Het Europees Parlement, – gezien de brief van zijn Voorzitter van 31 januari 2024, – gezien de artikelen 236 en 237 van zijn Reglement, – gezien Besluit 95/167/EG, Euratom, EGKS van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie van 19 april 1995 tot vaststelling van de wijze van uitoefening van het enquêterecht van het Europees Parlement (1) , – gezien zijn voorstel voor een verordening van het Europees Parlement tot vaststelling van de wijze van uitoefening van het enquêterecht van het Europees Parlement en tot intrekking van Besluit 95/167/EG, Euratom, EGKS van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie (2) , – gezien het verslag van de Commissie constitutionele zaken ( A9-0158/2024 ), 1. besluit onderstaande wijzigingen in zijn Reglement op te nemen; 2. besluit dat de wijzigingen in werking treden met ingang van 16 juli 2024; besluit dat de wijzigingen waarbij de Conferentie van voorzitters en het Bureau worden gemachtigd om uitvoeringsmaatregelen vast te stellen, echter van toepassing zijn vanaf de datum waarop dit besluit wordt aangenomen; 3. besluit dat overgangsregelingen zullen gelden voor wetgevingsprocedures in het kader waarvan het Parlement vóór het eind van de laatste vergaderperiode van deze zittingsperiode geen standpunt heeft bepaald en waarop de artikelen 56, 57 of 58 zijn toegepast; geeft de Conferentie van voorzitters toestemming die overgangsregelingen vast te stellen overeenkomstig artikel 240, op basis van een aanbeveling van de Conferentie van commissievoorzitters; besluit dat, voor wetgevingsprocedures waarop artikel 57 is toegepast en waarvoor het verslag van de bevoegde commissie vóór het eind van de laatste vergaderperiode is aangenomen, artikel 57 van toepassing blijft tot de vaststelling van de voorgestelde rechtshandeling; 4. benadrukt dat de fracties bij de voordracht van kandidaten voor en de verkiezing van de Voorzitter, ondervoorzitters en quaestoren er gezamenlijk verantwoordelijk voor zijn om bij het voordragen van kandidaten het beginsel van genderevenwicht te hanteren; 5. verbindt zich ertoe samen met de Commissie een begin te maken met de herziening van het Kaderakkoord van 20 oktober 2010 over de betrekkingen tussen het Europees Parlement en de Europese Commissie (3) in het licht van de parlementaire hervorming “Parlement 2024”, en is ingenomen met het feit dat de voorzitter van het Parlement de eerste stappen in dit verband heeft gezet met de voorzitter van de Commissie; 6. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit ter informatie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2016)0467 ) en het gewijzigde voorstel ( COM(2020)0611 ), – gezien artikel 294, lid 2, artikel 78, lid 2, punt d), en artikel 79, lid 2, punt c), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C8‑0321/2016), – gezien het advies van de Commissie juridische zaken inzake de voorgestelde rechtsgrondslag, – gezien artikel 294, lid 3, en artikel 78, lid 2, punt d), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de gemotiveerde adviezen die in het kader van protocol nr. 2 betreffende de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid zijn uitgebracht door de Tsjechische Senaat, de Italiaanse Senaat en de Roemeense Kamer van Afgevaardigden, en waarin wordt gesteld dat het ontwerp van wetgevingshandeling niet strookt met het subsidiariteitsbeginsel, – gezien de adviezen van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 14 december 2016 (1) en van 25 februari 2021 (2) , – gezien de adviezen van het Comité van de Regio's van 8 februari 2017 (3) en van 19 maart 2021 (4) , – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 8 februari 2024 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien het besluit van de Conferentie van voorzitters van 21 februari 2024 om de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken toestemming te verlenen om de wetgevingsprocedure te splitsen en twee afzonderlijke geconsolideerde teksten ter behandeling op de plenaire vergadering voor te leggen, – gezien de artikelen 59 en 40 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken ( A8‑0171/2018 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in haar voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 10 april 2024 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een gemeenschappelijke procedure voor internationale bescherming in de Unie en tot intrekking van Richtlijn 2013/32/EU (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2024/1348.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2020)0613 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 78, lid 2, punten c), d) en e), en artikel 79, lid 2, punt c), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9‑0308/2020), – gezien het advies van de Commissie juridische zaken inzake de voorgestelde rechtsgrond, – gezien artikel 294, lid 3, en artikel 78, lid 2, punten d) en e), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de gemotiveerde adviezen die in het kader van protocol nr. 2 betreffende de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid zijn uitgebracht door de Italiaanse Senaat en het Hongaarse Parlement, en waarin wordt gesteld dat het ontwerp van wetgevingshandeling niet strookt met het subsidiariteitsbeginsel, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 30 april 2021 (1) , – gezien het advies van het Comité van de Regio’s van 19 maart 2021 (2) , – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 8 februari 2024 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien de artikelen 59 en 40 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken ( A9-0127/2023 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 10 april 2024 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad betreffende de aanpak van crisis- en overmachtsituaties op het gebied van migratie en asiel en tot wijziging van Verordening (EU) 2021/1147 (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2024/1359.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2020)0610 ), – gezien artikel 294, lid 2, artikel 78, lid 2, punt e), artikel 79, lid 2, punten a), b) en c), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9‑0309/2020), – gezien het advies van de Commissie juridische zaken inzake de voorgestelde rechtsgrond, – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de gemotiveerde adviezen die in het kader van Protocol nr. 2 betreffende de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid zijn uitgebracht door de Italiaanse senaat, het Hongaarse parlement en het Slowaakse parlement, en waarin wordt gesteld dat het ontwerp van wetgevingshandeling niet strookt met het subsidiariteitsbeginsel, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 25 februari 2021 (1) , – gezien het advies van het Comité van de Regio’s van 19 maart 2021 (2) , – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 8 februari 2024 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien de artikelen 59 en 40 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken ( A9-0152/2023 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 10 april 2024 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad betreffende asiel- en migratiebeheer, tot wijziging van de Verordeningen (EU) 2021/1147 en (EU) 2021/1060 en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 604/2013 (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2024/1351.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2016)0467 ) en het gewijzigde voorstel ( COM(2020)0611 ), – gezien artikel 294, lid 2, artikel 78, lid 2, punt d), en artikel 79, lid 2, punt d), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9‑0039/2024), – gezien het advies van de Commissie juridische zaken inzake de voorgestelde rechtsgrond, – gezien artikel 294, lid 3, en artikel 79, lid 2, punt c), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 14 december 2016 (1) en dat van 25 februari 2021 (2) , – gezien het advies van het Comité van de Regio’s van 8 februari 2017 (3) en dat van 19 maart 2021 (4) , – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 8 februari 2024 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien het besluit van de Conferentie van voorzitters van 21 februari 2024 om de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken toestemming te verlenen om de wetgevingsprocedure te splitsen en twee afzonderlijke geconsolideerde teksten ter behandeling op de plenaire vergadering voor te leggen; – gezien de artikelen 59 en 40 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken ( A9‑0164/2024 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 10 april 2024 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een terugkeergrensprocedure en tot wijziging van Verordening (EU) 2021/1148 (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2024/1349.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Parlement en de Raad ( COM(2020)0612 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 77, lid 2, punten b) en d), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9‑0307/2020), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de gemotiveerde adviezen die, in het kader van protocol nr. 2 betreffende de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid, zijn ingediend door het Hongaarse parlement en de Italiaanse senaat en waarin wordt gesteld dat het ontwerp van wetgevingshandeling in strijd is met het subsidiariteitsbeginsel, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 25 februari 2021 (1) ; – gezien het advies van het Comité van de Regio’s van 19 maart 2021 (2) ; – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 8 februari 2024 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken ( A9-0149/2023 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 10 april 2024 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad tot invoering van de screening van onderdanen van derde landen aan de buitengrenzen en tot wijziging van de Verordeningen (EG) nr. 767/2008, (EU) 2017/2226, (EU) 2018/1240 en (EU) 2019/817 (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2024/1356.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2021)0096 ), – gezien artikel 294, lid 2, artikel 16, lid 2, artikel 74, artikel 78, lid 2, punt e), artikel 79, lid 2, punt c), artikel 82, lid 1, tweede alinea, punt d), artikel 85, lid 1, artikel 87, lid 2, punt a), en artikel 88, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9‑0088/2021), – gezien het advies van de Commissie juridische zaken inzake de voorgestelde rechtsgrond, – gezien artikel 294, lid 3, artikel 78, lid 2, punt e), artikel 79, lid 2, punt c), artikel 82, lid 1, tweede alinea, punt d), en artikel 87, lid 2), punt a), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 8 februari 2024 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien de artikelen 59 en 40 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken ( A9‑0148/2023 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 10 april 2024 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordeningen (EU) 2019/816 en (EU) 2019/818, met het oog op de invoering van de screening van onderdanen van derde landen aan de buitengrenzen (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2024/1352.) (Gewone wetgevingsprocedure – eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2016)0272 ) en het gewijzigde voorstel ( COM(2020)0614 ), – gezien artikel 294, lid 2, en de artikelen 78, lid 2, punten c), d), e) en g), 79, lid 2, onder c), 87, lid 2, punt a) en 88, lid 2, punt a), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C8-0179/2016), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de gemotiveerde adviezen die in het kader van Protocol nr. 2 betreffende de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid zijn uitgebracht door het Hongaarse parlement en de Italiaanse Senaat, en waarin wordt gesteld dat het ontwerp van wetgevingshandeling niet strookt met het subsidiariteitsbeginsel, – gezien de adviezen van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 19 oktober 2016 en van 25 februari 2021 (1) , – gezien de adviezen van het Comité van de Regio’s van 8 december 2016 en van 19 maart 2021 (2) , – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 8 februari 2024 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Begrotingscommissie, – gezien het verslag van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken ( A8-0212/2017 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in haar voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 10 april 2024 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad betreffende de instelling van “Eurodac” voor de vergelijking van biometrische gegevens om de Verordeningen (EU) 2024/1351 en (EU) 2024/1350 van het Europees Parlement en de Raad en Richtlijn 2001/55/EG van de Raad doeltreffend toe te passen en om illegaal verblijvende onderdanen van derde landen en staatlozen te identificeren en betreffende verzoeken van rechtshandhavingsinstanties van de lidstaten en Europol om vergelijkingen van Eurodac-gegevens ten behoeve van rechtshandhaving, tot wijziging van de Verordeningen (EU) 2018/1240 en (EU) 2019/818 van het Europees Parlement en de Raad en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 603/2013 van het Europees Parlement en de Raad (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2024/1358.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2016)0468 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 78, lid 2, punten d) en g), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C8-0325/2016), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 25 januari 2017 (1) , – gezien het advies van het Comité van de Regio's van 8 februari 2017 (2) , – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 8 februari 2024 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie buitenlandse zaken en de Begrotingscommissie, – gezien het verslag van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken ( A8-0316/2017 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie haar voorstel vervangt, ingrijpende wijzigingen in haar voorstel aanbrengt of voornemens is er ingrijpende wijzigingen in aan te brengen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 10 april 2024 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een Uniekader voor hervestiging en toelating op humanitaire gronden, en tot wijziging van Verordening (EU) 2021/1147 (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2024/1350.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2016)0466 ), – gezien artikel 294, lid 2, artikel 78, lid 2, punten a) en b), en artikel 79, lid 2, punt a), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C8-0324/2016), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 14 december 2016 (1) , – gezien het advies van het Comité van de Regio's van 8 februari 2017 (2) , – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 8 februari 2024 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken; – gezien het verslag van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken ( A8-0245/2017 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 10 april 2024 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad inzake normen voor de erkenning van onderdanen van derde landen of staatlozen als personen die internationale bescherming genieten, voor een uniforme status voor vluchtelingen of voor personen die voor subsidiaire bescherming in aanmerking komen, en voor de inhoud van de verleende bescherming, tot wijziging van Richtlijn 2003/109/EG van de Raad en tot intrekking van Richtlijn 2011/95/EU van het Europees Parlement en de Raad (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2024/1347.) (Gewone wetgevingsprocedure – herschikking) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2016)0465 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 78, lid 2, punt f), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C8-0323/2016), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het gemotiveerde advies dat in het kader van protocol nr. 2 betreffende de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid is uitgebracht door de Italiaanse Senaat, en waarin wordt gesteld dat het ontwerp van wetgevingshandeling niet strookt met het subsidiariteitsbeginsel, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 14 december 2016 (1) , – gezien het advies van het Comité van de Regio’s van 8 februari 2017 (2) , – gezien het Interinstitutioneel Akkoord van 28 november 2001 over een systematischer gebruik van de herschikking van besluiten (3) , – gezien de brief van 12 januari 2017 van de Commissie juridische zaken aan de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken overeenkomstig artikel 110, lid 3, van zijn Reglement, – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 8 februari 2024 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien de artikelen 110 en 59 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken; – gezien het verslag van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken ( A8-0186/2017 ), A. overwegende dat het voorstel van de Commissie volgens de adviesgroep van de juridische diensten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie geen andere inhoudelijke wijzigingen bevat dan die welke als zodanig in het voorstel worden vermeld en dat met betrekking tot de codificatie van de ongewijzigde bepalingen van de eerdere besluiten met die wijzigingen kan worden geconstateerd dat het voorstel louter een codificatie van de bestaande besluiten behelst, zonder inhoudelijke wijzigingen; 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast, rekening houdend met de aanbevelingen van de adviesgroep van de juridische diensten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in haar voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 10 april 2024 met het oog op de vaststelling van Richtlijn (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van normen voor de opvang van verzoekers om internationale bescherming (herschikking) (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Richtlijn (EU) 2024/1346.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2022)0144 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 114 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9‑0129/2022), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 26 oktober 2022 (1) , – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 2 februari 2024 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid, – gezien het advies van de Commissie industrie, onderzoek en energie, – gezien het verslag van de Commissie interne markt en consumentenbescherming ( A9-0207/2023 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast (2) ; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 10 april 2024 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van geharmoniseerde regels voor het verhandelen van bouwproducten en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 305/2011 (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2024/3110.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2023)0596 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 50, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9‑0386/2023), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 13 december 2023 (1) , – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 14 februari 2024 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie economische en monetaire zaken, – gezien het verslag van de Commissie juridische zaken ( A9‑0013/2024 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 10 april 2024 met het oog op de vaststelling van Richtlijn (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2013/34/EU wat betreft de termijnen voor het vaststellen van duurzaamheidsrapporteringsstandaarden voor bepaalde sectoren en voor bepaalde ondernemingen uit derde landen (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Richtlijn (EU) 2024/1306.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2021)0805 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 194, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9‑0467/2021), – gezien het advies van de Commissie juridische zaken inzake de voorgestelde rechtsgrondslag, – gezien artikel 294, lid 3, en artikel 192, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het gemotiveerde advies dat in het kader van Protocol nr. 2 betreffende de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid is uitgebracht door de Tsjechische Kamer van Afgevaardigden, en waarin wordt gesteld dat het ontwerp van wetgevingshandeling niet strookt met het subsidiariteitsbeginsel, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 19 mei 2022 (1) , – gezien het advies van het Comité van de Regio’s van 12 oktober 2022 (2) , – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 15 maart 2024 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien de artikelen 59 en 40 van zijn Reglement, – gezien het gezamenlijk overleg van de Commissie milieu, volksgezondheid en voedselveiligheid en de Commissie industrie, onderzoek en energie overeenkomstig artikel 58 van zijn Reglement, – gezien de brief van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, – gezien het verslag van de Commissie milieu, volksgezondheid en voedselveiligheid en de Commissie industrie, onderzoek en energie ( A9-0162/2023 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast (3) ; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 10 april 2024 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad inzake de vermindering van methaanemissies in de energiesector en tot wijziging van Verordening (EU) 2019/942 (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2024/1787.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2023)0395 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 192, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9‑0309/2023), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 26 oktober 2023 (1) , – na raadpleging van het Comité van de Regio’s, – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 21 februari 2024 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid ( A9-0002/2024 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast (2) ; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 10 april 2024 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EU) 2017/852 inzake kwik wat betreft tandheelkundig amalgaam en andere kwikhoudende producten waarvoor uitvoer-, invoer- en productiebeperkingen gelden (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2024/1849.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2023)0088 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 192, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9‑0025/2023), – gezien het gemotiveerde advies dat in het kader van Protocol nr. 2 betreffende de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid is uitgebracht door de Italiaanse Kamer van Afgevaardigden en de Italiaanse Senaat, en waarin wordt gesteld dat het ontwerp van wetgevingshandeling niet strookt met het subsidiariteitsbeginsel, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 12 juli 2023 (1) , – na raadpleging van het Comité van de Regio’s, – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 9 februari 2024 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie vervoer en toerisme en de Commissie industrie, onderzoek en energie, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid ( A9-0313/2023 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast (2) ; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 10 april 2024 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EU) 2019/1242 wat betreft de aanscherping van de CO 2 -emissienormen voor nieuwe zware bedrijfsvoertuigen en de integratie van rapporteringsverplichtingen, tot wijziging van Verordening (EU) 2018/858 en tot intrekking van Verordening (EU) 2018/956 (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2024/1610.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2023)0201 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 43, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9‑0140/2023), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 21 september 2023 (1) , – na raadpleging van het Comité van de Regio’s, – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 12 februari 2024 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid ( A9-0385/2023 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast (2) ; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 10 april 2024 met het oog op de vaststelling van Richtlijn (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2001/110/EG van de Raad inzake honing, Richtlijn 2001/112/EG van de Raad inzake voor menselijke voeding bestemde vruchtensappen en bepaalde soortgelijke producten, Richtlijn 2001/113/EG van de Raad inzake voor menselijke voeding bestemde vruchtenjam of -confituur, -gelei en -marmelade, alsmede kastanjepasta en Richtlijn 2001/114/EG van de Raad inzake bepaalde voor menselijke voeding bestemde, geheel of gedeeltelijk gedehydrateerde verduurzaamde melk (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Richtlijn (EU) 2024/1438.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2022)0329 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 338, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9‑0223/2022), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 9 februari 2024 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid ( A9‑0296/2023 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast (1) ; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 10 april 2024 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EU) nr. 691/2011 wat betreft de invoering van nieuwe modules voor milieu-economische rekeningen (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2024/3024.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2022)0672 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 192, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9-0399/2022), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 22 maart 2023 (1) , – gezien het advies van het Comité van de Regio’s van 8 februari 2023 (2) , – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 8 maart 2024 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, – gezien de brief van de Commissie industrie, onderzoek en energie, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid ( A9‑0329/2023 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast (3) ; 2. neemt kennis van de verklaring van de Commissie die als bijlage bij deze resolutie is gevoegd; 3. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 4. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 10 april 2024 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een certificeringskader van de Unie voor permanente koolstofverwijderingen , koolstoflandbeheer en koolstofopslag in producten (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2024/3012.) BIJLAGE BIJ DE WETGEVINGSRESOLUTIE Verklaring van de Commissie ter gelegenheid van de vaststelling van Verordening (EU) 2024/3012 van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een certificeringskader van de Unie voor permanente koolstofverwijderingen, koolstoflandbouw en koolstofopslag in producten De Commissie is voornemens om, binnen een jaar na de inwerkingtreding van de verordening, de eerste gedelegeerde handeling vast te stellen en om, binnen zes maanden na de inwerkingtreding van de verordening, op haar website een planningsdocument over de ontwikkeling van certificeringsmethoden te publiceren, dat jaarlijks zal worden bijgewerkt. Daarnaast is de Commissie voornemens passende mogelijkheden te organiseren om opmerkingen in te dienen over de gedelegeerde handelingen, waaronder via feedback van het publiek. De Commissie zal haar toezeggingen nakomen met betrekking tot het waarborgen van de betrokkenheid van het Parlement en de Raad bij de voorbereiding van gedelegeerde handelingen, onder meer door deskundigen van het Parlement en de Raad systematisch toegang te verlenen tot de vergaderingen van de deskundigengroepen van de Commissie, zoals vastgelegd in punt 28 van en de bijlage bij het Interinstitutioneel Akkoord over beter wetgeven van 2016. (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2022)0688 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 157, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9‑0409/2022), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de gemotiveerde adviezen die in het kader van Protocol nr. 2 betreffende de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid zijn uitgebracht door de Italiaanse senaat en door de Tsjechische senaat en waarin wordt gesteld dat het ontwerp van wetgevingshandeling niet strookt met het subsidiariteitsbeginsel, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 22 maart 2023 (1) , – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 20 december 2023 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken, — gezien het gezamenlijke overleg van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken en de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid overeenkomstig artikel 58 van het Reglement, – gezien het verslag van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid ( A9-0354/2023 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 10 april 2024 met het oog op de vaststelling van Richtlijn (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad betreffende normen voor organen voor gelijke behandeling op het gebied van gelijke behandeling en gelijke kansen voor vrouwen en mannen in arbeid en beroep, en tot wijziging van de Richtlijnen 2006/54/EG en 2010/41/EU (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Richtlijn (EU) 2024/1500.) (Bijzondere wetgevingsprocedure – goedkeuring) Het Europees Parlement, – gezien de ontwerprichtlijn van de Raad (10788/1/2023), – gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 19, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C9‑0031/2024), – gezien artikel 105, leden 1 en 4, van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling van de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid ( A9-0128/2024 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de ontwerprichtlijn van de Raad; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de nationale parlementen. (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2023)0777 ), – gezien artikel 294, lid 2, artikel 16, lid 2, en artikel 114, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9‑0437/2023), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité (1) , – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 21 februari 2024 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken ( A9-0021/2024 ), – gezien het verslag van de Europese Commissie over de uitvoering van Verordening (EU) 2021/1232 van het Europees Parlement en de Raad van 14 juli 2021 betreffende een tijdelijke afwijking van sommige bepalingen van Richtlijn 2002/58/EG ten aanzien van het gebruik van technologieën door aanbieders van nummeronafhankelijke interpersoonlijke communicatiediensten voor de verwerking van persoonsgegevens en andere gegevens ten behoeve van de bestrijding van online seksueel misbruik van kinderen ( COM(2023)0797 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 10 april 2024 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EU) 2021/1232 betreffende een tijdelijke afwijking van sommige bepalingen van Richtlijn 2002/58/EG ten aanzien van het gebruik van technologieën door aanbieders van nummeronafhankelijke interpersoonlijke communicatiediensten voor de verwerking van persoonsgegevens en andere gegevens ten behoeve van de bestrijding van online seksueel misbruik van kinderen (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2024/1307.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2023)0362 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 43, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9‑0221/2023), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 20 september 2023 (1) , – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 14 februari 2024 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie visserij ( A9-0004/2024 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 10 april 2024 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van instandhoudings-, beheers- en controlemaatregelen voor het gebied dat onder het Verdrag inzake toekomstige multilaterale samenwerking op visserijgebied in het noordoostelijk deel van de Atlantische Oceaan valt, tot wijziging van Verordening (EU) 2019/1241 van het Europees Parlement en de Raad en van Verordening (EG) nr. 1224/2009 van de Raad en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1236/2010 van het Europees Parlement en de Raad en van Verordeningen (EEG) nr. 1899/85 en (EEG) nr. 1638/87 van de Raad (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2024/2594.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2023)0270 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 100, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9‑0189/2023), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 20 september 2023 (1) , – na raadpleging van het Comité van de Regio’s, – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 28 februari 2024 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie visserij, – gezien het verslag van de Commissie vervoer en toerisme ( A9‑0422/2023 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 10 april 2024 met het oog op de vaststelling van Richtlijn (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2009/18/EG tot vaststelling van de grondbeginselen voor het onderzoek van ongevallen in de zeescheepvaartsector en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1286/2011 van de Commissie (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Richtlijn (EU) 2024/3017.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2023)0271 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 100, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9‑0191/2023), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 20 september 2023 (1) , – na raadpleging van het Comité van de Regio’s, – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 15 maart 2024 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie visserij, – gezien het verslag van de Commissie vervoer en toerisme ( A9-0419/2023 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 10 april 2024 met het oog op de vaststelling van Richtlijn (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2009/16/EG betreffende havenstaatcontrole (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Richtlijn (EU) 2024/3099.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2023)0273 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 100, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9‑0187/2023), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 20 september 2023 (1) , – na raadpleging van het Comité van de Regio’s, – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 28 februari 2024 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie Visserij – gezien het verslag van de Commissie vervoer en toerisme ( A9-0365/2023 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 10 april 2024 met het oog op de vaststelling van Richtlijn (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2005/35/EG wat betreft verontreiniging vanaf schepen en de invoering van administratieve sancties voor inbreuken (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Richtlijn (EU) 2024/3101.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2023)0272 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 100, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9‑0188/2023), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 20 september 2023 (1) , – na raadpleging van het Comité van de Regio’s, – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 15 maart 2024 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie visserij, – gezien het verslag van de Commissie vervoer en toerisme ( A9-0418/2023 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 10 april 2024 met het oog op de vaststelling van Richtlijn (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2009/21/EG betreffende de naleving van vlaggenstaatverplichtingen (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Richtlijn (EU) 2024/3100.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2023)0416 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 192, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9‑0234/2023), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de gemotiveerde adviezen die in het kader van protocol nr. 2 betreffende de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid zijn uitgebracht door de Nederlandse Eerste Kamer en de Nederlandse Tweede Kamer en waarin wordt gesteld dat het ontwerp van wetgevingshandeling niet strookt met het subsidiariteitsbeginsel, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 25 oktober 2023 (1) , – na raadpleging van het Comité van de Regio’s, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid ( A9-0138/2024 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 10 april 2024 met het oog op de vaststelling van Richtlijn (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad inzake bodemmonitoring en -veerkracht (richtlijn bodemmonitoring) HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 192, lid 1, Gezien het voorstel van de Europese Commissie, Na toezending van het ontwerp van wetgevingshandeling aan de nationale parlementen, Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité (2) , Gezien het advies van het Comité van de Regio’s (3) , Handelend volgens de gewone wetgevingsprocedure, Overwegende hetgeen volgt: (1) De bodem is een cruciale, beperkte, niet-hernieuwbare en onvervangbare hulpbron die essentieel is voor de economie, het milieu en de samenleving. (2) Gezonde bodems bevinden zich in een goede chemische, biologische en fysische staat zodat zij ecosysteemdiensten kunnen leveren die van vitaal belang zijn voor mens en milieu, zoals veilig, voedzaam en toereikend voedsel, biomassa, schoon water, de kringloop van voedingsstoffen, koolstofopslag en een habitat voor biodiversiteit. De bodem is van essentieel belang voor het waarborgen van de voedselzekerheid. Geschat wordt echter dat 60 tot 70 % van de bodems in de Unie is echter aangetast en blijft verslechteren. [Am. 1] (3) Bodemaantasting kost de Unie jaarlijks tientallen miljarden euro. Bodemgezondheid heeft gevolgen voor de verlening van ecosysteemdiensten met een belangrijk economisch rendement. Een duurzaam beheer en herstel van de bodems Verbetering ervan is daarom economisch zinvol en kan de prijs en de waarde van de grond in de Unie aanzienlijk doen stijgen. Bovendien kan de vorming van slechts één centimeter teeltlaag wel duizend jaar duren, terwijl het proces van aantasting en volledig verlies van bodems zich in rap tempo kan voltrekken. [Am. 2] (4) In de Europese Green Deal (4) is een ambitieus stappenplan vastgesteld om de Unie om te vormen tot een eerlijke en welvarende samenleving met een moderne, hulpbronnenefficiënte en concurrerende economie, met als doel het natuurlijk kapitaal van de Unie te beschermen, te behouden en te verbeteren en de gezondheid en het welzijn van burgers te beschermen. In het kader van de Europese Green Deal heeft de Commissie de EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030 (5) , de “van boer tot bord”-strategie (6) , het actieplan om de verontreiniging tot nul terug te brengen (7) , de EU-strategie voor aanpassing aan de klimaatverandering (8) en de EU-bodemstrategie voor 2030 (9) vastgesteld. (5) De Unie zet zich in voor de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling en de bijbehorende duurzameontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s) (10) . Gezonde bodems dragen rechtstreeks bij tot de verwezenlijking van verschillende SDG’s, met name SDG 2 (geen honger), SDG 3 (goede gezondheid en welzijn), SDG 6 (schoon water en sanitaire voorzieningen), SDG 11 (duurzame steden en gemeenschappen), SDG 12 (verantwoorde consumptie en productie), SDG 13 (klimaatactie) en SDG 15 (leven op het land). SDG 15.3 beoogt woestijnvorming tegen te gaan, aangetaste bodems (onder meer als gevolg van woestijnvorming, droogten en overstromingen) te herstellen, en te streven naar een wereld zonder verdere bodemaantasting tegen 2030. (6) De Unie en haar lidstaten, als partijen bij het Verdrag inzake biologische diversiteit dat werd goedgekeurd bij Besluit 93/626/EEG van de Raad (11) , bereikten tijdens de 15 e Conferentie van de Partijen een overeenkomst over het “Mondiaal Biodiversiteitskader van Kunming-Montreal” (12) (GBF), dat verscheidene actiegerichte mondiale doelstellingen voor 2030 omvat die verband houden met de gezondheid van de bodem. De voordelen van de natuur voor de mensheid, waaronder bodemgezondheid, moeten worden hersteld, behouden en versterkt. (7) Als partijen bij het Verdrag van de Verenigde Naties ter bestrijding van woestijnvorming (UNCCD), dat is goedgekeurd bij Besluit 98/216/EG van de Raad (13) , hebben de Unie en haar lidstaten zich ertoe verbonden woestijnvorming te bestrijden en de gevolgen van droogte in de getroffen landen te beperken. Dertien lidstaten (14) hebben in het kader van het UNCDD verklaard partijen te zijn die door woestijnvorming worden getroffen. (8) In het kader van het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering (UNFCCC) worden land en bodem tegelijkertijd als bronnen van koolstof en als koolstofputten beschouwd. De Unie en de lidstaten hebben zich er als partijen toe verbonden duurzaam beheer, behoud en verbetering van koolstofputten en -reservoirs te bevorderen. (9) In de EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030 wordt gesteld dat het essentieel is om meer inspanningen te leveren om de vruchtbaarheid van de bodem te beschermen, bodemerosie te beperken en de hoeveelheid organisch materiaal in de bodem te vergroten door middel van duurzame praktijken op het gebied van bodembeheer. Ook wordt gesteld dat er aanzienlijke vooruitgang nodig is bij het identificeren van vervuilde bodems, het herstellen van aangetaste bodems, het vaststellen van de voorwaarden voor een goede ecologische toestand van de bodem, het invoeren van hersteldoelstellingen en het verbeteren van de monitoring van de bodemgezondheid. (10) In de EU-bodemstrategie voor 2030 wordt de visie voor de lange termijn uiteengezet, waarin alle bodemecosystemen in de Unie tegen 2050 in gezonde staat verkeren en dus veerkrachtiger zijn. Gezonde bodems dragen als belangrijke oplossing bij tot de doelstellingen van de Unie om klimaatneutraliteit te bereiken en weerbaarder te worden ten aanzien van klimaatverandering, een schone en circulaire (bio-)economie te ontwikkelen, het biodiversiteitsverlies om te buigen, de menselijke gezondheid te beschermen, woestijnvorming te stoppen en bodemaantasting om te keren. (11) Om de overgang naar gezonde bodems mogelijk te maken, is financiering van vitaal belang. Het meerjarig financieel kader biedt verschillende financieringsmogelijkheden voor de bescherming, het duurzame beheer en de regeneratie van bodems. Een “bodemdeal voor Europa” is een van de vijf EU-missies van het programma Horizon Europa en is specifiek gericht op de bevordering van de bodemgezondheid. De bodemmissie is een essentieel instrument voor de uitvoering van deze richtlijn. De missie heeft tot doel dat de EU het voortouw neemt bij de transitie naar gezonde bodems door een ambitieus onderzoeks- en innovatieprogramma te financieren, een netwerk van 100 “levende laboratoria” en “vuurtorens” op te zetten op het platteland en in stedelijke gebieden, de ontwikkeling van een geharmoniseerd kader voor bodemmonitoring te bevorderen en het besef van het belang van de bodem te vergroten. Andere Unieprogramma’s met doelstellingen die bijdragen tot een gezonde bodem zijn het gemeenschappelijk landbouwbeleid, de fondsen voor het cohesiebeleid, het programma voor milieu en klimaatactie, het werkprogramma van Horizon Europa, het instrument voor technische ondersteuning, de faciliteit voor herstel en veerkracht en InvestEU. Aangezien de doelstelling om alle bodems in de Unie in een gezonde toestand te brengen van gemeenschappelijk belang is, moeten er meer middelen worden vrijgemaakt om de toepassing van duurzame bodembeheer- en regeneratiepraktijken te ondersteunen, onder meer via steunverlening door de Europese Investeringsbank met behulp van mechanismen voor risicovermindering. De Commissie moet de algemene financiële behoeften en tekorten beoordelen, en moet voor de periode na 2027 zo nodig aanvullende financiële middelen inzetten binnen het meerjarig financieel kader en maatregelen treffen om beleidscoherentie met betrekking tot de doelstellingen van deze richtlijn waarborgen. [Am. 3] (12) In de bodemstrategie voor 2030 werd aangekondigd dat de Commissie een wetgevingsvoorstel over bodemgezondheid zou indienen waarmee de doelstellingen van de bodemstrategie kunnen worden verwezenlijkt en een goede bodemgezondheid in de hele EU tegen 2050 kan worden bewerkstelligd. In zijn resolutie van 28 april 2021 over bodembescherming (15) benadrukte het Europees Parlement het belang van de bescherming van de bodem en de bevordering van gezonde bodems in de Unie, rekening houdend met het feit dat de aantasting van de bodems in de Unie voortduurt ondanks de beperkte en ongelijke maatregelen die in sommige lidstaten zijn genomen. Het Europees Parlement heeft de Commissie verzocht een gemeenschappelijk rechtskader voor de hele Unie te ontwerpen waarin alle belangrijke bedreigingen voor de bodem worden aangepakt, met volledige inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel, voor de bescherming en het duurzame gebruik van de bodem. Belangrijk is dat het Europees Parlement nadrukkelijk heeft gewezen op de risico’s voor de werking van de interne markt die voortvloeien uit het ontbreken van een gelijk speelveld tussen de lidstaten en uit de tussen de lidstaten uiteenlopende bodembeschermingsregelingen, en op het grote potentieel om eerlijke concurrentie in de particuliere sector te stimuleren, innovatieve oplossingen en knowhow te ontwikkelen en de uitvoer van technologieën naar buiten de Unie te versterken. [Am. 4] (13) In zijn conclusies van 23 oktober 2020 (16) steunde de Raad de Commissie in het opvoeren van de inspanningen om bodems en bodembiodiversiteit, als niet-hernieuwbare hulpbron van vitaal belang, beter te beschermen. (14) Verordening (EU) 2021/1119 van het Europees Parlement en de Raad (17) bevat een bindende doelstelling inzake klimaatneutraliteit in de Unie tegen 2050 en inzake negatieve emissies daarna, waarbij prioriteit moet worden gegeven aan snelle en voorspelbare emissiereducties en tegelijkertijd verwijderingen per natuurlijke put moeten worden verbeterd. Duurzaam bodembeheer leidt tot een grotere koolstofvastlegging en in de meeste gevallen tot nevenvoordelen voor ecosystemen en de biodiversiteit. In de mededeling van de Commissie over duurzame koolstofcycli (18) werd benadrukt dat er behoefte is aan een duidelijke en transparante identificatie van de activiteiten die koolstof definitief uit de atmosfeer verwijderen, zoals de ontwikkeling van een EU-kader voor de certificering van koolstofverwijderingen uit natuurlijke ecosystemen, waaronder bodems. Bovendien wordt in de herziene verordening inzake landgebruik, verandering in landgebruik en bosbouw niet alleen koolstof in de bodem centraal gesteld bij de verwezenlijking van de doelstellingen op weg naar een klimaatneutraal Europa, maar worden de lidstaten ook opgeroepen een systeem op te stellen voor de monitoring van koolstofvoorraden in de bodem, waarbij onder meer gebruik kan worden gemaakt van de gegevenssets van Lucas (Land Use Cover Area Frame Survey). (15) In de mededeling van de Commissie over aanpassing aan de klimaatverandering (19) werd benadrukt dat het landinwaarts toepassen van op de natuur gebaseerde oplossingen, onder meer het herstel van de sponsfunctie van de bodems, de voorziening van zuiver drinkwater stimuleert en de gevolgen van overstromingen en droogten vermindert. Het is van belang het vermogen van de bodem tot het vasthouden en zuiveren van water en het terugdringen van vervuiling zo groot mogelijk te maken. (16) Het actieplan van de Commissie om de verontreiniging tot nul terug te brengen, bevat de ambitie om de lucht-, water- en bodemverontreiniging tegen 2050 terug te dringen tot een niveau dat niet langer als schadelijk voor de gezondheid en de natuurlijke ecosystemen wordt beschouwd en dat de grenzen van onze planeet in acht neemt, waardoor een gifvrij milieu wordt gerealiseerd. (17) In de mededeling van de Commissie over het waarborgen van de voedselzekerheid en het versterken van de veerkracht van voedselsystemen (20) werd benadrukt dat duurzaam voedsel van fundamenteel belang is voor de voedselzekerheid. Gezonde bodems vormen de basis voor voedzaam en toereikend voedsel en maken zo het voedselsysteem van de Unie veerkrachtiger. (18) Het is van essentieel belang dat er passende Er moeten maatregelen worden vastgesteld om de gezondheid van de bodem in de hele Unie op geharmoniseerde wijze te monitoren en te beoordelen, bodems duurzaam te beheren en verontreinigde locaties aan te pakken om tegen 2050 tot gezonde bodems te komen, deze in gezonde staat te houden en de doelstellingen van de Unie inzake klimaat en biodiversiteit te verwezenlijken, droogte en natuurrampen te voorkomen en erop te reageren, de menselijke gezondheid te beschermen en de voedselzekerheid en -veiligheid te waarborgen. [Am. 5] (19) De bodem herbergt meer dan 25 % van alle biodiversiteit en vormt het op een na grootste koolstofreservoir ter wereld. Door hun vermogen om koolstof op te vangen en op te slaan, dragen gezonde bodems bij tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de Unie inzake klimaatverandering . Het begrip “bodembiodiversiteit” heeft betrekking op micro-organismen, waaronder bacteriën, schimmels, protozoën en nematoden, alsmede grotere organismen als regenwormen, insecten en plantenwortels, die collectief bijdragen tot de ecologische en functionele diversiteit van bodemecosystemen . Gezonde bodems vormen ook een gunstige habitat voor organismen om te gedijen en zijn van cruciaal belang voor het verbeteren van de biodiversiteit en de stabiliteit van ecosystemen. Biodiversiteit onder de grond en biodiversiteit boven de grond zijn nauw met elkaar verweven en interageren via wederzijds voordelige verhoudingen (bv. mycorrhizale zwammen die plantenwortels met elkaar verbinden). [Am. 6] (19 bis) Organisch materiaal in de bodem is van cruciaal belang voor het leveren van bodemecosysteemdiensten en -functies doordat het bodemaantasting, -erosie en -verdichting vermindert en tegelijkertijd de buffer-, wateropslag- en kationenwisselingscapaciteit van de bodem en de hoeveelheid organische koolstof in de bodem vergroot, wat uiteindelijk de gewasopbrengsten kan verhogen. Daarnaast heeft organisch materiaal in de bodem een positieve uitwerking op de bodembiodiversiteit en kan het de in de bodem vastgelegde koolstof doen toenemen, en zo bijdragen tot mitigatie van de klimaatverandering. [Am. 7] (20) Overstromingen, bosbranden en extreme weersomstandigheden zijn natuurrampen die in heel Europa grote risico’s vormen. De bezorgdheid over droogte en waterschaarste neemt in de hele Unie snel toe. In 2020 beschouwden 24 lidstaten droogte en waterschaarste als belangrijke opkomende of klimaatgerelateerde rampenrisico’s, tegenover slechts 11 lidstaten in 2015. Gezonde bodems zijn van groot belang voor de weerbaarheid tegen droogte en natuurrampen. Praktijken ter bevordering van de waterretentie en de beschikbaarheid van nutriënten in bodems, de bodemstructuur, de bodembiodiversiteit en koolstofvastlegging vergroten de bestendigheid van ecosystemen, planten en gewassen tegen en hun vermogen om te herstellen van droogte, natuurrampen, hittegolven en extreme weersomstandigheden, die in de toekomst als gevolg van de klimaatverandering vaker zullen optreden. Als de bodem niet naar behoren wordt beheerd, leiden droogte en natuurrampen tot bodemaantasting en maken zij bodems ongezond. De verbetering van de bodemgezondheid zal bijdragen tot een vermindering van de economische verliezen en dodelijke slachtoffers als gevolg van klimaatgerelateerde extremen — tussen 1980 en 2021 bedroegen in de Unie de verliezen ongeveer 560 miljard EUR en vielen er meer dan 182 000 slachtoffers. (21) De gezondheid van de bodem draagt rechtstreeks bij tot de gezondheid en het welzijn van de mens. Gezonde bodems leveren veilig en voedzaam voedsel en kunnen verontreinigende stoffen filteren, waardoor de kwaliteit van drinkwater behouden blijft. Verontreiniging van de bodem kan de menselijke gezondheid schade toebrengen in geval van inslikken, inademen of contact met de huid. Blootstelling aan een gezonde microbiële gemeenschap in de bodem is bevorderlijk voor de ontwikkeling van het immuunsysteem van de mens en de resistentie tegen bepaalde ziekten en allergieën. Gezonde bodems ondersteunen de groei van bomen, bloemen en grassen en creëren groene infrastructuur die esthetische waarde, welzijn en levenskwaliteit biedt. (21 bis) Er is vele malen vastgesteld dat het grondwater, het oppervlaktewater en de bodem worden verontreinigd door per- en polyfluoralkylverbindingen (PFAS). Deze stoffen kunnen de eigenschappen en structuren van de bodem veranderen. Tot de waargenomen effecten behoren een afname van de bodemademhaling en waterstabiele aggregaten en een toename van de pH-waarde van de bodem. [Am. 8] (22) Bodemaantasting heeft gevolgen voor de vruchtbaarheid, de opbrengst, de resistentie tegen plagen en de voedingskwaliteit van voedsel. Aangezien 95 % van ons voedsel direct of indirect op of in de bodem wordt geproduceerd en de wereldbevolking blijft groeien, is het van essentieel belang dat deze eindige natuurlijke hulpbron gezond blijft om de voedselzekerheid op lange termijn te waarborgen en de productiviteit en winstgevendheid van de landbouw van de Unie veilig te stellen. Duurzame bodembeheerpraktijken , waaronder begrepen die welke zijn vastgesteld in het gemeenschappelijk landbouwbeleid, behouden en verbeteren de bodemgezondheid en dragen bij tot de duurzaamheid en veerkracht van het voedselsysteem. Het verminderen van het verlies van nutriënten en residuen van bestrijdingsmiddelen is hierbij essentieel. [Am. 9] (23) De langetermijndoelstelling van de richtlijn is het bewerkstelligen van gezonde bodems in de hele Unie tegen 2050. Bij wijze van tussenstap volgt de richtlijn een gefaseerde aanpak, gezien de beperkte kennis over de gesteldheid van de bodem en over de doeltreffendheid en de kosten van de maatregelen om de bodemgezondheid te herstellen. In de eerste fase zal de nadruk liggen op het opzetten van een kader voor bodemmonitoring en het beoordelen van de gesteldheid van de bodems in de hele EU. Ook omvat de De lidstaten moeten bij het vaststellen van praktijken voor duurzaam bodembeheer de in bijlage III bij deze richtlijn eisen om maatregelen te treffen om bodems duurzaam te beheren en ongezonde bodems te regenereren zodra de gesteldheid vastgestelde niet-bindende beginselen in acht nemen. De lidstaten krijgen de speelruimte om te beslissen over de concrete uit te voeren praktijken, waar nodig rekening houdend met de lokale omstandigheden en de haalbaarheid ervan is vastgesteld , zonder evenwel een verplichting op te leggen om tegen 2050 gezonde bodems te helpen bereiken en zonder tussentijdse streefdoelen . Deze evenredige aanpak zal het mogelijk maken duurzaam bodembeheer en de regeneratie van ongezonde bodems die niet gezond zijn goed voor te bereiden, te stimuleren en in gang te zetten. In een tweede fase en zodra de resultaten van de eerste analyse van de bodem en de trends beschikbaar zijn, zal de Commissie de balans opmaken van de vorderingen in de richting van de doelstelling voor 2050 en de daarbij opgedane ervaring, en zal zij zo nodig een herziening van de richtlijn voorstellen om de vooruitgang in de richting van die doelstelling te versnellen halen . [Am. 10] (24) Om de druk op de bodem aan te pakken en passende maatregelen vast te stellen om de bodemgezondheid in stand te houden of te herstellen, moet rekening worden gehouden met de verscheidenheid aan bodemtypen, de specifieke lokale en klimatologische omstandigheden en het landgebruik of de bodembedekking. Daarom is het passend dat de lidstaten bodemdistricten afbakenen die de pedoklimatologische omstandigheden en de bodemvariëteit op hun gehele grondgebied adequaat weergeven . Bodemdistricten moeten de basisbestuurseenheden vormen voor het beheer van bodems en voor het nemen van maatregelen om te voldoen aan de vereisten van deze richtlijn, met name met betrekking tot de monitoring en beoordeling van de bodemgezondheid . Het aantal, de geografische omvang en de grenzen van de bodemdistricten voor elke lidstaat moeten worden vastgesteld om de uitvoering van Verordening (EU).../... van het Europees Parlement en de Raad (21) te bevorderen . In elke lidstaat moet een minimumaantal bodemdistricten worden afgebakend, waarbij rekening moet worden gehouden met de omvang van die lidstaat. Het minimumaantal bodemdistricten voor elke lidstaat moet overeenkomen met het aantal territoriale eenheden op NUTS 1-niveau die zijn vastgesteld in Verordening (EG) nr. 1059/2003 van het Europees Parlement en de Raad (22) . De lidstaten kunnen besluiten hun bodemdistricten op te zetten overeenkomstig het aantal territoriale eenheden op NUTS 2-niveau waarover zij beschikken zodat deze beter aansluiten bij hun lokale omstandigheden en de bevoegdheden van hun nationale autoriteiten. [Am. 11] (24 bis) Bodemdistricten zijn het meest geschikte niveau om maatregelenprogramma’s en in voorkomende gevallen tussentijdse doelstellingen vast te stellen, onder meer via lokale bodemdistrictsplannen die uitgaan van de lokale omstandigheden en de zienswijze van lokale belanghebbenden, om ervoor te zorgen dat de classificatiestatus van de respectieve bodems wordt verbeterd. Aangezien het meer tijd kost om ernstig aangetaste bodems te herstellen, moet een voldoende lange termijn van maximaal tien jaar worden verleend voor het verbeteren van de ecologische classificatie ervan. Voor bodems die als verontreinigd zijn geregistreerd en die onder specifieke beheers- en mitigatieplannen vallen, kan een andere termijn worden vastgesteld. [Am. 12] (25) Om een juist beheer van de bodem te waarborgen, moeten de lidstaten worden verplicht voor elk bodemdistrict een bevoegde autoriteit aan te wijzen. De lidstaten moeten de mogelijkheid krijgen om op passend niveau, ook op nationaal of regionaal niveau, aanvullende bevoegde autoriteiten aan te wijzen , ook over de grenzen van lidstaten heen . Om de kosten zo laag mogelijk te houden, doen de lidstaten er verstandig aan hoofdzakelijk bestaande autoriteiten aan te wijzen. Eén autoriteit kan verantwoordelijk zijn voor meerdere gebieden, hetgeen bevorderlijk kan zijn voor de samenhang bij de uitvoering van deze richtlijn. Indien de lidstaten de verdeling van bevoegdheden tussen de bevoegde autoriteiten wijzigen, moeten zij de Commissie daarvan in kennis stellen teneinde de informatie actueel te houden. [Am. 13] (26) Om tot een gemeenschappelijke definitie van een gezonde staat van de bodem te komen, moet een gemeenschappelijke minimumreeks meetbare criteria worden vastgesteld waarvan de niet-naleving zou leiden tot een kritiek verlies van het vermogen van de bodem om als vitaal leefsysteem te functioneren en ecosysteemdiensten te leveren. Dergelijke criteria moeten een weerspiegeling zijn van en gebaseerd zijn op het bestaande niveau van bodemwetenschap. (27) Om bodemaantasting te kunnen beschrijven is het noodzakelijk te voorzien in een gemeenschappelijk kader en de vergelijkbaarheid van gegevens mogelijk te maken, moet de Commissie door middel van gedelegeerde handelingen een methode vaststellen voor het bepalen van drempelwaarden voor bodemdescriptoren vast te stellen die kunnen voor elke ecologische toestand van de bodem. Bij deze methode moeten de meest recente wetenschappelijke gegevens in acht worden gemeten of geraamd. Hoewel er aanzienlijke verschillen bestaan tussen bodemtypen, genomen en moeten middelen worden aangereikt om rekening te houden met verschillende klimatologische omstandigheden en landgebruik, maakt de huidige wetenschappelijke kennis het mogelijk om voor sommige van die bodemtypen. Aan de hand van deze methode moeten de lidstaten een ontwerp van drempelwaarden vaststellen voor bodemdescriptoren criteria op het niveau voor elke ecologische toestand van de Unie vast te stellen. De lidstaten moeten echter de criteria voor sommige van deze bodemdescriptoren kunnen aanpassen op basis van specifieke nationale of lokale bodem, rekening houdend met de klimatologische omstandigheden , het bodemtype, het type landareaal en wetenschappelijke gegevens, en deze aan de Commissie voorleggen. Om een gelijk speelveld tussen de lidstaten te waarborgen en te voorkomen dat de lidstaten drempelwaarden en de criteria kunnen vaststellen voor andere bodemdescriptoren waarvoor in dit stadium geen gemeenschappelijke criteria op EU-niveau kunnen worden vastgesteld. Voor de descriptoren waarvoor op dit moment geen duidelijke criteria die het mogelijk maken soortgelijke bodems zeer verschillend in te delen, hetgeen van invloed is op de inspanningen die nodig zijn om de ecologische toestand van de bodems te verbeteren, moet de Commissie het ontwerp van drempelwaarden en de wetenschappelijke verantwoording ervan beoordelen. De Commissie moet de lidstaten om aanvullende informatie of herziening van hun ontwerp van drempelwaarden kunnen worden vastgesteld om een onderscheid te maken tussen gezonde en ongezonde staat, zijn alleen monitoring en beoordeling vereist. Dit zal de ontwikkeling van dergelijke criteria in de toekomst vergemakkelijken verzoeken. De Commissie moet de drempelwaarden goedkeuren, mits terdege rekening is gehouden met haar opmerkingen . [Am. 14] (27 bis) Een geïntegreerde visie op de beoordeling van de bodemgezondheid waarbij niet alleen wordt gekeken naar aantastingsfactoren maar ook een duidelijk traject voor de verbetering ervan wordt uitgestippeld, is noodzakelijk. De algehele beoordeling van de ecologische toestand van de bodem moet derhalve worden ingedeeld in vijf klassen, van “zeer goede ecologische toestand van de bodem”, “goede ecologische toestand van de bodem”, “matige toestand van de bodem”, “aangetaste bodems” tot “ernstig aangetaste bodems”, waarbij onder meer rekening wordt gehouden met de aanwezigheid van aantastingsfactoren en bodemfuncties. [Am. 15] (27 ter) Om de autonomie te respecteren van de lidstaten die bereid zijn uitgebreidere monitoringsystemen in te voeren, moeten de lidstaten uit drie monitoringniveaus (“Tiers”) kunnen kiezen. Tier 1 biedt een minimumreeks bodemdescriptoren. Op Tier 2 wordt 20 % van de bemonsteringspunten bepaald overeenkomstig het Lucas-programma en dubbel bemonsterd met het oog op de doorlopende controle en de vaststelling van overdrachtsfuncties, terwijl de overige 80 % van de bemonsteringspunten worden bepaald door de lidstaten, mede met het oog op de doorlopende controle en volgens de criteria die in de bijlagen bij deze richtlijn zijn vastgesteld. Op Tier 1 en Tier 2 staat 20 % van de bemonsteringspunten in dienst van gerichte monitoring, zodat de lidstaten risicogebaseerde beoordelingen kunnen uitbreiden, onderzoek kunnen doen of zich op gebieden van bijzonder belang kunnen richten. De vaststelling van een gedifferentieerde benadering maakt het mogelijk het aantal beoordeelde bodemdescriptoren te vergroten en geeft de lidstaten meer autonomie bij het bepalen van de drempelwaarden die verband houden met de ecologische toestand van de bodems. Deze benadering heeft hoofdzakelijk tot doel alle lidstaten in staat te stellen hun monitoringsystemen in te voeren en hun voordeel te doen met eventuele bestaande nationale systemen voor bodemmonitoring die reeds worden toegepast. Tier 2 maakt het mogelijk lacunes te dichten in het toepassingsgebied en de reikwijdte van de bodemdescriptoren die worden overwogen. Op Tier 3 wordt het aantal bodemdescriptoren verder verhoogd om bodemmonitoringsystemen op bepaalde punten te verfijnen. [Am. 16] (28) Om stimulansen te creëren, moeten de lidstaten mechanismen opzetten voor de erkenning van de inspanningen van landeigenaren en landbeheerders om de bodem in gezonde staat te houden, onder meer in de vorm van bodemgezondheidscertificering ter aanvulling van het regelgevingskader van de Unie voor koolstofverwijderingen, en ter ondersteuning van de uitvoering van de duurzaamheidscriteria voor hernieuwbare energie als vastgesteld in artikel 29 van Richtlijn (EU) 2018/2001 van het Europees Parlement en de Raad (23) . De Commissie moet de certificering van bodemgezondheid vergemakkelijken door onder meer informatie uit te wisselen en beste praktijken te bevorderen, de bekendheid ervan te vergroten en na te gaan of het haalbaar is certificeringsregelingen op het niveau van de Unie te erkennen. Synergieën tussen verschillende certificeringsregelingen moeten zoveel mogelijk worden benut om de administratieve lasten voor aanvragers van de desbetreffende certificeringen te verminderen. [Am. 17] (29) Sommige bodems hebben bijzondere kenmerken omdat zij van nature atypisch zijn en zeldzame habitats voor de biodiversiteit of unieke landschappen vormen, of omdat zij sterk zijn gewijzigd door menselijke activiteiten. Met deze kenmerken moet rekening worden gehouden bij het vaststellen van de definitie van gezonde bodems en van de vereisten om een gezonde bodemgesteldheid te bereiken. (30) De bodem is een beperkte hulpbron, en door de vele verschillende toepassingen ervan is er steeds meer concurrentie om het gebruik. Ruimtebeslag is een proces dat vaak wordt aangedreven door de behoeften in verband met economische ontwikkeling en dat natuurlijke en semi-natuurlijke gebieden (met inbegrip van land- en bosbouwgrond, tuinen en parken) omvormt tot kunstmatig land, waarbij de bodem wordt gebruikt als platform voor bouw en infrastructuur, als directe bron van grondstoffen of als archief voor historisch erfgoed. Deze omvorming leidt tot het vaak onomkeerbare verlies van het vermogen van bodems om andere ecosysteemdiensten te leveren (zoals de voorziening van voedsel en biomassa, de water- en nutriëntenkringloop, of de basis voor biodiversiteit en koolstofopslag). De meest vruchtbare landbouwgrond wordt vaak door ruimtebeslag ingenomen, waardoor de voedselzekerheid in gevaar komt. Door afdekking van de bodem zijn menselijke nederzettingen vaak kwetsbaarder voor hogere overstromingspieken en intensere warmte-eilanden. Daarom moet toezicht worden gehouden op ruimtebeslag en bodemafdekking en de gevolgen daarvan voor het vermogen van de bodem om ecosysteemdiensten te leveren. Ook is het passend om, in het kader van aanvulling op duurzaam bodembeheer, bepaalde beginselen vast te stellen om de effecten van ruimtebeslag te beperken. [Am. 18] (31) De beoordeling van de bodemgezondheid op basis van het monitoringnetwerk moet nauwkeurig zijn en de kosten van die monitoring moeten op een redelijk niveau worden gehouden. Daarom moeten criteria worden vastgesteld voor bemonsteringspunten die representatief zijn voor de bodemgesteldheid bij verschillende bodemtypen, klimatologische omstandigheden en vormen van landgebruik. Het raster van bemonsteringspunten moet worden bepaald aan de hand van geostatistische methoden en moet voldoende dicht zijn om op nationaal niveau een schatting van het de oppervlakte aan gezonde bodems mogelijk te maken met een onzekerheid van niet meer dan 5 %. Deze waarde wordt algemeen beschouwd als een statistisch verantwoorde schatting die redelijke zekerheid biedt dat de doelstelling is bereikt. Het is belangrijk dat de methode en het kader voor bodemmonitoring geharmoniseerde bemonsteringscriteria omvatten, waaronder de bemonsteringsdiepte. [Am. 19] (31 bis) In bodemarchieven worden momentopnamen van bodems uit een specifieke tijd en op een specifieke locatie bewaard, zodat de lidstaten hetzelfde monster voor meerdere doeleinden kunnen gebruiken en hun bemonsteringsactiviteiten ter plaatse kunnen stroomlijnen, waardoor de langetermijnkosten van de monitoring ter plaatse worden verlaagd. Bovendien stellen bodemarchieven onderzoekers in staat om bodemmonsters uit het verleden opnieuw te onderzoeken in de context van het heden teneinde een beter inzicht te krijgen in bodemverandering op lange termijn of voor andere onderzoeksdoeleinden, waaronder medisch onderzoek. Derhalve is het absoluut noodzakelijk dat de Commissie, met inbegrip van diensten zoals het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek (JRC), er samen met de lidstaten en de Europese waarnemingspost voor de bodem voor zorgt dat de monsters, DNA-extracten en ruwe gegevens die zijn verkregen om te voldoen aan de nationale en EU-milieuwetgeving, goed worden bewaard in fysieke archieven en dat de monsters en ruwe gegevens uit die archieven beschikbaar blijven voor verder onderzoek en verdere innovatie. [Am. 20] (32) In aanvulling op bestaande nationale inventarissen moet de Commissie moet de monitoring van de bodemgezondheid door de lidstaten ondersteunen door regelmatig bodembemonstering ter plaatse en daarmee verband houdende bodemmetingen (de bodemmodule van Lucas) te blijven uitvoeren en versterken in het kader van het Lucas-programma (Land Use/Cover Area Frame Survey). Daartoe wordt moet het Lucas-programma worden uitgebreid en opgewaardeerd om het volledig in overeenstemming te brengen met de specifieke kwaliteitseisen en met alle descriptoren waaraan voor de toepassing van deze richtlijn moet worden voldaan. Om de lasten te verlichten, moet het de lidstaten worden toegestaan om de bodemgezondheidsgegevens in aanmerking te nemen die in het kader van de uitgebreide Lucas-module voor de bodem zijn verzameld. In het kader van de bodemmodule van Lucas worden monsters genomen en geanalyseerd met een totale omvang van ten minste 20 % van de nationale steekproef, en wordt aldus bijgedragen aan de monitoring door de lidstaten. De analyse met behulp van Lucas is van het allergrootste belang om de lidstaten in staat te stellen geldige overdrachtsfuncties te berekenen en te kalibreren zodat zij gebruik kunnen blijven maken van een ander monitoringontwerp overeenkomstig Tier 2. De Commissie moet, op verzoek van een lidstaat, verdere bijstand verlenen met betrekking tot ten hoogste 50 % van de monsters tijdens de eerste nationale monitoringronde. De aldus ondersteunde lidstaten moeten de nodige wettelijke regelingen treffen om ervoor te zorgen dat de Commissie dergelijke bodembemonstering ter plaatse kan uitvoeren, ook op percelen in particulier bezit, met de instemming van de eigenaren, en in overeenstemming met de toepasselijke nationale of Uniewetgeving. [Am. 21] (33) De Commissie werkt aan de ontwikkeling van teledetectiediensten in het kader van het door gebruikers gestuurde Copernicus-programma, en ondersteunt daarbij ook de lidstaten. Om de tijdigheid en doeltreffendheid van monitoring van de bodemgezondheid te verbeteren, moeten de lidstaten voor het monitoren van relevante bodemdescriptoren en voor de beoordeling van de bodemgezondheid, in voorkomend geval, gebruikmaken van teledetectiegegevens, met inbegrip van de output van de Copernicus-diensten. De Commissie en het Europees Milieuagentschap moeten het onderzoek naar en de ontwikkeling van bodemdetectieproducten ondersteunen om de lidstaten te bij te staan bij het monitoren van de relevante bodemdescriptoren. De Commissie en de lidstaten moeten het gebruik van betrouwbare en beschikbare digitale technologieën, zoals elektronische databanken, geografische informatiesystemen, geautomatiseerde beeldidentificatie of e-DNA, verder ondersteunen om kennisdeling en transparantie over bodemgezondheid te verbeteren en de kosten van bodemmetingen en -monitoring te verlagen. [Am. 22] (34) De Commissie moet voortbouwen op de bestaande EU-waarnemingspost voor bodems en deze opwaarderen, en een digitaal portaal voor bodemgezondheidsgegevens opzetten dat compatibel moet zijn met de EU-datastrategie (24) en de dataruimten van de Unie en dat als centraal portaal toegang moeten bieden tot bodemgegevens uit verschillende bronnen. De bodemgezondheidsgegevens moeten openbaar worden gemaakt in een formaat dat kan worden gebruikt door de onderzoeksgemeenschap, landeigenaren en -beheerders, adviseurs die in het bedrijfsadviseringssysteem werken en het publiek, waarbij de naleving van het recht van de Unie inzake de bescherming van persoonsgegevens wordt gewaarborgd. Dat portaal moet in de eerste plaats alle relevante gegevens bevatten die de lidstaten en de Commissie uit hoofde van deze richtlijn hebben verzameld en moet fungeren als platform voor het opzetten van een toolbox voor duurzaam bodembeheer die actuele, contextspecifieke informatie zal verstrekken over duurzame bodembeheerpraktijken voor bodemtypen, landgebruik en klimatologische omstandigheden van uiteenlopende aard . Het moet ook mogelijk zijn om op vrijwillige basis andere relevante bodemgegevens in het portaal te integreren die door de lidstaten of een andere partij zijn verzameld (met name gegevens die voortvloeien uit projecten in het kader van Horizon Europa en de missie “Een bodemdeal voor Europa”), op voorwaarde dat die gegevens voldoen aan bepaalde vereisten wat het formaat en specificaties betreft. Die vereisten moeten door de Commissie worden vastgesteld door middel van uitvoeringshandelingen. De lidstaten en de Commissie moeten ervoor zorgen dat onderzoeksinstellingen gemakkelijk en kosteloos toegang hebben tot alle gegevens wanneer deze daarom verzoeken. [Am. 23] (35) Ook moeten de in de lidstaten gebruikte bodemmonitoringsystemen beter worden geharmoniseerd en , moeten de synergieën tussen de monitoringsystemen van de Unie en die van de lidstaten worden benut en moet ten volle gebruik worden gemaakt van reeds bestaande geharmoniseerde monitoringinstrumenten zoals Lucas om over meer vergelijkbare gegevens in de hele Unie te kunnen beschikken. Bovendien zou harmonisatie van de monitoringsystemen in de lidstaten helpen om de investeringen in geavanceerde bodemmonitoringtechnieken en -technologieën op te voeren. [Am. 24] (36) Met het oog op een zo breed mogelijk gebruik van bodemgezondheidsgegevens die voortvloeien uit de in het kader van deze richtlijn uitgevoerde monitoring, moeten de lidstaten worden verplicht de toegang tot dergelijke gegevens voor belanghebbenden, zoals landbouwers, bosbouwers en lokale autoriteiten, te vergemakkelijken. [Am. 25] (37) Om de bodemgezondheid in stand te houden of te verbeteren, moeten bodems duurzaam worden beheerd. Duurzaam bodembeheer zal de verlening van bodemdiensten, waaronder betere lucht- en waterkwaliteit en voedselzekerheid, voor de lange termijn mogelijk maken. Daarom moeten niet-bindende beginselen voor duurzaam bodembeheer worden vastgesteld en toegepast als leidraad voor bodembeheerpraktijken. [Am. 26] (38) Economische instrumenten, waaronder de instrumenten in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) die steun verlenen aan landbouwers, spelen een cruciale rol bij de transitie naar een duurzaam beheer van landbouwgrond en, in mindere mate, bosbodems. Het GLB heeft tot doel de bodemgezondheid te ondersteunen door de uitvoering van conditionaliteit, ecoregelingen en maatregelen voor plattelandsontwikkeling. Ook de particuliere sector kan financiële steun genereren voor landbouwers en bosbouwers die duurzame bodembeheerpraktijken toepassen. Bij vrijwillige duurzaamheidsetiketten in de voedsel-, hout-, biogebaseerde en energiesector, vastgesteld door particuliere belanghebbenden, kan bijvoorbeeld rekening worden gehouden met de in bijdragen ter verbetering van de bodemgezondheid overeenkomstig deze richtlijn vastgestelde beginselen van duurzaam bodembeheer . Zo kunnen producenten van voedsel, hout en andere biomassa die deze beginselen volgen bij hun productie, dit weerspiegelen in de waarde van hun producten. Via de “levende laboratoria” en “vuurtorens” van de bodemmissie zal aanvullende financiering worden verstrekt voor het testen, demonstreren en opschalen van oplossingen, onder meer op het gebied van koolstoflandbouw, voor een netwerk van locaties in de praktijk. Onverminderd het beginsel dat de vervuiler betaalt, moeten de lidstaten steun en advies verlenen om landeigenaren en landgebruikers te helpen die worden getroffen door maatregelen uit hoofde van deze richtlijn, waarbij met name rekening wordt gehouden met de behoeften en de beperkte capaciteit van kleine en middelgrote ondernemingen. [Am. 27] (39) Krachtens Verordening (EU) 2021/2115 van het Europees Parlement en de Raad (25) moeten de lidstaten in hun strategische GLB-plannen beschrijven hoe de milieu- en klimaatmaatregelen van die plannen moeten bijdragen tot de verwezenlijking van, en consistent zijn met, de nationale langetermijnstreefcijfers die zijn vastgesteld in of voortvloeien uit de in bijlage XIII bij die verordening vermelde wetgevingshandelingen. (39 bis) De goede landbouw- en milieucondities (GLMC’s) 5, 6 en 7 zoals vastgesteld in Verordening (EU) 2021/2115 omvatten normen om het bodembewerkingsbeheer te verbeteren ter vermindering van het risico van bodemdegradatie en erosie, onder meer door rekening te houden met de hellingshoek en door minimaal grondbeheer op basis van de specifieke omstandigheden ter plaatse om erosie tegen te gaan, minimale bodembedekking om in de meest kwetsbare perioden kale grond te voorkomen en vruchtwisseling op bouwland. Daarnaast zijn GLMC 1 betreffende de instandhouding van blijvend grasland en GLMC 2 betreffende de bescherming van wetlands en veengebieden alsmede koolstofrijke bodems van belang voor de bescherming van de bodem. [Am. 28] (40) Om ervoor te zorgen dat de beste praktijken voor duurzaam bodembeheer worden toegepast, moeten De lidstaten moeten worden verplicht het effect van bodembeheerpraktijken nauwlettend te monitoren en waar nodig praktijken en aanbevelingen aan te passen, rekening houdend met nieuwe kennis uit onderzoek en innovatie. In dit verband worden waardevolle bijdragen verwacht van de Horizon Europa-missie “Een bodemdeal voor Europa” en met name van de levende laboratoria en activiteiten ter ondersteuning van bodemmonitoring, bodemeducatie en burgerbetrokkenheid. [Am. 29] (41) Door regeneratie worden aangetaste bodems weer gezond. Bij het vaststellen van maatregelen voor bodemregeneratie moeten de lidstaten worden verplicht rekening te houden met de resultaten van de bodemgezondheidsbeoordeling en deze regeneratiemaatregelen aan te passen aan de specifieke kenmerken van de situatie, het type, het gebruik en de toestand van de bodem en de plaatselijke, klimatologische en milieuomstandigheden. (42) Om te zorgen voor synergieën tussen de verschillende maatregelen die in het kader van andere wetgeving van de Unie zijn vastgesteld en die gevolgen kunnen hebben voor de bodemgezondheid, en de maatregelen die moeten worden genomen om bodems in de Unie duurzaam te beheren en te regenereren, moeten de lidstaten ervoor zorgen dat de duurzame bodembeheer- en regeneratiepraktijken in overeenstemming zijn met de nationale herstelplannen die zijn vastgesteld overeenkomstig Verordening (EU).../... van het Europees Parlement en de Raad (26) + , de nationale biodiversiteitsstrategieën en -actieplannen die zijn opgesteld overeenkomstig artikel 6 van het Biodiversiteitsverdrag van de Verenigde Naties , de door de lidstaten in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid op te stellen strategische plannen overeenkomstig Verordening (EU) 2021/2115, de codes van goede landbouwpraktijken en de actieprogramma’s voor aangewezen kwetsbare zones als vastgesteld overeenkomstig Richtlijn 91/676/EEG van de Raad (27) , de instandhoudingsmaatregelen en het prioritair actiekader die overeenkomstig Richtlijn 92/43/EEG van de Raad (28) zijn vastgesteld voor Natura 2000-gebieden, de maatregelen voor het bewerkstelligen van een goede ecologische en chemische toestand van waterlichamen als opgenomen in de overeenkomstig Richtlijn 2000/60/EG van het Europees Parlement en de Raad (29) opgestelde stroomgebiedsbeheersplannen, de overeenkomstig Richtlijn 2007/60/EG van het Europees Parlement en de Raad (30) vastgestelde maatregelen inzake overstromingsrisicobeheer, de droogtebeheerplannen van de Uniestrategie inzake aanpassing aan de klimaatverandering (31) , de overeenkomstig artikel 10 van het Verdrag van de Verenigde Naties ter bestrijding van woestijnvorming vastgestelde nationale actieprogramma’s, de in het kader van Verordening (EU) 2018/841 van het Europees Parlement en de Raad (32) en Verordening (EU) 2018/842 van het Europees Parlement en de Raad (33) gestelde streefdoelen, de overeenkomstig Verordening (EU) 2018/1999 van het Europees Parlement en de Raad (34) vastgestelde geïntegreerde nationale energie- en klimaatplannen, de in het kader van Richtlijn (EU) 2016/2284 van het Europees Parlement en de Raad opgestelde nationale programma’s ter beheersing van de luchtverontreiniging (35) , overeenkomstig Besluit nr. 1313/2013/EU van het Europees Parlement en de Raad (36) opgestelde risicobeoordelingen en plannen voor rampenrisicobeheer, en overeenkomstig Verordening (EU) .../... Richtlijn 2009/128/EG van het Europees Parlement en de Raad (37) + opgestelde nationale actieplannen. Duurzame bodembeheer- en regeneratiepraktijken moeten zoveel mogelijk in deze programma’s, plannen en maatregelen worden geïntegreerd voor zover zij bijdragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen ervan. Bijgevolg moeten relevante indicatoren en gegevens, zoals bodemgerelateerde resultaatindicatoren in het kader van de GLB-verordening en statistische gegevens over de landbouwinput en ‑output die uit hoofde van Verordening (EU) 2022/2379 van het Europees Parlement en de Raad (38) zijn gerapporteerd, toegankelijk zijn voor de bevoegde autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor duurzaam bodembeheer en duurzame bodemregeneratiepraktijken en voor de beoordeling van de gezondheid van de bodem, zodat deze gegevens en indicatoren aan elkaar kunnen worden gekoppeld waardoor de doeltreffendheid van de gekozen maatregelen zo nauwkeurig mogelijk kan worden beoordeeld. [Am. 30] (43) Verontreinigde locaties zijn de nalatenschap van decennia van industriële activiteiten in de Unie en kunnen nu en in de toekomst risico’s voor de menselijke gezondheid van mens en dier en voor en het milieu veroorzaken. Het is Voortbouwend op bestaande kennis is het daarom noodzakelijk de nieuwe mogelijk verontreinigde locaties eerst te identificeren en te onderzoeken om vervolgens, in geval van bevestigde verontreiniging, de risico’s te beoordelen, en maatregelen te treffen om onaanvaardbare risico’s deze aan te pakken. Uit bodemonderzoek kan blijken dat een mogelijk verontreinigde locatie in werkelijkheid niet verontreinigd is. In dat geval mag de locatie niet langer door de lidstaat als mogelijk verontreinigd worden aangeduid, tenzij op basis van nieuw bewijsmateriaal wordt vermoed dat er wel sprake is van verontreiniging. [Am. 31] (44) Om mogelijk verontreinigde locaties te identificeren, moeten de lidstaten bewijsmateriaal verzamelen, onder meer aan de hand van historisch onderzoek, industriële incidenten en ongevallen in het verleden, milieuvergunningen , gezondheidsonderzoeken en meldingen van het publiek of de autoriteiten. [Am. 32] (45) Om ervoor te zorgen dat bodemonderzoeken naar mogelijk verontreinigde locaties tijdig en doeltreffend worden uitgevoerd , waarom het Europees Parlement in zijn resolutie van 28 april 2021 over bodembescherming verzocht , moeten de lidstaten, naast de verplichting om de termijn vast te stellen waarbinnen dat onderzoek moet worden uitgevoerd, worden verplicht specifieke gebeurtenissen te definiëren die ook aanleiding geven tot een dergelijk onderzoek. Mogelijke voorbeelden van dergelijke gebeurtenissen zijn het aanvragen of herzien van een milieu- of bouwvergunning of een krachtens de wetgeving van de Unie of nationale wetgeving vereiste vergunning, uitgravingen van bodems, veranderingen in landgebruik of transacties in verband met grond of onroerend goed. Bodemonderzoeken kunnen uit verschillende fasen bestaan, zoals een bureauonderzoek, een bezoek ter plaatse, een voorbereidend of verkennend onderzoek, een gedetailleerder of beschrijvend onderzoek en veld- of laboratoriumtests. In voorkomend geval kunnen situatierapporten en monitoringmaatregelen die overeenkomstig Richtlijn 2010/75/EU van het Europees Parlement en de Raad (39) zijn uitgevoerd, ook als bodemonderzoek worden aangemerkt. [Am. 33] (46) Bij het beheer van mogelijk verontreinigde locaties en verontreinigde locaties is flexibiliteit vereist zodat de kosten, baten en lokale bijzonderheden in aanmerking kunnen worden genomen. De lidstaten moeten daarom ten minste een risicogebaseerde aanpak hanteren voor het beheer van mogelijk verontreinigde locaties en verontreinigde locaties, waarbij rekening wordt gehouden met het verschil tussen deze twee categorieën, en waarmee middelen kunnen worden toegewezen op basis van de specifieke ecologische, economische en sociale context. Besluiten moeten worden genomen in samenspraak met lokale gezondheidswerkers, gezondheidsautoriteiten en de wetenschappelijke gemeenschap, en worden gebaseerd op de aard en de omvang van de potentiële risico’s voor de menselijke gezondheid en het milieu als gevolg van blootstelling aan bodemverontreinigende stoffen (bv. blootstelling van kwetsbare bevolkingsgroepen zoals zwangere vrouwen, personen met een handicap, ouderen en kinderen) , met inbegrip blootstelling en cumulatieve effecten op de menselijke gezondheid, bodemecosystemen en de daarmee samenhangende ecosysteemdiensten . De kosten-batenanalyse van de sanering van de locatie moet een positieve evenwichtige uitkomst hebben , waarbij rekening wordt gehouden met de voordelen voor toekomstige generaties . De optimale saneringsoplossing moet duurzaam zijn en moet worden geselecteerd door middel van een evenwichtig besluitvormingsproces waarin rekening wordt gehouden met de ecologische, economische en sociale gevolgen. Bij het beheer van mogelijk verontreinigde locaties en verontreinigde locaties moeten het beginsel dat de vervuiler betaalt, het voorzorgsbeginsel en het evenredigheidsbeginsel in acht worden genomen. De lidstaten moeten de specifieke methode vaststellen voor het bepalen van de locatiespecifieke risico’s van verontreinigde locaties. De lidstaten moeten ook bepalen wat zij verstaan onder een onaanvaardbaar risico van een verontreinigde locatie, rekening houdend met de wetenschappelijke kennis, het voorzorgsbeginsel, specifieke kenmerken van de locatie de opvattingen van gezondheidsautoriteiten en gezondheidswerkers, en het huidige en toekomstige landgebruik. De lidstaten moeten passende risicobeperkende maatregelen nemen om de risico’s van verontreinigde locaties tot een aanvaardbaar niveau voor de menselijke gezondheid van mens en dier en voor en het milieu te beperken, waaronder sanering waarbij prioriteit moet worden gegeven aan onder meer in-situ- of ex-situ-sanering . Maatregelen die in het kader van andere wetgeving van de Unie zijn genomen, moeten kunnen worden aangemerkt als risicobeperkende maatregelen uit hoofde van deze richtlijn wanneer die maatregelen de risico’s van verontreinigde locaties op doeltreffende wijze verminderen. [Am. 34] (46 bis) De beginselen van mitigatie van ruimtebeslag moeten ten goede komen aan de voedselzekerheid van de Unie, rekening houdend met projecten op het gebied van duurzame huisvesting, essentiële infrastructuur en hernieuwbare energie. [Am. 35] (47) Bij maatregelen uit hoofde van deze richtlijn moet ook rekening worden gehouden met andere beleidsdoelstellingen van de EU, zoals de doelstellingen van [Verordening (EU) xxxx/xxxx (40) +] die gericht zijn op het waarborgen van een veilige en duurzame voorziening van kritieke grondstoffen voor de Europese industrie. (48) Transparantie is een essentieel onderdeel van het bodembeleid en waarborgt de publieke verantwoording en bewustwording, eerlijke marktvoorwaarden en monitoring van de vooruitgang. Daarom moeten de lidstaten een nationaal register van verontreinigde locaties en mogelijk verontreinigde locaties opzetten en bijhouden, dat locatiespecifieke informatie bevat die openbaar toegankelijk moet worden gemaakt in een onlinedatabank in een ruimtelijk formaat met geografische referenties. Het register moet de informatie bevatten die nodig is voor een goede voorlichting van het publiek over het bestaan en het beheer van mogelijk verontreinigde locaties en verontreinigde locaties. Aangezien de aanwezigheid van bodemverontreiniging op mogelijk verontreinigde locaties nog niet is bevestigd maar alleen wordt vermoed, moet het publiek duidelijk worden voorgelicht over het verschil tussen verontreinigde locaties en mogelijk verontreinigde locaties, om onnodige bezorgdheid hieromtrent te voorkomen. (48 bis) Om bodems te beschermen tegen verontreiniging door nieuwe chemische stoffen die aanzienlijke risico’s voor de gezondheid van mens en dier kunnen opleveren en de omringende lucht, de oppervlaktewateren, het grondwater en vervolgens de oceanen kunnen verontreinigen, moeten beleidsmechanismen worden vastgesteld om dergelijke zorgwekkend wordende stoffen op te sporen en te beoordelen. In dit verband moet voor bodemverontreiniging een aanpak worden ontwikkeld die monitoring en analyse van die stoffen of groepen stoffen via aandachtstoffenlijsten mogelijk maakt, zoals reeds het geval is voor oppervlaktewater en grondwater. De stoffen of groepen van stoffen die in de aandachtstoffenlijst moeten worden opgenomen, moeten worden geselecteerd uit de stoffen waarvoor uit de beschikbare informatie blijkt dat zij op het niveau van de Unie een significant risico voor of via het bodemmilieu kunnen vormen, en waarvoor de monitoringgegevens ontoereikend zijn. Het aantal zorgwekkend wordende stoffen of groepen stoffen dat in het kader van de aandachtstoffenlijsten moet worden gemonitord en geanalyseerd, mag niet worden beperkt. [Am. 37] (48 ter) Stoffen als persistente organische verontreinigende stoffen, materialen en deeltjes, waaronder micro- of nanoplastics, vormen een duidelijk risico voor de bodemgezondheid, maar ook voor essentiële activiteiten als de ontwikkeling van landbouw. De aanwezigheid van dergelijke stoffen in de bodem kan gevolgen hebben voor de bodemvruchtbaarheid, waardoor de gezondheid en de gezonde ontwikkeling van gewassen in gevaar kunnen komen. Derhalve is het van essentieel belang dat deze richtlijn voorziet in een kader voor stoffen en materialen die moeten worden opgenomen in de monitoring van bodemverontreinigende stoffen, alsmede voor de vaststelling van milieukwaliteitsnormen en een reeks maatregelen om bodemverontreiniging als gevolg van bekende en nieuwe bedreigingen te voorkomen en bodems te saneren, in voorkomend geval. [Am. 38] (49) Artikel 19, lid 1, van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) verplicht de lidstaten om te voorzien in toereikende rechtsmiddelen om daadwerkelijke rechtsbescherming op de onder het recht van de Unie vallende gebieden te verzekeren. Daarnaast moeten de leden van het betrokken publiek, overeenkomstig het Verdrag van Aarhus betreffende toegang tot informatie, inspraak bij besluitvorming en toegang tot de rechter inzake milieuaangelegenheden (41) , toegang hebben tot de rechter, aangezien dit bijdraagt tot de bescherming van het recht te leven in een milieu dat passend is voor de gezondheid en het welzijn van elke persoon. (50) Richtlijn (EU) 2019/1024 van het Europees Parlement en de Raad (42) bepaalt dat overheidsgegevens in vrij toegankelijke gegevensformaten beschikbaar moeten worden gesteld. De algemene doelstelling is de dataeconomie van de Unie helpen versterken door meer interoperabele overheidsgegevens beschikbaar te stellen voor hergebruik, eerlijke concurrentie en gemakkelijke toegang tot overheidsinformatie te waarborgen, en grensoverschrijdende innovatie op basis van gegevens te bevorderen . Het belangrijkste beginsel is dat overheidsgegevens standaard en met opzet vrij toegankelijk moeten zijn . Richtlijn 2003/4/EG van het Europees Parlement en de Raad (43) heeft tot doel het recht op toegang tot milieu-informatie in de lidstaten te waarborgen, overeenkomstig het Verdrag van Aarhus. Het Verdrag van Aarhus en Richtlijn 2003/4/EG omvatten ruime verplichtingen met betrekking tot zowel de terbeschikkingstelling van milieu-informatie op verzoek als de actieve verspreiding van dergelijke informatie. Ook Richtlijn 2007/2/EG van het Europees Parlement en de Raad (44) heeft een breed toepassingsgebied, en heeft betrekking op uitwisseling van ruimtelijke informatie, met inbegrip van gegevensverzamelingen over verschillende milieugerelateerde onderwerpen. Het is van belang dat de bepalingen van deze richtlijn inzake toegang tot informatie en afspraken voor gegevensdeling een aanvulling vormen op die richtlijnen, en geen afzonderlijke wettelijke regeling in het leven roepen. Daarom moeten de bepalingen van deze richtlijn inzake de voorlichting van het publiek en informatie over het toezicht op de uitvoering de Richtlijnen (EU) 2019/1024, 2003/4/EG en 2007/2/EG onverlet laten. [Am. 39] (51) Met het oog op de noodzakelijke aanpassing van de voorschriften inzake bodemgezondheidsmonitoring, duurzaam bodembeheer beoordeling en beheer van verontreinigde locaties, moet aan de Commissie de bevoegdheid worden toegekend om overeenkomstig artikel 290 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie handelingen vast te stellen tot wijziging of aanvulling van deze richtlijn teneinde een methode vast te stellen voor het bepalen van drempelwaarden voor bodemdescriptoren die door de lidstaten moeten worden vastgesteld, en de methoden voor het monitoren van de bodemgezondheid , de lijst van beginselen van duurzaam bodembeheer , de indicatieve lijst van risicobeperkende maatregelen, de fasen en vereisten voor de locatiespecifieke risicobeoordeling en de inhoud van het register van verontreinigde en mogelijk vaststelling van de minimaal toegestane waarden in verband met de definitie van een onaanvaardbaar risico voor de gezondheid en het milieu als gevolg van verontreinigde locaties aan te passen aan de technische en wetenschappelijke vooruitgang. Het is van bijzonder belang dat de Commissie bij haar voorbereidende werkzaamheden tot passende raadplegingen overgaat, onder meer op deskundigenniveau, en dat die raadplegingen gebeuren in overeenstemming met de beginselen die zijn vastgelegd in het Interinstitutioneel Akkoord van 13 april 2016 over beter wetgeven (45) . Met name om te zorgen voor gelijke deelname aan de voorbereiding van gedelegeerde handelingen, ontvangen het Europees Parlement en de Raad alle documenten op hetzelfde tijdstip als de deskundigen van de lidstaten, en hebben hun deskundigen systematisch toegang tot de vergaderingen van de deskundigengroepen van de Commissie die zich bezighouden met de voorbereiding van de gedelegeerde handelingen. [Am. 40] (52) Om eenvormige voorwaarden voor de uitvoering van deze richtlijn te waarborgen, moeten aan de Commissie uitvoeringsbevoegdheden worden toegekend om het formaat, de structuur en de nadere regelingen voor het elektronisch rapporteren van gegevens en informatie aan de Commissie vast te stellen. Die bevoegdheden moeten worden uitgeoefend in overeenstemming met Verordening (EU) nr. 182/2011 van het Europees Parlement en de Raad (46) . (53) De Commissie moet zes jaar na de inwerkingtreding van deze richtlijn een empirisch onderbouwde evaluatie en, in voorkomend geval, een herziening van deze richtlijn uitvoeren op basis van de resultaten van de gezondheidsbeoordeling van de bodem. Bij de evaluatie moet met name de lacune worden beoordeeld en moet worden nagegaan of er specifiekere vereisten moeten worden vastgesteld om te zorgen voor de regeneratie van ongezonde bodems en de vervulling van de doelstelling van welke maatregelen er nodig zijn om tegen 2050 gezonde bodems tegen 2050 te bereiken . Bij de evaluatie moet ook worden beoordeeld of de definitie van gezonde bodems moet worden aangepast aan de wetenschappelijke en technische vooruitgang door bepalingen toe te voegen over bepaalde descriptoren of criteria op basis van nieuw wetenschappelijk bewijs met betrekking tot de bescherming van bodems of wegens een specifiek probleem in een lidstaat als gevolg van nieuwe milieu- of klimaatomstandigheden. Overeenkomstig punt 22 van het Interinstitutioneel Akkoord over beter wetgeven moet die evaluatie worden uitgevoerd op basis van de criteria doelmatigheid, doeltreffendheid, relevantie, samenhang en meerwaarde van de EU, en vormt die evaluatie de basis voor effectbeoordelingen van opties voor verdere acties. [Am. 41] (54) Gecoördineerde maatregelen van alle lidstaten zijn nodig om de ambitie dat alle bodems tegen 2050 gezond zijn, te verwezenlijken en om de verlening van ecosysteemdiensten door bodems in de hele Unie op lange termijn veilig te stellen. Individuele acties van de lidstaten zijn ontoereikend gebleken, aangezien de bodemaantasting voortduurt en zelfs verergert. Daar de doelstellingen van deze richtlijn niet voldoende door de lidstaten kunnen worden verwezenlijkt, maar vanwege de omvang en de gevolgen van het optreden, beter op het niveau van de Unie kunnen worden verwezenlijkt, kan de Unie, overeenkomstig het in artikel 5 VEU neergelegde subsidiariteitsbeginsel, maatregelen nemen. Overeenkomstig het in hetzelfde artikel neergelegde evenredigheidsbeginsel gaat deze richtlijn niet verder dan nodig is om deze doelstellingen te verwezenlijken. (55) Overeenkomstig de gezamenlijke politieke verklaring van 28 september 2011 van de lidstaten en de Commissie over toelichtende stukken (47) hebben de lidstaten zich ertoe verbonden om in gerechtvaardigde gevallen de kennisgeving van hun omzettingsmaatregelen vergezeld te doen gaan van één of meer stukken waarin het verband tussen de onderdelen van een richtlijn en de overeenkomstige delen van de nationale omzettingsinstrumenten wordt toegelicht. Met betrekking tot deze richtlijn acht de wetgever de toezending van die stukken gerechtvaardigd, (55 bis) Deze richtlijn heeft tot doel de langetermijndoelstelling van gezonde bodems in de Unie tegen 2050 te verwezenlijken op basis van een samenhangend kader voor bodemmonitoring en verbetering van de gezondheid ervan. Deze richtlijn is, overeenkomstig artikel 288 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, naar haar aard verbindend ten aanzien van het te bereiken resultaat voor de lidstaten waarvoor zij bestemd is, maar aan de nationale autoriteiten wordt de bevoegdheid gelaten de vorm en middelen te kiezen om dat resultaat te bereiken. Derhalve moeten de lidstaten zelf hun wetten zodanig opstellen dat de in deze richtlijn vastgestelde doelstellingen worden behaald. Het voorgestelde instrument – een richtlijn – laat de lidstaten veel flexibiliteit om de beste maatregelen in kaart te brengen en de aanpak aan de plaatselijke omstandigheden aan te passen. Dit is van cruciaal belang om rekening te kunnen houden met de specifieke regionale en lokale kenmerken op het gebied van bodemvariabiliteit, landgebruik, klimatologische omstandigheden en sociaal-economische aspecten. Naar de aard van het instrument houden de in deze richtlijn neergelegde beginselen geen rechtstreekse verplichtingen voor individuen in, [Am. 42] HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: Hoofdstuk I Algemene bepalingen Artikel 1 Doel en onderwerp 1. De richtlijn heeft tot doel een helder, solide en , samenhangend en flexibel kader voor bodemmonitoring en -beoordeling voor alle bodems in de hele Unie tot stand te brengen en teneinde de bodemgezondheid in de Unie voortdurend te verbeteren met het oog op gezonde bodems tegen 2050 en het behoud van de gezonde staat van bodems en verslechtering ervan te voorkomen , zodat zij meerdere ecosysteemdiensten kunnen leveren op een schaal die toereikend is om te voldoen aan de ecologische, maatschappelijke en economische behoeften, de gevolgen van klimaatverandering en biodiversiteitsverlies kunnen voorkomen en beperken, de weerbaarheid tegen natuurrampen en de voedselzekerheid kunnen vergroten en de bodemverontreiniging kunnen beperken tot niveaus die niet langer als schadelijk voor de menselijke gezondheid en het milieu worden beschouwd. Door middel van deze richtlijn wordt dan ook een kader in het leven geroepen waarbinnen de lidstaten verplicht zijn maatregelen te treffen die technisch haalbaar zijn en gebaseerd zijn op een kosten-batenanalyse, met het oog op gezonde bodems tegen 2050. [Am. 43] 1 bis. Deze richtlijn draagt bij tot de nakoming van verbintenissen, doelstellingen en doelen zowel op het niveau van de Unie als op internationaal niveau, zoals verwoord in: a) het mondiaal biodiversiteitskader van Kunming-Montreal; b) de Overeenkomst van Parijs; c) het VN-Verdrag ter bestrijding van woestijnvorming; d) het 7e Milieuactieprogramma van de EU (Besluit nr. 1386/2013/EU); e) het 8e Milieuactieprogramma van de EU (Besluit (EU) 2022/591); f) het stappenplan voor efficiënt hulpbronnengebruik in Europa (COM/2011/0571). [Am. 44] 2. Bij deze richtlijn worden voorschriften vastgesteld betreffende: a) monitoring , behoud, verbetering, sanering en evaluatie van bodemgezondheid , op basis van de ecologische toestand van de bodem ; [Am. 45] b) duurzaam bodembeheer; c) verontreinigde locaties. Artikel 2 Toepassingsgebied Deze richtlijn is van toepassing op alle bodems op het grondgebied van de lidstaten. Artikel 3 Definities Voor de toepassing van deze richtlijn wordt verstaan onder: 1) “bodem”: de bovenste laag van de aardkorst die begrensd is door het vaste gesteente en het aardoppervlak, en die bestaat uit minerale deeltjes, organisch materiaal, water, lucht en levende organismen , met uitzondering van grondstofvoorraden ; [Ams. 217 en 266] 1 bis) “ecologische toestand van de bodem”: de ecologische kwaliteit van een bodem, zoals beoordeeld op basis van de diversiteit, de biologische en functionele activiteit, de habitatfunctie van de bodem en de aanwezigheid van bodemaantastingsfactoren, en zoals bepaald aan de hand van de volgende classificatie: a) “zeer goede ecologische toestand van de bodem”: bodems met een zeer goede biologische en functionele activiteit; b) “goede ecologische toestand van de bodem”: bodems die in algemene zin in een goede ecologische toestand verkeren, maar die tekenen van licht negatieve effecten van een of meer aantastingsfactoren vertonen; c) “matige ecologische toestand van de bodem”: bodems waarvoor bewijs voor het optreden van licht negatieve effecten van aantastingsfactoren bestaat; d) “aangetaste bodem”: bodems waarvoor duidelijk bewijs voor het optreden van negatieve effecten van één aantastingsfactor bestaat; en e) “ernstig aangetaste bodem”: bodems waarvoor duidelijk bewijs voor het optreden van negatieve effecten van meer dan één aantastingsfactor bestaat; [Am. 46] 1 ter) “ecologische functies van de bodem”: het geheel van onderling samenhangende processen en interacties binnen het bodemecosysteem die het leven in stand houden, de biodiversiteit in de bodem ondersteunen en er het gevolg van zijn en de algehele gezondheid en productiviteit van terrestrische milieus in stand houden, zoals de nutriëntenkringloop, de afbraak van organisch materiaal, bodemstructuurvorming, waterfiltratie en -zuivering, koolstofvastlegging en het voorzien in habitats en hulpbronnen voor een breed scala aan organismen; [Am. 47] 2) “ecosysteem”: een dynamisch complex van levensgemeenschappen van planten, dieren en micro-organismen en hun niet-levende omgeving, die in een onderlinge wisselwerking een functionele eenheid vormen; 3) “ecosysteemdiensten”: de directe en indirecte bijdragen van ecosystemen aan het welzijn van de samenleving als geheel en de economische, sociale, culturele , milieu- en andere voordelen die mensen uit die ecosystemen halen; [Am. 48] 3 bis) “bodembiodiversiteit”: de variatie in het bodemleven, van genen tot gemeenschappen, en de ecologische complexen waarvan deze deel uitmaken, dat wil zeggen, complexen van microhabitats in de bodem tot hele landschappen; [Am. 49] 4) “bodemgezondheid”: de fysieke, chemische , functionele en biologische staat van de bodem die bepalend is voor zijn vermogen om als vitaal leefsysteem te functioneren en ecosysteemdiensten te leveren , rekening houdend met het landgebruik ; [Am. 50] 5) “duurzaam bodembeheer”: bodembeheerpraktijken die de door de bodem geleverde erop gericht zijn de ecosysteemdiensten van de bodem in stand te houden of te versterken zonder afbreuk te doen aan de functies die deze diensten mogelijk maken en zonder nadelige gevolgen te hebben voor andere milieuaspecten , rekening houdend met de sociaal-economische effecten ; [Am. 247] 6) “bodembeheerpraktijken”: praktijken die van invloed zijn op de fysische, chemische of biologische eigenschappen van een bodem; 7) “beheerde bodems”: bodems waar bodembeheerpraktijken worden toegepast; 8) “bodemdistrict”: het door die lidstaat of lidstaten overeenkomstig deze richtlijn afgebakende deel van het grondgebied van een lidstaat of meer lidstaten ; [Am. 52] 9) “beoordeling van de bodem”: de evaluatie van de gezondheid van de bodem op basis van de meting of schatting van bodemdescriptoren; 10) “verontreinigde locatie”: een afgebakend gebied bestaande uit een of meer waarnemingspunten met een bevestigde aanwezigheid van bodemverontreiniging als gevolg van antropogene puntbronactiviteiten de aanwezigheid van een stof of materiaal in de bodem die respectievelijk dat schadelijk kan zijn voor de gezondheid of het milieu ; [Am. 53] 11) “bodemdescriptor”: een parameter die een fysisch, chemisch of biologisch kenmerk van de bodemgezondheid beschrijft; 12) “land”: het aardoppervlak dat niet door water is bedekt; 13) “bodembedekking”: de fysieke en biologische bedekking van het aardoppervlak; 14) “natuurlijk landschap”: een gebied waar menselijke activiteiten de primaire ecologische functies en soortensamenstelling niet wezenlijk hebben gewijzigd; 15) “halfnatuurlijk landschap”: een gebied waar ecologische assemblages wezenlijk door menselijke activiteiten zijn gewijzigd wat hun samenstelling, evenwicht of functie betreft, maar dat een potentiële hoge waarde behoudt in termen van biodiversiteit en de ecosysteemdiensten die het levert; 16) “kunstmatig land”: land dat wordt gebruikt als platform voor bouw en infrastructuur, als directe bron van grondstoffen of als archief voor historisch erfgoed ten koste van het vermogen van de bodem om andere ecosysteemdiensten te leveren; 17) “ruimtebeslag”: de omzetting van natuurlijk en halfnatuurlijk landschap in kunstmatig land; 17 bis) “bodemafdekking”: het afdekken van land met ondoordringbaar materiaal, met name in het kader van landgebruik als platform voor gebouwen en infrastructuur; [Am. 54] 17 ter) “verbreken van bodemverzegeling”: de omzetting in functionele bodem van land dat zijn natuurlijke bodemfuncties, zoals infiltratie, percolatie en hydrologische functies, niet langer vervult; [Am. 55] 18) “overdrachtsfunctie”: een wiskundige regel die het mogelijk maakt de waarde van een meting, uitgevoerd volgens een andere methode dan een referentiemethode, om te zetten in de waarde die zou worden verkregen door de bodemmeting met behulp van de referentiemethode uit te voeren; 19) “het betrokken publiek”: het publiek dat gevolgen ondervindt of waarschijnlijk ondervindt van bodemaantasting of dat belang heeft bij de besluitvormingsprocedures met betrekking tot de uitvoering van de verplichtingen uit hoofde van deze richtlijn, met inbegrip van burgers, landeigenaren , landbeheerders en landgebruikers evenals van niet-gouvernementele organisaties die zich inzetten voor de bescherming van de gezondheid van de mens of dier of het milieu en die aan de vereisten van de nationale wetgeving voldoen; [Am. 56] 19 bis) “publiek”: één of meer natuurlijke of rechtspersonen en, in overeenstemming met de nationale wetgeving of praktijk, hun verenigingen, organisaties of groepen; [Am. 57] 20) “bodemverontreiniging”: de aanwezigheid van een chemische stof of materiaal in de bodem in een concentratie die schadelijk kan zijn voor de menselijke direct of indirect kan leiden tot schadelijke effecten op de gezondheid van mens of dier of het milieu; [Am. 58] 21) “verontreinigende stof”: een stof die bodemverontreiniging kan veroorzaken; 22) “regeneratie”: een opzettelijke activiteit die gericht is op het omkeren van bodemaantasting om de bodem weer in gezonde staat te brengen; 23) “risico”: de mogelijkheid dat schadelijke gevolgen voor de gezondheid van de mens of dier of het milieu optreden als gevolg van blootstelling aan bodemverontreiniging; [Am. 59] 24) “bodemonderzoek”: een proces om de aanwezigheid en concentratie van verontreinigende stoffen in de bodem te beoordelen, dat gewoonlijk in verschillende stadia wordt uitgevoerd; 25) “geografisch uitdrukkelijke gegevens”: informatie waarnaar wordt verwezen en die wordt opgeslagen op een wijze die het mogelijk maakt deze met specifieke precisie en nauwkeurigheid in kaart te brengen en te lokaliseren; 26) “bodemsanering”: een regeneratie-activiteit die de concentraties van verontreinigende stoffen in de bodem vermindert, isoleert of immobiliseert onder een toxiciteitsdrempel waarbij significante gevaren voor organismen die met die bodem in aanraking komen, kunnen worden uitgesloten, teneinde de ecologische toestand te verbeteren . [Am. 60] Artikel 4 Bodemdistricten 1. De lidstaten bakenen , in overleg met lokale, regionale en grensoverschrijdende overheden, bodemdistricten af, op basis van, in voorkomend geval, bestaande bestuurlijke eenheden op hun gehele grondgebied bodemdistricten af en in grensoverschrijdende gebieden samen de naburige lidstaten . [Am. 61] Het aantal bodemdistricten voor elke lidstaat komt ten minste overeen met het aantal territoriale eenheden op NUTS 1-niveau die zijn vastgesteld op grond van Verordening (EG) nr. 1059/2003. [Am. 221/rev1] 2. Bij de vaststelling van de geografische omvang van bodemdistricten kunnen de lidstaten rekening houden met bestaand landgebruik en bestaande governancestructuren en bestuurlijke eenheden en streven zij naar geven zij prioriteit aan homogeniteit binnen elk bodemdistrict wat de volgende parameters betreft: [Am. 63] a) het bodemtype zoals gedefinieerd in de World Reference Base for Soil Resources (48) ; b) de klimatologische omstandigheden; c) de milieuzone zoals beschreven in het Alterra-rapport 2281 (49) ; d) landgebruik of bodembedekking zoals gebruikt in het kader van het Lucas-programma (Land Use/Cover Area Frame Survey); d bis) stroomgebiedsdistricten uit hoofde van Richtlijn 2000/60/EG en voor de productie van voor menselijke consumptie bestemd water als gedefinieerd in Richtlijn (EU) 2020/2184; [Am. 64] d ter) het bestaan van afgelegen archipelregio’s met verspreide eilanden, waarbij elk eiland overeenkomt met een bodemdistrict; [Am. 224/rev1] d quater) het gebruik van Copernicus voor de afbakening van bodemdistricten. [Am. 226/rev1] 2 bis. De lidstaten zien er in voorkomend geval op toe dat bodemdistricten van naburige lidstaten waar sprake is van grensoverschrijdende effecten op de bodem, vergelijkbaar landgebruik over de grenzen heen of soortgelijke waarden voor de in lid 2, punten a) tot en met d), bedoelde parameters, met elkaar samenwerken om beste praktijken uit te wisselen. De lidstaten zien er tevens op toe dat grensoverschrijdende bodemdistricten een samenhangende aanpak volgen. [Am. 65] 2 ter. De Commissie ondersteunt de lidstaten om ervoor te zorgen dat hun bodemdistricten op grensoverschrijdende basis samenwerken en faciliteert de harmonisatie van monitoringsystemen, overdrachtsfuncties, monitoringontwerp en classificatie van de ecologische toestand op het niveau van de in bijlage I vermelde bodemdescriptoren. [Am. 66] Artikel 5 Bevoegde autoriteiten De lidstaten wijzen op het gepaste niveau de bevoegde autoriteiten aan die verantwoordelijk zijn voor het nakomen van de verplichtingen die in deze richtlijn zijn vastgelegd , rekening houdend met de bestaande bestuurlijke indeling en verantwoordelijkheden, ook in het geval van grensoverschrijdende bodemdistricten . [Am. 68] De lidstaten wijzen voor elk overeenkomstig artikel 4 afgebakende bodemdistrict één bevoegde autoriteit aan. De lidstaten kunnen één bevoegde autoriteit aanwijzen voor meerdere bodemdistricten. [Am. 69] De lidstaten stellen de Commissie overeenkomstig artikel 18, lid 3, punt b), in kennis van de in de leden 1 en 2 van dit artikel bedoelde lijst van bevoegde autoriteiten. De Commissie publiceert op haar website een geactualiseerde lijst van de bevoegde autoriteiten. [Am. 70] Hoofdstuk II Monitoring en evaluatie van de bodemgezondheid Artikel 6 Kader voor monitoring van bodemgezondheid en ruimtebeslag 1. De lidstaten stellen op basis van de overeenkomstig artikel 4, lid 1, afgebakende bodemdistricten een monitoringkader vast om ervoor te zorgen dat de gezondheid van de bodem regelmatig en nauwkeurig wordt gemonitord overeenkomstig dit artikel en de bijlagen I en II , in aanvulling op de bij Richtlijn 2000/60/EG vastgestelde beoordelingsbenadering . [Am. 71] 2. De lidstaten monitoren de bodemgezondheid en het ruimtebeslag in elk bodemdistrict. De lidstaten maken gebruik van de expertise van nationale onderzoeksinstellingen, bestaande nationale monitoringsystemen en beschikbare gegevens. De door de lidstaten uitgevoerde monitoringactiviteiten leiden niet tot financiële lasten voor de landbeheerders. [Am. 72] 3. Het monitoringkader wordt gebaseerd op het volgende: a) de in artikel 7 bedoelde bodemdescriptoren en bodemgezondheidscriteria; b) de overeenkomstig artikel 8, lid 2, te bepalen bodembemonsteringspunten en bemonsteringsdiepte ; [Am. 73] c) de overeenkomstig lid 4 door de Commissie verrichte bodemmeting, in voorkomend geval; d) de in lid 5 bedoelde , uit wetenschappelijk oogpunt deugdelijke teledetectiegegevens en -producten, in voorkomend geval; [Am. 74] e) de in artikel 7, lid 1, bedoelde indicatoren voor ruimtebeslag en bodemafdekking. 4. De Commissie verricht, met instemming van de betrokken lidstaten, regelmatig bodemmetingen van ter plaatse genomen bodemmonsters, op basis van de desbetreffende descriptoren en methoden als bedoeld in de artikelen 7 en 8, ter ondersteuning van de monitoring van de bodemgezondheid door de lidstaten. Wanneer een lidstaat overeenkomstig dit lid instemt met de bodembemonstering ter plaatse, zorgt hij ervoor dat de Commissie deze kan uitvoeren. [Am. 227/rev1] 4 bis. De Commissie ziet erop toe dat de eerste in lid 4 bedoelde bodemmeting uiterlijk op [OP: please insert the date = three years after date of entry into force of the Directive] is verricht. De Commissie draagt bij aan de door de lidstaten uitgevoerde monitoring door ervoor te zorgen dat ten minste 20 % van de omvang van de nationale steekproef wordt bemonsterd en geanalyseerd. De Commissie verleent op verzoek van een lidstaat verdere bijstand met betrekking tot ten hoogste 50 % van de steekproef tijdens de eerste nationale monitoringronde. [Am. 76] 5. De Commissie en het Europees Milieuagentschap (EEA) maken gebruik van bestaande ruimtegebaseerde gegevens en producten die worden geleverd in het kader van de Copernicus-component van het bij Verordening (EU) 2021/696 vastgestelde ruimtevaartprogramma van de Unie om mogelijke producten voor teledetectie in de bodem te onderzoeken en te ontwikkelen, teneinde de lidstaten te ondersteunen bij het monitoren van de relevante bodemdescriptoren. 6. De Commissie en het EEA zetten, op basis van bestaande gegevens en binnen twee jaar na de inwerkingtreding van deze richtlijn , en in overeenstemming met Verordening (EG) nr. 223/2009 van het Europees Parlement en de Raad (50) , een digitaal portaal voor bodemgezondheidsgegevens op dat in een ruimtelijk formaat met geografische referenties toegang biedt tot ten minste de beschikbare bodemgezondheidsgegevens die afkomstig zijn van: [Am. 77] a) de metingen van de bodem zoals bedoeld in artikel 8, lid 2; b) de metingen van de bodem zoals bedoeld in lid 4 van dit artikel; c) de in lid 5 van dit artikel bedoelde gegevens en producten voor teledetectie in de bodem. 6 bis. Met het in de leden 3 tot en met 6 bedoelde kader voor bodemmonitoring wordt voortgebouwd op bestaande monitoringkaders op het niveau van de Unie en op nationaal niveau, met inbegrip van gegevens van het EU-waarnemingscentrum voor de bodem Lucas. [Am. 78] 7. Het in lid 6 bedoelde digitale portaal voor bodemgezondheidsgegevens kan ook toegang bieden tot andere bodemgezondheidsgerelateerde gegevens dan de in dat lid bedoelde gegevens indien die gegevens zijn gedeeld of verzameld met de formaten of methoden die de Commissie overeenkomstig lid 8 heeft vastgesteld. 7 bis. Het digitale portaal voor bodemgezondheidsgegevens omvat de in artikel 10 bis bedoelde toolbox voor duurzaam bodembeheer. [Am. 79] 8. De Commissie stelt uitvoeringshandelingen vast om formaten of methoden vast te stellen voor het delen of verzamelen van de in lid 7 bedoelde gegevens of voor de opname van die gegevens in het digitale portaal voor bodemgezondheidsgegevens , waarbij de naleving van het recht van de Unie inzake de bescherming van persoonsgegevens wordt gewaarborgd . Die uitvoeringshandelingen worden vastgesteld overeenkomstig de in artikel 21 bedoelde onderzoeksprocedure. [Am. 80] 8 bis. De Commissie voorziet de lidstaten van de nodige diensten op het gebied van capaciteitsopbouw, bijstand en advies en ondersteunt hun monitoringinitiatieven, multilaterale harmonisatie van regelgeving, methoden en archieven, en dicht zo bestaande gegevenslacunes en lost knelpunten op in de werkstroom door gemeenschappelijke expertise te delen. Daartoe bouwt de Commissie voort op bestaande mechanismen, waaronder het SoilBON-initiatief. [Am. 81] Artikel 6 bis Efficiënt gebruik en conservering van bodemmonsters 1. De Commissie voert samen met de lidstaten en de Europese waarnemingspost voor de bodem maatregelen uit om ervoor te zorgen dat de fysieke archieven van bodems, DNA-extracten en het digitale archief van ruwe gegevens, zowel op het niveau van de Unie als op nationaal niveau, beschikbaar blijven voor verder onderzoek en verdere innovatie. De Commissie en de lidstaten zien erop toe dat de monsters worden bewaard op een wijze die geschikt is voor duurzaam gebruik op lange termijn. 2. Uiterlijk op ... [OP: please insert the date = 12 months from the date of entry into force of this Directive] verstrekt de Commissie richtsnoeren met referentieprotocollen voor het op de meest kostenefficiënte wijze gebruiken van bodemmonsters. [Am. 82] Artikel 7 Bodemdescriptoren, criteria voor een gezonde bodemgesteldheid de ecologische toestand van de bodem en indicatoren voor ruimtebeslag en bodemafdekking [Am. 83] 1. Bij de monitoring en beoordeling van de bodemgezondheid hanteren bodem kunnen de lidstaten de in bijlage I vermelde bodemdescriptoren en bodemgezondheidscriteria hanteren die het best de bodemkenmerken van elk bodemtype op nationaal niveau illustreren . [Am. 228] Bij het monitoren van ruimtebeslag hanteren de lidstaten de in bijlage I bedoelde indicatoren voor ruimtebeslag en bodemafdekking. 2. De lidstaten kunnen de selecteren de passende Tier voor het ontwerp van de bodemmonitoring waarvoor zij overeenkomstig de voorwaarden van bijlage I in aanmerking komen, en zorgen ervoor dat zij ten minste alle bodemdescriptoren en de in deel A van bijlage I bedoelde bodemgezondheidscriteria aanpassen overeenkomstig de specificaties in deel A, tweede en derde kolom, van bijlage I opnemen. [Am. 85] 3. De lidstaten bepalen de organische verontreinigende stoffen voor de bodemdescriptor met betrekking tot bodemverontreiniging als bedoeld in deel B A van bijlage I. [Am. 86] 4. De lidstaten stellen voor de in deel B van bijlage I opgenomen bodemdescriptoren bodemgezondheidscriteria vast overeenkomstig de bepalingen in deel B, derde kolom, van bijlage I. [Am. 87] 5. De lidstaten kunnen voor monitoringdoeleinden aanvullende bodemdescriptoren en indicatoren voor ruimtebeslag vaststellen, met inbegrip van, maar niet beperkt tot, de facultatieve descriptoren en indicatoren die zijn opgenomen in de delen C en deel D van bijlage I (“aanvullende bodemdescriptoren” en “aanvullende indicatoren voor ruimtebeslag”) . [Am. 88] 6. De lidstaten stellen de Commissie in kennis van de vaststelling of aanpassing van bodemdescriptoren, indicatoren voor ruimtebeslag en bodemgezondheidscriteria overeenkomstig de leden 2 tot en met 5 van dit artikel en overeenkomstig artikel 9 . [Am. 89] Artikel 8 Metingen en methoden 1. De lidstaten bepalen de bemonsteringspunten aan de hand van de in deel A van bijlage II I beschreven methode , overeenkomstig de voor het ontwerp van de bodemmonitoring gekozen Tier, rekening houdend met risicobeoordelingen op basis van bestaande monitoringsystemen . [Am. 90] 2. De lidstaten voeren bodemmetingen uit door op de in lid 1 bedoelde bemonsteringspunten monsters van de bodem te nemen en gegevens te verzamelen, te verwerken en te analyseren om het volgende te bepalen: a) de waarden van de bodemdescriptoren overeenkomstig de voor het ontwerp van de bodemmonitoring gekozen Tier zoals vastgesteld in bijlage I; [Am. 91] b) in voorkomend geval, de waarden van de aanvullende bodemdescriptoren; c) de waarden van de in deel D van bijlage I vermelde indicatoren voor ruimtebeslag en bodemafdekking. 3. De lidstaten passen het volgende toe: a) de methoden voor het bepalen of schatten van de waarden van de bodemdescriptoren in deel B van bijlage II; [Am. 92] b) de minimale methodologische criteria voor het bepalen van de waarden van de indicatoren voor ruimtebeslag en bodemafdekking in deel C van bijlage II; c) eventuele door de Commissie overeenkomstig lid 6 vastgestelde voorschriften. De lidstaten mogen andere methoden toepassen dan die welke zijn vermeld in de eerste alinea, punten a) en b), op voorwaarde dat gevalideerde overdrachtsfuncties beschikbaar zijn of kunnen worden geraamd door de op nationaal niveau verzamelde gegevens te vergelijken met de door de Commissie gecoördineerde monitoring ter plaatse , zoals vereist in deel B, vierde kolom, van bijlage II. [Am. 93] 4. De lidstaten zorgen ervoor dat de eerste bodemmetingen uiterlijk op... (OP: please insert the date = 4 3 years after date of entry into force of the Directive) zijn verricht. [Am. 94] 5. De lidstaten zorgen ervoor dat ten minste om de 5 jaar zes jaar of eerder, indien een vermoeden van wijziging van de bodemtoestand bestaat, nieuwe bodemmetingen worden verricht. De lidstaten vergemakkelijken ook de door de Commissie gecoördineerde bodemmonitoring ter plaatse. De lidstaten zorgen ervoor dat de waarden van de indicatoren voor ruimtebeslag en bodemafdekking ten minste elk om de twee jaar worden geactualiseerd. [Am. 95] 6. De Commissie is bevoegd om overeenkomstig artikel 20 gedelegeerde handelingen vast te stellen tot wijziging van bijlage II teneinde de daarin vermelde referentiemethoden aan te passen aan de wetenschappelijke en technische vooruitgang , met name wanneer de waarden van bodemdescriptoren kunnen worden bepaald door middel van teledetectie als bedoeld in artikel 6, lid 5 . [Am. 96] Artikel 9 Beoordeling van de bodemgezondheid 1. De lidstaten beoordelen de bodemgezondheid in al hun bodemdistricten op basis van de gegevens die zijn verzameld in het kader van de in de artikelen 6, 7 en 8 bedoelde monitoring voor elk van de in de delen A en B van bijlage I opgenomen bodemdescriptoren overeenkomstig de voor het ontwerp van de bodemmonitoring gekozen Tier, rekening houdend met de historische en natuurlijke omstandigheden van de bodem . [Am. 97] Bij het beoordelen van de ecologische toestand van de bodem houden de lidstaten houden ook rekening met de gegevens die zijn verzameld in het kader van de in artikel 14 bedoelde bodemonderzoeken. [Am. 98] De lidstaten zorgen ervoor dat de beoordelingen van de bodemgezondheid ecologische toestand van de bodem ten minste om de 5 zes jaar worden uitgevoerd en dat de eerste beoordeling van de bodemgezondheid uiterlijk op (OP: please insert the date = 5 years after date of entry into force of the Directive) is verricht , vergezeld van verslagen over de relatieve verbetering, tendensen, vooruitgang of achteruitgang . [Am. 99] 2. Een bodem wordt overeenkomstig deze richtlijn als gezond beschouwd wanneer aan elk van de volgende voorwaarden is voldaan: de bodem is geclassificeerd als een bodem met een goede of zeer goede ecologische toestand. a) de waarden van alle in deel A van bijlage I opgenomen bodemdescriptoren voldoen aan de daarin vastgestelde en, in voorkomend geval, overeenkomstig artikel 7 aangepaste criteria; [Am. 100] b) de waarden van alle in deel B van bijlage I opgenomen bodemdescriptoren voldoen aan de overeenkomstig artikel 7 vastgestelde criteria (“gezonde bodem”). [Am. 101] In afwijking van de eerste alinea wordt bij de beoordeling van de bodem in een in de vierde kolom van bijlage I vermeld gebied geen rekening gehouden met de waarden die voor dat gebied in de derde kolom zijn opgenomen. De bodem is ongezond wanneer aan ten minste één van de in de eerste alinea vermelde criteria niet is voldaan (“ongezonde bodem”). [Am. 102] 3. De lidstaten analyseren de waarden van de in deel de delen A, B en C van bijlage I vermelde bodemdescriptoren , overeenkomstig de voor het ontwerp van de bodemmonitoring gekozen Tier, en beoordelen of er sprake is van een kritiek verlies van bodembiodiversiteit en ecosysteemdiensten, rekening houdend met de relevante gegevens en de beschikbare wetenschappelijke kennis. [Am. 103] De lidstaten analyseren de waarden van de in deel D van bijlage I vermelde indicatoren voor ruimtebeslag en bodemafdekking en beoordelen het effect ervan op het verlies van ecosysteemdiensten en op de doelstellingen en streefcijfers die zijn vastgesteld in het kader van Verordening (EU) 2018/841. 4. Op basis van de overeenkomstig dit artikel uitgevoerde beoordeling van de bodemgezondheid stelt de bevoegde autoriteit, in voorkomend geval in overleg met lokale, regionale en nationale autoriteiten, in elk bodemdistrict vast in welke gebieden sprake is van ongezonde bodems zich niet in een zeer goede of goede ecologische toestand bevinden en stelt zij het publiek daarvan overeenkomstig artikel 19 in kennis. [Am. 104] 4 bis. De Commissie stelt uiterlijk op 31 december 2026 overeenkomstig artikel 20 gedelegeerde handelingen ter aanvulling van deze verordening vast door een methode vast te stellen voor het bepalen van drempelwaarden voor de bodemdescriptoren in bijlage I voor elke ecologische toestand van de bodem. Bij deze methode worden de meest recente wetenschappelijke gegevens in acht genomen en wordt rekening gehouden met verschillende klimatologische omstandigheden en bodemtypen. [Am. 105] 4 ter. Uiterlijk op 30 juni 2028 leggen de lidstaten aan de Commissie een ontwerp van drempelwaarden voor de bodemdescriptoren in bijlage I voor, rekening houdend met de klimatologische omstandigheden, het bodemtype en het type landareaal, tezamen met de wetenschappelijke verantwoording en gegevens waarop zij hun keuzen baseren. [Am. 106] 4 quater. Binnen zes maanden na de datum waarop het ontwerp van drempelwaarden als bedoeld in lid 4 ter aan haar is voorgelegd, maakt de Commissie opmerkingen over het ontwerp van drempelwaarden, om de wetenschappelijke verantwoording te beoordelen en een gelijk speelveld op de interne markt te waarborgen. De lidstaten verstrekken op verzoek van de Commissie alle noodzakelijke aanvullende informatie en passen zo nodig de voorgestelde drempelwaarden aan. [Am. 107] 4 quinquies. Uiterlijk op 31 december 2029 keurt de Commissie de drempelwaarden goed door middel van uitvoeringshandelingen, mits de opmerkingen van de Commissie overeenkomstig lid 4 quater terdege in aanmerking zijn genomen. [Am. 108] 4 sexies. Bij de toepassing van Tier 2 voor het ontwerp van de bodemmonitoring kunnen de lidstaten hun voordeel doen met een afwijking van ten hoogste 20 % ten opzichte van de overeenkomstig lid 4 quinquies vastgestelde drempelwaarden. [Am. 110] 5. De lidstaten zetten een mechanisme op voor vrijwillige bodemgezondheidscertificering voor landeigenaren en ‑beheerders overeenkomstig de voorwaarden van lid 2. [Am. 111] De Commissie kan uitvoeringshandelingen vaststellen om het formaat van de bodemgezondheidscertificering te harmoniseren. Die uitvoeringshandelingen worden vastgesteld overeenkomstig de in artikel 21 bedoelde onderzoeksprocedure. [Am. 112] 6. De lidstaten delen de in de artikelen 6 tot en met 9 bedoelde bodemgezondheidsgegevens en ‑ - beoordelingen op verzoek mee aan de betrokken landeigenaren en landbeheerders , en maken deze kosteloos beschikbaar , met name ter ondersteuning van de ontwikkeling van het in artikel 10, lid 3, bedoelde advies. De lidstaten zorgen ervoor dat onderzoeksinstellingen kosteloos, op eenvoudige wijze en doorlopend toegang hebben tot monsters, DNA-extracten en ruwe gegevens. [Am. 113] Hoofdstuk III Duurzaam bodembeheer Artikel 10 Duurzaam bodembeheer 1. Vanaf (OP: please insert the date = 4 years after date of entry into force of the Directive) nemen de lidstaten ten minste de volgende maatregelen, rekening houdend met het type, het gebruik en de gesteldheid van de bodem: a) het vaststellen van duurzame bodembeheerpraktijken met inachtneming van de in bijlage III vermelde beginselen voor duurzaam bodembeheer, die geleidelijk op alle beheerde bodems moeten worden toegepast en, op basis van de resultaten van de overeenkomstig artikel 9 uitgevoerde bodembeoordelingen, van regeneratiepraktijken die geleidelijk op de ongezonde bodems in de lidstaten moeten worden toegepast; b) het identificeren van bodembeheerpraktijken en andere praktijken die een negatieve invloed hebben op de bodemgezondheid en door bodembeheerders moeten worden vermeden. Bij het vaststellen van de in dit lid bedoelde praktijken en maatregelen houden de lidstaten rekening met de in bijlage IV vermelde programma’s, plannen, streefdoelen en maatregelen, alsook met de meest recente wetenschappelijke kennis, met inbegrip van de resultaten van de missie van Horizon Europa voor een bodemdeal voor Europa. De lidstaten identificeren synergieën met de in bijlage IV vermelde programma’s, plannen en maatregelen. De monitoringgegevens voor de bodemgezondheid, de resultaten van de beoordelingen van de bodemgezondheid, de in artikel 9 bedoelde analyse en de maatregelen voor duurzaam bodembeheer vormen de basis voor de ontwikkeling van de in bijlage IV vermelde programma’s, plannen en maatregelen. De lidstaten zorgen ervoor dat de ontwikkeling van de in de eerste alinea bedoelde praktijken open, inclusief en doeltreffend verloopt en dat het betrokken publiek, met name landeigenaren en landbeheerders, wordt betrokken en in een vroeg stadium reële mogelijkheden krijgt om deel te nemen aan de uitwerking ervan. [Am. 248] 2. De lidstaten zorgen ervoor dat bodembeheerders, landeigenaren , landbeheerders en relevante autoriteiten in al hun bodemdistricten gemakkelijk en gelijkelijk toegang hebben tot onpartijdig en onafhankelijk advies over duurzaam bodembeheer, tot opleidingsactiviteiten en tot capaciteitsopbouw. [Ams. 120 en 249] Ook nemen de lidstaten de volgende maatregelen: a) het bevorderen van de bewustwording over de vele voordelen van duurzaam bodembeheer op middellange en lange termijn en de noodzaak om bodems op een duurzame manier te beheren; b) het bevorderen van onderzoek naar , burgerwetenschap op het gebied van, en innovatie en toepassing van holistische duurzame concepten voor bodembeheer; [Ams. 121 en 250] c) het beschikbaar stellen van een regelmatig bijgewerkte inventarisatie van de beschikbare financieringsinstrumenten en ‑ - activiteiten ter ondersteuning van de uitvoering van duurzaam bodembeheer en andere activiteiten ter ondersteuning van de uitvoering van deze richtlijn, met inbegrip van onderzoek en burgerwetenschap . [Am. 122] 3. De lidstaten beoordelen regelmatig de doeltreffendheid van de overeenkomstig dit artikel getroffen maatregelen en herzien die maatregelen in voorkomend geval, rekening houdend met de in de artikelen 6 tot en met 9 bedoelde monitoring en beoordeling van de gezondheid van de bodem. [Am. 251] 4. De Commissie is bevoegd om overeenkomstig artikel 20 gedelegeerde handelingen vast te stellen tot wijziging van bijlage III teneinde de beginselen van duurzaam bodembeheer aan te passen aan de wetenschappelijke en technische vooruitgang. [Ams. 123 en 252] 4 bis. Op verzoek verleent de Commissie bijstand en verstrekt richtsnoeren aan de lidstaten met betrekking tot de ontwikkeling van specifieke maatregelen in verband met de in bijlage III vermelde beginselen voor duurzaam bodembeheer. [Am. 124] Artikel 10 bis Toolbox voor duurzaam bodembeheer 1. Ter ondersteuning van de uitvoering van deze richtlijn ontwerpt de Commissie een toolbox voor duurzaam bodembeheer, waarin bodembeheerders praktische informatie kunnen vinden over het gebruik van duurzame bodembeheerpraktijken, met inbegrip van door de lidstaten verstrekte informatie. 2. De toolbox omvat: a) aanbevelingen en voorbeelden van beste praktijken van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten die de effecten van bodembeheerpraktijken monitoren, en informatie over de impact van dergelijke praktijken op verschillende ecosysteemdiensten en bodembedreigingen; b) contextspecifieke informatie over combinaties van bodemtype, landgebruik en klimatologische omstandigheden; c) nieuwe kennis uit onderzoek en innovatie, onder meer in het kader van de Horizon Europa-missie “Een bodemdeal voor Europa”; d) andere relevante informatie die door de Commissie is verzameld of door de lidstaten aan de Commissie is verstrekt. 3. De toolbox is kosteloos openbaar beschikbaar en maakt deel uit van het overeenkomstig artikel 6, lid 6, opgezette digitale portaal voor bodemgezondheidsgegevens. De Commissie actualiseert actief de inhoud van de toolbox en neemt alle passende maatregelen om de inhoud ervan onder de aandacht van landbeheerders te brengen. [Am. 125] Artikel 11 Beginselen van Mitigatie van ruimtebeslag [Am. 126] De lidstaten zorgen ervoor dat bij In het geval van ruimtebeslag nemen de lidstaten de volgende beginselen in acht worden genomen maatregelen in overweging, rekening houdend met de specifieke kenmerken van de locatie en de sociaal-economische gevolgen : [Am. 127] a) het verlies van het vermogen van de bodem om meerdere ecosysteemdiensten ecosysteem- en andere diensten te leveren, waaronder landbouw, voedselproductie en duurzaam bosbeheer , zoveel als technisch , sociaal en economisch mogelijk is te vermijden of te beperken door: [Ams. 128 en 254] i) het door het ruimtebeslag getroffen gebied zoveel mogelijk te beperken , en ; [Am. 129] ii) prioriteit te geven aan gebieden te selecteren waar het verlies van ecosysteemdiensten tot een minimum zou worden beperkt , en ; [Am. 130] iii) bij ruimtebeslag af te stemmen op duurzame ontwikkeling, onder meer door de vruchtbaarheid van de negatieve gevolgen voor de bodem tot een minimum te beperken , de biodiversiteit, de waterdoorlaatbaarheid, de waterfiltratie en de waterretentie zoveel mogelijk te behouden ; [Am. 131] b) het verlies van bodemcapaciteit om meerdere ecosysteemdiensten te leveren , indien mogelijk zoveel mogelijk te compenseren . ; een dergelijke compensatie kan, waar van toepassing, op geaggregeerd niveau of grensoverschrijdend tussen de lidstaten plaatsvinden indien het bodemdistrict dezelfde eigenschappen heeft als een aangrenzend bodemdistrict in een naburige lidstaat of een grensoverschrijdend bodemdistrict; [Am. 132] b bis) maatregelen vast te stellen om bij ruimtebeslag een billijke vergoeding voor landeigenaren te waarborgen; [Am. 133] b ter) maatregelen te treffen om ruimtebeslag te voorkomen of te beperken, onder meer door het in kaart brengen van verlaten, brownfield- en industriële locaties en stimulansen voor het herstel en hergebruik van verlaten gebieden met afgedekte bodems. [Am. 134] Hoofdstuk IV Verontreinigde locaties Artikel 12 Risicogebaseerde aanpak 1. De lidstaten beheren en verminderen de risico’s voor de menselijke gezondheid van mens en dier en voor en het milieu van verontreinigde locaties en mogelijk verontreinigde locaties en houden deze op een aanvaardbaar niveau, met inachtneming van het beoogde gebruik van de bodem en rekening houdend met de ecologische, sociale en economische gevolgen van de bodemverontreiniging en met de overeenkomstig artikel 15, lid 4, getroffen risicobeperkende maatregelen. [Am. 135] 2. Uiterlijk tegen (OP: please insert the date =4 years after the date of entry into force of the Directive) stellen de lidstaten een risicogebaseerde aanpak vast voor: a) de identificatie van mogelijk verontreinigde locaties overeenkomstig artikel 13; b) het onderzoek van mogelijk verontreinigde locaties overeenkomstig artikel 14; c) het beheer van verontreinigde locaties overeenkomstig artikel 15. 3. Het in lid 2 vastgestelde voorschrift doet geen afbreuk aan strengere eisen die voortvloeien uit de wetgeving van de Unie of de nationale wetgeving. 4. Het betrokken publiek krijgt in een vroeg stadium reële mogelijkheden om: [Am. 136] a) deel te nemen aan de vaststelling en concrete toepassing van de risicogebaseerde aanpak als omschreven in dit artikel , de identificatie van mogelijk verontreinigde locaties overeenkomstig artikel 13, het onderzoek van mogelijk verontreinigde locaties overeenkomstig artikel 14 en de beoordeling en het beheer van verontreinigde locaties overeenkomstig artikel 15, wanneer alle opties nog beschikbaar zijn ; [Am. 137] b) informatie en gegevens te verstrekken die relevant is zijn voor de identificatie van mogelijk verontreinigde locaties overeenkomstig artikel 13, voor het onderzoek van mogelijk verontreinigde locaties overeenkomstig artikel 14 en voor het beheer van verontreinigde locaties overeenkomstig artikel 15 in punt a) bedoelde activiteiten op enig moment, zoals humanemonitoring- of milieumonitoringgegevens ; [Am. 138] c) te verzoeken om correctie van de informatie in het register voor verontreinigde locaties en mogelijk verontreinigde locaties overeenkomstig artikel 16. 4 bis. Voor de toepassing van lid 4 zorgen de lidstaten ervoor dat het publiek tijdig, adequaat en doeltreffend op de hoogte wordt gebracht, onder meer via openbare kennisgevingen en elektronische media, over alle ter zake doende informatie. [Am. 139] 4 ter. Bij de toepassing van de bepalingen van dit hoofdstuk en in verband met de in bijlage I vermelde bodemdescriptoren voor bodemverontreiniging houden de lidstaten terdege rekening met de overeenkomstig lid 4 ingediende informatie. [Am. 140] 4 quater. Indien uit het bewijsmateriaal blijkt dat de bodemverontreiniging of de blootstelling aan de betrokken stof of het betrokken mengsel via de bodem wijdverspreid is, zet de bevoegde autoriteit een risicobeheersproces in gang. Indien uit het bewijsmateriaal blijkt dat er onvoldoende informatie beschikbaar is over het risico van een gevaarlijke stof of een gevaarlijk mengsel in de bodem voor de gezondheid van mens of dier of voor het milieu, doet de bevoegde autoriteit nader onderzoek dat erop is gericht om waar nodig risicobeheersmaatregelen te treffen, in overeenstemming met het voorzorgsbeginsel. [Am. 141] 4 quinquies. De lidstaten brengen het publiek onverwijld op de hoogte van elke uit hoofde van lid 4 en lid 4 quater genomen beslissing of getroffen maatregel alsmede van de redenen en overwegingen waarop de beslissing of de maatregel is gebaseerd, met inbegrip van een verklaring van de wijze waarop met de informatie rekening is gehouden. [Am. 142] Artikel 13 Identificatie van mogelijk verontreinigde locaties 1. De lidstaten zorgen voor een systematische en actieve aanwijzing van alle locaties waar bodemverontreiniging wordt vermoed op basis van bewijsmateriaal dat met alle beschikbare passende middelen , met inbegrip van de input van burgers, en volgens vastgestelde procedures is verzameld (“mogelijk verontreinigde locaties”). [Am. 143] 2. Bij de aanwijzing van de mogelijk verontreinigde locaties houden de lidstaten rekening met de volgende criteria: a) de exploitatie van een actieve of inactieve mogelijk verontreinigende risicoactiviteit; b) de exploitatie van een activiteit als bedoeld in bijlage I bij Richtlijn 2010/75/EU; c) de exploitatie van een inrichting als bedoeld in Richtlijn 2012/18/EU van het Europees Parlement en de Raad (51) ; d) de exploitatie van een activiteit als bedoeld in bijlage III bij Richtlijn 2004/35/EG van het Europees Parlement en de Raad (52) ; [Am. 144] e) het optreden van een ongeval, calamiteit, ramp, incident of lekkage waarbij mogelijk verontreiniging optreedt; f) elke andere gebeurtenis die bodemverontreiniging kan veroorzaken; f bis) voor de drinkwateronttrekking gebruikte gebieden; [Am. 145] g) alle informatie die voortkomt uit de overeenkomstig de artikelen 6, 7 en 8 uitgevoerde monitoring van de bodemgezondheid . ; g bis) het optreden van een ziekte waarvan wordt verondersteld dat deze verband houdt met blootstelling aan verontreiniging via de bodem; [Am. 146] g ter) alle informatie die door het publiek of de autoriteiten van de lidstaten wordt verstrekt. [Am. 147] Voor de toepassing van de eerste alinea, punt a), stellen de lidstaten een lijst op van risicoactiviteiten waarbij mogelijk verontreiniging optreedt. Deze activiteiten kunnen op basis van wetenschappelijk bewijs verder worden ingedeeld aan de hand van het risico op bodemverontreiniging dat zij vormen. 3. De lidstaten zorgen ervoor dat alle mogelijk verontreinigde locaties tegen (PB: OP: please insert date = 7 years after date of entry into force of the Directive) zijn aangewezen en naar behoren in het in artikel 16 bedoelde register zijn geregistreerd. Artikel 14 Onderzoek van mogelijk verontreinigde locaties 1. De lidstaten zorgen ervoor dat alle mogelijk verontreinigde locaties die overeenkomstig artikel 13 zijn aangewezen, in volgorde van prioriteit aan bodemonderzoek worden onderworpen. [Am. 148] 2. De lidstaten stellen voorschriften vast wat betreft de termijn, de inhoud, de vorm en de prioritering van het bodemonderzoek , rekening houdend met ecologische, sociale en economische aspecten . Die voorschriften worden vastgesteld overeenkomstig de in artikel 12 bedoelde risicogebaseerde benadering en de in artikel 13, lid 2, tweede alinea, bedoelde lijst van risicoactiviteiten waarbij mogelijk verontreiniging optreedt. [Am. 149] Mogelijk verontreinigde locaties in gebieden die worden gebruikt voor de onttrekking van water voor menselijke consumptie krijgen voorrang voor bodemonderzoek. [Am. 150] De lidstaten kunnen in voorkomend geval situatierapporten en monitoringmaatregelen die overeenkomstig Richtlijn 2010/75/EU zijn uitgevoerd, als bodemonderzoek beschouwen. 3. De lidstaten stellen ook specifieke gebeurtenissen vast die aanleiding geven voor het openen van een onderzoek voordat de overeenkomstig lid 2 vastgestelde termijn is verstreken. Artikel 15 Risicobeoordeling en beheer van verontreinigde locaties 1. De lidstaten stellen de specifieke methode vast voor het bepalen van de locatiespecifieke risico’s van verontreinigde locaties. Deze methode wordt gebaseerd op de in bijlage VI vermelde fasen en vereisten voor locatiespecifieke risicobeoordeling. 2. De lidstaten bepalen wat zij verstaan onder een onaanvaardbaar risico voor de gezondheid van de mens en dier en voor het milieu als gevolg van verontreinigde locaties, rekening houdend met de bestaande wetenschappelijke kennis, het advies van gezondheidswerkers en gezondheidsautoriteiten, het voorzorgsbeginsel, specifieke kenmerken van de locatie en het huidige en toekomstige landgebruik. [Am. 151] 3. Voor elke verontreinigde locatie die overeenkomstig artikel 14 of op enige andere wijze is geïdentificeerd, voert de verantwoordelijke bevoegde autoriteit een locatiespecifieke beoordeling uit van het huidige en geplande landgebruik om vast te stellen of de verontreinigde locatie een onaanvaardbaar risico voor de gezondheid van de mens en dier of voor het milieu vormt. [Am. 152] 3 bis. In voorkomend geval kunnen de lidstaten overeenkomstig Richtlijn 2010/75/EU, Richtlijn 2011/92/EU of Richtlijn 2012/18/EU uitgevoerde beoordelingen als voldoende beschouwen. [Am. 153] 4. Op basis van de resultaten van de in lid 3 bedoelde beoordeling neemt zorgt de verantwoordelijke bevoegde autoriteit ervoor dat de nodige maatregelen worden getroffen om dat risico te beperken tot een aanvaardbaar niveau voor de menselijke gezondheid en het milieu (“risicobeperkende maatregelen”). [Am. 154] 5. De risicobeperkende maatregelen kunnen worden gebaseerd op de in bijlage V bedoelde maatregelen zijn . Bij de beslissing over passende risicobeperkende maatregelen houdt de bevoegde autoriteit rekening met de kosten, baten, doeltreffendheid, duurzaamheid en technische haalbaarheid van de beschikbare risicobeperkende maatregelen op de korte en de lange termijn . De lidstaten streven altijd naar preventie en bodemsanering. [Am. 155] Risicobeperkende maatregelen die gevolgen hebben voor omliggende waterlichamen die worden gebruikt voor de onttrekking van voor menselijke consumptie bestemd water, moeten voldoen aan de normen voor aanvaardbaar risico die zijn vastgesteld in Richtlijn (EU) 2020/2184. [Am. 156] 5 bis. De Commissie is bevoegd om overeenkomstig artikel 20 gedelegeerde handelingen vast te stellen ter aanvulling van deze richtlijn door maximaal toegestane waarden vast te stellen met betrekking tot de vaststelling van een onaanvaardbaar risico voor de gezondheid en het milieu als gevolg van verontreinigde locaties als bedoeld in lid 2. [Am. 157] 6. De Commissie is bevoegd om overeenkomstig artikel 20 gedelegeerde handelingen vast te stellen tot wijziging van de bijlagen V en VI teneinde de lijst van risicobeperkende maatregelen en de voorschriften voor locatiespecifieke risicobeoordeling aan te passen aan de wetenschappelijke en technische vooruitgang. Artikel 16 Register 1. Uiterlijk op ... (OP: please insert date = 4 years after entry into force of the Directive) stellen de lidstaten overeenkomstig lid 2 een register op van verontreinigde en mogelijk verontreinigde locaties. 2. Het register bevat de in bijlage VII vermelde gegevens. 3. Het register wordt beheerd door de verantwoordelijke bevoegde autoriteit en wordt regelmatig herzien en geactualiseerd. 4. De lidstaten maken het register en de in de leden 1 en 2 bedoelde informatie kosteloos en op gebruikersvriendelijke wijze openbaar en toegankelijk . De bevoegde autoriteit kan de openbaarmaking van informatie weigeren of beperken indien aan de voorwaarden van artikel 4 van Richtlijn 2003/4/EG van het Europees Parlement en de Raad (53) is voldaan. [Am. 158] Het register wordt in de vorm van een onlinedatabank in een ruimtelijk formaat met geografische referenties beschikbaar gemaakt. 5. De Commissie stelt uiterlijk op ... [OP: please insert date = 1 year from the entry into force of this Directive] uitvoeringshandelingen vast tot vaststelling van het formaat van het register. Die uitvoeringshandelingen worden vastgesteld overeenkomstig de in artikel 21 bedoelde onderzoeksprocedure. [Am. 159] Hoofdstuk V Financiering, voorlichting van het publiek en rapportage door de lidstaten Artikel 17 Financiering door Unie en lidstaten [Am. 160] 1. Gezien de inherente prioriteit van de totstandbrenging van bodemmonitoring en duurzaam beheer en regeneratie van bodems, wordt dient de Commissie uiterlijk op ... [OP: please insert date = 12 months from the entry into force of this Directive] bij het Europees Parlement en de Raad een verslag in met een evaluatie van de financiële middelen die op het niveau van de Unie beschikbaar zijn voor de uitvoering van deze richtlijn ondersteund door bestaande financiële programma’s van de Unie overeenkomstig de toepasselijke regels en voorwaarden . [Am. 161] De Commissie beoordeelt eventuele verschillen tussen de beschikbare Uniefinanciering en de financieringsbehoeften voor ondersteuning van de lidstaten bij de uitvoering van deze richtlijn, met bijzondere aandacht voor de behoeften op het gebied van milieumonitoring, met inbegrip van de bodemmodule van Lucas. [Am. 162] Er worden aanvullende financiële middelen ingezet voor de periode na 2027 teneinde het duurzame beheer van bodems, de permanente regeneratie ervan en monitoringactiviteiten te bevorderen. [Am. 163] 1 bis. Bij de uitvoering van deze richtlijn maken de lidstaten gebruik van financiële middelen uit passende bronnen, met inbegrip van fondsen van de Unie alsmede nationale, regionale en lokale fondsen, om op bodembescherming, duurzaam beheer en regeneratie gerichte acties te financieren. [Am. 164] 1 ter. De Commissie houdt toezicht op het vermogen van de lidstaten om middelen van de Unie in verband met bodembescherming, duurzaam beheer en regeneratie te absorberen. De Commissie zorgt voor opleiding en technische ondersteuning om de absorptiecapaciteit van de lidstaten te vergroten. [Am. 165] 1 quater. De lidstaten en de Commissie verbeteren en vergemakkelijken, in samenwerking met de Europese Investeringsbank, het gebruik van innovatieve financieringsmechanismen en bevorderen de mobilisatie van particulier kapitaal voor acties die nodig zijn om de doelstellingen van deze richtlijn te verwezenlijken. [Am. 166] 1 quinquies. De lidstaten en de Commissie nemen bij de uitvoering van deze richtlijn het beginsel “geen ernstige afbreuk doen” in de zin van artikel 17 van Verordening (EU) 2020/852 in acht. [Am. 167] Artikel 18 Rapportage door de lidstaten 1. De lidstaten brengen ten minste om de vijf zes jaar in elektronische vorm verslag uit aan de Commissie en het EEA met de volgende gegevens en informatie: [Am. 168] a) de gegevens en resultaten van de overeenkomstig de artikelen 6 tot en met 9 uitgevoerde monitoring en beoordeling van de bodemgezondheid; b) de onderliggende gegevens, metagegevens en een trendanalyse van de bodemgezondheid voor de in de delen A, B en C van bijlage I vermelde descriptoren , overeenkomstig de voor het ontwerp van de bodemmonitoring gekozen Tier, en voor de in deel D van bijlage I vermelde indicatoren voor ruimtebeslag en bodemafdekking overeenkomstig artikel 9 , met inbegrip van de door de afzonderlijke lidstaten meegedeelde uitgebreide descriptoren ; [Am. 169] c) een samenvatting van de vooruitgang op het gebied van: i) de toepassing van de beginselen van duurzaam bodembeheer overeenkomstig artikel 10; ii) de registratie, de identificatie, het onderzoek en het beheer van verontreinigde locaties overeenkomstig de artikelen 12 tot en met 16; d) de gegevens en informatie in het in artikel 16 bedoelde register. De eerste verslagen worden uiterlijk op ... (OP: please insert date = 5 6 years and 6 months after entry into force of the Directive) ingediend. [Am. 171] 2. De lidstaten zorgen ervoor dat de Commissie en het EEA permanent toegang hebben tot de in lid 1 bedoelde informatie en gegevens. 3. De lidstaten bieden de Commissie online toegang tot: a) een actuele lijst van ruimtelijke gegevens van hun bodemdistricten als bedoeld in artikel 4 en hun respectieve bodemdistrictsplannen, indien voorhanden , uiterlijk op: (OP: please insert the date = 2 years and 3 12 months after date of entry into force of the Directive); [Am. 172] b) een actuele lijst van de bevoegde autoriteiten in artikel 5, uiterlijk op: (OP: please insert the date = 2 years and 3 12 months after date of entry into force of the Directive); [Am. 173] c) de in artikel 10 bedoelde maatregelen en duurzame bodembeheerpraktijken, uiterlijk op... (OP: please insert the date = 4 years and 3 months after date of entry into force of the Directive) . ; c bis) de metingen van de bodemdescriptoren op het niveau van het bemonsteringspunt. [Am. 174] 4. De Commissie is bevoegd om uitvoeringshandelingen vast te stellen tot vaststelling van het formaat en de modaliteiten voor het indienen van de in lid 1 bedoelde informatie. Die uitvoeringshandelingen worden vastgesteld overeenkomstig de in artikel 21 bedoelde onderzoeksprocedure. Artikel 19 Publieksvoorlichting 1. De lidstaten maken de gegevens die door de monitoring uit hoofde van artikel 8 en de beoordeling beoordelingen uit hoofde van artikel 9 en artikel 10, lid 3, van deze richtlijn zijn gegenereerd, toegankelijk voor het publiek, overeenkomstig artikel 11 van Richtlijn 2007/2/EG van het Europees Parlement en de Raad (54) voor geografisch uitdrukkelijke gegevens en overeenkomstig artikel 5 van Richtlijn (EU) 2019/1024 voor overige gegevens. [Am. 175] 2. De Commissie zorgt ervoor dat relevante bodemgezondheidsgegevens die toegankelijk worden gemaakt via het in artikel 6 bedoelde digitale portaal voor bodemgezondheidsgegevens, uitsluitend met de uitdrukkelijke toestemming van de landeigenaar en de landbeheerder, in een geaggregeerde en geanonimiseerde vorm beschikbaar zijn voor het publiek overeenkomstig Verordening (EU) 2018/1725 van het Europees Parlement en de Raad (55) en Verordening (EG) nr. 1367/2006 van het Europees Parlement en de Raad (56) . [Am. 231] 3. De lidstaten zorgen ervoor dat de in artikel 18 van deze richtlijn bedoelde relevante informatie uitsluitend met de uitdrukkelijke toestemming van de landeigenaar en de landbeheerder, in een geaggregeerde en geanonimiseerde vorm beschikbaar en toegankelijk is voor het publiek overeenkomstig Richtlijn 2003/4/EG, Richtlijn 2007/2/EG en Richtlijn (EU) 2019/1024 van het Europees Parlement en de Raad (57) . [Am. 232] 4. De openbaarmaking van de informatie uit hoofde van deze richtlijn kan worden geweigerd of beperkt indien aan de voorwaarden van artikel 4 van Richtlijn 2003/4/EG is voldaan. 4 bis. De lidstaten treffen maatregelen om ervoor te zorgen dat door middel van de uitvoering van deze richtlijn verzamelde informatie over de bodems ter beschikking van de potentiële koper of pachter van het perceel in kwestie wordt gesteld. [Am. 176] Hoofdstuk VI Delegatie en comitéprocedure Artikel 20 Uitoefening van de bevoegdheidsdelegatie 1. De bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen, wordt aan de Commissie toegekend onder de in dit artikel neergelegde voorwaarden. 2. De in de artikelen 8, 10, 15 en 16 9 en 15 bedoelde bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen, wordt aan de Commissie toegekend voor onbepaalde tijd met ingang van de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn. [Am. 177] 3. Het Europees Parlement of de Raad kan de in de artikelen 8, 10, 15 en 16 9 en 15 bedoelde bevoegdheidsdelegatie te allen tijde intrekken. Het besluit tot intrekking beëindigt de delegatie van de in dat besluit genoemde bevoegdheid. Het wordt van kracht op de dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie of op een daarin genoemde latere datum. Het laat de geldigheid van reeds van kracht zijnde gedelegeerde handelingen onverlet. [Am. 178] 4. Vóór de vaststelling van een gedelegeerde handeling raadpleegt de Commissie de door elke lidstaat aangewezen deskundigen overeenkomstig de beginselen die zijn neergelegd in het Interinstitutioneel Akkoord van 13 april 2016 over beter wetgeven. 5. Zodra de Commissie een gedelegeerde handeling heeft vastgesteld, doet zij daarvan gelijktijdig kennisgeving aan het Europees Parlement en de Raad. 6. Een overeenkomstig de artikelen 8, 10, 15 en 16 9 en 15 vastgestelde gedelegeerde handeling treedt alleen in werking indien het Europees Parlement noch de Raad daartegen binnen een termijn van twee maanden na de kennisgeving van de handeling aan het Europees Parlement en de Raad bezwaar heeft gemaakt, of indien zowel het Europees Parlement als de Raad voor het verstrijken van die termijn de Commissie hebben meegedeeld dat zij daartegen geen bezwaar zullen maken. Die termijn wordt op initiatief van het Europees Parlement of de Raad met twee maanden verlengd. [Am. 179] Artikel 21 Comité 1. De Commissie wordt bijgestaan door een comité. Dit comité is een comité in de zin van Verordening (EU) nr. 182/2011. 2. Wanneer naar dit lid wordt verwezen, is artikel 5 van Verordening (EU) nr. 182/2011 van toepassing. Hoofdstuk VII Slotbepalingen Artikel 22 Toegang tot de rechter De lidstaten zorgen ervoor dat leden van het publiek, in overeenstemming met het nationale recht, die daarbij voldoende belang hebben of stellen dat er inbreuk is gemaakt op een recht, in beroep kunnen gaan bij een rechtbank of een ander bij wet ingesteld onafhankelijk en onpartijdig orgaan om de materiële of formele rechtmatigheid van de beoordeling van de bodemgezondheid, de uit hoofde van deze richtlijn genomen maatregelen en elk nalaten van de bevoegde autoriteiten aan te vechten. De lidstaten bepalen wat voldoende belang en inbreuk op een recht vormt, in overeenstemming met de doelstelling om het publiek ruime toegang tot de rechter te bieden . Voor de toepassing van lid 1 in overeenstemming met artikel 9 van het Verdrag van Aarhus. De erkenning van procesbevoegdheid wordt elke niet-gouvernementele organisatie die zich inzet voor milieubescherming en voldoet aan de vereisten niet afhankelijk gesteld van de rol die het betrokken lid van het publiek heeft gespeeld tijdens een inspraakfase van de besluitvormingsprocedures krachtens de nationale wetgeving, geacht rechten te hebben waarop inbreuk kan worden gemaakt en wordt hun belang voldoende geacht deze richtlijn . [Am. 180] De in lid 1 bedoelde beroepsprocedures zijn eerlijk, billijk, tijdig en kosteloos of niet buitensporig kostbaar, en voorzien in passende en doeltreffende rechtsmiddelen, waaronder, indien nodig, stakingsbevelen. De lidstaten zorgen ervoor dat het publiek praktische informatie wordt verstrekt over de toegang tot de in dit artikel bedoelde administratieve en gerechtelijke beroepsprocedures. Artikel 23 Sancties 1. Onverminderd de verplichtingen van de lidstaten uit hoofde van Richtlijn 2008/99/EG van het Europees Parlement en de Raad, stellen de lidstaten voorschriften vast inzake de bij schendingen door natuurlijke en rechtspersonen van ingevolge deze richtlijn vastgestelde nationale bepalingen toe te passen sancties, en zorgen zij ervoor dat die voorschriften ook worden toegepast. De sancties moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn. 2. De in lid 1 bedoelde sancties omvatten boetes die evenredig zijn met de omzet van de rechtspersoon of met het inkomen van de natuurlijke persoon die de schending heeft begaan. Het niveau van de boetes wordt zo berekend dat zij de voor de schending verantwoordelijke persoon daadwerkelijk de economische voordelen ontnemen die uit die schending voortvloeien. In het geval van een door een rechtspersoon begane schending zijn dergelijke boetes evenredig aan de jaaromzet van de rechtspersoon in de betrokken lidstaat, waarbij onder meer rekening wordt gehouden met de specifieke kenmerken van kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s). 3. De lidstaten zorgen ervoor dat bij de op grond van dit artikel opgelegde sancties, waar van toepassing, naar behoren rekening wordt gehouden met het volgende: a) de aard, ernst en omvang van de schending; b) de opzettelijke of nalatige aard van de schending; c) de bevolking die of het milieu dat door de schending wordt getroffen, rekening houdend met de gevolgen van de overtreding voor de doelstelling om een hoog niveau van bescherming van de menselijke gezondheid en het milieu tot stand te brengen. 4. De lidstaten stellen de Commissie onverwijld van de in lid 1 bedoelde voorschriften en maatregelen in kennis en delen haar alle latere wijzigingen daarvan mee. [Am. 234] Artikel 24 Evaluatie en herziening 1. Uiterlijk op (OP:please insert the date = 6 years after the date of entry into force of the Directive) voert de Commissie een evaluatie van deze richtlijn uit om de vooruitgang in de richting van de doelstellingen ervan te beoordelen en na te gaan of de bepalingen ervan moeten worden gewijzigd om specifiekere de voorschriften vast te stellen om ervoor te zorgen dat ongezonde bodems worden geregenereerd en dat van deze richtlijn aan te passen om verdere vooruitgang te boeken op weg naar een situatie waarin alle bodems tegen 2050 gezond zijn. Bij deze evaluatie wordt onder meer rekening gehouden met de volgende elementen: [Am. 186] a) de ervaring die is opgedaan met de tenuitvoerlegging van deze richtlijn; b) de in artikel 18 bedoelde gegevens en informatie; c) relevante wetenschappelijke en analytische gegevens, met inbegrip van de resultaten van door de Unie en de lidstaten gefinancierde onderzoeksprojecten; [Am. 187] d) een analyse van wat er nog ontbreekt op weg naar en welke maatregelen er nodig zijn om gezonde bodems tegen 2050 te bereiken ; [Am. 188] e) een analyse van de eventuele noodzaak om de bepalingen van deze richtlijn aan de wetenschappelijke en technische vooruitgang aan te passen, met name wat betreft de volgende punten: i) de definitie van gezonde bodems; ii) de vaststelling van criteria voor bodemdescriptoren die zijn opgenomen in deel C van bijlage I; [Am. 189] iii) de toevoeging van nieuwe bodemdescriptoren voor monitoringdoeleinden . of de aanpassing van bestaande bodemdescriptoren en criteria in bijlage I; [Am. 190] e bis) een analyse van de door de lidstaten in het kader van deze richtlijn vastgestelde monitoringontwerpen en drempelwaarden; [Am. 191] e ter) de sociaal-economische gevolgen van deze richtlijn. [Am. 192] 2. De Commissie brengt verslag uit aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s over de belangrijkste bevindingen van de in lid 1 bedoelde evaluatie , in voorkomend geval vergezeld van een wetgevingsvoorstel . [Am. 193] 2 bis. Met ingang van ... [OP: please insert the date = eight years after the date of entry into force of this Directive] en vervolgens om de vijf jaar brengt de Commissie verslag uit aan het Europees Parlement en de Raad over de uitvoering van deze richtlijn, met inbegrip van de door de lidstaten getroffen maatregelen die nodig zijn om aan deze richtlijn te voldoen. Het verslag bevat een algemene beoordeling van de vooruitgang die is geboekt bij het bereiken van gezonde bodems. [Am. 194] 2 ter. Uiterlijk op ... [OP: please insert the date = 6 years after the date of entry into force of the Directive] beoordeelt de Commissie in het kader van de in lid 1 bedoelde beoordeling de in de lidstaten verzamelde informatie met betrekking tot de prevalentie, de verspreiding en de waarden van bodemverontreinigende stoffen, met het oog op de opstelling van een lijst van prioritaire stoffen, gevolgd door, indien passend, een aandachtstoffenlijst van bodemverontreinigende stoffen. [Am. 195] Artikel 24 bis Forum van de EU-waarnemingspost voor de bodem De Commissie bevordert door middel van het forum van de EU-waarnemingspost voor de bodem dat belanghebbenden geregeld met elkaar en met de bevoegde autoriteiten van de lidstaten op alle relevante niveaus, het bedrijfsleven, het maatschappelijk middenveld en de wetenschappelijke gemeenschap overleggen. Het forum van de EU-waarnemingspost voor de bodem vereenvoudigt de gecoördineerde uitvoering van het recht en het beleid van de Unie in verband met de monitoring en de verbetering van de bodemgezondheid, onder meer door ervaringen en goede praktijken uit te wisselen, onder meer over duurzame bodembeheer- en regeneratiepraktijken, alsmede over te vermijden bodembeheerpraktijken. [Am. 196] Artikel 25 Omzetting 1. De lidstaten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden om uiterlijk op ... [OP: please insert date = 2 years after date of entry into force of the Directive] aan deze richtlijn te voldoen. Zij delen de Commissie de tekst van die bepalingen onmiddellijk mee. Wanneer de lidstaten die bepalingen aannemen, wordt in die bepalingen zelf of bij de officiële bekendmaking ervan naar deze richtlijn verwezen. De regels voor die verwijzing worden vastgesteld door de lidstaten. 2. De lidstaten delen de Commissie de tekst van de belangrijkste bepalingen van intern recht mede die zij op het onder deze richtlijn vallende gebied vaststellen. Artikel 26 Inwerkingtreding Deze richtlijn treedt in werking op de twintigste dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie . Artikel 27 Adressaten Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten. Gedaan te …, Voor het Europees Parlement Voor de Raad De voorzitter De voorzitter Bijlage I BODEMDESCRIPTOREN, CRITERIA EN METHODEN VOOR HET BEPALEN VAN DE ECOLOGISCHE TOESTAND VAN DE BODEM, EN INDICATOREN VOOR RUIMTEBESLAG EN BODEMAFDEKKING [Am. 197] Voor de toepassing van deze bijlage wordt verstaan onder: 1) “negatief ruimtebeslag”: de omzetting van kunstmatig land in natuurlijk of halfnatuurlijk landschap; 2) “nettoruimtebeslag”: ruimtebeslag minus negatief ruimtebeslag. Aspect van bodemaantasting Bodemdescriptor Criteria voor een gezonde bodemgesteldheid Gebieden die worden ontheven van de plicht om aan het des­betreffende criterium te voldoen Deel A: bodemdescriptoren met op het niveau van de Unie vastgestelde criteria voor een gezonde bodemgesteldheid Verzilting Elektrisch geleidingsvermogen (deci-Siemens per meter) 1/13; De lidstaten kunnen een correctiefactor toepassen wanneer specifieke bodemtypen of klimatologische omstandigheden dit rechtvaardigen, rekening houdend met het werkelijke SOC-gehalte in blijvend grasland. Niet-beheerde bodems in natuurlijke grondgebieden Verdichting van de ondergrond Bulkdensiteit in de ondergrond (bovenste deel van het B- of E-horizont (59) ); lidstaten mogen deze descriptor vervangen door een equivalente parameter (g per cm 3 ) Bodemtextuur (60) Bereik Zand, lemig zand, zandleem, leem 2 mm) – Uit te voeren voor de teeltlaag (0-10 cm, 10-30 cm) [Am. 198] Deel B: bodemdescriptoren met op het niveau van de lidstaten vastgestelde criteria voor een gezonde bodemgesteldheid Overschot aan nutriënten in de bodem Extraheerbare fosfor (mg per kg) Minder dan de door de lidstaat vast te stellen maximumwaarde, die tussen 30‑50 mg kg -1 mag variëren. Geen ontheffing Bodemverontreiniging — Concentratie van zware metalen in de bodem: As, Sb, Cd, Co, Cr (totaal), Cr (VI), Cu, Hg, Pb, Ni, Tl, V, Zn (µg per kg); - concentratie van een aantal door de lidstaten vastgestelde organische verontreinigende stoffen, rekening houdend met de bestaande, in de wetgeving van de Unie vastgestelde concentratiegrenzen, bijvoorbeeld voor waterkwaliteit en emissies in de lucht Redelijke zekerheid, verkregen door puntbemonstering van de bodem, identificatie en onderzoek van verontreinigde locaties en alle andere relevante informatie, dat er geen onaanvaardbaar risico voor de menselijke gezondheid of het milieu bestaat als gevolg van bodemverontreiniging. De in bijlage I bij Richtlijn 92/43/EEG van de Raad (61) opgenomen habitats met een natuurlijk hoge concentratie zware metalen blijven beschermd. Geen ontheffing Vermindering van het vermogen van de bodem om water vast te houden Bodemvochthoudend vermogen van het bodemmonster (% van het volume water/volume verzadigde bodem) De geraamde waarde van het totale vochthoudend vermogen van een bodemdistrict per (deel)stroomgebied moet boven de minimumdrempel liggen. De minimumdrempel (in ton) wordt door de lidstaat op het niveau van het bodemdistrict en (deel)stroomgebied zodanig vastgesteld dat de effecten van overstromingen na intense regenbuien of van perioden met een lage bodemvochtigheid als gevolg van droogte worden beperkt. Geen ontheffing Deel B: Ontwerp van de bodemmonitoring Tier 2 Een lidstaat komt in aanmerking voor het ontwerp van de bodemmonitoring Tier 2 indien dat: – cumulatief alle bodemdescriptoren voor Tier 1 en de in kolom 2 gedefinieerde criteria voor het ontwerp van de bemonstering in deel B omvat, evenals ten minste 50 % van de bodemdescriptoren in deel B, of – cumulatief voldoet aan de criteria voor Tier 1 en alle bodemdescriptoren in de delen A en B omvat. Ontwerp van de bemonstering Referentiemethode Te vervullen criteria Uitzonderingen Opmerkingen Gestratificeerde systematische bemonstering aan de hand van een ruimtelijk raster om een homogene dekking van het grondgebied van de lidstaat voor alle soorten land te waarborgen. Aanvullende informatie, zoals milieuzones of bodemtypen, kan worden gebruikt om het bemonsteringsontwerp verder te verfijnen. Indien beschikbaar, coördineren de lidstaten de toewijzing van bemonsteringspunten met andere bestaande monitoringprogramma’s, zoals nationale vegetatie- en bosinventarisatieprogramma’s. Hetzelfde geldt voor andere soorten census zoals de landbouwtelling, om een betere gegevensverzameling met betrekking tot beheerpraktijken en optimalisatie van de kosten mogelijk te maken. De toewijzing en de omvang van de steekproef worden bepaald aan de hand van wetenschappelijk vastgestelde methoden voor het toegepaste bemonsteringsontwerp, zoals die waarnaar in Bethel (1989) wordt verwezen voor gestratificeerde aselecte bemonstering. a) Zorg voor een homogene dekking van het grondgebied van de lidstaat voor alle soorten land, bv. door een systematische stratificator toe te passen (bv. een continu raster) als onderdeel van het bemonsteringsontwerp. b) Gestratificeerde aselecte bemonstering op basis van het soort land; stratificatoren kunnen klimatologische omstandigheden, bodemtype, soort land en bestuurlijke regio’s overeenkomstig artikel 4 omvatten. c) De schatting van het algehele minimum aantal monsters geschiedt volgens de procedure in Tier 1. d) 20 % van de bemonsteringslocaties moet in dienst staan van doelgerichte bemonstering in verband met onderzoeken of risicobeoordeling. – Het is aan te bevelen bij het ontwerp en de uitvoering van het bodemmonitoringsysteem meerdere belanghebbenden te betrekken en zo nodig gebruik te maken van internationale grensverdragen, om ervoor te zorgen dat kosteneffectieve maatregelen en beschikbare expertise in overweging worden genomen. Aantastingsfactoren Aantastingsfactor Bodemdescriptor Uitzonderingen Opmerkingen Verzilting — Elektrisch geleidingsvermogen (Siemens per meter (S m -1 )) – Uit te voeren voor de teeltlaag (0-10 cm, 10-30 cm (optioneel)) Ruimtebeslag — Bodemafdekking (als percentage van het land dat is afgedekt door door mensen aangelegde infrastructuur per 100 m 2 ) – Bij wijze van referentie moet de bemonsteringslocatie als het zwaartepunt van deze beoordeling worden beschouwd Bodemverontreiniging — Geneesmiddelen en diergeneeskundige producten – Bodemverdichting — Bulkdichtheid in de ondergrond; lidstaten mogen deze descriptor vervangen door een equivalente parameter (g per cm 3 ) Niet-beheerde bodems in natuurlijke grondgebieden Uit te voeren voor ondergrond (30-10 cm, 50-100 cm) Ecologische functies van de bodem Ecologische functie Bodemdescriptor Uitzonderingen Nutriëntenkringloop — stikstofmineralisatie, — stikstofbeschikbaarheid – Uit te voeren voor de teeltlaag (0-10 cm, 10-30 cm (optioneel)) Bodemaggregatie — waterstabiele fractie-grove stof – Uit te voeren voor de teeltlaag (0-10 cm, 10-30 cm (optioneel)) Enzymactiviteit — Enzymactiviteitpotentieel voor zure fosfatase (EC 3.13.2) — Enzymactiviteitpotentieel voor N-acetylglucosaminidase (EC 3.2.1.50) — Enzymactiviteitpotentieel voor xylosidase (EC 3.2.1.37) — Enzymactiviteitpotentieel voor cellobiohydrolase (EC 3.2.1.91) — Enzymactiviteitpotentieel voor β-glucosidase (EC 3.2.1.21) – Uit te voeren voor de teeltlaag (0-10 cm, 10-30 cm (optioneel)) Biomassa van de bodem — Microbiële biomassa zoals aangegeven door markervetzuren (biomassa per microbiële functionele groep; ng FAME g -1 droog gewicht van de bodem) – Uit te voeren voor de teeltlaag (0-10 cm, 10-30 cm (optioneel)) Bodembiodiversiteit Kenmerk van de bodembiodiversiteit Bodemdescriptor Uitzonderingen Opmerkingen Taxonomische diversiteit — Diversiteit (rijkdom) aan bodemdieren per groep op basis van morfologische methoden, eventueel met gebruikmaking van beeldidentificatie (nematoden (voor nematoden moet ten minste tot op familieniveau een classificatie worden uitgevoerd) en aardwormen (voor aardwormen moet ten minste tot op soortniveau een classificatie worden uitgevoerd)) — Taxonomische tellingen van bodembiodiversiteit per taxonomische groep op basis van metagenoom – Uit te voeren voor de teeltlaag (0-10 cm, 10-30 cm (optioneel)) Abondantie van populaties — Totale abondantie van schimmels (met behulp van de interne getranscribeerde spacerregio (ITS)) – Uit te voeren voor de teeltlaag (0-10 cm, 10-30 cm (optioneel)) Bodemhabitat Kenmerk van de bodemhabitat Bodemdescriptor Uitzonderingen Opmerkingen [Am. 199] Deel C: bodemdescriptoren zonder criteria Aspect van bodemaantasting Bodemdescriptor Overschot aan nutriënten in de bodem Stikstof in de bodem (mg g -1 ) Verzuring Zuurgraad (pH) van de bodem Verdichting van de bovenste laag van de bodem Bulkdichtheid in de bovengrond (A-horizont (62) ) (g cm -3 ) Verlies van biodiversiteit van de bodem Basisademhaling van de bodem (mm 3 O 2 g -1 hr -1 ) in droge bodem De lidstaten kunnen ook andere optionele bodemdescriptoren voor biodiversiteit kiezen, zoals: - metabarcodering van bacteriën, schimmels, protisten en dieren; - abondantie en diversiteit van nematoden; - microbiële biomassa; - abondantie en diversiteit van aardwormen (in landbouwgrond); — invasieve uitheemse soorten en plantenplagen. Deel C: Ontwerp van de bodemmonitoring Tier 3 Een lidstaat komt in aanmerking voor het ontwerp van de bodemmonitoring Tier 3 indien dat voldoet aan de voorwaarden van Tier 2 en ten minste 50 % van de bodemdescriptoren in deel C omvat. Aantastingsfactoren Aantastingsfactor Bodemdescriptor Uitzonderingen Opmerkingen Bodemverontreiniging — Concentratie van microplastics en nanoplastics – Uit te voeren voor de teeltlaag (0-10 cm, 10-30 cm (optioneel)) Ecologische functies van de bodem Ecologische functie Bodemdescriptor Uitzonderingen Opmerkingen Biomassa van de bodem — Biomassa van bodemdieren (per taxonomische groep (nematoden en aardwormen); mg vers (voor nematoden)/droog (voor aardwormen) gewicht per g droge bodem) — Wortelbiomassa (mg droog gewicht per g droog gewicht van de bodem) – Uit te voeren voor de teeltlaag (0-10 cm, 10-30 cm (optioneel)) Gemeenschappelijke kenmerken van wortels — Totaal stikstof aanwezig in wortels — Wortellengtedichtheid — Gemiddelde worteldiameter — Variatie in worteldiameter — Worteldrogestofgehalte – Uit te voeren voor de teeltlaag (0-10 cm, 10-30 cm (optioneel)) Bodembiodiversiteit Kenmerk van de bodembiodiversiteit Bodemdescriptor Uitzonderingen Opmerkingen Taxonomische diversiteit — Diversiteit (rijkdom) aan bodemdieren per groep (Collembola en mijten) — Aanwezigheid van invasieve uitheemse soorten — Diversiteit aan virussen met behulp van metagenome benaderingen – Uit te voeren voor de teeltlaag (0-10 cm, 10-30 cm (optioneel)) Abondantie van populaties — Totale abondantie van bodemdieren per taxon (voor nematoden en aardwormen) – Uit te voeren voor de teeltlaag (0-10 cm, 10-30 cm (optioneel)) Bodemhabitat Kenmerk van de bodemhabitat Bodemdescriptor Uitzonderingen Opmerkingen [Am. 200] Deel D: Indicatoren voor ruimtebeslag en bodemafdekking Aspect van bodemaantasting Indicatoren voor ruimtebeslag en bodemafdekking Ruimtebeslag en bodemafdekking Totaal aan kunstmatig land (in km² en % van de oppervlakte van de lidstaat) Ruimtebeslag, negatief ruimtebeslag, nettoruimtebeslag (gemiddelde per jaar in km² en % van de oppervlakte van de lidstaat) Bodemafdekking (totaal in km² en % van de oppervlakte van de lidstaat) De lidstaten kunnen ook andere gerelateerde optionele indicatoren meten, zoals: — versnippering van land — recyclingpercentage land — ruimtebeslag voor commerciële activiteiten, logistieke knooppunten, hernieuwbare energie, luchthavens, wegen, mijnen — gevolgen van ruimtebeslag, zoals kwantificering van het verlies van ecosysteemdiensten, verandering in de intensiteit van overstromingen Bijlage II METHODEN Deel A: Methode voor het bepalen van de bemonsteringspunten Activiteit Minimumcriteria voor de methode Bepaling van bodembemonsteringspunten (steekproefonderzoek) Het steekproefonderzoek wordt opgezet op basis van een volledig bemonsteringskader met de beste beschikbare informatie over de verdeling van de bodemeigenschappen, met inbegrip van, maar niet beperkt tot, informatie die voortvloeit uit eerdere nationale metingen en metingen in het kader van het LUCAS-programma. Het bemonsteringsschema is een gestratificeerde aselecte bemonstering die voor de descriptoren van de bodemgezondheid geoptimaliseerd is. De nationale steekproef moet groot genoeg zijn om een maximale fout (of variatiecoëfficiënt) van 5 % voor de schatting van het gebied met gezonde bodems te waarborgen. De bijdrage van de steekproef van de Commissie voor het in artikel 6, lid 4, bedoelde onderzoek mag maximaal 20 % van de omvang van de nationale steekproef bedragen. De toewijzing en de omvang van de steekproef worden bepaald door toepassing van het Bethel-algoritme (Bethel, 1989) (63) dat rekening houdt met de vereiste maximale schattingsfout. Deel A: Algemene methoden voor het bemonsteren van bodembiodiversiteit en ecologische functies van de bodem Activiteit Referentiecriteria voor de methode Ecologische monitoring van de bodem Het doel is om gebruik te maken van een eenvoudig protocol voor bodembemonstering, waarmee de ecologische bodembemonstering in alle lidstaten kan worden gestandaardiseerd en dat van toepassing is op alle ecologische bodemdescriptoren van Tier 1 en Tier 2 (ecologische functies van de bodem, bodembiodiversiteit en descriptoren van bodemhabitats), met uitzondering van descriptoren voor de bodemfauna. Volgens het bemonsteringsprotocol dat is vastgesteld voor SoilBON, uitgaande van een homogeen vierkant oppervlak van 30×30 meter, worden negen submonsters vastgesteld die overeenkomen met de hoeken, het middelpunt en de tussenliggende punten van de vierkanten. Gebruik van een metalen grondboor of een vergelijkbaar instrument om grond met een diameter van 5 cm en een diepte van 10 cm te extraheren. De bodemdiepte kan worden vergroot tot 30 cm, maar de eerste (tot 10 cm) en de tweede laag moeten worden gescheiden. Monitoring van de bodemfauna Voor aardwormen: handmatig sorteren met behulp van protocollen overeenkomstig het bemonsteringsprotocol zoals uiteengezet in Briones et al. 2020. Voor nematoden: volgens de criteria die zijn vastgesteld in het standaardprotocol voor de bemonstering van SoilBON. Voor Collembola en mijten: volgens de protocollen die zijn vastgesteld in Potapov et al. 2022. Andere puntgebaseerde bodemdescriptoren De lidstaten gebruiken de Lucas-bodemmethode als referentie voor bodembemonstering. [Am. 201] Deel B: Methoden voor het bepalen of schatten van de waarden van de bodemdescriptoren Wanneer een referentiemethode wordt vastgesteld, wordt hetzij de referentiemethode gebruikt, hetzij een andere methode, mits deze in de wetenschappelijke literatuur of openbaar beschikbaar is en er een gevalideerde overdrachtsfunctie beschikbaar is. Bodem­descriptor Referentiemethode Minimale methodologische criteria Gevalideerde overdrachtsfunctie vereist (indien gebruik wordt gemaakt van een andere methode dan de referentiemethode (64) )? Bodemtextuur (klei-, silt- en zandgehalte — nodig voor de bepaling van andere descriptoren en bijbehorende bereiken) Voorkeursmethode: ISO 11277:1998 Bepaling van de deeltjesgrootteverdeling in minerale bodemmaterialen — Methode door zeven en sedimentering Evt. alternatief: ISO 13320:2009 — Analyse van de deeltjesgrootteverdeling — Methoden met laserdiffractie JA Elektrische geleidbaarheid Optie 1: methode voor het meten van het geleidingsvermogen van een extract van verzadigde bodempasta (EC e ) (FAO SOP: GLOSOLAN-SOP-08 (65) ) Optie 2: ISO 11265:1994 Determination of The Specific Electrical Conductivity (bepaling van het specifieke elektrische geleidingsvermogen) JA Bodemerosie Bij de raming van het percentage bodemerosie wordt rekening gehouden met alle maatregelen die zijn genomen om het erosierisico te beperken of te compenseren, met inbegrip van maatregelen om het erosierisico na brand te beperken. De raming van het percentage bodemerosie omvat alle relevante erosieprocessen zoals erosie door water, wind, de oogst en bodembewerking. Bodemerosie door water wordt beoordeeld aan de hand van de volgende factoren: — bodemkenmerken (bv. erosiebestendigheid, korstvorming en ruwheid van de bodem); — klimaat (bv. erosie a.g.v. neerslag — intensiteit en duur, rekening houdend met relevante klimaat­veranderingsprognoses voor een bepaald gebied); — topografie (bv. hellingsgraad en ‑lengte); — vegetatiebedekking, soort gewas, landgebruik en beheerspraktijken om erosie te beheersen of te verminderen; — beheerspraktijken (bv. bodembedekkers, beperkte grondbewerking, mulching enz.); — verbrande gebieden. Bodemerosie door wind wordt beoordeeld aan de hand van de volgende factoren: — bodemkenmerken (bv. erosiebestendigheid); — klimaat (bv. bodemvochtigheid, windsnelheid, verdamping); — vegetatie (bv. soort gewas); — beheerspraktijken om erosie te beheersen of te beperken (bv. windweringen). N.v.t. Gehalte aan organische koolstof in de bodem (SOC — soil organic carbon) ISO 10694:1995 Bepaling van organisch en totaal koolstofgehalte na droge verassing JA Bulkdichtheid in de ondergrond (B‑horizont (66) ) of gelijk­waardige (67) door de lidstaten gekozen parameter ISO 11272:2017 voor de bepaling van de droge bulkdichtheid Als er een equivalente parameter wordt gekozen, moet een Europese of internationale norm worden gevolgd indien er een beschikbaar is; zo niet dan moet een methode uit de wetenschappelijke literatuur of die openbaar beschikbaar is, worden gevolgd. JA Extraheerbare fosfor ISO 11263:1994 for spectrometric determination of phosphorus soluble in sodium hydrogen carbonate solution (P‑Olsen) (spectrometrische bepaling van in natriumwaterstof­carbonaatoplossing oplosbare fosfor) JA — Concentratie van zware metalen in de bodem: As, Sb, Cd, Co, Cr (totaal), Cr (VI), Cu, Hg, Pb, Ni, Tl, V, Zn; - concentratie van een aantal door de lidstaten vastgestelde organische verontreinigende stoffen, rekening houdend met de bestaande EU-wetgeving (bv. inzake waterkwaliteit of pesticiden) Potentieel voor het milieu beschikbaar gehalte aan zware metalen in bodems op basis van ISO 17586:2016 met behulp van verdund salpeterzuur. Gebruik Europese of internationale normen indien beschikbaar, of volg een methode uit de wetenschappelijke literatuur of die openbaar beschikbaar is, als er geen Europese of internationale normen zijn. JA N.v.t. Bodem­vochthoudend vermogen Methode om de waarde voor één bemonsteringpunt te bepalen: Optie 1: LABORATORIUM: ISO 11274:2019 voor de bepaling van eigenschappen van waterretentie. Optie 2: SCHATTING: de in het wetenschappelijke artikel “New generation of hydraulic pedotransfer functions for Europe” (68) (nieuwe generatie hydraulische pedotransferfuncties voor Europa) beschreven methode toepassen op basis van textuur (of deeltjesgrootteverdeling) en organische koolstof in de bodem. Minimumcriteria voor de raming van het totale bodemvochthoudend vermogen van een bodemdistrict per (deel)stroomgebied: — voor ruimte die niet in beslag is genomen, wordt de totale waarde van het bodemvochthoudend vermogen geraamd — overweeg, voor wel in beslag genomen ruimte, het waterhoudend vermogen van ondoordringbare gebieden op nul te stellen, waarbij tussenliggende waarden naar verhouding worden toegekend aan semi-ondoordringbare en andere kunstmatige gebieden. JA (voor de waarde op het bemonsteringspunt) Stikstof in de bodem ISO 11261:1995 for determination of total soil nitrogen using a modified Kjeldahl method (bepaling van het totaalgehalte aan bodemstikstof met behulp van een gewijzigde Kjeldahl-methode) JA Zuurgraad van de bodem ISO 10390: 2005 voor de bepaling van de pH-waarde in een extract van H 2 O (pH-H 2 O) en CaCl 2 (pH-CaCl 2 ) JA Bulkdichtheid in de bovenste laag (A‑horizont (69) ) ISO 11272: 2017 voor de bepaling van de droge bulkdichtheid JA Basis­ademhaling van de bodem De lidstaten kunnen ook optionele beschrijvingen van de bodem­biodiversiteit kiezen, zoals: - metabar­codering (70) van bacteriën, schimmels, protisten en dieren; - abondantie en diversiteit van nematoden; - microbiële biomassa; - abondantie en diversiteit van aardwormen (in landbouw­grond) Volg de in het wetenschappelijke artikel “Microbial biomass and activities in soil as affected by frozen and cold storage” (71) (microbiële biomassa en activiteiten in door diepvries- en koelopslag aangetaste bodems) beschreven indicaties. Gebruik Europese of internationale normen indien beschikbaar, of volg een methode uit de wetenschappelijke literatuur of die openbaar beschikbaar is, als er geen Europese of internationale normen zijn. JA Voor andere bodembiodiversiteits­descriptoren: N.v.t. Bodemdescriptor Referentiemethode Minimale methodologische criteria Gevalideerde overdrachtsfunctie vereist (indien gebruik wordt gemaakt van een andere methode dan de referentiemethode) Bodemtextuur (klei-, silt- en zandgehalte – nodig voor de bepaling van andere descriptoren en bijbehorende bereiken) Voorkeursmethode: ISO 11277:1998 Bepaling van de deeltjesgrootteverdeling in minerale bodemmaterialen – Methode door zeven en sedimentering Evt. alternatief: ISO 13320:2009 – Analyse van de deeltjesgrootteverdeling – Methoden met laserdiffractie JA Elektrische geleidbaarheid Optie 1: het geleidingsvermogen van een extract van verzadigde bodempasta (ECe) (FAO SOP: GLOSOLAN-SOP-08 (72) Optie 2: ISO 11265:1994 Determination of The Specific Electrical Conductivity (bepaling van het specifieke elektrische geleidingsvermogen) JA Bodemerosie Bij de raming van het percentage bodemerosie wordt rekening gehouden met alle maatregelen die zijn genomen om het erosierisico te beperken of te compenseren, met inbegrip van maatregelen om het erosierisico na brand te beperken. De raming van het percentage bodemerosie omvat alle relevante erosieprocessen zoals erosie door water, wind, de oogst en bodembewerking. Bodemerosie door water wordt beoordeeld aan de hand van de volgende factoren: – bodemkenmerken (bv. erosiebestendigheid, korstvorming en ruwheid van de bodem); – klimaat (bv. erosie a.g.v. neerslag – intensiteit en duur, rekening houdend met relevante klimaatveranderingsprognoses voor een bepaald gebied); – topografie (bv. hellingsgraad en -lengte); – vegetatiebedekking, soort gewas en bos, landgebruik en beheerspraktijken om erosie te beheersen of te verminderen; – beheerspraktijken (bv. bodembedekkers, beperkte grondbewerking, mulching enz.); – verbrande gebieden. Bodemerosie door wind wordt beoordeeld aan de hand van de volgende factoren: – bodemkenmerken (bv. erosiebestendigheid); – klimaat (bv. bodemvochtigheid, windsnelheid, verdamping); – vegetatie (bv. soort gewas); – beheerspraktijken om erosie te beheersen of te beperken (bv. windweringen); – verbrande gebieden. N.v.t. Gehalte aan organische koolstof in de bodem (SOC – soil organic carbon) ISO 10694:1995 Bepaling van organisch en totaal koolstofgehalte na droge verassing JA Bulkdichtheid in de ondergrond of gelijkwaardige (73) door de lidstaten gekozen parameter ISO 11272:2017 voor de bepaling van de droge bulkdichtheid Als er een equivalente parameter wordt gekozen, moet een Europese of internationale norm worden gevolgd indien er een beschikbaar is; zo niet dan moet een methode uit de wetenschappelijke literatuur of die openbaar beschikbaar is, worden gevolgd. JA Extraheerbare fosfor ISO 11263:1994 for spectrometric determination of phosphorus soluble in sodium hydrogen carbonate solution (P-Olsen) (spectrometrische bepaling van in natriumwaterstofcarbonaatoplossing oplosbare fosfor) JA – Concentratie van zware metalen in de bodem: As, Sb, Cd, Co, Cr (totaal), Cr (VI), Cu, Hg, Pb, Ni, Tl, V, Zn – concentratie van een aantal door de lidstaten vastgestelde organische verontreinigende stoffen, rekening houdend met de bestaande EU-wetgeving (bv. inzake waterkwaliteit of pesticiden) – Residuen van bestrijdingsmiddelen en biociden, diergeneeskundige producten – PFAS Potentieel voor het milieu beschikbaar gehalte aan zware metalen in bodems op basis van ISO 17586:2016 met behulp van verdund salpeterzuur. Gebruik Europese of internationale normen indien beschikbaar, of volg een methode uit de wetenschappelijke literatuur of die openbaar beschikbaar is, als er geen Europese of internationale normen zijn. JA N.v.t. Bodemvochthoudend vermogen Methode om de waarde voor één bemonsteringpunt te bepalen: Optie 1: LABORATORIUM: ISO 11274:2019 voor de bepaling van eigenschappen van waterretentie. Optie 2: SCHATTING: de in het wetenschappelijke artikel “New generation of hydraulic pedotransfer functions for Europe” (nieuwe generatie hydraulische pedotransferfuncties voor Europa) beschreven methode toepassen op basis van textuur (of deeltjesgrootteverdeling) en organische koolstof in de bodem. Minimumcriteria voor de raming van het totale bodemvochthoudend vermogen van een bodemdistrict per (deel)stroomgebied: – voor ruimte die niet in beslag is genomen, wordt de totale waarde van het bodemvochthoudend vermogen geraamd – overweeg, voor wel in beslag genomen ruimte, het waterhoudend vermogen van ondoordringbare gebieden op nul te stellen, waarbij tussenliggende waarden naar verhouding worden toegekend aan semi-ondoordringbare en andere kunstmatige gebieden. JA Stikstof in de bodem ISO 11261:1995 for determination of total soil nitrogen using a modified Kjeldahl method (bepaling van het totaalgehalte aan bodemstikstof met behulp van een gewijzigde Kjeldahl-methode) JA Zuurgraad van de bodem ISO 10390: 2005 voor de bepaling van de pH-waarde in een extract van H 2 O (pH-H 2 O) en CaCl 2 (pH-CaCl 2 ) JA Bulkdichtheid in “bovengrond” ISO 11272:2017 voor de bepaling van de droge bulkdichtheid JA Nutriëntenkringloop Voor stikstofmineralisatie worden in de open lucht gedroogde bodemmonsters opnieuw bevochtigd om 80 % van hun vochthoudend vermogen te bereiken en vervolgens gedurende 14 dagen in het laboratorium bij 30ºC geïncubeerd. De potentiële netto N-mineralisatiesnelheid wordt geschat als het verschil tussen initiële en uiteindelijke anorganische N. De beschikbaarheid van bodemnutriënten wordt berekend met behulp van wortelsimulatoren, beschikbare N en P wordt bepaald met behulp van een colorimetrische bepaling op basis van de reactie met ammoniummolybdaat. JA Bodemaggregatie Deze bodemdescriptoren worden gerapporteerd als waterstabiele bodemaggregaten die worden beoordeeld door de weerstand van bodemaggregaten tegen water als desintegrerende kracht te bepalen, door middel van een benadering die is gebaseerd op die van Kemper en Rosenau (1986). De resulterende index vertegenwoordigt het percentage waterstabiele aggregaten met een diameter kleiner dan 4 mm. Bovendien wordt puin (d.w.z. grove stof) gescheiden van de waterstabiele fractie om de waterstabiele aggregatenfractie (WSA-fractie) van het monster correct te bepalen: %WSA=(waterstabiele fractie-grove stof)/(4 g-grove stof). JA Enzymactiviteit Volg de aanwijzingen in Zeiss et al., 2022 JA Bodemademhaling Volg de in het wetenschappelijke artikel “Microbial biomass and activities in soil as affected by frozen and cold storage” (74) (microbiële biomassa en activiteiten in door diepvries- en koelopslag aangetaste bodems) beschreven indicaties. JA Afbraak van zwerfvuil Gebruik Europese of internationale normen indien beschikbaar, of volg een methode uit de wetenschappelijke literatuur of die openbaar beschikbaar is, als er geen Europese of internationale normen zijn. N.v.t. Biomassa van de bodem Volg de aanwijzingen in Guerra et al., 2021, Briones et al. 2020, en Potapov et al. 2022 JA Gemeenschappelijke kenmerken van wortels Volg de aanwijzingen in Guerra et al., 2021 JA Taxonomische diversiteit Volg de aanwijzingen in Guerra et al., 2021 JA Abondantie van populaties Volg de aanwijzingen in Guerra et al., 2021 JA Intraspecifieke genetische diversiteit Volg de aanwijzingen in Guerra et al., 2021 JA Bodemstructuur Een deeltjesgrootte-analyse wordt uitgevoerd op gezeefde grond (Ø Ø > 0,2 mm), fijn zand (0,2 > Ø > 0,02 mm), silt (0,02 > Ø > 0,002 mm) en klei (Ø < 0,002 mm). De grove zandfractie wordt bepaald door zeven, de silt- en kleifracties worden bepaald door sedimentatie en pipetteren met behulp van een Robinson-pipet, en het fijne zand door sedimentatie en decanteren. Sedimentatietijden worden berekend met behulp van de wet van Stokes. JA [Am. 202] Deel C: minimum methodologische criteria voor het bepalen van de waarden van de indicatoren voor ruimtebeslag en bodemafdekking — Voor ruimtebeslag, negatief ruimtebeslag en nettoruimtebeslag moeten de gebruikte methoden voldoen aan de definities in artikel 3 en bijlage I. — Bodemafdekking wordt uitgedrukt als het percentage van de totale oppervlakte dat is afgedekt. — De gekozen methoden moeten uit de wetenschappelijke literatuur komen of openbaar beschikbaar zijn. Bijlage III BEGINSELEN VAN DUURZAAM BODEMBEHEER De navolgende beginselen zijn van toepassing: a) voorkom dat de bodem onbedekt blijft door vegetatieve bodembedekking aan te leggen en in stand te houden, met name tijdens ecologisch kwetsbare perioden; b) beperk de fysieke bodemverstoring tot een minimum; c) voorkom dat stoffen in de bodem terechtkomen of vrijkomen die de gezondheid van de mens of het milieu zouden kunnen schaden of de gezondheid van de bodem zouden kunnen aantasten; d) zorg ervoor dat het gebruik van machines is aangepast aan de sterkte van de bodem en dat het aantal en frequentie van de bodembewerkingen beperkt zijn, zodat zij geen gevaar vormen voor de bodemgezondheid; e) zorg, wanneer bemesting wordt toegepast, dat daarbij rekening wordt gehouden met de behoeften van de planten en bomen op de desbetreffende locatie en in de gegeven periode en met de toestand van de bodem, en geef voorrang aan circulaire oplossingen die het gehalte aan organische stoffen verrijken; f) maximaliseer, in het geval van irrigatie, de efficiëntie van irrigatiesystemen en irrigatiebeheer en zorg ervoor dat wanneer gerecycleerd afvalwater wordt gebruikt, de waterkwaliteit voldoet aan de eisen van bijlage I bij Verordening (EU) 2020/741 van het Europees Parlement en de Raad (75) en dat wanneer water uit andere bronnen wordt gebruikt, het de bodemgezondheid niet schaadt; g) zorg voor bodembescherming door het opzetten en onderhouden van adequate landschapselementen op landschapsniveau (76) ; h) maak bij de teelt van gewassen, planten of bomen gebruik van aan de locatie aangepaste soorten wanneer dit bodemdegradatie kan voorkomen of kan bijdragen tot de verbetering van de bodemgezondheid, daarbij ook rekening houdend met de aanpassing aan de klimaatverandering; i) zorg voor een geoptimaliseerd waterpeil in organische bodems, zodat de structuur en samenstelling van dergelijke bodems niet negatief worden beïnvloed (77) ; j) zorg in het geval van de teelt van gewassen voor vruchtwisseling en gewasdiversiteit, rekening houdend met verschillende gewasfamilies, wortelsystemen, water- en nutriëntbehoeften en met geïntegreerde plaagbestrijding; k) pas de verplaatsing en beweidingsduur van de dieren aan, rekening houdend met de diersoort en de bezettingsdichtheid, zodat de gezondheid van de bodem niet in het gedrang komt en de capaciteit van de bodem om voedergewassen te leveren niet wordt verminderd; l) neem, in geval van bekend onevenredig verlies van een of meer functies die het vermogen van de bodem om ecosysteemdiensten te verlenen aanzienlijk verminderen, gerichte maatregelen om die bodemfuncties te herstellen. [Am. 260] Bijlage IV PROGRAMMAS, PLANNEN, STREEFDOELEN EN MATEN ALS BEDOELD IN ARTIKEL 10 De volgende indicatieve lijst van programma’s, plannen, streefdoelen en maatregelen moet in acht worden genomen: [Am. 214] 1) De overeenkomstig Verordening .../... (78) + opgestelde nationale herstelplannen. 2) De strategische plannen die de lidstaten in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid opstellen overeenkomstig Verordening (EU) 2021/2115. 3) De code van goede landbouwpraktijken en de overeenkomstig Richtlijn 91/676/EEG vastgestelde actieprogramma’s voor aangewezen kwetsbare zones. 4) De instandhoudingsmaatregelen en het prioritaire actiekader die zijn vastgesteld voor Natura 2000-gebieden overeenkomstig Richtlijn 92/43/EEG. 5) De maatregelen voor het bereiken van een goede ecologische en chemische toestand van oppervlaktewaterlichamen en een goede chemische en kwantitatieve toestand van grondwaterlichamen die zijn opgenomen in de overeenkomstig Richtlijn 2000/60/EG opgestelde stroomgebiedbeheersplannen. 6) De maatregelen voor overstromingsrisicobeheer die zijn opgenomen in de overeenkomstig Richtlijn 2007/60/EG opgestelde overstromingsrisicobeheerplannen. 7) De droogtebeheersplannen waarnaar wordt verwezen in de strategie van de Unie voor aanpassing aan de klimaatverandering. 8) De overeenkomstig het Verdrag van de Verenigde Naties ter bestrijding van woestijnvorming opgestelde nationale actieprogramma’s. 8 bis) De nationale biodiversiteitsstrategieën en -actieplannen die zijn opgesteld overeenkomstig artikel 6 van het Biodiversiteitsverdrag van de Verenigde Naties. [Am. 215] 9) De streefcijfers van Verordening (EU) 2018/841. 10) De streefcijfers van Verordening (EU) 2018/842. 11) De nationale programma’s ter beperking van de luchtverontreiniging die zijn opgesteld in het kader van Richtlijn (EU) 2016/2284 en de monitoringgegevens over de effecten van luchtverontreiniging op ecosystemen die in het kader van die richtlijn zijn gerapporteerd. 12) Het geïntegreerde nationale energie- en klimaatplan dat is opgesteld overeenkomstig Verordening (EU) 2018/1999. 13) De risicobeoordelingen en rampenrisicobeheersplanning overeenkomstig Besluit nr. 1313/2013/EU. 14) De nationale actieplannen die zijn vastgesteld overeenkomstig artikel 8 van Verordening.../... (79) + 4 van Richtlijn 2009/128/EG . [Am. 216] Bijlage V INDICATIEVE LIJST VAN RISICOBEPERKENDE MAATREGELEN 1) Saneringstechnieken voor sanering in of ex situ: a) Fysieke saneringstechnieken: a) dampextractie, luchtdoorleiding (“air sparging”); b) warmtebehandeling, stoominjectie, thermische desorptie, verglazing; c) wassen en doorspoelen van de bodem; d) elektrokinetische extractie; e) vloeibare-laagverwijdering; f) afgraven en storten. b) Biologische saneringstechnieken: a) stimulering van aerobe of anaerobe degradatie: bioremediatie, biostimulatie, bioaugmentatie, bioventing, biosparging; b) fytoextractie, fytovolatilisatie, fytodegradatie; c) compostering, bodemwijzigingen, landfarming en bioreactorsystemen; d) biofiltratie, biobehandelingswetlands en biobedden; e) natuurlijke attenuatie. c) Chemische saneringstechnieken: a) chemische oxidatie; b) chemische reductie en redox-reacties; c) pompen en behandelen van grondwater. d) Saneringstechnieken voor isolatie, inperking en monitoring: a) bovenafdichting, reactieve barrières, inkapseling; b) chemische stabilisatie, indikking en immobilisatie; c) geohydrologische isolatie en inperking; d) fytostabilisering; e) controle en nazorg door middel van monitoringputten. 2) Andere risicobeperkende maatregelen dan sanering: a) beperking van de teelt en consumptie van gewassen en groenten; b) beperking van het verbruik van eieren; c) beperking van de toegang van huisdieren of veeteelt; d) beperking van de winning of het gebruik van grondwater voor drinken, voor persoonlijke hygiëne of voor industriële doeleinden; e) beperking van sloopwerkzaamheden, van het verbreken van de verzegeling of van bouw op de locatie; f) beperking van de toegang tot de locatie of de omgeving daarvan (bv. via omheiningen); g) beperking van landgebruik of van veranderingen van het landgebruik; h) beperking van boor- of (af)graafwerkzaamheden; i) maatregelen ter vermijding van contact met bodem, stof of binnenlucht en toepassing van voorzorgsmaatregelen om de menselijke gezondheid te beschermen (bv. ademhalingsapparatuur, handschoenen, natte reiniging enz.). 3) Beste beschikbare technieken als bedoeld in Richtlijn 2010/75/EU. 4) Door de bevoegde autoriteiten en industriële exploitanten overeenkomstig Richtlijn 2012/18/EU te nemen maatregelen na een zwaar ongeval. Bijlage VI FASEN EN VOORSCHRIFTEN VOOR LOCATIESPECIFIEKE RISICOBEOORDELING 1. Voor de karakterisering van de verontreiniging moeten de op de locatie aanwezige verontreinigende stoffen worden geïdentificeerd en moeten de bron, concentratie, chemische vorm en distributie ervan in de bodem en het grondwater worden bepaald. De aanwezigheid en concentratie van verontreinigende stoffen worden bepaald door middel van bodembemonstering en ‑onderzoek. 2. Bij de beoordeling van de blootstelling wordt bepaald op welke manier de bodemverontreinigende stoffen de receptoren kunnen bereiken (de blootstellingsroute). Blootstellingsroutes kunnen o.a. inademing, inslikken, contact met de huid, opname door planten, en migratie naar het grondwater omvatten. Deze informatie wordt gecombineerd met de frequentie en de duur van de blootstelling en de kenmerken van de blootgestelden, zoals leeftijd, geslacht en gezondheidstoestand, om de opname van verontreinigende stoffen te ramen. De onderlinge verbanden tussen bronnen, routes en receptoren worden schematisch en vereenvoudigd in het conceptuele locatiemodel weergegeven. 3. Bij de beoordeling van de toxiciteit of de gevaren worden de potentiële gezondheids- en milieueffecten van de verontreinigende stoffen geëvalueerd op basis van de dosis en de duur van de blootstelling. Bij de toxicologische of gevarenbeoordeling wordt rekening gehouden met de inherente toxiciteit van de verontreinigende stoffen en de gevoeligheid van verschillende populaties, zoals dieren, micro-organismen, planten, kinderen, zwangere vrouwen, ouderen enz. De toxicologische informatie wordt gebruikt om de referentiedoses of -concentraties te schatten die worden gebruikt voor de karakterisering van het risico. 