Het Europees Parlement, – gezien de gedelegeerde verordening van de Commissie (C(2025)03819), – gezien de brief van de Commissie van 6 juni 2025, waarin zij het Parlement verzoekt te verklaren dat het geen bezwaar zal maken tegen de gedelegeerde verordening, – gezien de brief van de Commissie internationale handel van 25 juni 2025 aan de voorzitter van de Conferentie van commissievoorzitters, – gezien artikel 290 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EG) nr. 2173/2005 van de Raad van 20 december 2005 inzake de opzet van een Flegt-vergunningensysteem voor de invoer van hout in de Europese Gemeenschap (1) , en met name artikel 10, leden 1 en 3, en artikel 11 bis, lid 5, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2025/530 van de Commissie (2) , – gezien artikel 114, lid 6, van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling voor een besluit van de Commissie internationale handel, – gezien er geen bezwaar werd gemaakt binnen de in artikel 114, lid 6, derde en vierde streepjes, van zijn Reglement gestelde termijn, die op 8 juli 2025 verstreek A. overwegende dat de Republiek Ghana en haar Timber Industry Development Division (afdeling ontwikkeling van de houtindustrie) bij Gedelegeerde Verordening (EU) 2025/530 van de Commissie worden opgenomen in de lijst van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 2173/2005 en de lijst van producten die onder het vergunningensysteem voor wetshandhaving, governance en handel in de bosbouw (het Flegt-vergunningensysteem) van bijlage III bij die verordening vallen; overwegende dat de houthandel tussen de Unie en Ghana valt onder de Vrijwillige Partnerschapsovereenkomst tussen de Europese Gemeenschap en de Republiek Ghana inzake wetshandhaving, governance en handel in de bosbouw met betrekking tot de invoer van hout in de Gemeenschap (hierna “de overeenkomst”) (3) ; overwegende dat Gedelegeerde Verordening (EU) 2025/530 van toepassing is met ingang van 8 juli 2025; B. overwegende dat de voorbereidingen voor de afgifte van Flegt-vergunningen langer duren dan verwacht en Ghana ten vroegste op 30 juni 2025 zal beginnen met de afgifte van Flegt-vergunningen; overwegende dat zendingen uit Ghana twee tot acht weken nodig hebben om de Unie te bereiken, waardoor het risico ontstaat dat zendingen die vóór 30 juni 2025 Ghana hebben verlaten maar pas na 8 juli 2025 de Unie bereiken, niet vergezeld gaan van een Flegt-vergunning en de Unie dus niet kunnen binnenkomen; C. overwegende dat er een aanzienlijk risico bestaat dat houtzendingen die vanaf 8 juli 2025 in de Unie aankomen, niet onder een Flegt-vergunning vallen, aangezien ze mogelijk zijn verzonden voordat Ghana met de afgifte van Flegt-vergunningen was begonnen; overwegende dat dit de handel zou kunnen verstoren, de geloofwaardigheid van de overeenkomst als handelsbevorderend instrument zou kunnen ondermijnen en negatieve gevolgen zou kunnen hebben voor marktdeelnemers in Ghana en in de Unie; D. overwegende dat de datum van toepassing van Gedelegeerde Verordening (EU) 2025/530 moet worden aangepast om ervoor te zorgen dat zendingen die Ghana vóór 30 juni 2025 hebben verlaten, voldoende tijd krijgen om de Unie te bereiken zonder dat daarvoor een Flegt-vergunning vereist is; E. overwegende dat Gedelegeerde Verordening (EU) 2025/530 daarom dienovereenkomstig moet worden gewijzigd; 1. verklaart geen bezwaar te maken tegen de gedelegeerde verordening; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien Uitvoeringsverordening (EU) 2025/1093 van de Commissie van 22 mei 2025 tot vaststelling van uitvoeringsbepalingen voor Verordening (EU) 2023/1115 van het Europees Parlement en de Raad wat betreft een lijst van landen met een laag of hoog risico op het produceren van relevante grondstoffen waarvoor de relevante producten niet voldoen aan artikel 3, punt a) (1) , – gezien Verordening (EU) 2023/1115 van het Europees Parlement en de Raad van 31 mei 2023 betreffende het op de markt van de Unie aanbieden en de uitvoer uit de Unie van bepaalde grondstoffen en producten die met ontbossing en bosdegradatie verband houden, en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 995/2010 (2) , en met name artikel 29, lid 2, – gezien artikel 11 van Verordening (EU) nr. 182/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 februari 2011 tot vaststelling van de algemene voorschriften en beginselen die van toepassing zijn op de wijze waarop de lidstaten de uitoefening van de uitvoeringsbevoegdheden door de Commissie controleren (3) , – gezien artikel 115, leden 2 en 3, van zijn Reglement, – gezien de ontwerpresolutie van de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, – gezien de stemming in de plenaire vergadering van het Europees Parlement van 14 november 2024 over de verordening tot wijziging van Verordening (EU) 2023/1115 wat betreft de bepalingen betreffende de datum van toepassing, Zorgen over gegevenskwaliteit en methodologische robuustheid A. overwegende dat de voorgestelde indeling van landen in risicocategorieën in het kader van Verordening (EU) 2023/1115 geen accurate weergave is van de huidige situatie in de betrokken landen, aangezien deze indeling gebaseerd is op verouderde gegevens en geen rekening houdt met alle relevante en beschikbare risico-indicatoren; B. overwegende dat in Uitvoeringsverordening (EU) 2025/1093 van de Commissie de realiteit in de betrokken landen niet nauwkeurig wordt weergegeven, omdat geen rekening wordt gehouden met belangrijke factoren uit de echte wereld, met name de huidige dynamiek van het landgebruik en bosdegradatie; overwegende dat de erkenning van degradatie als risicofactor ertoe zou leiden dat bepaalde lidstaten in een hogere risicocategorie worden ingedeeld, waardoor de veronderstelling dat toeleveringsketens binnen de Unie automatisch een laag risico vormen, ter discussie zou komen te staan (4) ; C. overwegende dat belangrijke ontwikkelingen op het gebied van governance, ontbossingstrends en handhavingsmechanismen die zich sinds 31 december 2020 – de in artikel 2 van Verordening (EU) 2023/1115 bedoelde afsluitingsdatum –, hebben voorgedaan, niet voldoende in de methodologie tot uiting komen; D. overwegende dat de gegevens die worden gebruikt voor de indeling in risicocategorieën voornamelijk afkomstig zijn van de Global Forest Resources Assessment, uitgevoerd door de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties, waarvan de meest recente volledige landendossiers dateren van vóór 2020, en dat deze gegevens derhalve geen adequaat of getrouw beeld geven van de recente nationale inspanningen om ontbossing tegen te gaan, het geactualiseerde beleid inzake landgebruik, verbeteringen in realtime satellietmonitoring en de meest recente ontbossingstrends in verschillende landen (5) ; E. overwegende dat de methodologie voor het indelen van landen in risicocategorieën niet transparant is met betrekking tot de manier waarop verschillende risicofactoren worden gewogen en geen rekening houdt met regionale variabiliteit binnen landen; overwegende dat dit ernstige twijfels oproept over de eerlijkheid en geloofwaardigheid van de classificatiemethode; F. overwegende dat de methodologie voor de indeling van landen in risicocategorieën gebreken vertoont, omdat deze zich voornamelijk richt op geaggregeerde historische ontbossingspercentages en deze benadering voorbijgaat aan de multidimensionale aard van ontbossingsrisico’s, waarbij geen rekening wordt gehouden met het volledige scala aan indicatoren dat is vastgelegd in artikel 29 van Verordening (EU) 2023/1115; G. overwegende dat de benadering die ten grondslag ligt aan de huidige methodologie die is vastgelegd in Verordening (EU) 2023/1115 onvoldoende flexibiliteit biedt voor tijdige updates, waardoor aanzienlijke onzekerheid op de markt en potentiële volatiliteit ontstaan; H. overwegende dat zonder een duidelijk omschreven mechanisme voor regelmatige en transparante herbeoordeling de indeling van landen in risicocategorieën niet meer in overeenstemming is met de veranderende omstandigheden, waardoor zowel de doeltreffendheid van Verordening (EU) 2023/1115 als het functioneren van de mondiale grondstoffenmarkten wordt ondermijnd; I. overwegende dat het ontbreken van duidelijke trajecten voor landen om hun risicocategorisering te laten wijzigen door aantoonbare vooruitgang, de rol van Verordening (EU) 2023/1115 als positief stimuleringsmechanisme ondermijnt en het potentieel ervan om duurzame transformatie in de praktijk te stimuleren, beperkt; Analyse van de uitdagingen in de eerste risicocategorie van landen (de “categorie laag risico”) J. overwegende dat het criterium van nettobosverlies tussen 2015 en 2020, dat wordt gebruikt om de in artikel 29, lid 1, punt b), van Verordening (EU) 2023/1115 genoemde risicocategorie vast te stellen, uitgaat van het totale verlies aan bosareaal in plaats van ontbossing zoals eng gedefinieerd in die verordening, waardoor ook gebieden met een tijdelijke verandering van de bosbedekking of bosbeheer dat niet gepaard gaat met conversie van landgebruik in aanmerking worden genomen, hetgeen de methodologische consistentie en de rechtszekerheid ondermijnt; K. overwegende dat in de methodologie voor de indeling van landen in risicocategorieën een relatieve drempelwaarde van 0,2 % jaarlijks bosareaalverlies en een absolute drempelwaarde van 70 000 hectare jaarlijks bosareaalverlies worden ingevoerd, zonder dat deze specifieke waarden duidelijk worden gemotiveerd; overwegende dat het opmerkelijk is dat bepaalde landen met een hoog ontbossingspercentage, zoals de Verenigde Staten, net onder de absolute drempel vallen, hetgeen vragen oproept over de objectiviteit en robuustheid van de gekozen benchmarks; L. overwegende dat de beoordeling van ontbossingsrisico’s op basis van de uitbreiding van bouwland dat wordt gebruikt voor relevante grondstoffen, zoals gedefinieerd in artikel 2, punt 1, van Verordening (EU) 2023/1115, en de omvang van de veeteelt en houtproductie niet nauwkeurig genoeg is; overwegende dat het opnemen van de totale houtproductie als een indicatie voor ontbossingsrisico’s methodologisch twijfelachtig is, aangezien legale bosbouwactiviteiten worden verward met ontbossing als gevolg van veranderingen in landgebruik; Gebrek aan gedetailleerdheid en contextgevoeligheid M. overwegende dat het huidige systeem met slechts drie risicocategorieën onvoldoende is om een adequaat onderscheid te maken tussen landen met een enorm verschillend ontbossingsrisico; N. overwegende dat het ontbreken van een genuanceerde aanpak de prikkel voor ambitieuzere regeringen om verdere actie te ondernemen zou kunnen ondermijnen, aangezien vooruitgang in feite wordt bestraft en zinvolle inspanningen om ontbossing tegen te gaan niet worden erkend; O. overwegende dat de Commissie de methodologische tekortkomingen van het huidige tripartiete classificatiesysteem moet aanpakken door de invoering van een vierde risicocategorie te overwegen – “verwaarloosbaar risico” – om de realiteit te weerspiegelen dat in bepaalde landen of regio’s het risico van ontbossing of bosdegradatie in feite verwaarloosbaar is als gevolg van robuuste rechtskaders, een geringe dynamiek van veranderingen in landgebruik en duurzame praktijken op het gebied van landbeheer; P. overwegende dat het huidige systeem het ontbossingsrisico dreigt te simplificeren door de status toe te kennen aan landen op basis van verouderde gegevens of nationale gemiddelden, hetgeen een vals gevoel van veiligheid zou kunnen geven en mogelijk de zorgvuldigheidsverplichting zou kunnen beperken voor producten die afkomstig zijn uit gebieden waar nog steeds illegale ontbossing plaatsvindt; Q. overwegende dat de huidige gegevens weliswaar een lokale toename van de ontbossing in bepaalde regio’s van de wereld laten zien, maar dat dergelijke ontwikkelingen de noodzaak benadrukken van een gedetailleerde, regiospecifieke monitoring in plaats van statische nationale risicoclassificaties, die het risico inhouden dat de algemene trend verkeerd wordt weergegeven en dat regionale vooruitgang of achteruitgang wordt genegeerd; R. overwegende dat geloofwaardig onderzoek en langetermijnstudies, zoals “Deforestation in the Amazon: Past, Present and Future” (6) , gepubliceerd door het Amazon Network of Georeferenced Socio-Environmental Information in 2023, de complexiteit en variabiliteit aantonen van de ontbossingsdynamiek onder invloed van politieke cycli, handhavingsniveaus en lokale sociaal-economische omstandigheden, en derhalve de noodzaak ondersteunen van een meer adaptieve, contextgevoelige aanpak in plaats van rigide benchmarks per land; S. overwegende dat het huidige risicoclassificatiemodel geen rekening houdt met de volatiliteit van de mondiale grondstoffenmarkten, waar prijsschommelingen, handelsdynamiek en vraagverschuivingen de ontbossingsdruk snel kunnen veranderen; T. overwegende dat de risicoclassificatie ook de invoering van een gereguleerd compensatiemechanisme mogelijk moet maken, dat uitsluitend van toepassing is buiten primaire gebieden of gebieden met een grote biodiversiteit; Zorgen over eerlijkheid, legitimiteit en mondiale betrokkenheid U. overwegende dat het huidige landenbenchmarkingsysteem samenwerking en het delen van gegevens door landen die relevante grondstoffen produceren kan ontmoedigen, met name als zij de risicocategorisering van landen als oneerlijk of politiek gemotiveerd beschouwen; overwegende dat voor het bevorderen van wederzijds vertrouwen en betrokkenheid een eerlijke, empirisch onderbouwde en op samenwerking gebaseerde aanpak nodig is die transparantie en verantwoordingsplicht aanmoedigt in plaats van bestraffende kwalificaties; V. overwegende dat milieu- en maatschappelijke organisaties uit landen die relevante grondstoffen produceren hun bezorgdheid hebben geuit over het gebrek aan inclusief overleg bij de ontwikkeling van het landenbenchmarkingsysteem, en het belang hebben benadrukt van participatieve processen waarbij inheemse gemeenschappen, lokale belanghebbenden en regionale overheden worden betrokken; 1. is van mening dat met Uitvoeringsverordening (EU) 2025/1093 van de Commissie de in Verordening (EU) 2023/1115 bedoelde uitvoeringsbevoegdheden worden overschreden; 2. verzoekt de Commissie Uitvoeringsverordening (EU) 2025/1093 van de Commissie in te trekken; 3. verzoekt de Commissie het landenbenchmarkingsysteem te herzien om ervoor te zorgen dat het gebaseerd is op actuele gegevens, regionale differentiatie mogelijk maakt en een transparante weging van risico-indicatoren omvat; 4. dringt er bij de Commissie op aan duidelijke, tijdgebonden en transparante procedures vast te stellen om de indeling van landen in risicocategorieën regelmatig opnieuw te beoordelen op basis van meetbare vooruitgang en geactualiseerde wetenschappelijke gegevens; 5. wijst erop dat het belangrijk is om via inclusieve en participatieve processen samen te werken met landen die relevante grondstoffen produceren en belanghebbenden, en steun te verlenen voor hervormingen van de governance in de bosbouw en traceerbaarheidssystemen; 6. roept op tot aanvullende maatregelen, zoals bosbouwpartnerschappen, technische bijstand en prikkels voor eerlijke handel, om het benchmarkingproces te begeleiden en duurzame transformatie in grondstofproducerende regio’s te bevorderen; 7. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten. (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2024)0407 ), – gezien artikel 294, lid 2, artikel 43, lid 2, en artikel 207 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C10‑0098/2024), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 22 januari 2025 (1) , – gezien het overeenkomstig artikel 75, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 11 juni 2025 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikel 60 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie visserij ( A10-0070/2025 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 9 juli 2025 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2025/... van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EU) nr. 1026/2012 betreffende bepaalde maatregelen met het oog op de instandhouding van visbestanden ten aanzien van landen die niet-duurzame visserij toelaten HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 43, lid 2, en artikel 207, Gezien het voorstel van de Europese Commissie, Na toezending van het ontwerp van wetgevingshandeling aan de nationale parlementen, Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité (2) , Handelend volgens de gewone wetgevingsprocedure (3) , Overwegende hetgeen volgt: (1) In lijn met het Verdrag van de Verenigde Naties van 10 december 1982 inzake het recht van de zee (4) (“Unclos”) en de Overeenkomst van de Verenigde Naties van 4 augustus 1995 over de toepassing van de bepalingen van het Verdrag van de Verenigde Naties van 10 december 1982 inzake het recht van de zee die betrekking hebben op de instandhouding en het beheer van grensoverschrijdende en over grote afstanden trekkende visbestanden (5) (“UNFSA”) is het voor het beheer van bepaalde grensoverschrijdende en over grote afstanden trekkende visbestanden nodig dat alle landen met vloten die die bestanden exploiteren, met elkaar samenwerken. Die samenwerking kan plaatsvinden in het kader van regionale organisaties voor visserijbeheer (ROVB’s) of in het kader van ad-hocregelingen tussen de landen met een belang bij de desbetreffende visserij. (2) Verordening (EU) nr. 1026/2012 van het Europees Parlement en de Raad (6) biedt een kader om niet-samenwerkende derde landen die niet-duurzame visserij op een bestand van gemeenschappelijk belang voor de Unie toelaten, als zodanig aan te merken en maatregelen te treffen ten aanzien van die landen. (3) Overeenkomstig Verordening (EU) nr. 1026/2012 is het mogelijk dat een land wordt omschreven als een land dat niet-duurzame visserij toelaat, indien het onder meer niet samenwerkt bij het beheren van een bestand van gemeenschappelijk belang overeenkomstig het Unclos en de UNFSA of enige andere internationale overeenkomst of internationaalrechtelijke regel en indien het niet de vereiste maatregelen voor visserijbeheer heeft vastgesteld. (4) Er moet een definitie van “niet-samenwerking” worden ingevoerd teneinde het toepassingsgebied en de inhoud van de eis tot samenwerking uit hoofde van het Unclos en de UNFSA met het oog op de toepassing van Verordening (EU) nr. 1026/2012 beter te omschrijven. (5) Het “beste beschikbare wetenschappelijke advies” moet worden begrepen als openbaar beschikbaar wetenschappelijk advies dat wordt geschraagd door de meest recente wetenschappelijke gegevens en methoden en dat is afgegeven of beoordeeld door een op Unieniveau of internationaal niveau erkend onafhankelijk wetenschappelijk orgaan. (6) Ook moet worden verduidelijkt dat het mogelijk moet zijn dat een land kan worden geacht niet-duurzame visserij toe te laten indien het niet de nodige maatregelen voor visserijbeheer, waaronder controlemaatregelen, inclusief in het kader van ROVB’s, uitvoert of handhaaft . (7) Voorts moeten de procedures vóór en na de vaststelling van maatregelen ten aanzien van landen die niet-duurzame visserij toelaten, worden versterkt , inclusief in het kader van ROVB’s . (8) Om te kunnen beoordelen welke passende maatregelen moeten worden genomen met betrekking tot een land dat niet-duurzame visserij toelaat, moet worden gezorgd voor een nauwkeurig inzicht in de handelsbetrekkingen van de Unie met het land dat wordt geëvalueerd, onder meer door historische gegevens voor ingevoerde producten te beoordelen die de werkelijke invoerpatronen met betrekking tot dat land weerspiegelen. (9) Verordening (EU) nr. 1026/2012 moet daarom dienovereenkomstig worden gewijzigd, HEBBEN DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD: Artikel 1 Verordening (EU) nr. 1026/2012 wordt als volgt gewijzigd: 1) artikel 2 wordt als volgt gewijzigd: a) punt b) wordt vervangen door: " “b) “samen met de doelsoort gevangen soort” een vissoort die behoort tot hetzelfde ecosysteem als het bestand van gemeenschappelijk belang en die op dat bestand predeert, aan predatie ervan onderhevig is, ermee om voedsel of leefruimte concurreert dan wel in hetzelfde visserijgebied voorkomt, en die bij dezelfde visserijactiviteit of -activiteiten wordt geëxploiteerd of onopzettelijk wordt gevangen, waaronder als bijvangst;”; b) punt f) wordt vervangen door: " “f) “niet-duurzame toestand”: de toestand waarin het bestand niet onafgebroken op of boven het peil wordt gehouden dat de maximale duurzame opbrengst kan opleveren, dan wel, ingeval dat peil niet kan worden geschat, waarin het bestand niet onafgebroken binnen veilige biologische grenzen kan worden gehouden, volgens de voorzorgsbenadering van het visserijbeheer als bedoeld in artikel 6 van de UNFSA; het peil van het bestand dat bepalend is voor het oordeel of het bestand in een niet-duurzame toestand verkeert, moet worden bepaald op basis van het beste beschikbare wetenschappelijke advies;”; c) het volgende punt wordt toegevoegd:" “i) “niet-samenwerking”: het nalaten van landen om te goeder trouw mee te werken en zinvol overleg te voeren , onder andere binnen het kader van ROVB’s, waarin een aanzienlijke inspanning wordt geleverd om tot overeenstemming te komen over de vaststelling van de nodige maatregelen voor visserijbeheer; voorbeelden van niet-samenwerking omvatten, maar zijn niet beperkt tot: ▌ 2) in artikel 3, punt b), worden de punten i) en ii) vervangen door:" “i) het land niet de vereiste maatregelen voor visserijbeheer, met inbegrip van controlemaatregelen, vaststelt , uitvoert of handhaaft om bestanden van gemeenschappelijk belang op doeltreffende wijze in stand te houden en te beheren , inclusief in het kader van een ROVB of indien dit bilateraal of multilateraal overeengekomen is; of 3) artikel 6 wordt als volgt gewijzigd: a) de titel wordt vervangen door:" “Procedures die voorafgaan aan en volgen op de vaststelling van maatregelen ten aanzien van landen die niet-duurzame visserij toelaten”; b) lid 1 wordt vervangen door: " “1. Wanneer de Commissie het noodzakelijk acht in artikel 4 bedoelde maatregelen vast te stellen, meldt zij aan het betrokken land dat zij van plan is het land aan te merken als land dat niet-duurzame visserij toelaat. In dat geval worden het Europees Parlement en de Raad hiervan onverwijld in kennis gesteld en worden zij regelmatig op de hoogte gebracht over ontwikkelingen en de genomen maatregelen.”; c) het volgende lid wordt ingevoegd: " “2 bis. Wanneer het bestand van gemeenschappelijk belang onder het toepassingsgebied van een ROVB valt, brengt de Commissie de kwestie van een land dat niet-duurzame visserij toelaat, vóór de kennisgeving uit hoofde van lid 1, naargelang het geval, ter sprake bij de nalevingsinstantie van die ROVB, om de situatie te verhelpen.”; d) lid 3 wordt vervangen door:" “3. Alvorens maatregelen vast te stellen op grond van artikel 4, geeft de Commissie het betrokken land een redelijke kans om schriftelijk op de in lid 1 van dit artikel bedoelde melding te reageren en relevante informatie te verstrekken.”; e) de volgende leden worden toegevoegd :" “4. De Commissie geeft het betrokken land maximaal 90 dagen de tijd om op de in lid 1 bedoelde melding te antwoorden, alsmede een redelijke termijn om de situatie recht te zetten. 5. Na de vaststelling van maatregelen uit hoofde van artikel 4 blijft de Commissie contact onderhouden en een open dialoog voeren met het betrokken land en bevordert zij de samenwerking op bilateraal en multilateraal niveau, om dat land ertoe te bewegen niet-duurzame visserij niet meer toe te laten. 6. Wanneer het betrokken land te goeder trouw met de Unie overleg wenst te plegen, gaat de Commissie onverwijld over tot dergelijk overleg.”; 4) in artikel 7 wordt lid 1 vervangen door: " “1. De toepassing van in artikel 4 bedoelde maatregelen wordt beëindigd wanneer het land dat niet-duurzame visserij toelaat de voor de instandhouding en het beheer van het bestand van gemeenschappelijk belang vereiste adequate corrigerende maatregelen vaststelt en die corrigerende maatregelen: Artikel 2 Deze verordening treedt in werking op de twintigste dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie . Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat. Gedaan te …, … Voor het Europees Parlement Voor de Raad De Voorzitter De voorzitter Het Europees Parlement, – gezien artikel 314 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 106 bis van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels die van toepassing zijn op de algemene begroting van de Unie (1) , en met name artikel 44, – gezien de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2025, die definitief is vastgesteld op 27 november 2024 (2) , – gezien Verordening (EU, Euratom) 2020/2093 van de Raad van 17 december 2020 tot bepaling van het meerjarig financieel kader voor de jaren 2021‑2027 (3) , – gezien het Interinstitutioneel Akkoord van 16 december 2020 tussen het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie betreffende begrotingsdiscipline, samenwerking in begrotingszaken en goed financieel beheer, alsmede betreffende nieuwe eigen middelen, met inbegrip van een routekaart voor de invoering van nieuwe eigen middelen (4) (Interinstitutioneel Akkoord van 16 december 2020), – gezien Besluit (EU, Euratom) 2020/2053 van de Raad van 14 december 2020 betreffende het stelsel van eigen middelen van de Europese Unie en tot intrekking van Besluit 2014/335/EU, Euratom (5) , – gezien het ontwerp van gewijzigde begroting nr. 1/2025, goedgekeurd door de Commissie op 9 april 2025 ( COM(2025)0350 ), – gezien het standpunt inzake het ontwerp van gewijzigde begroting nr. 1/2025, vastgesteld door de Raad op 16 juni 2025 en toegezonden aan het Europees Parlement op 18 juni 2025 (09619/2025 – C10-0125/2025), – gezien de artikelen 96 en 98 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Begrotingscommissie ( A10-0116/2025 ), A. overwegende dat het ontwerp van gewijzigde begroting nr. 1/2025 tot doel heeft het overschot na de uitvoering van het begrotingsjaar 2024, dat 1 345 miljoen EUR bedraagt, op te nemen in de begroting van 2025; B. overwegende dat de hoofdonderdelen van dat overschot bestaan uit een positief resultaat bij de ontvangsten ter hoogte van 1 072 miljoen EUR en een onderbesteding ter hoogte van 272,5 miljoen EUR; C. overwegende dat aan de ontvangstenzijde de belangrijkste factor voor de hoogte van het overschot een bedrag van 1 211 miljoen EUR aan financiële ontvangsten, achterstandsrente en boeten is; overwegende dat het resultaat van de eigen middelen in titel 1 nog steeds zeer dicht bij de begrote bedragen in de begroting 2024 ligt (met inbegrip van de gewijzigde begrotingen nrs. 1 tot en met 5); D. overwegende dat aan de uitgavenzijde de achterblijvende uitvoering van de betalingen door alle instellingen, met inbegrip van annuleringen van overgedragen kredieten, in totaal 273 miljoen EUR bedroeg (d.w.z. 0,02 % van de toegestane betalingskredieten); 1. neemt kennis van het ontwerp van gewijzigde begroting nr. 1/2025 zoals ingediend door de Commissie, dat tot doel heeft het overschot van 2024, ter hoogte van 1 345 miljoen EUR, in de begroting op te nemen, overeenkomstig artikel 18, lid 3, van het Financieel Reglement; 2. is ingenomen met het feit dat het overschot van 2024 voornamelijk het gevolg is van meer variatie onder titel 4 (Financiële ontvangsten, achterstandsrente en boeten), terwijl het overschot bij de uitgaven met 273 miljoen EUR zeer bescheiden blijft; 3. betreurt het dat vanwege de opname in de begroting van het overschot de totale bijdrage van de lidstaten aan de financiering van de begroting 2025 op basis van het bni met een evenredig bedrag vermindert; benadrukt dat de begroting, in een tijd waarin de financieringsbehoeften hoog blijven, met name voor de kostenoverschrijdingen van EURI, en de manoeuvreerruimte binnen de begroting van de Unie uiterst beperkt blijft, over voldoende flexibiliteit moet blijven beschikken om de Unie in staat te stellen het hoofd te bieden aan onvoorziene gebeurtenissen en nieuwe prioriteiten; onderstreept dat de flexibiliteit van de begroting van de Unie een van de belangrijkste kwesties is die aan bod moeten komen tijdens de onderhandelingen over het meerjarig financieel kader voor de periode na 2027; 4. verzoekt de Commissie daarnaast om een solide en duurzame architectuur voor het volgende meerjarig financieel kader te ontwerpen waarmee duurzaam beheer van alle niet-discretionaire kosten en verplichtingen mogelijk wordt en de programma’s van de Unie en de flexibiliteit en het reactievermogen van de begroting volledig behouden blijven, met name wat natuurrampen en noodsituaties op gezondheidsgebied betreft, met het oog op de volledige uitvoering van de paraatheidsstrategie van de Unie; 5. herinnert aan zijn aloude standpunt dat meevallers die voortvloeien uit boeten en vergoedingen, of soortgelijke bedragen, moeten worden gebruikt als aanvullende ontvangsten voor de Uniebegroting met het oog op crisisrespons of onverwachte behoeften en niet mogen leiden tot een overeenkomstige verlaging van de bni-bijdragen; 6. neemt kennis van de negatieve inkomstenpost in het kader van het nieuwe artikel 425, ten belope van 534 miljoen EUR, en is ingenomen met deze methode om kosten voor de begroting op te nemen die voortvloeien uit betalingen in het kader van de schikkingsovereenkomst met compenserende rente en achterstandsrente in verband met de terugbetaling van nietig verklaarde of verlaagde mededingingsboeten in overeenstemming met de desbetreffende arresten van het Hof van Justitie; herinnert eraan dat het Parlement bij de onderhandelingen over de herschikking van het Financieel Reglement had aangedrongen op deze aanpak, aangezien de alternatieve oplossing extra goedgekeurde uitgaven in de nu al te zwaar belaste rubriek 7 zouden zijn geweest; herinnert eraan dat deze oplossing op 31 december 2027 ten einde loopt; verzoekt de Commissie een definitieve oplossing voor te stellen voor het volgende meerjarig financieel kader waarmee dezelfde doelstelling van het vermijden van gevolgen voor de uitgavenzijde van de begroting wordt bereikt; 7. benadrukt dat de Uniebegroting moet kunnen steunen op duurzame inkomsten; betreurt het daarom dat de Raad geen enkele vooruitgang heeft geboekt met de hervorming van het eigenmiddelenstelsel, in overeenstemming met de routekaart in het Interinstitutioneel Akkoord van 16 december 2020; verwijst naar zijn standpunt ten gunste van de gewijzigde voorstellen van de Commissie en dringt er bij de Raad op aan die voorstellen met spoed goed te keuren om de eigen middelen voor de Uniebegroting te diversifiëren en te consolideren; 8. verzoekt de Commissie bovendien om haar inspanningen voort te zetten teneinde aanvullende innovatieve en echte nieuwe eigen middelen en andere inkomstenbronnen vast te stellen die verder gaan dan die welke in het Interinstitutioneel Akkoord van 16 december 2020 zijn gespecificeerd; benadrukt dat nieuwe eigen middelen niet alleen essentieel zijn om de terugbetaling van de NextGenerationEU-schuld mogelijk te maken, maar ook om ervoor te zorgen dat de Unie in staat is haar hogere uitgaven te dekken, met name in de context van de vele uitdagingen waarmee de Unie momenteel kampt, waaronder de nieuwe geopolitieke context; is van oordeel dat voor al het nieuwe beleid van de Unie en de uitdagingen waarvoor zij zich gesteld ziet nieuwe en aanvullende financiële middelen nodig zijn; 9. keurt het standpunt van de Raad inzake het ontwerp van gewijzigde begroting nr. 1/2025 goed; 10. verzoekt zijn Voorzitter te constateren dat de gewijzigde begroting nr. 1/2025 definitief is vastgesteld en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie ; 11. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de overige instellingen en de betrokken organen, alsook aan de nationale parlementen. Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2025)0250 – C10‑0102/2025), – gezien Verordening (EG) nr. 2012/2002 van de Raad van 11 november 2002 tot oprichting van het Solidariteitsfonds van de Europese Unie (1) , – gezien Verordening (EU, Euratom) 2020/2093 van de Raad van 17 december 2020 tot bepaling van het meerjarig financieel kader voor de jaren 2021-2027 (2) , en met name artikel 9, – gezien het Interinstitutioneel Akkoord van 16 december 2020 tussen het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie betreffende begrotingsdiscipline, samenwerking in begrotingszaken en goed financieel beheer, alsmede betreffende nieuwe eigen middelen, met inbegrip van een routekaart voor de invoering van nieuwe eigen middelen (3) , en met name punt 10, – gezien Verordening (EU) 2021/1058 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling en het Cohesiefonds (4) , – gezien Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) (5) , – gezien Verordening (EU) 2021/2115 van het Europees Parlement en de Raad van 2 december 2021 tot vaststelling van voorschriften inzake steun voor de strategische plannen die de lidstaten in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid opstellen (strategische GLB-plannen) en die uit het Europees Landbouwgarantiefonds (ELGF) en het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (Elfpo) worden gefinancierd, en tot intrekking van Verordeningen (EU) nr. 1305/2013 en (EU) nr. 1307/2013 (6) , – gezien zijn resolutie van 27 februari 2024 over de ontwerpverordening van de Raad tot wijziging van Verordening (EU, Euratom) 2020/2093 tot bepaling van het meerjarig financieel kader voor de jaren 2021‑2027 (7) , – gezien het verslag van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken en de Commissie regionale ontwikkeling ( A10-0031/2024 ) in het kader van de wetgevingsprocedure tot vaststelling van Verordening (EU) 2024/3236 van het Europees Parlement en de Raad van 19 december 2024 tot wijziging van de Verordeningen (EU) 2021/1057 en (EU) 2021/1058 wat betreft regionale noodhulp voor wederopbouw (RESTORE) (8) , en met name de bij dat verslag gevoegde begrotingsbeoordeling door de Begrotingscommissie, – gezien verslag nr. 1/2024 van het Europees Milieuagentschap over de Europese klimaatrisicobeoordeling (EUCRA) (9) , – gezien het verslag van de Begrotingscommissie ( A10-0114/2025 ), A. overwegende dat er in september 2024 in Oostenrijk ongekend veel regen is gevallen, met als gevolg zware overstromingen en een totale directe schade van 1 711,6 miljoen EUR (raming van de Oostenrijkse autoriteiten); B. overwegende dat er in september 2024 in het zuidwesten van Polen heel veel regen is gevallen, waardoor meerdere rivieren zijn overstroomd en er een totale directe schade van 3,04 miljard EUR (raming van de Poolse autoriteiten) is ontstaan; C. overwegende dat er in september 2024 in heel Tsjechië sprake was van zeer harde wind en zware regenval, hetgeen heeft geresulteerd in overstromingen en een totale directe schade van 2,82 miljard EUR (raming van de Tsjechische autoriteiten); D. overwegende dat zich op 15 september 2024 en ook de dagen daarna in Slowakije, en met name in Bratislava en de omliggende regio’s, grote overstromingen hebben voorgedaan, die hebben geresulteerd in zeer hoge waterstanden in de Donau en de Morava en een totale directe schade van 84,3 miljoen EUR (raming van de Slowaakse autoriteiten); E. overwegende dat er in september 2024 in Moldavië sprake was van zeer zware regenval en (in verschillende districten) van overstromingen, waardoor er een totale directe schade van 7,8 miljoen EUR (raming van de Moldavische autoriteiten) is ontstaan; F. overwegende dat Bosnië en Herzegovina in oktober 2024 werd getroffen door zware regenval, met als gevolg rampzalige (plotselinge) overstromingen en aardverschuivingen in meerdere delen van het land en een totale directe schade van 841,85 miljoen EUR (raming van de autoriteiten van Bosnië en Herzegovina); G. overwegende dat bovengenoemde door ernstige natuurrampen veroorzaakte voorvallen het gevolg zijn van de mondiale klimaatverandering; overwegende dat in het verslag “European State of the Climate 2024” (Europese toestand van het klimaat 2024) wordt bevestigd dat 2024 het warmste jaar was dat ooit in Europa is gemeten, en dat 30 % van het rivierennetwerk van het continent het overstromingsniveau “hoog” en 12 % het overstromingsniveau “ernstig” had overschreden, met de meest grootschalige overstromingen sinds 2013 tot gevolg; 1. betuigt zijn diepste solidariteit met alle slachtoffers, hun familieleden en alle personen die getroffen zijn door de verwoestende overstromingen in Oostenrijk, Polen, Tsjechië, Slowakije, Moldavië en Bosnië en Herzegovina, alsook met de nationale, regionale en lokale autoriteiten die bij de hulpverlening betrokken waren; 2. is ingenomen met het besluit als een tastbare en zichtbare vorm van solidariteit van de Unie met haar burgers en de getroffen regio’s, ook die in partnerlanden; 3. wijst er nogmaals op dat het belangrijk is om het publiek te informeren over de tastbare voordelen van het Solidariteitsfonds van de Europese Unie (SFEU) en om de burgers in de lidstaten en in landen waarmee over toetreding tot de Europese Unie wordt onderhandeld, beter bekend te maken met instrumenten en programma’s van de Unie; 4. wijst op het toenemende aantal ernstige, verwoestende en dodelijke natuurrampen in Europa en roept de lidstaten en de Commissie ertoe op te investeren in maatregelen ter beperking van en aanpassing aan de klimaatverandering, om verlies van mensenlevens en economische schade te voorkomen; onderstreept dat in 2024 naar schatting 413 000 mensen zijn getroffen door stormen en overstromingen, waarbij ten minste 335 mensen om het leven kwamen, en dat de schade door stormen en overstromingen in heel Europa in dat jaar naar schatting ten minste 18 miljard EUR bedroeg (10) ; is van mening dat de begroting van het SFEU of een equivalent fonds in het kader van het komend voorstel van de Commissie voor het nieuwe meerjarig financieel kader en bij de interinstitutionele onderhandeling daarover aanzienlijk moet worden verhoogd en dat het SFEU of een equivalent fonds de burgers bijstand moet verlenen die in verhouding staat tot de omvang van dergelijke rampen; merkt op dat een aanzienlijke verhoging van het SFEU de lidstaten in staat zou stellen doeltreffender en sneller te reageren op rampen, maar dat tegelijkertijd andere instrumenten, met name cohesiefondsen, waarvan het hoofddoel niet de respons op rampen is, behouden kunnen blijven; dringt er eveneens bij de Commissie op aan alle mogelijke manieren te onderzoeken om de beschikbaarstelling van middelen uit het SFEU te bespoedigen, met name door de huidige regels te wijzigen en door hogere voorschotten toe te kennen aan de aanvragende landen; 5. verzoekt de Commissie specifieke instrumenten voor crisisrespons te ontwikkelen voor de periode na 2027, in het besef dat de toenemende frequentie en ernst van natuurrampen, noodsituaties op gezondheidsgebied, geopolitieke instabiliteit en economische schokken flexibelere en beter toegesneden financiële mechanismen op het niveau van de Unie vereisen; onderstreept het belang van een betere coördinatie met nationale systemen voor civiele bescherming en mechanismen voor vroegtijdige waarschuwing, om te zorgen voor een meer geïntegreerde en gegevensgestuurde respons bij rampen in de hele Unie; benadrukt hoe belangrijk specifieke steun voor grensoverschrijdende en regionale samenwerking is bij inspanningen op het gebied van paraatheid, mitigatie en herstel, met name in kwetsbare of hoogrisicogebieden; 6. benadrukt dat het SFEU slechts een instrument voor herstel van schade is en dat de Unie ook aandacht moet blijven besteden aan klimaatadaptatie en -mitigatie door Europese en nationale beleidsmaatregelen ter voorkoming van natuurrampen te ondersteunen; wijst erop dat in verslag nr. 1/2024 “European Climate Risk Assessment” van het Europees Milieuagentschap wordt gewaarschuwd dat de Unie niet voorbereid is op de gevolgen van de klimaatverandering, ook niet als de wereld erin slaagt de opwarming van de aarde tot 1,5 graden Celsius te beperken, zoals bepaald in de Overeenkomst van Parijs, en benadrukt dat zij maatregelen moet nemen om te voorkomen dat de vastgestelde klimaatrisico’s kritieke niveaus bereiken; wijst er nogmaals op dat er moet worden gestreefd naar doeltreffende synergieën met andere beleidsmaatregelen en programma’s van de Unie, en benadrukt dat de lidstaten optimaal gebruik moeten maken van de financieringsmogelijkheden die door met name het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds+ en de programma’s voor plattelandsontwikkeling worden geboden; verzoekt de Commissie met de nodige spoed alle met redenen omklede verzoeken van de lidstaten te beoordelen om middelen in het kader van de nationale plannen voor herstel en veerkracht opnieuw toe te wijzen voor bijstand bij natuurrampen, in overeenstemming met de regels van Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (11) ; is van mening dat er ook preventieve maatregelen moeten worden genomen, niet alleen om schade in de toekomst zoveel mogelijk te beperken, maar ook om te voorkomen dat de risico’s na rampzalige gebeurtenissen, zoals overstromingen, bosbranden, aardverschuivingen of het opdrogen van meren en rivieren, nog groter worden; benadrukt dat alle door het SFEU gefinancierde wederopbouw klimaatbestendig moet zijn; wijst op het belang van de nodige flexibiliteit bij het gebruik van de verschillende programma’s; benadrukt dat de steun die in het kader van het SFEU wordt verleend, niet ten koste mag gaan van de Uniefinanciering die de lidstaten in het kader van andere beleidsmaatregelen of programma’s van de Unie ontvangen; herinnert eraan dat het de lidstaten volgens de toepasselijke regels van de Unie toegestaan is staatssteun te verlenen, met name ten behoeve van landbouwbedrijven die schade hebben geleden door natuurrampen; 7. herinnert eraan dat met Restore en de specifieke maatregelen in het kader van het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (Elfpo) die zijn ingevoerd bij Verordening (EU) 2024/3242 van het Europees Parlement en de Raad (12) aanvullende steun wordt verleend aan lidstaten die door natuurrampen zijn getroffen, in het bijzonder middels grotere flexibiliteit bij het gebruik van de fondsen; benadrukt dat de lidstaten gebruik moeten maken van de nieuwe mogelijkheden; benadrukt ook dat Restore sommige lidstaten slechts beperkte flexibiliteit bood, aangezien de uitvoering van het huidige meerjarig financieel kader al zeer vergevorderd is; 8. wijst op het belang van een snelle maar zorgvuldige beoordeling van de schade, waarbij terdege rekening wordt gehouden met de economische gevolgen, en dringt erop aan dat de gemiddelde tijd voor de vrijgave van voorschotten wordt verkort om tijdig hulp te kunnen bieden aan regio’s die door natuurrampen en extreem weer zijn getroffen, waarbij evenwel de bescherming van de begroting van de Unie moet worden gewaarborgd; benadrukt dat de lidstaten in het kader van respons- en herstelmaatregelen bij rampen de nodige prioriteit moeten geven aan de behoeften van de getroffen bevolking en daarbij bijzondere aandacht moeten besteden aan kwetsbare groepen; 9. benadrukt dat er dringend financiële steun moet worden vrijgemaakt uit het SFEU om te waarborgen dat de steun de getroffen regio’s tijdig kan bereiken; 10. hecht zijn goedkeuring aan het bij deze resolutie gevoegde besluit; 11. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit samen met de voorzitter van de Raad te ondertekenen en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie ; 12. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie, met inbegrip van de bijlage, te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. BIJLAGE: BESLUIT VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD betreffende de beschikbaarstelling van middelen uit het Solidariteitsfonds van de Europese Unie voor steun aan Oostenrijk, Polen, Tsjechië, Slowakije en Moldavië naar aanleiding van de overstromingen die zich in september 2024 hebben voorgedaan, en aan Bosnië en Herzegovina naar aanleiding van de overstromingen die zich in oktober 2024 hebben voorgedaan HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, Gezien Verordening (EG) nr. 2012/2002 van de Raad van 11 november 2002 tot oprichting van het Solidariteitsfonds van de Europese Unie (13) , en met name artikel 4, lid 3, Gezien Verordening (EU, Euratom) 2020/2093 van de Raad van 17 december 2020 tot bepaling van het meerjarig financieel kader voor de jaren 2021-2027 (14) , en met name artikel 9, Gezien het Interinstitutioneel Akkoord van 16 december 2020 tussen het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie betreffende begrotingsdiscipline, samenwerking in begrotingszaken en goed financieel beheer, alsmede betreffende nieuwe eigen middelen, met inbegrip van een routekaart voor de invoering van nieuwe eigen middelen (15) , en met name punt 10, Gezien het voorstel van de Europese Commissie, Overwegende hetgeen volgt: (1) Het Solidariteitsfonds van de Europese Unie (“het fonds”) heeft tot doel de Unie in staat te stellen snel, doeltreffend en soepel op noodsituaties te reageren in solidariteit met de bevolking van regio’s die zijn getroffen door grote of regionale natuurrampen of een grote volksgezondheidscrisis. (2) Het fonds mag de in artikel 9 van Verordening (EU, Euratom) 2020/2093 van de Raad, zoals gewijzigd bij Verordening (EU, Euratom) 2024/765 (16) , vastgelegde maxima niet overschrijden. (3) Op 29 november 2024 heeft Oostenrijk een aanvraag tot beschikbaarstelling van middelen uit het fonds ingediend naar aanleiding van de overstromingen in september 2024. (4) Op 29 november 2024 heeft Polen een aanvraag tot beschikbaarstelling van middelen uit het fonds ingediend naar aanleiding van de overstromingen in september 2024. (5) Op 4 december 2024 heeft Tsjechië een aanvraag tot beschikbaarstelling van middelen uit het fonds ingediend naar aanleiding van de overstromingen in september 2024. (6) Op 7 december 2024 heeft Slowakije een aanvraag tot beschikbaarstelling van middelen uit het fonds ingediend naar aanleiding van de overstromingen in september 2024. (7) Op 5 december 2024 heeft Moldavië een aanvraag tot beschikbaarstelling van middelen uit het fonds ingediend naar aanleiding van de overstromingen in september 2024. (8) Op 27 december 2024 heeft Bosnië en Herzegovina een aanvraag tot beschikbaarstelling van middelen uit het fonds ingediend naar aanleiding van de overstromingen in oktober 2024. (9) Die aanvragen voldoen aan de voorwaarden voor het verlenen van een financiële bijdrage uit het fonds, overeenkomstig artikel 4 van Verordening (EG) nr. 2012/2002. (10) Er moeten derhalve middelen uit het fonds beschikbaar worden gesteld voor een financiële bijdrage aan Oostenrijk, Polen, Tsjechië, Slowakije, Moldavië en Bosnië en Herzegovina. (11) Teneinde zo snel mogelijk middelen uit het fonds ter beschikking te stellen, moet dit besluit van toepassing zijn vanaf de datum waarop het wordt vastgesteld, HEBBEN HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD: Artikel 1 Binnen de algemene begroting van de Unie voor het begrotingsjaar 2025 worden uit het Solidariteitsfonds van de Europese Unie de volgende vastleggings- en betalingskredieten in verband met natuurrampen ter beschikking gesteld: a) een bedrag van 42 789 075 EUR voor Oostenrijk in verband met de overstromingen in september 2024; b) een bedrag van 75 998 939 EUR voor Polen in verband met de overstromingen in september 2024; c) een bedrag van 113 979 781 EUR voor Tsjechië in verband met de overstromingen in september 2024; d) een bedrag van 2 108 187 EUR voor Slowakije in verband met de overstromingen in september 2024; e) een bedrag van 195 196 EUR voor Moldavië in verband met de overstromingen in september 2024; f) een bedrag van 45 669 725 EUR voor Bosnië en Herzegovina in verband met de overstromingen in oktober 2024. Artikel 2 Dit besluit treedt in werking op de dag van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie . Het is van toepassing met ingang van … [ de datum van vaststelling ervan ] (17) . Gedaan te Brussel, Voor het Europees Parlement Voor de Raad De voorzitter De voorzitter Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2025)0680 – C10‑0103/2025), – gezien Verordening (EU) 2021/691 van het Europees Parlement en de Raad van 28 april 2021 betreffende het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering voor ontslagen werknemers (EFG) en tot wijziging van Verordening (EU) nr. 1309/2013 (1) (“EFG-verordening”), – gezien Verordening (EU, Euratom) 2020/2093 van de Raad van 17 december 2020 tot bepaling van het meerjarig financieel kader voor de jaren 2021‑2027 (2) , zoals gewijzigd bij Verordening (EU, Euratom) 2024/765 (3) , en met name artikel 8, – gezien het Interinstitutioneel Akkoord van 16 december 2020 tussen het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie betreffende begrotingsdiscipline, samenwerking in begrotingszaken en goed financieel beheer, alsmede betreffende nieuwe eigen middelen, met inbegrip van een routekaart voor de invoering van nieuwe eigen middelen (4) , en met name punt 9, – gezien het verslag van de Begrotingscommissie ( A10-0115/2025 ), A. overwegende dat de Unie wetgevings- en begrotingsinstrumenten in het leven heeft geroepen om aanvullende steun te verlenen aan werknemers die de gevolgen ondervinden van globalisering en van technologische en milieuveranderingen, zoals verschuivingen in de wereldhandelsstromen, handelsgeschillen, significante verschuivingen in de handelsbetrekkingen van de Unie of de samenstelling van de interne markt en financiële of economische crises, alsook de overgang naar een koolstofarme economie, of als gevolg van digitalisering of automatisering; B. overwegende dat de steun van de Unie aan ontslagen werknemers in de eerste plaats gericht moet zijn op actieve arbeidsmarktbeleidsmaatregelen en op gepersonaliseerde steunmaatregelen die tot doel hebben de begunstigden in staat te stellen snel te herintegreren in fatsoenlijke en duurzame banen en zich voor te bereiden op een groenere en digitalere Europese economie, en dat bij het nemen van besluiten tot beschikbaarstelling van middelen uit het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering voor ontslagen werknemers (EFG) het Interinstitutioneel Akkoord van 16 december 2020 in acht moet worden genomen; C. overwegende dat de Unie eerst het toepassingsgebied van het EFG aldus heeft uitgebreid dat uit het fonds financiële steun kon worden verleend in geval van grote herstructureringen, met als doel de economische gevolgen van de COVID-19-crisis op te vangen; D. overwegende dat met de goedkeuring van de nieuwe EFG-verordening in 2021 het toepassingsgebied van het EFG verder werd verruimd, in die zin dat voortaan ook middelen uit het fonds beschikbaar konden worden gesteld in geval van grote herstructureringen als gevolg van de transitie naar een koolstofarme economie of als gevolg van digitalisering of automatisering, waarbij tevens de drempel voor activering van het EFG werd verlaagd van 500 ontslagen werknemers naar 200 ontslagen werknemers; E. overwegende dat bij de herziening van het MFK het jaarlijkse maximumbedrag dat beschikbaar is voor het EFG, wordt verlaagd van 186 miljoen EUR tot 30 miljoen EUR (in prijzen van 2018), zoals vastgesteld in artikel 8 van Verordening (EU, Euratom) 2020/2093 van de Raad, zoals gewijzigd bij Verordening (EU, Euratom) 2024/765; overwegende dat alle instellingen moeten waarborgen dat ontslagen werknemers, ondanks deze bezuinigingen, kunnen vertrouwen op de solidariteit van de Unie en ondersteund worden via het EFG; F. overwegende dat in artikel 11, lid 1, van de EFG-verordening wordt bepaald dat, op initiatief van de Commissie, maximaal 0,5 % van het jaarlijkse maximumbedrag kan worden gebruikt voor technische bijstand; G. overwegende dat technische bijstand kan bestaan uit technische en administratieve uitgaven voor de uitvoering van het EFG, zoals werkzaamheden op het gebied van voorbereiding, monitoring, controle, audit en evaluatie, alsmede gegevensverzameling, waaronder met betrekking tot institutionele informatietechnologiesystemen, communicatiemaatregelen en maatregelen die de zichtbaarheid van het EFG als fonds of in verband met specifieke projecten vergroten, alsook andere maatregelen voor technische bijstand; H. overwegende dat het voorgestelde bedrag van 170 000 EUR overeenkomt met circa 0,49 % van het beschikbare jaarlijkse maximumbedrag voor het EFG in 2025; 1. stemt in met de beschikbaarstelling van 170 000 EUR en stemt ermee in dat de door de Commissie voorgestelde maatregelen gefinancierd worden als technische bijstand, overeenkomstig artikel 11, leden 1 en 4, en artikel 12, leden 2, 3 en 4, van de EFG-verordening; 2. is verheugd dat verder gewerkt wordt aan de invoering van gestandaardiseerde procedures voor EFG-aanvragen en dossierbeheer en dat hierbij gebruik wordt gemaakt van de functionaliteiten van het systeem voor elektronische gegevensuitwisseling (gemeenschappelijk systeem voor gedeeld fondsenbeheer – SFC), omdat het indienen van een aanvraag daardoor gemakkelijker wordt, aanvragen sneller zullen kunnen worden behandeld en het gemakkelijker wordt om aan rapportageverplichtingen te voldoen; 3. stelt vast dat de Commissie het bedrag voor administratieve uitgaven zal besteden aan vergaderingen van de deskundigengroep van contactpersonen van het EFG (die twee leden per lidstaat telt) en aan het organiseren, met het oog op de bevordering van netwerken tussen de lidstaten, van één seminar waaraan de EFG-uitvoeringsorganen en de sociale partners zullen deelnemen; roept de Commissie op om het Parlement te blijven uitnodigen voor alle vergaderingen en seminars, overeenkomstig de relevante bepalingen van het Kaderakkoord over de betrekkingen tussen het Parlement en de Commissie; 4. verzoekt de Commissie voort te bouwen op de beste praktijken die tijdens de COVID-19-pandemie zijn ontwikkeld, met name in de vorm van maatregelen die erop gericht zijn sneller een inclusieve groene en digitale transitie te realiseren en die bijdragen aan de verwezenlijking van de kernprioriteiten van de Unie, waaronder gendergelijkheid; 5. wijst erop dat de algemene bekendheid en de zichtbaarheid van het EFG verder moeten worden versterkt; wijst erop dat dit bereikt kan worden door het EFG onder de aandacht te brengen in verschillende publicaties van de Commissie en via haar audiovisuele activiteiten, overeenkomstig artikel 11, lid 1, van de EFG-verordening; is in dit verband verheugd over het feit dat er een speciale website voor het EFG is opgezet en verzoekt de Commissie om deze website actueel te houden en verder uit te breiden, om de Europese solidariteit die via het EFG wordt betoond zichtbaarder te maken voor de burgers en de transparantie met betrekking tot het optreden van de Unie te vergroten; 6. herinnert de lidstaten die steun aanvragen uit het EFG aan hun belangrijke taak om op grote schaal bekendheid te geven aan de acties die met het EFG worden gefinancierd en zich daarbij te richten tot de beoogde begunstigden, de lokale en regionale autoriteiten, de sociale partners, de media en het grote publiek, zoals bepaald in artikel 12 van de verordening; verzoekt de Commissie systematisch na te gaan of de lidstaten de EFG-verordening naleven, met name artikel 12, lid 1; 7. hecht zijn goedkeuring aan het bij deze resolutie gevoegde besluit; 8. verzoekt zijn voorzitter dit besluit samen met de voorzitter van de Raad te ondertekenen en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie ; 9. verzoekt zijn voorzitter deze resolutie, met inbegrip van de bijlage, te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. BIJLAGE: BESLUIT VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD betreffende de beschikbaarstelling van middelen uit het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering voor ontslagen werknemers (EFG/2025/000 TA 2025 – Technische bijstand op initiatief van de Commissie) HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, Gezien Verordening (EU) 2021/691 van het Europees Parlement en de Raad van 28 april 2021 betreffende het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering voor ontslagen werknemers (EFG) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1309/2013 (5) , en met name artikel 15, lid 1, eerste alinea, Gezien het Interinstitutioneel Akkoord van 16 december 2020 tussen het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie betreffende begrotingsdiscipline, samenwerking in begrotingszaken en goed financieel beheer, alsmede betreffende nieuwe eigen middelen, met inbegrip van een routekaart voor de invoering van nieuwe eigen middelen (6) , en met name punt 9, Gezien het voorstel van de Europese Commissie, Overwegende hetgeen volgt: (1) Het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering voor ontslagen werknemers (EFG) heeft tot doel solidariteit te betonen en fatsoenlijke en duurzame werkgelegenheid in de Unie te bevorderen door steun te verlenen aan ontslagen werknemers en zelfstandigen die hun werkzaamheden hebben beëindigd als gevolg van grote herstructureringen en hen te helpen zo snel mogelijk weer fatsoenlijk en duurzaam werk te vinden. (2) Overeenkomstig artikel 8 van Verordening (EU, Euratom) 2020/2093 van de Raad (7) , gewijzigd bij Verordening (EU, Euratom) 2024/765 van de Raad (8) , en artikel 16 van Verordening (EU) 2021/691, mag het EFG een jaarlijks maximumbedrag van 30 miljoen EUR (in prijzen van 2018) niet overschrijden. (3) Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/691 kan elk jaar op initiatief van de Commissie maximaal 0,5 % van het jaarlijkse maximumbedrag voor het EFG voor technische bijstand worden gebruikt. (4) Deze bijstand is noodzakelijk om te voldoen aan de bij artikel 11 van Verordening (EU) 2021/691 opgelegde verplichtingen bij de uitvoering van het EFG, met name wat betreft monitoring, gegevensverzameling, communicatiemaatregelen en maatregelen die de zichtbaarheid van het EFG vergroten. (5) Er moet daarom 170 000 EUR uit het EFG beschikbaar worden gesteld voor technische bijstand op initiatief van de Commissie, HEBBEN HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD: Artikel 1 Ten laste van de algemene begroting van de Unie voor het begrotingsjaar 2025 wordt een bedrag van 170 000 EUR aan vastleggings- en betalingskredieten beschikbaar gesteld uit het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering voor ontslagen werknemers. Artikel 2 Dit besluit treedt in werking op de dag van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie . Gedaan te Brussel, Voor het Europees Parlement Voor de Raad De voorzitter De voorzitter Het Europees Parlement, – gezien het verslag van 31 maart 2022 van de Groep van wijzen over de hervorming van de douane-unie van de EU, getiteld “Putting More Union in the European Customs: Ten proposals to make the EU Customs Union fit for a Geopolitical Europe”, – gezien zijn standpunt van 13 maart 2024 over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van het douanewetboek van de Unie, tot oprichting van de douaneautoriteit van de Europese Unie en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 952/2013 (1) , – gezien de mededeling van de Commissie van 5 februari 2025 over een uitgebreid EU-instrumentarium voor veilige en duurzame e-commerce ( COM(2025)0037 ), – gezien Verordening (EU) 2024/3015 van het Europees Parlement en de Raad van 27 november 2024 inzake een verbod op met dwangarbeid vervaardigde producten op de markt van de Unie en tot wijziging van Richtlijn (EU) 2019/1937 (2) , – gezien Richtlijn (EU) 2024/1760 van het Europees Parlement en de Raad van 13 juni 2024 inzake passende zorgvuldigheid in het bedrijfsleven op het gebied van duurzaamheid en tot wijziging van Richtlijn (EU) 2019/1937 en Verordening (EU) 2023/2859 (3) , – gezien het verslag van Enrico Letta van april 2024 getiteld “Much more than a market: Speed, Security, Solidarity – Empowering the Single Market to deliver a sustainable future and prosperity for all EU Citizens” (4) , – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie internationale handel, – gezien het verslag van de Commissie interne markt en consumentenbescherming ( A10-0133/2025 ), A. overwegende dat e-commerce de manier heeft veranderd waarop consumenten kopen en interageren met bedrijven wereldwijd, wat ongekende kansen heeft gecreëerd; overwegende dat e-commerce aanzienlijke uitdagingen met zich meebrengt voor het concurrentievermogen van de EU en aanleiding geeft tot bezorgdheid over de rechten, de gezondheid en de veiligheid van consumenten, met name aangezien bepaalde productcategorieën aanleiding geven tot ernstige bezorgdheid over het effect ervan op kwetsbare consumentengroepen; overwegende dat e-commerce milieueffecten teweegbrengt, met name via meer afvalproductie en koolstofemissies als gevolg van vervoer en logistiek; overwegende dat e-commerce de aantrekkelijkheid van kleinhandelaars negatief beïnvloedt en op die manier bijdraagt aan de leegloop van de stadscentra; overwegende dat e-commerce ook sociale gevolgen heeft, met name voor de arbeidsomstandigheden in de opslag- en bezorgsector; B. overwegende dat meer dan 75 % van de consumenten in de EU online winkelt; overwegende dat de voortdurende groei van e-commerce de toegang voor de consument, de kwaliteit en de prijsconcurrentie verbetert; overwegende dat e-commerce de toegangsdrempels tot de markt voor kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) en ondernemers verlaagt, digitale inclusie bevordert, achtergestelde gemeenschappen ondersteunt en bijdraagt tot innovatie, productiviteit en economische groei op de hele interne markt; C. overwegende dat met de toenemende invoer via e-commerce, voornamelijk uit China, de oneerlijke concurrentie is toegenomen door verkopers die zich niet aan de regels houden, de kosten voor naleving van de regelgeving ontduiken en bedrijven die zich wel aan de wet houden ondermijnen door bijvoorbeeld namaakproducten te verkopen; overwegende dat er dringend een eerlijk speelveld moeten worden gecreëerd voor alle bedrijven, met name kmo’s; overwegende dat het cruciaal is ervoor te zorgen dat de handhavingsinspanningen zowel op nationaal als op EU-niveau adequaat worden gefinancierd en toegerust, waarbij moet worden voorkomen dat handhavingstaken al te vaak aan particuliere actoren worden gedelegeerd; D. overwegende dat Europese ondernemingen en met name kmo’s moeten voldoen aan strikte regelgeving en op ongelijke voet concurreren met onlineplatforms voor e-commerce van buiten de EU die deze verplichtingen omzeilen; overwegende dat Europese ondernemingen materiële en personele middelen inzetten om te zorgen voor naleving van de regelgeving en daarbij aanzienlijke administratieve en financiële lasten op zich nemen; E. overwegende dat sommige niet-EU-ondernemingen de Europese gegevensbeschermingsregels, die een hoog niveau van privacy voor consumenten waarborgen, niet naleven door consumentenprofielen op te stellen op basis van persoonsgegevens; overwegende dat versterkte handhaving en samenwerking nodig zijn om de privacy van alle consumenten consistent te beschermen; F. overwegende dat Commissievoorzitter Ursula von der Leyen in haar politieke beleidslijnen 2024‑2029 heeft gewezen op de noodzaak om uitdagingen in verband met onlineplatforms aan te pakken zodat zowel consumenten als bedrijven kunnen profiteren van een gelijk speelveld op basis van doeltreffende douane-, belasting- en veiligheidscontroles en duurzaamheidsnormen, en verschillende uitvoerend vicevoorzitters en commissarissen heeft opgedragen die taak te vervullen; G. overwegende dat het proces om het EU-acquis af te stemmen op de onlineomgeving enkele jaren geleden is begonnen en dat veel wetgeving inzake producten, consumentenbescherming en productveiligheid nu bepalingen bevat die zorgen voor stevige waarborgen in het digitale landschap; overwegende dat er ondanks deze inspanningen nog steeds kritieke tekortkomingen zijn die de autoriteiten verhinderen om de volledige toeleveringsketen verantwoordelijk te kunnen houden en de consumenten te kunnen beschermen, en dat die tekortkomingen dringend moeten worden aangepakt; H. overwegende dat de digitaledienstenverordening (5) , de verordening algemene productveiligheid (6) , de verordening markttoezicht (7) en de verordening betreffende samenwerking met betrekking tot consumentenbescherming (8) bijdragen tot een veiliger en eerlijk klimaat voor e-commerce, mits zij goed worden uitgevoerd en gehandhaafd; overwegende dat consumenten- en andere organisaties en nationale autoriteiten ondanks deze wetgeving hun bezorgdheid hebben geuit over het grote aantal onveilige producten die in de EU zijn aangetroffen en niet voldoen aan de EU-wetgeving inzake productveiligheid en milieu- en chemische normen; overwegende dat een betere financiering en coördinatie van de handhavingsautoriteiten in de lidstaten van cruciaal belang zijn om deze risico’s op doeltreffende wijze aan te pakken; I. overwegende dat e-commerce een aanzienlijke impact kan hebben op consumenten, door hun ongeëvenaard gemak, toegang tot diverse producten en concurrerende prijzen te bieden; overwegende dat e-commerce consumenten ook blootstelt aan risico’s, zoals onveilige producten, een gebrek aan transparantie en manipulatieve praktijken waarbij misbruik wordt gemaakt van hun kwetsbaarheid; J. overwegende dat consumentenbescherming van cruciaal belang is voor de werking van de interne markt van de EU, aangezien zij het vertrouwen en billijke handelspraktijken waarborgt en zo duurzame economische groei en innovatie mogelijk maakt; overwegende dat deze zorgen moeten worden aangepakt om de transparantie, de billijkheid en de verantwoordelijke ontwikkeling van digitale diensten en e-commerce te bevorderen; K. overwegende dat mensen met een achtergestelde sociaal-economische achtergrond, waaronder gezinnen en kinderen met een laag inkomen, vaker worden blootgesteld aan de risico’s van onveilige producten als gevolg van de lagere prijzen, agressieve marketing en brede beschikbaarheid ervan; L. overwegende dat de bezorgdheid over de geschiktheid van douaneprocedures voor e-commerce in het kader van het huidige douanewetboek van de Unie (9) een belangrijke drijfveer was voor het douanehervormingspakket van de Commissie, alsook voor de wetgevingsvoorstellen over de herziening van het douanewetboek van de Unie en de oprichting van een EU-douaneautoriteit, alsook de afschaffing van de vrijstellingsdrempel van 150 EUR ( de-minimis ) voor de betaling van douanerechten en btw op ingevoerde producten; M. overwegende dat de douaneautoriteiten aanzienlijke investeringen nodig hebben, met name met het oog op voldoende naar behoren opgeleide personeelsleden ter waarborging van de werking van de douanesystemen van de EU, die te maken krijgen met een exponentiële stijging van de behoefte aan douanecontroles; overwegende dat digitale oplossingen zonder de nodige investeringen in personeel niet kunnen leiden tot voordelen op het gebied van efficiëntie en harmonisatie; N. overwegende dat geavanceerde screeningtechnologieën, zoals artificiële intelligentie en blockchain, de capaciteit van douane- en markttoezichtautoriteiten om zendingen met een hoog risico te signaleren en nalevingscontroles op grote schaal te automatiseren, aanzienlijk zouden kunnen vergroten; overwegende dat er grote verschillen tussen de lidstaten bestaan wat de investeringen in dergelijke technologieën betreft; overwegende dat meer financiering, coördinatie en inspanningen op EU-niveau om de interoperabiliteit te waarborgen van cruciaal belang zijn om de uitrol van deze technologieën te versnellen en de algemene efficiëntie en doeltreffendheid van de handhavingsmechanismen te verbeteren; O. overwegende dat digitale instrumenten zoals artificiële intelligentie en het internet der dingen kunnen helpen bij het opsporen van niet-conforme producten, maar dat het gebruik ervan de persoonlijke levenssfeer van de consument moet eerbiedigen en niet mag leiden tot een algemene monitoring van gebruikers; P. overwegende dat in de mededeling van de Commissie van 5 februari 2025 over een uitgebreid EU-instrumentarium voor veilige en duurzame e-commerce wordt benadrukt dat het volume e-commercegoederen dat EU-consumenten op onlineplatforms van buiten de EU kopen, naar verwachting snel zal blijven stijgen, dankzij de huidige vrijstelling van douanerechten voor zendingen met een geringe waarde (tot 150 EUR); De toename van niet-conforme goederen in de e-commerce 1. wijst erop dat EU-consumenten steeds vaker aankopen doen op onlineplatforms van buiten de EU in omgevingen die gericht zijn op handelsverkeer tussen bedrijven en de consument en opkomende omgevingen tussen fabrikanten en de consument en omgevingen voor directe verkoop aan de consument; benadrukt dat het aantal schadelijke producten op de interne markt escaleert en dat EU-consumenten jaarlijks 19,3 miljard EUR verspillen aan de aankoop van gevaarlijke producten die verwondingen kunnen veroorzaken en schadelijk zijn voor onze economieën, zoals wordt beschreven in het verslag-Letta over de toekomst van de interne markt (10) ; 2. merkt op dat de EU-invoer van e-commerceartikelen die onder de vrijstellingsdrempel van 150 EUR vielen, in 2024 goed was voor 4,6 miljard EUR en voor 91 % afkomstig was uit China, wat neerkomt op 12 miljoen kleine e-commerceartikelen per dag, wat bijna het dubbele is van het bedrag voor 2023 (2,4 miljard EUR), en meer dan het driedubbele van het bedrag voor 2022 (1,4 miljard EUR); merkt op dat deze toename de nalevingsproblemen heeft vergroot, vooral op het gebied van productveiligheid, en dat markttoezichtautoriteiten en onafhankelijke onderzoeken wijzen op een alarmerend hoge niet-naleving; 3. benadrukt dat de meeste onveilige en illegale producten in grote hoeveelheden naar de EU worden verzonden in individuele en vaak kleine pakketten die via onlineplatforms van niet-EU-landen, en met name China, aan EU-consumenten worden verkocht; benadrukt dat het moeilijk is om dergelijke producten te controleren, met name voor de douaneautoriteiten op de plaatsen van binnenkomst die zich meestal in grote havens en logistieke luchthavens voor e-commerce bevinden; benadrukt dat het hierdoor nagenoeg onmogelijk wordt om te voorkomen dat dergelijke producten de EU binnenkomen en het steeds meer moeilijker wordt voor de markttoezichtautoriteiten om dergelijke producten op te sporen en van de interne markt te verwijderen, en ook voor de consumentenautoriteiten om dit te doen zodra de producten de consument in de EU bereiken; 4. wijst erop dat de snelle groei van e-commerce aanzienlijke gevolgen heeft voor het milieu door bijvoorbeeld een toename van het verpakkingsafval, de grotere koolstofvoetafdruk van producten van lage kwaliteit en met een korte levensduur en de verzending ervan, alsook problemen met afvalbeheer en niet-recyclebare materialen; benadrukt in dit verband dat de milieuwetgeving moet worden nageleefd en dat duurzame consumptiepatronen moeten worden aangemoedigd; 5. wijst erop dat sommige onlinemarktplaatsen van buiten de EU zijn beschuldigd van dwangarbeid; benadrukt in dit verband dat Verordening (EU) 2024/3015 verbiedt dat producten die met dwangarbeid zijn vervaardigd, op de markt van de EU worden gebracht, en dat die verordening zodra die wordt toegepast doeltreffend moet worden gehandhaafd, ook voor onlineverkoop; 6. merkt op dat Verordening (EU) 2023/2411 (11) betreffende de bescherming van geografische aanduidingen voor ambachtelijke en industriële producten op 1 december 2025 in werking treedt; wijst erop dat geografische aanduidingen het gevaar lopen geen effect te sorteren als ze niet gepaard gaan met adequate promotie en bescherming, met name met betrekking tot de markten van niet-EU-landen; verzoekt de Commissie, samen met de douaneautoriteiten van de lidstaten, derhalve de controles te versterken die gericht zijn op het onderscheppen van producten die de regels inzake geografische aanduidingen schenden; 7. spreekt zijn bezorgdheid uit over het heersende bedrijfsmodel van bepaalde grote onlineplatforms van buiten de EU, dat gebaseerd is op de snelle, grootschalige productie en distributie van snelle en ultrasnelle mode, waarbij snelheid en lage kosten voorrang krijgen boven duurzaamheid, veiligheid en kwaliteit; betreurt het dat veel van deze producten niet voldoen aan de EU-wetgeving, maar dat verkopers die de regels niet naleven, vaak ontkomen aan echte handhaving of sancties; wijst erop dat dergelijke praktijken neerkomen op sociale en milieudumping en leiden tot een aanhoudend en oneerlijk concurrentievoordeel voor deze platforms van buiten de EU, waardoor Europese ondernemingen, met name kmo’s en micro-ondernemingen, onder onevenredige druk komen te staan; benadrukt dat dit de ontwikkeling van de textiel- en kledingsector in de EU belemmert; Kruispunten op het gebied van e-commerce: het aangaan van uitdagingen op het gebied van naleving 8. erkent dat de EU een robuust nalevingskader heeft vastgesteld, dat ook van toepassing is op producten die online worden verkocht, maar dat er nog meer moet worden gedaan met het oog op de volledige handhaving van dit nalevingskader; benadrukt in dit verband het belang van de digitaledienstenverordening, de digitalemarktenverordening, de verordening markttoezicht, de verordening algemene productveiligheid, de regelgeving inzake consumentenbescherming en diverse product- en milieuwetgeving; benadrukt dat markttoezichtautoriteiten problemen ondervinden om deze regelgevingen toe te passen op onlineplatforms – zoals blijkt uit het onlangs gepubliceerde evaluatieverslag van de Commissie inzake de uitvoering van artikel 4 van Verordening (EU) 2019/1020 –, met name wanneer grote hoeveelheden van een product worden verkocht en in kleine pakketten worden verzonden; is van mening dat de digitaledienstenverordening en andere regelgeving strikt moeten worden uitgevoerd om onveilige, niet-conforme en nagemaakte producten te bestrijden; 9. wijst erop dat het bestaande nalevingskader moet worden uitgevoerd en dat deze maatregelen moeten worden geëvalueerd wanneer nieuwe regelgeving wordt overwogen, waaronder nieuwe verplichtingen voor onlinemarktplaatsen; 10. merkt op dat fysieke controles met name onpraktisch zijn voor kleine pakketten die rechtstreeks naar de eindgebruiker worden verzonden en dat de douaneautoriteiten derhalve voornamelijk zullen blijven inzetten op controles van de documentatie in plaats van inspecties van de producten zelf; 11. merkt op dat er aanzienlijke lacunes zijn op het gebied van handhaving doordat douane- en markttoezichtautoriteiten over beperkte middelen beschikken en onvoldoende gedigitaliseerd zijn, dat het de lidstaten ontbreekt aan personele middelen en geharmoniseerde en interoperabele technologische instrumenten en dat er onvoldoende gegevens worden uitgewisseld en onvoldoende wordt samengewerkt en gecoördineerd tussen douaneautoriteiten, platforms en entiteiten voor markttoezicht; is zich ervan bewust dat de mogelijkheden van fysieke inspecties onvermijdelijk en inherent begrensd zijn gezien het aantal e-commercepakketten dat de EU binnenkomt; 12. is van mening dat tests met mystery shoppers door markttoezichtautoriteiten, zoals voorgesteld in de mededeling van de Commissie over e-commerce, een belangrijk instrument zijn om de naleving te controleren voor de producten die via onlineplatforms worden verkocht; wijst er echter op dat als verkopers buiten de EU gevestigd zijn of niet traceerbaar zijn en als er nepadressen worden gebruikt voor verantwoordelijke personen, er geen aansprakelijke rechtspersoon is en markttoezichtautoriteiten niet handhavend kunnen optreden; 13. is van mening dat EU-fabrikanten en detailhandelaren, met name kmo’s, te maken krijgen met oneerlijke concurrentie als gevolg van platforms van niet-EU-landen waarmee fabrikanten van buiten de EU en hun niet-conforme producten gemakkelijk toegang krijgen tot de markt van de EU door de toepasselijke regelgeving en normen te omzeilen; benadrukt dat EU-fabrikanten weliswaar strikte veiligheids-, milieu- en kwaliteitsregels moeten naleven, maar dat veel producten van geringe waarde die via deze platforms worden verkocht, aan douane- en markttoezichtcontroles ontsnappen door de manier waarop zij naar de EU worden verzonden; uit zijn bezorgdheid over het feit dat sommige van deze platforms en handelaren van buiten de EU deze lacune bewust benutten waardoor niet-conforme invoerproducten ongecontroleerd op de interne markt van de EU kunnen worden gebracht en Europese fabrikanten, groot- en detailhandelaren worden benadeeld, waardoor hun concurrentievermogen afneemt en zij minder goed in staat zijn te innoveren, hetgeen ertoe kan leiden dat veel micro-ondernemingen en kleine ondernemingen verdwijnen; 14. benadrukt dat EU-fabrikanten de facto onderworpen zijn aan een aanzienlijk strenger markttoezicht dan fabrikanten van buiten de EU die EU-consumenten bereiken via platforms voor e-commerce; betreurt ten zeerste het verlies van marktaandeel en banen als gevolg van de toestroom van goedkopere producten die niet voldoen aan de Europese normen, met name op het gebied van veiligheid en kwaliteit, en van andere illegale producten die vanuit niet-EU-landen worden aangevoerd, met directe gevolgen voor kmo’s in de EU en voor de positie van EU-ondernemingen en hun vermogen om te investeren en winstgevend te blijven; 15. beklemtoont het verschil tussen onlineplatforms die als tussenpersoon optreden en onlineplatforms die als importeur optreden; merkt met name op dat de platforms voor e-commerce in de EU die als importeur optreden, nalevingskosten moeten betalen waardoor hun detailhandelsprijzen met ongeveer 40 % stijgen, wat gevolgen heeft voor eindgebruikers; benadrukt dat in de EU gevestigde importeurs te maken hebben met strengere verplichtingen en hogere kosten, terwijl tussenplatforms verkopers van buiten de EU in staat stellen rechtstreeks naar consumenten in de EU te verzenden zonder de naleving te garanderen; 16. erkent dat e-commerceplatforms onderworpen zijn aan verschillende verplichtingen krachtens de digitaledienstenverordening en de verordening algemene productveiligheid, en in specifieke omstandigheden aansprakelijk kunnen worden gesteld in het kader van de richtlijn productaansprakelijkheid (12) ; herinnert er in dit verband aan dat onlineplatforms aansprakelijk zijn als zij hun specifieke verplichtingen als tussenpersoon niet nakomen; is evenwel van mening dat de consument in alle gevallen verhaal moet kunnen halen; benadrukt in dit verband dat wanneer de fabrikant buiten de EU is gevestigd en er geen importeur, gemachtigde vertegenwoordiger of fulfilmentdienstverlener kan worden geïdentificeerd, onlinemarktplaatsen passende en evenredige remedies moeten bieden aan consumenten wanneer zij niet voldoen aan de digitaledienstenverordening, met name de artikelen 30 en 31, of aan artikel 22 van de verordening algemene productveiligheid; 17. benadrukt dat onlinemarktplaatsen worden verzocht hun handelaren te traceren in het kader van de digitaledienstenverordening (“ken uw zakelijke klant”), wat handelaren moet ontmoedigen om onveilige of nagemaakte goederen te verkopen, en verplicht zijn te voldoen aan de regels inzake op conformiteit gericht ontwerp om de algemene traceerbaarheid te vergroten; benadrukt het gebrek aan verantwoordingsplicht van onlineplatforms in het geval van onvindbare verkopers of verkopers die buiten de jurisdictie van de EU zijn gevestigd; stelt vast dat het beginsel “ken uw zakelijke klant” vaak niet wordt nageleefd en dat op socialemediaplatforms steeds vaker nieuwe verkooppraktijken opduiken, waar deze verplichting niet doeltreffend wordt opgelegd, waardoor verkopers van buiten de EU niet-conforme goederen rechtstreeks aan EU-consumenten kunnen aanbieden; wijst er derhalve op dat onlineplatforms alles in het werk moeten stellen om de volledige traceerbaarheid van verkopers en producten te waarborgen, door te voorkomen dat aanbiedingen verschijnen zonder geverifieerde gegevens over de productconformiteit; 18. benadrukt dat de informatie over verantwoordelijke marktdeelnemers in de EU overeenkomstig de verordening algemene productveiligheid, die optreden namens een handelaar of platform van buiten de EU, vaak onjuist is of ontbreekt; merkt op dat zelfs als deze informatie beschikbaar is, de verantwoordelijke persoon in de EU mogelijk niet aansprakelijk is, met name wanneer de verantwoordelijke persoon een gemachtigde vertegenwoordiger is; is bezorgd over het feit dat markttoezichtautoriteiten melden dat zij aanzienlijke moeilijkheden ondervinden om deze handelaren van buiten de EU te bereiken en het EU-recht te handhaven, en dat zelfs wanneer contact wordt gelegd, het vaak niet mogelijk is om sancties aan hen op te leggen; 19. is van mening dat het opzetten van een databank van de verantwoordelijke personen in de EU om verificaties via realtime kruiscontroles mogelijk te maken, samen met het instellen van een accreditatieprocedure voor hen, de transparantie kan vergroten en de verantwoordingsplicht in de hele invoerketen van e-commerce kan versterken; 20. is er voorstander van dat consumentenorganisaties onderzoeks- en handhavingsmaatregelen ontwikkelen en dat consumentenautoriteiten in de EU, als onderdeel van het SCB-netwerk en op grond van de digitaledienstenverordening, onderzoeken instellen tegen onlineplatforms van buiten de EU wegens mogelijke inbreuken op de productveiligheids- en consumentenwetgeving van de EU; is bezorgd over de trage voortgang van deze onderzoeken en dringt aan op een snelle afronding ervan; benadrukt dat handhaving een afschrikkende werking moet hebben, onder meer via passende sancties om naleving af te dwingen; benadrukt in dit verband dat op nationaal en EU-niveau bijzondere aandacht moet uitgaan naar terugkerende gevallen van niet-naleving die bij eerdere controles van soortgelijke producten aan het licht zijn gekomen, onder meer door voorlopige maatregelen op te leggen; wijst erop dat nauwlettend moet worden gecontroleerd of door onlineplatforms gedane toezeggingen worden gehandhaafd en doeltreffend zijn; 21. dringt er bij de Commissie en de SCB-autoriteiten op aan een gestructureerde dialoog over handhaving aan te gaan met consumentenvertegenwoordigers, handelaren en andere belanghebbenden om systematische inbreuken vast te stellen die een krachtigere handhaving vereisen; 22. merkt op dat het voor de EU-autoriteiten ingewikkeld is om het EU-recht te handhaven wanneer de marktdeelnemers buiten de EU gevestigd zijn; benadrukt de noodzaak van betere internationale samenwerkingsovereenkomsten, met name met grote exporteurs uit de e-commerce; Krachtig handhavingsbeleid in de strijd tegen niet-conforme e-commerceproducten Dringende behoefte aan maatregelen op korte termijn 23. dringt er bij de lidstaten op aan meer financiering en middelen vrij te maken voor markttoezicht-, douane-, consumentenbeschermings- en digitaledienstenautoriteiten, zodat zij de uitdagingen die onveilige en illegale producten opleveren, beter kunnen aanpakken; verzoekt de Commissie een krachtigere samenwerking en informatie- en gegevensuitwisseling tussen bevoegde autoriteiten, waaronder tussen markttoezicht- en douaneautoriteiten, te ondersteunen en wijst erop dat de samenwerking tussen verschillende sectoren moet worden verbeterd; dringt er bij de lidstaten op aan te zorgen voor een doeltreffende coördinatie tussen de verschillende markttoezichtautoriteiten op hun grondgebied en de bevoegdheden van de verbindingsbureaus te versterken; benadrukt dat de lidstaten en de EU de verantwoordelijkheid hebben om ervoor te zorgen dat de markttoezicht- en douaneautoriteiten over voldoende middelen en opleiding beschikken en zodanig zijn uitgerust dat zij in staat zijn hun taak te vervullen, met inbegrip van passende onderzoeksbevoegdheden; 24. verzoekt de markttoezichtautoriteiten om meer middelen te investeren in gezamenlijke of gecoördineerde activiteiten met andere lidstaten of relevante autoriteiten en met name het aantal en de frequentie van gecoördineerde handhavingsmaatregelen zoals sweeps, mystery shopping en collegiale toetsingen te verhogen; dringt er bij de relevante autoriteiten op aan om actief deel te nemen aan deze activiteiten en dringt er bij de Commissie op aan haar coördinatiebevoegdheden ten volle te benutten; 25. is ingenomen met het voornemen van de Commissie om de controles van douane- en markttoezichtautoriteiten te coördineren in het kader van prioritaire controlegebieden die gericht zijn op producten uit niet-EU-landen die aanzienlijke veiligheidsrisico’s en een risico op niet-naleving inhouden; benadrukt dat dit initiatief waardevolle gegevens over risicoprofielen moet opleveren, die kunnen worden gebruikt bij verdere handhavingsactiviteiten en bij de oplegging van boeten aan niet-conforme actoren; verzoekt de Commissie de samenwerking binnen het Unienetwerk voor productconformiteit te versterken en de EU-financiering voor douanesamenwerking in het kader van het Douaneprogramma en voor markttoezichtactiviteiten in het kader van het programma voor de interne markt te verhogen; wijst erop dat het gebrek aan passende middelen de effectieve uitrol van instrumenten, zoals het wijdverbreide gebruik van tests met mystery shoppers door markttoezichtautoriteiten of het gebruik van betrouwbare flaggers krachtens de digitaledienstenverordening, belemmert; wijst de Commissie erop dat er, naast de bestaande testfaciliteiten voor speelgoed en radioapparatuur, dringend behoefte is aan meer testfaciliteiten voor e-commercegoederen, zoals voor batterijen, textiel, cosmetica, elektrische apparaten en andere producten; verzoekt de lidstaten voldoende middelen uit te trekken om een hogere capaciteit van de testfaciliteiten te garanderen en om meer te investeren in apparatuur voor het opsporen van onveilige en illegale goederen; 26. benadrukt dat de lidstaten om redenen van gegevens en beveiliging verkopers met een hoog risico moeten verbieden actief te zijn in hun kritieke infrastructuur en systemen voor grensbeveiliging, waaronder de aankoop van apparatuur voor veiligheidsonderzoek en het scannen van vracht op luchthavens en in havens; 27. benadrukt dat aanbieders van onlinemarktplaatsen op grond van de verordening algemene productveiligheid verplicht zijn om een centraal contactpunt op te richten, zich te registreren bij de Safety Gate Portal en de informatie over hun centrale contactpunt op het portaal te vermelden; verzoekt de Commissie deze en andere verplichtingen van onlinemarktplaatsen doeltreffend te handhaven en de markttoezichtautoriteiten van de lidstaten te ondersteunen bij de uitvoering van de verordening algemene productveiligheid en de verordening markttoezicht; merkt op dat bij de verordening algemene productveiligheid is voorzien in rechtstreekse gegevensuitwisselingen tussen handhavingsautoriteiten en e-commerceplatforms; is evenwel van mening dat opdat deze systemen doeltreffend zouden werken, er een rechtstreekse verbinding met de douaneautoriteiten moet worden ingesteld; 28. merkt op dat het huidige systeem meer reactief dan preventief is, aangezien de autoriteiten pas ingrijpen nadat gevaarlijke producten al zijn verkocht aan consumenten, in plaats van de distributie ervan te voorkomen; herinnert eraan dat aanbieders van onlinemarktplaatsen in het kader van de verordening algemene productveiligheid worden aangemoedigd om producten te controleren aan de hand van de Safety Gate Portal alvorens de producten op hun interfaces te vermelden; benadrukt dat willekeurige steekproeven alleen doeltreffend kunnen zijn als ze regelmatig worden uitgevoerd; 29. benadrukt dat voor verschillende kritieke producten die online worden verkocht het digitale productpaspoort (DPP) snel moet worden ingevoerd om de handhaving van de bestaande wetgeving te versterken; dringt er bij de Commissie op aan zo spoedig mogelijk de nodige secundaire wetgeving inzake het DPP te presenteren, met name voor textiel, speelgoed, cosmetica, elektronica en andere producten met een hoog non-conformiteitspercentage en bijbehorende risico’s; verzoekt de Commissie om de vereisten, het technische ontwerp en de werking van het DPP continu als een prioriteit te beoordelen in het kader van de verordening inzake ecologisch ontwerp voor duurzame producten (13) ; verzoekt de Commissie de ondernemingen te ondersteunen, in het bijzonder micro-ondernemingen en kmo’s, bij de invoering van het digitaal productpaspoort; 30. stelt voor om het DPP en een vroegtijdige nalevingscontrole te verplichten voor alle producten die via e-commerce worden ingevoerd, met inbegrip van gedetailleerde kwaliteits- en nalevingsgegevens die rechtstreeks in de EU-douanedatahub moeten worden geïntegreerd, zodat autoriteiten informatie over producten vooraf kunnen screenen voordat deze op de interne markt worden gebracht; 31. dringt er bij de lidstaten op aan aanzienlijke inspanningen te leveren om de douanecontroles op te voeren en de risicoanalyse te verbeteren, aangezien het opsporen en verwijderen van niet-conforme goederen ervoor kan zorgen dat het gevaar voor de EU-consument afneemt en de economische belangen van EU-bedrijven beter worden beschermd; benadrukt dat de invoering in de douanerisicoanalyse van een vermoeden van niet-conformiteit voor goederen die identiek zijn aan goederen die reeds niet-conform zijn bevonden, de controles door de douaneautoriteiten zou kunnen vergemakkelijken en de kostenefficiëntie zou kunnen verbeteren; wijst erop dat de douanecentra moeten worden versterkt zodat ze beter zijn toegerust voor de afhandeling van het grote aantal kleine pakketten die moeilijk te controleren zijn met behulp van traditionele methoden, met inbegrip van geavanceerde screeningtechnologieën om verdachte pakketten op de plaats van binnenkomst te identificeren; vraagt om striktere nalevingscontroles en steekproefsgewijze controles door de autoriteiten op vervoer met een hoog tonnage; dringt er voorts bij de lidstaten op aan de mate van digitalisering van de invoerprocedures bij de douaneautoriteiten aanzienlijk te verhogen teneinde de bestaande regelgeving uit te voeren en de douaneprocedures te versnellen, in het bijzonder gelet op het grote aantal pakketten; 32. benadrukt dat ondernemingen, met name kmo’s, dringend behoefte hebben aan duidelijke richtsnoeren van de Commissie voor de effectieve uitvoering van de verordening algemene productveiligheid, met inbegrip van een toelichting bij de wisselwerking tussen deze verordening en overlappende regelgeving, zoals de digitaledienstenverordening, de verordening markttoezicht, de richtlijn productaansprakelijkheid en sectorspecifieke wetten inzake speelgoed, cosmetica en detergentia; verzoekt de Commissie die richtsnoeren vóór het einde van de eerste helft van 2025 uit te vaardigen, zodat bedrijven ze gemakkelijker kunnen naleven; is van mening dat in het beoordelingsverslag over de interactie van de digitaledienstenverordening met andere rechtshandelingen, dat op 17 november 2025 moet worden ingediend, rekening moet worden gehouden met andere wetgeving, met name wat betreft productconformiteit, de verplichtingen van onlinemarktplaatsen, de regels inzake handhaving en mogelijke toekomstige verbeteringen op het gebied van vereenvoudiging en uitvoering; verzoekt de Commissie alle mogelijke verdere maatregelen te verkennen, met inbegrip van de evaluatie van sectorale wetgeving, die nodig is om te zorgen voor juridische voorspelbaarheid en ervoor te zorgen dat er geen mazen in de wet of handhavingslacunes blijven bestaan wat betreft de rechtstreekse invoer uit niet-EU-landen via onlinemarktplaatsen; 33. verzoekt de relevante nationale autoriteiten om het bestaande, recent aangenomen handhavingsinstrumentarium ten volle te gebruiken, met name in verband met de bepalingen inzake e-commerce in de verordening markttoezicht, de verordening algemene productveiligheid en de digitaledienstenverordening, zoals verwijderingsbevelen, verboden, het beperken van het op de markt brengen van producten of het van de markt halen van producten, terugroepingen en sancties als maatregelen om de toename van illegale, niet-conforme invoer uit niet-EU-landen tegen te gaan; 34. benadrukt dat de maatregelen voor handhaving van de regelgeving die worden genomen tegen actoren die zich niet aan de wet houden, geen onevenredige belasting mogen vormen voor actoren die dat wel doen en geen onbedoelde schade mogen berokkenen aan de tweedehandsmarkt; 35. wijst erop dat de bescherming van intellectuele-eigendomsrechten moet worden gewaarborgd in het licht van het toenemende aantal niet-Europese namaakgoederen op e-commerceplatforms; merkt op dat deze praktijken het concurrentievermogen van Europese ondernemingen schaden en een risico vormen voor innovatie en voor de stimulansen voor onderzoek en ontwikkeling; verzoekt om strengere maatregelen tegen de onlineverkoop van namaakgoederen; dringt er bij de Commissie op aan duidelijke richtsnoeren uit te vaardigen over betrouwbare flaggers en benadrukt dat rechtenhouders moeten worden erkend als in aanmerking komende betrouwbare flaggers wanneer zij voldoen aan de criteria van artikel 22 van de digitaledienstenverordening; 36. wijst erop dat de lidstaten beter gebruik moeten maken van de beschikbare pakketten boeten en sancties die kunnen worden opgelegd aan marktdeelnemers, alsook van de andere beschikbare instrumenten, waaronder voorlopige maatregelen, teneinde een afschrikkend effect te creëren dat marktdeelnemers ervan weerhoudt inbreuk op de toepasselijke wetgeving te plegen; 37. dringt er bij de Commissie op aan zo snel mogelijk doeltreffende maatregelen te nemen, waaronder wetgevingsmaatregelen wanneer er duidelijk sprake is van mazen in de wetgeving, die voor rechtszekerheid en een gelijk speelveld voor Europese ondernemingen zorgen, waarbij bijzondere aandacht wordt besteed aan kmo’s; De behoefte aan hervormingen van de regelgeving 38. dringt aan op het wegnemen van belemmeringen voor de handhaving van consumentenrechten, zoals wettelijke garantieclaims en het recht om goederen terug te sturen; verzoekt de Commissie de SCB-verordening onverwijld te herzien, aangezien dit van fundamenteel belang zal zijn voor een doeltreffendere grensoverschrijdende handhaving van het EU-consumentenrecht en voor de bestrijding van onveilige producten; verzoekt de Commissie in dit verband te voorzien in duidelijke maatregelen om de handhavingsbevoegdheden ten aanzien van handelaren en platforms van buiten de EU verder te versterken en te zorgen voor een betere coördinatie van EU- en nationale maatregelen en de uitwisseling van informatie tussen autoriteiten evenals met autoriteiten in niet-EU-landen; benadrukt dat de opzet van het Europees Mededingingsnetwerk als voorbeeld kan dienen voor de handhaving en de informatie-uitwisseling bij vermoedelijke inbreuken die gevolgen hebben voor meerdere lidstaten, met name met het oog op een doeltreffende bestrijding van niet-conforme producten; wijst erop dat de Commissie directe bevoegdheden moet krijgen om bepaalde schendingen van het consumentenrecht met grote gevolgen te onderzoeken en te bestraffen, en zo te zorgen voor een meer doeltreffende, gelijktijdige en uniforme handhaving en sanctionering in het kader van het EU-consumentenrecht; 39. merkt op dat de SCB-verordening handhavingsautoriteiten reeds machtigt om op te treden tegen handelaren die zich niet aan de regels houden en lidstaten zelfs de mogelijkheid biedt om sancties en voorlopige maatregelen op te leggen, zoals het beperken van de toegang tot de website; erkent evenwel dat de beperking is dat deze maatregel voor elk land afzonderlijk moet worden genomen in plaats van op EU-niveau, waarbij elk land zijn eigen sancties toepast, waardoor inbreuken ongelijke gevolgen hebben; 40. merkt op dat er tussen de lidstaten verschillen bestaan in de handhaving, wat leidt tot inefficiëntie; dringt aan op een betere coördinatie van de handhaving en het toezicht op de naleving, op een doeltreffende informatie-uitwisseling tussen de lidstaten en op een meer uniforme toepassing van het EU-acquis; verzoekt de Commissie de verordening markttoezicht te evalueren, met name de behoefte aan een EU-markttoezichtautoriteit die zorgt voor consistentie en de activiteiten van de betrokken nationale markttoezichtautoriteiten operationeel ondersteunt en de samenwerking met de nieuwe EU-douaneautoriteit bevordert, alsook de uitvoering van artikel 4 van de verordening markttoezicht, waarin de voor de naleving van de productconformiteit verantwoordelijke marktdeelnemers in de EU worden gedefinieerd; wijst erop dat de aangewezen verantwoordelijke marktdeelnemers tot op vandaag vaak niet in staat zijn om consumenten verhaalmogelijkheden of schadeloosstelling te bieden, met name wanneer zij gemachtigde vertegenwoordiger zijn; 41. steunt de ambitie van de Commissie om snel vooruitgang te boeken in de komende interinstitutionele onderhandelingen met het Parlement en de Raad over de hervorming van het douanewetboek van de Unie en de twee voorstellen voor besluiten van de Raad tot afschaffing van de drempel voor vrijstelling van douanerechten voor goederen met een waarde van minder dan 150 EUR; dringt er daarom bij de lidstaten op aan de onderhandelingsprocedure in de Raad te versnellen, en wijst daarbij op de dringende behoefte aan een douanehervorming om het concurrentievermogen van de EU en de bescherming van de EU-consument veilig te stellen; benadrukt evenwel dat schrapping van de drempel een noodzakelijke stap is, maar geen alomvattende oplossing, aangezien douaneautoriteiten nog steeds maar een beperkt percentage van de pakketten zullen kunnen controleren; wijst erop dat de vrijstelling van de douanerechten onmiddellijk moet worden afgeschaft voor ingevoerde producten met een hoog risico wat betreft de product- en de consumentenveiligheid; benadrukt dat de douanehervorming moet zorgen voor samenhang tussen de regelgevingskaders, waarbij met name overlappingen of conflicten met de digitaledienstenverordening moeten worden vermeden, en benadrukt de essentiële rol die douaneautoriteiten spelen bij het opsporen van niet-conforme en onveilige producten; 42. benadrukt dat de hervorming van het douanewetboek van de Unie ervoor zal zorgen dat de douaneautoriteiten de nodige instrumenten krijgen om beter toezicht te houden op en controles uit te voeren op goederen die de EU binnenkomen, de interne markt en de douane-unie worden versterkt, onveilige en illegale producten beter worden opgespoord en een gelijk speelveld tot stand wordt gebracht tussen marktdeelnemers; is in dit verband ingenomen met het voorstel in het kader van het douanewetboek van de Unie om een mechanisme voor samenwerking met markttoezichtautoriteiten op te zetten dat zal leiden tot doeltreffendere productcontroles; benadrukt het belang van een betere douane-infrastructuur en van meer personeel voor een doeltreffend beheer van e-commerce; benadrukt de behoefte aan vereenvoudigde nalevingsprocessen die specifiek zijn toegesneden op kmo’s; verzoekt de lidstaten om geautomatiseerde, toekomstgerichte douaneafhandelingssystemen in te voeren, bijvoorbeeld door platforms te verplichten tot automatische registratie en douaneafhandeling op de plaats van verkoop; 43. is bezorgd dat sommige handelaren van buiten de EU de EU-douanecontroles omzeilen door goederen in te klaren op de plaats van oorsprong; wijst erop dat handelsondernemingen van buiten de EU er vaak de voorkeur aan geven boetes te betalen in plaats van pakketten bij aankomst bij de EU-douane te openen, omdat zij hun zendingen willen uitladen en meteen willen vertrekken; is ernstig bezorgd over het feit dat douaneautoriteiten constateren dat veel pakketten niet of onjuist zijn aangegeven en soms frauduleus worden geëtiketteerd; benadrukt dat deze aspecten bij de hervorming van het douanewetboek van de Unie eveneens moeten worden aangepakt; 44. neemt kennis van de bezorgdheid van het ECC-netwerk over het bedrijfsmodel van dropshipping, dat uitdagingen met zich meebrengt op het gebied van consumentenbescherming, productveiligheid en naleving van de regelgeving; betreurt dat consumenten vaak worden geconfronteerd met misleidende praktijken, problemen bij het retourneren van producten en onverwachte douanerechten, terwijl een aanzienlijk deel van de via dropshipping verkochte producten niet voldoet aan de EU-veiligheidsnormen; wijst erop dat dropshipping de handhaving bemoeilijkt vanwege ontraceerbare bedrijven en grensoverschrijdende complexiteit, terwijl de naleving van de regels inzake btw en gegevensbescherming belangrijke aandachtspunten blijven; merkt op dat dropshipping, in combinatie met marketing door influencers, de transparantieproblemen, reputatierisico’s en inconsistente resultaten kan verergeren; verzoekt de Commissie na te gaan hoe de problematiek van dropshipping kan worden aangepakt; 45. benadrukt dat het concept van een “gelijkgestelde importeur” bedoeld is om een gelijk speelveld te garanderen voor zowel EU-onlineplatforms als niet-EU-onlineplatforms; merkt op dat deze maatregel er in het geval van onlineverkoop van buiten de EU voor zou zorgen dat klanten van onlineplatforms van buiten de EU niet als importeurs zouden worden beschouwd, zoals in het kader van het huidige douanewetboek van de Unie het geval is, terwijl een platform of handelaar van buiten de EU in plaats daarvan als de “gelijkgestelde importeur” zou worden beschouwd; is van mening dat de verantwoordelijkheden van de “gelijkgestelde importeur” duidelijk moeten worden omschreven en in overeenstemming moeten zijn met de bepalingen van de digitaledienstenverordening; benadrukt dat het feit dat platforms worden belast met het innen van de btw en douanerechten op de plaats van verkoop in plaats van bij binnenkomst in de EU, fraude en belastingontduiking zal verminderen; 46. uit zijn bezorgdheid over het facultatieve karakter van de regeling inzake het éénloketsysteem bij invoer (IOSS) voor alle onlinemarktdeelnemers, wat afwijkt van de oorspronkelijke doelstellingen van het initiatief inzake btw in het digitale tijdperk; benadrukt de noodzaak van aanvullende maatregelen om de robuustheid van het systeem te versterken en mogelijk misbruik te beteugelen; dringt er bij de Commissie op aan nauw samen te werken met de belanghebbenden om het IOSS te beschermen tegen frauduleuze praktijken; beveelt aan dat dergelijke waarborgen zowel uitgebreid als gestroomlijnd zijn om fraude effectief te ontmoedigen en tegelijkertijd buitensporige administratieve lasten te vermijden; wijst erop dat de toepassing van het IOSS moet worden uitgebreid tot goederen boven de drempel voor vrijstelling van douanerechten van 150 EUR om onderwaardering te voorkomen en eerlijke concurrentie te waarborgen; 47. dringt aan op de oprichting van een nieuwe EU-douaneautoriteit in 2026 om de douaneautoriteiten van de lidstaten deskundige ondersteuning te bieden; benadrukt dat de EU-douaneautoriteit in het kader van haar coördinerende taak ook de test- en controlecapaciteiten van de douane- en markttoezichtautoriteiten in en tussen de lidstaten in kaart moet brengen en moet worden gemachtigd om onaangekondigde inspecties te verrichten om mogelijke onveilige of niet-conforme producten op te sporen en sancties op te leggen in geval van niet-naleving; merkt op dat de nieuwe EU-douanedatahub zal bijdragen tot een nauwere samenwerking tussen de EU-douaneautoriteit en de douane- en andere autoriteiten door gegevensuitwisseling en de interoperabiliteit van nationale IT-systemen, en zo gecoördineerde controles en de opsporing van niet-conforme producten zal vergemakkelijken; vindt dat het van essentieel belang is de functionaliteiten van het douane-éénloketsysteem volledig te integreren in de EU-douanedatahub; wijst erop dat het in de context van de voorgestelde EU-douaneautoriteit belangrijk is regelmatig te overleggen met vertegenwoordigers van verschillende belanghebbenden om de EU-douaneautoriteit vroegtijdig te waarschuwen; 48. benadrukt dat, gezien de urgentie, de verschillende verplichtingen die in het kader van de herziening van het douanewetboek van de Unie zijn gepland, sneller in werking moeten treden, zoals de oprichting van de EU-douanedatahub; verzoekt de Commissie onmiddellijk een begin te maken met de voorbereidende werkzaamheden die nodig zijn voor de oprichting van de EU-douanedatahub, om de voorbereiding van zijn functionaliteiten voor e-commerce in 2026 te versnellen; 49. dringt er bij de Commissie op aan de effecten te beoordelen van het verschijnsel waarbij e-commerceartikelen in bulk naar de EU worden verzonden en waarbij handelaren van buiten de EU op hun beurt voor dergelijke goederen entrepots in de EU oprichten voordat de producten in pakketten worden verpakt voor de levering aan klanten; wijst erop dat de verzending van e-commerceartikelen in bulk en de opslag ervan in entrepots in de EU ervoor zouden zorgen dat de douane- en markttoezichtautoriteiten een strenger toezicht kunnen uitoefenen en niet-conforme goederen beter kunnen controleren en opsporen dan het geval is bij zendingen van afzonderlijke pakketten; verzoekt de Commissie en de lidstaten alle mogelijke opties te overwegen om dergelijke praktijken te stimuleren, met inbegrip van een vereenvoudigde regeling voor Trust&Check-ondernemers en kosten-batenanalysen voor stimuleringsregelingen; merkt voorts op dat bulkverzending wellicht niet haalbaar is voor alle handelaren van buiten de EU, met name voor handelaren die actief zijn op de markt voor verkoop van consumenten aan consumenten (C2C) of de tweedehandsmarkt; benadrukt dat bij deze aanpak een evenwicht moet worden gevonden tussen de nalevingsvoordelen en de praktische vereisten van marktdeelnemers in de e-commerce, waarbij ervoor moet worden gezorgd dat er geen logistieke knelpunten ontstaan of dat verschillende bedrijfsmodellen onnodig worden belast; 50. erkent dat de Commissie een non-paper heeft uitgebracht over de invoering van een niet-discriminerende behandelingstaks voor e-commerceartikelen, die door de douaneautoriteiten in rekening moet worden gebracht voor in het kader van verkoop op afstand verkochte goederen, teneinde de hogere toezichtskosten te dekken die de douaneautoriteiten maken voor het controleren van de gegevens, het uitvoeren van risicoanalysen, het verrichten van documenten- en fysieke controles en met name de financiering van de EU-douaneautoriteit en de datahub; dringt er bij de lidstaten op aan geen eenzijdige taksen in rekening te brengen om versnippering van de douane-unie te voorkomen; benadrukt dat in het voorstel een vast tarief van 2 EUR wordt voorgesteld voor elk artikel dat rechtstreeks aan de klant wordt geleverd en een lager tarief van 0,50 EUR voor Trust&Check-ondernemers die optreden als douane-entrepot voor verkoop op afstand binnen de EU; verzoekt de Commissie naar behoren te evalueren of het voorgestelde bedrag in overeenstemming is met de regels van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) en of het volstaat en evenredig is om de doelstellingen te verwezenlijken; dringt erop aan deze behandelingstaks niet in rekening te brengen bij de consument; 51. wijst op de enorme kosten voor afvalbeheer en productvernietiging die voortvloeien uit het grote aantal niet-conforme en onveilige producten dat via e-commerce uit niet-EU-landen wordt ingevoerd; benadrukt dat een groot deel van deze producten niet-recyclebaar is, schadelijk is voor het milieu of niet voldoet aan de toepasselijke wetgeving inzake chemische stoffen, hetgeen de milieukosten voor de overheid nog verder opdrijft; verzoekt de Commissie derhalve de nodige maatregelen te evalueren om de milieueffecten van de e-commerceactiviteiten van niet-EU-landen te beperken, waaronder de haalbaarheid van een afvalbeheerbijdrage voor alle producten die via onlinemarktplaatsen van niet-EU-landen worden verkocht, om ervoor te zorgen dat de milieukosten niet door de EU-belastingbetalers worden gedragen; 52. wijst erop dat onsamenhangende sancties en uiteenlopende handhavingsstrategieën voor niet-naleving in de verschillende lidstaten tot “grensshoppen” of “douaneshoppen” leiden; is voorstander van een minimale harmonisatie van inbreuken en niet-strafrechtelijke sancties voor niet-naleving in de lidstaten en via de EU-douaneautoriteit, omdat zo zou worden voorkomen dat er zwakke plaatsen van binnenkomst zouden ontstaan in het douanegebied van de EU; benadrukt dat dit de opzet van een gemeenschappelijk kader voor minimale harmonisatie moet inhouden, om de bestaande mazen in de wetgeving te dichten en zo de uitdagingen op het gebied van e-commerce aan te pakken; benadrukt dat de lidstaten aanvullende sancties kunnen opleggen die zijn afgestemd op de nationale context; 53. merkt op dat de Commissie bepaalde onlinemarktplaatsen van buiten de EU onder de loep neemt omdat zij manipulatieve praktijken hanteren, waaronder donkere patronen, verslavende ontwerpkenmerken, misleidende marketing door influencers en de verspreiding van valse of misleidende onlinerecensies; erkent dat oneerlijke handelspraktijken volgens het verslag van de geschiktheidscontrole op het gebied van digitale rechtvaardigheid consumenten elk jaar bijna 8 miljard EUR kosten en dat het gebruik van oneerlijke technieken om consumenten, en met name kwetsbare consumenten en kinderen, aan te zetten tot impulsaankopen leidt tot overconsumptie en overbesteding; verzoekt de Commissie deze kwesties aan te pakken in de aanstaande verordening digitale rechtvaardigheid, tenzij ze al onder bestaande wetgeving vallen, teneinde oneerlijke praktijken doeltreffend te bestrijden en bestaande mazen in de wet te dichten, en tegelijkertijd te zorgen voor overeenstemming met de bestaande rechtskaders en onnodige regeldruk te vermijden; 54. benadrukt dat ervoor moet worden gezorgd dat nieuwe door de Commissie voorgestelde initiatieven op het gebied van handhaving of naleving van de douanewetgeving niet leiden tot bijkomende administratieve lasten voor Europese bedrijven, met name kmo’s; 55. wijst op de belangrijke taak van het Europees Openbaar Ministerie (EOM) op het gebied van grensoverschrijdend onderzoek naar douaneovertredingen, waaronder met name fraude waarbij de prijs van producten op onrechtmatige wijze wordt ondergewaardeerd teneinde te vermijden dat invoerrechten moeten worden betaald; benadrukt dat de grootschalige ontduiking van douanerechten, onder meer via frauduleuze e-commerceaangiften en onderwaardering, alsook het vermijden van controles en “forumshopping”, doeltreffend moeten worden bestreden door middel van strafrechtelijke onderzoeken door het EOM, met de steun van de douaneautoriteiten; wijst erop dat het robuuste rechtskader van het EOM voor grensoverschrijdende onderzoeken moet worden benut om de criminele netwerken achter dergelijke operaties te ontmantelen; Aanvullende handhavingsmaatregelen 56. verzoekt de Commissie en de bevoegde nationale autoriteiten de digitaledienstenverordening krachtig te handhaven wat betreft de verantwoordelijkheid van onlinemarktplaatsen, in het bijzonder hun verplichtingen op het gebied van aanbevelingssystemen, interfaceontwerp, het recht op informatie, de regels inzake op conformiteit gericht ontwerp om de algehele traceerbaarheid te vergroten, en hun verplichting uit hoofde van het beginsel “ken uw zakelijke klant”; benadrukt dat de naleving van deze verplichtingen handelaren die zich niet aan de regels houden moet ontmoedigen hun producten in de EU aan te bieden via marktplaatsen of shoppingdiensten van sociale media die tot deze categorie behoren, en verzoekt de Commissie praktische ondersteuning te bieden bij de opsporing van handelaren die zich niet aan de EU-regels houden; wijst op de noodzaak van een op de digitaledienstenverordening gebaseerd netwerk van betrouwbare flaggers voor illegale producten en e-commerce om ervoor te zorgen dat platforms hun verplichtingen daadwerkelijk nakomen; 57. benadrukt dat het van cruciaal belang is de samenwerking en coördinatie met de nationale bevoegde autoriteiten te verbeteren; verzoekt om meer samenwerking tussen alle relevante autoriteiten, zoals de autoriteiten van de lidstaten, de douaneautoriteiten en de consumentenbeschermingsautoriteiten, en om een sterkere coördinatie tussen alle opgerichte deskundigengroepen; wijst erop dat de onderzoeksmaatregelen tegen niet-conforme onlinemarktplaatsen in het kader van de digitaledienstenverordening resultaten moeten opleveren en moeten leiden tot afschrikkende sancties teneinde te voorkomen dat niet-conforme producten worden aangeboden; benadrukt het belang van deze onderzoeken om systeemrisico’s, nalevingsfouten, de verspreiding van illegale inhoud, verslavende ontwerpkenmerken, donkere patronen en het gebruik van influencers voor manipulatieve reclame aan te pakken; 58. verzoekt de handhavingsautoriteiten het toezicht en de handhavingsmaatregelen met betrekking tot nieuwe verkoopkanalen te versterken; beveelt aan om de bevoegde autoriteiten toe te rusten met passende middelen, technologische instrumenten en grensoverschrijdende samenwerkingsmechanismen om handelaren die zich niet aan de regels houden en die via sociale media en andere nieuwe platforms opereren, op doeltreffende wijze op te sporen en tegen hen op te treden; 59. stelt voor dat verkopers op onlinemarktplaatsen een retouradres en contactpunt binnen de EU ter beschikking moeten stellen zodat consumenten niet-conforme goederen gemakkelijk en zonder onnodige kosten kunnen terugsturen en de autoriteiten het goed kunnen inspecteren; is van mening dat het aan de onlinemarktplaatsen is om dit te controleren en dat zij verantwoordelijk moeten worden gehouden voor de handhaving; 60. acht het dringend noodzakelijk dat de doeltreffendheid van de bepaling inzake de “verantwoordelijke voor producten die in de Unie in de handel zijn gebracht” grondig wordt geëvalueerd, met name die van handelaren van buiten de EU, en dat daarbij wordt voortgebouwd op de resultaten van het evaluatieverslag over artikel 4 van de verordening markttoezicht; verzoekt de Commissie om in haar toekomstige maatregelen te overwegen om handelaren van buiten de EU te verplichten een verantwoordelijke persoon in de EU aan te wijzen die verhoogd juridisch en financieel aansprakelijk is; 61. merkt op dat de post- en andere bezorgdiensten ingrijpende veranderingen ondergaan door de snelle groei van e-commerce; uit zijn bezorgdheid over het feit dat het systeem van eindkosten van de Wereldpostunie in de praktijk niet van toepassing is op e-commercestromen; merkt op dat de Chinese e-commercebedrijven hierdoor, door de aantallen zendingen, rechtstreeks commerciële overeenkomsten sluiten met de EU-postdiensten, voor uitzonderlijk aantrekkelijke bezorgingstarieven die lager liggen dan die voor de levering van in de EU vervaardigde goederen, wat leidt tot een verdere versnippering van de interne markt voor postdiensten; dringt er bij de Commissie op aan de gevolgen van e-commerce voor de postdiensten en de interne markt te evalueren en na te gaan hoe de postdiensten kunnen bijdragen tot de versterking van de interne markt en de consumenten ten goede kunnen komen, en tot het algehele concurrentievermogen van de EU; 62. is ingenomen met de goedkeuring van de hervormingen van de btw in het digitale tijdperk, die een aanzienlijke stap vormen in de richting van een modernisering van de btw-inning in de e-commercesector; benadrukt het belang van één btw-identificatienummer voor onlinemarktplaatsen en voor Europese fabrikanten, dat hen in staat zal stellen op een gelijk speelveld te concurreren doordat de naleving van de btw-regels in alle lidstaten wordt vereenvoudigd; benadrukt dat deze maatregel ook de invoer en opslag van goederen in bulk in de EU kan vergemakkelijken, hetgeen het gebruik van versnipperde grensoverschrijdende zendingen zal beperken en ervoor zal zorgen dat diensten met toegevoegde waarde, zoals fulfilment en logistiek, op de interne markt plaatsvinden; wijst erop dat deze hervormingen de naleving van de belastingwetgeving zullen versterken, de administratieve lasten zullen verlichten en de handhaving zullen verbeteren en tegelijkertijd de eerlijke concurrentie zullen ondersteunen en de toeleveringsketens in de EU zullen versterken; verzoekt de Commissie en de lidstaten om de effectieve uitvoering van deze maatregelen te waarborgen om de voordelen ervan voor Europese bedrijven en consumenten te maximaliseren; 63. verzoekt de Commissie om maatregelen te overwegen die gericht zijn op het verminderen van onnodige regelgevings- en administratieve nalevingslasten voor EU-fabrikanten, met name voor kmo’s, teneinde het speelveld gelijker te maken en deze fabrikanten in staat te stellen beter te concurreren met mondiale concurrenten die met efficiëntere nalevingsnormen werken; 64. verzoekt de Commissie de internationale samenwerking met gelijkgezinde landen te versterken om beste praktijken uit te wisselen, gemeenschappelijke uitdagingen en risico’s vast te stellen en gezamenlijke acties op het gebied van e-commerce te ontwikkelen; 65. is in dit verband ingenomen met het initiatief voor een gezamenlijke verklaring van de WTO voor e-handel; merkt op dat de overeenkomst consumenten en bedrijven ten goede zal komen door grensoverschrijdende elektronische transacties te vergemakkelijken, belemmeringen voor digitale handel te verminderen en innovatie op het gebied van e-commerce te bevorderen; benadrukt echter dat de overeenkomst slechts een basis is en moedigt de Commissie aan om in onderhandelingen met partners te streven naar ambitieuze handelsovereenkomsten om te zorgen voor bindende bepalingen inzake e-commerce; Intensiever gebruik van IT-instrumenten 66. is ingenomen met het feit dat de Commissie een project voorbereidt om bestaande databanken, waaronder het informatie- en communicatiesysteem voor markttoezicht, de Safety Gate van de EU en het douanerisicobeheersysteem, te stroomlijnen en om te vormen tot een gemeenschappelijk interoperabel systeem waarin alle informatie over de veiligheid van producten, de opsporing van namaakproducten en meldingen van ongevallen wordt verzameld, en om ervoor te zorgen dat deze interoperabel zijn met het DPP en de toekomstige EU-douanedatahub; verzoekt de Commissie informatie te publiceren over het tijdschema voor de uitvoering en de middelen die voor dit initiatief nodig zijn; 67. steunt het voornemen van de Commissie om markttoezichtautoriteiten toegang te geven tot het e-Surveillance Webcrawler-instrument om signaleren dat bepaalde gevaarlijke producten opnieuw opduiken; verzoekt de Commissie zo spoedig mogelijk een andere webcrawler beschikbaar te stellen om nieuwe producten op de lijst te kunnen vinden, teneinde