Het Europees Parlement , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 15 december 2005 over het vermeende gebruik van Europese landen door de CIA voor het vervoer en de illegale detentie van gevangenen (1) , – onder verwijzing naar zijn besluit van 18 januari 2006 betreffende de instelling van een Tijdelijke Commissie verondersteld gebruik door de CIA van Europese landen voor het vervoer en illegaal vasthouden van gevangenen (2) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 6 juli 2006 over het verondersteld gebruik door de CIA van Europese landen voor het vervoer en illegaal vasthouden van gevangenen, aangenomen halverwege de werkzaamheden van de Tijdelijke Commissie (3) , – gezien de werkbezoeken die delegaties van de Tijdelijke Commissie hebben gebracht aan de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, de Verenigde Staten, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Roemenië, Polen en Portugal, – gezien het indrukwekkende aantal van 130 personen die de Tijdelijke Commissie in het kader van haar vergaderingen, werkbezoeken en vertrouwelijke besprekingen heeft gehoord, – gezien alle schriftelijke bijdragen die de Tijdelijke Commissie heeft ontvangen of waarin zij inzage heeft gehad, en met name de vertrouwelijke documenten die haar ter hand zijn gesteld, o.a. door de Europese Organisatie voor de Veiligheid van de Luchtvaart (Eurocontrol) en door de Duitse regering of die zij uit uiteenlopende bron heeft gekregen, – onder verwijzing naar zijn resolutie van 30 november 2006 over de vooruitgang van de EU bij de totstandbrenging van een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid (RVVR) (artikelen 2 en 39 van het EU-Verdrag) (4) , in het bijzonder paragraaf 3 daarvan, – onder verwijzing naar zijn resolutie van 13 juni 2006 over de situatie van de gevangenen in Guantánamo (5) , – gelet op artikel 175 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Tijdelijke Commissie verondersteld gebruik door de CIA van Europese landen voor het vervoer en illegaal vasthouden van gevangenen ( A6-0020/2007 ), A. overwegende dat het met zijn resolutie van 6 juli 2006 heeft besloten "dat de Tijdelijke Commissie haar werkzaamheden gedurende de resterende periode van het voorgeschreven mandaat van twaalf maanden [zou] voortzetten, onverminderd de bepalingen van artikel 175 van zijn Reglement met betrekking tot een eventuele verlenging", B. overwegende dat het Parlement reeds 16 jaar geleden in zijn resolutie van 22 november 1990 over de Gladio-kwestie (6) vaststelde dat er clandestiene activiteiten plaatsvonden waarbij inlichtingendiensten en militaire organisaties betrokken waren en waarbij van geen enkele toereikende democratische controle sprake was, C. overwegende dat de lidstaten niet de voorschriften mogen ontduiken tot de naleving waarvan zij volgens het Gemeenschaps- en internationaal recht gehouden zijn door op hun respectieve grondgebied inlichtingendiensten van andere landen te laten opereren die onderworpen zijn aan minder strenge wettelijke voorschriften; voorts overwegende dat de activiteiten van inlichtingendiensten alleen dan in overeenstemming zijn met de grondrechten indien er adequate regelingen bestaan voor het controleren van deze activiteiten, D. overwegende dat het beginsel van de onschendbaarheid van de menselijke waardigheid in internationale mensenrechtenwetgeving verankerd is, in het bijzonder in de preambule van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en de preambule en artikel 10 van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, en dat dit beginsel wordt gegarandeerd door de jurisprudentie van het Europese Hof voor de rechten van de mens; overwegende dat dat beginsel ook neergelegd is in de grondwet van de meeste lidstaten, alsook in artikel 1 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (7) , en overwegende dat dit beginsel niet ondergraven mag worden, zelfs niet om redenen van veiligheid in oorlogs- of vredestijd, E. overwegende dat het beginsel van de onschendbaarheid van de menselijke waardigheid de grondslag vormt van alle andere grondrechten die bij internationale, Europese en nationale mensenrechteninstrumenten worden gegarandeerd, in het bijzonder het recht op leven, het recht gevrijwaard te zijn van folteringen en van onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing, het recht op vrijheid en veiligheid, het recht op bescherming bij verwijdering, uitzetting of uitlevering, en het recht op een doeltreffende voorziening in rechte en een onpartijdig gerecht, F. overwegende dat bij buitengewone uitlevering en geheime gevangenhouding een veelvoudige schending van de mensenrechten optreedt, met name schending van het recht op vrijheid en veiligheid, het recht gevrijwaard te zijn van folteringen of van wreedaardige, onmenselijke of vernederende behandelingen, het recht op een doeltreffende voorziening in rechte, en, in het uiterste geval, het recht op leven; overwegende dat uitlevering in sommige gevallen, namelijk als het uitmondt in geheime gevangenhouding, neerkomt op gedwongen verdwijning, G. overwegende dat het verbod op foltering een absoluut internationaalrechtelijk voorschrift ( jus cogens ) is waarvan niet kan worden afgeweken en dat alle staten verplicht zijn ( erga omnes ) bescherming tegen foltering te bieden en degenen die zich hieraan schuldig maken te vervolgen en bestraffen, als bepaald in artikel 5 van de Universele Verklaring van de rechten van de mens, artikel 7 van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, artikel 3 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) en gerelateerde jurisprudentie, artikel 4 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, en in nationale grondwetten en wetten van de lidstaten; voorts overwegende dat het feit dat op Europees en internationaal niveau specifieke verdragen en protocollen betreffende foltering en monitoringmechanismen zijn vastgesteld, laat zien dat de internationale gemeenschap groot belang aan deze onschendbare norm hecht; overwegende dat het gebruik van diplomatieke garanties onverenigbaar is met deze verplichting; H. overwegende dat in democratieën waaraan respect voor rechtsregels inherent is, de strijd tegen het terrorisme niet te winnen is door de beginselen op te offeren of te beperken die het terrorisme tracht te vernietigen, en dat met name de bescherming van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden nooit mag worden aangetast; overwegende dat het terrorisme met legale middelen kan en moet worden bestreden, en verslagen moet worden met inachtneming van het internationaal en het nationaal recht, I. overwegende dat in het kader van zowel het internationaal als het nationaal recht doeltreffende wettelijke instrumenten voor terrorismebestrijding moeten worden gecreëerd, J. overwegende dat in het kader van de strategie van de regering van de Verenigde Staten (VS) voor terrorismebestrijding gebruik is gemaakt van indringende instrumenten voor het verzamelen van gevoelige gegevens over Europese burgers, zoals de overeenkomst inzake de verwerking en overdracht van persoonsgegevens van passagiers, en voor het inzien van bankgegevens via het netwerk van de Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication (Swift), K. overwegende dat dit verslag niet is bedoeld als een aanval op het geheime karakter van de geheime diensten, maar veeleer is bedoeld om het illegale karakter te hekelen van geheime activiteiten die in de onderzochte omstandigheden hebben geleid tot schending van het nationale en internationale recht in afwezigheid van passende democratische controle, L. overwegende dat de Amerikaanse president George W. Bush op 6 september 2006 heeft bevestigd dat de Central Intelligence Agency (CIA) een programma van geheime gevangenhouding buiten de Verenigde Staten beheerde, M. overwegende dat president Bush heeft verklaard dat de essentiële informatie die met buitengewone uitlevering en geheime gevangenhouding wordt verkregen aan andere landen wordt doorgegeven en dat het programma zal worden voortgezet, waardoor een grote kans bestaat dat sommige Europese landen, bewust of onbewust, informatie hebben ontvangen die is verkregen door foltering, N. overwegende dat de Tijdelijke Commissie uit vertrouwelijke bron verslagen heeft ontvangen van het informele trans-Atlantische overleg op 7 december 2005 tussen ministers van Buitenlandse Zaken van Europese Unie (EU) en de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO), onder wie de Amerikaanse minister Condoleezza Rice, waaruit blijkt dat de lidstaten op de hoogte waren van het programma van buitengewone uitlevering, en dat alle officiële gesprekspartners van de Tijdelijke Commissie hierover onjuiste informatie hebben verstrekt, O. overwegende dat de Tijdelijke Commissie uit vertrouwelijke bron verslagen heeft ontvangen van overleg tussen de Werkgroep internationaal publiekrecht van de Raad (COJUR) en de Werkgroep trans-Atlantische betrekkingen van de Raad (COTRA) en hoge ambtenaren van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken in de eerste helft van dit jaar (met name op 8 februari en 3 mei 2006), terwijl de Tijdelijke Commissie van het voorzitterschap van de Raad slechts een samenvatting van deze documenten heeft ontvangen; voorts overwegende dat de documenten betreffende dit overleg die de Raad het Parlement op uitdrukkelijk verzoek van laatstgenoemde heeft toegezonden, onvolledige samenvattingen van het overleg waren, waarin essentiële onderdelen ontbraken, P. overwegende dat het Parlement niet over het bestaan van dit overleg in kennis is gesteld en het verloop ervan volstrekt geheim werd gehouden, Q. overwegende dat in deze resolutie onder "Europese landen" wordt verstaan: lidstaten, kandidaatlanden en geassocieerde landen, zoals bepaald in het op 18 januari 2006 goedgekeurde mandaat van de Tijdelijke Commissie, 1. herinnert eraan dat het terrorisme een van de belangrijkste bedreigingen voor de veiligheid van de Europese Unie vormt en dat het door alle Europese regeringen met wettige middelen en op gecoördineerde wijze bestreden moet worden, in nauwe samenwerking met de internationale partners en in het bijzonder de Verenigde Staten, volgens de strategie die op het niveau van de Verenigde Naties (VN) is vastgesteld; beklemtoont dat het terrorisme moet worden bestreden met inachtneming van en ter bescherming van onze gemeenschappelijke democratische waarden, de rechtsstaat, de mensenrechten en de fundamentele vrijheden; beklemtoont voorts dat al het werk dat de Tijdelijke Commissie heeft verricht, bedoeld is om een bijdrage te leveren tot heldere, gerichte maatregelen in de strijd tegen het terrorisme die algemeen aanvaard worden en de nationale en internationale wetgeving eerbiedigen; 2. is van oordeel dat na 11 september 2001 de zogeheten oorlog tegen het terrorisme - in zijn uitwassen - tot een ernstige en gevaarlijke uitholling van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden heeft geleid, waarop ook is gewezen door de vorige secretaris-generaal van de VN, Kofi Annan; 3. is ervan overtuigd dat de rechten van het individu en de volledige eerbiediging van de mensenrechten bijdragen tot veiligheid; is van oordeel dat in de verhouding tussen de behoefte aan veiligheid en de rechten van het individu de mensenrechten altijd ten volle moeten worden geëerbiedigd en dat vervolging en veroordeling van terrorismeverdachten volgens de beginselen van een goede procesorde moet plaatsvinden; 4. beklemtoont dat de verplichting tot eerbiediging, bescherming en bevordering van de mensenrechten bindend is, ongeacht de rechtspositie van de betrokken persoon, en dat enigerlei discriminatie tussen burgers van, andere inwoners van lidstaten, of andere personen die recht hebben op bescherming van een lidstaat of anderszins onder de jurisdictie van een lidstaat vallen, voorkomen moet worden; 5. wijst erop dat met deze resolutie, die gebaseerd is op het verslag van de Tijdelijke Commissie, beoogd wordt vast te stellen waar de verantwoordelijkheid ligt voor de feiten die zij heeft kunnen onderzoeken, alsook na te gaan langs welke weg herhaling van de misstanden en schendingen die bij de terrorismebestrijding plaatsvinden in de toekomst voorkomen kan worden; 6. wijst erop dat president Bush op 6 september 2006 heeft verklaard dat een klein aantal vermoedelijke terroristenleiders en handlangers die tijdens de oorlog gevangen zijn genomen, buiten de Verenigde Staten zijn vastgehouden en ondervraagd in het kader van een afzonderlijk programma van de CIA, en wijst erop dat velen van hen later naar Guantánamo zijn overgebracht en dat het sterke vermoeden bestaat dat er nog steeds mensen in geheime detentiecentra worden vastgehouden; wijst erop dat in een rapport van het Federal Bureau of Investigatioin (FBI) van 2 januari 2007 melding wordt gemaakt van 26 getuigenverklaringen over mishandeling in Guantánamo sinds 11 september 2001; 7. betreurt dat de Raad (Algemene Zaken en Externe Betrekkingen) op zijn zitting van 15 september 2006 door de tegenstand van bepaalde lidstaten geen reactie op die verklaring heeft kunnen geven, en verzoekt de Raad dit alsnog met spoed te doen, teneinde alle mogelijke twijfel weg te nemen over de medewerking dan wel stilzwijgende toestemming voor het programma van buitengewone uitleveringen en geheime gevangenissen in het verleden, het heden of in de toekomst; 8. vraagt de Raad en de lidstaten een heldere en dwingende verklaring af te geven waarin de regering van de Verenigde Staten wordt opgeroepen de praktijk van buitengewone arrestatie en uitlevering te beëindigen, hetgeen in overeenstemming is met het standpunt van het Parlement; 9. betreurt dat de regeringen van Europese landen het niet nodig hebben gevonden de regering van de Verenigde Staten om opheldering te vragen over het bestaan van geheime gevangenissen buiten de Verenigde Staten; 10. wijst erop dat de juridisch adviseur van het Amerikaanse Ministerie van Buitenlandse Zaken tijdens overleg op 3 mei 2006 met de vertegenwoordigers van de lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, heeft verklaard dat het programma van buitengewone uitleveringen inderdaad bestond, maar dat de soevereiniteit van de betrokken landen bij de uitvoering van het programma altijd ten volle geëerbiedigd is; wijst erop dat zijn opmerking vervolgens is bevestigd tijdens zijn werkbezoek van een delegatie van de Tijdelijke Commissie aan Washington; 11. spreekt zijn erkentelijkheid uit jegens de voormalige CIA-agenten die hun medewerking aan de Tijdelijke Commissie verleend hebben, met name tijdens vertrouwelijk overleg waarin zij verklaarden dat het programma van buitengewone uitleveringen al in de jaren negentig begonnen is; 12. is verheugd over de aankondiging van de nieuwgekozen meerderheid in de Amerikaanse Senaat dat zij zich zal gaan bezighouden met de kwestie van het door de CIA ontwikkelde programma van buitengewone uitleveringen; wijst erop dat dit een aanwijzing temeer is voor de relevantie van de bevindingen van de Tijdelijke Commissie; 13. laakt het gebrek aan medewerking aan de Tijdelijke Commissie van de zijde van vele lidstaten en de Raad van de Europese Unie; beklemtoont dat het gedrag van de lidstaten en met name de Raad en het voorzitterschap ervan verre ten achter is gebleven bij hetgeen het Parlement mocht verwachten; 14. is van oordeel dat het ernstig gebrek aan concrete antwoorden op de vragen van slachtoffers, non-gouvernementele organisaties (NGO's), journalisten en parlementsleden alleen maar heeft geleid tot bekrachtiging van de juistheid van de reeds goed gedocumenteerde beschuldigingen; 15. beklemtoont dat de justitiële autoriteiten in Italië, Duitsland en Spanje en Portugal ernstig en gedegen te werk zijn gegaan bij hun onderzoek naar de beschuldigingen die onder de opdracht van de Tijdelijke Commissie vallen, en nodigt de justitiële autoriteiten in andere lidstaten uit om op basis van de aanzienlijke hoeveelheid informatie die door de Tijdelijke Commissie beschikbaar is gesteld, hetzelfde te doen; 16. roept de nationale parlementen van de Europese landen op een diepgaand onderzoek naar aanleiding van deze beschuldigingen voort te zetten of in te stellen, op de wijze die zij daarvoor het meest geschikt en efficiënt achten, onder meer door het instellen van een parlementaire onderzoekscommissie; 17. spreekt zijn waardering uit voor het werk van de internationale pers, en met name de journalisten van de Verenigde Staten die als eersten de misstanden en schendingen van mensenrechten in verband met de buitengewone uitleveringen in de openbaarheid hebben gebracht, waaruit blijkt dat de Amerikaanse pers een grote democratische traditie heeft; is eveneens erkentelijk voor de inspanningen en het waardevolle werk van verscheidene NGO's op dit gebied, en met name Statewatch, Amnesty International en Human Rights Watch; 18. beseft dat bepaalde informatie in het verslag van de Tijdelijke Commissie, met inbegrip van die waaruit het bestaan van geheime CIA-gevangenissen blijkt, afkomstig is van officiële en niet-officiële bronnen in de Verenigde Staten zelf, waaruit de kracht en het zelf-regulerend vermogen van de Amerikaanse democratie blijkt; 19. geeft uiting aan zijn diepe dankbaarheid jegens alle slachtoffers die de moed hebben opgebracht om de Tijdelijke Commissie deelgenoot te maken van hun zeer traumatische ervaringen; 20. dringt er bij alle Europese landen op aan dat zij afzien van enigerlei maatregelen tegen ambtenaren, voormalige ambtenaren, journalisten en anderen die met hun getuigenis of andere informatie aan de Tijdelijke Commissie of andere onderzoeksinstanties hebben bijgedragen tot meer helderheid in de zaak rond buitengewone uitlevering, onwettige gevangenhouding en vervoer van terrorismeverdachten; 21. herhaalt zijn oproep aan de Raad, gedaan in zijn resolutie van 6 juli 2006, om een gemeenschappelijk standpunt in te nemen op grond waarvan rechtmatige uitlevering aan een derde land louter op basis diplomatieke garanties uitgesloten is wanneer er gegronde redenen zijn om aan te nemen dat de persoon in kwestie daar gevaar loopt om aan foltering of slechte behandeling te worden blootgesteld; Medewerking van EU-instellingen en internationale organisaties 22. betreurt dat de Raad en het voorzitterschap zich niet gehouden hebben aan hun verplichting om het Parlement volledig op de hoogte te houden van de voornaamste aspecten en de fundamentele keuzen op het gebied van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) en de werkzaamheden op het gebied van de politiële en justitiële samenwerking in strafzaken, zoals bepaald in de artikelen 21 en 39 van het Verdrag betreffende de Europese Unie; 23. beklemtoont dat het volslagen onaanvaardbaar is dat de Raad aanvankelijk geheim heeft gehouden dat er regelmatig overleg plaatsvond met hoge ambtenaren van de regering van de Vrenigde Staten en pas op verzoek van het Parlement mondjesmaat informatie daarover heeft verstrekt, met de verzekering dat er geen andere versie van het gevraagde document was; hekelt het feit dat de Raad onder meer heeft verwezen naar een verzoek van de regering van een derde land tot geheimhouding van de informatie; 24. wijst op de collectieve verantwoordelijkheid van de leden van de Raad, zodat de regeringen van alle lidstaten medeverantwoordelijk zijn voor deze tekortkomingen van de Raad; 25. is verontwaardigd over het voorstel van het toenmalige voorzitterschap van de Raad wilde om een gemeenschappelijk kader voor regels met de Verenigde Staten vast te stellen voor de uitlevering van terrorismeverdachten, hetgeen wordt bevestigd door degenen die deelnamen aan het overleg dat op 3 mei 2006 in Brussel plaatsvond tussen COJUR en COTRA en hoge ambtenaren van het Amerikaanse Ministerie van Buitenlandse Zaken; 26. dringt aan op openbaarmaking van de uitkomsten van het overleg dat volgens Gijs de Vries, de EU-coördinator voor terrorismebestrijding, met de Verenigde Staten is gevoerd over definiëring van de termen "uitlevering" ( rendition ) en "buitengewone uitlevering" ( extraordinary rendition ); 27. neemt ter kennis dat de secretaris-generaal van de Raad van de EU en hoge vertegenwoordiger voor het GBVB, Javier Solana heeft bekrachtigd dat de lidstaten erop toe moeten zien dat al hun maatregelen ter bestrijding van het terrorisme aan hun verplichtingen ingevolge het internationaal recht beantwoorden; geeft uiting aan zijn verontrusting over de omissies in de verklaringen van de Raad en zijn secretaris-generaal tegenover de Tijdelijke Commissie betreffende het overleg in de Raad en hetgeen de Raad afwist van de door de VS in de strijd tegen het terrorisme gehanteerde methoden; betreurt dat hij geen aanvulling kon geven op het bewijsmateriaal waarover de Tijdelijke Commissie reeds beschikte; verzoekt de Raad alle feiten en al het overleg over kwesties die binnen de bevoegdheid van de tijdelijke commissie vallen, bekend te maken en een Europees buitenlands beleid en een internationale antiterrorismestrategie te bevorderen die de mensenrechten en de fundamentele vrijheden eerbiedigen; 28. heeft zijn twijfels over de reële inhoud van de functie van coördinator terrorismebestrijding van de EU, thans vervuld door Gijs de Vries, aangezien deze geen bevredigend antwoord kon geven op de vragen van de Tijdelijke Commissie; is van oordeel dat de bevoegdheden van de coördinator binnen afzienbare tijd opnieuw moeten worden herzien en uitgebreid, en dat zijn werkzaamheden transparanter en aan toezicht van het Parlement onderworpen moeten worden, zodat de Europese dimensie van de strijd tegen het terrorisme versterkt wordt; 29. betreurt dat de directeur van de Europese Politiedienst (Europol), Max-Peter Ratzel, geweigerd heeft voor de Tijdelijke Commissie te verschijnen, temeer daar het gebleken is dat er verbindingsofficieren van met name de Amerikaanse inlichtingendiensten bij Europol gedetacheerd waren; verzoekt de directeur het Parlement uitgebreide informatie te verstrekken over de functie en taken van die verbindingsofficieren, de gegevens waarin zij inzage hadden en aan welke voorwaarden die inzage verbonden was; 30. spreekt zijn dank uit jegens de vice-voorzitter van de Commissie, Franco Frattini, voor de medewerking die hij aan de Tijdelijke Commissie heeft verleend, en roept de Commissie op nog intensiever verder te werken aan de waarheidsvinding en voorkoming van herhaling van de gebeurtenissen die de Tijdelijke Commissie heeft geanalyseerd; 31. is met name verheugd over het feit dat de heer Frattini zich heeft uitgesproken voor een Europees-Atlantisch samenwerkingskader in de strijd tegen het internationale terrorisme, met geharmoniseerde regels voor de bescherming van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden; 32. bedankt Eurocontrol, en met name zijn directeur, voor de uitmuntende samenwerking en de zeer nuttige informatie die hij aan de Tijdelijke Commissie verstrekt heeft; 33. is verheugd over de nauwe samenwerking met de Raad van Europa en met name diens Parlementaire Vergadering en secretaris-generaal, en roept de Commissie juridische zaken en mensenrechten en haar voorzitter, senator Dick Marty, ertoe op hun werkzaamheden voort te zetten; beklemtoont dat de bevindingen van de beide commissies in dezelfde richting wijzen; steunt de aanbeveling die secretaris-generaal Terry Davis aan het Comité van ministers heeft voorgelegd 34. is zeer verontrust over de weigering van de vorige en huidige secretaris-generaal van de NAVO, Lord Robertson en Jaap de Hoop Scheffer, om voor de Tijdelijke Commissie te verschijnen en met de afwijzing van de NAVO van het verzoek van het Parlement om inzage in het besluit van de Noord-Atlantische Raad van 4 oktober 2001 betreffende de inwerkingtreding van artikel 5 van het Noord-Atlantische Verdrag naar aanleiding van de aanvallen van 11 september 2001 tegen de Verenigde Staten; herhaalt zijn verzoek om het besluit in kwestie openbaar te maken of ten minste informatie te verschaffen over de inhoud ervan, alsook over de wijze waarop het besluit nu en het verleden is uitgevoerd, en te laten weten of het besluit nog steeds van kracht is en of CIA-vluchten in dat kader hebben plaatsgevonden; 35. bedankt de speciale rapporteurs van de Verenigde Naties, Manfred Nowak (over foltering) en Martin Scheinin (over de bevordering en bescherming van de mensenrechten bij de terrorismebestrijding) voor hun bijdragen aan het werk van de Tijdelijke Commissie, maar betreurt wel dat de Tijdelijke Commissie niet met de hoge commissaris voor de mensenrechten, Louise Arbour, heeft kunnen spreken; bedankt het Europees netwerk van mensenrechtendeskundigen en met name de coördinator ervan, Olivier De Schutter, voor hun bijdrage aan het werk van de Tijdelijke Commissie; Door de Tijdelijke Commissie geanalyseerde informatie Buitengewone uitlevering en misbruik van het luchtruim en luchthavens 36. wijst erop dat buitengewone uitlevering een buitengerechtelijke gang van zaken is die in strijd is met gevestigde internationale mensenrechtennormen en waarbij een persoon die verdacht wordt van betrokkenheid bij terrorisme onrechtmatig wordt ontvoerd, gearresteerd en/of aan Amerikaanse functionarissen wordt overgedragen en/of naar een ander land wordt gebracht voor ondervraging, waarbij in de meeste gevallen sprake is van incommunicado -detentie en foltering; 37. betreurt dat de familieleden volkomen in het ongewisse worden gelaten over het lot van de slachtoffers; 38. onderstreept dat buitengewone uitlevering, in tegenstelling tot wat sommige vertegenwoordigers van de Amerikaanse regering tegen beter weten in tijdens privégesprekken en in het openbaar suggereren, iets heel anders is dan de in sommige Europese landen slechts in zeer uitzonderlijke gevallen gevolgde praktijk, namelijk iemand die voor zeer ernstige misdrijven formeel in staat van beschuldiging is gesteld, in een derde land vasthouden of in verzekerde bewaring nemen om hem van daaruit naar Europese grondgebied over te brengen om met alle wettelijke garanties van het rechtsstelsel te worden berecht; 39. veroordeelt buitengewone uitlevering als een onwettig instrument gebruikt door de Verenigde Staten bij de terrorismebestrijding; spreekt er tevens zijn veroordeling over uit dat de geheime diensten en regeringsautoriteiten van bepaalde lidstaten deze gang van zaken meermalen geaccepteerd en verborgen gehouden hebben; 40. veroordeelt iedere medewerking aan ondervraging van slachtoffers van buitengewone uitlevering, omdat dit een betreurenswaardige vorm van legitimering van deze onwettige gang van zaken is, ook als degenen die aan de ondervraging medewerken niet rechtstreeks verantwoordelijk zijn voor de ontvoering, gevangenhouding, foltering of slechte behandeling van de slachtoffers; 41. wijst erop dat gebleken is dat buitengewone uitlevering contraproductief in de terrorismebestrijding is, en dat het reguliere procedures van politie en justitie tegen terreurverdachten doorkruist en zelfs schaadt; 42. beklemtoont dat in de periode van eind 2001 tot eind 2005 ten minste 1245 CIA-vluchten via het Europese luchtruim zijn verlopen of op Europese luchthavens een tussenlanding hebben gemaakt, waaraan een onbekend aantal militaire vluchten met hetzelfde doel moet worden toegevoegd; herinnert eraan dat er enerzijds wellicht meer CIA-vluchten zijn geweest dan die waarvan het bestaan door het onderzoek van de Tijdelijke Commissie is bevestigd, maar dat anderzijds niet al deze vluchten voor buitengewone uitlevering zijn gebruikt; 43. betreurt dat Europese landen de zeggenschap over hun luchtruim en luchthavens hebben opgegeven door CIA-vluchten toe te laten of door de vingers te zien dat die in sommige gevallen gebruikt werden voor buitengewone uitlevering of onwettig vervoer van gevangenen, en herinnert deze landen aan de verplichtingen die voortvloeien uit de jurisprudentie van het Europees Hof voor de rechten van de mens en waarvoor herhaaldelijk aandacht wordt gevraagd door de Europese Commissie voor democratie door middel van het recht (Commissie van Venetië); 44. vreest dat de verleende toestemming voor geheime vluchten en tussenlandingen door CIA-toestellen onder meer berust op de op 4 oktober 2001 gesloten NAVO-overeenkomst over de toepassing van artikel 5 van het Noord-Atlantisch Verdrag; 45. wijst erop dat volgens een uitspraak van het Amerikaanse hooggerechtshof waarin de sluiting van de gevangenis te Guantánamo wordt bevolen, de meerderheid van de gevangenen daar afkomstig is uit Afghanistan en bijgevolg via Europa moet hebben gereisd; 46. wijst erop dat volgens artikel 1 van het Verdrag inzake de internationale burgerluchtvaart (Verdrag van Chicago) de verdragsluitende staten de volledige en uitsluitende soevereiniteit over hun luchtruim hebben en dat deze bepaling de staten bijgevolg op geen enkele wijze van hun verantwoordelijkheid ontslaat voor het eerbiedigen van de mensenrechten op hun grondgebied, met inbegrip van het luchtruim erboven; 47. beklemtoont dat de CIA de regels voor de burgerluchtvaart heeft gebruikt om de uit het Verdrag van Chicago voortvloeiende wettelijke verplichtingen voor staatsluchtvaartuigen, inclusief militaire en politietoestellen, te omzeilen; wijst erop dat artikel 4 van het Verdrag van Chicago als volgt luidt: "Elke verdragsluitende Staat verbindt zich de burgerluchtvaart niet te gebruiken voor doeleinden welke onverenigbaar zijn met de strekking van dit Verdrag."; 48. bevestigt op grond van de aanvullende gegevens die tijdens de tweede fase van de werkzaamheden van de Tijdelijke Commissie zijn binnengekomen, dat het onwaarschijnlijk is dat bepaalde Europese regeringen niet op de hoogte waren van de activiteiten rond buitengewone uitlevering die op hun grondgebied plaatsvonden; 49. wijst erop dat de werkdocumenten 7 en 8 (8) van de Tijdelijke Commissie aanvullende informatie bevatten voor de door de commissie geanalyseerde buitengewone uitleveringen alsook voor de aan de CIA gelieerde maatschappijen, de door de CIA gebruikte vliegtuigen en de Europese landen waar CIA-vliegtuigen tussenlandingen maakten; Italië 50. betreurt dat de vertegenwoordigers van de huidige en vorige Italiaanse regering die voor de Italiaanse geheime diensten verantwoordelijk zijn of waren, de uitnodiging om voor de Tijdelijke Commissie te verschijnen hebben afgeslagen; 51. veroordeelt de buitengewone uitlevering door de CIA van de Egyptische geestelijke Abu Omar, die in Italië asiel had gekregen en op 17 februari 2003 in Milaan is ontvoerd, van Milaan naar de NAVO-basis in Aviano per auto is vervoerd en vervolgens via de NAVO-basis Ramstein in Duitsland naar Egypte is gevlogen, waar hij in incommunicado -detentie werd gehouden en gefolterd werd; 52. veroordeelt de actieve rol die een commandant van de carabinieri en bepaalde functionarissen van de Italiaanse militaire inlichtingen- en veiligheidsdienst (SISMI) bij de ontvoering van Abu Omar gespeeld hebben, zoals gebleken is uit het gerechtelijk onderzoek en het bewijsmateriaal dat verzameld is door de Milanese openbare aanklager Armando Spataro; 53. stelt vast en betreurt dat generaal Nicolò Pollari, voormalig directeur van SISMI, de waarheid helaas heeft verzwegen toen hij op 6 maart 2006 ten overstaan van de Tijdelijke Commissie verklaarde dat er bij CIA-ontvoeringen geen Italiaanse agenten betrokken waren en dat SISMI niet op de hoogte was van het plan om Abu Omar te ontvoeren; 54. acht het gezien de betrokkenheid van SISMI zeer waarschijnlijk dat de toenmalige Italiaanse regering op de hoogte was van de buitengewone uitlevering van Abu Omar op Italiaans grondgebied; 55. bedankt de openbare aanklager Spataro voor zijn getuigenis voor de Tijdelijke Commissie, huldigt hem voor het efficiënte en onafhankelijke onderzoek dat hij heeft gedaan om helderheid te verschaffen in de buitengewone uitlevering van Abu Omar en steunt zijn gevolgtrekkingen en het besluit van de GUP (Giudice dell'Udienza Preliminare) om 26 Amerikaanse staatsburgers, CIA-agenten, zeven hoge SISMI-ambtenaren, een medewerker van de speciale carabinieri-eenheid Raggruppamento Operativo Speciale (ROS) en de adjunct-hoofdredacteur van het dagblad Libero voor de rechter te brengen; spreekt zijn tevredenheid uit over de start van de gerechtelijke procedure bij de rechtbank te Milaan; 56. betreurt dat de ontvoering van Abu Omar het onderzoek van openbare aanklager Spataro naar het terroristische netwerk waarmee Abu Omar banden onderhield, in gevaar heeft gebracht; wijst erop dat Abu Omar een normaal en eerlijk proces in Italië te wachten had gestaan, als hij niet onwettig was opgepakt en naar een ander land was vervoerd; 57. wijst erop dat de getuigenis van generaal Pollari niet strookt met een aantal documenten die bij SISMI door het Milanese openbaar ministerie in beslag zijn genomen; oordeelt dat uit die documenten blijkt dat SISMI door de CIA op gezette tijden op de hoogte werd gehouden van de gevangenhouding van Abu Omar in Egypte; 58. betreurt ten zeerste dat de leiding van SISMI onder andere het Milanese openbaar ministerie heeft misleid teneinde het onderzoek naar de buitengewone uitlevering van Abu Omar in gevaar te brengen; is buitengewoon verontrust over het feit dat de leiding van SISMI kennelijk bijbedoelingen had en over het ontbreken van adequate interne controle en regeringscontrole; verzoekt de Italiaanse regering hier met spoed verbetering in aan te brengen door intensievere controle door regering en parlement in te voeren; 59. spreekt er zijn veroordeling over uit dat Italiaanse journalisten die de buitengewone uitlevering van Abu Omar onderzochten onrechtmatig lastig zijn gevallen en dat hun telefoongesprekken zijn afgeluisterd en hun computers in beslag zijn genomen; beklemtoont dat de verklaringen van die journalisten uiterst nuttig voor het werk van de Tijdelijke Commissie zijn geweest; 60. heeft kritiek op de Italiaanse regering omdat het zo lang heeft geduurd voordat generaal Pollari uit zijn functie werd ontheven en vervangen werd; 61. betreurt dat documenten over samenwerking tussen de VS en Italië op het gebied van de terrorismebestrijding, die nuttig zouden zijn geweest voor het onderzoek naar de buitengewone uitlevering van Abu Omar, door de vorige Italiaanse regering als geheim zijn bestempeld, en dat de huidige regering deze status bekrachtigd heeft; 62. verzoekt de Italiaanse minister van Justitie de uitleveringsverzoeken voor de genoemde 26 Amerikaanse staatsburgers zo spoedig mogelijk af te handelen zodat zij in Italië terecht kunnen staan; 63. veroordeelt de buitengewone uitlevering van de Italiaanse staatsburger Abou Elkassim Britel, die in maart 2002 in Pakistan door de politie is gearresteerd en door Amerikaanse en Pakistaanse agenten is ondervraagd, vervolgens aan de Marokkaanse autoriteiten is overgedragen en gevangen gezet in het detentiecentrum Témara, waar hij nu nog vastzit; beklemtoont dat het inmiddels afgesloten strafrechtelijk onderzoek tegen Abou Elkassim Britel in Italië niet tot een tenlastelegging heeft geleid; 64. betreurt dat het Italiaanse Ministerie van Binnenlandse Zaken blijkens documentatie die Abou Elkassim Britel's advocaat aan de Tijdelijke Commissie heeft verstrekt, na diens arrestatie in Pakistan "permanente samenwerking" ter zake met buitenlandse geheime diensten onderhield; 65. dringt er bij de Italiaanse regering op aan dat zij concrete stappen zet om de onmiddellijke vrijlating van Abou Elkassim Britel te bewerkstelligen, alsmede om te bewerkstellingen dat Abu Omar in Milaan terecht kan staan; 66. betreurt ten zeerste dat het Italiaanse grondgebied door de CIA is gebruikt voor een tussenlanding tijdens een vlucht van de Verenigde Staten via Rome naar Syrië bij de buitengewone uitlevering van Maher Arar, die voor de Tijdelijke Commissie een verklaring heeft afgelegd; 67. wijst op de 46 tussenlandingen van CIA-toestellen op Italiaanse vliegvelden en is zeer verontrust over het doel van deze vluchten, die afkomstig waren uit of op weg waren naar landen die bij het buitengewoneuitleveringscircuit en de overbrenging van gevangenen betrokken zijn; Verenigd Koninkrijk 68. verwelkomt de bijeenkomst in Londen met de Britse minister van Europese Zaken en het feit dat de Britse regering documenten en uitleg heeft verschaft; merkt op dat de Britse overheid niet alle vragen heeft kunnen beantwoorden welke door de delegatie van de Tijdelijke Commissie naar Londen zijn gesteld; 69. neemt kennis van de verklaringen van mevrouw Margaret Beckett, minister van Buitenlandse en Gemenebestzaken van het VK, in een geschreven reactie op een parlementaire vraag, waarin zij toegeeft dat de Britse regering op de hoogte was van een geheim gevangenissennetwerk van de CIA voordat president Bush in september 2006 het bestaan ervan erkende; verzoekt de Britse regering mee te delen of zij deze kwestie bij de Amerikaanse autoriteiten heeft aangekaart en of, en zo ja wanneer, zij andere Europese regeringen van de kwestie in kennis heeft gesteld of daarover met hen heeft gesproken; 70. spreekt zijn erkentelijkheid uit jegens de All-Party Parliamentary Group on Extraordinary Renditions (APPG), waarin leden van zowel het Lagerhuis als het Hogerhuis zitting hebben, voor haar bijdragen en de zeer waardevolle documenten die de Tijdelijke Commissie bij een werkbezoek aan Londen van haar mocht ontvangen; 71. veroordeelt de buitengewone uitlevering van Bisher Al-Rawi, een Irakees die in het Verenigd Koninkrijk woonachtig is, en Jamil El-Banna, een Jordaniër die in het Verenigd Koninkrijk woont, die in november 2002 in Gambia door de plaatselijke autoriteiten gearresteerd werden, aan Amerikaanse agenten werden overgedragen, naar Afghanistan werden gevlogen en van daaruit naar Guantánamo, waar zij nog steeds zonder proces en zonder enige vorm van rechtsbijstand vastzitten; 72. wijst erop dat de telegrammen van de Britse veiligheidsdienst MI5 aan een niet nader genoemde buitenlandse regering, die aan de voorzitter van de APPG, Andrew Tyrie, ter hand zijn gesteld, doen vermoeden dat de ontvoering van Bisher Al-Rawi en Jamil El-Banna berustte op gedeeltelijk onjuiste informatie van de MI15; 73. heeft kritiek op de Britse regering omdat zij niet bereid was consulaire bijstand aan Bisher Al-Rawi en Jamil El-Banna te verlenen met als argument dat zij geen Brits staatsburger waren; 74. veroordeelt de buitengewone uitlevering van Binyam Mohammed, een Ethiopiër die in het Verenigd Koninkrijk woonachtig is; wijst erop dat Binyam Mohammed in ten minste twee detentievoorzieningen en bovendien in militaire gevangenissen is vastgehouden; 75. is diep geraakt door de verklaring die de advocaat van Binyam Mohammed voor de delegatie van de Tijdelijke Commissie tijdens haar werkbezoek aan het Verenigd Koninkrijk heeft afgelegd over de vreselijkste folteringen die Binyam Mohammed te verduren heeft gekregen; 76. beklemtoont dat de voormalige Britse minister van Buitenlandse Zaken en Gemenebestzaken, Jack Straw, in december 2005 heeft toegegeven dat agenten van Britse inlichtingendiensten met Binyam Mohammed hebben gesproken toen deze in Pakistan gearresteerd was; wijst er in dit verband op dat bepaalde vragen die Binyam Mohammed door Marokkaanse functionarissen werden gesteld kennelijk gebaseerd waren op door het Verenigd Koninkrijk verstrekte informatie; 77. veroordeelt de buitengewone uitlevering van de Britse staatsburger Martin Mubanga, met wie de officiële delegatie van de Tijdelijke Commissie tijdens haar werkbezoek in het Verenigd Koninkrijk gesproken heeft, en die in maart 2002 in Zambia werd gearresteerd en naar Guantánamo werd overgebracht; betreurt dat functionarissen van het Verenigd Koninkrijk Martin Mubanga in Guantánamo ondervraagd hebben, waar hij vier jaar lang is vastgehouden en gefolterd zonder dat het tot een proces kwam en zonder enige rechtsbijstand, waarna hij werd vrijgelaten zonder dat hem iets ten laste werd gelegd; 78. neemt kennis van de getuigenverklaring tegenover de Tijdelijke Commissie van Craig Murray, voormalig ambassadeur van het Verenigd Koninkrijk in Oezbekistan, over de uitwisseling van met foltering verkregen inlichtingen en het juridisch advies van Michael Wood, voormalig juridisch adviseur van het Britse Ministerie van Buitenlandse Zaken en Gemenebestzaken; 79. geeft uiting aan zijn bezorgdheid over het juridisch advies van Michael Wood waarin wordt gesteld dat het ontvangen of bezitten van informatie die met foltering verkregen is, als zodanig niet verboden is door het VN-Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing, voorzover er geen sprake is van rechtstreekse deelname aan de foltering; spreekt zijn veroordeling uit over elke poging om informatie te verkrijgen door middel van foltering, ongeacht wie daarbij betrokken is; 80. wijst op de 170 tussenlandingen van CIA-toestellen op VK-vliegvelden en is zeer verontrust over het doel van deze vluchten, die afkomstig waren uit of op weg waren naar landen die bij het buitengewoneuitleveringscircuit en de overbrenging van gevangenen betrokken zijn; Duitsland 81. is de Duitse regering erkentelijk voor de goede samenwerking en het verstrekken van vertrouwelijke documenten aan de voorzitter en de rapporteur van de Tijdelijke Commissie; betreurt echter dat geen enkele vertegenwoordiger van de Duitse regering voor de Tijdelijke Commissie kon verschijnen; 82. is ingenomen met het uitstekende werk van de Duitse parlementaire onderzoekscommissie en steunt de voortzetting van haar werkzaamheden ten volle; 83. spreekt zijn dank uit jegens Martin Hofmann, openbaar aanklager in München, voor zijn getuigenis ten overstaan van de Tijdelijke Commissie, en is vol lof over de lopende gerechtelijke onderzoeken in Duitsland; neemt kennis van en is ingenomen met de uitvaardiging door het Amtsgericht van München van arrestatiebevelen voor 13 CIA-agenten die worden verdacht in verband met de illegale ontvoering en wederrechtelijke detentie van Khaled el-Masri, en verwacht van de Duitse regering dat zij alle nodige maatregelen neemt om ervoor te zorgen dat de VS deze personen uitleveren; 84. bedankt de Duitse parlementaire onderzoekscommissie dat zij het geval van Khaled El-Masri heeft onderzocht; neemt er kennis van dat het onderzoek van de commissie tot dusverre heeft aangetoond dat de Duitse autoriteiten niet betrokken waren bij de onwettige ontvoering; kijkt uit naar de eindconclusies van de Duitse parlementaire onderzoekscommissie over deze zaak; 85. veroordeelt de buitengewone uitlevering van de in Duitsland woonachtige Turkse staatsburger Murat Kurnaz, die voor de Tijdelijke Commissie een verklaring heeft afgelegd, en die in november 2001 in Pakistan werd gearresteerd, zonder rechtsgrond en zonder rechtsbijstand door de Pakistaanse politie naar Amerikaanse eenheden over de grens in Afghanistan werd overgebracht en uiteindelijk eind januari 2002 naar Guantánamo werd gevlogen, waar hij op 24 augustus 2006 werd vrijgelaten zonder dat hem iets ten laste werd gelegd, waarbij dient te worden vermeld dat hij op alle detentieplaatsen gefolterd was; 86. wijst erop dat volgens informatie die is verstrekt door de advocaat van Murat Kurnaz en informatie die door de Duitse overheid is verstrekt, er een mogelijkheid was voor vrijlating van Murat Kurnaz uit Guantánamo in 2002 maar dat dit werd afgeslagen door de Duitse overheid; wijst erop dat Kurnaz' advocaat sinds 2002 meermalen van de Duitse regering te horen kreeg dat niet met de VS over vrijlating kon worden onderhandeld omdat Murat Kurnaz Turks staatsburger was; wijst erop dat uit de informatie waarover de commissie beschikt, blijkt dat van Murat Kurnaz reeds eind oktober 2002 geen terreurdreiging uitging; verwacht van de Duitse parlementaire onderzoekscommissie een volledige opheldering van alle desbetreffende acties of gevallen van verzuim om te handelen van de kant van de Duitse overheid en verwelkomt het feit dat dit onderzoek reeds is gestart; 87. betreurt dat Murat Kurnaz tijdens zijn detentie in Guantánamo twee keer, in 2002 en 2004, door Duitse functionarissen is ondervraagd zonder dat er van een formele tenlastelegging of een formeel proces sprake was en zonder rechtsbijstand; betreurt dat de Duitse functionarissen hem alle rechtsbijstand ontzegden en alleen in ondervraging geïnteresseerd waren; 88. staat volledig achter het onderzoek van de openbare aanklager in Potsdam, dat op 25 oktober 2006 is overgedragen aan de openbare aanklager in Tübingen/Karlsruhe, naar de mogelijke slechte behandeling lastens onbekenden van Murat Kurnaz in Afghanistan door Duitse militairen van het Kommando Spezialkräfte (KSK) van het Duitse leger, voordat Kurnaz naar Guantánamo werd overgebracht; 89. merkt op dat Murat Kurnaz tijdens de verhoren met detailgegevens uit zijn persoonlijk leven werd geconfronteerd; stelt vast dat dit de verdenking wekt dat Murat Kurnaz al voor zijn vertrek uit Duitsland werd geobserveerd met een inzet waartoe gewoonlijk alleen binnenlandse geheime diensten in staat worden geacht; 90. waardeert het initiatief van de Duitse regering in januari 2006 dat tot de vrijlating van Murat Kurnaz heeft geleid; 91. veroordeelt de buitengewone uitlevering van de Duitse staatsburger Mohammed Zammar, die zonder formele tenlastelegging op 8 december 2001 op de luchthaven van Casablanca (Marokko) werd gearresteerd en in Marokko en Syrië gevangen werd gehouden en werd gefolterd; 92. wijst erop dat het Duitse Bundeskriminalamt volgens vertrouwelijke informatie uit institutionele bron op 26 november 2001 de FBI inlichtingen verstrekte over de verblijfplaats van Mohammed Zammar, hetgeen tot zijn arrestatie bijdroeg; 93. wijst erop dat de Duitse justitie na overleg tussen ambtenaren van het Bundeskanzleramt en medewerkers van de Syrische inlichtingendienst, de aanklachten tegen verscheidene Syrische staatsburgers in Duitsland introkken en dat de Syrische autoriteiten er daarop toestemming voor gaven dat Duitse functionarissen Mohammed Zammar in de Syrische gevangenis Far' Falastin konden ondervragen, hetgeen eveneens wordt bevestigd door vertrouwelijke informatie uit institutionele bron; betreurt dat Mohammed Zammar in die gevangenis door Duitse functionarissen is ondervraagd; 94. verzoekt de eerste onderzoekscommissie van de Duitse Bondsdag in het kader van haar aanstaande mandaatsuitbreiding ook het onlangs bekend geworden geval van een illegale uitlevering van de sinds lang in Duitsland wonende Egyptische staatsburger Abdel-Halim Khafagy te onderzoeken, die vermoedelijk in september 2001 in Bosnië-Herzegovina op verdenking van terroristische activiteiten is gearresteerd en naar een gevangenis op de VS-basis "Eagle Base" in Tuzla werd overgebracht, waar hij ernstig is mishandeld en onder onmenselijke omstandigheden gevangen werd gehouden; 95. is ernstig verontrust over informatie in een niet-geheim document dat aan de Tijdelijke Commissie beschikbaar is gesteld, waaruit blijkt dat de illegale uitlevering van ten minste zes Algerijnen van Tuzla via Incirlik naar Guantánamo werd voorbereid door de Amerikaanse militaire basis USEUCOM (United States European Command) bij Stuttgart; dringt er bij de Duitse Bondsdag op aan zo snel mogelijk te onderzoeken in hoeverre hier sprake is geweest van een schending van de overeenkomst inzake de status van de strijdkrachten of andere overeenkomsten of verdragen die met de Amerikaanse strijdkrachten op Duits grondgebied gesloten zijn, of er nog meer illegale uitleveringen door USEUCOM werden voorbereid en of Duitse verbindingsofficieren daar op enigerlei wijze bij betrokken waren; 96. wijst op de 336 tussenlandingen van CIA-toestellen op Duitse vliegvelden en is zeer verontrust over het doel van deze vluchten, die afkomstig waren uit of op weg waren naar landen die bij het buitengewoneuitleveringscircuit en de overbrenging van gevangenen betrokken zijn; betreurt dat er in Duitsland tussenlandingen zijn gemaakt door vliegtuigen waarvan is aangetoond dat de CIA ze bij andere gelegenheden heeft gebruikt voor de buitengewone uitlevering van Bisher Al-Rawi, Jamil El-Banna, Abou Elkassim Britel, Khaled El-Masri, Binyam Mohammed, Abu Omar en Maher Arar en voor de uitzetting van Ahmed Agiza en Mohammed El-Zari; is met name verontrust over het feit dat een van de genoemde vluchten als bestemming Guantánamo had; dringt er met klem bij de Duitse autoriteiten op aan deze vlucht aan een nader onderzoek te onderwerpen; 97. neemt nota van de beschuldigingen van tijdelijke inhechtenisneming en mishandeling van vermoedelijke terroristen in de militaire VS-gevangenis Mannheim-Blumenau, juicht het onderzoek van het Duits Openbaar Ministerie toe en hoopt dat de Duitse Bondsdag, respectievelijk de verantwoordelijke onderzoekscommissie het genoemde geval nader zal onderzoeken; Zweden 98. neemt kennis van het standpunt van de Zweedse regering zoals dat door minister van Buitenlandse Zaken Carl Bildt in een brief aan de Tijdelijke Commissie tot uitdrukking is gebracht; betreurt dat er geen regeringsvertegenwoordiger voor de Commissie kon verschijnen om over dat standpunt van gedachten te wisselen; 99. spreekt er zijn veroordeling over uit dat de uitzetting van de Egyptische staatsburgers, asielzoekers in Zweden, Mohammed El-Zari en Ahmed Agiza in december 2001 louter gebaseerd was op diplomatieke verzekeringen van de Egyptische regering, die geen effectieve garanties tegen foltering gaf; wijst er voorts op dat de Zweedse regering hun advocaten pas in kennis stelde van de uitwijzing nadat de twee in Cairo waren aangekomen en hen daardoor belemmerde in de uitoefening van de rechten die hun volgens het EVRM toekomen; betreurt dat de Zweedse autoriteiten een aanbod van de Verenigde Staten aanvaardden om de twee mannen naar Egypte te vervoeren met een toestel dat een speciale overvliegvergunning had; 100. betreurt dat de Zweedse veiligheidspolitie bij de uitzetting van Ahmed Agiza en Mohammed El-Zari naar Egypte, onder schending van de rechtstaat, de regie uit handen gaf en werkeloos toezag bij de vernederende behandeling van de mannen door Amerikaanse agenten op de luchthaven Bromma; 101. onderstreept dat de beslissing om tot uitzetting over te gaan op het hoogste niveau van de uitvoerende macht werd genomen en dat er geen beroep mogelijk was; 102. staat volledig achter de uitspraak van de VN-commissie voor de mensenrechten van 6 november 2006 dat Zweden het absolute verbod op foltering heeft geschonden; onderschrijft tevens de uitspraak van de VN-commissie tegen foltering van 20 mei 2005 die inhoudt dat Zweden het VN-Verdrag tegen foltering heeft geschonden en verklaarde dat de diplomatieke verzekeringen (uit Egypte), zonder vermelding van een mechanisme voor tenuitvoerlegging, onvoldoende bescherming tegen dit duidelijke risico boden; 103. geeft uiting aan zijn erkentelijkheid jegens de Zweedse parlementsombudsman Mats Melin voor zijn getuigenis ten overstaan van de Tijdelijke Commissie en is vol lof over zijn onderzoek, dat tot de conclusie heeft geleid dat de Zweedse veiligheidsdienst en luchthavenpolitie zich tegenover de Amerikaanse functionarissen opmerkelijk onderdanig hebben gedragen en de tenuitvoerlegging uit handen hebben gegeven, met als gevolg dat Ahmed Agiza en Mohammed El-Zari op de luchthaven vlak voor hun overbrenging naar Cairo slecht behandeld zijn, inclusief mishandeling en andere vernederingen; Oostenrijk 104. wijst op de schriftelijke toelichtingen die namens de Oostenrijkse regering zijn gegeven, maar betreurt dat deze het niet passend vond om voor de Tijdelijke Commissie te verschijnen om over haar standpunt van gedachten te wisselen; 105. stelt vast dat, volgens deze schriftelijke toelichtingen, het bij de in de volgende paragrafen genoemde personen Masaad Omer Behari en Gamal Menshawi om individuen gaat die in Oostenrijk woonden en de Oostenrijkse nationaliteit niet bezaten en ) wier vrijheid om te reizen niet aan beperkingen onderhevig was; wijst erop dat zij beiden Oostenrijk vrijwillig verlieten en niet door de Oostenrijkse autoriteiten gecontroleerd werden; wijst erop dat zij buiten het Oostenrijkse grondgebied en buiten de invloedssfeer van de Oostenrijkse overheid door buitenlandse agenten gearresteerd werden en dat Oostenrijk daarbij geen rol speelde; concludeert daarom dat er in casu geen sprake was van uitlevering aan buitenlandse autoriteiten; 106. herinnert er niettemin aan dat de verdragsluitende staten/partijen krachtens het EVRM rechtsbevoegdheid hebben ten aanzien van op hun grondgebied levende ingezetenen en dientengevolge verplicht zijn hen te beschermen en schendingen van hun mensenrechten te onderzoeken; 107. veroordeelt dat de sinds 1989 in Oostenrijk woonachtige Sudanese staatsburger Masaad Omer Behari, die voor de Tijdelijke Commissie een verklaring heeft afgelegd, op 12 januari 2003 op de luchthaven van Amman ontvoerd werd toen hij van Sudan terug naar Wenen reisde; 108. betreurt dat Masaad Omer Behari later onwettig en in het geheim gevangen is gehouden in een gevangenis bij Amman onder beheer van de Jordaanse algemene inlichtingendienst, zonder dat het tot een proces kwam en zonder dat hem rechtsbijstand werd verleend, waarbij dient te worden vermeld dat hij slecht behandeld en gefolterd werd totdat hij op 8 april 2003 werd vrijgelaten zonder dat hem iets ten laste werd gelegd; 109. veroordeelt de ontvoering van de in Oostenrijk woonachtige Egyptische staatsburger Gamal Menshawi, die op weg naar Mekka in februari 2003 op de luchthaven van Amman gearresteerd werd en vervolgens naar Egypte werd overgebracht, waar hij in het geheim tot 2005 gevangen werd gehouden zonder dat het tot een proces kwam en zonder rechtsbijstand; 110. betreurt dat er, gezien het bovenstaande, in Oostenrijk nooit een bijzonder of parlementair onderzoek is uitgevoerd naar de mogelijke betrokkenheid van de Oostenrijkse autoriteiten bij de twee genoemde overdrachten; dringt er bij het Oostenrijkse parlement op aan zo spoedig mogelijk een onderzoek in te stellen; Spanje 111. is de Spaanse regering erkentelijk voor de goede samenwerking met de Tijdelijke Commissie en met name voor de verklaring die de Spaanse minister van Buitenlandse Zaken voor de commissie heeft afgelegd; betreurt echter dat de Spaanse regering de directeur van de Spaanse inlichtingendiensten uiteindelijk, verscheidene maanden nadat de Tijdelijke Commissie daarom had verzocht, geen toestemming heeft gegeven om voor haar te verschijnen; 112. spreekt zijn dank uit jegens procureur-generaal Javier Zaragoza en advocaat-generaal Vicente González Mota van het Spaanse hooggerechtshof ( Audiencia Nacional ) voor de verklaringen die zij voor de Tijdelijke Commissie hebben afgelegd, en is vol lof over hun onderzoek naar het gebruik van Spaanse luchthavens voor tussenlandingen van CIA-vliegtuigen in het kader van het programma van buitengewone uitleveringen; dringt er bij het parket van het hooggerechtshof op aan dat het nader onderzoek doet naar de tussenlandingen van de vliegtuigen die betrokken waren bij de uitlevering van Khaled El-Masri; neemt kennis van het besluit van de Spaanse autoriteiten, op verzoek van de Juez de la Audiencia Nacional, tot de-classificering van in het bezit van de inlichtingendiensten zijnde geheime documenten die betrekking hebben op het gebruik van Spaanse luchthavens door in opdracht van de CIA ingezette vliegtuigen; 113. spreekt zijn lof uit over de onderzoeksjournalistiek van het dagblad Diario de Mallorca, dat een belangrijke rol speelde bij de onthulling van tussenlandingen van CIA-toestellen op de vliegvelden van Mallorca en de identificatie van de bemanning van deze toestellen; 114. wijst erop dat procureur-generaal Zaragoza heeft verklaard dat de Spaanse regering het onderzoek van het hooggerechtshof hoegenaamd niets in de weg heeft gelegd; 115. dringt er bij de Spaanse autoriteiten op aan dat zij alles in het werk stellen om te bereiken dat de Spaanse staatsburger Mustafa Setmariam Nasarwho, die in oktober 2005 in Syrië is ontvoerd en aan Amerikaanse agenten is overgedragen, een eerlijk proces voor de bevoegde rechtbank krijgt; 116. wijst op de 68 tussenlandingen van CIA-toestellen op Spaanse vliegvelden en is zeer verontrust over het doel van deze vluchten, die afkomstig waren uit of op weg waren naar landen die bij het buitengewoneuitleveringscircuit en de overbrenging van gevangenen betrokken zijn; betreurt dat er in Spanje tussenlandingen zijn gemaakt door vliegtuigen waarvan met het in Spanje en Italië lopende gerechtelijk vooronderzoek is aangetoond dat ze gebruikt zijn voor de buitengewone uitlevering van Ahmed Agiza, Mohammed El-Zari, Bisher Al-Rawi, Jamil El-Banna, Abou Elkassim Britel, Khaled El-Masri, Binyam Mohammed, Abu Omar en Maher Arar, is met name verontrust over het feit dat drie van de genoemde vluchten Guantánamo als vertrekpunt of bestemming hadden; dringt er met klem bij het Spaanse parket op aan deze vluchten aan een nader onderzoek te onderwerpen; Portugal 117. spreekt zijn waardering uit voor het overleg met de Portugese minister van Buitenlandse Zaken in Lissabon en het verstrekken van documenten en uitleg door de Portugese regering; betreurt dat de Portugese autoriteiten tijdens het werkbezoek van een delegatie van de Tijdelijke Commissie aan Portugal niet alle gestelde vragen konden beantwoorden; 118. verwelkomt het gerechtelijk onderzoek naar het mogelijk gebruik van het Portugees grondgebied voor het vervoer van van terrorisme verdachte gevangenen die onderworpen zijn aan foltering of andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling, dat op 5 februari 2007 door de bevoegde autoriteiten in Portugal is geopend; 119. neemt met name kennis van het geval van Abdurahman Khadr, die kennelijk op 6 november 2003 aan boord van de Gulfstream IV N85VM van Guantánamo naar Tuzla in Bosnië-Herzegovina werd gebracht, met een tussenlanding in een Portugese luchthaven op 7 november 2003; wenst tevens dat de autoriteiten een onderzoek instellen naar andere mogelijke gevallen van vervoer van gevangenen via Portugal; 120. is ingenomen met de oprichting op 26 september 2006 van een interministriële werkgroep en met het feit dat op 13 oktober 2006 een regeling van kracht is geworden die bepaalt dat de namenlijsten van passagiers en bemanningsleden van particuliere vluchten voortaan aan de Portugese grensautoriteiten bekend worden gemaakt; 121. wijst op de 91 tussenlandingen van CIA-toestellen op Portugese vliegvelden en is zeer verontrust over het doel van de vluchten die afkomstig waren uit of op weg waren naar landen die bij het buitengewoneoverdrachtcircuit en de overbrenging van gevangenen betrokken zijn; is met name verontrust over het feit dat ten minste drie van deze vluchten Guantánamo als vertrekpunt of bestemming hadden; wijst erop dat de toestellen die voor de uitlevering van Maher Arar en Abou Elkassim Britel zijn gebruikt, op de terugweg een tussenlanding in Portugal hebben gemaakt; 122. is verontrust over een aanvullende lijst die in het bezit van de Tijdelijke Commissie is gekomen, waaruit blijkt dat burgerluchtvaartvliegtuigen en militaire vliegtuigen uit verschillende landen welke door Portugees luchtruim vlogen met Guantánamo als bestemming of vertrekpunt, tussen 11 januari 2002 en 24 juni 2006 nog eens 14 tussenlandingen hebben gemaakt op Portugese vliegvelden; merkt op dat de Portugese regering informatie heeft gegeven over 7 van deze tussenlandingen die zijn uitgevoerd in het kader van de operatie "Enduring Freedom"; Ierland 123. spreekt zijn waardering uit voor de verklaring die de Ierse minister van Buitenlandse Zaken namens de Ierse regering voor de Tijdelijke Commissie heeft afgelegd en voor zijn onomwonden kritiek op de praktijk van buitengewone uitlevering; wijst er echter op dat de minister niet op alle vragen over mogelijk gebruik van Ierse luchthavens bij buitengewone uitlevering met CIA-toestellen (zoals in de zaak-Abu Omar) antwoord kon geven; 124. bedankt de Ierse mensenrechtencommissie IHRC voor haar verklaring tegenover de Tijdelijke Commissie en onderschrijft haar opvatting dat aanvaarding door de Ierse regering van diplomatieke verzekeringen niet in overeenstemming is met de plicht van de Ierse regering om actief te trachten te voorkomen dat er enigerlei handeling plaatsvindt die op welke manier dan ook tot vergemakkelijking van foltering of slechte behandeling in of buiten Ierland kan leiden; betreurt dat de Ierse regering tot dusver niet heeft besloten het desbetreffende advies van de IHRC op te volgen; wijst erop dat de IHRC en de Ierse regering in gesprek zijn gebleven; 125. wijst op de 147 tussenlandingen van CIA-toestellen op Ierse vliegvelden en is zeer verontrust over het doel van deze vluchten, die afkomstig waren uit of op weg waren naar landen die bij het buitengewoneuitleveringscircuit en de overbrenging van gevangenen betrokken zijn; betreurt dat er in Ierland tussenlandingen zijn gemaakt door vliegtuigen waarvan is aangetoond dat de CIA ze bij andere gelegenheden heeft gebruikt voor de buitengewone uitlevering van Bisher Al-Rawi, Jamil El-Banna, Abou Elkassim Britel, Khaled El-Masri, Binyam Mohammed, Abu Omar en Maher Arar en voor de uitzetting van Ahmed Agiza en Mohammed El-Zari; 126. wijst op het ontbreken van parlementair toezicht op zowel Ierse als buitenlandse inlichtingendiensten en op de mogelijkheid van misbruik die hierdoor ontstaat; 127. is van mening dat, bij ontstentenis van een systeem van steekproefsgewijze controle, een verbod op het landen van CIA-vliegtuigen in Ierland moet worden afgekondigd; 128. verzoekt de Ierse regering dringend om, gezien de bevindingen van de Tijdelijke Commissie, in te stemmen met een parlementair onderzoek naar het gebruik van Iers grondgebied als onderdeel van het uitleveringscircuit van de CIA; Griekenland 129. wijst op de 64 tussenlandingen van CIA-toestellen op Griekse vliegvelden en is zeer verontrust over het doel van deze vluchten, die afkomstig waren uit of op weg waren naar landen die bij het buitengewoneuitleveringscircuit en de overbrenging van gevangenen betrokken zijn; betreurt dat er in Griekenland tussenlandingen zijn gemaakt door vliegtuigen waarvan is aangetoond dat de CIA ze bij andere gelegenheden heeft gebruikt voor de buitengewone uitlevering van Bisher Al-Rawi, Jamil El-Banna, Abou Elkassim Britel, Khaled El-Masri, Binyam Mohammed en Maher Arar en voor de uitzetting van Ahmed Agiza en Mohammed El-Zari; Cyprus 130. wijst op de 57 tussenlandingen van CIA-toestellen op Cypriotische vliegvelden en is zeer verontrust over het doel van deze vluchten, die afkomstig waren uit of op weg waren naar landen die bij het buitengewoneuitleveringscircuit en de overbrenging van gevangenen betrokken zijn; betreurt dat er op Cyprus tussenlandingen zijn gemaakt door vliegtuigen waarvan is aangetoond dat de CIA ze bij andere gelegenheden heeft gebruikt voor de buitengewone uitlevering van Bisher Al-Rawi, Jamil El-Banna, Abou Elkassim Britel, Khaled El-Masri, Binyam Mohammed en Maher Arar en voor de uitzetting van Ahmed Agiza en Mohammed El-Zari; Denemarken 131. is ingenomen met de medewerking die de Deense autoriteiten hebben verleend, maar betreurt dat geen vertegenwoordiger van de regering het passend vond om voor de Tijdelijke Commissie te verschijnen; belgië 132. verzoekt de Belgische regering de resultaten van alle uitgevoerde onderzoeken bekend te maken naar het gebruik van Belgische luchthavens en het Belgische luchtruim door vliegtuigen die betrokken waren bij het programma van buitengewone uitleveringen of het vervoer van gevangenen; 133. wijst op de verklaringen van de voorzitter van de Belgische Senaat, Anne-Marie Lizin, die het gebrek aan medewerking van de Belgische Veligheid van de Staat en de Belgische autoriteiten aan het begin van het onderzoek betreurt; verwijst evenwel naar de eindconclusies van het verslag van de Belgische Senaat waaruit de wil van België blijkt om de opgetreden problemen te overwinnen; Turkije 134. is ten zeerste verontrust door het feit dat de Turkse autoriteiten in gebreke zijn gebleven wat betreft de diplomatieke bescherming van de Turkse staatsburger Murat Kurnaz en het ontbreken van enigerlei actie om hem uit Guantánamo vrij te krijgen; 135. betreurt dat de Turkse autoriteiten juist van de onwettige hechtenis van deze Turkse staatsburger gebruik hebben gemaakt door hem aan een ondervraging te onderwerpen in Guantánamo; 136. betreurt het stilzwijgen van de Turkse autoriteiten over het gebruik van hun grondgebied voor een tussenlanding bij de overbrenging naar Guantánamo van zes staatsburgers danwel ingezetenen van Bosnië-Herzegovina van Algerijnse afkomst die in Bosnië-Herzegovina onwettig waren gearresteerd; Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië 137. wijst erop dat een delegatie van de Tijdelijke Commissie in april 2006 in Skopje ontvangen is door de President van de Republiek, leden van de regering en verschillende ambtenaren, en dankt hen voor de wijze waarop zij de delegatie ontvingen; stelt evenwel vast dat het heeft ontbroken aan een diepgaand onderzoek naar de zaak-Khaled El-Masri door de autoriteiten van de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië; 138. spreekt zijn veroordeling uit over de buitengewone uitlevering van de Duitse staatsburger Khaled El-Masri, die op 31 december 2003 bij de grensovergang Tabanovce in de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië ontvoerd werd, van 31 december 2003 tot 23 januari 2004 onwettig in Skopje gevangen werd gehouden en op 23 en 24 januari 2004 naar Afghanistan werd overgebracht, waar hij tot mei 2004 gevangen werd gehouden en aan een vernederende en onmenselijke behandeling werd blootgesteld; 139. verzoekt de Raad en zijn hoge vertegenwoordiger voor het GBVB volledige klaarheid te brengen ten aanzien van het feit dat de politiemissie van de EU, PROXIMA, bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken van de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië is ondergebracht en bij het werk van de Macedonische veiligheids- en contraspionagedienst (DBK) betrokken was ten tijde van de uitlevering van Khaled El-Masri aan de CIA; wenst te weten of het waar is dat de Raad EU-medewerkers die bij de PROXIMA-missie betrokken waren heeft ondervraagd om na te gaan wat zij van de zaak-Khaled el Masri afwisten; verzoekt de Raad in dat geval om een volledig verslag van het onderzoek; 140. staat volledig achter de voorlopige conclusie van Martin Hofmann, openbaar aanklager te München, dat er geen aanwijzingen zijn die Khaled El-Masri's lezing van het gebeurde weerleggen; 141. betreurt ten zeerste dat de autoriteiten van de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië de aanbevelingen uit het interim-verslag van de Tijdelijke Commissie van 6 juli 2006 niet hebben uitgevoerd; 142. wijst erop dat de autoriteiten van de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië geacht worden onderzoek in te stellen; verzoekt het nieuwgekozen parlement van de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië zo spoedig mogelijk een onderzoekscommissie in te stellen om de zaak-Khaled El-Masri te onderzoeken en volledige medewerking te verlenen aan het lopende onderzoek van het Duitse parlement; Bosnië-Herzegovina 143. is er verheugd over dat de regering van Bosnië-Herzegovina de enige Europese regering is die haar bijdrage aan de buitengewone uitlevering van vier staatsburgers en twee ingezetenen van Bosnië-Herzegovina, allen van Algerijnse afkomst, niet verheelt, en benadrukt dat de regering van Bosnië-Herzegovina de enige Europese regering is die de formele verantwoordelijkheid voor haar onwettige optreden heeft aanvaard; betreurt evenwel dat de stappen die de regering van Bosnië-Herzegovina heeft ondernomen nog niet tot vrijlating van de zes uit Guantánamo hebben geleid; 144. veroordeelt de buitengewone uitlevering van deze zes personen, die op 17 januari 2002 in Sarajevo werden ontvoerd, aan het Amerikaanse leger werden overgedragen en naar Guantánamo werden gevlogen, waar zij gevangen worden gehouden zonder dat er een proces plaatsvindt en zonder wettelijke garanties; 145. wijst erop dat Wolfgang Petritsch, de voormalige hoge vertegenwoordiger van de internationale gemeenschap in Bosnië-Herzegovina, en Michèle Picard, voormalig voorzitter van de mensenrechtenkamer in Bosnië-Herzegovina, voor de Tijdelijke Commissie verklaard hebben dat vertegenwoordigers van de internationale gemeenschap in Bosnië-Herzegovina naar behoren in kennis waren gesteld van de ophanden zijnde uitlevering van de zes voordat de zaak zijn beslag kreeg; spreekt in dit verband zijn veroordeling uit over het gebrek aan actie van de kant van de regeringen van de lidstaten; 146. betreurt dat de internationale gemeenschap zoals in Bosnië-Herzegovina vertegenwoordigd zich afzijdig hield toen de uitspraken van het hooggerechtshof en de mensenrechtenkamer van Bosnië-Herzegovina dat de zes moesten worden vrijgelaten niet werden uitgevoerd; 147. wijst erop dat de autoriteiten van Bosnië-Herzegovina volgens de advocaten van de zes blootstonden aan ongekende druk van de kant van de Amerikaanse regering, die dreigde haar ambassade te sluiten, al het personeel te repatriëren en de diplomatieke betrekkingen te verbreken als Bosnië-Herzegovina de zes niet onmiddellijk op grond van terroristische activiteiten arresteerde; 148. wijst erop dat Wolfgang Petritsch heeft bevestigd dat de Verenigde Staten aanzienlijke druk uitoefenden op de autoriteiten van Bosnië-Herzegovina en de internationale gemeenschap om zich niet met de uitlevering te bemoeien en dat met name de bevelhebber van de NAVO-stabilisatiemacht niet wenste dat zijn handelen op enigerlei wijze ter discussie werd gesteld, omdat hij als officier van het Amerikaanse leger optrad; Andere Europese landen 149. wijst op de tussenlandingen van CIA-vliegtuigen op luchthavens van andere Europese landen, en is zeer verontrust over het doel van deze vluchten die afkomstig waren uit of op weg waren naar landen die bij het buitengewoneuitleveringscircuit en de overbrenging van gevangenen betrokken zijn; verzoekt de autoriteiten van die Europese landen ter zake een onderzoek in te stellen; Geheime detentievoorzieningen 150. is verheugd over de onderzoekingen van Human Rights Watch, de Washington Post en American Broadcasting Company News (ABC News) naar het bestaan van geheime detentievoorzieningen in Europa; 151. wijst erop dat er op sommige journalisten van de Washington Post en ABC News, toen zij voor de Tijdelijke Commissie getuigden, druk werd uitgeoefend om niet te zeggen in welke Oost-Europese landen, namelijk Polen en Roemenië, naar verluidt geheime detentievoorzieningen hadden bestaan; 152. wijst erop dat het begrip "geheime detentievoorziening" niet alleen gevangenissen omvat, maar ook elke andere gelegenheid waar personen in incommunicado -detentie worden gehouden, zoals particuliere woningen, politiebureaus en hotelkamers, zoals in het geval van Khaled El-Masri in Skopje; 153. is er zeer verontrust over dat geheime detentievoorzieningen zich in sommige gevallen wellicht bevonden op Amerikaanse militaire bases in Europese landen; 154. verzoekt om de correcte tenuitvoerlegging van bilaterale overeenkomsten, statusovereenkomsten en overeenkomsten betreffende militaire bases (tussen lidstaten en derde landen), teneinde voor toezicht op de eerbiediging van de mensenrechten te zorgen en, voorzover van toepassing, om evaluatie van en nieuwe onderhandelingen over deze overeenkomsten om dat doel te bereiken; benadrukt dat het wettelijk kader voor buitenlandse militaire bases op het grondgebied van lidstaten van de Raad van Europa deze staten volgens de Commissie van Venetië de gelegenheid moet geven om voldoende bevoegdheden uit te oefenen om hun verplichtingen op het terrein van de mensenrechten na te komen; 155. wijst in dit verband op de beschuldigingen aangaande de US Coleman Barracks in Mannheim (Duitsland) en roept zowel justitie als de onderzoekscommissie van de Bondsdag op om deze zaak nader te onderzoeken; 156. betreurt dat het toezicht op Amerikaanse militaire bases in Europese gastlanden wellicht tekort is geschoten; wijst er echter op dat het EVRM bepaalt dat alle aangesloten staten gehouden zijn rechtsmacht over hun gehele grondgebied uit te oefenen, inclusief militaire bases van vreemde mogendheden; 157. wijst erop dat het EVRM voorts bepaalt dat detentie te allen tijde rechtmatig moet zijn en moet voortvloeien uit een nationale of internationale gerechtelijke procedure; 158. wijst erop dat het opleggen of uitvoeren dan wel het direct of indirect toestaan van geheime detentie, wat instrumenten zijn die de "verdwijning" van mensen tot gevolg hebben – op zich al een ernstige schending van de mensenrechten is, en dat een Europees land voor actieve of passieve betrokkenheid daarbij aangesproken kan worden op zijn verplichtingen ingevolge het EVRM; Roemenië 159. spreekt zijn waardering uit voor de grote gastvrijheid en medewerking die de Roemeense autoriteiten de Tijdelijke Commissie hebben geboden, hetgeen onder meer tot uiting kwam in beraad met leden van de Roemeense regering, alsmede voor de instelling van een onderzoekscommissie ad hoc van de Roemeense Senaat; 160. wijst evenwel op de onwil bij de bevoegde Roemeense autoriteiten om een diepgaand onderzoek in te stellen naar het bestaan van geheime detentievoorzieningen op Roemeens grondgebied; 161. betreurt dat het verslag van de Roemeense ondezoekscommissie geheel geheim was, uitgezonderd de conclusies in hoofdstuk 7 en dat de mogelijkheid van het bestaan van geheime detentievoorzieningen op Roemeens grondgebied in de conclusies categorisch van de hand wordt gewezen; betreurt dat de Roemeense onderzoekscommissie geen journalisten, NGO's of luchthavenmedewerkers heeft gehoord en de Tijdelijke Commissie, in strijd met haar belofte, het onderzoeksverslag nog niet heeft verstrekt; betreurt, gezien het bovenstaande, dat de conclusies van het verslag voorbarig en oppervlakkig zijn; neemt evenwel kennis van de verklaring van de voorzitter van de onderzoekscommissie tegenover een delegatie van de Tijdelijke Commissie dat de conclusies als voorlopig moeten worden gezien; 162. betreurt het gebrek aan controle op het vliegtuig van Gulfstream met registratienummer N478GS, waarmee bij de landing op 6 december 2004 in Boekarest een ongeluk gebeurde; wijst erop dat het toestel vertrokken was van het vliegveld Bagram in Afghanistan en dat de zeven passagiers na het ongeluk verdwenen zijn; heeft niettemin waardering voor de medewerking van de Roemeense autoriteiten, die het rapport over het ongeval aan de Tijdelijke Commissie ter hand hebben gesteld; 163. is zeer verontrust over het feit dat de Roemeense autoriteiten, geen officieel onderzoek zijn gestart toen een passagier aan boord van de Gulfstream N478GS in het bezit bleek van een Beretta 9 mm Parabellum met munitie; 164. wijst op de 21 tussenlandingen van CIA-toestellen op Roemeense vliegvelden en is zeer verontrust over het doel van deze vluchten, die afkomstig waren uit of op weg waren naar landen die bij het buitengewoneuitleveringscircuit en de overbrenging van gevangenen betrokken zijn; betreurt dat er in Roemenië tussenlandingen zijn gemaakt door vliegtuigen waarvan is aangetoond dat de CIA ze bij andere gelegenheden heeft gebruikt voor de buitengewone uitlevering van Bisher Al-Rawi, Jamil El-Banna, Abou Elkassim Britel, Khaled El-Masri, Binyam Mohammed en Abu Omar en voor de uitzetting van Ahmed Agiza en Mohammed El Zari; is met name verontrust over het feit dat twee van de genoemde vluchten Guantánamo als vertrekpunt of bestemming hadden; dringt er met klem bij de Roemeense autoriteiten op aan deze vluchten aan een nader onderzoek te onderwerpen; 165. is verontrust over de geuite twijfels ten aanzien van de controle door de Roemeense autoriteiten op de Amerikaanse activiteiten op de luchthaven Kogalniceanu; 166. acht de verklaringen van de Roemeense autoriteiten tegenover een delegatie van de Tijdelijke Commissie tijdens een werkbezoek aan Roemenië onvoldoende om uit te sluiten dat Amerikaanse geheime diensten in Roemenië op clandestiene basis hebben geopereerd, en wijst erop dat er geen afdoende bewijsmateriaal is verstrekt om de beschuldigingen aangaande het bestaan van een geheime detentievoorziening op Roemeens grondgebied te ontkrachten; Polen 167. betreurt het flagrante gebrek aan medewerking van de Poolse regering aan de Tijdelijke Commissie, hetgeen met name bleek toen een delegatie van de Tijdelijke Commissie niet op niveau ontvangen werd; betreurt ten zeerste dat alle door de Tijdelijke Commissie uitgenodigde vertegenwoordigers van de Poolse regering en parlementsleden verstek hebben laten gaan; 168. meent dat deze houding voortkwam uit de algehele afwijzing door de Poolse regering van het werk van de Tijdelijke Commissie en van haar opdracht om beweringen te onderzoeken en feiten vast te stellen; 169. betreurt dat er geen bijzondere onderzoekscommissie is ingesteld en dat het Poolse parlement geen onafhankelijk onderzoek heeft uitgevoerd; 170. wijst erop dat de Commissie voor de inlichtingendiensten op 21 december 2005 een besloten bijeenkomst heeft gehad met de coördinerend minister voor de inlichtingendiensten en de chefs van beide inlichtingendiensten; beklemtoont dat die bijeenkomst snel en in het geheim plaatsvond, dat er geen getuigen werden gehoord en dat toezicht niet mogelijk was; stelt dat een dergelijk onderzoek niet voor onafhankelijk kan doorgaan en betreurt dat de commissie afgezien van één slotverklaring geen documentatie heeft vrijgegeven; 171. wijst op de 11 tussenlandingen van CIA-toestellen op Poolse vliegvelden en is zeer verontrust over het doel van deze vluchten, die afkomstig waren uit of op weg waren naar landen die bij het buitengewoneuitleveringscircuit en de overbrenging van gevangenen betrokken zijn; betreurt dat er in Polen tussenlandingen zijn gemaakt door vliegtuigen waarvan is aangetoond dat de CIA ze bij andere gelegenheden heeft gebruikt voor de buitengewone uitlevering van Bisher Al-Rawi, Jamil El-Banna, Abou Elkassim Britel, Khaled El-Masri en Binyam Mohammed en voor de uitzetting van Ahmed Agiza en Mohammed El-Zari; 172. betreurt dat er na de hoorzittingen van de delegatie van de Tijdelijke Commissie tijdens het werkbezoek in Polen verwarring heerste en tegenstrijdige verklaringen werden afgelegd over de vluchtplannen van die CIA-vluchten, waarvan eerst werd gezegd dat ze niet bewaard waren, vervolgens dat ze waarschijnlijk op de luchthaven waren opgeslagen en tenslotte dat ze door de Poolse regering naar de Raad van Europa waren gestuurd; erkent dat de directie van de luchthaven Szymany de Tijdelijke Commissie in november 2006 onvolledige vluchtplannen heeft verschaft; 173. dankt de voormalige chef van de luchthaven Szymany voor diens waardevolle verklaring tegenover de Tijdelijke Commissie; merkt op dat de betrokkene in de loop van 2006, onmiddellijk nadat de verklaring openbaar was gemaakt, werd ondervraagd in het kader van een verlaat onderzoek naar de CIA-vluchten; 174. wijst erop dat verschillende bronnen hebben verklaard dat verscheidene belangrijke gevangenen die in 2003 in het geheim in Afghanistan vast hadden gezeten, in september en oktober 2003 uit het land werden gebracht; wijst er met bezorgdheid op dat een Boeing 737 met registratienummer N313P die door de CIA voor vaststaande uitleveringen was gebruikt, op 22 september 2003 van Kabul naar de luchthaven bij Szymany vloog en vervolgens doorvloog naar Guantánamo; 175. wijst erop dat er na de landing van het genoemde toestel met zeven bemanningsleden op Szymany vijf passagiers instapten en dat op deze passagiers geen douanecontrole werd uitgevoerd; 176. neemt kennis van de verklaringen van medewerkers van de luchthaven Szymany en in het bijzonder van de voormalige chef, waaruit het volgende blijkt: 177. stelt vast dat er kort daarop en in overeenstemming met de verklaringen van president George W. Bush van 6 september 2006, een lijst werd gepubliceerd met de namen van 14 gevangenen die van een geheime detentievoorziening naar Guantánamo waren overgebracht; wijst erop dat 7 van de 14 namen voorkwamen in een bericht van ABC News dat 9 maanden daarvoor, op 5 december 2005, gepubliceerd was, maar kort daarna weer van de website van ABC was verwijderd en waarin de namen werden genoemd van 12 vermoedelijke leiders van Al Qaeda die in Polen vastzaten; 178. roept het Poolse parlement op een onderzoekscommissie in te stellen die onafhankelijk van de regering kan opereren en serieus en diepgaand onderzoek kan doen; 179. betreurt dat de Poolse NGO's voor mensenrechten en onderzoeksjournalisten op gebrek aan medewerking van de regering en geheimhouding zijn gestuit; 180. neemt kennis van de verklaringen van de hoogste vertegenwoordigers van de Poolse autoriteiten dat er zich in Polen geen geheime detentiecentra bevonden; is, gelet op het hierboven weergegeven indirecte bewijsmateriaal, evenwel van oordeel dat niet kan worden bevestigd of ontkend dat zich in Polen geheime detentiecentra bevonden; 181. wijst met verontrusting op het officiële antwoord van 10 maart 2006 van de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken, Witold Waszykowski, aan de secretaris-generaal van de Raad van Europa, Terry Davis, waarin sprake is van geheime samenwerkingsovereenkomsten, die door de Poolse en Amerikaanse geheime diensten zelf zijn geparafeerd en op grond waarvan de activiteiten van buitenlandse geheime diensten buiten de jurisdictie van de Poolse gerechtelijke autoriteiten vallen; Kosovo (statuut volgens resolutie 1244(1999) van de VN-Veiligheidsraad) 182. acht het een zeer ernstige zaak dat het Europees Comité inzake de voorkoming van folteringen en onmenselijke of vernederende behandelingen of bestraffingen (CPT) pas in juli 2006 toegang heeft gekregen tot de detentiecentra van de NAVO in Kosovo; 183. betreurt dat de NAVO geweigerd heeft informatie te verstrekken naar aanleiding van de beschuldigingen over onwettige gevangenhouding van terreurverdachten in de gevangenis van de vredesmacht in Kosovo ( KFOR), die onder leiding van de NAVO staat, in Camp Bondsteel, de enige detentie-inrichting in Europa waartoe CPT-inspecteurs tot voor zeer kort niet ongelimiteerd toegang hadden; 184. wijst in dit verband op de verklaring die de voormalige ombudsman van Kosovo, Marek Antoni Nowicki, voor de Tijdelijke Commissie heeft afgelegd, waarin deze bevestigde dat vanaf juli 1999 veelvuldig personen in Camp Bondsteel werden opgesloten, louter op basis van een bevel van de commandant van KFOR en zonder rechterlijk besluit of enigerlei externe controle; wijst erop dat in 2000 en 2001 ook een aantal personen gevangen werden gehouden op basis van administratieve besluiten van de speciale vertegenwoordiger van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties en dat er, volgens officiële gegevens, 23 personen op bevel van de commandant van KFOR voor korte tijd in Camp Bondsteel werden opgesloten in verband met gewelddadigheden in Kosovo in het voorjaar van 2004; Overige relevante informatie die door de Tijdelijke Commissie is verzameld 185. wijst erop