Het Europees Parlement, – gezien artikel 225 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien artikel 67, lid 4, VWEU en artikel 81, lid 2, VWEU, – gezien artikel 19, lid 1, van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) en artikel 47 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie ("het Handvest"), – gezien de studie van het directoraat-generaal Intern Beleid getiteld "Building Competence in Commercial Law in the Member States", – gezien het EU-scorebord voor justitie van 2018, – gezien de "Beginselen inzake gerechtelijke opleiding" van het Europees netwerk voor justitiële opleiding (1) (ENJO) van 2016, – gezien het acquis van de Unie op het gebied van justitiële samenwerking in burgerlijke zaken, – gezien de artikelen 46 en 52 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie juridische zaken ( A8-0396/2018 ), A. overwegende dat het recht op een eerlijke en openbare behandeling van een zaak binnen een redelijke termijn, zoals verankerd in artikel 47 van het Handvest en artikel 6 van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens, een van de basisgaranties van de rechtsstaat en de democratie vormt en onlosmakelijk verbonden is met burgerlijke rechtsvordering in het algemeen; B. overwegende dat de invoering van een versnelde Europese civiele procedure een bijdrage kan leveren aan de modernisering van nationale procedures, aan een gelijk speelveld voor ondernemingen en aan economische groei door middel van doeltreffende en efficiënte rechtsstelsels, en tevens de toegang tot de rechter in de Unie kan verbeteren en de eerbiediging van de fundamentele vrijheden van de Unie kan bevorderen; C. overwegende dat het scorebord voor justitie van 2018 heeft aangetoond dat de toegang tot de rechter, met name voor arme burgers, in belangrijke mate afhangt van de beschikbaarheid van rechtsbijstand en de hoogte van de te betalen griffiekosten; D. overwegende dat justitiële samenwerking wordt bevorderd, ondersteund en aangemoedigd door verscheidene procedurele handelingen van afgeleid Unierecht, waaronder de verordening inzake geringe vorderingen, de richtlijn rechtsbijstand, de verordening bewijsverkrijging en de verordening inzake de betekening en de kennisgeving van stukken; E. overwegende dat justitiële samenwerking tussen de lidstaten onder meer tot doel heeft om de volledige eerbiediging van het recht op een doeltreffende voorziening in rechte en op een eerlijk proces in grensoverschrijdende zaken te waarborgen, om ook in die situaties doeltreffende en soepele gerechtelijke procedures te garanderen en wederzijds vertrouwen in rechtsstelsels tot stand te brengen, hetgeen de basis vormt voor verdere wederzijdse erkenning van rechterlijke beslissingen in de gehele Unie; F. overwegende dat vele kwesties met betrekking tot het procesrecht op het gebied van civiele rechtspraak op nationaal niveau zijn geregeld, en dat het procesrecht op dit gebied van lidstaat tot lidstaat verschilt, wat in overeenstemming is met de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid; overwegende dat een versnelde procedure kan leiden tot de nodige onderlinge aanpassing van procedurele regelingen in de Unie; G. overwegende dat de samenwerking tussen de autoriteiten en de rechtsstelsels van de lidstaten op Unieniveau moet worden geïntensiveerd om eventuele obstakels die kunnen voortvloeien uit onverenigbaarheden tussen verschillende rechts- en administratieve stelsels weg te nemen; H. overwegende dat in de Brussel I-verordening de basisregels zijn vastgelegd voor de rechterlijke bevoegdheid, de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen in grensoverschrijdende burgerlijke en handelszaken in de Unie; overwegende dat de herschikte versie, die sinds 2015 van toepassing is (Brussel I bis), een aantal aanpassingen heeft doorgevoerd die van belang zijn voor de beslechting van grensoverschrijdende geschillen in de Unie, wat heeft geleid tot lagere kosten en tijdwinst voor zowel ondernemingen als burgers; I. overwegende dat de Rome I-verordening regels vaststelt betreffende het recht dat van toepassing is op civiele en commerciële contractuele verplichtingen; J. overwegende dat procedureregels zowel de bescherming van de rechten van de partijen als een snelle beslechting van geschillen moeten waarborgen; K. overwegende dat de beslechting van handelsgeschillen door openbare rechtbanken in de lidstaten over het algemeen traag verloopt en niet voldoet aan de verwachtingen van de bij de handelsgeschillen betrokken partijen, hetgeen nog duidelijker is geworden door de invoering van de Europese procedure voor geringe vorderingen, die daarentegen wel tot een aanzienlijk snellere beslechting van consumentengeschillen heeft geleid; overwegende dat een goed gebruik van informatie- en communicatietechnologieën in rechterlijke instanties de procedures vooruit kan helpen en kosten kan beperken; L. overwegende dat de trage beslechting van handelsgeschillen in de Unie ertoe kan leiden dat commerciële partijen op zoek gaan naar alternatieve geschillenbeslechting of geschillenbeslechting in een derde land en ervoor kiezen het nationale recht van een derde land toe te passen op contracten; M. overwegende dat hoogwaardige beslechting van handelsgeschillen afhankelijk is van een hoog competentieniveau en uitgebreide ervaring van rechters en advocaten en beoefenaars van juridische beroepen op dit gebied; N. overwegende dat de beschikbaarheid van een snelle en kostenefficiënte versnelde procedure, ondersteund door zeer ervaren en bekwame rechters en advocaten in de lidstaten, het besluit om te kiezen voor het nationale recht van een lidstaat waarschijnlijker zou maken en bijgevolg de bevoegdheid met betrekking tot burgerlijke en handelszaken in de lidstaten zou verrijken; O. overwegende dat het aangewezen is een passende oplossing te vinden voor de verschillende taalregelingen, bijvoorbeeld in de vorm van geharmoniseerde formulieren die in alle officiële talen van de Unie beschikbaar zijn; P. overwegende dat in handelszaken gespecialiseerde rechtbanken en kamers zullen zorgen voor een hoger bevoegdheids- en onafhankelijkheidsniveau in dergelijke zaken en daarom dergelijke zaken naar de rechtbanken van de lidstaten zullen trekken; 1. merkt op dat de beslechting van handelsgeschillen veel trager verloopt dan mogelijk zou zijn en gemiddeld drie tot vier jaar duurt, en dat dit leidt tot aanzienlijke verliezen voor ondernemingen, niet alleen in economisch opzicht maar ook wat betreft tijd, energie en andere middelen die aan andere doeleinden hadden kunnen worden besteed; 2. benadrukt dat het recht van de partijen op een doeltreffende voorziening in rechte en op een eerlijk proces, zoals vastgelegd in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, volledig moet worden geëerbiedigd en dat de hoge kwaliteit van gerechtelijke procedures in handelszaken moet worden gewaarborgd; 3. wijst op de succesvolle tenuitvoerlegging van de Europese procedure voor geringe vorderingen, waarmee consumenten- en andere grensoverschrijdende geschillen over kleine bedragen binnen de Unie op snelle en kosteneffectieve wijze kunnen worden beslecht met inachtneming van de bescherming van de rechten van de partijen; 4. benadrukt dat wederzijds vertrouwen een complex begrip is en dat er veel factoren meespelen bij het opbouwen van dat vertrouwen, zoals gerechtelijke opleiding en bijscholing, grensoverschrijdende justitiële samenwerking en de uitwisseling van ervaringen en beste praktijken tussen rechters; 5. benadrukt dat, met het oog op een eerlijk proces en toegang tot de rechter, samenwerkingsnetwerken en databanken ter bevordering van justitiële samenwerking en informatie-uitwisseling behouden moeten blijven en verder moeten worden uitgebreid, met inbegrip van het Europees justitieel netwerk en het Europees e-justitieportaal, dat een centraal aanspreekpunt moet worden op het gebied van justitie in de Unie; 6. is van mening dat de vaststelling van een verordening die vergelijkbaar is met de Europese procedure voor geringe vorderingen, namelijk een inzake de versnelde Europese civiele procedure die van toepassing is op grensoverschrijdende handelsgeschillen, de beste manier is om de lange wachttijden voor handelsgeschillen in de Unie het hoofd te bieden en kan leiden tot grote besparingen voor Europese ondernemingen en de mobilisatie van ongebruikt kapitaal; 7. betoogt dat commerciële partijen in een betere positie zouden verkeren om te betalen voor vertegenwoordiging en zich op een rechtszaak voor te bereiden en dus beter in staat zouden zijn om hun rechten te beschermen, wat een versnelde procedure mogelijk zou maken; 8. merkt op dat een dergelijke procedure kan voortbouwen op de vereisten voor een grondige voorbereiding van de partijen alvorens de procedure begint, strikte termijnen, beperkte mogelijkheden om tijdens de procedure feiten of bewijsmateriaal toe te voegen en de onmogelijkheid om afzonderlijk beroep aan te tekenen tegen procedurele beslissingen, wat een versnelde procedure mogelijk zou maken; 9. is van mening dat een dergelijk strikt procedureel systeem verenigbaar is met de bescherming van de rechten van de partijen, op voorwaarde dat de versnelde Europese civiele procedure vrijwillig is en uitsluitend van toepassing is: 10. is van mening dat de versnelde Europese civiele procedure in ieder geval slechts van toepassing moet zijn indien de partijen vooraf naar behoren in kennis zijn gesteld van de gevolgen van het verlenen van toestemming om van een dergelijke procedure gebruik te maken; is van oordeel dat de kosten van de versnelde Europese civiele procedure niet buitensporig mogen zijn voor de partijen, teneinde de eerbiediging van het recht op toegang tot de rechter te waarborgen; 11. benadrukt dat de partijen bij een geschil vaak pas tot een minnelijke schikking komen wanneer de omstandigheden en argumenten volledig zijn uiteengezet, wat betekent dat in een procedureel systeem dat de partijen ertoe verplicht de omstandigheden te onderzoeken en hun argumenten verder te ontwikkelen alvorens naar de rechter te stappen, meer geschillen in een eerder stadium in der minne worden geschikt; 12. merkt op dat het doel om handelsgeschillen in de Unie sneller en op kosteneffectievere wijze te beslechten, niet alleen kan worden bereikt door de invoering van een geharmoniseerd versneld procedureel systeem; wijst erop dat er behoefte is aan rechtbanken, rechters, advocaten en beoefenaars van juridische beroepen met veel expertise en ervaring op het gebied van handelsrecht en internationaal privaatrecht om een dergelijk procedureel systeem doeltreffend te maken; 13. wijst op de huidige verschillen in rechtskeuze op het gebied van handelscontracten tussen de verschillende Europese rechtsgebieden; 14. merkt op dat keuze voor het toepasselijke recht vaak gebaseerd is op complexe overwegingen, maar dat de combinatie van buitenlands recht en een buitenlandse rechtbank een partij vaak blootstelt aan aanzienlijke economische risico's, en dat dergelijke bepalingen in het bijzonder betwistbaar zijn indien ze zijn overeengekomen in het kader van standaardcontracten of in situaties waarin een van de partijen weinig of geen kans heeft om de overeenkomst op dat punt te beïnvloeden; 15. begrijpt dat taalbarrières een extra obstakel kunnen vormen en dus nog een reden kunnen zijn om voor een bepaald recht te kiezen; 16. onderstreept dat de beschikbaarheid van uniforme standaardformulieren, die in alle officiële talen van de Unie beschikbaar zijn, de toegang tot de versnelde Europese civiele procedure zou vergemakkelijken; 17. stelt voor om, teneinde uniforme standaardformulieren te waarborgen, de Commissie uitvoeringsbevoegdheden toe te kennen die worden uitgeoefend overeenkomstig het Interinstitutioneel Akkoord "Beter wetgeven" van 13 april 2016; 18. verzoekt de Commissie na te gaan of het nodig is de verordeningen Rome I, Rome II en Brussel I bis te herzien om het verband tussen het doel en het voorwerp van contracten en de gekozen wetgeving te versterken en tegelijkertijd te waarborgen dat de zwakkere partijen in relaties en contracten tussen ondernemingen worden beschermd, en de autonomie van de partijen bij de rechtskeuze in stand te houden; 19. benadrukt dat wetgevende maatregelen alleen niet voldoende zijn om deze kwesties aan te pakken, maar dat er ook praktische maatregelen ter vergroting van de expertise van zowel rechtbanken als advocaten nodig zijn, zoals een betere opleiding in handelszaken en betere toegang tot het recht van de Unie en het nationale recht van de lidstaten, in het bijzonder de rechtspraak; 20. merkt op dat het handelsrecht en het internationaal privaatrecht gebieden zijn die minder gecodificeerd zijn dan andere rechtsgebieden, wat betekent dat er een belangrijkere rol is weggelegd voor academisch onderzoek en dat een van de maatregelen ter versterking van de bevoegdheid in handelszaken in de lidstaten dus het beschikbaar stellen van meer middelen voor onderzoek op dit gebied is; 21. is dan ook verheugd over de negen beginselen inzake gerechtelijke opleiding die door het ENJO tijdens zijn algemene vergadering van 2016 zijn aangenomen, omdat deze beginselen een gemeenschappelijk fundament en kader vormen voor zowel de rechterlijke macht als de gerechtelijke opleidingsinstituten in Europa; 22. benadrukt dat ook de kwaliteit van het recht dat op handelszaken van toepassing is en de mate van aanpassing ervan aan de praktijken en ontwikkelingen in de handelssector van groot belang zijn; 23. verzoekt de Commissie daarom op grond van artikel 225 VWEU om vóór 1 januari 2020 op basis van artikel 81, lid 2, VWEU een voorstel in te dienen voor een wetgevingshandeling betreffende een versnelde Europese civiele procedure en, overeenkomstig de in de bijlage uiteengezette aanbevelingen, na een beoordeling door de Commissie van de noodzaak van een dergelijke herziening, een mogelijk voorstel tot wijziging van de verordeningen Rome I, Rome II en Brussel I bis; 24. verzoekt de Commissie en de lidstaten deze voorstellen aan te vullen met andere ondersteunende maatregelen die tot doel hebben de expertise van de lidstaten op het gebied van handelsrecht en internationaal privaatrecht te vergroten; 25. bevestigt dat in de bij deze resolutie gevoegde aanbevelingen de grondrechten, het beginsel van nationale procedurele autonomie en de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid worden geëerbiedigd; 26. is van mening dat eventuele financiële gevolgen van het voorstel, met name de kosten van in het kader van de versnelde Europese civiele procedure ingestelde procedures, worden gecompenseerd door navenante besparingen, aangezien de versnelde Europese civiele procedure waarschijnlijk aanzienlijk kosteneffectiever is dan de gewone procedures van de lidstaten en de geschillen in kwestie niet zouden worden opgenomen in het algemene procedurele systeem van de betrokken lidstaat; 27. benadrukt dat het handelsrecht slechts een van de gebieden is waarop verdere maatregelen op Unieniveau noodzakelijk zijn om te zorgen voor een betere toegang tot de rechter, een hogere kwaliteit van procedures, sterkere waarborgen voor de partijen en een snellere beslechting van geschillen; 28. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie en bijgaande aanbevelingen te doen toekomen aan de Commissie en de Raad, alsmede aan de parlementen en regeringen van de lidstaten. BIJLAGE BIJ DE RESOLUTIE: AANBEVELINGEN VOOR MAATREGELEN OM EEN VERSNELDE EUROPESE CIVIELE PROCEDURE IN TE VOEREN EN TE ONDERSTEUNEN BEGINSELEN EN DOELSTELLINGEN VAN HET VERLANGDE VOORSTEL I. Versnelde Europese civiele procedure Het belangrijkste doel van het voorstel is de invoering van een vrijwillige versnelde Europese civiele procedure, teneinde Europese bedrijven de mogelijkheid te bieden om binnen een redelijke termijn tot de beslechting te komen van zuiver commerciële geschillen tussen ondernemingen met een grensoverschrijdend karakter. Een versnelde Europese civiele procedure kan worden gebaseerd op de volgende beginselen: 1. de procedure moet van toepassing zijn op grensoverschrijdende handelsgeschillen waarop de Europese procedure voor geringe vorderingen niet van toepassing is; 2. de procedure moet van toepassing zijn indien de partijen aldus zijn overeengekomen na het ontstaan van het geschil of wanneer de eiser een vordering uit hoofde van de procedure inleidt en de verweerder deze aanvaardt; 3. de procedure moet slechts van toepassing zijn indien de partijen vooraf naar behoren in kennis zijn gesteld van de gevolgen van het verlenen van toestemming om van deze procedure gebruik te maken; 4. de procedure moet de partijen ertoe verplichten hun vorderingen grondig voor te bereiden alvorens naar de rechter te stappen, alsook vanaf een vroeg stadium verbieden dat er in gerechtelijke procedures nieuwe feiten of nieuw bewijsmateriaal worden aangevoerd; 5. de procedure mag geen afzonderlijk beroep tegen procedurele beslissingen toestaan; 6. de procedure kan in beginsel schriftelijk zijn, waarbij mondelinge behandeling mogelijk is als ten minste een van de partijen daarom verzoekt; 7. de procedure moet in beginsel zeer korte termijnen op de procedure toepassen, waarbij de rechter, in overleg met de partijen, langere termijnen kan hanteren in geval van grotere complexiteit; 8. de procedure moedigt een (buiten)gerechtelijke minnelijke schikking van grensoverschrijdende handelsgeschillen aan, onder meer via bemiddeling; 9. de procedure moedigt het gebruik van moderne technologieën aan met het oog op mondelinge behandeling, bewijsverkrijging en betekening en kennisgeving van stukken; 10. de kosten van de procedure moeten worden beperkt om de eerbiediging van het recht op toegang tot de rechter te waarborgen; 11. de procedure maakt de erkenning en tenuitvoerlegging van de definitieve beslissing in het kader van de procedure mogelijk op de eenvoudigste en meest gebruiksvriendelijke manier uit hoofde van het Unierecht. II. Mogelijke wijzigingen van de verordeningen Rome I, Rome II en Brussel I bis Het voorstel voor een versnelde Europese civiele procedure kan worden ondersteund door een voorstel tot wijziging van de verordeningen Rome I, Rome II en Brussel I bis om het doel van overeenkomsten en het binnen de Unie gekozen recht beter op elkaar af te stemmen en om de partijen bij zuiver commerciële contracten meer autonomie te geven, zonder afbreuk te doen aan de bescherming van de zwakkere partijen in relaties tussen ondernemingen. Mogelijke wijzigingen in de Rome I-verordening: 1. overweging van een versterking van het verband tussen het gekozen recht en de inhoud en het doel van het contract en de partijen; 2. heroverweging van de regels die van toepassing zijn op de geldigheid van een rechtskeuze, op grond van het standaardrecht dat op het contract van toepassing is. III. Andere maatregelen ter versterking van de bevoegdheid in handelszaken in de lidstaten 1. Deze voorstellen moeten verder worden ondersteund door acties van de Commissie en de lidstaten om de bevoegdheid in handelszaken te versterken, zoals: a) de opleiding van rechters en advocaten en beoefenaars van juridische beroepen in handelszaken; b) vereenvoudigde en betere toegang tot het recht van de Unie en het nationale recht van de lidstaten, met inbegrip van de rechtspraak; c) meer aandacht voor het handelsrecht en het internationaal privaatrecht in het juridisch onderwijs; d) aanvullende middelen voor academisch onderzoek op het gebied van het handelsrecht en het internationaal privaatrecht; en e) de beheersing van een vreemde taal en de rechtsterminologie in die taal. 2. Daarnaast wordt de lidstaten verzocht ervoor te zorgen dat de rechtbanken die gebruikmaken van de versnelde Europese civiele procedure over specifieke bevoegdheid op het gebied van het handelsrecht beschikken, bijvoorbeeld door handelsrechtbanken of -kamers aan te wijzen of, indien deze al bestaan, te versterken. 3. Voorts wordt de Commissie verzocht verder te onderzoeken of het mogelijk is een Europese handelsrechtbank op te richten om de rechtbanken van de lidstaten aan te vullen en rechtzoekenden een aanvullend internationaal forum te bieden dat gespecialiseerd is in de beslechting van handelsgeschillen. 4. Als laatste maatregel wordt de lidstaten verzocht te overwegen hun wetgeving op het gebied van handelszaken in relaties tussen ondernemingen te herzien, aangezien de mate van doeltreffendheid en de kwaliteit van het handelsrecht van een land belangrijke factoren voor rechtskeuze zijn. (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) (Goedkeuring) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel voor een besluit van de Raad (07482/2018), – gezien ontwerpwijziging 1 van de Overeenkomst tussen de Verenigde Staten van Amerika en de Europese Gemeenschap betreffende samenwerking op het gebied van de regulering van de burgerluchtvaartveiligheid (07236/2017), – gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 100, lid 2, en artikel 218, lid 6, tweede alinea, onder a), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C8‑0157/2018), – gezien artikel 99, leden 1 en 4, en artikel 108, lid 7, van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling van de Commissie vervoer en toerisme ( A8‑0432/2018 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de sluiting van de overeenkomst; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en de Verenigde Staten van Amerika. (Bijzondere wetgevingsprocedure – raadpleging) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan de Raad ( COM(2018)0148 ), – gezien artikel 113 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het Parlement door de Raad is geraadpleegd (C8-0137/2018), – gezien de gemotiveerde adviezen die in het kader van protocol nr. 2 betreffende de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid zijn uitgebracht door het Deense parlement, de Ierse Houses of the Oireachtas, het Maltese parlement en de Nederlandse volksvertegenwoordiging, waarin wordt gesteld dat het ontwerp van wetgevingshandeling niet strookt met het subsidiariteitsbeginsel, – gezien artikel 78 quater van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken ( A8-0428/2018 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan het Commissievoorstel, als geamendeerd door het Parlement; 2. verzoekt de Commissie haar voorstel krachtens artikel 293, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie dienovereenkomstig te wijzigen; 3. verzoekt de Raad, wanneer deze voornemens is af te wijken van de door het Parlement goedgekeurde tekst, het Parlement hiervan op de hoogte te stellen; 4. wenst opnieuw te worden geraadpleegd ingeval de Raad voornemens is ingrijpende wijzigingen aan te brengen in het voorstel van de Commissie; 5. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de nationale parlementen. (Bijzondere wetgevingsprocedure – raadpleging) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan de Raad ( COM(2018)0147 ), – gezien artikel 115 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het Parlement door de Raad is geraadpleegd (C8-0138/2018), – gezien de gemotiveerde adviezen die in het kader van protocol nr. 2 betreffende de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid zijn uitgebracht door het Deense parlement, de Ierse Houses of the Oireachtas, het Maltese parlement en de Nederlandse volksvertegenwoordiging, en waarin wordt gesteld dat het ontwerp van wetgevingshandeling niet strookt met het subsidiariteitsbeginsel, – gezien artikel 78 quater van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken ( A8-0426/2018 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan het Commissievoorstel, als geamendeerd door het Parlement; 2. verzoekt de Commissie haar voorstel krachtens artikel 293, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie dienovereenkomstig te wijzigen; 3. verzoekt de Raad, wanneer deze voornemens is af te wijken van de door het Parlement goedgekeurde tekst, het Parlement hiervan op de hoogte te stellen; 4. wenst opnieuw te worden geraadpleegd ingeval de Raad voornemens is ingrijpende wijzigingen aan te brengen in het voorstel van de Commissie; 5. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de nationale parlementen. Het Europees Parlement, – gezien zijn eerdere resoluties over Iran, – gezien de verklaring over Iran van 29 november 2018 van de speciale VN-rapporteur voor de situatie van mensenrechtenactivisten, de speciale VN-rapporteur voor de onafhankelijkheid van rechters en advocaten, de voorzitter-rapporteur van de werkgroep inzake willekeurige detentie, de voorzitter van de werkgroep inzake discriminatie van vrouwen in de wet en in de praktijk en de speciale rapporteur voor de situatie op het gebied van de mensenrechten in de Islamitische Republiek Iran, – gezien de EU-richtsnoeren inzake de doodstraf, inzake foltering en andere wrede behandeling, inzake vrijheid van meningsuiting online en offline, en inzake mensenrechtenactivisten, – gezien het verslag van 27 september 2018 van de speciale rapporteur over de situatie op het gebied van de mensenrechten in de Islamitische Republiek Iran, – gezien de toekenning van de Sacharovprijs voor de vrijheid van gedachte en van meningsuiting aan Nasrin Sotoudeh in 2012, – gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens van 1948, – gezien het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten van 1966 en het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten van 1966 waarbij Iran partij is, – gezien het Handvest van de rechten van de burgers van de Iraanse president, – gezien artikel 135, lid 5, en artikel 123, lid 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat Nasrin Sotoudeh, een vooraanstaande Iraanse mensenrechtenadvocate, op 13 juni 2018 werd gearresteerd nadat ze een vrouw had vertegenwoordigd die een gevangenisstraf boven het hoofd hing na een vreedzaam protest tegen de Iraanse wet die het dragen van een hidjab verplicht stelt, door haar hidjab in het openbaar af te doen; overwegende dat Nasrin Sotoudeh sinds haar arrestatie in de vrouwenvleugel van de Evin-gevangenis verblijft en op 26 november 2018 begon aan haar derde hongerstaking als protest tegen de weigering van de Iraanse autoriteiten om Farhad Meysami een ziekenhuisbehandeling te laten ondergaan; B. overwegende dat Nasrin Sotoudeh te horen kreeg dat ze gevangengenomen was vanwege de gevangenisstraf van vijf jaar die haar in 2015 bij verstek was opgelegd door een rechter van de revolutionaire rechtbank; overwegende dat ze in staat van beschuldiging werd gesteld als "ondergedoken spion"; C. overwegende dat Nasrin Sotoudeh in 2012 bij verstek de Sacharovprijs voor de vrijheid van gedachte en van meningsuiting ontving voor haar werk en inzet op het vlak van de mensenrechten; overwegende dat Nasrin Sotoudeh langdurig en onvermoeibaar heeft gestreden voor de mensenrechten in Iran, en al diverse jaren in de gevangenis heeft gezeten vanwege haar inspanningen; overwegende dat haar vervolging en de aanklachten tegen haar blijk geven van de mate van strafbaarstelling van mensenrechtenactivisme door de Iraanse rechterlijke macht; D. overwegende dat Nasrin Sotoudeh zich bij diverse gelegenheden openlijk heeft uitgesproken over de tekortkomingen bij de toepassing van de beginselen van de rechtsstaat in Iran en over hiaten in het Iraanse rechtssysteem; overwegende dat de arrestatie van Nasrin Sotoudeh deel uitmaakt van een heksenjacht tegen mensenrechtenactivisten in Iran; overwegende dat verdedigers van vrouwenrechten die actief campagne hebben gevoerd voor emancipatie van vrouwen te maken hebben gekregen met intimidatie, willekeurige arrestaties en gevangenhouding, en dat hun rechten op een eerlijk proces en correcte rechtsgang zijn geschonden; E. overwegende dat in september 2018 de echtgenoot Reza Khandan van Nasrin Sotoudeh werd gearresteerd tijdens een vreedzame demonstratie voor haar vrijlating, en onder andere werd beschuldigd van "de verspreiding van propaganda tegen het systeem" en van "het toejuichen van de praktijk om in het openbaar te verschijnen zonder hoofddoek"; F. overwegende dat het maatschappelijk middenveld in Iran steeds vaker demonstreert tegen armoede, inflatie, corruptie en politieke autoritarisme en dat deze protesten door de Iraanse autoriteiten met geweld zijn neergeslagen; overwegende dat de Iraanse inlichtingendienst steeds harder optreedt tegen vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld, mensenrechtenactivisten, advocaten, milieuactivisten, verdedigers