niet-conforme producten te signaleren voordat zij bij de consument terechtkomen; 68. is er voorstander van artificiële intelligentie, blockchain en het internet der dingen op verantwoorde wijze te gebruiken om productoverzichten op platforms voor e-commerce te scannen en te analyseren, douane- en markttoezichtinspecties en risico-identificatie te automatiseren en productconformiteitsdatabanken te integreren voor realtimecontroles tussen markttoezichtautoriteiten en douaneautoriteiten, in overeenstemming met de nationale en de EU-wetgeving; merkt echter op dat de hoge uitvoeringskosten van deze technologieën een belemmering blijven vormen; merkt op dat de volledige uitrol van deze technologieën zal leiden tot een efficiëntere afhandeling, met name voor goederen van geringe waarde en het grote aantal pakketten met veel verschillende artikelen die de controlemogelijkheden beperken; 69. verzoekt de Commissie en de lidstaten beste praktijken uit te wisselen en stimulansen te vinden om de nationale autoriteiten de nodige financiering en ondersteuning te bieden teneinde een verantwoord gebruik van technologische oplossingen te bevorderen; stelt voor artificiële intelligentie, blockchain en het internet der dingen te gebruiken om productoverzichten op platforms voor e-commerce te scannen en te analyseren, inspecties en risicoprofilering te automatiseren en productconformiteitsdatabanken te integreren voor realtimecontroles door verschillende autoriteiten; 70. benadrukt dat de lidstaten de douanecontroles op met name zendingen van geringe waarde moeten versterken door op risico gebaseerde beoordelingssystemen en digitale tracering in te voeren om te voorkomen dat niet-conforme producten de douanecontroles omzeilen; verzoekt de lidstaten geautomatiseerde processen naar een hoger plan te tillen, bijvoorbeeld via geautomatiseerde scans van etiketten bij de verwerking van pakketten bij de douane; 71. beseft dat sommige onlinemarktplaatsen ook gebruikmaken van een aantal IT-instrumenten om onveilige en illegale producten die op hun platform worden aangetroffen, op te sporen en te verwijderen; benadrukt echter dat onlinemarktplaatsen verder moeten investeren in en meer gebruik moeten maken van deze IT-instrumenten om daadwerkelijk te voorkomen dat onveilige en illegale producten op hun platform worden verkocht; verzoekt de Commissie in dat verband onlinemarktplaatsen te blijven stimuleren IT-instrumenten te gebruiken, met volledige inachtneming van artikel 8 van de digitaledienstenverordening, waarin is bepaald dat er geen algemene verplichting bestaat tot monitoring van de informatie die aanbieders van tussenhandeldiensten doorgeven of opslaan; 72. stelt voor dat, onverminderd het in de digitaledienstenverordening verankerde beginsel dat verleners van onlinetussenhandeldiensten niet mogen worden onderworpen aan een monitoringverplichting met betrekking tot verplichtingen van algemene aard, onlinetussenhandelaren die zich bezighouden met de verkoop, promotie of distributie van producten op de EU-markt, zelf het gebruik van risicogebaseerde digitale monitoringsystemen moeten overwegen om de aanwezigheid van illegale inhoud (presentatie, beschrijving of te koop aanbieden van illegale of gevaarlijke producten) op te sporen en te voorkomen; wijst erop dat het belangrijk is snelleresponsmechanismen in te voeren om ervoor te zorgen dat specifieke illegale inhoud permanent wordt verwijderd zodra aanbieders van onlinetussenhandeldiensten ervan op de hoogte raken dat dergelijke illegale inhoud op hun interfaces wordt aangeboden, en dat aanbieders van hostingdiensten alle nodige maatregelen moeten nemen om te voorkomen dat dezelfde of vergelijkbare illegale inhoud opnieuw op hun platform verschijnt; Verbetering van het bewustzijn en de voorlichting van de consument 73. benadrukt dat de EU-consumenten en de Europese kmo’s die zich bezighouden met invoeractiviteiten vaak onvoldoende op de hoogte zijn van de mogelijke gevaren van potentieel onveilige producten en de schade die zij kunnen veroorzaken; wijst erop dat consumenten steeds vaker te maken krijgen met handelaren die, ondanks hun wettelijke verplichtingen, consumenten vaak niet laten weten dat hun producten buiten de EU worden gemaakt en van buiten de EU worden verzonden; erkent dat er bij EU-consumenten vraag is naar goedkopere producten, die worden gekocht op onlinemarktplaatsen buiten de EU vanwege hun veel lagere productiekosten en voorwaarden waar bedrijven en onlineplatforms in de EU niet tegen kunnen concurreren; wijst erop dat onlinemarktplaatsen manipulatieve ontwerptechnieken (donkere patronen) kunnen gebruiken om aankoopbeslissingen te beïnvloeden; waarschuwt voor de risico’s van dwangmatig koopgedrag, financiële problemen en de ophoping van onnodige goederen; verzoekt de Commissie en de lidstaten voorlichtings- en bewustmakingscampagnes te organiseren over de onlineaankoop van onveilige producten en de mogelijke gevolgen daarvan voor de gezondheid, de persoonlijke levenssfeer, het milieu en het concurrentievermogen, en daarbij speciale aandacht te besteden aan kwetsbare consumenten en in tijden van hoog verbruik; 74. beveelt aan de consumptie van tweedehandsproducten te bevorderen, als duurzame aanpak om tegemoet te komen aan de behoefte van EU-consumenten aan betaalbare goederen; wijst erop dat het hergebruik van tweedehandsproducten als een belangrijke factor om het potentieel van de circulaire economie te ontgrendelen moet worden bevorderd en gestimuleerd; 75. verzoekt de Commissie en de lidstaten de vereisten inzake ecologisch ontwerp voor textiel en andere producten in het kader van de verordening duurzame producten en de bepalingen van de richtlijn wat betreft het versterken van de positie van de consument voor de groene transitie (14) strikt te handhaven om ervoor te zorgen dat consumenten beter worden geïnformeerd over duurzaamheidsaspecten, zoals milieueffecten, energieverbruik, repareerbaarheid en duurzaamheid van op onlinemarktplaatsen gekochte producten; 76. is van mening dat consumentenautoriteiten, -organisaties, brancheverenigingen en kamers van koophandel moeten worden aangemoedigd om grote, gecoördineerde bewustmakingscampagnes te houden over consumentenrechten, potentiële risico’s, met inbegrip van de mogelijkheden voor collectief verhaal, en verhaalsmogelijkheden bij onlineaankopen, met name op onlineplatforms buiten de EU; wijst erop dat ook het bewustzijn over de milieu-, gezondheids- en sociale gevolgen van niet-duurzame bedrijfspraktijken moet worden vergroot en dat consumenten moeten worden gewaarschuwd over de rol van nieuwe reclametechnieken, zoals influencers en digitale opinieleiders, bij de beeldvorming over de veiligheid en betrouwbaarheid van producten; verzoekt de Commissie een coördinerende rol op zich te nemen, zoals vermeld in haar mededeling van 5 februari 2025 over e-commerce, en na te gaan welke mogelijkheden er zijn om grensoverschrijdende voorlichtingscampagnes te financieren die in samenwerking met onderzoekers, het maatschappelijk middenveld en andere relevante belanghebbenden worden ontwikkeld; Overwegingen op het gebied van handel en ontwikkeling 77. verzoekt de Commissie haar ambitieniveau te concretiseren in multilaterale overeenkomsten met internationale partners, aangezien onveilige producten niet alleen een Europese, maar ook een mondiale uitdaging vormen; herhaalt dat de EU-douaneautoriteit, zoals uiteengezet in het standpunt van het Parlement inzake de herziening van het douanewetboek van de Unie, werkafspraken moet maken met de autoriteiten van niet-EU-landen en met internationale organisaties; wijst erop dat dergelijke regelingen de EU-douaneautoriteit in staat moeten stellen informatie, met inbegrip van beste praktijken, uit te wisselen met autoriteiten van niet-EU-landen en internationale organisaties en om gezamenlijke activiteiten uit te voeren; pleit voor een verdere deelname aan de werkgroep van Conferentie van de VN inzake handel en ontwikkeling voor de veiligheid van consumentenproducten, die een cruciale rol speelt bij de ontwikkeling van beste praktijken voor grensoverschrijdende handhaving; 78. verzoekt de Commissie de samenwerking met internationale partners te verdiepen, binnen fora zoals de WTO, de Werelddouaneorganisatie (WDO) en de G7, om tegenwicht te bieden aan de invloed van China en te zorgen voor wederkerigheid en op regels gebaseerde handel; verzoekt de Commissie uitdrukkelijk solide en afdwingbare verplichtingen op te nemen ter bestrijding van dwangarbeid bij de herziening van en de heronderhandeling over bestaande handels- en investeringsovereenkomsten; benadrukt dat er sterkere mechanismen voor de samenwerking tussen de EU en China en transparante voorschriften inzake certificering nodig zijn om te waarborgen dat de regels worden nageleefd; 79. benadrukt dat er in de toekomst bij onderhandelingen over EU-handelsovereenkomsten rekening moet worden gehouden met dienst- en productveiligheid en er bepalingen inzake de naleving van regelgeving moeten worden overwogen; wijst erop dat niet-conforme invoer pas doeltreffend kan worden tegengegaan met behulp van specifieke regelgevingsdialogen en samenwerking door middel van administratieve regelingen, betere samenwerking op het gebied van handhaving door de douane, de traceerbaarheid van verzendingen volgens de strengste normen en uitgebreide regelingen inzake het delen van gegevens tussen douaneautoriteiten; 80. dringt er bij de Commissie op aan proactief op te treden en snel doelgerichte handelsbeschermingsinstrumenten toe te passen, waaronder antisubsidieonderzoek, om de nadelige gevolgen voor Europese bedrijven tegen te gaan; beklemtoont dat dergelijke maatregelen nauw moeten worden afgestemd met belangrijke internationale partners, om ervoor te zorgen dat ze daadwerkelijk wereldwijd worden gehandhaafd en markten ten opzichte van elkaar even billijk worden behandeld; 81. spoort de Commissie ertoe aan de diplomatieke inspanningen en samenwerking op internationale fora, met name de WTO, de WDO en de G7, op te voeren om een tegengewicht te bieden aan de strategische uitbreiding van China naar e-governancekaders, waaronder de digitale Zijderoute; benadrukt dat internationale normalisatie-instellingen open, transparantere en verantwoorde regels voor digitale handel moeten opstellen om te voorkomen dat het internet versnipperd raakt en om de risico’s van restrictieve e-governancemodellen te verminderen; 82. is ingenomen met het gezamenlijk initiatief van de WTO inzake elektronische handel en ziet het als een essentiële stap naar wereldwijde regels inzake digitale handel; wijst echter op de huidige beperkingen ervan, met name wat betreft douanetransparantie; dringt er bij de Commissie met klem op aan te pleiten voor krachtigere, bindende bepalingen om te waarborgen dat het initiatief doeltreffend wordt uitgevoerd en in het rechtskader van de WTO wordt opgenomen, en betere wereldwijde nalevingsnormen te waarborgen; 83. benadrukt dat er internationale capaciteitsopbouwinitiatieven nodig zijn om ontwikkelingslanden te helpen op duurzame en conforme wijze aan de digitale handel deel te nemen; dringt er bij de Commissie op aan nauw samen te werken met internationale organisaties, met name de WTO, om de regelgevingskaders en technische bijstand in verband met e-commerce in ontwikkelingslanden te versterken; o o o 84. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien de Stabilisatie- en associatieovereenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Albanië, anderzijds (1) , – gezien het verzoek van Albanië om toetreding tot de EU, dat is ingediend op 24 april 2009, – gezien Verordening (EU) 2021/1529 van het Europees Parlement en de Raad van 15 september 2021 tot vaststelling van het instrument voor pretoetredingssteun (IPA III) (2) , – gezien Verordening (EU) 2024/1449 van het Europees Parlement en de Raad van 14 mei 2024 tot oprichting van de hervormings- en groeifaciliteit voor de Westelijke Balkan (3) , – gezien de mededeling van de Commissie van 5 februari 2020, getiteld “Bevordering van het toetredingsproces – Een geloofwaardig EU-perspectief voor de Westelijke Balkan” ( COM(2020)0057 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 8 november 2023, getiteld “Mededeling inzake het uitbreidingsbeleid van de EU voor 2023” ( COM(2023)0690 ) en het bijbehorende werkdocument van de diensten van de Commissie, getiteld “Albania 2023 Report” (Verslag 2023 over Albanië) (SWD(2023)0690), – gezien de mededeling van de Commissie van 8 november 2023, getiteld “Nieuw groeiplan voor de Westelijke Balkan” ( COM(2023)0691 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 20 maart 2024 betreffende pretoetredingshervormingen en -beleidsevaluaties ( COM(2024)0146 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 24 juli 2024, getiteld “Verslag over de rechtsstaat 2024” ( COM(2024)0800 ) en het bijbehorende werkdocument van de diensten van de Commissie, getiteld “2024 Rule of Law Report – Country Chapter on the rule of law situation in Albania” (Verslag over de rechtsstaat 2024 – Hoofdstuk over de situatie van de rechtsstaat in Albanië) (SWD(2024)0828), – gezien de mededeling van de Commissie van 30 oktober 2024, getiteld “Mededeling inzake het uitbreidingsbeleid van de EU voor 2024” ( COM(2024)0690 ) en het bijbehorende werkdocument van de diensten van de Commissie, getiteld “Albania 2024 Report” (Verslag 2024 over Albanië) (SWD(2024)0690), – gezien de hervormingsagenda van Albanië die is ingediend in het kader van de hervormings- en groeifaciliteit van de EU, zoals goedgekeurd door de Commissie op 23 oktober 2024, – gezien het eindverslag van de verkiezingswaarnemingsmissie van het Bureau voor Democratische Instellingen en Mensenrechten (ODIHR) van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) van 29 september 2023 over de lokale verkiezingen in Albanië van 14 mei 2023, – gezien het eindverslag van de verkiezingswaarnemingsmissie van de OVSE/ODIHR van 26 juli 2021 over de parlementsverkiezingen in Albanië van 25 april 2021, – gezien het gezamenlijk advies van de Commissie van Venetië en de OVSE/ODIHR van 11 december 2020 inzake de wijziging van de Albanese grondwet van 30 juli 2020 en de wijziging van de Albanese kieswet van 5 oktober 2020, – gezien de tijdens de top EU-Westelijke Balkan van 17 mei 2018 aangenomen verklaring van Sofia en de hieraan gehechte prioriteitenagenda van Sofia, – gezien de Verklaring van Zagreb die werd aangenomen tijdens de top EU-Westelijke Balkan op 6 mei 2020, – gezien de verklaringen van de top EU-Westelijke Balkan van 13 december 2023 en 18 december 2024 in Brussel, – gezien het proces van Berlijn, dat op 28 augustus 2014 is gestart, – gezien de wereldindex voor persvrijheid van Verslaggevers zonder Grenzen van 2024, – gezien de corruptieperceptie-index 2024 van Transparency International, – gezien het Global Gender Gap Report 2024 van het Wereld Economisch Forum, – gezien zijn eerdere resoluties over Albanië, – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken ( A10-0106/2025 ), A. overwegende dat uitbreiding het meest doeltreffende instrument van het buitenlands beleid van de EU is en een geostrategische investering in langdurige vrede, democratie, stabiliteit en veiligheid op het Europees continent vormt; B. overwegende dat de EU de belangrijkste politieke en economische partner van de landen van de Westelijke Balkan blijft; overwegende dat de EU nog steeds verreweg de belangrijkste handels- en investeringspartner van Albanië is en de belangrijkste verstrekker van financiële bijstand; C. overwegende dat uitbreiding een op verdiensten gebaseerd proces is dat berust op de beginselen van democratie, de rechtsstaat en de grondrechten; overwegende dat de toetreding van Albanië tot de EU afhangt van duurzame, grondige en onomkeerbare hervormingen op fundamentele gebieden, te beginnen bij de rechtsstaat en de werking van de democratische instellingen; D. overwegende dat Albanië sinds 2014 kandidaat-lidstaat van de EU is, in juli 2022 toetredingsonderhandelingen is begonnen en in november 2023 het screeningproces met succes heeft afgerond; E. overwegende dat Albanië op 15 oktober 2024 onderhandelingen heeft geopend over cluster 1 (fundamentele kwesties), op 17 december 2024 over cluster 6 (externe betrekkingen), op 14 april 2025 over cluster 2 (interne markt), en op 22 mei 2025 over cluster 3 (concurrentievermogen en inclusieve groei); F. overwegende dat Albanië een betrouwbare partner op het gebied van buitenlands beleid is en zich volledig heeft aangesloten bij het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU; G. overwegende dat Albanië het doelwit is geweest van buitenlandse kwaadwillige beïnvloedingscampagnes die erop gericht zijn verdeeldheid te zaaien, spanningen en geweld uit te lokken en de hele regio te destabiliseren, met inbegrip van Russische desinformatie en inmenging in verkiezingen, alsook twijfelachtige investeringen van actoren buiten de EU, zoals China; overwegende dat Russische en Iraanse cyberaanvallen tegen Albanië in 2022 en 2023 kritieke overheidsfuncties hebben verstoord, hetgeen het hybride dreigingsmilieu illustreert waarmee Albanië te maken heeft bij zijn voortgang op weg naar EU-integratie; H. overwegende dat er nog steeds sprake is van electorale tekortkomingen en ernstige kwetsbaarheden in het kiesstelsel van Albanië; overwegende dat de aanbevelingen van de OVSE/ODIHR om het verkiezingsproces in Albanië verder te verbeteren nog niet volledig zijn opgevolgd; I. overwegende dat Albanië deelneemt aan missies en operaties in het kader van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid van de EU, waaronder EUFOR Althea in Bosnië en Herzegovina; J. overwegende dat de bescherming van nationale en etnische minderheden cruciaal is voor landen die lid willen worden van de EU; overwegende dat de uitvoeringswetgeving inzake de vrije zelfidentificatie en het gebruik van minderheidstalen in Albanië is aangenomen; K. overwegende dat de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne duidelijk maakt dat uitbreiding van de EU van cruciaal belang is om de veiligheid en stabiliteit op ons continent te waarborgen; 1. stelt verheugd vast dat Albanië zich onverkort blijft inzetten voor integratie in de EU, hetgeen een weerspiegeling vormt van een consensus tussen alle politieke partijen, zowel regerings- als oppositiepartijen, en overweldigende steun onder de burgers, en prijst het land voor zijn consequente volledige afstemming op het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU en zijn bevordering van de op regels gebaseerde internationale orde, alsook zijn stellige reactie op de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne door middel van zijn aansluiting bij de beperkende maatregelen van de EU tegen Rusland en Belarus; onderkent de actieve rol van het land in de regio en in regionale initiatieven; 2. is ingenomen met de ambitie van Albanië om de toetredingsonderhandelingen uiterlijk eind 2027 af te ronden en met de snelle vooruitgang die de afgelopen jaren is geboekt, met name de opening van twee clusters van onderhandelingshoofdstukken in 2024 alsook tot dusver twee andere clusters in 2025; herinnert eraan dat kandidaat-lidstaten diepgaande transformaties doormaken om aan de criteria voor het EU-lidmaatschap te voldoen tijdens de toetredingsonderhandelingen, die zo lang duren als nodig is om de noodzakelijke hervormingen door te voeren; benadrukt dat de transparantie, verantwoordingsplicht en inclusiviteit van het toetredingsproces, met inbegrip van de parlementaire dimensie ervan, moeten worden versterkt; waarschuwt voor acties die het systeem van checks-and-balances kunnen ondermijnen; 3. merkt op dat het tempo van toetreding tot de EU wordt bepaald door de vooruitgang die de kandidaat-lidstaat boekt bij de aanpassing van zijn wetgeving aan het EU-acquis, zijn prestaties bij de uitvoering ervan en de goede werking van alle instellingen van het land, en dat dit tevens afhangt van de rechtsstaat, goed bestuur en de grondrechten; dringt er bij Albanië op aan versneld hervormingen door te voeren om de rechtsstaat en de economische groei te versterken, corruptie en georganiseerde misdaad te bestrijden, mensenhandel te voorkomen, de bescherming van de grondrechten te waarborgen en vooruitgang te boeken op het vlak van de vrijheid van meningsuiting, de vrijheid van informatie en de pluriformiteit en onafhankelijkheid van de media; 4. is ingenomen met de nieuwe hervormings- en groeifaciliteit van de EU voor de Westelijke Balkan, in het kader waarvan Albanië 922 miljoen EUR aan subsidies en leningen zal ontvangen wanneer het land voldoet aan de voorwaarden van zijn ambitieuze hervormingsagenda; 5. neemt kennis van de goedkeuring door Albanië van het nationaal plan voor Europese integratie 2024-2026; is ingenomen met het feit dat Albanië de instanties heeft opgericht die het integratieproces in goede banen moeten leiden; dringt erop aan meer inspanningen te leveren om de transparantie te vergroten en te starten met publieke communicatie over EU-integratie; 6. is ingenomen met het besluit om het antennekantoor van het Europees Parlement voor de Westelijke Balkan in Tirana te openen; merkt op dat dit kantoor zal fungeren als een belangrijk contactpunt tussen het Europees Parlement en de nationale parlementen, het maatschappelijk middenveld en lokale partners uit de hele Westelijke Balkan; 7. is ingenomen met de betrokkenheid van 18 Albanese deelnemers aan het door het Europees Economisch en Sociaal Comité gelanceerde initiatief voor leden uit kandidaat-lidstaten, dat tot doel heeft de banden met de kandidaat-lidstaten aan te halen en hun geleidelijke integratie in de Europese Unie te vergemakkelijken; Democratische instellingen, media en het maatschappelijk middenveld 8. wijst op het belang van een constructief politiek debat en een ordelijke parlementaire gang van zaken als essentiële aspecten van democratisch bestuur; bevestigt nogmaals de gezamenlijke verantwoordelijkheid van de politieke krachten van Albanië om de constructieve en inclusieve politieke dialoog te versterken en de aanhoudende grote politieke polarisatie in het land tegen te gaan; betreurt de voortdurende conflicten en opruiende retoriek van politici van alle partijen en de confrontaties tussen de regerende meerderheid en de oppositie; benadrukt dat er een politieke cultuur moet worden bevorderd op basis van wederzijds respect en naleving van democratische normen, waarbij ervoor wordt gezorgd dat politieke concurrentie de institutionele stabiliteit niet ondermijnt, en dat er moet worden aangetoond dat de rol van parlementarisme volledig wordt geëerbiedigd door een einde te maken aan politieke aanvallen; dringt aan op een echte dialoog ter bevordering van politieke stabiliteit en vooruitgang, waarbij de nadruk wordt gelegd op de noodzaak van consensus tussen de partijen over de EU-agenda inzake integratie en de zinvolle betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld; benadrukt dat doeltreffender parlementair toezicht en een betere werking van de instellingen noodzakelijk zijn; 9. onderkent de toenemende dreiging van buitenlandse kwaadwillige invloed en hybride inmenging in de democratische instellingen van Albanië; benadrukt dat met op het Kremlin afgestemde narratieven is geprobeerd het vertrouwen van het publiek in democratische instellingen uit te hollen en antiwesters sentiment te bevorderen; verzoekt Albanië de institutionele weerbaarheid tegen heimelijke politieke financiering, manipulatie van de media en cyberdreigingen die rechtstreeks gevolgen hebben voor het toetredingsproces van het land tot de EU te vergroten; verzoekt de EU-instellingen de blootstelling van Albanië aan buitenlandse kwaadwillige invloeden nauwlettend in de gaten te houden; 10. is ingenomen met de blokkering door Albanië van Russische desinformatiedomeinen, maar wijst op de noodzaak van een gecoördineerd mechanisme voor respons op desinformatie tussen de EU en Albanië, naar het voorbeeld van het platform EUvsDisinfo, om narratieven van het Kremlin snel te ontkrachten en tegen te gaan; pleit voor meer regionale samenwerking tussen de landen van de Westelijke Balkan zodat zij beproefde praktijken kunnen uitwisselen en gemeenschappelijke strategieën voor het bestrijden van desinformatie en buitenlandse inmenging kunnen uitstippelen; waarschuwt voor de steeds groter wordende voetafdruk van door de Chinese staat gesteunde media in Albanië; 11. wijst op de plicht van het Albanese parlement om de uitspraken van het Grondwettelijk Hof onverwijld te eerbiedigen; wijst op de fundamentele en onvervangbare rol van het parlement bij het waarborgen van checks-and-balances; verzoekt Albanië te zorgen voor werkelijke democratische verantwoordingsplicht en een sterker, transparanter bestuur; 12. neemt kennis van de wijziging van de Albanese kieswet van juli 2024, waardoor de Albanese diaspora voortaan vanuit het buitenland kan stemmen en waarmee gedeeltelijk open kandidatenlijsten worden ingevoerd; neemt kennis van de parlementsverkiezingen van 11 mei 2025 en onderstreept dat de verkiezingen op basis van de voorlopige conclusies van de OVSE/ODIHR open en op professionele wijze georganiseerd waren, maar plaatsvonden in een sterk gepolariseerde omgeving en dat er geen sprake was van een gelijk speelveld voor de deelnemers; vindt het bezwaarlijk dat de regerende partij heeft geprofiteerd van het wijdverbreide gebruik van administratieve middelen; stelt vast dat het eindverslag van de OVSE/ODIHR, dat de definitieve beoordeling en de uit te voeren aanbevelingen zal bevatten, naar verwachting in de komende maanden zal worden gepubliceerd; verzoekt alle partijen blijk te geven van politieke wil voor een alomvattende en inclusieve hervorming van het kiesstelsel om alle aanbevelingen van de OVSE/ODIHR en de Commissie van Venetië volledig en tijdig op te volgen, met inbegrip van de aanbevelingen over het kader voor de financiering van verkiezingen en partijen; 13. betreurt het dat het klimaat voor vrije media en onafhankelijke journalisten de afgelopen jaren ongunstiger is geworden; stelt met bezorgdheid vast dat de onafhankelijkheid en pluriformiteit van de media in Albanië nog steeds worden aangetast door een sterke marktconcentratie, de overlapping van zakelijke en politieke belangen, een gebrek aan transparantie van financiering en eigendom, intimidatie en onzekere arbeidsomstandigheden voor journalisten; merkt op dat Albanië volgens de wereldindex voor persvrijheid 2024 van Verslaggevers zonder Grenzen op de 99e plaats staat, vanwege aanhoudende problemen in verband met de concentratie van media-eigendom, politieke inmenging en bedreigingen van journalisten; benadrukt dat het gebrek aan transparantie in de financierings- en eigendomsstructuren van de media het risico op redactionele vooringenomenheid en buitenlandse beïnvloeding door middel van propaganda vergroot en het vertrouwen van het publiek in de journalistiek ondermijnt; verzoekt de Albanese autoriteiten de transparantie van media-eigendom te waarborgen en een nultolerantiebeleid voor de intimidatie van journalisten te voeren; verzoekt de Albanese regering onafhankelijke factcheckplatforms te ondersteunen als middel om de toegang van het publiek tot nauwkeurige informatie te waarborgen en de integriteit van de informatieruimte te handhaven; 14. wijst erop dat alle herzieningen van mediawetten moeten stroken met de aanbevelingen van de Commissie van Venetië en op transparante en inclusieve wijze en in overleg met mediaorganisaties moeten worden doorgevoerd, teneinde de mediavrijheid en zelfregulering te verbeteren; is ingenomen met het platform ter bevordering van de bescherming van de journalistiek en de veiligheid van journalisten, dat door de Raad van Europa is opgericht, samen met de EU en een netwerk van prominente organisaties voor persvrijheid; betreurt het dat er geen vooruitgang is geboekt bij de aanpassing van het wetgevingskader aan het EU-acquis en de EU-normen, waaronder de Europese verordening mediavrijheid (4) ; wijst erop dat meer moet worden ingezet op onderzoeksjournalistiek, factchecking en mediawijsheid en dat haatzaaiende uitlatingen, desinformatie en nepnieuws moeten worden aangepakt; uit zijn bezorgdheid over de aanhoudende opruiende antimediaretoriek, onder meer door toonaangevende politici, overheidsfunctionarissen en andere publieke figuren, die de cultuur van intimidatie aanwakkert; veroordeelt de toenemende verbale aanvallen op journalisten die verslag doen van kwesties in verband met de rechtsstaat en corruptie, evenals misogyne online-intimidatie van vrouwelijke journalisten, lastercampagnes, geweld en rellen, en dringt erop aan dat de daders veroordeeld worden; betreurt het dat het wetboek van strafrecht journalisten niet beschermt tegen bedreigingen en geweld, en verzoekt de autoriteiten om een rechtskader vast te stellen waarmee journalisten, mensenrechtenverdedigers, milieuactivisten en andere belanghebbenden doeltreffend worden beschermd tegen de toename van het aantal strategische rechtszaken tegen publieke participatie (SLAPP’s), om laster uit het strafrecht te halen, de rol van onafhankelijke journalistiek te eerbiedigen als een cruciaal middel om toezicht te houden op het gezag, en met de media samen te werken op een wijze die de democratische beginselen eerbiedigt; 15. herinnert de nationale en lokale autoriteiten aan hun verantwoordelijkheid om de transparantie, verantwoordingsplicht en inclusiviteit te verbeteren door regelmatig zinvolle en openbare raadplegingen te houden met belanghebbenden; stelt met bezorgdheid vast dat de uitvoering door het Albanese parlement van het rechtskader voor openbare raadplegingen overwegend een formaliteit blijft; benadrukt dat er meer transparantie nodig is met betrekking tot openbare gegevens en belangrijke wetgevingsvoorstellen; dringt erop aan dat de situatie van de financiële middelen, de administratieve capaciteit en de fiscale autonomie van lokale autoriteiten verbeterd wordt; 16. is ingenomen met het bloeiende en constructieve maatschappelijk middenveld in Albanië, dat een cruciale en positieve rol speelt in het hervormingsproces; is ingenomen met de verbetering van verkiezingsmonitoring en de toenemende deelname van het maatschappelijk middenveld aan het toezicht op het democratische proces; beklemtoont dat het maatschappelijk middenveld essentieel is voor het bevorderen van democratie en pluriformiteit, goed bestuur en sociale vooruitgang; spoort de Albanese regering aan de rol van het maatschappelijk middenveld, met inbegrip van vrouwenrechtenorganisaties, al in een vroeg stadium van het toetredingsproces tot de EU, en zijn rol in een transparant wetgevingsproces te versterken; betreurt het dat maatschappelijke organisaties moeten werken onder moeilijke omstandigheden en slechts beperkte overheidsfinanciering ontvangen; dringt erop aan dat de basis wordt gelegd voor een doeltreffend stelsel van btw-vrijstelling in overeenstemming met de verbintenissen die Albanië is aangegaan in het kader van de samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en Albanië en het IPA III; dringt er bij de autoriteiten op aan vaart te zetten achter het opstellen van de routekaart 2024-2027 voor het regeringsbeleid om gunstigere omstandigheden te creëren voor de ontwikkeling van het maatschappelijk middenveld, en nauwlettend toe te zien op de uitvoering van deze routekaart; 17. is ingenomen met de invoering van de nieuwe functie van onderminister voor Openbaar Bestuur en Corruptiebestrijding en wijst op het belang van de doeltreffendheid van die functie en van het doorvoeren van hervormingen op het gebied van openbaar bestuur en corruptiebestrijding; vindt het echter nog steeds zorgelijk dat er slechts beperkte vooruitgang is geboekt bij de hervorming van het openbaar bestuur; dringt erop aan dat de Albanese autoriteiten de bepalingen inzake op verdiensten gebaseerde aanwerving doeltreffend uitvoeren en de doeltreffendheid van de huidige monitoringstructuren voor de nieuwe hervormingen van het openbaar bestuur en de corruptiebestrijding evalueren; benadrukt dat een cultuur van verantwoordingsplicht, onpartijdige toegang tot openbare informatie en toezicht op overheidsinstellingen moet worden bevorderd, onder meer met betrekking tot de uitvoering van de hervormingsagenda; merkt op dat overheidsinstanties hun naleving van transparantievereisten en hun reactievermogen ten aanzien van informatieverzoeken moeten verbeteren; 18. betreurt het dat er slechts beperkte vooruitgang is geboekt bij de aanpassing van het rechtskader voor aanbestedingen aan het EU-acquis; uit zijn bezorgdheid over de onlangs ingevoerde tijdelijke vrijstellingen in de wetgeving inzake overheidsopdrachten; verzoekt de Albanese autoriteiten concurrerende aanbestedingsprocedures in overeenstemming met het EU-acquis te verbeteren; 19. is ingenomen met de vooruitgang die Albanië heeft geboekt bij het verbeteren van de toezending van gegevens aan Eurostat; Grondrechten 20. merkt op dat het rechtskader van Albanië inzake gendergerelateerd geweld nog niet volledig is afgestemd op het Verdrag van Istanbul; vindt het zeer verontrustend dat geweld tegen vrouwen nog steeds een prangend probleem is en dat het aantal vrouwenmoorden hoog blijft; is ingenomen met het initiatief ter voorkoming van feminicide dat is opgezet door de ombudspersoon; dringt aan op betere ondersteunende diensten voor slachtoffers, met name gezondheidszorg, financiering van opvanghuizen, gratis rechtsbijstand en re-integratie en rehabilitatie van slachtoffers; wijst op de noodzaak van meer financiële en institutionele steun voor preventieprogramma’s, bewustmakingscampagnes en gespecialiseerde opleidingen voor rechtshandhavings- en gerechtelijke instanties om voor een slachtoffergerichte aanpak te zorgen; 21. uit zijn bezorgdheid over aanhoudende tekortkomingen met betrekking tot personen met een handicap en gendergelijkheid, zoals het niet of gedeeltelijk aanpassen van de wetgeving aan het EU-acquis; onderkent dat Albanië zijn rechtskader inzake gendergerelateerd geweld volledig in overeenstemming moet brengen met het Verdrag van Istanbul; merkt op dat Albanië volgens het Global Gender Gap Report 2024 van het Wereld Economisch Forum zes plaatsen is gezakt tot de 23e plaats wereldwijd, hetgeen op een toenemende genderkloof wijst; vindt het uiterst zorgwekkend dat geweld tegen vrouwen nog steeds een prangend probleem is en dat het aantal vrouwenmoorden hoog blijft; dringt aan op de volledige en doeltreffende uitvoering van bestaande wetgeving, met inbegrip van een striktere handhaving van beschermende maatregelen en een sterkere reactie van justitie op gevallen van gendergerelateerd geweld, zoals benadrukt werd in het verslag van de Europese Commissie over Albanië van 2024; 22. is ingenomen met de goedkeuring van een nieuw en beter gefinancierd nationaal actieplan voor lhbti+-personen; betreurt het echter dat er geen vooruitgang is geboekt bij het initiëren van de nodige wetgeving op dit vlak en verzoekt de autoriteiten de nodige wetgeving vast te stellen inzake de erkenning van genderidentiteit en geslachtskenmerken, alsook inzake partnerschappen/huwelijken tussen personen van hetzelfde geslacht; betreurt het dat lhbti+-personen nog steeds te maken hebben met bedreigingen en denigrerende mediacampagnes, waarbij overheidsinstellingen hun onvoldoende bescherming bieden; merkt op dat vrouwen die in plattelands- en afgelegen gebieden wonen, Roma en Egyptische vrouwen en lhbtiq’ers nog steeds beperkte toegang hebben tot eerstelijnsgezondheidszorg; dringt er bij overheidsinstellingen op aan zich sterk in te zetten voor de bescherming van lhbti-rechten en resoluut op te treden tegen discriminerende en haatdragende taal jegens de lhbti-gemeenschap; 23. verzoekt Albanië de autonomie van de autocefale orthodoxe kerk van Albanië volledig te eerbiedigen en zich te onthouden van acties ten aanzien van deze kerk die de vrijheid om een godsdienst te belijden ondermijnen of eigendomsrechten aantasten; dringt erop aan een einde te maken aan de inmenging in kerkelijke benoemingen en een dialoog aan te knopen met religieuze autoriteiten om religieus pluralisme te waarborgen; 24. is ermee ingenomen dat ook op het niveau van lokale eenheden voor zelfbestuur de hangende uitvoeringswetgeving inzake de rechten van personen die tot minderheden behoren is goedgekeurd, met name wat betreft zelfidentificatie en het gebruik van minderheidstalen, en onderstreept dat deze verordeningen volledig en doeltreffend ten uitvoer moeten worden gelegd om de uitoefening van minderheids- en onderwijsrechten praktisch haalbaar te maken; verzoekt de autoriteiten ervoor te zorgen dat de verordeningen doeltreffend ten uitvoer worden gelegd, en daartoe met name voldoende middelen toe te wijzen aan centrale organen en lokale overheden; verzoekt de autoriteiten erop toe te zien dat de procedures voor de selectie van de leden van de staatscommissie voor nationale minderheden worden herzien in overeenstemming met de aanbevelingen van de Commissie en van het raadgevend comité voor het Kaderverdrag inzake de bescherming van nationale minderheden; verzoekt de autoriteiten de capaciteit van de staatscommissie voor nationale minderheden te vergroten en ervoor te zorgen dat deze volledig functioneel is en over voldoende middelen beschikt; uit zijn bezorgdheid over de aanhoudende problemen van discriminatie en sociale uitsluiting waar minderheidsgroepen in Albanië mee kampen; verzoekt de Albanese regering de mensenrechten, waaronder de rechten van minderheden, volledig te eerbiedigen en te beschermen, en te garanderen dat alle beschuldigingen van mensenrechtenschendingen, waaronder haatzaaiende uitlatingen, spoedig en grondig worden onderzocht; dringt er bij de Albanese autoriteiten op aan institutionele mechanismen ter voorkoming van discriminatie te versterken en te zorgen voor de zinvolle politieke participatie van alle gemeenschappen, in overeenstemming met de aanbevelingen van het verslag van de Commissie over Albanië van 2024; roept Albanië op het cultureel erfgoed en de talen en tradities van zijn nationale minderheden te beschermen en te bevorderen; roept Albanië op te zorgen voor onderwijs voor nationale minderheden in hun moedertaal, met inbegrip van adequaat primair en secundair onderwijs in het Grieks in regio’s die van oudsher door de Griekse nationale minderheid worden bewoond, en voor onbeperkte toegang tot openbaar primair, secundair en hoger onderwijs voor al zijn burgers in het hele land, en daarmee de betreffende wetgeving volledig ten uitvoer te leggen; 25. verzoekt Albanië het religieuze en culturele erfgoed van de Griekse orthodoxe minderheid te beschermen en in stand te houden, onder meer door kerken en begraafplaatsen te herstellen en wettelijk te erkennen; verzoekt de autoriteiten geen eigendommen die van historisch of cultureel belang zijn voor de Griekse minderheid te onteigenen of te slopen; 26. herinnert eraan dat Albanië het recht op eigendom moet waarborgen, met name door doorslaggevende vooruitgang te boeken op het gebied van eerste registratie en compensatie, de transparantie van het staatskadaster en de kwaliteit van de kadastrale gegevens van het eigendomsregister te verbeteren, en erop toe te zien dat het recht op een eerlijk proces en het recht op een doeltreffende voorziening in rechte worden geëerbiedigd in geval van onteigening en verwijdering van eigendommen; 27. moedigt de regering van Albanië aan om het onrecht te herstellen dat alle religieuze groeperingen is aangedaan door het communistische regime; 28. drukt zijn bezorgdheid uit over het feit dat de teruggave van de tijdens het communisme geconfisqueerde religieuze eigendommen traag verloopt; stelt voorts met bezorgdheid vast dat de regering van Albanië, ondanks talrijke verzoeken van religieuze groeperingen, nog niet alle tijdens het communistische regime in beslag genomen voorwerpen, relieken, iconen en archieven heeft teruggegeven (5) ; 29. dringt aan op extra investeringen in de modernisering van het onderwijssysteem om de kwaliteit en de inclusiviteit ervan te waarborgen; verzoekt Albanië maatregelen te nemen om de kansen op werk en onderwijs voor personen met een handicap te bevorderen; 30. is ingenomen met de uitvoering van de volkstelling in Albanië in 2023; verzoekt de autoriteiten de gedetailleerde gegevens en thematische analyses te publiceren, in overeenstemming met de aanbeveling van de Commissie in haar verslag van 2024 over Albanië; 31. is ingenomen met de vaststelling van de wet inzake de bescherming van persoonsgegevens, die volledige aanpassing aan het EU-acquis tot doel heeft; prijst de Albanese autoriteiten voor de vaststelling van de uitvoeringswetgeving inzake de procedure en billijke compensatie voor het gebruik van verweesde werken en de databank van auteursrechtelijk beschermde werken, maar spreekt zijn ernstige bezorgdheid uit over de verwerking van persoonsgegevens en de zwakke plekken in IT-systemen; verzoekt de Albanese autoriteiten de waarborgen tegen gegevenslekken te versterken, preventie en bewustmaking van de burgers te bevorderen en de institutionele capaciteit te verbeteren teneinde de nieuwe wet inzake de bescherming van persoonsgegevens doeltreffend uit te voeren; verzoekt Albanië ook in de toekomst samen te werken met het Bureau voor intellectuele eigendom van de EU; 32. erkent de versterking van de samenwerking tussen Albanië en de EU bij het beheer van migratiestromen en grenstoezicht, met name via de nieuwe nationale strategie inzake migratie 2024-2026 en de samenwerking met Frontex; neemt kennis van het memorandum van overeenstemming tussen Italië en Albanië; De rechtsstaat 33. prijst de vooruitgang die Albanië heeft geboekt bij de uitvoering van de justitiële hervormingen, die gericht zijn op het versterken van de onafhankelijkheid, transparantie en verantwoordingsplicht van de rechterlijke macht, met inbegrip van het doorlichtingsproces, dat in eerste aanleg is afgerond; is ingenomen met het nieuwe hervormingsproces inzake “goed bestuur, de rechtsstaat en corruptiebestrijding voor Albanië 2030” dat door het Albanese parlement is gestart; wijst erop dat elk initiatief bedoeld ter versterking van het bestuur, de rechtsstaat en de inspanningen op het gebied van corruptiebestrijding gebaseerd moet zijn op inclusie, transparantie en samenwerking; 34. uit zijn bezorgdheid over aanhoudende politieke inmenging en druk op het rechtsstelsel; neemt met bezorgdheid kennis van de tekortkomingen met betrekking tot de op verdiensten gebaseerde benoeming van leden van de hoge raad voor justitie en de hoge raad voor rechtsvervolging die geen magistraat zijn, en hun integriteit; betreurt de aanhoudende uitdagingen met betrekking tot de werking van de rechterlijke macht die in het verslag van de SPAK van 2024 zijn vastgesteld; 35. roept op tot dringende maatregelen om de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht en de institutionele integriteit te waarborgen; 36. benadrukt dat Albanië op de 80e plaats staat in de corruptieperceptie-index van Transparency International van 2024, waaruit blijkt dat aanzienlijke vooruitgang moet worden geboekt bij de bestrijding van corruptie op hoog niveau en het waarborgen van de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht; wijst nadrukkelijk op het belangrijke werk van de speciale structuur voor corruptiebestrijding en georganiseerde criminaliteit (SPAK) van Albanië, die goede resultaten boekt op het gebied van onderzoeksvoering, vervolging en veroordeling in corruptiezaken op hoog niveau alsook in zaken betreffende de bescherming van de financiële belangen van de EU; benadrukt dat het belangrijk is de volledige onafhankelijkheid van de instellingen voor corruptiebestrijding te waarborgen en beveelt aan hun operationele en onderzoekscapaciteit te versterken; is ingenomen met corruptieonderzoeken en -procedures op hoog niveau; wijst erop dat het vergroten van het aantal definitieve veroordelingen van hooggeplaatste ambtenaren een belangrijke prioriteit blijft; dringt er bij alle actoren op aan af te zien van acties die het werk van onafhankelijke instellingen zoals de SPAK ondermijnen; betreurt het klimaat van intimidatie waarin de rechterlijke macht functioneert en de gevallen van ongepaste druk waaronder zij gebukt gaat, die een ernstige bedreiging vormen voor de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht; uit zijn bezorgdheid over het feit dat het gebrek aan institutionele steun voor magistraten die met bedreigingen worden geconfronteerd, het vertrouwen van de burger verzwakt en de rechtsstaat en het EU-integratieproces van Albanië ernstig in gevaar brengt; 37. wijst op de uitdagingen met betrekking tot de kwaliteit en efficiëntie van het rechtsstelsel, waaronder het grote aantal vacatures bij justitie, onvoldoende rechtbankpersoneel, de kwaliteit van de initiële en permanente rechtsopleiding, de consistentie van de rechtspraak en het ontbreken van een modern geïntegreerd casemanagementsysteem; merkt op dat de begrotingstoewijzingen ontoereikend zijn, met name voor de rechtbankcomponent; benadrukt dat het verminderen van de achterstand van onbehandelde dossiers in het rechtsstelsel een prioriteit moet blijven; is echter ingenomen met het feit dat het grondwettelijk hof van Albanië zijn efficiëntie heeft verbeterd door zijn achterstand weg te werken en institutionele checks-and-balances blijft handhaven; 38. is ingenomen met de vaststelling van nationale wetgeving om te zorgen voor aanpassing aan het EU-acquis inzake de bestrijding van het witwassen van geld; merkt op dat er een sterk bureau voor de ontneming van vermogensbestanddelen moet worden opgericht en dat het in corruptiezaken op hoog niveau noodzakelijk is te zorgen voor betere doorlichtingsprocedures en procedures voor onderzoek, vervolging en veroordeling, onder meer door de inbeslagneming en definitieve confiscatie van criminele vermogensbestanddelen; 39. verzoekt Albanië zijn rechtskader, met name zijn wetboek van strafrecht, verder af te stemmen op het EU-acquis inzake de bestrijding van georganiseerde misdaad en de handel in drugs en vuurwapens, en cybercriminaliteit, extremisme en terroristische dreigingen te bestrijden; blijft bezorgd over de aanhoudende dreiging en diversificatie van de activiteiten van Albanese maffiagroepen in Europa; betreurt het feit dat deze criminele groepen, ondanks inspanningen om hun netwerken te ontmantelen, onder meer door bij onderzoeken gebruik te maken van gegevens van de versleutelde berichtendienst SKY-ECC, in verschillende lidstaten, met name in Nederland, België, Italië en Frankrijk, nog steeds nauw betrokken zijn bij drugs- en wapenhandel, migrantensmokkel, mensenhandel en het witwassen van geld; neemt kennis van de benoeming van extra aanklagers bij het speciaal openbaar ministerie en de oprichting van een eenheid voor financieel onderzoek; prijst de deelname van Albanië aan gezamenlijke operaties en zijn samenwerking in het kader van het Europees multidisciplinair platform tegen criminele dreigingen (Empact) op het gebied van drugshandel, witwassen van geld en cybercriminaliteit; erkent voorts de intensievere samenwerking met Europol, Eurojust, Frontex, Interpol en het CARIN-netwerk bij de bestrijding van georganiseerde misdaad en de ontmanteling van transnationale criminele netwerken; moedigt Albanië aan zijn mechanismen voor het delen van inlichtingen met EU-agentschappen te versterken om de regionale stabiliteit te verbeteren; dringt aan op aanhoudende inspanningen om het veiligheidsbeleid van Albanië op EU-strategieën af te stemmen en zo een geïntegreerder en veerkrachtiger regionaal veiligheidskader te bevorderen; verzoekt Albanië om in samenwerking met de EU-lidstaten en -agentschappen de strijd tegen mensenhandel op te voeren; wijst erop dat de illegale handel in handvuurwapens en lichte wapens moet worden bestreden, aangezien Albanië op dit gebied zowel een land van bestemming als een land van doorvoer is; is ingenomen met de goedkeuring van een nieuwe strategie voor de bescherming van slachtoffers van strafbare feiten; wijst op het belang van bij- en nascholing voor personeel dat betrokken is bij migratiebeheersing om te zorgen voor een doeltreffende uitvoering van de Europese regelgeving en een krachtiger antwoord op netwerken van mensenhandel; 40. moedigt de Europese Dienst voor extern optreden en de Commissie aan de veerkracht van Albanië tegen hybride dreigingen op het gebied van cyberbeveiliging, informatiemanipulatie en bescherming van kritieke infrastructuur, verder te helpen vergroten; verzoekt Albanië de risico’s in verband met buitenlandse directe investeringen te beoordelen en dergelijke investeringen te screenen, met name in strategische sectoren zoals energie, mijnbouw en telecommunicatie, teneinde economische afhankelijkheid en schuldenvallen te voorkomen, de nationale belangen te beschermen, de veiligheid te vergroten en te zorgen voor consistentie met de EU-normen; 41. roept de EU en de landen van de Westelijke Balkan op een kader in te stellen voor doeltreffende samenwerking tussen het Europees Openbaar Ministerie (EOM) en de toetredingslanden, teneinde nauwe samenwerking en vervolging in het geval van misbruik van EU-middelen te vergemakkelijken; is ingenomen met het feit dat Albanië een bilaterale werkregeling met het EOM heeft gesloten; Sociaal-economische hervormingen 42. is ingenomen met de inzet van Albanië bij de uitvoering van het groeiplan van de EU voor de Westelijke Balkan, dat de integratie in de interne markt van de EU, regionale economische integratie, fundamentele hervormingen en verhoogde financiële steun omvat; 43. wijst er nogmaals op dat de openbare infrastructuur in de landen van de Westelijke Balkan moet worden verbeterd en verbindingen met de EU-lidstaten moeten worden ontwikkeld; herinnert aan het potentieel van het economisch en investeringsplan voor de Westelijke Balkan om de regionale connectiviteit te verbeteren via spoor- en wegeninfrastructuur; spoort de autoriteiten in alle landen in dat opzicht aan Corridor VIII te voltooien, die Albanië, Noord-Macedonië en Bulgarije met elkaar verbindt; wijst er nogmaals op dat het belangrijk is de vliegverbindingen tussen de landen van de Westelijke Balkan en met de EU-lidstaten te verbeteren; 44. is ingenomen met de hervormingsagenda van Albanië met betrekking tot het ondernemingsklimaat, menselijk kapitaal, digitalisering, energie en de groene transitie, grondrechten en de rechtsstaat; is voorts ingenomen met de deelname van Albanië aan het programma Digitaal Europa van de EU; is ingenomen met het feit dat Albanië door het steunprogramma voor de verbetering van bestuur en beheer, dat wordt uitgevoerd door de EU en de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling, als regionale leider op het gebied van openbaar bestuur en digitale overheidsopdrachten is aangemerkt; 45. spoort de Albanese autoriteiten aan het risico op armoede en sociale uitsluiting terug te dringen door de toegang tot onderwijs, huisvesting en sociale en gezondheidsdiensten te verbeteren, met name voor achtergestelde bevolkingsgroepen en minderheidsgroepen, met inbegrip van Roma en Egyptenaren; dringt er bij Albanië op zijn nationale strategie voor sociale bescherming 2024-2030 en nationale strategie voor werkgelegenheid en vaardigheden 2023-2030 uit te voeren; verzoekt Albanië verdere maatregelen te nemen om de jeugdwerkloosheid te bestrijden en dringt er bij de Albanese autoriteiten op aan de nationale agenda voor de rechten van het kind doeltreffend uit te voeren door bijstand te verlenen aan kinderen die met uitsluiting en armoede worden geconfronteerd; 46. prijst de Albanese autoriteiten voor de vaststelling van wetgevingshandelingen ter hervorming van het hoger onderwijs en voor de uitvoering van de nationale strategie voor onderwijs 2021-2026; dringt er bij Albanië op aan mediawijsheid als hoofdvak in de leerplannen uit te breiden en ervoor te zorgen dat leerkrachten specifieke opleiding en moderne middelen krijgen om programma’s van hoge kwaliteit te kunnen aanbieden; pleit voor samenwerking met EU-onderwijsinitiatieven en regionale netwerken zoals de waarnemingspost voor mediawijsheid in de Westelijke Balkan om beste praktijken voor onderwijs op het gebied van kritisch denken en digitale geletterdheid toe te passen; 47. is ingenomen met de vooruitgang die Albanië heeft geboekt bij het sluiten van bilaterale overeenkomsten met EU-lidstaten op het gebied van sociale zekerheid en bij zijn voorbereidingen om de aansluiting van zijn diensten voor arbeidsvoorziening op Eures, het Europees netwerk van diensten voor de arbeidsvoorziening, mogelijk te maken; 48. stelt tevreden vast dat Albanië in november 2024 is toegetreden tot de gemeenschappelijke eurobetalingsruimte, hetgeen de kosten voor burgers en bedrijven zal drukken en zal bijdragen tot de verdere integratie van Albanië in de interne markt; prijst de Albanese autoriteiten voor de afstemming op het EU-acquis inzake betalingen (richtlijn betaalrekeningen (6) ) en voor de maatregelen die ertoe hebben geleid dat Albanië van de grijze lijst van de Financiële-actiegroep is geschrapt; erkent de inspanningen van Albanië om het economische concurrentievermogen te verbeteren en verzoekt de regering structurele hervormingen te blijven doorvoeren om een aantrekkelijker ondernemingsklimaat te bevorderen in overeenstemming met de EU-normen; betreurt dat de inefficiëntie van overheidsdiensten, een buitensporig regelgevingskader, corruptie en een grote informele economie het ondernemingsklimaat ondermijnen en de concurrentie belemmeren; 49. prijst de verbetering van de budgettaire prestaties van Albanië; verzoekt de Albanese autoriteiten de begrotingsrisicoanalyse verder te verbeteren door de bevoegde afdeling van het Ministerie van Financiën te versterken; dringt aan op meer transparantie en verantwoordingsplicht van staatsbedrijven door middel van jaarlijkse financiële verslagen; verzoekt Albanië zijn interne financiële controle bij de overheid te versterken en ervoor te zorgen dat de aanbevelingen van de hoge controle-instantie worden uitgevoerd; 50. is ingenomen met de verdere afstemming van de wetgeving op het EU-acquis inzake particuliere pensioenfondsen en het kader voor het herstel en de afwikkeling van banken; verzoekt Albanië de afstemming op het EU-acquis inzake verzekeringen, kapitaalmarkten, effectenmarkten, beleggingsfondsen en financiëlemarktinfrastructuren te voltooien; 51. is ingenomen met het akkoord inzake lagere roamingkosten dat tijdens de top van Tirana is bereikt; dringt er in dit verband bij de autoriteiten, particuliere actoren en alle belanghebbenden op aan te werken aan de verwezenlijking van de overeengekomen doelstellingen om de roamingkosten voor data aanzienlijk te verlagen en de prijzen voor roaming tussen de Westelijke Balkan en de EU tegen 2027 verder te verlagen tot een niveau dat dicht bij de binnenlandse prijzen ligt; is ingenomen met de uitvoering van de eerste fase van de routekaart voor roaming tussen de Westelijke Balkan en de EU; 52. is bezorgd over het gebrek aan vooruitgang op het gebied van het vennootschapsrecht in Albanië; verzoekt de Albanese autoriteiten de afstemming van het vennootschapsrecht op het EU-acquis te voltooien; Milieu, biodiversiteit, energie en vervoer, duurzaam toerisme 53. benadrukt dat Albanië meer inspanningen moet leveren om zijn wetgeving inzake milieu aan te passen aan het EU-acquis; dringt erop aan dat zijn wetgeving in overeenstemming wordt gebracht met de richtlijn milieueffectbeoordeling (7) en de richtlijn strategische milieubeoordeling (8) van de EU; benadrukt dat de strijd tegen milieucriminaliteit moet worden opgevoerd; 54. wijst op de noodzaak van transparante en inclusieve openbare raadplegingen in overeenstemming met het Verdrag van Aarhus, waarbij wordt gezorgd voor de actieve betrokkenheid van lokale gemeenschappen, ngo’s en wetenschappelijke instellingen bij besluitvormingsprocessen op milieugebied, met name bij projecten met grote ecologische en sociaal-economische gevolgen; waarschuwt dat het gebrek aan passende betrokkenheid van belanghebbenden de governancenormen en de naleving door Albanië van zijn verplichtingen uit hoofde van het EU-acquis ondermijnt; uit zijn bezorgdheid over de economische en milieueffecten van niet-concurrerende, met buitenlands kapitaal gefinancierde ontwikkelingsprojecten; 55. wijst erop dat Albanië aanzienlijke inspanningen moet leveren om de doelstellingen op het gebied van klimaatbescherming, energie-efficiëntie, diversificatie en vergroening van de energievoorziening en vervoer te verwezenlijken; merkt op dat lucht- en waterkwaliteit en afvalbeheer bijzonder problematische kwesties blijven voor het land; dringt er bij de centrale overheid en de lokale autoriteiten op aan hun inspanningen op te voeren teneinde de luchtkwaliteit te verbeteren en de potentieel dodelijke verontreiniging te verminderen; dringt er bij de Albanese regering op aan prioriteit te geven aan de uitvoering van strategieën voor aanpassing aan de klimaatverandering, de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen en de modernisering van het afvalbeheersysteem van het land, teneinde aan de EU-normen te voldoen en duurzame economische groei te ondersteunen; moedigt de Albanese autoriteiten aan maatregelen en investeringen ter uitbreiding van het openbaar vervoer en het spoorwegnet te bevorderen; 56. is er vast van overtuigd dat milieubescherming en de ontwikkeling van duurzaam toerisme hand in hand moeten gaan; is ingenomen met de oprichting van het eerste nationale beschermde riviergebied in Europa – het Vjosa Wild River National Park – en dringt erop aan voldoende middelen toe te wijzen aan de bescherming ervan; verzoekt de autoriteiten de ecologische integriteit van het nationaal park volledig te eerbiedigen en infrastructuurprojecten te heroverwegen, in het bijzonder het project voor wateronttrekking op de rivier de Shushicë, in overeenstemming met de internationale normen en beste praktijken voor het behoud van de biodiversiteit, om ervoor te zorgen dat de biodiversiteit, habitats en ecologische functies van het park intact blijven; herhaalt zijn bezorgdheid over de bouw van de luchthaven van Vlora in het beschermde gebied Vjosa-Narta, hetgeen in strijd is met de nationale en internationale normen voor de bescherming van de biodiversiteit, en verzoekt de Commissie deze kwestie aan te kaarten in hoofdstuk 27 van de toetredingsonderhandelingen; verzoekt de Albanese autoriteiten de uitvoeringswetgeving voor de wet inzake cultureel erfgoed en musea vast te stellen; 57. uit zijn ernstige bezorgdheid over de recente wijzigingen van de Albanese wet inzake beschermde gebieden die grote infrastructuur- en toeristische projecten in ecologisch gevoelige gebieden mogelijk maken; dringt erop aan dat deze wetswijzigingen worden teruggedraaid om ervoor te zorgen dat de nationale en internationale rechtskaders en normen inzake natuurbehoud volledig en strikt worden nageleefd en dat vervuiling van het mariene milieu door afval die gevolgen heeft voor buurlanden wordt aangepakt; 58. verzoekt de Albanese autoriteiten beschermde gebieden die belangrijk zijn voor het voortbestaan van ernstig bedreigde soorten, met name de balkanlynx, aan te wijzen en doeltreffend te beheren, onder meer via uitgebreide programma’s voor monitoring van de biodiversiteit, en wetgeving ter bestrijding van stroperij uit te voeren en strikt te handhaven; dringt er bij Albanië op aan af te zien van de plannen voor de waterkrachtcentrale van Skavica aan de rivier de Zwarte Drin, gezien de ernstige ecologische, sociale en culturele gevolgen ervan, waaronder de ontheemding van lokale gemeenschappen; Regionale samenwerking en buitenlands beleid 59. is ingenomen met het op 19 november 2024 goedgekeurde veiligheids- en defensiepartnerschap tussen de EU en Albanië, waarmee een platform voor versterkte dialoog en samenwerking op het gebied van veiligheids- en defensiethema’s tot stand wordt gebracht en dat een belangrijke stap voorwaarts vormt; wijst erop dat moet worden gewaarborgd dat dit partnerschap leidt tot concrete acties, waaronder gezamenlijke opleidingsinitiatieven, gedeelde inlichtingencapaciteiten en versterkte grensbeveiligingsmaatregelen om regionale en mondiale veiligheidsuitdagingen aan te pakken; benadrukt de noodzaak van intensievere samenwerking op het gebied van veiligheid in de Westelijke Balkan, waarbij nauwere coördinatie tussen regionale partners moet worden bevorderd om georganiseerde misdaad, cyberdreigingen en hybride uitdagingen te bestrijden; dringt aan op meer EU-steun voor regionale veiligheidsinitiatieven die de stabiliteit en veerkracht in de hele Westelijke Balkan vergroten; erkent dat dit partnerschap een belangrijke stap voorwaarts vormt bij de versterking van de rol van Albanië als betrouwbare veiligheidspartner van de EU; benadrukt voorts dat het partnerschap onder meer gezamenlijke initiatieven en inspanningen op het gebied van capaciteitsopbouw zal vergemakkelijken en aldus zal bijdragen aan een veerkrachtigere en geïntegreerdere veiligheidsarchitectuur in de Westelijke Balkan; 60. is ingenomen met de goedkeuring van de nationale veiligheidsstrategie in 2024 om hybride dreigingen verder te bestrijden, alsook met de nieuwe wet inzake cyberbeveiliging; is ingenomen met de door Albanië, Kosovo en Kroatië ondertekende trilaterale verklaring die tot doel heeft de samenwerking te verbeteren, het defensiepotentieel te versterken en volledige steun te verlenen aan de Euro-Atlantische en regionale defensie-integratie; 61. drukt zijn bezorgdheid uit over de toenemende invloed van Rusland in de buurlanden van de EU; prijst de maatregelen die de Albanese autoriteit voor elektronische communicatie en postdiensten (AKEP) in oktober 2024 heeft genomen, die hebben geleid tot de sluiting van 155 door Rusland beheerde onlineaccounts die betrokken waren bij de verspreiding van desinformatie, alsook van acht accounts die met cyberspionagegroepen in verband gebracht werden (9) ; onderstreept dat deze maatregelen een weerspiegeling zijn van de aanhoudende inspanningen van Albanië om cyberdreigingen te beperken; dringt er bij de EU op aan haar steun aan Albanië op te voeren om de kwaadwillige invloed van Rusland tegen te gaan en de regionale stabiliteit te waarborgen; 62. prijst de volledige afstemming van Albanië op het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU, met inbegrip van zijn steun voor EU-sancties tegen derde landen, en zijn positieve bijdrage aan missies in het kader van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid, met name EUFOR Althea, waarmee het land blijk geeft van zijn inzet voor de regionale en internationale veiligheid en stabiliteit, en is ingenomen met de deelname van Albanië aan operaties onder leiding van de EU en de NAVO, en zijn samenwerking met Europol en Interpol; dringt aan op de verdere deelname van het land aan door de EU geleide crisisbeheersingsoperaties en missies in het kader van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid, zoals de maritieme veiligheidsoperatie EUNAVFOR Aspides; erkent het strategische belang van de Adriatisch-Ionische regio voor de Europese veiligheid en economische stabiliteit; verzoekt Albanië om in coördinatie met de EU en de NAVO zijn capaciteiten voor maritieme veiligheid te versterken; 63. is ingenomen met de aanhoudende inspanningen van de Albanese regering om goede nabuurschapsbetrekkingen te bevorderen; herinnert er in dit verband aan hoe belangrijk het is dat Albanië zich ertoe verbindt eventuele grensgeschillen op te lossen in overeenstemming met het beginsel van vreedzame geschillenbeslechting, het Handvest van de Verenigde Naties en het VN-Verdrag inzake het recht van de zee, en daartoe indien nodig ook rekening te houden met de uitspraken van het Internationaal Gerechtshof; is ingenomen met de actieve bijdrage van Albanië aan het proces van Berlijn; moedigt voorts de aanhoudende en constructieve betrokkenheid bij regionale samenwerkingsinitiatieven aan, in overeenstemming met de waarden en uitbreidingsdoelstellingen van de EU, aangezien dit bijdraagt tot vrede, veiligheid en stabiliteit in de Westelijke Balkan; waarschuwt voor alle maatregelen die de gemeenschappelijke regionale markt kunnen ondermijnen of in strijd zouden kunnen zijn met het proces van Berlijn, zoals het Open Balkan-initiatief, aangezien dergelijke maatregelen belemmeringen voor de integratie en de samenhang van de EU kunnen vormen en de vooruitgang van Albanië op weg naar een verdere regionale en Europese integratie in gevaar kunnen brengen; 64. is ingenomen met de ratificatie door Albanië van bilaterale overeenkomsten inzake de coördinatie van socialezekerheidsstelsels met Kroatië, Montenegro en Bulgarije; 65. onderstreept de constructieve rol van Albanië bij het bevorderen van stabiliteit en samenwerking in de Westelijke Balkan, met name door middel van bilaterale dialogen met buurlanden en zijn betrokkenheid bij regionale organisaties; o o o 66. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de voorzitter van de Europese Raad, de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de regeringen en parlementen van de lidstaten en de president, de regering en het parlement van de Republiek Albanië. Het Europees Parlement, – gezien het Algemeen Kaderakkoord voor vrede in Bosnië en Herzegovina, dat op 21 november 1995 in Dayton werd geparafeerd en op 14 december 1995 in Parijs werd ondertekend (de vredesovereenkomst van Dayton), – gezien de Stabilisatie- en associatieovereenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en Bosnië en Herzegovina, anderzijds (1) , die op 1 juni 2015 in werking is getreden, – gezien het verzoek van Bosnië en Herzegovina om toetreding tot de EU, dat op 15 februari 2016 is ingediend, – gezien het advies van de Commissie van 29 mei 2019 betreffende het verzoek van Bosnië en Herzegovina om toetreding tot de Europese Unie ( COM(2019)0261 ), – gezien de conclusies van de Europese Raad van 15 december 2022 waarbij Bosnië en Herzegovina de status van kandidaat-lidstaat van de EU werd verleend, – gezien de conclusies van de Europese Raad van 22 maart 2024 over de opening van toetredingsonderhandelingen met Bosnië en Herzegovina, – gezien Verordening (EU) 2021/1529 van het Europees Parlement en de Raad van 15 september 2021 tot vaststelling van het instrument voor pretoetredingssteun (IPA III) (2) , – gezien Verordening (EU) 2024/1449 van het Europees Parlement en de Raad van 14 mei 2024 tot oprichting van de hervormings- en groeifaciliteit voor de Westelijke Balkan (3) , – gezien de conclusies van het voorzitterschap van de Europese Raad naar aanleiding van de bijeenkomst in Thessaloniki op 19 en 20 juni 2003, – gezien de verklaringen van de top EU-Westelijke Balkan van 6 mei 2020, 13 december 2023 en 18 december 2024 in Brussel, – gezien het proces van Berlijn, dat op 28 augustus 2014 is gestart, – gezien Besluit (EU) 2021/1923 van de Raad van 4 november 2021 betreffende een steunmaatregel in het kader van de Europese Vredesfaciliteit ter ondersteuning van de capaciteitsopbouw voor de strijdkrachten van Bosnië en Herzegovina (4) , – gezien Besluit (EU) 2022/2353 van de Raad van 1 december 2022 betreffende een steunmaatregel uit hoofde van de Europese Vredesfaciliteit ter versterking van de capaciteiten van de strijdkrachten van Bosnië en Herzegovina (5) , – gezien de mededeling van de Commissie van 5 februari 2020 getiteld “Bevordering van het toetredingsproces – Een geloofwaardig EU-perspectief voor de Westelijke Balkan” ( COM(2020)0057 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 6 oktober 2020 getiteld “Een economisch en investeringsplan voor de Westelijke Balkan” ( COM(2020)0641 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 8 november 2023 getiteld “Mededeling inzake het uitbreidingsbeleid van de EU voor 2023” ( COM(2023)0690 ) en het bijbehorende werkdocument van de diensten van de Commissie getiteld “Bosnia and Herzegovina 2023 Report” (Verslag 2023 over Bosnië en Herzegovina) (SWD(2023)0691), – gezien de mededeling van de Commissie van 8 november 2023 getiteld “Nieuw groeiplan voor de Westelijke Balkan” ( COM(2023)0691 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 12 maart 2024 getiteld “Voortgangsverslag over Bosnië en Herzegovina – maart 2024” ( COM(2024)0129 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 20 maart 2024 betreffende pretoetredingshervormingen en ‑beleidsevaluaties ( COM(2024)0146 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 30 oktober 2024 getiteld “Mededeling inzake het uitbreidingsbeleid van de EU voor 2024” ( COM(2024)0690 ) en het bijbehorende werkdocument van de diensten van de Commissie getiteld “Bosnia and Herzegovina 2024 Report” (Verslag 2024 over Bosnië en Herzegovina) (SWD(2024)0691), – gezien de in de reeks “The Commission’s overview & country assessments” verschenen publicaties van 31 mei 2023 en 13 juni 2024, waarin wordt ingegaan op het programma voor economische hervorming van Bosnië en Herzegovina, – gezien de vijfde Stabilisatie- en associatieraad EU-Bosnië en Herzegovina van 19 juli 2023 en de zevende vergadering van het Stabilisatie- en associatiecomité EU-Bosnië en Herzegovina van 19 september 2024, – gezien de resultaten van de derde, vierde, vijfde en zesde bijeenkomst van het Parlementair Stabilisatie- en associatiecomité EU-Bosnië en Herzegovina, die respectievelijk plaatsvonden op 30 en 31 oktober 2023, 13 en 14 maart 2024, 30 oktober 2024 en 12 en 13 maart 2025, – gezien het deskundigenverslag over problemen met de rechtsstaat in Bosnië en Herzegovina van 5 december 2019, – gezien de politieke verklaring van de Europese Raad van 12 juni 2022 over de beginselen voor een goed functionerend Bosnië en Herzegovina dat vorderingen maakt op zijn Europees traject, – gezien het 63e, 64e, 65e en 66e rapport van de hoge vertegenwoordiger voor de uitvoering van het vredesakkoord over Bosnië en Herzegovina aan de secretaris-generaal van de VN van respectievelijk 9 mei 2023, 2 november 2023, 15 mei 2024 en 1 november 2024, – gezien Resolutie 2757 (2024) van de VN-Veiligheidsraad van 1 november 2024 waarbij het mandaat van de door de EU geleide troepenmacht in Bosnië en Herzegovina (EUFOR) tot en met 2 november 2025 werd verlengd, – gezien Resolutie 78/282 van de Algemene Vergadering van de VN van 23 mei 2024, waarin 11 juli wordt uitgeroepen tot internationale dag van reflectie en herdenking in verband met de genocide in Srebrenica van 1995, – gezien het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind (VRK), dat op 6 maart 1992 door Bosnië en Herzegovina is geratificeerd, en de drie facultatieve protocollen daarbij, namelijk het Facultatief Protocol inzake de betrokkenheid van kinderen bij gewapende conflicten, dat is geratificeerd op 10 oktober 2003, het Facultatief Protocol inzake de verkoop van kinderen, kinderprostitutie en kinderpornografie, dat is geratificeerd op 4 september 2001 en het Facultatief Protocol inzake een communicatieprocedure, dat is geratificeerd op 19 oktober 2018, – gezien de Unesco-resoluties over het recht op onderwijs in de moedertaal, het Unesco-Verdrag inzake de bescherming van het immaterieel cultureel erfgoed van 17 oktober 2003 en het Unesco-Verdrag betreffende de bescherming en de bevordering van de diversiteit van cultuuruitingen van 20 oktober 2005, – gezien de grondwet van Bosnië en Herzegovina, – gezien de gewijzigde kieswet van Bosnië en Herzegovina die op 26 maart 2024 door de hoge vertegenwoordiger in Bosnië en Herzegovina is opgelegd, – gezien de bezoeken van de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV), Kaja Kallas, en de secretaris-generaal van de NAVO, Mark Rutte, aan Bosnië en Herzegovina in maart en april 2025, – gezien de verklaring van de voorzitter van de Europese Raad, António Costa, aan de politieke leiders van Bosnië en Herzegovina van april 2025, – gezien zijn aanbeveling aan de Raad, de Commissie en de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 23 november 2022 betreffende de nieuwe EU-uitbreidingsstrategie (6) , – gezien zijn verslag van 17 januari 2024 getiteld “De rol van preventieve diplomatie bij de oplossing van bevroren conflicten wereldwijd – een gemiste kans of verandering voor de toekomst?” (7) , – gezien zijn eerdere resoluties over Bosnië en Herzegovina, – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken ( A10-0108/2025 ), A. overwegende dat uitbreiding het meest doeltreffende instrument van het buitenlands beleid van de EU is en een geostrategische investering in vrede, democratie, stabiliteit, veiligheid en welvaart op het Europese continent vormt, en van cruciaal belang blijft, met name gezien de snelle en omvangrijke geopolitieke verschuivingen en de toenemende concurrentie met autoritaire regimes; B. overwegende dat elk land op zijn eigen verdiensten wordt beoordeeld wat de vervulling van de criteria van Kopenhagen betreft, waaronder de volledige eerbiediging van de democratie, de rechtsstaat en de fundamentele waarden van de EU, de mensenrechten, de rechten van minderheden en mediavrijheid; C. overwegende dat de EU de belangrijkste politieke en economische partner van de landen van de Westelijke Balkan blijft; overwegende dat de EU nog altijd de belangrijkste handels- en investeringspartner is van Bosnië en Herzegovina, goed is voor het grootste deel van zijn buitenlandse handelsstromen en een centrale rol speelt in zijn economische integratie; D. overwegende dat Bosnië en Herzegovina een kandidaat-lidstaat is en dat een duidelijke meerderheid van de burgers van het land Euro-Atlantische integratie aspireert met het oog op duurzame vrede, democratie en welvaart; overwegende dat het in 2025 dertig jaar geleden is dat de vredesovereenkomst van Dayton werd ondertekend, dat die nog steeds de basis vormt van de institutionele structuur van Bosnië en Herzegovina en dat die was bedoeld om de gelijkheid van zijn drie constituerende bevolkingsgroepen te waarborgen; E. overwegende dat de publieke steun nog steeds fragiel is vanwege anti-EU-narratieven die door illiberale actoren uit de regio en daarbuiten worden verspreid; F. overwegende dat de vredesovereenkomst van Dayton, ondanks de tekortkomingen ervan, de vrede en de daaropvolgende stabilisatie in Bosnië en Herzegovina heeft bevorderd door de oprichting van belangrijke instellingen die het land in staat hebben gesteld vooruitgang te boeken op weg naar integratie in de EU en de NAVO; G. overwegende dat Bosnië en Herzegovina dertig jaar na het einde van de oorlog nog steeds slecht functioneert en opnieuw in een diepe politieke en veiligheidscrisis verkeert, dat er pogingen tot afscheiding zijn en dat de corruptie welig tiert; H. overwegende dat de EU de territoriale integriteit en soevereiniteit van Bosnië en Herzegovina krachtig steunt en geen pogingen zal dulden om deze te ondermijnen; overwegende dat in het strategisch kompas wordt gesteld dat het vanuit een oogpunt van veiligheid en stabiliteit van bijzonder belang is de soevereiniteit, eenheid en territoriale integriteit van Bosnië en Herzegovina te steunen; I. overwegende dat de president van de entiteit Republika Srpska, Milorad Dodik, en politici van de Alliantie van onafhankelijke sociaaldemocraten (SNSD) ongrondwettelijke maatregelen hebben genomen om nationale wetten binnen de entiteit Republika Srpska ongeldig te verklaren, en dat zij zich tegen de belangrijkste staatsinstellingen, namelijk het Bureau van de hoge vertegenwoordiger, het Grondwettelijk Hof van Bosnië en Herzegovina en de rechterlijke macht, hebben gekeerd; overwegende dat de autoriteiten van de entiteit Republika Srpska hebben deelgenomen aan de “pan-Servische Vergadering” die op 8 juni 2024 in Belgrado onder het motto “één volk, één vergadering” werd gehouden; overwegende dat er een proces is gestart om een nieuwe pro-EU-meerderheid te vormen; J. overwegende dat EUFOR Althea een GVDB-missie van de EU is die Bosnië en Herzegovina helpt de situatie in het land stabiel en veilig te houden, die de strijdkrachten steunt bij de inspanningen om aan de NAVO-normen te voldoen, en die tegelijkertijd als afschrikking dient tegen elke mogelijke dreiging uit het buitenland; K. overwegende dat het EU-traject van Bosnië en Herzegovina in toenemende mate het doelwit is van kwaadwillige buitenlandse actoren, met name de Russische Federatie en de Volksrepubliek China, die etnische verdeeldheid en institutionele kwetsbaarheid uitbuiten om hervormingen te belemmeren, het constitutioneel bestel te ondermijnen en het vertrouwen van het publiek in de EU uit te hollen; overwegende dat door de Russische staat gecontroleerde media, waaronder Sputnik Srbija en RT Balkan, nog steeds actief zijn in Bosnië en Herzegovina, met name in de entiteit Republika Srpska, en daarbij, in strijd met de EU-sancties tegen Russische propagandakanalen, desinformatie en pro-Kremlin-berichten verspreiden; L. overwegende dat Bosnië en Herzegovina een multi-etnische staat is en dat op zijn grondgebied al eeuwenlang verschillende religieuze en etnische groepen leven, hetgeen aantoont dat volkeren met verschillende opvattingen naast elkaar kunnen bestaan in een klimaat van verdraagzaamheid en wederzijds respect; overwegende dat overeenkomstig de artikelen 21 en 22 van het Handvest van de grondrechten de taalkundige en culturele verscheidenheid een van de grondbeginselen van de Europese Unie is; M. overwegende dat de verkiezingswaarnemingsmissie van het Bureau voor Democratische Instellingen en Mensenrechten van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE/ODIHR) naar aanleiding van de algemene verkiezingen van 2022 heeft geconcludeerd dat het verkiezingsproces kwetsbaar blijft voor buitenlandse inmenging, waaronder misbruik van administratieve middelen en tendentieuze berichtgeving in de media onder invloed van door het buitenland gesteunde platforms, en dat zij heeft opgeroepen tot meer bescherming tegen desinformatie en tot transparantie ten aanzien van de financiering van campagnes en waarborgen voor journalisten en maatschappelijke organisaties; Streven naar toetreding tot de EU 1. bevestigt nogmaals zijn steun voor het EU-toetredingsproces van Bosnië en Herzegovina via een op verdiensten gebaseerd proces dat gestoeld is op de criteria van Kopenhagen en op eenheid, soevereiniteit, territoriale integriteit en gelijkheid tussen zijn burgers; 2. is ingenomen met het besluit van de Europese Raad om toetredingsonderhandelingen met Bosnië en Herzegovina te openen in het kader van de veranderde geopolitieke realiteit naar aanleiding van Ruslands aanvalsoorlog tegen Oekraïne; stelt verheugd vast dat in de aanloop naar dit besluit verschillende belangrijke wetten zijn aangenomen, maar betreurt dat de positieve hervormingsdynamiek tot stilstand is gekomen, en constateert dat er sprake is van een ontoereikende tenuitvoerlegging en handhaving van de aangenomen wetten; betreurt dat het wetgevingsproces wordt geplaagd door een gebrek aan transparantie en beperkte toegang voor de belangrijkste betrokkenen; neemt kennis van de recente vaststelling van de wet betreffende grenstoezicht en de wet betreffende de bescherming van persoonsgegevens en dringt aan op de grondige uitvoering ervan; pleit ervoor dat er met het oog op een duurzame integratie in de EU voorbereidingen worden getroffen voor het leggen van de institutionele en financiële grondslagen voor deze uitbreiding; 3. dringt er bij de wettige politieke leiders van Bosnië en Herzegovina op alle niveaus op aan alle nodige stappen te zetten zoals beschreven in de aanbeveling van de Commissie van 12 oktober 2022, met volledige inachtneming van passende democratische, transparante en inclusieve procedures binnen de bevoegde instellingen, zodat het onderhandelingskader door de Raad kan worden vastgesteld zodra aan deze voorwaarden is voldaan, en hun inspanningen op te voeren om resultaten te boeken met betrekking tot de 14 essentiële prioriteiten die de Commissie in 2019 heeft vastgelegd; doet een oproep aan alle politieke actoren om de eenheid, soevereiniteit en territoriale integriteit van Bosnië en Herzegovina te handhaven en zich te onthouden van alle vormen van verdeeldheid zaaiende en separatistische retoriek en handelingen, het aanzetten tot etnische, religieuze en raciale onverdraagzaamheid, ontkenning van genocide en andere oorlogsmisdaden, en de verheerlijking van oorlogsmisdaden en oorlogsmisdadigers; 4. wijst er andermaal op dat het toetredingsproces van Bosnië en Herzegovina geworteld moet zijn in functionerende democratische instellingen, de rechtsstaat, de bestrijding van corruptie en georganiseerde misdaad, eerbiediging van de grondrechten en het waarborgen van non-discriminatie voor alle burgers en alle constituerende bevolkingsgroepen, ongeacht hun etnische, religieuze of andere achtergrond; 5. veroordeelt in de krachtigste bewoordingen het herhaalde gebruik van opruiende retoriek en de vaststelling van separatistische wetgeving en beleidsmaatregelen door Milorad Dodik, president van de entiteit Republika Srpska en voorzitter van de SNSD, en de Nationale Vergadering van de entiteit Republika Srpska, waaronder de viering van de zogenaamde “Dag van de Republika Srpska” en de Dag van de Staat van de Republiek Servië; benadrukt dat dergelijke acties de constitutionele orde, territoriale integriteit en soevereiniteit van Bosnië en Herzegovina ondermijnen, onverenigbaar zijn met zijn toetredingsproces tot de EU en de vredesovereenkomst van Dayton aantasten; 6. roept alle lidstaten alsook de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) en de Commissie op daadkrachtiger te reageren op deze directe bedreigingen voor de Europese veiligheid en verzoekt de lidstaten zich daarbij eensgezind op te stellen; herhaalt zijn pleidooi voor gerichte sancties tegen alle destabiliserende actoren, met name Milorad Dodik, alsook andere hooggeplaatste functionarissen uit de entiteit Republika Srpska en Servië die het separatistische beleid politiek en materieel ondersteunen; verzoekt alle lidstaten ervoor te zorgen dat de Raad zulke sancties kan vaststellen, en deze bilateraal of in samenwerking met andere lidstaten op te leggen indien de vaststelling ervan in de Raad niet mogelijk is; veroordeelt de rol van de Hongaarse regering bij het blokkeren van sancties; onderschrijft de in Sarajevo aflegde verklaringen van NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte op 10 maart 2025 en van VV/HV Kaja Kallas op 8 april en dringt erop aan de stabiliteit in het land te bewaren; vindt dat hooggeplaatste EU-functionarissen niet zouden mogen samenwerken met actoren die het constitutionele bestel van Bosnië en Herzegovina ondermijnen, aangezien dit de geloofwaardigheid van de EU-steun aan overheidsinstellingen van Bosnië en Herzegovina kan aantasten, en is ingenomen met het reisverbod dat sommige lidstaten aan hooggeplaatste personen uit de Republika Srpska hebben opgelegd; 7. neemt kennis van de uitspraak van het Hof van Bosnië en Herzegovina in de zaak van Milorad Dodik van 26 februari 2025 en is zeer verontrust over de oplopende spanningen en de acties die hij vervolgens heeft ondernomen, waaronder zijn ongekende aanvallen op instellingen van Bosnië en Herzegovina en intimidatie van de oppositie in de Republika Srpska; betreurt de steun die de Russische en Servische autoriteiten aan dergelijk beleid hebben gegeven, en roept alle binnenlandse, regionale en internationale actoren op de soevereiniteit en territoriale integriteit van Bosnië en Herzegovina te eerbiedigen; roept ertoe op Milorad Dodik internationaal te isoleren; veroordeelt het recente besluit van de regering van de entiteit Republika Srpska om een hoge ambtenaar van het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken tot persona non grata te verklaren; stelt met bezorgdheid vast dat Interpol heeft geweigerd een rode kennisgeving voor een internationaal opsporingsbevel uit te vaardigen, en roept EUFOR op de autoriteiten van Bosnië en Herzegovina concrete steun te verlenen om een einde te maken aan de voortdurende pogingen tot ondermijning van de juridische en politieke stabiliteit van het land, en te laten zien dat de EU en EUFOR vastbesloten en in staat zijn de vrede te bewaren, de rechtsstaat te handhaven en de integriteit van juridische instellingen te behouden; 8. betreurt dat het beleid en de maatregelen van Milorad Dodik, waaronder frequente blokkades van overheidsorganen en -besluitvorming en het uithollen van de instellingen van Bosnië en Herzegovina die nodig zijn voor de technische werkzaamheden inzake de aanpassing aan het acquis, in belangrijke mate ertoe bijdragen dat het traject van Bosnië en Herzegovina naar EU-toetreding moeizaam verloopt, en een duidelijke schending vormen van de politieke overeenkomst van 12 juni 2022; is ingenomen met het werk van de bevoegde instellingen van Bosnië en Herzegovina en verzoekt die instellingen zorgvuldige procedures te volgen en alle besluiten met volledige eerbiediging van de rechtsstaat uit te voeren; dringt er bij alle politieke actoren, met name in de entiteit Republika Srpska, op aan alle separatistische acties die de eenheid, soevereiniteit, territoriale integriteit en veiligheid van het land ondermijnen, te verwerpen; dringt er bij de Nationale Vergadering van de Republika Srpska op aan ervoor te zorgen dat in haar staatsblad de beslissingen komen te staan van het Grondwettelijk Hof van Bosnië en Herzegovina met betrekking tot wetgeving inzake de Republika Srpska die is ingetrokken wegens ondermijning van het constitutionele bestel van Bosnië en Herzegovina; 9. dringt er bij de Commissie op aan om, in nauwe samenwerking met de lidstaten en internationale partners, waaronder het Bureau van de hoge vertegenwoordiger, de OVSE, de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) en de Raad van Europa, de balans op te maken van de lessen die de afgelopen 15 jaar uit de Europese inzet in Bosnië en Herzegovina zijn getrokken en haar strategie dienovereenkomstig aan te passen, met een hernieuwde focus op concrete vooruitgang en hervormingen die het traject van het land naar het EU-lidmaatschap versnellen, en daarbij opnieuw te bevestigen dat de EU zich onverminderd inzet voor de volledige integratie van Bosnië en Herzegovina in de Unie; 10. is verheugd dat Bosnië en Herzegovina zijn beleid officieel volledig heeft afgestemd op het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU, met inbegrip van de beperkende maatregelen in reactie op Ruslands aanvalsoorlog tegen Oekraïne, en dringt erop aan deze maatregelen doeltreffend uit te voeren; is ingenomen met de doorlopende deelname van Bosnië en Herzegovina aan crisisbeheersingsmissies en -operaties van de EU; veroordeelt het pro-Russische standpunt van de leiders van de entiteit Republika Srpska en hun frequente ontmoetingen met Vladimir Poetin en andere Russische functionarissen; spreekt zijn diepe bezorgdheid uit over de veiligheidsrisico’s die deze banden met zich meebrengen; dringt er bij de EU op aan te onderzoeken of de entiteit Republika Srpska wordt gebruikt als toegangspoort voor Russische inlichtingenoperaties en hybride aanvallen op EU-lidstaten; pleit ervoor Bosnië en Herzegovina in het kader van een gezamenlijke inspanning tegen hybride dreigingen te steunen bij de bestrijding van desinformatiecampagnes uit Rusland; spreekt zijn krachtige steun uit voor het feit dat Bosnië en Herzegovina blijft streven naar Euro-Atlantische integratie en het NAVO-lidmaatschap en roept alle politieke actoren op om concrete politieke maatregelen te nemen om die ambities te helpen verwezenlijken; 11. spreekt nogmaals zijn steun uit voor het Bureau van de hoge vertegenwoordiger en de EUFOR-operatie Althea om toezicht te houden op de uitvoering van de vredesovereenkomst van Dayton, in overeenstemming met hun mandaten op basis van politieke neutraliteit en volledige eerbiediging van de grondwet van Bosnië en Herzegovina, totdat het land de “5+2”-agenda heeft uitgevoerd en het internationale toezicht komt te vervallen; is ingenomen met de verlenging van het mandaat van EUFOR-operatie Althea; betreurt dat Bosnië en Herzegovina nog steeds sterk afhankelijk is van het mandaat van het Bureau van de hoge vertegenwoordiger en van de aanwezigheid van EUFOR Althea, maar spreekt ook zijn erkenning en waardering uit voor deze instelling, die cruciaal is voor het waarborgen van niet alleen de vrede maar ook het eigenlijke functioneren van het land; 12. herinnert eraan dat de EUFOR-operatie Althea een sleutelrol vervult bij het waarborgen van de veiligheid, territoriale integriteit, stabiliteit, soevereiniteit en politieke onafhankelijkheid van Bosnië en Herzegovina en er tegelijkertijd op toeziet dat lokale belanghebbenden in overeenstemming met deze fundamentele beginselen handelen, zoals bepaald in de vredesovereenkomst van Dayton en de resoluties van de VN-Veiligheidsraad; dringt er bij EUFOR op aan duidelijk over dit mandaat te communiceren om het vertrouwen van de burgers van Bosnië en Herzegovina wekken; 13. is voorts verheugd over het besluit van de Raad over een steunmaatregel in het kader van de Europese Vredesfaciliteit ten behoeve van de strijdkrachten van Bosnië en Herzegovina ter waarde van 10 miljoen EUR en over de overeenkomst inzake samenwerking en opleiding voor 2023 tussen de strijdkrachten van Bosnië en Herzegovina en EUFOR; verzoekt de Raad en de VV/HV alle in aanmerking komende lidstaten in staat te stellen deel te nemen aan de vredeshandhavingsmissies van de EU, zoals de EUFOR-operatie Althea in Bosnië en Herzegovina; verzoekt de autoriteiten van Bosnië en Herzegovina, de NAVO en EUFOR Althea een hervormingsproces van de strijdkrachten van Bosnië en Herzegovina op gang te brengen; 14. blijft bezorgd over de kwaadwillige buitenlandse inmenging en de desinformatiecampagnes die door buitenlandse actoren in Bosnië en Herzegovina, met name Rusland en China, worden opgezet, alsook over het feit dat die desinformatie via lokale media en politieke structuren, in het bijzonder door de entiteit Republika Srpska, wordt verspreid; spreekt zijn ernstige bezorgdheid uit over de steun van het Kremlin voor separatistische retoriek, pogingen om overheidsinstellingen te delegitimeren en inmenging in gerechtelijke en verkiezingsaangelegenheden; wijst op Ruslands recente pogingen in de VN-Veiligheidsraad om ongrondwettelijke acties van de autoriteiten van de entiteit Republika Srpska te verdedigen; 15. dringt aan op verdere stappen, onder meer door de wetgeving van Bosnië en Herzegovina in overeenstemming te brengen met het EU-acquis, en op EU-steun om kwaadwillige buitenlandse inmenging en desinformatiecampagnes doeltreffend tegen te gaan; verzoekt de EDEO en de EU-delegatie in Bosnië en Herzegovina zich sterker in te zetten om de voordelen van nauwere integratie voor het voetlicht te brengen, en te investeren in communicatiecampagnes ter bestrijding van antidemocratische narratieven en andere vormen van buitenlandse inmenging; 16. betreurt de deelname van de autoriteiten van de entiteit Republika Srpska aan de “pan-Servische Vergadering” die op 8 juni 2024 in Belgrado onder het motto “één volk, één vergadering” werd gehouden, en verwerpt de verklaring ervan, die de soevereiniteit van Bosnië en Herzegovina en andere landen van de Westelijke Balkan ondermijnt en niet bijdraagt tot goede nabuurschapsbetrekkingen; veroordeelt de inmenging van de Servische president Aleksandar Vučić in de aangelegenheden van Bosnië en Herzegovina, zoals zijn steun voor de onwettige acties van Milorad Dodik en zijn door Rusland gesteunde “pan-Servische Vergadering”, waarmee de soevereiniteit en territoriale integriteit van Bosnië en Herzegovina worden ondermijnd; 17. veroordeelt de toenemende kwaadwillige invloed van Iran in het land en in de Westelijke Balkan, die een bedreiging vormt voor de veiligheid van de EU en haar lidstaten; 18. is ingenomen met de hernieuwde en aanhoudende inzet van Bosnië en Herzegovina in het Parlementair Stabilisatie- en associatiecomité EU-Bosnië en Herzegovina, waarmee aan een van de 14 kernprioriteiten van de Commissie wordt voldaan; 19. dringt bij de autoriteiten van Bosnië en Herzegovina aan op hervorming van het coördinatiemechanisme voor EU-aangelegenheden, dat ondoeltreffend en inefficiënt is gebleken bij de aanpak van taken in verband met integratie in de EU; verzoekt de autoriteiten een nationaal programma in te dienen voor de overname van het EU-acquis, in overeenstemming met de opmerkingen van de Commissie, en te zorgen voor een gecoördineerde aanpassing aan het EU-acquis in het hele land; acht het noodzakelijk dat er na het besluit van de Europese Raad om toetredingsonderhandelingen te starten, een operationele onderhandelingsstructuur wordt opgericht en dat daarbij een onderhandelingsteam wordt opgezet en een hoofdonderhandelaar wordt benoemd die volledig bevoegd is het standpunt van het land uit te dragen; Democratie en de rechtsstaat 20. betreurt dat politieke actoren nog steeds niet de noodzakelijke wijzigingen hebben doorgevoerd in de grondwet en het kiesrecht om die in overeenstemming te brengen met het Europees Verdrag voor de rechten van de mens en uitvoering te geven aan de toepasselijke uitspraken van het Grondwettelijk Hof van Bosnië en Herzegovina en het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, teneinde alle vormen van ongelijkheid en discriminatie in het verkiezingsproces uit te bannen en non-discriminatie, de bescherming van de grondrechten en gelijkheid voor alle burgers van Bosnië en Herzegovina “op weg van Dayton naar Brussel” te waarborgen; herhaalt dat het geen uitvoering geven aan deze uitspraken onverenigbaar is met de waarden van de EU en de integratie van Bosnië en Herzegovina in de EU; benadrukt dat alle grondwettelijke en electorale hervormingsprocessen inclusief moeten zijn, gebaseerd moeten zijn op uitgebreide raadplegingen van burgers, maatschappelijke organisaties, onafhankelijke deskundigen en alle betrokken belanghebbenden in het land, en moeten beantwoorden aan de Europese normen en beginselen; herinnert eraan dat electorale hervormingen de etnische verdeeldheid in geen geval mogen verergeren of versterken; 21. betreurt dat de autoriteiten van Bosnië en Herzegovina niet in staat zijn geweest de samenleving te verenigen of een rechtvaardig en functioneel systeem in het land tot stand te brengen, maar in grote mate hebben bijgedragen tot meer verdeeldheid; verzoekt de EU en haar lidstaten een transparant en inclusief hervormingsproces op gang te brengen dat een blijvende omzetting van de vredesovereenkomst van Dayton in een grondwet, geheel in overeenstemming met de Europese normen en beginselen, mogelijk zou maken, met als doel tot een functioneel, verantwoordingsplichtig, representatief en algeheel legitiem bestuurssysteem te komen, een einde te maken aan etnisch-nationalistische verdeeldheid en duurzame vooruitgang te boeken op weg naar het EU-lidmaatschap; 22. neemt kennis van de wijzigingen die de hoge vertegenwoordiger in maart 2024 in het kiesrecht heeft doorgevoerd en die belangrijke integriteitsnormen en vertrouwenwekkende maatregelen met zich meebrachten waarmee het vertrouwen van de kiezers in het algemene verkiezingsproces moest worden hersteld; verzoekt de Parlementaire Vergadering van Bosnië en Herzegovina dringend gevolg te geven aan alle openstaande aanbevelingen van de OVSE/ODIHR, de Commissie van Venetië en de Groep van Staten tegen Corruptie (Greco), in het bijzonder met betrekking tot verkiezingsadministratie, het houden van opiniepeilingen en tellingen, het voeren en financieren van campagnes, een expliciet verbod op het indirect kopen van stemmen, het beslechten van geschillen over verkiezingen, het bestrijden van desinformatie en buitenlandse inmenging, het beter beschermen van journalisten en het bestraffen van misbruik van administratieve middelen; 23. stelt tevreden vast dat de lokale verkiezingen van 6 oktober 2024 goed waren georganiseerd en dat er sprake was van gezonde rivaliteit; betreurt dat de verkiezingen plaatsvonden tegen de achtergrond van een gebrek aan sociale en politieke cohesie; 24. spreekt zich in de meest krachtige woorden uit tegen de acties van de entiteit Republika Srpska die de grondwettelijke orde van Bosnië en Herzegovina en de bevoegdheden van overheidsinstanties ondermijnen, en tegen haar tegenwerking van het Grondwettelijk Hof van Bosnië en Herzegovina; veroordeelt alle illegale acties die in strijd zijn met het grondwettelijk kader, en roept alle politieke actoren in Bosnië en Herzegovina op een pro-Europese benadering te volgen; 25. wijst op de beperkte vooruitgang op het gebied van justitiële hervormingen in Bosnië en Herzegovina, met name wat betreft de onafhankelijkheid, professionaliteit, efficiëntie en verantwoordingsplicht van het rechtsstelsel; roept op tot dringende maatregelen voor snellere hervormingen op deze gebieden, waarbij wordt gezorgd voor volledige afstemming op de EU-normen en de capaciteit van de rechterlijke macht wordt versterkt om op doeltreffende wijze gerechtigheid te laten geschieden en de rechtsstaat te handhaven; 26. blijft ernstig bezorgd over de corruptie in Bosnië en Herzegovina, met name de corruptie op hoog niveau, hetgeen een structureel probleem vormt dat sterk is ingebed in het zeer complexe bestuurssysteem van het land, en dringt er bij de bevoegde autoriteiten op aan een meer doortastende, gecoördineerde, transparante en proactieve houding aan te nemen bij de bestrijding ervan, onder meer door de anticorruptiewetgeving volledig in overeenstemming te brengen met de internationale normen en aanbevelingen en te zorgen voor de doeltreffende tenuitvoerlegging van wetgeving, zoals die inzake het voorkomen van belangenconflicten en de bescherming van klokkenluiders; spoort Bosnië en Herzegovina aan zich in te zetten voor gestructureerde samenwerking en uitwisseling van beste praktijken met de lidstaten; is ingenomen met de strategie voor corruptiebestrijding 2024-2028 en de goedkeuring van het actieplan voor de uitvoering ervan, alsook met de inspanningen die momenteel worden geleverd op het gebied van internationale samenwerking; 27. betreurt dat de wetten inzake overheidsopdrachten, belangenconflicten en de Hoge Raad voor Justitie nog steeds niet in overeenstemming zijn met de Europese normen, en dringt aan op de goedkeuring van een nieuwe wet inzake de Hoge Raad voor Justitie en Rechtsvervolging in overeenstemming met de aanbevelingen van de Commissie van Venetië; pleit voor de oprichting van een onafhankelijk functionerende afdeling vermogensverklaringen binnen de Hoge Raad voor Justitie en Rechtsvervolging, en voor een onpartijdige en doeltreffende vervolging van corruptiezaken op hoog niveau; 28. benadrukt dat het systeem voor de aanpak van belangenconflicten tussen personen met een hoge functie moet worden versterkt, met name door ervoor te zorgen dat belangenverklaringen regelmatig en inhoudelijk worden gecontroleerd; onderstreept dat alle personen die een hoge functie vervullen, ongeacht of zij worden gekozen of benoemd, aan uniforme openbaarmakingsverplichtingen moeten worden onderworpen, en dat, in het belang van transparantie en publieke verantwoording, al deze verklaringen systematisch openbaar moeten worden gemaakt en gemakkelijk online toegankelijk moeten zijn; 29. dringt er bij Bosnië en Herzegovina op aan de strijd tegen de georganiseerde misdaad op te voeren; is diep bezorgd over de kwetsbaarheid voor criminele infiltratie in de politieke, juridische en economische systemen; prijst de autoriteiten van Bosnië en Herzegovina dat zij op 24 oktober 2024 een samenwerkingsovereenkomst met Eurojust hebben ondertekend om onderzoek en vervolging op het gebied van georganiseerde misdaad, terrorisme, mensenhandel, cybercriminaliteit en andere criminele activiteiten doeltreffender te maken; 30. benadrukt dat de samenwerking met de EU bij de strijd tegen drugshandel moet worden verbeterd; verzoekt Bosnië en Herzegovina een correspondent aan te wijzen in het kader van zijn samenwerking met het Drugsagentschap van de Europese Unie (EUDA); 31. is ingenomen met de nieuwe wet ter bestrijding van het witwassen van geld en de financiering van terrorisme en dringt er bij Bosnië en Herzegovina op aan de maatregelen op dit gebied te versterken, onder meer door de vaststelling van noodzakelijke aanvullende wetgeving die nodig is voor de doeltreffende uitvoering van de wet, en daarbij bijzondere aandacht te besteden aan een doeltreffende handhaving en monitoring; benadrukt met name dat de wetgeving inzake terrorismebestrijding volledig moet worden afgestemd op het EU-acquis en het internationaal recht; dringt aan op de vaststelling van strengere sancties voor terroristische misdrijven; 32. is ingenomen met de goedkeuring door Bosnië en Herzegovina van de wet betreffende grenstoezicht, die voor een betere naleving van de Europese normen moet zorgen, en dringt aan op volledige afstemming op het visumbeleid van de EU in het kader van een gecontroleerd migratiebeleid; benadrukt dat Bosnië en Herzegovina de veiligheid aan zijn grenzen moet handhaven en moet samenwerken met Frontex en de buurlanden om irreguliere migratie te voorkomen en tegelijkertijd te zorgen voor voldoende toegang tot asielprocedures voor personen die in aanmerking komen voor internationale bescherming; 33. benadrukt dat ervoor moet worden gezorgd dat de benoeming van hooggeplaatste politiefunctionarissen, met name bij de grenspolitie en het Staatsbureau voor onderzoek en bescherming (SIPA), gebaseerd is op verdienste en plaatsvindt via open, gestandaardiseerde en transparante selectieprocedures; 34. herinnert aan de noodzaak van een professioneel en gedepolitiseerd ambtenarenapparaat; is ingenomen met de stappen die zijn gezet om het openbaar bestuur te hervormen; dringt erop aan de administratieve rompslomp in het openbaar bestuur te verminderen; verzoekt de autoriteiten van Bosnië en Herzegovina het reactievermogen van overheidsinstanties ten aanzien van informatieverzoeken te verbeteren; Fundamentele vrijheden en mensenrechten 35. spreekt nadrukkelijk zijn veroordeling uit over discriminatie, geweld en haatzaaiende uitlatingen ten aanzien van alle minderheden; dringt erop aan dat dergelijke incidenten doeltreffend worden vervolgd; dringt er bij Bosnië en Herzegovina op aan de mensenrechten, non-discriminatie en de bescherming van alle minderheden te bevorderen en te waarborgen; pleit voor een betere tenuitvoerlegging van mechanismen ter bestrijding van discriminatie in Bosnië en Herzegovina, waarbij bijzondere aandacht uitgaat naar de bestrijding van onverdraagzaamheid, haatzaaiende uitlatingen en alle vormen van ongelijkheid; verzoekt de autoriteiten de toegang tot sociale voorzieningen, huisvesting, onderwijs en gezondheidszorg voor alle minderheden en kwetsbare groepen te verbeteren; acht het van belang dat de culturele en taalkundige uitingen van alle minderheden in Bosnië en Herzegovina worden beschermd; 36. spreekt zijn diepe bezorgdheid uit over het toenemende geweld – waaronder ook nieuwe vormen van digitaal geweld – tegen vrouwen, kinderen, ouderen en andere kwetsbare groepen, zoals de lhbtiq-gemeenschap; dringt er bij de autoriteiten van Bosnië en Herzegovina op aan hun beleid, wetgeving en praktijken inzake seksueel en digitaal geweld tegen vrouwen en meisjes af te stemmen op de normen van de Raad van Europa, met name het Verdrag van Istanbul, de desbetreffende jurisprudentie van het EHRM en het EU-acquis; dringt aan op gerichte steun aan belangrijke instellingen, op scholing voor beroepsbeoefenaren, zodat die slachtoffers op doeltreffende wijze kunnen bijstaan, en op een grotere bewustwording van het publiek en op meer institutionele capaciteit om alle vormen van gendergerelateerd geweld te voorkomen en te bestrijden; wijst op de sleutelrol die vrouwenverenigingen vervullen bij het bereiken van de meest kwetsbare personen; roept Bosnië en Herzegovina op een officieel gecentraliseerd systeem voor gegevensverzameling over feminicide op te zetten; is ingenomen met het besluit van de regering van de Federatie van Bosnië en Herzegovina van 9 april 2025 om feminicide op te nemen in het wetboek van strafrecht, en roept het parlement op deze nieuwe wet met spoed goed te keuren; 37. betreurt dat het voor het genderactieplan 2023-2027 tot nu toe ontbrak aan voldoende financiering en monitoring; dringt aan op een grotere publieke en politieke participatie van vrouwen in Bosnië en Herzegovina; erkent dat vrouwen uit etnische minderheden met aanvullende belemmeringen en discriminatie worden geconfronteerd, met name bij de toegang tot diensten; 38. veroordeelt dat de entiteit Republika Srpska wetswijzigingen heeft goedgekeurd waardoor genderidentiteit als beschermd kenmerk is geschrapt en de bescherming van kinderen met een andere seksuele oriëntatie en genderidentiteit niet langer is gewaarborgd; 39. verzoekt de bevoegde autoriteiten van Bosnië en Herzegovina het in behandeling zijnde nationale actieplan voor de bescherming van de rechten van het kind uit te werken en goed te keuren; benadrukt dat een groot percentage kinderen in het land te maken heeft met armoede en sociale uitsluiting, met name kinderen uit kwetsbare groepen, onder wie Romakinderen, kinderen met een handicap, kinderen die met justitie in aanraking komen en kinderen zonder vaste woon- of verblijfplaats; herinnert eraan dat Bosnië en Herzegovina zijn internationale verplichtingen moet nakomen, opdat geen enkel kind aan zijn lot wordt overgelaten; 40. onderstreept het belang van inclusief en hoogwaardig onderwijs, waaronder ook het recht op onderwijs in de moedertaal, en acht het onder meer van belang dat verdeeldheid zaaiende leerplannen die de interne mobiliteit ernstig belemmeren en vaardigheden op het gebied van kritisch denken beperken, structureel worden hervormd; herhaalt zijn oproep om een einde te maken aan de segregatiepraktijken in het kader van het systeem van “twee scholen onder één dak”, dat een belemmering vormt voor de sociale cohesie en gelijke kansen, en benadrukt dat de voorkeur moet worden gegeven aan verzoening en integratie en de bescherming van het recht van elke nationale gemeenschap, met inbegrip van minderheden, op een eigen cultuur, taal en identiteit; pleit ter voorkoming van historisch revisionisme voor de invoering van een gemeenschappelijk onderwijsplan voor geschiedenisboeken dat gebaseerd is op door tribunalen vastgestelde feiten in verband met de oorlog, en spoort de EU aan dit initiatief te ondersteunen; 41. verzoekt de instellingen van Bosnië en Herzegovina om, in overeenstemming met de aanbeveling van de mensenrechtenombudsman van dat land, wetgeving vast te stellen die het effectieve en gelijke gebruik van alle drie de officiële talen van Bosnië en Herzegovina, te weten het Kroatisch, het Bosnisch en het Servisch, alsook van zowel het Latijnse als het Cyrillische alfabet, in externe communicaties met burgers waarborgt; benadrukt dat de schending van het recht op gelijk gebruik van taal en alfabet een inbreuk vormt op de grondwet van Bosnië en Herzegovina, van artikel 2 van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, en van artikel 14 van het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden; 42. verzoekt Bosnië en Herzegovina de vrijheid van vergadering, vereniging en meningsuiting te garanderen, zodat het maatschappelijk middenveld een rol kan spelen in de beleidsvorming; roept de autoriteiten op te zorgen voor zinvolle, systematische en inclusieve openbare raadplegingsprocessen; veroordeelt de herinvoering door de entiteit Republika Srpska van een wet betreffende “buitenlandse agenten” naar het voorbeeld van Rusland, en dringt er bij de autoriteiten op aan die wet in te trekken; veroordeelt het gebruik door de autoriteiten van de entiteit Republika Srpska van wetten op het gebied van laster als middel om de vrijheid van meningsuiting te beknotten, en pleit ervoor op laster louter weer het burgerlijk recht van toepassing te laten zijn, om te voorkomen dat laster wordt misbruikt om de vrijheid van meningsuiting te beperken; verzoekt de Commissie strikte voorwaarden te verbinden aan de intrekking van deze wetten; 43. moedigt de Raad van Ministers van Bosnië en Herzegovina aan de strategie voor de ontwikkeling van een gunstig klimaat voor het maatschappelijk middenveld goed te keuren en ervoor te zorgen dat deze duidelijk gericht is op het verbeteren van het wetgevingskader en het waarborgen van een substantiëlere en transparantere financiering voor maatschappelijke organisaties; dringt aan op een betere bescherming van mensenrechtenverdedigers in Bosnië en Herzegovina, en ook van vrouwelijke activisten, journalisten en ngo’s; 44. wijst op het enorme belang van onafhankelijke media en van de eerbiediging van normen inzake vrijheid van meningsuiting; verzoekt Bosnië en Herzegovina, gezien de nijpende financiële situatie bij de publieke omroep BHRT, de financiële duurzaamheid en politieke onafhankelijkheid van publieke omroepen en de regelgevende instantie voor communicatie van Bosnië en Herzegovina te waarborgen; verzoekt Bosnië en Herzegovina wetgeving inzake transparantie van media-eigendom en overheidsfinanciering van media aan te nemen; dringt er bij de staat op aan de goedkeuring van de wet inzake elektronische communicatie te bespoedigen, in overeenstemming met de digitaledienstenverordening (8) en de nieuwe Europese verordening mediavrijheid (9) ; pleit voor het waarborgen van pluralisme in de publieke media in heel Bosnië en Herzegovina, en ook van een gelijke vertegenwoordiging van alle minderheden; stelt vast dat er bij de publieke omroep in de Federatie van Bosnië en Herzegovina een raad van bestuur is benoemd, nadat dit twaalf jaar lang werd geblokkeerd, en verzoekt deze raad zorg te dragen voor een onpartijdige en objectieve informatievoorziening; 45. is ernstig bezorgd over de Russische propaganda bij de publieke omroep van de entiteit Republika Srpska en betreurt dat het kanaal RT (voorheen Russia Today) er mag uitzenden, hoewel dat in strijd is met de EU-sancties; 46. veroordeelt de politieke druk, aanvallen, intimidatie, bedreigingen, denigrerende opmerkingen en strategische rechtszaken tegen publieke participatie (SLAPP’s) ten aanzien van journalisten en medewerkers bij de media, met name als dat gebeurt op instigatie van hooggeplaatste politici of hun gemachtigde organisaties, en van actoren die in opdracht van andere landen handelen; betreurt het gebrek aan vooruitgang bij het waarborgen van de vrijheid van meningsuiting en bij het wijzigen van de strafwetgeving waardoor journalisten, in overeenstemming met de EU-voorschriften, beter moeten worden beschermd tegen bedreigingen en aanvallen, en verzoekt de autoriteiten wetgeving aan te nemen die journalisten, ngo’s, mensenrechtenverdedigers, milieuactivisten en andere belanghebbenden doeltreffend beschermt tegen SLAPP’s; benadrukt dat moet worden gezorgd voor een passende gerechtelijke follow-up in gevallen van bedreigingen van en geweld tegen journalisten; 47. dringt er bij Bosnië en Herzegovina op aan de toepasselijke wetgeving inzake algemene mensenrechten te waarborgen en doeltreffend te handhaven; dringt er bij Bosnië en Herzegovina op aan misdrijven op het gebied van discriminatie te vervolgen; 48. wijst er nogmaals op dat er een solidair en eerlijk migratie- en asielbeheer moet komen waarin eerbiediging van de mensenrechten gepaard gaat met doeltreffende grenscontroles; verzoekt de EU Bosnië en Herzegovina te helpen de volledige verantwoordelijkheid op zich te nemen voor het beheer van opvangcentra, die zich vaak aan de grenzen met de EU bevinden, voor voldoende opvangvoorzieningen te zorgen en de toegang tot doeltreffende en haalbare asielprocedures te garanderen, met volledige inachtneming van het internationaal recht en de mensenrechten; is bezorgd over berichten over ontoereikende opvangvoorzieningen in het door de EU gefinancierde centrum in Lipa; wijst erop dat er meer transparantie nodig is en dat de democratische controle moet worden opgevoerd met betrekking tot de toewijzing en besteding van EU-middelen op het gebied van migratie; is ingenomen met de verbeterde statusovereenkomst van Bosnië en Herzegovina met Frontex en dringt aan op de spoedige ondertekening ervan; herinnert eraan dat een eventuele overeenkomst met dit Agentschap de grondrechten en internationale normen volledig moet eerbiedigen; verzoekt Bosnië en Herzegovina zijn inspanningen ter bestrijding van de grensoverschrijdende misdaad, vooral de mensenhandel, op te voeren; Verzoening, regionale samenwerking en goede nabuurschapsbetrekkingen 49. herinnert eraan dat goede nabuurschapsbetrekkingen en regionale samenwerking essentiële elementen van het EU-uitbreidingsproces zijn; 50. onderstreept het belang van verzoening in Bosnië en Herzegovina en dringt er bij alle autoriteiten op aan de toegang tot waarheid, gerechtigheid en inclusieve verhaalmogelijkheden actief te bevorderen en te garanderen en onder meer een nationale wet aan te nemen ter vaststelling van de minimumrechten voor oorlogsslachtoffers in het hele land, en een herdenkingscultuur onder vrouwen te stimuleren; erkent dat verantwoordingsplicht, wederzijds respect tussen individuen en gemeenschappen en de bevordering van wederzijds begrip, met name onder jongeren, een positief effect kunnen hebben op verzoening; dringt er bij de autoriteiten van Bosnië en Herzegovina op aan een nationale strategie voor overgangsjustitie vast te stellen; pleit voor verdere inspanningen om het probleem van vermiste personen aan te pakken; dringt er bij de Commissie op aan extra inspanningen te leveren om verzoeningsprocessen in Bosnië en Herzegovina te bevorderen, te ondersteunen en te vergemakkelijken; 51. verzoekt de autoriteiten van Bosnië en Herzegovina oorlogsmisdaden sneller te vervolgen overeenkomstig de herziene nationale strategie voor de vervolging van oorlogsmisdaden; acht het van belang dat er op regionaal niveau meer wordt samengewerkt bij de uitlevering van verdachten en dat justitiële organen bij strafvervolging nauw samenwerken en alle relevante informatie uitwisselen; spoort de autoriteiten van Bosnië en Herzegovina aan hun wetgeving aan te passen om ervoor te zorgen dat alle slachtoffers van oorlogsmisdaden gelijke toegang hebben tot rechten en bescherming; 52. erkent de uiterst belangrijke rol die de Internationale Commissie voor Vermiste Personen (ICMP) speelt, onder meer door de institutionele capaciteit te waarborgen, gezinnen te ondersteunen en bewijsmateriaal aan rechtbanken te verstrekken; dringt er bij de EU op aan ervoor te zorgen dat de ICMP toegang heeft tot voldoende financiering om haar activiteiten voort te zetten; 53. herhaalt zijn oproep om aanvullende maatregelen te nemen en concrete programma’s uit te voeren met betrekking tot de duurzame terugkeer van vluchtelingen en intern ontheemden, de toegang tot gezondheidszorg en werkgelegenheid, sociale bescherming en onderwijs, en de volledige eerbiediging van al hun rechten op compensatie voor eigendommen die niet kunnen worden teruggeven; 54. betreurt alle vormen van historisch revisionisme, ontkenning van genocide, irredentisme, verheerlijking van oorlogsmisdaden en -misdadigers, en betwisting van feiten of de onafhankelijkheid en onpartijdigheid van internationale en binnenlandse tribunalen, met name door politieke leiders; 55. is bezorgd over de goedkeuring van de “Verklaring over de bescherming van nationale en politieke rechten en de gemeenschappelijke toekomst van het Servische volk”, die in strijd is met verschillende aspecten van de vredesovereenkomst van Dayton en die de soevereiniteit, de territoriale integriteit en de eenheid van Bosnië en Herzegovina ondermijnt; merkt op dat de ideeën van Srpski Svet onverenigbaar zijn met de ambitie om tot de EU toe te treden; roept Servië op zich constructief in te zetten voor de stabiliteit en territoriale integriteit van Bosnië en Herzegovina en dit land actief te ondersteunen op zijn weg naar toetreding; 56. onderstreept het belang van preventieve diplomatie in Bosnië en Herzegovina; verzoekt de EDEO de ontwikkeling van vaardigheden onder het personeel te versterken zodat de EU de lokale historische, culturele en religieuze contexten beter begrijpt, zoals wordt bepleit in het verslag over de rol van preventieve diplomatie dat het Europees Parlement in januari 2024 heeft goedgekeurd; 57. is ingenomen met het besluit van de Algemene Vergadering van de VN om 11 juli uit te roepen tot internationale dag van reflectie en herdenking in verband met de genocide in Srebrenica van 1995; verzoekt de autoriteiten de veiligheid van het herdenkingscentrum Srebrenica-Potocari te waarborgen; wijst erop dat het herdenkingscentrum om veiligheidsredenen tijdelijk zijn deuren moest sluiten; 58. benadrukt dat regionale samenwerking via de gemeenschappelijke regionale markt een troef vormt voor het bevorderen van economische groei; verzoekt Bosnië en Herzegovina om de ratificatie van alle regionale mobiliteitsovereenkomsten in het kader van het Proces van Berlijn snel af te ronden en de economische samenwerking via deze markt verder te versterken, in lijn met de doelstellingen van de EU-uitbreiding; Sociaal-economische hervormingen 59. is verheugd over het groeiplan voor de Westelijke Balkan, dat de hervormings- en groeifaciliteit voor de Westelijke Balkan omvat, waarmee wordt voorzien in een indicatieve toewijzing van meer dan 1 miljard EUR aan Bosnië en Herzegovina; is verheugd over de goedkeuring van een herziene hervormingsagenda door de Raad van Ministers van Bosnië en Herzegovina; verzoekt de bevoegde autoriteiten van Bosnië en Herzegovina zorg te dragen voor de snelle goedkeuring van zijn hervormingsagenda om te voorkomen dat de toewijzing van middelen over de andere landen van de Westelijke Balkan wordt verdeeld, en een robuust mechanisme in te stellen voor een transparante, inclusieve en tijdige monitoring van de uitvoering ervan; benadrukt dat prioriteit moet worden gegeven aan belangrijke gebieden zoals openbaar bestuur, de rechtsstaat, corruptiebestrijding, decarbonisatie, digitalisering, connectiviteit en de ontwikkeling van menselijk kapitaal, terwijl ook sociale uitdagingen moeten worden aangepakt; denkt dat de economie van Bosnië en Herzegovina er baat bij zal hebben als de mogelijkheden van het groeiplan worden benut; verzoekt de Commissie te onderzoeken hoe kan worden samengewerkt met bereidwillige en geëngageerde regionale autoriteiten en flexibeler gebruik kan worden gemaakt van de hervormings- en groeifaciliteit; 60. wijst er nogmaals op dat de EU-financiering voor projecten in de Republika Srpska bevroren moet blijven totdat die entiteit haar democratische achteruitgang ongedaan heeft gemaakt en zich volledig conformeert aan het GBVB; 61. spoort Bosnië en Herzegovina ertoe aan optimaal gebruik te maken van alle financiële steun van de EU; verzoekt de Commissie om voor de integratie van Bosnië en Herzegovina in de EU financiële en technische ondersteuning te blijven bieden op basis van duidelijk omschreven voorwaarden en een grondige opvolging van uitgaven en resultaten, in lijn met de EU-doelstellingen voor efficiënt en verantwoord begrotingsbeheer; is van mening dat de financiering van de EU de democratische hervormingen van het land beter moet ondersteunen; dringt er in dit verband op aan dat de betrokken EU-financiering wordt geherprogrammeerd om zo meer middelen te herbestemmen voor ondersteuning van technische bijstand bij de besteding van de middelen, justitiële hervormingen en corruptiebestrijdingsmaatregelen; roept de EU en de landen van de Westelijke Balkan voorts op een kader in te stellen voor een vruchtbare samenwerking met het Europees Openbaar Ministerie (EOM) om ervoor te zorgen dat het EOM zijn bevoegdheden in toetredingslanden op doeltreffende wijze kan uitoefenen; spoort Bosnië en Herzegovina aan om snel bilaterale werkafspraken te maken met het EOM; 62. betreurt dat duurzame verbetering en vooruitgang op dit gebied ook worden belemmerd door de bestuursstructuur en een groot gebrek aan nationale strategieën op alle gebieden en op alle niveaus; dringt aan op de snelle benoeming van een IPA III-coördinator en op een betere absorptie van IPA III-middelen in Bosnië en Herzegovina, ook op lokaal en regionaal niveau; dringt aan op versterking van de capaciteit van lokale en regionale overheden om sociaal-economische hervormingen door te voeren en projecten met medefinanciering uit EU-fondsen te beheren, teneinde de absorptie te verhogen en regionale ongelijkheden te verminderen; 63. dringt er bij Bosnië en Herzegovina op aan voorrang te geven aan maatregelen die gericht zijn op het verbeteren van het concurrentievermogen en het ondernemingsklimaat en het gelijktijdig verbeteren van de economische en sociale cohesie, waaronder vorderingen bij de verwezenlijking van de Europese pijler van sociale rechten, het stimuleren van economische diversificatie, het bevorderen van de digitale en de groene transitie, het aanpakken van de informele economie en het bestrijden van werkloosheid; 64. spreekt zijn bezorgdheid uit over de bijzonder negatieve demografische trends in het land, met name als gevolg van het grote aantal jongeren dat het land verlaat, en acht het van belang dat er dringend aanvullende maatregelen worden vastgesteld om deze uitdaging het hoofd te bieden; pleit ervoor vooral aandacht te besteden aan jongeren, die de drijvende kracht vormen achter de EU-integratie van het land; verzoekt de bevoegde autoriteiten van Bosnië en Herzegovina de jongerengarantie te voltooien en goed te keuren om de toegang tot werkgelegenheid, onderwijs, opleiding en leerlingplaatsen voor jongeren te verbeteren, de hoge jeugdwerkloosheid en discrepanties tussen gevraagde en aangeboden vaardigheden aan te pakken en sociale inclusie te bevorderen; 65. moedigt EU-instellingen aan samen te werken met het maatschappelijk middenveld en deskundigen om manieren te ontwikkelen om gezondheidszorg en sociale bescherming flexibel en overdraagbaar te maken, en zo gelijkheid en mobiliteit binnen Bosnië en Herzegovina te waarborgen; 66. stelt tevreden vast dat wordt opgeroepen tot snelle integratie van alle landen van de Westelijke Balkan in de digitale eengemaakte markt van de EU vóór de feitelijke toetreding tot de EU, hetgeen cruciale voordelen zou opleveren voor de totstandbrenging van een veilige digitale omgeving; Energie, milieu, biodiversiteit, duurzame ontwikkeling en connectiviteit 67. spoort Bosnië en Herzegovina aan de diversificatie van energiebronnen te versnellen en daarbij vooral een einde te maken aan zijn afhankelijkheid van Russisch gas; dringt er bij Bosnië en Herzegovina op aan de energiezekerheid en -efficiëntie te vergroten door zijn elektriciteitstransmissie- en -distributienetten te versterken, de koppeling met de Europese markt te bevorderen en de transitie te maken naar hernieuwbare energiebronnen, met name zonne- en windenergie, en tevens te zorgen voor zinvolle openbare raadplegingen en doeltreffende milieuwaarborgen; 68. dringt er bij Bosnië en Herzegovina op aan zijn langverwachte nationale energie- en klimaatplan goed te keuren en uitvoering te geven aan nationale milieubeschermingsstrategieën, onder meer door zijn kandidaat-Emerald-gebieden wettelijk te beschermen, de toereikendheid van zijn Emerald-netwerk te verbeteren en de volledige tenuitvoerlegging van de habitatrichtlijn (10) , de vogelrichtlijn (11) en de kaderrichtlijn water (12) te waarborgen, en tegelijkertijd de kwaliteit en transparantie van milieu-investeringen te verbeteren; herhaalt dat het noodzakelijk is de lucht- en waterkwaliteit goed te beschermen en te verbeteren en doeltreffende, evenredige en afschrikkende sancties in te voeren voor inbreuken op de milieuwetgeving; stelt vast dat er weinig vooruitgang is geboekt op het gebied van milieu- en klimaatbescherming en de aanpassing aan de EU-normen, en dringt er daarom bij de autoriteiten van Bosnië en Herzegovina op aan te zorgen voor een betere afstemming op de EU-normen en de beleidsdoelstellingen inzake klimaatbescherming en energie, in overeenstemming met de groene agenda 2020 en de Overeenkomst van Parijs; 69. roept de autoriteiten van Bosnië en Herzegovina op de grensoverschrijdende luchtverontreiniging te verminderen, met name die van de olieraffinaderij van Bosanski Brod; herinnert eraan dat Bosnië en Herzegovina ondertekenende partij is bij het Verdrag inzake milieueffectrapportage in grensoverschrijdend verband (Espoo, 1991) en gehouden is de daaruit voortvloeiende verplichtingen na te komen; 70. benadrukt dat voorafgaande uitgebreide strategische milieubeoordelingen moeten worden verbeterd door lokale gemeenschappen, maatschappelijke organisaties en onafhankelijke deskundigen er op zinvolle wijze bij te betrekken; beklemtoont dat de transparantie van procedures voor infrastructuurprojecten in ecologisch gevoelige sectoren moet worden vergroot; wijst op het belang van meer milieu-integratie in alle sectorale beleidsterreinen; 71. dringt er bij het land op aan maatregelen te nemen ter bescherming van de biodiversiteit en de ecologische integriteit van zijn rivieren in overeenstemming met het Verdrag van Espoo; 72. uit zijn ernstige bezorgdheid over de schadelijke gevolgen van mijnbouwactiviteiten, waaronder die van buitenlandse bedrijven, voor het milieu in Bosnië en Herzegovina en de gezondheid van zijn burgers; verzoekt alle mijnbouwondernemingen die in Bosnië en Herzegovina actief zijn de nationale wetgeving volledig na te leven en milieubescherming en volksgezondheid voorop te stellen; 73. benadrukt dat de Federatie van Bosnië en Herzegovina dringend een eerlijke, moderne en op deskundigheid gebaseerde boswet moet aannemen; dringt voorts aan op meer bescherming van bossen en rivieren door middel van een beter toezicht op inspecties en de totstandbrenging van een streng rechtskader in overeenstemming met milieu- en systemische normen; dringt aan op afschaffing van de bepaling in de toepasselijke regelgeving in Bosnië en Herzegovina die lozing van afvalwater in rivieren onder minimaal toezicht toestaat, hetgeen een aanzienlijke bedreiging vormt voor de volksgezondheid en het milieu; 74. roept Bosnië en Herzegovina op dringend de wettelijke aanwijzing van Livanjsko Polje als beschermd landschap van categorie V te voltooien en goed te keuren, en te zorgen voor passend toezicht; 75. betuigt zijn solidariteit met Bosnië en Herzegovina en alle slachtoffers van de verwoestende overstromingen en aardverschuivingen van 3 en 4 oktober 2024; verzoekt de autoriteiten van de Federatie van Bosnië en Herzegovina meer steun te verlenen aan de getroffenen en ervoor te zorgen dat eventuele tekortkomingen op het gebied van rechtshandhaving en bosbeheer die de ramp mogelijk hebben verergerd, worden aangepakt; o o o 76. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de Raad, de Commissie, het Presidentschap, de Raad van Ministers en de Parlementaire Vergadering van Bosnië en Herzegovina, aan de regeringen en parlementen van de Federatie van Bosnië en Herzegovina, de entiteit Republika Srpska en het district Brčko, alsmede aan het Bureau van de hoge vertegenwoordiger. Het Europees Parlement, – gezien de Stabilisatie- en associatieovereenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Noord-Macedonië, anderzijds (1) , – gezien het verzoek van Noord-Macedonië om toetreding tot de Europese Unie, dat is ingediend op 22 maart 2004, – gezien het besluit van de Europese Raad van 16 december 2005 om Noord-Macedonië de status van kandidaat-lidstaat te verlenen, – gezien de conclusies van de Europese Raad van 19 en 20 juni 2003 en de bijlage daarbij met als titel “De agenda van Thessaloniki voor de Westelijke Balkan: op weg naar Europese integratie”, – gezien Verordening (EU) nr. 2021/1529 van het Europees Parlement en de Raad van 15 september 2021 tot vaststelling van het instrument voor pretoetredingssteun (IPA III) (2) , – gezien Verordening (EU) 2024/1449 van het Europees Parlement en de Raad van 14 mei 2024 tot oprichting van de hervormings- en groeifaciliteit voor de Westelijke Balkan (3) , – gezien de mededeling van de Commissie van 5 februari 2020 getiteld “Bevordering van het toetredingsproces – Een geloofwaardig EU-perspectief voor de Westelijke Balkan” ( COM(2020)0057 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 8 november 2023 getiteld “Mededeling inzake het uitbreidingsbeleid van de EU voor 2023” ( COM(2023)0690 ) en het bijbehorende werkdocument van de diensten van de Commissie getiteld “North Macedonia 2023 Report” (SWD(2023)0693), – gezien de mededeling van de Commissie van 8 november 2023 getiteld “Nieuw groeiplan voor de Westelijke Balkan” ( COM(2023)0691 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 20 maart 2024 betreffende pretoetredingshervormingen en -beleidsevaluaties ( COM(2024)0146 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 24 juli 2024 getiteld “Verslag over de rechtsstaat 2024” ( COM(2024)0800 ), en het bijbehorende werkdocument van de diensten van de Commissie getiteld “2024 Rule of Law Report – Country Chapter on the rule of law situation in North Macedonia” (Verslag over de rechtsstaat 2024 – Hoofdstuk over de situatie van de rechtsstaat in Noord-Macedonië) (SWD(2024)0830), – gezien de mededeling van de Commissie van 30 oktober 2024 getiteld “Mededeling inzake het uitbreidingsbeleid van de EU voor 2024” ( COM(2024)0690 ) en het bijbehorende werkdocument van de diensten van de Commissie getiteld “North Macedonia 2024 Report” (SWD(2024)0693), – gezien de hervormingsagenda van Noord-Macedonië, zoals goedgekeurd door de Commissie in het kader van de hervormings- en groeifaciliteit op 23 oktober 2024, – gezien de verklaringen van de top EU-Westelijke Balkan van 13 december 2023 en de top EU-Westelijke Balkan van 18 december 2024, beide gehouden in Brussel, alsook de verklaringen van de top EU-Westelijke Balkan in Sofia, Zagreb en Brdo pri Kranju van respectievelijk 2018, 2020 en 2021, en de verklaring inzake de gemeenschappelijke regionale markt en de verklaring inzake de groene agenda voor de Westelijke Balkan die op 10 november 2020 tijdens de top van Sofia in het kader van het proces van Berlijn zijn overeengekomen, – gezien de conclusies van de Raad over uitbreiding – Noord-Macedonië en Albanië van 18 juli 2022 en de conclusies van de Raad over uitbreiding van 17 december 2024, – gezien het eindverslag van 23 september 2024 van de verkiezingswaarnemingsmissie van het Bureau voor Democratische Instellingen en Mensenrechten van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE/ODIHR) over de presidentsverkiezingen in Noord-Macedonië van 24 april 2024 en de parlementsverkiezingen van 8 mei 2024, – gezien het proces van Berlijn, dat op 28 augustus 2014 is gestart, – gezien het Verdrag inzake vriendschap, goed nabuurschap en samenwerking tussen Bulgarije en Noord-Macedonië, dat op 1 augustus 2017 werd ondertekend en in januari 2018 werd geratificeerd, – gezien de Definitieve Overeenkomst voor de regeling van de geschillen als beschreven in de Resoluties nrs. 817 (1993) en 845 (1993) van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties, de beëindiging van het interimakkoord van 1995 en de instelling van een strategisch partnerschap tussen Griekenland en Noord-Macedonië, overeengekomen op 17 juni 2018, de zogenoemde Overeenkomst van Prespa, – gezien het gezamenlijke werkdocument van de diensten van de Commissie getiteld “Objectives and Indicators to frame the implementation of the Gender Action Plan III (2021-25)” (Doelstellingen en indicatoren ter inkadering van de uitvoering van het genderactieplan III (2021-25)) (SWD (2020) 0284) bij de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 25 november 2020 getiteld “EU-genderactieplan (GAP) III – Een ambitieuze agenda inzake gendergelijkheid en de empowerment van vrouwen in het externe optreden van de EU” (JOIN(2020)0017), alsmede het uitvoeringsplan op landniveau (Country Level Implementation Plan – CLIP) voor Noord-Macedonië, – gezien het verslag 2023 van de Europese Commissie tegen Racisme en Onverdraagzaamheid (ECRI) over Noord-Macedonië, dat op 29 juni 2023 werd goedgekeurd en op 20 september 2023 werd gepubliceerd, – gezien de verklaring en de gezamenlijke aanbevelingen die tijdens de 23e bijeenkomst van de Gemengde Parlementaire Commissie EU-Noord-Macedonië van 27 en 28 februari 2025 in Skopje zijn aangenomen, – gezien zijn eerdere resoluties over Noord-Macedonië, en met name zijn resolutie van 24 oktober 2019 over de opening van toetredingsonderhandelingen met Noord-Macedonië en Albanië (4) , – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken ( A10-0118/2025 ), A. overwegende dat Noord-Macedonië sinds 2005 de status van kandidaat-lidstaat van de EU heeft en het screeningproces in december 2023 met succes heeft afgerond; B. overwegende dat de aspiraties van de burgers van Noord-Macedonië om lid te worden van de EU hebben geleid tot vooruitgang op het gebied van democratie en sociaal-economische hervormingen, terwijl het EU-toetredingsproces om verschillende redenen betreurenswaardige vertragingen blijft ondervinden; C. overwegende dat de EU sinds 2020 ongeveer 210 miljoen EUR aan leningen voor macrofinanciële bijstand heeft gemobiliseerd, met als doel de Macedonische economie te stabiliseren, steun te verlenen bij het herstel na de COVID-19-pandemie en de hervorming in het land te versnellen; D. overwegende dat Noord-Macedonië een partner is die zich in de overgrote meerderheid van de gevallen aansluit bij het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU en een constructieve rol speelt in de regio; overwegende dat de recente onthouding van stemming door Noord-Macedonië bij de aanneming van resolutie ES-11/7 van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties van 24 februari 2025 over Oekraïne, en zijn aansluiting bij een alternatieve resolutie onder leiding van de Verenigde Staten, op een onverwachte en betreurenswaardige verschuiving in het buitenlands beleid van het land wijzen; E. overwegende dat Noord-Macedonië deelneemt aan militaire crisisbeheersingsoperaties van de EU, waaronder EUFOR Althea in Bosnië en Herzegovina; F. overwegende dat de Raad in juli 2022 tot nieuwe conclusies is gekomen die als strekking hebben dat Noord-Macedonië moet overgaan tot het aannemen van de resterende constitutionele veranderingen die het heeft toegezegd, opdat de openingsfase van de toetredingsonderhandelingen onmiddellijk kan worden afgerond; G. overwegende dat de geopolitieke veranderingen, de oorlog in Oekraïne, des- en misinformatie grote gevolgen hebben voor alle Europese landen, zowel in politiek als in economisch opzicht; H. overwegende dat Noord-Macedonië doelwit blijft van buitenlandse kwaadwillige invloeden, waaronder inspanningen om het sociale weefsel van het land te af te breken en anti-EU-gevoelens als wapen te gebruiken, met name via Servisch-talige bladen en mediakanalen die fungeren als versterkers van het Kremlin-discours in de regio en die aanzienlijke invloed hebben; overwegende dat Noord-Macedonië tussen 2018 en 2023 13 Russische diplomaten heeft uitgezet wegens activiteiten die onverenigbaar waren met hun diplomatieke status, hetgeen wijst op een aanhoudende aanwezigheid van geheime beïnvloedingsnetwerken; overwegende dat China heeft getracht zijn invloed uit te breiden door middel van controle van informatie, investeringsdiplomatie en dwangclausules in leningsovereenkomsten voor infrastructuur; I. overwegende dat de autoriteiten van Noord-Macedonië oplossingen hebben voorgesteld voor grondwetswijzigingen die niet voldeden aan de voorwaarden van de conclusies van de Raad van juli 2022; J. overwegende dat van elk toetredingsland wordt verwacht dat het de democratische waarden, de rechtsstaat en de mensenrechten eerbiedigt en het EU-recht naleeft; K. overwegende dat de Raad de vaststelling van verdere nieuwe voorwaarden voor het starten van toetredingsonderhandelingen niet ondubbelzinnig heeft uitgesloten; 1. spreekt nogmaals zijn volledige steun uit voor de voortdurende en aanhoudende inzet van Noord-Macedonië om toe te treden tot de EU en voor de nodige transformatieve veranderingen die vereist zijn om aan de toetredingscriteria te voldoen; prijst de inzet van het land voor Europese integratie en moedigt het land aan zich te blijven inspannen om voortgang te boeken met hervormingen die het dichter bij de EU brengen, ondanks de uitdagingen en tegenslagen die het geduld en het vertrouwen van de Macedonische samenleving op de proef hebben gesteld; 2. benadrukt dat toetreding tot de EU een kwestie blijft van politieke wil om aan de criteria te voldoen en de aangegane verbintenissen na te komen, zowel wat betreft het doorvoeren van de nodige hervormingen als wat betreft het aannemen van de nodige grondwetswijzigingen; 3. herinnert eraan dat het momentum moet worden vastgehouden en de geloofwaardigheid van het EU-integratieproces moet worden behouden; merkt op dat Noord-Macedonië zich blijft inzetten voor integratie in de EU en afstemming op het EU-beleid; dringt aan op een snelle voortgang van de toetredingsonderhandelingen, maar wijst erop dat het belangrijk is de grondwetswijzigingen aan te nemen; dringt er bij de Europese Raad op aan publiekelijk en ondubbelzinnig kenbaar te maken dat de Raad voornemens is om snel en onvoorwaardelijk een positief besluit te nemen over de start van toetredingsonderhandelingen met Noord-Macedonië zodra aan de voorwaarden van zijn conclusies van 18 juli 2022 is voldaan; moedigt alle politieke partijen in Noord-Macedonië aan een constructieve dialoog aan te gaan om de nodige consensus te bereiken over de betreffende wijzigingen, die het multi-etnische karakter van het land versterken en de vooruitgang in de richting van EU-lidmaatschap zouden versnellen; is van mening dat het versterken van de banden tussen de verschillende etnische groepen van essentieel belang is voor het verbeteren van de sociale cohesie en dat het land hierdoor op effectievere wijze kan worden bestuurd; verzoekt de lidstaten, de Raad en de Commissie de voorspelbaarheid en geloofwaardigheid van het toetredingsproces te waarborgen, ook om de steun voor toetreding onder de bevolking in uitbreidingslanden te behouden; 4. is ingenomen met het feit dat het screeningproces voor Noord-Macedonië eind 2023 met succes is afgerond; moedigt Noord-Macedonië aan de grondwetswijzigingen aan te nemen die het land heeft toegezegd en deze uit te voeren, zoals vereist door de Raad, zodat de toetredingsonderhandelingen kunnen worden voortgezet; 5. prijst de inzet van het Macedonische volk voor EU-integratie en de steun die het aan dit project betuigt, twee decennia na de start van het proces; dringt er bij de Europese Commissie op aan alles in het werk te stellen om de Noord-Macedonische autoriteiten te helpen de nodige stappen te zetten alvorens de volgende onderhandelingsfase te starten alsook verderop in het onderhandelingsproces, de verwachtingen van de burgers en het land te helpen waarmaken en alle maatregelen voor geleidelijke integratie in de EU-structuren te onderzoeken, en zodoende het vertrouwen in de EU en haar democratische waarden te vergroten; 6. herinnert eraan dat het toetredingsproces niet mag worden gebruikt om bilaterale geschillen te beslechten of op verdiensten gebaseerde vorderingen binnen het Europese traject te belemmeren, en dat het toetredingsproces niet zwaarder mag wegen dan de bredere strategische belangen van de Unie, maar dat dergelijke geschillen moeten worden opgelost door middel van een open dialoog en oprechte samenwerking; benadrukt dat de toetredingsonderhandelingen een duidelijk pad moeten volgen, aan de hand van objectieve criteria en uitsluitend op basis van verdiensten en verwezenlijking van de toetredingscriteria (criteria van Kopenhagen), die grondige hervormingen op fundamentele gebieden vereisen, alsook de aanwezigheid van stabiele instellingen die de democratie, de rechtsstaat, de mensenrechten en het respect voor en de bescherming van minderheden waarborgen; 7. bevestigt nogmaals dat de eerbiediging van taalkundige, culturele en nationale identiteit een fundamenteel onderdeel van het EU-toetredingsproces en een hoeksteen van democratische samenlevingen is, hetgeen verder zal worden bevestigd met de toetreding binnen de familie van Europese naties; 8. herhaalt zijn oproep tot het hervormen van de besluitvorming van de EU zodat zij slagvaardiger kan worden, onder meer door het invoeren van stemming met gekwalificeerde meerderheid waar het de tussenstappen in het toetredingsproces betreft, met name aan het begin van onderhandelingen en bij het openen en sluiten van afzonderlijke onderhandelingsclusters en -hoofdstukken; 9. is ingenomen met de nieuwe hervormings- en groeifaciliteit voor de Westelijke Balkan, waaruit 750 miljoen EUR aan subsidies en leningen aan Noord-Macedonië zal worden verstrekt zodra het land voldoet aan de voorwaarden van zijn hervormingsagenda; is in dit verband ingenomen met de uitstekende en ambitieuze hervormingsagenda, waarin duidelijke, transparante doelstellingen en streefdoelen zijn vastgesteld en de autoriteiten worden verzocht zich te richten op een grondige uitvoering; onderstreept dat de nadruk moet worden gelegd op het stimuleren van hervormingen en het versterken van de economische stabiliteit, alsook op openbaar bestuur, governance, de rechtsstaat en de bestrijding van corruptie, decarbonisatie en de groene transitie, digitalisering, connectiviteit en de ontwikkeling van menselijk kapitaal, alsmede het aanpakken van kwestie op sociaal vlak; 10. neemt kennis van de fondsen die Noord-Macedonië van afzonderlijke lidstaten heeft ontvangen en van de goede onderlinge samenwerking; waarschuwt echter voor het versterken van allianties met illiberale regimes; 11. prijst Noord-Macedonië voor zijn aanhoudende inzet voor het EU-integratieproces en betreurt de vertragingen in het toetredingsproces; is ingenomen met en spoort aan tot het voortzetten van de geleverde inspanningen om de interetnische betrekkingen en de tenuitvoerlegging van de kaderovereenkomst van Ohrid te waarborgen; 12. moedigt Noord-Macedonië aan tot tastbare resultaten te komen in het kader van de verwachtingen van de EU binnen het onderhandelingskader en zoals uiteengezet in de conclusies van de Raad van juli 2022, met inbegrip van relevante grondwetswijzigingen, zoals toegezegd door het land; 13. dringt er bij Noord-Macedonië op aan de inspanningen op te voeren om de rechtsstaat en de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht te versterken – onder meer wat betreft rechterlijke benoemingen en de werking van de raad voor de rechtspraak, corruptie te bestrijden, zijn openbaar bestuur te hervormen en op het vlak van media-eigendom te werken aan transparantie en de kwestie van eigendomsconcentratie te adresseren; moedigt de verdere uitvoering van systemische maatregelen aan teneinde transparantie en efficiëntie in de governance te waarborgen; 14. betuigt zijn diepe treurnis en oprechte solidariteit na de tragische brand in de nachtclub Kočani, waarbij meer dan 50 jongeren om het leven zijn gekomen en meer dan 150 slachtoffers gewond zijn geraakt, en betuigt zijn medeleven met de slachtoffers en hun families; prijst de snelle inzet van het EU-mechanisme voor civiele bescherming en de hulp van de lidstaten om zoveel mogelijk levens te redden; prijst buurlanden en EU-landen, met name Griekenland en Bulgarije, voor hun onmiddellijke steun, de solidariteit die zij hebben getoond en de medische behandeling die zij aan slachtoffers hebben gegeven; Werking van de democratische instellingen 15. merkt op dat de democratische instellingen in Noord-Macedonië weliswaar bevredigend functioneren, maar dat politieke polarisatie een groot struikelblok blijft voor de noodzakelijke hervormingen; verzoekt de in het nationale parlement vertegenwoordigde politieke partijen samen te werken om tot een akkoord over deze hervormingen te komen; 16. is ingenomen met de goedkeuring van een nieuw reglement door de Vergadering van de Republiek Noord-Macedonië (Sobranie), hetgeen gefaciliteerd werd door het Europees Parlement in het kader van de Jean Monnet-dialoog; wijst er echter op dat door aanhoudende politieke polarisatie belangrijke hervormingen en benoemingen vertraging blijven oplopen; benadrukt dat samenwerking tussen partijen en een verbeterd politiek klimaat van essentieel belang blijven om de uitvoering van de EU-gerelateerde hervormingen te versnellen en de democratische instellingen te versterken; 17. stelt bezorgd vast dat ongeveer de helft van alle wetten die in 2023 door de Sobranie zijn vastgesteld, via verkorte procedures werden goedgekeurd; verzoekt de Sobranie zijn wetgevingsplanning, -coördinatie en -kwaliteit door middel van passende raadplegingsprocedures en parlementair toezicht te verbeteren, met name in het licht van de conclusies van de Jean Monnet-dialoog, en versnelde procedures te vermijden; 18. benadrukt dat alhoewel de parlements- en presidentsverkiezingen van 2024 competitief en democratisch waren en de kieswet is gewijzigd, er nog steeds een uitgebreide hervorming van het kiesstelsel nodig is; dringt er met klem op aan de openstaande aanbevelingen van de OVSE/ODIHR en de Commissie van Venetië uit te voeren door middel van een inclusieve herziening van de kieswet, en benadrukt dat het belangrijk is toekomstige verkiezingsprocessen weerbaar te maken tegen kwaadwillige buitenlandse inmenging en informatiemanipulatie, onder meer door de vaststelling van robuuste regelgeving inzake cyberbeveiliging en transparantie omtrent onlinecampagnes; 19. dringt aan op een betere regulering van de financiering van politieke partijen en campagnes, met inbegrip van maatregelen ter verbetering van de transparantie omtrent de financiële middelen en uitgaven van politieke partijen; dringt aan op een herziening van de regels inzake overheidsreclame in commerciële media en betaalde politieke reclame; benadrukt de noodzaak van goed functionerende toezichtsmechanismen om de integriteit van partijfinanciering te waarborgen en om te zorgen voor gelijke en adequate toegang tot de media voor politieke partijen en onafhankelijke kandidaten; 20. dringt aan op de verdere modernisering van een openbaar bestuur dat gebaseerd is op verdienste, waarbij systemische uitdagingen op het gebied van politisering worden aangepakt, de aanwervingsprocedures transparanter worden gemaakt en lokaal zelfbestuur wordt hervormd met het oog op betere sociale dienstverlening voor burgers en de totstandbrenging van op maat gesneden lokale en regionale ontwikkelingsstrategieën; dringt er bij de autoriteiten op aan hun inspanningen op te voeren en de nodige wetgeving aan te nemen en uit te voeren teneinde het vertrouwen van de samenleving in het bestuur te verbeteren en een veerkrachtige en bekwame openbare dienst te bevorderen die doeltreffend kan inspelen op hedendaagse uitdagingen en tegemoet kan komen aan de behoeften van de gemeenschap; prijst de strategie voor openbaar bestuur 2023-2030 en het bijbehorende actieplan voor 2023-2026 dat in juli 2023 is aangenomen; erkent dat hierin alle relevante hervormingsgebieden worden bestreken en een duidelijke uitgangssituatie, doelstellingen en streefdoelen worden geformuleerd, zodat cruciale beleidsuitdagingen in kaart zijn gebracht; vindt het echter betreurenswaardig dat de uitvoering te wensen overlaat; 21. dringt aan op verdere stappen om de systemische verantwoordingsplicht van overheidsinstellingen te waarborgen door middel van de zinvolle en openbare raadpleging van belanghebbenden, onder meer met betrekking tot de uitvoering van de hervormingsagenda, en om de feedback die in die raadplegingen wordt verkregen, openbaar te maken; prijst de wet inzake algemene administratieve procedures die voorziet in vereenvoudiging, maar beveelt ten zeerste aan dat deze systematisch wordt toegepast in alle overheidsdiensten; 22. dringt er bij de autoriteiten van Noord-Macedonië op aan zich te onthouden van ondoorzichtige, gepolitiseerde ontslagen en benoemingen met betrekking tot functies binnen onafhankelijke organen en agentschappen, en ervoor te zorgen dat de instanties naar behoren worden gefinancierd en dat besluiten en aanbevelingen consequent worden uitgevoerd; betreurt het aanhoudende gebrek aan vooruitgang wat betreft het sterker maken van het bureau van de Ombudsman; Media en maatschappelijk middenveld 23. is ingenomen met de gestage vooruitgang van Noord-Macedonië bij het waarborgen van de vrijheid van de media; herinnert er echter aan dat het nodig is te blijven hervormen voor de verwezenlijking van een onafhankelijk en weerbaar medialandschap, onder meer middels een hervorming die het rechtskader voor online- en offlinemedia volledig in overeenstemming moet brengen met de Europese verordening mediavrijheid (5) , waarbij aanhoudende uitdagingen op het gebied van transparantie van media-eigendom, openbaarmaking omtrent digitale media en mediaconcentratie moeten worden aangepakt; onderstreept de noodzaak van mediahervormingen waarbij prioriteit wordt gegeven aan anticoncentratiemaatregelen om de journalistieke integriteit te waarborgen; benadrukt de dringende noodzaak om kwaadwillige buitenlandse invloed in het medialandschap tegen te gaan, met inbegrip van desinformatie die wordt verspreid door actoren die banden hebben met Rusland en China; 24. verzoekt de autoriteiten een rechtskader vast te stellen dat journalisten, mensenrechtenverdedigers, milieuactivisten en andere belanghebbenden doeltreffend beschermt tegen strategische rechtszaken tegen publieke participatie (SLAPP’s) en de bepalingen van de EU-richtlijn tegen SLAPP’s ten uitvoer te leggen (6) ; 25. dringt er bij de autoriteiten op aan volledige transparantie en onbelemmerde toegang tot informatie voor burgers te waarborgen; 26. neemt bezorgd kennis van de herinvoering van overheidsreclame in commerciële media in Noord-Macedonië; wijst op het verhoogde risico dat deze maatregel de mediamarkt voor verstoringen en ongepaste politieke invloeden openstelt, waardoor de onafhankelijkheid van de media en de pluriformiteit van de media in gevaar komen; herhaalt zijn oproep tot een grondige hervorming van de regels inzake overheidsfinanciering en reclame voor politieke partijen in de media, en wijst op het gebrek aan transparantie, het aanhoudende misbruik van overheidsmiddelen voor politieke reclame en het voortdurende risico dat de onafhankelijkheid van de media door ondoorzichtige financieringsmechanismen in gevaar wordt gebracht; dringt er sterk op aan dat deze hervormingen vóór de voor het najaar van 2025 geplande lokale verkiezingen worden goedgekeurd en uitgevoerd; 27. benadrukt dat de onafhankelijkheid en capaciteit van de mediatoezichthouder, de publieke omroep en de toezichthouder voor elektronische communicatie moeten worden versterkt; 28. is voorstander van optreden om de redactionele en financiële onafhankelijkheid, onpartijdigheid en professionaliteit van publieke omroepen en mediatoezichthouders te vergroten, en wijst op de aanhoudende vertraging bij de benoeming van belangrijke toezichthoudende organen en de noodzaak van grondige moderniseringen; dringt aan op strengere transparantie- en eigendomsregels om heimelijke invloed aan het licht te brengen, met inbegrip van door het buitenland gesponsorde media-inhoud, en op de instelling van mechanismen om gecoördineerde buitenlandse desinformatienetwerken op te sporen en te ontwrichten; 29. merkt op dat bepaalde Chinese diplomatieke entiteiten betaalde inhoud en opiniestukken in Macedonische mediakanalen hebben gefinancierd zonder dat dit duidelijk als zodanig was aangemerkt; herinnert eraan dat uit een analyse van 2023 is gebleken dat aan de Russische staat gelieerde actoren Servische mediakanalen hebben gebruikt om narratieven te verspreiden die tegen de NAVO waren gericht en waarin werd beweerd dat de EU Noord-Macedonië onder druk zou zetten om “zijn identiteit op te geven”; 30. uit zijn bezorgdheid over de aanhoudende bedreigingen en aanvallen tegen onafhankelijke journalisten en mediaprofessionals, waaronder vrouwonvriendelijke online-intimidatie van vrouwelijke journalisten, vaak gericht tegen journalisten die verslag uitbrengen over de rechtsstaat, corruptie en justitie; is ingenomen met de aanwijzing van een speciale aanklager om deze aanvallen op journalisten te monitoren en toe te zien op de invoering van mechanismen voor het melden van cyberpesten; dringt aan op robuustere maatregelen om mediaprofessionals te beschermen tegen fysieke en niet-fysieke bedreigingen, intimidatie en ongepast taalgebruik door publieke figuren; 31. spoort Noord-Macedonië aan zich te blijven inspannen om haatzaaiende uitlatingen in elke vorm en tegen elke groep te bestrijden, alle gevallen van haatzaaiende uitlatingen, haatmisdrijven en intimidatie proactief te voorkomen en grondig te onderzoeken, gerelateerde aanvallen systematisch te vervolgen met het oog op het bewerkstelligen van veroordelingen en het waarborgen van de veiligheid van degenen waartegen de misdrijven gericht zijn, zoals journalisten, mensen die tot minderheden behoren, gemeenschappen zoals de Bulgaren en andere kwetsbare groepen; 32. uit zijn bezorgdheid over de toename van haatzaaiende uitlatingen en de toenemende dreiging van desinformatie in onlinemedia, terwijl het nationale agentschap voor audio- en audiovisuele mediadiensten niet de bevoegdheid heeft onlinemedia te reguleren; dringt aan op versterkte maatregelen ter ondersteuning van onderzoeksjournalistiek, factchecken en mediageletterdheid en ter verbetering van het rechtskader en de interinstitutionele capaciteit om haatzaaiende uitlatingen, desinformatie en buitenlandse inmenging te bestrijden; is bezorgd over de wijdverbreide desinformatiecampagnes die democratische waarden en het streven van het land naar EU-lidmaatschap in twijfel trekken; verzoekt in dit verband om steun van de EU-instellingen om het land te helpen deze schadelijke effecten te beperken; is ingenomen met initiatieven van maatschappelijke organisaties ter bevordering van factchecken in de media, digitale geletterdheid in scholen en het tegengaan van de verspreiding van haatzaaiende uitlatingen, en merkt op dat bijna 50 % van de burgers van Noord-Macedonië onware narratieven over internationale gebeurtenissen voor waar heeft aangenomen, met name met betrekking tot de oorlog in Oekraïne, hetgeen duidelijk aantoont dat de maatschappelijke weerbaarheid tegen kwaadwillige informatiemanipulatie dringend moet worden versterkt; 33. beklemtoont dat het maatschappelijk middenveld van vitaal belang is voor het bevorderen van democratie en pluriformiteit, goed bestuur en sociale vooruitgang; is ingenomen met het levendige en constructieve maatschappelijk middenveld in het land, dat een zeer cruciale en positieve rol speelt in het hervormingsproces, en herinnert eraan dat verdere inspanningen nodig zijn om te zorgen voor inclusief, tijdig en zinvol overleg en transparantie, alsook formele samenwerkingsmechanismen; is tegen deze achtergrond ingenomen met de recente start van het proces voor het opnieuw instellen van de raad voor samenwerking met en ontwikkeling van het maatschappelijk middenveld en dringt aan op nauwere samenwerking tussen de regering en het maatschappelijk middenveld, met name waar het gaat om het beperken van de effecten van de recente stopzetting van financiering van het Amerikaans Bureau voor Internationale Ontwikkeling (USAID); merkt op dat maatschappelijke organisaties weliswaar opereren in een algemeen gunstig klimaat, maar dat er wettelijke en financiële kaders moeten worden ingesteld om meer overheidsfinanciering voor maatschappelijke organisaties te waarborgen en ervoor te zorgen dat publieke financieringsmechanismen transparant zijn; is bezorgd over meldingen van een toename van vijandige uitlatingen jegens het maatschappelijk middenveld en spoort het ministerie van Binnenlandse Zaken aan om samen met maatschappelijke organisaties een veiligheidsprotocol voor mensenrechtenverdedigers te ontwikkelen om hun te beschermen tegen bedreigingen door niet-overheidsactoren; verzoekt met klem om een verdere uitbreiding van de rol van het maatschappelijk middenveld door ervoor te zorgen dat het voortdurend op zinvolle wijze bij het besluitvormingsproces wordt betrokken en door de Commissie van Venetië te raadplegen alvorens toekomstige wetgeving met betrekking tot niet-gouvernementele organisaties (ngo’s) goed te keuren; Grondrechten 34. prijst Noord-Macedonië voor het feit dat het de meeste internationale mensenrechteninstrumenten heeft geratificeerd; uit echter zijn bezorgdheid over de mate van uitvoering, het gebrek aan vooruitgang op het gebied van gendergelijkheid, de opkomst van antigenderbewegingen en hun groeiende invloed, welke een negatieve weerslag hebben op wetgevings- en beleidsvormingsprocessen; dringt er bij de regering op aan het Verdrag van Istanbul volledig uit te voeren; verzoekt de autoriteiten de nieuwe wet inzake gendergelijkheid goed te keuren en formele overheidsstructuren die zijn bedoeld om gendergelijkheid te bevorderen, te versterken, en de positie en rechten van vrouwen op alle niveaus te verbeteren, en tevens te zorgen voor een doeltreffende uitvoering van de strategie voor gendergelijkheid en het nationale actieplan, met name door te zorgen voor voldoende financiering, meer coördinatie tussen instanties en aanpassing van nationaal beleid aan het EU-acquis; 35. dringt er bij de autoriteiten op aan te zorgen voor een volledige en doeltreffende uitvoering van het bestaande rechtskader voor de bescherming van slachtoffers van gendergerelateerd en huiselijk geweld, door voldoende begrotingsmiddelen voor preventie toe te wijzen en door de toegang tot ondersteunende diensten, beschermingsmechanismen en de handhaving van wettelijk gewaarborgde sociale en economische rechten van slachtoffers te verbeteren; neemt tegen deze achtergrond kennis van de goedkeuring in 2023 van de wet inzake betaling van een financiële vergoeding aan slachtoffers van geweldmisdrijven, waarin de normen van het Verdrag van Istanbul zijn opgenomen om slachtoffers van gendergerelateerd geweld betere bescherming te bieden; dringt er bovendien bij de autoriteiten op aan zich meer in te spannen voor de vermindering, en verzachting van de gevolgen, van gendergerelateerd en huiselijk geweld en de opvangcapaciteit en het personeelsbestand van opvangcentra te versterken, evenals het aantal goed opgeleide en genderbewuste rechtshandhavers, rechters, medisch personeel en maatschappelijk werkers; 36. neemt bezorgd kennis van de schrijnende situatie van jonge vrouwen in gevangenissen, waaronder jonge meisjes in de leeftijd van 14 tot 16 jaar, die geen onderwijs of opleiding in beroepsvaardigheden volgen en bij wie vaak sprake is van overmedicatie en die onvoldoende gezondheidszorg ontvangen; dringt er bij de autoriteiten van Noord-Macedonië op aan dringend maatregelen te nemen om de detentieomstandigheden voor alle gedetineerden te verbeteren, corruptie te verminderen en een einde te maken aan de onmenselijke behandeling van gedetineerden, en de reclassering en re-integratie van ex-gevangenen in de samenleving te verbeteren; 37. dringt er bij Noord-Macedonië op aan uitvoering te geven aan de aanbevelingen van het ECRI-verslag 2023 over Noord-Macedonië om de vastgestelde mensenrechtenschendingen doeltreffend aan te pakken; 38. is ingenomen met het feit dat de interetnische betrekkingen stabiel zijn gebleven en dat de kaderovereenkomst van Ohrid verder wordt uitgevoerd; prijst de inspanningen van Noord-Macedonië om de bescherming van de rechten van minderheden te versterken, en moedigt verdere financiële steun aan; dringt aan op voldoende financiering en personeel voor instanties die de rechten van niet-meerderheidsgemeenschappen beschermen; verzoekt politieke vertegenwoordigers van minderheidsgemeenschappen zich verre te houden van verdeeldheid zaaiende etnische narratieven die een weerklank vormen van beleid dat in het recente verleden van de regio diep leed en oorlogen heeft veroorzaakt; dringt er bij Noord-Macedonië op aan de aanbevelingen van het raadgevend comité voor het kaderverdrag inzake de bescherming van nationale minderheden met betrekking tot de strategie “één samenleving voor iedereen en interculturaliteit” volledig uit te voeren; verzoekt Noord-Macedonië te voorzien in voldoende financiering en personeel voor het agentschap voor de toepassing van taal en het agentschap voor de verwezenlijking van de rechten van gemeenschappen; betreurt dat Noord-Macedonië het Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden niet heeft geratificeerd; ziet een definitieve beslissing over de omstreden wet inzake het gebruik van talen tegemoet, welke gevolgen kan hebben voor de interetnische betrekkingen; 39. is ingenomen met de vooruitgang die het land heeft geboekt bij de aanpassing van zijn wetgevings- en institutioneel kader voor de rechten van het kind aan het EU-acquis en de internationale mensenrechtennormen; neemt kennis van de voortgang bij de uitvoering van de strategie ter vermijding van het plaatsen van kinderen in instellingen, en is ingenomen met de geslaagde overplaatsing van kinderen van instellingen naar pleeggezinnen of kleine woongroepen; neemt echter bezorgd kennis van de aanhoudende gevallen van geweld tegen en discriminatie van kinderen, onder meer Romakinderen; verzoekt het land derhalve een nationaal orgaan op te richten dat verantwoordelijk is voor de coördinatie van alle beleidsmaatregelen met betrekking tot de uitvoering van het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind en de facultatieve protocollen bij dat verdrag; 40. spoort Noord-Macedonië aan zinvolle stappen te zetten om nationale minderheden en gemeenschappen te erkennen en in zijn grondwet op te nemen, inclusiviteit te bevorderen, diversiteit te beschermen, discriminatie te bestrijden en de sociale cohesie in overeenstemming met Europese waarden en democratische beginselen te versterken; verzoekt Noord-Macedonië gelijke rechten en kansen te waarborgen voor alle in het land aanwezige etnische gemeenschappen; 41. merkt op dat personen met een handicap nog steeds met aanzienlijke belemmeringen worden geconfronteerd, aangezien de wetgeving van het land nog steeds niet in overeenstemming is met het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap; is ingenomen met de nationale strategie voor de rechten van personen met een handicap voor 2023-2030 en dringt met klem aan op een gedegen uitvoering van die strategie, onder meer door ervoor te zorgen dat er voldoende onderwijsassistenten zijn, teneinde kinderen met een handicap doeltreffend en vlot hun plaats in het onderwijsproces te laten innemen; 42. is ingenomen met de eerste rechterlijke uitspraak over haatzaaiende uitlatingen gericht tegen de lhbtiq+ -gemeenschap, maar dringt met klem aan op de systematische vervolging van alle gevallen van haatzaaiende uitlatingen, haatmisdrijven en intimidatie, alsook de opneming van het bezigen van haatzaaiende uitlatingen in het wetboek van strafrecht en het bijhouden door de bevoegde overheidsinstellingen van gedegen statistieken over gevallen van haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven; 43. merkt met bezorgdheid op dat de sociale media vol staan met haatzaaiende uitlatingen, in het bijzonder aan het adres van Roma, lhbtiq+ -personen en andere gemarginaliseerde groepen; dringt er bij alle politieke actoren op aan de wet inzake de burgerlijke stand te wijzigen en te zorgen voor snelle en onbelemmerde wettelijke gendererkenning op basis van zelfbeschikking, de mensenrechten te handhaven, waardigheid te waarborgen en een duidelijk en toegankelijk juridisch proces in overeenstemming met de internationale normen tot stand te brengen; beveelt aan dat in de nieuwe wet inzake het basisonderwijs expliciete bescherming tegen discriminatie op grond van gender, seksuele gerichtheid en genderidentiteit wordt opgenomen, en deze wet te laten aansluiten bij nationale en internationale verbintenissen; spoort de Vergadering van Noord-Macedonië aan onverwijld te zorgen voor de (her-)oprichting van een actieve interparlementaire lhbtiq+ -groep teneinde lhbtiq+ -rechten te steunen en te bevorderen; 44. verzoekt Noord-Macedonië het migratiebeheer te versterken, de aanpassing aan het EU-acquis te verbeteren en aanhoudende uitdagingen bij de aanpak van reguliere en irreguliere migratie aan te pakken, met eerbiediging van de fundamentele mensenrechten; is ingenomen met de nauwere samenwerking op het gebied van grensbeheer en de versterking van de capaciteit van het land om migratiestromen te beheren en migrantensmokkel, mensenhandel en andere georganiseerde misdaad te bestrijden; moedigt aan tot de verdere ontwikkeling van asielprocedures en integratiebeleid, alsmede de verbetering van opvangvoorzieningen in overeenstemming met EU-kaders voor migratie; wijst op het belang van regionale samenwerking op het gebied van migratiebeheer en dringt er bij de EU op aan verdere steun te verlenen op het gebied van middelen, technische bijstand en capaciteitsopbouw om uitdagingen op het gebied van migratie doeltreffend aan te pakken; 45. verzoekt Noord-Macedonië zijn inspanningen in de strijd tegen mensenhandel op te voeren, met name door het wetboek van strafrecht verder af te stemmen op het EU-acquis en de legalisering van drugs; De rechtsstaat 46. stelt met grote bezorgdheid vast dat de staat van dienst van het land op het gebied van corruptiebestrijding, met inbegrip van corruptie op hoog niveau, is verslechterd, wat ook blijkt uit de gedaalde plaats van het land in de corruptieperceptie-index van Transparency International en met name het gevolg is van wijzigingen in het wetboek van strafrecht die het rechtskader hebben verzwakt, waardoor veel lopende zaken zijn stopgezet; herhaalt dat deze achteruitgang nog eens de dringende noodzaak van alomvattende hervormingen aantoont; verzoekt met klem het kader voor corruptiebestrijding te versterken en doeltreffende verantwoordingsplicht te waarborgen, met name in corruptiezaken op hoog niveau, door middel van gedegen onderzoek, vervolging en veroordelingen; dringt aan op een herziening van recente wijzigingen van het wetboek van strafrecht met betrekking tot strafnormen en de verjaringstermijn, om ervoor te zorgen dat de vervolging van corruptie, met name complexe zaken en zaken op hoog niveau, niet negatief wordt beïnvloed; 47. herinnert eraan dat er toereikende financiële en personele middelen nodig zijn om een doeltreffende en consistente toepassing te waarborgen van mechanismen voor afschrikking, preventie, opsporing, onderzoek en sancties voor personen in overheidsfuncties door middel van brede maatregelen op het gebied van belangenconflicten, lobbyen, ethische codes en de bescherming van klokkenluiders; 48. merkt op dat het gepercipieerde vertrouwen in de rechterlijke macht nog steeds zeer laag is en dat verdere inspanningen nodig zijn om ongepaste beïnvloeding en intimidatie te voorkomen; benadrukt het gebrek aan vooruitgang bij de uitvoering van de 2020-strategieën voor het beheer van personele middelen in de rechtbanken en bij het openbaar ministerie; verzoekt met klem het nijpende tekort aan rechters en openbare aanklagers aan te pakken, dat gevolgen heeft voor de kwaliteit en efficiëntie van justitie; dringt erop aan de onafhankelijkheid en transparantie van rechterlijke instanties te versterken en de middelen toe te wijzen die nodig zijn voor de doeltreffende werking ervan; 49. dringt aan op het versterken van de raad voor de rechtspraak en de raad van openbare aanklagers en op het toewijzen van de nodige middelen, waarbij hun onafhankelijkheid wordt gewaarborgd; verzoekt politieke actoren met klem om zich niet meer te bemoeien met rechterlijke instanties; 50. stelt met bezorgdheid vast dat er geen vooruitgang is geboekt op het gebied van het voorkomen en bestrijden van corruptie en dat financiële onderzoeken nog steeds problematisch zijn; benadrukt dat corruptie nog steeds ernstige gevolgen heeft voor cruciale beleidsterreinen; roept op tot de aanzienlijke versterking van de operationele capaciteit en de samenwerking van de organisaties die verantwoordelijk zijn voor de bestrijding van georganiseerde misdaad en financiële misdaad, onder meer door te zorgen voor de nodige financiële middelen; moedigt het land aan zijn strijd tegen georganiseerde, economische en cybercriminaliteit te verbeteren door middel van een versterkt partnerschap met Europol, het Europees Centrum voor de bestrijding van cybercriminaliteit en Eurojust; verzoekt Noord-Macedonië zijn inspanningen ter bestrijding van het witwassen van geld op te voeren; 51. dringt erop aan dat alle nodige maatregelen worden genomen om georganiseerde criminaliteit effectief tegen te gaan; dringt er bij de autoriteiten op aan de coördinatie via het nationaal coördinatiecentrum voor de bestrijding van georganiseerde criminaliteit te verbeteren en de nodige financiële en personele middelen aan het openbaar ministerie voor georganiseerde criminaliteit en corruptie toe te wijzen; benadrukt dat bijzondere aandacht en middelen moeten worden besteed aan het blootleggen van witwaspraktijken; 52. neemt bezorgd kennis van de gedeeltelijke aanpassing van Noord-Macedonië aan het EU-acquis in de strijd tegen de georganiseerde misdaad; herhaalt zijn oproep tot verdere aanpassing aan het EU acquis en het verrichten van systematisch financieel onderzoek, waarbij bevriezing, confiscatie, beheer en vervreemding van onrechtmatig verkregen vermogensbestanddelen worden opgevoerd; 53. roept op tot een grondig en transparant onderzoek naar de brand van de nachtclub Kočani op 16 maart 2025, teneinde de verantwoordelijke personen voor de rechter te brengen en om de wetgeving te actualiseren en grondig ten uitvoer te leggen om soortgelijke tragedies te voorkomen en te zorgen voor een betere openbare veiligheid en naleving van de regelgeving om de burgers te beschermen; 54. dringt erop aan de lopende hervormingen in de veiligheids- en inlichtingensector snel uit te voeren en de onafhankelijkheid van veiligheids- en inlichtingendiensten te versterken door middel van passende regelgevingskaders, en tegelijkertijd de toezichtsmechanismen te versterken; stelt bezorgd vast dat het nationale veiligheidsagentschap zich nog steeds in de gebouwen van het ministerie van Binnenlandse Zaken bevindt, waardoor zijn status als onafhankelijk overheidsorgaan in twijfel wordt getrokken; 55. prijst de vastberadenheid van Noord-Macedonië om hybride dreigingen te bestrijden; is ingenomen met het initiatief van de regering om een nationaal strategisch kader voor de bestrijding van desinformatie tot stand te brengen en met de vaststelling van de nationale cyberbeveiligingsstrategie 2025-2028; dringt aan op verdere inspanningen om weerbaarheid op te bouwen tegen buitenlandse inmenging en gemanipuleerde informatie; benadrukt dat moet worden gewerkt aan een nationale strategie om weerbaarheid tegen desinformatie als veiligheidsbedreiging voor de staat op te bouwen, onder meer door middel van versterkte cyberbeveiligingsmaatregelen en strategische communicatie, onderwijs en mediageletterdheid; dringt aan op de volledige operationalisering van EU-mechanismen zoals het systeem voor snelle waarschuwing voor het in realtime opsporen van kwaadwillige buitenlandse invloed tijdens belangrijke democratische processen, waaronder verkiezingen; 56. is ernstig bezorgd over het feit dat Noord-Macedonië en andere EU-toetredingslanden in de Westelijke Balkan bijzonder zwaar worden getroffen door buitenlandse inmenging en desinformatiecampagnes, waaronder hybride dreigingen, strategische corruptie, ondoorzichtige geldstromen en dwangmatige investeringspraktijken, vanuit voornamelijk Rusland en China; is verontrust over de rol van de Hongaarse en Servische regeringen bij het bevorderen van de geopolitieke doelstellingen van China en Rusland; wijst in dit verband op het risico van afhankelijkheid van China als gevolg van asymmetrische leningsovereenkomsten, alsook op de recente lening van de Hongaarse bank Eximbank, die kennelijk afkomstig is uit China; Sociaal-economische hervormingen 57. beveelt Noord-Macedonië aan maatregelen te blijven nemen om het klimaat en de infrastructuur voor ondernemers te verbeteren, het onderwijs en de digitale infrastructuur te versterken en de socialebeschermingsstelsels en de koppeling ervan met werkgelegenheidsinitiatieven te verbeteren; is ingenomen met de opneming van met menselijk kapitaal verband houdende hervormingen in de hervormingsagenda voor het groeiplan en verzoekt Noord-Macedonië om voldoende inspanningen te leveren om deze hervormingen uit te voeren teneinde duurzame resultaten te boeken bij de ontwikkeling van menselijk kapitaal voor kinderen en jongeren, als basis voor veerkrachtige samenlevingen en duurzame groei; 58. is ingenomen met de ondertekening van de hervormingsagenda en het meerjarig werkprogramma in het kader van de hervormings- en groeifaciliteit voor Noord-Macedonië, die steun aan kleine en middelgrote ondernemingen zullen verlenen, administratieve rompslomp zullen verminderen en het overheidsstelsel zullen digitaliseren, en is ingenomen met de stappen in de hervormingsagenda met betrekking tot de uitrol van digitale infrastructuur en de nieuwe wet inzake elektronische communicatie, waarbij de nationale wetgeving op het relevante EU-acquis wordt afgestemd en gelijke tred met de digitale transitie wereldwijd wordt gehouden; 59. moedigt strategieën voor activering op de arbeidsmarkt aan voor jongeren, langdurig werklozen en laaggeschoolden, alsook voor vrouwen, personen met een handicap en Roma en pleit ervoor deze maatregelen naar behoren te evalueren; neemt kennis van de afname van de werkloosheid op lange termijn, maar merkt op dat dit vergezeld moet gaan van een stijging van de reële lonen, een verbetering van de arbeidsomstandigheden en de bescherming van de rechten van werknemers, met inbegrip van vakbondsrechten; dringt aan op de volledige uitvoering van de wet inzake de vreedzame beslechting van arbeidsgeschillen; 60. moedigt Noord-Macedonië aan vorderingen te maken met zijn digitale transformatie, met name door de digitale vaardigheden van alle burgers te verbeteren en door onlinetoegang tot overheidsdiensten te bieden; erkent de demografische uitdagingen waarmee Noord-Macedonië wordt geconfronteerd, waaronder bevolkingsafname, emigratie van jonge professionals en een vergrijzende beroepsbevolking, en onderstreept dat de braindrain, met name op medisch, technologisch en onderwijsgebied, moet worden aangepakt; dringt aan op de uitvoering van gericht beleid om de braindrain te keren, gezinsvriendelijk sociaal beleid te versterken en terugkeermigratie aan te trekken; moedigt samenwerking met de EU aan op het gebied van strategieën voor demografische veerkracht, met inbegrip van arbeidsmarktstimulansen, huisvestingssteun voor jonge gezinnen en investeringen in onderwijs en de ontwikkeling van vaardigheden om deze af te stemmen op de toekomstige behoeften van de arbeidsmarkt; dringt aan op meer steun voor innovatie en concurrentievermogen; 61. is ingenomen met de positieve effecten van de jongerengarantie op de terugdringing van de jeugdwerkloosheid; verzoekt Noord-Macedonië zijn inspanningen op te voeren voor het terugdringen van de werkloosheid onder jongeren tussen de 15 en 24 jaar, die hoog blijft met 29,3 %; benadrukt dat het nodig is sociale uitdagingen aan te pakken, hoogwaardig werkgelegenheidsbeleid te waarborgen, sociale cohesie en opwaartse convergentie naar de normen van de EU te bevorderen en vooruitgang op het gebied van de beginselen van Europese pijler van sociale rechten te ondersteunen; 62. is ingenomen met de inspanningen om het arbeidsrecht te wijzigen; dringt aan op volledige aanpassing van de wet inzake arbeidsverhoudingen aan EU-richtlijnen om het recht op gelijk loon voor gelijk werk doeltreffend te waarborgen, loontransparantie te garanderen en de bescherming tegen discriminatie op grond van zwangerschap en moederschap te verbeteren; benadrukt dat de bevoegdheden en capaciteiten van de nationale arbeidsinspectie moeten worden versterkt om te zorgen voor een doeltreffende bescherming van de rechten van werknemers, met inbegrip van waarborgen tegen arbeidsdiscriminatie; 63. prijst Noord-Macedonië voor zijn toetreding tot de gemeenschappelijke eurobetalingsruimte (SEPA) en erkent dit als een belangrijke stap in de richting van diepere financiële integratie met de Europese markt en het faciliteren van snellere, efficiëntere grensoverschrijdende transacties; dringt er bij Noord-Macedonië op aan structurele hervormingen door te voeren om de economie te versterken en de schuldhoudbaarheid van het land te waarborgen; 64. is ingenomen met de oproepen tot de snelle en zo spoedig mogelijke integratie van alle landen van de Westelijke Balkan in de digitale eengemaakte markt van de EU, hetgeen van cruciaal belang zou zijn voor de totstandbrenging van een digitaal veilige omgeving; 65. dringt er bij de autoriteiten op aan de bestaande wettelijke bepalingen volledig uit te voeren om de toegang tot eerstelijnsgezondheidszorg te waarborgen, met bijzondere aandacht voor seksuele en reproductieve gezondheid voor vrouwen, moeders en kinderen, en belemmeringen in verband met geografie, financiën of andere onbillijkheden weg te nemen; dringt aan op gerichte maatregelen ter ondersteuning van kwetsbare groepen vrouwen bij de toegang tot gezondheidszorg, met inbegrip van Romavrouwen, vrouwen op het platteland en vrouwen die in armoede leven; 66. is ingenomen met de vooruitgang die is geboekt bij de uitvoering van de Romastrategie 2022-2030; betreurt echter dat de strategie geen duidelijke aanpak biedt voor participatie, empowerment en capaciteitsopbouw; verzoekt de autoriteiten de respectieve actieplannen uit te voeren en daarbij te zorgen voor behoorlijk toezicht en zinvolle en transparante deelname van maatschappelijke organisaties, met name uit de Romagemeenschap; Milieu, biodiversiteit, energie en vervoer 67. is ingenomen met de goedkeuring van de energiewet in 2025 en benadrukt het belang ervan voor het waarborgen van een veilige, zekere en hoogwaardige energievoorziening en voor de totstandbrenging van een efficiënte, concurrerende en financieel duurzame energiesector; moedigt de autoriteiten aan dit ambitieuze traject voort te zetten en stipt aan dat er extra inspanningen moeten worden geleverd om de doelstellingen op het gebied van energie-efficiëntie, hernieuwbare energie, voorzieningszekerheid en emissiereductie volledig te halen; dringt er bij de autoriteiten van Noord-Macedonië op aan de wetgeving van het land inzake milieu en klimaatverandering op het EU-acquis af te stemmen en de handhaving ervan te waarborgen; neemt bezorgd kennis van het gebrek aan vooruitgang op het gebied van klimaatactie en de uitblijvende goedkeuring van belangrijke wetgeving; wijst erop dat gendergelijkheid en sociale inclusie in klimaatactieplanning moeten worden geïntegreerd, zodat vrouwen, huishoudens met een laag inkomen en gemarginaliseerde gemeenschappen actief worden geraadpleegd en op billijke wijze van de transitie profiteren; 68. is ingenomen met de voortgezette financiële en technische steun van de Europese Investeringsbank in Noord-Macedonië, met inbegrip van strategische infrastructuurprojecten zoals de spoorwegcorridors VIII en X, de afvalwaterzuiveringsinstallatie van Skopje en de ontwikkeling van gemeentelijke waterinfrastructuur; dringt aan op een inclusieve en rechtvaardige transitie waarmee sociaal kwetsbare personen worden beschermd, door publieke en particuliere financiering voor de groene transitie te mobiliseren, specifieke financieringsmechanismen volledig operationeel te maken en EU- en internationale steun te mobiliseren; wijst erop dat de problemen van het gebrek aan gespecialiseerd personeel en de geringe institutionele en administratieve capaciteit, waardoor de kwaliteitscontrole en de adequate uitvoering van milieueffectbeoordelingen worden ondermijnd, moeten worden aangepakt; 69. stelt bezorgd vast dat de lucht- en waterkwaliteit en het beheer van afvalwater nog steeds bijzonder problematisch zijn voor het land; dringt er bij de centrale overheid en de lokale overheden op aan hun inspanningen op te voeren teneinde de luchtkwaliteit te verbeteren en de potentieel dodelijke verontreiniging te verminderen; herinnert eraan dat de situatie bijzonder alarmerend is in Skopje, dat consequent tot de meest vervuilde steden van Europa behoort; 70. erkent het grote potentieel van Noord-Macedonië als regionale hub met betrekking tot het gebruik van hernieuwbare energiebronnen; dringt er bij Noord-Macedonië op aan zijn milieueffectbeoordeling volledig af te stemmen op het EU-acquis, met bijzondere aandacht voor secundaire wetgeving betreffende kleine waterkrachtprojecten; 71. benadrukt dat dringend prioriteit moet worden gegeven aan milieubescherming; dringt er bij de autoriteiten op aan de nodige wetgeving vast te stellen en de maatregelen op het gebied van biodiversiteit, water, lucht en klimaatactie en regionaal afvalbeheer op te voeren, onder meer door middel van uitgebreide effectbeoordelingen, strenge vervolging van milieucriminaliteit en behoorlijke openbare raadplegingen, die een zinvolle en transparante betrokkenheid van lokale gemeenschappen, ngo’s en wetenschappelijke instellingen mogelijk maken; 72. roept Noord-Macedonië op tot het instellen van wettelijke bescherming voor Emerald-gebieden die zijn aangewezen in het kader van het Verdrag inzake het behoud van wilde dieren en planten en hun natuurlijk leefmilieu in Europa (het Verdrag van Bern) om deze te beschermen tegen projecten met schadelijke gevolgen voor het milieu; moedigt het land aan zijn beschermde gebieden uit te breiden, teneinde de doelstellingen van het mondiaal biodiversiteitskader van Kunming-Montreal te verwezenlijken; herhaalt dat de wet inzake het opnieuw uitroepen van het nationaal park Mavrovo dringend moet worden goedgekeurd om de voortzetting en voltooiing van zijn essentiële instandhoudingsinspanningen te waarborgen; moedigt Noord-Macedonië aan Jablanica in zijn lijst van beschermde gebieden op te nemen en aldus te zorgen voor de instandhouding van habitats die van cruciaal belang zijn voor het voortbestaan van soorten; 73. moedigt de autoriteiten van Noord-Macedonië aan strengere beschermings- en beheersstrategieën toe te passen voor de habitats van bedreigde soorten, alsook voor de soorten zelf, met name de balkanlynx, met inbegrip van stringente handhaving van wetten tegen misdrijven in verband met in het wild levende dieren en planten, met name het illegaal doden en stropen, om de biodiversiteit te beschermen; 74. is ingenomen met de voortgezette samenwerking van Noord-Macedonië met Kosovo en Albanië met betrekking tot het grensoverschrijdende nationale park Šar Planina; moedigt Noord-Macedonië aan de samenwerking met zijn buurlanden te intensiveren en te bespoedigen om grensoverschrijdende beschermde gebieden aan te wijzen en samenhangende grensoverschrijdende beheersplannen op te stellen; 75. wijst erop dat de financiële uitdagingen van nationale parken moeten worden aangepakt ter verbetering van verschillende aspecten, waaronder personele middelen en algemeen beheer, met als doel hun rol bij het behoud van de biodiversiteit te versterken, recreatiemogelijkheden te bieden en lokale economieën te ondersteunen; 76. is ingenomen met de vooruitgang die is geboekt bij de aanleg van corridors VIII en X van het trans-Europees vervoersnetwerk (TEN-T) en prijst de voltooiing van de autosnelweg tussen Kriva Palanka, Dlabochica en Stracin; dringt er echter bij de autoriteiten van Noord-Macedonië op aan meer inspanningen te leveren om duurzaam vervoer prioriteit te verlenen en de werkzaamheden inzake de integratie van de energie-infrastructuur in Europese netwerken, alsook de regionale connectiviteit te verbeteren, en aanhoudende vertragingen bij de ontwikkeling van kritieke infrastructuur aan te pakken, onder meer via bilaterale onderhandelingen; verzoekt de Commissie deze inspanningen waar nodig te ondersteunen; 77. dringt aan op extra inspanningen om sneller vooruitgang te boeken op alle prioritaire delen van het kernnetwerk, zowel voor het spoor als voor de weg, onder meer door het aantal grensovergangen waar mogelijk te verhogen; wijst op het strategische belang van corridor VIII voor de geostrategische autonomie van de EU en de NAVO, die als een belangrijke logistieke route langs de zuidelijke flank van de NAVO fungeert; Regionale samenwerking en buitenlands beleid 78. is ingenomen met de waardevolle en aanzienlijke bijdragen van Noord-Macedonië aan regionale samenwerking en stabiliteit via zijn betrokkenheid bij regionale economische en diplomatieke initiatieven, zoals het proces van Berlijn, het groeiplan voor de Westelijke Balkan en de uitvoering van overeenkomsten voor de gemeenschappelijke regionale markt, en benadrukt het belang van de inclusiviteit ervan; 79. is ingenomen met de inzet van het land voor het onderhouden van goede nabuurschapsbetrekkingen en erkent zijn rol als model voor de oplossing van bilaterale geschillen op vreedzame wijze, door middel van dialoog en op basis van wederzijds begrip; benadrukt in dit verband het belang van de volledige uitvoering van internationale overeenkomsten door alle partijen te goeder trouw, met tastbare resultaten, onder andere de Overeenkomst van Prespa met Griekenland en het Verdrag inzake vriendschap, goed nabuurschap en samenwerking met Bulgarije; dringt aan op consequente inzet voor dialoog en samenwerking met buurlanden met het oog op het versterken van de regionale stabiliteit en het bevorderen van wederzijds vertrouwen; roept op tot het verder bevorderen van interpersoonlijke contacten in Zuidoost-Europa; 80. spreekt zijn bezorgdheid uit over het zogenaamde project “Servische wereld” en over het feit dat sommige vertegenwoordigers van de regering van Noord-Macedonië hebben gepleit en zich sterk hebben gemaakt voor dit concept; veroordeelt de deelname aan bijeenkomsten waarbij wordt getracht een invloedssfeer tot stand te brengen die de soevereiniteit van andere landen en de stabiliteit van de regio ondermijnt; 81. herinnert eraan dat de archieven van de Joegoslavische geheime dienst (UDBA en KOS), die zowel in Noord-Macedonië als in Servië worden bewaard, moeten worden opengesteld; benadrukt dat deze archieven in de hele regio moeten worden opengesteld voor een transparante omgang met het totalitaire verleden, teneinde de democratie, de verantwoordingsplicht en de instellingen in de Westelijke Balkan te versterken; 82. is verheugd dat Noord-Macedonië zich blijft inzetten voor de Euro-Atlantische veiligheid; prijst de actieve rol van Noord-Macedonië in de OVSE, met name zijn voorzitterschap van de OVSE in 2023 in een complexe geopolitieke omgeving, en zijn aanzienlijke bijdragen aan crisisbeheersingsmissies en militaire operaties van de EU; waardeert het dat het land zich achter het buitenlands, veiligheids- en defensiebeleid van de EU schaart, met inbegrip van haar duidelijke reactie op de Russische aanvalsoorlog door zich aan te sluiten bij de beperkende maatregelen van de EU tegen Rusland en Belarus en steun te verlenen aan Oekraïne; is ingenomen met de ondertekening van een veiligheids- en defensiepartnerschap met de EU in 2024; 83. betreurt echter dat Noord-Macedonië, als enige land op de Westelijke Balkan, zich tijdens de Algemene Vergadering van de VN in februari 2025 heeft onthouden van stemming over de Europese resolutie over Oekraïne en in plaats daarvan samen met landen als Georgië en Hongarije zijn steun heeft gegeven aan de Amerikaanse resolutie, hetgeen een verkeerd signaal afgeeft over de afstemming van Noord-Macedonië op het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU en op de collectieve Europese toezegging om de vrede, het internationaal recht en de democratische beginselen te handhaven; 84. erkent dat met het NAVO-lidmaatschap van Noord-Macedonië een belangrijke geostrategische bijdrage wordt geleverd aan de regionale veiligheid en de Euro-Atlantische stabiliteit, onder meer door de actieve deelname van het land aan NAVO-missies en -operaties en zijn strategische rol bij het bevorderen van vrede en samenwerking in de Westelijke Balkan, alsook door de voortdurende modernisering van zijn strijdkrachten en hervormingen op het gebied van crisisbeheersing, kritieke infrastructuur en cyberdefensie; benadrukt het feit dat het NAVO-lidmaatschap de defensievermogens van Noord-Macedonië versterkt, de veiligheidscoördinatie met de bondgenoten van de EU en de NAVO verbetert en een afschrikmiddel tegen externe destabilisatie-inspanningen vormt; moedigt Noord-Macedonië aan de samenwerking met de EU en de NAVO bij de bestrijding van hybride dreigingen te verdiepen, onder meer door coördinatie op het gebied van cyberbeveiliging, gezamenlijke opsporing van desinformatie en versterking van de weerbaarheid, en zijn inspanningen op te voeren wat betreft het afschrikken van externe pogingen tot destabilisatie; spoort Noord-Macedonië aan verder te investeren in de modernisering van defensie en afstemming op de strategische prioriteiten van de NAVO om haar rol als betrouwbare veiligheidspartner verder te versterken; 85. is ingenomen met het akkoord inzake lagere roamingkosten dat tijdens de top EU-Westelijke Balkan in Tirana is bereikt; roept de autoriteiten, privéactoren en alle belanghebbenden in dit verband op de verwezenlijking van de overeengekomen streefdoelen te vergemakkelijken en tot een aanmerkelijke verlaging van de dataroamingtarieven tussen de Westelijke Balkan en de EU en verdere verlagingen te komen, zodat de prijzen uiterlijk in 2027 dicht bij de binnenlandse prijzen zullen liggen; is ingenomen met de inwerkingtreding van de eerste fase in de uitvoering van het stappenplan voor roaming tussen de Westelijke Balkan en de EU; 86. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de voorzitter van de Europese Raad, de Raad, de Commissie en de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en aan de president, de regering en het parlement van de Republiek Noord-Macedonië. Het Europees Parlement, – gezien de mededeling van de Commissie van 30 oktober 2024 getiteld “Mededeling inzake het uitbreidingsbeleid van de EU voor 2024” ( COM(2024)0690 ) en het bijbehorend werkdocument van de diensten van de Commissie getiteld “Georgia 2024 Report” (Verslag over Georgië 2024) (SWD(2024)0697), – gezien de associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en hun lidstaten, enerzijds, en Georgië, anderzijds (1) , – gezien artikel 78 van de Georgische grondwet, waarin is bepaald dat alle mogelijke maatregelen moeten worden genomen om de volledige integratie van Georgië in de EU en de NAVO te waarborgen, – gezien het eindverslag van de verkiezingswaarnemingsmissie van het Bureau voor Democratische Instellingen en Mensenrechten (ODIHR) van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) van 20 december 2024 over de parlementsverkiezingen in Georgië van 26 oktober 2024, – gezien de conclusies van de Raad van 27 juni 2024 over Georgië en van 17 december 2024 over uitbreiding, – gezien zijn eerdere resoluties over Georgië, – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken ( A10‑0110/2025 ), A. overwegende dat de Europese Raad in december 2023 de status van kandidaat-lidstaat heeft toegekend aan Georgië, met dien verstande dat het land de negen relevante stappen uit de aanbeveling van de Commissie van 8 november 2023 zou nemen, die voornamelijk hervormingen op het gebied van democratie, de rechtsstaat en grondrechten omvatten; B. overwegende dat de situatie in Georgië aanzienlijk is verslechterd sinds de publicatie op 30 oktober 2024 van het verslag van de Commissie van 2024 over het land, met name als gevolg van het optreden van de Georgische regering; C. overwegende dat de democratie in Georgië de afgelopen jaren is afgebrokkeld en met name sinds de parlementsverkiezingen van 26 oktober 2024, die niet voldeden aan de internationale democratische normen en de toezeggingen van Georgië in het kader van de OVSE en hebben geleid tot de vorming van een onwettig parlement, dat uit slechts één politieke partij, Georgische Droom, bestaat; overwegende dat Rusland zich systematisch heeft gemengd in de democratische processen in Georgië; overwegende dat de frauduleuze verkiezingen gepaard gingen met intimidatie van kiezers, het kopen van stemmen en het lastigvallen van verkiezingswaarnemers; D. overwegende dat Irakli Kobachidze op 28 november 2024 heeft aangekondigd dat Georgië de start van de toetredingsonderhandelingen met de EU zou opschorten en de financiële steun van de EU tot eind 2028 zou afwijzen, waarmee het in de grondwet verankerde streven van het land naar Europese integratie wordt genegeerd en de soevereine Euro-Atlantische aspiraties van Georgië, die door het Georgische volk krachtig worden gesteund, daadwerkelijk worden ondermijnd; E. overwegende dat de bezorgdheid over de richting waarin het land zich beweegt en het besluit om de inspanningen voor het starten van toetredingsonderhandelingen op te schorten hebben geleid tot grootschalige protesten in het hele land, waarbij demonstranten nieuwe, vrije en eerlijke verkiezingen eisen, alsook de terugkeer van het land naar zijn Europese traject, de beëindiging van het politieke geweld en de onderdrukking, onderzoeken naar de ernstige schendingen van de mensenrechten van demonstranten door rechtshandhavingsinstanties, het ter verantwoording roepen van de betreffende instanties voor die schendingen, en de vrijlating van politieke gevangenen; overwegende dat de protesten sinds 28 november 2024 elke dag ononderbroken doorgaan; overwegende dat het aantal pro-EU-protesten in Georgië in 2025 aanzienlijk is toegenomen, waarbij tienduizenden burgers demonstreren tegen de vermeende koerswijziging van de regering weg van EU-integratie; overwegende dat deze zelfgeorganiseerde en spontane protesten waarbij alle geledingen van de Georgische samenleving betrokken zijn, de sterke gehechtheid van het Georgische volk aan de Europese waarden en democratisch bestuur onderstrepen; F. overwegende dat de Georgische autoriteiten op de vreedzame protesten reageerden met een ongekend gewelddadig optreden tegen demonstraties, die gepaard ging met het onrechtmatig gebruik van geweld, foltering en andere vormen van mishandeling door de facto autoriteiten; overwegende dat sinds november 2024 ten minste 62 personen strafrechtelijk zijn aangeklaagd wegens deelname aan pro-Europese protesten en 54 personen nog altijd in voorlopige hechtenis worden gehouden; overwegende dat meer dan 500 personen op grond van administratieve procedures worden vastgehouden, van wie naar verluidt ongeveer 300 personen zijn gefolterd of aan andere vormen van onmenselijke en vernederende behandeling zijn onderworpen en ten minste 157 personen zichtbare tekenen van ernstig lichamelijk letsel vertonen; G. overwegende dat de facto autoriteiten van Georgische Droom het maatschappelijk middenveld en onafhankelijke media systematisch onder druk zetten, wettelijke beperkingen opleggen en fysiek geweld tegen hen gebruiken; overwegende dat sinds november 2024 ten minste 138 schendingen van de mediavrijheid in het kader van pro-Europese protesten of daarmee verband houdende gebeurtenissen zijn gedocumenteerd, en dat in totaal 174 mediaprofessionals het mikpunt zijn geweest van staatsrepressie; overwegende dat ten minste 30 verslaggevers herhaaldelijk het slachtoffer zijn geworden van schendingen, waaronder fysieke aanvallen, schade aan beroepsuitrusting, administratieve boeten, strafrechtelijke aanklachten en gerechtelijke intimidatie; overwegende dat journalist Mzia Amaglobeli momenteel in voorlopige hechtenis wordt gehouden op grond van valse beschuldigingen; H. overwegende dat de Georgische autoriteiten structuren binnen het Georgische ambtenarenapparaat die verantwoordelijk zijn voor pro-Europese hervormingen herstructureren of elimineren en op grote schaal professionals en ambtenaren ontslaan, in het bijzonder personen die kritiek uiten op het beleid van de regering, pro-Europese standpunten kenbaar maken of geweld tegen vreedzame demonstranten veroordelen; I. overwegende dat het onwettige Georgische parlement de tijdelijke parlementaire onderzoekscommissie inzake de activiteiten van het regime en politieke figuren in de periode 2003‑2012 heeft ingesteld, toen president Micheil Saakasjvili aan de macht was en de weg effende voor de Euro-Atlantische ambities van Georgië; overwegende dat deze commissie een instrument is voor de verdere vervolging van politieke tegenstanders, en met name leiders van oppositiebewegingen; overwegende dat de politieke situatie in Georgië sinds de instelling van de zogenaamde parlementaire commissie verder is verslechterd als gevolg van de willekeurige arrestatie, gerechtelijke vervolging en veroordeling van prominente politieke oppositieleiders, waaronder Zurab Japaridze, Mamuka Khazaradze, Badri Japaridze, Giorgi Vashadze, Nika Gvaramia en Nika Melia, op grond van politiek gemotiveerde aanklachten; J. overwegende dat de regerende Georgische Droom-partij, om haar greep op de macht te behouden en verder te versterken, eenzijdig en zonder overleg wijzigingen heeft aangebracht in het gemeentelijk kiesstelsel voor de verkiezingen voor de gemeenteraden in oktober 2025; overwegende dat de Commissie van Venetië van de Raad van Europa heeft aanbevolen deze wijzigingen in te trekken en de leiders van de belangrijkste oppositiepartijen hebben aangekondigd dat hun partijen niet aan deze verkiezingen zullen deelnemen; overwegende dat hervormingen van het proces voor de samenstelling van de centrale kiescommissie de integriteit van de verkiezingen verder in gevaar brengen, de participatie van burgers belemmeren en het vermogen van waarnemers en media om het verkiezingsproces effectief te monitoren, beperken; K. overwegende dat er ondanks de vooruitgang in de richting van een meer gelijke en inclusieve samenleving nog steeds diepgewortelde ongelijkheden en stereotypen bestaan, die leiden tot veel gendergerelateerd geweld, ernstige beperkingen voor personen met een handicap, en geweld tegen en intimidatie van de lhbti-gemeenschap; overwegende dat vanwege de onzekerheid in eigen land veel lhbti’ers ervoor kiezen het land te ontvluchten; overwegende dat de Georgische juridische definitie van “verkrachting” niet voldoet aan de normen van het Verdrag van Istanbul; De opschorting van de integratie van Georgië in de EU 1. spreekt nogmaals zijn solidariteit uit met de bevolking van Georgië en zijn onwrikbare steun voor haar legitieme Europese en Euro-Atlantische aspiraties en haar verlangen te leven in een welvarend en democratisch land, zoals tot uiting is gekomen tijdens de massaprotesten, die ondanks het brute optreden van de autoriteiten worden voortgezet; blijft bereid de Georgische bevolking te helpen bij de verwezenlijking van deze doelstellingen; veroordeelt ten stelligste de gewelddadige onderdrukking, de willekeurige en politiek gemotiveerde detentie zonder voldoende wettelijke gronden en de gemelde systematische foltering van vreedzame demonstranten, actoren uit het maatschappelijk middenveld, politieke tegenstanders en vertegenwoordigers van de media; eist dat de Georgische autoriteiten geen geweld gebruiken, de vrijheid van vergadering en de vrijheid van meningsuiting eerbiedigen en de onlangs aangenomen draconische wetgeving die erop gericht is de volksprotesten te smoren, met name door middel van buitensporige boetes, nietig verklaren; spreekt zijn bijzondere bezorgdheid uit over het toenemende aantal politieke gevangenen en roept nogmaals op tot de onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating van al deze gevangenen; dringt erop aan dat alle gewelddaden op doeltreffende en geloofwaardige wijze worden onderzocht en dat de daders ter verantwoording worden geroepen; uit zijn bezorgdheid over het gebrek aan onafhankelijkheid binnen de rechterlijke macht, aangezien hooggeplaatste rechters die banden hebben met de partij Georgische Droom, politiek gemotiveerde rechtszaken tegen vreedzame demonstranten en regeringscritici leiden; 2. betreurt ten zeerste dat de regerende partij Georgische Droom de historische kans die Georgië als kandidaat-lidstaat was gegeven om vooruitgang te boeken op zijn traject naar Europese integratie, niet heeft aangegrepen, en merkt op dat de Europese integratie nog steeds door een overgrote meerderheid van de bevolking wordt gesteund; herinnert eraan dat Georgië de status van kandidaat-lidstaat heeft gekregen, en daarmee het voordeel van de twijfel, ondanks het reeds zorgwekkende traject van de acties van Georgische Droom, die steeds vaker in strijd waren met de Europese waarden en democratische beginselen; onderstreept dat Georgië onder het bewind van Georgische Droom geen vooruitgang heeft geboekt, maar juist achteruit is gegaan wat betreft de belangrijkste bepalingen van de negen stappen van de Commissie, ondanks de beweringen van de autoriteiten dat dit niet het geval is; benadrukt dat het EU‑integratieproces van Georgië daadwerkelijk is opgeschort als gevolg van de aanhoudende democratische afbrokkeling in het land en de frauduleuze parlementsverkiezingen van oktober 2024 die een duidelijk keerpunt betekenen in de richting van een autoritair regime, de daaropvolgende onrechtmatige gijzeling van de staatsinstellingen en democratische waarborgen, en de vaststelling van een reeks antidemocratische wetten die haaks staan op de waarden en beginselen waarop de EU is gegrondvest; is het eens met de conclusies van de Europese Raad van 27 juni 2024 dat het uitblijven van een ommekeer in het huidige optreden het EU-traject van Georgië in gevaar brengt en dringt er bij de Georgische Droom op aan terug te keren naar het pad van democratische hervormingen en Euro-Atlantische integratie; 3. betreurt het ontslag van ongeveer 700 ambtenaren sinds december 2024 vanwege hun deelname aan of steun voor pro-Europese protesten; benadrukt dat dergelijke vergeldingsmaatregelen het vertrouwen van het publiek in democratische instellingen uithollen, de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van vereniging aantasten en bijdragen aan de toenemende autoritaire tendensen van het huidige regime; verzoekt de Georgische autoriteiten arbeidsrechtelijke normen na te leven en ambtenaren en ambtenaren toe te staan zich bij een vakbond aan te sluiten om hen te beschermen tegen ongerechtvaardigde beperking van hun arbeidsrechten; spreekt zijn bezorgdheid uit over de toenemende politisering van benoemingen in het ambtenarenapparaat, en dringt aan op intrekking van de in december 2024 aangenomen wijzigingen van de wet inzake de openbare dienst, waarbij de regels met betrekking tot vergelijkende onderzoeken voor de benoeming van ambtenaren zijn geschrapt en in plaats daarvan rechtstreekse benoemingsbevoegdheden zijn toegekend aan de hoofden van overheidsinstellingen; herhaalt dat deze wijzigingen een zorgwekkende achteruitgang betekenen ten opzichte van de succesvolle hervorming van de overheidsdiensten die Georgië in het kader van de associatieovereenkomst tussen de EU en Georgië heeft doorgevoerd, en dringt aan op de intrekking van die wijzigingen; 4. benadrukt de noodzaak van een onmiddellijke en alomvattende audit van het beleid van de EU ten aanzien van Georgië, gezien de aanhoudende democratische achteruitgang en het steeds repressiever wordende politieke en wetgevende klimaat dat een stap terug betekent voor veel van de democratische verworvenheden en geslaagde EU‑hervormingen in Georgië, de democratische instellingen fundamenteel verzwakt en de macht in handen van de regerende partij verder consolideert; verzoekt de Commissie in dit verband de uitvoering van de associatieovereenkomst tussen de EU en Georgië te herzien in het licht van de niet-nakoming door Georgië van zijn verplichtingen met betrekking tot de in artikel 2 vastgelegde algemene beginselen, te weten de eerbiediging van de democratische beginselen, de mensenrechten en de fundamentele vrijheden; wijst er andermaal op dat de niet-nakoming van deze verplichtingen kan leiden tot de voorwaardelijke opschorting van de economische samenwerking en de uit hoofde van de overeenkomst toegekende voorrechten; dringt, in het licht van de flagrante schending van de beginselen van artikel 2, aan op de toepassing van artikel 422 van de associatieovereenkomst tussen de EU en Georgië met betrekking tot de niet nakoming van verplichtingen; 5. betreurt het dat hoge functionarissen van de regerende partij, parlementsleden en aan de regering gelieerde media regelmatig manipulatieve verhalen, desinformatie en samenzweringstheorieën over de EU, haar lidstaten, leiders en politici, alsook over de Europese integratie verspreiden; wijst erop dat het regime van de regerende partij zijn opzettelijk misleidend en dubbelzinnig discours voortzet, waardoor bij delen van de Georgische bevolking de bedrieglijke indruk wordt gewekt dat het nog steeds voor Europese integratie is; betreurt het feit dat de media‑ en informatieomgeving wordt onderdrukt en gedomineerd wordt door televisie‑ en mediakanalen die door Georgische Droom worden gesteund en bedrieglijke verhalen over de integratie in de EU verspreiden, waardoor zij de door Rusland geïnspireerde propaganda navolgen en in de kaart spelen en de polarisatie in de samenleving bevorderen; 6. beklemtoont dat Bidzina Ivanisjvili en andere ambtsdragers en politieke leiders, onder wie Irakli Kobachidze, Shalva Papuasjvili, Vachtang Gomelauri, burgemeester van Tbilisi en secretaris-generaal van Georgische Droom Kacha Kaladze, en voormalig voorzitter van Georgische Droom, Irakli Garibasjvili, verantwoordelijk zijn voor de verslechtering van het politieke proces in Georgië door de afbrokkeling van de democratie in de hand te werken, wat heeft geleid tot de autocratische consolidatie van de macht, en door te handelen in strijd met de grondwettelijk verankerde doelstelling van het land van Euro-Atlantische integratie; dringt er daarom op aan dat er onmiddellijke en gerichte persoonlijke sancties worden opgelegd aan Bidzina Ivanisjvili, zijn familieleden en zijn bedrijven en roept de EU op om, in samenwerking met andere jurisdicties, met name het Verenigd Koninkrijk, zijn financiële activa te bevriezen; herinnert de Hongaarse en Slowaakse regeringen aan het beginsel van loyale samenwerking op grond waarvan de lidstaten zich moeten onthouden van maatregelen die de verwezenlijking van de doelstellingen van de EU in gevaar kunnen brengen; dringt er daarom bij de Hongaarse en Slowaakse regeringen op aan hun buitenlandse beleid af te stemmen op de standpunten en beginselen van de EU en hun veto op te heffen tegen het opleggen van sancties tegen personen die verantwoordelijk zijn voor de achteruitgang van de democratie in Georgië en voor de onderdrukking van de legitieme protesten; veroordeelt de unilaterale acties van de Hongaarse regering om Georgische Droom te legitimeren; De aanhoudende afbrokkeling van de democratie en de rechtstaat, en de autocratische machtsconsolidatie 7. herhaalt zijn standpunt dat de huidige politieke en constitutionele crisis in Georgië alleen kan worden opgelost door middel van nieuwe parlementsverkiezingen, die in de komende maanden moeten worden gehouden onder toezicht van een onafhankelijke, onpartijdige verkiezingsadministratie en gecontroleerd moeten worden door middel van zorgvuldige internationale en onafhankelijke binnenlandse waarneming om een werkelijk eerlijk, vrij en transparant proces te waarborgen waarin de werkelijke wil van het volk tot uitdrukking komt; 8. benadrukt dat het de zelfbenoemde autoriteiten die door de Georgische Droom-partij na de frauduleuze parlementsverkiezingen van 26 oktober 2024 zijn opgericht, niet erkent en dat het Georgië beschouwt als een staat die gegijzeld wordt door het onwettige Georgische Droom-regime; verwerpt derhalve alle besluiten van het orgaan dat de macht in het land heeft overgenomen, zoals de overhaaste vaststelling van wijzigingen van het wetboek inzake administratieve delicten, het wetboek van strafrecht en de wet inzake vergaderingen en manifestaties; betreurt het dat het parlement van Georgië een op basis van frauduleuze verkiezingen tot stand gekomen eenpartijparlement is, wat onverenigbaar is met de essentie van een pluralistische parlementaire democratie en de normen die verwacht worden van een kandidaat-lidstaat van de EU; is ingenomen met de afwijzing van de geloofsbrieven van de Georgische Droom in de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa, wat heeft geleid tot de terugtrekking van de Georgische delegatie; 9. betreurt de voortdurende pogingen van de regerende partij Georgische Droom om politieke tegenstanders te vervolgen, onder meer door middel van wederrechtelijke arrestaties, opsluitingen, bedreigingen en fysieke aanvallen; herhaalt zijn oproep om de politiek gemotiveerde vijandelijkheden te staken, het politieke klimaat te verbeteren en vertrouwen en een dialoog tussen partijen op te bouwen; 10. veroordeelt de illegale vervolging van politieke tegenstanders door de onderzoekscommissie van het de facto parlement van Georgië onder leiding van de partij Georgische Droom, die zich onevenredig richt op de activiteiten van de regering waarvan het mandaat meer dan twaalf jaar geleden is geëindigd; wijst op het politieke karakter van het “onderzoek” en stelt vast dat de partij Georgische Droom sinds 2012 aan de macht is, maar dat de onderzoekscommissie pas is opgericht toen pogingen werden ondernomen om echte oppositiepartijen te verbieden; neemt met bezorgdheid kennis van de verklaringen van de voorzitter van de onderzoekscommissie, Tea Tsulukiani, waarin het Russische narratief wordt verspreid; veroordeelt in de krachtigste bewoordingen de arrestatie en veroordeling van Zurab Japaridze, Mamuka Khazaradze, Badri Japaridze, Giorgi Vasadze, Nika Melia, Nika Gvaramia en andere politici van de opposotie op grond van politiek gemotiveerde aanklachten en beschouwt deze personen als politieke gevangenen; 11. spreekt zijn diepe bezorgdheid uit over recente verklaringen van de leiders van de regerende partij Georgische Droom waarin zij aangeven oppositiepartijen, en in de eerste plaats de Verenigde Nationale Beweging, ongrondwettelijk te willen verklaren; herinnert eraan dat de Verenigde Nationale Beweging een centrale rol heeft gespeeld bij het op gang brengen en bevorderen van het Europese integratieproces van Georgië; wijst op de gelijkenissen tussen het optreden van de facto autoriteiten van Georgische Droom en het huidige Kremlinregime, dat zijn macht heeft geconsolideerd door oppositiepartijen te verbieden; veroordeelt de op 13 mei 2025 aangenomen ontwerpwijziging van de organieke wet inzake politieke verenigingen van burgers en van de wet inzake het Grondwettelijk Hof, die het Grondwettelijk Hof in staat zou stellen alle oppositiepartijen effectief en willekeurig te verbieden; 12. herhaalt met klem zijn verzoek om voormalig president Micheil Saakasjvili onmiddellijk en onvoorwaardelijk vrij te laten om humanitaire redenen, met het oog op de noodzakelijke medische behandeling in het buitenland; benadrukt dat de Georgische autoriteiten de volledige verantwoordelijkheid dragen voor zijn gezondheid en welzijn en ter verantwoording moeten worden geroepen voor elke vorm van schade die hem wordt berokkend; verzoekt de autoriteiten van Georgische Droom voorts ervoor te zorgen dat de leden van het Europees Parlement ongehinderd toegang krijgen tot Micheil Saakasjvili; 13. onderstreept dat het beleid van niet-erkenning van de legitimiteit van het eenpartijparlement en de door het parlement benoemde president moet worden voortgezet totdat er sprake is van een tastbare verandering in de politieke koers van Georgië en er nieuwe vrije en eerlijke parlementsverkiezingen worden uitgeschreven; vraagt de vertegenwoordigers en parlementsleden van de EU en de lidstaten niet bijeen te komen met vertegenwoordigers van het regime, te beginnen met de huidige de facto president; erkent Salomé Zoerabisjvili nog altijd als de legitieme president van Georgië en vertegenwoordiger van de bevolking van Georgië; prijst haar inspanningen om het land op vreedzame wijze weer op het pad van democratische en Europese ontwikkelingen te brengen; 14. wijst erop dat de komende gemeenteraadsverkiezingen in het najaar van 2025 zullen plaatsvinden in een verslechterend juridisch kader na de vaststelling van nieuwe wijzigingen van de Georgische organieke wet en de kieswet in december 2024 en in een context van toenemende politieke onderdrukking en vervolging van politieke tegenstanders door het Georgische regime; is van mening dat de gemeenteraadsverkiezingen onder de huidige politieke en juridische omstandigheden enorme uitdagingen met zich meebrengen voor elke potentiële deelnemer die een vrije en eerlijke verkiezingsstrijd verwacht en dat deelname bovendien door de zelfbenoemde autoriteiten zal worden gebruikt als erkenning van de nieuwe status quo; is van mening dat deze komende verkiezingen geen gelegenheid bieden om de democratische keuze van het Georgische volk tot uiting te brengen, tenzij de gevangengenomen en gedetineerde leiders van de politieke oppositie worden vrijgelaten en de verkiezingen worden gehouden in een verbeterd verkiezingsklimaat, onder toezicht van een onafhankelijke en onpartijdige verkiezingsadministratie en gecontroleerd door middel van zorgvuldige internationale waarneming om een werkelijk eerlijk, vrij en transparant proces te waarborgen; 15. laakt de aanhoudende, opzettelijke vernietiging van de ruimte voor het bloeiende maatschappelijk middenveld van Georgië als gevolg van de vaststelling van verschillende restrictieve wetten naar Russisch model, onder meer inzake de transparantie van buitenlandse beïnvloeding, en van bedreigingen en stigmatisering door de overheidsinstanties; hekelt ten stelligste het nieuwe wetgevingsinitiatief dat voorschrijft dat alle subsidies aan maatschappelijke organisaties bij de regering moeten worden geregistreerd en dat buitenlandse donoren ertoe verplicht de goedkeuring van de uitvoerende macht te verkrijgen voor het verstrekken van subsidies aan lokale organisaties; betreurt het dat de autoriteiten onlangs hebben besloten de bankrekeningen van crowdfundinginitiatieven en ‑campagnes ter ondersteuning van politieke gevangenen en hun gezinnen te bevriezen; verzoekt de autoriteiten onmiddellijk een einde te maken aan de intimidatie, bedreigingen, politiek gemotiveerde vervolgingen van en fysieke geweldpleging tegen vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld, politieke leiders, burgeractivisten, journalisten en mediawerkers in Georgië; spreekt zijn afkeuring erover uit dat verschillende Europese journalisten op willekeurige en ongerechtvaardigde wijze de toegang tot Georgië is geweigerd; herhaalt zijn oproep tot onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating van Mzia Amaghlobeli en de intrekking van alle aanklachten tegen haar, die politiek gemotiveerd zijn, en spreekt zijn diepe bezorgdheid uit over de kritieke verslechtering van haar gezichtsvermogen in detentie en dringt aan op dringende toegang tot betrouwbare medische zorg; 16. veroordeelt de recente vaststelling, zonder behoorlijke openbare raadpleging, van wetgeving die verdere politieke vervolging mogelijk maakt, het recht van vergadering beperkt en de ruimte voor het maatschappelijk middenveld, onafhankelijke media en de oppositie om vrij te opereren verder inkrimpt, waaronder de Russische wet inzake buitenlandse agenten, de wijzigingen van de wet inzake de openbare dienst, de wijzigingen van de wet inzake subsidies, de wet inzake de registratie van buitenlandse agenten en nieuwe beperkende wijzigingen van de omroepwet; verzoekt de Georgische autoriteiten deze wetswijzigingen in te trekken; benadrukt dat het politieke optreden van Georgische Droom, met inbegrip van zijn strategische afstemming op de Russische Federatie en de versnelde invoering van instrumenten die kenmerkend zijn voor autoritaire regimes, een afspiegeling is van soortgelijke ontwikkelingen binnen Rusland zelf; uit zijn bezorgdheid over de meest recente golf van geweld tegen niet-gouvernementele organisaties (ngo’s), en de eis van bepaalde overheidsinstellingen, zoals het bureau voor corruptiebestrijding, om binnen drie werkdagen gedetailleerde financiële, juridische en operationele informatie te verstrekken over de afgelopen anderhalf jaar; onderstreept dat hiermee opzettelijk een eis wordt gesteld waaraan niet voldaan kan worden, waardoor het werk van de geviseerde organisaties dreigt te worden lamgelegd en hun activiteiten opgeschort; 17. prijst het werk dat het Georgische maatschappelijk middenveld de afgelopen maanden heeft verricht door gratis rechtsbijstand te verlenen, ernstige schendingen van de mensenrechten te documenteren en het voortouw te nemen in binnenlandse en internationale rechtszaken om gerechtigheid en verantwoordingsplicht af te dwingen tegen de achtergrond van de aanhoudende aanvallen, criminalisering van de ruimte voor het maatschappelijk middenveld en tegen het werk van het maatschappelijk middenveld gerichte desinformatiecampagnes; 18. benadrukt dat het maatschappelijk middenveld en de onafhankelijke media van Georgië dringend moeten worden ondersteund in het licht van de toenemende onderdrukking en de opschorting van de activiteiten van het Amerikaanse Agentschap voor internationale ontwikkeling (USAID), en vraagt de Commissie daarom de financiële steun onverwijld op te voeren en uit te keren; dringt erop aan de financieringsmechanismen van de EU aan te passen teneinde rekening te houden met de behoeften die ontstaan in een vijandiger en antidemocratischer klimaat, en middelen te herverdelen ten behoeve van rechtstreekse steun aan maatschappelijke organisaties, onafhankelijke media en mensenrechtenverdedigers; benadrukt in dit verband voorts dat de EU-lidstaten bereid moeten zijn het maatschappelijke organisaties en de onafhankelijke mediakanalen van Georgië op te vangen en te ondersteunen, zodat zij hun werk in ballingschap kunnen voortzetten; 19. benadrukt dat Georgische Droom niet alleen de integratie van Georgië in de EU afwijst, maar ook meer in het algemeen het internationale recht inzake de mensenrechten en democratische normen verwerpt, en rap verdergaat op het negatieve pad dat eerder in Rusland is ingeslagen; is met name ernstig bezorgd dat dit verdere negatieve gevolgen zal hebben voor de rechten en het welzijn van vrouwen, minderheden, migranten, personen met een handicap, lhbti’ers, mensen die onder de armoedegrens leven en andere kwetsbare of risicogroepen; veroordeelt ten stelligste de aanneming van anti‑lhbtiwetgeving door het Georgische parlement in oktober 2024, die een afspiegeling is van autoritair beleid naar Russisch model en in strijd met het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, en dringt aan op intrekking ervan; dringt aan op de herinvoering van genderquota die in april 2024 door het parlement van Georgië zijn afgeschaft; roept de EU-lidstaten op bij de beoordeling van asielaanvragen terdege rekening te houden met het feit dat Georgië momenteel een van de meest repressieve wetten tegen lhbti’ers in Europa heeft; is bezorgd over het gebrek aan bescherming van etnische en religieuze minderheden in Georgië; 20. herhaalt dat de maatregelen die de EU tot dusver heeft genomen in reactie op de flagrante achteruitgang van de democratie en het niet nakomen van eerdere toezeggingen, geen recht doen aan de ernst van de situatie in Georgië en de gevolgen daarvan voor de hele regio; betreurt het gebrek aan proactieve maatregelen en de over het algemeen beperkte en vertraagde reactie van de Raad en de Commissie; benadrukt dat het feit dat niet alle lidstaten bereid zijn passende en doeltreffende maatregelen te nemen, de lidstaten die daar wel toe bereid zijn er niet van mag weerhouden dit te doen; verzoekt de leiders van de EU gelijkgestemde lidstaten met spoed bijeen te roepen om gecoördineerde actie te ondernemen en zo de politieke belemmeringen voor de oplegging van EU-brede sancties weg te nemen; 21. verzoekt de EU en haar lidstaten op bilaterale en gecoördineerde basis persoonlijke sancties op te leggen aan belangrijke politieke leiders van Georgische Droom, functionarissen en personen in de administratie, het bedrijfsleven, de media, het rechtssysteem en de rechtshandhavingsinstanties en de kiescommissie die het optreden van het regime mogelijk maken en verantwoordelijk zijn voor de afbrokkeling van de democratie, verkiezingsfraude, schendingen van de mensenrechten en de vervolging van politieke tegenstanders en activisten; dringt er voorts op aan de sancties uit te breiden tot overheidsfunctionarissen van het midden‑ en lager kader die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van repressieve maatregelen tegen tegenstanders van het regime, en deze sancties te handhaven totdat de Georgische democratie voldoende is hersteld; is ingenomen met de oplegging van bilaterale sancties door Litouwen, Estland, Letland, Tsjechië, Duitsland en Polen, alsook door gelijkgestemde partners als de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Canada en Oekraïne, en verzoekt andere EU-lidstaten dit voorbeeld te volgen; pleit ervoor dat er nadere beperkende maatregelen worden overwogen, zoals uitsluiting van Swift of oplegging van sectorale sancties, om het regime van Georgische Droom van zijn financiële stromen en inkomstenbronnen af te snijden; 22. is ingenomen met het besluit van de Raad om visumvrij reizen voor Georgische diplomaten en ambtenaren op te schorten als eerste stap naar aanleiding van de aanhoudende negatieve ontwikkelingen in Georgië; herhaalt zijn verzoek aan de Commissie en de Raad om de visumvrije status van Georgië te herzien en deze eventueel op te schorten indien, als gevolg van de maatregelen van de regerende partij, niet aan de relevante benchmarks en normen op het gebied van democratisch bestuur en democratische vrijheden wordt voldaan; benadrukt dat Georgische Droom volledig verantwoordelijk is voor de gevolgen van de mogelijke opschorting van de visumvrije regeling voor Georgische burgers; benadrukt het belang van visumvrij reizen voor onder meer Georgische actoren uit het maatschappelijk middenveld, mensenrechtenactivisten en journalisten om naar de EU te reizen, teneinde Europese actoren te informeren over de ontwikkelingen in Georgië, maar ook om hen in staat te stellen het land snel te verlaten, aangezien velen door de autoriteiten politiek worden vervolgd; Afstemming op het gebied van buitenlands beleid 23. betreurt het dat Georgische droom tientallen jaren aan vooruitgang op het gebied van democratie, rechtsstaat en Euro-Atlantische integratie tenietdoet en de bondgenoten die het land gedurende het hele proces hebben gesteund, van zich vervreemdt; betreurt het dat Georgië geen vooruitgang heeft geboekt met betrekking tot de uitvoering van de aanbevelingen van de EU op het gebied van het buitenlands, veiligheids- en defensiebeleid en dat de mate van afstemming van Georgië op het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) van de EU met 49 % nog steeds opmerkelijk laag is, waaruit blijkt dat het land zich niet inzet voor de Europese integratie; beklemtoont dat voor vooruitgang in het EU-toetredingsproces een volledige afstemming op het GBVB van de EU vereist is, in overeenstemming met wat van alle kandidaat-lidstaten verwacht wordt; betreurt het feit dat Georgië niet deelneemt aan crisisbeheersingsmissies en ‑operaties van de EU in het kader van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid; betreurt het dat de slechte afstemming van het buitenlands beleid van Georgië tot zelfisolatie leidt en dat het repressieve regime van Georgische Droom de instabiliteit in de zuidelijke Kaukasus en de Zwarte Zeeregio vergroot; 24. merkt op dat Georgië onder de huidige regering een koers vaart die het land het risico doet lopen een Russische vazalstaat te worden, zoals Belarus; betreurt het feit dat, op een moment waarop de democratische wereld resoluut zijn steun uitspreekt voor Oekraïne tegen de niet-uitgelokte aanvalsoorlog van de Russische Federatie, de huidige Georgische autoriteiten zich steeds meer achter het beleid en de retoriek van het Kremlin scharen en zo historisch revisionisme bevorderen; merkt op dat Georgië zich niet heeft aangesloten bij de overgrote meerderheid van de sancties tegen Rusland, Belarus en Iran, maar heeft verklaard dat het met de EU heeft samengewerkt om het omzeilen van sancties te voorkomen; spreekt echter zijn bezorgdheid uit over berichten dat Georgië zou hebben meegewerkt aan het omzeilen van EU-sancties tegen Rusland; verzoekt de Commissie bijgevolg een grondig onderzoek in te stellen naar deze beschuldigingen; 25. neemt tevens met bezorgdheid kennis van de recente strategische koerswijziging van de regering van Georgische Droom ten aanzien van China en haar toenemende samenwerking met Iran; neemt kennis van de publieke steun van Georgische Droom voor Chinese geostrategische initiatieven en versterkte bilaterale economische betrekkingen, waaronder de toekenning van het bouwproject voor de diepzeehaven van Anaklia aan een door China geleid consortium; benadrukt dat een dergelijke stap in strijd is met de door Georgië uitgesproken verbondenheid aan Euro-Atlantische integratie; benadrukt dat het Anaklia-project thans een instrument dreigt te worden waarmee China zijn politieke, financiële en economische invloed in de regio kan vergroten, waardoor Georgië en zijn strategische partners in het Westen verder uiteen worden gedreven; verzoekt de Commissie en de lidstaten in dit verband de financiering voor regionale connectiviteitsprojecten te herzien en zo nodig op te schorten of te heroriënteren; spreekt zijn ernstige bezorgdheid uit over de toegenomen veelzijdige samenwerking van Georgië met Teheran, die kan leiden tot een verdere isolatie van Georgië; 26. waarschuwt dat de voortdurende verschuiving van Georgië naar autoritarisme en de toenemende toenadering tot Rusland een groeiende bedreiging vormen voor de Europese veiligheid, met name gezien de strategische ligging van Georgië en zijn toegang tot de Zwarte Zee, die van cruciaal belang is voor Rusland om zijn macht in de regio te kunnen uitoefenen; onderstreept dat de strategie van de regerende partij Georgische Droom ook elders kan worden nagevolgd en als voorbeeld kan dienen voor een hybride gijzeling van de staat; maakt zich zorgen over de gevolgen voor de regio en waarschuwt dat de geloofwaardigheid van het Europese optreden in de hele zuidelijke Kaukasus op het spel staat, met name in het licht van de komende EU-strategie voor de Zwarte Zee; 27. is ernstig bezorgd over de samenwerking, toenadering en ideologische convergentie tussen de regering van Georgische Droom enerzijds en Rusland en andere autoritaire regimes anderzijds, ondanks de stapsgewijze bezetting van het grondgebied van Georgië door Rusland; veroordeelt de bevordering van en deelname aan Russische desinformatie en manipulatie door Georgische Droom, waaronder het gebruik van de Russische agressieoorlog tegen Oekraïne als propagandamiddel, wat haaks staat op de onverminderd grote steun van de bevolking voor de Euro-Atlantische integratie van het land; betreurt het gebrek aan samenwerking met de EU bij de bestrijding van buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging; 28. veroordeelt nogmaals ten stelligste de aanhoudende bezetting van de Georgische regio’s Abchazië en Zuid-Ossetië door Rusland en het voortdurende proces van afbakening van “grenzen”, waardoor de soevereiniteit en territoriale integriteit van Georgië worden geschonden; dringt er bij de Georgische regering op aan een duidelijk en consistent standpunt te blijven innemen ten aanzien van de Russische agressie en roept de EU op actief betrokken te blijven bij het oplossen van het conflict, toezicht op de mensenrechten en steun voor getroffen gemeenschappen; 29. pleit ervoor de EU-waarnemingsmissie in Georgië (EUMM) te versterken met meer middelen en een ruimer mandaat om buitenlandse inmenging en destabilisatie van de grenzen te monitoren; dringt er bij de lidstaten op aan te zorgen voor voldoende financiering en personeel voor EUMM om een antwoord te kunnen bieden op de huidige politieke en veiligheidscrisis; 30. merkt op dat de steun uit de Europese Vredesfaciliteit, ter waarde van 30 miljoen EUR, in 2024 terecht is opgeschort als reactie op de afbrokkeling van de democratie in Georgië, en dat er voor 2025 geen steun is gepland; benadrukt dat deze opschorting nadelige gevolgen zal hebben voor de nationale stabiliteit en veiligheid van Georgië; herhaalt dat toekomstige financiële steun alleen kan worden goedgekeurd op voorwaarde dat het zelfbenoemde Georgische regime aftreedt en er eerlijke en onpartijdige verkiezingen worden gehouden; o o o 31. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de Raad van Europa en de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, de president van Georgië, Salomé Zoerabisjvili, alsmede aan de zelfbenoemde autoriteiten van Georgië. Het Europees Parlement, – gezien artikel 3, lid 5, van het Verdrag betreffende de Europese Unie en de artikelen 13 en 208, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Besluit (EU) 2022/591 van het Europees Parlement en de Raad van 6 april 2022 betreffende een algemeen milieuactieprogramma voor de Europese Unie voor de periode tot en met 2030 (1) , – gezien de gemeenschappelijke verklaring van de Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, het Europees Parlement en de Commissie van 30 juni 2017 getiteld “De nieuwe Europese consensus inzake ontwikkeling – ‘Onze wereld, onze waardigheid, onze toekomst’” (2) , – gezien zijn resolutie van 8 september 2015 over de follow-up van het burgerinitiatief “Right2Water” (3) en zijn resolutie van 5 oktober 2022 over toegang tot water als mensenrecht – de externe dimensie (4) , – gezien zijn resolutie van 28 november 2019 over de noodsituatie op het gebied van klimaat en milieu (5) , – gezien zijn resolutie van 9 juni 2021 over de EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030: de natuur terug in ons leven brengen (6) , – gezien zijn resolutie van 6 juli 2022 over het EU-actieplan voor de sociale economie (7) , – gezien de resolutie van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties van 27 maart 2023 getiteld “Promoting the Social and Solidarity Economy for Sustainable Development” (De sociale en solidaire economie bevorderen ten behoeve van duurzame ontwikkeling), – gezien de resolutie van de Internationale Arbeidsorganisatie over fatsoenlijk werk en de zorgeconomie, die is aangenomen op de 112e Internationale Arbeidsconferentie op 14 juni 2024, – gezien zijn resolutie van 6 juli 2022 over de aanpak van voedselzekerheid in ontwikkelingslanden (8) , – gezien zijn resolutie van 24 november 2022 over de toekomstige Europese financiële architectuur voor ontwikkeling (9) , – gezien zijn resolutie van 14 maart 2023 over beleidscoherentie voor ontwikkeling (10) , – gezien zijn resolutie van 23 juni 2023 over de tenuitvoerlegging en verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen (11) , – gezien zijn aanbeveling van 19 december 2024 aan de Raad over de EU-prioriteiten voor de 69e zitting van de VN-Commissie voor de Status van de Vrouw (12) , – gezien zijn resolutie van 11 april 2024 over de opname van het recht op abortus in het EU-Handvest van de grondrechten (13) , – gezien zijn resolutie van 24 juni 2021 over de situatie op het gebied van seksuele en reproductieve gezondheid en rechten in de EU, in verband met de gezondheid van vrouwen (14) , – gezien het werkdocument van de diensten van de Commissie van 18 november 2020 getiteld “Delivering on the UN’s Sustainable Development Goals – A comprehensive approach” (Verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de VN – Een totaalbenadering (SWD(2020)0400)), – gezien het werkdocument van de diensten van de Commissie van 3 november 2021 getiteld “Better Regulation Guidelines” (richtsnoeren voor betere regelgeving (SWD(2021)0305)) en gezien de toolbox voor betere regelgeving van juli 2023, – gezien de integratie van de SDG’s in het kader voor betere regelgeving, waaronder de mededeling van de Commissie van 29 april 2021 getiteld “Samen zorgen voor betere regelgeving” ( COM(2021)0219 ), – gezien de conclusies van de Raad van 26 mei 2015 over uitbanning van armoede en duurzame ontwikkeling na 2015, – gezien de conclusies van de Raad van 24 oktober 2019 over de economie van het welzijn (15) en de conclusies van de Raad van 24 juni 2024 over de prioriteiten van de EU in het kader van de Verenigde Naties, voor de 79e Algemene Vergadering van de Verenigde Naties (september 2024‑september 2025), – gezien de conclusies van de Raad van 22 juni 2021 getiteld “Een alomvattende aanpak om de uitvoering van de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling van de VN te versnellen – Een betere wederopbouw na de COVID‑19-crisis”, – gezien de aanbeveling van de Raad van 16 juni 2022 betreffende leren voor de groene transitie en duurzame ontwikkeling, – gezien de conclusies van de Raad van 21 juni 2022 getiteld “De transformerende rol van educatie voor duurzame ontwikkeling en wereldburgerschap als fundamenteel instrument om de duurzameontwikkelingsdoelen (SDG’s) te verwezenlijken”, – gezien de conclusies van de Raad van 24 juni 2024 over de EU-doelstellingen inzake ontwikkelingshulp, – gezien de mededeling van de Commissie van 11 december 2019 getiteld “De Europese Green Deal” ( COM(2019)0640 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 11 maart 2020 getiteld “Een nieuw actieplan voor een circulaire economie – Voor een schoner en concurrerender Europa” ( COM(2020)0098 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 12 mei 2021 getiteld “Route naar een gezonde planeet voor iedereen – Eu-actieplan: Verontreiniging van lucht, water en bodem naar nul” ( COM(2021)0400 ) en de bijlagen daarbij, – gezien het verslag van het Europees Milieuagentschap en het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie van 3 maart 2025 getiteld “Zero pollution monitoring and outlook 2025”, – gezien de mededeling van de Commissie van 23 februari 2022 over waardig werk wereldwijd voor een mondiale rechtvaardige transitie en een duurzaam herstel ( COM(2022)0066 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 12 maart 2024 getiteld “Klimaatrisico’s beheren – De bevolking en de welvaart beschermen” ( COM(2024)0091 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 26 februari 2025 getiteld “De Clean Industrial Deal: Een gezamenlijke routekaart voor concurrentievermogen en decarbonisatie” ( COM(2025)0085 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 7 maart 2025 getiteld “Een routekaart voor vrouwenrechten” ( COM(2025)0097 ), – gezien de opdrachtbrieven van Commissievoorzitter Ursula von der Leyen aan de 26 Europese commissarissen, – gezien het verslag van het Europees Milieuagentschap van 4 december 2019 getiteld “Het milieu in Europa – stand van zaken en vooruitzichten 2020: kennis voor de transitie naar een duurzaam Europa”, – gezien de mondiale gezondheidsstrategie van de EU, – gezien het EU-genderactieplan III (GAP III), – gezien de EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030, – gezien de Europese zorgstrategie, – gezien de eerste vrijwillige evaluatie van de EU van de uitvoering van de SDG’s, die op 19 juli 2023 aan de Verenigde Naties is gepresenteerd, – gezien het monitoringverslag 2024 van Eurostat over de vooruitgang bij de verwezenlijking van de SDG’s in een EU-context, dat op 18 juni 2024 werd gepubliceerd, – gezien de adviezen van het Europees Economisch en Sociaal Comité, namelijk dat van 19 september 2018 getiteld “Geschiktere indicatoren voor de evaluatie van de SDG’s – Bijdrage van het maatschappelijk middenveld”, van 30 oktober 2019 getiteld “Niemand uitsluiten bij de uitvoering van de agenda voor duurzame ontwikkeling 2030”, en van 8 december 2021 getiteld “Vernieuwde strategie voor duurzame financiering”, – gezien VN-resolutie 70/1 getiteld “Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development” (Onze wereld transformeren: Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling) (de Agenda 2030), die op 25 september 2015 op de VN-top inzake duurzame ontwikkeling in New York werd aangenomen en waarin de SDG’s werden vastgesteld, – gezien het Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen (CEDAW) voor jongeren, – gezien het VN-Verdrag inzake biologische diversiteit en het mondiaal biodiversiteitskader van Kunming-Montreal dat tijdens de 15e vergadering van de Conferentie van de Partijen bij het Verdrag inzake biologische diversiteit werd overeengekomen, – gezien het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van personen met een handicap en de EU-strategie inzake de rechten van personen met een handicap 2021‑2030, – gezien het kader van Sendai voor rampenrisicovermindering 2015‑2030, dat tijdens de derde Wereldconferentie van de VN over rampenrisicovermindering op 18 maart 2015 door de lidstaten van de VN werd aangenomen, – gezien het Raamverdrag van de VN inzake klimaatverandering (UNFCCC) en de Overeenkomst van Parijs die op 12 december 2015 op de 21e Conferentie van de Partijen bij het UNFCCC (COP21) in Parijs werd aangenomen, – gezien het Decennium van Oceaanwetenschappen voor Duurzame Ontwikkeling (2021‑2030) van de Verenigde Naties, – gezien de verbintenis van Buenos Aires die werd aangenomen tijdens de vijftiende zitting van de regionale conferentie over vrouwen in Latijns-Amerika en het Caribisch gebied in Buenos Aires van 7 tot en met 11 november 2022 die werd georganiseerd door de Economische Commissie voor Latijns‑Amerika en het Caribisch Gebied, het Regional Office for the Americas and the Caribbean van de VN-Entiteit voor gendergelijkheid en de empowerment van vrouwen (UN Women) en de regering van Argentinië, waarin een pad wordt uitgestippeld naar een zorgsamenleving, – gezien het gezamenlijk verslag 2024 getiteld “Are we getting there? A synthesis of the UN system evaluations of SDG 5”, gepubliceerd door UN Women, het VN-Ontwikkelingsprogramma, het VN-Bevolkingsfonds, het VN-Kinderfonds en het Wereldvoedselprogramma, – gezien de overeenkomst in het kader van het Verdrag van de Verenigde Naties inzake het recht van de zee, inzake het behoud en het duurzame gebruik van de mariene biologische diversiteit van gebieden voorbij de grenzen van de nationale rechtsmacht van 4 maart 2023 (het VN-Verdrag inzake de volle zee), – gezien de Verklaring inzake de uitbanning van geweld tegen vrouwen, – gezien het Gender Equality Index Report 2024 van het Europees Instituut voor gendergelijkheid, – gezien het actieprogramma van Peking en de resultaten van de toetsingsconferenties daarvan, – gezien resolutie 48/13 van de VN-Mensenrechtenraad, aangenomen op 8 oktober 2021, en resolutie 76/300 van de Algemene Vergadering van de VN, aangenomen op 28 juli 2022, getiteld “The human right to a clean, healthy and sustainable environment” (Het mensenrecht op een schoon, gezond en duurzaam milieu), en gezien resolutie 2545 (2024) van de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa, aangenomen op 18 april 2024, getiteld “Mainstreaming the human right to a safe, clean, healthy and sustainable environment with the Reykjavik process” (Mainstreaming van het mensenrecht op een veilig, schoon, gezond en duurzaam milieu in het proces van Reykjavik), – gezien resolutie 5/10 van de Milieuvergadering van de Verenigde Naties (UNEA) getiteld “The environmental dimension of a sustainable, resilient and inclusive post-COVID‑19 recovery” (De milieudimensie van een duurzaam, veerkrachtig en inclusief herstel na COVID‑19), die werd aangenomen op 2 maart 2022, – gezien het UN Global Sustainable Development Report 2019 (VN-verslag inzake duurzame ontwikkeling in de wereld 2019) getiteld “The Future is Now: Science for Achieving Sustainable Development” (De toekomst is nu: wetenschap voor het bereiken van duurzame ontwikkeling), – gezien het rapport van de secretaris-generaal van de VN getiteld “Our Common Agenda” (Onze gemeenschappelijke agenda), dat aan de Algemene Vergadering van de VN is voorgelegd, en gezien het mandaat dat de secretaris-generaal van de VN in resolutie 76/6 van de Algemene Vergadering van de VN van 15 november 2021 heeft gekregen om gevolg te geven aan zijn rapport, – gezien het VN-verslag inzake duurzame ontwikkeling 2021 getiteld “The Decade of Action for the Sustainable Development Goals” (Het decennium voor actie met betrekking tot de duurzameontwikkelingsdoelstellingen), en gezien het VN-verslag inzake duurzame ontwikkeling 2022 getiteld “From Crisis to Sustainable Development: the SDGs as Roadmap to 2030 and Beyond” (Van crisis naar duurzame ontwikkeling: de SDG’s als een routekaart voor 2030 en daarna), – gezien het Sustainable Development Goals Report 2024 van de VN, – gezien het in 2018 gepubliceerde speciaal rapport van de Intergouvernementele Werkgroep inzake klimaatverandering (IPCC) getiteld “Global Warming of 1.5 °C” (Opwarming van de aarde met 1,5 °C), het speciaal rapport van de IPCC getiteld “Climate Change and Land” (Klimaatverandering en landmassa), het speciaal rapport van de IPCC getiteld “The Ocean and Cryosphere in a Changing Climate” (De oceanen en de cryosfeer in een veranderend klimaat), en het zesde evaluatierapport van de IPCC (AR6), – gezien het mondiaal evaluatierapport van het intergouvernementeel platform voor biodiversiteit en ecosysteemdiensten (IPBES) van 25 november 2019 over biodiversiteit en ecosysteemdiensten, en de meest recente rapporten van het IPBES voor de beoordeling van onderlinge verbanden (Nexus Assessment) en de beoordeling van transformatieve verandering (Transformative Change Assessment), – gezien het verslag van het Milieuprogramma van de Verenigde Naties (UNEP) van 18 februari 2021 getiteld “Making Peace with Nature: a scientific blueprint to tackle the climate, biodiversity and pollution emergencies” (Zorgen voor harmonie met de natuur: een wetenschappelijke blauwdruk om de noodsituaties op het gebied van klimaat, biodiversiteit en verontreiniging aan te pakken), – gezien de publicatie van het Departement Economische en Sociale Zaken van de VN van januari 2022 getiteld “SDG Good Practices: A compilation of success stories and lessons learned in SDG implementation – Second Edition” (Goede praktijken met betrekking tot de SDG’s: een compilatie van succesverhalen en geleerde lessen bij de uitvoering van de SDG’s – Tweede editie), – gezien het rapport van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) van 10 november 2022 getiteld “Global Outlook on Financing for Sustainable Development 2023: No Sustainability Without Equity” (Algemene visie op financiering voor duurzame ontwikkeling in 2023: geen duurzaamheid zonder rechtvaardigheid), – gezien het Human Development Report 2023‑2024 getiteld “Breaking the Gridlock: Reimagining cooperation in a polarized world” (De impasse doorbreken: een nieuwe visie op samenwerking in een gepolariseerde wereld), – gezien het verslag van de Inter-agency Task Force on Financing for Development van de VN van april 2024 getiteld “Financing for Sustainable Development Report 2024: Financing for Development at a Crossroads” (Verslag over de financiering van duurzame ontwikkeling 2024: ontwikkelingsfinanciering op een tweesprong), – gezien het initiatief van de secretaris-generaal van de VN getiteld “SDG Stimulus to Deliver Agenda 2030” (SDG-stimulans ter verwezenlijking van de Agenda 2030) van februari 2023, – gezien het Bridgetown Initiative dat op 23 september 2022 werd gelanceerd, – gezien het One Health Initiative (initiatief “Eén gezondheid”) van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en het gezamenlijke actieplan “Eén gezondheid” (2022‑2026) van de WHO, de Voedsel- en Landbouworganisatie van de VN (FAO), de Wereldorganisatie voor diergezondheid en UNEP, – gezien het voortgangsverslag 2024 van de WHO over het wereldwijde actieplan voor gezond leven en welzijn voor iedereen, – gezien het Spotlight-initiatief om geweld tegen vrouwen en meisjes uit te bannen, – gezien de vrijwillige richtsnoeren van de FAO voor duurzame kleinschalige visserij in de context van de voedselzekerheid en de uitroeiing van armoede, – gezien de topconferentie voor een nieuw mondiaal financieel pact die in juni 2023 plaatsvond in Parijs, – gezien de SDG-top 2023, die plaatsvond in september 2023 tijdens de week op hoog niveau in het kader van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, – gezien de Top van de Toekomst die op 22 en 23 september 2024 plaatsvond in New York en het resultaat daarvan, het Pact voor de Toekomst, dat de verbintenis inhoudt om 56 acties uit te voeren om duurzame ontwikkeling te versnellen en te financieren, en de twee bijlagen daarbij, het mondiaal digitaal pact en de verklaring over toekomstige generaties, – gezien de vierde Internationale Conferentie inzake ontwikkelingsfinanciering, die van 30 juni tot en met 3 juli 2025 plaatsvond in Sevilla (Spanje), – gezien het verslag van het Sustainable Development Solutions Network van januari 2025 getiteld “Europe Sustainable Development Report 2025: SDG Priorities for the New EU Leadership” (Verslag over duurzame ontwikkeling in Europa 2025: SDG-prioriteiten voor het nieuwe leiderschap van de EU), – gezien de onlinedatabank “SDG Acceleration Actions” (Maatregelen ter versnelling van de SDG’s), – gezien de bestaande nationale en regionale initiatieven die de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen aanmoedigen, – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien de gezamenlijke beraadslagingen van de Commissie ontwikkelingssamenwerking en de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid overeenkomstig artikel 59 van het Reglement, – gezien het verslag van de Commissie ontwikkelingssamenwerking en de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid ( A10‑0125/2025 ), A. overwegende dat de Agenda 2030 en de 17 SDG’s met hun 169 streefdoelen en 247 indicatoren het enige wereldwijd gedeelde en politiek overeengekomen kader vormen voor empirisch onderbouwde beleidsvorming om gemeenschappelijke uitdagingen aan te pakken en in de drie dimensies ervan – economische, sociale en ecologische duurzaamheid – op evenwichtige en geïntegreerde wijze duurzame ontwikkeling tot stand te brengen; B. overwegende dat VN-lidstaten hebben toegezegd de SDG’s tegen 2030 te zullen verwezenlijken; overwegende dat slechts 17 % van de SDG-streefdoelen op schema ligt en bijna de helft minimale of matige vooruitgang vertoont, en dat de vooruitgang bij meer dan een derde tot stilstand is gekomen of zelfs is gedaald tot onder het referentieniveau van 2015; overwegende dat de belangrijke stappen die op cruciale gebieden reeds zijn gezet, duidelijk maken dat er dringende maatregelen nodig zijn om deze alarmerende trend om te buigen en een stimulans moeten zijn om de SDG’s volledig uit te voeren; C. overwegende dat de uitvoering van de Agenda 2030 impliceert dat economische ontwikkeling samengaat met sociale rechtvaardigheid, good governance en eerbiediging van de mensenrechten; overwegende dat de gevolgen van de COVID‑19-pandemie, het nieuwe geopolitieke landschap, escalerende conflicten, geopolitieke spanningen, de overschrijding van de grenzen van de planeet, de toenemende afhankelijkheid van grondstoffen en kritieke mineralen, de negatieve effecten van de klimaatverandering en het biodiversiteitsverlies, en de verschillende crises op verschillende gebieden de voortgang op weg naar verwezenlijking van de SDG’s ernstig belemmeren; D. overwegende dat het aantal mensen dat in de armste landen van de wereld bijkomend in extreme armoede zal terechtkomen, wordt geschat op 175 miljoen tegen 2030, onder wie 89 miljoen vrouwen en meisjes (16) ; overwegende dat personen met een handicap kwetsbaarder zijn voor armoede door slechtere kansen op werk en onderwijs, lagere lonen en hogere kosten voor levensonderhoud; overwegende dat verdere collectieve actie dringend nodig is om armoede aan te pakken; E. overwegende dat de SDG’s universeel en ondeelbaar zijn en van toepassing zijn op alle actoren, met inbegrip van het maatschappelijk middenveld, de sociale partners, en de publieke en particuliere sector; overwegende dat deze actoren stelselmatig moeten worden betrokken bij het ontwerpen en uitvoeren van beleid in verband met de SDG’s; overwegende dat de inzet van de particuliere sector voor de SDG’s de mogelijkheid biedt om de schaal van ontwikkelingsacties en de duurzaamheid ervan te vergroten door banen te creëren, economische groei te stimuleren en armoede uit te bannen; F. overwegende dat de EU heeft bevestigd zich ondubbelzinnig in te zullen zetten voor de Agenda 2030 en de bijbehorende SDG’s; overwegende dat de voortgang op weg naar de verwezenlijking van de SDG-streefdoelen ongelijk is verdeeld over de Europese landen en dat het afgelopen decennium in veel dimensies van duurzame ontwikkeling geen noemenswaardige vooruitgang is geboekt, waarbij de groeiende armoede en ongelijkheid tussen en binnen landen een bedreiging vormen voor de duurzame ontwikkeling; overwegende dat uit het meest recente voortgangsverslag van het 8e milieuactieprogramma blijkt dat de EU voor de meeste indicatoren niet op koers ligt om de streefdoelen te halen (17) ; overwegende dat Commissie heeft erkend dat er op EU-niveau meer vooruitgang moet worden geboekt ten aanzien van tal van SDG’s en dat er meer dan ooit tevoren vaart moet worden gezet achter de uitvoering van de SDG’s, met bijzondere aandacht voor kwetsbare mensen; G. overwegende dat de Commissie nog geen overkoepelende strategie voor de uitvoering van de Agenda 2030 op EU-niveau of financieringsplan voor de SDG’s heeft opgesteld; overwegende dat de Commissie heeft toegezegd een “overheidsbrede” aanpak te zullen hanteren bij de uitvoering van de SDG’s en dat haar werkprogramma de verwezenlijking van de Agenda 2030 moet bevorderen; overwegende dat de EU het goede voorbeeld moet geven bij het waarborgen van de welvaart voor huidige en toekomstige generaties wereldwijd; H. overwegende dat het politiek forum op hoog niveau 2025 van 14 tot en met 23 juli 2025 bijeen zal komen onder auspiciën van de Economische en Sociale Raad; overwegende dat het politiek forum op hoog niveau 2025 gericht zal zijn op het bevorderen van duurzame, inclusieve en wetenschappelijk en empirisch onderbouwde oplossingen voor de Agenda 2030 en de bijbehorende SDG’s en het streven om niemand aan zijn lot over te laten; overwegende dat het diepgaande evaluaties zal uitvoeren van SDG 3 (verzeker een goede gezondheid en promoot welzijn voor alle leeftijden), SDG 5 (bereik gendergelijkheid en empowerment voor alle vrouwen en meisjes), SDG 8 (bevorder aanhoudende, inclusieve en duurzame economische groei, volledige en productieve tewerkstelling en waardig werk voor iedereen), SDG 14 (behoud en maak duurzaam gebruik van oceanen, zeeën en maritieme hulpbronnen) en SDG 17 (versterk de implementatiemiddelen en revitaliseer het wereldwijd partnerschap voor duurzame ontwikkeling); I. overwegende dat gezondheid een onmisbare basis voor het welzijn van mensen vormt; overwegende dat gezondheid een toestand van volledig fysiek, geestelijk en sociaal welbevinden is, waarbij het niet alleen maar gaat om het niet aanwezig zijn van ziekten of gebreken (18) ; overwegende dat de COVID‑19-pandemie alleen al tien jaar vooruitgang in de wereldwijde levensverwachting teniet heeft gedaan (19) ; overwegende dat niet-overdraagbare ziekten – waaronder hart- en vaatziekten, kanker, diabetes, dementie en chronische ziekten van de luchtwegen – tot de belangrijkste doodsoorzaken wereldwijd behoren; overwegende dat de verkeersveiligheid ook aanleiding geeft tot bezorgdheid; J. overwegende dat luchtverontreiniging een belangrijke factor is voor niet-overdraagbare ziekten en wereldwijd verantwoordelijk is voor bijna 7 miljoen sterfgevallen, waarbij meer dan negen van de tien sterfgevallen zich voordoen in lager- en middeninkomenslanden; overwegende dat luchtverontreiniging op EU-niveau ondanks de geboekte vooruitgang nog steeds het grootste risico voor de milieugezondheid vormt en elk jaar honderdduizenden vroegtijdige sterfgevallen veroorzaakt; K. overwegende dat gendergelijkheid van het allergrootste belang is voor eerlijke, inclusieve en duurzame ontwikkeling; overwegende dat er nog steeds sprake is van grote en hardnekkige ongelijkheden, hoewel er vooruitgang is geboekt; overwegende dat het versterken van de rechten van vrouwen, het versterken van de positie van vrouwen en meisjes, het ter discussie stellen van bevooroordeelde sociale normen, het uitbannen van schadelijke praktijken en het aanpakken van discriminatie noodzakelijk zijn om SDG 5 te bevorderen; L. overwegende dat de bescherming van de arbeidsrechten afkalft en de inkomensongelijkheid groeit; overwegende dat de mondiale banenkloof in 2024 uitkwam op 402 miljoen, terwijl 240 miljoen werkenden over de hele wereld worstelen met extreme vormen van armoede (20) ; overwegende dat vrouwen en jongeren vaker werkloos zijn; overwegende dat meer dan een op de vijf jongeren geen werk heeft en geen onderwijs of opleiding volgt (21) ; M. overwegende dat oceanen meer dan 70 % van de oppervlakte van onze planeet bedekken en het grootste ecosysteem vormen; overwegende dat de oceanen een vitale rol spelen bij het regelen van het klimaat, economische activiteit mogelijk maken en voorzien in het levensonderhoud van ruim 3 miljard mensen; overwegende dat de oceanen ’s werelds grootste bondgenoot zijn in de strijd tegen klimaatverandering, daar deze 50 % van de zuurstof genereren die de wereld nodig heeft, 25 % van alle kooldioxide-emissies absorberen en 90 % van de overtollige warmte opvangen die door deze emissies wordt gegenereerd, maar dat de absorptiecapaciteit afneemt; overwegende dat 40 % van de oceanen zwaar te lijden heeft onder verontreiniging, uitgeputte visbestanden, verlies van kusthabitats en andere menselijke activiteiten; overwegende dat de secretaris-generaal van de VN tijdens de VN-oceaanconferentie in 2022 een “noodtoestand in de oceanen” heeft uitgeroepen; overwegende dat een inclusief oceaanbeheer onder meer gebaseerd moet zijn op mensenrechten, sociaal rechtvaardig moet zijn en gendergelijkheid moet bevorderen; N. overwegende dat de jaarlijkse investeringskloof voor de verwezenlijking van de SDG’s momenteel 4 biljoen USD bedraagt; overwegende dat de buitenlandse directe investeringsstromen naar ontwikkelingslanden zijn afgenomen en dat de geldovermakingen en officiële ontwikkelingshulp (ODA) slechts beperkt zijn gestegen (22) ; O. overwegende dat het gebrek aan financiële middelen een belangrijke belemmering vormt voor het bereiken van gendergelijkheidsresultaten; overwegende dat gendergelijkheid van fundamenteel belang is om de beloften van duurzaamheid, welvaart, sociale rechtvaardigheid, vrede en menselijke vooruitgang waar te maken; overwegende dat zinvolle en duurzame financiële toezeggingen en versterkte begrotingsprocessen van fundamenteel belang zijn voor de ondersteuning van de uitvoering van wetgeving, beleid en genderresponsieve diensten om gendergelijkheid in het kader van alle SDG 5-streefdoelen te bevorderen (23) ; P. overwegende dat laag-, midden- en hooginkomenslanden na een decennium van snelle schuldopbouw ongekend hoge schulden hebben, waardoor hun vermogen om te investeren in de verwezenlijking van de SDG’s en in een efficiënte aanpak van de klimaatuitdagingen wordt beperkt; overwegende dat ongeveer 60 % van de laaginkomenslanden al in een schuldencrisis verkeert of een hoog risico loopt om in een schuldencrisis terecht te komen (24) ; overwegende dat de bestaande begrotingsruimte in ontwikkelingslanden met een zware schuldenlast verder wordt beperkt door externe schokken, zoals natuurrampen, verschillende aspecten van schuldbeheer, hogere financieringskosten en het ontbreken van een gunstig internationaal klimaat voor de mobilisatie van binnenlandse middelen; Q. overwegende dat illegale geldstromen, uitholling van de belastinggrondslag, winstverschuiving en corruptie hebben geleid tot een wereldwijde daling van de inkomsten en een ander belangrijk obstakel vormen voor duurzame ontwikkeling; overwegende dat er meer internationale belastingsamenwerking en -regels nodig zijn om deze uitdagingen aan te pakken; R. overwegende dat de EU en haar lidstaten met ongeveer 42 % van de totale officiële ontwikkelingshulp de grootste donor van ontwikkelingslanden zijn; overwegende dat de EU zich ten doel heeft gesteld om gezamenlijk 0,7 % van haar bruto nationaal inkomen (bni) aan officiële ontwikkelingshulp te besteden; overwegende dat de collectieve officiële ontwikkelingshulp van de EU in 2023 0,57 % van het bni bedroeg, waarbij slechts vier lidstaten het overeengekomen streefcijfer haalden en verschillende andere lidstaten hun officiële ontwikkelingshulp ongekend verlaagden; overwegende dat de EU-begroting voor officiële ontwikkelingshulp naar schatting ten minste 200 miljard EUR moet bedragen tijdens het volgende meerjarig financieel kader om het afgesproken streefdoel te halen; overwegende dat de Global Gateway een strategisch instrument is en het potentieel heeft om een reeks onderling verbonden SDG’s te bevorderen, met name door middel van internationale partnerschappen en investeringen in vervoer, energie, digitale infrastructuur, gezondheid en onderwijs; S. overwegende dat de politieke inzet van de EU in het kader van beleidscoherentie voor ontwikkeling kracht werd bijgezet in de nieuwe Europese consensus over ontwikkeling van 2017, waarin beleidscoherentie voor ontwikkeling wordt aangemerkt als cruciaal element van de strategie van de EU voor de verwezenlijking van de SDG’s en als belangrijke bijdrage aan de bredere doelstelling van beleidscoherentie voor duurzame ontwikkeling; overwegende dat beleidscoherentie voor duurzame ontwikkeling een benadering is die de economische, sociale en ecologische dimensie van duurzame ontwikkeling in alle stadia van de binnenlandse en internationale beleidsvorming integreert; T. overwegende dat de nieuwe Amerikaanse regering een aantal zeer verontrustende en schadelijke beslissingen heeft genomen op het gebied van internationale ontwikkeling en humanitaire hulp, waarvan de meest vermeldenswaardige de opschorting van 83 % van de financiering voor programma’s in het kader van het Amerikaans Bureau voor Internationale Ontwikkeling (USAID) betreft; overwegende dat naar schatting 54 miljard USD aan contracten voor buitenlandse hulp wordt geraakt; overwegende dat de opschorting van USAID-financiering en de bezuinigingen op de wereldwijde hulp door verschillende lidstaten langetermijngevolgen zullen hebben voor de ontwikkelingsagenda van de wereld en de verwezenlijking van de SDG’s; Stand van zaken 1. herhaalt sterk en onwrikbaar gehecht te zijn aan de volledige en onmiddellijke verwezenlijking van alle SDG’s, hun streefdoelen en de Agenda 2030 als geheel, met name gezien de verslechterende geopolitieke, sociale, economische en ecologische situatie; bevestigt zijn sterke betrokkenheid bij het Pact voor de Toekomst, dat een cruciale stap is om de VN nieuw leven in te blazen en de SDG’s te verwezenlijken; 2. betreurt dat de wereldgemeenschap ver achter op schema ligt wat betreft de verwezenlijking van de Agenda 2030 en het bereiken van de SDG-streefdoelen; erkent de onderlinge verwevenheid en afhankelijkheid van de 17 SDG’s en beseft dat verwezenlijking van de Agenda 2030 en daarna vraagt om brede en versnelde actie met betrekking tot alle SDG’s; onderstreept dat de littekens van de COVID‑19-pandemie, hoogoplopende conflicten, geopolitieke spanningen, noodsituaties op sociaal, gezondheids- en humanitair gebied alsmede de toenemende negatieve gevolgen van klimaatverandering aanzienlijke belemmeringen vormen voor de verwezenlijking van de SDG-streefdoelen en dat alle actoren meer inspanningen moeten leveren om tegemoet te komen aan de werkelijke behoeften; 3. erkent dat de vertraging bij de verwezenlijking van de SDG’s wordt verergerd door de aanzienlijke vooruitgangskloof tussen verschillende groepen landen, met name in de armste en meest kwetsbare landen en regio’s; benadrukt dat de huidige ongelijke vooruitgang wordt verergerd door de opschorting van de USAID-financiering en door bezuinigingen op de wereldwijde hulpbudgetten door EU-lidstaten en andere OESO-landen; benadrukt dat ontwikkelingssamenwerking hoog op de agenda moet blijven staan om de wereld op koers te houden om de SDG’s te verwezenlijken; 4. onderstreept dat het beleid voor de verwezenlijking van de SDG’s in laag- en middeninkomenslanden sterk wordt belemmerd door hoge schuldniveaus en hoge schuldaflossingskosten; wijst ook op de beperkingen van de mondiale financiële architectuur en de ontoereikende internationale steun; benadrukt dat deze landen dringend meer financiële middelen en budgettaire ruimte nodig hebben om veel meer investeringen in de SDG’s mogelijk te maken; benadrukt dat er wereldwijde samenwerking nodig is om de mondiale financiële architectuur te hervormen, met name met het oog op de vierde Internationale Conferentie inzake ontwikkelingsfinanciering die van 30 juni tot en met 3 juli 2025 in Sevilla plaatsvond; 5. benadrukt de dringende behoefte aan internationale samenwerking en beslissende transformatieve actie om onze samenlevingen en economieën stevig op koers te zetten om de SDG’s te verwezenlijken en de drievoudige planetaire crisis van klimaatverandering, biodiversiteitsverlies en verontreiniging aan te pakken; benadrukt dat de SDG’s moeten worden bereikt op een rechtvaardige manier die de grenzen van de planeet eerbiedigt; benadrukt dat sociale duurzaamheid, onder meer door mondiale ongelijkheden te verminderen, de toegang tot essentiële diensten te waarborgen en sociale inclusie te bevorderen, moet worden opgenomen in alle inspanningen om de SDG’s uit te voeren; 6. verwelkomt als eerste stap de meest recente versie van het Bridgetown-initiatief wat betreft klimaatactie, waarin erop wordt aangedrongen nog eens 500 miljard USD per jaar vrij te maken voor klimaatmitigatie en -adaptatie in de ontwikkelingslanden; wijst er evenwel op dat dit nog steeds niet volstaat; verzoekt de EU en haar lidstaten dan ook met klem ernaar te streven nog eens 1,3 biljoen USD per jaar uit te trekken voor klimaatmitigatie en -adaptatie alsmede verlies en schade, door middel van publieke concessionele instrumenten die geen schulden creëren, in overeenstemming met de “Baku to Belém Roadmap” die is overeengekomen tijdens COP29; 7. herhaalt dat internationale samenwerking een fundamentele voorwaarde is om mondiaal vooruitgang te boeken met de SDG’s tegen 2030 en daarna en dat in die samenwerking prioriteit moet worden gegeven aan het versterken van de veerkracht, stabiliteit en autonomie van partnerlanden, met name in Afrika, door kansen voor economische en menselijke ontwikkeling te bevorderen en de nadruk weer te leggen op kernprioriteiten zoals voeding, gezondheidszorg en onderwijs; benadrukt dat er, ondanks de moeilijkheden die de huidige geopolitieke situatie met zich meebrengt, speciale aandacht moet uitgaan naar regio’s en gemeenschappen die het verst achterop zijn geraakt, om ervoor te zorgen dat niemand aan zijn lot wordt overgelaten; waarschuwt ervoor dat de gevolgen van nietsdoen of verder uitstel voornamelijk zouden worden gedragen door de meest kwetsbaren, maar ook schade zouden berokkenen aan de wereld als geheel; 8. onderstreept hoe belangrijk ononderbroken toegang tot hoogwaardige klimaat- en milieugegevens en de nakoming van internationale rapportageverplichtingen zijn voor wetenschappelijk en empirisch onderbouwde beleidsvorming; stelt met bezorgdheid vast dat de recente geopolitieke ontwikkelingen erop wijzen dat de mondiale klimaatinfrastructuur kwetsbaar is; benadrukt bovendien dat de samenwerking tussen de EU en mondiale instellingen, het IPCC en de VN moet worden versterkt om ervoor te zorgen dat zowel het EU- als het mondiale beleid gebaseerd blijft op de meest recente klimaatwetenschap; 9. erkent hoe belangrijk door landen geleide strategieën voor duurzame ontwikkeling zijn voor de verwezenlijking van de SDG’s; erkent dat benaderingen van duurzame ontwikkeling moeten worden afgestemd op de specifieke lokale context; benadrukt in dit verband de belangrijke rol van lokale en regionale overheden bij het definiëren, uitvoeren en monitoren van lokale acties en strategieën die bijdragen aan de wereldwijde verwezenlijking van de SDG’s; benadrukt bovendien dat de doeltreffende uitvoering van de SDG’s de betrokkenheid van een breed scala aan belanghebbenden vereist alsook sterkere sociale en institutionele partnerschappen, publieke en particuliere investeringen, samenwerking en gedeelde verantwoordelijkheid tussen publieke actoren, een grotere betrokkenheid van burgers, goed onderwijs en een bredere interactie tussen de publieke en de particuliere sector, de wetenschap en het maatschappelijk middenveld; 10. benadrukt dat het leiderschap van de EU van cruciaal belang blijft voor de wereldwijde uitvoering van de SDG’s, met name in het licht van de diverse geopolitieke uitdagingen en aanhoudende crises; benadrukt dat de EU en haar lidstaten meer het voortouw moeten nemen bij de coördinatie van de wereldwijde inspanningen om stagnatie of achteruitgang om te buigen en de verwezenlijking van de SDG’s te vergemakkelijken en te versnellen, en tegelijkertijd een betrouwbare partner moeten blijven die doeltreffende en duurzame hulp verstrekt; benadrukt de belangrijke rol van de Europese Green Deal bij de uitvoering en de verwezenlijking van de SDG’s; 11. benadrukt dat er voldoende financiële middelen moeten worden vrijgemaakt voor SDG-relevante transformaties en dat beleidscoherentie en inclusiviteit op alle bestuursniveaus moeten worden bevorderd, onder meer door bij beleidsvorming en bij effectbeoordelingen door de Commissie prioriteit te geven aan de SDG’s; 12. verzoekt de EU-instellingen hun gevestigde toezeggingen na te komen om gendermainstreaming en een intersectioneel perspectief op alle EU-beleidsmaatregelen en -financiering toe te passen; betreurt het dat landen nog steeds 44 % van de gegevens missen die nodig zijn om SDG 5 te volgen en dat meer dan 80 % van de landen geen gegevens heeft over ten minste één SDG 5-streefdoel (25) ; benadrukt daarom dat de nationale bureaus voor de statistiek moeten worden versterkt en dat hun mondiale coördinatie en samenwerking moeten worden verbeterd om te zorgen voor goed onderbouwde beleidsvorming en dat de resterende lacunes op het gebied van gendergegevens moeten worden gedicht; 13. onderstreept de grote rol van de VN en het jaarlijkse politiek forum op hoog niveau bij de monitoring en evaluatie van de uitvoering van de Agenda 2030 en de SDG’s; is van oordeel dat het politiek forum op hoog niveau 2025 moet worden benut om te zorgen voor politieke oriëntatie op hoog niveau en een nieuw elan voor het opvoeren van de inspanningen en het versnellen van de actie om de doelstellingen tegen 2030 te verwezenlijken; SDG’s waarvoor in het kader van het politiek forum op hoog niveau 2025 een diepgaande evaluatie zal worden verricht SDG 3. Verzeker een goede gezondheid en promoot welzijn voor alle leeftijden 14. betreurt de minimale of matige vooruitgang bij de meeste streefdoelen van SDG 3 en het steeds tragere tempo dat sinds 2015 op meerdere belangrijke gebieden wordt waargenomen; stelt met bezorgdheid vast dat minder dan 10 % van de streefdoelen van SDG 3 op schema ligt en dat waarschijnlijk minder dan een derde tegen 2030 zal worden gehaald; stelt zeer verontrust vast dat de EU ook te maken heeft gehad met tegenslagen bij ongeveer de helft van de indicatoren die Eurostat voor zijn verslag van juni 2024 heeft geanalyseerd; 15. stelt verontrust vast dat de vooruitgang met betrekking tot universele gezondheidszorg vertraging heeft opgelopen, waardoor bijna de helft van de wereldbevolking geen toegang tot essentiële gezondheidsdiensten heeft; vindt het zeer verontrustend dat 2 miljard mensen geen ziektekostenverzekering hebben en in financiële moeilijkheden verkeren als gevolg van de kosten voor gezondheidszorg (26) ; 16. onderstreept dat gezondheidszorgstelsels onder steeds grotere druk komen te staan als gevolg van de vergrijzing van de wereldbevolking, een kwalitatief slechte gezondheidszorginfrastructuur en het wereldwijde tekort aan gezondheidswerkers, en herinnert eraan dat deze uitdagingen moeten worden aangepakt als we vooruitgang willen boeken op weg naar universele gezondheidszorg; beklemtoont dat er over de hele wereld aanzienlijke verschillen bestaan met betrekking tot het passende aantal gezondheidswerkers, waarbij laaginkomenslanden te maken hebben met de laagste dichtheid en spreiding; stelt vast dat in 54 landen, in meerderheid hooginkomenslanden, 1,8 miljoen gezondheidswerkers extra nodig zijn om de huidige voor leeftijd gestandaardiseerde dichtheid te handhaven (27) ; benadrukt de kwetsbaarheid van gezondheidswerkers die te maken hebben met een toenemende werklast, burn-outs en geestelijke gezondheidsproblemen; pleit voor gerichte ondersteuning, opleiding en maatregelen om eerstelijnsprofessionals te beschermen en de responscapaciteit in noodgevallen te versterken; 17. benadrukt dat verschillende in elkaar grijpende crises, de negatieve gevolgen van klimaatverandering en biodiversiteitsverlies voor de gezondheid, de economische instabiliteit, armoede, hardnekkige ongelijkheden, met name onder kwetsbare bevolkingsgroepen en regio’s, en de steeds krappere middelen, ondanks de toenemende vraag naar gezondheidsdiensten, de gezondheidscrisis dreigen te verergeren, de mondiale gezondheidsbeveiliging dreigen te ondermijnen en de vooruitgang bij het behalen van de SDG 3-streefdoelen verder dreigen te belemmeren; 18. betreurt de desastreuze uitwerking van de COVID-19-pandemie op de mondiale volksgezondheid en op de vooruitgang bij de verwezenlijking van de SDG 3-streefdoelen; benadrukt dat de COVID‑19-pandemie grootschalige en langdurige tekortkomingen in gezondheidszorgstelsels aan het licht heeft gebracht en heeft laten zien hoe belangrijk het is om de crisisparaatheid, de crisisresponscapaciteit en de veerkracht van gezondheidszorgstelsels te vergroten; benadrukt dat gezondheidsbedreigingen zich niet aan landsgrenzen houden en dat een lokale noodsituatie op gezondheidsgebied snel kan escaleren tot een wereldwijde pandemie, waardoor er een gecoördineerde wereldwijde reactie en versterkte internationale samenwerking door middel van robuuste multilaterale volksgezondheidsinstellingen, met name de WHO, nodig is; 19. betreurt ten zeerste het besluit van de VS om zich terug te trekken uit de WHO en de ontmanteling van gezondheidsprogramma’s in het kader van USAID; onderstreept dat deze beslissing ernstige gevolgen zal hebben voor het leven van mensen en voor de mondiale toegang tot gezondheidsdiensten, waardoor zwakke plekken in mondiale gezondheidssystemen worden blootgelegd en verergerd, verschillen op het gebied van gezondheidszorg toenemen en middelen onder druk komen te staan, met langetermijngevolgen voor de veiligheid en veerkracht van de mondiale gezondheidszorg; benadrukt dat deze terugtrekking een ernstige belemmering zal vormen voor de vooruitgang bij de verwezenlijking van SDG 3 doordat deze ten koste gaat van de capaciteiten voor het monitoren van gezondheidsbedreigingen, de internationale coördinatie, middelen en leiderschap bij de aanpak van gezondheidscrises en de bevordering van eerlijke toegang tot gezondheidszorg voor iedereen; verzoekt de VS terug te komen op het besluit om zich terug te trekken uit de WHO; 20. erkent dat de inspanningen ter bestrijding van overdraagbare ziekten zoals hiv/aids, tuberculose, malaria en verwaarloosde tropische ziekten de afgelopen decennia tot aanzienlijke vooruitgang hebben geleid; is echter bezorgd over de toename van het aantal gevallen van malaria en tuberculose en over het feit dat er, ondanks de behaalde resultaten, nog steeds ongelijkheid bestaat en bedreigingen blijven ontstaan, waardoor veel bevolkingsgroepen in een kwetsbare positie verkeren en de wereldwijde inspanningen worden verzwakt; betreurt het ten zeerste dat de verstoring van hiv/aids-programma’s twintig jaar vooruitgang ongedaan kan maken, wat kan leiden tot meer dan 10 miljoen gevallen van hiv/aids en 3 miljoen sterfgevallen extra (28) ; pleit voor een doeltreffender uitvoering van beleid en programma’s om de besmettingsgraad verder terug te dringen en de toegang tot behandeling en preventie te verbeteren, met name in minder ontwikkelde landen; 21. stelt vast dat miljarden mensen nog steeds lijden aan verwaarloosde tropische ziekten, waarbij het in tal van landen ontbreekt aan adequate toegang tot behandeling, waaruit blijkt dat de capaciteiten op het gebied van preventie, paraatheid en reactie van de EU en haar partners – met name in het Globale Zuiden – dringend moeten worden versterkt om ervoor te zorgen dat iedereen voordeel heeft van de wereldwijde inspanningen; dringt aan op stimulansen ter bevordering van onderzoek en ontwikkeling op het gebied van geneesmiddelen tegen tropische ziekten; dringt er bij de EU op aan proactieve maatregelen te treffen om innovatie aan te moedigen en de beschikbaarheid van geneesmiddelen te versnellen; 22. stelt met bezorgdheid vast dat de mondiale moedersterfte sinds 2015 nagenoeg onveranderd is gebleven hoewel er verbetering is opgetreden op het gebied van vakkundige geboortebegeleiding, en het neonataal sterftecijfer en het sterftecijfer van kinderen onder de vijf jaar wereldwijd zijn afgenomen; wijst op de grote verschillen tussen laaginkomens- en hooginkomenslanden en de ernstige situatie in kwetsbare landen waar de situatie alarmerend tot zeer alarmerend is; roept op tot doortastende maatregelen in alle lidstaten en in het kader van het extern optreden van de EU om aanzienlijke vooruitgang te boeken met het streefdoel om de moedersterfte in 2030 terug te dringen, te zorgen voor universele toegang tot seksuele en reproductieve gezondheidszorg, met inbegrip van toegang tot hoogwaardige kraamzorg voor moeders, vakkundige geboortebegeleiding, obstetrische hulp in noodgevallen, alomvattende pre- en postnatale zorg, gezinsplanning en legale abortus; 23. wijst erop dat de afname van het aantal tienerbevallingen en toegang tot moderne voorbehoedsmiddelen niet alle vrouwen en meisjes in gelijke mate ten goede komen; wijst op de aanhoudende sociale, economische en regionale ongelijkheden die de verbreding van positieve trends verhinderen; dringt er bij de EU op aan om bij voorrang de toegang tot veilige en doeltreffende voorbehoedsmiddelen en tot legale abortuszorg in alle lidstaten te waarborgen en daartoe bij te dragen door middel van haar extern beleid; herhaalt zijn oproep om het recht op veilige en legale abortus op te nemen in het Handvest van de grondrechten van de EU; 24. herinnert eraan dat de volledige verwezenlijking van seksuele en reproductieve gezondheid en rechten en het handhaven van de lichamelijke autonomie van vrouwen en meisjes van cruciaal belang zijn voor het bereiken van gendergelijkheid; benadrukt dat seksuele en reproductieve gezondheid en rechten integraal deel uitmaken van universele gezondheidszorg en van cruciaal belang zijn voor de verwezenlijking van SDG 3, met name streefdoel 3.7; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat seksuele en reproductieve gezondheid en rechten in EU-initiatieven en -programma’s voor universele gezondheidszorg worden opgenomen; 25. betreurt het dat de vooruitgang met betrekking tot de negen vrijwillige mondiale doelstellingen die zijn overeengekomen in het wereldwijde monitoringkader inzake niet-overdraagbare ziekten traag en ongelijkmatig is; benadrukt dat zonder een verhoogd gebruik van deze effectieve interventies de helft van alle landen het SDG-streefdoel voor 2030 om voortijdige sterfte als gevolg van niet-overdraagbare ziekten met een derde terug te dringen, niet zal halen; roept daarom op tot versterkte, gecoördineerde en sectoroverstijgende maatregelen ter voorkoming en beheersing van niet-overdraagbare ziekten om het lijden te verminderen en vroegtijdige sterfte te voorkomen; dringt er voorts op aan prioriteit te geven aan de uitvoering van het “Best Buys”-beleid van de WHO om de primaire risicofactoren voor niet-overdraagbare ziekten, waaronder tabaksgebruik, ongezonde eetgewoonten, schadelijk alcoholgebruik, druggebruik en lichamelijke inactiviteit, aan te pakken; dringt voorts aan op de volledige toepassing van de Kaderovereenkomst voor de bestrijding van tabaksgebruik van de WHO in alle landen die de overeenkomst hebben ondertekend; 26. verzoekt de Commissie de EU-luchtkwaliteitsnormen volledig af te stemmen op de richtsnoeren van de WHO in overeenstemming met de richtlijn luchtkwaliteit (29) ; wijst erop dat duurzame steden en gemeenschappen, en in het bijzonder de aanpak van luchtverontreiniging in stedelijke gebieden, van vitaal belang zijn bij het bevorderen van gezondheid en welzijn, aangezien meer dan de helft van de wereldbevolking inmiddels in steden woont; 27. roept op tot versterkte, gecoördineerde en holistische actie, meerjarige en op maat gemaakte planning en substantiële investeringen om te komen tot universele gezondheidszorg; benadrukt de noodzaak om de gezondheidszorgstelsels en het medisch personeelsbestand te versterken, te zorgen voor gelijke toegang tot hoogwaardige gezondheidszorgdiensten en veilige, doeltreffende en betaalbare geneesmiddelen en vaccins, ziektepreventie en -behandeling te bevorderen, innovatieve oplossingen te ontwikkelen en inclusieve en veerkrachtige gezondheidszorgstelsels op te bouwen; roept ook op tot actie om verzwarende milieufactoren aan te pakken, het aantal ziekten en sterfgevallen als gevolg van gevaarlijke chemicaliën en verontreiniging te verminderen, de risico’s van opkomende en terugkerende zoönotische epidemieën en pandemieën te verminderen en antimicrobiële resistentie te bestrijden; onderstreept de noodzaak om organisaties voor sociale en solidaire gezondheidszorg te ondersteunen en sociale gezondheidsdeterminanten en ongelijkheden in de toegang tot hoogwaardige zorg en diensten aan te pakken, met inbegrip van diensten op het gebied van seksuele en reproductieve gezondheid, met name voor kwetsbare bevolkingsgroepen zoals vrouwen en meisjes met een handicap, waarbij bijzondere aandacht uitgaat naar rechtstreeks getroffen regio’s en plattelands- en afgelegen gemeenschappen; 28. benadrukt de noodzaak van horizontale programmering in het gezondheidsbeleid en van investeringen in paraatheid voor gezondheidsbedreigingen en in veerkrachtige openbare gezondheidsstelsels; dringt erop aan meer te investeren in onderzoek en ontwikkeling op het gebied van vaccins en geneesmiddelen voor overdraagbare en niet-overdraagbare ziekten die hoofdzakelijk in ontwikkelingslanden voorkomen teneinde toegang te verschaffen tot betaalbare essentiële geneesmiddelen en vaccins; betreurt dat in 2022 20,5 miljoen kinderen verstoken zijn gebleven van levensreddende vaccins (30) ; stelt vast dat er sprake moet zijn van eerlijke toegang tot vaccins wil de mondiale reactie doeltreffend zijn; dringt erop aan gebruik te maken van initiatieven als Global Gateway om investeringen in de lokale productie van geneesmiddelen en medische technologieën te bevorderen en toekomstige noodsituaties in de volksgezondheid te voorkomen door de capaciteiten over de hele wereld te versterken; 29. bevestigt zijn inzet voor de “één gezondheid”-benadering; is van oordeel dat toepassing van de “één gezondheid”-benadering van vitaal belang is om vooruitgang te boeken met betrekking tot SDG 3; onderstreept voorts dat de Commissie en de lidstaten de mondiale gezondheidsstrategie van de EU volledig moeten uitvoeren en de uitvoering ervan moeten monitoren en regelmatig verslag moeten uitbrengen aan het Parlement over de verwezenlijking van de bijbehorende doelstellingen; 30. herinnert eraan dat de toegang tot betaalbare geneesmiddelen van goede kwaliteit ook afhangt van de overdracht van technologie en kennis; benadrukt daarom de flexibiliteiten in de Overeenkomst inzake de handelsaspecten van de intellectuele eigendom van de WHO (Trips), die in de Verklaring van Doha zijn bevestigd, als legitieme beleidsmaatregelen die regeringen kunnen gebruiken om de volksgezondheid te beschermen en te bevorderen door beperkingen en waarborgen te stellen aan de handhaving van intellectuele-eigendomsrechten; dringt er bij de EU op aan ervoor te zorgen dat dit doel volledig wordt ondersteund door haar handelsovereenkomsten met ontwikkelingslanden; 31. beklemtoont dat milieurisico’s verantwoordelijk zijn voor een kwart van de wereldwijde ziektelast (31) ; wijst erop dat de gezondheid van mens en dier volgens de “één gezondheid”-benadering afhankelijk is van de gezondheid van de aarde en dat een gezond leefmilieu een universeel mensenrecht en een fundamentele pijler is voor duurzame ontwikkeling en menselijk welzijn; is verheugd over de brede steun in de Algemene Vergadering van de VN voor de erkenning van het recht op een schoon, gezond en duurzaam milieu als universeel mensenrecht (32) en dringt aan op de doeltreffende bescherming ervan op EU-niveau; benadrukt dat de gevaarlijkste chemische stoffen moeten worden verboden, waaronder hormoonontregelende stoffen, en dat PFAS-chemicaliën die nooit afbreken moeten worden uitgebannen, waarbij het gebruik ervan alleen mag worden toegestaan wanneer dat van essentieel belang is voor kritieke sectoren, zoals medische apparatuur, geneesmiddelen en producten die nodig zijn voor de dubbele transitie naar een klimaatneutrale en digitale economie; benadrukt dat ook de uitvoer van in de EU verboden chemische bestrijdingsmiddelen naar derde landen moet worden verboden; 32. vestigt de aandacht op de toenemende gezondheidsrisico’s als gevolg van de klimaatcrisis, waaronder een toename van hittegerelateerde ziekten, ademhalingsziekten en hart- en vaatziekten, en de verspreiding van vector- en watergedragen ziekten; dringt aan op specifieke inspanningen om kwetsbare bevolkingsgroepen, zoals ouderen, kinderen, personen met reeds bestaande aandoeningen, personen met een handicap en leden van gemeenschappen met lage inkomens, die onevenredige klimaatgerelateerde gezondheidsrisico’s lopen, te beschermen; dringt aan op de uitvoering van gelokaliseerde hitteactieplannen, toegankelijke opvangplaatsen en gerichte outreachactiviteiten tijdens extreme weersomstandigheden; 33. benadrukt bovendien dat extreme weersomstandigheden de gezondheidszorginfrastructuur, de energievoorziening en de toeleveringsketens verstoren, en daarmee de toegang tot acute medische verzorging en behandeling bemoeilijken; benadrukt dat moet worden geïnvesteerd in klimaatbestendige gezondheidszorgstelsels, met rampenbestendige infrastructuur, hernieuwbare energiebronnen bij medische faciliteiten en robuuste water- en rioleringsstelsels; dringt aan op de integratie van systemen voor vroegtijdige waarschuwing, mobiele gezondheidsposten en gedecentraliseerde zorgmodellen op gemeenschapsbasis om de continuïteit van zorgverlening tijdens klimaatnoodtoestanden te waarborgen; verzoekt de Commissie en de lidstaten om klimaatbestendigheid op te nemen in alle beleidsmaatregelen op het gebied van de volksgezondheid en de nationale gezondheidsstrategieën; spoort het gebruik aan van op de SDG’s afgestemde indicatoren om de gezondheidseffecten van de klimaatverandering te monitoren en vorm te geven aan de adaptatiestrategieën op EU- en nationaal niveau; SDG 5. Bereik gendergelijkheid en empowerment voor alle vrouwen en meisjes 34. is ernstig bezorgd over de trage vooruitgang op weg naar gendergelijkheid, waarbij de meeste indicatoren niet op schema liggen, waardoor verdere achteruitgang dreigt voor gendergelijkheid en vrouwenrechten, onder meer door acties die de burgerruimte voor vrouwenrechtenverdedigers verkleinen; is van mening dat bezuinigingen op ontwikkelingshulp nu al een negatief effect hebben op de emancipatie van vrouwen en gendergelijkheid; herhaalt dat gendergelijkheid zowel een afzonderlijk doel is als een katalysator voor de vooruitgang van de andere SDG’s; roept de EU ertoe op een krachtige internationale voortrekkersrol te spelen bij de bevordering van gendergelijkheid en vrouwenrechten door middel van beleid en financiële bijstand; 35. dringt aan op versnelde, gerichte maatregelen om een einde te maken aan alle vormen van geweld en intimidatie jegens vrouwen en meisjes, met inbegrip van seksueel en gendergerelateerd geweld en door technologie gefaciliteerd gendergerelateerd geweld, alsook om een einde te maken aan schadelijke praktijken zoals kindhuwelijken, huwelijken op jonge leeftijd en gedwongen huwelijken, zogeheten eergerelateerd geweld, sterilisatie en vrouwelijke genitale verminking; herinnert eraan dat meer dan 230 miljoen meisjes en vrouwen vrouwelijke genitale verminking hebben ondergaan (33) , en betreurt het feit dat uit nieuwe schattingen een toename van 30 miljoen gevallen blijkt ten opzichte van 2016 (34) ; blijft ernstig bezorgd over de hoge moedersterfte wereldwijd, vooral in laag- en middeninkomenslanden; benadrukt dat verkrachting een van de meest wijdverbreide mensenrechtenschendingen blijft en dringt aan op de vaststelling van een gemeenschappelijke definitie van verkrachting op basis van het ontbreken van instemming; benadrukt dat de SDG 5-streefdoelen ook een belangrijke rol moeten spelen in de betrekkingen van de EU met andere landen; 36. benadrukt dat vrouwen onevenredig zwaar worden getroffen door klimaatverandering, met name in de minst ontwikkelde landen en plattelandsgebieden; onderstreept dat deze onevenredige impact hun levensonderhoud, gezondheid en veiligheid ernstig bedreigt, onder meer door een grotere voedsel- en wateronzekerheid, een grotere blootstelling aan gendergerelateerd geweld in het kader van van klimaatgerelateerde ontheemding en migratie, en een grotere economische instabiliteit door de afhankelijkheid van klimaatgevoelige sectoren; benadrukt dat vier op de vijf personen die door de klimaatcrisis ontheemd raken, vrouwen en meisjes zijn (35) ; dringt erop aan in klimaatactieplannen steun voor vrouwen op te nemen en ervoor te zorgen dat vrouwen op alle niveaus deelnemen aan de besluitvorming over het klimaat; dringt erop aan gezondheidszorgstelsels te versterken om klimaatgerelateerde ziekten bij vrouwen aan te pakken, en onderwijs over klimaatadaptatie te bevorderen; kijkt uit naar het nieuwe genderactieplan in het kader van het UNFCCC; verzoekt de Commissie en de lidstaten een leidende rol op zich te nemen bij de vaststelling van een nieuw ambitieus en doeltreffend genderactieplan tijdens de COP30; 37. betreurt het dat de seksuele en reproductieve rechten van vrouwen wereldwijd nog altijd beperkt zijn en benadrukt hoe belangrijk het is de barrières te slechten die verhinderen dat vrouwen beslissingen nemen over anticonceptie, toegang tot gezondheidszorg en seksuele instemming, en erkent dat sociaal-economische factoren, onderwijs en geografische ligging van grote invloed zijn op het vermogen van vrouwen om deze rechten uit te oefenen; herinnert aan de toewijding van de EU aan het bevorderen, het beschermen en het garanderen van de uitoefening van het recht van elk individu om volledige zeggenschap te hebben, en in vrijheid en verantwoordelijkheid te beslissen over zaken die haar of zijn seksualiteit en seksuele en reproductieve rechten aangaan, zonder discriminatie, dwang of geweld; waarschuwt ervoor dat streefdoelen van SDG 5 niet zullen worden gehaald als universele toegang tot seksuele en reproductieve gezondheid en rechten niet wordt gegarandeerd in de EU en wereldwijd, en dringt er bij de EU op aan deze vraag prioriteit geven in beleid en financiering, en het recht op legale en veilige abortus te verankeren in het Handvest van de grondrechten van de EU; herhaalt dat alle vrouwen toegang moeten hebben tot seksuele en reproductieve gezondheidszorg, onder meer voor gezinsplanning, informatievoorziening en voorlichting, en roept op tot de integratie van reproductieve gezondheid in nationale strategieën en programma’s; dringt erop aan meer te investeren op deze gebieden om toegang tot alomvattende en niet-discriminerende zorg te waarborgen; 38. dringt aan op voortzetting van de financiering van programma’s die gericht zijn op het bevorderen van de rechten, de empowerment en de autonomie van vrouwen en de bestrijding van alle vormen van gendergerelateerd geweld; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat gender als belangrijke of hoofddoelstelling wordt opgenomen in 85 % van alle nieuwe acties in het kader van het externe optreden en dat 20 % van de officiële ontwikkelingshulp in elk land wordt toegewezen aan programma’s met gendergelijkheid als een van de voornaamste doelstellingen; verzoekt de Commissie voorts te zorgen voor de stelselmatige uitvoering van grondige genderanalyses, genderspecifieke gegevensverzameling, genderresponsieve budgettering en gendereffectbeoordelingen; 39. betreurt het dat de hulp van donoren van de Commissie voor ontwikkelingsbijstand (DAC) van de OESO voor gendergelijkheid in 2022 is gedaald, waarmee na een decennium van groei voor het eerst sprake is van een daling (36) ; merkt op dat slechts 4 % van de toewijsbare officiële ontwikkelingshulp gendergelijkheid als voornaamste doelstelling had (37) ; benadrukt dat er extra middelen moeten worden vrijgemaakt om de voortgang naar gendergelijkheid te hervatten; betreurt dat sinds de introductie van het GAP III slechts 3,8 % van alle genderresponsieve/-gerichte acties gendergelijkheid als hoofddoelstelling heeft en achterblijft bij het in de NDICI-verordening vastgestelde streefcijfer van 5 % (38) ; verzoekt de lidstaten en de Commissie het aantal EU-acties met bevordering van gendergelijkheid als een van de voornaamste doelstellingen aanzienlijk te verhogen; verzoekt de EU de financiering voor multilaterale fondsen voor gendergelijkheid, zoals UN Women, en voor seksuele en reproductieve gezondheid, zoals het VN-Bevolkingsfonds en het Wereldfonds voor de bestrijding van aids, tuberculose en malaria, te verhogen; 40. wijst erop dat vrouwen in het algemeen de meeste onbetaalde huishoudelijke en zorgtaken verrichten, wat huishoudens met een laag inkomen opzadelt met onevenredig zware lasten en bijdraagt aan de armoede, ongelijkheid, onzekere levensomstandigheden en een lagere arbeidsparticipatie onder vrouwen; dringt erop aan het recht van elke vrouw om werk en privéleven met elkaar in evenwicht te brengen krachtiger te bevorderen op basis van gezamenlijke verantwoordelijkheid en arbeidsomstandigheden die de combinatie van werk, gezin en privéleven vergemakkelijken; roept op tot versnelde inspanningen om de loon- en de pensioenkloof tussen mannen en vrouwen te dichten, waaronder in de zorgeconomie, en om horizontale en verticale arbeidsmarktsegregatie aan te pakken; pleit voorts voor inspanningen om ervoor te zorgen dat vrouwen volledig, gelijkwaardig en betekenisvol kunnen deelnemen aan en een leidende rol kunnen spelen in besluitvormingsfuncties en -kansen in de publieke en de particuliere sector, onder meer met betrekking tot alle aspecten van vrede en veiligheid; pleit voor verdere bevordering van de participatie van vrouwen op het gebied van wetenschap, technologie, engineering en wiskunde; 41. erkent de dringende noodzaak om te reageren op negatieve ontwikkelingen die de vooruitgang op het gebied van gendergelijkheid in de EU belemmeren, waaronder gendergerelateerd geweld, en op het heersende seksistische politieke discours; is in dit verband ingenomen met de routekaart voor vrouwenrechten van de Commissie als kompas voor toekomstige EU-maatregelen op dit gebied, zowel binnen als buiten de Unie, en voor het vormgeven van de nieuwe strategie voor gendergelijkheid vanaf 2026; benadrukt dat deze routekaart de uitvoering van wetgevings- en niet-wetgevingsmaatregelen gericht op meer vooruitgang en verantwoording met betrekking tot SDG 5 moet bevorderen en roept op tot een sterkere betrokkenheid van de lidstaten; dringt aan op een alomvattende aanpak ten aanzien van seksuele en reproductieve gezondheidszorg, intersectionele discriminatie en de bescherming van kwetsbare vrouwen; 42. betreurt het toenemende aantal onrechtmatige aanvallen tegen maatschappelijke organisaties, met name vrouwenrechtenorganisaties, zowel in de EU als wereldwijd; benadrukt dat een beschermingsmechanisme voor mensenrechtenverdedigers in de EU moet worden ingesteld, met bijzondere aandacht voor vrouwen, lhbtiq+-personen en mensenrechtenverdedigers op het gebied van seksuele en reproductieve gezondheid en rechten; dringt aan op de volledige uitvoering van gendergelijkheidsbeleid (genderactieplan, gendergelijkheidsstrategie), ook van de componenten daarvan met betrekking tot seksuele en reproductieve gezondheid en rechten, en dringt erop aan adequate financiering uit te trekken voor die uitvoering, ook voor organisaties op het gebied van vrouwenrechten en seksuele en reproductieve gezondheid en rechten, en op voorlichting over gezinsplanning, betaalbare anticonceptie, gratis, veilige en legale abortus en kraamzorg voor moeders; benadrukt dat vrouwenrechtenorganisaties systematisch ondergefinancierd blijven en minder dan 1 % van de wereldwijde officiële ontwikkelingshulp ontvangen; 43. erkent dat ondanks de vooruitgang 122 miljoen meisjes wereldwijd nog steeds niet naar school gaan (39) ; benadrukt dat gelijke toegang tot onderwijs van essentieel belang is voor duurzame ontwikkeling, armoedebestrijding en economische welvaart, aangezien hiermee meisjes en vrouwen in staat worden gesteld volledig deel te nemen aan de maatschappij; pleit voor de opneming van genderresponsieve strategieën in het onderwijsbeleid om deze ongelijkheden aan te pakken; verzoekt de lidstaten te zorgen voor voorlichting op basis- en middelbare scholen dat gericht is op de bestrijding van gendergerelateerd geweld en genderstereotypering; onderstreept dat investeringen in onderwijs voor meisjes grote voordelen oplevert voor de komende generaties, door rechtstreeks bij te dragen tot de verwezenlijking van hun grondrechten en bescherming tegen alle vormen van geweld, alsook door bij te dragen aan een beter welzijn voor de hele samenleving; 44. erkent de onevenredige kwetsbaarheid van vrouwen en meisjes in conflictsituaties en tijdens humanitaire crisis, onder meer in de vorm van een verhoogd risico op seksueel en gendergerelateerd geweld, ontheemding en de ontwrichting van essentiële diensten; wijst nogmaals op de cruciale rol die vrouwen en meisjes vervullen bij vredesopbouw, conflictoplossing en wederopbouw in de nasleep van conflicten, en benadrukt hun essentiële deelname aan vredesonderhandelingen en besluitvormingsprocessen, zoals uiteengezet in de agenda voor vrouwen, vrede en veiligheid; 45. pleit voor een krachtiger beleid en doortastendere maatregelen ter bevordering van de toegang tot grond, kredieten, ondernemerschap en onderwijs, alsook tot werkgelegenheid en gezondheidszorg, met name voor vrouwen en meisjes die zich in kwetsbare omstandigheden bevinden, vrouwen met een handicap, zwangere vrouwen en vrouwen in plattelandsgebieden; 46. neemt nota van de lessen die zijn getrokken uit het gezamenlijk verslag 2024 getiteld “Are we getting there? A synthesis of the UN system evaluations of SDG 5”, waaronder het belang van daadwerkelijke betrokkenheid van mannen en jongens bij programma’s en initiatieven die hen voorlichten en ondersteunen bij de gedragsverandering die nodig is om de streefdoelen te halen, en een duurzamere en volledigere prioritering van de streefdoelen in een humanitaire context; 47. betreurt de achteruitgang van lhbtiq+-rechten en de transfobie die een bedreiging vormt voor gendergelijkheid; hekelt het feit dat tussen 2021 en 2022 drie anti-lhbtiq+-organisaties alleen al een inkomen van 1 miljard USD rapporteerden, tegenover 8 000 begunstigden van subsidies voor lhbtiq+-personen die in totaal 905 miljoen USD ontvingen (40) ; waarschuwt voor de zorgwekkende toename van antigenderfinanciering waarmee wordt beoogd de geleidelijke vooruitgang van vrouwen- en lhbtiq+-rechten in de afgelopen decennia teniet te doen; 48. verzoekt de EU om bekeringscentra in de lidstaten te verbieden en al het mogelijke te doen om deze praktijk overal te voorkomen; SDG 8. Bevorder aanhoudende, inclusieve en duurzame economische groei, volledige en productieve tewerkstelling en waardig werk voor iedereen 49. stelt verontrust vast dat van de SDG’s waarvoor in het kader van het politiek forum op hoog niveau 2025 een diepgaande