(Gewone wetgevingsprocedure: tweede lezing) Het Europees Parlement, – gezien het standpunt van de Raad in eerste lezing (15727/2022 – C9-0424/2022), – gezien zijn in eerste lezing geformuleerde standpunt (1) inzake het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2022)0597 ), — gezien artikel 294, lid 7, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de artikelen 67 en 163 van zijn Reglement, 1. hecht zijn goedkeuring aan het standpunt van de Raad in eerste lezing; 2. constateert dat de handeling is vastgesteld overeenkomstig het standpunt van de Raad; 3. verzoekt zijn Voorzitter de handeling samen met de voorzitter van de Raad overeenkomstig artikel 297, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie te ondertekenen; 4. verzoekt zijn secretaris-generaal de handeling te ondertekenen nadat is nagegaan of alle procedures naar behoren zijn uitgevoerd, en met de secretaris‑generaal van de Raad zorg te dragen voor publicatie ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie; 5. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2022)0665 – C9-0350/2022), – gezien Verordening (EG) nr. 2012/2002 van de Raad van 11 november 2002 tot oprichting van het Solidariteitsfonds van de Europese Unie (1) (de “SFEU-verordening”), – gezien Verordening (EU, Euratom) 2020/2093 van de Raad van 17 december 2020 tot bepaling van het meerjarig financieel kader voor de jaren 2021-2027 (2) , en met name artikel 9 (de “MFK-verordening”), – gezien het Interinstitutioneel Akkoord van 16 december 2020 tussen het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie betreffende de begrotingsdiscipline, de samenwerking in begrotingszaken en een goed financieel beheer, alsmede betreffende nieuwe eigen middelen, met inbegrip van een routekaart voor de invoering van nieuwe eigen middelen (3) , en met name punt 10, – gezien het speciaal verslag van de Intergouvernementele Werkgroep inzake klimaatverandering (IPCC) over de opwarming van de aarde met 1,5 °C, zijn speciaal verslag over de klimaatverandering en de bodem en zijn speciaal verslag over de oceanen en de cryosfeer in een veranderend klimaat, – gezien de overeenkomst die op 12 december 2015 is goedgekeurd op de 21e Conferentie van de Partijen bij het UNFCCC (COP21) in Parijs (de Overeenkomst van Parijs), – gezien zijn resolutie van 18 mei 2021 over de herziening van het Solidariteitsfonds van de Europese Unie (4) , – gezien de brief van de Commissie regionale ontwikkeling, – gezien het verslag van de Begrotingscommissie ( A9‑0282/2022 ), 1. betuigt zijn diepste solidariteit met alle slachtoffers, hun families en alle personen die zijn getroffen door de verwoestende overstromingen in Duitsland, België, Nederland, Oostenrijk en Luxemburg, door de vulkaanuitbarsting op het eiland La Palma in Spanje en door de aardbeving op Kreta in Griekenland, alsmede met de nationale, regionale en lokale autoriteiten en niet-gouvernementele organisaties die bij de hulpverlening betrokken zijn; 2. neemt kennis van het besluit en beschouwt de beschikbaarstelling van middelen uit het Solidariteitsfonds van de Europese Unie (SFEU) als een tastbare en zichtbare vorm van solidariteit van de Unie met haar burgers en de regio’s in de getroffen gebieden in Duitsland, België, Nederland, Oostenrijk, Luxemburg, Spanje en Griekenland; 3. onderstreept dat door de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne een enorme behoefte aan noodhulp is ontstaan, zowel in de Unie als in de buurlanden; onderstreept dat de gevolgen van de oorlog, in combinatie met de gevolgen van ernstige natuurrampen in 2022, de reserve voor solidariteit en noodhulp ( Solidarity and Emergency Aid Reserve –SEAR) onder extreme druk hebben gezet; 4. benadrukt dat het aantal noodsituaties en de ernst ervan onvoorspelbaar zijn; herhaalt zijn standpunt dat het jaarlijkse maximumbedrag van de SEAR voor de periode 2021-2027 niet toereikend is om op noodsituaties te reageren; betreurt dat de burgers en regio’s van de lidstaten waarop het voorstel van de Commissie betrekking heeft, wegens budgettaire beperkingen beperkte steun zullen ontvangen die verre van toereikend is om in de behoeften te voorzien; 5. benadrukt dat er dringend financiële steun moet worden vrijgemaakt uit het SFEU om ervoor te zorgen dat de steun de getroffen regio’s tijdig kan bereiken; betreurt tegelijkertijd dat het beschikbare maximumbedrag voor de beschikbaarstelling van middelen uit dit SFEU veel lager is dan het potentiële steunbedrag dat nodig zou kunnen zijn en meer dan een jaar na de gebeurtenissen wordt verleend, als gevolg van de inflexibele regels voor de beschikbaarstelling van middelen uit het SFEU; verzoekt de Commissie daarom verdere mogelijkheden voor aanvullende financiering te onderzoeken; 6. wijst er nogmaals op bezorgd te zijn over het besluit om de reserve voor noodhulp ( Emergency Aid Reserve – EAR) en het SFEU in het huidige meerjarig financieel kader samen te voegen, hetgeen tot ernstige tekortkomingen heeft geleid en de totale beschikbare financiering aanzienlijk heeft verminderd; betreurt dat als gevolg van de regels voor de beschikbaarstelling van middelen uit het SEAR en de beperkingen op vervroegde financiering met SFEU-middelen op basis van artikel 9, lid 5, van de MFK-verordening, aanvullende financiering niet mogelijk is; dringt er bij de Commissie op aan een model te ontwikkelen voor een snellere en tijdigere beschikbaarstelling van middelen uit het SFEU; is van mening dat de beschikbare middelen van het SFEU aanzienlijk moeten worden verhoogd en dat de beschikbaarstelling van middelen uit dat fonds sneller moet kunnen plaatsvinden; is van mening dat dit in het kader van de ambitieuze herziening van het meerjarig financieel kader moet worden geregeld; 7. benadrukt dat de toekenning, het beheer en de uitvoering van EUSF-subsidies moeten geschieden volgens de beginselen van transparantie en goed financieel beheer, met inbegrip van grondige monitoring; verzoekt de Commissie en de lidstaten hun communicatie-inspanningen op te voeren om het publiek bewust te maken van de maatregelen die zijn uitgevoerd met steun uit het SFEU; 8. onderstreept dat een ambitieuze herziening van het meerjarig financieel kader een opsplitsing van de SEAR in twee onderdelen, namelijk de EAR en het SFEU, moet omvatten, en een verhoging van de jaarlijkse kredieten in prijzen van 2018 van 1,2 miljard EUR voor de SEAR als geheel tot 1 miljard EUR voor elk onderdeel; is van oordeel dat dit essentiële extra middelen zou opleveren om in de huidige en nieuwe behoeften te voorzien, met name in het licht van de intensivering en toename van extreme weersomstandigheden en gezien de wereldwijde humanitaire situatie; 9. benadrukt dat de architectuur van het SFEU-mechanisme moet worden herzien om het sneller, flexibeler en wendbaarder te maken, zodat het zijn potentieel als doeltreffend noodhulpinstrument kan waarmaken; dringt daarom aan op een herziening van de SFEU-verordening; 10. hecht zijn goedkeuring aan het bij deze resolutie gevoegde besluit; 11. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit samen met de voorzitter van de Raad te ondertekenen en zorg te dragen voor publicatie ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie ; 12. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie, met inbegrip van de bijlage, te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. BIJLAGE BESLUIT VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD betreffende de beschikbaarstelling van middelen uit het Solidariteitsfonds van de Europese Unie voor steun aan Duitsland, België, Nederland, Oostenrijk, Luxemburg, Spanje en Griekenland naar aanleiding van de natuurrampen in deze landen in de loop van 2021 (De tekst van de bijlage wordt hier niet weergegeven, aangezien deze overeenkomt met de definitieve handeling: Besluit (EU) 2023/68.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) [Amendement 1 tenzij anders bepaald] RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD tot wijziging van Richtlijn (EU) 2018/2001 ter bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen, Richtlijn 2010/31/EU betreffende de energieprestatie van gebouwen en Richtlijn 2012/27/EU betreffende energie-efficiëntie (Voor de EER relevante tekst) HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 192, lid 1, en artikel 194, lid 2, Gezien het voorstel van de Europese Commissie, Na toezending van het ontwerp van wetgevingshandeling aan de nationale parlementen, Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité (3) , Gezien het advies van het Comité van de Regio’s (4) , Handelend volgens de gewone wetgevingsprocedure (5) , Overwegende hetgeen volgt: (1) In het kader van de Europese Green Deal (6) is in Verordening (EU) 2021/1119 van het Europees Parlement en de Raad (7) de doelstelling vastgesteld de Unie uiterlijk in 2050 klimaatneutraal te maken, alsook de doelstelling de uitstoot van broeikasgassen vóór 2030 met ten minste 55 % te verminderen. Dit vereist een rechtvaardige energietransitie waarbij geen enkel gebied of geen enkele burger aan zijn lot wordt overgelaten, meer efficiëntie en een aanzienlijk groter aandeel hernieuwbare energiebronnen in een geïntegreerd energiesysteem. (2) Hernieuwbare energie speelt een fundamentele rol bij de verwezenlijking van deze doelstellingen, aangezien de energiesector vandaag de dag verantwoordelijk is voor meer dan 75 % van de totale broeikasgasemissies in de Unie. Door deze broeikasgasemissies terug te dringen, kan hernieuwbare energie ook bijdragen tot het aanpakken van milieugerelateerde uitdagingen, zoals het verlies aan biodiversiteit, en tot het terugdringen van de bodem-, water- en luchtverontreiniging in overeenstemming met de doelstellingen van het Actieplan Verontreiniging van lucht, water en bodem naar nul. (2 bis) De algemene context die is ontstaan door de Russische invasie van Oekraïne en door de gevolgen van de COVID-19-pandemie, heeft geleid tot een stijging van de energieprijzen in de hele Unie, waardoor duidelijk is geworden dat de energie-efficiëntie sneller moet worden verbeterd en dat het gebruik van hernieuwbare energie in de Unie moet worden verhoogd. Om de langetermijndoelstelling van een energiesysteem dat onafhankelijk is van derde landen te verwezenlijken, moet de Unie zich richten op het versnellen van de groene transitie en het waarborgen van een emissiebeperkend energiebeleid dat de afhankelijkheid van ingevoerde fossiele brandstoffen vermindert en eerlijke en betaalbare prijzen voor burgers en ondernemingen in de Unie waarborgt in alle sectoren van de economie. ▌ (4) Langdurige administratieve procedures vormen een van de belangrijkste belemmeringen voor investeringen in hernieuwbare energie en de bijbehorende infrastructuur. Deze belemmeringen omvatten de complexiteit van de toepasselijke regels voor de selectie van locaties en de administratieve goedkeuring van projecten — onder meer in verband met mogelijke beperkingen als gevolg van de historische waarde van bepaalde locaties — , de complexiteit en de duur van de beoordeling van de milieueffecten van de projecten en daarmee samenhangende kwesties in verband met de aansluiting op de energienetwerken , beperkingen op de aanpassing van technologiespecificaties tijdens de vergunningsprocedure, en personeelsproblemen van de vergunningverlenende autoriteiten of netwerkbeheerders. Om het tempo van de uitrol van projecten op het gebied van hernieuwbare energie te versnellen, moeten regels worden vastgesteld om de vergunningsprocedures te vereenvoudigen en te verkorten , waarbij rekening moet worden gehouden met de maatschappelijke aanvaarding van de uitrol van hernieuwbare energie . (5) In Richtlijn (EU) 2018/2001 worden de vereisten voor vereenvoudiging van de administratieve procedures voor het verlenen van vergunningen voor installaties voor hernieuwbare energie gestroomlijnd door regels inzake de organisatie en de maximale duur van het administratieve deel van de vergunningsprocedure voor projecten op het gebied van hernieuwbare energie in te voeren, die alle relevante vergunningen voor de bouw, de repowering en de exploitatie van installaties en voor de aansluiting ervan op het net bestrijken. (6) Een verdere vereenvoudiging en verkorting van de administratieve vergunningsprocedures voor installaties voor hernieuwbare energie en de daarmee samenhangende infrastructuur, met inbegrip van netwerkverbindingen, op een gecoördineerde en geharmoniseerde wijze is noodzakelijk om ervoor te zorgen dat de Unie haar ambitieuze klimaat- en energiedoelstellingen voor 2030 en de doelstelling van klimaatneutraliteit tegen 2050 haalt, waarbij rekening moet worden gehouden met het beginsel “geen schade berokkenen” van de Europese Green Deal. De invoering van kortere en duidelijke termijnen voor besluiten die moeten worden genomen door de autoriteiten die bevoegd zijn voor de afgifte van vergunningen voor installaties voor hernieuwbare energie op basis van een volledige aanvraag, zal de uitrol van projecten op het gebied van hernieuwbare energie versnellen. Er moet echter onderscheid worden gemaakt tussen projecten in gebieden die bijzonder geschikt zijn voor de uitrol van projecten op het gebied van hernieuwbare energie, waarvoor de termijnen bijzonder gestroomlijnd kunnen worden ( gebieden voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie ), en projecten buiten deze gebieden. (7) Sommige van de meest voorkomende problemen waarmee projectontwikkelaars op het gebied van hernieuwbare energie te maken krijgen, hebben betrekking op complexe en langdurige administratieve procedures , vergunningsprocedures en procedures voor aansluiting op het net die op nationaal of regionaal niveau zijn vastgesteld , alsook een gebrek aan voldoende personeel en technische deskundigheid bij de vergunningverlenende autoriteiten om de milieueffecten van de voorgestelde projecten te beoordelen. Daarom is het passend bepaalde milieugerelateerde aspecten van de vergunningsprocedures en -processen voor projecten op het gebied van hernieuwbare energie te stroomlijnen. Voorts is het ook passend ervoor te zorgen dat energiesysteembeheerders de efficiënte uitrol van projecten op het gebied van hernieuwbare energie ondersteunen door flexibiliteitsdiensten te kopen overeenkomstig de bepalingen van Verordening (EU) 2019/943 en Richtlijn (EU) 2019/944. [Am. 5] (7 bis) Complexe, langdurige en ondoorzichtige administratieve procedures hebben een onevenredig zware impact op burgers, lokale autoriteiten en kmo’s, die alleen of via aankoopgroeperingen en hernieuwbare-energiegemeenschappen fungeren als zelfverbruikers van hernieuwbare energie. Vaak is het voor hen met name als gevolg van een gebrek aan ervaring of deskundigheid, financiële en personele middelen lastig om zich te bedienen van vergunningsprocedures en procedures voor aansluiting op het net. Het is noodzakelijk om het voor niet-professionele en niet-commerciële marktdeelnemers gemakkelijker te maken om met succes de relevante goedkeuringen te verkrijgen. Ter bevordering hiervan is er behoefte aan vereenvoudiging waar nodig en aan specifieke loketten, aangezien deze actoren niet over dezelfde capaciteit beschikken als andere professionele, goed toegeruste marktdeelnemers. De geïntegreerde planning en registratie van hernieuwbare energie op meerdere niveaus moet corresponderen met de planning en registratie op lokaal en regionaal niveau, en in dit verband moeten ook de personeels-, opleidings-, financierings- en technische behoeften van de vergunningverlenende autoriteiten worden geraamd. (8) Een snellere uitrol van projecten op het gebied van hernieuwbare energie moet worden ondersteund door de geïntegreerde planning en registratie van hernieuwbare energie op meerdere niveaus door de lidstaten , door middel van een gestructureerde coördinatie met de lokale en regionale autoriteiten . De lidstaten moeten de gebieden te land en ter zee en bovengrondse en ondergrondse gebieden aanwijzen die nodig zijn voor installaties voor de productie van energie uit hernieuwbare bronnen, teneinde hun nationale bijdragen te leveren aan het herziene streefcijfer voor hernieuwbare energie voor 2030, zoals vastgesteld in artikel 3, lid 1, van Richtlijn (EU) 2018/2001 , alsook aan de substreefcijfers van de artikelen 15 bis en 22 bis, artikel 23, lid 1, artikel 24, lid 4, en artikel 25, lid 1, van Verordening (EU) 2021/1119 en de in artikel 2 van die verordening vastgestelde doelstelling inzake klimaatneutraliteit . Deze gebieden moeten de geraamde trajecten en totale geplande geïnstalleerde capaciteit weerspiegelen en moeten worden vastgesteld voor elke technologie voor hernieuwbare energie die ▌ is opgenomen in de overeenkomstig artikel 14 van Verordening (EU) 2018/1999 geactualiseerde nationale energie- en klimaatplannen van de lidstaten. Bij de vaststelling van de vereiste gebieden te land en ter zee en bovengrondse en ondergrondse gebieden moet rekening worden gehouden met de beschikbaarheid van de hernieuwbare energiebronnen en het potentieel van de verschillende gebieden te land en ter zee voor de productie van hernieuwbare energie op basis van de verschillende technologieën, met de verwachte vraag naar energie — rekening houdend met de energie- en systeemefficiëntie — in het algemeen en in de verschillende regio’s van de lidstaat, en met de beschikbaarheid van relevante energie- en netwerkinfrastructuur , faciliteiten voor energieopslag, met inbegrip van warmteopslag, en andere flexibiliteitsinstrumenten, waarbij ook moet worden gelet op de benodigde capaciteit voor de toenemende hoeveelheid hernieuwbare energie , het potentieel om burgers die alleen of via aankoopgroeperingen en hernieuwbare-energiegemeenschappen fungeren als zelfverbruikers van hernieuwbare energie, actief te betrekken bij het energiesysteem . Bovendien moeten de lidstaten ervoor zorgen dat de in artikel 16, leden 1 en 2, bedoelde administratieve vergunningen voor de bouw, de repowering en de exploitatie van installaties voor de productie van energie uit hernieuwbare bronnen worden beschouwd als definitieve besluiten over het resultaat van de procedure van de bevoegde autoriteit of autoriteiten voor de vaststelling van het grondgebruik in het gebied waar deze installaties zich zullen bevinden. (9) De lidstaten moeten als gebieden voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie de gebieden aanwijzen die bijzonder geschikt zijn voor de ontwikkeling van projecten op het gebied van hernieuwbare energie, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen technologieën en waar de inzet van het specifieke type hernieuwbare energiebronnen naar verwachting geen aanzienlijk effect zal hebben op het milieu en de voedselzekerheid in verband met de landbouwproductie . De gebieden voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie moeten bijzonder geschikt zijn voor de installatie van installaties voor de productie van energie uit hernieuwbare bronnen. Biomassaverbrandingsinstallaties moeten echter worden uitgesloten van de gebieden voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie, behalve als het gaat om installaties in de in artikel 349 VWEU bedoelde ultraperifere gebieden, waarvoor op grond van specifieke behoeften uitzonderingen kunnen worden overwogen. Bij de aanwijzing van gebieden voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie moeten de lidstaten ▌beschermde gebieden vermijden en herstelplannen overwegen. Er moeten gebieden voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie worden ingesteld, ten minste voor windturbines en zonne-energiecentrales, en eventueel voor installaties voor de productie van biomethaan. De lidstaten kunnen gebieden voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie aanwijzen die specifiek zijn voor één of meer soorten installaties voor hernieuwbare energie en moeten voor elk gebied voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie aangeven voor de productie van welke soort of soorten hernieuwbare energie het gebied geschikt is. (9 bis) De productie van voedsel moet voorrang krijgen op de productie van energie, en de productie van energie mag niet leiden tot een lagere voedselproductie of lagere gewasopbrengsten, maar beide activiteiten kunnen en moeten naast elkaar bestaan en vertonen synergieën. Daartoe moet de productie van hernieuwbare energie in de verschillende vormen worden bevorderd, op locaties die gemakkelijk toegankelijk zijn voor landbouwers en in overeenstemming met de behoeften van het landbouwbedrijf. De lidstaten moeten vermijden dat productieve landbouwgrond en landbouwgebieden waar hoogwaardige agrovoedingsproducten worden geproduceerd evenals producten met een bijzondere band met het plaatselijke landschap en de plaatselijke cultuur, worden aangewezen als gebieden voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie. De exploitatie van hernieuwbare energiebronnen, zoals de productie van biomethaan, moet worden aangemoedigd in gebieden die in de nabijheid van landbouwterreinen liggen, d.w.z. gebieden die dicht bij landbouwgrond en op landbouwbedrijven liggen, en in niet-landbouwpercelen op landbouwgrond. Bij de aanwijzing van gebieden voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie moet voorrang worden gegeven aan gebieden in de nabijheid van de eindgebruikers, gebieden met bestaande infrastructuur, en locaties waar reststromen of landbouwafval kunnen worden gebruikt voor de productie van hernieuwbare energie. (10) In Richtlijn 2001/42/EG van het Europees Parlement en de Raad (8) wordt gesteld dat milieueffectbeoordelingen belangrijke instrumenten zijn voor het integreren van milieuoverwegingen in de voorbereiding en goedkeuring van plannen en programma’s. Om gebieden voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie aan te wijzen, moeten de lidstaten een plan of plannen opstellen waarin gebieden en de toepasselijke regels en beschermende maatregelen of projecten in elk gebied voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie worden opgenomen. De grootte van die gebieden moet in verhouding staan tot de doelstellingen voor hernieuwbare energie en de substreefcijfers die zijn vastgesteld in Richtlijn (EU) 2018/2001 en in de overeenkomstig artikel 14 van Verordening (EU) 2018/1999 geactualiseerde nationale energie- en klimaatplannen. De lidstaten kunnen één plan opstellen voor alle gebieden voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie en technologieën voor hernieuwbare energie, of technologiespecifieke plannen opstellen waarin een of meer gebieden voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie worden aangewezen. Elk plan moet worden onderworpen aan een milieubeoordeling overeenkomstig de voorwaarden van Richtlijn 2001/42/EG om de effecten van elke hernieuwbare technologie op de in dat plan aangewezen relevante gebieden te beoordelen. Door voor dit doel een milieubeoordeling overeenkomstig Richtlijn 2001/42/EG uit te voeren, zouden de lidstaten tot een beter geïntegreerde en efficiëntere aanpak van de planning kunnen komen en in een vroeg stadium van het planningsproces op strategisch niveau rekening kunnen houden met milieuoverwegingen. Dit zou ertoe bijdragen de uitrol van verschillende hernieuwbare energiebronnen sneller en gestroomlijnd op te voeren en tegelijkertijd de negatieve milieueffecten van deze projecten tot een minimum te beperken. (11) Na de vaststelling van het plan of de plannen voor het aanwijzen van gebieden voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie moeten de lidstaten de aanzienlijke gevolgen voor het milieu van de tenuitvoerlegging van plannen en programma’s nagaan, onder meer om in een vroeg stadium ▌ negatieve effecten te kunnen identificeren en passende herstellende maatregelen te kunnen nemen, overeenkomstig Richtlijn 2001/42/EG. (12) De bepalingen van het Verdrag van de Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties (VN/ECE) betreffende toegang tot informatie, inspraak bij besluitvorming en toegang tot de rechter inzake milieuaangelegenheden (9) (“het Verdrag van Aarhus”) betreffende toegang tot informatie, inspraak bij besluitvorming en toegang tot de rechter inzake milieuaangelegenheden, in het bijzonder de bepalingen betreffende inspraak van het publiek bij besluitvorming en toegang tot de rechter inzake milieuaangelegenheden, blijven ▌ van toepassing. (12 bis) Om de acceptatie door het publiek van projecten op het gebied van hernieuwbare energie te vergroten en burgers en lokale gemeenschappen in staat te stellen om hun eigen energie te produceren en te verbruiken, moeten de lidstaten passende maatregelen nemen om burgers naar behoren te informeren over nieuwe projecten en om hun deelname aan die projecten te bevorderen en te vergemakkelijken, onder andere door middel van hernieuwbare-energiegemeenschappen. (13) De aanwijzing van gebieden voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie moet erop gericht zijn ervoor te zorgen dat de productie van hernieuwbare energie in deze gebieden, samen met bestaande installaties voor hernieuwbare energie, toekomstige installaties voor hernieuwbare energie buiten dergelijke gebieden en samenwerkingsmechanismen, voldoende zijn om de bijdrage van de lidstaten aan het in artikel 3, lid 1, van Richtlijn (EU) 2018/2001 vastgestelde streefcijfer van de Unie voor hernieuwbare energie te halen. (14) In de aangewezen gebieden voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie moeten projecten op het gebied van hernieuwbare energie die voldoen aan de regels en maatregelen die zijn vastgesteld in het plan dat of de plannen die door de lidstaten is of zijn opgesteld, worden geacht geen aanzienlijke gevolgen voor het milieu te hebben. Daarom moet er een vrijstelling komen van de verplichting om een specifieke milieueffectbeoordeling op projectniveau uit te voeren in de zin van Richtlijn 2011/92/EU van het Europees Parlement en de Raad (10) , met uitzondering van projecten die aanzienlijke gevolgen voor het milieu in een andere lidstaat kunnen hebben of wanneer een lidstaat die aanzienlijke gevolgen kan ondervinden daarom verzoekt. De verplichtingen uit hoofde van het VN/ECE-Verdrag van Espoo inzake milieueffectrapportage in grensoverschrijdend verband van 25 februari 1991 moeten van toepassing blijven voor lidstaten wanneer het project waarschijnlijk een aanzienlijk grensoverschrijdend effect zal hebben in een derde land. (15) De aanwijzing van gebieden voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie moet ervoor zorgen dat installaties voor hernieuwbare energie, de aansluiting ervan op het net en op dezelfde locatie gelegen energieopslagfaciliteiten in deze gebieden kunnen profiteren van voorspelbaarheid en gestroomlijnde administratieve procedures. In het bijzonder moeten projecten in gebieden voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie in aanmerking komen voor versnelde administratieve procedures, met inbegrip van een stilzwijgende overeenkomst indien de bevoegde autoriteit niet binnen de vastgestelde termijn op een administratieve stap reageert, tenzij het specifieke project aan een milieueffectbeoordeling wordt onderworpen. Deze projecten moeten ook profiteren van duidelijk afgebakende termijnen en rechtszekerheid met betrekking tot de verwachte uitkomst van de procedure. Na de aanvraag voor projecten in een gebied voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie, moeten de lidstaten dergelijke aanvragen snel aan een screening onderwerpen om na te gaan of het zeer waarschijnlijk is dat deze projecten, gelet op de milieugevoeligheid van het geografische gebied waarin zij zullen worden uitgevoerd, aanzienlijke onvoorziene negatieve gevolgen zullen hebben die niet zijn vastgesteld tijdens de overeenkomstig Richtlijn 2001/42/EG uitgevoerde milieueffectbeoordeling van het plan of de plannen voor het aanwijzen van gebieden voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie. Alle projecten in gebieden voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie moeten aan het einde van een dergelijk screeningproces als goedgekeurd worden beschouwd. Alleen indien de lidstaten over duidelijke bewijzen beschikken om aan te nemen dat een specifiek project hoogstwaarschijnlijk dergelijke aanzienlijke, onvoorziene negatieve gevolgen zal hebben, moeten de lidstaten, na een dergelijk besluit te hebben gemotiveerd, een dergelijk project overeenkomstig Richtlijn 2011/92/EU en, in voorkomend geval, Richtlijn 92/43/EEG (11) aan een milieubeoordeling onderwerpen. Aangezien de uitrol van hernieuwbare energiebronnen moet worden versneld, moet een dergelijke beoordeling binnen zes maanden worden uitgevoerd. (15 bis) De lidstaten hebben ingestemd met de ontwikkeling van een coherent Europees Natura 2000-netwerk door aan de Commissie passende gebieden van communautair belang overeenkomstig artikel 4, lid 2, van Richtlijn 92/43/EEG voor te stellen, evenals speciale beschermingszones overeenkomstig Richtlijn 2009/147/EG (12) . De lidstaten moeten ervoor zorgen dat gebieden die op hun nationale lijst staan op basis van de in Richtlijn 2009/147/EG en Richtlijn 92/43/EEG vastgestelde wetenschappelijke criteria niet als gebieden voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie worden aangewezen, met uitzondering van kunstmatige en bebouwde oppervlakken in die gebieden, zoals daken, parkeerterreinen of vervoersinfrastructuur. (16) Gezien de noodzaak om de uitrol van hernieuwbare energiebronnen te versnellen, mag de vaststelling van gebieden voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie de lopende en toekomstige installatie van hernieuwbare-energieprojecten in alle gebieden die voor de uitrol van hernieuwbare energie beschikbaar zijn, niet in de weg staan. Dergelijke projecten moeten onderworpen blijven aan de verplichting om een specifieke milieueffectbeoordeling uit te voeren overeenkomstig Richtlijn 2011/92/EU en moeten onderworpen zijn aan de procedures die zijn voorzien voor projecten op het gebied van hernieuwbare energie buiten gebieden voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie . Om de vergunningverlening te versnellen op de schaal die nodig is om het in Richtlijn (EU) 2018/2001 vastgestelde streefcijfer voor hernieuwbare energie te halen, moeten ook de procedures die van toepassing zijn op projecten buiten de gebieden voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie worden vereenvoudigd en gestroomlijnd door de invoering van duidelijke maximumtermijnen voor alle stappen van de procedure, met inbegrip van specifieke milieubeoordelingen per project. (17) Meervoudig gebruik van ruimte voor de productie van hernieuwbare energie en ander gebruik van land en zee (zoals voedselproductie of natuurbescherming of -herstel) verlicht de beperkingen op het gebruik van land en zee. In dit verband is ruimtelijke ordening een essentieel instrument om synergieën voor land- en zeegebruik in een vroeg stadium in kaart te brengen en te sturen. De lidstaten moeten het meervoudige gebruik van de gebieden die als gevolg van de vastgestelde ruimtelijkeordeningsmaatregelen zijn aangewezen, onderzoeken, mogelijk maken en bevorderen. (18) De bouw en exploitatie van installaties voor hernieuwbare energie kan leiden tot het incidenteel doden of verstoren van vogels en andere krachtens Richtlijn 92/43/EEG of Richtlijn 2009/147/EG ▌ beschermde soorten. Een dergelijk doden of verstoren zal echter niet als opzettelijk in de zin van deze richtlijnen worden beschouwd indien een project tijdens de bouw en de exploitatie ervan alle nodige mitigatiemaatregelen heeft genomen om botsingen of verstoringen te voorkomen, en indien het een behoorlijke monitoring uitvoert om de doeltreffendheid van dergelijke maatregelen te beoordelen en, in het licht van de verzamelde informatie, verdere noodzakelijke maatregelen neemt om ervoor te zorgen dat er geen aanzienlijke negatieve gevolgen voor de populatie van de betrokken soort zijn. (19) Naast de installatie van nieuwe en innovatieve installaties voor hernieuwbare energie heeft de repowering van bestaande installaties voor hernieuwbare energie een aanzienlijk potentieel om bij te dragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen op het gebied van hernieuwbare energie. Aangezien de bestaande installaties voor hernieuwbare energie gewoonlijk zijn geïnstalleerd op locaties met een aanzienlijk potentieel aan hernieuwbare energiebronnen, kan repowering het voortgezette gebruik van deze installaties waarborgen en tegelijkertijd de noodzaak verminderen om nieuwe locaties voor projecten op het gebied van hernieuwbare energie aan te wijzen. Repowering heeft meer voordelen, zoals de bestaande netaansluiting, een waarschijnlijk grotere mate van publieke acceptatie en kennis van milieueffecten. De repowering van projecten op het gebied van hernieuwbare energie brengt in meer of mindere mate veranderingen in of de uitbreiding van bestaande projecten met zich mee. De vergunningsprocedure, met inbegrip van milieubeoordelingen en screening, voor de repowering van projecten op het gebied van hernieuwbare energie moet beperkt blijven tot de potentiële effecten van de wijziging of uitbreiding ten opzichte van het oorspronkelijke project. (20) Richtlijn (EU) 2018/2001 voorziet in gestroomlijnde vergunningsprocedures voor repowering. Om tegemoet te komen aan de toenemende behoefte aan repowering van bestaande installaties voor hernieuwbare energie en om de voordelen ervan ten volle te benutten, is het passend een nog kortere procedure vast te stellen voor de repowering van installaties voor hernieuwbare energie in gebieden voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie , met inbegrip van een kortere screeningprocedure. Voor de repowering van bestaande installaties voor hernieuwbare energie buiten gebieden voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie moeten de lidstaten zorgen voor een vereenvoudigde en snelle vergunningsprocedure die niet langer dan één jaar mag duren, rekening houdend met het beginsel “geen schade berokkenen” van de Europese Green Deal. (20 bis) Om de repowering van installaties voor hernieuwbare energie te bevorderen en te versnellen, moet onmiddellijk een vereenvoudigde procedure voor netaansluitingen worden opgezet indien de repowering leidt tot een beperkte toename van de totale capaciteit ten opzichte van het oorspronkelijke project. [Am. 20] (20 ter) Bij de repowering van een zonne-energie-installatie kunnen de doeltreffendheid en de capaciteit toenemen zonder de ingenomen ruimte te vergroten. De gerepowerde installatie behoudt dus dezelfde impact op het milieu als de originele installatie, op voorwaarde dat de ingenomen ruimte in het proces niet is vergroot en de oorspronkelijk vereiste milieumaatregelen nog altijd worden nageleefd. [Am. 21] (21) De installatie van apparatuur voor zonne-energie, samen met de bijbehorende opslag , met inbegrip van warmteopslag en de opslag van stroom op dezelfde locatie , en aansluiting op het net, in bestaande of toekomstige constructies die zijn opgezet voor andere doeleinden dan de productie van zonne-energie, met uitzondering van kunstmatige wateroppervlakken, zoals daken, parkeerterreinen, wegen en spoorwegen, geeft doorgaans geen aanleiding tot bezorgdheid in verband met concurrerend gebruik van ruimte of milieueffecten. Deze installaties kunnen daarom in aanmerking komen voor kortere vergunningsprocedures. Daarom wordt in deze richtlijn een versnelde vergunningsprocedure ingevoerd voor de installatie van apparatuur voor zonne-energie en de op dezelfde locatie gelegen opslagfaciliteiten en de aansluiting ervan op het net op bestaande en toekomstige kunstmatige structuren die voor andere doeleinden dan zonne-energieproductie zijn opgericht. Voorts wordt voor deze installaties een specifieke vrijstelling ingevoerd van de verplichting om een milieueffectbeoordeling uit te voeren overeenkomstig Richtlijn 2011/92/EU, omdat ze doorgaans geen aanleiding tot bezorgdheid in verband met concurrerend gebruik van ruimte of milieueffecten geven. Investeren in kleine, gedecentraliseerde zonne-energie-installaties om zelfverbruikers van hernieuwbare energie te worden, is een van de efficiëntste middelen waarmee energieconsumenten hun energierekening en hun blootstelling aan prijsvolatiliteit kunnen verlagen. Gedecentraliseerde installaties, onder meer voor individuele of collectieve zelfverbruikers, of in het kader van een lokale hernieuwbare-energiegemeenschap, dragen ook bij tot een vermindering van de totale vraag naar aardgas, tot een grotere veerkracht van het systeem en tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de Unie op het gebied van hernieuwbare energie. Installaties met een elektrisch vermogen van 50 kW of minder hebben waarschijnlijk geen grote nadelige gevolgen voor het milieu of het net en geven geen aanleiding tot bezorgdheid over de veiligheid. Verder is er voor kleine installaties van zelfverbruikers van hernieuwbare energie doorgaans geen capaciteitsuitbreiding op het netaansluitpunt nodig. Vanwege de onmiddellijke positieve gevolgen van dergelijke installaties voor verbruikers en de beperkte milieueffecten ervan, is het passend de hiervoor geldende vergunningsprocedure verder te stroomlijnen met de invoering van een stilzwijgende instemming van de overheid in de toepasselijke vergunningsprocedure, om de ontwikkeling van deze installaties te bevorderen en te versnellen en op korte termijn de vruchten ervan te plukken. [Am. 22] (21 bis) Warmtepompen zijn een technologie om hernieuwbare verwarming en koeling van omgevingsenergie op te wekken, met inbegrip van afvalwaterzuiveringsinstallaties en geothermische energie. Met warmtepompen kunnen ook afvalwarmte en -koude worden gebruikt voor verwarming en koeling. Door de snelle uitrol van warmtepompen, waarmee onvolledig benutte hernieuwbare energiebronnen zoals omgevingsenergie, geothermische energie, zelfverwarming en afvalwarmte van de industriële en tertiaire sectoren, inclusief datacentra, worden geactiveerd, kunnen op aardgas en op andere fossiele brandstoffen gebaseerde ketels worden vervangen door een hernieuwbare verwarmingsoplossing, en kan tegelijkertijd de energie-efficiëntie stijgen. Hierdoor wordt het gebruik van gas voor verwarming versneld verminderd, zowel in gebouwen als in de industrie. Om de installatie en het gebruik van warmtepompen te versnellen, is het passend gerichte kortere vergunningsprocedures voor dergelijke installaties in te voeren, inclusief een vereenvoudigde procedure voor aansluitingen op het elektriciteitsnet van kleinere warmtepompen, tenzij die procedure krachtens nationaal recht niet nodig is. Dankzij een snellere en gemakkelijkere installatie van warmtepompen zal een groter aandeel van hernieuwbare energiebronnen voor verwarming – momenteel goed voor bijna de helft van het energieverbruik van de Unie – ten goede komen aan de voorzieningszekerheid en de moeilijke marktsituatie. [Am. 23] (22) Hernieuwbare energiebronnen zijn van cruciaal belang om de klimaatverandering te bestrijden, de energieprijzen te verlagen, de afhankelijkheid van de Unie van fossiele brandstoffen te verminderen en de voorzieningszekerheid van de Unie te waarborgen. Voor de toepassing van de relevante milieuwetgeving van de Unie moeten de lidstaten in het kader van de noodzakelijke beoordelingen per geval om na te gaan of een installatie voor de productie van energie uit hernieuwbare bronnen, de aansluiting ervan op het net, het bijbehorende net zelf of opslagactiva in een specifiek geval van hoger openbaar belang is, deze installaties en de bijbehorende infrastructuur beschouwen als zijnde van hoger openbaar belang en in dienst staande van de volksgezondheid en de openbare veiligheid, tenzij er duidelijke aanwijzingen zijn dat deze projecten grote negatieve gevolgen voor het milieu hebben die niet kunnen worden beperkt of gecompenseerd. Als dergelijke installaties worden geacht van hoger openbaar belang te zijn en de volksgezondheid en de openbare veiligheid te dienen, zouden dergelijke projecten in aanmerking kunnen komen voor een vereenvoudigde beoordeling. (23) Met het oog op een soepele en doeltreffende uitvoering van de bepalingen van deze richtlijn ondersteunt de Commissie de lidstaten via het instrument voor technische ondersteuning (13) door technische expertise op maat te verstrekken om hervormingen te ontwerpen en door te voeren, waaronder hervormingen die het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen vergroten, een betere integratie van het energiesysteem bevorderen, specifieke gebieden aanwijzen die bijzonder geschikt zijn voor de installatie van installaties voor de productie van hernieuwbare energie, en het kader voor toestemmings- en vergunningsprocedures voor installaties voor hernieuwbare energie stroomlijnen. De technische ondersteuning omvat bijvoorbeeld de versterking van de administratieve capaciteit, de harmonisatie van de wetgevingskaders en de uitwisseling van beste praktijken op dit gebied. (23 bis) De Commissie moet ook voorzien in een specifiek systeem om af te wijken van de kaderregeling voor staatssteun, teneinde de lidstaten in staat te stellen de steun naar behoren af te stemmen op initiatieven en investeringen op het gebied van hernieuwbare energiebronnen, zelfopwekking en energie-efficiëntie. (24) Richtlijn (EU) 2018/2001 moet daarom dienovereenkomstig worden gewijzigd. ▌ (25 bis) Het bieden van stimulansen voor zonne-energie door middel van subsidies en andere steunregelingen mag niet beletten dat dergelijke energie uit particuliere, commerciële en agrarische bronnen wordt verkocht aan het net. (25 ter) De landbouwsector kan een sleutelrol spelen in de energietransitie van plattelandsgebieden en binnen plattelandsgemeenschappen, met name gezien de gedecentraliseerde productie. De mogelijkheid om als nevenactiviteit zonne-energie te produceren, mag dan ook niet beperkt blijven tot zelfverbruik, maar kan bijvoorbeeld in combinatie met andere soorten productie worden overwogen. De lidstaten moeten landbouwers via gerichte financieringsmechanismen aansporen om zonne-energie-installaties op landbouwbedrijven in te zetten, en zij moeten met name de uitrol van zonne-energieprojecten op nieuwe agrarische bedrijfsgebouwen evenals de productie van biomethaan bevorderen om de bredere ontwikkeling van hernieuwbare energie mogelijk te maken en tegelijk te zorgen voor extra inkomsten voor landbouwers. Kleinschalige installaties voor energieproductie op landbouwbedrijven hebben een groot potentieel om de circulariteit op landbouwbedrijven te vergroten door de afval- en reststromen van de bedrijven, zoals mest, in warmte en elektriciteit om te zetten, en het is belangrijk landbouwers te stimuleren en aan te sporen om in deze technologieën te investeren. De versterking van het net in plattelandsgebieden moet sterk worden bevorderd, zodat landbouwbedrijven hun potentiële bijdrage aan de energietransitie daadwerkelijk kunnen leveren door middel van gedecentraliseerde elektriciteitsproductie. Geografische locaties met een hoge stralingssterkte moeten prioriteit krijgen, aangezien grondstoffen voor zonnepanelen een beperkte hulpbron zijn. Bovendien moeten de landbouwers en de organisaties die hen vertegenwoordigen, worden betrokken bij de aanwijzing van gebieden voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie. ▌ (30) Aangezien de doelstelling van deze richtlijn, namelijk vermindering van de broeikasgasemissies, energieafhankelijkheid en verlaging van de energieprijzen, niet voldoende door de lidstaten kan worden verwezenlijkt, maar vanwege de omvang van het optreden beter op het niveau van de Unie kan worden verwezenlijkt, kan de Unie, overeenkomstig het in artikel 5 van het Verdrag betreffende de Europese Unie neergelegde subsidiariteitsbeginsel, maatregelen nemen. Overeenkomstig het in hetzelfde artikel neergelegde evenredigheidsbeginsel gaat deze richtlijn niet verder dan nodig is om deze doelstelling te verwezenlijken. (31) Overeenkomstig de gezamenlijke politieke verklaring van 28 september 2011 van de lidstaten en de Commissie over toelichtende stukken (14) hebben de lidstaten zich ertoe verbonden om in gerechtvaardigde gevallen de kennisgeving van hun omzettingsmaatregelen vergezeld te doen gaan van één of meer stukken waarin het verband tussen de onderdelen van een richtlijn en de overeenkomstige delen van de nationale omzettingsinstrumenten wordt toegelicht. Met betrekking tot deze richtlijn acht de wetgever de toezending van dergelijke stukken gerechtvaardigd, in het bijzonder na het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie in de zaak Commissie/België (15) (zaak C-543/17). HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: Artikel 1 Wijzigingen van Richtlijn (EU) 2018/2001 Richtlijn (EU) 2018/2001 wordt als volgt gewijzigd: 1) In artikel 2 worden volgende punten ingevoegd :" “9 bis) “ gebied voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie”: een specifieke locatie, te land of ter zee, die door een lidstaat met prioriteit is aangewezen als bijzonder geschikt voor de versnelde installatie van installaties voor de productie van energie uit hernieuwbare bronnen, ▌ waarbij rekening wordt gehouden met de activa die nodig zijn voor de aansluiting op het net en de bijbehorende energienetwerken; [Ams. 3 en 38] ▌ 3) In artikel 15 wordt het volgende lid ▌ ingevoegd:" “2 bis. De lidstaten bevorderen het testen van innovatieve technologieën voor hernieuwbare energie , met inbegrip van technologieën voor de productie, het delen en de opslag van energie, in proefprojecten in een reële omgeving, gedurende een beperkte tijdsperiode, in overeenstemming met de toepasselijke EU-wetgeving en vergezeld van passende waarborgen om de veilige werking van het energiesysteem te verzekeren en onevenredige gevolgen voor de werking van de interne markt te voorkomen, onder toezicht van een bevoegde autoriteit. Onverminderd artikel 17 zorgen de lidstaten ervoor dat de vergunningsprocedure voor dergelijke innovatieve technologieën voor hernieuwbare energie minstens even snel is als in gebieden voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie .”; 4) ▌Volgende artikelen ▌ worden ingevoegd:" “Artikel 15 ter Geïntegreerde inventarisatie en planning op meerdere niveaus van gebieden die nodig zijn voor nationale bijdragen aan het streefcijfer voor hernieuwbare energiebronnen voor 2030 en de doelstelling inzake klimaatneutraliteit ▌Artikel 15 quater Gebieden voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie De lidstaten lichten in het plan de beoordeling toe die is uitgevoerd voor de vaststelling van elk op basis van de in punt a) genoemde criteria aangewezen gebied voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie en voor de vaststelling van passende beschermende maatregelen. Artikel 15 quinquies Publieke inspraak 1. De lidstaten zien erop toe dat de voorbereiding van de plannen waarin gebieden te land en ter zee worden vastgesteld die nodig zijn voor de installatie van installaties voor de productie van energie uit hernieuwbare bronnen en waarin gebieden voor hernieuwbare energie als bedoeld in de artikelen 15 bis, 15 ter en 15 quater worden aangewezen op een open, inclusieve, tijdige en doeltreffende wijzen worden opgesteld en dat het publiek in een vroeg stadium daadwerkelijk de mogelijkheid wordt geboden hieraan deel te nemen. 2. De lidstaten identificeren het publiek dat de effecten zal ondervinden of dreigt te ondervinden van, of dat een belang heeft bij de plannen, met inbegrip van natuurlijke of rechtspersonen of hun verenigingen, organisaties of groepen, rekening houdend met de doelstellingen van deze richtlijn en de potentiële gevolgen van de uitvoering ervan voor gebieden waarop andere EU-instrumenten van toepassing zijn. De lidstaten zorgen ervoor dat het bedoelde publiek op elektronische wijze en via openbare bekendmaking of andere passende middelen op de hoogte wordt gebracht.”; [Am. 14] 6) Artikel 16 wordt vervangen door:" “Artikel 16 Organisatie en belangrijkste beginselen van de vergunningsprocedure De in lid 1 bedoelde vergunningsprocedure heeft in voorkomend geval ook betrekking op alle relevante administratieve vergunningen wanneer industriële installaties overschakelen op het gebruik van hernieuwbare energie. De beoordeling van de Commissie wordt openbaar gemaakt. De Commissie kan corrigerende maatregelen voorstellen om de lidstaten te helpen bij de uitvoering van de vergunningsprocedure door hen te ondersteunen bij het hervormen en stroomlijnen van hun vergunningsprocedures. 