van vrouwenrechten, studenten, leraren, vrachtwagenchauffeurs en vreedzame betogers; overwegende dat de Iraanse autoriteiten in 2018 harder begonnen op te treden tegen personen die probeerden vreedzaam hun vrijheid van meningsuiting, vereniging en vreedzame vergadering uit te oefenen, en honderden mensen gevangen hebben gezet vanwege algemene en vaag geformuleerde bedreigingen van de nationale veiligheid; G. overwegende dat mensenrechtenexperts van de VN Iran hebben opgeroepen om de rechten van mensenrechtenactivisten en -advocaten te garanderen die gevangen zijn gezet vanwege hun openbare steun aan protesten tegen het verplicht dragen van de hidjab in Iran; H. overwegende dat de speciale rapporteur voor de situatie op het gebied van de mensenrechten in Iran opnieuw heeft gewezen op de ernstige bezwaren die eerder al waren geuit door de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, de Hoge Commissaris van de VN voor de mensenrechten en zijn voorganger met betrekking tot de voortdurende executies van jeugdige delinquenten in Iran; I. overwegende dat er in de rapporten van de speciale rapporteur voor de situatie op het gebied van de mensenrechten in Iran en de secretaris-generaal van de Verenigde Naties melding werd gemaakt van grove schendingen van de rechten van religieuze en etnische minderheden in Iran, waaronder beschuldigingen van discriminatie van religieuze minderheden zoals christenen en Baha'i; J. overwegende dat Iraanse rechtbanken tekortschieten in het garanderen van een correcte rechtsbedeling en eerlijke processen, en dat zij beklaagden de mogelijkheid op rechtshulp ontzeggen, vooral tijdens de recherchefase, en bezoeken van consulaire medewerkers, VN- of humanitaire organisaties verbieden; overwegende dat de straffen die worden opgelegd door de Iraanse rechter vaak gebaseerd zijn op vage of niet nader gespecificeerde beschuldigingen op het vlak van de nationale veiligheid of spionage; K. overwegende dat er talrijke rapporten zijn over de onmenselijke en vernederende omstandigheden in gevangenissen en het gebrek aan mogelijkheden voor medische verzorging tijdens de detentie om de gevangenen te intimideren, te straffen of te dwingen tot bepaalde handelingen, wat indruist tegen de standaard minimumregels voor de behandeling van gevangenen van de VN; L. overwegende dat de Raad op 12 april 2018 zijn beperkende maatregelen als reactie op de ernstige mensenrechtenschendingen in Iran heeft verlengd tot 13 april 2019, waaronder de bevriezing van tegoeden en visumverboden voor personen en entiteiten die zich schuldig hebben gemaakt aan ernstige mensenrechtenschendingen en een verbod op de export naar Iran van uitrusting die kan worden ingezet voor binnenlandse onderdrukking en van apparatuur voor het aftappen van telecommunicatie; M. overwegende dat de EU en Iran op 26 november 2018 de vierde bijeenkomst van de politieke dialoog op hoog niveau hebben gehouden in Brussel; overwegende dat er discussies over mensenrechten werden gevoerd als wezenlijk onderdeel van de politieke dialoog tussen de EU en Iran en als voortzetting van de regelmatige gedachtewisselingen die in november 2017 en in februari 2016 werden gehouden; N. overwegende dat de daadwerkelijke tenuitvoerlegging van het Handvest van de rechten van de burgers een stap zou zijn op weg naar de verbetering van de burgerrechten van de Iraanse bevolking; 1. roept de Iraanse regering op Nasrin Sotoudeh onmiddellijk en onvoorwaardelijk vrij te laten; prijst Nasrin Sotoudeh voor haar moed en inzet; dringt er bij de Iraanse rechterlijke macht op aan de correcte rechtsbedeling en een eerlijke procesgang te eerbiedigen en informatie vrij te geven over de aanklachten tegen Nasrin Sotoudeh; 2. roept de Iraanse autoriteiten op te garanderen dat de behandeling van Nasrin Sotoudeh tijdens haar gevangenhouding voldoet aan de voorwaarden die zijn vastgelegd in het "Geheel van beginselen voor de bescherming van alle personen onder enige vorm van detentie of gevangenschap", aangenomen met Resolutie 43/173 van de VN-Veiligheidsraad van 9 december 1988; benadrukt dat de Iraanse autoriteiten de veiligheid en het welzijn van alle gedetineerden moeten garanderen, onder andere door toereikende medische zorg aan te bieden; verzoekt de Iraanse autoriteiten alle beschuldigingen van slechte behandeling tijdens detentie te onderzoeken en de daders te berechten; veroordeelt de stelselmatige foltering in Iraanse gevangenissen en wil dat er onmiddellijk een eind wordt gemaakt aan alle vormen van foltering en slechte behandeling van gevangenen; roept Iran op in de wet en in de praktijk te waarborgen dat niemand het slachtoffer wordt van foltering of andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing; 3. roept de Iraanse regering op de mensenrechten en de fundamentele vrijheden te eerbiedigen, waaronder de vrijheid van mening en meningsuiting; pleit voor de vrijlating van alle personen die gearresteerd zijn vanwege de vreedzame uitoefening van de vrijheid van vergadering en de vrijheid van mening en meningsuiting, zo ook Reza Khandan en andere mensenrechtenactivisten, milieuactivisten, vakbondsleden, voorvechters van vrouwenrechten en gewetensgevangenen; roept de Iraanse autoriteiten op de universele mensenrechten van alle mensen volledig te eerbiedigen, waaronder het recht op vrijheid van meningsuiting, zowel online als offline; roept de Iraanse autoriteiten op de vrijheid van vreedzame vergadering te eerbiedigen en te beschermen, en af te zien van het gebruik van geweld bij het uiteenslaan van vreedzame samenscholingen; 4. geeft uiting aan zijn sympathie voor en solidariteit met de campagne tegen de bindende kledingvoorschriften van het land; veroordeelt de gevangenneming van vrouwen die hun hoofddoek afdeden als onderdeel van de campagne, en roept op tot hun onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating; 5. betuigt zijn solidariteit aan Iraniërs die demonstreren om hun sociaal-economische situatie te verbeteren en sociaal-economische rechten nastreven; 6. is zeer verontrust over de arrestaties van mensen met zowel een EU- als een Iraanse nationaliteit bij aankomst in Iran; benadrukt dat deze arrestaties de mogelijkheden voor onderlinge contacten tussen mensen belemmeren, en roept de Iraanse autoriteiten op alle Iraniërs in staat te stellen veilig naar hun geboorteland te reizen; 7. roept de Iraanse autoriteiten op het recht van alle beklaagden op rechtshulp naar keuze te garanderen in alle rechtszaken zonder onnodige beperkingen, en op een eerlijk proces, in overeenstemming met de internationale verbintenissen van Iran uit hoofde van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten; roept de Iraanse regering op het recht op een correcte rechtsgang van alle gevangenen in Iran te garanderen en hun de mogelijkheid op een eerlijk proces te bieden; 8. roept de Iraanse autoriteiten op godsdienstvrijheid te garanderen in overeenstemming met de Iraanse grondwet en de internationale verbintenissen, en een eind te maken aan discriminatie van religieuze minderheden en ongelovigen; veroordeelt de systematische vervolging van de Baha'i-minderheid; verzoekt de Iraanse autoriteiten verder erop toe te zien dat iedereen die in het land verblijft gelijke bescherming voor de wet geniet, ongeacht etnische afkomst, godsdienst of geloofsovertuiging; 9. roept de Iraanse autoriteiten op onder alle omstandigheden te garanderen dat mensenrechtenactivisten in Iran hun legitieme mensenrechtenactiviteiten kunnen ontplooien zonder angst op represailles en zonder enige beperkingen, zoals vrijheidsberoving, intimidatie en gerechtelijke pesterijen; roept de Iraanse autoriteiten op een eind te maken aan alle vormen van intimidatie en represailles tegen mensenrechtenactivisten, onder andere vanwege contacten met EU- en VN-ambtenaren en onafhankelijke mensenrechtenorganisaties; 10. verzoekt de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) en de Commissie hun inspanningen op te voeren om laureaten van de Sacharovprijs die gevaar lopen te ondersteunen, zo ook Nasrin Sotoudeh en anderen die gearresteerd of veroordeeld zijn, de doodstraf opgelegd hebben gekregen of duidelijk geen eerlijk proces hebben gekregen in derde landen; 11. verzoekt de EU-lidstaten met diplomatieke missies ter plaatse de EU-richtsnoeren inzake mensenrechtenverdedigers volledig na te leven en alle nodige steun te verlenen aan Nasrin Sotoudeh en andere mensenrechtenverdedigers, waaronder gevangenisbezoeken, waarneming bij processen en het verlenen van rechtsbijstand of andere hulp waaraan ze behoefte zouden kunnen hebben; 12. veroordeelt de doodstraf ten stelligste, waaronder in het geval van jeugdige delinquenten, en roept de Iraanse autoriteiten op onmiddellijk een moratorium in te stellen op het opleggen van de doodstraf als stap op weg naar de volledige afschaffing ervan; wijst op de amendementen op de wet inzake drugsmokkel waarmee de doodstraf minder vaak zou moeten worden opgelegd; 13. herhaalt zijn oproep aan Iran om in nauwere dialoog te treden met internationale mensenrechtenmechanismen door medewerking te verlenen aan speciale rapporteurs en speciale mechanismen, onder meer door verzoeken om toegang tot het land door mandaathouders in te willigen; benadrukt dat de banden met de Mensenrechtenraad moeten worden aangehaald; 14. verzoekt de EU, waaronder de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, en de lidstaten om hun bezwaren in verband met de mensenrechten stelselmatig kenbaar te maken aan de Iraanse autoriteiten, zowel in het openbaar als privé, op bilaterale en multilaterale fora, waaronder in verband met de situatie van politieke gevangenen en mensenrechtenactivisten en de vrijheid van meningsuiting en vereniging, als een cruciale voorwaarde om verdere vorderingen te boeken in de economische en politieke betrekkingen; is voorstander van discussies over mensenrechten; benadrukt echter de noodzaak van een formele mensenrechtendialoog tussen de EU en Iran op basis van universele mensenrechten; 15. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties en de regering en het parlement van Iran. Het Europees Parlement, – gezien zijn eerdere resoluties over Egypte, met name van 8 februari 2018 over executies in Egypte (1) , van 10 maart 2016 over Egypte, met name de zaak van Giulio Regeni (2) , van 17 december 2015 over Ibrahim Halawa, die mogelijk ter dood veroordeeld wordt (3) , en van 15 januari 2015 over de situatie in Egypte (4) , – gezien de EU-richtsnoeren inzake de doodstraf, foltering, vrijheid van meningsuiting en mensenrechtenactivisten, – gezien de conclusies van de Raad Buitenlandse Zaken van augustus 2013 en februari 2014 over Egypte, – gezien de associatieovereenkomst EU-Egypte van 2001, die in 2004 in werking is getreden en ondersteund is door het actieplan van 2007, gezien de prioriteiten van het partnerschap EU-Egypte voor de periode 2017-2020, die op 25 juli 2017 werden goedgekeurd, en de gezamenlijke verklaring die werd afgelegd na vergadering van de Associatieraad EU-Egypte van 2017, en gezamenlijke verklaring van het subcomité EU‑Egypte voor politieke zaken, mensenrechten en democratie, afgegeven in januari 2018, – gezien de gezamenlijke verklaring van 10 oktober 2017 van de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV), Federica Mogherini, en de secretaris-generaal van de Raad van Europa over de Europese en Werelddag tegen de doodstraf, en de verklaring van 2 november 2018 van de woordvoerder van de EDEO over de aanval op koptische christelijke pelgrims in Egypte, – gezien de gezamenlijke verklaring van 26 januari 2018 van VN-deskundigen, onder wie Nils Melzer, speciaal rapporteur inzake foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing, waarin de Egyptische autoriteiten worden opgeroepen om de op handen zijnde executies te stoppen, de verklaring van de speciale VN-rapporteur voor toereikende huisvesting, Leilani Farha, en de speciale VN-rapporteur Michel Forst over de situatie van mensenrechtenactivisten van 4 december 2018, en de verklaring van de Hoge Commissaris voor de mensenrechten van de VN Michelle Bachelet van 9 september 2018 tot veroordeling van de massale terdoodveroordeling van 75 mensen, – gezien de grondwet van Egypte, met name artikel 52 (inzake het verbod op alle vormen van foltering), 73 (inzake de vrijheid van vergadering) en 93 (inzake het bindend karakter van het internationaal mensenrechtenrecht), – gezien de protocollen 6 en 13 bij het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens, – gezien artikel 2 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, – gezien de Afrikaanse beginselen en richtsnoeren inzake het recht op een eerlijk proces en rechtsbijstand, die militaire processen tegen burgers onder alle omstandigheden verbieden, – gezien het nieuwe strategisch kader en actieplan inzake mensenrechten van de EU, dat erop gericht is de bescherming van en het toezicht op de mensenrechten centraal te stellen in alle beleidsterreinen van de EU, – gezien het Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing, het Verdrag inzake de rechten van het kind en het Arabisch Handvest inzake mensenrechten, die alle door Egypte geratificeerd zijn, – gezien het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (ICCPR), waarbij Egypte partij is, met name artikel 14 en artikel 18 en het bijbehorende tweede facultatieve protocol betreffende de doodstraf, – gezien het besluit van de Italiaanse Kamer van Afgevaardigden om de betrekkingen met het Egyptische parlement op te schorten wegens het uitblijven van vooruitgang in het onderzoek naar de dood van de Italiaanse student Giulio Regeni, – gezien de invloed op de mensenrechten, op binnenlands en regionaal niveau, van de sancties die Saudi-Arabië, Egypte, Bahrein en de Verenigde Arabische Emiraten oplegden aan Qatar in juni 2017, en gezien het rapport over de invloed van de Golfcrisis op de mensenrechten van het Bureau van de Hoge Commissaris voor de mensenrechten van de Verenigde Naties (OHCHR) van december 2017, – gezien artikel 135, lid 5, en artikel 123, lid 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat de Egyptische regering haar optreden tegen maatschappelijke organisaties, mensenrechtenactivisten, vreedzame activisten, juristen, bloggers, journalisten, arbeidsrechtenactivisten en vakbondsleden heeft geïntensiveerd, onder meer door verschillende van hen te arresteren en te laten verdwijnen en in toenemende mate gebruik te maken van antiterrorismewetgeving en de noodtoestand; overwegende dat sinds eind oktober 2018 ten minste 40 mensenrechtenactivisten, juristen en politieke activisten zijn gearresteerd en dat sommige daarvan met geweld zijn verdwenen; overwegende dat vrouwelijke mensenrechtenactivisten en mensenrechtenactivisten die de rechten van de LGBTQI-bevolking in Egypte verdedigen, nog steeds te maken hebben met verschillende vormen van intimidatie van staatswege, met name door lastercampagnes en gerechtelijke vervolging; B. overwegende dat de mensenrechtenadvocaat Ezzat Ghoneim, hoofd van de Egyptische Coördinatie voor rechten en vrijheden (ECRF), sinds maart 2018 in voorarrest zit, beschuldigd van "mensenrechtenterrorisme"; overwegende dat zijn verblijfplaats onbekend is sinds een rechtbank op 4 september 2018 zijn vrijlating heeft bevolen; overwegende dat de mensenrechtenadvocaat Ibrahim Metwally Hegazy, mede-oprichter van de Liga van gezinnen van verdwenen personen, het slachtoffer is geworden van gedwongen verdwijning en is gemarteld en vervolgens is veroordeeld tot willekeurige preventieve hechtenis en in eenzame opsluiting blijft zitten; overwegende dat het El Nadeem-centrum in 2017 gedwongen moest sluiten; C. overwegende dat mensenrechtenactiviste Amal Fathy in september 2018 tot twee jaar gevangenisstraf is veroordeeld op beschuldiging van het verspreiden van nepnieuws met de bedoeling de Egyptische staat te schaden, en wegens openbare schennis van de goede zeden door het publiceren van een video op sociale media waarin kritiek werd geuit op het onvermogen van de regering om seksueel geweld te bestrijden; overwegende dat mevrouw Fathy in voorarrest wordt gehouden in afwachting van een onderzoek in een tweede zaak over beschuldigingen in verband met de nationale veiligheid; D. overwegende dat mevrouw Ola al-Qaradawi, van Qatarese nationaliteit, en haar echtgenoot, Hosam Khalaf, van Egyptische nationaliteit, sinds 30 juni 2017 onder erbarmelijke omstandigheden in Egypte worden vastgehouden, zonder dat tegen hen een aanklacht is ingediend; overwegende dat de VN-werkgroep willekeurige detentie in juni 2018 heeft vastgesteld dat zij onderworpen zijn aan wrede, onmenselijke of vernederende behandelingen die kunnen neerkomen op foltering, hun detentie willekeurig heeft verklaard en de Egyptische regering heeft opgeroepen hen vrij te laten; E. overwegende dat op 2 februari 2016 het lichaam van Giulio Regeni, die op 25 januari in Caïro verdween, werd aangetroffen met sporen van gruwelijke marteling en een gewelddadige dood; overwegende dat de Egyptische autoriteiten de waarheid over zijn dood hebben nog steeds niet bekend hebben gemaakt en niet alle daders voor de rechter hebben gebracht; overwegende dat Egypte opnieuw het verzoek van het Italiaanse Openbaar Ministerie heeft afgewezen om de personen die betrokken zijn bij de verdwijning en dood van Giulio Regeni te identificeren; F. overwegende dat Verslaggevers Zonder Grenzen melding heeft gemaakt van ten minste 38 mediamedewerkers die momenteel in Egypte wegens hun werk in hechtenis zitten op basis van politiek gemotiveerde aanklachten, waarbij de regels voor een eerlijk proces herhaaldelijk zijn geschonden; overwegende dat ook buitenlandse mediamedewerkers het doelwit zijn, en dat verschillende internationale mediacorrespondenten zijn gedeporteerd of de toegang tot Egypte is ontzegd; overwegende dat fotojournalist Mahmoud "Shawkan" Abu Zeid in een massaproces tot vijf jaar is veroordeeld voor zijn legitieme beroepsactiviteiten en nog steeds een extra straf van zes maanden uitzit wegens het niet betalen van een aanzienlijke boete; overwegende dat Ismail al-Iskandarani, een vooraanstaand journalist en een van de weinigen die zich bezighoudt met mensenrechtenschendingen in de Sinaï, in november 2015 is aangehouden en in mei 2018 door een militaire rechtbank is veroordeeld tot tien jaar gevangenisstraf; G. overwegende dat in juli 2018 een nieuwe mediawet is aangenomen waarbij de definitie van pers is verruimd tot elke sociale media-account met meer dan 5 000 volgers, waardoor dergelijke accounts vervolgd kunnen worden voor het publiceren van "nepnieuws" of alles wat wordt beschouwd als aansporing tot wetsovertreding; overwegende dat de eerbiediging van de burgerlijke vrijheden - met inbegrip van de vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid - een essentieel onderdeel is van de fundamenten van een democratische samenleving, en dat journalisten vrij moeten zijn om hun beroep uit te oefenen zonder angst voor vervolging of gevangenisstraf; H. overwegende dat in verschillende EU-lidstaten gevestigde bedrijven bewakingstechnologie naar Egypte blijven exporteren waarmee hacking en verspreiding van malware mogelijk wordt gemaakt, alsook andere vormen van aanvallen op mensenrechtenverdedigers en activisten uit het maatschappelijk middenveld op sociale media; overwegende dat dit heeft geleid tot onderdrukking van de vrijheid van meningsuiting online; I. overwegende dat Egypte het afgelopen jaar een juridisch front heeft geopend tegen ngo's, met de vaststelling van een wet op grond waarvan veiligheidsinstanties van de staat de binnen- of buitenlandse financiering van ngo's moeten goedkeuren, wat er in feite op neerkomt dat zij verboden worden; overwegende dat president Al-Sisi op 15 november 2018 opriep tot een herziening van de ngo-wet om deze "evenwichtiger" te maken en het parlement opdroeg de wet te herzien; overwegende dat het nieuwe proces tegen 16 verdachten van de "buitenlandse financieringszaak" 173/2011 gepland is voor 20 december 2018 en dat de verdachten worden beschuldigd van het oprichten en draaiende houden van filialen van internationale organisaties zonder overheidsvergunning; J. overwegende dat in Egypte sinds april 2017 de noodtoestand van kracht is, die met ingang van 21 oktober 2018 met drie maanden is verlengd; overwegende dat volgens de staatsmedia de noodtoestand is ingevoerd om het hoofd te helpen bieden aan de "dreiging en de financiering van terrorisme"; overwegende dat de president en degenen die namens hem optreden tijdens die periode van drie maanden de bevoegdheid hebben om burgers voor noodrechtbanken voor de staatsveiligheid te dagen; overwegende dat de Hoge Commissaris van de VN voor de mensenrechten, Michelle Bachelet, kritiek heeft geuit op pogingen om immuniteit te verlenen tegen vervolging voor misdaden die zouden zijn begaan door leden van de veiligheidstroepen, hetgeen leidt tot ondermijning van het vertrouwen van het Egyptische volk in het vermogen van de regering om recht te doen geschieden voor iedereen; K. overwegende dat de Egyptische antiterrorismewet van 2015 een ruime definitie van terrorisme hanteert die onder meer inhoudt: "verstoring van de openbare orde, het in gevaar brengen van de veiligheid, de belangen of de beveiliging van de samenleving, het blokkeren van wettelijke of grondwettelijke bepalingen of het toebrengen van schade aan de nationale eenheid, de sociale vrede of de nationale veiligheid", waardoor vreedzame dissidenten, voorvechters van de democratie en mensenrechtenactivisten het risico lopen om als terroristen te worden bestempeld en ter dood te worden veroordeeld; L. overwegende dat de Egyptische rechtbanken onder het bewind van president el-Sisi ten minste 2 443 voorlopige doodvonnissen hebben aanbevolen - waaronder voor ten minste 12 kinderen - en ten minste 1 451 doodvonnissen hebben bevestigd; overwegende dat ten minste 926 van de bevestigde doodvonnissen het resultaat zijn van massaprocessen tegen 15 of meer mensen tegelijk; overwegende dat Egypte in dezelfde periode ten minste 144 mensen ter dood heeft gebracht; overwegende dat de doodstraf, met name in massaprocessen, vaak wordt uitgevoerd tegen personen die hun grondrechten, waaronder de vrijheid van vergadering, uitoefenen; M. overwegende dat een rechtbank in Egypte in augustus de veroordelingen van meer dan 739 mensen in verband met de protesten op het Rabaa-plein na de staatsgreep van 2013 heeft bevestigd; overwegende dat de rechtbank 75 doodvonnissen heeft geratificeerd en de levenslange gevangenisstraffen voor nog eens 47 personen heeft bevestigd; overwegende dat tijdens het proces talrijke onregelmatigheden aan de kaak zijn gesteld en dat de Hoge Commissaris van de VN voor de mensenrechten dit als een ernstige gerechtelijke dwaling heeft gekenschetst; N. overwegende dat Egypte eind november de oprichting van een "Hoge Permanente Commissie voor de rechten van de mens" heeft aangekondigd, naar verluidt om "te reageren op aantijgingen" tegen de staat van dienst van Egypte op het gebied van de mensenrechten en om "een uniforme Egyptische visie te formuleren"; overwegende dat de belangrijkste leden van deze commissie vertegenwoordigers zijn van de ministeries van Buitenlandse Zaken en Binnenlandse Zaken, het leger en de inlichtingendiensten; O. overwegende dat ondanks de grondwettelijke erkenning van de koptische cultuur als een "pijler" van het land, het geweld tegen en de discriminatie van Egyptenaren van koptische afkomst, die de meerderheid van de negen miljoen Egyptische christenen uitmaken, sinds 2011 is toegenomen; overwegende dat koptische christenen, die ongeveer 10 % van de overwegend islamitische Egyptische bevolking uitmaken, het slachtoffer zijn geworden van sektarisch geweld; overwegende dat op 2 november 2018 bij een aanval van islamitische militanten op een bus met koptische christelijke pelgrims in Minya zeven doden en 19 gewonden zijn gevallen, waaruit blijkt met welke veiligheidsproblemen Egypte te maken heeft; P. overwegende dat de Associatieraad EU-Egypte op 20 december 2018 bijeenkomt; overwegende dat een missie van de Subcommissie mensenrechten van het Europees Parlement naar Egypte is gepland vóór de bijeenkomst van de Associatieraad; overwegende dat Egypte deze delegatie niet officieel heeft uitgenodigd; Q. overwegende dat Egypte sinds de revolutie van 2011 met diverse moeilijke ontwikkelingen te kampen heeft gehad en dat de internationale gemeenschap het land steunt bij het oplossen van zijn economische, politieke en veiligheidsproblemen; overwegende dat Egypte met ernstige veiligheidsproblemen kampt, met name in de Sinaï, waar terroristische groeperingen aanslagen hebben gepleegd op veiligheidstroepen; overwegende dat in Egypte een aantal verwoestende terroristische aanslagen is gepleegd; R. overwegende dat een gezamenlijke gehechtheid aan de universele waarden van democratie, rechtsstaat en eerbiediging van de mensenrechten een leidend beginsel is van de in juli 2017 goedgekeurde nieuwe prioriteiten van het partnerschap EU-Egypte voor de periode 2017-2020 en dat die prioriteiten een hernieuwd kader vormen voor politieke inzet en nauwere samenwerking op gebieden als veiligheid, hervorming van de rechtspraak en terrorismebestrijding, met inachtneming van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden; overwegende dat het Subcomité politieke aangelegenheden, mensenrechten en democratie van de associatieovereenkomst tussen Egypte en de Europese Unie op 10 en 11 januari 2018 in Caïro zijn vijfde bijeenkomst heeft gehouden, waarop de samenwerking op het gebied van mensenrechten, democratie en de rechtsstaat werd besproken; overwegende dat de zesde bijeenkomst van het Associatiecomité Egypte-EU plaatsvond op 8 november 2018; S. overwegende dat de EU de belangrijkste economische partner van Egypte is en de voornaamste bron van buitenlandse investeringen; overwegende dat de bilaterale bijstand van de EU aan Egypte op grond van het Europees nabuurschapsinstrument voor de periode 2017-2020 ongeveer 500 miljoen EUR bedraagt; overwegende dat de Raad buitenlandse zaken op 21 augustus 2013 hoge vertegenwoordiger heeft belast met de herziening van de EU-bijstand aan Egypte; overwegende dat de Raad besloot dat de EU-samenwerking met Egypte zal worden bijgesteld naar gelang van de ontwikkelingen ter plaatse; T. overwegende dat de mogelijkheden voor een vreedzame politieke oppositie gedurende het gehele proces van de presidentsverkiezingen van 2018 zijn uitgebannen, met een massale ontzegging van het recht op politieke participatie van Egyptische kiezers; U. overwegende dat in de conclusies van de Raad buitenlandse zaken van 21 augustus 2013 wordt gesteld: "De lidstaten zijn tevens overeengekomen dat zij de vergunningen voor de uitvoer naar Egypte van uitrusting die voor binnenlandse repressie kan worden gebruikt, opschorten en dat zij de vergunningen voor de uitvoer van uitrusting die onder Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB valt, opnieuw zullen beoordelen en hun bijstand aan Egypte op veiligheidsgebied opnieuw zullen bekijken."; overwegende dat deze conclusies in februari 2014 door de Raad buitenlandse zaken nog eens zijn herhaald; overwegende dat de VV/HV in een schriftelijk antwoord van 27 oktober 2015 heeft bevestigd dat deze conclusies "een politiek engagement tegen elke militaire steun voor Egypte" vormen; 1. veroordeelt krachtig de voortdurende beperkingen van de fundamentele democratische rechten, met name de vrijheid van meningsuiting, zowel online als offline, de vrijheid van vereniging en vergadering, het politiek pluralisme en de rechtsstaat in Egypte; roept op tot onmiddellijke beëindiging van alle uitingen van geweld, opruiing, haatzaaiende taal, pesterijen, intimidatie, gedwongen verdwijningen en censuur jegens mensenrechtenactivisten, juristen, demonstranten, journalisten, bloggers, vakbondsleden, studenten, vrouwenrechtenactivisten, LGBTI's, organisaties uit het maatschappelijk middenveld, politieke tegenstanders en minderheden, waaronder de Nubiërs, door overheidsinstanties, veiligheidstroepen en -diensten en andere groeperingen in Egypte; veroordeelt het gebruik van buitensporig geweld tegen betogers; roept op tot een onafhankelijk en transparant onderzoek naar alle schendingen van de mensenrechten en tot het ter verantwoording roepen van de verantwoordelijken; 2. roept de Egyptische regering op tot de onmiddellijke vrijlating van de mensenrechtenactivisten Ahmad Amasha, Hanan Badr el-Din, Amal Fathy, Ezzat Ghoneim, Hoda Abdelmoneim, Ibrahim Metwally Hegazy en Azzouz Mahgoub, en de mediamedewerkers Mahmoud "Shawkan" Abu Zeid, Hisham Gaafar, Mohammed "Oxygen" Ibraim, Ismail Iskandarani, Adel Sabri, Ahmed Tarek Ibrahim Ziada, Alaa Abdelfattah, Shady Abu Zaid, Mostafa al-Aasar, Hassan al-Bannaand en Moataz Wadnan, en alle anderen die uitsluitend worden vastgehouden vanwege de vreedzame uitoefening van hun vrijheid van meningsuiting, hetgeen in strijd is met de grondwet en de internationale verplichtingen van Egypte; roept Egypte op om hen, in afwachting van hun vrijlating, volledige toegang te verlenen tot hun familie, advocaten van hun keuze en adequate medische zorg, en om een geloofwaardig onderzoek in te stellen naar alle beschuldigingen van mishandeling of foltering; roept de EU op haar exportcontroles ten aanzien van Egypte volledig uit te voeren waar het gaat om goederen die kunnen worden gebruikt voor foltering of terechtstellingen; 3. wijst de Egyptische regering erop dat de welvaart van Egypte en zijn bevolking op lange termijn staat of valt met de bescherming van de universele rechten van de mens en het creëren en bestendigen van democratische en transparante instellingen die zich inzetten voor de bescherming van de fundamentele rechten van de burgers; roept de Egyptische autoriteiten dan ook op om de beginselen van de internationale verdragen die Egypte heeft onderschreven, volledig ten uitvoer te leggen; 4. roept de Egyptische autoriteiten op om alle bestaande ongefundeerde strafrechtelijke onderzoeken naar ngo's, met inbegrip van de "buitenlandse financieringszaak", te staken en de draconische ngo-wet in te trekken; moedigt de vervanging van deze wet door een nieuw wetgevingskader aan, dat moet worden opgesteld in serieus overleg met maatschappelijke organisaties, overeenkomstig de nationale en internationale verplichtingen van Egypte, teneinde de vrijheid van vereniging te beschermen; 5. uit zijn ernstige bezorgdheid over de massaprocessen voor Egyptische rechtbanken en het grote aantal hierbij gevelde doodvonnissen en lange gevangenisstraffen; roept de Egyptische gerechtelijke autoriteiten op de doodstraf niet langer toe te passen op personen, met inbegrip van personen die jonger dan 18 jaar waren ten tijde van hun vermeende misdrijf, en het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, waarbij Egypte partij is, en met name artikel 14 inzake het recht op een eerlijk en tijdig proces op basis van duidelijke aanklachten en de eerbiediging van de rechten van de verdachten, te handhaven en te eerbiedigen; 6. herhaalt zijn oproep aan Egypte tot het ondertekenen en ratificeren van het Tweede Facultatieve Protocol bij het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, gericht op de afschaffing van de doodstraf, alsmede het Internationaal Verdrag inzake de bescherming van alle personen tegen gedwongen verdwijning; moedigt de Egyptische regering aan een open uitnodiging te richten tot relevante speciaal rapporteurs van de VN om het land te bezoeken; 7. verzoekt het Egyptische parlement het Egyptische wetboek van strafrecht, het wetboek van strafvordering, de wetgeving inzake terrorismebestrijding en het militaire wetboek van strafrecht te herzien; verzoekt de Egyptische autoriteiten geen burgers meer te laten berechten door militaire rechtbanken; 8. spreekt zijn ernstige bezorgdheid uit over de represailles tegen personen die samenwerken of willen samenwerken met internationale mensenrechtenorganisaties of VN-mensenrechtenorganisaties, zoals onlangs nog de speciale VN-rapporteur voor adequate huisvesting; herinnert de Egyptische autoriteiten aan de verplichting die Egypte als VN-lid heeft om zich van dergelijke daden te onthouden; 9. veroordeelt de voortdurende vervolging van minderheidsgroepen in Egypte; herhaalt zijn gehechtheid aan de vrijheid van geweten en godsdienst in Egypte en roept op tot bevordering van internationale samenwerking, onder meer in de vorm van een onafhankelijk onderzoek door de VN om de situatie van koptische christenen in Egypte te beoordelen; roept Egypte op zijn wetgeving inzake godslastering te herzien en te zorgen voor de bescherming van religieuze minderheden hiertegen; 10. dringt er bij de Egyptische regering op aan een einde te maken aan alle discriminerende maatregelen die na juni 2017 tegen Qataren zijn genomen, met bijzondere verwijzing naar de zaak Ola al-Qaradawi en haar echtgenoot Hosam Khalaf; 11. ondersteunt het verlangen van de meerderheid van de Egyptische bevolking naar een vrij, stabiel, welvarend, inclusief en democratisch land dat zijn nationale en internationale verplichtingen op het gebied van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden nakomt; herinnert eraan dat het belangrijk is dat de vreedzame uiting van meningen en kritiek wordt geëerbiedigd; 12. betuigt zijn oprechte medeleven met de nabestaanden van de slachtoffers van terrorisme; is solidair met het Egyptische volk en bevestigt nogmaals dat het zal blijven strijden tegen de verspreiding van radicale ideologieën en terreurgroepen; 13. dringt er bij de Egyptische regering op aan ervoor te zorgen dat alle operaties in de Sinaï in overeenstemming met de internationale mensenrechtennormen worden uitgevoerd, alle schendingen grondig te onderzoeken, de noordelijke Sinaï onmiddellijk open te stellen voor onafhankelijke waarnemers en journalisten, de bewoners van de Sinaï te voorzien van essentiële behoeften en onafhankelijke hulporganisaties toe te staan hulp te bieden aan mensen in nood; 14. verzoekt de VV/HV om prioriteit te geven aan de situatie van mensenrechtenactivisten in Egypte, en haar veroordeling uit te spreken van de alarmerende mensenrechtensituatie in het land, met inbegrip van de toepassing van de doodstraf; dringt er bij de EDEO op aandacht te besteden aan de recente ontwikkelingen in Egypte en alle beschikbare middelen aan te wenden om druk uit te oefenen op Egypte om zijn mensenrechtensituatie te verbeteren en de op handen zijnde executies te annuleren, op te roepen tot de onmiddellijke vrijlating van degenen die in hechtenis zitten, en de Egyptische autoriteiten aan te moedigen hun verplichtingen in verband met internationale normen en wetten na te komen; 15. benadrukt het belang dat de Europese Unie hecht aan haar samenwerking met Egypte als belangrijk buur- en partnerland; verzoekt Egypte derhalve met klem zich te houden aan de toezeggingen die het in de op 27 juli 2017 goedgekeurde prioriteiten van het partnerschap tussen de EU en Egypte heeft gedaan om de democratie, de fundamentele vrijheden en de mensenrechten te bevorderen overeenkomstig zijn grondwet en de internationale normen; onderstreept dat in 2017 de partnerschapsprioriteiten met Egypte zijn gesloten, ondanks de voortdurende achteruitgang op het gebied van de mensenrechten, de democratie en de rechtsstaat; dringt er bij de VV/HV en de lidstaten op aan de verdere samenwerking met Egypte afhankelijk te stellen van de eerbiediging van de mensenrechten en mensenrechtenkwesties aan de orde te stellen in alle gesprekken met de Egyptische autoriteiten, met name met betrekking tot de drie vastgestelde prioriteiten; herhaalt dat de mensenrechten niet mogen worden ondermijnd door migratiebeheer of terrorismebestrijding; 16. herinnert de Egyptische autoriteiten eraan dat stimulansen centraal moeten staan bij de hulp van de EU aan Egypte, overeenkomstig het "meer voor meer"- beginsel van het Europese nabuurschapsbeleid, en dat deze hulp afhankelijk moet worden gesteld van de vorderingen bij de hervorming van de democratische instellingen en op het gebied van de rechtsstaat en de mensenrechten; 17. dringt er bij de VV/HV en de lidstaten op aan om op de voor 20 december 2018 geplande bijeenkomst van de Associatieraad EU-Egypte een sterk en eensgezind standpunt over de positie van de EU inzake mensenrechten in te nemen, zoals zij moeten doen in alle mensenrechtenfora en in bilaterale en multilaterale bijeenkomsten, en duidelijk de gevolgen te formuleren waarmee de Egyptische regering te maken zal krijgen als zij er niet in slaagt haar negatieve trend om te buigen, zoals gerichte sancties tegen personen die verantwoordelijk zijn voor mensenrechtenschendingen; roept de EU ook op om tijdens de volgende zitting van de VN-Mensenrechtenraad een krachtige verklaring af te leggen, mede met het oog op de aanbevelingen voor de universele periodieke evaluatie (UPR) van de VN in 2019; 18. herinnert aan zijn blijvende ontzetting over de foltering en moord op de Italiaanse onderzoeker Giulio Regeni; benadrukt dat het bij de autoriteiten van de EU zal blijven aandringen om stappen te ondernemen bij hun Egyptische tegenhangers totdat de waarheid in deze zaak aan het licht is gebracht en de daders ter verantwoording zijn geroepen; herinnert de Egyptische autoriteiten aan hun verantwoordelijkheid voor de veiligheid van het Italiaanse en Egyptische juridische team dat de zaak Giulio Regeni onderzoekt; 19. herhaalt zijn oproep aan de lidstaten om een einde te maken aan de uitvoer van bewakingstechnologie en veiligheidsuitrusting naar Egypte, die acties gericht tegen mensenrechtenverdedigers en activisten uit het maatschappelijk middenveld en activisten op sociale media, mogelijk maken; 20. betreurt ten zeerste de onwil van de Egyptische autoriteiten om een missie van de Subcommissie mensenrechten van het Parlement naar Caïro mogelijk te maken; verwacht van de EU dat zij de hardnekkige weigering van de Egyptische autoriteiten om dit bezoek toe te staan aan de orde stelt; 21. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de regeringen en parlementen van de lidstaten, en de regering en het parlement van Egypte. Het Europees Parlement, – gezien zijn eerdere resoluties over Tanzania, waaronder die van 12 maart 2015 (1) , – gezien de verklaring namens de EU van de hoge vertegenwoordiger Federica Mogherini van 15 november 2018 over de betrekkingen tussen de EU en Tanzania, – gezien de lokale EU-verklaring van 23 februari 2018 over de toename van politiek geïnspireerd geweld en intimidatie in Tanzania, – gezien de conclusies van de Raad van 16 juni 2016 over de gelijkheid van LGBTI, – gezien de verklaring van Michelle Bachelet, Hoge Commissaris van de VN voor de rechten van de mens, van 2 november 2018 over de vervolging en arrestatie van LGBT in Tanzania, – gezien de door de Raad van de EU aangenomen toolkit voor de bevordering en bescherming van alle mensenrechten van lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen en transgenders ("LGBT-toolkit"), – gezien de Universele Verklaring van de rechten van de mens, het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten en het Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen, – gezien het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind, – gezien het Afrikaanse Handvest van de rechten van de mens en de volkeren (AHRMV), – gezien de partnerschapsovereenkomst tussen de ACS en de EU ("Overeenkomst van Cotonou"), – gezien artikel 135, lid 5, en artikel 123, lid 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat sinds de verkiezing van de Tanzaniaanse president John Pombe Magufuli in 2015 de grondrechten in het land worden ondermijnd door repressieve wetten en decreten; overwegende dat kritische journalisten, politici van de oppositie en uitgesproken activisten van het maatschappelijk middenveld te maken krijgen met bedreigingen, willekeurige opsluiting en intimidatie; B. overwegende dat er de afgelopen twee jaar in het land sprake is van toenemend geweld tegen en stigmatisering en gerichte arrestaties van LGBTI; overwegende dat relaties tussen personen van hetzelfde geslacht krachtens de wetgeving van Tanzania strafbare feiten zijn waarop een straf van 30 jaar tot levenslange opsluiting staat; overwegende dat de wetgeving tegen homoseksualiteit in Tanzania een van de strengste ter wereld is; C. overwegende dat vermeende homoseksuele mannen in Tanzania aan een gedwongen anaal onderzoek worden onderworpen, wat een verwerpelijke methode is om homoseksueel gedrag te "bewijzen", die de Verenigde Naties en de Afrikaanse Commissie voor de rechten van de mens en de volkeren aan de kaak stellen als foltering; D. overwegende dat Paul Makonda, de regionale commissaris van Dar es Salaam, een prominente voorstander van deze repressie is; overwegende dat hij tijdens een persconferentie op 31 oktober 2018 heeft aangekondigd een taskforce op te richten om homoseksuele mannen, prostituees en personen die op frauduleuze wijze fondsen werven op de sociale media op te sporen; overwegende dat hij het publiek heeft opgeroepen vermeende homoseksuelen aan te geven bij de autoriteiten; E. overwegende dat het Ministerie van Volksgezondheid de dienstverlening op gemeenschapsniveau op het gebied van hiv en aids voorlopig heeft stopgezet en inloophuizen voor belangrijke doelgroepen, waaronder homoseksuele mannen, heeft gesloten; overwegende dat het op 17 februari 2017 40 gezondheidscentra heeft gesloten omdat ze homoseksualiteit zouden hebben aangemoedigd; overwegende dat verschillende organisaties melden dat het harde optreden tegen LGBTI ertoe heeft geleid dat hiv-positieve mannen hun anti-retrovirale behandeling niet meer kunnen volgen, terwijl anderen niet langer toegang hebben tot tests en preventieve diensten; F. overwegende dat in november 2018 tien mannen op Zanzibar zijn gearresteerd omdat zij een huwelijk tussen personen van hetzelfde geslacht zouden hebben voltrokken; overwegende dat op 17 oktober 2018 13 activisten op het gebied van gezondheid en mensenrechten zijn gearresteerd omdat ze hebben deelgenomen aan een vergadering om een wet te bespreken die de toegang van LGBTI tot bepaalde gezondheidsdiensten beperkt; G. overwegende dat veel kinderen en jongeren, en met name meisjes, worden blootgesteld aan schendingen van de mensenrechten en schadelijke praktijken, zoals wijdverbreid seksueel geweld, lijfstraffen, kindhuwelijken en tienerzwangerschappen, waardoor het voor hen moeilijk of zelfs onmogelijk wordt onderwijs te volgen; overwegende dat de Tanzaniaanse regering de toegang tot diensten op het gebied van seksuele en reproductieve gezondheid belemmert en organisaties die informatie over deze diensten verstrekken intimideert; H. overwegende dat president Magufuli op 22 juni 2018 een verklaring heeft afgegeven die zwangere meisjes verbiedt naar school te gaan; overwegende dat de autoriteiten organisaties van het maatschappelijk middenveld intimideren die pleiten voor het recht van zwangere meisjes om terug naar school te gaan; I. overwegende dat de Tanzaniaanse Commissie voor mensenrechten en goed bestuur al enige tijd niet meer operationeel is; overwegende dat president Magufuli geen commissarissen of andere ambtsdragers in de Commissie heeft benoemd; J. overwegende dat de regering radiostations en kranten in particulier bezit heeft gesloten of bedreigd, en een einde heeft gemaakt aan de rechtstreekse uitzending van parlementaire debatten; overwegende dat lokale zenders en decoders die lokale kanalen de eter insturen gesloten zijn; K. overwegende dat het Tanzaniaanse parlement in 2015 de wet inzake cybercriminaliteit heeft goedgekeurd, en in september 2018 de wetgeving inzake online-inhoud, met de bedoeling de inhoud op de sociale media te controleren; overwegende dat in de in 2015 goedgekeurde wet inzake de statistiek is neergelegd dat het niet is toegestaan bepaalde door de regering meegedeelde statistieken te bespreken of in vraag te stellen; L. overwegende dat vooraanstaande oppositieleden regelmatig worden gearresteerd wegens beschuldigingen die gaan van vermeende belediging van de president tot valse informatie en opruiing; overwegende dat 20 leden van de grootste oppositiepartij van Tanzania in juli 2018 werden gearresteerd omdat zij zogezegd problemen veroorzaakten; overwegende dat meerdere aanhangers en parlementsleden van de oppositie sinds begin 2018 op gewelddadige wijze zijn aangevallen en zelfs vermoord; overwegende dat Godfrey Luena, een parlementslid van Tanzania's grootste oppositiepartij Chama Cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA) en een notoir landrechtenactivist, op 22 februari 2018 buiten zijn huis met machetes werd gedood; overwegende dat in november 2018 de programmacoördinator van het Comité voor de bescherming van journalisten (CPJ), Africa Angela Quintal, en haar collega Muthoki Mumo werden gearresteerd en onder druk van internationale instellingen weer werden vrijgelaten; M. overwegende dat de ontwikkeling van het toerisme de afgelopen jaren heeft geleid tot een toename van de activiteiten, met name in de regio Serengeti waar de Masai wonen; overwegende dat de strijd om landbouwgrond of schaarse grond voor speculatieve doeleinden heeft geleid tot grote spanningen in het gebied; N. overwegende dat het hoofd van de EU-delegatie, Roeland van de Geer, gedwongen was het land te verlaten nadat de Tanzaniaanse autoriteiten steeds meer druk op hem uitoefenden; overwegende dat sinds de verkiezing van president Magufuli, het hoofd van UN Women, het hoofd van UNDP en het hoofd van de Unesco allen uit Tanzania zijn verdreven; O. overwegende dat de hoge vertegenwoordiger van de EU, Federica Mogherini, een uitgebreide toetsing van de betrekkingen van de Unie met Tanzania heeft aangekondigd; 1. uit zijn bezorgdheid over de verslechterende politieke situatie in Tanzania, die wordt gekenmerkt door een inkrimping van de publieke ruimte als gevolg van de aanscherping van de beperkingen op de activiteiten van organisaties van het maatschappelijk middenveld, mensenrechtenactivisten, de media en veel politieke partijen; is met name bezorgd over de verslechterende situatie voor LGBTI; 2. veroordeelt elke aansporing tot haat en geweld op grond van seksuele geaardheid; dringt er bij de Tanzaniaanse autoriteiten op aan ervoor te zorgen dat Paul Makonda een einde maakt aan zijn provocatie van de LGBTI-gemeenschap en gerechtelijk wordt vervolgd wegens het aanzetten tot geweld; 3. dringt aan op onafhankelijke onderzoeken naar aanvallen op journalisten, LGBTI, mensenrechtenactivisten en leden van de oppositie, om vermoedelijke daders voor de rechter te brengen; 4. herinnert de Tanzaniaanse regering aan haar verplichting, met inbegrip van de verbintenissen in het kader van de Overeenkomst van Cotonou, om de rechten, de waardigheid en de fysieke integriteit van al haar burgers in alle omstandigheden te beschermen; 5. verzoekt Tanzania de wetten die homoseksualiteit strafbaar stellen in te trekken; 6. spoort de EU en de lidstaten aan volledig gebruik te maken van de LGBT-toolkit om derde landen aan te moedigen homoseksualiteit uit het strafrecht te halen, geweld en discriminatie tegen te gaan en LGBTI-mensenrechtenactivisten te beschermen; 7. dringt er bij de Tanzaniaanse autoriteiten op aan alle beperkende bepalingen in de wet inzake cybercriminaliteit, de wetgeving inzake elektronische en postcommunicatie (online inhoud) en de wet inzake mediadiensten te wijzigen en deze te vervangen door bepalingen die de vrijheid van meningsuiting en van de media waarborgen overeenkomstig de internationale normen op het gebied van de mensenrechten; 8. dringt er bij de Tanzaniaanse autoriteiten op aan alle wetten, beleidsmaatregelen of andere belemmeringen voor diensten en informatie die vrouwen, meisjes en jonge moeders nodig hebben voor een gezond leven in te trekken, met name de verklaring van president Magufuli dat meisjes die bevallen zijn niet opnieuw naar school mogen gaan, met inbegrip van de intrekking van regelgeving die ervoor zorgt dat zwangere meisjes uit school worden gezet; 9. dringt er bij de Tanzaniaanse president op aan de mensenrechtencommissie van het land zo spoedig mogelijk operationeel te maken, commissarissen aan te wijzen voor de follow-up van schendingen van de mensenrechten, en maatregelen te nemen om huishoudelijk personeel in het buitenland te ondersteunen; 10. roept de Tanzaniaanse autoriteiten op om politieke gevangenen vrij te laten; 11. uit zijn ernstige bezorgdheid over de druk die de Tanzaniaanse regering uitoefent op het hoofd van de EU-delegatie, Roeland van de Geer; is ingenomen met het besluit van de Europese Unie en de lidstaten om het EU-beleid ten aanzien van Tanzania grondig te toetsen; benadrukt het belang van een politieke dialoog om van de Tanzaniaanse autoriteiten concrete toezeggingen te krijgen om een gunstig klimaat te scheppen voor de werking van het maatschappelijk middenveld, de politieke partijen en de media; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat in de toekomstige partnerschapsovereenkomst tussen de ACS en de EU voor de periode na 2020 expliciet wordt verwezen naar niet-discriminatie op grond van seksuele geaardheid; 12. uit zijn bezorgdheid over de situatie van de Masai; veroordeelt het gebruik van geweld door de autoriteiten en veiligheidstroepen; 13. dringt er bij de Tanzaniaanse autoriteiten op aan doortastend op te treden om de rechten van organisaties van het maatschappelijk middenveld, mensenrechtenactivisten, journalisten, gezondheidswerkers en politieke activisten te beschermen, overeenkomstig de Tanzaniaanse grondwet, het Afrikaans Handvest van de rechten van de mens en de volkeren en de internationale en regionale verplichtingen en verbintenissen van het land; 14. dringt er bij de EU op aan de mensenrechtensituatie in Tanzania nauwlettend te blijven volgen, met name via regelmatige verslaggeving door haar delegatie; verzoekt de delegatie van de Europese Unie en de lidstaten alles in het werk te stellen om noodbescherming en ondersteuning te bieden aan mensenrechtenactivisten die in gevaar verkeren; 15. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de speciale vertegenwoordiger van de EU voor de mensenrechten, de ACS-EU-Raad, de instellingen van de Afrikaanse Unie, de instellingen van de Oost-Afrikaanse Gemeenschap, en de president, de regering en het parlement van Tanzania. Het Europees Parlement, – gezien artikel 207, lid 3, en artikel 218 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien de Algemene Overeenkomst betreffende de handel in diensten, – gezien de Informatietechnologieovereenkomst van de Wereldhandelsorganisatie (WTO), – gezien het WTO-werkprogramma betreffende e-commerce, – gezien het handelsfacilitatieakkoord van de WTO, – gezien de herziene Overeenkomst van Kyoto van de Werelddouaneorganisatie, – gezien zijn resolutie van 26 mei 2016 over virtuele valuta (1) , – gezien zijn resolutie van 5 juli 2016 over een nieuw op te stellen toekomstgerichte en innovatieve strategie voor handel en investeringen (2) , – gezien zijn resolutie van 12 december 2017 getiteld "Naar een digitale handelsstrategie" (3) , – gezien zijn resolutie van 16 mei 2017 over de evaluatie van de externe aspecten van de werking en het beheer van de douane als instrument om de handel te bevorderen en de illegale handel te bestrijden (4) , – gezien zijn resolutie van 12 september 2017 inzake de gevolgen van de internationale handel en het handelsbeleid van de EU voor mondiale waardeketens (5) , – gezien de gezamenlijke verklaring over handel en economische empowerment van vrouwen ter gelegenheid van de ministeriële conferentie van de WTO in Buenos Aires in december 2017 (6) , – gezien Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van Richtlijn 95/46/EG (algemene verordening gegevensbescherming) (7) , – gezien het voorstel van de Commissie inzake horizontale bepalingen voor grensoverschrijdende gegevensstromen voor de bescherming van persoonsgegevens (in handels- en investeringsovereenkomsten van de EU), – gezien het verslag van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's over de uitvoering van de strategie voor handelsbeleid Handel voor iedereen: zorgen voor een vooruitstrevend handelsbeleid om de mondialisering in goede banen te leiden ( COM(2017)0491 ), – gezien het verslag van de wetenschappelijke hoofdadviseur van het Britse rijksbureau voor wetenschap van 2016, getiteld "Distributed Ledger Technology: beyond blockchain" (8) , – gezien het witboek van 2018 van het Centrum van de Verenigde Naties voor de bevordering van handel en elektronisch zakendoen (United Nations Centre for Trade Facilitation and Electronic Business — UN/CEFACT) over de technische toepassingen van blockchain, – gezien de verklaring van 10 april 2018 van 21 EU-lidstaten en Noorwegen inzake de oprichting van een Europees blockchain-partnerschap (9) , waarna zich nog eens vijf lidstaten bij het partnerschap hebben aangesloten, waardoor het totaal aantal landen dat de overeenkomst heeft ondertekend nu 27 bedraagt, – gezien de lancering door de Commissie van het EU-blockchainwaarnemingscentrum en -forum op 1 februari 2018 (10) , – gezien de conclusies van de Raad van 19 oktober 2017 (11) , – gezien artikel 52 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie internationale handel en de adviezen van de Commissie industrie, onderzoek en energie en de Commissie burgerlijke vrijheden en binnenlandse zaken ( A8-0407/2018 ), A. overwegende dat blockchain in dit verslag, tenzij anders vermeld, wordt opgevat als besloten particuliere gedistribueerde grootboeken (distributed ledger technology of DLT), die bestaan uit een gegevensbank met sequentiële gegevensblokken die op basis van een consensus tussen netwerkbeheerders worden toegevoegd; B. overwegende dat voor verschillende casestudies en sectoren het nut van een mengeling van particuliere en publieke en van besloten en open blockchains uiteen zal lopen; C. overwegende dat elk blok in een blockchain een hashcode bevat die de gegevens van vorige blokken verifieert, waardoor afzonderlijke partijen in staat zijn om met meer vertrouwen en controleerbaarheid transacties te sluiten, aangezien gegevens die in een grootboek worden opgeslagen, moeilijk te vervalsen zijn; D. overwegende dat opensourceblockchaintechnologie aan de basis ligt van de wereldwijde opkomst van besloten blockchains en daardoor de mate van deelnemersvertrouwen in een gegeven bedrijfsgerelateerd netwerk wordt bevorderd; E. overwegende dat blockchain bepaalde administrateurs in staat kan stellen om de rollen, verantwoordelijkheden, toegangsniveaus en valideringsrechten van de deelnemers duidelijk te bepalen; F. overwegende dat de mondiale handel gebaseerd is op een toeleveringssector van zo'n 16 biljoen EUR, waarin de hoge transactiekosten en omslachtige administratie tot complexe processen en systemen leiden die vatbaar zijn voor fouten; G. overwegende dat er veelbelovende proefinitiatieven zijn opgezet die de vervoerskosten kunnen drukken, de sector milieuvriendelijker kunnen maken en de economische prestaties kunnen verbeteren; H. overwegende dat er ten minste 202 overheidsinitiatieven voor blockchain zijn, in 45 over de gehele wereld verspreide landen, en dat met name economieën in de regio's Azië-Stille Oceaan, het Amerikaanse continent en het Midden-Oosten investeren in voor de handel bedoelde blockchaintechnologieën; I. overwegende dat blockchain kan leiden tot de versterking en verbetering van het Europese handelsbeleid, waaronder vrijhandelsovereenkomsten, overeenkomsten inzake wederzijdse erkenning, in het bijzonder van geautoriseerde marktdeelnemers, beslissingen over de adequaatheid van gegevens en handelsbeschermingsmaatregelen; J. overwegende dat blockchain de transparantie en traceerbaarheid in de gehele toeleveringsketen in potentie sterk kan verbeteren, de mate van deelnemersvertrouwen in een gegeven netwerk kan verhogen, de douanecontroles en de naleving van de regelgeving kan stroomlijnen, de transactiekosten kan drukken, de onveranderlijkheid en beveiliging van gegevens kan versterken en als instrument ter bestrijding van corruptie kan fungeren; overwegende dat de potentiële voordelen gepaard gaan met verscheidene uitdagingen, waaronder cyberbeveiliging; K. overwegende dat met blockchain een kader voor transparantie in een toeleveringsketen kan worden verschaft, corruptie kan worden verminderd, belastingontduiking kan worden opgespoord, onwettige betalingen op het spoor kunnen worden gekomen en handelsgerelateerd witwassen kan worden aangepakt; overwegende dat er risico's zijn verbonden aan het gebruik van niet-besloten blockchaintoepassingen voor criminele activiteiten, waaronder belastingontduiking, belastingontwijking en handelsgerelateerd witwassen; overwegende dat deze zaken met spoed door de Commissie en de lidstaten moeten worden gemonitord en aangepakt; L. overwegende dat blockchain op het terrein van de internationale handel nog steeds in ontwikkeling is en daarom een innovatievriendelijke, faciliterende en stimulerende aanpak nodig heeft waarbij wordt gezorgd voor rechtszekerheid en het beginsel van technologieneutraliteit wordt geëerbiedigd, en tegelijkertijd de bescherming van consumenten, beleggers en van het milieu wordt bevorderd, de maatschappelijke waarde van de technologie wordt verhoogd, de digitale kloof wordt verkleind en de digitale vaardigheden van de burgers worden verbeterd; M. overwegende dat met blockchaintechnologie alle bij handel betrokken partijen, zowel publieke als private, in real time permanente toegang kunnen krijgen tot een onveranderlijke, van tijdstempels gebruik makende databank die op transacties betrekking hebbende documenten bevat, waarmee vertrouwen wordt gekweekt, nalevingsproblemen worden vermeden, en het gebruik van nagemaakte goederen of vervalste documenten wordt aangepakt; N. overwegende dat een aantal regionale en grootstedelijke gebieden van de EU al begonnen zijn deze technologie via specifieke op hun eigen kenmerken gebaseerde projecten en programma's te ontwikkelen, en netwerken voor het verspreiden van goede praktijken tot stand te brengen; Handelsbeleid van de Europese Unie 1. erkent dat de vrijhandelsovereenkomsten van de EU ondanks eerdere successen op handelsgebied een groot onbenut potentieel hebben en tot dusver nog steeds niet volledig worden ingezet – gemiddeld maakt slechts 67 % van de EU-exporteurs en 90 % van de EU-importeurs gebruik van de preferentiële tarieven in zowel de EU als de partnerlanden of -regio's van de EU – en ondersteunt een analyse van technische oplossingen die het gebruik van vrijhandelsovereenkomsten en de uitvoer kunnen doen toenemen; merkt op dat exporteurs al hun documenten naar een op blockchain berustende toepassing van een overheidsinstantie zouden kunnen uploaden en zouden kunnen aantonen dat zij voldoen aan de preferentiële behandeling die krachtens de vrijhandelsovereenkomst wordt verleend, zoals het in aanmerking komen voor preferentiële oorsprongsregels, sanitaire en fytosanitaire maatregelen, alsmede bepalingen inzake handel en duurzame ontwikkeling; is van mening dat blockchain voor versterking kan zorgen van de regels inzake cumulatie in vrijhandelsovereenkomsten; 2. acht de procedures om certificering te verkrijgen voor zowel preferentiële als niet-preferentiële oorsprongsregels voor bedrijven prijzig en omslachtig; is van mening dat blockchain in het geval van preferentiële oorsprongsregels een rol kan spelen bij de vaststelling van de economische nationaliteit van een product; is daarnaast van mening dat blockchain in het geval van niet-preferentiële regels de evenredige toepassing van handelsbeschermingsinstrumenten door de Unie zou kunnen ondersteunen door transparantie te bieden over de herkomst van goederen die op de Europese markt worden gebracht en door een overzicht te bieden van de invoer om zo een gelijker speelveld voor bedrijven te waarborgen; 3. benadrukt dat blockchain de agenda voor handel en duurzame ontwikkeling kan ondersteunen door vertrouwen te wekken in de herkomst van grondstoffen en goederen, door transparante productieprocessen en voorzieningsketens, en door te voldoen aan internationale regels op het gebied van arbeids-, sociale en milieurechten, gezien het bijzondere belang ervan wat betreft conflictmineralen, illegale handel in cultuurgoederen, exportcontrole en corruptie; benadrukt dat blockchain zou kunnen bijdragen aan de duurzaamheidsinspanningen van bedrijven en verantwoord ondernemingsgedrag zou kunnen bevorderen; 4. is van mening dat overeenkomsten inzake wederzijdse erkenning van geautoriseerde marktdeelnemers bedrijven in staat stellen om hun toeleveringsketens te diversifiëren doordat zij tijd en kosten in verband met grensoverschrijdende douanezaken besparen; stelt vast dat er problemen met de uitvoering zijn die moeten worden aangepakt; is van mening dat blockchain het potentieel biedt om de onzekerheid waarmee de tenuitvoerlegging van overeenkomsten inzake wederzijdse erkenning van geautoriseerde marktdeelnemers gepaard gaat, weg te nemen via een naadloze gegevensuitwisseling; Externe aspecten van douane en handelsbevordering 5. is ingenomen met de handelsbevorderingsovereenkomst; ziet de overeenkomst als een basis voor de WTO-leden om nieuwe manieren te verkennen om de handel te vergemakkelijken, bijvoorbeeld via blockchain; toont zich verheugd over de inspanningen van de EU om het internationale op regels gebaseerde systeem van de WHO in stand te houden en over het feit dat de EU hecht aan een op regels gebaseerd handelssysteem om een gelijk speelveld te waarborgen en mondiale regels voor de handel te handhaven; 6. is van mening dat blockchain douane-instanties in staat kan stellen om automatisch de nodige informatie voor een douaneaangifte te verkrijgen, de noodzaak van handmatige controles en het gebruik van papier kan beperken en alle relevante partijen gelijktijdig een nauwkeurig actueel overzicht kan geven van de status en kenmerken van goederen die de EU binnenkomen waardoor de tracerings- en opsporingscapaciteit alsook de transparantie worden verbeterd; 7. is van mening dat digitalisering het mogelijk zal maken om informatie op een efficiëntere, meer transparante wijze uit te wisselen; is van mening dat blockchain producenten, laboratoria, logistieke bedrijven, regelgevende instanties en consumenten toegang kan geven tot alle benodigde informatie met betrekking tot bijvoorbeeld herkomst, keuringen, certificering en vergunningen, en de mogelijkheid geeft deze te delen; merkt op dat blockchain ook een rol kan spelen bij de passende uitgifte van elektronische certificaten; ziet digitalisering en het gebruik van applicaties in de toeleveringsketens als een absolute voorwaarde voor en een aanvulling op de volledige werking van blockchain; merkt op dat er tussen de lidstaten aanzienlijke verschillen bestaan wat betreft digitalisering; 8. is van mening dat de toepassing van blockchaintechnologie in de gehele toeleveringsketen de doelmatigheid, de snelheid en het volume van de mondiale handel kan vergroten door vermindering van de aan internationale transacties verbonden kosten en hulp aan bedrijven bij het vinden van nieuwe handelspartners, en kan leiden tot betere consumentenbescherming en meer vertrouwen in de digitale handel; 9. onderstreept de toepasbaarheid van blockchain, met name op de volgende gebieden: 10. merkt op dat criminelen om hun illegale activiteiten zoals handelsgerelateerd witwassen te verhullen, wettige handel kunnen manipuleren door te knoeien met de benodigde informatie door middel van onjuiste verslaglegging zoals over- of onderwaardering van de betrokken goederen; is van mening dat douane- en andere autoriteiten door blockchain op tijdige, snelle en gecoördineerde wijze actie kunnen ondernemen om illegale geldstromen bloot te leggen; Grensoverschrijdende gegevensstromen en gegevensbescherming 11. erkent dat grensoverschrijdende gegevensstromen van wezenlijk belang zijn voor de internationale handel in goederen en diensten en de opzet van de blockchainarchitectuur; 12. onderstreept hoe groot de mogelijkheden van blockchain zijn voor het valideren van transacties in een internationale toeleveringsketen, doordat toegangsniveaus en validatieprocedures worden vastgesteld voor de deelnemers; 13. wijst op het verband tussen blockchain en grensoverschrijdende gegevensstromen voor de handel; merkt op dat een besloten particulier netwerk tussen grootboeken vertrouwen kan creëren tussen platforms door gegevens uit meerdere bronnen te integreren; erkent het belang van grensoverschrijdende gegevensstromen voor groei en werkgelegenheid; benadrukt het onderscheid tussen persoonsgegevens en niet-persoonsgebonden gegevens in de blockchains; 14. erkent dat het verband tussen blockchain en de tenuitvoerlegging van de AVG een uitdaging vormt; benadrukt dat de toepassing van blockchain moet voldoen aan alle bestaande en toekomstige EU-wetgeving over gegevensbescherming en privacyregels; onderstreept dat blockchaintechnologie oplossingen kan aanreiken voor de "gegevensbescherming door ontwerp"-bepalingen in de tenuitvoerlegging van de AVG op basis van hun gemeenschappelijke beginselen van beveiligde, autonoom beheerde gegevens; benadrukt het beperkte effect van de AVG op commerciële transacties omdat besloten particuliere blockchains geen persoonsgegevens bevatten; erkent evenwel dat er behoefte is aan de nodige waarborgen en regelgevingstoezicht; onderstreept dat de AVG alleen van toepassing is als het om persoonsgegevens gaat; vraagt de Commissie om deze kwestie nader te bekijken; 15. erkent dat blockchains moeten worden ontworpen met inachtneming van het recht om te worden vergeten en merkt op dat geverifieerde gebruikers van blockchain en blockchaintoepassingen op elk moment toegang moeten hebben tot alle gegevens die betrekking hebben op transacties waarbij zij direct of indirect zijn betrokken, overeenkomstig hun toegangsrechten; 16. herhaalt zijn verzoek om voorzieningen waardoor het digitale ecosysteem volledig kan functioneren en om bevordering van grensoverschrijdende gegevensstromen in vrijhandelsovereenkomsten; merkt in dit verband op dat adequaatheidsbesluiten het vrij verkeer van niet-persoonsgebonden gegevens niet ten goede komen; verzoekt de Commissie derhalve om in vrijhandelsovereenkomsten naar bindende en afdwingbare afspraken over gegevensoverdracht in vrijhandelsovereenkomsten te streven, ook voor niet-persoonsgebonden gegevens; 17. benadrukt dat blockchain een nieuw paradigma in de opslag en het beheer van gegevens vormt waardoor vormen van menselijke interactie, markten, bankieren en internationale handel kunnen worden gedecentraliseerd; benadrukt dat de opkomst van blockchain leidt tot zowel kansen als uitdagingen op het gebied van gegevensbescherming, transparantie en financiële criminaliteit, omdat de gegevens onveranderlijk zijn zodra ze zijn ingevoerd en gedeeld met alle deelnemende partijen, waardoor ook de beveiliging en integriteit worden gewaarborgd; verzoekt dat al het mogelijke wordt gedaan, ook op nationaal niveau, om de onvervalsbaarheid en onveranderlijkheid van de technologie te waarborgen en ervoor te zorgen dat het grondrecht op de bescherming van gegevens niet in het gedrang komt; 18. erkent dat de verhouding tussen blockchaintechnologieën en de tenuitvoerlegging van het EU-kader voor gegevensbescherming, met name de algemene verordening gegevensbescherming (AVG), een uitdaging vormt, en herinnert eraan dat de verhouding dientengevolge een botsing zou kunnen onthullen tussen de bescherming van de grondrechten aan de ene kant en de bevordering van innovatie aan de andere kant; wijst op de noodzaak om ervoor te zorgen dat blockchain volledig in overeenstemming is met het EU-kader voor gegevensbescherming en de in het EU-recht vastgelegde beginselen volledig eerbiedigt, met name met betrekking tot de bescherming van persoonsgegevens als een grondrecht uit hoofde van artikel 8, lid 1, van het Handvest van de grondrechten en artikel 16, lid 1, van het VWEU; 19. benadrukt voorts dat blockchains, deels vanwege het hierboven beschreven conflict, zeker niet automatisch gegevenssoevereiniteit ondersteunen, en dat zij daarom speciaal moeten worden ontworpen om dit te doen, aangezien blockchains ook een risico voor gegevensbescherming kunnen vormen; 20. benadrukt dat blockchaintechnologie, wanneer deze goed is ontworpen, in overeenstemming moet zijn met het beginsel van "gegevensbescherming door ontwerp", dat dient om betrokkenen meer controle te geven over hun gegevens, in overeenstemming met de AVG; benadrukt bovendien dat persoonsgegevens in een blockchain gewoonlijk niet anoniem zijn, waardoor deze gegevens binnen het toepassingsgebied van de AVG worden gebracht; hamert erop dat blockchains volledig verenigbaar moeten zijn met het EU-recht, ook wanneer ze worden gebruikt voor de verwerking van persoonsgegevens; beveelt in dit verband aan dat in blockchains en toepassingen mechanismen worden opgenomen die ervoor zorgen dat gegevens volledig kunnen worden geanonimiseerd, zodat wordt gegarandeerd dat alleen gegevens worden opgeslagen die geen betrekking hebben op een geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke persoon; 21. wijst erop dat blockchaintoepassingen in de toekomst mechanismen moeten bevatten die de persoonsgegevens en het privéleven van gebruikers beschermen en die ervoor zorgen dat de gegevens volledig anoniem kunnen zijn; verzoekt de Commissie en de lidstaten onderzoek, vooral academisch onderzoek, en innovatie te financieren op het gebied van nieuwe blockchaintechnologieën die verenigbaar zijn met de AVG en gebaseerd zijn op het beginsel van gegevensbescherming door ontwerp, zoals zk-SNARK (zero-knowledge succinct non-interactive arguments of knowledge); 22. is van mening dat om de schending van het grondrecht op de bescherming van persoonsgegevens te voorkomen, blockchaintechnologie niet moet worden gebruikt voor de verwerking van persoonsgegevens tot de betrokken gebruikersorganisatie in staat is de naleving van de AVG te waarborgen en met name de eerbiediging van het recht op rectificatie en het recht op het wissen van gegevens te waarborgen; 23. benadrukt dat gebruikers van blockchain zowel verwerkingsverantwoordelijken kunnen zijn voor de persoonsgegevens die zij naar het grootboek uploaden, als gegevensverwerkers omdat zij een volledige kopie van het grootboek op hun eigen computer opslaan; 24. merkt op dat indien de blockchain persoonsgegevens bevat, de onveranderlijkheid van sommige blockchaintechnologieën waarschijnlijk onverenigbaar is met het in artikel 17 van de AVG bedoelde "recht op gegevenswissing"; 25. merkt met bezorgdheid op dat indien de blockchain persoonsgegevens bevat, de verspreiding van kopieën van gegevens in een blockchain waarschijnlijk onverenigbaar is met het in artikel 5 van de AVG bedoelde beginsel van minimale gegevensverwerking; 26. verzoekt het Europees Comité voor gegevensbescherming richtsnoeren en aanbevelingen te verstrekken om ervoor te zorgen dat blockchaintechnologie strookt met het EU-recht; 27. stelt met bezorgdheid vast dat niet wordt gerefereerd aan de ernstige implicaties van de manier waarop blockchaintechnologie wordt toegepast, met name op gebieden zoals de bestrijding van het witwassen van geld, belastingontduiking en de financiering van terrorisme; is van oordeel dat het eventuele gebruik van blockchaintechnologieën moet worden voorafgegaan door de afbakening van wat binnen en wat buiten de blockchain zal worden opgeslagen, waarbij persoonsgegevens buiten de blockchain worden opgeslagen; Kleine en middelgrote ondernemingen (kmo's) 28. is van mening dat innovatie op het gebied van blockchain en de bevordering van blockchain economische kansen kan creëren voor kmo's die willen internationaliseren en de kosten van export willen drukken, doordat het de contacten met klanten, douane-instanties, internationale en binnenlandse regelgevende instanties, en andere ondernemingen in de toeleveringsketen vergemakkelijkt; voegt eraan toe dat blockchaininfrastructuur kan helpen om producten en diensten snel en zonder hoge kosten op de markt te brengen; 29. onderstreept de voordelen die blockchain zou kunnen opleveren voor kmo's, doordat het peer-to-peercommunicatie, -samenwerkingsinstrumenten en -betalingen mogelijk maakt, waardoor het gemakkelijker wordt om zaken te doen en het risico van wanbetaling en procedurekosten in verband met de nakoming van overeenkomsten door het gebruik van vereenvoudigde contracten afneemt; erkent dat moet worden gewaarborgd dat kmo's in de ontwikkeling van blockchain in de internationale handel worden meegenomen; benadrukt dat slimme overeenkomsten op dit moment wellicht nog niet ver genoeg gevorderd zijn om handhaving ervan binnen enige sectorale regulering mogelijk te maken, en dat een nadere beoordeling van de risico's nodig is; 30. erkent de kansen, waaronder die voor kmo's, die voortkomen uit de invoering van blockchaintechnologie als onderdeel van het handelsbeleid van de EU en die onder meer kunnen leiden tot lagere transactiekosten en grotere efficiëntie; erkent daarnaast dat blockchain de mogelijkheid biedt om het vertrouwen in het huidige handelssysteem te verbeteren doordat de transacties onveranderlijk worden geregistreerd; erkent evenwel dat in gevallen die buiten toepassingsgebied van het handelsbeleid van de EU vallen, de toepassing van deze technologie een risico op het witwassen van geld meebrengt en mogelijk de financiering van georganiseerde misdaad faciliteert; Interoperabiliteit, schaalbaarheid en interacties met verwante technologieën 31. houdt rekening met de schaalbaarheidsuitdagingen waarmee de implementatie van blockchainsystemen gepaard gaat, in de context van expanderende internationale handelsnetwerken; 32. wijst erop dat er steeds meer verschillende blockchains zijn die gegevens voor een transactie vastleggen in afzonderlijke particuliere en publieke grootboeken; erkent dat het steeds belangrijker wordt om een wereldwijde interoperabiliteitsnorm te ontwikkelen om transacties over verschillende blockchains heen te integreren rond de beweging van een artikel in een toeleveringsketen om de interoperabiliteit van systemen aan te moedigen; verzoekt de Commissie de samenwerking met de Internationale Organisatie voor normalisatie (ISO) en andere relevante normalisatie-instanties te verbeteren; 33. is zich bewust van de mogelijke interactie tussen blockchaintechnologie en andere innovaties op het gebied van internationale handel; onderstreept de noodzaak om de kansen en uitdagingen in verband met de ontwikkelingen op het gebied van blockchaintechnologie te analyseren; pleit voor verder onderzoek naar de toepasbaarheid hiervan op de digitale transformatie en de automatisering van internationale handel, en op de publieke sector, met name in het kader van het programma Digitaal Europa; Conclusies 34. verzoekt de Commissie om de ontwikkelingen op het gebied van blockchain te volgen, in het bijzonder de lopende proefprojecten/initiatieven in de internationale toeleveringsketen en externe aspecten van douane en regelgevingsprocessen; vraagt de Commissie om een horizontaal, alle relevante DG's betreffend strategiedocument uit te werken over de toepassing van blockchaintechnologieën in de handel en het beheer van toeleveringsketens en op het gebied van de intellectuele eigendom en in het bijzonder bij de bestrijding van namaak; verzoekt de Commissie de juridische en bestuurlijke aspecten van blockchain te beoordelen en na te gaan of blockchain betere oplossingen biedt voor bestaande en nieuwe technologieën waarmee actuele uitdagingen in het EU-handelsbeleid kunnen worden aangepakt; verzoekt de Commissie om de ontwikkelingen op het gebied van blockchain te volgen, in het bijzonder de lopende proefprojecten/initiatieven in de internationale toeleveringsketen; vraagt de Commissie om een strategiedocument uit te werken over de toepassing van blockchaintechnologieën in de handel en het beheer van toeleveringsketens; is van mening dat ernaar moet worden gestreefd voor projecten en initiatieven in internationale toeleveringsketens verschillende actoren uit de blockchainwereld aan te trekken en samen projecten te ontwikkelen waarbij de identiteit, herkomst en gegevensbewaring van een waaier van partners worden geïntegreerd; 35. verzoekt de Commissie om een reeks grondbeginselen voor de toepassing van blockchain in internationale handel uit te werken, zodat aan het bedrijfsleven en de douane- en regelgevingsautoriteiten voldoende rechtszekerheid wordt geboden om het gebruik van blockchain en innovatie op dit terrein aan te moedigen; benadrukt dat het vaststellen van wetgeving voor de technologie die de basis vormt van de toepassingen belemmerend zou werken voor innovatie en de ontwikkeling van nieuwe toepassingen; onderstreept hoe belangrijk het is dat de EU, en met name het Europese bedrijfsleven, blijk geeft van leiderschap en ownership op het gebied van blockchaintechnologieën en een gelijk speelveld waarborgt met betrekking tot mondiale concurrentie en op de gebieden van ontwikkeling en regelgeving; wijst op het belang van dialoog en uitwisseling van methodes, en van het opbouwen van competentie en digitale vaardigheden; vraagt de Commissie om in samenwerking met de lidstaten proefprojecten te lanceren en te superviseren waarbij gebruik wordt gemaakt van blockchaintechnologie in de internationale handel, zodat de voordelen daarvan kunnen worden getoetst; 36. spoort de Commissie ertoe aan met de lidstaten samen te werken om de informatiestroom met betrekking tot handelsbevordering te vereenvoudigen en te verbeteren door onder meer geschikte informatie- en communicatietechnologie te gebruiken; 37. verzoekt de Commissie om binnen DG Trade een adviesgroep inzake blockchain op te zetten en een beknopte conceptbeschrijving te ontwikkelen voor besloten particuliere proefprojecten, gericht op het gebruik van blockchain in de volledige toeleveringsketen, waarbij de douane- en andere grensoverschrijdende autoriteiten worden betrokken en de intellectuele eigendom en de bestrijding van namaak worden meegenomen; erkent dat blockchaintechnologie nog in een vroeg ontwikkelingsstadium verkeert, maar dat er niettemin behoefte is aan een sectorstrategie voor een doeltreffende toepassing van blockchain; 38. vraagt de Commissie om te onderzoeken op welke manieren blockchain handel en duurzame ontwikkeling zou kunnen ondersteunen; herinnert aan het standpunt van het Parlement dat maatregelen ter ondersteuning van een digitale EU-handelsstrategie volledig moeten aansluiten bij en bijdragen aan de verwezenlijking van de doelstellingen voor duurzame ontwikkeling (de SDG's), waaronder de vijfde doelstelling, die gendergelijkheid en de versterking van de positie van vrouwen betreft; herinnert aan het standpunt van het Parlement dat het belangrijk is om de deelname van vrouwen aan STEM (wetenschap, technologie, engineering en wiskunde) te bevorderen en de genderkloof bij de toegang tot en het gebruik van nieuwe technologieën te dichten; 39. vraagt de Commissie om beleidsonderzoeken uit te voeren naar de vraag hoe het handelsbeschermingsbeleid van de Unie door blockchain kan worden gemoderniseerd om de legitimiteit en handhaving van dat beleid te versterken; 40. verzoekt de Commissie om te beoordelen of blockchainarchitectuur die particuliere gegevens buiten de keten houdt, optimaal is; 41. verzoekt de Commissie na te gaan hoe het faciliteren en de veiligheid van de handel met behulp van blockchaintechnologie kan worden verbeterd, onder meer via het concept van "geautoriseerde marktdeelnemer"; 42. spoort de Commissie ertoe aan samen te werken met en bij te dragen aan het werk van internationale organisaties en aan de huidige projecten voor de ontwikkeling van een reeks normen en beginselen op basis waarvan regelgeving kan worden uitgewerkt om het gebruik van blockchain te bevorderen; 43. verzoekt de Europese Unie en de lidstaten een leidende rol te spelen in de standaardisering en beveiliging van blockchain, en om samen te werken met internationale partners en alle relevante spelers en sectoren om normen te ontwikkelen voor blockchain, met inbegrip van terminologie, ontwikkeling en uitrol van de technologie in de handel en het beheer van voorzieningsketens; benadrukt dat cyberbeveiliging van essentieel belang is voor blockchaintoepassingen, ook in de internationale handel; verzoekt de Commissie de beveiligingsuitdagingen te onderzoeken, de technologische risico's zoals quantumcomputing te beoordelen en maatregelen te nemen om deze uitdagingen aan te pakken; 44. verzoekt de Commissie om samen te werken met relevante belanghebbenden om een kader te evalueren en te ontwikkelen om uitdagingen met betrekking tot de interoperabiliteit en verenigbaarheid van blockchainsystemen aan te pakken; 45. is ermee ingenomen dat het "EU-blockchainwaarnemingscentrum en -forum" is opgezet en spoort dit aan toepassingen te bestuderen die zijn gericht op het faciliteren van internationale handel; verzoekt de Commissie in dit verband te onderzoeken of het mandaat van het EU-blockchainwaarnemingscentrum en -forum kan worden verruimd en verzoekt de Commissie ook de betrokken lokale en mondiale belanghebbenden te betrekken bij het aanpakken van de nieuwe uitdagingen en om de steun van de besluitvormers te zoeken; 46. verzoekt de Commissie het voortouw te nemen bij de beoordeling en verdere ontwikkeling van blockchaintechnologieën, onder meer in specifieke sectoren zoals de sectoren die binnen het handelsbeleid van de EU vallen, en om een adviesgroep inzake blockchain op te zetten, waarin deskundigen inzake de bestrijding van witwassen, belastingontduiking, gegevensbescherming en georganiseerde misdaad zitting zouden moeten hebben; 47. herinnert de Commissie eraan dat de EU een kans heeft om een leidende rol te gaan spelen op het terrein van blockchain en internationale handel, en dat zij bij het vormgeven van de ontwikkeling van blockchain wereldwijd, samen met internationale partners, een invloedrijke speler dient te zijn; o o o 48. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie / hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid en de EDEO. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de Europese Unie, het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie en de artikelen 6, 7, 8, 11, 16, 47 en 52 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens, en tot intrekking van Richtlijn 95/46/EG (algemene verordening gegevensbescherming) (1) , en het overige relevante EU-acquis betreffende gegevensbescherming, – gezien het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie van 6 oktober 2015 in zaak C-362/14 (Maximillian Schrems/Data Protection Commissioner) (2) , – gezien het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie van 21 december 2016 in gevoegde zaken C-203/15 (Tele2 Sverige AB/Post- och telestyrelsen) en C-698/15 (Secretary of State for the Home Department/Tom Watson e.a.) (3) , – gezien zijn resolutie van 12 december 2017 getiteld "Naar een digitale handelsstrategie" (4) , – gezien het document "Adequaatheidsreferentie" van de Groep artikel 29 van 6 februari 2018 (5) , dat de Commissie en het Europees Comité voor gegevensbescherming (EDPB) in het kader van de algemene verordening gegevensbescherming richtsnoeren biedt bij het beoordelen van het gegevensbeschermingsniveau in derde landen en internationale organisaties, – gezien het advies van het Europees Comité voor gegevensbescherming van 5 december 2018 over het ontwerp van adequaatheidsbesluit EU-Japan, – gezien het ontwerp van uitvoeringsbesluit van de Commissie overeenkomstig Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad betreffende de adequate bescherming van persoonsgegevens door Japan (COM(2018)XXXX), – gezien de bevindingen van het bezoek van een ad-hocdelegatie van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken aan Japan in oktober 2017, dat werd georganiseerd in het kader van de onderhandelingen over de adequaatheid teneinde de betrokken Japanse autoriteiten en belanghebbenden te ontmoeten met betrekking tot de essentiële aspecten waarmee de Commissie rekening moet houden bij het vaststellen van haar adequaatheidsbesluit, – gezien artikel 123, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat de algemene verordening gegevensbescherming sinds 25 mei 2018 van toepassing is; overwegende dat in artikel 45, lid 2, van de algemene verordening gegevensbescherming de aspecten zijn vastgelegd waarmee de Commissie rekening moet houden bij de beoordeling van de vraag of het beschermingsniveau in een derde land of internationale organisatie adequaat is; B. overwegende dat de Commissie met name rekening moet houden met de rechtsstatelijkheid, de eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, de toepasselijke algemene en sectorale wetgeving, onder meer inzake openbare veiligheid, defensie, nationale veiligheid, strafrecht en de toegang van overheidsinstanties tot persoonsgegevens, het bestaan en het effectief functioneren van een of meer onafhankelijke toezichthoudende autoriteiten, en de internationale toezeggingen die het derde land of de internationale organisatie heeft gedaan; C. overwegende dat het Europees Hof van Justitie in zijn arrest van 6 oktober 2015 in zaak C-362/14 (Maximillian Schrems/Data Protection Commissioner) heeft verduidelijkt dat een adequaat beschermingsniveau in een derde land moet worden opgevat als een niveau dat "in grote lijnen overeenkomt" met het niveau dat binnen de Europese Unie wordt gewaarborgd op grond van Richtlijn 95/46/EG, gelezen in samenhang met het Handvest; D. overwegende dat Japan een van de belangrijkste handelspartners van de EU is, waarmee het onlangs een economische partnerschapsovereenkomst (EPO) heeft gesloten waarin gemeenschappelijke waarden en beginselen zijn vastgelegd en tegelijkertijd de gevoeligheden van beide partners worden beschermd; overwegende dat de gemeenschappelijke erkenning van de grondrechten, met inbegrip van privacy en gegevensbescherming, een belangrijke basis vormt voor het adequaatheidsbesluit, dat de rechtsgrond zal vormen voor de doorgifte van persoonsgegevens van de EU naar Japan; E. overwegende dat de ad-hocdelegatie van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken naar Japan werd gewezen op de interesse van de Japanse autoriteiten en belanghebbenden in de toepassing van de nieuwe algemene verordening gegevensbescherming zelf, maar ook in de ontwikkeling van een robuust en hoogwaardig mechanisme voor de doorgifte van persoonsgegevens tussen de EU en Japan dat voldoet aan de voorwaarden van het EU-rechtskader met betrekking tot het beschermingsniveau dat geacht wordt in grote lijnen overeen te komen met het door de EU-gegevensbeschermingswetgeving geboden niveau; F. overwegende dat de doorgifte van persoonsgegevens tussen de EU en Japan voor commerciële doeleinden gezien de almaar toenemende digitalisering van de wereldeconomie een belangrijk aspect vormt van de betrekkingen tussen de EU en Japan; overwegende dat dergelijke doorgiften moeten worden uitgevoerd op basis van volledige inachtneming van het recht op de bescherming van persoonsgegevens en het recht op privacy; overwegende dat een van de fundamentele doelstellingen van de EU de bescherming van de grondrechten is, zoals verankerd in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie; G. overwegende dat de EU en Japan in januari 2017 besprekingen zijn gestart om de doorgifte van persoonsgegevens voor commerciële doeleinden te vergemakkelijken door middel van het allereerste "wederzijdse adequaatheidsbesluit"; overwegende dat het Parlement in zijn resolutie van 12 december 2017 getiteld "Naar een digitale handelsstrategie" uitdrukkelijk "erkent dat adequaatheidsbesluiten [...] fundamentele mechanismen zijn voor het waarborgen van een veilige overdracht van persoonsgegevens van de EU naar een derde land"; H. overwegende dat het besluit inzake de adequaatheid van de doorgifte van persoonsgegevens naar Japan het eerste besluit zou zijn dat genomen wordt uit hoofde van de nieuwe, strengere bepalingen van de algemene verordening gegevensbescherming; I. overwegende dat Japan onlangs zijn gegevensbeschermingswetgeving heeft gemoderniseerd en versterkt om deze in overeenstemming te brengen met de internationale normen, in het bijzonder met de door het nieuwe Europese wetgevingskader voor gegevensbescherming geboden waarborgen en individuele rechten; overwegende dat het Japanse rechtskader voor gegevensbescherming uit verschillende pijlers bestaat, waarbij de wet inzake de bescherming van persoonlijke informatie (APPI) het centrale wetgevingsdocument vormt; J. overwegende dat het Japanse kabinet op 12 juni 2018 een kabinetsbesluit heeft aangenomen waarbij aan de Commissie voor de bescherming van persoonlijke informatie (PPC), als de autoriteit die bevoegd is voor het beheer en de tenuitvoerlegging van de APPI, de bevoegdheid wordt overgedragen om de nodige maatregelen te nemen om de verschillen in systemen en verrichtingen tussen Japan en het betrokken derde land op basis van artikel 6 van de wet te overbruggen teneinde een passende behandeling van de van dat land ontvangen persoonlijke informatie te waarborgen; overwegende dat dit op grond van dit besluit de bevoegdheid omvat om voor een betere bescherming te zorgen door de PPC strengere regels te laten goedkeuren die de in de APPI en het kabinetsbesluit vastgestelde regels aanvullen en overstijgen; overwegende dat deze strengere regels krachtens dit besluit bindend en afdwingbaar zouden zijn voor Japanse bedrijfsexploitanten; K. overwegende dat het ontwerp van uitvoeringsbesluit van de Commissie betreffende de adequate bescherming van persoonsgegevens door Japan vergezeld gaat van de aanvullende regels die de PPC op 15 juni 2018 heeft goedgekeurd (opgenomen in bijlage I) en die gebaseerd zijn op artikel 6 van de APPI, op grond waarvan de PPC uitdrukkelijk de mogelijkheid krijgt om strengere regels vast te stellen, onder meer om internationale gegevensdoorgiften te vergemakkelijken; overwegende dat de aanvullende regels nog niet openbaar zijn; L. overwegende dat deze aanvullende regels tot doel zouden hebben de relevante verschillen tussen het Japanse en het EU-gegevensbeschermingsrecht aan te pakken met het oog op het waarborgen van een passende behandeling van persoonlijke informatie die van de EU wordt ontvangen op basis van een adequaatheidsbesluit, met name met betrekking tot persoonlijke informatie waarvoor een speciale behandeling vereist is (gevoelige gegevens), bewaarde persoonsgegevens, de vaststelling van het doel van de verwerking, beperkingen ten gevolge van het doel van de verwerking, beperkingen op het verstrekken van informatie aan derden in een ander land en anoniem verwerkte informatie; M. overwegende dat de aanvullende regels juridisch bindend zouden zijn voor bedrijfsexploitanten die persoonlijke informatie verwerken en persoonsgegevens ontvangen die op basis van een adequaatheidsbesluit vanuit de EU worden doorgegeven, dat deze regels en de daarmee verband houdende rechten en plichten daarom door hen moeten worden nageleefd, en dat de regels door zowel de PPC als de Japanse rechtbanken afdwingbaar zouden zijn; N. overwegende dat, teneinde een beschermingsniveau dat "in grote lijnen overeenkomt" te waarborgen voor persoonsgegevens die vanuit de EU naar Japan worden doorgegeven, de aanvullende regels extra beschermingsmaatregelen tot stand brengen die van toepassing zijn op basis van strengere voorwaarden of beperkingen voor de verwerking van persoonsgegevens die vanuit de EU worden doorgegeven, bijvoorbeeld in het geval van persoonsgegevens waarvoor een speciale behandeling vereist is, verdere doorgifte, anonieme gegevens en doelbinding; O. overwegende dat er in het Japanse rechtskader inzake gegevensbescherming onderscheid wordt gemaakt tussen "persoonlijke informatie" en "persoonsgegevens" en, in sommige gevallen, wordt verwezen naar een specifieke categorie persoonsgegevens, namelijk "bewaarde persoonsgegevens"; P. overwegende dat overeenkomstig artikel 2, lid 1, van de APPI het begrip "persoonlijke informatie" alle informatie omvat die betrekking heeft op een levende persoon aan de hand waarvan die persoon kan worden geïdentificeerd; overwegende dat in de definitie onderscheid wordt gemaakt tussen twee categorieën persoonlijke informatie, namelijk i) individuele identificatiecodes en ii) andere persoonlijke informatie, aan de hand waarvan een specifieke persoon kan worden geïdentificeerd; overwegende dat de laatste categorie informatie omvat die op zichzelf identificatie niet mogelijk maakt, maar gemakkelijk met andere informatie kan worden gecombineerd om een specifieke persoon te identificeren; Q. overwegende dat overeenkomstig artikel 2, lid 4, van de APPI onder "persoonsgegevens" persoonlijke informatie wordt verstaan die is opgenomen in een databank met persoonlijke informatie, enz.; overwegende dat in artikel 2, lid 1, van de APPI wordt gespecificeerd dat de informatie in dergelijke databanken systematisch wordt geordend, vergelijkbaar met het concept van een bestand als bedoeld in artikel 2, lid 1, van de algemene verordening gegevensbescherming; overwegende dat overeenkomstig artikel 4, lid 1, van de algemene verordening gegevensbescherming onder "persoonsgegevens" iedere informatie wordt verstaan betreffende een geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke persoon; overwegende dat een identificeerbare natuurlijke persoon een natuurlijke persoon is die direct of indirect kan worden geïdentificeerd, met name aan de hand van een identificator zoals een naam, een identificatienummer, locatiegegevens of een online identificator, of van een of meer elementen die kenmerkend zijn voor de fysieke, fysiologische, genetische, psychische, economische, culturele of sociale identiteit van die natuurlijke persoon; overwegende dat bij het bepalen of een natuurlijke persoon identificeerbaar is, rekening moet worden gehouden met alle middelen waarvan redelijkerwijs valt te verwachten dat zij worden gebruikt door de verwerkingsverantwoordelijke of door een andere persoon om de natuurlijke persoon direct of indirect te identificeren, bijvoorbeeld selectietechnieken; R. overwegende dat "bewaarde persoonsgegevens" overeenkomstig artikel 2, lid 7, van de APPI persoonsgegevens zijn die een met de verwerking van persoonlijke informatie belaste bedrijfsexploitant mag vrijgeven, corrigeren, wissen of wijzigen door inhoud toe te voegen of te verwijderen, en waarvan hij het gebruik of de verstrekking aan derden mag beëindigen, en niet de gegevens zijn die bij kabinetsbesluit worden aangemerkt als mogelijk schadelijk voor het openbaar belang of een ander belang indien het al dan niet bestaan ervan wordt bekendgemaakt, noch de gegevens die binnen een bij kabinetsbesluit voorgeschreven termijn van niet meer dan een jaar moeten worden verwijderd; overwegende dat de aanvullende regels het begrip "bewaarde persoonsgegevens" op één lijn brengen met het begrip "persoonsgegevens" om ervoor te zorgen dat bepaalde beperkingen van de individuele rechten die aan eerstgenoemde gegevens zijn verbonden, niet van toepassing zijn op gegevens die vanuit de EU worden doorgegeven; S. overwegende dat het Japanse gegevensbeschermingsrecht, dat het voorwerp vormt van het ontwerp van uitvoeringsbesluit, diverse sectoren van zijn toepassingsgebied uitsluit wanneer zij persoonsgegevens verwerken voor specifieke doeleinden; overwegende dat het ontwerp van uitvoeringsbesluit niet van toepassing zou zijn op de doorgifte van persoonsgegevens vanuit de EU naar een ontvanger die onder een van bovengenoemde uitzonderingen valt waarin het Japanse gegevensbeschermingsrecht voorziet; T. overwegende dat, voor wat verdere doorgifte van EU-persoonsgegevens vanuit Japan naar een derde land betreft, het ontwerp van uitvoeringsbesluit het gebruik uitsluit van doorgifte-instrumenten die geen bindende relatie tot stand brengen tussen de Japanse gegevensexporteur en de gegevensimporteur uit het derde land en niet het vereiste beschermingsniveau garanderen; overwegende dat dit bijvoorbeeld het geval zou zijn voor de regeling voor grensoverschrijdende privacyregels van de economische samenwerking Azië-Stille Oceaan (APEC), waarvan Japan een deelnemende economie is, aangezien in deze regeling de bescherming niet voortvloeit uit een bindende overeenkomst tussen exporteur en importeur in het kader van hun bilaterale betrekkingen en duidelijk van een lager niveau is dan het niveau dat wordt gewaarborgd door de combinatie van de APPI en de aanvullende regels; U. overwegende dat het Europees Comité voor gegevensbescherming in zijn advies van 5 december 2018 op basis van de door de Commissie verstrekte documentatie beoordeelt of het Japanse rechtskader voor gegevensbescherming natuurlijke personen voldoende waarborgen biedt voor een adequaat gegevensbeschermingsniveau; overwegende dat het Europees Comité voor gegevensbescherming verheugd is over de inspanningen van de Commissie en de Japanse PPC om het Japanse en het Europese rechtskader beter op elkaar af te stemmen met het oog op het vergemakkelijken van de doorgifte van persoonsgegevens; overwegende dat het Europees Comité voor gegevensbescherming erkent dat de door de aanvullende regels aangebrachte verbeteringen om een aantal van de verschillen tussen beide kaders te overbruggen van groot belang zijn en goed worden ontvangen; overwegende dat het Comité erop wijst dat er nog een aantal punten van zorg bestaan, zoals de bescherming van persoonsgegevens die van de EU naar Japan worden doorgegeven gedurende hun hele "levenscyclus", en beveelt de Commissie aan meer feitenmateriaal en uitleg te verstrekken over de aan de orde gestelde kwesties en nauwlettend toe te zien op de daadwerkelijke toepassing van de regels; V. overwegende dat het ontwerp van uitvoeringsbesluit ook vergezeld gaat van een brief van de minister van Justitie van 14 september 2018 (bijgevoegd als bijlage II bij de uitvoeringsbesluit) waarin wordt verwezen naar een door het Ministerie van Justitie en diverse andere ministeries en agentschappen opgesteld document over de verzameling en het gebruik van persoonlijke informatie door Japanse overheidsinstanties met het oog op rechtshandhaving en de nationale veiligheid, waarin een overzicht van het toepasselijke rechtskader wordt gegeven en de Commissie officiële verklaringen, toezeggingen en verbintenissen ontvangt die op het hoogste niveau van de ministeries en agentschappen zijn ondertekend; 1. neemt kennis van de gedetailleerde analyse van de Commissie in haar ontwerp van uitvoeringsbesluit met betrekking tot de waarborgen, met inbegrip van toezichts- en verhaalmechanismen, die van toepassing zijn op de verwerking van gegevens door commerciële exploitanten en op de toegang tot gegevens voor Japanse overheidsinstanties, met name op het gebied van rechtshandhaving en nationale veiligheid; 2. neemt kennis van het feit dat Japan tegelijkertijd ook voorbereidingen treft voor de erkenning van het niveau van bescherming van persoonsgegevens die overeenkomstig artikel 23 van de APPI vanuit Japan naar de EU worden doorgegeven, wat het allereerste "tweerichtingsbesluit" op het vlak van adequaatheid ter wereld met zich mee zou brengen dat zou leiden tot de totstandbrenging van 's werelds grootste ruimte van vrije en veilige gegevensstromen; 3. beschouwt deze ontwikkeling als een uiting van de wereldwijde verspreiding van hoge normen voor gegevensbescherming; wijst er echter op dat dit op geen enkele manier mag leiden tot een "leer om leer"-aanpak bij EU-adequaatheidsbesluiten; herinnert eraan dat de Commissie, voor een adequaatheidsbesluit in het kader van de algemene verordening gegevensbescherming, de juridische en concrete situatie in een derde land, grondgebied, sector of internationale organisatie objectief moet beoordelen; 4. wijst erop dat het Europees Hof van Justitie heeft geoordeeld dat de uitdrukking "passend beschermingsniveau" niet hetzelfde beschermingsniveau als dat binnen de EU hoeft in te houden, maar zo moet worden opgevat dat wordt vereist dat het derde land, op grond van zijn nationale wetgeving of zijn internationale verbintenissen, een niveau van bescherming van de grondrechten en de fundamentele vrijheden biedt dat in grote lijnen overeenkomt met het niveau dat binnen de Europese Unie wordt gewaarborgd op grond van de algemene verordening gegevensbescherming, gelezen in samenhang met het Handvest; 5. merkt op dat het recht op privacy en op persoonsgegevensbescherming zowel in Japan als in de EU wordt gegarandeerd in de grondwet, maar dat de EU-regels en de Japanse regels niet volledig met elkaar in overeenstemming kunnen worden gebracht, gezien de verschillen in constitutionele structuur en cultuur; 6. neemt kennis van de op 30 mei 2017 in werking getreden wijzigingen van de APPI; is ingenomen met de substantiële verbeteringen; 7. merkt op dat de categorieën bedrijfs- en verwerkingsactiviteiten die zijn uitgesloten van de materiële werkingssfeer van de APPI uitdrukkelijk zijn uitgesloten van de werkingssfeer van het adequaatheidsbesluit; 8. is van mening dat de systemen voor gegevensbescherming van de EU en Japan, na de goedkeuring van de gewijzigde APPI en van de algemene verordening gegevensbescherming in 2016, een hoge mate van convergentie hebben bereikt wat betreft beginselen, waarborgen en individuele rechten, alsook toezichts- en handhavingsmechanismen; wijst er in het bijzonder op dat de gewijzigde APPI heeft geleid tot de oprichting van een onafhankelijke toezichthoudende autoriteit, te weten de PPC; 9. merkt echter op dat de PPC zelf van oordeel is dat er, ondanks de hoge mate van convergentie tussen de twee systemen, sprake is van een aantal belangrijke verschillen; merkt tevens op dat de PPC op 15 juni 2018 de aanvullende regels heeft vastgesteld om te zorgen voor een hoger niveau van bescherming van persoonsgegevens die vanuit de EU worden doorgegeven; 10. is verheugd over een aantal belangrijke verduidelijkingen in de aanvullende regels, waaronder de afstemming van "geanonimiseerde persoonlijke informatie" in de APPI op de definitie van "anonieme informatie" in de algemene verordening gegevensbescherming; 11. is van mening dat de extra beschermingsmaatregelen van de aanvullende regels alleen betrekking hebben op doorgiften in het kader van adequaatheidsbesluiten; herinnert eraan dat, gezien de werkingssfeer van het adequaatheidsbesluit, sommige gegevensdoorgiften zullen worden uitgevoerd in het kader van deze andere beschikbare mechanismen; 12. erkent dat de extra beschermingsmaatregelen zoals uiteengezet in de aanvullende regels beperkt blijven tot persoonsgegevens die vanuit Europa worden doorgegeven, en dat bedrijfsexploitanten die tegelijkertijd Japanse en Europese persoonsgegevens moeten verwerken derhalve verplicht worden de aanvullende regels na te leven, bijvoorbeeld door te zorgen voor technische middelen ("taggen") of organisatorische middelen (bijvoorbeeld opslag in een specifieke databank) om dergelijke persoonsgegevens gedurende hun hele "levenscyclus" te kunnen identificeren; verzoekt de Commissie toezicht te houden op de situatie ter voorkoming van mogelijke mazen in de wetgeving waardoor exploitanten de in de aanvullende regels vastgelegde verplichtingen kunnen omzeilen door gegevens door te geven via derde landen; 13. merkt op dat de definitie van "persoonsgegevens" in de APPI gegevens uitsluit die bij kabinetsbesluit zijn omschreven als gegevens die waarschijnlijk niet schadelijk zijn voor de rechten en belangen van een persoon, gezien de wijze waarop zij worden gebruikt; dringt er bij de Commissie op aan na te gaan of deze op schade gebaseerde aanpak verenigbaar is met de EU-aanpak waarbij alle vormen van verwerking van persoonsgegevens onder het toepassingsgebied van het gegevensbeschermingsrecht vallen; merkt echter ook op dat deze benadering in een zeer beperkt aantal situaties van toepassing zou zijn; 14. merkt voorts op dat de definitie van "persoonlijke informatie" in de APPI beperkt is tot informatie aan de hand waarvan een specifieke persoon kan worden geïdentificeerd; merkt ook op dat in deze definitie niet wordt verwezen naar de verduidelijking in de algemene verordening gegevensbescherming dat persoonlijke informatie ook als persoonsgegevens moet worden beschouwd wanneer deze slechts kan worden gebruikt om een persoon middels "selectietechnieken" te identificeren, zoals duidelijk is vastgesteld door het Europees Hof van Justitie; 15. vreest dat de engere definitie van "persoonsgegevens" (op basis van de definitie van "persoonlijke informatie") in de APPI mogelijk niet voldoet aan de norm dat zij "in grote lijnen overeen" moet komen met de algemene verordening gegevensbescherming en de rechtspraak van het Europees Hof van Justitie; plaatst daarom vraagtekens bij de verklaring in het ontwerp van uitvoeringsbesluit dat EU-gegevens altijd onder de categorie "persoonsgegevens" in het kader van de APPI zullen vallen; verzoekt de Commissie nauw toe te zien op de praktische gevolgen van de verschillende concepten bij de toepassing van het adequaatheidsbesluit en de periodieke toetsing daarvan; 16. verzoekt de Commissie nadere toelichting te geven en, zo nodig, de Japanse autoriteiten om verdere bindende aanvullende regels te verzoeken om ervoor te zorgen dat alle persoonsgegevens in de zin van de algemene verordening gegevensbescherming worden beschermd wanneer ze naar Japan worden doorgegeven; 17. merkt bezorgd op dat, in tegenstelling tot het EU-recht, noch de APPI, noch de PCC-richtsnoeren wettelijke bepalingen met betrekking tot geautomatiseerde besluitvorming en profilering bevatten en dat uitsluitend bepaalde sectorale regels betrekking hebben op deze kwestie, zonder een omvattend wettelijk kader te bieden met substantiële en krachtige bescherming tegen geautomatiseerde besluitvorming en profilering; verzoekt de Commissie te laten zien op welke wijze dit in het Japanse gegevensbeschermingskader wordt aangepakt om een gelijkwaardig beschermingsniveau te waarborgen; is van mening dat dit met name van belang is met het oog op de recente gevallen van profilering bij Facebook/Cambridge Analytica; 18. is van mening dat er in het licht van de Adequaatheidsreferentie van het EDPB nadere diepgaande verduidelijkingen nodig zijn met betrekking tot direct marketing, gezien het gebrek aan specifieke bepalingen in de APPI, teneinde aan te tonen dat Japan over een gelijkwaardig niveau van persoonsgegevensbescherming beschikt; 19. neemt nota van het advies van het Europees Comité voor gegevensbescherming, waarin diverse punten van zorg worden genoemd, zoals de bescherming van persoonsgegevens die vanuit de EU naar Japan worden doorgegeven gedurende hun hele "levenscyclus"; verzoekt de Commissie een passende aanpak te volgen en in het uitvoeringsbesluit meer feitenmateriaal en uitleg te verstrekken waaruit blijkt dat er sprake is van passende waarborgen; 20. verzoekt de Commissie te verduidelijken, voor wat verdere doorgiften betreft, of de oplossing in de aanvullende regels – die erin bestaat dat EU-betrokkenen vooraf toestemming moeten geven voor verdere doorgifte aan een derde partij in een ander land – bepaalde essentiële elementen ontbeert die de betrokkenen in staat zouden stellen hun toestemming te formuleren, aangezien hierin niet uitdrukkelijk wordt bepaald wat onder het begrip "informatie over de omstandigheden van de doorgifte die nodig is om de [betrokkene] in staat te stellen een besluit te nemen over zijn/haar toestemming" valt, in overeenstemming met artikel 13 van de algemene verordening gegevensbescherming, zoals het derde land van bestemming van de verdere doorgifte; verzoekt de Commissie de gevolgen voor de betrokkene in geval van weigering van toestemming voor verdere doorgifte van zijn of haar persoonsgegevens nader te verduidelijken; 21. betreurt het dat, voor wat de effectieve handhaving van de APPI betreft, het niveau van mogelijke boetes die door de strafrechtelijke autoriteiten zouden worden opgelegd niet toereikend is om een doeltreffende naleving van de wet te waarborgen, omdat het niet evenredig, doeltreffend of afschrikkend lijkt te zijn in verhouding tot de ernst van de inbreuk; merkt echter op dat de APPI ook voorziet in strafrechtelijke sancties, met inbegrip van gevangenisstraffen; verzoekt de Commissie informatie te verstrekken over het daadwerkelijke gebruik van administratieve boetes en strafrechtelijke sancties in het verleden; 22. neemt kennis van het feit dat de PPC weliswaar geen toezicht houdt op de gegevensverwerkingsactiviteiten van de rechtshandhavingssector, maar dat er andere toezichtmechanismen bestaan, waaronder toezicht door de onafhankelijke Departementale Commissie voor openbare veiligheid; merkt op dat het orgaan voor de beoordeling van openbaarmaking van informatie en bescherming van persoonlijke informatie ook over een aantal bevoegdheden op dit gebied beschikt, met inbegrip van het beoordelen van verzoeken om toegang en het publiceren van adviezen, maar wijst erop dat deze bevoegdheden niet juridisch bindend zijn; is ingenomen met het feit dat de EU en Japan zijn overeengekomen een specifiek verhaalmechanisme in het leven te roepen, dat door de PPC wordt beheerd en gecontroleerd en dat van toepassing zal zijn op de verwerking van persoonsgegevens in de rechtshandhavings- en nationale veiligheidssector; 23. merkt op dat bedrijfsexploitanten krachtens de Japanse wet op de bescherming van persoonlijke informatie in het bezit van administratieve organen (APPIHAO) ook op vrijwillige basis gegevens kunnen verstrekken aan rechtshandhavingsinstanties; wijst erop dat dit niet is voorzien in de algemene verordening gegevensbescherming of de politierichtlijn en verzoekt de Commissie na te gaan of deze wet voldoet aan de norm krachtens welke zij "in grote lijnen overeen" moet komen met de algemene verordening gegevensbescherming; 24. is op de hoogte van berichten in de media over het Japanse directoraat voor Signaalinlichtingen (DFS), dat ongeveer 1 700 mensen in dienst heeft en beschikt over ten minste zes toezichtsystemen die permanent telefoongesprekken afluisteren en e-mails en andere communicatie onderscheppen (6) ; maakt zich zorgen over het feit dat dit ongedifferentieerde massatoezicht niet eens genoemd wordt in het ontwerp van uitvoeringsbesluit; verzoekt de Commissie meer informatie te verstrekken over het Japanse massatoezicht; vreest ten zeerste dat dit massatoezicht niet voldoet aan de criteria die het Europees Hof van Justitie in het arrest-Schrems (zaak C-362/14) heeft vastgesteld; 25. betreurt dat het document over de verzameling en het gebruik van persoonlijke informatie door Japanse overheidsinstanties met het oog op rechtshandhaving en de nationale veiligheid, dat deel uitmaakt van bijlage II bij het ontwerp van uitvoeringsbesluit, niet hetzelfde juridisch bindende effect heeft als de aanvullende regels; Conclusies 26. verzoekt de Commissie om meer feitenmateriaal en uitleg over bovengenoemde kwesties, met inbegrip van die welke het Europees Comité voor gegevensbescherming noemt in zijn advies van 5 december 2018, teneinde aan te tonen dat het Japanse rechtskader voor gegevensbescherming een adequaat beschermingsniveau garandeert dat in grote lijnen overeenkomt met dat van het Europese rechtskader voor gegevensbescherming; 27. is van mening dat dit adequaatheidsbesluit bovendien aan landen in de hele wereld het sterke signaal kan afgeven dat convergentie met de hoge gegevensbeschermingsnormen van de EU zeer tastbare resultaten oplevert; benadrukt in dit verband het belang van dit adequaatheidsbesluit als precedent voor toekomstige partnerschappen met andere landen die moderne gegevensbeschermingswetten hebben aangenomen; 28. verzoekt de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken te blijven toezien op de ontwikkelingen op dit gebied, met inbegrip van de zaken die voor het Hof van Justitie worden gebracht, en om toe te zien op het gevolg dat wordt gegeven aan de aanbevelingen van deze resolutie; o o o 29. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten, het Europees Comité voor gegevensbescherming, de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming, het op grond van artikel 93, lid 1, van de algemene verordening gegevensbescherming ingestelde comité, de Raad van Europa en de regering van Japan. Het Europees Parlement, – gezien zijn eerdere besluiten en resoluties over het verlenen van kwijting aan de Commissie (1) voor de jaren 2014, 2015 en 2016, – gezien Verordening (EU, Euratom) nr. 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (2) (het nieuwe Financieel Reglement), met name artikel 61 over belangenconflicten, – gezien de vragen aan de Commissie die zijn toegezonden door de Tsjechische Piratenpartij op 2 augustus 2018, – gezien de officiële klacht die bij de Commissie is ingediend door Transparency International Tsjechische Republiek op 19 september 2018, – gezien het advies van de Juridische Dienst van de Commissie van 19 november 2018 over de impact van artikel 61 van het nieuwe Financieel Reglement (belangenconflicten) op betalingen uit de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESI-fondsen) ("Impact of Article 61 of the new Financial Regulation (conflict of interests) on payments from the European Structural and Investment (ESI) Funds"), – gezien de presentatie die het directoraat-generaal Begroting van de Commissie op 20 november 2018 heeft gegeven aan de Commissie begrotingscontrole van het Parlement over de regels inzake belangenconflicten in het Financieel Reglement 2018 ("Conflict of Interests Rules in the Financial Regulation 2018"), – gezien artikel 123, leden 2 en 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat de bepaling in het Financieel Reglement van 2012 inzake belangenconflicten niet expliciet van toepassing was op gedeeld beheer, maar dat de lidstaten wel verplicht waren effectieve interne controle te waarborgen, met inbegrip van het vermijden van belangenconflicten; B. overwegende dat de regels inzake openbare aanbestedingen de lidstaten verplichten belangenconflicten te vermijden (artikel 24 van Richtlijn 2014/24/EU (3) ), inclusief directe of indirecte persoonlijke belangen, en dat voor situaties die als belangenconflicten kunnen worden beschouwd of specifieke verplichtingen bij gedeeld beheer, al regels gelden (bijvoorbeeld Verordening (EU) nr. 1303/2013 (4) ); C. overwegende dat de Raad zijn standpunt over het nieuwe Financieel Reglement op 16 juli 2018 heeft vastgesteld en de slotakte op 18 juli 2018 heeft ondertekend; overwegende dat artikel 61 van het Financieel Reglement, dat belangenconflicten verbiedt, op 2 augustus 2018 in werking is getreden; D. overwegende dat in artikel 61, lid 1, van het Financieel Reglement (juncto artikel 61, lid 3) het volgende wordt bepaald: E. overwegende dat volgens de rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie (5) "belangenverstrengeling (...) als zodanig en objectief een ernstige dysfunctie [is], zonder dat voor de kwalificatie ervan rekening moet worden gehouden met de bedoelingen van de betrokkenen en met hun goede of kwade trouw"; overwegende dat de Commissie verplicht is de betalingen van EU-middelen op te schorten in gevallen waarin er sprake is van een ernstige tekortkoming in de werking van de beheers- en controlesystemen en waar onontdekte, ongemelde en niet gecorrigeerde ernstige onregelmatigheden met betrekking tot het belangenconflict aan het licht zijn gekomen; F. overwegende dat Transparency International Tsjechische Republiek op 19 september 2018 een formele klacht heeft ingediend bij de Commissie waarin het stelt dat de Tsjechische premier, Andrej Babiš, voortdurend de Europese en Tsjechische wetgeving inzake belangenconflicten schendt; G. overwegende dat gebleken is de heer Babiš de uiteindelijk begunstigde is van Agrofert, de controlerende vennootschap van de Agrofert Group, die onder andere een aantal belangrijke Tsjechische mediakanalen omvat, via de trustfondsen AB I en AB II, waarvan hij de oprichter en tegelijk de enige begunstigde is; H. overwegende dat de heer Babiš ook voorzitter is van de Tsjechische Raad voor de Europese structuur- en investeringsfondsen; I. overwegende dat ondernemingen die deel uitmaken van de Agrofert Group, deelnemen aan projecten die gesubsidieerd worden in het kader van het plattelandsontwikkelingsprogramma van de Tsjechische Republiek, dat op zijn beurt gefinancierd wordt door het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling; J. overwegende dat ondernemingen die deel uitmaken van de Agrofert Group, gedurende de periode 2014-2020 aanzienlijke bedragen uit de Europese structuur- en investeringsfondsen hebben ontvangen, variërend van 42 miljoen EUR in 2013 tot 82 miljoen EUR in 2017; K. overwegende dat in het advies van de Juridische Dienst van de Commissie wordt opgemerkt dat de heer Babiš volgens de verklaring van inkomsten van Tsjechische ambtenaren tijdens de eerste zes maanden van 2018 via zijn trustfondsen een inkomen van de Agrofert Group heeft ontvangen van 3,5 miljoen EUR; L. overwegende dat het Parlement de Commissie in zijn kwijtingsresoluties herhaaldelijk heeft verzocht een conformiteitsgoedkeuringsprocedure te versnellen met het oog op het verkrijgen van informatie over het risico van een belangenconflict met betrekking tot het staatsinterventiefonds voor de landbouw in de Tsjechische Republiek; en overwegende dat het Parlement heeft benadrukt dat, als niet de nodige maatregelen worden genomen om een belangenconflict te voorkomen, de Tsjechische autoriteit er toe verplicht kan zijn de erkenning van het betaalorgaan in te trekken en dit ook kan leiden tot een financiële correctie door de Commissie; M. overwegende dat de Commissie begrotingscontrole van het Parlement in september 2018 heeft besloten deze kwestie aan de orde te stellen in het kader van de jaarlijkse kwijtingsprocedure, met name tijdens de hoorzittingen met de commissarissen die hier het dichtst bij betrokken zijn; N. overwegende dat deze hoorzittingen niet hebben geleid tot duidelijke, toereikende antwoorden voor de leden met betrekking tot de stand van zaken aangaande het potentiële belangenconflict van de Tsjechische premier; O. overwegende dat op 1 december 2018 Europese media, onder andere The Guardian, Le Monde, De Standaard en de Süddeutsche Zeitung, informatie hebben gepubliceerd over het juridisch advies van de Juridische Dienst van de Commissie waarin het belangenconflict van de heer Babiš wordt bevestigd; 1. maakt zich ernstig zorgen over de niet-naleving door de Tsjechische Republiek van artikel 61, lid 1, van het Financieel Reglement met betrekking tot het belangenconflict van de Tsjechische premier en diens banden met de Agrofert Group; 2. betreurt elke vorm van belangenconflict, waardoor de uitvoering van de EU-begroting in het gedrang kan komen en het vertrouwen van de EU-burgers in een goed beheer van het geld van de belastingbetalers van de EU kan worden ondermijnd; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat een nultolerantiebeleid wordt gevoerd zonder dubbele normen ten aanzien van belangenconflicten van alle EU-politici, en geen excuus te zoeken voor vertragingen bij de bescherming van de financiële belangen van de Unie; 3. herinnert aan zijn resolutie van 27 april 2017 over kwijting voor het begrotingsjaar 2015 (6) , waarin het "[opmerkt] dat het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) administratieve onderzoeken heeft ingeleid (...) naar een project in de Tsjechische Republiek, "Ooievaarsnest" genaamd, op basis van vermoede onregelmatigheden" en "de Commissie [verzoekt] om zijn bevoegde comité onmiddellijk op de hoogte te brengen wanneer de onderzoeken zijn afgerond"; herinnert aan zijn resolutie van 18 april 2018 over kwijting voor het begrotingsjaar 2016 (7) , waarin het "ingenomen [is] met het feit dat het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) zijn administratief onderzoek naar het Tsjechische "ooievaarsnest"-project heeft afgerond" en "betreurt dat OLAF ernstige onregelmatigheden heeft geconstateerd"; 4. neemt kennis van het antwoord van 29 november 2018 van commissaris Oettinger in het kader van de kwijtingsprocedure 2017 op schriftelijke vraag 51, waarbij het Parlement wordt meegedeeld dat de Tsjechische autoriteiten overeenkomstig de in december 2017 goedgekeurde aanbeveling van OLAF over de "ooievaarsnest"-zaak, het door OLAF onderzochte project hebben verwijderd uit de laatste aanvraag voor het regionaal operationeel programma voor Midden-Bohemen, en dat er geen EU-middelen aan deze operatie zijn besteed; merkt bovendien op dat OLAF de nationale gerechtelijke autoriteiten heeft aanbevolen een strafrechtelijk onderzoek in te stellen naar de onderwerpen die door het OLAF-onderzoek aan het licht zijn gekomen en dat zij nu de bevoegde autoriteiten voor deze zaak zijn; 5. benadrukt het feit dat, gezien de rechtstreekse toepasselijkheid van artikel 61, lid 1, van het Financieel Reglement inzake belangenconflicten, iedereen die betrokken is bij de uitvoering van de EU-begroting, met inbegrip van de regeringsleiders, verantwoordelijk is voor de naleving van de verplichting om belangenconflicten te voorkomen en voor het aanpakken van situaties die objectief gezien als belangenconflicten kunnen worden beschouwd; 6. betreurt het feit dat de Commissie lang passief is gebleven, hoewel er sinds 2014 sterke aanwijzingen waren dat de heer Babiš een belangenconflict had in zijn hoedanigheid van minister van Financiën en later als premier; 7. herinnert aan de verplichting van de nationale autoriteiten om ervoor te zorgen dat de wetgeving van de Unie inzake belangenconflicten in alle gevallen en op iedereen wordt toegepast; 8. verzoekt de Commissie een controlemechanisme in te stellen om de kwestie van belangenconflicten in de lidstaten aan te pakken en van de actieve vermijding van belangenconflicten een van haar prioriteiten te maken; verzoekt de Commissie doortastend op te treden, met name wanneer de nationale autoriteiten niet optreden om belangenconflicten bij hun hoogste vertegenwoordigers te voorkomen; 9. dringt er bij de Commissie op aan deze kwestie onverwijld op te volgen, op basis van het advies van haar juridische dienst naar aanleiding van de klacht van Transparency International Tsjechische Republiek, en de nodige corrigerende maatregelen en procedures ten uitvoer te leggen om elke mogelijke illegale situatie te wijzigen, met inbegrip van een maatregel om alle EU-financiering voor de Agrofert Group op te schorten totdat het belangenconflict volledig is onderzocht en opgelost; 10. roept alle nationale autoriteiten en overheidsfunctionarissen ertoe op om het nieuwe Financieel Reglement proactief toe te passen, met name het deel over belangenconflicten, teneinde situaties die schadelijk zijn voor de reputatie van de EU, die van de lidstaten, de democratie en de financiële belangen van de EU, te voorkomen, en om een voorbeeld te zijn van inzet voor het algemeen belang in plaats van voor persoonlijk gewin; 11. verzoekt de nationale parlementen van de lidstaten ervoor te zorgen dat geen nationale wetgeving inzake de voorkoming van belangenconflicten indruist tegen de letter en de geest van het nieuwe Financieel Reglement; 12. neemt kennis van het door de Juridische Dienst van de Commissie opgestelde advies over het mogelijke belangenconflict van de huidige Tsjechische premier, de heer Babiš, in zijn hoedanigheid van minister van Financiën in 2014; eist dat de Commissie de wettigheid van alle EU-subsidies die aan de Agrofert Group zijn betaald sinds de heer Babiš lid is van de Tsjechische regering, grondig onderzoekt, aan de hand van het vorige Financieel Reglement, dat van toepassing was vóór 2 augustus 2018, en het deel daarin over belangenconflicten; 13. verzoekt de Commissie alle documenten met betrekking tot het mogelijke belangenconflict van de Tsjechische premier en minister van Landbouw waarover zij beschikt, te publiceren en toe te lichten welke stappen zij voornemens is te ondernemen om de situatie te remediëren; 14. dringt er bij de Commissie op aan alle middelen terug te vorderen die illegaal of op onregelmatige wijze zijn uitbetaald; 15. dringt aan op volledige transparantie over alle eventuele banden van de heer Babiš met de Agrofert Group en benadrukt het feit dat deze niet mogen interfereren met zijn rol als premier van de Tsjechische Republiek; 16. verzoekt de Raad alle noodzakelijke en passende maatregelen te treffen om belangenconflicten te voorkomen in het kader van de onderhandelingen over de toekomstige EU-begroting en het volgende meerjarig financieel kader, overeenkomstig artikel 61, lid 1, van het Financieel Reglement; 17. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Commissie en de Raad, alsmede aan de regering en het parlement van de Tsjechische Republiek. Het Europees Parlement, – gezien het Jaarverslag over de werkzaamheden van de Europese Ombudsman in 2017, – gezien de artikelen 9, 11, 15, 24 en 228 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien de artikelen 11, 35, 37, 41, 42 en 43 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, – gezien het aan de Verdragen gehechte Protocol nr. 1 betreffende de rol van de nationale parlementen in de Europese Unie, – gezien het aan de Verdragen gehechte Protocol nr. 2 over de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid, – gezien het Verdrag van de Verenigde Naties betreffende de rechten van personen met een handicap (UNCRPD), – gezien Besluit 94/262/EGKS, EG, Euratom van het Europees Parlement van 9 maart 1994 inzake het statuut van de Europese ombudsman en de algemene voorwaarden voor de uitoefening van zijn ambt (1) , – gezien de Europese Code van Goed Administratief gedrag, zoals door het Parlement op 6 september 2001 goedgekeurd, – gezien de raamovereenkomst over samenwerking die op 15 maart 2006 is gesloten tussen het Parlement en de Europese Ombudsman, en die op 1 april 2006 in werking is getreden, – gezien zijn eerdere resoluties over de werkzaamheden van de Europese Ombudsman, – gezien artikel 52 en artikel 220, lid 1, van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie verzoekschriften ( A8‑0411/2018 ), A. overwegende dat het Jaarverslag over de werkzaamheden van de Europese Ombudsman in 2017 op 22 mei 2018 officieel werd aangeboden aan de Voorzitter van het Parlement en dat de Ombudsman, Emily O'Reilly, het op 16 mei 2018 in Brussel aan de Commissie verzoekschriften heeft voorgelegd; B. overwegende dat de artikelen 24 en 228 van het VWEU de Europese Ombudsman in staat stellen klachten te ontvangen betreffende gevallen van wanbeheer in de werkzaamheden van de instellingen, organen en instanties van de Unie, met uitzondering van het Hof van Justitie van de Europese Unie bij de uitoefening van zijn gerechtelijke taak; C. overwegende dat artikel 10, lid 3, van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) bepaalt dat iedere burger het recht heeft om aan het democratisch bestel van de Unie deel te nemen, en dat de besluitvorming plaatsvindt op een zo open mogelijke wijze en zo dicht bij de burgers als mogelijk is; D. overwegende dat in artikel 15 VWEU staat dat om goed bestuur te bevorderen en de deelneming van het maatschappelijk middenveld te waarborgen, de instellingen, organen en instanties van de Unie in een zo groot mogelijke openheid werken en dat iedere burger van de Unie en iedere natuurlijke of rechtspersoon met verblijfplaats of statutaire zetel in een lidstaat recht heeft op toegang tot documenten van de instellingen, organen en instanties van de Unie; E. overwegende dat in artikel 41 van het Handvest van de grondrechten, wat betreft het recht op behoorlijk bestuur, staat dat eenieder er recht op heeft dat zijn zaken onpartijdig, billijk en binnen een redelijke termijn door de instellingen, organen en instanties van de Unie worden behandeld; F. overwegende dat in artikel 43 van het Handvest van de grondrechten staat dat iedere burger van de Unie en iedere natuurlijke of rechtspersoon met verblijfplaats of statutaire zetel in een lidstaat het recht heeft zich tot de Europese Ombudsman te wenden in verband met gevallen van wanbeheer in het optreden van de instellingen, organen en instanties van de Unie, met uitzondering van het Hof van Justitie van de Europese Unie bij de uitoefening van zijn gerechtelijke taak; G. overwegende dat overeenkomstig artikel 298, lid 1, VWEU de instellingen, organen en instanties van de Unie bij de vervulling van hun taken op een open, doeltreffend en onafhankelijk Europees ambtenarenapparaat steunen; H. overwegende dat de Ombudsman in 2017 447 onderzoeken opende, waarvan 433 uitgingen van een klacht en 14 werden verricht op eigen initiatief, terwijl 363 onderzoeken werden afgesloten (waarvan 348 op basis van een klacht en 15 op eigen initiatief); overwegende dat de meeste onderzoeken betrekking hadden op de Commissie (256 onderzoeken of 57,3 %), gevolgd door de EU‑agentschappen (35 onderzoeken of 7,8 %), het Europees Bureau voor personeelsselectie (EPSO) (34 onderzoeken of 7,6 %), het Parlement (22 onderzoeken of 4,9 %), de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) (17 onderzoeken of 3,8 %), het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) (16 onderzoeken of 3,6 %) en overige instellingen (67 onderzoeken of 15 %); I. overwegende dat de drie belangrijkste punten van zorg in de door de Ombudsman in 2017 afgesloten onderzoeken betrekking hadden op: transparantie, verantwoordingsplicht en publieke toegang tot informatie en documenten (20,6 %); de cultuur van dienstverlening (16,8 %) en eerbiediging van procedurele rechten (16,5 %); overwegende dat andere kwesties onder meer ethische kwesties, inspraak van het publiek in het EU‑besluitvormingsproces, het juiste gebruik van beoordelingsbevoegdheid, met inbegrip van inbreukprocedures, gezond financieel beheer van EU‑aanbestedingen, ‑subsidies en ‑contracten, aanwerving en goed beheer van kwesties met betrekking tot EU‑personeel betroffen; J. overwegende dat het bureau van de Ombudsman in 2017 in het kader van de strategische werkzaamheden vier strategische onderzoeken heeft afgesloten en vier nieuwe onderzoeken heeft geopend inzake de transparantie van de Raad; de draaideurkwestie met betrekking tot voormalige Europese commissarissen, de toegankelijkheid van de websites van de Commissie voor personen met een handicap en de activiteiten voorafgaand aan de indiening van een verzoek in verband met de beoordeling van geneesmiddelen door het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA); overwegende dat de Ombudsman in 2017 acht strategische onderzoeken heeft geopend over onder meer de transparantie ten aanzien van lobbyactiviteiten in de Europese Raad, de verbetering van het Europees burgerinitiatief (EBI) en de regels inzake draaideurconstructies bij verschillende EU‑instellingen en ‑organen, en zes strategische onderzoeken heeft afgesloten; K. overwegende dat de EU nog steeds kampt met de grootste economische, sociale en politieke crisis sinds haar oprichting; overwegende dat de door de EU‑instellingen gevolgde ondoeltreffende aanpak van het gebrek aan transparantie in zowel het EU‑besluitvormingsproces als de lobbyactiviteiten, naast andere belangrijke ethische kwesties binnen de instellingen, het imago van de EU verder ondermijnt; L. overwegende dat het grootste deel van de onderzoeken van de Europese Ombudsman ook in 2017 weer de weigering van toegang tot EU‑documenten en daarmee verband houdende transparantiekwesties betrof; M. overwegende dat de Ombudsman vanwege het vaak tijdgevoelige karakter van verzoeken om toegang tot documenten met een proeffase voor een versnelde procedure is gestart; N. overwegende dat de Ombudsman een cruciale rol te vervullen heeft bij het waarborgen van verantwoordingsplicht van de EU‑instellingen en de volledige transparantie en onpartijdigheid van het besluitvormingsproces en het bestuur van de EU, teneinde de rechten van de burgers met succes te beschermen en daarmee hun vertrouwen in, hun betrokkenheid bij en deelname aan het democratisch leven van de Unie te vergroten; O. overwegende dat het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft bepaald dat de beginselen van openbaarheid en transparantie inherent zijn aan het wetgevingsproces van de EU en dat de doeltreffendheid en integriteit van het wetgevingsproces geen afbreuk mogen doen aan de beginselen van openbaarheid en transparantie die aan dat proces ten grondslag liggen; overwegende dat het Hof van Justitie duidelijke richtsnoeren heeft verstrekt met betrekking tot deze kwestie, zoals in zijn arrest van 22 maart 2018 in zaak T‑540/15; P. overwegende dat de Ombudsman naar aanleiding van een klacht een jaar lang onderzoek heeft gedaan naar het lidmaatschap van de president van de ECB van de Groep van 30 (G30), een particuliere organisatie waarbij vertegenwoordigers van banken zijn aangesloten die onder direct of indirect toezicht van de ECB staan; overwegende dat de Ombudsman de president van de ECB heeft aanbevolen zijn lidmaatschap van de G30 op te zeggen; Q. overwegende dat de Ombudsman onderzoek heeft gedaan naar klachten over het beheer door de Commissie van de werkzaamheden van voormalige commissarissen na afloop van hun ambtstermijn; overwegende dat de Ombudsman reeds had vastgesteld dat het uitblijven van een specifiek besluit van de Commissie in het geval van voormalig voorzitter van de Commissie Barroso wanbeheer vormde; overwegende dat de ethische commissie in de zaak-Barroso concludeerde dat er onvoldoende bewijs was om een schending van de wettelijke verplichtingen vast te stellen, rekening houdend met de schriftelijke verklaring van de voormalig voorzitter dat hij niet namens Goldman Sachs had gelobbyd en dit ook niet van plan was; R. overwegende dat de financiële crisis heeft geleid tot een economische en sociale crisis als gevolg waarvan vraagtekens worden gesteld bij de Europese instellingen; S. overwegende dat er op 25 oktober 2017 een bijeenkomst plaatsvond tussen voormalig voorzitter van de Commissie Barroso en een huidige vicevoorzitter van de Commissie, die werd geregistreerd als een officiële bijeenkomst met Goldman Sachs; overwegende dat de Ombudsman erop heeft gewezen dat de precieze aard van deze bijeenkomst niet duidelijk was; overwegende dat de Ombudsman heeft benadrukt dat begrijpelijkerwijs wordt gevreesd dat de voormalig voorzitter zijn vorige status en zijn contacten met voormalige collega's gebruikt om invloed uit te oefenen en informatie te verkrijgen; overwegende dat deze zaak systematische vragen oproept over de algemene aanpak van de Commissie bij de behandeling van dergelijke zaken en de mate van onafhankelijkheid van de ethische commissie; wijst daarom op de noodzaak van strengere regels op EU‑niveau om alle belangenconflicten bij de instellingen in de instellingen en agentschappen van de EU te voorkomen en te bestraffen; T. overwegende dat de Ombudsman in maart 2017 een strategisch onderzoek heeft ingesteld naar de openheid en verantwoordingsplicht van de Raad; overwegende dat de Ombudsman het feit dat de Raad de identiteit van de lidstaten die in een bepaalde wetgevingsprocedure een standpunt innemen niet registreert, alsook het gebrek aan transparantie bij de Raad met betrekking tot de toegang van het publiek tot zijn wetgevingsdocumenten, zoals de praktijk om documenten onevenredig vaak te markeren als "LIMITE", d.w.z. niet voor verspreiding, heeft aangemerkt als wanbeheer; overwegende dat de Ombudsman op 17 mei 2018 een speciaal verslag heeft ingediend bij het Europees Parlement over zijn strategische onderzoek naar de verantwoording voor en de transparantie van de wetgevende werkzaamheden van de Raad; U. overwegende dat meer openheid over de standpunten die worden ingenomen door nationale regeringen ertoe kan bijdragen dat Brussel niet meer overal de schuld van krijgt, een fenomeen dat een verkeerd beeld geeft van hoe Europese regelgeving tot stand komt en euroscepticisme en anti‑Europese gevoelens in de hand werkt; V. overwegende dat de Ombudsman onderzoek heeft gedaan naar de mate waarin het transparantiebeleid van de EIB inzake de toegang tot documenten niet voldoet aan de EU- en internationale regels; W. overwegende dat het adequaat voorkomen van belangenconflicten binnen de instellingen, agentschappen en organen van de EU van essentieel belang is om goed bestuur te waarborgen en het vertrouwen van de burgers in de besluitvorming van de Unie te vergroten; overwegende dat de Ombudsman een strategisch onderzoek heeft ingesteld naar de manier waarop de Commissie beoordelingen verricht van belangenconflicten van haar speciale adviseurs, die dikwijls tegelijkertijd voor de particuliere sector werken; X. overwegende dat de Ombudsman onderzoek heeft gedaan naar klachten van burgers die stellen dat de Commissie geen tijdig besluit heeft genomen in inbreukzaken betreffende misbruik van arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd; overwegende dat het aantal atypische en tijdelijke arbeidsovereenkomsten in de loop der jaren aanzienlijk is toegenomen in diverse lidstaten, hetgeen de tenuitvoerlegging van het Europese arbeidsrecht en de jurisprudentie van het Hof van Justitie heeft bemoeilijkt; Y. overwegende dat de instellingen, organen en instanties van de EU bij het nemen van besluiten over de bescherming van de menselijke gezondheid en de veiligheid van mensen, dieren en planten een aanpak moeten volgen die met name gericht is op de burger en waarin dienstverlening centraal staat en adequaat moeten inspelen op de bezorgdheid van het publiek met betrekking tot volledige transparantie, onafhankelijkheid en accuraatheid bij het verzamelen en evalueren van wetenschappelijk bewijsmateriaal; overwegende dat de op EU-niveau gebruikte wetenschappelijke gegevens en procedures die hebben geleid tot de toelating van onder meer genetisch gemodificeerde organismen, pesticiden en glyfosaat, aanzienlijke kritiek hebben uitgelokt en een brede maatschappelijke discussie op gang hebben gebracht; Z. overwegende dat de Commissie de aanbevelingen van de Ombudsman over haar betrekkingen met de tabaksindustrie nog niet heeft toegepast en dus niet zorgt voor volledige transparantie overeenkomstig haar verplichtingen uit hoofde van het Kaderverdrag van de Wereldgezondheidsorganisatie voor de bestrijding van tabaksgebruik (WHO FCTC); AA. overwegende dat de Ombudsman duidelijke en praktische aanbevelingen heeft gepubliceerd over de wijze waarop overheidsfunctionarissen moeten omgaan met lobbyisten, en zich heeft ingespannen om deze aanbevelingen binnen de Raad en de Commissie onder de aandacht te brengen; AB. overwegende dat de Ombudsman deel uitmaakt van het EU‑kader voor het VN‑verdrag over de rechten van personen met een handicap (UNCPRD), dat de tenuitvoerlegging van het verdrag in kwestie op het niveau van de EU‑instellingen moet beschermen, bevorderen en bewaken; AC. overwegende dat de Ombudsman heeft onderzocht hoe Martin Selmayr, de toenmalige kabinetschef van de voorzitter van de Europese Commissie, werd benoemd tot secretaris-generaal van de Commissie; overwegende dat de Ombudsman heeft aangegeven dat de Commissie een kunstmatig gevoel van urgentie had gecreëerd rond de benoeming van een secretaris-generaal om het feit te rechtvaardigen dat zij geen kennisgeving van vacature had gepubliceerd en een selectieprocedure voor een adjunct-secretaris-generaal had georganiseerd, niet om die functie in te vullen, maar om de heer Selmayr secretaris-generaal te maken via een snelle benoeming in twee stappen; overwegende dat de Ombudsman bij de benoeming van de heer Selmayr vier gevallen van wanbeheer heeft vastgesteld, waarbij de Commissie de desbetreffende regels niet correct had gevolgd, niet naar de letter en niet naar de geest; AD. overwegende dat het werk van de Europese Ombudsman een perfecte aanvulling vormt op het werk van zijn nationale en regionale tegenhangers; overwegende dat de uitwisseling en coördinatie van hun respectieve werkzaamheden binnen het Europese netwerk van ombudsmannen onder leiding van de Europese Ombudsman een bijzonder goede zaak is om het recht op goed bestuur op alle niveaus te verzekeren voor alle burgers en inwoners van de Unie; AE. overwegende dat het huidige statuut van de Europese Ombudsman het laatst is bijgewerkt vóór de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon; overwegende dat er bij de EU‑burgers nieuwe verwachtingen zijn gerezen ten aanzien van goed bestuur en de rol van de Ombudsman in het verzekeren ervan, in het bijzonder met betrekking tot de toegang tot documenten, klokkenluiders en intimidatie, en het verzekeren van een eerlijke en onpartijdige behandeling van de ontvankelijkheid Europese burgerinitiatieven door de Commissie; 1. hecht zijn goedkeuring aan het jaarverslag over 2017 dat de Europese Ombudsman heeft overgelegd; neemt nota van zijn heldere en gemakkelijk leesbare presentatie waarin de belangrijkste feiten en cijfers over de werkzaamheden van de Ombudsman in 2017 zijn uiteengezet; 2. feliciteert Emily O'Reilly met haar uitstekende werk en constructieve inspanningen ter verbetering van de kwaliteit van het bestuur van de EU en de toegankelijkheid en kwaliteit van de diensten die zij de burgers biedt; spreekt nogmaals zijn duidelijke steun uit voor de inspanningen van de Europese Ombudsman voor de burgers en de Europese democratie; 3. is ingenomen met de vijfjarenstrategie van de Ombudsman "Op weg naar 2019", die de impact en de zichtbaarheid van het ambt van de Ombudsman moet vergroten en sterke banden met de instellingen, agentschappen en organisaties van de EU moet helpen smeden, ten gunste van de burgers; 4. merkt bezorgd op dat het grootste deel van de door de Ombudsman behandelde gevallen ook in 2017 weer onderzoeken in verband met transparantie en verantwoordingsplicht betrof, onder meer met betrekking tot de toegang tot informatie en documenten, gevolgd door klachten over EU‑agentschappen en andere organen; 5. is ingenomen met de inspanningen van de Ombudsman om de prijs voor goed bestuur 2017 aan het personeel van de EU‑instellingen uit te reiken, met name het personeel van het DG Gezondheid en Voedselveiligheid van de Europese Commissie voor de inspanningen voor patiënten met zeldzame ziekten; 6. benadrukt het belang van maximale transparantie en maximale toegang van het publiek tot de documenten die in het bezit zijn van de EU‑instellingen; wijst op de structurele werkzaamheden van de Ombudsman om gevallen van wanbeheer aan het licht te brengen door per geval een benadering te volgen en steeds vaker op eigen initiatief onderzoeken in te stellen; 7. spreekt zijn dank uit voor de goede samenwerking van de Ombudsman en zijn team met de Commissie verzoekschriften, die in het teken staat van waardering en inhoudelijke nauwgezetheid; 8. benadrukt het feit dat de EU-wetgeving inzake de toegang tot documenten moet worden bijgewerkt; vraagt nogmaals om een herziening van Verordening (EG) nr. 1049/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie (2) om ook de toetsingswerkzaamheden van de Ombudsman in verband met de verlening van toegang tot documenten door het Parlement, de Raad en de Commissie te vergemakkelijken; is ingenomen met de invoering door de Ombudsman van de versnelde klachtenprocedure voor de behandeling van onderzoeken inzake de toegang tot documenten; 9. benadrukt dat de burgers meer rechtstreeks moeten kunnen deelnemen aan het democratisch bestel van de EU en besluitvormingsproces binnen de EU‑instellingen in detail moeten kunnen volgen, en toegang moeten hebben tot alle relevante informatie om hun democratische rechten ten volle te kunnen uitoefenen; 10. benadrukt de rol van de Ombudsman in het vergroten van de transparantie en verantwoording in het wetgevingsproces van de EU om het vertrouwen van de burgers te vergroten, niet alleen ten aanzien van de rechtmatigheid van een op zichzelf staande handeling, maar ook ten aanzien van de legitimiteit van het besluitvormingsproces als geheel; 11. verzoekt om herziening van de interne richtsnoeren van de Raad inzake LIMITE-documenten, die geen solide rechtsgrondslag hebben, teneinde het beginsel te handhaven dat de status van LIMITE alleen kan worden verleend aan een voorontwerp dat nog geen auteur heeft en geen invloed heeft op de wetgevingsprocedure; 12. erkent dat er behoefte is aan maximale transparantie in het EU‑besluitvormingsproces en is verheugd over het onderzoek van de Ombudsman naar de gebruikelijke praktijk van informele onderhandelingen tussen de drie belangrijkste EU‑instellingen ("trialogen"); steunt de publicatie van alle trialoogdocumenten in overeenstemming met de arresten van het Hof van Justitie; 13. is er ten zeerste van overtuigd dat de aanbevelingen van de Ombudsman over het transparantiebeleid van de EIB onverwijld moeten worden uitgevoerd; herinnert eraan dat dit beleid is gebaseerd op het beginsel van openbaarmaking, en dat op basis van dat beginsel eenieder toegang heeft tot documenten en informatie van de EIB; 14. verzoekt de EIB-groep in haar openbaarmakingsbeleid te zorgen voor een steeds grotere mate van transparantie met betrekking tot de beginselen van haar prijsbeleid en bestuursorganen; roept op tot publicatie van de notulen van de vergaderingen van de directie van de EIB-groep; 15. benadrukt dat de standpunten die de lidstaten tijdens het EU-wetgevingsproces innemen binnen de Raad, moeten worden geregistreerd en tijdig en op toegankelijke wijze openbaar moeten worden gemaakt, aangezien de medewetgevers, zoals in elk stelsel dat gebaseerd is op het beginsel van democratische legitimiteit, zich jegens het publiek moeten verantwoorden voor hun handelingen; is van mening dat een grotere verantwoordingsplicht in de Raad over de standpunten van de nationale regeringen met betrekking tot EU‑wetgeving, met inbegrip van het proactief toegankelijk maken van wetgevingsdocumenten voor het publiek terwijl het wetgevingsproces nog gaande is, ertoe zou bijdragen het gebrek aan transparantie in de besluitvorming aan te pakken en het gebruik om Brussel de schuld te geven voor besluiten die uiteindelijk door de nationale regeringen zelf worden genomen, de wind uit de zeilen te halen; eist dat de Raad overeenkomstig artikel 15, lid 3, VWEU zijn vertrouwelijkheidsbeleid herziet om voor een zo groot mogelijke transparantie van zijn werkzaamheden te zorgen; 16. verzoekt de Commissie te zorgen voor maximale transparantie en toegang tot documenten en informatie met betrekking tot de EU‑pilotprocedures, in ieder geval in verband met ontvangen verzoekschriften, en voor volledige transparantie en volledige toegang met betrekking tot de EU-pilot- en inbreukprocedures die reeds zijn beëindigd; 17. dringt er bij de Ombudsman op aan de uitvoering van de hervorming van het systeem van deskundigengroepen door de Commissie te blijven monitoren, teneinde de volledige naleving van wettelijk bindende regels en maximale transparantie bij de uitvoering van de activiteiten van alle deskundigengroepen te waarborgen, en mogelijke belangenconflicten te onderzoeken en te melden; is van mening dat een zorgvuldige beoordeling van en informatie over alle deskundigengroepen noodzakelijk is om inzicht te krijgen in hun onafhankelijkheid, teneinde het openbaar belang te dienen en meerwaarde te creëren in het beleidsvormingsproces van de EU; is van mening dat alle leden van deskundigengroepen in het transparantieregister moeten worden geregistreerd; 18. herhaalt zijn verzoek om een centrale transparantiehub voor alle EU-instellingen en ‑agentschappen; 19. steunt de inspanningen van de Ombudsman ter verbetering van de transparantie van lobbyactiviteiten op EU-niveau; benadrukt het belang een passende wetgevingshandeling aan te nemen om het transparantieregister van de EU verplicht te stellen en juridisch bindend te maken voor alle instellingen en agentschappen van de EU en belangenvertegenwoordigers, om te zorgen voor volledige transparantie van lobbyactiviteiten; 20. benadrukt het belang van regelmatige actualisering en aanzienlijke verbetering van de nauwkeurigheid van de gegevens betreffende het transparantieregister van de EU, met inbegrip van de verplichting voor advocatenkantoren die lobbywerk verrichten om al hun cliënten aan te geven; benadrukt dat alle informatie over de invloed van lobbyisten kosteloos, volledig begrijpelijk en gemakkelijk toegankelijk voor het publiek moet zijn; is van mening dat moet worden gezorgd voor volledige transparantie van de financiering van alle belangenvertegenwoordigers; dringt erop aan dat elke organisatie die de regels inzake draaideurconstructies overtreedt, wordt geschorst van het transparantieregister; 21. wijst op de bevindingen van de Ombudsman waarin de voortzetting van het G30-lidmaatschap van de president van de ECB als wanbeheer is aangemerkt aangezien dit aanleiding gaf tot een publieke perceptie dat de onafhankelijkheid van de ECB van particuliere financiële belangen in het gedrang kan komen; benadrukt dat de leden van de raad van bestuur van het ECB niet tegelijk lid mogen zijn van fora of andere organisaties waarin ook bestuurders van door de ECB gecontroleerde banken zitting hebben; neemt kennis van de aanbevelingen van de Ombudsman van 15 januari 2018 over de betrokkenheid van de president van de ECB en leden van haar besluitvormende organen bij de G30 en dringt er bij de ECB op aan de relevante regels te wijzigen om ervoor te zorgen dat de hoogste normen op het gebied van ethiek en verantwoordingsplicht concreet worden uitgevoerd; 22. is van mening dat de Commissie in de procedure om Martin Selmayr tot haar nieuwe secretaris-generaal te benoemen de beginselen van transparantie, ethiek en de rechtsstaat niet heeft geëerbiedigd; betreurt het besluit van de Commissie om de heer Selmayr toch aan te stellen als haar nieuwe secretaris-generaal, ondanks de ernstige, wijdverbreide kritiek van EU-burgers en de reputatieschade voor de gehele EU; onderstreept dat de heer Selmayr moet aftreden als secretaris-generaal van de Commissie en verzoekt de Commissie om voor de benoeming van haar secretaris-generaal een nieuwe procedure vast te stellen, die waarborgt dat de hoogste normen van transparantie, ethiek en de rechtsstaat worden toegepast; 23. verzoekt de Ombudsman zich ervoor te blijven inzetten dat de ethische regels binnen de EU‑instellingen worden versterkt teneinde draaideurkwesties op te lossen en volledige transparantie over alle hiermee samenhangende informatie te waarborgen, waaronder de snelle bekendmaking van de namen van alle betrokken hooggeplaatste EU‑ambtenaren; ziet uit naar de analyse van de Ombudsman over de wijze waarop de Commissie haar richtsnoeren ten uitvoer legt en naar voorstellen om de aanpak van draaideurgevallen te verbeteren, onder meer door te voorzien in de mogelijkheid om wettelijke voorschriften aan te nemen teneinde dergelijke situaties en mogelijk misbruik te voorkomen en te bestraffen; 24. is er van overtuigd dat in alle EU‑instellingen, ‑agentschappen en ‑organen strengere, duidelijkere en gemakkelijk toepasbare morele en ethische regels en normen moeten worden toegepast om ervoor te zorgen dat de plicht om eerlijkheid en kiesheid te betrachten wordt geëerbiedigd en belangenconflicten met de particuliere sector worden vermeden; is van mening dat die regels en normen gebaseerd moeten zijn op een wetgevingshandeling; neemt kennis van de bijgewerkte gedragscode voor leden van de Commissie die in februari 2018 van kracht is geworden en waarbij striktere afkoelingsperiodes zijn ingevoerd; is echter van mening dat de kennisgevingsperiodes na afloop van de ambtstermijn moeten worden verlengd; 25. wijst op de dringende noodzaak van een effectieve opwaardering van de huidige code van goed administratief gedrag door een bindende verordening hierover vast te stellen; 26. is van mening dat de bijeenkomst tussen voormalig voorzitter van de Commissie Barroso en een huidige vicevoorzitter van de Commissie, die als officiële bijeenkomst met Goldman Sachs werd geregistreerd, verder heeft aangetoond dat de huidige regels en praktijken dringend moeten worden herzien om de integriteitsvereisten voor commissarissen zowel tijdens als na hun mandaat te versterken; 27. herhaalt zijn verzoek aan de Commissie om te zorgen voor proactieve publicatie en volledige transparantie met betrekking tot de werkzaamheden van voormalige leden van de Commissie na hun ambtstermijn; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat de ethische commissie geheel onafhankelijk is en volledige rekenschap aflegt en moedigt de Ombudsman aan door te gaan met de beoordeling van en verslaggeving over mogelijke belangenconflicten van de leden van de ethische commissie; 28. feliciteert de Ombudsman met zijn strategisch onderzoek naar de transparantie van het wetgevingsproces in de Raad (OI/2/2017/TE) en betreurt het dat de Raad niet binnen de gestelde termijn op de bevindingen heeft gereageerd; merkt op dat dit helaas een terugkerend thema is dat voortdurend onder de aandacht wordt gebracht in bij de Ombudsman ingediende klachten; is voorts van mening dat deze aangelegenheid als erg belangrijk moet worden beschouwd voor het democratisch bestel van de Unie en de effectieve deelname van burgers op het gehele continent, aangezien de naleving van de constitutionele verdragen en het Handvest van de grondrechten hierdoor wordt belemmerd; neemt kennis in dit verband van de bevindingen van de Ombudsman in een recente zaak (1272/2017/LP – de weigering van de Raad om het publiek toegang te geven tot het advies van de Juridische Dienst inzake een interinstitutioneel akkoord over het transparantieregister) waarin wordt gesuggereerd dat de kwestie een bedreiging vormt voor het beginsel van institutioneel evenwicht en de essentiële praktijk van de wederzijdse loyale samenwerking in het gedrang brengt; wijst erop dat het onmogelijk is om na de afwijzing van een verzoek achteraf en op ad‑hocbasis een controle uit te voeren; 29. onderstreept dat er belangrijke verbeteringen moeten worden aangebracht in de regels inzake belangenconflicten voor speciale adviseurs; verzoekt de Commissie met name om de aanbevelingen in de verband van de Ombudsman volledig uit te voeren door maximale transparantie te betrachten en een proactieve aanpak te volgen bij de beoordeling van mogelijke belangenconflicten vóór en na de benoeming van speciale adviseurs, en ervoor te zorgen dat burgers volledige toegang hebben tot alle relevante informatie; 30. looft de niet‑aflatende interesse van de Ombudsman voor kwesties die het personeel van de instellingen aanbelangen en onderstreept dat de discriminatie die kan voortvloeien uit een gedifferentieerd statuut moet worden beperkt; wijst nogmaals op het belang van de bevindingen van de Ombudsman inzake onbezoldigde stagiairs in EU-delegaties van de EDEO (zaak 454/2014/PMC) en de aanbeveling dat de EDEO zijn stagiairs een passende vergoeding moet betalen op basis van het beginsel van non‑discriminatie; betreurt het dat de andere instellingen van de EU dezelfde wanpraktijk van onbetaalde stages volgen waardoor jongeren geen eerlijke kansen krijgen of banen die gelijk zijn aan die van een werknemer, als gevolg waarvan jonge vakmensen niet over voldoende financiële middelen beschikken om zichzelf te onderhouden en onvoldoende betaald krijgen voor hun diensten; merkt op dat ook in andere gebieden tekortkomingen in het statuut van stagiairs worden gesignaleerd, zoals het ontbreken van mechanismen om seksuele intimidatie te melden in de agentschappen van de Unie; verzoekt de Ombudsman derhalve om een algemeen strategisch onderzoek te starten naar het statuut van stagiairs; 31. verzoekt de Commissie met klem haar werkzaamheden volledig transparant te maken door online gegevens te publiceren over al haar bijeenkomsten met tabakslobbyisten of hun wettelijke vertegenwoordigers en alle notulen van die bijeenkomsten, zulks overeenkomstig de verplichtingen uit hoofde van het Kaderverdrag van de WHO voor de bestrijding van tabaksgebruik; 32. dringt er bij de Ombudsman op aan toezicht te houden op de uitvoering van de aanbevelingen voor EU‑ambtenaren over hun contacten met belangenvertegenwoordigers, en deze aanbevelingen onder de aandacht te blijven brengen bij het EU‑personeel van alle EU‑instellingen via opleidingen, seminars en aanverwante ondersteunende maatregelen; 33. betreurt ten zeerste de vertraging die de Commissie heeft opgelopen in verband met inbreukprocedures inzake misbruik van arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd in de particuliere en de publieke sector, waardoor het misbruik en de schending van de rechten van werknemers in de lidstaten zijn blijven voortduren; verzoekt de Ombudsman deze kwestie te volgen teneinde de rechten van de burgers doeltreffend te beschermen; 34. steunt de rol van de Ombudsman in de vormgeving van een proactief en transparant beleid bij alle EU‑agentschappen; dringt er bij de Ombudsman op aan toezicht te blijven houden op alle EU‑agentschappen om ervoor te zorgen dat zij voldoen aan de hoogste normen op het gebied van transparantie en het publiek toegang tot documenten en informatie verschaffen, met bijzondere aandacht voor procedures en activiteiten met betrekking tot de bescherming van de menselijke gezondheid; 35. dringt er bij de Ombudsman op aan een strategisch onderzoek in te stellen om na te gaan of de instellingen, organen en instanties van de EU, zoals het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA), de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) en het EMA, ervoor zorgen dat het verzamelen, onderzoeken en publiceren van wetenschappelijk bewijs op volledig onafhankelijke, transparante, onpartijdige en accurate wijze en zonder belangenconflicten verloopt, en of het juiste beleid en de juiste procedurele waarborgen zijn ingevoerd, met name wanneer het gaat om genetisch gemodificeerde organismen, glyfosaat, pesticiden, fytosanitaire producten, biociden en geneesmiddelen; stelt in dat verband voor de samenstelling en selectieprocedures van de wetenschappelijke comités en panels van deze agentschappen nader te onderzoeken teneinde hun volledige onafhankelijkheid te waarborgen en te voorzien in de meest strikte mechanismen om mogelijke belangenconflicten te voorkomen; 36. is ingenomen met het strategisch onderzoek van de Ombudsman naar de behandeling van personen met een handicap in het kader van het Gemeenschappelijk stelsel van ziektekostenverzekering van de Commissie en naar de toegankelijkheid van de webpagina's en online-instrumenten van de Commissie voor personen met een handicap; moedigt de Ombudsman aan alles in het werk te stellen om te zorgen voor de volledige en consequente tenuitvoerlegging van het VN‑Verdrag betreffende de rechten van personen met een handicap door de EU‑administratie; 37. is ingenomen met de inzet van de Ombudsman voor openheid en transparantie gedurende de brexitonderhandelingen; wijst op de positieve reactie die de Europese Ombudsman heeft ontvangen van zowel de Raad als de Commissie, die het belang van transparantie erkennen; verzoekt de Britse regering om dezelfde inzet te tonen; 38. moedigt de Ombudsman aan de samenwerking met de nationale ombudsmannen via het Europees Netwerk van ombudsmannen voort te zetten; 39. verzoekt het Europees Netwerk van nationale ombudsmannen meer waakzaamheid aan de dag te leggen bij het monitoren in hoeverre overheidsinstanties onmiddellijk handelen in gevallen van politiegeweld, racisme en antisemitisme en de mensenrechten en het democratisch bestuur in acht nemen; 40. verzoekt om meer financiële en personele middelen beschikbaar te stellen aan het bureau van de Ombudsman zodat deze beter het hoofd kan bieden aan de huidige en toekomstige werklast in verband met zijn cruciale taak om goede administratieve praktijken binnen de EU te bevorderen, een dienst die van vitaal belang is voor de burgers van de Unie; 41. is ingenomen met de jaarlijkse conferentie van het Europese netwerk van ombudsmannen van 19 juni 2017, die gewijd was aan de gevolgen van de brexit en van het toenemende "populisme" in Europa voor de burgerrechten; 42. is ingenomen met de prijs voor goed bestuur van de Ombudsman, die de inspanningen erkent van het Europese ambtenarenapparaat om innovatieve manieren voor het voeren van een burgervriendelijk beleid te vinden; 43. toont zich nogmaals bereid om het statuut van de Europese Ombudsman (3) en alle verwante delen van het acquis bij te werken, teneinde de rol van de Ombudsman aan te passen aan de huidige behoeften en verwachtingen van de EU-burgers ten aanzien van goed bestuur; 44. benadrukt dat het noodzakelijk is de sociale dialoog te versterken; 45. benadrukt dat in het licht van de huidige moeilijke economische situatie het van het allergrootste belang is dat de burgers vertrouwen hebben in de instellingen; 46. benadrukt dat de Ombudsman het belangenconflict moet onderzoeken tussen de rol van de Commissie in de Trojka en haar verantwoordelijkheid als hoedster van de Verdragen en het acquis; 47. vraagt de Ombudsman ervoor te zorgen dat de Commissie helpt bij het tot stand brengen van een infrastructuur voor het EBI, dat voorziet in juridisch advies en een juridisch kader ter bescherming de deelnemers; 48. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie en het verslag van de Commissie verzoekschriften te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de Europese Ombudsman, de regeringen en parlementen van de lidstaten en de ombudsmannen of soortgelijke organen in de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien zijn eerdere resoluties over het resultaat van de beraadslagingen van de Commissie verzoekschriften, – gezien de artikelen 10 en 11 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), – gezien de artikelen 24 en 227 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), die uiting geven aan het belang dat in het Verdrag wordt gehecht aan het recht van EU‑burgers en ‑ingezetenen om hun zorgen onder de aandacht van het Parlement te brengen, – gezien artikel 228 van het VWEU, – gezien artikel 44 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie inzake het recht om verzoekschriften in te dienen bij het Europees Parlement, – gezien de bepalingen van het VWEU met betrekking tot de inbreukprocedure, en met name de artikelen 258 en 260, – gezien de artikelen 52, 215 en 216 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie verzoekschriften ( A8‑0404/2018 ), A. overwegende dat 1 271 verzoekschriften zijn ontvangen in 2017 – tegenover 1 569 in 2016 – waarvan 776 verzoekschriften (60,2 %) ontvankelijk zijn verklaard; B. overwegende dat het webportaal voor verzoekschriften van het Parlement in 2017 15 540 gebruikers telde die een of meerdere verzoekschriften medeondertekend hebben, tegenover 6 132 gebruikers in 2016 en 902 gebruikers in 2015; overwegende dat er in totaal 21 955 keer is geklikt om verzoekschriften te ondersteunen, tegenover 18 810 keer in 2016 en 1 329 keer in 2015; overwegende dat deze nieuwe manier waarop burgers hun betrokkenheid bij ingediende verzoekschriften kunnen tonen steeds meer gebruikt wordt en dat dit in aanmerking moet worden genomen; C. overwegende dat bijna 250 identieke of sterk op elkaar lijkende verzoekschriften die in 2017 werden ingediend over drie verschillende onderwerpen, per onderwerp werden gegroepeerd en samen werden behandeld; D. overwegende dat 67 van de verzoekschriften die in 2017 werden ingediend, door een of meerdere burgers werden medeondertekend, 25 daarvan door meer dan 100 burgers, 10 door meer dan 10 000 burgers en twee door meer dan 100 000 burgers; E. overwegende dat het aantal ontvangen verzoekschriften bescheiden was in vergelijking met de totale bevolking van de EU; overwegende dat gezien de vele potentiële zorgpunten en verwachtingen die er zijn op de verschillende terreinen waarop de Unie actief is, dit erop zou kunnen duiden dat een groot deel van de burgers en ingezetenen van de EU geen gebruik maakt van het recht om verzoekschriften in te dienen omdat ze er niet van op de hoogte zijn; overwegende dat meer moet worden gedaan om het recht om verzoekschriften in te dienen bij het Europees Parlement te bevorderen; F. overwegende dat slechts een gering aantal EU-burgers en -ingezetenen op de hoogte is van het recht om een verzoekschrift in te dienen, wat bevestigt dat er grotere inspanningen moeten worden geleverd en passende maatregelen moeten worden getroffen om het bewustzijn van alle burgers te vergroten en de uitoefening van het recht om een verzoekschrift in te dienen aanzienlijk te verbeteren; G. overwegende dat verzoekschriften overeenkomstig artikel 227 VWEU en artikel 215 van het Reglement van het Parlement ontvankelijk zijn als is voldaan aan de formele voorwaarden voor ontvankelijkheid, namelijk dat verzoekschriften betrekking moeten hebben op kwesties die binnen het kader van de werkzaamheden van de Europese Unie vallen en indieners rechtstreeks aangaan, en dat indieners burger moeten zijn van de Europese Unie of er moeten verblijven; overwegende dat 495 verzoekschriften niet‑ontvankelijk zijn verklaard omdat ze niet aan de ontvankelijkheidsvoorwaarden voldeden; H. overwegende dat het recht om een verzoekschrift in te dienen bij het Europees Parlement EU‑burgers en ‑ingezetenen de mogelijkheid geeft om zich op een formele manier tot hun rechtstreeks verkozen vertegenwoordigers te richten; overwegende dat het recht om een verzoekschrift in te dienen een cruciaal element moet vormen van de actieve participatie van EU‑burgers en ‑ingezetenen in de werkzaamheden van de Europese Unie en dat dit recht derhalve zo goed mogelijk moet worden bevorderd; overwegende dat de volledige uitoefening van het recht om een verzoekschrift in te dienen uitsluitend gewaarborgd wordt als de EU‑instellingen en de lidstaten de kwesties die door de burgers via verzoekschriften onder de aandacht worden gebracht tijdig en doeltreffend oplossen en daarbij de grondrechten van de indieners ten volle eerbiedigen; I. overwegende dat het Parlement lang een voorloper is geweest in de internationale ontwikkeling van de verzoekschriftenprocedure en beschikt over de meest open en transparante verzoekschriftenprocedure in Europa, die de volledige deelname van indieners aan zijn activiteiten mogelijk maakt; J. overwegende dat actieve participatie alleen mogelijk is als er een democratisch en transparant proces is dat het Parlement en de Commissie verzoekschriften in staat stelt om hun werkzaamheden op burgervriendelijke en betekenisvolle wijze uit te voeren; overwegende dat hiertoe moet worden gestreefd naar voortdurende verbetering in het contact met de indieners, waarbij, onder andere, nieuwe technologische ontwikkelingen moeten worden ingezet, alsook in het contact met andere bezorgde burgers en ingezetenen, zoals personen die de verzoekschriften steunen via het webportaal voor verzoekschriften; K. overwegende dat verzoekschriften een nuttig instrument vormen om inbreuken op het EU‑recht en tekortkomingen, inconsistenties en mogelijke mazen in de EU‑wetgeving op te sporen, zodat de hoogste normen inzake sociale rechtvaardigheid en volledige bescherming van de grondrechten van alle burgers worden gewaarborgd; overwegende dat verzoekschriften het Parlement en andere EU-instellingen in staat stellen om de omzetting en toepassing van het EU-recht en de daadwerkelijke gevolgen van onjuiste tenuitvoerlegging van het recht voor EU-burgers en ‑ingezetenen te beoordelen; overwegende dat zij ook inzicht kunnen bieden in werkterreinen waar regelgeving ontbreekt en de EU wetgeving zou kunnen ontwikkelen; L. overwegende dat het indienen van een verzoekschrift de EU-burgers en ‑ingezetenen meer waarborgen biedt dan het indienen van een rechtstreekse klacht bij de Commissie, omdat het Parlement bij de verzoekschriftenprocedure betrokken is en er beter toezicht kan worden gehouden op de uitoefening van de onderzoeksplichten van de Commissie en er transparante debatten over de kwestie kunnen worden gehouden, in aanwezigheid van indieners, leden van het Europees Parlement en de Commissie alsook, waar gepast, andere betrokken autoriteiten; M. overwegende dat verzoekschriften vaak nuttige informatie over verschillende EU‑beleidsdomeinen opleveren voor andere parlementaire commissies, waar zij onder meer in het kader van hun wetgevende activiteiten gebruik van kunnen maken; overwegende dat van de commissies die bevoegd zijn voor het onderwerp van een verzoekschrift wordt verwacht dat zij hun deskundigheid verlenen, zodat het verzoekschrift naar behoren wordt behandeld en het Parlement zelf een bruikbaar antwoord kan verschaffen; overwegende dat het de verantwoordelijkheid van het Parlement in zijn geheel is om het fundamentele recht op het indienen van een verzoekschrift te eerbiedigen door ervoor te zorgen dat verzoekschriften zorgvuldig worden behandeld; N. overwegende dat elk verzoekschrift zorgvuldig moeten worden beoordeeld en behandeld; overwegende dat elke indiener het recht heeft om binnen een redelijke termijn informatie te ontvangen over de beslissing van de Commissie verzoekschriften betreffende de ontvankelijkheid en dat de door indiener aangekaarte kwestie ook binnen redelijke termijn volledig dient te worden behandeld; O. overwegende dat een aanzienlijk aantal verzoekschriften publiekelijk wordt behandeld in vergaderingen van de Commissie verzoekschriften; overwegende dat indieners het recht hebben om hun verzoekschriften te presenteren, en vaak volwaardig deelnemen aan de discussie en zo actief bijdragen aan het werk van de commissie; overwegende dat in 2017 248 verzoekschriften werden besproken op commissievergaderingen, dat er 208 indieners aanwezig waren, en dat 59 indieners actief deelnamen door het woord te voeren; P. overwegende dat de informatie die burgers en ingezetenen in verzoekschriften en tijdens commissievergaderingen verstrekken – aangevuld met de deskundigheid van de Commissie, de lidstaten en andere organen – van cruciaal belang is voor de werkzaamheden van de commissie; overwegende dat indieners van wie het verzoekschrift in een publieke bijeenkomst van een commissie wordt behandeld en die bereid zijn om deel te nemen aan de bespreking, recht moet krijgen op vergoeding van de hiermee samenhangende kosten – binnen redelijke grenzen – teneinde sociaaleconomische discriminatie te voorkomen; Q. overwegende dat de voornaamste bronnen van zorg die in 2017 in verzoekschriften werden aangekaart, betrekking hadden op milieukwesties (in het bijzonder kwesties op het gebied van water- en afvalbeheer en het behoud van het milieu), de grondrechten (in het bijzonder stemrechten en de rechten van kinderen), de kwestie van de vermiste baby's, het vrije verkeer van personen, sociale aangelegenheden (arbeidsomstandigheden), verschillende vormen van discriminatie en immigratie, naast veel andere werkterreinen; R. overwegende dat de herziening van het Reglement van het Europees Parlement moet leiden tot een betere verzoekschriftenprocedure en dat de betreffende regels ervoor moeten zorgen dat de Commissie verzoekschriften beter in staat zal zijn onderzoek te doen naar de door de burgers naar voren gebrachte kwesties, zodat het recht om een verzoekschrift in te dienen volledig wordt beschermd en doeltreffender kan worden benut; S. overwegende dat in 2017 69,1 % van de ontvangen verzoekschriften (878 verzoekschriften) via het webportaal voor verzoekschriften van het Parlement werd ingediend, tegenover 68 % (1 067 verzoekschriften) in 2016; overwegende dat deze manier van indienen nu al het meest wordt gebruikt en naar verwachting nog aan belang zal winnen, hetgeen mogelijkheden biedt om de verzoekschriften sneller in behandeling te nemen; T. overwegende dat de samenvattingen van verzoekschriften nu sneller – ongeveer een week na de beslissing van de Commissie verzoekschriften over de ontvankelijkheid – kunnen worden geüpload op het portaal; overwegende dat sinds eind 2017 agenda's en notulen van vergaderingen en antwoorden van de Commissie met betrekking tot verzoekschriften automatisch kunnen worden geüpload, waardoor deze documenten openbaar toegankelijk zijn en de werkzaamheden van de Commissie verzoekschriften transparanter zijn; overwegende dat al deze mogelijkheden de inzet van het Parlement tonen om te streven naar een interactievere ervaring en realtimecommunicatie met indieners; overwegende dat de vaak gestelde vragen (FAQ's) en de privacyverklaring zijn aangepast aan de gewijzigde vertrouwelijkheidsbepalingen in het Reglement; overwegende dat er ook technische verbeteringen zijn aangebracht, waaronder verdere verbeteringen van de zoekfunctie en de invoering van een inleidende pagina met informatie en advies die indieners eerst moeten lezen voordat ze een verzoekschrift kunnen indienen; overwegende dat een groot aantal individuele ondersteuningsaanvragen met succes is behandeld; U. overwegende dat de Commissie verzoekschriften het Europees burgerinitiatief beschouwt als een belangrijk instrument van directe en participatieve democratie dat, indien het serieus wordt genomen, burgers de mogelijkheid moet bieden actief betrokken te zijn bij de vormgeving van Europees beleid en wetgeving; V. overwegende dat de Commissie verzoekschriften in 2017 vier informatiebezoeken heeft afgelegd in overeenstemming met artikel 216 bis van het Reglement: een naar Zweden met betrekking tot de moeilijkheden die EU-burgers ondervinden bij het verkrijgen van het identificatienummer dat vereist is om toegang te krijgen tot de meeste diensten waarvan zij gebruik moeten maken als zij tijdelijk naar Zweden verhuizen; een naar Spanje in verband met de verzoekschriften over de vermeende ontvreemding van pasgeboren baby's uit ziekenhuizen tijdens en na de dictatuur van Franco; een naar Taranto (Italië) over de milieueffecten van een staalfabriek en een lokale raffinaderij en de manier waarop de staalfabriek en de raffinaderij de lucht, de bodem en het water hebben verontreinigd; en een naar Larnaca (Cyprus) met betrekking tot de milieu- en gezondheidseffecten van de nieuwe industriële haven in de stad; W. overwegende dat de Commissie verzoekschriften op grond van het Reglement verantwoordelijk is voor de betrekkingen met de Europese Ombudsman, die klachten van EU-burgers over mogelijk wanbeheer binnen EU-instellingen en ‑organen onderzoekt; overwegende dat Emily O'Reilly, de huidige Europese Ombudsman, haar jaarverslag voor 2016 aan de Commissie verzoekschriften heeft gepresenteerd tijdens de vergadering van 30 mei 2017 en overwegende dat het jaarverslag van de Commissie verzoekschriften op zijn beurt gedeeltelijk gebaseerd is op het jaarverslag van de Ombudsman of de bij het Parlement ingediende speciale verslagen, waarvan het laatste handelde over de transparantie in de besluitvorming van de Raad; X. overwegende dat de Commissie verzoekschriften lid is van het Europese netwerk van ombudsmannen, waar ook de Europese Ombudsman, nationale en regionale ombudsmannen en soortgelijke instanties van de lidstaten, de kandidaat-lidstaten en andere landen van de Europese Economische Ruimte deel van uitmaken en dat de uitwisseling van informatie over het recht en het beleid van de EU en het delen van beste praktijken moet bevorderen; 1. benadrukt de fundamentele rol van de Commissie verzoekschriften als een brug tussen de EU-burgers en ‑ingezetenen en de EU-instellingen, die het de EU-burgers en ‑ingezetenen mogelijk maakt het Parlement formeel op de hoogte te brengen van gevallen waarin de EU-wetgeving niet correct wordt toegepast en hun zorgen en ideeën kenbaar te maken aan hun verkozen vertegenwoordigers en die, in de mate van het mogelijke, zorgt voor een tijdig onderzoek van en tijdige oplossing voor de verzoeken van indieners; benadrukt dat de wijze waarop de in de verzoekschriften aangekaarte kwesties worden behandeld, een doorslaggevende impact heeft op de burgers wat betreft de daadwerkelijke eerbiediging van het bij het EU-recht verleende recht om verzoekschriften in te dienen en op hun oordeel over de Europese instellingen; herinnert de Commissie eraan dat verzoekschriften een uniek middel vormen om situaties op te sporen waarin het EU-recht niet wordt nageleefd en om dergelijke situaties te onderzoeken met behulp van de politieke controle van het Europees Parlement; 2. wijst erop dat verzoekschriften zowel een kans als een uitdaging voor het Parlement en andere EU-instellingen vormen om een rechtstreekse dialoog met EU-burgers en ‑ingezetenen in stand te houden, vooral als zij gevolgen ondervinden van de toepassing van EU-wetgeving en op zoek zijn naar een doeltreffend en efficiënt verhaalmechanisme; benadrukt dat de EU-instellingen en de lidstaten in het kader van hun respectieve bevoegdheden alles in het werk moeten stellen om tot een tijdige en effectieve oplossing te komen voor kwesties die door burgers via verzoekschriften aan de orde worden gesteld; 3. benadrukt het belang van bewustmaking door middel van een permanent openbaar debat en grootschaliger informatieverstrekking over de daadwerkelijke bevoegdheden, de werking en de behoefte aan toekomstige verbeteringen van de EU, om ervoor te zorgen dat de burgers en ingezetenen goed op de hoogte zijn van de besluitvormingsniveaus zodat zij kunnen worden betrokken bij besprekingen over eventuele hervormingen en kan worden voorkomen dat aan "Brussel" altijd de schuld wordt gegeven, zoals sommige onverantwoordelijke lidstaten plegen te doen; is van mening dat een breder publiek debat over de EU, evenals betere informatie en voorlichting en zorgvuldige berichtgeving, het aantal niet-ontvankelijke verzoekschriften zou verminderen, aangezien burgers en ingezetenen beter op de hoogte zouden zijn van de bevoegdheden van de EU; merkt op dat het onderwerp van een niet-ontvankelijk verzoekschrift toch een rol kan spelen bij de beleidsvorming, ook als het onderwerp buiten de werkingssfeer van de commissie valt; 4. benadrukt dat er nauwer moet worden samengewerkt tussen de Commissie en andere EU-instellingen en de nationale, regionale en lokale autoriteiten van de lidstaten teneinde de goedkeuring en uitvoering te waarborgen van EU-wetgeving die voldoet aan de hoogste normen inzake sociale rechtvaardigheid en die volledige en doeltreffende bescherming van de economische, sociale en culturele rechten van alle burgers waarborgt; onderstreept dat er actiever moet worden samengewerkt met de vertegenwoordigers van de lidstaten in de commissievergaderingen en dat de verzoeken van de commissie sneller moeten worden opgevolgd; roept derhalve op tot een sterke inzet van alle betrokken autoriteiten op nationaal en Europees niveau door prioriteit te geven aan de behandeling en oplossing van verzoekschriften; constateert wederom dat veel verzoekschriften door de Commissie slechts op oppervlakkige wijze zijn beantwoord; 5. dringt er bij de Commissie op aan haar bevoegdheden in verband met haar rol als hoedster van de Verdragen naar behoren uit te oefenen, aangezien die rol van cruciaal belang is voor de werking van de EU voor de burgers en de Europese wetgevers; roept op tot een tijdige behandeling van inbreukprocedures om onverwijld een einde te maken aan situaties waarin het EU-recht niet wordt geëerbiedigd; 6. herhaalt dat samenwerking met andere parlementaire commissies essentieel is voor een alomvattende behandeling van verzoekschriften; merkt op dat in 2017 18 verzoekschriften voor advies en 357 verzoekschriften ter informatie aan andere parlementaire commissies zijn toegezonden; is verheugd dat er 21 adviezen van parlementaire commissies over verzoekschriften werden ontvangen; pleit voor de bevordering van de communicatie tussen de verschillende parlementaire commissies zodat op adequate wijze aandacht kan worden besteed aan de problemen die door de EU-burgers worden aangekaart; 7. wijst erop dat op 21 maart 2017, in aanwezigheid van leden van alle parlementaire commissies, het verzoekschriftennetwerk werd gelanceerd, waarbij de richtsnoeren van het netwerk werden gepresenteerd en het doel van het netwerk en de rol van de leden ervan werden toegelicht; is ervan overtuigd dat het verzoekschriftennetwerk, indien het serieus wordt genomen, een nuttig instrument is voor een betere opvolging van verzoekschriften in het kader van de parlementaire en wetgevende werkzaamheden; benadrukt de belangrijke rol die het netwerk speelt bij het verhogen van de kennis van de leden over de kwesties die door burgers bij het Parlement door middel van verzoekschriften worden aangekaart, het bespreken van mogelijke procedurele verbeteringen en het delen van optimale werkwijzen; benadrukt dat nauwer contact tussen de commissies het inplannen van hoorzittingen en parlementaire onderzoeken over soortgelijke onderwerpen efficiënter kan doen verlopen; kijkt uit naar de publicatie van de studie van beleidsondersteunende afdeling C van het Parlement over de huidige werking van de samenwerking tussen de verschillende commissies en de Commissie verzoekschriften; onderstreept dat een nauwere samenwerking met parlementaire commissies over kwesties die door indieners aan de orde worden gesteld, het Parlement in staat moet stellen een betere follow-up op maat aan verzoekschriften te geven en veel sneller en doeltreffender op de zorgen van de burgers te reageren en op die manier een meerwaarde te leveren aan de levens van EU-burgers en -ingezetenen en aan de activiteiten van het Parlement en Europa als geheel; 8. onderstreept de belangrijke bijdragen van de verzoekschriften die in de aanloop van de brexitonderhandelingen zijn ingediend door betrokken burgers en ingezetenen; wijst op de gezamenlijke openbare hoorzitting die op 11 mei 2017 werd georganiseerd door de Commissie verzoekschriften, alsook de Commissie burgerlijke vrijheden, de Commissie justitie en binnenlandse zaken (LIBE), de Commissie constitutionele zaken (AFCO) en de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken (EMPL) over de rechten van burgers en ingezetenen na de brexit, om te waarborgen dat deze rechten bij de brexitonderhandelingen een van de voornaamste prioriteiten van het Parlement zijn; 9. is van mening dat, om ervoor te zorgen dat onderscheiden verzoekschriften op coherente wijze worden behandeld, de Commissie verzoekschriften en het secretariaat van deze commissie meer financiële middelen toegewezen moeten krijgen; onderstreept dat de richtsnoeren van de commissie, die in januari 2016 zijn aangenomen, de behandeling van verzoekschriften en het besluitvormingsproces transparant en duidelijk maken; 10. wijst erop dat verzoekschriften worden behandeld overeenkomstig artikel 227 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, waarin wordt voorgeschreven dat iedere burger van de Unie, alsmede iedere natuurlijke of rechtspersoon met verblijfplaats of statutaire zetel in een lidstaat het recht heeft om een verzoekschrift tot het Europees Parlement te richten betreffende een onderwerp dat tot de werkterreinen van de Unie behoort; wijst erop dat de procedure voor de behandeling van verzoekschriften is vastgelegd in het Reglement van het Europees Parlement; 11. merkt op dat als klachten van burgers, ook ten aanzien van individuele gevallen, niet grondig en snel worden onderzocht, overeenkomstig de benadering die door de Commissie in 2016 in de mededeling getiteld "EU‑wetgeving: betere resultaten door betere toepassing" (1) naar voren is gebracht, dit tijdig inzicht in de vraag of er sprake is van ernstige systemische tekortkomingen in de weg kan staan en ertoe kan leiden dat meerdere schendingen van de rechten blijven voortduren ten nadele van vele burgers, waarbij de nationale rechtbanken in feite de hoofdmoot van de verantwoordelijkheid krijgen toebedeeld voor het toezicht op mogelijke inbreuken op de EU-wetgeving, behalve wanneer het om systematische schendingen gaat; is van mening dat er te veel onduidelijkheid heerst omtrent de interpretatie van dit begrip en dat deze aanpak met name schadelijke gevolgen kan hebben op het gebied van milieuwetgeving; beschouwt deze situatie als een achteruitgang ten opzichte van de aanpak die de Commissie voorheen hanteerde met betrekking tot de tenuitvoerlegging van de milieuwetgeving van de EU en is van oordeel dat zij daarmee haar taken als hoedster van de Verdragen niet naar behoren uitoefent; 12. onderstreept dat uit de behandeling van verzoekschriften over de onzekere arbeidsomstandigheden van werknemers is gebleken dat in een aantal lidstaten veel werknemers het slachtoffer zijn geworden van ontoelaatbare en discriminerende praktijken, en dat er in bepaalde gevallen sprake was van een gebrek aan preventieve maatregelen en dat deze vormen van misbruik niet werden bestraft; betreurt dat de Commissie een aanzienlijke achterstand heeft wat betreft zaken met betrekking tot schending van de EU-arbeidswetgeving door een aantal lidstaten, waardoor bepaalde schendingen van de rechten van werknemers jarenlang konden voortslepen; 13. herhaalt zijn oproep aan de Commissie om de Commissie verzoekschriften stelselmatig te informeren over lopende EUpilot- en inbreukprocedures en verzoekt de Commissie om, zodra die procedures zijn afgerond, inzage te geven in documenten die in het kader van deze procedures zijn uitgewisseld, en op die manier uitvoering te geven aan de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ‑EU), met name wanneer deze procedures volledig of gedeeltelijk zijn ingeleid op basis van verzoekschriften; is verheugd over het centrale platform dat de Commissie in 2014 heeft opgericht en waarop besluiten in verband met inbreuken worden bekendgemaakt; 14. verwacht dat de Commissie zich bij openbare debatten binnen de Commissie verzoekschriften altijd naar behoren laat vertegenwoordigen, d.w.z. door hooggeplaatste ambtenaren die aanvullende informatie kunnen verstrekken en antwoord kunnen geven op vragen van indieners en leden van het Europees Parlement en die, indien nodig, ook antwoorden kunnen geven die meer omvatten dan uitsluitend het vooraf aangeleverde schriftelijke antwoord; 15. is verheugd over het feit dat de Commissie verzoekschriften steeds vaker kwesties ter sprake brengt in de plenaire vergadering door middel van mondelinge vragen, resoluties of beknopte ontwerpresoluties overeenkomstig artikel 216, lid 2, van het Reglement; vestigt de aandacht op de resoluties die zijn aangenomen na de bekendmaking van het jaarverslag over de activiteiten van de Commissie verzoekschriften in 2016 (2) , het jaarverslag over de werkzaamheden van de Europese Ombudsman in 2016 (3) en het verslag over het EU-burgerschap 2017 (4) ; wijst op zijn resolutie van 15 maart 2017 over belemmeringen van het vrije verkeer van EU-burgers en van hun vrijheid om in de interne markt te werken (5) ; 16. neemt nota van de hoorzittingen over verschillende, uiteenlopende onderwerpen die de Commissie verzoekschriften in 2017 – alleen of in samenwerking met andere commissies – heeft georganiseerd, namelijk over de bestrijding van discriminatie en de bescherming van minderheden op 4 mei, over de situatie en rechten van EU-burgers in het VK na de brexit op 11 mei (samen met de Commissies EMPL en LIBE), over het herstellen van het vertrouwen van de burgers in het Europese project op 22 juni, over stateloosheid op 29 juni (samen met de Commissie LIBE), over het Europese burgerinitiatief "Verbied glyfosaat en bescherm mens en milieu tegen giftige bestrijdingsmiddelen" op 20 november, en over de bescherming van de rechten van werknemers met tijdelijke of onzekere banen op 22 november; is ook verheugd dat de jaarlijkse workshop over de bescherming van de rechten van personen met een handicap op 12 oktober 2017 heeft plaatsgevonden; 17. merkt op dat de Commissie verzoekschriften in verschillende bijdragen aan parlementaire verslagen haar advies heeft gegeven over diverse vraagstukken die in verzoekschriften zijn aangekaart, zoals over de Europese toegankelijkheidswet (6) , over de interpretatie en tenuitvoerlegging van het Interinstitutioneel Akkoord over beter wetgeven (7) , over de Brussel II bis-verordening (8) , over het Verdrag van Marrakesh (9) , over toezicht op de toepassing van EU-wetgeving 2015 (10) , over het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen (11) , over de Europese strategie inzake handicaps (12) , over het jaarverslag over de situatie van de grondrechten in de EU in 2016 (13) , en over de herziening van Verordening (EU) nr. 211/2011 over het burgerinitiatief (14) ; 18. merkt op dat milieukwesties de voornaamste bron van zorg waren die indieners in 2017 hebben aangekaart; wijst op de speciale Eurobarometer nr. 468 die in november 2017 (15) werd gepubliceerd, waaruit blijkt dat het milieu een belangrijk punt van zorg voor de Europese burger is; benadrukt hoe belangrijk het is om te voldoen aan de verwachtingen van EU-burgers en ‑ingezetenen met betrekking tot behoorlijke milieuwetgeving en om de aangenomen voorschriften en beleidsmaatregelen ten uitvoer te leggen; betreurt dat de milieuvoorschriften niet altijd correct ten uitvoer worden gelegd in de lidstaten, zoals uit de verzoekschriften blijkt; dringt er bij de Commissie op aan om, als hoedster van de Verdragen, samen met de lidstaten toe te zien op de correcte tenuitvoerlegging van de EU-wetgeving; 19. benadrukt dat de Commissie nauwkeurig en uitgebreid moet analyseren of de door de lidstaten uitgevoerde milieueffectbeoordelingen met het oog op vergunningverlening voor infrastructuurprojecten, met betrekking waartoe burgers door middel van verzoekschriften hebben gewezen op ernstige risico's voor de volksgezondheid en het milieu, voldoen aan het EU-recht; 20. betreurt ten zeerste dat de door burgers in hun verzoekschriften aangedragen problemen in verband met de luchtkwaliteit in verschillende lidstaten worden verergerd door de vervuiling die wordt veroorzaakt door 43 miljoen voertuigen met dieselmotoren die niet voldoen aan de EU-voorschriften inzake typegoedkeuring en de emissies van personenvoertuigen en lichte bedrijfsvoertuigen; 21. wijst op de werkzaamheden van de Commissie verzoekschriften in verband met verzoekschriften over handicapgerelateerde problemen; merkt op dat er in 2017 minder verzoekschriften zijn ingediend over handicapgerelateerde problemen; benadrukt dat toegang tot vervoer en de bebouwde omgeving, en discriminatie, met name op het gebied van werkgelegenheid, voor personen met een handicap de meeste problemen opleveren; merkt op dat er bijzondere aandacht is besteed aan de behandeling van verzoekschriften over handicapgerelateerde problemen, zoals over steun voor mantelzorgers voor personen met een handicap en de snelle bekrachtiging, tenuitvoerlegging en toepassing van het Verdrag van Marrakesh; 22. benadrukt de beschermende rol van de Commissie verzoekschriften binnen het EU‑kader van het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap; wijst op de workshop over de bescherming van de rechten van personen met een handicap die plaatsvond tijdens de commissievergadering van 12 oktober 2017, in het kader waarvan een studie over inclusief onderwijs werd gepresenteerd; verzoekt de EU‑instellingen om in dit verband het goede voorbeeld te geven en ervoor te zorgen dat de nationale autoriteiten de op dit terrein aangenomen wetgeving correct en onverwijld ten uitvoer leggen; 23. wijst op zijn resolutie van 15 maart 2017 over belemmeringen van het vrije verkeer van EU-burgers en van hun vrijheid om in de interne markt te werken; verzoekt de Europese Commissie nogmaals haar richtsnoeren voor betere omzetting en toepassing van Richtlijn 2004/38/EG te verduidelijken, bij te werken en uit te breiden en daar met name de recente uitspraken van het Europees Hof van Justitie in op te nemen (zaken C‑456‑12 en 457‑12); beveelt aan gebruik te maken van omzettings- en tenuitvoerleggingsplannen om een volledige en correcte toepassing te waarborgen; verzoekt de lidstaten met klem Richtlijn 2004/38/EG te eerbiedigen, evenals de bestaande jurisprudentie van het HvJ‑EU op het gebied van het vrije verkeer van personen, aangezien niet-naleving ervan een rechtstreekse schending vormt van een grondrecht van de burgers van de Unie; 24. erkent het werk dat is geleverd door de Werkgroep inzake kwesties in verband met kinderwelzijn van de Commissie verzoekschriften en neemt kennis van het definitieve verslag en de aanbevelingen van deze werkgroep die op 3 mei 2017 werden aangenomen; is er sterk van overtuigd dat de Commissie, de Raad en de lidstaten op samenhangende en doeltreffende wijze gevolg moeten geven aan de aanbevelingen van het definitieve verslag van de werkgroep; roept de EU-instellingen en de lidstaten op om de Europese wetgeving na te leven en de grensoverschrijdende samenwerking op het gebied van familiezaken op doeltreffende wijze te bevorderen en verbeteren door te voorzien in opleidingen voor rechters en professionals, informatie over rechtsbijstand en tweetalige advocaten; 25. herhaalt zijn standpunt dat een te enge en onsamenhangende uitlegging van artikel 51 van het Handvest van de grondrechten burgers van de EU vervreemdt; verzoekt de Commissie maatregelen voor te stellen die een samenhangende en uitgebreide toepassing van de werkingssfeer van artikel 51 waarborgen; 26. moedigt de Commissie aan er bij de lidstaten op aan te dringen oplossingen te vinden voor het verlies van stemrecht en de rechteloosheid van EU-burgers die zich vrij binnen de Europese Unie bewegen en er verblijven, alsook voor de rechteloosheid van langdurig ingezetenen; spreekt zijn teleurstelling uit over het feit dat de politieke rechten van burgers niet aan bod komen in het ontwerpterugtrekkingsakkoord tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk; 27. benadrukt dat het Europees burgerinitiatief zowel transparant als doeltreffend moet zijn om te kunnen dienen als een belangrijk instrument voor actief burgerschap en inspraak van het publiek; betreurt dat dit in het verleden niet is gebeurd en dat eerdere succesvolle initiatieven niet tot tastbare resultaten hebben geleid in de vorm van wetgeving; neemt nota van het voorstel van de Commissie voor de herziening van Verordening (EU) nr. 211/2011 over het Europees burgerinitiatief (16) , dat werd bekendgemaakt op 13 september 2017; benadrukt het meest recente succesvolle burgerinitiatief dat is ingediend, getiteld "Verbied glyfosaat en bescherm mens en milieu tegen giftige bestrijdingsmiddelen"; wijst op de openbare hoorzitting over dit initiatief in het Parlement op 20 november 2017; verwacht van de Commissie dat zij naar aanleiding hiervan maatregelen neemt; bevestigt dat de Commissie verzoekschriften heeft toegezegd proactief deel te nemen aan de organisatie van openbare hoorzittingen voor succesvolle initiatieven; verbindt zich ertoe om op institutioneel niveau prioriteit te verlenen aan de doeltreffendheid van dit participatieve proces en ervoor te zorgen dat voor passende wetgevende follow-up wordt gezorgd; 28. benadrukt dat zowel in het kader van de openbare hoorzitting over het Europees burgerinitiatief getiteld "Verbied glyfosaat en bescherm mens en milieu tegen giftige gewasbeschermingsmiddelen" als bij de behandeling van verzoekschriften over hetzelfde onderwerp, is gebleken dat de op EU-niveau toegepaste procedures voor de goedkeuring van, onder meer, glyfosaat, genetisch gemodificeerde organismen en pesticiden, ondeugdelijk zijn door een gebrek aan onafhankelijkheid en onvoldoende transparantie en nauwkeurigheid bij het verzamelen en beoordelen van wetenschappelijk bewijs; 29. wijst op het grote aantal verzoekschriften inzake dierenwelzijn; vestigt de aandacht op de studie "Animal Welfare in the European Union", die werd gepresenteerd op de commissievergadering van 23 maart 2017 en werd gevolgd door een bespreking van een aantal verzoekschriften over deze kwestie; beschouwt de lancering van een nieuwe EU-strategie voor dierenwelzijn cruciaal om eventuele lacunes op te vullen, wetgeving te harmoniseren en te zorgen voor een volledige en doeltreffende bescherming van het dierenwelzijn, ook met betrekking tot dierenvervoer, door middel van een duidelijk en afgerond wetgevingskader dat volledig voldoet aan de eisen als bedoeld in artikel 13 VWEU; 30. wijst op de belangrijke rol van het Solvit-netwerk, dat burgers en bedrijven de mogelijkheid geeft om hun bezorgdheid te uiten over mogelijke inbreuken op het EU‑recht door overheidsinstanties in andere lidstaten; verzoekt de Commissie en de lidstaten om Solvit te promoten om het nuttiger en zichtbaarder te maken voor de burgers; is in dat opzicht ingenomen met het actieplan om het Solvit-netwerk te versterken, dat de Commissie in mei 2017 heeft gepubliceerd; verzoekt de Commissie om de resultaten van dit actieplan terug te koppelen naar het Europees Parlement; 31. onderstreept dat het belangrijk is om het verzoekschriftenportaal verder te ontwikkelen, dat van het portaal een eenvoudig toegankelijk communicatiekanaal in twee richtingen en een interactief instrument moet worden gemaakt, waardoor de burgers van alle EU‑lidstaten toegang hebben tot alle basisinformatie met betrekking tot verzoekschriften en de behandeling ervan, met elkaar kunnen communiceren en thematische gemeenschappen kunnen oprichten voor de uitwisseling van documenten en beste praktijken; benadrukt dat de administratieve lasten in verband met de behandeling van verzoekschriften verder moeten worden beperkt; benadrukt dat het portaal ook fungeert als openbaar register van verzoekschriften; herhaalt dat de technische capaciteit van het portaal versterkt moet worden, zodat het verzoekschriftenproces vlot kan verlopen; benadrukt de noodzaak om de communicatie met indieners te verbeteren door hun kennisgevingen te sturen over de voortgang van hun verzoekschrift in hun eigen taal; is van mening dat personen die hun steun voor of interesse in een verzoekschrift hebben geuit, recht hebben op dezelfde feedback en informatie als de indiener van dat verzoekschrift, in het bijzonder wanneer er debatten in het Parlement worden gehouden of de Commissie een antwoord verschaft; herhaalt dat ernaar gestreefd moet worden dat indieners zo veel mogelijk bij de behandeling van hun verzoekschriften in de commissie aanwezig zijn; 32. dringt aan op gerichtere en actievere communicatie- en media-activiteiten en een actievere aanwezigheid op sociale media, opdat de werkzaamheden van de commissie beter inspelen op de zorgen die leven bij het publiek; 33. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie en het verslag van de Commissie verzoekschriften te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de Europese Ombudsman, de regeringen en de parlementen van de lidstaten, alsmede aan hun verzoekschriftencommissies en nationale ombudsbureaus of andere soortgelijke ter zake bevoegde organen.