evaluatie zal worden verricht, de streefdoelen van SDG 8 het meest te kampen hebben met stagnatie of achteruitgang; 50. is bezorgd over de achteruitgang in het afgelopen decennium van de arbeidsrechten, de vrijheid van vereniging en de rechten inzake collectieve onderhandeling, en wijst op de negatieve gevolgen daarvan voor de sociale rechtvaardigheid en de inspanningen om productieve werkgelegenheid en fatsoenlijk werk voor iedereen te bevorderen; overwegende dat een vijfde van de wereldbevolking in landen woont waar een hoge mate van ongelijkheid heerst (41) ; bevestigt dat de sociale maatregelen moeten worden versterkt om de ongelijkheid aan te pakken overeenkomstig het beginsel dat niemand aan zijn lot wordt overgelaten, rekening houdend met de sociale gevolgen van inflatie, de stijgende druk op de begroting, de geopolitieke spanningen en de risico’s van klimaatverandering en extreme weersomstandigheden voor de gezondheid en veiligheid van werknemers; benadrukt het belang van een rechtvaardige transitie voor de decarbonisatie van de economie, om ervoor te zorgen dat de transitie voor alle betrokkenen zo eerlijk en inclusief mogelijk verloopt; 51. dringt aan op krachtiger beleid en doortastende maatregelen om inclusieve en duurzame economische ontwikkeling te bevorderen; dringt er bij de EU en de mondiale partners op aan gebruik te maken van instrumenten zoals de Global Gateway om meerdere financieringsbronnen aan te boren, waaronder investeringen uit de particuliere sector, sociale en milieunormen te eerbiedigen en het scheppen van fatsoenlijke banen te bevorderen, zodat de inkomensongelijkheid wordt teruggedrongen en niemand achterblijft; erkent de rol van particuliere financiering om de financieringskloof voor het bereiken van de SDG’s te dichten; benadrukt echter dat overheidsinvesteringen in kritieke diensten zoals gezondheidszorg, onderwijs en sociale bescherming nodig blijven; 52. benadrukt dat het zaak is territoriale ongelijkheden en ongelijkheden op het gebied van huisvesting aan te pakken door de toegang tot betaalbare, toereikende en energie-efficiënte huisvesting te ondersteunen, met name in achtergestelde stedelijke en plattelandsgebieden; pleit voor meer investeringen in geïntegreerd sociaal opbouwwerk, sociale infrastructuur en basisvoorzieningen ter bevordering van sociale cohesie en economische inclusie; pleit voor de ondersteuning van lokale en regionale overheden bij de uitvoering van duurzame, inclusieve en veerkrachtige ontwikkelingsstrategieën die een verband leggen tussen klimaat, gezondheid, huisvesting, mobiliteit en sociale inclusie; 53. stelt bezorgd vast dat de economische groei in veel ontwikkelingslanden langzaam en ongelijk blijft en vaak gehinderd wordt door structurele tekortkomingen, economische ongelijkheden, politieke instabiliteit, externe schokken en de toenemende gevolgen van de klimaatverandering; benadrukt dat lokale initiatieven die gericht zijn op unieke behoeften van de gemeenschap een essentiële rol spelen bij het bevorderen van billijke economische groei; benadrukt dat regionale samenwerking inzake economische corridors de handel, investeringen, duurzame industrialisering en economische diversificatie ten goede komt; 54. pleit voor meer publieke en particuliere investeringen in onderzoek, duurzame bedrijfspraktijken, de groene en de digitale transitie, hoogwaardig onderwijs en de ontwikkeling van vaardigheden, met inbegrip van bij- en omscholing, en voor afstemming daarvan op de marktvraag, alsook voor de ondersteuning van kleine, middelgrote en startende ondernemingen bij de toegang tot financiering en de bevordering van investeringen en innovatie; herhaalt dat bijzondere aandacht moet uitgaan naar de bevordering van de economische empowerment van vrouwen en naar gelijke toegang tot zakelijke kansen; pleit voor inclusief beleid ten behoeve van personen met een handicap op de werkplek; 55. herhaalt het belang van beleid ter ondersteuning van werkgelegenheid, onderwijs en beroepsopleiding voor jongeren; wijst op het belang van de groeiende groep jongeren in het Globale Zuiden voor duurzame ontwikkeling; wijst er met klem op dat het belangrijk is de banden tussen onderwijs, de ontwikkeling van vaardigheden en werkgelegenheid te versterken, om toegang tot fatsoenlijk werk mogelijk te maken op de snel veranderende arbeidsmarkt; 56. benadrukt dat initiatieven die gericht zijn op het stimuleren van economische groei hand in hand moeten gaan met sociale rechtvaardigheid, gendergelijkheid, arbeidsrechten en milieubescherming; verzoekt de EU zich constructief in te zetten voor en te werken aan de goedkeuring van het VN-verdrag inzake bedrijfsleven en mensenrechten; 57. betreurt het feit dat wereldwijd meer dan de helft van de beroepsbevolking een informele baan heeft (42) , hetgeen een aanzienlijke belemmering vormt voor sociale rechtvaardigheid en inclusieve groei; is zeer bezorgd over het feit dat in de minst ontwikkelde landen, in Sub-Saharaans Afrika en in Centraal- en Zuid-Azië, bijna negen van de tien werkenden nog altijd informeel werk verrichten (43) ; 58. merkt op dat, hoewel het bruto binnenlands product een belangrijke indicator van economische prestaties blijft, aanvullende maatstaven in aanmerking moeten worden genomen die de sociale en milieudimensies weerspiegelen om tot een evenwichtigere en beter onderbouwde economische beleidsvorming te komen; 59. pleit voor aanvullende maatregelen om dwangarbeid en mensenhandel uit te bannen en een einde te maken aan elke vorm van kinderarbeid, met inbegrip van de rekrutering en inzet van kindsoldaten; SDG 14. Behoud en maak duurzaam gebruik van oceanen, zeeën en maritieme hulpbronnen 60. wijst op de verontrustende trends op het gebied van mariene verontreiniging, eutrofiëring van kustgebieden, oceaanverzuring, stijgende temperaturen, overbevissing, afnemende mariene biodiversiteit, vernietiging van habitats, onduurzame industriële praktijken, onderwatergeluid en verontreiniging van de binnenwateren, die afzonderlijk en samen een bedreiging vormen voor mariene ecosystemen en kustgemeenschappen, met name in ontwikkelingslanden en kwetsbare regio’s, en het bereiken van de SDG 14-streefdoelen in de weg staan; 61. betreurt het gebrek aan daadwerkelijke vooruitgang bij het behalen van de SDG 14-streefdoelen en de soms verslechterde vooruitzichten in dit verband, met name door het gebrek aan doeltreffende maatregelen in combinatie met toenemende economische druk; stelt verontrust vast dat geen van de streefdoelen van SDG 14 voor 2020 is behaald; is van mening dat de minimale of matige vooruitgang en de hoge mate van stagnatie en regressie betekenen dat de wereldwijde actie qua snelheid en omvang lang niet volstaat om de streefdoelen van SDG 14 tijdig te kunnen behalen; herinnert eraan dat een gelijke verdeling van zowel de baten als de lasten essentieel is voor de uitvoering van SDG 14; 62. merkt op dat SDG 14 een van de slechtst gefinancierde SDG’s is en dat het huidige financieringstekort wordt geschat op ongeveer 150 miljard USD per jaar; benadrukt dat de VN-oceaanconferentie van 2025 een nieuwe impuls moet geven aan het dichten van de bestaande financieringskloof en het creëren van een stabiel en gunstig klimaat voor het mobiliseren van meer financiering voor de verwezenlijking van de streefdoelen van SDG 14; verzoekt de EU en haar lidstaten meer geld uit te trekken voor de bescherming en het herstel van de mariene ecosystemen; verzoekt de Commissie specifieke middelen aan het Europees oceaanpact toe te wijzen voor de bescherming van de oceanen en de rechtvaardige transitie naar een duurzame blauwe economie die kustgemeenschappen, economische groei en de samenleving als geheel ten goede komt; 63. benadrukt de noodzaak om de oceanen als een eenheid te beschermen en duurzaam te gebruiken; pleit voor een holistische benadering waarin milieubescherming en -herstel, welvaart, sociale rechtvaardigheid, duurzaamheid en concurrentievermogen worden geïntegreerd, en voor een alomvattend kader dat als enig referentiepunt dient voor al het oceaangerelateerd beleid; verwacht dat het aanstaande Europese oceaanpact een internationaal voorbeeld zal stellen door al het oceaangerelateerde beleid op holistische wijze te benaderen en te zorgen voor samenhang tussen alle beleidsterreinen die verband houden met de oceanen; 64. is van mening dat er dringend behoefte is aan bindende mondiale maatregelen en een op ecosystemen gebaseerde aanpak om tekortkomingen aan te pakken, maatregelen te versnellen en de gezondheid van de oceanen op lange termijn te waarborgen, ook en vooral onder veranderende klimaatomstandigheden; benadrukt dat dergelijke maatregelen de bescherming van mensenrechten en van onze mariene ecosystemen moeten waarborgen; acht het van groot belang de rechtvaardige transitie naar duurzame visserij te ondersteunen, illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij te bestrijden, het toenemend aantal invasieve uitheemse soorten aan te pakken, de transparantie in de vis- en schaal- en schelpdiersector te vergroten, de rechten van kleinschalige vissers te beschermen, de inspanningen voor het behoud en herstel van de zee te vergroten en een mondiaal verdrag inzake verontreiniging door kunststoffen vast te stellen; herinnert eraan dat de EU-verordening natuurherstel een van de instrumenten is waarmee de EU haar internationale verbintenissen inzake het herstel van mariene en kustecosystemen kan nakomen; 65. dringt aan op krachtigere mondiale maatregelen om de verzuring van de oceanen en het warmtegehalte van de oceanen aan te pakken, teneinde de rol van de oceanen als de belangrijkste koolstofput op de planeet veilig te stellen en het mariene leven en het voedselweb te beschermen; 66. is ingenomen met de aanneming van het VN-verdrag inzake de volle zee (“Biodiversity Beyond National Jurisdiction Agreement” of BBNJ); betreurt echter dat op heden slechts een van de 27 EU-lidstaten dit verdrag heeft geratificeerd; dringt er bij alle lidstaten op aan hun individuele ratificatieprocessen snel af te ronden; verzoekt de partijen hun werkzaamheden ten behoeve van de VN-dialoog over oceanen en klimaatverandering voort te zetten en de snelle uitvoering van de overeenkomst te waarborgen, onder meer door middelen vrij te maken uit het “Global Ocean Programme” van de EU; is ingenomen met het voorstel van de Commissie om het VN-Verdrag voor de volle zee op te nemen in het Unierecht; 67. herinnert aan de toezegging in het kader van streefdoel 3 van het mondiaal biodiversiteitskader van Kunming-Montreal om tegen 2030 ten minste 30 % van de land- en binnenwatergebieden en van de zee- en kustgebieden doeltreffend te beschermen door beschermde gebieden en andere doeltreffende gebiedsgebonden instandhoudingsmaatregelen in te stellen; is van mening dat er meer inspanningen moeten worden verricht voor de verdere uitbreiding van beschermde kust- en mariene gebieden om het streefcijfer van 30 % te halen, en de instandhouding en het duurzame beheer van mariene soorten, habitats, ecosystemen en hulpbronnen te vergemakkelijken; betreurt dat de EU niet op schema ligt om haar streefcijfer te bereiken om tegen 2030 30 % van haar zeegebieden te beschermen; maakt zich zorgen over de toenemende mariene verontreiniging, die tegen 2040 naar verwachting zal zijn verdubbeld of verdrievoudigd; benadrukt dat een groot deel van de verontreinigingsdruk op de oceanen het gevolg is van activiteiten op het land; dringt met klem aan op strengere maatregelen en versnelde uitvoering om een einde te maken aan de mariene verontreiniging, zowel op EU- als op internationaal niveau; benadrukt dat kunststoffen de grootste, schadelijkste en hardnekkigste vorm van zwerfvuil op zee vormen; betreurt het feit dat het allereerste mondiaal bindende instrument inzake verontreiniging door kunststoffen nog niet is vastgesteld; dringt aan op de vaststelling van een ambitieus bindend mondiaal verdrag inzake verontreiniging door kunststoffen bij de hervatting van de intergouvernementele onderhandelingen in 2025; steunt het standpunt van de EU dat de definitieve overeenkomst een streefdoel met betrekking tot de beperking van de productie van primaire kunststofpolymeren moet bevatten; 69. wijst erop dat het belangrijk is vooruitgang te boeken bij het bevorderen van het EU-actieplan om de verontreiniging tot nul terug te brengen, hetgeen belangrijke doelstellingen bevat voor de verbetering van de waterkwaliteit, de vermindering van de afvalproductie en het terugdringen van nutriëntenverlies; merkt op dat slechts 37 % van de Europese oppervlaktewateren in een gezonde ecologische toestand verkeert en dat verontreiniging door nutriënten meer dan 75 miljard EUR per jaar kost (44) ; merkt bovendien op dat volgens het verslag over de monitoring van nulverontreiniging en vooruitzichten 2025 slechts twee van de streefdoelen inzake nulverontreiniging op schema liggen; wijst erop dat de uitvoering en de handhaving van de milieuwetgeving van cruciaal belang zijn voor het behalen van de doelstellingen voor 2030 om de verontreiniging tot nul terug te dringen, en dat er aanvullende maatregelen nodig zijn; herhaalt zijn verzoek aan de Commissie om ambitieuze EU-streefdoelen voor 2030 voor te stellen teneinde de materiaal- en de consumptievoetafdruk van de EU tegen 2050 aanzienlijk te verkleinen en binnen de grenzen van de planeet te brengen, zoals vereist uit hoofde van het 8e milieuactieprogramma; benadrukt voorts dat moderne technologieën, waaronder artificiële intelligentie, moeten worden gebruikt om verontreiniging te monitoren; 70. wijst erop dat het belangrijk is dat bij diepzeemijnbouw het voorzorgsbeginsel wordt toegepast; herhaalt in dit verband zijn steun voor een internationaal moratorium op vergunningen voor commerciële diepzeemijnbouw totdat de effecten van diepzeemijnbouw op het mariene milieu, de biodiversiteit en menselijke activiteiten op zee voldoende zijn bestudeerd en onderzocht (45) ; 71. benadrukt dat de aanhoudende afname van duurzame vispopulaties duidelijk maakt dat er een verbeterd regelgevingskader nodig is, volgens een ecosysteemgerichte aanpak in combinatie met efficiënte, transparante monitoringsystemen, teneinde duurzame visserijpraktijken te bevorderen en illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij te bestrijden; is ingenomen met de WTO-Overeenkomst inzake visserijsubsidies als een belangrijke stap in de richting van het beëindigen van schadelijke subsidies die bijdragen aan overbevissing; verzoekt de WTO-leden die dit nog niet hebben gedaan, hun akten van aanvaarding neer te leggen zodat de Overeenkomst in werking kan treden; dringt er voorts bij de WTO-lidstaten op aan voor het milieu schadelijke subsidies voor maritieme economische activiteiten, waaronder schadelijke visserijsubsidies, geleidelijk af te schaffen; 72. erkent dat duurzame visserijpraktijken waarbij de gemeenschap wordt betrokken, een essentiële rol spelen bij het terugdringen van overbevissing en het waarborgen van de duurzaamheid van de mariene hulpbronnen op lange termijn; herinnert eraan dat veel kleinschalige visserijgemeenschappen nog steeds te maken hebben met marginalisatie en oneerlijke concurrentie; merkt op dat het van essentieel belang is de veerkracht van kust- en eilandgemeenschappen en het potentieel van de blauwe economie te bevorderen, overeenkomstig de milieuwetgeving en -doelstellingen van de EU, door te zorgen voor toegang tot drinkwater, duurzaam vervoer, op regels gebaseerde visserij, duurzaam toerisme, ondernemerschap en een eerlijke toegang tot diensten; verzoekt de Commissie internationale normen inzake duurzame visserij te bevorderen, onder meer om wereldwijd een gelijk speelveld te creëren; 73. verzoekt de EU haar steun voor de oceaanwetenschappen te herbevestigen en op te voeren; is voorstander van het bevorderen van wetenschappelijk onderzoek en de verspreiding van nauwkeurige gegevens, naast de ontwikkeling en uitwisseling van beste praktijken; benadrukt dat het beleid inzake oceaanbeheer samen moet gaan met inheemse en traditionele kennis, wetenschap en maatschappelijke betrokkenheid; pleit voor de ontwikkeling en uitvoering van gebiedsgerichte beheersinstrumenten in combinatie met andere passende instandhoudingsmaatregelen; SDG 17. Versterk de implementatiemiddelen en revitaliseer het wereldwijd partnerschap voor duurzame ontwikkeling 74. verzoekt de EU te blijven pleiten voor multilateralisme en wereldwijd het voortouw te nemen bij het bevorderen van de uitvoering van de SDG’s en de Agenda 2030, en internationale verdragen en overeenkomsten kracht bij te zetten, zoals de Overeenkomst van Parijs, het Verdrag inzake biologische diversiteit en regionale instandhoudingsinitiatieven; 75. benadrukt dat een uitgesproken hernieuwde inzet voor de SDG’s in het huidige lastige en onzekere geopolitieke landschap een duidelijk signaal zal afgeven aan partners over de hele wereld en het mondiale optreden van de EU zal ondersteunen; is bezorgd over de investeringskloof van 4 biljoen USD om de SDG’s te realiseren (46) ; wijst erop dat de inzet van de EU voor de SDG’s moet worden ondersteund door ambitieuze financiële toezeggingen in het volgende meerjarig financieel kader 2028‑2034; verzoekt de EU een versterkte aanpak van ontwikkelingssamenwerking na te streven en andere internationale actoren te mobiliseren en constructief met hen te blijven samenwerken om hun inspanningen op het gebied van duurzame ontwikkeling op te voeren en vrede, gendergelijkheid en menselijke ontwikkeling te ondersteunen; 76. bevestigt nogmaals dat officiële ontwikkelingshulp een cruciale bron van overheidsfinanciering blijft en nog altijd een essentieel instrument is voor armoedebestrijding, het aanpakken van ongelijkheden en het ondersteunen van de meest kwetsbare gemeenschappen, met name in onstabiele landen, door conflicten geteisterde landen en de minst ontwikkelde landen; 77. betreurt de vermindering van de officiële ontwikkelingshulp door verschillende EU-lidstaten; verzoekt alle lidstaten en de mondiale partners zich te blijven inzetten voor officiële ontwikkelingshulp als belangrijke pijler van hun ontwikkelingsbeleid en voldoende financiële middelen uit te trekken om de toezegging gestand te doen om 0,7 % van het bruto nationaal inkomen te besteden aan officiële ontwikkelingshulp en 0,2 % voor officiële ontwikkelingshulp aan de minst ontwikkelde landen; benadrukt voorts dat momenteel slechts 12 % van de officiële ontwikkelingshulp gericht is op kinderen, ondanks hun aanzienlijke aandeel in de bevolking van de landen die officiële ontwikkelingshulp ontvangen; roept ertoe op obstakels weg te nemen, waaronder administratieve lasten, om ervoor te zorgen dat de hulp de meest kwetsbare gemeenschappen kan bereiken; 78. verzoekt de EU zich meer in te zetten voor sterkere financiële verbintenissen voor ontwikkeling en humanitaire hulp op internationaal niveau, met inbegrip van de SDG’s en de Overeenkomst van Parijs, en in het bijzonder de klimaatadaptatie en veerkracht in de meest kwetsbare regio’s te ondersteunen, met inbegrip van kleine eilandstaten in ontwikkeling en de minst ontwikkelde landen; dringt er voorts bij de EU op aan erop toe te zien dat de streefdoelen inzake klimaatfinanciering worden gehaald en prioriteit krijgen in multilaterale onderhandelingen en mondiale partnerschappen; benadrukt dat het bevorderen van de economische belangen van de EU gepaard moet gaan met het creëren van stabiele partnerschappen op basis van wederzijdse belangen, en dat al het externe beleid van de EU moet worden ingebed in het bredere kader van de Agenda 2030, terwijl het ontwikkelingsbeleid van de EU en het gebruik van de officiële ontwikkelingshulp van de EU gericht moeten blijven op armoedeverlichting, zoals gedefinieerd door de Commissie voor ontwikkelingsbijstand van de OESO; 79. wijst erop dat dringend iets moet worden gedaan aan de ondervertegenwoordiging van landen uit het Globale Zuiden in mondiaal bestuur, en dat het zaak is een inclusievere internationale financiële architectuur te stimuleren; is van mening dat Zuid-Zuid- en driehoekssamenwerking cruciaal zijn voor de uitvoering van de Agenda 2030; 80. dringt erop aan dat de VN een spilfunctie moet vervullen binnen het multilaterale systeem met het oog op het creëren van een vreedzaam, eerlijk, gelijkwaardig, inclusief en op regels gebaseerd mondiaal systeem dat voor iedereen werkt en waarbij niemand aan zijn lot wordt overgelaten; spreekt in dit verband zijn steun uit voor snelle en doeltreffende hervormingen van de VN-Veiligheidsraad; benadrukt dat het mondiale beheer van internationale ontwikkelingssamenwerking dringend moet worden herzien en hervormd, met name nu verschillende landen op de mondiale hulp hebben bezuinigd; benadrukt dat hervormingen van het internationale financiële stelsel moeten worden aangedreven door een hernieuwde inzet voor multilateralisme; 81. benadrukt de cruciale rol van partnerschappen met meerdere belanghebbenden en de betekenisvolle betrokkenheid van lokale overheden, het maatschappelijk middenveld en vertegenwoordigers van jongeren en vrouwen bij de verwezenlijking van de SDG-streefdoelen, alsook van de volledige en effectieve deelname van inheemse volkeren en lokale gemeenschappen aan mondiale partnerschappen, in overeenstemming met de VN-Verklaring over de rechten van inheemse volkeren; benadrukt de noodzaak van door jongeren geleide initiatieven, met name in het Globale Zuiden en in door de klimaatverandering getroffen regio’s; 82. erkent de cruciale en veelzijdige rol die maatschappelijke organisaties spelen bij de bevordering van de SDG’s aan de hand van lokaal aangestuurde, contextspecifieke strategieën die de lokale actoren meer zeggenschap geven en zorgen voor een brede, inclusieve participatie op alle niveaus van de samenleving; pleit in dit verband voor een grotere betrokkenheid van kwetsbare gemeenschappen bij het ontwerpen en monitoren van SDG-gerelateerd beleid en voor meer samenwerking, mobilisatie van middelen en deelname van diverse belanghebbenden om de SDG’s vooruit te helpen; pleit voor participatie van en burgerruimte voor het maatschappelijk middenveld om te voorkomen dat overheidsgeld wordt gebruikt voor de financiering van repressieve regimes; wijst erop dat toegang tot structurele financiering nodig is voor de doeltreffende participatie van het maatschappelijk middenveld in de beleidsvorming; 83. pleit voor beter toezicht op de uitvoering van de SDG’s op regionaal en lokaal niveau, waaronder via steun voor vrijwillige lokale evaluaties; benadrukt hoe belangrijk het is de beschikbaarheid van betrouwbare gegevens en de verzameling en het gebruik van naar inkomen, leeftijd, geslacht, handicap en geografie uitgesplitste gegevens te verbeteren; benadrukt dat de statistieken moeten worden gemoderniseerd en de capaciteitsopbouw op het gebied van gegevens in de landen van het Globale Zuiden moet worden versterkt; 84. verzoekt de EU en haar lidstaten steun te verlenen aan wereldwijde schuldverlichting en schuldherstructurering voor ontwikkelingslanden, met name in het Globale Zuiden, rekening houdend met de handels- en ontwikkelingsbeginselen van de VN voor het verantwoord verstrekken en opnemen van overheidskrediet; roept bovendien op tot uitgebreide hervormingen van de mondiale financiële instellingen, waaronder multilaterale ontwikkelingsbanken, om hun doeltreffendheid, billijkheid en verantwoordelijkheid bij het ondersteunen van de uitvoering van de SDG’s te vergroten; benadrukt dat meer nadruk moet worden gelegd op bestaande instrumenten en ontwikkelingsbanken, zoals de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling; 85. benadrukt dat het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking – Europa in de wereld, met inbegrip van de Global Gateway-programma’s, moet worden afgestemd op de SDG’s en de Overeenkomst van Parijs en op indicatoren voor menselijke ontwikkeling; dringt aan op een grotere betrokkenheid en een actievere rol van het Parlement bij het toezicht op de Global Gateway-programma’s, zodat de doeltreffendheid en de juiste uitvoering ervan worden gewaarborgd; 86. dringt aan op een meer strategische en gecoördineerde aanpak van het Global Gateway-initiatief, waarbij strikte criteria worden gehanteerd die aansluiten bij de SDG’s en de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs en de grondbeginselen van de EU, waaronder mensenrechten, good governance, democratie, transparantie en ecologische duurzaamheid; erkent het potentieel van de Global Gateway om bij te dragen aan duurzame ontwikkeling; benadrukt dat de Global Gateway moet beschikken over een transparant planningsproces en duidelijke mechanismen voor het monitoren en evalueren van de impact ervan; 87. benadrukt de noodzaak van duidelijkere communicatie, coördinatie en afstemming van Global Gateway-projecten op het bestaande EU-ontwikkelingsbeleid; wijst erop dat de EIB in dit verband haar samenwerking met andere internationale financiële instellingen en nationale ontwikkelingsbanken moet intensiveren om het effect van haar interventies te maximaliseren en ervoor te zorgen dat haar activiteiten volledig in overeenstemming zijn met de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs en de SDG’s; 88. herhaalt zijn krachtige oproep aan de Commissie en de lidstaten om de samenwerking met partners bij de bestrijding van georganiseerde misdaad, corruptie, illegale geldstromen, schadelijke belastingconcurrentie, belastingontwijking en belastingontduiking te versterken; dringt aan op intensievere samenwerking met ontwikkelingslanden op het gebied van belastingen, onder meer wat betreft capaciteiten, digitalisering en versterking van hun belastingstelsels; is ingenomen met de inrichting van een intergouvernementeel proces tot vaststelling van een VN-verdrag inzake belastingen als nieuw mondiaal kader voor internationale samenwerking op belastinggebied; benadrukt de cruciale rol van progressieve belastingen om inkomsten zeker te stellen voor de financiering van duurzame ontwikkeling; staat achter het besluit van de ministers van Financiën van de G20 om ervoor te zorgen dat zeer vermogende individuen daadwerkelijk worden belast; Vooruitzichten 89. herhaalt dat de SDG’s de enige wereldwijd overeengekomen en alomvattende reeks doelstellingen zijn met betrekking tot de belangrijkste uitdagingen waarmee zowel ontwikkelde als ontwikkelingslanden worden geconfronteerd, en het beste instrument zijn om de onderliggende oorzaken ervan aan te pakken; benadrukt dat de verwezenlijking van de Agenda 2030 afhankelijk is van mondiale samenwerking en geïntensiveerde en versnelde maatregelen door alle actoren; verzoekt de EU haar acties te verdubbelen en het voortouw te nemen bij het boeken van vooruitgang in de vijf jaar voor de deadline van 2030, teneinde de negatieve ontwikkelingen sneller om te buigen en een rechtvaardigere, vreedzamere en duurzamere toekomst voor iedereen te bevorderen; 90. benadrukt dat beleidscoherentie voor ontwikkeling een bindende verplichting is krachtens artikel 208 VWEU, met als doel de economische, maatschappelijke en ecologische dimensies van duurzame ontwikkeling te integreren in alle stadia van de beleidsvormingscyclus, teneinde synergieën tussen beleidsgebieden te bevorderen, mogelijke compromissen in kaart te brengen en de internationale overloopeffecten van het EU-beleid aan te pakken; 91. benadrukt de kans die de SDG’s bieden om een duurzame economie te bevorderen waarin welzijn en de mens centraal staan; benadrukt de noodzaak van een alomvattende aanpak die duurzaamheid en welvaart op lange termijn waarborgt, ook na 2030, in overeenstemming met de uiteenlopende behoeften van en omstandigheden in de verschillende landen; 92. is ingenomen met het Pact voor de Toekomst, waarin 56 acties worden toegezegd voor het versnellen en financieren van duurzame ontwikkeling, voor het waarborgen dat technologie ten goede komt aan de mens en de planeet, voor het investeren in jongeren, voor het ondersteunen van de mensenrechten en gendergelijkheid en voor het transformeren van de mondiale governance; dringt erop aan de toezeggingen die tijdens de Top van de Toekomst zijn gedaan en tot uiting komen in het Pact voor de Toekomst, om te zetten in concrete acties en meetbare streefdoelen; dringt er bij de VN op aan om te beginnen met de voorbereiding van een alomvattende strategie voor de periode na de Agenda 2030, gebaseerd op wereldwijde inzet voor duurzame ontwikkeling; 93. is ingenomen met de resultaten van de vierde internationale conferentie over ontwikkelingsfinanciering in Sevilla als een aanzienlijke inspanning om de internationale financiële architectuur te hervormen, de kosten van leningen aan te pakken en de investeringen op te voeren om de financieringskloof op het gebied van duurzame ontwikkeling te dichten; 94. pleit voor uitvoeringsplannen met concrete tijdpaden voor het bereiken van de SDG’s tegen 2030 en voor het stellen van ambitieuze doelen voor de periode daarna; verzoekt de Commissie in dit verband een voorbeeldfunctie te vervullen en een alomvattende strategie te ontwikkelen, in combinatie met een gestructureerd SDG-uitvoeringsplan met duidelijke en concrete streefdoelen; dringt er bovendien op aan dat het volgende meerjarig financieel kader van de EU volledig in overeenstemming is met de SDG’s; 95. is verheugd over de eerste vrijwillige evaluatie door de EU van de uitvoering van de SDG’s in 2023; is van mening dat zijn conclusies een solide basis kunnen vormen voor een alomvattende EU-strategie met betrekking tot de SDG’s, die een bijgewerkt monitoringsysteem moet omvatten waarin rekening wordt gehouden met de interne en externe impact van de EU op het SDG-proces; dringt erop aan dat dergelijke evaluaties regelmatig worden uitgevoerd en dat met alle conclusies ervan rekening wordt gehouden in voorstellen van de Commissie; 96. is van mening dat de successen in de voortgang van de SDG’s zichtbaar moeten worden gemaakt en als uitgangspunt moeten dienen voor het formuleren van beste praktijken voor de verwezenlijking van de SDG’s; benadrukt in dit verband het belang van inclusieve digitalisering, ook met betrekking tot AI, waarbij wordt voortgebouwd op het mondiaal digitaal pact; is ingenomen met het verslag over menselijke ontwikkeling 2025, dat hierop is gericht; o o o 97. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties en de voorzitter van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Het Europees Parlement, – gezien zijn eerdere resoluties over Oekraïne en over Rusland, – gezien de Haagse Verdragen, het VN-Handvest, de Verdragen van Genève en de aanvullende protocollen daarbij, het Verdrag inzake de voorkoming en de bestraffing van genocide, het Europees Verdrag voor de rechten van de mens, het VN-Verdrag tegen foltering, het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof (ICC) en het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind, – gezien de associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en Oekraïne, anderzijds (1) , die in 2014 werd ondertekend, en de diepe en brede vrijhandelsruimte tussen de Europese Unie en Oekraïne die daar een onderdeel van vormt, – gezien alle relevante resoluties van de Algemene Vergadering en de Veiligheidsraad van de VN, met name Resolutie ES-11/7 van de Algemene Vergadering van de VN van 25 februari 2025, – gezien de verklaring van de NAVO op de top van Washington van 10 juli 2024 en de verklaring op de top van Den Haag van 25 juni 2025, – gezien artikel 136, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat Rusland sinds 24 februari 2022 een wrede, illegale, niet-uitgelokte en ongerechtvaardigde grootschalige aanvalsoorlog tegen Oekraïne voert; B. overwegende dat de Russische agressie tegen Oekraïne niet in februari 2022 is begonnen, maar al in 2014 met de illegale bezetting en annexatie van de Krim en delen van de regio’s Donetsk en Loehansk, met alle ernstige humanitaire, economische en ecologische gevolgen van dien en resulterend in regionale instabiliteit; overwegende dat Rusland de genadeloze en ongerechtvaardigde aanvalsoorlog op elk moment zou kunnen stoppen; C. overwegende dat de Algemene Vergadering van de VN in haar resolutie van 2 maart 2022 de Russische oorlog tegen Oekraïne onmiddellijk heeft aangemerkt als een daad van agressie die in strijd is met artikel 2, lid 4, van het VN-Handvest, en in haar resolutie van 14 november 2022 heeft erkend dat Rusland ter verantwoording moet worden geroepen voor zijn aanvalsoorlog, en juridisch en financieel aansprakelijk moet worden gesteld voor zijn internationaal onrechtmatige handelingen en daarbij ook alle aangerichte schade dient te vergoeden; D. overwegende dat Rusland in 2025 tot nu toe meer dan 20 000 drones tegen Oekraïne heeft ingezet, dat wil zeggen ongeveer 3 500 per maand, wat neerkomt op een verhoging van 350 % ten opzichte van het maandelijkse gemiddelde in 2024; overwegende dat door de Russische aanvalsoorlog meer dan 1 050 burgers om het leven zijn gekomen en er nog eens 4 300 mensen gewond zijn geraakt, hetgeen duidelijk bewijs vormt voor het feit dat Rusland het actief op burgers gemunt heeft, onder wie ambulancepersoneel en reddingswerkers – dit in tegenstelling tot het defensieve karakter van het Oekraïense optreden; overwegende dat de recente aanvallen op Kyiv en Dnipro de op een na dodelijkste resp. de dodelijkste aanval waren op deze steden sinds het begin van de Russische invasie, hetgeen haaks staat op de bewering van Rusland dat het geïnteresseerd is in vrede; E. overwegende dat de EU, als reactie op de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne, 17 sanctiepakketten tegen Rusland met een ongekende reikwijdte heeft aangenomen en sancties tegen Rusland zal blijven opleggen om diens vermogen om door te gaan met zijn illegale oorlogsvoering definitief te ondermijnen; overwegende dat de omzeiling van sancties, onder andere via de Russische schaduwvloot, en de onvolledige uitvoering van sancties er in belangrijke mate toe bijdragen dat Rusland zijn aanvalsoorlog kan voortzetten; overwegende dat Rusland ondanks deze en andere sancties zijn aanvalsoorlog tegen Oekraïne voortzet; F. overwegende dat de VS opnieuw de levering van cruciale militaire bijstand aan Oekraïne heeft stopgezet; G. overwegende dat de Russische agressie tegen Oekraïne de grootste gedwongen ontheemding van burgers in Europa sinds de Tweede Wereldoorlog met zich mee heeft gebracht, waarbij 10 miljoen Oekraïners, voornamelijk vrouwen en kinderen, ontheemd zijn, van wie er 7 miljoen een toevluchtsoord hebben gevonden in het buitenland (2) ; H. overwegende dat Rusland zich onverminderd schuldig maakt aan gruwelijke oorlogsmisdrijven tegen onschuldige burgers; overwegende dat volgens de Oekraïense autoriteiten van ongeveer 16 000 Oekraïense burgers bekend is dat ze momenteel worden vastgehouden in Rusland en in de tijdelijk bezette Oekraïense gebieden, hoewel de werkelijke cijfers waarschijnlijk aanzienlijk hoger liggen; overwegende dat meer dan 70 000 Oekraïners, onder wie burgers, kinderen en militairen, officieel als vermist worden beschouwd; I. overwegende dat de Russische autoriteiten systematisch grote aantallen Oekraïense burgers hebben laten verdwijnen, waarbij personen zonder militaire banden op basis van ongegronde en valse aanklachten worden vastgehouden, waarbij hun lot en verblijfplaats onbekend zijn en waardoor hun gezinnen in radeloze onzekerheid verkeren; overwegende dat gedwongen verdwijningen door Rusland deel uitmaken van een wijdverbreide, systematische en gecoördineerde aanval op de Oekraïense burgerbevolking; J. overwegende dat volgens het Bureau van de Hoge Commissaris van de VN voor de mensenrechten in Russische detentiecentra ten minste 29 burgers in gevangenschap zijn omgekomen en dat er sinds februari 2022 maar liefst 170 burgers in gebieden onder Russische controle zijn geëxecuteerd; K. overwegende dat de Russische autoriteiten gedurende het hele proces van gedwongen verdwijningen consequent hebben nagelaten families te informeren over het lot of de verblijfplaats van hun dierbaren; overwegende dat meerdere reacties van diverse autoriteiten evenmin betekenisvolle informatie hebben opgeleverd; L. overwegende dat de Russische autoriteiten systematisch foltering en andere vormen van onmenselijke en vernederende behandeling toepassen op talrijke illegaal vastgehouden Oekraïense burgers; overwegende dat de onafhankelijke internationale onderzoekscommissie van de VN voor Oekraïne bewijs heeft gevonden voor het feit dat Rusland verkrachting en seksueel geweld inzet als middel om mannelijke en vrouwelijke gevangenen te folteren; M. overwegende dat Rusland weigert het aantal Oekraïense krijgsgevangenen dat het momenteel vasthoudt openbaar te maken; overwegende dat de Russische autoriteiten overduidelijk niet voldoen aan hun verplichtingen uit hoofde van de Verdragen van Genève om internationale vertegenwoordigers van het Internationaal Comité van het Rode Kruis (ICRC) toe te staan gevangenen te bezoeken en relevante informatie te verstrekken aan het ICRC, overheidsinstanties en de families van krijgsgevangenen; N. overwegende dat Oekraïense krijgsgevangenen en burgergevangenen worden gefolterd, onder andere in de vorm van uithongering, afranselingen, verschillende soorten dwang, fysiek, seksueel en psychologisch geweld en ontzegging van medische zorg en wettelijke vertegenwoordiging; O. overwegende dat Oekraïne en internationale organisaties sinds februari 2022 honderden executies van Oekraïense krijgsgevangenen door Russische troepen hebben gedocumenteerd; overwegende dat het parket-generaal van Oekraïne onderzoek doet naar de executie van 268 Oekraïense krijgsgevangenen, van wie er 208 op het slagveld zijn geëxecuteerd en 59 in de gevangenis Olenivka; overwegende dat het toenemende aantal executies en het beschikbare bewijsmateriaal suggereren dat deze misdrijven geen geïsoleerde incidenten zijn, maar deel uitmaken van systematisch en doelbewust beleid en ernstige schendingen van het internationaal recht en de mensenrechten inhouden, en oorlogsmisdrijven op grond van de Verdragen van Genève en het Statuut van Rome; P. overwegende dat Oekraïne en Rusland sinds februari 2022 65 uitwisselingen van gevangenen hebben gedaan, waarbij 5 757 personen zijn vrijgelaten, met inbegrip van drie grootschalige uitwisselingen in mei 2025, en dat er nog eens 469 personen zijn vrijgelaten buiten formele uitwisselingsmechanismen; Q. overwegende dat Rusland sinds de bezetting en annexatie van de Krim in 2014 systematisch de Krim-Tataren tot doelwit heeft gemaakt van politiek gemotiveerde vervolgingen, gedwongen verdwijningen, intimidatie en pesterijen; overwegende dat leiders van de Krim-Tataren, journalisten, activisten uit het maatschappelijk middenveld en geestelijken sindsdien te maken hebben met onevenredige repressie, onder meer onder het mom van aanklachten tegen extremisme en terrorisme; overwegende dat deze acties neerkomen op schendingen van de internationale mensenrechten en het internationaal humanitair recht en tot doel hebben de identiteit en aanwezigheid van de inheemse Krim-Tataren uit te wissen; R. overwegende dat Rusland zich weliswaar opwerpt als verdediger van het christelijke geloof en christelijke waarden, maar religieuze rechten in bezette Oekraïense gebieden massaal en systematisch schendt, door een regelrecht verbod op de Oekraïense Grieks-Katholieke Kerk, het doden van ten minste 47 Oekraïense religieuze leiders en het folteren van een nog groter aantal personen, en door de doelbewuste aanval op en vernietiging van religieuze eigendommen door Russische troepen; overwegende dat Rusland tegelijkertijd de orthodoxe kerk van het patriarchaat van Moskou als wapen inzet om religieuze gemeenschappen en de Oekraïense bevolking in ruimere zin te tiranniseren en te controleren; S. overwegende dat de foltering en moord op de Oekraïense journaliste Viktoria Rosjtsjyna in Russische gevangenschap wijst op de ernstige en toenemende gevaren waarmee Oekraïense journalisten die door Russische troepen worden vastgehouden te maken krijgen; overwegende dat anderen, waaronder Iryna Danylovytsj, Dmytro Chyljoek en Iryna en Heorhji Levtsjenko, nog altijd onder levensbedreigende omstandigheden gevangengehouden worden; T. overwegende dat volgens het initiatief “Bring Kids Back UA” en het Yale Humanitarian Research Lab (HRL) sinds februari 2022 ten minste 20 000 en mogelijk tot wel 35 000 Oekraïense kinderen onder dwang naar Rusland en Belarus zijn gedeporteerd of in tijdelijk bezette Oekraïense gebieden worden vastgehouden, waarbij slechts 1 366 Oekraïense kinderen zijn teruggekeerd en van 637 is bevestigd dat ze overleden zijn; overwegende dat wordt aangenomen dat de werkelijke cijfers veel hoger liggen, aangezien deze overdrachten en deportaties voortduren; overwegende dat de financiering van het waarnemingscentrum voor het conflict in Oekraïne van de HRL vanaf 1 juli 2025 door de regering-Trump is verlaagd, waardoor de voortzetting van zijn werkzaamheden in het gedrang komt; U. overwegende dat het ICC sinds 2 maart 2022 een onderzoek uitvoert naar de situatie in Oekraïne en op 17 maart 2023 aanhoudingsbevelen heeft uitgevaardigd tegen Vladimir Poetin, president van de Russische Federatie, en Maria Lvova‑Belova, de zogenaamde commissaris voor kinderrechten in het kabinet van de Russische president, wegens het oorlogsmisdrijf “onwettige deportatie van Oekraïense kinderen”, gevolgd door aanvullende, op 24 juni 2024 uitgevaardigde aanhoudingsbevelen tegen Russische functionarissen; overwegende dat de EU haar steun verleent aan het speciaal tribunaal voor het misdrijf agressie, dat binnen de context van de Raad van Europa wordt opgericht; 1. veroordeelt in de krachtigste bewoordingen de niet-uitgelokte, illegale en ongerechtvaardigde aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne; eist dat Rusland onmiddellijk alle militaire activiteiten in Oekraïne stopzet, zich volledig terugtrekt uit het internationaal erkende grondgebied van Oekraïne, een einde maakt aan gedwongen deportaties, alle gedetineerde en gedeporteerde Oekraïners vrijlaat en Oekraïne en slachtoffers van oorlogsmisdrijven vergoedt; veroordeelt nogmaals de rechtstreekse betrokkenheid van Belarus bij de wrede aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne; 2. bevestigt zijn onwrikbare gehechtheid aan de onafhankelijkheid, soevereiniteit en territoriale integriteit van Oekraïne, binnen ‘s lands internationaal erkende grenzen, en herhaalt zijn beleid van niet-erkenning van de Oekraïense gebieden die tijdelijk door Rusland worden bezet; onderstreept met klem het inherente recht van Oekraïne op zelfverdediging, overeenkomstig artikel 51 van het VN-Handvest, dat het recht inhoudt militaire doelwitten op Russische bodem te bestoken; 3. bekrachtigt zijn niet-aflaatbare solidariteit met de bevolking van Oekraïne bij de heroïsche verdediging van de Oekraïense natie, de Oekraïense staat en onze gedeelde Europese waarden; herhaalt zijn overtuiging dat een sterk, onafhankelijk en democratisch Oekraïne cruciaal is voor de veiligheid, stabiliteit en welvaart van Europa; verzoekt de EU en al haar 27 lidstaten de doeltreffendheid van de militaire steun aan Oekraïne aanzienlijk te verbeteren en deze steun sneller te verlenen, zodat Oekraïne zich op legitieme wijze kan verdedigen tegen de escalerende aanvallen van Rusland op steden en civiele infrastructuur in het hele land, en Oekraïne in een zo sterk mogelijke onderhandelingspositie te brengen; 4. veroordeelt de aanhoudende revisionistische en imperialistische retoriek en ideologie en de perfide propaganda van Vladimir Poetin; hekelt de systematische pogingen van de Russische regering om de geschiedenis, cultuur, taal en identiteit van Oekraïne uit te wissen; veroordeelt in dit verband met klem de vervolging van Oekraïense kunstenaars, zoals blijkt uit de gevangenneming en foltering van leden van het militaire orkest van Marioepol en hun onmenselijke behandeling, en dringt aan op hun onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating; 5. benadrukt dat de grootschalige invasie van Oekraïne door Rusland de vrede en stabiliteit in Europa heeft verstoord en de veiligheid wereldwijd ernstig heeft ondermijnd; onderstreept dat Rusland de grootste en meest directe bedreiging voor de Europese veiligheid blijft; 6. veroordeelt met klem de executie van Oekraïense krijgsgevangenen door Russische troepen, wat een oorlogsmisdrijf en een ernstige schending van de Verdragen van Genève inhoudt; is ontzet over de ontvoering, geïsoleerde detentie en foltering van en moord op de Oekraïense journaliste Viktoria Rosjtsjyna door de Russische Federatie, waaruit de extreme onmenselijkheid en systematische wreedheid van Russen tegen Oekraïense burgers en krijgsgevangenen blijkt; eist dat de Russische Federatie onmiddellijk een einde maakt aan de verminking van en de verwijdering van organen uit de lichamen van overleden burgers en krijgsgevangenen; 7. herhaalt dat Rusland de exclusieve verantwoordelijkheid draagt voor zijn aanvalsoorlog en dat er geen straffeloosheid mag zijn voor schendingen van de mensenrechten, oorlogsmisdrijven of andere schendingen van het internationaal recht door Russische troepen en functionarissen; spreekt zijn diepe verontwaardiging uit over de brute aanvallen van Rusland op burgers en de willekeurige aanvallen op civiele infrastructuur; benadrukt dat de systematische en opzettelijke aanvallen op burgers, en met name de deportatie van kinderen, veel weg hebben van een door de Russische regering georkestreerde en uitgevoerde genocidale strategie; 8. steunt ten volle de lopende onderzoeken van het ICC naar de oorlogsmisdrijven en misdrijven tegen de menselijkheid die door Rusland zijn gepleegd; is ingenomen met het recente akkoord tussen de Raad van Europa en Oekraïne over de oprichting van een speciaal tribunaal voor het misdrijf agressie tegen Oekraïne; beklemtoont dat alle verantwoordelijken voor in Oekraïne gepleegde oorlogsmisdrijven ter verantwoording moeten worden geroepen en benadrukt dat gerechtigheid van essentieel belang is voor een duurzame vrede; spreekt zijn grote bezorgdheid uit over de Amerikaanse sancties tegen het ICC en zijn aanklagers, rechters en personeel, die al de lopende onderzoeks- en vervolgingswerkzaamheden van het ICC ondermijnen en een ernstige aanval vormen op het stelsel van internationale justitie; verzoekt de Commissie onverwijld de blokkeringsverordening in werking te doen treden en dringt er bij de lidstaten op aan zo snel mogelijk meer diplomatieke inspanningen te ondernemen om het ICC te beschermen en te vrijwaren als een onmisbare hoeksteen van het stelsel van internationale justitie; 9. veroordeelt nogmaals de gedwongen deportatie, illegale detentie en onmenselijke behandeling van talloze Oekraïense burgers door Rusland; eist dat Rusland families onmiddellijk nauwkeurige informatie verstrekt over de verblijfplaats en de gezondheidstoestand van gedetineerden en dringt erop aan dat alle Oekraïense burgers die momenteel door de Russische autoriteiten worden gevangengehouden, onmiddellijk worden vrijgelaten; onderstreept dat de gedwongen ontheemding, onwettige detentie en mishandeling van Oekraïense burgers een illustratie zijn van de intrinsieke wreedheid van het Russische regime en van zijn flagrante gebrek aan eerbied voor het menselijk leven; veroordeelt ten stelligste de gruwelijke tactieken die de Russische autoriteiten inzetten tegen Oekraïense burgers zowel als krijgsgevangenen; betreurt het wijdverbreide en systematische gebruik van terreur in de bezette gebieden van Oekraïne, met als doel de burgerbevolking te intimideren, verzet en politieke dissidenten te onderdrukken, burgeractivisme te smoren en de Oekraïense taal en nationale identiteit uit te roeien; 10. veroordeelt de aanhoudende vervolging van Krim-Tataren op de illegaal bezette Krim, met inbegrip van politiek gemotiveerde opsluitingen, foltering, gedwongen verdwijningen en beperkingen van de vrijheid van godsdienst, meningsuiting en vereniging; dringt aan op de onmiddellijke vrijlating van alle Krim-Tataren die om politieke redenen worden gevangengehouden, en dringt er bij de EU en internationale organisaties op aan het toezicht op en de belangenbehartiging namens de inheemse bevolking van de Krim te versterken; 11. dringt er bij Rusland op aan onmiddellijk in te stemmen met en uitvoering te geven aan een alomvattend “allen-voor-allen”-uitwisseling van krijgsgevangenen met Oekraïne, in overeenstemming met zijn verplichtingen in het kader van het internationaal humanitair recht en het Verdrag van Genève betreffende de behandeling van krijgsgevangenen; 12. spreekt zich in de krachtigste bewoordingen uit tegen het gewelddadige optreden van Rusland en de medeplichtigheid van Belarus aan de mishandeling van Oekraïense kinderen, waaronder moord, foltering en strafrechtelijke vervolging, gedwongen overbrenging en deportatie, seksueel misbruik en seksuele uitbuiting, gedwongen russificatie en militarisering; hekelt de gedwongen oplegging van het Russische staatsburgerschap aan de gedeporteerde kinderen en hun door de staat gesteunde adoptie door Russische gezinnen in het kader van een doelbewust beleid van gedwongen assimilatie; betreurt dat de EU het HRL van Yale niet heeft kunnen helpen om voldoende financiering te verkrijgen; verzoekt de lidstaten nauw samen te werken met de Oekraïense autoriteiten en lokale en internationale niet-gouvernementele organisaties en deze te ondersteunen bij hun inspanningen om alle vermiste en gedeporteerde Oekraïense kinderen te documenteren, hun verblijfplaats vast te stellen en hen te repatriëren zodat zij snel met hun ouders of voogden kunnen worden herenigd; wijst erop dat de deportatie van Oekraïense kinderen een ernstige schending van het internationaal humanitair recht is, met name van artikel 49 van het Vierde Verdrag van Genève, en neerkomt op een oorlogsmisdrijf; dringt er bij de EU op aan de verantwoordelijken ter verantwoording te roepen en sancties op te leggen aan personen en entiteiten die bij deze misdrijven betrokken zijn; 13. eist dat Rusland, overeenkomstig zijn verplichtingen uit hoofde van de desbetreffende Verdragen van Genève, het ICRC onmiddellijke toegang verleent tot krijgsgevangenenkampen en andere locaties waar Oekraïense soldaten of burgers worden gevangengehouden; stelt vast dat er een aanzienlijk verschil bestaat in de manier waarop Oekraïne en Rusland de door hen vastgehouden krijgsgevangenen behandelen, waarbij er meldingen zijn van ernstige foltering en mishandeling van Oekraïense militairen, alsmede van ondervoeding, wat in strijd is met het oorlogsrecht en het internationaal humanitair recht; 14. roept de EU en haar lidstaten nogmaals op om de humanitaire en rehabilitatiebijstand voor slachtoffers van Russische gevangenschap op te voeren, met inbegrip van toegang tot medische en psychologische zorg, re-integratiediensten en juridische bijstand; prijst Oekraïense en internationale maatschappelijke organisaties voor hun steun aan families van ontvoerde Oekraïense kinderen, krijgsgevangenen en illegaal vastgehouden burgers; 15. bevestigt nogmaals dat de EU zich vastberaden blijft inzetten voor de wederopbouw van Oekraïne en herhaalt bereid te zijn bij te dragen aan de wederopbouw van de Oekraïense economie en infrastructuur; benadrukt dat de faciliteit voor Oekraïne van strategisch belang is voor het versterken van de veerkracht van Oekraïne, het versnellen van het herstel van Oekraïne en het ondersteunen van Oekraïnes traject naar duurzame ontwikkeling en EU-lidmaatschap; herhaalt zijn vaste overtuiging dat Rusland moet betalen voor de enorme schade die het in Oekraïne heeft aangericht en dringt er derhalve op aan de Russische staatsactiva die in het kader van de EU-sancties of anderszins zijn bevroren, in beslag te nemen en te gebruiken om de verdediging en wederopbouw van Oekraïne te ondersteunen; benadrukt ervan overtuigd te zijn dat hiervoor verschillende legale mogelijkheden beschikbaar zijn en dat het niet ondernemen van actie een onvergeeflijke nalatigheid van de Europese regeringen is; 16. veroordeelt het protocol van de Russische Doema van 24 juni 2025 op grond waarvan de lidstaten van de Organisatie van het Verdrag inzake collectieve veiligheid hun troepen op het grondgebied van andere lidstaten mogen inzetten in geval van gewapende conflicten, bedreigingen, crisissituaties en militaire oefeningen; veroordeelt deze stap als een duidelijke poging van Rusland om zijn niet-aflatende aanvallen op Oekraïne verder op te voeren door een gedwongen mobilisatie van troepen uit naburige en geallieerde staten; 17. veroordeelt ten stelligste de rekrutering en inzet van Cubaanse soldaten, naast de betrokkenheid van Noord‑Koreaanse troepen; 18. dringt er bij alle lidstaten op aan onmiddellijk verdere militaire steun te verlenen en over te gaan tot de gezamenlijke aankoop van extra vermogens, met name luchtafweermechanismen, langeafstandsaanvals- en artilleriesystemen en munitie; dringt er in dit verband bij alle lidstaten op aan een aanzienlijk deel van hun SAFE-investeringsplannen voor defensie te besteden aan bijstand aan Oekraïne; verzoekt de lidstaten en hun defensie-industrieën met klem te investeren in en samenwerkingsverbanden aan te gaan met de defensie-industrie van Oekraïne, onder meer via aanvullende investeringen en de oprichting van joint ventures, om maximaal gebruik te maken van het volledige potentieel van zijn productiecapaciteiten en zo efficiënt mogelijk kritieke uitrusting te produceren; 19. herinnert aan de krachtige verklaringen van verschillende staatshoofden en regeringsleiders van de EU dat er fors aangescherpte sancties zouden volgen als Rusland niet instemt met het door de VS voorgestelde staakt-het-vuren van 30 dagen, en dringt er daarom bij de Raad, de Commissie en de lidstaten op aan gevolg te geven aan hun verklaringen en de doeltreffendheid en impact van de sancties tegen Rusland aanzienlijk te vergroten; is ingenomen met het 17e sanctiepakket van 20 mei 2025, maar verzoekt de lidstaten met klem het volgende sanctiepakket onverwijld goed te keuren; onderstreept dat het strategisch noodzakelijk is nu krachtig op te treden; benadrukt dat eventuele Russische agressie in de toekomst veel grotere negatieve gevolgen voor de wereldwijde veiligheid en economie zal hebben dan de militaire en financiële inspanningen die nu nodig zijn om de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne definitief te beëindigen, verdere Russische agressie te ontmoedigen en een eerlijke, rechtvaardige en duurzame vrede te bewerkstelligen; verzoekt de EU-lidstaten met klem hun schandelijke “business as usual”-benadering stop te zetten en in plaats daarvan met een hernieuwd gevoel van urgentie en doelbewust te handelen; 20. herinnert de Hongaarse en de Slowaakse regering aan het beginsel van loyale samenwerking, op grond waarvan de lidstaten zich moeten onthouden van maatregelen die de verwezenlijking van de doelstellingen van de EU in gevaar kunnen brengen; dringt er daarom bij de Hongaarse en de Slowaakse regering op aan hun buitenlands beleid weer in overeenstemming te brengen met de standpunten en beginselen van de EU, en af te zien van hun herhaalde verzet tegen de inspanningen van de EU om de sancties tegen Rusland aan te scherpen; 21. is van mening dat de EU en gelijkgestemde partners aanzienlijk meer doeltreffende militaire, economische, politieke en diplomatieke inspanningen moeten leveren en maatregelen moeten treffen om Rusland onder druk te zetten om een einde te maken aan zijn aanvalsoorlog, te beginnen met een duurzaam staakt-het-vuren; dringt erop aan dat alle nodige maatregelen worden genomen om te voorkomen dat sancties worden omzeild, met name door de vaartuigen van de Russische “schaduwvloot” aan te pakken; dringt aan op een volledig verbod op Russisch vloeibaar aardgas (lng) en Russische olie en grondstoffen, en op voorlopige maatregelen om Rusland zo min mogelijk in staat te stellen zijn aanvalsoorlog te bekostigen met de uitvoer van energie, met inbegrip van een lager olieprijsplafond en de invoering van een lng-prijsplafond; onderstreept dat het belangrijk is het 18e sanctiepakket onverwijld goed te keuren; verzoekt de lidstaten die de goedkeuring van het meest recente sanctiepakket tegenhouden, het voorbeeld te volgen van andere lidstaten, die met succes alternatieve bronnen voor olie- en gasleveringen hebben aangeboord; benadrukt dat het onaanvaardbaar is dat Russische raketten en onbemande luchtvaartuigen die bij aanvallen worden gebruikt, in het vierde jaar van Ruslands grootschalige oorlog tegen Oekraïne nog steeds sterk berusten op door het Westen geproduceerde componenten; 22. herinnert eraan dat de algemene steun voor Oekraïne voldoende groot moet zijn om de Russische aanvalsoorlog te beëindigen en Oekraïne in staat te stellen zijn volledige bevolking te bevrijden, de volledige controle over zijn grondgebied binnen de internationaal erkende grenzen ervan te herstellen en verdere agressie door Rusland te ontmoedigen; herinnert eraan dat Europa Oekraïne reeds 50 miljard EUR aan militaire hulp heeft verleend, maar onderstreept dat verdere bijstand nodig is en dat dergelijke steun nu grotendeels afhankelijk is van Europa zelf; dringt er bij de lidstaten op aan om vóór de afronding van welke onderhandelingen ook, meer wapens en munitie aan Oekraïne te leveren; hekelt alle pogingen om Oekraïne onder druk te zetten om bezet gebied, waar de bevolking wordt blootgesteld aan voortdurende repressie, geweld, gedwongen verdwijningen, illegale opsluitingen, deportaties en andere vormen van stelselmatige terreur, af te staan; 23. verzoekt de EU persoonlijke sancties op te leggen aan Russische functionarissen die verantwoordelijk zijn voor geweld tegen en foltering van gevangen of vastgehouden Oekraïners; 24. spreekt zijn volledige steun uit voor een rechtvaardige en duurzame vrede in Oekraïne, op basis van door Oekraïne vastgestelde en voor zijn bevolking aanvaardbare voorwaarden; wijst erop dat welk akkoord ook de soevereiniteit en territoriale integriteit van Oekraïne moet beschermen, moet voorkomen dat Rusland zich herbewapent, en de veiligheid van Oekraïne op de lange termijn moet waarborgen; dringt aan op verantwoordingsplicht voor oorlogsmisdrijven en op schadeloosstelling; onderstreept dat aan vredesonderhandelingen een onvoorwaardelijk staakt-het-vuren moet voorafgaan; 25. benadrukt dat de EU en haar lidstaten, in het licht van het gewijzigde standpunt van de VS over de Russische aanvalsoorlog, de belangrijkste strategische bondgenoten van Oekraïne moeten blijven en hun leidende rol bij de ondersteuning van de Oekraïense strijd voor soevereiniteit, vrede en gerechtigheid moeten versterken; verzoekt de EU en haar lidstaten te werken aan het behoud van zo breed mogelijke internationale steun voor Oekraïne, onder meer door coalities te vormen met gelijkgestemde partners van buiten de EU; herhaalt zijn oproep om de eerder aangekondigde, langverwachte en dringend noodzakelijke wapensystemen, zoals de door de nieuwe Duitse leiders beloofde Taurus-raketten, onmiddellijk in aanzienlijke hoeveelheden te leveren; 26. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de Raad van Europa, de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa en de president, de regering en het parlement van Oekraïne, alsmede aan de autoriteiten van Rusland en Belarus.