7) ▌Volgende artikelen ▌ worden ingevoegd:" “Artikel 16 bis Vergunningsprocedure in gebieden voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie In afwijking van artikel 6, lid 3, van Richtlijn 92/43/EEG worden de in de eerste alinea bedoelde installaties niet onderworpen aan een beoordeling van hun gevolgen voor Natura 2000-gebieden , op voorwaarde dat deze projecten voor hernieuwbare energie voldoen aan de regels en maatregelen van artikel 15 quater, lid 1, punt b), indien op basis van de overeenkomstig artikel 15 quater, lid 2, van deze richtlijn uitgevoerde passende beoordeling van de plannen tot aanwijzing van gebieden voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie is aangetoond dat de installaties geen significante gevolgen zullen hebben . [Am. 15] Met het oog op een dergelijke screening verstrekt de projectontwikkelaar informatie over de kenmerken van het project, over het potentiële effect ervan op het milieu, over de mate waarin het voldoet aan de regels en maatregelen die overeenkomstig artikel 15 quater, lid 1, punten b) en c), voor het specifieke gebied voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie zijn vastgesteld, over eventuele aanvullende maatregelen die door het project zijn vastgesteld en over de wijze waarop deze maatregelen de milieueffecten aanpakken. Deze screening wordt afgerond binnen 30 dagen na de datum van indiening van de aanvragen voor nieuwe installaties voor hernieuwbare energie, met uitzondering van aanvragen voor installaties met een elektrisch vermogen van minder dan 150 kW. Voor dergelijke installaties en voor nieuwe aanvragen voor de repowering van installaties wordt de screeningsfase binnen 15 dagen afgerond. ▌Artikel 16 ter Vergunningsprocedure buiten gebieden voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie De lidstaten vergemakkelijken de repowering van projecten buiten gebieden voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie door ervoor te zorgen dat een milieueffectbeoordeling voor een project, indien een dergelijke beoordeling uit hoofde van de milieuwetgeving van de Unie vereist is, beperkt blijft tot de potentiële effecten van de wijziging of uitbreiding ten opzichte van het oorspronkelijke project. ▌Artikel 16 quater Vergunningsprocedure voor de installatie van apparatuur voor zonne-energie in kunstmatige constructies De lidstaten zorgen ervoor dat de nog geldende bouwvoorschriften worden geschrapt. De lidstaten stellen ook een routekaart op om andere belemmeringen weg te nemen en de versnelde uitrol van zonne-energie te bevorderen. [Am. 30cp] ▌Artikel 16 quinquies Hoger openbaar belang Uiterlijk ... [drie maanden na de inwerkingtreding], tot klimaatneutraliteit is bereikt, zorgen de lidstaten ervoor dat in de vergunningsprocedure, de planning, bouw en exploitatie van installaties voor de productie van energie uit hernieuwbare bronnen, de aansluiting ervan op het net en het bijbehorende net zelf en de opslagactiva worden geacht van hoger belang te zijn en de volksgezondheid en de openbare veiligheid te dienen, wanneer rechtmatige belangen in afzonderlijke gevallen worden afgewogen voor de doeleinden van artikel 6, lid 4, en artikel 16, lid 1, punt c), van Richtlijn 92/43/EEG, artikel 4, lid 7, van Richtlijn 2000/60/EG en artikel 9, lid 1, punt a), van Richtlijn 2009/147/EG. ▌ Uiterlijk één maand na ... [de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] verstrekt de Commissie, teneinde de rechtsonzekerheid te verminderen, richtsnoeren voor de uitvoering van dit artikel in overeenstemming met de bestaande vereisten uit hoofde van het Unierecht en met de desbetreffende uitspraken van het Hof van Justitie van de Europese Unie. [Am. 17] Artikel 16 sexies Snellere uitrol van warmtepompen 1. De vergunningsprocedure voor de installatie van warmtepompen duurt maximaal een maand. 2. Na kennisgeving aan de betrokken entiteit wordt vergunning verleend voor aansluitingen op het transmissienet of het distributienet van: 3. Uit de bovenvermelde vergunningsprocedures voortvloeiende besluiten worden openbaar gemaakt. [Am. 32] Artikel 16 septies De lidstaten brengen aan de Commissie verslag uit over: De Commissie evalueert de door de lidstaten verstrekte informatie en stelt, indien zij dit passend acht, wijzigingen in de desbetreffende wetgeving voor.”. ▌ Artikel 4 Omzetting 1. De lidstaten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden om uiterlijk [ een maand na de inwerkingtreding van deze richtlijn] aan artikel 1, punt 10, te voldoen. [Am. 35] De lidstaten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden om uiterlijk [ zes maanden na de inwerkingtreding van deze richtlijn] aan artikel 1, punten 1, 2, 3, 4, 6, 8 en 9, en artikel 3 te voldoen. [Am. 36] De lidstaten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden om uiterlijk [ één jaar na de inwerkingtreding van deze richtlijn] aan artikel 1, punten 5 en 7, en artikel 2 te voldoen. [Am. 37] Zij delen de Commissie de tekst van die bepalingen onverwijld mede. Wanneer de lidstaten die bepalingen aannemen, wordt in die bepalingen zelf of bij de officiële bekendmaking ervan naar deze richtlijn verwezen. De regels voor die verwijzing worden vastgesteld door de lidstaten. 2. De lidstaten delen de Commissie de tekst van de belangrijkste bepalingen van intern recht mee die zij op het onder deze richtlijn vallende gebied vaststellen. Artikel 5 Inwerkingtreding Deze richtlijn treedt in werking op de twintigste dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie . Artikel 6 Adressaten Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten. Gedaan te ▌, Voor het Europees Parlement Voor de Raad De voorzitter De voorzitter Het Europees Parlement, – gezien artikel 8 en titel V, en met name de artikelen 21, 22, 36 en 37 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, en gezien deel vijf van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien de Associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en hun lidstaten, enerzijds, en Georgië, anderzijds (1) , die op 1 juli 2016 volledig in werking is getreden, – gezien het advies van de Commissie van 17 juni 2022 inzake het door Georgië aangevraagde lidmaatschap van de Europese Unie ( COM(2022)0405 ), – gezien de conclusies van de Europese Raad van 23 en 24 juni 2022 over de lidmaatschapsverzoeken van Oekraïne, de Republiek Moldavië en Georgië, – gezien zijn eerdere resoluties over Georgië, – gezien zijn aanbeveling van 8 juni 2022 aan de Raad en de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid over het buitenlands, veiligheids- en defensiebeleid van de EU na de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne (2) , – gezien het akkoord dat op 19 april 2021 bereikt is tussen de Georgische politieke krachten, na bemiddeling van de voorzitter van de Europese Raad, – gezien het verslag over de uitvoering van de Associatieovereenkomst met Georgië van 10 augustus 2022 (SWD(2022)0215), – gezien de associatieagenda tussen de Europese Unie en Georgië voor 2021-2027, die op 16 augustus 2022 is goedgekeurd (3) , – gezien het resultaat van de zevende vergadering van de Associatieraad tussen de EU en Georgië van 6 september 2022, – gezien het economisch en investeringsplan voor het Oostelijk Partnerschap, zoals uiteengezet in bijlage I bij het werkdocument van 2 juli 2021 getiteld “Recovery, resilience and reform: post 2020 Eastern Partnership priorities” (Herstel, veerkracht en hervormingen: prioriteiten voor het Oostelijke Partnerschap na 2020; SWD(2021)0186), – gezien de door Verslaggevers zonder grenzen gepubliceerde Wereldindex voor de persvrijheid van 2022, – gezien het dringende advies van de Commissie van Venetië van de Raad van Europa van 26 augustus 2022 over de ontwerpwet inzake de wijzigingen van het wetboek van strafvordering die op 7 juni 2022 door het parlement van Georgië is aangenomen, haar advies van 20 juni 2022 over de wijzigingen van de organieke wet inzake gewone rechtbanken van december 2021, haar dringende advies van 2 juli 2021 over de wijzigingen van de organieke wet inzake gewone rechtbanken, haar dringende gezamenlijke advies van 5 juli 2022 over de herziene ontwerpwijzigingen van de kieswet, haar advies van 8 oktober 2020 over het ontwerp van organieke wet tot wijziging van de organieke wet inzake gewone rechtbanken en haar dringende advies van 16 april 2019 over de selectie en benoeming van rechters van het Hooggerechtshof, – gezien het advies van het Bureau voor Democratische Instellingen en Mensenrechten (ODIHR) van de OVSE van 18 februari 2022 over de wetswijzigingen inzake de staatsinspectiedienst van Georgië en het eindverslag van het ODIHR van 23 augustus 2021 over de benoeming van rechters van het Hooggerechtshof in Georgië, – gezien artikel 54 van zijn Reglement, alsmede artikel 1, lid 1, onder e), van en bijlage 3 bij het besluit van de Conferentie van voorzitters van 12 december 2002 betreffende de procedure inzake het verlenen van toestemming voor het opstellen van initiatiefverslagen, – gezien het advies van de Commissie internationale handel, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken ( A9-0274/2022 ), A. overwegende dat Georgië zich op 3 maart 2022 kandidaat heeft gesteld voor toetreding tot de EU, tegen de achtergrond van de aanhoudende sterke publieke steun voor de Europese aspiraties van Georgië, en overwegende dat de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne tot een nieuwe geopolitieke situatie heeft geleid; B. overwegende dat de Europese Raad in zijn conclusies van 23 en 24 juni 2022 het Europese perspectief van Georgië heeft erkend en zich bereid heeft verklaard het land de status van kandidaat-lidstaat toe te kennen zodra de in het advies van de Commissie over de kandidatuur van Georgië vermelde prioriteiten zijn aangepakt; C. overwegende dat de Russische Federatie haar illegale bezetting van de Georgische regio’s Abchazië en Tsinvali/Zuid-Ossetië voortzet in strijd met de soevereiniteit en territoriale integriteit van Georgië en in strijd met de door de EU bemiddelde staakt-het-vuren-overeenkomst van 12 augustus 2008; D. overwegende dat de Russische Federatie en haar bezettingsregimes opzettelijk de veilige en waardige terugkeer belemmeren van intern ontheemden en vluchtelingen, die met geweld zijn verdreven als gevolg van etnische zuiveringen uit de door Rusland bezette Georgische regio’s Abchazië en Tsinvali/Zuid-Ossetië; E. overwegende dat de Russische Federatie haar “sluipende” annexatie van de bezette gebieden van Georgië voortzet, onder meer via haar voornemen een zogenaamd referendum te houden in de regio Tsinvali over de “aansluiting” bij Rusland, de overdracht van het eigendomscomplex “Bitsjvinta” en het omliggende gebied aan de Russische Federatie, alsmede de verdere integratie van de Georgische regio’s Abchazië en Tsinvali/Zuid-Ossetië in de militaire, economische, justitiële, sociale en andere sectoren van de Russische Federatie; F. overwegende dat aanhoudende etnische discriminatie en andere ernstige mensenrechtenschendingen ten aanzien van Georgiërs in de Russische bezette gebieden van Georgië, de oprichting van prikkeldraadversperringen en andere kunstmatige barrières, de langdurige sluiting van zogenaamde doorlaatposten langs de bezettingslijn, en de illegale opsluiting en ontvoering van Georgische burgers door de Russische bezettingstroepen de situatie in het hele land destabiliseren; G. overwegende dat sinds het begin van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne duizenden Russen in Georgië zijn aangekomen om te ontsnappen aan de westerse sancties en de door Poetin opgedragen mobilisatie, evenals talrijke Wit-Russen, van wie een deel op de vlucht is voor vervolging; H. overwegende dat Rusland nog steeds gebruikmaakt van desinformatie, cyberaanvallen en andere hybride methoden om de maatschappelijke en institutionele veerkracht van Georgië te ondermijnen; I. overwegende dat Georgië blijft deelnemen aan civiele en militaire crisisbeheersingsoperaties in het kader van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GVDB) en 32 troepen heeft geleverd aan de militaire opleidingsmissie van de EU in de Centraal-Afrikaanse Republiek alsook één officier voor de opleidingsmissie van de EU in Mali; J. overwegende dat voormalig Georgisch president Micheil Saakashvili, wiens gezondheid volgens recente berichten blijft achteruitgaan , nog steeds onvoldoende zorg krijgt, waardoor wordt gevreesd voor zijn leven; K. overwegende dat dr. David E. Smith en zijn medewerkers in een toxicologisch rapport hebben bevestigd dat in de haar- en nagelstalen van Micheil Saakasjvili zware metalen en andere stoffen zoals kwik en arseen zijn vastgesteld, en dat veel van zijn ziekteverschijnselen te wijten zijn aan een vergiftiging met zware metalen, die de snelle verslechtering van zijn gezondheidstoestand mee verklaart; L. overwegende dat Georgië en de EU zich er in hun associatieovereenkomst, die sinds 1 juli 2016 van kracht is, toe hebben verbonden politieke associatie en economische integratie te bevorderen op basis van hun gemeenschappelijke waarden en de beginselen van democratie, rechtsstaat, goed bestuur, mensenrechten en fundamentele vrijheden; M. overwegende dat Georgië vooruitgang blijft boeken bij de tenuitvoerlegging van de associatieovereenkomst en de diepe en brede vrijhandelszone (Deep and Comprehensive Free Trade Area - DCFTA) en zich verder aanpast aan het EU-acquis en de EU-normen; overwegende dat de EU weliswaar de belangrijkste handelspartner van Georgië is, maar dat het potentieel van de samenwerking tussen de EU en Georgië nog niet volledig wordt benut; N. overwegende dat een aantal cruciale wetten, onder meer over de werking van de rechterlijke macht en belangrijke benoemingsprocedures, procedures voor het schaduwen van personen en de ontmanteling van de staatsinspectiedienst, door het Georgische parlement zijn gejaagd zonder de noodzakelijke raadpleging of analyse van de naleving van de normen van de EU of de Raad van Europa, zoals vermeld in het uitvoeringsverslag van de Commissie inzake de associatieovereenkomst met Georgië van 2022; O. overwegende dat in de overeenkomst van 19 april 2021, die werd bemiddeld door de voorzitter van de Europese Raad, werd benadrukt dat de indruk van een gepolitiseerde justitie moet worden aangepakt door middel van justitiële hervormingen, teneinde de onafhankelijkheid, transparantie en verantwoordingsplicht van het rechtsstelsel te vergroten; P. overwegende dat selectieve onderzoeken en vervolgingen die gericht zijn op degenen die kritiek hebben op de huidige regering, het vertrouwen van het publiek niet alleen in gerechtelijke instellingen, maar ook in de Georgische autoriteiten ondermijnen; Q. overwegende dat de situatie met betrekking tot de vrijheid van meningsuiting, de vrijheid van de media en de veiligheid van journalisten, die een hoeksteen vormen van een functionerende democratie, blijft verslechteren en dat Georgië in 2022 in de wereldindex voor persvrijheid is gezakt van de 60e naar de 89e plaats op 180; overwegende dat het vertrouwen van het publiek in de media in Georgië zeer laag is; R. overwegende dat Nika Gvaramia, directeur van tv-zender Mtavari, is veroordeeld tot drieënhalf jaar gevangenisstraf wegens dubieuze beschuldigingen van witwassen, omkoping en valsheid in geschrifte; S. overwegende dat anti-westerse propaganda en desinformatie de laatste tijd aanzienlijk zijn toegenomen in de media en op sociale netwerken in Georgië; overwegende dat leden van de regerende partij polariserende en vijandige taal blijven gebruiken wanneer zij verwijzen naar de EU-instellingen en hun vertegenwoordigers; T. overwegende dat gelijkheid tussen mannen en vrouwen een probleem blijft, zoals blijkt uit het feit dat Georgië in de mondiale genderkloofindex van het Wereld Economisch Forum voor 2021 op de 49e plaats van 154 landen en voor 2022 op de 55e plaats van 146 landen stond, hetgeen wijst op verslechteringen op het gebied van onderwijs, gezondheid en overleving en politieke empowerment; overwegende dat gendergerelateerd en huiselijk geweld alsook discriminatie van lhbtqi+-personen nog steeds aanleiding geven tot bezorgdheid; 1. is ingenomen met het besluit van de Europese Raad om de Europese vooruitzichten van Georgië binnen zijn internationaal erkende grenzen te erkennen; merkt op dat dit besluit een duidelijk teken vormt van politieke steun voor de wens van de Georgische bevolking om lid te worden van de Unie, en vraagt Georgië dan ook met klem om deze historische kans aan te grijpen; herhaalt dat Georgië voor het verkrijgen van de status van kandidaat-lidstaat met succes werk moet maken van de twaalf kernprioriteiten die worden genoemd in het advies van de Commissie over het verzoek van Georgië om toetreding tot de Europese Unie en door de Europese Raad worden onderschreven; 2. verzoekt de Georgische autoriteiten de hoogste normen op het gebied van democratie, de rechtsstaat, de mensenrechten en de fundamentele vrijheden te handhaven, de in het advies van de Commissie en in de overeenkomst van 19 april 2021 genoemde hervormingsprioriteiten resoluut ter harte te nemen en zo ondubbelzinnig blijk te geven van hun politieke vastberadenheid om de ambitieuze Europese aspiraties van het land, zoals verwoord in het verzoek om toetreding tot de EU dat Georgië op 3 maart 2022 heeft ingediend, te verwezenlijken; is ingenomen met de onmiddellijke stappen die Georgië heeft ondernomen om te starten met het werkproces om deze prioriteiten aan te pakken en moedigt de Georgische autoriteiten aan dit proces op inclusieve en transparante wijze te leiden; roept alle Georgische politieke krachten ertoe op constructief deel te nemen aan en bij te dragen aan deze inspanningen, en verzoekt de Georgische autoriteiten rekening te houden met de voorstellen van maatschappelijke organisaties teneinde te zorgen voor een zinvolle en geloofwaardige betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld bij besluitvormingsprocessen op alle niveaus, met name met betrekking tot deze belangrijke hervormingen; benadrukt dat het verzoek van Georgië om toe te treden tot de EU zal worden beoordeeld op basis van zijn eigen verdiensten en zijn welslagen bij het voldoen aan de criteria van Kopenhagen voor EU-lidmaatschap, in het bijzonder op het vlak van democratische hervormingen; 3. spoort Georgië ertoe aan de nauwe samenwerking met Oekraïne en de Republiek Moldavië op alle bestuursniveaus voort te zetten, goede praktijken uit te wisselen voor het voldoen aan de EU-lidmaatschapscriteria in het kader van het toekomstige toetredingsproces, en de regionale samenwerking binnen het Oostelijk Partnerschap te stimuleren; Territoriale integriteit en veiligheid 4. onderstreept dat de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne om eenheid en solidariteit vraagt van de kant van de internationale gemeenschap, en beklemtoont dat dit ook van doorslaggevend belang is voor het herstel van de territoriale integriteit van Georgië, die de internationale gemeenschap in 2008 onvoldoende heeft verdedigd; is ingenomen met de overtuigde steun van de Georgische maatschappij aan Oekraïne; brengt hulde aan de soldaten van het Georgische Legioen in Oekraïne die sinds 2014 strijden tegen de Russische aanvaller; verzoekt de Georgische autoriteiten zich aan te sluiten bij de desbetreffende verklaringen van de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid en bij de besluiten van de Raad, in overeenstemming met de Europese ambities van hun land; verzoekt de autoriteiten zich aan te sluiten bij de EU-sancties en ervoor te zorgen dat de internationale sancties naar aanleiding van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne niet via Georgië worden omzeild; 5. is bezorgd over berichten dat Russische mensen en entiteiten naar verluidt Georgië gebruiken om westerse sancties te omzeilen; verzoekt de EU instellingen deze beweringen, die in diverse verslagen voorkomen, en denkt hierbij met name aan een bericht van het Oekraïense nationale agentschap voor corruptiebestrijding (NABU) over de banden van Bidzina Ivanisjvili met Rusland; roept op tot het opleggen van persoonlijke sancties aan de heer Ivanisjvili en zijn naaste bondgenoten indien deze beschuldigingen worden bevestigd; herinnert eraan dat Oekraïne sancties heeft uitgesproken tegen een aantal familieleden van de heer Ivanisjvili en zijn naaste bondgenoten wegens hun banden met het Kremlin, en dat deze banden aan de grondslag liggen van de dubbelzinnige positie van de huidige Georgische regering ten aanzien van Rusland; is in dit verband ingenomen met de goedkeuring van het achtste pakket sancties tegen Rusland, dat een nieuw criterium bevat waarmee de EU ook sancties kan opleggen aan personen die inbreuken op het verbod op omzeiling van de sancties faciliteren; 6. betuigt andermaal zijn volledige steun voor de soevereiniteit en territoriale integriteit van Georgië binnen zijn internationaal erkende grenzen; dringt aan op verdere inspanningen om via onderhandelingen tot een vreedzame oplossing van het conflict te komen en een einde te maken aan de Russische bezetting van Georgische grondgebied; is zich bewust van de moeilijke context, maar moedigt Georgië ertoe aan verder een constructieve dialoog op te bouwen met de bevolking van de Georgische regio’s Abchazië en Tsinvali/Zuid-Ossetië, teneinde hun vertrouwen te winnen en uitzicht te bieden op een duurzame oplossing voor het conflict; verzoekt de EU zich te blijven inzetten voor de vreedzame oplossing van het conflict tussen Rusland en Georgië en hiertoe effectief gebruik te maken van alle beschikbare instrumenten, waaronder de speciale vertegenwoordiger voor de zuidelijke Kaukasus en de crisis in Georgië, de internationale besprekingen in Genève, de mechanismen voor preventie van en respons bij incidenten, de waarnemingsmissie van de EU in Georgië, en het EU-beleid van niet-erkenning en betrokkenheid; is ingenomen met de verlenging van het mandaat van de waarnemingsmissie van de EU in Georgië tot 14 december 2024, waardoor zij haar taken, met name het stabiliseren en normaliseren van de situatie en het opbouwen van vertrouwen tussen de partijen in het conflict in een steeds meer gespannen veiligheidscontext, kan blijven vervullen; 7. veroordeelt met klem de illegale bezetting door de Russische Federatie van de Georgische regio’s Abchazië en Tsinvali/Zuid-Ossetië en de aanhoudende illegale grensverplaatsingen in deze gebieden; spreekt zijn bezorgdheid uit over de ernstige veiligheids-, humanitaire en mensenrechtensituatie in de bezette gebieden van Georgië, en veroordeelt ten stelligste de discriminatie ten aanzien van etnische Georgiërs in de districten Gali en Achalgori, de schending van hun recht op toegang tot onderwijs in hun moedertaal, de illegale opsluitingen, ontvoeringen en beperkingen van het vrije verkeer langs de administratieve grens, en de schending van het recht van intern ontheemden en vluchtelingen die met geweld uit de bezette Georgische gebieden zijn verdreven, onder meer als gevolg van etnische zuiveringen, om veilig en waardig naar hun woonplaats terug te keren; benadrukt het belang van persoonlijke contacten en vertrouwenwekkende maatregelen tussen de gemeenschappen die door het conflict worden verdeeld; 8. verzoekt de Russische Federatie haar internationale verplichtingen uit hoofde van de door de EU bemiddelde staakt-het-vuren-overeenkomst van 12 augustus 2008 na te komen, met name de verplichting om al haar militaire en veiligheidspersoneel uit de bezette gebieden van Georgië terug te trekken, om de instelling van internationale veiligheidsmechanismen toe te staan, en om de waarnemingsmissie van de EU in Georgië overeenkomstig haar mandaat onbelemmerde toegang tot het gehele grondgebied van Georgië te geven; 9. benadrukt de rol van Georgië als betrouwbare veiligheidspartner van de EU door middel van zijn aanzienlijke bijdragen aan GVDB-operaties van de EU; verzoekt de Raad en de Europese Dienst voor extern optreden om verder samen te werken met Georgië in het kader van het GVDB, met name gezien het belang dat Georgië heeft bij de deelname aan projecten voor permanente gestructureerde samenwerking (PESCO-projecten) en bij meer samenwerking met de betrokken EU-agentschappen; 10. dringt aan op meer steun voor Georgië en op een versterkt partnerschap met Georgië op het gebied van veiligheid en defensie, zoals aangegeven in het strategisch kompas van de EU, onder meer via de Europese Vredesfaciliteit; is ingenomen met de inzet en vastberadenheid van de EU om Georgië te ondersteunen bij het bestrijden van hybride bedreigingen en verheugt zich over de erkenning van de maritieme veiligheid in de Zwarte Zee als van essentieel belang voor de veiligheid van de EU; Politieke dialoog en verkiezingen 11. betreurt dat de Georgische politiek in de eerste plaats gekenmerkt blijft door extreme polarisatie; roept alle politieke belanghebbenden ertoe op zich te onthouden van verdeeldheid zaaiende en agressieve retoriek en hun krachten te bundelen om de centrale doelstelling van de toetreding van Georgië tot de EU middels ambitieuze hervormingen op het gebied van democratie, justitie en corruptiebestrijding niet in gevaar te brengen; benadrukt de noodzaak om het vertrouwen tussen alle politieke en institutionele belanghebbenden alsook tussen hen en de Georgische bevolking op te bouwen en te vergroten; onderstreept echter dat de regerende partij hiertoe over de meeste instrumenten beschikt en hiervoor bijgevolg de hoofdverantwoordelijkheid draagt; herhaalt dat de kernbepalingen van de dankzij de EU tot stand gekomen overeenkomst van 19 april 2021 nog altijd een weg bieden voor de versterking van de democratie en de rechtsstaat in Georgië en voor het verminderen van de polarisatie in het land, en wijst erop dat daarom wordt verwezen naar deze bepalingen in de associatieagenda tussen de EU en Georgië voor de periode 2021-2027; betreurt dat de regerende partij Georgische Droom zich uit de overeenkomst van 19 april heeft teruggetrokken, en roept alle politieke krachten ertoe op de in het kader van deze overeenkomst gedane toezeggingen na te komen; merkt op dat de beslissing van de rechtbank om de leiders van de partij Lelo voor Georgië, Mamuka Khazaradze en Badri Japaridze, te veroordelen en het gebruik van dit vonnis om Japaridze zijn parlementaire mandaat te ontnemen, duidelijk wijzen op de politisering van justitie; benadrukt dat het verklaarde voornemen om de polarisatie terug te dringen zal worden tegengesproken indien er nog andere politieke leiders worden veroordeeld; 12. verzoekt de Georgische politieke leiders een eind te maken aan de agressieve verbale aanvallen op leden van het Europees Parlement en andere vertegenwoordigers van Euro-Atlantische partners, zoals de EU of de VS, alsook aan de ongegronde en schadelijke beweringen dat de internationale partners Georgië in de oorlog willen meesleuren; stelt bezorgd vast dat antiwesterse propaganda, desinformatie en retoriek in Georgië toenemen, en dat dit fenomeen in schril contrast staat met de onverminderde en buitengewoon grote steun van de burgers voor de Euro-Atlantische integratie van hun land; 13. verzoekt de Georgische autoriteiten de hervorming van de nationale kieswet te voltooien, persistente problemen tijdens verkiezingscampagnes aan te pakken en toe te zien op de tijdige en met de aanbevelingen van de OVSE/het ODIHR overeenstemmende organisatie van verkiezingen met het oog op de parlementsverkiezingen in 2024, met name met betrekking tot het leggen van druk op kiezers en kandidaten door overheidsambtenaren en verkiezingsdeelnemers, de meldingen van intimidatie, dwang en het kopen van stemmen, en het misbruik van administratieve middelen tijdens de verkiezingsprocedure; is ingenomen met het feit dat de Georgische autoriteiten de ontwerpwijzigingen van de kieswet ter advies aan de OVSE/ODIHR en de Commissie van Venetië hebben voorgelegd, en verzoekt de autoriteiten de komende aanbevelingen van deze organen volledig uit te voeren voordat de ontwerpwijzigingen worden aangenomen; moedigt de Georgische autoriteiten ertoe aan de kwestie van het stemrecht van in het buitenland wonende Georgische burgers aan te pakken; betreurt de uitsluiting van de International Society for Fair Elections and Democracy (ISFED) uit de parlementaire werkgroep voor verkiezingshervormingen, en dringt erop aan dat de ISFED bij het proces wordt betrokken; herinnert de Georgische autoriteiten aan hun belofte om de kiesdrempel voor parlementsverkiezingen te verlagen; 14. onderstreept de noodzaak om een einde te maken aan de buitensporige invloed van gevestigde belangen in het economische, politieke en openbare leven, en wijst erop dat dit één van de door de Commissie genoemde prioriteiten vormt die moeten worden aangepakt alvorens Georgië de status van kandidaat-lidstaat kan ontvangen; beveelt aan de buitensporige invloed van gevestigde belangen, met name van oligarch en voormalig premier Bidzina Ivanishvili, systematisch aan te pakken door middel van structurele en regelgevende hervormingen op verschillende gebieden van het politieke, economische en openbare leven van het land; herhaalt zijn oproep aan de Raad en de democratische partners om passende maatregelen te nemen en onder meer persoonlijke sancties op te leggen aan Ivanisjvili en alle personen die de verslechtering van het democratische politieke proces mogelijk maken en daarvoor verantwoordelijk zijn; 15. is ingenomen met het feit dat de Commissie van Venetië is geraadpleegd over het recente wetsontwerp inzake de inperking van de invloed van oligarchen; dringt er bij het parlement van Georgië op aan terdege rekening te houden met het komende advies van de Commissie van Venetië en ervoor te zorgen dat elk wetsontwerp ter zake op het ogenblik van goedkeuring in overeenstemming is met de aanbevelingen van de Commissie van Venetië en tot doel heeft alle buitensporige invloed van gevestigde belangen in het economische, politieke en openbare leven systematisch uit de weg te ruimen; 16. toont zich bijzonder verontrust over het toxicologisch rapport van dr. David E. Smith en zijn medewerkers, waarin staat dat veel van de ziekteverschijnselen van Micheil Saakasjvili te wijten zijn aan een vergiftiging met zware metalen, die de snelle verslechtering van zijn gezondheidstoestand mede verklaart; herhaalt dat de Georgische regering de volledige aansprakelijkheid draagt voor de gezondheid en het welzijn van de voormalige president en ter verantwoording moet worden geroepen als er hem iets zou overkomen; verzoekt de president van Georgië gebruik te maken van haar constitutionele voorrechten om deze kwestie op te lossen; verzoekt de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid zich actief in te zetten voor de vrijlating van de voormalige president; verzoekt de Georgische autoriteiten nogmaals om voormalig president Micheil Saakashvili vrij te laten en hem toe te staan gepaste medische behandeling in het buitenland te ondergaan, zij het op grond van artikel 283 van het wetboek van strafvordering van Georgië, zij het op humanitaire redenen en als een manier om de politieke polarisatie te doen afnemen; Rechtsstaat, goed bestuur en mediavrijheid 17. onderstreept het belang van een ambitieuze, echte en grondige hervorming van justitie op basis van een transparante en doeltreffende strategie plus actieplan voor de hervorming van het gerechtelijk apparaat voor de periode na 2021 en aan de hand van brede, inclusieve en partijoverschrijdende raadplegingen; betreurt dat de hervorming van het gerechtelijk apparaat op verschillende belangrijke gebieden tot stilstand is gekomen en zelfs is teruggelopen; verzoekt de autoriteiten de door de Commissie van Venetië vastgestelde tekortkomingen bij de benoeming van rechters op alle niveaus, in het bijzonder het Hooggerechtshof, en van de procureur-generaal aan te pakken en de procedures in kwestie volledig in overeenstemming te brengen met de Europese normen; is ingenomen met de stappen die zijn gezet om de benoeming van de procureur generaal af te stemmen op de aanbevelingen van de Commissie van Venetië; dringt aan op een dringende hervorming van de Hoge Raad van Justitie, die moet worden uitgevoerd vooraleer de resterende leden van deze raad worden benoemd, en waarvoor de procedure transparant moet zijn, op verdienste moet stoelen en in overeenstemming moet zijn met de Europese normen; benadrukt de onderling overeengekomen associatieagenda EU-Georgië 2021-2027 en de desbetreffende toezeggingen daarin van de Georgische autoriteiten, met name met betrekking tot de Hoge Raad voor de Justitie en de procureur-generaal; 18. benadrukt dat overhaaste en niet-transparante maatregelen voor belangrijke benoemingen of institutionele veranderingen de politisering van de rechterlijke macht versterken, en dat dit probleem moet worden aangepakt; betreurt in dit verband met name dat de rechters van het Hooggerechtshof levenslang zijn benoemd vooraleer er iets is gedaan aan de door het ODIHR en de Commissie van Venetië vastgestelde tekortkomingen in het benoemingsproces en ondanks herhaalde oproepen om het benoemingsproces op te schorten en in overeenstemming te brengen met de Europese normen; herhaalt dat er als gevolg van het gebrek aan vooruitgang op het gebied van de hervorming van justitie niet is voldaan aan de voorwaarden om tegen september 2021 75 miljoen EUR aan macrofinanciële EU-steun te kunnen ontvangen; benadrukt dat alle benoemingen transparant moeten zijn en volledig in overeenstemming met de Europese normen, en moeten plaatsvinden op basis van integriteit, onafhankelijkheid, onpartijdigheid en bekwaamheid; 19. toont zich bezorgd over de aanhoudende gijzeling van de staat en de stagnatie van de strijd tegen corruptie; herhaalt zijn oproep aan de Georgische autoriteiten om de strijd tegen corruptie en georganiseerde misdaad op te voeren; neemt kennis van de goedkeuring van de wetswijzigingen tot oprichting van een nieuw bureau voor corruptiebestrijding en verzoekt de Georgische autoriteiten deze voor advies voor te leggen aan de Commissie van Venetië, de komende aanbevelingen van de Commissie van Venetië volledig uit te voeren, met name om ervoor te zorgen dat het nieuwe corruptiebestrijdingsbureau rigoureus corruptie op hoog niveau kan aanpakken, en het bureau te voorzien van passende financiële en personele middelen om zijn mandaat volledig uit te oefenen; dringt er voorts bij de Georgische autoriteiten op aan de wettelijke normen inzake corruptiepreventie, integriteitsbeginselen en belangenconflicten in de openbare dienst te handhaven en ervoor te zorgen dat schendingen daarvan worden opgespoord; 20. verzoekt de Georgische autoriteiten een echt onderzoek in te stellen naar de massale illegale afluisterpraktijken die in september 2021 aan het licht zijn gekomen, en waarvan onder meer het hoofd van de EU-delegatie in Georgië een doelwit was; is bezorgd over de wijzigingen van het wetboek van strafvordering van Georgië die leiden tot een toename van het aantal misdrijven waarvoor onderzoeksacties zijn toegestaan en tot een verlenging van de duur van deze acties, en merkt op dat deze wijzigingen op 7 juni 2022 zijn aangenomen door het Georgische parlement en dat de president van Georgië er op 22 juni 2022 zijn veto over heeft uitgesproken; verzoekt de Georgische autoriteiten de aanbevelingen van de Commissie van Venetië van 26 augustus 2022 op te volgen, met name om te zorgen voor een transparant en inclusief wetgevingsproces door alle relevante belanghebbenden en het gehele maatschappelijk middenveld erin op te nemen; 21. beklemtoont de nadruk die in het advies van de Commissie werd gelegd op bestuur op verschillende niveaus, het decentralisatieproces en hervormingen van het openbaar bestuur om succesvol lokaal zelfbestuur naar Europese maatstaven tot stand te brengen en de concentratie van macht op centraal niveau te voorkomen; benadrukt de belangrijke rol van gedecentraliseerde samenwerking tussen de EU en Georgië; benadrukt het belang van verdere versterking van de administratieve capaciteit op het niveau van de centrale en lokale overheid; 22. maakt zich ernstige zorgen over het feit dat het medialandschap en de veiligheid van journalisten voortdurend verslechteren, ondanks het solide rechtskader van Georgië om de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van de media te waarborgen; spreekt zich uit tegen de gevallen van geweld tegen, intimidatie, bedreiging en vervolging van journalisten, en tegen het groeiende aantal strafrechtelijke onderzoeken tegen mediaprofessionals en -eigenaren; verzoekt de Georgische autoriteiten om snel te reageren op en daadwerkelijk onderzoek te doen naar beschuldigingen van illegale inmenging en machtsmisbruik ten aanzien van vertegenwoordigers van de media, alsook om wetten met betrekking tot mediavrijheid, zoals de wet inzake elektronische communicatie, in overeenstemming te brengen met internationale normen en aanbevelingen van de Commissie van Venetië; 23. verzoekt Georgië de vrijheid van de media te waarborgen, hetgeen neerkomt op redactionele onafhankelijkheid, transparante media-eigendom en pluralistische, onpartijdige en niet-discriminerende berichtgeving over politieke standpunten in de programmering door particuliere en met name publieke omroepen, en met name tijdens verkiezingscampagnes, alsook onbelemmerde toegang te garanderen tot informatie die geacht wordt openbaar te zijn, en de veiligheid, bescherming en empowerment van journalisten en andere mediaprofessionals te waarborgen; roept alle vertegenwoordigers van de Georgische autoriteiten ertoe op af te zien van het gebruik van agressieve retoriek en discriminerende behandeling ten aanzien van mediavertegenwoordigers in Georgië en in hun publieke verklaringen te pleiten voor een tolerante benadering waarbij de mensenrechten worden geëerbiedigd; 24. verzoekt de Georgische autoriteiten een eind te maken aan politiek gemotiveerde strafzaken en de lopende strafzaken tegen mediaprofessionals en eigenaren van mediakanalen die kritiek uiten op de regering, en hun naaste familieleden, te herzien; herinnert in dit verband aan de zaak Nika Gvaramia, directeur van Mtavari TV, en aan die van de directeurs en oprichters van andere mediakanalen zoals Formula TV en Pirveli TV; uit zijn diepe bezorgdheid over het feit dat het hof van beroep van Tbilisi op 2 november 2022 de veroordeling van Nika Gvaramia op grond van dubieuze beschuldigingen heeft bevestigd, ondanks prangende vragen rond de zaak, met name betreffende de timing en de inhoud ervan; verzoekt de president van Georgië, Salome Zourabichvili, om Nika Gvaramia gratie te verlenen; herinnert aan de prioriteiten die de Commissie in haar advies van 17 juni 2022 als uitermate belangrijk heeft bestempeld, en aan haar oproep aan de Georgische autoriteiten om ervoor te zorgen dat strafrechtelijke procedures tegen media-eigenaren aan de hoogste wettelijke normen voldoen; neemt kennis van de verklaring van de ombudsman van Georgië van 7 december 2022, waarin de president van Georgië wordt verzocht gebruik te maken van het gratiemechanisme ten aanzien van Nika Gvaramia, aangezien de zaak niet gemotiveerd is en niet strookt met de fundamentele beginselen van het strafrecht; verwacht dat de Europese Dienst voor extern optreden en de EU-delegatie in Georgië alle rechtsprocessen in Georgië in verband met politiek gemotiveerde rechtszaken op de voet blijven volgen; 25. verwacht van de Georgische regering en de Georgische autoriteiten dat zij hun verplichting om veiligheid te bieden aan degenen die beschutting zoeken tegen autoritaire regimes, ernstig nemen, dit naar aanleiding van berichten dat niet-Georgische journalisten aan de Georgische grens met intimidatie en overheidsinmenging zijn geconfronteerd; 26. herinnert eraan dat Georgië sterk is blootgesteld aan Russische propaganda en desinformatiecampagnes; wijst op het belang van aanhoudende inspanningen ter vergroting van het verzet van de Georgische samenleving tegen dergelijke campagnes en tegen pogingen om de Georgische politiek en de publieke opinie te beïnvloeden, onder meer door het pluralisme en de onafhankelijkheid van de media te beschermen en de mediageletterdheid te verbeteren; verzoekt de EU-instellingen en -lidstaten de samenwerking met relevante Georgische instellingen te blijven versterken om Russische desinformatie en de gevolgen daarvan aan te pakken; 27. merkt op dat Russische propaganda het totalitaire verleden en het erfgoed van totalitaire communistische leiders gebruikt als een instrument van beïnvloeding in Georgië; benadrukt dat de verheerlijking van Stalin, onder meer door de oprichting van nieuwe standbeelden, de bloedige en wrede nalatenschap van het stalinisme verdoezelt en een belediging inhoudt aan het adres van de miljoenen slachtoffers van zijn terreurbewind; prijst het maatschappelijk middenveld voor hun strijd tegen Russische desinformatie, onder meer via initiatieven zoals het Soviet Past Research Laboratory (SovLab); Eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden 28. hekelt het geweld tegen vreedzame deelnemers aan de optocht tijdens de Tbilisi Pride van 5 juli 2021 en tegen de journalisten die verslag uitbrachten over het evenement; veroordeelt ten stelligste het gebrek aan daadwerkelijk onderzoek naar of vervolging van diegenen die dit geweld hebben teweeggebracht; merkt op dat zes geweldplegers in april 2022 tot een gevangenisstraf van maximaal vijf jaar zijn veroordeeld, maar verzoekt het openbaar ministerie een uitgebreid en doeltreffend onderzoek te openen naar alle aanstichters en daders van het geweld in het licht van de overweldigende hoeveelheid bewijsmateriaal die is verzameld door de media, het maatschappelijk middenveld en de ombudsman van Georgië; merkt op dat de geplande evenementen voor de Tbilisi Pride 2022 binnen hebben plaatsgevonden en dat de politie tijdig heeft gereageerd en verstoring en geweldpleging door groepen die zich tegen de Pride verzetten, heeft kunnen verhinderen; dringt er bij de Georgische regering op aan het recht op vreedzame vergadering en vrijheid van meningsuiting te waarborgen, en verzoekt de Georgische autoriteiten de veiligheid van demonstranten te garanderen; 29. verzoekt de autoriteiten toe te zien op de bescherming van de mensenrechten, met name die van vrouwen en andere kwetsbare groepen zoals de lhbtqi+-gemeenschap en etnische minderheden, de mensenrechten- en antidiscriminatiewetgeving volledig in de praktijk om te zetten en straffeloosheid voor alle mensenrechtenschendingen en in het bijzonder voor ernstige mensenrechtenschendingen effectief tegen te gaan; dringt aan op de goedkeuring van de mensenrechtenstrategie 2021-2030 en het bijbehorende actieplan; prijst de Georgische regering voor de oprichting van het comité voor coördinatie tussen agentschappen dat verantwoordelijk is voor de uitvoering van het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap, onder toezicht van de premier; verzoekt de Georgische autoriteiten om in overeenstemming met de vereisten van de Code inzake de rechten van het kind te werken aan een strategie en actieplan voor de-institutionalisering, aangezien geweld tegen kinderen in gezinsverband en in tehuizen, pleeggezinnen en onderwijsinstellingen een ernstig probleem blijft; 30. verzoekt de Georgische autoriteiten de vertegenwoordiging en gelijke behandeling van vrouwen op alle niveaus van het politieke, economische en maatschappelijke leven verder te verbeteren en de ongelijkheid op de arbeidsmarkt en de loonkloof tussen mannen en vrouwen uit te bannen; dringt er bij de Georgische regering en de Georgische autoriteiten op aan wetgeving aan te nemen tegen gendergerelateerd geweld, huiselijk geweld en feminicide, en deze wetgeving daadwerkelijk uit te voeren, meer steun te verlenen aan overlevenden, en rehabilitatieprogramma’s voor daders en bewustmakingscampagnes op te zetten, met name op het niveau van de lokale gemeenschap; 31. veroordeelt de aanhoudende discriminatie van lhbtqi+-groepen en -personen, onder meer op het vlak van werk, gezondheid en op sociaal en economisch vlak, alsmede het feit dat zij het doelwit zijn van ultranationalistische haatgroepen; 32. wijst nogmaals op het belang van onafhankelijk toezicht op de overheidsinstellingen van Georgië; maakt zich in dit verband ernstig zorgen over de ontmanteling van de staatsinspectiedienst, tegen de aanbevelingen van het ODIHR in en zonder voorafgaand serieus overleg; benadrukt de positieve rol van Nino Lomjaria, de Georgische ombudsman, bij de bescherming van de mensenrechten, de bevordering van goed bestuur, de versterking van de rechtsstaat, de bescherming van de mediavrijheid en het toezicht op de coherentie van het beleid en de acties van de uitvoerende macht met de internationale mensenrechtennormen; veroordeelt de regelmatige pogingen, onder meer van de kant van de autoriteiten, om de onafhankelijkheid van de ombudsman van Georgië te ondermijnen en twijfels te doen rijzen over de integriteit van haar bureau en medewerkers; is ingenomen met de oprichting van een onafhankelijke raad voor de beoordeling van de kandidaten voor de functie van ombudsman van Georgië en verzoekt de parlementaire meerderheid onverwijld een van de drie onafhankelijke kandidaten die door deze raad zullen worden voorgedragen, te selecteren; 33. onderstreept de cruciale rol van maatschappelijke organisaties voor wat democratisch toezicht betreft; verzoekt de Commissie en de lidstaten om het maatschappelijk middenveld en onafhankelijke media politieke, technische en financiële ondersteuning te verlenen en om kernfondsen onder het maatschappelijk middenveld te verdelen met als doel capaciteitsopbouw en expertise te stimuleren; 34. verzoekt Georgië het gebruik te beperken van strategische rechtszaken tegen publieke participatie die zijn gericht tegen mensenrechtenactivisten en vertegenwoordigers van de media en daarbij hun kritische en onafhankelijke werk belemmeren; 35. uit zijn bezorgdheid over het aantal Georgische asielzoekers in de EU en verzoekt de Georgische autoriteiten de samenwerking met hun Europese partners te intensiveren en verdere maatregelen te nemen om dit probleem aan te pakken; Economische en handelsbetrekkingen 36. is ingenomen met de positieve prestaties van Georgië op het gebied van de interne aanpassing van zijn wetgeving en de opbouw van een volledig functionerende markteconomie; dringt erop aan dat de kansen die het economisch en investeringsplan biedt, worden benut om een dynamische en weerbare economie op te bouwen die kan worden geïntegreerd in de interne markt van de EU; is voorts ingenomen met het feit dat de EU de belangrijkste handelspartner van Georgië is, aangezien ongeveer 21 % van de totale handel van Georgië met de EU plaatsvindt; verzoekt de Commissie het potentieel van de DCFTA ter vergroting van de handelsvolumes tussen de EU en Georgië te evalueren en hiertoe gecoördineerde bijstand te verlenen, met bijzondere aandacht voor kleine en middelgrote ondernemingen en structurele hervormingen, waaronder de ontwikkeling van hoogwaardige infrastructuur, zoals in Georgië gevestigde laboratoria voor de EU-certificering van sanitaire en fytosanitaire normen, en voor technische handelsbelemmeringen; is ingenomen met de kandidatuur van Georgië om toe te treden tot de gemeenschappelijke eurobetalingsruimte (SEPA); 37. moedigt de Georgische autoriteiten ertoe aan de deelname van kleine en middelgrote ondernemingen aan de DCFTA te stimuleren, met name door de communicatie over de voor hen beschikbare mogelijkheden te vergroten, de toegang tot uitvoerfaciliteiten te verbeteren en optimaal gebruik te maken van de bestaande Commissieprogramma’s Enpard (Europees nabuurschapsprogramma voor landbouw en plattelandsontwikkeling) Georgia en EU4Business; Sectorale samenwerking 38. herhaalt dat de associatieovereenkomst, de DCFTA en de associatieagenda 2021-2027 een solide kader bieden om Georgië middels geleidelijke integratie in de interne markt van de EU en nauwere sectorale samenwerking dichter bij de EU te brengen; 39. verzoekt de Commissie en de Raad een versterkte en gestructureerde politieke dialoog tot stand te brengen met Georgië en andere kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten, teneinde verdere economische integratie en harmonisatie van de wetgeving te bevorderen; is van mening dat deze dialoog in de marge van de Europese Raad ook vergaderingen met leiders van die landen moet omvatten, dat hun vertegenwoordigers regelmatig en op gestructureerde wijze moeten deelnemen aan de bijeenkomsten van de werkgroepen en commissies van de Europese Raad, en dat die landen als waarnemers moeten worden betrokken bij de activiteiten van de commissies die worden opgericht volgens artikel 291 VWEU en Verordening (EU) nr. 182/2011 (4) , met als doel de hervormingsgezindheid en administratieve knowhow van deze landen te versterken; 40. onderstreept dat meer connectiviteit op het vlak van vervoer en energie en op digitaal vlak belangrijk is om het geografische en economische potentieel van Georgië ten volle te benutten op alle niveaus, met name in de kleine, middelgrote en plattelandsgemeenten; 41. roept Georgië ertoe op zijn energiesector en connectiviteit te verbeteren en tegelijkertijd te zorgen voor milieuduurzaamheid, zich meer in te zetten voor de bestrijding van de klimaatverandering, het milieu te beschermen en met name de biodiversiteit en beschermde gebieden in stand te houden, onder meer door verdere aanpassing van de wetgeving aan het EU-acquis en het beleid van de Europese Green Deal, en door de Georgische administratie beter in staat te stellen de groene transitie mogelijk te maken; 42. verzoekt de Georgische autoriteiten cruciale stappen te ondernemen om de transmissiesysteembeheerders voor elektriciteit en gas te ontvlechten en te certificeren, teneinde de groene transitie te versnellen en de afhankelijkheid van energie uit Rusland te vermijden, overeenkomstig het REPowerEU-plan; 43. moedigt de Commissie, het Europees netwerk van transmissiesysteembeheerders en Georgië ertoe aan om de mogelijkheid van synchronisatie van het Georgische elektriciteitsnet met het Europese continentale net en de opneming van Georgië in het synchroon elektriciteitsnet van continentaal Europa te beoordelen; 44. verzoekt de Georgische regering haar inspanningen op te voeren om de sociaal-economische vooruitgang te stimuleren en te ondersteunen, teneinde te zorgen voor hogere inkomens en meer regionale ontwikkeling; spreekt nogmaals zijn steun uit voor de ontwikkeling van menselijk kapitaal door het versterken van de rol van de particuliere sector bij het beheer van het beroepsonderwijs en door het aanpakken van de mismatch in vaardigheden met het oog op betere werkgelegenheidskansen; 45. dringt er bij de Commissie, de lidstaten en Georgië op aan de samenwerking, onder meer tussen volksgezondheidsautoriteiten, inzake de bestendigheid van de volksgezondheid, onderzoeksfaciliteiten en noodhulpdiensten te vergroten, goede praktijken uit te wisselen en samen met het maatschappelijk middenveld te werken aan de vaststelling van epidemiebestrijdingsstrategieën die gericht zijn op de kwetsbaarste bevolkingsgroepen, onder wie ouderen, daklozen, seizoenarbeiders en migranten; 46. is ingenomen met de snelle goedkeuring van de overkoepelende nationale strategie inzake de volksgezondheid van Georgië voor 2022-2030 en het bijbehorende actieplan, alsook de nieuwe strategie inzake geestelijke gezondheid voor 2022-2030 en het bijbehorende actieplan; 47. is ingenomen met de voortdurende inspanningen van Georgië om zijn internationale samenwerking inzake rechtshandhaving met het EU-Agentschap voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving (Europol) en het Agentschap van de Europese Unie voor opleiding op het gebied van rechtshandhaving (Cepol) te versterken, en over de ondertekening van een nieuwe werkregeling tussen Cepol en Georgië op 22 juni 2022, die de uitwisseling van kennis, expertise, goede praktijken en gecoördineerde benaderingen van leren zal verbeteren; 48. is ingenomen met de goedkeuring van arbeidshervormingen en verzoekt de regering van Georgië het kader voor de bescherming van de arbeidsrechten van Georgië verder te verbeteren, onder meer door te zorgen voor een doeltreffend arbeidsinspectiesysteem met voldoende bevoegdheden, capaciteiten en middelen, de fundamentele arbeidswetgeving te verbeteren om deze volledig in overeenstemming te brengen met de normen van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) en met de EU-verordeningen, in overleg met de sociale partners en arbeidsrechtenorganisaties een minimumloon in te voeren, doeltreffende regelingen voor sociale bescherming voor werknemers te ontwikkelen en een actieplan voor de formalisering van de informele sector op te stellen; 49. verzoekt de Commissie de totstandbrenging van een gemeenschappelijke roamingruimte tussen Georgië en de EU te ondersteunen door middel van gecoördineerde bijstand, met de nadruk op een geleidelijke verlaging van de internationale roamingtarieven tussen Georgië en de EU in overeenstemming met de EU-regelgeving, ter bescherming van de consumentenrechten, Georgië te helpen zich geleidelijk aan te passen aan het EU-acquis en bij te dragen tot het Europese integratieproces van Georgië; 50. verzoekt de Commissie de inspanningen van Georgië om zich te positioneren als een regionale hub voor digitale connectiviteit en digitale diensten, te ondersteunen, en de digitale soevereiniteit van het land te bevorderen middels de ontwikkeling van strategische internationale connectiviteits- en digitaledienstencorridors tussen Europa en verschillende delen van Azië via Georgië; is ingenomen met de steunprogramma’s van de EU ter ondersteuning van digitalisering, zoals EU4Digital en EaP Connect, maar benadrukt ook de noodzaak van toegankelijke digitale connectiviteit, met name in plattelandsgebieden, en van de inspanningen om dit doel te bereiken; is ingenomen met het investeringsinitiatief voor snelle breedbandverbindingen voor agrarische nederzettingen; is ingenomen met de goedkeuring van de nationale strategie en het nationale actieplan inzake cyberveiligheid 2021-2024; verzoekt de Georgische autoriteiten samen te werken met de EU om de cyberveerkracht van het land te versterken in overeenstemming met de beste praktijken en wetgeving van de EU, met name de EU-richtlijn inzake de beveiliging van netwerk- en informatiesystemen (5) ; 51. verzoekt de Commissie en Georgië te overwegen het aantal projecten van het trans-Europees vervoersnetwerk in Georgië te verhogen; wijst op de negatieve impact voor de veiligheid van Chinese investeringen in strategische infrastructuur; betreurt de aanhoudende vertragingen in de ontwikkeling van de diepzeehaven van Anaklia als gevolg van de annulering door de Georgische regering van de projectovereenkomst met het Anaklia Development Consortium in 2020; spreekt de hoop uit dat Georgië de bouw van de haven zal versnellen, overeenkomstig zijn strategische Euro-Atlantische streefdoelen; 52. is ingenomen met de deelname van Georgië aan Horizon Europa, het onderzoeks- en innovatieprogramma van de EU voor 2021-2027, dat nieuwe kansen biedt voor de Georgische wetenschappelijke en innovatiegemeenschap, en verheugt zich over de toezegging van Georgië om het proces in gang te zetten om een met het Erasmus+-programma geassocieerd derde land te worden; Institutionele bepalingen 53. herhaalt zijn belofte om de parlementaire democratie in Georgië te ondersteunen door middel van capaciteitsontwikkeling; betreurt dat het parlement van Georgië niet is ingegaan op het voorstel van het Europees Parlement om een Jean Monnet-dialoog op te zetten; o o o 54. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de regeringen en parlementen van de lidstaten, en de regering en het parlement van Georgië. Het Europees Parlement, – gezien zijn eerdere resoluties over het vredesproces in het Midden-Oosten, met name zijn resolutie van 18 mei 2017 over het verwezenlijken van de tweestatenoplossing in het Midden-Oosten (1) , – gezien de conclusies van de Raad van 18 januari 2016 en 20 juni 2016 over het vredesproces in het Midden-Oosten, – gezien de bijeenkomst en de conclusies van de Associatieraad EU-Israël van 3 oktober 2022, – gezien het verslag van de Europese Unie van 2021 over de Israëlische nederzettingen op de bezette Westelijke Jordaanoever, met inbegrip van Oost-Jeruzalem, – gezien de terroristenlijst van de EU, – gezien de desbetreffende resoluties van de VN-Veiligheidsraad, – gezien de Verdragen van Genève van 1949, – gezien de Oslo-akkoorden van 1993 en 1995, – gezien het Arabische vredesinitiatief van 2002, – gezien artikel 132, leden 2 en 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat de EU herhaaldelijk haar steun voor de tweestatenoplossing heeft bevestigd, waarbij twee soevereine, democratische staten in vrede en veiligheid naast elkaar bestaan, met Jeruzalem als hoofdstad van beide staten; B. overwegende dat de VN-Veiligheidsraad meerdere resoluties over deze kwestie heeft aangenomen, waaronder resolutie 2334 (2016); overwegende dat de EU-27 in haar verklaring na de laatste vergadering van de Associatieraad EU-Israël heeft verwezen naar deze resoluties en erop heeft gewezen dat deze in acht moeten worden genomen; C. overwegende dat, volgens het verslag van het bureau van de vertegenwoordiger van de Europese Unie van 2021, vorig jaar sprake was van een verdere toename van het aantal wooneenheden in nederzettingen in de bezette Palestijnse gebieden (22 030), met name in Oost-Jeruzalem waar het aantal nieuwe wooneenheden meer dan verdubbelde in vergelijking met 2020 (van 6 288 tot 14 894), hetgeen past in de trend van een gestaag groeiende uitbreiding van Israëlische nederzettingen; D. overwegende dat geweld, terrorisme, waaronder aanslagen tegen burgers, en het aanzetten tot geweld worden verergerd door provocerende maatregelen en opruiende retoriek, en fundamenteel onverenigbaar zijn met een vreedzame oplossing van het conflict; overwegende dat de Unie haar medeleven betuigt met de families van alle slachtoffers; E. overwegende dat zowel Israëli’s als Palestijnen recht hebben op een leven in veiligheid; overwegende dat dit het recht omvat om hun grondgebied te beschermen en hun legitieme veiligheidsbelangen te verdedigen; F. overwegende dat de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne de fragiliteiten en geopolitieke spanningen in de regio heeft verergerd, en dat de voedselonzekerheid drastisch toeneemt; G. overwegende dat op 11 mei 2022 journaliste Shireen Abu Aqla is gedood tijdens een Israëlische militaire inval in Jenin op de bezette Westelijke Jordaanoever; overwegende dat er, ondanks talrijke oproepen daartoe, geen onafhankelijk onderzoek naar haar moord is verricht, waardoor de daders van dit strafbaar feit niet ter verantwoording zijn geroepen; H. overwegende dat het Hof van Justitie op 12 november 2019 een uitspraak heeft gedaan over het beleid van de EU om de handel te differentiëren vanuit het grondgebied van de staat Israël en de bezette Palestijnse gebieden (2) ; overwegende dat de EU deze uitspraak dienovereenkomstig ten uitvoer moet leggen; I. overwegende dat Israël een democratische staat is die op 1 november 2022 zijn laatste parlementsverkiezingen heeft gehouden; overwegende dat de laatste Palestijnse parlementsverkiezingen in 2006 hebben plaatsgevonden, en dat deze in de Gazastrook hebben geleid tot een overwinning voor de Hamas, een organisatie die op de terrorismelijst van de EU staat; overwegende dat de laatste Palestijnse presidentsverkiezingen in januari 2005 zijn gehouden; J. overwegende dat de Gazastrook al 15 jaar afgesloten is, waardoor twee miljoen inwoners opgesloten zitten in een gebied van 40 bij 11 vierkante kilometer; overwegende dat volgens het VN-Bureau voor de Coördinatie van Humanitaire Aangelegenheden (UNOCHA) 53 % van de inwoners van Gaza onder de armoedegrens leeft; K. overwegende dat de internationale gemeenschap voortdurend heeft aangedrongen op de repatriëring van de stoffelijke resten van Hadar Goldin en Oron Shaul naar Israël, aangezien deze in de Gazastrook worden vastgehouden in strijd met het internationaal humanitair recht, en overwegende dat de internationale gemeenschap unanieme solidariteit heeft betuigd met de families Goldin en Shaul; L. overwegende dat de Israëlische autoriteiten belangrijke, door internationale donoren gefinancierde infrastructuur voor het verlenen van basisdiensten hebben gesloopt; overwegende dat momenteel voor meerdere door de EU of de lidstaten gefinancierde structuren een bevel tot stopzetting van de werkzaamheden of sloop is uitgevaardigd; M. overwegende dat het Israëlische Ministerie van Defensie in oktober 2021 een militair bevel heeft uitgevaardigd waarbij zes Palestijnse niet-gouvernementele organisaties als “illegale verenigingen” (terroristische organisaties) werden aangewezen; overwegende dat in augustus 2022 de kantoren van deze organisaties zijn binnengevallen, documenten in beslag zijn genomen en apparatuur is vernietigd door Israëlische troepen; N. overwegende dat het maatschappelijk middenveld in de regio, en meer bepaald in Israël, de Westelijke Jordaanoever en Gaza, een sleutelrol moet spelen bij het overwinnen van tegenstellingen in de samenleving en het bevorderen van een sfeer van vrede, tolerantie en geweldloosheid; Algemene beginselen 1. herhaalt zijn onwrikbare steun voor een door onderhandelingen tot stand gekomen tweestatenoplossing op basis van de grenzen van 1967, met twee soevereine democratische staten die in vrede en veiligheid naast elkaar bestaan, met Jeruzalem als hoofdstad van beide staten en met volledige eerbiediging van het internationale recht; 2. roept op tot beëindiging van het aanhoudende Israëlisch-Palestijnse conflict en de bezetting van Palestijns gebieden door middel van de hervatting van echte vredesbesprekingen tussen beide partijen op basis van vastgestelde parameters voor een tweestatenoplossing, met de steun van de internationale gemeenschap, die leiden tot een door onderhandelingen tot stand gekomen akkoord over de definitieve status en wederzijdse erkenning; 3. dringt er bij beide partijen op aan om zich opnieuw voor de tweestatenoplossing in te zetten; verzoekt de volgende Israëlische regering zich duidelijk uit te spreken ten gunste van de tweestatenoplossing; roept de Israëlische en Palestijnse leiders op zich te onthouden van provocerende acties en retoriek, en unilaterale beslissingen; 4. betreurt het gebrek aan tastbare resultaten in het vredesproces in het Midden-Oosten in de afgelopen decennia, dat heeft geleid tot aanhoudend geweld en terrorisme, een voortdurend verslechterende situatie ter plaatse in de bezette Palestijnse gebieden, toenemende frustratie in de Palestijnse samenleving, toenemende spanningen en onveiligheid in Israël, en de instrumentalisering van het conflict door terroristische en extremistische groeperingen; Belemmeringen voor de tweestatenoplossing 5. herinnert eraan dat de nederzettingen volgens het internationaal recht illegaal zijn, verzoekt om een onmiddellijk einde aan hun bouw en benadrukt dat de recente besluiten om nieuwe nederzettingen te vestigen de vooruitzichten op een levensvatbare tweestatenoplossing verder ondermijnen, met name in het E1-gebied en op de Westelijke Jordaanoever; veroordeelt het geweld van de kolonisten en roept op tot het afleggen van verantwoording; 6. verzoekt Israël zijn verantwoordelijkheden en verplichtingen als bezettingsmacht uit hoofde van het internationaal recht volledig na te komen en de mensenrechten van Palestijnen te eerbiedigen; 7. veroordeelt ten stelligste het aanhoudende terrorisme tegen Israël en herinnert aan het bestaansrecht van Israël en zijn recht om zich te verdedigen; erkent ten volle de legitieme veiligheidszorgen van Israël en de uitdagingen waarmee het wordt geconfronteerd; herhaalt dat Israël volledig in zijn recht staat om gewelddaden te bestrijden en zijn burgerbevolking te beschermen; 8. veroordeelt en roept op tot de onmiddellijke beëindiging van alle gewelddaden tussen Israëliërs en Palestijnen, waaronder het disproportionele gebruik van geweld bij militaire operaties door de Israëlische defensiemacht, terroristische aanslagen op onschuldige burgers en op civiele infrastructuur, toenemend geweld van kolonisten en de willekeurige aanvallen, ook met raketten, uitgevoerd door op de EU-terroristenlijst vermelde Palestijnse organisaties, zoals Hamas, de Palestijnse Islamitische Jihad en het Volksfront voor de Bevrijding van Palestina; 9. onderstreept dat de EU absoluut moet samenwerken met Israël, de Palestijnse Autoriteit, de Verenigde Staten en Arabische partners in de regio ter voorkoming van de herbewapening van terroristische groeperingen in de Gazastrook en op de Westelijke Jordaanoever, en de smokkel van wapens, de vervaardiging van raketten en de aanleg van tunnels door deze groeperingen; benadrukt nogmaals dat het, in overeenstemming met de conclusies van de voorgaande Raad Buitenlandse Zaken absoluut noodzakelijk is de Gazastrook wapenvrij te maken; veroordeelt de onaanvaardbare activiteiten van de feitelijke autoriteiten in de Gazastrook en herhaalt in dit verband dat de Palestijnse Autoriteit de controle over de Gazastrook moet overnemen; 10. dringt erop aan dat de daders van deze gewelddaden ter verantwoording worden geroepen, in overeenstemming met het internationaal recht; herinnert eraan dat de naleving van het internationaal humanitair recht en het internationaal recht inzake de mensenrechten door staten en niet-statelijk actoren, met inbegrip van de verantwoordingsplicht voor hun acties, een hoeksteen is van vrede en veiligheid; 11. bevestigt opnieuw zijn gehechtheid aan de desbetreffende resoluties van de VN-Veiligheidsraad, met inbegrip van de meest recente resolutie 2334 (2016), en benadrukt dat deze in acht moeten worden genomen, zoals de EU-27 in haar verklaring na de laatste zitting van de Associatieraad EU-Israël heeft herhaald; 12. benadrukt dat de democratie in Palestina verder moet worden ondersteund en roept de internationale gemeenschap op haar inspanningen te verdubbelen om haar instellingen te versterken met het oog op het bereiken van intra-Palestijnse eenheid, als belangrijk element voor het bereiken van de tweestatenoplossing; dringt er bij de Palestijnse partijen op aan onverwijld de inspanningen voor verzoening te hervatten, met name door het houden van presidents- en parlementsverkiezingen die allang hadden moeten plaatsvinden; 13. dringt aan op transparante, geloofwaardige en inclusieve verkiezingen in Palestina; spreekt zijn ernstige bezorgdheid uit over personen die banden hebben met organisaties die op de EU-terrorismelijst staan en die een Palestijnse politieke functie bekleden of zich daarvoor kandidaat willen stellen; roept Israël op deze verkiezingen in Oost-Jeruzalem te laten plaatsvinden; dringt er nogmaals op aan dat de EU en het Parlement toestemming krijgen om deze verkiezingen waar te nemen indien zij daartoe worden uitgenodigd; 14. veroordeelt de stelselmatige pogingen van de Palestijnse Autoriteit en de de facto autoriteiten in Gaza om elk afwijkend geluid de mond te snoeren, zoals door critici en de oppositie op willekeurige gronden te arresteren, en vervolgens vaak aan foltering en slechte behandeling te onderwerpen, en door de vrijheid van meningsuiting, vereniging en vergadering te beperken; 15. dringt er bij Israël op aan een einde te maken aan zijn wijdverbreide praktijk van administratieve detentie van Palestijnen, met inbegrip van minderjarigen, zonder proces, en dringt erop aan dat het recht op een eerlijk proces wordt geëerbiedigd; veroordeelt het gebruik van minderjarigen als zelfmoordbommen door Palestijnse militante groeperingen; 16. benadrukt dat het Palestijnse volk het recht heeft op zijn eigen grondgebied gebruik te maken van zijn eigen natuurlijke hulpbronnen, waaronder watervoorraden, energiebronnen en landbouwgrond; 17. betuigt zijn medeleven aan de familieleden van de Israëlische soldaten Hadar Goldin en Oron Shaul; betreurt dat Hamas weigert hun stoffelijke overschotten te laten repatriëren naar Israël zodat ze daar kunnen worden begraven; dringt erop aan alles in het werk te stellen voor de onmiddellijke repatriëring van hun stoffelijke overschotten; vraagt daarnaast om de onmiddellijke vrijlating van de Israëlische burgers Avraham Mengistu en Hisham Al-Sayed, die geen enkel misdrijf of strafbaar feit hebben begaan dat rechtvaardigt dat Hamas hen in de Gazastrook gevangen houdt; 18. roept de staat Israël op toe te staan dat de humanitaire hulp de meest kwetsbaren bereikt, zowel op de Westelijke Jordaanoever als in Gaza; herhaalt zijn oproepen om de blokkade onmiddellijk te beëindigen en de humanitaire crisis in de Gazastrook te verlichten, met inbegrip van de nodige veiligheidsgaranties om geweld tegen Israël te voorkomen; herhaalt dat de EU, in overeenstemming met het trilaterale mechanisme voor financiële ondersteuning van burgers, specifieke projecten in de Gazastrook moet financieren; dringt aan op onbelemmerde toegang voor leden van het Europees Parlement tot de Gazastrook; 19. dringt aan op onmiddellijke beëindiging van de sloop van Palestijnse woningen; verzoekt de EU en haar lidstaten compensatie te eisen voor de sloop van alle door de EU gefinancierde infrastructuur in de bezette Palestijnse gebieden; 20. is bezorgd over de afnemende ruimte voor het maatschappelijk middenveld in Israël en in de bezette Palestijnse gebieden, en dringt er bij de EU op aan van deze kwestie een prioriteit te maken op de agenda van haar politieke dialoog met de Israëlische regering en de Palestijnse Autoriteit; De rol van de Europese Unie 21. verzoekt de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid en de speciale vertegenwoordiger van de EU voor het vredesproces in het Midden-Oosten (SVEU), een Europees vredesinitiatief op te zetten teneinde opnieuw te komen tot een politieke gerichtheid op een billijke, alomvattende, langdurige vrede tussen Israël en Palestina; verzoekt daartoe het mandaat van de SVEU voor het vredesproces in het Midden-Oosten te verlengen totdat dit langdurige conflict daadwerkelijk is opgelost; 22. dringt erop aan dat dit initiatief de vorm aanneemt van een internationale conferentie, als eerste stap in een multilateraal kader om deze doelstelling te verwezenlijken; verwelkomt initiatieven zoals het München-formaat en spoort de Europese Dienst voor extern optreden en de lidstaten van de EU aan een Europees initiatief te ontplooien om de tweestatenoplossing nieuw leven in te blazen; 23. verzoekt de EU samen met de betrokken Arabische landen na te gaan hoe hun respectieve normaliseringsovereenkomsten met Israël bevorderlijk kunnen zijn voor de tweestatenoplossing en de economische ontwikkeling van de regio; 24. verzoekt de EU en haar lidstaten alle initiatieven te steunen om de verantwoordingsplicht voor schendingen van het internationaal humanitair recht en het internationaal recht inzake de mensenrechten te handhaven; onderstreept in dit verband het werk van het Internationaal Strafhof; 25. is ingenomen met het besluit van de Raad Buitenlandse Zaken om de Associatieraad met Israël nieuw leven in te blazen; is van mening dat zij het partnerschap tussen de EU en Israël moet versterken, kwesties in verband met het Israëlisch-Palestijnse conflict moet bespreken en ernaar moet streven het vredesproces in het Midden-Oosten nieuw leven in te blazen; 26. beschouwt EU-financiering voor het maatschappelijk middenveld als een constructieve aanpak om bruggen te slaan tussen Israëli’s en Palestijnen; dringt aan op EU-programma’s om de interpersoonlijke contacten tussen verschillende etnische en religieuze minderheden, mensenrechtenactivisten, journalisten en vrouwenorganisaties te verbeteren; 27. onderstreept dat de EU en haar lidstaten gezamenlijke initiatieven in de sociale en economische sectoren, waaronder drinkwater en energie, moeten steunen om de welvaart en de sociale uitwisseling tussen beide gebieden te bevorderen; spreekt nogmaals zijn steun uit voor de Global Gateway die, in synergie met het economisch en investeringsplan voor het Zuidelijk Nabuurschap, de handelsbetrekkingen in de regio zal ontwikkelen; 28. erkent de rol die de VN-organisatie voor hulpverlening aan Palestijnse vluchtelingen in het Nabije Oosten vervult door Palestijnse vluchtelingen vitale diensten te verlenen; herhaalt het belang van onderwijs bij het scheppen van vooruitzichten op een tweestatenoplossing; herhaalt dat haat, aanzetten tot geweld en antisemitisme in strijd zijn met de EU-waarden en een ernstige belemmering vormen voor de oplossing van het conflict; herhaalt zijn standpunt dat alle schoolboeken en schoolmaterialen die met EU-middelen worden gesteund, in overeenstemming moeten zijn met de UNESCO-normen inzake vrede, verdraagzaamheid, co-existentie en geweldloosheid; onderstreept dat de EU-financiering zal moeten worden opgeschort indien duidelijk en onderbouwd bewijs van misbruik wordt geleverd; 29. herinnert eraan dat alle door de EU gefinancierde onderwijsprogramma’s in overeenstemming moeten zijn met de UNESCO-normen inzake vrede, tolerantie, coëxistentie en geweldloosheid, en veroordeelt ten stelligste de haatzaaiende uitlatingen en de uitingen van geweld en antisemitisme die nog altijd te vinden zijn in het onderwijsmateriaal van de Palestijnse Autoriteit; o o o 30. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de speciale vertegenwoordiger van de EU voor het vredesproces in het Midden-Oosten, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, de secretaris-generaal van de Liga van Arabische Staten, de Knesset en de regering van Israël, de president van de Palestijnse Autoriteit en de Palestijnse Wetgevende Raad. Het Europees Parlement, – gezien de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling en de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de VN (SDG’s), in het bijzonder SDG 17 over een nieuwe impuls voor het mondiale partnerschap voor duurzame ontwikkeling, – gezien de slotverklaring die werd aangenomen tijdens de wereldconferentie van de Unesco over cultuurbeleid en duurzame ontwikkeling, MONDIACULT 2022, die in Mexico-Stad van 28 tot en met 30 september 2022 werd gehouden, – gezien de verklaring die werd aangenomen na de informele vergadering van de ministers van Cultuur en van Europese Zaken van de lidstaten van de Europese Unie, gehouden in Parijs op 3 mei 2019, – gezien de resolutie van de Raad van Europa van 8 december 2010 over de vaststelling van een uitgebreid partieel akkoord inzake culturele routes, – gezien het verslag van de Werkgroep open coördinatiemethode (OCM) van deskundigen uit de lidstaten van 4 mei 2017 getiteld “How culture and the arts can promote intercultural dialogue in the context of the migratory and refugee crisis” (Hoe cultuur en de kunsten interculturele dialoog kunnen bevorderen in de context van de migratie- en vluchtelingencrisis), – gezien het verslag van de OCM-werkgroep van deskundigen uit de lidstaten van 17 december 2019 getiteld “Sustainable cultural tourism” (Duurzaam cultureel toerisme), – gezien het verslag van de OCM-werkgroep van deskundigen uit de lidstaten van 4 juni 2021 getiteld “Towards gender equality in the cultural and creative sectors” (Naar gendergelijkheid in de culturele en creatieve sectoren), – gezien het verslag van de OCM-werkgroep van deskundigen uit de lidstaten van 5 september 2022 getiteld “Strengthening cultural heritage resilience for climate change” (Versterking van de klimaatbestendigheid van cultureel erfgoed), – gezien het verslag van de OCM-werkgroep van deskundigen uit de lidstaten van 22 september 2022 getiteld “Stormy Times. Nature and Humans: Cultural Courage for Change” (Stormachtige tijden, natuur en de mens: culturele moed voor verandering), – gezien het Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap, – gezien de Verklaring van Rome van de ministers van Cultuur van de G20 van 30 juli 2021, — gezien artikel 8, lid 2, van het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof, — gezien het Verdrag van de Raad van Europa inzake delicten met betrekking tot cultuurgoederen (Verdrag van Nicosia), – gezien de mededeling van de Commissie van 22 mei 2018 getiteld “Een nieuwe Europese agenda voor cultuur” ( COM(2018)0267 ), – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 8 juni 2016 getiteld “Naar een EU-strategie voor internationale culturele betrekkingen” (JOIN(2016)0029), — gezien het document getiteld “Gedeelde visie, gemeenschappelijke actie: Een sterker Europa – Een algemene strategie voor de Europese Unie op het gebied van het buitenlands en veiligheidsbeleid”, dat op 28 juni 2016 is gepresenteerd door de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (HV/VV), — gezien de in januari 2021 gepubliceerde gezamenlijke richtsnoeren van de Europese Dienst voor extern optreden en de nationale culturele instellingen in de EU, – gezien de mededeling van de Commissie van 28 oktober 2018 over de uitvoering, resultaten en algehele beoordeling van het Europees Jaar van het Cultureel Erfgoed 2018 ( COM(2019)0548 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 15 september 2021 getiteld “Nieuw Europees Bauhaus: mooi, duurzaam, samen” ( COM(2021)0573 ), – gezien het verslag van de Commissie van 29 juni 2022 over het werkplan voor cultuur 2019-2022 ( COM(2022)0317 ), – gezien de conclusies van de Raad van 15 november 2018 over het werkplan voor cultuur 2019-2022, – gezien de conclusies van de Raad van 7 juni 2019 over een strategische aanpak van de EU voor internationale culturele betrekkingen en een actiekader, — gezien de conclusies van de Raad van 22 januari 2018 over de geïntegreerde aanpak van externe conflicten en crises, – gezien de conclusies van de Raad van 21 juni 2021 over de EU-aanpak voor cultureel erfgoed in conflicten en crises, – gezien de conclusies van de Raad van 18 mei 2021 over het herstel, de veerkracht en de duurzaamheid van de culturele en creatieve sectoren, – gezien de conclusies van de Raad van 8 juni 2018 over de noodzaak cultureel erfgoed op alle beleidsgebieden van de EU op de voorgrond te plaatsen, – gezien de Verklaring van Rome van de leiders van 27 lidstaten en van de Europese Raad, het Europees Parlement en de Europese Commissie van 25 maart 2017, – gezien zijn resolutie van 11 december 2018 over de nieuwe Europese agenda voor cultuur (1) , – gezien zijn resolutie van 5 juli 2017 over een Europese strategie voor internationale culturele betrekkingen (2) , – gezien zijn resolutie van 20 januari 2021 over de ontwikkeling van doeltreffend beleid naar aanleiding van het Europees Jaar van het Cultureel Erfgoed (3) , – gezien zijn resoluties van 7 juni 2007 over de sociale status van kunstenaars (4) en van 20 oktober 2021 over de situatie van kunstenaars en het cultureel herstel in de EU (5) , – gezien zijn resolutie van 8 maart 2022 over de rol van cultuur, onderwijs, media en sport bij racismebestrijding (6) , – gezien zijn resolutie van 17 september 2020 over het cultureel herstel van Europa (7) , – gezien zijn resolutie van 14 september 2022 over het Nieuw Europees Bauhaus (8) , – gezien zijn resolutie van 15 september 2020 over de doeltreffende maatregelen voor een “groen” Erasmus+, Creatief Europa en het Europees Solidariteitskorps (9) , – gezien Verordening (EU) 2021/818 van het Europees Parlement en de Raad van 20 mei 2021 tot vaststelling van het programma Creatief Europa (2021-2027) (10) , – gezien Verordening (EU) 2021/817 van het Europees Parlement en de Raad van 20 mei 2021 tot vaststelling van “Erasmus+”: het programma van de Unie voor onderwijs en opleiding, jeugd en sport (11) , – gezien Verordening (EU) 2021/888 van het Europees Parlement en de Raad van 20 mei 2021 tot vaststelling van het programma “Europees Solidariteitskorps” (12) , – gezien Besluit (EU) 2021/2316 van het Europees Parlement en de Raad van 22 december 2021 over een Europees Jaar van de Jeugd (2022) (13) , – gezien Besluit (EU) 2020/2229 van het Europees Parlement en de Raad van 23 december 2020 tot wijziging van Besluit nr. 445/2014/EU tot vaststelling van een actie van de Unie voor het evenement “Culturele hoofdsteden van Europa” voor de periode 2020 tot 2033 (14) , – gezien Besluit (EU) 2017/864 van het Europees Parlement en de Raad van 17 mei 2017 over een Europees Jaar van het Cultureel Erfgoed (2018) (15) , – gezien het Unesco-Verdrag van 2005 betreffende de bescherming en de bevordering van de diversiteit van cultuuruitingen, – gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, en met name artikel 27 over het recht om deel te nemen aan het culturele leven, – gezien het verslag van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling van 2022 getiteld “The Culture Fix: Creative people, places and industries”, — gezien de voorbereidende actie op het gebied van cultuur in de externe betrekkingen van de EU en de aanbevelingen daarvan, — gezien het actieplan van de EU tegen de illegale handel in cultuurgoederen, – gezien de verklaring van Santiago de Compostela van de Raad van Europa van 23 oktober 1987, waarbij de pelgrimswegen naar Sint Jacob werden uitgeroepen tot de eerste Europese culturele route, – gezien artikel 3, lid 3, van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), – gezien de artikelen 6 en 167 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 54 van zijn Reglement en artikel 1, lid 1, punt e), van en bijlage 3 bij het besluit van de Conferentie van voorzitters van 12 december 2002 betreffende de procedure inzake het verlenen van toestemming voor het opstellen van initiatiefverslagen, – gezien de adviezen van de Commissie buitenlandse zaken en de Commissie ontwikkelingssamenwerking, – gezien het verslag van de Commissie cultuur en onderwijs ( A9-0279/2022 ), A. overwegende dat de mededeling van de Commissie van 2018 getiteld “Een nieuwe Europese agenda voor cultuur” ( COM(2018)0267 ) en de gezamenlijke mededeling van 2016 getiteld “Naar een EU-strategie voor internationale culturele betrekkingen” (JOIN(2016)0029) een doorslaggevende rol hebben gespeeld bij de vormgeving van het cultuurbeleid van de EU en de lidstaten, zowel wat de nationale als de internationale dimensie daarvan betreft; B. overwegende dat het werkplan voor cultuur 2023-2026 van de Raad zal dienen als de belangrijkste routekaart voor de coördinatie van het cultuurbeleid van de EU in de komende jaren en een kans biedt om een paradigmaverschuiving op gang te brengen waardoor de culturele en creatieve sectoren zich kunnen aanpassen aan de nieuwe werkelijkheid na de pandemie en veerkracht kunnen ontwikkelen met het oog op mogelijke uitdagingen in de toekomst; C. overwegende dat cultuur een publiek goed is, en de culturele en creatieve sectoren en industrieën (hierna “CCSI” genoemd) moeten worden gesteund met ambitieuze beleidskaders, adequate overheidsfinanciering en een gunstig klimaat voor werknemers in de CCSI, mede om de toegang van het publiek tot cultuur te bevorderen; overwegende dat de nieuwe Europese agenda voor cultuur gericht moet zijn op het behouden, uitbreiden en bevorderen van een levendig en gevarieerd Europees cultureel aanbod, waarbij iedereen wordt aangemoedigd om deel te nemen en niemand wordt achtergelaten; D. overwegende dat culturele creatie een essentieel middel is om meningen kenbaar te maken, waaronder kritische meningen over machthebbers, en dat het derhalve van cruciaal belang is om de vrijheid van meningsuiting bij culturele uitingen te waarborgen, waaronder de vrijheid van meningsuiting in de media; E. overwegende dat Europa een culturele gemeenschap is die gebaseerd is op gedeelde waarden en een gemeenschappelijke geschiedenis, alsook op een voortschrijdende integratie; overwegende dat cultuur en cultureel erfgoed, zoals de Europese culturele routes, volop mogelijkheden bieden om de waarden van de Europese Unie te bevorderen, haar diverse identiteiten te versterken en bij te dragen aan de verwezenlijking van haar doelen op mondiaal niveau, alsook om een bijdrage te leveren aan het oplossen van mondiale uitdagingen; F. overwegende dat het Europees Jaar van het Cultureel Erfgoed 2018 cultuur en het cultureel erfgoed ondersteunde en bevorderde als “een gedeelde bron van herdenking, begrip, identiteit, dialoog, cohesie en creativiteit [voor Europa]”; overwegende dat de algemene doelstellingen van het Europees Jaar waren: “het stimuleren en ondersteunen van de inspanningen van de Unie, de lidstaten en de regionale en lokale autoriteiten, in samenwerking met de culturele-erfgoedsector en het maatschappelijk middenveld in ruime zin, om het cultureel erfgoed van Europa te beschermen, te bewaren, te hergebruiken, te ontwikkelen, te benutten en te propageren” (16) ; overwegende dat het behoud, de bescherming en de bevordering van cultureel erfgoed in al zijn vormen kunnen fungeren als katalysator voor de versterking van interculturele betrekkingen, vrede, democratie, duurzaam economisch herstel op lange termijn, duurzaam toerisme en regionale ontwikkeling, alsmede verzoening en culturele co-existentie, waardoor de betrokkenheid van lokale gemeenschappen, zowel op Europees als op internationaal niveau, wordt vergroot; G. overwegende dat cultuur zowel binnen als buiten de Unie sociale en economische voordelen oplevert en een belangrijke rol speelt in de economie en het scheppen van banen; overwegende dat de culturele en creatieve sector ten minste 4,4 % van het bbp van de EU vertegenwoordigt en werk biedt aan ongeveer 7,6 miljoen mensen, en aldus drijvende krachten achter lokale en regionale ontwikkeling kunnen zijn; overwegende dat de CCSI een hoge mate van versnippering vertonen, waarbij meer dan 90 % van de CCSI-ondernemingen kleine en middelgrote ondernemingen zijn en 33 % van de werknemers zelfstandigen zijn (17) en atypische arbeidsregelingen hebben; overwegende dat de CCSI slechts een minimaal deel van de economische waarde die zij genereren terugverdienen, met negatieve gevolgen voor de personen die in deze sectoren werkzaam zijn; H. overwegende dat de gevolgen van de COVID-19-pandemie voor de Europese CCSI dramatisch maar ongelijk verdeeld zijn over de verschillende sectoren, en de sectoren hierdoor voor nog grotere uitdagingen werden gesteld en de vaak atypische arbeidsomstandigheden van kunstenaars en cultuurwerkers verslechterden; overwegende dat plaatsgebonden activiteiten zwaar zijn getroffen door de lockdowns, reisbeperkingen en andere noodzakelijke maatregelen in verband met de publieke gezondheid, terwijl sectoren met een grotere digitale capaciteit de crisis beter hebben weten te doorstaan; overwegende dat sommige culturele gewoonten die tijdens de pandemie verloren zijn gegaan, in sommige sectoren niet systematisch zijn teruggekeerd; I. overwegende dat de investeringen van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (RRF) het enorme economische en sociale belang van de CCSI niet weerspiegelen, waardoor deze sectoren aanzienlijk ondervertegenwoordigd zijn in de algemene inspanningen van de EU om het herstel en de veerkracht van de Europese economie na de pandemie te ondersteunen; overwegende dat het Parlement heeft verzocht om 2 % van de herstel- en veerkrachtfaciliteit in de CCSI te investeren en opnieuw heeft gewezen op het belang van passende investeringen in de culturele agenda van de EU (18) ; overwegende dat slechts 16 lidstaten cultuur in hun nationale herstel- en veerkrachtplannen hebben opgenomen en dat, hoewel de doelstelling van 2 % gemiddeld op EU-niveau is gehaald, de meerderheid van de lidstaten ver van dit cijfer verwijderd is gebleven; J. overwegende dat het Parlement in zijn resoluties van 7 juni 2007 en 20 oktober 2021 heeft aangedrongen op de verbetering van de arbeidsomstandigheden in de Europese CCSI en op de invoering van een Europese beroepsstatus voor kunstenaars als gemeenschappelijk kader voor arbeidsomstandigheden en minimumnormen die gelden in alle EU-landen; K. overwegende dat culturele participatie zowel passieve deelname als actieve creatie kan omvatten, ongeacht het niveau – amateur- of professioneel niveau – waarop de activiteit wordt verricht; overwegende dat zowel actieve als passieve culturele participatie talrijke economische, sociale en gezondheidsvoordelen oplevert; L. overwegende dat in de mededeling van de Commissie van 22 mei 2018 over een nieuwe Europese agenda voor cultuur ( COM(2018)0267 ) werd gewezen op het belang van cultuur en kunst voor de integratie van vluchtelingen en andere migranten; M. overwegende dat al geruime tijd door de Wereldgezondheidsorganisatie (hierna “WHO” genoemd) (19) wordt erkend dat kunst en culturele activiteiten de gezondheid, waaronder de geestelijke gezondheid, en het individueel en maatschappelijk welzijn ten goede komen, met name dankzij hun veelzijdige aard en aspecten, waaronder sociale interactie, zintuiglijke activering, emotionele expressie, cognitieve stimulering en lichamelijke activiteit, evenals hun vermogen om een groot aantal psychologische, gedragsmatige en sociale processen te stimuleren; overwegende dat kunst en cultuur hebben aangetoond dat zij van onschatbare waarde zijn voor de veerkracht van samenlevingen in tijden van crisis; N. overwegende dat kunst en artistieke disciplines belangrijke onderdelen en ondersteunende aspecten van het formele, informele en niet-formele onderwijs en persoonlijke ontwikkeling zijn; overwegende dat het leren door middel van en over kunst en artistieke disciplines bijdraagt aan de ontwikkeling van bekwaamheden en vaardigheden, zoals creatief denken en andere transversale vaardigheden; overwegende dat aan deze onderdelen onvoldoende aandacht wordt besteed in nationale lesprogramma’s; overwegende dat de lidstaten door wetenschap, technologie, engineering, kunst en wiskunde (STEAM) te versterken vanaf een jonge leeftijd een cultuur van innovatie en creativiteit kunnen bevorderen in het kader van een levenlang leren; O. overwegende dat artistiek onderzoek op gelijke voet moet worden gesteld met andere onderzoeksdisciplines en als zodanig moet worden gefinancierd, zowel vanwege de waarde van dit onderzoek zelf als vanwege de cruciale bijdrage die het levert aan het stimuleren van innovatie; P. overwegende dat het EU-programma Creatief Europa voor de CCS een sleutelrol speelt bij het bevorderen van kunst, cultuur en audiovisuele inhoud en bij het ondersteunen van kwalitatieve media, met name van lokale projecten, kleine ondernemingen en individuele kunstenaars; overwegende dat het bijdraagt tot de strategie van de Unie voor internationale culturele betrekkingen met als doel het langetermijneffect ervan te waarborgen door middel van een intermenselijke aanpak waarbij culturele netwerken, het maatschappelijk middenveld en lokale organisaties worden betrokken; overwegende dat het merendeel van de streefdoelen van het werkplan voor cultuur 2019-2022 van de Raad is verwezenlijkt door middel van de acties die in het programma waren voorzien; Q. overwegende dat culturele betrekkingen gewoonlijk worden gedefinieerd (20) als wederzijdse, niet-dwingende, transnationale interacties tussen twee of meer culturen en een reeks activiteiten omvatten die zowel door overheids- als niet-overheidsactoren worden uitgevoerd binnen de ruimte van de culturele en civiele samenleving; overwegende dat culturele betrekkingen over het algemeen leiden tot meer connectiviteit, een beter wederzijds begrip, meer en nauwere betrekkingen, wederzijds voordelige transacties en een versterkte duurzame dialoog tussen staten, volkeren, niet-overheidsactoren en culturen, en daarmee een bijdrage leveren aan de totstandkoming van veerkrachtigere samenlevingen; R. overwegende dat culturele diplomatie betrekking heeft op staten die met andere staten of hun bevolking contacten onderhouden via cultuur, waarbij het perspectief van de overheid en eenzijdige belangenbehartiging zwaarder weegt dan wederzijds voordeel en dialoog; overwegende dat culturele diplomatie wordt beïnvloed door de politiek die inherent is aan het buitenlands beleid, waarbij verantwoording wordt afgelegd aan de betrokken overheidsinstellingen, en kan worden gebruikt om beleidsdoelstellingen te ondersteunen (21) ; S. overwegende dat de inspanningen van de EU in het kader van de internationale culturele betrekkingen en culturele diplomatie, die waardevolle onderdelen zijn van haar diplomatieke instrumentarium, gericht moeten zijn op het bevorderen van waarden als solidariteit en broederschap, waarbij actoren op alle niveaus van de overheidsinstellingen en het maatschappelijk middenveld moeten worden betrokken; overwegende dat de toewijzing van financiële middelen specifiek voor internationale culturele betrekkingen aan deze actoren hun capaciteit om hun potentieel te ontsluiten aanzienlijk zou vergroten; T. overwegende dat de diaspora van derde landen in de EU en de Europese diaspora in derde landen belangrijke actoren kunnen zijn bij het versterken van de culturele betrekkingen tussen de EU en andere landen; U. overwegende dat de EU in 1993 een speciaal systeem, de zogenoemde “culturele uitzondering”, heeft gecreëerd om culturele goederen en diensten te beschermen tegen de vrijhandelsregels, aangezien cultuur niet als handelswaar mag worden beschouwd en niet mag worden onderworpen aan de behoeften van de markt; V. overwegende dat de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling van de Verenigde Naties en de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de VN (SDG’s) niet uitdrukkelijk genoeg aandacht vragen voor cultuur, hoewel cultuur een mondiaal publiek goed is, alsook een horizontale dimensie van duurzame ontwikkeling en een doel op zichzelf, zoals duidelijk is gemaakt door campagnes als #Culture2030Goal; W. overwegende dat digitale technologieën van invloed zijn op alle aspecten van het culturele leven, alsook op het werk van kunstenaars en werknemers, organisaties en instellingen in de culturele sector, en het voor hen gemakkelijker kunnen maken verschillende doelgroepen te bereiken en de toegankelijkheid van hun werk te vergroten; overwegende dat diverse financieringsprogramma’s en initiatieven van de EU de digitale transitie van de sector ondersteunen, in het bijzonder Horizon Europa, Erasmus+, Creatief Europa en het Nieuw Europees Bauhaus (NEB); overwegende dat digitalisering enorm veel mogelijkheden biedt en de wijze waarop de CCSI inhoud creëren, produceren en delen, heeft veranderd, waardoor de groeimogelijkheden worden gestimuleerd, en culturele participatie wordt vergroot; overwegende dat digitalisering ook voor uitdagingen zorgt met betrekking tot diversiteit, billijke vergoeding en de toegang tot cultuur, en bepaalde ongelijkheden vergroot, met name door het gebrek aan adequate digitale vaardigheden; 1. neemt kennis van de in algemene zin bevredigende uitvoering van de nieuwe Europese agenda voor cultuur en de gezamenlijke mededeling over een EU-strategie voor internationale culturele betrekkingen; wijst er evenwel op dat bij de beoordeling van de uitvoering van de nieuwe Europese agenda voor cultuur tekortkomingen zijn geconstateerd, hoofdzakelijk wat de prioriteiten betreft; wijst erop dat beide documenten weliswaar de uitdagingen van onvoorziene crises zoals de COVID-19-pandemie hebben doorstaan, maar dat hun strategisch kader moet worden bijgewerkt om de overkoepelende doelstellingen van het cultuurbeleid van de EU vast te stellen, alsook de praktische instrumenten ter uitvoering van die doelstellingen, onder meer door te verduidelijken hoe het werkplan van de Raad voor cultuur en de EU-strategie voor internationale culturele betrekkingen ertoe zullen bijdragen dat de bijgewerkte nieuwe Europese agenda voor cultuur operationeel wordt; 2. erkent dat het werkplan voor cultuur 2023-2026 van de Raad een essentieel instrument is om te waarborgen dat de strategieën van de lidstaten zich richten op de kwesties die van belang zijn voor de CCSI in Europa; meent in dit verband dat het werkplan voor cultuur 2023-2026 van de Raad wat betreft prioriteiten de nadruk moet leggen op: 3. benadrukt dat het werkplan voor cultuur 2023-2026 van de Raad moet bijdragen aan nauwere samenwerking met betrekking tot het cultuurbeleid, en moet voorzien in evaluatiekaders met het oog op het monitoren van de uitvoering ervan; wijst erop dat de werkmethoden zoals vastgelegd in het werkplan van de Raad moeten worden herzien om de procedures minder belastend en doeltreffender te maken, en dat overwogen zou moeten worden om specifieke werkgroepen op te zetten; 4. herinnert eraan dat het werkplan voor cultuur 2023-2026 van de Raad een kans biedt om stappen te zetten in de richting van een alomvattender cultuurbeleid op EU-niveau; wijst erop dat deze ambitie gepaard moet gaan met evenredige financiering; herinnert eraan dat de CCSI slechts een minimaal deel van de economische waarde die zij genereren terugverdienen, en dat zij nieuwe, alternatieve en stabiele financieringsbronnen nodig hebben; 5. is ingenomen met de versterking van het programma Creatief Europa 2021-2027, in het bijzonder met de verdubbeling van de begroting vergeleken met het vorige programma, en met de grotere nadruk op culturele diversiteit, inclusie, mobiliteit, transnationale creatie en beleidssamenwerking, alsook op de digitalisering, vergroening en versterking van de veerkracht van de CCSI; is niettemin zeer bezorgd over het feit dat het programma Creatief Europa nog steeds aanzienlijk ondergefinancierd is in verhouding tot de te verwezenlijken doelstellingen en dat eventuele jaarlijkse bezuinigingen ernstige schade zullen toebrengen aan het herstel van de CCSI; benadrukt bijgevolg dat het belangrijk is bij de komende herziening van het meerjarig financieel kader (MFK) een adequate financiering van het programma Creatief Europa te waarborgen; 6. verzoekt de lidstaten ten volle gebruik te maken van het potentieel van EU-financiering, -programma’s en -beleid voor cultuur en hun synergieën met passende programma’s, met name Horizon Europa, Erasmus+, het NEB en andere; spoort de Commissie aan deze synergieën te blijven benutten, teneinde hun positieve effecten te maximaliseren, zowel inhoudelijk als wat de beschikbare financiering betreft, met betrekking tot zowel de interne als de externe dimensie; dringt erop aan dat cultuur en cultureel erfgoed horizontaal moeten worden geïntegreerd in alle beleidsmaatregelen van de EU, en in het bijzonder in het beleid inzake de groene en de digitale transitie; verzoekt de lidstaten de ontwikkeling van cultuur en technisch onderzoek te bevorderen en het natuurlijk, historisch en artistiek erfgoed te beschermen, ook in het belang van toekomstige generaties; 7. erkent dat de culturele open coördinatiemethode concrete en geïnstitutionaliseerde follow-upmechanismen ontbeert; pleit derhalve voor de invoering van specifieke tijdschema’s en indicatoren om vervolgmaatregelen of evaluatie van de uitvoering door de lidstaten mogelijk te maken; dringt aan op uitbreiding van de samenwerking met niet-EU-landen in de OCM-werkgroepen, aangezien deze nuttig is gebleken; 8. betreurt het dat de verslagen die op OCM-niveau worden uitgebracht slechts een beperkte directe invloed op de beleidsvorming op nationaal, regionaal en lokaal niveau hebben vanwege een gebrekkige verspreiding en ontoereikende contacten tussen de deelnemende landen en de nationale ministeries; beveelt derhalve aan dat verslagen met duidelijke en concrete beleidsaanbevelingen worden uitgebracht, die beter empirisch zijn onderbouwd; verzoekt de Commissie bovendien om informatie over de OCM-bevindingen via digitale weg breed te verspreiden op nationaal en EU-niveau, in zoveel mogelijk talen; 9. is ingenomen met de in gang gezette gestructureerde dialoog “Voices of culture”, die maatschappelijke organisaties in de culturele sector een platform biedt om contacten te onderhouden met de Commissie en deel te nemen aan de open coördinatiemethode; erkent dat de gestructureerde dialoog met het maatschappelijk middenveld sectoroverschrijdende samenwerking, netwerkvorming en uitwisselingen heeft vergemakkelijkt; benadrukt evenwel de ontoereikende interactie tussen de open coördinatiemethode en de platforms voor gestructureerde dialoog, en moedigt derhalve frequentere en systematischere uitwisselingen tussen de deelnemers aan de gestructureerde dialoog en de open coördinatiemethode aan, alsook een bredere participatie om ook alle subsectoren hierbij te betrekken; verzoekt de Commissie en de lidstaten regelmatig te voorzien in follow-up van de aanbevelingen die worden gedaan in eindverslagen en tijdens conferenties, workshops en andere evenementen in het kader van de open coördinatiemethode