4. Risicokarakterisering vereist dat de informatie van de vorige stappen wordt geïntegreerd om de omvang en waarschijnlijkheid van schadelijke effecten van de verontreinigde locatie voor de menselijke gezondheid en het milieu, ook als gevolg van de migratie van de verontreiniging naar andere milieucompartimenten, te ramen. De risicokarakterisering helpt bij de prioritering van risicobeperkende en saneringsmaatregelen. Het kan ook helpen om sanerings- of beheersdoelstellingen voor een locatie vast te stellen, bijvoorbeeld om maximaal aanvaardbare grenswaarden of locatiespecifieke risicogebaseerde screeningwaarden te bereiken. Bijlage VII REGISTER VAN MOGELIJK VERONTREINIGDE LOCATIES EN VERONTREINIGDE LOCATIES Het ontwerp van en de presentatie van de gegevens in het register moeten het publiek in staat stellen de voortgang van het beheer van mogelijk verontreinigde locaties en verontreinigde locaties te volgen. Het register moet voor de bekende mogelijk verontreinigde locaties, verontreinigde locaties, verontreinigde locaties die verdere actie vereisen en verontreinigde locaties waar maatregelen zijn of worden genomen de volgende (locatiespecifieke) informatie bevatten en ter inzage beschikbaar maken: a) de coördinaten, adressen of kadastrale percelen van de locatie overeenkomstig de Richtlijnen (EU) 2019/1024 en 2007/2/EG; b) het jaar van opneming in het register; c) vroegere of huidige risicoactiviteiten op de locatie waarbij (mogelijk) verontreiniging optreedt of is opgetreden; d) beheersstatus van de locatie; e) conclusies over de aan- of afwezigheid, de concentratie, het type en de risico’s van de verontreiniging (of restverontreiniging na sanering) indien reeds informatie daarover beschikbaar is op basis van het bodemonderzoek en de risicobeoordeling als bedoeld in de artikelen 14 en 15; f) vervolgacties en beheerstappen die vereist zijn en waarnaar wordt verwezen in de artikelen 14 en 15, met inbegrip van het tijdschema. Het register kan eventueel ook voor de bekende mogelijk verontreinigde locaties, verontreinigde locaties, verontreinigde locaties die verdere actie vereisen en verontreinigde locaties waar maatregelen zijn of worden genomen, de volgende informatie bevatten, indien beschikbaar: a) informatie over voor de locatie afgegeven milieuvergunningen, met inbegrip van het jaar waarin de activiteit is gestart en is beëindigd; b) huidig en gepland landgebruik; c) resultaten van bodemonderzoek en bodemsaneringsverslagen, zoals concentraties en contouren van de verontreiniging, het conceptuele locatiemodel, de risicobeoordelingsmethode, de gebruikte of geplande technieken, de doeltreffendheid en kostenramingen van risicobeperkende maatregelen. (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2023)0441 ), – gezien artikel 294, lid 2, artikel 91, lid 1, en artikel 100, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9‑0305/2023), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité (1) , – gezien het advies van het Comité van de Regio’s (2) , – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het gezamenlijk overleg van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid en de Commissie vervoer en toerisme overeenkomstig artikel 58 van het Reglement, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid en de Commissie vervoer en toerisme ( A9-0070/2024 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 10 april 2024 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad betreffende een broeikasgasemissieboekhouding voor vervoersdiensten (Voor de EER relevante tekst) HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 91, lid 1, en artikel 100, lid 2, Gezien het voorstel van de Europese Commissie, Na toezending van het ontwerp van wetgevingshandeling aan de nationale parlementen, Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité (3) , Gezien het advies van het Comité van de Regio’s (4) , Handelend volgens de gewone wetgevingsprocedure, Overwegende hetgeen volgt: (1) Het ondersteunen van de inspanningen voor een betere duurzaamheid en efficiëntie van het vervoerssysteem van de Unie is een eerste vereiste voor het aanhouden van een stabiel traject naar klimaatneutraliteit uiterlijk tegen 2050, waarbij terdege rekening wordt gehouden met de noodzaak om een eerlijke en inclusieve transitie te verwezenlijken en de aanhoudende groei en het concurrentievermogen van de Europese industrie in stand te houden. [Am. 1] (2) Broeikasgasemissieboekhouding wordt in verschillende economische sectoren — waaronder de vervoerssector — gebruikt voor het kwantificeren van de broeikasgasemissiegegevens van specifieke activiteiten van bedrijven en particulieren. Betere informatie over de prestaties van vervoersdiensten vormt een krachtig instrument om de koolstofvoetafdruk van overheidsopdrachten te verkleinen, vervoersgebruikers de juiste prikkels te geven om duurzamere keuzes te maken en om de zakelijke beslissingen van organisatoren en exploitanten van vervoersdiensten te beïnvloeden. Betrouwbare en vergelijkbare gegevens over broeikasgasemissies zijn de onderliggende voorwaarde voor de totstandbrenging van deze prikkels en daarmee het stimuleren van gedragsverandering bij consumenten en bedrijven om bij te dragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen voor de vervoerssector in het kader van de Europese Green Deal (5) en de doelstellingen van de Europese klimaatwet. [Am. 2] (3) Ondanks de toenemende belangstelling van belanghebbenden in de vervoerssector is de algemene toepassing van een broeikasgasemissieboekhouding voor vervoersdiensten nog steeds beperkt. In de meeste gevallen verkrijgen gebruikers geen nauwkeurige informatie over de prestaties van vervoersdiensten, voeren de organisatoren en exploitanten van vervoersdiensten geen berekeningen van hun emissies uit en maken zij hun emissies niet bekend. Met name onder kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) — die de overgrote meerderheid vertegenwoordigen van de bedrijven die vervoersdiensten op de EU-markt aanbieden — wordt onevenredig weinig met een broeikasgasemissieboekhouding gewerkt. Daarbij komt dat kmo’s, als zij besluiten een broeikasgasemissieboekhouding te gaan voeren, te maken krijgen met onevenredig veel meer financiële en bureaucratische lasten. [Am. 3] (4) In 2011 heeft de Europese Commissie het Witboek over vervoer (6) uitgebracht, waarin een visie op de toekomst van het vervoerssysteem van de EU werd gepresenteerd, alsook een beleidsagenda voor het aanpakken van de toekomstige uitdagingen op het gebied van vervoer, met name de noodzaak om de mobiliteit in stand te houden en verder te ontwikkelen en de koolstofvoetafdruk van vervoer en logistieke activiteiten aanzienlijk te verkleinen. (5) In de mededeling van de Commissie over de strategie voor duurzame en slimme mobiliteit van december 2020 (7) wordt verwezen naar stimulansen voor het kiezen van de meest duurzame vervoersopties binnen en tussen de vervoerswijzen . Hierbij wordt sterk de nadruk gelegd op de overstap naar vervoer per spoor voor zowel personen als goederen, met concrete doelstellingen voor personen- en goederenvervoer per spoor, waarmee de vervoerssector op concrete wijze kan bijdragen aan de verwezenlijking van de bindende doelstelling uit hoofde van het Unierecht, zoals neergelegd in Verordening (EU) 2021/1119 van het Europees Parlement en de Raad (8) , om de nettobroeikasgasemissies tegen 2030 met ten minste 55 % te verminderen ten opzichte van de niveaus van 1990 en de doelstelling om ten laatste in 2050 klimaatneutraliteit te bereiken . Die stimulansen omvatten de vaststelling van een Europees kader voor de geharmoniseerde meting van broeikasgasemissies in het vervoer en de logistiek op basis van mondiaal erkende normen, dat vervolgens kan worden gebruikt om bedrijven en eindgebruikers een schatting te geven van de koolstofvoetafdruk van hun keuzes; zo kan de vraag van eindgebruikers en consumenten naar duurzamere vervoers- en mobiliteitsoplossingen , onder andere in verband met pakketleveringen, worden vergroot en greenwashing worden vermeden. [Am. 4] (5 bis) In het kader van vervoer en logistiek worden de meeste broeikasgassen uitgestoten tijdens het gebruik van voertuigen, de productie van energiedragers en de fabricage van voertuigen. [Am. 5] (6) Het vaststellen van geharmoniseerde regels voor een broeikasgasemissieboekhouding voor goederen- en personenvervoer is derhalve passend voor het verkrijgen van vergelijkbare cijfers betreffende de broeikasgasemissies van vervoersdiensten, alsook om te voorkomen dat er misleidende informatie over de prestaties ervan wordt verstrekt als gevolg van het kunnen kiezen tussen verschillende methoden voor de berekening van emissies en inputgegevens. Dergelijke regels moeten zorgen voor een gelijk speelveld tussen vervoersondernemingen uit de EU en vervoersondernemingen uit derde landen, tussen vervoerswijzen , en vervoerssegmenten en tussen de nationale netwerken van de Unie. Dit moet ook bijdragen tot het creëren van stimulansen voor gedragsverandering bij publiekrechtelijke instellingen, bedrijven en andere klanten om de broeikasgasemissies van vervoersdiensten te verminderen door middel van de toepassing en het gebruik van vergelijkbare en betrouwbare gegevens over broeikasgasemissies. [Am. 6] (7) Deze verordening moet voorzien in een referentiekader voor de openbaarmaking van broeikasgasemissies op vrijwillige of contractuele basis of op grond van verplichtingen uit hoofde van het Unierecht en het nationale recht. Zij moet voorzien in een referentiekader voor eventuele andere door overheidsinstanties en het bedrijfsleven te nemen emissiereductiemaatregelen, onder meer voor het vaststellen van transparantiebepalingen betreffende broeikasgasemissies in vervoerscontracten, het verstrekken van informatie over broeikasgasemissies van een reis- of leveringsoptie aan passagiers of klanten, of het vaststellen van klimaatgerelateerde criteria voor groene aanbestedingsprocedures. Bij elektronische handel en pakketleveringen moet zij de naleving vergemakkelijken van het vereiste om naast de huidige informatie over de geschatte leverdatum en de kosten ook informatie over de emissies in verband met de verschillende opties te verstrekken. [Am. 7] (8) Ondanks de voordelen die voortvloeien uit de toegenomen transparantie over de prestaties van vervoersdiensten, zou de verplichte toepassing van deze verordening op alle entiteiten die vervoersdiensten op de markt van de Unie aanbieden, onevenredig zijn en tot buitensporige kosten en lasten leiden. Deze verordening moet dan ook alleen van toepassing zijn op entiteiten die ervoor kiezen of uit hoofde van andere relevante wetgevende en niet-wetgevende regelingen ertoe gebonden zijn om de broeikasgasemissies van goederen- of passagiersvervoersdiensten die op het grondgebied van de Unie beginnen of eindigen, te berekenen en deze informatie openbaar te maken. Dit omvat derhalve diensten waarvan de plaats van herkomst of bestemming zich in een derde land bevindt. Om ervoor te zorgen dat alle relevante vervoersdiensten in aanmerking worden genomen en om een gelijk speelveld tussen vervoersentiteiten uit de EU en vervoersentiteiten uit derde landen te waarborgen, moet deze verordening van toepassing zijn op vervoersdiensten die buiten het grondgebied van de Unie beginnen of eindigen, maar waarbij er in de Unie een stop is om passagiers te laten in- of uitstappen of om goederen te laden of te lossen. [Am. 8] (9) Deze verordening mag niet moet van toepassing zijn op gegevensbemiddelingsdiensten, zoals die welke multimodale digitale mobiliteitsdiensten aanbieden, en digitale navigatiediensten en routeplanningsdiensten, wanneer zij niet rechtstreeks broeikasgasemissies van vervoersdiensten berekenen, maar alleen inclusief de situatie waarin zij door een betrokken entiteit of andere relevante natuurlijke of rechtspersoon verstrekte informatie over die emissies combineren. Om de vergelijkbaarheid van die gegevens op de markt en tussen de verschillende vervoerswijzen te waarborgen, moeten gegevensbemiddelingsdiensten, wanneer zij geen broeikasgasemissies van vervoersdiensten berekenen maar slechts door een betrokken entiteit of een andere relevante natuurlijke of rechtspersoon verstrekte informatie over die emissies openbaar maken . Om de vergelijkbaarheid van die gegevens op de markt te waarborgen , moeten de gegevensbemiddelingsdiensten echter wel gebonden zijn aan relevante regels inzake communicatie en transparantie van de openbaar gemaakte broeikasgasemissiegegevens. [Am. 9] (9 bis) Gegevensbemiddelingsdiensten die multimodale digitale mobiliteitsdiensten aanbieden, bieden consumenten meerdere keuzemogelijkheden op basis van de reistijd, de met de reis gemoeide kosten en de vervoerswijze. Die gegevensbemiddelingsdiensten moeten consumenten ook informatie kunnen verstrekken over de broeikasgasemissies van een bepaalde reis. Om die reden moeten de betrokken entiteiten en andere relevante natuurlijke of rechtspersonen ertoe worden verplicht die informatie aan gegevensbemiddelingsdiensten te verstrekken. [Am. 10] (10) Deze verordening mag niet van toepassing zijn op gevallen waar de berekening en openbaarmaking van broeikasgasemissies in geaggregeerde vorm worden uitgevoerd. Dit omvat situaties waarin de verplichte openbaarmaking van milieugerelateerde informatie ten behoeve van duurzaamheidsrapportage en de opstelling van milieurekeningen voor statistische doeleinden, zijn afgeleid van andere regels van de Unie, zoals die welke zijn gedefinieerd in de richtlijn duurzaamheidsrapportage door ondernemingen (9) en de verordening inzake Europese milieu-economische rekeningen (10) . Omgekeerd kan op basis van deze verordening verkregen informatie bijdragen tot de ontwikkeling van geconsolideerde emissieverslagen die op grond van andere toepasselijke wetgeving van de Unie vereist zijn, op voorwaarde dat de respectieve methodologieën en verzamelde gegevens voldoende compatibel zijn. (10 bis) Alle claims op basis van overeenkomstig deze verordening bekendgemaakte outputgegevens moeten volledig in overeenstemming zijn met Richtlijn (EU) (…)/(…) betreffende de staving en het communiceren van uitdrukkelijke milieuclaims (richtlijn groene claims) en Richtlijn (…)/(…) tot wijziging van de Richtlijnen 2005/29/EG en 2011/83/EU wat betreft het versterken van de positie van de consument voor de groene transitie door middel van betere informatie en bescherming tegen oneerlijke praktijken. [Am. 11] (11) Een van de belangrijkste aspecten van het bij deze verordening vastgestelde geharmoniseerde Uniekader bestaat in een geschikte methode voor de berekening van de broeikasgasemissies van vervoersdiensten. De methode moet ervoor zorgen dat de emissieberekeningen die in een vervoersketen worden uitgevoerd vergelijkbare en nauwkeurige broeikasgasemissiegegevens opleveren, door één enkele reeks methodologische stappen te volgen. In de methode moet ook voldoende rekening worden gehouden met de behoeften van de vervoersmarkt gericht op het voorkomen van onnodige complexiteit en buitensporige lasten en kosten, met name voor kmo’s, en de methode moet door de belanghebbenden worden aanvaard. [Am. 12] (12) De norm EN ISO 14083:2023 — de omgezette versie van ISO-norm 14083:2023 — die in april 2023 door het Europees Comité voor Normalisatie (11) is gepubliceerd, is gekozen moet dienen als referentiemethode voor de berekening van broeikasgasemissies van bron tot wiel van vervoersdiensten in het kader van deze verordening. Uit de analyse is gebleken dat ISO-norm 14083:2023 de meest relevante en evenredige norm is voor de verwezenlijking van de doelstellingen van deze verordening , waaronder het realiseren van een snelle toepassing van de broeikasgasemissieboekhouding door actoren op de markt en vergelijkbaarheid van gegevens . De emissies worden gekwantificeerd op basis van het “van bron tot wiel”-beginsel, met inbegrip van broeikasgasemissies die voortvloeien uit de energievoorziening en het gebruik van voertuigen tijdens vervoers- en hubactiviteiten. [Am. 13] (12 bis) EN ISO-norm 14083:2023 heeft zijn beperkingen, met name het feit dat deze geen betrekking heeft op broeikasgasemissies gedurende de hele levenscyclus van vervoersdiensten. Om die reden moet de Commissie onderzoeken of het mogelijk is de reikwijdte van de referentiemethode voor de berekening van broeikasgasemissies van vervoersdiensten in de nabije toekomst aldus uit te breiden dat deze betrekking heeft op de berekening en openbaarmaking van broeikasgasemissies tijdens de gehele levenscyclus van vervoersdiensten. De toekomstige methodologie moet rekening houden met het gebruik van emissievrije voertuigen en de bepalingen van artikel 14, lid 5, van Richtlijn 2003/87/EG. Daartoe moet de Commissie rekening houden met bestaande inspanningen, zoals ISO 14067:2018 en de productcategorieregels voor vervoersdiensten die zijn vastgesteld in het kader van het internationale systeem voor milieuproductverklaringen. [Am. 14] (12 ter) De Commissie moet er, in samenwerking met het Europees Comité voor Normalisatie en de nationale normalisatie-instellingen van de lidstaten, voor zorgen dat de vervoerssector toegang heeft tot ISO-norm 14083:2023 of tot de gelijkwaardige Europese norm ISO 14083 van het CEN, waarbij de toegang voor micro-, kleine en middelgrote ondernemingen (“kmo’s”) zoals gedefinieerd in Aanbeveling 2003/361/EG van de Commissie gratis moet zijn. De normen moeten in de authentieke versie en in alle officiële talen van de Unie toegankelijk zijn, teneinde deze verordening volledig toegankelijk te maken voor iedereen die eraan onderworpen is. [Am. 111] (12 quater) In artikel 2 VEU wordt bepaald dat de Europese Unie berust op de waarde van de rechtsstaat, uit hoofde waarvan alle natuurlijke of rechtspersonen van de Europese Unie vrij toegang moeten hebben tot het EU-recht en personen in staat moeten zijn ondubbelzinnig hun rechten en verplichtingen te kennen (arrest van 22 februari 2022, Stichting Rookpreventie Jeugd e.a., C 160/20, punt 41). Deze vrije toegang moet in het bijzonder eenieder voor wie de door een wet geboden bescherming geldt in staat stellen om binnen de door het recht gestelde grenzen na te gaan of de adressaten van de in deze wet vastgelegde regels die regels daadwerkelijk naleven. Aldus kan een geharmoniseerde norm, door de gevolgen die daar in een wettelijke regeling van de EU aan worden toegekend, de rechten en verplichtingen van particulieren specificeren en kunnen deze specificaties voor hen noodzakelijk zijn om na te gaan of een bepaald product of een bepaalde dienst daadwerkelijk voldoet aan de eisen van de betrokken wettelijke regeling. [Am. 112] (12 quinquies) In zijn arrest van 27 oktober 2016 in zaak C 613/14 heeft het Hof bepaald dat een op grond van een richtlijn vastgestelde geharmoniseerde norm waarvan de referenties in het Publicatieblad van de Europese Unie zijn bekendgemaakt, vanwege zijn rechtsgevolgen deel uitmaakt van het EU-recht. In zijn arrest van 5 maart 2024 in zaak C 588/21 P heeft het Hof bepaald dat er een hoger openbaar belang in de zin van artikel 4, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1049/2001 bestond, dat voortvloeit uit het rechtsstaatbeginsel, het transparantiebeginsel, het beginsel van openheid en het beginsel van goed bestuur, en dat openbaarmaking van de opgevraagde geharmoniseerde normen gebiedt, aangezien deze normen wegens hun rechtsgevolgen deel uitmaken van het EU-recht. [Am. 113] (12 sexies) Onder de emissies gedurende de volledige levenscyclus worden in het algemeen verstaan de broeikasgasemissies van bron tot wiel en de emissies van de productie, het onderhoud en de verwijdering van voertuigen, alsmede, voor zover relevant, de infrastructuur, zoals uiteengezet in Aanbeveling (EU) 2021/2279 van de Commissie. Om redenen van evenredigheid en om de administratieve lasten en uitvoeringskosten te beperken, mag voor de toepassing van deze verordening bij de beoordeling van de emissies gedurende de levenscyclus geen rekening worden gehouden met infrastructuur. [Am. 16] (13) Het is zaak niet af te wijken van de oorspronkelijke methodologische keuzes uit hoofde van EN ISO-norm 14083:2023, teneinde inconsistenties in de berekening van broeikasgasemissies van vervoersdiensten op de markt te voorkomen, met name in de context van internationale vervoersketens. Het is echter passend om van tijd tot tijd periodiek te beoordelen of een aanpassing van EN ISO 14083:2023 vanuit het oogpunt van het beleid van de Unie , waaronder toekomstige wetgeving, noodzakelijk is, of toekomstige wijzigingen van die norm die door het Europees Comité voor Normalisatie of een andere bevoegde instantie kunnen worden doorgevoerd. Indien uit op basis van deze beoordelingen blijkt wordt vastgesteld dat het risico bestaat dat bepaalde delen van de norm leiden tot onnodige onbalans bij de berekening van broeikasgasemissies van vervoersdiensten in specifieke marktsegmenten, of tot discrepanties tussen die norm en de doelstellingen van deze verordening of andere toepasselijke wetgeving van de Unie, kan de Commissie, in samenwerking met de lidstaten, overwegen het Europees Comité voor Normalisatie te verzoeken de norm dienovereenkomstig te herzien, of overwegen te besluiten dat deel van de norm van het toepassingsgebied van deze verordening uit te sluiten. Een wijziging van de norm of van een component die een duidelijk risico met zich meebrengt op onverenigbaarheid met de doelstellingen van deze verordening en andere toepasselijke regels van de Unie, met name met de klimaatdoelstelling op lange termijn van de Unie en de tussentijdse streefcijfers zoals vastgesteld in Verordening (EU) 2021/1119, en met andere klimaatwetgeving van de Unie, moet worden uitgesloten. [Am. 17] (14) Om de verspreiding van onjuiste informatie op de markt te voorkomen, kan het nodig zijn de referentiemethode inzake de parameters en aannames betreffende broeikasgasemissies die worden gehanteerd om emissies voorafgaand aan de verlening van een dienst te berekenen, te verduidelijken. Hetzelfde geldt voor andere relevante technische parameters in verband met de toewijzing van emissies of de aggregatie van gegevenselementen indien het gebruik van die parameters niet expliciet in de methodologie wordt verduidelijkt. (15) Er kunnen verschillende soorten inputgegevens, waaronder primaire en secundaire gegevens, worden gebruikt voor de berekening van de broeikasgasemissies van vervoersdiensten. Het gebruik van primaire gegevens levert de meest betrouwbare en nauwkeurige resultaten op , en moet daarom moet prioriteit worden gegeven aan de geleidelijke toepassing van deze gegevens in de processen voor de berekening van broeikasgasemissies verplicht worden gesteld . Aangezien primaire gegevens kunnen voor kleine en middelgrote ondernemingen echter onhaalbaar of buitensporig kostbaar kunnen zijn, moet deze verplichting niet gelden zijn voor bepaalde belanghebbenden, met name kmo’s. Het gebruik van secundaire gegevens moet dan ook, onder duidelijke de in deze verordening vastgestelde voorwaarden, worden toegestaan. Fabrikanten van originele uitrusting moeten kmo’s toegang geven tot in dit kader relevante voertuiggegevens. [Am. 18] (15 bis) Wanneer een organisator van vervoersdiensten de concrete uitvoering van een vervoersdienst geheel of gedeeltelijk uitbesteedt en besluit de broeikasgasemissiegegevens van de onderaannemer op te nemen in zijn algemene berekening, moet hij zich kunnen baseren op secundaire gegevens met betrekking tot de door de onderaannemer(s) uitgevoerde vervoersdiensten. De flexibiliteit moet geboden worden om gebruik te maken van door een of meer onderaannemers verstrekte secundaire gegevens, zelfs indien primaire gegevens worden gebruikt voor de berekening van broeikasgasemissies die afkomstig zijn van de door andere onderaannemers of door de eigen vloot van de organisator van vervoersdiensten uitgevoerde vervoersdiensten. [Am. 19] (15 ter) De lidstaten kunnen stimuleringsmaatregelen van administratieve, financiële of operationele aard invoeren om het gebruik van primaire gegevens te bevorderen. Wanneer de lidstaten dergelijke maatregelen invoeren, moeten zij de Commissie hiervan in kennis stellen, zodat de Commissie toezicht kan uitoefenen op de goede werking van de interne markt en een gelijk speelveld kan waarborgen. [Am. 20] (16) Wat secundaire gegevens betreft, kunnen de broeikasgasemissies van een vervoersdienst worden berekend aan de hand van standaardwaarden of gemodelleerde gegevens. Het gebruik van standaardwaarden en gemodelleerde gegevens moet echter nauwkeurige en betrouwbare informatie opleveren over de broeikasgasemissies van een specifieke vervoersdienst, en de vaststelling van die standaardwaarden en de ontwikkeling van gemodelleerde gegevens , alsook de regelmatige actualisering daarvan, moeten dan ook op neutrale en objectieve wijze plaatsvinden, op basis van betrouwbare bronnen en adequate parameters. Databanken en standaardwaarden die ertoe leiden dat de resulterende emissies te laag zijn in vergelijking met de emissies in de rapportage van primaire gegevens, worden geacht niet te voldoen aan de technische kwaliteitscontroles wat betreft de nauwkeurigheid en betrouwbaarheid van informatie. Die technische kwaliteitscontroles moeten regelmatig worden herhaald. [Am. 21] (17) Er moet derhalve een EU-basisdatabank met standaardwaarden voor de broeikasgasemissie-intensiteit worden opgezet om de vergelijkbaarheid te verbeteren van de broeikasgasemissieresultaten die bij de toepassing van deze verordening worden verkregen . Deze databank moet voldoende gedetailleerd zijn en de sectorale, nationale en regionale specifieke kenmerken in de hele Unie weerspiegelen, en moet aparte tabellen bevatten voor de uiteenlopende vervoerswijzen, en moet tegelijkertijd regelmatig worden geactualiseerd en waar van toepassing de nieuwste technologische ontwikkelingen op het gebied van emissiereductie bevatten . Echter, gezien de sectorale, nationale en regionale specifieke kenmerken van die standaardwaarden in de Unie, moeten andere relevante door derden beheerde databanken en datasets worden toegestaan, op voorwaarde dat deze aan een technische kwaliteitscontrole op het niveau van de Unie worden onderworpen. [Am. 22] (18) Bij de vaststelling van de broeikasgasemissie-intensiteit van een vervoersdienst zijn broeikasgasemissiefactoren voor energiedragers in het vervoer nodig om ramingen van de broeikasgasemissies af te leiden die de hoeveelheid energie weerspiegelen die wordt gebruikt bij toepassing van de “van bron tot wiel”-benadering. Er moet derhalve een centrale EU-databank van broeikasgasemissiefactoren van energiedragers worden opgezet om de vergelijkbaarheid en kwaliteit van inputgegevens te waarborgen. (18 bis) Bij het kwantificeren van emissies in verband met het gebruik van elektriciteit op basis van actuele en nauwkeurige emissie-intensiteitswaarden voor de verschillende lidstaten moet een locatiegebaseerde aanpak worden aangemoedigd, op basis van een reeks actuele en nauwkeurige intensiteitswaarden voor elke lidstaat. Een marktgebaseerde aanpak is verder wenselijk, op voorwaarde dat een goede traceerbaarheid wordt gewaarborgd, door middel van een accrediteerbaar contract met garanties van oorsprong. In de databanken die bij deze verordening worden ingesteld, moeten cijfers worden gebruikt die gebaseerd zijn op een locatiegebaseerde aanpak. [Am. 23] (19) De ontwikkeling en het onderhoud van de EU-databanken met standaardwaarden voor de broeikasgasemissie-intensiteit en broeikasgasemissiefactoren , zoals opgericht bij deze verordening , alsook de technische kwaliteitscontrole op externe door derden beheerde databanken en datasets, moeten worden uitgevoerd door een neutraal en bevoegd orgaan op EU-niveau. Gezien zijn taak is het Europees Milieuagentschap de meest geschikte partij om de nodige bijstand te verlenen voor de correcte uitvoering van dit deel van de verordening. In voorkomend geval kunnen deze werkzaamheden gebaseerd zijn op een bijdrage van en worden ondersteund door andere sectorale EU-organen, overeenkomstig op zichzelf staand Unierecht. [Am. 24] (20) Gemodelleerde gegevens mogen worden gebruikt indien zij gebaseerd zijn op een model dat is vastgesteld in overeenstemming met de referentiemethode en, in voorkomend geval, met andere bepalingen inzake het gebruik van secundaire gegevens en berekeningsinstrumenten die in deze verordening zijn vastgesteld. (21) Verordening (EU) 2015/757 (12) en Richtlijn 2003/87/EG (13) schrijven voor dat de CO2-emissies broeikasgasemissies van schepen en luchtvaartuigen verzameld, berekend en jaarlijks gerapporteerd moeten worden. Verordening (EU) 2015/757 en Richtlijn 2003/87/EG kunnen tot op zekere hoogte een aanvulling vormen op de bepalingen van deze verordening, met name wat betreft de productie van gegevens over het brandstofverbruik als input voor het kwantificeren van emissies van vervoersdiensten. Inputgegevens betreffende het genereren van broeikasgasemissies van vervoersdiensten kunnen ook afkomstig zijn van de uitvoering van andere wetgevingskaders, zoals Verordening (EU) 2019/1242 (14) en , Verordening (EU) 2019/631 (15) en Verordening (EU) 2023/2405 (16) . [Am. 25] (22) Het is passend gemeenschappelijke maatstaven vast te stellen voor de weergave van de broeikasgasemissiegegevens, die ten grondslag liggen aan de vergelijkbaarheid van die gegevens en die een doeltreffende benchmarking van verschillende vervoersdiensten mogelijk maken. Gemeenschappelijke maatstaven moeten ook duidelijke communicatie door gegevensverstrekkers mogelijk maken, alsook duidelijk inzicht voor de ontvangers van gegevens. In die zin moet de Commissie bij het bepalen van de afstanden, met name in het kader van de vaststelling van de emissie-intensiteit, gedetailleerde regels opstellen inzake de toepassing van de optie “grootcircelafstand” (“GCD”) binnen ISO 14083. Deze regels mogen niet in de weg staan aan het gebruik van primaire gegevens over de werkelijke afstand, bijvoorbeeld in de spoorwegsector. [Am. 26] (23) Alle uitgesplitste informatie over broeikasgasemissies van een vervoersdienst die voor commerciële of regelgevingsdoeleinden aan een derde partij wordt bekendgemaakt overeenkomstig het toepassingsgebied van deze verordening, moet op pertinente en in het oog springende wijze outputgegevens bevatten die zijn vastgesteld op grond van de specifieke regels voor de berekening van broeikasgasemissies die bij deze verordening zijn vastgesteld. In voorkomend geval kunnen aanvullende gegevenselementen voor andere doeleinden dan die welke in deze verordening zijn gedefinieerd, worden toegevoegd. (23 bis) De openbaarmaking van informatie over broeikasgasemissies voorafgaand aan de verlening van een vervoersdienst, is van essentieel belang om burgers ertoe aan te zetten een weloverwogen keuze te maken en zorgt ervoor dat entiteiten die deze diensten organiseren of op de markt aanbieden zich bij het nemen van zakelijke beslissingen hierdoor kunnen laten leiden. Om die reden moet informatie over broeikasgasemissies in verband met een specifieke vervoersdienst door de betrokken entiteiten en door gegevensbemiddelingsdiensten waar mogelijk openbaar worden gemaakt voordat de vervoersdienst wordt verleend. Indien de communicatie tussen bedrijven een gedetailleerder niveau van informatie vereist, met name in het kader van logistieke ketens en onderaannemingsrelaties, mag informatie over broeikasgasemissies echter na de verlening van de vervoersdienst openbaar worden gemaakt. [Am. 27] (23 ter) De gegevensbemiddelingsdiensten moeten worden verplicht om de informatie bij elk zoekresultaat zichtbaar te presenteren en om de ranking op basis van emissies de standaardoptie te laten zijn en daarbij de meest milieuvriendelijke optie als eerste weer te geven, en er tevens voor te zorgen dat de verschillende vervoerswijzen gemakkelijk met elkaar kunnen worden vergeleken, waaronder, in voorkomend geval, het gebruik van een eigen voertuig en het gebruik van de fiets. Bedrijven voor e-handel moeten, naast informatie over de verwachte leverdatum en de kosten, ook informatie over de emissies van de vervoersdiensten in verband met de verschillende mogelijkheden voor pakketlevering vermelden. De outputgegevens met betrekking tot de werkelijke emissies van de vervoersdienst moeten ook worden verstrekt na voltooiing ervan. [Am. 28] (24) Om aan te kunnen tonen dat aan de vereisten van deze verordening is voldaan, moet een entiteit die informatie over broeikasgasemissies van een vervoersdienst berekent en openbaar maakt, gebruik kunnen maken van bewijsmateriaal ter staving van de respectieve outputgegevens. Het bewijsmateriaal moet worden verzameld overeenkomstig de regels inzake rapportage op het niveau van vervoersdiensten die zijn vastgelegd in norm EN ISO 14083:2023, en moet beschikbaar zijn op verzoek van een bevoegde instantie, zoals een rechtbank, of van een andere derde partij indien dit vereist is in het kader van afzonderlijke regelingen, ook vanuit het oogpunt van business-to-business. (25) Tenzij afzonderlijke regelingen van toepassing zijn, mag een gegevensbemiddelingsdienst die informatie over broeikasgasemissies van een vervoersdienst bij een betrokken entiteit of andere relevante natuurlijke of rechtspersoon verzamelt en op de markt openbaar maakt, niet aansprakelijk worden gesteld indien deze informatie een inbreuk vormt op een van de in deze verordening vastgestelde vereisten met betrekking tot de berekening en verificatie van broeikasgasemissies van vervoersdiensten en de certificering van berekeningsinstrumenten. De gegevensbemiddelingsdienst moet zich echter inspannen om te voorkomen dat onnauwkeurige of onjuiste informatie openbaar wordt gemaakt, en moet de regels met betrekking tot de outputgegevens inzake broeikasgasemissies, communicatie en transparantie in acht nemen. Daarnaast moet de gegevensbemiddelingsdienst de bron van deze informatie bekendmaken, zodat de respectieve informatieverstrekker kan worden geïdentificeerd. (26) Externe berekeningsinstrumenten die op de markt worden aangeboden voor breder commercieel en niet-commercieel gebruik, kunnen de boekhouding van broeikasgasemissies van vervoersdiensten vergemakkelijken, waardoor het gebruik ervan door een bredere groep belanghebbenden wordt ondersteund. Het gebruik van deze instrumenten moet worden gecertificeerd om te garanderen dat zij voldoen aan de eisen van deze verordening, met name wat betreft het gebruik van de gemeenschappelijke referentiemethode en een passende reeks inputgegevens. Bij de certificering moet worden gespecificeerd of het berekeningsinstrument berekeningen op basis van primaire gegevens ondersteunt. [Am. 29] (26 bis) Om een gemeenschappelijke en gemakkelijk vergelijkbare procedure te creëren en om de administratieve en financiële lasten voor entiteiten die hun emissies willen berekenen te verminderen, moet de Commissie een gratis openbaar berekeningsinstrument ontwikkelen dat de toegankelijkheid van outputgegevens waarborgt, dat gemakkelijk te gebruiken is en dat eenvoudig online toegankelijk is. Dit berekeningsinstrument moet vergezeld gaan van richtsnoeren waarin het gebruik van het instrument stapsgewijs wordt toegelicht. De Commissie moet ervoor zorgen dat dit instrument bijdraagt tot bewustwording en een prikkel vormt voor het gebruik van primaire gegevens voor de berekening van broeikasgasemissies. [Am. 30] (27) Een goed ontworpen verificatiesysteem voor de conformiteit van de op de markt openbaar gemaakte outputgegevens inzake broeikasgasemissies en de onderliggende berekeningsprocessen met de vereisten van deze verordening, moet het vertrouwen in de betrouwbaarheid en nauwkeurigheid van die gegevens aanzienlijk vergroten. Entiteiten die de conformiteitsbeoordeling met succes hebben ondergaan, moeten bewijs van overeenstemming kunnen verkrijgen dat in de hele Unie algemeen wordt erkend. Het gebruik van primaire gegevens moet In het bewijs van overeenstemming moet worden aangegeven , met name hoe groot het aandeel gebruikte primaire gegevens is, om het verzamelen en gebruik van primaire gegevens door entiteiten die onder de regels van deze verordening vallen, te stimuleren. [Am. 31] (28) De administratieve lasten in verband met de verificatie kunnen onevenredig zijn voor kleinere ondernemingen en moeten daarom worden vermeden. Daartoe moeten kmo’s worden vrijgesteld van de vereisten in verband met verificatie, tenzij deze ondernemingen het desbetreffende bewijs van overeenstemming wensen te verkrijgen. Daarnaast moeten grote ondernemingen rekening houden met het evenredigheidsbeginsel wanneer zij overwegen partners in de waardeketen, met name kmo’s, om verificatie van de conformiteit te verzoeken. (28 bis) Door middel van een broeikasgasemissieboekhouding op basis van primaire gegevens kan de hoeveelheid verbruikte brandstof of energie in verband met opdrachten van specifieke klanten zichtbaar worden gemaakt, waardoor deze kunnen worden meegewogen bij de berekening van de exploitatiekosten. Vooral in de sector goederenvervoer heeft dit een negatieve invloed op de onderhandelingspositie van kmo’s. Daarom moet het grote ondernemingen niet worden toegestaan om broeikasgasemissies op basis van primaire gegevens op te vragen bij partners in de waardeketen, met name kmo’s. [Am. 32] (29) Indien de verificatie van informatie over broeikasgasemissiegegevens van vervoersdiensten wordt georganiseerd overeenkomstig specifieke regels uit hoofde van andere wetgeving van de Unie, met inbegrip van een verordening inzake het waarborgen van een gelijk speelveld voor duurzaam luchtvervoer die wordt uitgevoerd door het Agentschap van de Europese Unie voor de veiligheid van de luchtvaart, worden deze regels op gelijkwaardige wijze behandeld, op voorwaarde dat de verificatiebeoordeling is opgesteld in overeenstemming met de eisen van deze verordening. (29 bis) Om te waarborgen dat deze verordening naar behoren wordt toegepast en uitgevoerd, moeten de lidstaten bijdragen aan de handhaving ervan, onder meer door een sanctieregeling vast te stellen. De financiële sancties moeten evenredig en afschrikkend zijn, waarbij in aanmerking genomen moet worden of er sprake is van eventuele herhaalde niet-naleving van de berekenings- en informatieverplichtingen of verstrekking van onjuiste informatie door de betrokken entiteiten. De vastgestelde minimum- of maximumbedragen mogen in geen geval een aansporing vormen voor niet-naleving van de verordening. [Am. 33] (30) Teneinde de efficiënte werking van deze verordening mogelijk te maken, moet aan de Commissie de bevoegdheid worden verleend om overeenkomstig artikel 290 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie handelingen vast te stellen met betrekking tot de beoordeling en uitsluiting van bepaalde elementen van de referentiemethode, het indienen van verzoeken bij het Europees Comité voor Normalisatie, het vaststellen van regels voor de uitvoering van de technische kwaliteitscontrole op externe databanken met standaardwaarden, het aanpassen van maatstaven voor outputgegevens inzake broeikasgasemissies, en het vaststellen van aanvullende methoden en criteria voor de accreditatie van conformiteitsbeoordelingsinstanties. Het is van bijzonder belang dat de Commissie bij haar voorbereidende werkzaamheden tot passende raadplegingen overgaat, ook op deskundigenniveau, en dat die raadplegingen gebeuren in overeenstemming met de beginselen die zijn vastgelegd in het Interinstitutioneel Akkoord over beter wetgeven van 13 april 2016 (17) . Met name om te zorgen voor gelijke deelname aan de voorbereiding van gedelegeerde handelingen ontvangen het Europees Parlement en de Raad alle documenten op hetzelfde tijdstip als de deskundigen van de lidstaten, en hebben hun deskundigen systematisch toegang tot de vergaderingen van de deskundigengroepen van de Commissie die zich bezighouden met de voorbereiding van de gedelegeerde handelingen. (31) Om eenvormige voorwaarden te waarborgen voor de uitvoering van deze verordening, moeten aan de Commissie uitvoeringsbevoegdheden worden toegekend met betrekking tot de certificering van berekeningsinstrumenten en de verificatie van de broeikasgasemissiegegevens. Die bevoegdheden moeten worden uitgeoefend in overeenstemming met Verordening (EU) nr. 182/2011 van het Europees Parlement en de Raad (18) . (32) De vergelijkbaarheid van gegevens over broeikasgasemissies van vervoersdiensten en een intensiever gebruik van een broeikasgasemissieboekhouding in de bedrijfsvoering zijn geen doelstellingen die voldoende door de lidstaten kunnen worden verwezenlijkt zonder het risico te lopen buitensporige bureaucratie op de interne markt te veroorzaken, alsook extra kosten en administratieve lasten voor de industrie. Deze doelstellingen kunnen vanwege de netwerkeffecten van de lidstaten beter op het niveau van de Unie worden verwezenlijkt. De Unie kan derhalve maatregelen treffen overeenkomstig het in artikel 5 van het Verdrag betreffende de Europese Unie neergelegde subsidiariteitsbeginsel. (33) Overeenkomstig het evenredigheidsbeginsel is het noodzakelijk en passend regels vast te stellen voor de broeikasgasemissieboekhouding van vervoersdiensten met het oog op de verwezenlijking van de basisdoelstelling, te weten het stimuleren van gedragsverandering bij bedrijven en klanten om de broeikasgasemissies van vervoersdiensten te verminderen door middel van de toepassing en het gebruik van vergelijkbare en betrouwbare broeikasgasemissiegegevens. Deze verordening gaat niet verder dan nodig is om de beoogde doelstellingen te verwezenlijken, in overeenstemming met artikel 5, lid 4, van het Verdrag betreffende de Europese Unie, HEBBEN DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD HOOFDSTUK 1 ALGEMENE BEPALINGEN Artikel 1 Onderwerp Bij deze verordening worden regels vastgesteld voor een broeikasgasemissieboekhouding voor de berekening en openbaarmaking van broeikasgasemissies van vervoersdiensten die op het grondgebied van de Unie beginnen of eindigen. [Am. 34] Artikel 2 Toepassingsgebied Deze verordening is van toepassing op elke entiteit die goederen- en passagiersdiensten in de Unie aanbiedt of organiseert en de broeikasgasemissies berekent van een vervoersdienst die begint of eindigt op het grondgebied van de Unie, en die uitgesplitste informatie over die emissies aan derden verstrekt voor commerciële of regelgevingsdoeleinden. : a) entiteiten die goederen- en passagiersvervoersdiensten in de Unie aanbieden of organiseren en de broeikasgasemissies berekenen van een vervoersdienst die begint of eindigt op het grondgebied van de Unie, en die uitgesplitste informatie over die emissies aan derden verstrekken; b) gegevensbemiddelingsdiensten die broeikasgasemissies van vervoersdiensten berekenen en niet slechts door een betrokken entiteit of andere relevante natuurlijke of rechtspersoon verstrekte informatie over die emissies openbaar maken. [Am. 35] Artikel 3 Definities Voor de toepassing van deze verordening wordt verstaan onder: 1) “broeikasgas”: gasvormig bestanddeel van de atmosfeer, zowel natuurlijk als antropogeen, dat straling absorbeert en afgeeft bij specifieke golflengten binnen het spectrum van infrarode straling die wordt afgegeven door het aardoppervlak, de atmosfeer en de wolken , zoals gedefinieerd in het meest recente evaluatierapport van de Intergouvernementele Werkgroep inzake klimaatverandering (IPCC) ; [Am. 36] 2) “broeikasgasemissies”: uitstoot van een broeikasgas in de atmosfeer, uitgedrukt in massa kooldioxide-equivalent; 3) “kooldioxide-equivalent (CO 2 e)”: eenheid voor het vergelijken van de stralingsforcering van een broeikasgas met die van kooldioxide; 4) “broeikasgasemissieboekhouding”: de maatregelen die worden getroffen voor het kwantificeren van broeikasgasemissies, door middel van metingen en berekeningen, ten behoeve van rapportage; 5) “vervoersdienst”: het vervoer van goederen of passagiers vanaf een vertrekpunt naar een bestemming; een vervoersdienst kan een of meerdere onderdelen van de vervoersketen betreffen waarvoor (een) vervoersactiviteit(en) en/of (een) hubactiviteit(en) vereist is/zijn; 6) “vervoersactiviteit”: de exploitatie van een voertuig voor het vervoer van personen en/of goederen; 7) “hubactiviteit”: activiteit om vracht of passagiers via een hub over te brengen; 8) “voertuig”: een middel voor het vervoer van personen en/of goederen in alle vervoerswijzen; 9) “vervoersketen”: een reeks vervoerselementen in verband met goederen of een (groep) passagier(s) die, samen beschouwd, een verplaatsing van een plaats van vertrek naar een bestemming inhoudt; 10) “element van de vervoersketen”: een deel van een vervoersketen waarbinnen goederen of een (groep) passagier(s) door één enkel voertuig wordt/worden vervoerd, of binnen welke het vervoer via één enkele hub plaatsvindt; 11) “openbaarmaking van informatie over broeikasgasemissies van een vervoersdienst”: het door een betrokken entiteit of een gegevensbemiddelingsdienst aan een derde partij verstrekken van uitgesplitste informatie over broeikasgasemissies in verband met een specifieke vervoersdienst, in het kader van de levering, bekendmaking of marketing van die dienst, vóór of na de verlening van de vervoersdienst; 12) “betrokken entiteit”: een entiteit die de broeikasgasemissies berekent van een vervoersdienst die begint of eindigt op het grondgebied van de Unie, en die informatie over die emissies aan derden verstrekt voor commerciële of regelgevingsdoeleinden; 13) “gegevensbemiddelingsdienst”: een rechtspersoon of natuurlijke persoon die op basis van afzonderlijke wettelijke, contractuele of andere relevante regelingen informatie over de broeikasgasemissies van een vervoersdienst verzamelt , berekent of en openbaar maakt; [Am. 37] 14) “broeikasgasactiviteit”: een activiteit die leidt tot de uitstoot van een broeikasgas; 15) “gegevens over de broeikasgasactiviteit”: kwantitatieve maatstaf voor een broeikasgasactiviteit; 16) “broeikasgasemissie-intensiteit”: coëfficiënt die wordt gebruikt voor de koppeling tussen de gegevens over een specifieke broeikasgasactiviteit en de broeikasgasemissie; 17) “broeikasgasemissiefactor”: een coëfficiënt die wordt gebruikt voor de koppeling tussen de de gegevens over een specifieke broeikasgasactiviteit en koppelt aan de broeikasgasemissie; [Am. 38] 18) “broeikasgasemissies van bron tot wiel”: emissies die de broeikasgaseffecten vertegenwoordigen als gevolg van zowel het gebruik van voertuigen als de energievoorziening van voertuigen , en die een deelverzameling vormen van de emissies gedurende de volledige levenscyclus ; [Am. 39] 19) “emissies van tank tot wiel”: emissies in verband met de aandrijving van het voertuig ten gevolge van het energieverbruik; een subset van de emissies van bron tot wiel; 19 bis) “emissies gedurende de volledige levenscyclus”: de emissies die gelijk zijn aan de som van het overeenkomstige aandeel van de emissies in verband met de aanleg van door het voertuig gebruikte infrastructuur, de emissies in verband met de productie, het onderhoud en het afdanken van het voertuig en de emissies van bron tot wiel; [Am. 40] 20) “energiedrager”: een stof die of een verschijnsel dat kan worden gebruikt om een mechanische kracht of warmte te produceren of om chemische of fysische processen teweeg te brengen; 21) “primaire gegevens”: de gekwantificeerde waarde van een proces of activiteit die wordt verkregen door middel van een directe meting of van een berekening op basis van directe metingen; 22) “secundaire gegevens”: gemodelleerde gegevens of standaardwaarden die niet voldoen aan de vereisten voor primaire gegevens, met inbegrip van gegevens uit databanken en gepubliceerde literatuur, standaard broeikasgasemissiefactoren uit nationale inventarissen, berekende gegevens, ramingen of andere representatieve gegevens en gegevens die zijn verkregen uit aanverwante processen of ramingen; 23) “standaardwaarde”: secundaire gegevenswaarde die uit een gepubliceerde bron is afgeleid en door een conformiteitsbeoordelingsinstantie is geverifieerd, en die als standaard wordt gebruikt bij het ontbreken van primaire of gemodelleerde gegevens; [Am. 41] 24) “gemodelleerde gegevens”: gegevens die zijn vastgesteld aan de hand van een model waarin rekening wordt gehouden met primaire gegevens en/of parameters betreffende broeikasgasemissies van een vervoers- of hubactiviteit, onder meer door gebruik te maken van een op een berekeningsinstrument gebaseerd model; 25) “outputgegevens”: uitgesplitste gegevens over broeikasgasemissies van een vervoersdienst die zijn vastgesteld aan de hand van de in deze verordening vastgestelde referentiemethode en inputgegevens; 26) “maatstaven”: de grootheid voor de kwantitatieve beoordeling; 27) “bewijsmateriaal ter staving van informatie over broeikasgasemissies van een vervoersdienst”: een op aanvraag opgesteld verslag op het niveau van een vervoersdienst, overeenkomstig EN ISO 14083:2023; 28) “berekeningsinstrument”: een toepassing, een model of software waarmee de broeikasgasemissies van een vervoersdienst automatisch kunnen worden berekend; 29) “extern berekeningsinstrument”: een berekeningsinstrument dat door een derde partij op de markt wordt aangeboden voor breder commercieel of niet-commercieel gebruik; 30) “conformiteitsbeoordelingsinstantie”: een conformiteitsbeoordelingsinstantie als bedoeld in artikel 2, punt 13 van Verordening (EG) nr. 765/2008 (19) ; 30 bis) “organisator van vervoersdiensten”: een entiteit die vervoersdiensten aanbiedt waarbinnen de exploitatie van bepaalde onderdelen van de vervoersketen is uitbesteed aan een of meer entiteiten die deze exploiteren; [Am. 42] 30 ter) “ondervervoerder”: een entiteit die namens een of meer organisatoren van vervoersdiensten op grond van contractuele overeenkomsten vervoersactiviteiten verricht voor een of meer onderdelen van de vervoersketen. [Am. 43] HOOFDSTUK II METHODOLOGIE Artikel 4 Methode voor de berekening van de broeikasgasemissies van vervoersdiensten 1. De broeikasgasemissies van bron tot wiel van vervoersdiensten worden berekend op basis van de methode zoals vastgelegd in de meest recente versie van norm EN ISO 14083:2023, en van de regels in hoofdstuk III van deze verordening. [Am. 44] 1 bis. Uiterlijk op ... [de datum van inwerkingtreding van deze verordening] waarborgt de Commissie gratis toegang tot norm EN ISO 14083:2023, via een eenvoudig toegankelijke website. [Am. 45] 2. De Commissie beoordeelt Uiterlijk 36 maanden na de datum van toepassing van deze verordening beoordeelt de Commissie of een aanpassing van enig onderdeel van de in lid 1 bedoelde norm nodig is , met name om te waarborgen dat deze norm in overeenstemming is met de klimaatdoelstelling voor de lange termijn en de tussentijdse klimaatdoelstellingen van de Unie, zoals neergelegd in Verordening (EU) 2021/1119 en andere wetgeving van de Unie inzake klimaat en energie . [Am. 46] 2 bis. Uiterlijk op ... [24 vanaf de datum van inwerkingtreding van deze verordening] dient de Commissie bij het Europees Parlement en de Raad een verslag in met een gemeenschappelijke Uniemethode voor de berekening van de broeikasgasemissies gedurende de levenscyclus van alle vervoerswijzen, met name de emissies als gevolg van de fabricage, het onderhoud en de verwijdering van voertuigen. Zij houdt terdege rekening met methodologieën voor emissies gedurende de levenscyclus die zijn ontwikkeld overeenkomstig Verordening (EU) 2019/631, Verordening (EU) 2023/1542 of Verordening (EU) 2019/1242. In het verslag wordt beoordeeld wat voor de toepassing van deze verordening de beste aanpak is bij de toepassing van de gemeenschappelijke methode van de Unie voor de berekening van emissies gedurende de levenscyclus, en het verslag gaat, in voorkomend geval, direct vergezeld van een wetgevingsvoorstel tot wijziging van deze verordening. [Am. 47] 2 ter. In het kader van de in lid 2 bedoelde beoordeling beoordeelt de Commissie de haalbaarheid en de economische, milieu-, gezondheids- en sociale gevolgen van de opname in het toepassingsgebied van deze verordening van een boekhouding inzake luchtverontreiniging ten gevolge van vervoersdiensten die op het grondgebied van de Unie beginnen of eindigen. [Am. 48] 3. De Commissie kan een nalevingscontrole uitvoeren ter beoordeling van een wijziging van de in lid 1 bedoelde norm. De nalevingscontrole wordt ingeleid door de Commissie, die in voorkomend geval op verzoek van een lidstaat kan optreden. 4. De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 16 gedelegeerde handelingen vast te stellen om een wijziging zoals bedoeld in lid 3 en een onderdeel zoals bedoeld in lid 2 van het toepassingsgebied van deze verordening uit te sluiten, indien de Commissie van oordeel is dat deze wijziging of dit onderdeel een duidelijk risico op onverenigbaarheid met de doelstellingen van deze verordening en andere toepasselijke voorschriften van de Unie inhoudt. 5. De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 16 gedelegeerde handelingen vast te stellen om het Europees Comité voor Normalisatie te verzoeken de in lid 1 bedoelde norm te herzien, onder meer op basis van het resultaat van de in lid 2 bedoelde beoordeling en de in lid 3 bedoelde nalevingscontrole. 6. De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 17 uitvoeringshandelingen 16 gedelegeerde handelingen vast te stellen teneinde deze verordening aan te vullen om de in lid 1 bedoelde referentiemethode te verduidelijken met het oog op het waarborgen van de uniforme toepassing ervan op de markt waar het de aanpak betreft voor het bepalen van passende parameters die worden gehanteerd om emissies voorafgaand aan de verlening van een dienst te berekenen en, in voorkomend geval, om andere technische parameters in verband met de toewijzing van emissies of de aggregatie van gegevenselementen die niet uitdrukkelijk in die methode worden toegelicht, te verduidelijken. [Am. 49] HOOFDSTUK III INPUTGEGEVENS EN -BRONNEN Artikel 5 Gebruik van primaire en secundaire gegevens 1. De in artikel 2 bedoelde entiteiten maken gebruik van primaire gegevens om de broeikasgasemissies van een door hen aangeboden vervoersdienst te berekenen, behalve in geval van diensten die worden aangeboden door micro-, kleine en middelgrote ondernemingen zoals gedefinieerd in Aanbeveling 2003/361/EG van de Commissie. Kmo’s geven voorrang aan het gebruik van primaire gegevens voor de berekening van de broeikasgasemissies van een vervoersdienst. [Am. 50] 1 bis. Als kmo’s optreden als ondervervoerders, kunnen zij secundaire gegevens gebruiken, ook als de organisator van vervoersdiensten primaire gegevens gebruikt voor de berekening van de broeikasgasemissies als gevolg van een door andere ondervervoerders of de eigen vloot verrichte vervoersdienst. [Am. 51] 1 ter. De lidstaten kunnen administratieve, financiële of operationele stimuleringsmaatregelen invoeren om het gebruik van primaire gegevens te bevorderen, en stellen in dat geval de Commissie in kennis van de aard van die maatregelen en de duur ervan. [Am. 52] 2. Het gebruik van secundaire gegevens voor de berekening van broeikasgasemissies van een vervoersdienst is in geval van kmo’s toegestaan onder de volgende voorwaarden: [Am. 53] a) de standaardwaarden voor de broeikasgasemissie-intensiteit zijn afkomstig van: i) een EU-basisdatabank met standaardwaarden voor de broeikasgasemissie-intensiteit, als bedoeld in artikel 6, lid 1; ii) door derden beheerde databanken en datasets met standaardwaarden voor broeikasgasemissie-intensiteit, overeenkomstig artikel 7. b) de standaard broeikasgasemissiefactoren voor energiedragers in het vervoer zijn afkomstig van de centrale EU-databank van standaard broeikasgasemissiefactoren, als bedoeld in artikel 8; c) de gemodelleerde gegevens zijn gebaseerd op een model dat is vastgesteld overeenkomstig de in artikel 4 bedoelde methode en, in voorkomend geval, de regels van artikel 5, lid 2, punt b), en artikel 11. 2 bis. Uiterlijk op ... [12 maanden van de datum van inwerkingtreding van deze verordening] stelt de Commissie overeenkomstig artikel 16 gedelegeerde handelingen vast teneinde deze verordening aan te vullen met gedetailleerde voorschriften voor de toepassing van cut-off-criteria en afwijkingen van de grootcircelafstand. [Am. 54] 2 ter. Fabrikanten van originele uitrusting verlenen kmo’s passende toegang tot relevante voertuiggegevens voor zover dit noodzakelijk is met oog op de naleving van deze verordening en voor zover dit relevant is om kmo’s in staat te stellen accurate gegevens te verzamelen en berekeningen uit te voeren. [Am. 55] Artikel 6 EU-basisdatabank met standaardwaarden voor de broeikasgasemissie-intensiteit 1. De Commissie richt zet , bijgestaan door het Europees Milieuagentschap en met gebruikmaking van de deskundigheid van relevante belanghebbenden en andere sectorale EU-organen , binnen 18 maanden na de inwerkingtreding van deze verordening een gratis toegankelijke een EU-basisdatabank op met standaardwaarden voor de broeikasgasemissie-intensiteit in, als bedoeld in artikel 5, lid 2, punt a), i). [Am. 56] 1 bis. Bij het opzetten van de EU-basisdatabank met standaardwaarden voor de broeikasgasemissie-intensiteit als bedoeld in artikel 5, lid 2, punt a), i), maken de Commissie en het Europees Milieuagentschap voor elke vervoerswijze een afzonderlijke tabel aan. [Am. 57] 1 ter. Bij de ontwikkeling van de standaardwaarden voor broeikasgasemissie-intensiteit: a) past de Commissie de locatiegebaseerde benadering toe als voorzien in de in artikel 4 bedoelde norm (“locatiegebaseerde benadering”); b) houdt de Commissie rekening met de overeenkomstig Richtlijn (EU) 2018/2001 bepaalde broeikasgasemissiefactoren. [Am. 58] 1 quater. Wanneer de broeikasgasemissies van door vervoer gebruikte elektriciteit kunnen worden gekwantificeerd met behulp van de locatiegebaseerde benadering en de marktgebaseerde benadering overeenkomstig norm EN ISO 14083:2023, wordt de marktgebaseerde elektriciteitsmix gerapporteerd, mits aan de voorwaarden van bijlage J van genoemde norm is voldaan. [Am. 59] 1 quinquies. Totdat de EU-basisdatabank is opgezet, kunnen entiteiten andere nationale databanken raadplegen die worden geacht te zijn geverifieerd overeenkomstig artikel 13, lid 8, of die zijn geverifieerd uit hoofde van andere wetgeving van de Unie, mits de mate van aggregatie van de gegevens gelijk is aan de overeenkomstig deze verordening vereiste mate van aggregatie van gegevens. [Am. 60] 2. De Commissie zorgt , ten minste jaarlijks, voor het onderhoud, de actualisering en , de voortdurende ontwikkeling en een passend niveau van beveiliging van de in lid 1 bedoelde databank, rekening houdend met de ontwikkeling van de stand van de techniek in de vervoerssector en met nieuwe methodologische benaderingen inzake de berekening van broeikasgasemissies. Alle actualiseringen van de standaardwaarden worden onverwijld openbaar gemaakt. Na een dergelijke actualisering gebruiken de betrokken entiteiten bij de berekening en openbaarmaking van hun broeikasgasemissies de meest recente beschikbare gegevens. [Am. 61] 2 bis. De Commissie zorgt ervoor, bijgestaan door het Europees Milieuagentschap en met gebruikmaking van de deskundigheid van relevante belanghebbenden, dat er met betrekking tot de standaardwaarden voor de broeikasgasemissie-intensiteit technische kwaliteitscontroles worden uitgevoerd die vergelijkbaar zijn met de controles die worden uitgevoerd met betrekking tot door derden beheerde databanken of datasets. [Am. 62] 3. Het publiek heeft gratis De toegang tot de in lid 1 bedoelde databank om standaardwaarden voor de emissie-intensiteit te raadplegen of te gebruiken is eenvoudig, openbaar en gratis . [Am. 63] Artikel 7 Door derden beheerde databanken en datasets met standaardwaarden voor broeikasgasemissie-intensiteit 1. Een databank of dataset als bedoeld in artikel 5, lid 2, punt a), ii), mag alleen worden gebruikt om secundaire gegevens af te leiden als deze databank of dataset meer gedetailleerde of sectorspecifieke gegevens bevat dan de in artikel 6 bedoelde EU-basisdatabank. Een ontwikkelaar van een databank of dataset als bedoeld in artikel 5, lid 2, punt a), ii), dient bij de Commissie een aanvraag in voor een technische kwaliteitscontrole op de standaardwaarden voor broeikasgasemissie-intensiteit die in die databank of dataset zijn opgenomen. De Commissie voert, bijgestaan door het Europees Milieuagentschap, de technische kwaliteitscontrole uit overeenkomstig de voorschriften van de artikelen 4 tot en met 8 van deze verordening. De technische kwaliteitscontrole wordt uitgevoerd binnen 12 maanden na de formele ontvangst van de aanvraag. [Am. 64] 1 bis. De technische kwaliteitscontrole van databanken en datasets met standaardwaarden voor broeikasgasemissie-intensiteit als bedoeld in lid 1 omvat een vergelijking tussen emissies zoals gerapporteerd op basis van primaire gegevens en emissies zoals die zouden zijn gerapporteerd bij gebruik van de databank of standaardwaarden, voor equivalente representatieve gebruiksdoelen. Databanken en standaardwaarden die ertoe leiden dat de resulterende emissies te laag zijn in vergelijking met de emissies in de rapportage van primaire gegevens, krijgen bij de technische kwaliteitscontrole een negatieve beoordeling. [Am. 65] 1 ter. De technische kwaliteitscontrole waarborgt voorts dat door derden beheerde databanken en datasets voldoen aan de regels van de in artikel 5, lid 2 bis, bedoelde gedelegeerde handeling. [Am. 66] 2. Voor het gebruik van secundaire gegevens overeenkomstig artikel 5, lid 2, punt a), ii), worden alleen databanken en datasets met standaardwaarden voor de broeikasgasemissie-intensiteit gebruikt die positief zijn beoordeeld in het kader van de technische kwaliteitscontrole als bedoeld in lid 1. De Commissie publiceert een actuele lijst van de door derden beheerde databanken met standaardwaarden voor de broeikasgasemissie-intensiteit die positief zijn beoordeeld, en houdt deze bij. De actuele lijst is openbaar en kan via een speciaal daarvoor bestemde website worden geraadpleegd. [Am. 67] 3. De technische kwaliteitscontrole moet uiterlijk 24 twaalf maanden na de in lid 1 vermelde datum van toepassing van deze verordening plaatsvinden. Een aantekening van een positieve beoordeling van deze kwaliteitscontrole is twee jaar geldig. [Am. 68] 4. De Commissie stelt overeenkomstig artikel 17 uitvoeringshandelingen vast om deze verordening aan te vullen door voorschriften en voorwaarden vast te stellen voor de uitvoering van de in lid 1 bedoelde technische kwaliteitscontrole. 4 bis. De toegang tot de in lid 1 bedoelde databank om standaardwaarden voor de emissie-intensiteit te raadplegen of te gebruiken is openbaar en is gratis voor kmo’s. [Am. 69] Artikel 8 Centrale EU-databank van standaard broeikasgasemissiefactoren 1. Uiterlijk ... [12 maanden vanaf de datum van inwerkingtreding van deze verordening] zet de Commissie richt , bijgestaan door het Europees Milieuagentschap en met gebruikmaking van de deskundigheid van relevante belanghebbenden en andere sectorale EU-organen , een centrale EU-databank op van standaard broeikasgasemissiefactoren in, als bedoeld in artikel 5, lid 2, punt b). [Am. 70] 1 bis. Bij de ontwikkeling van de standaard broeikasgasemissiefactoren: a) past de Commissie de locatiegebaseerde benadering toe als voorzien in de in artikel 4 bedoelde norm (“locatiegebaseerde benadering”); b) houdt de Commissie rekening met de overeenkomstig Richtlijn (EU) 2018/2001 bepaalde broeikasgasemissiefactoren. [Am. 71] 1 ter. Wanneer de broeikasgasemissies van door vervoer gebruikte elektriciteit kunnen worden gekwantificeerd met behulp van de locatiegebaseerde benadering en de marktgebaseerde benadering overeenkomstig norm EN ISO 14083:2023, wordt de marktgebaseerde elektriciteitsmix gerapporteerd, mits aan de voorwaarden van bijlage J van genoemde norm is voldaan. [Am. 72] 1 quater. Totdat de centrale EU-databank is opgezet, kunnen entiteiten andere nationale databanken raadplegen die worden geacht te zijn geverifieerd overeenkomstig artikel 13, lid 8, of die zijn geverifieerd uit hoofde van andere wetgeving van de Unie, mits de mate van aggregatie van de gegevens gelijk is aan de overeenkomstig deze verordening vereiste mate van aggregatie van gegevens. [Am. 73] 2. De Commissie zorgt, bijgestaan door het Europees Milieuagentschap, ten minste jaarlijks, voor het onderhoud, de actualisering en , de voortdurende ontwikkeling en een passend beveiligingsniveau van de in lid 1 bedoelde databank, rekening houdend met de ontwikkeling van de stand van de techniek in de vervoerssector en met nieuwe methodologische benaderingen inzake de berekening van broeikasgasemissies. Alle actualiseringen van de standaardwaarden worden onverwijld openbaar gemaakt. Na een dergelijke actualisering gebruiken de betrokken entiteiten bij de berekening en openbaarmaking van hun broeikasgasemissies de meest recente beschikbare gegevens. [Am. 74] 3. Het publiek heeft gratis De toegang tot de in lid 1 bedoelde databank om standaard broeikasgasemissiefactoren voor energiedragers in het vervoer te raadplegen of te gebruiken is eenvoudig, openbaar en gratis . [Am. 75] Artikel 8 bis Bestuurlijke ondersteuning voor het midden- en kleinbedrijf 1. Uiterlijk ... [12 maanden na de datum van inwerkingtreding van deze verordening] presenteert de Commissie een vereenvoudigd berekeningsinstrument voor kmo’s, dat openbaar toegankelijk, gebruikersvriendelijk en gratis is, overeenkomstig artikel 11. Het gaat vergezeld van richtsnoeren waarin stapsgewijs en duidelijk wordt uitgelegd hoe het berekeninginstrument werkt. 2. De Commissie monitort het risico dat de gegevens die uit hoofde van deze verordening worden verstrekt door kmo’s die als onderaannemers optreden, door organisatoren van vervoersdiensten kunnen worden gebruikt voor oneerlijke marktpraktijken. Uiterlijk ... [twee jaar na de datum van inwerkingtreding van deze verordening] dient de Commissie bij het Europees Parlement en de Raad een verslag in. Dat verslag gaat zo nodig vergezeld van een wetgevingsvoorstel om te voorzien in maatregelen ter bescherming van de vertrouwelijkheid van commercieel gevoelige gegevens. [Am. 76] HOOFDSTUK IV OUTPUTGEGEVENS EN TRANSPARANTIE Artikel 9 Vaststelling van outputgegevens over de broeikasgasemissies van een vervoersdienst 1. De outputgegevens worden vastgesteld aan de hand van de referentiemethode en inputgegevens uit hoofde van de artikelen 4 tot en met 8 van deze verordening. 2. De outputgegevens kunnen worden vastgesteld met behulp van berekeningsinstrumenten. Externe berekeningsinstrumenten moeten voldoen aan de in artikel 11 uiteengezette vereisten. 3. De outputgegevens bestaan ten minste uit de totale massa kooldioxide-equivalent (CO 2 e) per vervoersdienst en, voor de betreffende soort vervoersdienst, ten minste een van de volgende gegevenseenheden: [Am. 77] a) massa CO 2 e per tonkilometer, of equivalente eenheden, voor goederenvervoer; b) massa CO 2 e per ton, of equivalente eenheden, voor vervoer via goederenhubs; c) massa CO 2 e per passagierskilometer, of equivalente eenheden, voor passagiersvervoer; d) massa CO 2 e per passagierseenheid, of equivalente eenheden, voor vervoer via passagiershubs. 4. De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 16 gedelegeerde handelingen vast te stellen ter aanvulling van de in lid 3 bedoelde lijst van maatstaven voor outputgegevens. Artikel 10 Communicatie en transparantie 1. De betrokken entiteiten maken de outputgegevens op duidelijke en ondubbelzinnige wijze openbaar , waar mogelijk vóór de verlening van een vervoersdienst of sluiting van een overeenkomst . Wanneer de betrokken entiteiten outputgegevens openbaar maken, nemen zij in de begeleidende mededeling bij deze bekendmaking de volgende verklaring op: “Broeikasgasemissies van bron tot wiel, berekend overeenkomstig Verordening (EU) [verwijzing naar deze verordening] van het Europees Parlement en de Raad ”, in ten minste één van de officiële talen van de EU en, indien mogelijk, in een officiële taal van een lidstaat op het grondgebied waar de dienst wordt verricht. [Am. 78] 1 bis. De betrokken entiteiten kunnen ervoor kiezen de volgende informatie zichtbaar weer te geven: a) of hun gegevens onderworpen zijn aan de jaarlijkse verificatie; b) of zij primaire gegevens hebben gebruikt, in welk geval de van primaire gegevens afgeleide variabelen moeten worden verstrekt; c) of zij gebruik hebben gemaakt van het bij artikel 9, lid 2 bis, vastgestelde EU-berekeningsinstrument. [Am. 79] 2. Indien outputgegevens door een gegevensbemiddelingsdienst worden verkregen en , met name diensten voor digitale navigatie en reisrouteplanning, openbaar worden gemaakt op basis van afzonderlijke regelingen, zijn de regels van lid 1 en artikel 9, lid 3, van toepassing. Bij de openbaarmaking van outputgegevens neemt de gegevensbemiddelingsdienst een verwijzing naar de bron van deze gegevens op. [Am. 80] 2 bis. Informatie over broeikasgasemissies van een vervoersdienst wordt door een betrokken entiteit of andere relevante natuurlijke of rechtspersoon verstrekt aan digitalegegevensbemiddelingsdiensten. De digitalegegevensbemiddelingsdiensten die die outputgegevens openbaar maken presenteren de informatie zichtbaar bij elk zoekresultaat en waarborgen dat de ranking op basis van emissies de standaardoptie is en geven daarbij de meest milieuvriendelijke optie als eerste weer, en waarborgen tevens dat de verschillende vervoerswijzen gemakkelijk met elkaar kunnen worden vergeleken, waaronder, in voorkomend geval, het gebruik van een eigen voertuig en het gebruik van de fiets. [Am. 81] 3. Indien primaire gegevens worden gebruikt in de zin van artikel 5, lid 1, hebben de betrokken entiteiten het recht dit aan derden mee te delen indien het gebruik van primaire gegevens is geverifieerd overeenkomstig de artikelen 12 en 13. 4. De betrokken entiteiten moeten in staat zijn bewijs te overleggen ter staving van de wijze waarop de outputgegevens zijn vastgesteld. Dat bewijs wordt verzameld overeenkomstig de vereisten van de in artikel 4, lid 1, bedoelde referentiemethode, en: a) het bewijs dient als basis voor de verificatiebeoordeling overeenkomstig de artikelen 12 en 13; b) het bewijs wordt beschikbaar gesteld op verzoek van een bevoegde autoriteit , overeenkomstig de voorschriften van de in artikel 13, lid 9, bedoelde gedelegeerde handeling, of een andere derde, voor zover afzonderlijke wettelijke of contractuele regelingen van toepassing zijn; [Am. 82] c) indien de verificatie overeenkomstig artikel 12 en 13 wordt uitgevoerd, bevat het bewijs een verwijzing naar het in artikel 13, lid 6, bedoelde bewijs van overeenstemming en de contactgegevens van de conformiteitsbeoordelingsinstantie die het bewijs van overeenstemming heeft opgesteld; d) indien de outputgegevens worden vastgesteld met behulp van een extern berekeningsinstrument als bedoeld in artikel 9, lid 2, wordt in het bewijs een verwijzing naar dat berekeningsinstrument opgenomen. 5. De in lid 5 4 bedoelde outputgegevens en bewijzen worden op duidelijke en ondubbelzinnige wijze vastgesteld, in ten minste één van de officiële talen van de Unie. Indien mogelijk Zij worden zij op geharmoniseerde en eenvoudige wijze beschikbaar gesteld in de vorm van een weblink, QR-code of een daaraan gelijkwaardige vorm , met het oog op de interoperabiliteit van outputgegevens en bewijzen tussen verschillende aanbieders van vervoersdiensten . [Am. 83] 6. Persoonsgegevens worden verwerkt in overeenstemming met Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad (20) . 7. Elke ontvanger van outputgegevens en bewijzen als bedoeld in lid 5 4 , neemt maatregelen om de vertrouwelijkheid van relevante commerciële gegevens die overeenkomstig deze verordening worden verwerkt en meegedeeld, te waarborgen, en zorgt ervoor dat deze gegevens alleen na toestemming geraadpleegd, verwerkt en openbaar gemaakt kunnen worden. [Am. 84] HOOFDSTUK V AANVULLENDE MAATREGELEN Artikel 11 Certificering van berekeningsinstrumenten 1. De in artikel 9, lid 2, bedoelde externe berekeningsinstrumenten worden gecertificeerd door een conformiteitsbeoordelingsinstantie als bedoeld in artikel 14. 2. Op aanvraag van een ontwikkelaar van een berekeningsinstrument beoordeelt een conformiteitsbeoordelingsinstantie of het berekeningsinstrument voldoet aan de eisen van de artikelen 4 tot en met 9. Als het resultaat van de beoordeling positief is, geeft de conformiteitsbeoordelingsinstantie een conformiteitscertificaat voor het berekeningsinstrument af voor de toepassing van deze verordening , waarbij wordt gespecificeerd of het instrument berekeningen op basis van primaire gegevens ondersteunt . Als het resultaat van de beoordeling negatief is, verstrekt de conformiteitsbeoordelingsinstantie de aanvrager de redenen voor die negatieve beoordeling. [Am. 85] 2 bis. De berekeningsinstrumenten die intern door een entiteit worden gebruikt voor de berekening van de broeikasgasemissies van een vervoersdienst overeenkomstig deze verordening, worden ook afgestemd op de eisen van de in artikel 4, lid 1, bedoelde referentiemethode. [Am. 86] 3. De betrokken conformiteitsbeoordelingsinstantie houdt een bijgewerkte lijst bij van de berekeningsinstrumenten die zij heeft gecertificeerd en waarvoor zij de certificering heeft ingetrokken of geschorst. Zij maakt die lijst openbaar op haar website en deelt het adres van die website onverwijld aan de Commissie mee. 4. Het certificaat is twee jaar geldig. 5. De Commissie publiceert op haar officiële website een gemakkelijk toegankelijke lijst van alle berekeningsinstrumenten die overeenkomstig de leden 1 en 2 zijn gecertificeerd , alsook een link naar de in lid 3 bedoelde websites . [Am. 87] 6. De Commissie stelt overeenkomstig artikel 17 uitvoeringshandelingen vast om regels vast te stellen voor de certificering van berekeningsinstrumenten en het bijbehorende conformiteitscertificaat, met inbegrip van regels voor de verlenging, schorsing en intrekking van certificering. HOOFDSTUK VI VERIFICATIE VAN BROEIKASGASEMISSIEGEGEVENS EN BEREKENINGSPROCESSEN Artikel 12 Reikwijdte van de verificatie 1. De in artikel 9 bedoelde outputgegevens worden gecontroleerd op hun conformiteit met de voorschriften van de artikelen 4 tot en met 9 van deze verordening. Deze verificatie wordt ten minste eenmaal per jaar uitgevoerd overeenkomstig de in artikel 13, lid 9, bedoelde gedelegeerde handelingen. Verificatie kan ook worden aangevraagd door de conformiteitsbeoordelingsinstantie, een andere betrokken entiteit of haar klanten. [Am. 88] 2. De in lid 1 bedoelde verificatievereisten vereisten met betrekking tot de jaarlijkse verificatie zijn van toepassing op de in artikel 2 bedoelde betrokken entiteiten, met uitzondering van kleine, middelgrote en micro-ondernemingen als bedoeld in Aanbeveling 2003/361/EG van de Commissie (21) . Micro-, kleine en middelgrote ondernemingen kunnen de verificatieprocedure op eigen verzoek ondergaan. [Am. 89] Artikel 13 Verificatieactiviteiten en -proces 1. De in artikel 14 bedoelde conformiteitsbeoordelingsinstantie verifieert de betrouwbaarheid, geloofwaardigheid, verenigbaarheid en nauwkeurigheid van de door een betrokken entiteit openbaar gemaakte outputgegevens. Deze verificatie wordt ten minste eenmaal per jaar uitgevoerd overeenkomstig de gedetailleerde voorschriften in de gedelegeerde handelingen als bedoeld in artikel 13, lid 9. [Am. 90] 2. De verificatie wordt verricht overeenkomstig de voorschriften van de artikelen 4 tot en met 9 en op basis van het in artikel 10, lid 5, bedoelde bewijsmateriaal. Deze verificatie heeft betrekking op: a) de gebruikte berekeningsmethode; b) de bron(nen) van de voor de berekening gebruikte inputgegevens en het aandeel gebruikte primaire gegevens ; [Am. 91] c) de juistheid van de uitgevoerde berekening; d) de toegepaste maatstaven. 2 bis. Bij gegevensbemiddelingsdiensten richt de verificatie zich op de vraag of zij gebruikmaken van algoritmen die ervoor zorgen dat informatie correct en op naar behoren gesorteerde wijze wordt weergegeven, inclusief de ranking op basis van emissies als standaardoptie, en of de verschillende filters en aandachtspunten in verband met de gegevenskwaliteit worden toegepast, als bedoeld in artikel 10, lid 2 bis. [Am. 92] 3. Indien externe berekeningsinstrumenten worden gebruikt, houdt de conformiteitsbeoordelingsinstantie rekening met het desbetreffende in artikel 11 bedoelde conformiteitscertificaat. 3 bis. Wanneer de entiteit voor de in de eerste zin van artikel 9, lid 1, bedoelde outputgegevens gebruikmaakt van haar eigen berekeningsinstrumenten, beoordeelt de conformiteitsbeoordelingsinstantie of deze instrumenten voldoen aan de eisen van de in artikel 4, lid 1, bedoelde referentiemethode. [Am. 93] 4. Indien uit de verificatiebeoordeling blijkt dat er sprake is van onjuiste berekeningen of niet-naleving van de artikelen 4 tot en met 9 van deze verordening, stelt de conformiteitsbeoordelingsinstantie de betrokken entiteit daarvan tijdig onverwijld in kennis. Die entiteit moet vervolgens de berekening corrigeren of non-conformiteiten verhelpen teneinde het verificatieproces te kunnen voltooien. [Am. 94] 4 bis. Als de entiteit na ten minste twee kennisgevingen van de conformiteitsbeoordelingsinstantie weigert de berekeningen te corrigeren of non-conformiteiten met betrekking tot de artikelen 4 tot en met 9 van deze verordening te verhelpen, leidt de bevoegde autoriteit op verzoek van de conformiteitsbeoordelingsinstantie een sanctieprocedure in overeenkomstig de gedetailleerde voorschriften in de gedelegeerde handeling als bedoeld in lid 9. De vastgestelde sancties zijn doeltreffend, evenredig en afschrikkend, waarbij in voorkomend geval onder meer rekening kan worden gehouden met de economische voordelen die de betrokken entiteit heeft gegenereerd of naar verwachting zal genereren in verband met de niet-naleving. [Am. 95] 5. De betrokken entiteit verstrekt binnen dertig dagen aan de conformiteitsbeoordelingsinstantie alle voor de uitvoering van de verificatieprocedures benodigde aanvullende informatie. De conformiteitsbeoordelingsinstantie kan tijdens het verificatieproces controles uitvoeren , overeenkomstig de gedetailleerde voorschriften in de gedelegeerde handeling als bedoeld in lid 9, om de betrouwbaarheid van gegevens en berekeningen te bepalen. [Am. 96] 6. Na voltooiing van de verificatie stelt de conformiteitsbeoordelingsinstantie in voorkomend geval een bewijs van overeenstemming op waarin wordt bevestigd dat de outputgegevens voldoen aan de respectieve eisen van deze verordening en waarin wordt gespecificeerd of de entiteit gebruikmaakt van primaire gegevens . [Am. 97] 7. De betrokken conformiteitsbeoordelingsinstantie stelt een actuele lijst op van de entiteiten die de jaarlijkse verificatie overeenkomstig de leden 1 tot en met 6 hebben ondergaan, en houdt deze lijst bij. Uiterlijk op 31 maart van elk jaar stelt de conformiteitsbeoordelingsinstantie de Commissie in kennis van die lijst. [Am. 98] 8. Indien in andere wetgeving van de Unie specifieke voorschriften voor de verificatiebeoordeling van outputgegevens zijn vastgesteld, worden die voorschriften op gelijkwaardige wijze behandeld, op voorwaarde dat de verificatiebeoordeling in overeenstemming met deze verordening is. 9. De Commissie stelt overeenkomstig artikel 17 uitvoeringshandelingen 16 gedelegeerde handelingen vast met gedetailleerde voorschriften voor de verificatie van de outputgegevens en , het daarmee verband houdende bewijs van overeenstemming en sanctieprocedures . Die voorschriften omvatten bepalingen met betrekking tot het in artikel 10, lid 5, bedoelde bewijs en de in artikel 10, lid 4, bedoelde mededelingsrechten in verband met het gebruik van primaire gegevens. [Am. 99] HOOFDSTUK VII ACCREDITATIE Artikel 14 Conformiteitsbeoordelingsinstanties 1. Conformiteitsbeoordelingsinstanties zijn geaccrediteerd voor het verrichten van de in de artikelen 11, 12 en 13 bedoelde verificatie- of certificeringsactiviteiten. 2. De conformiteitsbeoordelingsinstantie moet is onafhankelijk zijn van de van elke entiteit die de in de artikelen 11, 12 en 13 bedoelde verificatie- of certificeringsactiviteiten aanvraagt. [Am. 100] 3. De conformiteitsbeoordelingsinstantie, haar hoogste leidinggevenden en het personeel dat verantwoordelijk is voor de uitvoering van de verificatietaken, mogen geen activiteiten verrichten die in strijd kunnen zijn met hun onafhankelijk oordeel of integriteit betreffende de verificatie- of certificeringsactiviteiten. 4. De conformiteitsbeoordelingsinstantie en haar personeel voeren de verificatie- of certificeringsactiviteiten uit met de grootste mate van beroepsintegriteit en met de vereiste technische bekwaamheid, en zij zijn vrij van elke druk en beïnvloeding, met name van financiële aard, die hun oordeel of de resultaten van hun verificatieactiviteiten kunnen beïnvloeden, inzonderheid van personen of groepen van personen die belang hebben bij de resultaten van deze activiteiten. 5. De conformiteitsbeoordelingsinstantie beschikt over de deskundigheid, uitrusting en infrastructuur die nodig zijn voor de uitvoering van de verificatie- of certificeringsactiviteiten waarvoor zij is geaccrediteerd. 6. Het personeel van een conformiteitsbeoordelingsinstantie is gebonden aan het beroepsgeheim ten aanzien van alle informatie waarvan het kennisneemt bij de uitvoering van de verificatie- en certificeringstaken. 7. Indien een conformiteitsbeoordelingsinstantie taken in verband met verificatie of certificering uitbesteedt of een beroep doet op een dochteronderneming, neemt zij de volledige verantwoordelijkheid op zich voor de door de onderaannemer of dochteronderneming uitgevoerde taken, onder meer door de kwalificaties van de onderaannemer of dochteronderneming en de door hen uitgevoerde werkzaamheden te beoordelen en te monitoren. Artikel 15 Accreditatieprocedures 1. De in artikel 14, lid 1, bedoelde conformiteitsbeoordelingsinstanties worden geaccrediteerd door een nationale accreditatie-instantie overeenkomstig hoofdstuk II van Verordening (EG) nr. 765/2008 van het Europees Parlement en de Raad. 2. Elke lidstaat wijst een autoriteit aan die een bijgewerkte lijst van geaccrediteerde conformiteitsbeoordelingsinstanties bijhoudt. Die aangewezen nationale autoriteiten maken die lijst openbaar op een officiële overheidswebsite. 3. Uiterlijk op 31 maart van elk jaar stelt de nationale accreditatie-instantie de Commissie in kennis van de lijst van geaccrediteerde conformiteitsbeoordelingsinstanties, inclusief alle relevante contactgegevens. 4. De Commissie is overeenkomstig artikel 16 bevoegd om ter aanvulling van deze verordening gedelegeerde handelingen vast te stellen in de vorm van nadere methoden en criteria voor de accreditatie van conformiteitsbeoordelingsinstanties. HOOFDSTUK VIII GEDELEGEERDE BEVOEGDHEDEN EN UITVOERINGSBEVOEGDHEDEN Artikel 16 Uitoefening van de delegatie 1. De bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen wordt aan de Commissie toegekend onder de in dit artikel neergelegde voorwaarden. 2. De in artikel 4, leden 4 , 5 en 6, artikel 5, lid 2 bis en 5 , artikel 9, lid 4 , artikel 13, lid 9 , en artikel 15, lid 4, bedoelde bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen, wordt voor onbepaalde tijd aan de Commissie toegekend met ingang van [OP: Please insert a date: entry into force of this Regulation]. [Am. 101] 3. Het Europees Parlement of de Raad kan de in artikel 4, leden 4 , 5 en 6, artikel 5, lid 2 bis en 5 , artikel 9, lid 4 , artikel 13, lid 9 , en artikel 15, lid 4, bedoelde bevoegdheidsdelegatie te allen tijde intrekken. Het besluit tot intrekking beëindigt de delegatie van de in dat besluit genoemde bevoegdheid. Het wordt van kracht besluit treedt in werking op de dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie of op een daarin genoemde latere datum. Het laat de geldigheid van de reeds van kracht zijnde gedelegeerde handelingen onverlet. [Am. 102] 4. Vóór de vaststelling van een gedelegeerde handeling raadpleegt de Commissie de door elke lidstaat aangewezen deskundigen overeenkomstig de beginselen die zijn neergelegd in het Interinstitutioneel Akkoord van 13 april 2016 over beter wetgeven. 5. Zodra de Commissie een gedelegeerde handeling heeft vastgesteld, doet zij daarvan gelijktijdig kennisgeving aan het Europees Parlement en de Raad. 6. Een overeenkomstig artikel 4, leden 4 , 5 en 6, artikel 5, lid 2 bis en 5 , artikel 9, lid 4 , artikel 13, lid 9 , en artikel 15, lid 4, vastgestelde gedelegeerde handeling treedt alleen in werking indien noch het Europees Parlement noch de Raad daartegen binnen een termijn van [twee maanden] na de kennisgeving van die handeling aan het Europees Parlement en de Raad bezwaar heeft gemaakt, of indien zowel het Europees Parlement als de Raad vóór het verstrijken van die termijn aan de Commissie hebben meegedeeld dat zij daartegen geen bezwaar zullen maken. Die termijn wordt op initiatief van het Europees Parlement of de Raad met twee maanden verlengd. [Am. 103] Artikel 17 Comitéprocedure 1. De Commissie wordt bijgestaan door een comité in de zin van Verordening (EU) nr. 182/2011. 2. Wanneer naar dit lid wordt verwezen, is artikel 5 van Verordening (EU) nr. 182/2011 van toepassing. HOOFDSTUK IX SLOTBEPALINGEN Artikel 18 Verslag en herziening De Commissie voert een evaluatie van deze verordening uit in het licht van de doelstellingen die zij nastreeft en brengt uiterlijk op [OP: please insert a date: 5 years 36 months after the Regulation is applicable] verslag uit over de belangrijkste bevindingen aan het Europees Parlement en de Raad. Het in alinea 1 bedoelde verslag bevat: a) een beoordeling van de gevolgen voor de betrokken entiteiten wat betreft de bureaucratische lasten die de uitvoering van deze verordening met zich meebrengt; b) een beoordeling van de gevolgen van de uitvoering en toepassing van deze verordening in het licht van de uitbestede activiteiten; c) een beoordeling van de gevolgen van de nationale administratieve, financiële of operationele stimuleringsmaatregelen die door de lidstaten overeenkomstig artikel 5, lid 1 ter, zijn ingevoerd; d) een beoordeling van de gevolgen van de verplichting om broeikasgasemissies te kwantificeren en openbaar te maken, overeenkomstig de regels van deze verordening die van toepassing zijn op alle entiteiten die vervoersdiensten organiseren en verlenen. [Am. 104] Artikel 19 Inwerkingtreding en toepassing 1. Deze verordening treedt in werking op de twintigste dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie . 2. Zij is van toepassing met ingang van [OP: Please insert a date: 42 24 months after the entry into force of this Regulation]. [Am. 105] 3. Artikel 4, leden 4, 5 en 6, artikel 6, lid 1, artikel 7, lid 4 , artikel 8, lid 1 , artikel 9, lid 4, artikel 11, lid 6, artikel 13, lid 9, en artikel 15, lid 4, zijn echter van toepassing met ingang van de datum van inwerkingtreding van deze verordening. [Am. 106] Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat. Gedaan te …, Voor het Europees Parlement Voor de Raad De voorzitter De voorzitter (Goedkeuring) Het Europees Parlement, – gezien het ontwerpbesluit van de Raad (05789/2024), – gezien het ontwerp van Partnerschapsovereenkomst tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en de leden van de Organisatie van staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan, anderzijds (08372/1/2023), – gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 207, lid 4, eerste alinea, en artikel 218, lid 6, tweede alinea, punten a) en v), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C9‑0029/2024), – gezien zijn niet-wetgevingsresolutie van 10 april 2024 over het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de sluiting, namens de Europese Unie, van de Partnerschapsovereenkomst tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en de leden van de Organisatie van staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan, anderzijds, (1) – gezien artikel 105, leden 1 en 4, en artikel 114, lid 7, van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie internationale handel, – gezien het schrijven van de Commissie buitenlandse zaken, – gezien de aanbeveling van de Commissie ontwikkelingssamenwerking ( A9-0147/2024 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de sluiting van de overeenkomst; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en van de leden van de Organisatie van staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan. Het Europees Parlement, – gezien het ontwerpbesluit van de Raad betreffende de sluiting, namens de Europese Unie, van de Partnerschapsovereenkomst tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en de leden van de Organisatie van staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan, anderzijds, ondertekend te Samoa op 15 november 2023 (de overeenkomst van Samoa) ( COM(2023)0791 ), – gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 207, lid 4, eerste alinea, en artikel 218, lid 6, tweede alinea, punt a), v), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien artikel 21 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, – gezien artikel 208, lid 1, VWEU, en met name de vermelding dat de “Unie bij de uitvoering van beleid dat gevolgen kan hebben voor de ontwikkelingslanden rekening [houdt] met de doelstellingen van de ontwikkelingssamenwerking”, – gezien de Overeenkomst van Georgetown zoals herzien bij Besluit nr. 1/CX/19 van 7 december 2019, – gezien de “gezamenlijke visie voor 2030” die is aangenomen op de 6e top Europese Unie-Afrikaanse Unie in februari 2022, – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 16 september 2021 getiteld “De EU-strategie voor samenwerking in de Indo-Pacifische regio” (JOIN(2021)0024), – gezien de resultaten van de top tussen de EU en de Gemeenschap van Latijns-Amerikaanse en Caribische Staten (Celac) in juli 2023, – gezien de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling en de duurzameontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s) van de VN, – gezien de actieagenda van Addis Abeba van de derde internationale conferentie over de financiering van ontwikkeling van juli 2015, – gezien de Overeenkomst van Parijs, die op 12 december 2015 is goedgekeurd op de 21e Conferentie van de Partijen (COP21) bij het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering (UNFCCC) in Parijs (de “Overeenkomst van Parijs”), – gezien de gemeenschappelijke verklaring van de Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, het Europees Parlement en de Commissie van 7 juni 2017 getiteld “De nieuwe Europese consensus inzake ontwikkeling – Onze wereld, onze waardigheid, onze toekomst” (1) , – gezien de Internationale Conferentie over Bevolking en Ontwikkeling (ICPD) die in 1994 in Caïro heeft plaatsgevonden, en het actieprogramma ervan, alsmede de conclusies van de toetsingsconferenties ervan en de top van Nairobi van 2019 (ICPD+25) ter gelegenheid van het vijfentwintigjarige bestaan van de Conferentie, – gezien Verordening (EU) 2021/947 van het Europees Parlement en de Raad van 9 juni 2021 tot vaststelling van het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking – Europa in de wereld, tot wijziging en intrekking van Besluit nr. 466/2014/EU van het Europees Parlement en de Raad en tot intrekking van Verordening (EU) 2017/1601 van het Europees Parlement en de Raad en Verordening (EG, Euratom) nr. 480/2009 van de Raad (2) , – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 1 december 2021 getiteld “De Global Gateway” (JOIN(2021)0030), – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 4 oktober 2022 getiteld “Jongerenactieplan in het externe optreden van de EU 2022-2027 – Het stimuleren van zinvolle participatie en empowerment van jongeren in het externe optreden van de EU voor duurzame ontwikkeling, gelijkheid en vrede” (JOIN(2022)0053), – gezien de mededeling van de Commissie van 30 november 2022 getiteld “Mondiale gezondheidsstrategie van de EU – Betere gezondheid voor iedereen in een veranderende wereld” ( COM(2022)0675 ), – gezien het Global Sustainable Development Report (rapport inzake duurzame ontwikkeling in de wereld) 2023, – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 25 november 2020 getiteld “EU-genderactieplan (GAP) III – Een ambitieuze agenda inzake gendergelijkheid en de empowerment van vrouwen in het externe optreden van de EU” (JOIN(2020)0017), en het tussentijdse verslag over de uitvoering daarvan, dat is gepubliceerd op 20 november 2023 (JOIN(2023)0036), – gezien de conclusies van de Raad van 20 mei 2022 over het hernieuwde partnerschap van de EU met de minst ontwikkelde landen, – gezien de verklaring die het follow-upcomité ACS-EU op 9 november 2023 heeft aangenomen, – gezien zijn resoluties van 4 oktober 2016 over de toekomst van ACS-EU-betrekkingen voor de periode na 2020 (3) , 14 juni 2018 over de komende onderhandelingen voor een nieuwe partnerschapsovereenkomst tussen de Europese Unie en de landen in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan (4) , en 28 november 2019 over de lopende onderhandelingen over een nieuwe partnerschapsovereenkomst tussen de Europese Unie en de groep van Staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan (5) , – gezien zijn resoluties van 25 november 2020 over de verbetering van de doeltreffendheid van ontwikkelingshulp en de efficiëntie van steun (6) , 15 juni 2023 over de tenuitvoerlegging en verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen (7) , en 12 december 2023 over de uitvoering van het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking – Europa in de wereld (8) , – gezien de resolutie over de strategische betekenis en dimensie van het ACS-EU-partnerschap, aangenomen door de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU in Boekarest (Roemenië) op 20 maart 2019, – gezien zijn wetgevingsresolutie van 10 april 2024 (9) over het ontwerp van besluit van de Raad, – gezien artikel 105, lid 2, van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie internationale handel, – gezien het schrijven van de Commissie buitenlandse zaken, – gezien het verslag van de Commissie ontwikkelingssamenwerking ( A9-0159/2024 ), A. overwegende dat er meer dan tweeënhalf jaar is verstreken tussen de parafering in april 2021 van de nieuwe partnerschapsovereenkomst tussen de EU en de leden van de Organisatie van staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan (OACPS) en de ondertekening van de overeenkomst in Samoa in november 2023; B. overwegende dat de toename van het aantal crises, zoals de mondiale gevolgen van de COVID-19-pandemie, de gevolgen van de klimaatverandering, en de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne, die de voedselcrises overal ter wereld nog hebben verergerd, vragen om het smeden van sterkere allianties en doeltreffendere partnerschappen tussen gelijken die tastbare resultaten opleveren teneinde beter te kunnen inspelen op nieuwe behoeften en mondiale uitdagingen, door systemen voor vroegtijdige waarschuwing te ondersteunen voor een aantal acties inzake snelle informatie-uitwisseling en vroegtijdige interventies voor levensreddende hulp; C. overwegende dat het reeds lang bestaande partnerschap tussen de EU en de ACS-landen van groot belang is, gezien het aantal landen dat erin verenigd is en de grotere rol die het partnerschap zou kunnen spelen in het multilaterale stelsel, dat momenteel onder druk staat; overwegende dat in deze partnerschapsovereenkomst meer dan de helft van de VN-lidstaten wordt samengebracht; D. overwegende dat de EU en de ACS-landen een versterkt partnerschap moeten nastreven teneinde voor beide partijen gunstige resultaten te bereiken met betrekking tot gemeenschappelijke en onderling samenhangende belangen in een geest van gedeelde verantwoordelijkheid, solidariteit, wederkerigheid, wederzijds respect en verantwoordingsplicht; E. overwegende dat de Global Gateway-strategie tot doel heeft om de geopolitieke invloed van de EU op het wereldtoneel te vergroten door de partnerlanden een op waarde gebaseerd aanbod te doen in het kader van de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling van de VN en de daarmee samenhangende SDG’s; F. overwegende dat de EU op grond van artikel 208 VWEU verplicht is om bij de uitvoering van intern en extern beleid dat gevolgen kan hebben voor de ontwikkelingslanden, rekening te houden met de doelstellingen van de ontwikkelingssamenwerking; Doelstellingen, beginselen en voorwaarden van de samenwerking 1. is zeer verheugd over de langverwachte ondertekening van de overeenkomst van Samoa en de overkoepelende doelstellingen die daarin zijn opgenomen met betrekking tot de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s) van de VN en de naleving van de Overeenkomst van Parijs; herinnert eraan dat het belangrijk is de krachten met de ACS-landen te bundelen in een geest van cocreatie, en wederzijds voordelige partnerschappen van gelijken tot stand te brengen op de zes prioritaire gebieden mensenrechten, democratie en bestuur, vrede en veiligheid, menselijke en sociale ontwikkeling, inclusieve, duurzame economische groei en ontwikkeling, ecologische duurzaamheid en klimaatverandering, en migratie en mobiliteit; wenst dat alle partijen de overeenkomst snel ondertekenen en ratificeren; herinnert eraan dat landen die de overeenkomst niet ondertekenen, niet zullen deelnemen aan de politieke en besluitvormingsorganen ervan, en dat bovendien de capaciteit van de Europese Investeringsbank om Global Gateway-projecten in deze landen uit te voeren, sterk zal worden ondermijnd; 2. wijst erop dat de nieuwe overeenkomst voorziet in een versterkt, gemoderniseerd en ambitieuzer kader voor samenwerking; herinnert voorts aan de belangrijke politieke, economische en culturele banden die de afgelopen decennia tussen de EU en de ACS-staten zijn opgebouwd; 3. roept op tot een snelle en alomvattende uitvoering van de overeenkomst, gezien de dringende noodzaak om de multilaterale samenwerking te versterken in het licht van de toenemende geopolitieke instabiliteit en concurrentie en de ongekende mondiale uitdagingen, zoals de toename van het aantal conflicten, toenemende sociale ongelijkheden in en tussen landen, de noodzaak om de klimaatverandering en het verlies aan biodiversiteit aan te pakken, de strijd tegen honger en de uitbanning van armoede; wijst op de geopolitieke waarde van de overeenkomst van Samoa en de doelstellingen ervan, waaronder armoedebestrijding, duurzame ontwikkeling en de bevordering van democratie en mensenrechten; benadrukt de gezamenlijke verklaring van de OACPS en de EU voor COP 28 die op 30 november 2023 is gepubliceerd, als een duidelijk voorbeeld van samenwerking op het gebied van gemeenschappelijke belangen en prioriteiten in multilaterale fora; verzoekt de partijen hun samenwerking in multilaterale organisaties te versterken, de werkzaamheden van de VN-Mensenrechtenraad ten volle te ondersteunen en naar gezamenlijke initiatieven te streven; moedigt de lidstaten aan regelmatig op ministerieel niveau samen te werken met de OACPS; uit nogmaals zijn bezorgdheid over het feit dat de EU invloed en zichtbaarheid verliest aan een alternatief aanbod van China en Rusland; wijst erop dat het voor de EU belangrijk is haar status als betrouwbare bondgenoot voor ontwikkelingssamenwerking te versterken en te laten zien dat het internationale op regels gebaseerde systeem de huidige en toekomstige uitdagingen aankan; benadrukt het belang van de nieuwe overeenkomst in dit verband; 4. steunt nadrukkelijk de in de basis van de Partnerschapsovereenkomst neergelegde beginselen, met name dat de partijen de doelstellingen van de overeenkomst zullen nastreven in een geest van gedeelde verantwoordelijkheid, solidariteit, wederzijds respect en verantwoordingsplicht; is van mening dat dit goed aansluit bij het doel van de EU om partnerschappen van gelijken tot stand te brengen die tot wederzijds voordeel strekken op basis van gemeenschappelijke en elkaar kruisende belangen en overeenkomstig gedeelde waarden; 5. acht het een goede zaak dat het nieuwe partnerschap voortbouwt op verschillende internationale overeenkomsten, en dat de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling van de VN en de Overeenkomst van Parijs inzake klimaatverandering fungeren als overkoepelende leidende kaders; 6. herhaalt het belang van de parlementaire dimensie en van de parlementaire vergadering als forum voor vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld en aggregators van diversiteit uit vier continenten, en van de politieke dialoog als integraal onderdeel van het partnerschap; acht het van belang dat de politieke dialoog verder verloopt in een klimaat van volledig respect en volledige gelijkheid tussen landen, en dringt erop aan de politieke dialoog doeltreffender en systematischer en op een proactieve manier te voeren teneinde politieke crises te voorkomen; is ingenomen met het feit dat parlementaire diplomatie wordt erkend als pijler van het partnerschap en wordt versterkt door de oprichting van drie regionale vergaderingen die diepgaande debatten over gedeelde regiospecifieke kwesties mogelijk zullen maken; 7. dringt erop aan om de bepalingen inzake de respons op schendingen van de essentiële elementen van de overeenkomst daadwerkelijk te gebruiken; herhaalt dat het noodzakelijk is dat de EU een principiëlere benadering hanteert ten aanzien van partnerlanden die een koers in tegengestelde richting aan het varen zijn wat kernwaarden en -beginselen betreft; 8. is verheugd dat in de overeenkomst een specifiek artikel is gewijd aan beleidscoherentie, die nodig is om de doeltreffendheid van de onder de overeenkomst vallende ontwikkelingsactiviteiten te vergroten; dringt er met klem op aan dat de partijen opnieuw bevestigen dat zij vastbesloten zijn om zich in te spannen voor de uitbanning van armoede, overeenkomstig artikel 208 VWEU; 9. roept op tot de totstandbrenging van coherentie en synergieën tussen de regionale protocollen van de overeenkomst van Samoa en de andere beleidskaders die de betrekkingen van de EU met Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan regelen; is in dit verband ingenomen met het feit dat in het Regionaal Protocol voor Afrika consequent wordt verwezen naar de Afrikaanse Unie (AU); is voorts van mening dat de continentale EU-AU-benadering en het EU-OACPS-kader elkaar aanvullen en versterken; roept op tot nauw overleg, aangezien de Commissie heeft aangekondigd dat zij voornemens is het partnerschap van de EU met Afrika in het eerste kwartaal van 2024 te evalueren; 10. dringt aan op versterking van het partnerschap tussen het Caribisch gebied en de EU op basis van de verklaring van de top EU-Celac van juli 2023; is bezorgd over de toename van geweld, georganiseerde misdaad en drugshandel in het Caribisch gebied; dringt aan op een aanzienlijke toename van de biregionale samenwerking in het kader van deze overeenkomst om deze bedreigingen te bestrijden; 11. benadrukt het belang van de regio in de Stille Oceaan in het licht van regionale geostrategische concurrentie; beklemtoont dat de instandhouding van vrede, stabiliteit en de vrijheid van scheepvaart in de regio van de Stille Oceaan van essentieel belang blijft voor de belangen van de EU en haar lidstaten; benadrukt dat middelen moeten worden gebundeld om de politieke voetafdruk van de EU doeltreffend te vergroten en de EU als betrouwbare en strategische partner in de Stille Oceaan te laten gelden; dringt erop aan dat strategische coalities worden opgebouwd met de staten in de Stille Oceaan over een aantal mondiale kwesties, met name op het gebied van klimaatverandering, oceaangovernance, vrede en veiligheid; moedigt de lidstaten aan jaarlijks op ministerieel niveau samen te werken met eilandstaten in de Stille Oceaan; 12. verzoekt de EU en haar lidstaten zich te wenden tot de ultraperifere gebieden en de landen en gebieden overzee (LGO’s) teneinde de banden aan te halen en samenwerkingsprojecten uit te voeren met landen die lid zijn van de OACPS; dringt erop aan dat de betrokkenheid van ultraperifere gebieden en LGO’s bij de regionale samenwerkingsprocessen en dialoogmechanismen waarin de overeenkomst van Samoa voorziet, wordt aangemoedigd; De strategische prioriteiten 13. is van mening dat de zes gezamenlijke strategische prioriteiten in het algemene deel van de overeenkomst uiterst relevant blijven, niettegenstaande de veranderende geopolitieke context; wijst op het belang van een gezamenlijke aanpak van deze uitdagingen en mogelijkheden; 14. is ingenomen met de verbintenis om de mensenrechten, de fundamentele vrijheden en de democratische beginselen te beschermen, te bevorderen en te behartigen en de rechtsstaat en goed bestuur te versterken, met name gezien de afnemende trend van democratie en goed bestuur in de wereld en de aanhoudende bedreigingen voor de mensenrechten wereldwijd; herinnert er in deze context aan dat het externe optreden van de EU ter ondersteuning van de democratie moet worden aangepast aan een nieuwe geopolitieke realiteit die wordt gekenmerkt door concurrerende governancemodellen, om democratische achteruitgang beter te kunnen voorkomen en om er beter op te kunnen reageren; is voorts ingenomen met de verbintenis om de universele mensenrechten te bevorderen, zonder discriminatie op welke grond dan ook; betreurt echter dat discriminatie op grond van seksuele gerichtheid of genderidentiteit niet uitdrukkelijk in de overeenkomst wordt genoemd; dringt er bij de partijen op aan elke vorm van discriminatie op grond van seksuele gerichtheid te voorkomen en een einde te maken aan de criminalisering en bestraffing van LHBTI-personen, met inbegrip van de toepassing van de doodstraf; 15. benadrukt de noodzaak om meer aandacht te besteden aan de menselijke en sociale ontwikkelingsaspecten van de overeenkomst, met inbegrip van de verbetering van de toegang tot onderwijs en beroepsopleidingen van hoge kwaliteit, om ervoor te zorgen dat de ACS-landen het potentieel aan menselijk kapitaal van hun jongeren kunnen ontsluiten en zij de menselijke ontwikkeling, economische groei en werkgelegenheid in hun landen een impuls kunnen geven; wijst er bovendien op dat de middelen voor humanitaire hulp moeten worden verbeterd en dat effectieve toegangskanalen voor de uitvoering ervan moeten worden gegarandeerd; 16. wijst erop dat de operationalisering van de “mondiale gezondheidsstrategie van de EU” in de ACS-landen, met name wat de overdracht van technologie en vaardigheden betreft om de productie van vaccins in de ACS-landen te stimuleren, moet worden afgestemd op de lokale behoeften, met volledige deelname van lokale en regionale overheden, lokale professionals en deskundigen, om te zorgen voor effectieve samenwerking gericht op een betere kwaliteit van de gezondheidszorg en de gezondheidsdiensten in de ACS-landen; 17. benadrukt dat bijzondere aandacht moet worden besteed aan de bepalingen inzake voedselzekerheid en verbeterde voeding, gezien de mondiale toename van voedselonzekerheid, ondervoeding en honger, een situatie die nog aanzienlijk is verslechterd door de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne; herhaalt dat de EU-steun op dit gebied in overeenstemming moet zijn met haar verbintenissen inzake beleidscoherentie voor ontwikkelingssamenwerking, en moet bijdragen aan de opbouw van duurzame agrovoedingssystemen, met name met bijzondere aandacht voor kleinschalige landbouwers, aangezien zij een cruciale rol spelen in de voedselzekerheid in veel ACS-landen, rekening houdend met de specifieke kenmerken van de drie regio’s; 18. is ingenomen met de opneming van een specifiek artikel over jongeren en herinnert eraan dat de actieve deelname van jongeren aan beleid dat hen aangaat sterk moet worden aangemoedigd; benadrukt in dit verband hoe belangrijk het is dat de kansen die het jongerenactieplan in het externe optreden biedt, worden aangegrepen om de zinvolle participatie en empowerment van jongeren in het externe optreden van de EU te verbeteren; benadrukt dat kinderen het grootste risico lopen op geweld, uitbuiting, misbruik en verwaarlozing; dringt er bij de partijen op aan hun inspanningen op te voeren en hun samenwerking te versterken om de grondrechten en het welzijn van kinderen te beschermen en de toegang tot onderwijs en de rechter te waarborgen; 19. is verheugd dat gendergelijkheid en de economische empowerment van vrouwen worden erkend als belangrijke motoren voor duurzame ontwikkeling en wijst erop dat deze als zodanig moeten worden geïntegreerd in de uitvoering van de overeenkomst van Samoa; is voorts verheugd dat de partijen overeenkomen dat zij afdwingbare wetgeving, rechtskaders en degelijke beleidsmaatregelen, programma’s en mechanismen moeten vaststellen en deze versterken om ervoor te zorgen dat meisjes en vrouwen op voet van gelijkheid met jongens en mannen toegang hebben tot, controle hebben over en kansen krijgen met betrekking tot alle aspecten van het leven en daar eveneens op gelijke voet en ten volle aan kunnen deelnemen; steunt de verbintenissen inzake seksuele en reproductieve gezondheid en rechten (SRGR) in het kader van de verklaring en het actieprogramma van Peking en het actieprogramma van de ICPD en de resultaten van de toetsingsconferentie daarvan, in overeenstemming met SDG 5; herhaalt dat het belangrijk is genderbewuste programma’s voor ontwikkelingssamenwerking te handhaven en te versterken teneinde de in de overeenkomst aangegane verbintenissen na te komen, met name ter bestrijding van alle vormen van seksueel en gendergerelateerd geweld, zoals vrouwelijke genitale verminking; verzoekt de EU-instellingen vaart te zetten achter de uitvoering van het genderactieplan III in ACS-landen; 20. verzoekt de Commissie te waarborgen dat de overeenkomst de grondslag vormt voor het versterken van de economische betrekkingen op een voor beide partijen voordelige manier, het vergroten van het mondiale marktaandeel van bedrijven in zowel de EU als de OACPS en het versterken van de rol van lokale ondernemers en kleine en middelgrote ondernemingen; wijst erop dat de betrekkingen tussen de EU en de OACPS gebaseerd moeten zijn op gemeenschappelijke waarden en dat de economische betrekkingen op basis van partnerschap moeten worden ontwikkeld; steunt ten volle de doelstelling om investeringen te mobiliseren, de handel te ondersteunen en de ontwikkeling van de particuliere sector te bevorderen met het oog op duurzame en inclusieve groei en het scheppen van fatsoenlijke banen voor iedereen; wijst er in dit verband op dat er een sterke koppeling tot stand moet worden gebracht tussen de overeenkomst en het Global Gateway-initiatief met de deelname van actoren uit het lokale maatschappelijk middenveld en de particuliere sector, met name via het Global Gateway-platform voor dialoog met het maatschappelijk middenveld en lokale overheden en de bedrijfsadviesgroep, aan zowel de selectie- als de uitvoeringsfase van Global Gateway-projecten in ACS-landen; benadrukt het potentieel van het Global Gateway-initiatief van de EU; neemt kennis van de Global Gateway-investeringsagenda EU-Latijns-Amerika en het Caribisch gebied, en het Global Gateway-investeringspakket EU-Afrika; wijst erop dat enorme investeringen nodig zijn, zowel in de harde als in de zachte infrastructuur in ACS-landen, van digitale, vervoers- en energienetwerken tot gezondheidszorg, onderwijs en voedingssystemen, en dat deze investeringen moeten worden afgestemd op de doelstellingen van de SDG’s; is van mening dat het Global Gateway-initiatief een antwoord kan bieden op deze uitdaging, met als doel partnerlanden een levensvatbaar en aantrekkelijk alternatief te bieden dat blijvende voordelen oplevert voor lokale gemeenschappen; 21. is van mening dat de overeenkomst van Samoa een positieve bijdrage kan leveren aan vrije, eerlijke en open handel met het oog op duurzame groei en ontwikkeling; wijst erop dat de handels- en investeringsbepalingen van de overeenkomst moeten worden afgestemd op alle partijen om zo een gelijkwaardig en wederzijds voordelig partnerschap te verzekeren; benadrukt dat de overeenkomst van Samoa de handelsregelingen tussen de EU en OACPS‑landen niet zal veranderen, aangezien hun partnerschap nog steeds gebaseerd zal zijn op afzonderlijke handelsovereenkomsten en -instrumenten, met name regionale economische partnerschapsovereenkomsten (EPO’s) en het stelsel van algemene preferenties (SAP); verzoekt de Commissie te garanderen dat al haar op OACPS‑landen gerichte handelsinstrumenten zoals EPO’s, SAP en hulp voor handel elkaar versterken en afgestemd zijn op het beginsel van beleidscoherentie voor ontwikkeling en haar doelstelling op het gebied van ontwikkelingssamenwerking om armoede uit te bannen en bij te dragen aan de verwezenlijking van de SDG’s; benadrukt dat de overeenkomst een hoofdstuk over handelssamenwerking bevat waarin de verbintenis om EPO’s uit te voeren en te versterken wordt bevestigd, en gemeenschappelijke prioriteiten en bepalingen worden vastgesteld; wijst erop dat de EPO’s tussen de EU en Afrikaanse landen er in de eerste plaats op gericht moeten zijn duurzame ontwikkeling op lange termijn te bevorderen, armoede terug te dringen en regionale integratie te stimuleren; erkent de uiteenlopende standpunten over EPO’s en verzoekt de Commissie die aan te pakken door vertrouwen en wederzijds begrip te creëren ten aanzien van de voordelen en bezorgdheden in het kader van EPO’s; herhaalt zijn verzoek om een diepgaande analyse van de gevolgen van EPO’s op lokale economieën, regionale integratie, economische diversificatie en hun naleving van de SDG’s en het beginsel van beleidscoherentie voor ontwikkeling; 22. neemt kennis van het feit dat een van de doelstellingen van de overeenkomst erin bestaat de integratie van de ACS-landen in de wereldeconomie te ondersteunen; dringt erop aan dat de handelsbepalingen van de nieuwe partnerschapsovereenkomst bijdragen tot het stimuleren en vergroten van duurzame investeringen die de plaatselijke bevolking ten goede komen, banen scheppen, de ontwikkeling van de particuliere sector bevorderen, met name voor kmo’s, en inclusieve economische en duurzame handelssamenwerking versterken; is ingenomen met de verwijzingen in de gehele overeenkomst naar sociale, milieu- en arbeidsnormen, maatschappelijk verantwoord ondernemen, verantwoord ondernemerschap en eerbiediging van het recht om regelgeving vast te stellen; is van mening dat er een positief verband moet worden gelegd tussen handel, de uitbanning van armoede, de bestrijding van ongelijkheid en steun voor duurzame ontwikkeling; wijst erop dat bepalingen inzake duurzaamheid moeten zijn verankerd in doelstellingen en verbintenissen waarmee beide partijen hebben ingestemd; erkent dat de partijen bij de overeenkomst verschillende interpretaties van duurzaamheid kunnen hebben, en is zich bewust van de respectieve ontwikkelingsniveaus en beleidsprioriteiten van de partijen; verzoekt de Commissie vast te houden aan de politieke, financiële, technische en beleidsondersteuning die, afhankelijk van de ingeschatte behoeften, wordt geboden aan OACPS‑landen, met inbegrip van de Afrikaanse partners, voor de vlotte uitvoering van de Afrikaanse continentale vrijhandelszone, teneinde de intra-Afrikaanse handel te bevorderen; 23. herhaalt zijn verzoek aan de Commissie om maatregelen te treffen, zoals het verbod op de invoer van producten die in verband zijn gebracht met ernstige mensenrechtenschendingen zoals dwangarbeid en de ergste vormen van kinderarbeid; wijst erop dat het belangrijk is dat het bestrijden van gedwongen arbeid en kinderarbeid als doelstelling wordt opgenomen in de hoofdstukken inzake handel en duurzame ontwikkeling van handelsovereenkomsten van de EU; 24. herinnert aan de inzet die het Parlement aan de dag legt voor de Europese Green Deal, en is ingenomen met handelsinitiatieven die bijdragen aan de verwezenlijking van de doelstellingen daarvan, met inbegrip van, maar niet beperkt tot het mechanisme voor koolstofgrenscorrectie en het wetgevingsvoorstel betreffende verplichte zorgvuldigheid; dringt erop aan dat de Commissie nauwlettend toeziet op de gevolgen van deze initiatieven voor de handel tussen de EU en de OACPS en begeleidende maatregelen voorlegt om eventuele verstoringen op korte termijn te beperken; is ervan overtuigd dat deze wetgevingsinitiatieven op lange termijn zullen leiden tot veerkrachtigere en duurzamere mondiale waardeketens, die de burgers en ondernemingen in de EU en de OACPS ten goede zullen komen; 25. is verheugd over de verbintenis om samen te werken teneinde de energiezekerheid te versterken en de toegang tot energie in de ACS-landen te verbeteren, in overeenstemming met de Agenda 2030 van de VN en de SDG’s, met name door sneller vooruitgang te boeken met SDG 7 en de Overeenkomst van Parijs, waarbij de rechten van iedereen worden geëerbiedigd, met inbegrip van inheemse volken, zoals uiteengezet in de VN-Verklaring over de rechten van inheemse volken, en lokale gemeenschappen; wijst erop dat de overeenkomst ten volle moet bijdragen aan de elektrificatie van ontwikkelingslanden om ervoor te zorgen dat in de basisbehoeften van mensen wordt voorzien en productieve activiteiten worden opgezet; wijst met name op de noodzaak om Afrikaanse partnerlanden te ondersteunen door het grote onaangeboorde potentieel aan hernieuwbare energie van het continent te benutten, hetgeen een impuls kan geven aan economische groei, banencreatie en sociale ontwikkeling; is ingenomen met het feit dat een specifiek artikel over energie is opgenomen in het Regionaal Protocol voor Afrika; merkt voorts op dat de energiesector wordt aangemerkt als een van de investeringsprioriteiten van het Global Gateway-initiatief, dat moet worden afgestemd op de doelstellingen van de SDG’s; 26. wijst erop dat de mondiale milieu-uitdagingen dringend moeten worden aangepakt en dat de focus moet liggen op de effectieve uitvoering van de Overeenkomst van Parijs inzake klimaatverandering, met name door de samenwerking op het gebied van veerkracht bij natuurrampen en aanpassing aan de klimaatverandering te versterken en bij te dragen aan het fonds voor verlies en schade; vestigt de aandacht op de conclusies van het verslag 2022 van de Intergouvernementele Werkgroep inzake klimaatverandering, waarin wordt gesteld dat de toestand van de bodem en de kwaliteit van de ecosysteemdiensten als gevolg van de opwarming van de aarde steeds verder zullen verslechteren, waardoor de voedselproductiviteit in veel regio’s op het vasteland en in de oceanen zal worden ondergraven; is ingenomen met het feit dat de overeenkomst van Samoa, in tegenstelling tot de Overeenkomst van Cotonou, veel gedetailleerdere bepalingen over milieuduurzaamheid en klimaatverandering bevat; merkt op dat bepalingen inzake milieuduurzaamheid, oceanen, zeeën en mariene rijkdommen, alsmede klimaatverandering en natuurrampen, zowel in het basisdeel als in de drie regionale protocollen aan bod komen; roept de EU en de landen die lid zijn van de OACPS op om samenwerkingsprojecten te ondersteunen die tot doel hebben gemeenschappelijke uitdagingen aan te pakken; benadrukt in het bijzonder het project voor een Grote Groene Muur in Afrika en het blauwe gordel-initiatief voor een mondiaal netwerk voor samenwerking op het gebied van beschermde mariene gebieden en oceaangovernance; 27. is verheugd dat beide partijen erkennen dat de oceaan een essentiële rol speelt voor het leven op aarde, duurzame ontwikkeling en voedselzekerheid, en dat zij zich inzetten voor de bevordering van een blauwe economie en een systemische, geïntegreerde en ambitieuze internationale oceaangovernance, met name in het kader van de lopende mondiale onderhandelingen; benadrukt dat het belangrijk is om de samenwerking tussen de EU en de OACPS-landen te intensiveren met betrekking tot de grote groeiende uitdagingen op het gebied van diepzeemijnbouw, mariene verontreiniging (microplastics, verontreiniging door in zee gedumpte militaire munitie enz.), illegale visserij, de transitie naar een duurzamer beheer van visbestanden en de decarbonisatie van het zeevervoer; 28. is verheugd dat de partijen zich ertoe verbinden de samenwerking op het gebied van migratie en mobiliteit te versterken, onder meer door de diepere oorzaken van illegale migratie en gedwongen ontheemding, bijvoorbeeld als gevolg van conflicten, instabiliteit en de gevolgen van de klimaatverandering, aan te pakken en legale migratietrajecten te faciliteren, met volledige inachtneming van het internationaal recht en overeenkomstig de respectieve bevoegdheden van de partijen, alsook in overeenstemming met de doelstellingen van het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking – Europa in de wereld; 29. is verheugd dat de samenwerking inzake vrede en veiligheid in het kader van de nieuwe overeenkomst naar verwachting zal worden opgevoerd, aangezien dit duidelijk een gebied van wederzijds belang is; merkt op dat de overeenkomst mogelijkheden biedt voor verdere samenwerking op nieuwe gebieden, variërend van piraterij of terrorismefinanciering tot cybercriminaliteit; dringt aan op een geïntegreerde aanpak van conflicten en crises die humanitaire, ontwikkelings-, vredes- en veiligheidsinspanningen in alle stadia met elkaar verbindt; benadrukt dat het belangrijk is om de benadering inzake het verband tussen humanitaire hulp, ontwikkeling en vrede in alle door een crisis getroffen en kwetsbare ACS-landen goed uit te voeren; herinnert in dit verband aan de noodzaak van duidelijke beleidslijnen om de kloof tussen de afzonderlijke beleidsterreinen te overbruggen en er tegelijkertijd voor te zorgen dat het specifieke juridische karakter en de beginselen van humanitaire hulp worden geëerbiedigd; herhaalt dat zonder vrede en veiligheid geen duurzame ontwikkeling mogelijk is en dat duurzame vrede en veiligheid niet mogelijk zijn zonder inclusieve ontwikkeling; uit zijn bezorgdheid over de toegenomen voetafdruk en aanwezigheid van buitenlandse actoren, waaronder particuliere militaire ondernemingen en/of door staten gesteunde actoren, zoals de Wagnergroep, in de Sahel, die de veiligheid en stabiliteit van de betrokken landen ondermijnen en ingrijpende regionale en internationale gevolgen hebben; Middelen voor samenwerking en uitvoering 30. is verheugd over de opname van het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF) in de begroting van de Unie vanaf 2021, waar het Europees Parlement al lange tijd om vraagt; is van mening dat dit een betere democratische controle en een grotere verantwoordingsplicht en zichtbaarheid van de ontwikkelingsfinanciering van de EU mogelijk maakt; 31. wijst erop dat het belangrijk is de doeltreffendheid en resultaten van ontwikkeling te waarborgen; is van mening dat voor de uitvoering van de overeenkomst substantiële en duurzame financiële middelen moeten worden gemobiliseerd; is derhalve ingenomen met de erkenning dat de middelen voor samenwerking gediversifieerd moeten zijn en een reeks beleidsmaatregelen en instrumenten uit alle beschikbare bronnen en van alle actoren moeten omvatten volgens de benadering van het drievoudige verband; erkent de belangrijke rol van de particuliere sector bij het genereren van financiering voor ontwikkeling; 32. herinnert eraan dat het mobiliseren van binnenlandse middelen door middel van belastingheffing een van de belangrijkste bronnen van inkomsten is voor de financiering van duurzame ontwikkeling; dringt er bij de EU en de OACPS op aan om sterke politieke wil en vastberadenheid aan de dag te leggen bij de bestrijding van illegale geldstromen, belastingontduiking en corruptie; wijst erop dat het belangrijk is de inspanningen van de ACS-partnerlanden om solide systemen voor het mobiliseren van binnenlandse middelen op te bouwen, te steunen teneinde meer binnenlandse financiering voor ontwikkeling veilig te stellen en het potentieel van de economische ontwikkeling van de ACS-landen te ontsluiten; erkent dat corruptie bij het beheer van overheidsfinanciën een obstakel vormt voor het mobiliseren van binnenlandse middelen; ondersteunt derhalve de conclusies van de Raad van 4 mei 2023 over corruptie als obstakel voor ontwikkeling; 33. is verheugd over de verbintenis van de partijen bij de overeenkomst van Samoa om schulden aan te pakken en te streven naar schuldhoudbaarheid, aangezien dit de verwezenlijking van de SDG’s ondersteunt; Betrokkenheid van belanghebbenden, parlementaire dimensie en multilateralisme 34. benadrukt het belang van parlementaire diplomatie voor de versterking van de politieke dialoog tussen de EU en de leden van de OACPS; 35. dringt erop aan dat democratische verantwoording op alle niveaus van de overeenkomst wordt gewaarborgd; 36. onderkent de bijdrage die de Paritaire Parlementaire Vergadering OACPS-EU in het verleden heeft geleverd en in de toekomst zal blijven leveren; herinnert eraan dat de Paritaire Parlementaire Vergadering de leden een platform biedt om van gedachten te wisselen over beleid en aangelegenheden die van wederzijds belang zijn voor de EU en de OACPS; 37. is verheugd over de oprichting van de drie regionale vergaderingen, die de parlementaire dimensie verder zullen versterken en diepgaande parlementaire debatten over kwesties van meer regionale aard mogelijk zullen maken; 38. is ingenomen met de verbintenis om een multistakeholderbenadering te bevorderen, die de actieve betrokkenheid van een breed scala aan actoren mogelijk maakt, waaronder parlementen, lokale overheden, het lokale maatschappelijk middenveld, vrouwen en jongeren, en de particuliere sector; wenst dat deze verbintenis snel wordt vertaald naar de praktijk, hetgeen een open en transparant mechanisme voor gestructureerd overleg vereist om de effectieve deelname van belanghebbenden te waarborgen; 39. geeft echter uiting aan zijn zorg, gezien de krimpende ruimte voor het maatschappelijk middenveld, dat de partijen zich ertoe hebben verbonden om de participatie van belanghebbenden alleen “waar passend” te vergroten, waardoor hun daadwerkelijke participatie mogelijk wordt beperkt; herinnert eraan dat het noodzakelijk is de vele rollen en bijdragen van maatschappelijke organisaties te erkennen en te bevorderen, en roept de EU op om de deelname van actoren uit het maatschappelijk middenveld van de EU- en ACS-landen aan de uitvoering van de overeenkomst te vergroten; 40. is ingenomen met de bepalingen inzake mondiale allianties en internationale samenwerking in de nieuwe overeenkomst, met de inzet voor de op regels gebaseerde wereldorde en voor de bevordering van de internationale dialoog en het zoeken naar multilaterale oplossingen om wereldwijde actie vooruit te helpen, vrede en ontwikkeling te bevorderen, en sneller vorderingen te maken met betrekking tot SDG 17 inzake partnerschappen om de doelen te bereiken; verzoekt de EU- en de OACPS-lidstaten om de routekaart voor het pact van Parijs voor mens en planeet te steunen, met name met betrekking tot armoedebestrijding en de aanpassing aan de klimaatverandering; 41. verzoekt de Commissie en de Europese Dienst voor extern optreden de strategische communicatie over de activiteiten van de EU in het kader van het partnerschap te versterken; o o o 42. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de Europese Investeringsbank, en de raad van ministers van de Organisatie van staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan. (Goedkeuring) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel voor een besluit van de Raad ( COM(2023)0383 ), – gezien het ontwerp van vrijwillige partnerschapsovereenkomst tussen de Europese Unie en de Republiek Ivoorkust inzake wetshandhaving, governance en handel in de bosbouw met betrekking tot de invoer van hout en houtproducten in de Europese Unie (12902/2023), – gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 207, lid 3, eerste alinea, artikel 207, lid 4, eerste alinea, artikel 218, lid 6, tweede alinea, punt a), v), en artikel 218, lid 7, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C9-0035/2024), – gezien zijn niet-wetgevingsresolutie van 10 april 2024 (1) over het voorstel voor een besluit, – gezien artikel 105, leden 1 en 4, en artikel 114, lid 7, van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie ontwikkelingssamenwerking, – gezien de aanbeveling van de Commissie internationale handel ( A9-0136/2024 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de sluiting van de overeenkomst; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en van de Republiek Ivoorkust. Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie van 13 juli 2023 voor een besluit van de Raad inzake de sluiting, namens de Unie, van de vrijwillige partnerschapsovereenkomst tussen de Europese Unie en de Republiek Ivoorkust inzake wetshandhaving, governance en handel in de bosbouw met betrekking tot de invoer van hout en houtproducten in de Europese Unie (Flegt) ( COM(2023)0383 ), – gezien het ontwerp van besluit van de Raad inzake de sluiting van de vrijwillige partnerschapsovereenkomst tussen de Europese Unie en de Republiek Ivoorkust inzake wetshandhaving, governance en handel in de bosbouw met betrekking tot de invoer van hout en houtproducten in de Europese Unie (12247/2023), – gezien de vrijwillige partnerschapsovereenkomst tussen de Europese Unie en de Republiek Ivoorkust inzake wetshandhaving, governance en handel in de bosbouw met betrekking tot de invoer van hout en houtproducten in de Europese Unie (12902/2023), – gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 207, lid 3, eerste alinea, en artikel 207, lid 4, eerste alinea, juncto artikel 218, lid 6, tweede alinea, punt a), punt v), en artikel 218, lid 7, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C9-0035/2024), – gezien Verordening (EG) nr. 2173/2005 van de Raad van 20 december 2005 inzake de opzet van een Flegt-vergunningensysteem voor de invoer van hout in de Europese Gemeenschap (1) (Flegt-verordening), – gezien Verordening (EU) nr. 995/2010 van het Europees Parlement en de Raad van 20 oktober 2010 tot vaststelling van de verplichtingen van marktdeelnemers die hout en houtproducten op de markt brengen (2) (EU-houtverordening), – gezien de mededeling van de Commissie van 11 december 2019 getiteld “De Europese Green Deal” ( COM(2019)0640 ) en de resolutie van het Parlement van 15 januari 2020 daarover (3) , – gezien zijn resolutie van 16 september 2020 over maatregelen van de EU om de bossen wereldwijd te beschermen en te herstellen (4) , – gezien zijn resolutie van 22 oktober 2020 met aanbevelingen aan de Commissie betreffende een EU-rechtskader voor de beëindiging en ommekeer van door de EU bevorderde ontbossing op wereldniveau (5) , – gezien de Klimaatovereenkomst van Parijs en het mondiaal biodiversiteitskader van Kunming-Montreal, die tot doel hebben natuurverlies een halt toe te roepen en om te buigen, – gezien de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de VN, – gezien Verordening (EU) 2023/1115 van het Europees Parlement en de Raad van 31 mei 2023 betreffende het op de markt van de Unie aanbieden en de uitvoer uit de Unie van bepaalde grondstoffen en producten die met ontbossing en bosdegradatie verband houden, en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 995/2010 (de “EU-ontbossingsverordening”) (6) , – gezien zijn wetgevingsresolutie van 10 april 2024 (7) over het ontwerp van besluit van de Raad, – gezien artikel 105, lid 5, van zijn Reglement, – gezien de brief van de Commissie ontwikkelingssamenwerking, – gezien het verslag van de Commissie internationale handel ( A9‑0137/2024 ), A. overwegende dat ongeveer 11 % van het landoppervlak in Ivoorkust bedekt is met bossen, waarvan de helft tropisch regenwoud is; overwegende dat de bosbedekking van Ivoorkust spectaculair is afgenomen, waarbij sinds 1960 maar liefst 75 % van de bossen van het land verloren is gegaan, voornamelijk als gevolg van de uitbreiding van handelsgewassen in het land, met name cacao-, maar ook rubber-, koffie-, cashew- en palmolieplantages; overwegende dat het verlies aan bos in Ivoorkust is afgenomen van gemiddeld 275 000 ha per jaar tussen 1990 en 2000, tot 71 600 ha per jaar tussen 2015 en 2021 en 26 000 ha per jaar tussen 2019 en 2021; B. overwegende dat in 2019 een nieuw bosbouwwetboek is ingevoerd om een duurzame strategie voor bosbeheer vast te stellen; overwegende dat het nieuwe bosbouwwetboek nog niet in werking is getreden en dat de bosbouwsector nog steeds wordt georganiseerd volgens de bepalingen van een eerder besluit uit 1994; C. overwegende dat het aandeel van de bosbouw in de economie van het land de afgelopen jaren is afgenomen en in 2019 volgens het ministerie van Water en Bosbouw (Ministère des Eaux et Forêts) slechts 1 % van het bbp uitmaakte; overwegende dat de bosbouwsector nog steeds de op drie na grootste bron van exportinkomsten en een belangrijke werkgever is, maar dat de toekomst van de sector de laatste decennia wordt bedreigd door hoge ontbossingspercentages en niet-duurzame praktijken; overwegende dat de vrijwillige partnerschapsovereenkomst (VPA), waarin de nadruk ligt op legaliteit en goed bestuur, de bosbouwsector helpt om duurzame banen op het platteland te scheppen, biodiversiteit en koolstofputten in stand te houden, de natuur te herstellen en inkomsten te genereren voor de Ivoriaanse bevolking door middel van praktijken op het gebied van duurzaam bosbeheer; D. overwegende dat Europese landen van oudsher de belangrijkste bestemming waren voor geëxporteerd hout uit Ivoorkust, hoewel uit gegevens van de Comtrade-databank van de VN blijkt dat het aandeel van de uitvoer naar Europa is afgenomen, terwijl het aandeel van de uitvoer naar Azië is toegenomen; E. overwegende dat Ivoorkust de op een na grootste economie in West-Afrika is – na Nigeria – en ’s werelds grootste cacaoleverancier; overwegende dat de EU de grootste afnemer is van Ivoriaanse cacao (67 % van de Ivoriaanse cacao-uitvoer gaat naar de EU); F. overwegende dat Ivoorkust de EU in januari 2010 officieel om informatie over het Flegt-proces heeft verzocht; overwegende dat de twee partijen in juni 2013 zijn gestart met VPA-onderhandelingen en deze in oktober 2022 hebben afgerond; G. overwegende dat de VPA tot doel heeft ervoor te zorgen dat alle ladingen hout en houtproducten uit Ivoorkust die bestemd zijn voor de EU-markt voldoen aan een Ivoriaans systeem ter waarborging van de wettigheid van hout en houtproducten (TLAS) en bijgevolg in aanmerking komen voor een Flegt-vergunning; overwegende dat ook hout bestemd voor het binnenland en voor andere exportmarkten zal moeten voldoen aan het TLAS en hiervoor een wettelijk certificaat moet worden afgegeven; H. overwegende dat het TLAS stoelt op een definitie van wettigheid, controles van de toeleveringsketen, nalevingscontroles, Flegt-vergunningen en een onafhankelijke audit; I. overwegende dat voor leveringen aan de EU-markten van onder meer cacao en hout uit Ivoorkust met ingang van 1 januari 2025 moet worden voldaan aan de voorwaarden van de EU-ontbossingsverordening; J. overwegende dat de overeenkomst betrekking heeft op de vijf krachtens de Flegt-verordening verplichte houtproducten – stammen, gezaagd hout, spoorbielzen, triplex en fineerhout – en op een aantal andere houtproducten; K. overwegende dat het doel en de verwachte voordelen van Flegt-VPA’s verder gaan dan het bevorderen van de handel in legaal hout, aangezien zij er ook op gericht zijn systemische veranderingen teweeg te brengen op het gebied van governance, wetshandhaving en transparantie in de bosbouw en op het gebied van de betrokkenheid van diverse belanghebbenden bij het politieke besluitvormingsproces; 1. is ingenomen met het feit dat de onderhandelingen over de VPA tussen de EU en Ivoorkust zijn afgerond en roept op tot de spoedige ratificatie ervan door beide partijen, zodat de overeenkomst in 2024 in werking kan treden; 2. erkent dat de volledige tenuitvoerlegging van de VPA een langetermijnproces wordt waarbij een hele reeks wetgevingsteksten zal moeten worden ingevoerd en voor adequate bestuurlijke capaciteit en deskundigheid moet worden gezorgd voor de uitvoering en handhaving ervan; herinnert eraan dat Flegt-vergunningen pas kunnen worden verleend wanneer Ivoorkust heeft aangetoond dat zijn TLAS gebruiksklaar is; dringt er daarom op aan maatregelen te nemen om te helpen omslachtige administratieve processen te beperken; dringt er bij beide partners op aan op zoek te gaan naar digitale methoden om het proces te vereenvoudigen, bijvoorbeeld papierloze oplossingen zoals e-certificaten; 3. wijst op de hoge ontbossingspercentages in Ivoorkust, die met name te wijten zijn aan de cacaoproductie, en op de gebrekkige controle op illegale houtkap en houthandel; neemt nota van de toezegging van Ivoorkust om erop toe te zien dat hout in overeenstemming met het nationale recht wordt gekapt en om zijn hervormingen van de regelgeving voort te zetten teneinde het rechtskader aan te vullen en te versterken, alsmede van de invoering door Ivoorkust van een kader om toezicht te houden op de naleving en om onafhankelijke evaluaties van het systeem uit te voeren; 4. benadrukt dat de uitvoeringsfase voortdurend overleg en de permanente betrokkenheid van belanghebbenden vereist, zowel uit de bosbouwsector als daarbuiten, met name de lokale en inheemse gemeenschappen; benadrukt voorts dat in dit stadium ook rekening moet worden gehouden met de genderfactor; herinnert er in dit verband aan dat het noodzakelijk is zich te houden aan de beginselen van vrije, voorafgaande en geïnformeerde toestemming, die onder meer moet worden verkregen als voorwaarde voor de aankoop of het gebruik van bosgronden waarvan het bezit teruggaat op gewoonterecht, met inachtneming van de internationale mensenrechtenwetgeving, met name Verdrag nr. 169 van de Internationale Arbeidsorganisatie betreffende inheemse en in stamverband levende volken en de normen van de vrijwillige richtsnoeren van de Voedsel- en Landbouworganisatie voor een verantwoord beheer van grondbezit, visgronden en bossen; verzoekt de Commissie en de EU-delegatie in Ivoorkust te zorgen voor voldoende capaciteitsopbouw en logistieke en technische ondersteuning in het kader van de huidige en toekomstige instrumenten voor ontwikkelingssamenwerking, zodat Ivoorkust in staat is zijn toezeggingen voor de uitvoering van zijn TLAS en aanverwante maatregelen na te komen; beveelt beide partners aan om waar passend gebruik te maken van digitale mogelijkheden, zoals traceerbaarheids- en blockchaintechnologieën die de uitvoering en handhaving van de VPA kunnen vergemakkelijken; 5. brengt in herinnering dat duurzaam en inclusief bosbeheer en -bestuur van essentieel belang zijn voor de verwezenlijking van de doelstellingen van de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling en de Overeenkomst van Parijs; 6. is ingenomen met de recente maatregelen van Ivoorkust om de trend van ontbossing te keren, waaronder: de vaststelling in 2017 van de nationale strategie voor de reductie van broeikasgasemissies ten gevolge van ontbossing en bosdegradatie in ontwikkelingslanden (REDD+), met inbegrip van de strategische optie “landbouw zonder ontbossing”; de ondertekening van het gemeenschappelijk actiekader van het Initiatief voor cacao en bossen; de vaststelling van het beleid voor de instandhouding, het herstel en de uitbreiding van bossen; en de afkondiging van het nieuwe bosbouwwetboek op 23 juli 2019; 7. beklemtoont dat belanghebbenden bij de uitvoering van de VPA moeten worden betrokken overeenkomstig het non-discriminatiebeginsel, dat inhoudt dat belanghebbenden van zowel binnen als buiten de bosbouwsector hieraan moeten kunnen deelnemen, en waarmee er ook voor wordt gezorgd dat de genderfactor in aanmerking wordt genomen; 8. neemt nota van de ontbossingsverordening van de EU die nu in werking is getreden en die een aanvulling moet vormen op het Flegt- en andere initiatieven ter bestrijding van illegale ontbossing; dringt er bij partners op aan overlapping van deze maatregelen te voorkomen en de acties te stroomlijnen om de voordelen voor bedrijven, burgers en het milieu te maximaliseren; benadrukt dat er in het kader van de uitvoering van de verordening adequate steunmechanismen nodig zijn, met name voor kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) en kleine landbouwbedrijven; 9. benadrukt dat het succes van Flegt ook afhangt van de aanpak van fraude, georganiseerde misdaad en corruptie in de hele houttoeleveringsketen; verzoekt de regering van Ivoorkust met klem de wijdverbreide corruptie aan te pakken, evenals andere factoren die de illegale houtkap en de aantasting van bossen in de hand werken, en daarbij bijzondere aandacht te besteden aan douane in samenwerking met andere autoriteiten, die een cruciale rol zullen spelen bij de uitvoering en handhaving van de VPA; wijst op het belang van de bescherming van de mensenrechten, met name de rechten van werknemers, bij het verkrijgen van goederen en producten die bestemd zijn voor de EU-markt; dringt er in dit verband bij de lokale autoriteiten op aan kinderen bijzondere bescherming te bieden; 10. roept de Commissie op om in het kader van de herziening van de programmering van het bilaterale programma van de EU voor 2025-2027 meer middelen toe te wijzen aan het bospartnerschap met Ivoorkust, teneinde de uitvoering van de VPA te ondersteunen, en dit aan te vullen met de nodige technische ondersteuning om de inspanningen en het politieke engagement van Ivoorkust te vergemakkelijken en de doelstellingen van beide partijen bij de VPA te verwezenlijken; verzoekt de Commissie bovendien om geregeld verslag uit te brengen van de voortgang die is gemaakt inzake het Flegt-actieplan. 11. is ingenomen met de toezegging van het ministerie van Water en Bosbouw om maatregelen te nemen voor de doeltreffende integratie van vrouwen in het beheer van de bosbestanden van het land; benadrukt voorts dat de inclusie van vrouwen en andere kwetsbare groepen in bosbeheer in toekomstige VPA-onderhandelingen van groot belang is; dringt aan op de opname van genderanalysen in alle activiteiten en projecten die verband houden met de uitvoering van de Flegt-VPA; dringt er bij andere Ivoriaanse overheidsinstanties op aan genderstrategieën voor bosbeheer vast te stellen; 12. dringt erop aan de rol en de deelname van de particuliere sector bij de uitvoering van de VPA te versterken en marktdeelnemers, met name kmo’s, te helpen bij het opbouwen van capaciteit om te zorgen voor meer duidelijkheid, beter inzicht en betere naleving van de vereisten van de VPA; 13. ziet in dat sectoren tijdens de onderhandelingen over een VPA gemeenschappelijke doelstellingen en prioriteiten op het gebied van duurzaam bosbeheer kunnen identificeren, en dat deze onderhandelingen gemeenschappen een belangrijke kans kunnen bieden voor het participatieve beheer van hun bossen op lokaal, gemeenschaps- en regionaal niveau, met inbegrip van werknemers- en bedrijfsorganisaties, en zelfs op nationaal of federaal niveau; 14. wijst erop hoe belangrijk banen in de bosbouw en op het platteland zijn voor de economie van Ivoorkust en dat hier rekening mee moet worden gehouden bij de uitvoering van de VPA; is in dat verband van oordeel dat de Commissie en de Ivoriaanse overheid een exhaustieve beoordeling moeten verrichten van de impact van de VPA op de werknemers en kleine producenten uit de sector die gevolgen kunnen ondervinden van het grotere aantal controles op de houtkap; verzoekt de Commissie programma’s te bevorderen en te ondersteunen die erop gericht zijn die werknemers en producenten te laten omschakelen naar andere activiteiten; 15. onderstreept het belang van een duurzame cacaoproductie in Ivoorkust; is ingenomen met initiatieven zoals de alliantie voor duurzame cacao, een ambitieuze routekaart die gezamenlijk door de EU, Ivoorkust, Ghana en de cacaosector is goedgekeurd om de economische, sociale en ecologische duurzaamheid van de cacaoproductie en -handel te verbeteren; 16. benadrukt dat de onderliggende oorzaken van ontbossing in Ivoorkust moeten worden aangepakt; herinnert er in dit verband aan dat Ivoorkust de grootste cacaoproducent ter wereld is en dat ongeveer 40 % van die cacaoproductie bestemd is voor de EU; merkt echter met bezorgdheid op dat het land slechts 5 à 7 % van de wereldwijd door deze sector gegenereerde winst ontvangt en dat landbouwers als gevolg hiervan doorgaans niet kunnen leven van hun werk en productie, hoewel deze sector een vijfde van de Ivoriaanse bevolking van een inkomen voorziet; stelt voorts vast dat momenteel naar schatting 54,9 % van de Ivoriaanse cacaoproducenten en hun gezinnen onder de armoedegrens leeft; herinnert eraan dat de beste manier om cacao duurzaam te maken erin bestaat ervoor te zorgen dat bedrijven een eerlijke prijs voor cacao en een passende vergoeding aan landbouwers betalen en dat kinderarbeid in de cacaoproductie wordt afgeschaft; 17. benadrukt dat landgebruik een belangrijke rol speelt in het bosbeheer en beklemtoont dat er behoefte is aan een strategische visie op het gebied van bosbeheer die is gekoppeld aan de problematiek van de klimaatverandering en de biodiversiteit; verzoekt de regering van Ivoorkust te zorgen voor nauwe coördinatie tussen de verschillende bestaande initiatieven in de bosbouwsector, zoals REDD+, de Flegt-VPA, nationaal bepaalde bijdragen uit hoofde van de Overeenkomst van Parijs en nationale streefdoelen uit hoofde van het mondiaal biodiversiteitskader van Kunming-Montreal; 18. verzoekt de Commissie en de Europese Dienst voor extern optreden Ivoorkust actief te ondersteunen overeenkomstig artikel 30 van de EU-ontbossingsverordening; benadrukt dat samenwerking moet inhouden dat alle belanghebbenden, met inbegrip van kleine landbouwbedrijven, volledig kunnen deelnemen, en bijstand moet omvatten met betrekking tot andere relevante en toekomstige EU-wetgeving, zoals de richtlijn inzake passende zorgvuldigheid in het bedrijfsleven op het gebied van duurzaamheid en de verordening inzake dwangarbeid; 19. merkt op dat de VPA met Ivoorkust net als de VPA’s met andere landen bewijst dat handelsovereenkomsten ook zonder het dreigement van sancties succesvol kunnen zijn indien er andere mogelijkheden voor controle en samenwerking in worden opgenomen; 20. beklemtoont dat VPA’s zowel de EU als haar partnerlanden een belangrijk juridisch kader bieden, hetgeen mogelijk wordt gemaakt door de goede samenwerking met en inzet van de betrokken landen; beklemtoont daarom dat VPA’s met nieuwe partners moeten worden aangemoedigd; 21. verzoekt de Commissie regelmatig verslag uit te brengen aan het Parlement over de uitvoering van de overeenkomst en over de werkzaamheden van het gemengd comité voor de uitvoering van de overeenkomst; 22. roept de EU-lidstaten ertoe op de EU-houtverordening volledig na te leven en volledig ten uitvoer te leggen en zich af te stemmen op de vereisten van de EU-ontbossingsverordening; 23. benadrukt dat landen over de hele wereld die over een gereglementeerde markt voor de invoer van legaal hout beschikken of willen beschikken, er baat bij zouden hebben samen te werken en waar mogelijk elkaars regels en systemen, zoals Flegt en de VPA’s met de EU, goed te keuren; benadrukt dat internationale normen doeltreffender zouden zijn en de rechtszekerheid op lange termijn voor bedrijven en consumenten zouden bevorderen; 24. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en de regering en het parlement van de Republiek Ivoorkust. (Goedkeuring) Het Europees Parlement, – gezien het ontwerp van besluit van de Raad (12361/2023), – gezien de ontwerpovereenkomst in de vorm van een briefwisseling tussen de Europese Unie en de Arabische Republiek Egypte op grond van artikel XXVIII van de Algemene Overeenkomst betreffende tarieven en handel (GATT) 1994 betreffende de wijziging van de concessies voor alle in EU-lijst CLXXV opgenomen tariefcontingenten als gevolg van de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie (12362/2023), – gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 207, lid 4, eerste alinea, en artikel 218, lid 6, tweede alinea, punt a), v), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C9‑0003/2024), – gezien artikel 105, leden 1 en 4, en artikel 114, lid 7, van zijn Reglement, – gezien de brief van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, – gezien de aanbeveling van de Commissie internationale handel ( A9-0078/2024 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de sluiting van de overeenkomst; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en de Arabische Republiek Egypte. (Goedkeuring) Het Europees Parlement, – gezien het ontwerp van besluit van de Raad (12378/2023), – gezien de ontwerpovereenkomst in de vorm van een briefwisseling tussen de Europese Unie en de Argentijnse Republiek tot wijziging van de Overeenkomst in de vorm van een briefwisseling tussen de Europese Unie en de Argentijnse Republiek uit hoofde van artikel XXVIII van de Algemene Overeenkomst inzake Tarieven en Handel (GATT) 1994 betreffende de wijziging van de concessies voor alle in EU-lijst CLXXV opgenomen tariefcontingenten als gevolg van de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie (12379/2023), – gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 207, lid 4, eerste alinea, en artikel 218, lid 6, tweede alinea, punt a), v), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C9‑0460/2023), – gezien artikel 105, leden 1 en 4, en artikel 114, lid 7, van zijn Reglement, – gezien de brief van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, – gezien de aanbeveling van de Commissie internationale handel ( A9-0083/2024 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de sluiting van de overeenkomst; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en de Argentijnse Republiek. (Raadpleging) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel voor een besluit van de Raad ( COM(2023)0736 ), – gezien het ontwerp van wijziging van de Overeenkomst tussen de Europese Unie en het Koninkrijk Noorwegen betreffende administratieve samenwerking, bestrijding van fraude en invordering van schuldvorderingen op het gebied van de btw (16014/2023), – gezien artikel 113 en artikel 218, lid 6, tweede alinea, punt b), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het Parlement door de Raad is geraadpleegd (C9‑0007/2024), – gezien artikel 82 en artikel 114, lid 8, van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken ( A9‑0057/2024 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de sluiting van de wijziging van de Overeenkomst; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en van het Koninkrijk Noorwegen. (Goedkeuring) Het Europees Parlement, – gezien het ontwerp van besluit van de Raad (12125/2023), – gezien de ontwerpovereenkomst tussen de Europese Unie en IJsland betreffende aanvullende regels met betrekking tot het Instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid in het kader van het Fonds voor geïntegreerd grensbeheer, voor de periode 2021 tot 2027 (12124/2023), – gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 77, lid 2, artikel 218, lid 6, tweede alinea, punt a), en artikel 218, lid 7, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C9‑0004/2024), – gezien artikel 105, leden 1 en 4, en artikel 114, lid 7, van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken ( A9-0146/2024 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de sluiting van de overeenkomst; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en van IJsland. (Goedkeuring) Het Europees Parlement, – gezien het ontwerp van besluit van de Raad (12129/2023), – gezien de ontwerpovereenkomst tussen de Europese Unie en het Koninkrijk Noorwegen betreffende aanvullende regels met betrekking tot het Instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid in het kader van het Fonds voor geïntegreerd grensbeheer, voor de periode 2021 tot 2027 (12128/2023), – gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 77, lid 2, artikel 218, lid 6, tweede alinea, punt a), en artikel 218, lid 7, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C9‑0002/2024), – gezien artikel 105, leden 1 en 4, en artikel 114, lid 7, van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken ( A9-0143/2024 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de sluiting van de overeenkomst; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en van het Koninkrijk Noorwegen. (Goedkeuring) Het Europees Parlement, – gezien het ontwerp van besluit van de Raad (12122/2023), – gezien de ontwerpovereenkomst tussen de Europese Unie en de Zwitserse Bondsstaat betreffende aanvullende regels met betrekking tot het Instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid in het kader van het Fonds voor geïntegreerd grensbeheer, voor de periode 2021 tot 2027 (12120/2023), – gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 77, lid 2, artikel 218, lid 6, tweede alinea, punt a), en artikel 218, lid 7, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C9‑0450/2023), – gezien artikel 105, leden 1 en 4, en artikel 114, lid 7, van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken ( A9-0145/2024 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de sluiting van de overeenkomst; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en de Zwitserse Bondsstaat. (Goedkeuring) Het Europees Parlement, – gezien het ontwerpbesluit van de Raad (17085/2023), – gezien de ontwerpovereenkomst tussen de Europese Unie en de Republiek Armenië betreffende de samenwerking tussen het Agentschap van de Europese Unie voor justitiële samenwerking in strafzaken (Eurojust) en de voor justitiële samenwerking in strafzaken bevoegde autoriteiten van de Republiek Armenië (17080/2023), – gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 16, lid 2, artikel 85 in samenhang met artikel 218, lid 6, tweede alinea, punt a), v), en artikel 218, lid 7, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C9‑0145/2024), – gezien artikel 105, leden 1 en 4, en artikel 114, lid 7, van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken ( A9-0165/2024 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de sluiting van de overeenkomst; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en de Republiek Armenië. (Goedkeuring) Het Europees Parlement, – gezien het ontwerp van besluit van de Raad (13936/2023), – gezien de ontwerpovereenkomst tussen de Europese Unie en het Vorstendom Liechtenstein betreffende aanvullende regels met betrekking tot het instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid in het kader van het Fonds voor geïntegreerd grensbeheer, voor de periode 2021 tot 2027 (13935/2023) (1) , – gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 77, lid 2, artikel 218, lid 6, tweede alinea, punt a), en artikel 218, lid 7, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C9‑0462/2023), – gezien artikel 105, leden 1 en 4, en artikel 114, lid 7, van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken ( A9-0144/2024 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de sluiting van de overeenkomst; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en het Vorstendom Liechtenstein. (Bijzondere wetgevingsprocedure – raadpleging) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan de Raad ( COM(2023)0528 ), – gezien artikel 115 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het Parlement door de Raad is geraadpleegd (C9‑0340/2023), – gezien het gemotiveerde advies dat in het kader van Protocol nr. 2 betreffende de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid is uitgebracht door het Zweedse parlement, en waarin wordt gesteld dat het ontwerp van wetgevingshandeling niet strookt met het subsidiariteitsbeginsel, – gezien artikel 82 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken ( A9‑0064/2024 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan het voorstel van de Commissie, zoals geamendeerd door het Parlement; 2. verzoekt de Commissie haar voorstel krachtens artikel 293, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie dienovereenkomstig te wijzigen; 3. verzoekt de Raad, wanneer deze voornemens is af te wijken van de door het Parlement goedgekeurde tekst, het Parlement hiervan op de hoogte te stellen; 4. wenst opnieuw te worden geraadpleegd ingeval de Raad voornemens is ingrijpende wijzigingen aan te brengen in het voorstel van de Commissie; 5. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. (Bijzondere wetgevingsprocedure – raadpleging) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan de Raad ( COM(2023)0529 ), – gezien artikel 115 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het Parlement door de Raad is geraadpleegd (C9‑0339/2023), – gezien artikel 82 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken ( A9‑0066/2024 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan het voorstel van de Commissie, zoals geamendeerd door het Parlement; 2. verzoekt de Commissie haar voorstel krachtens artikel 293, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie dienovereenkomstig te wijzigen; 3. verzoekt de Raad, wanneer deze voornemens is af te wijken van de door het Parlement goedgekeurde tekst, het Parlement hiervan op de hoogte te stellen; 4. wenst opnieuw te worden geraadpleegd ingeval de Raad voornemens is ingrijpende wijzigingen aan te brengen in het voorstel van de Commissie; 5. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2023)0192 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 114, lid 1, en artikel 168, lid 4, punt c), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9‑0143/2023), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 25 oktober 2023 (1) , – na raadpleging van het Comité van de Regio’s, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie industrie, onderzoek en energie, – gezien het schrijven van de Commissie juridische zaken, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid ( A9-0140/2024 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 10 april 2024 met het oog op de vaststelling van Richtlijn (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een code van de Unie betreffende geneesmiddelen voor menselijk gebruik en tot intrekking van Richtlijn 2001/83/EG en Richtlijn 2009/35/EG (Voor de EER relevante tekst) HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 114, lid 1, en artikel 168, lid 4, punt c), Gezien het voorstel van de Europese Commissie, Na toezending van het ontwerp van wetgevingshandeling aan de nationale parlementen, Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité, Gezien het advies van het Comité van de Regio’s, Handelend volgens de gewone wetgevingsprocedure, Overwegende hetgeen volgt: (1) De algemene geneesmiddelenwetgeving van de Unie is in 1965 vastgesteld en was zowel bedoeld om de volksgezondheid te beschermen als de interne markt voor geneesmiddelen te harmoniseren. Sindsdien is deze wetgeving aanzienlijk ontwikkeld maar deze overkoepelende doelstellingen zijn bij alle herzieningen bepalend geweest. In de wetgeving wordt de verlening van vergunningen voor het in de handel brengen voor alle geneesmiddelen voor menselijk gebruik geregeld door de voorwaarden en procedures vast te stellen voor het in de handel brengen en blijven ervan. Een fundamenteel beginsel is dat een vergunning voor het in de handel brengen alleen wordt verleend voor geneesmiddelen waarvan na beoordeling van hun kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid is gebleken dat de baten-risicobalans positief is. (2) De meest recente uitgebreide herziening van de geneesmiddelenwetgeving heeft tussen 2001 en 2004 plaatsgevonden, terwijl gerichte herzieningen inzake de monitoring na verlening van een vergunning (geneesmiddelenbewaking) en vervalste geneesmiddelen daarna werden vastgesteld. De farmaceutische sector is in de bijna twintig jaar sinds de laatste uitgebreide herziening veranderd en steeds meer geglobaliseerd, zowel op het gebied van ontwikkeling als vervaardiging. Bovendien zijn wetenschap en technologie in hoog tempo geëvolueerd. Er is echter nog steeds sprake van onvervulde medische behoeften, dat wil zeggen ziekten waarvoor geen of slechts met suboptimale of heel dure behandelingen bestaan of waarvoor de behandelingen alleen op bepaalde subpopulaties van een ziekte zijn gericht . Bovendien kunnen sommige patiënten niet profiteren van innovatie omdat geneesmiddelen onbetaalbaar kunnen zijn of in de betrokken lidstaat niet op de markt worden gebracht. Er is ook sprake van meer bewustzijn van de milieugevolgen van geneesmiddelen. Meer recent is het kader op de proef gesteld door de COVID-19-pandemie. [Am. 1] (2 bis) Deze richtlijn moet een bijdrage leveren aan de uitvoering van de “één gezondheid”-benadering, waarbij de aangetoonde onderlinge verbondenheid tussen de gezondheid van mensen, dieren en het ecosysteem en de noodzaak om deze drie dimensies op te nemen bij het aanpakken van bedreigingen van de volksgezondheid worden onderstreept. De druk op en de aantasting van het milieu, met inbegrip van biodiversiteitsverlies, kunnen de overdracht van ziekten en de bijbehorende gevolgen op mensen en dieren in de hand werken. Daarnaast heeft vervuiling door actieve farmaceutische ingrediënten negatieve gevolgen voor de kwaliteit van wateren en ecosystemen, wat risico’s voor de mondiale volksgezondheid veroorzaakt. [Am. 2] (3) Deze herziening maakt deel uit van de uitvoering van de farmaceutische strategie voor Europa en is bedoeld om innovatie te bevorderen, met name wat onvervulde medische behoeften betreft, en tegelijkertijd de regeldruk en de milieugevolgen van geneesmiddelen te verminderen; een aantrekkelijke omgeving te scheppen voor onderzoek naar en de ontwikkeling en vervaardiging van geneesmiddelen in de Unie; te zorgen voor de toegankelijkheid , met inbegrip van de betaalbaarheid, van innovatieve en gevestigde geneesmiddelen voor patiënten, met bijzondere aandacht voor het verbeteren van de voorzieningszekerheid en het terugdringen van de risico’s op tekorten, waarbij rekening wordt gehouden met de uitdagingen van de kleinere markten van de Unie, en om een evenwichtig en concurrerend systeem tot stand brengen waardoor geneesmiddelen betaalbaar blijven voor zorgstelsels en patiënten en tegelijkertijd innovatie wordt beloond. [Am. 3] (3 bis) Tegelijkertijd met deze herziening doet de Unie er goed aan het Europese farmaceutische ecosysteem te versterken om het onderzoek naar en de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen te versnellen en innovatie te ondersteunen door publiek-private partnerschappen aan te gaan, en het aantal universiteitsziekenhuizen, expertisecentra en bioclusters te vergroten. [Am. 4] (3 ter) Voor de financiering van farmaceutische onderzoeksprojecten kunnen diverse Unieprogramma’s worden aangewend, zoals Horizon Europa, InvestEU, EU4Health, het cohesiebeleid en het programma Digitaal Europa. De Unie moet in haar onderzoeksagenda ook prioriteit geven aan de participatie aan grensoverschrijdende samenwerking teneinde transnationaal onderzoek mogelijk te maken dat op de behoeften van de volksgezondheid is afgestemd. [Am. 5] (4) Bij deze herziening ligt de nadruk op bepalingen die relevant zijn om de specifieke doelstellingen ervan te verwezenlijken; daarom omvat de herziening alles behalve bepalingen inzake vervalste geneesmiddelen , homeopathische producten en traditionele kruidengeneesmiddelen. Desalniettemin moet omwille van de duidelijkheid Richtlijn 2001/83/EG van het Europees Parlement en de Raad (2) worden vervangen door een nieuwe richtlijn. De bepalingen inzake vervalste geneesmiddelen , homeopathische producten en traditionele kruidengeneesmiddelen worden daarom in deze richtlijn gehandhaafd zonder de inhoud ervan ten opzichte van eerdere harmonisaties te wijzigen. In het licht van de veranderingen in de governance van het Bureau wordt het Comité voor kruidengeneesmiddelen echter vervangen door een werkgroep. [Am. 6] (5) Alle regels op het gebied van vergunningverlening voor, vervaardiging van, toezicht op, en distributie en gebruik van geneesmiddelen moeten de bescherming van de volksgezondheid als voornaamste doelstelling hebben. Dergelijke regels moeten ook het vrije verkeer van geneesmiddelen waarborgen en ervoor zorgen dat de belemmeringen voor de handel in geneesmiddelen voor alle patiënten in de Unie worden weggenomen. (6) In het regelgevingskader voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik moet ook rekening worden gehouden met de behoeften van ondernemingen in de farmaceutische sector en de handel in geneesmiddelen binnen de Unie, zonder daarbij de kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid van geneesmiddelen in gevaar te brengen. [Am. 7] (7) De EU en al haar lidstaten zijn als partijen bij het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van personen met een handicap, in de mate van hun bevoegdheid gebonden door de bepalingen van dat verdrag. Hieronder vallen het recht op informatie zoals bepaald in artikel 21 en het recht op het hoogst haalbare gezondheidsniveau zonder discriminatie op grond van handicap, zoals bepaald in artikel 25. (8) Bij deze herziening wordt het behaalde harmonisatieniveau gehandhaafd. Waar nodig en passend zorgt de herziening voor een verdere verkleining van de resterende verschillen door regels vast te stellen voor het toezicht op en de controle van geneesmiddelen en de rechten en plichten van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten om naleving van de wettelijke eisen te waarborgen. In het licht van de ervaring met de toepassing van de geneesmiddelenwetgeving van de Unie en de evaluatie van de werking ervan, moet het regelgevingskader worden aangepast aan de wetenschappelijke en technologische vooruitgang, de huidige marktomstandigheden en de economische realiteit in de Unie. Wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen leiden tot de innovatie en ontwikkeling van geneesmiddelen, onder andere voor therapeutische gebieden waar nog onvervulde medische behoeften bestaan. Om deze ontwikkelingen te benutten, moet het farmaceutische kader van de Unie worden aangepast aan de wetenschappelijke ontwikkelingen zoals genomica en geavanceerde geneesmiddelen, bv. gepersonaliseerde geneesmiddelen en nieuwe gezondheidsbehandelingen , en aan technologische veranderingen zoals gegevensanalyse, digitale hulpmiddelen en het gebruik van kunstmatige intelligentie. Deze aanpassingen dragen ook bij tot het concurrentievermogen van de farmaceutische industrie van de Unie. [Am. 8] (8 bis) Deze richtlijn moet gericht zijn op het verbeteren van de open strategische autonomie van de Unie met betrekking tot haar doelstellingen aangaande de volksgezondheid. Uitbreiding van in de EU uitgevoerde klinische proeven en de lokale productie van farmaceutische bestanddelen zouden bijdragen aan een veerkrachtiger en duurzamer Europees gezondheidsecosysteem. [Am. 9] (9) Voor geneesmiddelen bij zeldzame ziekten en geneesmiddelen voor kinderen moeten wat hun kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid betreft, dezelfde voorwaarden gelden als voor alle andere geneesmiddelen, bijvoorbeeld betreffende de procedures voor het verlenen van vergunningen voor het in de handel brengen, en de eisen voor de kwaliteit en voor de geneesmiddelenbewaking. Gezien de unieke kenmerken van deze groepen geneesmiddelen, gelden er echter ook specifieke eisen voor. Dergelijke eisen worden momenteel gedefinieerd in afzonderlijke wetgeving en moeten in het algemene rechtskader voor geneesmiddelen worden opgenomen om te zorgen voor duidelijkheid en samenhang van alle maatregelen die op deze geneesmiddelen van toepassing zijn. Aangezien er voor sommige geneesmiddelen waarvoor een vergunning is verleend voor gebruik bij kinderen, door de lidstaten een vergunning is verleend, moeten er bovendien specifieke bepalingen in deze richtlijn worden opgenomen. De problemen in verband met geneesmiddelen voor kinderen moeten worden aangepakt. Deze ontstaan bijvoorbeeld doordat pediatrische klinische studies niet tijdig worden uitgevoerd en de voor een vergunning voor het in de handel brengen verplichte gegevens niet tijdig worden verkregen, waardoor de goedkeuringsprocedure van geneesmiddelen voor kinderen veel langer duurt dan bij volwassenen. [Am. 10] (10) Het systeem van een richtlijn en een verordening voor de algemene geneesmiddelenwetgeving moet worden gehandhaafd om versnippering van de nationale wetgeving inzake geneesmiddelen voor menselijk gebruik te voorkomen, aangezien de wetgeving is gebaseerd op een systeem van door de Unie verleende en van door de lidstaten verleende nationale vergunningen voor het in de handel brengen. Door de lidstaten verleende nationale vergunningen voor het in de handel brengen worden verleend en beheerd op basis van nationale wetten voor de uitvoering van de geneesmiddelenwetgeving van de Unie. Uit de evaluatie van de algemene geneesmiddelenwetgeving is niet gebleken dat door de keuze van het rechtsinstrument specifieke problemen zijn veroorzaakt of dat er een gebrek aan harmonisatie is ontstaan. Bovendien bleek uit een advies van het Refit-platform (3) in 2019 dat er onder de lidstaten geen steun was om Richtlijn 2001/83/EG om te zetten in een verordening. (11) Om innovatie mogelijk te maken en het concurrentievermogen van de farmaceutische industrie van de Unie en met name dat van kmo’s te bevorderen, moet de richtlijn in synergie werken met de verordening. Met het oog hierop wordt een systeem van stimulansen voorgesteld waarmee innovatie wordt beloond, met name op het gebied van onvervulde medische behoeften en , innovatie die patiënten bereikt en waardoor de toegankelijkheid van geneesmiddelen in de hele Unie wordt bevorderd , alsmede innovatie die voortkomt uit ontwikkeling in de Unie . Om het regelgevingssysteem efficiënter en innovatievriendelijker te maken, is de richtlijn er ook op gericht om de administratieve lasten te verminderen en de procedures voor ondernemingen te vereenvoudigen. [Am. 11] (11 bis) Deze richtlijn moet in overeenstemming zijn met de doelstellingen van de Unie met betrekking tot de bevordering van onderzoek, innovatie, digitalisering. handel, internationale ontwikkeling en het concurrentievermogen van de industrie. [Am. 12] (12) De definities en het toepassingsgebied van Richtlijn 2001/83/EG moeten worden verduidelijkt om hoge normen voor de kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid van geneesmiddelen te verwezenlijken en om — zonder het algemene toepassingsgebied te wijzigen of afbreuk te doen aan de nationale bevoegdheden in dat verband — mogelijke lacunes in de regelgeving aan te pakken als gevolg van wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen, zoals geneesmiddelen met een gering productievolume, geneesmiddelen die aan bed worden vervaardigd of gepersonaliseerde geneesmiddelen die niet in een industrieel productieproces worden vervaardigd. [Am. 13] (13) Om overlappende eisen voor geneesmiddelen in deze richtlijn en in de verordening te voorkomen, zijn de algemene normen voor de kwaliteit, de veiligheid , de en werkzaamheid en het milieurisico van geneesmiddelen in deze richtlijn van toepassing op geneesmiddelen waarvoor een nationale vergunning voor het in de handel is afgegeven en ook op geneesmiddelen waarvoor een gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen is afgegeven. Daarom gelden de eisen voor een aanvraag voor een geneesmiddel voor beide, en zijn ook de regels inzake de status ten aanzien van receptplichtigheid (voorschriftplichtigheid), productinformatie, wettelijke bescherming en regels inzake vervaardiging, levering, reclame, toezicht en andere nationale eisen van toepassing op geneesmiddelen waarvoor een gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen is afgegeven. [Am. 14] (14) Of een product aan de definitie van een geneesmiddel beantwoordt, moet per geval worden bepaald, rekening houdend met de in deze richtlijn genoemde factoren, zoals de aanbiedingsvorm van het product of de farmacologische, immunologische of metabole eigenschappen. (15) Om rekening te houden met zowel de opkomst van nieuwe therapieën als het groeiende aantal zogenoemde “grensproducten”, die zich tussen de geneesmiddelensector en andere sectoren bevinden, moeten bepaalde definities en afwijkingen worden gewijzigd om twijfel over de toepasselijke wetgeving te voorkomen . In gevallen waarbij de regelgevingsstatus van een product toch nog onduidelijk is, gaan de bevoegde autoriteiten of het Bureau en de relevante adviesorganen die verantwoordelijk zijn voor andere regelgevingskaders, te weten medische hulpmiddelen en stoffen van menselijke oorsprong, over tot raadplegingen. In dergelijke gevallen moet het compendium in Verordening (EU) nr. 2024/1938 van het Europees Parlement en de Raad (4) worden geraadpleegd, voor zover relevant. Indien na het raadplegen van het compendium nog steeds twijfel over de regelgevingsstatus bestaat, moeten de desbetreffende instanties nadere raadplegingen houden om die regelgevingsstatus te bepalen. De Commissie en de lidstaten moeten de samenwerking tussen het Bureau, de bevoegde nationale autoriteiten en de uit hoofde van andere Uniewetgeving opgerichte adviesorganen faciliteren. De adviezen en aanbevelingen van het Bureau en de desbetreffende adviesorganen over de regelgevingsstatus van het product moeten openbaar worden gemaakt nadat de raadplegingen hebben plaatsgevonden . Wanneer een product volledig aan de definitie van een geneesmiddel beantwoordt en ook aan de definitie van andere gereguleerde producten voldoet, zijn omwille van de duidelijkheid de regels voor geneesmiddelen krachtens deze richtlijn van toepassing. Om de duidelijkheid van de toepasselijke regels te waarborgen, moet de consistentie van de terminologie van de geneesmiddelenwetgeving worden verbeterd en moet in die wetgeving duidelijk worden aangegeven welke producten buiten het toepassingsgebied van deze richtlijn vallen. [Am. 15] (16) De nieuwe definitie van een stof van menselijke oorsprong in de [SoHO-verordening] omvat alle stoffen die op welke wijze dan ook uit het menselijk lichaam worden afgenomen, ongeacht of zij cellen bevatten en ongeacht of zij voldoen aan de definitie van “bloed”, “weefsel” of “cel”, bijvoorbeeld moedermelk, darmmicrobiota en andere SoHO die in de toekomst op de mens kunnen worden toegepast. Dergelijke stoffen van menselijke oorsprong, met uitzondering van weefsels en cellen, kunnen uit SoHO afgeleide geneesmiddelen, anders dan geneesmiddelen voor geavanceerde therapie, worden wanneer de SoHO wordt onderworpen aan een industrieel proces dat systematisering, reproduceerbaarheid en routinematige bewerkingen of bewerkingen per partij omvat zodat een product met een gestandaardiseerde consistentie wordt geproduceerd. Wanneer een proces inhoudt dat een werkzaam bestanddeel wordt geëxtraheerd uit SoHO, anders dan weefsels en cellen, of dat de SoHO, anders dan weefsels en cellen, een transformatie ondergaat waarbij de intrinsieke eigenschappen ervan veranderen, moet het product van dit proces ook als een uit SoHO afgeleid geneesmiddel worden beschouwd. Wanneer een proces inhoudt dat er tijdens de bereiding van bloedbestanddelen elementen worden geconcentreerd, gescheiden of geïsoleerd, moet dit niet worden beschouwd als het veranderen van de intrinsieke eigenschappen. (17) Om twijfel te voorkomen, moet de veiligheid en kwaliteit van menselijke organen bestemd voor transplantatie alleen worden geregeld bij Richtlijn 2010/53/EU van het Europees Parlement en de Raad (5) , en de veiligheid en kwaliteit van stoffen van menselijke oorsprong bestemd voor medisch begeleide voortplanting alleen bij [de SoHO-verordening of indien die niet van kracht is, bij Richtlijn 2004/23/EG]. (18) Geneesmiddelen voor geavanceerde therapie die volgens een individueel medisch recept voor een op bestelling gemaakt product voor een bepaalde patiënt overeenkomstig specifieke kwaliteitsnormen op niet-routinematige basis worden bereid en in dezelfde lidstaat in een ziekenhuis onder de exclusieve professionele verantwoordelijkheid van een beoefenaar van een medisch beroep en een ziekenhuisapotheker worden gebruikt, moeten van het toepassingsgebied van deze richtlijn worden uitgesloten terwijl er tevens voor wordt gezorgd dat relevante regels van de Unie met betrekking tot de kwaliteit en de veiligheid niet worden ondergraven (“ziekenhuisvrijstelling”). De ervaring heeft geleerd dat er grote verschillen tussen de lidstaten bestaan bij de toepassing van de ziekenhuisvrijstelling. Om de toepassing van de ziekenhuisvrijstelling te verbeteren en te harmoniseren , worden bij deze richtlijn maatregelen ingevoerd voor het verzamelen en rapporteren van gegevens alsook voor het jaarlijks evalueren van deze gegevens door de bevoegde autoriteiten en de bekendmaking ervan door het Bureau in een register. Bovendien moet het Bureau een verslag voorleggen over de uitvoering van de ziekenhuisvrijstelling op basis van bijdragen van de lidstaten om te onderzoeken of er een aangepast kader moet worden vastgesteld voor bepaalde minder complexe geneesmiddelen voor geavanceerde therapie die in het kader van de ziekenhuisvrijstelling zijn ontwikkeld en gebruikt . Wanneer een vergunning voor de vervaardiging en het gebruik in het kader van een ziekenhuisvrijstelling van een geneesmiddel voor geavanceerde therapie om veiligheidsredenen wordt ingetrokken, stellen de relevante bevoegde autoriteiten de bevoegde autoriteiten van andere lidstaten daarvan in kennis. Bevoegde autoriteiten moeten academische instellingen en andere entiteiten zonder winstoogmerk steunen door middel van de vereisten van de clausule inzake de ziekenhuisvrijstelling. [Am. 16] (18 bis) Het Bureau moet een programma opstellen dat tot doel heeft academische instellingen en andere entiteiten zonder winstoogmerk door de gecentraliseerde procedure voor het verlenen van vergunningen voor het in de handel brengen te loodsen. Dat programma moet kunnen voortbouwen op de resultaten van het proefprogramma van het Bureau voor meer steun aan academische en non-profitontwikkelaars van geneesmiddelen voor geavanceerde therapie, dat in september 2022 van start is gegaan. [Am. 17] (19) Deze richtlijn mag geen afbreuk doen aan de bepalingen van Richtlijn 2013/59/Euratom van de Raad (6) , waaronder de bepalingen betreffende de rechtvaardiging en optimalisatie van de bescherming van patiënten en andere personen bij wie sprake is van medische blootstelling aan ioniserende straling. Bij therapeutische toepassingen van radiofarmaceutica moeten regels voor vergunningen voor het in de handel brengen en voor dosering en toediening, met name aan de eisen van die richtlijn voldoen dat blootstellingen van doelvolumes afzonderlijk moeten worden gepland en dat de toediening op passende wijze wordt gecontroleerd ermee rekening houdend dat de doses voor niet-doelvolumes en -weefsels zo laag moeten zijn als redelijkerwijs mogelijk is en dat zij in overeenstemming moeten zijn met het beoogde therapeutische doel van de blootstelling. (20) In het belang van de volksgezondheid mag een geneesmiddel alleen in de Unie in de handel worden gebracht wanneer er een vergunning voor het in de handel brengen van het geneesmiddel is verleend en de kwaliteit, de veiligheid , de en werkzaamheid en het milieurisico van het geneesmiddel zijn aangetoond. Er moet echter vrijstelling van deze eis worden verleend wanneer er sprake is van een dringende behoefte om een geneesmiddel toe te dienen om aan de specifieke behoeften van een patiënt te voldoen of om de bevestigde verspreiding van ziekteverwekkers, toxinen, chemische agentia of nucleaire straling die schade kunnen veroorzaken, tegen te gaan. Om te voorzien in speciale behoeften, moet lidstaten met name worden toegestaan om geneesmiddelen die worden geleverd naar aanleiding van een bonafide bestelling op eigen initiatief, die volgens de specificaties van een officieel erkend gezondheidswerker worden bereid en die bestemd zijn voor gebruik door patiënten die onder zijn of haar rechtstreekse, persoonlijke verantwoordelijkheid vallen, van de bepalingen van deze richtlijn uit te sluiten. Lidstaten moet worden toegestaan om tijdelijk toestemming te verlenen voor de distributie van geneesmiddelen waarvoor geen vergunning voor het in de handel brengen is verleend, om de vermeende of geconstateerde verspreiding van ziekteverwekkers, toxinen, chemische agentia of nucleaire straling die schade kunnen veroorzaken, tegen te gaan. [Am. 18] (21) Besluiten over het verlenen van vergunningen voor het in de handel brengen moeten worden genomen op basis van objectieve wetenschappelijke criteria, namelijk kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid van het betrokken geneesmiddel, met uitsluiting van economische of andere overwegingen. Bij wijze van uitzondering moeten de lidstaten echter het gebruik van geneesmiddelen op hun grondgebied kunnen verbieden. (22) Uit de gegevens en documenten die bij een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel moeten worden gevoegd, blijkt dat de therapeutische werkzaamheid van het geneesmiddel zwaarder weegt dan de mogelijke risico’s. De baten-risicobalans van alle geneesmiddelen zal worden beoordeeld wanneer zij in de handel worden gebracht en op elk ander moment dat de bevoegde autoriteit dit nodig acht. (22 bis) De samenstelling van klinische proeven verdient extra aandacht teneinde gendergelijkheid en alomvattende klinische gegevens te waarborgen. [Am. 19] (23) Aangezien is gebleken dat marktwerking alleen niet voldoende is om adequaat onderzoek naar, de ontwikkeling van en de vergunningverlening voor geneesmiddelen voor de pediatrische populatie te stimuleren, is er een systeem van beloningen en stimulansen opgezet. (24) Voor nieuwe geneesmiddelen en voor geneesmiddelen waarvoor reeds een vergunning is verleend en die door een octrooi of door een aanvullend beschermingscertificaat worden beschermd, moet daarom de eis worden ingevoerd dat bij de indiening van een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen of een aanvraag voor een nieuwe therapeutische indicatie, een nieuwe farmaceutische vorm of een nieuwe wijze van toediening, de resultaten van onderzoek bij de pediatrische populatie overeenkomstig een goedgekeurd plan voor pediatrisch onderzoek dan wel het bewijs dat een vrijstelling of opschorting is verkregen, moeten worden verstrekt. Om te voorkomen dat kinderen worden blootgesteld aan onnodige klinische proeven en vanwege de aard van de geneesmiddelen, mogen die eisen echter niet van toepassing zijn op generieke geneesmiddelen of gelijkwaardige biologische geneesmiddelen, geneesmiddelen waarvoor via de procedure inzake langdurig gebruik in de medische praktijk een vergunning is verleend, noch op homeopathische producten en traditionele kruidengeneesmiddelen waarvoor via de vereenvoudigde registratieprocedures van deze richtlijn een vergunning is verleend. [Am. 20] (25) Om ervoor te zorgen dat de gegevens ter ondersteuning van de vergunning voor het in de handel brengen met betrekking tot het gebruik van een geneesmiddel bij kinderen waarvoor krachtens deze verordening een vergunning is verleend, correct tot stand zijn gekomen, moeten de bevoegde autoriteiten de naleving van het goedgekeurde plan voor pediatrisch onderzoek en eventuele vrijstellingen en opschortingen bij de validatiestap van de aanvragen voor een vergunning voor het in de handel brengen controleren. (26) Om naleving van alle maatregelen van het goedgekeurde plan voor pediatrisch onderzoek te belonen, moet voor geneesmiddelen die onder de bescherming van een aanvullende beschermingscertificaat vallen, indien relevante informatie over de resultaten van de uitgevoerde onderzoeken bij de productinformatie is gevoegd, een beloning worden toegekend in de vorm van een verlenging van zes maanden van het aanvullende beschermingscertificaat dat bij [Verordening (EG) nr. 469/2009 van het Europees Parlement en de Raad (7) — PB: gelieve referentie te vervangen door een nieuw instrument wanneer dit wordt aangenomen] is ingesteld. (27) Bepaalde gegevens en documenten die doorgaans moeten worden ingediend bij een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen, hoeven niet te worden vereist indien een geneesmiddel een generiek geneesmiddel is of een gelijkwaardig biologisch geneesmiddel (biosimilar) waarvoor in de Unie een vergunning wordt of werd verleend. Zowel generieke geneesmiddelen als biosimilars spelen een belangrijke rol bij het waarborgen van de toegankelijkheid van geneesmiddelen voor een bredere patiëntenpopulatie tegen betaalbaardere prijzen en het scheppen van een concurrerende interne markt. In een gezamenlijke verklaring hebben de autoriteiten van de lidstaten bevestigd dat in de afgelopen 15 jaar uit de ervaring met goedgekeurde biosimilars is gebleken dat zij qua werkzaamheid, veiligheid en immunogeniteit vergelijkbaar zijn met hun referentiegeneesmiddel en derhalve onderling verwisselbaar zijn en in plaats van het referentiegeneesmiddel kunnen worden gebruikt (of omgekeerd), of door een ander biosimilar van hetzelfde referentiegeneesmiddel kunnen worden vervangen. [Am. 21] (28) Uit ervaring is gebleken dat het raadzaam is duidelijk de gevallen te omschrijven waarin voor het verkrijgen van een vergunning voor een geneesmiddel dat in wezen gelijkwaardig is aan een geneesmiddel waarvoor reeds een vergunning is verleend, de resultaten van de toxicologische en farmacologische tests of klinische studies niet hoeven te worden verstrekt, waarbij ervoor moet worden gewaakt dat innoverende ondernemingen worden benadeeld. Voor deze gespecificeerde categorieën geneesmiddelen biedt een verkorte procedure aanvragers de mogelijkheid om zich te baseren op gegevens die door eerdere aanvragers zijn ingediend en om dus alleen enkele specifieke documenten in te dienen. (29) Voor generieke geneesmiddelen hoeft alleen de equivalentie van het generieke geneesmiddel aan het referentiegeneesmiddel te worden aangetoond. Voor biologische geneesmiddelen worden alleen de resultaten van vergelijkbaarheidstests en -onderzoeken aan de bevoegde autoriteiten verstrekt. Voor hybride geneesmiddelen, dat wil zeggen in gevallen waarin het geneesmiddel niet onder de definitie van een generiek geneesmiddel valt of het ten opzichte van het referentiegeneesmiddel anders is wat betreft de concentratie, farmaceutische vorm, toedieningsweg of therapeutische indicaties, worden de resultaten van de passende niet-klinische tests of klinische studies verstrekt voor zover dat nodig is om een wetenschappelijke brug te slaan naar de gegevens waarop de vergunning voor het in de handel brengen van het referentiegeneesmiddel is gebaseerd. Hetzelfde geldt voor hybride biologische geneesmiddelen, dat wil zeggen in gevallen waarin een biosimilar vergeleken met het biologische referentiegeneesmiddel anders is wat betreft de sterkte, de farmaceutische vorm, de toedieningsweg of de therapeutische indicaties. In de laatste twee situaties blijkt uit de gegevens voor die wetenschappelijke brug dat de eigenschappen van de werkzame stof van het hybride geneesmiddel qua veiligheid of werkzaamheid niet aanzienlijk verschillen. Wanneer er wat die eigenschappen betreft wel sprake is van aanzienlijke verschillen, moet de aanvrager een volledige aanvraag indienen. (30) De regelgevende besluitvorming inzake de ontwikkeling van, de vergunningverlening voor en het toezicht op geneesmiddelen kan worden ondersteund door de toegang tot en analyse van gezondheidsgegevens, in voorkomend geval met inbegrip van gegevens uit de praktijk, dat wil zeggen gezondheidsgegevens die buiten het kader van klinische studies worden gegenereerd. De bevoegde autoriteiten moeten dergelijke gegevens kunnen gebruiken, onder meer via de interoperabele infrastructuur van de Europese ruimte voor gezondheidsgegevens. Gegevens die door in-silicomethoden worden gegenereerd, zoals in voorkomend geval computermodellering en -simulatie, moleculaire modellering, mechanische modellering, digitale tweelingen en artificiële intelligentie, kunnen ook ter ondersteuning van de regelgevende besluitvorming worden aangewend. [Am. 22] (31) In Richtlijn 2010/63/EU van het Europees Parlement en de Raad (8) worden bepalingen vastgesteld betreffende de bescherming van dieren die voor wetenschappelijke doeleinden worden gebruikt op basis van de beginselen van vervanging, vermindering en verfijning. Voor elk onderzoek waarbij dieren worden gebruikt en dat essentiële gegevens over de kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid van een geneesmiddel oplevert, moet rekening worden gehouden met die beginselen van vervanging, vermindering en verfijning voor zover zij de verzorging en het gebruik van levende dieren voor wetenschappelijke doeleinden betreffen, en dat ontwerp en die uitvoering moeten alleen indien noodzakelijk worden gebruikt en worden geoptimaliseerd zodat de meest bevredigende resultaten met een minimaal aantal dieren worden geleverd . Indien er wetenschappelijk verantwoorde testmethoden zonder dierproeven beschikbaar zijn, dient de aanvrager van de vergunning voor het in de handel brengen geen dierproeven uit te voeren. Indien er geen wetenschappelijk verantwoorde testmethoden zonder dierproeven beschikbaar zijn, moeten aanvragers die testmethoden met dierproeven gebruiken ervoor zorgen dat het beginsel van vervanging, vermindering en verfijning van dierproeven voor wetenschappelijke doeleinden is toegepast bij dierproeven die ter ondersteuning van de aanvraag worden uitgevoerd . De procedures voor dergelijke onderzoeken moeten zodanig worden opgezet dat pijn, lijden, angst of blijvende schade bij dieren worden voorkomen; bij deze procedures moeten de beschikbare richtsnoeren van het EMA en de ICH worden gevolgd. De aanvrager en de houder van een vergunning voor het in de handel brengen moeten met name rekening houden met de beginselen die zijn vastgelegd in Richtlijn 2010/63/EU, met inbegrip van, waar mogelijk, de toepassing van nieuwe benaderingsmethoden (new approach methodologies) in plaats van dierproeven. Daarbij kan het gaan om: in-vitromodellen, zoals microfysiologische systemen, waaronder orgaan-op-chip, (2D- en 3D-) celkweekmodellen, organoïden, en modellen op basis van menselijke stamcellen, in-silicohulpmiddelen of groeperings- en “read-across”-modellen , “aquatic egg”-modellen en ongewervelde soorten . [Am. 23] (32) Er moeten procedures worden ingevoerd om, waar mogelijk, te vergemakkelijken dat dierproeven gezamenlijk worden uitgevoerd, zodat wordt voorkomen dat onnodig proeven met levende dieren worden uitgevoerd , die onder Richtlijn 2010/63/EU vallen , onnodig worden gedupliceerd . Aanvragers en houders van een vergunning voor het in de handel brengen moeten alles in het werk stellen om de resultaten van dierproeven te hergebruiken en de resultaten van die proeven openbaar te maken. Voor verkorte aanvragen moeten aanvragers van een vergunning voor het in de handel brengen naar de relevante onderzoeken die voor het referentiegeneesmiddel zijn uitgevoerd, verwijzen. [Am. 24] (33) Betreffende klinische proeven, met name die welke buiten de Unie worden uitgevoerd, met geneesmiddelen die bestemd zijn om in de Unie te worden toegelaten, moet bij de beoordeling van de aanvraag van een vergunning voor het in de handel brengen worden nagegaan of deze proeven zijn uitgevoerd in overeenstemming met de beginselen van goede klinische praktijken en de ethische eisen die gelijkwaardig zijn aan de bepalingen van Verordening (EU) nr. 536/2014 van het Europees Parlement en de Raad (9) . (34) Het is mogelijk om onder bepaalde omstandigheden vergunningen voor het in de handel brengen afhankelijk van specifieke verplichtingen of voorwaarden, op voorwaardelijke basis of onder uitzonderlijke omstandigheden te verlenen. De wetgeving moet het onder vergelijkbare omstandigheden mogelijk maken dat er voor geneesmiddelen met een standaardvergunning voor het in de handel brengen op voorwaardelijke basis of onder uitzonderlijke omstandigheden voor nieuwe therapeutische indicaties een vergunning wordt verleend. De geneesmiddelen waarvoor op voorwaardelijke basis of onder uitzonderlijke omstandigheden een vergunning is verleend, moeten in beginsel voldoen aan de eisen voor een standaardvergunning voor het in de handel brengen, met uitzondering van de specifieke afwijkingen of voorwaarden die zijn vermeld in de desbetreffende voorwaardelijke of uitzonderlijke vergunning voor het in de handel brengen, en worden onderworpen aan een specifieke evaluatie van de naleving van de opgelegde specifieke voorwaarden of verplichtingen. De gronden voor de weigering van een vergunning voor het in de handel brengen moeten in dergelijke gevallen van overeenkomstige toepassing zijn. (34 bis) Wanneer de milieurisicobeoordeling voor een geneesmiddel dat vóór 30 oktober 2005 is toegelaten onvolledig of onvoldoende onderbouwd is, moet het mogelijk zijn om de nationale vergunning voor het in de handel brengen in te trekken. Voordat een besluit tot intrekking wordt genomen, moet echter goed worden bekeken in hoeverre de toegang van patiënten tot dergelijke geneesmiddelen daardoor zou worden beperkt. [Am. 25] (35) Behalve voor de geneesmiddelen die aan de bij [herziene Verordening (EU) nr. 726/2004] ingestelde gecentraliseerde vergunningsprocedure zijn onderworpen, moet een vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel door een bevoegde autoriteit in één lidstaat worden verleend. Om onnodige administratieve en financiële lasten voor de aanvragers en de bevoegde autoriteiten te vermijden, hoeft de volledige grondige beoordeling van een aanvraag voor een vergunning voor een geneesmiddel slechts eenmaal te gebeuren. Daarom is het passend om speciale procedures voor de wederzijdse erkenning van nationale vergunningen vast te stellen. Bovendien moet het met het oog op een gemeenschappelijke beoordeling onder leiding van een van de betrokken lidstaten mogelijk zijn dezelfde aanvraag gelijktijdig in verschillende lidstaten in te dienen. (36) Bovendien moeten er overeenkomstig die procedures regels worden vastgesteld om in een coördinatiegroep voor wederzijdse erkenning en gedecentraliseerde procedures voor geneesmiddelen (“de coördinatiegroep”) onverwijld onenigheden tussen de bevoegde autoriteiten op te lossen. Bij een verschil van mening tussen lidstaten omtrent de kwaliteit, de veiligheid of de werkzaamheid van een geneesmiddel behoort er op Unieniveau een wetenschappelijke beoordeling te gebeuren om tot één enkel, voor de betrokken lidstaten bindend besluit over de geschilpunten te komen. Dit besluit moet tot stand komen met gebruikmaking van een snelle procedure, waarbij zorg wordt gedragen voor nauwe samenwerking tussen de Commissie en de lidstaten. (37) In bepaalde gevallen waar sprake is van grote meningsverschillen die niet overbrugd kunnen worden, moet de zaak worden geëscaleerd en onderworpen worden aan een wetenschappelijk advies van het Bureau dat vervolgens via een besluit van de Commissie wordt uitgevoerd. (38) De lidstaten moeten, met het oog op een betere bescherming van de volksgezondheid en het voorkomen van onnodige overlapping bij het onderzoek van aanvragen voor een vergunning voor het in de handel brengen van geneesmiddelen, systematisch voor elk geneesmiddel waarvoor zij een vergunning verlenen, beoordelingsverslagen opstellen die op verzoek door hen moeten worden uitgewisseld. Een lidstaat moet bovendien het onderzoek van een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel, die op dat tijdstip in een andere lidstaat daadwerkelijk wordt behandeld, kunnen opschorten met de bedoeling het besluit van laatstgenoemde lidstaat te erkennen. (39) In het belang van een zo breed mogelijke toegang tot geneesmiddelen moet een lidstaat die er belang bij heeft toegang te krijgen tot een bepaald geneesmiddel waarvoor een vergunning wordt verleend via de gedecentraliseerde procedure en de procedure voor wederzijdse erkenning, kunnen kiezen voor die procedure. (40) Om de beschikbaarheid van geneesmiddelen met name op kleinere markten te verbeteren, moet, in gevallen waarin de aanvrager in een bepaalde lidstaat geen aanvraag voor een vergunning voor een geneesmiddel in het kader van de procedure voor wederzijdse erkenning indient, die lidstaat de mogelijkheid hebben om, wegens gegronde redenen in verband met de volksgezondheid, een vergunning te verlenen voor het in de handel brengen van dat geneesmiddel. (41) Bij generieke geneesmiddelen waarbij voor het referentiegeneesmiddel een vergunning voor het in de handel brengen is verleend via de gecentraliseerde procedure, moeten de aanvragers van een vergunning voor het in de handel brengen onder bepaalde voorwaarden wel tussen beide procedures kunnen kiezen. De procedure voor wederzijdse erkenning of de gedecentraliseerde procedure moet eveneens facultatief toegankelijk blijven voor bepaalde geneesmiddelen, zelfs als zij een therapeutische innovatie betekenen of een voordeel voor de samenleving of voor de patiënt opleveren. Aangezien generieke geneesmiddelen een groot deel van de geneesmiddelenmarkt uitmaken, moet in het licht van de opgedane ervaring de toegang van deze producten tot de markt van de Unie worden vergemakkelijkt. Daarom moeten de procedures om andere betrokken lidstaten bij een dergelijke procedure te betrekken, verder worden vereenvoudigd. (42) De vereenvoudiging van de procedures mag geen gevolgen hebben voor de normen of de kwaliteit van de wetenschappelijke beoordeling van geneesmiddelen om de kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid te waarborgen en daarom moet de wetenschappelijke beoordelingsperiode worden gehandhaafd. Er wordt echter voorzien dat de totale duur van de procedure voor het verlenen van een vergunning voor het in de handel brengen zal worden verkort van 210 tot 180 dagen. (43) De lidstaten moeten zorgen voor toereikende financiering van de bevoegde autoriteiten voor het uitvoeren van hun taken uit hoofde van deze richtlijn en [herziene Verordening (EU) nr. 726/2004]. Daarnaast moeten de lidstaten ervoor zorgen dat de bevoegde autoriteiten voldoende middelen toegewezen krijgen voor hun bijdragen aan de werkzaamheden van het Bureau, rekening houdend met de op kosten gebaseerde vergoeding die zij van het Bureau ontvangen. (44) Bij eerdere wijzigingen van de geneesmiddelenwetgeving van de Unie is de toegankelijkheid van geneesmiddelen aangepakt door te voorzien in een versnelde beoordeling van aanvragen voor vergunningen voor het in de handel brengen of door toe te staan dat er voorwaardelijke vergunningen voor het in de handel brengen worden verleend voor geneesmiddelen voor onvervulde medische behoeften. Hoewel door deze maatregelen de vergunningverlening voor innovatieve en veelbelovende therapieën in sommige gebieden is versneld, worden bepaalde prioriteiten op het gebied van de volksgezondheid nog steeds niet aangepakt en bereiken deze geneesmiddelen niet altijd de patiënt en varieert de toegankelijkheid van deze geneesmiddelen voor patiënten in de Unie. De toegankelijkheid van geneesmiddelen voor patiënten is van vele factoren afhankelijk. Houders van een vergunning voor het in de handel brengen zijn niet verplicht een geneesmiddel in alle lidstaten in de handel te brengen; zij kunnen besluiten hun geneesmiddelen in een of meer lidstaten niet in de handel te brengen of ze daar weer uit de handel te nemen , vaak om commerciële redenen . Andere factoren die van invloed zijn op de marktintroductie en de toegankelijkheid voor patiënten, zijn het nationale prijsstellings- en vergoedingsbeleid, de omvang van de populatie, de organisatie van zorgstelsels en nationale administratieve procedures. Bovendien kunnen een complex regelgevingsklimaat en de bijbehorende administratieve lasten kmo’s, onderzoeksinstellingen en academische instellingen ervan weerhouden om veelbelovende innovatieve behandelingen te ontwikkelen en een voorwaardelijke vergunning voor het in de handel brengen aan te vragen. [Am. 26] (44 bis) Teneinde de beschikbaarheid van geneesmiddelen te vergroten en bij te dragen tot een vermindering van de ongelijke toegangsmogelijkheden binnen de Unie, moeten houders van een vergunning voor het in de handel brengen van geneesmiddelen op verzoek een aanvraag omtrent prijsstelling en vergoeding indienen in de lidstaten. [Am. 27] (45) Zoals ook wordt benadrukt in de conclusies van de Raad (10) en een resolutie van het Europees Parlement (11) is de aanpak van de ongelijke toegankelijkheid van geneesmiddelen voor patiënten een belangrijke prioriteit geworden van de farmaceutische strategie voor Europa. De lidstaten hebben opgeroepen tot herziene mechanismen en stimulansen voor de ontwikkeling van geneesmiddelen die zijn afgestemd op onvervulde medische behoeften en tegelijkertijd de duurzaamheid van zorgstelsels en de toegankelijkheid en beschikbaarheid van betaalbare geneesmiddelen voor patiënten in alle lidstaten waarborgen. De monitoring en evaluatie van de toegang tot geneesmiddelen op het niveau van de Unie is belangrijk om inzicht te krijgen in de door middel van stimulansen bereikte resultaten. [Am. 28] (46) Bij de toegankelijkheid van geneesmiddelen speelt betaalbaarheid ook een grote rol. Wat dit betreft eerbiedigt de geneesmiddelenwetgeving van de Unie de bevoegdheid van de lidstaten op het gebied van prijsstelling en vergoeding. Als aanvulling hierop wordt met deze wetgeving een positief effect beoogd op de betaalbaarheid en duurzaamheid van zorgstelsels met behulp van maatregelen om de concurrentie van generieke geneesmiddelen en biosimilars te ondersteunen. De toegankelijkheid van geneesmiddelen voor patiënten moet ook als gevolg van de concurrentie van generieke geneesmiddelen en biosimilars verbeteren. (46 bis) De lidstaten passen bij de prijsstelling en vergoeding van geneesmiddelen diverse procedures en maatregelen toe. Deze procedures en maatregelen hebben aanzienlijke gevolgen voor de toegang tot geneesmiddelen, met name wat betreft de snelheid van deze toegang. Evenzo passen de lidstaten specifieke procedures en maatregelen toe ter bevordering van de concurrentie van generieke geneesmiddelen en biosimilars. Gezien de bevoegdheden van de lidstaten en gezien de verschillen die kunnen worden vastgesteld bij de toegang tot geneesmiddelen in de Unie, moet er in grotere mate prioriteit worden gegeven aan de uitwisseling van beste praktijken tussen de nationale bevoegde autoriteiten op dit gebied. In dit verband moet de Commissie een duidelijke rol spelen bij het faciliteren van de uitwisseling van beste praktijken. [Am. 29] (47) Om de dialoog tussen alle spelers betrokken bij de levenscyclus van geneesmiddelen te waarborgen, zullen in het geneesmiddelencomité besprekingen worden gevoerd over beleidskwesties in verband met de toepassing van de regels met betrekking tot de verlenging van de wettelijke gegevensbescherming voor marktintroductie . De Commissie kan organen die verantwoordelijk zijn voor de evaluatie van gezondheidstechnologie als bedoeld in Verordening (EU) 2021/2282, of nationale organen die verantwoordelijk zijn voor prijsstelling en vergoeding, indien nodig, uitnodigen om deel te nemen aan de beraadslagingen van het geneesmiddelencomité. [Am. 30] (48) Hoewel besluiten over prijsstelling en vergoeding onder de bevoegdheid van de lidstaten vallen, zijn in de farmaceutische strategie voor Europa maatregelen aangekondigd ter ondersteuning van de samenwerking tussen de lidstaten om de betaalbaarheid te verbeteren . Hoewel de prijs in een bepaalde lidstaat het resultaat is van de voorkeuren van het nationale gezondheidsstelsel van die lidstaat, zou meer coördinatie op het gebied van prijsstelling en aankoop kunnen bijdragen tot een gelijkere en tijdigere toegang tot geneesmiddelen, ook voor lidstaten met een lagere koopkracht. De Commissie kan initiatieven als het Beneluxa-initiatief voor farmaceutisch beleid en de Verklaring van Valletta ondersteunen . De Commissie heeft de groep van nationale bevoegde autoriteiten inzake prijsstelling en terugbetaling en betalers van openbare gezondheidszorg (de NCAPR) omgevormd van een ad-hocforum tot een permanente vrijwillige samenwerking om informatie en beste praktijken uit te wisselen op het gebied van prijsstellings-, betalings- en aanbestedingsbeleid om de betaalbaarheid en kosteneffectiviteit van geneesmiddelen en de duurzaamheid van zorgstelsels te verbeteren. De Commissie zet zich in om deze samenwerking te intensiveren en de uitwisseling van informatie tussen nationale instanties verder te ondersteunen, met inbegrip van de openbare aanbestedingen voor geneesmiddelen, waarbij zij de bevoegdheden van de lidstaten op dit gebied volledig respecteert. De Commissie moet richtsnoeren opstellen over de beste manier om de “economisch voordeligste inschrijving” bij openbare aanbestedingen uit te voeren, die erop gericht is de beste prijs-kwaliteitsverhouding te verkrijgen in plaats van alleen naar het criterium van de laagste prijs te kijken. De Commissie kan de leden van de NCAPR ook uitnodigen om deel te nemen aan de beraadslagingen van het farmaceutisch comité over onderwerpen die van invloed kunnen zijn op het prijsstellings- of vergoedingsbeleid, zoals de stimulans voor een marktintroductie. Gezamenlijke aanbestedingen moeten erop gericht zijn dat ze niet ten koste gaan van de toegang tot geneesmiddelen voor landen die niet aan de desbetreffende inschrijvingsproces deelnemen. [Am. 31] (49) Gezamenlijke aanbestedingen, zowel binnen een land als tussen landen, kunnen, met name voor kleinere landen, de toegankelijkheid, betaalbaarheid en de voorzieningszekerheid van geneesmiddelen verbeteren. Lidstaten die belangstelling hebben voor gezamenlijk aanbestedingen voor geneesmiddelen kunnen gebruikmaken van Richtlijn 2014/24/EU (12) die voorziet in aankoopprocedures voor overheidsinkopers, de gezamenlijk aanbestedingsovereenkomst (13) en de voorgestelde herziening van het Financieel Reglement (14) . Op verzoek van de lidstaten kan de Commissie geïnteresseerde lidstaten ondersteunen door de coördinatie te vergemakkelijken om de toegang tot geneesmiddelen voor patiënten in de Unie en de uitwisseling van informatie mogelijk te maken, met name voor geneesmiddelen bij zeldzame en chronische ziekten. In geval van gezamenlijke aankoop van geneesmiddelen als medische tegenmaatregel vanwege ernstige grensoverschrijdende bedreigingen van de gezondheid is Verordening (EU) 2022/2371 van het Europees Parlement en de Raad (15) van toepassing. [Am. 32] (50) Het is nodig om een op criteria gebaseerde definitie van “onvervulde medische behoefte” vast te stellen om de ontwikkeling te stimuleren van geneesmiddelen voor therapeutische gebieden waar onvoldoende aandacht voor is. Om ervoor te zorgen dat het begrip “onvervulde medische behoefte” de wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen en de huidige kennis weergeeft op het gebied van ziekten waar onvoldoende aandacht voor is, en uitbreidingen van de gegevensbescherming voorkomt die vanwege de onduidelijke interpretatie van “onvervulde medische behoefte” niet in overeenstemming met deze doelstelling zouden zijn, moet de Commissie na een wetenschappelijke beoordeling door het Bureau door middel van uitvoeringshandelingen de criteria voor een bevredigende methode voor diagnose, preventie of behandeling, “resterende hoge mortaliteit en morbiditeit” en “relevante patiëntenpopulatie” specificeren en actualiseren . Het Bureau zal een breed scala van autoriteiten of organen die betrokken zijn bij de levenscyclus van geneesmiddelen, om input vragen in het kader van het raadplegingsproces dat krachtens [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] is vastgesteld en het zal ook rekening houden met de wetenschappelijke initiatieven op EU-niveau of tussen lidstaten in verband met de analyse van onvervulde medische behoeften, ziektelast en het stellen van prioriteiten voor onderzoek en ontwikkeling. Het Bureau moet ook andere relevante belanghebbenden om input vragen, met inbegrip van relevante patiëntenpopulaties. De lidstaten kunnen vervolgens de criteria voor “onvervulde medische behoeften” gebruiken om specifieke therapeutische aandachtsgebieden te identificeren , maar deze hoeven niet automatisch effect te hebben op de beslissingen van lidstaten over de prijsstelling en vergoeding van geneesmiddelen waarbij andere factoren, met name de evaluaties van gezondheidstechnologie, in aanmerking moeten worden genomen dan de in deze richtlijn neergelegde definitie . [Am. 33] (50 bis) Het begrip “morbiditeit” in de definitie van “onvervulde medische behoeften” moet meerdere factoren omvatten. Morbiditeit moet aspecten van de levenskwaliteit van patiënten, een hoge ziekte- en behandelingslast en het onvermogen om dagelijkse levensactiviteiten uit te voeren omvatten. De beoordeling van “onvervulde medische behoeften” moet dan ook relevante gegevens over de ervaringen van patiënten in aanmerking nemen. [Am. 34] (51) Door nieuwe therapeutische indicaties toe te voegen voor geneesmiddelen waarvoor een vergunning is verleend, wordt bijgedragen aan de toegang van patiënten tot aanvullende therapieën en daarom moet deze toevoeging worden gestimuleerd. (51 bis) De herbestemming van geneesmiddelen waarop geen octrooi rust met het oog op de ontwikkeling van nieuwe behandelingsmogelijkheden moet worden ondersteund, aangezien daarmee de toegang tot behandelingen op betaalbare wijze kan worden verruimd en patiënten daar in belangrijke mate van kunnen profiteren. [Am. 35] (52) Voor de oorspronkelijke aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen voor een geneesmiddel dat een nieuwe werkzame stof bevat, moet het indienen van klinische proeven waarbij een empirisch onderbouwde bestaande behandeling als comparator is gebruikt, worden gestimuleerd om het genereren van relevant vergelijkend klinisch bewijsmateriaal te bevorderen, waarmee latere beoordelingen van gezondheidstechnologie en besluiten over prijsstelling en vergoeding door de lidstaten kunnen worden ondersteund. De nationale bevoegde autoriteiten en het Bureau moeten waar mogelijk het gebruik van vergelijkend onderzoek dat de nieuwe werkzame stof afzet tegen de bestaande behandeling bevorderen bij het verstrekken van advies op regelgevingsgebied voorafgaand aan de vergunningverlening voor geneesmiddelen. [Am. 36] (53) Een houder van een vergunning voor het in de handel brengen moet binnen de grenzen van zijn verantwoordelijkheden gedurende de gehele levensduur van een geneesmiddel een passende en continue voorziening van dat middel waarborgen onafhankelijk van het feit of er voor dat geneesmiddel een leveringsstimulans geldt . [Am. 37] (54) Micro-, kleine en middelgrote ondernemingen (“kmo’s”), entiteiten zonder winstoogmerk of entiteiten met beperkte ervaring met het systeem van de Unie moeten extra tijd krijgen om een aanvraag inzake prijsstelling en vergoeding voor een geneesmiddel in de handel te brengen te dienen in de lidstaten waar de vergunning voor het in de handel brengen geldig is, zodat zij aanvullende wettelijke gegevensbescherming kunnen krijgen en indien een lidstaat hierom verzoekt . [Am. 38] (55) Wanneer De houders van een vergunning voor het in de handel brengen en de lidstaten de bepalingen inzake stimulansen voor het in de handel brengen toepassen, moeten zij alles in het werk stellen om tot een onderling overeengekomen geneesmiddelenvoorziening te komen, die in overeenstemming is met de behoeften van de betrokken lidstaat, zonder dat daarbij de andere partij onnodig wordt vertraagd of belemmerd om gebruik te maken van haar rechten krachtens deze richtlijn. [Am. 39] (56) De lidstaten zullen de mogelijkheid hebben om met het oog op verlenging van de gegevensbescherming voor marktintroductie ontheffing te verlenen van de voorwaarde voor marktintroductie op hun grondgebied. Dit kan gebeuren door middel van een verklaring van geen bezwaar om de periode van wettelijke gegevensbescherming te verlengen. Dit zal naar verwachting met name het geval zijn in situaties waarin de marktintroductie in een bepaalde lidstaat praktisch gezien onmogelijk is of omdat er bijzondere redenen zijn waarom een lidstaat wenst dat de marktintroductie op een later tijdstip plaatsvindt. [Am. 40] (57) De afgifte door aanvraag inzake prijsstelling en vergoeding in de lidstaten van documenten met betrekking tot de verlenging van de gegevensbescherming met het oog op de levering van geneesmiddelen in alle lidstaten waar een vergunning voor het in de handel brengen geldig is en met name de ontheffing van de voorwaarden voor een dergelijke verlenging, doet op geen enkel moment afbreuk aan de bevoegdheden van de lidstaten met betrekking tot de voorziening van en prijsbepaling voor geneesmiddelen of tot het opnemen van geneesmiddelen in de nationale ziektekostenverzekeringsregelingen. De lidstaten zien niet af van de mogelijkheid om op enig moment vóór, tijdens of na de verlenging van de gegevensbeschermingsperiode een verzoek in te dienen voor vrijgave of levering van het betrokken product. [Am. 41] (58) Een alternatieve manier om aan te tonen dat er wordt geleverd, houdt verband met het opnemen van geneesmiddelen in een positieve lijst van geneesmiddelen die onder de nationale ziektekostenverzekeringsregeling vallen overeenkomstig Richtlijn 89/105/EEG van de Raad (16) . De desbetreffende onderhandelingen tussen ondernemingen en de lidstaat moeten te goeder trouw worden gevoerd en alle partijen moeten zich aan de termijnen in Richtlijn 89/105/EEG houden . [Am. 42] (58 bis) Grensoverschrijdende gezondheidszorg vormt een belangrijke manier voor patiënten om toegang te krijgen tot geneesmiddelen die anders niet voor hen beschikbaar zouden zijn. Ter bevordering van de toegang tot geneesmiddelen, met name in het geval van kleine patiëntenpopulaties, zoals pediatrische patiënten of patiënten die aan een zeldzame ziekte lijden en die wat de toegang tot geneesmiddelen betreft vaak aan het kortste eind trekken, of wanneer de toediening van een geneesmiddel bijzondere competenties of infrastructuur vereist, moet de volledige uitvoering van Richtlijn 2011/24/EU van het Europees Parlement en de Raad (17) worden ondersteund. In dit verband is het van belang rekening te houden met alle alternatieve manieren om geneesmiddelen beschikbaar te stellen aan patiënten. De bevoegde autoriteiten van de lidstaten moeten daarom gebruikmaken van de NCAPR om goede praktijken uit te wisselen met betrekking tot de uitvoering van overeenkomsten en onderhandelingen inzake grensoverschrijdende toegang. [Am. 43] (59) Een lidstaat die van oordeel is dat voor zijn grondgebied niet aan de leveringsvoorwaarden is voldaan, moet op zijn laatst in de procedure van het Permanent Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik een met redenen omklede verklaring van niet-naleving van de wijziging in verband met de verstrekking van de betrokken stimulans indienen. [Am. 44] (60) De Commissie en de lidstaten monitoren de gegevens en de kennis die door de toepassing van het stimuleringssysteem worden verworven om, onder meer door middel van uitvoeringshandelingen, de toepassing van deze bepalingen te verbeteren. De Commissie stelt in dit verband een lijst van nationale contactpunten op. (61) Wanneer een relevante autoriteit in de Unie conform in het Unierecht neergelegde voorwaarden en met inachtneming van internationale overeenkomsten een dwanglicentie heeft verleend om een noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid aan te pakken , kan wettelijke gegevensbescherming, indien deze nog steeds van kracht is, het effectieve gebruik van de dwanglicentie verhinderen, aangezien die bescherming een belemmering vormt voor het verlenen van een vergunning voor generieke geneesmiddelen en dus voor de toegankelijkheid van de geneesmiddelen die nodig zijn om de crisis te bestrijden. Wanneer een dwanglicentie is verleend om een noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid aan te pakken, moet daarom Derhalve moet de gegevens- en marktbescherming worden opgeschort. Een dergelijke opschorting van de wettelijke gegevensbescherming mag alleen met betrekking tot de verleende dwanglicentie en de begunstigde ervan worden toegestaan. De opschorting moet in overeenstemming zijn met het doel, de territoriale reikwijdte, de duur en het onderwerp van de verleende dwanglicentie. [Am. 45] (62) De opschorting van de wettelijke gegevensbescherming mag alleen voor de duur van de dwanglicentie worden toegestaan in de lidstaten waaraan de dwanglicentie is verleend . Een “opschorting” van de gegevens- en marktbescherming bij een noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid in overeenstemming met een door een relevante autoriteit in de Unie conform in het Unierecht neergelegde voorwaarden en met inachtneming van internationale overeenkomsten verleende dwanglicentie betekent dat de gegevens- en marktbescherming geen gevolgen hebben voor de specifieke licentiehouder van de dwanglicentie zolang die dwanglicentie van kracht is. Wanneer de dwanglicentie vervalt, worden de gegevens- en marktbescherming weer van kracht. De opschorting mag niet leiden tot een verlenging van de oorspronkelijke duur van de gegevens- en marktbescherming. [Am. 46] (63) Momenteel is het voor aanvragers van een vergunning voor het in de handel brengen van generieke geneesmiddelen, biosimilars, hybride of hybride biologische geneesmiddelen mogelijk om onderzoeken en proeven uit te voeren en gevolg te geven aan de daaruit voortvloeiende praktische eisen die nodig zijn om wettelijke goedkeuringen voor die geneesmiddelen te verkrijgen gedurende de beschermingstermijn van het octrooi of het aanvullend beschermingscertificaat (ABC) van het referentiegeneesmiddel, zonder dat dit als een inbreuk op een octrooi of ABC wordt beschouwd. Er is echter sprake van een versnipperde toepassing van deze beperkte vrijstelling in de Unie en het wordt noodzakelijk geacht het toepassingsgebied ervan te verduidelijken om het op de markt brengen van generieke geneesmiddelen, biosimilars, hybride of hybride biologische geneesmiddelen die op een referentiegeneesmiddel berusten, te vergemakkelijken teneinde een geharmoniseerde toepassing in alle lidstaten te waarborgen, zowel wat betreft de begunstigden als wat betreft de bestreken activiteiten. De vrijstelling moet beperkt blijven tot het uitvoeren van onderzoeken, proeven en andere activiteiten die nodig zijn voor het wettelijke goedkeuringsproces, de evaluatie van gezondheidstechnologie en verzoeken voor prijsstelling en vergoeding, hoewel hiervoor een aanzienlijke hoeveelheid in testproductie moet worden vervaardigd om aan te tonen dat de vervaardiging betrouwbaar is. Tijdens de beschermingstermijn van het octrooi of het ABC van het referentiegeneesmiddel kunnen de resulterende geneesmiddelen die zijn verkregen met het oog op het wettelijk goedkeuringsproces niet commercieel worden gebruikt. (64) Door de vrijstelling wordt het worden alle noodzakelijke stappen mogelijk om tijdige toegang tot generiek geneesmiddelen te ondersteunen, onder andere mogelijk om onderzoek uit te voeren ter ondersteuning van de prijsstelling en vergoeding, evenals de vervaardiging of aankoop van door octrooien beschermde werkzame stoffen met als doel in die periode vergunningen voor het in de handel brengen te verkrijgen en zo bij te dragen aan het tijdig op de markt komen van geneesmiddelen, met name het op de markt komen van generieke geneesmiddelen en biosimilars zodra de bescherming door een octrooi of een aanvullend beschermingscertificaat wegvalt. [Am. 47] (65) De tijdige beschikbaarheid van generieke geneesmiddelen en biosimilars is als prioriteit aangemerkt in de Conclusies van de Raad over het versterken van het evenwicht in de farmaceutische systemen in de Europese Unie en haar lidstaten (18) , in de Conclusies van de Raad over de toegang tot geneesmiddelen en medische hulpmiddelen voor een sterkere en veerkrachtige EU (19) en in de Resolutie van het Europees Parlement van 2 maart 2017 over EU-opties voor een betere toegang tot geneesmiddelen (20) . De bevoegde autoriteiten mogen de validatie van een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen waarin wordt verwezen naar gegevens van een referentiegeneesmiddel, alleen weigeren op grond van de in deze richtlijn vermelde gronden. Hetzelfde geldt voor elk besluit om de vergunning voor het in de handel brengen te verlenen, te wijzigen, te schorsen, te beperken of in te trekken. De bevoegde autoriteiten kunnen niet op andere gronden een besluit nemen. Deze besluiten kunnen met name niet worden gebaseerd op de octrooi- of ABC-status van het referentiegeneesmiddel. Het is dan ook passend om die praktijk uitdrukkelijk te verbieden. [Am. 48] (65 bis) De “één gezondheid”-benadering is nodig om antimicrobiële resistentie, op dit ogenblik een van de ingrijpendste gezondheidsbedreigingen, te bestrijden. Naar schatting sterven jaarlijks meer dan 35 000 mensen binnen de Unie/de Europese Economische Ruimte en meer dan 1,2 miljoen mensen wereldwijd als direct gevolg van een infectie met een bacterie die resistent is tegen antibiotica (21) . Nauwe samenwerking is vereist tussen alle sectoren en wereldwijd. Deze richtlijn voorziet in gecoördineerde maatregelen om preventie en minimalisering van het milieurisico in de hele toeleveringsketen en bij gebruik en verwijdering, voorlichtingscampagnes onder patiënten, consumenten en gezondheidswerkers, alsmede verstandig en verantwoord gebruik van antimicrobiële stoffen te waarborgen. [Am. 49] (66) Om het probleem van resistentie tegen antimicrobiële stoffen aan te pakken, moeten antimicrobiële stoffen worden verpakt in hoeveelheden die geschikt zijn voor de behandelingscyclus die relevant is voor dat product, met inbegrip, waar mogelijk, van verstrekking per eenheid, en moeten de nationale regels inzake receptplichtige antimicrobiële stoffen waarborgen dat zij worden verstrekt op een wijze die overeenstemt met de in het recept beschreven hoeveelheden. Verstrekking in het exacte aantal benodigde eenheden kan helpen bij de bestrijding van antimicrobiële resistentie en de aanpak van de milieugevolgen. [Am. 50] (67) Het verstrekken van informatie over het passende gebruik en de passende bewaring en verwijdering van antimicrobiële stoffen aan gezondheidswerkers en aan patiënten is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de houders van vergunningen voor het in de handel brengen en de lidstaten , die . De lidstaten moeten voor een passend inzamelingssysteem inzamelings- en verwijderingssysteem voor alle geneesmiddelen moeten zorgen. [Am. 51] (67 bis) Apothekers en andere beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg moeten een rol vervullen bij het beheer van antimicrobiële stoffen, onder meer door advies te geven over het verstandig gebruik van antibiotica en andere antimicrobiële stoffen en over de correcte verwijdering ervan. [Am. 52] (68) Hoewel bij deze richtlijn het gebruik van antimicrobiële stoffen wordt beperkt door bepaalde categorieën van deze antibiotica en antimicrobiële stoffen met een vastgesteld resistentierisico receptplichtig te maken, moeten de bevoegde autoriteiten van de lidstaten gezien de toename van de resistentie tegen antimicrobiële stoffen in de Unie een aantal verdere maatregelen overwegen, bijvoorbeeld met inbegrip van een uitbreiding van het aantal antimicrobiële stoffen dat receptplichtig is , het beperken van het gebruik van bepaalde antimicrobiële stoffen tot ziekenhuizen, verplichte opleiding van gezondheidswerkers op het gebied van de milieueffecten van het gebruik van geneesmiddelen en het beheer van het gebruik van antimicrobiële stoffen , of het verplichte gebruik van diagnostische tests voorafgaand aan het voorschrijven ervan. De lidstaten moeten tevens zorgen voor maatregelen die waarborgen dat het voorschrijven van antibiotica niet wordt beïnvloed door enige economische stimuleringsmaatregel die direct of indirect wordt verstrekt aan personen die geneesmiddelen voorschrijven, gezien de risico’s die verbonden zijn aan resistentie tegen antimicrobiële stoffen, en die potentiële risico’s voor het milieu voorkomen, in overeenstemming met de strategische aanpak van de Europese Unie van geneesmiddelen in het milieu. Daarnaast kan het gecombineerd gebruik van meerdere antimicrobiële werkzame stoffen een bijzonder risico inhouden met betrekking tot de ontwikkeling van antimicrobiële resistentie. Een dergelijk gecombineerd gebruik moet derhalve alleen worden voorgeschreven in uitzonderlijke gevallen waarin de baten-risicobalans van de combinatie gunstig is. De bevoegde autoriteiten van de lidstaten moeten de beschikbaarheid van snelle diagnostische tests in de lidstaten bevorderen en dergelijke verdere maatregelen overwegen aan de hand van het niveau van resistentie tegen antimicrobiële stoffen op hun grondgebied en de behoeften van patiënten. [Am. 53] (69) De verontreiniging van water en bodem met farmaceutische residuen is een opkomend milieuprobleem en er zijn wetenschappelijke gegevens dat de aanwezigheid van deze stoffen in het milieu als gevolg van de vervaardiging, het gebruik en de verwijdering ervan een risico vormt voor het milieu en de volksgezondheid. Uit de evaluatie van de wetgeving is gebleken dat de bestaande maatregelen ter beperking van de gevolgen van de levenscyclus van geneesmiddelen voor het milieu en de volksgezondheid moeten worden uitgebreid. Maatregelen krachtens deze verordening richtlijn vormen een aanvulling op de belangrijkste milieuwetgeving, met name op de kaderrichtlijn water (2000/60/EG (22) ), de richtlijn milieukwaliteitsnormen (2008/105/EG (23) ), de grondwaterrichtlijn (2006/118/EG (24) ), de richtlijn behandeling stedelijk afvalwater (91/271/EEG (25) ), de drinkwaterrichtlijn ((EU)2020/2184 (26) ) en , de richtlijn industriële emissies (2010/75/EU (27) ) en de kaderrichtlijn afvalstoffen (2008/98/EG) (28) ) . [Am. 54] (69 bis) De uitstoot van werkzame stoffen tijdens de productie kan een bedreiging vormen voor het milieu en de volksgezondheid. Derhalve moeten de milieurisico’s gedurende de gehele levenscyclus van geneesmiddelen, vanaf de vervaardiging en het gebruik tot de verwijdering, worden beoordeeld en aangepakt. [Am. 55] (69 ter) Eenheidsverpakkingen voor geneesmiddelen, met name in ziekenhuisapotheken waar dergelijke geneesmiddelen in bulk worden verpakt en gedistribueerd, zouden kunnen leiden tot het gebruik van minder verpakkingsmaterialen en bijgevolg invloed hebben op de milieuvoetafdruk van geneesmiddelen, met inbegrip van het bijbehorende afval. Deze kunnen ook bijdragen tot het beperken van geneesmiddelentekorten en de resistentie tegen antimicrobiële stoffen. Het gebruik van één doseringseenheid met alle relevante informatie, in een ziekenhuisomgeving, kan bovendien een verbetering opleveren van het risico van medische fouten en daarmee een verbetering van de bescherming van patiënten. De lidstaten moeten het gebruik van voorgesneden blisterverpakkingen per doseringseenheid bevorderen in ziekenhuizen en, in toenemende mate, in de verstrekkende apotheken, indien nodig. [Am. 56] (69 quater) Het gebruik van geneesmiddelen, waaronder antimicrobiële stoffen, in de menselijke en diergeneeskunde heeft de afgelopen twintig jaar geleid tot een toename van de concentraties daarvan in het milieu (bodem, sedimenten en wateroppervlakken), en de concentraties in het milieu zullen waarschijnlijk verder stijgen naarmate de bevolking groeit en vergrijst. De lozing van geneesmiddelen in het milieu kan niet alleen schadelijk zijn voor ecosystemen en wilde dieren, maar kan ook de doeltreffendheid van dergelijke geneesmiddelen ondermijnen. Door de scheikundige en metabole stabiliteit van bepaalde geneesmiddelen komt tot 90 % van de werkzame stoffen ervan na gebruik in hun oorspronkelijke vorm vrij in het milieu. [Am. 57] (70) Aanvragen voor vergunningen voor het in de handel brengen van geneesmiddelen in de Unie moeten een milieurisicobeoordeling en risicobeperkende maatregelen omvatten. Indien een aanvrager niet een volledige of voldoende onderbouwde milieurisicobeoordeling indient of geen risicobeperkende maatregelen voorstelt om de in de milieurisicobeoordeling vastgestelde risico’s in voldoende mate aan te pakken, moet de vergunning voor het in de handel brengen worden geweigerd. De milieurisicobeoordeling moet worden geactualiseerd wanneer er nieuwe gegevens of kennis over relevante risico’s beschikbaar komen. (70 bis) In uitzonderlijke gevallen waarin de milieurisicobeoordeling onvolledig is omdat er gegevens ontbreken, en dit naar behoren kan worden gemotiveerd en onderbouwd door de houder van de vergunning voor het in de handel brengen, moet het nog steeds mogelijk zijn om het geneesmiddel in het belang van de volksgezondheid in de handel te brengen indien aan bepaalde voorwaarden en verplichtingen na vergunningverlening wordt voldaan. Wanneer een geneesmiddel is toegelaten en de milieurisicobeoordeling vanwege ontbrekende gegevens onvolledig is, moet de houder van de vergunning voor het in de handel brengen de ingevulde milieurisicobeoordeling binnen de met de autoriteiten overeengekomen termijn indienen en alle andere verplichtingen na de verlening van de vergunning nakomen. [Am. 58] (71) Aanvragers van vergunningen voor het in de handel brengen moeten rekening houden met milieurisicobeoordelingsprocedures van andere EU-rechtskaders die van toepassing kunnen zijn op chemische stoffen afhankelijk van hun gebruik. Naast deze verordening zijn er vier andere belangrijke kaders: i) industriële chemische stoffen die onder Verordening (EG) nr. 1907/2006 (Reach-verordening) vallen; ii) biociden (Verordening (EU) nr. 528/2012); iii) pesticiden (Verordening (EG) nr. 1107/2009), en iv) diergeneesmiddelen (Verordening (EU) 2019/6). De Commissie heeft in het kader van de Green Deal een “één stof — één beoordeling”-benadering voorgesteld voor chemische stoffen (29) om de efficiëntie van het registratiesysteem te bevorderen en kosten en het onnodig testen op dieren te beperken. De milieurisicobeoordeling omvat de productierisico’s. Naleving van de relevante wetgeving op het niveau van de Unie en van de lidstaten betreffende milieubescherming in de vervaardigingsfase moet globaal worden aangemerkt als relevante risicobeperkende maatregel op productiegebied. Dit moet ook gelden voor productie in derde landen met een niveau van milieubescherming dat gelijkwaardig is aan dat van de Unie. Milieuvriendelijkere geneesmiddelen zouden een positieve bijdrage aan de menselijke gezondheid leveren. [Am. 59] (72) De emissies en lozingen van antimicrobiële stoffen in het milieu vanaf productielocaties kunnen leiden tot resistentie tegen antimicrobiële stoffen (“AMR”), wat een mondiaal probleem is ongeacht de plaats van de emissies en lozingen. Daarom moet de reikwijdte van de milieurisicobeoordeling worden uitgebreid zodat deze ook het risico op selectie van resistente micro-organismen (AMR-selectie) gedurende de volledige levenscyclus van antimicrobiële stoffen, met inbegrip van de vervaardiging, bestrijkt. Ten tijde van de vaststelling van deze richtlijn bestaat er, met het oog op de milieurisicobeoordeling, geen wetenschappelijk overeengekomen methode voor het meten van antimicrobiële resistentie, behalve voor antibioticaresistentie. Derhalve moet de Commissie, na raadpleging van het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA), het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) en het Europees Milieuagentschap (EEA), richtsnoeren uitvaardigen voor de uitvoering van milieurisicobeoordelingen voor AMR-selectie voor andere microbiële stoffen dan bacteriën. [Am. 60] (73) Het voorstel bevat ook bepalingen voor een risicogebaseerde aanpak betreffende de verplichtingen van de milieurisicobeoordeling voor houders van vergunningen voor het in de handel brengen die vóór oktober 2005 zijn verleend, en voor het opzetten van een systeem van milieurisicobeoordelingsmonografieën voor werkzame stoffen. Dit systeem van milieurisicobeoordelingsmonografieën moet beschikbaar zijn voor aanvragers zodat zij dit bij het uitvoeren van een milieurisicobeoordeling voor een nieuwe aanvraag kunnen gebruiken. (74) Voor geneesmiddelen waarvoor vóór oktober 2005 een vergunning is verleend zonder een milieurisicobeoordeling, moeten specifieke bepalingen worden ingevoerd om een risicogebaseerd prioriteringsprogramma op te zetten voor het indienen of actualiseren van de milieurisicobeoordeling door de houders van een vergunning voor het in de handel brengen. (74 bis) Volgens het Verdrag van Aarhus betreffende toegang tot informatie, inspraak bij besluitvorming en toegang tot de rechter inzake milieuaangelegenheden (30) , heeft het publiek recht op het verkrijgen van informatie over milieuaangelegenheden, met inbegrip van de milieurisicobeoordeling van een geneesmiddel. [Am. 61] (75) Cyprus, Ierland, Malta en Noord-Ierland zijn van oudsher afhankelijk van de levering van geneesmiddelen vanuit of via andere delen van het Verenigd Koninkrijk dan Noord-Ierland. Om tekorten aan geneesmiddelen te voorkomen en uiteindelijk een hoog niveau van bescherming van de volksgezondheid te waarborgen, moeten er na de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland uit de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie specifieke afwijkingen van deze richtlijn worden opgenomen voor geneesmiddelen die vanuit of via andere delen van het Verenigd Koninkrijk dan Noord-Ierland aan Cyprus, Ierland, Malta en Noord-Ierland worden geleverd. Om een uniforme toepassing van het recht van de Unie in de lidstaten te waarborgen, mogen de in Cyprus, Ierland en Malta geldende afwijkingen slechts van tijdelijke aard zijn. (76) Om ervoor te zorgen dat alle kinderen in de Unie toegang hebben tot de geneesmiddelen waarvoor specifiek voor pediatrisch gebruik een vergunning is verleend, moet de houder van de vergunning voor het in de handel brengen, wanneer een goedgekeurd plan voor pediatrisch onderzoek heeft geleid tot de verlening van een vergunning voor een pediatrische indicatie voor een geneesmiddel dat reeds voor andere therapeutische indicaties in de handel is gebracht, worden verplicht het geneesmiddel binnen twee jaar na de datum van goedkeuring van de indicatie op dezelfde markten in de handel te brengen. (77) In het belang van de volksgezondheid moet ervoor worden gezorgd dat veilige en werkzame geneesmiddelen waarvoor een vergunning is verleend voor pediatrische indicaties, beschikbaar blijven. Daarom moeten er voorzieningen worden getroffen om ervoor te zorgen dat, wanneer de houder van de vergunning voor het in de handel brengen voornemens is een dergelijk geneesmiddel