Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie en het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, – gezien het Europees Sociaal Handvest, – gezien het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens, – gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, – gezien het rechtskader van de Raad van Europa voor de bescherming van minderheden en de jurisprudentie van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, met name over de segregatie van Roma-kinderen in het onderwijs waarvan het Europees Hof stelt dat het hierbij gaat om kennelijk discriminerende praktijken, en de rechtspraak van het Hof van Justitie, – gezien Richtlijn 2000/43/EG van de Raad van 29 juni 2000 houdende toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van personen ongeacht ras of etnische afstamming (1) (richtlijn rassengelijkheid), – gezien Richtlijn 2000/78/EG van de Raad van 27 november 2000 tot instelling van een algemeen kader voor gelijke behandeling in arbeid en beroep (2) , – gezien Richtlijn 2008/98/EG van het Europees Parlement en de Raad van 19 november 2008 betreffende afvalstoffen en tot intrekking van een aantal richtlijnen (3) (kaderrichtlijn afvalstoffen), – gezien Kaderbesluit 2008/913/JBZ van de Raad van 28 november 2008 betreffende de bestrijding van bepaalde vormen en uitingen van racisme en vreemdelingenhaat door middel van het strafrecht (4) , – gezien de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling van de Verenigde Naties, – gezien de Europese pijler van sociale rechten en de mededeling van de Commissie van 4 maart 2021 getiteld “Het actieplan voor de Europese pijler van sociale rechten” ( COM(2021)0102 ), – gezien zijn resolutie van 18 februari 2011 over de EU-strategie voor de integratie van de Roma (5) , – gezien zijn resolutie van 10 december 2013 over genderaspecten van het Europees kader van nationale strategieën voor de integratie van Roma (6) , – gezien zijn resolutie van 12 februari 2019 over de behoefte aan een versterkt strategisch EU-kader voor de nationale strategieën voor integratie van de Roma voor de periode na 2020 en intensivering van de bestrijding van zigeunerhaat (7) , – gezien zijn resolutie van 18 juni 2020 over de Europese strategie inzake handicaps post-2020 (8) , – gezien zijn resolutie van 17 september 2020 over de uitvoering van de nationale strategieën voor integratie van de Roma: bestrijding van een negatieve houding ten opzichte van mensen met een Roma-achtergrond in Europa (9) , – gezien zijn resolutie van 21 januari 2021 over toegang tot fatsoenlijke en betaalbare huisvesting voor iedereen (10) , – gezien zijn resolutie van 11 maart 2021 over de rechten van het kind in het licht van de EU-strategie voor de rechten van het kind (11) , – gezien zijn resolutie van 7 april 2022 over de EU-bescherming van kinderen en jongeren die vanwege de oorlog in Oekraïne op de vlucht zijn (12) , – gezien de mededeling van de Commissie van 4 december 2018, getiteld “Verslag inzake de evaluatie van het EU-kader voor de nationale strategieën voor integratie van de Roma tot 2020” ( COM(2018)0785 ), – gezien de tweede enquête van de Europese Unie naar minderheden en discriminatie (EU-MIDIS II) van het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten (FRA), – gezien het monitoringkader van het FRA voor een strategisch EU-kader voor gelijkheid, integratie en participatie van de Roma, – gezien het FRA-bulletin van 29 september 2020 getiteld “Coronavirus pandemic in the EU - Impact on Roma and Travellers”, – gezien de verklaring van de FEANTSA (Europese Federatie van nationale organisaties die werken met daklozen) van 26 oktober 2020 getiteld “The housing situation for Roma in the EU remains difficult”, – gezien de briefing van het European Network on Statelessness van 10 maart 2022 getiteld “Stateless people and people at risk of statelessness forcibly displaced from Ukraine”, – gezien de standpuntnota van Unicef van juni 2012 getiteld “The right of Roma Children to Education”, – gezien speciaal verslag nr. 14/2016 van de Europese Rekenkamer van 28 juni 2016 getiteld “EU-beleidsinitiatieven en financiële steun voor de integratie van de Roma: het afgelopen decennium is er aanzienlijke vooruitgang geboekt, maar ter plaatse zijn extra inspanningen nodig”, – gezien de mededeling van de Commissie van 18 september 2020 getiteld “Een Unie van gelijkheid: EU-actieplan tegen racisme 2020-2025” ( COM(2020)0565 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 7 oktober 2020 getiteld “Een Unie van gelijkheid: strategisch EU-kader voor gelijkheid, integratie en participatie van de Roma” ( COM(2020)0620 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 24 november 2020 getiteld “Actieplan voor integratie en inclusie” ( COM(2020)0758 ), – gezien de aanbeveling van de Raad van 12 maart 2021 inzake de gelijkheid, inclusie en participatie van de Roma (13) , – gezien de mededeling van de Commissie van 24 maart 2021 getiteld “EU-strategie voor de rechten van het kind” ( COM(2021)0142 ), – gezien Aanbeveling (EU) 2021/1004 van de Raad van 14 juni 2021 tot instelling van een Europese kindergarantie (14) , – gezien de mededeling van de Commissie van 5 maart 2020 getiteld “Een Unie van gelijkheid: strategie voor gendergelijkheid 2020-2025” ( COM(2020)0152 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 3 maart 2021, getiteld “Unie van gelijkheid: Strategie inzake de rechten van personen met een handicap 2021-2030” ( COM(2021)0101 ), – gezien het voorstel van de Commissie voor een richtlijn van de Raad betreffende de toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van personen ongeacht godsdienst of overtuiging, handicap, leeftijd of seksuele geaardheid ( COM(2008)0426 ), – gezien Richtlijn 2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001 betreffende minimumnormen voor het verlenen van tijdelijke bescherming in geval van massale toestroom van ontheemden en maatregelen ter bevordering van een evenwicht tussen de inspanning van de lidstaten voor de opvang en het dragen van de consequenties van de opvang van deze personen (15) (richtlijn tijdelijke bescherming), – gezien de vragen met verzoek om mondeling antwoord aan de Raad en de Commissie over de situatie van Roma die in nederzettingen in de EU wonen ( O-000022/2022 – B9‑0018/2022 en O‑000023/2022 – B9‑0019/2022), – gezien artikel 136, lid 5, en artikel 132, lid 2, van zijn Reglement, – gezien de ontwerpresolutie van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, A. overwegende dat de waarden van de EU centraal staan in een samenleving waarin diversiteit, pluralisme, non-discriminatie, verdraagzaamheid, rechtvaardigheid, solidariteit en gendergelijkheid worden geëerbiedigd; overwegende dat de lidstaten tot taak hebben om erop toe te zien dat deze waarden met betrekking tot iedereen, ook Roma, geëerbiedigd worden; B. overwegende dat het woord “Roma” wordt gebruikt als overkoepelende term voor een breed scala aan verschillende personen van Roma-afkomst, zoals Roma, Sinti, Kale, Romanichels en Boyash/Rudari; overwegende dat ook andere groepen tot de Roma behoren, zoals Ashkali, Balkan-Egyptenaren, Jenische, Dom, Lom, Rom en Abdal, alsook rondtrekkende groepen, waaronder etnische Travellers of de met de administratieve term “gens du voyage” aangeduide bevolkingsgroepen, en mensen die zichzelf zien als Gypsies, Tsiganes of Tziganes, waarbij al deze groepen hun eigen kenmerken hebben; C. overwegende dat de Roma de grootste etnische minderheid in Europa vormen; overwegende dat een onaanvaardbaar groot aantal Roma in Europa nog steeds in armoede leeft, in een sociaal isolement verkeert, in uiterst precaire en onveilige omstandigheden verkeert en in overvolle woonruimte leeft in afgescheiden gebieden in steden en op het platteland; overwegende dat het probleem van de Roma die in nederzettingen wonen zich niet beperkt tot één land en dat het hier dus gaat om een Europees probleem dat ook als zodanig moet worden aangepakt; overwegende dat ruimtelijke segregatie een belangrijke oorzaak is van en bijdraagt tot ongelijke toegang tot gezondheidszorg, voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang, werkgelegenheid en essentiële voorzieningen, zoals geschikte wegen, watervoorziening, sanitaire voorzieningen en riolering, elektriciteit en afvalinzameling; overwegende dat ruimtelijke segregatie niet alleen fysieke en economische gevolgen heeft, maar ook psychologische en sociologische, zowel voor individuen als voor gemeenschappen; overwegende dat de armoede in Roma-nederzettingen, die van generatie op generatie overgaat, van sociaaleconomische aard is en grote gevolgen heeft voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid en het welzijn van de Roma en de mogelijkheden die zij hebben om zich te ontplooien en hun fundamentele mensenrechten uit te oefenen; D. overwegende dat een hoger percentage Roma-huishoudens te maken heeft met een lage arbeidsintensiteit, dat Roma vaker te maken hebben met baanonzekerheid en werkloosheid en dat Roma vaker atypisch of onzeker werk verrichten, waardoor zij vaak buiten werkloosheidsregelingen vallen en minder pensioenaanspraken hebben; overwegende dat de Roma niet beschikken over banennetwerken en te maken hebben met discriminatie bij de toegang tot werk en op de werkvloer, en vaak woonachtig zijn in regio’s die in sociaaleconomisch opzicht achtergesteld zijn; overwegende dat de 6 miljoen Roma die in de EU verblijven een groot deel van de Europese bevolking vormen en dat het aantal Roma in Europa toeneemt, en dat het potentieel van de Roma alleen maar benut kan worden als hun situatie wat betreft werkgelegenheid en sociale inclusie verbetert; E. overwegende dat slechts één op de vier Roma van 16 jaar of ouder bij de enquête EU‑MIDIS II vermeldde “betaald werk” of “werk als zelfstandige” als hoofdactiviteit te hebben en dat uit deze enquête blijkt dat veel minder vrouwelijke Roma een baan hebben dan mannelijke Roma (16 % van de vrouwen en 34 % van de mannen); overwegende dat uit de enquête blijkt dat de situatie van Roma-jongeren bijzonder zorgwekkend is, aangezien gemiddeld 63 % van de Roma tot de categorie NEET behoort (jongeren die geen onderwijs of opleiding volgen en geen baan hebben), terwijl het EU-gemiddelde op 12 % ligt; overwegende dat uit de enquête voorts blijkt dat er bij deze leeftijdscategorie sprake is van een aanzienlijke genderkloof, aangezien 72 % van de jonge vrouwelijke Roma tot de categorie NEET’s behoort, terwijl 55 % van de jonge mannelijke Roma tot deze categorie behoort; overwegende dat dit in schril contrast staat met de rest van de bevolking (35 %); overwegende dat uit EU-MIDIS II blijkt dat maar liefst 80 % van de Roma onder de armoederisicodrempel leeft van het land waarin zij wonen; overwegende dat één op de drie Roma in een woning woont zonder waterleiding en dat één op de tien Roma in een woning woont zonder elektriciteit; overwegende dat één op de drie minderjarige Roma heeft meegemaakt dat een gezinslid minstens één keer per maand met honger ging slapen en overwegende dat bijna de helft van de Roma tussen de 6 en 24 jaar oud nooit naar school is geweest; F. overwegende dat de kloof tussen Roma en niet-Roma wat betreft de toegang tot huisvesting nauwelijks afneemt doordat er onvoldoende doeltreffende beleidsmaatregelen worden genomen, onvoldoende financiële middelen beschikbaar worden gesteld, er onvoldoende sociale huisvesting beschikbaar is en de huisvesting die er wel is van slechte kwaliteit is, en er op de huizenmarkt sprake is van discriminatie en segregatie (16) ; G. overwegende dat Roma die in nederzettingen wonen toegang moeten krijgen tot geschikte woningen die toegankelijk, betaalbaar en milieuvriendelijk zijn en die een gezonde en niet-gesegregeerde leefomgeving bieden; H. overwegende dat er in alle geledingen van de Europese samenleving nog steeds een diepgewortelde structurele zigeunerhaat bestaat en dat dit een belangrijke reden is waardoor Roma hun grondrechten als EU-burgers op alle gebieden van het leven, waaronder de toegang tot werkgelegenheid, huisvesting, onderwijs, gezondheidszorg, zorg, sociale dienstverlening en andere belangrijke openbare voorzieningen, niet ten volle kunnen uitoefenen; overwegende dat 41 % van de Roma in de negen EU-lidstaten waarop EU-MIDIS II betrekking had aangaf zich met betrekking tot ten minste één aspect van het dagelijks leven (bij het zoeken naar werk, op het werk, bij het zoeken naar huisvesting en binnen de gezondheidszorg en het onderwijs) gediscrimineerd te voelen vanwege hun Roma-achtergrond; overwegende dat integratie van Roma alleen kan slagen als er ook gekeken wordt naar lokale omstandigheden, naar de etnische en sociaaleconomische diversiteit onder Roma en naar meervoudige vormen van discriminatie, met name discriminatie op grond van gender, leeftijd en handicap; overwegende dat er op zowel EU- als nationaal niveau onvoldoende aandacht is voor gendergelijkheid en de situatie van Roma-jongeren en -kinderen, terwijl dit twee belangrijke gebieden zijn als het gaat om het bevorderen van sociale inclusie van Roma; I. overwegende dat de situatie in Roma-nederzettingen een duidelijke schending vormt van de mensenrechten en grondrechten, zoals verankerd in de EU-Verdragen, het Europees Verdrag voor de rechten van de mens, het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, het Europees Sociaal Handvest, het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind en het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten, alsook van de beginselen zoals erkend in de Europese pijler van sociale rechten; overwegende dat het zeer zorgwekkend is dat deze rechten met betrekking tot Roma die in nederzettingen leven in de praktijk niet worden geëerbiedigd; J. overwegende dat de vicieuze cirkel van armoede in gemarginaliseerde Roma-nederzettingen, waarbij de armoede van generatie op generatie overgaat, een complex verschijnsel is dat horizontaal en op omvattende wijze moet worden aangepakt, waarbij er gekeken moet worden naar uiteenlopende beleidsgebieden en nauw moet worden samengewerkt met alle relevante belanghebbenden; overwegende dat alleen doeltreffende oplossingen kunnen worden gevonden indien op Europees, nationaal, regionaal en lokaal niveau de handen ineen worden geslagen en samengewerkt wordt met initiatieven vanuit het maatschappelijk middenveld, waaronder liefdadigheidsorganisaties en kerkelijke organisaties, sociale partners en particuliere actoren, waarbij gekeken wordt naar beste praktijken en innovatieve oplossingen uit andere lidstaten om hieraan op grotere schaal toepassing te geven; K. overwegende dat de afgelopen jaren veel lokale en regionale autoriteiten en maatschappelijke organisaties actief met in nederzettingen wonende Roma hebben gewerkt, waarbij vaak een innovatieve aanpak werd gevolgd en succesvolle projecten werden gerealiseerd, maar waarbij in veel gevallen geen gebruik werd gemaakt van de beschikbare Europese structuur- en investeringsfondsen (ESIF) omdat de procedures die daarvoor gevolgd moeten worden zeer ingewikkeld zijn; overwegende dat gebleken is dat een aantal factoren met name leidt tot problemen bij de toegang tot middelen uit de ESIF: het ontbreken van een partnerschapsbenadering; late betaling na betalingsverzoeken; betaling van ESIF-middelen aan begunstigden op basis van een vergoedingsmechanisme, waardoor begunstigden dus eerst eigen middelen moeten inzetten; veelvuldige controles in verband met openbare aanbestedingen die ook veel tijd in beslag nemen; uiteenlopende uitkomsten van controles, waardoor de begunstigden beschuldigd worden van fouten en in sommige gevallen financiering moeten terugbetalen en dus ergens anders middelen vandaan moeten zien te halen en soms zelfs insolvent worden; het feit dat controleurs van beheersautoriteiten of diensten die als tussenpersoon fungeren tijdens de aanbestedingsprocedure onvoldoende met de begunstigden communiceren en samenwerken; het feit dat vaak willekeurige voorwaarden en vereisten gelden voor verschillende aspecten van projecten; L. overwegende dat Roma te maken hebben met onevenredige belemmeringen als het gaat om de toegang tot gezondheidsdiensten, omdat zij vaak niet verzekerd zijn of niet beschikken over een legitimatiebewijs en doordat er sprake is van segregatie in zorginstellingen en discriminatie door zorgverleners; overwegende dat de aanhoudende ongelijkheden wat betreft de toegang tot gezondheidszorg alsook de gevolgen van ruimtelijke segregatie en overvolle woonruimte ertoe leiden dat Roma in een kwetsbare situatie verkeren; M. overwegende dat alle 27 lidstaten hebben toegezegd eraan te zullen werken dakloosheid tegen 2030 volledig uit te bannen en dat zij in dit kader de Verklaring van Lissabon van juni 2020 hebben ondertekend en het Europees platform voor de bestrijding van dakloosheid hebben gelanceerd, dat bedoeld is om beleidsmaatregelen te bevorderen die voorzien in een mensgerichte, geïntegreerde aanpak om de huisvestingsproblematiek aan te pakken; N. overwegende dat de EU aanzienlijke financiële steun verleent voor maatregelen ter bevordering van sociale inclusie, waaronder maatregelen ter bevordering van de inclusie van Roma, met name de minstbedeelden; overwegende dat uit planningsdocumenten van de lidstaten blijkt dat er in de programmeringsperiode 2014-2020 1,5 miljard EUR gereserveerd was voor de sociaaleconomische integratie van kwetsbare groepen (17) ; O. overwegende dat er op alle onderwijsniveaus sprake is van een aanhoudende kloof tussen Roma en niet-Roma; overwegende dat uit EU-MIDIS II blijkt dat in 2018 slechts 53 % van de Roma-kinderen van 4-6 jaar deelnam aan voor- en vroegschoolse educatie; overwegende dat segregatie van Roma-leerlingen in het onderwijs een wijdverbreid fenomeen is, ondanks het feit dat dit wettelijk verboden is en bovendien in strijd is met de rechtspraak van het Europees Hof voor de rechten van de mens; overwegende dat segregatie in het onderwijs op drie manieren tot uiting komt: onevenredig veel Roma-kinderen gaan naar een speciale school voor kinderen met een verstandelijke beperking of leerproblemen; gemengde scholen hebben speciale klassen of afdelingen voor Roma-kinderen; en Roma-kinderen gaan vaak naar “getto-scholen”; overwegende dat er ook andere factoren zijn die aan deelname van Roma-kinderen aan het onderwijs in de weg staan, zoals een gebrek aan financiële middelen om de met het onderwijs gemoeide kosten te voldoen (waaronder de kosten in verband met voor- en vroegschoolse educatie en opvang), ruimtelijke segregatie, een gebrek aan kinderopvangvoorzieningen in de buurt en ongelijke toegang of geen toegang tot online-onderwijs en/of afstandsleren; overwegende dat armoede en een gebrek aan toegang tot basisvoorzieningen aanzienlijke gevolgen hebben voor de lichamelijke, geestelijke en emotionele ontwikkeling van kinderen en de kans vergroten dat zij in hun volwassen leven in een achterstandspositie komen te verkeren; P. overwegende dat het feit dat veel Roma-kinderen niet deelnemen aan voorschools onderwijs er een belangrijke oorzaak van is dat zij voortijdig stoppen met school, en dat ook het feit dat veel Roma-kinderen pas op latere leeftijd beginnen met school en het feit dat het schoolverzuim hoog is hierbij een belangrijke rol spelen; overwegende dat het moment waarop van het ene schooltype op het andere moet worden overgestapt het moment is waarop veel jongeren het onderwijs voortijdig verlaten; overwegende dat de afstand die overbrugd moet worden tot school, de segregatie op de woningmarkt en slecht functionerende studiebegeleiding factoren zijn die jongeren belemmeren om naar de middelbare school te gaan; overwegende dat de onderwijskloof tussen Roma-kinderen en niet-Roma-kinderen nog verder toeneemt door de digitale kloof die ook steeds groter wordt; Q. overwegende dat Roma tijdens de COVID-19-pandemie vanwege de diepgewortelde ongelijkheden op sociaal en gezondheidsgebied een grotere kans hadden om besmet te raken, en bovendien onevenredig zwaar werden getroffen door de maatregelen die werden genomen om de verspreiding van het virus tegen te gaan; overwegende dat de Roma-bevolking in de EU zwaar geleden heeft onder negatieve sociale en economische gevolgen van de pandemie, omdat relatief veel Roma werkzaam waren in de informele economie of seizoensarbeid verrichtten en er in het kader van het beleid ter beperking van de gevolgen van de gezondheidscrisis geen maatregelen werden getroffen die afgestemd waren op de specifieke situatie waarin de Roma verkeerden; overwegende dat de Roma tijdens de pandemie als zondebokken werden gezien en het slachtoffer waren van haatzaaiende uitlatingen; overwegende dat tijdens de gezondheidscrisis wederom is gebleken dat er een enorme kloof gaapt tussen de behoeften op lokaal niveau en het vermogen om in die behoeften te voorzien, en dat er korte- en langetermijnmaatregelen genomen moeten worden, met name op het gebied van werkgelegenheid, onderwijs en huisvesting (18) ; R. overwegende dat het verzamelen van gegevens over gelijkheid betrekking heeft op het verzamelen van alle soorten opgesplitste gegevens die gebruikt worden om de situatie van groepen die het risico lopen te worden gediscrimineerd in kaart te brengen, om overheidsbeleid te ontwikkelen dat bijdraagt aan de bevordering van gelijkheid en om de uitvoering van dat beleid te beoordelen op basis van bewijzen en niet op basis van aannames; overwegende dat de planning, uitvoering, monitoring en evaluatie van Europese en nationale maatregelen ter bevordering van de sociale inclusie van Roma belemmerd worden door een gebrek aan omvattende en correcte, naar etniciteit uitgesplitste gegevens; S. overwegende dat veel Roma in gebieden wonen waar zij in onevenredige mate te maken hebben met aantasting van het milieu en vervuiling vanwege de aanwezigheid van vuilnisbelten en afvalstortplaatsen of verontreinigde terreinen, waar zij geen toegang hebben tot elementaire milieudiensten en openbare nutsvoorzieningen; T. overwegende dat vrouwelijke Roma te maken hebben met meervoudige en intersectionele discriminatie op grond van een combinatie van hun etniciteit, geslacht en sociale status, en vaak het slachtoffer zijn van gendergerelateerd geweld, wat met name tijdens de COVID-19-pandemie duidelijk is gebleken; overwegende dat de gelijkheid van vrouwen en mannen op alle gebieden van het leven moet worden gewaarborgd en bevorderd, onder meer op het gebied van de participatie op de arbeidsmarkt, arbeidsomstandigheden en -voorwaarden, waaronder loon, onderwijs en opleiding en loopbaanverandering en -ontwikkeling; U. overwegende dat ongeveer 10-20 % van de naar schatting 400 000 Roma die in Oekraïne wonen staatloos is of het risico loopt staatloos te worden (19) ; overwegende dat vluchtelingen van Roma-afkomst die de oorlog in Oekraïne ontvluchten zonder documenten waaruit hun Oekraïense nationaliteit of hun verblijfsstatus blijkt, zich in een bijzonder kwetsbare positie bevinden; Noodzaak tot maatregelen op nationaal niveau 1. betreurt dat er in de EU nog steeds mensen zijn die geen toegang hebben tot veilige en fatsoenlijke huisvesting, schoon drinkwater, elektriciteit, sanitaire voorzieningen, riolering en afvalvoorzieningen, onderwijs, werkgelegenheid, gezondheidszorg en andere zorgverlening; geeft uiting aan zijn diepe bezorgdheid over de aanzienlijke kloof die er gaapt tussen de verklaringen en toezeggingen inzake een sterk sociaal Europa en de werkelijkheid, onder meer in het licht van de COVID-19-pandemie, die heeft aangetoond dat er tijdens de vorige programmeringsperiode geen vooruitgang is geboekt wat betreft het verbeteren van de toegang tot basisinfrastructuur; verzoekt de Commissie en de lidstaten om onverwijld omvattende en doeltreffende maatregelen te nemen ter verbetering van de situatie van de Roma die in nederzettingen wonen en in dat kader passende kortetermijn- en langetermijnmaatregelen te nemen, ondersteund door toereikende EU- en nationale financiële middelen, om ervoor te zorgen dat de Roma in de EU en in de buurlanden niet aan hun lot worden overgelaten; benadrukt dat de rampzalige omstandigheden waarin de Roma leven en de negatieve psychologische en sociologische effecten van segregatie niet alleen gevolgen hebben voor de mensen in de nederzettingen zelf, maar ook voor andere Roma; Huisvesting 2. benadrukt dat toegang tot fatsoenlijke, niet-gesegregeerde huisvesting van cruciaal belang is om de vicieuze cirkel van armoede en sociale uitsluiting die van generatie op generatie overgaan, te doorbreken; merkt op dat toegang tot huisvesting een basisvoorwaarde is voor een menswaardig leven en een mensenrecht is; wijst erop dat tijdens de COVID-19-pandemie is gebleken dat slechte huisvesting een structureel risico vormt voor de openbare gezondheidszorg en een onevenredige belasting vormt voor Roma, met name vrouwelijke Roma; herhaalt zijn oproep aan de lidstaten om dakloosheid te voorkomen en aan te pakken en maatregelen te treffen tegen uitsluiting van Roma van de woningmarkt in de vorm van langetermijnoplossingen, zoals geschikte sociale huisvesting, programma’s voor betaalbare huurwoningen en gerichte huurtoeslagen die deel uitmaken van geïntegreerde nationale strategieën, en daarbij de focus te leggen op oplossingen waarin huisvesting centraal staat, zoals de “huisvesting eerst”-benadering, en ervoor te zorgen dat de burgers daadwerkelijk gelijke toegang krijgen tot geschikte, niet-gesegregeerde huisvesting en essentiële voorzieningen, zonder discriminatie; dringt er bij de lidstaten op aan om met betrekking tot alle burgers, dus ook de Roma, toepassing te geven aan het concept “geschikte huisvesting”, zoals gedefinieerd door de VN (20) ; dringt erop aan dat het streven naar desegregatie hierbij centraal wordt gesteld en dat gebruik wordt gemaakt van of geïnvesteerd wordt in geïntegreerde sociale huisvesting, en dat er financiële middelen beschikbaar worden gesteld om toegankelijke en goede sociale voorzieningen te realiseren en te voorzien in kwalitatief hoogwaardig maatschappelijk werk ter plaatse, waarbij gezorgd wordt voor betrokkenheid en raadpleging van leden van de Romagemeenschap, om op die manier de Roma mogelijkheden te bieden om het leven in een nederzetting achter zich te laten; benadrukt dat elektronische betaalkaarten voor het ontvangen van sociale uitkeringen in combinatie met de daarvoor benodigde digitale infrastructuur een extra instrument kunnen vormen om Roma die in nederzettingen wonen te helpen bij het beheer van hun financiën, zodat zij een waardig bestaan kunnen leiden en deze uitkeringen kunnen gebruiken om toegang te krijgen tot financiële middelen, zoals microleningen; verzoekt de lidstaten dringend onderzoek te doen naar de mogelijkheden voor het gebruik van dergelijke kaarten; wijst erop dat het gebruik van ePay-kaarten een van de manieren kan zijn om sociaaleconomische problemen in verband met woekerrentes, drugmisbruik en gokverslaving in de nederzettingen aan te pakken; 3. wijst erop dat veel nederzettingen van Roma zich bevinden in onveilige gebieden en op illegaal bezette grond, wat het erg moeilijk maakt om doeltreffende manieren te vinden om de levensomstandigheden van de Roma te verbeteren en bovendien een belemmering vormt voor EU-investeringen; verzoekt de lidstaten om dit probleem centraal op nationaal niveau aan te pakken, maar daarbij nauw samen te werken met lokale en regionale overheden, en uitvoering te geven aan huisvestingsbeleid dat onder meer betrekking heeft op sociale huisvesting en dat ook innovatieve beleidsmaatregelen omvat; Onderwijs 4. wijst erop dat voorschools onderwijs in hoge mate bepalend is voor een succesvol verloop van de verdere schoolcarrière en dus belangrijk is als het gaat om het vinden van fatsoenlijk en hoogwaardig werk en het doorbreken van het patroon van kansarmoede; wijst erop dat Roma-kinderen veel minder naar voorschools onderwijs gaan dan andere kinderen en dat er een verband bestaat tussen segregatie op de woningmarkt en segregatie in het onderwijs, twee fenomenen die in belangrijke mate bijdragen aan voortijdig schoolverlaten; dringt er bij de lidstaten op aan alle maatregelen te nemen die nodig zijn om de Barcelona-doelstellingen zo spoedig mogelijk te verwezenlijken en daarbij bijzondere aandacht te besteden aan maatregelen ter bevordering van de deelname van Roma-kinderen aan voorschools onderwijs; dringt er voorts bij de Commissie op aan om zich bij de herziening van de Barcelona-doelstellingen die binnenkort in het kader van het pakket betreffende de Europese zorgstrategie zal plaatsvinden, in te zetten voor het dichten van de kloof tussen Roma- en niet-Roma-kinderen wat betreft de toegang tot hoogwaardige kinderopvang; verzoekt de lidstaten voorts om ervoor te zorgen dat alle Roma-kinderen die in nederzettingen wonen daadwerkelijk toegang hebben tot gratis kleuteronderwijs, om de deelname van deze kinderen aan kleuteronderwijs te garanderen, in overeenstemming met de Europese kindergarantie; verzoekt de lidstaten om zorg te dragen voor systematische monitoring van de risico’s van voortijdig schoolverlaten en ongelijkheden bij de toegang tot onderwijs op elk onderwijsniveau, zodat tijdig kan worden ingegrepen door middel van het bieden van pedagogische hulp en individuele begeleiding, en buitenschoolse activiteiten voor kinderen en hun ouders; wijst erop dat het op zinvolle wijze betrekken van Roma-ouders bij het onderwijs zou kunnen bijdragen aan het terugdringen van voortijdig schoolverlaten; verzoekt de lidstaten maatregelen te nemen en regelingen in het leven te roepen om jonge Roma boven de leerplichtige leeftijd te motiveren om de middelbare school af te maken, bijvoorbeeld door middel van invoering van speciale toeslagen; 5. betreurt dat veel Roma-kinderen in het speciaal onderwijs en in programma’s buiten het reguliere onderwijsstelsel terechtkomen, wat vaak komt doordat bij de tests onvoldoende rekening wordt gehouden met de culturele en taalkundige achtergrond van de kinderen en er dus verkeerde diagnoses worden gesteld; is van mening dat