en de gestructureerde dialoog; spoort de lidstaten aan gevolg te geven aan deze aanbevelingen met concrete beleidswijzigingen en actieplannen; 10. is ingenomen met het proefproject “Oprichting van een Europese erfgoedhub ter ondersteuning van een holistische en kosteneffectieve follow-up van het Europees Jaar van het cultureel erfgoed”, dat aansluit op zijn resolutie over de ontwikkeling van doeltreffend beleid naar aanleiding van het Europees Jaar van het Cultureel Erfgoed (22) ; verzoekt de Commissie en de lidstaten steun te bieden aan de totstandbrenging van meer partnerschappen met de particuliere, publieke en non-profitsector voor het behoud van cultureel erfgoed, met volledige inachtneming van het additionaliteitsbeginsel, en het Europees actiekader voor cultureel erfgoed te evalueren en te actualiseren om de bescherming van cultureel erfgoed in Europa na de pandemie te waarborgen; wijst erop dat het belangrijk is met gepaste middelen voort te bouwen op de resultaten van dat jaar; wijst nogmaals op het belang van het Europees erfgoedlabel als een project dat het bewustzijn van de culturele en historische wortels van de EU op een innovatieve manier stimuleert; 11. verzoekt de lidstaten het beginsel dat is verankerd in artikel 27 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens volledig toe te passen en het recht op een cultureel, artistiek en wetenschappelijk leven en de bijbehorende culturele rechten te erkennen als universele mensenrechten, op grond waarvan iedereen het recht heeft deel te nemen aan het culturele leven van de gemeenschap, te genieten van de kunsten en de voordelen ervan te delen; verzoekt de lidstaten alle gepaste maatregelen te nemen om de belemmeringen voor de uitoefening van die rechten weg te nemen, onder andere belemmeringen die verband houden met sociaal-economische kenmerken, inkomen en fysieke toegankelijkheid, en te waarborgen dat voor iedereen wordt voldaan aan de noodzakelijke voorwaarden om vrijelijk deel te nemen aan culturele activiteiten; 12. benadrukt dat de vrijheid van artistieke expressie een essentieel onderdeel is van creativiteit en culturele productie, aangezien deze vrijheid ervoor zorgt dat artistieke werken de diversiteit en rijkdom van onze samenlevingen weerspiegelen, en zij dus voor alle makers gewaarborgd moet zijn; verzoekt de Commissie de vrijheid van artistieke expressie als een op zichzelf staande indicator van de eerbiediging van de rechtsstaat op te nemen in haar jaarlijkse verslagen; verzoekt de Commissie en de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) onderzoek te doen naar concrete manieren om de vrijheid van artistieke expressie van bedreigde kunstenaars te beschermen, met name in geval van oorlogen en geopolitieke instabiliteit; 13. bevestigt opnieuw zijn krachtige inzet voor gendergelijkheid en steunt gendermainstreaming als een van zijn officiële beleidsbenaderingen om gelijkheid tot stand te brengen; wijst nogmaals op de rol die cultuur kan spelen bij de bevordering van gendergelijkheid en de economische en culturele empowerment van vrouwen en genderminderheden; verzoekt de Commissie om verder te gaan dan haar voorstel om selectiecriteria in te voeren op grond waarvan projecten worden beloond die de toepassing van gendergelijkheid garanderen, en monitoring- en evaluatiemechanismen in te voeren om voldoende gegevens te verkrijgen over gendergelijkheid en gendermainstreaming bij de begunstigden van de verschillende Europese programma’s en de mogelijke maatregelen ter verbetering daarvan; verzoekt de Commissie en de lidstaten de toegang tot de culturele en creatieve sector, met inbegrip van ondernemerschap, voor vrouwen en genderminderheden te vergemakkelijken; 14. wijst erop dat de verzameling van gegevens moet worden aangemerkt als een horizontale kernprioriteit in het werkplan voor cultuur 2023-2026 van de Raad; verzoekt de lidstaten en de Commissie zich meer in te spannen om actuele en vergelijkbare gegevens over cultuur te verzamelen, mede door goede praktijken te inventariseren en te benchmarken, en door daarbij stelselmatig deskundigen, belanghebbenden, overheidsinstanties en het publiek te betrekken, niet alleen uit de culturele sector, maar uit alle sectoren van de economie; 15. wijst op de noodzaak om de uitvoering van alle acties in het kader van de nieuwe Europese agenda voor cultuur en de gezamenlijke mededeling van 2016 over een EU-strategie voor internationale culturele betrekkingen grondiger te monitoren en te evalueren, zowel op strategisch als op projectniveau, op basis van kwantitatieve alsook kwalitatieve streefdoelen, evenals de noodzaak van systematische, hoogwaardige verslaglegging; verzoekt de Commissie meer indicatoren en een breder perspectief op de evaluatie van projectresultaten te ontwikkelen, waarbij ook rekening wordt gehouden met kwalitatieve uitkomsten zoals gemeenschapsopbouw en de lering die is getrokken uit onderbroken projecten; verzoekt de Commissie en de lidstaten met klem de duurzaamheid van door de EU gefinancierde culturele projecten en initiatieven op termijn te waarborgen; Sociale dimensie 16. spoort de lidstaten aan zowel de actieve als de passieve deelname van mensen aan culturele en artistieke activiteiten te bevorderen en daarin te investeren, niet alleen via communicatie- en voorlichtingscampagnes, maar ook en hoofdzakelijk via samenhangende, alomvattende en inclusieve beleidsmaatregelen en stimulansen, teneinde administratieve, financiële en taalkundige belemmeringen voor deelname te identificeren en weg te nemen, zoals belemmeringen in verband met sociaal-economische kenmerken, inkomen en fysieke toegankelijkheid, en voor gemarginaliseerde, achtergestelde en kwetsbare groepen, met bijzondere aandacht voor voorstedelijke, plattelands- en geïsoleerde gebieden, alsook voor gebieden waar ontvolking dreigt; 17. verzoekt de lidstaten de bestaande culturele en artistieke activiteiten te bevorderen en verdere mogelijkheden voor actieve participatie te bieden, het vermogen om een nieuw publiek te bereiken te vergroten, doelstellingen op het gebied van culturele participatie in beleidsvorming die verder gaat dan het cultuurbeleid te integreren en te mainstreamen, en een benadering van culturele rechten te hanteren waarbij niet langer een enge focus op toegang wordt gehanteerd maar wordt overgegaan naar zinvolle participatie, waarbij niemand aan zijn lot wordt overgelaten; 18. betreurt in dit verband dat de laatste beschikbare gegevens over culturele participatie die door Eurostat zijn verzameld uit 2015 dateren; verzoekt de Commissie, gezien de ingrijpende veranderingen die de CCSI sindsdien hebben ondergaan, met name ten gevolge van de COVID-19-pandemie, maar ook door innovatieve technologische ontwikkelingen, een Eurostat-onderzoek naar culturele participatie en de trends in de EU op te zetten, waarbij de statistische gegevens op verschillende territoriale niveaus worden verzameld en geanalyseerd (nationaal, regionaal enz.), met bijzondere aandacht voor de deelname in voorstedelijke, perifere en plattelandsgebieden en binnen sociaal-economisch gemarginaliseerde gemeenschappen en achtergestelde en kwetsbare groepen; 19. erkent de inspanningen die de Commissie heeft geleverd om de kracht van cultuur en culturele verscheidenheid te benutten ten behoeve van sociale cohesie, welzijn en participatie, alsook ter globale versterking van het burgerschap, de kennis van de rechten en waarden van de EU, en de democratie; wijst op de rol van cultuur in tijden van crisis en vraagt na te gaan welke culturele strategieën en beleidsmaatregelen een positief effect hebben op sociale inclusie, werkgelegenheidskansen en economische ontwikkeling; beveelt aan de werkzaamheden in dit verband voort te zetten en daarbij voort te bouwen op de resultaten van, en lering die is getrokken uit, alle relevante projecten en workshops, zoals de workshop voor deskundigen van de EU-lidstaten over cultuur voor sociale cohesie in november 2020, en uit het Handvest van Porto Santo over culturele democratie; 20. verzoekt de Commissie en de lidstaten ervoor te zorgen dat de meest gemarginaliseerde en ondervertegenwoordigde groepen worden betrokken bij culturele activiteiten en initiatieven, niet alleen als passieve ontvangers, maar ook als actieve scheppers van dergelijke activiteiten, teneinde een gevoel van samenhorigheid en van een gedeelde toekomst te stimuleren; is in dit verband ingenomen met de start van de onafhankelijke studie over het belang van de deelname van burgers aan cultuur voor burgerparticipatie en democratie – beleidslessen uit internationaal onderzoek, en kijkt uit naar de publicatie daarvan in november 2022; moedigt de Commissie aan de resultaten van de studie te delen en gepaste vervolgmaatregelen te nemen; 21. benadrukt het belang van culturele programma’s voor de integratie van vluchtelingen en migranten in de Europese samenlevingen, en moedigt de Commissie en de lidstaten aan door te gaan met de acties uit de nieuwe Europese agenda voor cultuur – integratie van vluchtelingen en andere migranten; 22. spoort de lidstaten aan de rol van kunst en cultuur bij de bevordering van een gezonde levensstijl, een goede geestelijke gezondheid en individueel en maatschappelijk welzijn te erkennen; benadrukt het belang van culturele en artistieke initiatieven ter verbetering van de gezondheid en de levenskwaliteit van personen met een handicap; betreurt de schade die is veroorzaakt toen deze activiteiten tijdens de COVID-19-pandemie tijdelijk werden stopgezet; verzoekt de lidstaten dan ook kunst en cultuur op te nemen in alomvattende psychosociale ondersteuningsmaatregelen voor de meest kwetsbare en achtergestelde groepen en gemeenschappen; 23. onderstreept het fundamentele belang van cultuur voor de ontwikkeling van identiteit en individuele expressie, met name voor groepen die vaak het slachtoffer zijn van discriminatie, zoals vrouwen, etnische en andere minderheden, personen met een handicap en leden van de lhbtiq+-gemeenschap, alsook voor de ontwikkeling van inzicht in de samenleving en van interculturele competenties, waarmee wordt bijgedragen aan de bestrijding van haat en racisme en aan de opbouw van vreedzame samenlevingen; 24. benadrukt het belang van cultuur voor levenslang leren; drukt zijn bezorgdheid uit over de algehele verenging van lesprogramma’s, waarbij kunst en artistieke disciplines doorgaans een ondergeschikte plaats krijgen ten opzichte van andere vakken; herinnert aan het belang van alomvattende en goed gestructureerde onderwijsprogramma’s, met inbegrip van kunst- en artistieke disciplines, met het oog op het vergroten van de verantwoordelijkheid en de vaardigheden van het individu om culturele activiteiten te ontplooien, en benadrukt dat de relevante vaardigheden moeten worden bevorderd; dringt er daarom bij de lidstaten op aan te voorzien in passende financiële en personele middelen en stimulansen voor kunst- en artistieke disciplines, zowel in het kader van onderwijsprogramma’s als voor buitenschoolse activiteiten, in alle onderwijsstadia, en in opleidingen voor leerkrachten over het belang en de kracht van cultuur voor de samenleving en het algemene welzijn; verzoekt de Commissie in dit verband verder te gaan dan een “STEM-benadering” en in plaats daarvan volledig te kiezen voor de “STEAM-benadering” (wetenschap, technologie, engineering, kunst en wiskunde); 25. dringt erop aan om, parallel aan de maatregelen voor de permanente professionalisering van de CCSI, strategieën te ontwikkelen om de vele amateurkunstenaars in Europa te ondersteunen; 26. herinnert eraan dat grensoverschrijdende mobiliteit een essentieel onderdeel blijft van de loopbaan van kunstenaars en cultuurwerkers, met inbegrip van onderdanen van derde landen; onderstreept het belang van de wederzijdse erkenning en grensoverschrijdende overdraagbaarheid van artistieke competenties en creatieve vaardigheden en kwalificaties om grensoverschrijdende mobiliteit mogelijk te maken; herinnert eraan dat financieringsinstrumenten ter ondersteuning en uitbreiding van de mogelijkheden voor internationale mobiliteit ook het evenwicht tussen werk en privéleven van kunstenaars en cultuurwerkers moeten bevorderen en zo veel mogelijk gericht moeten zijn op het stimuleren van ecologisch en sociaal duurzame mobiliteit; 27. benadrukt het belang van mobiliteit voor studenten en jonge professionals in de CCSI om een breder en meer gediversifieerd onderwijs mogelijk te maken, meer concrete en aantrekkelijke loopbaanperspectieven te bieden en een breed en divers scala aan culturele activiteiten te presenteren; spoort de Commissie en de lidstaten aan om meer mobiliteitsmogelijkheden in dit verband te waarborgen, onder meer via Erasmus+ en andere Europese en nationale initiatieven; 28. verzoekt de Commissie, gelet op het succes van “DiscoverEU”, de gratis Interrail-pas voor jongeren, te onderzoeken of er in het kader van het Erasmus+-programma een actie kan worden opgezet op grond waarvan jongeren een reisvoucher krijgen om de pelgrimsroute naar Santiago en andere Europese culturele routes te bezoeken en ontdekken; 29. herinnert de Commissie en de lidstaten aan de toezeggingen die tot stand zijn gekomen door de ratificatie van het Unesco-Verdrag van 2005 betreffende de bescherming en de bevordering van de diversiteit van cultuuruitingen, in het bijzonder met betrekking tot uitwisselingen en het bevorderen van reizen naar de lidstaten overeenkomstig de voorkeursbehandeling van kunstenaars en andere professionals uit de cultuursector en cultuurbeoefenaars, alsook van de culturele goederen en diensten van ontwikkelingslanden; verzoekt de Commissie manieren voor te stellen om de mobiliteit van culturele werkers uit derde landen te bevorderen, met name degenen die afkomstig zijn uit het Globale Zuiden, via de passende institutionele en wettelijke kaders, met inbegrip van visumversoepeling; 30. is ingenomen met de invoering van de mobiliteitsregeling Culture Moves Europe voor professionals in de CCSI en industrieën in het kader van Creatief Europa; benadrukt dat deze regeling haar volledige potentieel zal kunnen verwezenlijken indien zij in de toekomst wordt ondersteund door een toereikend budget en een grotere doelgroep weet te bereiken; betreurt echter dat er nog steeds administratieve, financiële en taalkundige belemmeringen voor mobiliteit bestaan, en dringt erop aan de regeling te gebruiken om de resterende structurele belemmeringen voor artistieke en culturele mobiliteit weg te nemen; dringt aan op het bevorderen van grensoverschrijdende benaderingen van cultuur en het vinden van Europese partners voor de totstandbrenging van grote Europese culturele coproducties en residentieprogramma’s, met als doel de mobiliteit van kunstenaars en makers te bevorderen door de samenwerking van alle betrokken actoren en de uitwisseling van beste praktijken te versterken, ook met niet-EU-landen; 31. verzoekt de Commissie en de lidstaten zich meer in te spannen om hoogwaardige informatie over mobiliteit en uitwisselingsprogramma’s voor kunstenaars en andere professionals uit de cultuursector en cultuurbeoefenaars te verstrekken, alsook materiële steun om allerlei belemmeringen voor de mobiliteit in de CCSI aan te pakken, waaronder administratieve, financiële en taalkundige belemmeringen en belemmeringen die verband houden met handicaps; Economische dimensie 32. is van mening dat de werknemers in de CCSI, die zwaar getroffen zijn door de COVID-19-pandemie, moeten kunnen profiteren van een solide en gericht herstel in de EU, met name gezien het feit dat deze atypische sector voornamelijk uit zelfstandigen bestaat en uit kleine en micro-organisaties en ondernemingen die werken met atypische of deeltijdse arbeidsregelingen of op projectbasis, en die vaak onregelmatige inkomsten hebben en geen financiële voorspelbaarheid op de lange termijn; verzoekt de lidstaten 2 % van hun begroting voor te behouden aan cultuur, zoals het Parlement al meermaals heeft gevraagd; 33. is ingenomen met de steun die de Commissie aan de lidstaten verleent om een billijke vergoeding en verbetering van de sociaal-economische omstandigheden voor kunstenaars en makers te waarborgen door middel van algemene en sectorspecifieke dialogen; benadrukt dat de steun uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit niet alleen ter ondersteuning van het economisch herstel van de CCSI moet worden ingezet, maar ook, en met name, moet worden gebruikt om de arbeidsomstandigheden, opleidingen en bij- en omscholing van professionals in de CCSI te verbeteren om hen in staat te stellen de voortdurende structurele veranderingen in deze sectoren bij te houden; 34. herinnert er echter aan dat de verschillen in overheidsinvesteringen ertoe leiden dat het herstel van de CCSI met wisselende snelheden verloopt, met als gevolg dat er toenemende ongelijkheid heerst binnen het culturele ecosysteem van de EU, dat behoefte heeft aan een stabiele en betrouwbare structuur en financiering, en met als uiteindelijk gevolg dat Europa’s culturele diversiteit in gevaar komt; onderstreept dat bij het herstel van de CCSI rekening moet worden gehouden met de lopende inspanningen voor meer duurzaamheid en digitalisering, en dat de arbeids- en loonvoorwaarden van werknemers in de CCSI moeten worden verbeterd om de structurele problemen die reeds vóór de COVID-19-pandemie bestonden, op te lossen; 35. herinnert de Commissie eraan dat het Parlement al meermaals heeft opgeroepen om een Europese beroepsstatus voor kunstenaars voor te stellen, waarin een gemeenschappelijk kader voor fatsoenlijke, billijke en transparante arbeidsomstandigheden en gemeenschappelijke minimumnormen, met inbegrip van een billijke vergoeding, voor alle EU-landen wordt vastgelegd, met volledige eerbiediging van de verantwoordelijkheden van de lidstaten en de EU met betrekking tot de arbeidsmarkt en het cultuurbeleid, teneinde de sociaal-economische omstandigheden van werknemers in de CCSI in alle lidstaten te verbeteren en de onderliggende voorwaarden voor daadwerkelijke creativiteit en vrijheid van meningsuiting de facto te verzekeren; kijkt uit naar de publicatie van het OCM-verslag in dit verband, dat medio 2023 wordt verwacht; dringt erop aan daarbij naar behoren rekening te houden met de bijdragen van relevante maatschappelijke organisaties, waaronder de sociale partners, over aspecten die verband houden met sociale bescherming, met het oog op gepaste vervolgmaatregelen op dit gebied; 36. spoort alle lidstaten aan Richtlijn (EU) 2019/790 inzake auteursrechten in de digitale eengemaakte markt (23) uit te voeren, en verzoekt de lidstaten die dat nog niet hebben gedaan, de richtlijn in hun nationaal recht om te zetten en auteurs en uitvoerende kunstenaars een billijke, fatsoenlijke en evenredige vergoeding te garanderen; verzoekt de Commissie hen bij de omzetting en uitvoering te ondersteunen; 37. betreurt dat de procedures om EU-financiering aan te vragen, ook die van het programma Creatief Europa, vaak nog steeds te omslachtig zijn en onnodige belemmeringen creëren voor alle potentiële begunstigden, met name kleine en micro-organisaties in de CCSI die slechts over beperkte administratieve capaciteiten beschikken, zowel in Europa als in derde landen; verzoekt de Commissie daarom maatregelen te nemen om het bewustzijn over de verschillende financieringsmogelijkheden te vergroten en deze procedures verder te vereenvoudigen, zodat een grotere en meer diverse groep organisaties, waaronder kleine en middelgrote organisaties in de meest achtergestelde gebieden, toegang krijgt tot EU-financiering; 38. vraagt de Commissie het beginsel van meertaligheid en culturele diversiteit toe te passen wanneer zij deze procedures vereenvoudigt, en aanvragen toe te staan in verschillende talen, om te beginnen alle Europese talen, teneinde organisaties en personen die niet het vermogen of de middelen hebben om voor een vertaling in het Engels te zorgen, een eerlijke kans te geven; 39. is ingenomen met de recente invoering van “cascadefinanciering” als een manier om alle begunstigden beter te bereiken, met name individuele personen en kleine en middelgrote organisaties; dringt er bij de Commissie op aan dergelijke regelingen verder te ontwikkelen voor alle programma’s die van belang zijn voor de CCSI; verzoekt de Commissie bij het opzetten van dergelijke regelingen waarbij gidsorganisaties betrokken zijn, rekening te houden met de mogelijke belangenconflicten tussen de intermediaire en de eindbegunstigden, de overheadkosten voor intermediairs voor het logistieke beheer en de administratie van de subsidies, de selectiecriteria en de eindevaluaties van de subsidies; 40. verzoekt de Commissie en de lidstaten ervoor te zorgen dat het cultuurbeleid en culturele initiatieven op EU- en nationaal niveau gepaard gaan met voldoende financiering, vlottere toegang tot krediet, en voldoende capaciteit, vooral in tijden van grote economische malaise, teneinde niet te blijven steken in een benadering die gebaseerd is op crisisbeheersing en in plaats daarvan een langetermijnstrategie voor het cultuurbeleid tot stand te brengen; 41. herinnert aan de hoofddoelstelling van de Commissie om de ontwikkeling van creatieve partnerschappen tussen de culturele en andere sectoren te begeleiden; 42. wijst op het succes van het initiatief Culturele Hoofdsteden van Europa met betrekking tot de ontwikkeling van steden en regio’s in de EU en geassocieerde landen; benadrukt de noodzaak van aanvullende financiering voor de Culturele Hoofdsteden van Europa, aangezien de COVID-19-pandemie en de daaropvolgende inflatie de randvoorwaarden voor de uitvoering van dit evenement aanzienlijk hebben verslechterd; is ingenomen met de monitor van culturele en creatieve steden van de Commissie, opgezet door het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek, die bijdraagt aan de objectieve beoordeling van de culturele en natuurlijke rijkdommen van regio’s en steden, gebaseerd op het verband tussen cultuur en toerisme; moedigt de Commissie aan vervolg te geven aan het beleidsproject “culturele en creatieve ruimten en steden” om culturele participatie en sociale en stedelijke regeneratie te bevorderen; 43. spoort de Commissie en de lidstaten aan voort te bouwen op de aanbevelingen van het verslag van de OCM-werkgroep over duurzaam cultureel toerisme om ervoor te zorgen dat er een juiste balans wordt bereikt tussen de bescherming en het behoud van het cultureel erfgoed enerzijds, en het verbeteren van de toegankelijkheid en de voorzieningen anderzijds; dringt er tegelijkertijd bij de lidstaten op aan om de risico’s van risico’s van massatoerisme voor het cultureel erfgoed en natuurlijke ecosystemen nauwlettend in het oog te houden, en benadrukt dat er een evenwicht moet worden gevonden tussen enerzijds de groei en ontwikkeling van de toeristische sector in steden die kunst- en toeristische bestemmingen zijn, en anderzijds de levenskwaliteit van de burgers die daar permanent wonen; 44. erkent de belangrijke bijdrage van het Nieuw Europees Bauhaus-initiatief (NEB-initiatief) als creatief en inter- en transdisciplinair initiatief dat gericht is op de verwezenlijking van de doelstellingen van de Europese Green Deal door een brug te slaan tussen wetenschap, technologie, kunst en cultuur en door ecologische duurzaamheid te integreren in al het EU-beleid; herinnert eraan dat dit initiatief op alle niveaus gebaseerd moet zijn op innovatie en de actieve deelname en zinvolle betrokkenheid van alle mensen, onder wie mensen uit sociaal achtergestelde milieus, en lokale gemeenschappen; wijst erop dat het belang van het NEB-initiatief tot uitdrukking moet komen in het nieuwe werkplan voor cultuur van de Raad, met inbegrip van de externe dimensie daarvan, en gepaard moet gaan met duidelijke resultatendoelstellingen; verzoekt de Commissie nogmaals zo spoedig mogelijk te komen met een voorstel om het NEB binnen het volgende MFK aan te merken als een nieuw, op zichzelf staand en pas gefinancierd EU-programma; 45. wijst op de enorme bijdrage die kunst en cultuur leveren aan de bewustmaking met betrekking tot milieu-, klimaat- en duurzaamheidskwesties en de sociale dimensie daarvan, alsook aan de stimulering van positieve gedragsveranderingen; herinnert er in het bijzonder aan dat traditionele kennis, die deel uitmaakt van het cultureel erfgoed, een essentiële rol speelt bij de inspanningen met het oog op de beperking van en aanpassing aan klimaatverandering; spoort de Commissie ertoe aan daartoe nauwer samen te werken met de lidstaten, het maatschappelijk middenveld en nationale en lokale organisaties om burgers bewuster te maken van deze kwesties en te voorzien in speciale financiering voor deze culturele initiatieven door middel van synergieën met andere programma’s, fondsen en beleidsmaatregelen van de EU; 46. spoort de Commissie, de EDEO en de lidstaten ertoe aan