uit de markt te nemen, de pediatrische populatie daarover kan blijven beschikken. Daartoe moet het Bureau tijdig van dit voornemen in kennis worden gesteld en dit voornemen openbaar maken. (78) Om onnodige administratieve en financiële lasten voor zowel de houders van vergunningen voor het in de handel brengen als de bevoegde autoriteiten te voorkomen, moeten bepaalde stroomlijningsmaatregelen worden ingevoerd, in overeenstemming met het beginsel “standaard digitaal”. Er moet een elektronische aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen en voor wijzigingen aan de voorwaarden van de vergunning voor het in de handel brengen worden ingevoerd. (79) In de regel hoeven er geen risicomanagementplannen voor generieke geneesmiddelen en biosimilars te worden opgesteld en ingediend, aangezien er voor het referentiegeneesmiddel een dergelijk plan bestaat, behalve in specifieke gevallen waarin wel een risicomanagementplan moet worden verstrekt. Bovendien moet doorgaans een vergunning voor het in de handel brengen voor onbepaalde tijd worden verleend; bij wijze van uitzondering kan alleen om gerechtvaardigde redenen in verband met de veiligheid van het geneesmiddel worden besloten dat er één keer moet worden verlengd. (80) Bij een risico voor de volksgezondheid moeten de houder van de vergunning voor het in de handel brengen of de bevoegde autoriteiten op eigen initiatief urgente veiligheids- of werkzaamheidsbeperkingen kunnen opleggen. In dat geval moeten, wanneer de verwijzingsprocedure wordt ingeleid, dubbele beoordelingen worden voorkomen. (81) Om in de behoeften van patiënten te voorzien, wordt een steeds groter aantal innovatieve geneesmiddelen afgeleid van of gecombineerd met andere producten die uit hoofde van meer dan één rechtskader van de Unie kunnen worden vervaardigd of getest en gereguleerd. Op dezelfde locaties wordt steeds vaker toezicht gehouden door autoriteiten die uit hoofde van verschillende rechtskaders van de Unie zijn opgericht. Om een veilige en efficiënte productie van en toezicht op dergelijke producten te waarborgen en om een passende levering aan patiënten mogelijk te maken, is het van belang om voor samenhang te zorgen. Er kan alleen voor samenhang en voldoende afstemming worden gezorgd door middel van passende samenwerking bij de ontwikkeling van praktijken en beginselen die uit hoofde van verschillende rechtskaders van de Unie worden toegepast. Om die reden moet een passende samenwerking in verschillende bepalingen van deze richtlijn worden ingebed, zoals de bepalingen betreffende advies voor classificatie, toezicht of de ontwikkeling van richtsnoeren. (82) Voor producten die bestaan uit een combinatie van een geneesmiddel en een medisch hulpmiddel, moet de toepasbaarheid van de twee respectieve regelgevingskaders worden gespecificeerd en moet een passende interactie tussen de twee toepasselijke regelgevingskaders worden gewaarborgd. Hetzelfde moet gelden voor combinaties van geneesmiddelen met andere producten dan medische hulpmiddelen. (83) Om ervoor te zorgen dat de bevoegde autoriteiten over alle informatie beschikken die nodig is voor de beoordeling van integrale combinaties van een geneesmiddel met een medisch hulpmiddel of van combinaties van geneesmiddelen met andere producten dan medische hulpmiddelen, moet de aanvrager van een vergunning voor het in de handel brengen gegevens indienen waaruit blijkt dat de integrale combinatie van het geneesmiddel met het medische hulpmiddel of de combinatie van een geneesmiddel met het andere product veilig en doeltreffend kan worden gebruikt. De bevoegde autoriteit moet de baten-risicobalans van de integrale combinatie beoordelen, rekening houdend met de geschiktheid van het gebruik van het geneesmiddel samen met het medische hulpmiddel of het andere product. (84) Om ervoor te zorgen dat de bevoegde autoriteiten over alle informatie beschikken die nodig is voor hun beoordeling van geneesmiddelen uitsluitend voor gebruik met een medisch hulpmiddel (dat wil zeggen geneesmiddelen die in een verpakking met een medisch hulpmiddel worden aangeboden of die met een medisch hulpmiddel moeten worden gebruikt waarnaar in de samenvatting van de productkenmerken wordt verwezen), verstrekt de aanvrager van de vergunning voor het in de handel brengen gegevens waaruit blijkt dat het geneesmiddel, rekening houdend met het gebruik ervan in combinatie met het medische hulpmiddel, veilig en doeltreffend kan worden gebruikt. De bevoegde autoriteit moet de baten-risicobalans van het geneesmiddel beoordelen, rekening houdend met het gebruik van het geneesmiddel samen met het medische hulpmiddel. (85) In de richtlijn wordt ook verduidelijkt dat een medisch hulpmiddel dat een onderdeel is van een integrale combinatie, moet voldoen aan de algemene veiligheids- en prestatie-eisen van bijlage I bij Verordening (EU) 2017/745 van het Europees Parlement en de Raad (31) . Een medisch hulpmiddel dat uitsluitend met een medisch hulpmiddel wordt gebruikt, moet aan alle eisen van Verordening (EU) 2017/745 voldoen. Een geneesmiddel dat uitsluitend met een medisch hulpmiddel wordt gebruikt en waarvan de werking niet ondersteunend is bij die van het medische hulpmiddel, moet aan de eisen van deze richtlijn en van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] voldoen, rekening houdend met het gebruik ervan met het medische hulpmiddel en onverminderd de specifieke eisen van Verordening (EU) 2017/745. (86) Voor al deze producten (integrale combinaties van een geneesmiddel met een medisch hulpmiddel, geneesmiddelen uitsluitend voor gebruik met medische hulpmiddelen en combinaties van een geneesmiddel met een ander product dan een medisch hulpmiddel) moet de bevoegde autoriteit ook de aanvrager van een vergunning voor het in de handel brengen kunnen verzoeken alle benodigde aanvullende informatie te verstrekken en moet de aanvrager van een vergunning voor het in de handel brengen verplicht worden de gevraagde informatie in te dienen. Voor een geneesmiddel dat uitsluitend met een medisch hulpmiddel wordt gebruikt en waarvan de werking niet ondersteunend is bij die van het medische hulpmiddel, verstrekt de aanvrager van de vergunning voor het in de handel brengen op verzoek van de bevoegde autoriteit ook alle aanvullende informatie betreffende het medische hulpmiddel die relevant is voor de monitoring na de verlening van een vergunning voor het geneesmiddel, rekening houdend met het gebruik ervan in combinatie met het geneesmiddel, en onverminderd de specifieke eisen van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004]. (87) Voor integrale combinaties van een geneesmiddel met een medisch hulpmiddel en voor combinaties van een geneesmiddel met een ander product dan een medisch hulpmiddel moet de houder van de vergunning voor het in de handel brengen de algemene verantwoordelijkheid dragen voor het volledige product wat betreft de conformiteit van het geneesmiddel met de eisen van deze richtlijn en [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] en moet hij of zij gedurende de gehele beoordelingsprocedure en de levenscyclus van het geneesmiddel de coördinatie van de informatiestroom tussen de sectoren waarborgen. (88) Om de kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid van het geneesmiddel in alle stadia van de vervaardiging en distributie te waarborgen, is de houder van de vergunning voor het in de handel brengen, indien nodig, verantwoordelijk voor het traceren van een werkzame stof, een hulpstof of een andere stof die bij de vervaardiging van het geneesmiddel wordt gebruikt en die is bestemd als onderdeel van het geneesmiddel of die naar verwachting in het geneesmiddel aanwezig zal zijn, bijvoorbeeld onzuiverheden, afbraakproducten of contaminanten. (89) In het belang van de volksgezondheid moeten de houders van een vergunning voor het in de handel brengen in alle stadia van de vervaardiging en distributie de traceerbaarheid kunnen waarborgen van elke stof die in een geneesmiddel wordt gebruikt, bestemd is als onderdeel van een geneesmiddel of die daarin naar verwachting aanwezig zal zijn, en moeten zij alle natuurlijke of rechtspersonen die hun deze stoffen hebben geleverd, kunnen identificeren. Daarom moeten er procedures worden ingesteld en systemen opgezet om die informatie te verstrekken indien dit met het oog op de kwaliteit, veiligheid of werkzaamheid van geneesmiddelen nodig zou zijn. (90) Er wordt ingezien dat de ontwikkeling van geneesmiddelen een gebied is waar noch de wetenschappelijke noch de technologische ontwikkeling stil staat. In de afgelopen decennia zijn er nieuwe categorieën geneesmiddelen verschenen, zoals biologische geneesmiddelen, biosimilars, geneesmiddelen voor geavanceerde therapie of in de toekomst faagtherapieën. Voor die categorieën producten kunnen in sommige gevallen aangepaste regels nodig zijn om ten volle rekening te houden met hun specifieke kenmerken. Daarom moet een toekomstgericht rechtskader bepalingen bevatten om op basis van strikte criteria en een machtiging van de Commissie die wordt gestuurd door de wetenschappelijke input van het Europees Geneesmiddelenbureau, dergelijke aangepaste kaders mogelijk te maken. (91) In vergelijking met standaard geneesmiddelen kunnen deze aanpassingen aangepaste, aangescherpte, of opgeschorte eisen betreffen of eisen waarvan ontheffing is verleend. Het kan met name gaan om wijzigingen van de eisen voor dossiers voor dergelijke geneesmiddelen, de wijze waarop de aanvragers de kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid van deze geneesmiddelen aantonen, of op maat gesneden productiecontroles en eisen inzake goede productiepraktijken, alsook aanvullende controlemethoden vóór en tijdens de toediening en het gebruik ervan. De aanpassingen mogen echter niet verder reiken dan wat nodig is voor het bereiken van de doelstelling om aanpassingen aan de specifieke kenmerken uit te voeren. (92) Om de paraatheid en respons bij gezondheidsbedreigingen, met name de opkomst van resistentie tegen antimicrobiële stoffen, te vergroten, kunnen aangepaste kaders relevant zijn om de snelle verandering van de samenstelling van antimicrobiële stoffen te vergemakkelijken om hun werkzaamheid te behouden. Door gevestigde platforms te gebruiken zou een efficiënte en tijdige aanpassing van die geneesmiddelen aan de klinische context mogelijk worden. (93) Om het gebruik van middelen voor zowel aanvragers van een vergunning voor het in de handel brengen als bevoegde autoriteiten te optimaliseren en dubbele beoordeling van chemische werkzame stoffen van geneesmiddelen , waaronder ook cel- en gentherapieën vallen, te voorkomen, moeten aanvragers van een vergunning voor het in de handel brengen kunnen vertrouwen op een basisdossiercertificaat voor werkzame stoffen of een monografie van de Europese farmacopee, in plaats van de relevante gegevens in te dienen zoals vereist overeenkomstig bijlage II. Het Bureau kan een certificaat basisdossier werkzame stof verlenen wanneer de relevante gegevens over de betrokken werkzame stof nog niet worden bestreken door een monografie van de Europese Farmacopee of door een ander certificaat basisdossier werkzame stof. De Commissie moet de bevoegdheid krijgen om de procedure voor de unieke beoordeling van een basisdossier werkzame stof vast te stellen. Om het gebruik van hulpbronnen verder te optimaliseren, moet de Commissie de bevoegdheid krijgen om het gebruik van een certificeringsregeling ook toe te staan voor aanvullende basisdossiers, met inbegrip van basiskwaliteitsdossiers, d.w.z. voor werkzame stoffen anders dan chemische werkzame stoffen, of voor andere stoffen die aanwezig zijn in of worden gebruikt bij de vervaardiging van een geneesmiddel, zoals overeenkomstig bijlage II vereist, bijvoorbeeld in het geval van nieuwe hulpstoffen, adjuvantia, basismaterialen, virale vectoren en andere grondstoffen, kweekmedia, radiofarmaceutische uitgangsstoffen en tussenproducten van de werkzame stof, wanneer het tussenproduct zelf een chemische werkzame stof is of in verbinding met een biologische stof wordt gebruikt , en voor basismaterialen en grondstoffen die worden gebruikt voor de ontwikkeling van cel- en gentherapie . [Am. 62] (94) Om redenen van volksgezondheid en juridische coherentie, en met het oog op beperking van de administratieve belasting en verbetering van de voorspelbaarheid voor de marktdeelnemers, moeten voor wijzigingen van alle soorten vergunningen voor het in de handel brengen geharmoniseerde regels gelden. (95) De voorwaarden van een vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel kunnen worden gewijzigd nadat deze is verleend. Hoewel de kernelementen van een wijziging in deze richtlijn zijn vastgelegd, moet de Commissie de bevoegdheid krijgen om deze elementen aan te vullen door verdere noodzakelijke elementen vast te stellen, het systeem aan de wetenschappelijke en technologische vooruitgang, met inbegrip van digitalisering, aan te passen, en ervoor te zorgen dat onnodige administratieve lasten voor zowel de houders van vergunningen voor het in de handel brengen als de bevoegde autoriteiten worden vermeden. (96) Wetenschappelijke en technologische vooruitgang op het gebied van gegevensanalyse en gegevensinfrastructuur biedt waardevolle ondersteuning bij de ontwikkeling van, vergunningverlening voor en het toezicht op geneesmiddelen. De digitale transformatie heeft gevolgen gehad voor de besluitvorming op regelgevingsgebied, waardoor deze gegevensgestuurd wordt en de regelgevende autoriteiten gedurende de hele levenscyclus van een geneesmiddel veel meer mogelijkheden hebben om toegang te krijgen tot bewijsmateriaal. In deze richtlijn wordt de bevoegdheid van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten erkend om onafhankelijk van de aanvrager van een vergunning voor het in de handel brengen of de houder van de vergunning voor het in de handel brengen ingediende gegevens te raadplegen en te analyseren. Op basis hiervan moeten de bevoegde autoriteiten van de lidstaten het initiatief nemen om de samenvatting van de productkenmerken te actualiseren indien nieuwe gegevens over de werkzaamheid of veiligheid van invloed zijn op de baten-risicobalans van een geneesmiddel. (97) De toegang tot gegevens van afzonderlijke patiënten uit klinische studies in een gestructureerd formaat waardoor er statistische analyses kunnen worden gedaan, kan regelgevers helpen om het ingediende bewijsmateriaal te begrijpen en kan helpen om regelgevende besluitvorming betreffende de baten-risicobalans van een geneesmiddel te onderbouwen. De invoering van een dergelijke mogelijkheid in de wetgeving is belangrijk om gegevensgestuurde baten-risicobeoordelingen in alle fasen van de levenscyclus van een geneesmiddel beter mogelijk te maken. Bij deze richtlijn krijgen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten daarom de bevoegdheid om als onderdeel van de beoordeling van de oorspronkelijke aanvraag van een vergunning voor het in de handel brengen en aanvragen na verlening van een vergunning voor het in de handel brengen, dergelijke gegevens op te vragen. Gezien de gevoelige aard van gezondheidsgegevens moeten de bevoegde autoriteiten hun verwerkingsactiviteiten beveiligen en ervoor zorgen dat zij voldoen aan de gegevensbeschermingsbeginselen van rechtmatigheid, behoorlijkheid en transparantie, doelbinding, minimale gegevensverwerking, juistheid, opslagbeperking, integriteit en vertrouwelijkheid. Wanneer de verwerking van persoonsgegevens noodzakelijk is voor de toepassing van deze richtlijn, moet deze gebeuren overeenkomstig het recht van de Unie inzake de bescherming van persoonsgegevens. Verwerking van persoonsgegevens krachtens deze richtlijn moet gebeuren in overeenstemming met Verordening (EU) 2016/679 (32) en Verordening (EU) 2018/1725 (33) van het Europees Parlement en de Raad. (98) Geneesmiddelenbewakingsregels zijn nodig voor de bescherming van de volksgezondheid om bijwerkingen van geneesmiddelen die in de Unie in de handel zijn gebracht, te voorkomen, op te sporen en te beoordelen, aangezien er pas een volledig beeld van het veiligheidsprofiel van geneesmiddelen kan worden verkregen nadat zij in de handel zijn gebracht. (99) Teneinde de veiligheid van geneesmiddelen die in gebruik zijn, blijvend te waarborgen moet ervoor worden gezorgd dat de systemen voor geneesmiddelenbewaking in de Unie voortdurend worden aangepast aan de vorderingen op het gebied van wetenschap en techniek. (100) Er moet rekening worden gehouden met wijzigingen ten gevolge van een internationale harmonisatie van definities, terminologie en technologische ontwikkelingen op het gebied van geneesmiddelenbewaking. (101) De toename van het gebruik van elektronische netwerken voor de communicatie van informatie over bijwerkingen van in de Unie in de handel gebrachte geneesmiddelen is bedoeld om het mogelijk te maken dat de bevoegde autoriteiten tegelijkertijd over dezelfde informatie beschikken. In dat verband moeten de lidstaten belanghebbenden die een bijwerking van een geneesmiddel hebben gemeld, direct informeren wanneer het veiligheidsproﬁel van de geneesmiddelen is geactualiseerd. [Am. 63] (102) Het is in het belang van de Unie om ervoor te zorgen dat de systemen voor geneesmiddelenbewaking voor geneesmiddelen waarvoor een gecentraliseerde vergunning is verleend en voor geneesmiddelen waarvoor via andere procedures een vergunning is verleend, verenigbaar zijn. (103) De houders van vergunningen voor het in de handel brengen moeten proactief verantwoordelijk zijn voor de lopende geneesmiddelenbewaking voor de door hen in de handel gebrachte geneesmiddelen. (104) Het gebruik van kleurstoffen in geneesmiddelen voor menselijk en diergeneeskundig gebruik is momenteel geregeld bij Richtlijn 2009/35/EG van het Europees Parlement en de Raad (34) en is beperkt tot kleurstoffen die zijn toegelaten overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1333/2008 van het Europees Parlement en de Raad inzake levensmiddelenadditieven (35) , waarvoor specificaties zijn vastgesteld in Verordening (EU) nr. 231/2012 van de Commissie (36) . Het gebruik van andere hulpstoffen dan kleurstoffen in geneesmiddelen is onderworpen aan de Unieregels inzake geneesmiddelen en wordt beoordeeld in het kader van de algemene beoordeling van het baten-risicoprofiel van een geneesmiddel. (105) Uit ervaring is gebleken dat het beginsel van het gebruik van die als levensmiddelenadditieven toegelaten kleurstoffen in geneesmiddelen tot op zekere hoogte moet worden gehandhaafd. Er moet echter ook worden voorzien in een specifieke beoordeling van het gebruik van kleurstoffen in geneesmiddelen wanneer een levensmiddelenadditief uit de EU-lijst van levensmiddelenadditieven wordt geschrapt. Daarom moet het EMA in dit specifieke geval zijn eigen beoordeling voor het gebruik van de kleurstof in geneesmiddelen uitvoeren, waarbij rekening wordt gehouden met het advies van de EFSA en de daaraan ten grondslag liggende wetenschappelijke gegevens, alsook met eventueel aanvullende wetenschappelijke gegevens en waarbij met name aandacht wordt besteed aan het gebruik van de kleurstof in geneesmiddelen. Het EMA moet ook verantwoordelijk zijn voor het in de gaten houden van wetenschappelijke gegevens voor de kleurstoffen die voorbehouden zijn voor gebruik in specifieke geneesmiddelen. Richtlijn 2009/35/EG moet derhalve worden ingetrokken. (106) Wat het toezicht en de inspecties betreft, staat de vervaardiging en de invoer van grondstoffen of tussenproducten en ook van functionele hulpstoffen onder toezicht vanwege hun ondersteunende werking bij de werkzame stof en vanwege de mogelijke effecten van deze stoffen op de kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid van geneesmiddelen. (107) Alle regelgeving op het gebied van de vervaardiging en distributie van geneesmiddelen moet met name gericht zijn op de bescherming van de volksgezondheid. (108) Het is van belang dat in de lidstaten het toezicht en de controle op de vervaardiging en distributie van geneesmiddelen worden uitgeoefend door officiële vertegenwoordigers van de bevoegde autoriteit wiens kwalificaties aan de minimumeisen voldoen. (109) Er kunnen zich situaties voordoen waarbij de vervaardigings- of teststappen van geneesmiddelen moeten plaatsvinden op locaties in de nabijheid van patiënten, bijvoorbeeld bij geneesmiddelen voor geavanceerde therapie met een korte houdbaarheid. Om patiënten in de hele Unie te bereiken, kan het in die situaties nodig zijn deze vervaardigings- of teststappen te decentraliseren naar meerdere locaties. Wanneer de vervaardigings- of teststappen gedecentraliseerd zijn, moeten deze worden uitgevoerd onder de verantwoordelijkheid van de bevoegde persoon van een centrale locatie waarvoor een vergunning is verleend . Daarnaast moeten de bevoegde autoriteiten van de lidstaten die toezicht houden op de gedecentraliseerde locatie, om de soepele werking van de gedecentraliseerde locaties binnen dit kader met de voor andere rechtskaders van de Unie relevante activiteiten te waarborgen, hun activiteiten en toezichthoudende taken afstemmen met de relevante autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor het toezicht op de productie- of testactiviteiten krachtens andere handelingen van de Unie . Voor de gedecentraliseerde locaties mag geen afzonderlijke vergunning voor de vervaardiging worden vereist anders dan de vergunning die voor de centrale locatie is verleend, maar ze moeten worden geregistreerd door de bevoegde autoriteit van de lidstaat waar de gedecentraliseerde locatie is gevestigd. Bij geneesmiddelen die geheel of gedeeltelijk bestaan uit of zijn afgeleid van autologe SoHO, moeten de gedecentraliseerde locaties wat betreft de activiteiten in verband met onderzoek naar de historie van donoren en beoordeling van hun geschiktheid, het testen van donoren en de inzameling, of alleen wat betreft inzameling bij producten die voor autoloog gebruik zijn vervaardigd, worden geregistreerd als een SoHO-entiteit zoals gedefinieerd in en overeenkomstig [de SoHO-verordening]. [Am. 64] (110) De kwaliteit van de geneesmiddelen die in de Unie worden vervaardigd of beschikbaar zijn, moet worden gewaarborgd door te eisen dat de werkzame stoffen die bij de samenstelling ervan worden gebruikt, ten aanzien van die geneesmiddelen aan de beginselen van goede productiepraktijken voldoen. Het is noodzakelijk gebleken de bepalingen van de Unie inzake inspecties aan te scherpen en een databank van de Unie met de resultaten van die inspecties aan te leggen. (111) De controle op de naleving van de wettelijke eisen voor de vervaardiging, de distributie en het gebruik van geneesmiddelen door relevante entiteiten via een toezichtsysteem is van fundamenteel belang om ervoor te zorgen dat de doelstellingen van deze richtlijn daadwerkelijk worden verwezenlijkt. Daarom moeten de bevoegde autoriteiten van de lidstaten de bevoegdheid hebben om inspecties ter plaatse of op afstand uit te voeren in het kader van het toezichtsysteem in alle stadia van de vervaardiging, de distributie en het gebruik van geneesmiddelen of werkzame stoffen, en moeten zij op de resultaten van inspecties vertrouwen, die door bevoegde autoriteiten van betrouwbare derde landen worden uitgevoerd. Om de doeltreffendheid van de inspecties te waarborgen, moeten de bevoegde autoriteiten gezamenlijke inspecties en ook, indien noodzakelijk, onaangekondigde inspecties kunnen uitvoeren. (112) De frequentie van de controles moet door de bevoegde autoriteiten worden vastgesteld aan de hand van het risico en de mate van naleving die in verschillende situaties wordt verwacht. Die aanpak moet die bevoegde autoriteiten in staat stellen om middelen in te zetten waar de risico’s het grootst zijn. In sommige gevallen moet het toezichtsysteem ongeacht het niveau van de risico’s of van de vermoedelijke mate van niet-naleving worden toegepast, bijvoorbeeld voorafgaand aan de verlening van vergunningen voor de vervaardiging. (113) Het Europees Directoraat voor de kwaliteit van medicijnen en gezondheidszorg controleert in het kader van de procedure voor de “Certification of Suitability to the monographs of the European Pharmacopoeia” door middel van inspecties of de door de aanvrager ingediende gegevens die door de Raad van Europa zijn vastgesteld, bevestigen dat monografieën geschikt zijn om de chemische zuiverheid, microbiologische kwaliteit en het risico op TSE (indien relevant) te controleren. Het gaat ook na of de vervaardiging aan de goede productiepraktijken voor werkzame stoffen voldoet. Afhankelijk van het resultaat van de inspectie wordt een certificaat van naleving of niet-naleving van goede productiepraktijken afgegeven door het Europees Directoraat voor de kwaliteit van medicijnen en gezondheidszorg of door de lidstaat die aan de inspectie deelneemt. (114) Elke onderneming die geneesmiddelen vervaardigt of invoert, moet een mechanisme instellen waardoor het mogelijk wordt te waarborgen dat alle informatie die over een geneesmiddel wordt verstrekt, aan de goedgekeurde gebruiksvoorwaarden voldoet. (115) De voorwaarden voor het afleveren van geneesmiddelen aan het publiek moeten worden geharmoniseerd. (116) In dat opzicht heeft eenieder die zich in de Unie verplaatst, het recht een redelijke hoeveelheid rechtmatig verkregen geneesmiddelen voor eigen gebruik mee te nemen. Ook moet het voor een in een lidstaat gevestigd persoon mogelijk zijn zich een redelijke hoeveelheid geneesmiddelen voor persoonlijk gebruik uit een andere lidstaat te laten toezenden. (117) Krachtens [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] zijn bepaalde geneesmiddelen aan een vergunning van de Unie voor het in de handel brengen onderworpen. In dit verband moet worden vastgesteld wat de status ten aanzien van receptplichtigheid is van geneesmiddelen waarvoor een vergunning van de Unie voor het in de handel brengen is afgegeven. Derhalve is het belangrijk om de criteria te bepalen op grond waarvan de besluiten van de Unie zullen worden genomen. (118) Daarom moeten, uitgaande van de ter zake reeds door de Raad van Europa vastgestelde beginselen en van de harmonisatiewerkzaamheden in het kader van de Verenigde Naties betreffende verdovende middelen en psychotrope stoffen — het Enkelvoudig Verdrag van de Verenigde Naties inzake verdovende middelen van 1961 en het Verdrag van de Verenigde Naties inzake psychotrope stoffen van 1971 — de basisbeginselen die van toepassing zijn op de status ten aanzien van receptplichtigheid van geneesmiddelen in de Unie of in de betrokken lidstaat, worden geharmoniseerd. (119) Talrijke groothandelsverrichtingen op het gebied van geneesmiddelen kunnen gelijktijdig verscheidene lidstaten bestrijken. (120) Om te waarborgen dat de geneesmiddelen onder passende omstandigheden worden bewaard, vervoerd en behandeld moet er controle worden uitgeoefend op de gehele distributieketen van geneesmiddelen, van de vervaardiging of de invoer ervan in de Unie tot de aflevering aan het publiek. De daartoe vast te stellen eisen zullen het uit de handel nemen van ondeugdelijke producten aanzienlijk vergemakkelijken en zullen het mogelijk maken doeltreffender op te treden tegen namaakproducten. (121) Ieder die aan de groothandel in geneesmiddelen deelneemt, moet een bijzondere vergunning bezitten. Apothekers en personen die gemachtigd zijn geneesmiddelen aan het publiek af te leveren en zich tot die activiteit beperken, moeten worden ontheven van deze vergunningsplicht. Apothekers en personen die gemachtigd zijn geneesmiddelen aan het publiek af te leveren, moeten een register van de tot inslag van geneesmiddelen leidende transacties bijhouden teneinde de controle op de gehele distributieketen van geneesmiddelen mogelijk te maken. (122) Aan de vergunning voor het in de handel brengen moeten bepaalde essentiële voorwaarden worden verbonden, en het is de verantwoordelijkheid van de betrokken lidstaat om erop toe te zien dat aan die voorwaarden wordt voldaan. Iedere lidstaat moet de door de andere lidstaten verleende vergunningen erkennen. (123) Sommige lidstaten leggen bepaalde “verplichtingen inzake openbare dienstverlening” op aan groothandelaren die geneesmiddelen leveren aan apothekers en aan personen die gemachtigd zijn geneesmiddelen aan het publiek af te leveren. Deze lidstaten moeten die verplichtingen kunnen blijven opleggen aan op hun grondgebied gevestigde groothandelaren. Zij moeten die verplichtingen ook kunnen opleggen aan groothandelaren uit andere lidstaten, op voorwaarde dat zij hun geen strengere verplichtingen opleggen dan aan hun eigen groothandelaren en voor zover deze verplichtingen omwille van de bescherming van de volksgezondheid als gerechtvaardigd kunnen worden beschouwd en in verhouding staan tot het doel van deze bescherming. (123 bis) Apothekers en andere beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg spelen een belangrijke rol in de eerstelijnszorg, met name bij het samenstellen, verstrekken en verkopen van geneesmiddelen die patiënten nodig hebben, het geven van advies over het juiste gebruik en de mogelijke bijwerkingen ervan en het ondersteunen van patiënten met acute en chronische ziekten. In ziekenhuizen organiseren ziekenhuisapothekers farmaceutisch overleg en stellen zij gepersonaliseerde farmaceutische plannen op, in samenwerking met andere gezondheidswerkers, patiënten en verzorgers. Ziekenhuisapothekers en openbare apothekers kunnen een belangrijke rol spelen bij het gebruik van elektronische bijsluiters, alsook bij het begrijpen van de informatie in papieren bijsluiters. [Am. 65] (124) Er moeten regels worden vastgesteld voor de wijze waarop de etikettering moet geschieden en de bijsluiter moet worden opgesteld. In het belang van de gebruikers en met name de patiëntendoelgroepen moet de bijsluiter gemakkelijk leesbaar, duidelijk te begrijpen en onuitwisbaar zijn. Gebruikers grijpen naar een bijsluiter om advies te krijgen. Dat betekent dat zij de relevante informatie moeten kunnen vinden zonder de volledige bijsluiter te lezen. Ter wille van de leesbaarheid kan het nuttig zijn om in een bijsluiter een typografische hiërarchie en een leesbaar lettertype te hanteren. Ontwerpkeuzen moeten primair de functionaliteit en leesbaarheid dienen, niet de esthetiek. [Am. 66] (125) Het is van cruciaal belang nauwkeurige informatie te delen met het grote publiek om vertrouwen in de wetenschap en het regelgevingssysteem te kweken en de gezondheidswijsheid van patiënten en consumenten te ondersteunen. Voor zover relevant moeten de bevoegde autoriteiten tevens actuele informatie uitwisselen met gezondheidswerkers, onder wie apothekers, en de wetenschappelijke gemeenschap. De bepalingen inzake de voorlichting van patiënten moeten de gebruikers een hoog beschermingsniveau bieden, dat wil zeggen dat zij aan de hand van volledige en begrijpelijke informatie een juist gebruik van de geneesmiddelen mogelijk moeten maken. [Am. 67] (126) Het in de handel brengen van geneesmiddelen waarvan de etikettering en de bijsluiter aan deze richtlijn voldoen, mag niet om redenen die verband houden met de etikettering of de bijsluiter, worden verboden of verhinderd. (127) Het gebruik van elektronische en technologische mogelijkheden anders dan papieren bijsluiters , die een aanvulling vormen op de papieren bijsluiters die van vitaal belang zijn voor patiënten met beperkte geletterdheid inzake digitale gezondheid, kan de toegankelijkheid en de distributie van geneesmiddelen bevorderen en moet, vergeleken met papieren productinformatie, altijd zorgen voor een gelijke of betere kwaliteit van de informatie voor alle patiënten. Het waarborgen van de bescherming van persoonsgegevens overeenkomstig Verordening (EU) 2016/679 en het voorkomen van het identificeren, profileren of volgen van personen is in dat verband noodzakelijk. [Am. 68] (128) In de lidstaten is sprake van uiteenlopende niveaus van digitale geletterdheid en internettoegang. Bovendien kunnen de behoeften van patiënten en gezondheidswerkers uiteenlopen. Daarom moeten de lidstaten over een discretionaire bevoegdheid beschikken bij de vaststelling van maatregelen om de elektronische verstrekking van productinformatie mogelijk te maken en er tegelijkertijd voor te zorgen dat er geen patiënten aan hun lot wordt overgelaten, waarbij zij rekening houden met de behoeften van de verschillende leeftijdscategorieën en de verschillende niveaus van digitale geletterdheid van de bevolking, en ervoor zorgen dat productinformatie voor alle patiënten gemakkelijk toegankelijk is. Een bijsluiter moet elektronisch beschikbaar worden gesteld en op papier worden bijgevoegd, tenzij een lidstaat, na raadpleging, besluit alleen de lidstaten moeten elektronische productinformatie geleidelijk mogelijk maken, waarbij zij beschikbaar te stellen. Elektronische productinformatie moet beschikbaar worden gesteld met volledige inachtneming van de regels inzake de bescherming van persoonsgegevens volledig in acht nemen en zich houden aan en van de geharmoniseerde normen die op EU-niveau zijn ontwikkeld. De informatie in digitaal formaat moet voor alle patiënten gemakkelijk toegankelijk zijn. Op basis van de bevindingen van proefprojecten in ziekenhuizen moet de verplichting om een papieren bijsluiter te verstrekken, niet worden opgelegd in geval van geneesmiddelen die niet bedoeld zijn om door de patiënt zelf te worden toegediend. [Am. 69] (129) Wanneer De lidstaten besluiten dat moeten de bijsluiter in beginsel elektronisch en op papier beschikbaar stellen, tenzij een lidstaat besluit alleen de elektronische productinformatie beschikbaar te stellen. Wanneer de bijsluiter alleen elektronisch beschikbaar mag worden wordt gesteld, moeten zij de lidstaten er ook voor zorgen dat er op verzoek en zonder extra kosten voor patiënten een papieren versie van de bijsluiter beschikbaar wordt gesteld. Zij moeten er ook voor zorgen dat de informatie in digitaal formaat voor alle patiënten gemakkelijk toegankelijk is, bijvoorbeeld door in de buitenverpakking van het product een digitaal leesbare streepjescode op te nemen die de patiënt naar de elektronische versie van de bijsluiter leidt. [Am. 70] (130) Het gebruik van meertalige verpakkingen kan een instrument zijn voor de toegankelijkheid van geneesmiddelen, met name voor kleine markten en noodsituaties op het gebied van de volksgezondheid. Wanneer er meertalige verpakkingen worden gebruikt, kunnen de lidstaten toestaan dat op de etikettering en de bijsluiter een officiële taal van de Unie wordt gebruikt, die algemeen wordt begrepen in de lidstaten waar de meertalige verpakking in de handel wordt gebracht. Hoewel elektronische informatie over geneesmiddelen de herdistributie van verpakkingen over de lidstaten kan vergemakkelijken, kunnen de taalvereisten op etiketten een uitdaging blijven. De verlening van vrijstelling van de vereiste inzake een officiële taal, alsook de verplichting om de algemene internationale benaming te gebruiken voor geneesmiddelen die niet bedoeld zijn om door de patiënt zelf te worden toegediend kunnen, in aanvulling op verstrekking van elektronische productinformatie, de beschikbaarheid van geneesmiddelen verbeteren en de herdistributie over de lidstaten vergemakkelijken. [Am. 71] (131) Om een hoge mate van transparantie over overheidssteun voor onderzoek en ontwikkeling van geneesmiddelen te waarborgen, moet de verslaglegging over overheidsbijdragen aan de ontwikkeling van een bepaald geneesmiddel een eis zijn voor alle geneesmiddelen. Aangezien het echter in de praktijk moeilijk is om in derde landen vast te stellen hoe indirecte overheidsfinancieringsinstrumenten, zoals belastingvoordelen, een bepaald product hebben ondersteund, moet de verslagleggingsverplichting inzake financiële steun van entiteiten van buiten de Unie alleen betrekking hebben op directe overheidsfinanciering, zoals directe subsidies of contracten. Daarom waarborgen de bepalingen van deze richtlijn, onverminderd de regels inzake de bescherming van vertrouwelijke en persoonsgegevens, transparantie met betrekking tot alle rechtstreekse financiële steun die van overheidsinstanties of overheidsorganen of fondsen of organisaties voor liefdadigheid of zonder winstoogmerk wordt ontvangen om activiteiten voor onderzoek en ontwikkeling van geneesmiddelen uit te voeren. [Am. 72] (132) Om de juistheid te garanderen van de informatie die door de houder van de vergunning voor het in de handel brengen openbaar wordt gemaakt, moet de opgegeven informatie worden onderworpen aan een audit door een onafhankelijke auditor. (133) Om een geharmoniseerde en consistente verslaglegging over overheidsbijdragen aan de ontwikkeling van een bepaald geneesmiddel te waarborgen, moet de Commissie uitvoeringshandelingen kunnen vaststellen om te verduidelijken aan welk formaat en aan welke beginselen de houder van een vergunning voor het in de handel brengen zich bij de verslaglegging over deze informatie moet houden. (134) Deze richtlijn doet geen afbreuk aan de toepassing van maatregelen die zijn vastgesteld krachtens Richtlijn 2006/114/EG van het Europees Parlement en de Raad (37) of krachtens Richtlijn 2005/29/EG van het Europees Parlement en de Raad (38) . Daarom moeten de bepalingen van deze richtlijn betreffende reclame voor geneesmiddelen in voorkomend geval worden beschouwd als een lex specialis ten opzichte van Richtlijn 2005/29/EG. (135) Reclame, zelfs voor geneesmiddelen die niet receptplichtig zijn, kan invloed hebben op de volksgezondheid en kan de concurrentie verstoren. Daarom moet reclame voor geneesmiddelen aan bepaalde criteria voldoen. Personen die bevoegd zijn om geneesmiddelen voor te schrijven, toe te dienen of af te leveren, kunnen dankzij hun kennis, opleiding en ervaring de gegevens uit de reclame naar behoren beoordelen. Reclame voor geneesmiddelen die gericht is op personen die geen behoorlijk oordeel kunnen vellen over de risico’s die met het gebruik ervan verbonden zijn, kan aanleiding geven tot een verkeerd gebruik of tot overconsumptie van geneesmiddelen, en dit kan schade toebrengen aan de volksgezondheid. Daarom moet publieksreclame voor geneesmiddelen die alleen op medisch recept verkrijgbaar zijn, worden verboden. Bovendien moet het verboden zijn om monsters voor promotiedoeleinden aan het grote publiek te verstrekken; ook telewinkelen voor geneesmiddelen is krachtens Richtlijn 2010/13/EU van het Europees Parlement en de Raad (39) verboden. Er moet worden toegestaan, mits aan bepaalde beperkende voorwaarden is voldaan, dat aan personen die bevoegd zijn om geneesmiddelen voor te schrijven of af te leveren, gratis monsters van geneesmiddelen worden verstrekt teneinde hen in staat te stellen met nieuwe geneesmiddelen vertrouwd te geraken en ervaring met het gebruik ervan te verkrijgen. (135 bis) Duidelijke, onpartijdige en onafhankelijke informatie van gezondheidswerkers aan het publiek over een geneesmiddel en het correcte gebruik daarvan kan een belangrijke rol spelen bij de voorlichting aan burgers en bij de bestrijding van desinformatie, met name bij noodsituaties op gezondheidsgebied, zoals de COVID-19-pandemie. De lidstaten moeten erop toezien dat gezondheidswerkers ongehinderd in staat zijn om duidelijke, onpartijdige en onafhankelijke informatie over te brengen, of dat nu in een direct gesprek met een patiënt is of in een breder communicatieverband. [Am. 73] (136) Reclame voor geneesmiddelen moet gericht zijn op de verspreiding van objectieve en onpartijdige informatie over het geneesmiddel. Daartoe moet het uitdrukkelijk verboden zijn om een ander geneesmiddel in een kwaad daglicht te plaatsen of te suggereren dat het geneesmiddel waarvoor reclame wordt gemaakt, veiliger of werkzamer zou kunnen zijn dan een ander geneesmiddel. Geneesmiddelen mogen alleen worden vergeleken als dergelijke informatie wordt vermeld in de samenvatting van de productkenmerken voor de relevante indicaties en patiëntenpopulatie van het geneesmiddel waarvoor reclame wordt gemaakt. Dit verbod geldt voor alle geneesmiddelen, ook voor biosimilars, en het zou daarom misleidend zijn als er in de reclameboodschap wordt vermeld dat de biosimilar niet uitwisselbaar zou zijn met het oorspronkelijke biologische geneesmiddel of een andere biosimilar van hetzelfde biologische geneesmiddel. Aanvullende strenge regels inzake negatieve en vergelijkende reclame voor concurrerende geneesmiddelen zullen claims die personen kunnen misleiden die bevoegd zijn om geneesmiddelen voor te schrijven, toe te dienen of af te leveren, verbieden. [Am. 74] (137) Het verspreiden van informatie waarmee de aankoop van geneesmiddelen wordt aangemoedigd, moet worden beschouwd als reclame voor geneesmiddelen, zelfs wanneer die informatie geen betrekking heeft op een specifiek geneesmiddel, maar op niet-gespecificeerde geneesmiddelen. (138) Geneesmiddelenreclame moet aan strikte voorwaarden en aan afdoend en doeltreffend toezicht worden onderworpen. Daarbij moet worden uitgegaan van de monitoringmechanismen die bij Richtlijn 2006/114/EG zijn ingesteld. (138 bis) Vanwege de mondiale reikwijdte van de sociale media worden patiënten en consumenten steeds vaker geconfronteerd met beroemdheden die reclame maken voor geneesmiddelen. De Commissie moet de blootstelling aan en de effecten van geneesmiddelenreclame en -promoties op internet beoordelen en concrete regels vaststellen om die reclame- en promotiepraktijken te reguleren. [Am. 75] (139) Artsenbezoekers spelen bij de stimulering van de verkoop van geneesmiddelen een belangrijke rol. Er moeten hun derhalve bepaalde verplichtingen worden opgelegd, in het bijzonder de verplichting om de bezochte persoon een samenvatting van de productkenmerken ter hand te stellen. (139 bis) Zelfs een minimale aansporing kan leiden tot bevooroordeelde beslissingen met betrekking tot het voorschrijfgedrag van artsen. Om belangenconflicten te voorkomen, moeten de lidstaten dan ook een transparantieregister opzetten waarin waardeoverdrachten in verband met reclameactiviteiten die gericht zijn op personen die bevoegd zijn om geneesmiddelen voor te schrijven, worden bijgehouden. De Commissie moet een webportaal opzetten waarop alle nationale registers over de waardeoverdracht met betrekking tot personen die bevoegd zijn om geneesmiddelen voor te schrijven, worden vermeld. [Am. 76] (140) Innovatieve “combinatiegeneesmiddelen” en andere ontwikkelde geneesmiddelen zijn complex wat betreft de samenstelling en toediening ervan. Daarom moeten naast personen die bevoegd zijn om geneesmiddelen voor te schrijven, ook personen die bevoegd zijn om geneesmiddelen toe te dienen, vertrouwd zijn met alle kenmerken van die geneesmiddelen, met name met veilige toediening en veilig gebruik, waaronder de volledige instructies voor de patiënten. Daartoe is informatie over receptplichtige geneesmiddelen ook duidelijk toegestaan voor personen die bevoegd zijn om ze toe te dienen. (141) Personen die bevoegd zijn om geneesmiddelen voor te schrijven, toe te dienen of af te leveren, moeten toegang hebben tot een neutrale, objectieve informatiebron over op de markt verkrijgbare geneesmiddelen. Het is echter aan de lidstaten om in het licht van hun specifieke situatie alle daartoe noodzakelijke maatregelen te nemen. (142) Om ervoor te zorgen dat er op het moment van de verlening van een vergunning voor het in de handel brengen naar behoren rekening wordt gehouden met de informatie over het gebruik van geneesmiddelen bij kinderen, moet daarom voor nieuwe geneesmiddelen en voor geneesmiddelen waarvoor reeds een vergunning is verleend en die door een octrooi of door een aanvullend beschermingscertificaat worden beschermd, de eis worden ingevoerd dat bij de indiening van een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen of een aanvraag voor een nieuwe therapeutische indicatie, een nieuwe farmaceutische vorm of een nieuwe wijze van toediening, de resultaten van onderzoek bij de pediatrische populatie overeenkomstig een goedgekeurd plan voor pediatrisch onderzoek dan wel het bewijs dat een vrijstelling of opschorting is verkregen, moeten worden verstrekt. Om ervoor te zorgen dat de gegevens ter ondersteuning van de vergunning voor het in de handel brengen met betrekking tot het gebruik van een geneesmiddel bij kinderen volledig zijn, moeten de bevoegde autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor het verlenen van een vergunning voor een geneesmiddel de naleving van het goedgekeurde plan voor pediatrisch onderzoek en eventuele vrijstellingen en opschortingen bij de validatiestap van de aanvragen voor een vergunning voor het in de handel brengen controleren. (143) Om gezondheidswerkers en patiënten informatie te verstrekken over het veilige en doeltreffende gebruik van geneesmiddelen bij de pediatrische populatie, moet passende informatie over de resultaten van de overeenkomstig een plan voor pediatrisch onderzoek uitgevoerde onderzoeken, ongeacht of zij het gebruik van het geneesmiddel bij kinderen al dan niet ondersteunen, in de samenvatting van de productkenmerken en, in voorkomend geval, in de bijsluiter worden opgenomen. In de productinformatie moet ook informatie over ontheffingen worden opgenomen. Wanneer alle maatregelen in het plan voor pediatrisch onderzoek zijn nageleefd, moet dit in de vergunning voor het in de handel brengen worden vermeld; op basis van deze vermelding moeten bedrijven vervolgens beloningen kunnen ontvangen. (144) Relevante gegevens en informatie die zijn verzameld via klinische studies die zijn uitgevoerd vóór de invoering in de Unie van een verordening betreffende pediatrische geneesmiddelen en die door de bevoegde autoriteiten zijn ontvangen, moeten onverwijld worden beoordeeld en in aanmerking worden genomen bij eventuele wijzigingen van bestaande vergunningen voor het in de handel brengen. (145) Om eenvormige voorwaarden voor de uitvoering van deze verordening richtlijn te waarborgen, moeten aan de Commissie uitvoeringsbevoegdheden worden toegekend. Die bevoegdheden moeten worden uitgeoefend in overeenstemming met Verordening (EU) nr. 182/2011 van het Europees Parlement en de Raad (40) . [Am. 77] (146) Aangezien de algemene goedkeuringstermijnen voor geneesmiddelen moeten worden verkort, moet de tijd tussen het advies van het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik en de definitieve beslissing over een besluit van de Commissie betreffende nationale vergunningen voor het in de handel brengen, met name voor verwijzingen, in beginsel worden teruggebracht tot 46 dagen. (147) Op basis van het advies van het Bureau moet de Commissie door middel van uitvoeringshandelingen een besluit over de verwijzing vaststellen. In gerechtvaardigde gevallen mag de Commissie het advies voor verder onderzoek terugzenden of in haar besluit van het advies van het Bureau afwijken. Rekening houdend met de noodzaak om geneesmiddelen snel beschikbaar te maken voor patiënten, moet worden erkend dat de voorzitter van het Permanent Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik de beschikbare regelingen uit hoofde van Verordening (EU) nr. 182/2011 zal gebruiken en met name de mogelijkheid om het advies van het Comité in te winnen via een schriftelijke procedure en binnen een korte termijn die, in beginsel, niet meer dan tien kalenderdagen zal bedragen. (148) De Commissie moet de bevoegdheid krijgen om in bijlage II, teneinde deze aan te passen aan de vooruitgang van de wetenschap en van de techniek, elke daartoe benodigde wijziging aan te brengen. (149) Teneinde bepaalde niet-essentiële elementen van deze richtlijn aan te vullen of te wijzigen, moet aan de Commissie de bevoegdheid worden verleend om overeenkomstig artikel 290 VWEU handelingen vast te stellen ten aanzien van de nadere bepaling van de procedure voor het onderzoek van de aanvraag voor een certificaat van het basisdossier werkzame stof, de bekendmaking van dergelijke certificaten, de procedure voor veranderingen in het basisdossier werkzame stof en het bijbehorende certificaat en toegang tot het basisdossier werkzame stof en het bijbehorende beoordelingsrapport; de nadere bepaling van aanvullende basiskwaliteitsdossiers basisdossiers voor het verstrekken van informatie over een component van een geneesmiddel, de procedure voor het onderzoek van de aanvraag voor een certificaat aanvullend basiskwaliteitsdossier of een certificaat basisdossier platformtechnologie , de bekendmaking van dergelijke certificaten, de procedure voor wijzigingen in het basiskwaliteitsdossier basisdossier en het bijbehorende certificaat, en de toegang tot het basiskwaliteitsdossier basisdossier en het bijbehorende beoordelingsverslag; de bepaling in welke situaties werkzaamheidsonderzoek na verlening van een vergunning vereist kan zijn; de nadere bepaling van de categorieën van geneesmiddelen waarvoor een aan specifieke verplichtingen onderworpen vergunning voor het in de handel brengen kan worden verleend en de nadere bepaling van de procedures en eisen voor het verlenen van een dergelijke vergunning en voor de verlenging ervan; de nadere bepaling van de vrijstellingen van wijziging en van de categorieën waarin wijzigingen moeten worden ingedeeld, de vaststelling van procedures voor het onderzoeken van aanvragen voor wijzigingen in de voorwaarden van vergunningen voor het in de handel brengen, alsook de nadere bepaling van de voorwaarden en procedures voor samenwerking met derde landen en internationale organisaties voor het onderzoeken van aanvragen voor dergelijke wijzigingen. Het is van bijzonder belang dat de Commissie bij haar voorbereidende werkzaamheden tot passende raadplegingen overgaat, onder meer op deskundigenniveau, en dat die raadplegingen gebeuren in overeenstemming met de beginselen die zijn vastgelegd in het Interinstitutioneel Akkoord van 13 april 2016 over beter wetgeven (41) . Met name om te zorgen voor gelijke deelname aan de voorbereiding van gedelegeerde handelingen ontvangen het Europees Parlement en de Raad alle documenten op hetzelfde tijdstip als de deskundigen van de lidstaten, en hebben hun deskundigen systematisch toegang tot de vergaderingen van de deskundigengroepen van de Commissie die zich bezighouden met de voorbereiding van de gedelegeerde handelingen. [Am. 78] (150) Met deze richtlijn wordt beoogd het recht op toegang tot preventieve gezondheidszorg en op medische verzorging onder de door de nationale wetgevingen en praktijken gestelde voorwaarden mogelijk te maken, en om bij de vaststelling en uitvoering van al het beleid en elk optreden van de Unie een hoog niveau van bescherming van de menselijke gezondheid te verzekeren, zoals vastgelegd in artikel 35 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. (151) Aangezien de doelstellingen van deze richtlijn, namelijk het vaststellen van regels betreffende geneesmiddelen voor het waarborgen van de bescherming van de volksgezondheid en het milieu alsook de werking van de interne markt, niet voldoende door de lidstaten kunnen worden verwezenlijkt omdat nationale regels zouden leiden tot het terugdraaien van harmonisatie, een ongelijke toegankelijkheid van geneesmiddelen voor patiënten en belemmeringen voor de interne markt, maar vanwege hun effecten beter door de Unie worden verwezenlijkt, kan de Unie, overeenkomstig het in artikel 5 van het Verdrag betreffende de Europese Unie neergelegde subsidiariteitsbeginsel, maatregelen nemen. Overeenkomstig het in hetzelfde artikel neergelegde evenredigheidsbeginsel gaat deze richtlijn niet verder dan nodig is om deze doelstelling te verwezenlijken. (152) Overeenkomstig de gezamenlijke politieke verklaring van 28 september 2011 van de lidstaten en de Commissie over toelichtende stukken (42) hebben de lidstaten zich ertoe verbonden om in gerechtvaardigde gevallen de kennisgeving van hun omzettingsmaatregelen vergezeld te doen gaan van één of meer stukken waarin het verband tussen de onderdelen van een richtlijn en de overeenkomstige delen van de nationale omzettingsinstrumenten wordt toegelicht. Met betrekking tot deze richtlijn acht de wetgever de toezending van die stukken gerechtvaardigd, HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: Hoofdstuk I Onderwerp, toepassingsgebied en definities Artikel 1 Onderwerp en toepassingsgebied 1. In deze richtlijn zijn regels vastgesteld voor het in de handel brengen, de vervaardiging, de invoer, de uitvoer, de levering, de distributie, de geneesmiddelenbewaking, de controle en het gebruik van geneesmiddelen voor menselijk gebruik. 2. Deze richtlijn is van toepassing op geneesmiddelen voor menselijk gebruik, bestemd om in lidstaten in de handel te worden gebracht. [Am. 79] 3. Naast de in lid 2 bedoelde geneesmiddelen is hoofdstuk XI ook van toepassing op grondstoffen, werkzame stoffen, hulpstoffen en tussenproducten. 4. In gevallen waarin een product, rekening houdend met alle kenmerken ervan, aan de definitie van een “geneesmiddel” en aan de definitie van een product dat onder de toepassing van andere wetgeving van de Unie valt, beantwoordt, en er sprake is van strijdigheid tussen deze richtlijn en ander Unierecht, hebben de bepalingen van deze richtlijn voorrang. In gevallen waarin, rekening houdend met alle kenmerken ervan, vragen rijzen over de regelgevingsstatus van een stof of product, raadpleegt de bevoegde autoriteit of, in het geval van een gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen, het Bureau andere relevante adviserende en regelgevende organen om tot een beslissing over de regelgevingsstatus van de stof of het product in kwestie te komen. Bij alle beslissingen over dergelijke vragen maakt de bevoegde autoriteit of het Bureau de standpunten van de geraadpleegde andere autoriteiten of organen openbaar. [Am. 80] 5. Deze richtlijn is niet van toepassing op: a) geneesmiddelen die in de apotheek volgens medisch recept voor een bepaalde patiënt worden bereid, (“magistrale bereiding”); b) een geneesmiddel dat in de apotheek overeenkomstig een farmacopee wordt bereid en bestemd is voor rechtstreekse verstrekking aan de klanten van die apotheek of aan een andere apotheek die voornemens is het geneesmiddel rechtstreeks aan de patiënt te verstrekken (“officinale bereiding”); [Am. 81] c) een geneesmiddel voor onderzoek zoals gedefinieerd in artikel 2, punt 5, van Verordening (EU) nr. 536/2014. c bis) een geneesmiddel dat in naar behoren gemotiveerde gevallen vooraf is bereid door de farmaceutische dienst van een ziekenhuis (“ziekenhuisbereiding”), en door de farmaceutische dienst van dat ziekenhuis op medisch recept wordt verstrekt aan een of meer patiënten. [Am. 82] 6. De in lid 5, punt a) punten a) en b) , bedoelde geneesmiddelen mogen in naar behoren gemotiveerde gevallen vooraf worden bereid door een apotheek die een ziekenhuis bedient, op basis van de geschatte medische recepten in dat ziekenhuis voor de zeven dagen die op de bereiding volgen of binnen een andere termijn wanneer de stabiliteit van het geneesmiddel dat rechtvaardigt . [Am. 83] 7. De lidstaten nemen de nodige maatregelen voor de ontwikkeling van de productie en het gebruik van geneesmiddelen die zijn bereid uit stoffen van menselijke oorsprong afkomstig van vrijwillige, onbetaalde donaties in overeenstemming met Verordening (EU) 2024/1938. [Am. 84] 8. Deze richtlijn en alle verordeningen waarnaar in deze richtlijn wordt verwezen, laten de toepassing onverlet van de nationale wetgeving waarbij het gebruik van specifieke soorten stoffen van menselijke oorsprong of dierlijke cellen dan wel de verkoop, de verstrekking of het gebruik van geneesmiddelen die geheel of gedeeltelijk uit deze dierlijke cellen of stoffen van menselijke oorsprong bestaan of daaruit zijn bereid, wordt verboden of beperkt om redenen die niet aan de orde worden gesteld in het bovengenoemde Unierecht. De lidstaten delen de desbetreffende nationale wetgeving aan de Commissie mee. 9. De bepalingen van deze richtlijn laten de bevoegdheden van de autoriteiten van de lidstaten onverlet, zowel ten aanzien van de vaststelling van de prijzen van de geneesmiddelen als ten aanzien van de opneming van de geneesmiddelen in het toepassingsgebied van de nationale ziekteverzekeringsstelsels op basis van gezondheids-, economische en sociale overwegingen. 10. Deze richtlijn laat de toepassing onverlet van nationale wetgeving die het volgende verbiedt of beperkt: a) de verkoop, de aflevering of het gebruik van geneesmiddelen als anticonceptivum of abortivum; [Am. 85] b) het gebruik van een specifieke soorten stoffen van menselijke oorsprong of dierlijke cellen, om redenen die niet aan de orde worden gesteld in het bovengenoemde Unierecht; c) de verkoop, de levering of het gebruik van geneesmiddelen die geheel of gedeeltelijk uit deze dierlijke cellen of stoffen van menselijke oorsprong bestaan of daaruit zijn bereid, om redenen die niet aan de orde worden gesteld in het bovengenoemde Unierecht. Artikel 2 Geneesmiddelen voor geavanceerde therapie die in het kader van een ziekenhuisvrijstelling zijn bereid 1. In afwijking van artikel 1, lid 1, is alleen dit artikel van toepassing op geneesmiddelen voor geavanceerde therapie die volgens een individueel medisch recept voor een op bestelling gemaakt product voor een bepaalde patiënt overeenkomstig de eisen van lid 3 op niet-routinematige basis worden bereid en in dezelfde lidstaat in een ziekenhuis onder de exclusieve professionele verantwoordelijkheid van een beoefenaar van een medisch beroep en, voor zover relevant, van een ziekenhuisapotheker worden gebruikt . Teneinde aan het criterium van “op niet-routinematige basis” te voldoen, wordt de vrijstelling alleen verleend wanneer het gaat om een individueel medisch recept voor een op bestelling gemaakt product dat aan de speciale behoefte van een bepaalde patiënt beantwoordt (“geneesmiddelen voor geavanceerde therapie die in het kader van een ziekenhuisvrijstelling zijn bereid”). [Am. 86] 2. Voor de vervaardiging van een geneesmiddel voor geavanceerde therapie dat in het kader van een ziekenhuisvrijstelling is bereid, is een goedkeuring van de bevoegde autoriteit van de lidstaat vereist (“goedkeuring van ziekenhuisvrijstelling”). De lidstaten stellen het Bureau in kennis van dergelijke goedkeuringen en latere wijzigingen. De aanvraag voor een goedkeuring van ziekenhuisvrijstelling wordt ingediend bij de bevoegde autoriteit van de lidstaat waar het ziekenhuis is gevestigd. De aanvraag bevat gegevens over de kwaliteit, veiligheid en verwachte werkzaamheid van de geneesmiddelen voor geavanceerde therapie die in het kader van de ziekenhuisvrijstelling worden bereid. [Am. 87] 3. De lidstaten zorgen ervoor dat geneesmiddelen voor geavanceerde therapie die in het kader van een ziekenhuisvrijstelling zijn bereid, voldoen aan de eisen die goede praktijken bij bereiding in de apotheek die op ziekenhuisprocessen zijn afgestemd maar toch nog gelijkwaardig zijn aan de in de artikelen 5 en 15 van Verordening (EG) nr. 1394/2007 van het Europees Parlement en de Raad (43) bedoelde goede praktijken bij het vervaardigen en de traceerbaarheid van geneesmiddelen voor geavanceerde therapie, en aan eisen inzake geneesmiddelenbewaking die gelijkwaardig zijn aan die welke op het niveau van de Unie zijn vastgesteld overeenkomstig [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004]. Dit omvat inspecties ter plaatse, alsmede traceerbaarheids- en geneesmiddelenbewakingsplannen en de evaluatie van de door de aanvrager gegenereerde preklinische en klinische gegevens. [Am. 88] 4. De lidstaten zorgen ervoor dat de gegevens over het gebruik, de veiligheid en de werkzaamheid van geneesmiddelen voor geavanceerde therapie die in het kader van een ziekenhuisvrijstelling zijn bereid, alsook alle relevante gegevens van follow-ups van patiënten gedurende een voldoende lange periode na toediening van het geneesmiddel voor geavanceerde therapie, ten minste eenmaal per jaar door de houder van de goedkeuring van een ziekenhuisvrijstelling worden verzameld en aan de bevoegde autoriteit van de lidstaat worden gemeld . De gegevens worden op een gestructureerde en gestandaardiseerde manier verzameld en gemeld zodat robuuste, betrouwbare en vergelijkbare resultaten en conclusies kunnen worden verkregen . De bevoegde autoriteit van de lidstaat evalueert deze gegevens en controleert of de geneesmiddelen voor geavanceerde therapie die in het kader van een ziekenhuisvrijstelling zijn bereid, voldoen aan de in lid 3 bedoelde eisen. De bevoegde autoriteiten zorgen er met het oog op passende rapportagemechanismen voor dat er wetenschappelijk en regelgevend advies wordt verstrekt aan non-profitorganisaties en academische instellingen. [Am. 89] 5. Indien de goedkeuring van een ziekenhuisvrijstelling wordt ingetrokken wegens zorgen betreffende de veiligheid of werkzaamheid, stelt de bevoegde autoriteit van de lidstaten, die de ziekenhuisvrijstelling heeft goedgekeurd, het Bureau en de bevoegde autoriteiten van de andere lidstaten daarvan in kennis. 6. De bevoegde autoriteit van de lidstaat verstrekt het Bureau jaarlijks de gegevens met betrekking tot het gebruik, de veiligheid en de werkzaamheid van een geneesmiddel voor geavanceerde therapie dat in het kader van de goedkeuring van een ziekenhuisvrijstelling is bereid. Er wordt door het Bureau in samenwerking met de bevoegde autoriteiten van de lidstaten en de Commissie een register voor die gegevens en voor informatie over de goedkeuring, opschorting of intrekking van ziekenhuisontheffingen opgezet en beheerd , die door middel van updates regelmatig wordt geactualiseerd . Het register is openbaar toegankelijk, met uitzondering van persoonsgegevens en informatie van commercieel vertrouwelijke aard. [Am. 90] 7. De Commissie stelt uitvoeringshandelingen vast waarin het volgende wordt bepaald: a) nadere gegevens over de aanvraag tot goedkeuring van een ziekenhuisvrijstelling als bedoeld in lid 1, tweede alinea, met inbegrip van de gegevens betreffende de kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid van de geneesmiddelen voor geavanceerde therapie die in het kader van de ziekenhuisvrijstelling zijn bereid met het oog op de goedkeuring en de latere wijzigingen; [Am. 91] b) het formaat voor het verzamelen en rapporteren van de in lid 4 bedoelde gegevens; c) de modaliteiten voor de uitwisseling van kennis tussen houders van goedkeuringen voor ziekenhuisvrijstellingen binnen dezelfde lidstaat of verschillende lidstaten; c bis) de modaliteiten voor richtsnoeren voor academische instellingen en andere non-profitorganisaties via de vereisten van de clausule inzake ziekenhuisvrijstelling. [Am. 92] d) de modaliteiten voor de bereiding en het gebruik in het kader van een ziekenhuisvrijstelling en op niet-routinematige basis van geneesmiddelen voor geavanceerde therapie. [Am. 93] Die uitvoeringshandelingen worden volgens de in artikel 214, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure vastgesteld. Uiterlijk op ... [24 maanden na de inwerkingtreding van deze richtlijn] stelt de Commissie overeenkomstig artikel 215 gedelegeerde handelingen vast om deze richtlijn aan te vullen met: a) nadere gegevens over de aanvraag tot goedkeuring van een ziekenhuisvrijstelling als bedoeld in lid 1, tweede alinea, met inbegrip van de gegevens betreffende de kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid van de geneesmiddelen voor geavanceerde therapie die in het kader van de ziekenhuisvrijstelling zijn bereid met het oog op de goedkeuring en de latere wijzigingen; b) de modaliteiten voor een geharmoniseerde invoering van de bereiding en het gebruik in het kader van een ziekenhuisvrijstelling en op niet-routinematige basis van geneesmiddelen voor geavanceerde therapie. [Am. 94] 8. Het Bureau dient op basis van de bijdragen van de lidstaten en de in lid 4 bedoelde gegevens bij de Commissie een verslag in over de ervaring die is opgedaan met de goedkeuring van ziekenhuisvrijstellingen. Dit verslag wordt openbaar gemaakt. Het eerste verslag wordt drie jaar na [PB: gelieve de datum in te voegen = 18 maanden na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] en vervolgens om de vijf jaar ingediend. [Am. 95] 8 bis. In afwijking van lid 1 mogen lidstaten in naar behoren gemotiveerde gevallen van medische behoeften en bij gebrek aan andere oplossingen voor een bepaalde patiënt de grensoverschrijdende uitwisseling toestaan van geneesmiddelen voor geavanceerde therapie die in het kader van een ziekenhuisvrijstelling zijn bereid. In de ontvangende lidstaat worden een tweede beoefenaar van een medisch beroep en een ziekenhuisapotheker aangewezen die de exclusieve professionele verantwoordelijkheid dragen voor het gebruik en de verzameling van follow-upgegevens voor het geneesmiddel voor geavanceerde therapie. Informatie over de grensoverschrijdende uitwisseling wordt door de bevoegde autoriteiten van beide lidstaten ingediend en wordt door de bevoegde autoriteit van de lidstaat waaruit het geneesmiddel voor geavanceerde therapie afkomstig is, opgenomen in het in lid 6 bedoelde openbare register. [Am. 96] Artikel 3 Uitzonderingen onder bepaalde omstandigheden 1. Een lidstaat mag om in speciale behoeften te voorzien, geneesmiddelen die worden geleverd naar aanleiding van een bonafide bestelling op eigen initiatief, die volgens de specificaties van een officieel erkend gezondheidswerker worden bereid en die bestemd zijn voor gebruik door patiënten die onder zijn of haar rechtstreekse, persoonlijke verantwoordelijkheid vallen of die overeenkomstig de specificaties van een bevoegde autoriteit zijn bereid , uitsluiten van het toepassingsgebied van deze richtlijn. In dat geval moedigen de lidstaten gezondheidswerkers en patiënten echter aan om gegevens over de veiligheid van het gebruik van dergelijke geneesmiddelen overeenkomstig artikel 97 aan de bevoegde autoriteit van de lidstaat te rapporteren , en zetten zij daar kanalen voor op . [Am. 97] Voor overeenkomstig dit lid geleverde allergene geneesmiddelen kunnen de bevoegde autoriteiten van de lidstaat verzoeken om de relevante informatie overeenkomstig bijlage II in te dienen. 2. De lidstaten kunnen onverminderd artikel 30 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] tijdelijk toestemming verlenen voor het gebruik en de distributie van geneesmiddelen waarvoor geen vergunning voor het in de handel brengen is verleend om een vermeende of geconstateerde verspreiding van ziekteverwekkers, toxinen, chemische agentia of nucleaire straling die schade kunnen veroorzaken, tegen te gaan. 3. De lidstaten zorgen ervoor dat houders van een vergunning voor het in de handel brengen, fabrikanten en gezondheidswerkers worden ontheven van civiel- en administratiefrechtelijke verantwoordelijkheid voor de gevolgen van het gebruik van een geneesmiddel anders dan voor de toegelaten therapeutische indicaties of voor het gebruik van een geneesmiddel waarvoor geen vergunning voor het in de handel brengen is verleend, wanneer het gebruik ervan door een bevoegde autoriteit wordt aanbevolen of verlangd om de vermeende of geconstateerde verspreiding van ziekteverwekkers, toxinen, chemische agentia of nucleaire straling die schade kunnen veroorzaken, tegen te gaan. Deze bepalingen zijn van toepassing ongeacht de vraag of er al dan niet een nationale of gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen is verleend. 4. Het bepaalde in lid 3 is niet van invloed op de aansprakelijkheid voor producten met gebreken, zoals bepaald in [Richtlijn 85/374/EEG van de Raad (44) — PB gelieve de referentie te vervangen door het nieuwe instrument COM(2022) 495 zodra dit is vastgesteld]. Artikel 4 Definities 1. Voor de toepassing van deze richtlijn wordt verstaan onder: 1) “geneesmiddel”: elke stof of combinatie van stoffen die aan ten minste één van de volgende voorwaarden voldoet: a) elke enkelvoudige of samengestelde substantie die wordt aangediend als hebbende therapeutische of profylactische eigenschappen met betrekking tot ziekten bij de mens, of b) elke enkelvoudige of samengestelde substantie die bij de mens kan worden gebruikt of aan de mens kan worden toegediend om hetzij fysiologische functies te herstellen, te verbeteren of te wijzigen door een farmacologisch, immunologisch of metabolisch effect te bewerkstelligen, hetzij om een medische diagnose te stellen; 2) “stof”: elke stof, ongeacht de oorsprong ervan, namelijk: a) menselijke oorsprong, bv. weefsels en cellen, menselijk bloed, menselijke afscheidingsproducten en menselijke bloedproducten; b) dierlijke oorsprong, bv. gehele dieren, organen en delen daarvan, dierlijke weefsels en cellen, dierlijke afscheidingsproducten, toxinen, dierlijk bloed en dierlijke bloedproducten; c) plantaardige oorsprong, bv. planten, met inbegrip van algen, delen van planten, secreten en exsudaten van planten, extracten; d) chemische oorsprong, elementen, in de natuur voorkomende chemische stoffen en chemische producten verkregen door chemische omzetting of synthese; e) afkomstig van micro-organismen, bv. bacteriën, virussen en protozoën; f) afkomstig van schimmels, met inbegrip van microschimmels (gisten); 3) “werkzame stof”: een substantie die of een mengsel van substanties dat bestemd is om gebruikt te worden bij de vervaardiging van een geneesmiddel en die/dat bij gebruik bij de vervaardiging ervan een werkzaam bestanddeel van dat middel wordt, waarbij dat werkzame bestanddeel bestemd is om een farmacologisch, immunologisch of metabolisch effect te bewerkstelligen om fysiologische functies te herstellen, te verbeteren of te wijzigen, of bestemd is om een medische diagnose te stellen; 4) “grondstof”: elke stof waaruit een werkzame stof wordt vervaardigd of geëxtraheerd; 5) “hulpstof”: elk ander bestanddeel van een geneesmiddel dan de werkzame stof; 6) “functionele hulpstof”: een hulpstof die bijdraagt tot de werking van een geneesmiddel of deze verbetert, of waarvan de werking die van de werkzame stof ondersteunt, maar die als zodanig geen therapeutische werking heeft; 7) “geneesmiddel voor geavanceerde therapie”: een geneesmiddel voor geavanceerde therapie als gedefinieerd in artikel 2, lid 1, punt a), van Verordening (EG) nr. 1394/2007; 8) “allergeenproduct”: alle geneesmiddelen die bestemd zijn om een specifieke, verworven wijziging in de immunologische reactie op een allergeen vast te stellen of teweeg te brengen; 9) “bevoegde autoriteiten”: het Bureau en de bevoegde autoriteiten van de lidstaten; 10) “het Bureau”: het Europees Geneesmiddelenbureau; 11) “niet-klinisch”: onderzoeken of tests in verband met het onderzoek naar de veiligheid en werkzaamheid van een geneesmiddel, die in vitro , ex vivo , in silico of in chemico worden uitgevoerd, of niet bij mensen uitgevoerde in-vivotests. Dergelijke tests kunnen eenvoudige en complexe analyses op basis van menselijke cellen betreffen, evenals microfysiologische systemen waaronder orgaan-op-chip (organ on a chip), computermodellen en andere in-silicomethoden , andere testmethoden gebaseerd op niet-menselijke en menselijke biologie, met inbegrip van “aquatic egg”-modellen en ongewervelde soorten, en dierproeven; [Am. 98] 12) “referentiegeneesmiddel”: een geneesmiddel waarvoor op grond van artikel 5 en overeenkomstig artikel 6 in de Unie een vergunning wordt of werd verleend; 13) “generiek geneesmiddel”: een geneesmiddel met dezelfde kwalitatieve en kwantitatieve samenstelling wat betreft werkzame stoffen en dezelfde farmaceutische vorm als het referentiegeneesmiddel; 14) “biologisch geneesmiddel”: een geneesmiddel waarvan de werkzame stof wordt geproduceerd door of geëxtraheerd uit een biologische bron en waarvoor een combinatie van fysisch, chemisch, en biologisch onderzoek alsook de bijbehorende controlestrategie nodig kan zijn vanwege de complexiteit, de karakterisering en de bepaling van de kwaliteit van een dergelijk geneesmiddel; 15) “verklaring van toegang”: een authentiek document, ondertekend door de eigenaar van de gegevens of zijn of haar vertegenwoordiger, waarin wordt verklaard dat die gegevens door een bevoegde autoriteit of de Commissie voor de toepassing van deze richtlijn mogen worden gebruikt ten gunste van derden; 16) “vastedosiscombinatiegeneesmiddel”: een geneesmiddel dat bestaat uit een combinatie van werkzame stoffen en bestemd is om als één farmaceutische vorm in de handel te worden gebracht; 17) “verpakking met meerdere geneesmiddelen”: een verpakking die meer dan één geneesmiddel onder één enkele verzonnen naam bevat en die bestemd is om bij een medische behandeling te worden gebruikt waarbij de geneesmiddelen in de verpakking voor de medische behandelingen gelijktijdig of opeenvolgend worden toegediend; 18) “radiofarmaceuticum”: een geneesmiddel dat, wanneer het gebruiksklaar is, een of meer radionucliden (radioactieve isotopen) bevat, die daarin voor medische doeleinden is/zijn geïncorporeerd; 19) “radionuclidegenerator”: een systeem dat een gebonden ouderradionuclide bevat waaruit een dochterradionuclide ontstaat, die door elutie of door een andere methode wordt verkregen en die in een radiofarmaceuticum wordt gebruikt; 20) “kit”: een preparaat dat moet worden gereconstrueerd of gecombineerd met radionucliden in het uiteindelijke radiofarmaceuticum, doorgaans voorafgaand aan de toediening ervan; 21) “radionuclide-uitgangsstof”: alle andere radionucliden voor het radioactief labelen van een andere stof, voorafgaand aan de toediening ervan; 22) “antimicrobiële stof”: een geneesmiddel met een rechtstreekse werking op micro-organismen, die wordt gebruikt voor de behandeling of preventie van infecties of infectieziekten, met inbegrip van antibiotica, antivirale , antischimmel- en antiprotozoaire middelen en antischimmelmiddelen ; [Am. 99] 23) “integrale combinatie van een geneesmiddel met een medisch hulpmiddel”: een combinatie van een geneesmiddel met een medisch hulpmiddel, zoals omschreven in Verordening (EU) 2017/745, en wanneer: a) deze twee een integraal product vormen en wanneer de werking van het geneesmiddel de hoofdfunctie is en niet ondersteunend is bij die van het medische hulpmiddel, of b) het geneesmiddel bestemd is om via het medisch hulpmiddel te worden toegediend en de twee zodanig in de handel worden gebracht dat zij één enkel integraal product vormen, dat uitsluitend bestemd is voor gebruik in die combinatie en wanneer het medisch hulpmiddel niet kan worden hergebruikt; 24) “gecombineerd geneesmiddel voor geavanceerde therapie”: een product als gedefinieerd in artikel 2 van Verordening (EG) nr. 1394/2007, met inbegrip van gecombineerde geneesmiddelen voor geavanceerde therapie die een geneesmiddel voor gentherapie bevatten; 25) “geneesmiddel uitsluitend voor gebruik met een medisch hulpmiddel”: een geneesmiddel dat in een verpakking met een medisch hulpmiddel wordt aangeboden of dat met een specifiek medisch hulpmiddel moet worden gebruikt, zoals bedoeld in Verordening (EU) 2017/745, en waarnaar in de samenvatting van de productkenmerken wordt verwezen; 26) “combinatie van een geneesmiddel met een ander product dan een medisch hulpmiddel”: een combinatie van een geneesmiddel met een ander product dan een medisch hulpmiddel (zoals omschreven in Verordening (EU) 2017/745) en Verordening (EU) 2017/746 van het Europees Parlement en de Raad (45) en waarbij beide bestemd zijn voor gebruik in die combinatie overeenkomstig de samenvatting van de productkenmerken; [Am. 100] 27) “immunologisch geneesmiddel”: a) een vaccin of een allergeenproduct, of b) een geneesmiddel dat bestaat uit toxinen of serums en dat wordt gebruikt om passieve immuniteit te verkrijgen of om vast te stellen hoe de immuunstatus is; 28) “vaccin”: een geneesmiddel dat bedoeld is om een immuunrespons op te roepen voor de preventie — met inbegrip van postexpostieprofylaxe — en de behandeling van door een infectieus agens veroorzaakte ziekten; 29) “geneesmiddel voor gentherapie”: een geneesmiddel , met uitzondering van vaccins tegen infectieziekten, dat geheel of gedeeltelijk bestaat uit: van type 1 of type 2; a) een stof of een combinatie van stoffen bestemd om het gastheergenoom op sequentiespecifieke wijze te wijzigen, of die geheel of gedeeltelijk bestaan uit cellen die dergelijke wijzigingen hebben ondergaan, of b) een recombinant of synthetisch nucleïnezuur dat bij mensen wordt gebruikt of aan mensen wordt toegediend met het oog op het reguleren, vervangen of toevoegen van een genetische sequentie en waarvan het effect wordt overgebracht door transcriptie of vertaling van het overgedragen genetische materiaal, of dat geheel of gedeeltelijk bestaat uit cellen die deze wijzigingen hebben ondergaan; [Am. 101] 29 bis) “geneesmiddel voor gentherapie van type 1”: een geneesmiddel dat geheel of gedeeltelijk bestaat uit een stof of een combinatie van stoffen die het gastheergenoom op sequentiespecifieke wijze wijzigt, of dat geheel of gedeeltelijk bestaat uit cellen die dergelijke wijzigingen hebben ondergaan; [Am. 102] 29 ter) “geneesmiddel voor gentherapie van type 2”: een geneesmiddel, met uitzondering van een vaccin tegen infectieziekten, dat geheel of gedeeltelijk bestaat uit een recombinant of synthetisch nucleïnezuur dat bij mensen wordt gebruikt of aan mensen wordt toegediend met het oog op het reguleren, vervangen of toevoegen van een genetische sequentie en waarvan het effect wordt overgebracht door transcriptie of vertaling van het overgedragen genetische materiaal, of dat geheel of gedeeltelijk bestaat uit cellen die deze wijzigingen hebben ondergaan; [Am. 103] 30) “geneesmiddel voor somatische celtherapie”: een biologisch geneesmiddel met de volgende eigenschappen: a) het geneesmiddel bestaat geheel of gedeeltelijk uit cellen of weefsels die wezenlijk gemanipuleerd zijn, waarbij hun voor het beoogde klinische gebruik relevante biologische eigenschappen, fysiologische functies of structurele eigenschappen zijn gewijzigd, dan wel uit cellen of weefsels die niet bestemd zijn om bij de ontvanger voor dezelfde essentiële functie(s) te worden gebruikt als die waarvoor zij bij de donor dienden; b) het geneesmiddel wordt aangediend als hebbende eigenschappen om een ziekte te behandelen, te voorkomen of te diagnosticeren door het farmacologische, immunologische of metabolische effect van deze cellen of weefsels, of wordt daarvoor bij de mens gebruikt dan wel aan de mens toegediend. Voor de toepassing van punt a) worden in het bijzonder de in bijlage I bij Verordening (EG) nr. 1394/2007 genoemde manipulaties niet als wezenlijke manipulaties beschouwd; 30 bis) “platformtechnologie”: een technologie of verzameling van technologieën die uitgebreid, goed getypeerd en reproduceerbaar is en die wordt gebruikt ter ondersteuning van de ontwikkeling, het vervaardigingsproces, de kwaliteitscontrole of het testen van geneesmiddelen of bestanddelen daarvan, die gebaseerd is op eerdere kennis en die volgens dezelfde onderliggende wetenschappelijke beginselen is vastgesteld; [Am. 104] 30 ter) “basisdossier platformtechnologie”: een door de eigenaar van de platformtechnologie opgesteld document dat gegevens bevat over een platformtechnologie waarvoor een redelijke wetenschappelijke zekerheid bestaat dat de onderliggende wetenschappelijke beginselen voor de vaststelling van de platformtechnologie hetzelfde blijven voor alle geneesmiddelen en dat die altijd van toepassing zijn, ongeacht de componenten die voor een geneesmiddel aan het platform worden toegevoegd; [Am. 105] 31) “van SoHO-afgeleid geneesmiddel anders dan geneesmiddelen voor geavanceerde therapie”: een geneesmiddel dat geheel of gedeeltelijk bestaat uit of is afgeleid van een stof van menselijke oorsprong, zoals omschreven in Verordening [SoHO-verordening], anders dan weefsels en cellen en dat een gestandaardiseerde consistentie heeft en wordt bereid door: a) een methode waarbij gebruik wordt gemaakt van een industrieel proces dat onder andere het poolen van donaties inhoudt, voor doeleinden die verder gaan dan de verwerking van stoffen van menselijke oorsprong voor concentraten of inactivering van ziekteverwekkers, of of [Am. 106] b) een proces waarbij een werkzaam bestanddeel afkomstig van de stof van menselijke oorsprong wordt geëxtraheerd of waarbij de stof van menselijke oorsprong wordt omgezet door de inherente eigenschappen ervan te wijzigen; 32) “risicomanagementplan”: nauwkeurige beschrijving van het risicomanagementsysteem; 33) “milieurisicobeoordeling”: de beoordeling van de risico’s voor het milieu of de risico’s voor de volksgezondheid die voortvloeien uit het vrijkomen van het geneesmiddel in het milieu als gevolg van de vervaardiging, het gebruik en de verwijdering van het geneesmiddel en het vaststellen van maatregelen om deze risico’s te voorkomen, te beperken en te matigen. Bij de milieurisicobeoordeling van een geneesmiddel met antimicrobiële werking wordt ook het risico op selectie in het milieu van resistente micro-organismen als gevolg van de vervaardiging, het gebruik en het verwijderen van dat geneesmiddel beoordeeld; [Am. 107] 34) “resistentie tegen antimicrobiële stoffen”: het vermogen van een micro-organisme om te overleven of te groeien in aanwezigheid van een concentratie van een antimicrobiële stof, die doorgaans voldoende is of eerder voldoende was om de groei van dat micro-organisme te remmen of het te doden; [Am. 108] 35) “risico’s verbonden aan het gebruik van het geneesmiddel”: alle risico’s: a) die verbonden zijn aan de kwaliteit, veiligheid of werkzaamheid van het geneesmiddel voor de gezondheid van de patiënt of de volksgezondheid; b) op ongewenste effecten op het milieu als gevolg van het geneesmiddel; c) op ongewenste effecten op de volksgezondheid als gevolg van het vrijkomen van het geneesmiddel in het milieu, met inbegrip van resistentie tegen antimicrobiële stoffen; 36) “basisdossier werkzame stof”: een document dat een gedetailleerde beschrijving bevat van het vervaardigingsproces, de kwaliteitscontrole tijdens de vervaardiging en van de procesvalidatie en dat door de fabrikant van de werkzame stof in een afzonderlijk document is opgesteld; 37) “plan voor pediatrisch onderzoek”: een onderzoeks- en ontwikkelingsprogramma gericht op het verkrijgen van de gegevens die nodig zijn voor het vaststellen van de voorwaarden waaronder voor een geneesmiddel voor behandeling van de pediatrische populatie een vergunning kan worden verleend; 38) “pediatrische populatie”: de bevolkingsgroep in de leeftijd vanaf de geboorte tot 18 jaar; 39) “medisch recept”: elk recept voor geneesmiddelen dat door een daartoe bevoegde beoefenaar is afgegeven; 40) “misbruik van geneesmiddelen”: een aanhoudend of incidenteel opzettelijk overmatig gebruik van geneesmiddelen dat gepaard gaat met schadelijke lichamelijke of psychische effecten; 41) “baten-risicobalans”: een afweging van de positieve therapeutische werking van het geneesmiddel in verhouding tot de risico’s bedoeld in punt 35, a); 42) “vertegenwoordiger van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen”: de persoon, gewoonlijk plaatselijk vertegenwoordiger genoemd, die door de houder van de vergunning voor het in de handel brengen is aangewezen om hem of haar in de desbetreffende lidstaat te vertegenwoordigen; 43) “bijsluiter”: de informatie ten behoeve van de gebruiker, die het geneesmiddel vergezelt; 44) “buitenverpakking”: de verpakking waarin de primaire verpakking wordt geplaatst; 45) “primaire verpakking”: de recipiënt of enige andere verpakkingsvorm die rechtstreeks met het geneesmiddel in aanraking komt; 46) “etikettering”: informatie op de primaire verpakking of de buitenverpakking; 47) “naam van het geneesmiddel”: de naam, die een fantasienaam kan zijn, die geen verwarring doet ontstaan met de algemene benaming, dan wel een algemene of wetenschappelijke benaming vergezeld van een merk of van de naam van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen; 48) “algemene benaming”: de door de Wereldgezondheidsorganisatie aanbevolen algemene internationale benaming voor een werkzame stof; 49) “concentratie van het geneesmiddel”: het gehalte aan werkzame stoffen in een geneesmiddel dat per doseringseenheid kwantitatief wordt uitgedrukt in volume- of gewichtseenheden, naargelang van de doseringsvorm; 50) “vervalst geneesmiddel”: een geneesmiddel met een valse voorstelling van: a) de identiteit ervan, met inbegrip van de verpakking, etikettering, naam of samenstelling van dat geneesmiddel wat betreft alle bestanddelen, met inbegrip van de hulpstoffen, en de concentratie van die bestanddelen; b) de oorsprong ervan, waaronder de fabrikant, het land van vervaardiging, het land van oorsprong of de houder van de vergunning voor het in de handel brengen, of c) de geschiedenis ervan, waaronder de dossiers en documenten met betrekking tot de gebruikte distributiekanalen; Deze definitie heeft geen betrekking op onbedoelde kwaliteitsgebreken en laat schendingen van intellectuele-eigendomsrechten onverlet. 51) “noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid”: een noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid die op het niveau van de Unie krachtens artikel 23, lid 1, van Verordening (EU) 2022/2371 van het Europees Parlement en de Raad (46) door de Commissie is erkend; 52) “entiteit die geen economische activiteit uitoefent”: elke natuurlijke of rechtspersoon die geen economische activiteit uitoefent en die: a) geen onderneming is noch onder zeggenschap staat van een onderneming, en, b) die geen overeenkomsten heeft gesloten met een onderneming betreffende sponsoring of deelname aan de ontwikkeling van geneesmiddelen; 53) “kleine, middelgrote en micro-ondernemingen”: kleine, middelgrote en micro-ondernemingen als omschreven in artikel 2 van Aanbeveling 2003/361/EG van de Commissie (47) ; 54) “wijziging” of “wijziging van de voorwaarden van een vergunning voor het in de handel brengen”: elke wijziging van: a) de inhoud van de gegevens en documenten als bedoeld in artikel 6, lid 2, de artikelen 9 tot en met 14, artikel 62, bijlage I en bijlage II bij deze richtlijn en artikel 6 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004], of b) de voorwaarden van het besluit tot verlening van de vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel, met inbegrip van de samenvatting van de productkenmerken en eventuele voorwaarden, verplichtingen of beperkingen die van invloed zijn op de vergunning voor het in de handel brengen, of wijzigingen in de etikettering of de bijsluiter die verband houden met de wijzigingen in de samenvatting van de productkenmerken; 55) “veiligheidsonderzoek na verlening van een vergunning”: een onderzoek dat in verband met een geneesmiddel waarvoor een vergunning is verleend, wordt uitgevoerd om een gevaar voor de veiligheid vast te stellen, te typeren of te kwantificeren, het veiligheidsprofiel van het geneesmiddel te bevestigen of de doeltreffendheid van risicomanagementmaatregelen te meten; 56) “geneesmiddelenbewakingssysteem”: een systeem dat de houder van de vergunning voor het in de handel brengen en de lidstaten gebruiken om de in hoofdstuk IX vermelde taken en verantwoordelijkheden te vervullen en dat is ontworpen om de veiligheid van geneesmiddelen waarvoor een vergunning is verleend, te monitoren en eventuele wijzigingen in de baten-risicobalans ervan vast te stellen; 57) “basisdossier geneesmiddelenbewakingssysteem”: een gedetailleerde beschrijving van het geneesmiddelenbewakingssysteem dat de houder van de vergunning voor het in de handel brengen gebruikt voor een of meer geneesmiddelen waarvoor een vergunning is verleend; 58) “risicomanagementsysteem”: een reeks geneesmiddelenbewakingswerkzaamheden en -interventies om de risico’s van een geneesmiddel vast te stellen, te typeren, te vermijden of te minimaliseren, met inbegrip van de beoordeling van de doeltreffendheid van deze werkzaamheden en interventies; 59) “bijwerking”: een reactie op een geneesmiddel die schadelijk en onbedoeld is; 60) “ernstige bijwerking”: een bijwerking die tot de dood leidt, levensgevaar oplevert, waarvoor opname in een ziekenhuis of verlenging van een verblijf in een ziekenhuis is vereist, die blijvende of aanzienlijke invaliditeit of onvermogen veroorzaakt of bestaat uit een aangeboren of geboorteafwijking; 61) “onverwachte bijwerking”: een bijwerking waarvan de aard, de ernst of het gevolg niet verenigbaar is met de samenvatting van de productkenmerken; 62) “homeopathisch geneesmiddel”: een geneesmiddel dat volgens een in de Europese Farmacopee of, bij ontstentenis daarvan, in de in de lidstaten officieel in gebruik zijnde farmacopees beschreven homeopathisch productieproces uit homeopathische grondstoffen, wordt verkregen; [ Am. 109 - niet van toepassing op de Nederlandse versie ] 63) “traditioneel kruidengeneesmiddel”: een kruidengeneesmiddel dat aan de voorwaarden van artikel 134, lid 1, voldoet; 64) “kruidengeneesmiddel”: een geneesmiddel dat als werkzame bestanddelen uitsluitend een of meer kruidensubstanties, een of meer kruidenpreparaten of een combinatie van een of meer kruidensubstanties en een of meer kruidenpreparaten bevat; 65) “kruidensubstanties”: alle voornamelijk hele, gebroken of gesneden planten, delen van planten, algen, schimmels en korstmossen, meestal in verse of gedroogde vorm; bepaalde exsudaten die niet aan een specifieke behandeling zijn onderworpen, worden ook als kruidensubstantie beschouwd. Kruidensubstanties worden nauwkeurig op basis van het gebruikte deel van de plant en de botanische naam en volgens het binominale systeem (geslacht, soort, variëteit en auteur) gedefinieerd; 66) “kruidenpreparaten”: preparaten die worden verkregen door kruidensubstanties te onderwerpen aan behandelingen zoals extractie, distillatie, expressie, fractionering, zuivering, concentratie of fermentatie, met inbegrip van vermalen of poedervormige kruidensubstanties, tincturen, extracten, etherische oliën, geperste sappen en bewerkte exsudaten; 67) “een overeenkomstig traditioneel kruidengeneesmiddel”: een traditioneel kruidengeneesmiddel met dezelfde werkzame stoffen, ongeacht de gebruikte hulpstoffen, een identiek of soortgelijk beoogd effect, een gelijkwaardige concentratie en dosering en een identieke of soortgelijke toedieningsweg als het traditionele kruidengeneesmiddel waarvoor de aanvraag wordt ingediend; 68) “groothandel in geneesmiddelen”: alle activiteiten die erin bestaan geneesmiddelen aan te schaffen, te houden, te leveren of uit te voeren, al dan niet met winstoogmerk, met uitzondering van het leveren van geneesmiddelen aan het publiek. Deze activiteiten worden verricht met fabrikanten of hun depothouders, met importeurs, met andere groothandelaren of met apothekers en personen die in de betrokken lidstaat gemachtigd of gerechtigd zijn geneesmiddelen aan het publiek te leveren; 69) “bemiddeling in geneesmiddelen”: alle activiteiten in verband met de verkoop of aankoop van geneesmiddelen, uitgezonderd groothandel, waarbij geen sprake is van fysieke omgang met de geneesmiddelen en die bestaan in het onafhankelijk namens een andere natuurlijke of rechtspersoon onderhandelen; 70) “verplichting inzake openbare dienstverlening”: permanent een assortiment geneesmiddelen garanderen, waarmee in de behoeften van een bepaald geografisch gebied kan worden voorzien en om in dit gehele gebied de gevraagde bestellingen op zeer korte termijn af te leveren. [ Am. 110 - niet van toepassing op de Nederlandse versie ] 2. De Commissie is bevoegd om overeenkomstig artikel 215 gedelegeerde handelingen vast te stellen om de definities in lid 1, punten 2 tot en met 6, 8, 14 en , 16 tot en met 31 28 en 30 , in het licht van de technische en wetenschappelijke vooruitgang te wijzigen waarbij rekening wordt gehouden met de definities die op Unie- en internationaal niveau zijn overeengekomen zonder het toepassingsgebied van de definities uit te breiden. [Am. 111] Hoofdstuk II Eisen voor aanvragen voor nationale en gecentraliseerde vergunningen voor het in de handel brengen Afdeling 1 Algemene bepalingen Artikel 5 Vergunningen voor het in de handel brengen 1. Een geneesmiddel wordt in een lidstaat slechts in de handel gebracht wanneer door de bevoegde autoriteit van die lidstaat een vergunning voor het in de handel brengen is verleend overeenkomstig hoofdstuk III (“nationale vergunning voor het in de handel brengen”) of wanneer er een vergunning voor het in de handel brengen is verleend overeenkomstig [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] (“gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen”). 2. Wanneer overeenkomstig lid 1 een oorspronkelijke vergunning voor het in de handel brengen is verleend, wordt voor alle ontwikkelingen in verband met het geneesmiddel waarvoor de vergunning is afgegeven, zoals aanvullende therapeutische indicaties, concentraties, farmaceutische vormen, toedieningswegen, aanbiedingsvormen en eventuele wijzigingen van de vergunning voor het in de handel brengen, ook een vergunning overeenkomstig lid 1 verleend of in de oorspronkelijke vergunning voor het in de handel brengen opgenomen. Al die vergunningen voor het in de handel brengen worden geacht deel uit te maken van dezelfde algemene vergunning voor het in de handel brengen, met name met het oog op de aanvragen van vergunningen voor het in de handel brengen krachtens artikelen 9 tot en met 12, ook wat betreft het verstrijken van de wettelijke gegevensbeschermingsperiode voor aanvragen waarbij een referentiegeneesmiddel wordt gebruikt. Artikel 6 Algemene eisen voor aanvragen voor vergunningen voor het in de handel brengen 1. Om een vergunning voor het in de handel brengen te verkrijgen, wordt een elektronische aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen in een gemeenschappelijk formaat ingediend bij de betrokken bevoegde autoriteit. Het Bureau stelt na overleg met de lidstaten een dergelijk formaat ter beschikking. 2. De aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen bevat de in bijlage I vermelde gegevens en documenten die overeenkomstig bijlage II zijn ingediend. 2 bis. Een vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel kan worden verleend op basis van een basisdossier werkzame stof, een aanvullend basiskwaliteitsdossier of een basisdossier platformtechnologie wanneer er een dergelijk dossier is en daarnaar wordt verwezen in de aanvraag. [Am. 112] 3. De documenten en informatie betreffende de resultaten van de farmaceutische en niet-klinische tests en de klinische studies als bedoeld in bijlage I gaan vergezeld van gedetailleerde samenvattingen overeenkomstig artikel 7 en van ondersteunende ruwe gegevens. 4. Het in bijlage I bedoelde risicomanagementsysteem staat in redelijke verhouding tot de vastgestelde en potentiële risico’s van het geneesmiddel voor de menselijke gezondheid of het milieu en de behoefte aan veiligheidsgegevens na de verlening van een vergunning. [Am. 113] 5. De aanvraag van een vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel waarvoor op het tijdstip van inwerkingtreding van deze richtlijn geen vergunning in de Unie was verleend, en voor nieuwe therapeutische indicaties, met inbegrip van pediatrische indicaties, en voor nieuwe farmaceutische vormen, concentraties en toedieningswegen van geneesmiddelen waarvoor een vergunning is verleend en die worden beschermd door een aanvullend beschermingscertificaat krachtens [Verordening (EG) nr. 469/2009 — PB: gelieve verwijzing te vervangen door een nieuw instrument wanneer dit is vastgesteld] of door een voor de verlening van het aanvullende beschermingscertificaat in aanmerking komend octrooi, bevat een van de volgende elementen: a) de resultaten van alle onderzoeken die zijn uitgevoerd en de details van alle informatie die is verzameld overeenkomstig een goedgekeurd plan voor pediatrisch onderzoek; b) een besluit van het Bureau tot verlening van een productspecifieke vrijstelling overeenkomstig artikel 75, lid 1, van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004]; c) een besluit van het Bureau tot verlening van een vrijstelling voor een categorie overeenkomstig artikel 75, lid 2, van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004]; d) een besluit van het Bureau tot verlening van een opschorting overeenkomstig artikel 81 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004]; e) een overeenkomstig artikel 83 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] en in overleg met de Commissie genomen besluit van het Bureau om in noodsituaties op gezondheidsgebied tijdelijk af te wijken van de in punt a) tot en met d) bedoelde bepalingen. De overeenkomstig de punten a) tot en met d) ingediende documenten moeten cumulatief alle subgroepen van de pediatrische populatie bestrijken. Bij gebrek aan een goedgekeurd plan voor pediatrisch onderzoek in overeenstemming met de eerste alinea, punt a), of wanneer in dit verband geen vergelijkend onderzoek is uitgevoerd, wordt een motivering ingediend en voor zover relevant wordt ook bewijs uit langetermijnonderzoeken na het in de handel brengen verkregen. [Am. 114] 6. De bepalingen van lid 5 zijn niet van toepassing op geneesmiddelen waarvoor krachtens de artikelen 9, 11, 13 en 125 tot en met 141 een vergunning is verleend, noch op geneesmiddelen waarvoor krachtens de artikelen 10 en 12 een vergunning is verleend en die niet door een aanvullend beschermingscertificaat uit hoofde van [Verordening (EG) nr. 469/2009 — PB gelieve verwijzing te vervangen door een nieuw instrument wanneer dit is vastgesteld] noch door een voor de verlening van het aanvullende beschermingscertificaat in aanmerking komend octrooi worden beschermd. 7. De aanvrager van de vergunning voor het in de handel brengen toont aan dat het beginsel van vervanging, vermindering en verfijning van dierproeven voor wetenschappelijke doeleinden met betrekking tot dierproeven die ter ondersteuning van de aanvraag worden uitgevoerd, is toegepast overeenkomstig Richtlijn 2010/63/EU. Indien er wetenschappelijk verantwoorde testmethoden zonder dierproeven beschikbaar zijn, voert de aanvrager van de vergunning voor het in de handel brengen geen dierproeven uit. Indien er geen wetenschappelijk verantwoorde testmethoden zonder dierproeven beschikbaar zijn, zorgen aanvragers die testmethoden met dierproeven gebruiken ervoor dat het beginsel van vervanging, vermindering en verfijning van dierproeven voor wetenschappelijke doeleinden met betrekking tot dierproeven die ter ondersteuning van de aanvraag worden uitgevoerd, is toegepast overeenkomstig Richtlijn 2010/63/EU. [Am. 115] Artikel 7 Controle door deskundigen 1. De aanvrager van de vergunning voor het in de handel brengen zorgt ervoor dat de in artikel 6, lid 3, bedoelde gedetailleerde samenvattingen zijn opgesteld en door deskundigen met de vereiste technische of beroepskwalificaties zijn ondertekend voordat zij bij de bevoegde autoriteiten worden ingediend. De technische of beroepskwalificaties van de deskundigen worden in een kort curriculum vitae vermeld. 2. De in lid 1 bedoelde deskundigen rechtvaardigen eventuele verwijzingen naar wetenschappelijke literatuur krachtens artikel 13 overeenkomstig de voorwaarden van bijlage II. Artikel 8 Buiten de Unie vervaardigde geneesmiddelen De lidstaten treffen de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat: a) de bevoegde autoriteiten van de lidstaten controleren of de fabrikanten en de importeurs van geneesmiddelen uit derde landen in staat zijn het geneesmiddel met inachtneming van de krachtens bijlage I verstrekte gegevens te vervaardigen, of controles uit te voeren volgens de overeenkomstig bijlage I in de gegevens bij de aanvraag beschreven methoden; b) de bevoegde autoriteiten van de lidstaten de fabrikanten en de importeurs van geneesmiddelen uit derde landen in gerechtvaardigde gevallen kunnen toestaan om bepaalde fasen van de vervaardiging of sommige van de in punt a) bedoelde controles door derden uit te laten voeren; in die gevallen strekt de controle door de bevoegde autoriteiten van de lidstaten zich eveneens tot het aangewezen bedrijf uit. Afdeling 2 Specifieke eisen voor verkorte aanvragen voor een vergunning voor het in de handel brengen Artikel 9 Aanvragen betreffende generieke geneesmiddelen 1. Indien de equivalentie van het generieke geneesmiddel aan het referentiegeneesmiddel wordt aangetoond, is de aanvrager van een vergunning voor het in de handel brengen van een generiek geneesmiddel, in afwijking van artikel 6, lid 2, niet verplicht de bevoegde autoriteiten de resultaten van niet-klinische tests en klinische studies te verstrekken. 2. Om de in lid 1 bedoelde equivalentie aan te tonen, dient de aanvrager onderzoeken naar de equivalentie in bij de bevoegde autoriteiten of motiveert hij of zij waarom dergelijk onderzoek niet is uitgevoerd, en toont hij of zij aan dat het generieke geneesmiddel voldoet aan de relevante criteria die in de passende gedetailleerde richtsnoeren zijn vastgesteld. 3. Lid 1 is ook van toepassing indien in de lidstaat waar de aanvraag voor het generieke geneesmiddel is ingediend, geen vergunning voor het referentiegeneesmiddel is verleend. In dat geval vermeldt de aanvrager op het aanvraagformulier de naam van de lidstaat waar de vergunning voor het referentiegeneesmiddel wordt of werd verleend. Op verzoek van de bevoegde autoriteit van de lidstaat waar de aanvraag is ingediend, zendt de bevoegde autoriteit van de andere lidstaat binnen één maand een bevestiging toe dat er voor het referentiegeneesmiddel een vergunning wordt of werd verleend, samen met de volledige samenstelling van het referentiegeneesmiddel en, indien noodzakelijk, andere relevante documenten. De verschillende orale farmaceutische vormen met directe afgifte worden als één farmaceutische vorm beschouwd. 4. De verschillende zouten, esters, ethers, isomeren, mengsels van isomeren, complexen en derivaten van een werkzame stof worden beschouwd als dezelfde werkzame stof, tenzij de eigenschappen daarvan wat betreft veiligheid of werkzaamheid aanzienlijk afwijken. De aanvrager dient in die gevallen aanvullende informatie in om aan te tonen dat de verschillende zouten, esters, ethers, isomeren, mengsels van isomeren, complexen of derivaten van een werkzame stof wat betreft die eigenschappen niet aanzienlijk van elkaar verschillen. 5. Wanneer er sprake is van een aanzienlijk verschil wat betreft de in lid 4 bedoelde eigenschappen, verstrekt de aanvrager in een aanvraag krachtens artikel 10 aanvullende informatie om de veiligheid en werkzaamheid van de verschillende zouten, esters, ethers, isomeren, mengsels van isomeren, complexen of derivaten van de werkzame stof waarvoor een vergunning is verleend, van het referentiegeneesmiddel aan te tonen. Artikel 10 Aanvragen betreffende hybride geneesmiddelen In gevallen waarin het geneesmiddel niet onder de definitie van een generiek geneesmiddel valt of het ten opzichte van het referentiegeneesmiddel anders is wat betreft de concentratie, farmaceutische vorm, toedieningsweg of therapeutische indicaties, worden de resultaten van de passende niet-klinische tests of klinische studies aan de bevoegde autoriteiten verstrekt voor zover dat nodig is om een wetenschappelijke brug te slaan naar de gegevens waarop de vergunning voor het in de handel brengen van het referentiegeneesmiddel is gebaseerd, en het veiligheids- en werkzaamheidsprofiel van het hybride geneesmiddel aan te tonen. Het Bureau stelt richtsnoeren vast voor passende tests en klinische studies voor het verlenen van vergunningen voor het in de handel brengen van hybride geneesmiddelen. [Am. 116] Artikel 11 Aanvragen betreffende biosimilars Voor een biologisch geneesmiddel dat gelijkwaardig is aan een biologisch referentiegeneesmiddel (“biosimilar”), worden de resultaten van passende vergelijkbaarheidstests en -onderzoeken aan de bevoegde autoriteiten verstrekt. Deze aanvullende gegevens moeten qua aard en aantal voldoen aan de relevante criteria, vermeld in bijlage II en in de uitvoerige richtsnoeren die daarop betrekking hebben. De resultaten van andere tests en onderzoeken in het dossier van het referentiegeneesmiddel worden niet overgelegd. Artikel 12 Aanvragen betreffende hybride biologische geneesmiddelen In gevallen waarin de biosimilar ten opzichte van het biologische referentiegeneesmiddel (“hybride biologisch geneesmiddel”) anders is wat betreft de concentratie, farmaceutische vorm, toedieningsweg of therapeutische indicaties, worden de resultaten van de passende niet-klinische tests of klinische studies aan de bevoegde autoriteiten verstrekt voor zover dat nodig is om een wetenschappelijke brug te slaan naar de gegevens waarop de vergunning voor het in de handel brengen van het referentiegeneesmiddel is gebaseerd, en het veiligheids- en werkzaamheidsprofiel van de biosimilar aan te tonen. Het Bureau stelt richtsnoeren vast voor passende tests en klinische studies voor het verlenen van vergunningen voor het in de handel brengen van hybride biologische geneesmiddelen. [Am. 117] Artikel 13 Aanvragen op basis van bibliografische gegevens In gevallen waarin voor de werkzame stof van het betrokken geneesmiddel geen vergunning wordt of werd verleend voor een referentiegeneesmiddel, hoeft de aanvrager in afwijking van artikel 6, lid 2, geen resultaten van niet-klinische tests of klinische studies te verstrekken indien hij of zij kan aantonen dat de werkzame stoffen van het geneesmiddel al tenminste tien jaar in de Unie in de medische praktijk worden gebruikt voor dezelfde therapeutische toepassing en met dezelfde toedieningsweg, erkende werkzaamheid en een aanvaardbaar veiligheidsniveau overeenkomstig de voorwaarden van bijlage II. In dat geval worden de resultaten van de tests en de onderzoeken vervangen door passende bibliografische gegevens in de vorm van wetenschappelijke literatuur. De relevantie van die literatuur voor het geneesmiddel wordt gemotiveerd. [Am. 118] Artikel 14 Aanvragen op basis van toestemming Nadat een vergunning voor het in de handel brengen is verleend, kan de houder van deze vergunning er via een verklaring van toegang in toestemmen dat bij de behandeling van een volgende aanvraag voor een geneesmiddel met dezelfde kwalitatieve en kwantitatieve samenstelling aan werkzame stoffen en met dezelfde farmaceutische vorm, gebruik wordt gemaakt van alle documenten zoals bedoeld in artikel 6, lid 2. Afdeling 3 Specifieke eisen voor aanvragen voor bepaalde categorieën geneesmiddelen Artikel 15 Vastedosiscombinatiegeneesmiddelen, platformtechnologieën platformvergunning voor het in de handel brengen en verpakkingen met meerdere geneesmiddelen [Am. 119] 1. Wanneer dit voor therapeutische doeleinden gerechtvaardigd is, kan een vergunning voor het in de handel brengen van een vastedosiscombinatiegeneesmiddel worden verleend. 2. Wanneer dit voor therapeutische doeleinden gerechtvaardigd is, kan in uitzonderlijke omstandigheden een vergunning voor het in de handel brengen worden verleend voor een geneesmiddel dat bestaat uit een vast bestanddeel en een variabel bestanddeel dat vooraf is vastgesteld om, in voorkomend geval, verschillende varianten van een infectieus agens aan te pakken of, indien nodig, het geneesmiddel op de kenmerken van een individuele patiënt of een groep patiënten af te stemmen (“ platformtechnologie platformvergunning voor het in de handel brengen ”). [Am. 120] Een aanvrager die van plan is een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen van een dergelijk geneesmiddel in te dienen, vraagt de betrokken bevoegde autoriteit vooraf om instemming met de indiening van een dergelijke aanvraag. 3. Wanneer dit om volksgezondheidsredenen gerechtvaardigd is en wanneer de werkzame stoffen niet tot een vastedosiscombinatiegeneesmiddel kunnen worden gecombineerd, kan in uitzonderlijke omstandigheden een vergunning voor het in de handel brengen van een verpakking met meerdere geneesmiddelen worden verleend. Een aanvrager die van plan is een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen van een dergelijk geneesmiddel in te dienen, vraagt de betrokken bevoegde autoriteit vooraf om instemming met de indiening van een dergelijke aanvraag. Artikel 16 Radiofarmaceutica 1. Voor radionuclidegeneratoren, kits voor radiofarmaceutische preparaten (“kits”) en radionuclide-uitgangsstoffen is een vergunning voor het in de handel brengen vereist, tenzij deze worden gebruikt als grondstof, werkzame stof of tussenproduct van radiofarmaceutica waarvoor overeenkomstig artikel 5, lid 1, een vergunning voor het in de handel brengen is afgegeven. [Am. 121] 2. Een vergunning voor het in de handel brengen is niet vereist voor een radiofarmaceuticum dat wordt bereid op het moment van gebruik door een persoon of instelling die, overeenkomstig de nationale wetgeving, gerechtigd is om dergelijke radiofarmaceutica te gebruiken in een erkende zorginstelling en uitsluitend op basis van goedgekeurde radionuclidegeneratoren, kits of radionuclide-uitgangsstoffen, in overeenstemming met de voorschriften van de fabrikant. Artikel 17 Antimicrobiële stoffen 1. Wanneer de aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen een antimicrobiële stof betreft, moet de aanvraag, naast de in artikel 6 bedoelde informatie, het volgende bevatten: a) een beheerplan beheer- en toegangsplan voor antimicrobiële stoffen als bedoeld in bijlage I; [Am. 122] b) een beschrijving van de speciale informatie-eisen zoals geschetst in artikel 69 en vermeld in bijlage I. 1 bis. Nadat een vergunning voor het in de handel brengen is verleend, maakt de bevoegde autoriteit van de lidstaat de in lid 1 bedoelde documenten openbaar. [Am. 123] 2. De bevoegde autoriteit kan beoordeelt de overeenkomstig lid 1, punt b), ingediende informatie. De bevoegde autoriteit legt de houder van de vergunning voor het in de handel brengen verplichtingen opleggen op indien zij van oordeel is dat de risicobeperkende maatregelen in het beheerplan beheer- en toegangsplan voor antimicrobiële stoffen ontoereikend zijn. [Am. 124] 3. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen zorgt er waar mogelijk voor dat de antimicrobiële stof per eenheid kan worden verstrekt in een hoeveelheid die overeenkomt met de hoeveelheden die overeenkomen met de duur van de behandeling. Indien de antimicrobiële stof niet per eenheid kan worden verstrekt, zorgt de houder van de vergunning voor het in de handel brengen ervoor dat de verpakkingsgrootte van de antimicrobiële stof overeenstemt met de gebruikelijke dosering en duur van de behandeling. [Am. 125] Artikel 18 Integrale combinaties van geneesmiddelen en medische hulpmiddelen 1. De aanvrager van de vergunning voor het in de handel brengen verstrekt voor integrale combinaties van een geneesmiddel met een medische hulpmiddel gegevens waaruit blijkt dat de integrale combinatie van het geneesmiddel en het medische hulpmiddel veilig en doeltreffend kan worden gebruikt. Bij de beoordeling van de integrale combinatie van een geneesmiddel en een medisch hulpmiddel overeenkomstig artikel 29 beoordelen de bevoegde autoriteiten onder andere de baten-risicobalans van de integrale combinatie van een geneesmiddel en een medisch hulpmiddel beoordelen waarbij zij rekening houden met de geschiktheid van het gebruik van het geneesmiddel gecombineerd met het medische hulpmiddel , voor zover relevant met name voor pediatrische patiënten, inclusief aspecten zoals opslag, assemblage, hygiëne en de voor de toepassing of inname vereiste techniek . [Am. 126] 2. De desbetreffende algemene veiligheids- en prestatie-eisen van bijlage I bij Verordening (EU) 2017/745 zijn van toepassing voor zover het de veiligheid en de prestaties van het medische-hulpmiddeldeel van de integrale combinatie van een geneesmiddel met een medisch hulpmiddel betreft. 3. De aanvraag van een vergunning voor het in de handel brengen van een integrale combinatie van een geneesmiddel met een medisch hulpmiddel moet de documenten bevatten waarmee de conformiteit van het medische-hulpmiddeldeel met de in lid 2 bedoelde algemene veiligheids- en prestatie-eisen overeenkomstig bijlage II wordt bewezen, met inbegrip van het conformiteitsbeoordelingsverslag van een aangemelde instantie, in voorkomend geval. 4. Bij de beoordeling van de betrokken integrale combinatie van een geneesmiddel met een medisch hulpmiddel erkennen de bevoegde autoriteiten de resultaten van de beoordeling van de conformiteit van het medische-hulpmiddeldeel van die integrale combinatie met de algemene veiligheids- en prestatie-eisen overeenkomstig bijlage I bij Verordening (EU) 2017/745 met inbegrip van de resultaten van de beoordeling door een aangemelde instantie, in voorkomend geval. 5. De aanvrager van de vergunning voor het in de handel brengen verstrekt op verzoek van de bevoegde autoriteit alle aanvullende informatie betreffende het medische hulpmiddel die relevant is voor de beoordeling van de baten-risicobalans van de in lid 1 bedoelde integrale combinatie van een geneesmiddel met een medisch hulpmiddel. Artikel 19 Geneesmiddelen uitsluitend voor gebruik met medisch hulpmiddelen 1. De aanvrager van de vergunning voor het in de handel brengen verstrekt voor geneesmiddelen uitsluitend voor gebruik met medisch hulpmiddelen gegevens waaruit blijkt dat het geneesmiddel, rekening houdend met het gebruik ervan in combinatie met het medische hulpmiddel, veilig en doeltreffend kan worden gebruikt. Bij de beoordeling van het in de eerste alinea bedoelde geneesmiddel overeenkomstig artikel 29 beoordelen de bevoegde autoriteiten onder andere de baten-risicobalans van het geneesmiddel waarbij zij rekening houden met het feit dat het geneesmiddel in combinatie met het medische hulpmiddel wordt gebruikt. 2. Het medische hulpmiddel voor geneesmiddelen uitsluitend voor gebruik met medisch hulpmiddelen moet aan de eisen van Verordening (EU) 2017/745 voldoen. 3. De aanvraag van een vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel uitsluitend voor gebruik met een medisch hulpmiddel moet de documenten bevatten waarmee de conformiteit van het medische hulpmiddel met de in lid 2 bedoelde algemene veiligheids- en prestatie-eisen overeenkomstig bijlage II wordt bewezen, met inbegrip van het conformiteitsbeoordelingsverslag van een aangemelde instantie, in voorkomend geval. 4. Bij de beoordeling van het in lid 1 bedoelde geneesmiddel erkent de bevoegde autoriteit de resultaten van de beoordeling van de conformiteit van het betrokken medische hulpmiddel met de algemene veiligheids- en prestatie-eisen overeenkomstig bijlage I bij Verordening (EU) 2017/745 met inbegrip van de resultaten van de beoordeling door een aangemelde instantie, in voorkomend geval. 5. De aanvrager van de vergunning voor het in de handel brengen verstrekt op verzoek van de bevoegde autoriteit alle aanvullende informatie betreffende het medische hulpmiddel die relevant is voor de beoordeling van de baten-risicobalans van het in lid 1 bedoelde geneesmiddel rekening houdend met het gebruik van het geneesmiddel in combinatie met het medische hulpmiddel. 6. Indien de werking van het geneesmiddel niet ondersteunend is bij die van het medische hulpmiddel, moet het geneesmiddel voldoen aan de eisen van deze richtlijn en van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004], rekening houdend met het gebruik ervan met het medische hulpmiddel en onverminderd de specifieke eisen van Verordening (EU) 2017/745. In dat geval verstrekt de aanvrager van de vergunning voor het in de handel brengen op verzoek van de bevoegde autoriteiten alle aanvullende informatie betreffende het medische hulpmiddel die relevant is voor de monitoring na de verlening van een vergunning voor het geneesmiddel, rekening houdend met het gebruik ervan in combinatie met het geneesmiddel, en onverminderd de specifieke eisen van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004]. Artikel 20 Combinaties van geneesmiddelen met andere producten dan medische hulpmiddelen 1. De aanvrager van de vergunning voor het in de handel brengen verstrekt voor een combinatie van een geneesmiddel met een ander product dan een medisch hulpmiddel gegevens waaruit blijkt dat de combinatie van het geneesmiddel met het andere product veilig en doeltreffend kan worden gebruikt. Bij de beoordeling van de combinatie van een geneesmiddel met een ander product dan een medisch hulpmiddel overeenkomstig artikel 29 beoordelen de bevoegde autoriteiten de baten-risicobalans van de combinatie van een geneesmiddel met een ander product dan een medisch hulpmiddel waarbij zij rekening houden met het gebruik van het geneesmiddel in combinatie met het andere product. 2. De aanvrager van de vergunning voor het in de handel brengen verstrekt op verzoek van de bevoegde autoriteit alle aanvullende informatie betreffende het product anders dan een medisch hulpmiddel die relevant is voor de beoordeling van de baten-risicobalans van de combinatie van geneesmiddelen met het product anders dan een medisch hulpmiddel, waarbij rekening wordt gehouden met de geschiktheid van het gebruik van het geneesmiddel in combinatie met het in het eerste lid bedoelde product. Afdeling 4 Specifieke eisen voor dossiers Artikel 21 Risicomanagementplan De aanvrager van een vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel als bedoeld in de artikelen 9 en 11 is niet verplicht een risicomanagementplan en een samenvatting daarvan in te dienen, mits er geen aanvullende risicobeperkende maatregelen voor het referentiegeneesmiddel bestaan en de vergunning voor het in de handel brengen van het referentiegeneesmiddel niet vóór de indiening van de aanvraag is ingetrokken. Artikel 22 Milieurisicobeoordeling en andere milieu-informatie 1. Bij het opstellen van de krachtens artikel 6, lid 2, in te dienen milieurisicobeoordeling houdt de aanvrager rekening met de in lid 6 5 bedoelde wetenschappelijke richtsnoeren inzake de milieurisicobeoordeling van geneesmiddelen voor menselijk gebruik, of motiveert hij of zij eventuele afwijkingen van de wetenschappelijke richtsnoeren tijdig en naar behoren aan het Bureau of, in voorkomend geval, aan de bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat. Indien beschikbaar houdt de aanvrager rekening met bestaande milieurisicobeoordelingen die krachtens andere wetgeving van de Unie zijn uitgevoerd. [Am. 127] 2. In de milieurisicobeoordeling wordt aangegeven of het geneesmiddel of een van de bestanddelen of andere componenten ervan volgens de criteria van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 1272/2008 een van de volgende stoffen betreft: a) persistent, bioaccumulerend en toxisch (PBT); b) zeer persistent en zeer bioaccumulerend (zPzB); c) persistent, mobiel en toxisch (PMT), zeer persistent en zeer mobiel (zPzM), of dat het stoffen betreft met endocriene werking. 3. De aanvrager neemt in de milieurisicobeoordeling ook risicobeperkende maatregelen op waarmee tijdens de vervaardiging, het gebruik en de verwijdering van het geneesmiddel emissies in de lucht, het water en de bodem van de in Richtlijn 2000/60/EG, Richtlijn 2006/118/EG, Richtlijn 2008/105/EG en Richtlijn 2010/75/EU genoemde verontreinigende stoffen worden voorkomen of, wanneer dit niet mogelijk is, beperkt. De aanvrager licht uitvoerig toe waarom de voorgestelde beperkende maatregelen passend zijn en dat zij voldoende zijn om de vastgestelde risico’s voor het milieu aan te pakken. Indien nodig verstrekt de aanvrager ook informatie over de beschikbare technieken en over de technieken die zullen worden gebruikt om de lozingen en emissies van het geneesmiddel te verminderen, met name die welke in het afvalwater van het productieproces terechtkomen voordat dat afvalwater de productielocaties verlaat. [Am. 128] 4. Bij de milieurisicobeoordeling van antimicrobiële stoffen wordt ook het risico op selectie in het milieu van resistente micro-organismen als gevolg van de gehele toeleveringsketen binnen en buiten de Unie, het gebruik en het verwijderen , ook door gezondheidswerkers en patiënten, van die antimicrobiële stof beoordeeld, waarbij, in voorkomend geval, rekening wordt gehouden met de bestaande internationale normen waarmee de specifiek voor antibiotica voorspelde concentraties zonder effect zijn vastgesteld. [Am. 129] 4 bis. Uiterlijk op ... [twaalf maanden na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] brengt de Commissie na raadpleging van het Bureau, het EEA en het ECDC richtsnoeren uit over de manier van uitvoering van de milieurisicobeoordeling voor andere antimicrobiële stoffen dan antibiotica. [Am. 130] 5. Het Bureau stelt overeenkomstig artikel 138 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] wetenschappelijke richtsnoeren op om de technische details betreffende de eisen voor de milieurisicobeoordeling van geneesmiddelen voor menselijk gebruik te specificeren. In voorkomend geval raadpleegt het Bureau het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA), de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) en het Europees Milieuagentschap (EEA) , het EEA, het ECDC en andere belanghebbenden, met inbegrip van drinkwater- en afvalwaterbedrijven, over het opstellen van deze wetenschappelijke richtsnoeren. [Am. 131] 6. Indien er nieuwe informatie met betrekking tot de in artikel 29 bedoelde beoordelingscriteria beschikbaar komt en dit zou kunnen leiden tot een wijziging van de conclusies van de milieurisicobeoordeling, zorgt de houder van de vergunning voor het in de handel brengen dat de milieurisicobeoordeling onverwijld met behulp van de nieuwe informatie overeenkomstig artikel 90, lid 2, voor de relevante bevoegde autoriteiten wordt geactualiseerd. De actualisering omvat alle relevante informatie afkomstig van milieumonitoring, met inbegrip van monitoring uit hoofde van Richtlijn 2000/60/EG, ecotoxiciteitsonderzoek, nieuwe of geactualiseerde risicobeoordelingen in het kader van andere wetgeving van de Unie, als bedoeld in lid 1, en gegevens over blootstelling van het milieu. Voor een milieurisicobeoordeling die voor [PB: gelieve de datum in te voegen = 18 maanden na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] is uitgevoerd, verzoekt de bevoegde autoriteit de houder van de vergunning voor het in de handel brengen om de milieurisicobeoordeling te actualiseren teneinde de in lid 3 bedoelde risicobeperkende maatregelen erin op te nemen. De bevoegde autoriteit verzoekt de houder van de vergunning voor het in de handel brengen ook om de milieurisicobeoordeling te actualiseren indien er is vastgesteld dat er informatie ontbreekt voor geneesmiddelen die mogelijk schadelijk zijn voor het milieu. [Am. 132] 7. Voor de in de artikelen 9 tot en met 12 bedoelde geneesmiddelen kan de aanvrager bij het opstellen van de milieurisicobeoordeling verwijzen naar milieurisicobeoordelingsonderzoek dat voor het referentiegeneesmiddel is uitgevoerd en verstrekt de aanvrager alle andere gegevens en de in lid 1 van dit artikel bedoelde wetenschappelijke richtsnoeren . [Am. 133] 7 bis. Het resultaat van de milieurisicobeoordeling, inclusief de door de houder van de vergunning voor het in de handel brengen ingediende gegevens, wordt door het Bureau of, in voorkomend geval, door de bevoegde autoriteit van de lidstaat openbaar gemaakt. [Am. 134] 7 ter. De bevoegde autoriteit verwijdert alle vertrouwelijke commerciële informatie wanneer zij de informatie over de milieurisicobeoordeling, met inbegrip van het in artikel 17 bedoelde beheer- en toegangsplan voor antimicrobiële stoffen, openbaar maakt. [Am. 135] Artikel 23 Milieurisicobeoordeling van geneesmiddelen waarvoor voor 30 oktober 2005 een vergunning is verleend 1. Uiterlijk op [PB: gelieve de datum in te voegen = 30 24 maanden na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] stelt het Bureau na raadpleging van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten , het ECDC , het ECHA, de EFSA en het EEA een programma op voor de milieurisicobeoordeling die overeenkomstig artikel 22 moet worden ingediend, voor geneesmiddelen waarvoor voor 30 oktober 2005 een vergunning is verleend, die geen milieurisicobeoordeling hebben ondergaan en waarvan het Bureau overeenkomstig lid 2 heeft vastgesteld dat zij mogelijk schadelijk zijn voor het milieu. [Am. 136] Het Bureau maakt dit programma openbaar. 2. Het Bureau stelt aan de hand van een risicogebaseerde aanpak de wetenschappelijke criteria vast om de geneesmiddelen die mogelijk schadelijk zijn voor het milieu, te identificeren en om voorrang te geven aan de milieurisicobeoordeling van die geneesmiddelen. Het Bureau kan raadpleegt voor deze taak relevante belanghebbenden, inclusief spelers die zich bezighouden met het beheer van residuen afkomstig van geneesmiddelen en van de productie van geneesmiddelen in het milieu, en kan de houders van een vergunning voor het in de handel brengen verzoeken relevante gegevens of informatie te verstrekken. [Am. 137] 3. De houders van een vergunning voor het in de handel brengen van de geneesmiddelen die in het in lid 1 bedoelde programma zijn geïdentificeerd, verstrekken de milieurisicobeoordeling aan het Bureau. Het resultaat van de evaluatie van de milieurisicobeoordeling, met inbegrip van de door de houder van de vergunning voor het in de handel brengen verstrekte gegevens en een samenvatting van de milieurisicobeoordelingsonderzoeken en de resultaten daarvan , wordt door het Bureau openbaar gemaakt. [Am. 138] 4. Wanneer in het in lid 1 bedoelde programma verschillende geneesmiddelen worden geïdentificeerd, die dezelfde werkzame stof bevatten en waarvan wordt verwacht dat zij dezelfde risico’s voor het milieu opleveren, wordt de houder van de vergunning voor het in de handel brengen door de bevoegde autoriteiten van de lidstaten of het Bureau aangemoedigd om gezamenlijk onderzoek voor de milieurisicobeoordeling uit te voeren om onnodige overlapping van gegevens en het onnodige gebruik van dieren zoveel mogelijk te beperken. Artikel 24 Systeem van milieurisicobeoordelingsmonografieën voor milieurisicobeoordelingsgegevens van werkzame stoffen 1. Het Bureau zet in samenwerking met de bevoegde autoriteiten van de lidstaten een op werkzame stoffen gebaseerd evaluatiesysteem van de milieurisicobeoordelingsgegevens op (“milieurisicobeoordelingsmonografieën”) voor geneesmiddelen waarvoor een vergunning is verleend en maakt relevante informatie over dat systeem bekend . Een milieurisicobeoordelingsmonografie bevat een uitgebreide reeks fysisch-chemische gegevens, gegevens over de lotgevallen en effectgegevens op basis van een beoordeling door een bevoegde autoriteit. [Am. 139] 2. Het opzetten van het systeem van milieurisicobeoordelingsmonografieën is gebaseerd op een prioritering van werkzame stoffen op basis van risico’s en op de gegevensvereisten . [Am. 140] 3. Bij het opstellen van de in lid 1 bedoelde milieurisicobeoordelingsmonografie kan het Bureau de bevoegde autoriteiten van de lidstaten en de houders van een vergunning voor het in de handel brengen om informatie, onderzoek en gegevens verzoeken. 4. Het Bureau voert in samenwerking met de bevoegde autoriteiten van de lidstaten een conceptbeproevingsproefproject uit voor de milieurisicobeoordelingsmonografieën dat binnen drie jaar dertig maanden na de inwerkingtreding van deze richtlijn moet worden afgerond , en houdt hierbij rekening met de resultaten van relevante initiatieven van de Unie met betrekking tot dierproeven . [Am. 141] 5. De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 215 en op basis van de resultaten van het in lid 4 bedoelde conceptbeproevingsproefproject gedelegeerde handelingen vast te stellen om deze richtlijn aan te vullen door het volgende te specificeren: a) de inhoud en het formaat van de milieurisicobeoordelingsmonografieën; b) de procedures voor het vaststellen en actualiseren van de milieurisicobeoordelingsmonografieën; c) de procedures voor het verstrekken van de in lid 3 bedoelde informatie, onderzoeken en gegevens; d) de risicogebaseerde prioriteringscriteria voor de in lid 2 bedoelde selectie en prioritering; e) het gebruik van milieurisicobeoordelingsmonografieën in het kader van nieuwe aanvragen voor vergunningen voor het in de handel brengen van geneesmiddelen ter ondersteuning van hun milieurisicobeoordeling. Artikel 25 Certificaat basisdossier werkzame stof 1. Aanvragers van een vergunning voor het in de handel brengen kunnen zich, in plaats van de overeenkomstig bijlage II vereiste relevante gegevens inzake een chemische werkzame stof van een geneesmiddel te verstrekken, baseren op een basisdossier werkzame stof, een overeenkomstig dit artikel door het Bureau verleend certificaat basisdossier werkzame stof (“certificaat basisdossier werkzame stof”), of op een certificaat waarmee wordt bevestigd dat de kwaliteit van de betrokken werkzame stof naar behoren wordt gecontroleerd door de relevante monografie van de Europese Farmacopee. Aanvragers van een vergunning voor het in de handel brengen mogen zich alleen op een basisdossier werkzame stof baseren als er geen certificaat van hetzelfde basisdossier werkzame stof bestaat. 2. Het bureau kan een certificaat basisdossier werkzame stof verlenen in gevallen waarin de relevante gegevens over de betrokken werkzame stof nog niet worden bestreken door een monografie van de Europese Farmacopee of door een certificaat basisdossier werkzame stof. Om een certificaat basisdossier werkzame stof te verkrijgen, moet een aanvraag bij het Bureau worden ingediend. De aanvrager van een certificaat basisdossier werkzame stof moet aantonen dat de betrokken werkzame stof nog niet wordt bestreken door een monografie van de Europese Farmacopee of een certificaat basisdossier werkzame stof. Het Bureau onderzoekt de aanvraag en verleent bij een positief resultaat het certificaat dat in de hele Unie geldig is. Bij gecentraliseerde vergunningen voor het in de handel brengen kan de aanvraag voor een certificaat basisdossier werkzame stof worden ingediend als onderdeel van de aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen van het desbetreffende geneesmiddel. Het Bureau zet een register op van basisdossiers werkzame stoffen, de bijbehorende beoordelingsverslagen en certificaten en zorgt ervoor dat persoonsgegevens worden beschermd. Het Bureau zorgt ervoor dat de bevoegde autoriteiten van de lidstaat toegang hebben tot dit register. 3. Het basisdossier werkzame stof en het certificaat basisdossier werkzame stof moeten alle in bijlage II vereiste informatie over de werkzame stof bevatten. 4. De houder van het certificaat basisdossier werkzame stof is de fabrikant van de werkzame stof. 5. De houder van het certificaat basisdossier werkzame stof past het basisdossier werkzame stof aan de wetenschappelijke en technologische vooruitgang aan en brengt de wijzigingen aan die nodig zijn om ervoor te zorgen dat de werkzame stof volgens algemeen aanvaarde wetenschappelijke methoden wordt vervaardigd en gecontroleerd. 6. De fabrikant van de stof waarvoor een aanvraag voor een certificaat basisdossier werkzame stof is ingediend, of de houder van het certificaat basisdossier werkzame stof wordt op verzoek van het Bureau aan een inspectie onderworpen om de informatie in de aanvraag of in het basisdossier werkzame stof, of de overeenstemming ervan met de in artikel 160 bedoelde goede productiepraktijken voor werkzame stoffen te controleren. Indien de fabrikant van een werkzame stof weigert een dergelijke inspectie te ondergaan, kan het Bureau het onderzoek van de aanvraag voor een certificaat basisdossier werkzame stof opschorten of afsluiten. 7. Indien de houder van het certificaat basisdossier werkzame stof de in de leden 5 en 6 vastgestelde verplichtingen niet nakomt, kan het Bureau het certificaat schorsen of intrekken en kunnen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten de op basis van dat certificaat verleende vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel schorsen of intrekken, of maatregelen nemen om de levering van het geneesmiddel op basis van dat certificaat te verbieden. 8. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen van het geneesmiddel, die op basis van een certificaat basisdossier werkzame stof is verleend, blijft verantwoordelijk en aansprakelijk voor dat geneesmiddel. 9. De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 215 gedelegeerde handelingen vast te stellen teneinde deze richtlijn aan te vullen met: a) de regels inzake de inhoud en het formaat van de aanvraag voor een certificaat basisdossier werkzame stof; b) de regels voor het onderzoek van een aanvraag voor een certificaat basisdossier werkzame stof en voor de verlening van het certificaat; c) de regels voor het openbaar maken van certificaten van basisdossiers werkzame stoffen; d) de regels voor het aanbrengen van wijzigingen in het basisdossier werkzame stof en het certificaat basisdossier werkzame stof; e) de regels inzake de toegang voor bevoegde autoriteiten van de lidstaten tot het basisdossier werkzame stof en het bijbehorende beoordelingsverslag; f) de regels inzake de toegang voor aanvragers en houders van een vergunning voor het in de handel brengen die is gebaseerd op een certificaat basisdossier werkzame stof, tot het basisdossier werkzame stof en het beoordelingsverslag. Artikel 26 Aanvullende basiskwaliteitsdossiers 1. Aanvragers van een vergunning voor het in de handel brengen kunnen zich, in plaats van de overeenkomstig bijlage II vereiste relevante gegevens inzake een werkzame stof anders dan een chemische werkzame stof of inzake andere stoffen die aanwezig zijn in of gebruikt worden bij de vervaardiging van een geneesmiddel, te verstrekken, baseren op een aanvullend basiskwaliteitsdossier, een overeenkomstig dit artikel door het Bureau verleend certificaat van het aanvullende basiskwaliteitsdossier (“certificaat aanvullend basiskwaliteitsdossier”), of op een certificaat waarmee wordt bevestigd dat de kwaliteit van die stof naar behoren wordt gecontroleerd door de relevante monografie van de Europese Farmacopee. Aanvragers van een vergunning voor het in de handel brengen mogen zich alleen op een aanvullend basiskwaliteitsdossier baseren als er geen certificaat van hetzelfde aanvullende basiskwaliteitsdossier bestaat. 2. Artikel 25, leden 1 tot en met 5, 7, en 8, zijn ook van overeenkomstige toepassing op de certificering via een aanvullend basiskwaliteitsdossier. 3. De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 215 gedelegeerde handelingen vast te stellen teneinde deze richtlijn aan te vullen met: a) de regels inzake de inhoud en het formaat van de aanvraag voor een certificaat basisdossier werkzame stof; b) aanvullende basiskwaliteitsdossiers waarvoor een certificaat kan worden gebruikt om specifieke informatie te verstrekken over de kwaliteit van een stof , preparaat of ander materiaal die/dat die aanwezig is in of wordt gebruikt bij de vervaardiging van een geneesmiddel , met inbegrip van cel- en gentherapieën ; [Am. 142] c) de regels voor het onderzoek van aanvragen voor het openbaar maken van certificaten van aanvullende basiskwaliteitsdossiers; d) de regels voor het aanbrengen van wijzigingen in het aanvullende basiskwaliteitsdossier en het certificaat; e) de regels inzake de toegang voor bevoegde autoriteiten van de lidstaat tot het aanvullende basiskwaliteitsdossier en het bijbehorende beoordelingsverslag; f) de regels inzake de toegang voor aanvragers en houders van een vergunning voor het in de handel brengen die is gebaseerd op een certificaat aanvullend basiskwaliteitsdossier, tot het aanvullende basiskwaliteitsdossier en het beoordelingsverslag. 4. De fabrikant van een stof die aanwezig is in of wordt gebruikt bij de vervaardiging van een geneesmiddel waarvoor een aanvraag voor een certificaat aanvullend basiskwaliteitsdossier is ingediend, of de houder van een certificaat aanvullend basiskwaliteitsdossier, wordt op verzoek van het Bureau onderworpen aan een inspectie om de informatie in de aanvraag of in het basiskwaliteitsdossier te controleren. Indien de fabrikant van die stof een dergelijke inspectie weigert, kan het Bureau het onderzoek van de aanvraag voor het certificaat aanvullend basiskwaliteitsdossier opschorten of afsluiten. Artikel 26 bis Aanvullende basisdossiers platformtechnologie 1. In plaats van de relevante gegevens over platformtechnologie in te dienen, kunnen aanvragers van een vergunning voor het in de handel brengen gebruikmaken van een aanvullend basisdossier platformtechnologie of een certificaat aanvullend basisdossier platformtechnologie dat overeenkomstig dit artikel door het Bureau is verleend (“certificaat aanvullend basisdossier platformtechnologie”). 2. Artikel 25, leden 1 tot en met 5, 7 en 8, is ook van overeenkomstige toepassing op de certificaten aanvullend basisdossier platformtechnologie. 3. Om het basisdossier platformtechnologie doeltreffend te beschrijven, wordt passende informatie verstrekt overeenkomstig de door het Bureau gepubliceerde richtsnoeren. 4. De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 215 gedelegeerde handelingen vast te stellen teneinde deze richtlijn aan te vullen met: a) de regels inzake de inhoud en het formaat van de aanvraag voor een certificaat aanvullend basisdossier platformtechnologie; b) aanvullende basisdossiers platformtechnologie waarvoor een certificaat kan worden gebruikt om specifieke informatie te verstrekken over de platformtechnologie op basis waarvan een stof die aanwezig is in of wordt gebruikt bij de vervaardiging van een geneesmiddel, wordt vervaardigd; c) de regels voor het onderzoek van aanvragen voor het openbaar maken van certificaten van aanvullende basisdossiers platformtechnologie; d) de regels voor het aanbrengen van wijzigingen in het aanvullende basisdossier platformtechnologie en het certificaat; e) de regels inzake de toegang voor bevoegde autoriteiten van de lidstaat tot het aanvullende basisdossier platformtechnologie en het bijbehorende beoordelingsverslag; f) de regels inzake de toegang voor aanvragers en houders van een vergunning voor het in de handel brengen die is gebaseerd op een certificaat aanvullend basisdossier platformtechnologie, tot het aanvullende basisdossier platformtechnologie en het beoordelingsverslag. 5. Het Bureau ontwikkelt en publiceert wetenschappelijke richtsnoeren over de vereisten voor een aanvullend basisdossier platformtechnologie. 6. De fabrikant van een stof die aanwezig is in of wordt gebruikt bij de vervaardiging van een geneesmiddel waarvoor een aanvraag voor een certificaat aanvullend basisdossier platformtechnologie is ingediend, of de houder van een certificaat aanvullend basisdossier platformtechnologie, wordt op verzoek van het Bureau onderworpen aan een inspectie om de informatie in de aanvraag of in het basisdossier te controleren. Indien de houder van een aanvullend basisdossier platformtechnologie een dergelijke inspectie weigert, kan het Bureau het onderzoek van de aanvraag voor het certificaat aanvullend basisdossier platformtechnologie opschorten of afsluiten. [Am. 143] Artikel 27 Hulpstoffen 1. De aanvrager verstrekt informatie over de in een geneesmiddel gebruikte hulpstoffen overeenkomstig de eisen van bijlage II. De bevoegde autoriteiten onderzoeken de hulpstoffen als onderdeel van het geneesmiddel. 2. Er mogen alleen kleurstoffen in geneesmiddelen worden gebruikt indien zij in een van de volgende lijsten zijn opgenomen: a) de EU-lijst van toegestane levensmiddelenadditieven in deel B, tabel 1 van bijlage II bij Verordening (EG) nr. 1333/2008, die voldoen aan de zuiverheidseisen en specificaties van Verordening (EU) nr. 231/2012 van de Commissie; b) de door de Commissie overeenkomstig lid 3 opgestelde lijst. 3. De Commissie kan een lijst opstellen van voor gebruik in geneesmiddelen toegestane kleurstoffen anders dan de kleurstoffen die in de EU-lijst van toegelaten levensmiddelenadditieven zijn opgenomen. De Commissie neemt, in voorkomend geval op basis van een advies van het Bureau, een besluit of de betrokken kleurstof wordt toegevoegd aan de in de in de eerste alinea bedoelde lijst van kleurstoffen die voor gebruik geneesmiddelen zijn toegestaan. Er mag alleen een kleurstof aan de lijst van voor gebruik in geneesmiddelen toegestane kleurstoffen worden toegevoegd wanneer de kleurstof uit de EU-lijst van toegestane levensmiddelenadditieven is geschrapt. De lijst van voor gebruik in geneesmiddelen toegestane kleurstoffen moet zuiverheidseisen, specificaties of restricties bevatten die van toepassing zijn op de kleurstoffen die in die lijst zijn opgenomen. De lijst van voor gebruik in geneesmiddelen toegestane kleurstoffen wordt door middel van uitvoeringshandelingen vastgesteld. Die uitvoeringshandelingen worden volgens de in artikel 214, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure vastgesteld. 4. Indien een in een geneesmiddel gebruikte kleurstof op basis van het wetenschappelijke advies van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) uit de EU-lijst van toegelaten levensmiddelenadditieven wordt geschrapt, brengt het Bureau op verzoek van de Commissie of op eigen initiatief onverwijld een wetenschappelijk advies uit over het gebruik van de betrokken kleurstof in geneesmiddelen, waarbij zo nodig rekening wordt gehouden met het advies van de EFSA. Het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik keurt het advies van het Bureau goed. [Am. 144] Het Bureau zendt de Commissie onverwijld zijn wetenschappelijk advies over het gebruik van de kleurstof in geneesmiddelen toe, samen met een verslag over de beoordeling. De Commissie besluit op basis van het advies van het Bureau onverwijld of de betrokken kleurstof in geneesmiddelen kan worden gebruikt en zij neemt deze in voorkomend geval, op in de in lid 3 bedoelde lijst van kleurstoffen die voor gebruik geneesmiddelen zijn toegestaan. 5. Indien een kleur uit de EU-lijst van toegelaten levensmiddelenadditieven is geschrapt om redenen die geen advies van de EFSA vereisen, neemt de Commissie een besluit over het gebruik van de betrokken kleurstof in geneesmiddelen en neemt zij deze in voorkomend geval op in de in lid 3 bedoelde de lijst van kleurstoffen die voor gebruik in geneesmiddelen zijn toegestaan. De Commissie kan vraagt het Bureau in dergelijke gevallen om advies vragen . [Am. 145] 6. Een kleurstof die uit de EU-lijst van toegelaten levensmiddelenadditieven is geschrapt, kan nog steeds als kleurstof in geneesmiddelen worden gebruikt totdat de Commissie een besluit neemt over het al dan niet opnemen van de kleurstof in de lijst van in geneesmiddelen toegestane kleurstoffen overeenkomstig lid 3. 7. De leden 2 tot en met 6 zijn ook van toepassing op kleurstoffen die worden gebruikt in diergeneesmiddelen zoals gedefinieerd in artikel 4, lid 1, van Verordening (EU) 2019/6 van het Europees Parlement en de Raad (48) . Afdeling 5 Aangepaste eisen voor dossiers Artikel 28 Aangepaste kaders vanwege de kenmerken of de methoden die inherent zijn aan het geneesmiddel 1. Voor de in bijlage VII vermelde geneesmiddelen gelden specifieke wetenschappelijke of regelgevingseisen die voortvloeien uit de kenmerken of methoden die inherent zijn aan het geneesmiddel, wanneer: a) het niet mogelijk is om het geneesmiddel of de categorie geneesmiddelen met behulp van de toepasselijke eisen naar behoren te beoordelen als gevolg van wetenschappelijke of regelgevingsproblemen die voortvloeien uit kenmerken of methoden die inherent zijn aan het geneesmiddel, en b) de kenmerken of methoden een positief effect hebben op de kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid van het geneesmiddel of de categorie geneesmiddelen, of een belangrijke bijdrage leveren aan de toegankelijkheid voor patiënten of aan patiëntenzorg. 2. De Commissie is bevoegd om overeenkomstig artikel 215 gedelegeerde handelingen vast te stellen tot wijziging van bijlage VII teneinde rekening te houden met de wetenschappelijke en technische vooruitgang. 3. De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 215 gedelegeerde handelingen vast te stellen die deze richtlijn aanvullen door het vastleggen van: a) gedetailleerde regels voor het verlenen van vergunningen voor het in de handel brengen en het toezicht op de in lid 1 bedoelde geneesmiddelen; b) de technische documenten die de aanvragers van vergunningen voor het in de handel brengen van de in lid 1 bedoelde geneesmiddelen moeten verstrekken. 4. De in lid 3, punt a), bedoelde gedetailleerde regels moeten in verhouding staan tot het betrokken risico en effect. Dit kunnen aangepaste, aangescherpte, kwijtgescholden of opgeschorte eisen betreffen. Elke vrijstelling of opschorting wordt beperkt tot wat strikt noodzakelijk en evenredig is en wat naar behoren is gerechtvaardigd door de kenmerken of methoden die inherent zijn aan het geneesmiddel, en wordt regelmatig herzien en geëvalueerd. Met uitzondering van de in lid 3, punt a), bedoelde gedetailleerde regels zijn alle andere regels van deze richtlijn van toepassing. 5. Totdat er gedetailleerde regels voor de in bijlage VII vermelde specifieke geneesmiddelen krachtens lid 3 zijn vastgesteld, kan een aanvraag voor het verlenen van een vergunning voor het in de handel brengen van dat geneesmiddel overeenkomstig artikel 6, lid 2, worden ingediend. 6. Bij de vaststelling van de in dit artikel bedoelde gedelegeerde handelingen houdt de Commissie rekening met alle beschikbare informatie die afkomstig is van een gereguleerde testomgeving die overeenkomstig artikel 115 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] is opgezet. 6 bis. De Commissie dient bij het Europees Parlement en de Raad een verslag in over de toepassing van aangepaste kaders. Het eerste verslag wordt vijf jaar na [PB: gelieve de datum in te voegen = 18 maanden na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] en vervolgens om de vijf jaar ingediend. [Am. 146] Hoofdstuk III Procedures voor een nationale vergunningen voor het in de handel brengen Afdeling 1 Algemene bepalingen Artikel 29 Onderzoek van aanvragen voor een vergunning voor het in de handel brengen 1. Voor het onderzoek van een overeenkomstig artikel 6 en de artikelen 9 tot en met 14 ingediende aanvraag: a) controleert de bevoegde autoriteit van een lidstaat of de ter ondersteuning van de aanvraag verstrekte gegevens en documenten overeenstemmen met artikel 6 en de artikelen 9 tot en met 14 (“validatie”), en onderzoekt hij of zij of aan de in de artikelen 43 tot en met 45 vastgelegde voorwaarden voor de afgifte van de vergunning voor het in de handel brengen wordt voldaan; b) kan de bevoegde autoriteit van een lidstaat het geneesmiddel, de grondstoffen of bestanddelen en, indien nodig, de tussenproducten of andere componenten daarvan aan een onderzoek door een officieel laboratorium voor geneesmiddelencontrole of een daartoe door een lidstaat aangewezen laboratorium onderwerpen om te waarborgen dat de door de geneesmiddelenfabrikant toegepaste controlemethoden die overeenkomstig bijlage I in de gegevens bij de aanvraag zijn beschreven, bevredigend zijn; c) kan de bevoegde autoriteit van een lidstaat, in voorkomend geval, van de aanvrager verlangen dat hij of zij het dossier met de in artikel 6 en de artikelen 9 tot en met 14 bedoelde gegevens aanvult; d) kan de bevoegde autoriteit, onafhankelijk van de door de aanvrager van een vergunning voor het in de handel brengen verstrekte gegevens, de beschikbare extra gegevens in overweging nemen en op grond daarvan beslissen. 2. Wanneer de bevoegde autoriteit van de lidstaat gebruikmaakt van de in de eerste alinea, punt c), bedoelde mogelijkheid, worden de in artikel 30 vastgelegde termijnen opgeschort totdat de aanvullende vereiste informatie is verstrekt of gedurende de aan de aanvrager toegestane termijn voor het geven van mondelinge of schriftelijke toelichting. 3. Wanneer de bevoegde autoriteit van de lidstaat van oordeel is dat de aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen onvolledig is of kritieke tekortkomingen bevat, die de beoordeling van het geneesmiddel in de weg kunnen staan, stelt zij de aanvrager daarvan in kennis en stelt zij een termijn vast voor de indiening van de ontbrekende informatie en documenten. Indien de aanvrager verzuimt de ontbrekende gegevens en documenten binnen de gestelde termijn te verstrekken, wordt de aanvraag standaard geacht te zijn ingetrokken. [Am. 147] 4. In gevallen waarin de bevoegde autoriteit van de lidstaat bij het onderzoek van een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen van oordeel is dat de maturiteit en de kwaliteit van de verstrekte gegevens niet toereikend zijn om het onderzoek van de aanvraag af te ronden, kan het onderzoek binnen negentig dagen na de validatie van de aanvraag worden beëindigd. De bevoegde autoriteit van de lidstaat vat de tekortkomingen schriftelijk samen. De bevoegde autoriteit van de lidstaat brengt de aanvrager op basis daarvan op de hoogte en stelt een redelijke termijn vast om deze tekortkomingen te verhelpen. De aanvraag wordt opgeschort totdat de aanvrager de tekortkomingen heeft verholpen. Indien de aanvrager verzuimt om deze tekortkomingen binnen de door de bevoegde autoriteit van de lidstaat vastgestelde termijn te verhelpen, wordt de aanvraag geacht standaard te zijn ingetrokken. [Am. 148] 4 bis. De bevoegde autoriteit verwijdert alle vertrouwelijke commerciële informatie wanneer zij de informatie over de milieurisicobeoordeling en het in artikel 17 bedoelde beheer- en toegangsplan voor antimicrobiële stoffen openbaar maakt. [Am. 149] Artikel 30 Duur van het onderzoek van aanvragen voor een vergunning voor het in de handel brengen De lidstaten nemen alle passende maatregelen om te waarborgen dat de procedure voor het verlenen van een vergunning voor het in de handel brengen van geneesmiddelen binnen maximaal 180 dagen na indiening van een geldige aanvraag vanaf de datum van de validatie van de aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen is afgerond. Artikel 31 Soorten procedures voor nationale vergunning voor het in de handel brengen Nationale vergunningen voor het in de handel brengen kunnen worden verleend volgens de procedures van artikel 32 (“uitsluitend nationale procedure voor vergunningen voor het in de handel brengen”), de artikelen 33 en 34 (“gedecentraliseerde procedure voor nationale vergunningen voor het in de handel brengen”) of de artikelen 35 en 36 (“wederzijdse-erkenningsprocedure voor nationale vergunningen voor het in de handel brengen”). Afdeling 2 Vergunningen voor het in de handel brengen die slechts in één lidstaat geldig zijn Artikel 32 Uitsluitend nationale procedure voor vergunningen voor het in de handel brengen 1. Een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen overeenkomstig artikel 6, lid 2, in het kader van de uitsluitend nationale procedure voor vergunningen voor het in de handel brengen wordt ingediend bij de bevoegde autoriteit in de lidstaat waar de vergunning voor het in de handel brengen wordt aangevraagd. 2. De bevoegde autoriteit in de betrokken lidstaat onderzoekt de aanvraag overeenkomstig de artikelen 29 en 30 en verleent een vergunning voor het in de handel brengen overeenkomstig de artikelen 43 tot en met 45 en de toepasselijke nationale bepalingen. 3. Een vergunning voor het in de handel brengen die in het kader van de uitsluitend nationale procedure voor vergunningen voor het in de handel brengen is verleend, is alleen geldig in de lidstaat van de bevoegde autoriteit die ze heeft verleend. Afdeling 3 Vergunningen voor het in de handel brengen die in verschillende lidstaten geldig zijn Artikel 33 Toepassingsgebied van de gedecentraliseerde procedure voor nationale vergunningen voor het in de handel brengen 1. Een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen in het kader van de gedecentraliseerde procedure voor nationale vergunningen voor het in de handel brengen in verschillende lidstaten en betreffende hetzelfde geneesmiddel wordt ingediend bij de bevoegde autoriteiten van de lidstaten waar de vergunning voor het in de handel brengen wordt gebruikt. 2. De bevoegde autoriteiten in de betrokken lidstaat onderzoeken de aanvragen overeenkomstig de artikelen 29, 30 en 34 en verlenen een vergunning voor het in de handel brengen overeenkomstig de artikelen 43 tot en met 45. 3. Wanneer een bevoegde autoriteit van een lidstaat constateert dat in een andere lidstaat de bevoegde autoriteit al een andere aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen van hetzelfde geneesmiddel onderzoekt, zien de bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaten ervan af de aanvraag te onderzoeken en stellen zij de aanvrager ervan in kennis dat de in de artikelen 35 en 36 bedoelde bepalingen van toepassing zijn. 4. Wanneer de bevoegde autoriteit van een lidstaat ervan in kennis worden gesteld dat een andere lidstaat een vergunning heeft afgegeven voor een geneesmiddel waarvoor in de betrokken lidstaat een aanvraag van een vergunning voor het in de handel brengen is ingediend, wijzen zij de aanvraag af indien deze niet overeenkomstig de in de artikelen 35 en 36 bedoelde bepalingen is ingediend. 5. Vergunningen voor het in de handel brengen die in het kader van de gedecentraliseerde procedure voor nationale vergunningen voor het in de handel brengen zijn verleend, zijn alleen geldig in de lidstaten van de bevoegde autoriteit die ze heeft verleend. Artikel 34 Gedecentraliseerde procedure voor nationale vergunningen voor het in de handel brengen 1. Met het oog op het verkrijgen van een nationale vergunning voor het in de handel brengen van hetzelfde geneesmiddel in verschillende lidstaten in het kader van de gedecentraliseerde procedure voor nationale vergunningen voor het in de handel brengen, dient een aanvrager op basis van een identiek dossier een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen in bij de bevoegde autoriteit van de door de aanvrager gekozen lidstaat, zodat er een beoordelingsverslag van het geneesmiddel overeenkomstig artikel 43, lid 5, wordt opgesteld en er in overeenstemming met deze afdeling (“referentielidstaat voor de gedecentraliseerde procedure”) wordt gehandeld, en bij de bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaten. 2. De aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen moet het volgende bevatten: a) de in de artikelen 6, 9 tot en met 14 en 62 bedoelde gegevens en documenten; b) een lijst van de bij de aanvraag betrokken lidstaten. 3. De aanvrager bevoegde autoriteit van de referentielidstaat voor de gedecentraliseerde procedure stelt alle de coördinatiegroep voor gedecentraliseerde en wederzijdse-erkenningsprocedures in kennis van een aanvraag, die vervolgens de bevoegde autoriteiten van alle lidstaten op het moment van indienen in kennis van zijn of haar aanvraag stelt . De bevoegde autoriteit van een lidstaat kan om gegronde volksgezondheidsredenen verzoeken aan de procedure deel te nemen en stelt de aanvrager en de bevoegde autoriteit van de referentielidstaat voor de gedecentraliseerde procedure binnen dertig dagen na de datum van indiening van de aanvraag in kennis van haar verzoek. De aanvrager verstrekt de aanvraag onverwijld aan de bevoegde autoriteiten van de lidstaten die deelnemen aan de procedure. [Am. 150] 4. In gevallen waarin de bevoegde autoriteit van de referentielidstaat voor de gedecentraliseerde procedure bij het onderzoek van een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen van oordeel is dat de maturiteit en de kwaliteit van de verstrekte gegevens niet toereikend zijn om het onderzoek van de aanvraag af te ronden, kan het onderzoek binnen negentig dagen na de validatie van de aanvraag worden beëindigd. De bevoegde autoriteit van de referentielidstaat voor de gedecentraliseerde procedure vat de tekortkomingen schriftelijk samen. Op basis hiervan brengt de bevoegde autoriteit van de referentielidstaat voor de gedecentraliseerde procedure de aanvrager en de bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaten daarvan op de hoogte en stelt zij een termijn vast om de tekortkomingen te verhelpen. De aanvraag wordt opgeschort totdat de aanvrager de tekortkomingen heeft verholpen. Indien de aanvrager verzuimt om deze tekortkomingen binnen de door de bevoegde autoriteit van de referentielidstaat voor de gedecentraliseerde procedure vastgestelde termijn te verhelpen, wordt de aanvraag standaard geacht te zijn ingetrokken. [Am. 151] De bevoegde autoriteit van de referentielidstaat voor de gedecentraliseerde procedure stelt de bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaten en de aanvrager daarvan in kennis. 5. De bevoegde autoriteit van de referentielidstaat voor de gedecentraliseerde procedure stelt binnen 120 dagen na de validatie van de aanvraag een beoordelingsverslag, een samenvatting van de productkenmerken, de etikettering en de bijsluiter samen en zendt deze toe aan de betrokken lidstaten en de aanvrager. 6. Binnen zestig dagen na ontvangst van het beoordelingsverslag keuren de bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaten dit verslag, de samenvatting van de productkenmerken, de etikettering en de bijsluiter goed en stellen zij de bevoegde autoriteit van de referentielidstaat voor de gedecentraliseerde procedure hiervan in kennis. De bevoegde autoriteit van de referentielidstaat voor de gedecentraliseerde procedure registreert de instemming van alle partijen, sluit de procedure en stelt de aanvrager daarvan in kennis. 7. De bevoegde autoriteiten van alle betrokken lidstaten waar overeenkomstig lid 1 een aanvraag is ingediend, nemen binnen dertig dagen na de vaststelling van de algehele instemming een besluit overeenkomstig de artikelen 43 tot en met 45 en in overeenstemming met het beoordelingsverslag, de samenvatting van de productkenmerken, de etikettering en de bijsluiter, zoals deze zijn goedgekeurd. Afdeling 4 Wederzijdse erkenning van nationale vergunningen voor het in de handel brengen Artikel 35 Toepassingsgebied van de wederzijdse-erkenningsprocedure voor nationale vergunningen voor het in de handel brengen Een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen in het kader van een wederzijdse-erkenningsprocedure voor nationale vergunningen voor het in de handel brengen, die is verleend krachtens de artikelen 43 tot en met 45 en overeenkomstig artikel 32, wordt bij de bevoegde autoriteiten van andere lidstaten ingediend overeenkomstig de procedure van artikel 36. Artikel 36 De wederzijdse-erkenningsprocedure voor nationale vergunningen voor het in de handel brengen 1. Een aanvraag voor wederzijdse erkenning van een krachtens de artikelen 43 tot en met 45 en overeenkomstig artikel 32 in verschillende lidstaten en voor hetzelfde geneesmiddel verleende vergunning voor het in de handel brengen wordt ingediend bij de bevoegde autoriteit van de lidstaat die de vergunning voor het in de handel brengen heeft verleend (“referentielidstaat voor de wederzijdse-erkenningsprocedure”) en bij de bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaten wanneer de aanvrager een nationale vergunning voor het in de handel brengen wenst te verkrijgen. 2. De aanvraag omvat een lijst van de lidstaten die bij de aanvraag betrokken zijn. 3. De bevoegde autoriteit van de referentielidstaat voor de wederzijdse-erkenningsprocedure wijst een aanvraag voor wederzijdse erkenning van een vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel binnen een jaar na de verlening van die vergunning voor het in de handel brengen af, tenzij de bevoegde autoriteit van de lidstaat de bevoegde autoriteit van de referentielidstaat voor de wederzijdse-erkenningsprocedure in kennis stelt van haar belang bij dit geneesmiddel. 4. De aanvrager bevoegde autoriteit van de referentielidstaat voor de gedecentraliseerde procedure stelt de coördinatiegroep voor gedecentraliseerde en wederzijdse-erkenningsprocedures in kennis van een aanvraag, die vervolgens de bevoegde autoriteiten van alle lidstaten op het moment van indienen in kennis van zijn of haar aanvraag stelt . De bevoegde autoriteit van een lidstaat kan om gegronde volksgezondheidsredenen verzoeken aan de procedure deel te nemen en stelt de aanvrager en de bevoegde autoriteit van de referentielidstaat voor de wederzijdse-erkenningsprocedure binnen dertig dagen na de datum van indiening van de aanvraag in kennis van haar verzoek. De aanvrager verstrekt de aanvraag onverwijld aan de bevoegde autoriteiten van de lidstaten die deelnemen aan de procedure. [Am. 152] 5. Indien de bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaten dat vereisen, verzoekt de houder van de vergunning voor het in de handel brengen de bevoegde autoriteit van de referentielidstaat voor de wederzijdse-erkenningsprocedure het beoordelingsverslag dat is opgesteld voor het geneesmiddel waarop de aanvraag betrekking heeft, te actualiseren. In dat geval actualiseert de referentielidstaat het beoordelingsverslag binnen negentig dagen na de validatie van de aanvraag. Indien de bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaten niet verlangen dat het beoordelingsverslag wordt geactualiseerd, verstrekt de referentielidstaat het beoordelingsverslag binnen dertig dagen. 6. Binnen zestig dagen na ontvangst van het beoordelingsverslag keuren de bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaten dit verslag, de samenvatting van de productkenmerken, de etikettering en de bijsluiter goed en stellen zij de bevoegde autoriteit van de referentielidstaat hiervan in kennis. 7. De bevoegde autoriteit van de referentielidstaat voor de wederzijdse-erkenningsprocedure registreert de instemming van alle partijen, sluit de procedure en stelt de aanvrager daarvan in kennis. Het beoordelingsverslag evenals de samenvatting van de productkenmerken, de etikettering en de bijsluiter die door de bevoegde autoriteit van de referentielidstaat voor de wederzijdse-erkenningsprocedure zijn goedgekeurd, worden aan de betrokken lidstaten en de aanvrager toegezonden. 8. De bevoegde autoriteiten van alle betrokken lidstaten waar overeenkomstig lid 1 een aanvraag is ingediend, nemen binnen dertig dagen na de vaststelling van de algehele instemming een besluit overeenkomstig de artikelen 43 tot en met 45 en in overeenstemming met het beoordelingsverslag, de samenvatting van de productkenmerken, de etikettering en de bijsluiter, zoals deze zijn goedgekeurd. Afdeling 5 Coördinatie van nationale vergunningen voor het in de handel brengen Artikel 37 Coördinatiegroep voor de gedecentraliseerde en wederzijdse-erkenningsprocedures 1. Er wordt een coördinatiegroep voor de gedecentraliseerde en wederzijdse-erkenningsprocedures (“coördinatiegroep”) opgericht om: a) alle vraagstukken in verband met het verlenen van nationale vergunningen voor het in de handel brengen van een geneesmiddel in twee of meer lidstaten overeenkomstig de procedures van de afdelingen 3, 4 en 5 van dit hoofdstuk, en van artikel 95 te onderzoeken; b) overeenkomstig de artikelen 108, 110, 112, 116 en 121 vraagstukken in verband met geneesmiddelenbewaking te onderzoeken van geneesmiddelen waarvoor nationale vergunningen voor het in de handel brengen zijn afgegeven; c) overeenkomstig artikel 93, lid 1, vraagstukken in verband met wijzigingen in nationale vergunningen voor het in de handel brengen te onderzoeken. De coördinatiegroep baseert zich voor het vervullen van haar geneesmiddelenbewakingstaken zoals bedoeld in de eerste alinea, punt b), waaronder de goedkeuring van risicomanagementsystemen en monitoring van de doeltreffendheid daarvan, op de wetenschappelijke beoordelingen en aanbevelingen van het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking als bedoeld in artikel 149 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004]. 2. De coördinatiegroep bestaat uit één vertegenwoordiger van iedere lidstaat en één vertegenwoordiger van patiëntenorganisaties, die worden , die wordt benoemd voor een termijn van drie jaar, met mogelijkheid tot verlenging. Lidstaten kunnen een plaatsvervanger aanwijzen Er mogen plaatsvervangers worden aangewezen voor een termijn van drie jaar met mogelijkheid tot verlenging. De leden van de coördinatiegroep kunnen zich laten vergezellen door deskundigen. [Am. 153] De leden van de coördinatiegroep en de deskundigen maken voor het vervullen van hun taken gebruik van de wetenschappelijke en regelgevingsmiddelen die ter beschikking staan van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten. Elke bevoegde autoriteit van de lidstaat monitort het deskundigheidsniveau van de verrichte beoordelingen en ondersteunt de werkzaamheden van de benoemde leden van de coördinatiegroepen en de deskundigen. Artikel 147 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] is op de coördinatiegroep van toepassing voor zover het transparantie en de onafhankelijkheid van de leden ervan betreft. 3. Het Bureau verzorgt het secretariaat van deze coördinatiegroep. De coördinatiegroep stelt zijn reglement van orde vast, dat in werking treedt na een gunstig advies van de Commissie. Dit reglement van orde wordt openbaar gemaakt. 4. De directeur van het Bureau of de vertegenwoordiger van de directeur en de vertegenwoordigers van de Commissie zijn gerechtigd alle vergaderingen van de coördinatiegroep bij te wonen. 5. De leden van de coördinatiegroep zorgen voor passende coördinatie tussen de taken van de groep en de werkzaamheden van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten, met inbegrip van de adviesorganen die betrokken zijn bij het verlenen van vergunningen voor het in de handel brengen. 6. Behalve wanneer in deze richtlijn anders is bepaald, doen de vertegenwoordigers van alle lidstaten binnen de coördinatiegroep al het mogelijke om bij consensus een standpunt te bepalen over de te nemen maatregelen. Indien een dergelijke consensus niet kan worden bereikt, geldt het standpunt van de meerderheid van de binnen de coördinatiegroep vertegenwoordigde lidstaten. 7. De leden van de coördinatiegroep mogen, zelfs na beëindiging van hun werkzaamheden, geen onder het beroepsgeheim vallende gegevens openbaar maken. Artikel 38 Uiteenlopende standpunten van de lidstaten in gedecentraliseerde of wederzijdse-erkenningsprocedures 1. Indien er na het verstrijken van de in artikel 34, lid 6, of artikel 36, lid 6, vastgestelde termijn een verschil van mening bestaat tussen de lidstaten over de vraag of de vergunning voor het in de handel brengen kan worden afgegeven wegens een mogelijk ernstig risico voor de volksgezondheid, licht de betrokken lidstaat die een andere mening is toegedaan, uitgebreid aan de referentielidstaat, de andere betrokken lidstaten en de aanvrager toe op welke punten hij een andere mening is toegedaan en waarom. De punten waarover verschil van mening bestaat, worden onverwijld aan de coördinatiegroep doorgegeven. 2. Er wordt door middel van richtsnoeren die de Commissie vaststelt, bepaald wat een mogelijk ernstig risico voor de volksgezondheid vormt. 3. In de coördinatiegroep stellen alle lidstaten die een andere mening zijn toegedaan, alles in het werk om overeenstemming te bereiken over de te nemen maatregelen. Zij bieden de aanvrager de gelegenheid zijn of haar standpunt mondeling of schriftelijk toe te lichten. Indien de lidstaten binnen zestig dagen nadat is meegedeeld over welke punten verschil van mening bestaat, bij consensus overeenstemming bereiken, stelt de referentielidstaat de overeenstemming vast, sluit hij de procedure en brengt hij de aanvrager hiervan op de hoogte. De in artikel 34, lid 7, of artikel 36, lid 8, omschreven procedure is van toepassing. 4. Als het niet binnen de in lid 3 vastgestelde periode van zestig dagen mogelijk is bij consensus overeenstemming te bereiken, wordt het standpunt van de meerderheid van de in de coördinatiegroep vertegenwoordigde lidstaten toegezonden aan de Commissie, die de procedure van de artikelen 41 en 42 toepast. 5. In het in lid 4 bedoelde geval kunnen de lidstaten die het beoordelingsverslag, de samenvatting van de productkenmerken, de etikettering en de bijsluiter van de referentielidstaat hebben goedgekeurd, op verzoek van de aanvrager het geneesmiddel toelaten zonder de uitkomst van de procedure van artikel 41 af te wachten. In dat geval wordt de nationale vergunning voor het in de handel brengen verleend zonder afbreuk te doen aan de uitkomst van deze procedure. Artikel 39 Verwijzingsprocedure voor uiteenlopende besluiten van lidstaten Indien voor een bepaald geneesmiddel overeenkomstig artikel 6 en de artikelen 9 tot en met 14 aanvragen voor een nationale vergunning voor het in de handel brengen zijn ingediend en de lidstaten uiteenlopende besluiten hebben genomen betreffende de nationale vergunning voor het in de handel brengen, de wijziging, schorsing of intrekking daarvan of betreffende de samenvatting van de productkenmerken, kan de bevoegde autoriteit van de lidstaat, de Commissie of de houder van de vergunning voor het in de handel brengen de kwestie voorleggen aan het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik met het oog op de toepassing van de procedure van de artikelen 41 en 42. Artikel 40 Harmonisatie van de samenvatting van de productkenmerken 1. Om de harmonisatie van nationale vergunningen voor het in de handel brengen van geneesmiddelen in de Unie te bevorderen, sturen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten ieder jaar de in artikel 37 bedoelde coördinatiegroep een lijst van de geneesmiddelen waarvoor een geharmoniseerde samenvatting van de productkenmerken moet worden opgesteld. 2. De coördinatiegroep stelt een lijst vast van geneesmiddelen waarvoor een geharmoniseerde samenvatting van de productkenmerken moet worden opgesteld, rekening houdend met de voorstellen van de bevoegde autoriteiten van alle lidstaten, en stuurt deze lijst naar de Commissie. 3. De Commissie of de bevoegde autoriteit van een lidstaat kan, in overleg met het Bureau en rekening houdend met de standpunten van de belanghebbende partijen, de kwestie betreffende de harmonisatie van de samenvatting van de productkenmerken van die geneesmiddelen voorleggen aan het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik met het oog op de toepassing van de procedure van de artikelen 41 en 42. Artikel 41 Wetenschappelijke beoordeling door het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik in het kader van een verwijzingsprocedure 1. Wanneer naar de procedure van dit artikel wordt verwezen, neemt het in artikel 148 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] bedoelde Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik de kwestie in overweging en brengt het, binnen een termijn van zestig dagen vanaf de datum dat de zaak aan het Comité werd voorgelegd, een met redenen omkleed advies uit. Bij gevallen die overeenkomstig de artikelen 39, 40 en 95 aan het Comité worden voorgelegd, kan het die termijn echter met ten hoogste negentig dagen verlengen. Het Comité kan op voorstel van zijn voorzitter instemmen met een kortere termijn. 2. Het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik wijst met het oog op zijn beraadslagingen een van zijn leden tot rapporteur aan. Om over specifieke zaken advies uit te brengen kan het Comité ook een beroep doen op onafhankelijke deskundigen. Bij de aanwijzing van deskundigen stelt het Comité hun taken vast en geeft het aan binnen welke termijn deze moeten worden voltooid. 3. Alvorens advies uit te brengen stelt het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik de aanvrager of houder van de vergunning voor het in de handel brengen in de gelegenheid om binnen een door het Comité vast te stellen termijn een schriftelijke of mondelinge toelichting te geven. Het advies van het Comité gaat vergezeld van een samenvatting van de productkenmerken, de etikettering en de bijsluiter. Indien het Comité het nuttig acht, kan het andere personen uitnodigen om inlichtingen te verstrekken over de zaak die aan het Comité is voorgelegd of het kan een openbare hoorzitting in overweging nemen. In overleg met de betrokken partijen stelt het Bureau een reglement van orde op inzake de organisatie en het verloop van openbare hoorzittingen overeenkomstig artikel 163 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004]. Het Comité kan de in lid 1 genoemde termijnen opschorten om de aanvrager of de houder van de vergunning voor het in de handel brengen de gelegenheid te bieden een toelichting voor te bereiden. 4. Het Bureau stelt de aanvrager of de houder van de vergunning voor het in de handel brengen er onverwijld van in kennis wanneer er in het advies van het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik is bepaald dat: a) de aanvraag niet aan de criteria voor een vergunning voor het in de handel brengen voldoet; b) de overeenkomstig artikel 62 door de aanvrager of de houder van de vergunning voor het in de handel brengen ingediende samenvatting van de productkenmerken moet worden gewijzigd; c) aan de vergunning voor het in de handel brengen bepaalde voorwaarden moeten worden verbonden die essentieel worden geacht voor een veilig en doeltreffend gebruik van het geneesmiddel alsook voor de geneesmiddelenbewaking; d) een vergunning voor het in de handel brengen moet worden geschorst, gewijzigd of ingetrokken; e) het geneesmiddel voldoet aan de voorwaarden van artikel 83 met betrekking tot geneesmiddelen voor de aanpak van een onvervulde medische behoefte. Binnen twaalf dagen na ontvangst van het advies kan de aanvrager of de houder van de vergunning voor het in de handel brengen het Bureau schriftelijk kennisgeven van zijn of haar voornemen om te verzoeken om een heroverweging van dat advies. In dat geval zendt hij of zij het Bureau binnen zestig dagen na ontvangst van het advies de gedetailleerde gronden van zijn of haar bezwaar. Binnen zestig dagen na ontvangst van de gronden van het bezwaar heroverweegt het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik zijn oordeel overeenkomstig de bepalingen van artikel 12, lid 2, derde alinea, van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004]. De redenen voor de na heroverweging bereikte conclusie worden bij het in artikel 12, lid 2, derde alinea, van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] bedoelde beoordelingsverslag gevoegd. 5. Binnen twaalf dagen na de vaststelling van het definitieve advies van het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik zendt het Bureau dit advies, evenals een verslag met een beschrijving van de beoordeling van het geneesmiddel en van de redenen voor de conclusies, naar de bevoegde autoriteiten van de lidstaten, de Commissie en de aanvrager of de houder van de vergunning voor het in de handel brengen. Wanneer over de verlening of het behoud van een vergunning voor het in de handel brengen van het betrokken geneesmiddel een gunstig advies wordt uitgebracht, worden bij dit definitieve advies de volgende documenten gevoegd: a) samenvatting van de kenmerken van het product bedoeld in artikel 62; b) de details van voorwaarden waaraan de vergunning voor het in de handel brengen wordt onderworpen in de zin van lid 4, eerste alinea, punt c); c) de details van aanbevolen voorwaarden en beperkingen met betrekking tot een veilig en doeltreffend gebruik van het geneesmiddel; d) de etikettering en de bijsluiter. Artikel 42 Besluit van de Commissie 1. Binnen twaalf dagen na ontvangst van het advies van het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik legt de Commissie een ontwerpbesluit voor over de aanvraag op basis van de eisen van deze richtlijn aan het in artikel 214, lid 1, bedoelde Permanent Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik. In naar behoren gemotiveerde gevallen kan de Commissie het advies voor nadere bestudering terugzenden aan het Bureau. Indien het ontwerpbesluit inhoudt dat een vergunning voor het in de handel brengen wordt verleend, worden de in artikel 41, lid 5, tweede alinea, bedoelde documenten bij het ontwerp gevoegd of wordt ernaar verwezen. Indien een ontwerpbesluit afwijkt van het advies van het Bureau, verstrekt de Commissie een uitgebreide toelichting van de redenen voor de afwijkingen. De Commissie zendt het ontwerpbesluit toe aan de bevoegde autoriteiten van de lidstaten en aan de aanvrager of de houder van de vergunning voor het in de handel brengen , en maakt het besluit, met inbegrip van de motivering, openbaar . [Am. 154] 2. Binnen twaalf dagen nadat de Commissie het advies van het Permanent Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik heeft verkregen, stelt zij door middel van uitvoeringshandelingen een definitief besluit vast. Die uitvoeringshandelingen worden volgens de in artikel 214, leden 2 en 3, bedoelde onderzoeksprocedure vastgesteld. 3. Wanneer een lidstaat belangrijke nieuwe vragen van wetenschappelijke of technische aard opwerpt, waarop in het advies van het Bureau niet is ingegaan, kan de Commissie de aanvraag voor verdere behandeling naar het Bureau terugverwijzen. In dat geval beginnen de in de leden 1 en 2 beschreven procedures na ontvangst van het antwoord van het Bureau opnieuw. 4. Het in lid 2 bedoelde besluit wordt tot alle lidstaten gericht en wordt ter informatie aan de aanvrager of de houder van vergunning voor het in de handel brengen toegezonden. Binnen dertig dagen na de kennisgeving van het in lid 2 bedoelde besluit nemen de betrokken lidstaten en de referentielidstaat een besluit om hetzij de vergunning voor het in de handel brengen te verlenen of in te trekken, hetzij de voorwaarden van de vergunning voor het in de handel brengen zodanig aan te passen dat die voldoen aan het in lid 2 bedoelde besluit. In het besluit tot verlening, schorsing, intrekking of wijziging van de vergunning voor het in de handel brengen verwijzen de lidstaten naar het overeenkomstig lid 2 genomen besluit. Zij stellen het Bureau hiervan in kennis. 5. Wanneer het toepassingsgebied van de krachtens artikel 95 ingeleide procedure geneesmiddelen omvat, waarvoor een gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen is afgegeven overeenkomstig artikel 95, lid 2, derde alinea, stelt de Commissie zo nodig besluiten vast tot wijziging, schorsing of intrekking van de vergunningen voor het in de handel brengen, of tot weigering van verlenging van de betrokken vergunningen voor het in de handel brengen overeenkomstig dit artikel. Afdeling 6 Resultaten van het onderzoek van aanvragen voor een nationale vergunning voor het in de handel brengen Artikel 43 Verlening van de nationale vergunning voor het in de handel brengen 1. Wanneer een bevoegde autoriteit van de lidstaat een nationale vergunning voor het in de handel brengen verleent, stelt zij de aanvrager van de vergunning voor het in de handel brengen in kennis van de samenvatting van de productkenmerken, de bijsluiter en de etikettering alsook van alle overeenkomstig de artikelen 44 en 45 vastgestelde voorwaarden, samen met eventuele termijnen om aan die voorwaarden te voldoen. 2. De bevoegde autoriteiten van de lidstaten treffen alle nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat de gegevens in de samenvatting van de productkenmerken in overeenstemming zijn met de bij of na het verlenen van de nationale vergunning voor het in de handel brengen aanvaarde gegevens. 3. De nationale vergunningen voor het in de handel brengen in combinatie met de samenvatting van de productkenmerken, de bijsluiter , het beheer- en toegangsplan voor antimicrobiële stoffen, de in artikel 17, lid 1, punten a) en b), bedoelde speciale informatie-eisen en de overeenkomstig de artikelen 17, 44 en 45 vastgestelde voorwaarden en eventuele verplichtingen die vervolgens overeenkomstig artikel 87 zijn opgelegd, worden onverwijld samen met eventuele termijnen om aan die voorwaarden en verplichtingen te voldoen door de bevoegde autoriteiten van de lidstaten openbaar gemaakt voor elk geneesmiddel waarvoor zij een vergunning voor het in de handel brengen hebben verleend. [Am. 155] 4. De bevoegde autoriteit van de lidstaat kan, onafhankelijk van de door de houder van een vergunning voor het in de handel brengen verstrekte gegevens, de beschikbare extra gegevens in overweging nemen en op grond daarvan beslissen. De samenvatting van de productkenmerken wordt op basis daarvan geactualiseerd indien het aanvullende bewijsmateriaal van invloed is op de baten-risicobalans van een geneesmiddel. De bevoegde autoriteit stelt de houder van de vergunning voor het in de handel brengen onverwijld in kennis van haar besluit, met inbegrip van de redenen voor dat besluit. [Am. 156] 5. De bevoegde autoriteiten van de lidstaten stellen een beoordelingsverslag op en maken opmerkingen over het dossier betreffende de resultaten van de farmaceutische en niet-klinische tests, klinische studies, het risicomanagementsysteem, de milieurisicobeoordeling en het geneesmiddelenbewakingssysteem van het betrokken geneesmiddel. 6. De bevoegde autoriteiten van de lidstaten maken het beoordelingsverslag onverwijld openbaar, met vermelding van de redenen voor hun advies en na weglating van alle gegevens van commercieel vertrouwelijke aard. De motivering wordt voor iedere aangevraagde therapeutische indicatie afzonderlijk aangegeven. 7. Het in lid 5 bedoelde openbare beoordelingsverslag bevat een samenvatting die geschreven is op een voor het publiek begrijpelijke wijze. De samenvatting bevat met name een deel over de voorwaarden voor het gebruik van het geneesmiddel. Artikel 44 Nationale vergunningen voor het in de handel brengen onder voorwaarden 1. Aan het verlenen van een vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel kunnen een of meer van de volgende voorwaarden worden verbonden: a) het nemen van bepaalde, in het risicomanagementsysteem op te nemen maatregelen om te zorgen voor een veilig gebruik van het geneesmiddel; b) het uitvoeren van veiligheidsonderzoek na verlening van een vergunning; c) het naleven van verplichtingen inzake de registratie of melding van vermoedelijke bijwerkingen, die strenger zijn dan de in hoofdstuk IX bedoelde verplichtingen; d) andere voorwaarden of beperkingen met betrekking tot een veilig en doeltreffend gebruik van het geneesmiddel; e) het bestaan van een adequaat geneesmiddelenbewakingssysteem; f) het uitvoeren van werkzaamheidsonderzoek na verlening van een vergunning, in het kader waarvan vraagstukken met betrekking tot sommige aspecten van de werkzaamheid van het geneesmiddel worden afgebakend, die pas kunnen worden opgelost nadat het geneesmiddel in de handel is gebracht; g) in het geval van geneesmiddelen waarbij , op grond van naar behoren in het beoordelingsverslag gemotiveerde redenen, aanzienlijke onzekerheid bestaat over de relatie tussen het surrogaateindpunt en de verwachte gezondheidsuitkomst, indien van toepassing en relevant voor de baten-risicobalans, met name bij nieuwe werkzame stoffen en therapeutische indicaties, een verplichting om na de verlening van een vergunning de klinische voordelen te onderbouwen; [Am. 157] h) het uitvoeren van milieurisicobeoordelingsonderzoek na verlening van een vergunning, het verzamelen van monitoringgegevens of informatie over gebruik, wanneer vastgestelde of mogelijke zorgen over risico’s voor het milieu of de volksgezondheid, met inbegrip van resistentie tegen antimicrobiële stoffen, nader moeten worden onderzocht nadat het geneesmiddel in de handel is gebracht; i) het uitvoeren van onderzoek na verlening van een vergunning om een veilig en doeltreffend gebruik van het geneesmiddel te verbeteren; j) het, in voorkomend geval, uitvoeren van geneesmiddelspecifiek validatie-onderzoek om controlemethoden aan de hand van dierproeven te vervangen door methoden zonder dierproeven. De verplichting om het in de eerste alinea, punt f), bedoelde werkzaamheidsonderzoek na verlening van een vergunning uit te voeren, is gebaseerd op de overeenkomstig artikel 88 vastgestelde gedelegeerde handelingen. 2. In de vergunning voor het in de handel brengen worden zo nodig termijnen vastgesteld waarbinnen aan de in lid 1, eerste alinea, bedoelde voorwaarden moet worden voldaan. Artikel 45 Nationale vergunning voor het in de handel brengen in uitzonderlijke omstandigheden 1. Wanneer een aanvrager in uitzonderlijke omstandigheden in een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel krachtens artikel 6, of in een aanvraag voor een nieuwe therapeutische indicatie van een bestaande vergunning voor het in de handel brengen krachtens artikel 92, geen volledige gegevens over de werkzaamheid en veiligheid van het geneesmiddel onder normale gebruiksomstandigheden kan verstrekken, kan de bevoegde autoriteit van de lidstaat, in afwijking van artikel 6, onder specifieke voorwaarden een vergunning krachtens artikel 43 verlenen, indien aan de volgende eisen is voldaan: a) de aanvrager heeft in het aanvraagdossier aangetoond dat er objectieve en controleerbare redenen zijn om geen volledige gegevens over de werkzaamheid en veiligheid van het geneesmiddel onder normale gebruiksomstandigheden te kunnen indienen op basis van een van de in bijlage II vermelde gronden; b) met uitzondering van de in punt a) bedoelde gegevens, is het aanvraagdossier volledig en voldoet het aan alle eisen van deze richtlijn; c) in het besluit van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten zijn specifieke voorwaarden opgenomen, met name om de veiligheid van het geneesmiddel te waarborgen en ervoor te zorgen dat de houder van de vergunning voor het in de handel brengen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten in kennis stelt van alle incidenten in verband met het gebruik van het geneesmiddel en zo nodig passende maatregelen neemt. 2. De handhaving van de toegelaten nieuwe therapeutische indicatie en van de geldigheid van de nationale vergunning voor het in de handel brengen hangt af van de herbeoordeling, twee jaar na de datum waarop de nieuwe therapeutische indicatie werd toegelaten of de vergunning voor het in de handel brengen werd verleend, van de voorwaarden in lid 1, en vervolgens op basis van een risicogebaseerde frequentie die door de bevoegde autoriteiten van de lidstaat wordt bepaald en in de vergunning voor het in de handel brengen wordt gespecificeerd. Deze herbeoordeling wordt uitgevoerd op basis van een verzoek van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen om de toegelaten nieuwe therapeutische indicatie te handhaven of de vergunning voor het in de handel brengen in uitzonderlijke omstandigheden te verlengen. Artikel 46 Geldigheid en verlenging van de vergunning voor het in de handel brengen 1. Onverminderd lid 4 is een vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel voor onbepaalde tijd geldig. Een overeenkomstig artikel 45, lid 1, verleende nationale vergunning voor het in de handel brengen is in afwijking van de eerste alinea vijf jaar geldig en wordt overeenkomstig lid 2 verlengd. Wanneer een bevoegde autoriteit van de lidstaat een nationale vergunning voor het in de handel brengen verleent, kan hij of zij op basis van objectieve en naar behoren gemotiveerde redenen in verband met de veiligheid van het geneesmiddel besluiten om in afwijking van de eerste alinea de geldigheid van de nationale vergunning voor het in de handel brengen tot vijf jaar te beperken. 2. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen kan een aanvraag tot verlenging van een krachtens lid 1, tweede of derde alinea, verleende nationale vergunning voor het in de handel brengen indienen. Een dergelijke aanvraag moet ten minste negen maanden voordat de nationale vergunning voor het in de handel brengen haar geldigheid verliest, worden ingediend. 3. Zodra de aanvraag tot verlenging binnen de in lid 2 bedoelde termijn is ingediend, blijft de nationale vergunning voor het in de handel brengen geldig totdat de bevoegde autoriteit van de lidstaat een besluit neemt. 4. De bevoegde autoriteit van de lidstaat kan de nationale vergunning voor het in de handel brengen op basis van een herbeoordeling van de baten-risicobalans verlengen. De vergunning voor het in de handel brengen is na verlenging voor onbeperkte tijd geldig. Artikel 47 Weigering van een nationale vergunning voor het in de handel brengen 1. De nationale vergunning voor het in de handel brengen wordt geweigerd indien, na controle van de in artikel 6 bedoelde gegevens en documenten en met inachtneming van de specifieke eisen van de artikelen 9 tot en met 14, wordt geoordeeld dat: a) de baten-risicobalans niet gunstig is; b) de aanvrager de kwaliteit, de veiligheid of de werkzaamheid van het geneesmiddel niet behoorlijk en niet voldoende heeft aangetoond; c) het geneesmiddel niet de opgegeven kwalitatieve en kwantitatieve samenstelling bezit; d) de aanvrager de milieurisicobeoordeling onvolledig of onvoldoende heeft onderbouwd en het feit dat de milieurisicobeoordeling onvolledig is niet naar behoren heeft verantwoord of onderbouwd, of dat de aanvrager de in de milieurisicobeoordeling vastgestelde risico’s onvoldoende heeft aangepakt of onvoldoende risicobeperkende maatregelen heeft genomen overeenkomstig artikel 22, lid 3 ; [Am. 158] d bis) voor geneesmiddelen waarvan het referentiegeneesmiddel vóór 30 oktober 2005 voor het eerst is toegelaten, kan de nationale vergunning voor het in de handel brengen worden geweigerd indien wordt geoordeeld dat de milieurisicobeoordeling onvolledig is of onvoldoende is onderbouwd en dat de desbetreffende geneesmiddelen schadelijk kunnen zijn voor het milieu; [Am. 159] e) de door de aanvrager voorgestelde etikettering en bijsluiter niet in overeenstemming zijn met hoofdstuk VI. 2. De nationale vergunning voor het in de handel brengen wordt eveneens geweigerd wanneer de ter ondersteuning van de aanvraag verstrekte gegevens of documenten niet in overeenstemming zijn met artikel 6, leden 1 tot en met 6, en de artikelen 9 tot en met 14. 3. De aanvrager of de houder van de vergunning voor het in de handel brengen is verantwoordelijk voor de nauwkeurigheid van de ingediende gegevens en documenten. Afdeling 7 Specifieke eisen voor pediatrische geneesmiddelen Artikel 48 Naleving van het plan voor pediatrisch onderzoek 1. De bevoegde autoriteit van de lidstaat waar een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen of een wijziging van een vergunning voor het in de handel brengen wordt ingediend krachtens de bepalingen van dit hoofdstuk of van hoofdstuk VIII, controleert of de aanvraag voldoet aan de eisen van artikel 6, lid 5. 2. Indien de aanvraag wordt ingediend volgens de procedure van de afdelingen 3 en 4 van dit hoofdstuk, wordt de controle op de naleving, met inbegrip van een eventueel verzoek om advies van het Bureau overeenkomstig lid 3, punt b), door de referentielidstaat verricht. 3. Het in artikel 148 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] bedoelde Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik kan worden verzocht advies uit te brengen over de vraag of het door de aanvrager uitgevoerde onderzoek in overeenstemming is met het goedgekeurde plan voor pediatrisch onderzoek als omschreven in artikel 74 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004], in de volgende gevallen: a) door de aanvrager, voorafgaand aan het indienen van een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen of voor een wijziging van een vergunning voor het in de handel brengen; b) door de bevoegde autoriteit van de lidstaat, bij de validatie van een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen of van een wijziging van een vergunning voor het in de handel brengen, indien die aanvraag nog niet een dergelijk advies bevat. 4. In het geval van een aanvraag overeenkomstig lid 3, punt a), dient de aanvrager zijn of haar aanvraag pas in zodra het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik advies heeft uitgebracht en wordt een afschrift daarvan bij de aanvraag gevoegd. 5. De lidstaten houden naar behoren rekening met een overeenkomstig lid 3 opgesteld advies. 6. Wanneer de bevoegde autoriteit van de lidstaat bij de wetenschappelijke beoordeling van een geldige aanvraag van een vergunning voor het in de handel brengen of een wijziging van een vergunning voor het in de handel brengen vaststelt dat het onderzoek niet in overeenstemming met het goedgekeurde plan voor pediatrisch onderzoek is uitgevoerd, komt het geneesmiddel niet in aanmerking voor de beloningen en stimulansen zoals bepaald in artikel 86. Artikel 49 Gegevens afkomstig van een plan voor pediatrisch onderzoek 1. Wanneer een vergunning voor het in de handel brengen of een wijziging van een vergunning voor het in de handel brengen wordt verleend overeenkomstig de bepalingen van dit hoofdstuk of de bepalingen van hoofdstuk VIII: a) worden de resultaten van alle klinische studies die in overeenstemming met een goedgekeurd plan voor pediatrisch onderzoek als bedoeld in 6, lid 5, punt a), zijn uitgevoerd, bij de samenvatting van de productkenmerken, en in voorkomend geval, de bijsluiter gevoegd, of b) wordt elke overeengekomen ontheffing als bedoeld in artikel 6, lid 5, punten b) en c), in de samenvatting van de productkenmerken en, in voorkomend geval, in de bijsluiter van het betrokken geneesmiddel vermeld. 2. Indien de aanvraag in overeenstemming is met alle maatregelen in het voltooide goedgekeurde plan voor pediatrisch onderzoek en de resultaten van overeenkomstig dat goedgekeurde plan voor pediatrisch onderzoek verrichte onderzoeken in de samenvatting van de kenmerken van het product tot uitdrukking komen, neemt de bevoegde autoriteit van de lidstaat in de vergunning voor het in de handel brengen de verklaring op dat de aanvraag aan het voltooide goedgekeurde plan voor pediatrisch onderzoek voldoet. De bevoegde autoriteit maakt de conclusies van de beoordeling van de naleving van het voltooide goedgekeurde plan voor pediatrisch onderzoek openbaar. [Am. 160] 3. Een aanvraag voor nieuwe therapeutische indicaties, met inbegrip van pediatrische indicaties, nieuwe farmaceutische vormen, concentraties en toedieningswegen voor geneesmiddelen waarvoor overeenkomstig de bepalingen van dit hoofdstuk of van hoofdstuk VIII een vergunning is verleend en die of door een aanvullend beschermingscertificaat krachtens [Verordening (EG) nr. 469/2009 — PB: gelieve verwijzing te vervangen door een nieuw instrument wanneer dit is vastgesteld] of door een voor de verlening van het aanvullende beschermingscertificaat in aanmerking komend octrooi worden beschermd, kan via de procedure van de artikelen 41 en 42 worden ingediend. 4. De in lid 3 bedoelde procedure geldt uitsluitend voor de beoordeling van het te wijzigen specifieke deel van de samenvatting van de productkenmerken. Hoofdstuk IV Status ten aanzien van receptplichtigheid (voorschriftplichtigheid) Artikel 50 Status van geneesmiddelen ten aanzien van receptplichtigheid 1. Wanneer een vergunning voor het in de handel brengen wordt verleend, specificeren de bevoegde autoriteiten aan de hand van de criteria van artikel 51 de status van het geneesmiddel ten aanzien van receptplichtigheid als: a) een geneesmiddel waarvoor een medisch recept is vereist, of b) een geneesmiddel waarvoor geen medisch recept is vereist. 2. De bevoegde autoriteiten kunnen voor geneesmiddelen waarvoor een medisch recept is vereist, subcategorieën vaststellen. In dat geval vermelden zij de volgende status ten aanzien van receptplichtigheid: a) geneesmiddelen waarvoor een recept is vereist en waarvan de verstrekking al dan niet verlengbaar is; b) geneesmiddelen waarvoor een bijzonder medisch recept is vereist; c) geneesmiddelen waarvoor een “beperkt” medisch recept is vereist en die voorbehouden zijn voor toepassing op bepaalde specialistische terreinen. Artikel 51 Geneesmiddelen waarvoor een medisch recept is vereist 1. Er is een recept vereist voor een geneesmiddel wanneer dit: a) ook bij normaal gebruik, direct of indirect gevaar kan opleveren wanneer het zonder toezicht van een arts wordt gebruikt; b) vaak en in zeer ruime mate verkeerd wordt gebruikt en daardoor een direct of indirect gevaar op kan leveren voor de gezondheid van de mens; c) substanties of bereidingen op basis van dergelijke substanties bevat waarvan de werking of bijwerkingen nader bestudeerd moeten worden; d) gewoonlijk door een arts wordt voorgeschreven voor parenterale toediening; e) een antibioticum of andere antimicrobiële stof is met een vastgesteld risico op resistentie tegen antimicrobiële stoffen , of [Am. 161] f) een werkzame stof , adjuvantia of andere bestanddelen of componenten bevat die persistent, bioaccumulerend en toxisch, of zeer persistent en zeer bioaccumulerend, persistent, mobiel en toxisch, of zeer persistent en zeer mobiel is is/zijn en waarvoor een medisch recept is vereist als risicobeperkende maatregel voor het milieu, tenzij het gebruik van het geneesmiddel en de patiëntveiligheid anders vereisen. [Am. 162] 1 bis. De Commissie stelt uitvoeringshandelingen vast om receptplichtige antimicrobiële stoffen toe te voegen waarvan het Bureau een risico op resistentie tegen antimicrobiële stoffen heeft vastgesteld. Die uitvoeringshandelingen worden volgens de in artikel 214, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure vastgesteld. [Am. 163] 2. De lidstaten kunnen aanvullende voorwaarden vaststellen voor het voorschrijven van antimicrobiële stoffen, de geldigheid van een medisch recept beperken en de voorgeschreven hoeveelheden beperken tot de hoeveelheid die nodig is voor de betrokken behandeling of therapie door het gebruik van voorgesneden blisterverpakkingen toe te staan , of voor bepaalde antimicrobiële geneesmiddelen een speciaal medisch recept of een beperkt recept vereisen. [Am. 164] 2 bis. Voor recepten voor antibiotica gelden de volgende voorwaarden: a) ze zijn beperkt tot de hoeveelheid die nodig is voor de betreffende behandeling of therapie; b) ze worden slechts voor een beperkte duur voorgeschreven ter dekking van de risicoperiode bij gebruik als profylaxe; c) een motivering is vereist wanneer geen diagnostische test is gedaan. [Am. 165] 2 ter. De lidstaten voorzien waar mogelijk in recepten en ontheffing per eenheid voor de betrokken behandeling of therapie. [Am. 166] 3. Wanneer de lidstaten voorzien in een subcategorie voor geneesmiddelen waarvoor een speciaal medisch recept is vereist, houden zij rekening met het volgende: a) het geneesmiddel bevat, in een dosis waarvoor geen vrijstelling is verleend, een substantie die in de zin van de internationale verdragen als verdovend middel of psychotrope stof is ingedeeld; b) het geneesmiddel kan, bij verkeerd gebruik, belangrijke risico’s op geneesmiddelenmisbruik, geneesmiddelenverslaafdheid of oneigenlijk gebruik voor onwettige doeleinden opleveren, of c) het geneesmiddel bevat een substantie die vanwege de nieuwheid en de eigenschappen ervan uit voorzorg als behorend tot de in punt a) bedoelde groep zou kunnen worden beschouwd. 4. Wanneer de lidstaten voorzien in een subcategorie voor geneesmiddelen waarvoor een beperkt medisch recept is vereist, houden zij rekening met het volgende: a) het geneesmiddel wordt, wegens de farmacologische eigenschappen of nieuwheid ervan, of in het belang van de volksgezondheid gereserveerd voor behandelingen die alleen in een ziekenhuismilieu kunnen worden gevolgd; b) het geneesmiddel wordt gebruikt voor de behandeling van ziekten waarvan de diagnose moet worden gesteld in een ziekenhuismilieu, of in instellingen die beschikken over adequate diagnostische middelen, hoewel de toediening en de begeleiding buiten het ziekenhuis kunnen gebeuren; c) het geneesmiddel is bestemd voor ambulante patiënten, maar het gebruik ervan kan ernstige bijwerkingen opleveren, zodat, zo nodig, een door een specialist voorgeschreven recept is vereist en er tijdens de behandeling sprake moet zijn van extra toezicht. c bis) het risico op resistentie tegen antimicrobiële stoffen, met inbegrip van de bijbehorende risicobeperkende maatregelen, als gevolg van het gebruik van het geneesmiddel. [Am. 167] 5. Een bevoegde autoriteit kan afwijkingen toestaan voor de toepassing van de leden 1, 3 en 4 ten aanzien van: a) de eenmalige maximale dosis, de dagelijkse maximale dosis, de concentratie, de farmaceutische vorm, bepaalde soorten verpakkingen, of b) andere gebruiksomstandigheden die zij heeft omschreven. [Am. 168] 6. Indien een bevoegde autoriteit een geneesmiddel niet indeelt in een van de in artikel 50, lid 2, genoemde subcategorieën, moet zij evenwel rekening houden met de criteria van de leden 3 en 4 om te bepalen of een geneesmiddel moet worden ingedeeld als een geneesmiddel waarvoor een medisch recept is vereist. Artikel 52 Geneesmiddelen waarvoor geen medisch recept is vereist Geneesmiddelen waarvoor geen medisch recept is vereist, zijn geneesmiddelen die niet aan de criteria van artikel 51 voldoen. Artikel 53 Lijst van geneesmiddelen waarvoor een medisch recept is vereist De bevoegde autoriteiten stellen een lijst op van geneesmiddelen waarvoor op hun grondgebied een medisch recept is vereist, en geven daarbij zo nodig de categorie van receptplichtigheid aan. Zij actualiseren deze lijst jaarlijks. Artikel 54 Wijziging van de status ten aanzien van receptplichtigheid Wanneer er nieuwe gegevens onder de aandacht van de bevoegde autoriteiten worden gebracht, onderzoeken zij de status van een geneesmiddel ten aanzien van receptplichtigheid opnieuw en wijzigen zij deze indien nodig, waarbij zij de in artikel 51 vermelde criteria toepassen. Artikel 55 Gegevensbescherming voor het bewijsmateriaal voor de wijziging van de status ten aanzien van receptplichtigheid Wanneer een wijziging van de status van een geneesmiddel ten aanzien van receptplichtigheid is toegestaan op basis van significante niet-klinische tests of klinische studies, verwijst de bevoegde autoriteit gedurende een periode van één jaar nadat de eerste wijziging was toegestaan, niet naar de resultaten van deze onderzoeken bij de beoordeling van een aanvraag van een andere aanvrager of houder van een vergunning voor het in de handel brengen om de status van dezelfde stof ten aanzien van receptplichtigheid te wijzigen. Hoofdstuk V Plichten en aansprakelijkheid van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen Artikel 56 Algemene verplichtingen 1. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen is verantwoordelijk voor het op de markt aanbieden van het geneesmiddel waarvoor de vergunning voor het in de handel brengen is afgegeven. De benoeming van een vertegenwoordiger van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen ontslaat de houder van de vergunning voor het in de handel brengen niet van zijn of haar wettelijke aansprakelijkheid. 2. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel dat in een lidstaat in de handel is gebracht, stelt de bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat in kennis van de datum waarop het geneesmiddel in die lidstaat daadwerkelijk in de handel is gebracht, rekening houdend met de verschillende aanbiedingsvormen waarvoor een vergunning is verleend. 3. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel dat in een lidstaat in de handel is gebracht, zorgt er binnen de grenzen van zijn of haar verantwoordelijkheden voor dat dit geneesmiddel voor groothandelaren, apotheken of personen die gemachtigd zijn geneesmiddelen te distribueren, continu en in voldoende mate voorradig is om in de behoeften van de patiënten in die lidstaat te voorzien. Regelingen voor de uitvoering van het eerste lid moeten bovendien gerechtvaardigd zijn vanuit het oogpunt van de bescherming van de volksgezondheid en evenredig zijn met het doel van een dergelijke bescherming, overeenkomstig de voorschriften van het Verdrag, met name die inzake het vrije verkeer van goederen en inzake mededinging. 4. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen zorgt er in alle stadia van de vervaardiging en distributie voor dat de grondstoffen en ingrediënten van de geneesmiddelen en de geneesmiddelen zelf voldoen aan de eisen van deze richtlijn en, in voorkomend geval, van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] en ander Unierecht, en controleert of aan deze eisen wordt voldaan. 5. Voor integrale combinaties van een geneesmiddel met een medisch hulpmiddel en voor combinaties van een geneesmiddel met een ander product dan een medisch hulpmiddel is de houder van de vergunning voor het in de handel brengen verantwoordelijk voor het volledige product wat betreft de conformiteit van het geneesmiddel met de eisen van deze richtlijn en [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004]. 6. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen is in de Unie gevestigd. 7. Wanneer de houder van de vergunning voor het in de handel brengen van mening is of redenen heeft om aan te nemen dat het geneesmiddel dat hij of zij op de markt heeft aangeboden, niet in overeenstemming is met de vergunning voor het in de handel brengen of met deze richtlijn en [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004], neemt hij of zij onmiddellijk de nodige corrigerende maatregelen om het geneesmiddel hiermee in overeenstemming te brengen, het uit de handel te nemen of terug te roepen, naar gelang het geval. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen stelt de bevoegde autoriteiten en de betrokken distributeurs hiervan onmiddellijk in kennis. 8. Op verzoek verstrekt de houder van de vergunning voor het in de handel brengen de bevoegde autoriteiten gratis monsters in voldoende hoeveelheden om de door hem of haar in de handel gebrachte geneesmiddelen te kunnen controleren. 9. Op verzoek verstrekt de houder van de vergunning voor het in de handel brengen de bevoegde autoriteit alle gegevens over het afzetvolume van het geneesmiddel, alsook alle gegevens in zijn of haar bezit betreffende het aantal voorschriften. Artikel 57 Verantwoordelijkheid om verslag uit te brengen over financiële overheidssteun 1. De houder van de vergunning voor het in de handel brengt brengen stelt het publiek op de hoogte van alle rechtstreekse financiële steun die hij of zij van overheidsinstanties , door de overheid gefinancierde organen, organisaties of fondsen voor liefdadigheid of zonder winstoogmerk, ongeacht de geografische locatie, en van alle niet-rechtstreekse financiële steun die hij of zij van overheidsinstanties of door de overheid gefinancierde organen van de Unie of van een lidstaat heeft ontvangen in verband met onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten voor het geneesmiddel waarvoor een nationale of gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen is afgegeven, ongeacht de juridische entiteit die die steun heeft ontvangen. [Am. 169] 2. Binnen dertig dagen na de verlening van de vergunning voor het in de handel brengen is het aan de houder van de vergunning voor het in de handel brengen om: a) een elektronisch verslag op te stellen met vermelding van: i) het bedrag van de ontvangen financiële steun en de datum waarop deze werd ontvangen; ii) de overheidsinstantie of het door de overheid gefinancierde orgaan entiteit die de in punt i) bedoelde financiële steun heeft verleend; [Am. 170] iii) de juridische entiteit die de in punt i) bedoelde steun heeft ontvangen. iii bis) voor zover relevant, een onafhankelijke juridische entiteit waarvan een vergunning is verkregen met betrekking tot het geneesmiddel, of waarvan het geneesmiddel is gekocht in de eerdere fasen van zijn ontwikkeling, en in welke fase van het onderzoeks- en ontwikkelingsproces. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen neemt in het verslag zoveel mogelijk informatie op over de in lid 1 bedoelde ontvangen financiering voor het relevante geneesmiddel. [Am. 171] b) ervoor te zorgen dat het elektronische verslag correct is en door een onafhankelijke externe auditor is gecontroleerd; c) het elektronische verslag via een speciale webpagina toegankelijk te maken voor het publiek; d) de bevoegde autoriteit van de lidstaat of, in voorkomend geval, het Bureau de elektronische link naar die webpagina mee te delen. 3. Voor de geneesmiddelen waarvoor krachtens deze richtlijn een vergunning is verleend, deelt de bevoegde autoriteit van de lidstaat de elektronische link tijdig mee aan het Bureau. 4. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen zorgt ervoor dat de elektronische link actueel is, en dat het verslag, zo nodig, jaarlijks wordt geactualiseerd. 5. De lidstaten nemen passende maatregelen om ervoor te zorgen dat de in hun land gevestigde houder van de vergunning voor het in de handel brengen de leden 1, 2 en 4 naleeft. 6. De Commissie kan stelt uiterlijk [twaalf maanden na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] uitvoeringshandelingen vaststellen vast om de beginselen en het formaat wat betreft de overeenkomstig lid 2 te rapporteren informatie vast te stellen. Die uitvoeringshandelingen worden volgens de in artikel 214, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure vastgesteld. [Am. 172] 6 bis. Het Bureau zet op zijn website de links naar de informatie die overeenkomstig de leden 2 en 3 aan het Bureau is meegedeeld, in voorkomend geval gerangschikt per geneesmiddel en per lidstaat. [Am. 173] Artikel 58 Traceerbaarheid van stoffen die bij de vervaardiging van geneesmiddelen worden gebruikt 1. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen zorgt, indien nodig, voor de traceerbaarheid van werkzame stoffen, grondstoffen, hulpstoffen of alle andere stoffen die bestemd zijn om in alle stadia van vervaardiging en distributie in een geneesmiddel aanwezig te zijn of waarvan wordt verwacht dat zij dat zullen zijn. 2. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen is in staat elke natuurlijke of rechtspersoon te identificeren, van wie hij of zij werkzame stoffen, grondstoffen, hulpstoffen of alle andere stoffen die bestemd zijn om in een geneesmiddel aanwezig te zijn of waarvan wordt verwacht dat zij dat zullen zijn, heeft ontvangen. 3. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen en zijn of haar leveranciers van werkzame stoffen, grondstoffen, hulpstoffen of alle andere stoffen die bij de vervaardiging van een geneesmiddel worden gebruikt, beschikken over systemen en procedures waarmee zij de in lid 2 bedoelde informatie op verzoek ter beschikking kunnen stellen van de bevoegde autoriteiten. 4. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen en zijn of haar leveranciers beschikken over systemen en procedures om de andere natuurlijke of rechtspersonen aan wie de in lid 2 bedoelde producten zijn geleverd, te identificeren. Deze informatie wordt op verzoek ter beschikking gesteld van de bevoegde autoriteiten. Artikel 58 bis Verplichting om in alle lidstaten een aanvraag voor prijsstelling en vergoeding in te dienen 1. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen dient, op verzoek van een lidstaat waar de vergunning voor het in de handel brengen geldig is, te goeder trouw en binnen de grenzen van zijn verantwoordelijkheid een aanvraag voor prijsstelling en vergoeding in voor het geneesmiddel en gaat in voorkomend geval over tot onderhandeling. Bij een positief besluit, te weten dat het geneesmiddel overeenkomstig Richtlijn 89/105/EEG in de handel mag worden gebracht, is de verplichting in artikel 56, lid 3, van deze richtlijn van toepassing, te weten ervoor te zorgen dat het geneesmiddel continu en in voldoende mate voorradig is om in de behoeften van de patiënten in die lidstaat te voorzien. De aanvraag voor prijsstelling en vergoeding voor het geneesmiddel wordt uiterlijk twaalf maanden na de datum waarop de lidstaat zijn verzoek kenbaar heeft gemaakt, ingediend, of binnen 24 maanden na die datum voor de volgende entiteiten: i) kmo’s; ii) entiteiten die geen economische activiteit uitoefenen (“entiteit zonder winstoogmerk”); en iii) ondernemingen die ten tijde van de afgifte van de vergunning voor het in de handel brengen niet meer dan vijf gecentraliseerde vergunningen voor het in de handel brengen hebben ontvangen voor de betrokken onderneming of, in het geval van een onderneming die deel uitmaakt van een groep, voor de groep waarvan zij deel uitmaakt vanaf de oprichting van de onderneming of van de groep, afhankelijk van welke datum eerder valt. De termijnen in de eerste alinea van dit lid worden met zes maanden verlengd na kennisgeving van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen aan de bevoegde autoriteit. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen geeft in dergelijke gevallen de redenen voor de vertraging aan. De houder van een vergunning voor het in de handel brengen meldt via het in artikel 58 ter bedoelde EU-kennisgevingssysteem voor toegang tot geneesmiddelen dat hij aan de in de eerste alinea van dit lid vastgestelde verplichtingen heeft voldaan. 2. Voor de toepassing van lid 1 van dit artikel maken de lidstaten ofwel hun verzoek ofwel een kennisgeving dat hun verzoek later volgt kenbaar binnen één jaar na de verlening van een vergunning voor het in de handel brengen. Dit wordt gemeld via het in artikel 58 ter van deze richtlijn bedoelde EU-kennisgevingssysteem voor toegang tot geneesmiddelen. Een kennisgeving dat het verzoek later volgt, moet worden gemotiveerd. Nadat de houder van de vergunning voor het in de handel brengen een aanvraag voor prijsstelling en vergoeding heeft ingediend, is Richtlijn 89/105/EEG van toepassing. Wanneer een lidstaat de in Richtlijn 89/105/EEG vastgestelde termijnen niet in acht heeft genomen, wordt de in dit artikel vastgestelde verplichting voor de houder van een vergunning voor het in de handel brengen geacht in die lidstaat te zijn nagekomen. 3. In afwijking van lid 1 kan de houder van een vergunning voor het in de handel brengen van een aangewezen weesgeneesmiddel of van een geneesmiddel voor geavanceerde therapie in plaats daarvan kiezen om aan de in de lid 1 vastgestelde verplichtingen te voldoen in die lidstaten waar de relevante patiëntenpopulatie is vastgesteld. 4. Een lidstaat en een houder van een vergunning voor het in de handel brengen kunnen andere termijnen overeenkomen dan die welke in de leden 1 en 2 zijn vastgesteld. Na een verzoek overeenkomstig lid 1 kenbaar te hebben gemaakt kan een lidstaat ervoor kiezen een productspecifieke vrijstelling af te geven, waarna de verplichting om een aanvraag in te dienen, wordt geacht in die lidstaat te zijn nagekomen. 5. De Commissie stelt overeenkomstig artikel 215 gedelegeerde handelingen vast om deze richtlijn aan te vullen met criteria voor de vrijstelling van geneesmiddelen van de in dit artikel vastgestelde verplichtingen, op basis van de aard van het geneesmiddel of de desbetreffende markt. De gedelegeerde handelingen bieden ontwikkelaars duidelijkheid over de toepassing van vrijstellingen en vermelden de onpartijdigheids- en transparantievereisten voor besluiten aangaande de in dit artikel bedoelde uitvoeringshandelingen. Na overleg met het Bureau stelt de Commissie middels uitvoeringshandelingen een lijst vast van geneesmiddelen die van de in dit artikel beschreven verplichtingen zijn vrijgesteld. De opname van een geneesmiddel op die lijst houdt, indien relevant, rekening met de omstandigheden met betrekking tot regelgevings- en vergoedingsprocedures voor specifieke geneesmiddelen, of met betrekking tot het feit dat de toediening van een geneesmiddel in de meeste lidstaten onuitvoerbaar is. Die uitvoeringshandelingen worden volgens de in artikel 214, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure vastgesteld. 6. Indien een vergunning voor het in de handel brengen vóór het einde van de in lid 1 bedoelde periode aan een andere rechtspersoon wordt overgedragen, worden de verplichtingen overgedragen aan de nieuwe houder van de vergunning voor het in de handel brengen. 7. De Commissie stelt door middel van uitvoeringshandelingen een bemiddelingsmechanisme in om besprekingen tussen aanvragers en lidstaten tot oplossing van eventuele geschillen in verband met het proces voor de indiening van aanvragen voor prijsstelling en vergoeding en met betrekking tot de in Richtlijn 89/105/EEG vastgestelde termijnen te faciliteren. Die uitvoeringshandelingen worden volgens de in artikel 214, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure vastgesteld. In geval van aanhoudende onenigheid tussen een aanvrager en een lidstaat over de naleving van de in dit artikel vastgestelde verplichtingen, kan de Commissie na advies van het Bureau een juridisch bindend besluit nemen. 8. Dit artikel weerhoudt een houder van de vergunning voor het in de handel brengen er niet van een aanvraag inzake prijsstelling en vergoeding in te dienen en een geneesmiddel op de markt van een lidstaat te brengen zonder dat een lidstaat een verzoek kenbaar heeft gemaakt overeenkomstig lid 1. [Am. 174] Artikel 58 ter EU-kennisgevingssysteem voor toegang tot geneesmiddelen 1. De Commissie zorgt voor het opzetten en onderhouden van een elektronisch kennisgevingssysteem (het “EU-kennisgevingssysteem voor toegang tot geneesmiddelen”) voor de kennisgeving van de naleving van de verplichtingen van artikel 58 bis. Het EU-kennisgevingssysteem voor toegang tot geneesmiddelen is interoperabel met andere relevante gegevensregisters voor geneesmiddelen in de Unie. 2. De houder van een vergunning voor het in de handel brengen maakt gebruik van het EU-kennisgevingssysteem voor toegang tot geneesmiddelen om te melden dat hij de verplichtingen van artikel 58 bis naleeft. In de lidstaten waar de vergunning voor het in de handel brengen geldig is, maakt de nationale bevoegde autoriteit gebruik van het EU-kennisgevingssysteem voor toegang tot geneesmiddelen om aan te geven dat de houder van de vergunning voor het in de handel brengen zijn verplichtingen uit hoofde van artikel 58 bis heeft nageleefd. 3. Uiterlijk op ... [drie jaar na de inwerkingtreding van deze richtlijn] stelt de Commissie uitvoeringshandelingen met technische en organisatorische vereisten vast. Die uitvoeringshandelingen worden volgens de in artikel 214, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure vastgesteld. 