de standaard psychologische tests die in sommige lidstaten worden gebruikt, niet als instrument mogen worden gebruikt om de toegang tot het reguliere onderwijs te vertragen; dringt er bij de lidstaten op aan om mechanismen in te voeren om eerder gesteld diagnoses opnieuw te beoordelen en zo nodig te herzien; betreurt voorts dat in een aantal lidstaten Roma-kinderen op gewone scholen nog altijd te maken hebben met discriminatie en segregatie, in die zin dat zij les krijgen in aparte klassen of op aparte verdiepingen, in de klas apart moeten zitten en hun maaltijden afgezonderd van anderen moeten eten; benadrukt dat het curriculum binnen gesegregeerd onderwijs vaak minder omvattend is, waardoor Roma-leerlingen zelden in staat zijn om in te stromen in regulier onderwijs en hoger onderwijs en later dus ook minder kans hebben op een baan; dringt er bij de lidstaten op aan een eind te maken aan de aanhoudende segregatie van Roma-kinderen, omvattende strategieën ter beëindiging van segregatie vast te stellen met daarin duidelijke doelstellingen en duidelijke en ambitieuze termijnen en voldoende middelen ter beschikking te stellen om deze strategieën uit te voeren, inclusieve leermethoden te ontwikkelen, de toegang van Roma-kinderen tot schoolactiviteiten te waarborgen en op scholen antidiscriminatiecampagnes te voeren; verzoekt de lidstaten meer aandacht te schenken aan de specifieke onderwijsbehoeften van Roma-kinderen en andere kwetsbare kinderen, om het recht van deze kinderen op onderwijs te waarborgen en er op die manier voor te zorgen dat hun leerprestaties verbeteren, de onderwijskloof tussen Roma-kinderen en niet-Roma-kinderen daadwerkelijk te verkleinen en segregatie tegen te gaan; wijst erop dat het belangrijk is Roma-kinderen in staat te stellen de officiële nationale lesprogramma’s, ook binnen het beroepsonderwijs en beroepsopleidingen, te volgen; 6. betreurt dat scholen waar de meerderheid van de kinderen een Roma-achtergrond heeft over minder financiering kunnen beschikken, slechtere voorzieningen hebben en lesprogramma’s van mindere kwaliteit bieden; dringt er bij de lidstaten op aan om te investeren in training voor leraren, voorafgaand aan de indiensttreding en tijdens het dienstverband, om ervoor te zorgen dat leraren beter in staat zijn om Roma-kinderen passend onderwijs te geven, waarbij de nadruk wordt gelegd op het eerbiedigen van de cultuur en identiteit van de Roma, non-discriminatie als mensenrecht en positieve strategieën ter bevordering van tolerantie en ter bestrijding van discriminerend gedrag en zigeunerhaat (21) , omdat zigeunerhaat vooroordelen versterkt, bijdraagt tot ongefundeerde meningen over het vermogen en de bereidheid van Roma-kinderen om te leren en leidt tot lage verwachtingen over hun academische prestaties; verzoekt de lidstaten meer financiële middelen beschikbaar te stellen voor goed opgeleide onderwijsassistenten, om een soepele integratie van kinderen uit Roma-nederzettingen in het gewone onderwijs te waarborgen; verzoekt de lidstaten om ervoor te zorgen dat er omvattende onderwijsmodules worden ontwikkeld over seksualiteit en relaties, gericht op specifieke leeftijdscategorieën, en lesmodules voor jongeren op scholen over verantwoord ouderschap, onder meer om zwangerschappen bij minderjarige Roma-meisjes die in nederzettingen wonen te voorkomen, omdat anders de vicieuze cirkel van armoede die van generatie op generatie overgaat niet kan worden doorbroken; 7. wijst erop dat de lockdowns ter voorkoming van de verspreiding van COVID-19 in een aantal lidstaten de bestaande ongelijkheden op het gebied van onderwijs verder hebben vergroot, en dat Roma-kinderen, met name kinderen in gesegregeerde Roma-nederzettingen, geen toegang hadden tot online-onderwijs, omdat zij niet beschikten over digitale infrastructuur, internetverbindingen en digitaal lesmateriaal; verzoekt de lidstaten ervoor te zorgen dat bij de toewijzing van financiële middelen uit de EU-noodfondsen ter bestrijding van de gevolgen van de COVID-19-pandemie, zoals de financiële middelen in het kader van de faciliteit voor herstel en veerkracht, rekening wordt gehouden met de behoeften van Roma en kwetsbare kinderen en met de noodzaak om hoogwaardige, betaalbare diensten in Romagemeenschappen waarborgen, en met betrekking hiertoe specifieke indicatoren op te nemen in de nationale plannen voor herstel en veerkracht; verzoekt de lidstaten om nieuwe manieren te vinden om Roma-kinderen te betrekken bij en te laten deelnemen aan digitaal onderwijs, onder andere door meer te investeren in verbetering van de toegankelijkheid van digitale infrastructuur en het bevorderen van de digitale geletterdheid van deze kinderen, om ze klaar te stomen voor het digitale tijdperk; dringt er bij de lidstaten op aan om deelname van Roma-vrouwen en -meisjes aan het onderwijs te bevorderen en hierbij met name te wijzen op het belang van STEM-vakken, en maatregelen te nemen tegen vroegtijdig schoolverlaten bij Roma-meisjes; Gezondheid en milieu 8. maakt zich grote zorgen over het kindersterftecijfer onder Roma, dat veel hoger ligt dan onder niet-Roma, en dat met name hoog ligt onder Roma die in nederzettingen wonen; wijst er met nadruk op dat kinderen in Roma-nederzettingen geboren worden in armoede en in een omgeving die niet bevorderlijk is voor een gezonde lichamelijke en psychosociale ontwikkeling; verzoekt de Commissie om de investeringen van de lidstaten in het kader van de Europese kindergarantie en de tenuitvoerlegging door de lidstaten van de Europese kindergarantie te monitoren, evenals de specifieke streefdoelen inzake Roma-kinderen in de nationale actieplannen, met name met betrekking tot de achterstandssituatie waarin deze kinderen verkeren en die blijkt uit hun ondermaatse schoolprestaties en het hoge aantal vroegtijdige schoolverlaters; verzoekt de lidstaten de maatregelen te nemen die nodig zijn voor een snelle en efficiënte tenuitvoerlegging van de Europese kindergarantie en hun overheidsinvesteringen in dit kader flink op te voeren, en spoort de lidstaten met klem aan meer financiële middelen toe te wijzen voor de ondersteuning van activiteiten in het kader van de kindergarantie dan het minimum van 5 % van de middelen van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF +) onder gedeeld beheer; verzoekt de lidstaten dringend actie te ondernemen om ervoor te zorgen dat kinderen in Roma-nederzettingen vanaf hun geboorte begeleid worden door zorgprofessionals die, indien nodig, een medische behandeling in gang kunnen zetten en die psychologisch of lichamelijk misbruik van kinderen kunnen herkennen en die verplicht moeten zijn om dergelijk misbruik aan de bevoegde autoriteiten te melden; herinnert eraan dat een relatief groot aantal Roma-kinderen in zorginstellingen verblijft en wijst op de noodzaak van een op kinderen gerichte aanpak in het kader waarvan bijzondere aandacht wordt besteed aan de rechten en behoeften van de meest kwetsbaren; verzoekt de lidstaten in dit licht om op ruime schaal te voorzien in gemakkelijk toegankelijke centra voor jeugdzorg, gericht op de jongste kinderen, alsook in gemeenschapscentra waar maatschappelijk werkers, pedagogen en gezondheidswerkers, alsook deskundigen en bemiddelaars op het gebied van de gezondheid van en onderwijs aan Roma hun diensten verlenen; 9. verzoekt de Commissie en de lidstaten om in achtergestelde gemeenschappen, met name Roma-nederzettingen, gezondheidsvoorlichting en voorlichting over gezonde leefomstandigheden te bevorderen door middel van mobiele units voor medische keuring en preventieactiviteiten; wijst er voorts op dat, overeenkomstig het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, gendergelijkheid in gezondheidszorginstellingen moet worden geëerbiedigd en is van mening dat er initiatieven ontplooid moeten worden zoals de oprichting van een netwerk van verpleegkundigen en zorginstellingen, het stimuleren van regelmatig bezoek aan een kinderarts en, voor volwassenen, de huisarts, beschikbaarstelling van gezinsondersteunende diensten, thuis- en ouderenzorg en zorg aan andere personen die hulpbehoevend zijn, en vindt dat de beschikbaarheid en toegankelijkheid hiervan gewaarborgd moet worden; 10. wijst erop dat de gezondheid en het leven van Roma die in nederzettingen wonen en andere Roma gevaar lopen doordat de omgeving waarin zij wonen vervuild is door giftige afvalstoffen; roept de lidstaten op om onverwijld iets aan deze situatie te doen om een einde te maken aan de buitensporige blootstelling van Roma aan dergelijke risico’s, en te werken aan uitgebreide afvalbeheersystemen en infrastructuur, in overeenstemming met de kaderrichtlijn afvalstoffen (22) ; verzoekt de lidstaten strategieën te ontwikkelen om Roma-gemeenschappen voor te lichten over de gevaren van giftig afval en het gebrek aan goede afvalverwerkingsvoorzieningen in hun nederzettingen; wijst op de rol van de Commissie bij de handhaving van de EU-wetgeving op dit gebied; verzoekt de Commissie en de lidstaten om gericht gebruik te maken van de beleidsinstrumenten en -middelen voor de aanpak van energiecrises en voor het realiseren van een rechtvaardige groene transitie, om ervoor te zorgen dat Roma-gemeenschappen toegang hebben tot schone, betaalbare en continu geleverde energie, om toename van de energiearmoede in gemarginaliseerde Roma-nederzettingen te voorkomen en om de gezondheid van Roma die in nederzettingen leven te verbeteren; 11. herinnert eraan dat de lidstaten op grond van de nieuwe bindende EU-normen voor organen voor gelijke behandeling de verruimde bevoegdheden van deze organen op het gebied van procesvoering zullen moeten ondersteunen, door deze organen de juridische bevoegdheid toe te kennen naar aanleiding van individuele en collectieve klachten en ambtshalve te procederen, en de beslissingsbevoegdheid van deze organen zullen moeten ondersteunen, onder meer in situaties waarin meerdere instanties deel uitmaken van het nationale orgaan voor gelijkheid, zodat deze organen intersectionele discriminatie, waar Roma vaak mee te maken hebben, kunnen aanpakken, in kaart kunnen brengen en kunnen bestraffen; is van mening dat de lidstaten ervoor moeten zorgen dat het mandaat van deze organen alle vormen van discriminatie omvat, waaronder victimisatie en haatzaaiende uitlatingen; Werkgelegenheid en sociale integratie 12. merkt op dat de effecten van het hoge percentage langdurige werkloosheid in Roma-nederzettingen en het hoge percentage NEET’s onder Roma-jongeren nog verergeren door de sociale uitsluiting en armoede waar de bewoners mee kampen; verzoekt de lidstaten te investeren in sociale ondernemingen en beste praktijken om langdurig werklozen aan werk te helpen; verzoekt de lidstaten om ook te investeren in programma’s voor Roma-NEET’s, zoals het bieden van mogelijkheden om een beroepsopleiding te volgen, met name op het gebied van digitale vaardigheden en groene banen, en hiervoor onder meer gebruik te maken van middelen uit de herstelprogramma’s; is van mening dat het actieplan van de Commissie voor de sociale economie de inspanningen van de lidstaten ter zake kan ondersteunen met richtsnoeren inzake belastingheffing, toegang tot staatssteun en openbare aanbestedingen voor organisaties van de sociale economie; is van mening dat het geplande voorstel voor een aanbeveling van de Raad betreffende de ontwikkeling van het kader voor de sociale economie moet voorzien in een intersectionele benadering die toegespitst is op kwetsbare groepen, waaronder Roma, en dan met name Roma-vrouwen, voor wie het nog moeilijker is dan voor Roma-mannen om toe te treden tot de arbeidsmarkt; dringt er voorts bij de lidstaten op aan ondersteuning te bieden voor het scheppen van hoogwaardige en duurzame banen, het reguleren van informeel werk en het creëren van toegankelijke routes naar werk voor Roma, zoals openbare arbeidsvoorzieningsregelingen, die een tijdelijke oplossing kunnen bieden om werkloosheid te bestrijden en werklozen in staat te stellen zich te herscholen of bijscholen; herinnert eraan dat veel Roma langdurig werkloos zijn, wat gevolgen heeft voor hun recht op uitkeringen en pensioenen; wijst erop dat nationale minimuminkomensregelingen in combinatie met stimulansen voor (her) integratie op de arbeidsmarkt van belang zijn om armoede en sociale uitsluiting te bestrijden; dringt er bij de lidstaten op aan om zich in te zetten voor loontransparantie en voor etnisch neutrale en genderneutrale functiewaarderingen, om lonen te bevorderen die een fatsoenlijke levensstandaard waarborgen en om antidiscriminatie- en scholingscampagnes te initiëren ter bestrijding van zigeunerhaat en ter bevordering van diversiteit op de werkvloer, waarbij deze campagnes zich moeten richten op personen die personeel aanwerven, werkgevers en werknemers; 13. merkt op dat gemeenschapscentra een belangrijke rol spelen bij het werken met Roma die in nederzettingen leven; verzoekt de lidstaten ervoor te zorgen dat iedere Roma-nederzetting beschikt over een naar behoren uitgerust gemeenschapscentrum dat ruimte biedt voor educatieve activiteiten, bijvoorbeeld een kleuterschool, buitenschoolse opvang, recreatieve activiteiten voor kinderen en volwassenen, alsook sanitaire voorzieningen, en de Roma-gemeenschap te betrekken bij het onderhoud en beheer van het centrum; 14. verzoekt de lidstaten om bij de uitvoering van hun nationale strategieën voor de integratie van Roma prioriteit te geven aan de bevordering van werkgelegenheid voor jongeren, met name voor jonge vrouwelijke Roma; verzoekt de lidstaten optimaal gebruik te maken van de versterkte jongerengarantie om de arbeidsparticipatie en sociale inclusie van Roma-jongeren te bevorderen; wijst op het onbenutte potentieel van hoogopgeleide Roma-jongeren als het gaat om het teweegbrengen van positieve veranderingen binnen Roma-gemeenschappen en het wegnemen van diepgewortelde vooroordelen en stereotypen bij de rest van de bevolking; 15. dringt er bij de lidstaten op aan ervoor te zorgen dat instanties voor sociaal-juridische bescherming naar behoren betrokken worden bij situaties waarin het gaat om kinderen en voogdij in gemarginaliseerde Roma-nederzettingen, om ervoor te zorgen dat kinderen de bescherming en de zorg krijgen die nodig zijn voor hun welzijn en ontwikkeling en om te waarborgen dat in hun belang wordt gehandeld; pleit voor verdere gecoördineerde inspanningen en een passend raamwerk met maatregelen om een eind te maken aan onwenselijke praktijken in de nederzettingen, zoals woekerpraktijken, seksuele uitbuiting van kinderen, drugmisbruik, gokproblemen en arbeidsuitbuiting; betreurt dat veel Roma-kinderen gedwongen worden om te bedelen en verzoekt de lidstaten die dat nog niet hebben gedaan om wetgeving in te voeren met daarin een verbod op gedwongen bedelarij; wijst erop dat de politie in staat moet zijn om de specifieke omstandigheden in Roma-gemeenschappen te herkennen en dat de lidstaten moeten voorzien in scholing voor politieagenten die gericht is op de aanpak van discriminatie en criminalisering van Roma, zowel binnen de politiekorpsen als onder de bevolking; verzoekt de lidstaten grondig onderzoek te doen naar gevallen van mishandeling door de politie, om te waarborgen dat geweld tegen en intimidatie en een slechte behandeling van individuele Roma of Roma-gemeenschappen niet ongestraft blijven, en maatregelen te treffen om de toegang van Roma tot de rechter te vergemakkelijken; 16. roept de Commissie nogmaals op om in samenwerking met de lidstaten een gemeenschappelijke methodologie te ontwikkelen voor het verzamelen en openbaar maken van gegevens over gelijkheid, uitgesplitst naar etnische achtergrond en verschillende soorten nederzettingen, indien door het nationale recht erkend, met volledige eerbiediging van de normen op het gebied van de bescherming van de persoonlijke levenssfeer en de mensenrechten, om de situatie van Roma te kunnen beoordelen en de voortgang in kaart te brengen die geboekt wordt bij de tenuitvoerlegging van maatregelen in het kader van het strategisch EU-kader voor gelijkheid, die erop gericht zijn de onderliggende oorzaken van de sociale en economische uitsluiting van Roma aan te pakken; verzoekt de Commissie voorts om in het sociale scorebord specifieke streefcijfers voor de arbeidsparticipatie van Roma op te nemen; 17. verzoekt de Commissie en de lidstaten om de deelname van Roma aan de sociale dialoog aan te moedigen en om te streven naar versterking van de collectieve vertegenwoordiging van Roma-werknemers, omdat de toegang van Roma tot hoogwaardige banen met fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden hierdoor kan verbeteren; verzoekt de lidstaten om hun werkverschaffingsprogramma’s te verbeteren om Roma en andere personen in een kwetsbare situatie de gelegenheid te bieden relevante vaardigheden te ontwikkelen en de vaardigheden die zij reeds hebben verder te verbeteren; Gebruik van EU- en nationale financiering 18. maakt zich zorgen over het feit dat in sommige lidstaten tot nu toe weinig gebruik is gemaakt van de voor Roma bestemde middelen, waardoor het gevaar bestaat dat aan het eind van de huidige programmeringsperiode een aanzienlijk deel van de financiële middelen onbenut zal zijn; betreurt dat de systemen die gehanteerd worden bij en de voorwaarden die gelden voor gebruikmaking van de ESIF in een aantal lidstaten aan een soepele en efficiënte absorptie van de middelen uit die fondsen in de weg staan, omdat er in die nationale systemen sprake is van bureaucratische en structurele belemmeringen; herinnert in dit verband aan de noodzaak om de administratieve lasten omlaag te brengen, het gebruik van vereenvoudigde kostenopties te bevorderen en verdere steun en flexibiliteit te bieden, waarbij onder meer gedacht kan worden aan rechtstreekse verdeling van middelen voor regionaal en lokaal beleid en programma’s van het maatschappelijk middenveld, om het voor de beheersautoriteiten en begunstigden die zich ervoor inzetten om op de onmiddellijke behoeften van Roma die in nederzettingen leven in te spelen gemakkelijker te maken van deze middelen gebruik te maken; verzoekt de lidstaten en de Commissie om de financiering voor de Europese kindergarantie per direct te verhogen en te voorzien in een specifiek begrotingsonderdeel van ten minste 20 miljard EUR om de armoede waar kinderen en hun gezinsleden onder lijden te bestrijden en om bij te dragen aan de verwezenlijking van het streven om ervoor te zorgen dat in alle lidstaten samen tegen 2030 ten minste 15 miljoen minder mensen in armoede leven, waaronder ten minste 5 miljoen kinderen; 19. wijst erop dat het bij sommige lokale overheden in de lidstaten ontbreekt aan de politieke wil om nieuwe projecten ter verbetering van de levensomstandigheden van Roma die in nederzettingen leven uit te voeren; verzoekt de lidstaten en hun beheersautoriteiten om bijzondere aandacht aan deze lokale overheden te besteden en strategieën te ontwikkelen, die bijvoorbeeld conditionaliteitsmechanismen omvatten, om deze overheden ertoe te bewegen hun negatieve aanpak te veranderen; wijst in dit verband op de noodzaak om de politieke participatie en vertegenwoordiging van Roma op alle niveaus te waarborgen en schadelijke negatieve stereotypen, die een voedingsbodem vormen voor discriminerende opvattingen en gedragingen onder de rest van de bevolking, tegen te gaan; wijst er voorts op dat er in sommige lidstaten sprake is van structurele belemmeringen die de uitvoering van projecten door lokale overheden en maatschappelijke organisaties belemmeren, en verzoekt die lidstaten met klem om deze belemmeringen weg te nemen en de lokale autoriteiten duidelijke steuninstrumenten te bieden om hen te helpen nieuwe projecten op te zetten ten behoeve van Roma die in nederzettingen wonen en andere Roma; 20. merkt op dat het vaak generaties duurt voordat er wezenlijke vooruitgang wordt geboekt op het gebied van de sociaal-economische emancipatie en integratie van Roma; roept de lidstaten op om met spoed ten volle gebruik te maken van de financieringsinstrumenten en -middelen die er op nationaal en Europees niveau beschikbaar zijn, teneinde gunstige voorwaarden te scheppen voor een duurzame, efficiënte, geïntegreerde, gecoördineerde en flexibele financiering en uitvoering van doorlopende programma’s en projecten, en alle belemmeringen voor de absorptie van financiering, en dan met name uit het ESF+, het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling en de herstel- en veerkrachtfaciliteit, uit de weg te ruimen, en in dat kader onder meer een eind te maken aan directe en indirecte vormen van discriminatie; verzoekt de Commissie om de maatregelen die de lidstaten vastleggen in hun nationale plannen voor herstel en veerkracht, nationale strategische kaders voor de Roma en de nationale actieplannen voor de Europese kindergarantie, alsook de maatregelen die zij nemen naar aanleiding van het EU-actieplan tegen racisme en de landspecifieke aanbevelingen van het Europees Semester te ondersteunen, te monitoren en te evalueren; dringt er bij de Commissie en met name bij de lidstaten op aan te waarborgen dat de EU-maatregelen effect sorteren bij de Roma die in nederzettingen leven en dat EU-financiering deze Roma ook daadwerkelijk bereikt, en benadrukt dat bij acties en initiatieven ten behoeve van deze Roma uitgegaan moet worden van het bottom-upbeginsel en dat dergelijke acties en initiatieven dus geïnitieerd moeten worden door gemeenten en actoren op lokaal niveau die het dichtst bij de betrokken gemeenschappen staan, waarbij op nationaal niveau financiële en administratieve ondersteuning geboden wordt; verzoekt de lidstaten in dit kader om beter gebruik te maken van de beschikbare financiële middelen voor technische bijstand en te waarborgen dat er rechtstreekse technische bijstand wordt geboden aan zowel beheerders als specifieke aanvragers; dringt er bij de Commissie op aan ervoor te zorgen dat in het kader van de programma’s van het Cohesiefonds voor de periode 2021-2027 en in het kader van de landspecifieke aanbevelingen van het Europees semester aandacht wordt besteed aan het in kaart brengen van nederzettingen en aan specifieke beleidsmaatregelen om de situatie in die nederzettingen te verbeteren; 21. verzoekt de Europese Rekenkamer een uitvoerige en grondige effect- en prestatieanalyse uit te voeren van het gebruik van de ESIF, met name het ESF+ en het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, en daarbij te kijken naar de jaren sinds de vaststelling van de EU-strategie voor de integratie van de Roma in 2011, met bijzondere aandacht voor de uitgaven voor Roma-nederzettingen en aanverwante sociale kwesties; Noodzaak van actie op EU-niveau 22. benadrukt dat de huidige praktijken in sommige lidstaten met betrekking tot Roma die in nederzettingen wonen erop wijzen dat het niet volstaat om projecten uitsluitend op basis van de behaalde kwantitatieve resultaten te beoordelen en dat dit zelfs een misleidend beeld kan geven van de situatie ter plaatse, aangezien hiermee geen informatie wordt verkregen over de voortgang van de projecten op langere termijn; vreest dat dit ertoe kan leiden dat besluiten worden genomen die het gezonde financiële beheer van de EU-begroting ondermijnen; dringt derhalve aan op een snelle toepassing van het algemeen conditionaliteitsregime ter bescherming van de Uniebegroting met betrekking tot de betreffende lidstaten; is van mening dat het Europees actieplan van de Europese pijler van sociale rechten, de Europese kindergarantie en het strategisch EU-kader voor gelijkheid, inclusie en participatie van de Roma voor 2020-2030 een passende maatstaf vormen voor het uitvoeren van een kwalitatieve beoordeling; dringt erop aan bij het uitvoeren van die kwalitatieve beoordelingen bijzondere aandacht te besteden aan intersectionele discriminatie en de rechten en behoeften van de kwetsbaarste groepen, met name personen met een handicap, kinderen en vrouwen; acht het van essentieel belang dat bij de evaluatie van via de ESIF gefinancierde individuele projecten in gemarginaliseerde Roma-nederzettingen naast de kwantitatieve resultaten ook concrete kwalitatieve resultaten in kaart worden gebracht die de feitelijke situatie ter plaatse beter weerspiegelen; verzoekt de Commissie daarnaast om bij het monitoren en evalueren van projecten in de eerste plaats uit te gaan van eigen waarnemingen die zij tijdens bezoeken ter plaatse heeft gedaan, zodat zij minder afhankelijk wordt van informatie van overheden en berichten in de media, wat ten goede zou komen aan het toezicht op de besteding van middelen van de EU-begroting; benadrukt in dit verband dat de afdeling voor onderzoek naar de Roma van het FRA moet worden versterkt door Roma-onderzoekers aan te werven; 23. verzoekt de Commissie en het Parlement missies uit te voeren, zo mogelijk periodiek, om de situatie van Roma die in nederzettingen in verschillende lidstaten wonen te onderzoeken, met als doel bij te dragen tot de bewustmaking van zowel beleidsmakers als het publiek, informatie uit te wisselen tussen lidstaten en bevoegde autoriteiten over de uitdagingen waarmee de Roma worden geconfronteerd, beste praktijken uit te wisselen en betere coördinatie op EU-niveau mogelijk te maken; 24. benadrukt dat de Commissie als hoedster van de verdragen krachtig moet optreden om de volledige en correcte uitvoering van de EU-wetgeving te waarborgen, en tijdig passende maatregelen moet nemen als de lidstaten dit nalaten, met name in geval van schending van de rechten van EU-burgers, waaronder die van de Roma; merkt op dat inbreukprocedures, bijvoorbeeld in verband met de segregatie van Roma-leerlingen in het onderwijs, er niet toe hebben geleid dat de oorzaken van discriminatie daadwerkelijk zijn weggenomen; is stellig van mening dat de Commissie alles in het werk moet stellen om schendingen van de mensenrechten en de fundamentele waarden van de EU te voorkomen, en dus in de eerste plaats moet voorkomen dat EU-middelen worden gebruikt voor het financieren van discriminerende praktijken in de lidstaten; verzoekt de Commissie daarom een mechanisme voor vroegtijdige waarschuwing in te stellen voor het melden van risico’s op misbruik of oneigenlijk gebruik van ESIF- en andere EU-middelen die bestemd zijn voor de aanpak van de situatie van Roma in gemarginaliseerde nederzettingen; is van mening dat het feit dat sommige lidstaten geen actie ondernemen en geen inzet tonen om het probleem van de in nederzettingen wonende Roma op te lossen, en daarnaast structurele en bureaucratische belemmeringen opwerpen, een schending kan inhouden van de fundamentele waarden van de EU zoals vastgelegd in artikel 2 VEU, te weten eerbied voor de menselijke waardigheid, gelijkheid en eerbiediging van de mensenrechten, met inbegrip van de rechten van personen die tot minderheden behoren; verzoekt de Raad en de Commissie de situatie van de Roma die in gemarginaliseerde nederzettingen wonen te onderzoeken, teneinde vast te stellen of deze nederzettingen en de daar heersende omstandigheden een duidelijk gevaar voor een ernstige schending van de EU-Verdragen inhouden; 25. roept de Commissie en de lidstaten op te zorgen voor een grotere actieve betrokkenheid en een zinvolle participatie van de Roma, met name Roma-vrouwen, -jongeren en andere ondervertegenwoordigde groepen, bij de ontwikkeling, uitvoering en monitoring van overheidsbeleid en van projecten op EU-, nationaal, regionaal en lokaal niveau die op hen gericht zijn, zodat zij actief betrokken worden bij het vormgeven van de toekomst van de EU en kunnen bijdragen tot een mentaliteitsverandering in de lidstaten van de EU; is van mening dat er in het kader van de nationale strategische kaders voor de Roma naar gestreefd moet worden dat de participatie van Roma toeneemt en dat meer Roma betrokken zijn bij het geven van leiding bij de uitvoering van de betreffende maatregelen; is van mening dat verkozen gemeenteraadsleden van Roma-afkomst actief ondersteund moeten worden omdat dit kan bijdragen aan de bevordering van de sociale integratie en de democratische participatie van de Roma; 26. merkt op dat veel Roma kampen met armoede, sociale uitsluiting en beperkte toegang tot werkgelegenheid of diensten zoals onderwijs, gezondheidszorg en huisvesting, mede als gevolg van zigeunerhaat en structurele discriminatie; roept de Commissie en de lidstaten op om zigeunerhaat in alle sectoren van de samenleving aan te pakken door middel van doeltreffende wetgevings- en beleidsmaatregelen, zowel in de lidstaten als in de uitbreidingslanden; roept de lidstaten op de bestrijding van racisme en zigeunerhaat deel te laten uitmaken van de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten, omdat racisme en zigeunerhaat belangrijke structurele oorzaken zijn van uitsluiting van Roma; benadrukt dat er een einde moet komen aan iedere vorm van structurele en institutionele zigeunerhaat, segregatie en discriminatie op het gebied van onderwijs, werkgelegenheid, gezondheid, huisvesting en toegang tot sociale bescherming en andere diensten; is van mening dat de bestrijding van zigeunerhaat een sectoroverschrijdende aangelegenheid is waaraan op alle relevante terreinen van het EU-beleid aandacht moet worden besteed; roept de Commissie op erop aan te dringen dat de richtlijn rassengelijkheid daadkrachtiger ten uitvoer wordt gelegd en roept de lidstaten op doeltreffende en vergaande nationale plannen tegen racisme en rassendiscriminatie te formuleren en uit te voeren, met specifieke aandacht voor zigeunerhaat, en daarbij inspiratie te putten uit de gemeenschappelijke leidende beginselen van de Commissie; verzoekt de lidstaten duidelijke en meetbare doelstellingen te formuleren voor de bestrijding van discriminatie en zigeunerhaat, overeenkomstig Kaderbesluit 2008/913/JBZ van de Raad betreffende de bestrijding van racisme en vreemdelingenhaat; verzoekt de Raad tevens de onderhandelingen over de horizontale antidiscriminatierichtlijn (23) te deblokkeren, omdat deze richtlijn van essentieel belang is voor het verwezenlijken van gelijkheid in de EU; 27. benadrukt dat het culturele