hun culturele programma’s vorm te geven in overeenstemming met de beginselen van milieuduurzaamheid en de bestrijding van de klimaatcrisis, en de milieueffecten van alle door de EU gefinancierde projecten gedurende hun volledige levenscyclus te beoordelen; beveelt aan dat belanghebbenden en begunstigden van EU-financiering bij de vormgeving, planning en uitvoering van hun projecten de milieuvriendelijkste methoden en benaderingen hanteren; 47. is ingenomen met het OCM-verslag getiteld “Strengthening cultural heritage resilience for climate change – where the European Green Deal meets cultural heritage” en spoort de Commissie en de lidstaten ertoe aan de aanbevelingen actief op te volgen en gebruik te maken van de voorbeelden van optimale werkmethoden; 48. wijst erop dat bij de restauratie van cultureel erfgoed en traditionele gebouwen speciale aandacht moet worden besteed aan duurzaamheidsaspecten; ziet het potentieel in van het NEB om bij te dragen aan de bescherming en het herstel van steden en hun cultureel erfgoed in het geval van door de natuur en door de mens veroorzaakte rampen; beklemtoont dat er, zowel tussen de lidstaten als met derde landen, meer optimale werkmethoden moeten worden uitgewisseld voor de bescherming, instandhouding en restauratie van cultureel erfgoed, onder met behulp van innovatieve manieren ter verbetering van de energie-efficiëntie van bestaande gebouwen, waarbij hun architectonische waarde en historische karakter moeten worden behouden en in het bijzonder rekening moet worden gehouden met de authenticiteit en de kwaliteit van het eindresultaat van de restauratie om aantasting van de fysieke integriteit, de architectonische samenhang, het historische karakter en de waarde van historische of artistieke gebouwen en historische centra te vermijden, in overeenstemming met de relevante nationale voorschriften inzake instandhouding en het Internationaal Handvest van Venetië van 1964 inzake de instandhouding en de restauratie van historische monumenten en plaatsen; 49. wijst op artikel 3 VEU, waarin is bepaald dat de EU moet toezien op de instandhouding en de ontwikkeling van het Europees cultureel erfgoed; benadrukt dat de handhaving van het niveau van bescherming dat met het oog op de menselijke gezondheid en het milieu vereist is, niet strijdig hoeft te zijn met het behoud van het Europees erfgoed; wijst erop dat in het in 2022 door deskundigen van de Commissie en de lidstaten gepubliceerde verslag getiteld “Strengthening cultural heritage resilience for climate change” duidelijk wordt gesteld dat een crisis op het gebied van cultureel erfgoed geen oplossing kan zijn voor de klimaatcrisis; verzoekt de Commissie daarom deze overwegingen in aanmerking te nemen in haar besluitvorming over de opname van stoffen waarvoor autorisatie vereist is, zoals voorzien in bijlage XIV bij de verordening inzake de registratie en beoordeling van en de autorisatie en beperkingen ten aanzien van chemische stoffen (REACH), wanneer deze stoffen noodzakelijk zijn voor de restauratie van cultureel erfgoed; verzoekt de Commissie in dergelijke gevallen de sociaal-economische voordelen van het gebruik van dergelijke stoffen zorgvuldig af te wegen tegen het risico voor de menselijke gezondheid of het milieu, zodat beide belangen naar behoren worden beschermd; verzoekt de Commissie eveneens rekening te houden met het bestaan van geschikte alternatieve stoffen of technologieën, overeenkomstig de artikelen 60 en 58, lid 2 (en andere relevante artikelen) van de REACH-verordening; benadrukt dat de erfgoedsector toonaangevend is wat betreft de wettelijke vereisten die werden ingevoerd ter bescherming van ambachtslieden en kunstenaars die hun beroepsactiviteiten uitoefenen; dringt aan op vrijstellingen en afwijkingen van bovengenoemde verordening voor de culturele sector en culturele erfgoedgerelateerde activiteiten, waar passend, om de sluiting of verplaatsing van een groot aantal ambachtelijke ondernemingen te voorkomen en negatieve gevolgen te vermijden voor de restauratie, het onderhoud en het behoud van het immense erfgoed van de EU; verzoekt de Europese instellingen de erfgoedsector te raadplegen en te betrekken bij alle voorbereidende gesprekken over wijzigingen in de regelgeving of de wetgeving die rechtstreeks van invloed zijn op zijn activiteiten; 50. verzoekt de Commissie en de EDEO nauwer samen te werken met de Raad van Europa, onder meer op het gebied van de culturele routes, om fundamentele waarden als culturele diversiteit, interculturele dialoog en duurzame territoriale ontwikkeling van minder bekende bestemmingen te bevorderen en daarbij het cultureel en natuurlijk erfgoed van deze gebieden te behouden, te beschermen en te herstellen; 51. beaamt dat digitalisering kan worden ingezet om de voordelen van cultureel erfgoed te maximaliseren; wijst op de uitdagingen die digitalisering met zich meebrengt voor de CCSI en de noodzaak om hun bedrijfsmodellen voortdurend te herzien en opnieuw vorm te geven en hun werknemers om te scholen; benadrukt het belang van gegarandeerde financiering voor de duurzame digitalisering, het behoud en de onlinebeschikbaarheid van culturele en creatieve inhoud, en voor het Europees cultureel erfgoed; herinnert eraan dat geïnvesteerd moet worden in de digitale geletterdheid van alle burgers, ook als middel om van cultuur te kunnen genieten; 52. vraagt de Commissie en de lidstaten bij het aanpakken van de digitalisering van cultureel erfgoed te letten op ontwikkelingen in verband met het metaverse door het Europees cultureel erfgoed in stand te houden wanneer dit virtueel wordt gekopieerd of op andere wijze naar het metaverse wordt omgezet; 53. neemt met name kennis van de positieve bijdrage van de Europese digitale-innovatiehubs en de creatieve innovatielabs, die de innovatiecapaciteit van de Europese CCSI ondersteunen op digitaal en audiovisueel gebied; 54. is ingenomen met de opname van het cluster “Cultuur, creativiteit en inclusieve samenleving” in Horizon Europa en de toename van het aantal oproepen tot onderzoek en innovatie op het gebied van cultureel erfgoed en de CCSI, alsook met de recente lancering van de nieuwe kennis- en innovatiegemeenschap (KIG) inzake cultuur en creativiteit van het Europees Instituut voor innovatie en technologie (EIT); kijkt uit naar de resultaten van deze oproepen tot het indienen van voorstellen en verheugt zich met name op de bijdrage die onderzoek en innovatie kunnen leveren aan de ontwikkeling van de internationale culturele betrekkingen van Europa; 55. ziet het cruciale belang in van immateriële activa en sectoren waarin veel met intellectuele eigendom (IE) wordt gewerkt voor de economische groei van de EU, alsook voor haar culturele veerkracht en zichtbaarheid, aangezien hiermee de wezenlijke rol wordt belicht die IE reeds bij de digitale transformatie van Europa speelt; benadrukt dat de wettelijke bescherming van deze activa en bedrijfstakken voldoende moet worden verbeterd, zodat alle makers van culturele en creatieve werken hun intellectuele-eigendomsrechten (IE-rechten) kunnen uitoefenen; verzoekt de Commissie in dit verband alle nodige maatregelen te nemen om de intellectuele eigendom te beschermen van het gedigitaliseerde Europese landschap; 56. betreurt dat papieren cultureel materiaal geleidelijk verdwijnt en betreurt de gevolgen van deze trend voor de uitgeverijsector, met name voor kleine en middelgrote uitgeverijen en boekhandels; Externe dimensie en internationale culturele betrekkingen 57. is van mening dat cultuur en internationale dialoog een belangrijke bijdrage leveren aan de bevordering van wederzijds begrip binnen een samenleving en tussen verschillende samenlevingen, alsook aan het herstel van de communicatie op het internationale toneel in een moeilijke mondiale context, zonder zich te laten hinderen door taalkundige grenzen; meent dat dit de waarde van culturele diversiteit en mensenrechten toont en culturele diversiteit en mensenrechten eerbiedigt en ondersteunt; vestigt de aandacht op de rol die de EU speelt bij de bevordering van een permanente dialoog tussen de lidstaten en derde landen over cultuurbeleid en verzoekt de lidstaten in dit verband te zorgen voor toereikende financiering, om de internationale capaciteit van de EU op het gebied van cultuur te versterken en de Europese CCSI, met inbegrip van kleinere organisaties en kunstenaars, in staat te stellen activiteiten uit te breiden naar het internationale toneel; 58. laakt in het bijzonder het gebruik van cultuur, onder meer via culturele en onderwijsinstellingen, door autoritaire regeringen, die internationale regels en waarden proberen te herdefiniëren door de universaliteit ervan aan te vechten en hun politieke invloed uitoefenen door de artistieke en academische vrijheid te schenden; 59. benadrukt dat de internationale culturele betrekkingen van de EU een tegenwicht kunnen vormen tegen desinformatie in derde landen, buitenlandse inmenging in de EU en vijandige berichtgeving over de EU door illiberale en autoritaire regimes; verzoekt de EDEO de prevalentie en invloed te analyseren van kwaadwillige overheidsactoren in Europese internationale culturele betrekkingen waarbij de EU betrokken is; 60. wijst op het verschil tussen “culturele betrekkingen van de EU” en “culturele diplomatie van de EU” wat de besluitvormingsprocessen, de opzet en uitvoering van programma’s en de algehele filosofie betreft; benadrukt dat deze benaderingen naast elkaar kunnen bestaan en elkaar kunnen aanvullen, maar ieder een ander doel dienen; 61. betreurt het gebrek aan een duidelijke en samenhangende EU-strategie voor internationale culturele betrekkingen; spoort de Commissie en de EDEO er ten zeerste toe aan regelmatig werkmethoden en geleerde lessen uit te wisselen en samenhangende strategieën te ontwikkelen in samenwerking met de clusters van het EU-netwerk van nationale instituten voor cultuur (EUNIC) en maatschappelijke organisaties in derde landen, op basis van het algemeen gedeelde inzicht in wat internationale culturele betrekkingen behelzen, met inbegrip van stappen voor de uitvoering ervan en op maat gemaakte richtsnoeren voor activiteiten in het kader van culturele betrekkingen, uit te voeren door de EU-delegaties in derde landen en de diplomatieke vertegenwoordigingen van de lidstaten; acht het wenselijk dat deze strategieën investeringen omvatten in de zichtbaarheid van en de strategische communicatie over het gemeenschappelijk cultureel erfgoed van de EU en de bijdrage daarvan aan de bevordering van democratie en waarden; 62. benadrukt dat de EU internationale culturele betrekkingen moet aangaan met behulp van haar eigen instrumenten om op het wereldtoneel een cultureel imago van de EU te presenteren dat groter is dan de som van haar delen, en zo het werk van de culturele instellingen van de lidstaten in het buitenland aan te vullen; pleit voor de ontwikkeling van een autonoom EU-instrumentarium voor internationale culturele betrekkingen en culturele diplomatie, dat voortbouwt op de ervaring en partnerschappen van EUNIC en de culturele instellingen van de lidstaten in het buitenland, alsook van het maatschappelijk middenveld en de culturele sectoren van derde landen; beklemtoont dat dit instrumentarium gericht moet zijn op de uitvoering van activiteiten ter bevordering van de Europese cultuur in het buitenland en ter verstrekking van technische en materiële capaciteitsopbouw en financiële bijstand aan de culturele en creatieve sector in derde landen; meent dat het instrumentarium daarom met voldoende eigen middelen en financiering moet worden ondersteund; 63. verzoekt de Commissie en de EDEO onderzoek te doen om na te gaan of ofwel in het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking (NDICI) – Europa in de wereld een speciaal hoofdstuk over internationale culturele betrekkingen kan worden opgenomen, ofwel de externe dimensie van Creatief Europa kan worden versterkt, bijvoorbeeld door een speciaal onderdeel toe te voegen dat gericht is op de financiering van projecten in het kader van internationale culturele betrekkingen; verzoekt de Commissie en de EDEO daartoe met klem nieuwe middelen beschikbaar te stellen om ervoor te zorgen dat nieuwe maatregelen niet ten koste gaan van de bestaande programma’s; 64. verzoekt de lidstaten, de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid met klem hun inspanningen op te voeren om in multilaterale fora en netwerken tot gemeenschappelijke EU-standpunten te komen en waar nodig met één stem te spreken over kwesties die van invloed zijn op de internationale culturele betrekkingen; 65. benadrukt dat de EU ten volle aanwezig moet zijn bij culturele evenementen in de hele wereld, en met name bij mondiale evenementen zoals de Wereldtentoonstelling; wenst dat de EU de mogelijkheid krijgt om een Wereldtentoonstelling te organiseren, die in verschillende lidstaten zou kunnen plaatsvinden; 66. is ingenomen met de aanbevelingen betreffende internationale culturele betrekkingen die in het kader van de gestructureerde dialoog “Voices of Culture” zijn gepubliceerd, en verzoekt de Commissie, de EDEO en de lidstaten deze naar behoren in aanmerking te nemen bij de ontwikkeling van hun strategieën op dit vlak; dringt er bij de Commissie, de EDEO en de lidstaten met name op aan om bij het opbouwen van hun culturele betrekkingen met derde landen een bottom-upbenadering en een intermenselijke benadering te hanteren waarbij de mensenrechten in acht worden genomen, en bij het vormgeven en uitvoeren van hun strategie en projectprogrammering voor internationale culturele betrekkingen rekening te houden met de behoeften en eisen van partnerlanden en lokale gemeenschappen, en deze als gelijkwaardige partners te behandelen; wijst erop dat deze strategieën tegemoet moeten komen aan de behoeften en specifieke politieke en sociaal-economische situatie van de betrokken partnerlanden en regio’s, en niet mogen voortvloeien uit een standaardaanpak; pleit voor de toewijzing van toereikende financiering voor internationale culturele betrekkingen in de huidige programma’s voor cultuur en onderwijs, zowel via de geografische als via de thematische programma’s in het kader van het NDICI; merkt op dat samenwerking met lokale organisaties, waaronder interculturele en interreligieuze actoren, van wezenlijk belang is voor de versterking van betrekkingen die stoelen op gedeelde waarden zoals vrede, verdraagzaamheid en wederzijds begrip, alsmede voor de waarborging van de duurzaamheid van met EU-middelen gefinancierde projecten op de lange termijn; 67. prijst het werk dat door de culturele instellingen en organisaties van de lidstaten en door de EUNIC-clusters in derde landen wordt verzet; pleit voor de uitbreiding van hun onderlinge samenwerking en de verdere ontwikkeling van hun netwerk met lokale maatschappelijke organisaties, waarbij bijzondere aandacht moet worden besteed aan kleinere lidstaten en lidstaten met een beperkte of geen culturele zichtbaarheid in het buitenland en hun behoefte aan culturele vertegenwoordiging; 68. is verheugd dat verscheidene eenheden van de Commissie en de EDEO zich bezighouden met horizontale werkzaamheden op het gebied van internationale culturele betrekkingen; verzoekt de Commissie en de EDEO de coördinatiemechanismen tussen de betrokken entiteiten te verbeteren, onder andere door meer samenhangende en beter gestroomlijnde werkmethoden te ontwikkelen, teneinde de efficiëntie te maximaliseren, overlappende maatregelen te voorkomen en het institutioneel geheugen te waarborgen; 69. is ingenomen met de oprichting van culturele contactpunten in de EU-delegaties; spoort de EU-delegaties aan hun rol te versterken, hun vaardigheden te verbeteren en deze niet onder te brengen bij hun communicatie- en evenemententeams, maar bij hun politieke teams; pleit ervoor de teams die binnen de Commissie, het hoofdkantoor van de EDEO en de EU-delegaties werkzaam zijn op het gebied van de internationale culturele betrekkingen en de culturele diplomatie van de EU van de nodige begrotings- en personele middelen te voorzien ter bevordering en versterking van de culturele samenwerking met alle betrokken lokale actoren, waaronder overheidsinstellingen, maatschappelijke organisaties en de academische wereld in derde landen; 70. spoort de lidstaten en de EDEO ertoe aan cultuurbeleid, internationale culturele betrekkingen en culturele diplomatie op te nemen in de opleiding van al hun diplomatieke personeel om meer bewustzijn tot stand te brengen onder diplomaten met betrekking tot internationale culturele betrekkingen als een essentieel, zelfstandig onderdeel van publieksdiplomatie en ervoor te zorgen dat zij over passende politieke en beleidsvaardigheden beschikken op het gebied van internationale culturele betrekkingen en culturele diplomatie; kijkt uit naar de resultaten van de Europese diplomatieke academie, die recentelijk is opgericht naar aanleiding van een proefproject van het Europees Parlement, alsook naar de publicatie, in november, van de haalbaarheidsstudie die in opdracht van de EDEO is uitgevoerd; 71. is ingenomen met de eerste resultaten van de voorbereidende actie inzake Europese culturele ruimten; vestigt de aandacht op de positieve resultaten van de innovatieve samenwerkingsmodellen die door de projectpartners zijn gebruikt op basis van een oproep tot het presenteren van ideeën die gezamenlijk zijn vormgegeven met lokale belanghebbenden in de geest van gelijkwaardig partnerschap; vraagt de Commissie middelen uit te blijven trekken voor deze uiterst succesvolle actie; spoort culturele actoren in de EU en derde landen ertoe samenwerkingsregelingen te verkennen, zoals de cocreatie van gezamenlijke kunstwerken en internationale coproducties, ter bevordering van het wederzijds taal- en grensoverschrijdend begrip; 72. benadrukt dat de EU beschikt over het potentieel om haar internationale culturele samenwerkingspartnerschappen te versterken via haar ultraperifere gebieden en landen en gebieden overzee, die zich wereldwijd op geografische, culturele en taalkundige kruispunten bevinden; verzoekt de EU internationale culturele samenwerkingsprojecten op te zetten waarbij ultraperifere gebieden en landen en gebieden overzee betrokken worden, om regionale integratie te bevorderen en nieuwe partnerschappen met partnerlanden op te bouwen; 73. wijst erop dat de bestrijding van de illegale handel in cultuurgoederen moet worden opgevoerd; is ingenomen met de recente raadpleging door de Commissie ter voorbereiding van een nieuw actieplan dat een duidelijk, alomvattend en doeltreffend kader moet bieden voor de bijdrage van de EU aan de bestrijding van de illegale handel in cultuurgoederen, met als doel criminele activiteiten te beteugelen en cultureel erfgoed in de eengemaakte markt te beschermen, in het kader van de EU-strategie inzake georganiseerde criminaliteit; pleit voor een betere samenwerking tussen de EU en derde landen met het oog op de instandhouding en bescherming van cultureel erfgoed en de bestrijding van de illegale handel in cultuurgoederen; 74. wijst erop dat archeologisch en cultureel erfgoed een integraal deel uitmaakt van de identiteit van volkeren; veroordeelt daarom de illegale verplaatsing van en handel in cultuurgoederen; is ingenomen met de inspanningen van bepaalde lidstaten om culturele werken en voorwerpen als onderdeel van hun strategie voor buitenlands beleid naar de plaats van herkomst terug te brengen teneinde het wederzijds begrip van elkaars cultureel erfgoed te bevorderen en de ontwikkeling van een zelfstandig cultuurbeleid in derde landen te ondersteunen; verzoekt de Commissie en de EDEO deze lidstaten actief te ondersteunen bij hun onderhandelingsprocessen met derde landen, met behulp van een holistische benadering, en tevens actief ondersteuning te verlenen voor de inspanningen van alle lidstaten ten behoeve van de bescherming en het herstel van hun cultureel en historisch erfgoed, in overeenstemming met de verklaring van MONDIACULT 2022; 75. wijst er nogmaals op dat het belangrijk is cultuur te bevorderen als facilitator van duurzame ontwikkeling, die veel mogelijkheden voor sociale en economische groei met zich meebrengt; verzoekt de Commissie culturele actoren en maatschappelijke organisaties te helpen een bijdrage te leveren aan duurzame ontwikkeling door middel van actieve deelname aan regelmatige dialogen, professionele netwerken en partnerschappen tussen meerdere belanghebbenden, alsook via in het kader van het NDICI gefinancierde maatregelen op het gebied van cultuur; verzoekt de Commissie en de EDEO toezicht te houden op en regelmatig verslag uit te brengen aan het Parlement over de stand van zaken met betrekking tot de uitvoering van maatregelen op het gebied van internationale culturele samenwerking en de resultaten die in dit verband door het NDICI zijn geboekt; 76. herinnert eraan dat de bevordering en vrijwaring van cultuur volgens de SDG’s een doel op zich is, zoals specifiek is verankerd in de doelstellingen 4.7, 8.9 en 11.4, en bovendien een belangrijke bijdrage levert aan de uitvoering van de Agenda 2030 van de VN; wijst op de horizontale aard van cultuur en cultuurprojecten, dankzij welke een positieve bijdrage kan worden geleverd aan de verwezenlijking van alle SDG’s; verzoekt de Commissie, EU-delegaties in derde landen en de lidstaten de onderlinge verbanden tussen cultuur en cultuurbeleid en de verwezenlijking van de SDG’s nader te verkennen, onder meer door middel van de deelname van kunstenaars en cultuurwerkers aan inclusieve dialogen, professionele netwerken, uitwisselingen en partnerschappen met meerdere belanghebbenden, alsmede door middel van steun voor maatschappelijke organisaties; verzoekt de Commissie en de EDEO meer briefings en uitwisselingen van gedachten en ervaringen te organiseren om de degelijke uitvoering van deze gemeenschappelijke prioriteiten te waarborgen; 77. wijst op het potentieel van cultuur en materieel en immaterieel cultureel erfgoed als drijvende kracht achter communicatie, uitwisseling en vrede ten bate van verzoening en conflictpreventie; spoort in dit verband aan tot nauwere samenwerking met Unesco op het gebied van de bescherming van cultureel erfgoed en de opzet van informatiebezoeken; 78. verzoekt de Commissie de vernietiging van historisch, artistiek en cultureel erfgoed in recente conflicten, de systematische en politiek of ideologisch ingegeven vernietiging van historisch, artistiek en cultureel erfgoed, en het uitwissen van de identiteit en cultuur van soevereine staten, volkeren of minderheden krachtig te veroordelen, waaronder het aanhoudende beleid van Azerbeidzjan om het Armeense culturele erfgoed in en rond Nagorno-Karabach uit te wissen en het bestaan ervan te ontkennen, en de opzettelijke vernieling van culturele locaties in Oekraïne als gevolg van de niet-uitgelokte en illegale aanvalsoorlog van Rusland; wijst erop dat de vernietiging van cultureel erfgoed een oorlogsmisdaad en een schending van de mensenrechten kan vormen, en herinnert in dit verband aan de verbintenissen die de lidstaten zijn aangegaan in het kader van de verantwoordelijkheid om te beschermen, waaronder met betrekking tot de bescherming van cultureel erfgoed, zowel na als tijdens gewapende conflicten; vraagt dat de bescherming van cultureel erfgoed wordt opgenomen in de missies en operaties in het kader van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid van de EU door lokale partners bijstand en opleiding te bieden bij het aanpakken van de veiligheidsuitdagingen die van invloed zijn op cultureel erfgoed; pleit voor gerichte sancties tegen personen en entiteiten die verantwoordelijk zijn voor de vernietiging, de opzettelijke vernieling of de verhandeling van cultureel erfgoed als belangrijke stap om potentiële daders af te schrikken en ervoor te zorgen dat de plegers van dergelijke vergrijpen ter verantwoording worden geroepen; 79. verzoekt de Commissie en de EDEO technische en materiële bijstand te verlenen aan partners in de lidstaten en in derde landen teneinde het bewustzijn te vergroten en de nodige vaardigheden en kennis te vergaren om cultureel erfgoed in stand te houden en te beheren, onder meer door samen te werken met jongerenorganisaties en onderwijsinstellingen in derde landen; 80. waarschuwt de Commissie, de EDEO, EU-delegaties in derde landen en de lidstaten dat EU-financiering voor de restauratie van door oorlog beschadigd cultureel erfgoed in derde landen niet ten goede mag komen aan agressors die beschuldigd worden van mensenrechtenschendingen, autoritaire regimes niet mag legitimeren noch de betrekkingen daarmee mag normaliseren; 81. verzoekt de lidstaten terdege rekening te houden met het standpunt van het Parlement bij de goedkeuring van het werkplan voor cultuur 2023-2026; o o o 82. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de Europese Dienst voor extern optreden.