4. Uiterlijk op ... [vijf jaar vanaf de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] beoordeelt de Commissie of het EU-kennisgevingssysteem voor toegang tot geneesmiddelen kan worden uitgebreid tot andere gebieden van de procedure voor de prijsstelling van geneesmiddelen zoals vastgelegd in Richtlijn 89/105/EEG, en stelt zij indien passend uitvoeringshandelingen vast om deze uitbreiding tot stand te brengen. Die uitvoeringshandelingen worden vastgesteld overeenkomstig de in artikel 214, lid 2, van deze richtlijn bedoelde onderzoeksprocedure. Op lidstaatniveau geaggregeerde geanonimiseerde gegevens uit het EU-kennisgevingssysteem voor toegang tot geneesmiddelen mogen openbaar worden gemaakt om te voldoen aan de in artikel 86 bis bedoelde verslaglegging over de toegang tot geneesmiddelen. [Am. 175] Artikel 59 In de handel brengen van geneesmiddelen met pediatrische indicaties Wanneer er voor geneesmiddelen voor een pediatrische indicatie een vergunning wordt verleend op grond van een voltooid goedgekeurd plan voor pediatrisch onderzoek en die geneesmiddelen reeds voor andere therapeutische indicaties in de handel zijn gebracht, brengt de houder van de vergunning voor het in de handel brengen het geneesmiddel binnen twee jaar na toelating van de pediatrische indicatie, voor deze pediatrische indicatie in de handel in alle lidstaten waar het geneesmiddel reeds in de handel is. Deze termijnen worden vermeld in een register dat door het Bureau wordt gecoördineerd en dat openbaar wordt gemaakt. Artikel 60 Stopzetting van het in de handel brengen van pediatrische geneesmiddelen Indien er voor een geneesmiddel voor een pediatrische indicatie een vergunning wordt verleend en de houder van de vergunning voor het in de handel brengen beloningen en stimulansen heeft ontvangen krachtens artikel 86 van deze richtlijn of artikel 93 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] en deze beschermingstermijnen zijn afgelopen, draagt de houder van de vergunning voor het in de handel brengen, indien hij of zij voornemens is het in de handel brengen van het geneesmiddel stop te zetten, de vergunning voor het in de handel brengen over aan een derde of staat hij of zij toe dat een derde die heeft verklaard voornemens te zijn het geneesmiddel in de handel te blijven brengen, gebruikmaakt van de farmaceutische, niet-klinische en klinische documenten in het dossier van het geneesmiddel op basis van artikel 14. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen die voornemens is het in de handel brengen van een geneesmiddel stop te zetten, stelt de bevoegde autoriteiten uiterlijk twaalf maanden voor de stopzetting in kennis van dit voornemen. De bevoegde autoriteiten maken dit feit openbaar. Artikel 61 Aansprakelijkheid van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen De vergunning voor het in de handel brengen laat de burgerlijke en strafrechtelijke aansprakelijkheid van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen onverlet. Hoofdstuk VI Productinformatie en etikettering Artikel 62 Samenvatting van de productkenmerken 1. De samenvatting van de productkenmerken bevat de in bijlage V vermelde gegevens. 2. Wat betreft vergunningen voor het in de handel brengen krachtens de artikelen 9 en 11 en latere wijzigingen in dergelijke vergunningen, kan de aanvrager van een vergunning voor een generiek geneesmiddel of een biosimilar, indien een of meer van de therapeutische indicaties, doseringen, farmaceutische vormen, toedieningswijzen of -wegen of enige andere wijze van gebruik van het geneesmiddel op het tijdstip waarop het generieke geneesmiddel of de biosimilar in de handel werd gebracht, nog worden beschermd door het octrooirecht of door een aanvullend beschermingscertificaat voor geneesmiddelen, verzoeken deze informatie niet in die vergunning voor het in de handel brengen op te nemen. 3. Er wordt voor alle geneesmiddelen in de samenvatting van de productkenmerken een standaardtekst opgenomen waarin gezondheidswerkers uitdrukkelijk wordt verzocht alle vermoedelijke bijwerkingen te melden overeenkomstig het in artikel 106, lid 1, bedoelde nationale meldingssysteem. Overeenkomstig artikel 106, lid 1, tweede alinea, zullen er diverse manieren om melding te maken, waaronder elektronische, beschikbaar worden gesteld. Artikel 63 Algemene beginselen voor de bijsluiter 1. Een bijsluiter is verplicht voor geneesmiddelen. 2. De bijsluiter wordt in duidelijke en begrijpelijke bewoordingen geschreven en opgesteld zodat de gebruiker, indien nodig met hulp van gezondheidswerkers, in staat is om het geneesmiddel op de juiste wijze te gebruiken. 3. De lidstaten kunnen voor afzonderlijke geneesmiddelen, bepaalde categorieën geneesmiddelen of alle geneesmiddelen besluiten dat de bijsluiter in zowel papieren als elektronische vorm of alleen of in elektronische vorm , of beide, beschikbaar moet worden gemaakt . In het laatste geval wordt dat besluit pas genomen na raadpleging van patiënten, verzorgers en andere belanghebbenden . Indien in een lidstaat dergelijke specifieke regels ontbreken, wordt in de verpakking van het geneesmiddel een papieren bijsluiter bijgevoegd en wordt deze bijsluiter ook elektronisch beschikbaar gemaakt . Indien de bijsluiter alleen elektronisch beschikbaar wordt gesteld, moet worden gewaarborgd dat de patiënt op verzoek een kosteloos gedrukt exemplaar van de bijsluiter krijgt en moet ervoor worden gezorgd dat de informatie in digitaal formaat gemakkelijk voor alle patiënten toegankelijk is , en op een duidelijke en begrijpelijke manier is opgesteld en gedrukt . [Am. 176] 3 bis. Indien een lidstaat heeft besloten dat de bijsluiter alleen elektronisch beschikbaar moet worden gesteld, wordt patiënten erop gewezen dat zij recht hebben op een gedrukt exemplaar van de bijsluiter. [Am. 177] 3 ter. Indien een lidstaat beslist dat de bijsluiter in elektronische vorm beschikbaar wordt gemaakt, kan de houder van een vergunning voor het in de handel brengen ter aanvulling van de elektronische versie op vrijwillige basis naast een papieren bijsluiter ook een elektronische bijsluiter beschikbaar maken. [Am. 178] 4. In afwijking van de leden 1 en 2 is er geen bijsluiter vereist wanneer de krachtens de artikelen 64 en 73 vereiste informatie rechtstreeks op de buitenverpakking of op de primaire verpakking wordt aangebracht. 4 bis. In afwijking van lid 3 mag de bijsluiter alleen in elektronische vorm beschikbaar worden gemaakt wanneer het geneesmiddel niet bedoeld is om door de patiënt zelf te worden toegediend, maar om te worden verstrekt en toegediend door een gekwalificeerde gezondheidswerker. [Am. 179] 5. De Commissie is bevoegd om overeenkomstig artikel 215 gedelegeerde handelingen vast te stellen tot wijziging van lid 3 door een elektronische versie van de bijsluiter verplicht te stellen. In die gedelegeerde handeling wordt ook vastgelegd dat de patiënt op verzoek een kosteloos gedrukt exemplaar van de bijsluiter krijgt. De bevoegdheidsdelegatie is met ingang van [PB: gelieve de datum in te voegen = vijf jaar na de 18 maanden na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] van toepassing. [Am. 180] 6. Uiterlijk op ... [twaalf maanden na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] stelt de Commissie stelt overeenkomstig de in artikel 214, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure uitvoeringshandelingen vast om gemeenschappelijke normen voor de elektronische versie van de bijsluiter, de samenvatting van de productkenmerken en de etikettering vast te stellen, waarbij rekening wordt gehouden met de beschikbare technologieën. [Am. 181] 6 bis. Na raadpleging van de lidstaten en de relevante belanghebbenden stelt het Bureau een systeem voor de elektronische productinformatie beschikbaar. Dit systeem is uiterlijk op [24 maanden na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] beschikbaar. [Am. 182] 7. Wanneer de bijsluiter elektronisch beschikbaar wordt gesteld geraadpleegd , moet het individuele recht op privacy worden gewaarborgd. Het mag niet mogelijk zijn om met behulp van De technologieën waarmee toegang wordt verkregen tot de informatie , moeten overeenkomstig Verordening (EU) 2016/679 en Richtlijn 2002/58/EG de bescherming van persoonsgegevens waarborgen en het mag daarmee niet mogelijk zijn om personen te identificeren , te profileren of te volgen, en deze technologieën mogen ook niet voor commerciële doeleinden worden gebruikt , inclusief reclame- of marketingactiviteiten . [Am. 183] Artikel 64 Inhoud van de bijsluiter 1. De bijsluiter wordt opgesteld in overeenstemming met de in artikel 62, lid 1, bedoelde samenvatting van de productkenmerken en bevat de in bijlage VI vermelde gegevens. 2. Voor alle geneesmiddelen wordt een standaardtekst opgenomen waarin patiënten uitdrukkelijk wordt verzocht alle vermoedelijke bijwerkingen te melden aan hun arts, apotheker, gezondheidswerker of rechtstreeks aan het in artikel 106, lid 1, bedoelde nationale meldingssysteem en waarin overeenkomstig artikel 106, lid 1, tweede alinea, diverse manieren (elektronisch, via postadres of andere) worden vermeld die beschikbaar zijn om melding te maken. 3. Bij de opstelling van de bijsluiter wordt rekening gehouden met de resultaten van het Na overleg met patiëntendoelgroepen , en andere belanghebbenden stelt de Commissie richtsnoeren vast zodat de bijsluiter leesbaar, duidelijk en gebruiksvriendelijk is. [Am. 184] Artikel 65 Inhoud van de etiketteringsgegevens 1. De buitenverpakking van geneesmiddelen of, indien er geen buitenverpakking is, de primaire verpakking, met uitzondering van de in artikel 66, leden 2 en 3, bedoelde verpakking, bevat de in bijlage IV vermelde etiketteringsgegevens. 2. De Commissie is overeenkomstig artikel 215 bevoegd om gedelegeerde handelingen vast te stellen teneinde: a) de lijst van etiketteringsgegevens in bijlage IV te wijzigen om rekening te houden met de wetenschappelijke vooruitgang of de behoeften van patiënten; b) bijlage IV aan te vullen door een beperkte lijst op te stellen van verplichte etiketteringsgegevens die op de buitenverpakking van meertalige verpakkingen moeten worden aangebracht. Artikel 66 Etikettering van blisterverpakkingen of kleine primaire verpakkingen 1. Op andere primaire verpakkingen dan de in de leden 2 en 3 genoemde, moeten de in bijlage IV bedoelde gegevens worden vermeld , waardoor, op verzoek van de nationale bevoegde autoriteiten, afzonderlijke verstrekking mogelijk is, met name in geval van een tekort of een belangrijke volksgezondheidskwestie . [Am. 185] 2. Op primaire blisterverpakkingen die geplaatst zijn in een buitenverpakking die aan de eisen van de artikelen 65 en 73 voldoet, moeten ten minste de volgende gegevens worden vermeld: a) de naam van het geneesmiddel; b) de naam van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen die het geneesmiddel op de markt brengt; c) de houdbaarheidsdatum; d) het partijnummer. 2 bis. Elke eenmalige dosis van de blisterverpakking moet de volgende etiketteringsgegevens bevatten: a) de naam van het geneesmiddel, gevolgd door de concentratie en de farmaceutische vorm; b) een datamatrixcode waarin de volgende informatie is opgenomen: i) het Global Trading Index-nummer (GTIN); ii) de houdbaarheidsdatum; iii) het partijnummer. [Am. 186] 3. Op kleine primaire verpakkingseenheden waarop het niet mogelijk is de in de artikelen 65 en 73 bedoelde informatie aan te brengen, moeten ten minste de volgende gegevens op het etiket worden vermeld: a) de benaming van het geneesmiddel en, zo nodig, de toedieningsweg; b) de toedieningswijze; c) de houdbaarheidsdatum; d) partijnummer; e) de inhoud, uitgedrukt in gewicht, in volume of in eenheden. Artikel 67 Veiligheidskenmerken 1. Op receptplichtige geneesmiddelen moeten de veiligheidskenmerken zoals genoemd in bijlage IV worden aangebracht, tenzij zij overeenkomstig de procedure zoals bedoeld in lid 2, tweede alinea, punt b), in een lijst zijn opgenomen. Op niet-receptplichtige geneesmiddelen hoeven de veiligheidskenmerken zoals genoemd in bijlage IV niet te worden aangebracht, tenzij zij, bij wijze van uitzondering, overeenkomstig de procedure zoals bedoeld in lid 2, tweede alinea, punt b), in een lijst zijn opgenomen of indien de houder van de vergunning voor het in de handel brengen vrijwillig besluit dit te doen . [Am. 187] 2. De Commissie stelt overeenkomstig artikel 215 gedelegeerde handelingen vast om bijlage IV aan te vullen door gedetailleerde regels voor de veiligheidskenmerken vast te stellen. In die gedelegeerde handelingen wordt het volgende vastgesteld: a) de kenmerken en technische specificaties van het unieke identificatiekenmerk van de veiligheidskenmerken zoals bedoeld in bijlage IV, waarmee de authenticiteit van geneesmiddelen kan worden gecontroleerd en de identiteit van afzonderlijke verpakkingen kan worden vastgesteld; b) de lijsten met de geneesmiddelen of geneesmiddelencategorieën waarop de in bijlage IV bedoelde veiligheidskenmerken bij receptplichtige geneesmiddelen niet en bij niet-receptplichtige geneesmiddelen wel worden aangebracht; c) de procedures voor de kennisgeving aan de Commissie waarin lid 4 voorziet en een snel systeem om deze kennisgeving te beoordelen en er een besluit over te nemen met het oog op de toepassing van punt b); d) de modaliteiten van de controle van de in bijlage IV bedoelde veiligheidskenmerken door de fabrikanten, groothandelaren, apothekers en natuurlijke of rechtspersonen die gemachtigd of gerechtigd zijn geneesmiddelen aan de bevolking te verstrekken en door de bevoegde autoriteiten; e) bepalingen over de oprichting, het beheer van en de toegang tot het systeem van registers dat informatie bevat over de veiligheidskenmerken waarmee de authenticiteit van geneesmiddelen kan worden gecontroleerd en de identiteit ervan vastgesteld, overeenkomstig bijlage IV. De in de tweede alinea, punt b), bedoelde lijsten worden opgesteld met inachtneming van het risico op vervalsing in verband met de betrokken geneesmiddelen of categorieën geneesmiddelen. Daartoe worden in ieder geval de volgende criteria toegepast: a) de prijs en het afzetvolume van het geneesmiddel; b) het aantal en de frequentie van eerdere gemelde gevallen van vervalsing van geneesmiddelen in de Unie en in derde landen en de ontwikkeling van het aantal en de frequentie van dergelijke gevallen tot op heden; c) de specifieke kenmerken van de geneesmiddelen in kwestie; d) de ernst van de te behandelen ziekten; e) andere potentiële risico’s voor de volksgezondheid. Met de in de tweede alinea, punt d), bedoelde modaliteiten wordt het mogelijk om de authenticiteit van elke geleverde verpakking van de geneesmiddelen waarop de in bijlage IV bedoelde veiligheidskenmerken zijn aangebracht, te controleren en wordt de omvang van een dergelijke controle vastgesteld. Bij de vaststelling van deze modaliteiten wordt rekening gehouden met de bijzondere kenmerken van de distributieketens in de lidstaten en met het feit dat ervoor moet worden gezorgd dat de gevolgen van de controlemaatregelen voor specifieke spelers in de distributieketens proportioneel zijn. Voor de toepassing van de tweede alinea, punt e), komen de kosten van het systeem van registers ten laste van de houders van een vergunning voor de vervaardiging van geneesmiddelen waarop de veiligheidskenmerken zijn aangebracht. 3. Bij de vaststelling van de in lid 2 bedoelde gedelegeerde handelingen houdt de Commissie naar behoren rekening met ten minste de volgende punten: a) de bescherming van persoonsgegevens overeenkomstig het Unierecht; b) de legitieme belangen ter bescherming van gegevens van commercieel vertrouwelijke aard; c) het eigendomsrecht en de vertrouwelijkheid van de gegevens die door het gebruik van de veiligheidskenmerken worden gegenereerd, en d) de kosteneffectiviteit van de maatregelen. 4. De bevoegde autoriteiten van de lidstaten stellen de Commissie in kennis van niet-receptplichtige geneesmiddelen waarvan zij menen dat er een risico op vervalsing voor bestaat en zij kunnen de Commissie informatie verstrekken over de geneesmiddelen waarvan zij op basis van de criteria in lid 2, tweede alinea, punt b), van dit artikel menen dat er geen risico op vervalsing voor bestaat. 5. De lidstaten kunnen met het oog op vergoeding of geneesmiddelenbewaking het toepassingsgebied van het in bijlage IV bedoelde unieke identificatiekenmerk uitbreiden naar om het even welk receptplichtige geneesmiddel of geneesmiddel dat wordt vergoed. 6. De lidstaten kunnen, met het oog op vergoeding, geneesmiddelenbewaking, farmaco-epidemiologie of verlenging van de gegevensbescherming voor marktintroductie, gebruikmaken van de informatie in het in lid 2, tweede alinea, punt e), bedoelde systeem van registers. 7. De lidstaten kunnen met het oog op de patiëntveiligheid het toepassingsgebied van het in bijlage IV bedoelde middel tegen knoeien uitbreiden naar andere geneesmiddelen. 7 bis. Met het oog op de patiëntveiligheid kunnen de lidstaten besluiten dat parallel ingevoerde of verdeelde geneesmiddelen een nieuwe buitenverpakking moeten krijgen. [Am. 188] Artikel 68 Etikettering en bijsluiter van radionucliden en radiofarmaceutica 1. Naast de in dit hoofdstuk vastgestelde regels, moeten de buitenverpakking en de recipiënt waarin zich geneesmiddelen bevinden die radionucliden bevatten, worden geëtiketteerd in overeenstemming met de voorschriften voor het veilig vervoer van radioactieve stoffen, die het Internationaal Agentschap voor Atoomenergie heeft vastgesteld. Bovendien moet de etikettering aan de bepalingen van de leden 2 en 3 voldoen. 2. Het etiket op de beschermende verpakking moet de in artikel 65 bedoelde gegevens bevatten. Daarnaast moet op dit etiket een volledige toelichting worden gegeven op de codes die op de ampul worden gebruikt en moet, zo nodig, voor een bepaalde tijd en datum worden vermeld wat de hoeveelheid radioactiviteit per dosis of per ampul is en ook hoeveel capsules of, voor vloeistoffen, hoeveel milliliters zich in het recipiënt bevinden. 3. Op de ampul moet een etiket zijn aangebracht met de volgende informatie: a) de naam of de code van het geneesmiddel, met inbegrip van de naam of het scheikundig symbool van de radionuclide; b) de identificatie en uiterste gebruiksdatum van de partij; c) het internationale symbool voor radioactiviteit; d) de naam en het adres van de fabrikant; e) de hoeveelheid radioactiviteit, zoals aangegeven in lid 2. 4. De bevoegde autoriteit vergewist zich ervan dat er een gedetailleerde bijsluiter is gevoegd bij de verpakking van radiofarmaceutica, radionuclidegeneratoren, radionuclidekits en radionuclide-uitgangsstoffen. De tekst van deze bijsluiter wordt opgesteld overeenkomstig artikel 64, lid 1. Daarnaast moeten op de bijsluiter alle voorzorgsmaatregelen zijn vermeld, die de gebruiker en de patiënt gedurende de bereiding en toediening van het geneesmiddel moeten treffen alsook speciale voorzorgsmaatregelen voor het verwijderen van de verpakking en van de niet gebruikte inhoud ervan. Artikel 69 Bijzondere informatie-eisen voor antimicrobiële stoffen 1. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen zorgt ervoor , onder meer via artsenbezoekers als bedoeld in artikel 175, lid 1, punt c), dat er voor gezondheidswerkers, voorlichtingsmateriaal beschikbaar is inzake het passende gebruik van diagnostische instrumenten, tests of andere diagnostische benaderingen in verband met ziekteverwekkers die resistent zijn tegen antimicrobiële stoffen, waarin informatie kan worden verstrekt over het gebruik van de antimicrobiële stof. Al het informatiemateriaal is verenigbaar met de samenvatting van productkenmerken. [Am. 189] 2. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen neemt in de verpakking van antimicrobiële stoffen een document op met specifieke informatie over het betrokken geneesmiddel, dat naast de bijsluiter (“bewustmakingskaart”) beschikbaar wordt gemaakt voor de patiënt met informatie over resistentie tegen antimicrobiële stoffen en het passende gebruik en de verwijdering van antimicrobiële stoffen. De lidstaten kunnen besluiten zorgen ervoor dat de bewustmakingskaart in papieren vorm of zowel in papieren als of in elektronische vorm , of beide, beschikbaar wordt gemaakt . Indien in een lidstaat dergelijke specifieke regels ontbreken, wordt in de verpakking van een antimicrobiële stof een papieren bewustmakingskaart bijgevoegd . [Am. 190] 3. De tekst van de bewustmakingskaart wordt afgestemd op bijlage VI. De lidstaten voeren in de gemeenschapsomgeving passende verwijderingssystemen in voor antimicrobiële stoffen en bieden informatie aan het brede publiek over de correcte verwijderingsmethoden voor antimicrobiële stoffen. [Am. 191] 3 bis. Na raadpleging van het Bureau kan de Commissie uitvoeringshandelingen vaststellen om aanvullende normen voor de bewustmakingskaart te formuleren. Die uitvoeringshandelingen worden volgens de in artikel 214, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure vastgesteld. [Am. 192] Artikel 70 Leesbaarheid De in dit hoofdstuk bedoelde gegevens voor de bijsluiter en de etikettering moeten goed leesbaar, duidelijk te begrijpen en onuitwisbaar zijn. Artikel 71 Toegankelijkheid voor personen met een beperking De naam van het geneesmiddel moet ook in brailleschrift op de verpakking worden aangebracht. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen moet ervoor zorgen dat de in artikel 63 bedoelde bijsluiter op verzoek van patiëntenorganisaties ook beschikbaar wordt gemaakt in formaten die geschikt zijn voor personen met een beperking, met inbegrip van personen die blind of en slechtziend zijn. Artikel 72 Etiketteringseisen van de lidstaten 1. Niettegenstaande artikel 77 kunnen de lidstaten eisen dat er voor het geneesmiddel bepaalde etiketteringsvormen worden toegepast, waarmee de vermelding mogelijk wordt van: a) de prijs van het geneesmiddel; b) de regeling voor vergoeding door de sociale-zekerheidsinstellingen; c) het wettelijke regime voor het afleveren aan de patiënt overeenkomstig hoofdstuk IV; d) de authenticiteit en de identificatie overeenkomstig artikel 67, lid 5. 2. Voor geneesmiddelen waarvoor een gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen als bedoeld in artikel 5 is verleend, nemen de lidstaten bij de toepassing van dit artikel de in artikel 77 bedoelde gedetailleerde richtsnoeren in acht. Artikel 73 Symbolen en pictogrammen De buitenverpakking , de primaire verpakking en de bijsluiter kunnen ter verduidelijking van de in artikel 64, lid 1, en artikel 65 de artikelen 65 en 69 bedoelde gegevens tekens of pictogrammen bevatten, alsook andere informatie die strookt met de samenvatting van de productkenmerken en die nuttig is voor de patiënt, met uitzondering van al hetgeen een verkoopbevorderend karakter kan hebben. [Am. 193] Artikel 74 Eisen inzake talen 1. De in de artikelen 64 en 65 genoemde gegevens voor de etikettering moeten worden gesteld in een officiële taal of de officiële talen van de lidstaat waar het geneesmiddel in de handel wordt gebracht, zoals voor de toepassing van deze richtlijn opgegeven door die lidstaat. 2. De bepaling van lid 1 belet niet dat die gegevens in meer talen worden gesteld, mits in alle gebruikte talen dezelfde gegevens worden vermeld. 3. De bijsluiter moet duidelijk leesbaar zijn in een officiële taal of in de officiële talen van de lidstaat waar het geneesmiddel in de handel wordt gebracht, zoals voor de toepassing van deze richtlijn opgegeven door die lidstaat. 4. De bevoegde autoriteiten van de lidstaat kunnen gehele of gedeeltelijke ontheffing verlenen van de verplichting om het etiket en de bijsluiter op te stellen in een officiële taal of in de officiële talen van de lidstaat waar het geneesmiddel in de handel wordt gebracht, zoals voor de toepassing van deze richtlijn opgegeven door die lidstaat. Wanneer een bevoegde autoriteit een gehele of gedeeltelijke vrijstelling van de taalvereisten die van toepassing zijn op het etiket of de bijsluiter verleent, behouden patiënten het recht om op verzoek een gratis gedrukt exemplaar in de officiële taal of officiële talen van de lidstaat te ontvangen. [Am. 194] Voor meertalige verpakkingen kunnen de lidstaten toestaan dat op de etikettering en de bijsluiter een officiële taal van de Unie wordt gebruikt, die algemeen wordt begrepen in de lidstaten waar de meertalige verpakking in de handel wordt gebracht. Artikel 75 Vrijstellingen door de lidstaten van de eisen voor de etikettering en de bijsluiter De bevoegde autoriteiten van de lidstaten kunnen, onder voorbehoud van de maatregelen die zij nodig achten voor de bescherming van de volksgezondheid, in de volgende gevallen ontheffing verlenen van de verplichting om de in de artikelen 64 en 65 vereiste gegevens op de etikettering en in de bijsluiter te vermelden: a) wanneer het geneesmiddel niet bestemd is om rechtstreeks aan de patiënt te worden geleverd; b) wanneer zich met betrekking tot de beschikbaarheid van het geneesmiddel problemen voordoen; c) wanneer er sprake is van beperkte ruimte als gevolg van de grootte van de verpakking of de bijsluiter of bij meertalige verpakkingen of bijsluiters; d) bij een noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid; e) om de toegang tot geneesmiddelen in de lidstaten te vergemakkelijken. Artikel 76 Goedkeuring van de etiketteringsinformatie en van de informatie in de bijsluiter 1. Bij de aanvraag om een vergunning voor het in de handel brengen worden aan de daartoe bevoegde autoriteiten een of meer modellen van de buitenverpakking en van de primaire verpakking en ook van de bijsluiter voorgelegd. Ook de resultaten van de beoordeling in samenwerking met patiëntendoelgroepen worden aan de bevoegde autoriteit voorgelegd. 2. De bevoegde autoriteit weigert om een vergunning voor het in de handel brengen te verlenen indien de etikettering of de bijsluiter niet aan de bepalingen van dit hoofdstuk voldoet of niet in overeenstemming is met de gegevens die in de samenvatting van de productkenmerken zijn vermeld. 3. Alle voorgestelde wijzigingen van een onder dit hoofdstuk vallend element van de etikettering of van de bijsluiter, dat geen verband houdt met de samenvatting van de productkenmerken, worden aan de bevoegde autoriteiten voorgelegd. Indien de bevoegde autoriteiten binnen een termijn van negentig dagen na de indiening van de aanvraag zich niet tegen de voorgestelde wijzigingen hebben uitgesproken, mag de aanvrager tot wijziging overgaan. 4. Het feit dat de bevoegde autoriteit niet krachtens lid 2 heeft geweigerd om een vergunning voor het in de handel brengen te verlenen, of krachtens lid 3 heeft geweigerd om een wijziging van de etikettering of van de bijsluiter toe te staan, laat de gemeenrechtelijke aansprakelijkheid van de fabrikant of, in voorkomend geval, van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen, onverlet. Artikel 77 Richtsnoeren voor etiketteringsgegevens De Commissie formuleert en publiceert, na raadpleging van de lidstaten en de betrokken partijen, gedetailleerde richtsnoeren voor met name: a) de formulering van bepaalde speciale waarschuwingen voor bepaalde categorieën geneesmiddelen; a bis) de formulering inzake verstandig gebruik en een veilige verwijdering van antimicrobiële stoffen; [Am. 195] b) de bijzondere informatiebehoefte in verband met zelfmedicatie; c) de leesbaarheid van de gegevens op het etiket en in de bijsluiter; d) de methoden voor het identificeren en authenticeren van geneesmiddelen; e) de lijst van de hulpstoffen die moeten vóórkomen in de etikettering van geneesmiddelen, alsook de wijze waarop deze moeten worden vermeld; f) de geharmoniseerde bepalingen voor de uitvoering van artikel 72. Artikel 78 In de handel brengen van geëtiketteerde geneesmiddelen Indien de etikettering en de bijsluiter aan de bepalingen van dit hoofdstuk voldoen, mogen de lidstaten het in de handel brengen van geneesmiddelen op hun grondgebied om redenen die verband houden met de etikettering of de bijsluiter, verbieden noch verhinderen. Artikel 79 Niet-naleving van de eisen voor de etikettering en de bijsluiter Indien de bepalingen van dit hoofdstuk niet worden nageleefd, kunnen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten, nadat zij de betrokken houder van de vergunning voor het in de handel brengen zonder resultaat hebben aangemaand, besluiten tot schorsing van de vergunning voor het in de handel brengen, totdat de etikettering en de bijsluiter van het betrokken geneesmiddel met de bepalingen van dit hoofdstuk in overeenstemming zijn gebracht. Hoofdstuk VII Wettelijke bescherming, onvervulde medische behoeften en beloningen voor pediatrische geneesmiddelen Artikel 80 Wettelijke gegevens- en marktbescherming 1. Naar de in bijlage I bedoelde gegevens die oorspronkelijk zijn ingediend met het oog op het verkrijgen van een vergunning voor het in de handel brengen, wordt gedurende de overeenkomstig artikel 81 vastgestelde periode (“wettelijke gegevensbeschermingsperiode”) niet door een andere aanvrager van een latere vergunning voor het in de handel brengen verwezen. 2. Een geneesmiddel waarop een latere vergunning voor het in de handel brengen als bedoeld in lid 1 betrekking heeft, mag gedurende een periode van twee jaar na het verstrijken van de in artikel 81 bedoelde toepasselijke wettelijke gegevensbeschermingsperioden niet in de handel worden gebracht. 2 bis. De in lid 2 van dit artikel bedoelde periode wordt met een aanvullende periode van één jaar verlengd wanneer de houder van de vergunning voor het in de handel brengen tijdens de in artikel 81 bedoelde gegevensbeschermingsperiode een vergunning verkrijgt voor een aanvullende therapeutische indicatie, vooropgesteld dat de houder van de vergunning voor het in de handel brengen met behulp van ondersteunende gegevens een aanzienlijk klinisch voordeel ten opzichte van bestaande therapieën heeft aangetoond. Die verlenging mag slechts eenmaal worden toegekend. [Am. 196] 3. In afwijking van lid 1 kan de betrokken houder van de vergunning voor het in de handel brengen de aanvrager van een andere vergunning voor het in de handel brengen een verklaring van toegang verlenen tot zijn overeenkomstig bijlage I ingediende gegevens, zoals bedoeld in artikel 14. 4. Wanneer een relevante autoriteit van een lidstaat in de Unie conform in het Unierecht neergelegde voorwaarden en met inachtneming van internationale overeenkomsten een dwanglicentie heeft verleend aan een partij om een noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid aan te pakken , wordt in afwijking van de leden 1 en 2, de bescherming van gegevens en de markt ten aanzien van die partij opgeschort voor zover de dwanglicentie dit vereist, en gedurende de duur van de dwanglicentie in de lidstaat/lidstaten waaraan de dwanglicentie is verleend . [Am. 197] 4 bis. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen van het geneesmiddel waarvoor een dwanglicentie is verleend, wordt onverwijld van het besluit in kennis gesteld. [Am. 198] 5. De gegevensbeschermingsperiode als beschreven in lid 1 is ook van toepassing in lidstaten waar geen vergunning voor het geneesmiddel is verleend of waar die vergunning niet meer geldig is. Artikel 81 Wettelijke gegevensbeschermingsperioden 1. De wettelijke gegevensbeschermingsperiode bedraagt zes zevenenhalf jaar vanaf de datum waarop de vergunning voor het in de handel brengen van dat geneesmiddel overeenkomstig artikel 6, lid 2, is verleend. Voor vergunningen voor het in de handel brengen die onder dezelfde algemene vergunning voor het in de handel brengen vallen, begint de gegevensbeschermingsperiode vanaf de datum waarop de oorspronkelijke vergunning voor het in de handel brengen in de Unie is verleend. [Am. 199] 2. Met inachtneming van een wetenschappelijke beoordeling door de betrokken bevoegde autoriteit wordt de in lid 1 bedoelde gegevensbeschermingsperiode verlengd met: a) 24 maanden, wanneer de houder van de vergunning voor het in de handel brengen aantoont dat binnen twee jaar, vanaf de datum waarop de vergunning voor het in de handel brengen is verleend, is voldaan aan de in artikel 82, lid 1, bedoelde voorwaarden, of binnen drie jaar na die datum voor een van de volgende entiteiten: i) kmo’s in de zin van Aanbeveling 2003/361/EG van de Commissie; ii) entiteiten die geen economische activiteit uitoefenen (“entiteit zonder winstoogmerk”), en iii) ondernemingen die ten tijde van de afgifte van een vergunning voor het in de handel brengen niet meer dan vijf gecentraliseerde vergunningen voor het in de handel brengen hebben ontvangen voor de betrokken onderneming of, in het geval van een onderneming die deel uitmaakt van een groep, voor de groep waarvan zij deel uitmaakt vanaf de oprichting van de onderneming of van de groep, afhankelijk van welke datum eerder valt; [Am. 200] b) zes twaalf maanden, wanneer de aanvrager van de vergunning voor het in de handel brengen bij de initiële aanvraag van een vergunning voor het in de handel brengen aantoont dat het geneesmiddel in een onvervulde medische behoefte, als bedoeld in artikel 83, voorziet; [Am. 201] c) zes maanden voor geneesmiddelen die een nieuwe werkzame stof bevatten, wanneer in de klinische proeven ter ondersteuning van de initiële aanvraag van een vergunning voor het in de handel brengen een relevante en empirisch onderbouwde comparator wordt gebruikt, overeenkomstig het wetenschappelijk advies van het Bureau; c bis) zes maanden, wanneer de aanvrager van de vergunning voor het in de handel brengen aantoont dat een aanzienlijk deel van zowel de preklinische als klinische onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten voor het geneesmiddel in de Unie heeft plaatsgevonden en ten minste deels in samenwerking met publieke entiteiten, waaronder in de Unie gevestigde universitaire ziekenhuizen, expertisecentra en bioclusters. [Am. 202] d) twaalf maanden, wanneer de houder van de vergunning voor het in de handel brengen tijdens de gegevensbeschermingsperiode een vergunning verkrijgt voor een aanvullende therapeutische indicatie waarbij de houder van de vergunning voor het in de handel brengen met behulp van ondersteunende gegevens heeft aangetoond dat de verlening van een vergunning voor een geneesmiddel voor deze indicatie een aanzienlijk klinisch voordeel oplevert ten opzichte van bestaande therapieën. [Am. 203] In het geval van een voorwaardelijke vergunning voor het in de handel brengen die is verleend overeenkomstig artikel 19 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004], is de in de eerste alinea, punt b), bedoelde verlenging alleen van toepassing indien voor het geneesmiddel binnen vier jaar na de verlening van de voorwaardelijke vergunning een vergunning voor het in de handel brengen is verleend overeenkomstig artikel 19, lid 7, van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004]. De in de eerste alinea, punt d), bedoelde verlenging mag slechts eenmaal worden verleend. [Am. 204] Uiterlijk op ... [twaalf maanden vanaf de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] stelt de Commissie overeenkomstig artikel 215 gedelegeerde handelingen vast om deze richtlijn aan te vullen door de in de eerste alinea, punt c bis, van dit lid bedoelde procedurele aspecten en criteria te formuleren. [Am. 205] 3. Het Bureau stelt de in lid 2, punt c), bedoelde wetenschappelijke richtsnoeren vast inzake de criteria voor het voorstellen van een comparator voor een klinische proef, rekening houdend met de resultaten van de raadpleging van de Commissie en de autoriteiten of organen die betrokken zijn bij het in artikel 162 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] bedoelde raadplegingsmechanisme. 3 bis. De in de leden 1 en 2 bedoelde wettelijke bescherming mag maximaal achtenhalf jaar duren. [Am. 206] Artikel 82 Verlenging van de gegevensbeschermingsperiode voor geneesmiddelen die in de lidstaten worden geleverd 1. De in artikel 81, lid 2, eerste alinea, punt a), bedoelde verlenging van de gegevensbeschermingsperiode wordt alleen verleend voor geneesmiddelen indien zij worden vrijgegeven in de toeleveringsketen en daar voortdurend in worden geleverd in voldoende hoeveelheden en in aanbiedingsvormen die nodig zijn om aan de behoeften te voldoen van patiënten in de lidstaten waar de vergunning voor het in de handel brengen geldig is. De in de eerste alinea bedoelde verlenging is van toepassing op geneesmiddelen waarvoor een gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen is verleend als bedoeld in artikel 5, of waarvoor een nationale vergunning voor het in de handel brengen is verleend via de gedecentraliseerde procedure als bedoeld in hoofdstuk III, afdeling 3. 2. Om een verlenging te krijgen als bedoeld in artikel 81, lid 2, eerste alinea, punt a), vraagt de houder van de vergunning voor het in de handel brengen een wijziging van de relevante vergunning voor het in de handel brengen aan. De aanvraag tot wijziging wordt ingediend tussen 34 en 36 maanden na de datum waarop de oorspronkelijke vergunning voor het in de handel brengen werd verleend, of tussen 46 en 48 maanden na die datum voor de in artikel 81, lid 2, eerste alinea, punt a), bedoelde entiteiten. De aanvraag tot wijziging bevat documenten van de lidstaten waar de vergunning voor het in de handel brengen geldig is. In die documenten: a) wordt bevestigd dat op hun grondgebied aan de in lid 1 bepaalde voorwaarden wordt voldaan, of b) wordt met het oog op de verlenging op hun grondgebied ontheffing verleend van de in lid 1 bepaalde voorwaarden. Positieve besluiten die zijn vastgesteld overeenkomstig de artikelen 2 en 6 van Richtlijn 89/105/EEG van de Raad (49) , worden beschouwd als gelijkwaardig aan een bevestiging als bedoeld in de derde alinea, punt a). 3. Om de in lid 2, derde alinea, bedoelde documenten te ontvangen, dient de houder van de vergunning voor het in de handel brengen een verzoek in bij de betrokken lidstaat. De lidstaat verstrekt binnen zestig dagen na het verzoek van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen een bevestiging van naleving of een met redenen omklede verklaring van niet-naleving, of de lidstaat verstrekt een verklaring van geen bezwaar om de periode van wettelijke gegevensbescherming overeenkomstig dit artikel te verlengen. 4. Wanneer een lidstaat niet binnen de in lid 3 bedoelde termijn heeft geantwoord op de aanvraag van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen, wordt ervan uitgegaan dat er een verklaring van geen bezwaar is afgegeven. Om de gegevensbeschermingsperiode te verlengen voor geneesmiddelen waarvoor een gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen is verleend, wijzigt de Commissie de vergunning voor het in de handel brengen overeenkomstig artikel 47 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004]. Om de gegevensbeschermingsperiode te verlengen voor geneesmiddelen waarvoor volgens de gedecentraliseerde procedure een vergunning voor het in de handel brengen is verleend, wijzigen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten de vergunning voor het in de handel brengen overeenkomstig artikel 92. 5. Vertegenwoordigers van de lidstaten kunnen de Commissie verzoeken kwesties in verband met de praktische toepassing van dit artikel te bespreken in het bij Besluit 75/320/EEG van de Raad (50) ingestelde comité (“geneesmiddelencomité”). De Commissie kan organen die verantwoordelijk zijn voor de evaluatie van gezondheidstechnologie als bedoeld in Verordening (EU) 2021/2282, of nationale organen die verantwoordelijk zijn voor prijsstelling en vergoeding, indien nodig, uitnodigen om deel te nemen aan de beraadslagingen van het geneesmiddelencomité. 6. Op basis van de ervaring van de lidstaten en de relevante belanghebbenden kan de Commissie uitvoeringsmaatregelen vaststellen met betrekking tot de in dit artikel beschreven procedurele aspecten en met betrekking tot de in lid 1 genoemde voorwaarden. Die uitvoeringshandelingen worden volgens de in artikel 214, lid 2, bedoelde procedure vastgesteld. [Am. 207] Artikel 83 Geneesmiddelen die in een onvervulde medische behoefte voorzien 1. Een geneesmiddel wordt geacht in een onvervulde medische behoefte te voorzien indien ten minste een van de therapeutische indicaties ervan betrekking heeft op een levensbedreigende of ernstig invaliderende ziekte en indien aan de volgende voorwaarden wordt voldaan: a) er is in de Unie geen vergunning verleend voor een geneesmiddel voor een dergelijke ziekte, of deze ziekte gaat nog steeds gepaard met een hoge morbiditeit en mortaliteit ondanks het feit dat er wel vergunningen zijn verleend voor geneesmiddelen voor de behandeling van deze ziekte; b) de toepassing van het geneesmiddel zorgt bij de relevante patiëntenpopulatie voor een significante vermindering van de morbiditeit en mortaliteit van de ziekte. 2. Aangewezen weesgeneesmiddelen als bedoeld in artikel 67 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] worden geacht in een onvervulde medische behoefte te voorzien. 3. Wanneer het Bureau wetenschappelijke richtsnoeren voor de toepassing van dit artikel vaststelt, raadpleegt het de Commissie en de in artikel 162 , leden 1 en 2, van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] bedoelde autoriteiten of organen en belanghebbenden . [Am. 208] Artikel 84 Gegevensbescherming voor herbestemde geneesmiddelen 1. Er wordt een wettelijke gegevensbeschermingsperiode van vier jaar verleend voor een geneesmiddel ten aanzien van een nieuwe therapeutische indicatie die in de Unie niet eerder is toegelaten, op voorwaarde dat: a) er adequate niet-klinische of klinische studies zijn uitgevoerd met betrekking tot de therapeutische indicatie waaruit blijkt dat de verlening van een vergunning voor het geneesmiddel voor deze indicatie een significant klinisch voordeel oplevert, en b) voor het geneesmiddel overeenkomstig de artikelen 9 tot en met 12 een vergunning is verleend en er nog geen aanspraak is gemaakt op gegevensbescherming, of dat er sinds de verlening van de oorspronkelijke vergunning voor het in de handel brengen van het betrokken geneesmiddel 25 jaar zijn verstreken. 2. De in lid 1 bedoelde gegevensbeschermingsperiode kan voor een bepaald geneesmiddel slechts eenmaal worden verleend. 3. Tijdens de in lid 1 bedoelde gegevensbeschermingsperiode wordt in de vergunning voor het in de handel brengen vermeld dat het geneesmiddel een bestaand geneesmiddel is waarvoor in de Unie voor een aanvullende therapeutische indicatie een vergunning is verleend. Artikel 85 Vrijstellingen van de bescherming van intellectuele-eigendomsrechten Octrooirechten of aanvullende beschermingscertificaten krachtens [Verordening (EG) nr. 469/2009 — PB: gelieve verwijzing te vervangen door een nieuw instrument wanneer dit is vastgesteld] worden niet als geschonden beschouwd wanneer een referentiegeneesmiddel wordt gebruikt noodzakelijke onderzoeken, proeven en andere activiteiten uitsluitend worden uitgevoerd voor: [Am. 209] a) onderzoeken, proeven en andere activiteiten die worden uitgevoerd om gegevens te genereren voor een aanvraag, voor: [Am. 210] i) een vergunning voor het in de handel brengen van generieke geneesmiddelen, biosimilars, hybride of hybride biologische geneesmiddelen en voor en latere wijzigingen te verkrijgen ; [Am. 211] ii) een evaluatie van gezondheidstechnologie uit te voeren, zoals gedefinieerd in Verordening (EU) 2021/2282; [Am. 212] iii) goedkeuring voor de prijsstelling en vergoeding . te krijgen; en [Am. 213] iii bis) de verdere praktische eisen die verband houden met die activiteiten. [Am. 214] De activiteiten die uitsluitend met het oog op de in punt a) de eerste alinea genoemde doeleinden worden verricht en die , hebben in voorkomend geval betrekking kunnen hebben op de indiening van de aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen en het aanbieden, vervaardigen, verkopen, de voorziening, bewaring, invoer, het gebruiken en kopen van geoctrooieerde geneesmiddelen of processen, ook door derde leveranciers en dienstverleners. [Am. 215] Deze uitzondering heeft geen betrekking op het in de handel brengen van geneesmiddelen die het resultaat zijn van dergelijke activiteiten. Artikel 85 bis Geen koppeling met intellectuele-eigendomsrechten 1. De lidstaten beschouwen de in artikel 85 bedoelde procedures en besluiten als regelgevings- of administratieve procedures die als zodanig losstaan van de handhaving van intellectuele-eigendomsrechten. 2. De bescherming van intellectuele-eigendomsrechten is geen geldige grond voor het weigeren, opschorten, vertragen, intrekken of ongedaan maken van de in artikel 85 bedoelde besluiten. 3. De leden 1 en 2 zijn onverminderd de wetgeving van de Unie en de nationale wetgeving inzake de bescherming van intellectuele-eigendomsrechten van toepassing. [Am. 216] Artikel 86 Beloningen voor pediatrische geneesmiddelen 1. Wanneer een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen de resultaten van alle overeenkomstig een goedgekeurd plan voor pediatrisch onderzoek uitgevoerde onderzoeken bevat, heeft de houder van het octrooi of van het aanvullende beschermingscertificaat recht op een verlenging van de in artikel 13, leden 1 en 2, van [Verordening (EG) nr. 469/2009 — PB: gelieve verwijzing te vervangen door een nieuw instrument wanneer dit is vastgesteld] bedoelde termijn met zes maanden. De eerste alinea is ook van toepassing wanneer de voltooiing van het goedgekeurde plan voor pediatrisch onderzoek niet leidt tot verlening van een vergunning voor een pediatrische indicatie, maar de resultaten van de uitgevoerde onderzoeken wel in de samenvatting van de productkenmerken, en in voorkomend geval in de bijsluiter van het betrokken geneesmiddel tot uitdrukking komen. 2. De toepassing van lid 1 wordt gebaseerd op de opname in een vergunning voor het in de handel brengen van de in artikel 49, lid 2, van deze richtlijn of de in artikel 90, lid 2, van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] bedoelde verklaring. 3. Wanneer de procedures van hoofdstuk III, afdelingen 3 en 4, zijn toegepast, wordt de in lid 1 bedoelde verlenging van de termijn met zes maanden uitsluitend toegekend indien voor het product in alle lidstaten een vergunning is verleend. 4. Bij een aanvraag voor nieuwe therapeutische indicaties, met inbegrip van pediatrische indicaties, nieuwe farmaceutische vormen, concentraties en toedieningswegen van geneesmiddelen waarvoor een vergunning is verleend en die worden beschermd door een aanvullend beschermingscertificaat krachtens [Verordening (EG) nr. 469/2009 — PB: gelieve verwijzing te vervangen door een nieuw instrument wanneer dit is vastgesteld], of door een octrooi dat in aanmerking komt voor de verlening van het aanvullende beschermingscertificaat dat tot de verlening van een vergunning voor een nieuwe pediatrische indicatie leidt, zijn de leden 1, 2 en 3 niet van toepassing indien de aanvrager om verlenging met een jaar van de beschermingsperiode voor het in de handel brengen van het betrokken geneesmiddel verzoekt met als motivering dat de verlening van een vergunning voor het geneesmiddel voor deze nieuwe pediatrische indicatie een aanzienlijk klinisch voordeel oplevert in vergelijking met bestaande therapieën, overeenkomstig artikel 81, lid 2, eerste alinea, punt d), en dat dit verzoek om verlenging wordt gehonoreerd. Artikel 86 bis Verslaglegging over de toegang tot geneesmiddelen De Commissie ontwikkelt in samenwerking met de lidstaten indicatoren om de toegang tot geneesmiddelen in de Unie te meten. Deze indicatoren zijn empirisch onderbouwd en meetbaar en worden regelmatig geëvalueerd, zodat zij een getrouw beeld geven van het veranderende landschap van de gezondheidszorg in de Unie. De Commissie publiceert een verslag van haar beoordeling van de toegang tot geneesmiddelen en van de obstakels die het verbeteren van deze toegang in elke lidstaat en op geaggregeerd Unieniveau belemmeren. Het verslag wordt openbaar gemaakt. Op grond van het verslag zet de Commissie een speciale website op met gemakkelijk toegankelijke informatie over de toegangsindicatoren en de toegang tot geneesmiddelen in de Unie, bestemd voor het grote publiek en relevante belanghebbenden. Het verslag zal voor het eerst uiterlijk op [de datum van het einde van het tweede jaar vanaf de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] en vervolgens om de vijf jaar worden opgesteld. [Am. 217] Hoofdstuk VIII Maatregelen na verlening van een vergunning voor het in de handel brengen Artikel 87 Verplicht onderzoek na verlening van een vergunning 1. Na het verlenen van een vergunning voor het in de handel brengen, kan de bevoegde autoriteit van de lidstaat de houder van de vergunning voor het in de handel brengen verplichten om: a) een veiligheidsonderzoek na verlening van een vergunning uit te voeren als er bezorgdheid bestaat over de risico’s van een geneesmiddel waarvoor een vergunning is verleend. Indien dezelfde bezorgdheid meer dan één geneesmiddel betreft, moedigt de bevoegde autoriteit van de lidstaat, na overleg met het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking, de desbetreffende houders van een vergunning voor het in de handel brengen aan een gezamenlijk veiligheidsonderzoek na verlening van een vergunning uit te voeren; b) een werkzaamheidsonderzoek na verlening van een vergunning uit te voeren indien het inzicht in de ziekte of de klinische methodologie erop wijst dat de vorige werkzaamheidsbeoordelingen mogelijk in aanzienlijke mate moeten worden herzien. De verplichting het werkzaamheidsonderzoek na verlening van een vergunning uit te voeren is gestoeld op de gedelegeerde handelingen die zijn vastgesteld overeenkomstig artikel 88, en er wordt rekening gehouden met de in artikel 123 bedoelde wetenschappelijke richtsnoeren; c) een milieurisicobeoordelingsonderzoek na verlening van een vergunning uit te voeren en monitoringgegevens of informatie over gebruik te verzamelen, indien er bezorgdheid bestaat omtrent de risico’s voor het milieu of de volksgezondheid, met inbegrip van resistentie tegen antimicrobiële stoffen, als gevolg van een geneesmiddel waarvoor een vergunning is verleend, of een aanverwante werkzame stof ; wanneer het milieurisicobeoordelingsonderzoek na verlening van een vergunning een antimicrobiële stof betreft, bevat dit relevante en vergelijkbare gegevens verzamelen over de verkoopvolumes en het gebruik per type antimicrobiële geneesmiddelen; het Bureau werkt samen met de lidstaten en met andere agentschappen van de Unie om die gegevens te analyseren en publiceert een jaarverslag; het Bureau houdt rekening met die gegevens bij het vaststellen van relevante richtsnoeren en aanbevelingen . [Am. 218] Indien dezelfde bezorgdheid meer dan één geneesmiddel betreft, moedigt de bevoegde autoriteit van de lidstaat, na overleg met het Bureau, de desbetreffende houders van een vergunning voor het in de handel brengen aan een gezamenlijk milieurisicobeoordelingsonderzoek na verlening van een vergunning uit te voeren. Het opleggen van deze verplichting wordt naar behoren gemotiveerd en schriftelijk meegedeeld, met vermelding van de doelstellingen en het tijdsbestek voor het indienen en uitvoeren van het onderzoek. Informatie over verplicht uitgevoerde onderzoeken na verlening van een vergunning wordt opgenomen in het Europees openbaar beoordelingsrapport van het geneesmiddel en een databank van de bevoegde autoriteit. [Am. 219] 2. Als de houder van de vergunning voor het in de handel brengen binnen dertig dagen na ontvangst van de schriftelijke kennisgeving van de verplichting hiertoe een verzoek indient, stelt de bevoegde autoriteit van de lidstaat hem of haar in de gelegenheid binnen een door haar te bepalen termijn met schriftelijke opmerkingen op het opleggen van de verplichting te reageren. 3. Op grond van de door de houder van de vergunning voor het in de handel brengen ingediende schriftelijke opmerkingen wordt de verplichting door de bevoegde autoriteit van de lidstaat ingetrokken of bevestigd. Wanneer de bevoegde autoriteit van de lidstaat de verplichting bevestigt, wordt deze als voorwaarde aan de vergunning voor het in de handel brengen verbonden en worden de vergunning en, naar gelang het geval, het risicomanagementsysteem dienovereenkomstig gewijzigd. Artikel 88 Gedelegeerde handelingen inzake werkzaamheidsonderzoek na verlening van een vergunning 1. Om de situaties vast te stellen waarin krachtens de artikelen 44 en 87 werkzaamheidsonderzoek na verlening van een vergunning kan worden vereist, kan de Commissie via gedelegeerde handeling overeenkomstig artikel 215 maatregelen vaststellen om de bepalingen in de artikelen 44 en 87 aan te vullen. 2. Bij de vaststelling van deze gedelegeerde handelingen, handelt de Commissie volgens de bepalingen van deze richtlijn. Artikel 89 Registratie van voorwaarden in verband met vergunningen voor het in de handel brengen 1. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen moet de in artikelen 44, 45 en 87 bedoelde veiligheids- of werkzaamheidsvoorwaarden in zijn of haar risicomanagementsysteem opnemen. 2. De lidstaten stellen het Bureau in kennis van de door hen verleende vergunningen voor het in de handel brengen waaraan overeenkomstig de artikelen 44 en 45 bepaalde voorwaarden zijn verbonden en van eventuele voorwaarden die overeenkomstig artikel 87 zijn opgelegd. Artikel 90 Actualisering van de vergunning voor het in de handel brengen in verband met de wetenschappelijke en technologische vooruitgang 1. Nadat een vergunning voor het in de handel brengen is verleend overeenkomstig hoofdstuk III, houdt de houder van deze vergunning, wat betreft de vervaardigings- en controlemethoden die in de aanvraag voor de vergunning voor het in de handel brengen zijn vermeld, rekening met de wetenschappelijke en de technische vooruitgang en brengt hij of zij alle veranderingen aan die nodig zijn om het geneesmiddel volgens algemeen aanvaarde wetenschappelijke methoden te kunnen vervaardigen en controleren. Die wijzigingen zijn onderworpen aan goedkeuring door de bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat. 2. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen verstrekt de bevoegde autoriteit van de lidstaat onverwijld alle nieuwe informatie die kan leiden tot wijziging van de in de artikelen 6, 9 tot en met 13 en 62, en artikel 41, lid 5, bijlage I of bijlage II bedoelde gegevens of documenten. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen stelt de bevoegde autoriteit van de lidstaat met name onverwijld in kennis van alle verboden of beperkingen die aan de houder van de vergunning voor het in de handel brengen of aan een entiteit met een contractuele verhouding met de houder van de vergunning voor het in de handel brengen worden opgelegd door de bevoegde autoriteiten van een land waar het geneesmiddel in de handel wordt gebracht, en van andere nieuwe informatie die van invloed kan zijn op de beoordeling van de verhouding tussen de voordelen en risico’s van het betrokken geneesmiddel. De informatie omvat zowel positieve als negatieve resultaten van klinische proeven of andere onderzoeken voor alle therapeutische indicaties en populaties, ongeacht of deze in de vergunning voor het in de handel brengen zijn opgenomen, alsook gegevens over gebruik van het geneesmiddel dat niet in overeenstemming is met de voorwaarden van de vergunning voor het in de handel brengen. 3. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen zorgt ervoor dat de voorwaarden van de vergunning voor het in de handel brengen, met inbegrip van de samenvatting van de productkenmerken, de etikettering en de bijsluiter, worden aangepast aan de actuele wetenschappelijke kennis, met inbegrip van de conclusies van beoordelingen en de aanbevelingen die openbaar worden gemaakt op het overeenkomstig artikel 104 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] opgezette Europese webportaal voor geneesmiddelen. 4. De bevoegde autoriteit van de lidstaat kan de houder van de vergunning voor het in de handel brengen op elk moment vragen gegevens in te dienen waaruit blijkt dat de baten-risicobalans nog steeds gunstig is. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen beantwoordt zulke verzoeken volledig en binnen de vastgestelde termijn. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen beantwoordt ook alle verzoeken van een bevoegde autoriteit betreffende de uitvoering van eerder opgelegde maatregelen, met inbegrip van risicobeperkende maatregelen, volledig en binnen de vastgestelde termijn. 5. De bevoegde autoriteit van de lidstaat kan de houder van een vergunning voor het in de handel brengen op elk moment vragen een kopie van het basisdossier geneesmiddelenbewakingssysteem in te dienen. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen dient die kopie uiterlijk zeven dagen na ontvangst van het verzoek in. 6. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen beantwoordt ook alle verzoeken van een bevoegde autoriteit betreffende de uitvoering van eerder opgelegde maatregelen ten aanzien van risico’s voor het milieu en de volksgezondheid, met inbegrip van resistentie tegen antimicrobiële stoffen, volledig en binnen de vastgestelde termijn. Artikel 91 Actualisering van risicomanagementplannen 1. Wanneer de vergunning voor het in de handel brengen van het referentiegeneesmiddel wordt ingetrokken maar de vergunning voor het in de handel brengen van een in de artikelen 9 en 11 bedoeld geneesmiddel wordt gehandhaafd, dient de houder van de vergunning voor het in de handel brengen van het in de artikelen 9 en 11 bedoelde geneesmiddel een risicomanagementplan en een samenvatting daarvan in bij de bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaten. Het risicomanagementplan en de samenvatting daarvan worden binnen zestig dagen na de intrekking van de vergunning voor het in de handel brengen van het referentiegeneesmiddel via een wijziging bij de bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaten ingediend. 2. De bevoegde autoriteit van de lidstaat kan de houder van een vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel als bedoeld in de artikelen 9 en 11 verplichten een risicomanagementplan en een samenvatting daarvan in te dienen wanneer: a) er aanvullende risicobeperkende maatregelen zijn getroffen wat betreft het referentiegeneesmiddel, of b) het om redenen van geneesmiddelenbewaking gerechtvaardigd is. 3. In het in lid 2, punt a), bedoelde geval wordt het risicomanagementplan op het risicomanagementplan voor het referentiegeneesmiddel afgestemd. 4. Het opleggen van de in lid 3 bedoelde verplichting wordt naar behoren schriftelijk gemotiveerd, meegedeeld aan de houder van de vergunning voor het in de handel brengen en omvat de termijn voor het indienen van het risicomanagementplan en de samenvatting via een wijziging. Artikel 92 Wijziging van een vergunning voor het in de handel brengen 1. Een aanvraag voor de wijziging van een vergunning voor het in de handel brengen door de houder van deze vergunning wordt elektronisch in de door het Bureau beschikbaar gestelde formaten ingediend, tenzij de wijziging een door de houder van de vergunning voor het in de handel brengen uitgevoerde actualisering is van zijn of haar in een databank opgeslagen informatie. 2. Wijzigingen worden in verschillende categorieën ingedeeld, afhankelijk van het niveau van het risico voor de volksgezondheid en het potentiële effect op de kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid van het betrokken geneesmiddel. Die categorieën lopen uiteen tussen wijzigingen in de voorwaarden van de vergunning voor het in de handel brengen met het grootste potentiële effect op de kwaliteit, veiligheid of werkzaamheid van het geneesmiddel, wijzigingen met geen of slechts een minimaal effect daarop en administratieve wijzigingen. 3. De procedures voor de behandeling van aanvragen voor wijzigingen zijn evenredig aan het daaraan verbonden risico en effect. Die procedures lopen uiteen van procedures op grond waarvan uitvoering slechts mogelijk is na goedkeuring op basis van een volledige wetenschappelijke beoordeling tot procedures op grond waarvan onmiddellijke uitvoering en latere kennisgeving van de houder van een vergunning voor het in de handel brengen aan de bevoegde autoriteit mogelijk is. Dergelijke procedures kunnen ook door de houder van de vergunning voor het in de handel brengen uitgevoerde actualiseringen omvatten van zijn of haar in een databank opgeslagen informatie. Wanneer het Bureau dit noodzakelijk acht, wordt ook voorzien in versnelde beoordelingsprocedures voor wijzigingen die van groot belang zijn vanuit het oogpunt van de volksgezondheid. [Am. 220] 4. De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 215 gedelegeerde handelingen vast te stellen teneinde deze richtlijn aan te vullen met: a) de in lid 2 bedoelde categorieën waarin wijzigingen worden ingedeeld; b) regels voor het onderzoek van aanvragen voor wijzigingen in de voorwaarden van vergunningen voor het in de handel brengen, met inbegrip van procedures voor actualiseringen via een databank; c) de voorwaarden voor de indiening van één enkele aanvraag voor meer dan één wijziging in de voorwaarden van dezelfde vergunning voor het in de handel brengen en voor dezelfde wijziging in de voorwaarden van verschillende vergunningen voor het in de handel brengen; d) het vaststellen van vrijstellingen voor de wijzigingsprocedures wanneer de in bijlage I bedoelde actualisering van de informatie in de vergunning voor het in de handel brengen rechtstreeks kan worden uitgevoerd; e) de voorwaarden en procedures voor samenwerking met de bevoegde autoriteiten van derde landen of met internationale organisaties bij het onderzoek van aanvragen tot wijziging van de voorwaarden van vergunningen voor het in de handel brengen. Artikel 93 Wijziging van vergunningen voor het in de handel brengen in het kader van de gedecentraliseerde of de wederzijdse-erkenningsprocedure 1. Elke aanvraag van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen tot wijziging van een vergunning voor het in de handel brengen die overeenkomstig de bepalingen van hoofdstuk III, afdelingen 3 en 4, is verleend, wordt voorgelegd aan alle lidstaten die voor het betrokken geneesmiddel reeds een vergunning hebben verleend. Datzelfde geldt wanneer de initiële vergunningen voor het in de handel brengen via afzonderlijke procedures zijn verleend. 2. In geval van arbitrage, onderworpen aan de Commissie, is de in de artikelen 41 en 42 bedoelde procedure van overeenkomstige toepassing op de in de vergunning voor het in de handel brengen aangebrachte wijzigingen. Artikel 94 Wijziging van vergunningen voor het in de handel brengen op basis van pediatrisch onderzoek 1. Op basis van relevante pediatrische klinische studies die overeenkomstig artikel 45, lid 1, van Verordening (EG) nr. 1901/2006 van het Europees Parlement en de Raad (51) zijn ontvangen, kunnen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten de vergunning voor het in de handel brengen van het betrokken geneesmiddel , na raadpleging van de houder van de vergunning, dienovereenkomstig wijzigen en de samenvatting van de productkenmerken en de bijsluiter van het betrokken geneesmiddel actualiseren. De bevoegde autoriteiten wisselen informatie uit over de ingediende onderzoeken en, naar gelang het geval, over de implicaties ervan voor de eventuele betrokken vergunningen voor het in de handel brengen. [Am. 221] 2. De activiteiten overeenkomstig lid 1 worden binnen vijf jaar na [PB: gelieve de datum in te voegen = 18 maanden na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] afgesloten. 3. Wanneer voor een geneesmiddel een vergunning is verleend krachtens de bepalingen van hoofdstuk III en op basis van de overeenkomstig artikel 91 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] ontvangen informatie, kunnen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten de vergunning voor het in de handel brengen van het betrokken geneesmiddel dienovereenkomstig wijzigen en de samenvatting van de productkenmerken en de bijsluiter actualiseren. 4. De lidstaten wisselen informatie uit over de ingediende onderzoeken en, naar gelang het geval, over de implicaties ervan voor de eventuele betrokken vergunningen voor het in de handel brengen. 5. Het Bureau coördineert de informatie-uitwisseling. Artikel 95 Verwijzingsprocedure in het belang van de Unie 1. De lidstaten of de Commissie kunnen in bijzondere gevallen, wanneer de belangen van de Unie in het geding zijn, de aangelegenheid verwijzen naar het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik met het oog op toepassing van de in de artikelen 41 en 42 bedoelde procedure alvorens een besluit wordt genomen over een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen, over de schorsing of de intrekking van een vergunning voor het in de handel brengen of over een wijziging in de vergunning voor het in de handel brengen die noodzakelijk lijkt. De lidstaten en de Commissie houden naar behoren rekening met eventuele verzoeken van de aanvrager of de houder van de vergunning voor het in de handel brengen. Wanneer de verwijzing het resultaat is van de beoordeling van gegevens met betrekking tot geneesmiddelenbewaking van een geneesmiddel waarvoor een vergunning is verleend, wordt de zaak verwezen naar het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking en kan artikel 115, lid 2, worden toegepast. Het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking brengt overeenkomstig de procedure van artikel 41 een aanbeveling uit. De definitieve aanbeveling wordt, naar gelang het geval, toegezonden aan het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik of aan de coördinatiegroepen en de procedure van artikel 115 is van toepassing. Wanneer aan een van de criteria in artikel 114, lid 1, wordt voldaan, is echter de procedure van de artikelen 114, 115 en 116 van toepassing. De betrokken lidstaat of de Commissie geeft een duidelijke beschrijving van de zaak die voor advies naar het Comité wordt verwezen, en stelt de aanvrager of de houder van de vergunning voor het in de handel brengen hiervan in kennis. De lidstaten en de aanvrager of de houder van de vergunning voor het in de handel brengen verstrekken het Comité alle beschikbare gegevens die met de betrokken zaak verband houden. 2. Indien de verwezen zaak betrekking heeft op een reeks geneesmiddelen of een therapeutische klasse, kan het Bureau de procedure beperken tot bepaalde specifieke delen van de vergunning. In dat geval is artikel 93 uitsluitend op deze geneesmiddelen van toepassing indien zij vallen onder de in hoofdstuk III, afdelingen 3 en 4, bedoelde procedures voor het verlenen van een vergunning. Wanneer de overeenkomstig dit artikel ingeleide procedure een reeks geneesmiddelen of een therapeutische klasse betreft, worden ook geneesmiddelen waarvoor een gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen is afgegeven en die tot die reeks of klasse behoren, in de procedure opgenomen. 3. Onverminderd lid 1 kan een lidstaat, wanneer in enige fase van de procedure dringend optreden ter bescherming van de volksgezondheid geboden is, de vergunning voor het in de handel brengen opschorten en het gebruik van het betrokken geneesmiddel op zijn grondgebied verbieden totdat een definitief besluit is vastgesteld. De lidstaat stelt de Commissie, het Bureau en de andere lidstaten uiterlijk de volgende werkdag van de redenen voor dit optreden in kennis. 4. Wanneer de krachtens dit artikel ingeleide procedure overeenkomstig lid 2, betrekking heeft op geneesmiddelen waarvoor een gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen is afgegeven, kan de Commissie, wanneer in enige fase van de procedure dringend optreden ter bescherming van de volksgezondheid geboden is, de vergunningen voor het in de handel brengen opschorten en het gebruik van de betrokken geneesmiddelen verbieden totdat een definitief besluit is vastgesteld. De Commissie stelt het Bureau en de andere lidstaten uiterlijk de volgende werkdag van de redenen voor dit optreden in kennis. Hoofdstuk IX Geneesmiddelenbewaking Afdeling 1 Algemene bepalingen Artikel 96 Geneesmiddelenbewakingssysteem van de lidstaten 1. De lidstaten passen een geneesmiddelenbewakingssysteem toe om hun taken op dit gebied te vervullen en aan de geneesmiddelenbewakingswerkzaamheden in de Unie deel te nemen , waaronder geneesmiddelenbewaking met betrekking tot langetermijnstudies na toelating van de veiligheid en werkzaamheid bij kinderen, in voorkomend geval met inbegrip van gegevens over het offlabelgebruik van het geneesmiddel . [Am. 222] Het geneesmiddelenbewakingssysteem wordt gebruikt om informatie over de risico’s van geneesmiddelen voor de gezondheid van patiënten en de volksgezondheid te verzamelen. Die informatie betreft in het bijzonder bijwerkingen bij mensen als gevolg van het gebruik van het geneesmiddel overeenkomstig de voorwaarden van de vergunning voor het in de handel brengen, als gevolg van gebruik dat niet in overeenstemming is met de voorwaarden van de vergunning voor het in de handel brengen, en als gevolg van beroepsmatige blootstelling. 2. De lidstaten voeren met behulp van het in lid 1 bedoelde geneesmiddelenbewakingssysteem een wetenschappelijke beoordeling uit van alle informatie, ze onderzoeken hoe de risico’s tot een minimum kunnen worden beperkt of kunnen worden vermeden, en treden zo nodig regelgevend op ten aanzien van de vergunning voor het in de handel brengen. Zij voeren regelmatig een audit van hun geneesmiddelenbewakingssysteem uit en nemen zo nodig corrigerende maatregelen. 3. Elke lidstaat wijst een bevoegde autoriteit aan voor de uitvoering van de geneesmiddelenbewakingstaken. 4. De Commissie kan lidstaten verzoeken om onder coördinatie van het Bureau deel te nemen aan internationale harmonisatie en standaardisatie van technische maatregelen op het gebied van de geneesmiddelenbewaking. Artikel 97 Verantwoordelijkheden van de lidstaten voor geneesmiddelenbewakingswerkzaamheden 1. Het is de verantwoordelijkheid van de lidstaten om: a) alle nodige maatregelen te nemen om patiënten, artsen, apothekers en andere gezondheidswerkers ertoe aan te zetten vermoedelijke bijwerkingen aan de bevoegde autoriteit van de lidstaat te melden; zij kunnen hierbij zo nodig organisaties van consumenten, patiënten en gezondheidswerkers betrekken; b) meldingen door patiënten te vergemakkelijken door, naast melding via internet, alternatieve meldingsmogelijkheden beschikbaar te stellen; c) alle maatregelen te nemen die noodzakelijk zijn om nauwkeurige en controleerbare gegevens te krijgen voor de wetenschappelijke beoordeling van meldingen van vermoedelijke bijwerkingen; d) erop toe te zien dat het publiek belangrijke informatie over geneesmiddelenbewakingskwesties in verband met het gebruik van een geneesmiddel tijdig ontvangt door deze via het webportaal bekend te maken en zo nodig via andere middelen; e) door middel van methoden voor gegevensverzameling, en zo nodig door middel van de follow-up van meldingen van vermoedelijke bijwerkingen, te waarborgen dat alle noodzakelijke maatregelen worden genomen om op hun grondgebied voorgeschreven, verstrekte of verkochte biologische geneesmiddelen waarop een melding van een bijwerking betrekking heeft, te kunnen identificeren, met inachtneming van de naam van het geneesmiddel en het partijnummer. e bis) de bescherming van patiënten tegen bijwerkingen te faciliteren door plannen voor de veilige toediening en behandeling van geneesmiddelen te ontwikkelen en uit te voeren, die het gebruik van digitale systemen voor medicatieveiligheid in ziekenhuizen en de ambulante zorg kunnen omvatten. [Am. 223] 2. Voor de toepassing van lid 1, punten a), en e), kunnen de lidstaten artsen, apothekers en andere gezondheidswerkers specifieke verplichtingen opleggen. Artikel 98 Delegatie van geneesmiddelenbewakingstaken door de lidstaten 1. Een lidstaat kan de taken die hem op grond van dit hoofdstuk zijn toegewezen aan een andere lidstaat delegeren, mits deze hier schriftelijk mee instemt. Een lidstaat mag niet meer dan één andere lidstaat vertegenwoordigen. 2. De lidstaat die taken aan een andere lidstaat delegeert, stelt de Commissie, het Bureau en alle andere lidstaten daarvan schriftelijk in kennis. De lidstaat die taken aan een andere lidstaat delegeert, en het Bureau maken die informatie openbaar. Artikel 99 Geneesmiddelenbewakingssysteem van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen 1. Houders van een vergunning voor het in de handel brengen passen om hun geneesmiddelenbewakingstaken te vervullen, een geneesmiddelenbewakingssysteem toe dat gelijkwaardig is aan het geneesmiddelenbewakingssysteem van de betreffende lidstaat als bedoeld in artikel 96, lid 1. 2. Houders van een vergunning voor het in de handel brengen voeren met behulp van het in artikel 96, lid 1, bedoelde geneesmiddelenbewakingssysteem een wetenschappelijke beoordeling uit van alle informatie, ze onderzoeken hoe de risico’s tot een minimum kunnen worden beperkt of kunnen worden vermeden, en nemen zo nodig passende maatregelen. 3. Houders van een vergunning voor het in de handel brengen onderwerpen hun geneesmiddelenbewakingssysteem regelmatig aan een audit. Zij vermelden de belangrijkste bevindingen van de audit in het basisdossier geneesmiddelenbewakingssysteem en stellen op basis van de auditbevindingen een passend corrigerend actieplan op en voeren dit uit. Zodra de corrigerende maatregelen zijn uitgevoerd, kan de vermelding worden verwijderd. 4. In het kader van het geneesmiddelenbewakingssysteem moeten houders van een vergunning voor het in de handel brengen: a) voortdurend en zonder onderbreking beschikken over een ter zake bevoegde persoon die verantwoordelijk is voor de geneesmiddelenbewaking; b) een basisdossier geneesmiddelenbewakingssysteem bijhouden en op verzoek van een bevoegde autoriteit ter beschikking stellen; c) voor elk geneesmiddel een risicomanagementsysteem hanteren; d) het effect monitoren van risicobeperkende maatregelen die in het risicomanagementplan zijn opgenomen overeenkomstig artikel 21 of die overeenkomstig de artikelen 44 en 45 als voorwaarden aan de vergunning voor het in de handel brengen zijn verbonden, en van verplichtingen die overeenkomstig artikel 87 zijn opgelegd; e) het risicomanagementsysteem actualiseren en de geneesmiddelenbewakingsgegevens monitoren om te bepalen of er nieuwe risico’s zijn of risico’s zijn veranderd, of dat de baten-risicobalans van geneesmiddelen is gewijzigd. 5. De in lid 4, punt a), bedoelde bevoegde persoon is ingezetene van en werkzaam in de Unie en is verantwoordelijk voor het opzetten en bijhouden van het geneesmiddelenbewakingssysteem. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen deelt de naam en contactgegevens van de bevoegde persoon aan de bevoegde autoriteit van de lidstaat en het Bureau mee. 6. Op verzoek van de bevoegde autoriteit van een lidstaat wijst de houder van de vergunning voor het in de handel brengen een contactpersoon aan voor geneesmiddelenbewakingskwesties in die lidstaat, die verslag uitbrengt aan de in lid 4, punt a), bedoelde bevoegde persoon. Artikel 100 Risicomanagementsysteem 1. Houders van een vergunning voor het in de handel brengen die vóór 21 juli 2012 is verleend, hoeven in afwijking van artikel 99, lid 4, punt c), niet meer voor elk geneesmiddel een risicomanagementsysteem te hanteren. 2. Indien er bezorgdheid bestaat omtrent de risico’s die van invloed kunnen zijn op de baten-risicobalans van een geneesmiddel waarvoor een vergunning is verleend, kan de bevoegde autoriteit van een lidstaat de houder van een nationale vergunning voor het in de handel brengen verplichten om een risicomanagementsysteem als bedoeld in artikel 99, lid 4, punt c), te hanteren. In dat geval verplicht de bevoegde autoriteit van een lidstaat de houder van de vergunning voor het in de handel brengen er tevens toe een risicomanagementplan in te dienen voor het risicomanagementsysteem dat hij of zij voor het betrokken geneesmiddel wil invoeren. 3. De in lid 2 bedoelde verplichting wordt naar behoren gemotiveerd, schriftelijk meegedeeld en omvat het tijdschema voor de indiening van het risicomanagementplan. 4. Als de houder van de vergunning voor het in de handel brengen binnen dertig dagen na ontvangst van de schriftelijke kennisgeving van de verplichting hiertoe een verzoek indient, stelt de bevoegde autoriteit van een lidstaat hem of haar in de gelegenheid binnen een door haar te bepalen termijn met schriftelijke opmerkingen op het opleggen van de verplichting te reageren. 5. Op grond van de door de houder van de vergunning voor het in de handel brengen ingediende schriftelijke opmerkingen wordt de verplichting door de bevoegde autoriteit van een lidstaat ingetrokken of bevestigd. Wanneer de bevoegde autoriteit van een lidstaat de verplichting bevestigt, worden de als onderdeel van het risicomanagementsysteem te nemen maatregelen als voorwaarden aan de vergunning voor het in de handel brengen verbonden, zoals bedoeld in artikel 44, punt a), en wordt de vergunning dienovereenkomstig gewijzigd. Artikel 101 Fondsen voor geneesmiddelenbewakingswerkzaamheden 1. Om de onafhankelijkheid van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten bij het uitvoeren van geneesmiddelenbewakingswerkzaamheden te waarborgen, staat het beheer van de fondsen bestemd voor deze werkzaamheden, het functioneren van communicatienetwerken en het markttoezicht voortdurend onder hun controle. 2. Lid 1 vormt geen beletsel voor de bevoegde autoriteiten van de lidstaten om vergoedingen te vragen van de houders van vergunningen voor het in de handel brengen voor het uitvoeren van geneesmiddelenbewakingswerkzaamheden mits de onafhankelijkheid van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten bij de uitvoering van die geneesmiddelenbewakingswerkzaamheden strikt wordt gewaarborgd. Afdeling 2 Transparantie en communicatie Artikel 102 Nationaal webportaal 1. Er wordt door elke lidstaat een nationaal webportaal voor geneesmiddelen opgericht en onderhouden, dat wordt gekoppeld aan het overeenkomstig artikel 104 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] opgerichte Europese webportaal voor geneesmiddelen. Op de nationale webportalen voor geneesmiddelen maken de lidstaten ten minste het volgende openbaar: a) openbare beoordelingsverslagen, met een samenvatting; b) samenvattingen van productkenmerken en bijsluiters; b bis) het resultaat van de evaluatie van de milieurisicobeoordeling, met inbegrip van de door de houder van de vergunning voor het in de handel brengen in overeenstemming met artikel 22, lid 7 bis, en artikel 29, lid 4 bis, verstrekte gegevens; [Am. 224] c) samenvattingen van risicomanagementplannen voor geneesmiddelen waarvoor een nationale vergunning voor het in de handel brengen is afgegeven overeenkomstig hoofdstuk III; d) informatie over de verschillende manieren voor het melden van vermoedelijke bijwerkingen van geneesmiddelen aan de bevoegde autoriteiten van de lidstaten door gezondheidswerkers en patiënten, met inbegrip van de in artikel 102 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] bedoelde gestructureerde standaardformulieren voor het melden via internet. d bis) voor zover relevant, informatie met betrekking tot antimicrobiële stoffen overeenkomstig artikel 17, lid 2, en artikel 29, lid 4 bis; [Am. 225] d ter) voor zover relevant, de bewustmakingskaart met informatie over resistentie tegen antimicrobiële stoffen en het passende gebruik en de verwijdering van antimicrobiële stoffen; [Am. 226] d quater) periodieke veiligheidsverslagen; [Am. 227] d quinquies) informatie over de actuele tekorten aan geneesmiddelen, zoals bedoeld in artikel 121, lid 1, punt b), van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004]. [Am. 228] 2. De in lid 2, punt c), bedoelde samenvattingen moeten, in voorkomend geval, een beschrijving van aanvullende risicobeperkende maatregelen bevatten. Artikel 103 Bekendmaking van beoordelingen Het Bureau maakt de in de artikelen 107 tot en met 116 bedoelde eindconclusies van de beoordelingen, aanbevelingen, adviezen en beschikkingen openbaar op het Europese webportaal voor geneesmiddelen. Artikel 104 Openbare mededelingen 1. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen moet, zodra hij of zij voornemens is een openbare mededeling over geneesmiddelenbewakingskwesties in verband met het gebruik van een geneesmiddel te doen, en in ieder geval tegelijkertijd of alvorens die mededeling openbaar te maken, de bevoegde autoriteiten van de lidstaten, het Bureau en de Commissie daarvan in kennis stellen. 2. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen moet ervoor zorgen dat de informatie aan het publiek objectief wordt gepresenteerd en niet misleidend is. 3. Tenzij met spoed een openbare mededeling moet worden gedaan om de volksgezondheid te beschermen, stellen de lidstaten, het Bureau en de Commissie elkaar uiterlijk 24 uur voor de openbaarmaking in kennis van een openbare mededeling over geneesmiddelenbewakingskwesties. 4. Bij werkzame stoffen die zijn opgenomen in geneesmiddelen waarvoor in meer dan één lidstaat een vergunning is verleend, is het Bureau verantwoordelijk voor de coördinatie tussen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten ten aanzien van de veiligheidsmededelingen en verstrekt het de tijdschema’s voor het openbaar maken van de informatie. 5. De lidstaten stellen, onder coördinatie van het Bureau, alles in het werk wat redelijkerwijs in hun vermogen ligt om het eens te worden over een gezamenlijke mededeling in verband met de veiligheid van het betrokken geneesmiddel en tijdschema’s voor het openbaar maken ervan. Het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking geeft op verzoek van het Bureau advies over dergelijke veiligheidsmededelingen. 6. Wanneer het Bureau of bevoegde autoriteiten van de lidstaten de in de leden 2 en 3 bedoelde informatie openbaar maken, worden alle persoonsgegevens of gegevens van commercieel vertrouwelijke aard weggelaten, tenzij openbaarmaking daarvan noodzakelijk is om de volksgezondheid te beschermen. Afdeling 3 Registratie en melding van vermoedelijke bijwerkingen Artikel 105 Registratie en melding van vermoedelijke bijwerkingen door de houder van de vergunning voor het in de handel brengen 1. Houders van een vergunning voor het in de handel brengen moeten alle vermoedelijke bijwerkingen in de Unie of in derde landen, waarvan zij op de hoogte worden gebracht, registreren, ongeacht of zij spontaan door patiënten of gezondheidswerkers worden gemeld of in het kader van een onderzoek na verlening van een vergunning optreden, waaronder gegevens in verband met offlabelgebruik van het geneesmiddel. Houders van een vergunning voor het in de handel brengen zorgen ervoor dat die meldingen op één punt in de Unie toegankelijk zijn. In afwijking van de eerste alinea worden vermoedelijke bijwerkingen die in het kader van een klinische proef optreden, overeenkomstig Verordening (EU) nr. 536/2014 geregistreerd en gemeld. 2. Houders van een vergunning voor het in de handel brengen mogen niet weigeren om meldingen van vermoedelijke bijwerkingen die zij elektronisch of langs elke andere gepaste weg ontvangen van patiënten , verzorgers of andere relevante personen, zoals familieleden, en gezondheidswerkers, in overweging te nemen. [Am. 229] 3. Houders van een vergunning voor het in de handel brengen moeten de informatie over alle ernstige vermoedelijke bijwerkingen die in de Unie en in derde landen optreden, binnen 15 dagen na de dag waarop de betrokken houder van de vergunning voor het in de handel brengen kennis heeft genomen van het voorval, elektronisch indienen bij de databank en het netwerk voor gegevensverwerking als bedoeld in artikel 101 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] (“de Eudravigilance-databank”). Houders van een vergunning voor het in de handel brengen moeten de informatie over alle niet-ernstige vermoedelijke bijwerkingen die in de Unie optreden, binnen negentig dagen na de dag waarop de betrokken houder van een vergunning voor het in de handel brengen kennis heeft genomen van het voorval, elektronisch bij de Eudravigilance-databank indienen. Voor geneesmiddelen die werkzame stoffen bevatten waarvoor het Bureau overeenkomstig artikel 105 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] een lijst van publicaties monitort, hoeven houders van een vergunning voor het in de handel brengen de in die publicaties opgenomen vermoedelijke bijwerkingen niet bij de Eudravigilance-databank in te dienen, maar moeten zij wel alle andere medische literatuur bijhouden en vermoedelijke bijwerkingen melden die daarin zijn vastgelegd. 4. Houders van een vergunning voor het in de handel brengen stellen procedures in om nauwkeurige en controleerbare gegevens te krijgen voor de wetenschappelijke beoordeling van meldingen van vermoedelijke bijwerkingen. Zij verzamelen ook follow-upgegevens over die meldingen en geven de geactualiseerde gegevens door aan de Eudravigilance-databank. 5. Houders van een vergunning voor het in de handel brengen werken bij de opsporing van dubbele meldingen van vermoedelijke bijwerkingen samen met het Bureau en de bevoegde autoriteiten van de lidstaten. 6. Dit artikel is van overeenkomstige toepassing op ondernemingen die geneesmiddelen leveren die overeenkomstig artikel 3, lid 1 of lid 2, worden gebruikt. Artikel 106 Registratie en melding van vermoedelijke bijwerkingen door de lidstaten 1. Elke lidstaat registreert alle op zijn grondgebied optredende vermoedelijke bijwerkingen die hem door gezondheidswerkers en patiënten worden gemeld. Dit heeft betrekking op alle geneesmiddelen waarvoor een vergunning is verleend, en op geneesmiddelen die overeenkomstig artikel 3, lid 1 , of lid 2, worden gebruikt. De lidstaten betrekken patiënten en gezondheidswerkers, naargelang het geval, bij de follow-up van meldingen die zij ontvangen, teneinde te voldoen aan artikel 97, lid 1, punten c) en e) , en trachten de belanghebbenden die een vermoedelijke bijwerking van een geneesmiddel hebben gemeld, rechtstreeks in kennis te stellen van besluiten die in verband met de veiligheid van het geneesmiddel zijn genomen . [Am. 230] De lidstaten zorgen ervoor dat de meldingen van deze bijwerkingen via de nationale webportalen voor geneesmiddelen of via andere wegen kunnen worden ingediend. 2. Voor meldingen ingediend door een houder van een vergunning voor het in de handel brengen, kunnen de lidstaten op wier grondgebied de vermoedelijke bijwerking zich heeft voorgedaan, de houder van de vergunning voor het in de handel brengen betrekken bij de follow-up van die meldingen. 3. De lidstaten werken bij de opsporing van dubbele meldingen van vermoedelijke bijwerkingen samen met het Bureau en de houders van een vergunning voor het in de handel brengen. 4. De lidstaten dienen de in lid 1 bedoelde meldingen van ernstige vermoedelijke bijwerkingen binnen 15 dagen nadat deze zijn ontvangen, elektronisch in bij de Eudravigilance-databank. De lidstaten dienen de in lid 1 bedoelde meldingen van niet-ernstige vermoedelijke bijwerkingen binnen negentig dagen nadat deze zijn ontvangen, elektronisch in bij de Eudravigilance-databank. Houders van een vergunning voor het in de handel brengen hebben via de Eudravigilance-databank toegang tot de in dit lid bedoelde meldingen. 5. De lidstaten zorgen ervoor dat de door hen ontvangen meldingen van vermoedelijke bijwerkingen als gevolg van een fout van professionals, onder meer bij het gebruik , de toediening en verstrekking van geneesmiddelen , ter beschikking worden gesteld van aan de Eudravigilance-databank en de autoriteiten, organen, organisaties of instellingen die in de betrokken lidstaat verantwoordelijk zijn voor de patiëntveiligheid. Zij zorgen er ook voor dat alle vermoedelijke bijwerkingen die bij andere autoriteiten in die lidstaat worden gemeld, aan de geneesmiddelenautoriteiten van die lidstaat worden doorgegeven. Deze meldingen worden naar behoren geïdentificeerd in de in artikel 102 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] bedoelde formulieren. [Am. 231] 5 bis. Meldingen van bijwerkingen die voortvloeien uit de onjuiste toediening of verstrekking van geneesmiddelen worden beschikbaar gemaakt in de Eudravigilance-databank en worden opgenomen in periodieke veiligheidsverslagen. Voor zover relevant nemen lidstaten na raadpleging van gezondheidswerkers en andere belanghebbenden corrigerende maatregelen om hoge normen voor medicatieveiligheid in de gezondheidszorg te bewerkstelligen. [Am. 232] 6. Tenzij dit gerechtvaardigd is op grond van geneesmiddelenbewakingswerkzaamheden, mogen de lidstaten de houder van een vergunning voor het in de handel brengen geen bijkomende verplichtingen inzake de melding van vermoedelijke bijwerkingen opleggen. Afdeling 4 Periodieke veiligheidsverslagen Artikel 107 Periodieke veiligheidsverslagen 1. De houders van een vergunning voor het in de handel brengen moeten bij het Bureau periodieke veiligheidsverslagen indienen met: a) samenvattingen van de gegevens die van belang zijn voor de baten-risicobalans van het geneesmiddel, met inbegrip van de resultaten van alle onderzoeken, met een inschatting van de mogelijke gevolgen daarvan voor de vergunning voor het in de handel brengen; b) een wetenschappelijke evaluatie van de baten-risicobalans van het geneesmiddel; c) alle gegevens over het verkoopvolume van het geneesmiddel en alle in het bezit van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen zijnde gegevens over het aantal medische recepten, met inbegrip van een schatting van het aantal mensen dat aan het geneesmiddel is blootgesteld. In de overeenkomstig de eerste alinea, punt c), verstrekte gegevens wordt een onderscheid gemaakt tussen verkoopvolumes die binnen de Unie worden gegenereerd en verkoopvolumes die buiten de Unie worden gegenereerd. 2. De in lid 1, eerste alinea, punt b), bedoelde afweging wordt gebaseerd op alle beschikbare gegevens, waaronder gegevens afkomstig van klinische proeven voor niet-toegelaten therapeutische indicaties en bij niet-toegelaten populaties. De periodieke veiligheidsverslagen worden elektronisch ingediend. 3. Het Bureau stelt de in lid 1 bedoelde verslagen via het in artikel 103 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] bedoelde register ter beschikking van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten, de leden van het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking, het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik en de coördinatiegroep. 3 bis. Het Bureau of, in voorkomend geval, de bevoegde nationale autoriteiten maken de in lid 1, punten a) en b), bedoelde verslagen openbaar. [Am. 233] 4. In afwijking van lid 1 van dit artikel dienen de houders van een vergunning voor het in de handel brengen van in artikel 9 of 13 bedoelde geneesmiddelen en de houders van een registratie voor in artikel 126 of artikel 134, lid 1, bedoelde geneesmiddelen, alleen in de volgende gevallen periodieke veiligheidsverslagen voor die geneesmiddelen in bij de bevoegde autoriteit: a) wanneer een dergelijke verplichting overeenkomstig de artikel 44 of 45 als voorwaarde aan de vergunning voor het in de handel brengen is verbonden, of b) wanneer de bevoegde autoriteit hierom verzoekt wegens bezorgdheid in verband met geneesmiddelenbewakingsgegevens of door het ontbreken van periodieke veiligheidsverslagen over een werkzame stof nadat de vergunning voor het in de handel brengen is verleend. De bevoegde autoriteit zendt de beoordelingsverslagen van de in de eerste alinea bedoelde periodieke veiligheidsverslagen toe aan het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking dat nagaat of er behoefte is aan één enkel beoordelingsverslag voor alle vergunningen voor het in de handel brengen van geneesmiddelen die dezelfde werkzame stof bevatten, en dat de coördinatiegroep of het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik dienovereenkomstig op de hoogte stelt met het oog op toepassing van de procedures van artikel 108, lid 4, en artikel 110. Artikel 108 Frequentie van periodieke veiligheidsverslagen 1. De indieningsfrequentie voor periodieke veiligheidsverslagen wordt in de vergunning voor het in de handel brengen vastgesteld. De indieningsdata beantwoorden aan de vastgestelde frequentie en worden gerekend vanaf de datum dat de vergunning voor het in de handel brengen werd verleend. 2. Houders van vergunningen voor het in de handel brengen die vóór 21 juli 2012 zijn verleend en waarvoor de indieningsfrequentie en -data van de periodieke veiligheidsverslagen niet als voorwaarde voor de vergunning voor het in de handel brengen zijn vastgelegd, dienen de periodieke veiligheidsverslagen overeenkomstig de tweede alinea in totdat in de vergunning voor het in de handel brengen of overeenkomstig de leden 4, 5, en 6 een andere indieningsfrequentie of andere indieningsdata voor die verslagen worden vastgesteld. De periodieke veiligheidsverslagen worden onmiddellijk op verzoek bij de bevoegde autoriteiten ingediend: a) wanneer een geneesmiddel nog niet in de handel is gebracht, ten minste om de zes maanden na de vergunning voor het in de handel brengen en tot het geneesmiddel in de handel wordt gebracht; b) wanneer een geneesmiddel in de handel is gebracht, gedurende de eerste twee jaar nadat het voor het eerst in de handel is gebracht ten minste om de zes maanden, de twee jaar daarna één keer per jaar en vervolgens om de drie jaar. 3. Lid 2 is ook van toepassing op geneesmiddelen waarvoor slechts in één lidstaat een vergunning is verleend en waarop lid 4 niet van toepassing is. 4. Wanneer verschillende vergunningen voor het in de handel brengen zijn verleend voor geneesmiddelen die dezelfde werkzame stof of dezelfde combinatie van werkzame stoffen bevatten, kunnen de indieningsfrequentie en -data voor de periodieke veiligheidsverslagen uit hoofde van de leden 1 en 2, worden gewijzigd en geharmoniseerd zodat het mogelijk wordt om één beoordeling in het kader van een samenwerkingsprocedure voor periodieke veiligheidsverslagen uit te voeren, en een referentiedatum van de Unie te bepalen die als beginpunt voor de berekening van de indieningsdata wordt gebruikt. Deze geharmoniseerde indieningsfrequentie voor de verslagen en de referentiedatum van de Unie kunnen na raadpleging van het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking worden vastgesteld door: a) het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik, wanneer ten minste een van de vergunningen voor het in de handel brengen van de geneesmiddelen die de werkzame stof bevatten, volgens de gecentraliseerde procedure van artikel 3 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] is verleend, b) of de coördinatiegroep, in andere gevallen dan die welke in punt a) worden bedoeld. Het Bureau maakt de op grond van de eerste en tweede alinea bepaalde geharmoniseerde indieningsfrequentie voor de verslagen openbaar. De houders van een vergunning voor het in de handel brengen dienen dienovereenkomstig een aanvraag in tot wijziging van de vergunning voor het in de handel brengen. 5. Voor de toepassing van lid 4 is de referentiedatum van de Unie voor geneesmiddelen die dezelfde werkzame stof of dezelfde combinatie van werkzame stoffen bevatten: a) de datum waarop de eerste vergunning voor het in de handel brengen in de Unie werd verleend voor een geneesmiddel dat deze werkzame stof of deze combinatie van werkzame stoffen bevat, b) of, indien de in punt a) bedoelde datum niet kan worden bepaald, de vroegste van de bekende data van de vergunningen voor het in de handel brengen van geneesmiddelen die deze werkzame stof of deze combinatie van werkzame stoffen bevatten. 6. De houders van een vergunning voor het in de handel brengen mogen het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik, respectievelijk de coördinatiegroep verzoeken referentiedata van de Unie vast te stellen of de indieningsfrequentie voor periodieke veiligheidsverslagen te wijzigen wanneer dat noodzakelijk is: a) vanwege volksgezondheidsredenen; b) om dubbele beoordelingen te voorkomen; c) om internationale harmonisatie tot stand te brengen. Dergelijke verzoeken moeten schriftelijk worden ingediend en naar behoren worden gemotiveerd. Het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik of de coördinatiegroep keurt deze verzoeken na overleg met het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking goed of af. Indien data of frequentie van indiening van periodieke veiligheidsverslagen veranderen, maakt het Bureau dit openbaar. Houders van een vergunning voor het in de handel brengen dienen dienovereenkomstig een aanvraag in tot wijziging in van de vergunning voor het in de handel brengen. 7. Het Bureau maakt een lijst van referentiedata van de Unie en indieningsfrequenties voor periodieke veiligheidsverslagen openbaar op het Europese webportaal voor geneesmiddelen. Elke wijziging van de in de vergunning voor het in de handel brengen vermelde indieningsdata en -frequentie voor periodieke veiligheidsverslagen als gevolg van de toepassing van de leden 4, 5 en 6 treedt vier maanden na de in de eerste alinea bedoelde datum van openbaarmaking in werking. Artikel 109 Beoordeling van periodieke veiligheidsverslagen De bevoegde autoriteiten van de lidstaten beoordelen periodieke veiligheidsverslagen om te bepalen of zich nieuwe of gewijzigde risico’s voordoen of dat de baten-risicobalans van geneesmiddelen is gewijzigd. Artikel 110 Eén enkele beoordeling van periodieke veiligheidsverslagen 1. Er wordt één enkele beoordeling van de periodieke veiligheidsverslagen uitgevoerd voor geneesmiddelen waarvoor in meer dan een lidstaat een vergunning is verleend en in de in artikel 108, de leden 4, 5, en 6, bedoelde gevallen voor alle geneesmiddelen die dezelfde werkzame stof of dezelfde combinatie van werkzame stoffen bevatten en waarvoor een referentiedatum van de Unie en indieningsfrequentie voor de periodieke veiligheidsverslagen zijn vastgesteld. Deze unieke beoordeling wordt verricht door: a) hetzij een door de coördinatiegroep aangewezen lidstaat, wanneer geen van de betrokken vergunningen voor het in de handel brengen volgens de gecentraliseerde procedure van artikel 3 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] is verleend; b) hetzij een door het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking aangewezen rapporteur, wanneer ten minste een van de betrokken vergunningen voor het in de handel brengen volgens de gecentraliseerde procedure van artikel 3 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] is verleend. Bij de keuze van de lidstaat overeenkomstig de tweede alinea, punt a), houdt de coördinatiegroep er rekening mee of een van de lidstaten als referentielidstaat optreedt overeenkomstig hoofdstuk III, afdelingen 3, en 4. 2. De lidstaat, respectievelijk de rapporteur stelt binnen zestig dagen na ontvangst van het periodieke veiligheidsverslag een beoordelingsverslag op en stuurt dit naar het Bureau en de betrokken lidstaten. Het Bureau stuurt het verslag toe aan de houder van de vergunning voor het in de handel brengen. De lidstaten en de houder van de vergunning voor het in de handel brengen kunnen binnen dertig dagen na ontvangst van het beoordelingsverslag opmerkingen indienen bij het Bureau, de rapporteur of de lidstaat. 3. Na ontvangst van de in lid 2 bedoelde opmerkingen actualiseert de rapporteur of de lidstaat het beoordelingsverslag binnen 15 dagen, rekening houdend met ingediende opmerkingen, en zendt hij of zij het toe aan het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking. Het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking keurt het beoordelingsrapport op zijn eerstvolgende vergadering, al dan niet met bijkomende wijzigingen, goed en formuleert een aanbeveling. In de aanbevelingen worden eventuele afwijkende standpunten vermeld, met de redenen die daaraan ten grondslag liggen. Het Bureau neemt het goedgekeurde beoordelingsverslag en de aanbeveling op in het register dat krachtens artikel 103 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] is opgezet, en zendt deze toe aan de houder van de vergunning voor het in de handel brengen. Artikel 111 Regelgevende maatregelen inzake periodieke veiligheidsverslagen Na de beoordeling van de in artikel 107 bedoelde periodieke veiligheidsverslagen gaan de bevoegde autoriteiten van de lidstaten na of er maatregelen betreffende de vergunning voor het in de handel brengen van het betrokken geneesmiddel nodig zijn en wordt de vergunning voor het in de handel brengen door hen, naar gelang het geval, gehandhaafd, gewijzigd, geschorst of ingetrokken. Artikel 112 Procedure voor regelgevende maatregelen inzake periodieke veiligheidsverslagen 1. Wanneer er overeenkomstig artikel 110, lid 1, één enkele beoordeling wordt uitgevoerd van periodieke veiligheidsverslagen, waarin maatregelen worden aanbevolen betreffende meer dan één vergunning voor het in de handel brengen en geen van deze vergunningen volgens een gecentraliseerde procedure is verleend, wordt door de coördinatiegroep binnen dertig dagen na ontvangst van het beoordelingsverslag van het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking over het verslag beraadslaagd en een standpunt bepaald over de handhaving, wijziging, schorsing of intrekking van de betrokken vergunningen voor het in de handel brengen, met een tijdschema voor de uitvoering van het overeengekomen standpunt. 2. Als de in de coördinatiegroep vertegenwoordigde lidstaten bij consensus tot overeenstemming komen over te nemen maatregelen, stelt de voorzitter vast dat overeenstemming is bereikt en zendt hij of zij deze toe aan de houder van de vergunning voor het in de handel brengen en de lidstaten. De lidstaten nemen de maatregelen die noodzakelijk zijn om de betrokken vergunningen voor het in de handel brengen te handhaven, te wijzigen, te schorsen of in te trekken volgens het in de overeenkomst vastgestelde tijdschema voor de uitvoering. Bij een wijziging dient de houder van de vergunning voor het in de handel brengen binnen het vastgestelde tijdschema voor de uitvoering een passende aanvraag tot wijziging in bij de bevoegde autoriteiten van de lidstaten, samen met een geactualiseerde samenvatting van de productkenmerken en een geactualiseerde bijsluiter. Indien het niet mogelijk is bij consensus tot overeenstemming te komen, wordt het standpunt van de meerderheid van de in de coördinatiegroep vertegenwoordigde lidstaten toegezonden aan de Commissie, die de procedure van artikel 42 toepast. Wanneer de overeenstemming die de in de coördinatiegroep vertegenwoordigde lidstaten bereikt hebben, of het standpunt van de meerderheid van de lidstaten afwijkt van de aanbeveling van het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking, voegt de coördinatiegroep bij de overeenstemming of het meerderheidsstandpunt een uitgebreide toelichting van de wetenschappelijke redenen voor de verschillen toe samen met de aanbeveling. 3. Wanneer er overeenkomstig artikel 110, lid 1, één enkele beoordeling wordt uitgevoerd van periodieke veiligheidsverslagen, waarin maatregelen worden aanbevolen betreffende meer dan één vergunning voor het in de handel brengen en ten minste één van deze vergunningen volgens een gecentraliseerde procedure is verleend, wordt door het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik binnen dertig dagen na ontvangst van het verslag van het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking over dat verslag beraadslaagd en een advies uitgebracht over de handhaving, wijziging, schorsing of intrekking van de betrokken vergunningen voor het in de handel brengen, met een tijdschema voor de uitvoering van het advies. 4. Wanneer het in lid 3 bedoelde advies van het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik afwijkt van de aanbeveling van het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking, voegt het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik aan zijn advies een uitgebreide toelichting van de wetenschappelijke redenen voor de verschillen toe samen met de aanbeveling. 5. Op grond van het in lid 3 bedoelde advies van het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik stelt de Commissie door middel van uitvoeringshandelingen de volgende besluiten vast: a) een tot de lidstaten gericht besluit betreffende de maatregelen die genomen moeten worden ten aanzien van de door de lidstaten verleende vergunningen voor het in de handel brengen waarop de procedure van deze afdeling betrekking heeft, en b) wanneer het advies inhoudt dat er regelgevende maatregelen betreffende de vergunning voor het in de handel brengen nodig zijn, een besluit tot wijziging, schorsing of intrekking van de via een gecentraliseerde procedure verleende vergunningen voor het in de handel brengen waarop de procedure van deze afdeling betrekking heeft. 6. Artikel 42 van deze richtlijn is van toepassing op de vaststelling van het in lid 5, punt a), bedoelde besluit en op de uitvoering daarvan door de lidstaten. 7. Artikel 13 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] is van toepassing op het in lid 5, punt b), bedoelde besluit. Wanneer de Commissie een dergelijk besluit vaststelt, kan zij bovendien overeenkomstig artikel 55 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] een tot de lidstaten gericht besluit vaststellen. Afdeling 5 Signaaldetectie Artikel 113 Signaalmonitoring en -detectie 1. De bevoegde autoriteiten van de lidstaten nemen in samenwerking met het Bureau de volgende maatregelen voor geneesmiddelen waarvoor overeenkomstig hoofdstuk III een vergunning is verleend: a) zij monitoren het effect van risicobeperkende maatregelen die in risicomanagementplannen zijn opgenomen, van de in de artikelen 44 en 45 bedoelde voorwaarden en van verplichtingen die overeenkomstig artikel 87 zijn opgelegd; b) zij beoordelen aanpassingen van het risicomanagementsysteem; c) zij monitoren de gegevens in de Eudravigilance-databank om te bepalen of zich nieuwe of gewijzigde risico’s voordoen en of die risico’s gevolgen hebben voor de baten-risicobalans. 2. Het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking verricht de eerste analyse en prioriteitstelling van de signalen voor nieuwe of gewijzigde risico’s of voor wijzigingen in de baten-risicobalans. Als dit comité oordeelt dat verdere maatregelen wellicht noodzakelijk zijn, worden de beoordeling van deze signalen en de overeenstemming over eventuele vervolgmaatregelen ten aanzien van de vergunning voor het in de handel uitgevoerd aan de hand van een tijdschema dat is afgestemd op de omvang en de ernst van de zaak. 3. Wanneer er nieuwe of gewijzigde risico’s of wijzigingen in de baten-risicobalans zijn waargenomen, stellen het Bureau en de bevoegde autoriteiten van de lidstaten en de houder van de vergunning voor het in de handel brengen elkaar daarvan in kennis. 4. De lidstaten zorgen ervoor dat de houders van een vergunning voor het in de handel brengen het Bureau en de bevoegde autoriteiten van de lidstaten in kennis stellen van nieuwe of gewijzigde risico’s of indien er wijzigingen in de baten-risicobalans zijn vastgesteld. Afdeling 6 Unie-spoedprocedure Artikel 114 Inleiding van een Unie-spoedprocedure 1. Op basis van de problemen die naar voren zijn gekomen uit de evaluatie van gegevens uit geneesmiddelenbewakingswerkzaamheden, leidt een lidstaat of, in voorkomend geval, de Commissie de procedure overeenkomstig deze afdeling (de “Unie-spoedprocedure”) in door de andere lidstaten, het Bureau en de Commissie ervan in kennis te stellen wanneer: a) wordt overwogen een vergunning voor het in de handel brengen te schorsen of in te trekken; b) wordt overwogen de verstrekking van een geneesmiddel te verbieden; c) wordt overwogen de verlenging van een vergunning voor het in de handel brengen te weigeren, of d) die lidstaat of de Commissie door de houder van de vergunning voor het in de handel brengen ervan wordt ingelicht dat de houder van de vergunning voor het in de handel brengen op grond van veiligheidsproblemen het in de handel brengen van een geneesmiddel heeft onderbroken of actie heeft ondernomen met het oog op de intrekking van een vergunning voor het in de handel brengen, of voornemens is dergelijke actie te ondernemen, dan wel geen aanvraag tot verlenging van de vergunning voor het in de handel brengen heeft ingediend. 2. Een lidstaat of, zo nodig, de Commissie, stelt op basis van de problemen die naar voren zijn gekomen uit de evaluatie van gegevens uit geneesmiddelenbewakingswerkzaamheden, de andere lidstaten, het Bureau en de Commissie ervan in kennis wanneer een nieuwe contra-indicatie, een verlaging van de aanbevolen dosering of een beperking van de therapeutische indicaties voor een geneesmiddel noodzakelijk wordt geacht. Bij deze kennisgeving wordt aangegeven welke actie wordt overwogen en de redenen daarvoor. Wanneer het in een van de in de eerste alinea bedoelde gevallen noodzakelijk wordt geacht om dringend actie te ondernemen, leidt elke lidstaat of de Commissie, naargelang het geval, de Unie-spoedprocedure in. Wanneer er geen Unie-spoedprocedure wordt ingeleid voor geneesmiddelen waarvoor overeenkomstig hoofdstuk III, afdelingen 3 en 4, een vergunning is verleend, wordt de zaak onder de aandacht van de coördinatiegroep gebracht. Artikel 95 is van toepassing wanneer de belangen van de Unie ermee zijn gemoeid. 3. Wanneer de Unie-spoedprocedure wordt ingeleid, controleert het Bureau of het veiligheidsprobleem verband houdt met andere geneesmiddelen dan het geneesmiddel waarover de gegevens zijn verstrekt, of betrekking heeft op alle geneesmiddelen die tot dezelfde reeks of therapeutische klasse behoren. Indien er voor het betrokken geneesmiddel in meer dan een lidstaat een vergunning is verleend, stelt het Bureau de initiatiefnemer van de Unie-spoedprocedure onverwijld in kennis van de resultaten van deze controle en zijn de procedures van de artikelen 115 en 116 van toepassing. Zo niet, dan wordt het veiligheidsprobleem aangepakt door de betrokken lidstaat. Het Bureau of, in voorkomend geval, de lidstaat stelt de gegevens over het inleiden van de Unie-spoedprocedure ter beschikking van houders van een vergunning voor het in de handel brengen. 4. Onverminderd de leden 1 en 2 en de artikelen 115 en 116 kan een lidstaat, wanneer het ter bescherming van de volksgezondheid absoluut noodzakelijk is dringend actie te ondernemen, de vergunning voor het in de handel brengen opschorten en het gebruik van het betrokken geneesmiddel op zijn grondgebied verbieden totdat in de Unie-spoedprocedure een definitief besluit wordt vastgesteld. De lidstaat stelt de Commissie, het Bureau en de andere lidstaten uiterlijk op de volgende werkdag van de redenen voor deze actie in kennis. 5. In elke fase van de procedure overeenkomstig de artikelen 115 en 116 kan de Commissie een lidstaat waar een vergunning voor het geneesmiddel is verleend, verzoeken onmiddellijk tijdelijke maatregelen te treffen. Wanneer het overeenkomstig de leden 1 en 2 vastgestelde toepassingsgebied van de procedure geneesmiddelen omvat, waarvoor gecentraliseerde vergunningen voor het in de handel brengen zijn afgegeven, kan de Commissie voor die vergunningen in elke fase van de Unie-spoedprocedure onmiddellijk tijdelijke maatregelen treffen. 6. De in dit artikel bedoelde informatie kan betrekking hebben op afzonderlijke geneesmiddelen, op een reeks geneesmiddelen of op een therapeutische klasse. Als het Bureau vaststelt dat het veiligheidsprobleem ook verband houdt met andere geneesmiddelen dan die waarop de kennisgeving betrekking heeft of dat het veiligheidsprobleem verband houdt met alle geneesmiddelen van dezelfde reeks of therapeutische klasse, breidt het Bureau het toepassingsgebied van de procedure uit tot alle betrokken geneesmiddelen. Wanneer de Unie-spoedprocedure een reeks geneesmiddelen of een therapeutische klasse betreft, worden ook geneesmiddelen waarvoor een gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen is afgegeven en die tot die reeks of klasse behoren, in de procedure opgenomen. 7. Op het moment dat een lidstaat de in de leden 1 en 2 bedoelde kennisgeving doet, stelt hij alle relevante wetenschappelijke informatie waarover hij beschikt en de eventueel door hem uitgevoerde beoordeling ter beschikking van het Bureau. Artikel 115 Wetenschappelijke beoordeling bij de Unie-spoedprocedure 1. Na ontvangst van de in artikel 114, leden 1 en 2, bedoelde kennisgeving maakt het Bureau de inleiding van de Unie-spoedprocedure bekend op het Europese webportaal voor geneesmiddelen. Tegelijkertijd kunnen de lidstaten de inleiding van de procedure op hun nationale webportalen voor geneesmiddelen bekendmaken. In de mededeling worden de overeenkomstig artikel 114 bij het Bureau ingediende aangelegenheid en de betrokken geneesmiddelen en, indien van toepassing, de betrokken werkzame stoffen beschreven. In de mededeling wordt bovendien informatie gegeven over het recht van houders van een vergunning voor het in de handel brengen, gezondheidswerkers en het publiek om informatie bij het Bureau in te dienen die voor de procedure van belang is en over de wijze waarop zij dit kunnen doen. 2. Het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking beoordeelt de bij het Bureau ingediende aangelegenheid overeenkomstig artikel 114. De in artikel 152 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] bedoelde rapporteur werkt nauw samen met de rapporteur van het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik en met de referentielidstaat voor de betrokken geneesmiddelen. Met het oog op de in de eerste alinea bedoelde beoordeling kan de houder van een vergunning voor het in de handel brengen schriftelijk opmerkingen indienen. Indien de dringende aard van de zaak het toelaat, kan het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking openbare hoorzittingen houden, indien het gegronde redenen heeft om dit aangewezen te achten, met name met betrekking tot de omvang en ernst van het veiligheidsprobleem. De hoorzittingen worden gehouden in overeenstemming met de door het Bureau bepaalde uitvoeringsvoorwaarden en aangekondigd op het Europese webportaal voor geneesmiddelen. In de aankondiging worden de voorwaarden voor deelname vermeld. In overleg met de betrokken partijen stelt het Bureau een reglement van orde op inzake de organisatie en het verloop van openbare hoorzittingen overeenkomstig artikel 163 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004]. Wanneer een houder van de vergunning voor het in de handel brengen of een andere persoon die informatie wil verstrekken, over vertrouwelijke gegevens beschikt die voor het onderwerp van de procedure van belang zijn, kan hij of zij verzoeken deze gegevens tijdens een besloten hoorzitting aan het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking te mogen presenteren. 3. Het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking doet binnen zestig dagen na de kennisgeving, naar behoren rekening houdend met de therapeutische werking van het geneesmiddel, een met redenen omklede aanbeveling. In de aanbeveling wordt melding gemaakt van eventuele afwijkende standpunten en van de redenen die daaraan ten grondslag liggen. In urgente gevallen kan het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking op voorstel van zijn voorzitter een kortere termijn vaststellen. De aanbeveling omvat een van de volgende conclusies of een combinatie van de volgende conclusies: a) er is geen noodzaak om op het niveau van de Unie een nadere beoordeling uit te voeren of nadere maatregelen te nemen; b) de houder van de vergunning voor het in de handel brengen moet een nadere beoordeling van de gegevens uitvoeren en een follow-up uitvoeren van de resultaten van die beoordeling; c) de houder van de vergunning voor het in de handel brengen moet opdracht geven voor een veiligheidsonderzoek na verlening van een vergunning en een follow-up-beoordeling uitvoeren van de resultaten van dat onderzoek; d) de lidstaten of de houder van een vergunning voor het in de handel brengen moet(en) risicobeperkende maatregelen nemen; e) de vergunning voor het in de handel brengen moet worden geschorst, ingetrokken, of niet worden verlengd; f) de vergunning voor het in de handel brengen moet worden gewijzigd. 4. Voor de toepassing van lid 3, punt d), worden de aanbevolen risicobeperkende maatregelen en de eventuele voorwaarden of beperkingen die aan de vergunning voor het in de handel brengen moeten worden verbonden, in de aanbeveling vermeld. 5. Wanneer wordt aanbevolen om informatie in de samenvatting van de productkenmerken, de etikettering of de bijsluiter te wijzigen of daar informatie aan toe te voegen, wordt voor de toepassing van lid 3, punt f), in de aanbeveling een voorstel gedaan voor de tekst van de gewijzigde of toegevoegde informatie en wordt aangegeven waar die tekst in de samenvatting van de productkenmerken, de etikettering of de bijsluiter moet worden opgenomen. Artikel 116 Follow-up van een aanbeveling in het kader van de Unie-spoedprocedure 1. Wanneer het overeenkomstig artikel 114, lid 6, vastgestelde toepassingsgebied van de Unie-spoedprocedure geen enkele gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen omvat, wordt door de coördinatiegroep binnen dertig dagen na ontvangst van de aanbeveling van het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking over de aanbeveling beraadslaagd en een standpunt bepaald over de handhaving, wijziging, schorsing, intrekking of weigering van verlenging van de betrokken vergunning voor het in de handel brengen, met een tijdschema voor de uitvoering van het overeengekomen standpunt. Wanneer er dringend een standpunt moet worden bepaald, kan de coördinatiegroep op voorstel van zijn voorzitter een kortere termijn vaststellen. 2. Als de in de coördinatiegroep vertegenwoordigde lidstaten bij consensus tot overeenstemming komen over te nemen maatregelen, stelt de voorzitter vast dat overeenstemming is bereikt en zendt hij of zij deze toe aan de houder van de vergunning voor het in de handel brengen en de lidstaten. De lidstaten nemen de maatregelen die noodzakelijk zijn om de betrokken vergunningen voor het in de handel brengen te handhaven, te wijzigen, te schorsen, in te trekken of de verlenging ervan te weigeren volgens het in de overeenkomst vastgestelde tijdschema voor de uitvoering. Indien er over een wijziging overeenstemming wordt bereikt, dient de houder van de vergunning voor het in de handel brengen binnen het vastgestelde tijdschema voor de uitvoering een passende aanvraag tot wijziging in bij de bevoegde autoriteiten van de lidstaten, samen met een geactualiseerde samenvatting van de productkenmerken en een geactualiseerde bijsluiter. Indien het niet mogelijk is bij consensus tot overeenstemming te komen, wordt het standpunt van de meerderheid van de in de coördinatiegroep vertegenwoordigde lidstaten toegezonden aan de Commissie, die de procedure van artikel 42 toepast. Wanneer de overeenstemming die de in de coördinatiegroep vertegenwoordigde lidstaten hebben bereikt, of het standpunt van de meerderheid van de in de coördinatiegroep vertegenwoordigde lidstaten afwijkt van de aanbeveling van het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking, voegt de coördinatiegroep bij de overeenstemming of het meerderheidsstandpunt een uitgebreide toelichting van de wetenschappelijke redenen voor de verschillen toe samen met de aanbeveling. 3. Wanneer het overeenkomstig artikel 114, lid 6, vastgestelde toepassingsgebied van de procedure ten minste één gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen omvat, wordt door het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik binnen dertig dagen na ontvangst van de aanbeveling van het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking over de aanbeveling beraadslaagd en advies uitgebracht over de handhaving, wijziging, schorsing, intrekking of weigering van verlenging van de betrokken vergunningen voor het in de handel brengen. Wanneer er dringend een advies moet worden uitgebracht, kan het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik op voorstel van zijn voorzitter een kortere termijn vaststellen. Wanneer het advies van het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik afwijkt van de aanbeveling van het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking, voegt het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik aan zijn advies een uitgebreide toelichting van de wetenschappelijke redenen voor de verschillen toe samen met de aanbeveling. 4. Op grond van het in lid 3 bedoelde advies van het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik stelt de Commissie door middel van uitvoeringshandelingen de volgende besluiten vast: a) een tot de lidstaten gericht besluit betreffende de maatregelen die genomen moeten worden ten aanzien van de door de lidstaten verleende vergunningen voor het in de handel brengen waarop de Unie-spoedprocedure van toepassing is; b) wanneer het advies inhoudt dat er regelgevende maatregelen betreffende de vergunning voor het in de handel brengen nodig zijn, een besluit tot wijziging, schorsing, intrekking of weigering van de verlenging van de via een gecentraliseerde procedure verleende vergunningen voor het in de handel brengen waarop de procedure van deze afdeling betrekking heeft. 5. Artikel 42 van deze richtlijn is van toepassing op de vaststelling van het in lid 4, punt a), bedoelde besluit en op de uitvoering daarvan door de lidstaten. 6. Artikel 13 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] is van toepassing op het in lid 4, punt b), bedoelde besluit. Wanneer de Commissie een dergelijk besluit vaststelt, kan zij bovendien overeenkomstig artikel 55 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] een tot de lidstaten gericht besluit vaststellen. Afdeling 7 Toezicht op veiligheidsonderzoeken na verlening van een vergunning Artikel 117 Niet-interventionele veiligheidsonderzoeken na verlening van een vergunning 1. Deze afdeling is van toepassing op niet-interventionele veiligheidsonderzoeken na verlening van een vergunning die door de houder van de vergunning voor het in de handel brengen vrijwillig of krachtens overeenkomstig artikel 44 of 87 opgelegde verplichtingen worden gestart, beheerd of gefinancierd en waarbij veiligheidsgegevens van patiënten of gezondheidswerkers worden verzameld. 2. Deze afdeling laat eisen van de lidstaten of de Unie ter waarborging van het welzijn en de rechten van deelnemers aan niet-interventionele veiligheidsonderzoeken na verlening van een vergunning onverlet. 3. De onderzoeken worden niet uitgevoerd wanneer het gebruik van het geneesmiddel door het uitvoeren van het onderzoek zou worden bevorderd. 4. Voor hun deelname aan niet-interventionele veiligheidsonderzoeken na verlening van een vergunning ontvangen gezondheidswerkers uitsluitend een vergoeding voor de daaraan bestede tijd en de daarvoor gemaakte onkosten. 5. De bevoegde autoriteit van de lidstaat kan van de houder van een vergunning voor het in de handel brengen verlangen dat hij of zij het protocol en de tussentijdse verslagen indient bij de bevoegde autoriteiten van de lidstaat waar het onderzoek wordt uitgevoerd. 6. De houder van een vergunning voor het in de handel brengen zendt het eindverslag van het onderzoek binnen twaalf maanden na afloop van de inzameling van gegevens toe aan de bevoegde autoriteiten van de lidstaten waar het onderzoek is uitgevoerd. 7. Tijdens het onderzoek houdt de houder van de vergunning voor het in de handel brengen toezicht op de verkregen gegevens en overweegt hij of zij de gevolgen daarvan voor de baten-risicobalans van het betrokken geneesmiddel. Nieuwe informatie die van invloed kan zijn op de beoordeling van de baten-risicobalans van het geneesmiddel, wordt overeenkomstig artikel 90 meegedeeld aan de bevoegde autoriteiten van de lidstaten waar een vergunning is verleend voor het geneesmiddel. De in de tweede alinea vastgestelde verplichting laat de gegevens over de resultaten van het onderzoek, die de houder van een vergunning voor het in de handel brengen overeenkomstig artikel 107 via de periodieke veiligheidsverslagen beschikbaar moet stellen, onverlet. 8. De artikelen 118 tot en met 121 zijn uitsluitend van toepassing op de in lid 1 bedoelde onderzoeken die worden uitgevoerd naar aanleiding van een overeenkomstig artikel 44 of 87 opgelegde verplichting. Artikel 118 Overeenstemming over een protocol voor niet-interventionele veiligheidsonderzoeken na verlening van een vergunning 1. Voordat het onderzoek wordt uitgevoerd, moet de houder van de vergunning voor het in de handel brengen een ontwerpprotocol indienen bij het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking, behalve als het onderzoek slechts in één lidstaat plaatsvindt die overeenkomstig artikel 87 eist dat het onderzoek wordt uitgevoerd. Voor dergelijke onderzoeken moet de houder van een vergunning voor het in de handel brengen een ontwerpprotocol indienen bij de bevoegde autoriteit van de lidstaat waar het onderzoek wordt uitgevoerd. 2. Binnen zestig dagen na de indiening van het in lid 1 bedoelde ontwerpprotocol wordt door de bevoegde autoriteit van de lidstaat, respectievelijk het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking: a) een brief verstuurd waarin het ontwerpprotocol wordt goedgekeurd; b) een bezwaarschrift afgegeven waarin de redenen voor het bezwaar gedetailleerd uiteen worden gezet wanneer: i) er wordt geoordeeld dat het gebruik van een geneesmiddel door het uitvoeren van het onderzoek zou worden bevorderd; ii) er wordt geoordeeld dat de opzet van het onderzoek niet aan de doelstellingen ervan beantwoordt, of c) een brief verstuurd waarin de houder van een vergunning voor het in de handel brengen wordt meegedeeld dat het onderzoek een klinische proef is, die onder het toepassingsgebied van Verordening (EU) nr. 536/2014 valt. 3. Het onderzoek mag alleen worden gestart nadat de schriftelijke instemming van de bevoegde autoriteit van de lidstaat, respectievelijk het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking is uitgebracht. Wanneer een goedkeuringsbrief voor het ontwerpprotocol, als bedoeld in lid 2, punt a), is verstuurd, moet de houder van de vergunning voor het in de handel brengen het protocol toezenden aan de bevoegde autoriteiten van de lidstaten waar het onderzoek moet worden uitgevoerd en vervolgens mag hij of zij overeenkomstig het goedgekeurde protocol met het onderzoek beginnen. Artikel 119 Actualisering van een protocol voor niet-interventionele veiligheidsonderzoeken na verlening van een vergunning Nadat het onderzoek is gestart, worden belangrijke wijzigingen van het protocol voordat zij worden doorgevoerd, ingediend bij de bevoegde autoriteit van de lidstaat, respectievelijk het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking. De bevoegde autoriteit van de lidstaat, respectievelijk het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking beoordeelt de wijzigingen en stelt de houder van een vergunning voor het in de handel brengen in kennis van haar/zijn goedkeuring of bezwaren. Indien van toepassing stelt de houder van een vergunning voor het in de handel brengen de lidstaten waar het onderzoek wordt uitgevoerd, in kennis. Artikel 120 Eindverslagen over niet-interventionele veiligheidsonderzoeken na verlening van een vergunning 1. Na voltooiing van het onderzoek wordt binnen twaalf maanden na beëindiging van de inzameling van gegevens een eindverslag ingediend bij de bevoegde autoriteit van de lidstaat, respectievelijk het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking, tenzij de bevoegde autoriteit van de lidstaat, respectievelijk het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking hiervoor een schriftelijke vrijstelling heeft verleend. 2. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen beoordeelt of de resultaten van de onderzoeken gevolgen hebben voor de vergunning voor het in de handel brengen en dient zo nodig een aanvraag tot wijziging van de vergunning in bij de bevoegde autoriteiten van de lidstaten. 3. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen dient met het eindverslag van het onderzoek elektronisch een samenvatting van de resultaten van het onderzoek in bij de bevoegde autoriteit van de lidstaat, respectievelijk het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking. Artikel 121 Aanbevelingen na indiening van een eindverslag over niet-interventionele veiligheidsonderzoeken na verlening van een vergunning 1. Na overleg met de houder van de vergunning voor het in de handel brengen kan het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking aan de hand van de resultaten van het onderzoek met redenen omklede aanbevelingen voor de vergunning voor het in de handel brengen doen. In de aanbevelingen wordt melding gemaakt van eventuele afwijkende standpunten en van de redenen die daaraan ten grondslag liggen. 2. Wanneer er aanbevelingen worden gedaan voor de wijziging, schorsing of intrekking van een nationale vergunning voor het in de handel brengen, bepalen de in de coördinatiegroep vertegenwoordigde lidstaten een standpunt over de aangelegenheid waarin rekening wordt gehouden met de in lid 1 bedoelde aanbeveling, met een tijdschema voor de uitvoering van het overeengekomen standpunt. Als de in de coördinatiegroep vertegenwoordigde lidstaten bij consensus tot overeenstemming komen over te nemen maatregelen, stelt de voorzitter vast dat overeenstemming is bereikt en zendt hij of zij deze toe aan de houder van de vergunning voor het in de handel brengen en de lidstaten. De lidstaten nemen de maatregelen die noodzakelijk zijn om de betrokken vergunning voor het in de handel brengen te wijzigen, te schorsen of in te trekken volgens het in de overeenkomst vastgestelde tijdschema voor de uitvoering. Indien er over een wijziging overeenstemming wordt bereikt, dient de houder van de vergunning voor het in de handel brengen binnen het vastgestelde tijdschema voor de uitvoering een passende aanvraag tot wijziging in bij de bevoegde autoriteiten van de lidstaat, samen met een geactualiseerde samenvatting van de productkenmerken en een geactualiseerde bijsluiter. Het feit dat er overeenstemming is bereikt, wordt openbaar gemaakt op het overeenkomstig artikel 104 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] opgezette webportaal. 3. Indien het niet mogelijk is bij consensus tot overeenstemming te komen, wordt het standpunt van de meerderheid van de in de coördinatiegroep vertegenwoordigde lidstaten toegezonden aan de Commissie, die de procedure van artikel 42 toepast. 4. Indien de overeenstemming die de in de coördinatiegroep vertegenwoordigde lidstaten hebben bereikt, of het standpunt van de meerderheid van de lidstaten afwijkt van de aanbeveling van het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking, voegt de coördinatiegroep bij de overeenstemming of het meerderheidsstandpunt een uitgebreide toelichting van de wetenschappelijke redenen voor de verschillen toe samen met de aanbeveling. Afdeling 8 Uitvoering, richtsnoeren en verslaglegging Artikel 122 Uitvoeringsmaatregelen in verband met geneesmiddelenbewakingsactiviteiten 1. Om de uitvoering van werkzaamheden op het gebied van geneesmiddelenbewaking overeenkomstig deze richtlijn te harmoniseren, stelt de Commissie uitvoeringsvoorwaarden vast voor onderstaande gebieden waarvoor in bijlage I, de artikelen 96, 99, 100, 105 tot en met 107, 113, 118 en 120, voorzien is in geneesmiddelenbewakingswerkzaamheden, door het volgende vast te leggen: a) de inhoud en de regels inzake het onderhoud van het basisdossier geneesmiddelenbewakingssysteem dat door de houder van een vergunning voor het in de handel brengen wordt bijgehouden; b) minimumeisen voor het kwaliteitssysteem voor het uitvoeren van geneesmiddelenbewakingswerkzaamheden, die worden gesteld door de bevoegde autoriteiten van de lidstaten en de houder van een vergunning voor het in de handel brengen; c) regels inzake het gebruik van internationaal overeengekomen terminologie, formaten en normen voor de uitvoering van geneesmiddelenbewakingswerkzaamheden; d) minimumeisen voor het toezicht op de gegevens in de Eudravigilance-databank om te bepalen of zich nieuwe of gewijzigde risico’s voordoen; e) het formaat en de inhoud van het elektronisch doorzenden van vermoedelijke bijwerkingen door lidstaten en de houder van een vergunning voor het in de handel brengen; f) het formaat en de inhoud van elektronische periodieke veiligheidsverslagen en risicomanagementplannen; g) het formaat voor protocollen, samenvattingen en eindverslagen van veiligheidsonderzoeken na verlening van een vergunning. 2. Bij deze maatregelen wordt rekening gehouden met de werkzaamheden betreffende internationale harmonisatie op het gebied van de geneesmiddelenbewaking. Deze maatregelen worden vastgesteld volgens de in artikel 214, lid 2, bedoelde regelgevingsprocedure. Artikel 123 Richtsnoeren om de uitvoering van geneesmiddelenbewakingswerkzaamheden te vergemakkelijken In samenwerking met de bevoegde autoriteiten van de lidstaten en andere belanghebbende partijen , met inbegrip van die welke bedoeld worden in artikel 162 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004], stelt het Bureau het volgende op: [Am. 234] a) richtsnoeren voor goede praktijken op het gebied van geneesmiddelenbewaking voor zowel bevoegde autoriteiten als houders van een vergunning voor het in de handel brengen; a bis) richtsnoeren voor nationale bevoegde autoriteiten over hoe patiënten en gezondheidswerkers doeltreffend worden meegenomen bij de gegevensverzameling en communicatie over de risico’s van geneesmiddelen in het kader van de geneesmiddelenbewakingswerkzaamheden; [Am. 235] b) wetenschappelijke richtsnoeren voor werkzaamheidsonderzoeken na verlening van een vergunning. Artikel 124 Verslaglegging over geneesmiddelenbewakingstaken Het Bureau maakt om de drie jaar een verslag openbaar over de uitvoering van de geneesmiddelenbewakingstaken door de lidstaten en door het Bureau. Het eerste verslag wordt uiterlijk drie jaar na de toepassingsdatum van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] openbaar gemaakt. Hoofdstuk X Homeopathische geneesmiddelen producten en traditionele kruidengeneesmiddelen [Am. 236] Afdeling 1 Bijzondere bepalingen van toepassing op homeopathische geneesmiddelen Artikel 125 Registratie van of verlening van een vergunning voor homeopathische geneesmiddelen producten [Am. 237] 1. De lidstaten zien erop toe dat de in de Unie vervaardigde en aldaar in de handel gebrachte homeopathische geneesmiddelen producten overeenkomstig de artikelen 126 en 127 worden geregistreerd of dat er overeenkomstig artikel 133, lid 1, een vergunning voor wordt verleend, behalve indien dergelijke homeopathische geneesmiddelen producten vallen onder een registratie of vergunning, die overeenkomstig de nationale wetgeving ten laatste op 31 december 1993 is verleend. Bij registratie zijn hoofdstuk III, afdelingen 3 en 4, en artikel 38, leden 1, 2 en 3, van toepassing. [Am. 238] 2. De lidstaten stellen voor homeopathische geneesmiddelen producten een vereenvoudigde registratieprocedure vast als bedoeld in artikel 126. [Am. 239] Artikel 126 Vereenvoudigde registratieprocedure voor homeopathische geneesmiddelen producten [Am. 240] 1. Er mag een vereenvoudigde registratieprocedure worden gevolgd bij homeopathische geneesmiddelen producten die aan alle volgende voorwaarden voldoen: [Am. 241] a) het geneesmiddel is voor oraal of voor uitwendig gebruik bestemd; b) er is noch op het etiket noch in de informatie betreffende het geneesmiddel homeopathisch product een specifieke therapeutische indicatie vermeld; [Am. 242] c) de verdunningsgraad is zodanig dat de onschadelijkheid van het geneesmiddel homeopathisch product gegarandeerd is. [Am. 243] Voor de toepassing van punt c) mag het preparaat homeopathisch product niet meer dan één deel per 10 000 van de oertinctuur bevatten of niet meer dan één honderdste van de kleinste, in de allopathische geneeskunde gebruikte dosis van de werkzame stoffen waarvan de aanwezigheid in een allopathisch geneesmiddel product betekent dat er een medisch recept moet worden overgelegd. [Am. 244] De Commissie is bevoegd om overeenkomstig artikel 215 gedelegeerde handelingen vast te stellen tot wijziging van de eerste alinea, punt c), teneinde rekening te houden met de wetenschappelijke vooruitgang. De lidstaten bepalen bij de registratie wat de status ten aanzien van receptplichtigheid van het homeopathische geneesmiddel product is voor de verstrekking. [Am. 245] 2. De criteria en het reglement van orde van artikel 1, lid 10, punt c), artikel 30, hoofdstuk III, afdeling 6, en de artikelen 191, 195 en 204 zijn, met uitzondering van de bepalingen betreffende het bewijs van therapeutische werkzaamheid, van overeenkomstige toepassing op de vereenvoudigde registratieprocedure voor homeopathische geneesmiddelen producten . [Am. 246] Artikel 127 Eisen voor het aanvragen van vereenvoudigde registratie Een aanvraag voor een vereenvoudigde registratie mag betrekking hebben op een reeks homeopathische geneesmiddelen producten die van dezelfde homeopathische grondstof of grondstoffen zijn afgeleid. Teneinde met name de farmaceutische kwaliteit en de homogeniteit van de partijen van deze homeopathische geneesmiddelen producten aan te tonen, gaat dit verzoek vergezeld van de volgende documenten: [Am. 247] a) de wetenschappelijke benaming of een andere in een farmacopee voorkomende benaming van de homeopathische grondstof of grondstoffen, onder vermelding van de verschillende te registreren toedieningswijzen, farmaceutische vormen en verdunningsgraden; b) een dossier waarin wordt beschreven hoe de homeopathische grondstof (grondstoffen) wordt (worden) verkregen en gecontroleerd en waarin het homeopathische gebruik op basis van een passende bibliografie wordt gemotiveerd; c) het vervaardigings- en controledossier voor elke farmaceutische vorm en een beschrijving van de verdunnings- en potentiëringsmethoden; d) de vergunning voor de vervaardiging van het betrokken homeopathische geneesmiddel product ; [Am. 248] e) kopieën van voor hetzelfde homeopathische geneesmiddel product in andere lidstaten verkregen vergunningen of registraties; [Am. 249] f) een of meer modellen van de buitenverpakking en de primaire verpakking van de te registreren homeopathische geneesmiddelen producten ; [Am. 150] g) gegevens betreffende de houdbaarheid van het homeopathische geneesmiddel product . [Am. 251] Artikel 128 Toepassing van gedecentraliseerde en wederzijdse-erkenningsprocedures voor homeopathische geneesmiddelen producten [Am. 252] 1. Artikel 38, leden 4 en 6, en de artikelen 39 tot en met 42 en artikel 95 zijn niet van toepassing op de in artikel 126 bedoelde homeopathische geneesmiddelen producten . [Am. 253] 2. Hoofdstuk III, afdelingen 3 tot en met 5, is niet van toepassing op de in artikel 133, lid 2, bedoelde homeopathische geneesmiddelen producten . [Am. 254] Artikel 129 Etikettering van homeopathische geneesmiddelen producten [Am. 255] Homeopathische geneesmiddelen producten , met uitzondering van de in artikel 126, lid 1, bedoelde geneesmiddelen producten , worden overeenkomstig de bepalingen van hoofdstuk VI geëtiketteerd en op het etiket wordt duidelijk leesbaar vermeld dat het om een homeopathisch geneesmiddel product gaat. [Am. 256] Artikel 130 Specifieke eisen voor de etikettering van bepaalde homeopathische geneesmiddelen producten [Am. 257] 1. Op het etiket en, in voorkomend geval, in de bijsluiter van de in artikel 126, lid 1, bedoelde homeopathische geneesmiddelen producten wordt, naast de duidelijke vermelding van de woorden “homeopathisch geneesmiddel product ”, de volgende informatie en geen andere informatie vermeld: [Am. 258] a) de wetenschappelijke benaming van de homeopathische grondstof of grondstoffen, gevolgd door de verdunningsgraad, waarvoor gebruik wordt gemaakt van de symbolen van een overeenkomstig artikel 4, punt 62, gebruikte farmacopee; b) naam en adres van de titularis van de registratiehouder en, in voorkomend geval, van de fabrikant, c) de toedieningswijze en, indien nodig, de toedieningsweg; d) de farmaceutische vorm; e) een begrijpelijke aanduiding van de uiterste gebruiksdatum (maand, jaar); f) de inhoud van het handelsspecimen; g) zo nodig, de bijzondere voorzorgsmaatregelen voor de bewaring; h) zo nodig een speciale waarschuwing voor het geneesmiddel; i) partijnummer van de fabrikant; j) registratienummer; k) “homeopathisch geneesmiddel product zonder goedgekeurde therapeutische indicaties”; [Am. 259] l) een waarschuwing waarbij de gebruiker wordt geadviseerd een arts te raadplegen indien de klachten aanhouden. Wat de eerste alinea, punt a), betreft: indien het homeopathische geneesmiddel product is samengesteld uit verschillende homeopathische grondstoffen, kan de wetenschappelijke benaming van deze grondstoffen in de etikettering worden aangevuld met een fantasienaam. [Am. 260] 2. Niettegenstaande lid 1 kunnen de lidstaten eisen dat voldaan wordt aan bepaalde etiketteringseisen die de vermelding mogelijk maken van: a) de prijs van het homeopathische geneesmiddel product ; [Am. 261] b) de voorwaarden voor vergoeding door de sociale-zekerheidsorganen. Artikel 131 Reclame voor homeopathische geneesmiddelen producten [Am. 262] 1. Hoofdstuk XIII is van toepassing op homeopathische geneesmiddelen producten . [Am. 263] 2. In afwijking van lid 1, is artikel 176, lid 1, niet van toepassing op de in artikel 126, lid 1, bedoelde homeopathische geneesmiddelen producten . [Am. 264] In reclame voor deze homeopathische geneesmiddelen producten mag echter alleen de in artikel 130, lid 1, genoemde informatie worden gebruikt. [Am. 265] Artikel 132 Uitwisseling van informatie over homeopathische geneesmiddelen producten [Am. 266] Teneinde de kwaliteit en veiligheid van in de Unie vervaardigde en in de handel gebrachte homeopathische geneesmiddelen producten te waarborgen, verstrekken de lidstaten elkaar de nodige informatie, in het bijzonder die bedoeld in de artikelen 202 en 203. [Am. 267] Artikel 133 Andere eisen voor homeopathische geneesmiddelen producten [Am. 268] 1. Voor andere homeopathische geneesmiddelen producten dan die bedoeld in artikel 126, lid 1, wordt overeenkomstig de artikelen 6, en 9 tot en met 14 een vergunning voor het in de handel brengen verleend, en zij worden overeenkomstig hoofdstuk VI geëtiketteerd. [Am. 269] 2. Een lidstaat mag op zijn grondgebied overeenkomstig de beginselen en de bijzondere kenmerken van de aldaar gepraktiseerde homeopathische geneeskunde, specifieke regels voor de niet-klinische tests en klinische studies van andere homeopathische geneesmiddelen producten dan die welke in artikel 126, lid 1, worden bedoeld, invoeren of handhaven. [Am. 270] In dat geval stelt de lidstaat de Commissie in kennis van de geldende specifieke regels. 3. Hoofdstuk IX is van toepassing op homeopathische geneesmiddelen producten , met uitzondering van de in artikel 126, lid 1, bedoelde geneesmiddelen producten . Hoofdstuk XI, hoofdstuk XII, afdeling 1, en hoofdstuk XIV zijn van toepassing op homeopathische geneesmiddelen producten . [Am. 271] Afdeling 2 Bijzondere bepalingen van toepassing op traditionele kruidengeneesmiddelen Artikel 134 Vereenvoudigde registratieprocedure voor traditionele kruidengeneesmiddelen 1. Er mag een vereenvoudigde registratieprocedure (“registratie als traditioneel gebruikt geneesmiddel”) worden gevolgd bij traditionele kruidengeneesmiddelen die aan alle volgende voorwaarden voldoen: a) voor het traditionele kruidengeneesmiddel bestaan therapeutische indicaties die uitsluitend passen bij een traditioneel kruidengeneesmiddel, dat op grond van zijn samenstelling en doelstelling bestemd en ontworpen is voor gebruik zonder toezicht van een arts voor diagnosedoeleinden, of in verband met het voorschrijven of monitoren van een behandeling; b) het is uitsluitend bedoeld om in een gespecificeerde concentratie en dosering te worden toegediend; c) het is een preparaat voor oraal of uitwendig gebruik of voor inhalatie; d) de in artikel 136, lid 1, punt c), vastgestelde periode van traditioneel gebruik is verstreken; e) de in artikel 136, lid 1, punt c), bedoelde gegevens over het traditionele gebruik van het kruidengeneesmiddel zijn voldoende. De gegevens over het gebruik van een in de eerste alinea, punt e), bedoeld geneesmiddel worden voldoende geacht wanneer is gebleken dat het kruidengeneesmiddel in de gespecificeerde gebruiksomstandigheden niet schadelijk is en de farmacologische effecten of de werkzaamheid van het kruidengeneesmiddel op basis van het langdurige gebruik en de ervaring aannemelijk zijn. 2. Onverminderd artikel 4, lid 1, punt 64, laat de aanwezigheid in het kruidengeneesmiddel van vitaminen of mineralen waarvan de veiligheid op grond van afdoende bewijsstukken gegarandeerd is, onverlet dat het kruidengeneesmiddel in aanmerking komt voor registratie overeenkomstig lid 1, mits de werkzaamheid van de vitaminen of mineralen die van de werkzame stoffen van de kruiden aanvult met betrekking tot de gespecificeerde therapeutische indicatie(s). 3. Ingeval de bevoegde autoriteiten echter oordelen dat een kruidengeneesmiddel dat aan de voorwaarden van lid 1 voldoet (“traditioneel kruidengeneesmiddel”), aan de criteria voor verlening van een nationale vergunning voor het in de handel brengen overeenkomstig artikel 5 of voor registratie overeenkomstig artikel 126 voldoet, zijn de bepalingen van dit hoofdstuk niet van toepassing. Artikel 135 Indiening van dossiers voor traditionele kruidengeneesmiddelen 1. De aanvrager en de houder van de registratie als traditioneel gebruikt geneesmiddel moeten in de Unie gevestigd zijn. 2. Om een registratie als traditioneel gebruikt geneesmiddel te verkrijgen, dient de aanvrager een aanvraag in bij de bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat. Artikel 136 Eisen voor het aanvragen van registratie als traditioneel gebruikt geneesmiddel 1. Een aanvraag voor registratie als traditioneel gebruikt geneesmiddel gaat vergezeld van: a) de volgende gegevens en documenten: i) als bedoeld in de punten 1, 2, 3, 5 tot en met 9, 16 en 17 van bijlage I; ii) de resultaten van de farmaceutische tests als bedoeld in bijlage I; iii) de samenvatting van de productkenmerken zonder de in bijlage V vermelde klinische gegevens; iv) bij combinaties als bedoeld in artikel 4, lid 1, punt 64, of in artikel 134, lid 2, de in artikel 134, de in artikel 134, lid 1, eerste alinea, punt e), bedoelde gegevens met betrekking tot de combinatie als zodanig; indien de afzonderlijke werkzame stoffen niet voldoende bekend zijn, moeten de gegevens ook betrekking hebben op de afzonderlijke werkzame stoffen; b) alle door de aanvrager in een andere lidstaat of in een derde land verkregen nationale vergunningen voor het in de handel brengen of registraties om het kruidengeneesmiddel in de handel te brengen en bijzonderheden omtrent alle in de Unie of in een derde land genomen besluiten om een nationale vergunning of registratie voor het in de handel brengen te weigeren en de redenen voor deze besluiten; c) bibliografische gegevens of gegevens van deskundigen waaruit blijkt dat het desbetreffende kruidengeneesmiddel of een overeenkomstig geneesmiddel gedurende een periode van ten minste 30 jaar voor de datum van de aanvraag in de medische praktijk is gebruikt, waaronder ten minste 15 jaar in de Unie; d) een bibliografie van de gegevens over de veiligheid samen met een verslag van deskundigen, en op aanvullend verzoek van de bevoegde autoriteit van de lidstaat, gegevens die nodig zijn om de veiligheid van het kruidengeneesmiddel te beoordelen. Voor de toepassing van de eerste alinea, punt c), stelt de werkgroep kruidengeneesmiddelen op verzoek van de lidstaat waar de aanvraag voor registratie als traditioneel gebruikt geneesmiddel is ingediend, een advies op over de geschiktheid van de gegevens ter onderbouwing van het in de eerste alinea, punt c), bedoelde langdurige gebruik van het kruidengeneesmiddel of van het overeenkomstige kruidengeneesmiddel. De lidstaat verstrekt de desbetreffende documenten ter ondersteuning van de verwijzing. Voor de toepassing van de eerste alinea, punt d), hebben de in de eerste alinea, punt a), iv), bedoelde gegevens, indien de afzonderlijke werkzame stoffen niet voldoende bekend zijn, ook betrekking op de afzonderlijke werkzame stoffen. Bijlage II is op overeenkomstige wijze van toepassing op de in de eerste alinea, punt a), bedoelde gegevens en documenten. 2. Er wordt aan de eis van lid 1, punt c), dat ten minste dertig jaar gebruik in de medische praktijk moet zijn aangetoond, voldaan, zelfs wanneer het kruidengeneesmiddel niet op basis van een specifieke vergunning voor het in de handel brengen in de handel is gebracht. Zo kan ook aan deze eis voldaan zijn, wanneer het aantal of de hoeveelheid van de bestanddelen van het kruidengeneesmiddel gedurende die periode is verlaagd. 3. Wanneer het kruidengeneesmiddel minder dan 15 jaar in de Unie is gebruikt, maar anderszins in aanmerking komt voor een registratie als traditioneel gebruikt geneesmiddel overeenkomstig lid 1, legt de bevoegde autoriteit van de lidstaat waar de aanvraag voor registratie als traditioneel gebruikt geneesmiddel is ingediend, de aanvraag voor het traditionele kruidengeneesmiddel voor aan de werkgroep kruidengeneesmiddelen en dient zij relevante documenten ter ondersteuning van deze verwijzing in. De werkgroep kruidengeneesmiddelen gaat na of aan de andere criteria dan de periode van traditioneel gebruik voor een registratie als traditioneel gebruikt geneesmiddel als bedoeld in artikel 134 is voldaan. Indien de werkgroep kruidengeneesmiddelen dat mogelijk acht, stelt het een kruidenmonografie van de Unie op als bedoeld in artikel 141, lid 3, die door de bevoegde autoriteit van de lidstaat bij het nemen van haar definitieve besluit over de aanvraag voor een registratie als traditioneel gebruikt geneesmiddel in aanmerking moet worden genomen. Artikel 137 Toepassing van wederzijdse erkenning op traditionele kruidengeneesmiddelen 1. Hoofdstuk III, afdelingen 3 tot en met 5, is van overeenkomstige toepassing op in overeenstemming met artikel 134 verleende registraties als traditioneel gebruikt geneesmiddel, mits: a) er overeenkomstig artikel 141, lid 3, een kruidenmonografie van de Unie is opgesteld, of b) het traditionele kruidengeneesmiddel bestaat uit kruidensubstanties, kruidenpreparaten of combinaties daarvan, die vermeld zijn in de lijst van artikel 139. 2. Voor traditionele kruidengeneesmiddelen die niet door lid 1 worden bestreken, houdt de bevoegde autoriteit van elke lidstaat bij de beoordeling van een aanvraag voor registratie als traditioneel gebruikt geneesmiddel naar behoren rekening met door de bevoegde autoriteit van een andere lidstaat overeenkomstig deze afdeling verleende registraties of vergunningen. Artikel 138 Weigering van registratie van traditionele kruidengeneesmiddelen 1. Registratie als traditioneel gebruikt geneesmiddel wordt geweigerd indien de aanvraag niet aan de artikelen 134, 135 of 136 voldoet of indien ten minste aan een van de volgende voorwaarden wordt voldaan: a) de kwalitatieve of kwantitatieve samenstelling is anders dan is opgegeven; b) de therapeutische indicaties voldoen niet aan de in artikel 134 vastgestelde criteria; c) het traditionele kruidengeneesmiddel zou in normale gebruiksomstandigheden schadelijk kunnen zijn; d) de gegevens over het traditionele gebruik zijn onvoldoende, met name als de farmacologische effecten of de werkzaamheid op basis van het langdurige gebruik en de ervaring niet aannemelijk zijn; e) de farmaceutische kwaliteit is niet afdoende aangetoond. 2. De bevoegde autoriteiten van de lidstaten informeren de aanvrager, de Commissie en elke bevoegde autoriteit van een lidstaat die hierom vraagt, over elk besluit dat zij nemen om een registratie als traditioneel gebruikt geneesmiddel te weigeren met vermelding van de redenen voor deze weigering. Artikel 139 Lijst van kruidensubstanties, kruidenpreparaten en combinaties daarvan 1. De Commissie stelt uitvoeringshandelingen vast om een lijst van kruidensubstanties, kruidenpreparaten en combinaties daarvan voor gebruik in traditionele kruidengeneesmiddelen vast te stellen, waarbij rekening wordt gehouden met de ontwerplijst die de werkgroep kruidengeneesmiddelen heeft opgesteld. Die uitvoeringshandelingen worden volgens de in artikel 214, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure vastgesteld. Deze lijst bevat voor elke kruidensubstantie de therapeutische indicatie, de gespecificeerde concentratie en de dosering, de toedieningsweg en alle andere informatie die voor een veilig gebruik van de kruidensubstantie als traditioneel kruidengeneesmiddel nodig is. 2. Indien een aanvraag voor registratie als traditioneel gebruikt geneesmiddel betrekking heeft op een in de in lid 1 bedoelde lijst opgenomen kruidensubstantie, kruidenpreparaat of een combinatie daarvan, zijn de in artikel 136, lid 1, punten b), c), en d), vermelde gegevens niet vereist en is artikel 138, lid 1, punten c), en d), niet van toepassing. 3. Als een kruidensubstantie, een kruidenpreparaat of een combinatie daarvan niet langer in de in lid 1 bedoelde lijst is opgenomen, worden de registraties overeenkomstig lid 2 voor kruidengeneesmiddelen die deze substantie bevatten, ingetrokken, tenzij de in artikel 136, lid 1, bedoelde gegevens en documenten binnen drie maanden worden ingediend. Artikel 140 Andere eisen voor traditionele kruidengeneesmiddelen 1. Artikel 1, lid 5, punten a) en b), artikel 1, lid 10, punt c), de artikelen 6 tot en met 8, 29, 30, 44, 46, 90, 155, artikel 188, leden 1 en 11, de artikelen 191, 195, 196, 198, artikel 199, lid 2, de artikelen 202, 203 en 204 en de hoofdstukken IX en XI van deze richtlijn, alsook Richtlijn 2003/94/EG van de Commissie (52) , zijn van overeenkomstige toepassing op registraties als traditioneel gebruikt geneesmiddel die krachtens deze afdeling zijn verleend. 2. Naast de eisen van de artikelen 63 tot en met 66, 70 tot en met 79 en bijlage IV moet de etikettering en bijsluiter van een traditioneel kruidengeneesmiddel een verklaring bevatten dat: a) het een traditioneel kruidengeneesmiddel betreft voor gebruik bij specifieke therapeutische indicaties, uitsluitend gebaseerd op langdurige gebruikservaring, en b) de gebruiker een arts of een bevoegde gezondheidswerker moet raadplegen als de symptomen tijdens het gebruik van het traditionele kruidengeneesmiddel aanhouden of als zich niet in de bijsluiter vermelde negatieve bijwerkingen voordoen . ; en [Am. 272] b bis) de gebruiker een arts of een bevoegde gezondheidswerker moet raadplegen voor informatie over mogelijke contra-indicaties of farmacologische wisselwerkingen met andere geneesmiddelen. [Am. 273] Een lidstaat kan verlangen dat de etikettering en de bijsluiter ook de aard van de desbetreffende traditie vermelden. 3. Naast de eisen van hoofdstuk XIII moet alle reclame voor een krachtens deze afdeling geregistreerd traditioneel kruidengeneesmiddel de volgende verklaring bevatten: “Traditioneel kruidengeneesmiddel voor gebruik bij een of meer gespecificeerde therapeutische indicaties, uitsluitend op basis van langdurig gebruik. Raadpleeg voor nadere informatie een gezondheidswerker. ” [Am. 274] Artikel 141 Werkgroep kruidengeneesmiddelen 1. Er wordt een werkgroep kruidengeneesmiddelen opgezet zoals bedoeld in artikel 142 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004]. Deze werkgroep maakt deel uit van het Bureau en krijgt de volgende bevoegdheden: a) wat registraties als traditioneel gebruikt geneesmiddel betreft: i) het uitvoeren van de taken voortvloeiend uit artikel 136, leden 1 en 3; ii) het uitvoeren van de taken voortvloeiend uit artikel 137; iii) het opstellen van een ontwerplijst van kruidensubstanties, kruidenpreparaten en combinaties daarvan, als bedoeld in artikel 139, lid 1; iv) het opstellen van monografieën van de Unie voor traditionele kruidengeneesmiddelen als bedoeld in lid 3; b) wat vergunningen voor het in de handel brengen van kruidengeneesmiddelen betreft, het opstellen van kruidenmonografieën van de Unie voor kruidengeneesmiddelen als bedoeld in lid 3; c) wat betreft verwijzingen naar het Bureau krachtens hoofdstuk III, afdeling 5, of artikel 95 met betrekking tot de in artikel 134 bedoelde traditionele kruidengeneesmiddelen, het uitvoeren van de taken die zijn vermeld in artikel 41; d) wanneer een aangelegenheid betreffende andere geneesmiddelen dan geneesmiddelen voor traditioneel gebruik of andere geneesmiddelen die kruidensubstanties bevatten, krachtens hoofdstuk III, afdeling 5, of artikel 95, naar het Bureau wordt verwezen, in voorkomend geval het uitbrengen van een advies over de kruidensubstantie. Door middel van een procedure die moet worden vastgesteld door de directeur van het Bureau, overeenkomstig artikel 145, lid 10, van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004], wordt passende coördinatie met het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik gewaarborgd. 2. Elke lidstaat benoemt een lid en een plaatsvervanger van de werkgroep kruidengeneesmiddelen voor een termijn van drie jaar, die kan worden verlengd. De plaatsvervangende leden vertegenwoordigen de gewone leden en stemmen in hun plaats als zij afwezig zijn. De leden en de plaatsvervangers worden op grond van hun rol en ervaring bij de beoordeling van kruidengeneesmiddelen gekozen en vertegenwoordigen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten. De leden van de werkgroep kruidengeneesmiddelen kunnen zich laten vergezellen door deskundigen met een bijzondere wetenschappelijke of technische bekwaamheid. 3. De werkgroep kruidengeneesmiddelen stelt kruidenmonografieën van de Unie op voor kruidengeneesmiddelen met het oog op de aanvraag die overeenkomstig artikel 13 is ingediend, en voor traditionele kruidengeneesmiddelen. Wanneer er kruidenmonografieën van de Unie zijn opgesteld, houden de bevoegde autoriteiten van de lidstaten daar bij de behandeling van een aanvraag rekening mee. Wanneer er nog geen dergelijke kruidenmonografie van de Unie is opgesteld, mag naar andere relevante monografieën, publicaties of gegevens worden verwezen. Wanneer er nieuwe kruidenmonografieën van de Unie zijn opgesteld, onderzoekt de houder van de registratie als traditioneel gebruikt geneesmiddel of het nodig is het registratiedossier dienovereenkomstig te wijzigen. De houder van de registratie als traditioneel gebruikt geneesmiddel stelt de bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat van dergelijke wijzigingen in kennis. De kruidenmonografieën worden bekendgemaakt. 4. De bepalingen van artikel 146, leden 3 tot en met 5, van de [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] die van toepassing zijn op de werkgroep, zijn van overeenkomstige toepassing op de werkgroep kruidengeneesmiddelen. 5. De werkgroep kruidengeneesmiddelen stelt haar reglement van orde op. Hoofdstuk XI Vervaardiging en invoer Afdeling 1 Vervaardiging en invoer van geneesmiddelen Artikel 142 Vergunning voor de vervaardiging 1. De lidstaten treffen alle passende maatregelen om ervoor te zorgen dat voor de vervaardiging van geneesmiddelen op hun grondgebied een vergunning is vereist (“de vergunning voor de vervaardiging”). De vergunning voor de vervaardiging is ook vereist indien het geneesmiddel wordt vervaardigd met het oog op uitvoer. 2. De in lid 1 bedoelde vergunning voor de vervaardiging is zowel voor de gedeeltelijke of volledige vervaardiging vereist als voor de processen in verband met verdeling, verpakking of presentatie. 3. In afwijking van lid 2 is de vergunning voor de vervaardiging niet vereist voor: a) het bereiden, het verdelen en het veranderen van de verpakking of aanbiedingsvorm wanneer deze processen uitsluitend voor verstrekking in het klein en aan ziekenhuizen worden uitgevoerd door apothekers in een apotheek of door andere personen die in de lidstaten wettelijk gerechtigd zijn genoemde verrichtingen uit te voeren, of [Am. 275] b) gedecentraliseerde locaties waar vervaardigings- of teststappen onder verantwoordelijkheid van de bevoegde persoon van een centrale locatie als bedoeld in artikel 151, lid 3, worden uitgevoerd. 4. Er is ook een vergunning voor de vervaardiging vereist voor de invoer van geneesmiddelen vanuit derde landen in een lidstaat. Dit hoofdstuk en artikel 195, lid 5, en artikel 198 zijn van toepassing op de invoer van geneesmiddelen uit derde landen. 5. De lidstaten voeren de informatie betreffende de in lid 1 bedoelde vergunning voor de vervaardiging in in de in artikel 188, lid 15, bedoelde databank van de Unie. Artikel 143 Eisen voor een vergunning voor de vervaardiging 1. Om de vergunning voor de vervaardiging te verkrijgen, dient de aanvrager een elektronische aanvraag in bij de bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat. Die aanvraag bevat de volgende gegevens: a) de geneesmiddelen, de farmaceutische vormen en de vervaardigingshandelingen die zullen worden vervaardigd, ingevoerd of verricht en de plaats waar de activiteiten zullen plaatsvinden; b) bewijs dat de aanvragers voor de vervaardiging of de invoer van het hierboven genoemde beschikken over bedrijfsruimten, technische uitrusting en controlemogelijkheden, die geschikt en voldoende zijn en die voldoen aan de wettelijke eisen van de betrokken lidstaat zowel ten aanzien van de vervaardiging en de controle als ten aanzien van de bewaring van de geneesmiddelen, zulks met inachtneming van artikel 8; c) bewijs dat de aanvragers beschikken over ten minste één bevoegd persoon in de zin van artikel 151; d) toelichting op de vraag of de locatie de centrale locatie is die verantwoordelijk is voor het toezicht op gedecentraliseerde locaties. 2. Ter ondersteuning van het bovengenoemde verstrekt de aanvrager in zijn of haar aanvraag elektronisch nadere gegevens. Artikel 144 Verlenen van een vergunning voor de vervaardiging 1. De officiële vertegenwoordigers van de bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat voeren een inspectie uit om na te gaan of de gegevens in de overeenkomstig artikel 143 ingediende aanvraag nauwkeurig zijn. Wanneer de nauwkeurigheid van de gegevens uiterlijk negentig dagen na ontvangst van de overeenkomstig artikel 143 ingediende aanvraag wordt bevestigd overeenkomstig de eerste alinea, verleent of weigert de bevoegde autoriteit van de lidstaat een vergunning voor de vervaardiging. 2. Om ervoor te zorgen dat de in artikel 143 bedoelde gegevens conform de eisen worden ingediend, kan de bevoegde autoriteit van de lidstaat onder voorwaarden een vergunning voor de vervaardiging verlenen. Voor centrale locaties moet een vergunning voor de vervaardiging voor elke gedecentraliseerde locatie een schriftelijke bevestiging bevatten dat de fabrikant van het geneesmiddel door regelmatig audits uit te voeren overeenkomstig artikel 147, lid 1, eerste alinea, punt f), heeft gecontroleerd of de gedecentraliseerde locatie aan de in artikel 160 bedoelde beginselen van goede productiepraktijken voldoet. 3. De vergunning voor de vervaardiging is alleen van toepassing op de geneesmiddelen, farmaceutische vormen, vervaardigingshandelingen en bedrijfsruimten die in de aanvraag worden gespecificeerd, alsook op de bedrijfsruimten van de betrokken centrale locatie wanneer gedecentraliseerde vervaardigings- of testactiviteiten worden verricht op gedecentraliseerde locaties die overeenkomstig artikel 148 zijn geregistreerd. Artikel 145 Wijzigingen in een vergunning voor de vervaardiging Indien de houder van de vergunning voor de vervaardiging verzoekt om een wijziging van één van de in artikel 143, lid 1, tweede alinea, bedoelde gegevens, wijzigt de bevoegde autoriteit van de lidstaat de vergunning voor de vervaardiging uiterlijk dertig dagen na een dergelijk verzoek. In uitzonderlijke gevallen kan deze termijn tot negentig dagen worden verlengd. Artikel 146 Verzoek om aanvullende informatie De bevoegde autoriteit van de lidstaat kan van de aanvrager verlangen dat deze aanvullende informatie indient over de krachtens artikel 143, lid 1, verschafte gegevens alsook over de in artikel 151 bedoelde bevoegde persoon; wanneer de bevoegde autoriteit van de lidstaat een dergelijk verzoek doet, worden de in de artikel 144, lid 1, tweede alinea, en artikel 145 genoemde termijnen opgeschort totdat de verlangde aanvullende informatie is verstrekt. Artikel 147 Verplichtingen van de houder van de vergunning voor de vervaardiging 1. De lidstaten zorgen ervoor dat houders van een vergunning voor de vervaardiging: a) over personeel beschikken dat voldoet aan de wettelijke eisen die de betrokken lidstaat aan vervaardiging en controle stelt; b) de geneesmiddelen waarvoor een vergunning voor het in de handel brengen is verleend, uitsluitend overeenkomstig de wetgeving van de lidstaten verwijderen; c) de bevoegde autoriteit vooraf in kennis stellen van elke wijziging die zij in één van de overeenkomstig artikel 143 verstrekte inlichtingen zouden wensen aan te brengen; d) de officiële vertegenwoordigers van de bevoegde autoriteit van de lidstaat te allen tijde toegang verlenen tot hun bedrijfsruimten, en wanneer er op locaties vervaardigings- of testactiviteiten worden verricht in verband met een centrale locatie op de gedecentraliseerde locatie, tot de bedrijfsruimten van de centrale of gedecentraliseerde locaties; e) de in artikel 151 bedoelde bevoegde personen in staat stellen hun taken te vervullen, in voorkomend geval ook op gedecentraliseerde locaties, onder meer door alle noodzakelijke middelen tot hun beschikking te stellen; f) op elke relevante locatie en te allen tijde voldoen aan de beginselen van goede productiepraktijken voor geneesmiddelen; g) uitsluitend werkzame stoffen gebruiken, die overeenkomstig goede productiepraktijken voor werkzame stoffen zijn vervaardigd en overeenkomstig goede distributiepraktijken voor werkzame stoffen zijn gedistribueerd; h) de bevoegde autoriteit van de lidstaat en de houder van de vergunning voor het in de handel brengen onmiddellijk informeren indien zij informatie krijgen dat geneesmiddelen die onder het toepassingsgebied van hun vergunning voor de vervaardiging vallen, vervalst zijn of vermoedelijk vervalst zijn, ongeacht de wijze waarop de geneesmiddelen werden gedistribueerd; i) controleren of de fabrikanten, importeurs of distributeurs van wie zij werkzame stoffen krijgen, geregistreerd staan bij de bevoegde autoriteit van de lidstaat waar zij zijn gevestigd; en j) de authenticiteit en kwaliteit van de werkzame stoffen en de hulpstoffen controleren. j bis) gebruikmaken van een geschikt waterzuiveringssysteem; [Am. 276] j ter) voldoen aan de relevante in artikel 22 bedoelde risicobeperkende maatregelen. [Am. 277] Wat de eerste alinea, punt c), betreft, wordt de bevoegde autoriteit van de lidstaat in elk geval onmiddellijk geïnformeerd indien de in artikel 143, lid 1, punt c), en artikel 151 bedoelde bevoegde persoon onverwacht wordt vervangen. Voor de toepassing van de punten f) en g) controleren de houders van de vergunning voor de vervaardiging of respectievelijk de fabrikant of de distributeurs van de werkzame stoffen de goede productie- en de goede distributiepraktijken naleven, door controles op de vervaardigings- en de distributielocaties van de fabrikant en de distributeurs van de werkzame stoffen uit te voeren. Houders van een vergunning voor de vervaardiging controleren deze naleving of zelf of via een entiteit die krachtens een overeenkomst namens hen handelt. 2. De houder van de vergunning voor de vervaardiging zorgt ervoor dat de hulpstoffen geschikt zijn voor gebruik in geneesmiddelen door op basis van een geformaliseerde risicobeoordeling de passende goede productiepraktijken vast te stellen. 3. De houder van de vergunning voor de vervaardiging zorgt ervoor dat de overeenkomstig lid 2 vastgestelde goede productiepraktijken worden toegepast. De houder van de vergunning voor de vervaardiging documenteert de overeenkomstig de leden 1 en 2 genomen maatregelen. Artikel 148 Registratie en opstelling van de lijst van gedecentraliseerde locaties 1. De houder van de vergunning voor de vervaardiging van de centrale locatie registreert al zijn gedecentraliseerde locaties overeenkomstig de bepalingen van dit artikel. 2. De houder van de vergunning voor de vervaardiging van de centrale locatie verzoekt de bevoegde autoriteit van de lidstaat waar de gedecentraliseerde locatie is gevestigd, de gedecentraliseerde locatie te registreren. 3. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen mag de activiteit op de gedecentraliseerde locatie in verband met de centrale locatie alleen aanvangen wanneer de gedecentraliseerde locatie is geregistreerd in de in artikel 188, lid 15, bedoelde databank van de Unie, en de bevoegde autoriteit van de lidstaat waar de gedecentraliseerde locatie zich bevindt, een koppeling in de databank heeft aangebracht met de vergunning van de betrokken centrale locatie. 4. De bevoegde autoriteit van de lidstaat waar de gedecentraliseerde locatie is gevestigd, is overeenkomstig artikel 188 verantwoordelijk voor het toezicht op de vervaardigings- en testactiviteiten die op de gedecentraliseerde locatie worden uitgevoerd. 5. Voor de toepassing van lid 2 dient de houder van de vergunning voor de vervaardiging van de centrale locatie een registratieformulier in dat ten minste de volgende informatie bevat: a) naam of bedrijfsnaam en woonplaats of maatschappelijke zetel van de gedecentraliseerde locatie en een bewijs van vestiging in de Unie; b) de geneesmiddelen die op de gedecentraliseerde locatie worden vervaardigd of getest, met inbegrip van de voor die geneesmiddelen uit te voeren vervaardigings- of testactiviteiten; c) gegevens betreffende de bedrijfsruimten van de gedecentraliseerde locatie en de technische uitrusting voor het uitvoeren van de relevante activiteiten; d) de verwijzing naar de vergunning voor de vervaardiging van de centrale locatie; e) de in artikel 144, lid 2, tweede alinea, bedoelde schriftelijke bevestiging dat de fabrikant van het geneesmiddel door middel van audits heeft gecontroleerd of de gedecentraliseerde locatie aan de in artikel 160 bedoelde beginselen van goede productiepraktijken voldoet. 6. De bevoegde autoriteit van de lidstaat die overeenkomstig lid 4 toezicht houdt op de gedecentraliseerde locatie, kan besluiten een inspectie als bedoeld in artikel 188, lid 1, eerste alinea, punt a), uit te voeren. In dergelijke gevallen werkt die bevoegde autoriteit samen met de bevoegde autoriteit van de lidstaat die verantwoordelijk is voor het toezicht op de centrale locatie. 7. Nadat de gedecentraliseerde locatie overeenkomstig lid 2 is geregistreerd, vermeldt de houder van de vergunning voor de vervaardiging van de centrale locatie de geregistreerde gedecentraliseerde locatie in de vergunning voor de vervaardiging van de centrale locatie. 8. De bevoegde autoriteit van de lidstaat die overeenkomstig lid 4 toezicht houdt op de gedecentraliseerde locatie, werkt samen met de relevante autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor het toezicht op de vervaardigings- of testactiviteiten krachtens andere handelingen van de Unie: a) wat betreft geneesmiddelen die op een gedecentraliseerde locatie zijn vervaardigd en waarvoor bij het testen of vervaardigen grondstoffen, geneesmiddelen die onder ander toepasselijk Unierecht vallen, of geneesmiddelen die bestemd zijn om te worden gecombineerd met medische hulpmiddelen, worden gebruikt, b) en wanneer er specifieke vervaardigings- of testactiviteiten worden toegepast op geneesmiddelen die geheel of gedeeltelijk bestaan uit of zijn afgeleid van SoHO en waarop specifieke vervaardigings- of testactiviteiten worden toegepast binnen een gedecentraliseerde locatie waarvoor ook krachtens de [SoHO-verordening] een vergunning is verleend. 9. In voorkomend geval kunnen nemen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten die toezicht houden op de centrale en gedecentraliseerde locaties contact opnemen op met de bevoegde autoriteit van de lidstaat die verantwoordelijk is voor het toezicht op de vergunning voor het in de handel brengen. [Am. 278] Artikel 149 Voorwaarden betreffende het veiligheidskenmerk 1. De in bijlage IV bedoelde veiligheidskenmerken worden niet verwijderd of afgedekt, ook niet gedeeltelijk, tenzij aan de volgende voorwaarden is voldaan: a) de houder van de vergunning voor de vervaardiging controleert alvorens die veiligheidskenmerken geheel of gedeeltelijk te verwijderen of af te dekken of het geneesmiddel in kwestie authentiek is en of er niet mee is geknoeid; b) de houder van de vergunning voor de vervaardiging voldoet aan de eisen van bijlage IV indien hij of zij die veiligheidskenmerken vervangt door veiligheidskenmerken die gelijkwaardig zijn wat de mogelijkheid betreft om de authenticiteit en de identiteit van het geneesmiddel te controleren en om te bewijzen dat met het geneesmiddel is geknoeid. Dergelijke vervanging vindt plaats zonder de primaire verpakking te openen. Veiligheidskenmerken worden als gelijkwaardig beschouwd indien zij: i) voldoen aan de eisen in de overeenkomstig artikel 67, lid 2, vastgestelde gedelegeerde handelingen, en ii) even doeltreffend zijn om de authenticiteit van de geneesmiddelen te controleren en de identiteit ervan vast te stellen en om te bewijzen dat met de geneesmiddelen is geknoeid; c) de vervanging van de veiligheidskenmerken wordt uitgevoerd overeenkomstig de toepasselijke goede productiepraktijken voor geneesmiddelen, en d) op de vervanging van de veiligheidskenmerken wordt toezicht gehouden door de bevoegde autoriteit van de lidstaat. 2. Houders van een vergunning voor de vervaardiging, met inbegrip van degenen die de in lid 1 bedoelde activiteiten uitvoeren, worden beschouwd als producenten en zij worden bijgevolg aansprakelijk gehouden voor schade in de gevallen en onder de voorwaarden waarin is voorzien in Richtlijn 85/374/EEG. Artikel 150 Mogelijk vervalste geneesmiddelen 1. In afwijking van artikel 1, lid 2, en onverminderd hoofdstuk XII, afdeling 1, nemen de lidstaten de nodige maatregelen om te voorkomen dat geneesmiddelen die de Unie worden binnengebracht, maar niet bestemd zijn om in de Unie in de handel te worden gebracht, in omloop komen, als er voldoende redenen zijn om te vermoeden dat deze geneesmiddelen vervalst zijn. 2. De lidstaten beleggen vergaderingen met patiënten- en consumentenorganisaties en, indien nodig, met handhavingsfunctionarissen van de lidstaten, om openbare informatie over de op het gebied van preventie en handhaving genomen maatregelen ter bestrijding van de vervalsing van geneesmiddelen te verstrekken. 3. Om vast te stellen wat de in lid 1 bedoelde nodige maatregelen zijn, is de Commissie bevoegd om overeenkomstig artikel 215 gedelegeerde handelingen vast te stellen om lid 1 aan te vullen door te specificeren welke criteria in aanmerking moeten worden genomen en welke controles moeten worden uitgevoerd bij de beoordeling van het mogelijke vervalste karakter van geneesmiddelen die de Unie zijn binnengebracht, maar die niet bestemd zijn om in de handel te worden gebracht. Artikel 151 Beschikbaarheid van een bevoegde persoon 1. De lidstaten nemen de nodige maatregelen opdat de houder van de vergunning voor de vervaardiging te allen tijde beschikt over ten minste één bevoegde persoon die in de Unie woont en werkzaam is en voldoet aan de in artikel 152 gestelde eisen en die met name verantwoordelijk is voor het uitvoeren van de in artikel 153 gespecificeerde verplichtingen. 2. Een houder van een vergunning voor de vervaardiging die een natuurlijke persoon is en persoonlijk voldoet aan de voorwaarden van bijlage III, kan de in lid 1 bedoelde verantwoordelijkheid op zich nemen. 3. Wanneer de vergunning voor de vervaardiging wordt verleend aan een centrale locatie die overeenkomstig artikel 144, lid 3, in de aanvraag is gespecificeerd, is de in lid 1 bedoelde bevoegde persoon ook verantwoordelijk voor de uitvoering van de in artikel 153, lid 4, bedoelde taken met betrekking tot de gedecentraliseerde locaties. Artikel 152 Kwalificatie van een bevoegde persoon 1. De lidstaten zorgen ervoor dat de in artikel 151 bedoelde bevoegde persoon aan de voorwaarden voor kwalificatie van bijlage III voldoet. 2. De houder van de vergunning voor de vervaardiging en de bevoegde persoon zorgen ervoor dat de opgedane praktische ervaring passend is voor de soorten geneesmiddelen die moeten worden gecertificeerd. 3. De bevoegde autoriteit van de lidstaat kan passende administratieve procedures vaststellen om te controleren of een in lid 1 bedoelde bevoegde persoon aan de voorwaarden van bijlage III voldoet. Artikel 153 Verantwoordelijkheden van de bevoegde persoon 1. De lidstaten nemen de nodige maatregelen opdat de in artikel 151 bedoelde bevoegde persoon, ongeacht zijn of haar relatie tot de houder van de vergunning voor de vervaardiging volgens de in artikel 154 bedoelde procedures, de verantwoordelijkheid ervoor draagt dat: a) voor geneesmiddelen die in de betrokken lidstaat zijn vervaardigd, iedere productiepartij geneesmiddelen is vervaardigd en gecontroleerd overeenkomstig de in deze lidstaat bestaande wetgeving en met inachtneming van de eisen voor de vergunning voor het in de handel brengen; b) voor geneesmiddelen uit derde landen, ook al zijn deze in de Unie vervaardigd, iedere ingevoerde productiepartij in een lidstaat een volledige kwalitatieve analyse, een kwantitatieve analyse van tenminste alle werkzame stoffen en alle andere proeven of controles heeft ondergaan die nodig zijn om de kwaliteit van de geneesmiddelen te waarborgen met inachtneming van de eisen van de vergunning voor het in de handel brengen. De in artikel 151 bedoelde bevoegde persoon zorgt er, wat betreft geneesmiddelen die bestemd zijn om in de Unie in de handel te worden gebracht, voor dat de in bijlage IV bedoelde veiligheidskenmerken op de verpakking zijn aangebracht. De productiepartijen geneesmiddelen die aan de in de eerste alinea, punt b), bedoelde controles werden onderworpen, worden vrijgesteld van die controles wanneer zij in een andere lidstaat in de handel worden gebracht, vergezeld van de door de bevoegde persoon ondertekende controleverslagen. 2. Voor uit een derde land ingevoerde geneesmiddelen kan de bevoegde persoon, indien tussen de Unie en het land van uitvoer passende afspraken zijn gemaakt om te waarborgen dat de fabrikant normen voor goede productiepraktijken volgt die ten minste gelijkwaardig zijn aan die welke door de Unie zijn vastgesteld, en dat de in lid 1, eerste alinea, punt b), genoemde controles in het land van uitvoer zijn verricht, van de verantwoordelijkheid voor het uitvoeren van deze controles worden ontheven. 3. In alle gevallen en in het bijzonder wanneer de geneesmiddelen voor de verkoop worden afgeleverd, moet de bevoegde persoon in een daartoe bestemd register of gelijkwaardig document verklaren dat elke productiepartij aan de bepalingen van dit artikel voldoet; dat register of gelijkwaardige formaat wordt tijdens het uitvoeren van de verrichtingen geactualiseerd en blijft gedurende een volgens de bepalingen van de betrokken lidstaat vereiste periode en ten minste gedurende vijf jaar toegankelijk voor de officiële vertegenwoordigers van de bevoegde autoriteit van de lidstaat. 4. Voor de toepassing van artikel 151, lid 3, is het bovendien aan de bevoegde persoon om: a) erop toe te zien dat de vervaardigings- of testactiviteiten die op de gedecentraliseerde locaties worden uitgevoerd, voldoen aan de beginselen van relevante goede productiepraktijken als bedoeld in artikel 160 en in overeenstemming zijn met de vergunning voor het in de handel brengen; b) een schriftelijke bevestiging te verstrekken als bedoeld in artikel 144, lid 2, tweede alinea; c) de bevoegde autoriteit van de lidstaat waar de gedecentraliseerde locatie is gevestigd, in kennis te stellen van een inventaris van de wijzigingen die hebben plaatsgevonden betreffende de informatie die is verstrekt in het overeenkomstig artikel 148, lid 5, ingediende registratieformulier. Alle wijzigingen die gevolgen kunnen hebben voor de kwaliteit of de veiligheid van de geneesmiddelen die op de gedecentraliseerde locatie worden vervaardigd of getest, moeten onmiddellijk worden gemeld. De Commissie is bevoegd om overeenkomstig artikel 215 een gedelegeerde handeling vast te stellen ter aanvulling van de eerste alinea, punt c), waarin de kennisgeving van de bevoegde persoon wordt gespecificeerd. Artikel 154 Professionele gedragscode 1. De lidstaten waarborgen dat de in artikel 151 bedoelde bevoegde personen hun verplichtingen nakomen door middel van administratieve maatregelen of door ervoor te zorgen dat voor dergelijke personen een professionele gedragscode geldt. 2. De lidstaten kunnen voorzien in de tijdelijke schorsing van een in artikel 151 bedoelde bevoegde persoon zodra tegen die bevoegde persoon administratieve of tuchtprocedures zijn ingeleid wegens niet-nakoming van zijn in artikel 153 bedoelde taken. Artikel 155 Certificaat voor de uitvoer van een geneesmiddel 1. Op verzoek van de fabrikant, de exporteur, of de bevoegde autoriteiten van een derde land van invoer, certificeren de lidstaten dat een fabrikant van geneesmiddelen in het bezit is van een vergunning voor de vervaardiging. Voor het afgeven van dergelijke certificaten: a) moeten de lidstaten voldoen aan de geldende administratieve voorschriften van de Wereldgezondheidsorganisatie; b) verstrekken de lidstaten voor de geneesmiddelen die voor uitvoer zijn bestemd en waarvoor op hun grondgebied reeds een vergunning is verleend, een overeenkomstig artikel 43 goedgekeurde samenvatting van de productkenmerken. 2. Indien de fabrikant niet in het bezit is van een vergunning voor het in de handel brengen, verstrekt hij of zij de bevoegde autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor het afgeven van het in lid 1 bedoelde certificaat, een verklaring, waarin wordt uiteengezet waarom een dergelijke vergunning niet beschikbaar is. Afdeling 2 Vervaardiging, invoer en distributie van werkzame stoffen Artikel 156 Vervaardiging van werkzame stoffen Voor de toepassing van deze richtlijn omvat de vervaardiging van bij het vervaardigingsproces van een geneesmiddel gebruikte werkzame stoffen zowel de volledige of gedeeltelijke vervaardiging of de invoer van een werkzame stof, als de verschillende processen in verband met de verdeling, verpakking of presentatie voorafgaande aan de opname in een geneesmiddel, met inbegrip van het opnieuw verpakken en opnieuw etiketteren, zoals dit gebeurt door een groothandelaar in werkzame stoffen. Artikel 157 Registratie van importeurs, fabrikanten en distributeurs van werkzame stoffen 1. In de Unie gevestigde importeurs, fabrikanten en distributeurs van werkzame stoffen registreren hun activiteit bij de bevoegde autoriteit van de lidstaat waar zij gevestigd zijn. 2. Het elektronisch in te dienen aanmeldingsformulier bevat op zijn minst de volgende informatie: a) naam of bedrijfsnaam en vast adres; b) de werkzame stoffen die zullen worden ingevoerd, vervaardigd of gedistribueerd; c) gegevens betreffende de bedrijfsruimten en de technische uitrusting voor hun activiteit. 3. De in lid 1 bedoelde personen dienen het aanmeldingsformulier op zijn minst zestig dagen vóór het tijdstip waarop zij met hun activiteit willen starten, elektronisch in bij de bevoegde autoriteit van de lidstaat. 4. De bevoegde autoriteit van de lidstaat kan op basis van een risicobeoordeling besluiten een inspectie uit te voeren. Als de bevoegde autoriteit van de lidstaat de aanvrager binnen zestig dagen na de ontvangst van het aanmeldingsformulier ervan in kennis stelt dat er een inspectie zal worden uitgevoerd, wordt niet met de activiteit gestart vóór de bevoegde autoriteit van de lidstaat de aanvrager ervan in kennis heeft gesteld dat hij of zij met de activiteit mag starten. Als de bevoegde autoriteit van de lidstaat de aanvrager binnen zestig dagen na de ontvangst van het aanmeldingsformulier niet in kennis heeft gesteld van het feit dat er een inspectie zal worden uitgevoerd, mag de aanvrager met de activiteit starten. 5. De in lid 1 bedoelde personen verstrekken de bevoegde autoriteit van de lidstaat jaarlijks elektronisch een inventaris van de wijzigingen die hebben plaatsgevonden met betrekking tot de informatie die in het aanmeldingsformulier is meegedeeld. Alle wijzigingen die gevolgen voor de kwaliteit of de veiligheid van de vervaardigde, ingevoerde of gedistribueerde werkzame stoffen kunnen hebben, moeten onmiddellijk worden gemeld. 6. De bevoegde autoriteit van de lidstaat voert de overeenkomstig lid 2 verschafte informatie in in de in artikel 188, lid 15, bedoelde databank van de Unie. Artikel 158 Voorwaarden voor de invoer van werkzame stoffen 1. De lidstaten nemen passende maatregelen om ervoor te zorgen dat de vervaardiging, invoer en distributie op hun grondgebied van werkzame stoffen, met inbegrip van werkzame stoffen die voor de uitvoer zijn bestemd, voldoen aan de principes van de goede productie- en de goede distributiepraktijken voor werkzame stoffen die in de overeenkomstig artikel 160 vastgestelde gedelegeerde handelingen worden gespecificeerd. 2. Werkzame stoffen worden uitsluitend ingevoerd indien aan de volgende voorwaarden is voldaan: a) de werkzame stoffen zijn vervaardigd in overeenstemming met de beginselen van de goede productiepraktijken, die ten minste gelijkwaardig zijn aan die welke overeenkomstig artikel 160 zijn vastgesteld door de Unie, en b) de werkzame stoffen gaan vergezeld van een schriftelijke verklaring afgegeven door de bevoegde autoriteit van het derde land van uitvoer, waarin wordt gesteld dat: i) de beginselen van de goede productiepraktijken die gelden voor de productielocatie waar de uitgevoerde werkzame stof wordt vervaardigd, ten minste gelijkwaardig zijn aan die welke overeenkomstig artikel 160, derde alinea, door de Unie zijn vastgesteld; ii) de betrokken productielocatie onderworpen is aan regelmatige, strikte en transparante controles en doeltreffende handhaving van goede productiepraktijken, onder meer door herhaalde onaangekondigde inspecties, teneinde te garanderen dat het niveau van bescherming van de volksgezondheid ten minste gelijkwaardig is aan het niveau in de Unie, en iii) indien er tekortkomingen worden vastgesteld, informatie over deze vaststellingen onverwijld door het derde land van uitvoer aan de Unie wordt doorgegeven. 3. De voorwaarden van lid 2, punt b), zijn niet van toepassing als het land van uitvoer voorkomt op de in artikel 159, lid 2, bedoelde lijst. 4. Gedurende een periode die de geldigheidsduur van het certificaat van goede productiepraktijken niet overschrijdt, dat overeenkomstig artikel 188, lid 13, is afgegeven, kan een bevoegde autoriteit van een lidstaat ontheffing verlenen van de voorwaarden van lid 2, punt b), wanneer een locatie waar een werkzame stof wordt vervaardigd voor de uitvoer, door de bevoegde autoriteit van een lidstaat is geïnspecteerd en er is vastgesteld dat de locatie voldoet aan de beginselen van de goede productiepraktijken van artikel 160. Artikel 159 Uit derde landen ingevoerde werkzame stoffen 1. Op verzoek van een derde land beoordeelt de Commissie of het regelgevingskader van dat land dat van toepassing is op naar de Unie uitgevoerde werkzame stoffen en de desbetreffende controle- en handhavingsactiviteiten een niveau van bescherming van de volksgezondheid garanderen dat gelijkwaardig is aan dat in de Unie. De beoordeling bestaat in een controle van de desbetreffende elektronisch ingediende documenten en, als geen afspraken als bedoeld in artikel 153, lid 2, bestaan die op dit activiteitenterrein betrekking hebben, omvat zij een toetsing ter plaatse van het regelgevingssysteem van het derde land en, indien nodig, een geobserveerde inspectie van een of meer van de productielocaties voor werkzame stoffen van het derde land. 2. Op basis van de in lid 1 bedoelde beoordeling kan de Commissie uitvoeringshandelingen vaststellen om het derde land in een lijst op te nemen en om de eisen van de tweede alinea toe te passen. Die uitvoeringshandelingen worden volgens de in artikel 214, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure vastgesteld. Bij de beoordeling van het derde land overeenkomstig lid 1, houdt de Commissie rekening met het volgende: a) de voorschriften van dat land inzake goede productiepraktijken; b) de regelmaat van inspecties om de naleving van de goede productiepraktijken te controleren; c) de doeltreffendheid van de handhaving van goede productiepraktijken; d) regelmaat en snelheid waarmee door het derde land informatie wordt verstrekt over fabrikanten van werkzame stoffen die niet aan de voorschriften voldoen. 3. De Commissie controleert regelmatig of aan de in lid 1 gestelde voorwaarden wordt voldaan. De eerste controle vindt plaats uiterlijk drie jaar nadat het derde land in de in lid 2 bedoelde lijst is opgenomen. 4. De Commissie voert de in de lid 1 bedoelde beoordeling en de in lid 3 bedoelde controle uit in samenwerking met het Bureau en de bevoegde autoriteiten van de lidstaten. Afdeling 3 Beginselen van goede productie- en distributiepraktijken Artikel 160 Regels van toepassing op geneesmiddelen en werkzame stoffen De Commissie kan is bevoegd overeenkomstig artikel 214, lid 2, uitvoeringshandelingen vaststellen 215 gedelegeerde handelingen vast te stellen teneinde deze richtlijn aan te vullen met: [Am. 279] a) de beginselen van goede productie- en distributiepraktijken voor geneesmiddelen, in voorkomend geval aangevuld met specifieke maatregelen die met name van toepassing zijn op farmaceutische vormen, geneesmiddelen of productieactiviteiten in overeenstemming met goede productiebeginselen; b) beginselen van goede productie- en distributiepraktijken voor werkzame stoffen. b bis) maatregelen om de negatieve milieueffecten van de vervaardiging van geneesmiddelen te beperken. [Am. 280] In voorkomend geval worden deze beginselen in samenhang met in een ander rechtskader van de Unie vastgestelde beginselen van goede praktijken gespecificeerd. Artikel 161 Regels van toepassing op hulpstoffen De Commissie is bevoegd om overeenkomstig artikel 215 gedelegeerde handelingen vast te stellen teneinde deze richtlijn aan te vullen wat betreft de geformaliseerde risicobeoordeling voor het vaststellen van de passende goede productiepraktijken voor hulpstoffen als bedoeld in artikel 147, lid 2. Bij deze risicobeoordeling wordt rekening gehouden met eisen op grond van andere passende kwaliteitssystemen en met de oorsprong en het bestemde gebruik van de hulpstoffen en de eerdere gevallen van kwaliteitsgebreken. Hoofdstuk XII Groothandel en verkoop op afstand Afdeling 1 Groothandel en bemiddeling in geneesmiddelen Artikel 162 Groothandel in geneesmiddelen 1. Onverminderd artikel 5 nemen de lidstaten de nodige maatregelen opdat op hun grondgebied slechts geneesmiddelen worden gedistribueerd waarvoor overeenkomstig het Unierecht een vergunning voor het in de handel brengen is verleend. 2. In het geval van groothandel, met inbegrip van bewaring, vallen geneesmiddelen onder hetzij een gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen, hetzij een nationale vergunning voor het in de handel brengen. 3. Distributeurs die voornemens zijn om een geneesmiddel uit een andere lidstaat in te voeren, stellen de houder van de vergunning voor het in de handel brengen en de bevoegde autoriteit van de lidstaat waar het product zal worden ingevoerd, in kennis van hun voornemen om dat geneesmiddel in te voeren. 4. In het geval van geneesmiddelen waarvoor een nationale vergunning voor het in de handel brengen is afgegeven, geschiedt de in lid 3 bedoelde kennisgeving aan de bevoegde autoriteit van de lidstaat onverminderd bijkomende procedures waarin de wetgeving van die lidstaat voorziet en aan de bevoegde autoriteit van de lidstaat te betalen vergoedingen voor het onderzoek van de kennisgeving. 5. In het geval van geneesmiddelen waarvoor een gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen is afgegeven, dient de distributeur dezelfde kennisgeving als bedoeld in lid 3 in bij het Bureau, dat zal worden belast met de controle op de naleving van de voorwaarden die in het Unierecht inzake geneesmiddelen en in de vergunningen voor het in de handel brengen zijn vastgelegd. Voor deze controle is een vergoeding verschuldigd aan het Bureau. Artikel 163 Vergunning voor groothandel in geneesmiddelen 1. De bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat neemt de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat voor de groothandel in geneesmiddelen een vergunning voor het uitoefenen van de activiteit van groothandelaar in geneesmiddelen (“groothandelsvergunning”) verplicht is. In de groothandelsvergunning worden de bedrijfsruimten, de categorieën geneesmiddelen en de groothandel vermeld, waarvoor zij geldig is. [Am. 281] 2. Wanneer de personen die gemachtigd of gerechtigd zijn geneesmiddelen aan het publiek af te leveren, krachtens hun nationale wetgeving ook de activiteit van groothandelaar mogen uitoefenen, moeten zij de in lid 1 bedoelde vergunning bezitten. 3. Een krachtens artikel 142 vereiste vergunning voor de vervaardiging omvat een groothandelsvergunning voor de geneesmiddelen waarop zij betrekking heeft. Het bezit van een groothandelsvergunning verleent geen ontheffing van de verplichting van artikel 142 om in het bezit te zijn van een vergunning voor de vervaardiging en om te voldoen aan de in dat verband vastgestelde voorwaarden, zelfs niet wanneer de vervaardiging of invoer een nevenactiviteit is. 4. De bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat voert de informatie betreffende de groothandelsvergunningen in in de in artikel 188, lid 15, bedoelde databank van de Unie. 5. De bevoegde autoriteit van de lidstaat die de groothandelsvergunning voor bedrijfsruimten op zijn grondgebied heeft verleend, ziet erop toe dat de controles van de personen die een vergunning hebben om de activiteit van groothandelaar in geneesmiddelen uit te oefenen, en de inspecties van hun bedrijfsruimten met een passende frequentie worden uitgevoerd. De bevoegde autoriteit van de lidstaat die de groothandelsvergunning heeft verleend, schort deze op of trekt deze in indien niet langer wordt voldaan aan de in artikel 162 vastgestelde voorwaarden voor het verlenen ervan. In dat geval stelt de lidstaat de andere lidstaten en de Commissie daarvan onverwijld in kennis. 6. Wanneer een bevoegde autoriteit van een lidstaat van oordeel is dat wat betreft een door de bevoegde autoriteit van een andere lidstaat verleende groothandelsvergunning niet aan de in artikel 162 vastgestelde voorwaarden voor het verlenen van een groothandelsvergunning is voldaan, stelt zij de Commissie en de bevoegde autoriteit van de andere lidstaat daarvan onverwijld in kennis. De bevoegde autoriteit van de andere lidstaat neemt de maatregelen die zij nodig acht en stelt de Commissie en de bevoegde autoriteit van de eerste lidstaat in kennis van die maatregelen en van de redenen daarvoor. Artikel 164 Eisen voor een groothandelsvergunning 1. Om een groothandelsvergunning te verkrijgen, dienen aanvragers een elektronische aanvraag in bij de bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat. 2. De in lid 1 bedoelde aanvraag omvat de volgende gegevens: a) een bevestiging en bewijs dat de aanvragers beschikken over gepaste en voldoende bedrijfsruimten, installaties en uitrusting, om een goede bewaring en een goede distributie van de geneesmiddelen te waarborgen; b) een bevestiging en bewijs dat de aanvragers beschikken over naar behoren opgeleid personeel en met name een bevoegde persoon die de verantwoordelijkheid draagt, volgens de voorwaarden die in de wetgeving van de betrokken lidstaat zijn voorgeschreven; c) een garantie om de uit artikel 166 voortvloeiende verplichtingen na te leven. Artikel 165 Verlening van een groothandelsvergunning 1. De officiële vertegenwoordigers van de bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat voeren een inspectie uit om te bevestigen of de gegevens in de overeenkomstig artikel 164 ingediende aanvraag nauwkeurig zijn. Wanneer de nauwkeurigheid van de gegevens uiterlijk negentig dagen na ontvangst van de overeenkomstig artikel 164 ingediende aanvraag wordt bevestigd overeenkomstig de eerste alinea, verleent of weigert de bevoegde autoriteit van de lidstaat een groothandelsvergunning. 2. De bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat kan van de aanvrager verlangen dat hij of zij elektronisch alle nodige informatie verstrekt over de gegevens die nodig zijn voor het verlenen van de groothandelsvergunning. In dat geval wordt de in lid 1 bedoelde termijn opgeschort totdat de vereiste aanvullende informatie is verstrekt. 3. De bevoegde autoriteit van de lidstaat kan onder voorwaarden een groothandelsvergunning verlenen. 4. De groothandelsvergunning is alleen van toepassing op de in de vergunning vermelde bedrijfsruimten. Artikel 166 Verplichtingen van de houder van de groothandelsvergunning 1. De lidstaten zorgen ervoor dat houders van een groothandelsvergunning: a) over personeel beschikken dat voldoet aan de wettelijke eisen die de betrokken lidstaat aan groothandel stelt; b) de officiële vertegenwoordigers van de bevoegde autoriteit van de lidstaat te allen tijde toegang verlenen tot de in artikel 164, lid 2, punt a), bedoelde bedrijfsruimten, installaties en uitrusting; c) geneesmiddelen alleen geleverd krijgen, ook via financiële transacties, van personen die zelf in het bezit zijn van een groothandelsvergunning in de Unie of een zoals in artikel 163, lid 3, bedoelde vergunning voor de vervaardiging; d) geneesmiddelen alleen leveren, ook via financiële transacties, aan personen die zelf houder zijn van een groothandelsvergunning of die gemachtigd of gerechtigd zijn om geneesmiddelen aan het publiek te leveren; e) controleren of de geneesmiddelen die zij hebben ontvangen, niet vervalst zijn, door de veiligheidskenmerken op de buitenverpakking te controleren, overeenkomstig de eisen van de krachtens artikel 67, lid 2, tweede alinea, vastgestelde gedelegeerde handelingen; f) over een noodplan beschikken waardoor de daadwerkelijke uitvoering van terugroepacties op last van de bevoegde autoriteiten of in samenwerking met de fabrikant van het betrokken geneesmiddel of de houder van de vergunning voor het in de handel brengen van dat geneesmiddel, wordt gewaarborgd; g) dossiers bij te houden waarin voor ontvangen, verzonden of bemiddelde geneesmiddelen ten minste de volgende informatie wordt verstrekt: i) de datum van ontvangst, verzending of bemiddeling van het geneesmiddel; ii) de naam van het geneesmiddel; iii) de hoeveelheid geneesmiddel die is ontvangen, geleverd of bemiddeld; iv) naam en adres van de leverancier van het geneesmiddel of de ontvanger, naar gelang het geval; v) partijnummer van de geneesmiddelen, ten minste voor geneesmiddelen waarop de in artikel 67 bedoelde veiligheidskenmerken zijn aangebracht; h) de in punt g) bedoelde dossiers gedurende vijf jaar voor inspectie ter beschikking houden van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten; i) zich houden aan de beginselen en richtsnoeren inzake goede distributiepraktijken voor geneesmiddelen van artikel 160; j) een kwaliteitssysteem bijhouden waarin de verantwoordelijkheden, procedures en risicomanagementmaatregelen voor hun activiteiten zijn vastgelegd; k) de bevoegde autoriteit van de lidstaat en indien van toepassing de houder van de vergunning voor het in de handel brengen onmiddellijk informeren over geneesmiddelen die zij ontvangen of die hun worden aangeboden en die zij identificeren als zijnde vervalste geneesmiddelen of waarvan zij vermoeden dat het vervalste geneesmiddelen zijn; l) steeds een passende en continue levering van een assortiment geneesmiddelen garanderen waarmee in de behoeften van een bepaald geografisch gebied kan worden voorzien, en de gevraagde bestellingen in het gehele betrokken gebied binnen een redelijke, in de nationale wetgeving vastgestelde termijn leveren; m) op het gebied van de voorzieningszekerheid samenwerken met alle relevante belanghebbenden, inclusief de houders van een vergunning voor het in de handel brengen en de bevoegde autoriteiten van de lidstaten. [Am. 282] 2. Wanneer het geneesmiddel bij een andere groothandelaar betrokken wordt, controleren de houders van een groothandelsvergunning die het geneesmiddel verkrijgen, of de leverende groothandelaar zich houdt aan de beginselen inzake goede distributiepraktijken. Dit houdt ook in dat er wordt gecontroleerd of de leverende groothandelaar houder is van een groothandelsvergunning, of van een vergunning voor het vervaardigen als bedoeld in artikel 163, lid 3. 3. Wanneer het geneesmiddel bij een fabrikant of importeur wordt betrokken, controleren de houders van een groothandelsvergunning of de fabrikant of importeur in het bezit is van een vergunning voor de vervaardiging. 4. Wanneer geneesmiddelen via bemiddeling worden verkregen, controleren houders van een groothandelsvergunning of de persoon die in het geneesmiddel bemiddelt, aan de eisen van artikel 171 voldoet. Artikel 167 Verplichting tot levering van geneesmiddelen 1. Wat betreft de levering van geneesmiddelen aan apothekers en personen die gemachtigd of gerechtigd zijn geneesmiddelen aan het publiek af te leveren, leggen de lidstaten aan de houders van een door een andere lidstaat verleende groothandelsvergunning geen strengere (met name openbaredienst)verplichtingen op dan aan personen die zij zelf hebben gemachtigd tot het uitoefenen van vergelijkbare activiteiten. 2. De groothandelaren van een geneesmiddel dat in een lidstaat in de handel is gebracht, zorgen er binnen de grenzen van hun verantwoordelijkheden voor dat dit geneesmiddel voor apotheken en personen die gemachtigd zijn om geneesmiddelen te distribueren, continu en in voldoende mate voorradig is om in de behoeften van patiënten in die lidstaat te voorzien. 3. Regelingen voor de uitvoering van dit artikel moeten bovendien gerechtvaardigd zijn vanuit het oogpunt van de bescherming van de volksgezondheid en evenredig zijn met het doel van een dergelijke bescherming, overeenkomstig de voorschriften van het Verdrag, met name die inzake het vrije verkeer van goederen en inzake mededinging. Artikel 168 Documenten bij geleverde geneesmiddelen 1. Voor elke leverantie van geneesmiddelen aan een persoon die gemachtigd of gerechtigd is in de betrokken lidstaat geneesmiddelen aan het publiek af te leveren, moet de groothandelaar die gemachtigd is, alle documenten , eventueel in elektronisch formaat, verstrekken bijvoegen waaraan de onderstaande gegevens kunnen worden ontleend: [Am. 283] a) de datum van de verstrekking; b) de naam en farmaceutische vorm van het geneesmiddel; c) de hoeveelheid van het geleverde geneesmiddel; d) naam en adres van de leverancier en de ontvanger van het geneesmiddel; e) partijnummer van de geneesmiddelen, ten minste voor geneesmiddelen waarop de in artikel 67 bedoelde veiligheidskenmerken zijn aangebracht; 2. De lidstaten nemen de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat de personen die gemachtigd of gerechtigd zijn geneesmiddelen aan het publiek af te leveren, de informatie kunnen verstrekken waarmee de distributieroute van elk geneesmiddel kan worden gereconstrueerd. Artikel 169 Nationale eisen inzake groothandel De bepalingen in dit hoofdstuk doen geen afbreuk aan de strengere eisen die door de lidstaten worden toegepast op de groothandel in: a) verdovende middelen of psychotrope stoffen; b) uit bloed bereide geneesmiddelen; c) immunologische geneesmiddelen, en d) radiofarmaceutica. Artikel 170 Groothandel naar derde landen Bij groothandel van geneesmiddelen naar derde landen zijn artikel 162 en artikel 166, lid 1, punt c), niet van toepassing. Wanneer groothandelaren geneesmiddelen leveren aan personen in derde landen, zien zij erop toe dat alleen geleverd wordt aan personen die volgens de geldende wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen van het betrokken derde land gemachtigd of gerechtigd zijn geneesmiddelen te ontvangen voor groothandelsverkoop of aflevering aan het publiek. Artikel 168 is van toepassing op de levering van geneesmiddelen aan personen in derde landen die gemachtigd of gerechtigd zijn geneesmiddelen aan het publiek te verstrekken. Artikel 171 Bemiddeling in geneesmiddelen 1. Personen die bemiddelen in geneesmiddelen, zorgen ervoor dat voor de verhandelde geneesmiddelen een geldige vergunning voor het in de handel brengen bestaat. Zij hebben een vast adres en contactgegevens in de Unie, om precieze identificatie, locatie, communicatie en toezicht op hun activiteiten door de bevoegde autoriteiten van de lidstaten te garanderen. De eisen van artikel 166, lid 1, punten e) tot en met j), zijn van overeenkomstige toepassing op de bemiddeling in geneesmiddelen. 2. Personen mogen alleen bemiddelen in geneesmiddelen indien zij bij de bevoegde autoriteit van de lidstaat waar zij het in lid 1, tweede alinea, bedoelde vaste adres hebben, zijn geregistreerd. Om zich te kunnen registeren, dienen die personen op zijn minst hun naam, bedrijfsnaam en vast adres elektronisch in bij de bevoegde autoriteit. Zij stellen de bevoegde autoriteit van de lidstaat onverwijld elektronisch in kennis van eventuele wijzigingen daarvan. De bevoegde autoriteit van de lidstaat voert de in de eerste alinea bedoelde informatie in een openbaar register in. 3. De in artikel 160 bedoelde beginselen omvatten specifieke bepalingen voor bemiddeling. 4. De in artikel 188 bedoelde inspecties worden uitgevoerd onder de verantwoordelijkheid van de lidstaat waar de persoon die bemiddelt in geneesmiddelen, is geregistreerd. Indien een persoon die bemiddelt in geneesmiddelen, niet aan de eisen van dit artikel voldoet, kan de bevoegde autoriteit van de lidstaat besluiten deze persoon uit het in lid 2 bedoelde register te schrappen. In dat geval stelt de bevoegde autoriteit van de lidstaat die persoon daarvan in kennis. Afdeling 2 Verkoop op afstand aan de bevolking Artikel 172 Algemene eisen voor verkoop op afstand 1. Onverminderd de nationale wetgeving die verbiedt om via diensten van de informatiemaatschappij aan een recept onderworpen geneesmiddelen op afstand te koop aan te bieden aan de bevolking, zorgen de lidstaten ervoor dat geneesmiddelen via diensten, zoals gedefinieerd in Richtlijn (EU) 2015/1535 van het Europees Parlement en de Raad (53) betreffende een informatieprocedure op het gebied van technische voorschriften en regels betreffende de diensten van de informatiemaatschappij, onder de volgende voorwaarden op afstand te koop worden aangeboden aan de bevolking: a) de natuurlijke of rechtspersoon die de geneesmiddelen te koop aanbiedt, is overeenkomstig de nationale wetgeving van de lidstaat waar deze persoon is gevestigd, gemachtigd of gerechtigd de bevolking geneesmiddelen te verstrekken, ook op afstand , en voldoet daarmee, voor zover van toepassing, aan de in lid 2 van dit artikel bedoelde voorwaarden ; [Am. 284] b) de in punt a) bedoelde persoon heeft de lidstaat waar hij of zij is gevestigd, op zijn minst de volgende informatie verstrekt: i) naam of bedrijfsnaam en vast adres van de plaats van activiteit vanwaar die geneesmiddelen worden verstrekt; ii) startdatum van de activiteit van het via diensten van de informatiemaatschappij op afstand te koop aanbieden van geneesmiddelen aan de bevolking; iii) adres van de website die hiervoor wordt gebruikt en alle relevante informatie die nodig is om deze website te identificeren; iv) indien van toepassing, de status ten aanzien van receptplichtigheid overeenkomstig hoofdstuk IV van de geneesmiddelen die via diensten van de informatiemaatschappij op afstand te koop worden aangeboden aan de bevolking. Indien nodig wordt deze informatie geactualiseerd; c) de geneesmiddelen die via diensten van de informatiemaatschappij op afstand te koop worden aangeboden, voldoen aan de nationale wetgeving van de lidstaat van bestemming overeenkomstig artikel 5, lid 1; d) onverminderd de informatie-eisen van Richtlijn 2000/31/EG van het Europees Parlement en de Raad (54) bevat de website waarop de geneesmiddelen worden aangeboden ten minste: i) de contactgegevens van de bevoegde autoriteit van de lidstaat of van de overeenkomstig punt b) in kennis gestelde autoriteit; ii) een hyperlink naar de in artikel 174 bedoelde website van de lidstaat van vestiging; iii) het in artikel 173 bedoelde gemeenschappelijke logo, dat duidelijk zichtbaar is op elke pagina van de website die betrekking heeft op het op afstand te koop aanbieden van geneesmiddelen aan de bevolking. Het gemeenschappelijke logo bevat een hyperlink naar de vermelding van de persoon in de in artikel 174, lid 1, punt c), bedoelde lijst. 2. De lidstaten kunnen voorwaarden die worden verantwoord op grond van bescherming van de volksgezondheid, opleggen voor de verkoop in de kleinhandel op hun grondgebied van geneesmiddelen die op afstand via diensten van de informatiemaatschappij aan de bevolking te koop worden aangeboden. 3. Onverminderd Richtlijn 2000/31/EG en de eisen van deze afdeling, nemen de lidstaten de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat er voor andere personen dan degene(n) die bedoeld zijn in lid 1, die op afstand geneesmiddelen via diensten van de informatiemaatschappij te koop aanbieden aan de bevolking en die op hun grondgebied opereren, doeltreffende en evenredige sancties met een afschrikkend effect bestaan. Artikel 173 Eisen voor een gemeenschappelijk logo 1. Er wordt een gemeenschappelijk logo ingevoerd dat in de hele Unie herkenbaar is en aan de hand waarvan kan worden vastgesteld in welke lidstaat de persoon is gevestigd, die op afstand geneesmiddelen aan de bevolking te koop aanbiedt. Dat logo wordt duidelijk getoond op de websites waar overeenkomstig artikel 172, lid 1, punt d), geneesmiddelen op afstand aan de bevolking te koop worden aangeboden. 2. Om de werking van het gemeenschappelijke logo te harmoniseren, stelt de Commissie uitvoeringshandelingen vast met betrekking tot: a) de technische, elektronische en cryptografische eisen voor de controle van de authenticiteit van het gemeenschappelijke logo; b) het ontwerp van het gemeenschappelijke logo. Die uitvoeringshandelingen worden indien nodig gewijzigd om rekening te houden met de technische en wetenschappelijke vooruitgang. Die uitvoeringshandelingen worden volgens de in artikel 214, lid 2, bedoelde procedure vastgesteld. Artikel 174 Informatie over de levering op afstand aan de bevolking 1. Elke lidstaat creëert een website met op zijn minst de volgende elementen: a) informatie over de nationale wetgeving die van toepassing is op het via diensten van de informatiemaatschappij op afstand te koop aanbieden van geneesmiddelen aan de bevolking, inclusief informatie over het feit dat er verschillen kunnen bestaan tussen de lidstaten wat de classificatie van geneesmiddelen en de voorwaarden voor de verstrekking ervan betreft; b) informatie over het doel van het gemeenschappelijke logo; c) de lijst van personen die overeenkomstig artikel 172 via diensten van de informatiemaatschappij geneesmiddelen op afstand te koop aanbieden aan de bevolking en de adressen van de websites van deze personen; d) achtergrondinformatie over de risico’s in verband met geneesmiddelen die illegaal via diensten van de informatiemaatschappij aan de bevolking worden geleverd. Op deze website staat een hyperlink naar de website die is bedoeld in lid 2. 2. Het Bureau zet een website op met de in lid 1, eerste alinea, punten b) en d), bedoelde informatie en met informatie over het Unierecht dat van toepassing is op vervalste geneesmiddelen, evenals hyperlinks naar de in lid 1 bedoelde websites van de lidstaten. Op de website van het Bureau wordt uitdrukkelijk vermeld dat op de websites van de lidstaten informatie staat over de personen die gemachtigd of gerechtigd zijn om geneesmiddelen via verkoop op afstand aan de bevolking in de betrokken lidstaat te leveren. 3. De Commissie organiseert of bevordert in samenwerking met de bevoegde de autoriteiten informatiecampagnes voor het grote publiek over de gevaren van vervalste geneesmiddelen. Deze campagnes moeten de consument bewuster maken van de risico’s van geneesmiddelen die illegaal worden geleverd door verkoop op afstand, en van de werking van het gemeenschappelijke logo en de in de leden 1 en 2 bedoelde websites. Hoofdstuk XIII Reclame Artikel 175 Definitie van reclame voor geneesmiddelen 1. Voor de toepassing van dit hoofdstuk wordt onder “reclame voor geneesmiddelen” verstaan, alle vormen van colportage, marktverkenning of stimulering, die bedoeld zijn ter bevordering van het voorschrijven, het afleveren, de verkoop of het gebruik van geneesmiddelen. Het bevat met name: a) reclame voor geneesmiddelen, die gericht is op het grote publiek; b) reclame voor geneesmiddelen, die gericht is op degenen die bevoegd zijn om geneesmiddelen voor te schrijven of af te leveren; c) bezoeken van artsenbezoekers aan personen die bevoegd zijn om geneesmiddelen voor te schrijven of af te leveren; d) het verstrekken van monsters van geneesmiddelen; e) aansporing om geneesmiddelen voor te schrijven of af te leveren door voordelen in geld of in natura toe te kennen, aan te bieden of in het vooruitzicht te stellen , tenzij de intrinsieke waarde van die voordelen zeer gering is ; [Am. 285] f) sponsoring van bijeenkomsten voor bevordering van de verkoop, die worden bijgewoond door personen die bevoegd zijn om geneesmiddelen voor te schrijven of af te leveren; g) sponsoring van wetenschappelijke congressen waaraan wordt deelgenomen door personen die bevoegd zijn geneesmiddelen voor te schrijven of af te leveren, met name de vergoeding van hun reis- en verblijfkosten in dit verband; h) reclame in verband met geneesmiddelen, waarin niet naar specifieke geneesmiddelen wordt verwezen. 2. Dit hoofdstuk heeft geen betrekking op: a) de etikettering en de bijsluiter, die onder de bepalingen van hoofdstuk VI vallen; b) brieven, eventueel vergezeld van documentatie waarmee geen verkoopbevorderende doeleinden wordt nagestreefd, die nodig zijn om een specifieke vraag over een bepaald geneesmiddel te beantwoorden; c) concrete informatie en de bijbehorende documentatie, bijvoorbeeld over wijziging van de verpakking, waarschuwingen voor ongewenste bijwerkingen in het kader van de geneesmiddelenbewaking, en over verkoopcatalogi en prijslijsten, voor zover daarin geen productclaims staan; d) informatie betreffende gezondheid of ziekten bij de mens, mits daarin niet wordt verwezen naar geneesmiddelen, zelfs niet als dit onrechtstreeks gebeurt. Artikel 176 Algemene bepalingen inzake reclame voor geneesmiddelen 1. De lidstaten verbieden reclame voor een geneesmiddel waarvoor geen vergunning voor het in de handel brengen is verleend. 2. Alle aspecten van de reclame voor een geneesmiddel moeten in overeenstemming zijn met de gegevens die in de samenvatting van de productkenmerken worden verstrekt. 3. Reclame voor een geneesmiddel: a) moet het rationele gebruik van een geneesmiddel bevorderen door het objectief voor te stellen zonder de eigenschappen ervan te overdrijven; b) moet nauwkeurig en controleerbaar zijn en mag nooit misleidend zijn. b bis) zet niet aan tot een overmatig gebruik of misbruik van een geneesmiddel. [Am. 286] 4. Elke vorm van reclame die erop is gericht om een ander geneesmiddel in een kwaad daglicht te plaatsen, wordt verboden. Reclame waarin wordt gesuggereerd dat een geneesmiddel veiliger of werkzamer is dan een ander geneesmiddel, wordt ook verboden, tenzij dit door de samenvatting van de productkenmerken voor de relevante indicaties en patiëntenpopulatie wordt aangetoond en onderbouwd. [Am. 287] Artikel 177 Beperkingen inzake reclame voor geneesmiddelen 1. De lidstaten verbieden publieksreclame voor geneesmiddelen die: a) overeenkomstig hoofdstuk IV uitsluitend op medisch recept mogen worden geleverd; b) substanties bevatten die in de zin van internationale verdragen als psychotrope stof of verdovend middel zijn geclassificeerd. b bis) antibiotica of antimicrobiële stoffen met een in artikel 51, lid 1, punt a, bedoeld vastgesteld risico op resistentie tegen antimicrobiële stoffen zijn. [Am. 288] 2. Er mag publieksreclame worden gemaakt voor geneesmiddelen die qua samenstelling en doel zijn bestemd en ontwikkeld om zo nodig met het advies van de apotheker maar zonder diagnose, recept of controle van een arts gezondheidswerker te worden gebruikt. [Am. 289] 3. De lidstaten kunnen verbieden dat op hun grondgebied publieksreclame wordt gemaakt voor geneesmiddelen die voor vergoeding in aanmerking komen. 4. Het in lid 1 bedoelde verbod geldt niet voor door het bedrijfsleven gevoerde vaccinatiecampagnes die door de bevoegde autoriteiten van de lidstaten zijn goedgekeurd. [Am. 290] 5. Het in lid 1 bedoelde verbod geldt onverminderd artikel 21 van Richtlijn 2010/13/EU. 6. De lidstaten verbieden dat het bedrijfsleven rechtstreeks geneesmiddelen aan het publiek verstrekt voor verkoopbevorderende doeleinden. Artikel 178 Publieksreclame 1. Onverminderd artikel 177 moet publieksreclame voor een geneesmiddel: a) zodanig worden opgezet dat de boodschap als reclame overkomt en het product duidelijk als geneesmiddel wordt onderkend; b) ten minste de volgende gegevens bevatten: i) de naam van het geneesmiddel en de algemeen gebruikelijke benaming, indien het geneesmiddel slechts één werkzame stof bevat; ii) de gegevens die voor een goed gebruik en een goede verwijdering van het geneesmiddel onontbeerlijk zijn; [Am. 291] iii) een uitdrukkelijk en leesbaar verzoek om aandachtig de aanwijzingen op, naar gelang van het geval, de bijsluiter of de buitenverpakking te lezen , en om een arts of apotheker te raadplegen voor aanvullende informatie . [Am. 292] 2. De lidstaten kunnen bepalen dat publieksreclame voor een geneesmiddel in afwijking van lid 1 slechts de naam van het geneesmiddel of de werkzame stof ervan hoeft te bevatten, of het handelsmerk indien de reclame uitsluitend als herinnering bedoeld is. 2 bis. De Commissie stelt overeenkomstig artikel 215 gedelegeerde handelingen vast om deze richtlijn aan te vullen met specifieke eisen betreffende directe en indirecte reclame voor geneesmiddelen op sociale media en andere mediaplatforms en productplaatsing door beroemdheden en influencers. [Am. 293] Artikel 179 Beperkingen inzake publieksreclame 1. Publieksreclame voor een geneesmiddel mag geen elementen bevatten: a) waaruit zou blijken dat een medisch onderzoek of chirurgische ingreep overbodig is, in het bijzonder door een diagnose aan te bieden of een behandeling per briefwisseling aan te bevelen; b) waardoor wordt gesuggereerd dat de werking van het geneesmiddel gegarandeerd is, niet met bijwerking gepaard gaat en beter is dan of gelijk is aan de werking van een andere behandeling of van een ander geneesmiddel; c) waardoor wordt gesuggereerd dat de gezondheid van een persoon door gebruik van het geneesmiddel kan worden verbeterd; d) waardoor wordt gesuggereerd dat de gezondheid van een persoon kan worden aangetast wanneer het geneesmiddel niet wordt gebruikt; e) die uitsluitend of voornamelijk op kinderen zijn gericht; f) waarmee wordt verwezen naar een aanbeveling door wetenschappers, gezondheidswerkers of personen die weliswaar geen wetenschappers of gezondheidswerkers zijn, maar toch door hun reputatie het gebruik van geneesmiddelen zouden kunnen stimuleren; g) waardoor het geneesmiddel gelijk wordt gesteld met een voedingsmiddel, een cosmetisch product of andere consumptiegoederen; h) waardoor wordt gesuggereerd dat de veiligheid of de werkzaamheid van het geneesmiddel te danken is aan het feit dat het om een natuurlijke of niet-chemische stof gaat; [Am. 294] i) die door een beschrijving of een gedetailleerde uitbeelding van de anamnese tot een verkeerde zelfdiagnose kunnen leiden; j) waarmee ten onrechte op verontrustende of misleidende wijze wordt verwezen naar genezenverklaringen; k) waarin ten onrechte op verontrustende of misleidende wijze gebruik wordt gemaakt van uitbeeldingen van veranderingen van het menselijk lichaam ten gevolge van ziekte of letsel, of van de werking van een geneesmiddel in het menselijk lichaam of in delen daarvan. 2. Het verbod dat in lid 1, punt d), uiteen wordt gezet, geldt niet voor de in artikel 177, lid 4, bedoelde vaccinatiecampagnes. Artikel 180 Reclame die gericht is op degenen die bevoegd zijn om geneesmiddelen voor te schrijven, toe te dienen of af te leveren 1. Reclame voor een geneesmiddel die gericht is op personen die bevoegd zijn om het voor te schrijven, toe te dienen of af te leveren, moet de volgende gegevens bevatten: a) essentiële gegevens die verenigbaar zijn met de samenvatting van de samenvatting van de productkenmerken; b) de status van het geneesmiddel ten aanzien van receptplichtigheid en aflevering. De lidstaten kunnen tevens eisen dat deze reclame de verkoopprijs of het indicatieve tarief van de verschillende aanbiedingen en de voorwaarden voor vergoeding door sociale-zekerheidsorganen inhoudt. 2. De lidstaten kunnen bepalen dat reclame voor een geneesmiddel die gericht is op personen die bevoegd zijn om dergelijke producten voor te schrijven, toe te dienen of af te leveren, in afwijking van lid 1 slechts de naam en, wanneer deze bestaat, de internationale generieke benaming van het geneesmiddel behoeft te bevatten, of het handelsmerk indien de reclame uitsluitend als herinnering bedoeld is. Artikel 181 Ondersteunende documenten voor reclame die gericht is op degenen die bevoegd zijn om geneesmiddelen voor te schrijven, toe te dienen of af te leveren 1. In alle documenten betreffende een geneesmiddel die in het kader van de bevordering van de verkoop van dat geneesmiddel worden verstrekt aan personen die bevoegd zijn om het voor te schrijven, toe te dienen of af te leveren, moeten ten minste de in artikel 180, lid 1, bedoelde gegevens zijn opgenomen en moet tevens worden vermeld op welke datum de documenten zijn opgesteld of voor het laatst werden herzien. 2. Alle gegevens die in de in lid 1 bedoelde documenten zijn opgenomen, moeten exact, actueel, controleerbaar en voldoende volledig zijn om de ontvanger in staat te stellen zich een eigen oordeel over de therapeutische waarde van het betrokken geneesmiddel te vormen. 3. Citaten, tabellen en andere illustraties die aan medische tijdschriften of wetenschappelijke werken zijn ontleend en die in de in lid 1 bedoelde documenten worden gebruikt, moeten getrouw en met de juiste bronvermelding worden weergegeven. Artikel 182 Verplichtingen met betrekking tot artsenbezoekers 1. Artsenbezoekers moeten door de onderneming waar zij in dienst zijn, adequaat worden opgeleid en moeten over voldoende wetenschappelijke kennis beschikken om over de geneesmiddelen die zij aanbieden, nauwkeurige en zo volledig mogelijke inlichtingen te verstrekken. De informatie die de artsenbezoekers verstrekken, moet in overeenstemming zijn met artikel 176. 2. Bij elk bezoek moeten artsenbezoekers voor elk geneesmiddel dat zij aanbieden, de samenvatting van de productkenmerken, aangevuld, indien dit in de betrokken lidstaat wettelijk is toegestaan, met de in artikel 180, lid 1, tweede alinea, bedoelde gegevens over de prijs en de voorwaarden voor vergoeding, aan de bezochte persoon ter hand te stellen of tot diens beschikking te houden. 3. Artsenbezoekers zijn verplicht aan de in artikel 187, lid 1, bedoelde wetenschappelijke dienst alle hun door de bezochte personen meegedeelde informatie, in het bijzonder met betrekking tot bijwerkingen, te melden die op het gebruik van de geneesmiddelen waarvoor zij reclame maken, betrekking heeft. Artikel 183 Bevordering van de verkoop van geneesmiddelen 1. In het kader van de bevordering van de verkoop van geneesmiddelen aan personen die bevoegd zijn om deze voor te schrijven of af te leveren, is het verboden hun premies of voordelen in geld of in natura toe te kennen, aan te bieden of in het vooruitzicht te stellen , tenzij deze een zeer geringe waarde hebben of relevant zijn voor de uitoefening van de geneeskunde of de farmacie . [Am. 295] 2. De gastvrijheid die in het kader van bijeenkomsten voor verkoopbevordering wordt geboden, moet steeds strikt beperkt blijven tot het hoofddoel van de bijeenkomst; zij mag zich niet uitstrekken tot andere personen dan degenen die bevoegd zijn om geneesmiddelen voor te schrijven of af te leveren. 3. Het aannemen van of vragen om zaken die verboden zijn krachtens lid 1 of strijdig zijn met lid 2, is aan personen die bevoegd zijn om geneesmiddelen voor te schrijven of af te leveren, niet toegestaan. 4. De regels die in leden 1, 2 en 3 uiteen worden gezet, doen geen afbreuk aan de bestaande maatregelen of handelspraktijken in de lidstaten inzake prijzen, marges en kortingen. Artikel 184 Gastvrijheid bij wetenschappelijke bijeenkomsten De bepalingen van artikel 183, lid 1, vormen geen belemmering voor de gastvrijheid die rechtstreeks of indirect wordt geboden tijdens bijeenkomsten met een uitsluitend beroepsmatig en wetenschappelijk karakter. Deze gastvrijheid moet zich steeds strikt beperken tot het wetenschappelijke hoofddoel van de bijeenkomst. De gastvrijheid mag niet worden uitgebreid tot andere personen dan degenen die bevoegd zijn om geneesmiddelen voor te schrijven of af te leveren. Artikel 185 Verstrekking van monsters van geneesmiddelen 1. Er mogen alleen bij uitzondering en onder de volgende voorwaarden gratis monsters van geneesmiddelen aan personen die bevoegd zijn om geneesmiddelen voor te schrijven, worden verstrekt: a) het aantal monsters voor elk geneesmiddel per jaar en per persoon die mag voorschrijven, moet beperkt zijn; b) aan elke levering van monsters moet een schriftelijk, gedateerd en ondertekend verzoek van de personen die bevoegd zijn om geneesmiddelen voor te schrijven of af te leveren, vooraf zijn gegaan; c) de personen die bevoegd zijn om de monsters te leveren, moeten hiervoor een passend controlesysteem hebben en zijn ter zake verantwoording schuldig; d) elk monster mag niet groter zijn dan de kleinste verpakking die in de handel is; e) op elk monster moet de vermelding “gratis medisch monster — mag niet worden verkocht” of enige andere vermelding met een overeenkomstige betekenis voorkomen; f) bij elk monster moet een exemplaar van de samenvatting van de productkenmerken zijn gevoegd; g) er mogen geen monsters worden verstrekt van geneesmiddelen die substanties bevatten die in de zin van internationale verdragen als antibiotica, psychotrope stof of verdovend middel zijn geclassificeerd. [Am. 296] 2. Bij wijze van uitzondering kunnen onder de voorwaarden van lid 1 ook gratis monsters van receptvrije geneesmiddelen worden verstrekt aan personen die bevoegd om zijn deze geneesmiddelen af te leveren. 3. De lidstaten mogen de verspreiding van monsters van bepaalde geneesmiddelen verder beperken. Artikel 186 Uitvoering van de reclamebepalingen door de lidstaten 1. De lidstaten zorgen voor passende en doeltreffende methoden om de reclame voor geneesmiddelen te monitoren. Ten minste in het geval van publieksreclame zijn deze methoden , die gebaseerd kunnen zijn op een stelsel van voorafgaande controle , en moeten ze in elk geval bepalingen omvatten op grond waarvan personen of organisaties die volgens de nationale wetgeving bij het verbieden van met dit hoofdstuk strijdige reclame een rechtmatig belang hebben, tegen dergelijke reclame in rechte kunnen optreden of deze reclame kunnen voorleggen aan de bevoegde autoriteit van de lidstaat om uitspraak te doen over een klacht dan wel een passende gerechtelijke procedure in te leiden. [Am. 297] 2. In het kader van de in lid 1 bedoelde bepalingen verlenen de lidstaten aan de rechterlijke instanties of bevoegde autoriteiten van de lidstaten bevoegdheden om, ingeval zij deze maatregelen, rekening houdend met alle belangen die op het spel staan en met name het algemeen belang, nodig achten: a) te bevelen dat de misleidende reclame wordt gestaakt dan wel een gerechtelijke procedure in te leiden ter verkrijging van dat bevel, of b) indien de misleidende reclame nog niet onder het publiek is gebracht, maar dit op het punt staat te gebeuren, de publicatie te verbieden of een gerechtelijke procedure in te leiden ter verkrijging van dat verbod. De lidstaten verlenen de rechterlijke instanties of de bevoegde autoriteiten van de lidstaten de in de eerste alinea, punten a) en b), bedoelde bevoegdheden, zelfs zonder bewijs van daadwerkelijk verlies of schade, of van opzet of nalatigheid van de adverteerder. 3. De lidstaten bepalen dat de in lid 2 bedoelde maatregelen in het kader van een versnelde procedure kunnen worden getroffen bij wege van voorlopige voorziening of bij wege van definitieve voorziening. Elke lidstaat moet bepalen welke van de in de eerste alinea genoemde twee mogelijkheden wordt gekozen. 4. De lidstaten kunnen aan rechterlijke instanties of bevoegde autoriteiten van de lidstaten bevoegdheden verlenen om, ter ondervanging van het voortdurende effect van misleidende reclame, waarvan de staking bij een definitieve beslissing is bevolen: a) de volledige of gedeeltelijke bekendmaking van dat besluit te bevelen in een vorm die zij passend achten, en b) bovendien de publicatie van een rechtzetting te bevelen. 4 bis. De lidstaten zetten een nationaal transparantieregister op, waarin waardeoverdrachten in verband met de reclameactiviteiten als bedoeld in de artikelen 175, 177, 180 en 182 tot en met 185, die gericht zijn op personen die bevoegd zijn om geneesmiddelen voor te schrijven, worden bijgehouden. De Commissie publiceert op haar website een lijst met links naar alle nationale registers. [Am. 298] 4 ter. De in lid 4 bis van dit artikel bedoelde nationale registers bevatten ten minste de volgende informatie: a) de naam van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen; b) de naam van een persoon die bevoegd is om geneesmiddelen voor te schrijven; c) het betrokken geneesmiddel; d) de soort reclameactiviteiten, zoals bedoeld in artikel 175, lid 1, tweede alinea, punten b) tot en met g), en artikel 184; e) de geldwaarde. [Am. 299] 4 quater. Houders van een vergunning voor het in de handel brengen gebruiken het in lid 4 bis bedoelde transparantieregister om de in lid 4 ter bedoelde informatie in te dienen over alle personen met bevoegdheid om geneesmiddelen voor te schrijven in de lidstaat waar de betreffende activiteiten plaatsvinden. [Am. 300] 5. De leden 1 tot en met 4 4 quater sluiten vrijwillig toezicht op reclame voor geneesmiddelen door zelfreguleringsorganen en het inschakelen van deze organen niet uit , indien naast de in lid 1 bedoelde rechterlijke of administratieve procedures de mogelijkheid van behandeling door zulke organen bestaat . [Am. 301] Artikel 187 Uitvoering van de reclamebepalingen door de houder van de vergunning voor het in de handel brengen 1. De houders van vergunningen voor het in de handel brengen richten binnen hun onderneming of entiteit zonder winstoogmerk een wetenschappelijke dienst op die wordt belast met de voorlichting betreffende de geneesmiddelen die zij in de handel brengen. 2. De houders van vergunningen voor het in de handel brengen: a) houden een exemplaar van elke reclameboodschap die van de onderneming of entiteiten zonder winstoogmerk is uitgegaan met vermelding van de ontvangers, de wijze van verspreiding en de datum van eerste verspreiding, ter beschikking van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten of de organen die met de monitoring van reclame voor geneesmiddelen zijn belast, of zenden hun dit toe; b) zien erop toe dat de reclame die hun onderneming of entiteiten zonder winstoogmerk voor geneesmiddelen maken, in overeenstemming is met de eisen van dit hoofdstuk; c) controleren of de artsenbezoekers die voor hun onderneming of entiteiten zonder winstoogmerk werken, voldoende zijn opgeleid en de hun krachtens artikel 182, leden 2 en 3, opgelegde verplichtingen nakomen; d) verlenen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten of de organen die met de monitoring van reclame voor geneesmiddelen zijn belast, de informatie en bijstand die zij nodig hebben om hun verantwoordelijkheden na te komen; d bis) rapporteren activiteiten aan nationale registers, zoals vastgesteld in artikel 186, lid 4 quater; [Am. 302] e) zien erop toe dat de besluiten die worden genomen door de bevoegde autoriteiten van de lidstaten of de organen die met de monitoring van reclame voor geneesmiddelen zijn belast, onmiddellijk en volledig in acht worden genomen. 3. De lidstaten stellen geen verbod in op copromotieactiviteiten voor een geneesmiddel door de houders van vergunningen voor het in de handel brengen en een of meer door hen aangewezen ondernemingen. Hoofdstuk XIV Toezicht en controles Afdeling 1 Toezicht Artikel 188 Toezicht- en inspectiesysteem 1. De bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat zorgt, in samenwerking met het Bureau en, in voorkomend geval, met andere lidstaten, voor de naleving van de regels van deze richtlijn, met name de in de artikelen 160 en 161 bedoelde beginselen van goede productie- en goede distributiepraktijken. Voor de toepassing van de eerste alinea beschikt de bevoegde autoriteit van de lidstaat over een toezichtsysteem dat de volgende maatregelen omvat: a) aangekondigde en, in voorkomend geval, onaangekondigde inspecties ter plaatse; b) inspecties op afstand, wanneer dit verantwoord is; c) maatregelen ter controle van de naleving; d) de doeltreffende follow-up van de in de punten a), b) en c), bedoelde maatregelen. 2. De bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaat en het Bureau wisselen informatie uit over de in lid 1, tweede alinea, punten a) en b), bedoelde inspecties die gepland zijn of zijn uitgevoerd, en werken samen aan de coördinatie van die inspecties. 3. De bevoegde autoriteit van de lidstaat ziet erop toe dat de officiële vertegenwoordigers van de bevoegde autoriteit van de lidstaat de in lid 1, tweede alinea, bedoelde maatregelen op de volgende wijze uitvoeren: a) met een gepaste, op risico’s gebaseerde frequentie in de bedrijfsruimten of betreffende de activiteiten van fabrikanten van geneesmiddelen, die in de Unie of in derde landen zijn gevestigd, met inbegrip van, naar gelang het geval, centrale of gedecentraliseerde locatie(s), en in de bedrijfsruimten of betreffende de activiteiten van groothandelaren van geneesmiddelen die in de Unie zijn gevestigd; b) met een gepaste, op risico gebaseerde frequentie in de bedrijfsruimten of betreffende de activiteiten van de fabrikanten van werkzame stoffen, die in de Unie of in derde landen zijn gevestigd, en in de bedrijfsruimten of betreffende de activiteiten van importeurs of distributeurs van werkzame stoffen, die in de Unie zijn gevestigd. 4. Om op basis van het in lid 3, punt b), bedoelde risico de gepaste frequentie te bepalen, kan de bevoegde autoriteit van de lidstaat: a) zich baseren op inspectieverslagen van betrouwbare regelgevende autoriteiten van buiten de Unie; b) rekening houden met de vraag of de fabrikant van werkzame stoffen is gevestigd in een derde land dat is opgenomen in de in artikel 159, lid 2, bedoelde lijst. 5. Wanneer de bevoegde autoriteit van de lidstaat dit nodig acht, met name wanneer er redenen zijn om aan te nemen dat de regels van deze richtlijn, met inbegrip van de in de artikelen 160 en 161 bedoelde beginselen van goede productie- en goede distributiepraktijken, niet worden nageleefd, of op basis van een risicobeoordeling, kan zij de in lid 1, tweede alinea, bedoelde maatregelen laten uitvoeren in de bedrijfsruimten of betreffende de activiteiten van: [Am. 303] a) fabrikanten of importeurs van geneesmiddelen die een vergunning voor de vervaardiging en invoer aanvragen of groothandelaren die een groothandelsvergunning aanvragen; b) fabrikanten van werkzame stoffen die een aanvraag indienen voor een registratie, of productielocaties waarvoor een aanvraag wordt ingediend voor een registratie als gedecentraliseerde locatie; c) houders van een vergunning voor het in de handel brengen; d) distributeurs van geneesmiddelen of fabrikanten of distributeurs van werkzame stoffen, die in derde landen zijn gevestigd; [Am. 304] e) fabrikanten van hulpstoffen, functionele hulpstoffen, grondstoffen of tussenproducten die op haar grondgebied of in een derde land zijn gevestigd; f) importeurs van hulpstoffen, functionele hulpstoffen, grondstoffen of tussenproducten die op haar grondgebied zijn gevestigd; g) personen die bemiddelen in geneesmiddelen, die op haar grondgebied zijn gevestigd. 5 bis. Het Bureau stelt richtsnoeren op voor het gebruik van de databank van de Unie. [Am. 305] 6. De in lid 1, tweede alinea, bedoelde maatregelen kunnen op verzoek van een bevoegde autoriteit van een lidstaat, de Commissie of het Bureau ook worden uitgevoerd in de Unie of in derde landen, of, in voorkomend geval, door een officieel laboratorium voor geneesmiddelencontrole of een door die lidstaat daartoe aangewezen laboratorium te verzoeken om tests op monsters uit te voeren. 7. Elke lidstaat zorgt ervoor dat officiële vertegenwoordigers van zijn bevoegde autoriteiten bevoegd en verplicht zijn om een of meer van de volgende activiteiten te verrichten: a) inspecties verrichten in inrichtingen voor de vervaardiging of inrichtingen voor de handel van fabrikanten van geneesmiddelen, werkzame stoffen of van hulpstoffen alsook in laboratoria die door de houder van de vergunning voor de vervaardiging met de uitvoering van controles krachtens artikel 8 zijn belast; b) tijdens een inspectie monsters nemen of om monsters verzoeken in het kader van de in lid 1, tweede alinea, bedoelde maatregelen, met inbegrip van eventueel vereist essentieel testmateriaal of reagens met het oog op de uitvoering van onafhankelijke tests door een officieel laboratorium voor geneesmiddelencontrole of door een daartoe door een lidstaat aangewezen laboratorium; c) inspecties te verrichten van de bedrijfsruimten, dossiers, documenten en basisdossiers geneesmiddelenbewaking van de houder van een vergunning voor het in de handel brengen of van elke onderneming die door de houder van de vergunning voor het in de handel brengen is belast met de in hoofdstuk IX beschreven activiteiten. 8. De in lid 1, tweede alinea, punten a) en b), bedoelde inspecties worden overeenkomstig de in artikel 190 bedoelde beginselen uitgevoerd. 9. Na elke overeenkomstig de leden 3 en 5 uitgevoerde inspectie brengt de bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat verslag uit over de overeenstemming van de geïnspecteerde productieactiviteiten met de in de artikelen 160 en 161 bedoelde goede productie- en goede distributiepraktijken, naargelang het geval. 10. De bevoegde autoriteit van de lidstaat waarvan de officiële vertegenwoordigers inspecties hebben uitgevoerd overeenkomstig de leden 3 en 5, deelt haar ontwerpverslag met de geïnspecteerde entiteit. 11. Alvorens het verslag goed te keuren, stelt de bevoegde autoriteit van de lidstaat de geïnspecteerde entiteit in de gelegenheid opmerkingen te maken. 12. Onverminderd eventuele overeenkomsten tussen de Unie en een derde land kan een lidstaat, de Commissie of het Bureau een in een derde land gevestigde fabrikant van een geneesmiddel of een werkzame stof verzoeken zich aan een in dit artikel bedoelde inspectie te onderwerpen. 13. Indien uit de resultaten van een overeenkomstig de leden 3 en 5 uitgevoerde inspectie blijkt dat de geïnspecteerde entiteit de in de artikelen 160 en 161 bedoelde beginselen van goede productie- of goede distributiepraktijken naleeft, verstrekt de bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat binnen negentig dagen na de afronding van die inspectie de geïnspecteerde entiteit een certificaat van naleving van goede productie- of goede distributiepraktijken. 14. Indien uit de resultaten van de overeenkomstig de leden 3, 4 en 5 uitgevoerde inspectie blijkt dat de geïnspecteerde entiteit de in de artikelen 160 en 161 bedoelde beginselen van goede productie- of goede distributiepraktijken niet naleeft, geeft de bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat een verklaring van niet-naleving af. 15. De bevoegde autoriteit van de lidstaat laat de door haar afgegeven certificaten van goede productie- of goede distributiepraktijken opnemen in de relevante databank van de Unie die namens de Unie door het Bureau wordt beheerd. Overeenkomstig artikel 157 voert de bevoegde autoriteit van de lidstaten in die databank ook informatie in over de registratie van importeurs, fabrikanten en distributeurs van werkzame stoffen en van gedecentraliseerde locaties die gedecentraliseerde productieactiviteiten verrichten, met inbegrip van hun respectieve databanklink naar de vergunning voor de vervaardiging van de centrale locatie. 16. Indien het resultaat van de overeenkomstig lid 5 uitgevoerde inspectie inhoudt dat de geïnspecteerde entiteit niet voldoet aan de wettelijke eisen of de beginselen van goede productie- of goede distributiepraktijken als bedoeld in de artikelen 160 en 161, wordt de informatie in de in lid 15 bedoelde databank van de Unie ingevoerd. 17. Indien het resultaat van de overeenkomstig lid 7, punt c), uitgevoerde activiteit inhoudt dat de houder van de vergunning voor het in de handel brengen zich niet aan het geneesmiddelenbewakingssysteem, zoals beschreven in het basisdossier geneesmiddelenbewaking, en aan hoofdstuk IX houdt, wijst de bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat de houder van de vergunning voor het in de handel brengen op de tekortkomingen en stelt zij de houder van de vergunning voor het in de handel brengen in de gelegenheid opmerkingen te maken. De betrokken lidstaat stelt de andere lidstaten, het Bureau en de Commissie daarvan in kennis. De betrokken lidstaat neemt in voorkomende gevallen de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat aan een houder van een vergunning voor het in de handel brengen doeltreffende, evenredige en afschrikkende sancties worden opgelegd, als vastgesteld in artikel 206. Artikel 189 Samenwerking op het gebied van inspecties 1. Op verzoek van een of meer bevoegde autoriteiten kunnen de in artikel 188, leden 3 en 5, bedoelde inspecties worden uitgevoerd door officiële vertegenwoordigers van meer dan één lidstaat, samen met de inspecteurs van het Bureau overeenkomstig artikel 52, lid 2, punt a), van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] (“de gezamenlijke inspectie”). De bevoegde autoriteit van de lidstaat die een verzoek voor een gezamenlijke inspectie ontvangt, stelt alles wat redelijkerwijs mogelijk is, in het werk om op dat verzoek in te gaan, en coördineert en ondersteunt die gezamenlijke inspectie wanneer: a) is aangetoond of wanneer er redelijke gronden zijn om aan te nemen dat de activiteiten die worden uitgevoerd op het grondgebied van de lidstaat die het verzoek ontvangt, een risico vormen voor de veiligheid en kwaliteit in de lidstaat van de bevoegde autoriteit die het verzoek voor een gezamenlijke inspectie doet; b) de bevoegde autoriteiten van de lidstaat die het verzoek voor de gezamenlijke inspectie doen, hebben behoefte aan gespecialiseerde technische deskundigheid die beschikbaar is in de lidstaat die het verzoek om gezamenlijke inspectie ontvangt; c) de bevoegde autoriteit van de lidstaat die het verzoek ontvangt, stemt ermee in dat er andere redelijke gronden zijn, zoals opleidingen van inspecteurs of uitwisseling van goede praktijken, voor het uitvoeren van een gezamenlijke inspectie. 2. De bevoegde autoriteiten die aan een gezamenlijke inspectie deelnemen, sluiten voorafgaand aan de inspectie een overeenkomst waarin in elk geval het navolgende wordt geregeld: a) de reikwijdte en het doel van de gezamenlijke inspectie; b) de rollen van de deelnemende inspecteurs gedurende en na afloop van de inspectie, waarbij ook een autoriteit wordt aangewezen die de leiding over de inspectie heeft; c) de bevoegdheden en verantwoordelijkheden van elk van de bevoegde autoriteiten. 3. De bevoegde autoriteiten die aan de gezamenlijke inspectie deelnemen, verbinden zich ertoe de resultaten van de inspectie gezamenlijk te aanvaarden. 4. Wanneer de gezamenlijke inspectie in een van de lidstaten wordt uitgevoerd, zorgt de bevoegde autoriteit die de gezamenlijke inspectie leidt, ervoor dat de gezamenlijke inspectie wordt uitgevoerd overeenkomstig de nationale wetgeving van de lidstaat waar de gezamenlijke inspectie plaatsvindt. 5. De lidstaten kunnen programma’s voor gezamenlijke inspecties opstellen om routinematige gezamenlijke inspecties te vergemakkelijken. De lidstaten kunnen dergelijke programma’s uitvoeren in het kader van een overeenkomst als bedoeld in de leden 2 en 3. 6. Een bevoegde autoriteit van een lidstaat kan een andere bevoegde autoriteit verzoeken een van haar in artikel 188, leden 3 en 5, bedoelde inspecties over te nemen. 7. De andere bevoegde autoriteit van de lidstaat deelt de verzoekende bevoegde autoriteit binnen tien dagen mee of zij het verzoek om de inspectie uit te voeren, aanvaardt. Indien zij daarmee instemt, is zij als bevoegde autoriteit verantwoordelijk voor de krachtens deze afdeling uit te voeren inspecties. 8. Voor de toepassing van lid 6 en wanneer met het verzoek wordt ingestemd, verstrekt de verzoekende bevoegde autoriteit tijdig de relevante informatie die nodig is om de inspectie uit te voeren, aan de bevoegde autoriteit van de lidstaat die het verzoek heeft aanvaard. Artikel 190 Richtsnoeren voor inspecties 1. De Commissie kan uitvoeringshandelingen vaststellen om de beginselen vast te stellen die van toepassing zijn op: a) het in artikel 188, lid 1, bedoelde toezichtsysteem; b) de in artikel 189, lid 1, bedoelde gezamenlijke inspecties; c) de uitwisseling van informatie tussen de lidstaten en het Bureau en de samenwerking van de lidstaten en het Bureau bij de coördinatie van inspecties in het toezichtsysteem; en d) betrouwbare regelgevende autoriteiten van buiten de Unie. De in de eerste alinea vermelde uitvoeringshandelingen worden volgens de in artikel 214, lid 2, bedoelde procedure vastgesteld. 2. De lidstaten stellen in samenwerking met het Bureau de vorm en inhoud vast van de in artikel 142, lid 1, bedoelde vergunning voor de vervaardiging, de in artikel 163, lid 1, bedoelde groothandelsvergunning, het in artikel 188 bedoelde verslag, en de in artikel 188, lid 13, bedoelde certificaten van goede productiepraktijken en van goede distributiepraktijken. Afdeling 2 Controles Artikel 191 Controles van geneesmiddelen De lidstaten treffen alle nodige maatregelen opdat de houder van de vergunning voor het in de handel brengen en, in voorkomend geval, de houder van de vergunning voor de vervaardiging het bewijs leveren dat de controles van het geneesmiddel of van de bestanddelen en van de tussenproducten tijdens de vervaardiging, zijn verricht overeenkomstig de methoden van bijlage I. Artikel 192 Indiening van controleverslagen voor immunologische geneesmiddelen Voor de toepassing van artikel 191 kunnen de lidstaten van de fabrikanten van immunologische geneesmiddelen en uit menselijk bloed of menselijk plasma bereide geneesmiddelen eisen dat zij aan een bevoegde autoriteit van de lidstaten afschriften voorleggen van alle door de bevoegde persoon ondertekende controleverslagen, in overeenstemming met artikel 153. Artikel 193 Partijcontroles van een specifiek geneesmiddel door lidstaten 1. Wanneer een lidstaat het in het belang van de volksgezondheid nodig acht, kan hij van een houder van een vergunning voor het in de handel brengen van: a) levende vaccins, b) immunologische geneesmiddelen die bij de eerste immunisatie van jonge kinderen of van andere risicogroepen worden gebruikt, c) immunologische geneesmiddelen die bij immunisatieprogramma’s in het kader van de volksgezondheid worden gebruikt, d) nieuwe immunologische geneesmiddelen of geneesmiddelen die met behulp van nieuwe of gewijzigde technieken worden vervaardigd of die voor een bepaalde fabrikant nieuw zijn, gedurende een in de regel in de vergunning voor het in de handel brengen vastgelegde overgangsperiode, verlangen dat hij of zij voor onderzoek monsters van elke partij van het product in onverpakte vorm of van het geneesmiddel aan een officieel laboratorium voor geneesmiddelencontrole of aan een daartoe door een lidstaat aangewezen laboratorium voorlegt, vóór het op de markt brengen ervan, tenzij de bevoegde autoriteit van een andere lidstaat de desbetreffende partij reeds heeft onderzocht en heeft verklaard dat deze in overeenstemming is met de goedgekeurde specificaties. In dat geval wordt de door een andere lidstaat afgegeven conformiteitsverklaring rechtstreeks erkend. De lidstaten zorgen ervoor dat dit onderzoek binnen dertig dagen na de ontvangst van de monsters is afgerond. 2. Indien in het belang van de volksgezondheid de wettelijke bepalingen van een lidstaat hierin voorzien, kunnen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten van de houder van een vergunning voor het in de handel brengen van uit menselijk bloed of menselijk plasma bereide geneesmiddelen verlangen dat zij monsters van elke partij van het product in onverpakte vorm of van het geneesmiddel aan een officieel laboratorium voor geneesmiddelencontrole of aan een daartoe door een lidstaat aangewezen laboratorium voorleggen voor onderzoek, vóór het in het vrije verkeer brengen ervan, tenzij de bevoegde autoriteiten van een andere lidstaat de desbetreffende partij reeds hebben onderzocht en hebben verklaard dat deze in overeenstemming is met de goedgekeurde specificaties. In dat geval wordt de door een andere lidstaat afgegeven conformiteitsverklaring erkend. De lidstaten zorgen ervoor dat dit onderzoek binnen zestig dagen na de ontvangst van de monsters is afgerond. [Am. 306] Artikel 194 Processen voor de bereiding van uit menselijk bloed of menselijk plasma stoffen van menselijke oorsprong bereide geneesmiddelen [Am. 307] 1. De lidstaten zorgen ervoor dat de vervaardigings- en zuiveringsprocessen die worden toegepast bij de bereiding van uit menselijk bloed of menselijk plasma stoffen van menselijke oorsprong bereide geneesmiddelen deugdelijk worden gevalideerd, dat de door hen geproduceerde partijen voortdurend aan elkaar gelijkwaardig zijn en dat de afwezigheid van specifieke virale besmettingen is gewaarborgd er geen sprake is van relevante risico’s voor de menselijke gezondheid, waaronder besmettingsgevaar , voor zover dit op grond van de stand van de techniek mogelijk is. [Am. 308] 2. Fabrikanten moeten daartoe de bevoegde autoriteiten van de lidstaten meedelen welke methoden zij hanteren om de overdracht te elimineren of te beperken van ziekteverwekkende virussen die door uit menselijk bloed of plasma bereide geneesmiddelen kunnen worden overgebracht kwaliteit en de veiligheid van de stoffen van menselijke oorsprong te waarborgen, zoals beschreven in Verordening (EU) nr. 2024/1938 . De bevoegde autoriteiten van de lidstaten kunnen of tijdens het onderzoek van de aanvraag overeenkomstig artikel 29 of nadat een vergunning voor het in de handel brengen is verleend, monsters van het onverpakte product of van het geneesmiddel laten onderzoeken door een laboratorium van de Staat of door een daartoe aangewezen laboratorium. [Am. 309] Hoofdstuk XV Beperkingen van vergunningen voor het in de handel brengen Artikel 195 Schorsing, intrekking of wijziging van de voorwaarden van vergunningen voor het in de handel brengen 1. De vergunning voor het in de handel brengen wordt door de bevoegde autoriteiten van de lidstaten of, in het geval van een gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen, door de Commissie, geschorst, ingetrokken of gewijzigd wanneer wordt geoordeeld dat het geneesmiddel schadelijk is, het geen therapeutische werking heeft of dat de baten-risicobalans ongunstig is, dan wel dat het geneesmiddel niet de kwalitatieve en kwantitatieve samenstelling bezit die is opgegeven. Er wordt geoordeeld dat het geneesmiddel geen therapeutische werking heeft, wanneer wordt geconcludeerd dat gebruik ervan niet leidt tot therapeutische resultaten. 2. De bevoegde autoriteiten van de lidstaten of, in het geval van een gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen, de Commissie kunnen een vergunning voor het in de handel brengen schorsen, intrekken of wijzigen indien er een ernstig risico voor het milieu of de volksgezondheid is vastgesteld, dat de houder van de vergunning voor het in de handel brengen onvoldoende heeft aangepakt , en indien deze risico’s niet kunnen worden beperkt door de verlening van de voorwaarden in artikel 44, lid 1, eerste alinea, punt h), of artikel 87, lid 1, eerste alinea, punt c), na een besluit tot schorsing of wijziging . Bij een dergelijk besluit wordt rekening gehouden met de klinische voordelen van het geneesmiddel en de behoeften van patiënten, met inbegrip van beschikbare alternatieve behandelingen. [Am. 310] 3. Een vergunning voor het in de handel brengen kan eveneens worden geschorst, ingetrokken of gewijzigd wanneer blijkt dat de krachtens de artikelen 6 en 9 tot en met 14, of de bijlagen I tot en met V ter ondersteuning van de aanvraag ingediende gegevens onjuist zijn of niet zijn gewijzigd in overeenstemming met artikel 90, of wanneer niet aan de in de artikelen 44, 45 en 87 bedoelde voorwaarden is voldaan of wanneer de in artikel 191 bedoelde controles niet hebben plaatsgevonden. 4. Lid 2 is ook van toepassing, als bij de vervaardiging van het geneesmiddel de krachtens bijlage I verstrekte gegevens niet worden gevolgd of bij de controles de krachtens bijlage I beschreven controlemethoden niet worden gevolgd. 5. De bevoegde autoriteiten van de lidstaten of, in het geval van een gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen, de Commissie schorsen de vergunning voor de vervaardiging voor een categorie preparaten of voor alle preparaten of trekken deze in wanneer niet meer wordt voldaan aan één van de in artikel 143 gestelde eisen. Artikel 196 Verbod op de levering of het uit de handel nemen van een geneesmiddel 1. Onverminderd de maatregelen bedoeld in artikel 195, treffen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten en, in het geval van een gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen, de Commissie de nodige maatregelen om te bewerkstelligen dat de levering van het geneesmiddel verboden wordt en het geneesmiddel uit de handel wordt genomen indien wordt geoordeeld dat: a) het geneesmiddel schadelijk is; b) het geneesmiddel geen therapeutische werking heeft; c) de baten-risicobalans ongunstig is; d) het geneesmiddel niet de opgegeven kwalitatieve en kwantitatieve samenstelling bezit; e) de controles op het geneesmiddel of op de bestanddelen en op de tussenproducten tijdens de vervaardiging, niet zijn verricht, of wanneer een andere eis of verplichting met betrekking tot het verlenen van de vergunning voor de vervaardiging niet in acht is genomen, of f) er een ernstig risico voor het milieu of voor de volksgezondheid via het milieu is vastgesteld en onvoldoende is aangepakt door de houder van de vergunning voor het in de handel brengen door de verlening van de voorwaarden in artikel 44, lid 1, eerste alinea, punt h), of artikel 87, lid 1, eerste alinea, punt c); bij een dergelijk besluit wordt rekening gehouden met de klinische voordelen van het geneesmiddel en de behoeften van patiënten, met inbegrip van beschikbare alternatieve behandelingen . [Am. 311] 2. De bevoegde autoriteit van de lidstaat of, in het geval van een gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen, de Commissie kan het afleveringsverbod en de verplichting tot het uit de handel nemen beperken tot de partijen die worden betwist. 3. De bevoegde autoriteit van de lidstaat of, in het geval van een gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen, de Commissie kan voor een geneesmiddel waarvan de levering is verboden of dat uit de handel is genomen overeenkomstig de leden 1 en 2, in uitzonderlijke omstandigheden gedurende een overgangsperiode toestaan dat het geneesmiddel wordt geleverd aan patiënten die er reeds mee worden behandeld. Artikel 197 Vermoedelijk vervalste geneesmiddelen en geneesmiddelen met vermoedelijke kwaliteitsgebreken 1. De lidstaten beschikken over een systeem om te voorkomen dat vermoedelijk gevaarlijke geneesmiddelen terechtkomen bij de patiënt. 2. Het in lid 1 bedoelde systeem heeft betrekking op de ontvangst en verwerking van meldingen van vermoedelijk vervalste geneesmiddelen, alsook van geneesmiddelen met vermoedelijke kwaliteitsgebreken. Dit systeem heeft ook betrekking op de terugroeping van geneesmiddelen door houders van vergunningen voor het in de handel brengen of het uit de handel nemen van geneesmiddelen op bevel van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten of, in het geval van een gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen, de Commissie van alle relevante spelers in de distributieketen, zowel tijdens als buiten de normale werkuren. Het systeem maakt ook, indien nodig met de hulp van gezondheidswerkers, de terugroeping mogelijk van geneesmiddelen van patiënten die dergelijke geneesmiddelen hebben ontvangen. 3. Als wordt vermoed dat het geneesmiddel in kwestie een ernstig risico voor de volksgezondheid vormt, zendt de bevoegde autoriteit van de lidstaat waar dat middel het eerst is geïdentificeerd, onverwijld een dringende waarschuwing naar alle lidstaten en naar alle spelers in de distributieketen in de lidstaat in kwestie. Als ervan uit wordt gegaan dat de geneesmiddelen in kwestie terecht zijn gekomen bij patiënten, worden binnen 24 uur dringende openbare mededelingen gedaan om de geneesmiddelen van de patiënten terug te roepen. Deze mededelingen moeten voldoende informatie bevatten over het vermoedelijke kwaliteitsgebrek of de vermoedelijke vervalsing en de hieruit voortvloeiende risico’s. Artikel 198 Schorsing of intrekking van een vergunning voor de vervaardiging Behoudens de in artikel 196 genoemde maatregelen kan de bevoegde autoriteit van de lidstaat bij niet-naleving van de artikelen 144, 147, 153 en 191 de vervaardiging van of de invoer van geneesmiddelen uit derde landen voor een categorie preparaten of voor alle preparaten tijdelijk doen beëindigen of de vergunning voor de vervaardiging schorsen of intrekken. Artikel 199 Weigering, schorsing of intrekking binnen de grenzen van de richtlijn 1. De vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel kan alleen worden geweigerd, geschorst of ingetrokken om de in deze richtlijn vermelde redenen. 2. Besluiten tot tijdelijke stopzetting van de vervaardiging of van de invoer van geneesmiddelen uit derde landen, tot het verbieden van de aflevering of tot het uit de handel nemen van een geneesmiddel mogen alleen worden genomen op de in artikel 195, lid 5, en artikel 196 genoemde gronden. Hoofdstuk XVI Algemene bepalingen Artikel 200 Bevoegde autoriteiten van de lidstaten 1. De lidstaten wijzen de autoriteiten aan die bevoegd zijn voor de uitvoering van de taken in het kader van deze richtlijn. 2. De lidstaten zorgen ervoor dat er passende financiële middelen beschikbaar zijn om te voorzien in het personeel en de overige middelen , waaronder passende digitale infrastructuur, die de bevoegde autoriteiten nodig hebben om de bij deze richtlijn en de [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] voorgeschreven activiteiten uit te voeren. [Am. 312] 3. De bevoegde autoriteiten van de lidstaten werken bij de uitvoering van hun taken uit hoofde van deze richtlijn en [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] onderling en met het Bureau en de Commissie samen om een correcte toepassing en correcte handhaving te waarborgen. De bevoegde autoriteiten van de lidstaten geven elkaar alle noodzakelijke inlichtingen door. 4. De bevoegde autoriteit van de lidstaat kan persoonlijke gezondheidsgegevens uit andere bronnen dan klinische studies verwerken , waaronder gegevens uit de praktijk, ter ondersteuning van haar taken op het gebied van de volksgezondheid en met name de beoordeling en monitoring van geneesmiddelen, teneinde de robuustheid van de wetenschappelijke beoordeling te verbeteren of de beweringen van de aanvrager of de houder van de vergunning voor het in de handel brengen te controleren. [Am. 313] Op de verwerking van persoonsgegevens in het kader van deze richtlijn zijn Verordening (EU) 2016/679 en Verordening (EU) 2018/1725 van toepassing, naargelang het geval. Artikel 201 Samenwerking met andere autoriteiten 1. De lidstaten zorgen er bij de toepassing van deze richtlijn voor dat de bevoegde autoriteiten van de lidstaten, wanneer er vragen rijzen over de regelgevingsstatus van een geneesmiddel in verband met het verband ervan met stoffen van menselijke oorsprong als bedoeld in Verordening (EU) nr. [SoHO-verordening], het Bureau en de krachtens die verordening ingestelde relevante autoriteiten raadplegen. [Am. 314] 2. Bij de toepassing van deze richtlijn nemen de lidstaten de nodige maatregelen om samenwerking tussen de bevoegde geneesmiddelenautoriteiten en de douaneautoriteiten te waarborgen. 2 bis. Met het oog op de verbetering van de zekerheid over de regelgeving en de sectoroverschrijdende samenwerking organiseert de Commissie zo nodig gezamenlijke vergaderingen van het Bureau en relevante, uit hoofde van andere Uniewetgeving opgerichte advies- en regelgevende organen om in het kader van deze richtlijn nieuwe ontwikkelingen en vragen over de regelgevingsstatus van producten te beoordelen en overeenstemming te bereiken over gemeenschappelijke beginselen inzake de regelgevingsstatus van geneesmiddelen. De samenvattingen en conclusies van die gezamenlijke vergaderingen worden openbaar gemaakt, met inbegrip van de adviezen en conclusies van elk van de deelnemende organen. [Am. 315] Artikel 202 Uitwisseling van informatie door de lidstaten over vergunningen voor de vervaardiging van of groothandel in geneesmiddelen 1. De lidstaten treffen alle nodige maatregelen om te bewerkstelligen dat de betrokken bevoegde autoriteiten van de lidstaten elkaar de nodige inlichtingen verstrekken om te waarborgen dat aan de eisen voor de verlening van de in de artikelen 142 en 163 bedoelde vergunningen, de in artikel 188, lid 13, bedoelde certificaten of de vergunning voor het in de handel brengen wordt voldaan. 2. Op een met redenen omkleed verzoek zenden de lidstaten het in artikel 188 bedoelde verslag elektronisch toe aan de bevoegde autoriteiten van een andere lidstaat of aan het Bureau. 3. De conclusies die worden getrokken overeenkomstig artikel 188, lid 13, of artikel 188, lid 14, zijn in de hele Unie geldig. 4. Wanneer een lidstaat echter in uitzonderlijke omstandigheden vanwege volksgezondheidsredenen de conclusies van de krachtens artikel 188, lid 1, uitgevoerde inspectie niet kan aanvaarden, stelt hij de Commissie en het Bureau hiervan onverwijld in kennis. Het Bureau stelt op zijn beurt de betrokken lidstaten van een en ander in kennis. 5. Wanneer de Commissie in kennis wordt gesteld van deze meningsverschillen, kan zij, na raadpleging van de betrokken lidstaten, de inspecteur die de eerste inspectie heeft verricht verzoeken om een nieuwe inspectie uit te voeren; deze inspecteur kan worden vergezeld van twee inspecteurs van lidstaten die niet bij het geschil zijn betrokken. Artikel 203 Informatie over een verbod op levering of andere maatregelen met betrekking tot een vergunning voor het in de handel brengen 1. Iedere lidstaat treft de nodige maatregelen om de besluiten tot verlening van de vergunning voor het in de handel brengen, tot weigering of tot intrekking van een vergunning voor het in de handel brengen, tot vernietiging van het besluit tot weigering of intrekking van een vergunning voor het in de handel brengen, tot het verbieden van de aflevering en tot het uit de handel nemen van een product, alsook de redenen voor die besluiten onverwijld onder de aandacht van het Bureau te brengen. 2. Naast de kennisgeving die krachtens artikel 116 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] is gedaan, verklaart de houder van de vergunning voor het in de handel brengen onverwijld of een dergelijke gemelde maatregel op een van de in artikel 195 of artikel 196, lid 1, vermelde gronden berust. 3. De houder van een vergunning voor het in de handel brengen verricht ook de kennisgeving krachtens lid 2 in gevallen waarin de maatregel in een derde land is genomen en indien deze maatregel berust op een van de in artikel 195 of artikel 196, lid 1, vermelde gronden. 4. De houder van een vergunning voor het in de handel brengen stelt bovendien het Bureau ervan in kennis wanneer de in lid 2 of lid 3 bedoelde stap berust op een van de in artikel 195 of artikel 196, lid 1, bedoelde gronden. 5. Het Bureau zendt de kennisgevingen die het overeenkomstig lid 4 ontvangt, onverwijld naar alle lidstaten door. 6. De lidstaten zien erop toe dat de passende informatie over de maatregelen die worden genomen overeenkomstig de leden 1 en 2 en die een weerslag kunnen hebben op de bescherming van de volksgezondheid in derde landen, onverwijld onder de aandacht wordt gebracht van de Wereldgezondheidsorganisatie, met een aan het Bureau gerichte kopie. 7. Het Bureau maakt elk jaar een lijst openbaar van de geneesmiddelen waarvoor vergunningen voor het in de handel brengen in de Unie zijn geweigerd, ingetrokken of geschorst, waarvan de levering is verboden of die of uit de handel zijn genomen, met vermelding van de redenen van die maatregel. Artikel 204 Kennisgeving van besluiten in verband met vergunningen voor het in de handel brengen 1. Voor elk in deze richtlijn bedoeld besluit van de bevoegde autoriteit van een lidstaat worden de gronden waarop het berust gedetailleerd beschreven. 2. De betrokkene wordt van het besluit in kennis gesteld met opgave van de volgens de geldende wetgeving openstaande middelen van beroep en van de termijn waarbinnen beroep kan worden aangetekend. 3. Besluiten om een vergunning voor het in de handel brengen te verlenen of in te trekken worden openbaar gemaakt voor het publiek. Artikel 205 Verlening van een vergunning voor een geneesmiddel vanwege volksgezondheidsredenen 1. Bij ontstentenis van een vergunning voor het in de handel brengen of van een in behandeling zijnde aanvraag voor een geneesmiddel waarvoor in een andere lidstaat overeenkomstig hoofdstuk III een vergunning is verleend, kan een lidstaat om gegronde volksgezondheidsredenen een vergunning voor het in de handel brengen van het betrokken geneesmiddel verlenen. 2. Wanneer een lidstaat van deze mogelijkheid gebruikmaakt, neemt hij de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat de eisen van deze richtlijn worden nageleefd, met name die van de hoofdstukken IV, VI, IX, XIII en XIV en artikel 206. De lidstaten kunnen besluiten dat artikel 74, leden 1 tot en met 3, niet van toepassing zijn op geneesmiddelen waarvoor een vergunning is verleend overeenkomstig lid 1. 3. Alvorens een lidstaat een dergelijke vergunning voor het in de handel brengen verleent: a) brengt hij de houder van de vergunning voor het in de handel brengen in de lidstaat waar een vergunning voor het geneesmiddel is verleend, op de hoogte van het voorstel om voor het betrokken geneesmiddel krachtens dit artikel een vergunning voor het in de handel brengen te verlenen; b) kan hij de bevoegde autoriteit in die lidstaat om een exemplaar van het beoordelingsverslag als bedoeld in artikel 43, lid 5, verzoeken en van de geldende vergunning voor het in de handel brengen van bovengenoemd geneesmiddel. Indien hierom wordt verzocht, verstrekt de bevoegde autoriteit in die lidstaat binnen dertig dagen na ontvangst van het verzoek een exemplaar van het beoordelingsverslag en van de vergunning voor het in de handel brengen van bovengenoemd geneesmiddel. 4. De Commissie legt een openbaar register aan van de geneesmiddelen waarvoor krachtens lid 1 een vergunning is verleend. De lidstaten stellen de Commissie ervan in kennis of voor een geneesmiddel krachtens lid 1 een vergunning is verleend dan wel of die vergunning is ingetrokken, met opgave van de naam of de bedrijfsnaam en het permanente adres van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen. De Commissie wijzigt het register van de geneesmiddelen dienovereenkomstig en maakt dit register op haar website beschikbaar. Artikel 206 Sancties 1. De lidstaten stellen de regels vast ten aanzien van de sancties die van toepassing zijn op overtredingen van nationale bepalingen die zijn vastgesteld op grond van deze richtlijn en nemen alle nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat deze sancties worden uitgevoerd. De sancties moeten doeltreffend, evenredig en afschrikwekkend zijn. De lidstaten stellen de Commissie onverwijld van die regels en maatregelen in kennis en delen haar onverwijld alle latere wijzigingen daarvan mee. De sancties zijn niet lichter dan die welke van toepassing zijn voor schendingen van het nationale recht met een soortgelijk karakter en een soortgelijke ernst. 1 bis. Bij het bepalen van het type en de hoogte van de sancties die in geval van overtredingen worden opgelegd, houden de bevoegde autoriteiten in de lidstaten voldoende rekening met alle relevante omstandigheden van de desbetreffende overtreding en daarnaast met het volgende: a) de aard, de ernst en de omvang van de inbreuk; b) het feit of de inbreuk herhaaldelijk of eenmalig heeft plaatsgevonden; c) indien van toepassing, de opzettelijke of nalatige aard van de inbreuk; d) maatregelen van de inbreukmakende partij om de veroorzaakte schade te beperken of te herstellen; e) de mate waarin er met de bevoegde autoriteiten is samengewerkt om de inbreuk te verhelpen en de mogelijke negatieve gevolgen daarvan te beperken. [Am. 316] 2. De in lid 1, eerste alinea, bedoelde regels hebben onder meer betrekking op: a) de vervaardiging, distributie, bemiddeling, invoer en uitvoer van vervalste geneesmiddelen, evenals de verkoop op afstand van vervalste geneesmiddelen aan het publiek; b) de niet-naleving van de bepalingen in deze richtlijn inzake vervaardiging, distributie, invoer en uitvoer van werkzame stoffen; c) de niet-naleving van de bepalingen in deze richtlijn inzake het gebruik van hulpstoffen; d) de niet-naleving van de bepalingen in deze richtlijn inzake geneesmiddelenbewaking; e) de niet-naleving van de bepalingen in deze richtlijn inzake reclame. e bis) de niet-naleving van de in artikel 58 bis vastgestelde verplichtingen wordt bestraft met doeltreffende, evenredige en afschrikkende financiële sancties. [Am. 317] 3. Indien nodig wordt bij de sancties rekening gehouden met het risico dat de vervalsing van geneesmiddelen oplevert voor de volksgezondheid. Artikel 207 Inzameling en beheer van ongebruikte of verlopen geneesmiddelen [Am. 318] De lidstaten zien erop toe dat er adequate inzamelingssystemen inzamelings- en beheersystemen voorhanden zijn voor geneesmiddelen die niet zijn gebruikt of waarvan de houdbaarheidsdatum is verstreken en dat de ingezamelde geneesmiddelen naar behoren worden beheerd, waarbij lekkage in het milieu voor zover technisch mogelijk wordt vermeden . [Am. 319] 1 bis. Uiterlijk op ... [18 maanden vanaf de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] stellen de lidstaten nationale plannen op met onder meer maatregelen om: a) toezicht te houden op de hoeveelheid ongebruikte en verlopen geneesmiddelen die op correcte wijze en op onjuiste wijze worden verwijderd; b) het publiek te informeren over de milieurisico’s die verbonden zijn aan een onjuiste verwijdering van geneesmiddelen, met name geneesmiddelen die in artikel 22, lid 2, bedoelde stoffen bevatten; c) gezondheidswerkers te informeren over de milieurisico’s die verbonden zijn aan de onjuiste verwijdering van ongebruikte of vervallen geneesmiddelen, met name geneesmiddelen die de in artikel 22, lid 2, bedoelde stoffen bevatten; d) de hoeveelheid ongebruikte en verlopen geneesmiddelen die op correcte wijze worden verwijderd, te vergroten; en e) publieke en/of private actoren aan te wijzen die verantwoordelijk zijn voor de in lid 1 bedoelde inzamelingssystemen. [Am. 320] 1 ter. De lidstaten dienen de nationale plannen in bij de Commissie. [Am. 321] Artikel 208 Belangenverklaring 1. Teneinde onafhankelijkheid en transparantie te waarborgen, zorgen de lidstaten ervoor dat de werknemers van de bevoegde vergunningverlenende autoriteit, rapporteurs en deskundigen die het verlenen van vergunningen voor geneesmiddelen en het toezicht daarop tot taak hebben, geen directe of indirecte financiële of andere belangen in de farmaceutische industrie hebben waardoor hun onpartijdigheid en onafhankelijkheid in het gedrang kan kunnen komen. Deze personen verstrekken jaarlijks een verklaring omtrent hun financiële belangen en actualiseren deze jaarlijks en telkens wanneer dat nodig is . De verklaring wordt op verzoek beschikbaar gesteld. [Am. 322] 2. Bovendien zien de lidstaten erop toe dat de bevoegde autoriteit haar interne reglement en dat van haar comités , met inbegrip van haar werkgroepen en deskundigengroepen openbaar maakt alsook de agenda’s en notulen van haar vergaderingen, samen met genomen besluiten, bijzonderheden over de stemmingen en motiveringen, inclusief minderheidsstandpunten. [Am. 323] Hoofdstuk XVII Specifieke bepalingen betreffende Cyprus, Ierland, Malta en het Verenigd Koninkrijk met betrekking tot Noord-Ierland Artikel 209 Bepalingen die relevant zijn voor het Verenigd Koninkrijk met betrekking tot Noord-Ierland 1. In afwijking van artikel 5 kunnen de bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk met betrekking tot Noord-Ierland tijdelijk toestaan dat een geneesmiddel dat tot de in artikel 3, leden 1 en 2, van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] bedoelde categorieën behoort, aan patiënten in Noord-Ierland wordt geleverd, mits aan al de volgende voorwaarden is voldaan: a) door de bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk een vergunning voor het in de handel brengen van het betrokken geneesmiddel is verleend voor andere delen van het Verenigd Koninkrijk dan Noord-Ierland, en b) het betrokken geneesmiddel uitsluitend beschikbaar wordt gemaakt voor patiënten of eindgebruikers op het grondgebied van Noord-Ierland, en in geen enkele lidstaat beschikbaar wordt gemaakt. De tijdelijke vergunning is ten hoogste zes maanden geldig. Niettegenstaande de gespecificeerde geldigheidstermijn vervalt de tijdelijke vergunning indien voor het betrokken geneesmiddel een vergunning voor het in de handel brengen overeenkomstig artikel 13 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] is verleend, of indien de vergunning voor het in de handel brengen overeenkomstig dat artikel is geweigerd. 2. In afwijking van artikel 56, lid 4, mogen de bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk met betrekking tot Noord-Ierland vergunningen voor het in de handel brengen afgeven aan: a) aanvragers die in andere delen van het Verenigd Koninkrijk dan Noord-Ierland zijn gevestigd; b) aan houders van een vergunning voor het in de handel brengen die in andere delen van het Verenigd Koninkrijk dan Noord-Ierland zijn gevestigd, overeenkomstig de wederzijdse-erkenningsprocedure of de gedecentraliseerde procedure die in hoofdstuk III, afdelingen 3 en 4, zijn vastgelegd. De bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk met betrekking tot Noord-Ierland mogen vergunningen voor het in de handel brengen die reeds vóór 20 april 2022 zijn verleend aan houders van vergunningen voor het in de handel brengen die in andere delen van het Verenigd Koninkrijk dan Noord-Ierland zijn gevestigd, verlengen. 3. Indien in een of meer lidstaten en in het Verenigd Koninkrijk met betrekking tot Noord-Ierland een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen wordt ingediend, of indien in het Verenigd Koninkrijk met betrekking tot Noord-Ierland een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen wordt ingediend voor een geneesmiddel dat reeds in een lidstaat wordt onderzocht of waarvoor reeds een vergunning is verleend, hoeft de aanvraag betreffende het Verenigd Koninkrijk met betrekking tot Noord-Ierland in afwijking van artikel 33, leden 1, 3 en 4, en artikel 35, lid 1, niet overeenkomstig hoofdstuk III, afdelingen 3 en 4, te worden ingediend, mits aan al de volgende voorwaarden is voldaan: a) de vergunning voor het in het Verenigd Koninkrijk met betrekking tot Noord-Ierland in de handel brengen is door de voor het Verenigd Koninkrijk met betrekking tot Noord-Ierland bevoegde autoriteit overeenkomstig het Unierecht verleend, en de naleving van het Unierecht gedurende de geldigheidsduur van die vergunning voor het in de handel brengen wordt gewaarborgd, en b) de geneesmiddelen waarvoor door de bevoegde autoriteit voor het Verenigd Koninkrijk met betrekking tot Noord-Ierland een vergunning is verleend, worden uitsluitend beschikbaar gemaakt voor patiënten of eindverbruikers op het grondgebied van Noord-Ierland, en worden in geen enkele lidstaat beschikbaar gemaakt. 4. Het is de houder van een vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel waarvoor reeds vóór 20 april 2022 een vergunning voor het in de handel brengen voor het Verenigd Koninkrijk met betrekking tot Noord-Ierland is verleend overeenkomstig hoofdstuk III, afdelingen 3 en 4, toegestaan die vergunning voor het in de handel brengen voor het Verenigd Koninkrijk met betrekking tot Noord-Ierland in te trekken uit de werderzijdse-erkenningsprocedure of de gedecentraliseerde procedure, en overeenkomstig lid 1 een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen van dat geneesmiddel bij de bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk met betrekking tot Noord-Ierland in te dienen. 5. Wat betreft de in artikel 8 bedoelde tests in het kader van kwaliteitscontrole die in andere delen van het Verenigd Koninkrijk dan Noord-Ierland worden uitgevoerd op geneesmiddelen die zijn opgenomen in de in artikel 211, lid 9, bedoelde lijst, met uitzondering van de geneesmiddelen waarvoor de Commissie een vergunning heeft verleend, kunnen de bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk met betrekking tot Noord-Ierland van oordeel zijn dat er sprake is van een “gerechtvaardigd geval” in de zin van artikel 8, punt b), zonder elk geval afzonderlijk te beoordelen, mits: a) elke partij van de betrokken geneesmiddelen wordt vrijgegeven door een bevoegde persoon op een locatie in de Unie of in Noord-Ierland, of door een bevoegde persoon op een locatie in andere delen van het Verenigd Koninkrijk dan Noord-Ierland waar kwaliteitsnormen worden toepast die gelijkwaardig zijn aan die van artikel 153; b) de door de derde partij aangewezen inrichting voor de uitvoering van de tests in het kader van kwaliteitscontrole onder toezicht staat van de bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk, die in het kader daarvan onder meer controles ter plaatse uitvoert; c) wanneer de vrijgave van partijen wordt uitgevoerd door een in andere delen van het Verenigd Koninkrijk dan Noord-Ierland gevestigde en werkzaam zijnde bevoegde persoon, de houder van de vergunning voor de vervaardiging verklaart dat hij of zij op 20 april 2022 niet beschikt over een in de Unie gevestigde en werkzaam zijnde bevoegde persoon. 6. In afwijking van artikel 142, lid 1, staan de bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk met betrekking tot Noord-Ierland toe dat geneesmiddelen uit andere delen van het Verenigd Koninkrijk dan Noord-Ierland worden ingevoerd door houders van een groothandelsvergunning als bedoeld in artikel 163, lid 1, die niet in het bezit zijn van een relevante vergunning voor de vervaardiging, mits aan al de volgende voorwaarden is voldaan: a) de geneesmiddelen zijn hetzij in de Unie, overeenkomstig artikel 153, lid 3, hetzij in andere delen van het Verenigd Koninkrijk dan Noord-Ierland, overeenkomstig artikel 8, punt b), onderworpen aan tests in het kader van kwaliteitscontrole; b) de partijen geneesmiddelen zijn vrijgegeven door een bevoegde persoon in de Unie, overeenkomstig artikel 153, lid 1, of, voor geneesmiddelen waarvoor door de bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk met betrekking tot Noord-Ierland een vergunning is verleend, in andere delen van het Verenigd Koninkrijk dan Noord-Ierland waar kwaliteitsnormen worden toegepast die gelijkwaardig zijn aan die van artikel 153, lid 1; c) de vergunning voor het in de handel brengen van het betrokken geneesmiddel is in overeenstemming met het Unierecht afgegeven door de bevoegde autoriteit van een lidstaat, door de Commissie of, wat betreft geneesmiddelen die in Noord-Ierland in de handel zijn gebracht, door de bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk met betrekking tot Noord-Ierland; d) de geneesmiddelen worden uitsluitend beschikbaar gemaakt voor patiënten of eindgebruikers in de lidstaat waar zij worden ingevoerd, of, indien zij in Noord-Ierland worden ingevoerd, de geneesmiddelen worden uitsluitend beschikbaar gemaakt voor patiënten of eindverbruikers in Noord-Ierland; e) de geneesmiddelen zijn voorzien van de in artikel 67 bedoelde veiligheidskenmerken. 7. Voor partijen geneesmiddelen die uit een lidstaat naar andere delen van het Verenigd Koninkrijk dan Noord-Ierland worden uitgevoerd en vervolgens in Noord-Ierland worden ingevoerd, zijn de in artikel 153, lid 1, eerste en tweede alinea, bedoelde controles bij invoer niet vereist mits die partijen in een lidstaat aan dergelijke controles zijn onderworpen voordat zij naar andere delen van het Verenigd Koninkrijk dan Noord-Ierland zijn uitgevoerd en mits zij vergezeld gaan van de in artikel 153, lid 1, derde alinea, bedoelde controleverslagen. 8. Wanneer de vergunning voor de vervaardiging door de bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk met betrekking tot Noord-Ierland wordt verleend, mag de in artikel 151, lid 1, bedoelde bevoegde persoon gevestigd en werkzaam zijn in andere delen van het Verenigd Koninkrijk dan Noord-Ierland. Dit lid is niet van toepassing als de houder van de vergunning voor de vervaardiging op 20 april 2022 reeds beschikt over een bevoegde persoon die in de Unie is gevestigd en werkzaam is. 9. Wanneer de vergunning voor het in de handel brengen door de bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk met betrekking tot Noord-Ierland wordt verleend, mag de in artikel 99, lid 4, punt a), bedoelde bevoegde persoon in afwijking van artikel 99, lid 5, gevestigd en werkzaam zijn in andere delen van het Verenigd Koninkrijk dan Noord-Ierland. Dit lid is niet van toepassing als de houder van de vergunning voor het in de handel brengen op 20 april 2022 reeds beschikt over een bevoegde persoon die in de Unie is gevestigd en werkzaam is. 10. De bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk met betrekking tot Noord-Ierland maken op hun website een lijst van geneesmiddelen bekend waarop zij de in dit artikel bedoelde afwijkingen hebben toegepast of voornemens zijn toe te passen en zorgen ervoor dat de lijst ten minste om de zes maanden op onafhankelijke wijze wordt geactualiseerd en beheerd. Artikel 210 Wettelijk voorgeschreven taken die in het Verenigd Koninkrijk worden uitgevoerd 1. Wat betreft de in andere delen van het Verenigd Koninkrijk dan Noord-Ierland uitgevoerde, wettelijk voorgeschreven taken als bedoeld in artikel 99, lid 4, artikel 151, lid 3, artikel 211, leden 1, 2, 5 en 6, en artikel 209, leden 6 en 7, monitort de Commissie voortdurend de ontwikkelingen in het Verenigd Koninkrijk die van invloed zouden kunnen zijn op het beschermingsniveau, waarbij zij met name rekening houdt met: a) de regels voor het verlenen van vergunningen voor het in de handel brengen, de verplichtingen van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen, de verlening van vergunningen voor de vervaardiging, de verplichtingen van de houder van de vergunning voor de vervaardiging, de bevoegde persoon en zijn of haar verplichtingen, de tests in het kader van kwaliteitscontrole, de vrijgave van partijen en de geneesmiddelenbewaking, zoals vastgelegd in de wetgeving van het Verenigd Koninkrijk, en b) of de bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk zorgen voor de doeltreffende handhaving op hun grondgebied van de in punt a) bedoelde regels, onder meer door middel van inspecties en audits bij houders van vergunningen voor het in de handel brengen, houders van vergunningen voor de vervaardiging en groothandelaren die op hun grondgebied zijn gevestigd, en controles op de uitvoering van de in punt a) bedoelde voorgeschreven taken op de desbetreffende bedrijfslocaties. 2. Wanneer de Commissie van oordeel is dat het door het Verenigd Koninkrijk gewaarborgde niveau van bescherming van de volksgezondheid door middel van regels voor de productie, de distributie en het gebruik van geneesmiddelen en de doeltreffende handhaving van die regels niet langer in wezen gelijkwaardig is aan het niveau dat in de Unie wordt gewaarborgd, of indien de Commissie niet over genoeg informatie beschikt om zich ervan te kunnen vergewissen dat het Verenigd Koninkrijk een in wezen gelijkwaardig niveau van bescherming van de volksgezondheid waarborgt, stelt zij het Verenigd Koninkrijk schriftelijk in kennis van die bevinding en van de gedetailleerde redenen daarvoor. Gedurende een periode van zes maanden na die op grond van de eerste alinea gemaakte schriftelijke kennisgeving treedt de Commissie in overleg met het Verenigd Koninkrijk om de situatie die aanleiding gaf tot die schriftelijke kennisgeving recht te zetten. In gerechtvaardigde gevallen kan de Commissie die termijn met drie maanden verlengen. 3. Indien de situatie die aanleiding gaf tot de schriftelijke kennisgeving overeenkomstig lid 2, eerste alinea, niet binnen de in lid 2, tweede alinea, bedoelde termijn wordt rechtgezet, is de Commissie bevoegd een gedelegeerde handeling vast te stellen tot wijziging of aanvulling van de in lid 1 bedoelde bepalingen waarvan de toepassing wordt geschorst. 4. Wanneer een gedelegeerde handeling overeenkomstig lid 3 is vastgesteld, zijn de in de inleidende zin van lid 1 bedoelde bepalingen zoals aangegeven in de gedelegeerde handeling niet langer van toepassing vanaf de eerste dag van de maand volgende op de inwerkingtreding van de gedelegeerde handeling. 5. Indien de situatie die aanleiding gaf tot de vaststelling van de gedelegeerde handeling, overeenkomstig lid 3 is rechtgezet, stelt de Commissie een gedelegeerde handeling vast waarin wordt aangegeven welke van die geschorste bepalingen opnieuw van toepassing zijn. In dat geval zijn de bepalingen zoals aangegeven in de overeenkomstig dit lid vastgestelde gedelegeerde handeling opnieuw van toepassing vanaf de eerste dag van de maand volgende op de inwerkingtreding van de in dit lid bedoelde gedelegeerde handeling. Artikel 211 Bepalingen met betrekking tot Cyprus, Ierland en Malta, die tot en met 31 december 2024 van toepassing zijn 1. In afwijking van artikel 56, lid 4, kunnen vergunningen voor het in de handel brengen volgens de wederzijdse-erkenningsprocedure of gedecentraliseerde procedure van hoofdstuk III, afdelingen 3 en 4, worden verleend aan houders van vergunningen voor het in de handel brengen die in andere delen van het Verenigd Koninkrijk dan Noord-Ierland zijn gevestigd. Tot en met 31 december 2024 mogen de bevoegde autoriteiten van Cyprus, Ierland en Malta vergunningen voor het in de handel brengen die reeds vóór 20 april 2022 zijn verleend aan houders van vergunningen voor het in de handel brengen die in andere delen van het Verenigd Koninkrijk dan Noord-Ierland zijn gevestigd, verlengen. De overeenkomstig de eerste en de tweede alinea door de bevoegde autoriteiten van Cyprus, Ierland of Malta verleende of verlengde vergunningen voor het in de handel brengen houden uiterlijk op 31 december 2026 op geldig te zijn. 2. Wat betreft de in artikel 8 bedoelde tests in het kader van kwaliteitscontrole die in andere delen van het Verenigd Koninkrijk dan Noord-Ierland worden uitgevoerd op geneesmiddelen die zijn opgenomen in de in lid 9, bedoelde lijst, met uitzondering van de geneesmiddelen waarvoor de Commissie een vergunning heeft verleend, kunnen de bevoegde autoriteiten van Cyprus, Ierland en Malta tot 31 december 2024 van oordeel zijn dat er sprake is van een “gerechtvaardigd geval” in de zin van artikel 8, punt b), zonder elk geval afzonderlijk te beoordelen, mits: a) elke partij van de betrokken geneesmiddelen wordt vrijgegeven door een bevoegde persoon op een locatie in de Unie of in Noord-Ierland, of door een bevoegde persoon op een locatie in andere delen van het Verenigd Koninkrijk dan Noord-Ierland waar kwaliteitsnormen worden toepast die gelijkwaardig zijn aan die van artikel 153, lid 1; b) de door de derde partij aangewezen inrichting voor de uitvoering van de tests in het kader van kwaliteitscontrole onder toezicht staat van de bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk, die in het kader daarvan onder meer controles ter plaatse uitvoert; c) wanneer de vrijgave van partijen wordt uitgevoerd door een in andere delen van het Verenigd Koninkrijk dan Noord-Ierland gevestigde en werkzaam zijnde bevoegde persoon, de houder van de vergunning voor de vervaardiging verklaart dat hij of zij op 20 april 2022 niet beschikt over een in de Unie gevestigde en werkzaam zijnde bevoegde persoon. 3. In afwijking van artikel 142, lid 1, staan de bevoegde autoriteiten van Cyprus, Ierland en Malta toe dat geneesmiddelen uit andere delen van het Verenigd Koninkrijk dan Noord-Ierland worden ingevoerd door houders van een groothandelsvergunning als bedoeld in artikel 163, lid 1, die niet in het bezit zijn van een relevante vergunning voor de vervaardiging, mits aan al de volgende voorwaarden is voldaan: a) de geneesmiddelen zijn hetzij in de Unie, overeenkomstig artikel 153, lid 3, hetzij in andere delen van het Verenigd Koninkrijk dan Noord-Ierland, overeenkomstig artikel 8, punt b), onderworpen aan tests in het kader van kwaliteitscontrole; b) de partijen geneesmiddelen zijn vrijgegeven door een bevoegde persoon in de Unie, overeenkomstig artikel 153, lid 1, of, voor geneesmiddelen waarvoor door de bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk met betrekking tot Noord-Ierland een vergunning is verleend, in andere delen van het Verenigd Koninkrijk dan Noord-Ierland waar kwaliteitsnormen worden toegepast die gelijkwaardig zijn aan die van artikel 153, lid 1; c) de vergunning voor het in de handel brengen van het betrokken geneesmiddel is in overeenstemming met het Unierecht afgegeven door de bevoegde autoriteit van een lidstaat, door de Commissie of, wat betreft geneesmiddelen die in Noord-Ierland in de handel zijn gebracht, door de bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk met betrekking tot Noord-Ierland; d) de geneesmiddelen worden uitsluitend beschikbaar gemaakt voor patiënten of eindgebruikers in de lidstaat waar zij worden ingevoerd, of, indien zij in Noord-Ierland worden ingevoerd, de geneesmiddelen worden uitsluitend beschikbaar gemaakt voor patiënten of eindverbruikers in Noord-Ierland; e) de geneesmiddelen zijn voorzien van de in artikel 67 bedoelde veiligheidskenmerken. Artikel 166, lid 1, punt b), is niet van toepassing op invoer die aan de in de eerste alinea vastgestelde voorwaarden voldoet. 4. Voor partijen geneesmiddelen die uit een lidstaat naar andere delen van het Verenigd Koninkrijk dan Noord-Ierland worden uitgevoerd en vervolgens tot en met 31 december 2024 in Cyprus, Ierland of Malta worden ingevoerd, zijn de in artikel 153, lid 1, eerste en tweede alinea, bedoelde controles bij invoer niet vereist mits die partijen in een lidstaat aan dergelijke controles zijn onderworpen voordat zij naar andere delen van het Verenigd Koninkrijk dan Noord-Ierland zijn uitgevoerd en mits zij vergezeld gaan van de in artikel 153, lid 1, derde alinea, bedoelde controleverslagen. 5. Bij ontstentenis van een vergunning voor het in de handel brengen of van een in behandeling zijnde aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen, kunnen de bevoegde autoriteiten van Cyprus en Malta in afwijking van artikel 205, lid 1, tot en met 31 december 2024 om gegronde volksgezondheidsredenen toestemming verlenen voor het in de handel brengen van een geneesmiddel waarvoor in andere delen van het Verenigd Koninkrijk dan Noord-Ierland een vergunning is verleend. De bevoegde autoriteiten van Cyprus en Malta mogen ook vergunningen voor het in de handel brengen die overeenkomstig artikel 205, lid 1, vóór 20 april 2022 zijn verleend en op grond waarvan een geneesmiddel — waarvoor in andere delen van het Verenigd Koninkrijk dan Noord-Ierland een vergunning is verleend — op hun nationale markt in de handel mag worden gebracht, handhaven of, tot en met 31 december 2024, verlengen. Overeenkomstig de eerste of tweede alinea verleende, verlengde of gehandhaafde vergunningen zijn niet meer geldig na 31 december 2026. 6. De bevoegde autoriteiten van Malta en Cyprus mogen in afwijking van artikel 56, lid 4, de in lid 5 bedoelde vergunningen voor het in de handel brengen verlenen aan houders van een vergunning voor het in de handel brengen die gevestigd zijn in andere delen van het Verenigd Koninkrijk dan Noord-Ierland. 7. Wanneer de bevoegde autoriteiten van Cyprus of Malta een vergunning voor het in de handel brengen als bedoeld in lid 5 verlenen of verlengen, zien zij erop toe dat aan de eisen van deze richtlijn wordt voldaan. 8. Alvorens een vergunning voor het in de handel brengen overeenkomstig lid 5 af te geven: a) moeten de bevoegde autoriteiten van Cyprus of Malta de bevoegde autoriteiten in andere delen van het Verenigd Koninkrijk dan Noord-Ierland in kennis stellen van hun intentie om overeenkomstig de leden 5 tot en met 8 een vergunning voor het in de handel brengen van het betrokken geneesmiddel te verlenen of verlengen; b) kunnen de bevoegde autoriteiten van Cyprus of Malta de bevoegde autoriteit in het Verenigd Koninkrijk verzoeken de relevante informatie over de vergunning voor het in de handel brengen van het betrokken geneesmiddel te verstrekken. 9. De bevoegde autoriteiten van Cyprus, Ierland en Malta maken op hun website een lijst van geneesmiddelen bekend waarop zij de in dit artikel bedoelde afwijkingen hebben toegepast of voornemens zijn toe te passen en zorgen ervoor dat de lijst ten minste om de zes maanden op onafhankelijke wijze wordt geactualiseerd en beheerd. Artikel 212 Afwijkingen voor geneesmiddelen die in Cyprus, Ierland, Malta of Noord-Ierland in de handel worden gebracht De afwijkingen in artikel 211, leden 1 en 6, artikel 8, artikel 209, leden 6 en 7, artikel 153, lid 3, artikel 99, lid 4, en artikel 211, lid 5, doen geen afbreuk aan de in deze richtlijn vastgestelde verplichtingen voor de houder van de vergunning voor het in de handel brengen om de kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid van het geneesmiddel dat in Cyprus, Ierland, Malta of Noord-Ierland in de handel wordt gebracht, te waarborgen. Hoofdstuk XVIII Slotbepalingen Artikel 213 Wijziging van de bijlagen De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 215 gedelegeerde handelingen vast te stellen tot wijziging van de bijlagen I tot en met VI teneinde deze aan te passen aan de wetenschappelijke en technische vooruitgang, en tot wijziging van artikel 22 ten aanzien van de eisen voor de milieurisicobeoordeling die in de leden 2, 3, 4 en 6 van dat artikel worden vastgesteld. Artikel 214 Permanent Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik 1. De Commissie wordt bijgestaan door het Permanent Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik. Dat comité is een comité in de zin van Verordening (EU) nr. 182/2011. 2. Wanneer naar dit lid wordt verwezen, is artikel 5 van Verordening (EU) nr. 182/2011 van toepassing. 3. Wanneer het advies van het comité via een schriftelijke procedure moet worden verkregen en naar dit lid wordt verwezen, wordt die procedure slechts zonder gevolg beëindigd indien daartoe door de voorzitter van het comité wordt besloten binnen de termijn voor het uitbrengen van het advies. 4. Het reglement van orde , lijsten van de deelnemende entiteiten aan zijn vergaderingen, agenda’s van zijn vergaderingen en notulen van zijn vergaderingen, samen met genomen besluiten en, voor zover van toepassing, bijzonderheden over de stemmingen en motiveringen, inclusief minderheidsstandpunten, van het Permanent Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik wordt worden openbaar gemaakt. [Am. 324] 5. Het Permanent Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik ziet erop toe dat zijn reglement van orde wordt aangepast aan de noodzaak om geneesmiddelen snel beschikbaar te maken voor patiënten en houdt rekening met de taken waarmee het krachtens hoofdstuk III en de procedure van artikel 42 is belast. Artikel 215 Uitoefening van de bevoegdheidsdelegaties 1. De bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen, wordt aan de Commissie toegekend onder de in dit artikel neergelegde voorwaarden. 2. De in artikel 4, lid 2, artikel 24, lid 5, artikel 25, lid 9, artikel 26, lid 3, artikel 28, leden 2 en 3, artikel 27, lid 3, artikel 63, lid 5, artikel 65, lid 2, artikel 67, lid 2, artikel 88, lid 1, artikel 92, lid 4, artikel 126, lid 1, artikel 150, lid 3, artikel 153, lid 4, artikel 161, artikel 210, lid 4, en artikel 213 bedoelde bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen, wordt aan de Commissie toegekend voor een termijn van vijf jaar met ingang van [PB: gelieve de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn in te voegen]. De Commissie stelt uiterlijk negen maanden voor het einde van de termijn van vijf jaar een verslag op over de bevoegdheidsdelegatie. De bevoegdheidsdelegatie wordt stilzwijgend met termijnen van dezelfde duur verlengd, tenzij het Europees Parlement of de Raad zich uiterlijk drie maanden voor het einde van elke termijn tegen deze verlenging verzet. De in artikel 210, leden 3 en 5, bedoelde bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen, wordt aan de Commissie toegekend voor onbepaalde tijd met ingang van [Publicatiebureau: gelieve de datum in te voegen = de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn]. 3. Het Europees Parlement of de Raad kan de in artikel 4, lid 2, artikel 24, lid 5, artikel 25, lid 9, artikel 26, lid 3, artikel 27, lid 3, artikel 28, leden 2 en 3, artikel 63, lid 5, artikel 65, lid 2, artikel 67, lid 2, artikel 88, lid 1, artikel 92, lid 4, artikel 126, lid 1, artikel 150, lid 3, artikel 153, lid 4, artikel 161, artikel 210, lid 4, en artikel 213 bedoelde bevoegdheidsdelegatie te allen tijde intrekken. Het besluit tot intrekking beëindigt de delegatie van de in dat besluit genoemde bevoegdheid. Het wordt van kracht op de dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie of op een daarin genoemde latere datum. Het laat de geldigheid van de reeds van kracht zijnde gedelegeerde handelingen onverlet. 4. Vóór de vaststelling van een gedelegeerde handeling raadpleegt de Commissie de door elke lidstaat aangewezen deskundigen overeenkomstig de beginselen die zijn neergelegd in het Interinstitutioneel Akkoord van 13 april 2016 over beter wetgeven. 5. Zodra de Commissie een gedelegeerde handeling heeft vastgesteld, doet zij daarvan gelijktijdig kennisgeving aan het Europees Parlement en de Raad. 6. Een overeenkomstig artikel 6, lid 2, artikel 26, lid 3, artikel 24, lid 5, artikel 28, leden 2 en 3, artikel 27, lid 3, artikel 63, lid 5, artikel 65, lid 2, artikel 67, lid 2, artikel 88, lid 1, artikel 92, lid 4, artikel 126, lid 1, artikel 150, lid 3, artikel 153, lid 4, artikel 161, artikel 210, lid 4, en artikel 213 vastgestelde gedelegeerde handeling treedt alleen in werking indien het Europees Parlement noch de Raad daartegen binnen een termijn van twee maanden na de kennisgeving van de handeling aan het Europees Parlement en de Raad bezwaar heeft gemaakt, of indien zowel het Europees Parlement als de Raad voor het verstrijken van die termijn de Commissie hebben meegedeeld dat zij daartegen geen bezwaar zullen maken. Die termijn wordt op initiatief van het Europees Parlement of de Raad met twee maanden verlengd. Artikel 216 Verslag De Commissie dient uiterlijk op [PB: gelieve de datum in te voegen = 10 jaar volgend op 18 maanden na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] bij het Europees Parlement en de Raad een verslag in over de toepassing van deze richtlijn, met inbegrip van een beoordeling van de verwezenlijking van de doelstellingen ervan en de middelen die nodig zijn voor de uitvoering ervan , inclusief met betrekking tot het herziene kader voor wettelijke gegevensbeschermingsperioden . [Am. 325] 1 bis. De Commissie dient uiterlijk op [twee jaar vanaf de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] bij het Europees Parlement en de Raad een verslag in met een evaluatie van de doelmatigheid van het kader van homeopathische producten, met name wat betreft aspecten inzake de volksgezondheid en de bescherming van patiënten. Het verslag gaat indien nodig vergezeld van een wetgevingsvoorstel. [Am. 326] Artikel 216 bis Bevordering van onderzoek naar en de innovatie en productie van geneesmiddelen in de Unie 1. De Commissie stelt een strategie vast voor het stimuleren van onderzoek naar en de innovatie en productie van geneesmiddelen in de Unie, op basis van de resultaten die zijn gepubliceerd in het in lid 2 bedoelde verslag. De lidstaten worden aangespoord om aan die strategie deel te nemen. 2. Uiterlijk op ... [twee jaar vanaf de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] presenteert de Commissie een effectbeoordeling met een evaluatie van mogelijke maatregelen die op het niveau van de Unie en op het niveau van de lidstaten moeten worden uitgevoerd om onderzoek naar en de innovatie en productie van kritieke geneesmiddelen in de Unie te bevorderen. In dat verslag wordt het effect geëvalueerd van maatregelen zoals: a) financiering en push- en pull-stimulansen die gericht zijn op het bevorderen van onderzoek en innovatie in de Unie, met inbegrip van publieke en private financiering voor preklinisch en klinisch onderzoek en innovatie; b) publiek-private partnerschappen op het gebied van onderzoek en innovatie; c) regelgevende steun voor publieke onderzoeks- en innovatie-entiteiten; d) stimulansen voor de productie van kritieke geneesmiddelen binnen de Unie. Alle voorgestelde maatregelen zijn in overeenstemming met de ontwikkeling van de strategische autonomie voor de Unie met betrekking tot geneesmiddelen. [Am. 327] Artikel 217 Intrekkingen 1. Richtlijn 2001/83/EG wordt ingetrokken met ingang van [PB: gelieve datum in te voegen = 18 maanden na de datum van inwerkingtreding van deze verordening]. 2. Richtlijn 2009/35/EG wordt ingetrokken met ingang van [PB: gelieve datum in te voegen = 18 maanden na de datum van inwerkingtreding van deze verordening]. 3. Verwijzingen naar de ingetrokken Richtlijnen 2001/83/EG en 2009/35/EG worden opgevat als verwijzingen naar de onderhavige richtlijn. Verwijzingen naar de ingetrokken Richtlijn 2001/83/EG worden gelezen volgens de in bijlage VIII opgenomen concordantietabel. Artikel 218 Overgangsbepalingen 1. De procedures betreffende aanvragen voor vergunningen voor het in de handel brengen van geneesmiddelen die vóór [PB: gelieve de datum in te voegen = 18 maanden na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] overeenkomstig artikel 19 van Richtlijn 2001/83/EG gevalideerd waren en die op [PB gelieve de datum in te voegen = de dag vóór 18 maanden na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] nog in behandeling waren, worden afgerond overeenkomstig artikel 29. 2. Procedures die op grond van de artikelen 29, 30, 31 en 107 decies van Richtlijn 2001/83/EG vóór [PB: gelieve de datum in te voegen = 18 maanden na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] zijn ingeleid en die op [PB gelieve de datum in te voegen = de dag vóór 18 maanden na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] nog in behandeling waren, worden afgerond overeenkomstig de artikelen 32 tot en met 34 of artikel 107 duodecies, naargelang het geval, van die richtlijn, zoals van toepassing op [PB: gelieve de datum in te voegen = de dag vóór 18 maanden na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn]. 3. Deze richtlijn is ook van toepassing op geneesmiddelen waarvoor vóór [PB: gelieve de datum in te voegen = 18 maanden na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] een vergunning is verleend overeenkomstig Richtlijn 2001/83/EG. Deze richtlijn is ook van toepassing op registraties van homeopathische geneesmiddelen en traditionele kruidengeneesmiddelen die vóór [PB: gelieve de datum in te voegen = 18 maanden na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] zijn uitgevoerd overeenkomstig Richtlijn 2001/83/EG. 4. In afwijking van hoofdstuk VI mogen de geneesmiddelen die vóór [PB: gelieve de datum in te voegen = 18 maanden na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] overeenkomstig Richtlijn 2001/83/EG in de handel zijn gebracht, tot en met [PB: gelieve de datum in te voegen = 5 jaar na 18 maanden na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] verder op de markt worden aangeboden, mits zij voldoen aan de bepaling inzake etikettering en bijsluiter van titel V van Richtlijn 2001/83/EG, zoals van toepassing op [PB gelieve de datum in te voegen = de dag vóór 18 maanden na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn]. 5. In afwijking van artikel 81 zijn referentiegeneesmiddelen waarvoor de aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen is ingediend vóór [PB: gelieve de datum in te voegen = 18 maanden na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn], tot en met [PB: gelieve de datum in te voegen = 18 maanden na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] onderworpen aan de bepalingen inzake gegevensbescherming van artikel 10 van Richtlijn 2001/83/EG, zoals van toepassing op [PB: gelieve de datum in te voegen = 18 maanden na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn]. 6. In afwijking van lid 3 zijn de in artikel 57 bedoelde verslagleggingsverplichtingen niet van toepassing wat betreft geneesmiddelen waarvoor vóór [PB: gelieve de datum in te voegen = 18 maanden na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] een vergunning is verleend overeenkomstig Richtlijn 2001/83/EG. Artikel 219 Omzetting 1. De lidstaten doen de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden om uiterlijk op [18 maanden na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] aan deze richtlijn te voldoen. Zij delen de Commissie de tekst van die bepalingen onmiddellijk mee. 2. Wanneer de lidstaten die bepalingen aannemen, wordt in die bepalingen zelf of bij de officiële bekendmaking ervan naar deze richtlijn verwezen. In de bepalingen wordt tevens vermeld dat verwijzingen in bestaande wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen naar de bij deze richtlijn ingetrokken richtlijnen, gelden als verwijzingen naar de onderhavige richtlijn. De regels voor die verwijzing en de formulering van die vermelding worden vastgesteld door de lidstaten. 3. De lidstaten delen de Commissie de tekst van de belangrijkste bepalingen van intern recht mee die zij op het onder deze richtlijn vallende gebied vaststellen. Artikel 220 Inwerkingtreding Deze richtlijn treedt in werking op de twintigste dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie . Artikel 221 Adressaten Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten. Gedaan te …, Voor het Europees Parlement Voor de Raad De voorzitter De voorzitter Bijlage I GEGEVENS DIE IN DE AANVRAAG WORDEN VERMELD 1) Naam of bedrijfsnaam en woonplaats of maatschappelijke zetel van de aanvrager en, in voorkomend geval, van de fabrikant. 2) Naam van het geneesmiddel. 3) De kwalitatieve en kwantitatieve samenstelling van alle bestanddelen van het geneesmiddel, met vermelding van de door de Wereldgezondheidsorganisatie aanbevolen internationale generieke benaming (INN) van het geneesmiddel, wanneer deze bestaat, of van de chemische naam. 4) Een milieurisicobeoordeling overeenkomstig de eisen van de artikelen 22 en 23. 5) Voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik die geheel of gedeeltelijk uit genetisch gemodificeerde organismen bestaan, een milieurisicobeoordeling waarin mogelijke gevaren voor de menselijke gezondheid, dieren en het milieu worden vastgesteld en getypeerd. De beoordeling wordt uitgevoerd overeenkomstig de in artikel 8 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004] beschreven elementen en de eisen van bijlage II bij deze richtlijn, op basis van de beginselen van bijlage II bij Richtlijn 2001/18/EG van het Europees Parlement en de Raad (55) , rekening houdend met de specifieke kenmerken van geneesmiddelen. 6) Beschrijving van de vervaardigingswijze. 7) Therapeutische indicaties, contra-indicaties en bijwerkingen. 8) Dosering, farmaceutische vorm, toedieningswijze en toedieningsweg en vermoedelijke houdbaarheid. 9) De redenen voor voorzorgs- en veiligheidsmaatregelen die bij de bewaring van het geneesmiddel, de toediening ervan aan de patiënt en de verwijdering van afvalproducten ervan moeten worden genomen, evenals de gegevens omtrent mogelijke risico’s van het geneesmiddel voor het milieu. 10) Een beschrijving van de door de fabrikant toegepaste controlemethoden. 11) Een schriftelijke bevestiging dat de fabrikant van het geneesmiddel heeft gecontroleerd of de fabrikant van de werkzame stof de beginselen inzake goede productiepraktijken heeft nageleefd door audits uit te voeren, overeenkomstig artikel 160. De schriftelijke bevestiging omvat een vermelding van de datum van de audit en een verklaring dat het resultaat van de audit bevestigt dat bij de vervaardiging de beginselen inzake goede productiepraktijken zijn nageleefd. 12) De resultaten van: a) de farmaceutische (fysisch-chemische, biologische of microbiologische) tests; b) niet-klinische (toxicologische en farmacologische) tests; c) klinische proeven. 13) In voorkomend geval, bewijsmateriaal uit andere bronnen van klinische gegevens (klinische studies zonder interventie, registers). 14) Een samenvatting van het geneesmiddelenbewakingssysteem van de aanvrager, die de volgende elementen moet omvatten: a) een bewijs dat de aanvrager beschikt over een bevoegde persoon die verantwoordelijk is voor geneesmiddelenbewaking; b) de lidstaten waarvan de bevoegde persoon een ingezetene is en van waaruit hij of zij zijn of haar werkzaamheden verricht; c) de contactgegevens van de bevoegde persoon; d) een door de aanvrager ondertekende verklaring dat hij of zij over voldoende middelen beschikt om de in hoofdstuk VI vermelde taken en verantwoordelijkheden te vervullen; e) een verwijzing naar de locatie waar het basisdossier geneesmiddelenbewakingssysteem voor het geneesmiddel wordt bewaard. 15) Het risicomanagementplan waarin een beschrijving van het risicomanagementsysteem wordt gegeven en dat door de aanvrager voor het betrokken geneesmiddel zal worden ingevoerd, vergezeld van een samenvatting daarvan. 16) Een verklaring dat de klinische proeven die buiten de Europese Unie zijn uitgevoerd, aan de ethische eisen van Verordening (EU) nr. 536/2014 voldoen. 17) Een samenvatting van de productkenmerken overeenkomstig artikel 62, een model van de buitenverpakking waarop de in bijlage IV bedoelde gegevens zijn vermeld en van de primaire verpakking van het geneesmiddel waarop de in artikel 66 bedoelde gegevens zijn vermeld, en de bijsluiter overeenkomstig artikel 64. 18) Een document waaruit blijkt dat de fabrikant in zijn land een vergunning is verleend om geneesmiddelen te vervaardigen. 19) Kopieën van de volgende documenten: a) van elke in een andere lidstaat of in een derde land verkregen vergunning voor het in de handel brengen van het geneesmiddel, een samenvatting van de veiligheidsgegevens met inbegrip van de gegevens in periodieke veiligheidsverslagen, indien beschikbaar, en meldingen van vermoedelijke bijwerkingen, evenals een lijst van de lidstaten waar een overeenkomstig deze richtlijn ingediende aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen in behandeling is; b) de samenvatting van de productkenmerken die overeenkomstig artikel 62 door de aanvrager is voorgelegd, respectievelijk overeenkomstig artikel 43 door de bevoegde autoriteiten van de lidstaat is goedgekeurd en van de bijsluiter die overeenkomstig artikel 64 is voorgelegd of door de bevoegde autoriteiten van de lidstaat overeenkomstig artikel 76 is goedgekeurd; c) bijzonderheden omtrent elk in de Unie of in een derde land genomen besluit waarbij een vergunning voor het in de handel brengen is geweigerd en de redenen voor deze besluiten. 20) Een kopie van een aanwijzing van het geneesmiddel als weesgeneesmiddel in de zin van artikel 63 van [herziene Verordening (EG) nr. 726/2004], vergezeld van een kopie van het desbetreffende advies van het Bureau. 21) Wanneer de aanvraag betrekking heeft op een antimicrobieel geneesmiddel, moet de aanvraag ook het volgende bevatten: a) een beheerplan beheer- en toegangsplan voor antimicrobiële stoffen waarin met name het volgende wordt beschreven: [Am. 328] i) gegevens over risicobeperkende maatregelen om de ontwikkeling van resistentie tegen antimicrobiële stoffen in verband met het gebruik, het voorschrijven en het toedienen van het geneesmiddel te beperken; ii) op welke wijze de houder van de vergunning voor het in de handel brengen van plan is om de resistentie tegen het antimicrobiële geneesmiddel te monitoren en daarover verslag uit te brengen aan de bevoegde autoriteit; ii bis) gegevens over maatregelen met het oog op een strategie om de toegang te bevorderen, met inbegrip van capaciteitsvoorstellen voor de productieketen; [Am. 329] ii ter) gegevens over maatregelen om te waarborgen dat goedkeuring voor het in de handel brengen in belangrijke gebieden tijdig wordt verkregen; en [Am. 330] ii quater) gegevens over maatregelen om toezicht te houden op de doeltreffendheid van het beheer en de toegang. [Am. 331] b) een beschrijving van de speciale informatie-eisen zoals geschetst in artikel 58; c) gegevens over de verpakkingsgrootte die overeenstemt met de gebruikelijke dosering en duur van de behandeling. 22) Wanneer een aanvraag betrekking heeft op de vergunning voor het in de handel brengen van een radionuclidegenerator, moet deze, naast de eisen van de artikelen 6 en 9, ook het volgende bevatten: a) een algemene beschrijving van het systeem samen met een gedetailleerde beschrijving van de bestanddelen ervan die van invloed kunnen zijn op de samenstelling of de kwaliteit van het dochter-nuclidepreparaat, en b) kwalitatieve en kwantitatieve gegevens van het eluaat of van het sublimaat. 23) Certificaten inzake goede productiepraktijken. Bijlage II ANALYTISCHE, FARMACOLOGISCH-TOXICOLOGISCHE EN KLINISCHE NORMEN EN PROTOCOLLEN VOOR DE CONTROLE VAN GENEESMIDDELEN INHOUDSOPGAVE Inleiding en algemene beginselen Deel I: eisen voor gestandaardiseerde dossiers van vergunningen voor het in de handel brengen 1. Module 1: administratieve informatie 1.1. Inhoudsopgave 1.2. Aanvraagformulier 1.3. Samenvatting van de kenmerken van het product, etikettering en bijsluiter 1.3.1. Samenvatting van de kenmerken van het product 1.3.2. Etikettering en bijsluiter 1.3.3. Model en monsters 1.3.4. Samenvattingen van de kenmerken van het product die al in de lidstaten zijn goedgekeurd 1.4. Informatie over de deskundigen 1.5. Specifieke eisen voor andere soorten aanvragen 1.6. Milieurisicobeoordeling 2. Module 2: samenvattingen 2.1. Algemene inhoudsopgave 2.2. Inleiding 2.3. Algemene samenvatting betreffende de kwaliteit 2.4. Niet-klinisch overzicht 2.5. Klinisch overzicht 2.6. Niet-klinische samenvatting 2.7. Klinische samenvatting 3. Module 3: chemische, farmaceutische en biologische informatie over geneesmiddelen die chemische en/of biologische werkzame stoffen bevatten 3.1. Vorm en indeling 3.2. Inhoud: basisbeginselen en eisen 3.2.1. Werkzame stof(fen) 3.2.1.1. Algemene informatie en informatie over de grondstoffen en basismaterialen 3.2.1.2. Fabricageprocédé van de werkzame stof(fen) 3.2.1.3. Typering van de werkzame stoffen 3.2.1.4. Controle van de werkzame stoffen 3.2.1.5. Referentienormen of -materialen 3.2.1.6. Verpakking en sluitsysteem van de werkzame stof 3.2.1.7. Houdbaarheid van de werkzame stoffen 3.2.2. Eindproduct 3.2.2.1. Beschrijving en samenstelling van het eindproduct 3.2.2.2. Ontwikkeling van geneesmiddelen 3.2.2.3. Fabricageprocédé van het eindproduct 3.2.2.4. Controle van de hulpstoffen 3.2.2.5. Controle van het eindproduct 3.2.2.6. Referentienormen of -materialen 3.2.2.7. Verpakking en sluitsysteem van het eindproduct 3.2.2.8. Houdbaarheid van het eindproduct 4. Module 4: verslagen van niet-klinische onderzoeken 4.1. Vorm en indeling 4.2. Inhoud: basisbeginselen en eisen 4.2.1. Farmacologie 4.2.2. Farmacokinetiek 4.2.3. Toxicologie 5. Module 5: verslagen van klinische onderzoeken 5.1. Vorm en indeling 5.2. Inhoud: basisbeginselen en eisen 5.2.1. Biofarmaceutische onderzoeken 5.2.2. Farmacokinetisch relevante onderzoeken waarbij menselijk biologisch materiaal is gebruikt 5.2.3. Farmacokinetische onderzoeken bij mensen 5.2.4. Farmacodynamische onderzoeken bij mensen 5.2.5. Onderzoeken naar werkzaamheid en veiligheid 5.2.5.1. Klinische onderzoeken met controlegroep die relevant zijn voor de in de aanvraag vermelde indicatie 5.2.5.2. Klinische onderzoeken zonder controlegroep, analyses van gegevens van meer dan een onderzoek en overige klinische onderzoeken 5.2.6. Ervaringen na het in de handel brengen 5.2.7. Statussen en lijsten van individuele patiënten Deel II: specifieke dossiers en eisen voor vergunningen voor het in de handel brengen 1. Langdurig gebruik in de medische praktijk 2. In wezen gelijkwaardige geneesmiddelen 3. Aanvullende gegevens die in bijzondere situaties vereist zijn 4. Gelijkwaardige biologische geneesmiddelen 5. Combinatiegeneesmiddelen 6. Documentatie voor aanvragen in uitzonderlijke omstandigheden 7. Gemengde aanvragen Deel III: bijzondere geneesmiddelen 1. Biologische geneesmiddelen 1.1. Uit plasma bereide geneesmiddelen 1.2. Vaccins 2. Radiofarmaceutica en uitgangsstoffen 2.1. Radiofarmaceutica 2.2. Radiofarmaceutische uitgangsstoffen voor radioactieve labeling 3. Homeopathische geneesmiddelen 4. Kruidengeneesmiddelen 5. Weesgeneesmiddelen Deel IV: geneesmiddelen voor geavanceerde therapie 1. Inleiding 2. Definities 2.1. Geneesmiddel voor gentherapie 2.2. Geneesmiddel voor somatische celtherapie 3. Specifieke eisen ten aanzien van module 3 3.1. Specifieke eisen voor alle geneesmiddelen voor geavanceerde therapie 3.2. Specifieke eisen voor geneesmiddelen voor gentherapie 3.2.1. Inleiding: eindproduct, werkzame stof en grondstoffen 3.2.1.1. Geneesmiddelen voor gentherapie die een of meer recombinante nucleïnezuursequenties of genetisch gemodificeerde micro-organismen of virussen bevatten 3.2.1.2. Geneesmiddelen voor gentherapie die genetisch gemodificeerde cellen bevatten 3.2.2. Specifieke eisen 3.3. Specifieke eisen voor geneesmiddelen voor somatische celtherapie en voor weefselmanipulatieproducten 3.3.1. Inleiding: eindproduct, werkzame stof en grondstoffen 3.3.2. Specifieke eisen 3.3.2.1. Grondstoffen 3.3.2.2. Vervaardigingsproces 3.3.2.3. Typering en controlestrategie 3.3.2.4. Hulpstoffen 3.3.2.5. Ontwikkelingsonderzoeken 3.3.2.6. Referentiemateriaal 3.4. Specifieke eisen voor geneesmiddelen voor geavanceerde therapie die hulpmiddelen bevatten 3.4.1. Geneesmiddelen voor geavanceerde therapie die hulpmiddelen bevatten, als bedoeld in artikel 7 van Verordening (EG) nr. 1394/2007 3.4.2. Gecombineerde geneesmiddelen voor geavanceerde therapie, als gedefinieerd in artikel 2, lid 1, punt d), van Verordening (EG) nr. 1394/2007 4. Specifieke eisen ten aanzien van module 4 4.1. Specifieke eisen voor alle geneesmiddelen voor geavanceerde therapie 4.2. Specifieke eisen voor geneesmiddelen voor gentherapie 4.2.1. Farmacologie 4.2.2. Farmacokinetica 4.2.3. Toxicologie 4.3. Specifieke eisen voor geneesmiddelen voor somatische celtherapie en voor weefselmanipulatieproducten 4.3.1. Farmacologie 4.3.2. Farmacokinetica 4.3.3. Toxicologie 5. Specifieke eisen ten aanzien van module 5 5.1. Specifieke eisen voor alle geneesmiddelen voor geavanceerde therapie 5.2. Specifieke eisen voor geneesmiddelen voor gentherapie 5.2.1. Farmacokinetische studies bij mensen 5.2.2. Farmacodynamische studies bij mensen 5.2.3. Veiligheidsstudies 5.3. Specifieke eisen voor geneesmiddelen voor somatische celtherapie 5.3.1. Geneesmiddelen voor somatische celtherapie waarbij de werking is gebaseerd op de productie van een of meer gedefinieerde actieve biomoleculen 5.3.2. Biodistributie, persistentie en het aanslaan op lange termijn van de bestanddelen van het geneesmiddel voor somatische celtherapie 5.3.3. Veiligheidsstudies 5.4. Specifieke eisen voor weefselmanipulatieproducten 5.4.1. Farmacokinetische studies 5.4.2. Farmacodynamische studies 5.4.3. Veiligheidsstudies Inleiding en algemene beginselen 1) De gegevens en bescheiden die krachtens artikel 8 en artikel 10, lid 1, bij een aanvraag van een vergunning voor het in de handel brengen worden gevoegd, worden ingediend in overeenstemming met de in deze bijlage beschreven eisen en volgen de richtsnoeren die de Commissie heeft gepubliceerd in The rules governing medicinal products in the European Community , deel 2B, Notice to applicants, Medicinal products for human use, Presentation and content of the dossier, Common Technical Document (CTD) . 2) De gegevens en documenten worden in vijf modules ingediend: module 1 bevat administratieve gegevens die specifiek zijn voor de Europese Gemeenschap, module 2 bevat kwalitatieve, niet-klinische en klinische samenvattingen, module 3 bevat chemische, farmaceutische en biologische informatie, module 4 bevat verslagen van niet-klinische onderzoeken en module 5 bevat verslagen van klinische onderzoeken. Deze indeling komt overeen met een gemeenschappelijk model voor alle ICH( (56) )-regio’s (Europese Gemeenschap, Verenigde Staten, Japan). De vijf modules volgen strikt de vorm, de inhoud en de nummering die uitvoerig zijn beschreven in deel 2B van de bovengenoemde Notice to applicants . 3) De CTD-indeling van de Europese Gemeenschap is van toepassing op alle soorten aanvragen van een vergunning voor het in de handel brengen, ongeacht de toe te passen procedure (gecentraliseerde procedure, procedure inzake wederzijdse erkenning of nationale procedure) en ongeacht of het een volledige of een verkorte aanvraag betreft. Deze indeling is ook van toepassing op alle soorten producten, met inbegrip van nieuwe chemische entiteiten (NCE’s), radiofarmaceutica, plasmaderivaten, vaccins, kruidengeneesmiddelen enz. 4) Bij de samenstelling van het dossier voor een aanvraag van een vergunning voor het in de handel brengen houdt de aanvrager ook rekening met de wetenschappelijke richtsnoeren ten aanzien van de kwaliteit, de veiligheid en de werkzaamheid van geneesmiddelen voor menselijk gebruik die door het Comité voor farmaceutische specialiteiten zijn goedgekeurd en door het Europees Bureau voor de geneesmiddelenbeoordeling zijn gepubliceerd en met de overige farmaceutische richtsnoeren van de Gemeenschap die door de Commissie zijn gepubliceerd in de verschillende delen van The rules governing medicinal products in the European Community . 5) Op het kwalitatieve deel van het dossier (de chemische, farmaceutische en biologische informatie) zijn alle monografieën, met inbegrip van de algemene monografieën, en de algemene hoofdstukken van de Europese Farmacopee van toepassing. 6) Het fabricageprocédé moet voldoen aan de eisen van Richtlijn 91/356/EEG van de Commissie tot vastlegging van beginselen en richtsnoeren inzake goede praktijken bij het vervaardigen van geneesmiddelen voor toepassing bij de mens( (57) ), alsook aan de beginselen en richtsnoeren voor goede manieren van produceren die de Commissie in The rules governing medicinal products in the European Community , deel 4, heeft gepubliceerd. 7) Alle informatie die van belang is voor de beoordeling van het betrokken geneesmiddel, wordt bij de aanvraag gevoegd, ongeacht of deze voor het geneesmiddel gunstig dan wel ongunstig is. In het bijzonder worden alle relevante bijzonderheden vermeld van alle onvolledige of gestaakte farmaco-toxicologische of klinische proeven of onderzoeken met betrekking tot het geneesmiddel en/of van volledige onderzoeken betreffende therapeutische indicaties waarop de aanvraag geen betrekking heeft. 8) Alle in de Europese Gemeenschap uitgevoerde klinische onderzoeken moeten voldoen aan de eisen van Richtlijn 2001/20/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten inzake de toepassing van goede klinische praktijken bij de uitvoering van klinische proeven met geneesmiddelen voor menselijk gebruik( (58) ). Buiten de Europese Gemeenschap uitgevoerde klinische onderzoeken in verband met geneesmiddelen die bedoeld zijn om in de Europese Gemeenschap te worden gebruikt moeten, om bij de beoordeling van een aanvraag in aanmerking te worden genomen, ten aanzien van goede klinische praktijken en ethische beginselen zijn opgezet, uitgevoerd en beschreven op basis van beginselen die gelijkwaardig zijn aan de bepalingen van Richtlijn 2001/20/EG. Zij moeten bijvoorbeeld volgens de ethische beginselen van de Verklaring van Helsinki zijn uitgevoerd. 9) Niet-klinische (farmacologisch-toxicologische) onderzoeken moeten worden uitgevoerd overeenkomstig de bepalingen ten aanzien van goede laboratoriumpraktijken die zijn neergelegd in Richtlijn 87/18/EEG van de Raad betreffende de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen inzake de toepassing van de beginselen van goede laboratoriumpraktijken en het toezicht op de toepassing ervan voor tests op chemische stoffen( (59) ) en in Richtlijn 88/320/EEG van de Raad inzake de inspectie en de verificatie van de goede laboratoriumpraktijken (GLP)( (60) ). 10) De lidstaten zorgen ervoor dat alle dierproeven worden uitgevoerd in overeenstemming met Richtlijn 86/609/EEG van de Raad van 24 november 1986 inzake de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten betreffende de bescherming van dieren die voor experimentele en andere wetenschappelijke doeleinden worden gebruikt. 11) Om toezicht te houden op de verhouding van voordelen en risico's worden alle nieuwe, niet in de oorspronkelijke aanvraag opgenomen gegevens en alle gegevens over de geneesmiddelenbewaking aan de bevoegde autoriteit verstrekt. Nadat een vergunning voor het in de handel brengen is verleend, worden alle veranderingen van de gegevens in het dossier overeenkomstig de eisen van Verordening (EG) nr. 1084/2003( (61) ) van de Commissie en Verordening (EG) nr. 1085/2003( (62) ) van de Commissie of, indien relevant, overeenkomstig nationale bepalingen, alsook overeenkomstig de eisen van deel 9 van de publicatie The rules governing medicinal products in the European Community van de Commissie, aan de bevoegde autoriteiten meegedeeld. Deze bijlage bestaat uit vier delen: — Deel I beschrijft de eisen ten aanzien van de vorm van de aanvraag, de samenvatting van de kenmerken van het product, de etikettering, de bijsluiter en de indeling voor standaardaanvragen (de modulen 1 tot en met 5). — Deel II beschrijft de uitzonderingen voor “specifieke aanvragen”, d.w.z. aanvragen betreffende langdurig gebruik in de medische praktijk, in wezen gelijkwaardige geneesmiddelen, combinatiegeneesmiddelen, gelijkwaardige biologische geneesmiddelen, uitzonderlijke omstandigheden en gemengde aanvragen (gedeeltelijk bibliografisch en gedeeltelijk eigen onderzoek). — Deel III betreft “bijzondere eisen voor aanvragen” voor biologische geneesmiddelen (plasmabasisdossier; vaccinantigeenbasisdossier), radiofarmaceutica, homeopathische geneesmiddelen, kruidengeneesmiddelen en weesgeneesmiddelen. — Deel IV betreft “geneesmiddelen voor geavanceerde therapie” en bevat specifieke eisen voor geneesmiddelen voor gentherapie (met gebruikmaking van een menselijk autoloog of allogeen systeem, of een xenogeen systeem) en voor geneesmiddelen voor celtherapie van zowel menselijke als dierlijke oorsprong, alsook voor geneesmiddelen voor xenogene transplantatie. DEEL I EISEN VOOR GESTANDAARDISEERDE DOSSIERS VAN VERGUNNINGEN VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN 1. MODULE 1: ADMINISTRATIEVE INFORMATIE 1.1. Inhoudsopgave Er wordt een volledige inhoudsopgave opgenomen van de modules 1 tot en met 5 van het dossier voor een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen. 1.2. Aanvraagformulier Van het geneesmiddel waarvoor de aanvraag wordt ingediend, worden de naam en de naam/namen van de werkzame stof(fen) vermeld, alsook de farmaceutische vorm, de wijze van toediening, de dosering en de uiteindelijke aanbiedingsvorm, met inbegrip van de verpakking. Verder worden de naam en het adres van de aanvrager vermeld, alsook de naam en het adres van de fabrikanten en van de locaties die betrokken zijn bij de verschillende fabricagefasen (met inbegrip van de fabrikant van het eindproduct en de fabrikant(en) van de werkzame stof(fen)), alsook, in voorkomend geval, de naam en het adres van de importeur. De aanvrager vermeldt ook het soort aanvraag en welke monsters eventueel zijn verstrekt. Bij de administratieve gegevens voegt de aanvrager kopieën van de vergunning voor de vervaardiging, zoals gedefinieerd in artikel 40, alsmede een lijst van landen waar een vergunning is verleend, kopieën van alle samenvattingen van de kenmerken van het product overeenkomstig artikel 11, zoals die door de lidstaten zijn goedgekeurd, en een lijst van landen waar een aanvraag is ingediend. Zoals op het aanvraagformulier is aangegeven, verstrekken de aanvragers onder meer bijzonderheden over het geneesmiddel waarvoor de aanvraag wordt ingediend, over de rechtsgrond van de aanvraag, over de voorgestelde houder van de vergunning voor het in de handel brengen en de fabrikant(en), over de status van weesgeneesmiddelen, over wetenschappelijk advies en over kindergeneeskundige ontwikkelingsprogramma’s. 1.3. Samenvatting van de kenmerken van het product, etikettering en bijsluiter 1.3.1. Samenvatting van de kenmerken van het product De aanvrager stelt een samenvatting van de kenmerken van het product overeenkomstig artikel 11 voor. 1.3.2. Etikettering en bijsluiter De aanvrager stelt een tekst voor de etikettering van de primaire verpakking en de buitenverpakking, alsook voor de bijsluiter voor. Hierin worden alle verplichte elementen opgenomen die in titel V voor de etikettering van geneesmiddelen voor menselijk gebruik en voor de bijsluiter zijn vermeld. 1.3.3. Model en monsters De aanvrager verstrekt monsters en/of modellen van de primaire verpakking, van de buitenverpakking, van de etikettering en van de bijsluiters voor het betrokken geneesmiddel. 1.3.4. Samenvattingen van de kenmerken van het product die al in de lidstaten zijn goedgekeurd Bij de administratieve gegevens van het aanvraagformulier voegt de aanvrager in voorkomend geval kopieën van alle samenvattingen van de kenmerken van het product overeenkomstig de artikelen 11 en 21, zoals die door de lidstaten zijn goedgekeurd, en een lijst van landen waar een aanvraag is ingediend. 1.4. Informatie over de deskundigen Overeenkomstig artikel 12, lid 2, moeten deskundigen uitvoerige verslagen verstrekken over hun bevindingen ten aanzien van de bescheiden en gegevens die het dossier van een vergunning voor het in de handel brengen vormen, en in het bijzonder ten aanzien van de modules 3, 4 en 5 (respectievelijk chemische, farmaceutische en biologische documentatie, niet-klinische documentatie en klinische documentatie). De deskundigen stellen de cruciale punten in verband met de kwaliteit van het geneesmiddel en het onderzoek dat bij mensen en dieren is uitgevoerd aan de orde, waarbij alle voor de beoordeling relevante gegevens worden vermeld. Aan deze eisen wordt voldaan door een algemene samenvatting betreffende de kwaliteit, een niet-klinisch overzicht (gegevens van bij dieren uitgevoerd onderzoek) en een klinisch overzicht te verstrekken, die in module 2 van het dossier van de aanvraag worden gevoegd. In module 1 wordt een door de deskundigen ondertekende verklaring opgenomen en wordt beknopte informatie gegeven over hun diploma’s, opleiding en werkervaring. De deskundigen moeten beschikken over passende technische kwalificaties of beroepskwalificaties. Beroepsmatige banden tussen de deskundige en de aanvrager moeten worden vermeld. 1.5. Specifieke eisen voor andere soorten aanvragen In deel II van deze bijlage zijn specifieke eisen voor andere soorten aanvragen opgenomen. 1.6. Milieurisicobeoordeling Indien van toepassing, bevatten aanvragen voor vergunningen voor het in de handel brengen een risicobeoordelingsoverzicht waarin de mogelijke risico’s voor het milieu als gevolg van het gebruik en/of de verwijdering van het geneesmiddel worden beoordeeld en worden voorstellen voor passende etiketteringsbepalingen gedaan. Ook wordt aandacht besteed aan het milieurisico dat verbonden is aan het vrijkomen van geneesmiddelen die genetisch gemodificeerde organismen (ggo’s) bevatten of daaruit bestaan in de zin van artikel 2 van Richtlijn 2001/18/EG van het Europees Parlement en de Raad inzake de doelbewuste introductie van genetisch gemodificeerde organismen in het milieu en tot intrekking van Richtlijn 90/220/EEG van de Raad ( (63) ). Informatie over het milieurisico wordt als aanhangsel bij module 1 gevoegd. De informatie wordt overeenkomstig Richtlijn 2001/18/EG weergegeven, waarbij rekening wordt gehouden met door de Commissie over de uitvoering van die richtlijn gepubliceerde richtsnoeren. De informatie bestaat uit: — een inleiding; — een kopie van elke schriftelijke toestemming om voor onderzoeks- en ontwikkelingsdoeleinden doelbewust ggo’s in het milieu te introduceren, overeenkomstig deel B van Richtlijn 2001/18/EG; — de uit hoofde van de bijlagen II tot en met IV bij Richtlijn 2001/18/EG vereiste informatie, met inbegrip van de detectie- en bepalingstechnieken en de unieke code van het ggo, plus alle aanvullende informatie over het ggo of het geneesmiddel die voor de beoordeling van het milieurisico van belang is; — een milieurisicobeoordelingsrapport op grond van de in de bijlagen III en IV bij Richtlijn 2001/18/EG genoemde informatie en overeenkomstig bijlage II bij Richtlijn 2001/18/EG; — een conclusie waarin, rekening houdend met de bovenstaande informatie en de milieurisicobeoordeling, een passende strategie voor risicobeheersing wordt voorgesteld met inbegrip van een plan voor toezicht na het in de handel brengen en bijzondere gegevens die in de samenvatting van de kenmerken van het product, de etikettering en de bijsluiter moeten worden opgenomen, voor zover relevant voor het ggo en voor het geneesmiddel; — passende maatregelen om het publiek te informeren. Tot slot worden een handtekening van de auteur met dagtekening, informatie over de diploma’s, de opleiding en de werkervaring van de auteur en een verklaring over de band tussen de auteur en de aanvrager opgenomen. 2. MODULE 2: SAMENVATTINGEN In deze module worden de in de modules 3, 4 en 5 van het dossier gepresenteerde chemische, farmaceutische en biologische gegevens, niet-klinische gegevens en klinische gegevens samengevat en worden de in artikel 12 van deze richtlijn beschreven verslagen en overzichten opgenomen. Er worden cruciale punten aan de orde gesteld en geanalyseerd. Er worden feitelijke samenvattingen met tabellen gegeven. Deze verslagen bevatten verwijzingen naar de tabellen of de informatie in de uitgebreide documentatie van module 3 (chemische, farmaceutische en biologische documentatie), module 4 (niet-klinische documentatie) en module 5 (klinische documentatie). De informatie in module 2 volgt de vorm, de inhoud en de nummering die in deel 2 van de Notice to Applicants zijn beschreven. De overzichten en samenvattingen moeten voldoen aan de onderstaande basisbeginselen en eisen: 2.1. Algemene inhoudsopgave Module 2 bevat een inhoudsopgave van de wetenschappelijke documentatie die in de modules 2 tot en met 5 zijn opgenomen. 2.2. Inleiding Er wordt informatie gegeven over de farmacologische klasse, de werkingswijze en het voorgestelde klinische gebruik van het geneesmiddel waarvoor een vergunning voor het in de handel brengen wordt aangevraagd. 2.3. Algemene samenvatting betreffende de kwaliteit In deze samenvatting wordt een overzicht gegeven van de chemische, farmaceutische en biologische informatie. Belangrijke cruciale parameters en aangelegenheden in verband met kwalitatieve aspecten worden benadrukt en indien van de toepasselijke richtsnoeren is afgeweken, wordt dit gemotiveerd. Dit document volgt het onderzoeksterrein en de hoofdlijnen van de desbetreffende gedetailleerde gegevens van module 3. 2.4. Niet-klinisch overzicht Er wordt een geïntegreerde en kritische beoordeling van de niet-klinische evaluatie van het geneesmiddel bij dieren/in vitro gegeven. Ook worden de controlestrategie en de afwijkingen van de toepasselijke richtsnoeren besproken en gemotiveerd. Behalve bij biologische geneesmiddelen, wordt een beoordeling van de onzuiverheden en afbraakproducten met hun potentiële farmacologische en toxicologische effecten gegeven. Besproken wordt wat de gevolgen kunnen zijn van verschillen in chiraliteit, chemische vorm en onzuiverheidsprofielen tussen de bij het niet-klinische onderzoek gebruikte stof en het product dat in de handel wordt gebracht. Bij biologische geneesmiddelen wordt beoordeeld in hoeverre het bij het niet-klinische en het klinische onderzoek gebruikte materiaal en het geneesmiddel dat in de handel wordt gebracht vergelijkbaar zijn. Van nieuwe hulpstoffen wordt een specifieke veiligheidsbeoordeling gemaakt. De met niet-klinisch onderzoek aangetoonde kenmerken van het geneesmiddel worden gedefinieerd en besproken wordt wat de gevolgen zijn van de bevindingen voor de veiligheid van het geneesmiddel voor het beoogde klinische gebruik bij mensen. 2.5. Klinisch overzicht Het klinische overzicht geeft een kritische analyse van de klinische gegevens die in de klinische samenvatting en in module 5 zijn opgenomen. Er wordt ingegaan op de aanpak van de klinische ontwikkeling van het geneesmiddel, inclusief kritische opzet van het onderzoek, op beslissingen in verband met het onderzoek en op de onderzoeksresultaten. Er wordt een beknopt overzicht gegeven van de klinische bevindingen, inclusief belangrijke beperkingen en een beoordeling van de voordelen en risico’s op basis van de conclusies van het klinische onderzoek. Er wordt een interpretatie gegeven van de wijze waarop de bevindingen ten aanzien van de werkzaamheid en veiligheid de voorgestelde dosis- en doelgroepaanduidingen ondersteunen, alsook een beoordeling van de wijze waarop de samenvatting van de kenmerken van het product en andere methodes de voordelen optimaliseren en de risico’s beheersen. Vraagstukken in verband met de werkzaamheid of veiligheid die zich bij de ontwikkeling hebben voorgedaan en onopgeloste vraagstukken worden uiteengezet. 2.6. Niet-klinische samenvatting De resultaten van de bij dieren/in vitro uitgevoerde farmacologische, farmacokinetische en toxicologische onderzoeken worden als feitelijke uitgeschreven samenvattingen en in tabelvorm in de volgende volgorde weergegeven: — inleiding; — farmacologische samenvatting (uitgeschreven); — farmacologische samenvatting (tabel); — farmacokinetische samenvatting (uitgeschreven); — farmacokinetische samenvatting (tabel); — toxicologische samenvatting (uitgeschreven); — toxicologische samenvatting (tabel). 2.7. Klinische samenvatting Er wordt een gedetailleerde, feitelijke samenvatting gegeven van de in module 5 opgenomen klinische informatie over het geneesmiddel. De resultaten van alle biofarmaceutische onderzoeken, van klinische farmacologische onderzoeken en van klinische onderzoeken naar de werkzaamheid en de veiligheid worden erin opgenomen. Er is een synopsis van de afzonderlijke studies vereist. De samengevatte klinische informatie wordt in de volgende volgorde weergegeven: — samenvatting van het biofarmaceutische onderzoek en de betrokken analysemethoden; — samenvatting van de klinische farmacologische onderzoeken; — samenvatting van de klinische onderzoeken naar de werkzaamheid; — samenvatting van de klinische onderzoeken naar de veiligheid; — synopsissen van de afzonderlijke onderzoeken. 3. MODULE 3: CHEMISCHE, FARMACEUTISCHE EN BIOLOGISCHE INFORMATIE OVER GENEESMIDDELEN DIE CHEMISCHE EN/OF BIOLOGISCHE WERKZAME STOFFEN BEVATTEN 3.1. Vorm en indeling De algemene structuur van module 3 is als volgt: — inhoudsopgave; — gegevens: — werkzame stof : Algemene informatie: — nomenclatuur; — structuur; — algemene eigenschappen; fabricage: — fabrikant(en); — beschrijving van het fabricageprocedé en van de procesbewaking; — controle van materialen; — controle van cruciale stappen en tussenproducten; — procesvalidatie en/of -evaluatie; — ontwikkeling van het fabricageprocédé; typering: — opheldering van de structuur en van andere kenmerken; — verontreinigingen; controle van de werkzame stof: — specificatie; — analyseprocedures; — validatie van analyseprocedures; — analyses van fabricagepartijen; — motivering van specificatie; referentienormen of ‑materialen; sluitsysteem van de verpakking; houdbaarheid — samenvatting en conclusies over de houdbaarheid — houdbaarheidsprotocol na goedkeuring en houdbaarheidsverbintenis — houdbaarheidsgegevens — eindproduct : beschrijving en samenstelling van het geneesmiddel; Ontwikkeling van geneesmiddelen — bestanddelen van het geneesmiddel: — werkzame stof; — hulpstoffen; — geneesmiddel; — ontwikkeling van de formulering; — overmaten; — fysisch-chemische en biologische kenmerken; — ontwikkeling van het fabricageprocédé; — sluitsysteem van de verpakking; — microbiologische eigenschappen; — verenigbaarheid; fabricage: — fabrikant(en); — formule van de fabricagepartij; — beschrijving van het fabricageprocedé en van de procesbewaking; — controle van cruciale stappen en tussenproducten; — procesvalidatie en/of -evaluatie; controle van de hulpstoffen: — specificatie(s); — analyseprocedures; — validatie van analyseprocedures; — motivering van specificaties; — hulpstoffen van menselijke of dierlijke oorsprong; — nieuwe hulpstoffen; controle van eindproduct: — specificatie(s); — analyseprocedures; — validatie van analyseprocedures; — analyses van fabricagepartijen; — typering van verontreinigingen; — motivering van specificatie(s); referentienormen of ‑materialen; sluitsysteem van de verpakking; houdbaarheid — Samenvatting en conclusies over de houdbaarheid — houdbaarheidsprotocol na goedkeuring en houdbaarheidsverbintenis — houdbaarheidsgegevens — aanhangsels : — faciliteiten en uitrusting (uitsluitend voor biologische geneesmiddelen); — veiligheidsbeoordeling voor vreemd materiaal; — hulpstoffen; — aanvullende informatie Europese Gemeenschap : — procesvalidatieschema voor het geneesmiddel; — medisch instrumenten; — geschiktheidscertificaat of -certificaten; — geneesmiddelen die materialen van dierlijke en/of menselijke oorsprong bevatten of in het fabricageprocedé waarvan deze worden gebruikt (TSE-procedure); — literatuurverwijzingen. 3.2. Inhoud: basisbeginselen en eisen 1) De te verstrekken chemische, farmaceutische en biologische gegevens bevatten voor de werkzame stof(fen) en voor het eindproduct alle relevante informatie over de ontwikkeling, het fabricageprocédé, de typering en kenmerken, de verrichtingen en eisen betreffende de kwaliteitscontrole en de houdbaarheid, en bevatten een beschrijving van de samenstelling en de aanbiedingsvorm van het eindproduct. 2) Er worden twee belangrijke informatiereeksen verstrekt, de ene betreffende de werkzame stof(fen) en de andere betreffende het eindproduct. 3) In deze module wordt bovendien uitvoerige informatie gegeven over de grondstoffen en basismaterialen die bij de verrichtingen voor de vervaardiging van de werkzame stof(fen) worden gebruikt en over de hulpstoffen die in de formulering van het eindproduct zijn opgenomen. 4) Alle procedures en methoden die worden toegepast om de werkzame stof en het eindproduct te vervaardigen en te controleren worden uitvoerig genoeg beschreven om bij op verzoek van de bevoegde autoriteit uitgevoerde controles te kunnen worden herhaald. Alle onderzoeksprocedures zijn in overeenstemming met de stand van de wetenschappelijke vooruitgang op dat moment en zijn gevalideerd. Er worden resultaten van validatieonderzoek verstrekt. Indien de onderzoeksprocedures in de Europese Farmacopee zijn opgenomen, wordt deze beschrijving vervangen door een passende gedetailleerde verwijzing naar een of meer monografieën en algemene hoofdstukken. 5) De monografieën van de Europese Farmacopee zijn toepasselijk voor alle daarin voorkomende substanties, preparaten en farmaceutische vormen. Voor de overige substanties kan elke lidstaat de naleving van zijn nationale farmacopee voorschrijven. Indien echter een materiaal in de Europese Farmacopee of in de famacopee van een lidstaat is bereid volgens een methode die verontreinigingen kan achterlaten die in de monografie van de farmacopee niet worden gecontroleerd, moeten deze verontreinigingen en hun maximale tolerantiewaarden worden vermeld en moet een geschikte testprocedure worden beschreven. In gevallen waarin een specificatie in een monografie van de Europese Farmacopee of in de nationale farmacopee van een lidstaat ontoereikend zou kunnen zijn om de kwaliteit van de stof te garanderen, kunnen de bevoegde autoriteiten adequatere specificaties van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen verlangen. De bevoegde autoriteiten brengen de voor de farmacopee in kwestie verantwoordelijke autoriteiten op de hoogte. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen verstrekt de autoriteiten van die farmacopee de bijzonderheden van de aangewezen ontoereikendheid alsmede de aangebrachte aanvullende specificaties. Indien de analyseprocedures in de Europese Farmacopee zijn opgenomen, wordt deze beschrijving in elke relevante rubriek vervangen door een passende gedetailleerde verwijzing naar een of meer monografieën en algemene hoofdstukken. 6) Indien grondstoffen en basismaterialen, een of meer werkzame stoffen of een of meer hulpstoffen noch in de Europese Farmacopee noch in de farmacopee van een lidstaat worden beschreven, kan worden aanvaard dat de monografie van een farmacopee van een derde land wordt gevolgd. In dat geval legt de aanvrager een kopie van de monografie over, vergezeld van de validatie van de analyseprocedures in de monografie en, indien van toepassing, van een vertaling. 7) Indien over de werkzame stof en/of een basismateriaal en grondstof of een of meer hulpstoffen een monografie van de Europese Farmacopee is opgesteld, kan de aanvrager een geschiktheidscertificaat aanvragen dat, indien het door het Europees Directoraat voor de geneesmiddelenkwaliteit wordt verleend, in de desbetreffende rubriek van deze module wordt opgenomen. Die goedkeuringscertificaten inzake de monografie van de Europese Farmacopee worden geacht de relevante gegevens van de in deze module beschreven corresponderende rubrieken te vervangen. De fabrikant geeft de aanvrager schriftelijk de verzekering dat het fabricageprocedé niet is gewijzigd sinds het verlenen van het goedkeuringscertificaat door het Europees Directoraat voor de geneesmiddelenkwaliteit. 8) Voor een duidelijk omschreven werkzame stof kan de fabrikant van de werkzame stof of de aanvrager ervoor zorgen dat de fabrikant van de werkzame stof: i) een gedetailleerde beschrijving van het fabricageprocedé, ii) de kwaliteitscontrole tijdens de fabricage, en iii) de procesvalidatie als basisdossier werkzame stof rechtstreeks, in een afzonderlijk document aan de bevoegde autoriteiten zendt. In dat geval verstrekt de fabrikant de aanvrager alle gegevens die laatstgenoemde nodig kan hebben om de verantwoordelijkheid voor het geneesmiddel op zich te nemen. De fabrikant bevestigt de aanvrager schriftelijk dat hij waarborgt dat de verschillende fabricagepartijen een constante samenstelling zullen hebben en dat hij het fabricageprocédé of de specificaties niet zal wijzigen zonder de aanvrager hiervan op de hoogte te stellen. Documenten en gegevens ter ondersteuning van de aanvraag voor een dergelijke verandering worden aan de bevoegde autoriteiten verstrekt; deze documenten en gegevens worden ook aan de aanvrager verstrekt wanneer zij het open gedeelte van het basisdossier betreffen. 9) Specifieke maatregelen ter voorkoming van de overdracht van dierlijke spongiforme encefalopathieën (materiaal afkomstig van herkauwers): bij elke stap van het fabricageprocédé toont de aanvrager aan dat het gebruikte materiaal in overeenstemming is met de door de Commissie in het Publicatieblad van de Europese Unie gepubliceerde Richtsnoeren om het risico op de overdracht van dierlijke spongiforme encefalopathieën via geneesmiddelen tot een minimum te beperken en de aanpassingen ervan. Dat aan genoemde richtsnoeren wordt voldaan, kan worden aangetoond door (bij voorkeur) een door het Europees Directoraat voor de geneesmiddelenkwaliteit verleend geschiktheidscertificaat inzake de desbetreffende monografie van de Europese Farmacopee te verstrekken of door wetenschappelijke gegevens te verstrekken die dit bewijzen. 10) Voor vreemd materiaal wordt informatie verstrekt waarin het risico van de potentiële besmetting met vreemd materiaal wordt beoordeeld, ongeacht of dit niet-viraal of viraal is, overeenkomstig de desbetreffende richtsnoeren en de desbetreffende algemene monografie en het algemene hoofdstuk van de Europese Farmacopee. 11) Bijzondere apparatuur die mogelijkerwijs in een fase van het fabricageprocédé en bij de controleverrichtingen voor het geneesmiddel wordt gebruikt, wordt voldoende nauwkeurig beschreven. 12) Indien overeenkomstig artikel 1, lid 8, tweede alinea, of artikel 1, lid 9, tweede alinea, van Verordening (EU) 2017/745 van het Europees Parlement en de Raad( (64) ), een product onder deze richtlijn valt, moet het dossier voor de vergunning voor het in de handel brengen, indien beschikbaar, de resultaten van de beoordeling van de conformiteit van het hulpmiddelgedeelte bevatten met de desbetreffende algemene veiligheids- en prestatie-eisen van bijlage I bij die verordening, als vervat in de EU-conformiteitsverklaring van de fabrikant of het desbetreffende door een aangemelde instantie afgegeven certificaat dat de fabrikant in staat stelt de CE-markering op het medische hulpmiddel aan te brengen. Indien het dossier niet de in de eerste alinea bedoelde resultaten van de conformiteitsbeoordeling omvat en voor de conformiteitsbeoordeling van het hulpmiddel, indien separaat gebruikt, de betrokkenheid van een aangemelde instantie overeenkomstig Verordening (EU) 2017/745 is vereist, verzoekt de autoriteit de aanvrager een advies te verstrekken over de conformiteit van het hulpmiddelgedeelte met de desbetreffende algemene veiligheids- en prestatie-eisen van bijlage I bij die verordening, dat is uitgebracht door een aangemelde instantie die overeenkomstig die verordening voor het soort hulpmiddel in kwestie is aangewezen. 3.2.1. Werkzame stof(fen) 3.2.1.1. A l g e m e n e i n f o r m a t i e e n i n f o r m a t i e o v e r d e g r o n d s t o f f e n e n b a s i s m a t e r i a l e n a) Er wordt informatie gegeven over de nomenclatuur van de werkzame stof, waaronder de aanbevolen algemene internationale benaming (International Non-proprietary Name, INN), de naam in de Europese Farmacopee (indien van belang) en de chemische naam of namen. De structuurformule, inclusief relatieve en absolute stereochemie, de molecuulformule en de relatieve molecuulmassa worden vermeld. Voor biotechnologische geneesmiddelen worden in voorkomend geval de schematische aminozuursequentie en de relatieve molecuulmassa vermeld. Er wordt een lijst verstrekt van de fysisch-chemische kenmerken en andere relevante kenmerken van de werkzame stof, met inbegrip van de biologische activiteit van biologische geneesmiddelen. b) In deze bijlage worden onder “grondstoffen” verstaan: alle materialen waaruit de werkzame stof wordt vervaardigd of geëxtraheerd. Voor biologische geneesmiddelen worden onder “grondstoffen” verstaan: alle substanties van biologische oorsprong, zoals micro-organismen, organen en weefsels van plantaardige of dierlijke oorsprong, cellen of vloeistoffen (met inbegrip van bloed of plasma) van menselijke of dierlijke oorsprong, en biotechnologische celpreparaten (celsubstraten, ongeacht of zij recombinant zijn of niet, met inbegrip van primaire cellen). Een biologisch geneesmiddel is een geneesmiddel waarvan de werkzame stof een biologische substantie is. Een biologische substantie is een substantie die wordt geproduceerd door of wordt geëxtraheerd uit een biologische bron en waarvan de typering en de bepaling van de kwaliteit alleen kan plaatsvinden aan de hand van een combinatie van fysisch-chemisch-biologische proeven, gecombineerd met het productieprocédé en de beheersing ervan. De volgende geneesmiddelen moeten als biologische geneesmiddelen worden beschouwd: immunologische geneesmiddelen en uit menselijk bloed of van menselijk plasma bereide geneesmiddelen, als gedefinieerd in respectievelijk punt 4 en punt 10 van artikel 1; geneesmiddelen waarop deel A van de bijlage bij Verordening (EEG) nr. 2309/93 betrekking heeft; geneesmiddelen voor geavanceerde therapie, als gedefinieerd in deel IV van deze bijlage. Alle andere stoffen die voor de vervaardiging of extractie van de werkzame stof(fen) worden gebruikt maar waarvan deze werkzame stoffen niet rechtstreeks worden afgeleid, zoals reagentia, kweekmedia, serum van kalverfoetussen, additieven, buffers ten behoeve van chromatografie enz., worden “basismaterialen” genoemd. 3.2.1.2. F a b r i c a g e p r o c é d é v a n d e w e r k z a m e s t o f ( f e n ) a) De beschrijving van het fabricageprocedé van de werkzame stof vormt de verplichting van de aanvrager voor de vervaardiging van de werkzame stof. Om het fabricageprocédé en de procesbewaking doeltreffend te beschrijven, wordt passende informatie verstrekt overeenkomstig de door het Bureau gepubliceerde richtsnoeren. b) Alle voor de vervaardiging van de werkzame stoffen benodigde materialen worden vermeld, met opgave van de fase waarin elk materiaal wordt gebruikt. Er wordt informatie gegeven over de kwaliteit en de controle van deze materialen. Ook wordt informatie gegeven waaruit blijkt dat de materialen voldoen aan normen die passen bij het beoogde gebruik ervan. De basismaterialen worden vermeld en hun kwaliteit en de controle erop wordt eveneens gedocumenteerd. Van elke fabrikant, met inbegrip van toeleveranciers, worden de naam, het adres en de verantwoordelijkheid vermeld, en tevens worden alle voorgestelde productielocaties en faciliteiten vermeld die bij de fabricage en de controles zijn betrokken. c) Voor biologische geneesmiddelen gelden de volgende aanvullende eisen: De herkomst en de bewerking van de grondstoffen wordt beschreven en gedocumenteerd. Met betrekking tot de specifieke maatregelen ter voorkoming van de overdracht van dierlijke spongiforme encefalopathieën moet de aanvrager aantonen dat de werkzame stof in overeenstemming is met de door de Commissie in het Publicatieblad van de Europese Unie gepubliceerde Richtsnoeren om het risico op de overdracht van dierlijke spongiforme encefalopathieën via geneesmiddelen tot een minimum te beperken en de aanpassingen ervan. Wanneer celbanken worden gebruikt, wordt aangetoond dat de celkarakteristieken bij de overgang naar het productieprocédé en daarna onveranderd zijn gebleven. De entmaterialen, celbanken, serum- of plasmapools en andere materialen van biologische oorsprong en, indien mogelijk, de materialen waaruit deze zijn verkregen, worden onderzocht op vreemd materiaal. Indien de aanwezigheid van mogelijk pathogeen vreemd materiaal onvermijdelijk is, mag het betrokken materiaal alleen worden gebruikt wanneer de verdere behandeling van het product de verwijdering en/of inactivering van dit materiaal waarborgt; dit moet worden aangetoond. Indien mogelijk vindt de productie van vaccins plaats met behulp van een zaailotsysteem en op basis van bekende celbanken. Voor bacteriële en virale vaccins worden de kenmerken van het infectieuze materiaal bij het entmateriaal aangetoond. Daarnaast wordt voor levende vaccins de stabiliteit van de verzwakkingskarakteristieken bij het entmateriaal aangetoond; als dit niet afdoende kan gebeuren, worden de verzwakkingskarakteristieken ook tijdens de productiefase aangetoond. Voor uit menselijk bloed of uit menselijk plasma bereide geneesmiddelen worden de herkomst en de criteria en procedures voor verzameling, vervoer en bewaring van de grondstof overeenkomstig deel III van deze bijlage beschreven en gedocumenteerd. De fabricagefaciliteiten en ‑uitrusting worden beschreven. d) In voorkomend geval wordt informatie verstrekt over bij elke cruciale stap uitgevoerde controles en acceptatiecriteria, over de kwaliteit en de controle van tussenproducten en over procesvalidatie en/of beoordelingsonderzoeken. e) Indien de aanwezigheid van mogelijk pathogeen vreemd materiaal onvermijdelijk is, mag het betrokken materiaal alleen worden gebruikt wanneer de verdere behandeling van het product de verwijdering en/of inactivering van dit materiaal waarborgt; dit wordt aangetoond in de rubriek betreffende de virale veiligheidsbeoordeling. f) De belangrijke wijzigingen van het fabricageprocédé tijdens de ontwikkeling en/of de vervaardiging op de fabricagelocatie van de werkzame stof worden beschreven en besproken. 3.2.1.3. T y p e r i n g v a n d e w e r k z a m e st o f f e n Er worden gegevens verstrekt waaruit de structuur en andere kenmerken van de werkzame stof(fen) blijken. Ook wordt de structuur van de werkzame stof(fen) bevestigd op basis van fysisch-chemische en/of immunochemische en/of biologische methoden, en wordt informatie verstrekt over verontreinigingen. 3.2.1.4. C o n t r o l e v a n d e w e r k z a m e s t o f f e n Er wordt uitvoerige informatie gegeven over de specificaties die gebruikt worden voor de routinecontrole van de werkzame stoffen, alsook een motivering van de keuze voor deze specificaties, analysemethoden en hun validatie. Ook worden de resultaten gegeven van controles van afzonderlijke partijen die tijdens de ontwikkeling zijn gefabriceerd. 3.2.1.5. R e f e r e n t i e n o r m e n o f ‑m a t e r i a l e n De referentiepreparaten en -normen worden gedetailleerd aangeduid en beschreven. In voorkomend geval wordt chemisch en biologisch referentiemateriaal van de Europese Farmacopee gebruikt. 3.2.1.6. V e r p a k k i n g e n s l u i t s y s t e e m v a n d e w e r k z a m e s t o f De verpakking en het sluitsysteem of de sluitsystemen worden beschreven, waarbij hun specificaties worden vermeld. 3.2.1.7. H o u d b a a r h e i d v a n d e w e r k z a m e s t o f f e n a) De soorten onderzoeken die zijn uitgevoerd, de gebruikte protocollen en de onderzoeksresultaten worden samengevat. b) De gedetailleerde resultaten van de houdbaarheidsonderzoeken, met inbegrip van informatie over de analyseprocedures die gebruikt zijn om de gegevens te verkrijgen en de validatie van deze procedures, worden in een passende vorm weergegeven. c) Het houdbaarheidsprotocol na goedkeuring en de houdbaarheidsverbintenis worden verstrekt. 3.2.2. Eindproduct 3.2.2.1. B e s c h r i j v i n g e n s a m e n s t e l l i n g v a n h e t e i d p r o d u c t Het eindproduct en de samenstelling ervan worden beschreven. Deze informatie omvat een beschrijving van de farmaceutische vorm en samenstelling, met alle bestanddelen van het eindproduct, de hoeveelheden ervan per eenheid en de functie van de bestanddelen, van: — de werkzame stof(fen); — het bestanddeel of de bestanddelen van de hulpstoffen, ongeacht de aard ervan en de gebruikte hoeveelheid, met inbegrip van kleurstoffen, conserveermiddelen, hulpstoffen, stabilisatoren, verdikkingsmiddelen, emulgatoren, smaak- en geurstoffen enz.; — de bestanddelen van het omhulsel van het geneesmiddel die met het middel worden ingenomen of anderszins aan de patiënt worden toegediend (harde capsules, zachte capsules, capsules voor rectale toediening, dragees, met films omhulde dragees enz.); — deze gegevens worden aangevuld met alle relevante gegevens over het soort verpakking en, in voorkomend geval, over de wijze van sluiting, alsmede bijzonderheden omtrent instrumenten waarmee het geneesmiddel zal worden gebruikt of toegediend en die met het geneesmiddel zullen worden verstrekt. Onder “algemeen gebruikelijke termen” ter aanduiding van de bestanddelen van geneesmiddelen worden, onverminderd de overige gegevens bedoeld in artikel 8, lid 3, punt c), verstaan: — bij substanties die in de Europese Farmacopee of, indien dat niet het geval is, in de nationale farmacopee van een van de lidstaten voorkomen: de hoofdbenaming in de titel van de desbetreffende monografie, waarbij naar de betrokken farmacopee wordt verwezen; — bij andere substanties: de door de Wereldgezondheidsorganisatie aanbevolen algemene internationale benaming (INN) of, zo deze ontbreekt, de exacte wetenschappelijke benaming; stoffen zonder algemene internationale benaming en zonder exacte wetenschappelijke benaming worden aangeduid met een verwijzing naar de herkomst en de wijze van bereiding, zo nodig aangevuld met alle andere relevante bijzonderheden; — bij kleurstoffen: het “E-nummer”, zoals dat aan deze stoffen is toegekend bij Richtlijn 78/25/EEG van de Raad van 12 december 1977 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake stoffen die kunnen worden toegevoegd aan geneesmiddelen om deze te kleuren( (65) ) en/of Richtlijn 94/36/EG van het Europees Parlement en de Raad van 30 juni 1994 inzake kleurstoffen die in levensmiddelen mogen worden gebruikt( (66) ). Ter aanduiding van de “kwantitatieve samenstelling” van de werkzame stof(fen) van de eindproducten wordt, naar gelang van de farmaceutische vorm, voor elke werkzame stof het gewicht of het aantal eenheden van biologische activiteit aangegeven, hetzij per doseringseenheid hetzij per gewichts- of volume-eenheid. Werkzame stoffen die aanwezig zijn in de vorm van verbindingen of derivaten, worden kwantitatief aangeduid volgens hun totale gewicht, en indien nodig of relevant, volgens het gewicht van het werkzame deel of de werkzame delen van het molecule. Voor geneesmiddelen die een werkzame stof bevatten waarvoor in een lidstaat voor het eerst een aanvraag om een vergunning voor het in de handel brengen wordt ingediend, wordt de kwantitatieve opgave van een werkzame stof die een zout of hydraat is, systematisch uitgedrukt in termen van het gewicht van het werkzame deel of de werkzame delen in het molecuul. Voor alle geneesmiddelen waarvoor later in de lidstaten een vergunning wordt verleend, wordt de kwantitatieve samenstelling voor dezelfde werkzame stof op dezelfde wijze aangegeven. Voor substanties die niet moleculair kunnen worden gedefinieerd, worden eenheden van biologische activiteit gebruikt. Indien de Wereldgezondheidsorganisatie een internationale eenheid van biologische activiteit heeft gedefinieerd, wordt deze gebruikt. Indien geen internationale eenheid is gedefinieerd, worden de eenheden van biologische activiteit zodanig uitgedrukt dat ondubbelzinnige informatie wordt verstrekt over de activiteit van de substanties door, in voorkomend geval, de eenheden van de Europese Farmacopee te gebruiken. 3.2.2.2. O n t w i k k e l i n g v a n g e n e e s m i d d e l e n In deze rubriek wordt informatie gegeven over onderzoeken die in de ontwikkelingsfase zijn uitgevoerd om vast te stellen dat de doseringsvorm, de formulering, het fabricageprocédé, het sluitsysteem van de verpakking, de microbiologische eigenschappen en de gebruiksaanwijzingen passend zijn voor het in het aanvraagdossier voor een vergunning voor het in de handel brengen vermelde beoogde gebruik. In deze rubriek worden niet de overeenkomstig de specificaties uitgevoerde routinecontroles beschreven. De cruciale parameters van de formulering en de eigenschappen van het procédé die de reproduceerbaarheid van fabricagepartijen, de prestaties van het geneesmiddel en de kwaliteit van het geneesmiddel kunnen beïnvloeden, worden aangeduid en beschreven. Voor aanvullende ondersteunende gegevens wordt in voorkomend geval verwezen naar de desbetreffende rubrieken van module 4 (verslagen van niet-klinische onderzoeken) en module 5 (klinische onderzoeken) van het aanvraagdossier voor een vergunning voor het in de handel brengen. a) Er wordt documentatie opgenomen over de verenigbaarheid van de werkzame stof met hulpstoffen en de van wezenlijk belang zijnde fysisch-chemische kenmerken van de werkzame stof die de prestaties van het eindproduct kunnen beïnvloeden of de onderlinge verenigbaarheid van verschillende werkzame stoffen in geval van combinatieproducten. b) Er wordt documentatie opgenomen over de keuze van de hulpstoffen, in het bijzonder in verband met de functies en de concentratie van de verschillende hulpstoffen. c) De ontwikkeling van het eindproduct wordt beschreven, waarbij rekening wordt gehouden met de voorgestelde wijze van toediening en het voorgestelde gebruik. d) Eventuele overmaten in de formulering(en) moeten worden gerechtvaardigd. e) Ten aanzien van de fysisch-chemische en biologische kenmerken wordt elke parameter die van belang is voor de prestatie van het eindproduct, behandeld en gedocumenteerd. f) Er wordt informatie verstrekt over de selectie en de optimalisering van het fabricageprocédé en over verschillen tussen de fabricageprocédés die zijn gebruikt voor de vervaardiging van cruciale klinische fabricagepartijen en het procédé dat wordt gebruikt voor de vervaardiging van het voorgestelde eindproduct. g) Er wordt documentatie opgenomen over de geschiktheid van de voor opslag, verzending en gebruik van het eindproduct gebruikte verpakking en het sluitsysteem ervan. Mogelijk moet ook aandacht worden besteed aan een mogelijke interactie tussen het geneesmiddel en de verpakking. h) De microbiologische eigenschappen van de doseringsvorm in verband met niet-steriele en steriele producten moeten in overeenstemming zijn met de Europese Farmacopee en worden volgens de voorschriften ervan gedocumenteerd. i) Om passende en ondersteunende informatie voor de etikettering te verstrekken, wordt documentatie opgenomen over de verenigbaarheid van het eindproduct met oplosmiddelen voor reconstitutie of met toedieningshulpmiddelen. 3.2.2.3. F a b r i c a g e p r o c é d é v a n h e t e i n d p r o d u c t a) De krachtens artikel 8, lid 3, punt d), bij de aanvraag van een vergunning voor het in de handel brengen gevoegde beschrijving van de fabricagewijze geeft een adequate synopsis van de aard van de verrichte handelingen. Hiertoe bevat de beschrijving ten minste het volgende: — een vermelding van de verschillende fabricagestappen, met inbegrip van de procesbewaking en de daarbij geldende acceptatiecriteria, zodat beoordeeld kan worden of de voor de vervaardiging van de farmaceutische vorm gebruikte procédés niet kunnen leiden tot kwaliteitsverlies van de bestanddelen; — in geval van continuproductie: alle bijzonderheden over de waarborgen voor de homogeniteit van het eindproduct; — experimentele onderzoeken die, indien een niet-standaardfabricagemethode is toegepast of indien dit essentieel is voor het product, van het fabricageprocédé valideren; — voor steriele geneesmiddelen: de bijzonderheden van de gebruikte sterilisatieprocédés en/of aseptische procedures; — een gedetailleerde samenstelling van de fabricagepartij. Van elke fabrikant, met inbegrip van toeleveranciers, worden de naam, het adres en de verantwoordelijkheid vermeld, en tevens worden alle voorgestelde productielocaties en faciliteiten vermeld die bij de fabricage en de controles zijn betrokken. b) Er worden gegevens verstrekt over de controles van tussenproducten die tijdens het fabricageprocédé kunnen worden verricht om de consistentie van het productieprocédé te waarborgen. Deze controles zijn essentieel om te verifiëren dat het geneesmiddel met de formule overeenkomt wanneer de aanvrager bij wijze van uitzondering voor de controle van het eindproduct een analysemethode voorstelt die niet de kwantitatieve analyse van alle werkzame stoffen (of van alle bestanddelen van de hulpstof waarvoor dezelfde eisen gelden als voor de werkzame stoffen) omvat. Hetzelfde geldt wanneer procesbewaking bepalend is voor de kwaliteitscontrole van het eindproduct, met name wanneer het geneesmiddel in belangrijke mate wordt bepaald door de wijze van vervaardiging. c) De validatieonderzoeken naar de cruciale stappen of de kritische kwantitatieve analyses die tijdens het fabricageprocédé zijn uitgevoerd, worden beschreven en gedocumenteerd en de resultaten ervan worden opgenomen. 3.2.2.4. C o n t r o l e v a n h u l p s t o f f e n a) Alle voor de fabricage van de hulpstoffen benodigde materialen worden vermeld, met opgave van de fase waarin elk materiaal wordt gebruikt. Er wordt informatie gegeven over de kwaliteit en de controle van deze materialen. Ook wordt informatie gegeven waaruit blijkt dat de materialen voldoen aan normen die passen bij het beoogde gebruik ervan. De kleurstoffen moeten in alle gevallen voldoen aan de eisen van de Richtlijnen 78/25/EEG en/of 94/36/EG. Bovendien moeten de kleurstoffen voldoen aan de in Richtlijn 95/45/EG, als gewijzigd, vastgestelde zuiverheidseisen. b) Van elke hulpstof worden de specificaties en hun motiveringen vermeld. De analyseprocedures worden beschreven en naar behoren gevalideerd. c) Er wordt specifiek aandacht besteed aan hulpstoffen van menselijke of dierlijke oorsprong. Ten aanzien van specifieke maatregelen ter voorkoming van de overdracht van dierlijke spongiforme encefalopathieën toont de aanvrager ook voor hulpstoffen aan dat het geneesmiddel vervaardigd is in overeenstemming met de door de Commissie in het Publicatieblad van de Europese Unie gepubliceerde Richtsnoeren om het risico op de overdracht van dierlijke spongiforme encefalopathieën via geneesmiddelen tot een minimum te beperken en de aanpassingen ervan. Dat aan genoemde richtsnoeren wordt voldaan, kan worden aangetoond door (bij voorkeur) een goedkeuringscertificaat inzake de desbetreffende monografie inzake overdraagbare spongiforme encefalopathieën van de Europese Farmacopee te verstrekken of door wetenschappelijke gegevens te verstrekken die dit bewijzen. d) Nieuwe hulpstoffen: Van hulpstoffen die voor de eerste keer in een geneesmiddel worden gebruikt of die via een nieuwe wijze van toediening worden gebruikt, worden alle bijzonderheden gegeven betreffende de fabricage, de typering en de controles, waarbij wordt verwezen naar niet-klinische en klinische ondersteunende gegevens over de veiligheid, overeenkomstig de eerder beschreven vorm voor werkzame stoffen. Er wordt een document met de uitvoerige chemische, farmaceutische en biologische informatie ingediend. Deze informatie wordt weergegeven in de volgorde die is aangegeven in de rubriek van module 3 betreffende de werkzame stoffen. De informatie over nieuwe hulpstoffen kan worden weergegeven als op zichzelf staand document in de in de vorige alinea’s beschreven vorm. Indien de aanvrager niet de fabrikant is van de nieuwe hulpstof, wordt het genoemde op zichzelf staande document aan de aanvrager ter beschikking gesteld zodat hij dit kan indienen bij de bevoegde autoriteit. In module 4 van het dossier wordt aanvullende informatie over onderzoeken naar de toxiciteit van de nieuwe hulpstof opgenomen. Klinische studies worden beschreven in module 5. 3.2.2.5. C o n t r o l e v a n h e t e i n d p r o d u c t Voor de controle van het eindproduct worden onder een fabricagepartij van een geneesmiddel verstaan alle eenheden in een bepaalde farmaceutische vorm die zijn vervaardigd van dezelfde oorspronkelijke hoeveelheid materiaal en zijn onderworpen aan dezelfde reeks fabricage- en/of sterilisatiebewerkingen, of, in het geval van een continu productieproces, alle eenheden die in een bepaalde tijdsspanne zijn vervaardigd. Tenzij hiervoor gegronde redenen aanwezig zijn, mogen de maximaal aanvaardbare afwijkingen van de werkzame stoffen in het eindproduct op het moment van de fabricage niet meer bedragen dan ± 5 %. Er wordt uitvoerige informatie gegeven over de specificaties, de keuze voor deze specificaties wordt gemotiveerd (op het moment van in de handel brengen en tijdens de houdbaarheidstermijn) en er wordt uitvoerige informatie gegeven over de analysemethoden en hun validatie. 3.2.2.6. R e f e r e n t i e n o r m e n o f ‑m a t e r i a l e n De voor de controle van het eindproduct gebruikte referentiepreparaten en ‑normen worden aangeduid en uitvoerig beschreven, indien deze niet eerder in de rubriek betreffende de werkzame stof zijn opgenomen. 3.2.2.7. V e r p a k k i n g e n s l u i t s y s t e e m v a n h e t e i n d p r o d u c t De verpakking en het sluitsysteem worden beschreven, waarbij alle materialen van de primaire verpakking en hun specificaties worden vermeld. De specificaties omvatten een beschrijving en aanduiding. Methoden (met validatie) die niet in een farmacopee zijn opgenomen, worden in voorkomend geval bijgesloten. Voor niet-functionele materialen van de buitenverpakking volstaat een beknopte beschrijving. Over functionele materialen van de buitenverpakking wordt aanvullende informatie verstrekt. 3.2.2.8. H o u d b a a r h e i d v a n h e t e i n d p r o d u c t a) De soorten onderzoeken die zijn uitgevoerd, de gebruikte protocollen en de onderzoeksresultaten worden samengevat. b) De gedetailleerde resultaten van de houdbaarheidsonderzoeken, met inbegrip van informatie over de analyseprocedures die gebruikt zijn om de gegevens te verkrijgen en de validatie van deze procedures, worden in een passende vorm weergegeven; voor vaccins wordt, waar nodig, informatie over de cumulatieve houdbaarheid verstrekt. c) Het houdbaarheidsprotocol na goedkeuring en de houdbaarheidsverbintenis worden verstrekt. 4. MODULE 4: VERSLAGEN VAN NIET-KLINISCHE STUDIES 4.1. Vorm en indeling De algemene structuur van module 4 is als volgt: — inhoudsopgave; — verslagen van onderzoeken: — farmacologie : — primaire farmacodynamiek; — secundaire farmacodynamiek; — veiligheidsfarmacologie; — farmacodynamische interacties; — farmacokinetiek ; — analysemethoden en validatieverslagen; — absorptie; — distributie; — metabolisme; — excretie; — farmacokinetische interacties (niet-klinisch); — andere farmacokinetische studies; — toxicologie : — toxiciteit bij eenmalige toediening; — toxiciteit bij herhaalde toediening; — genotoxiciteit: — in vitro; — in vivo (met inbegrip van ondersteunende toxicokinetische beoordelingen); — carcinogeniciteit: — langetermijnonderzoeken; — korte- of middellangetermijnonderzoeken; — andere onderzoeken. — voortplantings- en ontwikkelingstoxiciteit: — vruchtbaarheid en vroege embryonale ontwikkeling; — embryonale en foetale ontwikkeling; — prenatale en postnatale ontwikkeling; — studies waarbij de nakomelingen (jonge dieren) geneesmiddelen toegediend krijgen en/of nader worden beoordeeld; — lokale tolerantie; — overige onderzoeken naar toxiciteit : — antigeniciteit; — immunotoxiciteit; — mechanistische onderzoeken; — verslaving; — metabolieten; — verontreinigingen; — overige; — literatuurverwijzingen. 4.2. Inhoud: basisbeginselen en eisen Aan de volgende elementen wordt bijzondere aandacht besteed: 1) uit het farmacologische en toxicologische onderzoek moet het volgende blijken: a) de mogelijke toxiciteit van het product en eventuele gevaarlijke of ongewenste toxische effecten die bij de voorgestelde gebruiksvoorwaarden bij de mens kunnen optreden; bij de beoordeling hiervan wordt rekening gehouden met de betrokken pathologische aandoening; b) de farmacologische eigenschappen van het product, in verband met het voorgestelde gebruik bij de mens in kwalitatief en kwantitatief opzicht. Alle resultaten moeten betrouwbaar zijn en algemene geldigheid bezitten. Voorzover zulks zinvol is, worden bij het uitwerken van de methoden van onderzoek en bij de evaluatie van de resultaten wiskundige en statistische methoden gebruikt. Bovendien is het noodzakelijk de klinische informatie te verstrekken omtrent het mogelijke therapeutische en toxicologische potentieel van het product. 2) Voor biologische geneesmiddelen, zoals immunologische geneesmiddelen en uit menselijk bloed of menselijk plasma bereide geneesmiddelen, kan het nodig zijn de in deze module vermelde eisen voor bepaalde producten aan te passen; de aanvrager moet dan ook een motivering geven voor het uitgevoerde onderzoeksprogramma. Bij de vaststelling van het onderzoeksprogramma wordt rekening gehouden met het volgende: alle onderzoeken waarbij herhaalde toediening van het product nodig is, worden zodanig opgezet dat rekening wordt gehouden met de mogelijke inductie van en storing door antilichamen; bestudering van de voortplantingsfunctie, van embryonale/foetale en perinatale toxiciteit, van het mutagene potentieel en van het carcinogene potentieel wordt overwogen. Wanneer de verdachte stof niet een werkzame stof maar een ander bestanddeel is, kan het onderzoek worden vervangen door validatie van de verwijdering van deze stof. 3) Van een voor het eerst op farmaceutisch gebied gebruikte hulpstof worden de toxicologische en farmacokinetische eigenschappen bestudeerd. 4) Wanneer een mogelijkheid bestaat dat het geneesmiddel tijdens de opslag in aanzienlijke mate wordt afgebroken, wordt rekening gehouden met de toxicologische eigenschappen van afbraakproducten. 4.2.1. Farmacologie Op tweeërlei wijze wordt farmacologisch onderzoek verricht. — Ten eerste worden de werkingen in verband met het voorgestelde therapeutische gebruik doeltreffend onderzocht en beschreven. Waar mogelijk worden erkende en gevalideerde kwantitatieve analyses toegepast, zowel in vivo als in vitro. Nieuwe onderzoekstechnieken worden zodanig beschreven dat zij reproduceerbaar zijn. De resultaten worden kwantitatief uitgedrukt waarbij bijvoorbeeld dosis-effectcurves, tijd-effectcurves en dergelijke worden gebruikt. Waar mogelijk worden de gegevens vergeleken met gegevens over een of meer substanties met een gelijkwaardige therapeutische werking. — Ten tweede onderzoekt de aanvrager de mogelijke ongewenste farmacodynamische effecten van de substantie op fysiologische functies. Deze onderzoeken worden uitgevoerd bij blootstelling aan het verwachte therapeutische bereik en meer. De onderzoekstechnieken worden, tenzij het standaardprocedures betreft, zodanig beschreven dat zij reproduceerbaar zijn en de onderzoeker toont hun validiteit aan. Elke vermoede wijziging van de reacties als gevolg van de herhaalde toediening van de substantie wordt onderzocht. In verband met de farmacodynamische interactie van geneesmiddelen kunnen combinaties van werkzame stoffen op grond van hetzij farmacologische premissen hetzij indicaties van de therapeutische werking worden onderzocht. In het eerste geval worden bij het farmacodynamische onderzoek de interacties aangetoond die de combinatie waardevol maken voor therapeutisch gebruik. In het tweede geval, waarin met therapeutisch onderzoek wordt gestreefd naar wetenschappelijke rechtvaardiging van de combinatie, wordt nagegaan of de van de combinatie verwachte effecten kunnen worden aangetoond bij dieren en wordt ten minste het belang van eventuele neveneffecten onderzocht. 4.2.2. Farmacokinetiek Farmacokinetiek is het onderzoek naar de veranderingen die de werkzame stof en de metabolieten ervan in het organisme ondergaan. Zij omvat het onderzoek naar absorptie, distributie, metabolisme (biologische omzetting) en excretie van deze substanties. De bestudering van deze verschillende fasen kan hoofdzakelijk geschieden met fysische, met chemische of mogelijk met biologische methoden, en door waarneming van de feitelijke farmacodynamische werking van de substantie zelf. De gegevens betreffende de distributie en de eliminatie zijn noodzakelijk in alle gevallen waarbij deze gegevens onmisbaar zijn om de dosering bij de mens te bepalen, voor chemotherapeutische substanties (antibiotica enz.) en voor substanties waarvan het gebruik op niet-farmacodynamische effecten berust (talrijke middelen voor het stellen van de diagnose enz.). Ook kunnen onderzoeken in vitro worden uitgevoerd met als voordeel dat menselijk materiaal wordt gebruikt ter vergelijking met dierlijk materiaal (eiwitbinding, metabolisme, interactie tussen geneesmiddelen). Alle farmacologisch werkzame stoffen worden farmacokinetisch onderzocht. Bij nieuwe combinaties van reeds bekende en overeenkomstig deze richtlijn bestudeerde substanties kan het farmacokinetische onderzoek achterwege blijven indien het toxicologische onderzoek en het klinische onderzoek dit rechtvaardigen. De opzet van het farmacokinetische programma moet vergelijking en extrapolatie van gegevens over dieren en mensen mogelijk maken. 4.2.3. Toxicologie a) Toxiciteit bij eenmalige toediening Onder onderzoek naar toxiciteit bij eenmalige toediening wordt verstaan: een kwalitatieve en kwantitatieve bestudering van de toxiciteitsverschijnselen die zich kunnen voordoen na eenmalige toediening van de werkzame stof(fen) van het geneesmiddel in de mengverhouding en de fysisch-chemische toestand waarin zij in het geneesmiddel aanwezig zijn. Het onderzoek naar toxiciteit bij eenmalige toediening wordt overeenkomstig de door het Bureau gepubliceerde desbetreffende richtsnoeren uitgevoerd. b) Toxiciteit bij herhaalde toediening Het onderzoek naar de toxiciteit bij herhaalde toediening heeft ten doel de fysiologische en/of anatomisch-pathologische veranderingen bij herhaalde toediening van de onderzochte werkzame stof of combinaties van werkzame stoffen vast te stellen en te bepalen hoe deze veranderingen in verband staan met de dosering. Over het algemeen is het wenselijk twee onderzoeken uit te voeren: een kortetermijnonderzoek dat twee tot vier weken beslaat, en een langetermijnonderzoek. De duur van het langetermijnonderzoek is afhankelijk van de voorwaarden voor klinisch gebruik. Dit heeft ten doel de mogelijke bijwerkingen te beschrijven waarin in klinische onderzoeken aandacht moet worden besteed. De duur is vastgelegd in de desbetreffende richtsnoeren die het Bureau heeft gepubliceerd. c) Genotoxiciteit Het onderzoek naar het mutagene en clastogene potentieel heeft ten doel vast te stellen of een substantie wijzigingen in het genetische materiaal van individuen of cellen kan veroorzaken. Mutagene stoffen kunnen een gezondheidsrisico inhouden omdat blootstelling aan een mutageen een mutatie van de kiembaan tot gevolg kan hebben, met de mogelijkheid van erfelijke aandoeningen en het risico van somatische mutaties, inclusief mutaties die kanker veroorzaken. Dit onderzoek is voor elke nieuwe substantie verplicht. d) Carcinogeniciteit In de volgende gevallen wordt normaliter onderzoek naar de carcinogene werking gedaan: 1. Dit onderzoek is verplicht voor geneesmiddelen waarvan het verwachte klinische gebruik een langdurige periode van het leven van de patiënt beslaat (hetzij door voortdurend gebruik of door herhaald gebruik met tussenpozen). 2. Dit onderzoek wordt aanbevolen voor geneesmiddelen waarvan een carcinogeen potentieel wordt gevreesd, bijvoorbeeld op grond van geneesmiddelen van dezelfde klasse of met een gelijkwaardige structuur, of op grond van bewijsmateriaal van onderzoeken naar de toxiciteit bij herhaalde toediening. 3. Onderzoeken met duidelijk genotoxische verbindingen zijn niet nodig, aangezien deze geacht worden interspecifieke carcinogenen te zijn, die een gevaar voor de mens inhouden. Indien een dergelijk geneesmiddel bedoeld is om chronisch aan mensen te worden toegediend, kan een chronisch onderzoek nodig zijn om vroegtijdig gezwelverwekkende effecten vast te stellen. e) Voortplantings- en ontwikkelingstoxiciteit Er wordt passend onderzoek gedaan naar de mogelijke schadelijke gevolgen voor de voortplantingsfunctie van man of vrouw en voor de nakomelingen. Dit onderzoek omvat de bestudering van de effecten voor de voortplantingsfunctie van volwassen mannen en vrouwen, de bestudering van de toxische en de teratogene effecten in alle ontwikkelingsstadia van de conceptie tot de seksuele rijpheid en de bestudering van latente effecten indien het geneesmiddel in kwestie tijdens de zwangerschap aan vrouwen is toegediend. Het achterwege laten van dit onderzoek moet afdoende worden gemotiveerd. Afhankelijk van het vermelde gebruik van het geneesmiddel kunnen aanvullende ontwikkelingsonderzoeken gerechtvaardigd zijn indien het geneesmiddel wordt toegediend aan de nakomelingen. Normaliter wordt onderzoek naar embryonale en foetale toxiciteit uitgevoerd bij twee zoogdiersoorten, waarvan één geen knaagdiersoort is. Peri- en postnataal onderzoek wordt bij ten minste één soort uitgevoerd. Wanneer bekend is dat het metabolisme van een geneesmiddel bij bepaalde soorten te vergelijken is met dat bij de mens, is het wenselijk in elk geval deze soort te gebruiken. Tevens is het wenselijk dat een van de soorten dezelfde is als bij het onderzoek naar toxiciteit bij herhaalde toediening. Bij de vaststelling van de opzet van het onderzoek wordt rekening gehouden met de stand van de wetenschap ten tijde van de indiening van de aanvraag. f) Lokale tolerantie Het onderzoek naar lokale tolerantie heeft ten doel na te gaan of geneesmiddelen (zowel werkzame stoffen als hulpstoffen) worden getolereerd op plaatsen in het lichaam die er na toediening bij klinisch gebruik mee in contact kunnen komen. De onderzoekstrategie moet zodanig zijn dat mechanische effecten van toediening of de zuiver fysisch-chemische werking van het product kunnen worden onderscheiden van de toxicologische of farmacodynamische effecten. Het onderzoek naar lokale tolerantie wordt uitgevoerd met het preparaat dat voor menselijk gebruik wordt ontwikkeld, waarbij de controlegroep(en) het vehiculum en/of de hulpstoffen krijgen toegediend. Zo nodig worden positieve controles/referentiesubstanties toegepast. De opzet van de onderzoeken naar lokale tolerantie (keuze van de soorten, duur, frequentie en wijze van toediening, doseringen) hangt af van het te onderzoeken probleem en de voorgestelde toedieningsvoorwaarden bij klinisch gebruik. In voorkomend geval wordt de omkeerbaarheid van lokale verwondingen onderzocht. Dierproeven mogen worden vervangen door gevalideerde onderzoeken in vitro mits de onderzoeksresultaten een vergelijkbare kwaliteit en bruikbaarheid voor de veiligheidsbeoordeling hebben. Van chemische stoffen die (bv. dermaal, rectaal of vaginaal) op de huid worden aangebracht wordt het sensibiliserend potentieel beoordeeld met ten minste een van de momenteel beschikbare testmethoden (de proef met cavia’s of de local lymph node assay). 5. MODULE 5: VERSLAGEN VAN KLINISCHE ONDERZOEKEN 5.1. Vorm en indeling De algemene structuur van module 5 is als volgt: — inhoudsopgave van de verslagen van klinische onderzoeken; — tabel van alle klinische onderzoeken; — verslagen van klinische onderzoeken; — biofarmaceutische onderzoeken : — onderzoeken naar biologische beschikbaarheid — vergelijkende onderzoeken naar biologische beschikbaarheid en biologische equivalentie; — onderzoeken naar de correlatie tussen in vitro en in vivo; — onderzoeken naar bioanalytische en analytische methoden; — farmacokinetisch relevante onderzoeken waarbij menselijk biologisch materiaal is gebruikt : — onderzoeken naar de plasma-eiwitbinding; — onderzoeken naar levermetabolisme en interactie; — onderzoeken waarbij overig menselijk biologisch materiaal is gebruikt; — farmacokinetische onderzoeken bij mensen : — farmacokinetische onderzoeken en onderzoeken naar primaire verdraagbaarheid bij gezonde personen; — farmacokinetische onderzoeken en onderzoeken naar primaire verdraagbaarheid bij patiënten; — farmacokinetische onderzoeken naar intrinsieke factoren; — farmacokinetische onderzoeken naar extrinsieke factoren; — farmacokinetische onderzoeken bij populaties; — farmacodynamische onderzoeken bij mensen : — farmacodynamische en farmacokinetisch/farmacodynamische onderzoeken bij gezonde personen; — farmacodynamische en farmacokinetisch/farmacodynamische onderzoeken bij patiënten; — onderzoeken naar werkzaamheid en veiligheid : — klinische onderzoeken met controlegroep die relevant zijn voor de in de aanvraag vermelde indicatie; — klinische onderzoeken zonder controlegroep; — analyses van gegevens van meer dan een onderzoek, inclusief eventuele formele geïntegreerde analyses, meta-analyses en overkoepelende analyses; — overige onderzoeken; — ervaringen na het in de handel brengen ; — literatuurverwijzingen. 5.2. Inhoud: basisbeginselen en eisen Aan de volgende elementen wordt bijzondere aandacht besteed: a) De krachtens artikel 8, lid 3, punt i), en artikel 10, lid 1, over te leggen klinische gegevens moeten een voldoende gefundeerd en wetenschappelijk verantwoord oordeel mogelijk maken over de vraag of het geneesmiddel voldoet aan de criteria voor het verlenen van een vergunning voor het in de handel brengen. Een eerste vereiste is dan ook dat de resultaten van alle uitgevoerde klinische onderzoeken, zowel de positieve als de negatieve, worden overgelegd. b) Klinisch onderzoek wordt altijd voorafgegaan door adequaat farmacologisch en toxicologisch onderzoek, dat in overeenstemming met de eisen van module 4 van deze bijlage bij dieren is uitgevoerd. De onderzoeker neemt kennis van de conclusies van het farmacologische en toxicologische onderzoek en de aanvrager stelt hem dan ook ten minste het onderzoekersdossier ter beschikking, waarin alle relevante informatie is opgenomen die voor het begin van een klinisch onderzoek bekend is, met inbegrip van chemische, farmaceutische en biologische gegevens, toxicologische, farmacokinetische en farmacodynamische gegevens bij dieren en de resultaten van eerder uitgevoerd klinisch onderzoek, alsmede afdoende gegevens om de aard, de omvang en de duur van het voorgestelde onderzoek te motiveren; op verzoek wordt het volledige farmacologische en toxicologische rapport ter beschikking gesteld. Voor materiaal van menselijke of dierlijke oorsprong worden alle beschikbare middelen gebruikt om ervoor te zorgen dat voor het begin van het onderzoek geen infectieus materiaal wordt overgedragen. c) De houders van een vergunning voor het in de handel brengen moeten ervoor zorgen dat andere essentiële documenten betreffende klinisch onderzoek (inclusief statussen) dan het medische dossier van de betrokken persoon door de eigenaars van de gegevens worden bewaard: — gedurende ten minste 15 jaar na de voltooiing of stopzetting van onderzoek, — of gedurende ten minste twee jaar na het verlenen van de laatste vergunning voor het in de handel brengen in de Europese Gemeenschap en wanneer in de Europese Gemeenschap geen aanvragen van een vergunning voor het in de handel brengen in behandeling zijn of worden overwogen, — of gedurende ten minste twee jaar na de formele stopzetting van de klinische ontwikkeling van het onderzochte geneesmiddel. Het medische dossier van de betrokken persoon moet overeenkomstig de toepasselijke wetgeving en overeenkomstig de door het ziekenhuis, de instelling of de particuliere praktijk toegestane maximumtermijn worden bewaard. De documenten kunnen echter langer worden bewaard indien de toepasselijke regelgeving dit vereist of indien dit met de opdrachtgever is overeengekomen. De opdrachtgever is ervoor verantwoordelijk dat het ziekenhuis, de instelling of de praktijk ervan in kennis worden gesteld wanneer deze documenten niet meer bewaard hoeven te worden. De opdrachtgever of andere eigenaar van de gegevens bewaart alle andere documentatie over het onderzoek zolang het geneesmiddel is toegelaten. Deze documentatie omvat: het protocol, met inbegrip van de beweegredenen, de doelstellingen en de statistische opzet en methodologie van het onderzoek, alsmede de omstandigheden waaronder het is uitgevoerd en beheerd, en bijzonderheden omtrent het bij het onderzoek gebruikte product, het geneesmiddel dat als referentie werd gebruikt en/of de placebo; de standaardwerkvoorschriften; alle schriftelijke adviezen over het protocol en de procedures; het onderzoekersdossier; statussen voor alle proefpersonen; het eindrapport; indien beschikbaar, het/de audit-certificaat/certificaten. De opdrachtgever of de latere eigenaar bewaart het eindrapport gedurende vijf jaar nadat het geneesmiddel niet meer is toegelaten. Voor in de Europese Gemeenschap uitgevoerde onderzoeken neemt de houder van de vergunning voor het in de handel brengen bovendien alle aanvullende maatregelen die nodig zijn om de documentatie overeenkomstig Richtlijn 2001/20/EG en de uitvoerige richtsnoeren te archiveren. Elke verandering in het eigendomsrecht van de gegevens wordt gedocumenteerd. Alle gegevens en documenten worden op verzoek aan de bevoegde autoriteiten ter beschikking gesteld. d) De gegevens over elk klinisch onderzoek moeten voldoende gedetailleerd zijn om een objectief oordeel mogelijk te maken: — het protocol, met inbegrip van de beweegredenen, de doelstellingen en de statistische opzet en methodologie van het onderzoek, alsmede de omstandigheden waaronder het is uitgevoerd en beheerd, en bijzonderheden omtrent het onderzochte geneesmiddel; — indien beschikbaar, het auditcertificaat of de auditcertificaten; — de lijst van onderzoekers, waarbij elke onderzoeker zijn naam, adres, aanstellingen, kwalificaties en klinische taken vermeldt, aangeeft waar het onderzoek werd uitgevoerd en de informatie van elke patiënt, met inbegrip van de statussen van elke proefpersoon, individueel verzamelt; — het eindrapport, ondertekend door de onderzoeker, en in geval van een in verschillende centra uitgevoerd onderzoek, door alle onderzoekers of door de coördinerende (hoofd)onderzoeker. e) Bovengenoemde gegevens over klinische onderzoeken worden naar de bevoegde autoriteiten gezonden. In overleg met de bevoegde autoriteiten kan de aanvrager echter een deel van deze informatie weglaten. Op verzoek wordt onmiddellijk de volledige documentatie verstrekt. De onderzoeker doet in zijn conclusies over de onderzoekresultaten een uitspraak over de veiligheid bij normaal gebruik, de verdraagbaarheid en de werkzaamheid van het product en vermeldt alle nuttige informatie over indicaties en contra-indicaties, dosering, gemiddelde duur van de behandeling, alsmede eventuele bijzondere voorzorgen bij het gebruik en klinische symptomen bij overdosering. Bij rapportage van de resultaten van een in verschillende centra uitgevoerd onderzoek doet de hoofdonderzoeker in zijn conclusies namens alle centra een uitspraak over de veiligheid en de werkzaamheid van het onderzochte geneesmiddel. f) De klinische bevindingen worden voor elk onderzoek samengevat, waarbij de volgende elementen worden vermeld: 1) het aantal behandelde personen en het geslacht van deze personen; 2) de wijze van selectie en de leeftijdsverdeling van de bij het onderzoek betrokken groepen patiënten en de vergelijkingsproeven; 3) het aantal patiënten wier deelname aan het onderzoek voortijdig is gestaakt en de redenen hiervoor; 4) wanneer onderzoeken met controlegroep volgens de hierboven genoemde voorwaarden zijn uitgevoerd, een mededeling of de controlegroep: — niet aan enige behandeling onderworpen is geweest; — een placebo heeft ontvangen; — een ander geneesmiddel heeft ontvangen waarvan de werking bekend is; — een andere behandeling dan therapie met geneesmiddelen heeft gekregen; 5) de frequentie van de waargenomen bijwerkingen; 6) bijzonderheden over patiënten met een verhoogd risico (bejaarden, kinderen, zwangere of menstruerende vrouwen) of waarvan de fysiologische of pathologische toestand in aanmerking moet worden genomen; 7) parameters of beoordelingscriteria voor de werkzaamheid en de resultaten, uitgedrukt in deze parameters; 8) een statistische beoordeling van de resultaten, indien de opzet van de proeven en de variabiliteit hiertoe nopen. g) Bovendien vermeldt de onderzoeker steeds de gedane waarnemingen ten aanzien van: 1) eventuele verschijnselen van gewenning, verslaving of ontwenning; 2) de geconstateerde interacties met gelijktijdig toegediende andere geneesmiddelen; 3) de criteria op grond waarvan sommige patiënten van het onderzoek zijn uitgesloten; 4) eventuele sterfgevallen die zich tijdens het onderzoek of gedurende de controleperiode daarna hebben voorgedaan. h) Voor een nieuwe combinatie van geneeskrachtige substanties worden dezelfde gegevens verstrekt als voor nieuwe geneesmiddelen en van die combinatie worden de veiligheid en de werkzaamheid aangetoond. i) Wanneer gegevens geheel of gedeeltelijk ontbreken, worden de redenen hiervoor gegeven. Als in de loop van het onderzoek onvoorziene resultaten aan het licht komen, wordt nader preklinisch, toxicologisch en farmacologisch onderzoek uitgevoerd en bestudeerd. j) Als het geneesmiddel is bestemd voor langdurige toediening, worden gegevens vermeld over eventuele wijziging van de farmacologische werking na herhaalde toediening en over de vaststelling van de dosering op lange termijn. 5.2.1. Biofarmaceutische onderzoeken Er worden verslagen verstrekt van onderzoeken naar biologische beschikbaarheid, vergelijkende onderzoeken naar biologische beschikbaarheid, onderzoeken naar biologische equivalentie, onderzoeken naar de correlatie tussen in vitro en in vivo, en bioanalytische en analytische methoden. Bovendien wordt de biologische beschikbaarheid onderzocht wanneer dit nodig is om biologische equivalentie aan te tonen voor de geneesmiddelen die worden genoemd in artikel 10, lid 1, punt a). 5.2.2. Farmacokinetisch relevante onderzoeken waarbij menselijk biologisch materiaal is gebruikt In deze bijlage worden onder “menselijk biologisch materiaal” verstaan alle eiwitten, cellen, weefsels en verwante materialen die uit menselijk materiaal zijn bereid en die in vitro of ex vivo worden gebruikt om de farmacokinetische kenmerken van geneeskrachtige substanties te beoordelen. In deze rubriek worden verslagen verstrekt van onderzoeken naar de plasma-eiwitbinding, onderzoeken naar levermetabolisme en de interactie van werkzame stoffen en onderzoeken waarvoor overig menselijk biologisch materiaal is gebruikt. 5.2.3. Farmacokinetische onderzoeken bij mensen a) De volgende farmacokinetische kenmerken worden beschreven: — absorptie (snelheid en mate); — distributie; — metabolisme; — excretie. Klinisch significante kenmerken, zoals de gevolgen van de kinetische gegevens voor het doseringsschema, vooral voor risicopatiënten, en verschillen tussen de mens en de bij het preklinische onderzoek gebruikte diersoorten, worden beschreven. Naast de gebruikelijke op multipele bemonstering gebaseerde farmacokinetische onderzoeken, kunnen ook farmacokinetische analyses van populaties op basis van schaars bemonsteren (sparse sampling) informatie geven over de bijdragen van intrinsieke en extrinsieke factoren aan de variabiliteit in de relatie tussen de dosering en de farmacokinetische respons. Er worden verslagen verstrekt van farmacokinetische onderzoeken en onderzoeken naar primaire verdraagbaarheid bij gezonde personen en bij patiënten, van farmacokinetische onderzoeken om de effecten van intrinsieke en extrinsieke factoren te beoordelen en van farmacokinetische onderzoeken bij populaties. b) Als het geneesmiddel normaliter samen met andere geneesmiddelen wordt toegediend, worden gegevens vermeld van onderzoek naar gelijktijdige toediening, dat is uitgevoerd om een mogelijke verandering van de farmacologische werking aan te tonen. Er wordt onderzoek gedaan naar de farmacokinetische interacties tussen de werkzame stof en andere geneesmiddelen of substanties. 5.2.4. Farmacodynamische onderzoeken bij mensen a) De farmacodynamische werking die is gecorreleerd met de werkzaamheid, wordt aangetoond met inbegrip van: — de dosis/respons-relatie en het tijdsverloop hiervan; — een rechtvaardiging van de dosering en de wijze van toediening; — indien mogelijk, de werkingswijze. De farmacodynamische werking die niet is gecorreleerd met de werkzaamheid, wordt beschreven. Het aantonen van farmacodynamische effecten bij de mens is op zichzelf niet voldoende om conclusies omtrent een mogelijke therapeutische werking te rechtvaardigen. b) Als het geneesmiddel normaliter samen met andere geneesmiddelen wordt toegediend, worden gegevens vermeld van onderzoek naar gelijktijdige toediening, dat is uitgevoerd om een mogelijke verandering van de farmacologische werking aan te tonen. Er wordt onderzoek gedaan naar de farmacodynamische interacties tussen de werkzame stof en andere geneesmiddelen of substanties. 5.2.5. Onderzoeken naar werkzaamheid en veiligheid 5.2.5.1. K l i n i s c h e o n d e r z o e k e n m e t c o n t r o l e g r o e p d i e r e l e v a n t z i j n v o o r d e i n d e a a n v r a a g v e r m e l d e i n d i c a t i e In het algemeen wordt klinisch onderzoek uitgevoerd met controlegroepen, indien mogelijk met aselecte indeling en in voorkomend geval versus een placebo en versus een bestaand geneesmiddel waarvan de therapeutische waarde is aangetoond; voor een andere opzet wordt een motivering gegeven. De behandeling van de controlegroepen zal van geval tot geval variëren en zal mede worden bepaald door ethische overwegingen en door het therapeutische gebied; zo kan het in bepaalde gevallen passender zijn de werkzaamheid van een nieuw geneesmiddel te vergelijken met die van een bestaand geneesmiddel waarvan de therapeutische waarde is aangetoond, dan deze te vergelijken met de werking van een placebo. 1) Er worden, vooral bij onderzoeken waarin de werking van het product niet objectief kan worden gemeten, zo veel mogelijk maatregelen genomen om vertekening te voorkomen, zoals methoden voor aselecte indeling en blind onderzoek. 2) Het protocol van het onderzoek bevat een uitvoerige beschrijving van de te gebruiken statistische methoden, alsmede een vermelding van het aantal patiënten en de redenen waarom zij in het onderzoek zijn opgenomen (met inbegrip van berekeningen van de statistische waarde van het onderzoek), het te gebruiken significantieniveau en een beschrijving van de statistische eenheid. Maatregelen om vertekening te vermijden, in het bijzonder de methoden voor de aselecte indeling, worden gedocumenteerd. Het betrekken van een groot aantal proefpersonen bij een onderzoek mag niet worden beschouwd als een adequate vervanging van een onderzoek met een deugdelijke controleopzet. De gegevens over veiligheid worden, rekening houdend met de door de Commissie gepubliceerde richtsnoeren, bestudeerd, waarbij bijzondere aandacht is voor de voorvallen die tot wijziging van de dosering hebben geleid of bijkomende medicatie noodzakelijk hebben gemaakt, ernstige ongewenste voorvallen, voorvallen die tot intrekking hebben geleid, en sterfgevallen. Patiënten of groepen patiënten met een verhoogd risico worden vermeld en bijzondere aandacht wordt besteed aan mogelijk kwetsbare patiënten die in kleine aantallen aanwezig kunnen zijn, bv. kinderen, zwangere vrouwen, ouderen met een zwakke gezondheid, mensen met een duidelijke afwijking op het gebied van metabolisme of excretie enz. De gevolgen van de veiligheidsbeoordeling voor de mogelijke toepassingen van het geneesmiddel worden beschreven. 5.2.5.2. Klinische onderzoeken zonder controlegroep, analyses van gegevens van meer dan een onderzoek en verslagen van overige klinische onderzoeken De verslagen van deze onderzoeken worden verstrekt. 5.2.6. Ervaringen na het in de handel brengen Als het geneesmiddel al in derde landen is toegelaten, wordt informatie verstrekt over bijwerkingen van het betrokken geneesmiddel en van geneesmiddelen die dezelfde werkzame stof(fen) bevatten, indien mogelijk gerelateerd aan de gebruikte hoeveelheid. 5.2.7. Statussen en lijsten van individuele patiënten Statussen en lijsten van individuele patiëntgegevens die overeenkomstig de door het Bureau gepubliceerde desbetreffende richtsnoeren zijn ingediend, worden in dezelfde volgorde als de verslagen van de klinische onderzoeken verstrekt en gepresenteerd en geïndiceerd naar onderzoek. DEEL II SPECIFIEKE DOSSIERS EN EISEN VOOR VERGUNNINGEN VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN Sommige geneesmiddelen hebben zodanige specifieke kenmerken dat alle eisen voor dossiers van aanvragen van een vergunning voor het in de handel brengen die in deel I van deze bijlage zijn opgenomen, moeten worden aangepast. In deze bijzondere situaties gelden passende aangepaste eisen voor de dossiers. 1. LANGDURIG GEBRUIK IN DE MEDISCHE PRAKTIJK Voor geneesmiddelen waarvan de werkzame stoffen “reeds lang in de medische praktijk worden gebruikt”, als bedoeld in artikel 10, lid 1, punt a), ii), en een erkende werkzaamheid alsmede een aanvaardbaar veiligheidsniveau bieden, gelden de volgende specifieke regels: De aanvrager verstrekt de modules 1, 2 en 3 overeenkomstig deel I van deze bijlage. Voor de modules 4 en 5 wordt in een gedetailleerde wetenschappelijke bibliografie aandacht aan niet-klinische en klinische kenmerken besteed. De volgende specifieke voorschriften gelden voor het aantonen van langdurig gebruik in de medische praktijk: a) Om vast te stellen dat bestanddelen van geneesmiddelen reeds lang in de medische praktijk worden gebruikt, wordt rekening gehouden met de volgende factoren: — de periode dat een substantie is gebruikt; — kwantitatieve aspecten van het gebruik van de substantie; — de mate van wetenschappelijke belangstelling voor het gebruik van de substantie (zoals die tot uiting komt in de gepubliceerde wetenschappelijke literatuur), en — de samenhang in de wetenschappelijke beoordeling. De periode die nodig is om te kunnen vaststellen dat een substantie reeds lang in de medische praktijk wordt gebruikt, kan derhalve van geval tot geval verschillen. Deze kan echter in geen geval korter zijn dan één decennium, gerekend vanaf het eerste systematische en gedocumenteerde gebruik van de substantie als geneesmiddel in de Gemeenschap. b) De door de aanvrager verstrekte documentatie bestrijkt alle aspecten van de beoordeling van de veiligheid en/of de werkzaamheid en bevat (een verwijzing naar) een overzicht van de relevante literatuur, waarbij rekening wordt gehouden met onderzoek voor en na het in de handel brengen en met de gepubliceerde wetenschappelijke literatuur over de opgedane ervaring in de vorm van epidemiologisch onderzoek en met name vergelijkend epidemiologisch onderzoek. Alle documentatie wordt vermeld, ongeacht of deze positief of negatief is. Met betrekking tot de bepalingen inzake “langdurig gebruik in de medische praktijk” is het met name noodzakelijk te verduidelijken dat “bibliografische verwijzingen” naar andere bronnen van bewijsmateriaal (onderzoek na het in de handel brengen, epidemiologisch onderzoek, enz.) en niet alleen gegevens betreffende proeven en onderzoeken kunnen dienen als geldig bewijsmiddel voor de veiligheid en de werkzaamheid van een geneesmiddel, indien in de aanvraag op bevredigende wijze het gebruik van deze informatiebronnen wordt toegelicht en gerechtvaardigd. c) Bijzondere aandacht wordt besteed aan eventuele ontbrekende informatie en gemotiveerd wordt waarom ondanks het ontbreken van bepaalde onderzoekresultaten een aanvaardbaar niveau van veiligheid en/of werkzaamheid kan worden aangetoond. d) In de niet-klinische en/of klinische overzichten wordt uiteengezet wat de relevantie is van eventuele ingediende gegevens die betrekking hebben op een ander product dan hetgeen in de handel zal worden gebracht. Beoordeeld wordt of het onderzochte geneesmiddel ondanks de bestaande verschillen als gelijkwaardig kan worden beschouwd met het product waarvoor een vergunning voor het in de handel brengen wordt aangevraagd. e) Ervaring na het in de handel brengen met andere producten die dezelfde bestanddelen bevatten is bijzonder belangrijk en de aanvrager houdt uitdrukkelijk rekening met dit aspect. 2. IN WEZEN GELIJKWAARDIGE GENEESMIDDELEN a) Aanvragen op basis van artikel 10, lid 1, punt a), i), (in wezen gelijkwaardige geneesmiddelen) bevatten alleen de in de modules 1, 2 en 3 van deel I van deze bijlage beschreven gegevens op voorwaarde dat de aanvrager beschikt over toestemming van de houder van de oorspronkelijke vergunning voor het in de handel brengen om te verwijzen naar de inhoud van diens modules 4 en 5. b) Aanvragen op basis van artikel 10, lid 1, punt a), iii) (in wezen gelijkwaardige geneesmiddelen d.w.z. generieke geneesmiddelen) bevatten de in de modules 1, 2 en 3 van deel I van deze bijlage beschreven gegevens alsook gegevens die de biologische beschikbaarheid en de biologische equivalentie met het oorspronkelijke geneesmiddel aantonen, op voorwaarde dat het oorspronkelijke geneesmiddel geen biologisch geneesmiddel is (zie deel II, punt 4, gelijkwaardige biologische geneesmiddelen). In de niet-klinische en klinische overzichten en samenvattingen voor deze geneesmiddelen wordt in het bijzonder aandacht aan de volgende elementen besteed: — de gronden waarop het geneesmiddel in wezen gelijkwaardig wordt geacht; — een samenvatting van de verontreinigingen die voorkomen in fabricagepartijen van de werkzame stof(fen) en van het eindproduct (en in voorkomend geval de ontledingsproducten die bij opslag ontstaan) als voorgesteld voor gebruik in de in de handel te brengen geneesmiddelen, met een beoordeling van deze verontreinigingen; — een beoordeling van de onderzoeken naar de biologische equivalentie of een motivering waarom geen onderzoeken zijn uitgevoerd overeenkomstig de richtsnoeren voor “onderzoek naar biologische beschikbaarheid en biologische equivalentie”; — een bijwerking van de gepubliceerde literatuur die voor de substantie en voor de aanvraag van belang is. Het kan aanvaardbaar zijn dat voor dit doeleinde artikelen in “peer review” vaktijdschriften worden geannoteerd; — elke aanspraak in de samenvatting van de kenmerken van het product die niet bekend is van of is afgeleid van de kenmerken van het geneesmiddel en/of de therapeutische categorie ervan wordt in de niet-klinische of klinische overzichten en samenvattingen besproken en onderbouwd met gepubliceerde literatuur en/of aanvullende onderzoeken; — indien van toepassing moet de aanvrager, wanneer deze aanspraak maakt op gelijkwaardigheid in wezen, aanvullende gegevens verstrekken teneinde het bewijs te leveren van de gelijkwaardigheid van de veiligheids- en werkzaamheidskenmerken van de andere zouten, esters of derivaten van een werkzame stof waarvoor een vergunning is verleend. 3. AANVULLENDE GEGEVENS DIE IN BIJZONDERE SITUATIES VEREIST ZIJN Indien de werkzame stof van een in wezen gelijkwaardig geneesmiddel hetzelfde therapeutische deel bevat als het oorspronkelijke toegelaten geneesmiddel in combinatie met een ander zout of ester complex of derivaat, wordt aangetoond dat in de farmacokinetiek van het deel, in de farmacodynamiek en/of in de toxiciteit geen wijziging optreedt die het veiligheids- en werkzaamheidsprofiel kan veranderen. Indien dit niet wordt aangetoond, wordt deze combinatie als een nieuwe werkzame stof beschouwd. Indien een geneesmiddel bestemd is voor een ander therapeutisch gebruik, in een andere farmaceutische vorm wordt aangeboden of bestemd is om op een andere wijze dan wel in andere doses of met een andere dosering te worden toegediend, worden de resultaten van passende toxicologische, farmacologische en/of klinische proeven verstrekt. 4. GELIJKWAARDIGE BIOLOGISCHE GENEESMIDDELEN De bepalingen van artikel 10, lid 1, punt a), iii), kunnen ontoereikend zijn in het geval van biologische geneesmiddelen. Indien op grond van de voor in wezen gelijkwaardige geneesmiddelen (generieke geneesmiddelen) vereiste informatie de gelijkwaardigheid van twee biologische geneesmiddelen niet kan worden aangetoond, worden hiervoor aanvullende gegevens, in het bijzonder het toxicologische en klinische profiel, verstrekt. Indien een onafhankelijke aanvrager onder verwijzing naar een in de Gemeenschap toegelaten oorspronkelijk geneesmiddel na het verstrijken van de periode van gegevensbescherming een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen indient voor een biologisch geneesmiddel, als gedefinieerd in deel I, punt 3.2, van deze bijlage, wordt de volgende aanpak toegepast. — De te verstrekken informatie blijft niet beperkt tot de modules 1, 2 en 3 (chemische, farmaceutische en biologische gegevens), aangevuld met gegevens over de biologische equivalentie en de biologische beschikbaarheid. Per geval wordt overeenkomstig de relevante wetenschappelijke richtsnoeren vastgesteld welke en hoeveel aanvullende gegevens (d.w.z. toxicologische en overige niet-klinische en passende klinische gegevens) moeten worden verstrekt. — Vanwege de diversiteit van biologische geneesmiddel stelt de bevoegde autoriteit, rekening houdend met de specifieke kenmerken van elk afzonderlijk geneesmiddel, vast welke gespecificeerde onderzoeken, als bedoeld in de modules 4 en 5, vereist zijn. De toe te passen algemene beginselen worden behandeld in door het Bureau gepubliceerde richtsnoeren, waarin rekening wordt gehouden met de kenmerken van het betrokken biologische geneesmiddel. Indien het oorspronkelijke toegelaten geneesmiddel meer dan een indicatie heeft, worden de werkzaamheid en veiligheid van het volgens de aanvrager gelijkwaardige geneesmiddel voor elke in de aanvraag vermelde indicatie afzonderlijk gemotiveerd of zo nodig aangetoond. 5. COMBINATIEGENEESMIDDELEN Aanvragen op basis van artikel 10, lid 1, punt b), betreffen nieuwe geneesmiddelen die uit ten minste twee werkzame stoffen bestaan en die niet eerder als combinatiegeneesmiddel zijn toegelaten. Voor deze aanvragen wordt een volledig dossier (modules 1 tot en met 5) voor het combinatiegeneesmiddel verstrekt. In voorkomend geval wordt informatie verstrekt over de fabricagelocaties en de veiligheidsbeoordeling voor vreemd materiaal. 6. DOCUMENTATIE VOOR AANVRAGEN IN UITZONDERLIJKE OMSTANDIGHEDEN Wanneer de aanvrager kan aantonen dat hij geen volledige gegevens over de werkzaamheid en de veiligheid bij normaal gebruik kan verschaffen omdat: — de indicaties waarvoor het product is bedoeld zo zelden voorkomen dat niet redelijkerwijs kan worden verwacht dat de aanvrager volledige gegevens verstrekt, of — volledige gegevens vanwege de stand van de wetenschappelijke kennis op dat moment niet kunnen worden verstrekt, of — het verzamelen van deze informatie zou indruisen tegen algemeen aanvaarde beginselen van de medische ethiek, kunnen, overeenkomstig artikel 22, specifieke verplichtingen aan een vergunning voor het in de handel brengen worden verbonden. Deze verplichtingen kunnen het volgende omvatten: — de aanvrager moet binnen een door de bevoegde autoriteit vastgestelde termijn een gespecificeerd onderzoeksprogramma voltooien; op basis van de resultaten van dit programma wordt het baten-risicoprofiel opnieuw beoordeeld; — het geneesmiddel mag alleen op medisch recept worden verstrekt en mag in bepaalde gevallen alleen onder streng medisch toezicht, eventueel in een ziekenhuis, en in geval van radiofarmaceutica door een bevoegd persoon, worden toegediend; — in de bijsluiter en in alle overige medische informatie moet de arts erop worden gewezen dat over het geneesmiddel in bepaalde, gespecificeerde opzichten nog onvoldoende gegevens beschikbaar zijn. 7. GEMENGDE AANVRAGEN Onder “gemengde aanvragen” worden verstaan aanvraagdossiers van vergunningen voor het in de handel brengen waarin module 4 en/of module 5 bestaat uit een combinatie van enerzijds verslagen van door de aanvrager uitgevoerde beperkte niet-klinische en/of klinische onderzoeken en anderzijds bibliografische verwijzingen. De overige module of modules komen overeen met de in deel I van deze bijlage beschreven structuur. De bevoegde autoriteit aanvaardt per geval de door de aanvrager voorgestelde vorm. DEEL III BIJZONDERE GENEESMIDDELEN Dit deel bevat specifieke eisen in verband met de aard van bepaalde geneesmiddelen. 1. BIOLOGISCHE GENEESMIDDELEN 1.1. Uit plasma bereide geneesmiddelen Voor uit menselijk bloed of menselijk plasma bereide geneesmiddelen kunnen, in afwijking van de bepalingen van module 3, de in “Informatie over de grondstoffen en basismaterialen” vermelde dossiereisen voor uit menselijk bloed of menselijk plasma bereide grondstoffen worden vervangen door een overeenkomstig dit deel gecertificeerd plasmabasisdossier. a) Beginselen Voor de toepassing van deze bijlage: — wordt onder “plasmabasisdossier” verstaan een op zichzelf staand dossier, dat separaat is van het dossier van een vergunning voor het in de handel brengen, en dat alle relevante, gedetailleerde informatie bevat over het volledige menselijke plasma dat wordt gebruikt als grondstof en/of basismateriaal voor de vervaardiging van sub- of halfproducten, bestanddelen van hulpstoffen en werkzame stoffen die deel uitmaken van de geneesmiddelen of medische hulpmiddelen die bedoeld zijn in Richtlijn 2000/70/EG van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2000 tot wijziging, voor wat medische hulpmiddelen betreft die stabiele derivaten van menselijk bloed of menselijk plasma bevatten, van Richtlijn 93/42/EEG van de Raad( (67) ); — wordt door alle centra of instellingen die menselijk plasma fractioneren of verwerken de reeks relevante gedetailleerde informatie opgesteld en voortdurend bijgewerkt waarnaar in het plasmabasisdossier wordt verwezen; — dient de aanvrager of de houder van de vergunning voor het in de handel brengen het plasmabasisdossier bij het Bureau of de bevoegde autoriteit in. Indien de aanvrager of de houder van een vergunning voor het in de handel brengen niet de houder van het plasmabasisdossier is, wordt het plasmabasisdossier aan de aanvrager of de houder van de vergunning voor het in de handel brengen ter beschikking gesteld zodat hij dit bij de bevoegde autoriteit kan indienen. De aanvrager of houder van de vergunning voor het in de handel brengen neemt in alle gevallen de verantwoordelijkheid voor het geneesmiddel op zich; — wacht de bevoegde autoriteit die de vergunning voor het in de handel brengen beoordeelt, tot het Bureau het certificaat heeft afgegeven alvorens een besluit over de aanvraag te nemen; — verwijst elk dossier van een vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel dat een uit menselijk plasma bereid bestanddeel bevat naar het plasmabasisdossier van het als grondstof of basismateriaal gebruikte plasma. b) Inhoud Overeenkomstig artikel 109, zoals gewijzigd bij Richtlijn 2002/98/EG, dat verwijst naar de eisen voor donors en het testen van donaties, bevat het plasmabasisdossier informatie over het als grondstof of basismateriaal gebruikte plasma, in het bijzonder over: 1) de oorsprong van het plasma: i) informatie over de centra of instellingen waar het bloed of het plasma wordt afgenomen, alsook over de inspectie en de erkenning ervan, en epidemiologische gegevens over door bloed overdraagbare infecties; ii) informatie over de centra of instellingen waar de donaties en de plasmapools worden gecontroleerd, alsook over de inspectie en de erkenning ervan; iii) de selectie- en uitsluitingscriteria voor donoren van bloed of plasma; iv) het bestaande systeem dat het mogelijk maakt de weg die elke donatie heeft gevolgd van de instelling waar het bloed of het plasma is verzameld, tot het eindproduct en vice versa te traceren; 2) de kwaliteit en de veiligheid van het plasma: i) de naleving van de monografieën van de Europese Farmacopee; ii) de controle van donaties van bloed en plasma en van plasmapools op infectieuze agentia, met inbegrip van informatie over de controlemethoden en, in het geval van plasmacollecties, validatiegegevens over de gebruikte tests; iii) de technische kenmerken van de zakken voor de verzameling van bloed of plasma, alsook informatie over de als anticoagulans gebruikte oplossingen; iv) de omstandigheden waaronder het plasma wordt bewaard en vervoerd; v) de procedures voor inventarisatieperiodes (inventory holds) en/of quarantaineperiodes; vi) de typering van de plasmapool; 3) het bestaande systeem tussen de fabrikant van het uit plasma bereide geneesmiddel en/of het centrum of de instantie die het plasma fractioneert of verwerkt enerzijds en de centra of instellingen die het bloed of het plasma verzamelen en controleren anderzijds, waarin de voorwaarden van hun interactie en hun overeengekomen specificaties zijn gedefinieerd. Bovendien wordt in het plasmabasisdossier een lijst opgenomen van de geneesmiddelen waarvoor het basisdossier geldt, met de vermelding of een vergunning voor het in de handel brengen is verleend of dat de procedure van de verlening van een dergelijke vergunning nog loopt, met inbegrip van de geneesmiddelen die bedoeld zijn in artikel 2 van Richtlijn 2001/20/EEG van het Europees Parlement en de Raad betreffende de toepassing van goede klinische praktijken bij de uitvoering van klinische proeven met geneesmiddelen voor menselijk gebruik. c) Beoordeling en certificering — Voor geneesmiddelen waarvoor nog geen vergunning is verleend, dient de aanvrager van een vergunning voor het in de handel brengen bij de bevoegde autoriteit een volledig dossier in, dat vergezeld gaat van een separaat plasmabasisdossier wanneer nog niet zo een dossier bestaat. — Het plasmabasisdossier wordt door het Bureau wetenschappelijk en technisch beoordeeld. Indien de beoordeling positief is, wordt voor het plasmabasisdossier een certificaat van overeenstemming met de Gemeenschapswetgeving verstrekt, waarbij het beoordelingsverslag wordt gevoegd. Dit certificaat is in de hele Gemeenschap geldig. — Het plasmabasisdossier wordt jaarlijks bijgewerkt en opnieuw gecertificeerd. — Voor latere wijzigingen in de voorwaarden van het plasmabasisdossier wordt de beoordelingsprocedure gevolgd van Verordening (EG) nr. 542/95 van de Commissie( (68) ) betreffende het onderzoek van wijzigingen in de voorwaarden van een vergunning om een geneesmiddel in de handel te brengen die binnen het toepassingsgebied van Verordening (EEG) nr. 2309/93 van de Raad van 22 juli 1993 (tot vaststelling van communautaire procedures voor het verlenen van vergunningen voor en het toezicht op geneesmiddelen voor menselijk en diergeneeskundig gebruik en tot oprichting van een Europees Bureau voor de geneesmiddelenbeoordeling)( (69) ) valt. De voorwaarden voor de beoordeling van deze wijzigingen zijn vastgelegd bij Verordening (EG) nr. 1085/2003 van de Commissie. — Als tweede stap volgend op het in het eerste, tweede, derde en vierde streepje bepaalde houdt de bevoegde autoriteit die de vergunning voor het in de handel brengen zal verlenen of heeft verleend, rekening met de gevolgen van de certificering, de hercertificering of de wijziging van het plasmabasisdossier voor het geneesmiddel of de geneesmiddelen in kwestie. — Indien een plasmabasisdossier uitsluitend overeenkomt met uit bloed of plasma bereide geneesmiddelen waarvan de vergunning voor het in de handel brengen tot één lidstaat is beperkt, wordt de wetenschappelijke en technische beoordeling van dat basisdossier, in afwijking van de bepalingen in het tweede streepje, door de nationale bevoegde autoriteit van die lidstaat uitgevoerd. 1.2. Vaccins Voor vaccins voor menselijk gebruik gelden, in afwijking van de bepalingen van module 3 inzake “werkzame stoffen”, de volgende eisen indien ze op het gebruik van een systeem van vaccinantigeenbasisdossiers zijn gebaseerd. Het aanvraagdossier van een vergunning voor het in de handel brengen van een vaccin bevat, met uitzondering van influenzavaccins voor mensen, een vaccinantigeenbasisdossier voor elk vaccinantigeen dat een werkzame stof van het vaccin is. a) Beginselen Voor de toepassing van deze bijlage: — wordt onder “vaccinantigeenbasisdossier” verstaan een op zichzelf staand deel van het aanvraagdossier van een vergunning voor het in de handel brengen van een vaccin, dat alle relevante biologische, farmaceutische en chemische informatie bevat over de werkzame stoffen die deel van het geneesmiddel uitmaken. Het op zichzelf staande deel mag gemeenschappelijk zijn voor een of meer monovalente en/of gecombineerde vaccins die door dezelfde aanvrager of houder van een vergunning voor het in de handel brengen worden ingediend; — kan een vaccin een of verschillende afzonderlijke vaccinantigenen bevatten. Een vaccin bevat evenveel werkzame stoffen als vaccinantigenen; — bevat een gecombineerd vaccin ten minst twee afzonderlijke vaccinantigenen die bedoeld zijn om een of meer infectieziekten te voorkomen; — wordt onder “monovalent vaccin” verstaan een vaccin dat één vaccinantigeen bevat dat bedoeld is om één infectieziekte te voorkomen. b) Inhoud Het vaccinantigeenbasisdossier bevat de volgende informatie die is afgeleid uit het gedeelte over werkzame stoffen van module 3 (kwalitatieve gegevens), zoals beschreven in deel I van deze bijlage: werkzame stof: 1. algemene informatie, inclusief de naleving van de relevante monografie(ën) van de Europese Farmacopee; 2. informatie over de vervaardiging van de werkzame stof: deze rubriek betreft het fabricageprocédé, informatie over de grondstoffen en basismaterialen, specifieke maatregelen in verband met overdraagbare spongiforme encefalopathieën (TSE’s) en de veiligheidsbeoordeling voor vreemd materiaal en de faciliteiten en uitrusting; 3. typering van de werkzame stof; 4. kwaliteitscontrole van de werkzame stof; 5. referentienorm en -materialen; 6. verpakking en sluitsysteem van de werkzame stof; 7. houdbaarheid van de werkzame stof. c) Beoordeling en certificering — Voor nieuwe vaccins die een nieuw vaccinantigeen bevatten dient de aanvrager bij een bevoegde autoriteit een volledig aanvraagdossier voor een vergunning voor het in de handel brengen in, met inbegrip van alle vaccinantigeenbasisdossiers die overeenkomen met elk afzonderlijk vaccinantigeen dat deel uitmaakt van het nieuwe vaccin, wanneer voor het afzonderlijke vaccinantigeen nog geen basisdossier bestaat. Elk vaccinantigeenbasisdossier wordt door het Bureau wetenschappelijk en technisch beoordeeld. Indien de beoordeling positief is, wordt voor elk vaccinantigeenbasisdossier een certificaat van overeenstemming met de Gemeenschapswetgeving verstrekt, waarbij het beoordelingsverslag wordt gevoegd. Het certificaat is in de hele Gemeenschap geldig. — De bepalingen van het eerste streepje gelden ook voor vaccins die bestaan uit een nieuwe combinatie van vaccinantigenen, ongeacht of een of meer van deze vaccinantigenen deel uitmaken van reeds in de Gemeenschap toegelaten vaccins of niet. — Wijzigingen van de inhoud van een vaccinantigeenbasisdossier voor een in de Gemeenschap toegelaten vaccin worden door het Bureau wetenschappelijk en technisch beoordeeld overeenkomstig de procedure die is vastgelegd in Verordening (EG) nr. 1085/2003 van de Commissie. Indien de beoordeling positief is, verstrekt het Bureau een certificaat van overeenstemming met de Gemeenschapswetgeving voor het vaccinantigeenbasisdossier. Dit certificaat is in de hele Gemeenschap geldig. — Indien een vaccinantigeenbasisdossier uitsluitend overeenkomt met een vaccin waarvoor een vergunning voor het in de handel brengen geldt die niet volgens een communautaire procedure is of zal worden verleend, wordt, op voorwaarde dat het toegelaten vaccin vaccinantigenen bevat die niet volgens een communautaire procedure zijn beoordeeld, de wetenschappelijke en technische beoordeling van het vaccinantigeenbasisdossier en de latere wijzigingen ervan, in afwijking van de bepalingen van het eerste, tweede en derde streepje, uitgevoerd door de nationale bevoegde autoriteit die de vergunning voor het in de handel brengen heeft verleend. — Als tweede stap volgend op het in het eerste, tweede, derde en vierde streepje bepaalde houdt de bevoegde autoriteit die de vergunning voor het in de handel brengen zal verlenen of heeft verleend, rekening met de gevolgen van de certificering, de hercertificering of de wijziging van het vaccinantigeenbasisdossier voor het geneesmiddel of de geneesmiddelen in kwestie. 2. RADIOFARMACEUTICA EN UITGANGSSTOFFEN 2.1. Radiofarmaceutica Voor de toepassing van dit hoofdstuk wordt voor aanvragen op basis van artikel 6, lid 2, en artikel 9 een volledig dossier ingediend waarin de volgende specifieke bijzonderheden zijn opgenomen: Module 3 a) In de context van een radiofarmaceutische kit, waarbij radioactieve labeling plaatsvindt na levering door de fabrikant, wordt onder “de werkzame stof” verstaan, dat deel van de formulering dat is bedoeld om de radionuclide te dragen of daaraan te binden. De beschrijving van de wijze van vervaardiging van radiofarmaceutische kits bevat details over de vervaardiging van de kit en details van de aanbevolen uiteindelijke handelwijze om het radioactieve geneesmiddel te produceren. De noodzakelijke specificaties van de radionuclide worden beschreven, in voorkomend geval overeenkomstig de algemene monografie of de specifieke monografieën van de Europese Farmacopee. Daarnaast worden de stoffen die essentieel zijn voor de radioactieve labeling, beschreven. De structuur van de stof waarvoor radioactieve labeling heeft plaatsgevonden, wordt ook beschreven. Bij radionucliden worden de betrokken nucleaire reacties besproken. Bij een generator worden zowel de moeder- als de dochterradionuclide als werkzame stof beschouwd. b) Er worden bijzonderheden verstrekt omtrent de aard van de radionuclide, de identiteit van de isotoop, mogelijke verontreinigingen, de drager, het gebruik en de specifieke activiteit. c) Onder grondstoffen vallen ook de te bestralen materialen. d) Er wordt aandacht besteed aan chemische en radiochemische zuiverheid en de relatie ervan met de biologische distributie. e) De zuiverheid van de radionucliden, de radiochemische zuiverheid en de specifieke activiteit worden beschreven. f) Voor generatoren worden bijzonderheden verstrekt omtrent de controle van de moeder- en dochterradionucliden. Bij generator-eluaten worden gegevens verstrekt over de controle van de moederradionucliden en andere bestanddelen van het generatorsysteem. g) De eis dat het gehalte aan werkzame stoffen wordt uitgedrukt in het gewicht van de werkzame delen, is alleen voor radiofarmaceutische kits van toepassing. Voor radionucliden wordt de radioactiviteit uitgedrukt in becquerel op een bepaalde datum en indien nodig op een bepaald tijdstip, met vermelding van de tijdzone. Tevens wordt de aard van de straling vermeld. h) Voor kits worden in de specificaties van het eindproduct controles van de werking van producten na radioactieve labeling opgenomen. Daarbij wordt de radiochemische zuiverheid en de zuiverheid van de radionucliden van de radioactief gelabelde stof afdoende gecontroleerd. Alle materialen die voor de radioactieve labeling essentieel zijn, worden kwalitatief en kwantitatief bepaald. i) Voor radionuclidegeneratoren, radionuclidekits en radioactief gelabelde producten wordt informatie over de houdbaarheid verstrekt. De houdbaarheid tijdens het gebruik van radiofarmaceutica in verpakkingen met meer dan één dosis wordt gedocumenteerd. Module 4 Aangenomen wordt dat toxiciteit kan samenhangen met een stralingsdosis. Bij diagnose is dit een gevolg van het gebruik van radiofarmaceutica en bij therapie is dit de gewenste eigenschap. Bij de beoordeling van de veiligheid en de werkzaamheid van radiofarmaceutica wordt dan ook aandacht besteed aan de eisen die aan geneesmiddelen worden gesteld en aan stralingsdosimetrieaspecten. De blootstelling van organen of weefsels aan straling wordt gedocumenteerd. Er worden ramingen opgesteld van de geabsorbeerde stralingsdosis volgens een gespecificeerd internationaal erkend systeem via een bepaalde toedieningsweg. Module 5 De resultaten van klinische proeven worden in voorkomend geval in de klinische overzichten opgenomen; het ontbreken van deze resultaten wordt gemotiveerd. 2.2. Radiofarmaceutische uitgangsstoffen voor radioactieve labeling In het specifieke geval van een radiofarmaceutische uitgangsstof die uitsluitend voor radioactieve labeling is bestemd, is het hoofddoel informatie te geven over de mogelijke gevolgen van weinig efficiënte radioactieve labeling of van de in vivo dissociatie van het radioactief gelabelde conjugaat, d.w.z. vraagstukken in verband met de effecten van de vrije radionuclide voor de patiënt. Bovendien wordt relevante informatie gegeven over de beroepsrisico’s, d.w.z. de blootstelling van het ziekenhuispersoneel en van het milieu aan straling. In het bijzonder wordt in voorkomend geval de volgende informatie gegeven: Module 3 Module 3 is in voorkomend geval van toepassing op de registratie van radiofarmaceutische uitgangsstoffen, zoals hierboven in punt a) tot en met i) gedefinieerd. Module 4 De resultaten worden verstrekt van onderzoeken naar de toxiciteit bij eenmalige toediening en bij herhaalde toediening die zijn uitgevoerd overeenkomstig de bepalingen ten aanzien van goede laboratoriumpraktijken van de Richtlijnen 87/18/EEG en 88/320/EEG van de Raad; het ontbreken van deze resultaten wordt gemotiveerd. Onderzoeken naar de mutageniciteit van de radionuclide worden in dit bijzondere geval niet nuttig geacht. Er wordt informatie gegeven over de chemische toxiciteit en over de dispositie van de relevante “koude” nuclide. Module 5 Klinische informatie die afkomstig is van klinische onderzoeken naar de uitgangsstof zelf wordt niet relevant geacht in het specifieke geval van een radiofarmaceutische uitgangsstof die uitsluitend voor radioactieve labeling is bestemd. Er wordt echter wel informatie gegeven waaruit de klinische bruikbaarheid van de radiofarmaceutische uitgangsstof blijkt wanneer deze wordt gebonden aan relevante transportmoleculen. 3. HOMEOPATISCHE GENEESMIDDELEN Dit hoofdstuk bevat specifieke bepalingen over de toepassing van de modules 3 en 4 op homeopathische geneesmiddelen, als gedefinieerd in artikel 1, lid 5. Module 3 Module 3 is van toepassing op de documenten die overeenkomstig artikel 15 worden ingediend bij de vereenvoudigde registratie van de in artikel 14, lid 1, bedoelde homeopathische geneesmiddelen en op de documenten voor de toelating van andere homeopathische geneesmiddelen, als bedoeld in artikel 16, lid 1, behoudens de volgende wijzigingen. a) Terminologie De Latijnse naam van de homeopathische grondstof die in het aanvraagdossier voor een vergunning voor het in de handel brengen is beschreven moet overeenkomen met de Latijnse titel van de Europese Farmacopee of, bij ontstentenis daarvan, een officiële farmacopee van een lidstaat. In voorkomend geval worden de in elke lidstaat gebruikte traditionele naam of namen vermeld. b) Controle van de grondstoffen De bij de aanvraag gevoegde gegevens en documenten over grondstoffen, dat wil zeggen alle gebruikte materialen, met inbegrip van basismaterialen en tussenproducten tot aan de uiteindelijke verdunde oplossing die in het eindproduct worden opgenomen, worden aangevuld met aanvullende gegevens over de homeopathische grondstof. De algemene kwaliteitseisen gelden voor alle grondstoffen en basismaterialen alsook voor tussenstappen in het fabricageprocédé dat leidt tot de uiteindelijke verdunde oplossing die in het eindproduct wordt opgenomen. Indien mogelijk is een kwantitatieve analyse vereist indien toxische bestanddelen aanwezig zijn en indien de kwaliteit van de uiteindelijke verdunde oplossing die in het product wordt opgenomen door de hoge verdunningsgraad niet kan worden gecontroleerd. Elke stap van het fabricageprocédé, van de grondstof tot de uiteindelijke verdunde oplossing die in het eindproduct wordt opgenomen, wordt volledig beschreven. Indien sprake is van verdunningen, vindt de verdunning plaats volgens de homeopathische fabricagemethoden die zijn vastgelegd in de desbetreffende monografie van de Europese Farmacopee of anders in een officiële farmacopee van een lidstaat. c) Controle van het eindproduct De algemene kwaliteitseisen zijn van toepassing op homeopathische eindproducten; elke uitzondering wordt door de aanvrager afdoende gemotiveerd. Alle toxicologisch relevante bestanddelen worden vastgesteld en kwantitatief geanalyseerd. Indien gemotiveerd kan worden dat vaststelling en/of kwantitatieve analyse van alle toxicologisch relevante bestanddelen niet mogelijk is, bijvoorbeeld door de oplossing ervan in het eindproduct, wordt de kwaliteit aangetoond door volledige validatie van het fabricage- en verdunprocédé. d) Houdbaarheidsproeven De houdbaarheid van het eindproduct moet worden aangetoond. De houdbaarheidsgegevens van homeopathische grondstoffen kunnen over het algemeen ook worden aangehouden voor de eruit verkregen verdunningen en poeders. Indien door de verdunningsgraad de werkzame stof niet kan worden vastgesteld of kwantitatief kan worden geanalyseerd, kunnen de houdbaarheidsgegevens van de farmaceutische vorm in aanmerking worden genomen. Module 4 Module 4 is van toepassing op de vereenvoudigde registratie van de in artikel 14, lid 1, bedoelde homeopathische geneesmiddelen, behoudens de volgende specificaties. Eventuele ontbrekende informatie moet worden gemotiveerd, bijvoorbeeld moet worden gemotiveerd waarom ondanks het ontbreken van bepaalde onderzoekresultaten een aanvaardbaar veiligheidsniveau kan worden aangetoond. 4. KRUIDENGENEESMIDDELEN Voor aanvragen voor kruidengeneesmiddelen wordt een volledig dossier ingediend waarin de volgende specifieke bijzonderheden zijn opgenomen. Module 3 Module 3, met inbegrip van de naleving van de monografie(ën) van de Europese Farmacopee, is van toepassing op de toelating van kruidengeneesmiddelen. Er wordt rekening gehouden met de stand van de wetenschap ten tijde van de indiening van de aanvraag. De volgende specifieke aspecten voor kruidengeneesmiddelen worden in aanmerking genomen: 1) kruidensubstanties en kruidenpreparaten In deze bijlage worden de termen “kruidensubstanties en kruidenpreparaten” beschouwd als equivalent aan de termen “herbal drugs and herbal drug preparations”, zoals gedefinieerd in de Europese Farmacopee. In de rubriek betreffende de nomenclatuur van de kruidensubstantie worden de binominale wetenschappelijke naam van de plant (geslacht, soort, variëteit en auteur) en (in voorkomend geval) het chemotype vermeld, alsook de delen van de planten, de definitie van de kruidensubstantie, de overige namen (synoniemen die in andere farmacopees zijn vermeld) en de laboratoriumcode. In de rubriek betreffende de nomenclatuur van het kruidenpreparaat worden de binominale wetenschappelijke naam van de plant (geslacht, soort, variëteit en auteur) en (in voorkomend geval) het chemotype vermeld, alsook de delen van de planten, de definitie van het kruidenpreparaat, de verhouding kruidensubstantie/kruidenpreparaat, de extractiemiddelen, de overige namen (synoniemen die in andere farmacopees zijn vermeld) en de laboratoriumcode. In de rubriek betreffende de structuur worden voor de kruidensubstanties en, in voorkomend geval, voor de kruidenpreparaten de fysieke vorm, een beschrijving van de bestanddelen met bekende therapeutische werking of markers (de molecuulformule, de relatieve molecuulmassa, de structuurformule, inclusief relatieve en absolute stereochemie, de molecuulformule en de relatieve molecuulmassa) en andere bestanddelen vermeld. In de rubriek betreffende de fabrikant van de kruidensubstantie worden, in voorkomend geval, de naam, het adres en de verantwoordelijkheid van elke leverancier, inclusief contractanten, vermeld, alsook elke voorgestelde locatie of faciliteit die bij de productie of verzameling en bij de controle van de kruidensubstantie betrokken is. In de rubriek betreffende de fabrikant van het kruidenpreparaat worden in voorkomend geval de naam, het adres en de verantwoordelijkheid van elke fabrikant, inclusief toeleveranciers, vermeld, alsook elke voorgestelde fabricagelocatie of faciliteit die bij de vervaardiging en de controle van het kruidenpreparaat betrokken is. In de rubriek betreffende de beschrijving van het fabricageprocédé en van de procesbewaking wordt voor kruidensubstanties een adequate beschrijving gegeven van de productie en de verzameling van de planten, met vermelding van de geografische oorsprong van de geneeskrachtige planten en van de omstandigheden waaronder deze worden gekweekt, geoogst, gedroogd en bewaard. In de rubriek betreffende de beschrijving van het fabricageprocédé en van de procesbewaking wordt voor kruidenpreparaten een adequate beschrijving gegeven van het fabricageprocédé van het kruidenpreparaat, waarbij de verwerking, de oplosmiddelen en reagentia, de zuiveringsfasen en de normalisatie worden beschreven. In de rubriek betreffende de ontwikkeling van het fabricageprocédé wordt een beknopte samenvatting gegeven waarin de ontwikkeling van de kruidensubstanties en, in voorkomend geval, van de kruidenpreparaten wordt beschreven, waarbij rekening wordt gehouden met de voorgestelde wijze van toediening en het voorgestelde gebruik. In voorkomend geval worden de resultaten besproken van vergelijkingen tussen de fytochemische samenstelling van de kruidensubstanties en, in voorkomend geval, van de kruidenpreparaten die in de ondersteunende bibliografische gegevens zijn gebruikt enerzijds, en van de kruidensubstanties en, in voorkomend geval, de kruidenpreparaten die als werkzame stof voorkomen in het kruidengeneesmiddel waarop de aanvraag betrekking heeft anderzijds. In de rubriek betreffende de toelichting van de structuur en van andere kenmerken van de kruidensubstantie wordt informatie gegeven over de botanische, macroscopische, microscopische en fytochemische typering en zo nodig over de biologische activiteit. In de rubriek betreffende de toelichting van de structuur en van andere kenmerken van het kruidenpreparaat wordt informatie gegeven over de fytochemische en de fysisch-chemische typering en zo nodig over de biologische activiteit. De specificaties van de kruidensubstanties en, in voorkomend geval, van de kruidenpreparaten, worden verstrekt. De analyseprocedures die voor de controle van de kruidensubstanties en, in voorkomend geval, van de kruidenpreparaten worden gebruikt, worden verstrekt. In de rubriek betreffende de validatie van analyseprocedures wordt informatie gegeven over de analytische validatie, inclusief experimentele gegevens over de analyseprocedures, die voor de controle van de kruidensubstanties en, in voorkomend geval, van de kruidenpreparaten worden gebruikt. In de rubriek betreffende analyses van fabricagepartijen worden de fabricagepartijen beschreven en de resultaten van analyses van fabricagepartijen opgenomen voor de kruidensubstanties en, in voorkomend geval, voor de kruidenpreparaten, inclusief in een farmacopee opgenomen substanties. Er wordt een motivering van de specificaties van de kruidensubstanties en, in voorkomend geval, van de kruidenpreparaten verstrekt. Er wordt informatie gegeven over de referentienormen of -materialen die voor de controle van de kruidensubstanties en, in voorkomend geval, van de kruidenpreparaten worden gebruikt. Indien over de kruidensubstantie of het kruidenpreparaat een monografie is opgesteld, kan de aanvrager een goedkeuringscertificaat aanvragen dat door het Europees Directoraat voor de geneesmiddelenkwaliteit is verleend. 2) Kruidengeneesmiddelen In de rubriek betreffende de ontwikkeling van de formulering wordt een beknopte samenvatting gegeven waarin de ontwikkeling van het kruidengeneesmiddel wordt beschreven, waarbij rekening wordt gehouden met de voorgestelde wijze van toediening en het voorgestelde gebruik. In voorkomend geval worden de resultaten besproken van vergelijkingen tussen de fytochemische samenstelling van de producten die in ondersteunende bibliografische gegevens zijn gebruikt en van het kruidengeneesmiddel waarop de aanvraag betrekking heeft. 5. WEESGENEESMIDDELEN — Voor weesgeneesmiddelen in de zin van Verordening (EG) nr. 141/2000 kunnen de algemene bepalingen van deel II, punt 6 (uitzonderlijke omstandigheden), worden toegepast. De aanvrager motiveert dan in de niet-klinische en klinische samenvattingen waarom het niet mogelijk is de volledige informatie te verstrekken en motiveert de verhouding voordelen/risico's voor het betrokken weesgeneesmiddel. — Wanneer een aanvrager van een vergunning voor het in de handel brengen van een weesgeneesmiddel zich beroept op de bepalingen van artikel 10, lid 1, punt a), ii), en deel II, punt 1, van deze bijlage (langdurig gebruik in de medische praktijk), kan het systematische en gedocumenteerde gebruik van de desbetreffende substantie — bij wijze van afwijking — verwijzen naar het gebruik van die substantie in overeenstemming met de bepalingen van artikel 5 van deze richtlijn. DEEL IV GENEESMIDDELEN VOOR GEAVANCEERDE THERAPIE 1. INLEIDING Aanvragen van vergunningen voor het in de handel brengen van geneesmiddelen voor geavanceerde therapie, zoals gedefinieerd in artikel 2, lid 1, onder a), van Verordening (EG) nr. 1394/2007, moeten ten aanzien van de vorm voldoen aan de eisen in deel I van deze bijlage (modules 1 tot en met 5). De technische eisen voor biologische geneesmiddelen in deel I, modules 3, 4 en 5, van deze bijlage zijn van toepassing. In de specifieke eisen voor geneesmiddelen voor geavanceerde therapie in de punten 3, 4 en 5 van dit deel wordt uitgelegd op welke wijze de eisen in deel I op geneesmiddelen voor geavanceerde therapie moeten worden toegepast. Daarnaast zijn, waar nodig, aanvullende eisen vastgesteld met het oog op de specifieke eigenschappen van geneesmiddelen voor geavanceerde therapie. Vanwege de specifieke aard van geneesmiddelen voor geavanceerde therapie kan, overeenkomstig de wetenschappelijke richtsnoeren ten aanzien van de kwaliteit, de veiligheid en de werkzaamheid van geneesmiddelen waarnaar in punt 4 van de “Inleiding en algemene beginselen” wordt verwezen, aan de hand van een risicoanalyse worden bepaald in hoeverre kwalitatieve, niet-klinische en klinische gegevens in de vergunningaanvraag moeten worden opgenomen. De risicoanalyse kan de volledige ontwikkeling omvatten. Risicofactoren die in aanmerking kunnen worden genomen zijn: de oorsprong van de cellen (autoloog, allogeen, xenogeen), de proliferatie- en/of differentiatiecapaciteit, de mate waarin een immuunrespons kan worden opgewekt, het celmanipulatieniveau, de combinatie van cellen met bioactieve moleculen of structurele materialen, de aard van de geneesmiddelen voor gentherapie, de replicatiecapaciteit van in vivo gebruikte virussen of micro-organismen, de mate van integratie van nucleïnezuursequenties of genen in het genoom, de functionaliteit op lange termijn, het risico van oncogenese en de wijze van toediening of gebruik. In de risicoanalyse kan ook aandacht worden besteed aan relevante niet-klinische en klinische gegevens die beschikbaar zijn of aan ervaring met gerelateerde andere geneesmiddelen voor geavanceerde therapie. Iedere afwijking van de eisen in deze bijlage moet wetenschappelijk gemotiveerd worden in module 2 van het aanvraagdossier. Wanneer de hierboven beschreven risicoanalyse wordt uitgevoerd, moet deze ook in module 2 worden opgenomen en beschreven. Daarbij moet worden ingegaan op de toegepaste methoden, de aard van de vastgestelde risico’s en de implicaties van de risicoanalyse voor het ontwikkelings- en beoordelingsprogramma, alsook op de eventuele afwijkingen van de eisen van deze bijlage op basis van de risicoanalyse. 2. DEFINITIES Naast de definities in Verordening (EG) nr. 1394/2007 gelden voor de toepassing van deze bijlage ook de definities in de punten 2.1 en 2.2. 2.1. Geneesmiddel voor gentherapie Onder “geneesmiddelen voor gentherapie” worden biologische geneesmiddelen met de volgende eigenschappen verstaan: a) het geneesmiddel bevat een werkzame stof die geheel of gedeeltelijk bestaat uit recombinant nucleïnezuur dat bij de mens wordt gebruikt of aan de mens wordt toegediend om een genetische sequentie te reguleren, te repareren, te vervangen, toe te voegen of te verwijderen; b) de therapeutische, profylactische of diagnostische werking van het geneesmiddel houdt rechtstreeks verband met de erin opgenomen recombinante nucleïnezuursequentie of met het genetische expressieproduct van die sequentie. Vaccins tegen infectieziekten worden niet als geneesmiddelen voor gentherapie beschouwd. 2.2. Geneesmiddel voor somatische celtherapie Onder “geneesmiddelen voor somatische celtherapie” worden biologische geneesmiddelen met de volgende eigenschappen verstaan: a) het geneesmiddel bestaat geheel of gedeeltelijk uit cellen of weefsels die wezenlijk gemanipuleerd zijn, waarbij hun voor het beoogde klinische gebruik relevante biologische eigenschappen, fysiologische functies of structurele eigenschappen zijn gewijzigd, dan wel uit cellen of weefsels die niet bestemd zijn om bij de ontvanger voor dezelfde essentiële functie(s) te worden gebruikt als die waarvoor zij bij de donor dienden; b) het geneesmiddel wordt aangediend als hebbende eigenschappen om een ziekte te behandelen, te voorkomen of te diagnosticeren door het farmacologische, immunologische of metabolische effect van deze cellen of weefsels, of wordt daarvoor bij de mens gebruikt dan wel aan de mens toegediend. Voor de toepassing van punt a) worden in het bijzonder de in bijlage I bij Verordening (EG) nr. 1394/2007 genoemde manipulaties niet als wezenlijke manipulaties beschouwd. 3. SPECIFIEKE EISEN TEN AANZIEN VAN MODULE 3 3.1. Specifieke eisen voor alle geneesmiddelen voor geavanceerde therapie Er moet een beschrijving worden gegeven van het traceringssysteem dat de houder van een vergunning voor het in de handel brengen van plan is op te zetten en bij te houden om te waarborgen dat elk individueel geneesmiddel en de grondstoffen en basismaterialen ervan, met inbegrip van alle stoffen die met de weefsels of cellen die het eventueel bevat in contact komen, kunnen worden getraceerd gedurende het hele proces van de keuze van de bron, de vervaardiging, het verpakken, de opslag, het vervoer en de aflevering bij het ziekenhuis, de instelling of de particuliere praktijk waar het wordt gebruikt. Het traceringssysteem moet complementair en verenigbaar zijn met de voorschriften in Richtlijn 2004/23/EG van het Europees Parlement en de Raad( (70) ) ten aanzien van menselijke cellen en weefsels met uitzondering van bloedcellen, en in Richtlijn 2002/98/EG ten aanzien van menselijke bloedcellen. 3.2. Specifieke eisen voor geneesmiddelen voor gentherapie 3.2.1. Inleiding: eindproduct, werkzame stof en grondstoffen 3.2.1.1. Geneesmiddelen voor gentherapie die een of meer recombinante nucleïnezuursequenties of genetisch gemodificeerde micro-organismen of virussen bevatten Het eindproduct bestaat uit een of meer nucleïnezuursequenties of genetisch gemodificeerde micro-organismen of virussen, geformuleerd in hun definitieve primaire verpakking voor het beoogde medische gebruik. Het eindproduct mag gecombineerd zijn met een medisch hulpmiddel of een actief implanteerbaar medisch hulpmiddel. De werkzame stof bestaat uit een of meer nucleïnezuursequenties of genetisch gemodificeerde micro-organismen of virussen. 3.2.1.2. Geneesmiddelen voor gentherapie die genetisch gemodificeerde cellen bevatten Het eindproduct bestaat uit genetisch gemodificeerde cellen, geformuleerd in de definitieve primaire verpakking voor het beoogde medische gebruik. Het eindproduct mag gecombineerd zijn met een medisch hulpmiddel of een actief implanteerbaar medisch hulpmiddel. De werkzame stof bestaat uit cellen die genetisch gemodificeerd zijn met een van de hierboven in punt 3.2.1.1 beschreven producten. 3.2.1.3. Bij geneesmiddelen die uit virussen of virale vectoren bestaan, zijn de grondstoffen de bestanddelen waaruit de virale vector is verkregen, d.w.z. het uitgangsvirus of de uitgangsvector dan wel de plasmiden die worden gebruikt om de verpakkingscellen te transfecteren en de moedercelbank van de verpakkingscellijn. 3.2.1.4. Bij geneesmiddelen die bestaan uit plasmiden, niet-virale vectoren en genetisch gemodificeerde micro-organismen die geen virussen of virale vectoren zijn, zijn de grondstoffen de bestanddelen die worden gebruikt om de producerende cel te genereren, d.w.z. het plasmide, de gastheerbacterie en de moedercelbank van recombinante microbiële cellen. 3.2.1.5. Bij genetisch gemodificeerde cellen moeten de grondstoffen de bestanddelen zijn die worden gebruikt om de genetisch gemodificeerde cellen te verkrijgen, d.w.z. de grondstoffen voor de productie van de vector, de vector en de menselijke of dierlijke cellen. De beginselen inzake goede praktijken bij het vervaardigen zijn van toepassing op het banksysteem dat voor de verdere productie van de vector wordt gebruikt. 3.2.2. Specifieke eisen Naast de eisen in deel I, punten 3.2.1 en 3.2.2, van deze bijlage, gelden ook de volgende eisen: a) er moet informatie worden verstrekt over alle grondstoffen die voor de vervaardiging van de werkzame stof worden gebruikt, met inbegrip van producten die nodig zijn om menselijke of dierlijke cellen genetisch te modificeren en om de genetisch gemodificeerde cellen vervolgens eventueel te kweken en te preserveren, waarbij rekening moet worden gehouden met het mogelijk ontbreken van zuiveringsstappen; b) voor geneesmiddelen die een micro-organisme of een virus bevatten, moeten gegevens worden verstrekt over de genetische modificatie, de sequentieanalyse, de afzwakking van de virulentie, tropisme voor bepaalde weefsels en celtypen, de celcyclusafhankelijkheid van het micro-organisme of het virus, de pathogenese en de eigenschappen van de ouderstam; c) procesgerelateerde en productgerelateerde verontreinigingen moeten in de desbetreffende delen van het dossier worden beschreven; dit geldt in het bijzonder voor replicatiecompetente viruscontaminanten, wanneer het de bedoeling is dat de vector niet-replicatiecompetent is; d) voor plasmiden moeten de verschillende vormen gedurende de hele houdbaarheidsduur van het geneesmiddel worden gekwantificeerd; e) voor genetisch gemodificeerde cellen moeten de celeigenschappen voor en na de genetische modificatie, alsook voor en na de eventuele invries- en opslagprocedures, worden getest. Voor genetisch gemodificeerde cellen moeten, naast de specifieke eisen voor geneesmiddelen voor gentherapie, ook de kwaliteitseisen voor geneesmiddelen voor somatische celtherapie en voor weefselmanipulatieproducten (zie punt 3.3) worden toegepast. 3.3. Specifieke eisen voor geneesmiddelen voor somatische celtherapie en voor weefselmanipulatieproducten 3.3.1. Inleiding: eindproduct, werkzame stof en grondstoffen Het eindproduct bestaat uit de werkzame stof, geformuleerd in haar primaire verpakking voor het beoogde medische gebruik en, in het geval van gecombineerde geneesmiddelen voor geavanceerde therapie, in haar definitieve combinatie. De werkzame stof is uit de gemanipuleerde cellen en/of weefsels samengesteld. Aanvullende stoffen (bv. scaffolds, matrices, hulpmiddelen, biomaterialen, biomoleculen en/of andere bestanddelen) die gecombineerd zijn met gemanipuleerde cellen waarvan zij een integrerend deel uitmaken, worden als grondstoffen beschouwd, ongeacht of zij al dan niet van biologische oorsprong zijn. Materialen die bij de vervaardiging van de werkzame stof worden gebruikt (bv. kweekmedia, groeifactoren) en niet bedoeld zijn om deel uit te maken van de werkzame stof, worden als basismaterialen beschouwd. 3.3.2. Specifieke eisen Naast de eisen in deel I, punten 3.2.1 en 3.2.2, van deze bijlage, gelden ook de volgende eisen: 3.3.2.1. Grondstoffen a) er moet beknopte informatie worden gegeven over het doneren, verkrijgen en testen van de als grondstof gebruikte menselijke weefsels en cellen overeenkomstig Richtlijn 2004/23/EG. Als niet-gezonde cellen of weefsels (bv. kankerweefsel) als grondstof zijn gebruikt, moet dit gebruik worden gemotiveerd; b) als allogene celpopulaties zijn samengevoegd, moeten de poolingstrategieën worden beschreven, alsook de maatregelen waarmee de traceerbaarheid wordt verzekerd; c) aan de potentiële variabiliteit die door de menselijke of dierlijke weefsels en cellen ontstaat moet aandacht worden besteed in het kader van de validering van het vervaardigingsproces, de typering van de werkzame stof en het eindproduct, de ontwikkeling van analyses, de vaststelling van specificaties en de stabiliteit; d) voor geneesmiddelen op basis van xenogene cellen moet informatie worden verstrekt over de bron van de dieren (geografische oorsprong, veehouderij, leeftijd), specifieke aanvaardingscriteria, preventie- en controlemaatregelen voor infecties bij de bron- of donordieren, het testen van de dieren op infectieus materiaal, met inbegrip van verticaal overgedragen micro-organismen en virussen en bewijzen voor de geschiktheid van de dierfaciliteiten; e) voor geneesmiddelen op basis van cellen van genetisch gemodificeerde dieren moeten de specifieke eigenschappen van de cellen in verband met de genetische modificatie worden beschreven. De methode waarmee het transgene dier is ontstaan moet uitvoerig worden beschreven en het dier moet worden getypeerd; f) de technische eisen in punt 3.2 zijn van toepassing op de genetische modificatie van de cellen; g) de testregeling voor eventuele aanvullende stoffen (scaffolds, matrices, hulpmiddelen, biomaterialen, biomoleculen of andere bestanddelen) die met gemanipuleerde cellen worden gecombineerd of daarvan een integrerend deel uitmaken, moet worden beschreven en gemotiveerd; h) voor scaffolds, matrices en hulpmiddelen die onder de definitie van een medisch hulpmiddel of een actief implanteerbaar medisch hulpmiddel vallen, moet de in punt 3.4 bedoelde informatie worden verstrekt met het oog op de beoordeling van het gecombineerde geneesmiddel voor geavanceerde therapie. 3.3.2.2. Vervaardigingsproces a) het vervaardigingsproces moet worden gevalideerd om te zorgen voor charge- en procesconsistentie, functionele integriteit van de cellen tijdens de vervaardiging en het vervoer en tot het moment van toepassing of toediening en een goede differentiatietoestand; b) als cellen rechtstreeks in of op een matrix, scaffold of hulpmiddel worden gekweekt, moet informatie worden gegeven over de validering van het celkweekproces ten aanzien van de cellengroei, de functie en de integriteit van de combinatie. 3.3.2.3. Typering en controlestrategie a) er moet relevante informatie worden gegeven over de typering van de celpopulatie of het celmengsel wat betreft identiteit, zuiverheid (bv. vreemd microbieel materiaal en cellulaire contaminanten), levensvatbaarheid, werkzaamheid, karyologie, tumorigeniteit en geschiktheid voor het beoogde medische gebruik. De genetische stabiliteit van de cellen moet worden aangetoond; b) er moet kwalitatieve en zo mogelijk ook kwantitatieve informatie worden gegeven over proces- en productgerelateerde verontreinigingen en over eventueel materiaal dat tijdens de vervaardiging afbraakproducten zou kunnen introduceren. Het determinatieniveau voor verontreinigingen moet worden gemotiveerd; c) als bepaalde vrijgavetests niet op de werkzame stof of het eindproduct, maar alleen op belangrijke tussenproducten kunnen worden uitgevoerd en/of als alleen tests tijdens het proces kunnen worden uitgevoerd, moet dit worden gemotiveerd; d) wanneer een geneesmiddel op basis van cellen biologisch actieve moleculen (zoals groeifactoren en cytokinen) bevat, moeten hun effect en de interactie met de andere bestanddelen van de werkzame stof worden getypeerd; e) wanneer een driedimensionale structuur deel uitmaakt van de beoogde functie, moet bij de typering van deze geneesmiddelen op basis van cellen ook aandacht worden besteed aan de differentiatietoestand, de structurele en functionele organisatie van de cellen en de eventueel gegenereerde extracellulaire matrix. Zo nodig moet de fysisch-chemische typering worden aangevuld met niet-klinisch onderzoek. 3.3.2.4. Hulpstoffen Op hulpstoffen die in geneesmiddelen op basis van cellen of weefsels worden gebruikt (bv. de bestanddelen van het transportmedium) zijn de eisen voor nieuwe hulpstoffen in deel I van deze bijlage van toepassing, tenzij er gegevens over de interacties tussen de cellen of weefsels en de hulpstoffen zijn. 3.3.2.5. Ontwikkelingsonderzoeken In de beschrijving van het ontwikkelingsprogramma moet de keuze van de materialen en processen aan de orde komen. Met name moet de integriteit van de celpopulatie in de definitieve formulering worden besproken. 3.3.2.6. Referentiemateriaal Er moet een referentiestandaard worden gedocumenteerd en getypeerd die relevant en specifiek is voor de werkzame stof en/of het eindproduct. 3.4. Specifieke eisen voor geneesmiddelen voor geavanceerde therapie die hulpmiddelen bevatten 3.4.1. Geneesmiddelen voor geavanceerde therapie die hulpmiddelen bevatten, als bedoeld in artikel 7 van Verordening (EG) nr. 1394/2007 Er moet een beschrijving worden gegeven van de fysieke eigenschappen en prestaties van het geneesmiddel en van de methoden voor het ontwerpen van het geneesmiddel. Ook moet de interactie tussen en de verenigbaarheid van de genen, cellen en/of weefsels en de structurele bestanddelen worden beschreven. 3.4.2. Gecombineerde geneesmiddelen voor geavanceerde therapie, als gedefinieerd in artikel 2, lid 1, punt d), van Verordening (EG) nr. 1394/2007 Op het uit cellen of weefsels bestaande gedeelte van gecombineerde geneesmiddelen voor geavanceerde therapie zijn de specifieke eisen voor geneesmiddelen voor somatische celtherapie en voor weefselmanipulatieproducten in punt 3.3 van toepassing en in het geval van genetisch gemodificeerde cellen de specifieke eisen voor geneesmiddelen voor gentherapie in punt 3.2. Het medische hulpmiddel of actieve implanteerbare medische hulpmiddel mag een integrerend deel van de werkzame stof vormen. Wanneer het medische hulpmiddel of actieve implanteerbare medische hulpmiddel op het moment van vervaardiging, toepassing of toediening van het eindproduct met de cellen wordt gecombineerd, worden de cellen als integrerend deel van het eindproduct beschouwd. Over het medische hulpmiddel of actieve implanteerbare medische hulpmiddel (dat een integrerend deel van de werkzame stof of het eindproduct vormt) moet alle informatie worden verstrekt die relevant is voor de beoordeling van het gecombineerde geneesmiddel voor geavanceerde therapie. Deze informatie omvat: a) informatie over de keuze en de beoogde functie van het medische hulpmiddel of actieve implanteerbare medische hulpmiddel en bewijzen voor de verenigbaarheid van het hulpmiddel met andere bestanddelen van het geneesmiddel; b) bewijzen voor de conformiteit van het medische hulpmiddel met de essentiële eisen in bijlage I bij Richtlijn 93/42/EEG van de Raad( (71) ) of van het actieve implanteerbare medische hulpmiddel met de essentiële eisen in bijlage 1 bij Richtlijn 90/385/EEG van de Raad( (72) ); c) in voorkomend geval bewijzen dat het medische hulpmiddel of actieve implanteerbare medische hulpmiddel aan de BSE/TSE-voorschriften van Richtlijn 2003/32/EG van de Commissie( (73) ) voldoet; d) indien beschikbaar, de resultaten van beoordelingen van het medische hulpmiddel of actieve implanteerbare medische hulpmiddel door een aangemelde instantie overeenkomstig Richtlijn 93/42/EEG of Richtlijn 90/385/EEG. Op verzoek van de bevoegde autoriteit die de aanvraag beoordeelt, verstrekt de aangemelde instantie die de in punt d) bedoelde beoordeling heeft uitgevoerd gegevens over de resultaten van de beoordeling overeenkomstig Richtlijn 93/42/EEG of Richtlijn 90/385/EEG. Het kan hierbij gaan om gegevens en bescheiden die in de betreffende conformiteitsbeoordelingsaanvraag zijn opgenomen, wanneer die nodig zijn voor de beoordeling van het gecombineerde geneesmiddel voor geavanceerde therapie als geheel. 4. SPECIFIEKE EISEN TEN AANZIEN VAN MODULE 4 4.1. Specifieke eisen voor alle geneesmiddelen voor geavanceerde therapie De eisen in deel I, module 4, van deze bijlage betreffende farmacologische en toxicologische tests van geneesmiddelen zijn niet altijd geschikt doordat geneesmiddelen voor geavanceerde therapie unieke en uiteenlopende structurele en biologische eigenschappen hebben. In de onderstaande technische eisen in de punten 4.1, 4.2 en 4.3 wordt uitgelegd op welke wijze de eisen in deel I van deze bijlage op geneesmiddelen voor geavanceerde therapie moeten worden toegepast. Waar nodig zijn aanvullende eisen vastgesteld met het oog op de specifieke eigenschappen van geneesmiddelen voor geavanceerde therapie. De beweegredenen voor de niet-klinische ontwikkeling en de criteria die zijn toegepast om relevante soorten en modellen (in vitro en in vivo) te kiezen, moeten in het niet-klinische overzicht worden besproken en gemotiveerd. De gekozen diermodellen mogen ook dieren met een verminderde immuniteit, knock-outdieren, gehumaniseerde dieren of transgene dieren omvatten. Het gebruik van homologe modellen (bv. analyse van muiscellen in muizen) of ziektenabootsingsmodellen moet worden overwogen, met name bij immunogeniteits- en immunotoxiciteitsonderzoek. Naast uit hoofde van deel I vereiste informatie moet ook informatie worden gegeven over de veiligheid, geschiktheid en biocompatibiliteit van alle structurele bestanddelen (zoals matrices, scaffolds en hulpmiddelen) en van de eventuele aanvullende stoffen (zoals cellulaire producten, biomoleculen, biomaterialen en chemische stoffen) die in het eindproduct aanwezig zijn. Er moet rekening worden gehouden met de fysische, mechanische, chemische en biologische eigenschappen daarvan. 4.2. Specifieke eisen voor geneesmiddelen voor gentherapie Om de reikwijdte en de aard te bepalen van het niet-klinische onderzoek dat nodig is om het passende niveau van niet-klinische veiligheidsgegevens vast te stellen, moet rekening worden gehouden met het ontwerp en de aard van het geneesmiddel voor gentherapie. 4.2.1. Farmacologie a) er moet onderzoek, in vitro en in vivo, naar werkingen in verband met het voorgestelde therapeutische gebruik worden verstrekt (d.w.z. farmacodynamische studies om het concept te bewijzen) waarbij relevante modellen en diersoorten worden gebruikt en dat is opgezet om aan te tonen dat de nucleïnezuursequentie het beoogde target (doelwitorgaan of cellen) bereikt en haar beoogde functie vervult (niveau van expressie en functionele activiteit). De duur van de functie van de nucleïnezuursequentie en het voorgestelde doseringsschema in het klinische onderzoek moeten worden vermeld; b) targetselectiviteit: wanneer het geneesmiddel voor gentherapie bedoeld is voor een selectieve of tot het doelwit beperkte functionaliteit, moet onderzoek worden verstrekt waaruit de specificiteit en de duur van de functionaliteit en de activiteit in de doelwitcellen en weefsels blijken. 4.2.2. Farmacokinetica a) de biodistributiestudies moeten onderzoek naar persistentie, klaring en mobilisatie omvatten. In deze studies moet ook het risico van kiembaantransmissie aan de orde komen; b) bij de milieurisicobeoordeling moet onderzoek worden gevoegd betreffende excretie en het risico van transmissie naar derden, tenzij in de aanvraag op grond van het type geneesmiddel afdoende is gemotiveerd dat dit niet noodzakelijk is. 4.2.3. Toxicologie a) de toxiciteit van het uiteindelijke geneesmiddel voor gentherapie moet worden beoordeeld. Bovendien moet, afhankelijk van het type geneesmiddel, rekening worden gehouden met afzonderlijke tests van de werkzame stof en de hulpstoffen en moet de in-vivo-werking van producten die gerelateerd zijn aan de uitgedrukte nucleïnezuursequentie maar niet voor de fysiologische functie bedoeld zijn, worden geëvalueerd; b) studies naar toxiciteit bij eenmalige toediening mogen worden gecombineerd met veiligheidsfarmacologische en farmacokinetische studies, bv. in verband met persistentie; c) wanneer het geneesmiddel bedoeld is voor herhaald gebruik bij mensen, moeten studies naar toxiciteit bij herhaalde toediening worden verstrekt. De toedieningswijze en het toedieningsschema moeten de geplande klinische dosering dicht benaderen. Wanneer eenmalig gebruik kan leiden tot langdurige functionaliteit van de nucleïnezuursequentie bij mensen, moeten studies naar toxiciteit bij herhaalde toediening worden overwogen. De onderzoeken kunnen, afhankelijk van de persistentie van het geneesmiddel voor gentherapie en de verwachte potentiële risico’s, een langere looptijd hebben dan gebruikelijk is bij toxiciteitsonderzoek. De duur van het onderzoek moet worden gemotiveerd; d) de genotoxiciteit moet worden onderzocht. Standaardstudies naar genotoxiciteit moeten echter alleen worden uitgevoerd wanneer deze nodig zijn om een specifieke verontreiniging of een onderdeel van het toedieningssysteem te onderzoeken; e) de carcinogeniteit moet worden onderzocht. Standaardlevensduurstudies naar carcinogeniteit bij knaagdieren zijn niet vereist. Wel moet, afhankelijk van het type geneesmiddel, in relevante in-vivo- of in-vitromodellen het tumorigene potentieel worden beoordeeld; f) voortplantings- en ontwikkelingstoxiciteit: er moeten studies naar de effecten op de vruchtbaarheid en de algemene voortplantingsfunctie worden verstrekt. Ook moeten er embryofoetale en perinatale toxiciteitsstudies en kiembaantransmissiestudies worden verstrekt, tenzij in de aanvraag op grond van het type geneesmiddel afdoende is gemotiveerd dat dit niet noodzakelijk is; g) aanvullende toxiciteitsstudies: : — onderzoek naar integratie: voor alle geneesmiddelen voor gentherapie moeten integratiestudies worden verstrekt, tenzij het ontbreken van deze studies wetenschappelijk is gemotiveerd, bv. omdat er geen nucleïnezuursequenties tot de celkern doordringen. Voor geneesmiddelen voor gentherapie waarvan verwacht wordt dat zij niet tot integratie in staat zijn, moeten wel integratiestudies worden uitgevoerd als de biodistributiegegevens erop wijzen dat het risico van kiembaantransmissie bestaat; — immunogeniteit en immunotoxiciteit: de potentiële immunogene en immunotoxische werking moet worden onderzocht. 4.3. Specifieke eisen voor geneesmiddelen voor somatische celtherapie en voor weefselmanipulatieproducten 4.3.1. Farmacologie a) de primaire farmacologische studies moeten toereikend zijn om het concept te bewijzen. De interactie van geneesmiddelen op basis van cellen met het omliggende weefsel moet worden onderzocht; b) de hoeveelheid van het product die nodig is om het gewenste effect te bereiken/de werkzame dosis moet worden bepaald, alsook, afhankelijk van het type geneesmiddel, de doseringsfrequentie; c) er moet rekening worden gehouden met secundaire farmacologische studies om potentiële andere fysiologische effecten te beoordelen die geen verband houden met de gewenste therapeutische werking van het geneesmiddel voor somatische celtherapie, van het weefselmanipulatieproduct of van aanvullende stoffen, omdat naast de betrokken proteïne(n) ook biologisch actieve moleculen kunnen worden afgescheiden of omdat de betrokken proteïne(n) op ongewenste plaatsen kunnen inwerken. 4.3.2. Farmacokinetica a) er zijn geen conventionele farmacokinetische studies vereist om de absorptie, de distributie, het metabolisme en de excretie te onderzoeken. Parameters als de levensvatbaarheid, levensduur, distributie, groei, differentiatie en migratie moeten echter wel worden onderzocht, tenzij in de aanvraag op grond van het type geneesmiddel afdoende is gemotiveerd dat dit niet noodzakelijk is; b) voor geneesmiddelen voor somatische celtherapie en weefselmanipulatieproducten die systemisch actieve biomoleculen produceren, moeten de distributie, de tijdsduur en het expressieniveau van deze moleculen worden onderzocht. 4.3.3. Toxicologie a) de toxiciteit van het eindproduct moet worden beoordeeld. Er moet rekening worden gehouden met afzonderlijke tests van de werkzame stof(fen), hulpstoffen, aanvullende stoffen en eventuele procesgerelateerde verontreinigingen; b) de waarnemingsduur kan langer zijn dan gebruikelijk is bij toxiciteitsstudies en er moet rekening worden gehouden met de verwachte levensduur van het geneesmiddel, in combinatie met het farmacodynamische en farmacokinetische profiel ervan. De duur van het onderzoek moet worden gemotiveerd; c) conventionele carcinogeniteits- en genotoxiciteitsstudies zijn niet vereist, behalve ten aanzien van het tumorigene potentieel van het geneesmiddel; d) de potentiële immunogene en immunotoxische werking moet worden onderzocht; e) voor geneesmiddelen op basis van cellen die dierlijke cellen bevatten, moet aandacht worden besteed aan de daaraan verbonden specifieke veiligheidsrisico’s, zoals de overdracht van xenogene pathogenen naar mensen. 5. SPECIFIEKE EISEN TEN AANZIEN VAN MODULE 5 5.1. Specifieke eisen voor alle geneesmiddelen voor geavanceerde therapie 5.1.1. De specifieke eisen in dit gedeelte van deel IV vormen een aanvulling op die in deel I, module 5, van deze bijlage. 5.1.2. Wanneer de klinische toepassing van geneesmiddelen voor geavanceerde therapie specifieke bijkomende therapie en chirurgische ingrepen vereist, moet de hele therapeutische procedure worden onderzocht en beschreven. Er moet informatie worden gegeven over de standaardisatie en optimalisatie van deze ingrepen tijdens de klinische ontwikkeling. Wanneer bij chirurgische ingrepen voor de toepassing, implantatie of toediening van het geneesmiddel voor geavanceerde therapie medische hulpmiddelen worden gebruikt die de werkzaamheid of veiligheid van het geneesmiddel voor geavanceerde therapie kunnen beïnvloeden, moet informatie over die hulpmiddelen worden verstrekt. Als de toepassing, implantatie, toediening of vervolghandelingen specifieke deskundigheid vereisen, moet deze worden gespecificeerd. Zo nodig moet een opleidingsplan voor beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg worden verstrekt voor de procedures voor het gebruik, de toepassing, de implantatie of de toediening van deze geneesmiddelen. 5.1.3. Omdat door de aard van geneesmiddelen voor geavanceerde therapie het vervaardigingsproces tijdens de klinische ontwikkeling kan veranderen, kunnen aanvullende studies nodig zijn om de vergelijkbaarheid aan te tonen. 5.1.4. Tijdens de klinische ontwikkeling moet aandacht worden besteed aan de risico’s als gevolg van potentieel infectieus materiaal of het gebruik van dierlijk materiaal en de maatregelen die zijn genomen om deze risico’s te beperken. 5.1.5. De keuze van de dosering en het gebruiksschema moeten worden vastgesteld met dosisbepalingsstudies. 5.1.6. De werkzaamheid bij de voorgestelde indicaties moet worden ondersteund door relevante resultaten van klinische studies met klinisch relevante eindpunten voor het beoogde gebruik. In bepaalde klinische omstandigheden kunnen bewijzen voor de werkzaamheid op lange termijn noodzakelijk zijn. De strategie voor de beoordeling van de werkzaamheid op lange termijn moet worden verstrekt. 5.1.7. In het risicobeheersingsplan moet een strategie voor de follow-up van de veiligheid en werkzaamheid op lange termijn worden opgenomen. 5.1.8. In het geval van gecombineerde geneesmiddelen voor geavanceerde therapie moeten de veiligheids- en werkzaamheidsstudies worden opgezet voor en uitgevoerd met het gecombineerde geneesmiddel als geheel. 5.2. Specifieke eisen voor geneesmiddelen voor gentherapie 5.2.1. Farmacokinetische studies bij mensen Farmacokinetische studies bij de mens moeten de volgende aspecten omvatten: a) studies naar de excretie van geneesmiddelen voor gentherapie; b) biodistributiestudies; c) farmacokinetische studies betreffende het geneesmiddel en de genexpressiegedeelten (bv. proteïnen die tot expressie komen of genomische handtekeningen). 5.2.2. Farmacodynamische studies bij mensen In farmacodynamische studies bij de mens moet aandacht worden besteed aan de expressie en de functie van de nucleïnezuursequentie na toediening van het geneesmiddel voor gentherapie. 5.2.3. Veiligheidsstudies In veiligheidsstudies moet aandacht worden besteed aan de volgende aspecten: a) emergentie van replicatiecompetente vector; b) emergentie van nieuwe stammen; c) herschikking van bestaande genoomsequenties; d) neoplastische proliferatie door insertionele mutagenese. 5.3. Specifieke eisen voor geneesmiddelen voor somatische celtherapie 5.3.1. Geneesmiddelen voor somatische celtherapie waarbij de werking is gebaseerd op de productie van een of meer gedefinieerde actieve biomoleculen Voor geneesmiddelen waarbij de werking gebaseerd is op de productie van een of meer gedefinieerde actieve biomoleculen moet zo mogelijk aandacht worden besteed aan het farmacokinetische profiel van die moleculen (met name de distributie, de expressieduur en het expressieniveau). 5.3.2. Biodistributie, persistentie en het aanslaan op lange termijn van de bestanddelen van het geneesmiddel voor somatische celtherapie Tijdens de klinische ontwikkeling moet aandacht worden besteed aan de biodistributie, de persistentie en het aanslaan op lange termijn van de bestanddelen van het geneesmiddel voor somatische celtherapie. 5.3.3. Veiligheidsstudies In veiligheidsstudies moet aandacht worden besteed aan de volgende aspecten: a) de distributie en het aanslaan na toediening; b) ectopisch aanslaan; c) oncogene transformatie en getrouwheid van de cyto- of histogenese. 5.4. Specifieke eisen voor weefselmanipulatieproducten 5.4.1. Farmacokinetische studies Wanneer conventionele farmacokinetische studies niet relevant zijn voor weefselmanipulatieproducten, moet tijdens de klinische ontwikkeling aandacht worden besteed aan de biodistributie, de persistentie en de afbraak van de bestanddelen van de weefselmanipulatieproducten. 5.4.2. Farmacodynamische studies De farmacodynamische studies moeten opgezet zijn voor en toegesneden zijn op de specifieke eigenschappen van weefselmanipulatieproducten. Er moeten gegevens worden verstrekt waaruit blijkt dat het concept is bewezen en dat door de kinetiek van het geneesmiddel de beoogde regeneratie, reparatie of vervanging kan worden bewerkstelligd. Er moet rekening worden gehouden met geschikte farmacodynamische markers, die verband houden met de beoogde functie(s) en structuur. 5.4.3. Veiligheidsstudies Punt 5.3.3 is van toepassing. Bijlage III VOORWAARDEN VOOR DE KWALIFICATIE VAN EEN BEVOEGD PERSOON 1. De bevoegde persoon moet in het bezit zijn van een universitair diploma in een of meer van de volgende wetenschappelijke disciplines: farmacie, geneeskunde, diergeneeskunde, scheikunde, farmaceutische scheikunde en technologie, biologie. 2. De bevoegde persoon moet gedurende ten minste twee jaar praktische voltijdse ervaring hebben opgedaan in een of meer ondernemingen met een vergunning voor de vervaardiging, waarbij hij of zij voldoende kennis heeft verworven over de vervaardiging, tests, toeleveringsketens, goede productiepraktijken en farmaceutische kwaliteitssystemen, alsook van regelgevingsprocessen en dossierinhoud om de kwaliteit van geneesmiddelen te waarborgen. 3. De bevoegde persoon moet houder zijn van een diploma, certificaat of ander bewijsstuk ter afsluiting van een universitaire, of van een door de betrokken lidstaat als gelijkwaardig erkende opleiding, die ten minste vier jaar theoretisch en praktisch onderwijs omvat in een van de volgende exacte wetenschappen: farmacie, geneeskunde, diergeneeskunde, scheikunde, farmaceutische scheikunde en technologie, biologie. De minimumduur van de universitaire opleiding mag echter drie en een half jaar bedragen wanneer na de opleiding een periode van theoretische en praktische opleiding volgt met een minimumduur van één jaar waarvan ten minste zes maanden stage in een voor het publiek toegankelijke apotheek, hetgeen wordt afgesloten met een examen van universitair niveau. Wanneer in een lidstaat twee universitaire of door deze lidstaat als daaraan gelijkwaardig erkende opleidingen bestaan, waarvan de ene vier en de andere drie jaar bestrijkt, wordt het diploma, het certificaat of andere bewijsstukken ter afsluiting van de universitaire, of de daaraan gelijkwaardig erkende, opleiding van drie jaar geacht te voldoen aan de in de tweede alinea bedoelde eis inzake duur, voor zover de diploma’s, certificaten of andere bewijsstukken ter afsluiting van de beide opleidingen door deze lidstaat als gelijkwaardig worden erkend. De opleiding moet theoretisch en praktisch onderricht in ten minste de volgende basisvakken omvatten: a) experimentele natuurkunde; b) algemene en anorganische scheikunde; c) organische scheikunde; d) analytische scheikunde; e) farmaceutische scheikunde, met inbegrip van geneesmiddelenanalyse; f) algemene en toegepaste (medische) biochemie; g) fysiologie; h) microbiologie; i) farmacologie; j) farmaceutische technologie; k) toxicologie; l) farmacognosie (studie van de samenstelling en van de werking van de natuurlijke werkzame stoffen van plantaardige of dierlijke oorsprong). Het onderwijs in deze vakken moet zodanig zijn gedoseerd dat de betrokkene de in artikel 153 genoemde werkzaamheden kan uitoefenen. Indien bepaalde in de eerste alinea opgesomde diploma’s, certificaten of andere bewijsstukken niet voldoen aan de in dit lid vastgestelde criteria, moet de bevoegde autoriteit van de lidstaat zich ervan vergewissen dat de betrokkene voldoende kennis in de betrokken vakken bezit. 4. De bevoegde persoon moet gedurende minstens twee jaar in een of meer ondernemingen of entiteiten zonder winstoogmerk met een vergunning voor de vervaardiging van geneesmiddelen kwalitatieve analyses van geneesmiddelen, kwantitatieve analyses van de werkzame stoffen, alsook tests en controles die noodzakelijk zijn om de kwaliteit van geneesmiddelen te waarborgen, hebben uitgevoerd. 5. Degene die in een lidstaat de werkzaamheden van de in artikel 152 bedoelde persoon verricht ten tijde van de uitvoering van Tweede Richtlijn 75/319/EEG van de Raad (74) , en niet voldoet aan de bepalingen van deze bijlage, is bevoegd om deze werkzaamheden in de Unie te blijven verrichten. 6. Houders van een diploma, certificaat of ander bewijsstuk ter afsluiting van een universitaire opleiding, of van een door de betrokken lidstaat daaraan gelijkwaardig erkende opleiding, in een exacte wetenschap die hun de bevoegdheid verleent om de taak van de in artikel 48 bedoelde persoon uit te oefenen overeenkomstig de wetgeving van deze lidstaat, kunnen, wanneer zij hun opleiding vóór 21 mei 1975 zijn begonnen, als bevoegd worden beschouwd om in deze lidstaat de taak van de in artikel 152 bedoelde persoon uit te oefenen, op voorwaarde dat zij vooraf, vóór 21 mei 1985, gedurende ten minste twee jaar in een of meer ondernemingen of entiteiten zonder winstoogmerk met een vergunning voor de vervaardiging toezicht op de productie hebben uitgeoefend of kwalitatieve analyses en kwantitatieve analyses van de werkzame stoffen, alsook tests en controles die noodzakelijk zijn om de kwaliteit van geneesmiddelen te waarborgen, onder het rechtstreeks gezag van de in artikel 152 bedoelde persoon hebben uitgevoerd. Bijlage IV ETIKETTERINGSGEGEVENS Op de buitenverpakking of, indien deze ontbreekt, op de primaire verpakking van elk geneesmiddel moeten de volgende gegevens worden vermeld: a) de naam van het geneesmiddel, ook in braille, gevolgd door de concentratie en de farmaceutische vorm, en in voorkomend geval de vermelding zuigelingen, kinderen of volwassenen; voor geneesmiddelen die tot maximaal drie werkzame bestanddelen bevatten, moet ook de algemene internationale benaming (INN) worden vermeld , tenzij deze benaming reeds deel uitmaakt van de benaming van het geneesmiddel, of, indien deze algemene internationale benaming niet bestaat, de algemene benaming; [Am. 332] b) de kwalitatieve en kwantitatieve samenstelling van de werkzame stoffen per doseringseenheid of, afhankelijk van de toedieningsvorm, voor een bepaald volume of gewicht, waarbij de algemene benamingen worden gebruikt; c) de farmaceutische vorm en de inhoud naar gewicht, volume of het aantal doses van het geneesmiddel; d) een lijst van de hulpstoffen met een algemeen bekende werking of een algemeen bekend effect die in de krachtens artikel 68 te publiceren gedetailleerde aanwijzingen nader worden omschreven; e) de wijze van toediening, en zo nodig, de toedieningsweg. Daarbij moet ruimte worden vrijgelaten om de voorgeschreven dosering te vermelden; f) een speciale waarschuwing dat het geneesmiddel buiten het bereik en buiten het zicht van kinderen moet worden gehouden; g) een speciale waarschuwing, indien deze voor het geneesmiddel noodzakelijk is; g bis) voor antimicrobiële stoffen: een waarschuwing dat onjuist gebruik en onveilige verwijdering van het geneesmiddel bijdraagt tot resistentie tegen antimicrobiële stoffen; [Am. 333] h) begrijpelijke aanduiding van de uiterste gebruiksdatum (maand/jaar); i) zo nodig, bijzondere voorzorgsmaatregelen voor de bewaring; j) eventueel, bijzondere voorzorgsmaatregelen voor het verwijderen van niet-gebruikte geneesmiddelen of van de van geneesmiddelen afgeleide afvalstoffen, alsook het vermelden van eventueel bestaande inzamelingssystemen; [Am. 334] k) naam en adres van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen en, in voorkomend geval, de naam van de door de houder van de vergunning aangewezen vertegenwoordiger; l) het nummer van de vergunning voor het in de handel brengen; m) partijnummer van de fabrikant; n) voor geneesmiddelen waarvoor geen medisch recept is vereist: een gebruiksaanwijzing; o) bij andere geneesmiddelen dan de in artikel 67, lid 1, bedoelde radiofarmaceutica, veiligheidskenmerken aan de hand waarvan groothandelaars en personen die gemachtigd of gerechtigd zijn geneesmiddelen aan de bevolking te verstrekken, in staat zijn om: i) de authenticiteit van het geneesmiddel te controleren, en ii) de identiteit van afzonderlijke verpakkingen vast te stellen; — alsook een middel waarmee kan worden gecontroleerd of met de buitenverpakking is geknoeid. Bijlage V INHOUD VAN DE SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN De samenvatting van de productkenmerken bevat, in onderstaande volgorde, de volgende gegevens: 1) naam van het geneesmiddel, gevolgd door de concentratie en de farmaceutische vorm; 2) kwalitatieve en kwantitatieve samenstelling van de werkzame stoffen en van de hulpstof, waarvan de kennis onmisbaar is voor een juiste toediening van het geneesmiddel. De gebruikelijke algemene benamingen of de scheikundige benamingen moeten worden gebruikt; 3) farmaceutische vorm; 4) klinische gegevens: a) therapeutische indicaties; b) dosering en wijze van toediening voor volwassenen en, voor zover noodzakelijk, voor kinderen; c) contra-indicaties; d) speciale waarschuwingen en voorzorgsmaatregelen bij gebruik en, indien het een immunologisch geneesmiddel betreft, speciale voorzorgsmaatregelen die moeten worden getroffen door degenen die met immunologische geneesmiddelen omgaan en door degenen die deze aan patiënten toedienen, alsook voorzorgsmaatregelen die eventueel door de patiënt moeten worden getroffen; e) interacties met andere geneesmiddelen en andere interacties; f) gebruik tijdens zwangerschap en lactatie; g) invloed op de bekwaamheid om een voertuig te besturen en machines te gebruiken; h) ongewenste effecten; i) overdosering (symptomen, spoedbehandeling tegengiffen); 5) farmacologische eigenschappen: a) farmacodynamische eigenschappen; b) farmacokinetische eigenschappen; c) niet-klinische veiligheidsgegevens; 6) farmaceutische gegevens: a) lijst van de hulpstoffen; b) voornaamste onverenigbaarheden; c) houdbaarheid, zo nodig na reconstitutie van het geneesmiddel of wanneer de primaire verpakking voor het eerst wordt geopend; d) bijzondere voorzorgsmaatregelen bij bewaring; e) aard en inhoud van de primaire verpakking; f) bijzondere voorzorgsmaatregelen bij de verwijdering van gebruikte geneesmiddelen of van die geneesmiddelen afgeleide afvalstoffen, indien van toepassing alsook speciale inzamelingssystemen ter plaatse . Bij antimicrobiële geneesmiddelen, naast de voorzorgsmaatregelen, een waarschuwing dat ongepaste verwijdering van het geneesmiddel bijdraagt tot resistentie tegen antimicrobiële stoffen. [Am. 335] 7) houder van de vergunning voor het in de handel brengen; 8) nummer van de vergunning voor het in de handel brengen; 9) datum van de eerste vergunning voor het in de handel brengen of verlenging van de vergunning voor het in de handel brengen; 10) datum van herziening van de tekst; 11) voor radiofarmaceutica, alle nadere gegevens over de interne stralingsdosimetrie; 12) voor radiofarmaceutica, bijkomende gedetailleerde voorschriften voor ex-temporebereiding en de kwaliteitscontrole van deze bereiding, alsook, waar van toepassing, de maximale bewaringstijd gedurende welke elke intermediaire bereiding, zoals een eluaat of het gebruiksklare geneesmiddel, voldoet aan de erop betrekking hebbende specificaties. Voor vergunningen voor het in de handel brengen krachtens de artikelen 9 tot en met 12 en latere wijzigingen, hoeven de delen van de samenvatting van productkenmerken van het referentiegeneesmiddel waarin wordt verwezen naar indicaties of doseringsvormen, die nog onder het octrooirecht vallen op het tijdstip waarop een generiek geneesmiddel of biosimilar in de handel wordt gebracht, niet te worden vermeld. Bijlage VI INHOUD VAN DE BIJSLUITER De bijsluiter bevat, in onderstaande volgorde, de volgende gegevens: 1) ter identificatie van het geneesmiddel: a) de naam van het geneesmiddel, gevolgd door de concentratie en de farmaceutische vorm, en in voorkomend geval de vermelding zuigelingen, kinderen of volwassenen. Wanneer het geneesmiddel slechts één werkzame stof bevat en de naam van het geneesmiddel een fantasienaam is, moet de algemene benaming worden vermeld; b) de farmacotherapeutische categorie of het soort werking, in voor de patiënt gemakkelijk te begrijpen bewoordingen; 2) de therapeutische indicaties; 2 bis) een rubriek met essentiële informatie waarin de resultaten van het overleg met patiëntenverenigingen worden weergegeven, zodat de bijsluiter leesbaar, duidelijk en gebruiksvriendelijk is; [Am. 336] 3) de informatie die noodzakelijk is voordat het geneesmiddel wordt gebruikt: a) contra-indicaties; b) de nodige voorzorgsmaatregelen bij gebruik; c) interacties met geneesmiddelen en andere interacties (bijvoorbeeld: alcohol, tabak, levensmiddelen) die de werking van het geneesmiddel kunnen beïnvloeden; d) speciale waarschuwingen; 4) de aanwijzingen die nodig en gebruikelijk zijn voor een goed gebruik, met name: a) de dosering; b) de toedieningswijze en, zo nodig, de toedieningsweg en, voor zover relevant, een beschrijving van het meet- of toedieningsapparaat, inclusief alle relevante afzonderlijke stappen voor de bereiding en toediening van het geneesmiddel ; [Am. 337] c) de toedieningsfrequentie, waarbij zo nodig het juiste tijdstip waarop het geneesmiddel kan of moet worden toegediend, wordt vermeld, — en, in voorkomend geval, afhankelijk van de aard van het geneesmiddel: d) de duur van de behandeling, indien hiervoor een beperking geldt; e) maatregelen bij overdosering (bijvoorbeeld symptomen, eerste hulp); f) maatregelen indien een of meer doses niet zijn toegediend of ingenomen; g) indien nodig, de aanduiding dat er ontwenningsverschijnselen kunnen optreden; h) een specifieke aanbeveling om, indien nodig, de arts of de apotheker te raadplegen voor nadere toelichting omtrent het gebruik van het geneesmiddel; 5) een beschrijving van de bijwerkingen die kunnen optreden bij normaal gebruik van het geneesmiddel en, indien nodig, van de maatregelen die dan moeten worden genomen; 6) verwijzingen naar: a) de op het etiket vermelde uiterste gebruiksdatum, met een waarschuwing dat het geneesmiddel na die datum niet meer mag worden gebruikt; b) zo nodig, bijzondere voorzorgsmaatregelen in verband met de bewaring; c) in voorkomend geval, een waarschuwing tegen bepaalde zichtbare tekenen van bederf; d) voor elke aandieningsvorm van het geneesmiddel: de volledige kwalitatieve samenstelling (werkzame stoffen en hulpstoffen) en de kwantitatieve samenstelling (werkzame stoffen) van het geneesmiddel, met vermelding van de algemene benaming; e) voor elke aandieningsvorm van het geneesmiddel: de farmaceutische vorm en de inhoud, uitgedrukt in gewicht, volume of doseringseenheden; f) informatie over de plaats waar de bijsluiter beschikbaar is in formaten die toegankelijk zijn voor personen met een beperking; g) naam en adres van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen en, in voorkomend geval, de namen van zijn of haar aangewezen vertegenwoordigers in de lidstaten; h) de naam en het adres van de fabrikant; 7) de datum waarop de bijsluiter voor het laatst is herzien; 8) voor antimicrobiële stoffen: een waarschuwing dat onjuist gebruik en onjuiste verwijdering van het geneesmiddel bijdraagt tot resistentie tegen antimicrobiële stoffen. Bij de in punt 3 bedoelde informatie: a) moet rekening worden gehouden met de bijzondere gesteldheid van bepaalde gebruikersgroepen (kinderen, vrouwen tijdens zwangerschap of lactatie, ouderen, personen die aan specifieke ziekten lijden en personen met beperkingen); b) moeten, indien nodig, de mogelijke effecten van de behandeling op de rijvaardigheid of op het vermogen om bepaalde machines te bedienen, worden vermeld; c) moet de lijst van de hulpstoffen worden vermeld waarvan de kennis belangrijk is om het geneesmiddel doeltreffend en veilig te kunnen gebruiken; deze lijst wordt in de krachtens artikel 77 gepubliceerde gedetailleerde aanwijzingen nader omschreven. De bijsluiter mag ook informatie bevatten over het belang van therapietrouw en de beschikbare steun voor therapietrouw in de lidstaat. [Am. 338] Bijlage VII GEBIEDEN MET AANGEPASTE KADERS ALS BEDOELD IN ARTIKEL 28 Geneesmiddelen die fagen bevatten, in gevallen waarin het geneesmiddel een variabele samenstelling heeft, afhankelijk van de specifieke klinische context. Bijlage VIII CONCORDANTIETABEL Richtlijn 2001/83/EG Verordening (EG) nr. 1901/2006 De onderhavige richtlijn Art. 2, lid 1 Art. 1, leden 1 en 2 Art. 2, lid 2 Art. 1, lid 4 Art. 2, lid 3 Art. 1, lid 3, en art. lid 142, lid 1, tweede zin Art. 3, leden 1, 2 en 3 Art. 1, lid 5, punten a), b), en c) Art. 3, lid 7 Art. 2, leden 1 en 2 Art. 4, lid 4 Art. 1, lid 10, punt a) Art. 110 Art. 1, lid 7 Art. 4, lid 3 Art. 1, lid 9 Art. 4, lid 5 Art. 1, lid 8 Art. 5, lid 1 Art. 3, lid 1 Art. 5, lid 2 Art. 3, lid 2 Art. 5, lid 3 Art. 3, lid 3 Art. 5, lid 4 Art. 3, lid 4 Art. 6, lid 1 Art. 5 Art. 6, lid 2 Art. 16, lid 1 Art. 7 Art. 16, lid 2 Art. 6, lid 1 Art. 5, lid 1 Art. 8, lid 3 Art. 6, lid 2, en bijlage I Art. 8, lid 3, 2e en 3e alinea Art. 6, leden 3 en 4 Art. 7 en art. 8 Art. 6, lid 5 Art. 9 Art. 6, lid 6 Art. 12 Art. 7 Art. 10, lid 1, 1e alinea Art. 9, lid 1 Art. 10, lid 2, punt b), 3e zin Art. 9, lid 3, 2e alinea Art. 10, lid 1, 3e alinea Art. 9, lid 3 Art. 10, lid 2, punt b), 2e zin Art. 9, lid 4 Art. 10, lid 3 Art. 10 Art. 10, lid 4 Art. 11 Art. 10 bis Art. 13 Art. 10 quater Art. 14 Art. 17, lid 1, 1e alinea Art. 30 Art. 17, lid 1, 2e alinea Art. 33, leden 1 en 2, en art. 35 Art. 17, lid 2 Art. 33, lid 3 Art. 18 Art. 33, lid 4 Art. 19, lid 1 Art. 29, lid 1, punten a), b), en c) Art. 23, lid 1 Art. 48, leden 1 en 2 Art. 23, lid 2, 1e alinea, inleidende zin en punten a) en b) Art. 48, lid 3 Art. 23, lid 2, 2e alinea Art. 48, lid 4 Art. 23, lid 3, 2e alinea Art. 48, lid 5 Art. 24 Art. 48, lid 6 Art. 28, lid 1, 2e alinea Art. 49, lid 1 Art. 28, lid 2 Art. 49, lid 2 Art. 28, lid 3, 1e zin Art. 49, lid 3 Art. 29, 3e alinea Art. 49, lid 4 Art. 20, 1e alinea Art. 8 Art. 21 Art. 43 Art. 21 bis, 1e alinea Art. 44, lid 1, punten a) t/m f) Art. 21 bis, 2e alinea Art. 44, lid 2 Art. 22 Art. 45, leden 1 en 2 Art. 26, lid 1 Art. 47, lid 1, punten a), b), en c) Art. 26, leden 2 en 3 Art. 47, leden 2 en 3 Art. 6, lid 1, punt a) Art. 56, lid 1 Art. 23 bis, 1e alinea Art. 56, lid 2 Art. 8, lid 2 Art. 56, lid 6 Art. 23 bis, 3e alinea Art. 56, lid 9 Art. 25 Art. 61 Art. 70 Art. 50 Art. 71, lid 1 Art. 51, lid 1, punten a) t/m d) Art. 71, lid 2 Art. 51, lid 3 Art. 71, lid 3 Art. 51, lid 4 Art. 71, leden 4 en 5 Art. 51, leden 5 en 6 Art. 72 Art. 52 Art. 73 Art. 53 Art. 74 Art. 54 Art. 74 bis Art. 55 Art. 11, 1e alinea, inleidende zin Art. 62, lid 1 Art. 11, 2e alinea Art. 62, lid 2 Art. 11, 4e alinea Art. 62, lid 3 Art. 58 Art. 63, lid 1 Art. 63, lid 2, 1e alinea, 1e zin Art. 63, lid 2 Art. 58 Art. 63, lid 4 Art. 59, lid 1, 1e alinea, inleidende zin Art. 64, lid 1 Art. 59, lid 1, 3e alinea Art. 64, lid 2 Art. 59, lid 3 Art. 64, lid 3 Art. 54, inleidende zin Art. 65, lid 1 Art. 54 bis Art. 67 Art. 66 Art. 68, leden 1, 2 en 3 Art. 67 Art. 68, lid 4 Art. 56 Art. 70 Art. 56 bis Art. 71 Art. 57 Art. 72 Art. 62 Art. 73 Art. 63, lid 1, 1e en 2e alinea Art. 74, leden 1 en 2 Art. 63, lid 2, 1e alinea, 2e zin Art. 74, lid 3 Art. 63, lid 3, 2e zin Art. 74, lid 4 Art. 63, lid 3, 1e zin Art. 75, inleidende zin en punten a) en b) Art. 61 Art. 76 Art. 60 Art. 78 Art. 64 Art. 79 Art. 65 Art. 77 Art. 10, lid 5 Art. 81, lid 2, punt d) Art. 10, lid 6 Art. 85 Art. 27 Art. 37 Art. 28, lid 1 Art. 34, leden 1 en 2, en art. 36, leden 1 en 2 Art. 28, lid 2 Art. 36, leden 5 en 6 Art. 28, lid 3 Art. 34, lid 5 Art. 28, leden 4 en 5 Art. 34, leden 6 en 7, en art. 36, leden 6 en 8 Art. 29, leden 1, 2 en 3 Art. 38, leden 1, 2 en 3 Art. 29, lid 4, 1e zin Art. 38, lid 4 Art. 29, lid 6 Art. 38, lid 5 Art. 30, lid 1 Art. 39 Art. 30, lid 2 Art. 40 Art. 32, leden 1, 2 en 3 Art. 41, leden 1, 2 en 3 Art. 32, lid 4, 1e alinea, inleidende zin en punten a) t/m d) Art. 41, lid 4, 1e alinea, inleidende zin en punten a) t/m d) Art. 32, lid 4, 2e en 3e alinea Art. 41, lid 4, 2e en 3e alinea Art. 32, lid 5 Art. 41, lid 5 Art. 33 Art. 42 Art. 81, 3e alinea Art. 56, lid 3, 2e alinea Art. 33 Art.59 Art. 35 Art. 60 Art. 34 Art. 42 Art. 36, lid 1 Art. 86, lid 1 Art. 36, lid 2 Art. 86, lid 2 Art. 36, lid 3 Art. 86, lid 3 Art. 36, lid 5 Art. 86, lid 4 Art. 22 bis, 1e alinea, inleidende zin en punten a) en b) Art. 87, lid 1, 1e alinea, inleidende zin en punten a) en b) Art. 22 bis, 2e alinea Art. 87, lid 1, 2e alinea Art. 22 bis, leden 2 en 3 Art. 87, leden 2 en 3 Art. 22 ter Art. 88 Art. 22 quater Art. 89 Art. 23, leden 1, 2 en 3 Art. 90, leden 1, 2 en 3 Art. 23, lid 4, 1e alinea Art. 90, lid 4, 1e zin Art. 23, lid 4, 2e alinea Art. 90, lid 5 Art. 23 ter, lid 1 Art. 92, lid 2 Art. 23 ter, lid 2 Art. 92, lid 3, 1e en 2e zin Art. 23 ter, lid 2 bis Art. 92, lid 4, inleidende zin en punten a) en b) Art. 35 Art. 93 Art. 45, lid 1 Art. 94, lid 1 Art. 46, lid 3 Art. 94, lid 3 Art. 46, lid 4 Art. 94, lid 4 Art. 46, lid 5 Art. 94, lid 5 Art. 31, lid 1, 1e alinea Art. 95, lid 1, 1e alinea, 1e zin Art. 95, lid 1, 1e alinea, 2e zin Art. 31, lid 1, 2e t/m 5e alinea Art. 95, lid 1, 2e t/m 5e alinea Art. 31, leden 2, 3 en 4 Art. 95, leden 2, 3 en 4 Art. 101 Art. 96 Art. 102, 1e alinea, punten a) t/m e) Art. 97, lid 1 Art. 102, 2e alinea Art. 97, lid 2 Art. 103 Art. 98 Art. 104, leden 1 en 2 Art. 99, leden 1, 2 en 3 Art. 104, lid 3, 1e alinea Art. 99, lid 4 Art. 104, lid 3, 2e alinea Art. 99, lid 5 Art. 104, lid 4 Art. 99, lid 6 Art. 104 bis Art. 100 Art. 105 Art. 101 Art. 106 Art. 102, lid 1, inleidende zin en punten a), b), c) en e) Art. 107 terdecies Art. 103 Art. 106 bis Art. 104 Art. 107 Art. 105, leden 1 t/m 5 Art. 107 bis, lid 1, 1e alinea, 1e zin Art. 106, lid 1, 1e alinea, 1e zin Art. 107 bis, lid 1, 1e alinea, 2e zin Art. 106, lid 1, 1e alinea, 3e zin Art. 107 bis, lid 1, 2e alinea Art. 106, lid 1, 2e alinea Art. 107 bis, leden 2 t/m 6 Art. 106, leden 2 t/m 6 Art. 107 ter, lid 1, 1e alinea Art. 107, lid 1, 1e alinea Art. 107 ter, lid 1, 2e en 3e alinea Art. 107, lid 2 Art. 107 ter, leden 2 en 3 Art. 107, leden 3 en 4 Art. 107 quater Art. 108 Art. 107 quinquies Art. 109 Art. 107 sexies Art. 110 Art. 107 septies Art. 111 Art. 107 octies Art. 112 Art. 107 nonies Art. 113 Art. 107 decies Art. 114 Art. 107 undecies Art. 115 Art. 107 duodecies Art. 116 Art. 107 quaterdecies Art. 117 Art. 107 quindecies Art. 118 Art. 107 sexdecies Art. 119 Art. 107 septdecies Art. 120 Art. 107 octodecies Art. 121 Art. 108 Art. 122 Art. 108 bis Art. 123 Art. 108 ter Art. 124 Art. 13 Art. 125 Art. 14 Art. 126 Art. 15 Art. 127 Art. 39 Art. 128 Art. 68 Art. 129 Art. 69 Art. 130 Art. 100 Art. 131 Art. 124 Art. 132 Art. 16, leden 1 en 2 Art. 133 Art. 16, lid 3, art. 53, 85 en 119 Art. 133, lid 3 Art. 16 bis Art. 134 Art. 16 ter Art. 135 Art. 16 quater Art. 136 Art. 16 quinquies Art. 137 Art. 16 sexies Art. 138 Art. 16 septies Art. 139 Art. 16 octies Art. 140 Art. 16 nonies, lid 1 Art. 141, lid 1 Art. 16 nonies, lid 2 Art. 141, lid 2, 1e en 2e alinea Art. 16 nonies, lid 2, 5e alinea Art. 141, lid 2, 3e alinea Art. 16 nonies, leden 3 en 4 Art. 141, leden 3 en 4 Art. 40, lid 1 Art. 142, lid 1 Art. 40, lid 2, 1e alinea Art. 142, lid 2 Art. 40, lid 2, 2e alinea Art. 142, lid 3, inleidende zin en punt a) Art. 40, lid 3 Art. 142, lid 4 Art. 40, lid 4 Art. 142, lid 5 Art. 41, 1e alinea Art. 143, lid 1, inleidende zin en punten a), b) en c) Art. 41, 2e alinea Art. 143, lid 2 Art. 42 Art. 144, lid 1, 1e alinea, en art. 144, leden 2 en 3 Art. 43 Art. 144, lid 1, 2e alinea Art. 44 Art. 145 Art. 45 Art. 146 Art. 46 Art. 147, leden 1 en 2 Art. 47 bis Art. 149 Art. 52 ter, lid 1 Art. 150, lid 1 Art. 118 ter Art. 150, lid 2 Art. 52 ter, lid 2 Art. 150, lid 3 Art. 48, leden 1 en 2 Art. 151, leden 1 en 2 Art. 49, lid 1 Art. 152, lid 1 Art. 51 Art. 153, leden 1, 2 en 3 Art. 52 Art. 154 Art. 52 bis Art. 157 Art. 47, 1e t/m 4e alinea Art. 160 Art. 47, 5e alinea Art. 161 Art. 127 Art. 155 Art. 46 bis Art. 156 Art. 52 bis Art. 157 Art. 46 ter, leden 1, 2 en 3 Art. 158, leden 1, 2 en 3 Art. 46 ter, lid 4 Art. 158, lid 4 Art. 111 ter Art. 159 Art. 76 Art. 162 Art. 77 Art. 163 Art. 78 Art. 165, lid 1, 2e zin Art. 79 Art. 164 Art. 80 Art. 166, leden 1 t/m 4 Art. 81 Art. 167 Art. 82 Art. 168 Art. 83 Art. 169 Art. 85 bis Art. 170 Art. 85 ter, lid 1 Art. 171, lid 1 Art. 85 ter, lid 2, 1e en 3e alinea Art. 171, lid 2 Art. 85 ter, leden 3 en 4 Art. 171, leden 3 en 4 Art. 85 quater, leden 1 en 2 Art. 172, leden 1 en 2 Art. 85 quater, lid 6 Art. 172, lid 3 Art. 85 quater, lid 3 Art. 173, leden 1 en 2 Art. 85 quater, lid 4 Art. 174, lid 1 Art. 85 quater, lid 5 Art. 174, lid 2 Art. 85 quinquies Art. 174, lid 3 Art. 86 Art. 175 Art. 87 Art. 176, leden 1, 2 en 3 Art. 88 Art. 177 Art. 89 Art. 178 Art. 90 Art. 179 Art. 91 Art. 180 Art. 92 Art. 181 Art. 93 Art. 182 Art. 94 Art. 183 Art. 95 Art. 184 Art. 96, lid 1 Art. 185, lid 1 Art. 96, lid 2 Art. 185, lid 3 Art. 97 Art. 186 Art. 98 Art. 187 Art. 111, lid 1 Art. 188, leden 1, 2 en 6 Art. 111, lid 1, punt a) Art. 188, lid 3, punt a) Art. 111, lid 1 ter, 1e alinea Art. 188, lid 3, punt b) Art. 111, lid 1 ter, 2e alinea, punten a) en b) Artikel 188, lid 5, punten b), d) en f) Art. 111, lid 1 quater Art. 188, lid 6 Art. 111, lid 1 quinquies Art. 188, lid 5, punt g) Art. 111, lid 1 octies Art. 188, lid 7 Art. 111, lid 1 nonies Art. 188, lid 8 Art. 111, lid 3, 1e alinea Art. 188, lid 9 Art. 111, lid 3, 2e alinea Art. 188, lid 10 Art. 111, lid 3, 3e alinea Art. 188, lid 11 Art. 111, lid 4 Art. 188, lid 12 Art. 111, lid 5, 1e alinea Art. 188, lid 13 Art. 111, lid 6 Art. 188, lid 15 Art. 111, lid 7 Art. 188, lid 16 Art. 111, lid 8 Art. 188, lid 17 Art. 111 bis, 1e alinea Art. 190, lid 1 Art. 111 bis, 2e alinea Art. 190, lid 2 Art. 112 Art. 191 Art. 113 Art. 192 Art. 114 Art. 193 Art. 115 Art. 194 Art. 116, 1e alinea Art. 195, lid 1 Art. 116, 2e en 3e alinea Art. 195, leden 3 en 4 Art. 118, lid 1 Art. 195, lid 5 Art. 117, lid 1 Art. 196, lid 1, inleidende zin en punten a) t/m e) Art. 117, leden 2 en 3 Art. 196, leden 2 en 3 Art. 117 bis, leden 1 t/m 3 Art. 197 Art. 118, lid 2 Art. 198 Art. 126 Art. 199 Art. 118 bis Art. 206 Art. 118, punt c) Art. 201, lid 2 Art. 122 Art. 202 Art. 123 Art. 203 Art. 125 Art. 204 Art. 126 bis, leden 1 t/m 4 Art. 205 Art. 126 ter Art. 208 Art. 127 ter Art. 207 Art. 5 bis Art. 209, lid 1 Art. 8, leden 2 bis en 2 ter, 1e alinea Art. 209, lid 2, 1e alinea Art. 8, lid 2 ter, 2e alinea Art. 209, lid 2, 2e alinea Art. 18 bis, leden 1 en 2 Art. 209, leden 3 en 4 Art. 20, 2e alinea Art. 209, lid 5 Art. 40, lid 1 bis, 1e alinea Art. 209, lid 6 Art. 40, lid 3 bis Art. 209, lid 7 Art. 48, lid 3 Art. 209, lid 8 Art. 104, lid 3, 3e alinea Art. 209, lid 9 Art. 127 quinquies, lid 1 Art. 209, lid 10 Art. 111 quater Art. 210 Art. 8, lid 2 ter Art. 211, lid 1 Art. 20, 2e alinea Art. 211, lid 2 Art. 40, lid 1, punt a) Art. 211, lid 3 Art. 40, lid 3 bis Art. 211, lid 4 Art. 126 quater Art. 211, lid 5 Art. 127 quinquies Art. 211, lid 9 Art. 127 quater Art. 212 Art. 120 Art. 213 Art. 121, lid 1 Art. 214, lid 1 Art. 121, lid 2, 1e alinea Art. 214, lid 2 Art. 121, lid 3, 1e alinea Art. 214, lid 3 Art. 121, lid 4 Art. 214, lid 4 Art. 121 bis Art. 215 Art. 8, lid 3, punten a) t/m c) Bijlage I, punten 1, 2 en 3 Art. 8, lid 3, punten d) t/m i) Bijlage I, punten 6 t/m 12 Art. 8, lid 3, punten i bis) t/m m) Bijlage I, punten 14 t/m 20 Art. 9 Bijlage I, punt 22 Bijlage I Bijlage II Art. 49, lid 2 Bijlage IV, punt 1 Art. 49, lid 2 Bijlage IV, punt 4 Art. 49, lid 3, 1e alinea Bijlage IV, punt 5 Art. 50, lid 1 Bijlage IV, punt 6 Art. 50, lid 2, 1e alinea Bijlage IV, punt 7 Art. 54 Art. 65; bijlage V Art. 11 Bijlage VI Art. 59 Bijlage VII, punten 1 t/m 7 (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2023)0193 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 114 en artikel 168, lid 4, punt c), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9-0144/2023), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 25 oktober 2023 (1) , – na raadpleging van het Comité van de Regio’s, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie industrie, onderzoek en energie, – gezien de brieven van de Begrotingscommissie en de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid ( A9-0141/2024 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 10 april 2024 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van procedures van de Unie voor het verlenen van vergunningen en het toezicht met betrekking tot geneesmiddelen voor menselijk gebruik en tot vaststelling van regels voor het Europees Geneesmiddelenbureau, tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1394/2007 en Verordening (EU) nr. 536/2014 en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 726/2004, Verordening (EG) nr. 141/2000 en Verordening (EG) nr. 1901/2006 (Voor de EER relevante tekst) HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 114 en artikel 168, lid 4, punt c), Gezien het voorstel van de Europese Commissie, Na toezending van het ontwerp van wetgevingshandeling aan de nationale parlementen, Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité (2) , Gezien het advies van het Comité van de Regio’s (3) , Handelend volgens de gewone wetgevingsprocedure, Overwegende hetgeen volgt: (-1) Ervoor zorgen dat patiënten de geneesmiddelen ontvangen die zij nodig hebben, wanneer zij die nodig hebben en ongeacht waar in de Unie zij wonen, is een centrale doelstelling van de Europese gezondheidsunie. Het waarborgen van het concurrentievermogen van de Europese farmaceutische industrie en het bieden van een betere beschikbaarheid van geneesmiddelen en gelijkwaardiger en tijdiger toegang voor patiënten is een belangrijke doelstelling van de voorgestelde hervorming van de farmaceutische sector in de Unie. [Am. 1] (1) Dankzij het farmaceutische kader van de Unie worden er in de Unie vergunningen verleend voor veilige, werkzame en hoogwaardige geneesmiddelen, wat heeft bijgedragen tot een hoog niveau van volksgezondheid en een soepele werking van de interne markt voor deze producten. (1 bis) Deze verordening moet een bijdrage leveren aan de uitvoering van de “één gezondheid”-benadering, waarbij de aangetoonde onderlinge verbondenheid tussen de gezondheid van mensen, dieren en het ecosysteem en de noodzaak om deze drie dimensies op te nemen bij het aanpakken van bedreigingen van de volksgezondheid worden onderstreept. De druk op en de aantasting van het milieu, met inbegrip van biodiversiteitsverlies, kunnen de overdracht van ziekten en de bijbehorende gevolgen op mensen en dieren in de hand werken. Vervuiling door actieve farmaceutische ingrediënten heeft daarnaast negatieve gevolgen voor de kwaliteit van wateren en ecosystemen en zorgt voor een snelle toename van antimicrobiële resistentie, hetgeen risico’s voor de mondiale volksgezondheid veroorzaakt. [Am. 2] (2) De farmaceutische strategie voor Europa vertegenwoordigt een keerpunt door de toevoeging van nieuwe belangrijke doelstellingen en het streven om een aantrekkelijke omgeving te creëren voor onderzoek naar en de ontwikkeling en productie van geneesmiddelen in de Unie, naast van een modern kader dat innovatieve en gevestigde geneesmiddelen tegen betaalbare prijzen beschikbaar stelt voor patiënten en gezondheidszorgstelsels, waarbij de strijd tegen tekorten aan geneesmiddelen wordt opgevoerd, de voorzieningszekerheid wordt gewaarborgd en milieubezwaren worden aangepakt. [Am. 3] (2 bis) Ter aanvulling van de maatregelen om tekorten aan geneesmiddelen aan te pakken, wordt in de mededeling van de Commissie van 24 oktober 2023 getiteld “Het aanpakken van geneesmiddelentekorten in de EU” beoogd nijpende tekorten aan geneesmiddelen aan te pakken en de voorzieningszekerheid in de Unie te versterken door onder meer de inzet van een Europees vrijwillig solidariteitsmechanisme voor geneesmiddelen, dat de lidstaten in staat stelt hun voorraden te verdelen in geval van tekorten. [Am. 4] (3) Zoals door de Raad en het Europees Parlement is benadrukt, is de aanpak van de ongelijke toegankelijkheid van geneesmiddelen voor patiënten een belangrijke prioriteit geworden van de farmaceutische strategie voor Europa. De lidstaten en het Europees Parlement hebben opgeroepen tot herziene mechanismen en stimulansen voor de ontwikkeling van geneesmiddelen die zijn afgestemd op onvervulde medische behoeften en tegelijkertijd de transparantie van het proces en de toegankelijkheid en , beschikbaarheid en betaalbaarheid van geneesmiddelen voor patiënten in alle lidstaten waarborgen. [Am. 5] (4) Bij eerdere wijzigingen van de geneesmiddelenwetgeving van de Unie is de toegankelijkheid van geneesmiddelen aangepakt door te voorzien in een versnelde beoordeling van aanvragen voor vergunningen voor het in de handel brengen of door toe te staan dat er voorwaardelijke vergunningen voor het in de handel brengen worden verleend voor geneesmiddelen voor onvervulde medische behoeften. Hoewel door deze maatregelen de vergunningverlening voor innovatieve en veelbelovende therapieën op bepaalde gebieden is versneld en er nog veel volksgezondheidsprioriteiten niet aangepakt zijn , bereiken deze geneesmiddelen niet altijd de patiënt en varieert de toegankelijkheid van deze geneesmiddelen voor patiënten in de Unie. [Am. 6] (5) De COVID-19-pandemie heeft kritieke kwesties aan het licht gebracht nog verder benadrukt die een hervorming van het geneesmiddelenkader van de Unie vereisen om de veerkracht ervan te versterken en tegelijkertijd de beschikbaarheid van geneesmiddelen te verbeteren, en ervoor te zorgen dat het aansluit op de behoeften in verband met de volksgezondheid en de burgers onder alle omstandigheden ten goede komt. [Am. 7] (5 bis) De COVID-19-pandemie heeft ook verschillen aan het licht gebracht wat betreft de capaciteit van de gezondheidszorgstelsels, de nationale infrastructuur voor immunisatie, tekorten en voorbereiding. Naast de maatregelen in deze verordening moeten de lidstaten hun nationale immunisatieprogramma’s versterken, ervoor zorgen dat hun bevolking beter beschermd is tegen infectieziekten en beter voorbereid is op en reageert op pandemieën. [Am. 8] (6) Omwille van de duidelijkheid Derhalve moet Verordening (EG) nr. 726/2004 van het Europees Parlement en de Raad (4) worden vervangen door een nieuwe verordening. [Am. 9] (7) Diergeneesmiddelen vallen onder Verordening (EU) 2019/6 van het Europees Parlement en de Raad (5) . Deze geneesmiddelen vallen buiten het toepassingsgebied van deze verordening, al zijn sommige bepalingen in deze verordening betreffende de governance en de algemene taken van het Bureau van toepassing op deze geneesmiddelen. De specifieke taken van het Bureau met betrekking tot diergeneesmiddelen zijn vastgelegd in Verordening (EU) 2019/6 en Verordening (EG) nr. 470/2009 van het Europees Parlement en de Raad (6) . (8) Het toepassingsgebied van de verlening van gecentraliseerde vergunningen voor geneesmiddelen is aangepast aan de realiteit van de markt en de technologische ontwikkelingen, alsook aan de noodzaak om te zorgen voor een gecentraliseerde beoordeling van bepaalde categorieën geneesmiddelen. In het licht van het verslag van de Commissie (7) over de opgedane ervaring is het noodzakelijk gebleken de procedures voor het verlenen van vergunningen voor het in de handel brengen van geneesmiddelen in de Unie te verbeteren en bepaalde administratieve aspecten van het Europees Geneesmiddelenbureau te wijzigen. Daarnaast moet het regelgevingskader worden aangepast aan de huidige marktomstandigheden en de economische realiteit, waarbij tegelijkertijd een hoog niveau van bescherming van de volksgezondheid en het milieu moet worden gewaarborgd. In de conclusies van dat verslag worden correcties gevraagd van sommige operationele procedures en worden aanpassingen vereist om rekening te houden met de wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen. Uit dat verslag blijkt ook dat aan de voorheen vastgestelde algemene beginselen met betrekking tot de gecentraliseerde procedure voor het verlenen van vergunningen voor het in de handel brengen (“gecentraliseerde procedure”) moet worden vastgehouden. (9) Wat het toepassingsgebied van deze verordening betreft, is de verlening van vergunningen voor antimicrobiële stoffen in beginsel in het belang van de gezondheid van patiënten op het niveau van de Unie, en het moet daarom mogelijk worden gemaakt om op het niveau van de Unie vergunningen te verlenen voor dergelijke stoffen. [Am. 10] (10) Om een hoog niveau van wetenschappelijke beoordeling van nieuwe geneesmiddelen en geneesmiddelen die de gehele bevolking van de Unie zullen dienen, te handhaven, moet de gecentraliseerde procedure verplicht zijn voor met behulp van hoogwaardige technieken, met name met behulp van biotechnologische processen, vervaardigde geneesmiddelen, prioritaire antimicrobiële stoffen, weesgeneesmiddelen, geneesmiddelen voor pediatrisch gebruik en geneesmiddelen die werkzame stoffen bevatten waarvoor nog geen vergunning was verleend vóór de laatste belangrijke wijziging van het toepassingsgebied van de gecentraliseerde procedure in 2004. (11) Op het gebied van geneesmiddelen voor menselijk gebruik moet ook in de gevallen waarin het gebruik van één enkele procedure een meerwaarde voor de patiënt oplevert, worden voorzien in facultatieve toegang tot de gecentraliseerde procedure. De gecentraliseerde procedure moet facultatief blijven voor geneesmiddelen die weliswaar niet behoren tot de categorieën geneesmiddelen waarvoor de Unie een vergunning moet verlenen, maar die toch een therapeutische innovatie vormen. Het is ook passend deze procedure open te stellen voor geneesmiddelen die weliswaar niet innovatief zijn, maar die toch van nut kunnen zijn voor de samenleving of voor patiënten, met inbegrip van pediatrische patiënten, indien er van meet af aan op het niveau van de Unie een vergunning voor wordt verleend, zoals bepaalde geneesmiddelen die zonder medisch voorschrift kunnen worden verstrekt. Deze optie kan worden uitgebreid tot generieke geneesmiddelen en biosimilars waarvoor door de Unie een vergunning wordt verleend, mits dit op geen enkele wijze afbreuk doet aan de harmonisatie die bij de beoordeling van het referentiegeneesmiddel is bereikt, noch aan de resultaten van die beoordeling. Tegelijkertijd kan, om een ruime beschikbaarheid van generieke geneesmiddelen te waarborgen, voor deze geneesmiddelen in elk geval door de bevoegde autoriteiten van de lidstaten een vergunning worden verleend, ook al zijn zij gebaseerd op referentiegeneesmiddel waarvoor een gecentraliseerde vergunning is verleend. (12) De structuur en de werking van de verschillende organen waaruit het Bureau is samengesteld, moeten zodanig opgezet zijn dat rekening wordt gehouden met de vereisten van voortdurende vernieuwing van de wetenschappelijke expertise, samenwerking tussen instanties van de Unie en van de lidstaten, en passende maatschappelijke betrokkenheid, alsmede met de toekomstige uitbreiding van de Unie. De verschillende organen van het Bureau moeten goede contacten leggen en onderhouden met de betrokken partijen, in het bijzonder met vertegenwoordigers van patiënten , met consumenten en met gezondheidswerkers. [Am. 11] (13) De voornaamste taak van het Bureau moet erin bestaan wetenschappelijk advies van het hoogst mogelijke niveau te verstrekken aan de instellingen van de Unie en aan de lidstaten, zodat deze de hun door rechtshandelingen van de Unie op het gebied van geneesmiddelen verleende bevoegdheden op het gebied van het verlenen van vergunningen en het toezicht met betrekking tot geneesmiddelen kunnen uitoefenen. De vergunning voor het in de handel brengen mag door de Commissie slechts worden verleend nadat het Bureau een uniforme wetenschappelijke beoordeling op het hoogst mogelijke niveau van de kwaliteit, de veiligheid en de werkzaamheid van met behulp van hoogwaardige technieken vervaardigde geneesmiddelen heeft uitgevoerd en een milieurisicobeoordeling is uitgevoerd . [Am. 12] (14) Teneinde te zorgen voor nauwe samenwerking tussen het Bureau en wetenschappers die in de lidstaten werkzaam zijn, moet de raad van beheer zodanig worden samengesteld dat de bevoegde autoriteiten van de lidstaten nauw worden betrokken bij het algemene beheer van het systeem van de Unie voor geneesmiddelenvergunningen. (15) Het budget van het Bureau moet transparant zijn en bestaan uit vergoedingen en heffingen die door de particuliere sector worden betaald, bijdragen uit de begroting van de Unie voor de uitvoering van het beleid van de Unie, en bijdragen van derde landen. Hoewel de financiering van het Bureau grotendeels uit vergoedingen afkomstig is, is het Bureau een overheidsinstantie. Het is uiterst belangrijk dat de integriteit en de onafhankelijkheid ervan gewaarborgd worden, om het vertrouwen van het publiek in het regelgevingskader van de Unie te behouden. [Am. 13] (16) De exclusieve bevoegdheid voor het opstellen van de adviezen van het Bureau over alle aangelegenheden betreffende geneesmiddelen voor menselijk gebruik dient te berusten bij het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik. (17) De oprichting van het Bureau bij Verordening (EEG) nr. 2309/93 van de Raad (8) , die is vervangen door Verordening (EG) nr. 726/2004, heeft het mogelijk gemaakt de wetenschappelijke beoordeling van en de controle op geneesmiddelen in de Unie te versterken, met name via zijn wetenschappelijke organen en comités waarvoor de bevoegde autoriteiten van de lidstaten deskundigen en expertise ter beschikking stellen, waardoor een onafhankelijke beoordeling van hoge kwaliteit is gewaarborgd. Bij deze verordening wordt geen nieuw bureau ingesteld. Het in deze verordening genoemde Bureau is het bij Verordening (EG) nr. 726/2004 ingestelde Bureau. (18) Het werkterrein van de wetenschappelijke comités moet worden uitgebreid en hun werkwijze en samenstelling gemoderniseerd. In dit verband is het belangrijk dat patiënten en gezondheidswerkers worden vertegenwoordigd in het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik, aangezien dit het belangrijkste beoordelingscomité van het Bureau voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik is. (18 bis) Het Bureau moet transparante criteria vaststellen voor de benoeming van vertegenwoordigers van patiënten en gezondheidswerkers tot het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik en het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking teneinde een evenwichtige vertegenwoordiging van geneeskundige specialisaties en ziekten onder de benoemde leden en plaatsvervangers te waarborgen en om te zorgen voor robuuste regels voor het voorkomen van belangenconflicten. De vermelding van directe of indirecte financiële of andere belangen in de farmaceutische of een andere geneeskundige industrie die gevolgen kunnen hebben voor de onpartijdigheid van de benoemde belanghebbenden moet een integraal onderdeel van het selectieproces zijn en vervolgens openbaar worden gemaakt. [Am. 14] (19) Aan de toekomstige aanvragers van een vergunning voor het in de handel brengen moet in het algemeen grondig wetenschappelijk advies worden gegeven , dat moet worden aangepast aan de specifieke kenmerken van het betrokken geneesmiddel . Voorts moeten structuren tot stand worden gebracht die de ontwikkeling van advies aan ondernemingen, met name kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) en entiteiten zonder winstoogmerk , mogelijk maken. Het Bureau moet ook open en openbare uitwisselingen over de laatste wetenschappelijke ontwikkelingen en actualiseringen van wetenschappelijke richtsnoeren bevorderen. [Am. 15] (20) Veelbelovende geneesmiddelen en bepaalde combinatieproducten van geneesmiddelen en medische hulpmiddelen, alsook medische producten die exclusief met medische hulpmiddelen worden gebruikt, die het potentieel hebben om in aanzienlijke mate te voorzien in de onvervulde medische behoeften van patiënten, moeten profiteren van vroegtijdige en versterkte wetenschappelijke ondersteuning , onder meer door middel van de ondersteuning van voor patiënten relevante in-vitro- en in-silicotechnologieën, die essentieel zijn voor de ontwikkeling van deze producten . Deze ondersteuning zal patiënten uiteindelijk helpen zo vroeg mogelijk te profiteren van nieuwe therapieën. [Am. 16] (20 bis) Naast de onvervulde medische behoeften die reeds worden erkend in verband met kinderziekten, antimicrobiële ziekten, oncologische ziekten, zeldzame ziekten en neurodegeneratieve ziekten, moet er ook aandacht worden besteed aan de onvervulde medische behoeften in verband met de geestelijke gezondheid en de behandelingen daarvoor. [Am. 17] (21) Om een informatiever advies en een uitwisseling van informatie tussen verschillende instanties mogelijk te maken, moet de wetenschappelijke advisering door het Bureau soms gelijktijdig met de wetenschappelijke advisering door andere instanties plaatsvinden. Dit moet het geval zijn voor het gezamenlijke wetenschappelijke overleg dat wordt uitgevoerd door de coördinatiegroep van de lidstaten inzake evaluatie van gezondheidstechnologie zoals bedoeld in Verordening (EU) 2021/2282 van het Europees Parlement en de Raad (9) en, in het geval van geneesmiddelen waarbij een medisch hulpmiddel is betrokken, voor de raadpleging van de deskundigenpanels zoals beschreven in artikel 106 van Verordening (EU) 2017/745 van het Europees Parlement en de Raad (10) . Wanneer in het kader van andere relevante rechtshandelingen van de Unie parallelle raadplegingsmechanismen voor wetenschappelijk advies zijn ingesteld, moet een soortgelijk mechanisme van toepassing zijn. (21 bis) Op basis van het besluit van de Europese Ombudsman in strategisch onderzoek OI/7/2017/KR van 17 juli 2019 naar de manier waarop het Europees Geneesmiddelenbureau in de periode tot de aanvraag van een vergunning voor het in de Unie in de handel brengen van nieuwe geneesmiddelen met ontwikkelaars van geneesmiddelen interageert, moet het Bureau de transparantie van wetenschappelijk advies vergroten. Daarnaast mogen personeelsleden en deskundigen van de nationale bevoegde autoriteiten die wetenschappelijk advies verlenen, voor zover mogelijk, niet worden betrokken bij een latere evaluatie van de aanvraag van een vergunning voor het in de handel brengen van dezelfde producten. In naar behoren gemotiveerde gevallen, bijvoorbeeld wanneer de indicatie van een geneesmiddel betrekking heeft op een zeldzame ziekte, moet die deskundige echter een latere beoordeling van hetzelfde product kunnen uitvoeren, mits dit naar behoren wordt gedocumenteerd. [Am. 18] (22) Voorts moet de rol van de wetenschappelijke comités worden versterkt zodat het Bureau actief betrokken kan zijn bij de internationale wetenschappelijke dialoog en bepaalde activiteiten kan ontplooien die nodig zullen zijn, vooral inzake internationale wetenschappelijke harmonisatie en technische samenwerking met de Wereldgezondheidsorganisatie. (23) Daarnaast is het, met het oog op een grotere rechtszekerheid maar onverminderd de bepalingen van Verordening (EU) 2019/6, die van toepassing blijven voor diergeneesmiddelen, nodig de bevoegdheden inzake de regels inzake openbaarheid voor de werkzaamheden van het Bureau nader te omschrijven, bepaalde voorwaarden voor het in de handel brengen van een geneesmiddel waarvoor de Unie een vergunning heeft verleend, nader te bepalen, aan het Bureau bevoegdheid toe te kennen ter bewaking van de distributie van geneesmiddelen waarvoor de Unie een vergunning heeft verleend en ter uitvoering van inspecties in derde landen samen met de lidstaten, alsmede sancties en de wijze van toepassing van deze sancties te bepalen in geval van niet-naleving van de bepalingen van deze verordening en de voorwaarden van de in het kader van de bij de verordening vastgestelde procedures verleende vergunningen voor het in de handel brengen. (24) Het Bureau moet met name de bevoegdheid krijgen en van de benodigde capaciteit worden voorzien om inspecties uit te voeren, wanneer dit in het belang is van de Unie en wanneer de bevoegde autoriteiten van de lidstaten om ondersteuning verzoeken bij de uitvoering van hun taken uit hoofde van de herziene Richtlijn 2001/83/EG van het Europees Parlement en de Raad (11) . Het belang van de Unie kan betrekking hebben op situaties waarin, om een snellere toegang tot geneesmiddelen te waarborgen, uitdagingen met betrekking tot de inspectiecapaciteit op nationaal niveau tijdig moeten worden aangepakt of waarin een reactie op een noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid of een ingrijpende gebeurtenis onmiddellijke actie vereist. Het ter beschikking stellen van passende inspectiecapaciteit aan het Bureau zal ook, in het belang van de Unie, de verspreiding van beste praktijken en knowhow vergemakkelijken en het toezicht op de wereldwijde geneesmiddelenproductie verbeteren. Op verzoek van een bevoegde autoriteit van de lidstaat kan het Bureau er naar eigen goeddunken mee instemmen ondersteuning te verlenen voor inspecties van locaties in de Unie, dan wel inspecties uit te voeren van locaties in derde landen. (25) In bepaalde gevallen zouden tekortkomingen in het toezichtsysteem van de lidstaten en de daarmee verband houdende handhavingsactiviteiten de verwezenlijking van de doelstellingen van deze verordening en van de herziene Richtlijn 2001/83/EG aanzienlijk kunnen belemmeren, wat zelfs zou kunnen leiden tot risico’s voor de volksgezondheid of het milieu . Om deze uitdagingen aan te pakken, moeten geharmoniseerde inspectienormen worden gewaarborgd door de inrichting van een gemeenschappelijk auditprogramma binnen het Bureau. Dit gemeenschappelijke auditprogramma zal ook de interpretatie van goede productie- en distributiepraktijken verder harmoniseren op basis van de wettelijke voorschriften van de Unie. Bovendien zal het een verdergaande wederzijdse erkenning van inspectieresultaten tussen de lidstaten onderling en met strategische partners ondersteunen. In het kader van het gemeenschappelijke auditprogramma worden de bevoegde autoriteiten regelmatig onderworpen aan door andere lidstaten uitgevoerde audits om een gelijkwaardig en geharmoniseerd kwaliteitssysteem te handhaven en te zorgen voor een passende toepassing van relevante goede productie- en distributiepraktijken in de nationale wetgeving en voor gelijkwaardigheid met andere EER-inspectiediensten. [Am. 19] (26) Binnen het Bureau moet een inspectiewerkgroep worden opgericht die via verschillende rapportagelijnen input en aanbevelingen verstrekt over alle aangelegenheden die direct of indirect verband houden met goede productiepraktijken en goede distributiepraktijken, ongeacht de vergunningsprocedure voor het in de handel brengen. Deze werkgroep moet met name verantwoordelijk zijn voor de inrichting en de ontwikkeling van en het algemene toezicht op het gemeenschappelijke auditprogramma. (26 bis) Het onderzoek op farmaceutisch gebied draagt op beslissende wijze bij tot de voortdurende verbetering van de volksgezondheid en het waarborgen van het concurrentievermogen van de Unie. Geneesmiddelen, met name geneesmiddelen die het resultaat van een langdurig en kostbaar onderzoek zijn, kunnen in de Unie slechts verder worden ontwikkeld als zij onder een gunstige regeling vallen die voldoende bescherming biedt om een dergelijk onderzoek aan te moedigen. Het is echter moeilijk om een rechtstreeks verband te leggen tussen deze gunstige regels en het concurrentievermogen van de Unie. Dergelijke regels maken de markten van de Unie weliswaar aantrekkelijker, maar maken geen onderscheid voor wat betreft de geografische oorsprong van de geneesmiddelen en toegelaten geneesmiddelen uit derde landen komen evenzeer in aanmerking voor stimulansen van de Unie, net zoals in de Unie gevestigde innovatieve ondernemingen evenzeer kunnen profiteren van stimulansen in derde landen. [Am. 20] (27) Om innovatie en de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen door kmo’s in de zin van Aanbeveling 2003/361/EG van de Commissie (12) te bevorderen en de kosten te verlagen voor het in de handel brengen van geneesmiddelen voor menselijk gebruik waarvoor een vergunning is verleend via de gecentraliseerde procedure, moeten deze ondernemingen in aanmerking komen voor een steunregeling van het Bureau. (28) De steunregeling moet bestaan uit ondersteuning op procedureel, administratief en regelgevingsgebied en uit een verlaging, opschorting of vrijstelling van vergoedingen. De regeling moet betrekking hebben op de verschillende stappen van de procedures voorafgaand aan de verlening van een vergunning, zoals wetenschappelijk advisering, van de indiening van de aanvraag van een vergunning voor het in de handel brengen, en van de procedures na de verlening van de vergunning. (29) Juridische entiteiten die geen economische activiteit uitoefenen, zoals universiteiten, overheidsinstanties, onderzoekscentra of organisaties zonder winstoogmerk, vormen een belangrijke bron van onderzoek in onvervulde medische behoeften, onderzoek in verschillende subpopulaties, herbestemming, optimalisering en innovatie en moeten ook van deze steunregeling kunnen profiteren. Hoewel het mogelijk moet zijn om op individuele basis rekening te houden met de specifieke situatie van deze entiteiten, kan deze ondersteuning het best worden bereikt door middel van een specifieke steunregeling, met inbegrip van administratieve ondersteuning, en door verlaging, opschorting en vrijstelling van vergoedingen. [Am. 21] (30) Het Bureau moet de bevoegdheid krijgen om wetenschappelijke aanbevelingen te doen over de vraag of een product in ontwikkeling, dat mogelijk onder het verplichte toepassingsgebied van de gecentraliseerde procedure valt, voldoet aan de wetenschappelijke criteria om als geneesmiddel te worden aangemerkt. Een dergelijk adviesmechanisme zou in een zo vroeg mogelijk stadium kwesties behandelen die verband houden met grensgevallen ten opzichte van andere gebieden, zoals met name stoffen van menselijke oorsprong, cosmetica of medische hulpmiddelen, die zich kunnen voordoen naarmate de wetenschap zich ontwikkelt. Om ervoor te zorgen dat in de aanbevelingen van het Bureau rekening wordt gehouden met de standpunten van gelijkwaardige adviesmechanismen in andere rechtskaders, moet het Bureau de desbetreffende advies- of regelgevingsinstanties raadplegen. Wanneer twijfel bestaat over de vraag of de regelgevingsstatus van een specifiek product dat wordt ontwikkeld, dat mogelijk onder het verplichte toepassingsgebied van de gecentraliseerde procedure valt, voldoet aan de wetenschappelijke criteria om als geneesmiddel te worden aangemerkt, moeten het Bureau en de relevante adviesinstanties die verantwoordelijk zijn voor andere regelgevingskaders, dat wil zeggen medische hulpmiddelen en stoffen van menselijke oorsprong, raadplegingen houden. In dergelijke gevallen moet het in Verordening (EU) 2024/1938 van het Europees Parlement en de Raad (13) bedoelde compendium worden geraadpleegd, indien van toepassing. Indien na het raadplegen van het compendium nog steeds twijfel over de regelgevingsstatus bestaat, moeten de desbetreffende instanties nadere raadplegingen houden om de regelgevingsstatus te bepalen. De Commissie moet de samenwerking tussen het Bureau en de op grond van andere Uniewetgeving opgerichte adviesinstanties vereenvoudigen. De adviezen en aanbevelingen van het Bureau en de desbetreffende adviesinstanties over de regelgevingsstatus van het product moeten openbaar worden gemaakt nadat de raadplegingen hebben plaatsgevonden. [Am. 22] (31) Om de transparantie van wetenschappelijke beoordelingen en alle andere activiteiten te vergroten, moet het Bureau een gebruiksvriendelijk Europees webportaal voor geneesmiddelen opzetten en onderhouden. Het portaal moet informatie verstrekken voor alle geneesmiddelen waarvoor een gecentraliseerde vergunning is verleend, onder meer over de veiligheid, werkzaamheid, milieurisico, patiëntenpopulaties en, waar relevant, informatie over antimicrobiële resistentie, tekorten en hangende verplichtingen voor houders van een vergunning voor het in de handel brengen. Aan het Bureau moeten voldoende begrotingsmiddelen worden toegewezen voor de passende uitvoering van zijn transparantieverplichtingen en -toezeggingen. [Am. 23] (31 bis) Het geneesmiddelenregister van de Unie bevat alle geneesmiddelen voor menselijk en diergeneeskundig gebruik en weesgeneesmiddelen waarvoor de Commissie via de gecentraliseerde procedure een vergunning voor het in de handel brengen heeft verleend. De informatie in het geneesmiddelenregister van de Unie kan worden gebruikt om relevante informatie over het geneesmiddel in kwestie op te zoeken, waaronder de werkzame stof, de internationale generieke benaming, de anatomisch-therapeutisch-chemische code (ATC-code), de indicaties van het geneesmiddel, informatie over de vergunning en eventuele voorschriften voor de periode na de verlening van de vergunning, evenals de toepasselijke wettelijke beschermingstermijnen. [Am. 24] (32) Uit de ervaring met de werking van het regelgevingssysteem is gebleken dat de bestaande structuur van het Europees Geneesmiddelenbureau met meervoudige wetenschappelijke comités vaak zorgt voor complexiteit van het wetenschappelijke beoordelingsproces tussen de verschillende comités, voor dubbel werk en voor een niet-geoptimaliseerde benutting van expertise en middelen. Bovendien staan het Bureau en de bevoegde autoriteiten van de lidstaten voor uitdagingen in verband met de beperkte capaciteit en de benodigde deskundigheid om het hoofd te bieden aan het toenemende aantal procedures in verband met bestaande geneesmiddelen en de beoordeling van nieuwe geneesmiddelen, met name van geavanceerde innovatieve en complexe geneesmiddelen. (33) Om de werking en efficiëntie van het regelgevingssysteem te optimaliseren, wordt de structuur van de wetenschappelijke comités van het Bureau vereenvoudigd en beperkt tot twee belangrijke comités voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik: het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik (CHMP) en het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking (PRAC). (33 bis) Om te zorgen voor toereikende deskundigheid en een evaluatie van de milieurisicobeoordelingen van farmaceutische stoffen, moet het Bureau een nieuwe ad-hocwerkgroep milieurisicobeoordeling oprichten. Die werkgroep moet worden ingeschakeld waar noodzakelijk, afhankelijk van de aanvraag van een vergunning voor het in de handel brengen. De werkgroep moet beschikken over de wetenschappelijke kennis die nodig is om de risico’s van de vervaardiging, het gebruik en de verwijdering van geneesmiddelen te karakteriseren en te beoordelen, alsook de maatregelen om die risico’s te beperken. De werkgroep moet bijdragen aan de uitvoering van de “één gezondheid”-benadering en aan het dichten van de kloof tussen farmaceutische en milieubeoordelingen. [Am. 25] (34) De vereenvoudiging van de procedures mag geen gevolgen hebben voor de normen of de kwaliteit van de wetenschappelijke beoordeling van de geneesmiddelen om de kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid van geneesmiddelen te waarborgen. Zij moet ook de mogelijkheid bieden om de wetenschappelijke beoordelingsperiode te verkorten van 210 dagen tot 180 dagen. (35) De wetenschappelijke comités van het Bureau moeten sommige van bij hun beoordelingstaken kunnen delegeren aan worden ondersteund door werkgroepen die open moeten staan voor daartoe aangewezen deskundigen uit wetenschappelijke kringen, maar niettemin de volledige verantwoordelijkheid voor het door hen uitgebrachte wetenschappelijke advies behouden. [Am. 26] (36) De deskundigheid van het Comité voor geavanceerde therapieën (CAT), het Comité voor weesgeneesmiddelen (COMP), het Comité pediatrie (PDCO) en het Comité voor kruidengeneesmiddelen (HMPC) wordt behouden via (werk)groepen , ad-hocwerkgroepen en een pool van deskundigen die aan de hand van verschillende werkgebieden worden georganiseerd en die input verstrekken aan het CHMP en het PRAC. Hun evaluatie zal alle nodige expertise voor elk product als onderdeel van de rapporteurteams blijven omvatten, met de mogelijkheid voor het CHMP en het PRAC om een beroep te doen op bijkomende wetenschappelijke deskundigen om specifieke input en advies te verstrekken over specifieke aspecten die tijdens de evaluatie aan de orde worden gesteld. Daarnaast zullen patiënten en gezondheidswerkers deel uitmaken van de pool van deskundigen en zullen zij naargelang hun deskundigheid ten aanzien van bepaalde ziekten bij de werkzaamheden van het EMA worden betrokken. Het CHMP en het PRAC bestaan uit deskundigen uit alle lidstaten, terwijl de werkgroepen en deskundigengroepen in meerderheid bestaan uit door de lidstaten op basis van hun expertise aangewezen deskundigen en uit externe deskundigen. De rol van de rapporteurs blijft ongewijzigd. De vertegenwoordiging van patiënten , hun verzorgers en gezondheidswerkers met expertise op alle gebieden, met inbegrip van zeldzame en kinderziekten, wordt uitgebreid in het CHMP en het PRAC, naast de specifieke werkgroepen waarin patiënten en gezondheidswerkers vertegenwoordigd zijn. Informatie over de samenstelling en de werkzaamheden van de comités en werkgroepen moet openbaar beschikbaar zijn. [Am. 27] (37) Wetenschappelijke comités zoals het CAT hebben een belangrijke rol gespeeld bij het waarborgen van deskundigheid en capaciteitsopbouw op een nieuw technologisch gebied. Na meer dan 15 jaar zijn geneesmiddelen voor geavanceerde therapie nu echter gangbaarder geworden. De volledige integratie van hun beoordeling in de werkzaamheden van het CHMP zal de beoordeling van geneesmiddelen binnen dezelfde therapeutische klasse vergemakkelijken, ongeacht de technologie waarop zij zijn gebaseerd. Zij zal er ook voor zorgen dat alle biologische geneesmiddelen door hetzelfde comité worden beoordeeld. (38) Om een informatiever advies inzake aanvragen voor klinische proeven en daarmee een beter geïntegreerd ontwikkelingsadvies mogelijk te maken met het oog op toekomstige gegevensvereisten voor vergunningaanvragen voor het in de handel brengen, kan het Bureau overleg plegen met vertegenwoordigers van lidstaten met expertise op het gebied van klinische proeven. Desalniettemin moeten de lidstaten bevoegd blijven voor beslissingen over aanvragen voor klinische proeven, overeenkomstig Verordening (EU) nr. 536/2014 van het Europees Parlement en de Raad (14) . (39) Ten behoeve van een informatievere besluitvorming en van de uitwisseling van kennis en het bundelen van expertise inzake algemene kwesties van wetenschappelijke of technische aard die verband houden met de taken van het Bureau op het gebied van geneesmiddelen voor menselijk gebruik, en met name met wetenschappelijke richtsnoeren over onvervulde medische behoeften en de opzet van klinische proeven, of ander onderzoek en het genereren van bewijsmateriaal gedurende de levenscyclus van geneesmiddelen, moet het Bureau gebruik kunnen maken van een proces voor de raadpleging van autoriteiten of instanties die een rol spelen gedurende de levenscyclus van geneesmiddelen. Daarnaast moet de Commissie, om de zekerheid over de regelgeving en de sectoroverschrijdende samenwerking te verbeteren, jaarlijks of, indien noodzakelijk geacht, vaker, gezamenlijke vergaderingen organiseren met de adviesinstanties die bij andere Uniewetgeving zijn opgericht, om opkomende trends en vragen over de regelgevingsstatus van producten te beoordelen en overeenstemming te bereiken over gemeenschappelijke beginselen voor de regelgevingsstatus. Bij deze autoriteiten kan het, al naargelang het geval, gaan om vertegenwoordigers van de hoofden van de geneesmiddelenautoriteiten, de Coördinatie- en adviesgroep voor klinische proeven, de SoHO-coördinatieraad, de coördinatiegroep inzake evaluatie van gezondheidstechnologie, de Coördinatiegroep voor medische hulpmiddelen, de nationale bevoegde autoriteiten voor medische hulpmiddelen, de nationale bevoegde autoriteiten voor de prijsstelling en vergoeding van geneesmiddelen, nationale verzekeringsfondsen of betalers van gezondheidszorg. Het Bureau moet het raadplegingsmechanisme ook kunnen uitbreiden tot consumenten, patiënten en hun verzorgers , gezondheidswerkers , de academische wereld , het bedrijfsleven, verenigingen die betalers vertegenwoordigen, of andere belanghebbenden, al naargelang het geval. [Am. 28] (40) De lidstaten moeten zorgen voor toereikende financiering van de bevoegde autoriteiten voor het uitvoeren van hun taken uit hoofde van deze verordening en van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]. Daarnaast moeten de lidstaten er overeenkomstig de gezamenlijke verklaring van het Europees Parlement, de Raad van de EU en de Europese Commissie over gedecentraliseerde agentschappen (15) voor zorgen dat de bevoegde autoriteiten van de lidstaten voldoende middelen toewijzen voor hun bijdragen aan de werkzaamheden van het Bureau, rekening houdend met de op kosten gebaseerde vergoeding die zij van het Bureau ontvangen. (41) In het kader van de samenwerking met internationale organisaties ter ondersteuning van de mondiale volksgezondheid is het belangrijk om de wetenschappelijke beoordeling door de Unie ten volle te benutten en te bevorderen dat regelgevende autoriteiten van derde landen zich daar ook op verlaten, door middel van het gebruik van certificaten voor geneesmiddelen waarvoor in de Unie een vergunning is verleend. Een aanvrager kan het Bureau onafhankelijk of als onderdeel van een aanvraag in het kader van de gecentraliseerde procedure om een wetenschappelijk advies verzoeken voor het gebruik van het geneesmiddel voor markten buiten de Unie. Het Bureau moet samenwerken met de Wereldgezondheidsorganisatie en relevante regelgevende autoriteiten en instanties van derde landen om dergelijke wetenschappelijke adviezen uit te brengen. (42) Het Bureau kan in het kader van de uitvoering van zijn taken samenwerken met de bevoegde autoriteiten van derde landen. Een dergelijke samenwerking op regelgevingsgebied moet in overeenstemming zijn met de bredere economische betrekkingen van de Unie met het betrokken derde land, rekening houdend met de relevante internationale overeenkomsten tussen de Unie en dat derde land. (43) In het belang van de volksgezondheid moeten besluiten over het verlenen van vergunningen voor het in de handel brengen in het kader van de gecentraliseerde procedure worden genomen op basis van objectieve wetenschappelijke criteria, namelijk kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid van het betrokken geneesmiddel, met uitsluiting van economische of andere overwegingen. Bij wijze van uitzondering moeten de lidstaten echter het gebruik van geneesmiddelen voor menselijk gebruik op hun grondgebied kunnen verbieden. De lidstaten moeten de Commissie en het Bureau een naar behoren onderbouwde motivering van een dergelijk verbod op gebruik doen toekomen. [Am. 29] (43 bis) De Unie is krachtens artikel 208 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) verplicht om in beleid dat gevolgen kan hebben voor lage- en middeninkomenslanden rekening te houden met de doelstellingen van de ontwikkelingssamenwerking. De geneesmiddelenwetgeving van de Unie moet een rol spelen bij de verwezenlijking van doelstellingen voor de mondiale volksgezondheid door de ontwikkeling te bevorderen van doeltreffende, veilige, toegankelijke en betaalbare innovaties voor antimicrobiële resistentie, armoedegerelateerde, opkomende en terugkerende bedreigingen voor de gezondheid, en verwaarloosde ziekten en andere aandoeningen die van mondiaal belang zijn voor de volksgezondheid. De Commissie moet onderzoek, ontwikkeling en innovatie op gebieden die van groot belang zijn voor de mondiale gezondheid blijven aanmoedigen, overeenkomstig haar internationale verbintenissen. [Am. 30] (44) De criteria kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] moeten van toepassing zijn op geneesmiddelen waarvoor de Unie volgens de gecentraliseerde procedure een vergunning verleent. De baten-risicobalans van alle geneesmiddelen zal worden beoordeeld wanneer zij in de handel worden gebracht en op elk ander moment dat de bevoegde autoriteit dit nodig acht. (45) Aanvragen voor een vergunning voor het in de handel brengen moeten, net als alle andere aanvragen die bij het Bureau worden ingediend, in overeenstemming zijn met het beginsel “standaard digitaal” en derhalve in elektronische vorm aan het Bureau worden toegezonden. De aanvragen moeten worden beoordeeld op basis van het door de aanvrager ingediende dossier overeenkomstig de verschillende rechtsgrondslagen waarin [herziene Richtlijn 2001/83/EG] voorziet. Tegelijkertijd kunnen het Bureau en de relevante comités rekening houden met alle informatie waarover zij beschikken. De aanvragers wordt verzocht in het algemeen ruwe gegevens in te dienen, met name met betrekking tot de klinische proeven die door de aanvrager worden uitgevoerd om een volledige beoordeling van de kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid van het geneesmiddel te waarborgen. (45 bis) Het Bureau moet bijzondere aandacht besteden aan de samenstelling van klinische proeven om te zorgen voor gendergelijkheid en alomvattende klinische gegevens. [Am. 31] (46) In Richtlijn 2010/63/EU van het Europees Parlement en de Raad betreffende de bescherming van dieren die voor wetenschappelijke doeleinden worden gebruikt (16) worden bepalingen vastgesteld betreffende de bescherming van dieren die voor wetenschappelijke doeleinden worden gebruikt op basis van de beginselen van vervanging, vermindering en verfijning. Voor elk onderzoek waarbij levende dieren worden gebruikt en dat essentiële gegevens over de kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid van een geneesmiddel oplevert, moet rekening worden gehouden met die beginselen van vervanging, vermindering en verfijning voor zover zij de verzorging en het gebruik van levende dieren voor wetenschappelijke doeleinden betreffen, en dat ontwerp en die uitvoering moeten worden geoptimaliseerd zodat de meest bevredigende resultaten met een minimaal aantal dieren worden geleverd. De procedures voor dergelijke onderzoeken mogen alleen worden gebruikt waar noodzakelijk en moeten zodanig worden opgezet dat pijn, lijden, angst of blijvende schade bij dieren worden voorkomen; bij deze procedures moeten de beschikbare richtsnoeren van het Bureau en van de Internationale Raad voor harmonisatie (ICH) worden gevolgd. De aanvrager en de houder van een vergunning voor het in de handel brengen moeten met name rekening houden met de beginselen die zijn vastgelegd in Richtlijn 2010/63/EU, met inbegrip van, waar mogelijk, de toepassing van waarbij prioriteit wordt verleend aan nieuwe benaderingsmethoden (new approach methodologies – NAM’s ) in plaats van dierproeven. Daarbij kan het gaan om: in-vitromodellen, zoals microfysiologische systemen, waaronder orgaan-op-chip, (2D- en 3D-) celkweekmodellen, organoïden, en modellen op basis van menselijke stamcellen, in-silicohulpmiddelen , in-chemico-technologieën en elke combinatie daarvan of “read-across”- of “aquatic egg”- modellen en ongewervelde soorten . Er moeten uiteindelijk inspanningen worden geleverd om procedures waarbij levende dieren voor wetenschappelijke doeleinden worden gebruikt, volledig te vervangen. Het Bureau moet in zijn jaarverslag de belangrijkste observaties en beste praktijken beschrijven op het gebied van de vervanging, vermindering en verfijning van dierproeven die door aanvragers zijn ingediend. [Am. 32] (47) Er moeten procedures worden ingevoerd om, waar mogelijk, te vergemakkelijken dat dierproeven gezamenlijk worden uitgevoerd, zodat wordt voorkomen dat onnodig proeven met levende dieren worden uitgevoerd , die onder Richtlijn 2010/63/EU vallen , onnodig worden gedupliceerd . Aanvragers en houders van een vergunning voor het in de handel brengen moeten alles in het werk stellen om de resultaten van dierproeven te hergebruiken en de resultaten van die proeven openbaar te maken. Voor verkorte aanvragen moeten aanvragers van een vergunning voor het in de handel brengen naar de relevante onderzoeken die voor het referentiegeneesmiddel zijn uitgevoerd, verwijzen. [Am. 33] (48) De samenvatting van de productkenmerken en de bijsluiter moeten de beoordeling van het Bureau weergeven en deel uitmaken van zijn wetenschappelijk advies. In het advies kunnen bepaalde voorwaarden worden aanbevolen die deel moeten uitmaken van de vergunning voor het in de handel brengen, bijvoorbeeld met betrekking tot veilig en doeltreffend gebruik van het geneesmiddel of verplichtingen na de verlening van de vergunning waaraan de houder van de vergunning voor het in de handel brengen moet voldoen. Bij die voorwaarden kan het onder meer gaan om het vereiste om veiligheids- of werkzaamheidsonderzoeken of andere onderzoeken na de verlening van de vergunning uit te voeren die noodzakelijk worden geacht om de behandeling te optimaliseren, bijvoorbeeld wanneer het door de aanvrager voorgestelde dosisschema weliswaar aanvaardbaar is en verbonden is met een aantoonbaar positieve baten-risicobalans, maar toch na de verlening van de vergunning verder zou kunnen worden geoptimaliseerd. Indien de aanvrager het niet eens is met delen van het advies, kan hij om heroverweging daarvan verzoeken. (49) Aangezien de algemene goedkeuringstermijnen voor geneesmiddelen moeten worden verkort, mogen er tussen het advies van het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik en de definitieve beslissing over een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen, in beginsel niet meer dan 46 dagen verstrijken. (50) Op basis van het advies van het Bureau moet de Commissie door middel van uitvoeringshandelingen een besluit over de toepassing vaststellen. In gerechtvaardigde gevallen mag de Commissie het advies voor verder onderzoek terugzenden of in haar besluit van het advies van het Bureau afwijken. Rekening houdend met de noodzaak om geneesmiddelen snel beschikbaar te maken voor patiënten, moet worden erkend dat de voorzitter van het Permanent Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik de beschikbare regelingen uit hoofde van Verordening (EU) nr. 182/2011 van het Europees Parlement en de Raad (17) zal gebruiken en met name de mogelijkheid om het advies van het Comité in te winnen via een schriftelijke procedure en binnen een korte termijn die, in beginsel, niet meer dan tien kalenderdagen zal bedragen. (51) Doorgaans moet een vergunning voor het in de handel brengen voor onbepaalde tijd worden verleend; alleen om gerechtvaardigde redenen in verband met de veiligheid van het geneesmiddel kan echter worden besloten dat er één verlenging nodig is. (51 bis) In het kader van goede praktijken moeten vergunningen voor het in de handel brengen worden verleend op basis van vergelijkende klinische proeven met patiënten die representatief zijn voor de populatie die met het product moet worden behandeld. Daarnaast moeten maatregelen ten aanzien van door de patiënt gemelde resultaten (patient-reported outcome measures – PROM’s) en maatregelen ten aanzien van de door de patiënt gemelde ervaring (patient-reported experience measures – PREM’s) een integraal onderdeel vormen van klinische gegevens die bij de aanvraag van de vergunning voor het in de handel brengen worden ingediend teneinde de kwaliteit van de zorg en de gevolgen van de behandelingen voor patiënten te kunnen beoordelen. [Am. 34] (52) Er moet worden bepaald dat de ethische vereisten van Verordening (EU) nr. 536/2014 van toepassing zijn op geneesmiddelen waarvoor de Unie een vergunning verleent. Met name met betrekking tot klinische proeven die buiten de Unie worden uitgevoerd met geneesmiddelen waarvoor het de bedoeling is dat er in de Unie een vergunning zal worden verleend, moet bij de beoordeling van de vergunningsaanvraag worden nagegaan of deze proeven zijn uitgevoerd overeenkomstig beginselen die gelijkwaardig zijn aan die van Verordening (EU) nr. 536/2014 wat betreft de rechten en veiligheid van de proefpersoon en de betrouwbaarheid en robuustheid van de in het kader van de klinische proef gegenereerde gegevens. (53) Geneesmiddelen die geheel of gedeeltelijk uit genetisch gemodificeerde organismen bestaan, kunnen milieurisico’s opleveren. Daarom is het nodig deze geneesmiddelen te onderwerpen aan een gelijkaardige milieurisicobeoordeling als bedoeld in Richtlijn 2001/18/EG van het Europees Parlement en de Raad (18) , parallel aan de beoordeling van de kwaliteit, de veiligheid en de werkzaamheid van het betrokken geneesmiddel in het kader van een uniforme procedure van de Unie. De milieurisicobeoordeling moet worden uitgevoerd overeenkomstig de voorschriften van deze verordening en van [herziene Richtlijn 2001/83/EG], die gebaseerd zijn op de beginselen van Richtlijn 2001/18/EG, maar rekening houden met de specifieke kenmerken van geneesmiddelen. (53 bis) Er moeten verschillende zorgtrajecten worden verkend om therapieën in alle lidstaten beschikbaar te maken, onder meer door vorderingen te maken in verband met bepalingen inzake de toegang tot grensoverschrijdende zorg, zoals Richtlijn 2011/24/EU (19) en Verordening (EG) nr. 883/2004 van het Europees Parlement en de Raad (20) . Dit is met name belangrijk voor geneesmiddelen voor geavanceerde therapie, aangezien de unieke kenmerken hiervan leiden tot grote moeilijkheden in verband met de infrastructuur en systeembelemmeringen, die de ononderbroken toelevering ervan aanzienlijk kunnen beperken. [Am. 35] (54) [herziene Richtlijn 2001/83/EG] staat de lidstaten toe om het gebruik en de levering van geneesmiddelen waarvoor geen vergunning is verleend toe te staan om redenen van de volksgezondheid of de individuele behoeften van patiënten, ook wanneer het geneesmiddelen betreft waarvoor krachtens deze verordening een vergunning moet worden verleend. Ook moet het de lidstaten uit hoofde van deze verordening worden toegestaan een geneesmiddel beschikbaar te stellen voor gebruik in schrijnende gevallen (“compassionate use”) voordat een vergunning voor het in de handel brengen wordt verleend. In dergelijke uitzonderlijke en dringende situaties, waarin er geen geschikt geneesmiddel is waarvoor wel een vergunning is verleend, moet de noodzaak om de volksgezondheid of de gezondheid van individuele patiënten te beschermen prevaleren boven andere overwegingen, met name de noodzaak om een vergunning voor het in de handel brengen te verkrijgen en bijgevolg over volledige informatie te beschikken over de risico’s van het geneesmiddel, met inbegrip van eventuele risico’s voor het milieu van geneesmiddelen die geheel of gedeeltelijk uit genetisch gemodificeerde organismen (ggo’s) bestaan. Om vertragingen bij het ter beschikking stellen van deze producten of onzekerheden rond de status ervan in bepaalde lidstaten te voorkomen, is het in die uitzonderlijke en dringende situaties passend dat voor een geneesmiddel dat geheel of gedeeltelijk uit ggo’s bestaat, een milieurisicobeoordeling of een toestemming overeenkomstig Richtlijn 2001/18/EG of Richtlijn 2009/41/EG van het Europees Parlement en de Raad (21) niet als voorwaarde moet worden gesteld. In deze gevallen moeten de lidstaten echter wel passende maatregelen nemen in overeenstemming met het voorzorgsbeginsel om de voorzienbare negatieve gevolgen voor het milieu van het opzettelijk of onopzettelijk vrijkomen in het milieu van geneesmiddelen die geheel of gedeeltelijk uit ggo’s bestaan tot een minimum te beperken te voorkomen en overeenstemming te bereiken over een passend tijdschema voor het verstrekken van de gegevens over het milieurisico . [Am. 36] (55) Voor geneesmiddelen moet de termijn voor de bescherming van gegevens in verband met niet-klinische tests en klinische proeven dezelfde zijn als de termijn die gehanteerd wordt in [herziene Richtlijn 2001/83/EG]. (56) Teneinde met name aan de gewettigde verwachtingen van de patiënten te beantwoorden en om rekening te houden met de steeds snellere ontwikkeling van de wetenschap en de therapieën, moeten versnelde beoordelingsprocedures worden ingevoerd voor geneesmiddelen die van groot therapeutisch belang zijn, alsmede procedures voor het verkrijgen van voorwaardelijke vergunningen voor het in de handel brengen die aan bepaalde, regelmatig herzienbare voorwaarden gebonden zijn. (57) Programma’s voor gebruik in schrijnende gevallen maken de vroegtijdige toegang tot geneesmiddelen mogelijk. Bestaande bepalingen moeten worden aangescherpt om ervoor te zorgen dat waar mogelijk een gemeenschappelijke aanpak wordt gekozen met betrekking tot de criteria en de voorwaarden voor het gebruik van nieuwe geneesmiddelen in schrijnende gevallen uit hoofde van de nationale wetgeving van de lidstaten. Bovendien is het belangrijk dat gegevens over dergelijk gebruik kunnen worden verzameld om als basis te dienen voor beslissingen met betrekking tot de baten-risicobalans van de betrokken geneesmiddelen. (57 bis) Gezien de onvoldoende vervulde behoeften op het gebied van geestelijke gezondheid moet de herziening bijdragen aan een betere toegang tot behandelingen en de ontwikkeling van nieuwe behandelingen voor patiënten die deze het meest nodig hebben. [Am. 37] (57 ter) De Commissie moet het gebruik van proefprogramma’s voor vroegtijdige toegang ondersteunen voor de behandeling van patiënten met complexe comorbiditeiten, waaronder lichamelijke en geestelijke gezondheidsproblemen, die vaak van klinische proeven worden uitgesloten. Dit zou het verzamelen van bewijsmateriaal over de veiligheid en werkzaamheid van deze behandelingen bevorderen. Deze programma’s moeten zorgaanbieders ervaring met behandelingen bieden en waardevolle gegevens uit de praktijk genereren om toekomstige toelatingen van deze behandelingen te onderbouwen. [Am. 38] (58) Het is mogelijk om onder bepaalde naar behoren gerechtvaardigde omstandigheden vergunningen voor het in de handel brengen afhankelijk van specifieke verplichtingen of voorwaarden, op voorwaardelijke basis of onder uitzonderlijke omstandigheden te verlenen. De wetgeving moet het onder vergelijkbare omstandigheden mogelijk maken dat er voor geneesmiddelen met een standaardvergunning voor het in de handel brengen op voorwaardelijke basis of onder uitzonderlijke omstandigheden voor nieuwe indicaties een vergunning wordt verleend. De geneesmiddelen waarvoor op voorwaardelijke basis of onder uitzonderlijke omstandigheden een vergunning is verleend, moeten in beginsel voldoen aan de eisen voor een standaardvergunning voor het in de handel brengen, met uitzondering van de specifieke afwijkingen of voorwaarden die zijn vermeld in de desbetreffende voorwaardelijke of uitzonderlijke vergunning voor het in de handel brengen, en worden onderworpen aan een specifieke evaluatie van de naleving van de opgelegde specifieke voorwaarden of verplichtingen. Verder wordt ervan uitgegaan dat de gronden voor de weigering van een vergunning voor het in de handel brengen in dergelijke gevallen van overeenkomstige toepassing zijn. [Am. 39] (59) Voor een geneesmiddel kan aan eenzelfde houder in beginsel slechts één vergunning voor het in de handel brengen worden verleend. Duplicaten van vergunningen voor het in de handel brengen mogen alleen in uitzonderlijke omstandigheden worden verleend. Wanneer deze uitzonderlijke omstandigheden niet langer aanwezig zijn, met name waar het de bescherming door een octrooi of een aanvullend beschermingscertificaat in een of meer lidstaten betreft, moeten eventuele negatieve gevolgen voor de markten van het bestaan van duplicaten van vergunningen voor het in de handel brengen tot een minimum worden beperkt door de oorspronkelijke vergunning of het duplicaat van de vergunning voor het in de handel brengen in te trekken. (60) De regelgevende besluitvorming inzake de ontwikkeling van, de vergunningverlening voor en het toezicht op geneesmiddelen kan worden ondersteund door de toegang tot en analyse van gezondheidsgegevens, in voorkomend geval met inbegrip van gegevens uit de praktijk, dat wil zeggen gezondheidsgegevens die buiten het kader van klinisch onderzoek worden gegenereerd en gegevens die worden gegenereerd met gebruik van in-silicomethoden, zoals computermodellering en -simulatie, de digitale weergave van moleculen en mechanische modellering, technologieën met digitale tweelingen en artificiële intelligentie (AI) . Het Bureau moet dergelijke gegevens kunnen gebruiken, onder meer via het Data Analysis and Real World Interrogation Network (DARWIN) en de interoperabele infrastructuur van de Europese ruimte voor gezondheidsgegevens. Via deze capaciteiten kan het Bureau alle mogelijkheden van supercomputing, kunstmatige intelligentie en “big data” , met inbegrip van resultaten van studies die met gebruik van in-silicomethoden zijn verricht, benutten om zijn mandaat te vervullen, zonder de privacyrechten in het gedrang te brengen . Het Bureau moet toereikende, doeltreffende en specifieke technische en organisatorische maatregelen nemen om de grondrechten en belangen van betrokkenen te waarborgen in overeenstemming met Verordeningen (EU) 2016/679 (22) en (EU) 2018/1725 (23) van het Europees Parlement en de Raad . Waar nodig kan het Bureau met de bevoegde autoriteiten van de lidstaten samenwerken om dit doel te bereiken. [Am. 40] (61) De omgang met gezondheidsgegevens vereist een hoog niveau van bescherming tegen cyberaanvallen. Het Bureau moet over een hoog niveau van beveiligingscontroles en -processen tegen cyberaanvallen beschikken om te waarborgen dat het Bureau te allen tijde normaal kan functioneren. Daartoe moet het Bureau een plan opstellen om cyberaanvallen te voorkomen, te detecteren, te beperken en te beantwoorden, zodat het Bureau te allen tijde kan functioneren en onrechtmatige toegang tot documenten van het Bureau wordt voorkomen. (62) Gezien de gevoelige aard van gezondheidsgegevens moet het Bureau zijn verwerkingsactiviteiten vrijwaren en ervoor zorgen dat zij voldoen aan de gegevensbeschermingsbeginselen van rechtmatigheid, behoorlijkheid en transparantie, doelbinding, minimale gegevensverwerking, juistheid, opslagbeperking, integriteit en vertrouwelijkheid. Wanneer de verwerking van persoonsgegevens noodzakelijk is voor de toepassing van deze verordening, moet deze gebeuren overeenkomstig het recht van de Unie inzake de bescherming van persoonsgegevens. Verwerking van persoonsgegevens krachtens deze verordening moet gebeuren in overeenstemming met Verordening (EU) 2016/679 (24) en Verordening (EU) 2018/1725 (25) van het Europees Parlement en de Raad. (63) De toegang tot gegevens van afzonderlijke patiënten uit klinische onderzoeken in een gestructureerd formaat waardoor er statistische analyses kunnen worden gedaan, kan regelgevers helpen om het ingediende bewijsmateriaal te begrijpen en kan helpen om regelgevende besluitvorming betreffende de baten-risicobalans van een geneesmiddel te onderbouwen. De invoering van een dergelijke mogelijkheid in de wetgeving is belangrijk om gegevensgestuurde baten-risicobeoordelingen in alle fasen van de levenscyclus van een geneesmiddel te bevorderen. Bij deze verordening krijgt het Bureau daarom de bevoegdheid om, als onderdeel van de beoordeling van de oorspronkelijke aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen en aanvragen na verlening van een vergunning, dergelijke gegevens op te vragen. (64) Voor generieke geneesmiddelen en biosimilars hoeven in de regel geen risicomanagementplannen te worden opgesteld en ingediend, mede gelet op het feit dat het referentiegeneesmiddel al over een dergelijk plan beschikt; in specifieke gevallen moet echter wel een risicomanagementplan voor generieke geneesmiddelen en biosimilars worden opgesteld en bij de bevoegde autoriteiten worden ingediend. (65) Bij het opstellen van wetenschappelijk adviezen en in naar behoren gemotiveerde gevallen moet het Bureau ook bij andere relevante rechtshandelingen van de Unie ingestelde autoriteiten of andere in de Unie gevestigde overheidsinstanties, al naargelang het geval, kunnen raadplegen. Hierbij kan het gaan om deskundigen op het gebied van klinische proeven, medische hulpmiddelen, stoffen van menselijke oorsprong of op enig ander gebied voor zover vereist voor het verstrekken van het desbetreffende wetenschappelijk advies. Naast het verstrekken van wetenschappelijk advies moet het Bureau zorgen voor de actualisering van wetenschappelijke richtsnoeren en de open en openbare discussie over laatste wetenschappelijke ontwikkelingen bevorderen. [Am. 41] (66) Via de regeling inzake prioritaire geneesmiddelen (Prime-regeling) heeft het Bureau ervaring opgedaan met het in een vroeg stadium verlenen van wetenschappelijke ondersteuning en ondersteuning op regelgevingsgebied aan ontwikkelaars van bepaalde geneesmiddelen die, op basis van voorlopig bewijs, waarschijnlijk in een onvervulde medische behoefte zullen voorzien en die in een vroeg stadium van ontwikkeling als veelbelovend worden gezien. Het is passend dit mechanisme voor vroegtijdige ondersteuning te erkennen, ook voor prioritaire antimicrobiële stoffen en herbestemde geneesmiddelen wanneer deze voldoen aan de criteria voor de regeling, en het Bureau in staat te stellen om, in overleg met de lidstaten en de Commissie, selectiecriteria voor veelbelovende geneesmiddelen vast te stellen. (67) Het Bureau moet, in overleg met de lidstaten en de Commissie, de wetenschappelijke selectiecriteria vaststellen voor geneesmiddelen waarvoor ondersteuning voorafgaand aan de vergunningverlening wordt geboden, waarbij prioriteit moet worden gegeven aan de behoeften op het gebied van de volksgezondheid en de meest veelbelovende ontwikkelingen op het gebied van therapieën. In het geval van geneesmiddelen voor onvervulde medische behoeften kan elke geïnteresseerde ontwikkelaar op basis van de door het Bureau vastgestelde wetenschappelijke selectiecriteria voorlopig bewijsmateriaal indienen om aan te tonen dat het geneesmiddel een belangrijke therapeutische vooruitgang kan bieden wat de vastgestelde onvervulde medische behoefte betreft. [Am. 42] (68) Voordat een geneesmiddel voor menselijk gebruik in een of meer lidstaten in de handel mag worden gebracht, moet gewoonlijk uitgebreid onderzoek worden gedaan om te waarborgen dat het geneesmiddel veilig is, een goede kwaliteit heeft en werkzaam is bij de doelgroep. Voor bepaalde categorieën geneesmiddelen voor menselijk gebruik kan het, om te voorzien in de onvervulde medische behoeften van patiënten en in het belang van de volksgezondheid, echter nodig zijn om een vergunning voor het in de handel brengen te verlenen op basis van minder volledige gegevens dan gewoonlijk het geval is. Aan een dergelijke te verlenen vergunning voor het in de handel brengen moeten specifieke verplichtingen verbonden zijn. De betreffende categorieën van geneesmiddelen voor menselijk gebruik moeten betrekking hebben op de geneesmiddelen, waaronder weesgeneesmiddelen, die de behandeling, preventie of medische diagnose van ernstig invaliderende of levensbedreigende ziekten ten doel hebben, of bestemd zijn om te worden gebruikt in noodsituaties in verband met een bedreiging van de volksgezondheid. (68 bis) Er zijn nog steeds onvoldoende gedetailleerde en vergelijkbare gegevens beschikbaar op het niveau van de Unie voor het identificeren van de trends en de mogelijke risicofactoren die aanleiding kunnen geven tot de ontwikkeling van verdere maatregelen om het risico van resistentie tegen antimicrobiële stoffen te beperken en om het effect te monitoren van de maatregelen die reeds zijn genomen. Het is daarom belangrijk dat gegevens worden verzameld over de verkoop en het gebruik van antimicrobiële stoffen, evenals gegevens over antimicrobieel resistente organismen in dieren, mensen en levensmiddelen. Om te waarborgen dat de verzamelde gegevens doeltreffend kunnen worden gebruikt, moeten passende regels worden vastgesteld inzake het verzamelen en het uitwisselen van gegevens. De lidstaten moeten verantwoordelijk zijn voor het verzamelen van gegevens over het gebruik van antimicrobiële geneesmiddelen, waarbij het Bureau zorgt voor de coördinatie. [Am. 43] (69) De Unie moet beschikken over de middelen om een wetenschappelijke beoordeling te kunnen verrichten van de geneesmiddelen die volgens de gedecentraliseerde procedures voor het verlenen van vergunningen voor het in de handel brengen worden aangeboden. Voorts moeten, met het oog op een daadwerkelijke harmonisering van de bestuursrechtelijke besluiten van de lidstaten met betrekking tot geneesmiddelen die volgens de gedecentraliseerde procedures voor het verlenen van vergunningen voor het in de handel brengen worden aangeboden, aan de Unie de nodige middelen worden verstrekt om bij een verschil van inzicht tussen lidstaten betreffende de kwaliteit, de veiligheid en de werkzaamheid van geneesmiddelen, tot een oplossing tot komen. (70) In het geval van een risico voor de volksgezondheid moeten de houder van de vergunning voor het in de handel brengen of de bevoegde autoriteiten op eigen initiatief dringende veiligheids- of werkzaamheidsbeperkingen kunnen opleggen om ervoor te zorgen dat de vergunning voor het in de handel brengen snel wordt aangepast teneinde een veilig en doeltreffend gebruik van het geneesmiddel door gezondheidswerkers en patiënten te behouden. Indien een herziening wordt ingeleid met betrekking tot dezelfde veiligheids- of werkzaamheidskwestie die ook wordt aangepakt door middel van door een bevoegde autoriteit geïnitieerde dringende beperkingen, moeten eventuele schriftelijke opmerkingen van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen bij die herziening in aanmerking worden genomen om dubbele beoordeling te voorkomen. (71) De voorwaarden van een vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel voor menselijk gebruik kunnen worden gewijzigd. Hoewel de kernelementen van een wijziging in deze verordening zijn vastgelegd, moet de Commissie de bevoegdheid krijgen om deze elementen aan te vullen door verdere noodzakelijke elementen vast te stellen, het systeem aan de technologische en wetenschappelijke vooruitgang aan te passen en gebruik te maken van digitalisering, teneinde ervoor te zorgen dat onnodige administratieve lasten voor de houders van vergunningen voor het in de handel brengen en voor de bevoegde autoriteiten worden vermeden. (72) Om onnodige administratieve en financiële lasten voor zowel de farmaceutische industrie als de bevoegde autoriteiten te voorkomen, moeten bepaalde stroomlijningsmaatregelen worden ingevoerd. Het moet mogelijk worden gemaakt vergunningen voor het in de handel brengen en wijzigingen in de voorwaarden van de vergunning voor het in de handel brengen elektronisch aan te vragen. (73) Om het gebruik van middelen voor zowel de aanvragers van vergunningen voor het in de handel brengen als de bevoegde autoriteiten die dergelijke aanvragen beoordelen, te optimaliseren, moet één enkele beoordeling van een basisdossier werkzame stof worden ingevoerd. Het resultaat van de beoordeling moet worden verstrekt in de vorm van een certificaat. Om dubbele beoordeling te voorkomen, moet voor een houder van een certificaat basisdossier werkzame stof het gebruik van dat certificaat verplicht worden gesteld voor volgende aanvragen of vergunningen voor het in de handel brengen van geneesmiddelen voor menselijk gebruik die diezelfde werkzame stof bevatten. De Commissie moet de bevoegdheid krijgen om de procedure voor de unieke beoordeling van een basisdossier werkzame stof vast te stellen. Om het gebruik van middelen verder te optimaliseren, moet de Commissie de bevoegdheid krijgen om de certificeringsregeling uit te breiden tot aanvullende basiskwaliteitsdossiers, bijvoorbeeld in het geval van nieuwe hulpstoffen, adjuvantia, radiofarmaceutische uitgangsstoffen en tussenproducten van de werkzame stof, wanneer het tussenproduct zelf een chemische werkzame stof is of in verbinding met een biologische stof wordt gebruikt. (74) Om onnodige administratieve en financiële lasten voor aanvragers, houders van een vergunning voor het in de handel brengen en de bevoegde autoriteiten te voorkomen, moeten bepaalde stroomlijningsmaatregelen worden ingevoerd. Er moet een elektronische aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen en voor wijzigingen in de voorwaarden van de vergunning voor het in de handel brengen worden ingevoerd. Voor generieke geneesmiddelen en biosimilars hoeven, behalve in specifieke gevallen, geen risicomanagementplannen te worden opgesteld en ingediend bij de bevoegde autoriteiten. (75) In een noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid is het voor de Unie van groot belang dat zo spoedig mogelijk veilige en werkzame geneesmiddelen in de Unie ontwikkeld en beschikbaar gesteld kunnen worden. Flexibele, snelle en gestroomlijnde processen zijn daarbij cruciaal. Er bestaat al een geheel aan maatregelen op het niveau van de Unie om de ontwikkeling en de verlening van vergunningen voor het in de handel brengen van behandelingen en vaccins tijdens een noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid te vergemakkelijken, te ondersteunen en te versnellen. (76) Het wordt passend geacht dat de Commissie ook de mogelijkheid heeft om tijdelijke noodvergunningen voor het in de handel brengen te verlenen om noodsituaties op het gebied van de volksgezondheid aan te pakken. Tijdelijke noodvergunningen voor het in de handel brengen kunnen worden verleend op voorwaarde dat, rekening houdend met de omstandigheden van de noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid, de baten van de onmiddellijke beschikbaarheid van het betrokken geneesmiddel groter zijn dan de risico’s die verbonden zijn aan het feit dat aanvullende, volledge volledige niet-klinische en klinische gegevens van goede kwaliteit nog steeds vereist kunnen zijn. Een tijdelijke noodvergunning voor het in de handel brengen mag alleen geldig zijn gedurende de noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid. De Commissie moet de mogelijkheid krijgen om dergelijke vergunningen voor het in de handel brengen te wijzigen, te schorsen of in te trekken om de volksgezondheid te beschermen of wanneer de houder van de vergunning voor het in de handel brengen niet heeft voldaan aan de voorwaarden en verplichtingen van de tijdelijke noodvergunning voor het in de handel brengen of wanneer een standaard- of voorwaardelijke vergunning voor het in de handel brengen is verleend voor de desbetreffende indicatie . [Am. 44] (76 bis) Het is passend dat er maatregelen en normen inzake transparantie gelden voor de regelgevingswerkzaamheden van het Bureau op het gebied van geneesmiddelen, met name geneesmiddelen waaraan een tijdelijke noodvergunning voor het in de handel brengen wordt verleend. Die maatregelen moeten ook de tijdige publicatie van alle relevante informatie over goedgekeurde geneesmiddelen en medische hulpstukken, en van klinische gegevens omvatten, met inbegrip van de protocollen voor klinische proeven. De openbare informatie met betrekking tot klinische proeven en besluiten over het verlenen van vergunningen moet voldoen aan het bepaalde in Verordening (EU) 2022/123 van het Europees Parlement en de Raad (26) . [Am. 45] (77) De ontwikkeling van resistentie tegen antimicrobiële stoffen vormt een steeds groter punt van zorg en de ontwikkelingspijplijn van doeltreffende antimicrobiële stoffen zit verstopt als gevolg van marktfalen , waarbij onderzoek en ontwikkeling (O&O) op het gebied van antimicrobiële stoffen wordt belemmerd door de beperkte commerciële waarde van de markt voor antimicrobiële geneesmiddelen ; daarom moeten moet de werkzaamheid van bestaande antimicrobiële stoffen zo lang mogelijk in stand worden gehouden en moet een aantal nieuwe maatregelen worden overwogen ter bevordering van de ontwikkeling van prioritaire antimicrobiële stoffen die doeltreffend zijn tegen de resistentie tegen antimicrobiële stoffen en ter ondersteuning van ondernemingen, veelal kmo’s, en entiteiten zonder winstoogmerk die ervoor kiezen op dit gebied te investeren. Het is evenzeer nodig om onderzoek en ontwikkeling op het gebied van nieuwe antimicrobiële stoffen in de verschillende fasen van de antimicrobiële ontwikkeling te ondersteunen, met name door beloningen voor markttoegang en mijlpaalbetalingen. Daarnaast kan de invoering van abonnementsmodellen die het volume van de verkoop van antimicrobiële stoffen loskoppelen van de ontvangen beloning, met name door vrijwillige gezamenlijke aankoop, dergelijke tekortkomingen van de markt helpen ondervangen. Dergelijke maatregelen moeten de ontwikkeling van alternatieve behandelingen vergemakkelijken, zoals fagen, die doeltreffend zijn tegen bacteriën die resistent zijn tegen meerdere geneesmiddelen en als alternatieve behandeling of samen met antibiotica kunnen worden gebruikt. Antimicrobiële resistentie kan echter niet alleen met behulp van O&O worden aangepakt. Om te zorgen voor een verstandig gebruik van bestaande antibiotica, moet het Bureau ook de ontwikkeling en de inkoop van instrumenten voor een snelle diagnose ondersteunen teneinde passende recepten te waarborgen. [Am. 46] (77 bis) De terughoudendheid om in de ontwikkeling van antimicrobiële stoffen te investeren is deels te wijten aan het feit dat de ontwikkeling van antimicrobiële stoffen duur is en veel ontwikkelaars, vaak kmo’s, het zich niet kunnen veroorloven om naar de volgende ontwikkelingsfase over te gaan. Wanneer een antimicrobiële stof is ontwikkeld, is de markt bovendien van nature beperkt omdat antimicrobiële stoffen voorzichtig moeten worden gebruikt. Derhalve moet verdere actie op het niveau van de Unie worden overwogen om de ontwikkeling van antimicrobiële stoffen te ondersteunen en het bestaande marktfalen aan te pakken. Dienovereenkomstig moet een mijlpaalbetalingsregeling, aangevuld met een vrijwillige gezamenlijke inkoopregeling op basis van een abonnementsmodel, worden ontwikkeld om ervoor te zorgen dat er een markt voor ontwikkelaars bestaat die de verkochte hoeveelheden loskoppelt van de ontvangen betaling. [Am. 47] (77 ter) Mijlpaalbetalingen zijn een financiële beloning in een vroeg stadium die wordt toegekend na het bereiken van bepaalde O&O-doelstellingen vóór de goedkeuring tot het in de handel brengen, bijvoorbeeld de succesvolle voltooiing van fase I. Hoewel dergelijke mechanismen in de eerste plaats zouden dienen om toegang te verschaffen tot bestaande antimicrobiële stoffen, zouden ze ook nieuwe antimicrobiële stoffen in de ontwikkelingsfase kunnen ondersteunen. Een abonnementsmodel bestaat uit een reeks betalingen aan een antibioticaontwikkelaar voor het succesvol verkrijgen van een wettelijke goedkeuring voor een antibioticum dat aan specifieke vooraf vastgestelde criteria voldoet. Een abonnementsmodelregeling via vrijwillige gezamenlijke inkoopovereenkomsten zou de bezorgdheid van de ontwikkelaars moeten wegnemen door ervoor te zorgen dat er een markt is voor de antimicrobiële stof wanneer deze ontwikkeld is. [Am. 48] (78) Om als “prioritaire antimicrobiële stof” te worden beschouwd, moet een geneesmiddel een echte vooruitgang tegen de resistentie tegen antimicrobiële stoffen betekenen en moet het daarom niet-klinische en klinische gegevens opleveren die een aanzienlijk klinisch voordeel met betrekking tot de resistentie tegen antimicrobiële stoffen staven. Bij de beoordeling van de voorwaarden voor antibiotica moet het Bureau rekening houden met de prioritering van ziekteverwekkers met betrekking tot het risico van resistentie tegen antimicrobiële stoffen, zoals bedoeld in de WHO-lijst van prioritaire ziekteverwekkers voor O&O op het gebied van nieuwe antibiotica, en met name van die ziekteverwekkers welke zijn opgenomen als prioriteit 1 (kritiek) of prioriteit 2 (hoog); indien er op het niveau van de Unie een gelijkwaardige lijst van prioritaire ziekteverwekkers wordt vastgesteld, moet het Bureau die lijst van de Unie prioritair in aanmerking nemen. (78 bis) Om grote bestaande en aankomende uitdagingen op het gebied van de volksgezondheid, en met name de resistentie tegen antimicrobiële stoffen, op doeltreffende wijze aan te pakken, terwijl ook wordt voortgebouwd op bestaande middelen, moet de Autoriteit voor paraatheid en respons inzake noodsituaties op gezondheidsgebied (“HERA” of de “Autoriteit”) worden vastgesteld als afzonderlijke structuur, onder de rechtspersoonlijkheid van het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC), dat is opgericht bij Verordening (EG) nr. 851/2004 van het Europees Parlement en de Raad (27) . De Autoriteit moet verantwoordelijk zijn voor het creëren, coördineren en uitvoeren van de Europese langetermijnportefeuille van biomedisch onderzoek en de ontwikkelingsagenda voor medische tegenmaatregelen tegen bestaande en opkomende bedreigingen van de volksgezondheid, alsook voorzien in instrumenten om een Uniebrede toegang tot deze producten te waarborgen, met inbegrip van instrumenten ter ondersteuning van de capaciteit voor de productie, de inkoop, het aanleggen van voorraden en de verspreiding van medische tegenmaatregelen en andere prioritaire geneesmiddelen in de Unie. De Autoriteit zal een cruciale rol spelen bij de mondiale aanpak van bedreigingen van de gezondheid. De Autoriteit moet zich in de eerste plaats richten op de bestrijding van de meest urgente bedreigingen voor de gezondheid, waaronder antimicrobiële resistentie en tekorten aan geneesmiddelen. In de toekomst, naarmate haar capaciteit toeneemt, moet de Autoriteit echter de reikwijdte van haar missie uitbreiden om hieronder specifiek andere gebieden op te nemen waarop sprake is van onvervulde medische behoeften, zoals zeldzame en verwaarloosde ziekten. De Autoriteit moet over voldoende middelen beschikken om zijn taken uit te voeren. [Am. 49] (78 ter) Naast de groter wordende dreiging van resistentie tegen antimicrobiële stoffen zijn er in de farmaceutische industrie andere voorbeelden van marktfalen ten aanzien waarvan op het niveau van de Unie aanvullende maatregelen moeten worden genomen om tegemoet te komen aan de behoeften op volksgezondheidsgebied van de burgers van de Unie. Zo is er in het bijzonder een discrepantie tussen de O&O-prioriteiten en de behoeften op volksgezondheidsgebied van de burgers van de Unie. Het marktfalen in de Unie heeft er in bepaalde gevallen toe geleid dat er geen behandelingen voor zeldzame ziekten beschikbaar waren en geneesmiddelen ongelijk toegankelijk waren, en heeft tekorten veroorzaakt. Deze verordening moet derhalve dit marktfalen aanpakken door te voorzien in een gemoduleerde aanpak van marktexclusiviteit en meer transparantie met betrekking tot O&O-uitgaven om de doelstellingen van betaalbaarheid, toegankelijkheid en beschikbaarheid van geneesmiddelen in de Unie beter te verwezenlijken. [Am. 50] (78 quater) Gezamenlijke aanbesteding, hetzij in een land, hetzij in meer dan een land, kan de toegang tot, de betaalbaarheid van en de voorzieningszekerheid van geneesmiddelen verbeteren. Lidstaten die geïnteresseerd zijn in gezamenlijke aanbesteding van geneesmiddelen moeten de Commissie kunnen verzoeken om gezamenlijke aanbesteding van centraal toegelaten geneesmiddelen op het niveau van de Unie overeenkomstig Richtlijn 2014/24/EU van het Europees Parlement en de Raad (28) te vergemakkelijken. [Am. 51] (79) Als alternatief voor ontwikkelaars die geen gebruik hebben gemaakt van beloningen voor het op de markt brengen en mijlpaalbetalingsregelingen, kan met de invoering van een voucher waarmee de ontwikkeling van prioritaire antimicrobiële stoffen wordt beloond met een extra jaar termijn wettelijke gegevensbescherming zou de benodigde financiële ondersteuning van ontwikkelaars van prioritaire antimicrobiële stoffen kunnen worden verwezenlijkt. Om er echter voor te zorgen dat de financiële beloning, die uiteindelijk door de gezondheidszorgstelsels wordt gedragen, grotendeels wordt geabsorbeerd door de ontwikkelaar van de prioritaire antimicrobiële stof en niet door de koper van de voucher, moet het aantal beschikbare vouchers op de markt tot een minimum worden beperkt. Daarom moeten strikte voorwaarden voor de toekenning, de overdracht en het gebruik van de voucher worden vastgesteld en moet de Commissie de mogelijkheid krijgen om de voucher onder bepaalde omstandigheden in te trekken. Bovendien moet de geldwaarde die voor de overdracht van de voucher is betaald, worden overgedragen aan de Autoriteit, die het overeenkomstige bedrag in jaarlijkse termijnen aan de houder van de vergunning voor het in de handel brengen moet uitkeren om de productiecapaciteit en de levering te garanderen van de prioritaire antimicrobiële stof waarvoor de voucher is gecreëerd. [Am. 52] (80) Een overdraagbare gegevensexclusiviteitsvoucher mag alleen beschikbaar zijn voor antimicrobiële producten die een aanzienlijk klinisch voordeel opleveren met betrekking tot resistentie tegen antimicrobiële stoffen en die de in deze verordening beschreven kenmerken hebben. Er moet ook voor worden gezorgd dat een onderneming die deze stimulans ontvangt, op haar beurt in staat is het geneesmiddel in voldoende hoeveelheden aan patiënten in de hele Unie te leveren en informatie te verstrekken over alle financiering die is ontvangen voor onderzoek in verband met de ontwikkeling ervan, teneinde een volledig overzicht te geven van de rechtstreekse financiële en indirecte ondersteuning die aan het geneesmiddel wordt verleend overeenkomstig artikel 57 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] . [Am. 53] (81) Om te zorgen voor een hoge mate van transparantie en voor volledig inzicht inzake het economische effect van de overdraagbare gegevensexclusiviteitsvoucher, met name wat betreft het risico op overcompensatie van de investeringen, wordt van een ontwikkelaar van een prioritaire antimicrobiële stof vereist dat hij of zij informatie verstrekt over alle ontvangen rechtstreekse financiële steun voor onderzoek in verband met de ontwikkeling van de prioritaire antimicrobiële stof. In een dergelijke verklaring moet alle rechtstreekse financiële steun worden vermeld die uit enige bron waar ook ter wereld wordt ontvangen , alsook alle indirecte financiële steun overeenkomstig artikel 57 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] . [Am. 54] (82) De overdracht van een voucher voor een prioritaire antimicrobiële stof kan plaatsvinden via verkoop en is slechts eenmaal toegestaan . De waarde van de transactie, die in geld kan worden uitgedrukt of anderszins is overeengekomen tussen de koper en de verkoper, wordt openbaar gemaakt om de regelgevers en het publiek te informeren. De identiteit van de houder van een voucher die is toegekend en nog niet is gebruikt, moet te allen tijde publiekelijk bekend zijn om een maximale mate van transparantie en vertrouwen te waarborgen. [Am. 55] (83) De bepalingen met betrekking tot overdraagbare gegevensexclusiviteitsvouchers moeten van toepassing zijn gedurende een bepaalde periode vanaf de inwerkingtreding van deze verordening of totdat de Commissie een maximumaantal vouchers heeft toegekend, om de totale kosten van de maatregel voor de gezondheidszorgstelsels van de lidstaten te beperken. De beperkte toepassing van de maatregel zal het ook mogelijk maken het effect van de maatregel voor het tegengaan van het marktfalen bij de ontwikkeling van nieuwe antimicrobiële stoffen waarmee de resistentie tegen antimicrobiële stoffen kan worden aangepakt, te beoordelen en de kosten voor de nationale gezondheidszorgstelsels te bepalen. Een dergelijke beoordeling zal de nodige kennis opleveren om te kunnen beslissen of de toepassing van de maatregel wordt verlengd. Bovendien moet de Commissie uiterlijk ... [vijf jaar vanaf de datum van inwerkingtreding van deze verordening] een evaluatieverslag indienen over de doeltreffendheid van zowel de mijlpaalbetalingsregelingen als de overdraagbare gegevensexclusiviteitsvouchers bij de ontwikkeling van prioritaire antimicrobiële stoffen. [Am. 56] (84) De toepassingstermijn van de bepalingen inzake overdraagbare exclusiviteitsvouchers voor prioritaire antimicrobiële stoffen en het totale aantal vouchers kunnen op voorstel van de Commissie en op basis van de opgedane ervaring door het Parlement en de Raad worden uitgebreid. (85) Wanneer de Commissie van oordeel is dat er redenen zijn om aan te nemen dat een geneesmiddel een mogelijk ernstig risico voor de gezondheid van de mens kan inhouden, moet het Bureau een wetenschappelijke beoordeling van het geneesmiddel uitvoeren, die uitmondt in een besluit om de vergunning voor het in de handel brengen te handhaven, te wijzigen, te schorsen of in te trekken, en die wordt genomen op basis van een algemene baten-risicobeoordeling. De Commissie kan ook optreden met betrekking tot een gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen wanneer niet aan de daaraan verbonden voorwaarden wordt voldaan. (86) Voor geneesmiddelen bij zeldzame ziekten en geneesmiddelen voor kinderen moeten wat hun kwaliteit, veiligheid en , werkzaamheid en milieurisico betreft, dezelfde bepalingen gelden als voor alle andere geneesmiddelen, bijvoorbeeld betreffende de procedures voor het verlenen van vergunningen voor het in de handel brengen, en de eisen voor de geneesmiddelenbewaking en voor de kwaliteit. Voor die geneesmiddelen gelden echter ook specifieke eisen. Dergelijke eisen worden momenteel gedefinieerd in afzonderlijke wetgeving en moeten in deze verordening worden opgenomen om te zorgen voor duidelijkheid en samenhang van alle maatregelen die op deze geneesmiddelen van toepassing zijn. [Am. 57] (87) Sommige weesaandoeningen komen zo zelden voor dat de kosten voor de ontwikkeling en het in de handel brengen van een geneesmiddel voor diagnose, preventie of behandeling van een dergelijke aandoening niet kunnen worden gedekt door de verwachte verkoop van het geneesmiddel. Personen die lijden aan zeldzame aandoeningen moeten echter een behandeling van dezelfde kwaliteit kunnen krijgen als andere personen; daarom moeten impulsen worden gegeven aan onderzoek en ontwikkeling en inzake het in de handel brengen van geschikte geneesmiddelen door de farmaceutische industrie. (88) Verordening (EG) nr. 141/2000 van het Europees Parlement en de Raad (29) heeft aantoonbaar resultaat opgeleverd wat betreft het stimuleren van de ontwikkeling van weesgeneesmiddelen in de Unie , ook al moet er nog meer vooruitgang worden geboekt, aangezien voor 95 % van de zeldzame ziekten nog steeds geen behandeling is toegelaten en de behandelingen die beschikbaar zijn voor 5 % van de zeldzame ziekten niet noodzakelijk transformatief of curatief zijn ; een optreden op het niveau van de Unie verdient dan ook nog steeds de voorkeur boven ongecoördineerde maatregelen van de lidstaten die kunnen leiden tot concurrentievervalsing en belemmeringen voor de handel binnen de Unie. De Unie moet voortbouwen op haar succes en in het kader van deze verordening een vergelijkbare mate van innovatie stimuleren en waarborgen. [Am. 58] (89) De bij Verordening (EG) nr. 141/2000 vastgestelde open en doorzichtige procedure van de Unie voor de aanwijzing van potentiële geneesmiddelen als weesgeneesmiddelen moet worden gehandhaafd. Om te zorgen voor meer juridische duidelijkheid en voor verdere vereenvoudiging, moeten de specifieke wettelijke bepalingen die op deze geneesmiddelen van toepassing zijn, in deze verordening worden opgenomen. (90) Objectieve criteria voor de aanwijzing als weesgeneesmiddel op basis van de prevalentie van de levensbedreigende of chronisch invaliderende aandoening waarvoor naar middelen voor diagnose, preventie of behandeling wordt gezocht en van het ontbreken van een in de Unie toegelaten bevredigende methode voor diagnose, preventie of behandeling van de aandoening in kwestie, moeten worden gehandhaafd; een prevalentie van maximaal vijf patiënten met de betrokken aandoening per 10 000 inwoners wordt algemeen als een passende drempel beschouwd. Het criterium voor de aanwijzing als weesgeneesmiddel dat is gebaseerd op het rendement van investeringen is afgeschaft, aangezien het nooit is gebruikt. Geneesmiddelen moeten echter nog steeds de status van weesgeneesmiddel kunnen verliezen wanneer niet langer aan het populatiecriterium wordt voldaan. [Am. 59] (91) Het criterium voor aanwijzing als weesgeneesmiddel dat is gebaseerd op de prevalentie van een ziekte is echter mogelijk niet in alle gevallen geschikt om zeldzame ziekten te identificeren. Voor aandoeningen die gekenmerkt worden door een korte duur en een hoge sterfte bijvoorbeeld zou het meten van het aantal mensen dat de ziekte gedurende een bepaalde periode heeft opgelopen, beter weergeven of de ziekte zeldzaam is in de zin van deze verordening dan het meten van het aantal mensen dat op een bepaald moment “aan de ziekte lijdt”. Teneinde zeldzame ziekten beter te kunnen onderscheiden, moet de Commissie de bevoegdheid krijgen om op aanbeveling van het Bureau specifieke aanwijzingscriteria voor bepaalde aandoeningen vast te stellen indien de aanwijzigingscriteria waarin is voorzien om wetenschappelijke redenen niet passend worden geacht. (92) Teneinde zeldzame ziekten beter te kunnen onderscheiden, moet de Commissie de bevoegdheid krijgen om op aanbeveling van het Bureau de aanwijzingscriteria door middel van een gedelegeerde handeling aan te vullen indien deze om wetenschappelijke redenen niet geschikt zijn voor bepaalde aandoeningen. Daarnaast vereisen de aanwijzingscriteria dat de Commissie uitvoeringsmaatregelen vaststelt. [Am. 60] (92 bis) Wat een aanzienlijk voordeel in een patiëntenpopulatie is, kan mettertijd veranderen. Derhalve moet het Bureau, naast het waarborgen van voorspelbaarheid, ook rekening houden met eventuele wetenschappelijke ontwikkelingen en richtsnoeren bij de beoordeling of geneesmiddelen voldoen aan de criteria voor aanzienlijke voordelen. [Am. 61] (93) Indien er al een bevredigende methode voor de diagnose, preventie of behandeling van de betrokken aandoening in de Unie is toegelaten, dan moet het geneesmiddel een aanzienlijk voordeel opleveren voor degenen die aan deze aandoening lijden. In dit verband wordt een geneesmiddel waarvoor in één lidstaat een vergunning is verleend, over het algemeen beschouwd als toegelaten in de Unie. Het is niet nodig dat er een vergunning voor het in de handel brengen in de Unie voor is verleend of dat er in alle lidstaten een vergunning voor is verleend om het als een bevredigende methode te beschouwen. Daarnaast kunnen algemeen gebruikte methoden voor diagnose, preventie of behandeling waarvoor geen vergunning voor het in de handel brengen vereist is, als bevredigend worden beschouwd als er wetenschappelijk bewijs is van hun werkzaamheid en veiligheid. In bepaalde gevallen kunnen moeten geneesmiddelen die voor een individuele patiënt in een apotheek worden bereid volgens een medisch recept of volgens de voorschriften van een farmacopee en die bestemd zijn om rechtstreeks te worden verstrekt aan patiënten die door de apotheek worden bediend, ook als bevredigende behandeling worden beschouwd indien zij algemeen bekend en veilig zijn en dit een algemene praktijk is voor de betrokken patiëntenpopulatie in de Unie. [Am. 62] (94) De bevoegdheid om een geneesmiddel, door middel van een besluit, als weesgeneesmiddel aan te wijzen wordt aan het Bureau toegekend. Dit zal naar verwachting de aanwijzingsprocedure vergemakkelijken en versnellen en tegelijkertijd een hoog niveau van wetenschappelijke deskundigheid waarborgen. (95) Om een snellere vergunningverlening voor aangewezen weesgeneesmiddelen aan te moedigen, is de geldigheid van de aanwijzing als weesgeneesmiddel vastgesteld op zeven jaar, met de mogelijkheid van verlenging door het Bureau onder bepaalde gespecificeerde voorwaarden; de aanwijzing als weesgeneesmiddel kan worden ingetrokken op verzoek van de initiatiefnemer van het weesgeneesmiddel worden ingetrokken , die een gemotiveerde rechtvaardiging voor zijn verzoek tot intrekking moet kunnen geven . Het Bureau moet de door de initiatiefnemer gegeven gemotiveerde rechtvaardiging voor zijn verzoek tot intrekking openbaar maken. [Am. 63] (96) Het Bureau is verantwoordelijk voor de aanwijzing van een weesgeneesmiddel en voor het opzetten en beheren van een register van aangewezen weesgeneesmiddelen. Dat register moet openbaar zijn en de minimumgegevens die in het register moeten worden opgenomen, zijn in deze verordening gespecificeerd, waarbij de Commissie de bevoegdheid krijgt om deze gegevens door middel van een gedelegeerde handeling te wijzigen of aan te vullen. (97) Initiatiefnemers van in het kader van deze verordening aangewezen weesgeneesmiddelen dienen volledig in aanmerking te komen voor door de Unie of door de lidstaten verstrekte stimulansen ter ondersteuning van onderzoek en ontwikkeling inzake geneesmiddelen voor diagnose, preventie of behandeling van dergelijke aandoeningen en zeldzame ziekten. (98) Patiënten met weesaandoeningen verdienen geneesmiddelen die qua kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid van hetzelfde niveau zijn als de geneesmiddelen voor andere patiënten; weesgeneesmiddelen moeten daarom worden onderworpen aan de normale beoordelingsprocedure die door het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik wordt uitgevoerd, als voorwaarde voor het verkrijgen door de aanvrager van een vergunning voor het in de handel brengen van een weesgeneesmiddel, terwijl een afzonderlijke vergunning voor het in de handel brengen kan worden verleend voor indicaties die niet aan de criteria voor een weesgeneesmiddel voldoen. (99) Voor een groot deel van de zeldzame ziekten is nog steeds geen behandeling beschikbaar, aangezien onderzoek en ontwikkeling worden geconcentreerd op gebieden waar de winstgevendheid beter gewaarborgd is. Daarom moet de nadruk worden gelegd op die gebieden waar de grootste behoefte aan onderzoek bestaat en waar investeringen het risicovolst zijn. (100) Weesgeneesmiddelen die voorzien in een grote onvervulde medische behoefte, worden ingezet voor de preventie, diagnose of behandeling van aandoeningen, ofwel omdat daarvoor geen andere preventie-, diagnose- of behandelingsmethode bestaat, ofwel, indien een dergelijke methode wel al bestaat, omdat zij daarbij een uitzonderlijke therapeutische vooruitgang kunnen bieden. In beide gevallen moet het criterium van een significante vermindering van de morbiditeit of mortaliteit van de ziekte bij de betrokken patiëntenpopulatie ervoor zorgen dat alleen de doeltreffendste geneesmiddelen onder de regeling vallen. Het Bureau moet wetenschappelijke richtsnoeren opstellen voor de categorie “weesgeneesmiddelen die voorzien in een grote onvervulde medische behoefte”. (101) De ervaring die is opgedaan sinds de vaststelling van Verordening (EG) nr. 141/2000 toont aan, dat de belangrijkste stimulans voor de industrie om in de ontwikkeling en het ter beschikking stellen van weesgeneesmiddelen te investeren het vooruitzicht is op exclusiviteit op de markt voor een aantal jaren, zodat een deel van de investering kan worden terugverdiend. Naast de perioden van marktexclusiviteit zullen voor weesgeneesmiddelen ook de in [herziene Richtlijn 2001/83/EG] vastgestelde perioden van wettelijke bescherming gelden, met inbegrip van de verlengingen van de wettelijke gegevensbescherming. Wanneer een weesgeneesmiddel echter een aanvullende therapeutische indicatie verkrijgt, komt het alleen in aanmerking voor de verlenging van de marktexclusiviteit. (102) Om onderzoek naar en ontwikkeling van weesgeneesmiddelen die voorzien in grote onvervulde behoeften aan te moedigen, de voorspelbaarheid van de markt te waarborgen en te zorgen voor een eerlijke verdeling van de stimulansen, is een modulatie van de marktexclusiviteit ingevoerd; weesgeneesmiddelen die in grote onvervulde medische behoeften voorzien, genieten de langste marktexclusiviteit, terwijl de marktexclusiviteit voor weesgeneesmiddelen die al langdurig in de medische praktijk worden gebruikt, waarvoor minder investeringen nodig zijn, het kortst is. Met het oog op een grotere voorspelbaarheid voor ontwikkelaars is de mogelijkheid afgeschaft dat de criteria om voor marktexclusiviteit in aanmerking te komen zes jaar na de verlening van de vergunning voor het in de handel brengen worden herzien. (103) Om ook voor weesgeneesmiddelen een snellere en ruimere toegankelijkheid te bevorderen, wordt voor weesgeneesmiddelen een extra periode van één jaar marktexclusiviteit toegekend voor een marktintroductie in de Unie, behalve voor geneesmiddelen die al langdurig in de medische praktijk worden gebruikt. [Am. 64] (104) Om de potentiële baten van klinisch onderzoek te maximaliseren, moet de voortdurende verkenning van nieuwe indicaties worden aangemoedigd. Om het onderzoek naar en de ontwikkeling van nieuwe therapeutische indicaties te belonen, wordt voorzien in een extra periode van één jaar marktexclusiviteit voor een nieuwe therapeutische indicatie (met een maximum van twee indicaties). [Am. 65] (105) Deze verordening bevat verschillende bepalingen die tot doel hebben om te voorkomen dat de marktexclusiviteit niet-gerechtvaardigde voordelen oplevert en om de toegankelijkheid van geneesmiddelen te verbeteren door te zorgen voor een snellere marktintroductie van generieke geneesmiddelen en biosimilars en soortgelijke geneesmiddelen. Zij verduidelijkt ook de samenloop van marktexclusiviteit met gegevensbescherming en definieert situaties waarin voor een vergelijkbaar geneesmiddel een vergunning voor het in de handel brengen kan worden verleend, ondanks de voortdurende marktexclusiviteit. (105 bis) Het Bureau mag de validatie van een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen waarin wordt verwezen naar gegevens van een referentiegeneesmiddel, alleen weigeren op grond van de in deze verordening en in [herziene Richtlijn 2001/83/EG] vermelde gronden. Hetzelfde moet gelden voor elk besluit om de vergunning voor het in de handel brengen te verlenen, te wijzigen, te schorsen, te beperken of in te trekken. Het Bureau kan zijn beslissing niet op andere gronden baseren, met name niet op de status van het referentiegeneesmiddel als octrooi of aanvullend beschermingscertificaat. [Am. 66] (105 ter) Een van de overkoepelende doelstellingen van deze verordening is het helpen voorzien in de medische behoeften van patiënten met een zeldzame ziekte, het verbeteren van de betaalbaarheid van weesgeneesmiddelen en de toegang van patiënten tot weesgeneesmiddelen in de hele Unie, en het stimuleren van innovatie op gebieden waar dat nodig is. Hoewel ook andere programma’s en beleidsmaatregelen van de Unie aan deze doelstellingen bijdragen, worden mensen met een zeldzame ziekte nog steeds geconfronteerd met veelvuldige en multifactoriële gemeenschappelijke uitdagingen, waaronder vertraagde diagnoses, een gebrek aan beschikbare transformatieve behandelingen en moeilijkheden om toegang te krijgen tot behandelingen in hun woonplaats, die de versnippering van de markt in de lidstaten weerspiegelen. Aangezien de toegevoegde waarde van de Unie om te voorzien in de behoeften van mensen die leven met een zeldzame ziekte uitzonderlijk hoog is vanwege de zeldzaamheid van patiënten, deskundigen, gegevens en middelen, is het passend dat de Commissie deze verordening aanvult door een specifiek kader voor zeldzame ziekten te ontwikkelen om een brug te slaan tussen relevante wetgeving, beleidsmaatregelen en programma’s en nationale strategieën te ondersteunen, zodat beter kan worden voorzien in de onvervulde behoeften van mensen die leven met een zeldzame ziekte en hun verzorgers. Dit kader moet gebaseerd zijn op behoeften en doelstellingen en in overleg met de lidstaten en patiëntenorganisaties en, waar nodig, andere belanghebbenden worden ontwikkeld. [Am. 67] (106) Voordat een geneesmiddel voor menselijk gebruik in een of meer lidstaten in de handel wordt gebracht, moeten uitgebreide onderzoeken, waaronder niet-klinische tests en klinische proeven, worden uitgevoerd om te waarborgen dat het geneesmiddel veilig is, een goede kwaliteit heeft en werkzaam is bij de doelgroep. Het is belangrijk dat dergelijke onderzoeken ook bij de pediatrische populatie worden uitgevoerd om te zorgen voor een passende vergunningverlening voor geneesmiddelen met het oog op gebruik bij de pediatrische populatie, en om de beschikbare informatie over het gebruik van geneesmiddelen bij de verschillende pediatrische populaties te verbeteren. Ook is het belangrijk dat geneesmiddelen worden aangeboden in doseringen en formuleringen die geschikt zijn voor gebruik bij kinderen. (107) Daarom moet de ontwikkeling van geneesmiddelen die mogelijk voor de pediatrische populatie kunnen worden gebruikt, een integraal onderdeel worden van de ontwikkeling van geneesmiddelen, dat wordt geïntegreerd in het ontwikkelingsprogramma voor volwassenen. Daarom moeten de plannen voor pediatrisch onderzoek in een vroeg stadium van de ontwikkeling van geneesmiddelen worden ingediend, zodat er, indien nodig, voldoende tijd is om onderzoek bij de pediatrische populatie uit te voeren voordat een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen wordt ingediend. (108) Aangezien de ontwikkeling van geneesmiddelen een dynamisch proces is dat afhankelijk is van het resultaat van lopend onderzoek, moet in bepaalde gevallen, bijvoorbeeld wanneer slechts beperkte informatie over de geneesmiddelen beschikbaar is omdat de geneesmiddelen voor het eerst bij de pediatrische populatie worden getest, een specifieke procedure worden ingevoerd die het mogelijk maakt geleidelijk een plan voor pediatrisch onderzoek op te stellen. (109) Om tijdens noodsituaties op het gebied van de volksgezondheid een snelle vergunningverlening voor een geneesmiddel dat bedoeld is voor de behandeling of voorkoming van een aandoening die verband houdt met de noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid, niet te belemmeren, moet de mogelijkheid bestaan om tijdelijk ontheffing te verlenen van de voorschriften betreffende de pediatrische onderzoeken die op het moment van de verlening van de vergunning voor het in de handel brengen moeten worden ingediend. (110) Om de gezondheid van kinderen niet in gevaar te brengen en te voorkomen dat zij aan onnodige klinische proeven worden blootgesteld, moet worden afgezien van de verplichting om goedkeuring te verkrijgen voor pediatrische onderzoeken bij kinderen en deze onderzoeken uit te voeren wanneer het geneesmiddel bij de gehele pediatrische populatie of een deel ervan waarschijnlijk niet werkzaam of niet veilig zal zijn, het specifieke geneesmiddel geen aanzienlijk therapeutisch voordeel biedt ten opzichte van bestaande behandelingen voor kinderen, of de ziekte waarvoor het geneesmiddel bestemd is, alleen bij volwassen populaties voorkomt. Niettemin moet in het laatste geval, indien op basis van bestaand wetenschappelijk bewijs wordt verwacht dat het geneesmiddel vanwege het moleculaire werkingsmechanisme ervan werkzaam zal zijn bij de behandeling van een andere ziekte bij kinderen, de verplichting worden gehandhaafd. (111) Om ervoor te zorgen dat onderzoek bij de pediatrische populatie uitsluitend wordt uitgevoerd om in hun therapeutische behoeften te voorzien, moet het Bureau lijsten van vrijstellingen voor specifieke geneesmiddelen of voor klassen of delen van klassen van geneesmiddelen aannemen en openbaar maken. Aangezien de kennis van de wetenschap en de geneeskunde in de loop der tijd evolueert, moet de lijst van vrijstellingen kunnen worden gewijzigd. Indien een vrijstelling echter wordt ingetrokken, moet het voorschrift nog gedurende een bepaalde periode buiten toepassing blijven, zodat er voldoende tijd is om voorafgaand aan de indiening van een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen ten minste een plan voor pediatrisch onderzoek te laten goedkeuren en onderzoeken bij de pediatrische populatie te starten. (112) Om ervoor te zorgen dat onderzoek alleen wordt uitgevoerd wanneer het veilig en ethisch verantwoord is en dat het vereisen van onderzoeksgegevens bij de pediatrische populatie de vergunningverlening voor geneesmiddelen voor andere populaties niet blokkeert of vertraagt, kan het Bureau , op grond van wetenschappelijke, ethische en technische redenen of overwegingen in verband met de volksgezondheid, de aanvang of voltooiing van sommige of alle maatregelen in een plan voor pediatrisch onderzoek voor een beperkte periode opschorten. Een dergelijke opschorting mag alleen in naar behoren gemotiveerde gevallen worden verlengd. [Am. 68] (113) Er moet worden voorzien in de mogelijkheid om een goedgekeurd plan voor pediatrisch onderzoek te wijzigen wanneer de aanvrager bij de uitvoering ervan zodanige moeilijkheden ondervindt dat het plan niet uitvoerbaar of niet meer passend is. (114) Het Bureau moet, na raadpleging van de Commissie en de belanghebbende partijen, nadere gegevens opstellen over de inhoud van een aanvraag tot goedkeuring van een plan voor pediatrisch onderzoek, voor de wijziging van een dergelijk plan, voor ontheffingen en voor opschortingsverzoeken. (115) Voor geneesmiddelen die uitsluitend zullen worden ontwikkeld voor gebruik bij kinderen en dus onafhankelijk van de huidige bepalingen zouden worden ontwikkeld, moeten vereenvoudigde details van het plan voor pediatrisch onderzoek worden gevraagd. (116) Om ervoor te zorgen dat de gegevens ter ondersteuning van de vergunning voor het in de handel brengen met betrekking tot het gebruik van een geneesmiddel bij kinderen waarvoor krachtens deze verordening een vergunning is verleend, correct tot stand zijn gekomen, moeten het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik de naleving van het goedgekeurde plan voor pediatrisch onderzoek en eventuele vrijstellingen en opschortingen bij de validatiestap van de aanvragen voor een vergunning voor het in de handel brengen controleren. (117) Het Bureau moet gratis wetenschappelijk advies verstrekken om opdrachtgevers te stimuleren geneesmiddelen voor de pediatrische populatie te ontwikkelen. (118) Om gezondheidswerkers en patiënten informatie te verstrekken over het veilige en doeltreffende gebruik van geneesmiddelen bij de pediatrische populatie, moeten de resultaten van de overeenkomstig een plan voor pediatrisch onderzoek uitgevoerde onderzoeken, ongeacht of zij het gebruik van het geneesmiddel bij kinderen al dan niet ondersteunen, in de samenvatting van de productkenmerken en, in voorkomend geval, in de bijsluiter worden opgenomen. (119) Om de ontwikkeling van nieuwe, uitsluitend pediatrische indicaties van geneesmiddelen waarvoor een vergunning is verleend en die niet langer onder intellectuele-eigendomsrechten vallen, te ondersteunen, moet worden voorzien in een specifiek type vergunning voor het in de handel brengen: de vergunning voor het in de handel brengen voor pediatrisch gebruik. Een vergunning voor het in de handel brengen voor pediatrisch gebruik moet worden verleend volgens de bestaande procedures voor het verlenen van vergunningen voor het in de handel brengen, maar moet specifiek van toepassing zijn op geneesmiddelen die uitsluitend voor gebruik bij de pediatrische populatie zijn ontwikkeld. Voor het geneesmiddel waarvoor een vergunning voor het in de handel brengen voor pediatrisch gebruik wordt verleend, moet de bestaande merknaam van het ermee overeenkomende, voor volwassenen toegelaten geneesmiddel kunnen worden gebruikt, zodat zowel van de bestaande naamsbekendheid als van de wettelijke bescherming die aan een nieuwe vergunning voor het in de handel brengen is verbonden, wordt geprofiteerd. (120) In een aanvraag voor een vergunning van het in de handel brengen voor pediatrisch gebruik moeten de overeenkomstig een goedgekeurd plan voor pediatrisch onderzoek verzamelde gegevens over het gebruik van het geneesmiddel bij de pediatrische populatie worden opgenomen. Deze gegevens kunnen aan gepubliceerde literatuur of aan nieuw onderzoek zijn ontleend. In een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen voor pediatrisch gebruik moet voorts kunnen worden verwezen naar gegevens in het dossier van een geneesmiddel waarvoor in de Unie een vergunning wordt of werd verleend. Dit is bedoeld als extra stimulans om kmo’s, met inbegrip van generieke-geneesmiddelenondernemingen, aan te moedigen geneesmiddelen waarop geen octrooi rust, te ontwikkelen voor de pediatrische populatie. (121) Sommige plannen voor pediatrisch onderzoek kunnen om verschillende redenen worden stopgezet, ondanks de mogelijke positieve resultaten voor de behandeling van kinderen die uit de reeds uitgevoerde onderzoeken zijn verkregen. De informatie over dergelijke stopzettingen en de redenen daarvoor moeten door het Bureau worden verzameld en openbaar worden gemaakt om eventuele derden die geïnteresseerd kunnen zijn in de voortzetting van bovengenoemde onderzoeken, daarover te informeren. (122) Om te zorgen voor een grotere transparantie omtrent klinische proeven die bij kinderen in derde landen worden uitgevoerd en waarnaar wordt verwezen in een plan voor pediatrisch onderzoek of die onafhankelijk van een plan voor pediatrisch onderzoek door een houder van een vergunning voor het in de handel brengen worden uitgevoerd, moet informatie over deze klinische proeven worden opgenomen in de bij Verordening (EU) nr. 536/2014 opgerichte Europese databank voor klinische proeven. (123) De samenvatting van de resultaten van alle pediatrische klinische proeven die zijn opgenomen in de bij Verordening (EU) nr. 536/2014 opgerichte Europese databank voor klinische proeven moet binnen 6 maanden na het einde van de klinische proeven openbaar worden gemaakt, tenzij dit om gerechtvaardigde wetenschappelijke redenen niet mogelijk is. (124) Om de prioriteiten bij de ontwikkeling van geneesmiddelen te bespreken, met name op het gebied van onvervulde medische behoeften van kinderen, en om het onderzoek naar pediatrische geneesmiddelen te coördineren, moet het Bureau een Europees netwerk opzetten dat bestaat uit patiëntenvertegenwoordigers, academici, ontwikkelaars van geneesmiddelen, onderzoekers en onderzoekscentra in de Unie of in de Europese Economische Ruimte. (125) Er moet financiering van de Unie worden uitgetrokken voor alle aspecten van de werkzaamheden van het Bureau die samenhangen met activiteiten op het gebied van geneesmiddelen voor pediatrisch gebruik, zoals de beoordeling van plannen voor pediatrisch onderzoek, vrijstellingen van vergoedingen voor wetenschappelijk advies, en maatregelen op het gebied van voorlichting en transparantie, met inbegrip van de databank van pediatrische onderzoeken en het netwerk. (126) Het is nodig maatregelen te treffen voor het toezicht op de geneesmiddelen waarvoor de Unie een vergunning heeft verleend, en in het bijzonder voor het intensieve toezicht op de bijwerkingen van deze geneesmiddelen en het verzamelen van gegevens uit de praktijk in het kader van geneesmiddelenbewakingswerkzaamheden van de Unie, zodat elk geneesmiddel dat in normale gebruiksomstandigheden een negatieve baten-risicobalans oplevert, snel uit de handel kan worden genomen. [Am. 69] (127) De belangrijkste taken van het Bureau op het gebied van geneesmiddelenbewaking, zoals vastgelegd in Verordening (EG) nr. 726/2004, moeten worden gehandhaafd. Dit omvat het beheer van de databank voor geneesmiddelenbewaking van de Unie en het netwerk voor gegevensverwerking (de “Eudravigilance-databank”), de coördinatie van veiligheidsmededelingen door de lidstaten en de verstrekking van informatie aan het publiek over veiligheidskwesties. De Eudravigilance-databank moet het centrale punt van ontvangst zijn voor informatie over geneesmiddelenbewaking. De lidstaten mogen de vergunninghouders daarom geen extra rapportageverplichtingen opleggen. De databank moet voor de lidstaten, het Bureau en de Commissie volledig en permanent, en voor de vergunninghouders en het publiek tot een passend niveau toegankelijk zijn. (128) Om de doelmatigheid van het markttoezicht te vergroten, moet het Bureau worden belast met de coördinatie van de activiteiten van de lidstaten op het gebied van geneesmiddelenbewaking. Er is een aantal bepalingen nodig om strikte en doelmatige procedures voor geneesmiddelenbewaking vast te stellen, de bevoegde autoriteit van de lidstaat in staat te stellen voorlopige noodmaatregelen te treffen, waaronder het wijzigen van de vergunning voor het in de handel brengen, en om op elk moment de voordelen en risico’s van een geneesmiddel opnieuw te kunnen afwegen. (129) Wetenschappelijke en technologische vooruitgang op het gebied van gegevensanalyse en gegevensinfrastructuur zijn van essentieel belang voor de ontwikkeling van, vergunningverlening voor en het toezicht op geneesmiddelen. De digitale transformatie heeft gevolgen gehad voor de besluitvorming op regelgevingsgebied, waardoor deze gegevensgestuurd wordt en er gedurende de hele levenscyclus van een geneesmiddel veel meer mogelijkheden zijn om toegang te krijgen tot bewijsmateriaal en gegevens uit de praktijk . In deze verordening wordt erkend dat het Bureau ervaren en kundig is wat betreft het raadplegen en analyseren van onafhankelijk van de aanvrager van een vergunning voor het in de handel brengen of de houder van de vergunning voor het in de handel brengen ingediende gegevens. Op basis hiervan moet het Bureau het initiatief nemen om de samenvatting van de productkenmerken te actualiseren indien nieuwe gegevens over de werkzaamheid of veiligheid van invloed zijn op de baten-risicobalans van een geneesmiddel. In dergelijke gevallen moet het Bureau de aanvrager of houder van de vergunning voor het in de handel brengen raadplegen alvorens een dergelijke actualisering uit te voeren. [Am. 70] (130) Ook moet de Commissie, in nauwe samenwerking met het Bureau en na overleg met de lidstaten, worden belast met de coördinatie van de uitvoering van de verschillende toezichttaken van de lidstaten, in het bijzonder het verstrekken van informatie over geneesmiddelen en de controle op de inachtneming van goede productiepraktijken, goede laboratoriumpraktijken en goede klinische praktijken. (131) Het is nodig te voorzien in een gecoördineerde toepassing van de procedures van de Unie voor het verlenen van vergunningen voor het in de handel brengen van geneesmiddelen en de procedures van de lidstaten voor het verlenen van vergunningen voor het in de handel brengen, die reeds in ruime mate zijn geharmoniseerd bij [herziene Richtlijn 2001/83/EG]. (132) De Unie en de lidstaten hebben een wetenschappelijk, empirisch onderbouwd proces ontwikkeld waarbij de bevoegde autoriteiten de relatieve doeltreffendheid van nieuwe of bestaande geneesmiddelen kunnen bepalen. Bij dit proces wordt vooral bekeken wat de meerwaarde is van een geneesmiddel in vergelijking met andere bestaande of nieuwe gezondheidstechnologieën. Deze beoordeling mag echter niet plaatsvinden in het kader van de verlening van een vergunning voor het in de handel brengen, waarvoor de fundamentele criteria moeten worden gehandhaafd. In dit verband is het nuttig te voorzien in de mogelijkheid om informatie in te winnen over de door de lidstaten toegepaste methoden om het therapeutische voordeel van elk nieuw geneesmiddel te bepalen. (132 bis) Om de toegang van patiënten tot innovatieve geneesmiddelen te vergemakkelijken, moeten gemeenschappelijke voorschriften worden vastgesteld voor het testen en toelaten van innovatieve geneesmiddelen en met dergelijke producten verband houdende innovatieve technologieën waarvoor het regelgevingskader voor geneesmiddelen van de Unie naar verwachting niet geschikt zal zijn vanwege hun uitzonderlijke aard of kenmerken. [Am. 71] (132 ter) Om naar behoren gemotiveerde redenen moeten testomgevingen voor regelgeving kunnen worden opgezet wanneer het niet mogelijk is om het geneesmiddel of de categorie geneesmiddelen volgens de toepasselijke eisen voor geneesmiddelen te ontwikkelen als gevolg van wetenschappelijke of regelgevingsproblemen die voortvloeien uit kenmerken of methoden die verband houden met het product, en die kenmerken of methoden op positieve en herkenbare wijze bijdragen tot de kwaliteit, veiligheid of werkzaamheid van het geneesmiddel of de categorie geneesmiddelen, of de toegang van patiënten tot behandelingen aanzienlijk verbeteren. [Am. 72] (132 quater) Het verschaffen van de mogelijkheid om overeenkomstig deze verordening testomgevingen voor regelgeving op te zetten, heeft de volgende doelstellingen: het Bureau en de nationale bevoegde autoriteiten meer inzicht te geven in technische en wetenschappelijke ontwikkelingen, ontwikkelaars in staat te stellen in een gecontroleerde omgeving innovatieve geneesmiddelen en aanverwante technologieën te testen en te ontwikkelen waarvoor het huidige regelgevingskader niet geschikt is, zoals overeengekomen met de bevoegde autoriteiten, en mogelijke toekomstige aanpassingen van het rechtskader voor de toelating van geneesmiddelen in de Unie vast te stellen. [Am. 73] (133) Testomgevingen voor regelgeving kunnen de mogelijkheid bieden om dankzij proactief leren op regelgevingsgebied de regelgeving verder te ontwikkelen, waardoor regelgevende instanties betere kennis op het gebied van regelgeving kunnen verwerven en de beste middelen kunnen vinden om innovaties te reguleren op basis van gegevens uit de praktijk, met name in een zeer vroeg stadium van de ontwikkeling van een geneesmiddel, wat bijzonder belangrijk kan zijn in het licht van grote onzekerheid en ontwrichtende uitdagingen, alsook bij de voorbereiding van nieuw beleid. Kmo’s en startende ondernemingen moeten ook de mogelijkheid hebben om gebruik te maken van testomgevingen voor regelgeving waarin zij, indien relevant, kunnen bijdragen met hun knowhow en ervaring. Testomgevingen voor regelgeving kunnen gecontroleerde kaders bieden die, door het bieden van een gestructureerd kader voor experimenten en maken , in voorkomend geval onder realistische omstandigheden, het testen van innovatieve technologieën, producten, diensten of benaderingen mogelijk maken – op dit moment met name in de context van digitalisering of het gebruik van artificiële intelligentie en machinaal leren in de levenscyclus van geneesmiddelen, van de ontdekking en de ontwikkeling tot de toediening van geneesmiddelen – gedurende een beperkte periode en in een beperkt deel van een sector of gebied onder regelgevend toezicht, waarbij passende waarborgen worden geboden. Zij bieden de autoriteiten die belast zijn met de uitvoering en handhaving van de wetgeving de mogelijkheid om per geval een zekere mate van flexibiliteit te betrachten bij het testen van innovatieve geneesmiddelen, zodat deze producten aan patiënten kunnen worden geleverd zonder dat de normen voor kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid in het gedrang komen. De testomgeving voor regelgeving moet het Bureau in beginsel in staat stellen te beoordelen of een aangepast kader voor het geneesmiddel in kwestie geschikt is en moet worden ontwikkeld. Aangezien de testomgeving voor regelgeving niet onbeperkt mag blijven bestaan, moet het geneesmiddel in kwestie na voltooiing ervan indien nodig worden gereguleerd door middel van een aangepast kader. In zijn conclusies van 23 december 2020 heeft de Raad de Commissie aangemoedigd om het gebruik van testomgevingen voor regelgeving per geval te overwegen bij het opstellen en herzien van wetgeving. [Am. 74] (134) Op het gebied van geneesmiddelen moet altijd worden gezorgd voor een hoog niveau van bescherming van onder meer burgers, consumenten en , de gezondheid en het milieu , alsook voor rechtszekerheid, een gelijk speelveld en eerlijke mededinging, en moeten de bestaande beschermingsniveaus in acht worden genomen. Waar mogelijk moet prioriteit worden gegeven aan het gebruik van methoden zonder dierproeven. [Am. 75] (135) Het opzetten van een testomgeving voor regelgeving moet gebaseerd zijn op een besluit van de Commissie naar aanleiding van een aanbeveling van het Bureau. Een dergelijk besluit moet gebaseerd zijn op een gedetailleerd en alomvattend plan waarin de specifieke kenmerken van de testomgeving worden geschetst en wordt beschreven op welke geneesmiddelen de testomgeving van toepassing zal zijn. Een testomgeving voor regelgeving moet beperkt zijn in de tijd en kan te allen tijde worden beëindigd om redenen van volksgezondheid. De lessen die uit een testomgeving voor regelgeving voortvloeien, moeten als input dienen voor toekomstige veranderingen in het rechtskader om de specifieke innovatieve aspecten volledig in de regelgeving inzake geneesmiddelen te integreren. In voorkomend geval kan de Commissie op basis van de resultaten van een testomgeving voor regelgeving aangepaste kaders ontwikkelen. [Am. 76] (135 bis) De markt van de Unie voor geneesmiddelen blijft gefragmenteerd, ondanks het feit dat de Unie een interne markt heeft en de op één na grootste markt voor geneesmiddelen ter wereld is. De organisatie van de gezondheidszorg is een nationale bevoegdheid van de lidstaten en dit maakt beslissingen dichter bij de patiënt mogelijk, maar leidt ook tot grote verschillen in prijsstelling en toegang voor patiënten. Een betere en nauwere coördinatie tussen de nationale autoriteiten opent de deur naar een efficiëntere en effectievere geneesmiddelenvoorziening in de hele Unie. [Am. 77] (135 ter) De lidstaten hebben vaker dan in het verleden te maken met kritieke tekorten aan bepaalde antimicrobiële stoffen, waardoor de gezondheid van patiënten in gevaar kwam en het risico op de ontwikkeling van antimicrobiële resistentie ontstond. Deze kritieke tekorten zijn het gevolg van veranderende infectiepatronen, waardoor de vraag sterk toeneemt. Aan de aanbodzijde is het door de lange aanlooptijden die nodig zijn om de productie op te voeren, moeilijk om snel te reageren. Deze ervaring benadrukt de noodzaak van een gerichte inspanning van alle actoren om het probleem van kritieke tekorten aan te pakken. [Am. 78] (136) Tekorten aan geneesmiddelen zijn een steeds grotere bedreiging voor de volksgezondheid die mogelijke ernstige risico’s voor de gezondheid van patiënten in de Unie met zich meebregen meebrengen en gevolgen hebben voor het recht van patiënten op toegang tot passende medische behandelingen , waaronder langere vertragingen of onderbrekingen van zorg of therapie, langere perioden van ziekenhuisopname, grotere risico’s op blootstelling aan vervalste geneesmiddelen, medicatiefouten, bijwerkingen als gevolg van de vervanging van niet-beschikbare geneesmiddelen door alternatieve, aanzienlijk psychisch leed voor patiënten en hogere kosten voor gezondheidszorgstelsels. De lidstaten moeten gegevens verzamelen over de gevolgen van geneesmiddelentekorten voor patiënten en consumenten, en informatie daarover via de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen delen als input voor de aanpak van het beheer van geneesmiddelentekorten . Tekorten hebben meerdere onderliggende oorzaken, waarbij uitdagingen zijn vastgesteld in de gehele farmaceutische waardeketen, als gevolg van kwaliteits- en productieproblemen. Tekorten aan geneesmiddelen kunnen met name het gevolg zijn van verstoringen van de toeleveringsketen en kwetsbaarheden die van invloed zijn op de levering van belangrijke ingrediënten en bestanddelen. Daarom moeten alle houders van vergunningen voor het in de handel brengen beschikken over plannen voor de preventie van tekorten, teneinde het optreden van tekorten te voorkomen. Het Bureau moet houders van vergunningen voor het in de handel brengen richtsnoeren verstrekken over benaderingen waarmee de uitvoering van die plannen kan worden gestroomlijnd. [Am. 79] (137) Om een betere voorzieningszekerheid ten aanzien van geneesmiddelen op de interne markt te bereiken en aldus bij te dragen tot een hoog niveau van bescherming van de volksgezondheid, is het passend de regels inzake monitoring en rapportage van feitelijke of potentiële tekorten aan geneesmiddelen onderling aan te passen, met inbegrip van de procedures en de respectieve rollen en verplichtingen van de betrokken entiteiten in deze verordening , en tegelijkertijd de lidstaten in staat te stellen wetgeving vast te stellen of te handhaven die een hogere mate van bescherming tegen geneesmiddelentekorten biedt . Het is belangrijk te zorgen voor een continue geneesmiddelenvoorziening, die in heel Europa vaak als vanzelfsprekend wordt beschouwd. Dit geldt met name voor de meest kritieke geneesmiddelen die essentieel zijn om de continuïteit van de zorg, de verlening van hoogwaardige gezondheidszorg en een hoog niveau van bescherming van de volksgezondheid in Europa te waarborgen. Ter bestrijding van bepaalde tekorten moeten geneesmiddelen kunnen worden gebruikt die volgens medisch recept in de apotheek voor individuele patiënten worden bereid (“formula magistralis”) of volgens de farmacopee en die bestemd zijn om rechtstreeks te worden geleverd aan patiënten die door de apotheek worden bediend (“formula officinalis”). [Am. 80] (138) De nationale bevoegde autoriteiten moeten de bevoegdheid krijgen om tekorten aan geneesmiddelen waarvoor via zowel nationale als gecentraliseerde procedures een vergunning is verleend, te monitoren, op basis van kennisgevingen door de houders van vergunningen voor het in de handel brengen. Het Bureau moet de bevoegdheid krijgen om tekorten aan geneesmiddelen waarvoor via de gecentraliseerde procedures een vergunning is verleend, te monitoren, ook op basis van kennisgevingen door de houders van vergunningen voor het in de handel brengen. Op het in deze verordening bedoelde Europese webportaal voor geneesmiddelen moet informatie over dergelijke tekorten ter beschikking worden gesteld. Wanneer kritieke tekorten worden vastgesteld, moeten zowel de nationale bevoegde autoriteiten als het Bureau op gecoördineerde wijze werken aan de verstrekking van de nodige informatie aan patiënten, consumenten en beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg, onder meer over geschatte duur van de tekorten en beschikbare alternatieven, en het beheer van die kritieke tekorten, ongeacht of het geneesmiddel waarop het kritieke tekort betrekking heeft onder een gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen of een nationale vergunning voor het in de handel brengen valt. Houders van een vergunning voor het in de handel brengen en andere relevante entiteiten , importeurs, fabrikanten en leveranciers moeten de relevante informatie verstrekken die nodig is voor het toezicht. Groothandelaars en andere personen of rechtspersonen, waaronder patiëntenorganisaties of gezondheidswerkers , en consumenten en andere personen of rechtspersonen die gemachtigd of gerechtigd zijn geneesmiddelen aan het publiek te verstrekken , kunnen ook een tekort aan een bepaald geneesmiddel dat in de betrokken lidstaat in de handel wordt gebracht, aan de bevoegde autoriteit melden. De uitvoerende stuurgroep inzake tekorten aan geneesmiddelen en de veiligheid ervan (“de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen”) die reeds binnen het Bureau is opgericht krachtens Verordening (EU) 2022/123 van het Europees Parlement en de Raad (30) , moet een lijst van kritieke tekorten aan geneesmiddelen vaststellen en ervoor zorgen dat het Bureau die tekorten monitort. De stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen moet ook een lijst vaststellen van kritieke geneesmiddelen waarvoor overeenkomstig [herziene Richtlijn 2001/83/EG] of deze verordening een vergunning is verleend, teneinde het toezicht op de levering van die geneesmiddelen te waarborgen. De stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen kan aanbevelingen doen over maatregelen die houders van een vergunning voor het in de handel brengen, de lidstaten, de Commissie en andere entiteiten moeten nemen om kritieke tekorten op te lossen of om de voorzieningszekerheid ten aanzien van die kritieke geneesmiddelen op de markt te waarborgen. Waar nodig moeten deze maatregelen voor de continuïteit van de voorziening ook het gebruik van flexibilisering in de regelgeving omvatten, zoals op het gebied van verpakkings- en etiketteringseisen. Deze flexibiliteit mag echter de hoge kwaliteits- en veiligheidsnormen niet ondermijnen. De Commissie kan uitvoeringshandelingen vaststellen om ervoor te zorgen dat passende maatregelen, waaronder het aanleggen of in stand houden van noodvoorraden, worden genomen door houders van een vergunning voor het in de handel brengen, groothandelaars of andere relevante entiteiten. [Am. 81] (138 bis) Groothandelaars zijn gewoonlijk een belangrijke leveringsschakel tussen houders van een vergunning voor het in de handel brengen en de gebruikers van geneesmiddelen, en in die gevallen moet, om de vraag te kunnen schatten, de in het kader van groothandelopdrachten aangevraagde hoeveelheid in aanmerking worden genomen. [Am. 82] (138 ter) Voorkomen moet worden dat maatregelen die in de ene lidstaat worden gepland of uitgevoerd om een tekort op nationaal niveau te voorkomen of te beperken bij het beantwoorden aan de legitieme behoeften van zijn burgers, het risico van tekorten in een andere lidstaat vergroten. [Am. 83] (139) Om de continuïteit van de levering en de beschikbaarheid van kritieke geneesmiddelen op de markt te waarborgen, moeten regels worden vastgesteld voor de overdracht van de vergunning voor het in de handel brengen voorafgaand aan de definitieve stopzetting van het in de handel brengen. Een dergelijke overdracht moet niet worden beschouwd als een wijziging. (139 bis) Openbare aanbestedingen kunnen een doeltreffend instrument zijn in de strijd tegen geneesmiddelentekorten. Op het niveau van de lidstaten verhogen aanbestedingen die uitsluitend op de prijs zijn gebaseerd en waarbij er slechts één geselecteerde inschrijver is, het risico op geneesmiddelentekorten, waardoor het aantal leveranciers op de markt afneemt. Op EU-niveau moeten gezamenlijke aanbestedingen worden erkend als een instrument in de strijd tegen kritieke tekorten, met name in tijden van gezondheidscrisis zoals de COVID-19-pandemie heeft aangetoond. [Am. 84] (140) Het wordt erkend dat een betere toegang tot gegevens bijdraagt tot een groter bewustzijn van het publiek en het vertrouwen van het publiek vergroot , het publiek in de gelegenheid stelt zijn opmerkingen kenbaar te maken en de autoriteiten in staat stelt met deze opmerkingen rekening te houden. Daarom moet het grote publiek toegang hebben tot gegevens in het geneesmiddelenregister van de Unie, de Eudravigilance-databank en de databank voor vervaardiging en groothandel, nadat alle gegevens van commercieel vertrouwelijke aard door de bevoegde autoriteit zijn gewist . , tenzij een hoger openbaar belang openbaarmaking gebiedt overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1049/2001 van het Europees Parlement en de Raad (31) . Verordening (EG) nr. 1049/2001 geeft de grootst mogelijke uitwerking aan het recht van toegang van het publiek tot documenten en stelt voor die toegang de algemene beginselen en de beperkingen vast. Het Bureau moet daarom een zo ruim mogelijk toegang bieden tot de documenten, zonder het evenwicht uit het oog te verliezen tussen het recht op informatie en de geldende voorschriften inzake gegevensbescherming. Bepaalde openbare en particuliere belangen, bijvoorbeeld met betrekking tot de persoonsgegevens en de gegevens van commercieel vertrouwelijke aard, moeten bij wijze van uitzondering worden beschermd in overeenstemming met Verordening (EG) nr. 1049/2001. [Am. 85] (141) De Commissie moet financiële sancties kunnen opleggen om ervoor te zorgen dat bepaalde verplichtingen die verband houden met overeenkomstig deze verordening verleende vergunningen voor het in de handel brengen van geneesmiddelen voor menselijk gebruik, worden nagekomen. Bij de beoordeling van de verantwoordelijkheid voor het niet nakomen van die verplichtingen en de vaststelling van dergelijke sancties, moeten er middelen bestaan om ervoor te zorgen dat rekening wordt gehouden met het feit dat houders van een vergunning voor het in de handel brengen deel kunnen uitmaken van een grotere economische entiteit. Anders bestaat een duidelijk en identificeerbaar gevaar dat de verantwoordelijkheid voor het niet nakomen van die verplichtingen kan worden ontlopen, hetgeen gevolgen kan hebben voor de mogelijkheid om doeltreffende, evenredige en afschrikkende sancties op te leggen. De opgelegde sancties moeten doelmatig, evenredig en afschrikkend zijn, met inachtneming van de omstandigheden van het geval. Met het oog op de rechtszekerheid bij het voeren van de niet-nakomingsprocedure moeten maximumbedragen voor sancties worden vastgesteld. Deze maximumbedragen moeten niet worden gekoppeld aan de omzet van een bepaald geneesmiddel, maar aan de betrokken economische entiteit. (142) Teneinde bepaalde niet-essentiële onderdelen van deze verordening aan te vullen of te wijzigen, moet aan de Commissie de bevoegdheid worden overgedragen om overeenkomstig artikel 290 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) handelingen vast te stellen ten aanzien van de bepaling van de situaties waarin werkzaamheidsonderzoeken na verlening van een vergunning vereist kunnen zijn; de nadere bepaling van de categorieën van geneesmiddelen waarvoor een aan specifieke verplichtingen onderworpen vergunning voor het in de handel brengen kan worden verleend en de nadere bepaling van de procedures en eisen voor het verlenen van een dergelijke vergunning en voor de verlenging ervan; de nadere bepaling van de vrijstellingen van wijziging en van de categorieën waarin wijzigingen moeten worden ingedeeld, de vaststelling van procedures voor het onderzoeken van aanvragen voor wijzigingen in de voorwaarden van vergunningen voor het in de handel brengen, alsook de nadere bepaling van de voorwaarden en procedures voor samenwerking met derde landen en internationale organisaties voor het onderzoeken van aanvragen voor dergelijke wijzigingen; de vaststelling van procedures voor de behandeling van aanvragen voor de overdracht van vergunningen voor het in de handel brengen. De vaststelling van de procedure en regels voor het opleggen van geldboeten of dwangsommen bij niet-nakoming van de verplichtingen uit hoofde van deze verordening, alsmede de voorwaarden en methoden voor de inning ervan. De Commissie moet de bevoegdheid krijgen om aanvullende maatregelen vast te stellen om de situaties te bepalen waarin werkzaamheidsstudies na toelating kunnen worden vereist. Het is van bijzonder belang dat de Commissie bij haar voorbereidende werkzaamheden tot passende raadplegingen overgaat, onder meer op deskundigenniveau, en dat die raadplegingen gebeuren in overeenstemming met de beginselen die zijn vastgelegd in het Interinstitutioneel Akkoord tussen het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie van 13 april 2016 over beter wetgeven (32) . Met name om te zorgen voor gelijke deelname aan de voorbereiding van gedelegeerde handelingen ontvangen het Europees Parlement en de Raad alle documenten op hetzelfde tijdstip als de deskundigen van de lidstaten, en hebben hun deskundigen systematisch toegang tot de vergaderingen van de deskundigengroepen van de Commissie die zich bezighouden met de voorbereiding van de gedelegeerde handelingen. (143) Om eenvormige voorwaarden voor de uitvoering van deze verordening te waarborgen met betrekking tot vergunningen voor het in de handel brengen van geneesmiddelen voor menselijk gebruik, moeten aan de Commissie uitvoeringsbevoegdheden worden toegekend. De uitvoeringsbevoegdheden met betrekking tot het verlenen van gecentraliseerde vergunningen voor het in de handel brengen en het schorsen of het intrekken (al dan niet op initiatief van de vergunninghouder) van die vergunningen, het toekennen van vouchers, het opzetten en wijzigen van testomgevingen voor regelgeving en het vaststellen van besluiten over de regelgevingsstatus van geneesmiddelen moeten worden uitgeoefend overeenkomstig Verordening (EU) nr. 182/2011. (144) In artikel 91 van Verordening (EU) nr. 536/2014 is momenteel onder meer bepaald dat die verordening de Richtlijnen 2001/18/EG en 2009/41/EG onverlet laat. (145) In de praktijk blijkt dat bij klinische proeven met geneesmiddelen voor onderzoek die geheel of gedeeltelijk uit ggo’s bestaan, de procedure om te voldoen aan de voorschriften van de Richtlijnen 2001/18/EG en 2009/41/EG met betrekking tot de milieurisicobeoordeling en de toestemming van de bevoegde autoriteit van een lidstaat, complex is en veel tijd kan vergen. (146) De procedure is des te complexer in het geval van gespreid uitgevoerde klinische proeven in verschillende lidstaten, aangezien de opdrachtgevers van dergelijke klinische proeven meerdere verzoeken om toelating bij meerdere bevoegde autoriteiten in verschillende lidstaten tegelijk moeten indienen. Daarnaast verschillen de nationale voorschriften en procedures voor de milieurisicobeoordeling en de schriftelijke toestemming van de bevoegde instanties in het kader van ggo-wetgeving sterk van lidstaat tot lidstaat, aangezien sommige lidstaten Richtlijn 2001/18/EG toepassen, andere Richtlijn 2009/41/EG toepassen en weer andere ofwel Richtlijn 2009/41/EG, ofwel Richtlijn 2001/18/EG toepassen, afhankelijk van de specifieke omstandigheden van een klinische proef. Het is dus niet mogelijk om de te volgen nationale procedure van tevoren vast te stellen. (147) Als gevolg daarvan is het bijzonder moeilijk om gespreid klinische proeven uit te voeren met geneesmiddelen voor onderzoek die geheel of gedeeltelijk uit ggo’s bestaan, waarbij meerdere lidstaten betrokken zijn. (148) Een van de doelstellingen van Verordening (EU) nr. 536/2014 is dat er één gecoördineerde en geharmoniseerde beoordeling van de aanvraag voor klinische proeven zal worden uitgevoerd door de betrokken lidstaten, waarbij één land de coördinatie van de beoordeling leidt (de rapporterende lidstaat). (149) Daarom is het passend te voorzien in een gecentraliseerde beoordeling van de milieurisicobeoordeling waarbij deskundigen van de nationale bevoegde autoriteiten en de ad-hocwerkgroep milieurisicobeoordeling worden betrokken. [Am. 86] (150) In artikel 5 van Richtlijn 2001/18/EG is bepaald dat de toelatingsprocedures voor de doelbewuste introductie van ggo’s in het milieu en de daarmee verband houdende voorschriften, zoals beschreven in de artikelen 6 tot en met 11 van die richtlijn, niet van toepassing zijn op medicinale stoffen en preparaten voor gebruik door de mens indien deze zijn toegelaten bij rechtshandelingen van de Unie die voldoen aan de in dat artikel genoemde criteria. (151) Het vereiste van het bezit van een vergunning voor de vervaardiging en invoer van geneesmiddelen voor onderzoek in de Unie overeenkomstig artikel 61, lid 2, punt a), van Verordening (EU) nr. 536/2014 moet worden uitgebreid tot geneesmiddelen voor onderzoek die geheel of gedeeltelijk uit ggo’s bestaan zoals bedoeld in Richtlijn 2009/41/EG. (152) Het is derhalve verstandig om, met het oog op een efficiënte werking van Verordening (EU) nr. 536/2014, een specifieke vergunningsprocedure voor de doelbewuste introductie van medicinale stoffen en preparaten voor menselijk gebruik die geheel of gedeeltelijk uit ggo’s bestaan, vast te stellen die voldoet aan de voorschriften van artikel 5 van Richtlijn 2001/18/EG en waarin rekening wordt gehouden met de specifieke kenmerken van medicinale stoffen en preparaten. (153) Nadere regels over financiële sancties op de niet-nakoming van bepaalde in deze verordening neergelegde verplichtingen zijn opgenomen in Verordening (EG) nr. 658/2007 van de Commissie (33) . Die regels moeten worden gehandhaafd, maar het is passend om ze te consolideren door de belangrijkste elementen ervan en de lijst met die verplichtingen naar deze verordening over te brengen, en een bevoegdheidsdelegatie te handhaven waardoor de Commissie deze verordening kan aanvullen door procedures voor het opleggen van dergelijke financiële sancties vast te stellen. Teneinde rechtszekerheid te bieden, is het passend te verduidelijken dat Verordening (EG) nr. 2141/96 van de Commissie (34) van kracht en van toepassing blijft tenzij en totdat deze wordt ingetrokken. Om dezelfde reden moet worden verduidelijkt dat de Verordeningen (EG) nr. 2049/2005 (35) , (EG) nr. 507/2006 (36) , (EG) nr. 658/2007 en (EG) nr. 1234/2008 (37) van kracht en van toepassing blijven tenzij en totdat zij worden ingetrokken. (154) Deze verordening berust op de dubbele rechtsgrondslag van artikel 114 en artikel 168, lid 4, onder c), VWEU. Zij heeft tot doel een interne markt voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik tot stand te brengen, uitgaande van een hoog beschermingsniveau voor de gezondheid. Tegelijkertijd stelt deze verordening hoge kwaliteits- en veiligheidseisen aan geneesmiddelen om gemeenschappelijke veiligheidskwesties het hoofd te bieden. Beide doelstellingen worden tegelijkertijd nagestreefd. Zij zijn onverbrekelijk met elkaar verbonden en de ene is niet secundair ten opzichte van de andere. Wat artikel 114 VWEU betreft, wordt bij deze verordening een Europees Geneesmiddelenbureau ingesteld en wordt voorzien in specifieke bepalingen vastgesteld met betrekking tot de verlening van gecentraliseerde vergunningen voor geneesmiddelen, waardoor de werking van de interne markt en het vrije verkeer van geneesmiddelen worden gewaarborgd. Wat artikel 168, lid 4, punt c), VWEU betreft, stelt deze verordening hoge kwaliteits- en veiligheidseisen aan geneesmiddelen. (155) Deze verordening eerbiedigt de grondrechten en neemt de beginselen in acht die met name zijn erkend in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, in het bijzonder de menselijke waardigheid, de menselijke integriteit, de rechten van het kind, de eerbiediging van het privéleven en van het familie- en gezinsleven, de bescherming van persoonsgegevens en de vrijheid van kunsten en wetenschappen. Evenzo beoogt deze verordening een hoog niveau van bescherming van het milieu te waarborgen overeenkomstig artikel 192, lid 1, VWEU. [Am. 87] (156) Deze verordening heeft tot doel de verlening van vergunningen voor geneesmiddelen van hoge kwaliteit te waarborgen, ook voor pediatrische patiënten en patiënten met zeldzame ziekten in de hele Unie. Waar deze doelstelling niet voldoende door de lidstaten kan worden verwezenlijkt, maar vanwege de omvang ervan beter door de Unie kan worden bereikt, kan de Unie, overeenkomstig het in artikel 5 van het Verdrag betreffende de Europese Unie neergelegde subsidiariteitsbeginsel, maatregelen nemen. Overeenkomstig het in hetzelfde artikel neergelegde evenredigheidsbeginsel gaat deze verordening niet verder dan nodig is om deze doelstelling te verwezenlijken, HEBBEN DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD: HOOFDSTUK I ONDERWERP, TOEPASSINGSGEBIED EN DEFINITIES Artikel 1 Onderwerp en toepassingsgebied Bij deze verordening worden procedures van de Unie vastgesteld voor het verlenen van vergunningen voor, het toezicht op en de geneesmiddelenbewaking ten aanzien van geneesmiddelen voor menselijk gebruik op het niveau van de Unie, worden regels en procedures opgesteld op het niveau van de Unie en dat van de lidstaten inzake de monitoring en het beheer van tekorten en kritieke tekorten en de voorzieningszekerheid ten aanzien van geneesmiddelen, en worden de governancebepalingen vastgesteld voor het bij Verordening (EG) nr. 726/2004 ingestelde Europees Geneesmiddelenbureau (“het Bureau”), dat de in deze verordening, in Verordening (EU) 2019/6 en in andere relevante rechtshandelingen van de Unie vastgestelde taken met betrekking tot geneesmiddelen voor menselijk gebruik vervult. [Am. 88] Deze verordening doet geen afbreuk aan de bevoegdheden van de autoriteiten van de lidstaten inzake de vaststelling van de prijzen van geneesmiddelen, of de opneming van die geneesmiddelen in het toepassingsgebied van de nationale stelsels van ziektekostenverzekering of van socialezekerheidsregelingen op grond van gezondheids-, economische en sociale voorschriften. De lidstaten kunnen uit de gegevens in de vergunning voor het in de handel brengen de therapeutische indicaties en verpakkingsgrootten kiezen welke door hun sociale-zekerheidsorganen zullen worden gedekt. Artikel 2 Definities Voor de toepassing van deze verordening zijn de definities in artikel 4 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG (38) ] van toepassing. Voorts wordt verstaan onder: 1) “diergeneesmiddel”: een diergeneesmiddel in de zin van artikel 4, punt 1), van Verordening (EU) 2019/6; 2) “aangewezen weesgeneesmiddel”: een geneesmiddel in de ontwikkelingsfase waarvoor bij een besluit zoals bedoeld in artikel 64, lid 4, een aanwijzing als weesgeneesmiddel is verleend; 3) “weesgeneesmiddel”: een geneesmiddel waarvoor een vergunning voor het in de handel brengen als weesgeneesmiddel is verleend, zoals bedoeld in artikel 69; 4) “initiatiefnemer van het weesgeneesmiddel”: een in de Unie gevestigde rechtspersoon of natuurlijke persoon die een aanvraag voor de aanwijzing van een geneesmiddel als weesgeneesmiddel heeft ingediend of ten gunste van wie een dergelijke aanwijzing is toegekend bij een besluit zoals bedoeld in artikel 64, lid 4; 5) “gelijkwaardig geneesmiddel”: een geneesmiddel met een of meer werkzame stoffen die gelijkwaardig zijn aan de werkzame stof of stoffen die zijn opgenomen in een weesgeneesmiddel waarvoor reeds een vergunning is verleend, dat voor dezelfde therapeutische indicatie bedoeld is; 6) “gelijkwaardige werkzame stof”: een identieke werkzame stof of een werkzame stof met dezelfde hoofdkenmerken qua molecuulstructuur (maar niet noodzakelijkerwijs volledig identieke molecuulstructuurkenmerken) en hetzelfde werkingsmechanisme. In het geval van geneesmiddelen voor geavanceerde therapie, waarbij de hoofdkenmerken qua molecuulstructuur niet volledig kunnen worden vastgesteld, wordt de gelijkwaardigheid van twee werkzame stoffen op basis van hun biologische en functionele kenmerken beoordeeld; 7) “aanzienlijk voordeel”: een klinisch relevant voordeel van of een belangrijke bijdrage aan de patiëntenzorg door een weesgeneesmiddel, indien een dergelijk voordeel of een dergelijke bijdrage een aanzienlijk relevant deel van de doelpopulatie ten goede komt; [Am. 89] 8) “klinisch superieur”: een geneesmiddel waarvan is aangetoond dat het in een of meer van de volgende opzichten aanzienlijke therapeutische of diagnostische voordelen biedt ten opzichte van een weesgeneesmiddel: a) een grotere werkzaamheid bij een aanzienlijk relevant deel van de doelpopulatie dan een weesgeneesmiddel waarvoor een vergunning is verleend; [Am. 90] b) een grotere veiligheid bij een aanzienlijk relevant deel van de doelpopulatie dan een weesgeneesmiddel waarvoor een vergunning is verleend; [Am. 91] c) in uitzonderingsgevallen, wanneer noch een grotere veiligheid noch een grotere werkzaamheid is aangetoond, een andere aantoonbare belangrijke bijdrage van het geneesmiddel tot de diagnose of de patiëntenzorg; 9) “vergunning voor het in de handel brengen voor pediatrisch gebruik”: een vergunning voor het in de handel brengen die is verleend voor een geneesmiddel voor menselijk gebruik dat niet wordt beschermd door een aanvullend beschermingscertificaat uit hoofde van Verordening (EG) nr. 469/2009 van het Europees Parlement en de Raad betreffende het aanvullende beschermingscertificaat voor geneesmiddelen (39) [PB: gelieve na aanneming de verwijzing te vervangen door nieuw instrument OP please replace reference by new instrument when adopted ], of door een octrooi dat in aanmerking komt voor de verlening van het aanvullende beschermingscertificaat, en die uitsluitend betrekking heeft op therapeutische indicaties die relevant zijn voor gebruik bij de pediatrische populatie of subgroepen daarvan, met inbegrip van de juiste concentratie, farmaceutische vorm of toedieningsweg voor dat product; 10) “testomgeving voor regelgeving”: een regelgevingskader waarin het mogelijk is in een gecontroleerde omgeving innovatieve of aangepaste regelgevingsoplossingen te ontwikkelen, te valideren en te testen die de ontwikkeling en vergunning vergemakkelijken van innovatieve producten die waarschijnlijk onder het toepassingsgebied van deze verordening zullen vallen maar waarvoor geen geschikte regels voor de ontwikkeling en de verlening van een vergunning bestaan , overeenkomstig een specifiek plan, gedurende een beperkte periode en onder regelgevend toezicht; [Am. 92] 11) “kritiek geneesmiddel”: een geneesmiddel waarvan de ontoereikende levering tot ernstige schade of een risico op ernstige schade voor patiënten leidt en dat aan de hand van de in artikel 130, lid 1, punt a), bedoelde methode is geïdentificeerd; 12) “tekort”: een situatie waarin de levering van een geneesmiddel waarvoor in een lidstaat een vergunning is verleend en in die lidstaat in de handel wordt gebracht, niet voldoet aan de vraag naar dat geneesmiddel in die lidstaat , ongeacht de oorzaak ; [Am. 93] 13) “kritiek tekort in de lidstaat”: een tekort aan een geneesmiddel waarvoor op de markt in die lidstaat geen geschikt alternatief geneesmiddel beschikbaar is, dat niet kan worden verholpen; 14) “kritiek tekort”: een kritiek tekort in de lidstaat waarvoor gecoördineerde actie op het niveau van de Unie noodzakelijk wordt geacht om dat tekort overeenkomstig deze verordening op te lossen ; . 14 bis) “vraag”: de vraag van gezondheidswerkers of patiënten naar een geneesmiddel op grond van de klinische behoefte; aan de vraag wordt op bevredigende wijze voldaan wanneer het geneesmiddel binnen een passend tijdsbestek en in toereikende hoeveelheden wordt verkregen om de beste zorgverlening voor de patiënten te kunnen blijven waarborgen; [Am. 94] 14 ter) “aanbod”: de totale omvang van de voorraad van een bepaald geneesmiddel dat in de handel wordt gebracht door een houder van een vergunning voor het in de handel brengen of door een fabrikant. [Am. 95] Artikel 3 Geneesmiddelen waarvoor een gecentraliseerde vergunning wordt verleend 1. Een in bijlage I opgenomen geneesmiddel wordt alleen in de Unie in de handel gebracht indien de Unie voor dat geneesmiddel een vergunning voor het in de handel brengen heeft verleend overeenkomstig deze verordening (“gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen”). 2. Voor niet in bijlage I opgenomen geneesmiddelen kan overeenkomstig deze verordening een gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen worden verleend indien voor het geneesmiddel aan ten minste een van de volgende eisen wordt voldaan: a) de aanvrager toont aan dat dit geneesmiddel een belangrijke innovatie uit therapeutisch, wetenschappelijk of technisch oogpunt inhoudt of dat de verlening van een vergunning voor het in de handel brengen overeenkomstig deze verordening voor de gezondheid van patiënten op het niveau van de Unie van belang is; het kan daarbij ook gaan om resistentie tegen antimicrobiële stoffen en geneesmiddelen bij noodsituaties op het gebied van de volksgezondheid; b) het betreft een geneesmiddel dat uitsluitend bestemd is voor pediatrisch gebruik. 3. Voor homeopathische geneesmiddelen wordt geen vergunning voor het in de handel brengen verleend overeenkomstig deze verordening. 4. De Commissie verleent de gecentraliseerde vergunningen voor het in de handel brengen van geneesmiddelen voor menselijk gebruik en houdt daarop toezicht overeenkomstig hoofdstuk II. 5. De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 175 gedelegeerde handelingen vast te stellen om bijlage I te wijzigen teneinde deze aan te passen aan de technische en wetenschappelijke vooruitgang. Artikel 4 Verlening van een vergunning door een lidstaat voor generieke vormen van geneesmiddelen waarvoor een gecentraliseerde vergunning is verleend Voor een generiek geneesmiddel van een referentiegeneesmiddel waarvoor de Unie een vergunning heeft verleend, kunnen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten overeenkomstig [herziene Richtlijn 2001/83/EG] een vergunning verlenen als aan de volgende voorwaarden wordt voldaan: a) de aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen wordt ingediend overeenkomstig artikel 9 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]; b) de samenvatting van de productkenmerken en de bijsluiter zijn in alle relevante opzichten consistent met die van het geneesmiddel waarvoor de Unie een vergunning heeft verleend. Punt b), eerste alinea, is niet van toepassing op die onderdelen van de samenvatting van de productkenmerken en de bijsluiter die betrekking hebben op indicaties, doseringen, farmaceutische vormen, toedieningswijzen of -wegen of enige andere wijze van gebruik van het geneesmiddel, die op het tijdstip waarop het generieke geneesmiddel in de handel werd gebracht, nog werden beschermd door een octrooi of door een aanvullend beschermingscertificaat voor geneesmiddelen, en waarvoor de aanvrager voor het generieke geneesmiddel heeft verzocht deze informatie niet in die vergunning voor het in de handel brengen op te nemen. Hoofdstuk II ALGEMENE BEPALINGEN EN VOORSCHRIFTEN VOOR AANVRAGEN Afdeling 1 Aanvraag voor gecentraliseerde vergunningen voor het in de handel brengen Artikel 5 Indienen van aanvragen voor vergunningen voor het in de handel brengen 1. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen van geneesmiddelen die onder deze verordening vallen, moet in de Unie gevestigd zijn. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen is verantwoordelijk voor het in de handel brengen van deze geneesmiddelen, ongeacht of die houder van de vergunning voor het in de handel brengen dit zelf dan wel via een of meer daartoe aangewezen personen doet. 2. Een aanvrager komt met het Bureau de datum van indiening van een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen overeen. 3. Een aanvrager dient een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen elektronisch in bij het Bureau en in de door het Bureau beschikbaar gestelde formaten. 4. De aanvrager is verantwoordelijk voor de juistheid van de ingediende gegevens en documentatie inzake de aanvraag. 5. Binnen 20 dagen na ontvangst van een aanvraag controleert het Bureau of alle overeenkomstig artikel 6 vereiste informatie en documentatie zijn ingediend, of de aanvraag geen kritieke tekortkomingen bevat , zoals gedefinieerd in de overeenkomstig lid 7 van dit artikel opgestelde richtsnoeren, die de beoordeling van het geneesmiddel in de weg kunnen staan, en beslist het of de aanvraag geldig is. [Am. 96] 6. Wanneer het Bureau van oordeel is dat de aanvraag onvolledig is of kritieke tekortkomingen bevat, die de beoordeling van het geneesmiddel in de weg kunnen staan, stelt zij de aanvrager daarvan in kennis en stelt zij een termijn vast voor de indiening van de ontbrekende informatie en documenten. Deze termijn kan door het Bureau eenmaal worden verlengd. Na ontvangst van de antwoorden van de aanvrager op het verzoek om de ontbrekende informatie en documentatie in te dienen, zal het Bureau bepalen of de aanvraag als geldig kan worden beschouwd. Indien het Bureau weigert een aanvraag te valideren, stelt het de aanvrager daarvan in kennis en vermeldt het de redenen voor die weigering. Indien de aanvrager verzuimt de ontbrekende gegevens en documenten binnen de vastgestelde termijn te verstrekken, wordt de aanvraag geacht te zijn ingetrokken. 7. Het Bureau stelt in overleg met de Europese Commissie en de lidstaten wetenschappelijke richtsnoeren op voor de identificatie van kritieke tekortkomingen die de beoordeling van een geneesmiddel in de weg kunnen staan. Artikel 6 Aanvraag voor een gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen 1. Elke aanvraag voor een gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel voor menselijk gebruik bevat specifiek en volledig de in hoofdstuk II van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] genoemde gegevens en documenten. In het geval van aanvragen overeenkomstig artikel 6, lid 2, artikel 10 en artikel 12 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] omvat dit de elektronische indiening van ruwe gegevens, overeenkomstig bijlage II bij die richtlijn. Tot de documentatie moet ook een verklaring behoren dat de klinische proeven die buiten de Europese Unie zijn uitgevoerd, aan de ethische eisen van Verordening (EU) nr. 536/2014 voldoen. Bij die gegevens en documenten wordt rekening gehouden met het enkelvoudige Uniekarakter van de aangevraagde vergunning en wordt voor het geneesmiddel één enkele naam gebruikt, behoudens in uitzonderlijke gevallen die verband houden met de toepassing van het merkenrecht uit hoofde van Verordening (EU) 2017/1001 van het Europees Parlement en de Raad (40) . Het gebruik van één enkele naam sluit het gebruik van aanvullende kwalificaties volgende niet uit wanneer dat nodig is om verschillende aanbiedingsvormen van het betrokken geneesmiddel te identificeren. : a) het gebruik van aanvullende kwalificaties wanneer dat nodig is om verschillende aanbiedingsvormen van het betrokken geneesmiddel te identificeren ; en b) het gebruik van geïdentificeerde versies van de samenvatting van de productkenmerken als bedoeld in artikel 62 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] in situaties waarin elementen van de productinformatie nog onder het octrooirecht of aanvullende beschermingscertificaten voor geneesmiddelen vallen. [Am. 97] 2. Voor geneesmiddelen die een uitzonderlijke therapeutische vooruitgang kunnen opleveren bij de diagnose, preventie of behandeling van een levensbedreigende, ernstig invaliderende of ernstige en chronische aandoening of waarvan verwacht wordt dat ze van groot belang zullen zijn vanuit het oogpunt van de volksgezondheid of die bedoeld zijn voor aandoeningen zonder toegelaten alternatieven in de Unie, kan het Bureau, na advies van het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik met betrekking tot de maturiteit van de gegevens over de ontwikkeling, de aanvrager een gefaseerde evaluatie van volledige gegevenspakketten voor afzonderlijke modules van de in lid 1 bedoelde gegevens en documentatie aanbieden. [Am. 98] Het Bureau kan op elk moment de gefaseerde evaluatie schorsen of annuleren indien het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik van oordeel is dat de ingediende gegevens onvoldoende maturiteit hebben of indien het geneesmiddel niet langer voldoet aan het criterium van een uitzonderlijke therapeutische vooruitgang. Het Bureau stelt de aanvrager hiervan in kennis. 3. Voor de aanvraag van een vergunning voor het in de handel brengen wordt een vergoeding betaald aan het Bureau voor de behandeling van die aanvraag. 4. In voorkomend geval kan de aanvraag een certificaat basisdossier werkzame stof of een aanvraag voor een basisdossier werkzame stof of een ander certificaat basiskwaliteitsdossier of een aanvraag zoals bedoeld in artikel 25 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] bevatten. 5. De aanvrager van de vergunning voor het in de handel brengen toont aan dat het beginsel van vervanging, vermindering en verfijning van dierproeven voor wetenschappelijke doeleinden met betrekking tot dierproeven die ter ondersteuning van de aanvraag worden uitgevoerd, is toegepast overeenkomstig Richtlijn 2010/63/EU. Indien er wetenschappelijk verantwoorde testmethoden zonder dierproeven beschikbaar zijn, voert de aanvrager van de vergunning voor het in de handel brengen geen dierproeven uit. Het Agentschap beschrijft in zijn jaarverslag de belangrijkste observaties en beste praktijken op het gebied van de vervanging, vermindering en verfijning van dierproeven die door aanvragers zijn ingediend. [Am. 99] 6. Het Bureau draagt er zorg voor dat het advies van het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik binnen 180 dagen na de ontvangst van een geldige aanvraag wordt uitgebracht. In het geval van een geneesmiddel voor menselijk gebruik dat geheel of gedeeltelijk uit genetisch gemodificeerde organismen bestaat, wordt in het advies van dat comité rekening gehouden met de evaluatie van de milieurisicobeoordeling overeenkomstig artikel 8. Op basis van een met redenen omkleed verzoek kan het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik om verlenging van de duur van de analyse van de wetenschappelijke gegevens in de aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen verzoeken. 7. Bij het indienen van een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen van geneesmiddelen voor menselijk gebruik die van groot belang zijn uit het oogpunt van de volksgezondheid en met name uit het oogpunt van therapeutische innovatie, kan de aanvrager verzoeken om een versnelde beoordelingsprocedure. Hetzelfde geldt voor de in artikel 60 bedoelde producten. Het verzoek wordt naar behoren gemotiveerd. Indien het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik dit verzoek inwilligt, wordt de in artikel 6, lid 6, eerste alinea, vermelde termijn tot 150 dagen ingekort. Artikel 7 Milieurisicobeoordeling van geneesmiddelen die geheel of gedeeltelijk uit genetisch gemodificeerde organismen bestaan 1. Onverminderd artikel 22 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] gaat de aanvraag van een vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel voor menselijk gebruik dat geheel of gedeeltelijk uit genetisch gemodificeerde organismen zoals omschreven in artikel 2, lid 2, van Richtlijn 2001/18/EG bestaat, vergezeld van een milieurisicobeoordeling waarin de mogelijke schadelijke effecten van de genetisch gemodificeerde organismen op de menselijke gezondheid van mens en dier en het milieu worden geïdentificeerd en geëvalueerd. [Am. 100] 2. De milieurisicobeoordeling voor de in lid 1 bedoelde geneesmiddelen wordt uitgevoerd overeenkomstig de in artikel 8 beschreven elementen en de specifieke voorschriften van bijlage II bij [herziene Richtlijn 2001/83/EG] op basis van de beginselen van bijlage II bij Richtlijn 2001/18/EG, rekening houdend met de specifieke kenmerken van geneesmiddelen. 3. De artikelen 13 tot en met 24 van Richtlijn 2001/18/EG zijn niet van toepassing op geneesmiddelen voor menselijk gebruik die geheel of gedeeltelijk uit genetisch gemodificeerde organismen bestaan. 4. In de volgende gevallen zijn de artikelen 6 tot en met 11 van [herziene Richtlijn 2001/18/EG] en de artikelen 4 tot en met 13 van Richtlijn 2009/41/EG niet van toepassing op handelingen in verband met de levering en het klinisch gebruik, met inbegrip van verpakking en etikettering, distributie, opslag, vervoer, voorbereiding voor toediening, toediening, vernietiging of verwijdering van geneesmiddelen die geheel of gedeeltelijk uit genetisch gemodificeerde organismen bestaan, met uitzondering van de vervaardiging ervan: a) wanneer een lidstaat uit hoofde van artikel 3, lid 1, van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] de bepalingen van die richtlijn buiten toepassing heeft verklaard op dergelijke geneesmiddelen; b) wanneer voor het gebruik en de distributie van dergelijke geneesmiddelen door een lidstaat een tijdelijke vergunning is verleend overeenkomstig artikel 3, lid 2, van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]; of c) wanneer dergelijke geneesmiddelen door een lidstaat ter beschikking worden gesteld overeenkomstig artikel 26, lid 1. 5. In de in lid 4 bedoelde gevallen nemen de lidstaten passende maatregelen om de voorzienbare negatieve gevolgen voor het milieu van het opzettelijk of onopzettelijk vrijkomen in het milieu van geneesmiddelen die geheel of gedeeltelijk uit genetisch gemodificeerde organismen bestaan tot een minimum te beperken. De bevoegde autoriteiten van de lidstaten zorgen ervoor dat informatie over het in lid 4 bedoelde gebruik van geneesmiddelen beschikbaar is en aan de bij Richtlijn 2009/41/EG ingestelde bevoegde autoriteiten wordt verstrekt, indien nodig en met name in het geval van een ongeval zoals bedoeld in artikel 14 en artikel 15 van Richtlijn 2009/41/EG. Artikel 8 Inhoud van de milieurisicobeoordeling van geneesmiddelen die geheel of gedeeltelijk uit genetisch gemodificeerde organismen bestaan De in artikel 7, lid 2, bedoelde milieurisicobeoordeling omvat de volgende elementen: a) beschrijving van het genetisch gemodificeerde organisme en de aangebrachte modificaties, alsmede karakterisering van het eindproduct; b) identificatie en karakterisering van de gevaren voor het milieu, dieren en de menselijke gezondheid gedurende de hele levenscyclus van het geneesmiddel, inclusief tijdens de productie ervan ; voor de toepassing van dit punt omvat “gevaren voor de menselijke gezondheid” de risico’s voor de gezondheid van mensen andere dan de behandelde patiënt, aangezien de risico’s voor de behandelde patiënt worden beoordeeld in het kader van de baten-risicobeoordeling ten aanzien van het geneesmiddel; [Am. 101] c) karakterisering van de blootstelling, met een beoordeling van de kans of waarschijnlijkheid dat de vastgestelde gevaren zich voordoen; d) risicokarakterisering, rekening houdend met de omvang van elk mogelijk gevaar en de kans of waarschijnlijkheid dat dat schadelijke effect zich voordoet; e) voorgestelde risicoverminderende en risicobeperkende strategieën om vastgestelde risico’s aan te pakken, met inbegrip van specifieke inperkingsmaatregelen om het contact met het geneesmiddel te beperken. [Am. 102] Artikel 9 Procedure voor de milieurisicobeoordeling van geneesmiddelen die geheel of gedeeltelijk uit genetisch gemodificeerde organismen bestaan 1. De aanvrager dient bij het Bureau een milieurisicobeoordeling in zoals bedoeld in artikel 7, lid 1. Het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik beoordeelt de milieurisicobeoordeling en raadpleegt waar nodig de in artikel 150 bedoelde ad-hocwerkgroep milieurisicobeoordeling . [Am. 103] 2. In het geval van first-in-classgeneesmiddelen of wanneer bij de beoordeling van de ingediende milieurisicobeoordeling een nieuw vraagstuk aan de orde wordt gesteld, pleegt het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik of de rapporteur het nodige overleg met de instanties die de lidstaten overeenkomstig Richtlijn 2001/18/EG hebben opgericht. Zij kunnen plegen ook overleg plegen met relevante organen van de Unie. Bijzonderheden over de raadplegingsprocedure worden uiterlijk op [PB: twaalf maanden na de datum van inwerkingtreding van deze verordening OJ:12 months after the date of entry into force of this Regulation ] door het Bureau bekendgemaakt. [Am. 104] Artikel 10 Beoordeling door het comité van een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen 1. Bij de opstelling van zijn advies gaat het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik na of de overeenkomstig artikel 6 ingediende gegevens en documenten in overeenstemming zijn met de voorschriften van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] en of aan de bij deze verordening gestelde voorwaarden voor het verlenen van een vergunning voor het in de handel brengen is voldaan. Bij de opstelling van zijn advies kan het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik de volgende verzoeken doen: a) dat een officieel laboratorium voor geneesmiddelencontrole of een daartoe door een lidstaat aangewezen laboratorium het geneesmiddel voor menselijk gebruik, de grondstoffen of bestanddelen en, indien nodig, de tussenproducten of andere componenten daarvan onderzoekt, om te waarborgen dat de door de fabrikant gebruikte en in de aanvraag beschreven controlemethoden bevredigend zijn; b) dat de aanvrager binnen een vastgestelde termijn de gegevens die de aanvraag vergezellen, aanvult. In het geval van een dergelijk verzoek wordt de in artikel 6, lid 6, eerste alinea, vastgestelde termijn opgeschort totdat de gevraagde aanvullende informatie is verstrekt. Die termijn wordt ook opgeschort voor de tijdsduur die de aanvrager ter voorbereiding van een mondelinge of schriftelijke toelichting wordt toegestaan. 2. Indien het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik binnen negentig dagen na de validatie van de aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen en tijdens de beoordeling van oordeel is dat de maturiteit en de kwaliteit van de verstrekte gegevens niet toereikend zijn om de beoordeling af te ronden, kan de beoordeling worden beëindigd. Het Comité voor geneesmiddelen vat de tekortkomingen schriftelijk samen. Het Bureau brengt de aanvrager op basis daarvan op de hoogte en stelt een redelijke termijn vast om deze tekortkomingen te verhelpen. De aanvraag wordt opgeschort totdat de aanvrager de tekortkomingen heeft verholpen. Indien de aanvrager verzuimt om deze tekortkomingen binnen de door het Bureau vastgestelde termijn te verhelpen, wordt de aanvraag standaard geacht te zijn ingetrokken. [Am. 105] Artikel 11 Certificering van de fabrikant 1. Na ontvangst van een schriftelijk verzoek van het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik verstrekt de lidstaat de gegevens die aantonen dat de fabrikant van een geneesmiddel of de importeur die dit geneesmiddel uit een derde land invoert, in staat is om dit geneesmiddel te produceren of de nodige controletests uit te voeren, of allebei, overeenkomstig de uit hoofde van artikel 6 door de aanvrager verstrekte gegevens en documenten. 2. Het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik kan, indien het dit nodig acht om de beoordeling te voltooien, verlangen dat de aanvrager een specifieke inspectie van de productielocatie van het betrokken geneesmiddel ondergaat. De inspectie wordt binnen de in artikel 6, lid 6, eerste alinea, vastgestelde termijn verricht door ter zake gekwalificeerde inspecteurs van de lidstaat. Deze inspecteurs kunnen zich laten vergezellen door een door het comité aangewezen rapporteur of deskundige, of door een of meer inspecteurs van het Bureau. De inspecties kunnen onaangekondigd worden uitgevoerd. Voor productielocaties in derde landen kan de inspectie door het Bureau worden uitgevoerd op verzoek van de lidstaten en op basis van de procedure van artikel 52. Artikel 12 Advies van het comité 1. Het Bureau stelt de aanvrager er onverwijld van in kennis dat het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik van oordeel is dat: a) de aanvraag niet aan de in deze verordening vervatte criteria voor de afgifte van een vergunning voor het in de handel brengen voldoet; b) de aanvraag aan de criteria van deze verordening voldoet, onder voorbehoud van het doorvoeren van de door het Bureau vereiste wijzigingen in de samenvatting van de productkenmerken; c) de aanvraag aan de criteria van deze verordening voldoet, mits de door het Bureau vereiste wijzigingen in de etikettering of de bijsluiter van het geneesmiddel worden doorgevoerd om te voldoen aan hoofdstuk VI van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]; d) in voorkomend geval, de aanvraag aan de criteria van de artikelen 18 en 19 voldoet, met inachtneming van de daarin vastgestelde specifieke voorwaarden. 2. Binnen twaalf dagen na ontvangst van het in lid 1 bedoelde advies kan de aanvrager het Bureau schriftelijk verzoeken om een heroverweging van dat advies. In dat geval verstrekt de aanvrager binnen zestig dagen na ontvangst van het advies aan het Bureau de gedetailleerde gronden van dit verzoek. De procedure voor heroverweging mag uitsluitend betrekking hebben op de oorspronkelijk door de aanvrager vermelde punten van het advies en mag uitsluitend worden gebaseerd op wetenschappelijke gegevens die beschikbaar waren toen het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik het oorspronkelijke advies uitbracht. Binnen zestig dagen na ontvangst van de gronden van het bezwaar heroverweegt het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik zijn oordeel. De motivering van de beslissing over het bezwaarschrift wordt bij het definitieve advies gevoegd. 3. Binnen twaalf dagen na de vaststelling van het definitieve advies van het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik zendt het Bureau het advies, vergezeld van een rapport dat een beschrijving van de beoordeling van het geneesmiddel door het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik en de motivering van de beslissing bevat, aan de Commissie, de lidstaten en de aanvrager. 4. Wanneer over de verlening van de vergunning voor het in de handel brengen gunstig advies wordt uitgebracht, worden bij het advies de volgende documenten gevoegd: a) een samenvatting van de kenmerken van het product zoals bedoeld in artikel 62 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG], die overeenstemt met de beoordeling van het geneesmiddel; b) een aanbeveling betreffende de indieningsfrequentie van periodieke veiligheidsverslagen; c) bijzonderheden omtrent voorwaarden of beperkingen die aan de levering of het gebruik van het betrokken geneesmiddel moeten worden gesteld, met inbegrip van de voorwaarden waarop het geneesmiddel aan patiënten mag worden verstrekt, overeenkomstig de criteria in hoofdstuk XII van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]; d) bijzonderheden omtrent aanbevolen voorwaarden en beperkingen met betrekking tot een veilig en doeltreffend gebruik van het geneesmiddel; e) bijzonderheden omtrent aanbevolen maatregelen die in het risicomanagementsysteem moeten worden opgenomen om veilig gebruik van het geneesmiddel te verzekeren; f) in voorkomend geval, bijzonderheden omtrent een aanbevolen verplichting om veiligheidsonderzoeken na verlening van een vergunning te verrichten of voorschriften betreffende de registratie of melding van vermoedelijke bijwerkingen na te leven die strenger zijn dan de in hoofdstuk VIII bedoelde voorschriften; g) in voorkomend geval, bijzonderheden omtrent een aanbevolen verplichting om werkzaamheidsonderzoeken na verlening van een vergunning te verrichten, als er bezorgdheid met betrekking tot bepaalde aspecten van de werkzaamheid van het geneesmiddel bestaat en deze alleen kan worden opgelost nadat het geneesmiddel in de handel is gebracht. Een dergelijke verplichting om een dergelijk onderzoek uit te voeren, is gestoeld op de gedelegeerde handelingen die zijn vastgesteld uit hoofde van artikel 21, en er wordt rekening gehouden met de in artikel 123 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] bedoelde wetenschappelijke richtsnoeren en het proces van raadpleging in overeenstemming met artikel 162 van deze verordening ; [Am. 106] h) in voorkomend geval, bijzonderheden omtrent een aanbevolen verplichting om ander onderzoek na verlening van een vergunning , met inbegrip van onderzoek in verband met behandelingsoptimalisatie na verlening van een vergunning, uit te voeren om een veilig en doeltreffend gebruik van het geneesmiddel te verbeteren; [Am. 107] i) in het geval van geneesmiddelen waarbij aanzienlijke ten aanzien waarvan bij het Bureau een gedetailleerde motivering is ingediend met betrekking tot de gronden voor onzekerheid bestaat over de relatie tussen het surrogaateindpunt en de verwachte gezondheidsuitkomst, indien van toepassing en relevant voor de baten-risicobalans, waarbij in het bijzonder aandacht wordt besteed aan nieuwe werkzame stoffen en therapeutische indicaties, een verplichting om na de verlening van een vergunning de klinische voordelen te onderbouwen; [Am. 108] j) in voorkomend geval, bijzonderheden omtrent een aanbevolen verplichting om aanvullend milieurisicobeoordelingsonderzoek na verlening van een vergunning uit te voeren of monitoringgegevens of informatie over gebruik te verzamelen, wanneer zorgen over risico’s voor het milieu of de volksgezondheid, met inbegrip van resistentie tegen antimicrobiële stoffen, nader moeten worden onderzocht nadat het geneesmiddel in de handel is gebracht; j bis) in voorkomend geval een gerechtvaardigde reden voor het verlenen van een vergunning voor het in de handel brengen krachtens de artikelen 18, 19 en 30 van deze verordening; [Am. 109] k) de tekst voor de etikettering en de bijsluiter in de in hoofdstuk VI van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] voorgeschreven vorm; l) het beoordelingsrapport betreffende de resultaten van de farmaceutische en niet-klinische tests en van de klinische proeven, en betreffende het risicomanagementsysteem en het geneesmiddelenbewakingssysteem voor het betrokken geneesmiddel; m) het, in voorkomend geval, uitvoeren van geneesmiddelspecifiek validatie-onderzoek om controlemethoden aan de hand van dierproeven te vervangen door methoden zonder dierproeven ; . m bis) een beheer- en toegangsplan in overeenstemming met artikel 17, lid 1, punt a) van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] en speciale informatievereisten in overeenstemming met artikel 69 van die richtlijn voor alle antimicrobiële stoffen, alsook alle andere verplichtingen die aan de houder van de vergunning voor het in de handel brengen worden opgelegd; [Am. 110] m ter) indien van toepassing, een motivering dat het geneesmiddel voldoet aan de criteria van artikel 83 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] met betrekking tot geneesmiddelen die in een onvervulde medische behoefte voorzien. [Am. 111] 5. Bij zijn advies voegt het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik de criteria voor het afgeven van een medisch recept of het gebruik van de geneesmiddelen voor menselijk gebruik overeenkomstig artikel 50, lid 1, van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]. Afdeling 2 Besluiten over de vergunning voor het in de handel brengen Artikel 13 Besluit van de Commissie over de vergunning voor het in de handel brengen 1. Binnen twaalf dagen na ontvangst van het advies van het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik legt de Commissie een ontwerpbesluit voor over de aanvraag aan het in artikel 173, lid 1, bedoelde Permanent Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik. In naar behoren gemotiveerde gevallen kan de Commissie het advies voor nadere bestudering terugzenden aan het Bureau. Indien het ontwerpbesluit inhoudt dat een vergunning voor het in de handel brengen wordt verleend, worden de in artikel 12, lid 4, bedoelde documenten bij het ontwerp gevoegd of wordt ernaar verwezen. Indien het ontwerpbesluit inhoudt dat onder de in artikel 12, lid 4, punten c) tot en met j), bedoelde voorwaarden een vergunning voor het in de handel brengen wordt verleend, worden daarin zo nodig termijnen vastgesteld waarbinnen aan de voorwaarden moet worden voldaan. Indien het ontwerpbesluit afwijkt van het advies van het Bureau, verstrekt de Commissie een uitgebreide toelichting van de redenen voor de afwijkingen en maakt zij die informatie openbaar . [Am. 112] De Commissie zendt het ontwerpbesluit en de bijbehorende toelichting als bedoeld in de vijfde alinea aan de lidstaten en de aanvrager. [Am. 113] 2. De Commissie stelt door middel van uitvoeringshandelingen een definitief besluit vast binnen 12 dagen nadat zij het advies heeft verkregen van het Permanent Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik. Die uitvoeringshandelingen worden volgens de in artikel 173, leden 2 en 3, bedoelde onderzoeksprocedure vastgesteld. 3. Wanneer een lidstaat belangrijke nieuwe vragen van wetenschappelijke of technische aard opwerpt, waarop in het advies van het Bureau niet is ingegaan, kan de Commissie de aanvraag voor verdere behandeling naar het Bureau terugverwijzen. In dat geval beginnen de in de leden 1 en 2 beschreven procedures na ontvangst van het antwoord van het Bureau opnieuw. 4. Het Bureau verspreidt de in artikel 12, lid 4, punten a) tot en met e) , bedoelde documenten en, indien van toepassing, de in artikel 12, lid 4, punten f) tot en met m ter) , bedoelde documenten, samen met de eventueel overeenkomstig lid 1, eerste alinea, vastgestelde termijnen. [Am. 114] Artikel 14 Intrekking van een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen Indien een aanvrager een bij het Bureau ingediende aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen intrekt voordat over de aanvraag advies is uitgebracht, deelt de aanvrager de redenen hiervoor mee aan het Bureau. Het Bureau maakt deze informatie openbaar en publiceert het beoordelingsrapport, indien beschikbaar, met weglating van alle gegevens van commercieel vertrouwelijke aard. Artikel 15 Weigering van een gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen 1. De vergunning voor het in de handel brengen wordt geweigerd indien na verificatie van de overeenkomstig artikel 6 ingediende gegevens en documenten wordt geoordeeld dat: a) de baten-risicobalans van het diergeneesmiddel niet langer gunstig is; b) de aanvrager de kwaliteit, de veiligheid of de werkzaamheid van het geneesmiddel niet behoorlijk en niet voldoende heeft aangetoond; c) het geneesmiddel niet de opgegeven kwalitatieve en kwantitatieve samenstelling bezit; d) de aanvrager de milieurisicobeoordeling onvolledig of onvoldoende heeft onderbouwd of dat de aanvrager de in de milieurisicobeoordeling vastgestelde risico’s onvoldoende heeft aangepakt met de door de aanvrager in overeenstemming met artikel 22, lid 3, van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] voorgestelde risicobeperkende maatregelen ; [Am. 115] e) de door de aanvrager overeenkomstig artikel 6, leden 1 tot en met 4, verstrekte gegevens of documenten onjuist zijn; f) de door de aanvrager voorgestelde etikettering en bijsluiter niet in overeenstemming zijn met hoofdstuk VI van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]. 2. Indien de vergunning van de Unie voor het in de handel brengen wordt geweigerd, mag het betrokken geneesmiddel in de Unie niet in de handel worden gebracht. 3. Informatie inzake elke weigering en de redenen daarvoor zullen openbaar worden gemaakt. Artikel 16 Vergunningen voor het in de handel brengen 1. Onverminderd artikel 1, leden 8 en 9, van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] is een vergunning voor het in de handel brengen die overeenkomstig deze verordening is afgeleverd, in de hele Unie geldig. Uit deze vergunning vloeien in elke lidstaat dezelfde rechten en plichten voort als uit een overeenkomstig artikel 5 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] door de betrokken lidstaat verleende vergunning voor het in de handel brengen. De Commissie ziet erop toe dat geneesmiddelen voor menselijk gebruik waarvoor een vergunning is verleend, worden toegevoegd aan het geneesmiddelenregister van de Unie en dat er een nummer aan wordt toegekend dat op de verpakking wordt vermeld. 2. De verlening van een vergunning voor het in de handel brengen wordt in het Publicatieblad van de Europese Unie bekendgemaakt, onder vermelding van de datum van de verlening van de vergunning voor het in de handel brengen en het nummer dat het geneesmiddel in het geneesmiddelenregister van de Unie heeft gekregen, de internationale generieke benaming (INN) van de werkzame stof van het geneesmiddel, de farmaceutische vorm en de eventuele anatomisch-therapeutisch-chemische code (ATC-code). 3. Het Bureau maakt onmiddellijk het rapport van de beoordeling van het geneesmiddel voor menselijk gebruik bekend, evenals de motivering van zijn advies om een vergunning voor het in de handel brengen te verlenen, waaruit evenwel alle gegevens van commercieel vertrouwelijke aard worden weggelaten na kennisgeving aan relevante patiëntenorganisaties . Het Bureau zorgt ervoor dat de samenvattingen van Europese openbare beoordelingsrapporten leesbaar, duidelijk en begrijpelijk zijn. [Am. 116] Het Europees openbaar beoordelingsrapport (EPAR) bevat: — een samenvatting van het beoordelingsrapport, opgesteld op een wijze die begrijpelijk is voor het publiek. De samenvatting bevat met name een deel over de voorwaarden voor het gebruik van het geneesmiddel; — de complete milieurisicobeoordeling die door de aanvrager van de vergunning voor het in de handel brengen bij het Bureau is ingediend alsook een samenvatting van het door de houder van de vergunning voor het in de handel brengen ingediende milieurisicobeoordelingsonderzoek en de resultaten daarvan, en de beoordeling van de milieurisicobeoordeling en de in artikel 22, lid 5, van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] bedoelde informatie door het Bureau . ; [Am. 117] — voor antimicrobiële stoffen, alle in artikel 17 van en bijlage I bij [herziene Richtlijn 2001/83/EG] bedoelde informatie alsook alle andere verplichtingen die aan de houder van de vergunning voor het in de handel brengen worden opgelegd. [Am. 118] 4. Nadat een vergunning voor het in de handel brengen is verleend, deelt de houder van deze vergunning voor het in de handel brengen aan het Bureau de data mee waarop het geneesmiddel voor menselijk gebruik in de lidstaten daadwerkelijk in de handel zal worden gebracht, rekening houdend met de verschillende aanbiedingsvormen waarvoor een vergunning is verleend. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen stelt het Bureau en de bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat in kennis van het volgende: a) het voornemen om het in de handel brengen van een geneesmiddel in die lidstaat definitief te stop te zetten overeenkomstig artikel 116, lid 1, punt a); of b) het voornemen om het in de handel brengen van een geneesmiddel in die lidstaat tijdelijk te schorsen overeenkomstig artikel 116, lid 1, punt c); of c) een potentieel of feitelijk tekort in die lidstaat overeenkomstig artikel 116, lid 1, punt d); en de redenen voor de in de punten a) en b) bedoelde maatregelen overeenkomstig artikel 24, alsmede elke andere reden die verband houdt met voorzorgsmaatregelen met betrekking tot kwaliteit, veiligheid, werkzaamheid en milieu. Op verzoek van het Bureau, met name in het kader van de geneesmiddelenbewaking, verstrekt de houder van de vergunning voor het in de handel brengen alle gegevens over het afzetvolume van het geneesmiddel op het niveau van de Unie, uitgesplitst per lidstaat, en alle gegevens waarover de houder van de vergunning voor het in de handel brengen beschikt betreffende het aantal keren dat het middel is voorgeschreven in de Unie en haar lidstaten. Artikel 17 Geldigheid en verlenging van vergunningen voor het in de handel brengen 1. Onverminderd lid 2 is een vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel voor onbepaalde tijd geldig. 2. In afwijking van lid 1 kan de Commissie bij het verlenen van een vergunning op basis van een wetenschappelijk advies van het Bureau over de veiligheid van het geneesmiddel besluiten de geldigheidsduur van de vergunning voor het in de handel brengen te beperken tot vijf jaar. Wanneer de geldigheidsduur van de vergunning voor het in de handel brengen beperkt is tot vijf jaar, dient de houder van de vergunning voor het in de handel brengen ten minste negen maanden voordat de vergunning voor het in de handel brengen ophoudt geldig te zijn, bij het Bureau een aanvraag tot verlenging van de vergunning voor het in de handel brengen in. Wanneer overeenkomstig de tweede alinea een verlengingsaanvraag is ingediend, blijft de vergunning voor het in de handel brengen geldig totdat de Commissie een besluit overeenkomstig artikel 13 heeft genomen. Een vergunning voor het in de handel brengen kan worden verlengd nadat het Bureau de baten-risicobalans opnieuw heeft beoordeeld. De vergunning voor het in de handel brengen is na verlenging voor onbeperkte tijd geldig. Artikel 18 Verlening van een vergunning voor het in de handel brengen in uitzonderlijke omstandigheden 1. Wanneer een aanvrager in uitzonderlijke omstandigheden in een aanvraag krachtens artikel 6 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] voor een vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel, of voor een nieuwe therapeutische indicatie van een bestaande vergunning voor het in de handel brengen krachtens deze verordening, geen volledige gegevens over de werkzaamheid en veiligheid , en indien die ontbreken, over het milieurisico van het geneesmiddel onder normale gebruiksomstandigheden kan verstrekken, kan de Commissie, in afwijking van artikel 6, onder specifieke voorwaarden een vergunning krachtens artikel 13 verlenen, indien aan de volgende eisen is voldaan: [Am. 119] a) de aanvrager heeft in het aanvraagdossier aangetoond dat er objectieve en controleerbare redenen zijn om geen volledige gegevens over de werkzaamheid en veiligheid van het geneesmiddel onder normale gebruiksomstandigheden te kunnen indienen op basis van een van de in bijlage II bij [herziene Richtlijn 2001/83/EG] vermelde gronden; b) met uitzondering van de in punt a) bedoelde gegevens, is het aanvraagdossier volledig en voldoet het aan alle eisen van deze verordening; c) in het besluit van de Commissie zijn specifieke voorwaarden opgenomen, met name om de veiligheid van het geneesmiddel te waarborgen en ervoor te zorgen dat de houder van de vergunning voor het in de handel brengen de bevoegde autoriteiten in kennis stelt van alle incidenten in verband met het gebruik van het geneesmiddel en zo nodig passende maatregelen neemt. 2. De handhaving van de toegelaten nieuwe therapeutische indicatie en van de geldigheid van de krachtens lid 1 verleende nationale vergunning voor het in de handel brengen hangt af van de herbeoordeling door het Bureau, twee jaar na de datum waarop de nieuwe therapeutische indicatie werd toegelaten of de vergunning voor het in de handel brengen werd verleend, van de in lid 1 bedoelde voorwaarden, en vervolgens op basis van een risicogebaseerde frequentie die door het Bureau wordt bepaald en door de Commissie in de vergunning voor het in de handel brengen wordt gespecificeerd. Deze herbeoordeling wordt uitgevoerd op basis van een verzoek van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen om de toegelaten nieuwe therapeutische indicatie te handhaven of de vergunning voor het in de handel brengen in uitzonderlijke omstandigheden te verlengen. Indien niet binnen de door het Bureau vastgestelde termijn aan de in lid 1, punt c), van dit artikel bedoelde voorwaarden wordt voldaan of de houder van de vergunning voor het in de handel brengen niet naar behoren motiveert waarom dit het geval is, kan de Commissie de vergunning voor het in de handel brengen door middel van uitvoeringshandelingen schorsen, intrekken of wijzigen. Die uitvoeringshandelingen worden volgens de in artikel 173, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure vastgesteld. [Am. 120] Artikel 19 Voorwaardelijke vergunning voor het in de handel brengen 1. In naar behoren gemotiveerde gevallen kan de Commissie, om te voorzien in een onvervulde medische behoefte van patiënten zoals bedoeld in artikel 83, lid 1, punt a), van [herziene Richtlijn 2001/83/EG], voorafgaand aan de indiening van volledige klinische gegevens een voorwaardelijke vergunning voor het in de handel brengen of een nieuwe voorwaardelijke therapeutische indicatie voor een bestaande, uit hoofde van deze verordening verleende vergunning voor het in de handel brengen, verlenen voor een geneesmiddel dat waarschijnlijk in de onvervulde medische behoefte zal voorzien overeenkomstig artikel 83, lid 1, punt b), van [herziene Richtlijn 2001/83/EG], op voorwaarde dat het voordeel van de onmiddellijke beschikbaarheid van dat geneesmiddel op de markt groter is dan het risico dat verbonden is aan het feit dat nog aanvullende gegevens moeten worden verstrekt. In noodsituaties kan ook een voorwaardelijke vergunning voor het in de handel brengen of een nieuwe voorwaardelijke therapeutische indicatie zoals bedoeld in de eerste alinea worden verleend wanneer geen volledige niet-klinische of farmaceutische gegevens zijn verstrekt. 2. Voorwaardelijke vergunningen voor het in de handel brengen of een nieuwe voorwaardelijke therapeutische indicatie zoals bedoeld in lid 1 mogen alleen worden verleend als de baten-risicobalans van het geneesmiddel gunstig is en de aanvrager waarschijnlijk volledige gegevens kan verstrekken. 3. Voor voorwaardelijke vergunningen voor het in de handel brengen of een nieuwe voorwaardelijke therapeutische indicatie die overeenkomstig dit artikel worden verleend, gelden specifieke verplichtingen. Die specifieke verplichtingen , met name voor de in lid 4 bedoelde lopende of nieuwe studies en, in voorkomend geval, de termijn voor de nakoming ervan worden vermeld in de voorwaarden van de vergunning voor het in de handel brengen. Die specifieke verplichtingen worden jaarlijks door het Bureau geëvalueerd gedurende de eerste drie jaar na de verlening van de vergunning en vervolgens om de twee jaar. [Am. 121] 4. Ter bevestiging dat de baten-risicobalans gunstig is, wordt als onderdeel van de in lid 3 bedoelde specifieke verplichtingen verlangd dat de houder van een op grond van dit artikel verleende voorwaardelijke vergunning voor het in de handel brengen lopende studies voltooit, of nieuwe studies uitvoert overeenkomstig artikel 20 . [Am. 122] 5. De samenvatting van de productkenmerken en de bijsluiter moeten duidelijk vermelden dat de voorwaardelijke vergunning voor het in de handel brengen van het geneesmiddel onder de in lid 3 bedoelde specifieke verplichtingen is verleend. 6. In afwijking van artikel 17, lid 1, is een eerste voorwaardelijke vergunning voor het in de handel brengen die overeenkomstig dit artikel is verleend, gedurende de eerste drie jaar na de verlening van de vergunning jaarlijks verlengbaar met één jaar; daarna kan om de twee jaar worden verlengd. 7. Wanneer aan de in lid 3 bedoelde specifieke verplichtingen is voldaan voor een voorwaardelijke vergunning voor het in de handel brengen die overeenkomstig dit artikel is verleend, kan de Commissie, op verzoek van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen en na een gunstig advies van het Bureau te hebben ontvangen, overeenkomstig artikel 13 een vergunning voor het in de handel brengen verlenen. 7.a Indien niet binnen de door het Bureau vastgestelde termijn aan de in lid 3 bedoelde specifieke verplichtingen wordt voldaan of de houder van de vergunning voor het in de handel brengen niet naar behoren motiveert waarom dit het geval is, kan de Commissie de vergunning voor het in de handel brengen door middel van uitvoeringshandelingen schorsen, intrekken of wijzigen. Die uitvoeringshandelingen worden volgens de in artikel 173, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure vastgesteld. [Am. 123] 8. De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 175 gedelegeerde handelingen vast te stellen teneinde deze verordening aan te vullen met: a) de categorieën geneesmiddelen waarop lid 1 van toepassing is; b) de procedures en voorschriften voor het verlenen van een voorwaardelijke vergunning voor het in de handel brengen, voor de verlenging ervan en , voor de toevoeging van een nieuwe voorwaardelijke therapeutische indicatie aan een bestaande vergunning voor het in de handel brengen en voor de opschorting of intrekking van de voorwaardelijke vergunning voor het in de handel brengen . [Am. 124] 8 bis. Het Bureau publiceert de lijst van voorwaardelijke vergunningen voor het in de handel brengen in de in artikel 138, lid 1, tweede alinea, punt n) genoemde databank, samen met de volgende informatie: a) de specifieke verplichtingen die de houder van de vergunning voor het in de handel brengen moet nakomen; b) de termijnen voor de nakoming van de specifieke verplichtingen; c) eventuele vertragingen met betrekking tot de nakoming van de specifieke verplichtingen door de houder van de vergunning voor het in de handel brengen en de redenen voor deze vertragingen; d) eventuele maatregelen die overeenkomstig artikel 56 worden getroffen met betrekking tot de voorwaardelijke vergunning voor het in de handel brengen. [Am. 125] Artikel 20 Verplicht onderzoek na verlening van een vergunning 1. Na het verlenen van de vergunning voor het in de handel brengen, kan het Bureau het nodig achten dat de houder van de vergunning voor het in de handel brengen: a) een veiligheidsonderzoek na verlening van een vergunning uitvoert als er bezorgdheid bestaat over de risico’s van een geneesmiddel waarvoor een vergunning is verleend. Indien dezelfde bezorgdheid voor meer dan één geneesmiddel geldt, moedigt het Bureau, na overleg met het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking, de desbetreffende houders van een vergunning voor het in de handel brengen aan samen een veiligheidsstudie na toelating uit te voeren; b) een werkzaamheidsonderzoek na verlening van een vergunning uitvoert indien het inzicht in de ziekte of de klinische methodologie erop wijst dat de vorige werkzaamheidsbeoordelingen mogelijk in aanzienlijke mate moeten worden herzien. De verplichting het werkzaamheidsonderzoek na verlening van een vergunning uit te voeren, is gestoeld op de gedelegeerde handelingen die zijn vastgesteld uit hoofde van artikel 21, en er wordt rekening gehouden met de in artikel 123 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] bedoelde wetenschappelijke richtsnoeren; c) een milieurisicobeoordelingsonderzoek na verlening van een vergunning uitvoert om de risico’s voor het milieu of de volksgezondheid als gevolg van de introductie van het geneesmiddel in het milieu nader te onderzoeken, indien er nieuwe problemen rijzen met betrekking tot het geneesmiddel waarvoor een vergunning is verleend of andere geneesmiddelen die dezelfde werkzame stof bevatten. c bis) na verlening van de vergunning een onderzoek in verband met behandelingsoptimalisatie uitvoert wanneer het optimale gebruik van een toegelaten geneesmiddel niet eerder is vastgesteld. [Am. 126] Indien deze verplichting van toepassing zou zijn op meerdere geneesmiddelen, moedigt het Bureau de betrokken houders van een vergunning voor het in de handel brengen aan een gezamenlijk milieurisicobeoordelingsonderzoek na verlening van een vergunning uit te voeren. Indien het Bureau van oordeel is dat een van de onder a) tot en met c) c bis) van de eerste alinea bedoelde onderzoeken na verlening van een vergunning noodzakelijk is, stelt het de houder van de vergunning voor het in de handel brengen daarvan schriftelijk in kennis, met opgave van de redenen voor zijn beoordeling en met vermelding van de doelstellingen en het tijdschema voor de indiening en uitvoering van het onderzoek. [Am. 127] 2. Als de houder van de vergunning voor het in de handel brengen binnen dertig dagen na ontvangst van de brief hiertoe een verzoek indient, stelt het Bureau hem in de gelegenheid binnen een termijn die het vaststelt met schriftelijke opmerkingen op de brief te reageren. 3. Op grond van de schriftelijke opmerkingen herziet het Bureau zijn advies. 4. Indien in het advies van het Bureau wordt bevestigd dat een van de in lid 1, eerste alinea, punten a) tot en met c) c bis) , bedoelde onderzoeken na verlening van een vergunning moet worden uitgevoerd, wijzigt de Commissie de vergunning voor het in de handel brengen door middel van krachtens artikel 13 vastgestelde uitvoeringshandelingen om die verplichting op te nemen als voorwaarde voor de vergunning voor het in de handel brengen, tenzij de Commissie het advies voor verdere behandeling aan het Bureau terugzendt. Voor de verplichtingen uit hoofde van lid 1, punten a) en b), werkt de houder van de vergunning voor het in de handel brengen het risicomanagementsysteem dienovereenkomstig bij. [Am. 128] Artikel 21 Werkzaamheidsonderzoeken na verlening van een vergunning De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 175 gedelegeerde handelingen vast te stellen om deze verordening aan te vullen door de situaties te bepalen waarin werkzaamheidsonderzoeken na verlening van een vergunning vereist kunnen zijn uit hoofde van artikel 12, lid 4, punt g), en artikel 20, lid 1, punt b). Artikel 22 Risicomanagementsysteem De houder van de vergunning voor het in de handel brengen neemt elke vergunningsvoorwaarde die de in artikel 12, lid 4, punten d) tot en met g), of in artikel 20, of in artikel 18, lid 1, en artikel 19 bedoelde elementen weerspiegelt, op in zijn risicomanagementsysteem. Artikel 23 Aansprakelijkheid van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen Het verlenen van een vergunning voor het in de handel brengen laat de burgerlijke en strafrechtelijke aansprakelijkheid van de fabrikant en de houder van de vergunning voor het in de handel brengen op grond van het in de lidstaten geldende nationale recht onverlet. Artikel 24 Schorsing van het in de handel brengen, uit de handel nemen van een geneesmiddel, intrekking van een vergunning voor het in de handel brengen door de houder van de vergunning voor het in de handel brengen 1. In aanvulling op de kennisgeving die overeenkomstig artikel 116 is gedaan, stelt de houder van een vergunning voor het in de handel brengen het Bureau onverwijld in kennis van elke stap die hij of zij onderneemt om het in de handel brengen van een geneesmiddel te schorsen, een geneesmiddel uit te handel te nemen, te verzoeken om intrekking van een vergunning voor het in de handel brengen of geen aanvraag tot verlenging van een vergunning voor het in de handel brengen in te dienen, onder opgave van de redenen voor met een gedetailleerde motivering van deze stap. [Am. 129] De houder van de vergunning voor het in de handel brengen verklaart of een dergelijke maatregel op de volgende gronden berust: a) het geneesmiddel is schadelijk; b) het geneesmiddel heeft geen therapeutische werking; c) de baten-risicobalans is niet gunstig; d) het geneesmiddel bezit niet de opgegeven kwalitatieve en kwantitatieve samenstelling; e) de controles op het geneesmiddel of op de bestanddelen en op de tussenproducten tijdens de vervaardiging zijn niet verricht, of een andere eis of verplichting met betrekking tot het verlenen van de vergunning voor de vervaardiging is niet in acht genomen; of f) er is een ernstig risico voor het milieu of voor de volksgezondheid via het milieu vastgesteld en dit is onvoldoende aangepakt door de houder van de vergunning voor het in de handel brengen . ; f bis) er is sprake van commerciële redenen. [Am. 130] Wanneer de in de eerste alinea bedoelde maatregel erin bestaat een geneesmiddel uit de handel te nemen, verstrekt de houder van de vergunning voor het in de handel brengen informatie over de gevolgen van een dergelijke intrekking voor patiënten die al worden behandeld. De kennisgeving van het definitief uit de handel nemen van een geneesmiddel, van de tijdelijke schorsing van de vergunning voor het in de handel brengen of van de definitieve intrekking van een vergunning voor het in de handel brengen, dan wel van de tijdelijke verstoring van de levering van een geneesmiddel, geschiedt overeenkomstig artikel 116, lid 1. 2. De houder van een vergunning voor het in de handel brengen verricht de kennisgeving ingevolge lid 1 indien de stap ondernomen is in een derde land en deze stap berust op een van de gronden vermeld in artikel 195 of artikel 196, lid 1, van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]. 3. In de in de leden 1 en 2 bedoelde gevallen stuurt het Bureau deze informatie onverwijld door naar de bevoegde autoriteiten van de lidstaten. 3 bis. In de in lid 1, tweede alinea, punt f), bedoelde gevallen stelt het Agentschap de Commissie onverwijld in kennis. De Commissie brengt op haar beurt de relevante nationale autoriteiten en autoriteiten van de Unie op de hoogte. In voorkomend geval sturen de nationale autoriteiten de informatie door naar de drinkwater- en afvalwaterbeheerders. [Am. 131] 4. Wanneer de houder van de vergunning voor het in de handel brengen voornemens is de vergunning voor het in de handel brengen van een kritiek geneesmiddel definitief in te laten trekken, biedt de houder van de vergunning voor het in de handel brengen, voorafgaand aan de in lid 1 bedoelde kennisgeving, onder redelijke voorwaarden aan de vergunning voor het in de handel brengen over te dragen aan een derde die heeft verklaard voornemens te zijn dat kritieke geneesmiddel in de handel te brengen, of om de niet-klinische en klinische documentatie in het dossier van het geneesmiddel te gebruiken voor de indiening van een aanvraag overeenkomstig artikel 14 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]. 4 bis. Het Bureau kan per geval besluiten de in lid 4 bedoelde verplichtingen in gerechtvaardigde gevallen uit te breiden tot een specifiek niet-kritisch geneesmiddel. [Am. 132] 4 ter. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen wiens vergunning voor het in de handel brengen aan een derde is overgedragen, stelt het Bureau op zo kort mogelijke termijn van deze overdracht in kennis. De informatie met betrekking tot de overdracht wordt openbaar gemaakt. [Am. 133] Artikel 25 Duplicaten van vergunningen voor het in de handel brengen 1. Voor eenzelfde geneesmiddel kan aan eenzelfde houder slechts één vergunning voor het in de handel brengen worden verleend. In afwijking van de eerste alinea staat de Commissie toe dat dezelfde aanvrager meer dan één aanvraag voor dat geneesmiddel bij het Bureau indient in elk van de volgende gevallen: a) indien een van de benamingen of farmaceutische vormen ervan in een of meer lidstaten wordt beschermd door een octrooi of een aanvullend beschermingscertificaat; b) om redenen van comarketing met een andere onderneming die niet tot dezelfde groep behoort als de houder van de vergunning voor het in de handel brengen van het geneesmiddel waarvoor een duplicaat wordt aangevraagd. Zodra het onder a) bedoelde relevante octrooi of aanvullende beschermingscertificaat vervalt, laat de houder van de vergunning voor het in de handel brengen de oorspronkelijke vergunning of het duplicaat van de vergunning voor het in de handel brengen zonder onnodige vertraging intrekken. [Am. 134] 2. Artikel 187, lid 3, van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] is van toepassing op de geneesmiddelen voor menselijk gebruik waarvoor op grond van deze verordening een vergunning wordt verleend. 3. Onverminderd het enkelvoudige Uniekarakter van de inhoud van de in artikel 12, lid 4, punten a) tot en met k), bedoelde documenten, verbiedt deze verordening het gebruik niet van twee of meer commerciële modellen voor een geneesmiddel voor menselijk gebruik waarvoor één vergunning voor het in de handel brengen is verleend. Artikel 26 Geneesmiddelen voor gebruik in schrijnende gevallen 1. In afwijking van artikel 5 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] kunnen de lidstaten een geneesmiddel voor menselijk gebruik dat onder de in artikel 3, leden 1 en 2 bedoelde categorieën valt beschikbaar stellen voor gebruik in schrijnende gevallen (“compassionate use”). Dit kan nieuwe therapeutische toepassingen omvatten van een geneesmiddel waarvoor een vergunning is verleend. 2. Voor de toepassing van dit artikel wordt onder “gebruik in schrijnende gevallen” verstaan het beschikbaar stellen, om redenen van medeleven, van een geneesmiddel dat tot een in artikel 3, leden 1 en 2 genoemde categorie behoort en aan een patiënt of groep patiënten die lijden lijdt aan een chronische ziekte, een ziekte die de gezondheid sterk ondermijnt of levensbedreigend wordt geacht , die behandelingsresistent is of psychisch leed veroorzaakt bij patiënten in de palliatieve zorg, en die niet op bevredigende wijze met een goedgekeurd geneesmiddel kan worden behandeld. Voor het betrokken geneesmiddel moet overeenkomstig artikel 6 van deze verordening een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen zijn ingediend of zeer binnenkort worden ingediend, of moeten er klinische proeven gaande zijn voor dezelfde indicatie. [Am. 135] 3. Een lidstaat die lid 1 toepast, stelt het Bureau daarvan in kennis , dat de kennisgeving openbaar maakt . [Am. 136] 4. Wanneer een lidstaat overweegt een geneesmiddel beschikbaar te stellen voor gebruik in schrijnende gevallen kan het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik, na raadpleging van de fabrikant of de aanvrager, adviezen vaststellen betreffende gebruiksvoorwaarden, de distributievoorwaarden en de beoogde patiënten. De adviezen zullen zo nodig worden bijgewerkt. Bij de voorbereiding van het advies kan het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik de houders van een vergunning voor het in de handel brengen en ontwikkelaars om informatie en gegevens verzoeken en met hen voorbereidende besprekingen aangaan. Het comité kan ook gebruikmaken van gezondheidsgegevens die buiten klinische studies om zijn gegenereerd, waaronder gegevens uit de praktijk, voor zover beschikbaar, en houdt daarbij rekening met de betrouwbaarheid van die gegevens. [Am. 137] Het Bureau kan met het oog op de uitwisseling van aanvullende informatie en gegevens ook in contact treden met de geneesmiddelenagentschappen van derde landen. Bij de opstelling van zijn advies kan het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik de betrokken lidstaat raadplegen en deze verzoeken alle beschikbare informatie of gegevens te verstrekken waarover de lidstaat met betrekking tot het betrokken geneesmiddel beschikt. 5. De lidstaten houden rekening met de beschikbare adviezen en stellen het Bureau in kennis van de beschikbaarstelling van producten op hun grondgebied op basis van een dergelijk advies. De lidstaten zien erop toe dat de voorschriften inzake geneesmiddelenbewaking voor die producten worden toegepast. Artikel 106, leden 1 en 2, is van overeenkomstige toepassing wat betreft de registratie en melding van vermoedelijke bijwerkingen en de indiening van periodieke veiligheidsverslagen. 6. Het Bureau houdt een lijst bij van de overeenkomstig lid 4 vastgestelde adviezen en publiceert deze in de in artikel 138, lid 1, tweede alinea, punt n) genoemde databank op zijn website. [Am. 138] 7. De in lid 4 bedoelde adviezen laten de burgerlijke of strafrechtelijke aansprakelijkheid van de fabrikant of de aanvrager van de vergunning voor het in de handel brengen onverlet. 8. Indien overeenkomstig de leden 1 en 5 een programma voor gebruik in schrijnende gevallen is ingesteld, zorgt de aanvrager ervoor dat de daarin opgenomen patiënten ook in de periode tussen de verlening van de vergunning en het in de handel brengen toegang tot het nieuwe geneesmiddel hebben. 9. Dit artikel laat Verordening (EU) nr. 536/2014 en artikel 3 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] onverlet. 10. Het Bureau kan stelt gedetailleerde richtsnoeren vaststellen vast met betrekking tot het formaat en de inhoud van de in de leden 3 en 5 bedoelde kennisgevingen en de uitwisseling van gegevens uit hoofde van dit artikel. [Am. 139] Artikel 27 Verzoek om advies over wetenschappelijke vraagstukken Op verzoek van de uitvoerend directeur van het Bureau of van de Commissie brengt het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik advies uit over wetenschappelijke vraagstukken betreffende de beoordeling van geneesmiddelen voor menselijk gebruik. Dat comité neemt eventuele verzoeken om advies die uitgaan van de lidstaten terdege in overweging. Het Bureau maakt zijn advies openbaar, waarbij evenwel alle gegevens van commercieel vertrouwelijke aard worden weggelaten. Artikel 28 Regelgevende besluiten inzake vergunningen voor het in de handel brengen Een vergunning voor het in de handel brengen van een onder deze verordening vallend geneesmiddel kan slechts volgens de in deze verordening geregelde procedures en op de in deze verordening genoemde gronden worden verleend, geweigerd, gewijzigd, geschorst of ingetrokken. Artikel 29 Perioden van wettelijke bescherming Onverminderd de wettelijke bepalingen inzake de bescherming van de industriële en commerciële eigendom gelden voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik waarvoor overeenkomstig deze verordening een vergunning is verleend, de in hoofdstuk VII van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] vastgestelde beschermingsperioden. De toepasselijke termijnen van wettelijke bescherming worden openbaar gemaakt en in voorkomend geval door de Commissie geactualiseerd in het geneesmiddelenregister van de Unie. [Am. 140] Afdeling 3 Tijdelijke noodvergunning voor het in de handel brengen Artikel 30 Tijdelijke noodvergunning voor het in de handel brengen Tijdens een noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid kan de Commissie een tijdelijke noodvergunning voor het in de handel brengen verlenen voor geneesmiddelen die bedoeld zijn voor de behandeling, preventie of medische diagnose van een ernstige of levensbedreigende ziekte of aandoening die rechtstreeks verband houdt met de noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid, voordat de volledige kwalitatieve, niet-klinische en klinische gegevens en milieugegevens en -informatie worden ingediend. Op geneesmiddelen die geheel of gedeeltelijk bestaan uit genetisch gemodificeerde organismen in de zin van artikel 2, lid 2, van Richtlijn 2001/18/EG, zijn de artikelen 13 tot en met 24 van die richtlijn niet van toepassing. Een aanvraag voor een tijdelijke noodvergunning voor het in de handel brengen wordt ingediend overeenkomstig de artikelen 5 en 6. Artikel 31 Criteria voor het verlenen van een tijdelijke noodvergunning voor het in de handel brengen Een tijdelijke noodvergunning voor het in de handel brengen kan alleen worden verleend na erkenning van een noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid op het niveau van de Unie overeenkomstig artikel 23 van Verordening (EU) 2022/2371 van het Europees Parlement en de Raad (41) en indien aan de volgende voorwaarden is voldaan: a) er is in de Unie geen andere bevredigende methode voor behandeling, preventie of diagnose toegelaten of voldoende beschikbaar; indien een dergelijke methode al wel beschikbaar is, dan zal de tijdelijke noodvergunning voor het in de handel brengen van het geneesmiddel bijdragen tot het aanpakken van de noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid; b) op basis van de beschikbare wetenschappelijke gegevens brengt het Bureau een advies uit waarin wordt geconcludeerd dat het geneesmiddel doeltreffend kan zijn voor de behandeling, preventie of diagnose van de ziekte of aandoening die rechtstreeks verband houdt met de noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid, en dat de bekende en potentiële baten van het geneesmiddel zwaarder wegen dan de bekende en potentiële risico’s van het product, rekening houdend met de bedreiging die uitgaat van de noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid. Artikel 32 Wetenschappelijk advies 1. Het Bureau zorgt ervoor dat het wetenschappelijk advies van het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik onverwijld wordt uitgebracht, rekening houdend met de aanbeveling van de in artikel 38, lid 1, tweede alinea, bedoelde taskforce voor noodsituaties. Bij het uitbrengen van zijn advies kan het Bureau alle relevante gegevens over het betrokken geneesmiddel in aanmerking nemen , in aanvulling op het in het dossier van de aanvrager ingediende bewijsmateriaal . [Am. 141] 2. Het Bureau beoordeelt zonder onnodige vertraging al het eventuele nieuwe bewijsmateriaal dat door de ontwikkelaar, de lidstaten of de Commissie wordt verstrekt, of enig ander aanvullend bewijsmateriaal dat hem ter kennis komt , rekening houdend met het door de ontwikkelaar ingediende bewijsmateriaal , en met name bewijsmateriaal dat van invloed kan zijn op de baten-risicobalans van het betrokken geneesmiddel. [Am. 142] Het Bureau werkt zijn wetenschappelijk advies zo nodig bij. 3. Het Bureau zendt de Commissie onverwijld het wetenschappelijk advies, de bijwerkingen ervan en eventuele aanbevelingen inzake de tijdelijke noodvergunning voor het in de handel brengen toe. Het wetenschappelijke advies en de informatie over de toepassing van de tijdelijke noodvergunning voor het in de handel brengen worden door het Bureau openbaar gemaakt. [Am. 143] Artikel 33 Besluit van de Commissie ter verlening van een tijdelijke noodvergunning voor het in de handel brengen 1. Op basis van het wetenschappelijk advies van het Bureau of de bijwerkingen daarvan zoals bedoeld in artikel 32, leden 1 en 2, neemt de Commissie door middel van uitvoeringshandelingen onverwijld een besluit over de tijdelijke noodvergunning voor het in de handel brengen van het geneesmiddel onder de overeenkomstig de leden 2, 3 en 4 vastgestelde specifieke voorwaarden. Die uitvoeringshandelingen worden volgens de in artikel 173, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure vastgesteld. 2. Op basis van het in lid 1 bedoelde wetenschappelijk advies van het Bureau stelt de Commissie specifieke voorwaarden vast met betrekking tot de tijdelijke noodvergunning voor het in de handel brengen, met name de voorwaarden voor vervaardiging, gebruik, levering en veiligheidsmonitoring, alsook de naleving van de daarmee verband houdende goede productie- en geneesmiddelenbewakingspraktijken. Zo nodig kunnen in de voorwaarden de partijen van het geneesmiddel worden gespecificeerd waarop de tijdelijke noodvergunning voor het in de handel brengen betrekking heeft , na overleg met de aanvrager of de houder van de vergunning voor het in de handel brengen . [Am. 144] 3. Er kunnen specifieke voorwaarden worden gesteld om de voltooiing van lopend onderzoek of de uitvoering van nieuwe onderzoek te vereisen teneinde een veilig en doeltreffend gebruik van het geneesmiddel te waarborgen of het effect ervan op het milieu tot een minimum te beperken. Voor de indiening van dat onderzoek wordt een termijn vastgesteld. 4. Die specifieke voorwaarden en, in voorkomend geval, de termijn voor de nakoming ervan worden vermeld in de voorwaarden van de vergunning voor het in de handel brengen en worden jaarlijks door het Bureau herzien. Artikel 34 Geldigheid van een tijdelijke noodvergunning voor het in de handel brengen De tijdelijke noodvergunning voor het in de handel brengen is niet langer geldig wanneer de Commissie de erkenning van een noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid overeenkomstig artikel 23, leden 2 en 4, van Verordening (EU) 2022/2371 beëindigt. Artikel 35 Wijziging, schorsing of intrekking van een tijdelijke noodvergunning voor het in de handel brengen De Commissie kan de tijdelijke noodvergunning voor het in de handel brengen door middel van uitvoeringshandelingen te allen tijde schorsen, intrekken of wijzigen in elk van de volgende gevallen: a) er wordt niet langer voldaan aan de criteria van artikel 31; b) dit is passend om de volksgezondheid te beschermen; c) de houder van een tijdelijke noodvergunning voor het in de handel brengen heeft niet voldaan aan de voorwaarden en verplichtingen van de tijdelijke noodvergunning voor het in de handel brengen; d) de houder van een tijdelijke noodvergunning voor het in de handel brengen heeft niet voldaan aan de specifieke voorwaarden die overeenkomstig artikel 33 zijn gesteld. Die uitvoeringshandelingen worden volgens de in artikel 173, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure vastgesteld. Artikel 36 Verlening van een vergunning voor het in de handel brengen of een voorwaardelijke vergunning voor het in de handel brengen na een tijdelijke noodvergunning voor het in de handel brengen De houder van een vergunning voor het in de handel brengen overeenkomstig artikel 33 kan overeenkomstig de artikelen 5 en 6 een aanvraag indienen om overeenkomstig de artikelen 13, 16 of 19 een vergunning te verkrijgen op basis van de vooraf met het Bureau overeengekomen termijnen . [Am. 145] Met het oog op de wettelijke gegevensbescherming worden de tijdelijke noodvergunning voor het in de handel brengen en elke daaropvolgende vergunning voor het in de handel brengen, zoals bedoeld in lid 1, beschouwd als onderdeel van dezelfde algemene vergunning voor het in de handel brengen. Artikel 37 Overgangsperiode Wanneer de tijdelijke vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel wordt geschorst of ingetrokken om andere redenen dan de veiligheid van het geneesmiddel, of indien die tijdelijke noodvergunning voor het in de handel brengen niet langer geldig is, kunnen de lidstaten in uitzonderlijke omstandigheden een overgangsperiode toestaan voor de levering van het geneesmiddel aan patiënten die er al mee worden behandeld. In dergelijke gevallen stelt de lidstaat het Bureau in kennis van de toepassing van de overgangsperiode. De voorwaarden voor vervaardiging, gebruik, levering en veiligheidsmonitoring, alsook de naleving van de daarmee verband houdende goede productie- en geneesmiddelenbewakingspraktijken blijven gedurende die periode van toepassing. [Am. 146] Artikel 38 Verband met artikel 18 van Verordening (EU) 2022/123 1. Voor geneesmiddelen waarvoor het Bureau een tijdelijke noodvergunning voor het in de handel brengen kan overwegen, is artikel 18, leden 1 en 2, van Verordening (EU) 2022/123 (42) van toepassing. De taskforce voor noodsituaties doet een aanbeveling voor een tijdelijke noodvergunning voor het in de handel brengen aan het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik met het oog op een advies overeenkomstig artikel 32. Daartoe kan de krachtens artikel 15 van Verordening (EU) 2022/123 opgerichte taskforce voor noodsituaties in voorkomend geval de in artikel 18, lid 2, van die verordening bedoelde activiteiten uitvoeren voordat een noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid wordt erkend. 2. Wanneer een in artikel 18, lid 3, van Verordening (EU) 2022/123 bedoeld verzoek om een aanbeveling is ingediend en er een aanvraag voor een tijdelijke noodvergunning voor het in de handel brengen van het betrokken geneesmiddel is ingediend, wordt de procedure voor een aanbeveling uit hoofde van artikel 18, lid 3, van Verordening (EU) 2022/123 stopgezet en prevaleert de procedure voor een tijdelijke noodvergunning voor het in de handel brengen. Alle beschikbare gegevens worden in aanmerking genomen in het kader van de aanvraag voor een tijdelijke noodvergunning voor het in de handel brengen. Artikel 39 Intrekking van vergunningen die overeenkomstig artikel 3, lid 2, van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] zijn verleend; Wanneer de Commissie overeenkomstig artikel 33 een tijdelijke noodvergunning voor het in de handel brengen heeft verleend, trekken de lidstaten elke overeenkomstig artikel 3, lid 2, van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] verleende vergunning voor het gebruik van geneesmiddelen die dezelfde werkzame stof bevatten in voor alle indicaties waarvoor de tijdelijke vergunning voor het in de handel brengen geldt. Artikel 39 bis Mijlpaalbetalingsregeling 1. Een antimicrobiële stof wordt als “prioritaire antimicrobiële stof” beschouwd indien preklinische en klinische gegevens een aanzienlijk klinisch voordeel met betrekking tot resistentie tegen antimicrobiële stoffen staven en de stof ten minste een van de volgende kenmerken heeft: a) zij vertegenwoordigt een nieuwe klasse van antimicrobiële stoffen; b) haar werkingsmechanisme verschilt duidelijk van dat van enige andere antimicrobiële stof waarvoor in de Unie een vergunning is verleend; c) zij bevat een werkzame stof die niet eerder in een geneesmiddel in de Unie is toegelaten en die een multiresistent micro-organisme en ernstige of levensbedreigende infecties aanpakt. Bij de wetenschappelijke beoordeling van de in de eerste alinea bedoelde criteria, en in het geval van antibiotica, houdt het Bureau rekening met de WHO-lijst van prioritaire ziekteverwekkers voor O&O op het gebied van nieuwe antibiotica of een gelijkwaardige lijst die op het niveau van de Unie is vastgesteld. 2. De Commissie kent, in overleg met het Bureau, mijlpaalbetalingen en steun toe voor potentiële prioritaire antimicrobiële stoffen die de in lid 1 van dit artikel bedoelde prioritaire ziekteverwekkers aanpakken. De mijlpaalbetalingen worden gefinancierd door middel van matching van middelen door de Commissie, onder meer in het kader van artikel 12, lid 2, punt b), i), van Verordening (EU) 2021/695 van het Europees Parlement en de Raad (43) en Verordening (EU) 2021/522 van het Europees Parlement en de Raad (44) . De Commissie stelt gedelegeerde handelingen vast overeenkomstig artikel 175 om deze verordening aan te vullen door de criteria voor de toekenning van mijlpaalbetalingen vast te stellen, met inbegrip van betalingen voor de voltooiing van vooraf bepaalde ontwikkelingsfasen en -criteria, rekening houdend met de ontwikkelingskosten van die fase en de verwachte kosten van de volgende ontwikkelingsfase. De toekenning van mijlpaalbetalingen is afhankelijk van wettelijke verplichtingen om de betalingen te gebruiken: a) voor de verdere ontwikkeling van de prioritaire antimicrobiële stof; b) voor het aanvragen van een vergunning voor het in de handel brengen overeenkomstig deze verordening; c) voor het uitvoeren van plannen voor antimicrobieel beheer en toegang als bedoeld in artikel 17, lid 1, punt a), van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]; en d) indien van toepassing, voor het aanvragen van de in artikel 39 ter bedoelde overeenkomst voor gezamenlijke aanbesteding. 3. De prioritaire antimicrobiële stof wordt ook onderworpen aan een gezamenlijke klinische beoordeling overeenkomstig artikel 7, lid 2, punt a), van Verordening (EU) 2021/2282. 4. Een ontwikkelaar die op grond van dit artikel mijlpaalbetalingen ontvangt, komt niet in aanmerking voor een overdraagbare exclusiviteitsvoucher overeenkomstig artikel 40. [Am. 147] Artikel 39 ter Abonnementsmodel voor de gezamenlijke aanbesteding van antimicrobiële stoffen 1. De Commissie en elk van de lidstaten kunnen als overeenkomstsluitende partijen een procedure voor gezamenlijke aanbesteding beginnen overeenkomstig artikel 165, lid 2, van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (45) met het oog op de aankoop van antimicrobiële stoffen. 2. Een procedure voor gezamenlijke aanbesteding als bedoeld in lid 1 wordt voorafgegaan door een overeenkomst voor gezamenlijke aanbesteding tussen de partijen waarin de praktische regelingen voor het systeem van het abonnementsmodel en andere procedures worden vastgesteld, met inbegrip van de duur van het abonnementscontract en de mogelijkheid van parallelle aankoop. 3. De overeenkomst voor gezamenlijke aanbesteding heeft de vorm van een meerjarenabonnement en omvat de volgende voorwaarden: a) loskoppeling of gedeeltelijke loskoppeling van de financiering van het verkoopvolume van de antimicrobiële stof; b) verbintenis tot continue en voldoende levering in vooraf overeengekomen hoeveelheden; c) uitvoering van de plannen voor antimicrobieel beheer en toegang als bedoeld in artikel 17, lid 1, punt a), van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]; d) inachtneming van de milieurisicobeoordeling zoals bedoeld in artikel 22, van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]; e) indiening van een mondiaal toegangsplan om derde landen met een kritieke behoefte te bevoorraden, onder meer via ontwikkelingspartners of vrijwillige verlening van vergunningen. 4. Deelname aan de procedure voor gezamenlijke aanbesteding staat open voor alle lidstaten en derde landen, met inbegrip van de landen van de Europese Vrijhandelsassociatie en kandidaat-lidstaten van de Unie, alsmede het Vorstendom Andorra, het Vorstendom Monaco, de Republiek San Marino en Vaticaanstad, in afwijking van artikel 165, lid 2, van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046. 5. De Commissie stelt het Europees Parlement in kennis van procedures voor de gezamenlijke aanbesteding van antimicrobiële stoffen en verleent op verzoek toegang tot de contracten die volgens deze procedures worden gesloten, met inachtneming van de passende bescherming van de zakelijke geheimhouding, de handelsbetrekkingen en de belangen van de Unie. De Commissie verstrekt het Europees Parlement informatie over gevoelige documenten overeenkomstig artikel 9, lid 7, van Verordening (EG) nr. 1049/2001. [Am. 148] HOOFDSTUK III STIMULANSEN VOOR DE ONTWIKKELING VAN „PRIORITAIRE ANTIMICROBIËLE STOFFEN” Artikel 40 Toekenning van het recht op een overdraagbare gegevensexclusiviteitsvoucher 1. Naar aanleiding van een verzoek van de aanvrager bij de aanvraag van een vergunning voor het in de handel brengen , dat wordt gedaan alvorens de vergunning voor het in de handel brengen wordt verleend, kan de Commissie, door middel van uitvoeringshandelingen, aan een in artikel 39 bis, lid 1, lid 3 bedoelde “prioritaire antimicrobiële stof” een overdraagbare gegevensexclusiviteitsvoucher toekennen onder de in lid 4 van dit artikel bedoelde voorwaarden, op basis van een wetenschappelijke beoordeling door het Bureau. [Am. 149] 2. De in lid 1 bedoelde voucher geeft de houder ervan recht op hoogstens nog eens twaalf maanden gegevensbescherming voor één geneesmiddel waarvoor een vergunning is verleend. [Am. 150] 2 bis. De Commissie stelt overeenkomstig artikel 175 gedelegeerde handelingen vast om deze verordening aan te vullen door vast te stellen welke ziekteverwekkers in aanmerking komen voor de in lid 2 van dit artikel bedoelde beschermingstermijnen overeenkomstig de lijst van prioritaire ziekteverwekkers van de WHO of een gelijkwaardige lijst die op het niveau van de Unie is opgesteld, met twaalf maanden gegevensbescherming voor een toegelaten product in de categorie “kritisch”, negen maanden gegevensbescherming voor een toegelaten product in de categorie “hoog” en zes maanden gegevensbescherming voor een toegelaten product in de categorie “gemiddeld”. [Am. 151] 3. Een antimicrobiële stof wordt als “prioritaire antimicrobiële stof” beschouwd indien preklinische en klinische gegevens een aanzienlijk klinisch voordeel met betrekking tot resistentie tegen antimicrobiële stoffen staven en de stof ten minste een van de volgende kenmerken heeft: a) zij vertegenwoordigt een nieuwe klasse van antimicrobiële stoffen; b) haar werkingsmechanisme verschilt duidelijk van dat van enige andere antimicrobiële stof waarvoor in de Unie een vergunning is verleend; c) zij bevat een werkzame stof die niet eerder in een geneesmiddel in de Unie is toegelaten en die een multiresistent micro-organisme en ernstige of levensbedreigende infecties aanpakt. Bij de wetenschappelijke beoordeling van de in de eerste alinea bedoelde criteria, en in het geval van antibiotica, houdt het Bureau rekening met de WHO-lijst van prioritaire ziekteverwekkers voor O&O op het gebied van nieuwe antibiotica of een gelijkwaardige lijst die op het niveau van de Unie is vastgesteld. [Am. 152] 4. Om de voucher door de Commissie toegekend te krijgen, moet de aanvrager: a) aantonen in staat te zijn de prioritaire antimicrobiële stof in voldoende hoeveelheden te leveren om aan de verwachte behoeften van de markt van de Unie zoals vastgesteld in een overeenkomst met de Autoriteit, te voldoen , en dit waarborgen ; [Am. 153] b) informatie verstrekken over alle rechtstreekse financiële steun en indirecte financiële steun overeenkomstig artikel 57 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] die is ontvangen voor onderzoek in verband met de ontwikkeling van de prioritaire antimicrobiële stof . ; [Am. 154] b bis) de plannen voor beheer en toegang als bedoeld in artikel 17, lid 1, punt a), en bijlage I van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] indienen; [Am. 155] b ter) een mondiaal toegangsplan indienen voor de bevoorrading van derde landen met een kritieke behoefte, onder meer via ontwikkelingspartners of vrijwillige verlening van vergunningen. [Am. 156] Binnen dertig dagen nadat de vergunning voor het in de handel brengen is verleend, maakt de houder van de vergunning voor het in de handel brengen de in punt b) bedoelde informatie toegankelijk voor het publiek via een speciale webpagina en deelt hij het Bureau tijdig de elektronische link naar die webpagina mee. 4 bis. De prioritaire antimicrobiële stof wordt toegevoegd aan de lijst van antimicrobiële stoffen die uitsluitend mogen worden gebruikt voor de behandeling van bepaalde infecties bij de mens en aan de lijst van de Unie die is vastgesteld bij Uitvoeringsverordening (EU) 2022/1255 van de Commissie (46) . [Am. 157] Artikel 41 Overdracht en gebruik van de voucher 1. Een voucher kan worden gebruikt om de gegevensbescherming van de prioritaire antimicrobiële stof of een ander geneesmiddel waarvoor overeenkomstig deze verordening een vergunning is verleend voor dezelfde of een andere houder van een vergunning voor het in de handel brengen, te verlengen met zes, negen of twaalf maanden. [Am. 158] Een voucher mag slechts eenmaal worden gebruikt en voor één enkel geneesmiddel waarvoor een gecentraliseerde vergunning is verleend, en alleen als dat geneesmiddel binnen de eerste vier jaar van de wettelijke gegevensbescherming zit. De voucher mag niet worden gebruikt voor een product waarvoor reeds de maximale wettelijke gegevensbeschermingsperiode is toegepast zoals bepaald in artikel 81 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]. [Am. 159] Een voucher mag alleen worden gebruikt als de vergunning voor het in de handel brengen van de prioritaire antimicrobiële stof waarvoor het recht oorspronkelijk was toegekend, niet is ingetrokken. 2. Om de voucher te gebruiken, vraagt de eigenaar overeenkomstig artikel 47 een wijziging van de betrokken vergunning voor het in de handel brengen aan om de gegevensbescherming uit te breiden. 3. Een voucher kan eenmaal aan een andere houder van een vergunning voor het in de handel brengen worden overgedragen maar mag vervolgens niet verder worden overgedragen. [Am. 160] 3 bis. De geldwaarde die voor de overdracht van de voucher is betaald, wordt overgemaakt aan de Autoriteit, die het bedrag in jaarlijkse termijnen aan de houder van de vergunning voor het in de handel brengen overdraagt om de productiecapaciteit en de levering van de prioritaire antimicrobiële stof te garanderen. De Commissie stelt overeenkomstig artikel 175 gedelegeerde handelingen vast om deze verordening aan te vullen door het kader voor de voorwaarden en de werking van de jaarlijkse termijnen vast te stellen. [Am. 161] 4. De houder van een vergunning voor het in de handel brengen aan wie een voucher wordt overgedragen, stelt het Bureau binnen dertig dagen in kennis van de overdracht, met vermelding van de waarde van de transactie tussen beide partijen. Het Bureau maakt deze informatie openbaar. Artikel 42 Geldigheid van de voucher 1. Een voucher verliest zijn geldigheid in de volgende gevallen: a) indien de Commissie overeenkomstig artikel 47 een besluit neemt om de gegevensbescherming van het ontvangende geneesmiddel uit te breiden; b) wanneer hij niet binnen vijf jaar na de datum van toekenning vier jaar nadat de in artikel 41 vermelde voorwaarden door de verkoper zijn vervuld, wordt gebruikt. [Am. 162] 2. De Commissie kan de voucher vóór de als bedoeld in artikel 41, lid 3, bedoelde overdracht intrekken indien niet is voldaan aan een verzoek om levering, verwerving of aankoop van de prioritaire antimicrobiële stof in de Unie. Om de koper te beschermen tegen schade als gevolg van een mogelijke intrekking van een voucher na de overdracht, treffen verkoper en koper contractuele aansprakelijkheidsregelingen. [Am. 163] 3. Onverminderd octrooirechten of aanvullende beschermingscertificaten (47) vormen, indien een prioritaire antimicrobiële stof in de Unie uit de handel wordt genomen vóór het verstrijken van de in de artikelen 80 en 81 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] vastgestelde perioden van markt- en gegevensbescherming, die termijnen geen beletsel voor de validering, de vergunningverlening en het in de handel brengen van een geneesmiddel dat de prioritaire antimicrobiële stof als referentiegeneesmiddel gebruikt overeenkomstig hoofdstuk II, afdeling 2, van [herziene richtlijn 2001/83]. Artikel 43 Duur van de toepassing van hoofdstuk III Dit hoofdstuk is onmiddellijk van toepassing tot en met vanaf ... [PB: gelieve de datum van inwerkingtreding van deze verordening in te voegen Note to OP: insert the date of 15 years after the date of entry into force of this Regulation ] en gedurende 15 jaar of tot de datum waarop de Commissie overeenkomstig dit hoofdstuk in totaal tien vouchers heeft toegekend, indien dat eerder is. [Am. 164] Uiterlijk ... [vijf jaar vanaf de datum van inwerkingtreding van deze verordening] dient de Commissie bij het Europees Parlement en de Raad een evaluatieverslag in met een wetenschappelijke beoordeling van de vooruitgang op het gebied van onderzoek en ontwikkeling op antimicrobieel gebied en de doeltreffendheid van de in dit hoofdstuk bedoelde stimulansen en beloningen. [Am. 165] HOOFDSTUK IV MAATREGELEN NA DE VERLENING VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN Artikel 44 Dringende veiligheids- of werkzaamheidsbeperkingen 1. Indien de houder van de vergunning voor het in de handel brengen in geval van een risico voor de volksgezondheid op eigen initiatief dringende veiligheids- of werkzaamheidsbeperkingen oplegt, stelt de houder van de vergunning voor het in de handel brengen het Bureau daarvan onmiddellijk in kennis. Indien het Bureau binnen 24 uren na ontvangst van de informatie geen bezwaar heeft gemaakt, worden de urgente veiligheids- of werkzaamheidsbeperkingen geacht tijdelijk te zijn aanvaard. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen dient de overeenkomstige aanvraag tot wijziging binnen 15 dagen na het begin van die beperking in overeenkomstig artikel 47. 2. In geval van een risico voor de volksgezondheid kan de Commissie de vergunning voor het in de handel brengen wijzigen om dringende veiligheids- of werkzaamheidsbeperkingen op te leggen aan de houder van de vergunning voor het in de handel brengen. De Commissie neemt het besluit tot wijziging van de vergunning voor het in de handel brengen door middel van uitvoeringshandelingen. Wanneer het besluit van de Commissie overeenkomstig dit artikel beperkingen oplegt met betrekking tot het veilige en doeltreffende gebruik van het geneesmiddel, kan zij ook een tot de lidstaten gericht besluit vaststellen overeenkomstig artikel 57. Indien de vergunninghouder het niet eens is met het besluit van de Commissie, kan hij het Bureau binnen 15 dagen na ontvangst van het besluit van de Commissie schriftelijke opmerkingen over de wijziging doen toekomen. Het Bureau brengt op basis van de schriftelijke opmerking advies uit over de vraag of een aanpassing van de wijziging vereist is. Indien een aanpassing van de wijziging vereist is, neemt de Commissie een definitief besluit volgens de in artikel 173, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure. Indien een verwijzing uit hoofde van artikel 55 van deze verordening of artikel 95 of 114 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] wordt ingeleid met betrekking tot dezelfde veiligheids- of werkzaamheidskwestie waarop deze wijziging betrekking heeft, wordt bij die verwijzing rekening gehouden met eventuele schriftelijke opmerkingen van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen. Artikel 45 Actualisering van een vergunning voor het in de handel brengen in verband met wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen 1. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen houdt, na de verlening van de vergunning voor het in de handel brengen overeenkomstig deze verordening, wat de in de punten 6) en 10) van bijlage I bij [herziene Richtlijn 2001/83/EG] bedoelde vervaardigingswijze en controlemethoden betreft, rekening met de vooruitgang van de wetenschap en techniek en brengt de wijzigingen aan die nodig zijn om te waarborgen dat het geneesmiddel volgens algemeen aanvaarde wetenschappelijke methoden wordt vervaardigd en gecontroleerd. 2. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen stelt het Bureau, de Commissie en de lidstaten onverwijld in kennis van alle nieuwe informatie die kan leiden tot wijziging van de gegevens en documenten zoals bedoeld in bijlage I, in artikel 11, 28, 41 of 62 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG], in bijlage II bij die richtlijn, of in artikel 12, lid 4, van deze verordening. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen stelt het Bureau en de Commissie onverwijld in kennis van alle verboden of beperkingen die aan de houder van de vergunning voor het in de handel brengen of aan een entiteit met een contractuele verhouding met de houder van de vergunning voor het in de handel brengen worden opgelegd door de bevoegde autoriteiten van een land waar het geneesmiddel in de handel wordt gebracht, en van andere nieuwe informatie die van invloed kan zijn op de afweging van de baten en risico’s van het betrokken geneesmiddel. De informatie omvat zowel positieve als negatieve resultaten van klinische proeven of andere onderzoeken voor alle indicaties en populaties, ongeacht of deze in de vergunning voor het in de handel brengen zijn opgenomen, alsook gegevens over gebruik van het geneesmiddel dat niet in overeenstemming is met de voorwaarden van de vergunning voor het in de handel brengen. 3. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen zorgt ervoor dat de productinformatie en de voorwaarden van de vergunning voor het in de handel brengen, met inbegrip van de samenvatting van de productkenmerken, de etikettering en de bijsluiter, worden aangepast aan de actuele wetenschappelijke kennis, met inbegrip van de conclusies van beoordelingen en de aanbevelingen die openbaar worden gemaakt op het overeenkomstig artikel 104 opgezette Europese webportaal voor geneesmiddelen. 4. Het Bureau kan de houder van de vergunning voor het in de handel brengen op elk moment vragen gegevens in te dienen waaruit blijkt dat de baten-risicobalans nog steeds gunstig is. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen beantwoordt zulke verzoeken volledig en snel binnen de vastgestelde termijn . De houder van de vergunning voor het in de handel brengen beantwoordt ook alle dergelijke verzoeken van een bevoegde autoriteit betreffende de uitvoering van eerder opgelegde maatregelen, met inbegrip van risicobeperkende maatregelen, volledig en binnen de vastgestelde termijn. [Am. 166] Het Bureau kan de vergunninghouder op elk moment vragen een kopie van het basisdossier geneesmiddelenbewakingssysteem te verstrekken. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen dient die kopie uiterlijk zeven dagen na ontvangst van het verzoek in. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen beantwoordt ook alle verzoeken van een bevoegde autoriteit betreffende de uitvoering van eerder opgelegde maatregelen ten aanzien van risico’s voor het milieu en de volksgezondheid, met inbegrip van resistentie tegen antimicrobiële stoffen, volledig en binnen de vastgestelde termijn. Artikel 46 Actualisering van risicomanagementplannen 1. Wanneer de vergunning voor het in de handel brengen van het referentiegeneesmiddel wordt ingetrokken maar de vergunning voor het in de handel brengen van een in de artikelen 9 en 11 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] bedoeld geneesmiddel wordt gehandhaafd, dient de houder van de vergunning voor het in de handel brengen van het in de artikelen 9 en 11 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] bedoelde geneesmiddel een risicomanagementplan en een samenvatting daarvan in bij het Bureau. Het risicomanagementplan en de samenvatting daarvan worden binnen zestig dagen na de intrekking van de vergunning voor het in de handel brengen van het referentiegeneesmiddel via een wijziging overeenkomstig artikel 47 bij het Bureau ingediend. 2. Het Bureau kan de houder van een vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel zoals bedoeld in de artikelen 9, 10, 11 en 12 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] verplichten een risicomanagementplan en een samenvatting daarvan in te dienen wanneer: a) er aanvullende risicobeperkende maatregelen zijn getroffen wat betreft het referentiegeneesmiddel; of b) het om redenen van geneesmiddelenbewaking gerechtvaardigd is. 3. In het in lid 2, punt a), genoemde geval wordt het risicomanagementplan op het risicomanagementplan voor het referentiegeneesmiddel afgestemd. 4. Het opleggen van de in lid 3 bedoelde verplichting wordt naar behoren schriftelijk gemotiveerd, meegedeeld aan de houder van de vergunning voor het in de handel brengen en omvat de termijn voor het indienen van het risicomanagementplan en de samenvatting via een wijziging overeenkomstig artikel 47. Artikel 47 Wijziging van een vergunning voor het in de handel brengen 1. Een aanvraag voor de wijziging van een gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen door de houder van deze vergunning wordt elektronisch in de door het Bureau beschikbaar gestelde formaten ingediend, tenzij de wijziging een door de houder van de vergunning voor het in de handel brengen uitgevoerde actualisering is van zijn of haar in een databank opgeslagen informatie. De elektronische aanvraag bevat een basislijnvolgorde (“baseline sequence”) in verband met het Common Technical Document (CTD). [Am. 167] 2. Wijzigingen worden in verschillende categorieën ingedeeld, afhankelijk van het niveau van het risico voor de volksgezondheid en het potentiële effect op de kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid van het betrokken geneesmiddel. Die categorieën lopen uiteen tussen wijzigingen in de voorwaarden van de vergunning voor het in de handel brengen met het grootste potentiële effect op de kwaliteit, veiligheid of werkzaamheid van het geneesmiddel, wijzigingen met geen of slechts een minimaal effect daarop en administratieve wijzigingen. 3. De procedures voor de behandeling van aanvragen voor wijzigingen zijn evenredig aan het daaraan verbonden risico en effect. Die procedures lopen uiteen tussen procedures op grond waarvan uitvoering slechts mogelijk is na goedkeuring op basis van een volledige wetenschappelijke beoordeling en procedures op grond waarvan onmiddellijke uitvoering en latere kennisgeving van de houder van een vergunning voor het in de handel brengen aan het Bureau, mogelijk is. Dergelijke procedures kunnen ook door de houder van de vergunning voor het in de handel brengen uitgevoerde actualiseringen omvatten van zijn of haar in een databank opgeslagen informatie. 4. De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 175 gedelegeerde handelingen vast te stellen teneinde deze verordening aan te vullen met: a) de in lid 2 bedoelde categorieën waarin wijzigingen worden ingedeeld; b) regels voor het onderzoek van aanvragen voor wijzigingen in de voorwaarden van vergunningen voor het in de handel brengen, met inbegrip van procedures voor actualiseringen via een databank; c) de voorwaarden voor de indiening van één enkele aanvraag voor meer dan één wijziging in de voorwaarden van dezelfde vergunning voor het in de handel brengen en voor dezelfde wijziging in de voorwaarden van verschillende vergunningen voor het in de handel brengen; d) het vaststellen van vrijstellingen voor de wijzigingsprocedures wanneer de in bijlage I bedoelde actualisering van de informatie in de vergunning voor het in de handel brengen rechtstreeks kan worden uitgevoerd; e) de voorwaarden en procedures voor samenwerking met de bevoegde autoriteiten van derde landen of met internationale organisaties bij het onderzoek van aanvragen tot wijziging van de voorwaarden van vergunningen voor het in de handel brengen. Artikel 48 Wetenschappelijk advies over door entiteiten zonder winstoogmerk ingediende gegevens voor herbestemming van geneesmiddelen waarvoor een vergunning is verleend 1. Een entiteit die geen economische activiteit uitoefent (“entiteit zonder winstoogmerk”) kan bij het Bureau of bij een bevoegde autoriteit van de lidstaat substantieel niet-klinisch of klinisch bewijs indienen voor een nieuwe therapeutische indicatie die naar verwachting in een onvervulde medische behoefte zal voorzien . [Am. 168] Het Bureau kan op verzoek van een lidstaat, de Commissie of op eigen initiatief en op basis van alle beschikbare gegevens , met inbegrip van aanvullend bewijsmateriaal dat door de houders van een vergunning voor het in de handel brengen van de betrokken geneesmiddelen kan worden ingediend, een wetenschappelijke beoordeling maken van de baten-risicobalans van het gebruik van een geneesmiddel met een nieuwe therapeutische indicatie die betrekking heeft op een onvervulde medische behoefte . [Am. 169] Het advies van het Bureau wordt openbaar gemaakt en de bevoegde autoriteiten van de lidstaten en de houder van de vergunning voor het in de handel brengen worden op de hoogte gebracht. [Am. 170] 2. Indien het advies gunstig is, dienen de houders van een vergunning voor het in de handel brengen van de betrokken geneesmiddelen een wijziging in om de productinformatie bij te werken met de nieuwe therapeutische indicatie. 3. Artikel 81, lid 2, punt c), van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] is niet van toepassing op wijzigingen uit hoofde van dit artikel. [Am. 171] Artikel 49 Overdracht van een vergunning voor het in de handel brengen 1. Een vergunning voor het in de handel brengen kan worden overgedragen aan een nieuwe vergunninghouder. Een dergelijke overdracht wordt niet beschouwd als een wijziging. De overdracht wordt vooraf goedgekeurd door de Commissie, door middel van uitvoeringshandelingen, na de indiening van een aanvraag voor de overdracht bij het Bureau. 2. De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 175 gedelegeerde handelingen vast te stellen teneinde deze verordening aan te vullen met procedures voor de behandeling van bij het Bureau ingediende aanvragen voor de overdracht van vergunningen voor het in de handel brengen. Artikel 50 Toezichthoudende autoriteit 1. In het geval van in de Unie vervaardigde geneesmiddelen zijn de toezichthoudende autoriteiten voor de vervaardiging de bevoegde autoriteiten van de lidstaat of van de lidstaten die de in artikel 142, lid 1, van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] bedoelde vergunning voor de vervaardiging van het betrokken geneesmiddel hebben verleend. 2. In het geval van uit derde landen ingevoerde geneesmiddelen zijn de toezichthoudende autoriteiten voor de invoer de bevoegde autoriteiten van de lidstaat of lidstaten die de in artikel 142, lid 3, van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] bedoelde vergunning aan de importeur hebben verleend, tenzij door de Unie en het land van uitvoer een overeenkomst is gesloten om te waarborgen dat die controles in het land van uitvoer worden verricht en dat de fabrikant ten aanzien van goede productiepraktijken ten minste even strenge normen hanteert als die welke door de Unie zijn vastgesteld. Een lidstaat kan een andere lidstaat of het Bureau om bijstand verzoeken. 3. De toezichthoudende autoriteit voor de geneesmiddelenbewaking is de bevoegde autoriteit van de lidstaat waar het basisdossier geneesmiddelenbewakingssysteem zich bevindt. Artikel 51 Verantwoordelijkheden van de toezichthoudende autoriteiten 1. De toezichthoudende autoriteiten voor de vervaardiging en invoer hebben tot taak om namens de Unie na te gaan of de houder van de vergunning voor het in de handel brengen van het geneesmiddel dan wel de in de Unie gevestigde fabrikant of importeur, aan de voorschriften betreffende vervaardiging en invoer van de hoofdstukken XI en XV van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] voldoet. Bij het verrichten van de in de eerste alinea bedoelde controle kunnen de toezichthoudende autoriteiten verzoeken zich te laten vergezellen door een door het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik aangewezen rapporteur of deskundige, of door een inspecteur van het Bureau. De toezichthoudende autoriteiten voor de geneesmiddelenbewaking hebben tot taak om namens de Unie na te gaan of de houder van de vergunning voor het in de handel brengen van het geneesmiddel aan de voorschriften betreffende geneesmiddelenbewaking van de hoofdstukken IX en XV van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] voldoet. De toezichthoudende autoriteiten voor de geneesmiddelenbewaking kunnen, als zij dit nodig achten, geneesmiddelenbewakingsinspecties voorafgaand aan de vergunningverlening uitvoeren, om de juistheid en de geslaagde uitvoering te controleren van het geneesmiddelenbewakingssysteem dat de aanvrager ter ondersteuning van de aanvraag heeft omschreven. 2. Indien de Commissie overeenkomstig artikel 202 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] op de hoogte wordt gebracht van ernstige meningsverschillen tussen lidstaten over de vraag of de houder van een vergunning voor het in de handel brengen van het geneesmiddel voor menselijk gebruik, dan wel een in de Unie gevestigde fabrikant of importeur, aan de in lid 1 bedoelde voorschriften voldoet, kan zij, na overleg met de betrokken lidstaten, een inspecteur van de toezichthoudende autoriteit verzoeken een nieuwe inspectie uit te voeren bij de houder van de vergunning voor het in de handel brengen, de fabrikant of de importeur. De betrokken inspecteur wordt vergezeld door twee inspecteurs van lidstaten die geen partij zijn bij het geschil of door twee door het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik aangewezen deskundigen. 3. Rekening houdend met eventuele afspraken tussen de Unie en derde landen in de zin van artikel 50, kan de Commissie naar aanleiding van een met redenen omkleed verzoek van een lidstaat of van het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik, dan wel op eigen initiatief, een in een derde land gevestigde fabrikant verzoeken een inspectie toe te staan. De inspectie wordt uitgevoerd door inspecteurs van de lidstaten die over de nodige kwalificaties beschikken. Zij kunnen verzoeken zich te laten vergezellen door een door het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik of door een inspecteur van het Bureau aangewezen rapporteur of deskundige. Het verslag van de inspecteurs wordt elektronisch ter beschikking gesteld van de Commissie, de lidstaten en het Bureau. Artikel 52 Inspectiecapaciteit van het Bureau 1. Wanneer om een inspectie, opgenomen in het toezichtsysteem zoals bedoeld in artikel 188, lid 1, punt a), van [herziene Richtlijn 2001/83/EG], wordt verzocht voor een locatie in een derde land, zoals bedoeld in artikel 11, lid 2, kan de toezichthoudende autoriteit voor deze locatie het Bureau verzoeken aan de inspectie deel te nemen of de inspectie uit te voeren. 2. Naar aanleiding van een verzoek overeenkomstig lid 1 kan het Bureau besluiten om ofwel: a) bijstand te verlenen door deel te nemen aan een gezamenlijke inspectie met de toezichthoudende autoriteit van de locatie om de naleving van de goede productiepraktijken (GMP), alsook de praktijken met betrekking tot het milieu en de veiligheid op het werk, te beoordelen . In dat geval heeft de toezichthoudende autoriteit de leiding bij de inspectie en de follow-up daarvan. Na voltooiing van de inspectie verleent de toezichthoudende autoriteit het desbetreffende certificaat inzake goede productiepraktijken (GMP) GMP en voert zij het certificaat in de databank van de Unie in; ofwel of [Am. 172] b) namens de toezichthoudende autoriteit de inspectie en de follow-up ervan uit te voeren. Na voltooiing van de inspectie verleent het Bureau het desbetreffende GMP-certificaat en voert het het certificaat in in de in artikel 188, lid 15, van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] bedoelde databank van de Unie. Wanneer het Bureau besluit de inspectie uit te voeren, kan het Bureau andere lidstaten verzoeken aan de inspectie deel te nemen. Op een dergelijk verzoek zijn de bepalingen inzake gezamenlijke inspecties van artikel 189 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] van toepassing. Indien het Bureau de inspectie in de vorm van een gezamenlijke inspectie uitvoert, heeft het Bureau de leiding bij de inspectie. Het Bureau kan ook verzoeken zich te laten vergezellen door een door het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik aangewezen rapporteur of deskundige. Wanneer een vervolginspectie vereist is met het oog op een door het Bureau afgegeven GMP-certificaat van niet-naleving, is de toezichthoudende autoriteit van de locatie verantwoordelijk voor de uitvoering ervan; de procedure van lid 2 is van toepassing indien de toezichthoudende autoriteit voor deze locatie het Bureau verzoekt deel te nemen aan de vervolginspectie of de uitvoering van de inspectie over te nemen. 3. Het Bureau houdt bij het nemen van zijn besluit overeenkomstig lid 2 rekening met de criteria in bijlage III. 4. Artikel 188, lid 6 en leden 8 tot en met 17, van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] zijn van toepassing op de in lid 2 bedoelde inspecties. De inspecteurs van het Bureau hebben dezelfde bevoegdheden als de officiële vertegenwoordigers van de bevoegde autoriteit uit hoofde van deze bepalingen. 5. Op verzoek van een lidstaat kunnen de inspecteurs van het Bureau die lidstaat ondersteunen bij het uitvoeren van inspecties zoals bedoeld in artikel 78 van Verordening (EU) nr. 536/2014. Het Bureau besluit op basis van de criteria van bijlage III of het een dergelijke inspectie zelf uitvoert. 6. Het Bureau zorgt ervoor dat: a) passende middelen beschikbaar worden gesteld voor de uitvoering van inspectietaken overeenkomstig de leden 2 en 5; b) de inspecteurs van het Bureau beschikken over deskundigheid, technische kennis en formele kwalificaties die gelijkwaardig zijn aan die van de nationale inspecteurs, zoals beschreven in de door de Commissie gepubliceerde verzameling van procedures van de Unie voor inspecties en voor de uitwisseling van informatie. c) het als inspectiedienst deelneemt aan het gemeenschappelijke auditprogramma en wordt onderworpen aan periodieke audits. Artikel 53 Internationale inspecties 1. Het Bureau coördineert in overleg met de Commissie een gestructureerde samenwerking op het gebied van inspecties in derde landen tussen de lidstaten en, in voorkomend geval, het Europees Directoraat voor de kwaliteit van medicijnen en gezondheidszorg van de Raad van Europa, de Wereldgezondheidsorganisatie en betrouwbare internationale autoriteiten, door middel van internationale inspectieprogramma’s. 2. In samenwerking met het Bureau kan stelt de Commissie gedetailleerde richtsnoeren vaststellen vast met de beginselen die van toepassing zijn op die internationale inspectieprogramma’s. De richtsnoeren omvatten regels inzake onpartijdigheid, onafhankelijkheid en belangenconflicten van inspecteurs. [Am. 173] Artikel 54 Gemeenschappelijk auditprogramma 1. De in artikel 142, punt k), bedoelde inspectiewerkgroep zorgt ervoor: a) het gemeenschappelijke auditprogramma op te zetten en te ontwikkelen en er toezicht op uit te oefenen; b) toezicht te houden op alle maatregelen die de lidstaat uit hoofde van en beperkt tot lid 4 heeft genomen; c) de samenwerking met relevante instanties op internationaal niveau en op het niveau van de Unie te waarborgen om de werkzaamheden van het gemeenschappelijke auditprogramma te vergemakkelijken. Voor de toepassing van de eerste alinea kan de inspectiewerkgroep een operationele subgroep oprichten. 2. Voor de toepassing van lid 1 zorgt elke lidstaat ervoor: a) opgeleide auditors ter beschikking te stellen; b) te aanvaarden dat de bevoegde autoriteiten die belast zijn met de toepassing van goede productie- en distributiepraktijken en daarmee verband houdende toezicht- en handhavingsactiviteiten die van toepassing zijn op geneesmiddelen en werkzame stoffen, regelmatig en in voorkomend geval overeenkomstig het gemeenschappelijke auditprogramma worden gecontroleerd. 3. Het gemeenschappelijke auditprogramma wordt beschouwd als een integraal onderdeel van het in artikel 3, lid 3, van Richtlijn (EU) 2017/1572 van de Commissie (48) bedoelde kwaliteitssysteem van de inspectiediensten en zorgt ervoor dat binnen het Unienetwerk van nationale bevoegde autoriteiten adequate en gelijkwaardige kwaliteitsnormen worden gehandhaafd. 4. In het kader van het gemeenschappelijke auditprogramma brengen de auditors na elke audit een auditverslag uit. Het auditverslag bevat, in voorkomend geval, passende aanbevelingen over maatregelen die de betrokken lidstaat moet overwegen te nemen om ervoor te zorgen dat zijn kwaliteitssysteem en zijn handhavingsactiviteiten in overeenstemming zijn met de kwaliteitsnormen van de Unie. Op verzoek van de lidstaat kan de Commissie of het Bureau die lidstaat ondersteunen bij het nemen van passende maatregelen uit hoofde van de eerste alinea. 5. Voor de toepassing van lid 4: a) waarborgt het Bureau de kwaliteit en consistentie van de auditverslagen van het gemeenschappelijke auditprogramma; b) stelt het de criteria vast voor de verstrekking van de aanbevelingen van het gemeenschappelijke auditprogramma. 6. De verzameling van procedures van de Unie voor inspecties en voor de uitwisseling van informatie zoals bedoeld in artikel 3, lid 1, van Richtlijn 2017/1572 wordt door het Bureau bijgewerkt met om daarin ook regels op te nemen die van toepassing zijn op de werking, de structuur en de taken van het gemeenschappelijke auditprogramma. 7. De Unie financiert activiteiten ter ondersteuning van de werkzaamheden van het gemeenschappelijke auditprogramma. Artikel 55 Verwijzingsprocedure 1. Indien de toezichthoudende autoriteiten of de bevoegde autoriteiten van een andere lidstaat van oordeel zijn dat de op het grondgebied van de Unie gevestigde fabrikant of importeur niet meer aan zijn uit hoofdstuk XI van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] voortvloeiende verplichtingen voldoet, stellen zij onverwijld het Bureau en de Commissie daarvan in kennis met uitvoerige vermelding van hun redenen en met een voorstel voor te treffen maatregelen. Wanneer een lidstaat of de Commissie van oordeel is dat ten aanzien van het betrokken geneesmiddel een van de in de hoofdstukken IX, XIV en XV van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] bedoelde maatregelen moet worden toegepast of wanneer het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik een advies in die zin heeft uitgebracht, stellen zij onverwijld elkaar en het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik daarvan in kennis, met uitvoerige vermelding van hun redenen en met een voorstel voor te treffen maatregelen. 2. In elk van de in lid 1 beschreven situaties verzoekt de Commissie het Bureau binnen een door haar al naar gelang van de dringendheid van de aangelegenheid vast te stellen termijn advies uit te brengen, teneinde de aangevoerde redenen te onderzoeken. Voor zover mogelijk wordt de houder van de vergunning voor het in de handel brengen van het geneesmiddel voor menselijk gebruik verzocht een mondelinge of schriftelijke toelichting te geven. 3. De Commissie kan in elk stadium van de in dit artikel vastgestelde procedure, na passende raadpleging van het Bureau, tijdelijke maatregelen nemen door middel van uitvoeringshandelingen. Die tijdelijke maatregelen zijn onmiddellijk van toepassing. De Commissie stelt door middel van uitvoeringshandelingen onverwijld een definitief besluit vast over de maatregelen die ten aanzien van het betrokken geneesmiddel moeten worden genomen. Die uitvoeringshandelingen worden volgens de in artikel 173, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure vastgesteld. De Commissie kan bovendien op grond van artikel 57 een tot de lidstaten gericht besluit vaststellen. 4. Wanneer onmiddellijk optreden ter bescherming van de volksgezondheid, dan wel van het milieu, absoluut noodzakelijk is, kan een lidstaat op eigen initiatief of op verzoek van de Commissie het gebruik van een geneesmiddel voor menselijk gebruik waarvoor overeenkomstig deze verordening een vergunning is verleend, op zijn grondgebied schorsen. Wanneer de lidstaat dit op eigen initiatief doet, stelt hij de Commissie en het Bureau uiterlijk op de eerstvolgende werkdag na de schorsing van de redenen voor deze handelwijze in kennis. Het Bureau stelt de andere lidstaten onverwijld in kennis. De Commissie leidt onmiddellijk de in de leden 2 en 3 bedoelde procedure in. 5. In gevallen zoals bedoeld in lid 4 zorgt de lidstaat ervoor dat gezondheidswerkers snel in kennis worden gesteld van het optreden en de redenen daarvoor. Daartoe kan gebruik gemaakt worden van door beroepsverenigingen opgezette netwerken. De lidstaten stellen de Commissie en het Bureau in kennis van de daartoe getroffen maatregelen. 6. De in lid 4 bedoelde schorsingsmaatregelen kunnen worden gehandhaafd totdat overeenkomstig lid 3 een definitief besluit is vastgesteld door de Commissie. 7. Het Bureau stelt iedere betrokkene die daarom verzoekt, in kennis van het definitieve besluit en maakt dat besluit, onmiddellijk nadat dat is genomen, openbaar. 8. Wanneer de procedure wordt ingeleid als gevolg van de beoordeling van gegevens met betrekking tot geneesmiddelenbewaking, wordt het in lid 2 bedoelde advies van het Bureau goedgekeurd door het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik op basis van een aanbeveling van het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking, en is artikel 115, lid 2, van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] van toepassing. 9. Wanneer een procedure ingevolge artikel 95 of de artikelen 114, 115 en 116 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] betrekking heeft op een reeks geneesmiddelen of een therapeutische klasse, worden de geneesmiddelen waarvoor overeenkomstig deze verordening een vergunning is verleend en die tot die reeks of klasse behoren, in afwijking van de leden 1 tot en met 7, uitsluitend opgenomen in de procedure van artikel 95 of de artikelen 114, 115 en 116 van die richtlijn. Artikel 56 Maatregelen met betrekking tot een voorwaardelijke vergunning voor het in de handel brengen Wanneer het Bureau concludeert dat een houder van een overeenkomstig artikel 19 verleende vergunning voor het in de handel brengen, met inbegrip van een nieuw verleende therapeutische indicatie zoals bedoeld in artikel 19, niet heeft voldaan aan de in de vergunning voor het in de handel brengen vastgelegde verplichtingen, stelt het Bureau de Commissie hiervan in kennis. De Commissie stelt een besluit vast tot wijziging, schorsing of intrekking van die vergunning voor het in de handel brengen, overeenkomstig de in artikel 13 uiteengezette procedure. Indien de houder van de vergunning voor het in de handel brengen niet voldoet aan de overeenkomstig artikel 20 vastgestelde verplichtingen in de onderzoeken na verlening van een vergunning, kan de Commissie volgens de procedure van artikel 13 een besluit tot wijziging, schorsing of intrekking van die vergunning voor het in de handel brengen vaststellen. [Am. 174] Artikel 57 Uitvoering door de lidstaten van voorwaarden voor of beperkingen aan een vergunning van de Unie voor het in de handel brengen Wanneer het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik in zijn advies naar overeenkomstig artikel 12, lid 4, punten d) tot en met g), aanbevolen voorwaarden of beperkingen verwijst, kan de Commissie overeenkomstig artikel 13 een tot de lidstaten gericht besluit betreffende de uitvoering van die voorwaarden of beperkingen vaststellen. HOOFDSTUK V ONDERSTEUNING OP REGELGEVINGSGEBIED VOORAFGAAND AAN DE VERGUNNINGVERLENING Artikel 58 Wetenschappelijk advies 1. Ondernemingen of, in voorkomend geval, entiteiten zonder winstoogmerk kunnen het Bureau om wetenschappelijk advies zoals bedoeld in artikel 138, lid 1, tweede alinea, punt p), verzoeken. Dergelijk advies kan ook worden gevraagd voor geneesmiddelen zoals bedoeld in de artikelen 83 en 84 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]. 2. Bij het opstellen van het in lid 1 bedoelde wetenschappelijk advies en op verzoek van de ondernemingen of, in voorkomend geval, entiteiten zonder winstoogmerk die om het wetenschappelijk advies hebben verzocht, kan het Bureau deskundigen van de lidstaten met expertise op het gebied van klinische proeven of medische hulpmiddelen of de overeenkomstig artikel 106, lid 1, van Verordening (EU) 2017/745 aangewezen deskundigenpanels raadplegen. 3. Bij de opstelling van het in lid 1 van dit artikel bedoelde wetenschappelijk advies en in naar behoren gemotiveerde gevallen kan het Bureau overleggen met bij andere rechtshandelingen van de Unie ingestelde autoriteiten, waar dit relevant is voor het verstrekken van het betrokken wetenschappelijk advies, of met andere in de Unie gevestigde overheidsinstanties, met name die welke zijn vermeld in artikel 162 of andere instanties, al naargelang het geval , of in naar behoren gemotiveerde gevallen in derde landen gevestigde overheidsinstanties . [Am. 175] 4. Het Bureau neemt in het Europees openbaar beoordelingsrapport de belangrijkste onderdelen van het wetenschappelijk advies op alsook een gedetailleerd overzicht van de activiteiten die voorafgaand aan de indiening van de aanvraag van een vergunning voor het geneesmiddel zijn uitgevoerd, zodra het desbetreffende besluit tot verlening van een vergunning voor het in de handel brengen met betrekking tot het geneesmiddel is genomen, waarbij evenwel alle gegevens van commercieel vertrouwelijke aard worden weggelaten. Dat verslag wordt openbaar gemaakt. [Am. 176] 4 bis. Het Bureau waarborgt zoveel mogelijk dat er sprake is van een onderscheid tussen degenen die verantwoordelijk zijn voor het verstrekken van wetenschappelijk advies aan een ontwikkelaar van een geneesmiddel en degenen die vervolgens verantwoordelijk zijn voor het beoordelen van de aanvraag van een vergunning voor het in de handel brengen voor hetzelfde geneesmiddel. Het Bureau zorgt ervoor dat ten minste één van de twee rapporteurs voor een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen niet heeft deelgenomen aan activiteiten voorafgaand aan de indiening van de aanvraag van een vergunning voor het geneesmiddel. De redenen voor eventuele uitzonderingen worden gedocumenteerd en samen met het Europees openbaar beoordelingsrapport gepubliceerd, en opgenomen in de beknopte notulen van de vergaderingen overeenkomstig artikel 147, lid 2. [Am. 177] Artikel 59 Parallel wetenschappelijk advies 1. In de Unie gevestigde ondernemingen of, in voorkomend geval, in de Unie gevestigde entiteiten zonder winstoogmerk kunnen erom verzoeken dat de in artikel 58, lid 1, bedoelde wetenschappelijk advisering gelijktijdig plaatsvindt met het gezamenlijke wetenschappelijke overleg dat wordt uitgevoerd door de coördinatiegroep van de lidstaten inzake evaluatie van gezondheidstechnologie, overeenkomstig artikel 16, lid 5, van Verordening (EU) 2021/2282. 2. In het geval van geneesmiddelen waarbij een medisch hulpmiddel is betrokken, kunnen ondernemingen of, in voorkomend geval, entiteiten zonder winstoogmerk om wetenschappelijk advies verzoeken zoals bedoeld in artikel 58, lid 1, parallel aan de raadpleging van de deskundigenpanels zoals bedoeld in artikel 61, lid 2, van Verordening (EU) 2017/745. 3. In het geval van lid 2 omvat het wetenschappelijk advies, zoals bedoeld in artikel 58, lid 1, de uitwisseling van informatie tussen de respectieve autoriteiten of instanties en, indien van toepassing, gelijklopende tijdschema’s, met behoud van de scheiding van hun respectieve bevoegdheden. Artikel 60 Versterkte wetenschappelijke ondersteuning en versterkte ondersteuning op regelgevingsgebied voor prioritaire geneesmiddelen (Prime-regeling) 1. Het Bureau kan versterkte wetenschappelijke ondersteuning en versterkte ondersteuning op regelgevingsgebied bieden, in voorkomend geval met inbegrip van overleg met andere organen zoals bedoeld in de artikelen 58 en 59, alsook mechanismen voor versnelde beoordeling, voor bepaalde geneesmiddelen die, op basis van door de ontwikkelaar ingediend voorlopig bewijsmateriaal, aan ten minste een van de volgende voorwaarden voldoen: [Am. 178] a) zij zullen waarschijnlijk in een onvervulde medische behoefte voorzien, zoals bedoeld in artikel 83, lid 1, van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]; b) het zijn weesgeneesmiddelen die waarschijnlijk zullen voorzien in een grote onvervulde medische behoefte zoals bedoeld in artikel 70, lid 1; c) zij zullen naar verwachting van groot belang zijn vanuit het oogpunt van de volksgezondheid, met name wat betreft therapeutische innovatie, rekening houdend met het vroege ontwikkelingsstadium, of het zijn antimicrobiële stoffen met een van de in artikel 40, lid 3, genoemde kenmerken of zoals bedoeld in de WHO-lijst van prioritaire ziekteverwekkers voor O&O op het gebied van nieuwe antibiotica, en met name van die ziekteverwekkers welke zijn opgenomen als prioriteit 1 (kritiek) of prioriteit 2 (hoog), of door elke equivalente lijst van prioritaire ziekteverwekkers die op het niveau van de Unie wordt vastgesteld prioritair in aanmerking te nemen . [Am. 179] 2. Op verzoek van de Commissie en na raadpleging van de EMA-taskforce voor noodsituaties kan het Bureau betere wetenschappelijke ondersteuning en ondersteuning op regelgevingsgebied bieden aan ontwikkelaars van een geneesmiddel dat bedoeld is voor de preventie, diagnose of behandeling van een ziekte die het gevolg is van ernstige grensoverschrijdende bedreigingen van de gezondheid, indien de toegang tot dergelijke producten noodzakelijk wordt geacht om een hoog niveau van paraatheid en respons van de Unie tegen bedreigingen van de gezondheid te waarborgen. 3. Het Bureau kan de uitgebreide ondersteuning stopzetten indien wordt vastgesteld dat het geneesmiddel niet in de verwachte mate zal voorzien in de vastgestelde onvervulde medische behoefte. 4. De conformiteit van een geneesmiddel met de criteria van artikel 83 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] wordt beoordeeld op basis van de relevante criteria, ongeacht of het uit hoofde van dit artikel ondersteuning voor prioritaire geneesmiddelen heeft ontvangen. 4 bis. Indien een prioritair geneesmiddel versterkte wetenschappelijke ondersteuning en versterkte ondersteuning op regelgevingsgebied van het Bureau ontvangt, bevat het Europees openbaar beoordelingsrapport een apart deel over de activiteiten die door het Bureau voorafgaand aan de indiening van de aanvraag zijn uitgevoerd, en informatie over de belangrijkste elementen van het verstrekte wetenschappelijk advies en de verstrekte ondersteuning op regelgevingsgebied en over de follow-up van degene die het verzoek daarvoor heeft ingediend, met inbegrip van relevante informatie en gegevens waaruit blijkt dat aan de voorwaarden voor de toepassing van de Prime-regeling wordt voldaan. [Am. 180] Artikel 61 Wetenschappelijke aanbeveling over de regelgevingsstatus 1. Voor producten in ontwikkeling die kunnen vallen onder de in bijlage I vermelde categorieën geneesmiddelen waarvoor de Unie een vergunning moet verlenen, kan een ontwikkelaar of een bevoegde autoriteit van de lidstaten bij het Bureau een naar behoren gemotiveerd verzoek om een wetenschappelijke aanbeveling indienen om op wetenschappelijke gronden vast te stellen of het betrokken product mogelijk een “geneesmiddel” is, en eventueel ook een “geneesmiddel voor geavanceerde therapie” in de zin van artikel 2 van Verordening (EG) nr. 1394/2007 van het Europees Parlement en de Raad (49) . Bij het opstellen van zijn aanbeveling kan het Bureau een beroep doen op de relevante deskundigheid van werkgroepen en pools van deskundigen. [Am. 181] Het Bureau doet zijn aanbeveling binnen 60 dagen na ontvangst van een dergelijk verzoek, een termijn die met nog eens 30 dagen wordt verlengd indien raadpleging overeenkomstig lid 2 vereist is. 2. Bij het opstellen van de in lid 1 bedoelde aanbeveling raadpleegt het Bureau in voorkomend geval en indien twijfel bestaat over de regelgevingsstatus van een product in ontwikkeling, relevante advies- of regelgevingsinstanties die zijn ingesteld bij andere rechtshandelingen van de Unie op aanverwante gebieden. In het geval van producten die gebaseerd zijn op stoffen van menselijke oorsprong raadpleegt het Bureau eerst het in Verordening (EU) 2024/1938 bedoelde compendium en houdt het zo nodig gezamenlijke vergaderingen met de coördinatieraad voor stoffen van menselijke oorsprong (SoHO-coördinatieraad) die is ingesteld bij die verordening (EU) [reference to be added after adoption cf . COM(2022)338 final]. [Am. 182] De geraadpleegde advies- of regelgevingsinstanties beantwoorden de raadpleging binnen 30 dagen na ontvangst van het verzoek. Het Bureau publiceert samenvattingen van de aanbevelingen die het overeenkomstig lid 1 doet, waarbij evenwel alle gegevens van commercieel vertrouwelijke aard worden weggelaten. [Am. 183] Met het oog op transparantie worden de respectieve adviezen en conclusies van het Bureau en de relevante adviesinstanties over de regelgevingsstatus van het product openbaar gemaakt nadat het overleg en, indien van toepassing, de gezamenlijke vergaderingen hebben plaatsgevonden. [Am. 184] Artikel 62 Besluit over de regelgevingsstatus 1. Indien een lidstaat het oneens is met de wetenschappelijke aanbeveling van het Bureau overeenkomstig artikel 61, lid 2, en dat standpunt naar behoren heeft gemotiveerd, kan die lidstaat de Commissie verzoeken te besluiten of het product een geneesmiddel is in de zin van artikel 61, lid 1. [Am. 185] De Commissie kan de in de eerste alinea bedoelde procedure op eigen initiatief inleiden. 2. De Commissie kan het Bureau en de relevante advies- of regelgevingsinstanties die betrokken zijn bij de verstrekking van de wetenschappelijke aanbeveling, om opheldering vragen of de aanbeveling voor verdere behandeling terugverwijzen naar het Bureau wanneer een met redenen omkleed verzoek van een lidstaat nieuwe vragen van wetenschappelijke of technische aard doet rijzen, of wanneer zij zelf het initiatief hiertoe neemt. [Am. 186] 3. Het in lid 1 bedoelde besluit van de Commissie wordt door middel van uitvoeringshandelingen vastgesteld volgens de in artikel 173, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure, rekening houdend met de wetenschappelijke aanbeveling van het Bureau en andere adviesinstanties . [Am. 187] HOOFDSTUK VI WEESGENEESMIDDELEN Artikel 63 Criteria voor aanwijzing als weesgeneesmiddel 1. Een geneesmiddel dat bestemd is voor de diagnose, preventie of behandeling van een levensbedreigende of chronisch invaliderende aandoening wordt als weesgeneesmiddel aangewezen indien de initiatiefnemer van het weesgeneesmiddel kan aantonen dat aan de volgende voorwaarden is voldaan: a) ten tijde van de indiening van de aanvraag voor een aanwijzing als weesgeneesmiddel lijden niet meer dan 5 op de 10 000 personen in de Unie aan de aandoening; b) er bestaat geen bevredigende, in de Unie toegelaten methode voor de diagnose, preventie of behandeling van de betrokken aandoening; indien een dergelijke methode wel bestaat, dan zou het geneesmiddel een aanzienlijk voordeel opleveren voor degenen die aan deze aandoening lijden. 2. In afwijking van lid 1, punt a), en op basis van een aanbeveling van het Bureau, is de Commissie, wanneer de in lid 1, punt a), gespecificeerde voorwaarden niet passend zijn vanwege de specifieke kenmerken van bepaalde aandoeningen of om andere wetenschappelijke redenen, bevoegd overeenkomstig artikel 175 gedelegeerde handelingen vast te stellen ter aanvulling van lid 1, punt a), door specifieke criteria voor bepaalde aandoeningen vast te stellen. [Am. 188] 3. De Commissie stelt door middel van uitvoeringshandelingen volgens de procedure van artikel 173, lid 2, de nodige bepalingen ter uitvoering van dit artikel vast om de in lid 1 bedoelde voorwaarden nader te specificeren. Artikel 64 Verlening van een aanwijzing als weesgeneesmiddel 1. De initiatiefnemer van het weesgeneesmiddel dient in enig stadium van de ontwikkeling van het geneesmiddel een aanvraag tot aanwijzing daarvan als weesgeneesmiddel in bij het Bureau, vóórdat de in de artikelen 5 en 6 bedoelde aanvraag van een vergunning voor het in de handel brengen wordt ingediend. 2. Bij de aanvraag van de initiatiefnemer van het weesgeneesmiddel worden de volgende informatie en documenten gevoegd: a) naam of handelsnaam en vast adres van de initiatiefnemer van het weesgeneesmiddel; b) de werkzame stoffen van het geneesmiddel; c) de voorgestelde aandoening waarvoor het is bedoeld, of de voorgestelde therapeutische indicatie; d) een motivering dat aan de criteria van artikel 63, lid 1, of in de desbetreffende overeenkomstig artikel 63, lid 2, vastgestelde gedelegeerde handelingen is voldaan, en een beschrijving van het stadium van de ontwikkeling, met inbegrip van de verwachte therapeutische indicatie. [Am. 189] De initiatiefnemer van het weesgeneesmiddel is verantwoordelijk voor de nauwkeurigheid van de gegevens en documentatie. 3. Het Bureau stelt in overleg met de lidstaten, de Commissie en de belanghebbende partijen gedetailleerde richtsnoeren op over de procedure, het formaat en de inhoud van de aanwijzingsaanvragen en voor de overdracht van de aanwijzing als weesgeneesmiddel krachtens artikel 65. 4. Het Bureau neemt binnen 90 dagen na ontvangst van een geldige aanvraag een besluit tot verlening of weigering van de aanwijzing als weesgeneesmiddel op basis van de criteria zoals bedoeld in artikel 63, lid 1 , of in de desbetreffende overeenkomstig artikel 63, lid 2, vastgestelde gedelegeerde handelingen . De aanvraag wordt als geldig beschouwd indien zij alle in lid 2 bedoelde gegevens en documentatie bevat. [Am. 190] Om vast te stellen of aan de criteria voor aanwijzing als weesgeneesmiddel is voldaan, kan het Bureau het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik of een van zijn werkgroepen zoals bedoeld in artikel 150, lid 2, eerste alinea, raadplegen. Het resultaat van deze raadpleging wordt als onderdeel van de wetenschappelijke conclusies van het Bureau die het besluit rechtvaardigen, aan het besluit gehecht. Het besluit wordt samen met de in dit lid bedoelde bijlagen ter kennis van de aanvrager gebracht. 5. Besluiten van het Bureau tot verlening of weigering van de aanwijzing als weesgeneesmiddel worden openbaar bekendgemaakt, waarbij evenwel alle gegevens van commercieel vertrouwelijke aard worden weggelaten. Artikel 65 Overdracht van een aanwijzing als weesgeneesmiddel 1. De aanwijzing als weesgeneesmiddel kan worden overgedragen van de huidige initiatiefnemer van een weesgeneesmiddel naar een nieuwe initiatiefnemer van een weesgeneesmiddel. De overdracht wordt vooraf goedgekeurd door het Bureau, na de indiening van een aanvraag voor de overdracht bij het Bureau. 2. Bij de aanvraag van de huidige initiatiefnemer van het weesgeneesmiddel worden de volgende informatie en documenten gevoegd: a) naam of handelsnaam en vast adres van de huidige en de nieuwe initiatiefnemer van het weesgeneesmiddel; b) besluit tot toekenning van een aanwijzing als weesgeneesmiddel als bedoeld in artikel 64, lid 4; c) het in artikel 67, lid 3, punt e), bedoelde aanwijzingsnummer . ; c bis) de redenen voor de overdracht van de aanwijzing als weesgeneesmiddel. [Am. 191] 3. Het Bureau neemt binnen 30 dagen na ontvangst van een geldige aanvraag door de huidige initiatiefnemer van het weesgeneesmiddel een besluit tot goedkeuring of weigering van de overdracht van de aanwijzing als weesgeneesmiddel. De aanvraag wordt als geldig beschouwd indien zij alle in lid 2 bedoelde gegevens en documentatie bevat. Het Bureau richt zijn besluit tot de huidige en de nieuwe initiatiefnemer van het weesgeneesmiddel. Artikel 66 Geldigheid van een aanwijzing als weesgeneesmiddel 1. Een aanwijzing als weesgeneesmiddel is zeven jaar geldig. Gedurende deze periode komt de initiatiefnemer van het weesgeneesmiddel in aanmerking voor de in artikel 68 bedoelde stimulansen. 2. In afwijking van lid 1 kan het Bureau, op basis van een gemotiveerd verzoek van de initiatiefnemer van het weesgeneesmiddel, de geldigheid verlengen indien de initiatiefnemer van het weesgeneesmiddel kan aantonen dat de relevante onderzoeken ter ondersteuning van het gebruik van het aangewezen weesgeneesmiddel bij de aandoeningen waarop de aanvraag betrekking heeft, nog lopen en veelbelovend zijn wat betreft de toekomstige indiening van een aanvraag. Een dergelijke verlenging wordt beperkt in de tijd, rekening houdend met de verwachte resterende tijd die nodig is om een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen in te dienen. 3. In afwijking van lid 1 blijft, wanneer een aanwijzing als weesgeneesmiddel geldig is op het tijdstip waarop overeenkomstig artikel 5 een vergunning voor het in de handel brengen van een weesgeneesmiddel is ingediend, de aanwijzing als weesgeneesmiddel geldig totdat de Commissie overeenkomstig artikel 13, lid 2, een besluit heeft vastgesteld. 4. Een aanwijzing als weesgeneesmiddel vervalt zodra een initiatiefnemer van een weesgeneesmiddel overeenkomstig artikel 13, lid 2, een vergunning voor het in de handel brengen van het desbetreffende geneesmiddel heeft verkregen. 5. Een aanwijzing als weesgeneesmiddel kan te allen tijde op verzoek van de initiatiefnemer van het weesgeneesmiddel worden ingetrokken. De initiatiefnemer van het weesgeneesmiddel kan een met redenen omklede motivering van het intrekkingsverzoek geven, die openbaar wordt gemaakt. [Am. 192] Artikel 67 Register van aangewezen weesgeneesmiddelen 1. Het register van aangewezen weesgeneesmiddelen bevat een lijst van alle aangewezen weesgeneesmiddelen. Het wordt opgezet en beheerd door het Bureau en is openbaar toegankelijk. 2. Wanneer een aanwijzing als weesgeneesmiddel niet langer geldig is of overeenkomstig artikel 66 wordt ingetrokken, maakt het Bureau daarvan een aantekening in het register van aangewezen weesgeneesmiddelen. 3. De in het register van aangewezen weesgeneesmiddelen opgenomen informatie over het aangewezen weesgeneesmiddel omvat ten minste het volgende: a) de gegevens over de werkzame stof; b) de naam en het adres van de initiatiefnemer van het weesgeneesmiddel; c) de aandoening waarvoor het is bedoeld, of de voorgestelde therapeutische indicatie; d) de datum van aanwijzing; e) het aanwijzingsnummer; f) het besluit tot verlening van de aanwijzing als weesgeneesmiddel . ; f bis) in voorkomend geval, elk verzoek dat wordt ingediend in overeenstemming met artikel 66, lid 2, en elk desbetreffend besluit. [Am. 193] 4. De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 175 gedelegeerde handelingen vast te stellen tot wijziging van de informatie die moet worden opgenomen in het in lid 3 bedoelde register van aangewezen weesgeneesmiddelen om ervoor te zorgen dat de gebruikers van dat register van passende informatie worden voorzien. Artikel 68 Technische bijstand en ondersteuning van onderzoek voor weesgeneesmiddelen 1. Voordat de initiatiefnemer van het weesgeneesmiddel kan, voordat hij een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen indient, verzoekt hij het Bureau om advies verzoeken over: [Am. 194] a) de uitvoering van de verschillende tests en proeven die nodig zijn om de kwaliteit, veiligheid en , werkzaamheid en milieueffecten van het geneesmiddel aan te tonen, zoals bedoeld in artikel 138, lid 1, tweede alinea, punt p); [Am. 195] b) het aantonen van een aanzienlijk voordeel binnen het toepassingsgebied van de aangewezen weesindicatie; c) het aantonen van gelijkenis met of klinische superioriteit ten opzichte van andere geneesmiddelen met marktexclusiviteit voor dezelfde indicatie. 2. Geneesmiddelen die overeenkomstig deze verordening als weesgeneesmiddelen zijn aangewezen, komen in aanmerking voor stimulerende maatregelen van de Unie en de lidstaten ter bevordering van het onderzoek naar en de ontwikkeling en beschikbaarheid van weesgeneesmiddelen, en met name voor de steunmaatregelen betreffende het onderzoek, ten gunste van de kleine en middelgrote ondernemingen en entiteiten die geen economische activiteit uitoefenen , als bedoeld in kaderprogramma’s voor onderzoek en technologische ontwikkeling. [Am. 196] Artikel 69 Vergunning voor het in de handel brengen als weesgeneesmiddel 1. Aanvragen voor een vergunning voor het in de handel brengen als weesgeneesmiddel worden ingediend overeenkomstig de artikelen 5 en 6 en de desbetreffende vergunning voor het in de handel brengen wordt verkregen overeenkomstig artikel 13, lid 2. 2. De aanvrager toont daarnaast ook aan dat voor het geneesmiddel een aanwijzing als weesgeneesmiddel is toegekend en dat voor de gewenste therapeutische indicatie is voldaan aan de criteria van artikel 63, lid 1 , of in de desbetreffende overeenkomstig artikel 63, lid 2, vastgestelde gedelegeerde handelingen . [Am. 197] In voorkomend geval verstrekt de aanvrager relevant bewijsmateriaal om aan te tonen dat het geneesmiddel in een grote onvervulde medische behoefte voorziet zoals bedoeld in artikel 70, lid 1. 3. Het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik beoordeelt of het geneesmiddel voldoet aan de vereisten van artikel 63, lid 1 , of van de desbetreffende overeenkomstig artikel 63, lid 2, vastgestelde gedelegeerde handelingen . In de in lid 2, tweede alinea, bedoelde situatie beoordeelt dat comité ook of het geneesmiddel voorziet in een grote onvervulde medische behoefte zoals bedoeld in artikel 70, lid 1. [Am. 198] Voor deze beoordeling gelden dezelfde termijnen als voor de aanvraag van de vergunning voor het in de handel brengen zelf en de gedetailleerde conclusies van die beoordeling maken deel uit van het wetenschappelijk advies van het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik overeenkomstig artikel 12, lid 1. De beoordeling en de conclusies ervan maken deel uit van het in artikel 12, lid 1, bedoelde advies en, in voorkomend geval, van het in artikel 12, lid 3, bedoelde advies. 4. De vergunning voor het in de handel brengen van weesgeneesmiddelen heeft alleen betrekking op de therapeutische indicaties die voldoen aan de vereisten van artikel 63, lid 1, of van de desbetreffende overeenkomstig artikel 63, lid 2, vastgestelde gedelegeerde handelingen, op het tijdstip waarop de vergunning voor het in de handel brengen van weesgeneesmiddelen wordt verleend. [Am. 199] 5. Indien na de indiening van een aanvraag voor de vergunning voor het in de handel brengen als weesgeneesmiddel en vóór het advies van het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik de aanwijzing als weesgeneesmiddel overeenkomstig artikel 66, lid 5, wordt ingetrokken, wordt de aanvraag voor de vergunning voor het in de handel brengen als weesgeneesmiddel behandeld als de aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen overeenkomstig artikel 6. 6. Een aanvrager kan een aanvraag indienen voor een afzonderlijke vergunning voor het in de handel brengen voor andere indicaties die niet voldoen aan de vereisten van artikel 63, lid 1 , of van de desbetreffende overeenkomstig artikel 63, lid 2, vastgestelde gedelegeerde handelingen . [Am. 200] Artikel 70 Weesgeneesmiddelen die in grote onvervulde medische behoeften voorzien 1. Een weesgeneesmiddel wordt geacht te voorzien in een grote onvervulde medische behoefte wanneer het aan de volgende eisen voldoet: a) er bestaat geen geneesmiddel waarvoor in de Unie een vergunning is verleend voor een dergelijke aandoening , of de aanvrager toont aan dat, ondanks het feit dat er geneesmiddelen bestaan waarvoor in de Unie een vergunning is verleend voor een dergelijke aandoening, het weesgeneesmiddel niet alleen een aanzienlijk voordeel biedt, maar ook een uitzonderlijke therapeutische vooruitgang zal opleveren; ; of [Am. 201] b) indien een geneesmiddel is toegelaten voor een dergelijke aandoening, dit geneesmiddel niet alleen een aanzienlijk voordeel biedt, maar ook een uitzonderlijke therapeutische vooruitgang zal opleveren en de toepassing van het weesgeneesmiddel zorgt bij de relevante patiëntenpopulatie voor een significante vermindering van de morbiditeit of mortaliteit van de ziekte. [Am. 202] 2. Een geneesmiddel waarvoor overeenkomstig artikel 13 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] een aanvraag is ingediend, wordt niet geacht te voorzien in een grote onvervulde medische behoefte. 3. Wanneer het Bureau wetenschappelijke richtsnoeren voor de toepassing van dit artikel vaststelt, raadpleegt het de Commissie en , de in artikel 162 bedoelde autoriteiten of organen en andere relevante belanghebbenden . [Am. 203] Artikel 71 Marktexclusiviteit 1. Wanneer een vergunning voor het in de handel brengen als weesgeneesmiddel is verleend, dan wordt door de Unie en de lidstaten, onverminderd de wetgeving inzake intellectuele eigendom, binnen de in lid 2 bedoelde duur van de marktexclusiviteit voor dezelfde therapeutische indicatie noch een vergunning voor het in de handel brengen van een vergelijkbaar geneesmiddel verleend, noch een overeenkomstige bestaande vergunning voor het in de handel brengen uitgebreid. 2. De duur van de marktexclusiviteit bedraagt: a) negen jaar voor andere weesgeneesmiddelen dan die zoals bedoeld in de punten b) en c); b) tien jaar elf jaar voor weesgeneesmiddelen die voorzien in een grote onvervulde medische behoefte zoals bedoeld in artikel 70; [Am. 204] c) vijf vier jaar voor weesgeneesmiddelen waarvoor overeenkomstig artikel 13 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] een vergunning is verleend. [Am. 205] 3. Wanneer een houder van een vergunning voor het in de handel brengen voor dezelfde werkzame stof over meer dan één vergunning voor het in de handel brengen als weesgeneesmiddel beschikt, gelden voor die vergunningen geen afzonderlijke perioden van marktexclusiviteit. De duur van de marktexclusiviteit gaat in op de datum waarop de eerste vergunning voor het in de handel brengen als weesgeneesmiddel in de Unie is verleend. 4. In afwijking van lid 1, en onverminderd de wetgeving inzake intellectuele eigendom, kan de vergunning, voor dezelfde therapeutische indicatie, worden verleend voor het in de handel brengen van een vergelijkbaar geneesmiddel, indien: a) de houder van de vergunning voor het in de handel brengen van het oorspronkelijke weesgeneesmiddel toestemming heeft gegeven aan de tweede aanvrager; of b) de houder van de vergunning voor het in de handel brengen van het oorspronkelijke weesgeneesmiddel niet in staat is het geneesmiddel in voldoende hoeveelheden te leveren; of c) de tweede aanvrager in zijn aanvraag kan aantonen dat het tweede geneesmiddel, hoewel vergelijkbaar met het weesgeneesmiddel waarvoor reeds een vergunning is verleend, veiliger, werkzamer of anderszins klinisch superieur is. 5. De indiening, validering en beoordeling van de aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen en de verlening van de vergunning voor het in de handel brengen van een generiek geneesmiddel of een biosimilar voor een referentiegeneesmiddel waarvoor de marktexclusiviteit is verstreken , worden niet belemmerd door de marktexclusiviteit van een product dat vergelijkbaar is met het referentiegeneesmiddel. [Am. 206] 6. De marktexclusiviteit van het weesgeneesmiddel vormt geen beletsel voor de indiening, validering en , beoordeling van een aanvraag voor of de verlening van een vergunning voor het in de handel brengen van een vergelijkbaar geneesmiddel, met inbegrip van generieke geneesmiddelen en biosimilars, wanneer de resterende duur van de oorspronkelijke marktexclusiviteit minder dan twee jaar bedraagt. [Am. 207] 7. Wanneer het Bureau voor de toepassing van de leden 1 en 4 wetenschappelijke richtsnoeren vaststelt, raadpleegt het daarbij de Commissie. Artikel 72 Verlenging van de marktexclusiviteit 1. De in artikel 71, lid 2, punten a) en b), bedoelde perioden van marktexclusiviteit worden met 12 maanden verlengd indien de houder van de vergunning voor het in de handel brengen als weesgeneesmiddel kan aantonen dat aan de voorwaarden van artikel 81, lid 2, punt a), en artikel 82, lid 1, van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] is voldaan. ] De procedures van artikel 82, leden 2 tot en met 5, van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] zijn dienovereenkomstig van toepassing op de verlenging van de marktexclusiviteit. [Am. 208 2. De periode van marktexclusiviteit wordt voor de in artikel 71, lid 2, punten a) en b), bedoelde weesgeneesmiddelen met nog eens 12 maanden verlengd indien de houder van de vergunning voor het in de handel brengen ten minste twee jaar voor het einde van de exclusiviteitsperiode een vergunning voor het in de handel brengen van een of meer nieuwe therapeutische indicaties voor een andere weesaandoening verkrijgt. Een dergelijke verlenging kan tweemaal worden verleend indien de nieuwe therapeutische indicaties telkens op verschillende weesaandoeningen betrekking hebben. 3. Voor weesgeneesmiddelen waarvoor de in lid 2 bedoelde verlenging van de marktexclusiviteit geldt, geldt de in artikel 81, lid 2, punt d), van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] bedoelde aanvullende periode van gegevensbescherming niet. 4. Artikel 71, lid 3, is eveneens van toepassing op de in de leden 1 en 2 bedoelde verlengingen van de marktexclusiviteit. Artikel 73 Financiële bijdrage van de Unie in verband met weesgeneesmiddelen De in artikel 8 van [nieuwe verordening betreffende vergoedingen] (50) bedoelde werkafspraken voorzien in volledige of gedeeltelijke verlagingen van de aan het Europees Geneesmiddelenbureau verschuldigde vergoedingen en heffingen, zoals vastgesteld in [nieuwe verordening betreffende vergoedingen]. Dergelijke verlagingen vallen onder de in artikel 154, lid 3, punt a), van deze verordening bedoelde bijdrage van de Unie. Artikel 73 bis Gezamenlijke aanbesteding van geneesmiddelen waarvoor een gecentraliseerde vergunning is verleend 1. Op verzoek van de lidstaten faciliteert de Commissie de gezamenlijke aanbesteding van geneesmiddelen waarvoor een gecentraliseerde vergunning is verleend op het niveau van de Unie namens de lidstaten. 2. De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 175 gedelegeerde handelingen vast te stellen teneinde deze verordening aan te vullen door de voorwaarden en procedures voor gezamenlijke aanbesteding van geneesmiddelen waarvoor een gecentraliseerde vergunning is verleend nader te definiëren. [Am. 209] Artikel 73 ter Uniekader voor zeldzame ziekten Uiterlijk op ... [24 maanden na de inwerkingtreding van deze verordening] stelt de Commissie, na overleg met de lidstaten, patiëntenorganisaties en andere relevante belanghebbende partijen, een op behoeften en doelstellingen gebaseerd Uniekader voor zeldzame ziekten voor met het oog op een betere omkadering en coördinatie van de beleidsmaatregelen en programma’s van de Unie en ter ondersteuning van de lidstaten bij de ontwikkeling van nationale strategieën om beter tegemoet te komen aan de onvervulde behoeften van mensen met zeldzame ziekten en hun verzorgers. [Am. 210] HOOFDSTUK VII PEDIATRISCHE GENEESMIDDELEN Artikel 74 Plan voor pediatrisch onderzoek 1. Een plan voor pediatrisch onderzoek bevat het tijdschema en alle maatregelen die worden voorgesteld om de kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid van het geneesmiddel te beoordelen bij alle mogelijk betrokken subgroepen van de pediatrische populatie. Daarnaast worden in het plan alle maatregelen beschreven om de farmaceutische vorm, de concentratie, de toedieningsweg en het eventuele toedieningshulpmiddel van het geneesmiddel zodanig aan te passen dat het gebruik ervan voor verschillende subgroepen van de pediatrische populatie aanvaardbaarder, gemakkelijker, veiliger of doeltreffender wordt. 2. In afwijking van lid 1 mag een aanvrager in de volgende gevallen alleen een initieel plan voor pediatrisch onderzoek zoals bedoeld in de tweede alinea indienen: a) wanneer de betrokken werkzame stof nog niet in een geneesmiddel in de EU is toegelaten en bedoeld is om een nieuwe pediatrische aandoening te behandelen; b) na aanvaarding door het Bureau van een naar behoren gemotiveerd verzoek van een aanvrager overeenkomstig lid 3. [Am. 211] Een initieel plan voor pediatrisch onderzoek bevat alleen de details en het tijdschema van de voorgestelde maatregelen ter beoordeling van de kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid van het geneesmiddel in alle mogelijk betrokken subgroepen van de pediatrische populatie die bekend zijn op het moment van de indiening van het in artikel 76, lid 1, bedoelde verzoek om goedkeuring. Dit initiële plan voor pediatrisch onderzoek bevat ook een nauwkeurig tijdschema voor de indiening van geactualiseerde versies van het plan voor pediatrisch onderzoek en de verwachte indiening bij het Bureau van een definitief plan voor pediatrisch onderzoek dat aan alle in lid 1 beschreven gegevens voldoet. 3. Wanneer het om wetenschappelijk gerechtvaardigde redenen niet mogelijk is om overeenkomstig het in artikel 76, lid 1, vermelde tijdschema een volledig pediatrisch ontwikkelingsplan te hebben, kan een aanvrager bij het Bureau een naar behoren gemotiveerd verzoek indienen om gebruik te maken van de in lid 2 bedoelde procedure. Het Bureau heeft 20 dagen de tijd om het verzoek te aanvaarden of af te wijzen en stelt de aanvrager daarvan onmiddellijk in kennis onder vermelding van de redenen voor de weigering. [Am. 212] 4. Op basis van de ervaring die is opgedaan met de toepassing van dit artikel of van wetenschappelijke kennis, is de Commissie bevoegd overeenkomstig artikel 175 gedelegeerde handelingen vast te stellen tot wijziging van de gronden voor het verlenen van de mogelijkheid om gebruik te maken van de aangepaste procedure van lid 2. Artikel 75 Vrijstellingen 1. Volgens de procedure van artikel 78 kan het Bureau besluiten dat wordt afgezien van het verstrekken van de in artikel 6, lid 5, punt a), van [herziene richtlijn 2001/83] bedoelde informatie voor geneesmiddelen of voor klassen van geneesmiddelen, indien er aanwijzingen zijn dat sprake is van een van de volgende situaties: a) het is waarschijnlijk dat het specifieke geneesmiddel of de klasse geneesmiddelen bij de gehele pediatrische populatie of een deel ervan niet werkzaam of niet veilig is; b) de ziekte of aandoening waarvoor het specifieke geneesmiddel of de specifieke klasse is bestemd, komt alleen bij volwassen populaties voor, tenzij het geneesmiddel gericht is op een moleculair doelwit dat of vanwege zijn werkingsmechanisme op basis van bestaande wetenschappelijke gegevens verantwoordelijk is voor een andere ziekte of aandoening op hetzelfde therapeutische gebied bij kinderen dan die waarvoor het specifieke geneesmiddel of de specifieke klasse geneesmiddelen in de volwassen populatie bestemd is; [Am. 213] c) het specifieke geneesmiddel levert waarschijnlijk geen aanzienlijk therapeutisch voordeel op ten opzichte van de bestaande behandelingen voor pediatrische patiënten. 2. De in lid 1 bedoelde vrijstelling kan worden verleend in verband met een of meer omschreven subgroepen van de pediatrische populatie, een of meer omschreven therapeutische indicaties of een combinatie van omschreven subgroepen en therapeutische indicaties. 3. Op basis van de ervaring die is opgedaan met de toepassing van dit artikel of van wetenschappelijke kennis, is de Commissie bevoegd overeenkomstig artikel 175 gedelegeerde handelingen vast te stellen tot wijziging van de gronden voor het verlenen van een vrijstelling zoals beschreven in lid 1. [Am. 214] 3 bis. Het Bureau stelt na overleg met de Commissie en relevante belanghebbende partijen richtsnoeren op voor de toepassing van dit artikel. [Am. 215] Artikel 76 Validatie van een plan voor pediatrisch onderzoek of van een vrijstelling 1. Een plan voor pediatrisch onderzoek of een aanvraag voor vrijstelling wordt met een verzoek om goedkeuring bij het Bureau ingediend, behalve in naar behoren gemotiveerde gevallen, voordat de klinische studies naar de veiligheid en de werkzaamheid wordt gestart, zodat een besluit over het gebruik van het betrokken geneesmiddel bij de pediatrische populatie kan worden genomen op het tijdstip van de verlening van de betrokken vergunning voor het in de handel brengen of van de inwilliging van de betrokken andere aanvraag. 2. Binnen 30 dagen na ontvangst van het in lid 1 bedoelde verzoek verifieert het Bureau de geldigheid van het verzoek en deelt het het resultaat aan de aanvrager mee. 3. In voorkomend geval kan het Bureau de aanvrager om aanvullende gegevens en bescheiden verzoeken; in dat geval wordt de termijn van dertig dagen opgeschort totdat de gevraagde aanvullende informatie is verstrekt. 4. Het Bureau stelt in overleg met de Commissie en de belanghebbende partijen richtsnoeren op voor de praktische toepassing van dit artikel en maakt deze bekend. Artikel 77 Goedkeuren van een plan voor pediatrisch onderzoek 1. Na de validatie van het voorstel voor een plan voor pediatrisch onderzoek zoals bedoeld in artikel 74, lid 1, dat geldig is overeenkomstig artikel 76, lid 2, stelt het Bureau binnen 90 dagen een besluit vast ten aanzien van de vraag of met de voorgestelde onderzoeken al dan niet de gegevens worden verkregen die nodig zijn om de voorwaarden vast te stellen waaronder het geneesmiddel kan worden gebruikt om de pediatrische populatie, of subgroepen daarvan, te behandelen en of de verwachte therapeutische voordelen, in voorkomend geval ook voor bestaande behandelingen, de voorgestelde onderzoeken al dan niet rechtvaardigen. Bij de vaststelling van zijn besluit gaat het Bureau na of de voorgestelde maatregelen om de farmaceutische vorm, de concentratie, de toedieningsweg en het eventuele toedieningshulpmiddel van het geneesmiddel voor gebruik bij verschillende subgroepen van de pediatrische populatie aan te passen, al dan niet passend zijn. 2. Na de validatie van het voorgestelde initiële plan voor pediatrisch onderzoek dat overeenkomstig de in artikel 74, lid 2, eerste alinea, bedoelde aangepaste procedure is opgesteld en dat geldig is overeenkomstig artikel 76, lid 2, stelt het Bureau binnen zeventig dagen een besluit vast ten aanzien van de vraag of het al dan niet te verwachten is dat met het plan voor pediatrisch onderzoek de gegevens worden verkregen die nodig zijn om de voorwaarden vast te stellen waaronder het geneesmiddel kan worden gebruikt om de pediatrische populatie, of subgroepen daarvan, te behandelen en of de verwachte therapeutische voordelen, in voorkomend geval ook voor bestaande behandelingen, de beoogde onderzoeken al dan niet rechtvaardigen. 3. Na ontvangst van een bijgewerkte versie van het in artikel 74, lid 2, derde alinea, bedoelde plan voor pediatrisch onderzoek evalueert het bureau het plan binnen 30 dagen. Na de in de eerste alinea vastgestelde termijn en indien er geen sprake is van een verzoek van het Bureau overeenkomstig lid 5, wordt de bijgewerkte versie van het plan voor pediatrisch onderzoek geacht te zijn goedgekeurd. 4. Wanneer het in artikel 74, lid 2, derde alinea, bedoelde definitieve plan voor pediatrisch onderzoek wordt ontvangen, stelt het Bureau binnen 60 dagen een besluit over het plan voor pediatrisch onderzoek vast, rekening houdend met alle evaluaties van bijgewerkte versies die eventueel zijn uitgevoerd en met het oorspronkelijke besluit overeenkomstig de leden 2 en 3. 5. Binnen de in de leden 1, 2, 3 of 4 bedoelde termijnen kan het Bureau de aanvrager verzoeken wijzigingen van het plan voor te stellen of om aanvullende informatie verzoeken, in welk geval de in de leden 1, 2, 3 en 4 bedoelde termijnen met maximaal hetzelfde aantal dagen worden verlengd. Deze termijnen worden opgeschort totdat de gevraagde aanvullende informatie is verstrekt. 6. Voor de vaststelling van besluiten door het Bureau is de procedure van artikel 87 van toepassing. Artikel 78 Verlening van een vrijstelling 1. Een aanvrager kan het Bureau op de in artikel 75, lid 1, beschreven gronden verzoeken om een productspecifieke vrijstelling. 2. Na ontvangst van een geldige aanvraag overeenkomstig artikel 76, lid 2, neemt het Bureau binnen 90 dagen een besluit over het al dan niet verlenen van een productspecifieke vrijstelling. In voorkomend geval kan het Bureau de aanvrager verzoeken de ingediende gegevens en documenten aan te vullen. Wanneer het Bureau van deze mogelijkheid gebruik maakt, wordt de termijn van negentig dagen opgeschort totdat de gevraagde aanvullende informatie is verstrekt. 3. In voorkomend geval kan het Bureau op eigen initiatief op grond van de in artikel 75, lid 1, genoemde redenen besluiten nemen om een klassespecifieke of een productspecifieke vrijstelling zoals bedoeld in artikel 75, lid 2, te verlenen. 4. Het Bureau kan te allen tijde een besluit tot herziening van een reeds verleende vrijstelling vaststellen. 5. Wanneer een productspecifieke vrijstelling of een vrijstelling voor een klasse geneesmiddelen wordt ingetrokken, is het voorschrift van artikel 6, lid 5, van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] niet van toepassing gedurende 36 maanden vanaf de datum van verwijdering van de lijst van vrijstellingen. 6. Voor de vaststelling van besluiten door het Bureau is de procedure van artikel 87 van toepassing. 7. Het Bureau stelt in overleg met de Commissie en de belanghebbende partijen richtsnoeren op voor de praktische toepassing van dit artikel en maakt deze bekend. Artikel 79 Lijst van vrijstellingen Het Bureau houdt een lijst bij van alle verleende vrijstellingen. De lijst wordt regelmatig bijgewerkt en ter beschikking gesteld van het publiek. Artikel 80 Vrijstellingen die worden verleend naar aanleiding van een negatief besluit met betrekking tot een plan voor pediatrisch onderzoek Wanneer het Bureau na beoordeling van een plan voor pediatrisch onderzoek vaststelt dat artikel 75, lid 1, punt a), b) of c), op het betrokken geneesmiddel van toepassing is, stelt het een negatief besluit vast uit hoofde van artikel 77, lid 1, 2 of 4. In dergelijke gevallen stelt het Bureau een besluit vast ten gunste van een vrijstelling uit hoofde van artikel 78, lid 3. De twee besluiten worden tegelijkertijd door het Bureau vastgesteld. Voor de vaststelling van besluiten door het Bureau is de procedure van artikel 87 van toepassing. Artikel 81 Opschortingen 1. Tegelijk met de indiening van de aanvraag voor een plan voor pediatrisch onderzoek op grond van artikel 76, lid 1, of tijdens de beoordeling voor een plan voor pediatrisch onderzoek kan de aanvrager ook een verzoek indienen om opschorting van de aanvang of voltooiing van alle of sommige van de in dat plan vermelde maatregelen. Een dergelijke opschorting moet op wetenschappelijke en technische gronden of om redenen van volksgezondheid gerechtvaardigd zijn. Er wordt in elk geval een opschorting verleend wanneer het passend is om eerst onderzoek bij volwassenen te doen alvorens aan te vangen met onderzoek bij de pediatrische populatie, of wanneer onderzoek bij de pediatrische populatie meer tijd vergt dan onderzoek bij volwassenen. 2. Het Bureau neemt een besluit over het in lid 1 bedoelde verzoek en stelt de aanvrager daarvan in kennis. Het Bureau neemt een dergelijk besluit tegelijk met de vaststelling van het positieve besluit krachtens artikel 77, lid 1 of lid 2. In een positief besluit inzake een opschorting worden de uiterste termijnen voor de aanvang of voltooiing van de betrokken maatregelen vermeld. 3. De duur van de opschorting wordt vastgesteld in een besluit van het Bureau en wordt gemotiveerd met wetenschappelijke en technische redenen of overwegingen in verband met de volksgezondheid, en bedraagt ten hoogste vijf jaar. [Am. 216] 4. Op basis van de ervaring die is opgedaan met de toepassing van dit artikel, is de Commissie bevoegd overeenkomstig artikel 175 gedelegeerde handelingen vast te stellen tot wijziging van de gronden voor het verlenen van een vrijstelling zoals bedoeld in lid 1. Artikel 82 Verlenging van opschortingen 1. In naar behoren gemotiveerde gevallen kan een verzoek om verlenging van de opschorting ten minste 6 maanden voor het verstrijken van de opschortingstermijn worden ingediend. Een verlenging van de afwijking mag de duur van de in artikel 81, lid 3, vermelde opschortingsduur niet overschrijden. Het Bureau neemt binnen 60 dagen een besluit over de verlenging. 2. In voorkomend geval kan het Bureau de aanvrager om aanvullende gegevens en bescheiden verzoeken; in dat geval wordt de termijn van zestig dagen opgeschort totdat de gevraagde aanvullende informatie is verstrekt. 3. Voor de vaststelling van besluiten door het Bureau is de procedure van artikel 87 van toepassing. Artikel 83 Vrijstellingen gedurende een noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid 1. Het in artikel 6, lid 5, punt e), van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] bedoelde besluit van het Bureau heeft uitsluitend betrekking op geneesmiddelen die bestemd zijn voor de behandeling, preventie of medische diagnose van een ernstige of levensbedreigende ziekte of aandoening die rechtstreeks verband houdt met de noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid. 2. In het in lid 1 bedoelde besluit worden de redenen voor het verlenen van een dergelijke afwijking en de duur ervan vermeld. 3. Uiterlijk op de datum waarop de in lid 2 bedoelde afwijking verstrijkt, dient de aanvrager bij het Bureau een plan voor pediatrisch onderzoek of een vrijstellingsaanvraag in met een verzoek om goedkeuring overeenkomstig artikel 76, lid 1. Artikel 84 Wijziging van een plan voor pediatrisch onderzoek 1. Indien de aanvrager na het besluit tot goedkeuring van het plan voor pediatrisch onderzoek bij de uitvoering ervan zodanige moeilijkheden ondervindt dat het plan niet uitvoerbaar is of niet meer passend is, kan hij of zij wijzigingen voorstellen of het Bureau om een opschorting overeenkomstig artikel 81 of een vrijstelling overeenkomstig artikel 75 verzoeken. Het Bureau neemt binnen 90 dagen een besluit op basis van de procedure van artikel 87. In voorkomend geval kan het Bureau de aanvrager verzoeken de ingediende gegevens en documenten aan te vullen. Wanneer het Bureau van deze mogelijkheid gebruik maakt, wordt de termijn opgeschort totdat de gevraagde aanvullende informatie is verstrekt. 1 bis. De in lid 1 van dit artikel bedoelde procedure is ook van toepassing wanneer de aanvrager de elementen van een overeenkomstig artikel 74, lid 2, ingediend oorspronkelijk plan voor pediatrisch onderzoek actualiseert. [Am. 217] 2. Indien het Bureau, na het in artikel 77, leden 1, 2 en 4, bedoelde besluit tot goedkeuring van het plan voor pediatrisch onderzoek of op basis van het overeenkomstig artikel 77, lid 3, ontvangen bijgewerkte plan voor pediatrisch onderzoek, op basis van nieuwe beschikbare wetenschappelijke informatie van oordeel is dat het overeengekomen plan of een van de elementen ervan niet langer passend is, verzoekt het de aanvrager op basis van gedetailleerde wetenschappelijke gronden wijzigingen van het plan voor pediatrisch onderzoek voor te stellen. [Am. 218] De aanvrager dient de gevraagde wijzigingen binnen 60 dagen in. Binnen 30 dagen evalueert het Bureau deze wijzigingen en neemt het een besluit over de weigering of aanvaarding ervan. 2 bis. Binnen de in de artikelen 77, 78, 80, 81, 82 en 84 vastgestelde termijnen voor het nemen van een besluit, deelt het Bureau zijn wetenschappelijke conclusies mee aan de aanvrager. [Am. 219] 2 ter. Indien de aanvrager of houder van een vergunning voor het in de handel brengen het niet eens is met de wetenschappelijke conclusies, kan hij binnen twintig dagen na ontvangst van die conclusies reageren met een uitvoerige motivering voor en bewijs van de noodzaak van een nieuw onderzoek. Het Bureau beoordeelt het verzoek om een nieuw onderzoek en kan de aanvrager of houder van de vergunning voor het in de handel brengen daarbij om nadere informatie verzoeken. Binnen dertig dagen na ontvangst van een verzoek om een nieuw onderzoek bevestigt het Bureau zijn wetenschappelijke conclusies of begint het een nieuw onderzoek, indien dit gerechtvaardigd wordt geacht. [Am. 220] 3. Binnen de in lid 2, derde alinea, bedoelde termijn kan het Bureau de aanvrager verzoeken om aanvullende wijzigingen naast de al ingediende wijzigingen in te dienen, of om aanvullende informatie in te dienen, in welk geval de in lid 2, derde alinea, bedoelde termijn met maximaal 30 dagen wordt verlengd. Deze termijn wordt opgeschort totdat de gevraagde aanvullende informatie of de aanvullende wijzigingen zijn verstrekt. 4. Voor de vaststelling van besluiten door het Bureau is de procedure van artikel 87 van toepassing. Artikel 85 Nadere regeling voor aanvragen met betrekking tot plannen voor pediatrisch onderzoek, vrijstellingen en opschortingen 1. Het Bureau stelt in overleg met de lidstaten, de Commissie en belanghebbende partijen een nadere regeling vast betreffende de vorm en inhoud, waaraan aanvragen tot goedkeuring of wijziging van een plan voor pediatrisch onderzoek en vrijstellings- of opschortingsverzoeken moeten voldoen om geldig te worden geacht, alsook betreffende de in artikel 48, artikel 49, lid 2, artikel 86 en artikel 90, lid 2, van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] bedoelde controle op de naleving. 2. De nadere regeling betreffende de vorm en de inhoud van de aanvragen tot goedkeuring van een plan voor pediatrisch onderzoek zoals bedoeld in lid 1: a) specificeert welke informatie moet worden opgenomen in een aanvraag tot goedkeuring of wijziging van een plan voor pediatrisch onderzoek of in verzoeken om vrijstelling in de in artikel 75, lid 1, bedoelde gevallen; b) wordt aangepast om rekening te houden met de specifieke kenmerken van: i) de aangepaste procedure voor plannen voor pediatrisch onderzoek zoals bedoeld in artikel 74, lid 2; ii) producten die uitsluitend bestemd zijn om te worden ontwikkeld voor gebruik bij kinderen; iii) producten die bestemd zijn om uit hoofde van de in artikel 92 bedoelde procedure te worden ingediend. Artikel 86 Naleving van het plan voor pediatrisch onderzoek Wanneer de aanvraag volgens de procedures van deze verordening wordt ingediend, gaat het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik na of een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen of een wijziging voldoet aan de voorschriften van artikel 6, lid 5, van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]. Artikel 87 Procedure voor de vaststelling van een besluit met betrekking tot plannen voor pediatrisch onderzoek, een vrijstelling of een opschorting 1. De in de artikelen 77, 78, 80, 81, 82 en 84 bedoelde besluiten van het Bureau worden ondersteund door wetenschappelijke conclusies die als bijlage bij het besluit worden gevoegd. 2. Wanneer het Bureau dit nodig acht, kan het het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik of de desbetreffende werkgroepen raadplegen bij de voorbereiding van de bovengenoemde wetenschappelijke conclusies. Het resultaat van deze raadpleging wordt als bijlage bij het besluit gevoegd. 3. Besluiten van het Bureau worden openbaar bekendgemaakt, waarbij evenwel alle gegevens van commercieel vertrouwelijke aard worden weggelaten. Artikel 88 Stopzetting van een plan voor pediatrisch onderzoek Wanneer een overeenkomstig artikel 77, leden 1, 2 en 4, goedgekeurd plan voor pediatrisch onderzoek wordt stopgezet, stelt de aanvrager het Bureau uiterlijk zes maanden vóór de stopzetting of zo snel mogelijk in kennis van zijn voornemen om de uitvoering van het plan voor pediatrisch onderzoek stop te zetten en deelt hij de redenen daarvoor mee. [Am. 221] Het Bureau maakt deze informatie bekend. Artikel 89 Wetenschappelijk advies voor de ontwikkeling van geneesmiddelen voor pediatrisch gebruik De natuurlijke of rechtspersoon die een voor pediatrisch gebruik of voor prenatale behandeling bestemd geneesmiddel ontwikkelt, kan voorafgaand aan de indiening van een plan voor pediatrisch onderzoek en tijdens de uitvoering van dat plan overeenkomstig artikel 138, lid 1, punt za), bij het Bureau advies inwinnen over het ontwerp en de uitvoering van de diverse proeven en studies die nodig zijn om de kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid van het geneesmiddel bij de pediatrische populatie aan te tonen. Advies krachtens dit artikel wordt kosteloos door het Bureau gegeven. Artikel 90 Gegevens afkomstig van een plan voor pediatrisch onderzoek 1. Wanneer een vergunning voor het in de handel brengen of een wijziging van een vergunning voor het in de handel brengen overeenkomstig deze verordening wordt verleend: a) worden de resultaten van alle klinische onderzoeken die in overeenstemming met een goedgekeurd plan voor pediatrisch onderzoek als bedoeld in 6, lid 5, punt a), van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] zijn uitgevoerd, bij de samenvatting van de productkenmerken, en in voorkomend geval, de bijsluiter gevoegd; of b) wordt elke overeengekomen ontheffing als bedoeld in artikel 6, lid 5, punten b) en c), van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] in de samenvatting van de productkenmerken en, in voorkomend geval, in de bijsluiter van het betrokken geneesmiddel vermeld. 2. Indien de aanvraag in overeenstemming is met alle maatregelen in het voltooide goedgekeurde plan voor pediatrisch onderzoek en de resultaten van overeenkomstig dat goedgekeurde plan voor pediatrisch onderzoek verrichte onderzoeken in de samenvatting van de productkenmerken tot uitdrukking komen, neemt de Commissie in de vergunning voor het in de handel brengen de verklaring op dat de aanvraag aan het voltooide goedgekeurde plan voor pediatrisch onderzoek voldoet. Artikel 91 Wijziging van vergunningen voor het in de handel brengen op basis van pediatrisch onderzoek 1. Klinische onderzoeken die betrekking hebben op het gebruik bij de pediatrische populatie van een geneesmiddel waarvoor een vergunning voor het in de handel brengen is verleend en waartoe door de houder van de vergunning voor het in de handel brengen opdracht wordt gegeven, worden, ongeacht of ze al dan niet in overeenstemming zijn met een goedgekeurd plan voor pediatrisch onderzoek, binnen zes maanden na de voltooiing van het betrokken onderzoek ingediend bij het Bureau of bij de lidstaten die het betrokken geneesmiddel eerder hebben toegelaten. 2. Lid 1 geldt ongeacht of de houder van de vergunning voor het in de handel brengen al dan niet van plan is een aanvraag voor een pediatrische indicatie in te dienen. 3. Wanneer overeenkomstig de bepalingen van deze verordening een vergunning is verleend voor een geneesmiddel, kan de Commissie de samenvatting van de productkenmerken en de bijsluiter bijwerken en de vergunning voor het in de handel brengen dienovereenkomstig wijzigen , ook wat de informatie over de nauwkeurigheid van de dosering betreft . [Am. 222] Artikel 92 Vergunning voor het in de handel brengen voor pediatrisch gebruik 1. Een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen voor pediatrisch gebruik wordt ingediend overeenkomstig de artikelen 5 en 6 en gaat vergezeld van de gegevens en documenten die nodig zijn om de kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid bij de pediatrische populatie vast te stellen, met inbegrip van alle specifieke gegevens die nodig zijn ter ondersteuning van een passende formulering, farmaceutische vorm, concentratie, toedieningsweg en eventueel hulpmiddel voor de toediening van het product, overeenkomstig een goedgekeurd plan voor pediatrisch onderzoek. In de aanvraag wordt ook het besluit van het Bureau tot goedkeuring van het desbetreffende plan voor pediatrisch onderzoek opgenomen. 2. Wanneer voor een geneesmiddel in een lidstaat of in de Unie een vergunning wordt of is verleend, mag in voorkomend geval in een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen voor pediatrisch gebruik naar de gegevens in het dossier van dat product worden verwezen overeenkomstig artikel 29 of artikel 9 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]. 3. Het geneesmiddel waarvoor de vergunning voor het in de handel brengen voor pediatrisch gebruik wordt verleend, mag dezelfde naam hebben als een geneesmiddel met dezelfde werkzame stof waarvoor een vergunning voor gebruik bij volwassenen is verleend aan dezelfde houder van een vergunning voor het in de handel brengen. 4. De indiening van een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen voor pediatrisch gebruik staat geenszins in de weg aan een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen voor andere therapeutische indicaties. Artikel 93 Beloningen voor producten waarvoor een vergunning is verleend in het kader van de vergunningsprocedure voor pediatrisch gebruik Wanneer een vergunning voor het in de handel brengen voor pediatrisch gebruik zoals bedoeld in artikel 92 wordt verleend en de resultaten van alle overeenkomstig een goedgekeurd plan voor pediatrisch onderzoek uitgevoerde onderzoeken omvat, gelden voor het product onafhankelijke beschermingstermijnen voor gegevens en voor het in de handel brengen zoals bedoeld in de artikelen 80 en 81 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]. Artikel 94 Pediatrische klinische proeven 1. De bij artikel 81 van Verordening (EU) nr. 536/2014 opgezette EU-databank omvat klinische proeven die worden uitgevoerd in derde landen die: a) zijn opgenomen in een goedgekeurd plan voor pediatrisch onderzoek; b) zijn ingediend overeenkomstig artikel 91. 2. Voor de in lid 1 bedoelde klinische proeven die in derde landen worden uitgevoerd, wordt de beschrijving van de volgende elementen vóór het begin van de proef ingevoerd in de EU-databank door de opdrachtgever van de klinische proef, de geadresseerde van het besluit van het Bureau over een plan voor pediatrisch onderzoek zoals bedoeld in artikel 77, of door de houder van de vergunning voor het in de handel brengen, al naargelang het geval: a) het protocol van de klinische proef; b) de gebruikte geneesmiddelen voor onderzoek; c) de bestreken therapeutische indicaties; d) gegevens over de proefpopulatie. Ongeacht het resultaat van een klinische proef, dient de opdrachtgever van de klinische proef, de geadresseerde van het besluit van het Bureau over een plan voor pediatrisch onderzoek of de houder van de vergunning voor het in de handel brengen, al naargelang het geval, een samenvatting van de resultaten van de proef in de EU-databank in. Indien het om gerechtvaardigde wetenschappelijke redenen niet mogelijk is de samenvatting van het resultaat van de proef binnen 6 maanden in te dienen, wordt deze uiterlijk twaalf maanden na afloop van de proef bij de EU-databank ingediend. De motivering voor de vertraging moet ook in de EU-databank worden ingediend. 3. In overleg met de Commissie, de lidstaten en de belanghebbende partijen stelt het Bureau richtsnoeren op over de aard van de in lid 2 bedoelde informatie. 4. Op basis van de ervaring die met de toepassing van dit artikel is opgedaan, kan de Commissie volgens de in artikel 173, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure uitvoeringshandelingen vaststellen tot wijziging van de in lid 2 bedoelde details betreffende in derde landen uitgevoerde klinische proeven die in de EU-databank moeten worden ingediend. Artikel 95 Europees netwerk 1. Het Bureau ontwikkelt een Europees netwerk van patiëntenvertegenwoordigers, academici, ontwikkelaars van geneesmiddelen, onderzoekers en centra met expertise op het gebied van de uitvoering van onderzoek bij de pediatrische populatie. 2. De doelstellingen van het Europees netwerk zijn onder meer het bespreken van prioriteiten bij de klinische ontwikkeling van geneesmiddelen voor kinderen, met name op gebieden van onvervulde medische behoeften, het coördineren van onderzoek naar pediatrische geneesmiddelen, het opbouwen van de nodige wetenschappelijke en administratieve capaciteiten op Europees niveau en het voorkomen van onnodig dubbel onderzoek en tests bij de pediatrische populatie. Artikel 96 Stimulansen voor onderzoek naar geneesmiddelen voor kinderen Pediatrische geneesmiddelen komen in aanmerking voor stimulansen die door de Unie en de lidstaten beschikbaar worden gesteld ter ondersteuning van het onderzoek naar en de ontwikkeling en beschikbaarheid van pediatrische geneesmiddelen. Artikel 97 Vergoedingen en bijdrage van de Unie voor activiteiten op het gebied van geneesmiddelen voor pediatrisch gebruik 1. Wanneer een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen voor pediatrisch gebruik wordt ingediend overeenkomstig de procedure van artikel 92, wordt de hoogte van de lagere vergoedingen voor de behandeling van de aanvraag en het beheer van de vergunning voor het in de handel brengen vastgesteld overeenkomstig artikel 6 van [nieuwe verordening betreffende vergoedingen] (51) . 2. Beoordelingen van de volgende zaken worden kosteloos door het Bureau verricht: a) vrijstellingsaanvragen; b) opschortingsaanvragen; c) aanvragen voor plannen voor pediatrisch onderzoek; d) de naleving van het goedgekeurde plan voor pediatrisch onderzoek. 3. De in artikel 154 bedoelde bijdrage van de Unie dekt de werkzaamheden van het Bureau, met inbegrip van de beoordeling van plannen voor pediatrisch onderzoek, wetenschappelijk advies en eventuele vrijstellingen van vergoedingen waarin dit hoofdstuk voorziet, en ondersteunt de activiteiten van het Bureau uit hoofde van de artikelen 94 en 95. Artikel 98 Jaarlijkse verslaglegging Ten minste eenmaal per jaar maakt het Bureau het volgende openbaar: a) een lijst van de ondernemingen en de producten die een van de beloningen en stimulansen van deze verordening hebben genoten; b) de ondernemingen die niet aan een van de verplichtingen van deze verordening hebben voldaan; c) het aantal overeenkomstig artikel 74 goedgekeurde plannen voor pediatrisch onderzoek; d) het aantal overeengekomen ontheffingen, met een samenvatting van de redenen daarvoor; e) een lijst van overeengekomen opschortingen; f) het aantal voltooide plannen voor pediatrisch onderzoek; g) de verlengingen van de opschortingen na vijf jaar en de in artikel 82 vermelde gedetailleerde redenen; h) het wetenschappelijk advies voor de ontwikkeling van geneesmiddelen voor kinderen. HOOFDSTUK VIII GENEESMIDDELENBEWAKING Artikel 99 Geneesmiddelenbewaking 1. De in artikel 99 en artikel 100, lid 1, van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] vastgelegde verplichtingen van de houder van een vergunning voor het in de handel brengen, zijn van toepassing op houders van overeenkomstig deze verordening verleende vergunningen voor het in de handel brengen van geneesmiddelen voor menselijk gebruik. 2. Wanneer er bezorgdheid bestaat omtrent de risico’s die van invloed kunnen zijn op de baten-risicobalans van een geneesmiddel waarvoor een vergunning is verleend, kan het Bureau de houder van de gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen de verplichting opleggen om een risicomanagementsysteem toe te passen, zoals bedoeld in artikel 99, lid 4, punt c), van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]. In dat geval verplicht het Bureau de houder van de vergunning voor het in de handel brengen er tevens toe een risicomanagementplan in te dienen voor het risicomanagementsysteem dat hij of zij voor het betrokken geneesmiddel wil invoeren. De in lid 2 bedoelde verplichting wordt naar behoren gemotiveerd, schriftelijk meegedeeld en omvat het tijdschema voor de indiening van het risicomanagementplan. 3. Als de vergunninghouder binnen dertig dagen na ontvangst van de schriftelijke kennisgeving van de verplichting hiertoe een verzoek indient, stelt het Bureau hem in de gelegenheid binnen een termijn die het vaststelt, door middel van het indienen van schriftelijke opmerkingen op het opleggen van de verplichting te reageren. Op grond van de door de houder van de vergunning voor het in de handel brengen ingediende schriftelijke opmerkingen herziet het Bureau zijn advies. 4. Wanneer het advies van het Bureau de verplichting bevestigt en tenzij de Commissie het advies voor verdere behandeling aan het Bureau terugstuurt, wijzigt de Commissie de vergunning voor het in de handel brengen dienovereenkomstig overeenkomstig de procedure van artikel 13, om: a) de verplichting op te nemen als voorwaarde voor de vergunning voor het in de handel brengen; het risicomanagementsysteem wordt dienovereenkomstig bijgewerkt. b) de in het kader van het risicomanagementsysteem te nemen maatregelen op te nemen als voorwaarden voor de vergunning voor het in de handel brengen, zoals bedoeld in artikel 12, lid 4, punt e). Artikel 100 Mededelingen in verband met de veiligheid De in artikel 104, lid 1, van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] vastgelegde verplichtingen van de houder van een vergunning voor het in de handel brengen en de in de leden 2, 3 en 4 van dat artikel vastgelegde verplichtingen van de lidstaten, het Bureau en de Commissie, zijn van toepassing op de in artikel 138, lid 1, punt f), van deze verordening bedoelde veiligheidsmededelingen betreffende geneesmiddelen voor menselijk gebruik waarvoor overeenkomstig deze verordening een vergunning is verleend. Artikel 101 Eudravigilance-databank 1. Door het Bureau wordt in samenwerking met de lidstaten en de Commissie een databank en een netwerk voor gegevensverwerking (“Eudravigilance-databank”) genoemd, opgezet en beheerd om geneesmiddelenbewakingsinformatie over geneesmiddelen waarvoor in de Unie een vergunning is verleend, bijeen te brengen en alle bevoegde autoriteiten tegelijkertijd toegang te geven tot dezelfde informatie en in staat te stellen deze informatie te delen. In gerechtvaardigde gevallen kan de Eudravigilance-databank informatie over geneesmiddelenbewaking bevatten met betrekking tot geneesmiddelen die worden gebruikt in het kader van gebruik in schrijnende gevallen zoals bedoeld in artikel 26 of regelingen voor vroegtijdige toegang. De Eudravigilance-databank bevat informatie over vermoedelijke bijwerkingen bij mensen als gevolg van het gebruik van het geneesmiddel overeenkomstig de voorwaarden van de vergunning voor het in de handel brengen en als gevolg van gebruik dat buiten de voorwaarden van de vergunning valt , met inbegrip van medicatiefouten, en over de bijwerkingen die optreden tijdens studies na toelating over het geneesmiddel, of die verband houden met blootstelling tijdens het werk. [Am. 223] 2. Het Bureau stelt in samenwerking met de lidstaten en de Commissie de functiespecificaties voor de Eudravigilance-databank op, samen met een tijdschema voor de uitvoering ervan. Het Bureau stelt jaarlijks een verslag over de Eudravigilance-databank op en zendt dit toe aan het Europees Parlement, de Raad en de Commissie. Bij elke substantiële wijziging in de Eudravigilance-databank en de functiespecificaties wordt rekening gehouden met de aanbevelingen van het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking. De Eudravigilance-databank is voor het Bureau, de Commissie en de bevoegde autoriteiten van de lidstaten volledig toegankelijk. Daarnaast is zij ook toegankelijk voor de houders van vergunningen voor het in de handel brengen, voor zover nodig om hen in staat te stellen aan hun geneesmiddelenbewakingsverplichtingen te voldoen. Het Bureau waarborgt dat gezondheidswerkers en het publiek een passende toegang tot de Eudravigilance-databank hebben en dat persoonsgegevens worden beschermd overeenkomstig de Uniewetgeving inzake gegevensbescherming en privacy . Het Bureau werkt samen met alle belanghebbenden, met inbegrip van onderzoeksinstellingen, gezondheidswerkers en patiënten- en consumentenorganisaties, om het gepaste toegangsniveau tot de Eudravigilance-databank te bepalen. [Am. 224] De gegevens in de Eudravigilance-databank worden in geaggregeerde en geanonimiseerde vorm openbaar gemaakt, met een toelichting over de manier waarop de gegevens moeten worden geïnterpreteerd. [Am. 225] 3. Het Bureau is ofwel samen met de houder van een vergunning voor het in de handel brengen ofwel samen met de lidstaat die een individuele melding van een vermoedelijke bijwerking bij Eudravigilance heeft ingediend, verantwoordelijk voor de toepassing van procedures om de kwaliteit en juistheid van de in de Eudravigilance-databank verzamelde informatie te garanderen. 3 bis. De periodieke veiligheidsverslagen worden bovendien openbaar gemaakt op het in artikel 138, lid 1, tweede alinea, punt n), bedoelde webportaal. [Am. 226] 4. Individuele meldingen van vermoedelijke bijwerkingen en de follow-ups die door houders van een vergunning voor het in de handel brengen bij de Eudravigilance-databank worden ingediend, worden na ontvangst elektronisch toegezonden aan de bevoegde autoriteit van de lidstaat waar de bijwerking heeft plaatsgevonden. Artikel 102 Formulieren voor de melding van vermoedelijke bijwerkingen Het Bureau ontwikkelt in samenwerking met de lidstaten gestructureerde standaardformulieren voor het via internet melden van vermoedelijke bijwerkingen door gezondheidswerkers en patiënten overeenkomstig de bepalingen als bedoeld in artikel 106 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]. Artikel 103 Register voor periodieke veiligheidsverslagen Het Bureau creëert en beheert in samenwerking met de bevoegde autoriteiten van de lidstaten en de Commissie een register voor periodieke veiligheidsverslagen (“register”) en de desbetreffende beoordelingsverslagen over geneesmiddelen waarvoor in de Unie een vergunning is verleend, zodat deze permanent en volledig toegankelijk zijn voor de Commissie, de bevoegde nationale autoriteiten, het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking, het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik en de in artikel 37 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] bedoelde coördinatiegroep (“coördinatiegroep”). Het Bureau stelt in samenwerking met de bevoegde autoriteiten van de lidstaten en de Commissie, na raadpleging van het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking de functiespecificaties voor het register op. Bij elke substantiële wijziging in het register en de functiespecificaties wordt met de aanbevelingen van het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking rekening gehouden. Artikel 104 Europees webportaal voor geneesmiddelen en register van milieurisicobeoordelingsonderzoek 1. Het Bureau creëert en beheert in samenwerking met de lidstaten en de Commissie een Europees webportaal voor geneesmiddelen voor de verspreiding van informatie over geneesmiddelen waarvoor in de Unie een vergunning is of zal worden verleend. Het webportaal in kwestie wordt gecreëerd in overeenstemming met Richtlijn (EU) 2016/2102 van het Europees Parlement en de Raad (52) . Op dat portaal maakt het Bureau het volgende openbaar: [Am. 227] a) de namen van de leden van de in artikel 142, punten d) en e), bedoelde comités en die van de coördinatiegroep, met hun beroepskwalificaties en de in artikel 147, lid 2, bedoelde verklaringen; b) de agenda’s en notulen van elke vergadering van de in artikel 142, punten d) en e), bedoelde comités en de coördinatiegroep voor wat betreft geneesmiddelenbewakingswerkzaamheden; c) een samenvatting van de risicomanagementplannen voor geneesmiddelen waarvoor overeenkomstig deze verordening een vergunning is verleend en de bijbehorende samenvattingen van de risicomanagementplannen ; [Am. 228] d) een lijst van de plaatsen in de Unie waar basisdossiers geneesmiddelenbewaking worden bewaard en contactgegevens voor vragen over geneesmiddelenbewaking voor alle geneesmiddelen waarvoor in de Unie een vergunning is verleend; e) informatie over de wijze waarop vermoedelijke bijwerkingen van geneesmiddelen aan de bevoegde autoriteiten van de lidstaten moeten worden gemeld en gestructureerde standaardformulieren zoals bedoeld in artikel 102, waarmee patiënten en gezondheidswerkers vermoedelijke bijwerkingen via internet kunnen melden, inclusief links naar nationale websites; f) de overeenkomstig artikel 108 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] vastgestelde referentiedata van de Unie en indieningsfrequentie voor periodieke veiligheidsverslagen; g) protocollen en openbare samenvattingen van resultaten van de veiligheidsonderzoeken na verlening van een vergunning zoals bedoeld in de artikelen 108 en 120 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]; h) de inleiding van de procedure van artikel 41, lid 2, van deze verordening en de artikelen 114, 115 en 116 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG], de betrokken werkzame stoffen of geneesmiddelen en het betrokken vraagstuk, eventuele openbare hoorzittingen in het kader van die procedure en informatie over de indiening van informatie en de deelname aan openbare hoorzittingen; [Am. 229] i) conclusies van beoordelingen , verplichtingen inzake onderzoek na het in de handel brengen , aanbevelingen, adviezen, goedkeuringen en besluiten van het Bureau en zijn comités uit hoofde van deze verordening en van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] , tenzij het Bureau deze informatie op een andere manier openbaar moet maken ; [Am. 230] j) conclusies van beoordelingen, aanbevelingen, adviezen, goedkeuringen , verplichtingen uit hoofde van de voorwaardelijke vergunning voor het in de handel brengen en besluiten van de coördinatiegroep, de bevoegde autoriteiten van de lidstaten en de Commissie in het kader van de procedures van de artikelen 16, 106, 107 en 108 van deze verordening en van hoofdstuk IX, punten 3 en 7, van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]. [Am. 231] De in punt c) bedoelde samenvattingen risicomanagementplannen moeten een beschrijving van eventuele aanvullende risicobeperkende maatregelen en distributie- of uitvoeringsplannen bevatten. [Am. 232] 2. Bij de ontwikkeling en herziening van het webportaal raadpleegt het Bureau de desbetreffende belanghebbenden, waaronder patiënten- en consumentengroepen, gezondheidswerkers , entiteiten zonder winstoogmerk en vertegenwoordigers van de geneesmiddelenindustrie. [Am. 233] 3. Het Bureau stelt in samenwerking met de lidstaten en de Commissie een register op van milieurisicobeoordelingsonderzoek dat is uitgevoerd ter ondersteuning van een milieurisicobeoordeling voor geneesmiddelen waarvoor in de Unie een vergunning is verleend , tenzij die informatie op andere manieren openbaar wordt gemaakt in de Unie . [Am. 234] De informatie in dit register wordt openbaar en gemakkelijk toegankelijk gemaakt op de website van het Bureau en omvat ten minste de informatie die is vermeld in sectie 1.6 van bijlage II bij [herziene Richtlijn 2001/83/EG] , tenzij beperkingen noodzakelijk zijn om gegevens van commercieel vertrouwelijke aard te beschermen. Met het oog op het opzetten van een dergelijk register kan verzoekt het Bureau de houders van een vergunning voor het in de handel brengen en de bevoegde autoriteiten verzoeken om binnen [PB: gelieve datum in te voegen = 24 maanden na de datum van toepassing van deze verordening OP please add the date = 24 months after the date of application of this Regulation ] de resultaten van dergelijk onderzoek dat reeds is voltooid voor producten die in de Unie zijn toegelaten, in te dienen , voor zover deze nog niet zijn ontvangen . [Am. 235] Artikel 105 Monitoring van de vakliteratuur 1. Het Bureau houdt bij of in een selectie van medische literatuur meldingen zijn opgenomen van vermoedelijke bijwerkingen van geneesmiddelen die bepaalde werkzame stoffen bevatten. Het publiceert de lijst van werkzame stoffen en de publicaties waarop deze monitoring betrekking heeft. 2. Het Bureau neemt de relevante informatie uit deze medische literatuurselectie op in de Eudravigilance-databank. 3. Het Bureau stelt in overleg met de Commissie, de lidstaten en belanghebbende hun relevante autoriteiten, alsook andere partijen , met inbegrip van deskundigen uit de academische wereld, gedetailleerde richtsnoeren op voor de monitoring van medische literatuur en de opname van relevante informatie in de Eudravigilance-databank. [Am. 236] Artikel 106 Monitoring van de veiligheid van geneesmiddelen 1. De in de artikelen 105 en 106 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] vastgelegde verplichtingen van de houder van een vergunning voor het in de handel brengen en van de lidstaten zijn van toepassing op de registratie en melding van vermoedelijke bijwerkingen van geneesmiddelen waarvoor overeenkomstig deze verordening een vergunning is verleend. 2. De in artikel 107 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] vastgelegde verplichtingen van de houder van een vergunning voor het in de handel brengen en de procedures van de artikelen 107 en 108 van die richtlijn zijn van toepassing op de indiening van periodieke veiligheidsverslagen, de vaststelling van uniale referentiedata en wijzigingen in de indieningsfrequentie van periodieke veiligheidsverslagen voor geneesmiddelen waarvoor overeenkomstig deze verordening een vergunning is verleend. De in artikel 108, tweede alinea, van die richtlijn vastgelegde voorschriften voor de indiening van periodieke veiligheidsverslagen zijn van toepassing op houders van vergunningen voor het in de handel brengen die vóór 2 juli 2012 zijn verleend en waarvoor de indieningsfrequentie en -data van de periodieke veiligheidsverslagen niet als voorwaarde voor de vergunning voor het in de handel brengen zijn vastgelegd, totdat in de vergunning voor het in de handel brengen of overeenkomstig artikel 108 van die richtlijn een andere indieningsfrequentie of andere indieningsdata voor die verslagen worden vastgesteld. 3. De beoordeling van de periodieke veiligheidsverslagen wordt uitgevoerd door een door het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking aangewezen rapporteur. De rapporteur werkt nauw samen met de door het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik of de referentielidstaat aangewezen rapporteur voor de geneesmiddelen in kwestie. De rapporteur stelt binnen 60 dagen na ontvangst van het periodieke veiligheidsverslag een beoordelingsrapport op en stuurt dit naar het Bureau en de leden van het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking. Het Bureau stuurt het verslag toe aan de houder van de vergunning voor het in de handel brengen. De vergunninghouder en de leden van het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking kunnen binnen 30 dagen na ontvangst van het beoordelingsrapport opmerkingen doen toekomen aan het Bureau en de rapporteur. Na ontvangst van de in de derde alinea bedoelde opmerkingen werkt de rapporteur het beoordelingsrapport binnen 15 dagen bij, rekening houdend met de ingediende opmerkingen, en zendt hij het toe aan het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking. Het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking keurt het beoordelingsrapport op zijn eerstvolgende vergadering, al dan niet met bijkomende wijzigingen, goed en formuleert een aanbeveling. In de aanbevelingen worden de afwijkende standpunten vermeld, met de redenen die daaraan ten grondslag liggen. Het Bureau neemt het goedgekeurde beoordelingsverslag en de aanbeveling op in het register dat overeenkomstig artikel 103 is gecreëerd en zendt beide toe aan de houder van de vergunning voor het in de handel brengen. 4. Als in de beoordeling maatregelen met betrekking tot de vergunning voor het in de handel brengen wordt aanbevolen beraadslaagt het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik binnen dertig dagen na ontvangst van het rapport van het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking over het rapport en brengt het advies uit over de handhaving, wijziging, schorsing of intrekking van de betrokken vergunning voor het in de handel brengen, met inbegrip van een tijdschema voor de uitvoering van het advies. Wanneer dit advies van het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik afwijkt van de aanbeveling van het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking, voegt het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik aan zijn advies een uitgebreide toelichting van de wetenschappelijke redenen voor de verschillen toe samen met de aanbeveling. Wanneer het advies inhoudt dat regelgevend optreden in verband met de vergunning voor het in de handel brengen nodig is, stelt de Commissie, door middel van uitvoeringshandelingen, een besluit vast tot wijziging, schorsing of intrekking van de vergunning voor het in de handel brengen overeenkomstig artikel 13. Wanneer de Commissie een dergelijk besluit vaststelt, kan zij bovendien overeenkomstig artikel 57 een tot de lidstaten gericht besluit vaststellen. 5. Wanneer overeenkomstig artikel 110, lid 1, van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] één enkele beoordeling wordt uitgevoerd van periodieke veiligheidsverslagen voor meer dan één vergunning voor het in de handel brengen, waaronder ten minste één overeenkomstig deze verordening verleende vergunning voor het in de handel brengen, is de procedure van de artikelen 107 en 109 van die richtlijn van toepassing. 6. De in de leden 3, 4 en 5 bedoelde definitieve aanbevelingen, adviezen en besluiten worden openbaar gemaakt op het in artikel 104 bedoelde Europese webportaal voor geneesmiddelen. Artikel 107 Activiteiten van het Bureau op het gebied van geneesmiddelenbewaking 1. Het Bureau neemt in samenwerking met de lidstaten de volgende maatregelen voor geneesmiddelen waarvoor overeenkomstig deze verordening een vergunning is verleend: a) zij houden toezicht op het resultaat van risicobeperkende maatregelen in risicomanagementplannen en in de in artikel 12, lid 4, punten d) tot en met g), of in artikel 20, lid 1, punten a) en b), en in artikel 18, lid 1, en artikel 19 bedoelde voorwaarden; b) zij beoordelen aanpassingen van het risicomanagementsysteem; c) zij monitoren de gegevens in de Eudravigilance-databank om te bepalen of zich nieuwe of gewijzigde risico’s voordoen en of die risico’s gevolgen hebben voor de baten-risicobalans. 2. Het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking verricht de eerste analyse en prioriteitstelling van de signalen voor nieuwe of gewijzigde risico’s of voor wijzigingen in de baten-risicobalans. Als dit comité oordeelt dat verdere maatregelen wellicht noodzakelijk zijn, worden de beoordeling van deze signalen en de overeenstemming over eventuele vervolgmaatregelen ten aanzien van de vergunning voor het in de handel uitgevoerd aan de hand van een tijdschema dat is afgestemd op de omvang en de ernst van de zaak. In voorkomend geval kan de beoordeling van die signalen worden opgenomen in een lopende beoordeling van een periodiek veiligheidsverslag of een lopende procedure overeenkomstig de artikelen 95 en 114 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] of artikel 55 van deze verordening. 3. Wanneer er nieuwe of gewijzigde risico’s of wijzigingen in de baten-risicobalans zijn waargenomen, stellen het Bureau en de bevoegde autoriteiten van de lidstaten en de houder van de vergunning voor het in de handel brengen elkaar daarvan in kennis. Artikel 108 Niet-interventionele veiligheidsonderzoeken na verlening van een vergunning 1. Voor niet-interventionele veiligheidsonderzoeken na verlening van een vergunning betreffende overeenkomstig deze verordening toegelaten geneesmiddelen voor menselijk gebruik die overeenkomstig de artikelen 13 en 20 zijn opgelegd, is de procedure van artikel 117, leden 3 tot en met 7, en de artikelen 118, 119 en 120 en artikel 121, lid 1, van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] van toepassing. 2. Wanneer het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking overeenkomstig de in lid 1 bedoelde procedure een aanbeveling tot wijziging, schorsing of intrekking van de vergunning voor het in de handel brengen doet, brengt het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik een advies uit waarin het rekening houdt met de aanbeveling en stelt de Commissie overeenkomstig artikel 13 een besluit vast. Wanneer het advies van het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik afwijkt van de aanbeveling van het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking, voegt het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik aan zijn advies een uitgebreide toelichting van de wetenschappelijke redenen voor de verschillen toe samen met de aanbeveling. Artikel 109 Uitwisseling van informatie met andere organisaties 1. In aangelegenheden in verband met de geneesmiddelenbewaking werkt het Bureau samen met de Wereldgezondheidsorganisatie en neemt het de nodige stappen om deze organisatie onmiddellijk te voorzien van relevante en adequate informatie over de in de Unie genomen maatregelen die gevolgen zouden kunnen hebben voor de bescherming van de volksgezondheid in derde landen. Het Bureau stelt onmiddellijk alle meldingen van vermoedelijke bijwerkingen in de Unie ter beschikking van de Wereldgezondheidsorganisatie. 2. Het Bureau en het Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving Drugsagentschap van de Unie wisselen de informatie uit die zij ontvangen over geneesmiddelenmisbruik, met inbegrip van informatie over onwettige drugs. [Am. 237] Artikel 110 Internationale samenwerking Op verzoek van de Commissie neemt het Bureau, in samenwerking met de lidstaten, deel aan internationale harmonisatie en standaardisering van technische maatregelen in verband met geneesmiddelenbewaking. Artikel 111 Samenwerking met de lidstaten Het Bureau en de lidstaten werken samen om voortdurend geneesmiddelenbewakingssystemen te ontwikkelen , waaronder systemen voor de registratie van ongewenste voorvallen, met inbegrip van medicatiefouten, processen en normen voor medicatieveiligheid, waarmee voor alle geneesmiddelen hoge normen voor de bescherming van de volksgezondheid bereikt kunnen worden ongeacht de procedures waarlangs de vergunning voor het in de handel brengen worden wordt verkregen, onder meer door samenwerkingsverbanden aan te gaan, teneinde de middelen waarover de Unie beschikt optimaal te benutten. [Am. 238] Artikel 112 Verslagen over geneesmiddelenbewakingstaken Het Bureau verricht regelmatig onafhankelijke audits van zijn taken op het gebied van de geneesmiddelenbewaking en doet om de twee jaar aan zijn raad van beheer verslag van de resultaten daarvan. De resultaten worden vervolgens bekendgemaakt. HOOFDSTUK IX TESTOMGEVING VOOR REGELGEVING Artikel 113 Testomgeving voor regelgeving 1. De Commissie kan per geval een testomgeving voor regelgeving opzetten op basis van een specifiek plan voor testomgevingen, op basis van een aanbeveling van het Bureau en overeenkomstig de procedure van de leden 4 tot en met 7, indien aan alle volgende voorwaarden is voldaan: [Am. 239] a) het is niet mogelijk om het geneesmiddel of de categorie geneesmiddelen volgens de toepasselijke eisen voor geneesmiddelen te ontwikkelen als gevolg van wetenschappelijke of regelgevingsproblemen die voortvloeien uit kenmerken of methoden die verband houden met het product; b) de in punt a) bedoelde kenmerken of methoden dragen op positieve en herkenbare wijze bij tot de kwaliteit, veiligheid of werkzaamheid van het geneesmiddel of de categorie geneesmiddelen, of leveren een belangrijke bijdrage aan de toegang van patiënten tot behandelingen. 2. De testomgeving voor regelgeving voorziet in een regelgevingskader, met inbegrip van wetenschappelijke vereisten, voor de ontwikkeling en, in voorkomend geval, klinische proeven en het in de handel brengen van een in lid 1 bedoeld product onder de in dit hoofdstuk vastgestelde voorwaarden. De testomgeving voor regelgeving kan gerichte afwijkingen van deze verordening, [herziene Richtlijn 2001/83/EG] of Verordening (EG) nr. 1394/2007 toestaan onder de in artikel 114 vermelde voorwaarden. Een testomgeving voor regelgeving treedt in werking onder direct toezicht van de bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaten om ervoor te zorgen dat de voorschriften van deze verordening en, in voorkomend geval, andere wetgeving van de Unie en de lidstaten waarop de testomgeving betrekking heeft, worden nageleefd. Elke schending van de voorwaarden van het in lid 6 bedoelde besluit en de identificatie van eventuele risico’s voor de gezondheid en het milieu worden onmiddellijk aan de Commissie en het Bureau gemeld. 3. Het Bureau houdt toezicht op het gebied van opkomende geneesmiddelen en kan houders van een vergunning voor het in de handel brengen, ontwikkelaars, onafhankelijke deskundigen en onderzoekers, en vertegenwoordigers van gezondheidswerkers en patiënten om informatie en gegevens verzoeken en met hen voorbereidende besprekingen voeren , waarbij zo nodig wordt verwezen naar het in artikel 162 voorziene mechanisme voor raadpleging . [Am. 240] 4. Wanneer het Bureau het passend acht een testomgeving voor regelgeving op te zetten voor geneesmiddelen die waarschijnlijk onder het toepassingsgebied van deze verordening vallen maar waarvoor geen geschikte regels voor de ontwikkeling en de verlening van een vergunning bestaan , doet het een aanbeveling aan de Commissie. Het Bureau vermeldt in die aanbeveling de in aanmerking komende producten of categorieën producten en neemt het in lid 1 bedoelde plan voor de testomgeving op. [Am. 241] Het Bureau beveelt niet aan een testomgeving voor regelgeving op te zetten voor een geneesmiddel dat reeds in zijn ontwikkelingsprogramma is gevorderd. 5. Het Bureau is verantwoordelijk voor de ontwikkeling van een plan voor de testomgeving op basis van gegevens die door ontwikkelaars van in aanmerking komende producten zijn ingediend en na passend overleg met onder andere, indien relevant, patiënten, de academische wereld, instanties voor evaluatie van gezondheidstechnologie, gezondheidswerkers of ontwikkelaars . Het plan bevat een klinische, wetenschappelijke en regelgevende motivering voor een testomgeving, met inbegrip van de vaststelling van de voorschriften van deze verordening, [herziene Richtlijn 2001/83/EG] en Verordening (EG) nr. 1394/2007 waaraan niet kan worden voldaan, en een voorstel voor alternatieve of risicobeperkende maatregelen, indien van toepassing. Het plan bevat ook een voorgesteld tijdschema voor de duur van de testomgeving. In voorkomend geval stelt het Bureau ook maatregelen voor om mogelijke verstoringen van de marktomstandigheden als gevolg van het opzetten van een testomgeving voor regelgeving te beperken. [Am. 242] 6. De Commissie neemt door middel van uitvoeringshandelingen stelt overeenkomstig artikel 175 gedelegeerde handelingen vast om deze verordening aan te vullen door een besluit te nemen over het opzetten van een testomgeving voor regelgeving, rekening houdend met de aanbeveling van het Bureau en het plan van de testomgeving uit hoofde van lid 4. Die uitvoeringshandelingen worden volgens de in artikel 173, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure vastgesteld. [Am. 243] 7. Besluiten tot het opzetten van een testomgeving voor regelgeving overeenkomstig lid 5 zijn beperkt in de tijd en bevatten gedetailleerde voorwaarden voor de uitvoering ervan. Deze besluiten bevatten: a) het voorgestelde plan voor de testomgeving; b) de duur van de testomgeving voor regelgeving en de einddatum ervan; c) als onderdeel van het plan voor de testomgeving de voorschriften van deze verordening en van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] die niet kunnen worden nageleefd, en passende maatregelen om potentiële risico’s voor de gezondheid en het milieu te beperken. 8. De Commissie kan door middel van uitvoeringshandelingen een testomgeving voor regelgeving te allen tijde schorsen of intrekken in elk van de volgende gevallen: a) er wordt niet langer voldaan aan de voorschriften en voorwaarden van de leden 6 en 7; b) dit is passend om de volksgezondheid of het milieu te beschermen. [Am. 244] Die uitvoeringshandelingen worden volgens de in artikel 173, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure vastgesteld. Wanneer het Bureau informatie ontvangt dat aan een van de in de eerste alinea bedoelde gevallen zou kunnen worden voldaan, stelt het de Commissie daarvan in kennis. 9. Indien na het besluit tot het opzetten van de testomgeving voor regelgeving overeenkomstig lid 6 risico’s voor de gezondheid worden vastgesteld, maar deze risico’s volledig kunnen worden beperkt door de vaststelling van aanvullende voorwaarden, kan de Commissie, na raadpleging van het Bureau, haar besluit wijzigen door middel van uitvoeringshandelingen. De Commissie kan ook de duur van een testomgeving voor regelgeving verlengen door middel van uitvoeringshandelingen. Die uitvoeringshandelingen worden volgens de in artikel 173, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure vastgesteld. De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 175 gedelegeerde handelingen vast te stellen teneinde deze verordening aan te vullen door op grond van een naar behoren gemotiveerde redenering en bewijs van het Bureau de duur van een testomgeving voor regelgeving te verlengen. [Am. 245] 10. Dit artikel sluit niet uit dat in de tijd beperkte proefprojecten worden opgezet om verschillende manieren van uitvoering van de toepasselijke wetgeving te testen. Artikel 114 Producten die zijn ontwikkeld in het kader van een testomgeving 1. Bij de toelating van een aanvraag voor een klinische proef voor producten die onder een testomgeving voor regelgeving vallen, houden de lidstaten rekening met het in artikel 113, lid 1, bedoelde plan voor de testomgeving. 2. Een geneesmiddel dat als onderdeel van een testomgeving voor regelgeving is ontwikkeld, mag alleen in de handel worden gebracht indien overeenkomstig deze verordening een vergunning is verleend. De initiële geldigheid van een dergelijke vergunning mag niet langer zijn dan de duur van de testomgeving voor regelgeving. De vergunning kan op verzoek van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen en na een gemotiveerde aanbeveling van het Bureau worden verlengd. [Am. 246] 3. In naar behoren gemotiveerde gevallen kan de vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel dat in het kader van de testomgeving voor regelgeving is ontwikkeld, afwijkingen van de voorschriften van deze verordening en [herziene Richtlijn 2001/83/EG] omvatten . Bij elke afwijking van de vereisten in het kader van de testomgeving wordt het niveau van de veiligheid van patiënten en de bescherming van de volksgezondheid en ethische beginselen gewaarborgd . Die afwijkingen kunnen aangepaste, aangescherpte, kwijtgescholden of opgeschorte eisen betreffen. Elke afwijking is beperkt tot hetgeen geschikt en strikt noodzakelijk is om de nagestreefde doelstellingen te bereiken, naar behoren gemotiveerd en gespecificeerd in de voorwaarden van de vergunning voor het in de handel brengen. [Am. 247] 4. Voor geneesmiddelen die zijn ontwikkeld als onderdeel van een testomgeving voor regelgeving waarvoor overeenkomstig lid 2 en, in voorkomend geval, lid 3 een vergunning voor het in de handel brengen is verleend, vermelden de samenvatting van de productkenmerken en de bijsluiter dat het geneesmiddel is ontwikkeld als onderdeel van een testomgeving voor regelgeving. 5. Onverminderd artikel 195 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] schorst de Commissie een overeenkomstig lid 2 verleende vergunning voor het in de handel brengen indien de testomgeving voor regelgeving overeenkomstig artikel 113, lid 7, is geschorst of ingetrokken. 6. De Commissie wijzigt de vergunning voor het in de handel brengen onmiddellijk om rekening te houden met de overeenkomstig artikel 115 genomen risicobeperkende maatregelen. Artikel 115 Algemene bepalingen voor testomgevingen 1. De testomgevingen voor regelgeving laten de toezichthoudende en corrigerende bevoegdheden van de bevoegde autoriteiten onverlet. In het geval dat risico’s voor de volksgezondheid of de openbare veiligheid worden vastgesteld in verband met het gebruik van producten die onder een testomgeving vallen, nemen de bevoegde autoriteiten onmiddellijke en passende tijdelijke maatregelen om het gebruik ervan op te schorten of te beperken en stellen zij de Commissie daarvan in kennis overeenkomstig artikel 113, lid 2. Indien een dergelijke beperking niet mogelijk is of niet doeltreffend blijkt te zijn, wordt het ontwikkelings- en testproces onverwijld geschorst totdat er een doeltreffende beperking plaatsvindt. Als er geen doeltreffend plan voor beperking kan worden verstrekt, beëindigt het Agentschap onverwijld de testomgeving. [Am. 248] 2. Deelnemers aan de testomgeving voor regelgeving, met name de houder van de vergunning voor het in de handel brengen van het betrokken geneesmiddel, blijven aansprakelijk op grond van de toepasselijke wetgeving van de Unie en de lidstaten inzake aansprakelijkheid voor schade die aan derden wordt berokkend als gevolg van de tests die in de testomgeving plaatsvinden. Zij stellen het Bureau onverwijld in kennis van alle informatie die kan leiden tot wijziging van de testomgeving voor regelgeving of die betrekking heeft op de kwaliteit, veiligheid of werkzaamheid van producten die als onderdeel van een testomgeving voor regelgeving zijn ontwikkeld. 3. De modaliteiten en de voorwaarden van de werking van de testomgevingen voor regelgeving, waaronder de toelatingscriteria en de procedures voor de toepassing en selectie van, deelname aan en terugtrekking uit de testomgeving, en de rechten en plichten van de deelnemers worden in uitvoeringshandelingen uiteengezet. Die uitvoeringshandelingen worden volgens de in artikel 173, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure vastgesteld. 4. Het Bureau dient, met inbreng van de lidstaten, jaarlijkse verslagen in bij de Commissie over de resultaten van de uitvoering van een testomgeving voor regelgeving, met inbegrip van een overzicht van het aantal toegekende testomgevingen, trends met betrekking tot geneesmiddelen die in aanmerking komen voor een testomgeving, goede praktijken, ondervonden moeilijkheden, geleerde lessen , reflecties over mogelijke toekomstige aanpassingen van het regelgevingskader en aanbevelingen over de opzet ervan en, waar relevant, over de toepassing van deze verordening en andere rechtshandelingen van de Unie onder toezicht binnen de testomgeving. De Commissie maakt deze verslagen alsook samenvattingen in lekentaal openbaar. [Am. 249] 5. De Commissie evalueert de verslagen en dient zo nodig wetgevingsvoorstellen in met het oog op de actualisering van het in artikel 113, lid 2, bedoelde regelgevingskader of van gedelegeerde handelingen overeenkomstig artikel 28 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]. HOOFDSTUK X BESCHIKBAARHEID VAN GENEESMIDDELEN EN VOORZIENINGSZEKERHEID Afdeling 1 Monitoring en beheer van tekorten en kritieke tekorten Artikel 116 Kennisgevingen door de houder van de vergunning voor het in de handel brengen 1. De houder van een vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel die in het bezit is van een gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen of van een nationale vergunning voor het in de handel brengen (“de houder van de vergunning voor het in de handel brengen”) stelt de bevoegde autoriteit van de lidstaat waar het geneesmiddel in de handel is gebracht, en daarnaast ook het Bureau voor een geneesmiddel waarvoor een gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen is verleend (in dit hoofdstuk “de betrokken bevoegde autoriteit” genoemd) in kennis van het volgende en legt de redenen hiervoor uit : [Am. 250] a) het besluit van de houder van de vergunning om het in de handel brengen van een geneesmiddel in die lidstaat definitief stop te zetten, en wel uiterlijk twaalf maanden vóór de laatste levering van dat geneesmiddel op de markt van een bepaalde lidstaat door de houder van de vergunning voor het in de handel brengen; b) het besluit van de houder van de vergunning om de vergunning voor het in de handel brengen van dat geneesmiddel waarvoor in die lidstaat een vergunning is verleend, in te laten trekken, en wel uiterlijk twaalf maanden vóór de laatste levering van dat geneesmiddel op de markt van een bepaalde lidstaat door de houder van de vergunning voor het in de handel brengen; c) het besluit van de houder van de vergunning om het in de handel brengen van een geneesmiddel in die lidstaat tijdelijk te schorsen, en wel zo snel mogelijk en uiterlijk zes maanden vóór het ingaan van de tijdelijke schorsing van de levering van dat geneesmiddel op de markt van een bepaalde lidstaat door de houder van de vergunning voor het in de handel brengen; [Am. 251] d) een voorzienbare tijdelijke verstoring van de levering van een geneesmiddel in een bepaalde lidstaat, met een verwachte duur van meer dan twee weken, uitgaande van de vraagprognose van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen en van de nationale bevoegde autoriteiten, indien beschikbaar , en wel zo snel mogelijk en uiterlijk zes maanden vóór het begin van een dergelijke tijdelijke onderbreking of, indien dit niet mogelijk en onvoorzienbaar is en indien naar behoren gemotiveerd, zodra de houder van de vergunning kennis krijgt van een dergelijke tijdelijke verstoring, om de lidstaat in staat te stellen toezicht te houden op potentiële of feitelijke tekorten overeenkomstig artikel 118, lid 1. [Am. 252] 2. Met het oog op de kennisgeving overeenkomstig lid 1, punten a), b) en c), verstrekt de houder van de vergunning voor het in de handel brengen de in deel I van bijlage IV, vermelde informatie. Met het oog op de kennisgevingen overeenkomstig lid 1, punt d), verstrekt de houder van de vergunning voor het in de handel brengen de in deel III van bijlage IV vermelde informatie. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen stelt de betrokken bevoegde autoriteit onmiddellijk in kennis van alle relevante wijzigingen in de overeenkomstig dit lid verstrekte informatie. 3. De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 175 gedelegeerde handelingen vast te stellen tot wijziging van bijlage IV wat betreft de informatie die moet worden verstrekt in geval van een tijdelijke onderbreking van de levering, informatie die moet worden verstrekt in geval van schorsing of stopzetting van het in de handel brengen van een geneesmiddel of intrekking van de vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel, of de inhoud van het in artikel 117 bedoelde plan voor de voorkoming van tekorten. Artikel 117 Het plan voor de preventie van tekorten 1. Uiterlijk ... [18 maanden na de inwerkingtreding van deze verordening] beschikt de houder van een vergunning voor het in de handel brengen als omschreven in artikel 116, lid 1, beschikt over een plan voor de voorkoming van tekorten en werkt dit bij, voor elk geneesmiddel dat in de handel wordt gebracht. Om het plan voor de voorkoming van tekorten op te stellen, neemt de houder van de vergunning voor het in de handel brengen de in deel V van bijlage IV vermelde minimuminformatie op en houdt hij rekening met de richtsnoeren die het Bureau overeenkomstig lid 2 heeft opgesteld. Het plan voor de voorkoming van tekorten wordt op verzoek van het Bureau of de bevoegde autoriteit van de lidstaat waar het geneesmiddel in de handel is gebracht, beschikbaar gesteld. [Am. 253] 2. Het Bureau stelt in samenwerking met de in artikel 121, lid 1, punt c), bedoelde werkgroep en na raadpleging van de Werkgroep Medische Beroepsbeoefenaren en de Werkgroep Patiënten- en Consumentenorganisaties (PCWP) richtsnoeren op voor houders van vergunningen voor het in de handel brengen zoals omschreven in artikel 116, lid 1, om het plan ter voorkoming van tekorten op te stellen. [Am. 254] 3. In voorkomend geval werkt de houder van de vergunning voor het in de handel brengen, zoals gedefinieerd in artikel 116, lid 1, het plan ter voorkoming van tekorten bij om aanvullende informatie op te nemen, op basis van aanbevelingen van de uitvoerende stuurgroep inzake tekorten aan geneesmiddelen en de veiligheid ervan (ook wel de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen genoemd), die is ingesteld bij artikel 3, lid 1, van Verordening (EU) 2022/123, overeenkomstig artikel 123, lid 4, en artikel 132, lid 1. Artikel 118 Monitoring van tekorten door de bevoegde autoriteit van de lidstaat of door het Bureau 1. Op basis van de in artikel 120, lid 1, en artikel 121, lid 1, punt c), bedoelde verslagen, de in artikel 119, artikel 120, lid 2, en artikel 121 bedoelde informatie en de overeenkomstig artikel 116, lid 1, punten a) tot en met d), gedane kennisgeving houdt de betrokken bevoegde autoriteit als bedoeld in artikel 116, lid 1, voortdurend toezicht op alle potentiële of feitelijke tekorten aan die geneesmiddelen via de nationale IT-toezichtsystemen of databanken en verstrekt zij de gegevens zonder onnodige vertraging aan het Bureau . [Am. 255] Het Bureau voert dat toezicht uit in samenwerking met de relevante bevoegde autoriteit van de lidstaat wanneer voor die geneesmiddelen krachtens deze verordening een vergunning is verleend. 1 bis. Op basis van de overeenkomstig artikel 121, lid 2, punt f) verstrekte informatie monitort en beoordeelt het Bureau eventuele door een lidstaat geplande of genomen maatregelen teneinde een tekort op nationaal niveau wat de gevolgen ervan voor de beschikbaarheid en voorziening van geneesmiddelen op het niveau van de Unie betreft, op te vangen. [Am. 256] 2. Voor de toepassing van lid 1 kan de betrokken bevoegde autoriteit, zoals omschreven in artikel 116, lid 1, de houder van de vergunning voor het in de handel brengen, zoals gedefinieerd in artikel 116, lid 1, om aanvullende informatie verzoeken. Zij kan met name de houder van de vergunning voor het in de handel brengen verzoeken een plan voor het opvangen van tekorten overeenkomstig artikel 119, lid 2, een risicobeoordeling van de gevolgen van schorsing, stopzetting of intrekking overeenkomstig artikel 119, lid 3, of het in artikel 117 bedoelde plan ter voorkoming van tekorten in te dienen. De betrokken bevoegde autoriteit kan stelt een termijn vaststellen vast voor de indiening van de gevraagde informatie. [Am. 257] Artikel 119 Verplichtingen van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen 1. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen zoals omschreven in artikel 116, lid 1: a) dient de overeenkomstig artikel 118, lid 2, of artikel 124, lid 2, punt b), gevraagde informatie binnen de door de betrokken bevoegde autoriteit zoals omschreven in artikel 116, lid 1, vastgestelde termijn onverwijld bij die bevoegde autoriteit in met gebruikmaking van de instrumenten, methoden en criteria voor monitoring en rapportage die zijn vastgesteld overeenkomstig artikel 122, lid 4, punt b); b) verstrekt zo nodig actualiseringen van de overeenkomstig punt a) verstrekte informatie; c) motiveert elk verzuim om de gevraagde informatie te verstrekken; d) dient, indien nodig, bij de betrokken bevoegde autoriteit zoals omschreven in artikel 116, lid 1, een verzoek tot verlenging van de door die bevoegde autoriteit overeenkomstig punt a) vastgestelde termijn in, en e) geeft aan of de overeenkomstig punt a) verstrekte informatie gegevens van commercieel vertrouwelijke aard bevat, identificeert de relevante delen van die informatie die van commercieel vertrouwelijke aard zijn en licht toe waarom die informatie van dergelijke aard is. 2. Om het plan voor het opvangen van tekorten zoals bedoeld in artikel 118, lid 2, op te stellen, neemt de houder van de vergunning voor het in de handel brengen zoals omschreven in artikel 116, lid 1, de in deel IV van bijlage IV vermelde minimuminformatie op en houdt hij rekening met de richtsnoeren die het Bureau overeenkomstig artikel 122, lid 4, punt c), heeft opgesteld. 3. Om een risicobeoordeling van de gevolgen van schorsing, stopzetting of intrekking zoals bedoeld in artikel 118, lid 2, op te stellen, neemt de houder van de vergunning voor het in de handel brengen zoals omschreven in artikel 116, lid 1, de in deel II van bijlage IV vermelde minimuminformatie op en houdt hij rekening met de richtsnoeren die het Bureau overeenkomstig artikel 122, lid 4, punt c), heeft opgesteld. 4. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen zoals omschreven in artikel 116, lid 1, is verantwoordelijk voor het verstrekken van correcte, niet misleidende en volledige informatie op verzoek van de betrokken bevoegde autoriteit. 5. De houder van de vergunning voor het in de handel brengen zoals omschreven in artikel 116, lid 1, werkt samen met die bevoegde autoriteit en maakt op eigen initiatief alle relevante informatie bekend aan die autoriteit en werkt de informatie bij zodra nieuwe informatie beschikbaar komt. Artikel 120 Verplichtingen voor andere actoren 1. Groothandelaars en andere personen of rechtspersonen die gemachtigd of gerechtigd zijn geneesmiddelen waarvoor overeenkomstig artikel 5 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] een vergunning is verleend om ze in een lidstaat in de handel te mogen brengen, aan het publiek te leveren, kunnen melden een tekort aan een bepaald geneesmiddel dat in de betrokken lidstaat in de handel wordt gebracht, melden aan de bevoegde autoriteit in die lidstaat. Daarnaast dienen groothandelaars regelmatig informatie over de beschikbare voorraden van de geneesmiddelen die zij leveren in bij de bevoegde autoriteit. [Am. 258] 1 bis. Wanneer een houder van een vergunning voor het in de handel brengen een tijdelijke verstoring van de levering van een geneesmiddel meldt, verstrekken groothandelaars en andere personen of rechtspersonen die gemachtigd of gerechtigd zijn geneesmiddelen te leveren op verzoek tijdig informatie over de gronden voor de tijdelijke verstoring van de levering van een geneesmiddel in een lidstaat aan het Bureau, de bevoegde autoriteit in een lidstaat en de betrokken houder van een vergunning voor het in de handel brengen. [Am. 259] 2. Voor de toepassing van artikel 118, lid 1, verstrekken entiteiten, met inbegrip van andere houders van een vergunning voor het in de handel brengen zoals omschreven in artikel 116, lid 1, importeurs en fabrikanten van geneesmiddelen of werkzame stoffen en relevante leveranciers daarvan, groothandelaars, representatieve verenigingen van belanghebbenden of andere personen of juridische entiteiten die gemachtigd of gerechtigd zijn geneesmiddelen aan het publiek te leveren, op verzoek van de betrokken bevoegde autoriteit zoals omschreven in artikel 116, lid 1, in voorkomend geval tijdig alle gevraagde informatie. Artikel 121 Rol van de bevoegde autoriteit van de lidstaat 1. De bevoegde autoriteit van de lidstaat: -a) verzamelt en beoordeelt de informatie over potentiële of bestaande tekorten die wordt verstrekt door houders van een vergunning voor het in de handel brengen, importeurs, fabrikanten en leveranciers van geneesmiddelen of werkzame stoffen, groothandelaars, gezondheidswerkers, patiënten en consumenten, en andere personen of rechtspersonen die gemachtigd of gerechtigd zijn geneesmiddelen aan het publiek te leveren; [Am. 260] a) beoordeelt overeenkomstig artikel 119, lid 1, punt e), de gegrondheid van elke vertrouwelijkheidsclaim van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen zoals omschreven in artikel 116, lid 1, en beschermt de informatie die die bevoegde autoriteit als commercieel vertrouwelijk beschouwt, tegen ongerechtvaardigde openbaarmaking; b) publiceert op een openbaar toegankelijke en gebruiksvriendelijke website informatie en regelmatige actualiseringen over feitelijke tekorten aan geneesmiddelen in gevallen waarin die door de bevoegde autoriteit het tekort heeft zijn beoordeeld , en zorgt ervoor dat deze informatie, ook over beschikbare alternatieven, actief wordt meegedeeld aan vertegenwoordigers van gezondheidswerkers en patiënten. De bevoegde autoriteiten brengen het Bureau zo snel mogelijk op de hoogte van eventuele op nationaal niveau geplande of genomen maatregelen om het tekort of het verwachte tekort op te vangen ; [Am. 261] b bis) zet een systeem op waarin patiënten tekorten aan geneesmiddelen kunnen melden en verzoekt apotheken die ziekenhuizen bevoorraden en ziekenhuisapotheken om elektronische gegevens te verstrekken over de beschikbare voorraden van de betreffende geneesmiddelen, teneinde een dreigend of bestaand leveringstekort met betrekking tot de levering van een geneesmiddel te voorkomen of op te vangen; [Am. 262] c) brengt onverwijld verslag uit aan het Bureau via de in artikel 3, lid 6, van Verordening (EU) 2022/123 bedoelde werkgroep, die als centraal aanspreekpunt optreedt, over elk tekort aan een geneesmiddel dat zij als een kritiek tekort in die lidstaat beschouwt . ; c bis) doet aanbevelingen aan gezondheidswerkers over alternatieve geneesmiddelen die kunnen worden gebruikt om behandelingen voort te zetten in het geval van tekorten; [Am. 263] c ter) overweegt het gebruik van passende regelgevende maatregelen om het tekort op te vangen. [Am. 264] 2. Na de in lid 1, punt c), bedoelde verslaglegging en om de in artikel 118, lid 1, bedoelde monitoring te vergemakkelijken, doet de bevoegde autoriteit van de lidstaat via de in lid 1, punt c), bedoelde werkgroep het volgende: a) zij dient de in de artikel 122, lid 1, of artikel 124, lid 2, punt a), bedoelde informatie binnen de door het Bureau vastgestelde termijn bij het Bureau in met gebruikmaking van de instrumenten, methoden en criteria voor monitoring en rapportage die zijn vastgesteld overeenkomstig artikel 122, lid 4, punt b); b) zij verstrekt zo nodig actualiseringen van de overeenkomstig punt a) verstrekte informatie aan het Bureau; c) zij motiveert elk verzuim om enige onderdeel van de in punt a) bedoelde informatie aan het Bureau te verstrekken; d) zij dient, indien nodig, bij het Bureau een verzoek in om de door het Bureau vastgestelde termijn, zoals bedoeld in punt a), te verlengen; e) zij vermeldt of de houder van de vergunning voor het in de handel brengen zoals omschreven in artikel 116, lid 1, heeft aangegeven dat er informatie van commercieel vertrouwelijke aard bestaat, en verstrekt overeenkomstig artikel 119, lid 1, punt e), de verklaring van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen waaruit blijkt waarom die informatie van commercieel vertrouwelijke aard is; f) zij stelt het Bureau zonder onnodige vertraging in kennis van de door die lidstaat geplande of genomen maatregelen om het tekort op nationaal niveau op te vangen. [Am. 265] 2 bis. Na de uitbreiding van het ESMP als bedoeld in artikel 122, lid 6, en voor de toepassing van artikel 118, lid 1, en artikel 121, lid 2, punt a), zetten de bevoegde autoriteiten van de lidstaten nationale IT-systemen op die interoperabel zijn met het ESMP en de geautomatiseerde uitwisseling van informatie met het ESMP mogelijk maken, zonder dat dit leidt tot dubbele rapportages. [Am. 266] 3. Indien de bevoegde autoriteit van de lidstaat naast de krachtens dit artikel te verstrekken informatie nog over andere informatie beschikt, verstrekt zij deze informatie onmiddellijk aan het Bureau via de in lid 1, punt c), bedoelde werkgroep. 4. Nadat een geneesmiddel is toegevoegd aan de in artikel 123, lid 1, bedoelde lijst van kritieke tekorten aan geneesmiddelen, verstrekt de bevoegde autoriteit van de lidstaat via de in lid 1, punt c), bedoelde werkgroep alle krachtens artikel 124, lid 2, punt a), gevraagde informatie aan het Bureau. 5. Na eventuele overeenkomstig artikel 123, lid 4, verstrekte aanbevelingen van de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen doet de bevoegde autoriteit van de lidstaat via de in lid 1, punt c), bedoelde werkgroep het volgende: a) zij brengt verslag uit aan het Bureau over alle informatie die is ontvangen van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen zoals omschreven in artikel 116, lid 1, van het betrokken geneesmiddel, of van andere actoren zoals bedoeld in artikel 120, lid leden 1 bis en 2; [Am. 267] b) zij leeft alle door de Commissie uit hoofde van artikel 126, lid 1, punt a), genomen maatregelen na en coördineert deze; c) zij houdt rekening met eventuele aanbevelingen van de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen zoals bedoeld in artikel 123, lid 4; d) zij stelt het Bureau zonder onnodige vertraging in kennis van alle door die lidstaat geplande of genomen maatregelen overeenkomstig de punten b) en c), en brengt verslag uit over alle andere maatregelen die zijn genomen om het kritieke tekort in de lidstaat op te vangen of op te lossen, alsook over de resultaten van deze maatregelen. [Am. 268] 6. De lidstaten kunnen de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen verzoeken verdere aanbevelingen te doen, zoals bedoeld in artikel 123, lid 4. Wanneer lidstaten alternatieve maatregelen nemen die niet in overeenstemming zijn met de aanbevelingen van de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen, delen zij de redenen daarvoor tijdig mee aan de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen. [Am. 269] Artikel 121 bis Nationale websites over geneesmiddelentekorten De in artikel 121, lid 1, punt b) bedoelde website bevat ten minste de volgende informatie: a) handelsnaam van het geneesmiddel en internationale generieke benaming met het oog op de interoperabiliteit; b) de therapeutische indicatie van het geneesmiddel waarvoor een tekort bestaat; c) de redenen voor de tekorten en de maatregelen die zijn genomen om de tekorten op te vangen; d) de begindatum en de verwachte einddatum van het tekort; e) andere relevante informatie voor gezondheidswerkers en patiënten, waaronder informatie over beschikbare therapeutische alternatieven. [Am. 270] Artikel 122 Rol van het Bureau in verband met tekorten 1. Voor de toepassing van artikel 118, lid 1 leden 1 en 1 bis , kan het Bureau de bevoegde autoriteit van de lidstaat via de in artikel 121, lid 1, punt c), bedoelde werkgroep om aanvullende informatie verzoeken. Het Bureau kan een termijn vaststellen voor de indiening van de gevraagde informatie. [Am. 271] 1 bis. Voor de toepassing van artikel 118, lid 1 bis, en op basis van de overeenkomstig artikel 121, lid 1, punt c ter), en lid 2, verstrekte informatie beoordeelt het Bureau de door een lidstaat genomen of geplande maatregelen om het tekort op nationaal niveau op te vangen, met betrekking tot de potentiële of feitelijke negatieve gevolgen van deze maatregelen voor de beschikbaarheid en de voorzieningszekerheid in een andere lidstaat en op het niveau van de Unie. Het Bureau stelt de betrokken lidstaat en de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen, alsook de lidstaten die potentieel of feitelijk gevolgen ondervinden, tijdig op de hoogte van zijn beoordeling via de in artikel 3, lid 6, van Verordening (EU) 2022/123 bedoelde werkgroep, die als centraal aanspreekpunt optreedt. Het Bureau stelt ook de Commissie in kennis van zijn beoordeling. [Am. 272] 2. Op basis van artikel 118, lid 1, stelt het Bureau, in samenwerking met de in artikel 121, lid 1, punt c), bedoelde werkgroep, vast voor welke geneesmiddelen het tekort niet zonder coördinatie op EU-niveau kan worden opgelost. 2 bis. Teneinde vast te stellen voor welke geneesmiddelen het tekort niet zonder coördinatie van de Unie kan worden opgelost overeenkomstig lid 2, kan het Bureau houders van een vergunning voor het in de handel brengen en andere relevante belanghebbenden raadplegen. [Am. 273] 3. Het Bureau stelt de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen in kennis van de tekorten aan geneesmiddelen die overeenkomstig lid 2 zijn vastgesteld. 4. Met het oog op de uitvoering van de in artikel 118, lid 1, en de artikelen 123 en 124 bedoelde taken zorgt het Bureau, in overleg met de in artikel 121, lid 1, punt c), bedoelde werkgroep en na raadpleging van de Werkgroep Patiënten- en Consumentenorganisaties (PCWP) en de Werkgroep Medische Beroepsbeoefenaren, en andere relevante belanghebbenden , voor het volgende: [Am. 274] a) de criteria voor de vaststelling en herziening van de in artikel 123, lid 1, bedoelde lijst van kritieke tekorten vaststellen; b) de instrumenten specificeren, met inbegrip van het bij Verordening (EU) 2022/123 opgerichte Europees platform voor het monitoren van tekorten (ESMP), zodra het toepassingsgebied overeenkomstig lid 6 is uitgebreid, en van de methoden en criteria voor de monitoring en rapportage als bedoeld in artikel 119, lid 1, punt a), en artikel 121, lid 2, punt a); c) richtsnoeren opstellen om houders van een vergunning voor het in de handel brengen zoals omschreven in artikel 116, lid 1, in staat te stellen een risicobeoordeling uit te voeren van de gevolgen van schorsing, stopzetting of intrekking en van het plan voor het opvangen van tekorten zoals bedoeld in artikel 118, lid 2; d) de methoden specificeren voor het doen van de in artikel 123, lid 4, bedoelde aanbevelingen; e) de onder de punten a) tot en met d) vallende informatie bekend te maken op een speciale webpagina op haar in artikel 104 bedoelde webportaal. 5. Voor de duur van het kritieke tekort en totdat de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen van oordeel is dat dit is opgelost, brengt het Bureau regelmatig verslag uit over de resultaten van de in artikel 124 bedoelde monitoring aan de Commissie en de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen, en met name over elke gebeurtenis die kan leiden tot een ingrijpende gebeurtenis, zoals gedefinieerd in artikel 2 van Verordening (EU) 2022/123. Wanneer een noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid is erkend overeenkomstig Verordening (EU) 2022/2371 of een gebeurtenis overeenkomstig Verordening (EU) 2022/123 als een ingrijpende gebeurtenis is erkend, is die verordening van toepassing. 6. Voor de uitvoering van deze verordening breidt het Bureau het toepassingsgebied van het Europeesplatform voor het monitoren van tekorten uit. Het Bureau zorgt er in voorkomend geval voor ervoor dat de gegevens interoperabel zijn tussen het ESMP, de IT-systemen van de lidstaten en , in voorkomend geval, met andere relevante IT-systemen en databanken, zonder dubbele rapportages ; . [Am. 275] Artikel 123 Rol van de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen en de lijst van kritieke tekorten aan geneesmiddelen 1. Op basis van de in artikel 118, lid 1, bedoelde monitoring en na raadpleging van het Bureau en de in artikel 121, lid 1, punt c), bedoelde werkgroep stelt de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen een lijst vast van kritieke tekorten aan geneesmiddelen waarvoor overeenkomstig artikel 5 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] een vergunning is verleend om in een lidstaat in de handel te mogen worden gebracht en waarvoor gecoördineerde actie op het niveau van de Unie nodig is (“de lijst van kritieke tekorten aan geneesmiddelen”). 2. De stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen herziet de status van het kritieke tekort telkens wanneer dat nodig is en werkt de lijst bij wanneer zij van oordeel is dat een geneesmiddel moet worden toegevoegd of dat het kritieke tekort is opgelost op basis van het verslag overeenkomstig artikel 122, lid 5. De stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen kan aanbevelen om prognoses van vraag en aanbod voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik in de Unie te monitoren en om de beschikbare voorraden in de gehele toeleveringsketen te monitoren. [Am. 276] 3. Daarnaast wijzigt de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen haar reglement van orde en het reglement van orde van de in artikel 121, lid 1, punt c), bedoelde werkgroep, overeenkomstig de in deze verordening vastgestelde taken. 4. De stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen kan doet aan de betrokken houders van een vergunning voor het in de handel brengen, de lidstaten, de Commissie, de vertegenwoordigers van gezondheidswerkers of andere entiteiten zonder onnodige vertraging aanbevelingen doen over maatregelen om het kritieke tekort op te lossen of op te vangen, overeenkomstig de in artikel 122, lid 4, punt d), bedoelde methoden. [Am. 277] 4 bis. De lidstaten kunnen, binnen de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen, besluiten om het “vrijwillig solidariteitsmechanisme voor geneesmiddelen” in werking te stellen om: a) een kritiek tekort aan een geneesmiddel op nationaal niveau te melden aan andere lidstaten en aan de Commissie; b) met de steun van het Bureau de beschikbaarheid van de geneesmiddelen in andere lidstaten vast te stellen; c) met de steun van het Bureau bijeenkomsten te organiseren met de verstrekkende lidstaten, de schenkende partij en andere betrokken partijen om de operationele vereisten te bespreken; d) te verzoeken dat het Uniemechanisme voor civiele bescherming in werking wordt gesteld om de vrijwillige overdracht van geneesmiddelen te coördineren en logistiek te ondersteunen. [Am. 278] Artikel 124 Beheer van het kritieke tekort 1. Na de toevoeging van een geneesmiddel aan de lijst van kritieke tekorten overeenkomstig artikel 123, leden 1 en 2, en op basis van de permanente monitoring overeenkomstig artikel 118, lid 1, houdt het Bureau, in overleg met de bevoegde autoriteit van de lidstaat, voortdurend toezicht op het kritieke tekort aan dat geneesmiddel. 2. Voor de toepassing van lid 1 kan het Bureau, indien die informatie niet reeds beschikbaar is voor het Bureau, relevante informatie over dat kritieke tekort opvragen bij: a) de bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat via de in artikel 121, lid 1, punt c), bedoelde werkgroep; b) de houder van de vergunning voor het in de handel brengen zoals omschreven in artikel 116, lid 1; c) de andere in artikel 120, lid 2, genoemde actoren. Voor de toepassing van dit lid kan stelt het Bureau een termijn vaststellen vast voor de indiening van de gevraagde informatie. [Am. 279] 3. Het Bureau zet op zijn in artikel 104 bedoelde webportaal een voor het publiek toegankelijke en gebruiksvriendelijke webpagina op met informatie over alle feitelijke kritieke tekorten aan geneesmiddelen in gevallen waarin het Bureau het tekort heeft , met inbegrip van de redenen voor de tekorten. Na de tekorten te hebben beoordeeld , doet het Bureau en aanbevelingen heeft gedaan aan gezondheidswerkers en patiënten . De webpagina bevat de in artikel 121 bis bedoelde informatie, naast de lijst van lidstaten die door elk tekort worden getroffen . Deze webpagina bevat ook verwijzingen naar de door de bevoegde autoriteiten van de lidstaat overeenkomstig artikel 121, lid 1, punt b), gepubliceerde lijsten van feitelijke tekorten , het ESMP en ze bevat, voor zover mogelijk, ook informatie uit andere door het Bureau vastgestelde relevante bronnen en databanken, en ze bevat verwijzingen naar opties voor alternatieve behandelingen of producten en passende communicatie . [Am. 280] Artikel 125 Verplichtingen van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen in geval van een kritiek tekort 1. Naar aanleiding van de toevoeging van een geneesmiddel aan de lijst van kritieke tekorten aan geneesmiddelen overeenkomstig artikel 123, leden 1 en 2, of van aanbevelingen overeenkomstig artikel 123, lid 4, zorgt de houder van een vergunning voor het in de handel brengen zoals omschreven in artikel 116, lid 1, op wie die aanbevelingen van toepassing zijn, ervoor: a) alle aanvullende informatie te verstrekken waarom het Bureau kan verzoeken , met inbegrip van regelmatige informatie over de beschikbare voorraden van geneesmiddelen ; [Am. 281] b) aanvullende relevante informatie te verstrekken aan het Bureau; c) rekening te houden met de in artikel 123, lid 4, bedoelde aanbevelingen; d) alle maatregelen na te leven die door de Commissie krachtens artikel 126, lid 1, punt a), of door de lidstaat krachtens artikel 121, lid 5, punt d), genomen worden; e) het Bureau te voorzien van informatie over alle krachtens de punten c) en d) genomen maatregelen en van een verslag over de resultaten van die maatregelen; f) het Bureau zonder onnodige vertraging in kennis te stellen van de einddatum van het kritieke tekort. [Am. 282] Artikel 126 Rol van de Commissie 1. Indien de Commissie dit passend en noodzakelijk acht: a) houdt zij rekening met de aanbevelingen van de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen en voert zij relevante maatregelen uit; b) stelt zij de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen in kennis van de door de Commissie genomen maatregelen. 2. De Commissie kan de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen verzoeken aanbevelingen te doen, zoals bedoeld in artikel 123, lid 4. 2 bis. De Commissie neemt passende maatregelen om eventuele bezorgdheden die in de in artikel 122, lid 1 bis, vermelde beoordeling van het Bureau aan het licht zijn gekomen, aan te pakken. [Am. 283] Afdeling 2 Voorzieningszekerheid Artikel 127 Identificatie en beheer van kritieke geneesmiddelen door de bevoegde autoriteit van de lidstaat 1. De bevoegde autoriteit van de lidstaat identificeert , na raadpleging van gezondheidswerkers en patiëntenorganisaties, kritieke geneesmiddelen in die lidstaat aan de hand van de in artikel 130, lid 1, punt a), beschreven methode. [Am. 284] 2. De bevoegde autoriteit van de lidstaat, handelend via de in artikel 121, lid 1, punt c), bedoelde werkgroep, brengt verslag uit aan het Bureau over de overeenkomstig lid 1 geïdentificeerde kritieke geneesmiddelen in die lidstaat, alsmede over de informatie die zij heeft ontvangen van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen zoals omschreven in artikel 116, lid 1. 3. Met het oog op de identificatie van kritieke geneesmiddelen zoals bedoeld in lid 1, kan de bevoegde autoriteit van de lidstaat de houder van een vergunning voor het in de handel brengen zoals omschreven in artikel 116, lid 1, om relevante informatie verzoeken, met inbegrip van het in artikel 117 bedoelde plan voor de voorkoming van tekorten. 4. Met het oog op de identificatie van kritieke geneesmiddelen als bedoeld in lid 1, kan de bevoegde autoriteit van de lidstaat relevante informatie opvragen bij andere entiteiten, waaronder andere houders van een vergunning voor het in de handel brengen, importeurs en fabrikanten van geneesmiddelen of werkzame stoffen en relevante leveranciers daarvan, groothandelaars, representatieve verenigingen van belanghebbenden of andere personen of rechtspersonen die gemachtigd of gerechtigd zijn geneesmiddelen aan het publiek te leveren. 5. De bevoegde autoriteit van de lidstaat beoordeelt de gegrondheid van elke vertrouwelijkheidsclaim van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen overeenkomstig artikel 128, lid 1, punt e), en beschermt alle informatie van commercieel vertrouwelijke aard tegen ongerechtvaardigde openbaarmaking. 6. Met het oog op de vaststelling van de lijst van de Unie van kritieke geneesmiddelen overeenkomstig artikel 131, doet elke lidstaat via de bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat het volgende: a) de in de artikel 130, lid 2, punt a), bedoelde informatie binnen de door het Bureau vastgestelde termijn bij het Bureau indienen met gebruikmaking van de instrumenten, methoden en criteria voor monitoring en rapportage die zijn vastgesteld overeenkomstig artikel 130, lid 1, punt c); b) het Bureau alle relevante informatie verstrekken, met inbegrip van informatie over de maatregelen die de lidstaat heeft genomen om de levering van dat geneesmiddel te versterken; c) actualiseringen verstrekken van de overeenkomstig de punten a) en b) aan het Bureau verstrekte informatie; d) elk verzuim motiveren om de gevraagde informatie te verstrekken; e) het bestaan vermelden van informatie van commercieel vertrouwelijke aard die de houder van de vergunning voor het in de handel brengen overeenkomstig artikel 128, lid 1, punt e), als zodanig heeft gemeld, en de toelichting van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen waarom die informatie van commercieel vertrouwelijke aard is, doorgeven. Indien nodig kan de bevoegde autoriteit van de lidstaat verzoeken om een verlenging van de door het Bureau vastgestelde termijn om te voldoen aan het verzoek om informatie overeenkomstig punt a) van de eerste alinea. 7. Naar aanleiding van de toevoeging van een geneesmiddel aan de lijst van de Unie van kritieke geneesmiddelen overeenkomstig artikel 131 of van eventuele aanbevelingen overeenkomstig artikel 132, lid 1, zorgen de lidstaten ervoor: a) alle aanvullende informatie te verstrekken waarom het Bureau kan verzoeken; b) aanvullende relevante informatie te verstrekken aan het Bureau; c) alle door de Commissie uit hoofde van artikel 134, lid 1, punt a), genomen maatregelen na te leven en te coördineren; d) rekening te houden met eventuele aanbevelingen van de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen zoals bedoeld in artikel 132, lid 1; e) het Bureau in kennis te stellen van alle door die lidstaat geplande of genomen maatregelen overeenkomstig de punten c) en d), alsmede van de resultaten van deze acties. 8. De lidstaten die met betrekking tot lid 7, punten c) en d), alternatieve maatregelen nemen, delen de redenen daarvoor tijdig met het Bureau. Artikel 128 Verplichtingen van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen met betrekking tot kritieke geneesmiddelen 1. Voor de toepassing van artikel 127, leden 1 en 3, en artikel 131, lid 1, zorgt de houder van de vergunning voor het in de handel brengen zoals omschreven in artikel 116, lid 1 ervoor: a) de overeenkomstig artikel 127, lid 3, artikel 130, lid 2, punt b), en artikel 130, lid 4, gevraagde informatie binnen de door de betrokken bevoegde autoriteit zoals omschreven in artikel 116, lid 1, vastgestelde termijn onverwijld bij die bevoegde autoriteit in te dienen met gebruikmaking van de instrumenten, methoden en criteria voor monitoring en rapportage die zijn vastgesteld overeenkomstig artikel 130, lid 1, punt c); b) zo nodig actualiseringen van de overeenkomstig punt a) verstrekte informatie te verstrekken; c) elk verzuim om de gevraagde informatie te verstrekken, te motiveren; d) indien nodig, bij de betrokken bevoegde autoriteit zoals omschreven in artikel 116, lid 1, een verzoek tot verlenging van de door die bevoegde autoriteit overeenkomstig punt a) vastgestelde termijn in te dienen, en e) aan te geven of de overeenkomstig punt a) verstrekte informatie gegevens van commercieel vertrouwelijke aard bevat, identificeert de relevante delen van die informatie die van commercieel vertrouwelijke aard zijn en licht toe waarom die informatie van dergelijke aard is. 2. De houder van een vergunning voor het in de handel brengen zoals omschreven in artikel 116, lid 1, is verantwoordelijk voor het verstrekken van correcte, niet misleidende en volledige informatie, zoals gevraagd door de betrokken bevoegde autoriteit zoals omschreven in artikel 116, lid 1, en heeft de plicht om samen te werken en alle relevante informatie uit eigen beweging aan die bevoegde autoriteit bekend te maken en deze informatie bij te werken zodra die informatie beschikbaar is. [Am. 285 - niet van toepassing op de Nederlandse versie] Artikel 129 Verplichtingen voor andere actoren Voor de toepassing van artikel 127, lid 4, artikel 130, lid 2, punt c), en artikel 130, lid 4, punt c), verstrekken entiteiten, met inbegrip van andere houders van een vergunning voor het in de handel brengen zoals omschreven in artikel 116, lid 1, importeurs en fabrikanten van geneesmiddelen of werkzame stoffen en relevante leveranciers daarvan, groothandelaars, representatieve verenigingen van belanghebbenden of andere personen of juridische entiteiten die gemachtigd of gerechtigd zijn geneesmiddelen aan het publiek te leveren, op verzoek van de betrokken bevoegde autoriteit zoals omschreven in artikel 116, lid 1, in voorkomend geval tijdig alle gevraagde binnen de door het Bureau gestelde termijn alle informatie en verstrekken actualiseringen wanneer dit nodig is . [Am. 286] Artikel 130 Rol van het Bureau 1. Het Bureau zorgt in samenwerking met de in artikel 121, lid 1, punt c), bedoelde werkgroep voor het volgende: a) een gemeenschappelijke methodologie ontwikkelen om kritieke geneesmiddelen te identificeren, met inbegrip van de beoordeling van kwetsbaarheden en de beschikbaarheid van geëigende alternatieven met betrekking tot de toeleveringsketen van die geneesmiddelen, in voorkomend geval in overleg met de Werkgroep Patiënten- en Consumentenorganisaties (PCWP) en de Werkgroep Medische Beroepsbeoefenaren, alsook andere relevante belanghebbenden; [Am. 287] b) de procedures en criteria voor het opstellen en herzien van de in artikel 131 bedoelde lijst van de Unie van kritieke geneesmiddelen specificeren; c) de instrumenten, methoden en criteria voor de monitoring en rapportage zoals bedoeld in artikel 127, lid 6, punt a), en artikel 128, lid 1, punt a), specificeren; d) de methoden specificeren voor het doen en herzien van de in artikel 132, leden 1 en 3, bedoelde aanbevelingen van de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen. Het Bureau publiceert de onder b), c) en d) bedoelde informatie op een speciale webpagina op zijn webportaal. 2. Naar aanleiding van de verslagen en informatie die de lidstaten en de houders van een vergunning voor het in de handel brengen overeenkomstig artikel 127, leden 2 en 6, en artikel 128, lid 1, hebben verstrekt, kan het Bureau de relevante informatie opvragen bij: a) de bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat; b) de houder van de vergunning voor het in de handel brengen van het geneesmiddel, met inbegrip van het in artikel 117 en artikel 119, lid 2, bedoelde plan voor de voorkoming het voorkomen en opvangen van tekorten; [Am. 288] c) andere entiteiten, waaronder andere houders van een vergunning voor het in de handel brengen, importeurs en fabrikanten van geneesmiddelen of werkzame stoffen en relevante leveranciers daarvan, groothandelaars, representatieve verenigingen van belanghebbenden of andere personen of rechtspersonen die gemachtigd of gerechtigd zijn geneesmiddelen aan het publiek te leveren. Het Bureau rapporteert, in overleg met de in artikel 121, lid 1, punt c), bedoelde werkgroep, de in artikel 127, leden 2 en 6, en artikel 128, lid 1, bedoelde informatie aan de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen. 3. Voor de toepassing van artikel 127, lid 6, punt e), en artikel 128, lid 1, punt e), beoordeelt het Bureau de gegrondheid van elk verzoek om vertrouwelijke behandeling en beschermt het informatie van commercieel vertrouwelijke aard tegen ongerechtvaardigde openbaarmaking. 4. Na de vaststelling van de lijst van de Unie van kritieke geneesmiddelen overeenkomstig artikel 131 kan het Bureau om aanvullende informatie verzoeken bij: a) de bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat; b) de houder van de vergunning voor het in de handel brengen zoals omschreven in artikel 116, lid 1; c) andere entiteiten, waaronder andere houders van een vergunning voor het in de handel brengen, importeurs en fabrikanten van geneesmiddelen of werkzame stoffen en relevante leveranciers daarvan, groothandelaars, representatieve verenigingen van belanghebbenden of andere personen of rechtspersonen die gemachtigd of gerechtigd zijn geneesmiddelen aan het publiek te leveren. 5. Na de vaststelling van de lijst van de Unie van kritieke geneesmiddelen overeenkomstig artikel 131 brengt beoordeelt het Bureau verslag uit aan de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen over alle relevante informatie die het overeenkomstig artikel 133 van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen en de bevoegde autoriteit van de lidstaat heeft ontvangen overeenkomstig artikel 127, leden 7 en 8 , en brengt het hierover verslag uit aan de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen . [Am. 289] 6. Het Bureau maakt de in artikel 132, lid 1, bedoelde aanbevelingen van de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen openbaar via het in artikel 104 bedoelde webportaal. 6 bis. Na het verzoek van een lidstaat om het in artikel 132, lid 5, bedoelde vrijwillige solidariteitsmechanisme te gebruiken, verleent het Bureau bijstand aan de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen en kan het: a) bevestigen dat aan de voorwaarden is voldaan om het vrijwillige solidariteitsmechanisme in werking te stellen; b) de leden van de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen in kennis stellen van het feit dat het vrijwillige solidariteitsmechanisme in werking wordt gesteld; c) de leden van de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen verzoeken om binnen een specifieke termijn relevante informatie te verstrekken; d) het verstrekkende land in contact brengen met de lidstaten die het kunnen ondersteunen; e) bijeenkomsten organiseren met de verstrekkende lidstaten, de schenkende partij en andere relevante betrokken partijen; f) verzoeken dat het EU-mechanisme voor civiele bescherming in werking wordt gesteld om de vrijwillige overdracht van geneesmiddelen te coördineren en logistiek te ondersteunen. [Am. 290] Artikel 131 De lijst van de Unie van kritieke geneesmiddelen 1. Na de in artikel 130, lid 2, tweede alinea, en artikel 130, lid 5, bedoelde rapportage raadpleegt de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen de in artikel 121, lid 1, punt c), bedoelde werkgroep , en de Werkgroep Patiënten- en Consumentenorganisaties (PCWP), de Werkgroep Medische Beroepsbeoefenaren en de Industry Standing Group (ISG) . Op basis van deze raadpleging stelt de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen een lijst van de Unie voor van kritieke geneesmiddelen die overeenkomstig artikel 5 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] in een lidstaat in de handel mogen worden gebracht en waarvoor gecoördineerde actie op het niveau van de Unie nodig is (“de lijst van de Unie van kritieke geneesmiddelen”). [Am. 291] 2. De stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen kan stelt zo nodig bijwerkingen van de lijst van de Unie van kritieke geneesmiddelen aan de Commissie voorstellen voor . [Am. 292] 3. De Commissie stelt, rekening houdend met het voorstel van de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen, de lijst van de Unie van kritieke geneesmiddelen vast en werkt deze bij door middel van een uitvoeringshandeling en deelt de vaststelling van de lijst en eventuele actualiseringen mee aan het Bureau en de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen. Die uitvoeringshandelingen worden volgens de in artikel 173, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure vastgesteld. 4. Na de vaststelling van de lijst van de Unie van kritieke geneesmiddelen overeenkomstig lid 3 maakt het Bureau deze lijst en eventuele bijwerkingen van deze lijst onmiddellijk bekend op zijn in artikel 104 bedoelde webportaal. Artikel 132 Rol van de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen 1. Na de vaststelling van de Unielijst van kritieke geneesmiddelen overeenkomstig artikel 131, lid 3, kan de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen, in overleg met het Bureau en de in artikel 121, lid 1, punt c), bedoelde werkgroep, overeenkomstig de in artikel 130, lid 1, punt d), bedoelde methoden aanbevelingen doen aan houders van een vergunning voor het in de handel brengen zoals omschreven in artikel 116, lid 1, de lidstaten, de Commissie of andere entiteiten over passende maatregelen voor de voorzieningszekerheid. Dergelijke maatregelen kunnen aanbevelingen omvatten inzake productiecapaciteit, reorganisatie van productiecapaciteit, diversificatie van leveranciers en , voorraadbeheer , het aanleggen van een minimale veiligheidsvoorraad en, indien nodig, de herverdeling van beschikbare voorraden onder de lidstaten in het kader van het vrijwillige solidariteitsmechanisme om in dringende behoeften te voorzien, alsmede prijsstellings- en inkoopmechanismen en -maatregelen en, waar nodig, het gebruik van flexibilisering van de regelgeving zonder de normen voor veiligheid en werkzaamheid te verlagen omvatten . [Am. 293] 1 bis. De stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen coördineert het vrijwillige solidariteitsmechanisme zodat de lidstaten tijdens kritieke tekorten om bijstand kunnen verzoeken bij het verwerven van voorraden voor een geneesmiddel. De stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen specificeert de procedures en criteria om het vrijwillige solidariteitsmechanisme in werking te stellen in overleg met de lidstaten, het Bureau en de Commissie. [Am. 294] 1 ter. Na de actualisering van de lijst van de Unie van kritieke geneesmiddelen, beoordeelt de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen het plan voor de preventie van tekorten voor de geneesmiddelen die in de lijst zijn opgenomen. [Am. 295] 2. De stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen wijzigt haar reglement van orde en het reglement van orde van de in artikel 121, lid 1, punt c), bedoelde werkgroep, overeenkomstig de in deze afdeling vastgestelde taken. 3. Na het in artikel 130, lid 5, bedoelde verslag evalueert de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen haar aanbevelingen overeenkomstig de in artikel 130, lid 1, punt d), bedoelde methoden. 4. De stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen kan het Bureau verzoeken om nadere informatie op te vragen bij de lidstaten of bij de houder van een vergunning voor het in de handel brengen van het in de lijst van de Unie van kritieke geneesmiddelen opgenomen geneesmiddel zoals omschreven in artikel 116, lid 1, of bij andere relevante entiteiten zoals bedoeld in artikel 129. Artikel 133 Verplichtingen van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen na de aanbevelingen van de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen Naar aanleiding van de toevoeging van een geneesmiddel aan de lijst van de Unie van kritieke geneesmiddelen overeenkomstig artikel 131, lid 3, of van eventuele aanbevelingen overeenkomstig artikel 132, lid 1, zorgt de houder van een vergunning voor het in de handel brengen, zoals omschreven in artikel 116, lid 1, van een geneesmiddel dat op die lijst staat of waarop die aanbevelingen van toepassing zijn, ervoor: a) alle aanvullende informatie te verstrekken waarom het Bureau kan verzoeken; b) aanvullende relevante informatie te verstrekken aan het Bureau; c) rekening te houden met de in artikel 132, lid 1, bedoelde aanbevelingen; d) alle maatregelen na te leven die door de Commissie overeenkomstig artikel 134, lid 1, punt a), of door de lidstaat krachtens artikel 127, lid 7, punt e), genomen worden; e) het Bureau in kennis te stellen van alle genomen maatregelen en verslag uit te brengen over de resultaten van die maatregelen. Artikel 134 Rol van de Commissie 1. Indien zij dit passend en noodzakelijk acht, kan De Commissie: [Am. 296] -a) neemt binnen het kader van haar bevoegdheden alle nodige maatregelen om kritieke tekorten aan geneesmiddelen op te vangen; [Am. 297] a) rekening houden met de aanbevelingen van de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen en de relevante maatregelen uitvoeren; b) de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen in kennis stellen van de door de Commissie genomen maatregelen; c) de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen verzoeken om informatie of een advies of verdere aanbevelingen zoals bedoeld in artikel 132, lid 1 . ; c bis) ontwikkelt richtsnoeren om ervoor te zorgen dat nationale initiatieven voor de aanleg van voorraden in verhouding staan tot de behoeften en geen onbedoelde gevolgen hebben in andere lidstaten, zoals druk op de toelevering; [Am. 298] c ter) ontwikkelt in het kader van Richtlijn 2014/24/EU richtsnoeren om praktijken met betrekking tot overheidsopdrachten op farmaceutisch gebied te ondersteunen, met name wat de toepassing van de criteria van de economisch voordeligste inschrijving betreft om corrigerende maatregelen in te voeren ten aanzien van aanbestedingen die louter op de prijs gebaseerd zijn en of waar sprake is van slechts één enkele opdrachtnemer. [Am. 299] 1 bis. De Commissie werkt samen met het ECDC aan betrouwbare prognoses van potentiële bedreigingen en potentiële tekorten. [Am. 300] 2. De Commissie is bevoegd om, rekening houdend met de informatie of het advies zoals bedoeld in lid 1 of met de aanbevelingen van de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen, kan de Commissie besluiten een uitvoeringshandeling overeenkomstig artikel 175 gedelegeerde handelingen vast te stellen ter aanvulling van deze verordening, om de voorzieningszekerheid te verbeteren , en daarbij de lidstaten toe te staan om wetgeving aan te nemen of te handhaven die een hoger niveau van bescherming biedt tegen geneesmiddelentekorten, met inachtneming van de in het kader van het vrijwillige solidariteitsmechanisme aangegane verbintenissen. De gedelegeerde handelingen kunnen . De uitvoeringshandeling kan aan houders van een vergunning voor het in de handel brengen, groothandelaars of andere relevante entiteiten eisen inzake voorraden van werkzame farmaceutische bestanddelen of afgewerkte doseringsvormen of andere relevante maatregelen opleggen die nodig zijn om de voorzieningszekerheid te verbeteren. [Am. 301] 3. De in lid 2 bedoelde uitvoeringshandeling wordt overeenkomstig de in artikel 173, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure vastgesteld. [Am. 302] HOOFDSTUK XI EUROPEES GENEESMIDDELENBUREAU Afdeling 1 Taken van het Bureau Artikel 135 Instelling De activiteiten van het bij Verordening (EG) nr. 726/2004 ingestelde Europees Geneesmiddelenbureau (“het Bureau”) worden voortgezet overeenkomstig deze verordening. Het Bureau is belast met de coördinatie van de bestaande wetenschappelijke middelen die de lidstaten tot zijn beschikking stellen voor de beoordeling van, het toezicht op en de bewaking van geneesmiddelen voor menselijk gebruik en diergeneesmiddelen. Artikel 136 Juridische status 1. Het Bureau bezit rechtspersoonlijkheid. 2. In elk van de lidstaten geniet het Bureau de meest uitgebreide handelingsbevoegdheid die aan rechtspersonen krachtens de wetgeving in de betreffende lidstaat wordt verleend. Het kan in met name roerende en onroerende zaken verwerven of vervreemden, en in rechte optreden. 3. Het Bureau wordt vertegenwoordigd door een uitvoerend directeur. Artikel 137 Zetel De zetel van het Bureau is gevestigd in Amsterdam, Nederland. Artikel 138 Doelstellingen en taken van het Bureau 1. Het Bureau verstrekt de lidstaten en de instellingen van de Unie het best mogelijke wetenschappelijk advies over alle vraagstukken in verband met de beoordeling van de kwaliteit, de veiligheid en , de werkzaamheid en de milieurisico’s van geneesmiddelen voor menselijk gebruik of diergeneesmiddelen, die overeenkomstig de rechtshandelingen van de Unie inzake geneesmiddelen voor menselijk gebruik of diergeneesmiddelen aan dit bureau worden voorgelegd. [Am. 303] Het Bureau verricht, met name door middel van zijn comités en werkgroepen , de volgende taken: [Am. 304] a) het coördineren van de wetenschappelijke beoordeling van de kwaliteit, de veiligheid en , de werkzaamheid en de milieurisico’s van de geneesmiddelen voor menselijk gebruik die aan de procedures van de Unie voor het verlenen van vergunningen voor het in de handel brengen zijn onderworpen; [Am. 305] a bis) het ontwikkelen, na raadpleging van de relevante nationale autoriteiten en de nationale organen die belast zijn met prijsstelling en vergoeding in overeenstemming met artikel 162 van deze verordening en de bij artikel 3 van Verordening (EU) 2021/2282 opgerichte coördinatiegroep van de lidstaten inzake evaluatie van gezondheidstechnologie, van geharmoniseerde normen voor de opzet van wetenschappelijke studies voor houders van een vergunning voor het in de handel brengen; [Am. 306] b) het coördineren van de wetenschappelijke beoordeling van de kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid van geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik waarvoor de procedures van de Unie voor het verlenen van vergunningen voor het in de handel brengen gelden overeenkomstig Verordening (EU) 2019/6 , het verlenen van advies over methodologische aspecten van de proeven voor deze geneesmiddelen en het gebruik van de betrokken resultaten van de klinische proeven voor regelgevingsdoeleinden en de uitvoering van andere taken die zijn vastgesteld in Verordening (EU) 2019/6 en Verordening (EG) nr. 470/2009; [Am. 307] c) het op verzoek doorgeven en openbaar maken van beoordelingsrapporten, samenvattingen van productkenmerken, periodieke geactualiseerde veiligheidsverslagen, etiketten en , bijsluiters en indien van toepassing AMR-bewustmakingskaarten voor deze geneesmiddelen voor menselijk gebruik; [Am. 308] d) het coördineren van de controle op geneesmiddelen voor menselijk gebruik waarvoor in de Unie een vergunning is verleend, en het verstrekken van advies over de maatregelen die noodzakelijk zijn om een veilig en doeltreffend gebruik van die geneesmiddelen te waarborgen, met name door coördinatie van de beoordeling en uitvoering van de verplichtingen en systemen inzake geneesmiddelenbewaking en controle op deze uitvoering; e) het zorgen voor het compileren en verspreiden van gegevens over de vermoedelijke bijwerkingen van geneesmiddelen voor menselijk gebruik waarvoor in de Unie een vergunning is verleend, door middel van databanken die door alle lidstaten permanent kunnen worden geraadpleegd; f) het verlenen van bijstand aan de lidstaten bij het snel verstrekken van informatie inzake geneesmiddelenbewaking met betrekking tot geneesmiddelen voor menselijk gebruik aan gezondheidswerkers en het coördineren van de veiligheidsmededelingen door de bevoegde autoriteiten van de lidstaten; g) het verspreiden onder de bevolking van passende informatie over vraagstukken inzake geneesmiddelenbewaking met betrekking tot geneesmiddelen voor menselijk gebruik, met name door het opzetten en onderhouden van een Europees webportaal voor geneesmiddelen; h) het coördineren, wat geneesmiddelen voor menselijk gebruik of diergeneesmiddelen betreft, van de controle op de inachtneming van de normen inzake goede productie-, laboratorium-, klinische en geneesmiddelenbewakingspraktijken en, wat geneesmiddelen voor menselijk gebruik betreft, van de controle op de nakoming van de verplichtingen betreffende de geneesmiddelenbewaking; i) het verzorgen van het secretariaat van het in artikel 54 bedoelde gemeenschappelijke auditprogramma; j) het op verzoek verlenen van wetenschappelijke en technische ondersteuning ter bevordering van de samenwerking tussen de Unie, haar lidstaten, internationale organisaties en derde landen met betrekking tot wetenschappelijke en technische vraagstukken in verband met de beoordeling en monitoring van geneesmiddelen voor menselijk gebruik en diergeneesmiddelen, met name in het kader van de Internationale Raad voor de harmonisatie van de technische voorschriften voor de registratie van geneesmiddelen voor menselijk gebruik (ICH) en de Internationale Veterinaire Conferentie voor de harmonisatie (VICH); k) het coördineren, zoals bedoeld in artikel 53, van een gestructureerde samenwerking op het gebied van inspecties in derde landen tussen de lidstaten en het Europees Directoraat voor de kwaliteit van medicijnen en gezondheidszorg van de Raad van Europa, de Wereldgezondheidsorganisatie of betrouwbare internationale autoriteiten, door middel van internationale inspectieprogramma’s; l) het uitvoeren van inspecties bij de lidstaten om na te gaan of de beginselen van goede productiepraktijken, met inbegrip van de afgifte van GMP-certificaten, en van goede klinische praktijken worden nageleefd, op verzoek van de in artikel 50, lid 2, bedoelde toezichthoudende autoriteit wanneer extra capaciteit nodig is om inspecties in het belang van de Unie uit te voeren, onder meer in reactie op noodsituaties op het gebied van de volksgezondheid; m) het voeren van de administratie met betrekking tot vergunningen voor het in de handel brengen van geneesmiddelen voor menselijk gebruik die werden verleend volgens de procedures van de Unie voor vergunningen voor het in de handel brengen; n) het opzetten van een gebruiksvriendelijk, voor het grote publiek toegankelijke databank over geneesmiddelen voor menselijk gebruik en het waarborgen dat deze los van farmaceutische bedrijven wordt bijgewerkt en beheerd; met behulp van de databank moet kunnen worden gezocht naar informatie waarvoor reeds toestemming is verleend om deze op de bijsluiter te vermelden en naar andere door het Bureau relevant geachte documenten ; de databank moet een sectie bevatten over geneesmiddelen voor menselijk gebruik die voor de behandeling van kinderen zijn toegelaten; de informatie voor het grote publiek moet op passende en begrijpelijke wijze worden geformuleerd; [Am. 309] o) het verlenen van bijstand aan de Unie en haar lidstaten bij het verstrekken van informatie aan gezondheidswerkers en aan de bevolking over door het Bureau beoordeelde geneesmiddelen voor menselijk gebruik en diergeneesmiddelen; p) het verstrekken van wetenschappelijk advies aan ondernemingen of, in voorkomend geval, entiteiten zonder winstoogmerk over de uitvoering van de verschillende tests en proeven die nodig zijn om de kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid van geneesmiddelen voor menselijk gebruik aan te tonen; q) het ondersteunen, door middel van beter wetenschappelijk advies en advies op regelgevingsgebied, van de ontwikkeling van geneesmiddelen die uit het oogpunt van de volksgezondheid van groot belang zijn, met inbegrip van het aanpakken van resistentie tegen antimicrobiële stoffen, en met name vanuit het oogpunt van therapeutische innovatie (prioritaire geneesmiddelen); r) het controleren of aan de voorwaarden die zijn opgelegd door de rechtshandelingen van de Unie betreffende geneesmiddelen voor menselijk gebruik en diergeneesmiddelen en door de vergunningen voor het in de handel brengen is voldaan bij de parallelle distributie van geneesmiddelen voor menselijk gebruik en diergeneesmiddelen waarvoor op grond van deze verordening of, voor zover van toepassing, Verordening (EU) 2019/6 een vergunning is verleend; s) het opstellen, op verzoek van de Commissie, van andere wetenschappelijke adviezen betreffende de beoordeling van geneesmiddelen voor menselijk gebruik en diergeneesmiddelen of de grondstoffen die worden gebruikt bij de fabricage van geneesmiddelen voor menselijk gebruik; t) met het oog op de bescherming van de volksgezondheid, het verzamelen van wetenschappelijke informatie over ziekteverwekkers die als biologisch wapen kunnen worden ingezet, inclusief het voorhanden zijn van voorraden vaccins en andere beschikbare geneesmiddelen voor menselijk gebruik en andere beschikbare diergeneesmiddelen om de effecten van dergelijke verwekkers te voorkomen of te behandelen; u) het coördineren van het toezicht op de kwaliteit van in de handel gebrachte geneesmiddelen voor menselijk gebruik en diergeneesmiddelen door het Europees Directoraat voor de kwaliteit van medicijnen en gezondheidszorg dat samenwerkt met het officiële laboratorium voor geneesmiddelencontrole of door een daartoe door een lidstaat aangewezen laboratorium te laten onderzoeken of een geneesmiddel aan de opgegeven specificaties voldoet. Het Bureau en het Europees Directoraat voor de kwaliteit van medicijnen en gezondheidszorg sluiten een schriftelijk contract voor de verlening van diensten aan het Bureau uit hoofde van dit punt; v) het jaarlijks toezenden aan de begrotingsautoriteit van geaggregeerde informatie over procedures voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik en diergeneesmiddelen; w) het nemen van besluiten zoals bedoeld in artikel 6, lid 5, van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]; x) het bijdragen aan de gezamenlijke verslaglegging met de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) en het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding over de verkoop en het gebruik van antimicrobiële stoffen in de menselijke geneeskunde en de diergeneeskunde, alsmede over de situatie wat betreft resistentie tegen antimicrobiële stoffen in de Unie, op basis van bijdragen van de lidstaten, met inachtneming van de rapportagevereisten en de frequentie in artikel 57 van Verordening (EU) 2019/6. Die gezamenlijke verslaglegging vindt ten minste elke drie jaar plaats; y) het vaststellen van een besluit tot toekenning, weigering of overdracht van een aanwijzing als weesgeneesmiddel; z) het vaststellen van besluiten over plannen voor pediatrisch onderzoek, vrijstellingen en opschortingen met betrekking tot geneesmiddelen; za) het verstrekken van ondersteuning op regelgevingsgebied en wetenschappelijk advies voor de ontwikkeling van wees- en pediatrische geneesmiddelen; zb) het coördineren van de beoordeling en certificering van basiskwaliteitsdossiers voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik en, indien nodig, het coördineren van de inspecties van fabrikanten die een certificaat voor een kwaliteitsbasisdossier aanvragen of bezitten; zc) het opzetten van een mechanisme voor raadpleging van autoriteiten of instanties die een rol spelen gedurende de levenscyclus van geneesmiddelen voor menselijk gebruik, met het oog op de uitwisseling van informatie en het bundelen van kennis over algemene kwesties van wetenschappelijke of technische aard die verband houden met de taken van het Bureau , met name met de SoHO-coördinatieraad, de Coördinatiegroep voor medische hulpmiddelen, de coördinatiegroep van de lidstaten inzake evaluatie van gezondheidstechnologie en de nationale autoriteiten die belast zijn met prijsstelling en vergoeding ; [Am. 310] zd) het ontwikkelen van coherente wetenschappelijke beoordelingsmethoden op de gebieden die tot zijn opdracht behoren; ze) het samenwerken met gedecentraliseerde EU-agentschappen en andere wetenschappelijke autoriteiten en organen die krachtens het recht van de Unie zijn opgericht, met name het Europees Agentschap voor chemische stoffen, de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid, het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding en het Europees Milieuagentschap wat betreft de wetenschappelijke beoordeling van relevante stoffen, de uitwisseling van gegevens en informatie en de ontwikkeling van coherente wetenschappelijke methoden, met inbegrip van de vervanging, vermindering of verfijning van dierproeven, en waar mogelijk het geven van prioriteit aan vervangingsstrategieën, zoals niet-dierlijke in-vitro- en in-silicobenaderingen, rekening houdend met de specifieke kenmerken van de beoordeling van geneesmiddelen; [Am. 311] zf) het coördineren van de monitoring en het beheer van kritieke tekorten aan geneesmiddelen die zijn opgenomen in de in artikel 123, lid 1, bedoelde lijst; zg) het coördineren van de identificatie en het beheer van de in artikel 131 bedoelde lijst van de Unie van kritieke geneesmiddelen; zh) het ondersteunen van de in artikel 121, lid 1, punt c), bedoelde werkgroep en de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen bij hun taken met betrekking tot kritieke tekorten en kritieke geneesmiddelen; zi) het verstrekken van ondersteuning op regelgevingsgebied en wetenschappelijk advies voor, en het vergemakkelijken van de ontwikkeling, validering en toepassing in de regelgeving van op een nieuwe aanpak gebaseerde methoden die een alternatief bieden voor het gebruik van proefdieren; zj) het faciliteren van gezamenlijke niet-klinische onderzoeken tussen aanvragers en houders om onnodige duplicatie van tests waarbij levende dieren worden gebruikt, te voorkomen; zk) het vergemakkelijken van het delen van gegevens van niet-klinische onderzoeken bij levende dieren; zl) het opstellen van wetenschappelijke richtsnoeren om de toepassing van de in deze verordening en in [herziene Richtlijn 2001/83] vastgestelde definities te vergemakkelijken, en voor de milieurisicobeoordeling van geneesmiddelen voor menselijk gebruik, in overleg met de Commissie en de lidstaten . ; zl bis) in het geval dat wetenschappelijke richtsnoeren worden opgesteld, het waarborgen dat die richtsnoeren geactualiseerd en in overeenstemming zijn met de meest recente wetenschappelijke ontwikkelingen. [Am. 312] 2. De in lid 1, punt n), bedoelde databank bevat alle geneesmiddelen voor menselijk gebruik waarvoor in de Unie een vergunning is verleend, samen met de samenvattingen van de productkenmerken, de Europese productbeoordelingsrapporten, de periodieke geactualiseerde veiligheidsverslagen, de documentatie over het ontvangen wetenschappelijke advies indien van toepassing, milieurisicobeoordelingsverslagen, de bijsluiter en , de informatie op het etiket , de bewustmakingskaarten in het geval van antimicrobiële stoffen, verplichtingen met betrekking tot geneesmiddelen na het in de handel brengen ervan, plannen om tekorten te voorkomen en in voorkomend geval op te vangen, en informatie over de lidstaten waar het geneesmiddel in de handel is gebracht en andere door het Bureau relevant geachte documenten . In voorkomend geval bevat zij de elektronische links naar de speciale webpagina’s waarop de houders van een vergunning voor het in de handel brengen de informatie hebben gerapporteerd overeenkomstig artikel 40, lid 4, punt b), en artikel 57 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]. [Am. 313] Met het oog op de databank wordt door het Bureau een lijst opgesteld en bijgehouden van alle geneesmiddelen voor menselijk gebruik waarvoor in de Unie een vergunning is verleend. Daartoe: a) maakt het Bureau een formaat bekend voor de elektronische indiening van informatie over geneesmiddelen voor menselijk gebruik; b) dienen houders van vergunningen voor het in de handel brengen elektronisch bij het Bureau informatie in over alle in de Unie toegelaten geneesmiddelen voor menselijk gebruik en stellen zij het Bureau in kennis van alle nieuwe of gewijzigde vergunningen voor het in de handel brengen die in de Unie zijn verleend, in het in punt a) bedoelde formaat ; . b bis) dienen houders van een vergunning voor het in de handel brengen elektronisch bij het Bureau informatie in over de lidstaten waar de in de Unie toegelaten geneesmiddelen voor menselijk gebruik in de handel zijn gebracht. [Am. 314] In voorkomend geval Indien van toepassing bevat de databank tevens verwijzingen naar gegevens over lopende of reeds afgeronde klinische proeven die zijn opgenomen in de databank voor klinische proeven zoals bedoeld in artikel 81 van Verordening (EU) nr. 536/2014. [Am. 315] Artikel 139 Samenhang van wetenschappelijke adviezen met andere organen van de Unie 1. Het Bureau neemt de nodige en passende maatregelen om in een vroeg stadium elke mogelijke bron van discrepantie tussen zijn wetenschappelijke adviezen en de wetenschappelijke adviezen van andere organen en agentschappen van de Unie die soortgelijke taken uitvoeren met betrekking tot kwesties van gemeenschappelijk belang, te monitoren en vast te stellen. 2. Indien het Bureau een mogelijke bron van verschillen constateert, neemt zij contact op met de betrokken instantie of het betrokken agentschap om ervoor te zorgen dat alle relevante wetenschappelijke en technische informatie onderling wordt uitgewisseld en om mogelijke geschilpunten op wetenschappelijk of technisch vlak te onderkennen. 3. Wanneer aanzienlijke verschillen ten aanzien van wetenschappelijke of technische kwesties worden vastgesteld en het betrokken orgaan een agentschap van de Unie of een wetenschappelijk comité is, werken het Bureau en het betrokken orgaan samen om de meningsverschillen op te lossen en stellen zij de Commissie daarvan onverwijld in kennis. 4. De Commissie kan het Bureau verzoeken specifiek het gebruik van de betrokken stof in geneesmiddelen te beoordelen. Het Bureau maakt zijn beoordeling openbaar, met duidelijke opgave van de redenen voor zijn specifieke wetenschappelijke conclusies. 5. Om de samenhang tussen wetenschappelijke adviezen mogelijk te maken en dubbele tests te voorkomen, treft het Bureau regelingen met andere krachtens het recht van de Unie opgerichte organen of agentschappen voor samenwerking op het gebied van wetenschappelijke beoordelingen en methodologieën. Het Bureau treft ook regelingen voor de uitwisseling van gegevens en informatie over relevante stoffen met de Commissie, de autoriteiten van de lidstaten en andere agentschappen van de Unie, met name voor milieurisicobeoordelingen, niet-klinische onderzoeken en maximumwaarden voor residuen. Deze regelingen hebben tot doel ervoor te zorgen dat de uitwisseling van gegevens en informatie in elektronische formaten beschikbaar wordt gesteld en beschermen de commercieel vertrouwelijke aard van de uitgewisselde informatie, en laten de bepalingen inzake wettelijke bescherming onverlet. Artikel 140 Wetenschappelijke adviezen in het kader van internationale samenwerking 1. Het Bureau kan, met name in het kader van de samenwerking met de Wereldgezondheidsorganisatie, wetenschappelijk advies uitbrengen teneinde bepaalde geneesmiddelen voor menselijk gebruik te beoordelen die bedoeld zijn om buiten de Unie in de handel te worden gebracht. Daartoe wordt een aanvraag bij het Bureau ingediend overeenkomstig de bepalingen van artikel 6. Een dergelijke aanvraag kan samen met een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen of elke latere wijziging voor de EU worden ingediend en beoordeeld. Het Bureau kan, na raadpleging van de Wereldgezondheidsorganisatie en, in voorkomend geval, van andere relevante organisaties, overeenkomstig de artikelen 6, 10 en 12 een wetenschappelijk advies opstellen. In dat geval zijn de bepalingen van artikel 13 niet van toepassing. 2. Het Bureau stelt specifieke procedurevoorschriften vast voor de toepassing van lid 1, alsook voor het uitbrengen van wetenschappelijk advies. Artikel 141 Internationale samenwerking op regelgevingsgebied 1. Voor zover noodzakelijk voor de verwezenlijking van de doelstellingen van deze verordening en onverminderd de respectieve bevoegdheden van de lidstaten en de instellingen van de Unie, kan het Bureau samenwerken met de bevoegde autoriteiten van derde landen en/of met internationale organisaties. Daartoe kan het Bureau, onder voorbehoud van voorafgaande goedkeuring door de Commissie, werkregelingen treffen met de autoriteiten van derde landen en met internationale organisaties ten aanzien van: a) de uitwisseling van informatie, met inbegrip van niet-openbare informatie, in voorkomend geval samen met de Commissie; b) het delen van wetenschappelijke middelen en deskundigheid, met het oog op het vergemakkelijken van de samenwerking, met behoud van een onafhankelijke beoordeling in volledige overeenstemming met de bepalingen van deze verordening en [herziene Richtlijn 2001/83/EG] en onder voorwaarden die vooraf door de raad van beheer in overleg met de Commissie zijn vastgesteld; c) de deelname van waarnemers aan bepaalde werkzaamheden van het Bureau onder voorwaarden die tevoren door de raad van beheer in overleg met de Commissie zijn bepaald. Deze regelingen scheppen geen wettelijke verplichtingen voor de Unie en haar lidstaten. 2. Het Bureau zorgt ervoor dat het niet wordt geacht het standpunt van de Unie tegenover een extern publiek te vertegenwoordigen of de Unie tot internationale samenwerking te verbinden. 3. De Commissie kan, met instemming van de raad van beheer en het betreffende comité, vertegenwoordigers van internationale organisaties die belang hebben bij de harmonisatie van de technische voorschriften die gelden voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik en diergeneesmiddelen uitnodigen om als waarnemers deel te nemen aan de werkzaamheden van het Bureau. De voorwaarden voor deelname worden van tevoren door de Commissie bepaald. Afdeling 2 Structuur en werking Artikel 142 Administratieve en beheersstructuur Het Bureau bestaat uit: a) een raad van beheer, die de in de artikelen 143, 144 en 154 genoemde taken vervult; b) een uitvoerend directeur, die de in artikel 145 vermelde taken vervult; c) een plaatsvervangend uitvoerend directeur, die verantwoordelijk is voor de in artikel 145, lid 7, genoemde taken; d) het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik; e) het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking; f) het Comité voor diergeneesmiddelen dat is opgericht uit hoofde van artikel 139, lid 1, van Verordening (EU) 2019/6; g) de werkgroep kruidengeneesmiddelen die is opgezet uit hoofde van artikel 141 van Verordening (EU) 2001/83; h) de taskforce voor noodsituaties die is opgericht uit hoofde van artikel 15 van Verordening (EU) 2022/123; i) de stuurgroep tekorten aan geneesmiddelen die is opgericht uit hoofde van artikel 3 van Verordening (EU) 2022/123; j) de stuurgroep tekorten aan medische hulpmiddelen die is opgericht uit hoofde van artikel 21 van Verordening (EU) 2022/123; k) de inspectiewerkgroep; l) een secretariaat, dat alle organen van het Bureau op technisch, wetenschappelijk en administratief gebied ondersteunt en zorgt voor de nodige coördinatie van hun werkzaamheden en dat de in artikel 37 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] bedoelde coördinatiegroep op technisch en administratief gebied ondersteunt en zorgt voor de nodige coördinatie van de werkzaamheden van de coördinatiegroep en de comités. Het secretariaat zorgt ook voor de uitvoering van alle verbintenissen inzake transparantie en verricht ook de werkzaamheden die van het Bureau worden gevraagd in het kader van de procedures voor de beoordeling en de voorbereiding van besluiten inzake plannen voor pediatrisch onderzoek, vrijstellingen, opschortingen of aanwijzingen als weesgeneesmiddel. [Am. 316] Artikel 143 Raad van beheer 1. De raad van beheer bestaat uit één vertegenwoordiger van elke lidstaat, twee vertegenwoordigers van de Commissie, alsook twee vertegenwoordigers van het Europees Parlement, die allen stemrecht hebben. Bovendien worden door de Raad in overleg met het Europees Parlement twee vertegenwoordigers van patiëntenorganisaties, een vertegenwoordiger van artsenorganisaties , een vertegenwoordiger van apothekersorganisaties en een vertegenwoordiger van organisaties van dierenartsen, die allen stemrecht hebben, benoemd op basis van een door de Commissie opgestelde lijst welke een wezenlijk groter aantal kandidaten bevat dan het aantal te benoemen leden. De door de Commissie opgestelde lijst wordt, vergezeld van de relevante documentatie, aan het Europees Parlement toegezonden. Zo spoedig mogelijk, maar uiterlijk drie maanden na die mededeling, kan het Europees Parlement zijn standpunten met het oog op overweging door de Raad kenbaar maken, waarna de Raad overgaat tot benoeming van deze vertegenwoordigers in de raad van beheer. [Am. 317] De benoeming van de leden van de raad van beheer geschiedt zodanig dat de hoogste graad van bekwaamheid, een uitgebreide relevante deskundigheid en een zo breed mogelijke geografische spreiding in de Europese Unie verzekerd zijn. 2. De leden van de raad van beheer en hun plaatsvervangers worden aangesteld op basis van hun kennis, bewezen ervaring en inzet op het gebied van geneesmiddelen voor menselijk of diergeneeskundig gebruik, rekening houdende met relevante deskundigheid op het gebied van beheer, administratie en begroting, die moeten worden gebruikt ter verwezenlijking van de doelstellingen van deze verordening. Alle partijen in de raad van beheer trachten het verloop van hun vertegenwoordigers te beperken teneinde de continuïteit van de werkzaamheden van de raad van beheer te verzekeren. Alle partijen streven naar een evenwichtige genderevenwichtige vertegenwoordiging van mannen en vrouwen in de raad van beheer. [Am. 318] 3. De lidstaten en de Commissie benoemen hun leden in de raad van beheer alsmede een plaatsvervanger die het lid bij zijn of haar afwezigheid vervangt en in zijn of haar plaats stemt. 4. De ambtstermijn van de leden en hun plaatsvervangers bedraagt vier jaar. Deze termijn kan daaropvolgend eenmaal worden verlengd. [Am. 319] 4 bis. Vertegenwoordigers van patiëntenorganisaties die als lid of plaatsvervangend lid zitting hebben in wetenschappelijke comités, komen in aanmerking voor vergoeding van de kosten die zij maken bij de uitoefening van hun taken als vertegenwoordiger; deze kosten worden uit de begroting van het Bureau gefinancierd overeenkomstig de voor het Bureau geldende financiële regelingen. [Am. 320] 5. De raad van beheer kiest uit zijn leden een voorzitter en een vicevoorzitter. De voorzitter en vicevoorzitter worden door de stemgerechtigde leden van de raad van beheer met een tweederdemeerderheid gekozen. De vicevoorzitter vervangt ambtshalve de voorzitter wanneer deze niet in staat is zijn of haar taken te verrichten. De ambtstermijn van de voorzitter en vicevoorzitter bedraagt vier jaar. Deze ambtstermijn kan eenmaal worden verlengd. Indien hun lidmaatschap van de raad van beheer echter tijdens hun ambtstermijn afloopt, loopt hun ambtstermijn automatisch op diezelfde datum af. 6. Onverminderd lid 5 en artikel 144, punten e) en g), neemt de raad van beheer besluiten bij absolute meerderheid van zijn stemgerechtigde leden. 7. De raad van beheer stelt zijn reglement van orde vast. 8. De raad van beheer kan de voorzitters van de wetenschappelijke comités uitnodigen zijn vergaderingen bij te wonen. Zij hebben echter geen stemrecht. 9. De raad van beheer kan eenieder van wie het advies van belang kan zijn, uitnodigen om als waarnemer de vergaderingen bij te wonen. 10. De raad van beheer keurt het jaarlijkse werkprogramma van het Bureau goed en stuurt het naar het Europees Parlement, de Raad, de Commissie en de lidstaten. 11. De raad van beheer neemt het jaarverslag over de werkzaamheden van het Bureau aan en stuurt het vóór 15 juni naar het Europees Parlement, de Raad, de Commissie, het Europees Economisch en Sociaal Comité, de Rekenkamer en de lidstaten. Artikel 144 Taken van de raad van beheer De raad van beheer: a) zorgt voor de algemene aansturing van de activiteiten van het Bureau; b) brengt advies uit over het reglement van orde van respectievelijk het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik en het Comité voor diergeneesmiddelen (artikel 139 van Verordening (EU) 2019/6); c) stelt procedures vast voor de verrichting van wetenschappelijke diensten met betrekking tot geneesmiddelen voor menselijk gebruik ; d) benoemt de uitvoerend directeur en, indien van toepassing, verlengt zijn of haar ambtstermijn of ontheft hem of haar uit zijn of haar functie overeenkomstig artikel 145; e) stelt jaarlijks het ontwerp van het enkelvoudig programmeringsdocument van het Bureau vast voordat het ter advies aan de Commissie wordt voorgelegd, alsook het enkelvoudig programmeringsdocument van het Bureau, met een tweederdemeerderheid van de stemgerechtigde leden en overeenkomstig artikel 154; f) beoordeelt het geconsolideerd jaarlijkse activiteitenverslag van het Bureau, keurt dit goed en zendt het jaarlijks vóór 1 juli toe aan het Europees Parlement, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer. Het geconsolideerde jaarlijkse activiteitenverslag wordt openbaar gemaakt; g) stelt de jaarbegroting van het Bureau vast met een meerderheid van twee derde van zijn stemgerechtigde leden en in overeenstemming met artikel 154; h) stelt overeenkomstig artikel 155 de financiële regels vast die van toepassing zijn op het Bureau; i) oefent met betrekking tot het personeel van het Bureau de bevoegdheden uit die bij Verordening nr. 31 van de Raad van de Europese Economische Gemeenschap, en Verordening nr. 11 van de Raad van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (“Statuut” en “Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden”) (53) zijn toegekend aan het tot aanstelling bevoegde gezag en aan het tot het sluiten van arbeidsovereenkomsten bevoegde gezag (“bevoegdheden van het tot aanstelling bevoegde gezag”); j) stelt bepalingen vast ter uitvoering van het Statuut van de ambtenaren en de regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden overeenkomstig artikel 110 van het Statuut van de ambtenaren; k) onderhoudt contacten met de belanghebbenden en bepaalt de voorwaarden hiervoor, zoals vermeld in artikel 163; l) stelt een fraudebestrijdingsstrategie vast die evenredig is met de frauderisico’s en houdt daarbij rekening met de kosten en baten van de uit te voeren maatregelen; m) zorgt voor een passende opvolging van bevindingen en aanbevelingen naar aanleiding van de interne en externe auditverslagen en evaluaties, alsook naar aanleiding van de onderzoeken van het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) en het Europees Openbaar Ministerie (EOM); n) stelt regels vast om ervoor te zorgen dat informatie betreffende het verlenen van vergunningen voor en betreffende het toezicht op geneesmiddelen voor menselijk gebruik, ter beschikking van het publiek staat, zoals vermeld in artikel 166; o) stelt een strategie vast voor efficiëntiewinst en synergiën; p) stelt een strategie vast voor samenwerking met derde landen of internationale organisaties; q) stelt een strategie vast voor het organisatorisch beheer en de internecontrolesystemen. De raad van beheer neemt overeenkomstig artikel 110 van het Statuut een besluit dat is gebaseerd op artikel 2, lid 1, van het Statuut en artikel 6 van de Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden, waarin hij de nodige bevoegdheden van het tot aanstelling bevoegde gezag delegeert aan de uitvoerend directeur en de voorwaarden vastlegt voor de schorsing van deze gedelegeerde bevoegdheden. De uitvoerend directeur kan deze bevoegdheden op zijn beurt verder delegeren. Wanneer uitzonderlijke omstandigheden dat vereisen, kan de raad van beheer door middel van een besluit de delegatie van de bevoegdheden van het tot aanstelling bevoegde gezag aan de uitvoerend directeur en de bevoegdheden die deze laatste op zijn beurt verder heeft gedelegeerd, tijdelijk schorsen en deze bevoegdheden zelf uitoefenen of delegeren aan een van zijn leden of aan een ander personeelslid dan de uitvoerend directeur. Artikel 145 Uitvoerend directeur 1. De uitvoerend directeur wordt in dienst genomen als tijdelijke functionaris van het Bureau op grond van artikel 2, punt a), van de Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden. 2. De uitvoerend directeur wordt na een open en transparante selectieprocedure door de raad van beheer benoemd uit een lijst van door de Commissie voorgestelde kandidaten. Voor het sluiten van de arbeidsovereenkomst met de uitvoerend directeur wordt het Bureau vertegenwoordigd door de voorzitter van de raad van beheer. Voordat hij wordt benoemd, wordt de door de raad van beheer voorgedragen kandidaat onmiddellijk verzocht voor het Europees Parlement een verklaring af te leggen en alle vragen van de parlementsleden te beantwoorden. 3. De ambtstermijn van de uitvoerend directeur is vijf jaar. Aan het einde van die periode voert de Commissie een beoordeling uit waarbij rekening wordt gehouden met de evaluatie van de door de uitvoerend directeur bereikte resultaten en de toekomstige taken en uitdagingen van het Bureau. 4. Op grond van een voorstel van de Commissie, waarin rekening wordt gehouden met de in lid 3 bedoelde beoordeling, kan de raad van beheer de ambtstermijn van de uitvoerend directeur eenmaal verlengen met ten hoogste vijf jaar. Een uitvoerend directeur van wie de ambtstermijn is verlengd, mag na afloop van de volledige termijn niet deelnemen aan een andere selectieprocedure voor hetzelfde ambt. 5. De uitvoerend directeur kan uitsluitend uit zijn of haar ambt worden ontzet bij besluit van de raad van beheer op voorstel van de Commissie. 6. De raad van beheer neemt de besluiten over de benoeming van de uitvoerend directeur, de verlenging van zijn of haar ambtstermijn en de ontzetting uit zijn of haar ambt met een tweederdemeerderheid van zijn stemgerechtigde leden. 7. De uitvoerend directeur wordt bijgestaan door een plaatsvervangend uitvoerend directeur. Indien de uitvoerend directeur afwezig of verhinderd is, neemt de plaatsvervangend uitvoerend directeur zijn of haar plaats in. 8. De uitvoerend directeur beheert het Bureau. De uitvoerend directeur legt verantwoording af aan de raad van beheer. Onverminderd de bevoegdheden van de Commissie en van de raad van beheer, voert de uitvoerend directeur zijn of haar taken op onafhankelijke wijze uit zonder instructies te vragen aan of te ontvangen van regeringen of andere organen. 9. De uitvoerend directeur brengt desgevraagd verslag uit over de uitoefening van zijn of haar taken aan het Europees Parlement. De Raad kan de uitvoerend directeur verzoeken verslag uit te brengen over de uitoefening van deze taken. 10. De uitvoerend directeur treedt op als wettelijke vertegenwoordiger van het Bureau. De uitvoerend directeur is verantwoordelijk voor: a) de dagelijkse leiding van het Bureau; b) de uitvoering van de besluiten van de raad van beheer; c) het zorg dragen voor het beheer van alle middelen van het Bureau die nodig zijn voor het uitvoeren van de werkzaamheden van de in artikel 142 bedoelde comités, met inbegrip van het verschaffen van de nodige wetenschappelijke en technische bijstand aan die comités en het verschaffen van de nodige technische bijstand aan de coördinatiegroep; d) de naleving van de in rechtshandelingen van de Unie vastgelegde termijnen voor het uitbrengen van adviezen door het Bureau; e) het zorgen voor passende coördinatie tussen de in artikel 142 bedoelde comités en, indien nodig, tussen die comités en de coördinatiegroep of andere werkgroepen van het Bureau; f) de opstelling van de ontwerpstaten van geraamde ontvangsten en uitgaven van het Bureau en de uitvoering van de begroting van het Bureau; g) de opstelling van het ontwerp van het enkelvoudig programmeringsdocument en de indiening ervan bij de raad van beheer na raadpleging van de Commissie; h) de uitvoering van het enkelvoudig programmeringsdocument en de verslaglegging over de uitvoering ervan aan de raad van beheer; i) het voorbereiden van het geconsolideerde jaarlijkse activiteitenverslag van het Bureau over de activiteiten van het Bureau en het ter beoordeling en goedkeuring ervan indienen bij de raad van beheer; j) alle personeelszaken; k) het verzorgen van het secretariaat van de raad van beheer; l) het beschermen van de financiële belangen van de Unie, zonder afbreuk te doen aan de bevoegdheden van het OLAF en het EOM, door toepassing van maatregelen ter voorkoming van fraude, corruptie en andere onwettige activiteiten, door middel van doeltreffende controles en, indien onregelmatigheden worden vastgesteld, door terugvordering van ten onrechte betaalde bedragen en, waar nodig, het opleggen van doeltreffende, evenredige en afschrikkende administratieve en financiële sancties; m) de verslaglegging, op basis van door de raad van beheer overeengekomen kernprestatie-indicatoren, over de door het Bureau in het kader van de uitvoering van wetgeving ontwikkelde IT-infrastructuur, ten aanzien van timing, naleving van de begroting en kwaliteit. 11. Elk jaar legt de uitvoerend directeur aan de raad van beheer ter goedkeuring een ontwerpverslag over de werkzaamheden van het Bureau in het voorgaande jaar en een ontwerpprogramma van de werkzaamheden voor het volgende jaar voor, waarbij een onderscheid wordt gemaakt tussen de werkzaamheden van het Bureau betreffende geneesmiddelen voor menselijk gebruik, kruidengeneesmiddelen en diergeneesmiddelen. Het ontwerpverslag over de werkzaamheden van het Bureau in het voorgaande jaar bevat gegevens over het aantal aanvragen dat door het Bureau is beoordeeld, de met die beoordeling gemoeide tijd, en de geneesmiddelen voor menselijk gebruik en de diergeneesmiddelen waarvoor een vergunning werd verleend, geweigerd of ingetrokken. Artikel 146 Wetenschappelijke comités – Algemene bepalingen 1. De wetenschappelijke comités hebben elk op hun eigen bevoegdheidsgebied tot taak de wetenschappelijke adviezen of aanbevelingen van het Bureau uit te brengen en kunnen zo nodig openbare hoorzittingen organiseren. 2. De samenstelling van de wetenschappelijke comités wordt openbaar gemaakt. Bij de bekendmaking van benoemingen worden de beroepskwalificaties van elk lid vermeld. 3. De uitvoerend directeur van het Bureau of zijn of haar vertegenwoordiger en de vertegenwoordigers van de Commissie zijn gerechtigd alle vergaderingen van de wetenschappelijke comités zoals bedoeld in artikel 142, de werkgroepen en de wetenschappelijke adviesgroepen, alsmede alle andere door het Bureau of zijn wetenschappelijke comités bijeengeroepen vergaderingen bij te wonen. 4. De door de lidstaten benoemde leden van de wetenschappelijke comités en deskundigen die verantwoordelijk zijn voor de beoordeling van geneesmiddelen, vertrouwen op de wetenschappelijke beoordeling en de middelen waarover de voor de vergunningen voor het in de handel brengen verantwoordelijke nationale bevoegde autoriteiten beschikken, alsmede op door de lidstaten voorgestelde of door het Bureau geselecteerde externe deskundigen. Elke nationale bevoegde autoriteit ziet toe op het wetenschappelijk niveau en de onafhankelijkheid van de beoordelingen en vergemakkelijkt de werkzaamheden van de benoemde leden van de comités en de deskundigen. De lidstaten geven die leden en deskundigen geen instructies die onverenigbaar zijn met hun taken en met de taken en verantwoordelijkheden van het Bureau. 5. De leden van de wetenschappelijke comités kunnen zich laten vergezellen door deskundigen met een bijzondere wetenschappelijke of technische bekwaamheid. 6. Bij de opstelling van adviezen of aanbevelingen stellen de wetenschappelijke comités alles in het werk om een wetenschappelijke consensus te bereiken. Indien een dergelijke consensus niet kan worden bereikt, wordt het advies gevormd door het standpunt van de meerderheid van de leden en de daarvan afwijkende standpunten met hun motivering. 7. Het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik kan, indien het dit passend acht, advies inwinnen met betrekking tot belangrijke vraagstukken van algemene wetenschappelijke of ethische aard. 8. De wetenschappelijke comités en overeenkomstig dit artikel ingestelde werkgroepen en wetenschappelijke adviesgroepen leggen voor aangelegenheden van algemene aard contact met partijen die betrokken zijn bij het gebruik van geneesmiddelen voor menselijk gebruik om hun advies in te winnen, in het bijzonder met patiënten- en consumentenorganisaties , waaronder pediatrische vertegenwoordigers, en verenigingen van gezondheidswerkers. Daartoe worden door het Bureau werkgroepen van patiënten- en consumentenorganisaties en verenigingen van gezondheidswerkers opgericht. Zij zorgen voor een eerlijke vertegenwoordiging van gezondheidswerkers, patiënten en consumenten en bestrijken een breed scala aan ervaringen en ziekten, waaronder wees-, pediatrische en geriatrische ziekten en geneesmiddelen voor geavanceerde therapie, en een breed geografisch bereik. [Am. 321] Door de wetenschappelijke comités aangestelde rapporteurs kunnen contact leggen met vertegenwoordigers van patiëntenverenigingen en verenigingen van gezondheidswerkers die betrokken zijn bij de therapeutische indicatie van het geneesmiddel voor menselijk gebruik, om hun advies in te winnen. 9. Het Comité voor geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik werkt overeenkomstig Verordening (EU) 2019/6 en de leden 1, 2 en 3. Artikel 147 Onafhankelijkheid en belangenconflicten [Am. 322] 1. De leden van de raad van beheer, de leden van de comités, de rapporteurs en de deskundigen mogen geen financiële of andere belangen in de farmaceutische industrie hebben waardoor hun onpartijdigheid in het gedrang kan komen. Zij verbinden zich ertoe in dienst van het algemeen belang en in een geest van onafhankelijkheid te handelen, en leggen jaarlijks een verklaring af over hun financiële belangen. Alle indirecte belangen die met de farmaceutische industrie verband kunnen houden, worden aangetekend in een register dat door het Bureau wordt bijgehouden en door het publiek op verzoek kan worden geraadpleegd in de kantoren van het Bureau. De gedragscode van het Bureau bepaalt hoe dit artikel wordt toegepast , met name wat de aanvaarding van giften betreft . [Am. 323] 2. De leden van de raad van beheer, de leden van de comités, de rapporteurs en de deskundigen die aan de vergaderingen of werkgroepen van het Bureau deelnemen, doen op elke vergadering mededeling van de bijzondere belangen die zouden kunnen worden geacht afbreuk te doen aan hun onafhankelijkheid of onpartijdigheid ten aanzien van de agendapunten. Deze mededelingen zijn voor het publiek toegankelijk. Indien het Bureau besluit dat een bekendgemaakt belang voor een vertegenwoordiger een belangenconflict vormt, neemt die vertegenwoordiger niet deel aan besprekingen of aan de besluitvorming, noch krijgt hij informatie over het betrokken agendapunt. Deze bekendmakingen van vertegenwoordigers en het besluit van de Commissie worden in de notulen van de vergadering opgenomen. [Am. 324] 2 bis. De uitvoerend directeur blijft na uitdiensttreding verplicht zich met betrekking tot de aanvaarding van bepaalde functies of gunsten integer en discreet op te stellen en indien hij voornemens is een al dan niet bezoldigde beroepswerkzaamheid uit te oefenen, stelt hij de raad van bestuur daarvan binnen twee jaar na beëindiging van de dienst ter goedkeuring in kennis. De raad van beheer verbiedt het hen in beginsel tijdens de twaalf maanden na hun uitdiensttreding bij het personeel van de instellingen, organen en instanties van de Unie te lobbyen voor of de belangen te behartigen van hun bedrijf, klanten of werkgevers inzake aangelegenheden waarvoor zij gedurende de voorgaande drie jaar in dienst verantwoordelijk waren. [Am. 325] 2 ter. Patiënten, klinische deskundigen en andere relevante deskundigen maken financiële en andere belangen bekend die relevant zijn voor de gezamenlijke werkzaamheden waaraan zij zullen deelnemen. Deze bekendmakingen en de naar aanleiding daarvan genomen maatregelen worden opgenomen in de notulen van de vergadering en in de slotdocumenten van de desbetreffende gezamenlijke werkzaamheden. [Am. 326] 2 quater. Het Bureau stelt het reglement van orde, de agenda’s, de notulen en de leden van de raad van beheer, de comités, de werkgroepen en de adviescomités beschikbaar op zijn website. [Am. 327] Artikel 148 Activiteiten van het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik 1. Het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik wordt belast met het uitbrengen van het advies van het Bureau over elk vraagstuk inzake de ontvankelijkheid van de volgens de gecentraliseerde procedure ingediende dossiers, de verlening, de wijzigingen, de schorsing of de intrekking van een vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel voor menselijk gebruik, overeenkomstig de bepalingen van dit hoofdstuk, alsmede de geneesmiddelenbewaking. Voor zijn taken op het gebied van de geneesmiddelenbewaking waaronder de goedkeuring van risicomanagementsystemen en toezicht op de doeltreffendheid daarvan, zoals in deze verordening is voorzien, baseert het comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik zich op de wetenschappelijke beoordelingen en aanbevelingen van het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking als bedoeld in artikel 142, punt e). 2. Naast het verstrekken van objectief wetenschappelijk advies aan de Unie en de lidstaten over de vraagstukken die hun worden voorgelegd, zorgen de leden van het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik voor de nodige coördinatie tussen de taken van het Bureau en de werkzaamheden van de bevoegde nationale instanties, met inbegrip van de adviesorganen die betrokken zijn bij het verlenen van vergunningen voor het in de handel brengen. 3. Het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik bestaat uit: a) één lid en één plaatsvervanger die door elke lidstaat worden benoemd, overeenkomstig lid 6; b) vier leden en één plaatsvervanger benoemd door de Commissie op basis van een openbare oproep tot het indienen van blijken van belangstelling, na raadpleging van het Europees Parlement, ter vertegenwoordiging van gezondheidswerkers; c) vier leden en vier plaatsvervangers benoemd door de Commissie op basis van een openbare oproep tot het indienen van blijken van belangstelling, na raadpleging van het Europees Parlement, ter vertegenwoordiging van patiëntenorganisaties. 4. Het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik kan bij coöptatie maximaal vijf extra leden benoemen die op grond van hun specifieke wetenschappelijke bekwaamheden worden gekozen. Die leden worden benoemd voor drie jaar, welke termijn kan worden verlengd. Zij hebben geen plaatsvervangers. Met het oog op de coöptatie van die leden bepaalt het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik de specifieke aanvullende wetenschappelijke bekwaamheden van het extra lid of de extra leden. De gecoöpteerde leden worden gekozen uit deskundigen die door de lidstaten of het Bureau zijn voorgedragen. 5. De plaatsvervangers vertegenwoordigen de leden en stemmen in hun plaats bij hun afwezigheid, en kunnen worden aangesteld om overeenkomstig artikel 152 op te treden als rapporteur. De leden en plaatsvervangers worden gekozen op grond van hun werkzaamheden en hun ervaring op het gebied van de beoordeling van geneesmiddelen voor menselijk gebruik en vertegenwoordigen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten. 6. De leden en plaatsvervangende leden van het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik worden benoemd op basis van hun relevante deskundigheid op het gebied van de beoordeling van geneesmiddelen die betrekking moet hebben op alle soorten geneesmiddelen die onder [herziene Richtlijn 2001/83/EG] en deze verordening vallen, waaronder geneesmiddelen voor zeldzame en pediatrische ziekten, geneesmiddelen voor geavanceerde therapie, biologische en biotechnologische producten, teneinde de hoogste niveaus van specialistische kwalificaties en een breed spectrum van relevante deskundigheid te waarborgen. De lidstaten werken samen om ervoor te zorgen dat de definitieve samenstelling van het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik een passende en evenwichtige dekking biedt van alle wetenschappelijke gebieden die relevant zijn voor zijn taken, rekening houdend met wetenschappelijke ontwikkelingen en nieuwe soorten geneesmiddelen. Daartoe onderhouden de lidstaten contacten met de raad van beheer en de Commissie. 7. De leden en plaatsvervangers van het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik worden benoemd voor drie jaar, welke termijn kan worden verlengd volgens de in lid 6 bedoelde procedures. Het comité kiest uit zijn midden een voorzitter en een vicevoorzitter, voor een termijn van drie jaar, welke termijn eenmalig kan worden verlengd. 8. Het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik stelt zijn reglement van orde vast. Dit reglement van orde bepaalt met name: a) de procedures voor het aanwijzen en het vervangen van de voorzitter; b) de procedures voor werkgroepen en wetenschappelijke adviesgroepen; en c) een procedure voor de vaststelling van adviezen in spoedeisende gevallen, met name in het kader van de bepalingen van deze verordening betreffende het markttoezicht en de geneesmiddelenbewaking. Het reglement van orde treedt in werking nadat de Commissie en de raad van beheer een gunstig advies hebben uitgebracht. Artikel 149 Werkzaamheden van het Risicobeoordelingscomité geneesmiddelenbewaking 1. Het mandaat van het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking omvat alle aspecten van het risicomanagement van het gebruik van geneesmiddelen voor menselijk gebruik, inclusief de opsporing, evaluatie, minimalisering en communicatie betreffende het risico’s van bijwerkingen, waarbij naar behoren rekening gehouden met de therapeutische werking van het geneesmiddel voor menselijk gebruik, het opzetten en beoordelen van veiligheidsstudies na toelating en geneesmiddelenbewakingsaudits. 2. Het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking bestaat uit: a) één lid en één plaatsvervanger die door elke lidstaat worden benoemd, overeenkomstig lid 3; b) zes leden die op basis van een openbare oproep tot het indienen van blijken van belangstelling door de Commissie worden benoemd, om ervoor te zorgen dat de nodige deskundigheid, inclusief klinische farmacologie en farmaco-epidemiologie, in het comité beschikbaar is; c) twee leden en twee plaatsvervangers benoemd door de Commissie op basis van een openbare oproep tot het indienen van blijken van belangstelling, na raadpleging van het Europees Parlement, ter vertegenwoordiging van gezondheidswerkers; d) twee leden en twee plaatsvervangers benoemd door de Commissie op basis van een openbare oproep tot het indienen van blijken van belangstelling, na raadpleging van het Europees Parlement, ter vertegenwoordiging van patiëntenorganisaties. De plaatsvervangers vertegenwoordigen de leden en stemmen in hun naam wanneer deze afwezig zijn. De in punt a) genoemde plaatsvervangers kunnen worden aangewezen als rapporteur overeenkomstig artikel 152. 3. Een lidstaat kan zijn taken in het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking aan een andere lidstaat delegeren. Een lidstaat mag niet meer dan één andere lidstaat vertegenwoordigen. 4. De leden en plaatsvervangers van het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking worden benoemd op grond van hun relevante deskundigheid op het gebied van de geneesmiddelenbewaking en risicobeoordeling van geneesmiddelen voor menselijk gebruik, teneinde de hoogste graad van bekwaamheid en een uitgebreide relevante deskundigheid te waarborgen. Hiertoe overleggen de lidstaten met de raad van beheer en de Commissie om ervoor te zorgen dat in de uiteindelijke samenstelling van het comité alle wetenschappelijke gebieden die relevant zijn voor zijn taken, vertegenwoordigd zijn. 5. De leden en plaatsvervangers van het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking worden benoemd voor drie jaar, welke termijn kan worden verlengd volgens de in lid 1 bedoelde procedures. Het comité kiest uit zijn midden een voorzitter en een vicevoorzitter, voor drie jaar, welke termijn eenmalig kan worden verlengd. Artikel 150 Wetenschappelijke werkgroepen , ad-hocwerkgroepen en wetenschappelijke adviesgroepen [Am. 328] 1. De in artikel 146 bedoelde wetenschappelijke comités kunnen wetenschappelijke werkgroepen en wetenschappelijke adviesgroepen oprichten in verband met de uitvoering van hun taken. De wetenschappelijke comités kunnen voor de uitvoering van bepaalde taken een beroep doen op wetenschappelijke werkgroepen. De wetenschappelijke comités behouden de eindverantwoordelijkheid voor de beoordeling of voor eventuele wetenschappelijke adviezen in verband met deze taken. De door het Comité voor geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik opgerichte werkgroepen vallen onder Verordening (EU) 2019/6. 2. Het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik richt voor de beoordeling van specifieke soorten geneesmiddelen of behandelingen werkgroepen op met wetenschappelijke deskundigheid op het gebied van farmaceutische kwaliteit, methodologieën, niet-klinische en klinische evaluaties. Voor het verstrekken van wetenschappelijk advies richt het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik een werkgroep voor wetenschappelijk advies op. Het comité kan richt zo nodig een werkgroep ad-hocwerkgroep milieurisicobeoordeling en andere wetenschappelijke werkgroepen oprichten op . [Am. 329] 3. De samenstelling van de werkgroep en de selectie van de leden zijn gebaseerd op de volgende criteria: a) een hoog niveau van wetenschappelijke deskundigheid; b) voorzien in de behoefte aan specifieke multidisciplinaire expertise van de werkgroep waarin zij zullen worden aangesteld ; . b bis) naleving van de in artikel 147 vermelde vereisten inzake belangenconflicten. [Am. 330] De meerderheid van de leden van de werkgroepen bestaat uit deskundigen van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten. In voorkomend geval kan het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik, na raadpleging van de raad van beheer, een minimumaantal deskundigen van de bevoegde autoriteiten in een werkgroep vaststellen. 3 bis. Ook patiëntenvertegenwoordigers, verzorgers, clinici en academici maken naargelang het geval deel uit van de werkgroepen. [Am. 331] 4. De bevoegde autoriteiten van de lidstaten die niet in een werkgroep vertegenwoordigd zijn, kunnen verzoeken de vergaderingen van werkgroepen als waarnemer bij te wonen. 5. Het Bureau stelt de in werkgroepen besproken documenten toegankelijk voor alle bevoegde autoriteiten van de lidstaten. 5 bis. Het Bureau richt de volgende ad-hocwerkgroepen op: a) een ad-hocwerkgroep inzake geneesmiddelen voor geavanceerde therapie; b) een ad-hocwerkgroep inzake weesgeneesmiddelen; c) een ad-hocwerkgroep inzake weesgeneesmiddelen. [Am. 332] 6. Bij de oprichting van werkgroepen en wetenschappelijke adviesgroepen voorzien de wetenschappelijke comités in hun reglement van orde in: a) benoeming van de leden van deze werkgroepen en wetenschappelijke adviesgroepen op basis van de lijsten van deskundigen zoals bedoeld in artikel 151, lid 2; en b) raadpleging van deze werkgroepen en wetenschappelijke adviesgroepen. Artikel 151 Wetenschappelijke deskundigen 1. Het Bureau of één van de in artikel 142 bedoelde comités kan voor de uitvoering van de overige specifieke taken waarmee zij zijn belast, een beroep doen op de diensten van deskundigen en dienstverleners. 2. De lidstaten delen het Bureau de namen van nationale deskundigen mee die aantoonbare ervaring op het gebied van de beoordeling van geneesmiddelen voor menselijk gebruik en diergeneesmiddelen bezitten en, rekening houdend met belangenconflicten zoals bedoeld in artikel 147, zitting kunnen nemen in werkgroepen of wetenschappelijke adviesgroepen van een van de in artikel 142 genoemde comités, samen met een overzicht van hun bekwaamheden en specifieke expertisegebieden. 3. Indien nodig kan publiceert het Bureau voor de benoeming van andere deskundigen een oproep tot het indienen van blijken van belangstelling publiceren na goedkeuring door de raad van beheer van de nodige criteria en vakgebieden, met name om een hoog niveau van volksgezondheid en dierenbescherming te waarborgen. [Am. 333] De raad van beheer stelt op voorstel van de uitvoerend directeur de desbetreffende procedures vast. 4. Het Bureau stelt een pool van erkende deskundigen samen en onderhoudt deze. Die deskundigenpool omvat de in de lid 2 bedoelde nationale deskundigen alsmede alle andere door het Bureau of de Commissie aangewezen deskundigen, en de samenstelling ervan wordt bijgewerkt. 5. Geaccrediteerde deskundigen hebben in voorkomend geval toegang tot de door het Bureau verstrekte opleiding. 6. Rapporteurs van één van de in artikel 142, bedoelde comités kunnen een beroep doen op de diensten van geaccrediteerde deskundigen voor de uitvoering van hun taken overeenkomstig artikel 152. De bezoldiging van een dergelijke geaccrediteerde deskundige wordt in mindering gebracht op de aan de rapporteurs verschuldigde bezoldiging. 7. De bezoldiging van deskundigen en dienstverleners voor door het Bureau uit hoofde van lid 1 gebruikte diensten wordt gefinancierd uit de begroting van het Bureau, overeenkomstig de financiële regels die van toepassing zijn op het Bureau. Artikel 152 Rapporteurschap 1. Wanneer een van de in artikel 142 genoemde comités overeenkomstig deze verordening een geneesmiddel voor menselijk gebruik moet beoordelen, wijst het een van zijn leden aan als rapporteur, rekening houdend met de deskundigheid die in de lidstaat voorhanden is. Het betrokken comité kan een tweede lid als co-rapporteur aanwijzen. Een lid van een comité wordt voor een bepaald geval niet benoemd tot rapporteur indien hij/zij overeenkomstig artikel 147 verklaart een belang te hebben dat afbreuk zou kunnen doen aan de onpartijdige beoordeling van die zaak of dat zou kunnen worden geacht daaraan afbreuk te doen. Het betrokken comité kan de rapporteur of co-rapporteur op elk moment door een ander lid vervangen wanneer deze zijn plichten niet binnen de voorgeschreven termijnen kan vervullen of indien een daadwerkelijk of potentieel belangenconflict wordt vastgesteld. De daarvoor door het Risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking aangewezen rapporteur werkt nauw samen met de door het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik of de referentielidstaat aangewezen rapporteur voor het geneesmiddel voor menselijk gebruik in kwestie. Wanneer de wetenschappelijke adviesgroepen als bedoeld in artikel 150 worden geraadpleegd, doet het comité het (de) door de rapporteur of door de corapporteur opgestelde ontwerpbeoordelingsrapport(en) aan deze groep toekomen. Het advies van de wetenschappelijke adviesgroep wordt toegezonden aan de voorzitter van het bevoegde comité op zodanige wijze dat de in artikel 6 bedoelde termijnen in acht worden genomen. De inhoud van dit advies wordt opgenomen in het beoordelingsrapport dat uit hoofde van artikel 16, lid 3, wordt gepubliceerd. 2. Onverminderd artikel 151, lid 7, wordt voor de door rapporteurs of deskundigen te verrichten diensten een schriftelijke overeenkomst tussen het Bureau en de betrokkene of in voorkomend geval tussen het Bureau en de werkgever van de betrokkene gesloten. De betrokkene of zijn of haar werkgever wordt betaald volgens [een schaal die wordt opgenomen in het door bij Verordening (EU) 2024/568 van het Europees Parlement en de Raad van beheer (54) vast te stellen financieel reglement/mechanisme uit hoofde van de nieuwe wetgeving betreffende vergoedingen] reglement . [Am. 334] De eerste en de tweede alinea zijn ook van toepassing: a) op de diensten die worden verleend door de voorzitters van de wetenschappelijke comités van het Bureau; en b) op de werkzaamheden van rapporteurs in de coördinatiegroep met het oog op de vervulling van de taken van die groep overeenkomstig de artikelen 108, 110, 112, 116 en 121 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]. Artikel 153 Methoden voor de bepaling van de therapeutische meerwaarde Het Bureau verzamelt, met betrekking tot geneesmiddelen voor menselijk gebruik waarvoor een vergunning voor het in de handel brengen is verleend, op verzoek van de Commissie alle beschikbare informatie over de methoden van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten om de therapeutische meerwaarde van een nieuw geneesmiddel voor menselijk gebruik te bepalen. Het Bureau stelt samen met patiëntenorganisaties en gezondheidswerkers richtsnoeren op om de therapeutische meerwaarde te bepalen. [Am. 335] Afdeling 3 Financiële bepalingen Artikel 154 Vaststelling van de begroting van het Bureau 1. Voor elk begrotingsjaar, dat samenvalt met het kalenderjaar, worden alle uitgaven en ontvangsten van het Bureau geraamd en vervolgens opgenomen in de begroting van het Bureau. 2. De ontvangsten en uitgaven op de begroting moeten in evenwicht zijn. 3. De ontvangsten van het Bureau bestaan uit: a) een bijdrage van de Unie; b) een bijdrage van derde landen die deelnemen aan de werkzaamheden van het Bureau waarmee de Unie daartoe een internationale overeenkomst heeft gesloten; c) vergoedingen betaald door ondernemingen en entiteiten die geen economische activiteit uitoefenen: i) voor het verkrijgen en handhaven van een vergunning van de Unie voor het in de handel brengen van geneesmiddelen voor menselijk gebruik en diergeneesmiddelen en voor andere door het Bureau verleende diensten, zoals bepaald in deze verordening en in Verordening (EU) 2019/6; en ii) voor diensten die worden verleend door de coördinatiegroep met het oog op de vervulling van de taken van die groep overeenkomstig de artikelen 108, 110, 112, 116 en 121 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]; d) aangerekende kosten voor eventuele andere door het Bureau verleende diensten; e) financiering door de Unie in de vorm van subsidies voor deelname aan onderzoeks- en bijstandsprojecten in overeenstemming met de in artikel 155, lid 11, bedoelde financiële regeling van het Bureau en met de bepalingen van de relevante instrumenten ter ondersteuning van het beleid van de Unie. Het Europees Parlement en de Raad (“de begrotingsautoriteit”) bezien de hoogte van de in de eerste alinea, punt a), bedoelde bijdrage van de Unie zo nodig opnieuw op basis van een evaluatie van de behoeften en rekening houdend met de hoogte van de inkomsten uit de in de eerste alinea, punten c), d) en e), bedoelde bronnen. 4. De activiteiten op het gebied van de beoordeling van aanvragen voor vergunningen voor het in de handel brengen, latere wijzigingen, geneesmiddelenbewaking, het functioneren van de communicatienetwerken en het markttoezicht staan onder voortdurende controle van de raad van beheer teneinde de onafhankelijkheid van het Bureau te waarborgen. Dit vormt geen beletsel voor het Bureau om de houder van een vergunning voor het in de handel brengen vergoedingen aan te rekenen voor de uitvoering van deze activiteiten door het Bureau, op voorwaarde dat zijn onafhankelijkheid strikt wordt gewaarborgd overeenkomstig artikel 147 . [Am. 336] 5. De uitgaven van het Bureau omvatten de bezoldiging van het personeel, kosten voor administratie en infrastructuur, en werkingskosten. Wat de werkingskosten betreft, mogen de begrotingsvastleggingen voor acties die zich over meer dan één begrotingsjaar uitstrekken, door middel van jaartranches over verschillende jaren worden gespreid, waar nodig. Het Bureau kan subsidies toekennen in verband met de uitvoering van de taken die het krachtens deze verordening of andere toepasselijke rechtshandelingen van de Unie moet uitvoeren of die verband houden met de uitvoering van andere taken die aan het Bureau zijn toevertrouwd. 6. Elk jaar verstrekt de raad van beheer een raming van de ontvangsten en uitgaven van het Bureau voor het volgende financiële jaar, op basis van een door de uitvoerend directeur opgesteld ontwerp. De raad van beheer zendt die raming, waarin een ontwerp voor de personeelsformatie is opgenomen, uiterlijk op 31 maart aan de Commissie. 7. De Commissie zendt de raming samen met het voorontwerp van algemene begroting van de Europese Unie naar de begrotingsautoriteit. 8. Op basis van deze raming neemt de Commissie de geraamde bedragen die zij nodig acht met betrekking tot de personeelsformatie en het bedrag van de subsidie ten laste van de algemene begroting op in het voorontwerp van algemene begroting van de Europese Unie, dat zij overeenkomstig artikel 272 van het Verdrag aan de begrotingsautoriteit voorlegt. 9. De begrotingsautoriteit keurt de kredieten voor de subsidie aan het Bureau goed. De begrotingsautoriteit stelt de personeelsformatie van het Bureau vast. 10. De begroting wordt vastgesteld door de raad van beheer. De begroting wordt definitief na de definitieve vaststelling van de algemene begroting van de Europese Unie. In voorkomend geval wordt de begroting dienovereenkomstig aangepast. 11. Voor wijzigingen van het organisatieschema en van de begroting wordt een gewijzigde begroting goedgekeurd, die ter informatie wordt toegezonden aan de begrotingsautoriteit. 12. De raad van beheer stelt de begrotingsautoriteit zo spoedig mogelijk in kennis van de projecten die hij voornemens is te realiseren en die aanzienlijke financiële gevolgen voor de financiering van zijn begroting kunnen hebben, met name vastgoedprojecten zoals de huur of aankoop van gebouwen. De raad van beheer brengt de Commissie daarvan op de hoogte. Wanneer een onderdeel van de begrotingsautoriteit kennis heeft gegeven van zijn voornemen om een advies te verstrekken, stuurt het dit advies naar de raad van beheer binnen een termijn van zes weken te rekenen vanaf de kennisgeving van het project. Artikel 155 Uitvoering van de begroting van het Bureau 1. De uitvoerend directeur voert de begroting van het Bureau uit in overeenstemming met Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (55) . 2. Uiterlijk op 1 maart van het begrotingsjaar n+1 zendt de rekenplichtige van het Bureau de voorlopige rekeningen voor jaar n toe aan de rekenplichtige van de Commissie en aan de Rekenkamer. 3. Uiterlijk op 31 maart van het begrotingsjaar n+1 zendt de uitvoerend directeur het verslag over het budgettair en financieel beheer voor jaar n toe aan het Europees Parlement, aan de Raad, aan de Commissie en aan de Rekenkamer. 4. Uiterlijk op 31 maart van het begrotingsjaar n+1 zendt de rekenplichtige van de Commissie de voorlopige rekeningen van het Bureau voor jaar n, die met de voorlopige rekeningen van de Commissie zijn geconsolideerd, toe aan de Rekenkamer. Na ontvangst van de opmerkingen van de Rekenkamer over de voorlopige rekeningen van het Bureau op grond van artikel 246 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046, maakt de rekenplichtige van het Bureau de definitieve rekeningen van het Bureau op en legt de uitvoerend directeur deze voor advies voor aan de raad van beheer. 5. De raad van beheer brengt een advies uit over de definitieve rekeningen van het Bureau voor het jaar N. 6. Uiterlijk op 1 juli van het begrotingsjaar n+1 zendt de rekenplichtige van het Bureau de definitieve rekeningen samen met het advies van de raad van beheer toe aan het Europees Parlement, aan de Raad, aan de Rekenkamer en aan de rekenplichtige van de Commissie. 7. De definitieve rekeningen voor het jaar n worden uiterlijk op 15 november van het begrotingsjaar n+1 bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie . 8. De uitvoerend directeur dient uiterlijk op 30 september van het begrotingsjaar n+1 een antwoord op de opmerkingen van de Rekenkamer in bij deze instelling. De uitvoerend directeur zendt het antwoord ook toe aan de raad van beheer. 9. Overeenkomstig artikel 261, lid 3, van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 verstrekt de uitvoerend directeur het Europees Parlement op verzoek alle inlichtingen die nodig zijn voor het goede verloop van de kwijtingsprocedure voor het begrotingsjaar in kwestie. 10. Het Europees Parlement verleent op aanbeveling van de Raad, vóór 15 mei van het begrotingsjaar n+2, de uitvoerend directeur kwijting voor de uitvoering van de begroting van jaar n. 11. De financiële regeling die op het Bureau van toepassing is, wordt vastgesteld door de raad van beheer, na raadpleging van de Commissie. Deze regeling mag slechts afwijken van Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie (56) indien dit voor de werking van het Bureau specifiek vereist is en indien de Commissie hiermee voorafgaandelijk heeft ingestemd. Artikel 156 Fraudepreventie 1. Met het oog op de bestrijding van fraude, corruptie en andere illegale handelingen is Verordening (EU, Euratom) nr. 883/2013 van het Europees Parlement en de Raad (57) onverminderd van toepassing. 2. Het Bureau treedt toe tot het Interinstitutioneel Akkoord van 25 mei 1999 tussen het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Commissie van de Europese Gemeenschappen (58) en stelt onverwijld de passende bepalingen vast die van toepassing zijn op alle werknemers van het Bureau aan de hand van het model in de bijlage bij dat akkoord. 3. De Europese Rekenkamer is bevoegd om bij alle begunstigden van subsidies, contractanten en subcontractanten die van het Bureau EU-middelen hebben ontvangen, audits te verrichten, zowel op basis van documenten als ter plaatse. 4. Het OLAF kan overeenkomstig de bepalingen en procedures van Verordening (EU, Euratom) nr. 883/2013 en Verordening (EG, Euratom) nr. 2185/96 van de Raad (59) onderzoeken verrichten, waaronder controles en inspecties ter plaatse, om vast te stellen of er sprake is van fraude, corruptie of andere onwettige activiteiten waardoor de financiële belangen van de Unie worden geschaad in verband met een subsidie of een door het Bureau gefinancierde overeenkomst. 5. De werkovereenkomsten met derde landen en internationale organisaties, overeenkomsten, subsidieovereenkomsten en subsidiebesluiten van het Bureau bevatten bepalingen die de Europese Rekenkamer en het OLAF uitdrukkelijk de bevoegdheid verlenen dergelijke audits en onderzoeken te verrichten overeenkomstig hun respectieve bevoegdheden. 6. Overeenkomstig Verordening (EU) 2017/1939 van de Raad (60) kan het EOM overgaan tot onderzoek en vervolging van fraude en andere onwettige activiteiten waardoor de financiële belangen van de Unie worden geschaad in de zin van Richtlijn (EU)2017/1371 van het Europees Parlement en de Raad (61) . Afdeling 4 Algemene bepalingen inzake het Bureau Artikel 157 Aansprakelijkheid 1. De contractuele aansprakelijkheid van het Bureau valt onder het recht dat van toepassing is op het desbetreffende contract. Het Hof van Justitie van de Europese Unie is bevoegd uitspraak te doen wanneer een door het Bureau gesloten overeenkomst een arbitragebeding bevat. 2. In geval van niet-contractuele aansprakelijkheid vergoedt het Bureau overeenkomstig de algemene beginselen die de wetgevingen van de lidstaten gemeen hebben, alle schade die het Bureau zelf of het personeel ervan bij de uitoefening van hun taken hebben veroorzaakt. Het Hof van Justitie is bevoegd ter zake van alle in dit verband gerezen geschillen over schadevergoeding. 3. De persoonlijke aansprakelijkheid van de personeelsleden jegens het Bureau wordt beheerst door de op hen van toepassing zijnde bepalingen van het Statuut of de Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden. Artikel 158 Toegang tot documenten Verordening (EG) nr. 1049/2001 is van toepassing op de bij het Bureau berustende documenten. Het Bureau stelt uit hoofde van artikel 2, lid 4 van Verordening (EG) nr. 1049/2001 een register vast om alle documenten die op grond van deze verordening openbaar zijn, ter beschikking te stellen. De raad van beheer stelt de regelingen vast voor de uitvoering van Verordening (EG) nr. 1049/2001. Tegen de beslissingen van het Bureau uit hoofde van artikel 8 van Verordening (EG) nr. 1049/2001 kan beroep worden ingesteld, door middel van een klacht bij de Ombudsman of door middel van een beroep bij het Hof van Justitie, volgens de voorwaarden van respectievelijk artikel 228 en artikel 263 van het Verdrag. Artikel 159 Voorrechten Protocol nr. 7 betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie dat is gehecht aan het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, is van toepassing op het Bureau en op het personeel ervan. Artikel 160 Personeel Het Statuut en de regels die in onderling overleg door de instellingen van de Unie zijn vastgesteld ter uitvoering van dit Statuut en de regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden, zijn van toepassing op het personeel van het Bureau. Het Bureau mag ook gebruikmaken van gedetacheerde nationale deskundigen of andere personeelsleden die niet in dienst zijn van het Bureau. De raad van beheer stelt in overleg met de Commissie de nodige uitvoeringsbepalingen vast. Artikel 161 Beveiligingsvoorschriften voor de bescherming van gerubriceerde en gevoelige niet-gerubriceerde informatie Het Bureau stelt zijn eigen beveiligingsvoorschriften vast die gelijkwaardig zijn aan de beveiligingsvoorschriften van de Commissie voor de bescherming van gerubriceerde informatie van de Europese Unie (EUCI) en gevoelige niet‑gerubriceerde informatie, als vermeld in Besluit (EU, Euratom) 2015/443 van de Commissie (62) en Besluit (EU, Euratom) 2015/444 van de Commissie (63) . De beveiligingsvoorschriften van het Bureau hebben onder andere betrekking op bepalingen voor de uitwisseling, verwerking en opslag van dergelijke informatie. De leden van de raad van beheer, de uitvoerend directeur, de leden van de comités, de externe deskundigen die deelnemen aan ad-hocwerkgroepen en de personeelsleden van het Bureau houden zich ook na het beëindigen van hun functie aan de geheimhoudingsplicht uit hoofde van artikel 339 VWEU. Het Bureau kan de nodige maatregelen nemen om de uitwisseling van voor zijn taken relevante informatie met de Commissie en de lidstaten en, indien van toepassing, de relevante instellingen, organen en instanties van de Unie, te vergemakkelijken. Voor elke daartoe gesloten administratieve regeling inzake het delen van gerubriceerde EU-informatie (EUCI) of, bij het ontbreken van een dergelijke regeling, voor elke uitzonderlijke ad-hocvrijgave van EUCI, is voorafgaande toestemming van de Commissie vereist. Artikel 162 Raadplegingsproces 1. Het Bureau zet een raadplegingsproces op met de relevante nationale autoriteiten of organen voor de uitwisseling van informatie en het bundelen van kennis over algemene kwesties van wetenschappelijke of technische aard die verband houden met de taken van het Bureau, met name richtsnoeren inzake onvervulde medische behoeften en de opzet van klinische proeven, andere studies en het genereren van bewijsmateriaal gedurende de levenscyclus van geneesmiddelen. Het raadplegingsproces omvat instanties die verantwoordelijk zijn voor de evaluatie van gezondheidstechnologie als bedoeld in Verordening (EU) 2021/2282 en nationale instanties die verantwoordelijk zijn voor prijsstelling en vergoeding. De voorwaarden voor deelname worden door de raad van beheer in overleg met de Commissie vastgesteld. 2. Het Bureau kan breidt het raadplegingsproces uitbreiden uit tot patiënten, ontwikkelaars van geneesmiddelen, gezondheidswerkers, bedrijfstakken of andere belanghebbenden, naargelang het geval. [Am. 337] Artikel 163 Contacten met vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld De raad van beheer legt, in overleg met de Commissie, passende contacten tussen het Bureau en de vertegenwoordigers van de bedrijfstak, de consumenten, de patiënten en de beroepsgroepen in de gezondheidszorg , onder meer via de Werkgroep Patiënten- en Consumentenorganisaties (PCWP), de Werkgroep Medische Beroepsbeoefenaren en de Industry Standing Group (ISG) . Deze contacten kunnen betrekking hebben op de deelname van waarnemers aan bepaalde werkzaamheden van het Bureau onder voorwaarden die van tevoren door de raad van beheer in overleg met de Commissie zijn bepaald. [Am. 338] Artikel 164 Steun aan kmo’s en entiteiten zonder winstoogmerk 1. Het Bureau zorgt ervoor dat micro-, kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) en entiteiten zonder winstoogmerk een steunregeling krijgen aangeboden. 2. De steunregeling bestaat uit ondersteuning op procedureel, administratief en regelgevingsgebied en verlaging, opschorting of vrijstelling van vergoedingen. 3. De regeling heeft betrekking op de verschillende stappen van de procedures voorafgaand aan de verlening van een vergunning, met name wetenschappelijk advisering, van de indiening van de aanvraag van een vergunning voor het in de handel brengen, en van de procedures na de verlening van de vergunning. 4. Kmo’s profiteren van de stimulansen die zijn vastgesteld in Verordening (EG) nr. 2049/2005 van de Commissie en [herziene Verordening (EG) nr. 297/95 van de Raad] (64) . 5. Voor entiteiten zonder winstoogmerk stelt de Commissie volgens de procedure van artikel 10 en artikel 12 en bijlage V van [herziene Verordening (EG) nr. 297/95] specifieke bepalingen vast ter verduidelijking van de definities en tot vaststelling van ontheffingen, verlagingen of opschorting van vergoedingen. [Am. 339] Artikel 165 Transparantie Teneinde voor de nodige transparantie te zorgen, stelt de raad van beheer op voorstel van de uitvoerend directeur en in overleg met de Commissie regels vast betreffende de beschikbaarstelling voor het publiek van niet-vertrouwelijke informatie op regelgevings-, wetenschappelijk of technisch gebied met betrekking tot het verlenen van vergunningen voor of het toezicht op geneesmiddelen voor menselijk gebruik. Het huishoudelijk reglement en de procedures van het Bureau en zijn comités en werkgroepen kunnen op het Bureau en via internet door het publiek worden geraadpleegd. Het Bureau mag op eigen initiatief communicatieactiviteiten op zijn bevoegdheidsgebied uitvoeren. De toewijzing van middelen voor communicatieactiviteiten gaat niet ten koste van de doeltreffende uitvoering van de taken van het Bureau. De communicatieactiviteiten worden uitgevoerd in overeenstemming met de desbetreffende door de raad van beheer vastgestelde communicatie- en verspreidingsplannen. Er worden middelen aan het Bureau toegekend die toereikend zijn voor de passende uitvoering van zijn verplichtingen en verbintenissen op het gebied van transparantie. [Am. 340] Artikel 166 Persoonlijke gezondheidsgegevens 1. Ter ondersteuning van zijn taken op het gebied van de volksgezondheid, en met name de beoordeling van en het toezicht op geneesmiddelen of de voorbereiding van regelgevingsbesluiten en wetenschappelijke adviezen, kan het Bureau persoonlijke gezondheidsgegevens uit andere bronnen dan klinische proeven , waaronder gegevens uit de praktijk, verwerken om de robuustheid van zijn wetenschappelijke beoordeling te verbeteren of om de beweringen van de aanvrager of houder van een vergunning voor het in de handel brengen in het kader van de beoordeling van of het toezicht op geneesmiddelen te verifiëren. Het Bureau neemt toereikende, doeltreffende en specifieke technische en organisatorische maatregelen om de grondrechten en belangen van betrokkenen te beschermen in overeenstemming met Verordeningen (EU) 2016/679 en (EU) 2018/1725, zoals maar niet beperkt tot duidelijke en gerichte beleidsmaatregelen inzake het minimaliseren van gegevens en geavanceerde anonimiserings- en pseudonimiseringseisen. [Am. 341] 1.a Die gegevens omvatten in het bijzonder persoonlijke elektronische gezondheidsgegevens als gedefinieerd in Verordening (EU) .../... [verordening Europese ruimte voor gezondheidsgegevens 2022/0140(COD) ], gegevens uit de Eudravigilance-databank, klinische gegevens en, in voorkomend geval, gegevens van monitoringstudies over het gebruik, de doeltreffendheid en de veiligheid van geneesmiddelen voor de behandeling, de preventie of de diagnose van ziekten, met inbegrip van gezondheidsgegevens die door overheidsinstanties zijn verstrekt. [Am. 342] 2. Het Bureau kan onafhankelijk van de door de aanvrager of de houder van een vergunning voor het in de handel brengen verstrekte gegevens, de beschikbare extra gegevens in overweging nemen en op grond daarvan beslissen. De samenvatting van de productkenmerken wordt op basis daarvan geactualiseerd indien het aanvullende bewijsmateriaal van invloed is op de baten-risicobalans van een geneesmiddel. Deze actualisering vindt alleen plaats na raadpleging van de aanvrager of de houder van de vergunning voor het in de handel brengen in kwestie. Aanvragers en houders van een vergunning voor het in de handel brengen worden in de gelegenheid gesteld binnen een redelijke, door het Bureau gestelde termijn te reageren. Aanvragers en houders van een vergunning voor het in de handel brengen kunnen het Bureau vragen stellen en krijgen waar nodig de mogelijkheid tot verduidelijking van een voorgestelde actualisering van de samenvatting van de productkenmerken, naargelang het geval. De motivering voor het besluit over het verzoek wordt in het definitieve advies opgenomen. [Am. 343] 3. Het Bureau stelt passende praktijken op het gebied van gegevensbeheer en de vereiste normen vast om het passende gebruik en de bescherming van persoonlijke gezondheidsgegevens te waarborgen, in overeenstemming met deze verordening en Verordening (EU) 2018/1725. Artikel 167 Bescherming tegen cyberaanvallen Het Bureau rust zichzelf uit met veiligheidscontroles en -processen van hoog niveau tegen cyberaanvallen, cyberspionage en andere data-inbreuken, zodat te allen tijde, met name tijdens noodsituaties op het gebied van de volksgezondheid of ingrijpende gebeurtenissen op het niveau van de Unie, gezondheidsgegevens beschermd zijn en de normale werking van het Bureau gewaarborgd is. Voor de toepassing van de eerste alinea brengt neemt het Bureau actief optimale praktijken op het gebied maatregelen om te zorgen dat het voldoet aan een hoog gezamenlijk niveau van cyberveiligheid die dat binnen de instellingen, organen en instanties van de Unie zijn is vastgesteld , en brengt het actuele optimale praktijken op het gebied van cyberbeveiliging in kaart teneinde cyberaanvallen te voorkomen, te detecteren en te beperken en erop te reageren , in kaart en voert het deze praktijken in. [Am. 344] Artikel 168 Vertrouwelijkheid 1. Tenzij anders bepaald in deze verordening en onverminderd Verordening (EG) nr. 1049/2001 en Richtlijn (EU) 2019/1937 van het Europees Parlement en de Raad (65) en de bestaande nationale bepalingen en praktijken in de lidstaten betreffende vertrouwelijkheid, eerbiedigen alle bij de toepassing van deze verordening betrokken partijen de vertrouwelijkheid van de bij de uitvoering van hun taken verkregen informatie en gegevens, ter bescherming van de gegevens van commercieel vertrouwelijke aard en handelsgeheimen van natuurlijke of rechtspersonen in overeenstemming met Richtlijn (EU) 2016/943 van het Europees Parlement en de Raad (66) , waaronder intellectuele-eigendomsrechten. [Am. 345] 2. Onverminderd lid 1 zorgen alle bij de toepassing van deze verordening betrokken partijen ervoor dat geen gegevens van commercieel vertrouwelijke aard worden gedeeld op een wijze die ondernemingen in staat stelt de mededinging te beperken of te vervalsen in de zin van artikel 101 VWEU. 3. Onverminderd lid 1 wordt informatie die op basis van vertrouwelijkheid wordt uitgewisseld tussen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten onderling en tussen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten en de Commissie en het Bureau niet openbaar gemaakt zonder voorafgaand akkoord van de autoriteit waarvan die informatie afkomstig is. 4. De leden 1, 2 en 3 laten de rechten en verplichtingen van de Commissie, het Bureau, de lidstaten of andere in deze verordening vastgestelde actoren met betrekking tot de uitwisseling van informatie en de verspreiding van waarschuwingen onverlet, en doen evenmin afbreuk aan de verplichtingen van de betrokken personen om in het kader van het strafrecht informatie te verstrekken. 5. De Commissie, het Bureau, en de lidstaten mogen gegevens van commercieel vertrouwelijke aard uitwisselen met regelgevende autoriteiten van derde landen waarmee zij bilaterale of multilaterale vertrouwelijkheidsregelingen hebben getroffen. Artikel 169 Verwerking van persoonsgegevens 1. Het Bureau kan persoonsgegevens, met inbegrip van persoonlijke gezondheidsgegevens, verwerken voor de uitvoering van zijn in artikel 135 bedoelde taken, met name met het oog op het verbeteren van de robuustheid van zijn wetenschappelijke beoordeling of het verifiëren van beweringen van de aanvrager of houder van een vergunning voor het in de handel brengen in het kader van de beoordeling van of het toezicht op geneesmiddelen. Daarnaast kan het Bureau dergelijke gegevens verwerken voor de uitvoering van wetenschappelijke activiteiten op het gebied van regelgeving, zoals gedefinieerd in lid 2, op voorwaarde dat de verwerking van die persoonsgegevens: a) strikt noodzakelijk en naar behoren gemotiveerd is om de doelstellingen van het project of de betrokken horizonverkenningsactiviteiten te verwezenlijken; b) wat bijzondere categorieën persoonsgegevens betreft, strikt noodzakelijk is en onderworpen is aan passende waarborgen, die onder meer kunnen bestaan uit pseudonimisering pseudonimiseringsvereisten en -technieken, maatregelen in verband met het minimaliseren van gegevens, specifieke organisatorische maatregelen en toegangscontroles op een “need-to-know”-basis, en andere passende maatregelen, en vereisten in verband met vertrouwelijkheid en de grondrechten van de eigenaren van gegevens als bedoeld in Verordeningen (EU) 2016/679 en (EU) 2018/1725 . [Am. 346] 2. Voor de toepassing van dit artikel worden onder “wetenschappelijke activiteiten op het gebied van regelgeving” wetenschappelijke projecten verstaan ter aanvulling van beschikbaar wetenschappelijk bewijs met betrekking tot ziekten of horizontale vraagstukken in verband met geneesmiddelen, ter aanvulling van hiaten in het bewijsmateriaal die niet volledig kunnen worden aangepakt met de gegevens waarover het Bureau beschikt, of ter ondersteuning van horizonverkenningsactiviteiten. 3. De verwerking van persoonsgegevens door het Bureau in het kader van dit artikel berust op de beginselen van transparantie, verklaarbaarheid, billijkheid en verantwoordingsplicht. 4. De raad van beheer stelt in overleg met de Commissie en de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming het algemene toepassingsgebied van de wetenschappelijke activiteiten op regelgevingsgebied vast. 5. Het Bureau houdt documentatie bij met een gedetailleerde beschrijving van het proces en van de redenen voor het trainen, testen en valideren van algoritmen, teneinde de transparantie van het proces en de algoritmen, met inbegrip van de inachtneming van de waarborgen van dit artikel, te waarborgen en de juistheid van de resultaten op basis van het gebruik van dergelijke algoritmen te kunnen verifiëren. Op verzoek stelt het Bureau relevante documentatie ter beschikking van belanghebbende partijen, waaronder de lidstaten. 6. Indien de voor de wetenschappelijke activiteiten op regelgevingsgebied te verwerken persoonsgegevens rechtstreeks door een lidstaat, een orgaan van de Unie, een derde land of een internationale organisatie zijn verstrekt, vraagt het Bureau die gegevensverstrekker om toestemming, tenzij de verstrekker van de gegevens zijn voorafgaande toestemming voor dergelijke verwerking heeft verleend met het oog op wetenschappelijke activiteiten op het gebied van regelgeving, hetzij in algemene zin, hetzij onder specifieke voorwaarden. 7. Op de verwerking van persoonsgegevens in het kader van deze verordening zijn Verordening (EU) 2016/679 en Verordening (EU) 2018/1725 van toepassing, al naargelang het geval. Artikel 170 Evaluatie 1. Uiterlijk op [PB: vijf jaar na de datum van toepassing note to OP = five years after the date of entry into application ], en vervolgens om de tien jaar, geeft de Commissie opdracht tot een evaluatie van de prestaties van het Bureau met betrekking tot zijn doelstellingen, mandaat, taken, governance en locatie(s) overeenkomstig de richtsnoeren van de Commissie. 2. De evaluatie richt zich met name op de vraag of het noodzakelijk is het mandaat van het Bureau te wijzigen, alsmede op de financiële implicaties van zulke wijzigingen. 3. Bij elke tweede evaluatie worden de door het Bureau bereikte resultaten getoetst in het licht van zijn doelstellingen, mandaat, governance en taken, met inbegrip van een beoordeling of het voortbestaan van het Bureau nog steeds gerechtvaardigd is gelet op deze doelstellingen, dit mandaat, deze governance en deze taken. Deze beoordeling omvat ook de ervaring die is opgedaan met de werking van de procedures van deze verordening en van hoofdstuk III, afdelingen 4 en 5, van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] op basis van de input van de lidstaten en de coördinatiegroep als bedoeld in artikel 37 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]. 4. De Commissie brengt verslag uit aan het Europees Parlement, de Raad en de raad van beheer over de resultaten van de evaluatie. De resultaten van de evaluatie worden openbaar gemaakt. 5. Uiterlijk tien jaar na de inwerkingtreding van deze verordening beoordeelt de Commissie de toepassing ervan en stelt zij een evaluatieverslag op over de vooruitgang die bij de verwezenlijking van de hierin vervatte doelstellingen is geboekt, inclusief een beoordeling van de middelen die vereist zijn om deze verordening uit te voeren. HOOFDSTUK XII ALGEMENE BEPALINGEN Artikel 171 Sancties op nationaal niveau 1. Uiterlijk op ... [twaalf maanden vanaf de datum van inwerkingtreding van deze verordening] stellen de lidstaten stellen voorschriften vast ten aanzien van de sancties die van toepassing zijn op overtredingen van inbreuken op deze verordening en nemen alle nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat deze die sancties worden uitgevoerd. De sancties moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn. De lidstaten stellen de Commissie onverwijld van die voorschriften en maatregelen in kennis en delen haar onverwijld alle latere wijzigingen daarvan mee. [Am. 347] 2. De lidstaten stellen de Commissie onmiddellijk in kennis van iedere geschilprocedure die wegens inbreuken op deze verordening wordt ingesteld. Artikel 172 Sancties van de Unie 1. De Commissie kan financiële sancties in de vorm van geldboeten of dwangsommen opleggen aan de houders van krachtens deze verordening verleende vergunningen voor het in de handel brengen indien zij hun in bijlage II vastgelegde verplichtingen in verband met de vergunningen voor het in de handel brengen, niet nakomen. 2. De Commissie kan, voor zover daarin specifiek is voorzien in de gedelegeerde handelingen als bedoeld in lid 10, punt b), de financiële sancties als bedoeld in lid 1 opleggen aan een andere juridische entiteit of andere juridische entiteiten dan de houder van de vergunning voor het in de handel brengen, mits die entiteiten deel uitmaken van dezelfde economische entiteit als de houder van de vergunning voor het in de handel brengen en mits die andere juridische entiteiten: a) een beslissende invloed uitoefenden op de houder van de vergunning voor het in de handel brengen; of b) betrokken waren bij de niet-nakoming, door de houder van de vergunning voor het in de handel brengen, van diens verplichting, of de niet-nakoming hadden kunnen aanpakken. 3. Wanneer het Bureau of een bevoegde autoriteit van een lidstaat van oordeel is dat een houder van een vergunning voor het in de handel brengen een van de in lid 1 bedoelde verplichtingen niet is nagekomen, kan het Bureau of die autoriteit de Commissie verzoeken na te gaan of financiële sancties uit hoofde van dat lid moeten worden opgelegd. 4. Bij het besluit of een financiële sanctie moet worden opgelegd en bij vaststelling van het passende bedrag daarvan laat de Commissie zich leiden door de beginselen van doeltreffendheid, evenredigheid en afschrikking, en houdt zij in voorkomend geval rekening met de ernst en de gevolgen van de niet-nakoming van de verplichtingen. 5. Voor de toepassing van lid 1 houdt de Commissie rekening met de volgende elementen: a) inbreukprocedures ingeleid door een lidstaat tegen dezelfde houder van een vergunning voor het in de handel brengen op basis van dezelfde rechtsgronden en dezelfde feiten; b) reeds aan dezelfde houder van een vergunning voor het in de handel brengen opgelegde sancties, ook van financiële aard, op basis van dezelfde rechtsgronden en dezelfde feiten. b bis) de aard, ernst en duur van de inbreuk en de gevolgen ervan, met inachtneming van de reikwijdte en het aantal getroffen personen en de omvang van de schade die zij hebben geleden; [Am. 348] b ter) de omvang en het marktaandeel van de entiteit die de inbreuk pleegt; [Am. 349] b quater) het opzettelijke of nalatige karakter van de inbreuk; [Am. 350] b quinquies) door de inbreukmakende partij ondernomen actie om de schade als gevolg van de inbreuk te beperken; [Am. 351] b sexies) de mate van verantwoordelijkheid van de inbreukmakende partij, rekening houdend met de technische en organisatorische maatregelen die zijn genomen om de inbreuk te voorkomen; [Am. 352] b septies) de mate waarin er met de bevoegde autoriteiten is samengewerkt om de inbreuk te verhelpen en de mogelijke negatieve gevolgen daarvan te beperken; [Am. 353] b octies) de wijze waarop de bevoegde autoriteiten kennis hebben gekregen van de inbreuk, met name of, en zo ja in hoeverre, de inbreukmakende partij de inbreuk heeft gemeld; [Am. 354] b nonies) het risico voor de volksgezondheid, onder andere in geval van vervalsing van geneesmiddelen. [Am. 355] 6. Wanneer de Commissie vaststelt dat de houder van een vergunning voor het in de handel brengen opzettelijk of uit onachtzaamheid is tekortgeschoten in zijn verplichtingen als bedoeld in lid 1, kan zij bij besluit een geldboete opleggen van ten hoogste 5 % van de omzet die de houder van de vergunning voor het in de handel brengen binnen de Unie heeft behaald in het boekjaar dat voorafgaat aan de datum van dat besluit. Wanneer de houder van de vergunning voor het in de handel brengen blijft tekortschieten in zijn verplichtingen als bedoeld in lid 1, kan de Commissie bij besluit per dag een dwangsom opleggen van ten hoogste 2,5 % van de gemiddelde dagomzet die de houder van de vergunning voor het in de handel brengen binnen de Unie heeft behaald in het boekjaar dat voorafgaat aan de datum van dat besluit. Dwangsommen kunnen worden opgelegd voor de periode vanaf de datum van kennisgeving van het betreffende besluit van de Commissie totdat de houder van een vergunning voor het in de handel brengen de niet-nakoming van zijn verplichtingen als bedoeld in lid 1 heeft beëindigd. 7. Wanneer de Commissie een onderzoek voert naar de niet-nakoming van verplichtingen als bedoeld in lid 1, kan zij samenwerken met de bevoegde autoriteiten van de lidstaten en een beroep doen op middelen die door het Bureau worden verstrekt. 8. Wanneer de Commissie een besluit vaststelt tot oplegging van een financiële sanctie, maakt zij een beknopte samenvatting van de zaak bekend, met vermelding van de namen van de betrokken houders van een vergunning voor het in de handel brengen en de bedragen van en de redenen voor de opgelegde financiële sancties, rekening houdend met het rechtmatige belang van de houders van een vergunning voor het in de handel brengen bij de bescherming van hun bedrijfsgeheimen. 9. Het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft volledige rechtsmacht om besluiten van de Commissie tot oplegging van financiële sancties te toetsen. Het Hof van Justitie van de Europese Unie kan de door de Commissie opgelegde geldboete of dwangsom intrekken, verlagen of verhogen. 10. De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 175 gedelegeerde handelingen vast te stellen teneinde deze verordening aan te vullen met: a) procedures die door de Commissie bij het opleggen van geldboeten of dwangsommen worden toegepast, met inbegrip van regels over de inleiding van de procedure, de maatregelen van instructie, de rechten van verdediging, de toegang tot het dossier, de vertegenwoordiging in rechte en de vertrouwelijkheid; b) nadere regels inzake het opleggen door de Commissie van financiële sancties aan andere juridische entiteiten dan de houder van de vergunning voor het in de handel brengen; c) regels over de duur van de procedure en de verjaringstermijnen; d) elementen waarmee de Commissie rekening moet houden bij het begroten en opleggen van geldboeten en dwangsommen, alsmede de voorwaarden waaronder en de wijze waarop deze worden ingevorderd. HOOFDSTUK XIII GEDELEGEERDE HANDELINGEN EN UITVOERINGSHANDELINGEN Artikel 173 Permanent Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik en onderzoeksprocedure 1. De Commissie wordt bijgestaan door het bij [herziene Richtlijn 2001/83/EG] ingestelde Permanent Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik. Dat comité is een comité in de zin van Verordening (EU) nr. 182/2011. 2. Wanneer naar dit lid wordt verwezen, is artikel 5 van Verordening (EU) nr. 182/2011 van toepassing. 3. Wanneer het advies van het comité via een schriftelijke procedure moet worden verkregen en naar dit lid wordt verwezen, wordt die procedure slechts zonder gevolg beëindigd indien daartoe door de voorzitter van het comité wordt besloten binnen de termijn voor het uitbrengen van het advies. 4. Het Permanent Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik ziet erop toe dat zijn reglement van orde wordt aangepast in het licht van de noodzaak om geneesmiddelen snel beschikbaar te stellen voor patiënten. Artikel 174 Uitvoeringsmaatregelen in verband met vergunningverlenings- en geneesmiddelenbewakingsactiviteiten 1. Met het oog op de harmonisatie van de elektronische gegevensoverdrachten waarin deze verordening voorziet, kan de Commissie uitvoeringsmaatregelen vaststellen met betrekking tot het formaat en de inhoud van het elektronische doorzenden door de houders van een vergunning voor het in de handel brengen. In deze maatregelen wordt rekening gehouden met internationale harmonisatiewerkzaamheden op dit gebied en zij worden zo nodig aan de technische en wetenschappelijke vooruitgang aangepast. Deze maatregelen worden vastgesteld volgens de in artikel 173, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure. 2. Om de uitvoering van de geneesmiddelenbewakingswerkzaamheden waarin deze verordening voorziet te harmoniseren, stelt de Commissie voor onderstaande gebieden de uitvoeringsvoorschriften waarin artikel 214 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG] voorziet, vast: a) de inhoud en het onderhoud van het basisdossier geneesmiddelenbewakingssysteem dat door de houder van een vergunning voor het in de handel brengen wordt bijgehouden; b) de minimumeisen van het kwaliteitssysteem voor de uitvoering van geneesmiddelenbewakingswerkzaamheden door het Bureau; c) het gebruik van internationaal overeengekomen terminologie, formaten en normen voor de uitvoering van geneesmiddelenbewakingswerkzaamheden; d) de minimumeisen voor het toezicht op de gegevens in de Eudravigilance-databank om te bepalen of zich nieuwe of gewijzigde risico’s voordoen; e) het formaat en de inhoud van het elektronisch doorzenden van vermoedelijke bijwerkingen door lidstaten en de houders van een vergunning voor het in de handel brengen; f) het formaat en de inhoud van elektronische periodieke veiligheidsverslagen en risicomanagementplannen; g) het formaat voor protocollen, samenvattingen en eindverslagen van veiligheidsonderzoeken na verlening van een vergunning. In deze maatregelen wordt rekening gehouden met internationale harmonisatiewerkzaamheden op het gebied van de geneesmiddelenbewaking en zij worden zo nodig aan de technische en wetenschappelijke vooruitgang aangepast. Deze maatregelen worden vastgesteld volgens de in artikel 173, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure. Artikel 175 Uitoefening van de bevoegdheidsdelegatie 1. De bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen, wordt aan de Commissie toegekend onder de in dit artikel vastgestelde voorwaarden. 2. De in artikel 3, lid 5, artikel 19, lid 8, artikel 21, artikel 47, lid 4, artikel 49, lid 2, artikel 63, lid 2, artikel 67, lid 4, artikel 75, lid 3, artikel 81, lid 4, en artikel 172, lid 10, bedoelde bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen, wordt aan de Commissie toegekend voor een termijn van vijf jaar met ingang van [datum van inwerkingtreding]. De Commissie stelt uiterlijk negen maanden voor het einde van de termijn van vijf jaar een verslag op over de bevoegdheidsdelegatie. De bevoegdheidsdelegatie wordt stilzwijgend met termijnen van dezelfde duur verlengd, tenzij het Europees Parlement of de Raad zich uiterlijk drie maanden voor het einde van elke termijn tegen deze verlenging verzet. 3. Het Europees Parlement of de Raad kan de in artikel 3, lid 5, artikel 19, lid 8, artikel 21, artikel 47, lid 4, artikel 49, lid 2, artikel 63, lid 2, artikel 67, lid 4, artikel 75, lid 3, artikel 81, lid 4, en artikel 172, lid 10, bedoelde bevoegdheidsdelegatie te allen tijde intrekken. Het besluit tot intrekking beëindigt de delegatie van de in dat besluit genoemde bevoegdheid. Het wordt van kracht op de dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie of op een daarin genoemde latere datum. Het laat de geldigheid van de reeds van kracht zijnde gedelegeerde handelingen onverlet. 4. Vóór de vaststelling van een gedelegeerde handeling raadpleegt de Commissie de door elke lidstaat aangewezen deskundigen overeenkomstig de beginselen die zijn neergelegd in het Interinstitutioneel Akkoord van 13 april 2016 over beter wetgeven. 5. Zodra de Commissie een gedelegeerde handeling heeft vastgesteld, doet zij daarvan gelijktijdig kennisgeving aan het Europees Parlement en de Raad. 6. Een overeenkomstig artikel 21, artikel 19, lid 8, artikel 47, lid 4, artikel 49, lid 2, en artikel 175 vastgestelde gedelegeerde handeling treedt alleen in werking indien het Europees Parlement noch de Raad daartegen binnen een termijn van twee maanden na de kennisgeving van de handeling aan het Europees Parlement en de Raad bezwaar heeft gemaakt, of indien zowel het Europees Parlement als de Raad voor het verstrijken van die termijn de Commissie hebben medegedeeld dat zij daartegen geen bezwaar zullen maken. Die termijn wordt op initiatief van het Europees Parlement of de Raad met drie maanden verlengd. HOOFDSTUK XIV WIJZIGINGEN VAN ANDERE RECHTSHANDELINGEN Artikel 175 bis Wijzigingen van Verordening (EG) nr. 851/2004 Verordening (EG) nr. 851/2004 wordt als volgt gewijzigd: 1) de volgende artikelen worden ingevoegd: " “ Artikel 11 bis bis Europese Autoriteit voor paraatheid en respons inzake noodsituaties op gezondheidsgebied 1. De Europese Autoriteit voor paraatheid en respons inzake noodsituaties op gezondheidsgebied (“HERA” of de “Autoriteit”) wordt hierbij opgericht als aan afzonderlijke structuur onder de rechtspersoonlijkheid van het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (“ECDC”). 2. De Autoriteit is verantwoordelijk voor het ontwikkelen, coördineren en uitvoeren van de Europese portefeuille op lange termijn van de biomedische onderzoeks- en ontwikkelingsagenda voor medische tegenmaatregelen tegen huidige en opkomende bedreigingen voor de volksgezondheid, alsook voor de productie-, aankoop-, opslag- en distributiecapaciteit van medische tegenmaatregelen en andere prioritaire geneesmiddelen in de Unie. 3. De Autoriteit wordt vertegenwoordigd door de directeur van het ECDC. Artikel 11 bis ter Doelstellingen en taken van de Autoriteit 1. De Autoriteit biedt de lidstaten en de instellingen, organen en instanties van de Unie de strategische sturing en de middelen om een solide biomedische O&O-capaciteit te ontwikkelen teneinde grote volksgezondheidskwesties aan te pakken. De Autoriteit heeft de volgende taken: 2. De Commissie is bevoegd om gedelegeerde handelingen aan te nemen om deze verordening aan te vullen door de in lid 1, tweede alinea, punt b), vermelde prioritaire onderzoeksagenda uit te breiden teneinde andere gebieden van onvervulde medische behoeften aan te pakken.”; [Am. 356] 2) in artikel 13 wordt het volgende punt ingevoegd: " “ a) “b bis) de HERA-raad;”; [Am. 357] 3) in artikel 16, lid 2, wordt het volgende punt ingevoegd: " “ a) “d bis) de zorg dat de HERA-raad de nodige wetenschappelijke, technische en administratieve ondersteuning krijgt;”; [Am. 358] 4) de volgende artikelen worden ingevoegd: " “Artikel 17 bis HERA-raad 1. De HERA-raad bestaat uit één vertegenwoordiger van elke lidstaat, twee vertegenwoordigers van de Commissie, alsook twee vertegenwoordigers van het Europees Parlement, die allen stemrecht hebben. Alle leden van de HERA-raad worden benoemd voor een termijn van twee jaar, die eenmaal kan worden verlengd. 2. Bovendien worden door de Raad in overleg met het Europees Parlement twee deskundigen inzake volksgezondheid benoemd op basis van een door de Commissie opgestelde lijst. De door de Commissie opgestelde lijst wordt, vergezeld van de relevante documentatie, aan het Europees Parlement toegezonden. Zo spoedig mogelijk, maar uiterlijk drie maanden na die mededeling, kan het Europees Parlement zijn standpunten met het oog op overweging door de Raad kenbaar maken, waarna de Raad overgaat tot benoeming van deze vertegenwoordigers in de HERA-raad. 3. De HERA-raad wordt gezamenlijk voorgezeten door de directeur en een gekozen vertegenwoordiger van een lidstaat. De benoeming van de leden van de HERA-raad geschiedt zodanig dat de hoogste graad van bekwaamheid, een uitgebreide relevante deskundigheid en de afwezigheid van een direct of indirect belangenconflict verzekerd zijn. 4. De ambtstermijn van de leden en hun plaatsvervangers bedraagt vier jaar. Deze termijn kan daaropvolgend eenmaal worden verlengd. 5. Een vertegenwoordiger van het Gezondheidsbeveiligingscomité en een vertegenwoordiger van het EMA wonen de vergaderingen van de HERA-raad bij als permanente waarnemers. Andere betrokken organen en agentschappen van de Unie kunnen waar relevant worden uitgenodigd om de vergaderingen als waarnemer bij te wonen. 6. De medevoorzitters van de HERA-raad kunnen betrokken belanghebbenden uitnodigen om de vergaderingen van de HERA-raad als waarnemer bij te wonen. Waarnemers delen vóór elke vergadering hun belangen mee. 7. De HERA-raad stelt zijn reglement van orde vast, onder meer wat de verkiezing van een medevoorzitter en stemprocedures betreft. 8. De lijst van leden en plaatsvervangers, het reglement van orde van de HERA-raad en de agenda’s en notulen van de vergaderingen worden beschikbaar gesteld op de website van de Autoriteit. Artikel 17 ter Taken van de HERA-raad De HERA-raad: 5) artikel 19 wordt vervangen door: " “Artikel 19 Transparantie en belangenconflicten 1. De leden van de raad van bestuur, van de HERA-raad, van de wetenschappelijke panels en van het adviesforum, alsmede de directeur en het personeel verbinden zich ertoe in het openbaar belang en op onafhankelijke wijze te handelen. Zij hebben geen directe of indirecte financiële of andere belangen in de farmaceutische of een andere medische industrie waardoor hun onpartijdigheid in het gedrang kan komen. Zij verstrekken jaarlijks een verklaring omtrent hun financiële belangen en actualiseren deze jaarlijks en telkens wanneer dat nodig is. De verklaring wordt op verzoek beschikbaar gesteld. 2. De gedragscode van het ECDC en de Autoriteit bepaalt hoe dit artikel wordt toegepast. 3. Het ECDC en de Autoriteit stellen het reglement van orde, de agenda’s en notulen van vergaderingen en de namen van de leden van de in lid 1 genoemde structuren en hun belangenverklaring beschikbaar op hun website. 4. Belanghebbenden die worden uitgenodigd op de vergaderingen van het ECDC en de Autoriteit delen hun belangen vóór de vergadering mee.”. [Am. 360] Artikel 176 Wijzigingen van Verordening (EG) nr. 1394/2007 Verordening (EG) nr. 1394/2007 wordt als volgt gewijzigd: 1) de artikelen 8, 17 en 20 tot en met 23 worden geschrapt. 2) in artikel 9, lid 3, wordt de vierde alinea vervangen door:" “Als de aanvraag niet vergezeld gaat van de resultaten van een dergelijke beoordeling, verzoekt het bureau een samen met de aanvrager aangewezen aangemelde instantie advies uit te brengen over de conformiteit van het medische-hulpmiddelgedeelte met bijlage I bij Verordening (EU) 2017/745 van het Europees Parlement en de Raad * , tenzij het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik op advies van zijn deskundigen op het gebied van medische hulpmiddelen besluit dat de inschakeling van een aangemelde instantie niet vereist is. ________________ * Verordening (EU) 2017/745 van het Europees Parlement en de Raad van 5 april 2017 betreffende medische hulpmiddelen, tot wijziging van Richtlijn 2001/83/EG, Verordening (EG) nr. 178/2002 en Verordening (EG) nr. 1223/2009 en tot intrekking van Richtlijnen 90/385/EEG en 93/42/EEG van de Raad (PB L 117 van 5.5.2017, blz. 1).”. Artikel 177 Wijzigingen van Verordening (EU) nr. 536/2014 Verordening (EU) nr. 536/2014 wordt als volgt gewijzigd: 1) het volgende artikel 5 bis wordt ingevoegd:" “Artikel 5 bis Milieurisicobeoordeling van geneesmiddelen voor onderzoek voor menselijk gebruik die geheel of gedeeltelijk uit genetisch gemodificeerde organismen bestaan 1. Wanneer de aanvraag overeenkomstig artikel 5 van deze verordening betrekking heeft op klinische proeven met geneesmiddelen voor onderzoek voor menselijk gebruik die geheel of gedeeltelijk bestaan uit genetisch gemodificeerde organismen (ggo’s) in de zin van artikel 2 van Richtlijn 2001/18/EG van het Europees Parlement en de Raad * , dient de opdrachtgever een milieurisicobeoordeling in op het EU-portaal (CTIS). 2. De in lid 1 bedoelde milieurisicobeoordeling wordt uitgevoerd overeenkomstig de beginselen van bijlage II bij Richtlijn 2001/18/EG en de wetenschappelijke richtsnoeren die het Bureau heeft ontwikkeld in overleg met de bevoegde autoriteiten van de lidstaten, die daartoe zijn ingesteld overeenkomstig Richtlijn 2001/18/EG, en overeenkomstig de gedelegeerde handeling zoals bedoeld in lid 8. 3. De artikelen 6 tot en met 11 van Richtlijn 2001/18/EG zijn niet van toepassing op geneesmiddelen voor onderzoek voor menselijk gebruik die geheel of gedeeltelijk uit genetisch gemodificeerde organismen bestaan. 4. Het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik beoordeelt de in lid 1 bedoelde milieurisicobeoordeling in de vorm van een wetenschappelijk advies. Het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik dient zijn advies binnen 45 dagen na de in artikel 5, lid 3, bedoelde valideringsdatum in bij de bevoegde autoriteit van de rapporterende lidstaat. In voorkomend geval worden in het advies risicobeperkende maatregelen opgenomen. De opdrachtgever verstrekt de rapporterende lidstaat en de betrokken lidstaten het bewijs dat deze maatregelen zullen worden uitgevoerd. 5. Het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik kan, met gegronde redenen, via het EU-portaal (CTIS) de opdrachtgever om aanvullende informatie over de in lid 1 bedoelde beoordeling verzoeken, die alleen binnen de in lid 5 bedoelde termijn wordt verstrekt. 6. Om de in lid 6 bedoelde aanvullende informatie te verkrijgen en te evalueren, kan het Bureau de in lid 5 bedoelde termijn met maximaal 31 dagen verlengen. De opdrachtgever dient de gevraagde aanvullende informatie in binnen de door het Bureau vastgestelde termijn. Indien de opdrachtgever niet binnen de door het Bureau gestelde termijn aanvullende informatie verstrekt, wordt de in lid 1 bedoelde aanvraag geacht in alle betrokken lidstaten te zijn verstreken. 7. In het geval van first-in-classproducten of wanneer tijdens de beoordeling van de ingediende milieurisicobeoordeling zoals bedoeld in lid 1 een nieuwe vraag rijst, raadpleegt het Bureau de instanties die de lidstaten overeenkomstig Richtlijn 2001/18/EG of Richtlijn 2009/41/EG van het Europees Parlement en de Raad** hebben ingesteld. Indien een raadpleging noodzakelijk is, moet het technische dossier waarin de in bijlage III bij Richtlijn 2001/18/EG gespecificeerde informatie voldoende gedetailleerd wordt behandeld, in voorkomend geval worden opgenomen ter ondersteuning van de milieurisicobeoordeling. 8. De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 89 een gedelegeerde handeling vast te stellen tot wijziging van de bijlagen bij deze verordening teneinde de procedure te specificeren voor de indiening en de geharmoniseerde beoordeling van de milieurisicobeoordeling voor geneesmiddelen voor onderzoek die geheel of gedeeltelijk uit ggo’s bestaan, zoals bepaald in de leden 1 tot en met 8. In de in de eerste alinea bedoelde gedelegeerde handeling wordt bepaald dat de milieurisicobeoordeling een onafhankelijk onderdeel van de aanvraag is. In de in de eerste alinea bedoelde gedelegeerde handeling wordt de inhoud van de milieurisicobeoordeling gespecificeerd, rekening houdend met de door het Bureau gepubliceerde gemeenschappelijke aanvraagformulieren en documenten inzake goede praktijken voor genetisch gemodificeerde menselijke cellen en adeno-geassocieerde virale vectoren. De in de eerste alinea bedoelde gedelegeerde handeling bevat een bepaling om de vereisten inzake de milieurisicobeoordeling voor geneesmiddelen voor onderzoek die geheel of gedeeltelijk uit ggo’s bestaan, te actualiseren in het licht van wetenschappelijke ontwikkelingen en wijzigingen van (Richtlijn 2001/18/EG). ______________ * Richtlijn 2001/18/EG van het Europees Parlement en de Raad van 12 maart 2001 inzake de doelbewuste introductie van genetisch gemodificeerde organismen in het milieu en tot intrekking van Richtlijn 90/220/EEG van de Raad – Verklaring van de Commissie (PB L 106 van 17.4.2001, blz. 1). ** Richtlijn 2009/41/EG van het Europees Parlement en de Raad van 6 mei 2009 inzake het ingeperkte gebruik van genetisch gemodificeerde micro-organismen (Herschikking) (PB L 125 van 21.5.2009, blz. 75).”; 2) in artikel 25, lid 1, wordt punt d) vervangen door:" “d) maatregelen om proefpersonen, derden en het milieu te beschermen;”; 3) artikel 26 wordt vervangen door:" “Artikel 26 Taalvoorschriften De taal van het aanvraagdossier, of delen daarvan, wordt bepaald door de betrokken lidstaat. De taal voor de milieurisicobeoordeling is bij voorkeur het Engels. Bij de toepassing van de eerste alinea overwegen de lidstaten om voor de documentatie die niet tot de proefpersoon gericht is, een taal te aanvaarden die door alle betrokkenen op medisch gebied wordt begrepen.”; 4) in artikel 37, lid 4, wordt na de eerste alinea de volgende alinea ingevoegd:" “In het geval van een klinische proef waarbij een geneesmiddel bij de pediatrische populatie wordt gebruikt, bedraagt de in de eerste alinea bedoelde termijn om een samenvatting van de resultaten van de klinische proef bij de EU-databank in te dienen 6 maanden.”; 5) in artikel 61, lid 2, wordt punt a) vervangen door:" “a) hij moet voor de vervaardiging of invoer beschikken over ruimten, technische uitrusting en controlemogelijkheden die geschikt en toereikend zijn en aan de voorschriften in deze verordening voldoen en, waar van toepassing in het geval van geneesmiddelen voor onderzoek die geheel of gedeeltelijk uit ggo’s bestaan, in Richtlijn 2009/41/EG;”; 6) artikel 66, lid 1, onder c), wordt vervangen door:" “c) informatie ter identificatie van het geneesmiddel, met inbegrip van, in voorkomend geval, “Dit GVO bevat genetisch gemodificeerde organismen.”;”; 7) in artikel 76 wordt lid 1 vervangen door:" “1. De lidstaten zien erop toe dat er regelingen zijn voor vergoedingen van schade die is geleden door een proefpersoon als gevolg van de deelname aan een klinische proef, of die is toegebracht aan derden of het milieu bij een dergelijke proef op hun grondgebied, in de vorm van een verzekering, een garantie, of een soortgelijke regeling waarvan het doel gelijkwaardig is en die past bij de aard en de omvang van het risico.”; 8) artikel 89 wordt vervangen door:" “Artikel 89 Uitoefening van de bevoegdheidsdelegatie 1. De bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen, wordt aan de Commissie toegekend onder de in dit artikel vastgestelde voorwaarden. 2. De in de artikelen 5 bis, 27, 39 en 45, artikel 63, lid 1, en artikel 70 bedoelde bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen, wordt aan de Commissie toegekend voor een termijn van vijf jaar met ingang van de in artikel 99, lid 2, bedoelde datum. De Commissie stelt uiterlijk negen maanden voor het einde van de termijn van vijf jaar een verslag op over de bevoegdheidsdelegatie. De bevoegdheidsdelegatie wordt stilzwijgend met termijnen van dezelfde duur verlengd, tenzij het Europees Parlement of de Raad zich uiterlijk drie maanden voor het einde van elke termijn tegen deze verlenging verzet. 3. Het Europees Parlement of de Raad kan de in de artikelen 5 bis, 27, 39 en 45, artikel 63, lid 1, en artikel 70 bedoelde bevoegdheidsdelegatie te allen tijde intrekken. Het besluit tot intrekking beëindigt de delegatie van de in dat besluit genoemde bevoegdheid. Het wordt van kracht op de dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie of op een daarin genoemde latere datum. Het laat de geldigheid van de reeds van kracht zijnde gedelegeerde handelingen onverlet. 4. Vóór de vaststelling van een gedelegeerde handeling raadpleegt de Commissie de door elke lidstaat aangewezen deskundigen overeenkomstig de beginselen die zijn neergelegd in het Interinstitutioneel Akkoord van 13 april 2016 over beter wetgeven. 5. Zodra de Commissie een gedelegeerde handeling heeft vastgesteld, doet zij daarvan gelijktijdig kennisgeving aan het Europees Parlement en de Raad. 6. Een overeenkomstig de artikelen 5 bis, 27, 39 en 45, artikel 63, lid 1, en artikel 70 vastgestelde gedelegeerde handeling treedt alleen in werking indien het Europees Parlement noch de Raad daartegen binnen een termijn van twee maanden na de kennisgeving van de handeling aan het Europees Parlement en de Raad bezwaar heeft gemaakt, of indien zowel het Europees Parlement als de Raad voor het verstrijken van die termijn de Commissie hebben medegedeeld dat zij daartegen geen bezwaar zullen maken. Die termijn wordt op initiatief van het Europees Parlement of de Raad met twee maanden verlengd.”; 9) artikel 91 wordt vervangen door:" “Artikel 91 Verband met andere rechtshandelingen van de Unie Deze verordening laat Richtlijn 97/43/Euratom van de Raad, Richtlijn 96/29/Euratom van de Raad, Richtlijn 2004/23/EG van het Europees Parlement en de Raad, Richtlijn 2002/98/EG van het Europees Parlement en de Raad en Richtlijn 2010/53/EU van het Europees Parlement en de Raad onverlet. In het kader van de inspecties zoals bedoeld in artikelen 52, lid 5, van [herziene Verordening 726/2004] en artikel 78 van deze verordening zijn de criteria van bijlage III bij [herziene Verordening 726/2004] van overeenkomstige toepassing.”. Artikel 178 Wijzigingen van Verordening (EU) 2022/123 Verordening (EU) nr. 2022/123 wordt als volgt gewijzigd: 1) aan artikel 18 wordt het volgende lid 7 toegevoegd:" “7. Wanneer er overeenkomstig lid 3 een verzoek is ingediend en er een tijdelijke noodvergunning voor het in de handel brengen van het betrokken geneesmiddel is aangevraagd overeenkomstig artikel 30 van Verordening (EU) 2022/123 [PB: gelieve het nummer van deze verordening in te voegen Note to OP: Please fill in with the number of this Regulation ] * , heeft de krachtens die verordening ingeleide procedure voorrang. ______________ * [PB: gelieve de volledige titel van die verordening en de publicatiereferentie in te voegen OP: Insert the full title of that Regulation and the OJ reference, please ].”; 2) de artikelen 33 en 34 worden geschrapt. HOOFDSTUK XV SLOTBEPALINGEN Artikel 179 Intrekkingen 1. De Verordeningen (EG) nr. 141/2000, (EG) nr. 726/2004 en (EG) nr. 1901/2006 worden ingetrokken. Verwijzingen naar de ingetrokken verordeningen gelden als verwijzingen naar de onderhavige verordening en worden gelezen volgens de concordantietabel in bijlage V. 2. Uitvoeringsverordening (EU) nr. 198/2013 van de Commissie (67) wordt ingetrokken. Artikel 180 Overgangsbepalingen 1. De bepalingen van artikel 117 van deze verordening zijn ook van toepassing op vergunningen voor het in de handel brengen van geneesmiddelen voor menselijk gebruik die vóór [PB: gelieve de datum in te voegen = datum van toepassing van deze verordening Note to the OP: Please insert the date = date of entry into application of this Regulation ] zijn verleend overeenkomstig Verordening (EG) nr. 726/2004 en overeenkomstig Richtlijn 2001/83/EC. 2. De procedures met betrekking tot de aanvragen voor vergunningen voor het in de handel brengen van geneesmiddelen voor menselijk gebruik die vóór [PB: gelieve de datum in te voegen = datum van toepassing van deze verordening Note to the OP: Please insert the date = date of entry into application of this Regulation ] zijn gevalideerd overeenkomstig artikel 5 van Verordening (EG) nr. 726/2004, en die nog lopende waren op [PB: gelieve de datum in te voegen = de dag voor de datum van toepassing van deze verordening Note to the OP: Please insert the date = the day before the date of application of this Regulation ] worden afgerond overeenkomstig artikel 10 van Verordening (EG) nr. 726/2004. 3. Procedures met betrekking tot opgelegde onderzoeken na het verlenen van de vergunning die vóór [PB: gelieve de datum in te voegen = datum van toepassing van deze verordening Note to the OP: Please insert the date = date of entry into application of this Regulation ] zijn ingeleid overeenkomstig artikel 10 bis van Verordening (EG) nr. 726/2004, en die nog lopende waren op [PB: gelieve de datum in te voegen = de dag voor de datum van toepassing van deze verordening Note to the OP: Please insert the date = the day before the date of application of this Regulation ] worden afgerond overeenkomstig artikel 20 van deze verordening. 4. Bij wijze van afwijking zijn de in artikel 29 bedoelde perioden van wettelijke bescherming niet van toepassing op referentiegeneesmiddelen waarvoor vóór [PB: gelieve de datum van toepassing van deze verordening in te voegen Note to the OP: Please insert the date of application of this Regulation ] een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen is ingediend. Artikel 14, lid 11, van Verordening (EG) nr. 726/2004 blijft van toepassing op die referentiegeneesmiddelen. 5. Aanwijzingen als weesgeneesmiddel die vóór [PB: gelieve de datum van toepassing van deze verordening in te voegen Note to the OP: Please insert the date of application of this Regulation ] zijn toegekend, en die zijn opgenomen in en niet geschrapt uit het communautaire register voor weesgeneesmiddelen overeenkomstig artikel 5, lid 8 respectievelijk lid 12, van Verordening (EG) nr. 141/2000 en waarvoor geen vergunning voor het in de handel brengen overeenkomstig artikel 7, lid 3, van Verordening (EG) nr. 141/2000 is verleend die overeenstemt met de aanwijzing als weesgeneesmiddel, worden geacht aan deze verordening te voldoen en worden opgenomen in het register van aangewezen weesgeneesmiddelen. 6. Aanwijzingen als weesgeneesmiddel die vóór [PB: gelieve de datum van toepassing van deze verordening in te voegen Note to the OP: Please insert the date of application of this Regulation ] zijn toegekend, en die zijn geschrapt uit het communautaire register voor weesgeneesmiddelen overeenkomstig artikel 5, lid 12, van Verordening (EG) nr. 141/2000 of waarvoor een vergunning voor het in de handel brengen is verleend overeenkomstig artikel 7, lid 3, van Verordening (EG) nr. 141/2000 worden niet beschouwd als aanwijzingen als weesgeneesmiddelen en worden niet opgenomen in het register van aangewezen weesgeneesmiddelen. 7. Voor geneesmiddelen die vóór [PB: gelieve de datum van toepassing van deze verordening in te voegen Note to the OP: Please insert the date of application of this Regulation ] zijn aangewezen als weesgeneesmiddel en die zijn opgenomen in en niet geschrapt uit het communautaire register voor weesgeneesmiddelen overeenkomstig artikel 5, lid 8 respectievelijk lid 12, van Verordening (EG) nr. 141/2000 en waarvoor geen vergunning voor het in de handel brengen overeenkomstig artikel 7, lid 3, van Verordening (EG) nr. 141/2000 is verleend die overeenstemt met de aanwijzing als weesgeneesmiddel, gaat de zevenjarige geldigheidsduur van de aanwijzing als weesgeneesmiddel zoals bedoeld in artikel 66 van deze verordening in op [PB: gelieve de datum van toepassing van deze verordening in te voegen Note to the OP: Please insert the date of application of this Regulation ]. 8. De procedures met betrekking tot de aanwijzing als weesgeneesmiddel die overeenkomstig artikel 5, leden 1, 11 of 12, van Verordening (EG) nr. 141/2000 zijn ingeleid vóór [PB: gelieve de datum van toepassing van deze verordening in te voegen Note to the OP: Please insert the date of application of this Regulation ] en die nog lopende waren op [PB: gelieve de datum in te voegen = de dag voor de datum van toepassing OP please insert the date = the day before the date of application ], worden afgerond overeenkomstig artikel 5, leden 1, 11 of 12 van Verordening (EG) nr. 141/2000 zoals van toepassing op [PB: gelieve de datum in te voegen = de dag voor de datum van toepassing OP please insert the date = the day before the date of application ].PB: gelieve de datum van toepassing van deze verordening in te voegen Note to the OP: Please insert the date of application of this Regulation 9. Wanneer een plan voor pediatrisch onderzoek, een vrijstelling of een opschorting vóór [PB: gelieve de datum van toepassing van deze verordening in te voegen Note to the OP: Please insert the date of application of this Regulation ] is verleend overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1901/2006, wordt dit plan, deze vrijstelling of deze opschorting geacht aan deze verordening te voldoen. De procedures betreffende de aanvraag voor een plan voor pediatrisch onderzoek, een vrijstelling of een opschorting die vóór [datum van toepassing] is ingediend, worden afgerond overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1901/2006. 10. De Verordeningen (EG) nr. 2141/96, (EG) nr. 2049/2005, (EG) nr. 507/2006 en (EG) nr. 658/2007 blijven van toepassing tenzij en totdat deze worden ingetrokken. 11. Verordening (EG) nr. 1234/2008 blijft van toepassing tenzij en totdat zij wordt ingetrokken wat betreft geneesmiddelen voor menselijk gebruik die vallen onder Verordening (EG) nr. 726/2004 en Richtlijn 2001/83/EG en die niet zijn uitgesloten van het toepassingsgebied van Verordening (EG) nr. 1234/2008 uit hoofde van artikel 23 ter, leden 4 en 5, van Richtlijn 2001/83/EG. 12. Verordening (EG) nr. 847/2000 van de Commissie (68) blijft van toepassing tenzij en totdat deze wordt ingetrokken ten aanzien van weesgeneesmiddelen die onder deze verordening vallen. 13. In afwijking van artikel [Duur van de toepassing van hoofdstuk III] blijven vouchers die uiterlijk op [PB: gelieve de datum van 15 jaar na de datum van inwerkingtreding van deze verordening in te voegen Note to OP: insert the date of 15 years after the date of entry into force of this Regulation ] worden toegekend, of uiterlijk op de datum waarop de Commissie overeenkomstig hoofdstuk III in totaal tien vouchers heeft toegekend, als dat eerder is, geldig overeenkomstig de voorwaarden in hoofdstuk III. Artikel 181 Inwerkingtreding Deze verordening treedt in werking op de twintigste dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie . Zij is van toepassing met ingang van [PB: gelieve de datum van 18 maanden na de inwerkingtreding ervan in te voegen. De datum moet identiek zijn aan de datum voor de toepassing van de richtlijn Note to the OP: Please insert the date of 18 months after its entry into force. The date should be identical to the date for the application of the Directive ]. Artikel 67 is echter van toepassing met ingang van [PB: gelieve de datum van 2 jaar na de datum van vaststelling/inwerkingtreding/toepassing van deze verordening in te voegen Note to the OP: Please insert the date of 2 years after the date of adoption/entry into force/application of this Regulation ]. De bepalingen in hoofdstuk III zijn vanaf ... [de datum van inwerkingtreding van deze verordening] van toepassing. [Am. 361] Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in de lidstaten overeenkomstig de Verdragen. Gedaan te …, Voor het Europees Parlement Voor de Raad De voorzitter De voorzitter Bijlage I GENEESMIDDELEN WAARVOOR DE UNIE EEN VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN MOET VERLENEN 1. Geneesmiddelen die zijn ontwikkeld met behulp van één van de volgende biotechnologische procedés: — recombinant-nucleïnezuurtechnologie; — gecontroleerde expressie van genen die coderen voor biologisch actieve eiwitten in prokaryoten en eukaryoten, met inbegrip van getransformeerde cellen van zoogdieren. 2. Geneesmiddelen voor geavanceerde therapie zoals gedefinieerd in artikel 2 van Verordening (EG) nr. 1394/2007. 3. Geneesmiddelen voor menselijk gebruik die een werkzame stof bevatten waarvoor op 20 mei 2004 in de Unie geen vergunning bestond, met uitzondering van allergeenproducten of kruidengeneesmiddelen, waarvoor in geen geval door de Unie een vergunning wordt verleend. 4. Geneesmiddelen die overeenkomstig deze verordening zijn aangewezen als weesgeneesmiddelen. 5. Geneesmiddelen waarvoor een vergunning voor het in de handel brengen voor pediatrisch gebruik is verleend. 6. Prioritaire antimicrobiële stoffen zoals bedoeld in artikel 40. Bijlage II LIJST VAN DE IN ARTIKEL 172 BEDOELDE VERPLICHTINGEN 1) De verplichting om volledige en nauwkeurige gegevens en documentatie te verstrekken in een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen, ingediend bij het Bureau of in antwoord op in deze verordening vastgestelde verplichtingen, voor zover de niet-nakoming van de verplichting betrekking heeft op een bepaald punt. 2) De verplichting te voldoen aan voorwaarden of beperkingen die zijn opgenomen in de vergunning voor het in de handel brengen en die betrekking hebben op de verstrekking of het gebruik van het geneesmiddel voor menselijk gebruik, zoals bedoeld in artikel 12, lid 4, punt c), en in artikel 13, lid 1, vierde alinea. 3) De verplichting om te voldoen aan voorwaarden en beperkingen die zijn opgenomen in de vergunning voor het in de handel brengen en die betrekking hebben op het veilige en doeltreffende gebruik van het geneesmiddel voor menselijk gebruik, zoals bedoeld in artikel 12, lid 4, punten b), d), e), f) en g), en in artikel 13, lid 1. 4) De verplichting om alle noodzakelijke wijzigingen aan te brengen in de voorwaarden van de vergunning voor het in de handel brengen in verband met de technische en wetenschappelijke vooruitgang en om vervaardiging en controle van het geneesmiddel voor menselijk gebruik met behulp van algemeen aanvaarde wetenschappelijke methoden mogelijk te maken, zoals bedoeld in artikel 45, lid 1. 5) De verplichting tot verstrekking van nieuwe gegevens die kunnen leiden tot wijziging van de voorwaarden van de vergunning voor het in de handel brengen, het meedelen van elk verbod of elke beperking opgelegd door de bevoegde autoriteiten van elk land waarin het geneesmiddel voor menselijk gebruik in de handel wordt gebracht of van informatie die de afweging van de baten en risico’s van het betrokken geneesmiddel voor menselijk gebruik zouden kunnen beïnvloeden, zoals bedoeld in artikel 45, lid 2. 6) De verplichting om productinformatie aan te passen aan de actuele wetenschappelijke kennis, met inbegrip van de conclusies van beoordelingen en de aanbevelingen die openbaar worden gemaakt op het Europese webportaal voor geneesmiddelen, zoals bedoeld in artikel 45, lid 3. 7) De verplichting om op verzoek van het Bureau alle gegevens te verstrekken die aantonen dat de baten-risicobalans gunstig blijft, zoals bedoeld in artikel 45, lid 4. 8) De verplichting om het geneesmiddel voor menselijk gebruik in de handel te brengen overeenkomstig de inhoud van de samenvatting van de productkenmerken en van de etikettering en de bijsluiter zoals opgenomen in de vergunning voor het in de handel brengen. 9) De verplichting om te voldoen aan de voorwaarden zoals bedoeld in artikel 18, lid 1, en in artikel 19. 10) De verplichting om aan het Bureau de data mee te delen waarop het geneesmiddel voor menselijk gebruik daadwerkelijk in de handel wordt gebracht en de data waarop het in de handel brengen ervan wordt stopgezet, en om aan het Bureau gegevens te verstrekken over de verkoop van het geneesmiddel voor menselijk gebruik en over het aantal keren dat het middel is voorgeschreven, zoals bedoeld in artikel 16, lid 4. 11) De verplichting om een uitgebreid systeem van geneesmiddelenbewaking toe te passen voor het vervullen van geneesmiddelenbewakingstaken, waaronder het toepassen van een kwaliteitssysteem, het onderhouden van een basisdossier geneesmiddelenbewakingssysteem en het uitvoeren van regelmatige audits, overeenkomstig artikel 99, in samenhang met artikel 99 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]. 12) De verplichting om op verzoek van het Bureau een kopie van het basisdossier geneesmiddelenbewakingssysteem te verstrekken, zoals bedoeld in artikel 45, lid 4. 13) De verplichting om een risicomanagementsysteem te hanteren zoals bedoeld in artikel 22 en artikel 99, lid 2, in samenhang met artikel 99, lid 4, van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]. 14) De verplichting om vermoede gevallen van bijwerkingen van geneesmiddelen voor menselijk gebruik te registreren en te melden, overeenkomstig artikel 106, lid 1, in samenhang met artikel 105 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]. 15) De verplichting om periodieke veiligheidsverslagen te verstrekken, overeenkomstig artikel 106, lid 2, in samenhang met [...] van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]. 16) De verplichting om na het in de handel brengen onderzoeken uit te voeren, waaronder veiligheidsonderzoeken na verlening van een vergunning en , werkzaamheidsonderzoeken na verlening van een vergunning en milieurisicobeoordelingsonderzoeken na verlening van een vergunning, en deze ter beoordeling voor te leggen, zoals bedoeld in artikel 20. [Am. 362] 17) De verplichting om te garanderen dat openbare mededelingen betreffende de geneesmiddelenbewaking objectief worden voorgesteld en niet misleidend zijn, en om het Bureau hiervan in kennis te stellen, zoals bedoeld in artikel 104 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]. 18) De verplichting om de in het besluit tot opschorting van het Bureau bepaalde termijnen voor het opstarten of voltooien van maatregelen na de oorspronkelijke vergunning voor het in de handel brengen van het betrokken geneesmiddel voor menselijk gebruik na te leven, en om te voldoen aan het definitieve advies zoals bedoeld in artikel 81, lid 2. 19) De verplichting om bij het Bureau een geactualiseerde versie van het plan voor pediatrisch onderzoek in te dienen volgens het overeengekomen tijdschema, zoals bedoeld in artikel 74, lid 2, en artikel 74, lid 3. 20) De verplichting om het geneesmiddel voor menselijk gebruik in de handel te brengen binnen twee jaar na toelating van de pediatrische indicatie, zoals bedoeld in artikel 59 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]. 21) De verplichting om het Bureau uiterlijk zes maanden vóór de voorgenomen stopzetting van het in de handel brengen van het product in kennis te stellen van dit voornemen, zoals bedoeld in artikel 60 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]. 22) De verplichting om de vergunning voor het in de handel brengen over te dragen, of erin toe te stemmen dat een derde gebruikmaakt van de documentatie uit het dossier van het geneesmiddel, zoals bedoeld in artikel 60 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]. 23) De verplichting om het Bureau ten minste zes maanden vóór de voorgenomen stopzetting van de uitvoering van een goedgekeurd plan voor pediatrisch onderzoek in kennis te stellen van dit voornemen en van de redenen voor die stopzetting, zoals bedoeld in artikel 88. 24) De verplichting om pediatrische onderzoeken te verstrekken aan het Bureau of de lidstaten, waaronder de verplichting om informatie over in derde landen uitgevoerde klinische proeven op te nemen in de Europese databank, zoals bedoeld in artikel 91. 25) De verplichting om uiterlijk na voltooiing van de farmacokinetische studies bij volwassenen bij het Bureau een plan voor pediatrisch onderzoek in te dienen met een verzoek om goedkeuring of een verzoek om vrijstelling daarvan, behalve in naar behoren gemotiveerde gevallen, zoals bedoeld in artikel 76, lid 1. 25 bis) De verplichtingen die verband houden met de beschikbaarheid en de levering van geneesmiddelen als uiteengezet in hoofdstuk X. [Am. 363] 25 ter) De verplichtingen om verslag uit te brengen over financiële steun en kosten inzake onderzoek en ontwikkeling als uiteengezet in de artikelen 57 van [herziene Richtlijn 2001/83/EG]. [Am. 364] Bijlage III PROCEDURE EN CRITERIA VOOR DE DOOR HET BUREAU UITGEVOERDE INSPECTIES Met redenen omkleed verzoek van de bevoegde autoriteit De toezichthoudende autoriteit kan, na overleg met het Bureau, bij het Bureau een met redenen omkleed verzoek indienen om een inspectie uit te voeren of haar inspecteurs deel te laten nemen aan een inspectie van een locatie in een derde land. In het met redenen omklede verzoek moeten de volgende zaken worden vermeld: — de precieze aanduiding van de locatie, de reikwijdte van de inspecties en, in voorkomend geval, de betrokken producten; — het tijdschema voor de voltooiing van deze inspectie; — de redenen om ondersteuning door het Bureau te vragen, onder verwijzing naar de in deze bijlage genoemde criteria. Het Bureau kan een inspectieverzoek afwijzen na bestudering van het verzoek, de reikwijdte ervan en de beschikbaarheid van interne inspectiecapaciteit. Beoordeling door het Bureau Het Bureau beslist op basis van de volgende criteria of het ermee instemt een dergelijke inspectie uit te voeren of zijn inspecteurs aan een dergelijke inspectie deel te laten nemen: — de locatie bevindt zich in een niet-EU/EER-land; — de inspectie is in het belang van de Unie wanneer het gaat om een of meer van de volgende situaties, waarbij het van belang is een snellere of ononderbroken toegankelijkheid van geneesmiddelen voor patiënten te waarborgen: — het voorkomen, opvangen of aanpakken van tekorten aan geneesmiddelen of de werkzame stoffen daarvan, of van andere problemen met de voorziening; — het voorkomen, opvangen of aanpakken van een mogelijke bedreiging voor de volksgezondheid, een noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid of een ingrijpende gebeurtenis die onmiddellijke actie vereist; — het aanpakken van een vermoeden van niet-naleving op de productielocatie; — het mogelijk maken van procedures voor de verlening van vergunningen voor het in de handel brengen van producten met een centraal verleende vergunning/vergunningen voor gebruik in noodsituaties, en voor de basisdossiers werkzame stoffen; — het verbeteren van het toezicht op de wereldwijde geneesmiddelenproductie; — het aanpakken van ernstige uitdagingen van onverwachte en tijdelijke aard met betrekking tot de inspectiecapaciteit op nationaal niveau; — andere relevante situaties. De in artikel 3, lid 1, van Richtlijn (EU) 2017/1572 bedoelde verzameling van procedures van de Unie voor inspecties en voor de uitwisseling van informatie kan worden bijgewerkt om regels op te nemen die van toepassing zijn op situaties waarin het Bureau kan worden verzocht een inspectie uit te voeren of deel te nemen aan een gezamenlijke inspectie. In het kader van de in artikel 78 van Verordening (EU) nr. 536/2014 bedoelde inspecties zijn de bovengenoemde criteria van overeenkomstige toepassing. Bijlage IV BESCHIKBAARHEID Deel I Te verstrekken informatie in geval van de schorsing of stopzetting van het in de handel brengen van een geneesmiddel of de intrekking van de vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel Met het oog op de kennisgeving overeenkomstig artikel 116, lid 1, punten a), b) en c), deelt de houder van de vergunning voor het in de handel brengen minimaal de volgende informatie mee: 1) gegevens betreffende het product: a) naam van het product; b) werkzame stof(fen) en leverancier(s) van de werkzame stof(fen); c) fabrikant van het eindproduct; d) anatomisch-therapeutisch-chemische code (ATC-code); e) therapeutische indicatie(s); f) farmaceutische vorm; g) concentratie(s); h) toedieningsweg(en); i) betrokken verpakkingsgrootte(n); j) alternatieve, niet door de schorsing, stopzetting of intrekking getroffen farmaceutische vorm, concentratie, toedieningsweg of verpakkingsgrootte; k) gegevens over de vergunning: soort procedure (nationale (met opgave van de betrokken lidsta(a)t(en))/gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen) en referentie van de procedure; l) lijst van lidstaten waar het product in de handel wordt gebracht; 2) gegevens over de actie (schorsing, stopzetting of intrekking): a) categorie van de actie (schorsing, stopzetting of intrekking); b) beschikbare voorraad tot de ingangsdatum van de actie; c) ingangsdatum van de actie, per lidstaat; d) reden voor de actie en informatie over alternatieve geneesmiddelen, indien van toepassing; e) getroffen EU/EER-landen; f) verwijzing naar hangende regelgevende maatregelen, snelle waarschuwing (kwaliteit/veiligheid) of melding van een kwaliteitsgebrek in verband met de actie, indien van toepassing; g) andere in kennis gestelde bevoegde autoriteiten; h) alle voltooide of geplande acties op verzoek van de bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaat; 3) contactgegevens: a) naam en adres van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen; b) naam en contactgegevens van de persoon die de kennisgeving doet. Deel II Risicobeoordeling van de gevolgen van schorsing, stopzetting of intrekking Naar aanleiding van een verzoek van de betrokken bevoegde autoriteit overeenkomstig artikel 118, lid 2, verstrekt de houder van de vergunning voor het in de handel brengen ten minste de volgende informatie: 1) risicobeoordeling van de gevolgen van schorsing, stopzetting of intrekking, met inbegrip van: a) mogelijke alternatieve geneesmiddelen; b) geschat marktaandeel per lidstaat in de voorgaande twaalf maanden; c) per maand geleverde hoeveelheden per lidstaat in de voorgaande twaalf maanden; d) wereldwijde productiecapaciteit per productielocatie; e) prognose van het aanbod per maand en per lidstaat tot het moment van schorsing, stopzetting of intrekking; f) prognose van de vraag per maand en per lidstaat in de komende zes maanden; g) gevolgen voor het aanbod van andere geneesmiddelen van dezelfde houder van de vergunning voor het in de handel brengen; h) mogelijke gevolgen voor de consumptie van of de vraag naar andere geneesmiddelen; 2) eventuele risicobeperkende maatregelen die de houder van de vergunning voor het in de handel brengen heeft genomen om het tekort aan te pakken. Deel III Te verstrekken informatie in geval van een tijdelijke verstoring van het aanbod (voor de monitoring van potentiële of feitelijke tekorten) Met het oog op de kennisgeving overeenkomstig artikel 116, lid 1, punt d), deelt de houder van de vergunning voor het in de handel brengen de volgende informatie mee: 1) productgegevens a) naam van het product; b) werkzame stof(fen) en fabrikant(en) van werkzame stoffen; c) fabrikant van het eindproduct; d) therapeutische indicatie(s); e) ATC-code; f) farmaceutische vorm; g) concentratie(s); h) toedieningsweg(en); i) betrokken verpakkingsgrootte; j) alternatieve, niet door de verstoring van het aanbod getroffen farmaceutische vorm, concentratie, toedieningsweg of verpakkingsgrootte; k) gegevens over de vergunning: soort procedure (nationale (met opgave van de betrokken lidsta(a)t(en))/gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen) en referentie van de procedure; l) lijst van lidstaten waar het product in de handel wordt gebracht; 2) bijzonderheden over de verstoring van het aanbod; a) status van het tekort (feitelijk, potentieel); b) beschikbare voorraad per maand; c) verwachte ingangsdatum van het tekort, per lidstaat; d) verwachte einddatum van het tekort, per lidstaat; e) oorzaak van het tekort ; met, indien van toepassing, informatie over: i) verstoring van de voorziening van grondstoffen; ii) verstoring van de voorziening van werkzame farmaceutische bestanddelen; iii) verstoring van de voorziening van hulpstoffen; iv) productieproblemen; v) kwaliteitsproblemen; vi) productiecapaciteit; vii) logistieke problemen; viii) distributieproblemen; ix) voorraad- en opslagpraktijken; x) toename van de vraag; xi) commerciële redenen; en xii) andere redenen; [Am. 365] f) getroffen EU/EER-landen en, indien bekend, andere getroffen landen; g) verwijzing naar hangende regelgevende maatregelen, snelle waarschuwing (kwaliteit/veiligheid) of melding van een kwaliteitsgebrek in verband met de actie, indien van toepassing; h) andere in kennis gestelde bevoegde autoriteiten; i) alle voltooide of geplande acties op verzoek van de bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaat; 3) contactgegevens: a) naam en adres van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen; b) naam en contactgegevens van de persoon die de kennisgeving doet. Deel IV Het plan voor het opvangen van tekorten Naar aanleiding van een verzoek van de betrokken bevoegde autoriteit overeenkomstig artikel 118, lid 2, verstrekt de houder van de vergunning voor het in de handel brengen ten minste de volgende informatie: 1. plan voor het opvangen van tekorten, met een gedetailleerde risicobeoordeling van de gevolgen van tekorten, indien beschikbaar met inbegrip van: a) mogelijke alternatieve geneesmiddelen; b) geschat marktaandeel per lidstaat in de voorgaande twaalf maanden; c) per maand geleverde hoeveelheden per lidstaat in de voorgaande twaalf maanden; d) wereldwijde productiecapaciteit per productielocatie; e) prognose van het aanbod per maand en per lidstaat gedurende de periode waarin het tekort optreedt; f) prognose van de vraag per maand en per lidstaat gedurende de periode waarin het tekort optreedt; g) gevolgen voor het aanbod van andere geneesmiddelen van dezelfde houder van de vergunning voor het in de handel brengen; h) mogelijke gevolgen voor de consumptie van of de vraag naar andere geneesmiddelen; i) eventuele risicobeperkende maatregelen die de houder van de vergunning voor het in de handel brengen heeft genomen of van plan is te nemen om het tekort aan te pakken. Deel V Het plan voor de preventie van tekorten Het in artikel 117 bedoelde plan voor de preventie van tekorten bevat ten minste de volgende informatie: 1) gegevens betreffende het product: a) naam van het product; b) werkzame stof(fen) en fabrikant(en) van werkzame stoffen; c) fabrikant van het eindproduct; d) ATC-code; e) therapeutische indicatie(s); f) farmaceutische vorm; g) concentratie(s); h) toedieningsweg(en); i) verpakkingsgrootte(n); j) gegevens over de vergunning: soort procedure (nationale (met opgave van de betrokken lidsta(a)t(en))/gecentraliseerde vergunning voor het in de handel brengen) en referentie van de procedure; k) lijst van lidstaten waar het product in de handel wordt gebracht; 2) maatregelen ter voorkoming van tekorten en risicobeoordeling van de toeleveringsketen: a) alternatieve in de handel gebrachte geneesmiddelen; b) in kaart gebrachte toeleveringsketen, met een identificatie en analyse van de risico’s, waarbij bijzondere aandacht wordt besteed aan kwetsbaarheden in de toeleveringsketen; c) maatregelen voor het beheer van tekorten, waaronder: i) toegepaste risicobeheersingsstrategie, waarbij informatie moet worden verstrekt over de strategieën om het risico op tekorten tot een minimum te beperken en de wijze waarop deze in de praktijk worden gebracht; ii) een proces voor het opsporen en melden van voorzieningsverstoringen en iii) een overzicht van de onderliggende oorzaken van opgeloste tekorten en van de maatregelen die zijn genomen om die tekorten op te vangen; d) procedure voor het controleren van de doeltreffendheid, het evalueren en het actualiseren van het plan voor de preventie van tekorten; d bis) methode om de vraagprognose vast te stellen; [Am. 366] 3) contactgegevens: a) naam en adres van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen; b) naam en gegevens van de contactpersoon. Deel V bis Voor het doen van meldingen in overeenstemming met artikel 118, lid 1, en voor de vroegtijdige opsporing van leveringstekorten verstrekken groothandelaars tijdig de volgende informatie: 1) informatie over de beschikbaarheid van geneesmiddelen: De informatie over de beschikbaarheid van geneesmiddelen wordt verstrekt per magazijn en aangegeven met “ja”/”nee”. 2. dienstenniveau-informatie: Het percentage daadwerkelijk door houders van vergunningen voor het in de handel brengen en leveranciers uitgevoerde groothandelsopdrachten. In dit verband wordt een vergelijking verstrekt van de bestelde hoeveelheden en de daadwerkelijk ontvangen hoeveelheden (op productniveau). Het verschil geeft het dienstenniveau weer. [Am. 367] Bijlage V CONCORDANTIETABEL Verordening (EG) nr. 726/2004 Richtlijn 2001/83/EG Verordening (EG) nr. 141/2000 Verordening (EG) nr. 1901/2006 Deze verordening Artikel 1 Artikel 1 Artikel 2 Artikel 2 Artikel 2 Artikel 2 Artikel 3, lid 1 Artikel 3, lid 1 Artikel 3, lid 2, punt b) Artikel 3, lid 2, inleidende zin en punt a) Artikel 3, lid 2, punt b) Artikel 4, lid 2 Artikel 3, lid 4 Artikel 3, lid 3, inleidende zin en punten a) en b) Artikel 4 Artikel 2, vierde alinea Artikel 5, lid 1 Artikel 5, leden 2 tot en met 7 Artikel 6, lid 1 Artikel 6, lid 1 Artikel 6, lid 2 Artikel 6, lid 1, tweede alinea Artikel 6, lid 3 Artikel 6, leden 4 en 5 Artikel 6, lid 3 Artikel 6, lid 6 Artikel 14, lid 9 Artikel 6, lid 7 Artikel 14, lid 9, eerste alinea, tweede zin Artikel 6, lid 7, eerste alinea Artikel 14, lid 9, tweede alinea Artikel 6, lid 7, tweede alinea Artikel 7 Artikel 8 Artikel 9 Artikel 7 Artikel 10, lid 1, punten a) en b) Artikel 10, lid 2 Artikel 8, lid 1 Artikel 11, lid 1 Artikel 8, lid 2, eerste en tweede alinea Artikel 11, lid 2, eerste en tweede alinea Artikel 11, lid 2, derde alinea Artikel 9, lid 1 Artikel 12, lid 1 Artikel 9, lid 2, eerste alinea Artikel 12, lid 2, eerste alinea Artikel 62, lid 1, vijfde alinea, tweede zin Artikel 12, lid 2, tweede alinea Artikel 9, lid 2, tweede alinea Artikel 12, lid 2, derde alinea Artikel 9, lid 3 Artikel 12, lid 3 Artikel 9, lid 4 Artikel 12, lid 4 Artikel 14, lid 10 Artikel 12, lid 5 Artikel 10, lid 1 Artikel 13, lid 1 Artikel 10 Artikel 13, leden 2 tot en met 4 Artikel 11 Artikel 14 Artikel 12 Artikel 15 Artikel 13 Artikel 16 Artikel 14, lid 1 Artikel 17, lid 1 Artikel 14, lid 2 Artikel 17, lid 2 Artikel 14, lid 8 Artikel 18 Artikel 14 -bis, lid 1 Artikel 19, lid 1 Artikel 14 -bis, leden 3 tot en met 9 Artikel 19, leden 2 tot en met 8 Artikel 10 bis Artikel 20 Artikel 10 ter Artikel 21 Artikel 14 bis Artikel 22 Artikel 15 Artikel 23 Artikel 14 ter, lid 1 Artikel 24, lid 1, eerste alinea Artikel 24, lid 1, tweede alinea Artikel 14 ter, leden 2 en 3 Artikel 24, leden 2 en 3 Artikel 24, lid 4 Artikel 82, lid 1 Artikel 25, lid 1, eerste en tweede alinea Artikel 25, lid 1, derde alinea Artikel 82, leden 2 en 3 Artikel 25, leden 2 en 3 Artikel 83, lid 1 Artikel 26, lid 1 Artikel 26, lid 1, tweede zin Artikel 83, leden 2 tot en met 3 Artikel 26, leden 2 en 3 Artikel 83, lid 4, eerste alinea Artikel 26, lid 4, eerste alinea Artikel 26, lid 4, tweede tot en met vierde alinea Artikel 83, leden 5 tot en met 9 Artikel 26, leden 5 tot en met 9 Artikel 26, lid 10 Artikel 5, lid 3, eerste en tweede zin Artikel 27, eerste alinea Artikel 27, tweede alinea Artikel 81 Artikel 28 Artikel 14, lid 11 Artikel 29 Artikel 30 Artikel 31 Artikel 32 Artikel 33 Artikel 34 Artikel 35 Artikel 36 Artikel 37 Artikel 38 Artikel 39 Artikel 40 Artikel 41 Artikel 42 Artikel 43 Artikel 44 Artikel 16, leden 1, 2 en 3 Error: Reference source not foundArtikel 45, leden 1, 2 en 3 Artikel 16, lid 3 bis, eerste alinea Artikel 45, lid 4, eerste alinea, eerste en tweede zin Artikel 45, lid 4, eerste alinea, derde zin Artikel 16, lid 3 bis, tweede alinea Artikel 45, lid 4, tweede alinea Artikel 46 Artikel 47, lid 1 Artikel 16 bis, lid 1 Artikel 47, lid 2 Artikel 16 bis, lid 2 Artikel 47, lid 3, eerste en tweede zin Artikel 47, lid 3, derde zin Artikel 47, lid 4, punt a) Artikel 16, lid 3 Artikel 47, lid 4, punten b) en c) Artikel 47, lid 4, punten d) en e) Artikel 48 Artikel 16 ter Artikel 49 Artikel 18 Artikel 50 Artikel 19, lid 1, eerste alinea Artikel 51, lid 1, eerste alinea Artikel 51, lid 1, tweede alinea Artikel 19, lid 1, tweede alinea Artikel 51, lid 1, derde alinea Artikel 19, leden 2 en 3 Artikel 51, leden 2 en 3 Artikel 52 Artikel 53 Artikel 54 Artikel 20 Artikel 55 Artikel 20 bis Artikel 56 Artikel 127 bis Artikel 57 Artikel 58 Artikel 59 Artikel 60 Artikel 61 Artikel 62 Artikel 3, lid 1, punt a), eerste alinea, en punt b) Artikel 63, lid 1 Artikel 63, lid 2 Artikel 3, lid 2 Artikel 63, lid 3 Artikel 5, lid 1 Artikel 64, lid 1 Artikel 5, lid 2 Artikel 64, lid 2, eerste alinea Artikel 64, lid 2, tweede alinea Artikel 5, lid 3 Artikel 64, lid 3 Artikel 5, leden 4 en 5 Artikel 64, lid 4 Artikel 64, lid 5 Artikel 5, lid 11 Artikel 65 Artikel 66 Artikel 5, lid 9 Artikel 67 Artikel 6, lid 1 Artikel 68, lid 1, inleidende zin en punt a) Artikel 68, lid 1, punten b) en c) Artikel 9, lid 1 Artikel 68, lid 2 Artikel 7 Artikel 69 Artikel 70 Artikel 8, lid 1 Artikel 71, lid 1 Artikel 71, leden 2, 3, 5 en 6 Artikel 8, lid 5 Artikel 71, lid 7 Artikel 8, lid 3 Artikel 71, lid 4 Artikel 72 Artikel 7, lid 2 Artikel 73 Artikel 15, lid 2 Artikel 74, lid 1 Artikel 74, leden 2, 3 en 4 Artikel 11 Artikel 75, leden 1 en 2 Artikel 75, lid 3 Artikel 16 Artikel 76, leden 1, 2 en 3 Artikel 76, lid 4 Artikel 17, leden 1 en 2 Artikel 77, lid 1 Artikel 77, leden 2 tot en met 6 De artikelen 12 en 13 en artikel 14, leden 2 en 3 Artikel 78 Artikel 14, lid 1 Artikel 79 Artikel 19 Artikel 80 Artikel 20, lid 1 Artikel 81, leden 1 en 2 Artikel 81, lid 3 Artikel 20, lid 2 Artikel 81, lid 4 Artikel 82 Artikel 82, lid 3 Artikel 83 Artikel 22, eerste zin Artikel 84, lid 1, eerste zin Artikel 84, lid 1, tweede zin Artikel 84, leden 2 en 3 Artikel 10 Artikel 85, lid 1 Artikel 85, lid 2 Artikel 23, lid 1 Artikel 86 Artikel 25 Artikel 87 Artikel 88 Artikel 26 Artikel 89 Artikel 28 Artikel 90 Artikel 46 Artikel 91 Artikel 30 Artikel 92 Artikel 38, lid 1 Artikel 93 Artikel 41 Artikel 94 Artikel 44 Artikel 95 Artikel 39, lid 1, en artikel 40, lid 1 Artikel 96 Artikel 47, lid 1 Artikel 97, lid 1 Artikel 47, lid 3 Artikel 97, lid 2 Artikel 48 Artikel 97, lid 3 Artikel 50, lid 1 Artikel 98, inleidende zin Artikel 98, punten a) tot en met h) Artikel 21 Artikel 99 Artikel 22 Artikel 100 Artikel 24 Artikel 101 Artikel 25 Artikel 102 Artikel 25 bis Artikel 103 Artikel 26 Artikel 104 Artikel 27 Artikel 105 Artikel 28 Artikel 106 Artikel 28 bis Artikel 107 Artikel 28 ter Artikel 108 Artikel 28 quater Artikel 109 Artikel 28 quinquies Artikel 110 Artikel 28 sexies Artikel 111 Artikel 28 septies Artikel 112 Artikel 113 Artikel 114 Artikel 115 Artikel 116 Artikel 117 Artikel 118 Artikel 119 Artikel 120 Artikel 121 Artikel 122 Artikel 123 Artikel 124 Artikel 125 Artikel 126 Artikel 127 Artikel 128 Artikel 129 Artikel 130 Artikel 131 Artikel 132 Artikel 133 Artikel 134 Artikel 55 Artikel 135 Artikel 71 Artikel 136 Artikel 64, lid 2 Artikel 136, lid 3 Artikel 71 bis Artikel 137 Artikel 57 Artikel 138 Artikel 59 Artikel 139 Artikel 58 Artikel 140 Artikel 141, leden 1 en 2 Artikel 77 Artikel 141, lid 3 Artikel 56 Artikel 142 Artikel 65 Artikel 143 Artikel 66 Artikel 144 Artikel 64 Artikel 145 Artikel 146, lid 1 Artikel 63, lid 1 Artikel 146, lid 2 Artikel 61 Artikel 146, leden 3 tot en met 6 Artikel 78, lid 2, eerste zin Artikel 146, lid 8, eerste alinea, eerste zin Artikel 146, lid 7 Artikel 146, lid 8, eerste alinea, tweede en derde zin Artikel 78, lid 2, tweede zin Artikel 146, lid 8, tweede alinea Artikel 146, lid 9 Artikel 63, lid 2 Artikel 147 Artikel 5, lid 2 Artikel 148, lid 1 Artikel 61, lid 5 Artikel 148, lid 2 Artikel 148, lid 3 Artikel 61, lid 2 Artikel 148, lid 4 Artikel 61, lid 1, tweede en derde alinea Artikel 148, lid 5 Artikel 148, leden 6 en 7 Artikel 61, lid 8 Artikel 148, lid 8 Artikel 61 bis, lid 6 Artikel 149, lid 1 Artikel 61 bis, leden 1 tot en met 4 Artikel 149, leden 2 tot en met 5 Artikel 56, lid 2, eerste alinea Artikel 150, lid 1, eerste alinea Artikel 150, lid 1, tweede en derde alinea Artikel 150, leden 2 tot en met 5 Artikel 56, lid 2, tweede alinea Artikel 150, lid 6 Artikel 62, lid 5 Artikel 151, lid 1 Artikel 62, lid 2, eerste alinea Artikel 151, lid 2 Artikel 151, lid 3, eerste alinea Artikel 62, lid 4, tweede alinea Artikel 151, lid 3, tweede alinea Artikel 62, lid 2, tweede alinea Artikel 151, lid 4 Artikel 151, leden 5, 6 en 7 Artikel 62, lid 1, eerste alinea Artikel 152, lid 1, eerste alinea Artikel 152, lid 1, tweede alinea Artikel 62, lid 1, tweede, derde en vierde alinea Artikel 152, lid 1, derde, vierde en vijfde alinea Artikel 62, lid 3 Artikel 152, lid 2 Artikel 67, leden 1 tot en met 4 Artikel 152, leden 1, 3 en 4 Artikel 60 Artikel 153 Artikel 67, lid 5 Artikel 153, lid 5, eerste alinea, eerste zin Artikel 154 Artikel 67, leden 6 tot en met 12 Artikel 154, leden 6 tot en met 12 Artikel 68 Artikel 155 Artikel 69 Artikel 156, leden 1 en 2 Artikel 156, leden 3 tot en met 6 Artikel 72 Artikel 157 Artikel 73 Artikel 158 Artikel 74 Artikel 159 Artikel 160, eerste en tweede alinea Artikel 75, tweede alinea Artikel 160, derde alinea Artikel 161 Artikel 162 Artikel 78, lid 1 Artikel 163 Artikel 164 Artikel 80 Artikel 165, eerste en tweede alinea Artikel 165, derde alinea Artikel 166 Artikel 167 Artikel 168 Artikel 169 Artikel 170 Artikel 84 Artikel 171 Artikel 84 bis Artikel 172 Artikel 87 Artikel 173 Art 87bis, tweede alinea Artikel 174, lid 1 Artikel 87 bis Artikel 174, lid 2 Artikel 87 ter Artikel 175 Artikel 176 Artikel 177 Artikel 178 Artikel 179 Artikel 180, eerste en tweede alinea Artikel 90 Artikel 181 Bijlage I, punten 1 tot en met 4 Bijlage I, punten 1 tot en met 4 Bijlage I, punten 5 en 6 Bijlage II Bijlage II Bijlage III Bijlage IV Bijlage V (Gewone wetgevingsprocedure – herschikking) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2022)0541 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 192, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9‑0363/2022), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 22 februari 2023 (1) , – gezien het advies van het Comité van de Regio’s van 6 juli 2023 (2) , – gezien het Interinstitutioneel Akkoord van 28 november 2001 over een systematischer gebruik van de herschikking van besluiten (3) , – gezien de brief van 14 september 2023 van de Commissie juridische zaken aan de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid overeenkomstig artikel 110, lid 3, van zijn Reglement, – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 1 maart 2024 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien de artikelen 110 en 59 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid ( A9‑0276/2023 ), A. overwegende dat het voorstel van de Commissie volgens de adviesgroep van de juridische diensten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie geen andere inhoudelijke wijzigingen bevat dan die welke als zodanig in het voorstel worden vermeld en dat met betrekking tot de codificatie van de ongewijzigde bepalingen van de eerdere handelingen met die wijzigingen kan worden geconstateerd dat het voorstel louter een codificatie van de bestaande handelingen behelst, zonder inhoudelijke wijzigingen; 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast (4) , rekening houdend met de aanbevelingen van de adviesgroep van de juridische diensten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 10 april 2024 met het oog op de vaststelling van Richtlijn (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad inzake de behandeling van stedelijk afvalwater (herschikking) (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Richtlijn (EU) 2024/3019.) Het Europees Parlement, – gezien artikel 26, artikelen 28 tot en met 37, artikel 67, leden 1 en 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien de beraadslagingen over verzoekschrift nr. 0146/2023 tijdens de vergadering van de Commissie verzoekschriften op 29 november 2023, – gezien de openbare hoorzitting over “Schengengrenzen – kwesties aangekaart door indieners” van de Commissie verzoekschriften, georganiseerd samen met de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken, op 18 juli 2023, – gezien de mededeling van de Commissie van 16 november 2022 getiteld “Versterking van het Schengengebied: Bulgarije, Roemenië en Kroatië zijn klaar om volledig deel te nemen aan het gebied zonder binnengrenstoezicht” ( COM(2022)0636 ), – gezien zijn resoluties van 18 oktober 2022 over de toetreding van Roemenië en Bulgarije tot het Schengengebied (1) en van 12 juli 2023 over toetreding tot het Schengengebied (2) , – gezien het met eenparigheid van stemmen aangenomen besluit van de Raad van 30 december 2023 om Roemenië en Bulgarije toe te laten tot het Schengengebied, te beginnen met het afschaffen van de controles aan de lucht- en zeegrenzen met ingang van maart 2024, – gezien zijn resolutie van 25 november 2021 over de veiligheid van parkeerterreinen voor vrachtwagens in de EU (3) , – gezien zijn resolutie van 9 mei 2023 over het nieuwe EU-kader voor stedelijke mobiliteit (4) , – gezien zijn resolutie van 13 juni 2023 inzake grote vervoersinfrastructuurprojecten in de EU – Uitvoering van projecten, en toezicht op en controle van EU-middelen (5) , – gezien het voorstel voor een verordening betreffende richtsnoeren voor de ontwikkeling van het trans-Europees vervoersnetwerk, tot wijziging van Verordening (EU) 2021/1153 en Verordening (EU) nr. 913/2010 en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1315/2013 ( COM(2021)0812 ), – gezien artikel 227, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat elke dag honderden vrachtwagens worden opgehouden aan de binnengrenzen van de EU, waaronder aan de grenzen tussen EU-lidstaten die lid zijn van het Schengengebied en EU-lidstaten die geen lid zijn van het Schengengebied, waar ze worden geconfronteerd met extreem lange wachttijden en vertragingen als gevolg van inklaringsprocedures en controles; overwegende dat het huidige Europese wettelijke kader niet iets specifieks zegt over en geen regels bevat voor de maximale duur van de inklaringsprocedures van goederen aan grenzen; B. overwegende dat de wachtrijen en vertragingen aan de grenzen van de lidstaten toe te schrijven zijn aan meerdere administratieve, operationele, veiligheids-, technische en interoperabiliteitsfactoren, zoals onvoldoende operationele en technische capaciteit, een tekort aan personeel, controledesks en weegbruggen voor vrachtwagens, alsmede de concentratie van een groot aantal institutionele organen aan de grenzen, en tijdrovende controles van de lading; overwegende dat artikel 22 van de Schengengrenscode (6) het beginsel behelst van de afwezigheid van controles aan de binnengrenzen tussen Schengenlanden, in overeenstemming met het beginsel van vrij verkeer als bedoeld in artikel 26, lid 2, VWEU, en verder overwegende dat artikel 24 in concreto bepaalt dat de lidstaten alle belemmeringen voor een vlotte verkeersstroom aan de wegdoorlaatposten aan de binnengrenzen ongedaan moeten maken; C. overwegende dat de vertragingen waar in de EU geregistreerde vrachtwagens aan grenzen mee te maken hebben nadelige gevolgen kunnen hebben voor de gezondheid en de arbeidsomstandigheden van de chauffeurs, de verkeersveiligheid en de werking van de vervoerssector, alsook de mededinging en de werking van de interne markt van de EU negatief beïnvloeden, en tot extra kosten voor de vervoerders leiden; D. overwegende dat Bulgarije en Roemenië nog in afwachting zijn van een besluit van de Raad over de datum van afschaffing van de grenscontroles aan de interne landgrenzen; overwegende dat het afschaffen van controles aan de interne landgrenzen een positieve impact zou hebben op de deelname van Roemenië en Bulgarije aan de interne markt van de EU, doordat het obstakels voor mobiliteit wegneemt, die tot vertragingen voor ondernemers leiden als gevolg van verstoring van de leverschema’s; E. overwegende dat de vertragingen voor vrachtwagens aan de grenzen Europese ondernemingen honderden miljoenen euro’s kosten, met name in de sectoren logistiek, toerisme en horeca; overwegende dat de risico’s van deze problemen aan de grenzen met name tijdens de COVID-19-pandemie aan het licht traden; overwegende dat handhaving van de status quo de veerkracht van de EU om op andere potentiële noodsituaties op gezondheidsgebied in te spelen, aanzienlijk aantast; F. overwegende dat de lengte van de wachtrijen van vrachtwagens aan de externe grenzen van de EU met de landen van de westelijke Balkan uiterst zorgwekkend is; G. overwegende dat deze situatie grote gevaren oplevert voor de veiligheid en de gezondheid van beroepschauffeurs, hun arbeidsomstandigheden verslechtert en de kwaliteit van banen in dit beroep aantast, en daarnaast bijdraagt tot vergroting van het tekort aan vrachtwagenchauffeurs in het algemeen; overwegende dat vrachtwagenchauffeurs overal in de EU vaak lijden aan meerdere vormen van chronische pijn, zoals pijn in de onderrug, de knieën en de schouders; overwegende dat daarnaast ook de vaak willekeurige verplichting om vracht uit en in te laden significante bijkomende gezondheidsrisico’s met zich meebrengt welke vaak tot blessures leiden, omdat vrachtwagenchauffeurs in veel gevallen niet de fysieke kracht hebben of over passende hulpmiddelen beschikken om deze zware lasten op te tillen; overwegen dat de werkgevers deze taken en verantwoordelijkheden willekeurig bij de chauffeurs neerleggen, zonder dat zij daarvoor extra worden betaald; H. overwegende dat rijen vrachtwagens aan de grenzen direct van invloed zijn op de gezondheid van Europese burgers, doordat ze de luchtkwaliteit negatief beïnvloeden en tot watervervuiling en geluidsoverlast leiden, en een negatieve impact hebben op Natura 2000-sites; overwegende dat bijvoorbeeld in de mededeling van de Commissie van 16 mei 2023 wordt benadrukt dat jaarlijks 46 000 ton CO 2 wordt uitgestoten doordat er nog steeds grenscontroles aan de interne grenzen met Roemenië en Bulgarije plaatsvinden; I. overwegende dat de files van vrachtwagens ook negatief uitwerken op de kwaliteit van de bestaande infrastructuur, de verkeersveiligheid in het gedrang brengen en voor een groter risico op verkeersongelukken zorgen; J. overwegende dat meer publieke en private financiering voor veilige en beveiligde parkeerplaatsen voor vrachtwagens nodig is om ervoor te zorgen dat chauffeurs volkomen veilig van hun pauzes kunnen gebruikmaken; overwegende dat meer en betere veiligheidstools, bijvoorbeeld middels de ontwikkeling van speciale mobiele apps, de kans dat vrachtwagenchauffeurs het slachtoffer worden van criminaliteit, zou verkleinen; 1. verzoekt het Parlement, de Raad en de Commissie zich bij het ontwikkelen van belangrijk EU-beleid, zoals het trans-Europese vervoersnetwerk, te concentreren op specifieke maatregelen voor soepele en efficiënte grensoverschrijding van het vrachtvervoer; 2. verzoekt de Commissie om, na een effectbeoordeling van de in deze ontwerpresolutie aangekaarte aspecten, onverwijld bindende wettelijke maatregelen uit te werken om te komen tot een EU-brede norm van een gemiddelde van één minuut voor de administratieve verwerking van vrachtwagens bij de grensdoorlaatposten aan de binnengrenzen van de EU, zodat de doorstroming aan de interne Schengen- en niet-Schengengrenzen wordt gewaarborgd en goederen en diensten snel en efficiënt kunnen worden verplaatst; benadrukt dat een dergelijke maatregel het concurrentievermogen van de wegvervoersector aanzienlijk zou verbeteren en ervoor zou zorgen dat deze soepel functioneert op de interne markt; beklemtoont dat het voortbestaan van controles aan de landgrenzen schadelijk is voor de economische belangen van alle lidstaten; 3. onderstreept dat de Commissie al sinds 2011 aangeeft dat zowel Roemenië als Bulgarije aan alle formele criteria voldoen om toe te treden tot het Schengengebied; benadrukt dat het besluit van de Raad van 30 december 2023 om de controles aan de lucht- en zeegrenzen met Roemenië en Bulgarije op te heffen slechts gedeeltelijk iets doet aan de huidige verstoring van de interne markt; onderstreept dat dit besluit niets doet aan het grootste en meest urgente probleem, namelijk de situatie aan de landgrenzen, waar nog altijd wordt gecontroleerd en het onbelemmerde verkeer van vrachtwagens, bussen, personenauto’s en treinen wordt bemoeilijkt; herhaalt zijn standpunt van steun voor de volledige toepassing van het Schengenacquis op Bulgarije en Roemenië; verzoekt het Belgische voorzitterschap en alle leden van de Raad met klem zo snel mogelijk, maar uiterlijk medio 2024, in te stemmen met een besluit houdende de volledige toepassing van het acquis van Schengen op Roemenië en Bulgarije; 4. verlangt in dit verband dat de Commissie garanties biedt voor de naleving en monitoring van de toepassing van de genomen maatregelen, waaronder via het opleggen van sancties; benadrukt dat er behoefte is aan geëigende en voldoende EU-financiering en technische ondersteuning; 5. verzoekt de Commissie en de lidstaten om Europese wetgeving die vrachtwagenchauffeurs de mogelijkheid biedt kleinere grensovergangen te gebruiken wanneer de hoofdwegen gesloten zijn voor wegwerkzaamheden, teneinde te vermijden dat chauffeurs afhankelijk zijn van willekeurige acties van afzonderlijke landen, aangezien dit in het algemeen belang van de hele EU is; 6. verzoekt de Commissie om samen met de lidstaten en belanghebbenden concrete maatregelen uit te werken om iets te doen aan het tekort aan beroepschauffeurs in de EU, door bij jongeren belangstelling voor dit beroep op te wekken, specifieke trainingen en opleidingen te financieren, en partnerschappen tussen beroepsopleidingen en vervoersbedrijven te bevorderen, waaronder met specifieke steun met middelen van de EU-begroting; 7. verzoekt de lidstaten meer inspanningen te leveren ter versterking van de grensoverschrijdende samenwerking met betrekking tot diefstallen uit vrachtwagens; 8. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Commissie, de Raad en de betrokken nationale autoriteiten.