en taalkundige erfgoed van de Roma moet worden erkend en spoort de Commissie en de lidstaten aan te werken aan het behoud van de Roma-cultuur, en de bekendheid van de Roma-cultuur bij het publiek te bevorderen via programma’s en mediakanalen, en op die manier bij te dragen tot de diversiteit van de samenlevingen in de EU; 28. dringt er bij de Commissie op aan meer inspanningen te leveren om geleidelijk een einde te maken aan het bestaan van gemarginaliseerde Roma-nederzettingen in de hele EU, en wel door het lanceren van een EU-actieplan om ernaar te streven dat er in 2030 geen gemarginaliseerde Roma-nederzettingen meer zijn, waarbij intensiever gebruik moet worden gemaakt van bestaande beleids- en financiële instrumenten; benadrukt dat dit EU-actieplan moet voorzien in richtsnoeren, prioriteiten, concrete doelstellingen, transnationale samenwerking en de uitwisseling van goede praktijken tussen de lidstaten; 29. benadrukt dat de problemen van Roma die in nederzettingen leven betrekking hebben op meerdere beleidsgebieden die binnen de bevoegdheid van verschillende commissarissen en directoraten-generaal op EU-niveau vallen; dringt daarom aan op het instellen van de functie van coördinator bij de Commissie voor de integratie en gelijkheid van de Roma, die de ontwikkelingen op de relevante beleidsterreinen nauwgezet volgt en rechtstreeks contact onderhoudt met de Roma om de feitelijke situatie en de problemen waar zij mee te maken hebben door te geven aan de taskforce gelijkheid van de Commissie, alsmede aan onder meer de nationale Roma-contactpunten, het FRA, het EURoma-netwerk, het Europees Roma-platform en de Groep op hoog niveau inzake non-discriminatie, gelijkheid en diversiteit, om synergieën tot stand te brengen en de gelijkheid, de integratie en de participatie van de Roma in de EU te bevorderen; 30. pleit eveneens voor het instellen van de functie van parlementair coördinator voor de integratie van de Roma, te bekleden door een van de ondervoorzitters van het Parlement, die ervoor moet zorgen dat Roma-aangelegenheden aan bod komen in alle relevante beleids- en wetgevingswerkzaamheden van het Parlement; pleit daarnaast voor oprichting van een netwerk voor de mainstreaming van Roma-aangelegenheden, dat wordt voorgezeten en gecoördineerd door de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en dat bestaat uit een vertegenwoordiger van elke commissie van het Europees Parlement, om het werk van de coördinator aan te vullen en te versterken, zodat synergie ontstaat en de onderling samenhangende en complexe problemen waarmee de Roma-gemeenschap wordt geconfronteerd, met een omvattende, horizontale aanpak kunnen worden aangepakt; is van mening dat de coördinator van het Parlement en het netwerk voor de mainstreaming van Roma-aangelegenheden nauw moeten samenwerken met de interfractiewerkgroep racismebestrijding en diversiteit; 31. wijst op de bijkomende problemen en de noodzaak van versterkte samenwerking tussen de lidstaten in verband met het vrije verkeer van personen binnen de EU, en op de situatie van Roma die de oorlog in Oekraïne ontvluchten; verzoekt de lidstaten doeltreffende maatregelen te nemen ter bestrijding van de segregatie van Roma-migranten binnen de EU en Roma-vluchtelingen uit Oekraïne, en hen te beschermen tegen onrechtmatige uitzetting en discriminatie bij de toegang tot essentiële diensten, met name op het gebied van huisvesting, onderwijs en werkgelegenheid; roept de lidstaten op ervoor te zorgen dat vluchtelingen, waaronder Roma-vluchtelingen, niet etnisch worden geprofileerd en niet worden gediscrimineerd bij het aanvragen van tijdelijke bescherming uit hoofde van de richtlijn tijdelijke bescherming en zich niet genoodzaakt zien asiel aan te vragen, en roept hen tevens op maatschappelijke organisaties in te schakelen om ervoor te zorgen dat iedereen die Oekraïne ontvlucht in gelijke mate profiteert van hulp in natura, gratis vervoer en huisvesting; roept de lidstaten op zich meer in te spannen om ervoor te zorgen dat de registratie van geboorteakten van Roma-kinderen op correcte wijze plaatsvindt, zodat er een einde kan worden gemaakt aan de staatloosheid van kinderen in Roma-gemeenschappen in de EU; 32. neemt kennis van het strategisch actieplan voor de inclusie van Roma en Travellers 2020-2025 van de Raad van Europa; verzoekt de Commissie en de lidstaten hun inspanningen ter bevordering van gelijke kansen, diversiteit en sociale integratie en ter bestrijding van discriminatie en zigeunerhaat beter af te stemmen op de activiteiten van de Raad van Europa op dit gebied; 33. wijst erop dat programma’s en instrumenten als Erasmus Plus en de Jeugdgarantie kansen bieden aan jongeren uit kansarme milieus en uit Roma-gemeenschappen; o o o 34. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien het mondiaal evaluatieverslag uit 2019 over biodiversiteit en ecosysteemdiensten van het intergouvernementeel platform voor wetenschap en beleid inzake biodiversiteit en ecosysteemdiensten (IPBES), – gezien het verslag uit 2020 van het Milieuprogramma van de Verenigde Naties en de Voedsel- en Landbouworganisatie, getiteld “State of the World’s Forests 2020”, waarin wordt gewezen op de belangrijke functie van bossen, die een leefomgeving vormen voor meer dan 80 % van de wereldwijde biodiversiteit op het vasteland, talloze ecosysteemdiensten herbergen en voor vele gemeenschappen, waaronder inheemse volkeren, een bestaansbron zijn, – gezien de mariene biodiversiteit en de biodiversiteit in kustgebieden, – gezien de aanstaande 19e bijeenkomst van de Conferentie van de Partijen bij de Overeenkomst inzake de internationale handel in bedreigde in het wild levende dier- en plantensoorten (Cites), die van 14 tot 25 november 2022 in Panama plaatsvindt (CoP19), – gezien resolutie 75/311 van de Algemene Vergadering van de VN van 26 juli 2021 over de bestrijding van de illegale handel in wilde dieren en planten, – gezien Resolutie Conf. 12.10 (Rev.CoP15) van Cites inzake de registratie van activiteiten die gericht zijn op het fokken in gevangenschap voor commerciële doeleinden van diersoorten waarop bijlage I van toepassing is, – gezien de Cites-besluiten 18.226 en 18.227 over de handel in Aziatische olifanten ( Elephas maximus ), – gezien de Cites-besluiten 18.81-18.85 over criminaliteit in verband met in het wild levende dieren en planten via internet, – gezien de mededeling van de Commissie van 20 mei 2020 getiteld “EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030 – De natuur terug in ons leven brengen” ( COM(2020)0380 ), en de resolutie van het Europees Parlement van 9 juni 2021 daarover (1) , – gezien Richtlijn 92/43/EEG van de Raad van 21 mei 1992 inzake de instandhouding van de natuurlijke habitats en de wilde flora en fauna (2) die bedoeld is om het behoud van de biodiversiteit te bevorderen en die de hoeksteen vormt van het EU-beleid voor natuurbehoud, – gezien het VN-Verdrag inzake biologische diversiteit (VBD) en de 15e bijeenkomst van de Conferentie van de Partijen bij het VBD, die van 7 tot 19 december 2022 in Montreal, Canada plaatsvindt, – gezien het voorstel van de Commissie voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake de bescherming van het milieu door middel van het strafrecht en tot vervanging van Richtlijn 2008/99/EG ( COM(2021)0851 ), – gezien de vragen aan de Raad en aan de Commissie over de belangrijkste doelstellingen voor de Cites-CoP19-vergadering van 14 tot 25 november 2022 in Panama ( O‑000038/2022 – B9‑0023/2022 en O‑000039/2022 – B9‑0024/2022), – gezien artikel 136, lid 5, en artikel 132, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat de ongekende wereldwijde achteruitgang van de biodiversiteit, die momenteel tientallen tot honderden malen sneller plaatsvindt dan het natuurlijke tempo waarin soorten uitsterven, het rechtstreekse gevolg is van menselijke activiteiten en dat ongeveer 1 miljoen dier- en plantensoorten hierdoor met uitsterven bedreigd worden; overwegende dat de beschikbare gegevens erop lijken te wijzen dat het nog niet te laat is om de huidige trend van biodiversiteitsverlies een halt toe te roepen en om te buigen; B. overwegende dat biodiversiteit een positieve bijdrage levert aan de gezondheid van de menselijke bevolking; overwegende dat 80 % van de door mensen gebruikte geneesmiddelen van natuurlijke oorsprong zijn; C. overwegende dat de oceanen, die 95 % van de biosfeer uitmaken, gezien de rol die zij spelen bij de regulering van het klimaat en de absorptie van CO 2 uit de atmosfeer, tot de belangrijkste koolstofputten behoren; D. overwegende dat het belangrijk is de mariene en kustbiodiversiteit te beschermen en de bedreigingen aan te pakken die uitgaan van het ongereguleerde of slecht gereguleerde gebruik van levende mariene hulpbronnen; overwegende dat het ook belangrijk is de zoetwaterbiodiversiteit te beschermen, die sterker afneemt dan de biodiversiteit van mariene en terrestrische ecosystemen, waarbij de zoetwaterpopulaties tussen 1970 en 2014 met 83 % zijn afgenomen; E. overwegende dat de overgrote meerderheid van soorten die verhandeld worden, niet door Cites wordt beschermd; overwegende dat internationale handel in dergelijke soorten nog steeds ongereglementeerd is en in aanzienlijke mate bijdraagt aan het uitsterven van wilde populaties; F. overwegende dat Cites de belangrijkste mondiale overeenkomst voor de instandhouding van in het wild levende dieren en planten is, en dat 184 partijen, waaronder de EU en haar 27 lidstaten, hierbij zijn aangesloten; overwegende dat Cites erkent dat de in het wild levende dier- en plantensoorten in hun vele unieke verschijningsvormen en in hun verscheidenheid een onvervangbaar onderdeel vormen van de natuurlijke stelsels op aarde, die ten behoeve van komende generaties beschermd moeten worden; G. overwegende dat Cites als doelstelling heeft ervoor te zorgen dat de internationale handel in wilde dieren en planten geen bedreiging vormt voor de overleving van soorten in het wild; H. overwegende dat het (illegaal en legaal) verhandelen en gebruiken van in het wild levende dieren en planten, alsook de vernietiging van natuurlijke habitats, beide in aanzienlijke mate bijdragen tot de achteruitgang van de biodiversiteit, en daarnaast ook de wereldwijde inspanningen in de strijd tegen klimaatverandering ondermijnen, corruptie veroorzaken en tevens voortkomen uit corruptie; I. overwegende dat in bijlage I bij Cites alle met uitsterven bedreigde soorten staan vermeld die door handelsactiviteiten in het gedrang komen, of kunnen komen; overwegende dat in bijlage II alle soorten staan vermeld die met uitsterven bedreigd kunnen worden tenzij de handel in dergelijke soorten aan strikte regulering wordt onderworpen om vormen van gebruik die de overleving van de soort in gevaar brengen te voorkomen, en tenzij de handel in deze soorten onder doeltreffend toezicht wordt gebracht; J. overwegende dat de handel in wilde dieren en planten het contact tussen mensen en in het wild levende dieren vergroot en een potentieel hoog risico inhoudt dat zoönosen ontstaan en zich verspreiden; overwegende dat, aangezien 70 % van alle nieuwe infectieziekten bij mensen zoönotisch is, de handel in wilde dieren en planten ernstige risico’s voor de gezondheid van zowel dieren als mensen met zich meebrengt; overwegende dat er behoefte is aan betere en uitgebreidere controles op de vleeshandel en de handel in levende dieren; overwegende dat deskundigen adviseren zoönotische risico’s te beperken door markten met levende dieren mee te nemen in de aanpak en daarbij tevens een lijst op te stellen van soorten die internationaal vervoerd mogen worden, en daarbij niet enkel rekening te houden met zoönotische risico’s maar ook met andere overwegingen zoals dierenwelzijn, instandhoudingsstatus en populatie-ontwikkeling; K. overwegende dat de kosten van mondiale strategieën ter voorkoming van pandemieën die inzetten op het verminderen van de illegale handel in wilde soorten, het vermijden van veranderingen in landgebruik en striktere controles, geraamd worden op 22 tot 31 miljard USD (3) , wat slechts een kleine fractie is van de kosten die een pandemie met zich meebrengt; L. overwegende dat 19 lidstaten hun steun hebben uitgesproken voor de standpuntnota van de Cypriotische regering die tijdens de Raad Landbouw en Visserij van 24 mei 2022 werd gepresenteerd, over een nieuw EU-wetgevingskader voor een EU-brede positieve lijst van dieren die zijn toegestaan als huisdier; M. overwegende dat de EU een belangrijk knooppunt, doorvoerpunt en punt van aankomst is voor wilde dieren en planten die legaal of illegaal zijn verkregen, hetzij levend of dood, in de vorm van lichaamsdelen of producten die daaruit vervaardigd zijn; Overwegende in 2019 het aantal meldingen van invoertransacties in de EU van wilde dieren en planten die door Cites beschermd zijn, overeenkwam met 36 % van het totale invoervolume; N. overwegende dat de EU tussen 2014 en 2018 de op één na grootste invoerder was van jachttrofeeën van wilde soorten die in de Cites-lijst zijn opgenomen; alleen in de Verenigde Staten lag dit aantal hoger; overwegende dat een toenemend aantal Europese landen stappen neemt of deze overweegt, om de invoer van jachttrofeeën te verbieden; O. overwegende dat met de handel in wilde dieren en planten jaarlijks miljarden euro’s gemoeid zijn en dat het hierbij gaat om miljoenen wilde dier- en plantensoorten; overwegende dat de illegale handel in wilde dieren en planten is uitgegroeid tot de op drie na grootste zwarte markt, na drugs-, mensen- en wapenhandel; overwegende dat overtredingen van het verbod op de illegale handel in wilde dieren en planten vaak niet streng genoeg worden bestraft om als afschrikmiddel te dienen en overwegende dat betrokkenen op de midden- en hogere niveaus zelden worden vervolgd; P. overwegende dat het internet een cruciale rol speelt bij het faciliteren van de handel in wilde dieren en planten; Q. overwegende dat het opschroeven van de inspanningen voor meer transparantie, alsook een effectieve bijdrage van het maatschappelijk middenveld aan de besluitvorming, essentiële zaken zijn; R. overwegende dat voor de EU een duidelijke rol is weggelegd in het aangaan van constructieve samenwerkingsverbanden en uitwisseling tussen overheids- en particuliere reservaten en opvangcentra, met het oog op het waarborgen van soortspecifieke oplossingen voor de lange termijn voor wilde dieren die in beslag zijn genomen; S. overwegende dat uit rapportages van de lidstaten blijkt dat traditionele geneesmiddelen tot de belangrijkste Cites-gerelateerde producten behoren die in beslag worden genomen; overwegende dat het gebruik van bestanddelen van wilde dieren in traditionele geneesmiddelen schadelijk is voor de biodiversiteit, met name wanneer het diersoorten betreft die op een rode lijst staan; overwegende dat de vraag naar traditionele geneesmiddelen met bestanddelen van wilde dieren tot een toename in de illegale handel in wilde dieren leidt; T. overwegende dat pelagische haaienpopulaties sinds 1970 met 71 % zijn gekrompen en dat meer dan 50 % van de haaiensoorten met uitsterven wordt bedreigd of bijna met uitsterven wordt bedreigd (4) , en dat de jacht op die haaien met het oog op de handel in hun lichaamsdelen een van de belangrijkste oorzaken is van de afname van die populaties; overwegende dat 20 % van de populaties rifhaaien functioneel uitgestorven is; overwegende dat lidstaten van de EU in 2020 het vertrekpunt waren van meer dan 45 % van alle haaienvin-gerelateerde producten voor import in drie grote handelscentra: Hongkong, Singapore en Taiwan; U. overwegende dat naar aanleiding van afnamen in de Afrikaanse populaties van meer dan 60 % voor de Afrikaanse savanneolifant ( Loxodonta africana ) en meer dan 86 % voor de Afrikaanse bosolifant ( Loxodonta cyclotis ) binnen drie generaties, de Internationale Unie voor behoud van de natuur en de natuurlijke hulpbronnen (IUCN) in 2021 het dreigingsniveau voor de Afrikaanse savanneolifant heeft verhoogd van kwetsbaar naar bedreigd, en de Afrikaanse bosolifant heeft opgenomen in de lijst van ernstig bedreigde soorten (5) ; V. overwegende dat stroperij voor de ivoorhandel de belangrijkste oorzaak is van de afnamen in populaties Afrikaanse olifanten; overwegende dat de illegale ivoorhandel schadelijk is voor de economische ontwikkeling, georganiseerde criminaliteit in de hand werkt en corruptie en brandstofconflicten bevordert; overwegende dat de ivoorhandel aanzienlijk is toegenomen sinds de introductie van legale verkoop van ivoor; W. overwegende dat het verboden is wilde tijgers te verhandelen; overwegende dat ondanks de EU-verordeningen inzake handel in wilde dieren en planten, er tijgers en lichaamsdelen van tijgers die in gevangenschap zijn gefokt worden verhandeld, ook al wordt in Cites-besluit 14.69 inzake in gevangenschap gefokte dieren het commercieel fokken en verhandelen van tijgers voor hun (lichaams-)delen afgekeurd; overwegende dat lidstaten nog steeds levende tijgers en tijgerdelen waarop de Cites-voorschriften voor de commerciële handel van toepassing zijn, in- en uitvoeren; Inleiding 1. onderstreept de duidelijke behoefte aan een benadering van de bescherming van wilde dieren en planten die meer gebaseerd is op het voorzorgsbeginsel, gezien de aanhoudende dreiging die uitgaat van de handel in wilde soorten ten aanzien van individuele dieren, soorten, de gezondheid van mens en dier, en het milieu; 2. roept op Cites en het VBD, alsook het Verdrag inzake de bescherming van trekkende wilde diersoorten en andere biodiversiteitgerelateerde verdragen en overeenkomsten meer met elkaar op één lijn te brengen met het oog op een effectieve verwezenlijking van internationale inspanningsverplichtingen met betrekking tot het in stand houden van de biodiversiteit; 3. spreekt zijn bezorgdheid uit over het feit dat de markt voor exotische huisdieren en het scala aan soorten die dit betreft zowel binnen de EU als internationaal groeiende zijn; 4. benadrukt dat de ecologische voetafdruk van de productie en consumptie van de EU dringend moet worden verkleind om binnen de grenzen van de mogelijkheden van onze planeet te blijven; 5. onderstreept dat de ecosysteemdiensten en -hulpbronnen waar de bossen in voorzien, essentieel zijn voor mensen overal ter wereld; roept de EU en de lidstaten op om tijdens CoP19 aan te dringen op het vaststellen van een Cites-resolutie over bossen om te waarborgen dat de boomsoorten op de Cites-lijst adequaat worden beschermd en dat er uitsluitend handel in dergelijke bomen mogelijk is wanneer dat op legale, duurzame en traceerbare wijze gebeurt; 6. benadrukt dat de participatie van vrouwen bij de instandhouding van wilde soorten tot een win-winsituatie leidt voor gendergelijkheid en ecologische duurzaamheid en dat hierdoor gerichtere en efficiëntere acties mogelijk zijn teneinde de handel in wilde dieren en planten te bestrijden; roept de Commissie op samen met het Cites-secretariaat gendermainstreaming in Cites te integreren en steun te verlenen aan gendersensitieve initiatieven waarmee criminele gedragingen in verband met (de instandhouding van) wilde soorten worden beïnvloed en aangepakt; is van mening dat gendergelijkheid binnen de handhaving, de besluitvorming en de uitvoerende activiteiten van Cites bevorderd moet worden en roept de EU en de lidstaten op aan te dringen op een genderactieplan voor Cites, dat via een resolutie geïntroduceerd zou kunnen worden; Uitvoering, naleving en handhaving 7. benadrukt dat in het mondiaal evaluatieverslag van IPBES uit 2019 over biodiversiteit en ecosysteemdiensten een reeks zwakke punten met betrekking tot Cites worden vastgesteld, zoals naleving, handhaving, de behoefte aan wetenschappelijk onderbouwde quota, financiering, corruptiebestrijding en terugdringing van de vraag; benadrukt dat deze zwakke punten moet worden aangepakt ten behoeve van een betere uitvoering van de overeenkomst en dringt er bij alle partijen op aan om deze kwesties grondig onder de loep te nemen; 8. betreurt de ontoereikende handhaving van verboden en beperkingen op de handel in beschermde soorten doordat de partijen onvoldoende capaciteit en middelen ter beschikking stellen; roept alle partijen op hun handhaving van de overeenkomst te intensiveren; 9. uit zijn bezorgdheid over het feit dat de partijen bij Cites niet aansprakelijk worden gesteld voor het niet effectief uitvoeren van de bepalingen van de overeenkomst, met inbegrip van de verplichting om invoer- en uitvoervergunningen te funderen op wetenschappelijk onderbouwd advies dat dergelijke invoer of uitvoer geen nadelige gevolgen zal hebben voor het voortbestaan van de soort (vaststellen van het niet-bestaan van nadelige effecten); 10. roept op tot een consistente en onpartijdige toepassing van de instrumenten zoals die in de Cites-overeenkomst zijn voorzien en van de besluiten die op grond daarvan zijn aangenomen om de naleving van de overeenkomst te bevorderen, waaronder het ondersteuningsprogramma voor naleving; roept de EU en alle partijen op maatregelen te ontwikkelen om adequate en tijdige handhaving van de overeenkomst te waarborgen, mede door het beschikbaar stellen van de benodigde middelen, en door effectieve nationale wetgeving vast te stellen om de besluiten en resoluties uit te voeren die in het kader van de overeenkomst zijn aangenomen; roept op tot wederzijdse samenwerking tussen de partijen en het uitwisselen van goede praktijken; 11. roept de EU en haar lidstaten bovendien op strikte maatregelen te nemen, waaronder ontmoedigende sancties, in gevallen van niet-naleving wanneer geconstateerd wordt dat een partij de effectiviteit van de overeenkomst ondermijnt en illegale of onhoudbare exploitatie en handel niet op doelgerichte wijze beëindigt, en als een uiterst redmiddel de handel met die partij tijdelijk stop te zetten; 12. roept alle partijen op zich actief in te zetten voor de bescherming van klokkenluiders, journalisten, boswachters in het wild, milieubeschermers en mensenrechtenverdedigers, die een essentiële rol spelen bij de milieubescherming en het stoppen van de illegale handel in wilde dieren en planten; 13. dringt erop aan dat grensoverschrijdende criminaliteit in verband met in het wild levende dieren en planten door alle partijen wordt erkend als ernstige georganiseerde misdaad, hetgeen tot uiting moet komen in het beschikbaar maken van middelen en de actieve betrokkenheid van gespecialiseerde politie- en douaneopsporingsdiensten; 14. onderstreept de belangrijke rol van de politie en de douane en dringt er bij alle lidstaten van de EU op aan om op nationaal niveau gespecialiseerde units op te richten voor criminaliteit in verband met in het wild levende dieren en planten met een mandaat dat het gehele territorium van de betreffende lidstaat bestrijkt en dat niet beperkt is tot bepaalde regio’s of tot andere territoriale subgebieden; roept de lidstaten op deze gespecialiseerde units de bevoegdheid te geven om actief betrokken te zijn bij internationale samenwerking en coördinatie; benadrukt dat samenwerking met de relevante autoriteiten in de lidstaten met betrekking tot kwesties in verband met de illegale handel in wilde soorten verder kan worden herzien en verbeterd via de Handhavingsgroep van de EU, die niet alleen handhavingsfunctionarissen bijeenbrengt uit alle EU-lidstaten, maar ook medewerkers van het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving (Europol), Eurojust, Interpol, de Werelddouaneorganisatie en het Cites-secretariaat; roept de EU en haar lidstaten op trainingen op het gebied van de rechtshandhaving inzake handel in wilde soorten te verbeteren; 15. wijst op de noodzaak van een databank van deskundigen op het gebied van de biologie en/of de ecologie, zowel met het oog op de identificatie van soorten en het vervolgen van misdrijven in verband met wilde soorten, zoals stroperij, smokkel en illegale exploitatie, als om rechtshandhavingsinstanties op lokaal, regionaal, nationaal en internationaal niveau een beter inzicht in dit verschijnsel te verschaffen; 16. onderstreept de voordelen van een databank met informatiesystemen die worden ingezet voor handhaving bij het bestrijden van georganiseerde criminaliteit en de illegale handel in wilde soorten; dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan op het niveau van de Unie een databank te creëren met rechtszaken betreffende milieucriminaliteit, inclusief criminaliteit verband houdende met wilde dieren en planten, en met de acties die op het gebied van milieucriminaliteit zijn uitgevoerd door rechtshandhavingsinstanties; is van mening dat een dergelijke databank de centrale verzameling van gegevens mogelijk moet maken en de mate van digitalisering en de beschikbare kennis moet vergroten; merkt op dat het evalueren van historische zaken nuttig kan zijn voor autoriteiten, agentschappen en organisaties die in de praktijk werken; 17. herinnert aan zijn resolutie van 9 juni 2021 getiteld “EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030: De natuur terug in ons leven brengen”, waarin de Commissie wordt opgeroepen om in het kader van het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking – Europa in de wereld en het “Hulp voor handel”-initiatief van de Wereldhandelsorganisatie begunstigde landen te helpen bij de uitvoering van Cites en andere verdragen en overeenkomsten die essentieel zijn voor de bescherming van de biodiversiteit, door capaciteitsopbouw middels kennisoverdracht, het delen van technologie en vaardighedentraining te faciliteren; wijst op de noodzaak van het versterken van samenwerkingsprogramma’s met niet-EU-landen voor het behoud van hun inheemse biodiversiteit, ook door het voeren van een interparlementaire dialoog, en van het bijstaan van ontwikkelingslanden bij de uitvoering van deze programma’s; 18. betreurt dat de EU de aanbevelingen in Resolutie Conf. 12.10 (Rev.CoP15) van Cites inzake de registratie van activiteiten die gericht zijn op het fokken in gevangenschap voor commerciële doeleinden van diersoorten waarop bijlage I van toepassing is, niet ten uitvoer legt; is bezorgd dat dit tot hiaten leidt en dat hierdoor de illegale handel wordt bevorderd; roept de lidstaten op deze resolutie integraal uit te voeren en alle relevante fokfaciliteiten voor deze soorten te registreren en zowel de Commissie als het Cites-secretariaat te voorzien van de volledige en accurate registratie-aanvragen; dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan alle pogingen tegen te gaan die gericht zijn op verzwakking van het systeem voor de registratie van activiteiten voor fokken in gevangenschap van diersoorten waarop bijlage I van toepassing is; 19. stimuleert en ondersteunt de uitvoering van moderne en innovatieve methoden om soorten waarop de Cites-overeenkomst van toepassing is, of daaruit verkregen producten, te labelen en te tracken, teneinde een onderscheid mogelijk te maken tussen dieren die in gevangenschap zijn gefokt en dieren die in het wild zijn gevangen en de daaruit verkregen producten; Besluitvorming, transparantie en rapportage 20. waardeert de jaarlijkse rapportage over illegale handel als een belangrijke stap voor de ontwikkeling van een beter begrip van illegale handel in wilde dieren en planten en dringt er bij de EU en alle partijen op aan deze rapporten tijdig in te dienen; onderstreept dat deze rapporten ook informatie moeten bevatten over verleende vergunningen en certificaten, hoeveelheid en typen exemplaren en soortnamen als opgenomen in de bijlagen I, II en III; 21. dringt er bij alle partijen en de EU op aan te zorgen voor transparantie bij de niet-gevoelige activiteiten en werkzaamheden van het Cites-secretariaat, onder meer door de jaarlijkse rapporten over illegale handel openbaar beschikbaar te stellen, en ervoor te zorgen dat gegevens tijdig worden geüpload naar de Cites-handelsdatabase, met inbegrip van informatie over de opdrachtverlening voor rapporten, de omschrijving van de opdracht en de selectie van consultants; dringt er bij alle partijen op aan verdere inspanningen te leveren om ervoor te zorgen dat afwijkingen in uitvoer- en invoervergunningen tot een minimum worden beperkt; 22. is van mening dat meer transparantie betreffende de commerciële handel in bijlage-I-soorten, inclusief dieren die in gevangenschap zijn gefokt, van essentieel belang is voor de bestrijding van corruptie, illegale handel, smokkel en het “witwassen” van exemplaren; 23. roept op tot een betere registratie met betrekking tot bijlage I, ook wat betreft exemplaren die in gevangenschap worden gefokt en gehouden, en tot de ontwikkeling van risico-indicatoren verband houdende met het milieu, veiligheid en dierhouderijpraktijken, zoals nadere gegevens over de manier waarop gegevens bijgehouden en beheerd worden, over de wijze van verslaglegging en hoe het voorraad-/inventarissysteem functioneert en over de manier waarop dit gecontroleerd en beveiligd wordt in de zin van vervoer, opslag en verwijdering; 24. roept de Commissie en de lidstaten nogmaals op het voortouw te nemen bij de beëindiging van de commerciële handel in (delen van) bedreigde soorten, en roept op tot de instelling op Europees niveau van een volledig en onmiddellijk verbod op de commerciële handel, uitvoer of herinvoer van ivoor binnen de EU en naar bestemmingen buiten de EU, met inbegrip van pre-conventie ivoor, en wijst daarbij op de beperkte uitzonderingen die mogelijk moeten blijven voor wetenschappelijke invoer en uitvoer, voor muziekinstrumenten die vóór 1975 legaal zijn verkregen en voor de handel in kunstvoorwerpen en antiek geproduceerd vóór 1947, onder voorwaarde dat zij vergezeld gaan van een geldig certificaat; vraagt om soortgelijke beperkingen voor andere bedreigde soorten, zoals tijgers en neushoorns; vraagt dat een dergelijk verbod zonder verder uitstel wordt toegepast; 25. is verheugd over de wijzigingen van Verordening (EG) nr. 865/2006 van de Commissie (6) en de herziene richtsnoeren voor de EU-regeling voor de handel in ivoor en dringt er bij de Commissie op aan de tenuitvoerlegging van de herziene verordening