dat het de Tijdelijke Commissie ter kennis is gekomen – onder meer via de verklaring van Murat Kurnaz – dat gevangenen in Guantánamo zijn ondervraagd door regeringsfunctionarissen van EU-lidstaten; benadrukt dat deze ondervragingen waren gericht op het verkrijgen van informatie van personen die onrechtmatig gevangen werden gehouden, hetgeen volstrekt onverenigbaar is met het feit dat zowel de EU als afzonderlijke lidstaten de situatie in Guantánamo verscheidene keren publiekelijk hebben veroordeeld; 186. roept de betrokken lidstaten op deze kwestie terdege te onderzoeken; Aanbevelingen Politieke aanbevelingen 187. acht het noodzakelijk dat deze Europese landen waar regering, parlement en/of justitie een onderzoek hebben ingesteld naar de aangelegenheden die onder de opdracht van de Tijdelijke Commissie vallen, hun onderzoek zo snel mogelijk afronden en de resultaten van het onderzoek bekendmaken; 188. roept de Europese landen ten aanzien waarvan ernstige beschuldigingen zijn geuit betreffende actieve of passieve medewerking aan buitengewone uitlevering en waar regering, parlement en/of justitie nog geen onderzoek hebben ingesteld, ertoe op zo spoedig mogelijk alsnog een onderzoek in te stellen; wijst erop dat de jurisprudentie van het Europees Hof voor de rechten van de mens de aangesloten landen ertoe verplicht om naar aanleiding van beschuldigingen over schending van de mensenrechten een onderzoek in te stellen naar schending van het EVRM en in voorkomend geval straffen op te leggen; 189. dringt aan op sluiting van Guantánamo en roept de Europese landen op zich onverwijld in te zetten voor de terugkeer van hun staatsburgers en ingezetenen die onwettig door de VS gevangen worden gehouden; 190. is van mening dat alle Europese landen een onafhankelijk onderzoek moeten laten uitvoeren, voorzover ze dat nog niet hebben gedaan, naar alle tussenlandingen van civiele CIA-vliegtuigen, in ieder geval vanaf 2001, inclusief de gevallen die al door de Tijdelijke Commissie onderzocht zijn; 191. verwacht dat het volledig op te hoogte wordt gehouden van alle ontwikkelingen met betrekking tot bovengenoemde procedures; 192. verzoekt de Europese landen ervoor te zorgen dat onschuldige burgers die het slachtoffer zijn geworden van buitengewone uitlevering, compensatie krijgen in de vorm van een daadwerkelijke en snelle schadevergoeding,met inbegrip van toegang tot revalidatie-programma's, de garantie dat een en ander niet opnieuw zal gebeuren, en een adequate financiële schadeloosstelling; 193. verzoekt de Commissie een beoordeling vanuit mensenrechtenoogpunt te geven van alle antiterreurwetgeving in de lidstaten alsook van alle formele en informele afspraken tussen inlichtingendiensten van lidstaten en die van derde landen met als doel een herziening van wetgeving waarvan internationale en Europese mensenrechtenorganisaties menen dat die tot schending de mensenrechten kan leiden, en voorstellen te doen voor maatregelen om te voorkomen dat gebeurtenissen zoals die waar de opdracht van de Tijdelijke Commissie betrekking op heeft zich nog eens voordoen; 194. acht het noodzakelijk de uit het begrip "staatsgeheim" te herzien door de eruit voortvloeiende uitzonderingen te beperken en van deze uitzonderingen een restrictieve opsomming te geven, mede in het kader van komende herziening van Verordening (EG) nr. 1049/2001 (9) en dat de EU-instellingen gemeenschappelijke beginselen voor de behandeling van vertrouwelijk informatie vaststellen ter voorkoming van misstanden en het soort afwijkingen van regels dat in moderne democratische staten steeds minder geaccepteerd wordt en in strijd is met mensenrechtenverplichtingen; acht het noodzakelijk dat specifieke mechanismen worden ingevoerd die parlementen en rechters inzage geven in geheime informatie en ervoor zorgen dat die informatie na bepaalde tijd wordt vrijgegeven; 195. wijst op de recente oprichting van een werkgroep op hoog niveau bestaande uit vertegenwoordigers van de Commissie, de Raad en het Amerikaanse Ministerie van Justitie en het Homeland Security Department, die het politieke raamwerk vormt voor de dialoog tussen EU en VS over veiligheidskwesties, en met name over verschillen in de benadering van het terrorisme en de knelpunten die de Tijdelijke Commissie aan de orde heeft gesteld; acht het noodzakelijk om bij genoemde werkgroep ook het Europees Parlement en het Amerikaans Congres te betrekken, en om ten behoeve van een grotere democratische legitimiteit en transparantie de agenda's, notulen, besproken documenten en besluiten ervan openbaar te maken; 196. roept de Europese landen ertoe op om bij militaire operaties in derde landen Aanbevelingen op juridisch vlak 197. is van oordeel dat de bevoegdheden van tijdelijke onderzoekscommissies verruimd moeten worden en dat het interinstitutionele besluit dat de uitoefening van het onderzoeksrecht door het Parlement regelt dienovereenkomstig moet worden aangepast; 198. is van mening dat wanneer de Gemeenschap of de Unie maatregelen vaststellen die gevolgen hebben voor burgerrechten en burgerlijke vrijheden, het Parlement daar op adequate wijze bij moet worden betrokken; 199. dringt aan op de invoering van een adequaat en gestructureerd systeem van samenwerking tussen het Parlement en de ter zake bevoegde organen van de Verenigde Naties en de Raad van Europa voor kwesties die betrekking hebben op de interne veiligheid van de Europese Unie; 200. dringt aan op betere samenwerking met de nationale parlementen, zodat alle openbare informatie over de strijd tegen het internationale terrorisme wordt uitgewisseld; 201. benadrukt het belang van een gemeenschappelijke definitie van "terrorisme" en dringt aan op de totstandkoming van doeltreffende wettelijke instrumenten voor de bestrijding van terrorisme in het kader van het internationaal recht; is van mening dat het begrip het beste kan worden gedefinieerd door de Verenigde Naties; Geheime diensten 202. staat volledig achter de conclusies van de secretaris-generaal van de Raad van Europa, Terry Davis, betreffende het gebrek aan mechanismen voor supervisie en gerechtelijk toezicht, zoals uiteengezet in de "Follow-up to the Secretary General's reports under Article 52 ECHR" (Follow-up n.a.v. de rapporten van de secretaris-generaal ingevolge art. 52 EVRM) en verwacht dat terdege rekening wordt gehouden met zijn aanbevelingen; verzoekt de lidstaten te voorzien in adequate en doeltreffende parlementaire controle (door het instellen van commissies van toezicht met toereikende bevoegdheden wat betreft inzage in documenten en financiële gegevens) en in wettelijke supervisie op hun geheime en inlichtingendiensten en de formele en informele netwerken waarvan die deel uitmaken; 203. acht het noodzakelijk dat de Conferentie van de commissies van toezicht op de inlichtingendiensten van de lidstaten, wordt versterkt, en dat het Parlement hier ten volle bij wordt betrokken; 204. is van oordeel dat alle Europese landen over specifieke nationale wetgeving moeten beschikken om de activiteiten van geheime diensten van derde landen op hun grondgebied te reguleren en in het oog te houden omwille van een betere bewaking en supervisie, en illegale handelingen of activiteiten, met name mensenrechtenschendingen, te bestraffen; 205. acht het zeer wenselijk dat de samenwerking tussen de geheime diensten en veiligheidsdiensten van de lidstaten wordt versterkt, hetzij op multilaterale basis (bij voorkeur in EU-verband), hetzij op bilaterale basis, met dien verstande dat hiervoor een wettelijk kader moet worden gecreëerd, dat volledige democratische, parlementaire en gerechtelijke controle verzekert, en dat de mensenrechten te allen tijde geëerbiedigd en beschermd moeten worden; 206. dringt er bij de Raad en de lidstaten op aan om met voorrang een systeem in te voeren voor de democratische controle op de gezamenlijke en gecoördineerde inlichtingenactiviteiten op EU-niveau; stelt voor dat het Parlement hierin een belangrijke rol krijgt; Luchtverkeer 207. verzoekt de lidstaten erop toe te zien dat artikel 3 van het Verdrag van Chicago, dat bepaalt dat staatsluchtvaartuigen niet onder dat verdrag vallen, op de juiste wijze wordt toegepast, zodat alle militaire en politietoestellen alleen na voorafgaande toestemming over het grondgebied van andere staten kunnen vliegen ,of aldaar kunnen landen, en dat, eveneens overeenkomstig dit verdrag, een verbod of inspectiesysteem wordt ingevoerd voor alle in opdracht van de CIA werkende toestellen waarvan geweten is of vermoed wordt dat ze betrokken waren bij buitengewone uitlevering; 208. verzoekt de lidstaten de nodige maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat overvliegvergunningen voor militaire en/of politietoestellen pas afgegeven worden als er garanties gegeven zijn dat de mensenrechten worden geëerbiedigd en dat de eerbiediging wordt geverifieerd; 209. acht het noodzakelijk dat het Verdrag inzake strafbare feiten en bepaalde andere handelingen begaan aan boord van luchtvaartuigen (Verdrag van Tokio) zowel op nationaal als EU-niveau daadwerkelijk wordt gehandhaafd zodat de rechtsmacht wordt aangewend om de naleving van enigerlei verplichting ingevolge multilaterale en internationale overeenkomsten te verzekeren, met name betreffende de bescherming van de mensenrechten, en dat zo nodig controles aan boord worden uitgevoerd; 210. verzoekt de Commissie passende wetgevingsvoorstellen inzake transportveiligheid te formuleren, zoals bedoeld in artikel 71 van het EG-Verdrag, en daarbij de aanbevelingen van deze resolutie in aanmerking te nemen; 211. wijst op de communautaire bevoegdheden op vervoersgebied en met name de veiligheid van het vervoer; verzoekt de Commissie derhalve onverwijld maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat de aanbevelingen gedaan door de secretaris-generaal van de Raad van Europa en door het Parlement worden uitgevoerd; 212. verzoekt de Commissie maatregelen te overwegen inzake het gebruik, de controle en het beheer van het Europese luchtruim, het gebruik van luchthavens in de EU, alsmede het toezicht op de niet-commerciële luchtvaart; Internationale verdragen en overeenkomsten 213. verzoekt de lidstaten die zulks nog niet gedaan hebben om zo spoedig mogelijk de uitleveringsovereenkomst tussen de EU en de VS van 2003 te ratificeren en er daarbij op toe te zien dat artikel 12 van die overeenkomst niet verkeerd wordt geïnterpreteerd en te garanderen dat de overeenkomst tot formele uitlevering beperkt blijft, en niet wordt uitgebreid tot legitimatie van buitengewone uitlevering; 214. verzoekt de Europese landen het Internationaal Verdrag voor de bescherming van alle personen tegen gedwongen verdwijningen, dat de Algemene Vergadering van de VN op 20 december 2006 heeft goedgekeurd, te ratificeren en toe te passen; 215. is van oordeel dat alle Europese landen voor een doeltreffende interpretatie en toepassing van het VN-Verdrag tegen foltering moeten zorgen en hun eigen definitie van foltering moeten afstemmen op artikel 1 van dat verdrag, en dat bovendien de aangegane verplichtingen met betrekking tot het verbod op foltering ook van toepassing moeten worden verklaard op de andere vormen van wrede, onmenselijke of vernederende behandeling als bedoeld in artikel 16 van het verdrag; is voorts van mening dat alle Europese landen ervoor moeten zorgen dat artikel 3 van het Verdrag op de juiste wijze wordt nageleefd, met name in verband met de activiteiten van hun geheime diensten; 216. wijst erop dat de bescherming tegen refoulement die het EVRM biedt, sterker is dan die van het VN-Verdrag tegen foltering en is van oordeel dat de Europese landen ten minste de bescherming uit hoofde van het EVRM moeten verzekeren; herinnert er in dit verband aan dat het beginsel van non-refoulement ook door het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen is erkend; 217. verzoekt alle Europese landen het facultatief protocol bij het VN-Verdrag tegen foltering te ondertekenen en ratificeren en een onafhankelijk internationaal mechanisme voor het toezicht op detentiegelegenheden op te zetten; benadrukt dat alle procedures die in het kader van de verschillende internationale mensenrechtenverdragen worden gebruikt, met elkaar in overeenstemming moeten zijn; 218. is van oordeel dat het CPT onverwijld en zonder enige belemmering toegang moet krijgen tot elke detentiegelegenheid in de Europese landen, met inbegrip van militaire bases van vreemde mogendheden, en alle relevante informatie over dergelijke vormen van detentie moet krijgen; wijst erop dat met het oog daarop alle bilaterale overeenkomsten die de toegangsrechten van het CPT inperken herzien moeten worden; 219. roept alle Europese landen op de bepalingen van het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof na te leven; 220. is van oordeel dat de Europese Unie alle derde landen moet oproepen om partij te worden bij het facultatief protocol bij het VN-Verdrag tegen foltering en bij het VN-Verdrag voor de bescherming tegen gedwongen verdwijningen; 221. 221 verzoekt de Europese landen duidelijke regels op te stellen die voorzien in de mogelijkheid om staatsimmuniteit op te heffen, als er met onwettige handelingen mensenrechten worden geschonden; Administratieve aanbevelingen (op EU-niveau) 222. is van oordeel dat alle interne diensten van de Raad (waaronder de Politieke Staf en het Gemeenschappelijk Situatiecentrum) en de Commissie (de Eenheid crisisbeheer en conflictpreventie bij Directoraat-generaal buitenlandse betrekkingen en relevante diensten bij Directoraat-generaal justitie, vrijheid en veiligheid) versterking behoeven in het kader van de uitvoering van de veiligheidsstrategie en de strategie voor terrorismebestrijding van de EU in nauwe samenwerking met alle lidstaten, en dat de onderlinge samenwerking, alsook de samenwerking met de lidstaten, duidelijk moet worden geregeld en dat voor gegevensbescherming moet worden gezorgd; is van mening dat het Parlement daarbij ten volle betrokken moet worden door het toezichthoudende bevoegdheden te geven die vergelijkbaar zijn met die van de nationale parlementaire commissies van toezicht, en dat het Hof van Justitie jurisdictie moet worden verleend; benadrukt dat de bevoegdheden van de EU op het gebied van de terrorismebestrijding aanzienlijk moeten worden verruimd; Betrekkingen tussen de EU en derde landen 223. verlangt dat de Europese Unie in haar contacten met derde landen beklemtoont dat het juiste rechtskader voor de internationale strijd tegen het terrorisme gelegen is in het strafrecht en de internationale mensenrechteninstrumenten; 224. benadrukt de noodzaak van een politieke dialoog over veiligheidskwesties met de Verenigde Staten alsook met de andere strategische partners van de Europese Unie, teneinde het terrorisme doeltreffend en met legale middelen te bestrijden; 225. verlangt dat de Europese Unie erop wijst dat volledige toepassing van de "democratieclausule" van fundamenteel belang is in haar betrekkingen met derde landen, vooral de landen waarmee zij overeenkomsten heeft gesloten; roept de regeringen van Egypte, Jordanië, Syrië en Marokko op om duidelijkheid te verschaffen over hun rol in het programma van buitengewone uitleveringen; 226. is ervan overtuigd dat in VN-verband moet worden gepleit voor gedragscodes voor alle veiligheidsdiensten en militaire diensten, gebaseerd op eerbiediging van de mensenrechten, het humanitair recht en democratisch politiek toezicht, naar het voorbeeld van de gedragscode inzake de politiek-militaire aspecten van veiligheid van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa uit 1994; Slotconclusies 227. beklemtoont dat de Tijdelijke Commissie, gezien haar bevoegdheden en de beperkte tijd, niet de gelegenheid had om alle misstanden en schendingen op het terrein van haar mandaat te onderzoeken en dat haar conclusies dus niet uitputtend zijn; 228. herinnert aan de beginselen en waarden waarop de Europese Unie gegrondvest is en die vermeld staan in artikel 6 van het Verdrag betreffende de Europese Unie; verzoekt de EU-instellingen vanuit hun verantwoordelijkheid krachtens artikel 7 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, alle relevante maatregelen te nemen naar aanleiding van de conclusies die uit het werk van de Tijdelijke Commissie kunnen worden getrokken en de feiten die zij aan het licht heeft gebracht, alsmede eventuele andere elementen die in de toekomst naar voren kunnen komen; verwacht dat de Raad op alle betrokken regeringen druk uitoefent om de Raad en de Commissie volledige en grondige informatie te verstrekken en, indien nodig, hoorzittingen gaat houden en, waar nodig, onverwijld opdracht geeft voor een onafhankelijk onderzoek; 229. is van mening dat in strijd is gehandeld met het beginsel van loyale samenwerking dat in de EU-Verdragen verankerd is, op grond waarvan de lidstaten en EU-instellingen alle nodige maatregelen moeten nemen om te voldoen aan de verplichtingen die uit die Verdragen voortvloeien - zoals het eerbiedigen van de mensenrechten - of die voortvloeien uit stappen die door de EU-instellingen worden ondernomen – zoals de waarheidsvinding omtrent de veronderstelde CIA-vluchten en -gevangenissen – en om het uitvoeren van EU-taken en het bereiken van EU-doelstellingen te ondersteunen; 230. herinnert eraan dat een staat die het EVRM heeft ondertekend volgens de jurisprudentie van het Europees Hof voor de rechten van de mens niet alleen voor een wezenlijke schending van de mensenrechten, en bijgevolg van artikel 6 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, verantwoordelijk is wanneer zijn rechtstreekse verantwoordelijkheid zonder enige redelijke twijfel kan worden vastgesteld, maar ook wanneer hij verzuimt om te voldoen aan zijn positieve verplichting om redelijke beschuldigingen over zulke schendingen aan een onafhankelijk en onpartijdig onderzoek te onderwerpen; 231. wijst op de berichten in gezaghebbende media dat buitengewone uitlevering, illegale gevangenhouding en systematische foltering, waarbij vele mensen betrokken zijn, nog steeds plaatsvinden en op de verklaring van de huidige Amerikaanse regering dat het gebruik van buitengewone uitlevering en geheime detentievoorzieningen zal worden voortgezet; dringt daarom aan op een Europees-Amerikaanse topontmoeting inzake terrorismebestrijding om een eind te maken aan die onmenselijke en illegale praktijken en erop aan te dringen dat de samenwerking bij terrorismebestrijding plaatsvindt met inachtneming van de verplichtingen die voorvloeien uit de internationale verdragen inzake mensenrechten en foltering; 232. draagt zijn Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken op om, voor zover nodig in samenwerking met de Commissie buitenlandse zaken, politiek voort te bouwen op de bevindingen van de Tijdelijke Commissie en de ontwikkelingen in het oog te houden, en met name ingeval de Raad en/of de Commissie geen passende maatregelen nemen, na te gaan of er geen sprake is van een duidelijk risico van ernstige schending van de beginselen en waarden waarop de EU gegrondvest is, en het Parlement zonodig aan te bevelen een resolutie op basis van de artikelen 6 en 7 van het Verdrag betreffende de Europese Unie aan te nemen; 233. verzoekt de secretaris-generaal alle ontvangen, opgestelde en onderzochte documenten, alsook de volledige verslagen van alle bijeenkomsten van de Tijdelijke Commissie via internet en andere geschikte kanalen openbaar te maken, en daarbij ten minste de bepalingen van Verordening (EG) nr. 1049/2001 in acht te nemen; verzoekt de secretaris-generaal ervoor te zorgen dat de ontwikkelingen op het werkterrein van de Tijdelijke Commissie ook na haar ontbinding worden gevolgd; o o o 234. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten, kandidaatlidstaten en geassocieerde landen, alsmede aan de Raad van Europa, de NAVO, de Verenigde Naties en de regering en de beide kamers van het Congres van de Verenigde Staten, en hen te verzoeken het Parlement op de hoogte te houden van eventuele ontwikkelingen op het werkterrein van de Tijdelijke Commissie. (Raadplegingsprocedure) Het Europees Parlement , – gezien het voorstel van de Commissie aan de Raad ( COM(2006)0579 ) (1) , – gelet op artikel 308 van het EG-Verdrag, op grond waarvan het Parlement door de Raad is geraadpleegd (C6-0342/2006), – gelet op artikel 51 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie internationale handel en het advies van de Begrotingscommissie ( A6-0013/2007 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan het Commissievoorstel, als geamendeerd door het Parlement; 2. verzoekt de Commissie haar voorstel krachtens artikel 250, lid 2 van het EG-Verdrag dienovereenkomstig te wijzigen; 3. verzoekt de Raad, wanneer deze voornemens is af te wijken van de door het Parlement goedgekeurde tekst, het Parlement hiervan op de hoogte te stellen; 4. wenst opnieuw te worden geraadpleegd ingeval de Raad voornemens is ingrijpende wijzigingen aan te brengen in het voorstel van de Commissie; 5. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. (Raadplegingsprocedure) Het Europees Parlement , – gezien het voorstel van de Commissie aan de Raad ( COM(2006)0100 ) (1) , – gelet op artikel 37 van het EG-Verdrag, op grond waarvan het Parlement door de Raad is geraadpleegd (C6-0106/2006), – gelet op artikel 51 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie visserij ( A6-0476/2006 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan het Commissievoorstel, als geamendeerd door het Parlement; 2. verzoekt de Commissie haar voorstel krachtens artikel 250, lid 2 van het EG-Verdrag dienovereenkomstig te wijzigen; 3. verzoekt de Raad, wanneer deze voornemens is af te wijken van de door het Parlement goedgekeurde tekst, het Parlement hiervan op de hoogte te stellen; 4. wenst opnieuw te worden geraadpleegd ingeval de Raad voornemens is ingrijpende wijzigingen aan te brengen in het voorstel van de Commissie; 5. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. (Raadplegingsprocedure) Het Europees Parlement , – gezien het voorstel van de Commissie aan de Raad ( COM(2006)0511 ) (1) , – gelet op artikel 37 van het EG-verdrag, op grond waarvan het Parlement door de Raad is geraadpleegd (C6-0327/2006), – gelet op artikel 51 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie visserij ( A6-0014/2007 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan het voorstel van de Commissie; 2. verzoekt de Raad, wanneer deze voornemens is af te wijken van de door het Parlement goedgekeurde tekst, het Parlement hiervan op de hoogte te stellen; 3. wenst opnieuw te worden geraadpleegd ingeval de Raad voornemens is ingrijpende wijzigingen aan te brengen in het voorstel van de Commissie; 4. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. (Raadplegingsprocedure) Het Europees Parlement , – gezien het voorstel van de Commissie aan de Raad ( COM(2006)0241 ) (1) , – gelet op artikel 37 van het EG-Verdrag, op grond waarvan het Parlement door de Raad is geraadpleegd (C6-0235/2006), – gelet op artikel 51 en artikel 52, lid 3 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling en het advies van de Begrotingscommissie ( A6-0315/2006 ), – gezien het tweede verslag van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling en het advies van de Begrotingscommissie ( A6-0009/2007 ), 1. verwerpt het voorstel van de Commissie; 2. verzoekt de Commissie haar voorstel in te trekken; 3. verzoekt, indien de Commissie haar voorstel niet intrekt, om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in dit voorstel aan te brengen of het door een andere tekst te vervangen; 4. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement , – gezien het Speciaal Verslag nr. 6/2005 van de Rekenkamer over het trans-Europees vervoersnet (TEN-T), vergezeld van de antwoorden van de Commissie (1) , – gelet op artikel 248, lid 4, tweede alinea, artikel 276, lid 3 en artikel 280, lid 5 van het EG-Verdrag, – gezien het desbetreffend werkdocument van de Commissie begrotingscontrole (2) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 26 oktober 2006 over het ontwerp van algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2007 (3) , – gelet op artikel 45 van het Reglement, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole en het advies van de Commissie vervoer en toerisme ( A6-0022/2007 ), 1. is verheugd over de nauwe en constructieve samenwerking tussen de Commissie en de Rekenkamer voor wat betreft het programma voor een TEN-T; 2. is verheugd over de nauwkeurigheid van de analyse en de duidelijkheid van het Speciaal verslag en onderschrijft grotendeels de zorgpunten en suggesties van de Europese Rekenkamer; 3. constateert dat de Commissie corrigerende maatregelen heeft genomen door onder meer in 2004 de basisverordeningen van de Raad aan te passen met inachtneming van een aantal eerdere bevindingen van de Europese Rekenkamer; 4. 4 wijst erop dat het nieuwe financiële kader voor 2007-2013 aanzienlijke gevolgen zal hebben voor het TEN-T, aangezien het overeengekomen bedrag circa 40% bedraagt van het bedrag in het oorspronkelijke Commissievoorstel van 14 juli 2004 ( COM(2004)0475 ) waarin een bedrag van 20 350 miljoen EUR voor TEN-T voor de periode 2007- 2013 werd voorgesteld, terwijl in het financieel kader slechts een bedrag van 8 013 miljoen EUR beschikbaar werd gesteld; wijst in dit verband op het nog grotere belang van de selectie van projecten, het stellen van prioriteiten en de doeltreffende tenuitvoerlegging ervan; 5. betreurt de geringe verhoging van de voor TEN-T beschikbare middelen; 6. is bezorgd over de trage uitvoering van de prioritaire TEN-T-projecten; 7. 7 is van oordeel dat de Commissie meer moet samenwerken met de lidstaten bij de selectie van prioritaire projecten op nationaal en EU-niveau; 8. acht het van belang dat de niet volgens plan uitgevoerde projecten strenger worden gecontroleerd en dat de subsidies binnen het meerjarig indicatief programma eventueel kunnen worden overgeheveld naar sneller verlopende projecten; 9. onderstreept het belang van adequate projectbegeleiding, inclusief controles ter plaatse, door de Commissie; 10. is in dit verband verheugd over het eerste jaarlijkse activiteitenverslag van de Europese coördinatoren (4) en is het eens met de conclusie van de Commissie dat niet-voltooiing van het trans-Europees vervoersnet in zijn totaliteit zal leiden tot minder economisch concurrentievermogen; 11. verzoekt de lidstaten een geïntegreerd vervoersnetbeleid te ontwikkelen met het oog op een adequate werking van het trans-Europees vervoersnet en de efficiëntie van nationale netwerken en een Europese toegevoegdewaarde-aanpak te steunen in plaats van te vechten voor het beginsel van "billijk aandeel"; 12. benadrukt dat de selectie van Europese vervoersprojecten gebaseerd moet zijn op uitvoerige studies in het kader waarvan de behoefte aan een bepaald project in een zeer vroeg stadium wordt beoordeeld; 13. stelt vast dat de aanwezigheid van een Europese coördinator in de meeste gevallen een positieve impact heeft gehad op de verbetering van de coördinatie tussen de lidstaten en heeft aangetoond dat gezamenlijke plannings- en beheersstructuren moeten worden opgezet; 14. onderstreept derhalve dat de uit hoofde van het financieel kader 2007 - 2013 beschikbare middelen dienen te worden toegewezen met inachtneming van de opmerkingen, analyses en aanbevelingen van de Europese coördinatoren; 15. verzoekt de Commissie de procedures voor de aanstelling van de Europese coördinatoren te verduidelijken, wanneer zij het regelgevend kader voor de inhoud van hun verslagen creëert; 16. is van oordeel dat onder de huidige financiële omstandigheden prioriteit moet worden gegeven aan grensoverschrijdende onderdelen van prioritaire projecten met hoge toegevoegde waarde op communautair niveau en een aantal belangrijke knelpunten, ten einde in aanzienlijke mate bij te dragen tot de voltooiing van een trans-Europees, onderling gekoppeld en interoperabel vervoersnet; is in dit verband verheugd over de samenwerkingsovereenkomst met de Europese Investeringsbank (EIB); 17. verzoekt de Commissie voort te gaan met haar inspanningen om duidelijke juridische kaders en procedures vast te stellen, te zorgen voor streng toezicht op en grondige evaluatie van programma's en projecten en een uitvoerige lijst op te stellen met duidelijke criteria op grond waarvan projecten op transparante wijze voor prioriteit in aanmerking komen; 18. onderstreept de noodzaak van een verduidelijking van de definities van de woorden "studies" en "werken" door harmonisatie van de structuur voor de beschrijving van de werken en de normalisatie van de technische en financiële rapportage; 19. acht het van groot belang dat bij de selectie en beoordeling van projecten wordt teruggegrepen op de ervaring van externe deskundigen en de EIB, waarbij ook de uitwisseling van ervaringen en informatie met DG REGIO gestimuleerd dient te worden; 20. dringt er bij de Commissie op aan de institutionele verantwoordelijkheden duidelijk en transparant af te bakenen en een kader vast te stellen voor de coördinatie van de activiteiten tussen DG REGIO en DG TREN ten einde dubbele financiering van identieke projecten te voorkomen; is van oordeel dat het getuigt van goede praktijken om tussen de lidstaten en de Commissie duidelijke afspraken te maken over scheiding van de financiële middelen bij meervoudige EU-financiering; 21. is voorstander van een enkele eenheid voor het projectbeheer, die zich concentreert op de hoofdwerkzaamheden, de beschikking heeft over gecentraliseerde informatie, een beter toezicht door de Commissie mogelijk maakt en de coördinatie van juridische, administratieve en technische kwesties tussen de betrokken lidstaten verbetert; is van oordeel dat een enkele voor het beheer van projecten verantwoordelijke eenheid de kans op dubbele financiering zou kunnen verkleinen; 22. constateert dat het voor betalingen van de Commissie extreem lang heeft geduurd om bij de uiteindelijke begunstigde te geraken; dringt bijgevolg aan op snelle en efficiënte betalingen en is in dit verband van oordeel dat een rechtstreekse betalingsstroom van de Commissie naar de begunstigde een betere oplossing zou kunnen zijn; 23. acht coördinatie van TEN-T-projecten en vooral van grensoverschrijdende projecten van essentieel belang en hoopt dat de door de Commissie aangekondigde oprichting van een TEN-T-uitvoeringsagentschap zal bijdragen tot de verwezenlijking van de TEN-T-projecten; merkt op dat de Commissie het Parlement vóór de eerste lezing van de begroting van 2008 een voortgangsverslag moet voorleggen over de werkzaamheden en de eventuele toekomstige meerwaarde van het TEN-T-uitvoeringsagentschap; 24. wijst erop dat in artikel 3, lid 1 van Verordening (EG) nr. 58/2003 van de Raad van 19 december 2002 tot vaststelling van het statuut van de uitvoerende agentschappen waaraan bepaalde taken voor het beheer van communautaire programma's worden gedelegeerd (5) wordt bepaald dat voorafgaand aan de oprichting van een uitvoerend agentschap een kosten-batenanalyse moet worden gemaakt, waarin rekening moet worden gehouden met verschillende factoren; betreurt dat de Commissie niet in de gelegenheid was de Rekenkamer vooraf een bevredigende kosten-batenanalyse van de oprichting van een uitvoerend agentschap voor te leggen; twijfelt evenals de Rekenkamer aan de kwaliteit van de herziene versie van de kosten-batenanalyse van de uitbesteding van het beheer van communautaire financiële steun aan TEN-T-netwerken; verzoekt de Commissie in de toekomst vooraf bij de Rekenkamer advies in te winnen inzake kosten-batenanalyses alvorens bij de begrotingsautoriteiten een verzoek om oprichting van een uitvoerend agentschap in te dienen; 25. betreurt dat uit het organigram van DG TREN niet duidelijker blijkt dat 54% van zijn begroting betrekking heeft op TEN-T , terwijl slechts 5% van het personeel voor die sector werkzaam is; 26. onderstreept dat gebruik moet worden gemaakt van moderne systemen voor projecttoezicht (GPS) en dat beste praktijken in het kader van het toezicht op de tenuitvoerlegging van projecten moeten worden uitgewisseld; 27. neemt in dit verband kennis van het voornemen in 2007 een uitvoeringsagentschap op te richten dat volgens de Commissie bemand zal worden met acht gedetacheerde ambtenaren van de Commissie, 32 tijdelijke personeelsleden (agentschap) en 48 arbeidscontractanten; wijst er voorts op dat de kosten van de oprichting van het agentschap worden geraamd op 78 600 000 EUR; 28. onderstreept dat er sprake moet zijn van transparantie bij de (mede)financiering van TEN-T en dat bijgevolg gewaarborgd moet zijn dat het Parlement en de burger regelmatig worden geïnformeerd. 29. verzoekt de Rekenkamer te gelegener tijd en vóór 2009 de doeltreffendheid van uitvoerende agentschappen te verifiëren en hierover verslag uit te brengen aan de Commissie begrotingscontrole; 30. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de Rekenkamer. Het Europees Parlement , – gezien de twaalfde conferentie van de partijen (COP 12) bij het raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering (UNFCCC) en de tweede zitting van de conferentie van de partijen waarin de partijen bij het Protocol van Kyoto bijeenkomen (COP/MOP 2) die van 6 tot 17 november 2006 is gehouden in Nairobi, Kenia, – onder verwijzing naar zijn voorgaande resoluties over klimaatverandering, met name die van 16 november 2005 over de zege in de strijd tegen de wereldwijde klimaatverandering (1) en van 26 oktober 2006 over de strategie van de Europese Unie voor de conferentie van Nairobi (COP 12 en COP/MOP 2) (2) , – gezien de Commissiemededeling aan de Raad, het Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's over "De wereldwijde klimaatverandering beperken tot 2 graden Celsius - Het beleid tot 2020 en daarna" ( COM(2007)0002 ), – gezien de op de 10de bijeenkomst van de werkgroep I van het intergouvernementeel panel voor klimaatverandering (IPCC) op 2 februari 2007 in Parijs formeel goedgekeurde conclusie, als een bijdrage aan het vierde IPCC-beoordelingsverslag, waarin de huidige kennis over de menselijke en natuurlijke oorzaken van klimaatverandering wordt beschreven en een voorspelling wordt gedaan van de toekomstige klimaatverandering, – gelet op artikel 103, lid 2 van zijn Reglement, A. overwegende dat de buitengewone weersomstandigheden van de afgelopen tijd zoals de verwoestende storm Kyrill een nog heftiger gedachtewisseling over klimaatverandering tot gevolg hebben gehad, B. overwegende dat één enkel meteorologisch verschijnsel niet rechtstreeks in verband kan worden gebracht met klimaatverandering, maar dat niet kan worden ontkend dat tal van wetenschappers van mening zijn dat de toegenomen heftigheid van buitensporige meteorologische verschijnselen verband houdt met klimaatverandering, C. overwegende dat recente wetenschappelijke rapporten aanleiding geven voor bezorgdheid over het feit dat de huidige klimaatveranderingsprocessen kunnen worden versneld door verschillende vormen van zichzelf versterkende effecten; 1. wijst erop dat dringend concrete maatregelen op mondiaal niveau moeten worden genomen om de klimaatverandering aan te pakken, en dat politieke leiders het proces moeten stimuleren; 2. spreekt er in dit verband zijn waardering uit voor dat de Commissie en het fungerend voorzitterschap klimaatverandering centraal stellen op hun politieke agenda; 3. verzoekt de Europese Unie met klem haar leidende rol tijdens de onderhandelingen met het oog op een internationaal kader inzake klimaatverandering na 2012 te behouden en de doelen tijdens toekomstig overleg met haar internationale partners hoog te blijven stellen; 4. verzoekt de Europese Unie met klem haar vastbeslotenheid in verband met het aanpakken van de klimaatverandering te tonen door meetbare vooruitgang te boeken bij het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen (BG) en de verwezenlijking van haar binnenlandse en internationale doelen inzake beperking van de uitstoot; 5. erkent dat het EU-aandeel in de uitstoot van BG, dat volgens de vierde nationale mededeling van de Europese Gemeenschap in het kader van de UNFCCC ( COM(2006)0040 ) 14% bedraagt, wellicht laag lijkt; wijst er echter met nadruk op dat het EU-aandeel, indien gemeten per hoofd van de bevolking, tot de hoogste van de wereld behoort; wijst de Commissie en de lidstaten er, om deze verschillen minder groot te maken, andermaal op dat zij uit hoofde van het Protocol van Kyoto en de overeenkomsten van Marrakesj verplicht zijn toe te zien op het aanvullende karakter van het gebruik van flexibele mechanismen; 6. wijst erop dat het noodzakelijk is de internationale onderhandelingen over het kader na 2012 aanzienlijk te versnellen om ervoor te zorgen dat er geen leemte ontstaat tussen de eerste en de tweede verbintenisperiode overeenkomstig het Protocol van Kyoto, en om de internationale gemeenschap tijd te geven de noodzakelijke maatregelen te programmeren; dringt er andermaal op aan dat er vóór eind 2008 of uiterlijk in 2009 overeenkomst wordt bereikt; 7. wijst erop dat de EU haar strategie moet baseren op de veronderstelling dat op internationaal niveau overeenkomst wordt bereikt over een kader inzake klimaatverandering voor de periode na 2012; is dan ook van mening dat het in dit stadium voorbarig is te praten over een noodscenario voor het geval deze overeenkomst niet wordt bereikt; 8. wijst er nogmaals op dat de EU-strategie inzake klimaatverandering, zoals betoogd in zijn aangehaalde resoluties van 16 november 2005 en 26 oktober 2006 en zoals ten dele is erkend in de mededeling van de Commissie, gebaseerd moet zijn op onderstaande centrale doelen: 9. betreurt dat het "energie- en klimaatpakket" van de Commissie niet voldoende duidelijk is ten aanzien van de voor 2020 nagestreefde vermindering van de uitstoot van BG; wijst erop dat een algehele vermindering met 30% voor alle geïndustrialiseerde landen noodzakelijk is om een redelijke kans te maken de door de EU nagestreefde beperking van de temperatuurstijging tot 2° te kunnen verwezenlijken; 10. beklemtoont dat de Europese Unie al haar interne beleidsmaatregelen moet steunen op de reductiedoelstelling van 30% uiterlijk in 2020, ten opzichte van de niveaus van 1990; 11. wijst erop dat de Europese Unie, om op internationaal niveau tot overeenstemming te komen over de reductie van de uitstoot van BG met 30% in alle industrielanden, zich niet alleen moet concentreren op het milieubeleid, maar ook op het buitenlands en internationaal-handelsbeleid en op bereidheid tot wijziging van de vraag naar energie en andere grondstoffen; dit bredere beeld moet dan ook deel vormen van de gedachtewisseling over de strategie ter verwezenlijking van bovengenoemd doel; 12. is van mening dat economisch ontwikkelde lidstaten een groot deel van hun energie- en grondstoffen gebruikende activiteiten en technieken hebben uitgevoerd naar minder ontwikkelde landen, waar dezelfde werkzaamheid meer uitstoot van BG kan veroorzaken; verzoekt de Commissie en de lidstaten dan ook om het opzetten van beleid om deze praktijken te voorkomen; 13. wijst nogmaals op de specifieke verantwoordelijkheid die industrielanden hebben bij het aanpakken van de klimaatverandering op mondiaal niveau; verzoekt de Partijen van Bijlage I bij de UNFCCC dan ook aan hun huidige verplichtingen te voldoen en hoge doelen te stellen voor de tweede verbintenisperiode na 2012; verzoekt de industrielanden die het Protocol van Kyoto niet hebben geratificeerd voorts zich op hun standpunt te beraden, krachtige binnenlandse maatregelen te nemen en actief deel te nemen aan toekomstige internationale onderhandelingen, met het oog op hun deelname aan het toekomstige regime inzake klimaatverandering; 14. verzoekt de Commissie en de lidstaten na te gaan of er op handelsgebied grensaanpassingsmaatregelen kunnen worden genomen om tegenwicht te bieden aan eventuele concurrentievoordelen op korte termijn voor producenten in industrielanden zonder koolstofbeperkende maatregelen; 15. herhaalt zijn voorstel het emissiehandelssysteem (ETS) te herzien om de op benchmarks en veiling gebaseerde toewijzingsmethode te harmoniseren; stelt voor dat kosteloze toewijzing van emissiecertificaten beperkt moet worden en doet de lidstaten de suggestie om het geld dat gegenereerd wordt met, bijvoorbeeld, veiling terug te laten vloeien naar de betrokken burgers en bedrijven; 16. is het met de Commissie eens dat partijen bij de UNFCCC die niet opgenomen zijn in Bijlage I meer bij de procedure moeten worden betrokken, maar wijst erop dat de ontwikkelingslanden niet over één kam kunnen worden geschoren en dat op basis van specifieke nationale omstandigheden verschil moet worden gemaakt tussen activiteiten van of in ontwikkelingslanden; wijst er voorts op dat de minst ontwikkelde landen niet mogen worden verplicht tot verbintenissen; 17. verzoekt de Commissie en de lidstaten, met het oog op internationaal gelijke mededingingsvoorwaarden, te overwegen per sector doelen voor te stellen voor de energie-intensieve exportindustrieën in landen zonder bindende verplichtingen tot uitstootbeperking als aanvulling op bindende uitstootdoelen voor industrielanden; 18. wijst erop dat het energiebeleid een centraal element is in de algemene strategie van de EU inzake klimaatverandering; diversificatie van hernieuwbare energiebronnen en overschakeling op de efficiëntste energietechnieken biedt omvangrijke kansen tot uitstootbeperking en zorgt tegelijkertijd voor minder afhankelijkheid van buitenlandse energiebronnen; 19. is van opvatting dat de huidige ondoelmatigheid van veel stroomcentrales in belangrijke mate bijdraagt tot het probleem van de opwarming van de aarde; verzoekt de Commissie te komen met voorstellen waarin van alle lidstaten wordt geëist dat zij ervoor zorgen dat de energie die vrijkomt als bijproduct bij de opwekking van stroom behouden blijft met behulp van gecombineerde warmte-krachttechnologie; 20. is van mening dat er op het gebied van doelmatig energiegebruik tal van mogelijkheden voor vermindering van de uitstoot bestaan; verzoekt de Commissie en de lidstaten in deze sector ambitieuze maatregelen te nemen en hoge doelen te stellen en na te gaan of het door de Commissie gestelde doel van 20% vermindering kan worden overtroffen; 21. is van mening dat het doelmatige energiegebruik in de lidstaten via een evenwichtig stelsel van nationale belastingen/heffingen kan worden opgevoerd en dat het onnodige gebruik van energie aldus kan worden voorkomen; 22. verzoekt tevens de Commissie en de lidstaten de mogelijkheid te onderzoeken van de invoering van een belastingsysteem op EU-niveau met het oog op het bevorderen van een koolstofarme economie, waarbij het gebruik van de beste beschikbare technologieën en productieprocessen en duurzamere verbruikspatronen dienen te worden bevorderd; 23. verzoekt de lidstaten hun toezeggingen na te komen door de noodzakelijke maatregelen te nemen ter waarborging van onmiddellijke tenuitvoerlegging van in Richtlijn 2002/91/EG van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2002 over de energieprestatie van gebouwen (3) , die op 4 januari 2003 in werking is getreden, waarvan de kostenbesparingen in de gebouwensector worden geraamd op ca. 22%; verzoekt de Commissie dan ook procedures op gang te brengen tegen lidstaten die nog niet de noodzakelijke maatregelen hebben genomen waarom werd gevraagd om richtlijn 2002/91/EG ten uitvoer te leggen; 24. wijst erop dat de toename van het energiegebruik in de vervoerssector het grootst is; dat het vervoer over de weg is verantwoordelijk voor pakweg 25% van de CO2-uitstoot in de Gemeenschap; verzoekt dan ook om bindende maatregelen voor de vervoersector, inclusief de luchtvaart, teneinde uiterlijk in 2020 te komen tot dezelfde emissiebeperkingen als in andere sectoren, en de ontwikkeling van een beter geïntegreerd en milieuvriendelijker openbaar vervoer, met respect voor het milieu en de natuurlijke hulpbronnen; 25. onderstreept de dringende noodzaak de CO2-uitstoot van auto's te beperken en dringt er dan ook op aan dat de Commissie een bindende doelstelling van 120 gram per kilometer (gpk), uiterlijk in 2012, oplegt voor nieuwe in de Europese Unie op de markt gebrachte personenauto's; 26. vraagt opnieuw dat de emissies in het lucht- en zeevervoer worden opgenomen in de internationale toezeggingen inzake vermindering van broeikasgassen voor de periode na 2012, en pleit voor hernieuwde inspanningen met het oog op de invoering van een belasting op kerosine in de EU en op mondiaal niveau; 27. vindt dat het voorstel om een bindend doel te stellen om het aandeel van hernieuwbare energie in de totale energiemix die in de EU wordt gebruikt uiterlijk in 2020 te hebben opgevoerd tot 20% een goed uitgangspunt is, maar is van oordeel dat dit doel dient te worden verhoogd tot 25% van de totale energie die in de EU wordt gebruikt; 28. merkt op dat er geen bindende doelen voor hernieuwbare energiebronnen per sector zijn gesteld; wijst erop dat deze tot werkelijke verlaging van BG-emissies zullen leiden om de klimaatverandering aan te pakken; verzoekt de Commissie met klem, naast het algemene doel, voor te stellen dat de lidstaten sectoriële doelen voor hernieuwbare energie, met name voor elektriciteitsopwekking, verwarming en koeling, indienen met inachtneming van hun verschillende situaties, zoals is voorgesteld in de effectbeoordeling van de routekaart voor hernieuwbare energie ( COM(2006)0848 ); 29. herhaalt dat koeling en verwarming met behulp van hernieuwbare energie enorme mogelijkheden bieden om CO2 en de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen op goedkope wijze te beperken; betreurt dat de Commissie geen voorstel heeft ingediend voor een richtlijn tot ondersteuning van koeling en verwarming met behulp van hernieuwbare energie, zoals zij aan het Europees Parlement had beloofd, maar stelt vast dat de Commissie nog steeds denkt over wetgevende maatregelen ter zake; 30. blijft bij zijn aanbevelingen voor een voorstel, in zijn resolutie van 14 februari 2006 (4) , over verwarming en koeling met behulp van hernieuwbare energiebronnen; 31. neemt kennis van het Commissievoorstel om uiterlijk in 2020 verplicht ten minste 10% biobrandstoffen te verwerken in brandstoffen voor voertuigen; is van mening dat een doelstelling van 12,5% ook realistisch en wenselijk zou zijn; wijst op het belang van een duurzame productie van biobrandstoffen; verzoekt de Commissie een certificeringssysteem en normen in te voeren (bijv. technische wetgeving) waardoor biobrandstoffen duurzaam kunnen worden geproduceerd en die van toepassing is op zowel binnen de Europese Unie geproduceerde als geïmporteerde biobrandstoffen; 32. merkt op dat de Commissie erkent dat fossiele brandstoffen op middellange termijn een belangrijke rol spelen en dat er verder onderzoek kan worden verricht om de kooldioxide-emissie te verminderen in overeenstemming met de 2°C-doelstelling voor CO2-vermindering; is van mening dat de efficiëntie van deze brandstoffen dan wel voortdurend moet worden gemoderniseerd en verbeterd; dat er een nieuwe generatie installaties moet worden ontwikkeld; dat een efficiënte en economische methode van afvang en opslag van kooldioxide moet worden ontwikkeld voor kolen, gas en olie, overeenkomstig de besluiten die genomen zijn door het Europees technologieplatform voor emissiearme energiecentrales die gestookt worden met fossiele brandstoffen, en dat belemmerende EU-wetgeving uit de weg moet worden geruimd; erkent de rol van technologieën voor het afvangen en opslaan van kooldioxide voor de vermindering van broeikasgasemissie; 33. steunt het voorgestelde energiepartnerschap met Afrika; beveelt echter krachtig aan dat eveneens een soortgelijk partnerschap wordt gesloten met China en India, gezien de zeer snelle toename van de uitstoot van BG in deze landen en de dringende noodzaak hen bij te staan in capaciteitsopbouw en investeringen in koolstofvrije, koolstofarme en energiezuinige technologieën (met bijzondere aandacht voor hernieuwbare) en wijst er met klem op dat de EU met de desbetreffende regio's moet samenwerken om een eind te maken aan de ontbossing in de tropen en in plaats daarvan bebossing en herbebossing moet aanmoedigen; stelt voorts voor de samenwerking met Rusland, Oekraïne, Noord-Afrika en de landen aan de Kaspische Zee op energiegebied te op te voeren; 34. is van mening dat belangrijke initiatieven ter beperking van de uitstoot samen kunnen gaan met economische ontwikkeling en zelfs een voorwaarde zijn voor duurzame economische ontwikkeling in de komende decennia; herhaalt dat milieutechnologieën de Europese Unie een concurrentievoordeel kunnen bieden en tegelijkertijd in hoge mate bijdragen tot het terugdringen van de uitstoot; stelt vast dat milieutechnologieën dan ook centraal staan in een duurzame-ontwikkelingsstrategie die verenigbaar is met de Kyoto-verplichtingen van de EU en met de strategie van Lissabon; 35. wijst op de economische, sociale en gezondheidskosten van het uitblijven van actie, zoals o.m. blijkt uit de Stern Review over de economische aspecten van klimaatverandering; wijst er nogmaals op dat niets doen schade zou veroorzaken die overeenkomt met 5 tot 20% van het mondiale BBP per jaar, terwijl de kosten van een gezond klimaatbeleid en investeringen in schone technologieën tot 2050 worden geraamd op 0,5 tot 1% van het mondiale BBP, zonder rekening te houden met bijkomende voordelen voor milieu en gezondheid; erkent dat uitstel van maatregelen het gevaar van negatieve milieueffecten en de kosten van opvang daarvan zal doen stijgen; 36. erkent dat klimaatverandering ernstige milieuproblemen veroorzaakt die onmiddellijk internationaal en EU-optreden vereisen; is van mening dat het leeuwendeel van de EU-energie tegen 2050 afkomstig moet zijn van kooldioxide-arme energiebronnen of geproduceerd moet worden met technologieën die broeikasgasemissies afvangen, met het accent op energiebesparing, energie-efficiëntie en hernieuwbare energiebronnen en dat er derhalve een duidelijke routekaart voor de verwezenlijking van deze doelstellingen moet worden opgesteld; verzoekt de Commissie ambitieuze maar realistische doelstellingen vast te stellen voor ultra-lage of CO2-loze en CO2-neutrale energietechnologieën om tegen 2020 te voorzien in 60% van de EU-vraag naar elektriciteit, ter ondersteuning van Europese klimaat- en energiezekerheidsdoelstellingen; 37. is van mening dat het onderzoek in deze sector moet worden opgevoerd en dat heldere milieudoelen moeten worden vastgesteld om de ontwikkeling en het gebruik van betere en milieuvriendelijker technieken aan te moedigen; 38. is van mening dat beperking van de mondiale uitstoot niet mag leiden tot andere gevaren zoals de proliferatie van kerntechnologie of terrorisme; is dan ook van mening dat de nucleaire sector uitgesloten moet blijven van CDM/JI (Clean Development Mechanism/Joint Implementation) of andere mechanismen tot beloning van terugdringing van uitstoot in ontwikkelingslanden; 39. moedigt veel meer rechtstreekse betrokkenheid van de Europese burger bij bestrijdingsmaatregelen aan; verzoekt dan ook de Commissie haar acties om de burgers bewust te maken van de ernst van de situatie te intensiveren, zodat individuele personen inzien dat zij een rol te spelen hebben in de beheersing van de klimaatverandering; 40. verzoekt de Europese Unie en haar lidstaten nogmaals een hooggestemd beleid te bepalen van technologiepartnerschappen met en de overdracht van schone technologieën naar ontwikkelingslanden, om hen te helpen hun economie te ontwikkelen en hun welvaart op duurzamere wijze op te voeren; 41. verzoekt de Commissie de gevolgen te evalueren die de klimaatverandering heeft voor de stijging van de temperatuur van de bodem, vermindering van de neerslag en de situatie van het grondwater; acht het bijzonder belangrijk de gevolgen van de inkrimping van het teeltareaal te bestuderen omdat deze biomassa leveren en fungeren als koolstofputten; wijst op het belang van bepaalde beheerspraktijken in de landbouw; 42. verzoekt al zijn desbetreffende commissies en delegaties nauw samen te werken in verband met klimaatverandering zodat zijn beleid inzake industrie, energie, vervoer, landbouw, onderzoek en ontwikkeling en andere initiatieven beter worden gecoördineerd met doelstellingen inzake de klimaatverandering, en zodat de klimaatverandering regelmatig aan de orde komt op het niveau van de interparlementaire delegaties en in het kader van de trans-Atlantische wetgevingsdialoog; 43. verzoekt de drie voorzitterschappen (Duitsland, Portugal en Slovenië) erop toe te zien dat het elan ten aanzien van klimaatverandering wordt versneld, en tegelijkertijd het niveau van politieke betrokkenheid en het aantal internationale partners in het proces op internationaal niveau op te voeren; 44. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten en het secretariaat van de UNFCCC, met het verzoek het te doen toekomen aan alle niet tot de EU behorende verdragsluitende partijen. Het Europees Parlement , – gezien de verklaringen van de Raad en de Commissie tijdens het debat gehouden in het Parlement op 31 januari 2007 naar aanleiding van de mondelinge vraag over SWIFT en de onderhandelingen voor een nieuwe PNR-overeenkomst (persoonsgegevens van passagiers) tussen de EG en de VS; – gezien het antwoord in briefvorm van de Europese Centrale Bank (ECB) van 30 januari 2007 op de vraag waarom de ECB de betroffen gegevensbeschermingsinstanties en de nationale centrale banken niet had ingelicht over de Amerikaanse praktijk zich toegang te verschaffen tot gegevens over door SWIFT verrichte financiële transacties en waarom zij zich ten opzichte van SWIFT op dit punt niet had bediend van zijn morele overredingskracht, – gezien het advies van de Werkgroep betreffende de Bescherming van Natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens, zoals voorzien in artikel 29 van de Richtlijn gegevensbescherming (1) (werkgroep artikel 29) over de toekomst van de PNR-overeenkomst en het advies van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming (EDPS) wat betreft de rol van de ECB in de SWIFT-kwestie; – gelet op artikel 103, lid 2 van zijn Reglement, A. overwegende dat het delen van gegevens en informatie een waardevol instrument is in de internationale strijd tegen terrorisme en de daarmee samenhangende criminaliteit; B. overwegende dat het bedrijfsleven dat aan beide zijden van de Atlantische Oceaan actief is, steeds vaker klem komt te zitten tussen conflicterende wettelijke voorschriften in de Amerikaanse en de EG-rechtsgebieden; C. overwegende dat het delen van persoonsgegevens moet plaatsvinden op basis van een toepasselijke rechtsgrondslag en gebonden moet zijn aan duidelijke regels en voorwaarden, en dat een adequate bescherming van de persoonlijke levenssfeer en de burgerlijke vrijheden van de individuele burger gewaarborgd moet zijn; D. overwegende dat de bestrijding van terrorisme en criminaliteit een adequate democratische legitimiteit vereist, dat wil zeggen dat programma's voor het delen van gegevens te allen tijde onderworpen moeten zijn aan parlementaire controle en rechterlijke toetsing; Algemeen 1. beklemtoont dat in de afgelopen jaren een aantal overeenkomsten waartoe de VS het initiatief hadden genomen en die zonder inschakeling van het Parlement zijn goedgekeurd, met name de PNR-overeenkomst, het SWIFT-memorandum en het bestaan van het Amerikaanse Automated Targeting System (ATS), hebben geleid tot rechtsonzekerheid ten aanzien van de vereiste waarborgen voor gegevensbescherming bij het delen en overdragen van gegevens tussen de EU en de VS met het oog op de openbare veiligheid en vooral ter voorkoming en bestrijding van terrorisme; 2. beklemtoont dat de oplossingen die tot dusverre door de Raad en de Commissie en door particuliere ondernemingen worden overwogen geen passende bescherming bieden aan de persoonsgegevens van EU-burgers (zoals werd opgemerkt in het schrijven van de heer Schaar, voorzitter van de werkgroep artikel 29, over de nieuwe voorlopige PNR-overeenkomst), en dat dit een overtreding kan betekenen van zowel de communautaire als de nationale wetgeving, zoals bij de SWIFT-kwestie (zie het advies 10/2006 van de werkgroep artikel 29 van 22 november 2006 en het advies van de EDPS van 1 februari 2007); 3. neemt kennis van het feit dat in het kader van de strijd tegen het terrorisme het Amerikaanse Congres enige tijd geleden de Amerikaanse regering heeft verzocht gerichtere maatregelen te nemen, die meer rekening houden met de persoonlijke levenssfeer en onderworpen zijn aan parlementair en rechterlijk toezicht (zoals gebeurde toen het Congres het bestaan ontdekte van het telefoon-afluistersysteem van het National Security Agency (NSA)); 4. geeft uiting aan zijn bezorgdheid, die inmiddels wordt gedeeld door het Amerikaanse Congres, ten aanzien van "profiling" en "data mining", waarbij steeds grotere hoeveelheden persoongegevens op een willekeurige wijze worden verzameld, wat bijvoorbeeld gebeurt in het ATS dat door de Amerikaanse regering wordt toegepast; 5. juicht het toe dat de Amerikaanse regering zich deze bezorgdheid heeft aangetrokken en wil proberen de situatie te verbeteren, via de volgende stappen: 6. is echter van mening dat deze verbeteringen onvoldoende zijn voor de bescherming van de gegevens van EU-burgers en zou er bijzonder mee zijn ingenomen indien de privacywet uit 1974 op basis van wederkerigheid ook van toepassing zou kunnen zijn op EU-burgers, zodat zij toegang hebben tot hun gegevens en deze kunnen rectificeren en veranderen, en voorts een beroep kunnen doen op een rechterlijke instantie of een onafhankelijke persoonsgegevensautoriteit; 7. wijst er andermaal op dat dergelijke gegevensbeschermingswaarborgen het delen van gegevens zou vergemakkelijken met inachtneming van de persoonlijke levenssfeer en dat een overdracht in ieder geval gebaseerd moet zijn op een of meer internationale overeenkomsten die een structuur hebben die vergelijkbaar is met die van de overeenkomst EG-VS inzake justitiële samenwerking bij strafzaken en uitlevering, die momenteel bij het Amerikaanse Congres in behandeling is; 8. is van mening dat aangezien dergelijke internationale overeenkomsten de grondrechten van Amerikaanse en EU-burgers raken, zowel het Europees Parlement en de nationale parlementen als het Amerikaanse Congres volledig bij deze aangelegenheid betrokken moeten worden; 9. dringt er krachtig op aan dat overeenkomsten voor gegevensbescherming een zo hoog mogelijk niveau van gegevensbescherming proberen te bereiken tegen het gevaar van misbruik en dat ze op EU-niveau worden aangevuld met bindende uitgangpunten over de bescherming van gegevens voor veiligheidsdoeleinden (derde pijler); 10. beklemtoont de noodzaak van een kaderbesluit over de bescherming van persoonsgegevens in de derde pijler en wijst erop dat in zijn met eenparigheid van stemmen op 27 september 2006 (2) aangenomen standpunt, het heeft aangedrongen op een omvangrijk en ambitieus toepassingsterrein van een dergelijk besluit zodat regelingen voor gegevensbescherming ook van toepassing zouden zijn op de uitwisseling van persoonsgegevens met derde landen; 11. is van mening dat het noodzakelijk is samen met de VS een gemeenschappelijk kader vast te stellen dat de nodige garanties biedt in het bijzondere EU-VS-partnerschap ter bestrijding van het terrorisme, en dat van toepassing kan zijn op alle aspecten van het vrij verkeer van personen tussen de EU en de VS; 12. spreekt de hoop uit dat de transatlantische partnerschapsstrategie op de volgende EU/VS-top op 30 april 2007 aan de orde zal komen en meent dat er in dit perspectief behoefte bestaat aan het aanhalen van de contacten tussen het Parlement en het Congres; bepleit: De onderhandelingen voor een PNR-overeenkomst voor de lange termijn 13. beklemtoont dat afgezien van de punten die het al heeft aangenomen in zijn reeds aangehaalde standpunt van 27 september 2006, een nieuwe PNR-overeenkomst voor de lange termijn gebaseerd moet zijn op de onderstaande uitgangspunten: De toegang tot SWIFT-gegevens 14. spreekt andermaal zijn bezorgdheid uit over het feit dat SWIFT al vier jaar lang, na de ontvangst van dagvaardingen, de Amerikaanse overheid een deel van zijn gegevens verstrekt die in het Amerikaanse systeem worden verwerkt, ook gegevens die geen betrekking hebben op Amerikaanse burgers en gegevens die niet op Amerikaans grondgebied zijn gegenereerd, in strijd met de Europese en nationale wetgeving inzake gegevensbescherming, als gevolg van het op commerciële en systemische gronden genomen besluit van SWIFT te beschikken over een systematische duplicatie van de gegevens naar een in de VS gevestigd duplicaatsysteem; 15. acht het verontrustend dat deze situatie, die in strijd is met het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden en het handvest van de grondrechten van de Europese Unie, en met de Verdragen en het afgeleid recht (Richtlijn gegevensbescherming en Verordening (EG) nr. 45/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2000 betreffende de bescherming van natuurlĳke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door de communautaire instellingen en organen en betreffende het vrĳe verkeer van die gegevens (4) ), niet al op een eerder tijdstip duidelijk aan de kaak is gesteld door de ECB of door de groep van 10 centrale banken die toezicht houden op de activiteiten van SWIFT en dat pas onlangs de Europese banken en hun klanten via persberichten op de hoogte zijn gebracht van de bestaande situatie; 16. betreurt het ten zeerste dat ettelijke maanden nadat deze zaken aan het licht zijn gekomen de Raad nog geen standpunt heeft ingenomen over een zaak die zoveel burgers, consumenten en ondernemingen aangaat en dat slechts 7 van de 27 lidstaten de vragenlijst van de Commissie hebben ingevuld waardoor opheldering moest ontstaan over de naleving van nationale en communautaire wetgeving inzake gegevensbescherming; 17. 17 geeft andermaal uiting aan zijn bezorgdheid over het huidige controlesysteem van SWIFT dat onder de groep van 10 centrale banken ressorteert en ten aanzien waarvan de ECB wel toezicht uitoefent, maar geen formele bevoegdheid heeft; roept de Raad en de ECB op om samen na te denken over een manier om dit systeem te verbeteren teneinde ervoor te zorgen dat het waarschuwingsproces naar behoren functioneert en dat daaruit ten volle de consequenties worden getrokken met betrekking tot te ondernemen actie; 18. steunt de opvatting van de EDPS over de rol van de ECB en doet een beroep op de ECB om: 19. wijst er andermaal op dat, onder duidelijk omschreven voorwaarden, gegevens die gegenereerd worden in financiële transacties uitsluitend gebruikt mogen worden voor justitieel onderzoek wanneer vermoed wordt dat er sprake is van financiering van terrorisme en dat zowel de EG als de VS in hun wetgeving (Verordening (EG) nr. 1781/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 15 november 2006 betreffende bij geldovermakingen te voegen informatie over de betaler (5) en de US Bank Secrecy Act) aanbeveling VII van de Financial Action Task Force (FATF) hebben opgenomen; 20. wijst erop dat met ingang van 31 december 2006 volgens aanbeveling VII van de FATF financiële instellingen verplicht zijn bepaalde gespecificeerde gegevens van overschrijvingen van 1 000 USD of meer in Europa (3 000 USD in de VS), te verzamelen en te bewaren; deze gegevens worden op verzoek overhandigd aan of toegankelijk gemaakt voor de autoriteiten (6) ; 21. is ervan overtuigd dat de EU en de VS nauwe en loyale bondgenoten zijn in de strijd tegen het terrorisme en dat dit wettelijk kader dan ook de grondslag moet zijn voor onderhandelingen over een internationale overeenkomst, die uitgaat van de veronderstelling dat SWIFT als Belgische onderneming onderworpen is aan de Belgische wet en als gevolg daarvan verantwoordelijk is voor de omgang met gegevens in overeenstemming met artikel 4, lid 1 van Richtlijn 95/46/EG; wijst erop dat het logische gevolg zou zijn dat SWIFT verplicht is een einde te maken aan zijn huidige praktijk om alle gegevens van Europese burgers en ondernemingen te dupliceren op haar Amerikaanse site, ofwel zijn alternatieve database buiten het Amerikaanse rechtsgebied te brengen; dringt erop aan dat deze internationale overeenkomst de nodige waarborgen biedt tegen misbruik van gegevens voor economische en handelsdoelen; 22. wijst erop dat SWIFT ook buiten EU en de VS diensten verleent en is dan ook van mening dat bij het nemen van maatregelen rekening dient te worden gehouden met het mondiale aspect van de dienstverlening van SWIFT; 23. dringt er bij de Commissie, die bevoegd is op het terrein van zowel gegevensbescherming als op dat van betalingssystemen, op aan een analyse te maken van de omvang van economische en bedrijfsspionage via het bestaande model van betalingssystemen, en wel in de ruimste zin, dus met name messaging providers daarbij te betrekken; en met voorstellen te komen voor een aanpak van het probleem; 24. merkt op dat financiële diensten wellicht kunnen worden uitgezonderd van de Safe Harbour Agreement zoals in advies 10/2006 van de werkgroep artikel 29 wordt bepleit; vreest dat EU-bedrijven en sectoren die in de VS actief zijn maar niet vallen onder de Safe Harbour Agreement momenteel wellicht gedwongen worden persoonsgevens aan de Amerikaanse autoriteiten beschikbaar te stellen, zoals Amerikaanse vestigingen van Europese banken, verzekeringsmaatschappijen, sociale zekerheidsinstellingen en providers van telecomdiensten; dringt er bij de Commissie op aan ten spoedigste een onderzoek naar deze kwestie in te stellen; o o o 25. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de regeringen en parlementen van de lidstaten en aan het Amerikaanse Congres. Het Europees Parlement , – gezien de mededeling van de Commissie aan de Europese Voorjaarsraad, getiteld "Tijd voor een hogere versnelling; Het nieuwe partnerschap voor groei en werkgelegenheid" ( COM(2006)0030 ), – gezien het werkdocument van de Commissie over het communautair Lissabon-programma en het verslag over de technische uitvoering hiervan in 2006 (SEC(2006)1379), – gezien de 25 nationale hervormingsprogramma's voor groei en jobs zoals deze door de lidstaten zijn voorgelegd (NRP's), – gezien de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's, getiteld "Betere regelgeving in de Europese Unie: een strategische evaluatie over betere regelgeving" ( COM(2006)0689 ), – gezien de richtsnoeren van de Commissie voor de tenuitvoerlegging van de structuurfondsen overeenkomstig de Lissabon-strategie, – gezien de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's, getiteld: "Europa als wereldspeler: Wereldwijd concurreren; Een bijdrage aan de EU-strategie voor groei en werkgelegenheid" ( COM(2006)0567 ), – gezien de mededeling van de Commissie over de geïntegreerde richtsnoeren inzake groei en werkgelegenheid 2005-2008 ( COM(2005)0141 ), – gezien de conclusies van het voorzitterschap van de Europese Raad van Lissabon van 23 en 24 maart 2000, van Stockholm van 23 en 24 maart 2001, van Brussel van 22 en 23 maart 2005 en van Brussel van 23 en 24 maart 2006, – gezien zijn resolutie van 14 december 2006 over een Europese strategie voor duurzame, concurrerende en continu geleverde energie - Groenboek (1) , – gezien het verslag over de macro-economische impact van de stijging van de energieprijzen van de Commissie economisch en monetair beleid ( A6-0001/2007 ), – gezien de mededeling van de Commissie aan de Europese Raad en het Europees Parlement - Een energiebeleid voor Europa ( COM(2007)0001 ), – gezien het Interinstitutioneel Akkoord van 2003 inzake betere wetgeving (2) , – gezien Richtlijn 2000/78/EG van de Raad van 27 november 2000 tot instelling van een algemeen kader voor gelijke behandeling in arbeid en beroepinzake werkgelegenheid (3) , – gelet op artikel 103, lid 2 van zijn Reglement, Algemene opmerkingen 1. is ingenomen met de inspanningen van de Commissie en de lidstaten om de Lissabon-strategie tot een succes te maken en stelt vast dat de Lissabon-strategie het antwoord van Europa is op de uitdagingen van de globalisering; wijst er bovendien nog eens nadrukkelijk op dat de voorwaarden voor het welslagen van de Lissabon-strategie groei en werkgelegenheid zijn, tezamen met de wisselwerking van economische, sociale en milieuhervormingen ten einde een dynamische en innovatieve economie en samenleving te creëren; waarschuwt ervoor om de strategie alleen tot een paar prioriteiten te beperken die verband houden met de voltooiing van de interne markt en een betere regelgeving; herinnert aan de vele elkaar aanvullende kenmerken van de nieuwe strategie voor duurzame ontwikkeling en de Lissabon-strategie, zoals hun gemeenschappelijke doelstellingen ter verbetering van de concurrentiepositie, het scheppen van meer en kwalitatief betere banen, betere sociale integratie, milieubescherming en risicopreventie; 2. is verheugd dat de strategie van Lissabon op de bijeenkomst van de Europese Voorjaarsraad van 2005 een nieuwe impuls heeft gekregen en dat bij die gelegenheid opheldering is gegeven over de verdeling van de bevoegdheden voor de omzetting van individuele maatregelen tussen de lidstaten en het Gemeenschapsniveau; 3. is van mening dat de Europese Unie in een wereld met beperkte hulpbronnen en een kwetsbaar ecologisch systeem ernaar moet streven de economische ruimte met het wereldwijd meest efficiënte gebruik van hulpbronnen en energie te worden; wijst op de kosten van uitblijvende of te late maatregelen en onderstreept het enorme economische potentieel van energie-efficiënte technologieën en hernieuwbare vormen van energie op de wereldmarkt en dat de Europese Unie de beste kansen heeft om deze te exploiteren; 4. is van mening dat innovatie een doorslaggevende rol speelt, wil de Europese Unie doeltreffend kunnen reageren op de uitdagingen en mogelijkheden van de globale economie, en op andere grote uitdagingen, zoals klimaatverandering; 5. wijst erop dat voor de verwezenlijking van de strategie van Lissabon voldoende en duidelijk omschreven financiële middelen uit de communautaire begroting nodig zijn; betreurt in dit verband het gebrek aan financiële fondsen die bestemd zijn om de ambitieuze doelstellingen van de strategie van Lissabon te halen; 6. erkent de unieke toegevoegde waarde van regionaal beleid bij het nastreven van de doelstellingen van Lissabon die ook tot uitdrukking komt in de "Richtsnoeren voor de communautaire strategie 2007-2010: Cohesiebeleid ter ondersteuning van de groei en werkgelegenheid"; wijst erop dat de EU-15 voor de huidige programmaperiode ter bereiking van de doelstellingen van de agenda van Lissabon zijn verzocht 60% van de uitgaven voor de convergentiedoelstelling van de structuurfondsen te bestemmen en 75% van de uitgaven voor de doelstelling regionaal concurrentievermogen en werkgelegenheid; verzoekt de Commissie om de prestatie na te gaan van de lidstaten bij het bereiken van de doelstellingen van Lissabon door middel van hun maatregelen uit hoofde van de structuurfondsen; Verbetering van de Lissabon-bestuursstructuur voor betere regelgeving Betere regelgeving 7. steunt alle inspanningen van alle instellingen met betrekking tot de uitvoering van de agenda inzake betere wetgeving; is van mening dat het Parlement het voortouw moet blijven nemen bij de bevordering van betere wetgeving door de basis te leggen voor gemeenschappelijke procedures met andere instellingen inzake een onafhankelijke effectbeoordeling van de voorgestelde wetgeving, grotere openheid bij de besluitvorming in de Raad en betere democratische controle op de vaststelling van gedelegeerde wetgeving door de Commissie; wijst erop dat betere regelgeving niet deregulering of minimale regulering betekent; 8. dringt aan op volledige erkenning van de rol van het Europees Parlement op het gebied van de comitologie, wat zou bijdragen tot vereenvoudiging van de wetgeving door uitvoeringsmaatregelen werkelijk op te heffen terwijl volledig inachtneming van de wetgevende bevoegdheden van het Europees Parlement zou worden gewaarborgd; stelt vast dat belemmeringen van de democratie en met hoge kosten gepaard gaande verplichtingen niet alleen uit wetgeving voortvloeien, maar vooral ook uit comitologiebesluiten; verlangt derhalve dat ook bij comitologiebesluiten een alomvattende onafhankelijke beoordeling van de gevolgen van de wetgeving wordt uitgevoerd; 9. verwelkomt het initiatief van de Commissie inzake vermindering van de administratieve en financiële lasten voor bedrijven; dringt erop aan nauwer te worden betrokken bij het uitvoeren van solide kosten-batenanalyses als uitgangspunt voor geïnformeerde besluitvorming en roept de Commissie dan ook op een methodologie te ontwikkelen voor een onafhankelijke ex ante-beoordeling van administratieve kosten; dringt er bij de Raad, de Commissie en de lidstaten op aan zich te committeren aan een gemeenschappelijk streefcijfer voor kostenvermindering op de Europese Voorjaarsraad van 2007; dringt er bij de Commissie op aan alle wetgevende en niet-wetgevende beleidsinstrumenten op gezette tijden te toetsen teneinde de gewenste doelstellingen te verwezenlijken; dringt erop aan dat alle initiatieven inzake vereenvoudiging volledig in overeenstemming zijn met de beginselen en voorwaarden zoals omschreven in zijn resolutie van 16 mei 2006 inzake de strategie voor de vereenvoudiging van het regelgevingskader (4) ; 10. meent dat een vermindering van 25% van de administratieve lasten in de lidstaten zou leiden tot een verhoging van het reële BBP met 1 tot 1,4%; dringt er bij alle lidstaten op aan op dit gebied kwantitatieve en kwalitatieve doelstellingen vast te stellen en met name in het kader van betere omzetting van wetgeving bij te dragen tot vereenvoudiging van de bestaande regelgeving, alsmede tot de invoering effectbeoordelingsprocedures, en raadplegings- en klachtenprocedures vast te stellen met de relevante belanghebbenden; onderstreept de belangrijke rol van nationale parlementen en wenselijke samenwerkingsstructuren in deze context; Vroegtijdige en betere omzetting 11. dringt er met het oog op grotere transparantie en een beter begrip van de Lissabon-strategie en de uitvoering ervan op aan dat er een gemeenschappelijke, samenhangende structuur voor de NRP's wordt ontwikkeld, zodat de impact van de op lidstaatniveau voorgestelde maatregelen beter kan worden vergeleken, en dat er een open en constructieve dialoog op Europees niveau plaatsvindt over de bereikte vooruitgang; steunt in dit verband de gedacht om specifieke aanbevelingen per land op te stellen, alsmede een ranglijst van beste praktijken voor hervormingsagenda's op de verschillende beleidsterreinen; verzoekt de regeringen van de lidstaten de tekst van de bepalingen waarmee EU-richtlijnen worden omgezet (de zogeheten correlatietabellen) te publiceren en aan de Commissie te doen toekomen; 12. dringt aan op een brede participatie van het maatschappelijk middenveld teneinde wijzigingen tot stand te brengen om groei en werkgelegenheid te doen toenemen; wijst erop dat het welslagen van hervormingen afhankelijk is van de vraag of de gehele samenleving daarbij wordt betrokken en zich die eigen maakt; stelt derhalve voor een gedachtewisseling tot stand te brengen met betrekking tot beste praktijken op het gebied van de participatie van vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld bij dit hervormingsproces; Verbetering van de Lissabon-bestuursstructuur en de nationale toeëigening 13. onderstreept dat de specifieke aanbevelingen per lidstaat in de Raad moeten worden besproken en goedgekeurd, teneinde een werkelijk Europees kader te ontwikkelen, de coördinatiewerkzaamheden op het gebied van economie en werkgelegenheid te versterken en grotere nationale toeëigening te bevorderen; 14. herhaalt dat economische en werkgelegenheidsproblemen in de EU niet uit de weg kunnen worden geruimd zonder de actieve inzet van parlementen, op nationaal én op Europees niveau; steunt het verzoek van de Commissie dat de lidstaten een bredere discussie over hun NRP's en uitvoeringsverslagen, waaronder nationale aanbevelingen, met hun nationale parlementen bevorderen en een nauwer verband leggen tussen de debatten over de NRP's en de nationale begrotingen; 15. moedigt de Commissie aan een vorm van benchmarking-toezicht in te voeren, onder gebruikmaking van beleidsindicatoren met een duidelijke link naar economische en werkgelegenheidsprestaties en indicatoren ter onderbouwing van de structurele toezichtsoefening die rekening houden met beleidsmaatregelen welke innovatie en het scheppen van werkgelegenheid stimuleren; 16. onderstreept dat een regeringsvertegenwoordiger specifiek verantwoordelijk voor de uitvoering van de Lissabon-strategie in alle lidstaten een belangrijkere rol moet gaan spelen, en wel op het hoogste politieke niveau, om de nationale beleidsmakers ervan te overtuigen de policy mix-aanpak van deze hervormingsagenda zowel op nationaal als op Europees niveau te verbeteren; 17. wijst erop dat het tot de sturende rol van de Europese Raad van voorjaar 2007 behoort de hervormingsagenda voor groei en werkgelegenheid van de Europese Unie vast te stellen; dringt er bij de Europese Raad op aan ervoor te zorgen dat alle betrokken Raadsformaties in gelijke mate participeren; beklemtoont zijn eigen rol bij de bewaking van de tenuitvoerlegging van de gehele strategie van Lissabon; Groei, werkgelegenheid en concurrentievermogen Meer werkgelegenheid en kansen op werk scheppen 18. is van mening dat er bij hervorming van de arbeidsmarkt naar gestreefd moet worden de behoefte van de industrie aan meer flexibiliteit te combineren met de wens van de werknemers om meer zekerheid te krijgen, bijvoorbeeld door hun uitzicht te bieden op nieuwe banen en nieuwe vormen van zekerheid; is ervan overtuigd dat de combinatie van flexibiliteit en sociale zekerheid het voor werknemers, ondernemingen en kleine en middelgrote ondernemingen (KMO's) makkelijker maakt in te spelen op de uitdagingen van een dynamische economie en een veranderende samenleving; dringt er daarom bij de Europese Raad en de lidstaten op aan duidelijke en objectieve beginselen en een intensievere benchmarkingoefening en uitwisseling van beste praktijken vast te stellen met het oog op de ontwikkeling en tenuitvoerlegging van flexicurity; 19. pleit voor meer investeringen en beter getraind en hoger geschoold personeel om de productiviteit en de werkgelegenheidscijfers te verbeteren en te voldoen aan de doelstellingen van de Lissabon-strategie, die de EU in staat moet stellen de wereldwijde concurrentie het hoofd te bieden; herinnert eraan dat de modernisering van de werkgelegenheid en de socialezekerheidsstelsels in alle lidstaten, met inbegrip van de bevordering van actieve arbeidsmarktmaatregelen (zoals in het Deense model), een politieke must is, en dat welvaart en solidariteit ontegenzeglijk elkaar onderling versterkende doelstellingen zijn in de Lissabon-strategie; 20. herinnert eraan dat vooral kwetsbare groepen door werkloosheid worden getroffen, met name de minder gekwalificeerde werknemers; dat daarom een speciale inspanning nodig is om een actief beleid op het gebied van omscholing van werklozen, die wellicht minder gekwalificeerd zijn, te bevorderen en om het onderwijsstelsel te verbeteren om het hoge percentage schoolkinderendie niet slagen terug te dringen; 21. is van oordeel dat belemmeringen voor jobcreatie zoals factoren die het aannemen van matig betaald werk ontmoedigen, moeten worden weggenomen; erkent de verantwoordelijkheid van werkloze personen om aanbod van werk aan te nemen; erkent dat arbeidstijdregelingen flexibel genoeg moeten zijn om tegemoet te komen aan de noden van de werkgevers en om mensen in staat te stellen werk en gezin te combineren; 22. betreurt dat het percentage werkende vrouwen nog steeds ver achterblijft bij de doelstellingen van Lissabon; is van mening dat oudere werknemers de mogelijkheid moeten hebben op vrijwillige basis aan het arbeidsproces te blijven deelnemen, ondersteund door passende opleiding en gezondheidszorg op het werk, dat vervroegde pensionering moet worden ontmoedigd en dat werknemers vrijwillig aan het werk moeten kunnen blijven na de pensioengerechtigde leeftijd, indien zij dit met hun werkgever overeenkomen; benadrukt dat deze maatregelen nodig zijn om de economische groei te stimuleren en de duurzaamheid van de overheidsfinanciën te versterken; 23. onderstreept dat oudere werknemers een steeds groter aandeel van de beroepsbevolking en economische productiecapaciteit van de EU uitmaken; doet een beroep op de lidstaten om intensiever te streven naar wijziging van fiscale en socialezekerheidsstelsels om een langer actief arbeidsleven aan te moedigen en dringt aan op daadwerkelijke tenuitvoerlegging van de wetgeving die discriminatie om redenen van leeftijd verbiedt; 24. stelt vast dat er in de EU gebrek is aan geschoolde arbeid en dat levenslang leren essentieel is om de doelstellingen van de Lissabon-strategie te verwezenlijken; dringt er daarom bij de lidstaten op aan in nauwe en volledige samenwerking met de sociale partners meer maatregelen te nemen om banen te scheppen en de arbeidsmarktparticipatie van jonge, vrouwelijke en oudere werknemers te vergroten met name door: 25. steunt het beleid universiteiten de mogelijkheid te geven uit particuliere bron te worden gefinancierd en moedigt de particuliere sector aan duidelijk te maken welke scholing en opleiding de markt volgens hen vereist; 26. acht de gezondheidszorgaspecten van de demografische verandering van het allergrootste belang en herinnert eraan dat hoe langer mensen in goede gezondheid blijven, hoe langer zij economisch actief kunnen en zullen blijven, zodat escalerende kosten voor gezondheidszorg worden voorkomen; acht investeringen in maatregelen ter bescherming tegen factoren die chronische en langdurige ziekte veroorzaken van bijzonder belang; tegelijkertijd moeten er maatregelen worden genomen om ervoor te zorgen dat personen die aan deze ziekten lijden niet ook nog het slachtoffer worden van discriminatie op de arbeidsplaats; 27. dringt er bij de lidstaten op aan inefficiënte sociale modellen met het oog op hun financiële duurzaamheid, veranderende wereldwijde dynamiek en demografische patronen te herzien zodat ze duurzamer worden; Wegnemen van nog steeds bestaande tekortkomingen van de interne markt 28. onderstreept dat de Europese economie, wil zij wereldwijd kunnen concurreren, ook een dynamische interne markt nodig heeft; beveelt aan markttoegang te vergemakkelijken en innovatiegericht beleid te bevorderen, waarbij rekening wordt gehouden met de beginselen van het openbaar belang en een hoog niveau van bescherming van de consument, zodat de burgers volledig profijt kunnen halen uit de interne markt; is verheugd over het initiatief van de Commissie om de werking van de interne markt opnieuw te bezien en steunt haar volledig in haar ambitie dit project eindelijk af te ronden; dringt er bij de lidstaten op aan de interne markt tot de hunne te maken en te komen tot een cultuur van onderlinge samenwerking om de deelname van ondernemingen aan pan-EU-activiteiten te sturen en te bevorderen; legt vooral de nadruk op het belang van een juiste uitvoering en handhaving van de EG-wetgeving en onderstreept in dit verband de rol van adequaat opgeleide nationale rechters; 29. constateert dat de duurzame versterking van de interne markt de allervoornaamste taak is voor het bereiken van de doelstellingen van de Lissabon-strategie en vooral ook om de Unie in het globaliseringsproces een plaats te geven als deelnemer met een duurzaam concurrentievermogen; merkt op dat alle Europese instellingen en de lidstaten naar de versterking van dit centrale integratie-element moeten blijven streven; 30. onderstreept dat het vrije verkeer van goederen een van de hoekstenen van de interne markt vormt; herinnert eraan dat voor producten die niet onder EU-harmonisatieregels vallen, de artikelen 28 t/m 30 van het EG-Verdrag de lidstaten verbieden belemmeringen van de intracommunautaire handel in goederen te handhaven of op te leggen; dringt er daarom bij de lidstaten en de Commissie op aan alle belemmeringen van het vrije verkeer van goederen in de EU eens en voor al weg te nemen; 31. stelt vast dat er ten aanzien van het vrije verkeer van goederen nog grote tekortkomingen bestaan op het gebied van de wederzijdse erkenning van niet-geharmoniseerde producten; steunt bijgevolg de plannen van de Commissie om de desbetreffende rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen door middel van een wetgevingsinstrument in alle lidstaten bindend te maken; 32. wijst na de definitieve goedkeuring van de dienstenrichtlijn op de verplichting van de Commissie om de lidstaten advies te verstrekken en hun vooruitgang te volgen; pleit voor samenwerking tussen de bevoegde autoriteiten in de lidstaten om coherente tenuitvoerlegging in de hele EU te garanderen; onderstreept dat dit essentieel is voor de Europese economie, teneinde aan de bepalingen van het Verdrag te voldoen en de voltooiing van de interne markt voort te zetten; 33. wijst erop dat het vrije verkeer van diensten een van de hoekstenen van de interne markt is; onderstreept dat de dienstensector goed is voor minstens 70% van het BBP en de arbeidsmarkt; pleit voor een betere samenwerking tussen de diensten op het gebied van gezondheidsvoorzieningen, met name wat de mobiliteit van patiënten betreft; 34. benadrukt dat de toepassing en bescherming van intellectuele-eigendomsrechten (IPR) in Europa nog steeds vrij duur en tijdrovend is, zodat het concurrentievermogen op het gebied van innovatie wordt belemmerd; dat het vraagstuk van standaardisatie niet voldoende aandacht krijgt, noch op Europees, noch op nationaal niveau; roept er andermaal toe op de raamvoorwaarden voor een beter beleid inzake de intellectuele eigendom en octrooien te verbeteren, met name door middel van voor de hele EU geldende normen, betere samenwerking tussen nationale normalisatie-instanties en vereenvoudigde procedures; herhaalt dat een doeltreffende aanpak van productnamaak nodig is voor de veiligheid van patiënten (bijvoorbeeld de namaak van medicamenten); 35. betreurt uitermate dat het voorlopig niet gelukt is met het Europese octrooibeleid vooruitgang te boeken en acht het onaanvaardbaar dat op dit terrein nog geen gemeenschappelijk Europees octrooibeleid ontwikkeld kon worden; verwijst naar zijn resultaten uit de eerste lezing van de Europese octrooiverordening, waarin een oplossing wordt aangereikt voor de probleempunten waarover in de Raad onenigheid bestaat; verzoekt de Commissie onverwijld concrete voorstellen voor een nieuw octrooibeleid in te dienen, opdat spoedig een nieuwe onderhandelingsbasis voor de gesprekken in de Raad wordt gevonden; verzoekt de lidstaten op basis van het gepleegde overleg een doeltreffend octrooisysteem goed te keuren, en ook deelname aan de European patent litigation agreement (Europese overeenkomst inzake octrooigeschillen) te overwegen, opdat zo spoedig mogelijk vooruitgang kan worden geboekt en de rechtszekerheid gegarandeerd is; 36. onderstreept dat een doeltreffende, innoverende en goed werkende regeling inzake openbare aanbestedingen belangrijk is voor de totstandbrenging van een concurrerende gemeenschappelijke markt; verzoekt de Commissie haar hervorming van het kader inzake openbare aanbestedingen voort te zetten, de participatie zo groot mogelijk te maken en de bureaucratie zo beperkt mogelijk en te onderzoeken op welke manier het beste eerlijke toegang tot openbare aanbestedingen voor KMO's wordt gegarandeerd; 37. verwelkomt de vooruitgang die is geboekt via de tenuitvoerlegging van het eerste actieplan inzake financiële diensten en wijst erop dat een goed functionerende financiële markt fundamenteel is voor de groeivooruitzichten van de Europese economie; dringt er bij de lidstaten en de Commissie met klem op aan te waarborgen dat de Europese wetgeving inzake financiële diensten correct wordt uitgevoerd in alle lidstaten en door onze internationale partners ten volle wordt nageleefd; 38. wijst erop dat goed functionerende financiële markten fundamenteel zijn voor de goede werking van de interne markt; is van mening dat het waarborgen van de ontwikkeling van financiële producten van hoge kwaliteit op grensoverschrijdende basis zal bijdragen tot een innoverend bedrijfsleven in Europa; is van mening dat snelle innovatie en de toename van het aantal internationale financiële transacties nieuwe uitdagingen creëert voor de zakenwereld en het internationale financiële stelsel; dringt er bij de Commissie op aan de transparantie te verbeteren en een doelmatiger reguleringsbeleid te definiëren, om de financiële stabiliteit, adequate consumentenbescherming en de markintegriteit te bevorderen; dringt er bij de Raad en de Commissie op aan de noodzaak om meer doeltreffende toezichtsregels voor private-equity-fondsen en hedgefondsen te onderzoeken; 39. verzoekt de lidstaten en de Commissie op aan vrij verkeer van kapitaal tot werkelijkheid te maken; betreurt de recente gevallen waarbij nationale regeringen hebben gepoogd grensoverschrijdende fusies binnen de Europese Unie te voorkomen; prijst de Commissie om haar ondubbelzinnige inzet voor het EG-Verdrag in dit opzicht; verzoekt de Commissie bijgevolg, ook op het gebied van het ondernemingsrecht, spoedig nieuwe voorstellen in te dienen om de mobiliteit van firma's en kapitaal in de Europese Unie te vergemakkelijken; doelt hiermee met name op de 14de richtlijn betreffende zetelverplaatsing en op de Europese besloten vennootschap; 40. dringt erop aan meer aandacht te schenken aan andere vormen van flankerend beleid die de interne markt beter zullen doen functioneren; is van mening dat met name prioriteit moet worden gegeven aan vervoer en aan het demonstreren van het potentieel van betere logistiek en een snellere ontwikkeling van de TEN; steunt het initiatief van het Duitse voorzitterschap van de Europese Unie dienaangaande; Versterking van het externe concurrentievermogen van de EU 41. herinnert eraan dat eerlijke en vrije handel van cruciaal belang is om de welvaart in Europa en de wijdere wereld te behouden; merkt op dat bedrijven op de interne markt in een wereldwijde context opereren, met interdependente markten en globale spelers; roept de lidstaten op zich te onthouden van protectionisme; meent dat verdere wereldwijde economische integratie ten goede kan komen van concurrentievermogen, groei en werkgelegenheid in de EU; wijst op het belang van internationale samenwerking op regelgevingsgebied, met name wat toezicht, herziening van de regelgeving en vereenvoudiging betreft; wijst er evenwel op dat internationale handel ook negatieve gevolgen kan hebben voor de meest kwetsbare en minst opgeleide werknemers in sommige sectoren; 42. is van oordeel dat markttoegang, een evenwichtiger regionale aanpak en bevordering van de kernnormen van de Internationale Arbeidsorganisatie voor fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden in de wereld van vitaal belang zijn om het externe concurrentievermogen van de EU te verbeteren; meent dat voorkoming van milieudumping van cruciaal belang is voor eerlijke mededinging; verklaart bereid te zijn adequate handelsmaatregelen te overwegen tegen "profiterende" landen die niet hun deel van de lasten in het kader van de bestrijding van de mondiale klimaatverandering dragen, met dien verstande dat rekening gehouden moet worden met het stadium van sociaal-economische ontwikkeling van onze handelspartners; 43. wijst erop dat de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven (corporate social responsibility - CSR) niet moet worden opgevat als iets dat eenzijdig door de staat wordt opgelegd door nieuwe juridische lasten voor het bedrijfsleven, die het concurrentievermogen en het vermogen tot het scheppen van arbeidsplaatsen zouden aantasten; is daarentegen van mening dat CSR vorm moet krijgen door initiatieven voor bedrijven, van fiscale of andere aard, zodat de bedrijven vrijwillig taken van sociaal belang op zich nemen; 44. benadrukt dat betere financiële, arbeids- en fiscale voorwaarden voor KMO's, de bron van het Europese concurrentievermogen, moeten worden verkregen om bij te dragen tot permanente productinnovatie; acht de uitvoering van doeltreffend beleid noodzakelijk om het hoofd te kunnen bieden aan de uitdagingen van de mondialisering; 45. wijst op de betekenis van internationale samenwerking op regelgevingsgebied, met name bij hervorming en vereenvoudiging van regelgeving; is van mening dat samenwerking op basis van multilateralisme en democratische verantwoording uitgebreid moet worden om buitenlandse markten op evenwichtige basis open te stellen voor de producten en diensten van Europese bedrijven; dringt er in deze samenhang op aan dat de overeenkomst van de Wereldhandelsorganisatie over overheidsopdrachten wordt bijgesteld door ervoor te zorgen dat de uitzonderingen ten gunste van KMO's die in de toezeggingen van sommige overeenkomstsluitende partijen zijn behouden, in de Europese toezeggingen worden gecompenseerd door een soortgelijke uitzondering of een bepaling waarmee de overeenkomstsluitende partijen het recht krijgen KMO's een preferentiële behandeling te geven, op voorwaarde dat deze behandeling zonder discriminatie wordt uitgebreid tot alle KMO's binnen een overeenkomst sluitende partijen; 46. is van oordeel dat steun van de EU aan regeringen van derde landen bij de tenuitvoerlegging van voorschriften op het gebied van sociaal en milieubeleid in overeenstemming met de internationale overeenkomsten en de invoering van doelmatige inspectieregelingen noodzakelijk is om de Europese vorm van CSR wereldwijd te bevorderen; onderstreept dat CSR deel moet uitmaken van de handelsdialoog met andere markten; Verbetering van het innovatievermogen van de EU 47. wijst met nadruk op het vitale belang van EU-investeringen in onderzoek en ontwikkeling ten aanzien van zowel producten als diensten; 48. is ingenomen met de goedkeuring van het Zevende Kaderprogramma (KP7), dat als voornaamste doelstelling heeft de wetenschappelijke en technologische basis van de communautaire industrie te versterken en daarbij een hoog concurrentievermogen op internationaal niveau te garanderen; onderstreept nogmaals het belang van het streefcijfer van 3% van het BBP voor onderzoeksfinanciering en dringt er bij de lidstaten op aan om serieus gevolg te geven aan de toezeggingen die zij op de Europese Voorjaarsraad 2002 te Barcelona hebben gedaan; onderstreept het hoofddoel van het KP7 en de bijdrage die dit levert om de EU het leidinggevende onderzoekcentrum van de wereld te maken; herinnert eraan dat het Parlement herhaaldelijk het belang van O&O heeft onderstreept en wijst op de toegenomen rol van kennis voor de economische groei en het sociaal en ecologisch welzijn; 49. hecht grote waarde aan het werk dat de gemeenschappelijke platforms voor technologie verrichten bij het bevorderen van coherente onderzoekagenda's op gebieden die van cruciaal belang zijn voor het mededingingsvermogen van Europa; dringt er bij de lidstaten op aan om te bevorderen dat kleine ondernemingen en onderzoekorganisaties aan deze platforms deelnemen; 50. beveelt de Commissie aan om de doelfondsen via de gezamenlijke technologie-initiatieven zodanig te sturen dat onderzoekconcepten in concrete programma's worden omgezet; dringt er bij de lidstaten op aan om deze programma's te bevorderen in het kader van hun nationale innovatie-initiatieven; 51. stelt vast dat de investeringen in ICT per werknemer in de EU nog een heel eind achter blijven bij die in de VS en dat er een duidelijke correlatie bestaat tussen ICT-investeringen en groei van de productiviteit; onderstreept de noodzaak tot handhaving en ontwikkeling van een competitieve ICT-sector in de EU, in het bijzonder door de volledige tenuitvoerlegging in alle lidstaten van het kader dat door de EU-communicatieverordening wordt geboden; 52. onderstreept het grote potentieel van het gebruik van fondsen voor aanbestedingen bij de bevordering van innovatie; merkt op dat de pre-competitieve aanbestedingen van innoverende goederen en diensten plaats kan vinden binnen het bestaande kader voor overheidsopdrachten; dringt er bij de lidstaten op aan om deze activiteit op het niveau van hun eigen overheidsinstanties aan te moedigen; merkt op dat een doelmatige toepassing van ICT bij de levering van openbare diensten meer tevredenheid bij de cliënten zal opleveren en ondernemingen in de EU zal helpen producten te vervaardigen die concurrerend zijn op de wereldmarkt; Het beleid voor een duurzame energievoorziening veilig stellen 53. is van mening dat de Lissabon-strategie alleen maar kan slagen, als meer inspanningen voor een gemeenschappelijk energiebeleid worden geleverd; meent evenwel dat dat beleid niet mag leiden tot een communautarisering en uniformisering van het nationale energiebeleid van de verschillende landen, maar tot meer mededinging en voordelen voor de consument; herinnert eraan dat in zijn diversiteit niet alleen de kracht van Europa ligt, maar dat met deze diversiteit ook de continuïteit van haar energievoorziening is gewaarborgd; 54. herinnert eraan dat de drie centrale doelstellingen van het energiebeleid, namelijk continuïteit van de voorziening, duurzaamheid en concurrentievermogen, belangrijk voor stabiliteit en groei in de Europese Unie zijn; wijst erop dat deze drie doelstellingen voortdurend aan de veranderende omstandigheden moeten worden aangepast en dat steeds een nieuw evenwicht moet worden gevonden; 55. herinnert eraan dat een toereikende en gunstige energievoorziening van fundamenteel belang is voor het concurrentievermogen en de groei van de Europese industrie; 56. is tevreden met het Groenboek van de Commissie "Een Europese strategie voor duurzame, concurrerende en continu geleverde energie voor Europa" ( COM(2006)0105 ), maar onderstreept dat rekening moet worden gehouden met de voortdurend veranderende omstandigheden op de ruimere mondiale energiemarkt en benadrukt dat het producentenperspectief moet worden verruimd tot een systematisch aanpak waarbij rekening wordt gehouden met productie, distributie en consumptie, om een Europees energiebeleid te ontwikkelen waarmee betaalbare energie voor Europese bedrijven en gezinnen kan worden gewaarborgd; 57. is het met de Commissie eens dat een essentieel element van een gemeenschappelijk energiebeleid meer solidariteit tussen de lidstaten moet zijn, om het hoofd aan moeilijkheden in verband met de fysieke veiligheid van infrastructuur en de continuïteit van de voorziening te bieden; is voorts van mening dat meer solidariteit als gevolg zou hebben dat de capaciteit van de EU om haar gemeenschappelijke belangen op het gebied van energiekwesties op internationaal niveau te verdedigen, aanzienlijk wordt versterkt ; 58. merkt op dat het energiebeleid, en met name de continuïteit van de voorziening, een integrerend onderdeel van het gemeenschappelijk buitenlands, handels-, ontwikkelings- en veiligheidsbeleid van de EU moet worden en verzoekt om een gemeenschappelijke strategie om de voorziening en de doorgangsroutes veilig te stellen en te diversifiëren, op basis van solidariteit binnen de EU; dringt er in deze samenhang bij de Commissie en de lidstaten op aan het reële gevaar van een tekort in de gasleveringen uit Rusland na 2010, onder andere als gevolg van het gebrek aan investeringen, ernstig te nemen; dringt er bij de lidstaten en de Unie op aan in hun energiebesprekingen met Rusland druk uit te oefenen opdat het Doorvoerprotocol wordt ondertekend en geratificeerd en het Verdrag inzake het energiehandvest geratificeerd; is van mening dat partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten gebruikt moeten worden om een stabiel maar toch open regelgevingskader te creëren in aanvoerlanden en dat de commissaris voor energie een duidelijk omlijnd mandaat dient te krijgen dat blijkt geeft van een Europese langetermijnbenadering van energieplanning; 59. benadrukt dat de ervaring van de winter 2005-2006 en het drastisch toenemen van de vraag naar energie van exploderende economieën (zoals China en India) duidelijk hebben gemaakt dat geen enkele duurzame en veilige energiebron onbenut mag blijven, om de continuïteit van de energievoorziening veilig te stellen; 60. is tevreden met de inspanningen die worden geleverd om de in Kyoto afgesproken doelstellingen op het gebied van beperking van de CO2-emissies te halen; erkent dat kernenergie een belangrijk onderdeel van de energiemix in een aantal lidstaten is; neemt nota van de rol die zij op dit ogenblik in een aantal lidstaten speelt om de continuïteit van de elektriciteitsvoorziening veilig te stellen, als onderdeel van de energiemix en om CO2-emissies te voorkomen; onderstreept evenwel dat de productie ervan risico's inhoudt en er op dit ogenblik geen definitieve oplossingen voor de recyclage van kernafval bestaan; steunt het onderzoek op het gebied van reactorveiligheid en nieuwe technologie; is van mening dat besluiten over de vraag of de productie van kernenergie in sommige lidstaten een rol moet blijven spelen, alleen op het niveau van de lidstaten kan worden genomen, met eerbiediging van het subsidiariteitsbeginsel; 61. herinnert aan de toenemende afhankelijkheid van de Europese Unie van de invoer van aardolie en aardgas, die in het jaar 2030 de cijfers van respectievelijk 94% en 85% zou kunnen bereiken, terwijl die afhankelijkheid van vaste brandstoffen slechts tot 59% zou stijgen; wijst erop dat de ingevoerde aardolie en aardgas in toenemende mate afkomstig zullen zijn uit politiek instabiele regio's, die dankzij deze importen grote hoeveelheden geld ontvangen en dat de Europese Unie op het gebruik hiervan geen enkele invloed heeft; 62. onderstreept dat de inflatiedruk als gevolg van de olieprijsstijging de onzekerheid doet toenemen omtrent de omvang van de hiermee gepaard gaande geldkrapte, die tot een grotere risicoperceptie leidt, alsmede tot een geringere liquiditeit wereldwijd en toenemende volatiliteit op met name de grondstoffen- en aandelenmarkten; waarschuwt voor de negatieve rol van speculatie met olieprijzen op de financiële markten, die de olieprijscrisis nog verder vergroot; dringt er bij de Commissie en de Raad op aan een gedetailleerd plan uit te werken om de afhankelijkheid van de EU van aardolie-import te verminderen en over te schakelen naar schone energie; dringt aan op een geïntegreerd EU-noodmechanisme en de continuïteit van de voorziening te verzekeren; 63. onderstreept dat een nieuwe vorm van politieke dialoog en samenwerking tussen de verbruikende landen onontbeerlijk is geworden, met name met de VS, China, India en Japan; stelt vast dat een vergelijkbare dialoog tussen de belangrijkste producerende en verbruikende landen eveneens noodzakelijk is geworden om een wereldwijde aanpak van het energievraagstuk te ontwikkelen; is van mening dat deze nieuwe vormen van een wereldwijde energiedialoog moeten zijn gericht op de totstandbrenging van stabiele, veilige en transparante energiemarkten in de wereld, en tegelijkertijd een continue stimulans moeten bieden voor schone energiebronnen en energie-efficiëntie; 64. dringt er bij de Commissie en de Raad op aan een internationaal erkend bemiddelingssysteem te promoten voor conflicten en geschillen over de levering en distributie van energie; is van mening dat de EU een dergelijk proces zou kunnen initiëren door een bemiddelingssysteem te ontwikkelen als onderdeel van zijn nabuurschapsbeleid en in overleg met andere belangrijke aanvoerlanden en door dit bemiddelingssysteem actief wereldwijd te promoten; is van oordeel dat de EU daarom een modelaanpak voor het internationaal beheer van energiedistributie zou moeten ontwikkelen; 65. is tevreden over het ontwerp van het verdrag voor een Energiegemeenschap, dat een essentiële bijdrage kan leveren aan de stabilisatie van Zuidoost-Europa, open energiemarkten en veilige doorvoerroutes in Europa; vraagt een geleidelijke uitbreiding van de Energiegemeenschap met Noorwegen en Turkije en met alle landen die betrokken zijn bij het Europese Nabuurschapbeleid; Naar een milieuvriendelijk energiebeleid 66. onderstreept dat de noodzaak om de huidige mix van energieproductie te wijzigen, geen last is maar een kans; dat het gebruik van zonne-, wind-, biomassa-, waterkracht- en geothermische energie en meer technologieën energie-efficiëntie ertoe zal bijdragen de in Kyoto en in het de VN-raamverdrag over klimaatverandering aangegane verplichtingen te helpen nakomen, en tevens ten goede zal komen aan innovatie, nieuwe werkgelegenheid en concurrentievermogen in Europa; 67. ondersteunt daarom de inspanningen om hernieuwbare-energiebronnen te ontwikkelen om een duurzame energievoorziening te waarborgen; is tevreden met de ononderbroken groei in deze sector en de positieve gevolgen hiervan op het gebied van banen; ziet een groot potentieel voor export van installaties voor de productie van hernieuwbare energie naar derde landen; 68. dringt er bij de Europese Voorjaarsraad van 2007 op aan het door de Commissie voorgestelde actieplan inzake energie-efficiëntie te steunen dat ten minste de volgende elementen bevat: de consument, ongeacht of dit huishoudens zijn of commerciële en industriële gebruikers, moet een centrale plaats in het energiebeleid krijgen; een routekaart op het niveau van Raad en Commissie om een doelstelling voor hernieuwbare energie te halen van 50% tegen 2040, een vermindering met 30% op EU-niveau voor het CO2-doel tegen 2020 en een EU-doelstelling voor de verbetering van de energie-efficiëntie met ten minste 20% tegen 2020 en een vermindering met 60-80% voor 2050; een hervorming van het EU-emissieruilsysteem (ETS) om de markt in de richting van investeringen in een koolstofarme economie te dirigeren, die zou moeten streven naar een vast doel voor EU-emissies voor koolstof tegen 2020 dat een aandeel van 25% uit hernieuwbare bronnen tegen 2020 omvat alsmede een bindend doel voor de uitstoot van voertuigen; een hoger tempo van de energie-efficiëntie, snellere uitvoering van de bestaande EG-regels in de lidstaten, of bij gebrek hieraan, concrete verbeteringen in het regelgevingskader; een duidelijker splitsing van energieproductie en energiedistributie via strenger onafhankelijk toezicht waarbij rekening wordt gehouden met het belang van Europa als geheel, een poging om de ontbrekende interconnecties aan te pakken, stimulering van investeringen en innovatie, bindende minimumrichtsnoeren voor regelgevers, met inbegrip van een procedure voor de aanstelling van regelgevers, interdependentie, transparantie en rekenschapsplicht; een ambitieuze O&O-strategie inzake schone-energietechnologieën, met een verhoging met ten minste 50% van zijn jaarlijkse uitgaven voor onderzoek op energiegebied in de komende zeven jaar; de ontwikkeling van een doeltreffend solidariteitsmechanisme om een eventuele crisis in de energievoorziening het hoofd te bieden; een gemeenschappelijke buitenlandse energiebeleidsstrategie waarbij tegenover derde landen steeds meer met één stem moet worden gesproken; verdubbeling van de inspanningen voor wereldwijde actie ter bestrijding van de klimaatverandering, aangezien de EU dit probleem niet alleen kan aanpakken; en volledige tenuitvoerlegging van de bestaande EG-energiewetgeving; verzoekt de Commissie een kader voor te stellen voor een reeks geharmoniseerde steunregelingen voor hernieuwbare energievormen als onderdeel van de routekaart voor hernieuwbare energie; 69. erkent dat de verandering van het klimaat ernstige milieuproblemen veroorzaakt die onmiddellijke EU- en internationale maatregelen vereisen; is van mening dat in 2050 het leeuwendeel van de EU-energie afkomstig moet zijn uit CO2-vrije bronnen of geproduceerd moet worden met technologieën die de uitstoot van broeikasgassen beperken, met bijzondere aandacht voor energiebesparing, efficiëntie en hernieuwbare energievormen, en dat er daarom een duidelijke routekaart nodig is om dit doel te bereiken; dringt er bij de regeringen van de lidstaten op aan tegen eind volgend jaar overeenstemming te bereiken over een bindend CO2-doel voor 2020 en een indicatief CO2-doel voor 2050; verzoekt de Commissie om ambitieuze, maar realistische doelen te stellen voor uiterst geringe of helemaal geen CO2-uitstoot en CO2-neutrale technologieën voor 60% van de vraag naar elektriciteit tegen 2020, ter ondersteuning van de Europese doelstellingen inzake klimaat en veilige energievoorziening; 70. erkent de belangrijke rol die hernieuwbare-energiebronnen spelen om KMO's te helpen de doelstellingen van de Lissabon-strategie te halen; verzoekt de Commissie en de lidstaten praktische maatregelen te nemen om de energie-efficiëntie van KMO's te verbeteren; is van mening dat daartoe met name bewustmakingsmaatregelen behoren en maatregelen om de toegang te vergemakkelijken tot financiële middelen, bijvoorbeeld die van de Structuurfondsen, de Europese bank voor wederopbouw en ontwikkeling en de Europese investeringsbank, opdat bedrijven investeringen kunnen doen om hun energieverbruik te verminderen; 71. dringt er bij de Raad en de Commissie op aan ervoor te zorgen dat de EU tussen nu en 2020 de meest energie-efficiënte economie ter wereld wordt en maatregelen voor energie-efficiëntie tot horizontale prioriteit voor alle sectoren in de EU-economie te verklaren; dringt er bij de Commissie op aan toe te zien op tijdige tenuitvoerlegging van de EG-richtlijnen op dit gebied en verzoekt de Raad de voorstellen van het actieplan van de Commissie ter verbetering van de energie-efficiëntie in de Europese Gemeenschap ( COM(2000)0247 ) goed te keuren en de lidstaten de beste praktijken als uitgangspunt te gebruiken voor hun volgens Richtlijn 2006/32/EG in 30 juni 2007 voor te leggen eerste nationale actieplannen voor energie-efficiëntie; herinnert eraan dat indien de lidstaten de bestaande EU-wetgeving volledig zouden uitvoeren, het EU-doel om tegen 2020 20% van de energie te besparen al voor de helft zou zijn bereikt; dringt er bij de voorzitter van de Commissie op aan een wereldwijde overeenkomst inzake energie-efficiëntie te promoten; 72. dringt er bij de Europese Voorjaarsraad van voorjaar 2007 op aan te waarborgen dat het toekomstige energiebeleid van Europa gesteund wordt door een ambitieus O&O-beleid op het gebied van energie, met inbegrip van adequatere overheidsfinanciering en krachtige stimulansen voor meer particuliere investeringen in O&O; moedigt de lidstaten aan een strategie te ontwikkelen ter verhoging van het budget voor energieonderzoek, met name op het moment van een tussentijdse herziening van het EG-budget in KP7 en in het specifieke programma voor intelligente energie en is derhalve verheugd over het voorstel van de Commissie dat de EU haar jaarlijkse uitgaven voor onderzoek op energiegebied in de komende zeven jaar met ten minste 50% moet verhogen; dringt aan op een Europees strategisch plan voor energietechnologie en zou graag zien dat dit onderzoeksterreinen omvat die gericht zijn op nieuwe energietechnologieën zoals alle hernieuwbare energievormen, met inbegrip van golf- en getijdenkracht, kolenvergassing en met name opslag van energie, wat de vooruitzichten op middellange en lange termijn betreft; De interne energiemarkt tot stand brengen 73. benadrukt dat verdere maatregelen nodig zijn voor de totstandbrenging van een goed functionerende interne energiemarkt via een duidelijker splitsing van energieproductie en energiedistributie; is daarom verheugd over het Commissievoorstel inzake verdere maatregelen om te zorgen voor een duidelijker splitsing van energieproductie en energiedistributie via strenger onafhankelijk toezicht waarbij rekening wordt gehouden met het belang van Europa als geheel; dringt erop aan dat deze maatregelen, alsook nationale maatregelen, leiden tot verwezenlijking van de door de Europese Unie nagestreefde doelstelling van 10% minimum-interconnectieniveaus, door de belangrijkste knelpunten vast te stellen en coördinatoren te benoemen; gelooft dat er een duidelijk en stabiel politiek kader en een competitieve energiemarkt nodig zijn om een hoge graad van concurrentievermogen, onafhankelijkheid op energiegebied, stabiliteit op de lange termijn, efficiëntie, milieuvriendelijkheid en continuïteit van de voorziening te bewerkstelligen en dringt er bij de Europese Voorjaarsraad van 2007 op aan blijk te geven van een bredere visie van de gemeenschappelijke Europese belangen op energiegebied, teneinde de voltooiing van de interne markt in een duidelijk politiek kader te plaatsen, iets dat momenteel ontbreekt; 74. is van oordeel dat grensoverschrijdende handel zal leiden tot het wegnemen van de huidige knelpunten tussen nationale markten; dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan om betere samenwerking tussen exploitanten van vervoerssystemen (TSO) aan te moedigen, met name op terreinen zoals grensoverschrijdende toewijzing van capaciteit, transparantie, intraday-markten, planning van grids en investeringen voor de ontwikkeling van regionale markten; verzoekt de Commissie tezamen met de TSO's een Europese gridscode op te stellen die de interoperabiliteit van nationale energiegrids waarborgt; 75. complimenteert de Commissie met het onderzoek naar de energiesector en verzoekt haar het handhavingsbeleid voort te zetten en daarbij ook boetes op te leggen aan ondernemingen die de mededingingsregels overtreden; roept de Commissie op lidstaten die ongeoorloofde steun aan nationale "energiekampioenen" geven te bestraffen; 76. is van mening dat de consument centraal moet worden gesteld bij alle toekomstige energiebeleidsvormen en dat energiearmoede duidelijker in de Commissievoorstellen naar voren dient te komen; wijst erop dat de consumenten, met name overheidsinstanties, die op dit terrein het voorbeeld dienen te geven, ook verplichtingen hebben op het gebied van energiebesparing; erkent de centrale rol die intelligente meting en facturering kan spelen bij het vergroten van de bewustwording van de consument omtrent de vraag hoe en waarom energie wordt gebruikt, en derhalve bij het veranderen van consumentengedrag; verzoekt de Raad en de Commissie maatregelen voor te stellen die huishoudens met lage inkomens helpen energiebesparingen thuis te realiseren, zodat hun energierekening daalt en zij minder kwetsbaar worden voor toekomstige prijsstijgingen; 77. herinnert eraan dat voor het energiebeleid met hoge kosten verbonden investeringsbeslissingen op lange termijn nodig zijn, gegrond op een grote mate van transparantie en voorspelbaarheid is; roept de lidstaten en de Commissie op de ondernemingen rechtszekerheid te bieden en niet regelmatig nieuwe regelgevingsvoorstellen voor te leggen die tot onzekerheid leiden en levensnoodzakelijke investeringen in de energie-infrastructuur vertragen; 78. bekrachtigt zijn steun voor hernieuwbare-energiebronnen; stelt met het oog op diversificatie van energiebronnen voor dat de Commissie een stabiel beleidskader voor de lange termijn vaststelt om het nodige investeringsklimaat te creëren; is van mening dat dit kader een EU-doelstelling voor de verbetering van de energie-efficiëntie met ten minste 20% tegen 2020 zou moeten bevatten; verzoekt de Commissie een kader voor te stellen voor een reeks geharmoniseerde steunregelingen voor hernieuwbare energievormen als onderdeel van de routekaart voor hernieuwbare energie; 79. benadrukt dat verdere maatregelen nodig zijn voor de totstandbrenging van een goed functionerende interne energiemarkt via een duidelijker splitsing van energieproductie en energiedistributie; dringt derhalve aan op strenger onafhankelijk regelgevingstoezicht, rekening houdend met de Europese markt, alsook op nationale maatregelen voor de verwezenlijking van de door de Europese Unie nagestreefde doelstelling van 10% minimum-interconnectieniveaus, door de belangrijkste knelpunten vast te stellen en coördinatoren te benoemen; o o o 80. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's "Een op de markt gebaseerde benadering van het spectrumbeheer in de Europese Unie" ( COM(2005)0400 ), – gezien de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement "Een vooruitziend radiospectrumbeleid voor de Europese Unie: het tweede jaarverslag" ( COM(2005)0411 ), – gezien de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's "Prioriteiten van het EU-spectrumbeleid voor de digitale omschakeling in de context van de voor 2006 geplande Regionale Radioconferentie van de ITU (RRC-06)" ( COM(2005)0461 ), – gezien Beschikking nr. 676/2002/EG van het Europees Parlement en de Raad van 7 maart 2002 inzake een regelgevingskader voor het radiospectrumbeleid in de Europese Gemeenschap (Radiospectrumbeschikking) (1) , – gezien de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's over de herziening van het regelgevingskader van de EU voor elektronische communicatienetwerken en diensten ( COM(2006)0334 ), – gezien de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad "Eerste jaarverslag betreffende het radiospectrumbeleid in de Europese Unie; stand van uitvoering en vooruitzichten" ( COM(2004)0507 ), – gezien het advies van de Beleidsgroep Radiospectrum van 19 november 2004 over de secundaire handel in radiospectrumgebruiksrechten (RSPG04-54 rev.), – gezien de conclusies van de Raad (vervoer, telecommunicatie en energie) van 9 en 10 december 2004 over het eerste jaarverslag betreffende het radiospectrumbeleid in de Europese Unie, – gezien de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's "i2010 - Een Europese informatiemaatschappij voor groei en werkgelegenheid" ( COM(2005)0229 ) en het bijbehorende werkdocument van de Commissie over de uitgebreide effectbeoordeling (SEC(2005)0717, – gelet op Richtlijn 2002/21/EG van het Europees Parlement en de Raad van 7 maart 2002 inzake een gemeenschappelijk regelgevingskader voor elektronische-communicatienetwerken en -diensten (Kaderrichtlijn) (2) , – gelet op Richtlijn 2002/22/EG van het Europees Parlement en de Raad van 7 maart 2002 inzake de universele dienst en gebruikersrechten met betrekking tot elektronische-communicatienetwerken en -diensten (Universeledienstenrichtlijn) (3) , – gelet op Richtlijn 2002/20/EG van het Europees Parlement en de Raad van 7 maart 2002 betreffende de machtiging voor elektronische-communicatienetwerken en -diensten (Machtigingsrichtlijn) (4) , – gelet op Richtlijn 2002/19/EG van het Europees Parlement en de Raad van 7 maart 2002 inzake de toegang tot en interconnectie van elektronische-communicatienetwerken en bijbehorende faciliteiten (Toegangsrichtlijn) (5) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 14 maart 2006 over een Europese informatiemaatschappij voor groei en werkgelegenheid (6) , – gezien de conclusies van het voorzitterschap van de Europese Raad van Brussel van 22 en 23 maart 2005, – gelet op Richtlijn 2005/82/EG van het Europees Parlement en de Raad van 14 december 2005 tot intrekking van Richtlijn 90/544/EEG van de Raad inzake de voor de gecoördineerde invoering in de Gemeenschap van de pan-Europese openbare semafoondienst te land bestemde frequentiebanden (7) , – gezien de aanbeveling van de Commissie van 6 april 2005 inzake elektronische breedbandcommunicatie via het elektriciteitsnet (8) , – gezien de aanbeveling van de Commissie van 20 maart 2003 inzake de harmonisatie van het aanbieden van toegang tot openbare elektronische-communicatienetwerken en -diensten in de Europese Gemeenschap voor het publiek door middel van R-LAN (9) , – gezien de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's "Elektronische communicatie: De weg naar de kenniseconomie" ( COM(2003)0065 ), – gezien de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's "Snelle verbindingen voor Europa: recente ontwikkelingen in de sector elektronische communicatie" ( COM(2004)0061 ), – gezien de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's "eEurope 2005: Een informatiemaatschappij voor iedereen – een met het oog op de Europese Raad van Sevilla van 21 en 22 juni 2002 in te dienen actieplan" ( COM(2002)0263 ), – gezien de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's "i2010- Eerste jaarverslag over de Europese informatiemaatschappij" ( COM(2006)0215 ), – gezien de mededeling van Commissievoorzitter Barroso met instemming van vice-voorzitter Verheugen aan de Europese Voorjaarsraad van 2005 "Samen werken aan werkgelegenheid en groei – Een nieuwe start voor de Lissabon-strategie" ( COM(2005)0024 ), – gezien het werkdocument van de Commissie "Samen werken aan werkgelegenheid en groei. Vervolg van de uitvoering van de herziene Lissabon-strategie" (SEC(2005)0622), – gezien de conclusies van de Raad (vervoer, telecommunicatie en energie) van 1 december 2005 over de versnelling van de overgang van analoog naar digitaal, – gezien de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's "Resultaten van de Wereldradioconferentie 2003 (WRC-03)" ( COM(2003)0707 ), – gezien de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's over de "Wereldradioconferentie 2003 (WRC-03)" ( COM(2003)0183 ), – gezien het advies van de beleidsgroep radiospectrum van 23 november 2005 over Wireless Access Policy For Electronic Communications Services (beleid betreffende draadloze toegang binnen elektronische-communicatiediensten, WAPECS) (Een flexibeler benadering van het spectrumbeheer) (RSPG05-111), – onder verwijzing naar zijn resolutie van 16 november 2005 over de versnelling van de overgang van analoge naar digitale omroep (10) , – gezien de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's over de versnelling van de overgang van analoge naar digitale omroep ( COM(2005)0204 ), – gezien het advies van de beleidsgroep radiospectrum van 19 november 2004 over de spectrumimplicaties van de overschakeling op digitale omroep (RSPG04 55 rev.), – gelet op het Protocol bij het Verdrag van Amsterdam betreffende het publieke-omroepstelsel in de lidstaten; – gelet op artikel 45 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie industrie, onderzoek en energie en de adviezen van de Commissie interne markt en consumentenbescherming en de Commissie cultuur en onderwijs ( A6-0467/2006 ), A. overwegende dat het tempo van de technologische ontwikkelingen in Europa de laatste jaren is gestegen, waarbij kopernetwerken door glasvezelnetwerken zijn vervangen en het gebruik van draadloze communicatie- en multimediaplatforms is toegenomen, B. overwegende dat technologische convergentie gunstig is voor de consument, omdat daardoor een groter aanbod van infrastructuur en diensten ontstaat, C. overwegende dat het radiospectrum van wezenlijk belang is voor de verstrekking van uiteenlopende diensten, D. overwegende dat het gebrek aan spectrumruimte de aanbieding van nieuwe diensten heeft belemmerd, E. overwegende dat het succes van WiFi heeft aangetoond dat het thans mogelijk is om de niet-vergunde banden efficiënter te gebruiken dan voorheen, F. overwegende dat een doeltreffend gebruik van het spectrum essentieel is om de diverse belanghebbenden die diensten willen verlenen, toegang tot het spectrum te verschaffen en derhalve een grote rol speelt in de groei, productiviteit en ontwikkeling van de Europese industrie in overeenstemming met de Lissabon-strategie, G. overwegende dat een efficiënt en verstandig gebruik van het spectrum ten goede komt aan de culturele doelstellingen van het EU-beleid in de zin van artikel 151, lid 4 van het EG-Verdrag en bevorderlijk is voor de culturele en taalkundige verscheidenheid en het pluralisme van de media, H. overwegende dat er gemeenschappelijke technische parameters nodig zijn voor de toegang tot het spectrum, I. overwegende dat er door de digitale omschakeling en de overgang van analoge naar digitale omroep honderden megahertz aan spectrum zullen vrijkomen, zodat spectrumruimte kan worden herverdeeld en er nieuwe mogelijkheden voor marktgroei ontstaan, J. overwegende dat het wettelijk kader voor elektronische communicatie een eerste vereiste is voor een open en concurrerende elektronische-communicatiemarkt; dat echter niet alle lidstaten de bepalingen van het kader tijdig en op de juiste wijze in nationale wetgeving hebben omgezet, K. overwegende dat de positie van de Commissie is dat de digitale elektronische communicatie van fundamentele betekenis is voor de totale economie, voor het Proces van Lissabon en voor de i2010-strategie en derhalve een herziening van het systeem voor spectrumbeheer noodzakelijk is, L. overwegende dat de informatie- en communicatietechnologie de Europese industrie grote vooruitzichten voor groei en ontwikkeling biedt en ook kan bijdragen aan het maatschappelijk welzijn, M. overwegende dat de ontwikkeling van door technologie aangestuurde markten door de verlening van toegang tot het radiospectrum kan worden bevorderd, N. overwegende dat de Commissie in de diverse mededelingen over het radiospectrum die in 2005 en 2006 zijn aangenomen, een flexibelere en efficiëntere benadering van het spectrumbeheer heeft voorgesteld, inclusief de verhandelbaarheid van spectrumruimte, 1. is van mening dat de Unie het spectrum zodanig duurzaam dient te benaderen dat de concurrentie wordt bevorderd, de ontwikkeling van de innoverende technologieën mogelijk wordt, het hamsteren van frequentierechten en het ontstaan van monopolies worden verhinderd en de consument er baat bij heeft, en dat daarbij rekening moet worden gehouden met de technologische evolutie en de behoeften van de marktdeelnemers en de burgers; 2. benadrukt dat het belang van het radiospectrum de afgelopen jaren is toegenomen en dat de groei van de technologiesector onder andere berust op een doeltreffend gebruik van het spectrum; 3. merkt op dat binnen de EU de regelingen voor de toewijzing van spectrumruimte aan belanghebbenden per lidstaat verschillen en dat daardoor extra vertraging kan optreden en aanvullende kosten kunnen ontstaan; is derhalve van mening dat de EU doelmatige en aangepaste richtsnoeren voor gemeenschappelijke besluitvormingsmechanismen nodig heeft en dat bovendien een Europees register nodig is met de voltooiing, uitbreiding en toegankelijkheid van de EFIS-gegevensbank; 4. is het eens met de Commissie dat een gedeelte van de spectrumwinst moet worden bestemd voor technische harmonisatie op Europees niveau; 5. moedigt de Commissie aan om rekening te houden met de realiteit van de spectrumwinst bij het vastleggen van de toekomstige richting van het beleid inzake radiospectrum en te overwegen of het een goede zaak is om gebruikers zonder vergunning toegang te bieden tot de spectrumwinst; 6. beklemtoont dat de invoering van nieuwe voorwaarden voor het gebruik van de spectrumruimte een niet-beperkende keuze moet waarborgen van de technologie die kan worden toegepast en de dienst die moet worden verleend in een specifieke spectrumband; 7. is verheugd over de ontwikkeling van nieuwe radiotechnologieën die een doelmatig en flexibel gebruik van het radiospectrum mogelijk maken, alsmede interoperabiliteit en coëxistentie; 8. wijst een eenzijdig marktmodel voor spectrumbeheer van de hand en verlangt van de Commissie een herziening van het systeem van spectrumbeheer, in die zin dat coëxistentie van verschillende soorten vergunningsmodellen – namelijk traditionele administratie, gebruik zonder getalsmatige beperkingen en nieuwe, marktgebaseerde benaderingen – mogelijk wordt; daarbij moet de doelstelling zijn, dat de economische en technische doeltreffendheid, evenals het nut voor de maatschappij van dit waardevolle goed wordt bevorderd; 9. onderstreept dat, wat betreft het spectrumbeheer, de neutraliteit van technologie en dienstverstrekking het grondbeginsel dient te vormen voor de bevordering van concurrentie en innovatie, in het kader van de Lissabon-strategie; benadrukt dat het spectrum op een flexibele en transparante wijze moet worden beheerd, waarbij de culturele en linguïstische diversiteit, de vrijheid van meningsuiting en het pluralisme in de media worden bevorderd en rekening wordt gehouden met de sociale, culturele en beleidsbehoeften van alle lidstaten; 10. onderstreept het belang van technologische neutraliteit voor het bevorderen van innovatie en interoperabiliteit; verzoekt om een flexibeler en transparanter beleid voor de inachtneming van het algemeen belang; 11. is van mening dat, gezien de technologische ontwikkelingen, het frequentiegebruik anders moet worden benaderd dan tot nu toe en dat deze benadering moet worden aangepast aan de eisen van de snel evoluerende informatiemaatschappij en garanties moet bieden ten aanzien van dienstverlening van hoge kwaliteit en daarmee verband houdende consumentenbescherming; wijst op het feit dat het frequentiebeheer niet alleen vanuit het oogpunt van de markt mag geschieden, maar dat hierbij bovendien rekening moet worden gehouden met sociale, culturele en beleidsoverwegingen; 12. is verheugd over het voorstel van de Commissie om gedifferentieerde modellen voor het spectrumbeheer goed te keuren met inbegrip van het model zonder vergunning dat extra flexibiliteit biedt door, met bepaalde technische beperkingen, vrije toegang mogelijk te maken; is van mening dat het juiste mengsel tussen de verschillende soorten vergunningsmodellen belangrijk is voor het verwezenlijken van de beleidsdoelstellingen van de EU; 13. onderschrijft dat het radiospectrum een essentiële hulpbron is voor een groot aantal activiteiten en belangrijk is voor een juiste werking van de interne markt; onderstreept dat het gebruik van marktmechanismen de belangen van consumenten dient te waarborgen, aanmoedigend dient te zijn ten aanzien van het gebruik van innovatieve producten en diensten, en dat, overeenkomstig artikel 151, lid 4 van het EG-Verdrag, ook rekening dient te worden gehouden met sociale, culturele en politieke overwegingen; is voorts van opvatting dat het beleid op audiovisueel gebied, bevordering van de culturele en taalkundige verscheidenheid en pluralisme van de media uitzonderingen op het beginsel van neutraliteit van de dienstverstrekking kunnen rechtvaardigen; 14. is van mening dat de administratieve toewijzing van spectrumrechten op het niveau van de lidstaten kan worden aangevuld door meer frequenties open te stellen voor gebruik zonder vergunning en derhalve mogelijk ook voor gedeeld gebruik en dat daarbij handel in spectrumruimte moet worden toegestaan, op voorwaarde dat deze openstelling geen schade berokkent aan de continuïteit en de kwaliteit van de diensten die verband houden met de veiligheid en voorlichting van de bevolking; is van oordeel dat duidelijkheid moet worden gebracht in het verschijnsel en de standaardvoorwaarden van spectrumhandel; 15. onderstreept het belang van communicatie voor plattelandsgebieden en minder ontwikkelde regio's, die op doeltreffende wijze zouden kunnen worden geholpen door de verspreiding van breedband, mobiele communicatie bij lagere frequentie en nieuwe draadloze technologieën om tot een universele dekking van de 27 lidstaten van de Unie te komen met het oog op een duurzame ontwikkeling van alle gebieden; onderstreept dat de volledige dekking van alle gebieden niet mag geschieden door de lasten over te dragen op de betrokken regio's; 16. wijst nadrukkelijk op het risico van frequentietekorten en interferentieproblemen ten gevolge van analoog-digitale simulcasting tussen lidstaten en aangrenzende derde landen, en onderstreept dat alle landen en regio's van de EU van de spectrumwinst moeten kunnen profiteren; 17. merkt op dat, gezien de schaarsheid van het middel, voldoende spectrum beschikbaar moeten worden gesteld om te beantwoorden aan de behoeften van de consument en van de diensten van openbaar en algemeen belang, met inbegrip van radio-omroepdiensten; onderstreept tevens de noodzaak om een clausule inzake de hertoewijzing van de frequenties op te nemen bij niet-naleving van de bij de toewijzing van de frequenties aangegane verbintenissen; 18. verzoekt de lidstaten met klem zich uit te spreken over de prioriteit van de bescherming van het openbare belang en van frequenties van strategisch belang als een belangrijk beginsel bij het maken van beleid voor het spectrumbeheer; 19. ziet een efficiënt spectrumgebruik als een gezamenlijke verplichting voor de lidstaten, de nationale regelgevende instanties en het bedrijfsleven; wijst erop dat de stabiliteit en de continuïteit van de door de omroeporganisaties verzorgde mediadiensten gewaarborgd moeten worden, maar onderstreept het belang van gelijke randvoorwaarden voor nieuwkomers en nieuwe technologieën; is van mening dat er ruimte moet zijn voor innovatie, in het belang van de consumenten, de ondernemingen en de werkgelegenheid in het algemeen; verzoekt de Commissie duidelijkheid te verschaffen omtrent de specifieke risico's in verband met interferentie en de voorwaarden voor de toepassing van nieuwe voorschriften in de nieuwe lidstaten en aangepaste oplossingen voor te stellen; 20. verzoekt de Commissie om bij de toetsing van het wettelijk kader voor elektronische - communicatienetwerken en - diensten ervoor te zorgen dat het belang van de omroep voor de vrijheid van individuele meningsuiting en van de diversiteit van meningsuiting naar behoren in aanmerking wordt genomen bij de verdeling van de doorgiftecapaciteiten op Europees niveau; 21. merkt op dat de diensten van openbaar en algemeen belang zich aan de veranderende technologie moeten aanpassen om een hoog kwaliteitsniveau te behouden; 22. merkt op dat de toegang tot geharmoniseerde frequentiebanden essentieel is voor de ontwikkeling van nieuwe diensten en nieuwe soorten draadloze technologie, daar de bedrijfstak gemeenschappelijke voorwaarden voor gebruik zoekt die een doelmatig spectrumgebruik en flexibiliteit bieden, ten einde te voorkomen dat de ontwikkeling van de ICT-sector in de Unie ernstig wordt afgeremd door de niet-toekenning van frequenties die bedoeld zijn om aan deze nieuwe behoeften te voldoen; 23. is verheugd over het voorstel van de Commissie om een op de markt gebaseerde benadering van het spectrum te introduceren en erkent dat het traditionele model nog steeds van kracht blijft, met name wanneer grote openbare belangen op het spel staan; 24. is van mening dat een op de markt gebaseerde benadering van het spectrum het effectiefst kan worden ingevoerd als daarover een akkoord wordt bereikt tussen regelgevers, exploitanten en andere betrokkenen; wijst in dit verband op het werk van de Europese groep van regelgevende instanties (ERG)en de beleidsgroep radiospectrum (BRS); 25. verzoekt de voorstellen van de Commissie over spectrumbeheer en de handel in spectrumruimte zorgvuldig te bestuderen en op politiek niveau een akkoord te sluiten; 26. merkt op dat het vrijmaken van spectrumruimte bij de bestaande gebruikers een aantal vragen oproept en vraagt daarom een helder wettelijk kader met op concurrentie gebaseerde oplossingen op te stellen waarin onder meer de voorwaarden voor toegang en vertrek, het behoud van spectrumrechten, de verantwoordelijkheden in verband met interferentie en regelingen voor de beslechting van geschillen worden beschreven; 27. stelt voor met het oog op technologische harmonisatie minimale gemeenschappelijke technische normen te ontwikkelen zodat de verschillende technieken naast elkaar kunnen bestaan en interferentie vermeden wordt; hierbij moet er met name voor gezorgd worden dat het gebruik van reeds toegewezen frequentiebanden niet nadeling beïnvloed worden en dat grensoverschrijdende kwesties worden geregeld; 28. vraagt om een evenwichtige en doeltreffende benadering van het spectrumbeheer om zo veel mogelijk sociale, culturele en economische voordelen door het gebruik ervan te bewerkstelligen, de ontwikkeling van innovatieve diensten te stimuleren, werkgelegenheid en groei tot stand te brengen in overeenstemming met de Lissabon-strategie en de Europese industrie wereldwijd tot marktleider in elektronische communicatie te maken; 29. is ervan overtuigd er in de toekomst een nog beter aanbod zal komen dan het op dit moment reeds bestaande drievoudige aanbod van telefoniediensten, internettoegang en televisie ("triple-play package") en dat op deze manier de grenzen tussen producten en diensten op het gebied van de elektronische communicatie in de toekomst nog verder zullen vervagen; 30. is van mening dat er, afgezien van een marktgerichte benadering, ook voor gezorgd moet worden dat iedereen toegang heeft tot de markt voor spectrumbeheer; benadrukt dat er om deze toegang te waarborgen informatie, kennis en technologische infrastructuur ter beschikking moet worden gesteld via onderwijs of alternatieve opleidingsmogelijkheden; 31. stelt vast dat de regelingen van de lidstaten voor de toewijzing en exploitatie van radiospectrum sterk verschillen en dat deze verschillen ernstige belemmeringen vormen voor de totstandbrenging van een goed werkende interne markt; 32. roept de lidstaten ertoe op steun te geven aan maatregelen voor grotere samenwerking tussen spectrumbeheersinstanties, terreinen te verkennen waarop door gemeenschappelijke spectrumtoewijzing nieuwe technologieën en diensten kunnen opkomen, de onderlinge informatie-uitwisseling uit te breiden en al te prescriptieve beperkingen in de regelgeving af te schaffen; 33. benadrukt de noodzaak van voldoende tijd voor overgang en verzoekt derhalve om een stapsgewijze benadering op dit gebied; is van mening dat rekening moet worden gehouden met de gevolgen voor kleinere netwerken - in het bijzonder lokale draadloze netwerken - waarop momenteel geen vergunningsvereisten van toepassing zijn, en dat universele breedbandtoegang, met name in plattelandsgebieden, dient te worden bevorderd; 34. wijst met nadruk op de potentiële waarde van het spectrum die ontstaat als gevolg van de digitale omschakeling (digitaal dividend) omdat deze kan leiden tot een bredere beschikbaarheid van betaalbare mobiele/draadloze breedbandtoegang, ook in plattelandsgebieden; 35. dringt aan op de opstelling van duidelijke definities van rechten en verplichtingen, teneinde de rechtszekerheid te bevorderen; wijst met nadruk op het belang van een scheiding tussen aanbieders van infrastructuur en aanbieders van elektronische communicatiediensten, alsook op het belang te voorkomen dat er monopolies worden gecreëerd; 36. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie.