Het Europees Parlement , – gelet op de artikelen 310 t/m 325 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het ontwerp van algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2011, door de Commissie ingediend op 27 april 2010 ( COM(2010)0300 ), en de nota's van wijzigingen 1, 2, en 3, door de Commissie ingediend op respectievelijk 15 september 2010, 11 oktober 2010 en 20 oktober 2010, – gezien het standpunt van de Raad inzake de ontwerpbegroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2011, vastgesteld op 12 augustus 2010 (12699/2010 – C7-0202/2010), – onder verwijzing naar zijn resolutie van 20 oktober 2010 over het standpunt van de Raad inzake het ontwerp van algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2011 − alle afdelingen (1) , – gezien het voorstel van de Commissie voor een verordening van de Raad tot bepaling van het meerjarig financieel kader voor de jaren 2007-2013 ( COM(2010)0072 ) en het voorstel van de Commissie voor een Interinstitutioneel Akkoord tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie betreffende samenwerking in begrotingszaken ( COM(2010)0073 ), beide ingediend op 3 maart 2010, – gezien het ontwerp van gewijzigde begroting nr. 3 bij de algemene begroting 2010 ( COM(2010)0149 ) van 8 april 2010, en het ontwerp van gewijzigde begroting nr. 10 bij de algemene begroting 2010 ( COM(2010)0598 ) van 20 oktober 2010, – gezien het voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad betreffende de beschikbaarstelling van middelen uit het flexibiliteitsinstrument ( COM(2010)0150 ), door de Commissie ingediend op 8 april 2010, – gezien het standpunt van de Raad inzake het ontwerp van gewijzigde begroting nr. 3 bij de algemene begroting 2010, vastgesteld op 13 september 2010 (13472/2010 – C7-0263/2010), en onder verwijzing naar zijn resolutie van 20 oktober 2010 over het standpunt van de Raad betreffende het ontwerp van gewijzigde begroting nr. 3/2010 van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2010, Afdeling III – Commissie (2) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 22 september 2010 over het voorstel voor een verordening van de Raad tot bepaling van het meerjarig financieel kader voor de jaren 2007-2013 (3) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 29 maart 2007 over de toekomst van de eigen middelen van de Europese Unie (4) , – gelet op artikel 78 van zijn Reglement, A. overwegende dat het standpunt van de Raad inzake de ontwerpbegroting de betalingskredieten heeft beperkt tot een bedrag dat een verhoging van 2,91% ten opzichte van de begroting 2010 inhoudt, B. overwegende dat het Parlement het eens was over een „zevenpuntenstrategie” die tot doel heeft de bepalingen van het Verdrag van Lissabon toe te passen, hierbij ondersteund door begrotingsamendementen, en dat het zich tegelijkertijd bereid heeft getoond het niveau van de betalingskredieten te bevestigen in het kader van een globale overeenkomst, C. overwegende dat het Bemiddelingscomité Parlement-Raad op 15 november 2010 geen overeenstemming heeft kunnen bereiken over een gezamenlijke tekst voor de begroting 2011, 1. verklaart zich bereid binnen een uiterst kort tijdsbestek tot overeenstemming over de begroting 2011 en eraan gerelateerde punten te willen komen, op voorwaarde dat de Commissie en de Raad de onderstaande voorwaarden naleven: 2. is verheugd over de toezeggingen van de Commissie inzake Europese toegevoegde waarde en de gevolgen van het Verdrag van Lissabon voor de EU-begroting, en inzake een nauwkeurig tijdschema voor de eigen middelen; 3. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement , – gelet op de artikelen artikel 2, 3, 6 en 21 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, – gelet op de artikelen 153, 191, 207 en 218 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gelet op de artikelen 12, 21, 28, 29, 31 en 32 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, – gezien de Universele Verklaring van de rechten van de mens (1948) en andere VN-instrumenten op het gebied van de mensenrechten, met name de verdragen inzake de burgerrechten en politieke rechten (1966) en inzake de economische, sociale en culturele rechten (1966), het Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van rassendiscriminatie (1965), het Verdrag inzake de afschaffing van alle vormen van discriminatie van vrouwen (1979), het Verdrag inzake de rechten van het kind (1989), de VN-Verklaring over de rechten van de inheemse volkeren (2007) en het slotdocument van de VN-millenniumtop van 20-22 september 2010 in New York, – gezien de Overeenkomst van Marrakesh tot oprichting van de Wereldhandelsorganisatie (WTO), evenals de verklaring die tijdens de vierde WTO-ministersconferentie in november 2001 in Doha is goedgekeurd, met name paragraaf 31, – onder verwijzing naar zijn resolutie van 20 september 1996 over de mededeling van de Commissie over de bepalingen inzake de eerbiediging van de democratische beginselen en de rechten van de mens in de overeenkomsten tussen de Gemeenschap en derde landen ( COM(1995)0216 ) (1) , alsmede zijn resolutie van 14 februari 2006 over de mensenrechten- en democratieclausule in EU-overeenkomsten (2) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 25 oktober 2001 over openheid en democratie in de internationale handel, waarin wordt aangedrongen op de naleving van de sociale minimumnormen van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) (3) , en op de aanvaarding door de Europese Unie van de besluiten van de IAO, met inbegrip van eventuele oproepen tot sancties in verband met ernstige overtredingen van de sociale minimumnormen, – onder verwijzing naar zijn resolutie van 25 april 2002 over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over de rol van de Europese Unie bij de bevordering van de mensenrechten en de democratisering in derde landen ( COM(2001)0252 ) (4) , – gezien de mededeling van de Commissie „De sociale dimensie van de globalisering – hoe de EU ertoe bijdraagt dat iedereen er voordeel van heeft” ( COM(2004)0383 ), – onder verwijzing naar zijn resolutie van 15 november 2005 over de sociale dimensie van de globalisering (5) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 5 juli 2005 over de uitbuiting van kinderen in ontwikkelingslanden, met speciale aandacht voor kinderarbeid (6) , – gezien de conclusies van de Raad van 14 juni 2010 inzake kinderarbeid (7) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 6 juli 2006 over eerlijke handel en ontwikkeling (8) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 22 mei 2007 over Europa als wereldspeler – externe aspecten van het concurrentievermogen (9) , in reactie op de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's „Europa als wereldspeler: wereldwijd concurreren: een bijdrage aan de EU-strategie voor groei en werkgelegenheid” ( COM(2006)0567 ), – gezien de mededeling van de Commissie „Bevordering van waardig werk voor iedereen – Bijdrage van de Europese Unie aan de uitvoering van de agenda voor waardig werk over de hele wereld” ( COM(2006)0249 ), – gezien de ministersverklaring van de Economische en Sociale Raad van de VN uit 2006 over volledige werkgelegenheid en waardig werk waarin volledige en productieve werkgelegenheid en waardig werk voor allen als een sleutelelement van de duurzame ontwikkeling wordt erkend, – onder verwijzing naar zijn resolutie van 23 mei 2007 over het thema „Bevordering van waardig werk voor iedereen” (10) , waarin erop wordt aangedrongen om, in het kader van de bevordering van waardig werk, in de handelsovereenkomsten van de Europese Unie, in het bijzonder bilaterale overeenkomsten, sociale normen op te nemen, – gezien de agenda voor waardig werk en het mondiale banenpact van de IAO dat op 19 juni 2009 tijdens de Conferentie van de IAO is aangenomen, en de verklaring van de IAO van 2008 over sociale gerechtigheid voor een billijke mondialisering, – gezien het verdrag van Brussel van 1968, zoals geconsolideerd door Verordening (EG) nr. 44/2001 van de Raad van 22 december 2000 betreffende de rechterlijke bevoegdheid, de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken (11) , – gezien het stelsel van algemene tariefpreferenties (SAP), dat sinds 1 januari 2006 van kracht is en dat toegang zonder douanerechten verleent dan wel een verlaagd tarief toekent voor een toenemend aantal producten en tevens een nieuwe prikkel bevat voor kwetsbare landen met specifieke handels-, financiële of ontwikkelingsbehoeften, – gezien alle overeenkomsten tussen de Europese Unie en derde landen, – gezien de Partnerschapsovereenkomst tussen de leden van de groep van landen van Afrika, het Caribische gebied en de Stille Oceaan en de Europese Unie, op 23 juni 2000 te Cotonou ondertekend, alsmede de herzieningen van de overeenkomst van 2005 en 2010, – onder verwijzing naar zijn resoluties over economische partnerschapsovereenkomsten met de ACS-regio's en -landen, met name die van 26 september 2002 (12) , 23 mei 2007 (13) en 12 december 2007 (14) , – gelet op de internationale milieuverdragen zoals het Protocol van Montreal inzake stoffen die de ozonlaag afbreken (1987), het Verdrag van Bazel inzake de beheersing van de grensoverschrijdende overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen (1989), het Protocol van Cartagena inzake bioveiligheid (2000) en het Protocol van Kyoto (1997), – gezien hoofdstuk 13 van de vrijhandelsovereenkomst die in oktober 2009 is gesloten tussen de Europese Unie en Zuid-Korea, – gezien de afsluiting van de onderhandelingen tussen de EU en Colombia en Peru over een meerpartijenovereenkomst inzake de handel, – gezien de hoorzitting van het Europees Parlement „Sociale en milieunormen in onderhandelingen over handelsakkoorden” van 14 januari 2010, – gelet op artikel 48 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie internationale handel en de adviezen van de Commissie buitenlandse zaken, de Commissie ontwikkelingssamenwerking, de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken en de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid ( A7-0312/2010 ), A. overwegende dat de koppeling tussen handel, mensenrechten en sociale en milieunormen een sleutelelement is geworden van de economische en handelsbetrekkingen en een onlosmakelijk onderdeel vormt van de onderhandelingen in het kader van vrijhandelsovereenkomsten, B. overwegende dat concurrentieverstoring en het gevaar van sociale en milieudumping zich steeds vaker voordoen, ten koste van met name ondernemingen en werknemers die gevestigd zijn in de Europese Unie en die zich aan strengere sociale, milieu- en fiscale normen moeten houden, C. overwegende dat de EU in haar betrekkingen met derde landen een handelsstrategie moet vaststellen die op wederkerigheid gebaseerd moet zijn, maar ook moet worden afgestemd op het ontwikkelingsniveau van haar handelspartners, zowel ten aanzien van haar eisen op sociaal en milieugebied als ten aanzien van de liberalisering van de handel, om de voorwaarden te scheppen voor een eerlijke en loyale internationale concurrentie, D. overwegende dat de bilaterale betrekkingen bij uitstek het kader zijn geworden voor het nastreven van deze beleidsdoelstellingen, aangezien de vooruitzichten op de invoering van multilaterale regels met betrekking tot de koppeling tussen handel, werk en milieu in het kader van de WTO niet erg gunstig zijn, E. overwegende dat het niettemin van essentieel belang is te werken aan een nieuw evenwicht tussen het handelsrecht en de grondrechten, en het overleg tussen de belangrijkste internationale organisaties te versterken, meer in het bijzonder de IAO en de WTO, met het oog op een grotere samenhang tussen internationaal beleid en een beter mondiale governance, F. overwegende dat er vele redenen zijn om bepalingen over de mensenrechten en sociale en milieunormen op te nemen in internationale handelsovereenkomsten, van de wil om een eerlijke en rechtvaardige handel in te voeren en gelijke handelsvoorwaarden („level playing field”) te scheppen, tot het meer normatieve streven om de universele waarden die worden gedragen door de Europese Unie te beschermen en een coherent Europees beleid te voeren, G. herinnert eraan dat in de VN-verklaring van 1986 inzake het recht op ontwikkeling wordt bevestigd dat „het recht op ontwikkeling een onvervreemdbaar mensenrecht is, op grond waarvan ieder mens en alle volkeren er aanspraak op kunnen maken deel te nemen aan, bij te dragen tot en voordeel te hebben van de economische, sociale en culturele ontwikkeling”; is daarom van oordeel dat de EU de verplichting heeft dit recht niet te ondermijnen en het juist in internationale overeenkomsten moet integreren en als richtsnoer bij Europees beleid moet laten dienen, H. overwegende dat het Verdrag van Lissabon opnieuw bevestigt dat het externe optreden van de Europese Unie, waarvan de handelspolitiek een onderdeel vormt, door dezelfde beginselen wordt geleid als die welke ten grondslag liggen aan de oprichting van de Unie; overwegende dat het Europees sociaal model, waarin duurzame economische groei gecombineerd wordt met betere arbeids- en levensomstandigheden, bovendien als model voor andere partners kan dienen; overwegende dat de handelsovereenkomsten tegelijk moeten stroken met ander verplichtingen en internationale verdragen, die de verdragsluitende landen volgens de aangegane verbintenissen moeten naleven, overeenkomstig hun nationale recht, I. overwegende het belang van de instandhouding van de in de Europese Unie geldende sociale en milieunormen, en de naleving ervan door buitenlandse ondernemingen die actief zijn in de interne markt, J. overwegende dat de opneming van de mensenrechten en de sociale en milieunormen in de handelsovereenkomsten een toegevoegde waarde aan deze overeenkomsten kan verlenen, omdat aldus de gelegenheid wordt gecreëerd voor meer interactie met maatschappelijke organisaties en grotere steun voor de politieke en sociale stabiliteit, waardoor een gunstiger handelsklimaat ontstaat, K. overwegende dat de handelssector en de naleving van de sociale, mensenrechten- en milieunormen belangrijk zijn voor het bewaren van vrede en welvaart in de wereld, maar dat daarmee niet alle problemen tussen de staten in de wereld kunnen worden opgelost; overwegende echter dat een politieke impasse kan worden overwonnen door een versterking van de handelsbetrekkingen, waarbij gemeenschappelijke belangen worden geformuleerd, met name op het gebied van milieubescherming, als methode om conflicten op te lossen, L. overwegende dat andere landen op positieve wijze hebben laten zien hoe sociale normen in handelsovereenkomsten kunnen worden opgenomen, M. overwegende dat het stelsel van algemene preferenties is uitgewerkt met inachtneming door de begunstigde landen van de beginselen op het stuk van de mensenrechten en de basisnormen inzake het arbeidsrecht in de internationale verdragen, en dat hierin een speciaal stelsel van aanvullende tariefpreferenties is opgenomen om de ratificatie en de doelmatige tenuitvoerlegging van de internationale basisverdragen inzake de mensenrechten en het arbeidsrecht, de bescherming van het milieu en goed bestuur te bevorderen; overwegende dat niet-naleving van de voorwaarden kan leiden tot opschorting van de handelsregeling, 1. dringt er daarom op aan dat in de toekomstige handelsstrategie van de Europese Unie de handel niet langer als een doel op zich wordt beschouwd, maar als een instrument waarmee de Europese waarden en handelsbelangen kunnen worden bevorderd, maar ook als een instrument voor de eerlijke handel waarmee de sociale en milieunormen daadwerkelijk kunnen worden ingevoerd en nageleefd met alle handelspartners van de EU; meent dat de Europese Unie zich in haar onderhandelingen moet laten leiden door een positieve maar ook juridisch bindende benadering; onderstreept dat alle partijen gebaat zijn bij de opneming van bepalingen met betrekking tot duurzame ontwikkeling, met name in bilaterale overeenkomsten; 2. wijst er eens te meer op dat het gemeenschappelijke handelsbeleid van de Europese Unie een instrument is in dienst van de algemene doelstellingen van de Unie en dat het overeenkomstig artikel 207 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie ten uitvoer moet worden gelegd „op basis van de beginselen en doelstellingen van het externe optreden van de Unie”, en dat het volgens artikel 3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie met name moet bijdragen „tot de vrede, de veiligheid, de duurzame ontwikkeling van de aarde, de solidariteit en het wederzijds respect tussen de volkeren, de vrije en eerlijke handel, de uitbanning van armoede en de bescherming van de mensenrechten, in het bijzonder de rechten van het kind, alsook tot de strikte eerbiediging en ontwikkeling van het internationaal recht, met inbegrip van de inachtneming van de beginselen van het Handvest van de Verenigde Naties”; Mensenrechten en sociale en milieunormen in multilaterale handelsbetrekkingen 3. nodigt uit tot een nauwere multilaterale samenwerking tussen de WTO en de belangrijkste instellingen van de Verenigde Naties op het gebied van de mensenrechten; is van mening dat nauwere banden met het Bureau van de hoge commissaris van de Verenigde Naties voor de mensenrechten, alsmede een nauwere verwevenheid met speciale procedures bijzonder nuttig zouden zijn voor het scheppen van een multilateraal handelskader dat bijdraagt aan de naleving van de mensenrechten; is tevens van oordeel dat de WTO-panels en de beroepsinstantie de deskundigheid van de hoge commissaris in aanmerking zouden kunnen nemen bij gevallen van ernstige schending van de mensenrechten; 4. is van mening dat het periodieke wereldwijde onderzoek van de Raad van de mensenrechten een instrument zou moeten zijn om na te gaan of de bepalingen inzake de mensenrechten in de internationale handelsovereenkomsten worden nageleefd; 5. onderstreept dat een diepgaandere samenwerking met de IAO, het orgaan dat bevoegd is om de internationale arbeidsnormen te definiëren en toe te zien op de toepassing in het recht en in de praktijk, alsmede de volledige deelname van de IAO aan de werkzaamheden van de WTO, van essentieel belang zijn; 6. bevestigt andermaal dat de doelstellingen inzake handhaving en bescherming van een open en niet-discriminerend handelsstelsel enerzijds, en de doelstellingen inzake milieubescherming en bevordering van duurzame ontwikkeling anderzijds elkaar wederzijds moeten versterken; onderstreept dat de lidstaten overeenkomstig artikel 20 van de GATT handelsmaatregelen kunnen nemen ter bescherming van het milieu, mits deze niet worden getroffen voor arbitraire of ongerechtvaardigde discriminatoire doeleinden; moedigt de lidstaten aan deze bepaling volledig te benutten; 7. is verheugd over het bestaan van het WTO-comité handel en milieu, dat een belangrijk forum zou moeten zijn voor verdere integratie en verdieping van de koppeling tussen milieu en handel; hoopt dat de rol en werkzaamheden van het comité steeds belangrijker zullen worden, opdat op een positieve manier het hoofd kan worden geboden aan de essentiële uitdagingen waarmee de internationale gemeenschap op het gebied van handel en milieu wordt geconfronteerd; 8. wijst op het belang van een betere toegang tot groene goederen en technologieën om de doelstellingen van een duurzame ontwikkeling te realiseren en verzoekt alle onderhandelende partijen zich nog meer in te spannen voor een snelle afronding van de onderhandelingen over de verlaging of opheffing van tarifaire en niet-tarifaire barrières voor milieugoederen en –diensten, om nieuwe vormen van werkgelegenheidsbeleid en het creëren van banen die voldoen aan de IAO-normen inzake waardig werk, alsmede de groeikansen voor de Europese industrie en het Europese MKB te bevorderen; 9. wijst op de noodzaak vorderingen te boeken in de onderhandelingen over de andere punten van artikel 31 van de verklaring van Doha met betrekking tot de relatie tussen de bestaande WTO-regels en de specifieke handelsverplichtingen in de multilaterale milieuakkoorden (MMA), en een nauwere samenwerking te bevorderen tussen de secretariaten van de MMA en de WTO-comités, hetgeen essentieel is voor een samenhangende ontwikkeling van handelsstelsels en milieuregelingen; 10. is van oordeel meent dat een multilateraal verdrag over het klimaat het beste instrument is om de negatieve externe milieueffecten met betrekking tot CO2 in de kosten door te berekenen, maar dat zo'n verdrag waarschijnlijk niet haalbaar is in de nabije toekomst; is derhalve van mening dat de Europese Unie de mogelijkheden moet blijven onderzoeken om voor de industriesectoren die daadwerkelijk zijn blootgesteld aan koolstoflekkage, adequate milieu-instrumenten in te voeren ter aanvulling op de handel in CO2-emissierechten van de EU ETS, met name een mechanisme voor de doorberekening van CO2-kosten, met inachtneming van de WTO-regels, omdat een dergelijk mechanisme het mogelijk maakt de risico's van overdracht van CO2-emissies naar derde landen te bestrijden; 11. stelt voor om, wanneer er eenmaal een internationale klimaatovereenkomst is vastgesteld en getekend, zich in te zetten voor de oprichting van een werkelijke mondiale milieuorganisatie om ervoor te zorgen dat de aangegane verbintenissen worden uitgevoerd en de milieunormen worden nageleefd ; is van mening dat bij deze toekomstige organisatie bijvoorbeeld verplicht zaken met betrekking tot milieudumping aanhangig moeten worden gemaakt; Mensenrechten en sociale en milieunormen in bilaterale handelsovereenkomsten 12. steunt krachtig de praktijk van opneming van juridisch bindende clausules inzake mensenrechten in internationale overeenkomsten van de Europese Unie, maar herinnert eraan dat er nog grote uitdagingen zijn als het gaat om toezicht op en uitvoering van deze clausules; verklaart andermaal dat deze clausules eveneens moeten worden opgenomen in alle handels- en sectorovereenkomsten, met een duidelijk en concreet overlegmechanisme, naar het voorbeeld van artikel 96 van de Overeenkomst van Cotonou; is verheugd over het feit dat een dergelijke clausule is opgenomen in de vrijhandelsovereenkomsten van de nieuwe generatie; 13. wijst erop dat dezelfde benadering inzake een systematische opneming moet worden gevolgd ten aanzien van de hoofdstukken over duurzame ontwikkeling in bilaterale overeenkomsten; 14. stelt vast dat de onderhandelingen over toekomstige handelsovereenkomsten tegen de achtergrond van de huidige financiële crisis gevoerd zouden kunnen worden; is van mening dat dit er echter niet toe mag leiden dat, met het oog op de verwezenlijking van andere doelen, wordt voorbijgegaan aan sociale en milieunormen, met name voor de uitstoot van broeikasgassen en het beheer van gevaarlijke afvalstoffen; 15. verzoekt de Commissie, rekening houdend met bovengenoemde doelstellingen, in alle vrijhandelsovereenkomsten waarover zij met derde landen onderhandelt, een reeks sociale en milieunormen op te nemen, waaronder: 16. onderstreept dat onder naleving van deze normen moet worden verstaan ratificatie van de normen, omzetting ervan in nationaal recht en daadwerkelijke handhaving op het gehele nationale grondgebied; 17. vraagt dat alle toekomstige handelsovereenkomsten voorzien in een verbod op kinderarbeid, met name met betrekking tot de winning en verwerking van natuursteen, en een uniform Europees certificatiesysteem omvatten dat waarborgt dat kan worden aangetoond dat ingevoerde natuursteen en natuursteenproducten doorheen de hele waardeketen werden geproduceerd zonder een beroep te doen op kinderarbeid, in de zin van IAO-verdrag nr. 182; 18. onderstreept dat in het kader van vrijhandelsovereenkomsten koppeling van liberalisering aan voorwaarden zou kunnen worden overwogen, zoals versnelling van het tijdschema voor afschaffing van tarieven of toegang tot een aanvullende markt, al naargelang sociale en milieunormen worden nageleefd; 19. wijst op het belang van een doorlopende controle op de uitvoering van de overeenkomst, met een open en inclusieve benadering in alle fases: 20. wenst dat de handelsovereenkomsten van de EU daadwerkelijk voorzien in de hoogste niveaus aan transparantie, strikte normen voor overheidsopdrachten en rapportage per land door ondernemingen in zowel industrielanden als ontwikkelingslanden teneinde onwettige kapitaalvlucht te bestrijden; 21. dringt er krachtig op aan dat de Unie zich sterk maakt voor het recht op toegang tot natuurlijke hulpbronnen bij de onderhandelingen over handelsovereenkomsten en voor de rechten van autochtone en inheemse bevolkingsgroepen betreffende de toegang tot essentiële natuurlijke hulpbronnen; verzoekt de Commissie om bij onderhandelingen en in internationale handelsovereenkomsten tevens aandacht te schenken aan de problematiek van de aankoop en de eigendom van grond in derde landen, met name de minst ontwikkelde landen en de ontwikkelingslanden; 22. erkent weliswaar dat het hoofdstuk over duurzame ontwikkeling in bilaterale overeenkomsten die momenteel in onderhandeling zijn, dwingend is maar meent dat het nog aangescherpt kan worden als het uitgebreid wordt met: 23. onderstreept dat de overeenkomsten aangevuld moeten worden met flankerende maatregelen, met inbegrip van technische ondersteuning en samenwerkingsprogramma's, die de capaciteit om de overeenkomst uit te voeren moeten verbeteren, in het bijzonder de belangrijkste verdragen op het gebied van de mensenrechten en sociale en milieunormen; Mensenrechten en sociale en milieunormen in unilaterale handelsbetrekkingen: SAP en SAP+ 24. is van mening dat de 27 verdragen die geratificeerd en daadwerkelijk uitgevoerd moeten worden om in aanmerking te kunnen komen voor SAP+, een unieke verzameling van verdragen over normen betreffende mensenrechten, arbeidsrecht, milieu en goed bestuur vormen; onderstreept dat het SAP+ tot dusver een zichtbaar positief effect heeft gehad wat betreft de ratificatie van deze verdragen, maar minder effect als het gaat om de uitvoering ervan, en wil dus meer het accent leggen op de flankerende maatregelen ter verbetering van het uitvoerende vermogen van een land; is tevens van mening dat de Commissie, omwille van de geloofwaardigheid van het SAP+, onderzoeken moet instellen, als eenduidige tekenen erop wijzen dat bepaalde landen zich niet aan de 27 verdragen houden, en zo nodig de preferenties moet schrappen; 25. is van mening dat er in de overeenkomsten van de Europese Unie met derde landen een nauwere koppeling tussen de mensenrechtenclausules en het SAP+ kan worden aangebracht, in het bijzonder wat betreft de follow-up; 26. verzoekt de Commissie bij de herziening van de SAP-regeling ervoor te zorgen dat deze regeling vooral ten goede komt aan de landen die deze het nodigst hebben en de oorsprongregels te vereenvoudigen opdat de begunstigde landen van het initiatief „Alles behalve wapens” en de SAP+-regeling zoveel mogelijk kunnen profiteren van de preferenties die hun worden toegekend; dringt erop aan dat transparante vergelijkingsindicatoren, mechanismes en criteria worden opgesteld voor de toekenning en intrekking van preferenties in het kader van deze regeling; dringt er tevens op aan dat het Europees Parlement volledig bij deze herzieningsprocedure wordt betrokken, met name ten aanzien van het voorstel van de Raad inzake de lijsten van begunstigde landen, het instellen van onderzoeken of de tijdelijke opschorting van de SAP+-regeling; 27. verzoekt de Commissie met klem om onverwijld een voorstel in te dienen voor een verordening die de invoer in de EU verbiedt van goederen die zijn geproduceerd met behulp van moderne vormen van slavernij, dwangarbeid, in het bijzonder dwangarbeid door bepaalde kwetsbare groepen dus met schending van de fundamentele normen inzake de mensenrechten; 28. verzoekt de Commissie, op grond van de kaderovereenkomst over de betrekkingen tussen het Europees Parlement en de Commissie, het Parlement tijdens onderhandelingen over internationale handelsovereenkomsten voortdurend op de hoogte te houden van alle relevante aangelegenheden; 29. verzoekt de Commissie, met het oog op de ruimere bevoegdheden van het Parlement uit hoofde van het Verdrag van Lissabon, te zorgen voor een doeltreffende informatiestroom en het Parlement via zijn afgevaardigde vertegenwoordigers op elk moment de status van waarnemer te geven, waardoor het tevens toegang krijgt tot alle relevante vergaderingen en alle terzake doende documenten; o o o 30. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, en de parlementen van de lidstaten. Het Europees Parlement , – gezien het jaarverslag over de activiteiten van de Europese ombudsman in 2009, – gelet op artikel 24, lid 3,en artikel 228 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gelet op de artikelen 41 en 43 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, – gelet op Besluit 94/262/EGKS, EG, Euratom van het Europees Parlement van 9 maart 1994 inzake het statuut van de Europese ombudsman en de algemene voorwaarden voor de uitoefening van zijn ambt (1) , – gezien de raamovereenkomst over samenwerking die op 15 maart 2006 is gesloten tussen het Europees Parlement en de ombudsman, en die op 1 april 2006 in werking is getreden, – gezien de mededeling van de Commissie van 5 oktober 2005 over „Machtiging tot het aannemen en doorsturen van mededelingen aan de ombudsman en tot het autoriseren van ambtenaren om voor de ombudsman te verschijnen” (SEC(2005)1227), – onder verwijzing naar Besluit nr. 2008/587/EG, Euratom van het Europees Parlement van 18 juni 2008 tot wijziging van Besluit nr. 94/262/EGKS, EG, Euratom inzake het statuut van de Europese ombudsman en de algemene voorwaarden voor de uitoefening van zijn ambt (2) , – gezien de per 1 januari 2009 van kracht geworden herziene uitvoeringsbepalingen van de Ombudsman, waarin rekening is gehouden met de wijzigingen in zijn statuut, – onder verwijzing naar zijn eerdere resoluties over de activiteiten van de Europese ombudsman, – gelet op artikel 205, lid 2, tweede en derde zin, van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie verzoekschriften ( A7-0275/2010 ), A. overwegende dat het jaarverslag 2009 over de werkzaamheden van de Europese ombudsman op 19 april 2010 officieel is aangeboden aan de Voorzitter van het Parlement en dat de ombudsman, de heer Nikiforos Diamandouros, zijn verslag op 4 mei 2010 in Brussel aan de Commissie verzoekschriften heeft voorgelegd, B. overwegende dat artikel 24 VWEU bepaalt: „Iedere burger van de Unie kan zich wenden tot de overeenkomstig artikel 228 ingestelde ombudsman”, C. overwegende dat artikel 41 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie als volgt luidt: „Eenieder heeft er recht op dat zijn zaken onpartijdig, billijk en binnen een redelijke termijn door de instellingen en organen van de Unie worden behandeld”, D. overwegende dat artikel 43 van het Handvest bepaalt dat „iedere burger van de Unie en iedere natuurlijke of rechtspersoon met verblijfplaats of statutaire zetel in een lidstaat het recht [heeft] zich tot de ombudsman van de Unie te wenden over gevallen van wanbeheer bij het optreden van de communautaire instellingen of organen, met uitzondering van het Hof van Justitie en het Gerecht van eerste aanleg bij de uitoefening van hun gerechtelijke taak”, E. overwegende dat sinds de inwerkingtreding van het VWEU het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid alsmede de werkzaamheid van de Europese Raad binnen de bevoegdheidskring van de Ombudsman vallen, F. eveneens overwegende dat de Ombudsman ingevolge artikel 228 VWEU thans „na iedere verkiezing van het Europees Parlement voor de zittingsduur van deze instelling wordt gekozen”, en niet meer door het Parlement wordt „benoemd”, G. overwegende dat het werk van de Ombudsman bijdraagt aan de totstandbrenging van een Unie „waarin de besluiten zo dicht mogelijk bij de burger worden genomen”, zoals in artikel 1, tweede alinea, Verdrag betreffende de Europese Unie, H. overwegende dat de ombudsman in 2009 3.098 klachten heeft ontvangen tegen 3406 in 2008, en dat 727 daarvan onder zijn bevoegdheid bleken te vallen, tegen 802 in 2008, I. overwegende dat de Europese Ombudsman in 2009 335 onderzoeken heeft ingeleid op grond van klachten, en 318 onderzoeken heeft afgerond en gesloten, waarvan hij er 311 naar aanleiding van klachten en 7 ambtshalve had ingesteld, J. overwegende dat in 179 van de in 2009 afgehandelde gevallen (56% van het totaal) de betrokken instelling instemde met een minnelijke schikking of regeling van het probleem, hetgeen laat zien dat de EU-instellingen en -organen in hoge mate bereid zijn om klachten bij de ombudsman te zien als gelegenheid om fouten te herstellen en met de ombudsman mee te werken, in het belang van de burgers, K. overwegende dat de Europese Ombudsman in 2009 in 12% van de gevallen (37 onderzoeken) tot de bevinding kwam dat van onbehoorlijk bestuur sprake was, waarbij hij in 35 gevallen kritische opmerkingen heeft gemaakt, L. overwegende dat er in 2009 15 ontwerpaanbevelingen zijn gedaan, M. overwegende dat de meest voorkomende klachten over onbehoorlijk bestuur betrekking hadden op gebrek aan transparantie c.q. onthouding van informatie (36% van de onderzoeken), onrechtmatigheid of misbruik van bevoegdheid (14%), vermijdbare vertragingen (13%), procedurefouten (13%), onzorgvuldigheid (6%), verzuim van de Commissie in haar taak als hoedster van de Verdragen (6%), onjuiste rechtstoepassing (6%) en discriminatie (5%), N. overwegende dat de gemiddelde duur van de behandeling van een klacht van 13 maanden in 2008 is teruggelopen tot 9 maanden in 2009, hetgeen getuigt van de inspanningen die de Ombudsman zich getroost om de gemiddelde duur van een onderzoek te bekorten en van de geest van samenwerking bij de instellingen die in een onderzoek zijn betrokken, O. overwegende dat geen enkel geval van onbehoorlijk bestuur in 2009 aanleiding is geweest tot een speciaal verslag aan het Europees Parlement, P. overwegende dat de kritische opmerkingen en aanbevelingen van de Ombudsman juridisch niet bindend zijn maar bedoeld zijn om instellingen en organen van de Europese Unie aan te zetten tot zelfcontrole en te voorkomen dat fouten en misstanden zich in de toekomst herhalen, Q. overwegende dat de rol van de Ombudsman zich sinds de instelling van het ambt heeft ontwikkeld dankzij de onafhankelijkheid van de Ombudsman en de democratische controle op diens werkzaamheden door het Parlement en de Commissie verzoekschriften, R. overwegende dat het essentieel is dat de Europese instellingen en organen ten volle gebruik maken van de noodzakelijke middelen om te voldoen aan hun verplichting om de burgers snel en concreet antwoord te geven op hun vragen, klachten en verzoekschriften, S. overwegende dat het Parlement in zijn resolutie van 6 september 2001 (3) de code van behoorlijk bestuur die de Ombudsman heeft opgesteld, heeft goedgekeurd, T. overwegende dat het Europees Netwerk van Ombudsmannen de mogelijkheid geeft om indieners van klachten door te verwijzen naar de ombudsmannen of andere soortgelijke instanties die op hun niveau het meest geschikt zijn hulp te bieden, en ook om gegevens en optimale werkmethoden uit te wisselen, U. overwegende dat de activiteiten van de Ombudsman die van de Commissie verzoekschriften elkaar aanvullen en een grotere doelmatigheid van hun respectieve werkzaamheden ten goede komen, 1. keurt het door de Europese ombudsman voorgelegde jaarverslag over het jaar 2009 goed; 2. wijst erop dat de Ombudsman sinds de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon over een sterkere democratische legitimatie beschikt, dankzij zijn verkiezing door het Parlement, en zijn bevoegdheidskring ziet uitgebreid met het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid alsmede de bezigheden van de Europese Raad; 3. is verheugd over het feit dat met de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon, het Handvest van de grondrechten, dat thans bindende werking heeft, het recht op goed bestuur noemt onder de grondrechten die uit het burgerschap van de Unie voortvloeien; verzoekt de Ombudsman daarom bij de dagelijkse behandeling van klachten ook toe te zien op de eerbiediging van het handvest van de grondrechten; 4. beschouwt transparantie, toegang tot informatie en respectering van het recht op behoorlijk bestuur als onontbeerlijke voorwaarden voor het vertrouwen van de burgers in het vermogen van de instellingen om hun rechten te doen gelden; 5. is van mening dat de term „onbehoorlijk bestuur” steeds ruim moet worden uitgelegd, zodat hieronder niet alleen inbreuken op rechtsvoorschriften of algemene beginselen van het Europees bestuursrecht vallen, zoals objectiviteit, evenredigheid, gelijke behandeling, non-discriminatie en eerbiediging van mensenrechten en fundamentele vrijheden, maar eveneens gevallen waar een instelling niet op consistente wijze en te goeder trouw handelt of geen rekening houdt met de legitieme verwachtingen van burgers, inclusief wanneer een instantie zich er zelf toe heeft verplicht bepaalde regels en normen in acht te nemen zonder dat zij hiertoe op grond van de verdragen of van afgeleide wetgeving verplicht is; 6. complimenteert de Ombudsman met de duidelijke en bondige uiteenzetting van zijn werkzaamheden; doet niettemin de suggestie om in de toekomst in de samenvatting van de werkzaamheden en de thematische analyse meer accent te leggen op structurele problemen en transversale tendensen; 7. is van oordeel dat de ombudsman zijn bevoegdheden steeds op actieve en evenwichtige wijze uitoefent, zowel wat betreft het onderzoek en de behandeling van klachten en de uitvoering en afronding van onderzoeken als het onderhouden van constructieve betrekkingen met de instellingen en organen van de Europese Unie en de bewustmaking van de burgers van hun rechten tegenover de instellingen en organen; 8. spreekt zijn waardering uit voor de uitstekende verhouding binnen de institutionele kaders tussen de Ombudsman en de Commissie verzoekschriften waar het gaat om het wederzijds respecteren van bevoegdheden en voorrechten; kan de door de ombudsman reeds ingestelde gewoonte om te zorgen voor een vertegenwoordiger bij alle vergaderingen van de Commissie verzoekschriften slechts aanmoedigen; 9. waardeert de wezenlijke bijdrage die het Europees Netwerk van Ombudsmannen, dat in 32 landen met 94 kantoren wordt vertegenwoordigd en waarbij ook de Commissie verzoekschriften is aangesloten, met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel levert; spreekt zijn waardering uit voor de samenwerking tussen de Europese ombudsman en de ombudsmannen en soortgelijke organen op nationaal, regionaal en plaatselijk niveau in de lidstaten; 10. neemt akte van het feit dat de Ombudsman in 2009 3 098 klachten heeft ontvangen en dat er in dat jaar 318 onderzoeken werden afgerond en gesloten; 11. is gelukkig met het grote aantal procedures dat met in der minne of door de betrokken instelling is geregeld (56 %), hetgeen getuigt van de constructieve samenwerking tussen Ombudsman en instellingen en organen van de Unie; moedigt de Ombudsman, de instellingen en organen van de Unie aan om hun inspanningen in die richting voort te zetten; 12. is eveneens gelukkig met de inspanningen die de Ombudsman zich heeft getroost om de gemiddelde duur van zijn onderzoeken te bekorten tot 9 maanden; verlangt dat alle instellingen en organen van de EU worden voorzien van de nodige middelen en mankracht om klachten en verzoekschriften snel te kunnen afhandelen; 13. neemt nota van het feit dat meer dan een derde van de onderzoeken die de Ombudsman in 2009 heeft ingesteld, betrekking heeft op gebrek aan transparantie; verlangt daarom dat men zich bij de huidige herziening van Verordening (EG) nr. 1049/2001 niet beperkt tot het bestaande recht inzake toegang tot informatie en tot documenten, maar een meer proactieve koers vaart; 14. is verheugd over de vooruitgang die in 2009 is geboekt waar het gaat om een vlottere toegang voor de Ombudsman tot de vertrouwelijke documenten van de Raad; 15. neemt kennis van de communicatiestrategie en de opbouw van de Internetsite die volgens de Ombudsman het aantal niet-ontvankelijke klachten mede heeft doen afnemen, en moedigt de Ombudsman aan in zijn ijver de Europese burgers voor te lichten over zijn taken en de omvang van zijn bevoegdheden, en over hun rechten; 16. sluit zich aan bij de opinie van de Ombudsman, dat behalve inachtneming van dwingendrechtelijke bepalingen die voor de administratie bindend zijn, ook bevordering van een cultuur van waarachtige dienstbaarheid aan de burger essentieel is voor een behoorlijk bestuur; verzoekt de Ombudsman daarom meer initiatieven te ontplooien om de instellingen en Europese burgers deze cultuur van dienstbaarheid bij te brengen; 17. betreurt het hoge aantal klachten over vermijdbare vertraging bij de registratie van aanvragen, behandeling van dossiers en het nemen van besluiten; stelt voor om in het kader van de herziening van het Financieel Reglement, te voorzien in de mogelijkheid van financiële vergoeding in gevallen van klaarblijkelijke en langdurige vertraging; 18. neemt ter kennis dat de Ombudsman met succes een ambtshalve onderzoek heeft afgerond naar de regels die de Commissie hanteert jegens aanvragen van burgers om toegang tot documenten in verband met niet-nakomingsprocedures; spoort aan tot versterking van de samenwerking met de Commissie verzoekschriften en geeft de Ombudsman in overweging, haar regelmatig op de hoogte te houden van de door hem ingestelde ambtshalve onderzoeken en de uitkomsten daarvan; vraagt de Commissie om een opener en proactievere opstelling op het punt van informatie omtrent niet-nakomingsprocedures; 19. verwacht dat de gedragscode voor behoorlijk bestuur die de Ombudsman heeft opgesteld en die het Parlement in zijn resolutie van 6 september 2001 heeft goedgekeurd, gids en toeverlaat zal zijn voor het personeel van alle EU-instellingen en -organen; acht het verheugend dat de gedragscode door het Europees Economisch en Sociaal Comité is goedgekeurd; vindt het eveneens verheugend dat er een gemeenschappelijk akkoord is overeengekomen met de Europese Investeringsbank voor de behandeling van klachten; verzoekt de Ombudsman een herziening van de gedragscode in overweging te nemen aan de hand van de ervaring van de afgelopen 10 jaar, en in het kader daarvan toe te zien op de bevordering en uitwisseling van goede praktijken; 20. betreurt het dat de Europese Ombudsman geen melding maakt van het aantal klachten die bij de nationale ombudsmannen binnenkomen over onjuiste toepassing van het gemeenschapsrecht in de lidstaten; geeft de Europese Ombudsman in overweging deze cijfers bijeen te tellen om een beter beeld te krijgen van het probleem; 21. verzoekt de Ombudsman de nationale ombudsmannen aan te zetten tot regelmatige gedachtewisselingen met de nationale parlementen, naar het voorbeeld van de gedachtewisselingen tussen de Europese ombudsman en het Parlement; 22. verzoekt de Europese Commissie een Europese wet bestuursrecht uit te werken die voor alle instellingen, organen en agentschappen van de Unie geldt; 23. vestigt de aandacht van de Ombudsman op de nieuwe procedure die EPSO bij de personeelselectie hanteert en geeft hem de suggestie de toepassing daarvan te observeren en de geconstateerde ontwikkelingen te analyseren; 24. is voorstander van het idee van één gemeenschappelijk intranetportaal voor alle leden van het Europees Netwerk van Ombudsmannen, met het oog op een regelmatige verspreiding van de resultaten; 25. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie en het verslag van de Commissie verzoekschriften te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de Europese Ombudsman, de regeringen en parlementen van de lidstaten en de ombudsmannen of soortgelijke bevoegde organen aldaar. Het Europees Parlement , – gezien het speciaal verslag van de Europese Ombudsman aan het Europees Parlement ingediend op 24 februari 2010, – gelet op artikel 228, lid 1, tweede alinea, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie , – gelet op artikel 41, lid 1, en artikelen 42 en 43 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, – gezien Besluit nr. 94/262/EGKS, EG, Euratom van 9 maart 1994 van het Europees Parlement inzake het statuut van de Europese ombudsman en de algemene voorwaarden voor de uitoefening van zijn ambt (1) , in de laatste gewijzigde versie van Besluit nr. 2008/587/EG, Euratom van 18 juni 2008 van het Europees Parlement (2) , – gezien de mededeling van de Europese Commissie aan het Europees Parlement en de Europese Ombudsman over de betrekkingen met indieners van klachten over inbreuken op het gemeenschapsrecht (3) , – gelet op artikel 205, lid 2, eerste zin, van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie verzoekschriften ( A7-0293/2010 ), A. overwegende dat artikel 228 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie de Europese Ombudsman de bevoegdheid geeft om klachten van elke burger van de Europese Unie over bestuurlijke tekortkomingen en onregelmatigheden in de werkzaamheden van de instellingen of organen van de Europese Unie in ontvangst te nemen, B. overwegende dat klachten van burgers van de Europese Unie een belangrijke bron van informatie over mogelijke overtredingen van de Europese regelgeving vormen, C. overwegende dat volgens artikel 41, lid 1, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie „Eenieder (...) er recht op (heeft) dat zijn zaken onpartijdig, billijk en binnen een redelijke termijn door de instellingen en organen van de Unie worden behandeld”, D. overwegende dat een niet-gouvernementele organisatie die in de milieubescherming werkzaam is, de Europese Commissie op 1 maart 2007 inzage van informatie en documentatie gevraagd heeft die zich in het bezit van haar directoraat-generaal ondernemingen en bedrijfsleven en haar gewezen ondervoorzitter met bevoegdheid voor de ondernemingen en het bedrijfsleven bevinden, over bijeenkomsten van de Europese Commissie en vertegenwoordigers van autofabrikanten, waar de benadering van de koolstofemissies van auto's door de Europese Commissie besproken is, E. overwegende dat de Europese Commissie inzage in 15 van de 18 brieven aan haar toenmalige commissaris Günter Verheugen gegeven heeft, maar inzage van drie brieven van de Duitse autofabrikant Porsche geweigerd heeft, met het argument dat bekendmaking van de inhoud de commerciële belangen van de onderneming zou schaden, F. overwegende dat artikel 1, letter a), van Verordening (EG) nr.1049/2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie (4) stelt dat de verordening tot doel heeft om zo ruim mogelijke inzage van documenten te verlenen die zich in het bezit van de Raad, het Europees Parlement en de Europese Commissie bevinden, en dat uitzonderingen op dat principe volgens de vaste rechtspraak van het Europees Hof van Justitie restrictief te interpreteren zijn, G. overwegende dat de Europese Commissie de klager inzage van de brieven van Porsche AG geweigerd heeft op grond van artikel 4, lid 2, eerste streepje, van Verordening (EG) nr. 1049/2001, dat stelt: „De instellingen weigeren de toegang tot een document wanneer de openbaarmaking ervan zou leiden tot ondermijning van de bescherming van de commerciële belangen van een natuurlijke of rechtspersoon, met inbegrip van intellectuele eigendom”, H. overwegende dat Porsche AG de bewuste brieven naar aanleiding van een raadpleging van de voornaamste belanghebbende partijen door de Europese Commissie verstuurd heeft, over de herziening van de strategie van de Gemeenschap om de koolstofuitstoot van personenwagens te verminderen, dat het bijgevolg aannemelijk is dat de drie brieven informatie over zakenrelaties van Porsche AG bevatten, en dat de Europese Commissie ze dan ook als gedeeltelijk onder de uitzondering van artikel 4, lid 2, eerste streepje van Verordening (EG) nr. 1049/2001 vallend heeft kunnen beschouwen, I. overwegende dat de diensten van de Ombudsman de drie brieven van Porsche AG en een uitwisseling van e-mails tussen de Europese Commissie en Porsche onderzocht hebben, waarmee de Europese Commissie Porsche laat weten dat ze de drie brieven niet denkt vrij te geven; dat de ombudsman op grond van het onderzoek tot de slotsom komt dat de Europese Commissie ten onrechte op basis van artikel 4, lid 2, eerste streepje volledige, en op grond van artikel 4, lid 6 van Verordening (EG) nr. 1049/2001 (5) gedeeltelijke inzage van de brieven weigert te geven, en dat het dus om een bestuurlijke onregelmatigheid gaat, J. overwegende dat de Ombudsman op 27 oktober 2008 een ontwerp van aanbeveling aan de Europese Commissie opgesteld heeft die zijn analyse van de feiten en zijn juridische analyse omstandig uiteenzet en stelt dat de Europese Commissie volledige inzage in de drie brieven van Porsche AG aan haar vroegere ondervoorzitter Günter Verheugen moet geven, of moet overwegen om er gedeeltelijke inzage van te geven, K. overwegende dat de Ombudsman de Europese Commissie op grond van artikel 195 van het EG-Verdrag (nu artikel 228 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie) gevraagd heeft om binnen de drie maanden een uitvoerig gemotiveerd standpunt te bepalen, of m.a.w. tegen 31 januari 2009, L. overwegende dat de Europese Commissie haar standpunt niet binnen de termijn van drie maanden van artikel 228 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie bepaald heeft, maar in de plaats zes maal uitstel van de uiterste datum voor indiening van haar standpunt tegenover de ontwerpaanbeveling van de Ombudsman gevraagd heeft, en dat de Ombudsman het secretariaat van de Europese Commissie in juli, en opnieuw in september 2009 laten weten heeft dat hij eraan dacht om een speciaal verslag bij het Europees Parlement in te dienen als zijn ontwerp van aanbeveling zonder antwoord zou blijven, M. overwegende dat de nieuw samengestelde Europese Commissie, zodra ze haar werkzaamheden aangevat heeft, wel degelijk inzage in de brieven gegeven heeft, maar meer dan 15 maanden nadat het ontwerp van aanbeveling afgegeven was, in plaats van de drie maanden zoals bepaald door het statuut van de Ombudsman en artikel 228 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, N. overwegende dat de Europese Commissie door 15 maanden te wachten om op het ontwerp van aanbeveling te antwoorden, haar verplichting om loyaal en te goeder trouw met de Ombudsman samen te werken in de loop van zijn onderzoek in zaak 676/2008/RT niet nagekomen is, en dat zoiets niet alleen schadelijk voor de interinstitutionele dialoog, maar ook voor het imago van de Europese Unie in de ogen van het publiek is, O. overwegende dat de Ombudsman ook in een andere zaak over het inzagerecht in bepaalde documenten (355/2007(TN)FOR) op vertragingen bij de Europese Commissie wijst – haar gemotiveerd standpunt tegenover zijn ontwerp van aanbeveling had tegen 31 oktober 2009 ingediend moeten zijn maar laat tot op vandaag op zich wachten, P. overwegende dat de Europese Commissie de oorspronkelijke uiterste datums voor het beantwoorden van klachten in niet meer dan vier van de 22 gevallen die met inzage van documenten te maken hadden en in 2009 door de Ombudsman behandeld zijn, in acht genomen heeft, dat ze in 14 van de 22 gevallen meer dan 30 dagen te laat geantwoord heeft, en in zes gevallen minstens 80 dagen te laat, Q. overwegende dat het Europees Parlement, als enige verkozen instantie van de Europese Unie, de verantwoordelijkheid draagt om de onafhankelijkheid van de Europese Ombudsman in de uitoefening van zijn functie in dienst van de Europese burger veilig te stellen en te verdedigen en erop toe te zien dat zijn aanbevelingen uitgevoerd worden, 1. onderschrijft de kritische opmerkingen van de Europese Ombudsman en zijn aanbeveling aan de Europese Commissie in de behandeling van de klacht 676/2008/RT; 2. erkent dat de buitensporig lange termijnen voor het beantwoorden van de opmerkingen van de Ombudsman in de zaak een schending van de plicht van de Europese Commissie tot loyale samenwerking betekenen, zoals in het Verdrag omschreven; 3. is zeer ongerust over de algemene handelwijze van uitstel en belemmering van het onderzoek van de Ombudsman van de kant van de Europese Commissie in zaken die met de inzage van documenten te maken hebben; 4. herinnert eraan dat de Europese Commissie naar aanleiding van raadplegingen, die het onderwerp van artikel 4, lid 4, van Verordening (EG) nr. 1049/2001 vormen, een beantwoordingstermijn voor een geraadpleegde derde partij moet vaststellen die steller van een document is, en wijst er met nadruk op dat ze die bevoegdheid zodanig uit te oefenen heeft dat ze zich aan haar eigen antwoordtermijnen kan houden (6) ; 5. brengt de rechtspraak over het beginsel van loyale samenwerking in herinnering, dat de instellingen van de Europese Unie namelijk de plicht hebben om in hun onderlinge relaties te goeder trouw samen te werken, en merkt op dat de verplichting duidelijk uitgesproken wordt in het nieuw artikel 13, lid 2 VEU; 6. is van mening dat de weigerachtige houding van de Europese Commissie in deze en andere zaken het vertrouwen van de burger in de Europese Commissie dreigt te ondermijnen en de mogelijkheden van de Europese Ombudsman en het Europees Parlement om daadwerkelijk en doeltreffend toezicht op haar werkzaamheden te houden dreigt uit te hollen, en als zodanig zelfs lijnrecht tegen het beginsel van de rechtstaat ingaat, waar de Europese Unie op gegrondvest is; 7. eist dat de Europese Commissie het de plechtige verzekering geeft dat ze zich in de toekomst aan haar plicht tot loyale samenwerking met de Europese Ombudsman zal houden; 8. is van mening dat, mocht de Europese Commissie die toezegging niet geven en/of in haar weigerachtige handelwijzen tegenover de Ombudsman volharden, het sancties tegen haar kan treffen, die onder meer kunnen betekenen dat het een deel van de middelen voor administratieve uitgaven van de Europese Commissie naar de reserve overbrengt; 9. verzoekt zijn Voorzitter om deze resolutie te laten toekomen aan de Raad, de Commissie en de Europese Ombudsman. Het Europees Parlement , – gezien het verslag van de Commissie getiteld „Evaluatieverslag EU-Pilot” ( COM(2010)0070 ), – gezien het 25ste jaarverslag van de Commissie over de controle op de toepassing van het gemeenschapsrecht (2007) ( COM(2008)0777 ), – gezien de werkdocumenten van de diensten van de Commissie (SEC(2009)1683, SEC(2009)1684, SEC(2009)1685 en SEC(2010)0182), – gezien de mededeling van de Commissie van 5 september 2007 getiteld „Een Europa van resultaten - toepassing van het gemeenschapsrecht” ( COM(2007)0502 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 20 maart 2002 betreffende betrekkingen met de klager inzake inbreuken op het gemeenschapsrecht ( COM(2002)0141 ), – onder verwijzing naar zijn resolutie van 21 februari 2008 over het 23ste jaarlijks verslag van de Commissie over de controle op de toepassing van het gemeenschapsrecht (2005) (1) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 9 juli 2008 over de taak van de nationale rechter binnen het Europees gerechtelijk apparaat (2) , – gelet op artikel 119, lid 1 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie juridische zaken en de adviezen van de Commissie interne markt en consumentenbescherming en de Commissie verzoekschriften ( A7-0291/2010 ), 1. betreurt het dat de Commissie niet heeft gereageerd op de door het Parlement in zijn eerdere resoluties, met name eerdergenoemde resolutie van 21 februari 2008, aan de orde gestelde onderwerpen; merkt op dat er op het gebied van transparantie geen vooruitgang is geboekt en verwijst daarbij met name naar het project „EU Pilot” en het vraagstuk van de menselijke factor; 2. neemt er nota van dat de Commissie er met het project EU Pilot naar streeft inzet, samenwerking en partnerschap tussen de Commissie en de lidstaten te versterken (3) en met de autoriteiten van de lidstaten een gezamenlijke inspanning levert om te zorgen voor een correcte toepassing van de wetgeving van de Europese Unie; constateert dat dit initiatief beantwoordt aan de nieuwe behoefte aan samenwerking tussen alle instellingen van de Europese Unie, in het belang van een goed werkende, burgergeoriënteerde Unie na de goedkeuring van het Verdrag van Lissabon; onderstreept de in artikel 17 van het EU-Verdrag neergelegde verplichting van de Commissie om toe te zien op de toepassing van zowel de Verdragen als de maatregelen die de instellingen krachtens deze Verdragen vaststellen; 3. merkt op dat aan de ene kant wordt erkend dat burgers een belangrijke rol spelen bij de naleving van het EU-recht in de maatschappij (4) , terwijl zij aan de andere kant - in het project EU Pilot - steeds meer van deelname aan alle verdere procedures worden uitgesloten; is van mening dat dat niet in overeenstemming is met de plechtige verklaringen in de Verdragen dat „besluiten in zo groot mogelijke openheid en zo dicht mogelijk bij de burger worden genomen” (artikel 1 EU-Verdrag), dat de instellingen van de Unie „in een zo groot mogelijke openheid” werken en dat „de Unie [...] in al haar activiteiten het beginsel [eerbiedigt] van gelijkheid van haar burgers, die gelijke aandacht genieten van haar instellingen, organen en instanties” (artikel 9 EU-Verdrag); 4. neemt ter kennis dat de Commissie om EU-Pilot operationeel te maken een vertrouwelijke „online databank” (5) heeft ingericht voor de communicatie tussen diensten van de Commissie en autoriteiten in de lidstaten; verzoekt de Commissie het Parlement een werkbare toegang te geven tot die databank, zodat het zijn rol kan vervullen en toezicht kan houden op de wijze waarop de Commissie zich als hoedster van de Verdragen van haar taak kwijt; 5. benadrukt dat de actieve rol van de burgers van de Europese Unie duidelijk is neergelegd in het Verdrag betreffende de Europese Unie, in het bijzonder in verband met het Europese burgerinitiatief; meent dat de mogelijkheid voor burgers om de wetgevingsagenda te bepalen ook direct verband houdt met hun huidige essentiële rol, namelijk te zorgen voor de juiste toepassing en naleving van de Europese wetgeving en de transparantie en betrouwbaarheid van de desbetreffende procedures; 6. stelt vast dat in de samenvatting van de Commissie over controle op de toepassing van het gemeenschapsrecht meer nadruk wordt gelegd op de omzetting dan op de praktische toepassing; verzoekt de Commissie bij de controle op de praktische toepassing van het gemeenschapsrecht naar behoren rekening te houden met de rol van verzoekschriften, aangezien deze vaak een eerste aanwijzing vormen dat de lidstaten ondanks de omzetting een achterstand hebben bij de uitvoering van de wettelijke maatregelen; 7. merkt op dat de jaarlijkse verslagen van de Commissie „over de controle op de toepassing van het gemeenschapsrecht” in hun huidige vorm de burgers en de andere instellingen onvoldoende informatie verschaffen over de werkelijke stand van de toepassing van EU-recht, aangezien de Commissie daarin uitsluitend verwijst naar formele procedures die zijn aangespannen tegen lidstaten die hebben verzuimd EU-recht om te zetten naar nationaal recht; is evenwel van mening dat het eveneens zeer in het belang van de burgers en het Parlement zou zijn als zij geïnformeerd zouden worden wanneer de Commissie inbreukprocedures start vanwege het incorrect of slecht omzetten van EU-recht, waarbij dan ook de details van die procedures zouden moeten worden aangeleverd; 8. wenst verzekerd te zien dat de Commissie gedetailleerde gegevens blijft verstrekken over alle vormen van verdragsinbreuk, en dat die gegevens in hun geheel vrij toegankelijk worden gesteld voor het Parlement, zodat het zijn rol kan vervullen en toezicht kan houden op de wijze waarop de Commissie zich als hoedster van de Verdragen van haar taak kwijt; wijst erop dat de collatie en categorisering van die gegevens consistent moeten zijn met de eerdere jaarverslagen, zodat het Parlement tot een zinvolle beoordeling kan komen van de vooruitgang die de Commissie maakt, ongeacht of de inbreuk is afgehandeld via EU-Pilot of via de eigenlijke inbreukprocedure; 9. merkt op dat vertraging in de juiste toepassing, omzetting en handhaving van EU-wetgeving rechtstreeks ingrijpt in het dagelijks bestaan van burgers en ondernemingen en in het genot van hun recht, en rechtsonzekerheid in de hand werkt en burgers en ondernemingen belet de voordelen van de interne markt ten volle te benutten; wijst met nadruk op de hoge kosten die voortvloeien uit niet-naleving en niet-toepassing van het EU-recht en het daar weer uit voortvloeiende gemis aan vertrouwen in de EU-instellingen; 10. betreurt het dat sommige lidstaten het belang onderschatten van een juiste en tijdige toepassing van EU-wetgeving; verzoekt deze landen met klem aan omzetting en toepassing de nodige prioriteit te geven, om achterstanden te vermijden; 11. verzoekt de Commissie een voorstel in te dienen voor een „procedurecode” in de vorm van een verordening overeenkomstig de nieuwe rechtsgrondslag van artikel 298 VWEU, waarin de verschillende aspecten van de inbreukprocedure worden vastgelegd, waaronder kennisgevingen, termijnen, het recht op verdediging, de motiveringsplicht, enz., teneinde de rechten van de burgers te garanderen en een grotere transparantie te bewerkstelligen; herinnert de Commissie eraan dat haar mededeling uit 2002 een belangrijk referentiepunt vormt voor het opstellen van een dergelijke „procedurecode”; 12. herinnert eraan dat zijn Commissie juridische zaken onlangs een werkgroep Europees bestuursrecht heeft ingesteld, die moet nagaan of een codificatie van het EU-bestuursrecht mogelijk is en wat een dergelijk project in de praktijk zou omvatten; is van oordeel dat de conclusies van die werkgroep moeten worden meegewogen in de discussie over een Europees wetboek bestuursrecht; 13. herinnert eraan dat zijn Commissie juridische zaken onlangs met algemene stemmen haar goedkeuring heeft gehecht aan een brief ter ondersteuning van de standpunten van een indiener van een verzoekschrift die verzocht om een standaard administratieve procedure voor toezicht op en handhaving van EU-recht, die de beslissingsbevoegdheid van de Commissie met betrekking tot de vraag wanneer en tegen wie er een procedure wordt aangespannen in stand laat, maar waarbij deze beslissingsbevoegdheid slechts kan worden uitgeoefend binnen de grenzen van het recht op behoorlijk bestuur (6) ; 14. herinnert aan de primaire rol van de Commissie, die als hoedster van de Verdragen moet toezien op juiste en tijdige toepassing van EU-wetgeving in de lidstaten; spoort de Commissie aan alle bevoegdheden aan te wenden die zij aan de Verdragen ontleent, met name aan de nieuwe bepalingen in artikel 260 VWEU betreffende verzuim van de lidstaten om hun maatregelen ter omzetting van een richtlijn mee te delen; 15. herinnert aan zijn resolutie van 9 februari 2010 over een herzien kaderakkoord tussen het Europees Parlement en de Commissie (7) waarin de Commissie wordt verzocht het Parlement te voorzien „van beknopte gegevens over alle inbreukprocedures, van de schriftelijke aanmaning, met inbegrip, indien het Parlement hierom verzoekt, van de kwesties waar de inbreukprocedures op betrekking heeft (...)” (8) ; 16. is van mening dat de burgers van de EU van de Commissie dezelfde mate van transparantie mogen verwachten, ongeacht of zij een formele klacht indienen of gebruik maken van hun recht om een verzoekschrift in te dienen krachtens het Verdrag; verlangt derhalve dat de Commissie verzoekschriften duidelijke informatie ontvangt over de stadia die zijn bereikt in inbreukprocedures die ook onder een nog niet afgesloten verzoekschrift vallen; verzoekt de Commissie verder ten behoeve van de Commissie verzoekschriften en het grote publiek te verduidelijken hoe moet worden gehandeld bij het verzoeken om informatie en het indienen van klachten; 17. steunt de door de Commissie voor 2009 en daarna geplande maatregelen om ervoor te zorgen dat de lidstaten de Europese wetgeving naleven en verzoekt bij de inbreukprocedures te worden betrokken in gevallen waarin nog verzoekschriften aanhangig zijn, zoals de zaken Campania betreffende afvalwetgeving en Spanje betreffende wetgeving inzake het waterbeheer; 18. verzoekt de Commissie het Parlement de benodigde gegevens te verstrekken om te kunnen onderzoeken of het project EU Pilot ten opzichte van de huidige procedure voor het beheer van inbreukdossiers een toegevoegde waarde heeft, hetgeen verdere uitbreiding van het project zou rechtvaardigen; is van mening dat het Parlement op grond van deze informatie bijvoorbeeld moet kunnen controleren of de termijn van 10 weken die een lidstaat krijgt om in een concreet geval een oplossing te zoeken, niet heeft geleid tot verdere vertraging bij het inleiden van een inbreukprocedure, die toch al zeer veel tijd in beslag kan nemen en waarvan de duur veelal onzeker is; 19. neemt met bijzondere interesse kennis van de toezegging van de Commissie om systematisch de antwoorden van lidstaten op klachten te evalueren; verzoekt de Commissie om dergelijke evaluaties met de grootste zorgvuldigheid en na onverwijlde analyse van het dossier te verstrekken; dringt erop aan dat de rol van de klagende partij in het evaluatieproces duidelijker wordt aangegeven; 20. verzoekt de Commissie voldoende middelen beschikbaar te stellen om de tenuitvoerlegging van het EU-recht volledig te kunnen bewaken, eigen zaken te initiëren en prioriteiten te ontwikkelen voor sterkere en systematische maatregelen; verzoekt de Commissie het Parlement, zoals eerder bij herhaling gevraagd, duidelijke en volledige gegevens te verstrekken over de middelen die binnen de verschillende directoraten-generaal worden besteed aan de behandeling van inbreukprocedures en over de middelen die worden besteed aan EU Pilot; herinnert de Commissie eraan dat het Parlement zich ertoe heeft verbonden de Commissie te steunen via ruimere begrotingsmiddelen voor meer armslag; 21. verzoekt de Commissie na te denken over innoverende mechanismen als de wederzijdse beoordelingsprocedure in de zin van de dienstenrichtlijn, om te zorgen voor een doelmatiger toepassing van de EU-wetgeving; 22. is verheugd over het creëren van één loket voor burgers die via het portaal „Uw Europa” (9) advies vragen, bezwaar maken of een klacht indienen; is van mening dat met de toevoeging van het veelbesproken burgerinitiatief aan de lijst van instrumenten voor burgerparticipatie de behoefte aan uitleg en advies exponentieel is toegenomen; wijst erop dat het Europees Parlement bij de ontwikkeling van deze website wenst te worden betrokken om te zorgen voor samenhang met zijn eigen plannen om de burgers beter van advies te kunnen dienen; 23. herinnert aan de toezegging van de Raad de lidstaten te zullen stimuleren concordantietabellen op te stellen en te publiceren die de samenhang tussen richtlijnen en nationale omzettingsmaatregelen weergeven; benadrukt dat dergelijke tabellen van wezenlijk belang zijn voor een efficiënt toezicht door de Commissie op uitvoeringsmaatregelen in alle lidstaten; 24. dringt aan op versterking van de rol van het Parlement waar het gaat om de toepassing, de handhaving en het volgen van de internemarktwetgeving; is voorstander van het idee van een jaarlijks forum over de interne markt; 25. onderstreept welke cruciale rol het Scorebord van de interne markt en het scorebord voor de consumentenmarkten vervullen met het oog op een doelmatiger gebruik van de instrumenten voor observatie en prestatiemeting, die een belangrijk indirect tuchtmechanisme zijn; vraagt de Commissie en de lidstaten dringend om te zorgen voor voldoende middelen en personeel om zeker te stellen dat het scorebord voor de consumentenmarkten verder kan worden ontwikkeld; 26. stelt vast dat nationale rechtbanken een essentiële rol vervullen bij de toepassing van het gemeenschapsrecht en verleent zijn volledige steun aan de inspanningen van de EU om justitiële opleidingen voor nationale rechters, juristen en ambtenaren binnen de nationale overheden te bevorderen en coördineren; 27. is van mening dat wanneer de Commissie een inbreukprocedure tegen een lidstaat begint, zij er tevens in een mededeling op moet wijzen dat de handeling waarmee inbreuk op het EU-recht wordt gemaakt, door de benadeelde burgers in de betrokken lidstaat voor de nationale rechter kan worden aangevochten; 28. herinnert aan zijn resolutie van 17 juni 2010 over gerechtelijke opleiding in burgerlijke en handelszaken; acht het van fundamenteel belang dat de gerechtelijke opleiding wordt verzwaard, onder meer met het oog op het actieplan ter uitvoering van het programma van Stockholm; 29. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie het Europees Hof van Justitie, de Europese Ombudsman en de parlementen van de lidstaten. Het Europees Parlement , – gelet op artikel 14 en artikel 106, lid 2, van het Verdrag betreffende de Europese Unie, – gelet op het aan het VEU gehechte Protocol nr. 29 betreffende het openbare-omroepstelsel in de lidstaten, – gelet op artikel 11, lid 2, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, – gelet op Richtlijn 2010/13/EU van het Europees Parlement en de Raad van 10 maart 2010 betreffende de coördinatie van bepaalde wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in de lidstaten inzake het aanbieden van audiovisuele mediadiensten (richtlijn audiovisuele mediadiensten) (1) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 19 september 1996 over de rol van de publieke televisie-omroep in een multimediamaatschappij (2) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 25 september 2008 over concentratie en pluralisme in de media in de Europese Unie (3) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 16 december 2008 over mediageletterdheid in een digitale wereld (4) , – gezien de mededeling van de Commissie van 2 juli 2009 over de toepassing van de regels inzake staatssteun op openbare omroepen (5) , – gezien het werkdocument van de Commissiediensten over pluralisme van de media in de EU-lidstaten (SEC(2007)0032), – gezien Aanbeveling R(96)10 van 11 september 1996 van het Comité van ministers van de Raad van Europa aan de lidstaten over de taak van publiekrechtelijke media in de informatiemaatschappij, – gezien de resolutie van de Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten, in het kader van de van de Raad bijeen, van 25 januari 1999 betreffende de publieke omroep (6) , – gezien Aanbeveling CM/Rec(2007)2 van 31 januari 2007 van het Comité van ministers van de Raad van Europa aan de lidstaten inzake mediapluralisme en inhoudelijke verscheidenheid in de media, – gezien Aanbeveling CM/Rec(2007)3 van 31 januari 2007 van het Comité van ministers van de Raad van Europa aan de lidstaten over de taak van publiekrechtelijke media in de informatiemaatschappij, – gezien Aanbeveling 1878 (2009) van 25 juni 2009 van de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa inzake de financiering van de publieke omroep, – gezien de verklaring van 27 september 2006 van het Comité van ministers van de Raad van Europa over de waarborging van de onafhankelijkheid van de publieke omroep in de lidstaten, – gelet op artikel 48 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie cultuur en onderwijs ( A7-0286/2010 ), A. overwegende dat, in een Europese democratische samenleving, de deelname van burgers aan het maatschappelijk debat en de toegang tot informatie in de digitale wereld afhankelijk zijn van een dynamische en concurrerende audiovisuele en schriftelijke perssector, B. overwegende dat de omroepmedia tot de belangrijkste bronnen van informatie behoren die beschikbaar zijn voor de burgers in de EU-lidstaten, en daarom een belangrijke factor vormen voor de vorming van de waarden en opinies van mensen, C. overwegende dat zowel de publieke als de commerciële omroep een cruciale rol te vervullen hebben met betrekking tot de Europese audiovisuele productie, de culturele diversiteit en identiteit, informatie, het pluralisme, de sociale cohesie en de promotie van de fundamentele vrijheden en het functioneren van de democratie, D. overwegende dat publieke omroepen een voortrekkersrol dienen te vervullen bij de bevordering en het gebruik van technologische ontwikkelingen om hun content via innovatieve media en distributietechnieken aan het publiek aan te bieden, E. overwegende dat het audiovisuele landschap van de EU uniek is en gekenmerkt wordt door het zogenaamde „duale systeem”, dat gebaseerd is op een waar evenwicht tussen publieke en commerciële zenders, F. overwegende dat een doeltreffend duaal systeem met een waar evenwicht tussen de publieke en commerciële zenders in het algemeen belang is, G. overwegende dat het naast elkaar bestaan van publieke en commerciële zenders heeft gezorgd voor een breed scala aan vrij toegankelijke programma's, wat alle EU-burgers ten goede komt en bijdraagt tot pluralisme in de media, culturele en taalkundige verscheidenheid, concurrentie tussen redacties (wat inhoudelijke kwaliteit en diversiteit betreft) en vrijheid van meningsuiting, H. overwegende dat de EU speciaal belang hecht aan de rol van het duale systeem wat betreft zijn bijdrage aan de productie en verspreiding van EU-content, I. overwegende dat veranderingen die de afgelopen jaren in het audiovisuele landschap hebben plaatsgevonden, met de ontwikkeling van digitale technologieën, eigen betaalplatforms en nieuwe online mediaspelers, hun weerslag hebben gehad op het traditionele duale omroepsysteem en op concurrentie tussen redacties (wat inhoudelijke kwaliteit en diversiteit betreft), waardoor publieke en commerciële omroepen zijn genoodzaakt hun activiteiten te diversifiëren en nieuwe distributieplatforms te overwegen, J. overwegende dat de verspreiding van de nieuwe technologieën heeft geleid tot veranderingen in de manier waarop de Europese burgers toegang krijgen tot de media en informatie, K. overwegende dat de traditionele grenzen in de mediasector niet meer kunnen worden gehandhaafd in de online omgeving, aangezien de traditionele media niet kunnen overleven zonder zich uit te breiden naar nieuwe platforms (zoals sms-diensten, internetpagina's en applicaties voor smartphones) overeenkomstig de doelstellingen van de digitale agenda van de EU, L. overwegende dat kranten en tijdschriften een wezenlijk onderdeel vormen en moeten blijven vormen van een pluralistisch en divers Europees medialandschap, M. overwegende dat aanbieders van telecom- en internetdiensten, evenals zoekmachines, een steeds belangrijker rol spelen in de nieuwe mediaomgeving, N. overwegende dat publieke omroepen in het digitale tijdperk – dat wordt gekenmerkt door grotere keuzemogelijkheden van de consument, maar ook door het risico op versnippering van het publiek, de toenemende mediaconcentratie, de opkomst van verticaal geïntegreerde mediabedrijven en een verschuiving naar betaaldiensten en encryptie – moeten helpen bij het behouden van een publieke ruimte en dat ook doen, door het aanbieden van een kwalitatief hoogwaardige en maatschappelijk waardevolle programmering en objectieve informatie, O. overwegende dat de publieke omroep in sommige lidstaten nog niet voldoende maatschappelijk verankerd is en niet over voldoende middelen beschikt, P. overwegende dat publieke omroepen in sommige lidstaten te kampen hebben met ernstige problemen waardoor hun politieke onafhankelijkheid, hun levensvatbaarheid en zelfs hun financiële basis op het spel komen te staan, wat een directe bedreiging vormt voor het voortbestaan van het duale systeem, Q. overwegende dat de commerciële televisie de laatste tijd onder economische druk staat vanwege het teruglopen van de inkomsten uit reclame, R. overwegende dat de lidstaten exclusief bevoegd zijn om te bepalen wat de publieke taak inhoudt en om te zorgen voor de financiering van hun publieke omroepen, overeenkomstig de beginselen van het Protocol van Amsterdam, S. overwegende dat openbare media over toereikende overheidsfinanciering moeten beschikken, moeten deelnemen aan relevante nieuwe technologieën en platforms, en stabiele en voorspelbare regelgeving nodig hebben, zodat zij hun taak kunnen vervullen door culturele inhoud en nieuwsberichten van hoge kwaliteit te bieden en als zodanig expliciet mediageletterdheid kunnen ontwikkelen ten behoeve van het algemeen belang, T. overwegende dat het publieke omroepstelsel kan worden verbeterd door de uitwisseling van ervaring en optimale werkwijzen tussen de lidstaten, U. overwegende dat de naleving van de Europese normen voor vrijheid van meningsuiting, pluralisme in de media, en voor de onafhankelijkheid, taak en financiering van de publieke media een prioriteit moet zijn voor alle lidstaten, V. overwegende dat de EU momenteel niet beschikt over passende middelen om toezicht te houden en te reageren op bedreigingen voor de publieke media en het duale systeem in de lidstaten of specifieke regio's van de EU, 1. bevestigt zijn gehechtheid aan het duale omroepsysteem, waarin publieke en commerciële media onafhankelijk van politieke en economische druk ieder hun eigen rol vervullen, en dringt erop aan dat tot toegang tot het hoogste omroepniveau moet worden verzekerd, ook wanneer de consumenten daar niet voor kunnen betalen; 2. benadrukt met name de fundamentele rol van een daadwerkelijk evenwichtig Europees duaal systeem bij de bevordering van de democratie, sociale cohesie en integratie en de vrijheid van meningsuiting, met de nadruk op het behoud en de stimulering van het pluralisme in de media, mediageletterdheid, culturele en taalkundige verscheidenheid en de naleving van Europese normen inzake persvrijheid; 3. stelt vast dat het naast elkaar bestaan van publieke en commerciële media in aanzienlijke mate heeft bijgedragen aan innovatie en diversificatie met betrekking tot de aangeboden content, en een positief effect heeft gehad op de kwaliteit; 4. bevestigt andermaal de noodzaak een sterke en levendige onafhankelijke publieke omroep in stand te houden en deze aan de eisen van het digitale tijdperk aan te passen, en dringt aan op concrete maatregelen om dit doel te bereiken; 5. onderstreept in dit verband dat de publieke omroep in het digitale tijdperk de specifieke taak heeft een openbare ruimte te creëren door mediacontent van openbaar belang via alle relevante platforms algemeen toegankelijk te maken; 6. verzoekt de lidstaten voor voldoende middelen te zorgen om de publieke zenders in staat te stellen van de nieuwe digitale technologieën te profiteren, zodat wordt gewaarborgd dat het grote publiek kan genieten van de voordelen die verbonden zijn aan de moderne audiovisuele diensten; 7. verzoekt de publieke zenders in dit verband zich zodanig te organiseren dat aantrekkelijke en kwalitatief hoogwaardige online content wordt aangeboden, met het oog op het bereiken van de jongeren die de media vrijwel uitsluitend via internet raadplegen; 8. verzoekt de lidstaten maatregelen te nemen tegen de digitale kloof – bijvoorbeeld tussen de stad en het platteland – en ervoor te zorgen dat iedereen in alle regio's in het kader van de digitalisering gelijke toegang tot de publieke omroep krijgt; 9. dringt er bij de lidstaten op aan de mogelijkheid te overwegen het gemakkelijker te maken voor consumenten om over te stappen van analoge naar digitale televisie; 10. dringt er bij de lidstaten op aan de taken van de publieke zenders zo te definiëren dat zij hun onderscheidende karakter kunnen behouden door zich toe te leggen op originele audiovisuele producties en programma's en journalistiek van een hoog kwaliteitsniveau, die nu juist hun onderscheidend kenmerk zijn, ongeacht commerciële overwegingen of politieke invloeden; merkt op dat deze taken zo nauwkeurig mogelijk moeten worden vastgesteld, maar met de nodige inachtneming van de onafhankelijke programmering van de omroepen; 11. herinnert eraan dat publieke zenders volgens het beginsel van technologische neutraliteit hun diensten, met inbegrip van nieuwe diensten, binnen het kader van de hun toebedeelde taak op alle platforms moeten kunnen aanbieden; 12. benadrukt dat het gebrek aan juridische bepalingen inzake publieke omroepactiviteiten op internet in sommige lidstaten afbreuk zou kunnen doen aan het vermogen van de sector om zich tot uit te breiden tot nieuwe platforms; 13. herinnert eraan dat op open en interoperabele normen gebaseerde terrestrische omroepplatforms een centrale rol spelen in het duale omroepsysteem en ideaal zijn om de gebruikers te voorzien van vrije basisdiensten en gemakkelijk toegankelijke audiovisuele mediadiensten die beter berekend zijn op de versnippering van lokale markten en daardoor kunnen inspelen op culturele en maatschappelijke verwachtingen ter plaatse; 14. heeft waardering voor de mededeling van de Commissie van juli 2009 over omroepen waarin het recht van de publieke omroep wordt erkend om op alle relevante distributieplatforms aanwezig te zijn, nogmaals de bevoegdheid van de lidstaten wordt bevestigd om de taak, de financiering en de organisatie van de publieke omroep vast te stellen, en de verantwoordelijkheid van de Commissie wordt erkend om te controleren op kennelijke fouten, en verzoekt de lidstaten om een evenwicht te behouden tussen de beschikbare digitale mediadiensten, om te zorgen voor eerlijke concurrentievoorwaarden tussen de publieke omroep en commerciële media, en om het online medialandschap zodoende levendig te houden; 15. is verheugd over de erkenning van het beginsel van technologische neutraliteit en van de noodzaak de redactionele onafhankelijkheid van de publieke omroepen te eerbiedigen, waarbij naar behoren rekening wordt gehouden met het feit dat zij behoefte hebben aan stabiele en gegarandeerde financiering; 16. wijst echter op de enorme kosten van (bestaande) ex ante tests en benadrukt zijn steun voor proportionele evaluaties; 17. herinnert aan het belang van de aanbevelingen en verklaringen van de Raad van Europa, waarmee alle EU-lidstaten hebben ingestemd en waarin Europese normen zijn vervat voor vrijheid van meningsuiting, persvrijheid, pluralisme in de media, en de onafhankelijkheid, organisatie, taak en financiering van publieke media, met name in de informatiemaatschappij, waardoor de geloofwaardigheid van publieke omroepen wordt gewaarborgd; 18. herinnert de lidstaten aan hun verbintenis met betrekking tot deze Europese normen en beveelt hen aan te zorgen voor passende, evenredige en stabiele financiering voor publieke media om deze in staat te stellen hun taak te vervullen, hun politieke en economische onafhankelijkheid te waarborgen, en bij te dragen aan een niemand uitsluitende informatie- en kennismaatschappij met representatieve, kwalitatief hoogwaardige en voor iedereen toegankelijke media; 19. verzoekt de Commissie de lidstaten aan te moedigen tot de uitwisseling van optimale werkmethoden op verschillende niveaus (nationale media-instanties, belanghebbenden, managers van publieke omroepen, onafhankelijke regelgevende instanties en vertegenwoordigers van kijkers en consumenten); 20. verzoekt de lidstaten de samenwerking tussen nationale regelgevende instanties voor de media in het kader van het Europees Platform van regelgevende instanties (EPRA) te intensifiëren, evenals de uitwisseling van ervaring en optimale werkmethoden met betrekking tot hun respectievelijke nationale omroepsystemen; 21. herinnert de lidstaten eraan dat leden van de raden van bestuur van publieke omroepen moeten worden benoemd op basis van bekwaamheid en bekendheid met de mediasector; 22. verzoekt de Commissie en de lidstaten het Europees Waarnemingscentrum voor de audiovisuele sector opdracht te geven, samen met de nodige middelen, om gegevens te verzamelen en onderzoek te verrichten naar de manier waarop de lidstaten de normen hebben toegepast, teneinde te beoordelen of de normen tot het gewenste resultaat hebben geleid, en dringt erop aan dat de lidstaten verantwoording afleggen wanneer zij deze verbintenissen niet nakomen; 23. verzoekt de Commissie het duale systeem als onderdeel van het EU-acquis tot een hogere prioriteit te maken in het kader van toetredingsonderhandelingen, en dringt erop aan dat de door de kandidaat-lidstaten geboekte vooruitgang in dit verband wordt gevolgd; 24. verzoekt de lidstaten voorts om het probleem van onderfinanciering van de publieke omroep op passende wijze aan te pakken, met name met het oog op de vervulling van de specifieke taak van de publieke media om op alle nieuwe mediaplatforms toegankelijk te zijn voor een zo groot mogelijk aantal kijkers en luisteraars; 25. merkt op dat de transparantie met betrekking tot de eigendom van commerciële omroepen in alle lidstaten moet worden gewaarborgd, en verzoekt de Commissie vorderingen op dit gebied te volgen en te ondersteunen; 26. verzoekt de lidstaten een eind te maken aan de bemoeienissen van de politiek met de inhoud van de door de publieke omroep geboden diensten; 27. is verheugd over de conclusies van het op verzoek van de Commissie verrichte onderzoek naar de vaststelling van indicatoren om het pluralisme in de media in de EU te meten; 28. bepleit de invoering van een waarnemingscentrum voor pluralisme in de media, een doeltreffend instrument om bedreigingen van het pluralisme in de media vast te stellen; 29. herinnert aan de financiële instrumenten die worden geboden door de EIB, en moedigt publieke zenders met financiële moeilijkheden aan om een zachte lening aan te vragen bij de EIB voor de vernieuwing van hun infrastructuur, met name op het gebied van digitalisering en innovatie; 30. moedigt de verschillende belanghebbenden aan tot nauwere samenwerking om het duale systeem te intensifiëren, en moedigt vooral publieke en commerciële zenders aan om met elkaar en met uitgevers samen te werken in de vorm van contentuitwisseling en innovatieve projecten, en om te zoeken naar manieren waarop deze samenwerking in de praktijk kan worden gebracht; 31. verzoekt de Commissie een initiatief te lanceren waarin verschillende mediaspelers worden samengebracht, met als doel mogelijke gebieden voor samenwerking vast te stellen, de uitwisseling van optimale werkmethoden te vergemakkelijken en relevante kwesties aan te pakken; 32. wijst er in dit verband op dat de gemeentelijke omroep, met name in kleinere gemeenten, problemen ondervindt bij de financiering op lange termijn (bijv. via reclame); is van mening dat in dit kader gebruik kan worden gemaakt van de nieuwe mogelijkheden die digitalisering biedt om in een gehele regio voor een gemeentelijke omroep te zorgen; 33. spoort de Commissie aan het auteursrecht aan het nieuwe digitale tijdperk aan te passen, zodat de omroepen een ruim aanbod van kwalitatieve Europese content kunnen handhaven, en om met name te kijken naar manieren om hergebruik van archiefinhoud te vergemakkelijken en uitgebreide collectieve licentiesystemen in te voeren, alsook gemakkelijke één-loket-systemen voor de clearing van rechten; 34. ziet uit naar het verslag over de tenuitvoerlegging van de bepalingen van de richtlijn audiovisuele mediadiensten wat betreft de zendtijd voor Europese producties, aangezien sommige lidstaten geen maatregelen ter zake hebben genomen; 35. verzoekt de Commissie met klem ervoor te zorgen dat contentsamenstellers aan het bestaande wetgevingskader voldoen, en vraagt haar te kijken naar manieren waarop zoekmachines en aanbieders van internetdiensten kunnen bijdragen aan de financiering van de productie van content; 36. onderstreept het belang van mediageletterdheid met het oog op een verantwoord gebruik van de diensten die door de contentsamenstellers worden verleend; 37. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de regeringen en parlementen van de lidstaten. Het Europees Parlement , – gezien resoluties 1325 (2000) en 1820 (2008) van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties over vrouwen, vrede en veiligheid, en resolutie 1888 (2009) van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties over seksueel geweld tegen vrouwen en kinderen in situaties van gewapend conflict, waarin de verantwoordelijkheid van alle staten wordt beklemtoond om een einde te maken aan straffeloosheid en degenen die verantwoordelijk zijn voor misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden, met inbegrip van misdaden met betrekking tot seksueel en ander geweld tegen vrouwen en meisjes, te vervolgen, – gezien resolutie 54/134 van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties van 7 februari 2000, waarbij 25 november werd uitgeroepen tot Internationale Dag voor de uitbanning van geweld tegen vrouwen, – gezien het actieplan van de Raad van de Europese Unie voor de gelijkheid van vrouwen en mannen in de ontwikkelingssamenwerking, dat ervoor moet zorgen dat deze gelijkheid op alle niveaus van de werkzaamheden van de EU met partnerlanden een plaats krijgt, – gezien de benoeming in maart 2010 van een speciaal vertegenwoordiger bij de secretaris-generaal van de VN voor seksueel geweld in gewapende conflicten, – gezien het document van de Raad „Globale aanpak voor de uitvoering door de EU van Resoluties 1325 en 1820 van de VN-Veiligheidsraad” en het beleidsdocument „Uitvoering van UNSCR 1325 zoals versterkt door UNSCR 1820 in de context van het EVDB”, beide van december 2008, alsook het document van de Raad van september 2006 getiteld „Mainstreaming van mensenrechten in het EVDB”, – gezien de richtsnoeren van de EU over geweld tegen en discriminatie van vrouwen en meisjes en de richtsnoeren van de EU over kinderen en gewapende conflicten, – onder verwijzing naar zijn resolutie van 7 mei 2009 over gendermainstreaming in de externe betrekkingen van de EU en haar vredesopbouw/natievorming (1) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 1 juni 2006 over de situatie van vrouwen in gewapende conflicten en hun rol in de wederopbouw erna (2) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 16 november 2006 over vrouwen in de politiek (3) , – gezien het actieprogramma over gendermainstreaming van zijn Subcommissie veiligheid en defensie uit 2007, – onder verwijzing naar zijn resolutie van 7 oktober 2010 over falende bescherming van de mensenrechten en justitie in de Democratische Republiek Congo (4) , – gezien het nieuwe VN-orgaan voor gendergelijkheid (VN-Vrouwen), – gelet op artikel 110, lid 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat geweld tegen vrouwen in conflictgebieden vaak in het verlengde ligt van genderdiscriminatie die ook al in vredestijd bestaat; dat de Internationale Dag voor de uitbanning van geweld tegen vrouwen dit jaar samenvalt met het feit dat resolutie 1325 van de VN-Veiligheidsraad over vrouwen, vrede en veiligheid tien jaar geleden werd aangenomen, de eerste resolutie waarin de onevenredig grote en unieke impact van gewapende conflicten op vrouwen aan de orde werd gesteld en waarin een verband werd gelegd tussen ervaringen van vrouwen in conflicten en de handhaving van internationale vrede en veiligheid, waarbij met elkaar samenhangende kwesties als participatie, bescherming, preventie, hulpverlening en herstel aan bod kwamen, B. overwegende dat 25 november de Internationale dag tegen geweld tegen vrouwen is, C. overwegende dat de resoluties 1820, 1888 en 1889 van de Veiligheidsraad resolutie 1325 aanscherpen en aanvullen en overwegende dat de vier resoluties moeten worden beschouwd als een geheel van verplichtingen ten aanzien van vrouwen, vrede en veiligheid, D. overwegende dat de tenuitvoerlegging van deze toezeggingen een gemeenschappelijke taak en verantwoordelijkheid is van iedere lidstaat van de VN, ongeacht of deze geteisterd wordt door conflicten, donor is of anderszins; wijzend op de in december 2008 aangenomen richtsnoeren van de EU over geweld tegen vrouwen en meisjes, en de richtsnoeren van de EU over kinderen en gewapende conflicten en de bestrijding van alle vormen van tegen hen gerichte discriminatie, waarmee een krachtig politiek signaal werd afgegeven dat dit voor de Unie prioriteiten zijn, E. overwegende dat aan de uitvoering van resoluties 1820 en 1325 van de VN-Veiligheidsraad prioriteit zou moeten worden toegekend bij het gebruik van de externe financiële instrumenten van de EU met het oog op adequate ondersteuning van maatschappelijke organisaties die hun werkzaamheden verrichten in het kader van gewapende conflicten en door conflicten getroffen landen en regio's, F. overwegende dat het Europees Parlement zich dient te houden aan de goedgekeurde brede aanpak en dient toe te zien op de uitvoering van het beoogde actieplan inzake gendergelijkheid en versterking van de positie van vrouwen in het externe optreden van de EU, alsmede de tenuitvoerlegging van de richtsnoeren inzake geweld tegen vrouwen en kinderen, G. overwegende dat de operationele doelmatigheid in een civiele of militaire missie door een man/vrouwperspectief enorm toeneemt, en dat de EU hieraan een aanzienlijke meerwaarde kan toevoegen door zich actief bezig te houden met vrouwen en gewapend conflict, H. overwegende dat de EU vrouwen in staat dient te stellen om deel te nemen aan conflictpreventie, crisisbeheer, vredesoverleg en activiteiten na een conflict, zoals de planning van de wederopbouw na een oorlog, I. overwegende dat verkrachting en seksuele slavernij, wanneer deel uitmakend van een brede en stelselmatige praktijk, in de Conventie van Genève worden erkend als misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden; dat verkrachting thans eveneens wordt erkend als onderdeel van volkerenmoord, als deze plaatsvindt met de bedoeling een doelgroep geheel of gedeeltelijk te vernietigen; dat de EU initiatieven tot beëindiging van de straffeloosheid van seksueel geweld tegen vrouwen en kinderen moet steunen, J. overwegende dat de oprichting van de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) in aanzienlijke mate dient bij te dragen tot voortgezette tenuitvoerlegging van de resoluties 1325 en 1820 van de Veiligheidsraad van de VN met betrekking tot zijn interne structuur en zijn optreden en beleid naar buiten toe, K. overwegende dat de EU een reeks belangrijke documenten heeft aangenomen over de wijze waarop de resoluties 1820 en 1325 van de Veiligheidsraad ten uitvoer dienen te worden gelegd, L. overwegende dat 2010 eveneens het jaar is waarin de millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling na tien jaar worden geëvalueerd, M. overwegende dat slechts een minderheid van de lidstaten van de EU een nationaal actieprogramma hebben opgesteld om resolutie 1325 van de Veiligheidsraad van de VN ten uitvoer te leggen; overwegende dat België, Denemarken, Finland, Frankrijk, Nederland, Oostenrijk, Portugal, Spanje, het Verenigd Koninkrijk en Zweden nationale actieprogramma's hebben aangenomen, 1. onderstreept dat het tienjarig bestaan van resolutie 1325 van de Veiligheidsraad het beginpunt moet vormen voor het met hernieuwde kracht streven naar uitvoering van deze resolutie, waarbij geen vooruitgang mogelijk is zonder politiek leiderschap op het hoogste niveau en meer middelen; beveelt ten zeerste aan dat dit thema naar behoren aan de orde komt bij de lopende herziening van het mensenrechtenbeleid van de EU, wanneer daar de opstelling aan bod komt van een alomvattende landenstrategie voor de mensenrechten en de evaluatie van de EU-richtsnoeren inzake geweld tegen vrouwen en meisjes, met betrekking tot kinderen en gewapende conflicten en ter bestrijding van alle vormen van tegen hen gerichte discriminatie; 2. verzoekt om de toewijzing van aanzienlijke specifieke financiële, menselijke en organisatorische middelen voor de participatie van vrouwen en gendermainstreaming in het buitenlands en veiligheidsbeleid; dringt erop aan meer vrouwen in te zetten bij missies op het gebied van politie, strijdkrachten, justitie en de rechtstaat en bij vredesoperaties; verzoekt de EU-lidstaten om actief de participatie van vrouwen in hun bilaterale en multilaterale betrekkingen met staten en organisaties buiten de EU te bevorderen; 3. verzoekt HV/VV Ashton in een tussentijdse evaluatie na vijf jaar na te gaan of toezeggingen worden nagekomen, en de uitwisseling van goede praktijken te vergemakkelijken; 4. moedigt de HV/VV ten zeerste aan om ook de EU-taskforce voor vrouwen, vrede en veiligheid te versterken, en hoopt dat deze zal zorgen voor collegiale toetsing van de vaststelling en uitvoering van nationale actieplannen met betrekking tot de resoluties 1325 en 1820 van de VN-Veiligheidsraad, voor stelselmatige genderanalyse van missies in het kader van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GVDB) en voor toezicht op en advies aan EU-delegaties in door conflicten getroffen landen en regio's; 5. beschouwt de oprichting van de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) als een unieke gelegenheid om de rol van de EU met betrekking tot de tenuitvoerlegging van de resoluties 1820 en 1325 te versterken; 6. verzoekt de HV/VV derhalve de praktijk van gendermainstreaming te versterken en ingrijpende en goed zichtbare engagementen aan te gaan met betrekking tot personeelssterkte, financiële middelen en organisatorische hiërarchie; verzoekt de HV/VV binnen de EDEO een organisatorische unit vrouwen, vrede en veiligheid op te zetten binnen de relevante thematische afdeling en ervoor te zorgen dat in elke geografische afdeling en elke EU-delegatie minstens één voltijdspost gereserveerd is voor vrouwen, vrede en veiligheid, en dat deze personen deel uitmaken van of nauw verbonden zijn aan de EU-taskforce; 7. is ingenomen met de reeks openbare evenementen, zoals open dagen, die ten minste drie van de GVDB-missies (EUPM, EULEX en EUMM) organiseren om het tienjarig bestaan van resolutie 1325 van de VN-Veiligheidsraad te vieren; is ingenomen met de bijdrage van het civiele plannings- en uitvoeringsvermogen (CPCC) van de EU ter zake; herinnert eraan dat de GVDB-missies tot de belangrijkste instrumenten behoren waarover de EU beschikt om haar inzet voor de doelstellingen van de resoluties 1820 en 1325 van de VN-Veiligheidsraad in door conflicten getroffen landen en regio's te tonen; 8. verzoekt de HV/VV en de lidstaten om in GVDB-besluiten van de Raad en missiemandaten te verwijzen naar de resoluties 1325 en 1820 van de Veiligheidsraad van de VN en ervoor te zorgen dat alle GVDB-missies beschikken over ten minste één genderadviseur en een actieplan voor de verwezenlijking van de doelstellingen van de resoluties 1325 en 1820; verzoekt de HV/VV, de EU-lidstaten en de missieleiders om van samenwerking en overleg met plaatselijke vrouwenorganisaties een standaardelement van elke missie te maken; 9. verzoekt om de instelling van een passende openbare klachtenprocedure in de context van GVDB-missies, die vooral moet helpen bij het melden van seksueel en gendergerelateerd geweld; verzoekt de HV/VV een gedetailleerd verslag over vrouwen, vrede en veiligheid op te nemen in de halfjaarlijkse evaluatie van GVDB-missies; 10. herinnert aan de massale groepsverkrachtingen die tussen 30 juli en 4 augustus 2010 in het mijnengebied van Oost-Congo hebben plaatsgevonden, alsook aan het feit dat vorig jaar in Oost-Congo 8.300 verkrachtingen werden gemeld en dat daar in het eerste kwartaal van 2010 ten minste 1.244 vrouwen aangifte van verkrachting hebben gedaan, een gemiddelde van 14 per dag; verzoekt beide EU-missies in de DR Congo, Europol RD Congo en EUSEC RD Congo, om de bestrijding van seksueel geweld en de participatie van vrouwen tot hoofdprioriteiten te verheffen in de context van het streven naar hervorming van de Congolese veiligheidssector; 11. wijst erop dat het belangrijk is dat de EU meer vrouwelijke politieagenten en vrouwelijke soldaten inzet bij GVDB-missies, in welk verband het contingent vrouwelijke politieambtenaren in de VN-vredesmacht in Liberia als voorbeeld kan dienen; 12. wijst erop dat er een gedragcode moet worden opgesteld voor EU-personeel dat deelneemt aan militaire en civiele missies, waaruit duidelijk blijkt dat seksuele uitbuiting onverdedigbaar en misdadig gedrag is; 13. dringt aan op tenuitvoerlegging van de resoluties 1325 en 1820 van de Veiligheidsraad van de VN in de strategiedocumenten die de EU per land opstelt, en wenst dat meer financiële steun wordt vrijgemaakt voor de participatie van vrouwen uit door conflicten geteisterde landen aan Europese processen; verzoekt de HV/VV en de Commissarissen voor Ontwikkeling, Uitbreiding en Humanitaire hulp om van aspecten in verband met vrouwen, vrede en veiligheid onlosmakelijke elementen te maken van de planning en programmering van de externe financiële instrumenten, zoals EIDHR, ICI, IPA, en met name DCI en IfS; 14. wijst erop dat de Commissie ervoor moet zorgen dat kleine ngo's gemakkelijker toegang hebben tot subsidie uit hoofde van het Europees initiatief voor democratie en mensenrechten (EIDHR); wijst er nogmaals op dat momenteel tal van kleine vrouwenorganisaties struikelen over de bureaucratische belemmeringen bij de indiening van aanvragen; 15. verzoekt de Commissaris voor Ontwikkeling steun voor de werkzaamheden van vrouwenorganisaties in door conflicten geteisterde gebieden als prioriteit te beschouwen; verzoekt de HV/VV het langetermijnbestanddeel van het stabiliteitsinstrument (IfS) in te zetten om kredieten toe te wijzen ter ondersteuning van deelname van vrouwen aan processen die verband houden met vrede, veiligheid en verzoening, en in alle kortetermijnmaatregelen die worden gefinancierd uit hoofde van artikel 3 van het stabiliteitsinstrument stelselmatig middelen uit te trekken voor vrouwen, vrede en veiligheid; 16. is van mening dat de EU-delegaties maatschappelijke organisaties, zoals plaatselijke vrouwenorganisaties, in kennis moeten stellen van hun inzet in door conflicten geteisterde gebieden, en dat zij maatschappelijke organisaties in het kader van de beleidsplanning moeten raadplegen; 17. verzoekt om een substantiële verhoging van het vrouwenquotum in alle activiteitensectoren, met inbegrip van verzoeningswerk, totstandbrenging, handhaving en behoud van vrede en voorkoming van conflicten; 18. vraagt dat er ogenblikkelijk meer vrouwen worden betrokken bij alle initiatieven die erop gericht zijn een oplossing te vinden voor conflicten, onder andere als bemiddelaars en onderhandelaars en bij de tenuitvoerlegging van conflictoplossende maatregelen; 19. verzoekt de HV/VV het initiatief te nemen tot een jaarlijkse week waarin vrouwelijke leiders worden geraadpleegd en die een aanvulling zou kunnen vormen op de Mondiale Open Dag van de VN voor Vrouwen en Vrede, gevolgd door verslagen en vervolgmaatregelen van de EU-delegaties; 20. wijst op de behoefte aan nationale actieprogramma's met bijzonderheden over het tijdschema voor de nationale strategie, waarin haalbare doelen worden gesteld, toezichtmechanismen worden ontwikkeld en een grotere deelname van vrouwen aan monitoring-, evaluatie- en toezichtmechanismen wordt aangemoedigd; 21. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de speciaal vertegenwoordiger van de VN voor seksueel geweld in gewapende conflicten en het onlangs benoemde hoofd van het VN-orgaan voor gendergelijkheid (VN-Vrouwen). Het Europees Parlement , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 9 oktober 2003 over de problemen van de Europese bijenteelt (1) , – gezien Richtlijn 2004/35/EG van het Europees Parlement en de Raad van 21 april 2004 betreffende milieuaansprakelijkheid met betrekking tot het voorkomen en herstellen van milieuschade (2) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 22 april 2004 over het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende maatregelen op het gebied van de bijenteelt (3) , – gezien Verordening (EG) nr. 1234/2007 van de Raad van 22 oktober 2007 houdende een gemeenschappelijke ordening van de landbouwmarkten en specifieke bepalingen voor een aantal landbouwproducten (Integrale-GMO-verordening) (4) , die speciale bepalingen vaststelt voor de bijenteelt in de Europese Unie, – onder verwijzing naar zijn resolutie van 20 november 2008 over de situatie in de bijenteelt (5) , – gezien Richtlijn 2010/21/EU van de Commissie van 12 maart 2010 tot wijziging van bijlage I bij Richtlijn 91/414/EEG van de Raad wat betreft de specifieke bepalingen voor clothianidin, thiamethoxam, fipronil en imidacloprid (6) , – gezien Besluit 2010/270/EU van de Commissie van 6 mei 2010 tot wijziging van de delen 1 en 2 van bijlage E bij Richtlijn 92/65/EEG van de Raad, wat betreft de modellen van gezondheidscertificaten voor dieren van bedrijven en voor bijen en hommels (7) , – gezien het verslag van de Commissie van 28 mei 2010 over de toepassing van artikel 105 en volgende van Verordening (EG) nr. 1234/2007 van de Raad betreffende maatregelen ter verbetering van de productie en afzet van producten van de bijenteelt ( COM(2010)0267 ), – gezien het wetenschappelijk rapport van de EFSA van 11 augustus 2008 (8) en het door de EFSA in opdracht gegeven en goedgekeurde wetenschappelijke rapport van 3 december 2009 (9) die beide gaan over de sterfte onder bijen en de bewaking van bijen in Europa, – gezien mondelinge vraag ( O-0119/2010 - B7-0564/2010) van 1 september 2010 over de situatie van de bijenteelt, – gelet op artikel 115, lid 5, en artikel 110, lid 2, van het Reglement, A. overwegende dat van de door de lidstaten voor een periode van drie jaar opgestelde nationale programma's voor de Europese bijenteelt door alle 27 EU-lidstaten gebruik is gemaakt, met een gemiddelde benuttingsgraad van 90%; overwegende dat de Commissie in haar bovengenoemde verslag van 28 mei 2010 heeft aangegeven dat de nationale bijenteeltprogramma's de afgelopen jaren positieve resultaten hebben opgeleverd, B. overwegende dat de bijenteelt in 2010, Europees jaar van de biodiversiteit, in de gehele wereld ernstig bedreigd is, aangezien er verliezen zijn geleden die honderd- tot duizendmaal erger zijn dan doorgaans het geval is; overwegende dat de sector een strategische rol in de samenleving vervult doordat hij een openbare dienst van milieubelang verleent, en overwegende dat de bijenteelt een waardevol voorbeeld is van een „groene beroepsgroep” (doordat zij de biodiversiteit en het ecologische evenwicht verbetert en behoudt en het plantenleven bewaart) en een model is voor de duurzame productie in een plattelandsmilieu, C. overwegende dat de huidige programma's in 2013 aflopen; overwegende dat de huidige steun van de EU voor de bijenteelt afhankelijk is van bestaande regelingen in het kader van het GLB; overwegende dat de ondernemers moeten plannen voor de periode na 2013; overwegende dat de Commissie voornemens is haar mededeling over het toekomstige GLB tegen november 2010 te publiceren, D. overwegende dat de landbouw groot belang heeft bij de instandhouding van bijen als bestuivers; overwegende dat de FAO de internationale gemeenschap heeft gewaarschuwd voor de onrustbarende daling van de aantallen bestuivers, met inbegrip van honingbijen; overwegende dat 84% van de plantensoorten en 76% van de voedselproductie in Europa afhangen van de bestuiving door bijen, waarvan het economische belang veel groter is dan de waarde van de geproduceerde honing, E. overwegende dat de bijensterfte in vele regio's een steeds groter probleem wordt als gevolg van een combinatie van factoren zoals bijenziekten, verminderde immuniteit van de bijen voor ziekteverwekkers en parasieten, klimaatverandering, en ten dele verandering van bodemgebruik, met perioden van gebrek aan voedsel en foerageermogelijkheden voor de bijen, mede ten gevolge van de voortschrijdende uitroeiing van honingdragende plantensoorten, alsook het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en niet-duurzame landbouwtechnieken, F. overwegende dat de daling van het aantal bijenvolken in sommige lidstaten niet met zekerheid in verband kan worden gebracht met het gebruik van genetisch gemodificeerde organismen (GMO's), aangezien deze momenteel nog nauwelijks worden geteeld, en overwegende dat de toename van de monocultuur leidt tot het verdwijnen van honingdragende planten, G. overwegende dat het grote aantal bijenziekten wereldwijd voortdurend toeneemt, zodat de Apis mellifera een bedreigde soort dreigt te worden, met name door de steeds destructievere aanwezigheid van de varroamijt die het immuunsysteem van de bijen aantast, allerlei aanverwante ziekten veroorzaakt en derhalve een belangrijk gezondheidsrisico voor de Europese bijenpopulatie vormt, H. overwegende dat meer onderzoek nodig is om de daling van het aantal soorten bestuivers tegen te gaan, ter voorkoming van situaties zoals die zich elders in de wereld voordoen waar de aanwezigheid van weinig natuurlijke bestuivers betekent dat voor de teelt van groenten en fruit en sommige landbouwgewassen voor de bestuiving interventie van de mens nodig is, hetgeen aanzienlijke extra kosten voor de landbouwers met zich meebrengt, I. overwegende dat 40% van de Europese honingmarkt afhankelijk is van de invoer; overwegende dat het gebrek aan een onafhankelijke honingtoevoer in de EU leidt tot een aanzienlijke prijsvolatiliteit, die tevens voortvloeit uit het versnijden van honing op de wereldmarkt, aangezien de eerdere opening van de EU-markt voor honing uit derde landen de imkers in de gehele EU in een nadelige concurrentiepositie heeft gebracht, J. overwegende dat zowel de lidstaten als de ondernemers in de sector concrete behoeften hebben geformuleerd wat betreft verbetering van de uitvoeringsvoorschriften en de voortzetting van de steun op lange termijn, K. overwegende dat er bij het opstellen van programma's betere samenwerking tussen alle lidstaten en de imkerverenigingen moet komen, zodat elke lidstaat de mogelijkheid heeft om gegevens op te vragen en er eventueel met de Europese organisaties waarmee hij samenwerkt van gedachten over kan wisselen, L. overwegende dat in het bovengenoemde wetenschappelijke rapport van de EFSA van 11 augustus 2008 wordt gewezen op het feit dat er weinig monitoringsystemen in de lidstaten bestaan, dat deze nogal uiteenlopen en dat het ontbreekt aan de harmonisatie van gemeenschappelijke prestatie-indicatoren, M. overwegende dat de lidstaten er overeenkomstig Richtlijn 2010/21/EU met ingang van 1 november 2010 voor moeten zorgen dat bepaalde etiketteringsvoorschriften voor gewasbeschermingsmiddelen worden ingevoerd, dat risicobeperkende maatregelen in de toelating van het gewasbeschermingsmiddel worden opgenomen en dat monitoringprogramma's worden opgezet om de directe en indirecte blootstelling van honingbijen aan bepaalde werkzame stoffen te verifiëren, 1. is verheugd over het bovengenoemde verslag van de Commissie van 28 mei 2010; merkt echter op dat de huidige programma's in 2013 aflopen en is bezorgd over de talloze uitdagingen en problemen waarmee de Europese bijenteelt nog steeds wordt geconfronteerd, waaronder marketingkwesties, prijsvolatiliteit, het aantrekken van nieuwe krachten voor het imkerberoep, de al te sterke veroudering van de imkers in de Europese Unie, de achteruitgang van de bijenvolken en problemen van algemene aard als gevolg van de bijensterfte die door meerdere factoren wordt veroorzaakt; 2. verzoekt de Commissie positief te reageren op de verzoeken van zowel de lidstaten als de ondernemers, bijvoorbeeld door de statistische gegevens met betrekking tot productieprognoses te verbeteren, mede door dezelfde kwaliteitseisen voor honing in te voeren, en de monitoring- en onderzoekprogramma's voor de bijenteelt te verbeteren en te harmoniseren; 3. doet een beroep op de Commissie om in het kader van het wetsvoorstel over het kwaliteitsbeleid in de landbouw te overwegen de regels inzake de etikettering ten aanzien van de herkomst van honing te wijzigen om te voorkomen dat de consument misleidende informatie krijgt, met name bij gemengde honing die uit landen van binnen en buiten de EU komt; 4. onderstreept dat de hygiënische voorschriften voor het product verbeterd moeten worden door de grenscontroles van de lidstaten te harmoniseren, met name voor de invoer uit derde landen, aangezien de invoer van honing van slechte kwaliteit, en versneden en vervangingsproducten een verstorende weerslag op de markt hebben en een aanhoudende druk op de prijzen en de uiteindelijke kwaliteit van het product op de interne markt van de Europese Unie uitoefenen; is van oordeel dat de naam van een verwerkt product dat honing als ingrediënt bevat of enig grafisch of ander visueel element op het etiket of de verpakking van dat verwerkt product slechts naar honing mag verwijzen in de naam van het product, enkel indien ten minste 50 procent van de suikerinhoud uit honing afkomstig is; 5. verzoekt de Commissie de raadpleging van imkers door de Europese en nationale autoriteiten tijdens de opstelling van bijenteeltprogramma's en wetgeving ter zake als verplicht te beschouwen om te zorgen voor de effectiviteit en de tijdige uitvoering van die programma's; 6. dringt er bij de Commissie op aan om de lidstaten te verzoeken een betrouwbaar systeem voor de jaarlijkse registratie van de bijenpopulatie in te voeren en de bijenteeltprogramma's niet op geraamde gegevens te baseren; 7. erkent dat de ontwikkeling van innovatieve en effectieve behandelingen tegen de varroamijt, die in bepaalde gebieden aanzienlijke jaarlijkse verliezen veroorzaakt, van groot belang is; is van mening dat het noodzakelijk is om doeltreffende veterinaire behandelingen tegen de varroamijt en allerlei soorten aanverwante ziekten in geheel Europa op een grotere schaal beschikbaar te stellen; verzoekt de Commissie om gemeenschappelijke richtsnoeren voor de veterinaire behandeling in de sector in te voeren waarvoor de samenwerking met de imkerverenigingen onontbeerlijk is; 8. verzoekt de Commissie om de draagwijdte en financiering van het Europees veterinair beleid aan te passen om de specifieke kenmerken van bijen en de bijenteelt in aanmerking te kunnen nemen, ten einde in samenwerking met de imkerverenigingen te zorgen voor een doelmatiger toezicht op bijenziekten en de beschikbaarheid van doeltreffende en gestandaardiseerde diergeneesmiddelen in de gehele Unie; 9. verzoekt de Commissie om de verschillende onderzoeksprogramma's van de lidstaten beter te coördineren en een actieplan ter bestrijding van bijensterfte op te stellen, hetgeen o.a. mainstreaming van duurzame, bestuiversvriendelijke landbouwmethoden vereist; 10. verzoekt de Commissie uitvoering te geven aan de aanbevelingen van het bovengenoemde, door de EFSA goedgekeurde wetenschappelijke rapport van 3 december 2009, met name de financiering van specifieke studies om voort te borduren op de lopende werkzaamheden met het oog op de verbetering van de kennis van en het inzicht in factoren die van invloed zijn op de gezondheid van bijen; 11. dringt aan op een spoedig en onafhankelijk onderzoek naar de bijensterfte en verzoekt de Commissie om ervoor te zorgen dat gegevens over de gevolgen van plantenbeschermingsmiddelen, bijvoorbeeld ingehuld zaad, van genetisch gemodificeerde gewassen en van de verspreiding van toxines via stuifmeel voor het milieu en specifieke soorten openbaar worden gemaakt en dat eventuele nieuwe initiatieven worden gebaseerd op deugdelijk wetenschappelijk en statistisch bewijsmateriaal; doet een beroep op de Commissie om een onderzoek naar deze factoren te starten en de resultaten ervan binnen een redelijke termijn te presenteren; 12. verzoekt de Commissie om ervoor te zorgen dat de bestaande steun voor de bijenteelt en de toekomst van het betreffende beleid wordt gehandhaafd en in het kader van het GLB na 2013 wordt versterkt, zodat het voortbestaan en de verbetering van de sector worden gewaarborgd; is verheugd over het besluit van de Commissie van juli 2010 om het budget voor bijenteeltprogramma's te verhogen; erkent dat dit een methode is om de toekomstige ontwikkeling van de Europese bijenteelt te steunen en bij te dragen tot het behoud van de biodiversiteit; erkent verder het belang van de bijen voor het behoud van het productieniveau in de akker- en tuinbouw en vindt het belangrijk om die verstrekking van openbare milieuwaarde van een vergoeding te voorzien; 13. verzoekt de Commissie om voor financiële steun te zorgen voor onderwijs, voorlichtingscampagnes en opleiding van nieuwe en professionele imkers waarbij vooral de nadruk wordt gelegd op het aanmoedigen van nieuwe imkers om in de sector vaste voet te krijgen, met inbegrip van de mogelijkheid om ervaringen met imkers in andere landen uit te wisselen; 14. verzoekt de Commissie om in overleg met de lidstaten en in coördinatie met de veterinaire diensten en de imkerverenigingen, zoals in een aantal lidstaten reeds geschiedt, de mogelijkheden te onderzoeken om een veterinair richtplan voor de gezondheid van de honingbij in de EU op te stellen om in geval van nood de beschikbaarheid van diergeneesmiddelen te waarborgen, dat in het kader van het Europees veterinair beleid moet worden gefinancierd; 15. verzoekt de Commissie de coördinatie van en de kennisoverdracht tussen toegepast wetenschappelijk onderzoek, bijenteelt en landbouw te verbeteren, 16. is van mening dat gezien de mogelijke invloed van gewasbeschermingsmiddelen op de ontwikkeling van bijenvolken, naast de effecten op volwassen bijen, ook rekening moet worden gehouden met de gevolgen van gewasbeschermingsmiddelen voor de gehele bijenkorf; herinnert er in dit verband aan dat de Commissie bij gelegenheid van de aanneming van Verordening (EG) 1107/2009 in de plenaire vergadering heeft verklaard dat zij bij de herziening van de gegevensvereisten voor werkzame stoffen en gewasbeschermingsmiddelen als bedoeld in artikel 8, lid 1, onder b) en c) speciaal aandacht zal besteden aan vervolgonderzoeken en studieprotocollen die een risicobeoordeling mogelijk maken, waarbij rekening wordt gehouden met de directe en indirecte blootstelling van bijen aan deze middelen, met name via nectar, stuifmeel en water, dat sporen van pesticiden kan bevatten die opgenomen worden door bijen die water halen; 17. dringt bij de Commissie aan op een alomvattende en duurzame aanpak bij de toekomstige uitwerking van de uitvoering van de communautaire steunregeling voor de bijenteelt, die met name plattelandsontwikkeling, klimaatverandering en biodiversiteit omvat, vooral door maatregelen voor behoud en uitbreiding van bloeigebieden te bevorderen; 18. verzoekt de Commissie de Europese bijenteelt op een nog ruimere en coherentere wijze te ondersteunen door het gebruik van aanvullende instrumenten in het kader van het GLB, o.a. maatregelen ter bevordering van de biodiversiteit, ter beperking van de gevolgen van de klimaatverandering, tot bewaring van het erfgoed aan nationale tradities en culturen, die een groot aantal Europese gezinnen werkgelegenheid bieden, en ter waarborging en verbetering van de kwaliteit en de goede werking van de markt voor producten van de bijenteelt; 19. dringt bij de Commissie aan op coördinatie van de nationale monitoringprogramma's voor etiketteringsvoorschriften en risicobeperkende maatregelen die in de toelating van het gewasbeschermingsmiddel moeten worden opgenomen alsook van de monitoringprogramma's inzake blootstelling aan gewasbeschermingsmiddelen; 20. vraagt de Europese Commissie om de rechtstreekse verkoop van producten van de bijenteelt aan de consument op plaatselijke markten te ondersteunen; 21. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien het inventariserende document van de Commissie met als titel „Naar een nieuwe energiestrategie voor Europa 2011-2020”, dat op 7 mei 2010 is gepubliceerd, – gezien de mededeling van de Commissie aan de Europese Raad en het Europees Parlement van 10 januari 2007 met de titel „Een energiebeleid voor Europa” ( COM(2007)0001 , die werd gevolgd door de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's van 13 november 2008 met de titel „Tweede strategische toetsing van het energiebeleid: een EU-actieplan inzake energiezekerheid en –solidariteit” en de begeleidende documenten ( COM(2008)0781 ), – onder verwijzing naar zijn resolutie van 3 februari 2009 over de tweede strategische toetsing van het energiebeleid (1) , – gezien het derde energiepakket, bestaande uit Verordening (EG) nr. 713/2009 van 13 juli 2009 tot oprichting van een Agentschap voor de samenwerking tussen energieregulators, Verordening (EG) nr. 714/2009 van 13 juli 2009 betreffende de voorwaarden voor toegang tot het net voor grensoverschrijdende handel in elektriciteit en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1228/2003, Verordening (EG) nr. 715/2009 van 13 juli 2009 betreffende de voorwaarden voor de toegang tot aardgastransmissienetten en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1775/2005, Richtlijn 2009/72/EG van 13 juli 2009 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit en tot intrekking van Richtlijn 2003/54/EG ( de „elektriciteitsrichtlijn” ofwel „ER”), evenals Richtlijn 2009/73/EG van 13 juli 2009 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor aardgas en tot intrekking van Richtlijn 2003/55/EG (de „aardgasrichtlijn” ofwel „AGR”) (2) , – gezien het energie- en klimaatveranderingspakket van de EU, bestaande uit Verordening (EG) nr. 443/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 tot vaststelling van emissienormen voor nieuwe personenauto's, in het kader van de communautaire geïntegreerde benadering om de CO2 -emissies van lichte voertuigen te beperken, Richtlijn 2009/28/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 ter bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen en houdende wijziging en intrekking van Richtlijn 2001/77/EG en Richtlijn 2003/30/EG, Richtlijn 2009/29/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 tot wijziging van Richtlijn 2003/87/EG teneinde de regeling voor de handel in broeikasgasemissierechten van de Gemeenschap te verbeteren en uit te breiden, Richtlijn 2009/30/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 tot wijziging van Richtlijn 98/70/EG met betrekking tot de specificatie van benzine, dieselbrandstof en gasolie en tot invoering van een mechanisme om de emissies van broeikasgassen te monitoren en te verminderen, tot wijziging van Richtlijn 1999/32/EG van de Raad met betrekking tot de specificatie van door binnenschepen gebruikte brandstoffen en tot intrekking van Richtlijn 93/12/EEG, Richtlijn 2009/31/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 betreffende de geologische opslag van kooldioxide en tot wijziging van Richtlijn 85/337/EEG van de Raad, de Richtlijnen 2000/60/EG, 2001/80/EG, 2004/35/EG, 2006/12/EG en 2008/1/EG en Verordening (EG) nr. 1013/2006, evenals Beschikking nr. 406/2009/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 inzake de inspanningen van de lidstaten om hun broeikasgasemissies te verminderen om aan de verbintenissen van de Gemeenschap op het gebied van het verminderen van broeikasgassen tot 2020 te voldoen (3) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 26 september 2007 over het onderwerp „Naar een gemeenschappelijk Europees extern energiebeleid” (4) , – gelet op het Verdrag inzake het Energiehandvest van 17 december 1994, dat het rechtskader vormt voor de internationale samenwerking op energiegebied, samen met het bijbehorende ontwerpprotocol inzake doorvoer, – gezien Verordening (EG) nr. 663/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 13 juli 2009 houdende vaststelling van een programma om het economisch herstel te bevorderen via financiële bijstand van de Gemeenschap aan projecten op het gebied van energie (Europees energieprogramma ten behoeve van herstel) (5) , – gezien de mededeling van de Commissie van 31 mei 2010 over het onderwerp „Programma om het economisch herstel te bevorderen: Financiële bijstand van de Gemeenschap aan projecten op het gebied van energie (en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 663/2009)” ( COM(2010)0283 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 7 oktober 2009 getiteld „Investeren in de ontwikkeling van koolstofarme technologieën (SET-Plan)” ( COM (2009)0519 ), en onder verwijzing naar zijn resolutie van 11 maart 2010 over investeren in de ontwikkeling van koolstofarme technologieën (SET-Plan) (6) , – gezien het verslag van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's van 4 mei 2010 over de voortgang bij de realisatie van de trans-Europese netwerken in de periode 2007-2009 ( COM(2010)0203 ), – gezien het voorstel van de Commissie voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende maatregelen tot veiligstelling van de aardgasvoorziening en houdende intrekking van Richtlijn 2004/67/EG ( COM(2009)0363 ) (verslag-Vidal-Quadras), – gezien de mededeling van de Commissie over een Actieplan voor energie-efficiëntie: het potentieel realiseren ( COM(2006)0545 ), – gezien het verslag van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement van 25 juni 2010 inzake de voortgang bij de maatregelen om de zekerheid van de elektriciteitsvoorziening en de infrastructuurinvesteringen te waarborgen ( COM(2010)0330 ), – gezien de concept-conclusies van de Raad van 21 mei 2010 getiteld „Naar een nieuwe energiestrategie voor Europa 2011-2020” (7) , – gelet op Richtlijn 2006/32/EG van het Europees Parlement en de Raad van 5 april 2006 betreffende energie-efficiëntie bij het eindgebruik en energiediensten en houdende intrekking van Richtlijn 93/76/EEG van de Raad (de „energiedienstenrichtlijn”) (8) , – gezien Richtlijn 2004/8/EG van het Europees Parlement en de Raad van 11 februari 2004 inzake de bevordering van warmtekrachtkoppeling op basis van de vraag naar nuttige warmte binnen de interne energiemarkt en tot wĳziging van Richtlĳn 92/62/EEG (de „cogeneratierichtlijn”) (9) , – gelet op artikel 194 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gelet op artikel 48 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie industrie, onderzoek en energie en het advies van de Commissie internationale handel ( A7-0313/2010 ), A. overwegende dat met het Verdrag van Lissabon een nieuw tijdperk voor de Unie aanbreekt, dat een aanpassing van doelen en strategieën en ook van de EU-begroting vergt om dit Verdrag ten volle ten uitvoer te leggen, B. overwegende dat het aparte hoofdstuk over energie dat in het Verdrag van Lissabon is opgenomen inmiddels een stevige rechtsbasis biedt voor de ontwikkeling van energie-initiatieven op basis van duurzaamheid, zekere energievoorziening, koppeling van netwerken en solidariteit, C. overwegende dat de Unie zich voor het probleem geplaatst ziet dat de energiewetgeving onvolledig of te laat wordt uitgevoerd en dat het ontbreekt aan gecoördineerde energiestrategieën, waardoor er behoefte is aan een Commissie die nadrukkelijk de leiding op zich neemt om een eind aan deze onbevredigende situatie te maken, naast de duidelijk en overtuigend geuite wil en steun van de lidstaten, D. overwegende dat de afhankelijkheid van Europa van ingevoerde buitenlandse energiebronnen nog steeds groeit, vooral wat fossiele brandstoffen betreft, terwijl de afhankelijkheid van olie bijzonder groot is en in de toekomst nog verder zal toenemen, en overwegende dat het energiebeleid van de EU derhalve een internationale dimensie moet krijgen, E. overwegende dat de levensstandaard en het concurrentievermogen afhankelijk zijn van de prijs en beschikbaarheid van energie, F. overwegende dat het energiebeleid van de EU haar zou moeten helpen haar toezegging om de emissies van broeikasgassen te verminderen gestand te doen, G. overwegende dat er in het komende decennium grootschalige investeringen in de energiesector nodig zijn, met name in nieuwe energiecentrales, interconnecties en netwerken, en overwegende dat, aangezien deze investeringen voor een nog langere termijn bepalend voor de energiemix zullen zijn, er stappen moeten worden ondernomen om ruimte te scheppen voor overschakeling op een duurzame economie; voorts overwegende dat een en ander noopt tot een verdere diversificatie van de financieringsinstrumenten, of eventueel tot nieuwe marktregelingen, met name in de qua energievoorziening meest geïsoleerde regio's; H. overwegende dat de EU27 over aanzienlijke biomassavoorraden beschikt waarmee grote hoeveelheden biobrandstof van de tweede generatie kunnen worden geproduceerd, I. overwegende dat steenkool een belangrijke primaire energiebron voor huishoudens en bedrijven zal blijven, J. overwegende dat investeringen in de energiesector uiterst kapitaalintensief zijn en er behoefte bestaat aan de verwezenlijking van een stabiel regelgevingskader voor de lange termijn waarmee bedrijven milieutechnisch en economisch verstandige investeringsbeslissingen kunnen nemen, waarbij concurrentievervalsing absoluut vermeden moet worden, K. overwegende dat de ambitieuze emissiereductiedoelstellingen van de EU voor de lange termijn geplaatst moeten worden in de context van een mondiaal akkoord over klimaatverandering om de positieve bijdrage van de EU aan de internationale onderhandelingen te maximaliseren en het gevaar van koolstoflekkage en verlies aan concurrentiekracht voor het Europese bedrijfsleven te minimaliseren, L. overwegende dat infrastructuren voor energienetwerken in de allereerste plaats via de energietarieven gefinancierd moeten worden; overwegende dat er echter ook behoefte aan EU-financiering en -ondersteuning kan bestaan als markten alléén zulke investeringen niet kunnen opbrengen, teneinde goed functionerende netwerken te creëren en de Europese energiemarkten open te stellen, met name in de minst ontwikkelde regio's, M. overwegende dat de economische teruggang als gevolg van de financiële crisis voor een vertraging van investeringen in de energiesector heeft gezorgd; overwegende dat de crisis Europa ook een kans tot hervormingen biedt, N. overwegende dat er in een duurzame en dynamische economie naar gestreefd moet worden de economische groei los te koppelen van het energieverbruik, met name door verhoging van de energie-efficiency per geproduceerde eenheid, O. overwegende dat de Commissie in 2009 ook aankondigde dat zij de mondiale LNG-situatie en eventuele lacunes in kaart wilde brengen om een LNG-actieplan te formuleren, Inleiding: een strategie waardoor het Verdrag van Lissabon volledig gestalte krijgt 1. is ingenomen met het inventariserende Commissiedocument „Naar een nieuwe energiestrategie voor Europa 2011-2020” en beschouwt dit als een eerste stap naar een uitgebreid energiebeleid van de EU in het kader van haar strategie voor 2020; 2. is van oordeel dat er bij om het even welke toekomststrategie naar gestreefd moet worden de centrale doelstellingen van het Verdrag van Lissabon te bereiken, namelijk één energiemarkt, continuïteit van de energievoorziening, energie-efficiëntie en –besparingen, alsmede de bevordering van energienetwerken; daarnaast moet zij bijdragen tot betaalbare energieprijzen ten behoeve van alle consumenten, intensiever gebruik van hernieuwbare energiebronnen in het kader van duurzame energieproductie en de ontwikkeling van onderling verbonden, geïntegreerde interoperabele en slimme energienetwerken, en leiden tot een geringere afhankelijkheid van ingevoerde energie en meer inheemse energieproductie, met behoud van het concurrentievermogen en de groeicapaciteit van het bedrijfsleven en vermindering van de uitstoot van broeikasgassen; 3. onderstreept dat de voorgestelde strategie bovenal moet worden uitgevoerd in een geest van solidariteit en verantwoordelijkheidsbesef, waarbij geen enkele lidstaat kan achterblijven of geïsoleerd raken en waarbij alle lidstaten zich onderling inzetten voor continuïteit in de energievoorziening; wijst met nadruk op de betekenis van de opneming in het Verdrag van een speciaal hoofdstuk over energie , dat een solide rechtsgrond biedt voor maatregelen van de Unie op basis van de communautaire methode; 4. benadrukt dat de Unie behoefte heeft aan een langetermijnvisie voor een efficiënt en duurzaam energiebeleid voor de periode tot 2050, met als richtsnoer haar langetermijndoelstellingen voor emissiebeperking, en die wordt aangevuld met precies gedefinieerde en breed opgezette actieprogramma's voor de korte en middellange termijn waarmee naar deze doelen kan worden toegewerkt; 5. dringt aan op planning van stappen in de richting van een Europese Energiegemeenschap, die onder meer nauwe samenwerking op het gebied van energienetwerken en Europese financiering van nieuwe energietechnologieën impliceert; is van mening dat de Europese Energiegemeenschap, zonder dat direct al het Verdrag van Lissabon hoeft te worden gewijzigd, ten doel moet hebben de huidige versnippering van het Europese energiebeleid te boven komen en de Unie internationaal een krachtige stem in energiekwesties te geven; De werking van de energiemarkt waarborgen 6. verklaart met nadruk dat de afronding van de interne Europese energiemarkt absoluut noodzakelijk is voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van de EU; is van oordeel dat een en ander moet stoelen op een duidelijk rechtskader waarbij de wetgeving strikt gehandhaafd wordt en de Commissie zo nodig meer lidstaten wegens inbreuken voor het Europees Hof van Justitie vervolgt dan vroeger het geval was; 7. onderstreept de noodzaak volledig uitvoering te geven aan de huidige EU-wetgeving op energiegebied en de energiedoelstellingen van de EU te halen; acht het eveneens noodzakelijk de regels van het derde energiepakket en van het energie-efficiëntiepakket in alle lidstaten snel en correct ten uitvoer te leggen; 8. verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat de bestaande internemarktrichtlijnen volledig en correct worden uitgevoerd en omgezet door de lidstaten en – mocht een reactie van de lidstaten uitblijven – als uiteindelijke maatregel te overwegen de belangrijkste bepalingen van de bestaande internemarktrichtlijnen opnieuw voor te leggen in de vorm van verordeningen om zeker te zijn dat zij in de gehele interne markt rechtstreeks en volledig van toepassing zijn; 9. beklemtoont dat de Europese elektriciteitscentrales gegarandeerd brandstof geleverd moeten krijgen, waarvoor een industriebeleid nodig is dat langetermijninvesteringen in de elektriciteitsproductie in de EU bevordert; 10. is van mening dat de rol van energiemarktregulators en de samenwerking tussen de nationale toezichthouders, de mededingingsautoriteiten en de Commissie nader moeten worden ingevuld, vooral ten aanzien van de klein- en grootverbruikersmarkten; roept de Commissie er in dat verband toe op alles in het werk te stellen om gedaan te krijgen dat het ACER en het ENTSB hun taken efficiënt kunnen vervullen; merkt op dat, mochten de bevoegdheden van het ACER en het ENTSO ontoereikend zijn om een geïntegreerde Europese energiemarkt tot stand te kunnen brengen, hun mandaten wellicht moeten worden herzien; verzoekt de Commissie en het ACER voorstellen te ontwikkelen ter nadere invulling van de betrokkenheid van de belanghebbende partijen; 11. onderstreept de noodzaak tot meer transparantie en verbetering van de werking van groothandelsmarkten in de energiesector ten behoeve van de consument, met name ten aanzien van de financiële producten die worden verhandeld op de energiemarkt en de totstandbrenging van goed functionerende intradagmarkten in heel Europa; ervaart het in dit verband als positief dat de Commissie heeft aangekondigd voornemens te zijn met een voorstel te komen ter bevordering van de transparantie en integriteit van de energiehandelsmarkten, en pleit wat dat betreft voor de ontwikkeling van een consistent regelgevingskader; 12. is van mening dat de consument kan profiteren van de toegenomen concurrentie op de energiemarkt; wijst op de noodzaak om concurrentie te bevorderen door diversifiëring van transportroutes, energiebronnen en marktdeelnemers op de Europese markten en op de het belang van stimulering van nieuwe bedrijfsmodellen; 13. herinnert aan het sectoronderzoek dat de Commissie in 2005 heeft verricht; dringt erop aan dat er in 2013 een tweede onderzoek naar de energiesector wordt ingesteld; 14. verzoekt de Commissie jaarlijks een topbijeenkomst te organiseren met vertegenwoordigers van de in energievraagstukken gespecialiseerde commissies van de nationale parlementen, leden van het Europees Parlement en bij energiegerelateerde EU-beleidszaken en –wetgeving en andere aanverwante aangelegenheden betrokken belanghebbenden teneinde het wederzijdse begrip te vergroten; steunt voorts het idee om een speciale bijeenkomst van de Europese Raad te organiseren die zich concentreert op relevante energiebeleidsvraagstukken, waarbij rekening moet worden gehouden met de verslagen van het Parlement over de energiestrategie voor de periode 2011-2020 en het Actieplan voor energie-efficiëntie; Steun voor moderne geïntegreerde netwerken 15. vestigt er nadrukkelijk de aandacht op dat iedere vertraging in de ontwikkeling van een modern en intelligent, EU-breed elektriciteits- en gasnetwerk ten koste dreigt te gaan van de EU-ambitie om tegen 2020 haar 20-20-20 energie- en klimaatdoelstellingen te halen en te voldoen aan de doelstellingen van de EU voor 2050, zoals overeengekomen door de staatshoofden en regeringsleiders, een en ander met het doel de continuïteit van de energievoorziening in de EU beter te waarborgen; is daarom ingenomen met het feit dat de energiestrategie zich in de eerste plaats richt op de totstandbrenging van intelligente en moderne infrastructuur om de ontwikkeling van EU-brede geïntegreerde netwerken te bevorderen; 16. wijst erop dat de definitieve verwezenlijking van de interne energiemarkt alleen mogelijk zal zijn met een pan-Europees energienetwerk dat over de grenzen van de lidstaten heen reikt; acht het dringend noodzakelijk dat de in het Verdrag en in secundaire wetgeving gedefinieerde financiële mechanismen worden ontwikkeld en volledig ten uitvoer gelegd die nodig zijn om onverwijld te kunnen ingrijpen bij iedere nalatigheid met betrekking tot ontbrekende of zwakke schakels in de trans-Europese energienetwerken; wijst erop dat de behoefte aan geïmporteerde energie zal worden teruggedrongen wanneer kan worden gegarandeerd dat de Europese energieproductie altijd optimaal wordt gebruikt; 17. dringt er bij de lidstaten op aan dat zij de Commissie tijdig alle in Verordening (EU, Euratom) nr. 617/2010 van de Raad inzake de mededeling aan de Commissie van investeringsprojecten met betrekking tot energie-infrastructuur voorgeschreven informatie verstrekken, zodat er zicht is op de potentiële leemten in vraag en aanbod en belemmeringen voor investeringen, in afwachting van de uitspraak van het Hof van Justitie over de rechtsgeldigheid van de verordening, die overeenkomstig artikel 194 van het Verdrag volgens de medebeslissingsprocedure had moeten worden aangenomen; 18. is van mening dat de aangekondigde „Blauwdruk voor een offshorenetwerk in de Noordzee” van de Commissie, in combinatie met andere regionale initiatieven zoals de „Mediterrane energiering” en het „Baltische interconnectorproject” zouden moeten uitgroeien tot de bouwstenen van een toekomstig Europees supernet; roept de lidstaten en de Commissie ertoe op de voor de ontwikkeling daarvan benodigde middelen te reserveren; 19. wijst er met nadruk op dat het Tienjarig Netwerkontwikkelingsplan (dat bedoeld is om de elektriciteits- en gasnetwerken van de EU te integreren) beter moet worden afgestemd op de doelstellingen voor 2020 en vervolgens moet worden geïmplementeerd bij wijze van methodologische en technologische grondslag voor nieuwe wetgeving op het gebied van energie-infrastructuur; wijst op de rol van het ACER bij het toezicht op de uitvoering daarvan; onderstreept de dringende noodzaak om zogeheten „energie-eilanden” te integreren in het Europese energienetwerk, onder meer door de totstandbrenging van betere gasnetwerkinterconnecties en LNG-terminals, die een einde moeten maken aan het marktisolement van sommige lidstaten en de continuïteit van de energievoorziening moeten verbeteren voor EU-landen die momenteel in sterke mate afhankelijk zijn van een handvol niet-EU-landen; 20. wijst nadrukkelijk op de noodzaak tot bredere informatie-uitwisseling van de zijde van de exploitanten ten aanzien van het beheer van de infrastructuurnetwerken, teneinde marktdistorsies als gevolg van asymmetrische informatieverstrekking te voorkomen; 21. herinnert er eens te meer aan dat de markt behoefte heeft aan een regelgevingskader om haar ertoe te bewegen te investeren in onderzoek naar en de ontwikkeling van nieuwe energietechnologieën; wijst in dit verband op de niet-aflatende noodzaak van een gemeenschappelijk EU-octrooi; 22. wijst er voorts op dat er dringend behoefte is aan ontwikkeling en modernisering van de distributienetwerken om de toenemende hoeveelheden decentraal opgewekte energieproductie te kunnen integreren; 23. beschouwt het bestaande programma voor trans-Europese energienetwerken (TEN-E) als inefficiënt, is van mening dat het geen duidelijke bijdrage heeft geleverd aan de totstandbrenging van interconnecties tussen lidstaten en moet worden aangepast aan de doelstellingen van het klimaat- en energiepakket en van het derde internemarktpakket; is voorts van mening dat er bij het voorgestelde energie-infrastructuurpakket en de vervanging van TEN-E op de volgende punten moet worden gelet: Financiering van energiebeleid 24. is van mening dat de beleidsprioriteiten van de EU, zoals vermeld in de strategie voor 2020, in het nieuwe meerjarig financieel kader beter tot uiting moeten komen, onder inachtneming van de bevindingen en prioriteiten van de tweede strategische toetsing van het energiebeleid, hetgeen impliceert dat een significant groter deel van de begroting moet worden toegewezen aan het energiebeleid, waarbij o.a. moet worden gedacht aan moderne en slimme energie-infrastructuur, energie-efficiëntie, hernieuwbare energieprojecten en -onderzoek, en ontwikkeling en implementatie van nieuwe energietechnologieën; 25. is van mening dat een modern EU-breed elektriciteitsnet van doorslaggevend belang zal zijn voor de realisering van de op 20% vastgestelde ontwikkelingsdoelstelling voor hernieuwbare energie; verzoekt de Commissie daarom een adequaat stelsel van stimulansen uit te werken voor investeringen in energiecentrales in bepaalde regio's, zodat een optimaal economisch effect kan worden verkregen en ondoelmatige investeringen in netwerken worden vermeden; wijst er in dit verband op dat er een overkoepelende strategie moet worden uitgewerkt voor het energiesysteem in zijn totaliteit, van producent tot consument; 26. verzoekt de Commissie een strategie voor te stellen ter verbetering van de efficiency op de warmtemarkt met het oog op de ondersteuning van efficiënte lokale infrastructuren, zoals stadsverwarming en -koeling, die bevorderlijk zijn voor de ontwikkeling van geïntegreerde oplossingen op het gebied van verwarming, koeling en elektriciteitsopwekking op basis van warmtekrachtkoppeling en een doelmatig gebruik van duurzame energiebronnen; 27. is van mening dat innovatieve financiële instrumenten (zoals verstrekking van risicodelingsfaciliteiten en leningprogramma's door overheidsbanken) een belangrijk hulpmiddel kunnen zijn voor de ondersteuning van investeringen in energie-infrastructuur, energie-efficiëntie, hernieuwbare energieprojecten en onderzoek en ontwikkeling van nieuwe energietechnologieën met als doel de overschakeling op een duurzame economie te ondersteunen; dringt er derhalve bij de Commissie op aan traditionele subsidies steeds meer met dergelijke voorzieningen aan te vullen of daardoor te vervangen en ook de lidstaten te stimuleren om dergelijke innovatieve financiële instrumenten te gebruiken; vestigt in dat verband de aandacht op de positieve ervaringen die zijn opgedaan met andere soortgelijke instrumenten; spreekt zijn krachtige steun uit voor het voorstel om bij wijze van leninggarantie EU-begrotingsmiddelen in te zetten ter aanmoediging van particuliere en overheidsinvesteringen; 28. is van mening dat de EU het fiscale accent meer moet gaan verleggen naar activiteiten die schadelijk zijn voor het milieu, zoals door de Commissie met nadruk wordt bepleit in de EU-strategie voor 2020; spoort de Commissie ertoe aan de energiebelastingrichtlijn dienovereenkomstig te herzien; 29. acht het van essentieel belang dat de financiering van energie-investeringen zich voortaan concentreert op projecten die een zo groot mogelijk aantal nieuwe banen creëren; 30. onderstreept dat enige steun van de Unie voor belangrijke infrastructuurinvesteringen in bepaalde lidstaten nodig kan zijn – o.a. in elektriciteits- en andere voorzieningsnetwerken, in het bijzonder om de energievoorziening veilig te stellen en de klimaat- en milieudoelstellingen te kunnen verwezenlijken – indien de markt alléén deze niet kan fourneren; 31. onderstreept dat marktintegratie noopt tot een betere benutting van bestaande functionele netwerken op basis van geharmoniseerde marktregelingen over de grenzen heen, en tot de ontwikkeling van gemeenschappelijke Europese regelingen voor het beheer van interconnecties; 32. wijst erop dat het de verantwoordelijkheid van het ACER is om ervoor te zorgen dat de programmering van elektriciteitsnetwerken door de lidstaten spoort met het tienjarenplan voor netwerkontwikkeling; 33. onderstreept dat veel nieuwe lidstaten bijzonder kwetsbaar zijn voor onderbreking van hun externe energievoorziening, en bijzondere steun van de Unie nodig hebben om zich verzekerd te weten van een stabiele energievoorziening; 34. is ingenomen met de oprichting van een speciale taskforce voor slimme netwerken bij de Commissie en beveelt de taskforce aan rekening te houden met de standpunten van alle belanghebbenden; verzoekt de Commissie regelmatig aan het Parlement verslag uit te brengen over de voortgang van de werkzaamheden van de taskforce; wijst er met nadruk op dat de Commissie op basis van de conclusies van de taskforce moet zorgen voor een geschikt regelgevingskader op EU-niveau voor slimme netwerken, dat voorziet in adequate stimulansen voor netwerkexploitanten om te investeren in operationele efficiency en waarbij EU-brede gemeenschappelijke normen worden vastgesteld voor de ontwikkeling van slimme netwerken, zodat de overgang naar een duurzame economie wordt vergemakkelijkt; spreekt voorts zijn steun uit voor het opzetten van proefprojecten voor innovatieve communicatie-, automatiserings- en netwerkcontroletechnologieën; verwijst tevens naar de bepalingen inzake intelligente meters in de Richtlijnen 2009/72/EG en 2009/73/EG; 35. ondersteunt tevens proefprojecten voor de algemene invoering van intelligente meters – bijvoorbeeld in het kader van het SET-Plan-initiatief „slimme steden” – met dien verstande dat consumenten en gebruikers met een laag inkomen moeten worden beschermd en dat de privacy moet zijn gegarandeerd; 36. verzoekt de Commissie voor eind 2011 met een analyse te komen van de toekomstige ontwikkeling van mondiale en EU-gasmarkten, waarin ook aandacht moet worden besteed aan de gevolgen van reeds geplande gasinfrastructuurprojecten (zoals de projecten in het kader van de zuidelijke corridor), nieuwe LNG-terminals, de gevolgen van schaliegaswinning voor de gasmarkt in de VS (vooral wat betreft de importbehoefte aan LNG), en de gevolgen van eventuele schaliegasontwikkelingen in de EU voor de toekomstige continuïteit van de gasvoorziening en voor de prijzen; is van mening dat de beoogde analyse de huidige stand van de infrastructuurontwikkeling en de CO2-doelstellingen van de EU voor 2020 moet weerspiegelen en deze als uitgangspunt moet nemen; onderstreept dat alle belanghebbende partijen hierbij moeten worden geraadpleegd; Een betere benutting van het potentieel van de EU op het gebied van energie-efficiency en duurzame energiewinning 37. is van mening dat energie-efficiëntie en energiebesparing, ongeacht het te voeren beleid, moeten uitgroeien tot de voornaamste prioriteiten op dit gebied, aangezien zij een kosteneffectieve manier zijn om de energiebehoeften van de EU te drukken, banen te helpen scheppen, het economisch concurrentievermogen te versterken en de stijging van energietarieven en energierekeningen tegen te gaan, zodat energiearmoede kan worden bestreden; verzoekt de Commissie en de lidstaten energie-efficiëntie bovenaan op de EU-agenda te plaatsten, en pleit voor betere implementatie van de bestaande wetgeving en voor de tijdige vaststelling door de Commissie van een ambitieus actieplan voor energie-efficiëntie; is dan ook van mening dat dit plan moet worden uitgevoerd op een manier die recht doet aan de inspanningen die in sommige lidstaten reeds zijn geleverd; 38. is verheugd over de herziening van het actieplan voor energie-efficiëntie; roept de Commissie ertoe op daarbij rekening te houden met het standpunt van het Parlement; 39. onderstreept dat ICT een hoofdrol kan en moet spelen bij de bevordering van een verantwoord energieverbruik in huishoudens en vervoer, en bij energieopwekking en industriële productie; is van mening dat intelligente meters, efficiënte verlichting, cloud computing en gedistribueerde software het potentieel hebben om de energiegebruikspatronen te transformeren; 40. is van mening dat energie-efficiëntie en energiebesparing zich ook moeten richten op de gehele energievoorzienings- en energievraagketen, met inbegrip van transformatie, transmissie, distributie en levering, alsook op het industriële, huishoudelijke en transportverbruik; 41. steunt de ontwikkeling van een goed functionerende markt voor energiediensten en de invoering van aanvullende marktmechanismen ter verbetering van de energie-efficiency, als een manier om de concurrentiepositie van de EU-economie te stimuleren; 42. is bovendien van mening dat er sterker moet worden gelet op de energieprestatie van energieverbruikende producten; spoort de Commissie ertoe aan de richtlijn ecologisch ontwerp volledig en op meer producten toe te passen en een dynamisch model voor de vaststelling van normen te hanteren om te waarborgen dat er ambitieuze doelstellingen worden aangehouden die regelmatig worden bijgesteld; 43. verzoekt de Commissie met een evaluatie te komen van de uitvoering van de bestaande wetgeving; is van mening dat de Commissie zich er in het Actieplan voor energie-efficiëntie toe moet engageren om, als uit deze evaluatie blijkt dat de uitvoering van de energie-efficiëntiestrategie in haar totaliteit te wensen overlaat en de EU bijgevolg volgens de berekeningen haar doelstelling voor 2020 niet zal halen, bijkomende EU-maatregelen voor de lidstaten voor te stellen, bijvoorbeeld in de vorm van individuele energie-efficiëntiedoelstellingen die neerkomen op ten minste 20% energiebesparing op EU-niveau, conform de kerndoelen van de EU voor 2020 en onder inachtneming van de relatieve startposities en nationale omstandigheden, en ervan uitgaande dat de nationale actieplannen voor energie-efficiëntie van de respectieve lidstaten vooraf worden geaccepteerd; is van mening dat moet zijn aangetoond dat dergelijke aanvullende maatregelen noodzakelijk, billijk en meetbaar zijn, en dat zij metterdaad direct van invloed zijn op de implementatie van de nationale plannen voor energie-efficiëntie; verzoekt de Commissie en de lidstaten het eens te worden over een gemeenschappelijke methodiek voor het meten van de nationale energie-efficiëntiedoelstellingen en tevens voor het toezicht op de vooruitgang bij het verwezenlijken van deze doelstellingen; 44. is voorstander van een gedecentraliseerde benadering op meerdere bestuursniveaus van het energiebeleid en van energie-efficiëntie, zoals het Convenant van burgemeesters en het „slimme steden”-initiatief; onderstreept de noodzaak van geloofwaardige financieringsformules, alsook de behoefte aan bottom-up-initiatieven en aan betrokkenheid van steden en regio's; benadrukt dat afstemming van het cohesiebeleid en van het gebruik van de cohesiefondsen op de EU-strategie voor 2020 een ideale methode zou zijn om slimme en duurzame groei in de lidstaten en regio's te kunnen verwezenlijken; 45. is van mening dat Europa ten opzichte van zijn internationale partners achterop raakt bij het ontwikkelen van het volledige potentieel aan mogelijkheden dat wordt geboden door bio-energetische technologieën; spoort de Commissie en de lidstaten ertoe aan een sectoroverschrijdend beleid inzake biomassa te ontwikkelen met het oog op de totstandbrenging van een duurzame markt voor biomassa uit landbouwproducten, agrarisch afval en bosbouw, en daarmee een toename van emissies en verlies aan biodiversiteit te helpen voorkomen; is zich ervan bewust dat er inmiddels ook duurzame technologie van de tweede generatie beschikbaar is; verzoekt de Commissie hiervoor een beleidskader voor te stellen en spreekt zijn steun uit voor intensiever gebruik van duurzame biobrandstoffen van de tweede generatie in Europa; 46. verzoekt de Commissie een analyse op te maken van de respectieve door de lidstaten gepresenteerde nationale actieplannen voor duurzame energie; verzoekt de Commissie waar nodig stappen te ondernemen om bepaalde lidstaten bij de verbetering van hun plannen bij te staan, en van al haar bevoegdheden gebruik te maken om te waarborgen dat de lidstaten voldoen aan hun wettelijke verplichting tot het halen van hun nationale streefcijfers; wijst met name op de in de richtlijn gedefinieerde samenwerkingsmechanismen die de lidstaten in staat moeten stellen hun streefcijfers te halen; verzoekt de Commissie voorts een platform voor samenwerking tussen de bevoegde nationale instanties te creëren om de uitwisseling van informatie en de inventarisatie van optimale praktijken voor duurzame energiebronnen te faciliteren; 47. onderkent de belangrijke rol van pompaccumulatiecentrales als een efficiënte, betrouwbare en milieuvriendelijke energiebron voor ondersteunende en balanceringsdiensten; 48. is van mening dat de in de richtlijn hernieuwbare energiebronnen omschreven flexibiliteitsmechanismen moeten worden toegepast om effectief gebruik te kunnen maken van duurzame energie, en dat de netaansluitingsvoorwaarden moeten worden geharmoniseerd om te waarborgen dat duurzame energie overal even winstgevend is (waarbij bv. kan worden gedacht aan in het netwerktarief verrekende betaling van netaansluitingskosten); is van oordeel dat op middellange termijn regionale marktgroepen voor hernieuwbare energie kunnen worden gecreëerd; 49. pleit ervoor de inzet van hernieuwbare energiebronnen binnen de EU efficiënter te maken door op langere termijn toe te werken naar een systeem van EU-brede stimuleringsregelingen voor hernieuwbare energiebronnen, zodat in die delen van de EU waar zij het meest doeltreffend zijn specifieke vormen van duurzame energie kunnen worden ontwikkeld, waardoor de kosten voor de bevordering daarvan kunnen worden gedrukt en efficiënte allocatie van middelen kan worden gegarandeerd; is van oordeel dat hernieuwbare energie op lange termijn onderdeel moet uitmaken van een goed functionerende en geïntegreerde interne energiemarkt van de EU; 50. is van mening dat er een strategie voor de middellange termijn moet worden ontwikkeld om oplossingen te vinden voor de voornaamste problemen met betrekking tot de volledige integratie van de markt voor hernieuwbare energiebronnen; onderstreept in dit verband dat eventuele harmonisatie goed moet worden voorbereid om verstoring van bestaande nationale markten te vermijden; is van mening dat een goed functionerende, distorsievrije interne energiemarkt die onder billijke concurrentievoorwaarden kan opereren onontbeerlijk is om een geharmoniseerde steunregeling te kunnen hanteren; is van mening dat voor alle toekomstige beleidsmaatregelen moet worden uitgegaan van dergelijke steunmechanismen, waarvan moet zijn aangetoond dat zij effectief voldoen aan de te verwezenlijken doelstellingen en dat zij tegelijkertijd garant staan voor een brede geografische en technologische verscheidenheid en kunnen rekenen op het vertrouwen van investeerders; 51. verzoekt de Commissie en de lidstaten in hun nationale actieplannen voor energie-efficiëntie financiële en fiscale instrumenten in te bouwen (met name voor verbeteringen aan gebouwen) en energie-efficiëntie en energie-infrastructuur te beschouwen als een prioriteit voor het toekomstige meerjarige financieel kader; is van mening dat een intelligent gebruik van de beschikbare middelen – zoals groene infrastructuurbanken om particulier kapitaal te mobiliseren en gemakkelijke en gerichte toegang tot EU-fondsen – van cruciaal belang is om de hefboomwerking van EU-middelen te vergroten met het oog op de verbetering van de energie-efficiëntie; De continuïteit van de energievoorziening waarborgen 52. is van oordeel dat de Commissie er in samenwerking met de EDEO voor moet zorgen dat de Unie op het gebied van extern energiebeleid met één stem spreekt; is voorts van mening dat de EU haar nieuwe bevoegdheden zou moeten gebruiken om actief op zoek te gaan naar mogelijkheden voor nauwere samenwerking met derde landen om de klimaatverandering te temperen en het milieu beter te beschermen; 53. is van mening dat de EU erop moet toezien dat haar energiebeleid een krachtige en consistente internationale dimensie krijgt, en dat zij de energieproblematiek in haar externe beleid en optreden moet integreren; is van mening dat de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid het energiebeleid van de EU diplomatiek krachtig moet ondersteunen teneinde de continuïteit van de energievoorziening beter veilig te stellen; 54. is van mening dat op korte en middellange termijn prioriteit moet worden gegeven aan de ontwikkeling van strategische energie-infrastructuur en de verruiming van de betrekkingen met centrale leveranciers en doorvoerlanden; is daarnaast echter van mening dat de meest effectieve en duurzame oplossing erin bestaat op lange termijn te streven naar energie-efficiëntie en toepassing van energiebesparende maatregelen en het gebruik van inheemse duurzame energiebronnen; 55. is van oordeel dat voor alle pijpleidingen uit derde landen en andere energienetwerken die het grondgebied van de Europese Unie binnenkomen transparante intergouvernementele overeenkomsten moeten worden gesloten en dat zij onder de regels van de interne markt moeten vallen, met name ook de regelingen inzake markttoegang voor derden, bestemmingsclausules, toezicht op de naleving van allocatieregels en de omgang met kraptesituaties, de duur van contracten en afnameverplichtingsclausules; verzoekt de Commissie erop toe te zien dat bij bestaande of nog te sluiten akkoorden inzake pijpleidingen en commerciële overeenkomsten de Europese regelgeving op energiegebied wordt nageleefd en zo nodig actie te ondernemen; 56. is van mening dat de EU zich moet houden aan de letter van de wet en deze moet handhaven in een geest van energiesolidariteit en eerbiediging van de mededingings- en internemarktregels, en niet moet wijken voor de gevestigde belangen van individuele Europese landen, vooral niet voor die van landen welke aardgas naar de Europese markt exporteren; 57. dringt aan op verdere uitbreiding van het lidmaatschap van het Verdrag tot oprichting van de Energiegemeenschap met meer aan de EU grenzende landen, met name landen die deel uitmaken van het Oostelijk Partnerschap; onderstreept dat de Commissie moet toezien op de tijdige en strikte toepassing en handhaving van energieregelgeving van de EU door de lidstaten van het energiegemeenschapsverdrag, en wel door de beschikbaarheid van EU-middelen afhankelijk te stellen van de naleving van de uit het Verdrag voortvloeiende verplichtingen; 58. is van oordeel dat het energiehoofdstuk dat is vervat in iedere overeenkomst voor politieke en technologische samenwerking met naburige landen concreter moet worden ingevuld, met name door meer gewicht toe te kennen aan programma's voor energie-efficiency en aan de voorschriften voor de interne markt; is van mening dat de Raad de Commissie een onderhandelingsmandaat moet verstrekken om bestaande memoranda van overeenstemming over energievraagstukken om te zetten in juridisch bindende teksten; wijst erop dat bij alle energiedialogen de eerbiediging van de mensenrechten en de inachtneming van de sociale dimensie moeten worden betrokken; 59. roept de Commissie ertoe op er door middel van handelsovereenkomsten voor te zorgen dat er meer werk wordt gemaakt van de invoering van met de EU-regelgeving compatibele voorschriften op het gebied van veiligheid en energie-efficiëntie voor de opwekking, de transmissie, de doorvoer, de opslag en de verwerking/raffinage van ingevoerde en uitgevoerde energieproducten, en om op WTO-niveau mondiale normen voor te stellen ter bevordering van open en billijke handel in veilige en hernieuwbare energiebronnen en in nieuwe innovatieve energietechnologieën; 60. verheugt zich erover dat Rusland opnieuw deelneemt aan de bijeenkomsten van de Conferentie over het Energiehandvest; verzoekt de Commissie te trachten het Verdrag inzake het Energiehandvest tot meer landen uit te breiden en zich in het kader van de Conferentie over het Energiehandvest in te zetten voor een middels onderhandelingen te treffen schikking die moet resulteren in volledige aanvaarding van de beginselen van het Energiehandvest en de bijbehorende protocollen door Rusland; benadrukt evenwel dat elke getroffen overeenkomst volledig in overeenstemming moet zijn met de EU-voorschriften voor de interne energiemarkt; onderstreept dat energie een centraal thema moet zijn in de overeenkomst die in aansluiting op de Partnerschaps- en Samenwerkingsovereenkomst met Rusland wordt gesloten en dat deze nieuwe overeenkomst als leidraad en grondslag moet fungeren voor duurzame en consistente betrekkingen tussen individuele lidstaten en Rusland; 61. verzoekt de Commissie en de Raad nauw met de NAVO samen te werken om de strategieën van de Unie en de NAVO inzake energiezekerheid goed op elkaar te laten aansluiten; 62. verzoekt de Commissie erop toe te zien dat de verordening inzake de veiligstelling van de aardgasvoorziening na de inwerkingtreding ervan volledig wordt toegepast; 63. verzoekt de Commissie en de bij het project betrokken lidstaten door te gaan met de bouw van de zuidelijke gascorridor van de EU, en met name de aanleg van de Nabucco-pijpleiding, die zeer bevorderlijk zou kunnen zijn voor de continuïteit van de gasvoorziening in de Europese Unie; verzoekt de Commissie aan het Europees Parlement en de Europese Raad verslag uit te brengen over de in dit verband ondernomen stappen; 64. dringt aan op de totstandbrenging van een speciale energiedialoog met de landen rond de Kaspische Zee en is ingenomen met de werkzaamheden in het kader van de Kaspische ontwikkelingssamenwerking; ondersteunt in dit verband de dialoog over de EU-strategie voor het Zwarte-Zeegebied en onderstreept het belang van alle energievraagstukken in de dialoog tussen de EU en de landen in deze regio; 65. roept de Commissie en de lidstaten in het kader van het mediterraan plan voor zonne-energie op tot bevordering van de initiatieven DESERTEC en TRANSGREEN met het oog op de verbetering van de continuïteit van de energievoorziening en ten behoeve van de ontwikkeling van de betrokken landen door ondersteuning van zonne-energiecentrales en andere duurzame energietechnologieën in de Noord-Afrikaanse regio en van de aansluiting daarvan op het Europese net, voor zover zulks economisch haalbaar blijkt en geen afbreuk doet aan de ETS-regeling van de EU; is van mening dat de samenwerkingsinstrumenten waarin de richtlijn inzake de invoer van duurzame energie uit derde landen optimaal moeten worden benut; 66. herinnert eraan dat het de verantwoordelijkheid van de lidstaten is om te beslissen over hun specifieke energiemix, waarbij als doel moet vooropstaan koolstofemissies en de afhankelijkheid van aan prijsschommelingen onderhevige brandstoffen te verminderen; wijst erop dat de lidstaten en de Commissie erop moeten toezien dat de strengste veiligheidsnormen worden toegepast in nieuwe en bestaande kerncentrales, zowel binnen als buiten de Unie; 67. is van mening dat het onderzoek naar kernfusie als energiebron voor de toekomst moet blijven doorgaan onder inachtneming van de begrotingsbeginselen; 68. is met betrekking tot de lidstaten die kernenergie hebben gekozen als onderdeel van hun energiemix van mening dat het zinvol zou zijn op EU-niveau minimumnormen vast te stellen voor vergunningafgifte en ontwerpcertificatie voor nieuwe kerncentrales teneinde de hoogst mogelijke graad van veiligheid voor deze technologie te kunnen waarborgen; is van mening dat bij projecten voor de bouw van nieuwe kerncentrales altijd de best beschikbare technologie moet worden gebruikt; dringt aan op aanvullende EU-maatregelen om de introductie van normen voor het duurzaam beheer van radioactief afval aan te moedigen; 69. stimuleert en ondersteunt de bouw van LNG-terminals en -verbindingen, met name in landen die het meest kwetsbaar zijn voor verstoring van hun gasvoorziening, met dien verstande dat daarvoor een kosten-batenanalyse moet worden opgemaakt en op voorwaarde dat er geen sprake is van verstoring van de mededinging of van discriminatie; benadrukt het belang van een verdere uitbreiding van de Europese LNG-vloot, waardoor de energievoorziening van de EU beter kan worden gewaarborgd; is wat dat betreft ingenomen met het voorstel van de Commissie voor nauwere samenwerking op energiegebied met de landen in de Golf en in het Midden-Oosten; 70. is van mening dat een aantal plattelandsgebieden in Europa op het gebied van energievoorziening specifieke behoeften hebben en verzoekt de lidstaten daarom met deze behoeften rekening te houden, met name door het opruimen van hinderpalen in de vorm van o.a. fiscale belemmeringen voor plaatselijke energieproductie, bv. in de vorm van micro-warmtekrachtkoppeling; 71. is van mening dat de strategie tot beperking van het steenkoolgebruik in de lidstaten van de EU het ontstaan van monopolieposities voor de invoer van gas niet in de hand mag werken; aan de beperking van het steenkoolgebruik in de energiesector moet als voorwaarde worden verbonden dat de gasvoorziening van de lidstaten daadwerkelijk moet worden gediversifieerd om versterking van grondstoffenmonopolies te voorkomen; Bevordering van onderzoek, ontwikkeling en innovatie op energiegebied 72. dringt aan op nauwgezet toezicht op en implementatie van het SET-plan en op de inventarisatie van belemmeringen die het mobiliseren van overheids- en particuliere investeringen in de weg staan; constateert met voldoening dat er de laatste tijd veel vooruitgang is geboekt bij de lancering van de eerste vier Europese industriële initiatieven (EII) en van de gezamenlijke onderzoeksinitiatieven; dringt erop aan dat er zo spoedig mogelijk werk wordt gemaakt van de overige initiatieven en roept de Raad ertoe op de daarvoor benodigde middelen te deblokkeren; verzoekt de Commissie de betrokken belanghebbenden te voorzien van transparante informatie over de financieringsopties voor initiatieven in het kader van het SET-plan; 73. uit zijn voldoening over de vooruitgang die is geboekt bij de vaststelling van de gezamenlijke technologie-initiatieven; verzoekt de Commissie in het kader van het SET-plan nieuwe, aanvullende Europese industriële initiatieven (EII) voor te stellen om gebruik te kunnen maken van het grote potentieel van andere duurzame technologieën zoals geothermische en zonne-energie, waterkracht en oceaanenergie, en daarbij ook de bestaande duurzame verwarmings- en koelingssystemen te betrekken; wijst erop dat via de EU-begroting de nodige middelen beschikbaar moeten worden gesteld om deze initiatieven te financieren; 74. steunt de ontwikkeling van kostenefficiënte nieuwe technologieën voor het prognosticeren van variaties in de energieproductie, de beheersing van de vraag, de transmissie en opslag van elektriciteit (inclusief het gebruik van waterstof- en andere brandstofcellen), die het mogelijk zou moeten maken de totale basisvraag te vergroten en de flexibiliteit te verbeteren via een systeem met intensieve gebruikmaking van duurzame energiebronnen en elektrische voertuigen; 75. wijst op het belang van goed opgeleide en vakkundige werknemers in de gas- en elektriciteitssector; verzoekt de Commissie daarom, in overleg met de betrokken sociale partners te bekijken hoe beroepsonderwijs en –opleiding kunnen worden aangepakt en bevorderd; 76. wijst er met nadruk op dat Europa het voortouw moet nemen bij de ontwikkeling van energiegerelateerde internettechnologieën en koolstofarme ICT-toepassingen; is van mening dat intensievere ondersteuning van innovatie in ieder geval gepaard dient te gaan met een vermindering van de administratieve rompslomp waarmee aanvragers te maken krijgen; dringt er bij de Commissie op aan bureaucratische rompslomp uit de weg te ruimen door reorganisatie van de kaderprogrammaprocedures; 77. dringt bij de Commissie aan op bevordering en ondersteuning van in milieuopzicht verantwoorde EU-proefprojecten voor de exploitatie van niet-conventionele interne energiebronnen; verzoekt de Commissie de lidstaten te steunen bij de uitvoering van geologische expertises ter bepaling van de aanwezige schaliegasreserves in de Unie en ter analysering en beoordeling van de economische en ecologische exploiteerbaarheid van interne schaliegasreserves; dringt erop aan deze informatie ook mee te nemen bij de formulering van eventuele toekomstige langetermijnstrategieën van de Unie; 78. heeft de indruk dat sommige landen zoals China een strategische rol hebben toebedeeld aan de ontwikkeling van een duurzame exportgerichte binnenlandse energie-industrie, en plaatselijke bedrijven met dat doel ook ondersteunen door ze gemakkelijke toegang te verschaffen tot goedkoop kapitaal en goedkope infrastructuur; verzoekt de Commissie een beleidskader vast te stellen om het concurrentievermogen en de aantrekkelijkheid voor investeerders van duurzame Europese energiebedrijven te vergroten; 79. is van mening dat conventionele en niet-conventionele gassen van natuurlijke oorsprong in de overgangsfase naar de totstandbrenging van een duurzame economie in 2050 een noodzakelijke energiebron vormen die een snelle en kostenefficiënte oplossing biedt voor het reduceren van emissies; de ingezette onderzoeks- en ontwikkelingsbudgetten moeten erop gericht zijn deze gassen schoner te maken; 80. steunt nauwere samenwerking tussen de lidstaten en de Commissie om de nodige stimulansen te ontwikkelen voor een duurzame markt voor biomassa, onder inachtneming van de daaraan verbonden aspecten inzake biodiversiteit en voedselproductie; 81. is van mening dat onderzoek en ontwikkeling op het gebied van energietechnologische innovatie een centrale prioriteit moeten vormen voor het nieuwe Achtste Kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling, waarbij speciaal de nadruk moet liggen op nieuwe, schone, duurzame en efficiënte energietechnologieën; dringt er bij de lidstaten en de Commissie op aan in de komende begroting en in het volgende meerjarig financieel kader aan dit beleidsterrein prioriteit te geven; wijst erop dat in de gevolgde toewijzingsmethoden de verschillen in capaciteit tussen de lidstaten op het gebied van O&O-werkzaamheden tot uiting moeten komen; 82. verzoekt de Commissie duurzaam vervoer op een zodanige manier in haar energiebeleid te integreren dat ten volle gebruik wordt gemaakt van het potentieel van alle bestaande technologieën, onder andere door vaststelling van een adequaat regelgevingskader en een actieplan voor groene voertuigen, ondersteuning van technologisch onderzoek en technologische ontwikkeling, de opheffing van belemmeringen voor de inzet van nieuwe (brandstof)technologieën, de definitie van gemeenschappelijke standaarden (bijvoorbeeld voor vervoer per spoor en elektrische auto's) en van ambitieuze normen voor fossiele- brandstofmotoren, de instelling van „groene transportcorridors” door Europa en de onderlinge integratie van de verschillende wijzen van vervoer; daarbij moet bijzondere aandacht worden besteed aan elektrische auto's, om ervoor te zorgen dat zij in heel Europa gemakkelijk kunnen worden ingezet en opgeladen, en dat het toenemende gebruik ervan wordt gecombineerd met de ontwikkeling van „intelligente” elektriciteitsnetten en opslagsystemen, hoge niveaus van hernieuwbare energieproductie en de toepassing van warmtekrachtkoppeling; 83. wijst erop dat het onderzoek in de energiesector niet alleen moet bijdragen aan een vermindering van de uitstoot van broeikasgassen en handhaving van de continuïteit van de energievoorziening, maar ook aan de versteviging van de concurrentiepositie van het Europese bedrijfsleven; is in dit verband van mening dat de normalisatieactiviteiten op het gebied van nieuwe technologieën in de energiesector, zoals elektrisch aangedreven voertuigen, waarbij strategische partners van de EU (zoals China, Japan, India, Rusland en de VS) zijn betrokken, van vitaal belang zijn om te kunnen waarborgen is dat Europese innovaties op de internationale markt gretig aftrek vinden; spoort de EU en haar internationale handelspartners er met het oog op de efficiënte en effectieve overdracht van technologie toe aan, te streven naar openstelling van de handelsmarkten in duurzame technologieën, waarbij op lange termijn de invoering van nultarieven voor de import van groene technologie als doelstelling moet worden gehanteerd; 84. is van mening dat het energiegebruik doelmatig kan worden beperkt door onderzoek te verrichten naar vervangers voor conventionele grondstoffen en bouwmaterialen die met minder energie kunnen worden geproduceerd; Het voordeel van burger en consument als kernpunt van het EU-beleid 85. onderstreept het belang van intelligente meters als middel om consumenten te helpen hun energieverbruik tijdens piekuren beter in beeld te houden en hun energie-efficiëntie binnenshuis te verbeteren; is van mening dat het gebruik van slimme meters en het opzetten van energieprojecten in het algemeen nopen tot de invoering van bewustmakingscampagnes en educatieve programma's omtrent energie-efficiëntie, teneinde de voordelen daarvan uit te leggen aan het publiek; onderstreept dat het voor de succesvolle inzet van slimme meters van cruciaal belang is dat het publiek over de voordelen daarvan wordt geïnformeerd; wijst erop dat het Europees Parlement er als beleidsdoelstelling op heeft aangedrongen dat de helft van alle woningen in Europa tegen 2015 wordt uitgerust met slimme meters en dat de lidstaten ertoe worden verplicht te garanderen dat tegen 2020 ten minste 80% van de consumenten zijn uitgerust met intelligente meetsystemen (10) ; 86. is van mening dat goed voorgelichte consumenten en burgers de markt kunnen beïnvloeden door bewuste keuzes te maken; spreekt zijn waardering uit voor initiatieven zoals dat van het Europees forum voor kernenergie (ENEF), waarin een grote verscheidenheid van belanghebbenden zaken van gemeenschappelijk belang kunnen bespreken; 87. is van mening dat thermische opwaardering van gebouwen en de materiële en energierecycling van stedelijk en industrieel afval de consument aanzienlijke voordelen zouden kunnen opleveren; 88. steunt initiatieven om personele aanpassingen als gevolg van de overschakeling op een koolstofarme energiemix te faciliteren; 89. verzoekt de Commissie toe te zien op en aan het Parlement verslag uit te brengen over de implementatie van het derde internemarktpakket wat betreft nationale maatregelen ter voorkoming van „energiearmoede”, en herinnert de lidstaten aan hun verplichtingen uit hoofde van de bestaande wettelijke voorschriften; 90. pleit voor invoering van de strengst mogelijke veiligheidsnormen voor alle energiebronnen, onder meer door middel van programma's voor samenwerking tussen de lidstaten, ten einde de bij het publiek bestaande twijfels weg te nemen en een betere publieksacceptatie te bevorderen; dringt tegelijkertijd aan op vergroting van het publieke bewustzijn omtrent het belang van een adequate elektriciteitsvoorziening en de noodzaak van nieuwe infrastructuur voor energieopwekking en –transmissie; steunt het opzetten van campagnes om de consument beter te doordringen van de energiebesparingsmogelijkheden die hem in het dagelijkse leven ter beschikking staan en van de bestaande voorzieningen zoals energieadviesdiensten, om zo een gedragswijziging te bewerkstelligen; 91. stelt vast dat het aantal consumenten dat jaarlijks naar andere mogelijkheden overstapt per lidstaat schommelt tussen de 0 en 20%; wijst erop dat de problemen die een effectieve vergelijking van de aanbiedingen op de markt in de weg staan en het gebrek aan informatie omschakeling op alternatieven en daadwerkelijke concurrentie op de kleinverbruikersmarkt belemmeren; wijst er nogmaals op dat de nationale regelgevingsinstanties er uit hoofde van het derde energiemaatregelenpakket toe verplicht zijn erop toe te zien dat de in de richtlijnen opgenomen maatregelen ter bescherming van de consument doelmatig zijn en effectief worden gehandhaafd; 92. herinnert de energiesector aan zijn verplichtingen uit hoofde van het derde energiepakket ten aanzien van de invoering van duidelijke en begrijpelijke energiefacturen; is van mening dat de factuurmodellen van het Energieforum voor de burger van de Commissie de voor energiefacturen voorgeschreven minimuminformatie dienen te bevatten en moeten worden gebruikt als basis voor transparante energiefacturen in de gehele Unie; 93. moedigt, om verwezenlijking van de langetermijndoelen gemakkelijker en economischer te maken, de Commissie en de lidstaten aan ernstig te overwegen over te stappen op het streefcijfer van 30% CO2-beperking in 2020, om ervoor te zorgen dat de ETS-markt werkt als katalysator voor investeringen in schonere productieprocessen en schonere energiebronnen; 94. wijst er nogmaals op dat het nieuwe energiebeleid vermindering van de broeikasgasemissies van de EU met 80 tot 95% in 2050 als langetermijndoelstelling moet ondersteunen; 95. dringt er wat dat betreft bij de Commissie op aan langetermijnanalyses op te stellen, ook ter beoordeling van vraag en aanbod, alsmede van de reële risico's en kosten die zijn verbonden aan verstoringen van de energievoorziening, afgezet tegen de bestaande opslagcapaciteit, de leveringsdiversiteit en de kosten die daarmee samenhangen; deze analyses moeten zich ook uitstrekken tot de strategische en energiebeleidsontwikkelingen in de EU op lange termijn en – niet in de laatste plaats – tot de vraag hoe de EU storingen in de energievoorziening kan voorkomen; 96. is, vooruitkijkend naar de top in Cancún, van mening dat de EU het voortouw moet nemen bij de totstandbrenging van een integraal, juridisch bindend en ambitieus akkoord, en daardoor moet laten zien dat zij in staat is met één stem spreken en haar leidende rol gestalte te geven; spoort de Commissie en de lidstaten er in dit verband toe aan zich, als onderdeel van een internationale overeenkomst inzake CO2-reductiedoelstellingen, opnieuw te beraden op hun eerdere voorstel, ten einde de beoogde langetermijndoelstellingen op een eenvoudigere en kostenefficiëntere manier te kunnen verwezenlijken; o o o 97. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de regeringen van de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering (UNFCCC) en het Kyoto-protocol bij het UNFCCC, – gezien de vijftiende Conferentie van de partijen (COP15) bij het UNFCCC en de vijfde Conferentie van de partijen waarin de partijen bij het Kyoto-protocol bijeenkomen (COP/MOP5), die van 7 tot en met 18 december 2009 in Kopenhagen (Denemarken) hebben plaatsgevonden, alsmede het Akkoord van Kopenhagen, – gezien de van 29 november tot en met 10 december 2010 in Cancún (Mexico) te houden zestiende Conferentie van de partijen (COP16) bij het UNFCCC en de zesde Conferentie van de partijen waarin de partijen bij het Kyoto-protocol bijeenkomen (COP/MOP6), – gezien het van december 2008 daterende klimaat- en energiepakket van de EU, – gezien de mededeling van de Commissie ( COM(2010)0265 ) over de analyse van de opties voor een broeikasgasemissiereductie van meer dan 20% en de beoordeling van het risico van koolstoflekkage en de mededeling van de Commissie ( COM(2010)0086 ) over het internationale klimaatbeleid na Kopenhagen: De wereldwijde actie tegen klimaatverandering moet onmiddellijk nieuw leven worden ingeblazen, – gezien Richtlijn 2008/101/EG van het Europees Parlement en de Raad van 19 november 2008 tot wijziging van Richtlijn 2003/87/EG teneinde ook luchtvaartactiviteiten op te nemen in de regeling voor de handel in broeikasgasemissierechten binnen de Gemeenschap (1) , – gezien de gemeenschappelijke verklaring van 20 december 2005 van de Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen der lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, het Europees Parlement en de Commissie betreffende het ontwikkelingsbeleid van de Europese Unie: „De Europese Consensus”, en met name de punten 22, 38, 75, 76 en 105 daarvan (2) , – gezien de conclusies van de Raad van de EU van 17 november 2009 en onder verwijzing naar zijn resolutie van 18 mei 2010 over de samenhang van het EU-ontwikkelingsbeleid en het concept „officiële ontwikkelingshulp plus” (3) , – gezien de Millenniumverklaring van de Verenigde Naties van 8 september 2000 waarin de millenniumontwikkelingsdoelstellingen (MOD's) worden uiteengezet die de internationale gemeenschap gezamenlijk heeft vastgesteld met het oog op de uitbanning van armoede, – onder verwijzing naar zijn vorige resoluties over de klimaatverandering, met name die van 4 februari 2009 over 2050: De toekomst begint vandaag - Aanbevelingen voor het toekomstig geïntegreerd beleid van de EU inzake klimaatverandering„ (4) en die van 10 februari 2010 over de resultaten van de Conferentie van Kopenhagen over de klimaatverandering (COP15) (5) , – gezien mondelinge vraag …, die overeenkomstig artikel 115 van zijn Reglement is ingediend door de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid, alsmede de verklaringen van de Raad en de Commissie, – gelet op artikel 110, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat de wetenschappelijke bewijzen omtrent klimaatverandering en de effecten daarvan eenduidig zijn, zodat snelle, gecoördineerde en ambitieuze internationale maatregelen een dwingende noodzaak zijn geworden om dit mondiale probleem het hoofd te kunnen bieden, B. overwegende dat de ontwikkelingslanden het minst hebben bijgedragen aan de klimaatverandering, maar het zwaarst worden geconfronteerd met de gevolgen ervan; voorts overwegende dat de klimaatverandering de internationale investeringen voor armoedebestrijding en daarom ook het bereiken van de millenniumdoelstellingen in gevaar brengt, C. overwegende dat het vertrouwen in de internationale onderhandelingen over klimaatverandering moet worden hersteld na het teleurstellende resultaat van de klimaatconferentie van Kopenhagen, D. overwegende dat de ontwikkelde, de opkomende en de ontwikkelingslanden, die verantwoordelijk zijn voor ruim 80% van de mondiale uitstoot van broeikasgassen, in het kader van het akkoord van Kopenhagen hebben toegezegd hun emissies te zullen verminderen, E. overwegende dat deze verbintenissen of toezeggingen niet zullen volstaan om te kunnen voldoen aan de algehele doelstelling, namelijk het beperken van de verhoging van de totale mondiale gemiddelde jaarlijkse oppervlaktetemperatuur tot 2º C (de zgn. „2°C-doelstelling”), F. overwegende dat deze toezeggingen niet zijn gedaan in het kader van een systeem dat voorziet in juridische maatregelen om de naleving daarvan af te dwingen of in een voldoende mate van „meting, rapportage en verificatie”, G. overwegende dat het niet halen van de doelstelling van 2°C enorme ecologische en economische kosten met zich meebrengt; zo wordt tot 40% van de soorten met uitsterven bedreigd, raken miljoenen mensen ontheemd door de stijging van de zeespiegel en komen extreme weersomstandigheden steeds vaker voor, loopt de opbrengst van de oogsten terug, stijgen de voedselprijzen en daalt de wereldwijde economische productie met tenminste 3%, H. overwegende dat in een officieel rapport (6) wordt weerlegd dat het Internationaal Panel inzake klimaatverandering (IPPC) fouten heeft gemaakt die de belangrijkste conclusie van het rapport van 2007 over mogelijke toekomstige regionale gevolgen van klimaatverandering ondergraven, I. overwegende dat volgens ramingen van het IPCC 20% van de uitstoot van broeikasgassen toe te schrijven is aan ontbossing en andere vormen van landgebruik, J. overwegende dat het een van de hoofddoelstellingen van de EU moet zijn duidelijk te maken dat er op wereldschaal behoefte is aan een transformatie op het gebied van technologie en technologische samenwerking ter bespoediging van het tempo van innovatie en ter bewerkstelliging van een schaalvergroting op het gebied van demonstratie en verspreiding, zodat alle landen toegang kunnen krijgen tot betaalbare, duurzame technologieën, hetgeen ook een hogere levensstandaard voor een groter deel van de wereldbevolking mogelijk zou maken, K. overwegende dat de internationale klimaatpartners van de EU sterk de nadruk leggen op energie-efficiëntie en de problemen bij de vaststelling van internationale emissiedoelstellingen en op de economische voordelen van energie-efficiëntiedoelstellingen, Algemene doelstelling voor de COP16 en positie van de EU 1. roept de staatshoofden en regeringsleiders in de hele wereld ertoe op tijdens de onderhandelingen echt politiek leiderschap en politieke bereidheid te tonen en hieraan de hoogste prioriteit te verlenen, betreurt dat er tot dusverre niet meer vooruitgang is geboekt bij de voorbereidingen voor Cancún; 2. benadrukt dat er in Cancún concrete maatregelen moeten worden afgesproken om de weg te effenen voor de sluiting van een integrale overeenkomst voor de periode na 2012 in Zuid-Afrika in 2011, die moet aansluiten bij de nieuwste wetenschappelijke ontwikkelingen en moet stroken met de 2°C-doelstelling; 3. roept de Europese Unie ertoe op om opnieuw een leidende rol te vervullen bij de klimaatonderhandelingen en om actief bij te dragen tot een meer constructieve en transparante klimaatconferentie in Cancún; dringt er daarom bij de Commissie en de lidstaten met klem op aan hun meningsverschillen over landgebruik, veranderingen in landgebruik en bosbouw (LULUCF) en overtollige emissierechten (AAU's) bij te leggen, bij de COP16-onderhandelingen te spreken met één stem en hoge maatstaven aan te leggen, en om hun interne besluitvormingsprocedure zodanig te verbeteren dat zij sneller kunnen inspelen op de ontwikkelingen die zich tijdens de onderhandelingen voordoen, op een strategisch meer verantwoorde manier kunnen opereren, en ontvankelijker kunnen reageren op de wensen van derde landen; 4. onderstreept het belang van een transparant besluitvormingsproces en van informatieverschaffing over de stand van de onderhandelingen, met name tijdens de slotfase van de bijeenkomst op hoog niveau van de COP16, en dringt er bij de Europese Unie op aan haar hoofdonderhandelaar enige marge te laten om op de ontwikkelingen in te spelen; 5. dringt er bij de Europese Unie op aan haar sterke betrokkenheid bij het Protocol van Kyoto in het openbaar en in ondubbelzinnige bewoordingen te bevestigen en de werkzaamheden zowel in het kader van het onderhandelingstraject via de AWG-KP als via de AWG-LCA te blijven voortzetten en actief en constructief te bevorderen, en zich daarbij politiek te laten inspireren door het Akkoord van Kopenhagen; verzoekt de Europese Unie derhalve nog vóór Cancún openlijk te verklaren dat zij bereid is door te gaan met de tweede verbintenisperiode in het kader van het Kyoto-protocol (2013-2020) door vast te houden aan het daarmee overeenkomende streefcijfer, maar erkent dat op de beide trajecten evenveel vooruitgang moet worden geboekt om voor de periode na 2012 een internationaal akkoord te kunnen bereiken dat zou voldoen aan de 2°C-doelstelling; 6. verzoekt de EU en haar lidstaten zich in te stellen op de naleving van het beginsel van „klimaatrechtvaardigheid” na te leven; pleit derhalve voor opneming van een rechtvaardigheidsclausule in toekomstige internationale klimaatonderhandelingen; wijst er met klem op dat sprake zou zijn van een groot onrecht indien wij er niet in slagen de klimaatverandering te beperken, aangezien met name arme mensen in arme landen daarvan het slachtoffer zouden worden; 7. stelt, aangezien de klimaatverandering voor de ontwikkelingslanden uiteenlopende gevolgen heeft, voor de beoogde klimaatmaatregelen en -financiering vooral te concentreren op de voor de klimaatverandering meest kwetsbare landen, die niet beschikken over de capaciteiten om deze het hoofd te bieden; 8. onderstreept weliswaar het bijzonder spoedeisende karakter van de klimaatonderhandelingen, maar wijst er tevens op dat er in Cancún concrete beslissingen moeten worden genomen omtrent financiering (zowel qua omvang als wat betreft financieringsbronnen en beheer) en met name omtrent de mate waarin de financiering aanvullend is met het oog op door te voeren aanpassingen, bosbouw, efficiënt gebruik van hulpbronnen, overdracht van technologie (onder inachtneming van de bestaande beginselen inzake intellectuele-eigendomsrechten), toezicht, rapportage en verificatie, en maakt erop attent dat volledige transparantie en een krachtig politiek engagement voor implementatie van snelstartfinancieringsoperaties moeten worden gegarandeerd; 9. onderstreept dat met betrekking tot het traject voor het Protocol van Kyoto overeenstemming moet worden bereikt over de voorschriften voor landgebruik, verandering in landgebruik en bosbouw, het flexibiliteitsmechanisme en de opneming van nieuwe sectoren en gassen in het protocol; 10. erkent dat overtollige emissierechten (AAU's) en landgebruik, verandering in landgebruik en bosbouw (LULUCF) ten koste kunnen gaan van de milieu- integriteit van het Kyoto-protocol indien daar niet op een verantwoorde manier mee wordt omgegaan, en roept de andere partijen er derhalve toe op zich ook te beraden op eventuele alternatieven; 11. dringt erop aan dat in Cancún overeenstemming wordt bereikt over strenge regels voor landgebruik, verandering in landgebruik en bosbouw (LULUCF) waarbij hogere maatstaven worden gehanteerd voor de in bijlage I genoemde partijen, die erop gericht zijn emissiereducties bij bosbouw en landgebruik op te leveren, die voorschrijven dat de in bijlage I genoemde partijen verantwoordelijk zijn voor eventuele emissiestijgingen bij LULUCF en stroken met de bestaande toezeggingen van de partijen om putten en reservoirs van broeikasgassen in stand te houden en uit te breiden; 12. is van mening dat de EU zich bij haar toekomstige „klimaatdiplomatieke” activiteiten vooral moet concentreren op haar solide politieke engagement jegens derde landen, op maatregelen ter uitwerking van effectieve mechanismen voor internationale samenwerking op het gebied van klimaatverandering, zowel binnen als buiten het UNFCCC, en op samenwerking in de klimaatsfeer met derde landen, ten einde praktische ondersteuning te kunnen verlenen met het oog op een koolstofarme, klimaatbestendige ontwikkeling over de hele wereld; 13. benadrukt dat het behoud van de biodiversiteit en het volgen van een ecosysteemgerichte benadering de meest efficiënte en kosteneffectieve strategieën zijn voor de beperking van en aanpassing aan de klimaatverandering; bevestigt zijn standpunt dat beperking van en aanpassing aan de klimaatverandering niet door louter technologische oplossingen kunnen worden bereikt; Reductieverplichtingen 14. wijst er eens te meer op dat de 2°C-doelstelling volgens wetenschappelijk bewijsmateriaal van de IPCC impliceert dat de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen uiterlijk tegen 2015 zijn hoogtepunt moet hebben bereikt, dat hij tegen 2050 met ten minste 50% moet zijn teruggelopen ten opzichte van 1990 en vervolgens verder moet blijven dalen; 15. dringt er bij alle internationale partners, met inbegrip van de VS en China, op aan met ambitieuzere verplichtingen voor emissiereducties te komen op basis van het principe van „gezamenlijke maar gedifferentieerde verantwoordelijkheid”, zodat alle partijen zich consistent inzetten voor de 2°C-doelstelling; 16. wijst eens te meer op de noodzaak tot vaststelling voor de Europese Unie van een broeikasgasreductiedoelstelling van 30% tegen 2020, ter wille van de toekomstige economische groei van de Europese Unie; 17. is ingenomen met de mededeling van de Commissie en haar analyses omtrent de inspanningen die moeten worden geleverd om een emissiereductie van 30% te bereiken; steunt de in de mededeling verwoorde gedachte dat het – onafhankelijk van het resultaat van de internationale onderhandelingen – in het belang van de EU is om te streven naar een emissiereductiedoelstelling van meer dan 20%, aangezien dit tegelijkertijd zal leiden tot meer groene banen, groei en veiligheid; 18. herinnert eraan dat de jaarlijkse kosten voor de verwezenlijking van een reductiedoelstelling van 20% tegen 2020 door de vermindering van de emissies als gevolg van de recessie met een derde zullen zijn gedaald, namelijk van 70 tot 48 miljard euro, en dat de kosten voor een reductie van 30% thans worden geschat op een bedrag dat 11 miljard euro hoger uitkomt dan de kosten van de oorspronkelijke reductie van 20%, wat neerkomt op een extra kostenpost van minder dan 0,1% van de waarde van de EU-economie; 19. geeft er zich rekenschap van dat de 2°C-doelstelling alleen kan worden bereikt als ook de ontwikkelingslanden als groep, met name de meer geavanceerde onder hen, tegen 2020 een substantiële en kwantificeerbaar lagere doelwaarde – d.w.z. in de orde van grootte van 15 tot 30% onder het bij ongewijzigd beleid te verwachten cijfer – bereiken dan het momenteel voorspelde emissiegroeipercentage en dat dit financiële, technische en technologische ondersteuning en steun voor capaciteitsopbouw van de ontwikkelingslanden vereist; erkent dat voor de verwezenlijking van lagere-temperatuurdoelstellingen meer steun nodig is; 20. benadrukt dat de ontwikkelingslanden het meest onder de gevolgen van de klimaatverandering te lijden zullen hebben en dat het derhalve voor deze landen van vitaal belang is bij te dragen aan de succesvolle totstandkoming van een internationale overeenkomst; verwelkomt de zeer ambitieuze toezeggingen die door bepaalde ontwikkelingslanden zoals Costa Rica en de Malediven en door een aantal opkomende landen zoals Mexico en Brazilië zijn gedaan, en betreurt het dat enkele andere opkomende landen dit voorbeeld niet hebben gevolgd; 21. merkt op dat steden bij de bestrijding van de klimaatverandering in de frontlinie moeten staan, aangezien stedelijke gebieden voor 75% van de koolstofemissies verantwoordelijk zijn; is derhalve ingenomen met de toezegging van de Europese steden die het Convenant van burgemeesters hebben ondertekend; is verheugd over de verbintenis van de steden om klimaatverandering te bestrijden; onderkent de inspanningen die in veel Europese steden op het gebied van vervoer en mobiliteit worden geleverd; benadrukt de noodzaak om op de ingeslagen weg voort te gaan met het zoeken naar milieuvriendelijker alternatieven die de kwaliteit van het bestaan van de burgers verbeteren en tegelijk de noodzakelijke coördinatie garanderen van de inspanningen die worden geleverd op lokaal, regionaal, nationaal, Europees en mondiaal overheidsniveau; Financiering 22. brengt in herinnering dat de ontwikkelde landen bij het Akkoord van Kopenhagen hebben toegezegd voor de periode 2010-2012 nieuwe aanvullende middelen ter waarde van tenminste 30 miljard USD ter beschikking te zullen stellen en 100 miljard USD per jaar tegen 2020, met name ten behoeve van de kwetsbare en minst ontwikkelde landen; spoort de Europese Unie ertoe aan de instelling te vergemakkelijken van een groen klimaatfonds met een budget van 100 miljard USD per jaar vanaf 2020; 23. merkt op dat de collectieve bijdrage van de EU ter ondersteuning van de mitigatie-inspanningen en aanpassingsbehoeften van de ontwikkelingslanden tegen 2020 aanvullend moet zijn en niet minder dan 30.000 miljoen euro per jaar zou mogen bedragen, een bedrag dat nog verder zou kunnen oplopen naarmate er nieuwe informatie beschikbaar komt omtrent de ernst van de klimaatverandering en de omvang van de daaraan verbonden kosten; 24. beschouwt de tijdige implementatie van snelstartfinancieringsoperaties als een essentiële voorwaarde om vóór en tijdens Cancún een klimaat van vertrouwen te kunnen kweken; onderstreept dat de 7,2 miljard euro die door de EU en haar lidstaten zijn toegezegd moeten worden gezien als een nieuw en aanvullend budget naast de al bestaande budgetten voor officiële ontwikkelingshulp, waarbij de middelen evenwichtig tussen adaptatie en mitigatie moeten zijn verdeeld, en dringt bij de Europese Unie, gecoördineerd door het DG klimaat van de Commissie, aan op volledige transparantie bij de gecoördineerde implementatieverslagen die daarover op de conferentie van Cancún en vervolgens om het jaar moeten worden uitgebracht; 25. onderstreept dat bij de controle op, de verslaglegging over en de verificatie van de financiering uitgegaan moet worden van een eerlijke, gemeenschappelijke maatstaf om vast te stellen of bijdragen wel nieuw en aanvullend zijn; pleit ervoor om als maatstaf uit te gaan van de al lang bestaande verbintenis om 0,7% van het bruto nationaal inkomen (BNI) te besteden aan officiële ontwikkelingshulp, dan wel van andere nationale streefcijfers als deze hoger zijn; 26. verzoekt de Commissie en de lidstaten hun toezeggingen ten volle na te komen en ervoor te zorgen dat naast de ODA-doelstelling van 0,7% bijkomende middelen worden uitgetrokken voor de beperking van en aanpassing aan de klimaatverandering, en aan te geven welk aandeel hiervan uit overheidsmiddelen afkomstig is; wijst voorts op de noodzaak om zowel nationale als internationale middelen uit alle mogelijke bronnen in te zetten om dit doel te helpen bereiken; 27. onderstreept dat bij de financiering van de beoogde mitigatie- en aanpassingsinspanningen met behulp van nieuwe mechanismen gevestigde ontwikkelingsbeleidsprincipes zoals goed bestuur en democratische betrokkenheid bij de besluitvorming in acht moeten worden genomen en moeten worden toegepast; dringt er voorts op aan dat de ontvangende landen worden verplicht te bewijzen dat het geld wordt besteed aan de aangegeven, goedgekeurde projecten; 28. herinnert eraan dat de COP16-onderhandelaars, om de besteding van financiële middelen en investeringen te verbeteren, ook de nodige aandacht moeten besteden aan beginselen zoals de eigen verantwoordelijkheid van de betrokken landen, het doeltreffend gebruik van middelen en rendementsoptimalisering, en tegelijkertijd moeten garanderen dat met name de meest kwetsbare landen en gemeenschappen worden ondersteund; Bewaking, rapportage en verificatie 29. is ingenomen met de bepalingen in het Akkoord van Kopenhagen inzake bewaking, rapportage en verificatie en betreffende internationaal overleg en analyse, en dringt er bij de Europese Unie op aan met alle partijen te werken aan richtsnoeren voor de implementatie van deze bepalingen, die op de conferentie van Cancún moeten worden goedgekeurd; 30. erkent dat de metingen waaruit blijkt dat de EU tot nu toe succes heeft gehad bij het verlagen van CO2-emissies, onvoldoende rekening houden met de overbrenging van industriële productie naar locaties buiten de EU, wijst erop dat de werkelijke verlaging van de CO2-emissies wel eens veel kleiner zou kunnen zijn dan het cijfer waarmee nu wordt geschermd, en meent dat deze afwijking in aanmerking genomen moet worden, zowel bij de ontwikkeling van toekomstig EU-beleid als bij internationale onderhandelingen; Samenwerking met ontwikkelingslanden in het kader van het adaptatiebeleid 31. wijst met nadruk op de historische verantwoordelijkheid van de ontwikkelde landen voor het onomkeerbare klimaatveranderingsproces dat zich voltrekt en wijst eens te meer op de verplichting om de ontwikkelingslanden en de minst ontwikkelde landen te helpen zich aan deze veranderingen aan te passen, onder andere in de vorm van financiële steun voor nationale actieprogramma's voor adaptatie (NAPA's), die belangrijke hulpmiddelen zijn voor aanpassing aan de klimaatverandering waardoor hun betrokkenheid bij deze initiatieven wordt vergroot; 32. erkent het belang van proactieve aanpassing aan de onontkoombare gevolgen van klimaatverandering, vooral in die delen van de wereld die het meest door klimaatverandering worden getroffen en met name om de meest kwetsbare groepen in de maatschappij te beschermen, en spreekt daarom de wens uit dat in Cancún een overeenkomst wordt gesloten waarin vergaande politieke en financiële toezeggingen worden gedaan om die ontwikkelingslanden te helpen bij hun capaciteitsopbouw; 33. verwelkomt het in Kopenhagen genomen besluit tot instelling van een „technologiemechanisme”; dringt er bij de EU en de lidstaten op aan de bestaande klimaatpartnerschappen met ontwikkelingslanden te verstevigen en nieuwe partnerschappen aan te gaan voor zover die nog niet bestaan, en daarbij meer financiële middelen beschikbaar te stellen voor de ontwikkeling en overdracht van technologie, de sluiting van akkoorden inzake intellectuele-eigendomsrechten en institutionele capaciteitsopbouw; 34. benadrukt dat het ontwikkelingsperspectief voor veel ontwikkelingslanden en opkomende landen van vitaal belang is; erkent dat deze doelstelling een prominentere rol bij de onderhandelingen moet spelen en herhaalt de toezegging van de EU om minder ontwikkelde landen te steunen bij de verhoging van hun levensstandaard; onderstreept dat het wel degelijk mogelijk is een hogere levensstandaard te bereiken door te kiezen voor duurzamere oplossingen; 35. onderstreept dat de niet tot bijlage I behorende landen niet als één blok kunnen worden beschouwd aangezien ze niet allemaal beschikken over dezelfde mogelijkheden om te investeren in maatregelen voor mitigatie van en aanpassing aan klimaatverandering, en ook hun vermogen om zich aan klimaatverandering aan te passen onderling verschilt; wijst er bovendien op dat sommige van deze landen nu al belangrijke veroorzakers van CO2-emissies zijn en dat hun CO2-emissies snel toenemen; 36. onderstreept dat het voeren van een consistent beleid en integratie van milieuaspecten in ontwikkelingsprojecten de kern moeten vormen van een doeltreffende EU-strategie ter mitigatie van en aanpassing aan de klimaatverandering; wijst met name op de noodzaak ontwikkelingstrajecten aan te moedigen die economische diversificatie en decentralisatie in de hand werken; betreurt echter ten zeerste dat de EU weinig vooruitgang heeft geboekt bij de integratie van milieuaspecten in de ontwikkelingssamenwerking en in andere sectorale Europese beleidsvormen; 37. herinnert eraan dat een aanzienlijk deel van de broeikasgasemissies in ontwikkelingslanden te wijten is aan veranderingen in grondgebruik en landbouwactiviteiten; dringt er bij de EU op aan duurzame landbouw te bevorderen, met name in de minst ontwikkelde landen (MOL's), omdat deze bijdraagt aan zowel mitigatie van klimaatverandering als armoedebestrijding door diversificatie van de inkomstenbronnen van lokale gemeenschappen; 38. dringt er bij de EU op aan ervoor te ijveren dat het Internationaal Forum van inheemse volkeren partij wordt bij de COP16-onderhandelingen, aangezien deze volkeren het zwaarst worden getroffen door de klimaatverandering en zij de meeste problemen ondervinden bij de aanpassing aan en mitigatie van klimaatverandering; 39. onderstreept dat, om gezamenlijk tegen klimaatverandering te kunnen optreden ook stevige beheerstructuren nodig zijn, alsmede procedures die de ontwikkelingslanden meer inspraak geven; verzoekt de EU daarom bij te dragen aan de totstandbrenging van een integratiegerichte, transparante en onpartijdige institutionele structuur met een evenwichtige vertegenwoordiging van ontwikkelingslanden en ontwikkelde landen in de respectieve bestuursorganen; Door ontbossing en bosdegradatie veroorzaakte emissies (REDD) en woestijnvorming 40. benadrukt dat natuurlijke opslagplaatsen van broeikasgassen zoals bossen een efficiënt middel zijn om klimaatverandering tegen te gaan dankzij hun vermogen CO2 te absorberen, en verzoekt de partijen de noodzaak te onderkennen om bossen in stand te houden en een bebossingsbeleid te ontwikkelen dat moet worden geïntegreerd in een internationale klimaatveranderingsovereenkomst; 41. is van mening dat er behoefte is aan forse financiële steun en technische en administratieve bijstand om de grootscheepse ontbossing in tropische gebieden tegen uiterlijk 2020 een halt toe te roepen, en wijst er nogmaals op dat overheidsfinanciering binnen dat tijdsperspectief het meest realistische instrument is; dringt er tevens bij de Europese Unie op aan in Cancún aan te sturen op concrete beslissingen ter beperking van door ontbossing en bosdegradatie veroorzaakte emissies (REDD), en daarbij tastbare doelstellingen vast te leggen; 42. roept de EU ertoe op het REDD+-mechanisme actief te ondersteunen om een beter beeld te krijgen van de oorzaken van ontbossing en ervoor te zorgen dat inheemse volkeren en plaatselijke gemeenschappen daadwerkelijk bij het toezicht en de rapportage worden betrokken; dringt er voorts bij de EU op aan ervoor te zorgen dat REDD ook vrijwaringsmechanismen of een gedragscode omvat, die waarborgt dat de rechten van volken die in bossen leven niet worden geschonden, en dat de ontbossing daadwerkelijk wordt gestopt; 43. steunt de instelling van een mechanisme ter beperking van door ontbossing en bosdegradatie veroorzaakte emissies en om de natuurlijke vermindering van broeikasgasemissies die ten goede komt aan het behoud van de biodiversiteit te bevorderen; pleit daarnaast ook voor instandhouding en duurzaam beheer van bossen, alsmede uitbreiding van de opslag van koolstof in bossen in ontwikkelingslanden (REDD+); 44. betreurt dat de financiering van het REDD-beleid is gebaseerd op een dermate brede definitie van bossen dat zij zich ook uitstrekt tot monocultuuraanplantingen van niet-inheemse soorten; is van mening dat deze definitie als onbedoeld gevolg kan hebben dat middelen niet worden aangewend voor de broodnodige bescherming van oude bossen en oerbossen, maar juist voor nieuwe commerciële plantages; 45. roept de Commissie en de lidstaten er daarom toe op om in het Hulporgaan voor wetenschappelijk en technologisch advies en in andere internationale fora te pleiten voor de formulering van een nieuwe VN-definitie van bossen op basis van biomen, die de grote verschillen in biodiversiteit en koolstofwaarde van de verschillende biomen weerspiegelt, en daarbij een duidelijk onderscheid te maken tussen inheemse bossen en bossen die worden gedomineerd door boommonoculturen en uitheemse soorten; 46. is van mening dat de meervoudige synergiewerking tussen de drie Verdragen van Rio inzake respectievelijk biologische diversiteit (VBD), klimaatverandering (UNFCC) en woestijnvorming (UNCCD) moet worden verbeterd; dringt bij de Commissie en de lidstaten aan op actieve ondersteuning van het idee om in het kader van de in 2012 te houden Rio+20-top een bijeenkomst op hoog niveau te organiseren van de drie instanties die bij de Verdragen van Rio in het leven zijn geroepen; 47. onderstreept dat toegang tot drinkwater in de resolutie van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties van 28 juli 2010 wordt erkend als een mensenrecht en pleit voor speciale bescherming van water als een element dat bijzonder kwetsbaar is voor klimaatverandering, hetgeen zou kunnen resulteren in een afname van de kwantiteit en kwaliteit van het beschikbare water, met name van drinkwater; Omvorming tot een duurzame economie en industrie 48. wijst erop dat veel landen om diverse redenen snel opschuiven in de richting van een nieuwe duurzame economie, onder meer met het oog op klimaatbescherming, schaarste en efficiënt gebruik van grondstoffen, energiezekerheid, innovatie en concurrentievermogen; wijst op het grootschalige karakter van de op energietransitie gerichte economische stimuleringsprogramma's in landen zoals de VS en China; 49. dringt aan op sluiting van een overeenkomst die garant staat voor het creëren van billijke concurrentieverhoudingen voor de koolstofintensieve industrieën in de wereld; onderstreept het belang van een bindende internationale overeenkomst ter waarborging van het concurrentievermogen van de industrie in de lidstaten van de EU; benadrukt in dat verband het belang van het actieplan van Bali; Duurzame economie en technologische samenwerking 50. is van mening dat de Europese Unie, ongeacht de bij internationale onderhandelingen bereikte vorderingen, dringend werk moet maken van de vaststelling van maatregelen en instrumenten die nodig zijn voor de ontwikkeling van een duurzamere, koolstofarmere en grondstofzuinigere economie, zodat de klimaatverandering kan worden getemperd, de luchtkwaliteit kan worden verbeterd, de continuïteit van de energievoorziening veilig kan worden gesteld en kan worden bewerkstelligd dat de Europese Unie zich ontwikkelt tot de meest concurrerende en duurzame economie in een wereld waar steeds meer wordt geïnvesteerd in schonere technologieën; 51. merkt op dat de klimaatverandering een wereldwijde uitdaging is waarvoor geen pasklare politieke en technologische oplossing bestaat, maar dat een combinatie van bestaande mogelijkheden en een drastische efficiencyverbetering in alle sectoren van de economie en de samenleving in de ontwikkelde landen en de ontwikkelingslanden het probleem van hulpbronnen en distributie kunnen helpen oplossen en de weg naar een derde industriële revolutie kunnen effenen; 52. benadrukt dat het bereiken van een overeenkomst de noodzakelijke aanzet kan geven voor een dergelijke „Sustainable New Deal”, die duurzame groei bevordert, de ontwikkeling van ecologisch duurzame technologieën stimuleert, efficiënt energiegebruik in gebouwen en in de transportsector ten goede komt, de energieafhankelijkheid vermindert en waarborgen biedt inzake werkgelegenheid en sociale en economische cohesie in zowel geïndustrialiseerde landen als ontwikkelingslanden; verwijst in dit verband naar de reeds door de EU aangegane verbintenissen; 53. herinnert aan de in het kader van de G20 gemaakte klimaatbeleidsafspraak om de subsidies voor fossiele brandstoffen geleidelijk af te schaffen, en verzoekt de Commissie voorstellen in te dienen voor een Europese strategie ter uitvoering daarvan, voor zover nodig met tijdschema's en sociale compensatiemechanismen; Onderzoek en technologie 54. is ervan overtuigd dat een wereldwijde transformatie op het gebied van technologie en technologische samenwerking nodig is om te waarborgen dat alle landen toegang krijgen tot betaalbare duurzame technologieën; wijst erop dat een eventueel te sluiten overeenkomst moet voorzien in werkbare mechanismen voor de toegang tot schone technologieën; 55. is van mening dat de ontwikkeling van een nieuw technologisch samenwerkingsbeleid van essentieel belang is om innovaties en de toepassing daarvan te bespoedigen, zodat elk land toegang krijgt tot goedkope milieutechnologieën; 56. merkt op dat innovatie het sturende beginsel is in dit noodzakelijke veranderingsproces, aangezien de bestrijding van de klimaatverandering zowel noopt tot een reductie van emissies als tot een verkleining van onze totale ecologische voetafdruk; innovatie moet derhalve zowel duurzaam als milieugericht, sociaal, rechtvaardig en betaalbaar zijn; 57. wijst erop dat een netwerk van klimaatinnovatiecentra als onderdeel van dit mechanisme een nuttig middel zou zijn om technologische ontwikkeling, samenwerking, verspreiding en innovatie te faciliteren; 58. benadrukt dat de ontwikkeling en invoering van doorbraaktechnologieën essentieel zijn voor de bestrijding van klimaatverandering en om onze partners overal ter wereld ervan te overtuigen dat emissiereductie mogelijk is zonder verlies van concurrentievermogen en arbeidsplaatsen; verzoekt de Commissie zich te beraden op diverse manieren om klimaatvriendelijke innovatie te bevorderen, bijvoorbeeld door bedrijven die vooroplopen te belonen; pleit voor het aangaan van een internationale verbintenis om te zorgen voor meer investeringen in het onderzoek naar en de ontwikkeling van baanbrekende technologieën in de betrokken sectoren; 59. wijst erop dat wetenschappelijk onderzoek steun geeft aan de principiële visie dat de door de mens veroorzaakte opwarming van de aarde moet worden bestreden door vermindering van de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen; merkt op dat er meer onderzoek nodig is op gebieden zoals omvang en tijdschaal van de temperatuurstijgingen, waarbij de gevolgen van klimaatverandering op regionaal en lokaal niveau moeten worden geïnventariseerd, maar ook de invloed van het bodemgebruik, roet en fijne stofdeeltjes, en naar de aanpassingsmaatregelen die daarvoor moeten worden genomen; 60. is van mening dat de klimaatverandering een bijzonder gecompliceerd probleem is waarbij vele wetenschappelijke disciplines zijn betrokken, en dat de politieke besluiten die ter zake worden getroffen terdege onderbouwd moeten worden met wetenschappelijke argumenten; verzoekt de Commissie daarom het Europees Parlement voortdurend op de hoogte te houden van alle nieuwe ontwikkelingen en wetenschappelijke vorderingen op dit gebied; 61. onderstreept dat in de EU-begroting de nadruk moet liggen op de ontwikkeling van onderzoek, innovatie en technologie, zodat de doelstellingen van de EU om klimaatverandering te bestrijden en over te gaan op een duurzame economie daarin beter tot uiting komen; Energie en efficiënt gebruik van energie en grondstoffen 62. wijst erop dat naar schatting 2 miljard mensen in de wereld nog steeds geen toegang hebben tot duurzame en betaalbare energie; onderstreept de noodzaak om het onderwerp energiearmoede aan te pakken in overeenstemming met de doelstellingen van het klimaatbeleid; wijst erop dat er energietechnologieën bestaan die zowel op de bescherming van het mondiaal milieu zijn gericht als op lokale ontwikkelingsbehoeften; 63. betreurt dat er internationaal en met name binnen de EU te weinig gebruik wordt gemaakt van het bestaande energiebesparingspotentieel; wijst erop dat energiebesparing en verbetering van de energie-efficiëntie grondstoffen spaart, de uitstoot terugdringt, de energiezekerheid vergroot, nieuwe banen schept en economieën concurrerender maakt; roept de EU op om bij internationale onderhandelingen meer aandacht te besteden aan energiebesparing; 64. dringt er bij de EU op aan bij internationale onderhandelingen meer aandacht te besteden aan energiebesparing; merkt in dit verband op en betreurt ten zeerste dat de EU niet op schema zit wat betreft de verwezenlijking van de door de staatshoofden en regeringsleiders voor 2020 vastgestelde energiebesparingsdoelstelling van 20% omdat het geen bindende toezegging betreft; troept de EU er derhalve toe op het goede voorbeeld geven en verzoekt de Commissie nieuwe maatregelen voor te stellen om deze doelstelling gegarandeerd te halen en te bewerkstelligen dat Europa niet achterblijft op het punt van mondiale innovaties in de efficiencysfeer; 65. onderstreept dat het van belang is de bestrijding van klimaatverandering te combineren met beleid om onze totale ecologische voetafdruk te verkleinen en te streven naar instandhouding van de natuurlijke hulpbronnen, aangezien eco-innovatieve technologieën en alternatieven voor een koolstofarme energie van schaarse hulpbronnen afhankelijk zijn; Internationale handel 66. maakt er onder verwijzing naar de preambule bij de WTO-overeenkomst en naar artikel XX (b), (d) en (g) van de GATT-overeenkomst, op attent dat internationale handel niet mag leiden tot overexploitatie van natuurlijke hulpbronnen; benadrukt in verband met de WTO-onderhandelingen en bilaterale handelsovereenkomsten dat de liberalisering van de handel, met name in grondstoffen, niet ten koste mag gaan van het duurzaam beheer van hulpbronnen; 67. wijst erop dat de EU het goede voorbeeld kan geven door belemmeringen zoals douanerechten en heffingen op de handel in „groene” technologie en milieu- en klimaatvriendelijke producten weg te nemen en zogeheten milieugoederen en -diensten (EGS) te bevorderen, ook in het kader van het actieplan van Bali en het Groene Klimaatfonds van Kopenhagen; Een mondiale koolstofmarkt 68. dringt er bij de EU en haar partners op aan zo snel mogelijk op zoek te gaan naar de effectiefste manier om de banden tussen het emissiehandelssysteem van de EU en de overige emissiehandelssystemen nauwer aan te halen met het oog op de totstandbrenging van een mondiale koolstofmarkt, de reductiemogelijkheden breder te diversifiëren, marktomvang en –liquiditeit te verruimen, te zorgen voor meer transparantie en uiteindelijk te komen tot een efficiëntere allocatie van hulpbronnen; 69. benadrukt evenwel dat bij dit streven lering getrokken moet worden uit de recente financiële crisis en de tekortkomingen van de EU-regeling voor de handel in emissierechten, zodat transparantie verzekerd is, speculatie wordt voorkomen en er ook werkelijk sprake is van emissiereductie; 70. roept de EU en haar partners ertoe op onverwijld met voorstellen te komen voor beperkingen op het oneigenlijk gebruik van internationale kredieten ten behoeve van industriële gasprojecten, o.a. voor de vernietiging van HFK-23 in het kader van de voor na 2012 toe te passen emissiehandelssystemen, en meer in het bijzonder in het kader van de projecten van het mechanisme voor schone ontwikkeling, alsook bij de toekomstige sectorale marktmechanismen; dringt er derhalve bij de EU en haar partners op aan de geavanceerde ontwikkelingslanden ertoe aan te moedigen aan de mondiale reductie-inspanningen bij te dragen door middel van adequate eigen initiatieven, te beginnen met de goedkoopste opties inzake reductiekosten; 71. wijst erop dat in een wereldwijde context van marktconcurrentie een groot risico bestaat van koolstoflekkage in bepaalde sectoren die belangrijke onderdelen van de industriële productieketen zijn, ook bij de productie van goederen die dienen om klimaatverandering te bestrijden; verzoekt de Commissie verder onderzoek naar dit risico te doen en passende en doeltreffende maatregelen voor te stellen om het concurrentievermogen van de EU-economie te behouden en er tegelijk voor te zorgen dat de koolstofvoetafdruk van de EU niet verder toeneemt; 72. pleit voor een hervorming van projectmechanismen zoals het mechanisme voor schone ontwikkeling (CDM) en het mechanisme voor gemeenschappelijke uitvoering (JI), door te voorzien in stringente projectkwaliteitsnormen die garant staan voor eerbiediging van de mensenrechten en voor betrouwbare, verifieerbare en reële additionele emissiereducties, die ook de duurzame ontwikkeling van ontwikkelingslanden ten goede komen; onderschrijft voorts de opvatting van de Commissie dat voor de periode na 2012 sectorale mechanismen moeten worden overeengekomen voor economisch meer geavanceerde ontwikkelingslanden, terwijl de minst ontwikkelde landen gebruik moeten kunnen blijven maken van CDM's; 73. benadrukt dat de EU en haar lidstaten eerst binnen de EU hun toezeggingen inzake bestrijding van klimaatverandering gestand moeten doen en herinnert alle partijen eraan dat het gebruik van flexibele mechanismen tot een minimum moet worden beperkt; Internationaal lucht- en zeevervoer 74. brengt in herinnering dat het vervoer in de wereld de sector is die de meeste broeikasgassen uitstoot en in de ontwikkelde landen verantwoordelijk is voor 30% en wereldwijd voor 23% van de uitstoot; betreurt dat er zo weinig vooruitgang wordt geboekt bij de aanpak van het internationaal lucht- en zeetransport en dringt erop aan dat voor de internationale luchtvaart en het zeevervoer een overeenkomst in het kader van het UNFCCC wordt gesloten; 75. dringt er, om te voorkomen dat de uitstoot van broeikasgassen door de transportsector in 2050 hoger uitkomt, bij de Europese Unie op aan ervoor te zorgen dat in de te sluiten internationale overeenkomst ten volle rekening wordt gehouden met de gevolgen van het lucht- en zeevervoer en dat voor de lucht- en scheepvaartsector dezelfde reductiedoelstellingen worden gehanteerd als voor de overige bedrijfssectoren; 76. is ingenomen met de toezegging van luchtvaartmaatschappijen overal ter wereld om het brandstofrendement tegen 2020 met 1,5% per jaar te verbeteren, teneinde vanaf 2020 koolstofneutrale groei te bereiken en tegen 2050 de CO2-emissieniveaus ten opzichte van 2005 met 50% te reduceren; 77. merkt op dat de door het wegvervoer veroorzaakte emissies voor de helft afkomstig zijn van personenvoertuigen en dat een flink deel van de industriële emissies kan worden toegeschreven aan de raffinage van brandstoffen; is met betrekking tot de constante toename van de emissies door het wegvervoer van mening dat er ook in de toekomst maatregelen moeten worden genomen om fabrikanten ertoe te verplichten het milieu- en energierendement van hun voertuigenpark te verbeteren; Delegatie van het Europees Parlement 78. is van mening dat de EU-delegatie bij de onderhandelingen over klimaatverandering een belangrijke rol vervult, en acht het dan ook onaanvaardbaar dat de leden van het Europees Parlement die van deze delegatie deel uitmaken de EU-coördinatievergaderingen op de vorige Conferentie van de partijen bij de overeenkomst niet konden bijwonen; zoals is overeengekomen in de kaderovereenkomst tussen de Commissie en het Europees Parlement van mei 2005, die in 2009 is vernieuwd en waarin staat dat de Commissie de Europese Gemeenschap vertegenwoordigt, dient de Commissie er op verzoek van het Parlement voor te zorgen dat leden van het Parlement als waarnemers worden opgenomen in delegaties van de Unie die onderhandelen over multilaterale overeenkomsten; herinnert eraan dat krachtens artikel 218 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie de goedkeuring van het Europees Parlement vereist is voor overeenkomsten tussen de Unie en derde landen of internationale organisaties; verwacht dat op zijn minst de voorzitters van de delegatie van het Europees Parlement in staat worden gesteld de EU-coördinatievergaderingen in Cancún bij te wonen; o o o 79. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten en het secretariaat van het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering, met het verzoek haar eveneens te doen toekomen aan alle verdragsluitende partijen buiten de EU. Het Europees Parlement , – gezien de toepasselijke resoluties van de VN-Veiligheidsraad over de Westelijke Sahara, – gezien resolutie 1920 (2010) van de VN-Veiligheidsraad, waarmee het huidige mandaat van de VN-missie voor het referendum in de Westelijke Sahara (MINURSO) wordt verlengd, – gezien de laatste rapporten van de Secretaris-generaal van de VN aan de Veiligheidsraad over de situatie in de Westelijke Sahara van 14 april 2008, 13 april 2009 en 6 april 2010, – gelet op het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, dat door Marokko op 3 mei 1979 is geratificeerd, – gezien de Euromediterrane overeenkomst houdende de totstandbrenging van een associatie tussen de Europese Unie en haar lidstaten enerzijds en het Koninkrijk Marokko anderzijds, in het bijzonder artikel 2 van die overeenkomst, – gezien de verklaring van de EU over de achtste bijeenkomst van de Associatieraad EU-Marokko van 7 december 2009, en de gemeenschappelijke verklaring van de eerste top EU-Marokko van 7 maart 2010, – gezien in het bijzonder de conclusies van de bezoeken van de ad-hocdelegatie van het EP voor de Westelijke Sahara in september 2006 en januari 2009, waarin erop werd aangedrongen om, op voorwaarde dat alle partijen ermee instemmen, het mandaat van de VN-missie voor het referendum in de Westelijke Sahara (MINURSO) uit te breiden, zodat ze ook bevoegdheid krijgt voor het toezicht op de naleving van de mensenrechten in de Westelijke Sahara, en waarin de Commissie tevens wordt verzocht in voorkomend geval door toedoen van haar vertegenwoordiging in Rabat de situatie van de mensenrechten in de Westelijke Sahara aandachtig te volgen en er regelmatig missies heen te sturen, – onder verwijzing naar zijn eerdere resoluties over de Westelijke Sahara, in het bijzonder die van 27 oktober 2005 (1) , – gezien de verklaring van de hoge vertegenwoordiger van de EU, Catherine Ashton, over de Westelijke Sahara van 10 november 2010, – gezien de verklaringen van de Raad en de Commissie van 24 november 2010 over de situatie in de Westelijke Sahara, – gelet op artikel 110, lid 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat duizenden Sahrawi hun steden hebben verlaten en tenten hebben opgeslagen aan de rand van El Aaiun, waar zij het kamp Gdaim Izik hebben gevestigd als vreedzaam protest tegen hun sociale, politieke en economische situatie en hun levensomstandigheden, B. overwegende dat hun aantal volgens waarnemers van de Verenigde Naties enkele weken later tot ongeveer 15.000 was aangegroeid, en dat een dialoog met de autoriteiten tot stand werd gebracht, C. overwegende dat op zondag 24 oktober 2010 Najem El-Garhi, een 14-jarige Sahrawi, is gedood en vijf anderen zijn verwond door Marokkaanse veiligheidstroepen toen zij het kamp aan de rand van El Aaiun probeerden te bereiken, D. overwegende dat op 8 november 2010 een nog onbekend aantal mensen, waaronder politie- en veiligheidsagenten, zijn gedood tijdens een actie van de Marokkaanse veiligheidsdiensten om het protestkamp van Gdaim Izik af te breken; overwegende dat ook melding is gemaakt van een aanzienlijk aantal gewonde burgers, doordat de veiligheidsdiensten traangas en wapenstokken hebben gebruikt om het kamp te ontruimen, E. overwegende dat deze incidenten zich hebben voorgedaan op de dag waarop in New York de derde ronde van de informele besprekingen over de status van de Westelijke Sahara van start ging, waaraan wordt deelgenomen door Marokko, het Polisario-front en de waarnemende landen Algerije en Mauritanië, F. overwegende dat journalisten, nationale en regionale parlementsleden uit EU-landen en leden van het Europees Parlement de toegang tot El Aaiun en het kamp Gdaim Izik is ontzegd, en dat sommigen van hen zelfs uit El Aaiun zijn verwijderd, G. overwegende dat de ware toedracht van de gewelddadige dood van de Spaanse burger Babi Hamday Buyema nog niet is opgehelderd, H. overwegende dat het proces van dekolonisatie van de Westelijke Sahara na 30 jaar nog altijd niet is afgerond, I. overwegende dat de EU bezorgd blijft over het conflict in de Westelijke Sahara en de gevolgen daarvan voor de regio, onder meer wat betreft de mensenrechtensituatie in de Westelijke Sahara, en haar volledige steun uitspreekt aan de inspanningen van de secretaris-generaal van de VN en zijn persoonlijke gezant om een rechtvaardige, duurzame en voor alle partijen aanvaardbare politieke oplossing te vinden, die recht doet aan het zelfbeschikkingsrecht van de bevolking van de Westelijke Sahara, zoals geformuleerd in de resoluties van de VN, J. overwegende dat uit verschillende rapporten blijkt dat de natuurlijke hulpbronnen van de Westelijke Sahara worden gewonnen zonder dat de lokale bevolking daarvan profiteert, 1. spreekt zijn ernstige bezorgdheid uit over de aanzienlijke verslechtering van de situatie in de Westelijke Sahara en veroordeelt krachtig de gewelddadige incidenten die hebben plaatsgevonden bij de afbraak van het kamp Gdaim Izik en in de stad Laâyoune; 2. roept alle partijen op tot kalmte en tot het achterwege laten van verder geweld; 3. betreurt het verlies van mensenlevens en spreekt zijn medeleven uit met de families van de doden, gewonden en vermisten; 4. neemt kennis van het feit dat het Marokkaanse parlement een onderzoekscommissie heeft ingesteld die opheldering moet verschaffen over het verloop van de gebeurtenissen die tot de interventie van de Marokkaanse autoriteiten hebben geleid, maar is van oordeel dat een internationale onafhankelijke onderzoekscommissie van de Verenigde Naties het beste middel zou zijn om de waarheid betreffende de gebeurtenissen, de doden en de vermisten aan het licht te brengen; 5. betreurt de aanvallen op de persvrijheid en de vrijheid van informatie gericht tegen een groot aantal Europese journalisten, en vraagt het Koninkrijk Marokko de pers, onafhankelijke waarnemers en humanitaire organisaties vrije toegang te verlenen tot de Westelijke Sahara en hen vrij te laten reizen in die regio; betreurt het verbod van de Marokkaanse autoriteiten inzake toegang tot de Westelijke Sahara voor parlementsleden, journalisten, de media en onafhankelijke waarnemers; 6. benadrukt het feit dat de VN-organen moet worden verzocht in de Westelijke Sahara een mechanisme voor toezicht op de mensenrechten in te stellen; 7. verwelkomt de hervatting van informele vergaderingen tussen Marokko en het Polisario-front onder auspiciën van de persoonlijk gezant van de secretaris-generaal van de VN, zelfs ten tijde van de huidige gespannen toestand, en roept alle regionale belanghebbenden op een constructieve bijdrage te leveren; 8. betuigt andermaal zijn steun voor de hervatting van de informele besprekingen tussen de partijen bij het conflict om te komen tot een rechtvaardige, duurzame en voor alle partijen aanvaardbare politieke oplossing overeenkomstig de toepasselijke resoluties van de VN-Veiligheidsraad; 9. verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat de nodige humanitaire hulp, met extra geld, wordt toegewezen aan de naar schatting tussen 90.000 en 165.000 Sahrawi-vluchtelingen die wonen in de Tindouf-regio, om hen te helpen in hun basisbehoeften op het gebied van voedsel, water, huisvesting en medische hulp te voorzien en hun levensomstandigheden te verbeteren; 10. spreekt zijn bezorgdheid uit over de gevangenhouding en de beschuldigingen van intimidatie van verdedigers van de mensenrechten van de Sahrawi op het grondgebied van de Westelijke Sahara; dringt erop aan dat de verdedigers van de mensenrechten die in de gevangenissen op dit grondgebied of in Marokko worden vastgehouden, worden behandeld volgens de internationale normen en snel een eerlijk proces krijgen; 11. verzoekt de EU bij het Koninkrijk Marokko aan te dringen op eerbiediging van het internationaal recht bij de exploitatie van de natuurlijke hulpbronnen van de Westelijke Sahara; 12. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de secretaris-generaal van de VN, de secretaris-generaal van de Afrikaanse Unie, de delegatie van het Europees Parlement voor betrekkingen met de Maghreb-landen, het bureau van de Parlementaire Vergadering van de Unie voor het Middellandse Zeegebied, het parlement en de regering van Marokko, het Polisario-front, en de parlementen en regeringen van Algerije en Mauritanië. Het Europees Parlement , – onder verwijzing naar zijn eerdere resoluties over Oekraïne, – gezien de gezamenlijke verklaring die op 22 november 2010 is aangenomen op de top EU-Oekraïne in Brussel, – gezien de slotverklaring en de aanbevelingen die zijn uitgebracht na afloop van de vijftiende bijeenkomst van het parlementair samenwerkingscomité EU-Oekraïne op 4 en 5 november 2010 in Kiev en Odessa, – gezien de delegatie van het Parlementair Samenwerkingscomité EU-Oekraïne, dat als waarnemer optrad bij de plaatselijke en regionale verkiezingen die op 31 oktober 2010 in Oekraïne werden gehouden, – gezien de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst (PSO) tussen de Europese Unie en Oekraïne, die op 1 maart 1998 in werking is getreden, en de lopende onderhandelingen over een associatieovereenkomst die in de plaats moet komen van de PSO, – gezien de veertiende bijeenkomst van de samenwerkingsraad EU-Oekraïne die op 15 juni 2010 in Luxemburg werd gehouden, – gezien de gezamenlijke verklaring over het Oostelijk partnerschap, dat op 7 mei 2009 in Praag gelanceerd werd, – gezien de conclusies betreffende het oostelijk partnerschap van de Raad Buitenlandse Zaken van 25 oktober 2010, – onder verwijzing naar Resolutie 1755 van de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa over de werking van de democratische instellingen in Oekraïne, die op 5 oktober 2010 is goedgekeurd, – gezien de conclusies van de Europese Raad over Oekraïne van 16 september 2010, – gezien de associatieagenda EU-Oekraïne, die in de plaats komt van het actieplan EU-Oekraïne en in juni 2009 door de samenwerkingsraad EU-Oekraïne werd goedgekeurd, – gezien de overeenkomst tussen de Europese Unie en Oekraïne over versoepeling van de visumverlening, die op 18 juni 2007 is ondertekend en op 1 januari 2008 in werking is getreden, en gezien de in oktober 2008 gestarte visumdialoog tussen de EU en Oekraïne, – gezien het gezamenlijk verslag van 4 november 2010 van de werkgroep van het parlementair samenwerkingscomité EU-Oekraïne inzake het visabeleid tussen de EU en Oekraïne, – gezien de ultieme wijzigingen in de Oekraïnse kieswet die in juni 2010, kort vóór de gemeenteraadsverkiezingen, door het Oekraïnse parlement (Verkhovna Rada) zijn aangenomen, – gezien het nationaal indicatief programma 2011-2013 voor Oekraïne, – gelet op artikel 110, lid 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat Oekraïne voor de EU een Europees land van strategisch belang is; overwegende dat Oekraïne door zijn grootte, hulpbronnen, bevolking en geografische ligging een onderscheidende positie in Europa inneemt en een bepalende regionale speler is, B. overwegende dat de nieuwgekozen president van Oekraïne, Viktor Janoekovitsj, en de Verkhovna Rada de wil van Oekraïne om toe te treden tot de EU hebben bevestigd, C. overwegende dat beweerd wordt dat democratische vrijheden, zoals de vrijheid van vergadering, de vrijheid van meningsuiting en de mediavrijheid, de afgelopen maanden onder druk zijn gekomen, D. overwegende dat het presidentieel regeringsstelsel door de uitspraak van het Oekraïense Constitutionele Hof van 1 oktober 2010 in ere is hersteld; overwegende dat de totstandbrenging van een democratisch, efficiënt en duurzaam systeem van wederzijdse controles en tegenwichten een prioriteit moet blijven en dat het proces om dit te verwezenlijken open, inclusief en toegankelijk moet zijn voor alle politieke partijen en actoren in Oekraïne, E. overwegende dat op 31 oktober 2010 in Oekraïne in een kalme sfeer regionale en gemeenteraadsverkiezingen hebben plaats gevonden zonder dat zich incidenten hebben voorgedaan ; overwegende dat er kritiek is geleverd op sommige aspecten van de organisatie van die verkiezingen, met name met betrekking tot de kieswet en de procedures die bij de aanneming ervan zijn gevolgd, alsook bepaalde specifieke inhoudelijke aspecten, F. overwegende dat er sinds de in januari 2010 gehouden presidentsverkiezingen steeds zorgwekkender aanwijzingen zijn voor afkalvende eerbiediging van de democratie en het pluralisme, zoals met name blijkt uit de behandeling van sommige ngo's en uit individuele klachten van journalisten over pressie vanwege hun uitgevers of door eigenaars van mediakanalen om over bepaalde feiten al dan niet verslag uit te brengen, alsook uit de toegenomen en politiek geïnspireerde activiteiten van de Oekraïense veiligheidsdienst (SBU) en het misbruik van administratieve en gerechtelijke middelen voor politieke doeleinden, G. overwegende dat de OVSE-vertegenwoordiger voor mediavrijheid op 13 oktober 2010 heeft verklaard dat Oekraïne een grote mate van mediavrijheid heeft bereikt maar dringend maatregelen moet nemen om deze vrijheid te waarborgen, en de Oekraïense regering heeft verzocht af te zien van pogingen om media-inhoud te beïnvloeden of te censureren, in overeenstemming met de internationale normen inzake mediavrijheid en de beloften betreffende mediavrijheid die Oekraïne in het kader van de OVSE heeft gedaan, H. overwegende dat het oostelijk partnerschap Oekraïne aanvullende middelen voor integratie in de Europese Unie kan bieden, maar dat dit partnerschap alleen succes kan hebben indien het is gebaseerd op concrete, geloofwaardige projecten en beschikt over voldoende geldmiddelen, 1. onderstreept dat Oekraïne overeenkomstig artikel 49 van het Verdrag betreffende de Europese Unie het EU-lidmaatschap kan aanvragen, net als elke Europese staat die de beginselen van vrijheid, democratie, eerbied voor de mensenrechten en fundamentele vrijheden en de rechtsstaat onderschrijft; 2. onderstreept dat Oekraïne een Europees perspectief met sterke historische, culturele en economische banden met de Europese Unie heeft, dat het een van de belangrijkste partners van de Unie is in haar oostelijke nabuurschapsomgeving en dat het een aanzienlijke invloed uitoefent op de veiligheid, stabiliteit en welvaart van het gehele continent; 3. is ingenomen met de consensusverklaringen van de Oekraïense regering en de politieke oppositie over de aspiraties van Oekraïne op de weg van Europese integratie en de ambitie op de langere termijn van het land om een lidstaat van de Europese Unie te worden; merkt op dat over dit doel nog steeds op consensus van alle persoonlijkheden op het politieke toneel van Oekraïne kan rekenen; roept de Oekraïense autoriteiten op een gezamenlijk forum op te richten, bestaande uit politici van zowel de aan de regering zijnde coalitie als de oppositie, om de politieke positie van Oekraïne ten opzichte van de Europese Unie te coördineren; 4. wijst erop dat de plaatselijke en regionale verkiezingen van 31 oktober 2010 weliswaar in technisch opzicht ordelijk zijn verlopen, maar de normen er niet werkelijk mee zijn verhoogd; betreurt dat Oekraïne zijn kieswet enkele maanden vóór de lokale en regionale verkiezingen heeft gewijzigd, waardoor er te weinig tijd overbleef om de wet te verbeteren en het verkiezingsproces op een correcte en democratische manier te laten verlopen; 5. betreurt dat vanwege het feit dat aan verzoeken om registratie van de oppositiepartijen geen gehoor is gegeven door de verkiezingscomités voordat de lijst van de Partij van de Regio's was ingediend, deze regerende partij in ongeveer 85% van de kieskringen de eerste lijst werd; merkt op dat wegens eigenaardigheden in de kieswet, waardoor er onvoldoende waarborgen bestonden ter bescherming van het recht van de gevestigde politieke partijen om aan de verkiezingen mee te doen, sommige partijen, zoals de partij Batkivshchyna, in bepaalde districten hun kandidaten niet konden laten registreren en niet aan de verkiezingen konden deelnemen; 6. betreurt het dat de regels voor de verkiezingen nog steeds ter discussie staan; is het ermee eens dat het verkiezingskader verbetering behoeft en ziet bemoedigende tekenen in het werk dat in samenwerking met deskundigen van EU en OVSE ter vaststelling van een ontwerp voor een nieuwe kieswet wordt verricht; is ingenomen met het feit dat een ontwerp voor een enkele verkiezingswet nu ter goedkeuring is voorgelegd aan de Verkhovna Rada; onderstreept dat doorzichtigheid van het verkiezingsproces helderheid van het wettelijk kader vergt; verzoekt de Oekraïense autoriteiten om te zorgen voor een tijdige afronding van de wetgeving, ruim vóór de parlementsverkiezingen in 2012; 7. maakt zich zorgen over recente ontwikkelingen die de mediavrijheid en het mediapluralisme zouden kunnen ondermijnen; verzoekt de autoriteiten met klem al het nodige te doen om deze essentiële aspecten van een democratische samenleving te verdedigen en af te zien van pogingen om direct of indirect invloed uit te oefenen op de inhoud van de berichtgeving in de nationale media; onderstreept dat een herziening van de wetgeving inzake de mediasector dringend noodzakelijk is, en is daarom verheugd over een recent voorstel voor de invoering van een publiek omroepbestel in Oekraïne; is ingenomen met de publiek gedane toezegging van de Oekraïense autoriteiten dat het wettelijke kader dat voor de oprichting van een publieke omroep nodig is, aan het eind van het jaar voltooid is; betreurt dat twee onafhankelijke tv-stations, TVi en TV5, niet langer op een aantal van de door hen gebruikte frequenties mogen uitzenden; dringt er bij de autoriteiten op aan ervoor te zorgen dat rechtszaken niet resulteren in de selectieve intrekking van uitzendfrequenties en alle besluiten of benoemingen die tot belangenverstrengelingen zouden kunnen leiden, opnieuw tegen het licht te houden; 8. verzoekt de regering van Oekraïne de wetgeving inzake mediavrijheid aan te passen aan de OVSE-normen; een vastberaden optreden in dit opzicht zou de geloofwaardigheid van Oekraïne als fungerend voorzitter van de OVSE voor 2013 versterken; 9. vraagt de Oekraïense autoriteiten een grondig onderzoek in te stellen naar de verdwijning van Vasyl Klymentyev, de hoofdredacteur van een krant die zich in het bijzonder richt op corruptie in het Kharkiv-gebied; 10. onderstreept de noodzaak van versterking van de geloofwaardigheid, de stabiliteit, de onafhankelijkheid en de doeltreffendheid van de instellingen, om zo de democratie en de rechtstaat te waarborgen en een op consensus gebaseerd constitutioneel hervormingsproces te bevorderen, uitgaande van een duidelijke scheiding der machten en doeltreffende wederzijdse controles en tegenwichten tussen de overheidsinstellingen; beklemtoont dat samenwerking met de Europese Commissie voor democratie door middel van het recht (Venetië-commissie) van cruciaal belang is om ervoor te zorgen dat de wetgevingshervormingen die op dit moment worden voorbereid volledig in overeenstemming zijn met de Europese normen en waarden; verzoekt alle relevante politieke belanghebbenden, waaronder regering en oppositie, aan dit proces mee te werken, en verzoekt de Oekraïnse autoriteiten de Venetië-commissie om advies te vragen over de definitieve versie van wetsontwerpen; 11. doet een beroep op alle partijen in de Verkhovna Rada ervoor te zorgen dat er een systeem tot stand komt voor effectief toezicht op het legitiem functioneren van de regering; 12. dringt er bij de autoriteiten op aan alle meldingen van inbreuken op rechten en vrijheden diepgaand te onderzoeken en vastgestelde overtredingen aan te pakken, alsmede de rol van de SBU te onderzoeken met betrekking tot inmenging in het democratische proces; 13. beklemtoont de centrale rol van Oekraïne voor de veiligheid van de energievoorziening van de EU; benadrukt het belang van een verdere intensivering van de samenwerking tussen Oekraïne en de EU op energiegebied; dringt er bij Oekraïne ook op aan om uitvoering te geven aan zijn toezeggingen in het kader van de Gemeenschappelijke verklaring van de Internationale Investeringsconferentie EU-Oekraïne over de modernisering van het Oekraïense systeem voor de doorvoer van aardgas; dringt aan op het sluiten van andere overeenkomsten tussen de EU en Oekraïne ter verzekering van de energievoorziening voor beide partijen, onder meer via een betrouwbaar en gediversifieerd systeem voor de doorvoer van aardolie en aardgas; onderstreept dat, wil Oekraïne kunnen beschikken over een modern systeem voor de doorvoer van gas, er behoefte is aan transparante, efficiënte en kwalitatief hoogstaande doorvoerdiensten door een gemoderniseerd netwerk voor het vervoer van gas; verzoekt de Commissie de nodige technische bijstand te verlenen om de energie-efficiëntie van het Oekraïense elektriciteitsnet drastisch te verbeteren en om de samenwerking met betrekking tot de hervorming van de gassector te intensiveren, zodat deze voldoet aan de EU-normen; 14. steunt de oproep die de regeringsleiders van de EU en Oekraïne ter gelegenheid van de herdenking van de Tsjernobyl-ramp van 25 jaar geleden hebben gedaan om alle hulp te mobiliseren die nodig is om de sarcofaag rond Reactor 4 van Tsjernobyl te voltooien en de drie overige reactoren te ontmantelen; benadrukt dat transparantie van cruciaal belang is voor het sarcofaagproject, met name voor wat betreft de volgende stappen en de huidige stand van de werkzaamheden; 15. is aangemoedigd door de vooruitgang bij de onderhandelingen over de associatieovereenkomst EU-Oekraïne, met name door de vergaande en veelomvattende vrijhandelszoneaspecten (Deep and Comprehensive Free Trade Area - DCFTA); constateert dat de afronding van de onderhandelingen over de overeenkomst afhangt van de vraag of de Oekraïnse zijde in staat en bereid is te zorgen voor harmonisatie van de regelgeving van dit land met die van de Europese Unie; verzoekt de Europese Commissie de DCFTA met Oekraïne zodanig vast te stellen dat de bepalingen van deze overeenkomst niet alleen de markten van de EU en Oekraïne voor een wederzijds voordelige handel openstellen, maar dat zij ook de modernisering van de Oekraïnse economie ondersteunen; onderstreept dat de DCFTA zal leiden tot een geleidelijke integratie van Oekraïne in de interne markt van de EU met inbegrip van uitbreiding van de vier vrijheden tot Oekraïne; dringt bij de Commissie en Oekraïne op aan om op dit gebied snelle vooruitgang te maken op grond van de resultaten van Oekraïne als lid van de WTO; verzoekt beide partijen al het nodige te doen om in de eerste helft van volgend jaar tot een definitief akkoord te komen; 16. vraagt van de Oekraïense autoriteiten meer aan de bestrijding van corruptie te doen; verwacht in dit verband dat positieve politieke verklaringen gevolgd zullen worden door politiek onpartijdige, beslissende corruptiebestrijdingsmaatregelen op alle niveaus; wenst dat er voor alle bedrijven dezelfde spelregels gaan gelden en dat ook op binnenlandse en buitenlandse investeerders dezelfde regels worden toegepast; betreurt in dit verband de te grote betrokkenheid van grote bedrijven bij het politieke leven; 17. uit zijn teleurstelling over het feit dat de Verkhovna Rada amendementen op de nieuwe wet inzake openbare aanbestedingen heeft aangenomen volgens welke goederen, werken en diensten die zijn geleverd met het oog op het Europees kampioenschap voetbal in Oekraïne in 2012 van de toepassingssfeer van deze wet zijn uitgesloten; 18. dringt er bij het Oekraïense parlement op aan zijn goedkeuring te hechten aan het wetsontwerp „inzake toegang tot openbare informatie”, overeenkomstig de Europese en internationale normen; 19. is ingenomen met het actieplan voor versoepeling van de visumverlening voor Oekraïne, zoals overeengekomen op de 14de Top EU-Oekraïne van 22 november 2010; ziet het actieplan als een praktisch instrument om vooruitgang te bereiken bij essentiële hervormingen op de desbetreffende gebieden, met name op het gebied van de consolidatie van de rechtsstaat en de eerbiediging van de fundamentele vrijheden; dringt er bij de Europese Commissie op aan de Oekraïense autoriteiten bij te staan in hun streven naar vooruitgang naar visumliberalisering; 20. dringt er bij alle lidstaten van de EU op aan de leges voor de aanvragen van nationale en Schengenvisa voor Oekraïense burgers af te schaffen; 21. verzoekt de Commissie om met de lidstaten en Oekraïne samen te werken bij de voorbereiding van bijzondere maatregelen in verband met het Europees kampioenschap voetbal van 2012, met als doel om het reizen door bezitters van een toegangskaart te vergemakkelijken en deze bijzondere gelegenheid te gebruiken als proefperiode voor een definitieve visumvrije regeling; 22. is verheugd over de actieve ondersteuning door Oekraïne van het oostelijk partnerschap en de parlementaire vergadering van Euronest, dringt bij de Raad en de Commissie aan op een verdere intensivering van de samenwerking met Oekraïne in de context van de ontwikkelingen in de nabuurschapzone en met name wat betreft de ontwikkeling van een beleid voor het Zwarte-Zeegebied; 23. onderstreept het belang van meer samenwerking op het vlak van uitwisselingsprogramma's voor jongeren en studenten en de ontwikkeling van studiebeursprogramma's die de Oekraïners in staat stellen kennis te maken met de Europese Unie en haar lidstaten; is van mening dat het Erasmus-uitwisselingsprogramma voor hoger onderwijs moet worden uitgebreid tot studenten uit de zes landen van het oostelijk partnerschap; 24. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen van de lidstaten, de president, de regering en het parlement van Oekraïne en de parlementaire vergaderingen van de Raad van Europa en de OVSE. Het Europees Parlement, – gezien de rapporten van de drie werkgroepen in de schoot van de intergouvernementele groep deskundigen voor de ontwikkeling van het klimaat, gepubliceerd in 2007 (1) , – gezien het pakket klimaatverandering, goedgekeurd door de Europese Raad op 17 december 2008, – gezien de conclusies van de Europese Raad van 29 en 30 oktober 2009 over de onderhandelingen over het klimaat, – gezien de VN-topconferentie van Kopenhagen (Denemarken) van 7 t/m 18 december 2009 over het klimaat, en de overeenkomst van Kopenhagen die eruit voortgekomen is, – onder verwijzing naar zijn vroegere resoluties over de klimaatverandering, meer in het bijzonder die van 10 februari 2010 over de resultaten van de topconferentie van Kopenhagen (2) , en die van 29 november 2007 over de handel en de klimaatverandering (3) , – gezien de mededeling van 26 mei 2010 van de Commissie „Analyse van de opties voor een broeikasgasemissiereductie van meer dan 20% en beoordeling van het risico van koolstoflekkage” ( COM(2010)0265 ), – gezien de mededelingen van 19 juni 2010 van de Commissie over de duurzaamheid van biobrandstof en vloeibare biomassa (4) , – gezien de mededeling van 4 november 2008 van de Commissie over „Het grondstoffeninitiatief – voorzien in onze kritieke behoeften aan groei en werkgelegenheid in Europa” ( COM(2008)0699 ), – gezien het rapport van de Wereldhandelsorganisatie en het VN-milieuprogramma Handel en klimaatverandering, dat op 26 juni 2008 van start gegaan is, – gezien de slotverklaring van de staatshoofden en regeringsleiders op de G20-top van 24 en 25 september 2009 in Pittsburgh, – gezien de internationale evaluatie van landbouwwetenschappen en –technologie voor ontwikkeling van 2008 (5) , – gelet op artikel 48 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie internationale handel en de adviezen van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid en de Commissie ontwikkelingsamenwerking ( A7-0310/2010 ), A. overwegende dat de temperatuur op aarde in de loop van de laatste eeuw al gestegen is en zal blijven stijgen, dat de economische en sociale repercussies van de opwarming van de aarde en de weerslag op het milieu een zorgwekkende omvang aannemen en dat het levensbelangrijk is om de opwarming tot minder van 2° C te beperken, B. overwegende dat het vergelijk dat op de VN-klimaattop van Kopenhagen in december 2009 tot stand gekomen is, niet bevredigt, en dat de Europese Unie er geen eersterangsrol heeft weten te spelen, C. overwegende dat het vergelijk dat op de VN-klimaattop van Kopenhagen in december 2009 tot stand gekomen is, niet bevredigt en teleurstelt, D. overwegende dat de topconferentie van Cancún een unieke gelegenheid voor daadwerkelijke dialoog biedt, wettelijk bindende middelen en veel strengere verificatieprocedures moet aannemen en een beslissende stap in de richting van een algemene, wettelijk bindende en onmiddellijk uitvoerbare overeenkomst moet betekenen om de opwarming van de aarde duidelijk onder de 2° C te houden, E. overwegende dat de strijd tegen de klimaatveranderingen een factor in de competitiviteit vertegenwoordigt, aangezien de Europese prioriteiten energiebesparingen en hernieuwbare energie zijn, waarmee de veilige energievoorziening van de Unie te verbeteren is, en die ruime mogelijkheden voor industriële ontwikkeling, vernieuwing, ruimtelijke ordening en uitbreiding van de werkgelegenheid bieden, F. overwegende dat gesubsidieerde energie en de afwezigheid van beperkingen op de uitstoot van CO2 voor een aantal landen een relatief voordeel betekenen, G. overwegende dat de regelgeving op het handelsverkeer bijgevolg van beslissend belang in de strijd tegen de klimaatverandering is, en dat de Europese Unie er als eerste handelsmacht ter wereld sterke invloed op uit kan oefenen, 1. verheugt zich over het streven van de Europese Raad om de uitstoot van broeikasgassen in Europa tegen 2050 met 80 à 95% te verminderen in vergelijking met 1990, een doelstelling die noodzakelijk is als de Europese Unie zich op internationaal vlak opnieuw als leider in klimaataangelegenheden wil opwerpen, terwijl andere landen zich sterk voor groene economie inzetten, meer bepaald met hun economische herstelplannen; verleent zijn krachtige steun voor het streven om de Europese uitstoot tegen 2020 met 30 % te verminderen, wat andere landen ertoe moet aanzetten om ruimere verbintenissen aan te gaan; 2. dringt aan op een internationaal bindende overeenkomst over klimaatbescherming en verleent zijn krachtige steun voor de doelstelling om de CO2-emissies in de Europese Unie tegen 2020 met 30% te verminderen, en de doelstelling van de Europese Unie op lange termijn, om de emissies van CO2 en andere broeikasgassen tegen 2050 met ten minste 85% te verminderen; 3. beklemtoont dat de ontwikkelde landen in de vermindering van CO2-emissies het voortouw moeten nemen en denkt dat de invoering van normen, etiketteringsvoorschriften en certificaten enorme mogelijkheden inhoudt om het energieverbruik te verminderen en daarmee de klimaatverandering tegen te gaan; vindt dat het mechanisme voor milieuvriendelijke ontwikkeling niet aan de behoeften van de kwetsbaarste landen beantwoordt; 4. pleit voor krachtiger stimulering van hernieuwbare energievormen en dringt erop aan dat de regeringen van de lidstaten een consequent beleid hanteren en een bindend juridisch kader vaststellen dat op lange termijn de goedkeuring van een gefaseerd subsidieprogramma mogelijk maakt dat de markten helpt openleggen en minimum infrastructuur tot stand helpt brengen, wat van essentieel belang is in tijden van crisis en onzekere vooruitzichten in de zakenwereld; 5. wijst er eens te meer op dat het gemeenschappelijk handelsbeleid van de Europese Unie een instrument in dienst van haar algemene doelstellingen is en volgens artikel 207 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie „op basis van de beginselen en doelstellingen van het externe optreden van de Unie” uitgevoerd moet worden, terwijl het volgens artikel 3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie vooral moet bijdragen „tot de vrede, de veiligheid, de duurzame ontwikkeling van de aarde, de solidariteit en het wederzijds respect tussen de volkeren, de vrije en eerlijke handel, de uitbanning van armoede en de bescherming van de mensenrechten, in het bijzonder de rechten van het kind, alsook tot de strikte eerbiediging en ontwikkeling van het internationaal recht, met inbegrip van de inachtneming van de beginselen van het Handvest van de Verenigde Naties”; 6. onderlijnt dat het handelsbeleid van de Europese Unie – op bilateraal, pluri- en multilateraal vlak – een hulpmiddel en geen doel op zich vormt, met haar doelstellingen in de strijd tegen de klimaatverandering te verenigen moet zijn en op de afsluiting van een veeleisende klimaatovereenkomst vooruit moet grijpen; 7. meent dat de regelgeving van de WTO interpretatie vergt en zich volgens de verbintenissen moet ontwikkelen die in multilaterale milieuovereenkomsten aangegaan worden; vraagt de Commissie om op een consensus in de schoot van de WTO toe te werken, dat de secretariaten van de multilaterale milieuovereenkomsten waarnemersstatus krijgen op alle bijeenkomsten van de WTO die zich met hun bevoegdheidsterrein bezighouden, en een adviserende functie in beslechtingsprocedures voor milieugeschillen; benadrukt dat er bij de WTO een nieuwe internationale regelgeving opgesteld moet worden om het relatief voordeel van goedkope CO2-uitstoot weg te werken; 8. betreurt dat geen enkel van de bestaande akkoorden van de Wereldhandelsorganisatie rechtstreeks naar de klimaatverandering, voedselveiligheid en de millennium-doelstellingen voor de ontwikkeling verwijst, en dat de biopiraterij op klimaatresistent zaaigoed zich uitbreidt; meent dat er veranderingen in de regelgeving van de Wereldhandelsorganisatie nodig zijn om voor verenigbaarheid en overeenstemming met de verbintenissen volgens het protocol van Kyoto en de multilaterale milieu-overeenkomsten te zorgen; roept tot dringende hervorming van de Wereldhandelsorganisatie op zodat er onderscheid tussen producten volgens hun productie- en verwerkingsmethoden gemaakt kan worden; 9. wijst er onder verwijzing naar de preambule van de overeenkomst op de Wereldhandelsorganisatie en GATT-artikel XX letters b, d en g op, dat internationale handel niet tot overontginning van natuurlijke rijkdommen mag leiden en roept de Europese Commissie en de lidstaten op om onder toezicht van de Wereldhandelsorganisatie het beginsel van collectieve preferentie beter toe te passen, vooral voor duurzame, klimaatvriendelijke en ethisch verantwoorde producten; 10. roept de Europese Commissie en de leden van de Wereldhandelsorganisatie op om een verklaring van de Wereldhandelsorganisatie na te streven die de betekenis en gevolgen van de klimaatverandering erkent, en haar ertoe aan te zetten om voor regels te zorgen die de wereldwijde inspanningen om de klimaatverandering te bestrijden, af te zwakken en er zich bij aan te passen, niet ontmoedigen maar juist stimuleren; 11. betreurt dat de Wereldhandelsorganisatie nog altijd een manier moet vinden om haar verdrag in het systeem van VN-instellingen en regels voor milieubescherming, met inbegrip van de klimaatverandering, en sociale rechtvaardigheid en eerbiediging van alle mensenrechten te integreren; stelt met nadruk dat de verplichtingen en doelstellingen van de multilaterale milieu-overeenkomsten, zoals het kaderverdrag van de Verenigde Naties over de klimaatverandering, en andere VN-instellingen (FAO, IAO, IMO) voorrang op beperkende interpretatie van handelsregels moeten krijgen; 12. vraagt de Europese Commissie, aangezien er sinds het ministerieel besluit van de Wereldhandelsorganisatie over handel en milieu van 15 april 1994 in Marrakesj meer dan vijftien jaar verstreken zijn, om het Europees Parlement en de Raad uiterlijk tegen midden 2011 een verslag voor te leggen dat nagaat in hoever de commissie handel en milieu van de Wereldhandelsorganisatie haar taak zoals in het besluit omschreven, volbracht heeft, en dat haar conclusies voorlegt voor wat er verder nog te doen blijft, vooral met het oog op de wereldwijde dialoog over het opvangen van de klimaatverandering en de aanpassing aan haar gevolgen, en de Wereldhandelsorganisatie; 13. roept de Commissie en de lidstaten op, naar aanleiding van de WTO-onderhandelingen en bilaterale handelsovereenkomsten, om te eisen dat de liberalisering van de handel, vooral in natuurlijke grondstoffen, het duurzaam beheer van de rijkdommen niet in gevaar brengt en dat doelstellingen voor bescherming van het klimaat en de soortenrijkdom integraal bestanddeel van de overeenkomsten worden; vraagt de Europese Commissie dan ook om er op aan te dringen dat er vóór de conferentie over het raamverdrag van de Verenigde Naties over klimaatverandering (UNFCCC) in 2011 in Johannesburg, een gezamenlijke bijeenkomst van de ministers voor handel en milieu van de Wereldhandelsorganisatie plaatsvindt; herinnert eraan dat de UNFCCC het forum is waar een internationaal akkoord over de aanpak van de klimaatverandering tot stand moet komen; 14. acht het meer dan ooit geboden om een openbaar debat over de oprichting van een Wereldmilieuorganisatie op gang te brengen; Bredere positieve interactie tussen handelsverkeer en klimaatbescherming 15. erkent de positieve rol die het handelsverkeer in de verspreiding van klimaatvriendelijke goederen en diensten kan spelen; meent dat bescherming van het klimaat en liberalisering van de handel elkaar wederzijds kunnen ondersteunen door de handel in milieuvriendelijke goederen en diensten te vereenvoudigen, maar dat er vooraf in samenwerking met de lidstaten van de Wereldhandelsorganisatie een lijst van die goederen en diensten opgesteld moet worden die aan strikte milieucriteria beantwoordt; 16. erkent dat handel een belangrijk hulpmiddel voor overdracht van technologie aan ontwikkelingslanden is; benadrukt dat de hindernissen voor „groene handel” geslecht moeten worden, bij voorbeeld door op het niveau van de Wereldhandelsorganisatie de douanerechten op „groene goederen” op te heffen; 17. hoopt dat de Europese Unie het goede voorbeeld geeft en hindernissen als douanerechten en belastingen op de handel in „groene” technologie en milieu- en klimaatvriendelijke producten opheft en milieuvriendelijke goederen en -diensten (EGS) bevoordeelt, onder meer met het actieplan van Bali en het Groen Klimaatfonds van Kopenhagen; 18. wijst met nadruk op het belang van innovatie in de groene technologie en erkent de rol die handelsuitwisselingen in de overdracht van de bewuste technologie tussen de verschillende landen kunnen spelen; 19. vraagt de Europese Unie om het initiatief te nemen om de voornaamste hinderpalen voor de verspreiding van technologieën te inventariseren waarmee de ontwikkelingslanden de klimaatverandering kunnen bestrijden; 20. erkent dat vernieuwing aanmoedigen verschillende beloningsregelingen kan veronderstellen, die niet allemaal op dezelfde manier bevorderlijk voor de overdracht van technologie zijn; merkt ook op dat overdracht van technologie aanleiding tot vragen bij de intellectuele eigendomsrechten en de bescherming die ze bieden, geeft, door de zwakheid van sommige politieke instellingen en de eventuele afwezigheid van rechtsnormen, en vraagt de Europese Commissie daarom om alle stimulerende innovatieregelingen te bestuderen, het risico van uitsluiting van bepaalde landen onder ogen te zien, en de resultaten van haar studiewerk in haar diplomatieke activiteiten voor het klimaat aan te wenden; 21. maakt zich ongerust over de verstorende uitwerking van subsidies voor energie uit fossiele brandstof op het handelsverkeer in de wereld, hun invloed op het klimaat en hun kosten voor de openbare financiën, en verheugt zich over de toezegging van de G20 om de subsidies geleidelijk aan af te schaffen; 22. wenst dat de Europese Unie een internationale leidersrol in de aangelegenheid op zich neemt en vraagt de Commissie om spoedig een tijdschema voor de afschaffing van de bewuste subsidies in de Europese Unie voor te stellen, met dien verstande dat een ontwikkeling in die zin van sociale en industriële begeleidingsmaatregelen vergezeld moet gaan; herhaalt ook zijn vraag aan de Europese Commissie en de lidstaten om het Europees Parlement te informeren over door uitvoerkredietdiensten en de Europese Investeringsbank toegestane leningen voor projecten toestaan die een negatieve weerslag op het klimaat hebben; 23. spreekt zich tegen subsidiëring van fossiele brandstoffen uit en dringt aan op krachtiger steunverlening voor milieuvriendelijke, hernieuwbare energievormen en onderzoek en ontwikkeling van decentrale energiebronnen, vooral in ontwikkelingslanden; wijst daarbij op het akkoord van de G20 om subsidies voor fossiele brandstoffen geleidelijk af te bouwen en vraagt de Europese Commissie om voorstellen voor een Europese uitvoeringstrategie in te dienen, met duidelijke tijdschema's en zo nodig compenserende regelingen; Rechtvaardiger prijsvorming in de internationale handel en voorkoming van koolstoflekken 24. merkt op dat liberalisering van het handelsverkeer tegen klimaatbescherming in kan gaan als bepaalde landen van hun onwerkzaamheid voor het klimaat een concurrentievoordeel maken; stelt daarom herziening van de anti-dumpingregels van de Wereldhandelsorganisatie voor, zodat ze ook eerlijke milieuvriendelijke prijsvorming volgens de wereldwijde regels voor de bescherming van het klimaat inhouden; 25. betreurt dat bepaalde landen, door de energieprijzen te subsidiëren en geen beperkingen of quota's voor de uitstoot van CO2 vast te leggen, een relatief voordeel kunnen behalen - de onbeperkte en in vergelijking dus goedkope CO2-uitstoot maakt dat ze niet gestimuleerd worden om zich bij de multilaterale overeenkomsten op de klimaatverandering aan te sluiten; 26. stipt toch ook aan dat de klimaatonderhandelingen van het principe van gemeenschappelijke maar onderscheiden verantwoordelijkheid uitgaan, en dat het zwak klimaatbeleid van de ontwikkelingslanden over het algemeen door hun geringere financiële of technische mogelijkheden te verklaren is, en niet door een streven naar milieudumping; 27. wenst daarom dat het Europees debat over de industriële koolstoflekken in de Europese regeling voor de verhandeling van emissiequota's, en de middelen om er tegen in te gaan, met omzichtigheid plaatsvindt; 28. herinnert eraan dat er namelijk volgens de laatste mededeling van 26 mei 2010 van de Commissie over de kwestie ( COM(2010)0265 ) maar weinig industrietakken een betekenisvolle gevoeligheid voor koolstoflekken te zien geven en gaat ervan uit dat er zorgvuldige analyses per industrietak nodig zijn om ze aan te wijzen; vraagt de Europese Commissie om zich in de toekomst van die benadering te bedienen in plaats van een klein aantal kwantitatieve criteria die voor alle industrietakken dezelfde zijn; 29. onderlijnt dat er geen eenheidsoplossing voor de industrietakken bestaat die aan koolstoflekken onderhevig zijn, en dat de aard van het product of de structuur van de markt essentiële gegevens zijn om een keuze uit de beschikbare werkwijzen te maken (toewijzing van gratis quota's, staatssteun of correcties aan de grenzen); 30. meent dat een multilateraal akkoord over het klimaat de beste werkwijze is om de negatieve externe milieueffecten van CO2 in de kosten op te nemen, maar in de nabije toekomst waarschijnlijk niet haalbaar is; denkt dan ook dat de Europese Unie voor de industrietakken die werkelijk aan koolstoflekken onderhevig zijn, de mogelijkheden moet blijven onderzoeken om bruikbare milieubeleidsmiddelen in te voeren naast de verhandeling van CO2-quota's volgens de overeenkomstige regeling van de Gemeenschap, meer in het bijzonder een mechanisme voor de inachtneming van koolstofkosten, dat met de regels van de Wereldhandelsorganisatie te verenigen is en waarmee de gevaren van overdracht van CO2-emissies aan derde landen bestreden kunnen worden; 31. stelt onomwonden dat fiscale correcties aan de grens niet als protectionistisch instrument gebruikt mogen worden, maar om emissies te verminderen; Betere differentiëring van producten volgens hun uitwerking op het klimaat 32. meent dat de Europese Unie als grootste handelsblok ter wereld wereldomvattende normen kan vastleggen en steunt de ontwikkeling en ruimere verspreiding van certificatie- en etiketteringssystemen die van sociale en milieucriteria uitgaan; vestigt de aandacht op het succesvol werk van internationale ngo's om dergelijke etiketten en certificaten te ontwerpen en aan te bevelen, en spreekt zich uitdrukkelijk voor hun ruimer gebruik uit; 33. wijst erop dat het volgens de Wereldhandelsorganisatie mogelijk is om beperkende handelsmaatregelen te nemen als ze noodzakelijk, evenredig en niet discriminerend tegenover landen met dezelfde productievoorwaarden zijn; stelt wel vast dat er dringende verduidelijking nodig is om dergelijke maatregelen volgens klimaatcriteria te kunnen aanwenden die van de productie- en verwerkingsmethoden van de bewuste producten uitgaan; 34. vraagt de Europese Commissie om stappen aan te wenden om bij de Wereldhandelsorganisatie de besprekingen over productie- en verwerkingsmethoden, en de mogelijkheden om tussen gelijkaardige producten te onderscheiden naargelang van hun koolstof- of energieafdruk of volgens technische normen, weer op gang te brengen; meent dat een dergelijk initiatief voor de lidstaten van de Wereldhandelsorganisatie aanvaardbaar te maken is als het van maatregelen vergezeld gaat om de overdracht van technologie te vergemakkelijken; 35. hoopt wel dat het huidig gebrek aan duidelijkheid over productie- en verwerkingsmethoden bij de Wereldhandelsorganisatie de Europese Unie niet in de verleiding brengt om niets te ondernemen, aangezien ze juist van de toestand gebruik moet maken om manoeuvreerruimte te scheppen; 36. beklemtoont dat er op toegezien moet worden dat negatieve milieugevolgen van handel in de prijzen tot uiting komen en dat het beginsel dat „de vervuiler betaalt” toepassing vindt; dringt erop aan dat de etiketterings- en informatiesystemen voor milieunormen op elkaar afgestemd worden; 37. verheugt zich daarom over de invoering van duurzaamheidscriteria voor ingevoerde en Europese agrobrandstof door de Europese Unie en vraagt de Europese Commissie om de werkwijze tot biomassa en landbouwproducten uit te breiden; vraagt om indirecte veranderingen in het bodemgebruik die met agrobrandstof te maken hebben, in aanmerking te nemen en verwacht van de Europese Commissie dat ze voor het einde van dit jaar een voorstel in die zin indient, volgens haar eerdere toezegging aan het Europees Parlement; 38. pleit voor invoering van concrete en bindende duurzaamheidscriteria en –normen voor de productie van biobrandstoffen en biomassa, die het vrijkomen van gassen die het klimaat beïnvloeden, en fijnstof door onrechtstreekse wijziging van bodemgebruik en de hele productiecyclus in aanmerking nemen; benadrukt dat het veilig stellen van de voedselvoorziening voorrang op de productie van biobrandstof heeft en dat duurzaam bodemgebruik in beleid en praktijk dringend met een algemenere zienswijze te behandelen is; 39. acht het essentieel dat er strikte duurzaamheidnormen voor de internationale handel in biobrandstoffen vastgelegd worden, met inachtneming van hun sociale en milieugevolgen die onderling strijdig zijn; 40. verheugt zich over het Europees akkoord over illegale houtproductie dat tot stand gekomen is, en ziet nu vorderingen in de vrijwillige partnerschapsovereenkomsten tegemoet; Liberalisering van het handelsverkeer geen reden om veeleisend klimaatbeleid in vraag te stellen 41. maakt zich ongerust over de wens van de Commissie om in de handelsovereenkomsten de liberalisering van de handel in hout door te drukken, vooral de afschaffing van uitvoerbeperkingen, ondanks het toegenomen ontbossingsgevaar en de negatieve terugslag op klimaat, biologische verscheidenheid, ontwikkeling en het welzijn van de plaatselijke bevolkingsgroepen; 42. onderstreept vooral dat de doelstellingen voor klimaat en biodiversiteit en in de handelsvoorwaarden, in onderlinge overeenstemming moeten zijn, om zeker te zijn dat bij voorbeeld maatregelen om ontbossing tegen te gaan ook werkelijk effect hebben; 43. meent dat nieuwe internationale klimaatbeschermingsovereenkomsten harde garanties moeten bevatten om de negatieve gevolgen van de internationale houthandel voor het milieu te beperken en de ontbossing, die zeer zorgwekkende afmetingen aanneemt, tot staan te brengen; Volledige opname van vervoer in de problematiek van handel en klimaat 44. betreurt dat het huidig handelsstelsel een verdeling van arbeid en productie over de wereld oplevert die een zeer hoge inbreng aan vervoer veronderstelt, dat zijn eigen milieukosten niet te dragen heeft; wenst dat de klimaatkosten van internationaal vervoer in zijn prijs opgenomen worden, ofwel door middel van belastingen of met handelsregelingen die gebruik maken van quota's en vergoedingen aanrekenen; stelt met genoegen vast dat de luchtvaart binnenkort in de regeling emissiehandel van de Europese Unie opgenomen wordt en verwacht van de Europese Commissie tegen 2011 een gelijkaardig initiatief voor de scheepvaart, dat in 2013 in werking zou treden, als het niet mogelijk blijkt om tegen die tijd een wereldwijde regeling in te voeren; betreurt dat er geen belastingen op brandstofverbruik in internationaal goederenvervoer geheven worden en spreekt zich voor belasting van de betreffende brandstof en producten uit, vooral op producten die per vliegtuig vervoerd worden; verwacht van de Europese Commissie ook een initiatief om steunmaatregelen voor de meer vervuilende vormen van vervoer in vraag te stellen, zoals de vrijstelling van belasting voor kerosine; 45. stelt vast dat CO2-emissies in de internationale handel sterk teruggedrongen kunnen worden; vraagt om de transport- en milieukosten die ontstaan, in de prijs van het produkt aan te rekenen („internalisering van externe kosten”), vooral door de scheepvaart, die 90 % van het vervoer in het internationaal handelsverkeer vertegenwoordigt, in de Europese regeling emissiehandel op te nemen; 46. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan om alles in het werk te stellen om bij de Internationale Maritieme Organisatie een juridisch bindend akkoord tot vermindering van de uitstoot van de scheepvaart te bereiken; 47. acht het belangrijk dat internationale verbintenissen tot minder emissie van broeikasgassen ook voor internationaal luchtvervoer en de scheepvaart gelden; 48. onderstreept dat de hogere CO2-uitstoot van vervoer en internationale handel de doeltreffendheid van de klimaatveranderingsstrategie van de Europese Unie ondermijnt; beschouwt dat als een sterk argument om in de ontwikkelingslanden van een exportgeleide ontwikkelingstrategie naar zelfstandige binnenlandse ontwikkeling op basis van gediversifieerde en plaatselijke productie en verbruik over te gaan, en herinnert eraan dat een dergelijke strategie een gunstige uitwerking op de werkgelegenheid zou hebben, zowel in de Europese Unie als in de ontwikkelingslanden; 49. meent, zolang als klimaatkosten niet in de vervoerkosten doorberekend worden, dat duurzame plaatselijke productie aanmoediging verdient, vooral door betere informatie van de verbruiker; Betere hulpmiddelen voor onderlinge afstemming van handels- en klimaatoverwegingen 50. vraagt – om de samenhang tussen handels- en klimaatbeleid van de Europese Unie te verzekeren – dat er voor elke vorm van handelsbeleid een koolstofbalans opgemaakt wordt, dat het beleid eventueel gewijzigd wordt om de balans te verbeteren, en dat er verplichte compenserende maatregelen getroffen worden – in de vorm van politieke, technische en financiële samenwerking – in geval van balans die voor het klimaat negatief uitvalt; 51. vraagt de Europese Unie met aandrang om de uitvoerige milieubepalingen in bilaterale en regionale handelsakkoorden als hefboom voor de ontwikkeling in te zetten, en dus te benadrukken dat de milieubepalingen en samenwerkingsmechanismen om overdracht van technologie, technische bijstand en capaciteitsopbouw te stimuleren, nauwlettend uitgevoerd moeten worden; 52. vraagt de Commissie om handelsovereenkomsten met derde landen stelselmatig van milieubepalingen te voorzien, vooral om de CO2-uitstoot te verminderen en voor overdracht van technologie met lage emissiewaarden te zorgen; 53. neemt met voldoening kennis van het feit dat klimaatverandering nu een aspect van de effectbeoordeling op duurzaamheid (SIA) van handelsovereenkomsten is maar stelt vast dat in sommige gevallen, zoals het Euro-Mediterraan vrijhandelsakkoord, uit de bewuste effectbeoordeling blijkt dat het akkoord negatieve klimaateffecten zal hebben die vóór de afsluiting niet ter sprake gekomen zijn; meent dat handelsovereenkomsten de multilaterale milieu-overeenkomsten op geen enkele manier mogen doorkruisen; 54. vindt dat er bij de herziening van het algemeen preferentiestelsel milieucriteria ingevoerd moeten worden; 55. vindt dat de Europese Commissie in haar onderhandelingstrategieën voor handel en milieubeleid een geharmoniseerd raamwerk moet hanteren, zodat ze haar partners geen aanleiding tot bezorgdheid over handelsbelemmeringen geeft en zich tegelijk aan haar dwingende doelstellingen in de strijd tegen de klimaatverandering kan houden; 56. vindt dat de „klimaatdiplomatie” in de handelsbetrekkingen van de Europese Unie met landen die niet door multilaterale milieubeschermingsovereenkomsten gebonden zijn, vastberadener en rechtlijniger optreden verdient; Samenhang van handel en klimaat bij de Europese Unie uit het oogpunt van de ontwikkelingslanden 57. geeft toe dat de pogingen tot onderlinge afstemming van Europees handels- en klimaatbeleid door partnerlanden als methoden aangewend of gezien kunnen worden om langs een omweg onze invoer te beperken en onze uitvoer uit te breiden; 58. beklemtoont daarom dat het van belang is om met de landen in kwestie elke maatregel te bespreken die de Europese Unie zou kunnen treffen, vooral correcties aan de grenzen, en te zorgen dat de Europese Unie haar toezeggingen aan de ontwikkelingslanden voor klimaatsteun gestand doet; 59. maakt zich dan ook ongerust dat de „voorbarige” financieringen die de Europese landen op de klimaattop van Kopenhagen toegezegd hebben, voor een deel uit toezeggingen voor openbare ontwikkelingshulp voortkomen en in de vorm van leningen gegeven worden, in tegenstelling met de uitdrukkelijke wensen van het Europees Parlement; vraagt de Europese Commissie om een verslag over die financieringen op te stellen om na te gaan of de werkelijkheid met de aangegane verbintenissen en de wensen van het Europees Parlement overeenstemt; dringt ook op betere thematische en geografische coördinatie van de financieringen aan; 60. brengt de toezegging van de industrielanden in herinnering, o.a. ook de lidstaten van de Europese Unie, om over vernieuwende financieringen na te denken om de strijd met de klimaatveranderingen aan te binden; 61. is ervan overtuigd dat de strijd tegen de klimaatverandering op het beginsel van solidariteit tussen de geïndustrialiseerde en de ontwikkelingslanden moet berusten en dat er wellicht nauwere samenwerking tussen de Verenigde Naties, de Wereldhandelsorganisatie en de overige instellingen van Bretton Woods voor nodig is; doet dan ook een oproep om samen met de ontwikkelingslanden, de opkomende en geïndustrialiseerde landen een algemene strategie voor de emissiehandel en de belasting van energie en broeikasgassen uit te werken, van de ene kant om vertrek van ondernemingen op grote schaal te voorkomen (koolstoflekken), en van de andere kant om middelen te vinden om maatregelen tot bestrijding en mindering van de klimaatverandering en voor aanpassing aan haar gevolgen te financieren; 62. beklemtoont dat meer overdracht van technologie aan de ontwikkelingslanden als middel om koolstoflekken tegen te gaan, een essentieel onderdeel van een klimaatregeling voor de periode na 2012 vormt, en betreurt dat overdracht van technologie maar een klein deel van de openbare ontwikkelingshulp vertegenwoordigt; dringt er bij de lidstaten op aan om de ontwikkelingslanden meer technische en financiële bijstand te verlenen om de gevolgen van de klimaatverandering het hoofd te bieden, zich aan klimaatgebonden normen te kunnen houden, en de weerslag van normen, etiketteringsvoorschriften en certificaties op voorhand te overzien; o o o 63. verzoekt zijn Voorzitter om deze resolutie te doen toekomen aan de voorzitter van de Europese Raad, de Raad en de Commissie, de nationale parlementen, en de eerstaanwezende secretaris van het raamverdrag van de Verenigde Naties over de klimaatverandering (UNFCCC) en de 17de Conferentie van verdragspartijen (COP 17). Het Europees Parlement, – gelet op de artikelen 12, 21, 28, 29, 30 en 31 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, – gelet op de artikelen 2, 3 en 6 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, – gelet op de artikelen 9, 10, 48, 138, 139, 153, 156, 191, 207 et 218 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de OESO-richtsnoeren voor multinationale ondernemingen, de tripartiete beginselverklaring inzake multinationale ondernemingen en sociaal beleid van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO), de gedragscodes die onder auspiciën van internationale organisaties zoals de FAO, de WHO en de Wereldbank zijn overeengekomen en de inspanningen die onder auspiciën van de UNCTAD zijn geleverd om de activiteiten van ondernemingen in ontwikkelingslanden te reguleren, – gezien het door de Verenigde Naties in september 2000 gelanceerde „Global Compact”-initiatief, het rapport van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties van 10 augustus 2005 met als titel „Naar een wereldwijd partnerschap - Nauwere samenwerking tussen de Verenigde Naties en alle relevante partners, met name de particuliere sector” (05-45706 (E) 020905), de aankondiging van het Global Compact- en het Global Reporting-initiatief van de Verenigde Naties op 9 oktober 2006, en de beginselen inzake verantwoord beleggen die in januari 2006 door de Verenigde Naties zijn geformuleerd en die worden gecoördineerd door het UNEP Finance Initiative en het UN Global Compact, – gezien de in december 2003 door de VN vastgestelde normen inzake de „Verantwoordelijkheden van transnationale vennootschappen en andere commerciële ondernemingen op het gebied van de mensenrechten” (1) , – gezien het in 1997 opgezette „Global Reporting Initiative” (GRI) (2) , de aangepaste richtsnoeren inzake duurzaamheidsverslaggeving die op 5 oktober 2006 zijn gepubliceerd (G3), en de G4-richtsnoeren die momenteel door het GRI worden voorbereid, – gezien de resultaten van de in 2002 in Johannesburg gehouden Wereldtop over duurzame ontwikkeling, en met name de oproep tot het lanceren van intergouvernementele initiatieven inzake verantwoord ondernemen, alsmede de conclusies van de Raad van 3 december 2002 over de follow-up van de Top (3) , – gezien het rapport van de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties over de verantwoordelijkheid van transnationale ondernemingen en andere bedrijven op het gebied van de mensenrechten van 15 februari 2005 (E/CN.4/2005/91, 2005), – gezien het verslag van de speciale vertegenwoordiger van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties over de mensenrechtenproblematiek in het kader van transnationale ondernemingen en andere bedrijven met als titel „Bevordering en bescherming van alle mensenrechten, burgerlijke, politieke, economische, sociale en culturele rechten, waaronder het recht op ontwikkeling” d.d. 7 april 2008 (A/HRC/8/5, 2008) en het werk dat momenteel wordt verricht voor diens volgende verslag, dat gepland is voor 2011, – gezien het van 9 april 2010 daterende rapport van John Ruggie, de speciale vertegenwoordiger van de secretaris-generaal van de VN op het gebied van mensenrechten en transnationale bedrijven en andere zakelijke ondernemingen, getiteld „Business and Human Rights: Further steps toward the operationalization of the ”protect, respect and remedy' framework' (A/HRC/14/27), – gezien de criteria en certificerings- en etiketteringsregelingen betreffende het gedrag van ondernemingen op het gebied van duurzame ontwikkeling, klimaatverandering en armoedebestrijding, zoals de SA 8000-norm, die betrekking heeft op het verbod op kinderarbeid, alsmede de AFNOR- en ISO-normen inzake duurzame ontwikkeling, – gezien de Kimberley-procedure voor het toezicht op de handel in ruwe diamanten, – gelet op de initiatieven die in de verschillende lidstaten zijn genomen om maatschappelijk verantwoord ondernemen te bevorderen, met name de oprichting in Denemarken van het regeringscentrum voor MVO, dat de wetgevingsinitiatieven van de overheid ter bevordering van maatschappelijk verantwoord ondernemen coördineert en op dit gebied praktische instrumenten voor ondernemingen ontwikkelt (4) , – gelet op het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten van 1966, het Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie tegen vrouwen van 1979, de bij Resolutie 61/295 van 13 september 2007 door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties aangenomen verklaring inzake de rechten van inheemse volkeren en het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van het kind van 1989, – gelet op de internationale milieuverdragen zoals het Protocol van Montreal betreffende stoffen die de ozonlaag afbreken (1987), het Verdrag van Bazel inzake de beheersing van de grensoverschrijdende overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen (1999), het Protocol van Cartagena inzake bioveiligheid (2000) en het Protocol van Kyoto (1997), – gezien het advies van het Comité van de Regio's van 14 maart 2003 over het Groenboek „Bevorderen van een Europees kader voor sociale verantwoordelijkheid van bedrijven”, – gezien het eindrapport en de aanbevelingen van de Europese multilaterale Forum over MVO van 29 juni 2004, inclusief de zevende aanbeveling ter ondersteuning van maatregelen om hiervoor een passend juridisch kader vast te stellen, – gelet op het Verdrag van Brussel van 1968, zoals gecodificeerd bij Verordening (EG) nr. 44/2001 van 22 december 2000, betreffende de rechterlijke bevoegdheid en de erkenning en tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken (5) , en op het Groenboek van de Commissie van 21 april 2009 over de herziening van Verordening (EG) nr. 44/2001, – gezien het Groenboek van de Commissie over „Bevordering van een Europees kader voor de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven” ( COM(2001)0366 ), dat vervolgens is overgenomen in het Witboek met als titel „Mededeling van de Commissie over de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven: een bijdrage van het bedrijfsleven aan duurzame ontwikkeling” ( COM(2002)0347 ), – gezien Aanbeveling 2001/453/EG van de Commissie van 30 mei 2001 betreffende de inachtneming van milieuaspecten in de jaarrekeningen en jaarverslagen van ondernemingen: erkenning, waardering en vermelding van milieuaangelegenheden in de jaarrekeningen en jaarverslagen van ondernemingen (6) (kennisgeving geschied onder nummer C(2001)1495), – gezien de mededeling van de Commissie van 18 mei 2004 getiteld „De sociale dimensie van de globalisering – hoe de EU ertoe bijdraagt dat iedereen er voordeel van heeft” ( COM(2004)0383 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 22 maart 2006 aan het Europees Parlement, de Raad en het Europees Economisch en Sociaal Comité met als titel „Tenuitvoerlegging van het partnerschap voor groei en werkgelegenheid: Europa moet een voorbeeld worden op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen” ( COM(2006)0136 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 24 mei 2006 getiteld „Bevordering van waardig werk voor iedereen – Bijdrage van de Europese Unie aan de uitvoering van de agenda voor waardig werk over de hele wereld” ( COM(2006)0249 ), – gezien het stelsel van algemene preferenties (SAP), dat van kracht is sinds 1 januari 2006 en voorziet in rechtenvrije toegang of vermindering van invoerrechten voor een groter aantal producten, en daarnaast ook een nieuwe stimuleringsregeling omvat ten gunste van kwetsbare landen met specifieke commerciële, financiële of ontwikkelingsbehoeften, – gelet op lid 6 van de in oktober 2009 tussen de Europese Unie en Zuid-Korea gesloten vrijhandelsovereenkomst, waarin staat dat „de partijen streven naar het vergemakkelijken en bevorderen van de handel in goederen die bijdragen tot duurzame ontwikkeling, met inbegrip van goederen die het voorwerp zijn van regelingen met betrekking tot o.a. eerlijke en ethisch verantwoorde handel en die waarbij maatschappelijk verantwoord ondernemen en verantwoordingsplicht in het geding zijn”, – gelet op artikel 270, lid 3, van de in maart 2010 gesloten vrijhandelsovereenkomst tussen de Europese Unie en Colombia en Peru, waarin wordt gesteld dat de partijen zijn overeengekomen optimale handelspraktijken met betrekking tot maatschappelijk verantwoord ondernemen te bevorderen, en „erkennen dat flexibele, vrijwillige en op stimulering gebaseerde mechanismen bevorderlijk kunnen zijn voor de samenhang tussen de toegepaste handelspraktijken en de doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling”, – gezien de resolutie van de Raad van 3 december 2001 betreffende de follow-up van het Groenboek over de maatschappelijke verantwoordelijkheid van ondernemingen (7) , – gezien de resolutie van de Raad van 6 februari 2003 inzake maatschappelijk verantwoord ondernemen (8) , – gelet op Beschikking 2005/600/EG van de Raad van 12 juli 2005 betreffende de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten, waarin de lidstaten wordt aanbevolen ondernemingen tot MVO aan te sporen (9) , – gezien de conclusies van de Raad van 14 juni 2010 inzake kinderarbeid (10) , – gelet op Verordening (EG) nr. 761/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 19 maart 2001 inzake de vrijwillige deelneming van organisaties aan een communautair milieubeheer- en milieuauditsysteem (EMAS) (11) , – gelet op Richtlĳn 2003/51/EG van het Europees Parlement en de Raad van 18 juni 2003 betreffende de jaarrekening en de geconsolideerde jaarrekening van bepaalde vennootschapsvormen, banken en andere financiële instellingen, en verzekeringsondernemingen (12) , – gelet op Richtlijn 2004/18/EG van het Europees Parlement en de Raad van 31 maart 2004 betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor werken, leveringen en diensten (13) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 15 januari 1999 over EU-normen voor Europese ondernemingen die in ontwikkelingslanden opereren: naar een Europese Gedragscode (14) , waarin de instelling van een door een Europees handhavingsmechanisme ondersteunde gedragscode wordt bepleit, – onder verwijzing naar zijn resolutie van 25 oktober 2001 over openheid en democratie in de internationale handel (15) , waarin wordt aangedrongen op eerbiediging van de fundamentele arbeidsnormen van de IAO door de WHO en op acceptatie van de besluiten van de IAO door de WHO, inclusief eventuele verzoeken tot het opleggen van sancties wegens ernstige schendingen van de fundamentele arbeidsnormen, – onder verwijzing naar zijn resolutie van 4 juli 2002 over de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité getiteld „Bevordering van fundamentele arbeidsnormen en verbetering van de sociale governance in de context van de globalisering” (16) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 13 mei 2003 over maatschappelijk verantwoord ondernemen: een bijdrage van het bedrijfsleven aan duurzame ontwikkeling (17) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 5 juli 2005 over de uitbuiting van kinderen in ontwikkelingslanden, met speciale aandacht voor kinderarbeid (18) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 15 november 2005 over de sociale dimensie van de globalisering (19) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 6 juli 2006 over eerlijke handel en ontwikkeling (20) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 13 maart 2007 over maatschappelijk verantwoord ondernemen: een nieuw partnerschap (21) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 23 mei 2007 over bevordering van fatsoenlijk werk voor iedereen (22) , waarin met het oog op de bevordering van fatsoenlijk werk gepleit wordt voor opneming van sociale normen in door de EU gesloten handelsovereenkomsten, en met name in bilaterale overeenkomsten, – gezien de op 23 februari 2010 door het Europees Parlement georganiseerde hoorzitting over „Maatschappelijk verantwoord ondernemen in de internationale handel”, – gelet op artikel 48 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie internationale handel en het advies van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken ( A7–0317/2010 ), A. overwegende dat ondernemingen en hun dochterbedrijven een van de belangrijke spelers in het economische globaliseringsproces en de internationale handel zijn, B. overwegende dat het bij de OESO-richtsnoeren voor multinationale ondernemingen uit 2000 en de in 2010 gepubliceerde bijgewerkte versie daarvan gaat om aanbevelingen die de regeringen richten tot ondernemingen en waarin vrijwillige normen worden geformuleerd voor verantwoord gedrag, onder inachtneming van de vigerende wetgevingen, in het bijzonder op het gebied van werkgelegenheid, de betrekkingen met de sociale partners, de mensenrechten, het milieu, de consumentenbelangen, de bestrijding van corruptie en belastingontduiking, C. overwegende dat de tripartiete IAO-verklaring over multinationale ondernemingen bedoeld is als leidraad voor regeringen, multinationale ondernemingen en werknemers in sectoren zoals werkgelegenheid, opleiding, arbeidsomstandigheden en werkrelaties, en dat deze verklaring een verbintenis vanwege de staten impliceert tot inachtneming en bevordering van de vier sociale basisnormen: de vrijheid van vereniging en het recht op collectieve onderhandelingen, de uitbanning van alle vormen van dwangarbeid, afschaffing van kinderarbeid en de uitbanning van discriminatie op het gebied van de werkgelegenheid, D. overwegende dat ondernemingen in de tien beginselen van het Global Compact van de Verenigde Naties wordt gevraagd om binnen hun invloedssfeer een reeks kernwaarden te integreren, te ondersteunen en na te leven op het gebied van mensenrechten, fundamentele arbeidsnormen, milieu en corruptiebestrijding, waartoe bedrijven zich verplichten en die zij vrijwillig in hun bedrijfsvoering integreren, E. overwegende dat momenteel wordt gewerkt aan de bijwerking van de OESO-richtsnoeren voor multinationale ondernemingen, met name degene die betrekking hebben op een verbetering van de nationale contactpunten en een aansprakelijkheidsregeling voor de toeleveringsketens, F. overwegende dat de internationale referentiekaders, bijvoorbeeld het „Global Reporting Initiative”, of nog de certificerings- en etiketteringsmechanismen, zoals ISO-norm 14 001 of meer in het bijzonder de recente ISO-norm 26 000, die is opgevat als een reeks richtsnoeren voor elke type van organisatie, de bedrijven helpen om de economische, sociale en milieu-impact van hun activiteiten te beoordelen, rekening houdend met het concept duurzame ontwikkeling, maar dat deze maar doeltreffend zijn in zoverre zij effectief worden toegepast en aan controles worden onderworpen, G. overwegende dat maatschappelijk verantwoord ondernemen in ISO-norm 26 000 wordt gedefinieerd als „de verantwoordelijkheid van een organisatie voor de impact van haar besluiten en activiteiten op de maatschappij en het milieu, die vertaald wordt in een transparant en ethisch gedrag waarmee wordt bijgedragen tot duurzame ontwikkeling, inclusief tot de gezondheid en het welzijn van de maatschappij; waarbij rekening wordt gehouden met de verwachtingen van de betrokkenen; waarbij de geldende wetten worden nageleefd en dat verenigbaar is met de internationale normen; dat de regel is in de hele organisatie en aan de dag wordt gelegd in de betrekkingen hiervan” en dat een groot deel van de civiele maatschappij en de internationale vakbeweging zich hiermee akkoord heeft verklaard, H. overwegende dat de door de Commissie in haar mededeling van 2006 geformuleerde doelstelling om van de Europese Unie „een voorbeeld te maken op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen”, waarin MVO wordt gepresenteerd als „een aspect van het Europese sociale model” en „een middel om de solidariteit, de cohesie en gelijkheid van kansen te beschermen in het kader van de steeds scherpere mondiale concurrentie”, I. overwegende dat een verslag is gepubliceerd van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's over de monitoringactie van de handels- en distributiemarkt „Naar een efficiëntere en eerlijkere interne handels- en distributiemarkt tegen 2020” ( COM(2010)0355 ), met een bijlage waarin wordt gesteld dat „de consument vaak over slechts weinig informatie beschikt wat de prestaties van de handelaar op het gebied van de sociale verantwoordelijkheid betreft. Bij zijn aankopen kan hij dus geen geïnformeerde keuze maken”, J. overwegende dat het handelsbeleid conform de Verdragen moet worden gevoerd op een wijze die in overeenstemming is met alle doelstellingen van de Europese Unie, inclusief de sociale, milieu- en ontwikkelingsdoelstellingen, K. overwegende dat de Europese Unie aan de toekenning van bepaalde handelspreferenties voortaan als voorwaarde verbindt dat de betrokken partners de voornaamste IAO-verdragen hebben geratificeerd, en dat zij zich sinds 2006 via al haar externe beleidsmaatregelen, inclusief haar handelsbeleid, inzet voor de bevordering van respect voor fatsoenlijk werk, L. overwegende dat de bilaterale handelsovereenkomsten van de Europese Unie inmiddels voorzien in een hoofdstuk over duurzame ontwikkeling, waarin ook milieu- en sociale doelstellingen en de naleving van de voorschriften op deze terreinen aan de orde worden gesteld, M. overwegende dat niet-eerbiediging van de MVO-beginselen te beschouwen is als een vorm van sociale en milieudumping die met name ten koste gaat van bedrijven en werknemers in Europa, die wél moeten voldoen aan strengere sociale, milieu- en fiscale normen, N. overwegende dat het normaal zou zijn, als Europese ondernemingen die hun productie verplaatsen naar lagelonenlanden waar minder strenge milieunormen gelden, voor de bevoegde rechtbanken aansprakelijk zouden worden gesteld voor alle milieu- en sociale schade of andere negatieve externe effecten die de plaatselijke gemeenschappen ervaren, die door hun dochterondernemingen in die landen wordt aangericht, O. overwegende dat veel verschillende soorten van banden kunnen bestaan tussen een moederbedrijf en de filialen hiervan enerzijds en tussen een bedrijf en zijn leveranciers anderzijds; en dat de concepten invloedssfeer en „due diligence” internationaal moeten worden gepreciseerd, P. overwegende dat bedrijven niet rechtstreeks aan het internationale recht zijn onderworpen en dat internationale verdragen, met name op het gebied van mensenrechten, arbeidsrecht en milieubescherming, verplichtingen met zich meebrengen voor de verdragsluitende landen, maar niet rechtsreeks voor de bedrijven die hun zetel in deze landen hebben; maar dat het aan deze landen is erop toe te zien dat bedrijven met zetel op hun grondgebied hun juridische verplichtingen en een zorgvuldigheidsplicht nakomen en te voorzien in adequate en passende straffen, indien dit niet het geval is, Q. overwegende dat het fundamentele rechten zijn te beschikken over een daadwerkelijke voorziening in rechte en zich te kunnen wenden tot een onpartijdig en onafhankelijk gerecht en dat deze rechten zijn bekrachtigd in artikel 47 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie en in artikel 8 van de Universele Verklaring van de rechten van de mens, R. overwegende dat het principe geldt van justitiële samenwerking, dat bekrachtigd is door het Verdrag van Brussel en Verordening (EG) nr. 44/2001, en de Commissie verzoekende voort te werken op basis van de vooruitgang die is geboekt met het groenboek, waarin mogelijkheden worden voorgesteld op het gebied van extraterritorialiteit, met name een uitbreiding van het toepassingsgebied van de verordening tot geschillen met verweerders uit derde landen, S. overwegende dat hoofdstuk 13 van de vrijhandelsovereenkomst tussen de Europese Unie en Zuid-Korea en artikel 270, lid 3, van de meerpartijenhandelsovereenkomst tussen de Europese Unie en Colombia en Peru weliswaar een verwijzing naar maatschappelijk verantwoordelijk ondernemen bevatten, maar dat hierbij nog niet en niet volledig rekening wordt gehouden met het feit dat MVO belangrijk is voor het Europese streven naar bescherming van het milieu en van de sociale en mensenrechten; overwegende dat, zelfs als ondernemingen de mensenrechten, de arbeidsnormen of de milieubepalingen in de praktijk aanhoudend schenden, tegen andersluidende doelstellingen in, dit geen effect op de voortzetting van de genoemde overeenkomsten heeft, T. overwegende dat in het bijzonder in de mijnbouwsector de tot nu toe gesloten MVO-akkoorden ontoereikend zijn gebleken, U. overwegende dat al communautaire wetgeving op het gebied van kleine, middelgrote en micro-ondernemingen bestaat, met name aanbeveling 2003/361/EG van 6 mei 2003 en de „Small Business Act” voor Europa, die is goedgekeurd in juni 2008, V. overwegende dat maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) een concept is waarbij bedrijven in hun bedrijfsstrategie vrijwillig rekening houden met sociale en ecologische aspecten ten behoeve van het algehele welzijn van belanghebbenden door zich actief bezig te houden met openbaar beleid als belangrijk aspect van waardegestuurde sociale verandering, W. overwegende dat MVO essentieel onderdeel uitmaakt van het Europese sociale model, nog versterkt door de inwerkingtreding van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie en met name zijn horizontale sociale clausule, en dat de noodzaak van stimulering van MVO ook in de mededeling van de Europese Commissie over de EU 2020-strategie als zeer belangrijk wordt erkend om het vertrouwen van werknemers en consumenten op lange termijn te behouden, X. overwegende dat MVO van grote invloed is voor de mensenrechten in ontwikkelingslanden, Y. overwegende dat MVO de staat niet kan vervangen of ontheffen van zijn verantwoordelijkheid voor de voorziening in elementaire openbare diensten, Z. overwegende dat MVO een sleutelrol kan spelen in het verbeteren van de levensstandaard van groepen in achterstandssituaties, AA. overwegende dat vakbonden een sleutelrol vervullen bij het bevorderen van MVO, aangezien werknemers als eersten op de hoogte kunnen zijn van de situatie in het bedrijf waar zij in dienst zijn, AB. overwegende dat MVO moet worden gezien in combinatie en in samenhang met de hervormingen van de corporate governance, AC. gelet op de rol van kmo's op de Europese interne markt en de resultaten van de door de Commissie gefinancierde projecten om MVO te stimuleren, ook onder de kmo's, AD. overwegende dat zowel het MVO-beginsel als de sociale en milieuclausules in de gesloten handelsovereenkomsten hetzelfde doel willen bewerkstelligen, namelijk enerzijds een economie die tegemoetkomt aan de menselijke en milieubehoeften, en anderzijds een rechtvaardiger, socialer, humaner en effectief op duurzame ontwikkeling gericht mondialiseringsproces, AE. overwegende dat er tot dusver tussen de vigerende handelsregels en de MVO geen – of nauwelijks enig – verband werd gelegd, maar dat een effectieve coördinatie tussen de regels voor het handelsverkeer en de MVO-doelstellingen veel voordeel zou kunnen opleveren, 1. merkt op dat de mondiale uitdagingen zijn verscherpt door de financiële crisis en de sociale gevolgen hiervan, die hebben geleid tot een wereldwijde discussie over de noodzaak van een nieuwe regelgevingsaanpak en governancekwesties in de wereldeconomie, ook wat de internationale handel betreft; is van mening dat de nieuwe, efficiëntere en beter gehandhaafde regels moeten bijdragen tot de ontwikkeling van duurzamer beleid waarbij echt rekening met sociale en milieukwesties wordt gehouden; 2. merkt voorts op dat de globalisering heeft geresulteerd in verhoging van de concurrentiedruk tussen landen om buitenlandse investeerders aan te trekken en in hardere concurrentie tussen ondernemingen, die er soms toe heeft geleid dat ernstige schendingen van de mensenrechten en de sociale rechten en milieuschade heeft om handel en investeringen aan te trekken; 3. wijst er eens te meer op dat de beginselen die ten grondslag liggen aan MVO en die internationaal brede erkenning krijgen, zowel binnen de OESO als bij de IAO en de Verenigde Naties, berusten op het feit dat van ondernemingen verantwoordelijk gedrag wordt verwacht en in de eerste plaats eerbiediging van de geldende wetgeving, met name op het gebied van werkgelegenheid, sociale verhoudingen, mensenrechten, milieu, consumentenbelangen en transparant consumentenbeleid, bestrijding van corruptie en fiscaliteit; 4. maakt erop attent dat de bevordering van MVO een doelstelling is die wordt ondersteund door de Europese Unie en dat de Commissie van mening is dat de Unie moet garanderen dat het door haar gevoerde buitenlands beleid een effectieve bijdrage levert aan de duurzame ontwikkeling en de sociale ontplooiing van de betrokken landen en dat de activiteiten van Europese bedrijven, waar zij ook investeren en opereren, in overeenstemming zijn met de Europese waarden en de internationaal aanvaarde normen; 5. wijst er eens te meer op dat de doelstellingen van het gemeenschappelijke handelsbeleid volledig moeten worden afgestemd op de algemene doelstellingen van de Europese Unie; dat het gemeenschappelijke handelsbeleid overeenkomstig artikel 207 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie ten uitvoer moet worden gelegd „op basis van de beginselen en doelstellingen van het externe optreden van de Unie”, en dat het volgens artikel 3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie onder andere moet bijdragen „tot de vrede, de veiligheid, de duurzame ontwikkeling van de aarde, de solidariteit en het wederzijds respect tussen de volkeren, de vrije en eerlijke handel, de uitbanning van armoede en de bescherming van de mensenrechten, in het bijzonder de rechten van het kind, alsook tot de strikte eerbiediging en ontwikkeling van het internationaal recht, met inbegrip van de inachtneming van de beginselen van het Handvest van de Verenigde Naties”; 6. is van mening dat de Commissie de mogelijkheid moet onderzoeken een geharmoniseerde definitie vast te stellen van de betrekkingen tussen een bedrijf, dat moederbedrijf wordt genoemd, en elk bedrijf dat ten opzichte hiervan in een afhankelijkheidsrelatie verkeert, of het nu gaat om een filiaal, leveranciers of onderaannemers, om vervolgens de juridische aansprakelijkheid van elkeen te vergemakkelijken; 7. is van mening dat maatschappelijk en uit milieuoogpunt verantwoord ondernemen, gezien de belangrijke rol die in de internationale handel wordt vervuld door grote vennootschappen, hun dochterondernemingen en toeleveranciersketens, moet uitgroeien tot een integraal onderdeel van de door de Europese Unie gesloten handelsakkoorden; 8. is van mening dat de sociale clausules in handelsovereenkomsten moeten worden aangevuld door het MVO-concept, dat bedoeld is om het gedrag van bedrijven aan te sturen, daarin te integreren, terwijl het MVO-concept zelf meer inhoud krijgt wanneer het door internationale akkoorden wordt ondersteund, met name in de sfeer van het toezicht op de naleving van de beginselen die daaraan ten grondslag liggen; 9. vraagt dat met de principes en verplichtingen op het gebied van MVO rekening wordt gehouden en dat deze een plaats krijgen in de toekomstige mededeling van de Commissie over het nieuwe handelsbeleid voor Europa in het kader van de Europa 2020-strategie, in de mededeling over MVO die zij voorbereidt voor 2011 en bij de uitvoering van haar handelsbeleid; 10. is van mening dat MVO een effectief instrument kan zijn voor verbetering van het concurrentievermogen, de vaardigheden en de opleidingskansen, de veiligheid op het werk en de werkomgeving, dat de rechten van werknemers, de rechten van lokale en inheemse gemeenschappen beschermt, een duurzaam milieubeleid bevordert en uitwisseling van goede praktijken op lokaal, nationaal, Europees en mondiaal niveau aanmoedigt, ofschoon het uiteraard niet in de plaats kan komen van arbeidswetgeving of algemene en sectorale collectieve arbeidsovereenkomsten maar veeleer een aanvullende functie moet vervullen; 11. dringt er bij bedrijven op aan om maatschappelijk verantwoord te ondernemen om de fysieke integriteit, de veiligheid en het lichamelijk en geestelijk welzijn en arbeids- en mensenrechten van zowel hun werknemers als de werknemers in het algemeen te beschermen door in de wijde kring van medewerkende bedrijven invloed in die richting uit te oefenen; onderstreept hoe belangrijk het is de verspreiding van deze praktijken onder de kmo's te steunen en te stimuleren, onder beperking van de kosten en bureaucratische lasten die daarmee gemoeid zijn; 12. wijst erop dat MVO zich ook op nieuw terrein moet begeven, zoals de organisatie van werk, gelijke kansen, sociale inclusie, discriminatiebestrijding en de ontwikkeling van onderwijs en levenslang leren; benadrukt dat MVO zich ook moet uitstrekken tot bijvoorbeeld de kwaliteit van het werk, gelijke beloning en gelijke loopbaankansen, en de bevordering van innovatieve projecten om de overgang naar een duurzame economie te vergemakkelijken; 13. beveelt de lidstaten en de Europese Unie ten sterkste aan de toepassing van goede praktijken op het gebied van MVO te bevorderen bij alle bedrijven, ongeacht waar hun activiteiten gesitueerd zijn, en de verbreiding van goede praktijken afkomstig van MVO-initiatieven te stimuleren door met name meer bekendheid te geven aan de resultaten ervan; 14. merkt op dat de MVO-agenda aan de specifieke behoeften van de regio's en van elk specifiek land moet worden aangepast om zo te kunnen bijdragen aan verbetering van duurzame economische en sociale ontwikkeling; 15. meent dat de geloofwaardigheid van vrijwillige MVO-initiatieven afhankelijk is van de mate waarin daarbij internationaal geaccepteerde normen en beginselen, zoals Global Reporting initiatief III, worden overgenomen en de mate waarin zij aan toezicht en transparante controle worden onderworpen die onafhankelijk is van de belanghebbenden in de onderneming; 16. is van mening dat nadruk moet worden gelegd op actieve betrokkenheid van alle belanghebbenden in de onderneming, op training voor de bestuurders en op ontwikkeling van het maatschappelijk middenveld, met name op het punt van consumentenvoorlichting; 17. acht het belangrijk dat de MVO-cultuur via onderwijs en voorlichting wordt bevorderd en verspreid, zowel in de sfeer van het bedrijfsleven als in het hoger en universitair onderwijs, met name de bestuurswetenschappelijke studierichtingen; 18. is van mening dat de sociale dialoog en Europese ondernemingsraden een constructieve rol hebben gespeeld bij de ontwikkeling van beste praktijken op het gebied van MVO; 19. is ervan overtuigd dat MVO in de Europese richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid meer aandacht zou moeten krijgen; Integratie van MVO in het stelsel van algemene preferenties (SAP en SAP+) 20. pleit ervoor dat de MVO-beginselen in de SAP- en de SAP+-verordening worden geïntegreerd bij de eerstvolgende herziening daarvan; verzoekt de Commissie erop toe te zien dat transnationale ondernemingen – al dan niet met maatschappelijke zetel in de Europese Unie – waarvan de dochterondernemingen of toeleveranciersketens zijn gevestigd in landen die deelnemen aan de SAP-regeling, en met name aan SAP+, worden verplicht te voldoen aan hun nationale en internationale wettelijke verplichtingen op het gebied van mensenrechten, sociale normen en milieuregels; dringt erop aan dat de Europese Unie en de lidstaten die de SAP-regeling hebben ondertekend en daarmee hun voordeel doen, erop moeten toezien dat ondernemingen aan de daaruit voortvloeiende verplichtingen voldoen; verlangt dat een en ander wordt verheven tot een bindende verplichting in het kader van het SAP; 21. is van mening dat bij een eventuele herziening van het SAP+-systeem ook moet worden voorzien in een verbod op het aangaan van zogenaamde „host-country agreements”, akkoorden die tussen bepaalde multinationale ondernemingen en gastlanden die onder het SAP+-preferentiestelsel vallen onderhands worden gesloten om aan de voor die landen geldende reglementaire voorschriften te ontkomen en die duidelijk op gespannen voet staan met het MVO-concept; Nieuwe effectbeoordelingen 22. verzoekt de Commissie haar model voor de beoordeling van het effect op de duurzaamheid te verbeteren, zodat naar behoren rekening met de economische en sociale gevolgen en de gevolgen op het gebied van mensenrechten en milieu, inclusief de mitigatiedoelstellingen op het gebied van klimaatverandering, van handelsbesprekingen wordt gehouden; verzoekt de Commissie om een follow-up van de handelsovereenkomsten met de partnerlanden van de EU, door vóór en na de ondertekening van een handelsovereenkomst onderzoeken met een beoordeling van het effect op de duurzaamheid uit te voeren, met name in specifieke kwetsbare sectoren; 23. wijst erop dat het Parlement sinds de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon volledig moet worden geïnformeerd over de wijze waarop de resultaten van duurzaamheidseffectbeoordelingen vóór de sluiting van handelsakkoorden moeten worden betrokken bij de daarover te voeren onderhandelingen, en over de hoofdstukken in die overeenkomsten die zijn gewijzigd om eventueel bij duurzaamheidseffectbeoordelingen aan het licht getreden negatieve effecten te vermijden; 24. verzoekt de Commissie effectbeoordelingen uit te voeren om de effecten te beoordelen van handelsakkoorden op de Europese kmo's (kmo-test), met name wat MVO betreft, overeenkomstig de „Small Business Act”; Opneming van MVO-clausules in alle door de Europese Unie gesloten handelsakkoorden 25. stelt in meer algemene zin voor dat toekomstige handelsovereenkomsten die door de Unie worden gesloten, een hoofdstuk bevatten over duurzame ontwikkeling, waarin een MVO-clausule is opgenomen die deels is gebaseerd op de bijwerking van 2010 van de OESO-richtsnoeren voor multinationale ondernemingen; 26. stelt voor, via deze MVO-clausule te voorzien in: 27. is van mening dat de MVO-clausule vergezeld moet gaan van andere bepalingen; stelt zich op het standpunt dat: 28. pleit ervoor om in het kader van de door de EU gesloten bilaterale overeenkomsten via de programma's voor de „versterking van het rechtsstelsel” ten behoeve van rechters en rechtbanken die actief zijn in de sfeer van het handelsrecht te voorzien in opleidingen op het gebied van mensenrechtenaangelegenheden en de naleving van internationale verdragen inzake sociale rechten en milieu; 29. stelt voor om voor elke vrijhandelsovereenkomst (FTA) een gemengd parlementair toezichtsubcomité in te stellen om te fungeren als een forum voor de uitwisseling van informatie en dialoog tussen de leden van het EP en parlementsleden uit de partnerlanden; voegt hieraan toe dat dergelijke FTA-toezichtsubcomités ook kunnen toezien op de tenuitvoerlegging van de bepalingen inzake duurzame ontwikkeling en de MVO-clausule en aanbevelingen voor het gemengde FTA-comité kunnen opstellen, inzonderheid met betrekking tot effectbeoordelingen en voor gevallen waarbij sprake is van bewezen inbreuken op mensenrechten, sociale rechten of milieuovereenkomsten; 30. pleit ervoor een formeel referentieforum in te stellen waarop ondertekenaars van het Global Compact, het mondiale pact van de Verenigde Naties, hun MVO-programma's aan kritische toetsing door het publiek kunnen onderwerpen en dat als vergelijkingsbasis kan dienen voor de consument, en aldus een cultuur van strenge normen en wederzijdse beoordeling te creëren; de aldus gecreëerde transparantie zou bedrijven ertoe aansporen uit eigen beweging aan strengere MVO-normen te voldoen, of anders te worden geconfronteerd met kritische vragen vanuit de media of het publiek; Bevordering van MVO in het kader van het multilaterale handelsbeleid 31. verzoekt de Commissie de MVO-dimensie bij het multilaterale handelsbeleid te betrekken, zowel in het kader van de internationale fora die zich voorstander hebben betoond van het MVO-concept, met name de OESO en de IAO, als in het kader van de WTO met het oog op het post-Doha-perspectief; 32. verzoekt binnen deze fora de mogelijkheid van de opstelling van een verdrag te onderzoeken om een internationaal verdrag op te stellen om de verantwoordelijkheden van de „gastlanden” (23) en „herkomstlanden” (24) vast te stellen dat past in het kader van de strijd tegen de schending van de mensenrechten door multinationals en tot de uitvoering van het extraterritorialiteitsprincipe; 33. verzoekt de Commissie de ontwikkeling te ondersteunen van nieuwe relaties tussen de multilaterale organisaties die verantwoordelijk zijn voor de handhaving van de sociale en milieunormen en de WTO, teneinde het gevoerde handelsbeleid op internationaal niveau beter in overeenstemming te brengen met de doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling; 34. pleit nogmaals voor de instelling in het kader van de WTO van een comité voor „Handel en fatsoenlijk werk” naar het voorbeeld van het „Handels- en milieucomité”, dat een forum zou kunnen bieden voor de bespreking van sociale normen – met name voor zover deze betrekking hebben op kinderarbeid – en van het MVO-concept binnen de internationale handelscontext; stelt voor de geschillenbeslechtingsprocedure opnieuw aan te passen, zodat speciaal op te richten groepen (panels) of de betrokken beroepsinstantie in geval van mogelijke schendingen van internationale milieu- of sociale overeenkomsten het advies kunnen inwinnen van de bevoegde internationale organisaties, waarbij dit advies vervolgens zou worden gepubliceerd; o o o 35. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de voorzitter van de Europese Raad, de Raad, de Commissie, het Europees Economisch en Sociaal Comité, de nationale parlementen van de Europese Unie, de Parlementaire Conferentie over de WTO en de Internationale Arbeidsconferentie. Het Europees Parlement , – gelet op artikel 101, leden 1 en 3, artikel 103, lid 1, en artikel 105, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (hierna het VWEU genoemd), – gelet op Verordening (EEG) nr. 2821/71 van de Raad van 20 december 1971 betreffende de toepassing van artikel 85, lid 3, van het Verdrag op groepen van overeenkomsten, besluiten en onderling afgestemde feitelijke gedragingen (1) , – gelet op Verordening (EG) nr. 2658/2000 van de Commissie van 29 november 2000 betreffende de toepassing van artikel 81, lid 3, van het Verdrag op groepen specialisatieovereenkomsten (2) (de algemene groepsvrijstellingsverordening inzake specialisatieovereenkomsten, hierna de „AG” genoemd), – gelet op Verordening (EG) nr. 2659/2000 van de Commissie van 29 november 2000 betreffende de toepassing van artikel 81, lid 3, van het Verdrag op groepen onderzoeks- en ontwikkelingsovereenkomsten (3) (de algemene groepsvrijstellingsverordening inzake onderzoeks- en ontwikkelingsovereenkomsten, hierna de „AG” genoemd), – gezien het ontwerp voor een verordening van de Commissie betreffende de toepassing van artikel 101, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie op groepen specialisatieovereenkomsten (de nieuwe algemene groepsvrijstellingsverordening inzake specialisatieovereenkomsten, hierna de „nieuwe AG” genoemd), die op 4 mei 2010 ter raadpleging op de website van de Commissie is gepubliceerd, – gezien het ontwerp voor een verordening van de Commissie inzake de toepassing van artikel 101, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie op groepen onderzoeks- en ontwikkelingsovereenkomsten (de nieuwe algemene groepsvrijstellingsverordening inzake onderzoeks- en ontwikkelingsovereenkomsten, hierna de „nieuwe AG” genoemd), die op 4 mei 2010 ter raadpleging op de website van de Commissie is gepubliceerd, – gezien de notitie van de Commissie over de richtsnoeren inzake de toepasselijkheid van artikel 81 van het EG-Verdrag op horizontale samenwerkingsovereenkomsten (hierna de „horizontale richtsnoeren” genoemd) (4) , – gezien het ontwerp voor een mededeling van de Commissie over de richtsnoeren inzake de toepasselijkheid van artikel 101 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie op horizontale samenwerkingsovereenkomsten (hierna het „ontwerp voor nieuwe horizontale richtsnoeren” genoemd), dat op 4 mei 2010 ter raadpleging op de website van de Commissie is gepubliceerd, – gezien de bijdragen van de diverse betrokken partijen, die zij tijdens de periodes van publieke raadpleging aan de Commissie hebben doen toekomen en die op de website van de Commissie zijn gepubliceerd, – gezien het debat tussen commissaris Almunia en leden van de Commissie economische en monetaire zaken op 6 juli 2010, – onder verwijzing naar zijn resolutie van 9 maart 2010 over het verslag over het mededingingsbeleid 2008 (5) , – gezien de vraag van 28 september 2010 aan de Commissie over de herziening van de mededingingsregels inzake horizontale samenwerkingsovereenkomsten ( O-0131/2010 – B7-0565/2010), – gelet op artikel 115, lid 5, en artikel 110, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat zowel de huidige AG voor specialisatieovereenkomsten, als de huidige AG voor onderzoeks- en ontwikkelingsovereenkomsten op 31 december 2010 afloopt; overwegende dat de Commissie de procedure voor herziening van beide verordeningen en de flankerende richtsnoeren op gang heeft gebracht, B. overwegende dat de wetgeving sinds de goedkeuring van beide verordeningen en de horizontale richtsnoeren flink is gewijzigd, waarbij met name het moderniseringspakket van 2003 in het oog springt, dat inhoudt dat ondernemingen zelf moeten beoordelen of ze voldoen aan het bepaalde in de door hen ondertekende overeenkomsten, C. overwegende dat de Commissie de afgelopen jaren ervaring met de toepassing van deze regels heeft opgedaan en dat er nu op basis van reflectie binnen de Commissie en jurisprudentie van het Hof een pakket nieuwe regels ligt, dat moet worden gecodificeerd, D. overwegende dat het een goed gebruik is lessen te trekken uit de ervaringen die de mededingingsautoriteiten in de EU en de rest van de wereld hebben opgedaan; verder overwegende dat het, in het bijzonder tegen de achtergrond van de huidige economische crisis, aanbeveling verdient te streven naar convergerende mededingingsregels op mondiaal vlak, in de wetenschap dat veel overeenkomsten en praktijken onder meerdere mededingsjurisdicties vallen, 1. is verheugd over het feit dat de Commissie inmiddels twee verschillende raadplegingsprocedures voor de herziening van de mededingingsregels voor horizontale samenwerkingsovereenkomsten heeft gestart; benadrukt dat het belangrijk is om in het besluitvormingsproces zo veel mogelijk te luisteren naar en rekening te houden met de standpunten van de betrokken partijen, teneinde tot een realistisch en evenwichtig regelgevingskader te komen; 2. verzoekt de Commissie aan het eind van de herzieningsprocedures duidelijk aan te geven op welke wijze zij rekening heeft gehouden met de bijdragen van de betrokken partijen; 3. waardeert het feit dat de Commissie de ontwerpregels in een vroeg stadium aan het Parlement heeft doen toekomen; spoort de Commissie aan op proactieve en transparante wijze met het Parlement te blijven samenwerken; is verheugd over het feit dat commissaris Almunia bereid is geweest om de ontwerpregels met de leden van de Commissie economische en monetaire zaken te bespreken; 4. wijst nog eens op het belang van rechtszekerheid; is verheugd over het feit dat de Commissie voor de tweede publieke raadpleging een lijst „veelgestelde vragen” (Frequently Asked Questions) heeft opgesteld aan de hand waarvan kan worden gezien wat de belangrijkste wijzigingen zijn die in de ontwerpregels worden voorgesteld; verzoekt de Commissie om, wanneer het nieuwe regelgevingskader definitief is goedgekeurd, een samenvatting en een nieuwe lijst „veelgestelde vragen” (Frequently Asked Questions) te maken, bij wijze van gedetailleerde toelichting op de regels voor de actoren op de markt; 5. onderstreept het belang van de twee groepsvrijstellingsverordeningen op het vlak van de horizontale samenwerking voor de analyse van de overeenkomsten die onder hun toepassingsgebied vallen; 6. wijst op het feit dat een benadering met vaststelling van een „safe harbour” op basis van marktaandeel weliswaar niet perfect is, maar wel aansluit bij de economische praktijk, en eenvoudig te begrijpen en toe te passen is; onderkent dat horizontale overeenkomsten in de regel meer mededingingsproblemen veroorzaken dan verticale overeenkomsten, en begrijpt dan ook dat de Commissie de restrictievere aanpak bij het vaststellen van een marktaandeeldrempel voor horizontale overeenkomsten handhaaft; 7. wijst er evenwel op dat de meest overeenkomsten voor horizontale samenwerking niet onder het toepassingsgebied van deze twee groepsvrijstellingsverordeningen vallen; verzoekt de Commissie te onderzoeken of de betrokken partijen en de doelstelling van handhaving van een gezonde mededinging gebaat zouden zijn bij de vaststelling van nieuwe specifieke groepsvrijstellingsverordeningen voor andere soorten horizontale overeenkomsten dan die betreffende O&O en specialisatie; verzoekt de Commissie om, indien dit inderdaad het geval zou zijn, passende toestemming van de Raad te vragen om deze nieuwe soorten groepsvrijstellingsverordeningen goed te keuren, na raadpleging van het Parlement; 8. is van oordeel dat de horizontale richtsnoeren een nuttig instrument zijn voor ondernemingen om, aan de hand van een verfijnde economische benadering, aan analyse en zelfbeoordeling te doen, en te bepalen of een overeenkomst voor horizontale samenwerking al dan niet een inbreuk vormt op artikel 101, lid 1, VWEU; 9. is dan ook verheugd over het feit dat de nieuwe horizontale richtsnoeren het met Verordening (EG) nr. 1/2003 geïntroduceerde element van zelfbeoordeling weerspiegelen en heldere adviezen geven met betrekking tot ingewikkelde regelingen als joint ventures en overeenkomsten voor meer dan één vorm van samenwerking; is overigens van oordeel dat zo'n benadering niet tot een ingewikkelder regelgevingskader moet leiden; 10. herinnert er in dit verband aan dat helder en nauwkeurig taalgebruik één van de beginselen van verbetering van de kwaliteit van wetgeving en regelgeving is; is dan ook voorstander van duidelijke en gebruiksvriendelijke richtsnoeren, met inbegrip van concrete voorbeelden, indien van toepassing, zoals gevraagd door een aantal betrokken partijen; 11. is verheugd over het feit dat het ontwerp voor nieuwe horizontale richtsnoeren een hoofdstuk betreffende de uitwisseling van informatie bevat; wijst erop dat dit in de betrekkingen tussen concurrenten een gevoelige kwestie is en dat het voor ondernemingen een halszaak is te kunnen zien welke informatie kan worden uitgewisseld zonder daarbij de concurrentie in te perken, in het bijzonder in de huidige context van zelfbeoordeling van de overeenkomsten; 12. is verheugd over de herziening van het standaardiseringshoofdstuk in het ontwerp voor nieuwe horizontale richtsnoeren en het belang dat daarbij aan milieuaspecten is toegekend; wijst nog eens op de vele voordelen van een transparant standaardiseringsproces; is dan ook blij met de bepalingen die iets beogen te doen aan de inherente onzekerheid rondom het bestaan van intellectuele-eigendomsrechten in deze context en de commerciële voorwaarden die zouden worden vastgesteld voor de vergunningverlening; is van oordeel dat het van groot belang is bij het vaststellen van normen geschillen te voorkomen; 13. wijst op het belang van eerbiediging van intellectuele-eigendomsrechten, aangezien ze een beslissende bijdrage leveren aan innovatie; herinnert nog eens aan het feit dat het vermogen om vernieuwend te zijn van cruciaal belang is voor het opbouwen van een concurrerende economie en het halen van de doelstellingen van de EU 2020-strategie; steunt het voorkomen van inbreuken op intellectuele-eigendomsrechten, waaronder door middel van de mededingingswetgeving; 14. is overigens van oordeel dat deze kwestie in een breder regelgevingskader moet worden aangepakt en niet alleen in de context van het mededingingsbeleid; benadrukt dat het ontwerp voor nieuwe horizontale richtsnoeren gezien moet worden als een onderdeel van een geïntegreerd regelgevingskader betreffende de bescherming van intellectuele-eigendomsrechten; 15. is het met de Commissie eens dat alle partijen die een onderzoeks- en ontwikkelingsovereenkomst sluiten vantevoren openheid moeten verschaffen over al hun bestaande en hangende intellectuele-eigendomsrechten voor zover deze relevant zijn voor de benutting van de resultaten van de overeenkomst door de andere partijen; 16. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de regeringen en parlementen van de lidstaten. Het Europees Parlement , – onder verwijzing naar zijn eerdere resoluties over de toestand in Irak, – onder verwijzing naar zijn eerdere resoluties over de afschaffing van de doodstraf, in het bijzonder die van 26 april 2007 over het initiatief voor een universeel moratorium op de doodstraf (1) , – gezien resolutie 62/149 van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties van 18 december 2007, waarin een moratorium op de toepassing van de doodstraf wordt geëist, en resolutie 63/168 van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties van 18 december 2008, waarin wordt aangedrongen op de tenuitvoerlegging van resolutie 62/149, – gezien de in de plenaire vergadering van 16 juni 2010 gehouden toespraak van de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en het veiligheidsbeleid over het mensenrechtenbeleid, waarin deze verklaarde dat afschaffing van de doodstraf in de gehele wereld een prioriteit is voor de EU, – gezien de slotverklaring van het vierde wereldcongres tegen de doodstraf, dat heeft plaatsgevonden in Genève van 24 tot 26 februari 2010, waarin wordt opgeroepen tot de universele afschaffing van de doodstraf, – gezien artikel 2 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, – gezien de conclusies van de Raad van 16 november 2009 over vrijheid van godsdienst of geloof, waarin het strategische belang van deze vrijheid en van het bestrijden van religieuze onverdraagzaamheid wordt benadrukt, – gezien de Verklaring van de VN van 1981 inzake de uitbanning van alle vormen van intolerantie en discriminatie gebaseerd op religie of geloof, – gezien de verklaringen van de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, Catharine Ashton, over Irak, in het bijzonder van 1 november 2010 na het geweld tegen gelovigen in de kathedraal „Our Lady of Salvation” in Bagdad, – gezien zijn jaarverslagen over de situatie van de mensenrechten in de wereld en zijn voorgaande resoluties over religieuze minderheden in de wereld, – gelet op artikel 122, lid 5, van zijn Reglement, Ten aanzien van de doodstraf (met inbegrip van het geval Tariq Aziz) A. overwegende dat het Iraakse Hooggerechtshof op 26 oktober 2010 de 74-jarige voormalig vicepremier Tariq Aziz, samen met voormalig minister van Binnenlandse Zaken Sadoun Shakir en de voormalig privésecretaris van Saddam Hoessein, Abed Hamoud, ter dood veroordeeld heeft; overwegende dat, indien het beroep tegen de uitspraak wordt afgewezen, het doodsvonnis waarschijnlijk binnen 30 dagen zal worden voltrokken, B. overwegende dat Tariq Aziz tijdens een eerdere rechtszaak was veroordeeld tot 22 jaar eenzame opsluiting en dat dit arrest in feite neerkwam op levenslang, gezien de slechte gezondheidstoestand van de man, die in gevangenschap al door een aantal beroerten en longproblemen is getroffen, en ook een heelkundige ingreep voor de verwijdering van een bloedklonter in de hersenen heeft ondergaan, C. overwegende dat de Iraakse president, Jalal Talabani, heeft verklaard het executiebevel voor Tariq Aziz niet te zullen ondertekenen; overwegende dat in de Iraakse grondwet weliswaar is bepaald dat doodsvonnissen door de president moeten worden geratificeerd, maar dat voorzien is in mechanismen om de terechtstelling op besluit van het parlement te laten voltrekken, D. overwegende dat de terdoodveroordeling van Tariq Aziz geen positief effect zal hebben op het klimaat van geweld in Irak en dat het land grote behoefte heeft aan nationale verzoening, E. overwegende dat de EU zich sterk inzet voor de universele afschaffing van de doodstraf en naar een wereldwijde aanvaarding hiervan streeft, F. overwegende dat de doodstraf als extreme vorm van wrede, onmenselijke en onterende bestraffing is, een schending vormt van het recht op leven zoals vastgelegd in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, en als een daad van foltering onaanvaardbaar is voor staten die de mensenrechten eerbiedigen, Ten aanzien van het geweld tegen christenen G. overwegende dat op 22 november 2010 in Mosul twee christenen zijn gedood; overwegende dat op 10 november 2010 minstens vijf mensen gedood zijn bij een serie bomaanslagen en mortieraanvallen in christelijke wijken van de Iraakse hoofdstad Bagdad; en overwegende dat dit geweld is voorafgegaan door een aanval van Islamitische militanten op een Aramese kathedraal in Bagdad op 31 oktober 2010, waarbij meer dan 50 christenen zijn vermoord, H. overwegende dat de militante groepering „Islamic State of Iraq”, waarvan wordt vermoed dat zij banden heeft met de internationale Al-Qaida-beweging, de verantwoordelijkheid voor het bloedbad heeft opgeëist en heeft gezworen nog meer aanvallen op christelijke doelwitten te zullen uitvoeren, I. overwegende dat, volgens artikel 10 van de Iraakse grondwet, de regering geacht wordt het gewijde karakter van heiligdommen en religieuze plaatsen te beschermen en in stand te houden; overwegende dat in artikel 43 wordt bepaald dat volgelingen van alle godsdiensten vrij zijn hun religieuze riten te beoefenen en hun religieuze instellingen te beheren, J. overwegende dat honderdduizenden christenen het land zijn ontvlucht uit vrees voor de talrijke aanvallen op hun gemeenschappen en kerken; overwegende dat vele van de overgebleven Iraakse Assyriërs (Chaldeërs, Arameërs en andere christelijke minderheden) nu ontheemd zijn, op de vlucht voor extremistisch geweld tegen hen, K. overwegende dat de Assyriërs (Chaldeërs, Arameërs en andere christelijke minderheden) afstammen van een oud inheems volk dat in zijn geschiedenis voortdurend vervolgd en verdreven is, en overwegende dat hun cultuur in Irak dreigt uit te sterven, L. overwegende dat in Irak de schendingen van de mensenrechten, meer bepaald van etnische en religieuze minderheden, op grote schaal blijven voortduren; overwegende dat de veiligheid en de rechten van alle minderheden, met inbegrip van religieuze groeperingen, in alle samenlevingen geëerbiedigd en beschermd moeten worden, M. overwegende dat de EU herhaaldelijk heeft verklaard aan de vrijheid van gedachte, de vrijheid van geweten en de vrijheid godsdienst gehecht te zijn en heeft benadrukt dat de regeringen overal ter wereld de plicht hebben deze vrijheden te garanderen, Ten aanzien van de doodstraf (met inbegrip van het geval Tariq Aziz) 1. wijst er nogmaals op dat het van oudsher een verklaard tegenstander is van de doodstraf, voor alle gevallen en onder alle omstandigheden, met inbegrip van oorlogsmisdaden, misdaden tegen de menselijkheid en genocide, en benadrukt nogmaals dat afschaffing van de doodstraf bijdraagt tot versterking van de menselijke waardigheid en geleidelijke ontwikkeling van de mensenrechten; 2. betreurt daarom ten zeerste het besluit van het Iraakse Hooggerechtshof om Tariq Aziz, Sadoun Shakir en Abed Hamoud ter dood te veroordelen; acht het evenwel belangrijk dat al diegenen die de mensenrechten schenden, met inbegrip van (voormalige) politici, ter verantwoording worden geroepen met inachtneming van de wet en het recht op een eerlijk proces; 3. dringt er bij de Iraakse autoriteiten op aan om op hun besluit terug te komen en het door het hooggerechtshof uitgesproken doodsvonnis niet uit te voeren; verwelkomt de verklaring van president Jalal Talabani dat hij het executiebevel niet zal ondertekenen; 4. spoort de Iraakse regering ertoe aan het Tweede Optioneel Protocol bij het Internationaal Verdrag over burgerrechten en politieke rechten betreffende de afschaffing van de doodstraf in alle omstandigheden, te ondertekenen en te ratificeren, en roept op tot een onmiddellijk moratorium op terechtstellingen; 5. herinnert eraan dat de volledige afschaffing van de doodstraf een van de voornaamste doelen van het mensenrechtenbeleid van de EU blijft; Ten aanzien van het geweld tegen christenen 6. spreekt zijn diepe bezorgdheid en afkeuring uit over de recente aanvallen tegen christelijke en andere religieuze gemeenschappen in Irak, alsook over het feit dat de godsdienst wordt misbruikt door de plegers van deze gewelddaden; 7. verzoekt de Iraakse autoriteiten met aandrang hun inspanningen om de christenen en andere kwetsbare minderheden te beschermen op te voeren, strenger op te treden tegen interetnisch geweld en al het mogelijke te doen om de plegers van deze misdaden voor de rechter te brengen met inachtneming van de beginselen van de wet en de internationale voorschriften; 8. bevestigt zijn volle steun aan de Iraakse bevolking en roept alle Iraakse politieke geledingen ertoe op de handen in elkaar te slaan om de dreiging van geweld en terreur te bekampen; wijst erop dat het recht van alle religieuze groeperingen op vergadering en godsdienstbeleving moet worden beschermd; betreurt dat vooral plaatsen waar burgers bijeenkomen, bijvoorbeeld gebouwen bestemd voor de uitoefening van de eredienst, opzettelijk als doelwit worden gekozen; veroordeelt ten stelligste alle gewelddaden tegen kerken en gebouwen voor de eredienst, en dringt er op aan dat de Europese Unie en de internationale gemeenschap de strijd tegen het terrorisme opvoeren; 9. betuigt zijn solidariteit met de families van de slachtoffers en vertrouwt erop dat het Iraakse volk zich zal blijven verzetten tegen alle pogingen van extremisten om de sektarische spanningen te doen oplaaien; 10. verwelkomt de verklaring van de Iraakse minister van Buitenlandse Zaken van 2 november 2010 waarin hij de gespecialiseerde instellingen en alle veiligheidstroepen ertoe oproept zich krachtig te verzetten tegen elke poging om de Iraakse burgers tegen elkaar op te zetten op sektarische en raciale gronden, en alles in het werk te stellen om de Iraakse burgers te beschermen en de vrije godsdienstbeleving te waarborgen; 11. verzoekt de Raad en de Commissie, in het bijzonder de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, Catherine Ashton, tijdens de aanloop naar de eerste partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en Irak het probleem van de veiligheid van de christenen op Iraaks grondgebied prioritair aan de orde te stellen; o o o 12. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de Raad, de Commissie, de regeringen en de parlementen van de lidstaten, de Secretaris-generaal van de Verenigde Naties, de Voorzitter van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, de regeringen van de lidstaten van de Verenigde Naties, alsook aan de regering en het parlement van Irak. Het Europees Parlement , – onder verwijzing naar zijn eerdere resoluties over China en Tibet, en met name zijn resolutie van 10 april 2008 over Tibet (1) , – gelet op artikel 122, lid 5, van zijn Reglement, A. overwegende dat de eerbiediging van de mensenrechten en de vrijheid van identiteit, cultuur en godsdienst een grondbeginsel van de Europese Unie en een prioriteit van haar buitenlands beleid is, B. overwegende dat de Volksrepubliek China heeft verklaard te streven naar harmonieuze etnische verhoudingen tussen alle 56 etnische minderheden, C. overwegende dat op 19 oktober 2010 een duizendtal etnisch Tibetaanse studenten in Tongren (ook bekend als Rebkong) een vreedzame protestmars hielden tegen een plan om het Mandarijnenchinees tot voornaamste onderwijstaal in de scholen in de regio te maken; overwegende dat het protest zich op 23 oktober 2010 uitbreidde tot de provincie Qingai en Peking, waar 400 Tibetaanse studenten aan de Minzu-universiteit een betoging hielden, D. overwegende dat de Tibetaanse taal, als een van de vier oudste en oorspronkelijkste talen van Azië, een essentiële katalysator voor de Tibetaanse identiteit, cultuur en godsdienst is, maar ook, samen met de Tibetaanse cultuur in haar geheel, een onvervangbaar onderdeel van het werelderfgoed vormt; overwegende dat de Tibetaanse taal, als getuigenis van een historisch rijke beschaving, een essentieel en onvervangbaar onderdeel van de Tibetaanse identiteit, cultuur en godsdienst is, E. overwegende dat talen de sociale en culturele attitudes van een gemeenschap tot uitdrukking brengen; overwegende dat de gemeenschappelijke taal van een gemeenschap een centrale cultuurdeterminant vormt, en overwegende dat talen zeer specifieke sociale en culturele gedragingen en denkwijzen overbrengen, F. overwegende dat er is vastgesteld dat tweetalig onderwijs in de moedertaal de meest doeltreffende weg naar succesvolle tweetaligheid voor de Tibetanen is, en overwegende dat dit beleid van „tweetalig onderwijs van model 1” in de hele regio Tibet steeds heeft geleid tot de hoogste percentages Tibetaanse middelbare scholieren die naar de universiteit gaan, G. overwegende dat de Tibetaanse taal op lagere en middelbare scholen in alle gebieden waarvoor de overheid van de autonome regio Tibet bevoegd is, geleidelijk wordt vervangen door het Chinees, en dat officiële documenten doorgaans niet beschikbaar zijn in het Tibetaans, H. overwegende dat wijzigingen in het onderwijsbeleid het gebruik van de Tibetaanse taal in het onderwijs zouden beperken, aangezien alle schoolboeken en vakken, behalve de lessen Tibetaans en Engels, in het Mandarijnenchinees zouden zijn, I. overwegende dat de Volksrepubliek China, samen met 142 andere landen, op 13 september 2007 de VN-Verklaring over de rechten van inheemse volken heeft goedgekeurd, waarvan artikel 14 luidt: „Inheemse volken hebben het recht hun eigen onderwijssystemen en instellingen op te zetten en te besturen, waar onderwijs in hun eigen taal wordt geboden, op een wijze die aansluit op hun culturele onderwijs- en leermethodes”, J. overwegende dat afgestudeerden in Tibetaanse gebieden zich wegens de dominerende positie van de Chinese taal in toenemende mate zorgen maken over hun kansen op werk, aangezien de meeste Tibetaanse studenten volgens de door docenten en studenten ondertekende petitie nog nooit in een Chineestalig milieu hebben verbleven en daardoor niet in het Chinees kunnen communiceren, 1. veroordeelt het hardere optreden tegen de uitoefening van de culturele, taalkundige, godsdienstige en andere fundamentele vrijheden van de Tibetanen, en benadrukt dat de eigen culturele, godsdienstige en nationale identiteit van de zes miljoen Tibetanen in stand moet worden gehouden en moet worden beschermd, en dat moet worden ingegaan op de bezorgdheid over de onderdrukking en marginalisering van de Tibetaanse taal, die de grondslag van de Tibetaanse identiteit vormt; 2. neemt nota van de bezorgdheid over de pogingen om de Tibetaanse taal te degraderen en benadrukt dat, in het belang van een succesvol tweetalig onderwijs, het Tibetaans de landstaal moet zijn; 3. vraagt de Chinese autoriteiten artikel 4 van de grondwet van de Volksrepubliek China en artikel 10 van de wet op de regionale nationale autonomie toe te passen, die „de vrijheid van alle nationaliteiten om hun eigen gesproken en geschreven taal te gebruiken en te ontwikkelen” garanderen; 4. vraagt de Chinese autoriteiten een echt tweetaligheidsbeleid te steunen, waarbij alle vakken, met inbegrip van wiskunde en wetenschappen, in het Tibetaanse mogen worden onderwezen, de lessen Chinees worden versterkt en lokale overheden en gemeenschappen zelf over de onderwijstaal kunnen beslissen; 5. is van mening dat elke etnische minderheid het recht heeft haar eigen taal en geschriften in stand te houden; meent dat een billijk tweetalig onderwijssysteem tot betere samenwerking en meer begrip zal bijdragen wanneer Tibetanen Chinees leren en Han-Chinezen die in Tibetaanse gebieden wonen, tegelijk worden aangemoedigd om de Tibetaanse taal te leren; 6. benadrukt dat de onderwijskwaliteit voor de overgrote meerderheid van de Tibetaanse middelbare scholieren sterk onder de invoering van Chinees als voornaamste onderwijstaal te lijden zou hebben, en dat schoolvakken daarom beter alleen in de Tibetaanse moedertaal worden onderwezen; 7. vraagt de Chinese autoriteiten alles in het werk te stellen om de taalkundige en culturele achterstelling van Tibetanen op de arbeidsmarkt in de steden te verminderen, maar wel op een wijze die de Tibetaanse taal en cultuur niet ondermijnt; 8. vraagt de Commissie, de hoge vertegenwoordiger/vicevoorzitter en de lidstaten er bij de Chinese regering op aan te dringen dat zij er ten eerste voor zorgt dat het recht van studenten op vreedzame meningsuiting wordt geëerbiedigd en dat de bevoegde instanties naar behoren ingaan op hun grieven, en er ten tweede op toeziet dat de „Regeling voor de studie, het gebruik en de ontwikkeling van de Tibetaanse taal” van 2002 naar behoren wordt toegepast in overeenstemming met de wet op de regionale autonomie; 9. vraagt de Commissie verslag uit te brengen over het gebruik van het fonds van 1 miljoen EUR voor steun aan het Tibetaanse maatschappelijke middenveld in China en in ballingschap waarom in het kader van de begroting 2009 is verzocht, en benadrukt dat de Tibetaanse cultuur, met name in ballingschap, in stand moet worden gehouden; 10. vraagt China nogmaals het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten te ratificeren, en betreurt de vaak openlijk discriminerende behandeling van etnische en religieuze minderheden in China; 11. vraagt de Chinese autoriteiten de buitenlandse media toegang te geven tot Tibet, met inbegrip van de Tibetaanse gebieden buiten de autonome regio Tibet, en het systeem van speciale toegangsvergunningen af te schaffen; 12. vraagt de diplomatieke vertegenwoordigers van de EU in Peking de regio te bezoeken en aan de Raad en de hoge vertegenwoordiger/vicevoorzitter verslag uit te brengen over de huidige situatie met betrekking tot de onderwijs- en taalkwestie; 13. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de regering en het parlement van de Volksrepubliek China en Zijne Heiligheid de Dalai Lama. Het Europees Parlement , – onder verwijzing naar zijn eerdere resoluties over Birma, meest recentelijk van 20 mei 2010 (1) , – gezien de artikelen 18-21 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UDHR) van 1948, – gelet op artikel 25 van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (ICCPR) van 1966, – gezien de verklaring van het voorzitterschap van de EU van 23 februari 2010 waarin wordt opgeroepen tot een dialoog met alle betrokkenen tussen de autoriteiten en de democratische krachten in Birma, – gezien de verklaring van de Voorzitter van het Europees Parlement Jerzy Buzek van 11 maart 2010 over de nieuwe Birmese kieswetten, – gezien de verklaring van de voorzitter van de 16de ASEAN-top van 9 april 2010 in Hanoi, – gezien de conclusies over Birma van 26 april 2010 van de 3009ste bijeenkomst van de Raad Buitenlandse zaken te Luxemburg, – gezien de conclusies en de verklaring van 19 juni 2010 van de Europese Raad over Birma, – gezien het verslag van de secretaris-generaal van de VN van 28 augustus 2009 over de situatie van de mensenrechten in Birma, – gezien de verklaring van secretaris-generaal van de VN Ban Ki Moon, gedaan op 26 oktober 2010 te Bangkok, – gezien de verklaring van de voorzitter van de 8ste bijeenkomst Azië-Europa in oktober 2010, – gezien het verslag van de speciale rapporteur van de VN van 15 september 2010 over de situatie van de mensenrechten in Birma, – gezien de verklaring van de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid van 7 november 2010 over de verkiezingen in Birma, – gezien de verklaring van de secretaris-generaal van de VN en van de Voorzitter van het Europees Parlement Jerzy Buzek van 8 november 2010 over de Birmese verkiezingen, – gezien de verklaring van de secretaris-generaal van de VN van 13 november 2010 over de vrijlating van Aung San Suu Kyi, – gezien de verklaring van de voorzitter van de Europese Raad en de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid van 13 november 2010 over de vrijlating van Aung San Suu Kyi, – gezien de conclusies van de Raad van 22 november 2010 over Birma, – gelet op artikel 122, lid 5, van zijn Reglement, A. overwegende dat op de avond van 13 november 2010, minder dan een week na de omstreden nationale verkiezingen, Aung San Suu Kyi werd vrijgelaten, na 15 van de afgelopen 21 jaar in huisarrest te hebben doorgebracht, B. overwegende dat in Birma op 7 november 2010 voor het eerst in 20 jaar nationale verkiezingen werden gehouden; overwegende dat de vorige verkiezingen in 1990 waren gewonnen door de National League for Democracy (NLD), de partij van Aung San Suu Kyi, C. overwegende dat de laatste verkiezingen gebaseerd waren op de omstreden grondwet van 2008, die de Birmese militaire junta een kwart van alle parlementaire zetels garandeert, en dat die verkiezingen zoals reeds werd verwacht gewonnen zijn door de Union Solidarity and Development Party (USDP), gesteund door de militaire junta, D. overwegende dat de Birmese autoriteiten een aantal nieuwe wetten hebben ingevoerd in de aanloop naar de verkiezingen van 7 november, waarmee de vrije meningsuiting en kritiek op de regering werden onderdrukt en strenge beperkingen werden ingevoerd voor politieke en campagneactiviteiten van politieke partijen, en bovendien binnenlandse oproepen voor de vrijlating van politieke gevangenen werden bestraft, en overwegende dat de verkiezingen niet voldeden aan internationale normen, E. overwegende dat de promilitaire Union Solidarity and Development Party (USDP) kans zag in bijna alle kieskringen kandidaten op te voeren, terwijl prodemocratische partijen zoals de National Democratic Force slechts in een handjevol kieskringen kandidaten op de lijst konden zetten, voornamelijk vanwege het feit dat zij weinig tijd hadden om geld bijeen te brengen voor de verkiezingen of om zich goed te organiseren, F. overwegende dat de National League for Democracy (NLD) besloot de verkiezingen te boycotten vanwege de voorwaarden die aan deelname waren verbonden; overwegende dat de NLD bij wet op 6 mei 2010 werd ontbonden, na zich niet te hebben geregistreerd voor de verkiezingen, G. overwegende dat de verkiezingen plaatsvonden in een klimaat van angst, intimidatie en berusting en dat honderdduizenden Birmese burgers, waaronder Boeddhistische monniken en politieke gevangenen, niet mochten stemmen of zich verkiesbaar mochten stellen, H. overwegende dat er veel klachten zijn geregistreerd over zowel de grondslag als het verloop van de verkiezingen, waarbij geheimhouding van de stemming niet was gegarandeerd, ambtenaren onder druk werden gezet en het leger overging tot het dwingen van onder meer etnische Karen om te stemmen op door de junta gesteunde partijen, I. overwegende dat de omstreden grondwet van 2008 met zich meebrengt dat Aung San Suu Kyi geen openbaar ambt kan bekleden, J. overwegende dat de vrijlating van Aung San Suu Kyi, mits deze niet wordt teruggedraaid, geïnterpreteerd kan worden als eerste stap in de goede richting; niettemin overwegende dat velen hun bezorgdheid hebben geuit over de veiligheid van Aung San Suu Kyi en erop wijzen dat zij in de gaten wordt gehouden door de veiligheidsdiensten van het land, K. overwegende dat Aung San Suu Kyi weliswaar is vrijgelaten, maar dat ruim 2200 andere prodemocratische activisten in gevangschap blijven, naast een groot aantal van de Boeddhistische monniken die de protesten tegen de regering in 2007 leidden, alsmede journalisten die verslag uitbrachten van de protesten, L. overwegende dat de Birmese regering sinds 2003 elke suggestie van de Verenigde Naties en de internationale gemeenschap met betrekking tot het hervormen van zijn uit zeven fasen bestaande „routekaart naar de democratie” heeft verworpen, M. overwegende dat de Birmese militaire junta zich schuldig blijft maken aan zeer ernstige schendingen van de mensenrechten tegen burgers in het thuisland van de etnische Karen aan de grens met Thailand, onder meer in de vorm van buitengerechtelijke executies, dwangarbeid en seksueel geweld, en overwegende dat duizenden Birmese burgers de dag na de verkiezingen naar Thailand zijn gevlucht vanwege gevechten tussen het Birmese leger en etnische rebellen, N. overwegende dat de wijdverspreide en systematische ronseling van kindsoldaten in Birma blijft voortduren, O. overwegende dat de Verenigde Naties, de EU en haar lidstaten, de VS en een groot aantal andere regeringen over de hele wereld hebben verklaard dat voor het bereiken van een langetermijnoplossing voor de problemen in Birma tripartiete besprekingen tussen Aung San Suu Kyi en de National League for Democracy, vertegenwoordigers van de etnische minderheden in Birma en de Birmese junta onontbeerlijk zijn; overwegende dat de Birmese regering blijft weigeren dergelijke besprekingen aan te gaan, P. overwegende dat de EU het Birmese regime al vanaf 1996 beperkende maatregelen heeft opgelegd, waaronder het bevriezen van de tegoeden van 540 personen en 62 entiteiten, reisverboden, een verbod op de uitvoer van militaire apparatuur, en recentelijk een verbod op materiaal voor het kappen van bomen en mijnbouw en op de invoer van bepaalde houtsoorten, edelstenen en mineralen, totdat er bewijs wordt geleverd van een werkelijke verandering in de richting van democratie, mensenrechten, vrijheid van meningsuiting en de rechtsstaat, 1. verwelkomt de recente vrijlating van Aung San Suu Kyi, maar betreurt het feit dat ze pas na de verkiezingen is vrijgelaten, waardoor zij niet in staat was in de aanloop naar de verkiezingen actief campagne te voeren voor de oppositie; dringt erop aan dat haar pas herwonnen vrijheid niet aan voorwaarden of beperkingen is gebonden; 2. betreurt ten zeerste dat de heersende Birmese militaire junta weigerde om op 7 november vrije en eerlijke verkiezingen in Birma te houden; 3. betreurt de beperkingen die de heersende militaire junta heeft opgelegd aan de belangrijkste oppositiepartijen, alsmede de beperkingen van de vrijheid van de pers om te berichten over de verkiezingen en deze kritisch te volgen; 4. betreurt het gebrek aan transparantie bij de organisatie van de stemmingen en het tellen van de stemmen, de weigering van de militaire junta om internationale waarnemers toe te laten, alsmede het uitstel bij de bekendmaking van de resultaten; 5. betreurt het feit dat de nieuwe grondwet bepaalt dat de Birmese militaire junta minimaal een kwart van alle zetels in het parlement krijgt toewezen, genoeg om een wijziging van de grondwet te blokkeren, en de militaire junta tevens in staat stelt alle burgerlijke vrijheden en parlementaire activiteiten op te schorten indien dit nodig wordt geacht; 6. wijst op de beperkte deelname aan de verkiezingen door de oppositiepartijen, die de moeilijke beslissing moesten nemen of zij de verkiezingen moesten boycotten, en is van mening dat de aanwezigheid van vertegenwoordigers van de oppositie en etnische groeperingen in de nationale en regionale vergaderingen, zij het op zeer beperkte schaal, een begin van normalisatie kunnen vormen en een kans op verandering kunnen bieden; 7. veroordeelt met kracht de voortdurende schendingen van de fundamentele vrijheden en democratische grondrechten van de Birmese bevolking door de Birmese militaire junta; 8. dringt er bij de regering van Birma op aan alle resterende 2200 politieke gevangen in Birma zonder uitstel en onvoorwaardelijk vrij te laten, en hen al hun politieke rechten terug te geven; dringt er tevens bij de Birmese autoriteiten op aan geen politieke arrestaties meer te verrichten; 9. roept de Birmese regering dringend op de beperkingen op de vrijheid van vergadering, de bewegingsvrijheid en de vrijheid van meningsuiting op te heffen en roept op tot het beëindigen van de politieke censuur van de pers, alsmede van de politieke controle van het internet en het mobiele telefoonnetwerk; 10. veroordeelt met kracht het geweld dat uitbrak na het grote aantal klachten van intimidatie in de stad Myawaddy in het westen van Birma; wijst erop dat de gewelddadige vuurgevechten tussen Birmese militairen en etnische rebellen duizenden mensen dwong de grens met Thailand over te steken; 11. betreurt ten zeerste dat de Birmese autoriteiten alle door de VN aangeboden technische ondersteuning en toezichthoudende dienstverlening hebben geweigerd, en veroordeelt de beperkingen die worden opgelegd aan buitenlandse media die in Birma rapportages willen maken; 12. veroordeelt het feit dat de publicatie van tenminste negen kranten en tijdschriften is uitgesteld door de Raad voor perstoezicht, die beweert dat de regels zijn overtreden door het publiceren van een foto van de vrijlating van Aung San Suu Kyi; 13. dringt er bij het Birmese regime krachtig op aan besprekingen aan te gaan met Aung San Suu Kyi en de National League for Democracy, alsmede met vertegenwoordigers van minderheden; verwelkomt in dit verband de bemiddelingspogingen van de secretaris-generaal van de VN en zijn speciaal rapporteur voor Birma; 14. roept niet alleen de internationale gemeenschap, waaronder China, India en Rusland als de belangrijkste handelspartners van Birma, maar ook de ASEAN op een einde te maken aan hun steun aan het ondemocratische regime dat zijn voortbestaan dankt aan de onderdrukking van de bevolking, en meer druk op het land uit te oefenen om een positieve ommekeer te bewerkstelligen; is daarnaast van mening dat het ASEAN-handvest de lidstaten van de ASEAN de speciale verantwoordelijkheid en morele verplichting oplegt om op te treden in het geval van systematische schendingen van de mensenrechten in een lidstaat; 15. spreekt opnieuw zijn steun uit voor het besluit van de Raad van 26 april 2010 om de beperkende maatregelen die zijn vastgelegd in het geldende besluit van de EU met nog een jaar te verlengen; dringt er bij de Birmese autoriteiten op aan de nodige stappen te nemen om een heroverweging van deze maatregelen mogelijk te maken; 16. spreekt zijn bezorgdheid uit over de omstandigheden in gevangenissen en andere detentiecentra en over de voortdurende meldingen van de slechte behandeling van gewetensgevangenen, onder meer in de vorm van martelingen, alsmede over het overbrengen van gewetensgevangenen naar afgelegen gevangenissen ver van hun families, waar zij geen voedsel en medicijnen kunnen krijgen; roept daarnaast de Birmese autoriteiten op ogenblikkelijk de medische behandeling van alle gevangenen toe te staan en het Internationaal Comité van het Rode Kruis toestemming te geven alle gevangenen te bezoeken; 17. spreekt zijn ernstige bezorgdheid uit over de hervatting van gewapende conflicten in bepaalde delen van het land en roept de regering van Birma op de burgerbevolking in alle delen van het land te beschermen en roept daarnaast alle betrokkenen op de bestaande overeenkomsten voor een staakt-het-vuren te respecteren; 18. roept de EU en haar lidstaten op hun volledige economische en politieke invloed te doen gelden om vrijheid en democratie in Birma te bewerkstelligen; dringt er bij de lidstaten en de EU op aan de vluchtelingen aan de grens tussen Thailand en Birma steun te blijven bieden; 19. hernieuwt en onderschrijft de uitnodiging van zijn Voorzitter aan Aung San Suu Kyi om de plechtige uitreiking van de Sacharov-prijs in december te Straatsburg bij te wonen; benadrukt dat mocht zij in staat zijn hierbij aanwezig te zijn, zij officieel de Sacharov-prijs overhandigd zal krijgen die zij reeds in 1990 won voor al het werk dat zij heeft verricht ter bevordering van de democratie en de vrijheid in Birma; 20. dringt erop aan de vrijheid van meningsuiting en bewegingsvrijheid van Aung San Suu Kyi, waaronder haar onbeperkte recht om vrij en veilig te reizen binnen Birma en daarbuiten en naar Birma terug te keren, moeten worden gegarandeerd door het Birmese regime en de Birmese overheidsdiensten; 21. is ingenomen met het besluit van de Voorzitter van het Europees Parlement om een parlementaire delegatie naar Birma af te vaardigen om Aung San Suu Kyi de door haar gewonnen Sacharov-prijs te overhandigen, mocht zij niet in staat zijn de plechtige prijsuitreiking in Straatsburg bij te wonen; 22. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan Aung San Suu Kyi, de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de speciale gezant van de EU voor Birma, de Birmese staatsraad voor vrede en ontwikkeling, de regeringen van de lidstaten van de ASEAN en de ASEM, het secretariaat van de ASEM, de interparlementaire Myanmar-groep van de ASEAN, de secretaris-generaal van de VN, de Hoge commissaris voor de mensenrechten van de VN en de speciale mensenrechtenrapporteur van de VN voor Birma. Het Europees Parlement, – gelet op artikel 123 van zijn Reglement, A. overwegende dat er in de EU elk jaar 400.000 nieuwe gevallen van darmkanker zijn en dat jaarlijks 200.000 personen ten gevolge van deze ziekte het leven verliezen en dat van alle vormen van kanker darmkanker op één na de meest frequente doodsoorzaak vormt, B. overwegende dat het optreden van darmkanker samenhangt met de levensstijl (overgewicht, gebrek aan oefening, gebruik van alcohol, roken) en dat de ontwikkeling van darmkanker kan worden verminderd door deze factoren aan te pakken, C. overwegende dat in sommige lidstaten van de EU het optreden van darmkanker al is verminderd dankzij screening, maar dat men in andere lidstaten hiermee nog geen begin heeft gemaakt, D. overwegende dat vroegtijdige detectie van darmkanker kan leiden tot een vermindering van het sterftepercentage met 40% en ook leidt tot een aanmerkelijke vermindering van de kosten van behandeling, E. overwegende dat de Commissie van oordeel is dat de strijd tegen darmkanker een prioriteit moet zijn op het gebied van de gezondheidszorg, aangezien het sterven aan darmkanker kan worden voorkomen met het medische instrumentarium dat in de EU voorhanden is, 1. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan om: 2. verzoekt zijn Voorzitter deze verklaring, met de namen van de ondertekenaars (1) , te doen toekomen aan de Commissie, de Raad en de parlementen van de lidstaten. Het Europees Parlement , – onder verwijzing naar zijn voorgaande resoluties over Iran, – onder verwijzing naar zijn resolutie van 24 april 2009 over Kamp Ashraf (1) , waar 3.400 Iranese dissidenten, onder wie 1.000 vrouwen, in Irak wonen, die alle „beschermde personen” zijn overeenkomstig de vierde Conventie van Genève, – gezien het feit dat de oppositionele PMOI in 2009 van de zwarte lijst van de EU geschrapt is, – gelet op artikel 123 van zijn Reglement, A. overwegende dat een aantal familieleden van inwoners van Ashraf door het Iranese bewind ter dood is veroordeeld na terugkeer van een bezoek aan familie in Ashraf, B. overwegende dat de Irakese regering geen gehoor heeft gegevens aan de EP-resolutie en het kamp nog steeds genadeloos belegert, C. overwegende dat de druk die van buitenaf op de bewoners wordt uitgeoefend, aanhoudt onder het voorwendsel dat de PMOI nog steeds op de zwarte lijst van de VS staat, D. overwegende dat het VS-Hof van Beroep in Washington zich in juli 2010 ten gunste van de PMOI heeft uitgesproken en het ministerie van Buitenlandse Zaken met klem heeft verzocht zijn besluit te herzien hen te handhaven op de zwarte VS-lijst van terroristen, E. overwegende dat de VS- en VN-strijdkrachten zich thans uit Ashraf hebben teruggetrokken en dat de bewoners thans kunnen worden aangevallen, 1. verzoekt de Hoge Vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken de VS met klem te verzoeken het voorbeeld van de EU te volgen en de PMOI van hun zwarte lijst te schrappen en de VN te verzoeken er zo spoedig mogelijk voor te zorgen dat Ashraf beschermd wordt; 2. verzoekt zijn Voorzitter deze verklaring, met de namen van de ondertekenaars (2) , te doen toekomen aan de Commissie, de Raad en de parlementen van de lidstaten.