door de lidstaten strikt te monitoren; verzoekt de Commissie en de lidstaten deze regels om te zetten in juridisch bindende wetgeving en om resterende lacunes te dichten; Financiering 26. merkt met bezorgdheid op dat er voor veel CoP18-besluiten nog steeds geen financiële middelen beschikbaar zijn; dringt er bij alle partijen op aan te zorgen voor voldoende financiering voor de correcte tenuitvoerlegging van de gehele overeenkomst, met inbegrip van de handhaving ervan; verzoekt de Commissie en de lidstaten de financiële en alle overige steun voor de tenuitvoerlegging van Cites-besluiten te verhogen; 27. onderstreept dat de uitvoering van veel Cites-besluiten afhankelijk is van de beschikbaarheid van externe financiering; verzoekt de EU en alle partijen bij de overeenkomst te onderzoeken met welke mechanismen ervoor gezorgd kan worden dat externe financiering voor Cites-besluiten in overeenstemming is met de prioriteiten van hun werkprogramma’s en dat ontwikkelingssteun van de EU aan begunstigde landen geen bedreiging vormt voor het voortbestaan van wilde soorten, de biodiversiteit, natuurlijke habitats, ecosystemen en ecosysteemdiensten; 28. spreekt zijn bezorgdheid uit over de toenemende werklast van het Cites-secretariaat, de Conferentie van de Partijen en de comités, in verhouding tot de beschikbare middelen; roept de EU op de leiding te nemen bij het oplossen van deze kwestie; dringt er, onder andere, bij alle partijen op aan een robuuste tenuitvoerlegging van ontwerpbesluiten en -aanbevelingen van het permanent comité van Cites te ondersteunen; Strategische visie voor Cites 2021-2030 29. is verheugd dat de onderlinge verbanden tussen Cites en de duurzameontwikkelingsdoelstellingen, het VBD en de bevindingen van IPBES erkend worden; 30. is van mening dat de herziening van de strategische visie voor Cites besproken moet worden tijdens de CoP19, tegen de achtergrond van het mondiale VBD-biodiversiteitskader dat dit jaar vastgesteld wordt, om te waarborgen dat Cites een bijdrage levert aan de uitvoering van dat biodiversiteitskader; 31. dringt er bij de partijen op aan ervoor te zorgen dat alle handel in wilde flora en fauna tegen 2025 legaal en ecologisch duurzaam is; benadrukt dat het doel moet zijn het uitbannen van de illegale handel in wilde soorten die op de Cites-lijst staan, met inbegrip van in gevangenschap gefokte dieren, en niet alleen het verminderen van het handelsverkeer in die soorten; 32. benadrukt dat besluiten die door Cites-organen worden vastgesteld, gebaseerd moeten zijn op wetenschappelijke criteria voor de instandhouding van soorten, op de best beschikbare wetenschappelijke informatie en op het voorzorgsbeginsel; 33. betreurt het ontbreken van de cruciale kwestie van dierenwelzijn in de verklaring omtrent de strategische visie, roept de Commissie, de lidstaten en alle andere partijen om dit aan de orde te stellen; Een grotere rol voor de EU in de wereldwijde strijd tegen illegale handel in wilde dieren en planten 34. betreurt de onvolledigheden in de uitvoering van de EU-verordeningen inzake de handel in wilde dieren, aangezien deze niet alle cruciale soorten bestrijken en niet in dezelfde bescherming voorzien voor in gevangenschap gefokte dieren; dringt er bij de Commissie op aan de bestaande wetgeving ter regulering van de handel in wilde dieren en planten te herzien en uit te breiden met het oog op een verbod op de invoer, doorvoer, uitvoer, verkoop, aanschaf of het vervoer van wilde dieren of planten die in strijd met de wetgeving van het land van oorsprong of doorvoer zijn gevangen, in bezit gehouden, vervoerd of verkocht; 35. verzoekt de Commissie en de lidstaten om het voortouw te nemen in de inspanningen om de handel in (delen van) bedreigde soorten een halt toe te roepen; beklemtoont het belang dat hiertoe slimme (“SMART: spatial monitoring and reporting tool”) doelstellingen worden vastgesteld; 36. onderstreept daarnaast dat illegale handel in wilde dieren en planten en duurzame consumptie een systematisch onderdeel van het handelsbeleid van de EU moeten zijn; herhaalt zijn oproep aan de Raad om het VBD te beschouwen als een essentieel onderdeel van vrijhandelsovereenkomsten, mits er bindende mechanismen voor de beoordeling van nationale streefcijfers worden overeengekomen (7) ; vraagt de Raad om eveneens de Cites-overeenkomst en de Overeenkomst van Parijs als essentiële onderdelen op te nemen in vrijhandelsovereenkomsten en aan te dringen op een doeltreffende uitvoering ervan; benadrukt het belang dat bij de aanstaande herziening van de verordening betreffende een schema van algemene preferenties (8) wordt voorzien in een doeltreffende uitvoering van multilaterale verdragen inzake klimaat- en milieukwesties die binnen het toepassingsgebied van de verordening liggen, met inbegrip van het VBD; 37. dringt er bij de Commissie op aan de Europese Traces-databank (“Trade Control and Expert System”, een geïntegreerd veterinair computersysteem) zodanig aan te passen dat ook van alle mariene siervissen die verhandeld worden accurate informatie over de soorten, het volume en oorsprong wordt verhandeld en openbaar gemaakt, en zo deze vaak niet-duurzame handel die momenteel niet gereguleerd is te monitoren, mede gezien het feit dat de EU een belangrijke importeur van siervissen is; 38. herhaalt zijn oproep aan de EU-lidstaten om een op wetenschappelijke gegevens gebaseerde EU-brede positieve lijst op te stellen van dieren die als huisdier zijn toegestaan, mits onder gepaste omstandigheden inzake dierenwelzijn, zonder dat schade wordt berokkend aan populaties in het wild of aan de Europese biodiversiteit; benadrukt in dit verband de noodzaak voor een studie uitgevoerd door de Commissie om de vaststelling van deze lijst te faciliteren, waarbij onder andere de opgedane ervaringen van lidstaten en de lering die hieruit is getrokken, moeten worden meegenomen; 39. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan onverwijld effectieve actie te ondernemen in het kader van hun toezeggingen in het kader van de EU‑biodiversiteitsstrategie om de invoer van jachttrofeeën die afkomstig zijn van soorten die in de Cites-lijst zijn opgenomen, te verbieden; 40. is verheugd over de inspanningen van de EU om ontwikkelingssteun te verlenen aan maatregelen in ontwikkelingslanden die gericht zijn op het bestrijden van de illegale handel in wilde dieren en planten; roept de Commissie op de inspanningen van partnerlanden te ondersteunen die een plek van herkomst zijn van wilde dieren en planten of van de daaruit verkregen producten, die als doorvoerland fungeren en/of een bestemmingsland zijn voor verkopers en kopers, met het oog op het ontwikkelen van haalbare economische alternatieven voor het levensonderhoud en de duurzaamheid van lokale gemeenschappen; Actieplan van de EU tegen de illegale handel in wilde dieren en planten 41. verheugt zich over de herziening en voortzetting van het actieplan van de EU tegen de illegale handel in wilde dieren en planten; verzoekt de Commissie onverwijld een ambitieus EU-actieplan te publiceren; 42. benadrukt echter dat het succes van het toekomstige EU-actieplan tegen de illegale handel in wilde dieren en planten grotendeels afhankelijk is van de toewijzing van financiële middelen; roept de EU en de lidstaten dan ook op specifieke begrotingstoewijzingen voor de uitvoering van dat actieplan te reserveren; 43. is van mening dat het actieplan tot nu toe zowel binnen de EU als in het nabuurschap van de EU onvoldoende impulsen heeft gegeven om de rol van EU-burgers bij het sturen van de vraag naar illegale producten die verband houden met wilde soorten aan te pakken, en is van mening dat het EU-actieplan verstrekt moet worden; verzoekt de Commissie empirisch onderbouwde initiatieven ter vermindering van de vraag uit te voeren in belangrijke consumentenlanden, ook binnen de EU; 44. benadrukt dat het EU-actieplan tegen de illegale handel in wilde dieren en planten voldoende financiering moet krijgen, ook voor bijstand aan derde landen en aan opvangcentra en reservaten voor wilde soorten; 45. is van mening dat het nieuwe EU-actieplan niet alleen het fundament moet vormen voor een betere rechtshandhaving en inspectie-activiteiten door de relevante autoriteiten in de Unie, maar ook voor een betere dataverzameling en gegevenstoegang, waardoor betere trendbeoordelingen en risicoanalyses mogelijk worden; roept de Commissie en de lidstaten op voldoende personele en financiële middelen voor de uitvoering van het actieplan toe te wijzen en te investeren in de capaciteitsopbouw en in de training van handhavings- en gerechtelijke autoriteiten; onderstreept dat het delen en verdiepen van relevante kennis van ambtenaren en het vergroten van het publieke bewustzijn integraal deel moeten uitmaken van het toekomstige plan; 46. roept de Commissie daarnaast op om als onderdeel van het actieplan duidelijke en uitvoerbare streefcijfers en acties te ontwikkelen, evenals een eenduidig mechanisme voor monitoring en evaluatie; 47. acht het van cruciaal belang dat het actieplan volledig in lijn is met de biodiversiteitsstrategie voor 2030, en zorgt voor synergieën met de relevante EU‑wetgeving en het mondiale biodiversiteitskader voor de periode na 2020; is er vast van overtuigd dat het actieplan met name de nadruk moet leggen op prioritaire soorten en deze in kaart moet brengen, en dat tevens de kwestie van nationaal beschermde soorten die illegaal in de EU worden verhandeld, aangepakt moet worden; 48. verzoekt de Commissie en de lidstaten in het kader van het herziene actieplan van de EU tegen illegale handel in wilde dieren en planten zowel de online- als offlinehandel aan te pakken, en ervoor te zorgen dat cybercriminaliteit in verband met wilde soorten dezelfde prioriteit krijgt als andere vormen van cybercriminaliteit die een bedreiging vormen voor onder andere de menselijke gezondheid, het milieu, de economie, de veiligheid en het onderwijs, door middel van communicatie, samenwerking en coördinatie tussen de betrokken publieke en private sectoren; roept de Commissie op onverwijld te evalueren op welke wijze de wet inzake digitale diensten (9) als instrument kan fungeren om de illegale onlinehandel in dieren en planten aan te pakken; 49. merkt op dat er bewijsmateriaal is waaruit blijkt dat de legale handel in wilde dieren als dekmantel fungeert voor illegale handelsactiviteiten, talloze mogelijkheden tot “witwassen” biedt en de handhaving belemmert; roept de EU op om in het kader van de herziening van het EU-actieplan tegen illegale handel in soorten zowel de legale als de illegale handel in wilde dieren aan te pakken; 50. benadrukt dat in het actieplan een complete aanpak van de bron tot aan de consument moet worden vastgesteld; 51. acht het van belang dat de private sector bij het actieplan wordt betrokken om de illegale handel in wilde dieren en planten te bestrijden, en dat er toereikende publieke en private investeringen worden gedaan in onderzoek om ons begrip van de handel in wilde dieren en planten te vergroten; 52. benadrukt dat in het herziene actieplan de mensenrechten en gender geïntegreerd moeten worden, dat de rol van het maatschappelijk middenveld erkend moet worden, dat de raadpleging van belanghebbenden onderdeel moet zijn van het actieplan en dat publieke participatie gewaarborgd moet zijn; Georganiseerde misdaad, cyberveiligheid en in beslag genomen dieren 53. dringt er bij de lidstaten op aan via hun daartoe bevoegde instanties te werken aan grensoverschrijdende samenwerking en coördinatie met uiteenlopende relevante internationale autoriteiten en instanties, teneinde de betrokkenheid van georganiseerde criminele groeperingen bij de illegale handel in wilde dieren en planten te bestrijden; 54. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan om in het kader van het VN-Verdrag tegen grensoverschrijdende georganiseerde misdaad de voorbereiding en goedkeuring van een ambitieus en effectief protocol inzake milieumisdrijven te bevorderen, waarnaar ook wordt verwezen in de EU-strategie voor de aanpak van georganiseerde criminaliteit (2021-2025) (10) , met in dat protocol tevens een bepaling die de partijen verplicht om de invoer van en de handel in wilde dieren en planten die illegaal uit het land van herkomst zijn gehaald, strafbaar te stellen; 55. is zeer ingenomen met het voorstel voor de herziening van de richtlijn milieucriminaliteit (2008/99/EG) waarmee de meeste vormen van milieucriminaliteit in de richtlijn worden opgenomen zodat voor deze misdrijven geharmoniseerde, afschrikkende, effectieve en evenredige sancties of straffen kunnen worden uitgedeeld; 56. roept de Commissie op coördinatie te waarborgen bij de uitvoering van de richtlijn milieucriminaliteit, de EU-verordeningen inzake de handel in wilde dieren en planten en het herziene EU-actieplan tegen de illegale handel in wilde dieren en planten, waarbij optimaal gebruik gemaakt moet worden van de instrumenten die binnen de verschillende kaders worden aangeboden; 57. roept op de illegale, niet-gerapporteerde en ongereglementeerde visserij en onderwatergeluidsvervuiling toe te voegen aan de lijst met milieumisdrijven in de herziene richtlijn milieucriminaliteit; 58. betreurt dat dierenwelzijn in het voorstel ontbreekt; roept de Commissie op te waarborgen dat wreedheid tegen dieren als een verzwarende omstandigheid wordt aangemerkt waarvoor onder de herziene richtlijn milieucriminaliteit strengere straffen kunnen worden opgelegd; 59. dringt er bij de Commissie op aan specifieke EU-richtsnoeren vast te stellen om cybercriminaliteit die verband houdt met wilde dieren en planten aan te pakken teneinde geharmoniseerd beleid in de lidstaten en samenwerking tussen alle relevante betrokken partijen te waarborgen; 60. dringt er bij de lidstaten op aan de Cites-besluiten 18.81-18.85, over criminaliteit in verband met in het wild levende dieren en planten via internet, effectief en volledig uit te voeren en daarbij optimaal gebruik te maken van de richtlijnen van Interpol, getiteld “Wildlife Crime Linked to the Internet – Practical Guidelines for Law Enforcement Practitioners” die zijn ontwikkeld om uitvoering te geven aan de relevante bepalingen van Cites-besluit 17.93; 61. dringt er bij de EU op aan initiatieven te ondersteunen en te bevorderen om de capaciteit voor de opvang en rehabilitatie van wilde dieren en planten aanzienlijk te verhogen door het beschikbaar stellen van middelen, financiering, training, en voornamelijk door het creëren van een netwerk van bevoegde en geaccrediteerde opvangcentra en reservaten, en nationale actieplannen voor het beheer van in beslag genomen levende dieren; 62. merkt op dat een tekortschietende capaciteit aan nationale opvangcentra en reservaten een oorzaak kan zijn van gebrekkige handhaving door lidstaten van de relevante bepalingen inzake de handel in wilde dieren en planten, hetgeen kan leiden tot maatregelen die onvoldoende zijn om criminaliteit die verband houdt met wilde dieren en planten te ontmoedigen; is van mening dat in de herziene richtlijn milieucriminaliteit bijvoorbeeld ook regels kunnen worden opgenomen voor het beheer van de in beslag genomen opbrengsten, met inbegrip van passende zorg voor in beslag genomen levende dieren; 63. onderstreept bovendien het belang van systematische financiële onderzoeken en procedures voor de ontneming van vermogensbestanddelen; roept de EU en haar lidstaten op maatregelen te ondersteunen die gericht zijn op het confisqueren van verstorende illegale financiële stromen en van de opbrengsten van criminaliteit die verband houdt met wilde dieren en planten; 64. verzoekt de lidstaten om op consistente en transparante wijze bij Cites, Europol en bij de landen van herkomst melding te maken van alle in beslag genomen of geconfisqueerde levende dieren, en deze manier van rapporteren te bevorderen; De “één gezondheid”-benadering en de rol van Cites bij het verkleinen van het risico op toekomstige zoönotische ziekten in verband met de internationale handel in wilde dieren en planten 65. herinnert eraan dat volgens IPBES 70 % van de nieuwe ziekten en pandemieën van dierlijke oorsprong is; uit zijn diepe bezorgdheid, met name ook in het licht van de aanhoudende COVID-19-pandemie, over het steeds frequenter opduiken van nieuwe zoönotische ziekten die van dieren op mensen worden overgedragen (antropozoönosen), hetgeen wordt verergerd door klimaatverandering, milieuaantasting, veranderingen in landgebruik, ontbossing, de vernietiging en bedreiging van de biodiversiteit en van natuurlijke habitats, de illegale handel in wilde dieren en niet-duurzame voedselproductie- en -consumptiepatronen; onderstreept dat het noodzakelijk is meer kennis te verwerven over het verband tussen enerzijds het opduiken van nieuwe ziekten en anderzijds de legale en illegale handel in wilde dieren, het behoud en de achteruitgang van ecosystemen; 66. wijst erop dat het risico op pandemieën aanzienlijk kan worden verlaagd door menselijke activiteiten die bijdragen aan biodiversiteitsverlies te beperken, en dat de geschatte kosten van het beperken van het risico op pandemieën 100 keer lager zijn dan de kosten van de bestrijding ervan; benadrukt dat het van het allergrootste belang is om habitats van wilde dieren te beschermen en te herstellen om een nieuwe pandemie van dierlijke oorsprong te voorkomen; dringt er bij alle partijen op aan hun inspanningen te verhogen; 67. dringt er bij de EU en alle andere partijen op aan het welzijn van zowel levende dieren die worden verhandeld als dieren in fokfaciliteiten te waarborgen, gezien het bestaan van wetenschappelijk bewijs dat slechte dierenwelzijnsomstandigheden tijdens het houden, vervoeren en verhandelen van dieren verband houden met de uitbraak en verspreiding van ziekten en derhalve een bedreiging vormen voor de gezondheid van mensen en dieren; benadrukt in dit verband het voordeel van een EU-brede positieve lijst van dieren die als huisdier zijn toegestaan; 68. verzoekt de Commissie om de regelgevingsdialoog waarin is voorzien in vrijhandelsovereenkomsten, te gebruiken om strikte Europese sanitaire en fytosanitaire normen en normen inzake dierenwelzijn te bevorderen teneinde het risico op toekomstige epidemieën en pandemieën te beperken; verzoekt de Commissie verder indien nodig te overwegen een moratorium in te stellen op de invoer van wilde dieren of andere soorten uit hotspots voor opkomende infectieziekten, teneinde zorgen omtrent de veiligheid aan te pakken; 69. benadrukt de belangrijke rol die voor Cites als internationale toezichthouder voor de handel in wilde soorten is weggelegd bij het voorkomen van toekomstige pandemieën; 70. onderstreept de richtsnoeren van de Wereldgezondheidsorganisatie, de Wereldorganisatie voor diergezondheid (OIE) en het Milieuprogramma van de Verenigde Naties, waarin de nationale bevoegde autoriteiten worden opgeroepen om als noodmaatregel de handel in levende gevangen wilde zoogdieren voor voedings- of fokdoeleinden op te schorten en gedeelten van voedselmarkten die levende gevangen wilde zoogdieren verkopen, af te sluiten tenzij aantoonbaar doeltreffende regelgeving van kracht is en een adequate risicobeoordeling is gedaan, en onderstreept de aanbevelingen van IPBES om levende soorten die door deskundigen zijn aangemerkt als een hoog risico voor het ontstaan van ziekten, uit de handel in wilde soorten te verwijderen; roept de Commissie en de lidstaten van de EU op de mondiale gemeenschap te ondersteunen bij het aanpakken van de commerciële handel in en verkoop op markten van levende wilde dieren voor menselijke consumptie, met name vogels en zoogdieren, met het oog op de geleidelijke beëindiging van deze handelsactiviteiten als belangrijke stap richting het doel om pandemieën met een zoönotische oorsprong in de toekomst te voorkomen; 71. benadrukt de belangrijke rol van de Commissie en de lidstaten bij het coördineren en ondersteunen van de “één gezondheid”-benadering en het bepleiten van de toepassing daarvan in alle internationale fora; dringt aan op de snelle aanneming van een nieuwe resolutie waarin de partijen worden aangemoedigd een “één gezondheid”-benadering te institutionaliseren ten aanzien van het gebruik van en de handel in wilde soorten, daarbij gebruikmakend van de operationele definitie van “één gezondheid” van het “één gezondheid”-panel van deskundigen op hoog niveau, zowel wat betreft de overeenkomst als hun nationale wetgeving, en dringt erop aan bij het evalueren van aanvragen voor handelsvergunningen en certificaten met betrekking tot wilde soorten passende risicoanalyses en preventieprogramma’s uit te voeren met betrekking tot de gezondheid van mens, dier en milieu; 72. spreekt zijn bezorgdheid uit over het feit dat er nog steeds aanzienlijke hoeveelheden vlees van tamme en wilde dieren door vliegtuigpassagiers de lidstaten worden binnengesmokkeld met de bijbehorende risico’s voor de gezondheid van mensen en dieren en voor de biodiversiteit; roept de Commissie op om met de lidstaten de gegevensverzameling betreffende deze kwestie op te voeren en een EU-respons met betrekking tot illegale vleesinvoer te ondersteunen en te coördineren; 73. is verheugd over de intentie van Cites om een samenwerking op te zetten met de OIE, met het oog op het ontwikkelen van een gemeenschappelijk werkprogramma om gezamenlijk de ontbrekende kennis op te bouwen en effectieve en praktische oplossingen in kaart te brengen ter reductie van pathogene overlooprisico’s in de toeleveringsketens van wilde dieren en planten; moedigt Cites aan om door te gaan met de intensivering van de actieve samenwerking met andere internationale organisaties en overeenkomsten die betrokken zijn bij de preventie van zoönotische ziekten via een “één gezondheid”-benadering; 74. roept in herinnering dat de betrokkenheid van de inheemse bevolking en lokale gemeenschappen van belang is in verband met het behoud van soorten en de uitvoering van de overeenkomst; onderkent dat bepaalde gemeenschappen voor hun levensonderhoud afhankelijk zijn van soorten die op de Cites-lijst voorkomen; betreurt dat een zekere mate van erkenning van autochtone en plaatselijke gemeenschappen (IPLC’s, “indigenous peoples and local communities”) in Cites ontbreekt, in tegenstelling tot het VBD; is van mening dat de Cites-bijeenkomsten profijt zouden hebben van een grotere vertegenwoordiging en participatie van IPLC’s en betreurt het gebrek aan vooruitgang op dit punt tot nu toe; dringt er bij de partijen en het secretariaat op aan te blijven werken aan het definiëren en uitvoeren van effectieve mechanismen om te waarborgen dat de stem van IPLC’s wordt gehoord; 75. roept de Wereldgezondheidsorganisatie op zich uit te spreken tegen het gebruik van wilde dieren in geneesmiddelen, met name tegen het gebruik van soorten die op de rode lijst van de IUCN als (bijna) bedreigd of kwetsbaar worden geclassificeerd; Amendementen op de Cites-bijlagen 76. steunt nadrukkelijk de door de EU en haar lidstaten ingediende voorstellen voor opname in de lijst tot wijziging van de Cites-bijlagen; 77. verzoekt de EU-lidstaten om voorstellen aan CoP19 om soorten op de lijst te zetten of te verplaatsen van bijlage II naar bijlage I, die worden ingediend of gesteund door landen in verspreidingsgebieden, te steunen; 78. roept de EU-lidstaten en alle andere partijen op de bij CoP19 ingediende voorstellen voor een betere bescherming van reptielen, amfibieën, vogels, vissen en zoogdieren die bedreigd worden door de internationale handel gericht op de huisdierenmarkt, te steunen, aangezien zowel de markt voor exotische huisdieren als het scala aan getroffen soorten zowel binnen de EU als internationaal groeiende is; 79. verzoekt de EU en alle partijen bij Cites zich in al hun formele standpunten over werkdocumenten en voorstellen voor opname in de lijst te houden aan het voorzorgsbeginsel met betrekking tot de bescherming van soorten, en daarbij met name volledig rekening te houden met het beginsel dat de gebruiker betaalt, het beginsel va preventieve actie, het beginsel van de best beschikbare wetenschappelijke informatie en de ecosysteembenadering; 80. dringt er bij de EU op aan een oproep te doen voor een herziening van Resolutie Conf. 9.21 (Rev.CoP18) betreffende de interpretatie en toepassing van quota voor soorten die opgenomen zijn in bijlage I, teneinde de frequentie waarmee de quota van deze soorten, die op grond van de bijlagen het hoogste beschermingsniveau genieten, herzien worden, omhoog bij te stellen, aangezien de huidige periode van negen jaar (drie tussenliggende perioden tussen conferenties) te lang is; 81. steunt de aanbevelingen voor een betere bescherming en instandhouding van soorten, waaronder haaien en roggen, zeeschildpadden, zeepaarden, grote katachtigen, olifanten, Tibetaanse antilopen en saiga-antilopen; 82. dringt er bij de EU op aan haar steun te geven aan de oprichting van een transparant en inclusief proces voor een nadere uitgebreide, tijdgebonden herziening van Res. Conf. 10.21 inzake het vervoer van levende exemplaren en de bijbehorende Cites-richtsnoeren voor vervoer anders dan door de lucht; roept op binnen het comité voor het transport van dieren en planten een gezamenlijke werkgroep op te richten met een mandaat om een periodieke herziening van die richtsnoeren te overzien en amendementen te ontwikkelen met betrekking tot Res. Conf. 10.21 (Rev.CoP16), om de gedetailleerde vervoersvereisten te verbeteren door de verantwoordelijkheden voor de naleving ervan te verduidelijken, en om de uitvoering ervan door de partijen te evalueren; 83. roept de EU en haar lidstaten op de vaststelling van een besluit, dat is voorgesteld door het permanent comité, om de Cites-taskforce “neushoornhandhaving” weer bijeen te roepen, te ondersteunen, in welk verband het belangrijk is te benadrukken dat de stroperij en illegale handel in de hoorn van neushoorns een grote bedreiging vormt voor het overleven van de Afrikaanse en Aziatische neushoorn; Soortspecifieke aangelegenheden Haaien en roggen 84. onderstreept dat haaien en roggen een essentiële rol spelen bij het gezond houden van het oceaanleven en dat sinds Cites CoP18 uit nieuw onderzoek is gebleken dat 37 % van de haaien- en roggensoorten al met uitsterven wordt bedreigd, hetgeen na de amfibieën het hoogste percentage is van alle gewervelde groepen (11) ; benadrukt dat een van de primaire oorzaken van deze afname de internationale handel in producten van deze soorten is en dat de EU een belangrijke exporteur en handelaar is in delen van haaien en uit haaien vervaardigde producten; 85. betreurt dat tot op heden slechts 25 % van de soorten waarvan de vinnen worden verhandeld, is opgenomen op de lijst van Cites-bijlage II; dringt er bij de EU op aan het secretariaat, het permanent comité en de Cites-partijen te verzoeken om de zorgwekkende en kritieke discrepantie tussen de vangst- en handelsniveaus van haaiensoorten op de Cites-lijst, als vastgesteld in SC74 Doc. 67.2, nader te onderzoeken en aan te pakken, en potentiële bronnen van te lage rapportages of illegale handel in haaiensoorten op de Cites-lijst in kaart te brengen; 86. is derhalve ingenomen met het voorstel van de Commissie voor een besluit van de Raad waarin een voorstel voor bijlage II is opgenomen om de gehele familie van de hamerhaaien onder de Cites-verordening te laten vallen; 87. spoort de EU aan, gezien haar belangrijke rol in de wereldwijde visserij op en handel in haaien, steun te verlenen aan het voorstel van CoP19-gastland Panama om requiemhaaien (van de Carcharhinidae -familie) op te nemen in bijlage II, en de rest van de Carcharhinidae -familie op te nemen als “dubbelgangersoorten” op grond van hun uiterlijke overeenkomsten; Grote katachtigen 88. onderkent dat een aantal van de grote katachtigen tot de meest bedreigde Cites-soorten behoort, met populaties die dermate blijven afnemen dat onlangs in een aantal landen op nationaal niveau het punt van uitsterven is bereikt, en onderkent tevens dat de instandhouding van en handel in grote katachtigen op de Cites-lijst te lijden heeft gehad onder een gebrek aan aandacht en financiële middelen vergeleken met andere Cites‑kwesties; 89. dringt er bij de EU op aan een fonds voor de instandhouding van grote kattensoorten op te richten dat onder meer de uitvoering steunt van Cites-resoluties en -besluiten die specifiek gericht zijn op de grote katachtigen, evenals de uitvoering van tijdgebonden, landspecifieke aanbevelingen en van besluiten en output van de Cites-taskforce voor grote katachtigen; 90. dringt er daarnaast bij de EU op aan te waarborgen dat het Cites-secretariaat een op risico’s gebaseerde aanpak hanteert bij de uitvoering van de Cites-missies naar landen met centra waar Aziatische grote katachtigen gevangen worden gehouden en waarover zorgen bestaan; 91. neemt met grote bezorgdheid nota van het feit dat alle vijf de soorten van het Panthera -geslacht (tijgers, leeuwen, jaguars, panters en sneeuwpanters) een ongunstige staat van instandhouding hebben, variërend van “bijna bedreigd” tot “bedreigd”, terwijl hun populaties afnemen; 92. dringt er bij alle partijen op aan de commerciële handel in de vijf soorten van het Panthera -geslacht (tijgers, leeuwen, jaguars, panters en sneeuwpanters) zonder uitzondering te verbieden; roept de lidstaten daarnaast op een verbod in te stellen op het fokken in gevangenschap van dergelijke soorten door private entiteiten anders dan gecertificeerde dierentuinen, omdat dit de illegale handel in deze soorten in de hand kan werken; 93. wijst erop dat de legale commerciële handel van in gevangenschap gefokte soorten zoals tijgers en andere grote katachtigen bijzonder schadelijk is aangezien het een vraagstimulans teweegbrengt, de handhaving bemoeilijkt en talloze mogelijkheden tot “witwassen” biedt; 94. roept op tijgerboerderijen te sluiten en alle commerciële handel in (delen van) tijgers die in gevangenschap zijn gefokt te beëindigen; 95. roept de Commissie, de lidstaten en alle Cites-partijen op te waarborgen dat de Afrikaanse leeuw opgenomen wordt in bijlage I met het oog op een optimale beschermingsstatus, en roept op tot hard optreden tegen de illegale handel in de Afrikaanse leeuw, die met name voor Aziatische landen bestemd is; Olifanten 96. verzoekt de Commissie de opname van alle Afrikaanse olifantenpopulaties in bijlage I bij Cites volledig te steunen en actief te bepleiten, en weerstand te bieden aan alle pogingen om olifantenpopulaties te verplaatsen van bijlage I naar bijlage II; 97. roept de Commissie en de lidstaten op de ontwikkeling te ondersteunen van een eenvoudig en uniform wettelijk kader voor de handel van levende, in het wild gevangen Afrikaanse olifanten, waarbij de uitvoer beperkt wordt tot in situ instandhoudingsprogramma’s of veilige gebieden in het wild binnen het natuurlijk en historische verspreidingsgebied van de soort in Afrika; 98. onderstreept het standpunt van de landen die deel uitmaken van het verspreidingsgebied van de Afrikaanse olifant en die behoren tot de Afrikaanse Olifantencoalitie, en het standpunt van de Specialistengroep Afrikaanse Olifanten van de IUCN Species Survival Commission, die zich verzetten tegen elke verwijdering van Afrikaanse olifanten uit het wild voor een bestemming in gevangenschap; 99. dringt er bij de EU op aan de aandacht te vestigen op de gebrekkige voortgang bij de uitvoering van alle bepalingen van Cites-besluiten 18.226 en 18.227, en alle partijen met nadruk aan te moedigen deze bepalingen volledig in praktijk te brengen, en daarbij nota te nemen van de toezeggingen van een aantal landen die deel uitmaken van het verspreidingsgebied van de Aziatische olifant om betrouwbaardere systemen in te voeren voor het registreren, merken en traceren van levende Aziatische olifanten; 100. dringt aan op de dringende sluiting van alle resterende legale nationale ivoormarkten, zoals die in Japan, en roept de EU en alle partijen op zich te verzetten tegen elk voorstel waarmee gepoogd wordt de beperkingen op de handel in ivoor op te heffen; 101. verzoekt de Commissie en de lidstaten om meer transparantie en een beter beheer van ivoorvoorraden te eisen, en aan te sturen op de vernietiging ervan; 102. roept de EU op vervolg te geven aan haar suggestie tijdens de 74e bijeenkomst van het permanente comité van Cites om ervoor te zorgen dat in de rapportages van het informatiesysteem over de handel in olifanten (ETIS, “Elephant Trade Information System”), met inbegrip van de rapportage die aan CoP19 wordt overgelegd, een analyse wordt opgenomen van inbeslagnames van ivoor per land met een legale nationale markt voor commerciële handel in ivoor, en roept de EU daarnaast op het secretariaat van Cites te verzoeken om informatie die verzameld is via het Verslag over de controle op het illegaal doden van olifanten (MIKE, “Monitoring the Illegal Killing of Elephants”), ETIS en het proces van nationale ivooractieplannen (het NIAP-proces) te gebruiken met het oog op een analyse van de locaties waar zich naar alle waarschijnlijkheid de grootste ongeregistreerde ivoorvoorraden bevinden; 103. roept de EU en haar lidstaten op een aanbeveling voor herziening van het NIAP-proces te steunen, om ervoor te zorgen dat het geschikt blijft voor het beoogde doel, en roept de betrokken partijen bij het NIAP-proces inzake ivoorvoorraden op verdere inspanningen te leveren; 104. roept de EU op te waarborgen dat ETIS, net als in de meer dan twintig voorgaande jaren, ook in de toekomst als robuust mechanisme en betrouwbare informatiebron inzake tendensen in de illegale ivoorhandel blijft functioneren; Andere soorten 105. roept de EU en alle partijen op: 106. roept Hongkong en China op hun grenscontroles te intensiveren om invoer van totoaba’s, voornamelijk met bestemming China, tegen te houden; 107. spoort alle partijen aan de handel in totoaba’s volledig te verbieden; o o o 108. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de partijen bij de Overeenkomst inzake de internationale handel in bedreigde in het wild levende dier- en plantensoorten en het Cites-secretariaat. Het Europees Parlement, – gezien de conclusies van de Raad van 10 mei 2021, getiteld “De Hoorn van Afrika: een geostrategische prioriteit voor de EU”, en met name paragraaf 28 betreffende de toegang tot en de eerbiediging van seksuele en reproductieve gezondheid en rechten, – gezien de definitieve gezamenlijke verklaring van 18 februari 2022 van de zesde top tussen de Europese Unie en de Afrikaanse Unie, getiteld “Een gezamenlijke visie voor 2030”, – gezien de conclusies van de Raad van 25 juni 2018 betreffende de Hoorn van Afrika en de Rode Zee, – gezien zijn resolutie van 16 september 2020 over de samenwerking tussen de EU en Afrika op het gebied van veiligheid in de Sahelregio, West-Afrika en de Hoorn van Afrika (1) , – gezien het strategisch kompas inzake veiligheid en defensie dat op 21 maart 2022 werd goedgekeurd, – gezien zijn resolutie van 25 maart 2021 over een nieuwe strategie EU-Afrika – een partnerschap voor duurzame en inclusieve ontwikkeling (2) , – gezien zijn resolutie van 25 november 2021 over de situatie in Somalië (3) , – gezien zijn resolutie van 16 september 2021 over de situatie in het vluchtelingenkamp Kakuma in Kenia (4) , – gezien zijn resolutie van 20 januari 2022 over de politieke crisis in Sudan (5) , – gezien zijn resolutie van 26 november 2020 over de situatie in Ethiopië (6) , – gezien zijn resolutie van 7 oktober 2021 over de humanitaire situatie in Tigray (7) , – gezien zijn resolutie van 11 februari 2021 over de politieke situatie in Uganda (8) , – gezien zijn resolutie van 24 oktober 2019 over de situatie van lhbti-personen in Uganda (9) , – gezien zijn resolutie van 8 oktober 2020 over Eritrea, en met name de zaak van Dawit Isaak (10) , – gezien zijn resolutie van 10 maart 2016 over de situatie in Eritrea (11) , – gezien zijn resolutie van 18 mei 2017 over Zuid-Sudan (12) , – gezien zijn resolutie van 12 mei 2016 over Djibouti (13) , – gezien resoluties 1325, 1820, 1888, 1889, 1960, 2106, 2122, 2242, 2467 en 2493 van de VN-Veiligheidsraad over vrouwen, vrede en veiligheid, – gezien resoluties 2250, 2419 en 2535 van de VN-Veiligheidsraad over jongeren, vrede en veiligheid, – gezien de resoluties van de Afrikaanse Commissie voor de rechten van de mens en volken van mei 2014 over de bescherming van personen tegen geweld en andere mensenrechtenschendingen op basis van hun daadwerkelijke of vermeende seksuele geaardheid of genderidentiteit en van mei 2017 over de situatie van mensenrechtenactivisten in Afrika, – gezien de richtsnoeren inzake de vrijheid van vereniging en vergadering van de Afrikaanse Commissie voor de rechten van de mens en volken, zoals vastgesteld tijdens haar 60e gewone bijeenkomst in mei 2017, – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 25 maart 2020 over het EU-actieplan inzake mensenrechten en democratie voor 2020-2024 (JOIN(2020)0005), – gezien het EU-actieplan inzake mensenrechten en democratie 2015-2019, en met name actie 22, punt b), waarin de verantwoordelijkheid van de Europese Dienst voor extern optreden, de Commissie, de Raad en de lidstaten wordt geschetst voor het ontwikkelen en uitvoeren van EU-beleid betreffende overgangsjustitie, – gezien het VN-Verdrag inzake het verbod van het gebruik, de aanleg van voorraden, de productie en de overdracht van antipersoneelmijnen en inzake de vernietiging van deze wapens en het Verdrag inzake clustermunitie, – gezien de overeenkomst die werd ondertekend tijdens het 3e regionaal ministerieel forum inzake migratie, gehouden in Nairobi (Kenia) op 1 april 2022, – gezien resolutie 2628 van 31 maart 2022 van de VN-Veiligheidsraad waarmee de missie van de Afrikaanse Unie in Somalië (AMISOM) werd omgevormd tot de overgangsmissie van de Afrikaanse Unie in Somalië (ATMIS), – gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, – gezien het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, – gezien het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van het kind van 1989, – gezien het Afrikaanse Handvest inzake de rechten van mensen en volken, – gezien de resolutie van de Algemene Vergadering van de VN met als titel “Onze wereld transformeren: Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling”, die op 25 september 2015 werd goedgekeurd tijdens de VN-top voor duurzame ontwikkeling te New York, – gezien de VN-Verklaring inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie op grond van religie of overtuiging van 1981, – gezien zijn resolutie van 12 februari 2020 over een EU-strategie om wereldwijd een einde te maken aan vrouwelijke genitale verminking (14) , – gezien het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof, – gezien het rapport van 3 november 2021 over het gezamenlijk door de Ethiopische mensenrechtencommissie en het Bureau van de Hoge Commissaris van de VN voor de mensenrechten uitgevoerde onderzoek naar vermeende schendingen van de internationale mensenrechten, het humanitair recht en het vluchtelingenrecht door alle betrokken partijen in het conflict in de Ethiopische regio Tigray en het rapport van de Ethiopische mensenrechtencommissie van 11 maart 2022 over schendingen van de mensenrechten en het internationaal humanitair recht in de regio’s Afar en Amhara in Ethiopië tussen september en december 2021, – gezien de resolutie van de VN-Mensenrechtenraad van 17 december 2021 tot oprichting van een internationale commissie van mensenrechtendeskundigen belast met het uitvoeren van een grondig en onpartijdig onderzoek naar de beschuldigingen van schendingen en gevallen van misbruik die sinds 3 november 2020 door alle partijen bij het conflict in Ethiopië zijn begaan, – gezien de gerevitaliseerde overeenkomst over de oplossing van het conflict in Zuid-Sudan van 12 september 2018, – gezien de achtergrondnota van het Internationaal Instituut voor Vredesonderzoek van Stockholm van december 2020, getiteld: “De opleidingsmissie van de Europese Unie in Somalië: een beoordeling”, – gezien artikel 118 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken ( A9-0207/2022 ), A. overwegende dat in de conclusies van de Raad van 10 mei 2021 een nieuwe strategie voor de Hoorn van Afrika wordt geformuleerd en een nieuwe impuls wordt gegeven aan het partnerschap van de EU met de regio, die voor de Unie van prioritair strategisch belang is; B. overwegende dat de Hoorn van Afrika voor de EU op politiek, economisch en handelsvlak een strategisch belangrijke regio is, waarmee Europa reeds lange tijd politieke en economische banden onderhoudt; overwegende dat de Hoorn van Afrika het potentieel bezit om in economische en politieke zin te groeien, maar te maken heeft met een aantal kritieke belemmeringen zoals onder andere de COVID‑19-crisis, de negatieve gevolgen van klimaatverandering, toenemende waterschaarste en voedselonzekerheid, woestijnvorming en ontbossing, geringe weerbaarheid tegen natuurrampen, bevolkingsgroei en verstedelijking, in combinatie met beperkte banencreatie en grote ongelijkheden, een gebrek aan goede infrastructuur, instabiliteit en politieke uitdagingen; overwegende dat democratie, goed bestuur, verantwoordingsplicht, de rechtsstaat, mensenrechten, gendergelijkheid en inclusieve en participatieve samenlevingen voorwaarden zijn voor vrede en regionale stabiliteit; C. overwegende dat de landen van de Hoorn van Afrika (Somalië, Ethiopië, Sudan, Kenia, Uganda, Eritrea, Zuid-Sudan en Djibouti) aan gemeenschappelijke risico’s en bedreigingen zijn blootgesteld, die met name te maken hebben met de onmiddellijke en langetermijngevolgen van klimaatverandering, jihadistisch terrorisme, etnische spanningen en het probleem van zwak bestuur; overwegende dat alle landen in de regio worden gekenmerkt door hardnekkige zwakheden vanwege lopende conflicten en de ernstige mensenrechtenschendingen die worden begaan door alle bij het conflict betrokken partijen, met inbegrip van het inzetten van kindsoldaten, gerichte aanvallen op burgers en civiele infrastructuur, en het inzetten van seksueel geweld tegen vrouwen en meisjes; overwegende dat straffeloosheid voor oorlogsmisdaden en andere schendingen van het internationaal humanitair recht en het recht inzake de mensenrechten nog steeds de norm is, terwijl het streven naar gerechtigheid voor slachtoffers grotendeels zonder resultaat is gebleken; overwegende dat de VN-Mensenrechtenraad in december 2021 de VN-commissie van mensenrechtendeskundigen in Ethiopië heeft opgericht om mogelijke oorlogsmisdaden en andere inbreuken te onderzoeken; D. overwegende dat de algehele stabiliteit van de Hoorn van Afrika verder is verslechterd sinds het begin van het conflict in de regio Tigray in november 2020, en tevens in het gedrang komt vanwege de moeizame politieke transities die zich in een aantal landen afspelen; overwegende dat de humanitaire situatie in Ethiopië tragisch blijft als gevolg van het conflict, droogte en grootschalige interne ontheemding; overwegende dat de federale regering op 24 maart 2022 een humanitair bestand heeft afgekondigd zodat de hulp die door het conflict geblokkeerd werd Tigray gemakkelijker kan bereiken; overwegende dat de vijandelijkheden in de noordelijke regio van Ethiopië op 24 augustus 2022 werden hervat; overwegende dat het conflict in Ethiopië weliswaar nog steeds meedogenloos is, maar dat het zich nu in een nieuwe fase bevindt, aangezien beide partijen zich publiekelijk hebben verbonden tot een via onderhandelingen tot stand gekomen oplossing in een door de Afrikaanse Unie geleid kader; overwegende dat de bouw en de tweede vulfase van de Grote Ethiopische Renaissancedam die door Ethiopië stroomopwaarts op de Nijl wordt gebouwd de spanningen tussen Ethiopië en zijn buurlanden blijft veroorzaken; E. overwegende dat de EU een belangrijke, reeds lang bestaande en betrouwbare partner is voor vrede, veiligheid, duurzame ontwikkeling en humanitaire hulp in de regio, en overwegende dat terdege rekening moet worden gehouden met dit partnerschap voor vrede, veiligheid, democratie, duurzame ontwikkeling en humanitaire hulp; overwegende dat bestaande regionale organisaties en andere initiatieven zoals de Afrikaanse Unie en de Gecombineerde Gezamenlijke Taakgroepen een leidersrol spelen bij de aanpak van de veiligheidsvraagstukken met betrekking tot de Hoorn van Afrika; F. overwegende dat de eerste conferentie voor vrede, bestuur en ontwikkeling tussen China en de Hoorn van Afrika plaatsvond op 20 en 21 juni 2022; overwegende dat de Chinese speciale gezant voor de Hoorn van Afrika, Xue Bing, die bij deze bijeenkomst aanwezig was, de onvoorwaardelijke steun van Peking voor conflictoplossing in de regio aanbood en een oproep deed aan de aanwezige landen om vrij van buitenlandse inmenging te zijn; G. overwegende dat de humanitaire situatie in Zuid-Sudan achteruitgaat als gevolg van spanningen en conflicten, plaatselijk geweld tussen gemeenschappen en herhaaldelijke overstromingen; overwegende dat de VN geraamd heeft dat Somalië, Ethiopië en Kenia in 2022 4,4 miljard USD aan dringende humanitaire hulp nodig zouden hebben om 29,1 miljoen mensen te kunnen bereiken; overwegende dat in april 2022 slechts in 5 % van deze behoefte door de internationale gemeenschap was voorzien; overwegende dat de droogte in het zuiden van Ethiopië en in de droge regio’s van Kenia reeds heeft geleid tot de dood van circa drie miljoen stuks vee, en overwegende dat ongeveer 30 procent van de door huishoudens gehouden kuddes in Somalië is gestorven; overwegende dat de sprinkhanenplaag in Oost-Afrika voor Ethiopië en Somalië de ergste in 25 jaar is en voor Kenia de ergste in 70 jaar, en dat dit een grote bedreiging vormt voor de voedselzekerheid in de regio; overwegende dat tussen januari en juni 2022 in Ethiopië, Kenia en Somalië ongeveer 568 000 kinderen zijn opgenomen voor ernstige acute ondervoeding, en dat naar verwachting ongeveer 6,5 miljoen kinderen in deze drie landen aan acute ondervoeding zullen lijden; overwegende dat volgens actuele ramingen van de werkgroep voedselzekerheid en voeding tussen de 23 en 26 miljoen mensen tegen februari 2023 te maken zouden kunnen krijgen met ernstige acute voedselonzekerheid, voornamelijk als gevolg van de droogte in de regio als de gebruikelijke regens van oktober tot december uitblijven; overwegende dat deskundigen hebben voorspeld dat frequentere grensoverschrijdende bewegingen van sprinkhanen tussen Kenia, Ethiopië en Somalië de reeds precaire situatie op het gebied van voedselzekerheid nog verder zullen verergeren; overwegende dat de rampzalige gevolgen van de oorlog in Oekraïne, met voedsel-, brandstof- en grondstofprijzen die nu ongekende hoogtes aannemen, de voedselcrisis in de landen van de Hoorn van Afrika in ernst doen toenemen; H. overwegende dat de COVID-19-pandemie heeft gezorgd voor gezondheids-, sociaal-economische en politieke uitdagingen in de regio doordat het armoedeprobleem erger werd, de ongelijkheid toenam en de structurele en diepgewortelde discriminatie verergerden, hetgeen een verwoestende impact heeft gehad op de mensenrechten en de burgerlijke vrijheden, met name voor minderheden en kwetsbare personen; overwegende dat sommige overheden in deze context COVID-19-wetgeving hebben gebruikt om de mensenrechten te onderdrukken; I. overwegende dat de Hoorn van Afrika een gebied van herkomst, doorreis en bestemming is voor grote migratiestromen naar andere landen in de wijdere regio en naar de EU; overwegende dat armoede en onveiligheid elkaar versterken en twee van de belangrijkste drijfveren zijn van de massale ontheemding van bevolkingen in de Hoorn van Afrika, met name onder jongeren; overwegende dat er in Oost-Afrika en de Hoorn van Afrika meer dan 7,7 miljoen migrerende arbeiders zijn en dat het grootste aantal internationale migranten in hun zoektocht naar betere economische kansen en een betere levensstandaard terechtkomt in Ethiopië, Kenia of Uganda; J. overwegende dat politieke spanningen, conflicten, natuurrampen en de gevolgen van klimaatverandering de oorzaak zijn van de aanzienlijke aantallen vluchtelingen en ontheemde bevolkingsgroepen in de meeste regio’s; overwegende dat de humanitaire en veiligheidssituatie in vluchtelingenkampen en kampen voor intern ontheemden nog steeds precair is; overwegende dat Kenia het vluchtelingenkamp Dadaab herbergt, dat één van de grootste vluchtelingenkampen ter wereld is en een toevluchtsoord biedt aan meer dan 220 000 geregistreerde Somalische vluchtelingen die burgeroorlog en klimaatproblemen ontvluchten; overwegende dat de spanningen tussen Kenia en Somalië over het beheer van het kamp oplopen, terwijl vluchtelingen nog steeds in moeilijke omstandigheden moeten zien te overleven en voor hun levensonderhoud afhankelijk zijn van steun van de VN; K. overwegende dat er steeds meer bezorgdheid heerst over de Hoorn van Afrika, de Rode Zee en de Golf van Aden, waar regionale en internationale actoren aanzienlijke en vaak uiteenlopende economische en veiligheidsbelangen hebben op een mondiaal kruispunt en knelpunt voor de handel in grondstoffen, aangezien meer dan 12 % van de wereldwijde zeevracht en 40 % van de handel tussen Azië en Europa via de Rode Zee wordt vervoerd; overwegende dat stabiliteit, maritieme veiligheid en vrijheid van scheepvaart in de Rode Zee en de Golf van Aden cruciaal zijn voor het waarborgen van mondiale energiestromen en de Europese energiezekerheid, aangezien jaarlijks ongeveer 6,2 miljoen vaten ruwe olie en andere petroleumproducten door de zeestraat Bab el Mandeb worden vervoerd (circa 9 % van de mondiale zeevracht), waarvan er 3,6 miljoen bestemd zijn voor Europa; overwegende dat de illegale Russische invasie van Oekraïne en het lopende conflict aldaar het belang van deze handelsroute nog zullen vergroten; overwegende dat het streven weliswaar is de groene en duurzame transitie van de Green Deal te verwezenlijken, maar dat gezien de noodzaak om op korte termijn de afhankelijkheid van Rusland te verminderen en leveranciers te diversifiëren, de vrijheid van scheepvaart en de maritieme veiligheid in de Rode Zee en de Golf van Aden vanuit geostrategisch oogpunt nog crucialer zullen worden; overwegende dat het belang van de regio van de Rode Zee voor de stabiliteit van de Hoorn van Afrika aandacht verdient, evenals het belang van de regio als een as voor handel en connectiviteit, en de punten van zorg met betrekking tot stabiliteit en de vrijheid van scheepvaart, die door de EU gedeeld worden; L. overwegende dat de 11e ministeriële vergadering van het initiatief voor de Hoorn van Afrika plaatsvond tijdens de top tussen de EU en de AU en dat leden van Team Europa voor het eerst aanwezig waren bij deze bijeenkomst; overwegende dat de drie ontwikkelingspartners in het kader van het initiatief meer dan 4,5 miljard USD hebben vrijgemaakt: namelijk de EU, de Afrikaanse Ontwikkelingsbank en de Wereldbankgroep; overwegende dat de EU sinds 2019 met behulp van het EU-trustfonds 64 projecten in de Hoorn van Afrika heeft ondersteund, die voornamelijk gericht waren op het stimuleren van economische en werkgelegenheidskansen, verbetering van het bestuur en verbeterde conflictpreventie; M. overwegende dat in veel landen van de regio genderdiscriminatie en andere vormen van ongelijkheid nog steeds diepgeworteld zijn, met inbegrip van gendergeweld en een hoge frequentie van het inzetten van seksueel geweld in een conflict, beperkte toegang tot seksuele en reproductieve gezondheid, vroege en gedwongen huwelijken, de uitsluiting van zwangere meisjes van school en de praktijk van vrouwelijke genitale verminking, een gebruik met een lange geschiedenis in de landen van de Hoorn van Afrika; N. overwegende dat lhbtiq-personen nog steeds worden geconfronteerd met intimidatie, arrestaties, vervolging en gendergeweld en dat zij soms zelfs het risico lopen vermoord te worden vanwege hun werkelijke of vermeende seksuele gerichtheid, genderidentiteit of -expressie en geslachtskenmerken; overwegende dat vrijwillige seksuele handelingen tussen mensen van hetzelfde geslacht in alle landen in de Hoorn van Afrika strafbaar zijn, met als enige uitzondering Djibouti; overwegende dat deze strafbaarstelling wordt gebruikt om legitimiteit te verlenen aan de discriminerende behandeling van lhbtiq-personen en dat het intrekken van discriminerende bepalingen uit het strafwetboek een noodzakelijke eerste stap is om deze personen te beschermen tegen geweld; overwegende dat niet één land in de Hoorn van Afrika beschikt over wettelijke bepalingen om transgenders wettelijk te erkennen of om interseksuelen te beschermen tegen genitale verminking; O. overwegende dat de missie van de Afrikaanse Unie in Somalië (AMISOM) met ingang van 1 april 2022 is vervangen door de overgangsmissie van de Afrikaanse Unie in Somalië (ATMIS), met als hoofddoel een overdracht aan de Somalische nationale strijdkrachten in 2024; overwegende dat de taken van de nieuwe missie er onder andere uit bestaan de dreiging van Al Shabaab te verminderen, steun te bieden aan het versterken van de geïntegreerde veiligheids- en politiediensten van Somalië; de verantwoordelijkheid inzake veiligheid geleidelijk over te dragen aan Somalië; en de inspanningen van de federale regering van Somalië en de lidstaten van de federatie voor vrede en verzoening te ondersteunen; overwegende dat resolutie 2608 van de VN-Veiligheidsraad over piraterij die de basis vormde voor de militaire operatie Atalanta van de EU, niet is verlengd en dat bijgevolg de toegang tot de Somalische territoriale wateren beperkt is; overwegende dat de veiligheidssituatie broos en zorgwekkend is en dat de terroristische groepering Al Shabaab nog steeds actief is; overwegende dat de verkiezingen met 12 maanden vertraging plaatsvonden; overwegende dat het land steeds meer in de financiële problemen komt waardoor het moeite heeft om betalingen uit te voeren; overwegende dat de financiële steun van de EU sinds september 2020 is opgeschort wegens het niet voltooien van het verkiezingsproces, maar dat directe steun aan kwetsbare bevolkingsgroepen doorloopt; overwegende dat humanitaire ngo’s melden dat sinds de invasie van Oekraïne door Rusland de prijzen van tarwe en olie in een aantal regio’s in Somalië – een land dat 90 % van zijn tarwe invoert uit Oekraïne en Rusland – met 300 % zijn gestegen; overwegende dat volgens de VN in maart 2022 meer dan 38 % van de Somalische bevolking onder ernstige voedselonzekerheid leed; P. overwegende dat het niet vernieuwen van resolutie 2608 van de VN-Veiligheidsraad de toegang van operatie Atalanta tot de Somalische territoriale wateren beperkt; Q. overwegende dat China een speciaal gezant voor aangelegenheden in verband met de Hoorn van Afrika heeft benoemd; overwegende dat China zijn militaire en diplomatieke aanwezigheid heeft vergroot en zijn economische samenwerking met landen in de regio heeft versterkt; R. overwegende dat Sudan zich sinds de staatsgreep van 25 oktober 2021 in een politieke impasse bevindt en de onderhandelingen tussen burgers en militairen bijzonder moeizaam verlopen; overwegende dat de veiligheidssituatie in Darfur, waar sinds november 2021 opnieuw geweld is uitgebroken, zeer zorgwekkend is; overwegende dat de economie van Sudan er bijzonder slecht aan toe is, en dit in combinatie met de opschorting van betalingen van de Wereldbank en het IMF in afwachting van een haalbare politieke oplossing en de installatie van een burgerregering, alsook de opschorting van financiële steun van de Commissie – alhoewel de directe steun aan de bevolking niet is onderbroken; overwegende dat Rusland met zijn geplande militaire basis strategische toegang tot de Rode Zee zal hebben; S. overwegende dat meer dan 10 jaar na de onafhankelijkheid van Zuid-Sudan in 2011 moet worden vastgesteld dat de tenuitvoerlegging van het in 2018 ondertekende vredesakkoord vertraging heeft opgelopen; overwegende dat president Salva Kiir, in overeenstemming met de daartoe in het vredesakkoord voorziene termijn, van zins is in 2023 algemene verkiezingen te organiseren; overwegende dat de politieke en militaire fragmentatie in het land, zowel tussen als binnen de verschillende politieke stromingen, militaire groeperingen en etnische groepen, reden tot zorg is; T. overwegende dat het politieke landschap in Kenia sterk gepolariseerd is; overwegende dat op 9 augustus 2022 algemene verkiezingen zijn gehouden; overwegende dat de economie worstelt met de mondiale gevolgen van de COVID‑19-pandemie en hoog opgelopen schulden; overwegende dat Kenia het potentieel heeft om een constructieve rol te spelen ten aanzien van de vrede en veiligheid van de regio; overwegende dat de vicevoorzitter van de Commissie//hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid dit jaar twee keer naar Kenia is gereisd, op 10 september 2022 in het kader van een regionaal bezoek aan Kenia, Mozambique en Somalië, en op 29 januari 2022 om het officiële startschot te geven voor de strategische dialoog tussen de EU en Kenia, waarin economie, handel en investeringen zijn aangewezen als belangrijke prioriteiten; U. overwegende dat de Ugandese president Yoweri Museveni na de verkiezingen van 14 januari 2021 voor een zesde ambtstermijn is herkozen; overwegende dat op 30 november 2021 in Ituri en Noord-Kivu, in het oosten van de Democratische Republiek Congo, een militaire operatie is gestart in reactie op een reeks aanslagen door de Allied Democratic Forces, een gewapende terroristische groepering die banden onderhoudt met Da’esh en die haar oorsprong in Uganda heeft; V. overwegende dat president Isaias Afewerki van het Volksfront voor democratie en rechtvaardigheid sinds de onafhankelijkheid van Eritrea in 1993 aan het hoofd van het land staat; overwegende dat het democratiseringsproces dat in 1997 van start ging met de vaststelling van de grondwet van Eritrea, tot stilstand is gekomen; overwegende dat het Eritrese regime de meeste grondrechten heeft afgeschaft en dat de mensenrechtensituatie uiterst zorgwekkend is; overwegende dat Eritrea behoort tot de minst ontwikkelde landen; overwegende dat de twee belangrijkste donateurs van het land het Wereldfonds en de Europese Commissie zijn, en dat de EU momenteel via het noodtrustfonds een project voor wegenherstel in Eritrea financiert ten bedrage van 20 miljoen EUR, na in 2021 meer dan 100 miljoen EUR aan vastgelegde kredieten te hebben vrijgemaakt als gevolg van de betrokkenheid van Eritrea bij het conflict in Noord-Ethiopië; W. overwegende dat Djibouti heel strategisch gelegen is aan de straat van Bab el Mandeb, een van de drukste zeecorridors ter wereld die toegang tot de Rode Zee verleent, waardoor een groeimodel mogelijk is waarin de ontwikkeling van infrastructuur (havens en spoorwegen) centraal staat; overwegende dat zittend president Ismail Omar Guelleh op 9 april 2021 voor de vijfde opeenvolgende keer de verkiezingen heeft gewonnen; overwegende dat Djibouti zich in het midden van de crisisboog bevindt die zich uitstrekt van de Sahel tot het Midden-Oosten en dat, hoewel het land stabiel is, zijn directe omgeving instabiel is; overwegende dat Djibouti zich in het kader van ATMIS sterk militair heeft geëngageerd in de strijd tegen de Somalische terroristen van Al Shabaab; 1. beveelt de Raad, de Commissie en de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid aan: De gevolgen van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne voor de Hoorn van Afrika Leidende beginselen Regionale vrede en veiligheid Democratie, mensenrechten en de rechtsstaat Duurzaamheid en inclusieve economische ontwikkeling – samenleving Migratie Regionale integratie Invloed van derden Landenspecifieke kwesties Djibouti Eritrea Ethiopië Kenia Somalië Zuid-Sudan Sudan Uganda 2. verzoekt zijn Voorzitter deze aanbeveling te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, en, ter informatie, aan de Afrikaanse Unie, de Intergouvernementele Ontwikkelingsautoriteit en de VN. Het Europees Parlement, – gezien resolutie 64/292 van de Algemene Vergadering van de VN van 28 juli 2010, waarin het mensenrecht op water en sanitaire voorzieningen wordt erkend, – gezien resolutie 68/157 van de Algemene Vergadering van de VN van 18 december 2013 over het mensenrecht op drinkwater en sanitaire voorzieningen, – gezien resolutie 45/8 van de VN-Mensenrechtenraad van 6 oktober 2020 over het mensenrecht op drinkwater en sanitaire voorzieningen, – gezien resolutie 48/13 van de Algemene Vergadering van de VN van 8 oktober 2021 over het mensenrecht op drinkwater en sanitaire voorzieningen, – gezien resolutie 71/222 van de Algemene Vergadering van de VN van 21 december 2016 over het internationaal decennium voor actie – water voor duurzame ontwikkeling 2018‑2028, – gezien resolutie 75/212 van de Algemene Vergadering van de VN van 21 december 2020 over de Conferentie van de Verenigde Naties over de alomvattende tussentijdse evaluatie van de uitvoering van de doelstellingen van het internationaal decennium voor actie – water voor duurzame ontwikkeling 2018-2028 (VN-waterconferentie 2023), – gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, – gezien het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, – gezien het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten alsook de algemene opmerkingen van het VN-comité inzake economische, sociale en culturele rechten, – gezien het Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen, het Verdrag inzake de rechten van het kind en het Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap, – gezien de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 is afgekondigd door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie, – gezien algemene opmerking nr. 15 (2002) van het VN-Comité inzake economische, sociale en culturele rechten over het recht op water, – gezien de VN-Verklaring over de rechten van inheemse volkeren en IAO-Verdrag nr. 169 van 1989 over inheemse en in stamverband levende volkeren, – gezien het Verdrag inzake de bescherming en het gebruik van grensoverschrijdende waterlopen en internationale meren van 1992 (Waterverdrag), dat aanvankelijk als regionaal instrument is onderhandeld en in 2016 is opengesteld voor toetreding voor alle VN-lidstaten, – gezien het Verdrag inzake het recht betreffende het gebruik van internationale waterlopen anders dan voor scheepvaart van 1997, – gezien het Protocol betreffende water en gezondheid van de VN/ECE-WHO van 1999 bij het Waterverdrag, dat een kader biedt om het mensenrecht op water en sanitaire voorzieningen in de praktijk te vertalen, – gezien de duurzameontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s) van de VN, met name SDG 6 over drinkwater en sanitaire voorzieningen, en de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling, – gezien het VN-verslag van 19 maart 2019 over het beheer van de watervoorraden in de wereld, getiteld “Leaving no one behind”, – gezien de verslagen van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de VN getiteld “The State of Food and Agriculture” van 2020 en 2021, – gezien het verslag van de speciale rapporteur voor het mensenrecht op drinkwater en sanitaire voorzieningen over de risico’s en gevolgen van de commercialisering en de financialisering van water voor het mensenrecht op veilig drinkwater en sanitaire voorzieningen van 16 juli 2021 en zijn verslag over de mensenrechten en de privatisering van water en sanitaire voorzieningen van 21 juli 2020, – gezien het “World Water Development Report” van de VN van 2021, getiteld “Valuing Water”, – gezien de EU-mensenrechtenrichtsnoeren van 17 juni 2019 inzake veilig drinkwater en sanitaire voorzieningen, – gezien Richtlijn 2000/60/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2000 tot vaststelling van een kader voor communautaire maatregelen betreffende het waterbeleid (1) (kaderrichtlijn water), – gezien Richtlijn 91/676/EEG van de Raad van 12 december 1991 inzake de bescherming van water tegen verontreiniging door nitraten uit agrarische bronnen (2) , – gezien Richtlijn 2006/118/EG van het Europees Parlement en de Raad van 12 december 2006 betreffende de bescherming van het grondwater tegen verontreiniging en achteruitgang van de toestand (3) , – gezien Richtlijn (EU) 2020/2184 van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2020 betreffende de kwaliteit van voor menselijke consumptie bestemd water (herschikking) (4) , – gezien de mededeling van de Commissie van 19 maart 2014 betreffende het Europees burgerinitiatief “Water en sanitaire voorzieningen zijn een mensenrecht! Water is een publiek goed, geen handelswaar!” ( COM(2014)0177 ), – gezien Richtlijn 2008/99/EG van het Europees Parlement en de Raad van 19 november 2008 inzake de bescherming van het milieu door middel van het strafrecht (5) , – gezien de conclusies van de Raad van 19 november 2018 over waterdiplomatie, van 17 juni 2019 over de EU-mensenrechtenrichtsnoeren inzake veilig drinkwater en sanitaire voorzieningen en van 19 november 2021 over water in het externe optreden van de EU, – gezien het Europees burgerinitiatief “Right2Water” en zijn resolutie van 8 september 2015 over de follow-up van dat burgerinitiatief (6) , – gezien zijn resolutie van 9 juni 2021 over de EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030: de natuur terug in ons leven brengen (7) , – gezien zijn resolutie van 10 maart 2021 met aanbevelingen aan de Commissie inzake passende zorgvuldigheid in het bedrijfsleven en verantwoordingsplicht van ondernemingen (8) , – gezien bestaande succesvolle methoden voor grensoverschrijdende samenwerking, zoals gedachtewisselingen tussen water- en afvalwaterbedrijven in de noordse landen sinds de jaren tachtig en de oprichting van een gezamenlijke noordse vereniging voor hydrologie in 1970, de jaarlijkse vergadering van noordse wateradviseurs, de noordse waterfora en de uitgebreide noordse samenwerking op het gebied van waterbeheer, – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie ontwikkelingssamenwerking, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken ( A9-0231/2022 ), A. overwegende dat het recht op veilig en schoon drinkwater en sanitaire voorzieningen in resolutie 64/292 van de Algemene Vergadering van de VN wordt erkend als een mensenrecht dat essentieel is voor het volledig genot van het leven en alle mensenrechten; overwegende dat er zonder water geen leven mogelijk is en dat beide rechten afhankelijk zijn van elkaar en essentieel zijn voor een waardig leven; overwegende een duurzame en universele toegang tot schoon water niet mogelijk is zonder werkende sanitaire voorzieningen; overwegende dat water en waterlopen ook een sterke culturele, spirituele en religieuze dimensie hebben vanwege hun fundamentele rol in het leven van de samenleving; B. overwegende dat beginsel 20 van de Europese pijler van sociale rechten, namelijk toegang tot essentiële diensten, een uitdrukkelijke verwijzing bevat naar het recht van burgers op water en sanitaire voorzieningen; C. overwegende dat de ontzegging van het mensenrecht op water gevolgen heeft voor het genot van het recht op leven en gezondheid, aangezien verontreinigd water, gebrekkig beheer van afvalwater en slechte sanitaire voorzieningen verband houden met de overdracht van ernstige ziekten en zelfs met sterfte; overwegende dat water en sanitaire voorzieningen een van de hoekstenen van de volksgezondheid vormen; overwegende dat diarree de vierde doodsoorzaak is bij kinderen jonger dan vijf jaar en een van de belangrijkste oorzaken van chronische ondervoeding is; overwegende dat toegang tot schoon water, sanitaire voorzieningen en hygiëne onontbeerlijk is om wereldwijd bestand te zijn tegen pandemieën en andere infectieziekten en om de opkomende dreiging van antimicrobiële resistentie tegen te gaan; D. overwegende dat de COVID-19-pandemie de meest kwetsbare mensen het hardst heeft getroffen en opnieuw heeft aangetoond dat er wereldwijd behoefte is aan schoon en voldoende water en sanitaire voorzieningen; overwegende dat de beschikbaarheid van en toegang tot watervoorziening, sanitaire voorzieningen en hygiënische diensten (“WASH”), ook voor kwetsbare of gemarginaliseerde personen, van fundamenteel belang zijn voor de bestrijding van de COVID-19-pandemie; E. overwegende dat 80 tot 90 % van het afvalwater in ontwikkelingslanden rechtstreeks in rivieren, meren en zeeën wordt geloosd, waardoor door water overgedragen ziekten worden veroorzaakt en het milieu ernstig wordt geschaad; overwegende dat het leven van miljoenen arme mensen afhankelijk is van de goede staat van waterbronnen, niet alleen voor de drinkwatervoorziening, maar ook voor de voedselproductie in de landbouw, de veeteelt en de visserij; F. overwegende dat het gebrek aan eerbied voor en bescherming en naleving van het mensenrecht op water en sanitaire voorzieningen vaak het recht op onderwijs belemmert; overwegende dat kinderen, en in veel gevallen meisjes, elke dag gemiddeld zes kilometer moeten lopen om water te halen, waardoor ze niet naar school kunnen gaan; overwegende dat de opportuniteitskosten van water halen hoog zijn en verstrekkende gevolgen hebben, aangezien ze de tijd die beschikbaar is voor andere belangrijke activiteiten aanzienlijk verkorten; G. overwegende dat veel kinderen de school niet afmaken door ziekten die samenhangen met verontreinigd water of slechte hygiënische praktijken; overwegende dat een op de drie kinderen geen passende toegang heeft tot water en sanitaire voorzieningen op school; overwegende dat uit het VN-verslag over de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van 2021 blijkt dat wereldwijd ruim een vijfde van de basisscholen niet beschikte over elementaire drinkwatervoorzieningen of aparte toiletten voor jongens en meisjes, en ruim een derde niet beschikte over basisvoorzieningen om de handen te wassen; overwegende dat meisjes zich ook genoopt zien om de school niet af te maken wanneer zij geen toegang hebben tot aan hun gender aangepaste toiletten en niet op een waardige manier met hun menstruatie kunnen omgaan; H. overwegende dat ook kinderen met een handicap moeilijk toegang krijgen tot onderwijs door het gebrek aan aangepaste toiletten en sanitaire voorzieningen; overwegende dat volgens de Unesco meer dan 90 % van alle kinderen met een handicap niet naar school gaat en meisjes met een handicap veel vaker de school niet afmaken dan jongens met een handicap; overwegende dat drinkwater essentieel is om geconcentreerd te kunnen leren; I. overwegende dat de nadelen die tal van vrouwen en meisjes, personen met een handicap en ouderen ondervinden op het gebied van water, sanitaire voorzieningen en hygiëne velerlei vormen aannemen en gevolgen hebben voor hun algemene gezondheid, welzijn en waardigheid, reproductieve gezondheid, onderwijs, voeding, veiligheid en economische en politieke participatie; overwegende dat met name moeders van kinderen met een handicap zich genoopt zien hun baan op te geven om hun kinderen te helpen naar het toilet te gaan en thuisonderwijs te geven wanneer scholen geen toegankelijke toiletten hebben; J. overwegende dat vrouwen en meisjes in veel landen van het Globale Zuiden traditioneel verantwoordelijk zijn voor de watervoorziening voor huishoudelijk gebruik en dat deze verantwoordelijkheden hen kwetsbaarder maken voor ziekten en geweld; overwegende dat vrouwen en meisjes een groter risico lopen het slachtoffer te worden van agressie en seksueel en gendergerelateerd geweld, intimidatie en andere bedreigingen voor hun veiligheid wanneer zij water halen voor het huishouden en wanneer zij sanitaire voorzieningen buitenshuis gebruiken; K. overwegende dat het mensenrecht op veilig drinkwater en sanitaire voorzieningen, zoals in de EU-mensenrechtenrichtsnoeren inzake veilig drinkwater en sanitaire voorzieningen wordt vermeld, betrekking heeft op beschikbaarheid, toegankelijkheid, betrouwbaarheid, kwaliteit en betaalbaarheid en de beginselen van de op mensenrechten gebaseerde aanpak (non-discriminatie, verantwoordingsplicht, transparantie, participatie enz.); L. overwegende dat SDG nr. 6 van de VN erin bestaat ervoor te zorgen dat de hele wereld tegen 2030 universele en billijke toegang tot veilig drinkwater en sanitaire voorzieningen heeft; overwegende dat deze doelstelling, ondanks de geboekte vooruitgang, volgens het recentste voortgangsverslag van UN-Water nog ver buiten bereik is en ondergefinancierd is, en dat er nog steeds aanzienlijke uitdagingen zijn, zowel voor de verwezenlijking ervan als bij het aanpakken van de grote ongelijkheden tussen en binnen landen wat betreft de toegang tot elementaire water- en sanitaire voorzieningen; M. overwegende dat uit het VN-verslag over de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van 2021 blijkt dat in 2020 2 miljard mensen nog steeds niet over veilig beheerd drinkwater beschikten, 3,6 miljard mensen niet over veilig beheerde sanitaire voorzieningen beschikten en 2,3 miljard mensen niet over elementaire hygiënevoorzieningen beschikten, en dat 129 landen nog niet op schema lagen om in 2030 over duurzaam beheerde watervoorraden te beschikken; overwegende dat toegang tot water gunstige voorwaarden schept voor economische ontwikkeling en dat deze voorwaarden kwetsbare mensen in staat zullen stellen financieel onafhankelijk te worden; N. overwegende dat de verwezenlijking van een universele, veilig beheerde watervoorziening en sanitaire voorzieningen tussen 2021 en 2040 een nettovoordeel van 37 à 86 miljard USD per jaar zou opleveren; O. overwegende dat water een beperkte hulpbron is; overwegende dat de beschikbare hoeveelheid zoet water per persoon in de afgelopen twee decennia drastisch is afgenomen; overwegende dat een onevenwichtige verdeling van de bevolkingsgroei en de ontvolking van plattelandsgebieden, de intensivering van de landbouw, de gevolgen van de klimaatverandering en de aantasting van het milieu, alsook bepaalde onwettige en vervuilende praktijken bij het watergebruik, in vele regio’s steeds grotere problemen opleveren voor de toegang tot water en in de toekomst nog meer toegangsproblemen zullen veroorzaken; P. overwegende dat een groot deel van de nettogroei van de wereldbevolking tot 2050 in de steden van de ontwikkelingslanden zal plaatsvinden, waardoor de vraag naar water en voedsel in de steden zal toenemen; overwegende dat er volgens het World Water Development Report 2019 van de VN in 2050 20 à 30 % meer water zou kunnen worden gebruikt dan nu het geval is, en overwegende dat de vraag naar water in de steden volgens de Wereldbank de komende drie decennia met 50 à 70 % zal toenemen; Q. overwegende dat 125 van de 154 ontwikkelingslanden zoetwatervoorraden en terrestrische en wetlandecosystemen als hoogste prioriteitsgebieden in hun nationale klimaataanpassingsplannen hebben opgenomen, in overeenstemming met SDG 13; R. overwegende dat de opwarming van de aarde een belangrijke oorzaak van waterschaarste is; overwegende dat de huidige klimaatnoodtoestand, met toenemende droogten, overstromingen en stortregens, de ongelijke verdeling van water nog erger maakt; overwegende dat ongeveer 90 % van alle natuurrampen verband houdt met water en dat water verantwoordelijk is voor 70 % van alle sterfgevallen als gevolg van natuurrampen; overwegende dat volgens de “Atlas of Mortality and Economic Losses from Weather, Climate and Water Extremes (1970-2019)” van de Wereld Meteorologische Organisatie bij de tien grootste rampen in die periode de meeste doden zijn gevallen door droogte, stormen en overstromingen; overwegende dat volgens de OESO bijna 20 % van de wereldbevolking in 2050 met overstromingsrisico’s zal worden geconfronteerd; S. overwegende dat waterstress, door de VN gedefinieerd als het punt waarop de vraag naar water groter is dan de beschikbare hoeveelheid of waarop het watergebruik wordt beperkt door de lage kwaliteit, in sommige gevallen ontheemding en migratie zou kunnen teweegbrengen; overwegende dat volgens de Water Development Reports van de VN vijf van de elf wereldregio’s momenteel te kampen hebben met waterstress, d.w.z. twee derde van de wereldbevolking; overwegende dat volgens het verslag over de duurzameontwikkelingsdoelstellingen 2020 waterschaarste tegen 2030 circa 700 miljoen mensen op de vlucht zou kunnen drijven; T. overwegende dat ontbossing, landroof en overexploitatie en winning van natuurlijke hulpbronnen, ook door georganiseerde criminele groepen, een aanzienlijke invloed hebben op het waterpeil van rivieren en meren, de watercyclus veranderen en bijdragen tot het opdrogen van rivieren en meren en de vervuiling van de geëxploiteerde gebieden; U. overwegende dat zoetwaterecosystemen minder dan 1 % van het aardoppervlak beslaan, maar meer dan 10 % van alle soorten en kwetsbare biodiversiteit herbergen; overwegende dat ongeveer 70 % van het zoet water in de wereld wordt gebruikt voor de landbouw, terwijl de rest verdeeld is over industrieel gebruik (19 %), hoofdzakelijk in de sectoren voeding, textiel, energie, industrie, chemie, farmaceutica en mijnbouw, en huishoudelijk gebruik (11 %), met inbegrip van drinkwater; V. overwegende dat gezonde ecosystemen de verbetering van de waterkwantiteit en ‑kwaliteit mogelijk maken en tegelijkertijd de veerkracht tegen de gevolgen van klimaatverandering vergroten; W. overwegende dat de landbouw de grootste verbruiker van de zoetwatervoorraden in de wereld is; overwegende dat een derde van de landbouwgrond in de wereld wordt gebruikt voor veevoeder; overwegende dat in het verslag van de FAO van 2020 getiteld “The State of Food and Agriculture – Overcoming water challenges in agriculture” wordt geopperd dat de voedselproductiviteit en de inkomens op het platteland aanzienlijk kunnen worden verhoogd door investeringen in nieuwe irrigatiesystemen of de aanpassing en modernisering van bestaande systemen, en dat dit moet worden gecombineerd met een beter waterbeheer, met inbegrip van betere landbouwpraktijken; overwegende dat landroof negatieve gevolgen heeft voor de beschikbaarheid en kwaliteit van water, lokale gemeenschappen van waterbronnen berooft en hun mensenrecht op veilig drinkwater schendt; X. overwegende dat de energiesector momenteel verantwoordelijk is voor 10 % van de wereldwijde waterwinning en dat het waterverbruik in deze sector tegen 2040 naar verwachting met bijna 60 % zal toenemen; Y. overwegende dat bepaalde onrechtmatige en in veel gevallen illegale winningsindustrieën aanzienlijke gevolgen hebben voor de oppervlakte- en grondwatervoorraden, de vervuiling en verdwijning van gletsjers, bossen, wetlands, rivieren en andere waterbronnen die van vitaal belang zijn voor menselijke consumptie; Z. overwegende dat de textielindustrie een van de meest waterintensieve sectoren ter wereld is, en dat de productie van kleding en textiel plaatsvindt in een aantal van de meest waterarme regio’s ter wereld; overwegende dat deze industrie de op één na meest vervuilende ter wereld is en dat een groot deel van deze vervuiling in het water terechtkomt; overwegende dat de Commissie voornemens is in het eerste kwartaal van 2022 de zogeheten “EU-strategie voor duurzaam textiel” vast te stellen, die de EU op weg moet helpen naar een circulaire economie waarin textielproducten zo worden ontworpen dat ze langer meegaan en herbruikbaar, repareerbaar, recycleerbaar en energie-efficiënt zijn; AA. overwegende dat de toenemende vraag naar water leidt tot overexploitatie van de watervoorraden en dat water door schaarste een hulpbron is geworden waarover ruzie wordt gemaakt; overwegende dat er volgens de VN tegen 2025 in ongeveer 300 gebieden in de wereld conflicten rond water te verwachten zijn; AB. overwegende dat het behoud van watervoorraden onder vuur ligt en dat schade aan de waterkwaliteit berokkenen, in veel landen strafbaar is gesteld; overwegende dat verdedigers van milieu- en waterrechten de laatste jaren steeds vaker het slachtoffer zijn geworden van aanvallen, waaronder moorden, ontvoeringen, foltering, gendergerelateerd geweld, bedreigingen, pesterijen, intimidatie, lastercampagnes, criminalisering, gerechtelijke intimidatie, gedwongen uitzetting en ontheemding, en dat het dringend noodzakelijk is hen proactief te steunen en hun leven en veiligheid te beschermen; overwegende dat verschillende finalisten voor de Sacharovprijs voor de vrijheid van denken onder vuur liggen vanwege hun rol bij de verdediging van water en gemeenschappelijke goederen; overwegende dat de verdedigers van het water van de rivier Guapinol meer dan twee jaar gevangen hebben gezeten voordat zij werden vrijgelaten; overwegende dat Lolita Chávez al vier jaar in ballingschap leeft vanwege haar verzet tegen de waterkrachtcentrales in Iximulew (Guatemala); overwegende dat Berta Cáceres in 2016 is vermoord omdat zij de rivieren Blanco en Gualcarque verdedigde en dat de opdrachtgevers van die misdaad nog steeds niet zijn veroordeeld; AC. overwegende dat volgens Global Witness meer dan een derde van de land- en milieuactivisten die tussen 2015 en 2019 wereldwijd zijn vermoord afkomstig waren uit inheemse gemeenschappen, wier vaardigheden op het gebied van land- en waterbeheer van cruciaal belang zijn voor de bestrijding van de klimaatnoodtoestand en het verlies aan biodiversiteit; AD. overwegende dat het ontzeggen van de toegang tot water en de vernietiging van waterinfrastructuur door bezettingsmachten zijn gebruikt als een essentiële tactiek om bezette gebieden te annexeren en mensen van hun land te verdrijven; AE. overwegende dat in de kaderrichtlijn water van de EU wordt erkend dat “water […] geen gewone handelswaar [is], maar een erfgoed dat als zodanig beschermd, verdedigd en behandeld moet worden”; AF. overwegende dat water sinds 6 december 2020 wordt verhandeld op de termijnmarkt van Wall Street; overwegende dat water volgens Pedro Arrojo, speciaal rapporteur voor het mensenrecht op veilig drinkwater en sanitaire voorzieningen, “voor onze samenlevingen een reeks vitale waarden heeft die de marktlogica niet erkent en daardoor niet naar behoren kan beheren, laat staan in een financiële wereld die zo vatbaar is voor speculatie”; overwegende dat de toepassing van een speculatieve logica op het beheer van goederen die essentieel zijn voor het menselijk leven en de menselijke waardigheid volgens verschillende deskundigen van de VN een schending van de mensenrechten van armen vormt, genderongelijkheid verergert en de kwetsbaarheid van gemarginaliseerde gemeenschappen vergroot; AG. overwegende dat regeringen verplicht zijn om een essentieel minimumniveau van water en sanitaire voorzieningen voor iedereen te garanderen; overwegende dat in het verslag van de speciale rapporteur van de VN voor het mensenrecht op veilig drinkwater en sanitaire voorzieningen van 16 juli 2021 wordt benadrukt dat water als een publiek goed moet worden beschouwd en moet worden beheerd volgens een op mensenrechten gebaseerde aanpak, waarbij het recht op water en sanitaire voorzieningen en de duurzaamheid van aquatische ecosystemen worden gewaarborgd; overwegende dat watervoorziening en sanitaire voorzieningen diensten van algemeen belang zijn en dat de inkomsten uit de waterbeheercyclus de daaraan verbonden kosten en de kosten van verbetering moeten dekken, mits het algemeen belang wordt gewaarborgd; AH. overwegende dat staten verplicht zijn deze rechten te eerbiedigen, te beschermen en na te leven en dat derden zich strikt moeten onthouden van inmenging in het genot van het recht op water en sanitaire voorzieningen, zoals wordt erkend in de EU-mensenrechtenrichtsnoeren inzake veilig drinkwater en sanitaire voorzieningen; AI. overwegende dat werknemers die in de waterzuiveringsketen werken veel risico’s lopen, waaronder gezondheidsrisico's als gevolg van onzekere arbeidsomstandigheden; overwegende dat het vaak gaat om informele werknemers die niet door de arbeidswetgeving worden beschermd; overwegende dat het genot van het recht op water en sanitaire voorzieningen niet ten koste mag gaan van de veiligheid, de waardigheid en het welzijn van werknemers in de waterzuiveringssector; 1. bevestigt nogmaals dat het recht op veilig drinkwater en sanitaire voorzieningen een mensenrecht is, aangezien beide rechten elkaar aanvullen; onderstreept dat toegang tot schoon drinkwater onontbeerlijk is voor een gezond en waardig leven en essentieel is voor de ontwikkeling van de menselijke waardigheid; wijst erop dat het recht op water een fundamentele voorwaarde is voor het genot van andere rechten, en als zodanig moet worden geleid door een logica die gebaseerd is op het algemeen belang en gemeenschappelijke publieke en mondiale goederen; 2. onderstreept dat adequate toegang tot WASH-faciliteiten en het recht op gezondheid en leven van elkaar afhankelijk zijn en een essentiële voorwaarde vormen voor volksgezondheid en menselijke ontwikkeling; onderstreept de noodzaak van schoon water in de context van pandemieën en verzoekt de Commissie, de lidstaten en derde landen om dienovereenkomstige maatregelen, strategieën en beleid, zodat aan iedereen adequate bescherming kan worden geboden; 3. benadrukt dat de erkenning van het recht op veilig drinkwater en sanitaire voorzieningen als mensenrecht een fundamentele stap was in de richting van meer sociale en ecologische gerechtigheid; stelt dat er meer vooruitgang kan worden geboekt door de sector een hogere politieke prioriteit te geven en te zorgen voor een betere uitvoering en monitoring van het beleid, efficiëntere financiering en verantwoording en participatie van het publiek, met name van de meest gemarginaliseerde groepen in de samenleving, in het bijzonder in de ontwikkelingslanden; benadrukt dat bijstand voor veilige drinkwatervoorziening en sanitaire voorzieningen een hoge prioriteit moet krijgen bij de toewijzing van financiële middelen van de EU en bij de programmering van hulp; 4. herinnert aan de verantwoordelijkheid van staten om alle mensenrechten, die universeel, ondeelbaar, onderling afhankelijk en onderling verbonden zijn en die op een eerlijke, billijke en niet-discriminerende wijze moeten worden bevorderd en toegepast, te bevorderen en te beschermen; herhaalt daarom dat staten moeten zorgen voor universele, behoorlijke en betaalbare toegang tot voldoende, kwalitatief hoogwaardig en veilig drinkwater en voor een betere toegang tot water voor sanitaire en hygiënische doeleinden; herinnert eraan dat het recht op water inhoudt dat watervoorzieningsdiensten voor iedereen toegankelijk moeten zijn; 5. herinnert eraan dat staten die een mensenrechtenverdrag ratificeren, gehouden zijn de verbintenissen die in het internationale, nationale, regionale en lokale kader voor de bescherming van deze rechten zijn aangegaan, in acht te nemen, te eerbiedigen en na te komen; is in die zin van mening dat de erkenning van het recht op veilig drinkwater en sanitaire voorzieningen door de internationale gemeenschap zich ook moet uitstrekken tot mechanismen voor bescherming en afdwingbaarheid, en verzoekt de EU derhalve beschermingsmechanismen op internationaal, regionaal en nationaal niveau te bevorderen om ervoor te zorgen dat de verwezenlijking van het recht op veilig drinkwater en sanitaire voorzieningen niet facultatief is voor staten, maar een afdwingbaar recht vormt; verzoekt de EU en de lidstaten het goede voorbeeld te geven en de desbetreffende verdragen te ratificeren, zoals het Protocol betreffende water en gezondheid en het Verdrag inzake de bescherming en het gebruik van grensoverschrijdende waterlopen en internationale meren van 1992; 6. dringt er bij de EU en haar lidstaten op aan het recht op veilig drinkwater en sanitaire voorzieningen en de normatieve ontwikkeling daarvan in multilaterale en regionale fora te bevorderen, onder meer door het mandaat van de speciale VN-rapporteur voor het mensenrecht op veilig drinkwater en sanitaire voorzieningen te ondersteunen; benadrukt het belang van zijn werk en dat van zijn voorgangers, alsook van de werkzaamheden in het kader van andere mensenrechtenmechanismen van de VN in verband met het mensenrecht op water en sanitaire voorzieningen; 7. onderstreept het belang van de EU-mensenrechtenrichtsnoeren inzake veilig drinkwater en sanitaire voorzieningen en dringt er bij de EU-instellingen en de lidstaten op aan deze in en ten aanzien van derde landen en in multilaterale fora toe te passen; benadrukt hoe belangrijk het is EU-personeel daar opleiding over te geven; verzoekt de Commissie en de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) regelmatig aan het Parlement en zijn bevoegde (sub)commissies verslag uit te brengen over hoe zij deze richtsnoeren hebben toegepast, met specifieke voorbeelden van hun activiteiten en het effect daarvan; 8. vraagt de EU-delegaties en missies van de lidstaten om, zoals in de EU-richtsnoeren is aangegeven, in hun bilaterale dialogen met partnerlanden, met name in het kader van de mensenrechten- en sectorale dialogen, kwesties in verband met het recht op veilig drinkwater en sanitaire voorzieningen, alsook de situatie van mensenrechtenactivisten en ngo’s die deze rechten bevorderen, aan de orde te stellen; 9. benadrukt dat vooruitgang in de richting van de erkenning van het recht op een schoon, gezond en duurzaam milieu, zoals vastgelegd in resolutie 48/13 van de VN-Mensenrechtenraad over het recht van de mens op een schoon, gezond en duurzaam milieu, een voorwaarde is om veilig drinkwater en sanitaire voorzieningen voor iedereen te bewerkstelligen; is in dit opzicht ingenomen met de normatieve ontwikkelingen op internationaal niveau met betrekking tot milieudelicten, waaronder ecocide; 10. moedigt ontwikkelingslanden aan om zich aan te sluiten bij en te streven naar de volledige uitvoering van de twee mondiale waterverdragen van de VN, namelijk het VN-Waterverdrag en het VN-Verdrag inzake waterlopen, als belangrijke instrumenten ter ondersteuning van waterdiplomatie, vrede en conflictpreventie via grensoverschrijdende samenwerking op het gebied van water; 11. stelt dat de volledige uitoefening van het recht op water afhankelijk is van het behoud van de biodiversiteit en het klimaat, en eist daarom dat het waterbeheer in de eerste plaats tegemoetkomt aan ecologische – een basisbehoefte van planten, dieren en mensen – en sociale belangen, waaronder arbeidsintegratie en een hoger inkomen en meer veiligheid voor mensen die in armoede leven; 12. benadrukt dat een betere watervoorziening en waterzuivering en een beter beheer van de watervoorraden de duurzame economische groei van landen kunnen stimuleren en in hoge mate kunnen bijdragen tot armoedebestrijding; 13. onderstreept de noodzaak van proactieve maatregelen op het gebied van de toegang tot water en sanitaire voorzieningen, en de noodzaak te beschikken over betrouwbare en vergelijkbare indicatoren om vooruitgang of achteruitgang op het gebied van de toegang tot water en sanitaire voorzieningen te meten; 14. benadrukt dat bepaalde ontwikkelingsmodellen die grootschalige projecten en bedrijfsactiviteiten begunstigen, de beschikbaarheid en de kwaliteit van water in alle landen negatief beïnvloeden en de concurrentie om water en andere met water verband houdende conflicten doen toenemen; benadrukt in dit verband het belang van investeringen in duurzame drinkwateroplossingen, zoals het in een gezonde staat terugbrengen van aquatische ecosystemen, het recyclen van afvalwater, het ontzilten van zeewater in kustgebieden en het verbeteren van rioolstelsels, irrigatie en landbouwpraktijken; 15. benadrukt dat het inefficiënte beheer van watervoorraden en verontreiniging als gevolg van onrechtmatige industriële activiteiten negatieve gevolgen hebben voor de uitoefening van het mensenrecht op water en sanitaire voorzieningen; 16. verzoekt de Commissie praktijken die een bedreiging vormen voor het recht op veilig en schoon drinkwater en sanitaire voorzieningen te ontmoedigen en ten aanzien van die praktijken beoordelingen van de effecten op het milieu en de mensenrechten uit te voeren; 17. erkent het belangrijke werk dat door verdedigers van milieurechten wordt verricht, en de noodzaak om hen proactief te steunen en hun leven en veiligheid te beschermen, met name diegenen die het recht op water beschermen, en veroordeelt onomwonden de misdaden zoals moorden, ontvoeringen, foltering, seksueel en gendergerelateerd geweld, bedreigingen, pesterijen, intimidatie, lastercampagnes, criminalisering, gerechtelijke intimidatie, gedwongen uitzettingen en ontheemding door talrijke statelijke en niet-statelijke daders, waaronder regeringen en multinationale ondernemingen; 18. verzoekt de EU het cruciale werk van verdedigers van milieurechten en maatschappelijke organisaties te steunen; dringt er bij de Commissie, de EDEO en de lidstaten op aan de in de EU-richtsnoeren over mensenrechtenverdedigers aangegane verbintenis na te komen en individuele gevallen van verdedigers van milieugerelateerde mensenrechten (EHRD’s), met name van de winnaars en finalisten van de Sacharovprijs, die worden aangevallen wegens hun rol bij de verdediging van water en gemeenschappelijke goederen, te volgen en ter sprake te brengen; 19. benadrukt dat de veiligheid en de vrijheid van EHRD’s om vrij van geweld en intimidatie te kunnen werken, moeten worden bevorderd; verwacht van de EU-delegaties dat zij prioriteit geven aan hun steun aan EHRD’s en systematisch en op krachtige wijze reageren op bedreigingen tegen of aanvallen op hen of hun familieleden, en aan het Parlement verslag uitbrengen over de maatregelen die in dergelijke gevallen zijn genomen; verzoekt de EU en haar lidstaten beschermings- en preventiemechanismen voor EHRD’s uit te breiden; herhaalt zijn verzoek om een gecoördineerde EU-brede regeling voor de afgifte van visa voor kort verblijf voor de tijdelijke herplaatsing van EHRD’s, met name degenen die zich inzetten voor de bevordering en bescherming van milieurechten of inheemse rechten, die bijzonder onder vuur liggen; 20. vraagt staten het recht op maatschappelijk protest en het recht op vreedzame vergadering te eerbiedigen, met name in het kader van het verzet tegen projecten die het genot van het mensenrecht op drinkwater en sanitaire voorzieningen in het gedrang brengen; vraagt functionarissen van EU-delegaties en ambassades van de lidstaten in dit verband om, zoals aangegeven in de EU-richtsnoeren over mensenrechtenverdedigers, mensenrechtenverdedigers in hechtenis of onder huisarrest te bezoeken en hun proces als waarnemer bij te wonen; 21. herinnert eraan dat inheemse volkeren een belangrijke rol spelen bij het duurzame beheer van natuurlijke hulpbronnen en het behoud van de biodiversiteit; verzoekt de EU en de lidstaten de rechten van inheemse volkeren op volgens het gewoonterecht bepaald eigendom en beheer van hun land en natuurlijke rijkdommen, zoals vastgelegd in de Verklaring over de rechten van inheemse volken van de VN en IAO-Verdrag nr. 169, te erkennen en beschermen en het beginsel van vrije, voorafgaande en geïnformeerde toestemming te eerbiedigen; verzoekt de lidstaten van de EU die dat nog niet hebben gedaan, IAO-Verdrag nr. 169 betreffende inheemse en in stamverband levende volken te ratificeren; uit zijn bijzondere bezorgdheid over de aanzienlijke gevolgen van bepaalde megaprojecten, waaronder infrastructuurprojecten, projecten van winningsindustrieën en energieproductieprojecten, voor het mensenrecht op water en sanitaire voorzieningen, met name voor inheemse bevolkingsgroepen; benadrukt dat het belangrijk is ervoor te zorgen dat echte en alomvattende effectbeoordelingen op het gebied van mensenrechten worden uitgevoerd en dat de getroffen bevolking en maatschappelijke organisaties te goeder trouw worden geraadpleegd en dat de inheemse bevolking in voorkomend geval haar vrije, voorafgaande en geïnformeerde toestemming voor elk megaproject heeft gegeven; vraagt overheids- en niet-overheidsactoren geen acties te ondernemen die de rechten van inheemse gemeenschappen, mensen van Afrikaanse afkomst en plattelandsgemeenschappen op land, water, ecosystemen en biodiversiteit in gevaar brengen, en vraagt de bevoegde autoriteiten hun aanspraken, pachtrechten, rechten en verantwoordelijkheden wettelijk te erkennen; benadrukt het belang van open, inclusief en participatief overleg over belangrijke overheidsbesluiten met betrekking tot waterbeheer; 22. verzoekt de Commissie zorgvuldig na te gaan of de infrastructuur- en energieprojecten die met behulp van verschillende instrumenten voor ontwikkelingssamenwerking en extern beleid, waaronder de Europese Investeringsbank, worden gefinancierd, de mensenrechten, met inbegrip van het mensenrecht op water en sanitaire voorzieningen, en de SDG’s eerbiedigen en niet in het gedrang brengen, en evenmin de verdrijving van inheemse volkeren van hun land en uit hun gebieden in de hand werken; 23. benadrukt dat meer aandacht moet worden besteed aan duurzame en veerkrachtige water- en rioleringsinfrastructuur om gemeenschappen te ondersteunen door maatregelen ter beperking van het rampenrisico te nemen en door gebruik te maken van alle nodige instrumenten om het waterrisico in kaart te brengen en systemen voor vroegtijdige waarschuwing; vraagt de Commissie om de Resilient Water Accelerator te ondersteunen; 24. hekelt het feit dat er nog steeds genderongelijkheden bestaan wat betreft de uitoefening van het mensenrecht op drinkwater en sanitaire voorzieningen, en dat het gebrek daaraan leidt tot discriminatie op grond van geslacht; merkt tevens met bezorgdheid op dat deze ongelijkheden een verwoestend effect hebben op de rechten van vrouwen, met name als gevolg van de specifieke behoeften van vrouwen en meisjes op het gebied van menstruatiehygiëne en ‑gezondheid, waardoor het voor vrouwen en meisjes moeilijk is om een veilig en gezond leven te leiden; benadrukt dat betaalbare toegang tot water en adequate sanitaire en hygiënische voorzieningen (WASH) een essentiële voorwaarde is voor de volksgezondheid en menselijke ontwikkeling, met inbegrip van het recht op onderwijs voor meisjes, en dringt erop aan dat de WASH-sector in ontwikkelingslanden een hoge prioriteit krijgt in het ontwikkelingsbeleid van de EU; 25. vraagt dat vrouwen en meisjes worden beschermd tegen fysieke bedreigingen en fysiek geweld, waaronder seksueel geweld, bij het halen van water voor huishoudelijk gebruik en bij het gebruik van sanitaire voorzieningen buitenshuis; vraagt dat er maatregelen worden genomen opdat vrouwen en meisjes minder tijd hoeven te besteden aan het halen van water voor het huishouden, teneinde de negatieve gevolgen van gebrekkige water- en sanitaire voorzieningen voor de toegang van meisjes tot het onderwijs aan te pakken; 26. wijst erop dat de EU en haar lidstaten, in nauwe samenwerking met de VN en de internationale gemeenschap, nauw moeten samenwerken met ontvangers van buitenlandse hulp om wereldwijde waterarmoede uit te bannen en tegelijkertijd te zorgen voor adequate sanitaire voorzieningen voor iedereen; verzoekt alle staten hun verplichtingen uit hoofde van het CEDAW na te komen, en met name artikel 14, dat bepaalt dat staten die partij zijn ervoor moeten zorgen dat vrouwen in plattelandsgebieden recht hebben op adequate levensomstandigheden ten aanzien van onder meer sanitaire voorzieningen en watervoorziening; 27. verzoekt de Commissie en de EDEO een transformatieve en intersectionele genderbewuste benadering toe te passen op programma’s voor waterbeheer en waterzuivering, en beleid te integreren dat vergezeld gaat van concrete actieplannen en adequate financiering in overeenstemming met de externe financieringsinstrumenten van de EU en het genderactieplan (GAP III), de EU-agenda voor gendergelijkheid en empowerment van vrouwen in het externe optreden voor 2021-2025; vraagt dat leiderschap van vrouwen en hun volwaardige, effectieve deelname op gelijke voet aan de planning, de besluitvorming en de toepassing van beslissingen over waterbeheer en sanitaire voorzieningen worden bevorderd; 28. benadrukt dat de toegang tot veilig drinkwater een van de grootste actuele problemen is, met name doordat bijna 60 % van de grondwatervoorraden over politieke territoriale grenzen heen reiken; herinnert eraan dat de Raad in zijn conclusies van 2018 het gebruik van water als oorlogswapen heeft veroordeeld en heeft verklaard dat “het vernietigen van waterinfrastructuur, het verontreinigen van water of het verleggen van waterlopen om de toegang tot water te beperken of te verhinderen, [in dit verband] schendingen van het internationaal recht [kunnen] vormen”; overwegende dat de opzettelijke onthouding van water die tot de uitroeiing van burgers leidt, volgens het Statuut van het Internationaal Strafhof een misdaad tegen de menselijkheid is en ook als oorlogsmisdaad kan worden beschouwd, aangezien elke aanval op of vernieling van drinkwaterinstallaties en ‑voorzieningen en irrigatiewerken verboden is op grond van de Verdragen van Genève van 1949; 29. is ernstig bezorgd over het feit dat schendingen van het recht op water en sanitaire voorzieningen in bezette gebieden tot doel hebben mensen van hun land te verdrijven en is bezorgd over het feit dat hun de toegang tot adequate watervoorziening, hulpbronnen en infrastructuur wordt ontzegd; herinnert eraan dat alle volkeren, ook als ze onder bezetting leven, het soevereine recht hebben over hun natuurlijke rijkdommen te beschikken; dringt er bij de bezetters op aan om onmiddellijk maatregelen te nemen om de toegang tot en de eerlijke verdeling van water voor de bewoners van bezette gebieden te waarborgen, en met name overeenkomstig resolutie 73/255 van de Algemene Vergadering van de VN van 20 december 2018 te garanderen dat de bewoners van bezette gebieden over hun watervoorraden kunnen beschikken, met inbegrip van het beheer, de winning en de distributie van water; 30. verzoekt de EU een politieke strategie vast te stellen om oplossingen in deze gebieden te faciliteren en de landen in de belangrijkste conflictgebieden met betrekking tot water aan te moedigen om het waterverdrag te ondertekenen; 31. is ernstig bezorgd over het gebrek aan toegang tot water en sanitaire voorzieningen in vluchtelingenkampen; wijst op de verplichting van staten om het recht op sanitaire voorzieningen en water voor vluchtelingen te waarborgen; 32. onderstreept dat water weliswaar soms als indicator van een conflict kan fungeren, maar ook een positieve rol kan spelen bij het bevorderen van vrede en samenwerking; steunt de diplomatieke betrokkenheid van de EU bij grensoverschrijdende samenwerking op het gebied van water als instrument voor vrede, veiligheid en stabiliteit, en benadrukt het belang van geïntegreerd beheer van watervoorraden en de noodzaak van meer complementariteit tussen humanitaire, ontwikkelings- en vredesacties teneinde in dringende behoeften te voorzien en eerder in te grijpen om de onderliggende oorzaken aan te pakken en het ontstaan van humanitaire water- en sanitaire crises te voorkomen; 33. benadrukt dat bedrijven over de hele wereld ervoor moeten zorgen dat hun activiteiten geen inbreuk maken op of misbruik maken van het mensenrecht op toegang tot veilig drinkwater, overeenkomstig de leidende beginselen van de VN inzake bedrijfsleven en mensenrechten en de verklaringen, pacten en verdragen van de VN waarin dit recht is opgenomen; vraagt landen voorts ernaar te streven de doelstellingen van SDG 6 te verwezenlijken en wetgeving aan te nemen opdat bedrijven de gelijke toegang tot een adequate watervoorziening niet belemmeren; dringt er bij de EU en haar lidstaten op aan constructief deel te nemen aan de werkzaamheden van de intergouvernementele werkgroep van de VN inzake transnationale bedrijven en andere ondernemingen met betrekking tot de mensenrechten, met het oog op de vaststelling van een internationaal bindend instrument om de activiteiten van transnationale bedrijven en andere ondernemingen in het internationale humanitaire recht te reguleren; 34. verzoekt de EU-delegaties en de missies van de lidstaten in derde landen bijzonder waakzaam te zijn ten aanzien van bedrijven, met inbegrip van bedrijven die in de EU zijn gevestigd, die het genot van het recht op water en sanitaire voorzieningen zouden kunnen ontzeggen of ondergraven; onderstreept dat slachtoffers van dergelijke schendingen toegang moeten hebben tot doeltreffende gerechtelijke of andere passende rechtsmiddelen en tot klachtenmechanismen; 35. benadrukt dat Europese bedrijven wanneer zij in niet-EU-landen actief zijn, qua versterking en zorgvuldigheid van bedrijven aan dezelfde wettelijke verplichtingen moeten voldoen als die welke voor hun activiteiten in de EU gelden; benadrukt het belang van het voorkomen, aanpakken en beperken van eventuele negatieve gevolgen voor het mensenrecht op water en adequate sanitaire voorzieningen in het kader van de verplichte zorgvuldigheid; verzoekt de Commissie en de lidstaten te overwegen en na te gaan hoe consumenten meer informatie en transparantie kan worden geboden over het duurzaamheidseffect van producten op de watervoorraden, ook wat de watervoetafdruk betreft; 36. wijst erop dat water, zoals verschillende VN-deskundigen hebben verklaard, te vaak wordt behandeld als handelswaar zonder verdere sociale en culturele overwegingen, in strijd met de fundamentele mensenrechten, hetgeen bijdraagt tot een toenemende aantasting van het milieu en een groeiende kwetsbaarheid van de armsten en meest gemarginaliseerden in de samenleving, en in strijd is met de SDG’s; herinnert eraan dat watervoorziening en waterzuivering diensten van algemeen belang zijn en geen handelswaar – ze zijn noch een luxe, noch een consumptieproduct en mogen dan ook niet als zodanig worden verhandeld; onderstreept dat de watervoorraden eindig zijn en verzoekt de Commissie en de lidstaten preventieve maatregelen te nemen om de wereldwijde waterschaarste tegen te gaan en niet-EU-landen te steunen bij maatregelen om waterschaarste tegen te gaan; 37. verzoekt staten wettelijke maatregelen te nemen om te voorkomen dat water het voorwerp wordt van financiële speculatie op de termijnmarkten en een passend kader voor het beheer van water en sanitaire voorzieningen te bevorderen in het kader van een aanpak die voornamelijk gebaseerd is op overwegingen van mensenrechten en algemeen belang; verzoekt de EU en de nationale regeringen onafhankelijke regelgevende instanties voor water te bevorderen en te steunen die kunnen helpen de mensenrechtennormen te handhaven; 38. herinnert eraan dat water, zoals in de kaderrichtlijn water van de EU wordt erkend, niet zomaar een handelswaar is, maar een openbaar goed dat van vitaal belang is voor het leven en de waardigheid van de mens; merkt op dat waterdiensten diensten van algemeen belang en van bijzondere aard zijn, die daarom in de eerste plaats onder het algemeen belang vallen; herinnert eraan dat het voor het externe beleid en de externe instrumenten van de EU, zoals handels- en investeringsovereenkomsten en het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking – Europa in de wereld, alsook voor de activiteiten van Europese bedrijven, van belang is dat het mensenrecht op drinkwater en sanitaire voorzieningen in de betrokken landen wordt gehandhaafd; 39. onderstreept dat water een gemeenschappelijk openbaar goed is en dat een adequate, continue en kwalitatief hoogstaande watervoorziening moet worden gewaarborgd; verzoekt staten en donoren watervoorziening en sanitaire voorzieningen als essentiële openbare diensten voor iedereen sterker te bevorderen, onder meer door investeringen die de toegang tot water en sanitaire voorzieningen verbeteren en de bestaande infrastructuur en de levering en het gebruik van diensten in stand houden; is van mening dat investeren in de versterking van de capaciteit en de governance van watersystemen en in de werking en het onderhoud ervan, van essentieel belang is om solide en duurzame waterdiensten en sanitaire voorzieningen tot stand te brengen; 40. verzoekt de EU derde landen te ondersteunen bij hun maatregelen om universele en niet-discriminerende toegang tot water en sanitaire voorzieningen te garanderen en een minimumniveau van watervoorziening te waarborgen voor huishoudens die economisch of sociaal kwetsbaar zijn; 41. verzoekt de EU ook te investeren in de bescherming en het herstel van natuurlijke ecosystemen (waaronder bossen, uiterwaarden, wetlands enz.), die vaak kosteneffectievere en duurzamere oplossingen voor waterbeheer bieden dan conventionele infrastructuuroplossingen op het gebied van wateropslag, waterzuivering, erosiebeheersing, en matige en extreme weergebeurtenissen; 42. dringt er bij staten op aan het meest geschikte model voor watervoorziening en sanitaire voorzieningen aan te nemen en een transparant en degelijk proces op gang te brengen om de daadwerkelijke uitoefening van het mensenrecht op water en sanitaire voorzieningen in hun samenleving te verbeteren; verzoekt regeringen meer overheidsinvesteringen te doen in duurzame watergerelateerde infrastructuur en water te beschermen als essentieel openbaar goed; 43. wijst erop dat het watergebruik in overeenstemming moet worden gebracht met de toepassing van nieuwe technologieën voor behoud, de vermindering van waterverontreiniging en recycling van afvalwater, teneinde de wijze waarop water wordt geleverd, behandeld en verwijderd te verbeteren; 44. verzoekt de EU duurzaam waterbeheer in de landbouwsector, die meer dan 70 % van de watervoorraden verbruikt, te ondersteunen door te investeren in duurzame irrigatie- en wateropslagsystemen, door het gebruik van zoet water in de landbouw in de hele toeleveringsketen te optimaliseren en te verminderen, door voedselverspilling tegen te gaan en door agro-ecologie te bevorderen door wetlands te herstellen, alsook door, waar mogelijk, het gebruik van pesticiden en meststoffen die een risico van waterverontreiniging inhouden, met name voor het grondwater, te beperken; 45. herinnert eraan dat de toegang tot water ook een uitdaging op het gebied van energiegebruik is, zowel wat productie als winning betreft; benadrukt in dit verband dat het van belang is een beter energiebeheer te bevorderen en oplossingen te vinden voor het hergebruik van behandeld afvalwater, teneinde het zoetwaterverbruik te beperken door middel van afvalwaterzuivering; 46. verzoekt de Wereldbank en het Internationaal Monetair Fonds bij het verstrekken van subsidies, leningen en technische bijstand te ontraden dat aan regeringen voorwaarden worden opgelegd inzake de privatisering van watervoorziening en sanitaire voorzieningen; 47. verzoekt de Commissie te voorzien in voldoende financiële steun voor capaciteitsopbouwacties op het gebied van water, in samenwerking met bestaande internationale platforms en instellingen; steunt het Global Water Solidarity Platform dat door het Ontwikkelingsprogramma van de VN (UNDP) is opgezet om lokale autoriteiten te betrekken bij het vinden van oplossingen voor watervraagstukken; verwelkomt de VN-waterconferentie 2023 als een kans om sectoroverschrijdende benaderingen te ontwikkelen teneinde watergerelateerde streefdoelen en doelstellingen te verwezenlijken en SDG 6 weer op schema te krijgen; 48. verzoekt de Commissie en de EDEO niet-EU-landen aan te moedigen om belanghebbenden, met inbegrip van maatschappelijke organisaties en inheemse en lokale gemeenschappen die schendingen van het recht op water en sanitaire voorzieningen aan de kaak stellen, adequate middelen en toegang tot relevante informatie te verschaffen en hen waar nodig in staat te stellen op zinvolle wijze deel te nemen aan de besluitvorming over water, zodat zij op geïnformeerde en resultaatgerichte wijze kunnen bijdragen aan het ontwerp en de uitvoering van het waterbeleid; is van mening dat het voor de verwezenlijking van het mensenrecht op drinkwater van vitaal belang is om netwerken van mensenrechtendeskundigen, maatschappelijke organisaties en vertegenwoordigers van de gemeenschap op alle niveaus te bevorderen en te versterken, en verzoekt de regeringen in die zin mechanismen te ontwerpen voor een inclusief systeem van waterbeheer; 49. verzoekt de EU derde landen te helpen bij de eerbiediging, naleving en bevordering van de rechten van werknemers in de afvalwaterzuiveringsindustrie, met inbegrip van hun recht op waardigheid, veiligheid en gezondheid en het recht om zich te organiseren; 50. onderstreept dat mensen die in armoede leven, met name vrouwen en meisjes, minderheden en mensen met een lichamelijke en/of geestelijke handicap, het hardst worden getroffen door een gebrek aan toegang tot veilig en schoon water en sanitaire voorzieningen; benadrukt dat ongelijke toegang tot water en sanitaire voorzieningen vaak te wijten is aan systemische ongelijkheden of uitsluiting; verzoekt regeringen de ongelijkheden bij de toegang tot water en sanitaire voorzieningen te monitoren en doortastende maatregelen te nemen, zoals het aanmoedigen van investeringen in sanitaire en voorzieningssystemen, met inbegrip van openbare systemen, en het bevorderen van efficiëntie en het behoud van water, dat een schaars goed is; verzoekt hen voorts erop toe te zien dat er bij de toegang tot water en sanitaire voorzieningen als openbaar goed geen sprake is van discriminatie, en ervoor te zorgen dat ze voor iedereen beschikbaar zijn, met name door voorrang te geven aan vrouwen, meisjes en kwetsbare groepen, teneinde systematische uitsluiting en discriminatie tegen te gaan; moedigt de autoriteiten aan om hun wetgevingskader, beleid en praktijk op het gebied van water te toetsen aan de beginselen en normen op het gebied van de mensenrechten, teneinde maatregelen te helpen sturen die erop gericht zijn belemmeringen voor vooruitgang weg te nemen; 51. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien Richtlijn (EU) 2018/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2018 ter bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen (1) , – gezien Richtlijn (EU) 2018/2002 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2018 houdende wijziging van Richtlijn 2012/27/EU betreffende energie-efficiëntie (2) , – gezien Richtlijn (EU) 2018/844 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2018 tot wijziging van Richtlijn 2010/31/EU betreffende de energieprestatie van gebouwen en Richtlijn 2012/27/EU betreffende energie-efficiëntie (3) , – gezien Verordening (EU) 2019/943 van het Europees Parlement en de Raad van 5 juni 2019 betreffende de interne markt voor elektriciteit (4) , – gezien Richtlijn (EU) 2019/944 van het Europees Parlement en de Raad van 5 juni 2019 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit en tot wijziging van Richtlijn 2012/27/EU (5) , – gezien Verordening (EU) 2017/1938 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2017 betreffende maatregelen tot veiligstelling van de gaslevering (6) , – gezien Verordening (EU) 2021/1119 van het Europees Parlement en de Raad van 30 juni 2021 tot vaststelling van een kader voor de verwezenlijking van klimaatneutraliteit, en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 401/2009 en Verordening (EU) 2018/1999 (“Europese klimaatwet”) (7) , – gezien Richtlijn 2003/96/EG van de Raad van 27 oktober 2003 tot herstructurering van de communautaire regeling voor de belasting van energieproducten en elektriciteit (8) , – gezien het voorstel van de Commissie voor een verordening van de Raad betreffende een noodinterventie in verband met de hoge energieprijzen ( COM(2022)0473 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 18 mei 2022 getiteld “Kortetermijnmaatregelen op de energiemarkt en verbeteringen op lange termijn in de opzet van de elektriciteitsmarkt – een gedragslijn” ( COM(2022)0236 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 13 oktober 2021 getiteld “De stijgende energieprijzen aanpakken: een toolbox met initiatieven en steunmaatregelen” ( COM(2021)0660 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 8 maart 2022 getiteld “REPowerEU: een gemeenschappelijk Europees optreden voor betaalbaardere, veiligere en duurzamere energie” ( COM(2022)0108 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 18 mei 2022 over het REPowerEU-plan ( COM(2022)0230 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 23 maart 2022 getiteld “Tijdelijk crisiskader voor staatssteunmaatregelen ter ondersteuning van de economie na de Russische agressie tegen Oekraïne” (C/2022/1890), – gezien het actieplan voor de Europese pijler van sociale rechten, – gezien het Raamverdrag van de VN inzake klimaatverandering (UNFCCC) en met name de Overeenkomst van Parijs van 2015, die op 4 november 2016 in werking is getreden, – gezien de conclusies van de top van de Europese Raad van 24 en 25 maart 2022, – gezien zijn resolutie van 21 oktober 2021 over richtsnoeren inzake staatssteun op het gebied van klimaat, energie en milieu (CEEAG) (9) , – gezien zijn resolutie van 15 januari 2020 over de Europese Green Deal (10) , – gezien zijn resolutie van 21 januari 2021 over toegang tot fatsoenlijke en betaalbare huisvesting voor iedereen (11) , – gezien zijn resolutie van 10 februari 2021 over het nieuwe actieplan voor de circulaire economie (12) , – gezien artikel 132, leden 2 en 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat de Russische aanvalsoorlog een aanzienlijke impact heeft op de economie en burgers van de EU, met name vanwege een drastische stijging van de energie- en voedselprijzen, het Oekraïense volk onnoemelijk leed berokkent en een directe aanval vormt op de Europese waarden; B. overwegende dat de inflatie in de eurozone in september 2022 geleidelijk 10 % heeft bereikt, waarbij meer dan de helft van de eurolanden te kampen heeft met percentages met dubbele cijfers en enkele van hen met een inflatie van maar liefst 24 %; C. overwegende dat reeds in 2020, voordat de spiraal van stijgende prijzen begon, ongeveer 36 miljoen Europeanen niet in staat waren om hun huis voldoende warm te houden; overwegende dat meer dan 50 miljoen huishoudens in de EU reeds te maken hebben met energiearmoede en dat deze grote uitdaging door de huidige energiecrisis nog zal worden verergerd, waardoor de toegang tot basisbehoeften, zorg, onderwijs en gezondheidszorg, in het bijzonder voor kinderen en jongeren, kleiner kan worden; D. overwegende dat fabrieken in een hele reeks Europese bedrijfstakken, zoals de staal-, aluminium- en meststoffenindustrie en de elektriciteitssector zelf, gedwongen zijn om werknemers op tijdelijke werkloosheid te zetten en productielijnen te sluiten, aangezien de hoge gas- en energieprijzen ertoe leiden dat bedrijven verliezen lijden; overwegende dat deze sluitingen een domino-effect hebben op andere door de aanbodschokken getroffen industrieën en op lange termijn schade aan de industriële basis van Europa kunnen toebrengen; E. overwegende dat bedrijven geconfronteerd worden met een stijging van de productiekosten als gevolg van hogere grondstoffenprijzen, verstoorde toeleveringsketens en hogere vervoers- en energieprijzen, in combinatie met veranderingen in het consumentengedrag; F. overwegende dat de stijgende stroomprijzen de marginvereisten voor elektriciteitsproducenten, die hun verkoop op de termijnmarkt afdekken, tot ongekende hoogten hebben opgedreven; G. overwegende dat de vraag naar bepaalde grondstoffen door de energietransitie en de digitale transitie aanzienlijk zal toenemen, terwijl de EU tegelijkertijd voor de levering van diezelfde grondstoffen afhankelijk is van een klein aantal landen en bedrijven; H. overwegende dat de COVID-19-crisis en de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne hebben geleid tot verstoorde toeleverings- en waardeketens, waardoor leveringstekorten zijn ontstaan en de productiekosten stijgen; I. overwegende dat in beginsel 20 van de Europese pijler van sociale rechten (inzake de toegang tot essentiële diensten) wordt bepaald dat iedereen recht heeft op toegang tot essentiële diensten van goede kwaliteit, waaronder water, sanitaire voorzieningen, energie, vervoer, financiële diensten en digitale communicatie; overwegende dat toegang tot deze diensten beschikbaar moet zijn; J. overwegende dat het EU-kader voor diensten van algemeen economisch belang moet worden geactualiseerd om kwetsbare consumenten beter te beschermen tegen de huidige situatie; K. overwegende dat Commissievoorzitter Ursula von der Leyen in haar toespraak over de Staat van de Unie op 14 september 2022 heeft verklaard dat Rusland onze energiemarkt actief blijft manipuleren; L. overwegende dat de op de Nederlandse Title Transfer Facility (TTF) genoteerde spotgasprijzen, die de afgelopen vier jaar nooit boven de 25 EUR/MWh lagen, sinds augustus 2021, en met name sinds het begin van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne, sterk zijn gestegen en halverwege augustus 2022 meer dan 200 EUR/MWh bedroegen, een niveau dat sindsdien onveranderd is; overwegende dat de acties van Rusland een voorbeeld zijn van een onuitgelokte aanval op de gasmarkt van de EU; M. overwegende dat de Europese Autoriteit voor effecten en markten (ESMA) heeft aangegeven dat hoewel “open en goed-functionerende markten voor grondstoffenderivaten een essentiële rol vervullen voor prijsvorming”, “maatregelen ter beperking van buitensporige volatiliteit”, naar aanleiding van de recente periode van buitengewone stress, “zouden kunnen bijdragen tot een verbetering van de algehele werking” van die markten; overwegende dat de ESMA er ook op heeft gewezen dat het kader van de tweede richtlijn betreffende markten voor financiële instrumenten (MiFID II) reeds voorziet in “een aantal volatiliteitsmechanismen (in het bijzonder handelsonderbrekingen en “price collars”)”, en heeft aangegeven dat “in de extreme omstandigheden waar de markten voor grondstoffenderivaten (en de energiemarkten in het bijzonder) de voorbije maanden mee zijn geconfronteerd, het aantal keren dat de handel op de relevante EU-markten is onderbroken, erg klein lijkt te zijn” (13) ; N. overwegende dat Commissievoorzitter Ursula von der Leyen in haar toespraak over de Staat van de Unie op 14 september 2022 heeft verklaard dat het voorstel van de Commissie meer dan 140 miljard EUR zal opleveren “waarmee de lidstaten de klap direct kunnen opvangen”; overwegende dat verscheidene lidstaten tijdelijke regelingen voor een belasting op uitzonderlijke winsten hebben ingevoerd; O. overwegende dat de lidstaten de belangrijkste actoren zijn die verantwoordelijk zijn voor hun eigen energiemix, voor het in kaart brengen van de belangrijkste problemen waarmee hun burgers en economieën worden geconfronteerd, en voor het oplossen daarvan; P. overwegende dat de dramatische stijging van de elektriciteitsprijzen druk uitoefent op huishoudens, talrijke Europese burgers, in het bijzonder die welke in armoede dreigen te vervallen en tot kwetsbare groepen behoren, niet-gouvernementele organisaties, kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) en de industrie, en bredere sociale en economische schade dreigt te veroorzaken; Q. overwegende dat uit de beoordeling van de opzet van de Europese groothandelsmarkt voor elektriciteit door het Agentschap van de Europese Unie voor de samenwerking tussen energieregulators gebleken dat grensoverschrijdende handel in 2021 34 miljard EUR aan voordelen voor de consument heeft opgeleverd en de prijsvolatiliteit heeft helpen afvlakken, en dat deze handel de voorzieningszekerheid van elke lidstaat en de veerkracht tegen prijsschokken vergroot; R. overwegende dat energie besparen en minder energie verbruiken een betaalbare, veilige en schone optie is om de EU minder afhankelijk te maken van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland; overwegende dat de EU-lidstaten slechts 0,8 % op hun eindenergieverbruik besparen; Inleidende overwegingen 1. is van oordeel dat de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne en het feit dat Rusland de bevoorrading met fossiele energie als wapen inzet, de bestaande instabiliteit op de energiemarkt dramatisch hebben verergerd; betreurt het dat deze situatie de energieprijzen verder heeft doen stijgen en aldus heeft geleid tot extreem hoge inflatie, toenemende sociale ongelijkheid, energie- en mobiliteitsarmoede, hoge voedselprijzen en een crisis in verband met de kosten van levensonderhoud, en dat er nog steeds een aanzienlijk risico bestaat op bedrijfssluitingen in verschillende sectoren en werkloosheid; 2. is ernstig bezorgd over de hoge energieprijzen overal in de EU en verzoekt de lidstaten onmiddellijk iets te doen aan de gevolgen daarvan en van de daarmee gepaard gaande inflatie voor het inkomen van huishoudens, de gezondheid en het welzijn, met name van de meest kwetsbare mensen, alsook voor bedrijven, waaronder kmo’s, en de economie in het algemeen; 3. is van mening dat buitengewone tijden buitengewone noodmaatregelen nodig maken, waarbij de EU meer dan ooit tevoren zo eensgezind mogelijk moet handelen; benadrukt dat alle maatregelen die op EU-niveau worden genomen om de energieprijzencrisis te bestrijden, volledig verenigbaar moeten zijn met de klimaatdoelstellingen van de Unie op lange termijn, met inbegrip van de Europese Green Deal, en de open strategische autonomie van de EU moeten bevorderen; verzoekt de Commissie in dit verband de cumulatieve effecten van de noodmaatregelen van de EU en de lidstaten te analyseren en ervoor te zorgen dat deze stroken met de doelstelling van de Unie om uiterlijk in 2050 klimaatneutraal te zijn; benadrukt dat alle voorgestelde maatregelen de diversiteit van de nationale omstandigheden moeten erkennen en dus de nodige flexibiliteit voor de uitvoering ervan moeten bieden; verzoekt de lidstaten en de economische actoren meer solidariteit te betonen om deze crisis eerlijk aan te pakken; 4. herhaalt zijn oproep van mei 2022 tot een onmiddellijk en volledig embargo op de Russische invoer van olie, kolen, kernbrandstof en gas, en tot volledige stopzetting van Nord Stream 1 en 2; Gevolgen voor de samenleving en de economie 5. dringt er bij de lidstaten op aan de toegang tot betaalbare en schone verwarming en elektriciteit te waarborgen en te voorkomen dat mensen moeten kiezen tussen eten of verwarmen; waarschuwt de lidstaten dat consumenten die hun stijgende energierekening niet kunnen betalen, niet mogen worden afgesloten en onderstreept dat moet worden voorkomen dat kwetsbare huishoudens die hun rekeningen en huurkosten niet kunnen betalen, uit hun huis worden gezet; benadrukt dat consumenten beter moeten worden beschermd tegen de opschorting of intrekking van contracten met vaste tarieven door de leveranciers, en dat buitensporige vooruitbetalingen voor gas en elektriciteit door consumenten moeten worden voorkomen; verzoekt de Commissie na te gaan of in de energiesector strengere voorschriften inzake precontractuele informatie nodig zijn, met name voor verkoop op afstand; 6. is ernstig bezorgd over de gevolgen van de hoge energieprijzen voor huishoudens en bedrijven en de verschillen in mogelijkheden van de lidstaten om ze te ondersteunen, zoals blijkt uit recente aankondigingen; wijst op de noodzaak van ongekende solidariteit tussen de lidstaten en van een gemeenschappelijke respons in plaats van verdeeldheid zaaiende unilaterale acties; 7. verzoekt de lidstaten dringend openbare, sociale en culturele diensten te handhaven en te versterken die in het gedrang komen door de stijgende energieprijzen voor een toenemend aantal mensen in nood, met inbegrip van diensten die worden beheerd door lokale autoriteiten, zoals sociale huisvesting, openbare zwembaden, onderwijsinstellingen en ziekenhuizen; herinnert eraan dat ook lokale overheden door de crisis getroffen zijn en ook moeten worden beschermd; 8. verzoekt de lidstaten plannen en strategieën op te stellen op het gebied van huisvesting, toegang tot sociale basisbehoeften, bescherming van sociale infrastructuur, essentiële gezondheidsdiensten en financiële bijstand aan kmo’s; benadrukt dat deze steun in het bijzonder gericht moet zijn op de bevolkingsgroepen die zich in de meest kritieke situatie bevinden; 9. benadrukt dat huishoudens in alle lidstaten voor grote uitdagingen staan, zoals de uitholling van hun koopkracht; benadrukt dat veel mensen in Europa zich al in een kwetsbare situatie bevonden en waarschuwt dat de daarmee samenhangende inflatie, en met name de stijgende voedsel- en energieprijzen, de situatie ondraaglijk kunnen maken voor huishoudens met een laag inkomen, terwijl ook de middenklasse in toenemende mate wordt getroffen; verzoekt de lidstaten te overwegen basislevensmiddelen in de hele EU zolang de crisis duurt, vrij te stellen van btw, de toegang tot essentiële goederen te vergemakkelijken en voedseltekorten en stijgende huizenprijzen aan te pakken; 10. onderstreept dat het bestaande kader de lidstaten de mogelijkheid biedt om huishoudens tijdelijk vrij te stellen van, of een verlaagd tarief toe te passen op belasting op elektriciteit, aardgas, steenkool en vaste brandstoffen; spoort de lidstaten aan ten volle gebruik te maken van de bestaande opties om de belastingen op energieproducten te verlagen; verzoekt de Commissie te overwegen de lidstaten ruimte te bieden voor de invoering van aanvullende tijdelijke vrijstellingen of verlagingen van accijnzen en energiebelastingen om huishoudens en bedrijven te ontlasten; 11. verzoekt de lidstaten en de Commissie burgers en bedrijven, in het bijzonder kmo’s, te informeren over hoe zij zich op de komende winter kunnen voorbereiden en hoe zij hun energie-efficiëntie kunnen verbeteren en hun energievraag kunnen verminderen, met praktische, doeltreffende en realistische tips om te besparen op de kosten van levensonderhoud en energie, alsook informatie over consumentenrechten; moedigt de lidstaten aan om energiebesparende apparatuur voor kwetsbare huishoudens te bevorderen; 12. verzoekt de lidstaten te overwegen tijdelijke steun te verlenen aan kwetsbare vervoersgebruikers om de prijsstijgingen te helpen opvangen, met inbegrip van vouchers voor het openbaar vervoer; vraagt dat er structureel beleid wordt vastgesteld om betrouwbare en betaalbare openbaarvervoersnetwerken en actieve vormen van mobiliteit, zoals fietsen of lopen, verder te bevorderen; 13. verzoekt de lidstaten de gevolgen van de energiecrisis voor de arbeidsmarkt op te vangen door steun te bieden aan werknemers die tijdelijk “technisch werkloos” zijn doordat hun werkgevers zich genoopt zagen om hun activiteiten te beperken of op te schorten, met inbegrip van zelfstandigen zonder personeel, en door kleine ondernemingen te helpen om hun personeel in dienst te houden en hun activiteiten voort te zetten; herinnert eraan dat regelingen voor werktijdverkorting tijdens de pandemie hun nut hebben bewezen en moeten worden toegepast, zo nodig met financiële steun van de EU, om banenverlies te voorkomen; verzoekt de Commissie en de Raad het Europees instrument voor tijdelijke steun om het risico op werkloosheid te beperken in een noodtoestand (SURE) te versterken ter ondersteuning van werktijdverkortingsregelingen, het inkomen van werknemers en werknemers die tijdelijk worden ontslagen wegens de stijging van de energieprijzen; 14. verzoekt de lidstaten om ondernemingen te ondersteunen nu deze met sterk oplopende prijzen worden geconfronteerd, en daarbij overleg te plegen met vertegenwoordigers van werkgevers en werknemers in de sectoren die het zwaarst worden getroffen, alsook anticrisismaatregelen te treffen, waaronder middels sociale dialoog en collectieve onderhandelingen; verzoekt de Commissie de noodzakelijke maatregelen te nemen om energie-intensieve industrieën te helpen, waaronder in de vorm van waarborgen in verband met milieubescherming en behoud van werkgelegenheid; 15. benadrukt dat sociale waarborgen essentieel zijn in de huidige crisis, en verzoekt de lidstaten en de Commissie met klem om de vakbonden middels sociale dialoog te betrekken bij het opzetten en ten uitvoer leggen van anticrisismaatregelen; 16. erkent dat het cumulatieve effect van hoge energieprijzen en verstoorde toeleveringsketens een bedreiging kan vormen voor Europese bedrijven en de banen die zij bieden; dringt aan op een onmiddellijke lastenverlichting voor bedrijven, met name kmo’s; 17. onderstreept dat het monetair beleid van de ECB in eerste instantie gericht is op handhaving van de prijsstabiliteit, en dus op het waarborgen van een lage, stabiele en voorspelbare inflatie; brengt in herinnering dat de inflatiedoelstelling van de ECB 2 % is; Klimaatverbintenissen, inzet van hernieuwbare energie, energie-efficiëntie en infrastructuur 18. geeft aan dat de goedkoopste energie de energie is die we niet verbruiken en dat energie-efficiëntie- en energiebesparingsmaatregelen de EU niet alleen zullen helpen op de korte termijn, maar ook zullen bijdragen tot het halen van de klimaatverbintenissen van de EU voor 2030 als bedoeld in het Fit for 55-pakket en het REPowerEU-initiatief, zoals een vermindering van de import en van het verbruik van gas; 19. is van oordeel dat het verwezenlijken van de doelstellingen van de Europese Green Deal onze energiesystemen efficiënter, breder op hernieuwbare bronnen gebaseerd, beter op crisissen voorbereid en veerkrachtiger voor externe disrupties zal maken, voor stabiele en betaalbare energie zal zorgen, en bij zal dragen aan open strategische autonomie; 20. verzoekt de lidstaten en de Commissie om de inzet van hernieuwbare energie te versnellen, aangezien dit de beste manier is om een eind te maken aan de afhankelijkheid van aardgas en de klimaatverbintenissen van de Unie na te komen; refereert aan de in gang gezette herschikking van Richtlijn (EU) 2018/2001 (RED III en RED IV) en is ervan overtuigd dat snelle afronding van de wetgevingsprocedure tot een versnelde inzet van hernieuwbare energie in de hele EU zal leiden; 21. benadrukt dat het verwarmen van woningen moet worden gedecarboniseerd middels slimme elektrificatie en op betaalbare, op hernieuwbare bronnen gebaseerde stadsverwarmingsoplossingen; verzoekt de Commissie en de lidstaten meer steun te geven voor de renovatie van gebouwen, en toereikende financiering ter beschikking te stellen voor investeringen in energie-efficiëntiemaatregelen, met name voor gebouwen met de slechtste energieprestatie en de meest kwetsbare wijken; is ingenomen met het besluit van sommige lidstaten om de installatie van gasketels in nieuwe gebouwen te verbieden; benadrukt het belang en het onmiddellijke positieve effect van een snelle uitrol van zonnepanelen op gebouwen, hernieuwbare energiebronnen in de buurt, warmtepompen en andere snelle en gemakkelijk te installeren oplossingen; 22. moedigt de Commissie en de lidstaten aan het gebruik van hernieuwbare energiebronnen te bespoedigen, met name door administratieve belemmeringen weg te nemen en vergunningsprocedures te vereenvoudigen en te versnellen, met name voor huishoudens; 23. staat achter het idee om, in het kader van REPowerEU, uitzonderingsgewijs emissierechten in het EU-emissiehandelssysteem (ETS) te veilen om 20 miljard EUR vrij te maken en zo de nodige infrastructuur te financieren om ons minder afhankelijk te maken van gas en olie uit Rusland, waaronder investeringen in hernieuwbare energie en energie-efficiëntie; pleit voor het bespoedigen van deze interventie om uiterlijk eind 2025 over de nodige inkomsten te kunnen beschikken; juicht het toe dat dit op korte termijn tot matiging van de ETS-prijzen, en dus tot matiging van de elektriciteitsprijzen en de energiekosten voor het bedrijfsleven, zou kunnen leiden, in de onderkenning dat het ETS niet de voornaamste aanjager van de recente stijging van de energieprijzen is; wijst andermaal op zijn eigen klimaatdoelen voor 2030, waarmee deze ETS-interventie volledig strookt; 24. benadrukt dat signalen van elektriciteitsprijzen in realtime een flexibelere vraag kunnen ontsluiten, waardoor de dure en gasintensieve piekbehoeften kunnen worden beperkt; roept de lidstaten derhalve op om de flexibiliteitsbehoeften van de elektriciteitssystemen in de EU beter te beheren door middel van verbeterde netten, regelbare opwekking met lage emissies en diverse technologieën voor grootschalige energieopslag voor de lange termijn, teneinde de vraag naar elektriciteit en gas vanuit de industrie tijdens piekuren te verminderen; 25. verzoekt de lidstaten Richtlijn (EU) 2018/2001 volledig om te zetten, met name om belemmeringen voor de oprichting van energiegemeenschappen weg te nemen; verzoekt de lidstaten aanvullende maatregelen te nemen voor het gebruik van zelf, met hernieuwbare bronnen, opgewekte energie; roept de lidstaten op de passende voorwaarden te creëren om per gemeente ten minste één hernieuwbare-energiegemeenschap op te richten, zodat burgers hun eigen hernieuwbare energie kunnen produceren, verbruiken, opslaan en doorverkopen; 26. roept ertoe op de lopende wetgevingsprocedure met betrekking tot de richtlijn energie-efficiëntie te versnellen, aangezien de bepalingen ervan gebruikers zullen helpen hun energieverbruik, en dus hun energiekosten, te verlagen; 27. onderstreept dat de opzet van een volledig geïntegreerde interne markt voor energie die voorziet in een weerbaar Europees energienetwerk, met inbegrip van de bouw van nieuwe interconnectoren, zoals die tussen het Iberisch schiereiland en Frankrijk, en betere handelsplatforms, op korte termijn de prijsdruk op bedrijven en consumenten zou verlagen en op lange termijn zou leiden tot energie-onafhankelijkheid en -weerbaarheid; erkent dat de hervorming van de interne EU-markt voor energie coherenter moet worden nagestreefd, dat bovenmatige afhankelijkheid moet worden vermeden en dat essentiële infrastructuur in handen van de EU moet blijven, waarmee voor meer open strategische autonomie wordt gezorgd; is van mening dat alle opties om energie betaalbaar te houden en klimaatneutraliteit te bereiken, bekeken moeten worden; 28. benadrukt dat investeringen in hernieuwbare energie, energie-efficiëntie en de nodige infrastructuur, waaronder goed-afgebakende grensoverschrijdende projecten, met investeringen via NextGenerationEU en REPowerEU, de EU zullen helpen bij het tot stand brengen van energiesoevereiniteit, open strategische autonomie en energiezekerheid; roept de Commissie en de lidstaten op dergelijke cruciale infrastructuurprojecten op basis van hernieuwbare energie en schone waterstof te versnellen door de vergunningsprocedures te vereenvoudigen, met terdege inachtneming van de procedures voor inspraak van het publiek en inzake milieueffectbeoordelingen; 29. merkt op dat sommige lidstaten hun uitfasering van kern- en steenkoolcentrales heroverwegen indien deze centrales zouden kunnen bijdragen tot de zekerheid van de energievoorziening van de EU en tot het laag houden van de energieprijzen; meent dat de levensduur van de bestaande kerncentrales moet worden verlengd, waarbij tegelijkertijd moet worden toegezien op de veilige werking van deze centrales en op een correct beheer en verwijdering van kernafval; benadrukt dat het uitstel van de sluiting van kolencentrales tijdelijk moet zijn, slechts voor zolang de huidige crisis aanhoudt, en vergezeld moet gaan van een concreet tijdschema voor de vervanging door andere energiebronnen; 30. herinnert eraan dat ongeveer een kwart van de elektriciteit en de helft van de koolstofarme elektriciteit in de EU wordt opgewekt door middel van kernenergie; merkt op dat sommige lidstaten gekant zijn tegen kernenergie, maar dat een aantal andere lidstaten voorbereidingen treft voor de bouw van nieuwe kerncentrales; herhaalt dat de lidstaten volledig verantwoordelijk blijven voor het bepalen van hun energiemix en voor het uitwerken van opties om te zorgen voor betaalbare, stabiele en schone energie voor hun burgers en bedrijven, en voor het kiezen van het meest geschikte traject voor om bij te dragen aan de verwezenlijking van de klimaat- en energiedoelstellingen van de Unie, rekening houdend met de specifieke kenmerken en beperkingen van elke lidstaat; 31. maakt zich ernstige zorgen over de recente sabotage van Nord Stream-infrastructuur waarbij volgens Duitse schattingen 300 000 kubieke ton van een van de krachtigste broeikasgassen in de atmosfeer is vrijgekomen (14) , wat volgens het Milieuprogramma van de VN de grootste enkele lozing van methaangas zou kunnen zijn die ooit is gemeten; wijst op de manier waarop de effecten van deze explosie en dit methaanlek zullen bijdragen tot klimaatverandering en luchtverontreiniging, waardoor de klimaatinspanningen van de EU in het gedrang komen, en wijst verder op de schadelijke gevolgen van de explosies en de daaruit voortvloeiende gaslekken voor het mariene milieu; dringt erop aan dat er verantwoording wordt afgelegd voor de vrijgekomen emissies; maakt zich tevens zorgen over de meldingen van ongeïdentificeerde drones in de buurt van olie- en gasplatforms op het Noorse continentaal plat; vestigt de aandacht op het feit dat deze incidenten tot een sterke stijging van de gasprijzen op TTF-markten hebben geleid en dat de methaanlekken in een ‘klimaat- en milieuramp’ hebben geresulteerd; 32. benadrukt dat de opzettelijke beschadiging van Europese energie-infrastructuur in potentie tot een aanzienlijke verslechtering van de huidige energiecrisis kan leiden, waaronder op regio-overschrijdend niveau; dringt er bij de lidstaten en de energiemaatschappijen op aan onmiddellijk maatregelen te treffen om de beveiliging van hun energie-infrastructuur te verbeteren; Noodmaatregelen op de energiemarkt 33. is van mening dat bedrijven die enorme uitzonderlijke winsten hebben geboekt, moeten bijdragen aan het dempen van de negatieve gevolgen van de crisis; neemt kennis van de “State of the Union”-toespraak van voorzitter Von der Leyen van de Commissie van 14 september 2022; is in beginsel ingenomen met het akkoord in de Raad (na een voorstel van de Commissie) om een tijdelijk noodplafond in te stellen voor marktinkomsten uit de opwekking en verkoop van elektriciteit door inframarginale opwekkingstechnologieën te gebruiken en een tijdelijk solidariteitsbijdragemechanisme te creëren voor de fossielebrandstoffensector, die voordeel behaalt uit de huidige marktsituatie; herinnert in dit verband aan zijn eerdere standpunt in zijn resolutie van 19 mei 2022 (15) ; betreurt het dat de Commissie haar plannen heeft voorgesteld in de vorm van een verordening van de Raad, met artikel 122 VWEU als rechtsgrondslag, in plaats van een wetgevende medebeslissingsprocedure; geeft nog maar eens aan dat dit instrument uitsluitend voor noodsituaties mag worden gebruikt; bevestigt dat het Parlement klaarstaat om snel te handelen met betrekking tot deze dringende kwestie, indien het daarom wordt verzocht, aangezien desbetreffend voor volledige democratische legitimiteit en verantwoordingsplicht moet worden gezorgd; 34. roept de lidstaten op deze maatregelen snel ten uitvoer te leggen; is van mening dat elk ingrijpen in de energiemarkt van tijdelijke en gerichte aard moet zijn, en dat de fundamentele marktbeginselen en de integriteit van de interne markt niet in gevaar mogen worden gebracht; stelt vast dat het desbetreffende mechanisme in potentie tot ongelijke inkomsten tussen de lidstaten zou kunnen leiden; 35. neemt nota van het feit dat solidariteitsbijdragen worden voorgesteld voor bedrijven die actief zijn in de sectoren ruwe olie, aardgas, kolen en raffinage; stelt bezorgd vast dat de bijdrage mogelijkerwijs niet geldt voor sommige van de grootste energiebedrijven in de EU; verzoekt de Commissie en de Raad de solidariteitsbijdrage zo vorm te geven dat belastingontwijking wordt vermeden; stelt vast dat de lidstaten het voorstel verder zouden kunnen aanscherpen; verzoekt de Commissie te bepalen wat in het licht van de noodsituatie een geëigende winstmarge is en aanvullende stappen te zetten in de richting van de invoering van een belasting op uitzonderlijke winsten voor energiebedrijven die buitensporig van de energiecrisis hebben geprofiteerd; 36. herinnert eraan dat overwinsten niet overeenkomen met de normale winsten die grote ondernemingen onder normale omstandigheden zouden hebben gemaakt of hadden kunnen verwachten indien onvoorspelbare gebeurtenissen, zoals de pandemie en de oorlog in Oekraïne, niet hadden plaatsgevonden; 37. benadrukt dat de inkomsten die met deze belasting op uitzonderlijke winsten worden gegenereerd, ten goede moeten komen aan consumenten en bedrijven, met name in de vorm van steun voor kwetsbare huishoudens en kmo’s, waaronder middels prijsplafonds; onderstreept dat dit hand-in-hand moet gaan met grootschalige innovatie en investeringen in hernieuwbare energie en energie-efficiëntie en energie-infrastructuur, zoals distributienetwerken, en er niet toe mag leiden dat huishoudens en bedrijven gestimuleerd worden meer gesubsidieerde energie te verbruiken; 38. wijst met klem op het bijzondere belang, in de huidige context, van de overheidsinkomsten die in de EU met de toepassing van de pijler II-richtlijn, waarmee uitvoering wordt gegeven aan de mondiale belastingovereenkomst van de OESO inzake minimale effectieve vennootschapsbelasting, zouden worden gegenereerd; verzoekt de Raad nogmaals het voorstel voor de pijler II-richtlijn snel goed te keuren, teneinde ervoor te zorgen dat de overeenkomst uiterlijk in januari 2023 van kracht wordt; 39. verwelkomt de verplichtingen en doelstellingen in verband met de vraag naar energie als vervat in het voorstel voor een verordening van de Raad, die beogen iets te doen aan de problemen in verband met de hoge energieprijzen en de bedreigingen voor de energiebevoorradingszekerheid; verzoekt de lidstaten met klem er zorg voor te dragen dat de maatregelen die zij nemen voor het implementeren van de bovenbedoelde verplichtingen geen extra lasten opleveren voor kwetsbare huishoudens en consumenten, bedrijven, kmo’s of degenen die met energie-armoede worden geconfronteerd; 40. neemt kennis van het voornemen van de Commissie om het gesprek aan te gaan over een hervorming van de opzet van de elektriciteitsmarkt, en geeft aan bereid te zijn elk voorstel zorgvuldig te bestuderen; is van mening dat elke hervorming van de elektriciteitsmarkt aan moet sluiten bij de klimaatdoelstellingen van de EU, met name de doelstelling om in de EU uiterlijk in 2050 klimaatneutraliteit te bereiken, en dat elektriciteitsmarkten het juiste prijssignaal moeten afgeven om te investeren in decarbonisatie en burgers en bedrijven te laten profiteren van altijd beschikbare, betaalbare en schone energie, in combinatie met maatregelen voor het aanpakken van de disproportionele winsten die op de elektriciteitsmarkt worden geboekt; verzoekt de Commissie te onderzoeken of het mogelijk is de elektriciteitsprijzen los te koppelen van de prijs van gas; 41. verzoekt de Commissie te bekijken of er aanvullende maatregelen nodig zijn om de crisis te lijf te gaan, zoals tijdelijke prijsplafonds voor de groothandel en importen; verzoekt de Commissie om, na een positieve analyse, een voorstel voor te leggen voor een passend prijsplafond voor de invoer van gas via pijpleidingen, voornamelijk uit Rusland; spoort de Commissie en de Raad aan het EU-platform voor de aankoop van energie op te waarderen en om te vormen tot een instrument voor het gezamenlijk aankopen van energiebronnen, teneinde de onderhandelingspositie van de EU te versterken en de kosten van importen te verlagen; verwelkomt het besluit van de Commissie om een taskforce op te richten om met derde landen over de gasprijzen te onderhandelen; 42. juicht het toe dat de Commissie, op verzoek van de lidstaten, kijkt naar mogelijke oplossingen om de nodige liquiditeit ter beschikking te stellen aan energiebedrijven die op de termijnmarkten voor elektriciteit en gas met hoge ‘margin calls’ worden geconfronteerd; Speculatie op de energiemarkt 43. wijst erop dat de verstoringen van de energiebevoorrading als gevolg van de oorlogsagressie van Rusland tegen Oekraïne tot volatiliteit en instabiliteit op de markten voor energiederivaten hebben geleid, en dat dit een domino-effect zou kunnen hebben op de financiële markten; 44. roept op tot meer transparantie met betrekking tot en toezicht door de regelgevende autoriteiten op de marktgebaseerde en “over-the-counter”-handel in gas en inkoopprijzen; 45. verwelkomt de antitrustzaak die het Directoraat-Generaal Mededinging van de Commissie tegen Gazprom heeft aangespannen in verband met misbruik van zijn dominante positie, en verzoekt de Commissie met klem de procedure snel af te ronden en de noodzakelijke besluiten te nemen; onderstreept dat de Commissie alle in het kader van het mededingingsbeleid ter beschikking staande instrumenten moet gebruiken om marktverstoringen en oneerlijke prijsmanipulatie op de energiemarkten aan te pakken; is van oordeel dat de Commissie, wanneer het gaat om het in kaart brengen van schendingen van de mededinging met betrekking tot elektriciteit en gas, ook moet overwegen deze aan te pakken middels structurele maatregelen; 46. stelt vast dat de Commissie inziet (16) dat Europa met manipulatie van de gasmarkt wordt geconfronteerd, hetgeen gevolgen heeft voor de prijzen van elektriciteit; dringt aan op beëindiging van speculatie en manipulatie op de gasmarkt, en verzoekt dat maatregelen worden genomen met betrekking tot de werking van de TTF en de entiteiten die gerechtigd zijn daarop te opereren; is van oordeel dat hiertoe ook de toepassing zou kunnen behoren van een handelsonderbrekingsmechanisme in de TTF in het geval van buitensporige prijsschommelingen, alsmede “price collars”, zoals voorgesteld door de ESMA, teneinde de indexatie van contracten los te koppelen van de TTF-hub; juicht het voorstel van de Commissie toe om een alternatieve EU-benchmark te ontwikkelen voor de TTF voor via pijpleidingen aangevoerd gas en vloeibaar aardgas; verzoekt de Commissie, en met name haar Directoraat-Generaal Mededinging, en de ESMA nauw toezicht op de Europese gasmarkt uit te oefenen in verband met mogelijke gevallen van marktdominantie of onvoldoende transparantie; 47. verzoekt de relevante bevoegde autoriteit mogelijke gevallen van marktmisbruik of marktmanipulatie op de grondstoffenmarkten in het algemeen en op de gasmarkt in het bijzonder te onderzoeken, te rapporteren en aan te pakken; 48. verzoekt de Commissie een grondig onderzoek in te stellen naar de activiteiten van de financiële spelers die tot de volatiliteit van de koolstofprijs hebben bijgedragen; dringt er met klem bij de Commissie op aan actie te ondernemen om de invloed van speculatief kapitaal op de markt voor EU-ETS-rechten weg te nemen; o o o 49. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten.