(Goedkeuring) Het Europees Parlement , – gezien het ontwerpbesluit van de Raad (12282/2012), – gezien de Overeenkomst tussen de Europese Unie en Oekraïne tot wijziging van de Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap en Oekraïne inzake de versoepeling van de afgifte van visa (11044/2012), – gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 77, lid 2, onder a), en artikel 218, lid 6, tweede alinea, onder a), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C7-0200/2012), – gezien artikel 81 en artikel 90, lid 7, van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en het advies van de Commissie buitenlandse zaken ( A7-0059/2013 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de sluiting van de overeenkomst; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en Oekraïne. (Goedkeuring) Het Europees Parlement , – gezien het ontwerpbesluit van de Raad (12012/2012), – gezien de Overeenkomst tussen de Europese Unie en de Republiek Moldavië tot wijziging van de Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap en de Republiek Moldavië inzake de versoepeling van de afgifte van visa (10871/2012), – gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 77, lid 2, onder a), en artikel 218, lid 6, tweede alinea, onder a), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C7-0201/2012), – gezien artikel 81 en artikel 90, lid 7, van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken ( A7-0128/2013 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de sluiting van de overeenkomst; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en de Republiek Moldavië. Het Europees Parlement , – gezien de gezamenlijke mededeling van de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid en de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad van 12 december 2011 getiteld „Een centrale plaats voor mensenrechten en democratie in het externe optreden van de EU - Voor een meer doeltreffende aanpak” ( COM(2011)0886 ), – gezien het strategisch kader en het actieplan van de Europese Unie voor mensenrechten en democratie (11855/2012), die op 25 juni 2012 door de Raad Buitenlandse Zaken zijn goedgekeurd, – gezien de richtsnoeren van de Europese Unie inzake mensenrechten, – gezien de conclusies van de G-20-top van 18-19 juni 2012 in Los Cabos (Mexico), – gezien de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's van 13 oktober 2011 getiteld „Het effect van het EU-ontwikkelingsbeleid vergroten: een agenda voor verandering” ( COM(2011)0637 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 27 januari 2012 aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité getiteld „Handel, groei en ontwikkeling - Afstemming van het handels- en investeringsbeleid op de meest behoeftige landen” ( COM(2012)0022 ), – gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens van 1948, – gezien het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (IVBPR) en het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten (IVESCR), – gezien de conclusies van de Raad Algemene Zaken van 24 september 2012, – gezien resolutie S-10/1 van de Raad voor de mensenrechten van de Verenigde Naties van 23 februari 2009 over de gevolgen van de wereldwijde economische en financiële crises op de universele verwerkelijking en het feitelijke genot van mensenrechten, – gezien de VN-conferentie over de wereldwijde financiële en economische crisis en de gevolgen daarvan voor de ontwikkeling, die van 24 tot 26 juni 2009 gehouden werd in New York en het slotdocument dat door de Conferentie aangenomen werd (en dat op 9 juli 2009 bekrachtigd is door Resolutie 63/303 van de Algemene Vergadering van de VN), – gezien de Millenniumverklaring van de Verenigde Naties over de millenniumdoelstellingen voor ontwikkelingen, goedgekeurd op 8 september 2000 (1) , – gezien de beginselen van Rome voor duurzame mondiale voedselzekerheid, aangenomen door de Wereldtop over voedselzekerheid die van 16-18 november 2009 in Rome gehouden werd, – gezien het VN-rapport uit 2009 van de toenmalige onafhankelijke expert van de VN voor het vraagstuk van mensenrechten en extreme armoede, Magdalena Sepúlveda Carmona, momenteel speciale rapporteur voor extreme armoede en mensenrechten, – gezien het rapport van 4 februari 2009 van de speciale VN-rapporteur Raquel Rolnik over adequate huisvesting als onderdeel van het recht op een adequaat bestaansniveau en over het recht op non-discriminatie in deze context, – gezien de VN-beleidsinstructienota nr. 7 van oktober 2012 van de speciale rapporteur van de VN voor het recht op voedsel, Olivier de Schutter, en de speciale rapporteur van de VN over extreme armoede en mensenrechten, Magdalena Sepúlveda Carmona, getiteld „Borg staan voor de armen - Een mondiaal fonds voor sociale bescherming”, – gezien zijn resolutie van 25 maart 2010 over de gevolgen van de mondiale financiële en economische crisis voor de ontwikkelingslanden en de ontwikkelingssamenwerking (2) , – gezien zijn resolutie van 25 november 2010 over mensenrechten, sociale normen en milieunormen in internationale handelsovereenkomsten (3) , – gezien zijn resolutie van 11 december 2012 over „Een strategie voor digitale vrijheid in het buitenlandbeleid van de EU” (4) , – gezien zijn resolutie van 8 juni 2011 over investeren in de toekomst: een nieuw meerjarig financieel kader (MFK) voor een concurrerend, duurzaam en integratiegericht Europa (5) , – gezien zijn resolutie van 6 juli 2011 over de financiële, economische en sociale crisis: aanbevelingen voor te nemen maatregelen en initiatieven (6) , – gezien de mededeling van de Commissie van 13 oktober 2011, getiteld „De toekomstige strategie inzake EU-begrotingssteun aan derde landen” ( COM(2011)0638 ), – gezien zijn resolutie van 23 oktober 2012 over een agenda voor verandering: de toekomst van het ontwikkelingsbeleid van de EU (7) , – gezien het „Global Monitoring Report 2012” van 20 april 2012 van de Wereldbank en het Internationaal Monetair Fonds, – gezien het gezamenlijk verslag van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) en de Wereldbank van 19 april 2012, getiteld „Inventory of Policy Responses to the Financial and Economic Crisis”, – gezien het „World of Work Report” van 29 april 2012 van de Internationale Arbeidsorganisatie, getiteld „Better Jobs for a Better Economy”, – gezien het rapport van de Internationale Arbeidsorganisatie van mei 2012, getiteld „Mondiale tendensen in de jeugdwerkgelegenheid 2012”, – gezien artikel 48 en artikel 119, lid 2, van het Reglement, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken en het advies van de Commissie ontwikkelingssamenwerking ( A7-0057/2013 ), A. overwegende dat, hoewel de financiële en economische crisis, in verschillende mate, van invloed is op alle regio's in de wereld - de Europese Unie niet uitgezonderd - de huidige resolutie bedoeld is om een beoordeling te maken van de gevolgen van de financiële en economische crisis op de derde landen, waarbij de aandacht met name gericht is op de ontwikkelings- en minst ontwikkelde landen; B. overwegende dat de financiële en economische crisis in feite een mondiale systeemcrisis is en vervlochten is geraakt met talrijke andere crises, zoals de voedselcrisis, de milieucrisis en de sociale crisis; C. overwegende dat niet alleen economische en sociale rechten maar ook politieke rechten te lijden hebben onder de crisis wanneer de regeringen in sommige gevallen de vrijheid van meningsuiting of vereniging beperken in de context van groeiende onvrede en economische tegenspoed, zoals dat, met name, tot uiting kwam in volksprotesten die plaatsvonden in Noord-Afrika en het Midden-Oosten in 2011; D. overwegende dat burger- en politieke rechten in het gedrang komen ten gevolge van de harde repressie van sociale protesten in veel landen over de hele wereld; benadrukt dat het recht op informatie en het recht op deelname aan de besluitvorming met het oog op de overheidsmaatregelen voor de crisisbestrijding geëerbiedigd moeten worden; E. overwegende dat, hoewel het effect van de crisis op de burger- en politieke rechten nog niet volledig geëvalueerd is, het duidelijk is dat de crisis de sociale onrust heeft vergroot, hetgeen bij tijd en wijle in gewelddadige repressie heeft geresulteerd en de gevallen waarin grondrechten, zoals de vrijheid van meningsuiting en het recht op informatie, niet geëerbiedigd werden vermenigvuldigd heeft; F. overwegende dat de financiële en economische crisis vooral een negatieve invloed op de ontwikkelings- en minst ontwikkelde landen heeft gehad, hetgeen met name tot uiting kwam in een exportdaling door verminderde vraag, hoge schuldenlasten, het risico op verminderde toestroom van directe buitenlandse investeringen (DBI) en een vermindering van de officiële ontwikkelingshulp (ODA), wat tevens gevolgen heeft voor de mensenrechten, omdat er minder middelen beschikbaar zijn om de sociale en economische rechten te waarborgen en er meer mensen aan de bedelstaf geraken; G. overwegende dat de wereldwijde economische crisis de levensstandaard de afgelopen tien jaar ernstig gewijzigd heeft in de derde wereld, en overwegende dat de mate van ongelijkheid in een kwart van de ontwikkelingslanden groter geworden is, waardoor de toegang tot onderwijs, voedsel, land en krediet beperkt is; H. overwegende dat de collectieve EU-uitgaven voor de officiële ontwikkelingshulp daalde van 53,5 miljard EUR in 2010 tot 53,1 miljard EUR in 2011, waarmee het niveau van de uitgaven voor ontwikkelingshulp daalde van 0,44% van het BNI in 2010 tot 0,42% van het BNI in 2011; overwegende dat de EU en haar lidstaten niettemin nog altijd de grootste verstrekker van officiële ontwikkelingshulp ter wereld zijn; I. overwegende dat het doel van handelsovereenkomsten die door de EU met partnerlanden gesloten worden is om, onder andere, de handel en de investeringen te bevorderen en uit te breiden, en markten toegankelijker te maken met het oogmerk om de economische groei, samenwerking en sociale cohesie aan te zwengelen, de armoede terug te dringen, nieuwe mogelijkheden voor werk te scheppen, arbeidsvoorwaarden te verbeteren en de levensstandaard te verhogen, en zodoende uiteindelijk bij te dragen aan de verwezenlijking van de mensenrechten; J. overwegende dat het juiste toezicht op en de praktische handhaving van de mensenrechtenclausule van elke handelsovereenkomst gegarandeerd moeten worden; overwegende dat enige stelselmatige schending van de in de handelsovereenkomsten van de EU vastgelegde mensenrechtenclausule elke verdragspartij het recht geeft om „gepaste maatregelen” te nemen, waaronder ook het geheel of gedeeltelijk opschorten of het opzeggen van de overeenkomst kan vallen of het opleggen van beperkingen; K. overwegende dat het „Hulp voor Handel”-initiatief positieve resultaten heeft laten zien en bijgedragen heeft geleverd aan de ontwikkeling van meer handelscapaciteit en een betere economische infrastructuur in partnerlanden; L. overwegende dat de financiële crisis onder meer veroorzaakt is door het feit dat er geen afdoende maatregelen waren getroffen om legale en illegale vormen van corruptie te voorkomen, op te sporen en uit te roeien; overwegende dat de wijdverspreide corruptie in de publieke en private sector - zowel in de ontwikkelingslanden als in de ontwikkelde landen - een belemmering vormt voor een doeltreffende, brede en gelijke bescherming en bevordering van burgerlijke, politieke en sociale rechten; overwegende dat corruptie de rechtsstaat en de democratie ondermijnt en rechtstreeks ten koste gaat van de bevolking aangezien de kosten van openbare diensten er door stijgen en de kwaliteit van die diensten er door daalt en arme mensen daardoor vaak slechter toegang hebben tot water, onderwijs, gezondheidszorg en allerlei andere belangrijke diensten; M. overwegende dat de huidige economische crisis verregaande gevolgen heeft voor de ondersteuning van de democratie en het goed bestuur door de Europese Unie en andere grote donoren; overwegende dat economische moeilijkheden de donorlanden waarschijnlijk zal nopen tot verlaging van de buitenlandse hulp; overwegende dat de wereldwijde crisis het juist des te belangrijker maakt om de steun aan politieke hervormingen en de ontwikkeling van de democratie in derde landen te handhaven; N. overwegende dat de financiële en economische crisis eveneens een onevenredig effect heeft op de rechten van specifieke groepen mensen, met name de armsten en de gemarginaliseerden; O. overwegende dat de rechten van de armste mensen het meest te lijden hebben gehad van de crisis; overwegende dat, volgens de Wereldbank, 1,2 miljard mensen in extreme armoede leven op een bedrag van minder dan 1,25 Amerikaanse dollar per dag; overwegende dat volgens een schatting van de Wereldbank in 2020, zelfs in het geval van een spoedig herstel, ongeveer 71 miljoen mensen extra in extreme armoede zullen blijven verkeren als gevolg van de economische crisis; overwegende dat driekwart van de armen ter wereld in middeninkomenslanden leeft; P. overwegende dat de financiële crisis zich over de wereld verspreid heeft via verschillende overdrachtskanalen en op verschillende snelheden en met verschillende intensiteit een wisselwerking aangegaan is met andere crises (zoals met de voedselcrisis en de brandstofcrisis); merkt met bezorgdheid op dat volgens een schatting van de Wereldbank en de VN tussen 55 en 103 miljoen mensen meer in armoede moeten leven ten gevolge van de crisis, hetgeen de verdere verwezenlijking van de mensenrechten in gevaar brengt; Q. overwegende dat de mensen die in armoede leven en zich niet kunnen verdedigen behoefte hebben aan een effectieve en betaalbare toegang tot de rechter om voor hun recht op te komen en mensenrechtenschendingen die jegens hen gepleegd zijn aan te vechten; overwegende dat zij, indien een eerlijk proces en een eerlijke rechtsgang voor hen niet weggelegd is, economisch en sociaal nog kwetsbaarder zijn; R. overwegende dat de werkeloosheid ter wereld in 2012 opliep tot 200 miljoen - een stijging van 27 miljoen sinds het begin van de crisis in 2008 - waardoor het recht op werk in gevaar komt en de gezinsinkomens achteruitlopen; overwegende dat verslechterende economische omstandigheden en werkeloosheid van invloed kunnen zijn op de gezondheid van individuen, hetgeen een gebrek aan eigenwaarde en zelfs depressie kan veroorzaken; S. overwegende dat meer dan 40% van de werknemers in ontwikkelingslanden werkzaam zijn in de informele sector, wat in veel gevallen leidt tot instabiele en ongelijke arbeidsomstandigheden zonder sociale bescherming, en slechts 20% van hun gezinnen toegang hebben tot enige vorm van sociale bescherming; T. overwegende dat ten gevolge van de crisis de situatie inzake vrouwenrechten verslechterd is door bijvoorbeeld extra onbetaald werk en toenemend geweld; overwegende dat de ontwikkeling van openbare diensten en effectieve stelsels voor sociale bescherming essentieel is om ervoor te zorgen dat de economische en sociale rechten van vrouwen in acht worden genomen; U. overwegende dat vrouwen vaak een ongelijke behandeling ondergaan op de werkplek in vergelijking met mannen, op het punt van toegang tot het arbeidsproces, salariëring, ontslag, sociale voorzieningen en heraanwerving; V. overwegende dat jongeren onevenredig getroffen worden door de crisis; overwegende dat er in 2011, wereldwijd, 74,8 jongeren in de leeftijd van 15-24 werkeloos waren, wat een stijging van meer dan 4 miljoen betekent sinds 2007, met een uitzonderlijk hoog werkeloosheidsniveau in het Midden-Oosten en Noord-Afrika; W. overwegende dat er, in lage- en middeninkomenslanden, circa 200 miljoen jonge mensen zijn die de lagere school niet hebben afgemaakt en wie dus het recht op onderwijs ontzegd is; X. overwegende dat vooral kinderen te lijden hebben onder de financiële en economische crisis, omdat hun omstandigheden vaak verslechterd worden door de kwetsbaarheid van hun verzorgers en de risico's die zij lopen; Y. overwegende dat er, wereldwijd, 61 miljoen kinderen in de lagereschoolleeftijd geen onderwijs volgen en dat de voortgang om een universele basiseducatie te verwezenlijken sinds 2008 gestagneerd is; overwegende dat Afrika ten zuiden van de Sahara, een gebied waar 31 miljoen kinderen niet op school zitten, goed is voor de helft van het wereldtotaal en dat er meer meisjes dan jongens door de armoede gedwongen zijn van school te gaan om een bijdrage te leveren aan huishoudelijke werkzaamheden; Z. overwegende dat er empirisch bewijs voorhanden is dat erop wijst dat er, in tijden van economische crisis, wanneer de budgetten voor onderwijs teruggebracht worden, meer kinderen voortijdig van school gaan of helemaal geen onderwijs volgen om toe te treden tot de beroepsbevolking; overwegende dat meer dan 190 miljoen kinderen in de leeftijd van 5 tot 14 gedwongen worden om te werken en dat een op de vier kinderen in de leeftijd van 5 tot 17 kinderarbeid moet verrichten in Afrika ten zuiden van de Sahara, vergeleken met een op de acht in Azië en het gebied van de Stille Oceaan en een op de tien in Latijns-Amerika en het Caribisch Gebied; overwegende dat vooral meisjes een hoger risico lopen om van school gehaald en gedwongen te worden kinderarbeid of thuis huishoudelijke taken te verrichten; overwegende dat dit een negatief effect heeft op het welzijn van het kind en het recht op onderwijs en dat de kwaliteit van de beroepsbevolking en de algehele ontwikkeling daar op de lange termijn onder te lijden hebben; AA. overwegende dat miljoenen mensen moeite hebben om in hun basale behoeften te voorzien omdat ze te lijden hebben onder stijgende en veranderlijke voedselprijzen als gevolg van de financiële speculatie op de derivatenmarkten; overwegende dat het tempo van de voortgang om de honger in de wereld terug te dringen sinds 2007 teruggevallen is; overwegende dat 868 miljoen mensen lijden aan chronische ondervoeding en dat de overgrote meerderheid (850 miljoen mensen) daarvan in ontwikkelingslanden woont; overwegende dat het bezuinigen op de kwantiteit en/of de kwaliteit van het gegeten voedsel tijdens kritieke stadia in de ontwikkeling van kinderen of tijdens zwangerschap tot de overlevingsstrategieën in kwetsbare huishoudens behoort, hetgeen langetermijngevolgen voor de lichamelijke groei en de geestelijke gezondheid oplevert; AB. overwegende dat ten gevolg van de stijgende vraag naar landbouwproducten voor de productie van voedsel en in toenemende mate voor de productie van energie en industrieel gebruik, de wedloop om grond - een steeds schaarsere hulpbron - eveneens steeds heviger wordt; overwegende dat nationale en internationale investeerders langlopende koop- en pachtovereenkomsten afsluiten om grote stukken grond veilig te stellen, hetgeen de betrokken landen en met name de lokale bevolking voor de nodige sociaal-economische en ecologische problemen kan plaatsen; AC. overwegende dat vooral ouderen, die grotere risico's kunnen lopen om werkeloos te worden en minder kans maken om omgeschoold en weer aangeworven te worden, de acute effecten van de economische crisis ondervinden; overwegende dat hun toegang tot betaalbare gezondheidszorg door de crisis beperkt kan worden; AD. overwegende dat de stijging van de medicijnprijzen (die tot 30% duurder zijn geworden) negatieve gevolgen heeft voor het recht op gezondheid van de meest kwetsbaren, voornamelijk kinderen, ouderen en personen met een handicap; AE. overwegende dat op er dit moment, wereldwijd, 214 miljoen arbeidsmigranten zijn die, ten gevolge van de economische crisis, meer te lijden hebben van ongelijke behandeling, onderbetaling of het niet betalen van lonen, en lichamelijke mishandeling; AF. overwegende dat geldovermakingen, microfinanciering en de stroom van directe investeringen naar het buitenland een middel zijn om de schok van de crisis voor de economieën van de ontwikkelingslanden te verzachten; AG. overwegende dat mensenhandel een moderne vorm van slavernij en een ernstige schending van fundamentele mensenrechten is; overwegende dat mensenhandelaars de behoefte van hun potentiële slachtoffers om een fatsoenlijke baan te vinden en aan de armoede te ontsnappen exploiteren; overwegende dat tweederde van de slachtoffers van mensenhandel vrouwen en meisjes zijn; AH. overwegende dat 1,3 miljard mensen ter wereld geen toegang tot elektriciteit hebben; overwegende dat toegang tot energie, vooral tot elektriciteit, van vitaal belang is voor de verwezenlijking van een aantal millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling, omdat die toegang, onder andere, de armoede terugbrengt door een verbetering van de productiviteit, meer inkomsten genereert en de ontwikkeling van micro-ondernemingen stimuleert, en tot een versterking van de economische en sociale posities leidt; AI. overwegende dat de werkgelegenheid en het levensonderhoud voor 70% van de bevolking in de ontwikkelingslanden voortkomt uit de agrarische sector; overwegende dat het deel van de ODA dat voor landbouw bestemd is gestaag afneemt en tegenwoordig nog maar 5% van de totale ODA vertegenwoordigt; overwegende dat in landen met lage inkomsten die arm zijn aan hulpbronnen de groei in de agrarische sector vijf keer zo effectief is voor het terugdringen van de armoede dan groei in de andere sectoren (en in Afrika bezuiden de Sahara is dat elf keer); overwegende dat plattelandsontwikkeling en maatregelen ter ondersteuning van de landbouw - lokale productie in het bijzonder - cruciale elementen zijn van alle ontwikkelingsstrategieën en van cruciaal belang voor de uitroeiing van armoede, honger en onderontwikkeling; AJ. overwegende dat achter de samengevoegde gegevens die vaak gebruikt worden om de effecten van de crisis te beschrijven grote verschillen tussen en binnen landen schuil kunnen gaan; overwegende dat het moeilijk is om toegang te krijgen tot de actuele gegevens die nodig zijn voor een volledig begrip van de gevolgen van de economische crisis voor regio's en kwetsbare groepen; overwegende dat er op mondiaal niveau behoefte is aan het gezamenlijk en innovatief verzamelen en analyseren van gegevens; 1. wijst nogmaals op zijn vastbeslotenheid om de mensenrechten en fundamentele vrijheden - burgerlijke, politieke, economische, sociale en culturele - te beschermen en te bevorderen als een kernbeginsel van het buitenlands beleid van de Europese Unie en als fundament van al het andere beleid, zoals vastgelegd in het Verdrag van Lissabon, met name in de context van de economische en financiële crisis; 2. onderstreept dat tot de mensenrechten ook behoren het recht op voeding, water, onderwijs, adequate huisvesting, grond, behoorlijke arbeid en persoonlijke veiligheid; veroordeelt dat deze rechten sinds het begin van de crisis in een aantal landen achteruitgaan; erkent dat armoede en de verergering daarvan meestal de oorzaak zijn in situaties waar deze rechten worden veronachtzaamd; vraagt de EU meer moeite en geld te investeren in de realisering van de millenniumontwikkelingsdoelstellingen (MOD's), aangezien alles erop wijst dat de wereld ver zal achterblijven bij de doelen die voor 2015 zijn gesteld; 3. staat erop dat het antwoord op de crisis een internationaal gecoördineerde multilaterale samenwerking moet bevatten, op zowel het regionale als het interregionale niveau, waarbij de mensenrechten centraal staan; 4. brengt in herinnering dat het de plicht van regeringen is om te allen tijde de mensenrechten, inclusief economische en sociale rechten, te eerbiedigen, te beschermen en te verwezenlijken, zoals dat in het internationaal recht inzake de mensenrechten is vastgelegd; doet een beroep op regeringen op hun hoede te zijn voor alle vormen van discriminatie en om de fundamentele mensenrechten voor een ieder te garanderen; doet een beroep op regeringen op hun hoede te zijn voor discriminatie en om de fundamentele mensenrechten voor een ieder te garanderen; 5. bevestigt nog eens dat er, hoewel de wereldwijde economische crisis een ernstige bedreiging voor de verwezenlijking van de economische, sociale en culturele (ESC-) rechten vormt, geen rechtvaardiging is voor staten om, ongeacht hun inkomensniveau, water bij de wijn doen met betrekking tot hun verplichting de fundamentele mensenrechten in acht te nemen; benadrukt dat regeringen te allen tijde verplicht zijn het „absolute minimum” aan sociale en economische rechten te garanderen dat nodig is om een waardig leven te leiden; 6. dringt er bij regeringen op aan de belangen van de meest kwetsbare bevolkingsgroepen een prominente plaats te geven in beleidsreacties door bij het besluitvormingsproces gebruik te maken van een mensenrechtenkader; doet een beroep op regeringen om alle maatregelen te nemen die noodzakelijk zijn om iedereen toegang tot de rechter te verschaffen en daarbij in het bijzonder aandacht te schenken aan mensen die in armoede leven, omdat die er behoefte aan hebben om volledig op de hoogte te zijn van hun rechten en de middelen om hun recht te zoeken; doet een beroep op de EU om de strijd tegen straffeloosheid op te voeren en haar steun voor de rechtsstaat en programma's voor herziening van het rechtsstelsel in partnerlanden naar een hoger plan te tillen, en zo mede te bouwen aan een actief maatschappelijk middenveld als voedingsbodem voor democratiseringsprocessen; 7. is verheugd over het engagement van de EU met de bevordering van economische, sociale en culturele rechten en de versterking van de inspanningen om voor een universele en non-discriminatoire toegang tot elementaire voorzieningen te zorgen, met speciale aandacht voor de arme en kwetsbare groepen, zoals dat uiteengezet is in het strategisch EU-kader voor mensenrechten en democratie; kijkt ernaar uit om dit vertaald te zien in concrete maatregelen, met inbegrip van de landenstrategieën inzake mensenrechten die opgesteld worden door de delegaties van de Unie; 8. staat erop dat de speciale vertegenwoordiger van de EU voor de mensenrechten ervoor moet zorgen dat mensenrechten een prominente plaats innemen bij beleidsinitiatieven, waarbij de nadruk dient te liggen op de meest kwetsbare groepen in de samenlevingen van derde landen; 9. acht het van uiterst belang dat de ondersteuning van de mensenrechten en de democratie niet ondermijnd wordt door een verlaging van de middelen daarvoor naar aanleiding van de crisis; benadrukt tegen deze achtergrond de noodzaak om bestendige ondersteuning te bieden aan door het Europees instrument voor democratie en mensenrechten (EIDHR) gefinancierde projecten voor mensenrechtenactivisten die een lans breken voor economische en sociale rechten, zoals de rechten van werknemers en migranten, en onderstreept het belang van het bevorderen van de mensenrechteneducatie; 10. herinnert regeringen aan hun plicht om ervoor te zorgen dat maatschappelijke organisaties over de nodige middelen beschikken om hun rol binnen de samenleving te vervullen en de huidige crisis niet als een excuus te gebruiken om de steun aan die organisaties te verminderen; vraagt om toereikende financiering van de faciliteit voor het maatschappelijk middenveld na 2013 om het vermogen van het maatschappelijk middenveld in partnerlanden verder te versterken; 11. benadrukt dat de Commissie bepalingen inzake de mensenrechten dient op te nemen in effectbeoordelingen van wetgevings- en niet-wetgevingsvoorstellen, uitvoeringsmaatregelen en handels- en investeringsovereenkomsten die belangrijke economische, sociale en milieueffecten hebben; 12. merkt met bezorgdheid op dat door de wereldwijde economische crisis de uitgaven voor officiële ontwikkelingshulp (ODA) van de EU-lidstaten in gevaar komen; brengt in herinnering dat de lasten van de wereldwijde economische crisis onevenredig gedragen worden door de arme landen, ondanks het feit dat deze crisis haar oorsprong kende in de rijkere landen; doet daarom een beroep op de EU en haar lidstaten om de toezeggingen die zij in bilateraal en multilateraal verband gedaan hebben met betrekking tot officiële ontwikkelingshulp en de doelstellingen in de millenniumverklaring van de VN na te komen, vooral voor de onderwerpen ten aanzien waarvan tot op heden weinig vooruitgang is geboekt, en om voor een efficiënt gebruik van ontwikkelingshulp te zorgen om te garanderen dat het geld goed besteed wordt en de samenhang van het mensenrechten- en het ontwikkelingsbeleid te verzekeren; wijst erop dat de opkomende economieën ook een belangrijke rol dienen te spelen, gezien hun potentiële bijdrage aan de officiële ontwikkelingshulp; 13. dringt er bij de Commissie, de EDEO en de lidstaten op aan de reacties op de crisis en het ontwikkelingsbeleid te baseren op een aanpak die gericht is op de mensenrechten, zoals in de mededeling van de Commissie „Het effect van het EU-ontwikkelingsbeleid vergroten: een agenda voor verandering” en in de resolutie (8) van het Parlement van 23 oktober 2012 naar aanleiding van deze mededeling uiteen is gezet; 14. benadrukt het belang van beleidscoherentie en samenwerking zodat het doel van armoedereductie gerealiseerd kan worden en de geloofwaardigheid en de effecten van de externe hulp van de EU vergroot kunnen worden; 15. wijst er nogmaals op dat begrotingsondersteuning van partnerlanden alsook alle handelsovereenkomsten afhankelijk dienen te zijn van eerbiediging van mensenrechten en de situatie op het vlak van democratie in de partnerlanden; is van mening dat donoren en verstrekkers van leningen met name gecoördineerd moeten optreden tegen meldingen van fraude en corruptie en dat zij hervormingen in die landen ten behoeve van goed bestuur en transparantie moeten bevorderen; dringt er bij de EU en haar lidstaten op aan om systematische risicobeoordelingen uit te voeren van de wijdverspreide corruptie in partnerlanden, die de beoogde effecten van ontwikkelingsprojecten en humanitaire projecten in de weg kan staan; 16. doet een beroep op de ontwikkelingslanden om economisch beleid te bedenken dat duurzame groei en ontwikkeling bevordert, banen schept, kwetsbare groepen een prominente plaats toekent bij beleidsreacties, en om de ontwikkeling te baseren op een gezond fiscaal stelsel waarin belastingfraude wordt uitgeroeid, hetgeen noodzakelijk is om binnenlandse hulpbronnen op een efficiëntere en billijkere manier te mobiliseren; 17. spoort buitenlandse en binnenlandse investeerders aan maatschappelijk verantwoord ondernemen in alle landen te bevorderen, en daarbij met name aandacht te besteden aan duurzame ontwikkeling en goed bestuur, aan mensenrechten, fatsoenlijk werk, arbeidsnormen, vrijheid van vereniging, collectieve onderhandelingen en andere sociale overwegingen; 18. moedigt ontwikkelingslanden aan gebruik te maken van de handelspreferenties die hen door de EU geboden worden in het kader van het stelsel van algemene preferenties (SAP) om hun economie te stimuleren, hun export veelzijdiger te maken en hun concurrentievermogen te verbeteren; herinnert hen aan hun verplichting in het kader van SAP+ om de belangrijkste internationale verdragen inzake mensen- en arbeidsrechten, milieubescherming en goed bestuur, die onder de regeling vallen, te ratificeren en daadwerkelijk toe te passen; 19. doet een beroep op de EU om de internationale doelstelling van universele toegang tot energie tegen 2030 te ondersteunen en aan te nemen, omdat dit een bijdrage zal leveren aan de versterking van de economische positie en aan de sociale voordelen van de armsten en de meest kwetsbaren in ontwikkelingslanden; 20. is blij met de invoering van een speciaal handhavingsmechanisme om toezicht te houden op de uitvoering van de mensenrechtenclausules in door de EU ondertekende bilaterale en regionale zogenoemde „nieuwe generatie”-overeenkomsten van de EU; is verheugd over inspanningen om de toestand van de mensenrechten in derde landen beter te onderzoeken bij het sluiten of aangaan van handels- en/of investeringsovereenkomsten; merkt met bezorgdheid op dat de huidige bepalingen in de ter zake doende overeenkomsten onvoldoende zijn uitgewerkt en te weinig ambitieus zijn; verzoekt de EU zich onwrikbaar principieel op te stellen en van zijn partnerlanden te eisen dat zij aan de mensenrechtenbepalingen in internationale overeenkomsten voldoen; 21. is verheugd over het feit dat het zwaartepunt van de EU-hulp verschoven is naar de minst ontwikkelde landen ligt, hetgeen middeninkomenslanden aanspoort om een groter deel van hun belastinginkomsten aan sociale beschermingsstelsels en de verwezenlijking van de mensenrechten voor de armsten en meest kwetsbaren te wijden; 22. doet een beroep op de internationale gemeenschap om regeringen in Afrika ten zuiden van de Sahara adequate hulp te bieden om te voorkomen dat de financiële crisis de humanitaire crisis in meerdere landen in de regio verder verslechtert; 23. doet een beroep op regeringen om hun verplichtingen jegens burgers in acht te nemen in termen van goed rentmeesterschap van natuurlijke hulpbronnen; 24. dringt er bij regeringen op aan om de nodige maatregelen te nemen om extreme inkomensongelijkheden terug te dringen en omstandigheden te scheppen die degenen die momenteel in extreme armoede leven in staat zullen stellen om hun volledige potentieel te verwezenlijken en een waardig leven te leiden; 25. dringt er bij regeringen in ontwikkelingslanden op aan om socialebeschermingsstelsels tot in de details uit te werken, omdat deze essentieel zijn voor het beschermen van de meest kwetsbaren en het opbouwen van veerkracht om economische tegenslagen en milieurampen te boven te komen, en bewezen hebben eerder een maatschappelijke investering dan een kostenpost te zijn, hetgeen programma's voor sociale bijstand, zoals de Braziliaanse bolsa familia of het door vraag aangestuurde stelsel van openbare werken als het National Rural Employment Guarantee Scheme (NREGS) van India aangetoond hebben; benadrukt dat het welslagen van deze transfersystemen voor geld voor een groot deel afhankelijk is van het stellen van voorwaarden, zowel met betrekking tot het ingeschreven staan op school en het volgen van onderwijs, als met betrekking tot gezondheidsaspecten, waarvan de vaccinatie van kinderen de voornaamste is; 26. is verheugd over het gezamenlijke initiatief dat de speciale rapporteur van de VN voor het recht op voedsel, Olivier De Schutter, en de speciale rapporteur van de VN voor extreme armoede en mensenrechten, Magdalena Sepúlveda Carmona, gelanceerd hebben om socialebeschermingsstelsels in ontwikkelingslanden door middel van een „Een mondiaal fonds voor sociale bescherming” te versterken, waardoor de internationale solidariteit omgezet kan worden ten gunste van de minst ontwikkelde landen; vraagt de Commissie om ondersteuning te bieden aan deze programma's; 27. is van mening dat investeringen in duurzame landbouw in ontwikkelingslanden van belang zijn om meer voortgang te maken met de bestrijding van voedselonzekerheid en om de algemene groei te stimuleren; dringt er bij regeringen op aan om verantwoorde investeringen in de private sector en kleinschalige voedselproducenten, met name vrouwen en landbouwcoöperaties, te ondersteunen, omdat dit de meest effectieve manier is om extreme armoede terug te dringen door de opbrengsten van arbeid te vermeerderen; benadrukt het belang van investeringen in de landbouwinfrastructuur die de transactiekosten verminderen en landbouwers in staat stellen hun producten op de markt te brengen en meer inkomsten te verwerven; 28. roept regeringen op om te voorkomen dat de investeringen van nationale en internationale financiële speculanten in land als gevolg van ontheemding, milieuproblemen en verslechtering van de voedsel- en inkomenszekerheid ten koste gaan van kleinschalige landbouwers en lokale producenten; brengt wat dit betreft in herinnering dat werk- en voedingszekerheid voorwaarden zijn voor de naleving van de mensenrechten, democratisering en eender welke vorm van politieke betrokkenheid; 29. herinnert zowel de overheden, als de particuliere sector eraan dat zij informeel en traditioneel grondeigendom, alsook informele en traditionele landgebruikrechten moeten respecteren; benadrukt dat kwetsbare groepen als inheemse volkeren de meeste behoefte aan bescherming hebben, aangezien land vaak hun enige bron van levensonderhoud is; 30. dringt er bij regeringen op aan om voedselsubsidies niet af te schaffen of te verminderen, omdat deze subsidies de wijdverbreide honger terug kunnen dringen en de voeding van de gezinnen die ze ontvangen kunnen verbeteren; 31. pleit voor meer transparantie op de grondstoffenmarkten teneinde hevige schommelingen van de prijzen van landbouwgrondstoffen als gevolg van buitensporige speculatie te voorkomen en benadrukt de noodzaak tot grotere internationale aandacht voor deze kwestie en nauwere samenwerking in dezen; 32. herinnert regeringen eraan dat jeugdwerkgelegenheidsbeleid niet alleen de nadruk dient te leggen op het scheppen van banen, maar ook voor een niveau van inkomen en arbeidomstandigheden dient te zorgen dat nodig is voor een adequate levensstandaard; 33. brengt zijn steun tot uiting voor het wereldwijd invoeren van een heffing op financiële transacties, wat een innovatief financieringsmechanisme kan zijn dat uiteindelijk een bijdrage levert aan de universele verwezenlijking van de economische en sociale rechten; moedigt alle lidstaten aan om het begrotingsvoorstel van de EU voor een heffing op financiële transacties te steunen; 34. benadrukt dat de bestrijding van illegale geldstromen, belastingparadijzen en speculatie met grondstoffen een noodzakelijke stap is voor de verwezenlijking van de mensenrechten, vooral in de lage-inkomenslanden; 35. is van mening dat ontwikkelingslanden innovatieve financieringsstelsels moeten invoeren voor het economisch beleid; moedigt de landen aan financiële stelsels te ontwikkelen die verband houden met hun eigen middelen; 36. pleit voor een betere concurrentiepositie van bedrijven in ontwikkelingslanden, waardoor de werkeloosheid teruggedrongen en het beleid op het gebied van werkgelegenheid bevorderd zou kunnen worden; 37. is van mening dat het van het grootste belang is om het beleid te versterken voor de ontwikkeling van vaardigheden en opleidingen, met inbegrip van niet-formeel leren, stages en opleidingen op de werkplek, die steun bieden voor een succesvolle overgang van school naar de arbeidsmarkt; 38. wijst op een aantal tekortkomingen in het EU-beleid voor de Arabische wereld die als gevolg van de Arabische lente aan het licht zijn gekomen, bijvoorbeeld de massale werkloosheid onder jongeren en het gebrek aan vooruitzichten in eigen land; verzoekt de EU de effecten van de financiële crisis in derde landen op doeltreffender wijze aan te pakken, onder meer door gedegen rekening te houden met de berichten van organisaties uit het maatschappelijk middenveld; 39. dringt er zowel bij regeringen van landen met een hoog kinderarbeidspercentage als bij internationale donoren op aan om preventieve maatregelen te bevorderen, zoals scholen toegankelijker te maken, de kwaliteit van scholen te verbeteren en de kosten van scholen te verminderen, om het armoedepercentage terug te dringen en de economische groei aan te moedigen; 40. dringt er bij regeringen op aan programma's voor tweedekansonderwijs aan te bieden voor degenen die de lagere school niet gedaan hebben om hen zowel te voorzien van lees-, schrijf- en rekenvaardigheden, als van vaardigheden om in hun levensonderhoud te voorzien die hen kunnen helpen om aan de armoede te ontsnappen; 41. dringt er bij regeringen op aan meer steun te geven aan kinderbeschermingsmaatregelen, met inbegrip van maatregelen om kindermishandeling aan te pakken en om regeringsbeambten meer bewust te maken van kindermishandeling; 42. brengt in herinnering dat het nodig zal zijn om een gendercomponent bij al het herstelbeleid te betrekken; doet een dringend beroep om het beleid en de praktijken die ervoor moeten zorgen dat er meer vrouwen toetreden tot de arbeidsmarkt in banen met fatsoenlijke arbeidsomstandigheden en sociale bescherming te handhaven; roept op tot overheidsinvesteringen in de zorgverlening om het onbetaalde huishoudelijke en verzorgingswerk van vrouwen terug te dringen; staat erop dat het beleid voor de arbeidsmarkt gericht moet zijn op de aanpak van het gebrek aan tijd bij ouders voor zorg en opvoeding; 43. benadrukt dat vrouwen meer betrokken moeten worden bij het sociale overleg en het besluitvormingsproces; wijst nogmaals op het feit dat onderwijs voor meisjes en vrouwen en genderempowerment van essentieel belang zijn; 44. dringt er bij regeringen op aan om cruciale mensenrechtenkwesties aan te pakken waarvoor ouderen zich gesteld zien, met name in tijden van economische neergang, zoals langdurige werkeloosheid, arbeidsmarktdiscriminatie op basis van leeftijd, inkomensonzekerheid en onbetaalbare gezondheidszorg; doet een beroep op regeringen om innovatieve nieuwe mechanismes in werking te zetten voor flexibele deelname aan de arbeidsmarkt, zoals ouderen in staat te stellen in deeltijd te werken met behoud van pensioen, omscholingsprogramma's of fiscale maatregelen ter stimulering van de werkgelegenheid onder ouderen; 45. vraagt om een reductie van de kosten voor het overmaken van geld door migranten en om het bijvoorbeeld gemakkelijker te maken voor migranten om een bankrekening te openen in gastlanden; 46. doet een beroep op regeringen om ervoor te zorgen dat de bestrijding van de mensenhandel hoog op de agenda blijft staan in tijden van economische en financiële crises; dringt er bij regeringen op aan om de wetgeving voor de vervolging van mensenhandelaars en -smokkelaars volledig ten uitvoer te leggen, de steun aan en juridische bijstand voor slachtoffers van mensenhandel uit te breiden en nauwere internationale samenwerking te ontwikkelen; 47. is verheugd over de discussies binnen het VN-panel op hoog niveau inzake de ontwikkelingsagenda voor na 2015, waaraan ook de Europees commissaris voor Ontwikkelingssamenwerking deelneemt; is van mening dat er prioriteit dient te worden gegeven aan de voortgang van de verwezenlijking van de mensenrechten, dat er rekening gehouden dient te worden met de gevolgen van de crisis voor de armsten en de meest kwetsbaren en dat de verbintenissen ten aanzien van de doelstellingen op het vlak van armoedebestrijding nagekomen dienen te worden binnen het kader dat bestemd is voor de periode na 2015; dringt er bij alle betrokken partijen op aan om het vaststellen van zowel kwantificeerbare doelen en indicatoren als van kwaliteits- en resultaatgerichte indicatoren in overweging te nemen; 48. benadrukt dat er behoefte is aan verder onderzoek naar en nadere analyses van de gevolgen van de financiële en economische crisis voor de verscheidene regio's, inclusief in de EU en in haar betrekkingen met derde landen, en dat er tevens behoefte is aan beter toezicht op vroege signalen die wijzen op wereldwijde of regionale crises; beklemtoont dat uitgesplitste gegevens binnen onderzoek en beleidsplanning een prominentere rol moeten spelen om de problemen waarvoor de armen en meest kwetsbaren in de samenleving zich gesteld zien beter te begrijpen en aan te pakken; doet een beroep op de Commissie en de lidstaten om financiële steun te verlenen aan het innovatielaboratorium „Global Pulse”, dat in 2009 door de Secretaris-generaal van de VN is opgezet met als doel om de gegevens te verzamelen en te analyseren die voor een beter begrip van de gevolgen van de financiële en economische crisis voor kwetsbare bevolkingsgroepen en voor passende beleidsreacties nodig zijn; 49. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de Europese Dienst voor extern optreden(EDEO), de speciale EU-vertegenwoordiger voor de mensenrechten, de regeringen en parlementen van de lidstaten, alsook aan het Bureau van de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de mensenrechten. Het Europees Parlement , – gezien de waarden, doelstellingen, principes en het beleid van de Europese Unie, als onder andere verankerd in de artikelen 2, 3 en 21 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, – gezien het Handvest van de Verenigde Naties, – gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, – gezien het Verdrag inzake de voorkoming en de bestraffing van de genocide van 9 december 1948, – gezien het Statuut van Rome van het Internationaal Strafhof, – gezien de resolutie van de Algemene Vergadering van de VN van 7 oktober 2009 over de verantwoordelijkheid tot bescherming (A/RES/63/308), – gezien resolutie 1674 van de VN-Veiligheidsraad van april 2006 en resolutie 1894 van de VN-Veiligheidsraad van november 2009 over de „Bescherming van burgers in gewapende conflicten” (S/RES/1674) (1) , – gezien de resoluties 1325 (2000) en 1820 (2008) van de VN-Veiligheidsraad over vrouwen, vrede en veiligheid, resolutie 1888 (2009) van de VN-Veiligheidsraad over seksueel geweld tegen vrouwen en kinderen in gewapende conflicten, resolutie 1889 (2009) van de VN-Veiligheidsraad, die gericht is op een betere uitvoering van en controle op resolutie 1325(2000) van de VN-Veiligheidsraad, en resolutie 1960 (2010) van de VN-Veiligheidsraad, op grond waarvan een mechanisme is ingesteld voor het verzamelen van gegevens over seksueel geweld in gewapende conflicten en het opstellen van een lijst van de plegers daarvan, – gezien resolutie 1970 van de VN-Veiligheidsraad van 26 februari 2011 over Libië, waarin werd verwezen naar het R2P-beginsel en toestemming werd gegeven voor een aantal niet-dwangmaatregelen om een escalatie van de wreedheden te voorkomen, en resolutie 1973 van de VN-Veiligheidsraad van 17 maart 2011 over de situatie in Libië, waarin de lidstaten werd toegestaan alle nodige maatregelen te nemen om burgers en door burgers bevolkte gebieden te beschermen en waarin voor het eerst in de geschiedenis expliciet werd verwezen naar de eerste pijler van het R2P-concept, met vervolgens soortgelijke verwijzingen in de resoluties 1975 over Ivoorkust, 1996 over Soedan en 2014 over Jemen, – gezien de paragrafen 138 en 139 van het slotdocument van de VN-wereldtop van 2005 (2) , – gezien het verslag met als titel „De verantwoordelijkheid tot bescherming” (2001) van de Internationale Commissie inzake interventie en soevereiniteit van de staat (International Commission on Intervention and State Sovereignty, ICISS), het verslag met als titel „Een veiliger wereld: onze gezamenlijke verantwoordelijkheid” (3) (2004) van het panel op hoog niveau inzake dreigingen, uitdagingen en verandering, en het verslag met als titel „In een grotere vrijheid - naar ontwikkeling, veiligheid en mensenrechten voor iedereen” (4) (2005) van de secretaris-generaal van VN, – gezien de verslagen van de secretaris-generaal van de VN, met name over „De tenuitvoerlegging van het beginsel van de verantwoordelijkheid tot bescherming” van 2009 (5) , „Vroegtijdige waarschuwing, beoordeling en de verantwoordelijkheid tot bescherming” van 2010 (6) , „De rol van regionale en subregionale mechanismen bij de tenuitvoerlegging van het beginsel van de verantwoordelijkheid tot bescherming” van 2011 (7) en de „Verantwoordelijkheid tot bescherming: een snelle en krachtige respons” van 2012 (8) , – gezien het panel voor interne toetsing van de VN-secretaris-generaal van het VN-optreden in Sri Lanka van november 2012, dat heeft onderzocht waarom de internationale gemeenschap er niet in is geslaagd burgers te beschermen tegen grootschalige schendingen van het humanitaire recht en van het recht inzake de mensenrechten en aanbevelingen doet voor toekomstige maatregelen van de VN om doeltreffend te reageren op soortgelijke situaties van wrede massamisdaden, – gezien het verslag van de VN-secretaris-generaal over de „Versterking van de rol van de bemiddeling in de vreedzame beslechting van geschillen, conflictpreventie en -oplossing” van 25 juli 2012, – gezien het op 9 september 2011 bij de VN ingediende Braziliaanse initiatief met als titel „Verantwoordelijkheid bij het beschermen: elementen voor de ontwikkeling en bevordering van een concept”, – gezien het programma van de Europese Unie voor de preventie van gewelddadige conflicten (programma van Göteborg) uit 2001 en de jaarverslagen over de tenuitvoerlegging ervan, – gezien de EU-prioriteiten voor de 65ste Algemene Vergadering van de Verenigde Naties van 25 mei 2010 (9) , – gezien de Nobelprijs voor de vrede van 2012, die niet alleen een erkenning is van de historische bijdrage van de EU aan een vreedzaam Europa en een vreedzame wereld, maar eveneens grotere verwachtingen wekt over haar toekomstig engagement voor een vreedzame wereldorde die meer op de regels van het internationale recht is gebaseerd, – gezien de Europese consensus inzake ontwikkeling (10) en de Europese consensus betreffende humanitaire hulp (11) , – gezien zijn aanbeveling van 8 juni 2011 aan de Raad voor de 66ste zitting van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties (12) en van 13 juni 2012 voor de 67ste zitting van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties (13) , – gezien zijn resolutie van 16 februari 2012 voor de 19e zitting van de VN-Raad voor de rechten van de Mens (14) , – gezien zijn resolutie van 11 mei 2011 „De EU als wereldspeler: de rol van de EU in multilaterale organisaties” (15) , – gezien zijn resolutie van 19 februari 2009 over de Europese Veiligheidsstrategie en het EVDB (16) , – gezien artikel 121, lid 3, en artikel 97 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken en het advies van de Commissie ontwikkelingssamenwerking ( A7-0130/2013 ), A. overwegende dat in het slotdocument van de VN-wereldtop van 2005 voor het eerst in de geschiedenis een gemeenschappelijke definitie van het R2P-beginsel is opgenomen; overwegende dat het in de paragrafen 138 en 139 van het slotdocument van de VN-wereldtop van 2005 opgenomen R2P-beginsel een belangrijke stap in de richting van een vreedzamere wereld vormt doordat landen de verplichting wordt opgelegd om hun bevolking te beschermen tegen genocide, oorlogsmisdaden, etnische zuiveringen en misdaden tegen de menselijkheid, en de internationale gemeenschap de verplichting om staten te helpen de verantwoordelijkheid op dit gebied op te nemen en om te reageren als zij er niet in slagen hun burgers tegen deze vier specifieke misdaden en schendingen te beschermen; B. overwegende dat het R2P-concept berust op drie pijlers: i) landen hebben in de eerste plaats de verantwoordelijkheid om hun bevolking te beschermen tegen genocide, oorlogsmisdaden, misdaden tegen de menselijkheid en etnische zuiveringen; ii) de internationale gemeenschap moet landen bijstaan bij het nakomen van hun verplichting tot bescherming; iii) wanneer een land er duidelijk niet in slaagt zijn bevolking te beschermen of deze misdaden feitelijk begaat, heeft de internationale gemeenschap de verantwoordelijkheid gezamenlijk op te treden; C. overwegende dat, in overeenstemming met de werkzaamheden inzake R2P voorafgaande aan de overeenkomst over het slotdocument van de VN-wereldtop van 2005, en specifiek in het verslag over R2P van de Internationale Commissie inzake interventie en soevereiniteit van de staat (International Commission on Intervention and State Sovereignty, ICISS) van 2001, het R2P-beginsel is verbreed door insluiting van de componenten verantwoordelijkheid tot preventie (R2prevent), verantwoordelijkheid tot reactie (R2react) en verantwoordelijkheid tot wederopbouw (R2rebuild), zoals die werden voorgesteld in het ICISS-verslag; D. overwegende dat de ontwikkeling van het R2P-concept welkom is, omdat de bestaande verplichtingen van de staten om voor de bescherming van burgers te zorgen ermee worden verduidelijkt en versterkt; overwegende dat dit concept, dat is ontstaan uit het onvermogen van de internationale gemeenschap in Rwanda in 1994, van cruciaal belang is voor het overleven van de volkerengemeenschap; E. overwegende dat in de gevallen in kwestie legitiem geweld uitsluitend op bedachtzame en evenredige wijze en met mate moet worden gebruikt; F. overwegende dat de ontwikkeling van het R2P-beginsel een belangrijke stap is op weg naar het anticiperen, het voorkomen en het reageren op genocide, oorlogsmisdaden, etnische zuiveringen en misdaden tegen de menselijkheid en het handhaven van fundamentele beginselen van het internationale recht, in het bijzonder het internationale humanitaire en vluchtelingenrecht en het internationale recht inzake de mensenrechten; overwegende dat de beginselen zo consequent en uniform mogelijk moeten worden toegepast, waarvoor het cruciaal is dat de vroegtijdige waarschuwing eerlijk, voorzichtig en professioneel wordt gegeven en de beoordeling op dezelfde manier wordt uitgevoerd en dat het gebruik van geweld een ultieme maatregel blijft; G. overwegende dat meer dan tien jaar na de opkomst van het R2P-concept en acht jaar na de erkenning ervan door de internationale gemeenschap tijdens de VN-wereldtop van 2005, recente gebeurtenissen opnieuw het belang en de uitdagingen van een tijdige en krachtige respons op de vier belangrijkste misdaden waarop dit concept betrekking heeft, hebben aangetoond, evenals de noodzaak om dit beginsel verder te concretiseren om het doeltreffend te kunnen toepassen en wreedheden op grote schaal te voorkomen; H. overwegende dat de ontwikkeling van het R2P-beginsel, in het bijzonder de preventiecomponent, een impuls kan geven aan de wereldwijde inspanningen om de wereld vreedzamer te maken, aangezien vele wrede massamisdaden worden begaan tijdens gewelddadige conflicten en dit het nodig maakt om effectieve capaciteiten voor structurele en operationele conflictpreventie te creëren, zodat de noodzaak van geweld als ultieme maatregel wordt beperkt; I. overwegende dat het gebruik van alle instrumenten op grond van de hoofdstukken VI, VII en VIII van het Handvest, van niet-dwangmaatregelen tot gezamenlijk optreden, van fundamenteel belang is voor de verdere ontwikkeling en legitimiteit van het R2P-beginsel; J. overwegende dat de meest doeltreffende vorm van preventie van conflicten, geweld en menselijk lijden de bevordering is van de eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, de handhaving van de rechtsstaat, goed bestuur, menselijke veiligheid, economische ontwikkeling, de uitbanning van de armoede, inclusiviteit, sociaaleconomische rechten, gendergelijkheid en democratische waarden en praktijken en de vermindering van economische ongelijkheden; K. overwegende dat de militaire interventie in Libië heeft aangetoond dat de rol van regionale en subregionale organisaties bij toepassing van het R2P-beginsel, moet worden verduidelijkt; overwegende dat deze organisaties bij de uitvoering van het R2P-beginsel zowel toestemming kunnen geven voor acties als hieraan actief kunnen deelnemen, maar dat zij vaak niet over voldoende capaciteiten en middelen beschikken; L. overwegende dat de rechten van de mens een vooraanstaande plaats innemen in de internationale betrekkingen; M. overwegende dat er een aanpassing nodig is van de manier waarop R2P wordt aangepakt, onder andere door het op te nemen in al onze modellen voor ontwikkelingssamenwerking, hulp en crisisbeheer en door voort te bouwen op programma's waarin R2P reeds is geïntegreerd; N. overwegende dat een consequentere tenuitvoerlegging van de preventiecomponent van R2P (R2prevent), met inbegrip van bemiddelingsmaatregelen en preventieve diplomatie in een vroeg stadium, de kans op conflicten en geweld kan voorkomen of verminderen en kan helpen de escalatie ervan te voorkomen, zodat eventueel kan worden bijgedragen tot de voorkoming van internationale interventie op grond van de reactiecomponent van R2P (R2react); overwegende dat diplomatie door niet-overheidsactoren een belangrijk instrument is in het kader van de preventieve diplomatie, waarbij wordt gebouwd op de menselijke dimensie van verzoeningsinspanningen; O. overwegende dat R2P vooral een preventieve doctrine is en dat militaire interventie de laatste uitweg in R2P-situaties moet zijn; overwegende dat R2P, indien mogelijk, eerst en vooral moet worden waargenomen via diplomatieke wegen en ontwikkelingsactiviteiten op de lange termijn die gericht zijn op de capaciteitsopbouw op het gebied van mensenrechten, goed bestuur, de rechtsstaat, de terugdringing van armoede en nadruk op onderwijs en gezondheidszorg, conflictpreventie door middel van onderwijs en de ontwikkeling van de handel, doeltreffende wapenbeheersing en de preventie van de illegale wapenhandel en de versterking van systemen voor vroegtijdige waarschuwing; overwegende dat er vele niet-militaire alternatieve dwangmaatregelen voorhanden zijn, zoals preventieve diplomatie, sancties, verantwoordingsmechanismen en bemiddeling; overwegende dat de EU een leidende rol op het gebied van conflictpreventie moet blijven spelen; P. overwegende dat samenwerking met regionale organisaties een belangrijk onderdeel is van de R2P-inspanningen; overwegende dat daarom moet worden aangedrongen op een versterking van de regionale capaciteiten voor de preventie en de vaststelling van doeltreffend beleid om de vier bovengenoemde misdaden te bestrijden; overwegende dat de komende top EU-Afrika in 2014 een goede gelegenheid zal bieden om steun te betuigen aan het leiderschap van de AU en om de Afrikaanse eigen R2P te bevorderen; Q. overwegende dat in de VN-richtsnoeren voor doeltreffende bemiddeling het dilemma wordt blootgelegd dat door het Internationaal Strafhof uitgevaardigde arrestatiebevelen, sanctieregelingen en het nationaal en internationaal terrorismebestrijdingsbeleid eveneens invloed hebben op de manier waarop sommige conflictpartijen bij een bemiddelingsproces worden betrokken; overwegende dat de definitie in het internationaal recht van misdaden waarop de internationale gemeenschap onmiddellijk moet reageren, een aanzienlijke vooruitgang heeft gemaakt sinds de oprichting van het Internationaal Strafhof, hoewel een onafhankelijk mechanisme om te beoordelen wanneer deze definities toepasselijk zijn, hoe cruciaal ook, nog steeds ontbreekt; overwegende dat de tenuitvoerlegging van het Statuut van Rome de doeltreffendheid van het Strafhofregime zou verbeteren; overwegende dat het Statuut van Rome niet door alle landen van de internationale gemeenschap is geratificeerd; R. overwegende dat het Internationaal Strafhof en het R2P-beginsel met elkaar verbonden zijn aangezien beide beogen genocide, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden te voorkomen; overwegende dat het R2P-beginsel enerzijds bijdraagt aan de bestrijding van straffeloosheid door het Internationaal Strafhof doordat het landen oproept hun gerechtelijke verantwoordelijkheid te nemen, terwijl het anderzijds ook het complementariteitsbeginsel van het Internationale Strafhof versterkt, volgens welke landen de hoofdverantwoordelijkheid voor de vervolging van misdaden dragen; S. overwegende dat het Internationaal Strafhof een fundamentele rol speelt, niet alleen op het gebied van misdaadpreventie, maar ook bij de wederopbouw van landen en bij bemiddelingsprocessen; T. overwegende dat de EU het R2P-beginsel altijd actief heeft bevorderd op het internationale toneel; overwegende dat zij haar politieke rol op het wereldtoneel als verdediger van de mensenrechten en het humanitaire recht moet versterken en dat zij deze politieke steun tot uiting te laten komen in haar eigen beleid; U. overwegende dat de EU-lidstaten het R2P-beginsel eveneens hebben onderschreven; overwegende dat slechts een klein aantal lidstaten dit concept in hun nationale teksten hebben opgenomen; V. overwegende dat bij recente ervaringen met specifieke crisissituaties, zoals in Sri Lanka, Ivoorkust, Libië en Syrië, duidelijk is geworden hoe moeilijk het nog altijd is om tot overeenstemming te komen over de manier om het R2P-beginsel tijdig en effectief ten uitvoer te leggen en tegelijk de gemeenschappelijke politieke wil en effectieve capaciteit te genereren om door nationale en lokale autoriteiten of niet-overheidsactoren gepleegde genocide, oorlogsmisdaden, etnische zuiveringen en misdaden tegen de menselijkheid en de talrijke burgerslachtoffers als gevolg hiervan te voorkomen of tegen te houden; W. overwegende dat het in situaties waarin R2P wordt toegepast, uitermate belangrijk is het onderscheid te handhaven tussen het mandaat van militaire actoren en dat van humanitaire actoren om de perceptie van neutraliteit en onpartijdigheid van alle humanitaire actoren te bewaren en te voorkomen dat de doeltreffende verlening van steun en van medische of andere bijstand, de toegang tot de begunstigden of de persoonlijke veiligheid van humanitair personeel ter plaatse in gevaar worden gebracht; X. overwegende dat het door Brazilië geïnitieerde voorstel met als titel „Verantwoordelijkheid bij het beschermen” een welkome bijdrage is tot de noodzakelijke ontwikkeling van de bij de tenuitvoerlegging van een R2P-mandaat te volgen criteria, met inbegrip van de proportionaliteit van de omvang en duur van elke interventie, een nauwkeurige afweging van de gevolgen, een voorafgaande verduidelijking van de politieke doelstellingen en transparantie met betrekking tot de redenering die ten grondslag ligt aan de interventie; overwegende dat de controle- en toetsingsregelingen van de goedgekeurde mandaten moeten worden versterkt, onder andere via de speciaal adviseur van de VN-secretaris-generaal ter voorkoming van genocide, de speciaal adviseur van de VN-secretaris-generaal inzake R2P en de hoge commissaris van de VN voor de mensenrechten, en dat deze controle- en toetsingsregelingen „eerlijk, voorzichtig en professioneel, zonder politieke inmenging of met twee maten te meten” (17) moeten worden uitgevoerd; Y. overwegende dat de definitie in internationaal recht van misdaden waarop de internationale gemeenschap onmiddellijk moet reageren, een aanzienlijke vooruitgang heeft gemaakt sinds de oprichting van het Internationaal Strafhof, hoewel onafhankelijke regelingen om te beoordelen wanneer deze definities toepasselijk zijn, hoe cruciaal ook, nog steeds ontbreken; Z. overwegende dat de hoge commissaris van de VN voor de mensenrechten een belangrijke rol speelt met betrekking tot het verhogen van het bewustzijn van wrede massamisdaden op het moment dat deze worden begaan; overwegende dat de VN-Raad voor de rechten van de mens een steeds belangrijkere rol speelt bij de tenuitvoerlegging van het R2P-beginsel, onder meer door onderzoeksmissies - en commissies toegang te verlenen tot en toestemming te verlenen voor het vergaren van informatie betreffende de vier gespecificeerde misdaden en schendingen, en door zijn toenemende bereidheid om in crisissituaties zoals in Libië en in Syrië naar het R2P-beginsel te verwijzen; AA. overwegende dat een strikte maar diepgaande benadering van de tenuitvoerlegging van R2P de toepassing ervan moet beperken tot de vier gespecificeerde wrede massamisdaden en schendingen; AB. overwegende dat het R2P-beginsel niet moet worden toegepast in humanitaire noodsituaties en in het kader van natuurrampen; overwegende dat humanitair optreden niet als een excuus voor politiek optreden mag worden gebruikt, en overwegende dat de humanitaire ruimte door alle betrokken actoren moet worden geëerbiedigd; AC. overwegende dat volledige steun moet worden geboden in postconflictsituaties; overwegende dat er meer moet worden gedaan om ervoor te zorgen dat de daders van ernstige schendingen van de mensenrechten en het internationaal humanitair recht hiervoor verantwoordelijk worden gehouden en om straffeloosheid te bestrijden; 1. richt de volgende aanbevelingen aan de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid/vicevoorzitter van de Commissie (HV/VV), de EDEO, de Commissie, de lidstaten en de Raad: 2. moedigt de HV/VV en de Raad aan: 3. verzoekt de HV/VV: 4. verzoekt zijn Voorzitter deze aanbeveling te doen toekomen aan de Raad en, ter kennisgeving, aan de Commissie, de HV/VV, de EDEO en de lidstaten. (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement , – gezien het ontwerpverdrag betreffende de toetreding van de Republiek Kroatië tot de Europese Unie, het protocol en de slotakte, – gezien het uitgebreid monitoringverslag van de Commissie van 10 oktober 2012 over de stand van de voorbereidingen van Kroatië voor het lidmaatschap van de Europese Unie (SWD(2012)0338), – gezien het definitieve monitoringverslag van de Commissie over de voorbereidingen van Kroatië voor de toetreding van 26 maart 2013 ( COM(2013)0171 ), – gezien de periodieke verslagen van de Commissie over de vorderingen van Kroatië op de weg naar toetreding over de periode 2005-2011, – gezien de conclusies van het voorzitterschap van de Europese Raad van Thessaloniki van 19 en 20 juni 2003 over de landen van de westelijke Balkan en over uitbreiding, – gezien al zijn eerdere resoluties en verslagen over de vorderingen van Kroatië en het uitbreidingsproces, in het bijzonder die van 1 december 2011 over de toetreding van de Republiek Kroatië tot de Europese Unie (1) , die van 1 december 2011 over het verzoek van Kroatië om toetreding tot de Europese Unie (2) en die van 22 november 2012 over uitbreiding: beleid, criteria en strategische belangen van de EU (3) , – gezien alle eerdere aanbevelingen van de Gemengde Parlementaire Commissie EU-Kroatië, – gezien artikel 110, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat Kroatië op 1 juli 2013 zal toetreden tot de EU; B. overwegende dat enkele EU-lidstaten de ratificatie van het toetredingsverdrag nog niet hebben voltooid; C. overwegende dat Kroatië op koers ligt om te voldoen aan de resterende vereisten in het kader van de laatste voorbereidingen voor het EU-lidmaatschap; D. overwegende dat er na de toetreding blijvende inspanningen geleverd moeten worden om te hervormen, opdat de Kroatische burgers ten volle gebruik kunnen maken van de voordelen van het EU-lidmaatschap; E. overwegende dat het toetredingsproces van Kroatië een bewijs is voor de geloofwaardigheid van het uitbreidingsbeleid van de EU en van het hervormingseffect dat daarvan uitgaat op kandidaat-lidstaten; F. overwegende dat het lidmaatschap van Kroatië de EU sterker en veiliger zal maken, zijn cultuur en erfgoed zal verrijken en een krachtig signaal zal geven aan andere aspirant-lidstaten dat het gewetensvol uitvoeren van aangegane verplichtingen tastbare en duurzame voordelen oplevert voor hun burgers; G. overwegende dat Kroatië naar verwachting en door zijn unieke positie een opbouwende rol zal spelen voor de nabijgelegen landen, met name door verdere uitbreiding van de EU, democratische consolidatie, regionale samenwerking en verzoening tussen de volken van de westelijke Balkan te bevorderen, waarbij het land alles in het werk zal stellen om ervoor te zorgen dat bilaterale kwesties geen belemmering vormen voor elk van deze processen; 1. verheugt zich erop om, na de juridisch bindende stemming van het Europees Parlement op 1 december 2011, waarin het Kroatische lidmaatschap werd goedgekeurd, en in overeenstemming met de door de Europese Raad in het toetredingsverdrag vastgestelde datum, Kroatië op 1 juli 2013 welkom te heten als 28ste lidstaat van de EU; geeft uiting aan zijn vertrouwen in de kracht en volwassenheid van de Kroatische democratie en sociale markteconomie, in het feit dat Kroatië de Europese waarden onderschrijft en in zijn vermogen om te voldoen aan de verplichtingen van het lidmaatschap; 2. merkt op dat Kroatië op koers ligt om te voldoen aan de resterende vereisten in het kader van de laatste voorbereidingen voor het EU-lidmaatschap; 3. wijst erop dat Kroatië de in het alomvattend monitoringverslag van de Commissie gedefinieerde tien prioritaire acties heeft voltooid; 4. verheugt zich over de aanzienlijke vooruitgang die door Kroatië geboekt is bij het voltooien van de opdrachten die expliciet genoemd worden in het uitgebreid monitoringverslag van de Commissie, en doet een beroep op de regering en het parlement om alle openstaande kwesties per 1 juli 2013 geregeld te hebben en voort te gaan met alle andere noodzakelijke hervormingen; moedigt Kroatië aan al zijn tijdens de toetredingsonderhandelingen aangegane verplichtingen te eerbiedigen en na te komen, teneinde volledig voorbereid te zijn als nieuwe lidstaat, aangezien dit in het belang is van zowel Kroatië, als de EU; benadrukt dat dit proces op transparante en inclusieve wijze uitgevoerd dient te worden, waarbij het Kroatische parlement en maatschappelijk middenveld zoveel mogelijk betrokken moeten worden; 5. verzoekt de EU-lidstaten die hun respectieve ratificatieprocedures met betrekking tot het toetredingsverdrag nog niet hebben afgerond, om hiertoe tijdig over te gaan; 6. herhaalt zijn standpunt dat toetreding niet als het einde van een proces beschouwd dient te worden, maar veeleer als een stap op het pad naar economische, bestuurlijke en gerechtelijke modernisering en als een mogelijkheid waarvan de voordelen slechts door middel van voortdurende beleidsmaatregelen volledig verwezenlijkt kunnen worden; verzoekt Kroatië om – in het kader van de voorbereiding op het lidmaatschap van de EU – door te gaan met het doelmatige gebruik van het IPA (instrument voor pretoetredingssteun) en gebruik te blijven maken van de structuurfondsen en het cohesiefonds; 7. vraagt de politieke en sociale actoren uit Kroatië om vernieuwende manieren te vinden om het momentum en de consensus voor hervormingen in de periode na de toetreding vast te houden en om beleidsmakers rekenschap te vragen voor het nakomen van de verplichtingen die in het toetredingsverdrag zijn aangegaan; benadrukt in dit verband de onontbeerlijke rol van daadkrachtig parlementair toezicht en die van het maatschappelijk middenveld; 8. bevestigt andermaal de centrale rol van een onafhankelijke rechterlijke macht, van een professioneel en controleerbaar overheidsbestuur, en van de rechtstaat bij het versterken van de democratie en het ondersteunen van investeringen en economische activiteit; vraagt Kroatië door te gaan met het vergroten van de onafhankelijkheid, de controleerbaarheid, de onpartijdigheid, het professionalisme en de doeltreffendheid van het gerechtelijk apparaat en van de rechterlijke macht, onder andere door de achterstand bij de behandeling van zaken te verkleinen, door een nieuw systeem voor het opgeven van vermogensbestanddelen door rechters in te voeren en door de nieuwe tuchtregeling verder te verbeteren; dringt er bij Kroatië op aan de nieuwe strategie voor justitiële hervormingen voor de periode 2013-2018 uit te voeren; 9. merkt op dat Kroatië een bevredigend institutioneel en juridisch kader opgezet heeft voor de bestrijding van corruptie; verzoekt de Kroatische autoriteiten de bestrijding van corruptie, fraude en financieel wanbeheer verder te intensiveren; wijst erop dat moet worden doorgegaan met de strikte handhaving van de anti-corruptiemaatregelen; verzoekt de autoriteiten daarnaast een overzicht te maken van de gevallen van belangenconflicten, corruptie en georganiseerde misdaad en te werken aan een betere implementatie van het wettelijk kader voor de inbeslagname en confiscatie van vermogensbestanddelen; 10. verzoekt de Kroatische autoriteiten volledig gebruik te maken van de bestaande anti-corruptieinstrumenten om onbevooroordeelde en succesvolle vervolgingen en gerechtelijke uitspraken te waarborgen, ook in geruchtmakende zaken, opdat het vertrouwen van de burgers in de rechtsstaat en de openbare instellingen bevestigd wordt; wijst met klem op de noodzaak van langetermijnmaatregelen in de strijd tegen corruptie en georganiseerde misdaad, en van hervorming van de rechterlijke macht, hetgeen in eerste instantie in het belang is van de bevolking van Kroatië; benadrukt dat onafhankelijke onderzoeksjournalistiek aangemoedigd dient te worden, gezien de essentiële rol daarvan bij het blootleggen van corruptie en georganiseerde misdaad; 11. verzoekt Kroatië voort te gaan met de tenuitvoerlegging van de nieuwe, gedegen wetgeving inzake toegang tot informatie en zodoende het preventiekader voor corruptiebestrijding te consolideren; merkt op dat de onlangs in het leven geroepen commissie Belangenverstrengeling inmiddels operationeel is, en dringt er bij de Kroatische autoriteiten op aan volledig uitvoering te geven aan het wetgevingspakket betreffende openbare aanbestedingen en betreffende de financiering van politieke partijen en van verkiezingscampagnes; 12. verzoekt de Kroatische autoriteiten waakzaam te blijven bij het waarborgen dat de grondrechten volledig geëerbiedigd worden en alle vormen van discriminatie en intolerante daden jegens nationale minderheden, de Roma-gemeenschap, migranten, LGBT-personen en andere minderheidsgroepen en kwetsbare groeperingen te bestrijden; verlangt bovendien dat Kroatië een klimaat bevordert waarin leden van eerdergenoemde minderheden (bijvoorbeeld LGBT-personen) vrijelijk uit kunnen komen voor hun meningen en overtuigingen, overeenkomstig de beginselen van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie; 13. moedigt de autoriteiten aan de vrijheid van meningsuiting, inclusief de vrijheid en het pluralisme van de media, te bevorderen; erkent dat de nieuwe wet op de publieke omroep in juli 2012 aangenomen werd; moedigt de autoriteiten aan inspanningen te blijven leveren die ervoor zorgen dat de publieke omroep vrij van politieke of economische druk is en die zijn transparantie vergroten; 14. merkt op dat Kroatië zich adequaat voorbereidt om in de toekomst het beheer en de uitvoering op zich te nemen van activiteiten die door de structuurfondsen en het cohesiefonds van de EU gefinancierd worden; verzoekt Kroatië een reserve aan projecten te ontwikkelen voor het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling (EFRO); moedigt de regering aan het bestuurlijk vermogen van de verantwoordelijke instellingen verder te versterken, met inbegrip van die op regionaal en lokaal niveau, overeenkomstig de aanbevelingen uit het verslag van de Europese Rekenkamer van 2012; dringt er bij de regering op aan alles te doen wat in haar vermogen ligt om het risico op corruptie, fraude en onregelmatigheden bij zowel de toewijzing, als het gebruik van EU-middelen te minimaliseren; 15. herinnert de lidstaten, tegen de achtergrond van de onderhandelingen over het MFK, aan de verplichtingen van de EU jegens Kroatië en zijn burgers wat betreft toekomstige ondersteuning bij de economische en regionale ontwikkeling; 16. moedigt Kroatië aan verdere structurele hervormingen door te voeren om de economische groei te bevorderen en de arbeidsmarkt van nieuw elan te voorzien; verzoekt Kroatië de bankensector stabiel te houden en door te gaan met het beleid van begrotingsconsolidatie, teneinde het concurrentievermogen aan te zwengelen; is verheugd over de deelname van Kroatië – sinds januari 2013 – aan het Europees semester; steunt de inspanningen gericht op het tijdig en effectief gebruik van EU-middelen, alsook op het verbeteren van de vervoersinfrastructuur in Kroatië en van de verbindingen met de lidstaten van de EU en de andere landen in de regio; verzoekt de regering volledig uitvoering te geven aan het wetgevingskader voor kleine ondernemingen, onder andere door middel van passende beleidsmaatregelen, het verbeteren van de toegang voor deze bedrijven tot financiering en steun voor de internationalisering van het midden- en kleinbedrijf; 17. is van mening dat er speciaal nadruk gelegd dient te worden op de sociale en milieuaspecten van economische modernisering; moedigt Kroatië aan door te gaan met het versterken van het sociale overleg en het handhaven van sociale en vakbondsrechten; verzoekt de Kroatische autoriteiten met betrekking tot milieu-effectbeoordelingen van grote investeringsprojecten voor transparantie te zorgen; dringt er bij de Kroatische autoriteiten op aan om vooral op het terrein van ruimtelijke ordening prioriteit te geven aan milieubescherming; 18. is bezorgd dat het wetgevingsvoorstel voor strategische investeringen niet in overeenstemming is met de Europese normen; verlangt van de regering en het parlement van Kroatië een herziening van het voorstel met het oog op een betere bescherming van de grondrechten, met name van de eigendomsrechten, en van het milieu; 19. verzoekt de lidstaten de grondrechten van de burgers van de Unie niet méér te beperken dan absoluut noodzakelijk is in verband met de overgangsmaatregelen zoals bedoeld in artikel 18 van het toetredingsverdrag; vraagt de lidstaten met name om uitsluitend op basis van feitelijke informatie en alleen in gevallen dat de arbeidsmarkt ernstig verstoord raakt, gebruik te maken van de overgangsbepalingen die het vrije verkeer van personen beperken; herinnert eraan dat het beperken van de toegang tot hun arbeidsmarkten, hetgeen tijdens de overgangsperiode na eerdere uitbreidingsrondes plaatsvond, nadelig is gebleken voor de welvaart van die lidstaten die deze beperkingen hebben opgelegd; 20. neemt kennis van de voortgang die is geboekt bij de bouw van de grensposten aan de Neum-corridor; 21. vraagt de Kroatische autoriteiten verdere maatregelen te nemen, onder meer wat aanpassing van de wetgeving, interinstitutionele samenwerking en grensbeheer betreft, opdat Kroatië te zijner tijd kan toetreden tot de Schengenruimte; 22. moedigt Kroatië aan te blijven samenwerken met het Internationaal Straftribunaal voor het voormalige Joegoslavië (ICTY) en de binnenlandse inspanningen om oorlogsmisdaden te onderzoeken en te vervolgen te intensiveren, overeenkomstig de aangenomen strategie ter bestrijding van straffeloosheid; doet een dringend beroep op Kroatië en Servië om te goeder trouw samen te werken bij de vervolging van oorlogsmisdaden om gerechtigheid en oprechte verzoening in de regio te verwezenlijken; 23. verzoekt de Kroatische autoriteiten speciale aandacht te blijven schenken aan de rechten en sociale omstandigheden van terugkerende vluchtelingen, overeenkomstig de doelstellingen van het proces dat geënt is op de verklaring van Sarajevo; blijft voorstander van het RECOM-initiatief (de regionale commissie voor waarheidsvinding en verzoening) om manieren te zoeken voor de erkenning van het lijden en de eerbiediging van het recht op waarheid en gerechtigheid van alle slachtoffers van oorlogsmisdaden; 24. moedigt Kroatië aan om een actieve rol op zich te nemen in het stabilisatieproces en bij de Europese integratie van de landen van de westelijke Balkan; gelooft dat de ervaring en deskundigheid die Kroatië opgedaan heeft in de loop van zijn transformatie- en toetredingsproces, van grote waarde kunnen zijn voor andere kandidaat- en aspirant-lidstaten; spoort Kroatië aan de ervaringen die het heeft opgedaan uit te wisselen met andere kandidaat- en potentiële kandidaat-lidstaten, en de regionale samenwerking te versterken; is van oordeel dat de promotie door Kroatië van Europese waarden en de verdere uitbreiding stoelen op goede nabuurschapsbetrekkingen en het streven naar verzoening; 25. doet een beroep op Kroatië en zijn buurlanden om zich actief in te zetten voor het oplossen van onopgeloste bilaterale problemen, in overeenstemming met internationale verplichtingen en de beginselen van goede nabuurschapsbetrekkingen en regionale samenwerking; verwelkomt in dit verband de stappen van de regeringen van Kroatië en Servië om de betrekkingen te verbeteren, en hoopt dat zij hun samenwerking zullen intensiveren; is verheugd over de ondertekening van een memorandum van overeenstemming tussen van Slovenië en Kroatië met betrekking tot het vinden van een constructieve oplossing voor de kwestie van de Ljubljanska Banka; verwelkomt de ratificatie van het toetredingsverdrag door het parlement van Slovenië; herinnert eraan dat problemen van bilaterale aard niet gebruikt mogen worden om het integratieproces van huidige of toekomstige kandidaat-lidstaten te dwarsbomen; verzoekt in dit verband alle lidstaten het toetredingsverdrag van Kroatië tijdig te ratificeren; 26. spoort Kroatië aan een constructieve rol te blijven spelen in de regionale samenwerking; verzoekt de Kroatische autoriteiten volledig uitvoering te geven aan de verklaring inzake de bevordering van de Europese waarden in Zuidoost-Europa die op 21 oktober 2011 door het Kroatische parlement goedgekeurd is; verzoekt alle landen in de regio hetzelfde te doen; verzoekt de Commissie alle landen in de regio hierbij te helpen; verzoekt de Commissie lering te trekken uit de ervaringen die in het verleden in het uitbreidingsproces zijn opgedaan, waaronder bij de toetreding van Kroatië, door de landen in de regio te helpen hun bilaterale problemen op te lossen op een wijze die het toetredingsproces niet belemmert, door binnen het bestaande institutionele kader van de EU faciliterings- en bemiddelingsmechanismen te ontwikkelen waar de landen in de regio – indien zij dat wensen – gebruik van kunnen maken; 27. erkent de activiteiten en de constructieve bijdrage van de Kroatische waarnemers bij het Europees Parlement; is ingenomen met de uitslag van de verkiezingen voor de Kroatische leden van het Europees Parlement die op 14 april 2013 werden gehouden, maar betreurt de lage opkomst; verheugt zich erop de leden van het Europees Parlement uit Kroatië in het Parlement welkom te heten wanneer Kroatië op 1 juli 2013 toetreedt tot de EU; 28. waardeert de inspanningen van de Commissie bij de begeleiding van het toetredingsproces van Kroatië; vraagt de Commissie deze exercitie te inventariseren en er beleidslessen uit te trekken voor toekomstige kandidaat-lidstaten, zoals het gebruik van het uitgebreide monitoringsregime in de periode tussen het afronden van de onderhandelingen en de toetreding; verzoekt de Commissie de betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld en het parlement gedurende het toetredingsproces te beoordelen om daar lessen uit te trekken voor lopende en toekomstige onderhandelingen; verzoekt de Commissie in dit verband voorstellen uit te werken die resulteren in een grotere betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld en de parlementen in de kandidaat-lidstaten bij het toetredingsproces; 29. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de regeringen en de parlementen van de lidstaten en de Republiek Kroatië. Het Europees Parlement , – gezien het voortgangsverslag 2012 van de Commissie over Turkije (SWD(2012)0336), – gezien de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad getiteld „Uitbreidingsstrategie en voornaamste uitdagingen 2012-2013” ( COM(2012)0600 ), – gezien zijn eerdere resoluties, met name die van 9 maart 2011 over het voortgangsverslag 2010 betreffende Turkije (1) , die van 29 maart 2012 over het voortgangsverslag 2011 betreffende Turkije (2) , die van 22 mei 2012 over vrouwen in Turkije in het 2020-perspectief (3) en die van 22 november 2012 over uitbreiding: beleid, criteria en de strategische belangen van de EU (4) , – gezien het kader voor de onderhandelingen met Turkije van 3 oktober 2005, – gezien Besluit 2008/157/EG van de Raad van 18 februari 2008 betreffende de beginselen, prioriteiten en voorwaarden die worden opgenomen in het toetredingspartnerschap met Turkije (5) („het Toetredingspartnerschap”) alsmede de eerdere besluiten van de Raad betreffende het Toetredingspartnerschap van 2001, 2003 en 2006, – gezien de conclusies van de Raad van 14 december 2010, 5 december 2011 en 11 december 2012, – gezien het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, – gezien artikel 110, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat, na de goedkeuring van het onderhandelingskader door de Raad, op 3 oktober 2005 toetredingsonderhandelingen met Turkije zijn gestart en dat de start van deze onderhandelingen het beginpunt is van een lang proces met een open einde dat gebaseerd is op billijke en strikte voorwaarden en op hervormingsbereidheid; B. overwegende dat Turkije zich verplicht heeft tot hervormingen, goede betrekkingen met zijn buurlanden en geleidelijke aanpassing aan de EU en dat deze inspanningen moeten worden beschouwd als een kans voor Turkije zelf tot verdere modernisering en tot consolidering en verdere verbetering van zijn democratische instellingen, de rechtsstaat en de eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden; C. overwegende dat de EU de referentie voor de hervormingen in Turkije moet blijven; D. overwegende dat volledige voldoening van de criteria van Kopenhagen en eerbiediging van het integratievermogen van de EU, in overeenstemming met de conclusies van de Europese Raad van december 2006, de basis blijven voor toetreding tot de EU, een gemeenschap die gebaseerd is op gedeelde waarden, oprechte samenwerking en wederzijdse solidariteit tussen al haar lidstaten; E. overwegende dat de positieve agenda in mei 2012 is geïntroduceerd om de onderhandelingen te ondersteunen en aan te vullen, zonder ze te vervangen, door middel van intensievere samenwerking op een aantal gebieden van gemeenschappelijk belang; F. overwegende dat de Raad in zijn conclusies van 11 december 2012 zijn steun heeft uitgesproken voor de nieuwe benadering van de Commissie waarbij de rechtsstaat centraal wordt geplaatst in het uitbreidingsbeleid en heeft bevestigd dat hoofdstuk 23 (rechterlijke macht en fundamentele rechten) en hoofdstuk 24 (justitie, vrijheid en veiligheid) een centrale plaats innemen in het onderhandelingsproces en in een vroeg stadium van de onderhandelingen aan bod moeten komen, zodat duidelijke criteria en ruime termijnen kunnen worden vastgesteld voor de totstandbrenging van de nodige wetgeving en instellingen en voor het boeken van gedegen resultaten met betrekking tot de uitvoering; G. overwegende dat de Commissie in haar uitbreidingsstrategie 2012 heeft geconcludeerd dat Turkije, vanwege zijn economie, strategische ligging en belangrijke regionale rol, van groot belang is voor de Europese Unie, en dat het toetredingsproces het belangrijkste kader blijft om aan de EU gerelateerde hervormingen in Turkije te bevorderen; overwegende dat de Commissie haar bezorgdheid heeft uitgesproken over het gebrek aan vooruitgang in Turkije met betrekking tot de voldoening van de politieke criteria; H. overwegende dat Turkije, voor het zevende opeenvolgende jaar, nog steeds niet de bepalingen ten uitvoer heeft gelegd die voortvloeien uit de associatieovereenkomst tussen de EU en Turkije en het aanvullend protocol daarbij; I. overwegende dat de onderhandelingshoofdstukken waarvoor de technische voorbereidingen zijn afgerond, onverwijld volgens de vastgestelde procedures en in overeenstemming met het onderhandelingskader moeten worden geopend; J. overwegende dat de Europese Unie en Turkije van elkaar afhankelijk zijn op economisch gebied, met handel tussen de EU en Turkije die in 2011 goed was voor een totaal van 120 miljard EUR; K. overwegende dat de EU de grootste handelspartner is van Turkije en dat Turkije de op vijf na grootste handelspartner is van de EU; overwegende dat de directe buitenlandse investeringen (DBI) van de EU-lidstaten in Turkije goed zijn voor 75% van de totale DBI-instroom; L. overwegende dat de Commissie het algemene voorbereidingsniveau van Turkije op het gebied van economisch beleid as hoog beschouwt en de capaciteit van het land om economisch beleid te formuleren en te coördineren als passend; M. overwegende dat Turkije het potentieel heeft een centrale rol te spelen met betrekking tot de diversifiëring van de energiebronnen en de routes voor de olie-, gas- en elektriciteitsdoorvoer vanuit de buurlanden naar de EU; overwegende dat er, wat het creëren van een duurzame, koolstofarme economie betreft, potentiële voordelen zijn, zowel voor Turkije als voor de EU, als gevolg van de rijkdom van Turkije aan hernieuwbare energiebronnen; N. overwegende dat de dialoog en de samenwerking van de EU met Turkije met betrekking tot stabiliteit, democratie en veiligheid, met name ten aanzien van het Midden-Oosten in bredere zin, strategisch belangrijk zijn; overwegende dat Turkije het geweld van het Syrische regime tegen zijn burgers herhaaldelijk en in scherpe bewoordingen heeft veroordeeld en dat het cruciale humanitaire hulp biedt aan Syriërs die het geweld aan e andere kant van de grens te ontvluchten; O. overwegende dat Turkije en Armenië hun betrekkingen moeten normaliseren door de overeengekomen protocollen onvoorwaardelijk te ratificeren en hun gemeenschappelijke grens open te stellen; P. overwegende dat het casus belli-dreigement dat in 1995 door de Turkse Grote Nationale Vergadering is afgekondigd jegens Griekenland, moet worden ingetrokken; overwegende dat het belangrijk is dat Turkije en Griekenland en nieuwe ronde van gesprekken houden om hun betrekkingen te verbeteren; Constructieve dialoog en wederzijds begrip 1. is van mening dat een hernieuwd wederzijds engagement in het kader van het onderhandelingsproces nodig is om een constructieve relatie te behouden; benadrukt het feit dat het belangrijk is de voorwaarden voor een constructieve dialoog en de fundamenten voor wederzijds begrip te creëren; merkt op dat dit moet gebeuren op basis van de gemeenschappelijke waarden van democratie, de rechtsstaat en eerbiediging van de mensenrechten; prijst de Commissie en Turkije voor de tenuitvoerlegging van de positieve agenda, die bewijst dat Turkije en de EU, in een context van engagement van beide partijen en duidelijke doelstellingen, hun dialoog kunnen voortzetten, wederzijds begrip kunnen creëren en positieve veranderingen en de nodige hervormingen kunnen bewerkstelligen; 2. benadrukt het feit dat Turkije politiek en geografisch een strategische rol speelt voor het buitenlands en het nabuurschapsbeleid van de EU; erkent de rol van Turkije als buur en als belangrijke regionale actor en dringt aan op verdere intensivering van de bestaande politieke dialoog tussen de EU en Turkije inzake de keuzen en doelstellingen op het gebied van buitenlands beleid; betreurt het feit dat Turkije zich ook in 2012 slechts in geringe mate heeft aangesloten bij de GBVB-verklaringen; spoort Turkije aan zijn buitenlands beleid te ontwikkelen in het kader van dialoog en coördinatie met de EU; verzoekt Turkije en de EU nauwer samen te werken ter versterking van de vredes- en democratische krachten in de zuidelijke nabuurschapsregio, die voor zowel de EU als voor Turkije van cruciaal belang is; 3. spreekt zijn steun uit voor een dialoog en een heraanknoping van de betrekking tussen Turkije en Israël; 4. is tevreden met het besluit van de Raad om de Commissie te verzoeken stappen te ondernemen in de richting van visumliberalisering, parallel met de ondertekening van de overnameovereenkomst; dringt er bij Turkije op aan de overnameovereenkomst onverwijld te ondertekenen en ten uitvoer te leggen en ervoor te zorgen dat tot deze overeenkomst in werking treedt, de bestaande bilaterale overeenkomsten volledig ten uitvoer worden gelegd; herinnert eraan dat Turkije een van de belangrijkste transitlanden voor onregelmatige migratie naar de EU is; erkent dat Turkije stappen heeft ondernomen om onregelmatige migratie te voorkomen en onderstreept het feit dat Turkije de samenwerking met de EU op het gebied van migratiebeheer, de bestrijding van mensenhandel en grenscontrole absoluut moet intensiveren; onderstreept nogmaals dat het belangrijk is de toegang tot de EU voor Turkse zakenlieden, academici, studenten en vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld te vergemakkelijken; steunt de inspanningen van de Commissie en de lidstaten met betrekking tot de tenuitvoerlegging van de visumcode, de harmonisatie en vereenvoudiging van de visumvereisten en het opzetten van visumfaciliteringscentra in Turkije; herinnert de lidstaten aan hun verplichtingen op grond van de associatieovereenkomst, in overeenstemming met de uitspraak van het Europees Hof van Justitie van 19 februari 2009 in de zaak-Soysal (6) ; 5. is tevreden met de recente goedkeuring van de ontwerpwet inzake buitenlanders en internationale bescherming en verwacht dat met deze wetgeving de bestaande redenen van bezorgdheid worden aangepakt met betrekking tot het feit dat vluchtelingen, asielzoekers en andere personen die misschien bescherming behoeven, nog steeds op willekeurige wijze de toegang wordt ontzegd tot de asielprocedure en over de praktijk waarbij deze personen worden gerepatrieerd; onderstreept het feit dat het belangrijk is de detentievoorschriften waarvan het Europees Hof voor de rechten van de mens (EHRM) in de zaak Abdolkhani en Karimina tegen Turkije heeft vastgesteld dat zij onwettig zijn, aan te passen aan de internationale normen; Voldoening van de criteria van Kopenhagen 6. prijst het Turkse bemiddelingscomité inzake de grondwet voor zijn inzet voor de opstelling van een nieuwe grondwet en voor het inclusieve proces van overleg met het maatschappelijk middenveld waarbij de diversiteit van de Turkse samenleving wordt weerspiegeld; spreekt zijn bezorgdheid uit over de beperkte vooruitgang die het comité blijkbaar boekt; moedigt het Comité aan zijn werkzaamheden voort te zetten en op inclusieve, representatieve en collegiale wijze en overeenkomstig de criteria en waarden van de EU belangrijke kwesties aan te pakken als a) het zorgen voor een scheiding der machten en een adequaat systeem van teugels en tegengewichten; b) het verduidelijken van de betrekkingen tussen staat, maatschappij en godsdienst; c) het invoeren van een inclusief systeem van bestuur waarmee de mensenrechten en de fundamentele vrijheden van alle burgers gewaarborgd zijn; en d) het formuleren van een inclusief concept van burgerschap; roept alle politieke partijen en de betrokken actoren ertoe op de onderhandelingen over de nieuwe grondwet op constructieve wijze aan te pakken; is van mening dat, als de Commissie van Venetië bij de zaak wordt betrokken en een dialoog met deze commissie wordt gevoerd, dit positieve resultaten zou produceren en het constitutionele proces zou ondersteunen; 7. benadrukt het feit dat er verdere voortgang moet worden geboekt bij de tenuitvoerlegging van de grondwetswijzigingen van 2010, met name wat de aanneming betreft van wetgeving inzake de bescherming van persoonsgegevens en het militair strafrecht en van wetgeving tot invoering van voorkeursmaatregelen ter bevordering van gendergelijkheid; merkt op dat de aanwezigheid en de bevoegdheden van de Turkse minister van Justitie en zijn onderstaatssecretaris in de Hoge Raad van rechters en aanklagers aanzienlijke zorgen baren over de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht; is tevreden met de inwerkingtreding van wetgeving om te voorzien in het recht van individuen om een verzoekschrift in te dienen bij het Grondwettelijk Hof, zoals bepaald in de grondwetswijzigingen van 2010; 8. bevestigt nogmaals dat de Turkse Grote Nationale Vergadering een fundamentele rol speelt als kern van het Turkse democratische stelsel en benadrukt het feit dat het belangrijk is dat alle politieke partijen het hervormingsproces steunen en zich ervoor engageren, met name met betrekking tot het waardevolle rechtskader ter bescherming en bevordering van de grondrechten van alle gemeenschappen en burgers en een verlaging van de drempel van 10% voor om in de Turkse Grote Nationale Vergadering te zijn vertegenwoordigd; prijst het werk van de Turkse onderzoekscommissie inzake mensenrechten en dringt aan op een centralere rol voor de harmonisatiecommissie van de EU met betrekking tot de bevordering van de aanpassing van nieuwe wetgeving tijdens het wetgevingsproces aan het communautaire acquis of de Europese normen; 9. benadrukt het feit dat de hervorming van het Turkse rechtsstelsel van centraal belang is voor de inspanningen om in Turkije te zorgen voor democratische consolidatie en een essentiële voorwaarde om het land te moderniseren n het feit dat deze hervorming moet leiden tot een modern, efficiënt, volledig onafhankelijk en onpartijdig rechtsstelsel waarmee een behoorlijke rechtsgang voor alle burgers gegarandeerd is; verwelkomt het derde pakket justitiële hervormingen als een stap in de richting van een alomvattend hervormingsproces op het gebied van de rechterlijke macht en fundamentele rechten; benadrukt evenwel het feit dat het van cruciaal belang is dat het hervormingsproces wordt voortgezet door: a) de al te ruime definitie aan te pakken van strafbare feiten, met name van wat een terroristische daad is overeenkomstig het strafwetboek en de antiterreurwet, waarbij dringend een duidelijk onderscheid moet worden ingevoerd tussen enerzijds bevordering van terrorisme en aanzetten tot geweld en anderzijds de uiting van geweldloze ideeën, met volledige eerbiediging van de rechtspraak van het EHRM, met het oog op de vrijwaring van de vrijheid van meningsuiting, de vrijheid van vergadering, inclusief studentenprotesten, en de vrijheid van vereniging; b) de kwestie aan te pakken van buitensporig lange perioden van voorarrest; c) de noodzaak aan te pakken de advocaten van de verdediging volledige toegang te verlenen tot het gerechtelijk dossier; d) criteria vast te stellen om de kwaliteit en de consistentie van bewijsgegevens te bevorderen en e) de rol en de bevoegdheden van speciale rechtbanken te evalueren; is in verband hiermee tevreden met de goedkeuring van het vierde hervormingspakket door de Turkse Grote Nationale Vergadering en kijkt uit naar de spoedige tenuitvoerlegging ervan; 10. onderstreept het feit dat het belangrijk is te zorgen voor een doeltreffende bescherming van verdedigers van de mensenrechten; vestigt in het bijzonder de aandacht op het proces tegen Pinar Selek, dat bijna vijftien jaar heeft geduurd en, ondanks drie vrijspraken, heeft geleid tot een levenslange gevangenisstraf, die op 24 januari 2013 is uitgesproken door het Istanbulse Hof voor zware strafzaken nr. 12; beschouwt dit proces als een voorbeeld van de tekortkomingen van het Turkse rechtsstelsel; 11. is tevreden met de wijzigingen in het wetboek van strafvordering en in de wet inzake de uitvoering van straf- en veiligheidsmaatregelen om in rechtbanken het gebruik toe te staan van andere talen dan Turks en kijkt uit naar een snelle tenuitvoerlegging van de nieuwe regels; is tevreden met het feit dat op 19 januari 2013 de wet inzake de betaling van schadevergoeding voor langdurige processen en wegens laattijdig, gedeeltelijk of niet uitvoeren van rechterlijke uitspraken in werking is getreden en spreekt de hoop uit dat het geplande nationale rechtsmiddel het aantal hangende zaken tegen Turkije bij het EHRM zal doen dalen; 12. is bezorgd door de lopende processen en de lange perioden van voorarrest waarmee activisten, advocaten, journalisten en parlementsleden van de oppositie te maken krijgen, aangezien dit neerkomt op inmenging in wettige politieke activiteiten en het recht op politieke vereniging en participatie; is tevreden met de door de Turkse Grote Nationale Vergadering goedgekeurde afschaffing van de speciale rechtbanken die de Turkse regering in 2005 had opgericht, maar betreurt het feit dat deze sluiting geen effect heeft op de lopende vervolgingen; 13. merkt op dat in een cultuur van tolerantie, de rechten van minderheden volledig moeten worden erkend; verwacht dat er sprake zal zijn van een behoorlijke rechtsgang bij het door de aanklager ingediende beroep om het besluit van de rechtbank van januari 2012 in de zaak betreffende de moord op Hrant Dink, dat deels was gebaseerd op het argument dat de moord door een organisatie is gepleegd, nietig te verklaren; 14. verzoekt de Turkse regering, teneinde de efficiëntie van gerechtelijke procedures te vergroten en de aanslepende gerechtelijke achterstand aan te pakken, de regionale beroepshoven, die volgens de wet uiterlijk in juni 2007 operationeel moesten zijn, zo spoedig mogelijk operationeel te maken en zich te concentreren op het opleiden van rechters en aanklagers hiervoor; 15. merkt op dat de ad-hocdelegatie van het Parlement voor de waarneming van processen tegen journalisten in Turkije de processen tegen journalisten zal blijven controleren en de justitiële hervormingen in Turkije inzake de vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid zal volgen; 16. moedigt Turkije aan het actieplan voor de mensenrechten aan te nemen dat het Turkse ministerie van Justitie in samenwerking met de Raad van Europa en op basis van de rechtspraak van het EHRM heeft opgesteld, teneinde de kwesties aan te pakken die aan de orde zijn gesteld in de arresten van het EHRM waar is vastgesteld dat Turkije de bepalingen van het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) schendt, en vraagt de tenuitvoerlegging hiervan; steunt het ministerie van Justitie en de Hoge Raad van rechters en aanklagers wat het verstrekken van opleiding aan rechters en aanklagers op het gebied van mensenrechten betreft; is tevreden met de vaststelling door de Hoge Raad van rechters en aanklagers van nieuwe beoordelingscriteria voor rechters en aanklagers, waarbij eerbiediging van de bepalingen van het EVRM en de arresten van het EHRM zal worden beloond; 17. verzoekt Turkije te herhalen dat het ernaar streeft straffeloosheid te bestrijden, alsook meer vaart te zetten achter de toetreding tot het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof en zijn nationale wetgeving volledig in overeenstemming te brengen met alle verplichtingen uit hoofde van het Statuut van Rome, onder andere door bepalingen op te nemen om per direct volledig met het Internationaal Strafhof samen te werken; 18. herinnert eraan dat vrijheid van meningsuiting en pluriformiteit van de media, inclusief op het internet, Europese kernwaarden zijn en dat voor een werkelijk democratische samenleving echte vrijheid van meningsuiting is vereist, met inbegrip van het recht op een afwijkende mening; benadrukt de bijzondere rol van publiekrechtelijke media bij het versterken van de democratie en verzoekt de autoriteiten te garanderen dat deze onafhankelijk en duurzaam zijn en voldoen aan de normen van de Europese Unie; onderstreept andermaal het feit dat het belangrijk is de wetgeving af te schaffen die voorziet in buitenproportioneel hoge administratieve belastingboetes voor de media, met in sommige gevallen sluiting of zelfcensuur als gevolg, en onderstreept het feit dat dringend een hervorming nodig is van de internetwet; benadrukt het feit dat het belangrijk is de beperkingen van de grondrechten aan te pakken in de ruimere context van de rechtsstaat, zowel wat de formulering als wat de toepassing van de wet betreft; is met name bezorgd door het feit dat het strafwetboek en de antiterreurwet worden gebruikt voor de vervolging van geweldloze verklaringen,wanneer daarvan wordt gevonden dat zij de doelstellingen ondersteunen van een terroristische organisatie; benadrukt het feit dat er een wijziging nodig is van de artikelen 26 en 28 van de Turkse grondwet, die de vrijheid van meningsuiting beperken op basis van de nationale veiligheid, de openbare orde of de nationale eenheid; herhaalt daarom zijn vorige verzoeken aan de Turkse regering om de herziening van het juridisch kader voor de vrijheid van meningsuiting af te ronden en dit kader onverwijld in overeenstemming te brengen met de rechtspraak van het EHRM; 19. neemt kennis van de bezorgdheid van de OVSE-vertegenwoordiger voor de persvrijheid met betrekking tot het hoge aantal processen tegen journalisten en het hoge aantal journalisten in de gevangenis en verzoekt de Turkse regering ervoor te zorgen dat processen worden gevoerd op transparante wijze en met behoorlijke omstandigheden en procedurerechten voor de verdediging; 20. is bezorgd door het feit dat de Turkse akte betreffende de oprichting van radio- en televisiebedrijven en de uitzendingen hiervan beperkingen bevat die niet in overeenstemming zijn met de EU-richtlijn audiovisuele mediadiensten; 21. stelt bezorgd vast dat de meeste media in handen zijn van en geconcentreerd zijn in grote conglomeraten met een ruime waaier van zakelijke belangen; dringt andermaal aan op de aanneming van een nieuwe mediawet, die onder andere betrekking heeft op de kwesties van onafhankelijkheid, eigendom en bestuurlijke controle; 22. moedigt Turkije aan, teneinde foltering en mishandeling door de veiligheidsdiensten volledig uit te bannen, het nationale preventiemechanisme in te stellen waarom wordt verzocht in het Facultatief Protocol bij het Verdrag tegen foltering, dat in 2011 is geratificeerd; 23. verzoekt Turkije alleen grondwettelijke beperkingen in te stellen op partijen die het gebruik van geweld voorstaan als middel om de grondwettelijke orde omver te werpen, overeenkomstig de aanbevelingen van de Commissie van Venetië; 24. staat volledig achter de nieuwe benadering van de Commissie om de hoofdstukken „rechterlijke macht en fundamentele rechten” en „justitie en binnenlandse zaken” in een vroeg stadium van het onderhandelingsproces te openen en als laatste af te ronden; benadrukt het feit dat officiële benchmarks een duidelijke routekaart zouden bieden en het hervormingsproces een impuls zouden geven; verzoekt derhalve de Raad om hernieuwde inspanningen voor de opening van de hoofdstukken 23 en 24; 25. is tevreden met de Turkse wet inzake de ombudsman en met de benoeming van een eerste hoofdombudsman, die de geloofwaardigheid van dit instituut middels zijn besluiten moet waarborgen; benadrukt dat de hoofdombudsman het vertrouwen van de bevolking in de transparantie en de verantwoordingsplicht in overheidsdiensten moet stimuleren; herinnert eraan dat de hoofdombudsman en de leden van de raad van bestuur van de ombudsman moeten worden verkozen uit kandidaten die niet-partijgebonden en onpartijdig; verzoekt de raad van bestuur van de ombudsman ervoor te zorgen dat de regels inzake het internebesluitvormingsproces de onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de instantie garanderen; 26. moedigt Turkije aan het proces van civiele controle op de veiligheidstroepen voort te zetten; dringt aan op wijziging van de wet inzake provinciale besturen, om de civiele autoriteiten grotere controle te geven over militaire operaties en over de wetshandhavingsactiviteiten van de gendarmerie; benadrukt het feit dat het belangrijk is een onafhankelijk bureau voor klachten inzake wetshandhaving op te zetten, om klachten over mensenrechtenschendingen, mishandeling en eventuele onwettige praktijken door de Turkse rechtshandhavingsinstanties te onderzoeken; is van mening dat de wettelijke bepalingen inzake de samenstelling en de bevoegdheden van de Hoge Militaire Raad moeten worden hervormd; 27. wijst erop dat in het „Sledgehammer”-proces een rechtbank van eerste aanleg 324 verdachten tot gevangenisstraffen van 13 tot 20 jaar heeft veroordeeld, nadat zij lange tijd in voorarrest hadden gezeten; benadrukt het feit dat bij het onderzoek naar plannen die zouden bestaan voor het plegen van een staatsgreep, zoals de „Ergenekon”- en de „Sledgehammer”-zaak, en bij het onderzoek van de Koerdische organisatie Koma Civakên Kurdistan (KCK), blijk moet worden gegeven van de kracht en de juiste, onafhankelijke, onpartijdige en transparante werking van de Turkse democratische instellingen en het Turkse rechtsapparaat en van het feit dat deze zich vastberaden en onvoorwaardelijk inzetten voor de eerbiediging van de fundamentele rechten; is bezorgd over de aantijgingen met betrekking tot het gebruik van inconsistent bewijsmateriaal tegen de beklaagden in deze zaken; betreurt het feit dat deze zaken zijn overschaduwd door de bezorgdheid over hun buitensporig grote omvang en de gebrekkige procedures en maakt zich zorgen over de negatieve effecten op de maatschappij; 28. is tevreden met de wet tot oprichting van het Turks Nationaal Instituut voor de mensenrechten (TNIM); dringt aan op onverwijlde tenuitvoerlegging van deze wet, om de effectieve toepassing van de internationale normen op het gebied van mensenrechten te bevorderen en te controleren; benadrukt het feit dat het belangrijk is gebruik te maken van alle beschikbare EU-instrumenten op het gebied van mensenrechten om de oprichting en de behoorlijke functionering van het TNIM alsook de empowerment van de organisaties van het maatschappelijk middenveld actief te ondersteunen; 29. benadrukt het feit dat actieve en onafhankelijke organisaties van het maatschappelijk middenveld belangrijk zijn voor de democratie; onderstreept dat het belangrijk is met de maatschappelijke organisaties een dialoog te voeren en benadrukt het feit dat zij een cruciale bijdrage leveren aan een intensievere regionale samenwerking op sociaal en politiek gebied; is daarom ongerust dat maatschappelijke organisaties nog steeds geconfronteerd worden met boetes, ontbindingsprocedures en administratieve belemmeringen van hun werking en dat raadpleging van maatschappelijke organisaties veeleer een uitzondering is dan de regel; verwelkomt de verbeterde samenwerking van de Turkse regering met ngo's, maar dringt erop aan dat zij meer worden geraadpleegd bij de beleidsvorming, inclusief de vaststelling van beleidsmaatregelen en wetgeving, en bij het toezicht op de activiteiten van de overheid; 30. benadrukt het feit dat meer vooruitgang nodig is op het gebied van arbeids- en vakbondsrechten; verzoekt Turkije om aan nieuwe wetgeving op dit gebied te blijven werken, teneinde ervoor te zorgen dat deze in overeenstemming is met het communautaire acquis en de IAO-verdragen, met name wat het stakingsrecht en het recht op collectieve onderhandelingen betreft; benadrukt het feit dat het belangrijk is hoofdstuk 19 (sociaal beleid en werkgelegenheid) te openen; 31. is tevreden met de wet inzake de bescherming van het gezin en de voorkoming van geweld tegen vrouwen; prijst het nationale actieplan ter bestrijding van geweld tegen vrouwen (2012-2015) en benadrukt de noodzaak om dit daadwerkelijk in het hele land ten uitvoer te leggen; dringt er bij het ministerie van Gezinszaken en Sociaal Beleid op aan zijn inspanningen voort te zetten om het aantal opvanghuizen voor vrouwen en minderjarigen die gevaar lopen, te vergroten en de kwaliteit ervan te verbeteren; benadrukt dat het van belang is om vrouwen die het slachtoffer zijn geworden van geweld, concrete alternatieven te bieden en het vooruitzicht dat zij zelf zullen kunnen voorzien in hun levensonderhoud; prijst Turkije om zijn inspanningen op alle niveaus met betrekking tot de strijd tegen eremoorden, huiselijk geweld en het verschijnsel van gedwongen huwelijken en kindbruiden en onderstreept het feit dat het belangrijk is een nultolerantie aan de dag te leggen voor geweld tegen vrouwen en dat het belangrijk is de preventiemaatregelen voortdurend op te voeren; is evenwel bezorgd door het feit dat, ondanks deze inspanningen, geweld tegen vrouwen nog steeds vaak voorkomt en vraagt dat personen die slachtoffers niet beschermen en helpen, worden geïdentificeerd en vervolgd; benadrukt het feit dat het belangrijk is de armoede bij vrouwen aan te pakken en de sociale inclusie van vrouwen te verbeteren; verzoekt het ministerie voort te gaan met de actieve bevordering van vrouwenrechten, het onderwijs van vrouwen – inclusief door de dichting van de genderkloof in het secundair onderwijs – en de participatie van vrouwen op de arbeidsmarkt (die laag blijft), in de politiek en in hoge functies in de publieke en de privésector, indien nodig via de invoering van gereserveerde quota's en de herziening van bepaalde specifieke wetten op het gebied van werkgelegenheid in Turkije; moedigt de Turkse regering aan de wet op de politieke partijen en de verkiezingswet te herzien, om de inclusie van vrouwen tot een prioriteit voor de politieke partijen te maken; merkt op dat de doelstelling van Turkije voor de arbeidsparticipatie van vrouwen voor 2023 35% is, terwijl deze doelstelling in de Europa 2020-strategie 75% is; moedigt Turkije aan naar een ambitieuze doelstelling op het gebied van de arbeidsparticipatie van vrouwen te streven; 32. spreekt zijn bezorgdheid uit over het feit dat de ontwerpwet inzake antidiscriminatie geen betrekking heeft op discriminatie op grond van seksuele geaardheid en identiteit; benadrukt het feit dat er dringend behoefte is aan alomvattende antidiscriminatiewetgeving en aan de oprichting van een antidiscriminatie- en gelijkheidsraad om individuen te beschermen tegen discriminatie op grond van etniciteit, religie, geslacht, seksuele geaardheid, seksuele identiteit, leeftijd en handicap; spreekt zijn bezorgdheid uit over de frequente aanvallen tegen transgenders en over het feit dat lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen en transgenders (lesbian, gay, bisexual and transgender persons, LGBT) niet worden beschermd tegen geweld; verzoekt Turkije homofobie te bestrijden en een actieplan aan te nemen ter bevordering van volledig gelijke rechten, inclusief arbeidsrechten, en volledige aanvaarding van LGBT's; onderstreept het feit dat er wetgeving inzake haatdelicten nodig is met strengere straffen voor delicten die gebaseerd zijn op welke vorm van discriminatie ook; 33. dringt er bij de Turkse autoriteiten op aan uitingen van antisemitisme krachtig en effectief te bestrijden en zo een voorbeeld te geven aan de regio; 34. is tevreden met de voortgaande tenuitvoerlegging van de wetgeving tot wijziging van de wet inzake stichtingen uit 2008, die de herstelmogelijkheden verruimt van de eigendomsrechten van niet-moslimgemeenschappen; dringt er bij de bevoegde autoriteiten op aan de Syrische gemeenschap te helpen de moeilijkheden op te lossen waarmee deze te maken krijgt bij kwesties in verband met de registratie van bezittingen en grond; dringt aan op een oplossing voor de vele bezittingen van de Rooms-katholieke kerk die nog altijd door de staat zijn geconfisqueerd; merkt op dat bijzonder langzaam vooruitgang wordt geboekt bij de uitbreiding van de rechten van de alevitische minderheid; herinnert eraan dat het dringend noodzakelijk is door te gaan met de wezenlijke en substantiële hervormingen op het gebied van de vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst, in het bijzonder door religieuze gemeenschappen de mogelijkheid te geven rechtspersoonlijkheid te verkrijgen, door alle beperkingen met betrekking tot de opleiding, benoeming en opvolging van de clerus op te heffen, door alevitische gebedshuizen te erkennen, en door uitspraken van het EHRM en de aanbevelingen van de Commissie van Venetië te eerbiedigen; verzoekt Turkije ervoor te zorgen dat het klooster van de Heilige Gabriël niet wordt beroofd van zijn grond en in zijn geheel wordt beschermd; is van mening dat een ruimere samenstelling van het Directoraat-generaal religieuze zaken, met opname van vertegenwoordigers van de religieuze minderheden, een goede zaak zou zijn, doordat zo een inclusief maatschappijconcept wordt bevorderd; verzoekt Turkije de vermelding van de religie te verwijderen van de nationale identiteitskaarten en te garanderen dat het religieus onderwijs de religieuze diversiteit en pluriformiteit van de Turkse maatschappij eerbiedigt; 35. herinnert eraan dat onderwijs een sleutelrol vervult in het ontwikkelingsproces van een inclusieve en diverse samenleving met eerbied voor religieuze gemeenschappen en minderheden; dringt er bij de regering van Turkije op aan speciale aandacht te schenken aan het onderwijsmateriaal op scholen, dat een afspiegeling moet zijn van de etnische en religieuze pluriformiteit van de Turkse samenleving en van de pluriformiteit op het gebied van overtuiging, dat discriminatie en vooroordelen moet ontzenuwen en de volledige aanvaarding van alle religieuze gemeenschappen en minderheden moet bevorderen, en onderstreept dat er behoefte is aan onpartijdig lesmateriaal; 36. is tevreden met de rechtstreekse politieke dialoog die de Turkse regering recentelijk is aangegaan met Abdullah Öcalan; is van oordeel dat dit een perspectief biedt op onderhandelingen die zouden kunnen leiden tot een historisch akkoord waarmee de Koerdische kwestie op vreedzame en democratische wijze wordt opgelost; moedigt de partijen in het conflict derhalve aan om deze gesprekken zo spoedig mogelijk om te vormen tot gestructureerde onderhandelingen; onderstreept het feit dat het vredesproces alleen kan slagen, als alle politieke partijen, de media en het maatschappelijk middenveld in Turkije een constructieve rol spelen, en is tevreden met de steun die dit initiatief over de partijgrenzen heen en van het maatschappelijke middenveld krijgt; merkt op dat Turkije blijk is blijven geven van veerkracht met betrekking tot de terroristische aanslagen van de Koerdische Arbeiderspartij (PKK); is van mening dat er een waarachtige en oprechte politieke dialoog nodig is en verzoekt Turkije hernieuwde inspanningen te leveren om te werken aan een politieke oplossing voor de Koerdische kwestie; verzoekt alle politieke krachten voor een adequaat politiek platform te zorgen en op constructieve wijze over de Koerdische kwestie te debatteren, alsook mee te werken aan een daadwerkelijke oplossing voor de eisen met betrekking tot grondrechten in het kader van het constitutioneel proces, een proces dat de pluriformiteit in Turkije weerspiegelt en waarin alle burgers zichzelf en hun rechten volledig kunnen terugvinden; verzoekt alle politieke krachten eendrachtig te werken aan de verwezenlijking van een versterkte politieke dialoog en aan een proces van verdere politieke, culturele en sociaaleconomische inclusie en participatie van burgers van Koerdische afkomst, teneinde de rechten op vrijheid van meningsuiting, vereniging en vergadering te waarborgen en de vreedzame integratie van burgers van Koerdische afkomst in de Turkse samenleving te bevorderen; is tevreden met de nieuw wetgeving waarmee het mogelijk wordt gemaakt dat de moedertaal van mensen wordt gebruikt tijdens processen en met het positieve debat over het gebruik van het Koerdisch in het onderwijs; herinnert eraan dat een politieke oplossing alleen tot stand kan worden gebracht op grond van een werkelijk democratisch debat over de Koerdische kwestie en spreekt zijn bezorgdheid uit over het grote aantal processen tegen auteurs en journalisten die over deze kwestie schrijven, alsook over de arrestatie van diverse Koerdische politici, burgemeesters en gemeenteraadsleden, vakbondslui, advocaten, demonstranten en mensenrechtenactivisten in verband met het KCK-proces; onderstreept het feit dat het belangrijk is een discussie over de Koerdische kwestie te bevorderen binnen de democratische instellingen, met name de Turkse Grote Nationale Vergadering; 37. is tevreden met de initiatieven voor de heropening van het Griekse weeshuis van Büyükada als internationaal cultureel centrum en onderstreept het feit dat het belangrijk is alle belemmeringen voor een spoedige heropening van het Halki-seminarie te verwijderen; is ingenomen met en verwacht de spoedige tenuitvoerlegging van de aankondiging van de Turkse regering dat er opnieuw een Griekse minderheidsschool zal worden geopend op het eiland Gökçeada (Imbros), hetgeen een positieve stap is in de richting van het behoud van het biculturele karakter van de Turkse eilanden Gökçeada (Imbros) en Bozcaada (Tenedos), overeenkomstig resolutie 1625 van de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa uit 2008; merkt evenwel op dat verdere stappen nodig zijn om de problemen aan te pakken waarmee leden van de Griekse minderheid worden geconfronteerd, met name wat hun eigendomsrechten betreft; 38. veroordeelt krachtig de terroristische aanslag op de Amerikaanse ambassade in Ankara op 1 februari 2013 en betuigt zijn deelneming aan de familie van de omgekomen Turkse burgers; brengt in herinnering dat er weliswaar verdere maatregelen ter verhindering van terroristische acties moeten worden genomen om de veiligheid van de staat en zijn burgers te waarborgen, maar dat deze maatregelen niet ten koste mogen gaan van de burger- en de mensenrechten; 39. verzoekt de Turkse autoriteiten ervoor te zorgen dat de omstandigheden van het bloedbad in Uludere, in de provincie Sirnak, op 28 december 2011 volledig worden opgehelderd en dat de verantwoordelijken voor het gerecht worden gebracht; 40. is tevreden met het stimulansenpakket dat erop is gericht de investeringen en de economische groei in de minst ontwikkelde regio's van Turkije te vergroten, onder meer in het zuidoosten van het land, alsook met de voortzetting van het Zuidoost-Anatolië-project; neemt kennis van het vonnis van de Hoge Administratieve Rechtbank (Danistay) inzake de intrekking van de constructievergunning voor de Ilisu-dam, op grond van milieueffectbeoordelingen en de toepasselijke wetgeving; roept de Turkse regering op dit archeologische en ecologische erfgoed te bewaren door voorrang te geven aan kleinere, ecologisch en sociaal duurzame projecten; 41. benadrukt nogmaals dat de cohesie tussen de Turkse regio's en tussen rurale en stedelijke gebieden moet worden versterkt, teneinde kansen voor de hele bevolking te creëren en economische en sociale inclusie te bevorderen; wijst op de bijzondere rol van onderwijs en op de noodzaak om hardnekkige en grote regionale ongelijkheden op het gebied van de kwaliteit van onderwijs en het percentage schoolgaande kinderen aan te pakken; dringt aan op stappen die bevorderlijk zijn voor het openen van hoofdstuk 22 inzake regionaal beleid; 42. is tevreden met de komst van een ombudsman voor kinderrechten en met de goedkeuring van Turkijes eerste strategie inzake de rechten van het kind; spreekt zijn bezorgdheid uit over het disproportioneel hoge percentage armoede onder kinderen en kinderarbeid, met name in plattelandsgebieden; benadrukt het feit dat een alomvattende strategie nodig is om armoede onder kinderen en kinderarbeid te bestrijden, met name in seizoensgeboden landbouwwerk, en dat toegang tot onderwijs zowel voor jongens al voor meisjes voort moet worden bevorderd; is bezorgd doordat het aantal jeugdrechtbanken is afgenomen en dringt er bij Turkije op aan te voorzien in alternatieven voor de detentie van minderjarigen; verzoekt de Turkse regering de omstandigheden in de detentiecentra voor minderjarigen voort te verbeteren; herinnert eraan dat onafhankelijke controle- en beschermingsmechanismen om rechten te waarborgen en misbruik te voorkomen, belangrijk zijn; 43. is tevreden met de verbetering van het algehele ondernemersklimaat in Turkije, met name als gevolg van de inwerkingtreding van het Turkse handelswetboek en van de consequente steun voor kleine en middelgrote ondernemingen door de ontwikkelingsorganisatie voor kmo's (KOSGEB); dringt aan op intensievere partnerschappen tussen Turkse en EU-ondernemingen; 44. herinnert Turkije eraan dat tienduizenden burgers en inwoners van de EU die het slachtoffer zijn geweest van de door de „Groene Fondsen” gepleegde fraude nog altijd wachten op genoegdoening en verzoekt de autoriteiten alle noodzakelijke maatregelen te nemen om het proces te versnellen; Werken aan goede nabuurschapsbetrekkingen 45. neemt kennis van de voortdurende, toenemende inspanningen van Turkije en Griekenland om hun bilaterale betrekkingen te verbeteren, onder andere via bilaterale vergaderingen; betreurt het evenwel dat het door de Turkse Grote Nationale Vergadering afgekondigde casus belli-dreigement tegen Griekenland nog altijd niet is ingetrokken; herhaalt dat Turkije zich ondubbelzinnig moet inzetten voor betrekkingen van goed nabuurschap en voor de vreedzame regeling van geschillen overeenkomstig het Handvest van de Verenigde Naties en, indien nodig, met een beroep op het Internationaal Gerechtshof; dringt er bij de regering van Turkije op aan een einde te maken aan de herhaalde schendingen van het Griekse luchtruim en de vluchten van Turkse militaire vliegtuigen boven Griekse eilanden; 46. is van mening dat Turkije een belangrijke kans heeft gemist om een proces van toenadering en normalisering van de betrekkingen met Cyprus in gang te zetten, in het kader van het Cypriotisch voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie; herinnert eraan dat de EU is gebaseerd op de beginselen van oprechte samenwerking en wederzijdse solidariteit tussen al haar lidstaten alsook op eerbiediging van het institutioneel kader; benadrukt het feit dat er dringend vooruitgang moet worden geboekt bij de normalisering van de Turkse betrekkingen met de Republiek Cyprus om een nieuwe impuls te geven aan de toetredingsonderhandelingen tussen de EU en Turkije; 47. betreurt het dat Turkije heeft geweigerd de 70ste vergadering van de gemengde parlementaire commissie zoals gepland tijdens de tweede helft van 2012 bijeen te roepen en zo wederom een kans heeft laten liggen om de interparlementaire dialoog tussen de EU en Turkije te versterken; 48. benadrukt het feit dat het VN-Verdrag inzake het recht van de zee (United Nations Convention on the Law of the Sea, UNCLOS) door de EU, de 27 lidstaten en alle andere kandidaat-lidstaten is ondertekend en deel uitmaakt van het communautaire acquis; verzoekt de regering van Turkije dan ook dit verdrag onverwijld te ondertekenen en te ratificeren; herinnert eraan dat de exclusieve economische zone van de Republiek Cyprus op grond van UNCLOS volledig legitiem is; 49. spreekt nogmaals zijn krachtige steun uit voor de hereniging van Cyprus, op basis van een eerlijke en levensvatbare regeling voor beide gemeenschappen; onderstreept het feit dat dringend een akkoord nodig is tussen de twee gemeenschappen met betrekking tot de vraag hoe de inhoudelijke onderhandelingen over een oplossing moeten worden gevoerd, zodat het onderhandelingsproces, onder de auspiciën van de secretaris-generaal van de VN, op korte termijn opnieuw vaart kan krijgen; verzoekt Turkije te beginnen met de terugtrekking van zijn troepen uit Cyprus en het afgegrendelde gebied rond Famagusta over te dragen aan de VN, overeenkomstig Resolutie 550 (1984) van de VN-Veiligheidsraad; dringt er bij de Republiek Cyprus op aan de haven van Famagusta onder het toezicht van de EU-douane open te stellen, teneinde een positief klimaat te scheppen voor een succesvolle afronding van de lopende onderhandelingen over hereniging, en de Turks-Cyprioten toe te staan rechtstreeks handel te drijven op een legale wijze die voor alle partijen aanvaardbaar is; 50. is van mening dat het Comité voor vermiste personen een van de delicaatste en belangrijkste projecten op Cyprus is en erkent dat de werkzaamheden ervan evenzeer gevolgen hebben voor het leven van duizenden in beide delen van het eiland; moedigt Turkije en alle betrokken partijen aan hun steun aan het Comité voor vermiste personen op Cyprus verder te intensiveren; is van mening dat een dialoog en een verstandhouding over kwesties als volledige toegang tot alle relevante archieven en militaire zones nodig zijn; vraagt bijzondere aandacht voor het werk dat wordt verricht door het Comité voor vermiste personen; 51. verzoekt Turkije overeenkomstig de principes van het internationaal recht geen nieuwe nederzettingen van Turkse burgers op Cyprus te stichten, aangezien dit het demografische evenwicht verder zou wijzigen en de loyaliteit van zijn burgers op het eiland jegens een toekomstige gemeenschappelijke staat op basis van zijn gemeenschappelijke verleden zou verminderen; 52. benadrukt het belang van een coherente en alomvattende veiligheidsbenadering in het oostelijke gedeelte van de Middellandse Zee en dringt er bij Turkije op aan een politieke dialoog tussen de EU en de NAVO mogelijk te maken door zijn veto op samenwerking tussen de EU en de NAVO, met inbegrip van Cyprus, op te heffen, en roept bijgevolg de Republiek Cyprus op zijn veto op de deelname van Turkije aan het Europees defensieagentschap op te heffen; 53. dringt er bij Turkije en Armenië op aan over te gaan tot een normalisering van hun betrekkingen door de protocollen over de instelling van diplomatieke betrekkingen onvoorwaardelijk te ratificeren, de grens open te stellen en hun betrekkingen actief te verbeteren, in het bijzonder wat grensoverschrijdende samenwerking en economische integratie betreft; Bevordering van de samenwerking tussen de EU en Turkije 54. betreurt de weigering van Turkije te voldoen aan zijn verplichting van een volledige, niet-discriminatoire uitvoering van het aanvullend protocol bij de associatieovereenkomst EG-Turkije ten opzichte van alle lidstaten; herinnert eraan dat deze weigering grote gevolgen blijft hebben voor het onderhandelingsproces; 55. herhaalt zijn allerkrachtigste veroordeling van het terroristische geweld gepleegd door de PKK, die op de EU-lijst van terroristische organisaties staat, en van alle andere terroristische organisaties; spreekt op dit punt zijn volledige solidariteit uit met Turkije en met de families van de vele slachtoffers van terrorisme; verzoekt de lidstaten om, in nauwe samenwerking met de EU-coördinator voor terrorismebestrijding en Europol, intensiever met Turkije samen te werken bij de bestrijding van terrorisme en de georganiseerde misdaad als financieringsbron van terrorisme; verzoekt Turkije een wet inzake gegevensbescherming aan te nemen, zodat een samenwerkingsovereenkomst met Europol kan worden gesloten en de juridische samenwerking met Eurojust en met de EU-lidstaten kan worden uitgebreid; is van mening dat de benoeming van een verbindingsofficier van de Turkse politie bij Europol zou bijdragen aan de verbetering van de bilaterale samenwerking; is tevreden met de aanneming van wetgeving inzake de financiering van terrorisme die strookt met de aanbevelingen van de Financial Action Task Force (FATF); 56. ondersteunt het engagement van Turkije voor de democratische krachten in Syrië en de verlening van humanitaire bijstand aan het groeiend aantal vluchtelingen uit Syrië dat het land is ontvlucht; erkent dat de gevolgen van de snel verslechterende situatie in Syrië voor de veiligheid en stabiliteit van de regio toenemen; verzoekt de Commissie, de lidstaten en de internationale gemeenschap om Turkije te blijven steunen bij zijn inspanningen om de uitdijende humanitaire dimensie van de crisis in Syrië het hoofd te bieden; onderstreept het feit dat het belangrijk is overeenstemming te bereiken tussen de EU en Turkije over de vraag hoe de beschikbare humanitaire bijstand moet worden verleend aan de ontheemde Syriërs die zich momenteel op Turks grondgebied of aan de Turkse grens bevinden; benadrukt dat de EU en Turkije naast humanitaire bijstand actief moeten trachten een gemeenschappelijke strategische visie te ontwikkelen teneinde een versterkt hefboomeffect te creëren om de tragische crisis in Syrië te beëindigen; 57. is tevreden met het besluit om de samenwerking tussen de EU en Turkije met betrekking tot een aantal belangrijke energieaangelegenheden te intensiveren en verzoekt Turkije zich tot deze samenwerking te verplichten; is, gezien Turkijes strategische rol en de aanzienlijke hernieuwbare energiebronnen van het land, van mening dat een eerste fase van inoverwegingneming moet worden uitgevoerd met betrekking tot de waarde van het openen van onderhandelingen over hoofdstuk 15 inzake energie, teneinde de strategische dialoog inzake energie tussen de EU en Turkije vooruit te helpen; onderstreept het feit dat intensievere samenwerking nodig is met betrekking tot de strategie voor de EU-energiecorridors naar de EU; is van mening dat zowel de versterkte samenwerking tussen de EU en Turkije op het vlak van energie als de uiteindelijke onderhandelingen over hoofdstuk 15 ook de ontwikkeling van het potentieel van hernieuwbare energie en de infrastructuur voor grensoverschrijdende elektriciteitstransmissie moeten stimuleren; 58. beschouwt Turkije als een belangrijke partner in het Zwarte Zeegebied, dat voor de EU van strategisch belang is; moedigt Turkije aan steun te blijven verlenen en actief te blijven bijdragen aan de implementatie van EU-beleid en de EU-programma's in deze regio; 59. verzoekt de Commissie om organisaties van het maatschappelijk middenveld en intermenselijke activiteiten te blijven steunen door middel van adequate financiering voor de dialoog met het maatschappelijk middenveld, het Europees instrument voor democratie en mensenrechten en de „Een leven lang leren”-programma's, met inbegrip van cultuur- en mediagerelateerde activiteiten; o o o 60. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de hoge vertegenwoordiger voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid/vicevoorzitter van de Commissie, de secretaris-generaal van de Raad van Europa, de voorzitter van het Europees Hof voor de rechten van de mens, de regeringen en parlementen van de lidstaten en de regering en het parlement van de Republiek Turkije. Het Europees Parlement , – gezien de Stabilisatie- en associatieovereenkomst van 29 maart 2010 (1) tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Montenegro, anderzijds, – gezien de conclusies van de Europese Raad van 19-20 juni 2003 en de daaraan gehechte bijlage, „De agenda van Thessaloniki voor de westelijke Balkan: op weg naar Europese integratie”, – gezien de mededeling van de Commissie van 9 november 2010 aan het Europees Parlement en de Raad over het advies van de Commissie betreffende het verzoek van Montenegro om toetreding tot de Europese Unie ( COM(2010)0670 ), – gezien het verslag van 22 mei 2012 van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad over de vorderingen van Montenegro bij de uitvoering van de hervormingen ( COM(2012)0222 ) en de conclusies van de Raad van 26 juni 2012 met het besluit om op 29 juni 2012 de toetredingsonderhandelingen te openen met Montenegro, – gezien het werkdocument van de Commissie van 10 oktober 2012 betreffende het voortgangsverslag 2012 over Montenegro (SWD(2012)0331, – gezien de mededeling van de Commissie van 10 oktober 2012 aan het Europees Parlement en de Raad „Uitbreidingsstrategie en voornaamste uitdagingen 2012-2013” ( COM(2012)0600 ), – gezien de verklaring en de aanbevelingen van de vierde en vijfde bijeenkomst van het Parlementair Stabilisatie- en associatiecomité EU-Montenegro van 3-4 april en 28-29 november 2012, – gezien de eerste bijeenkomst van het gemengd raadgevend comité van maatschappelijke organisaties EU-Montenegro van 2 oktober 2012, – gezien de aanbeveling van het Comité van ministers van de Raad van Europa over de toepassing van het Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden door Montenegro (aangenomen door het Comité van ministers op 12 september 2012) (2) , – gezien het verslag over de verkiezingswaarneming van het ad-hoc comité van het bureau van de Raad van Europa van 29 november 2012, – gezien artikel 110, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat de politieke leiders van het land bij de verkiezingen een nieuw mandaat heeft gekregen om de doelstellingen van de toetredingsonderhandelingen na te streven; B. overwegende dat Montenegro aanzienlijke vooruitgang heeft geboekt op weg naar EU-lidmaatschap; C. overwegende dat sommige tekortkomingen in het toetredingsproces nog niet zijn opgelost en moeten worden aangepakt, in het bijzonder de bestrijding van georganiseerde misdaad en corruptie op hoog niveau; D. overwegende dat het toetredingsproces de drijvende kracht achter voortdurende hervormingen moet blijven; overwegende dat het maatschappelijk middenveld een cruciale rol vervult in het proces van hervormingen en EU-integratie; E. overwegende dat Montenegro het eerste land is waarbij de nieuwe onderhandelingsaanpak van de EU wordt gebruikt met een grotere nadruk op democratisch bestuur, de fundamentele vrijheden, de rechtsstaat, het gerechtelijke apparaat, de bestrijding van corruptie en georganiseerde misdaad; F. overwegende dat de EU de rechtsstaat een centrale plaats in het uitbreidingsproces heeft gegeven; G. overwegende dat Montenegro een belangrijke rol blijft spelen voor de regionale stabiliteit; Algemene overwegingen 1. is verheugd over het besluit van de Raad om op 29 juni 2012 de toetredingsonderhandelingen te starten met Montenegro; merkt op dat dit met besluit een belangrijke stap in het integratieproces van het land wordt gezet en het belang dat de EU hecht aan de Europese toekomst van de westelijke Balkan duidelijk opnieuw wordt bevestigd; benadrukt de vooruitgang die Montenegro heeft geboekt, zoals opgemerkt in het voortgangsverslag 2012 van de Commissie; 2. is verheugd dat de vervroegde parlementsverkiezingen vreedzaam, vrij, eerlijk en overeenkomstig internationale normen verlopen zijn; merkt op dat de kieswetgeving in grote lijnen overeenstemt met de aanbevelingen van de Commissie van Venetië en de OVSE/ODIHR; onderstreept dat het wettelijk kader volledig in overeenstemming moet zijn met de OVSE / ODIHR-aanbevelingen dat burgers geen onnodige beperkingen opgelegd mogen worden; roept de autoriteiten op om de samenstelling van de kiezerslijsten en de transparantie van het toezicht op de campagnefinanciering verder te verbeteren, en te zorgen voor adequate tenuitvoerlegging van de wetgeving over financiering van partijen, ook door een einde te maken aan alle vormen van misbruik van met name openbare middelen voor politieke doeleinden; dringt voorts aan op een adequate behandeling van klachten om, in overeenstemming met de OVSE / ODIHR-aanbevelingen, het vertrouwen van de bevolking in het verkiezingsproces te verhogen; 3. verheugt zich over de vorming van de nieuwe regering en moedigt alle politieke actoren aan om door middel van een constructieve dialoog en nauwe samenwerking met het maatschappelijk middenveld de aandacht te blijven richten op de agenda inzake EU-integratie van het land; 4. is verheugd over de start van de onderhandelingen met Montenegro en is van mening dat dit eveneens een positief signaal vormt voor andere landen in de regio; moedigt de autoriteiten in Podgorica aan de hervormingsprocessen in gang te houden; is evenzeer verheugd over de nieuwe onderhandelingsaanpak van de EU waarbij cruciale kwesties van hoofdstuk 23 en 24 in een vroege onderhandelingsfase aan bod komen zodat de aandacht voor de rechtsstaat wordt verscherpt en er zo veel mogelijk tijd beschikbaar is voor de totstandkoming van de nodige wetgeving, instellingen en gedegen resultaten van de uitvoering; is van mening dat nieuwe onderhandelingshoofdstukken zo spoedig mogelijk geopend moeten worden op voorwaarde dat het hervormingsproces doorgaat en concrete resultaten oplevert; 5. neemt met voldoening kennis van het feit dat de steun in het kader van het instrument voor pretoetredingssteun (IPA) in Montenegro goed werkt; moedigt zowel de Montenegrijnse regering, als de Commissie aan om de administratieve procedure voor het verkrijgen van IPA-steun te vereenvoudigen opdat deze steun gemakkelijker toegankelijk wordt voor kleine en niet-gecentraliseerde maatschappelijke organisaties, vakbonden en andere begunstigden; Politieke criteria 6. verheugt zich erover dat de controlefunctie van het Montenegrijnse parlement verder werd versterkt door de goedkeuring van een wet op parlementair onderzoek en door wijzigingen van het reglement van het parlement en van de wet over de bescherming van gegevens alsook door de beginnende tenuitvoerlegging van de wet op parlementaire controle op de veiligheids- en defensiesector; benadrukt het feit dat de garantie van civiele controle op het militaire apparaat doorslaggevend is voor democratische hervormingen; benadrukt dat de wetgevingscapaciteiten en de raadpleging van het maatschappelijk middenveld verder versterkt moeten worden; roept het Montenegrijnse parlement op zijn controlefunctie te blijven verbeteren, in het bijzonder met betrekking tot de bestrijding van georganiseerde misdaad en corruptie; ijvert voor een actievere betrokkenheid van het parlement bij de toetredingsonderhandelingen via strategische en politieke discussies, beleidsanalyse en toetsing van wetgeving in verschillende parlementaire commissies om een zinvolle controle over de onderhandelingen te krijgen; dringt aan op een krachtigere parlementaire controle op de tenuitvoerlegging van aangenomen wetgeving en resoluties; 7. verzoekt het Montenegrijnse parlement grondwettelijke bepalingen vast te stellen die tot een versterking van de onafhankelijkheid, de integriteit en de verantwoordingsplicht van justitie zouden leiden, en die de gerechtelijke onafhankelijkheid en professionele autonomie van de Raad van justitie en vervolging zouden vergroten; is van mening dat verdere inspanningen nodig zijn om te zorgen voor op verdiensten gebaseerde benoemingen en carrièreontwikkelingen; 8. is verheugd over de maatregelen ter verbetering van de gerechtelijke efficiëntie, met inbegrip van het terugdringen van het aantal nog in behandeling zijnde zaken, maar blijft bezorgd over de duur van de rechtsgang en de gebrekkige infrastructuur van vele rechtbanken; roept de autoriteiten op duidelijke criteria in te voeren voor de promotie en professionele beoordeling van rechters en aanklagers; roept op tot meer transparantie met betrekking tot juridische procedures en gerechtelijke uitspraken; 9. is bezorgd over het gebrek aan alternatieven voor de opsluiting van kinderen die in aanraking komen met het gerecht; roept de autoriteiten op maatregelen te bevorderen ter verbetering van de capaciteiten van professionele werkers die werken met kinderen die in aanraking komen met het gerechtelijk systeem; 10. roept op tot verdere maatregelen om een professioneel, doeltreffend, op verdiensten gebaseerd en onpartijdig openbaar bestuur te creëren, dat in de praktijk een dienst voor de burgers moet vormen; benadrukt dat dit op een financieel duurzame manier en met gepaste verificatiemechanismen dient te gebeuren; is verheugd over de alomvattende, op rationalisering en modernisering gerichte hervorming van de openbare sector en roept op tot de tenuitvoerlegging ervan; 11. dringt aan op versterking van de band tussen beleidsmakers en het maatschappelijk middenveld; verheugt zich erover dat ngo's deel uitmaken van de werkgroepen voor het toetredingsproces zodat het verantwoorde en transparante verloop van het toetredingsproces wordt gegarandeerd; vindt het belangrijk dat zij evenwaardige leden van deze werkgroepen zijn; verheugt zich over het nieuwe elektronische verzoekschriftenplatform van de regering ter stimulering van participerende democratie in beleidsvorming en e-governance; moedigt Montenegro aan te overwegen een „nationaal comité” op te richten, dat bestaat uit parlementsleden en vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld, en dat dienst doet als overlegforum tijdens de onderhandelingsperiode; benadrukt de verantwoordelijkheid van zowel de regering als het parlement om de burgers en het maatschappelijk middenveld tijdig te informeren over de ontwikkelingen van het onderhandelingsproces; 12. onderstreept dat Montenegro de 8 basisovereenkomsten inzake arbeidsrechten van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) en het herzien Europees Sociaal Handvest heeft geratificeerd; wijst op de belangrijke rol van de sociale dialoog en spoort de Montenegrijnse regering aan om meer ambitie te tonen met betrekking tot de Sociale Raad en deze verder te versterken; onderstreept dat het belangrijk is de transparantie en doeltreffendheid van de Sociale Raad te verbeteren; moedigt de Montenegrijnse autoriteiten ertoe aan de arbeidswetgeving te wijzigen en deze in overeenstemming te brengen met het EU-acquis; 13. is bezorgd dat de prestaties van de arbeidsmarkt zwak blijven en dat de werkloosheid is blijven stijgen tot momenteel 20%; is verheugd over de nationale strategie voor de ontwikkeling van werkgelegenheid en personele middelen voor de periode 2012-2015; moedigt de Montenegrijnse autoriteiten aan de strategie spoedig uit te voeren, de capaciteiten van de overheidsdienst voor werkgelegenheid te versterken en de inspanningen op te voeren om iets te doen aan de lage activiteits- en werkgelegenheidsgraad en aan het feit dat de beschikbare vaardigheden niet aangepast zijn aan de behoeften; 14. betreurt het dat corruptie wijdverspreid blijft; moedigt de regering aan om op een consistente wijze anticorruptiemaatregelen en maatregelen met betrekking tot belangenconflicten uit te voeren, met inbegrip van de nieuwe wet op de financiering van politieke partijen; acht het van essentieel belang om gedegen resultaten op te bouwen met betrekking tot onderzoeken en veroordelingen in corruptiezaken op hoog niveau, om preventie-instrumenten en bewustmakingscampagnes verder te verstevigen en om burgers die corruptiezaken melden te beschermen; benadrukt dat de samenwerking tussen agentschappen moet worden versterkt, de administratieve capaciteiten in dit domein moeten worden uitgebreid en dat de respectieve aanbevelingen van de Groep van Staten tegen Corruptie (GRECO) ten uitvoer gelegd moeten worden om de transparantie van de financiering van politieke partijen en verkiezingscampagnes te verhogen; dringt aan op concrete resultaten die moeten worden behaald met het onderzoek naar corruptiezaken op hoog niveau, met inbegrip van een nieuwe beoordeling van de omstreden privatiseringgevallen; 15. roept de regering op het juridisch kader te versterken en de capaciteiten van handhavingsorganen in de strijd tegen georganiseerde misdaad te verhogen; roept op tot de uitbreiding van de binnenlandse, regionale en internationale samenwerking, vooral op het gebied van financiële onderzoeken; prijst de maatregelen ter voorkoming en bestrijding van mensenhandel, maar roept op tot doeltreffend onderzoek en vervolging, alsook tot maatregelen ter versterking van de capaciteiten van handhavings- en gerechtelijke autoriteiten in de bestrijding van mensenhandel en een versterking van de identificatie en bescherming van de slachtoffers, vooral van vrouwen en kinderen; 16. roept de regering en het parlement van Montenegro op om vóór de presidentsverkiezingen van 2013 een nieuwe wet op de financiering van de campagnes voor de presidentsverkiezingen uit te werken en aan te nemen, in overeenstemming met de nieuwe wet op de financiering van politieke partijen en internationale beste praktijken van andere landen teneinde elk misbruik van publieke middelen te voorkomen; 17. roept het Montenegrijnse parlement op om een gedragscode vast te stellen ter voorkoming van belangenconflicten en om informatie over de financiële belangen van de parlementariërs openbaar te maken; 18. merkt op dat het medialandschap verscheiden is en verdeeld langs politieke lijnen; dringt er bij de bevoegde autoriteiten op aan pluralisme in de media en de vrijheid van meningsuiting te garanderen en bevorderen via media die vrij zijn van politieke en elke andere inmenging, aangezien waarborging van mediavrijheid een kernbeginsel van de EU vormt; brengt in herinnering dat het belangrijk is verantwoordelijke media en redactionele onafhankelijkheid te stimuleren; 19. is verheugd over de vooruitgang om smaad en laster uit het strafrecht te halen; acht het belangrijk dat alle bedreigingen van en aanvallen op journalisten en risico's voor de persvrijheid naar behoren worden onderzocht en vervolgd; is bezorgd dat de politieonderzoeken over een aantal gewelddadige aanvallen op Montenegrijnse mediavertegenwoordigers en -voorzieningen tot geen enkel eindvonnis hebben geleid; benadrukt dat het belangrijk is voor gerechtigheid te zorgen voor de slachtoffers; nodigt de autoriteiten uit om, uitgaande van de EU-normen, de onafhankelijkheid, zelfvoorziening, toezichthoudende capaciteit en goede werking van regelgevende instanties te garanderen; 20. roept het Montenegrijnse parlement op de transparantie van Montenegrijnse instellingen te garanderen en vooral informatie die corruptie en georganiseerde misdaad kan onthullen, vrij te geven, door een gepaste tenuitvoerlegging van de nieuwe wet op de vrije toegang tot informatie, in overeenstemming met de normen van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens en internationale beste praktijken; 21. is ingenomen met de vooruitgang in de bescherming en integratie van alle minderheden en mensen met een handicap; erkent evenwel dat de inclusie van met name de Roma, Ashkali en Egyptenaren verbeterd moet worden, vooral via de tenuitvoerlegging van de relevante beleidsdocumenten; dringt er bij de autoriteiten op aan verdere maatregelen te nemen om discriminatie te bestrijden en bewustmaking van het probleem te bevorderen, voor betreffende groepen de leefomstandigheden en de toegang tot sociale zekerheid, gezondheidszorg, onderwijs, huisvesting en arbeidsdiensten te verbeteren, te zorgen dat zij adequaat kunnen deelnemen aan openbare diensten, in het bijzonder met betrekking tot de Roma, Ashkali en Egyptenaren, en toegang hebben tot inclusief onderwijs voor alle kinderen, en hun cultureel erfgoed en identiteit te beschermen veroordeelt fysiek en verbaal geweld tegen leden van de homo-, bi- en transseksuele gemeenschap (LGBT) en roept de autoriteiten op al het mogelijke te doen om dit geweld te voorkomen; benadrukt de verantwoordelijkheid van de regering en van alle politieke partijen om proactief een klimaat van tolerantie en inclusie te scheppen; 22. verheugt zich over de inzet van de regering voor bestrijding van discriminatie op grond van seksuele geaardheid en genderidentiteit, onder andere door in maart 2012 de internationale conferentie „Samen tegen discriminatie” („Together against Discrimination”) te organiseren, waar hoge overheidsorganen van de regio zijn bijeengekomen om de sociaaljuridische situatie van de LGBT-gemeenschap te bespreken; is verheugd over de oprichting van een opvangtehuis voor de LGBT-gemeenschap en hoopt dat er voor financiering kan worden gezorgd; roept de regering op met ngo's samen te werken om verdere aanvallen en discriminatie te voorkomen; kijkt uit naar nauwere samenwerking op dit gebied; roept de Montenegrijnse regering op publiekelijk de plannen voor een Pride in Podgorica in 2013 te steunen en de veiligheid van de deelnemers te garanderen; 23. merkt op dat slechts beperkte vooruitgang is geboekt met betrekking tot de rechten van vrouwen en gendergelijkheid; merkt op dat vrouwen nog steeds ondervertegenwoordigd zijn in het Montenegrijnse parlement en in andere topposities in de besluitvorming, en op de arbeidsmarkt, en dat hun rechten op het gebied van werkgelegenheid, met inbegrip van gelijke lonen, vaak genegeerd worden; moedigt de autoriteiten aan te zorgen voor voldoende personeel en financiële middelen voor overheids- en andere organen die verantwoordelijk zijn voor gendergelijkheid; 24. benadrukt dat huiselijk geweld tegen vrouwen nog altijd wijdverspreid is in de samenleving en moedigt de autoriteiten aan meer te doen aan de tenuitvoerlegging van het wettelijk kader en aan bewustmaking over dit onderwerp; moedigt de autoriteiten aan bezorgdheid te uiten over kinderarmoede en over het feit dat ongeveer drie op de vier arme kinderen in afgelegen plattelandsgebieden wonen zonder toegang tot basisdiensten; roept op tot een verbetering van de diensten voor risicokinderen en -gezinnen en tot hervormingen ter versterking van de sociale diensten; Economische criteria 25. prijst Montenegro voor het feit dat het qua structurele hervormingen vooroploopt in de westelijke Balkan en voor het behoud van de macro-economische en fiscale stabiliteit ondanks de economische crisis; merkt echter op dat de staatsschuld toeneemt; moedigt de regering aan de structurele hervormingen voort te zetten, de uitgaven te rationaliseren, de arbeidsmarkt flexibeler te maken, de stijgende werkloosheid aan te pakken, de creatie van hoogwaardige banen te stimuleren, het concurrentievermogen te stimuleren teneinde een volledig functionerende markteconomie te worden, en kleine en middelgrote ondernemingen (kmo's) te steunen; verzoekt de Commissie op Montenegro te helpen een agenda voor slimme, duurzame en inclusieve groei op te stellen, in overeenstemming met de Europa 2020-strategie; 26. roept de Montenegrijnse autoriteiten op het evenwicht te bewaren tussen economische ontwikkeling en milieubescherming; roept de regering op ervoor te zorgen dat de privatisering van het nationale elektriciteitsbedrijf op een transparante wijze gebeurt en dat de afgesproken investeringen worden uitgevoerd; herinnert er eveneens aan dat in het bijzonder de ontwikkeling van het toerisme in overeenstemming moet worden gebracht met de bescherming van het milieu; roept op tot langetermijnplanning met betrekking tot het toerisme aan de kust en tot de oprichting van krachtige mechanismen ter voorkoming van de vernietiging van het milieu en van corruptie in de ruimtelijke planning en bouw; 27. moedigt de autoriteiten in Podgorica aan de in juli 2012 goedgekeurde strategie voor de invoering van bedrijvenclusters uit te voeren, waardoor het concurrentievermogen van de Montenegrijnse economie verbeterd kan worden door de kmo's te versterken en het exportpotentieel en de mogelijkheden inzake werkgelegenheid te verhogen; 28. is bezorgd over de omvangrijke informele economie, die een probleem vormt dat aangepakt dient te worden om investeringen aan te trekken, ondernemingen te steunen en werknemers op een efficiënte wijze te beschermen; Vermogen om de verplichtingen van het lidmaatschap na te komen 29. roept de regering op de institutionele en bestuurlijke capaciteiten te verhogen van staatsinstellingen die verantwoordelijk zijn voor belangrijke domeinen van het acquis en de interinstitutionele samenwerking en coördinatie te versterken, vooral met het oog op het versnellen van de voorbereidingen voor het gedecentraliseerd beheer van de IPA-componenten ter voorbereiding van de structuurfondsen en het cohesiefonds; dringt aan op verdere verbeteringen met betrekking tot de totstandkoming van een professioneel, doeltreffend, op verdiensten gebaseerd en onpartijdig openbaar bestuur; 30. moedigt de autoriteiten aan verdere maatregelen te nemen om de nationale wetgeving in overeenstemming te brengen met het milieu- en klimaatacquis en dit ten uitvoer te leggen alsmede de relevante bestuurlijke capaciteiten en interinstitutionele samenwerking te versterken; 31. benadrukt dat de aandacht gericht moet worden op de duurzame productie van elektrische energie, waarbij de behoefte aan economische ontwikkeling en milieubehoud op elkaar afgestemd moeten worden; verheugt zich over enige vooruitgang op het vlak van hernieuwbare energiebronnen; roept op tot bijkomende maatregelen ter verhoging van de energie-efficiëntie en ter garantie van een continue energievoorziening; 32. moedigt verdere inspanningen aan op gebieden zoals vrij verkeer van werknemers, vrij verkeer van kapitaal, vennootschapsrecht, voedselveiligheid, veterinair en fytosanitair beleid, belastingen, ondernemings- en industriebeleid en financiële en budgettaire bepalingen; Regionale samenwerking en bilaterale kwesties 33. benadrukt het belang van goede nabuurschapsbetrekkingen en is ingenomen met de constructieve rol van Montenegro in de regionale samenwerking en in het bijzonder met de actieve deelname in veel regionale initiatieven in Zuidoost-Europa; prijst Montenegro voor het onderhouden van goede bilaterale betrekkingen met alle buurlanden; betreurt het echter dat de afbakening van de grenzen met bijna alle buurlanden onbeslist blijft; roept op tot een oplossing van alle resterende, open kwesties in een geest van goed nabuurschap en benadrukt dat bilaterale kwesties opgelost moeten worden voor de toetreding; herhaalt zijn verzoek aan de Commissie en de Raad om overeenkomstig de EU-Verdragen te beginnen met de ontwikkeling van een algemeen toepasbare arbitrageprocedure voor de beslechting van bilaterale geschillen tussen uitbreidingslanden en lidstaten; 34. is verheugd over de permanente samenwerking van Montenegro binnen het kader van de verklaring van Sarajevo met betrekking tot de kwestie van vluchtelingen en ontheemden, met name het door de internationale donorconferentie van april 2012 in Sarajevo ondersteunde regionale huisvestingsprogramma; benadrukt dat de inspanningen volgehouden moeten worden voor de oplossing van de hangende kwesties in dit proces; 35. verheugt zich erover dat Bosnië-Herzegovina, Kroatië, Montenegro en Servië de ministeriële verklaring en overeenkomst over het regionale huisvestingsprogramma ondertekend hebben en dat er financiering ter ondersteuning van dit programma beloofd is; 36. nodigt Montenegro uit zijn standpunt over het Internationaal Strafhof in overeenstemming te brengen met het gemeenschappelijk standpunt van de EU betreffende de integriteit van het Statuut van Rome; 37. verheugt zich over de goedkeuring en inwerkingtreding van de overeenkomst tussen de EU en Montenegro tot vaststelling van een kader voor de deelname van Montenegro aan crisisbeheersingsoperaties van de Europese Unie; o o o 38. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de regering en het parlement van Montenegro. Het Europees Parlement, – gezien de conclusies van de Europese Raad van 2 maart 2012, – gezien de stabilisatie- en associatieovereenkomst (SAO) tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten enerzijds en de Republiek Servië anderzijds, waarmee het Europees Parlement op 19 januari 2011 instemde en die zich in het laatste stadium van ratificatie door de lidstaten bevindt, en de Interimovereenkomst betreffende de handel en aanverwante zaken tussen de Europese Gemeenschap en de Republiek Servië, die van kracht werd op 1 februari 2010, en de verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende bepaalde procedures voor de toepassing van de stabilisatie- en associatieovereenkomst tussen de EG en Servië: procedures voor de toepassing van de overeenkomst en de interimovereenkomst, – gezien Besluit 2008/213/EG van de Raad van 18 februari 2008 over de beginselen, prioriteiten en voorwaarden die zijn opgenomen in het Europese partnerschap met Servië en tot intrekking van Besluit 2006/56/EG (1) , – gezien de conclusies van de Raad Algemene Zaken van 28 februari 2012 en de conclusies van de Europese Raad van 1 maart 2012, – gezien de conclusies van de Raad van 25 oktober 2010 waarin de Commissie verzocht wordt advies uit te brengen over het verzoek van Servië om toetreding tot de Europese Unie, de conclusies van de Raad van 5 december 2011 en de conclusies van de Europese Raad van 9 december 2011 waarin de voorwaarden zijn geformuleerd voor het openen van de toetredingsonderhandelingen met Servië, alsmede de conclusies van de Raad van 11 december 2012, die zijn bekrachtigd door de Europese Raad van 13 en 14 december 2012, – gezien het advies van de Commissie van 12 oktober 2011 over het verzoek van Servië om toetreding tot de Europese Unie (SEC(2011)1208) en de mededeling van de Commissie van 12 oktober 2011 over de „Uitbreidingsstrategie en voornaamste uitdagingen 2011-2012” ( COM(2011)0666 ), – gezien het voortgangsverslag over Servië voor 2012 dat de Commissie op 10 oktober 2012 heeft gepubliceerd (SWD(2012)0333), – gezien de mededeling van de Commissie van 10 oktober 2012 aan het Europees Parlement en de Raad over de „Uitbreidingsstrategie en voornaamste uitdagingen 2012-2013” ( COM(2012)0600 ), – gezien resolutie 1244 (1999) van de VN-Veiligheidsraad, het advies van het Internationaal Gerechtshof van 22 juli 2010 over de vraag of de eenzijdige onafhankelijkheidsverklaring van Kosovo in overeenstemming is met het internationaal recht, en de resolutie van de Algemene Vergadering van de VN van 9 september 2010 waarin zij de inhoud van dat advies onderschreef en zich verheugd toonde over de bereidheid van de EU om de dialoog tussen Belgrado en Pristina te faciliteren (2) , – gezien de gezamenlijke verklaring van de 6 e interparlementaire vergadering EU-Servië van 27 en 28 september 2012, – gezien de overnameovereenkomst tussen de EU en Servië van 8 november 2007 (3) en Verordening (EG) nr. 1244/2009 van de Raad van 30 november 2009 tot wijziging van Verordening (EG) nr. 539/2001 tot vaststelling van de lijst van derde landen waarvan de onderdanen bij overschrijding van de buitengrenzen in het bezit moeten zijn van een visum, en de lijst van derde landen waarvan de onderdanen van die plicht zijn vrijgesteld (4) , – gezien het derde Commissieverslag aan het Europees Parlement en de Raad over de controle na de visumliberalisering voor de landen van de westelijke Balkan overeenkomstig de verklaring van de Commissie van 8 november 2010 en gepubliceerd op 28 augustus 2012 ( COM(2012)0472 ), – gezien Besluit 2011/361/GBVB van de Raad van 20 december 2010 betreffende de ondertekening en sluiting van de overeenkomst tussen de Europese Unie en de Republiek Servië tot vaststelling van een kader voor de deelname van de Republiek Servië aan crisisbeheersingsoperaties van de Europese Unie (5) , – gezien het eindverslag van 19 september 2012 van de beperkte verkiezingswaarnemingsmissie van de OVSE en het ODIHR over de Servische parlements- en presidentiële verkiezingen die op 6 resp. 20 mei 2012 gehouden zijn, – gezien het jaarverslag van 1 augustus 2012 van de president van het Internationaal Straftribunaal voor het voormalige Joegoslavië (ICTY), dat op 15 oktober 2012 ingediend was bij de Algemene Vergadering van de VN, – gezien haar eerdere resoluties, – gezien artikel 110, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat de Europese Raad van 1 maart 2012 Servië de status van kandidaat-lidstaat heeft toegekend, en daarmee opnieuw zijn duidelijke Europese standpunt in overeenstemming met de EU-toezeggingen jegens de gehele westelijke Balkan heeft bevestigd; B. overwegende dat in de conclusies van het voorzitterschap van de Europese Raad van 19 en 20 juni 2003 in Thessaloniki ondubbelzinnig werd toegezegd dat alle westelijke Balkanlanden tot de Europese Unie kunnen toetreden zodra zij aan de daartoe vastgestelde criteria voldoen; overwegende dat deze toezegging werd herhaald in de hernieuwde consensus over uitbreiding die op 14 en 15 december 2006 door de Europese Raad werd goedgekeurd, in de conclusies van de Raad over Servië van 25 oktober 2010, alsmede op de ministeriële ontmoeting tussen de EU en de westelijke Balkan op 2 juni 2010; C. overwegende dat Servië diverse maatregelen heeft genomen om de betrekkingen met Kosovo te normaliseren en daarnaast inspanningen heeft geleverd om in toereikende mate te voldoen aan de politieke criteria en voorwaarden van het stabilisatie- en associatieproces; D. overwegende dat slechts één EU-lidstaat het stabilisatie- en associatieproces tussen de EU en Servië nog niet geratificeerd heeft; E. overwegende dat Servië, net als alle landen die het EU-lidmaatschap nastreven, op zijn eigen merites beoordeeld moet worden wat betreft de uitvoering en naleving van dezelfde criteria; F. overwegende dat Servië een belangrijke speler kan worden om de veiligheid en de stabiliteit in de regio te waarborgen, en zich constructief moet blijven opstellen ten opzichte van regionale samenwerking en goede nabuurschapsbetrekkingen, aangezien dat cruciaal is voor het proces van Europese integratie; G. overwegende dat bilaterale kwesties zo vroeg mogelijk in het toetredingsproces moeten worden aangepakt, in een constructieve sfeer van nabuurschap en bij voorkeur vóór de opening van de toetredingsonderhandelingen, met inachtneming van de algemene belangen en waarden van de EU; overwegende dat zulke kwesties geen obstakel in het toetredingsproces mogen vormen; H. overwegende dat de Servische regering haar toezegging om Europese integratie te blijven nastreven, heeft bekrachtigd; overwegende dat het in dit verband noodzakelijk is bij de goedkeuring en uitvoering van hervormingen een goede staat van dienst op te bouwen; I. overwegende dat de rechtsstaat door de EU tot speerpunt van haar uitbreidingsproces is gemaakt; 1. is ingenomen met het verzoek van de Raad aan de Commissie om een verslag te presenteren zodra Servië in toereikende mate aan de lidmaatschapscriteria en de belangrijkste prioriteiten heeft voldaan, teneinde de toetredingsonderhandelingen zonder verder uitstel te openen; is ervan overtuigd dat de start van de onderhandelingen over toetreding tot de EU in juni 2013 een haalbare doelstelling is; dringt er bij Servië op aan de democratische, systemische en sociaaleconomische hervormingen voort te zetten die het land in staat zullen stellen de verplichtingen van het lidmaatschap na te komen en effectief uit te voeren; 2. is ingenomen met de manier waarop in mei 2012 de parlements-, gemeenteraads- en vervroegde presidentiële verkiezingen zijn gehouden, die volgens de OVSE en het ODIHR werden gekenmerkt door eerbiediging van de grondrechten en fundamentele vrijheden; verzoekt de regering gevolg te geven aan de aanbevelingen in het eindverslag van de OVSE en het ODIHR teneinde de transparantie van het verkiezingsproces te vergroten; 3. is verheugd dat de nieuwe regering zich inspant voor een voortzetting van de koers op weg naar EU-integratie, en benadrukt dat er hervormingen moeten worden doorgevoerd; spoort de nieuwe regering aan onvoorwaardelijk te werken aan de uitvoering van hervormingen, met name met betrekking tot de rechterlijke macht, corruptiebestrijding, mediavrijheid, de bescherming van alle minderheden, een duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen, structurele economische hervormingen en de verbetering van het ondernemersklimaat; 4. onderstreept dat er kan worden aangevangen met de toetredingsonderhandelingen met Servië zodra het land naar tevredenheid voldaan heeft aan de belangrijkste prioriteiten en mits de hervormingsprocessen worden voortgezet, vooral wat betreft de rechtsstaat; benadrukt dat hieruit zowel de toewijding van de EU voor het uitbreidingsproces blijkt als het vooruitzicht op toetreding tot de EU van de landen op de westelijke Balkan; is ingenomen met de vooruitgang die Servië heeft geboekt bij de vervulling van de politieke criteria van Kopenhagen, zoals is erkend in het voortgangsverslag 2012 van de Europese Commissie, en herinnert eraan dat verdere vooruitgang in het Europese integratieproces afhangt van de voortzetting van het hervormingsproces, en in het bijzonder het waarborgen van de democratie en de werking van democratische instellingen, de handhaving van de rechtsstaat, de eerbiediging van de mensenrechten, de gelijke en actieve bescherming van alle minderheden in heel Servië overeenkomstig de Europese normen, het onderhouden van goede nabuurschapsbetrekkingen en regionale samenwerking, met inbegrip van de vreedzame beslechting van bilaterale kwesties, en de verbetering van de werking van de markteconomie; 5. onderstreept dat de toetreding van Servië tot de EU van cruciaal belang is voor de kwaliteit van de economische en sociale ontwikkeling in het land; 6. onderstreept het belang van de stabilisatie- en associatieovereenkomst (SAO) tussen de EU en Servië waarin de wederzijdse rechten en plichten van beide partijen zijn omschreven tot het moment dat Servië tot de EU toetreedt; wijst erop dat Servië een goede staat van dienst heeft opgebouwd wat betreft de tenuitvoerlegging van de verplichtingen in het kader van de SAO en de Interimovereenkomst; verzoekt de enige lidstaat die dat nog niet heeft gedaan, het proces van de ratificatie van de stabilisatie- en associatieovereenkomst snel te voltooien opdat deze zo spoedig mogelijk in werking kan treden teneinde de betrekkingen tussen de EU en Servië te versterken en daar een nadere impuls aan te geven; 7. is ingenomen met de vooruitgang die Servië heeft geboekt in het vervullen van de politieke criteria van Kopenhagen, zoals ook is onderkend in het voortgangsverslag 2012 van de Commissie; herinnert eraan dat verdere vooruitgang in het Europese integratieproces rechtstreeks afhangt van het feit of de hervormingen onomkeerbaar worden voortgezet en of er aan de door de Raad gestelde voorwaarden wordt voldaan; benadrukt dat de doorvoering daarvan cruciaal is; 8. stelt teleurgesteld vast dat de negende gespreksronde van de dialoog tussen Belgrado en Pristina op hoog politiek niveau niet heeft geleid tot een omvattend akkoord over de mate van autonomie van de associatie van Servische gemeenten; dringt er bij beide partijen op aan de onderhandelingen voort te zetten en te intensiveren om zo spoedig mogelijk tot een voor beide partijen aanvaardbare en duurzame oplossing te komen voor alle openstaande kwesties; benadrukt dat normalisering van de betrekkingen in het belang is van zowel Servië als Kosovo en essentieel is om het proces van Europese integratie weer op gang te brengen; roept op tot de volledige uitvoering van de overeenkomsten die tot nu toe door beide partijen gesloten zijn; is ingenomen met de bijeenkomsten van de premiers van Servië en Kosovo, Ivica Dačić en Hashim Thaçi, als cruciale stappen in de richting van een daadwerkelijke verzoening tussen Serviërs en Kosovaren en de normalisatie van de betrekkingen tussen Servië en Kosovo; prijst de proactieve rol en het leiderschap van hoge vertegenwoordiger en vicevoorzitter Catherine Ashton bij het bevorderen van de dialoog tussen Servië en Kosovo; kijkt uit naar vooruitgang op andere terreinen, zoals telecommunicatie en energie, en dringt er bij beide partijen op aan actief deel te nemen aan inspanningen om het probleem van vermiste personen op te lossen; is verheugd over de instructie van de Servische regering betreffende de tenuitvoerlegging van het akkoord inzake inclusieve regionale samenwerking, over het besluit om een verbindingsofficier aan te stellen bij de EU-bureaus van respectievelijk Pristina en Belgrado, en over de ondertekening van het akkoord inzake geïntegreerd grensbeheer en de eerste maatregelen voor de tenuitvoerlegging daarvan; roept Belgrado op de goede samenwerking met EULEX op het gebied van de rechtsstaat voort te zetten en de gezamenlijke inspanningen bij de bestrijding van de georganiseerde misdaad op te voeren; spoort Servië aan tot volledige samenwerking met en ondersteuning van de speciale onderzoekstaskforce (SITF) van EULEX bij zijn werkzaamheden; 9. benadrukt dat de parlementen en het maatschappelijk middenveld van Servië en Kosovo bij de dialoog moeten worden betrokken; benadrukt dat de resultaten van de dialoog op een transparante en samenhangende manier onder de aandacht van het publiek moeten worden gebracht in zowel Servië als Kosovo teneinde de geloofwaardigheid van het proces te versterken en de publieke steun aan te wakkeren; roept op tot gezamenlijke mededelingen en openbare raadplegingen over kwesties die, zo nodig, in de dialoog besproken moeten worden, en dringt erop aan dat alle tot stand gekomen overeenkomsten niet alleen in het Engels, maar ook in het Servisch en Albanees worden gepubliceerd; 10. herhaalt dat ideeën over het verdelen van Kosovo of een ander land in de westelijke Balkan indruist tegen de geest van de Europese integratie; verlangt de ontmanteling van de parallelle instellingen die door de Servische staat in Noord-Kosovo in stand worden gehouden, en verlangt met name dat veiligheidsdiensten en gerechtelijke instanties worden teruggetrokken; onderstreept dat er moet worden gezorgd voor sociaaleconomische ontwikkeling in de regio; herhaalt dat de economische steun volledig transparant moet zijn, met name de financiering van scholen en ziekenhuizen in Noord-Kosovo; onderstreept dat zowel de Servische als de Kosovaarse autoriteiten eraan moeten blijven werken de bescherming van alle minderheden en hun integratie in de ruimere samenleving te waarborgen; 11. is verheugd over de samenwerking van Servië met het ICTY die ertoe heeft geleid dat alle verdachten van oorlogsmisdaden overgedragen zijn aan het tribunaal in Den Haag om te worden berecht; moedigt verdere samenwerking met het tribunaal aan; schaart zich achter de herhaalde oproepen van de hoofdaanklager van het ICTY om over te gaan tot een diepgaand onderzoek naar en de vervolging van de personen die betrokken zijn bij ondersteunende netwerken waardoor voortvluchtigen zo lang vrij konden rondlopen, vooral in de militaire en civiele veiligheidsdiensten; merkt op dat de vervolging van binnenlandse oorlogsmisdaden in gestaag tempo voortgang heeft gevonden, maar wijst erop dat een krachtiger aanpak van de problematiek van vermiste personen nodig is; dringt er voorts bij de autoriteiten op aan de geloofwaardigheid en het professionalisme van het programma ter bescherming van getuigen (WPP) te waarborgen en het van voldoende middelen te voorzien zodat de rechterlijke macht haar procedures met betrekking tot oorlogsmisdaden effectief kan voortzetten; wijst erop dat een aantal voormalige politieambtenaren het WPP vrijwillig de rug hebben toegekeerd wegens de aanzienlijke tekortkomingen daarvan; 12. verzoekt de Servische autoriteiten en politieke leiders zich te onthouden van uitspraken en acties die de autoriteit en integriteit van het strafhof ondermijnen, en verzoekt Servië om zijn belofte na te komen en zich consequent en met toewijding te blijven inzetten voor regionale samenwerking en verzoening in de westelijke Balkan, ondanks de duidelijke teleurstelling van de Serviërs na de recente vrijspraak van Gotovina, Markac en Haradinaj; is ingenomen met de ondertekening van het protocol inzake samenwerking bij de vervolging van plegers van oorlogsmisdaden, misdaden tegen de menselijkheid en genocide tussen Servië en Bosnië en Herzegovina; 13. onderstreept dat de autoriteiten meer inspanningen moeten leveren om recht te verkrijgen voor de overlevenden van conflictgerelateerd seksueel geweld in Servië en elders in de westelijke Balkan; 14. is ingenomen met de toezegging van de regering om corruptie en georganiseerde misdaad te bestrijden, als essentieel element voor het Europese integratieproces van Servië; benadrukt dat onafhankelijke instellingen versterkt moeten worden bij de bestrijding van corruptie, met name het corruptiebestrijdingsagentschap en het anticorruptiebureau van de openbare aanklager, en dat de coördinatie tussen de agentschappen moet worden verbeterd; roept de autoriteiten op de nationale strategie voor corruptiebestrijding voor de periode 2012-2016 en het bijbehorende actieplan te voltooien en ervoor te zorgen dat het corruptiebestrijdingsagentschap als onafhankelijk orgaan een belangrijke rol speelt bij de tenuitvoerlegging daarvan; benadrukt dat politieke wil cruciaal is voor het opbouwen van een goede staat van dienst van onderzoek naar en veroordelingen in prominente corruptiezaken, met inbegrip van 24 controversiële privatiseringen, en hoopt dat de speciale en proactieve rol van de eerste vicepremier op dit vlak zijn vruchten zal afwerpen; 15. constateert dat Servië bezig is met de ontwikkeling van een nieuwe strategie voor justitiële hervorming, en steunt de inspanningen voor het ontwerp van een nieuw stelsel van rechtbanken teneinde de efficiëntie en onafhankelijkheid van het gehele gerechtelijke apparaat te verbeteren; is ingenomen met de toezegging van de regering om tekortkomingen in de hervorming van de rechterlijke macht aan te pakken, waarbij er met name op wordt toegezien dat het wettelijk kader geen ruimte biedt voor overmatige politieke invloed, en de bevoegdheid van het parlement om rechters en aanklagers te benoemen en de rechtstreekse politieke participatie van ambtenaren aan het werk van de Hoge Raad voor Justitie en de Raad voor het openbaar ministerie aan de kaak wordt gesteld; onderstreept dat er duidelijke en transparante evaluatiecriteria moeten worden vastgesteld voor de benoemde rechters en aanklagers om hun onafhankelijkheid en professionaliteit te waarborgen; benadrukt verder de noodzaak om maatregelen ten uitvoer te leggen in overeenstemming met de aanbevelingen van de Commissie van Venetië en zo de toenemende achterstand in de dossiers aan te pakken; merkt op dat het ministerie van Justitie verantwoordelijk blijft voor kapitaaluitgaven en dat dit de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht verder zou kunnen beperken; verzoekt de regering zich meer op de kwaliteit van de hervormingen dan op snelheid te concentreren en daarbij gebruik te maken van de beschikbare technische expertise uit het buitenland; benadrukt tevens de noodzaak van initiële en voortgezette beroepsopleidingen voor rechters en aanklagers vanwege de ingrijpende veranderingen in de wet; 16. benadrukt nogmaals de noodzaak van de voortdurende en uitgebreide opleiding van aanklagers en politie, met het oog op het uitvoeren van ingewikkelde onderzoeken, met name van financiële aard; benadrukt dat de sleutel tot de bestrijding van corruptie van het systeem bestaat in het verbreken van de banden tussen politieke partijen, particuliere belangen en overheidsbedrijven; wijst met nadruk op de noodzaak de financiering van politieke partijen transparant te maken en op de EU-normen af te stemmen; roept de autoriteiten op de wet inzake de financiering van politieke partijen volledig ten uitvoer te leggen; betoogt dat het beginsel van het vermoeden van onschuld nooit in gevaar mag worden gebracht bij de bestrijding van corruptie; beklemtoont dat klokkenluiden van essentieel belang is voor de opsporing van corruptie; roept de regering daarom op regels ter bescherming van klokkenluiders vast te stellen en in te voeren en mensen actief aan te moedigen corruptie op alle niveaus aan de kaak te stellen; wijst erop dat zowel de autoriteiten als de media de verantwoordelijkheid hebben het publiek op geloofwaardige wijze over lopende onderzoeken naar corruptie te informeren, aangezien dat een noodzakelijke voorwaarde is voor het succesvol en professioneel opereren van politie en justitie; 17. roept op tot een krachtiger politieke inzet bij de hervorming van het openbaar bestuur, met name door te zorgen voor de voltooiing van het wetgevingskader en de volledige overeenstemming daarvan met de internationale normen; 18. neemt kennis van de inspanningen van de nieuwe regering om werk te maken van de bezwaren die zijn geuit door het Europees Parlement met betrekking tot de roep om onmiddellijke herziening van artikel 359 van het Wetboek van Strafrecht, maar acht het zorgwekkend dat dezelfde bepalingen zijn opgenomen in artikel 234 van datzelfde wetboek; benadrukt dat de bepalingen van het nieuwe artikel 234 van het Wetboek van Strafrecht niet mogen worden toegepast op personen die in het binnen- of buitenland een particulier bedrijf bezitten, en evenmin op personen die een verantwoordelijke functie bekleden in buitenlandse bedrijven buiten Servië; roept de autoriteiten op alle strafprocedures tegen deze personen stop te zetten; benadrukt dat deze benadering ook moet worden toegepast bij de herklassering, per geval, van bestaande zaken, en dat zaken waarbij sprake is van onterecht bevroren activa zo snel mogelijk moeten worden opgelost omdat ze gevolgen hebben die de situatie van de Servische economie nog erger maken; 19. maakt zich zorgen over de rechts- en politieke onzekerheid ten aanzien van de autonomie van Vojvodina en de toenemende politieke spanningen tussen de centrale en de provinciale overheid ten gevolge van het voornemen van de assemblee van Vojvodina om een verklaring aan te nemen waarin zij de onafhankelijkheid van de provincie uitroept; roept de Servische regering op de status quo ante te herstellen, af te zien van centraliserende maatregelen en onmiddellijk onderhandelingen met de regering van de autonome provincie op te starten met het oog op oplossingen die de beginselen van de rechtsstaat en het subsidiariteitsbeginsel eerbiedigen; herinnert de partijen eraan dat de wet op de financiering van de autonome provincie volgens de grondwet eind 2008 aangenomen had moeten worden; spoort de regering daarom aan onverwijld een wetsontwerp op te stellen en bij het parlement in te dienen, aangezien dit onontbeerlijk is voor de werking van de democratie en de rechtsstaat in Servië; 20. spreekt eens te meer de wens uit dat de gevallen van ongerechtvaardigde bevriezing van tegoeden en van ten onrechte verhoogde en retroactief toegepaste belastingen op personen en particuliere ondernemingen opnieuw worden onderzocht; roept het ministerie van Justitie en het Constitutioneel Hof op onmiddellijk op te houden met de selectieve toepassing van „de wet op eenmalige belasting op extra winst en extra vermogen vergaard door exploitatie van bijzondere voordelen”, evenals van alle bepalingen van de andere belastingwetten die het mogelijk maken onacceptabel hoge boetes op te leggen die tot faillissement leiden voordat het arrest waarmee een belastingzaak wordt afgesloten is gewezen; roept de Servische autoriteiten op de getroffen particulieren en bedrijven een billijke compensatie te verlenen; 21. drukt zijn bezorgdheid uit over tegenstrijdige wetgevingsinitiatieven, zoals de wijzigingen in de wet inzake de nationale bank, die in augustus 2012 werden doorgevoerd en waardoor de onafhankelijkheid en autonomie van die instelling werd ondermijnd vanwege de onrechtmatige invloed van de regering; onderstreept dat de politieke criteria van Kopenhagen ook de onafhankelijkheid van staatsinstellingen behelzen; is ingenomen met de in november 2012 goedgekeurde reeks amendementen op de wijzigingen in bovengenoemde wet, die in overeenstemming zijn met de EU-aanbevelingen en gericht zijn op een grotere continuïteit van de nationale bank en op een beperking van de gevolgen van elke regeringswisseling voor de president van de bank; 22. herhaalt zijn oproep aan de autoriteiten om als stap in het Servische democratiseringsproces hun inspanningen voort te zetten met het oog op het ongedaan maken van de erfenis van de voormalige communistische geheime diensten; wijst op het belang van verdere hervorming van de veiligheidssector, versterking van het parlementaire toezicht en de controle op de veiligheidsdiensten en het openstellen van de nationale archieven, en met name toegang tot de dossiers van de voormalige inlichtingendienst UDBA; spoort de autoriteiten aan de toegang tot de archieven met betrekking tot andere voormalige republieken van Joegoslavië te vergemakkelijken en deze aan de regering in kwestie terug te geven, als zij daarom verzoeken; 23. is ingenomen met de geleidelijke toename van het civiele toezicht op de veiligheidsdiensten; merkt evenwel op dat het algemene wetgevingskader niet coherent is en nader op de Europese normen moet worden afgestemd; maakt zich zorgen over de trend van toenemend ongeautoriseerd toezicht; verzoekt de autoriteiten uitgebreide en moderne wetgeving vast te stellen met het oog op een duidelijke afbakening van mechanismen voor civiel toezicht op zowel civiele als militaire veiligheidsdiensten; merkt op dat het huidige gebrek aan duidelijkheid in het rechtskader waarin het gezag van de veiligheidsdiensten is vastgelegd ruimte laat voor ongepaste politieke beïnvloeding en de algemene inspanningen om een daadwerkelijke rechtsstaat in het land te vestigen ondermijnt; 24. maakt zich zorgen over herhaalde aantijgingen van politiegeweld en machtsmisbruik, met name in de steden Kragujevac, Vranje en Leskovac; herinnert eraan dat de onafhankelijkheid en het professionalisme van staatsinstellingen tot de criteria van Kopenhagen behoren; roept de autoriteiten daarom op alle noodzakelijke maatregelen te nemen om het vertrouwen van het publiek in de politie te herstellen en alle plegers van vermeende incidenten te vervolgen; 25. benadrukt dat het nodig is onafhankelijk toezicht en capaciteit te ontwikkelen voor de snelle opsporing van wanpraktijken en belangenconflicten op het vlak van openbare aanbestedingen, het beheer van overheidsbedrijven, privatiseringsprocedures en overheidsuitgaven - gebieden die momenteel bijzonder gevoelig zijn voor corruptie; spreekt zijn bezorgdheid uit over procedurele tekortkomingen bij de oprichting van de Commissie bescherming van de rechten van inschrijvers; onderstreept dat de hoogste integriteitsnormen in acht moeten worden genomen door onafhankelijke regulerende instanties die zich bezighouden met aanbestedingen, aangezien dit is aangemerkt als een van de voornaamste oorzaken van corruptie in het land; 26. is ingenomen met de inspanningen van Servië in zijn strijd tegen wedstrijdmanipulaties in de sport en met het feit dat deze praktijk door een wijziging van het Wetboek van Strafrecht strafbaar is gesteld; 27. stelt met voldoening vast dat het instrument voor pretoetredingssteun (IPA) goed functioneert in Servië; onderstreept het belang van de middelen die in december 2012 door de Commissie via het IPA zijn toegewezen voor de ondersteuning van de inspanningen van Servië om de hervormingsagenda van de EU ten uitvoer te leggen; onderstreept dat deze financiering zal worden aangewend om het gerechtelijk apparaat efficiënter te maken, de capaciteit op het gebied van asiel te ontwikkelen, en de georganiseerde misdaad, met inbegrip van mensenhandel en corruptie, te bestrijden; spoort zowel de regering als de EU aan de administratieve procedures voor de IPA-financiering te vereenvoudigen, teneinde IPA-middelen beter toegankelijk te maken voor kleinschaliger en niet-gecentraliseerde begunstigden; benadrukt dat bij de komende herziening van het financieel kader van de EU een adequaat niveau van pretoetredingssteun moet worden gehandhaafd; 28. beveelt aan de wet inzake restitutie te wijzigen en daarmee alle procedurele obstakels en juridische belemmeringen voor restitutie in natura weg te nemen; 29. merkt op dat corruptie en georganiseerde misdaad wijdverspreid zijn in de regio, en vraagt om een regionale strategie en meer samenwerking tussen alle landen om deze ernstige problemen effectiever te bestrijden; 30. is van mening dat een snelle start van de toetredingsonderhandelingen de bestrijding van corruptie en georganiseerde misdaad en van de consolidatie van de rechtsstaat ten goede zou komen voor de hoofdstukken 23 en 24; moedigt de autoriteiten in dit verband aan om, naast de geboekte vooruitgang in de strijd tegen corruptie en georganiseerde misdaad, concrete resultaten te laten zien op het gebied van justitie, en een geloofwaardige staat van dienst op te bouwen met betrekking tot prominente corruptiezaken; 31. brengt in herinnering dat krachtige, professionele en onafhankelijke media een essentieel onderdeel vormen van een democratisch systeem; roept de autoriteiten op tot de versnelde tenuitvoerlegging van de in oktober 2011 aangenomen mediastrategie en de bijbehorende actieplannen; is ernstig bezorgd over het voortdurende geweld tegen en de bedreigingen van journalisten, met name diegenen die onderzoek doen naar corruptie en georganiseerde misdaad; onderstreept dat het van het grootste belang is de zaken van vermoorde journalisten uit de jaren 1990 en 2000 op te lossen als bewijs van de toezegging van de nieuwe regering om de rechtsstaat en de vrijheid van de media te waarborgen; uit zijn bezorgdheid over de pogingen om controle uit te oefenen over en zich te mengen in de mediasector, en verzoekt de autoriteiten ervoor te zorgen dat deze sector onafhankelijk is van politieke druk teneinde de journalisten een veilige omgeving te bieden waarin zij hun werk effectief en zonder zelfcensuur kunnen uitvoeren; onderstreept dat er maatregelen moeten worden genomen tegen de concentratie van media-eigendom en het gebrek aan transparantie in de media, en te zorgen voor gelijke toegang tot de reclamemarkt, die tot nu toe gedomineerd werd door een handjevol economische en politieke spelers, met inbegrip van het beschikbaar stellen van overheidsmiddelen voor reclame en promotie; dringt aan op eerbiediging van de gedragscode door de journalisten; constateert dat het aantal internetaansluitingen nog steeds laag is, onderkent het belang van internet in het kader van de mediavrijheid en dringt er bij de autoriteiten op aan zich op dit gebied tot het uiterste in te spannen; merkt op dat bij de verslaggeving van de media tijdens de verkiezingscampagne de nodige analyses ontbraken, waaruit blijkt dat het vraagstuk van media-eigendom moet worden opgehelderd; is verheugd dat de strategie de grondwettelijke rechten met betrekking tot media in minderheidstalen eerbiedigt, en benadrukt dat het recht van een openbare omroepdienst op regionaal niveau ook in Vojvodina moet gelden; 32. is ingenomen met de rol die onafhankelijke regelgevende instanties spelen in de verbetering van de efficiëntie en transparantie van de instellingen van het land; verzoekt de autoriteiten met klem te streven naar de strengste normen om de samenhang van het rechtsstelsel en de gelijke toepassing van alle wettelijke bepalingen te waarborgen; prijst in het bijzonder de werkzaamheden van de ombudsman en de commissaris voor informatie van openbaar belang en bescherming van persoonsgegevens; dringt er bij de autoriteiten op aan de nationale rekenkamer, de mededingingsautoriteit, het Bureau voor overheidsopdrachten en de Commissie voor de bescherming van de rechten van inschrijvers te voorzien van voldoende financiële, administratieve en ruimtelijke capaciteit om hun taken te kunnen uitvoeren; verzoekt de autoriteiten gevolg te geven aan de bevindingen van de Raad voor corruptiebestrijding, die ertoe hebben bijgedragen dat prominente corruptiezaken onder de aandacht van het publiek zijn gebracht; dringt er bij de autoriteiten op aan naleving van de aanbevelingen van de onafhankelijke regelgevende instanties te stimuleren en de onafhankelijkheid en het seculaire karakter van het Omroepagentschap van de Republiek te waarborgen; herhaalt dat onafhankelijke regelgevende instanties essentieel zijn voor de succesvolle bestrijding van corruptie in het systeem en een centraal onderdeel vormen van het controlemechanisme voor een doeltreffend toezicht op de regering; 33. benadrukt het belang van de strijd tegen alle vormen van discriminatie, die gericht zijn tegen kwetsbare groepen, met name minderheden, Roma, vrouwen, LGBT en personen met een handicap; roept de autoriteiten op snelle maatregelen te nemen om de antidiscriminatiewetgeving op één lijn te brengen met het acquis, met name met betrekking tot uitzonderingen die voor religieuze instellingen gelden, de verplichting om te zorgen voor redelijke aanpassingen voor werknemers met een handicap, de definitie van indirecte discriminatie en de rol van ngo's bij gerechtelijke procedures; heeft er tot zijn spijt nota van genomen dat er geen staat van dienst is bijgehouden op het gebied van vervolgingen en veroordelingen voor strafbare feiten inzake discriminatie; verzoekt de politieke leiders actief deel te nemen aan campagnes ter bevordering van tolerantie, vooral ten aanzien van Roma, vrouwen, personen met een handicap en LGBT; is verheugd over de positieve maatregelen die de ombudsman en de commissaris voor gelijke kansen hebben genomen om deze waarden in de Servische samenleving te bevorderen; 34. onderkent dat vrouwen belangrijke actoren voor verandering in de Servische samenleving zijn; wijst op de betere vertegenwoordiging van vrouwen in het Servische parlement na de verkiezingen van 2012; is verheugd over het feit dat 84 van de 250 parlementszetels naar vrouwen zijn gegaan; moedigt de Servische autoriteiten evenwel aan zich te blijven inspannen om een gelijke vertegenwoordiging te garanderen; onderstreept dat vrouwen nog steeds gediscrimineerd worden op de arbeidsmarkt en in andere maatschappelijke sectoren en dat zij nog niet volledig vertegenwoordigd worden in het politieke leven van het land, ook in bestuurlijke posities; constateert met bezorgdheid dat ondanks het bestaan van wetgevende en uitvoerende instanties voor discriminatiebestrijding en gendergelijkheid geen vooruitgang kon worden gemeld ten aanzien van gelijke kansen voor vrouwen en mannen; constateert dat de doeltreffende uitvoering van de bestaande wetgeving en de verdere versterking van de bestuurlijke capaciteit grote uitdagingen blijven, en dringt er bij de Servische autoriteiten op aan hun inspanningen hiervoor op te voeren; 35. is verheugd dat Servië het Verdrag van de Raad van Europa inzake de voorkoming en bestrijding van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld heeft ondertekend; beklemtoont het belang van een snelle uitvoering en adequate handhaving van het verdrag, aangezien het geweld tegen vrouwen nog steeds zorgwekkend is; 36. roept de autoriteiten op beleidsmaatregelen te ontwikkelen om de werkloosheid, de armoede en de discriminatie van personen met een handicap terug te dringen; 37. is verontrust over de bedreiging die gewelddadige groepen vandalen vormen voor de rechtsstaat en openbare veiligheid in Servië, met name nadat de regering bekendmaakte dat zij niet bij machte was om deze groepen in toom te houden toen ze de Belgrade Pride in oktober 2012 annuleerde; roept de Servische regering op alle relevante overheids- en veiligheidsinstanties onmiddellijk gecoördineerde actie te laten ondernemen zodat deze groepen geen bedreiging meer vormen en alle door leden van deze groepen gepleegde vormen van geweld of criminele activiteiten resulteren in hun vervolging; 38. zet de Servische autoriteiten ertoe aan de veiligheid van de verdedigers van de mensenrechten van vrouwen te garanderen; uit zijn bezorgdheid over het feit dat haatpropaganda, bedreigingen en fysiek geweld in 2012 nog steeds voorkwamen, niet in de laatste plaats tegen activisten die opkomen voor de rechten van de LGBT-gemeenschap en activisten die het belangrijk vinden om in het reine te komen met het verleden; 39. benadrukt de noodzaak om haatzaaiende uitingen stelselmatig te bestraffen en acht het van belang dat de regering haatzaaiende uitingen veroordeelt wanneer ambtenaren zich daar schuldig aan maken; 40. veroordeelt het regeringsbesluit om de Belgrade Pride-parade te verbieden, die plaats had moeten vinden op 6 oktober 2012; roept de Servische autoriteiten op een actieplan op te stellen en uit te voeren om meer kennis over en begrip te kweken voor de rechten van de LGBT-gemeenschap, homofobie te bestrijden en de veiligheid te verbeteren, zodat een Pride-evenement of een ander soortgelijk initiatief in 2013 en de daaropvolgende jaren vrijelijk, met succes en veilig kan plaatsvinden; roept de autoriteiten op hun engagement voor de vrijheid van vergadering te versterken, met name door extreemrechtse organisaties en informele organisaties van sportfans die nauwe banden hebben met de georganiseerde misdaad te verbieden; is in dit verband ingenomen met de uitspraken van het Constitutioneel Hof op grond waarvan twee van zulke organisaties verboden zijn; 41. is ingenomen met het feit dat het wetgevingskader met betrekking tot nationale, etnische en culturele minderheden in Servië aanwezig is; benadrukt echter dat er meer inspanningen nodig zijn voor een doeltreffende tenuitvoerlegging van deze wetgeving in heel Servië; roept de autoriteiten op de vastgestelde tekortkomingen aan te pakken, vooral met betrekking tot de eerlijke vertegenwoordiging van minderheden in overheidsfuncties en bij justitie en de politie; hamert erop dat er meer consistente en acute maatregelen getroffen moeten worden om onbeperkte toegang tot kwaliteitsonderwijs in minderheidstalen op nationaal en provinciaal niveau te garanderen, hetgeen noodzakelijk is voor de bescherming van de etnische en culturele identiteit, en met name om alle noodzakelijke tekstboeken en andere leermiddelen te verschaffen; roept de autoriteiten op te garanderen dat alle noodzakelijke begrotingssubsidies worden verleend aan de minderheidsraden; roept de Commissie op de inspanningen van Servië op dit gebied nauwlettend te blijven volgen; 42. moet helaas vaststellen dat de Republikeinse Raad voor nationale minderheden sinds 2009 niet meer actief is geweest; roept de autoriteiten op de oprichting van de Bosnische nationale raad alsmede de integratie van de twee islamitische gemeenschappen in het land te goeder trouw te bevorderen; wijst erop dat de Sandžak en Zuid- en Zuidoost-Servië, waar een groot aantal minderheden woont, economische achterstandsregio's zijn die verdere inspanningen van de autoriteiten behoeven om de hoge werkloosheid en sociale uitsluiting tegen te gaan; wijst nogmaals op het belang van de uitvoering van het protocol betreffende nationale minderheden dat op 1 maart 2012 in Brussel door de Roemeense en de Servische regering is ondertekend; roept de Servische autoriteiten op de situatie te verbeteren van alle minderheden, waaronder Roma, Bosnische, Albanese en Bulgaarse minderheden, die onevenredig hard door de economische neergang worden getroffen, en in geheel Servië een consistente toepassing te waarborgen van het rechtskader ter bescherming van minderheden, met name op het gebied van onderwijs, taal en culturele rechten; betreurt de incidenten met geweld tegen etnische minderheden die onlangs in Vojvodina hebben plaatsgevonden; verzoekt daarom de autoriteiten, en met name de rechtshandhavingsinstanties, alle details van de betrokken zaken te onderzoeken; 43. stelt vast dat het resultaat van de volkstelling van 2011 met aanzienlijke vertraging gepubliceerd is, merkt verder op dat de telling grotendeels is geboycot door de Albaneestalige bevolking van Zuid-Servië, en verzoekt de Servische autoriteiten, in het bijzonder op plaatselijk niveau, deze boycot niet te gebruiken als excuus voor de discriminatie van Albaneessprekenden; 44. onderstreept dat de positie van de Roma-bevolking moet worden verbeterd; onderkent dat er op dit vlak enige vooruitgang geboekt is, zoals een stijging van het aantal ingeschreven Roma-kinderen in het onderwijsstelsel, en de maatregelen die getroffen zijn om hun sociale integratie te verbeteren, zoals steun voor de registratie van „juridisch onzichtbare” personen; onderstreept evenwel dat meer geconcentreerde en gerichte inspanningen nodig zijn om de sociaaleconomische situatie van de Roma te verbeteren, onder andere via het EU-kader inzake de nationale strategieën voor de integratie van de Roma; geeft uiting aan zijn bezorgdheid over de voortdurende ernstige discriminatie, sociale uitsluiting, gedwongen uitzetting en hoge werkloosheid, waarvan vooral Roma-vrouwen te lijden hebben; wijst verder op de noodzaak de antidiscriminatiewetgeving volledig te harmoniseren met het EU-beleid; 45. is ingenomen met de belangrijke stappen die zijn genomen om integratiegericht onderwijs ten uitvoer te leggen, wat geleid heeft tot een duidelijke toename van het aantal Roma-kinderen dat bij de basisschool is ingeschreven, waarbij twee op de drie kinderen de basisschool nu afmaken in vergelijking met één op de vier enkele jaren geleden; blijft bezorgd over het doorgaans lage percentage Roma-kinderen dat naar de middelbare school gaat en over het feit dat 70 procent van de Roma helemaal niet naar school gaat; roept de Servische regering op ervoor te zorgen dat alle Roma-kinderen en -jongeren een gelijke of tweede kans krijgen om terug naar school te gaan; beklemtoont dat gelijke toegang tot kwalitatief hoogwaardige voor- en vroegschoolse educatie van bijzonder belang is voor kinderen uit sociaal achtergestelde milieus en essentieel is voor het doorbreken van de intergenerationele cyclus van armoede en sociale uitsluiting; stelt met bezorgdheid vast dat jonge kinderen onevenredig hard getroffen worden door de economische crisis, zoals blijkt uit de opvallende toename tussen 2008 en 2010 van het aantal kinderen dat in diepe armoede leeft; herinnert eraan dat armoede in de kinderjaren nauw samenhangt met een zwakkere lichamelijke gezondheid, een verminderde cognitieve ontwikkeling, slechte prestaties op school en sociale risico's, met hogere kosten voor de rechts- en socialezekerheidsstelsels tot gevolg; roept de Servische regering op maatregelen te nemen om kinderarmoede en sociale uitsluiting aan te pakken; 46. roept de Servische autoriteiten nogmaals op verdere maatregelen te nemen met het oog op de grensoverschrijdende samenwerking met de aangrenzende EU-lidstaten Bulgarije, Hongarije en Roemenië, ook in het kader van de EU-strategie voor de Donau-regio, teneinde onder andere de economische ontwikkeling van grensregio's en door minderheden bewoonde gebieden te stimuleren; onderstreept in dit verband het belang van de opening van een terminal voor vrachtwagens en handelsgoederen aan de grensovergang bij Ribarci-Oltomantsi; 47. is verheugd over de geboekte vooruitgang in de hervormingen van het jeugdzorgstelsel en over de verdere tenuitvoerlegging van de wet op de sociale zekerheid uit 2011; maakt zich zorgen over het stijgende aantal kinderen in de zorg, en met name over de gestage afname van het aantal gehandicapte kinderen in instellingen en van Roma-kinderen op speciale scholen; geeft verder uiting aan zijn bezorgdheid over de toename van door jongeren gepleegd geweld en geweld tegen kinderen, en verzoekt de autoriteiten de rechten van kwetsbare kinderen, met inbegrip van Roma-kinderen, straatkinderen en kinderen in armoede, volledig te beschermen; 48. herhaalt het cruciale belang van regionale samenwerking voor het welslagen van het Europese integratieproces van de landen op de westelijke Balkan, omdat de kandidaat-lidstaten daarmee blijk kunnen geven van hun bereidheid en vermogen om de verplichtingen van een EU-lidstaat na te komen en constructief mee te werken aan de verdere ontwikkeling van de Europese integratie in de context van de Europese instellingen; is ingenomen met het werk dat verzet is op het gebied van verzoening en benadrukt dat Servië een actieve en constructieve rol moet blijven spelen in de regio en moet blijven zoeken naar manieren om het leed van alle slachtoffers van oorlogsmisdaden te erkennen en hun recht op waarheid en gerechtigheid te eerbiedigen, met inbegrip van steun voor de totstandbrenging van RECOM; herinnert eraan dat oprechte verzoening tussen naties en volkeren, de vreedzame oplossing van conflicten en het aanknopen van goede nabuurschapsbetrekkingen tussen Europese landen van wezenlijk belang zijn voor duurzame vrede en stabiliteit en een wezenlijke bijdrage leveren aan een waarachtig Europees integratieproces; spoort de Servische autoriteiten aan nauw samen te werken met de landen van ex-Joegoslavië om alle nog onopgeloste problemen met betrekking tot rechtsopvolging op te lossen; 49. betreurt in dit verband de uitspraken van president Nikolić van juli 2012 waarin hij ontkende dat er in Srebrenica een genocide had plaatsgevonden, en dringt er bij hem op aan zijn standpunt en retoriek te herzien om een echte en duurzame verzoening mogelijk te maken; herhaalt dat geen van de oorlogsmisdaden en schendingen van de mensenrechten die tijdens de conflicten in de jaren 1990 plaatsvonden in voormalig Joegoslavië mag worden ontkend, en dat dit dus ook geldt voor de genocide van Srebrenica die in bevindingen en uitspraken van het ICTY en het Internationaal Gerechtshof als zodanig is erkend; 50. bevestigt nogmaals haar loyale steun aan visumliberalisering voor de landen op de westelijke Balkan; roept Servië en de EU-lidstaten die er het meest mee te maken hebben op om samen het probleem van fictieve asielzoekers aan te pakken; roept deze landen op alles in het werk te stellen om alle noodzakelijke criteria en maatregelen voor visumvrij reizen naar de Schengenlanden strikt toe te passen, aangezien deze liberalisering het meest zichtbare en concrete succes van het Europese integratieproces in de regio is; onderstreept dat een opschorting van de visumvrije regeling een aanzienlijke achterstand zou betekenen voor het toetredingsproces van de westelijke Balkanlanden die daarvan profiteren; merkt op dat Servië bij de aanpak van fictieve asielzoekers nader overleg moet plegen met de autoriteiten van de EU-lidstaten, zo ook door het goedkeuren en uitvoeren van hervormingen ter verbetering van de situatie van minderheden waarvan de leden in veel gevallen misbruik hebben gemaakt van de visumvrije regelingen en het asielbeleid van bepaalde lidstaten; verzoekt de lidstaten die het meest door de instroom van valse asielzoekers worden getroffen passende mechanismen voor de aanpak van deze gevallen in te voeren, vooral door westelijke Balkanlanden als „veilige landen van oorsprong” te classificeren; roept de lidstaten op Servië bij te staan in zijn inspanningen om de georganiseerde misdaad met betrekking tot de mensenhandel in valse asielzoekers te bestrijden; merkt bovendien op dat Servië steeds meer een land wordt dat asielzoekers opneemt, en dat het daarom een efficiënter systeem nodig heeft om asielaanvragen te verwerken; benadrukt dat burgers naar behoren moeten worden geïnformeerd over de beperkingen in de regeling inzake visumvrij verkeer om elke vorm van misbruik van de vrijheid om te reizen en van het visumliberalisingsbeleid te voorkomen; merkt op dat deze liberalisering een van de grootste successen is in de recente vooruitgang die Servië heeft geboekt op weg naar de EU, en dat een mogelijke opschorting ongetwijfeld negatieve sociale, economische en politieke gevolgen zal hebben; 51. beklemtoont de centrale rol van actieve en onafhankelijke organisaties van het maatschappelijk middenveld en van het Servische parlement voor het versterken en bestendigen van democratische politieke processen in het land; onderstreept het belang van een dialoog met de organisaties van het maatschappelijk middenveld, en beklemtoont de cruciale rol van die organisaties bij het bevorderen van de dialoog en het verbeteren van de regionale samenwerking; 52. is verheugd over de nauwere samenwerking van de regering met ngo's, maar dringt erop aan hen meer te raadplegen bij de beleidsvorming, ook bij de vaststelling van beleidsmaatregelen en wetgeving en bij het toezicht op overheidsactiviteiten; roept de Servische regering op gedurende het hele toetredingsproces contacten te onderhouden met organisaties van het maatschappelijk middenveld, niet-overheidsactoren en sociale partners, en de nodige informatie te verstrekken in het land, als bewijs van het belang dat eraan wordt gehecht om het maatschappelijk middenveld te betrekken bij de beleidsvorming, aangezien dat cruciaal is om de verantwoordingsplicht en de openheid van het proces te waarborgen; 53. prijst de Servische regering voor de voortzetting van haar programma voor de vernietiging van wapens; merkt op dat het succes van dit programma van belang is om het geweld in de Servische samenleving als erfenis van de oorlogszucht uit de jaren 1990 te boven te komen; 54. is ingenomen met het officiële bezoek van premier Ivica Dačić aan Bosnië en Herzegovina en met de officiële steun aan de territoriale onschendbaarheid en soevereiniteit van dat land; is van mening dat de rechtstreekse betrekkingen van Servië met de autoriteiten van de Republika Srpska overeen moeten stemmen met de verklaarde steun, en de onschendbaarheid, soevereiniteit en bevoegdheden en de doeltreffende werking van de instellingen van de staat Bosnië en Herzegovina niet mogen ondermijnen; dringt er verder bij de Servische autoriteiten op aan actief steun te verlenen aan alle noodzakelijke grondwetswijzigingen die de Bosnische overheidsinstellingen in staat zouden stellen ambitieuze hervormingen door te voeren als onderdeel van het Europese integratieproces; 55. verwelkomt het idee om onderhandelingen te beginnen voor de ondertekening van een verdrag van goede nabuurschapsbetrekkingen met Bulgarije, en hoopt dat dit zal leiden tot een positievere regionale ontwikkeling; 56. spoort de politieke leiders in Kroatië en Servië aan zich in te spannen voor een verbetering in hun onderlinge betrekkingen; steunt in dit verband alle initiatieven die leiden tot een betere samenwerking en grotere verzoening tussen de twee landen; benadrukt het belang van goede nabuurschapsbetrekkingen in het Europese integratieproces, en dringt er bij de autoriteiten van beide landen op aan zich te blijven inspannen om het probleem van vermiste personen op te lossen; roept beide regeringen op onopgeloste grensgeschillen te beslechten en de terugkeer van vluchtelingen actief te ondersteunen; 57. is verheugd over de verbeteringen in de betrekkingen tussen Montenegro en Servië; roept op tot nauwere coördinatie tussen beide regeringen op het gebied van aan de EU gelieerde hervormingen, met name om gezamenlijke uitdagingen voor de rechtsstaat het hoofd te bieden; moedigt beide regeringen aan zich nog meer in te zetten om te komen tot een beslechting van de nog onopgeloste grensgeschillen; 58. is ingenomen met de overeenkomst die is bereikt tussen Servië en de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië over het vrije verkeer van burgers, naast de overeenkomsten die al door Servië ondertekend zijn; neemt verheugd kennis van het aanbod van president Nikolić om te bemiddelen bij een oplossing voor het langlopende geschil tussen de orthodoxe kerken in de twee landen, op basis van de volledige inachtneming van het beginsel van de scheiding van kerk en staat; verzoekt beide regeringen meer controlepunten te openen om een snelle grensovergang voor de plaatselijke bevolking in de grensgebieden te bevorderen; 59. is ingenomen met de vooruitgang die is geboekt in het Sarajevo-proces, en de actieve deelname van Servië bij het bevorderen daarvan; is ingenomen met het resultaat van de internationale donorconferentie die in april 2012 in Sarajevo is gehouden, en waar Bosnië en Herzegovina, Kroatië, Montenegro en Servië een gezamenlijk regionaal huisvestingsprogramma zijn overeengekomen; is sterk voorstander van dit programma en moedigt samenwerking tussen de landen bij het zoeken naar oplossingen voor vluchtelingen en ontheemden in de regio aan; roept alle partijen op het programma onverwijld uit te voeren; 60. dringt er bij Servië op aan de territoriale onschendbaarheid van Kosovo te respecteren en alle bilaterale kwesties op te lossen, in overleg met Pristina en in een goede Europese geest van nabuurschap en wederzijds begrip; 61. neemt kennis van de zware uitdagingen voor het economisch beleid die moeten worden getrotseerd; onderstreept dat het ondernemersklimaat moet worden verbeterd als antwoord op de hoge werkloosheid en stijging van de inflatie; merkt op dat nieuwe bezuinigingsmaatregelen op zich niet efficiënt kunnen zijn, en dus gecombineerd moeten worden met een beleid inzake groei; 62. spoort Servië aan meer aandacht te besteden aan verdere verbetering van het ondernemersklimaat, met name met betrekking tot procedures voor privatisering en openbare aanbestedingen; 63. is ingenomen met de presentatie van het actieplan voor energie uit hernieuwbare bronnen waarin concrete maatregelen worden voorgesteld en waarmee Servië hoopt zijn toezegging in het kader van het Verdrag tot oprichting van de energiegemeenschap na te komen: uiterlijk in 2020 moet in totaal 27 % van het totale energieverbruik uit hernieuwbare energiebronnen komen; 64. wijst nogmaals op het belang van historische verzoening met betrekking tot de wreedheden die begaan zijn tussen 1941 en 1948, en onderstreept het belang van de toezegging van zowel de Hongaarse als de Servische president om de nodige eer te bewijzen; 65. beschouwt het tweejarige bestaan van het gemengd comité van Servische en Hongaarse historici als een positieve stap op weg naar wederzijds begrip en verzoening in de context van historische trauma's, en dringt er bij de autoriteiten op aan te overwegen om dit model naar alle buren van Servië uit te breiden; 66. verwelkomt het tussen de ministers van Buitenlandse Zaken van Servië en Kroatië bereikte akkoord over de oprichting van een gezamenlijk gemengd comité dat zich zal gaan bezighouden met uitstaande kwesties tussen de twee landen, waaronder de door de beide landen jegens elkaar ingediende aanklachten wegens genocide; is van oordeel dat hiermee, door de hele regio, een belangrijke stap wordt gezet op weg naar Europese integratie; verzoekt de Raad in dit kader in actie te komen en door de EU gefinancierde grensoverschrijdende programma' te steunen ter verdere verbetering van de nabuurschapsbetrekkingen en de samenwerking binnen de regio; 67. verzoekt de Servische regering, die in januari 2013 het voorzitterschap van de Energiegemeenschap heeft overgenomen, alle nodige maatregelen te treffen om de energiestrategie die op 18 oktober 2012 in Budva door de ministerraad van de Energiegemeenschap is aangenomen, in overeenstemming te brengen met de milieunormen en klimaatdoelstellingen van de EU en er tegelijkertijd voor te zorgen dat ook alle belanghebbenden, waaronder organisaties van het maatschappelijk middenveld, worden geraadpleegd; 68. verzoekt de Commissie het Stappenplan Energie 2050 uit te breiden door de opneming van de landen van de Energiegemeenschap, aangezien die landen net als de EU streven naar een volledig geïntegreerde interne markt voor elektriciteit en gas, en het acquis van de EU op energiegebied al toepassen; 69. roept op tot het bevorderen van economische maatregelen die zorgen voor duurzame groei, de bescherming van het milieu en nieuwe banen; roept op tot verdere inspanningen om de bedrijfsvoering van kleine en middelgrote ondernemingen te vergemakkelijken, als middel om enerzijds de inkomsten te verhogen en anderzijds de hoge werkloosheid, met name onder jongeren, te verlagen, en om de toegang tot financiering te verbeteren; herinnert eraan dat overheids- en particuliere monopolies een grote belemmering vormen voor de overgang naar een open markteconomie, en roept de regering op maatregelen te treffen om deze af te schaffen; 70. wijst op de forse toename van de overheidsschuld en op het hoge werkloosheidspercentage; moedigt de regering aan over te gaan tot maatregelen die tot doel hebben het begrotingstekort in te dammen en een werkgelegenheidsstrategie voor de meest getroffen sociale categorieën uit te werken; 71. onderstreept dat de wereldwijde financiële crisis negatieve gevolgen heeft voor de samenleving, met name voor kwetsbare groepen; roept derhalve de autoriteiten op alles in het werk te stellen om de negatieve effecten - armoede, werkloosheid, sociale uitsluiting - tot een minimum te beperken en tegelijkertijd de dieper liggende oorzaken hiervan aan te pakken en te bestrijden; 72. onderstreept dat Servië de belangrijkste overeenkomsten inzake arbeidsrechten van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) en het herzien Europees Sociaal Handvest heeft geratificeerd; vestigt de aandacht op het feit dat de arbeids- en vakbondsrechten ondanks de constitutionele waarborgen nog steeds beperkt zijn, en dringt er bij Servië op aan deze rechten verder te versterken; is bezorgd over het feit dat de sociale dialoog nog steeds zwak is en dat er geen regelmatig overleg plaatsvindt met de sociale partners; dringt aan op verdere maatregelen ter versterking van de Economische en Sociale Raad zodat deze een actieve functie kan vervullen bij de bevordering van de sociale dialoog en een actievere adviserende rol kan spelen in het wetgevingsproces; 73. betreurt het gebrek aan vooruitgang met betrekking tot de rechten van werknemers en vakbonden; roept de autoriteiten op snel aan de slag te gaan met het scheppen van de voorwaarden voor een echte sociale dialoog die nog niet heeft plaatsgevonden, de procedures voor de registratie van vakbonden te vereenvoudigen en de erkenning van reeds geregistreerde vakbonden te bevorderen; vestigt de aandacht op de hiaten in de wet op arbeid, die niet is afgestemd op het acquis, alsmede op de stakingswetgeving die niet voldoet aan de EU- en IAO-normen; wijst er verder op dat vriendjespolitiek en nepotisme in Servië nog altijd ernstige problemen zijn; onderstreept het belang van aanwerving en bevordering op basis van verdienste, vooral in de overheidssector, en benadrukt dat het ontslag van werknemers op grond van hun politieke mening of overtuiging onaanvaardbaar is; 74. spreekt zijn voldoening uit over het werk dat tot dusver is verricht door het Bureau voor restitutie; roept de autoriteiten op ervoor te zorgen dat alle noodzakelijke administratieve en financiële middelen ter beschikking van het bureau worden gesteld zodat het zijn werk onafhankelijk kan uitvoeren; moedigt restitutie in natura aan wanneer dat mogelijk wordt geacht; onderstreept dat de systematische verwerving van publieke eigendommen door particuliere belangen moet worden aangepakt door een volledige lijst met publieke en staatseigendommen samen te stellen en de wet inzake grond en bouw in overeenstemming te brengen met de Europese normen; wijst erop dat met name stedelijke grond door middel van inadequate juridische procedures is verworven en dat de georganiseerde misdaad en particuliere belangen deze voor witwasdoeleinden hebben misbruikt; 75. is ingenomen met de goedkeuring van de nieuwe verordening betreffende het project Culturele Hoofdstad van Europa dat de deelname van Europese kandidaat-lidstaten in de periode tussen 2020 en 2030 mogelijk maakt; steunt het initiatief van het stadsbestuur van Belgrado om een campagne voor Belgrado als Culturele Hoofdstad van Europa 2020 te lanceren, en moedigt gerelateerde projecten aan, die erop gericht zijn Belgrado en Servië dichter bij de culturele ruimte van de EU te brengen, in het bijzonder met betrekking tot het interetnisch samenleven, multicultureel begrip en de dialoog tussen de religies; 76. benadrukt het belang van de ontwikkeling van het openbaar vervoer, met name met betrekking tot de modernisering of aanleg van spoorwegverbindingen in het kader van een duurzaam vervoerssysteem; betreurt het dat er weinig vooruitgang is geboekt op dit gebied en op het vlak van gecombineerd vervoer; 77. dringt er in het bijzonder bij de Servische autoriteiten op aan de administratieve procedures voor de afgifte van bouwvergunningen, het verlenen van vergunningen voor en het opzetten van netwerkverbindingen voor hernieuwbare-energieprojecten te vereenvoudigen en te versnellen; 78. wijst erop dat er op milieugebied belangrijke inspanningen nodig zijn, vooral op het gebied van waterbeheer, natuurbescherming en luchtkwaliteit; onderstreept dat er geen grote vooruitgang kan worden geboekt wanneer de administratieve capaciteit onvoldoende wordt versterkt, en roept de Servische regering op dienaangaande de nodige maatregelen te nemen; 79. betreurt dat de Servische regering, om de recente melkcrisis het hoofd te bieden, besloten heeft om de maximaal toegestane concentratie aflatoxine in melk te verhogen van 0,05 naar 0,5 microgram per kilo; dringt er bij de Servische autoriteiten op aan de diepere oorzaken voor het verhoogde aflatoxinegehalte in melk zo spoedig mogelijk aan te pakken en de toegestane concentratie te verlagen, overeenkomstig de normen van de EU; 80. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, en de regering en het parlement van Servië. Het Europees Parlement , – gezien het speciaal verslag nr. 18/2012 van de Europese Rekenkamer, „Bijstand van de Europese Unie aan Kosovo op het gebied van de rechtsstaat” van 30 oktober 2012, – gezien het besluit van de Raad van 22 oktober 2012 tot machtiging van de Commissie om onderhandelingen te openen over een kaderovereenkomst met Kosovo inzake de deelname aan programma's van de Unie, – gezien de mededeling van de Commissie van 10 oktober 2012 over een haalbaarheidsstudie voor een stabilisatie- en associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Kosovo ( COM(2012)0602 ), – gezien de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad van 10 oktober 2012 „Uitbreidingsstrategie en voornaamste uitdagingen 2012-2013” ( COM(2012)0600 ), – gezien het aflopen van het mandaat van de internationale civiele vertegenwoordiger in september 2012 en de geleidelijke sluiting van het internationaal civiel bureau eind 2012, – gezien de rapporten van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties over de lopende activiteiten van de VN-missie voor interim-bestuur in Kosovo (UNMIK) en daarmee verband houdende ontwikkelingen, waarvan het meest recente van 8 november 2012 betrekking heeft op de periode 16 juli tot 15 oktober 2012, – gezien de ratificatie op 7 september 2012 door de Assemblee van Kosovo van de overeenkomst met de EU over de verlenging van het EULEX-mandaat tot juni 2014, – gezien het Gemeenschappelijk Optreden 2008/124/GBVB van de Raad van 4 februari 2008 betreffende de rechtsstaatmissie van de Europese Unie in Kosovo (EULEX Kosovo), zoals gewijzigd door Gemeenschappelijk Optreden 2009/445/GBVB van de Raad van 9 juni 2009, door Besluit 2010/322/GBVB van de Raad van 8 juni 2010 en door Besluit 2012/291/GBVB van de Raad van 5 juni 2012, – gezien de conclusies van de Raad Algemene Zaken van 7 december 2009, 14 december 2010 en 5 december 2011, waarin benadrukt en opnieuw bevestigd werd dat ook Kosovo, onverlet het standpunt van de lidstaten over de status daarvan, uitzicht moet worden geboden op een uiteindelijke visumliberalisering, zodra aan alle voorwaarden is voldaan, en waarin het opstarten van een visumdialoog in januari 2012 en de presentatie van een routekaart voor visumliberalisering in juni 2012 met voldoening is begroet, – gezien de gestructureerde dialoog over de rechtsstaat die op 30 mei 2012 van start gegaan is, – gezien de in maart 2012 geïnstalleerde nationale raad voor Europese integratie die onder het kabinet van de president ressorteert en die een coördinerende functie op hoog niveau vervult om overeenstemming te bereiken over de Europese agenda met een op integratie gerichte en partijoverschrijdende aanpak, – gezien de conclusies van de Raad van 28 februari 2012 over de uitbreiding en het stabilisatie- en associatieproces, – gezien resolutie 1244 (1999) van de VN-Veiligheidsraad, het advies van het Internationaal Gerechtshof van 22 juli 2010 over de vraag of de eenzijdige onafhankelijkheidsverklaring van Kosovo in overeenstemming is met het internationaal recht, en de resolutie van de Algemene Vergadering van de VN van 9 september 2010 (1) waarin zij de inhoud van dat advies onderschreef en zich verheugd toonde over de bereidheid van de EU om de dialoog tussen Belgrado en Pristina te faciliteren, – gezien het verslag van oktober 2012 van de missie in Kosovo van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE): „Fair Trial Rights in Election Related Cases”, – gezien de gezamenlijke verklaringen van de interparlementaire bijeenkomsten EP-Kosovo van 28-29 mei 2008, 6-7 april 2009, 22-23 juni 2010 en 20 mei 2011, – gezien zijn eerdere resoluties, – gezien artikel 110, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat de beëindiging van de onafhankelijkheid onder toezicht een mijlpaal is voor Kosovo en de verantwoordelijkheid van de Kosovaarse autoriteiten vergroot om hervormingen aan te nemen en uit te voeren in het kader van de Europese integratie; B. overwegende dat 98 van de 193 leden van de Verenigde Naties, waaronder 22 van de 27 EU-lidstaten, de onafhankelijkheid van Kosovo erkennen; C. overwegende dat alle EU-lidstaten het Europese perspectief van Kosovo steunen, overeenkomstig de EU-toezeggingen aan de hele Westelijke Balkan en onverminderd het standpunt van de lidstaten over de status van Kosovo; D. overwegende dat de hervatting van de dialoog tussen Belgrado en Pristina een belangrijke stap is in de richting van normalisering van de betrekkingen tussen beide partijen, mits de partijen op effectieve en constructieve wijze op resultaat gerichte onderhandelingen aangaan; E. overwegende dat goede nabuurschapsbetrekkingen essentieel zijn voor de veiligheid en stabiliteit in de regio; F. overwegende dat zich belangrijke ontwikkelingen hebben voorgedaan in de betrekkingen tussen de EU en Kosovo, met inbegrip van de publicatie van het haalbaarheidsonderzoek van de Commissie en de lancering van de visumdialoog en van de gestructureerde dialoog over de rechtsstaat; G. overwegende dat het Europese perspectief voor Kosovo een krachtige stimulans betekent voor het uitvoeren van de noodzakelijke hervormingen; H. overwegende dat de aanhoudend zwakke rechtsstaat de opbouw van democratie vertraagt en de economie schade toebrengt, en daardoor de ontwikkeling op de lange termijn ondermijnt; I. overwegende dat de bestrijding van corruptie en georganiseerde misdaad, alsook het onderzoek naar en de vervolging van oorlogsmisdaden, tot de belangrijkste prioriteiten van de EULEX-missie behoren; 1. is verheugd over de uitkomst van de haalbaarheidsstudie van de Commissie, waarin geconcludeerd wordt dat de stabilisatie- en associatieovereenkomst tussen de EU en Kosovo gesloten kan worden in een situatie waarin de lidstaten van de EU verschillende standpunten huldigen inzake de status van Kosovo, op voorwaarde dat Kosovo aan een aantal basisvoorwaarden voldoet; moedigt Kosovo aan om zich meer in te spannen om de in de haalbaarheidsstudie vastgestelde prioriteiten voor de korte termijn te verwezenlijken; 2. benadrukt dat de stabilisatie- en associatieovereenkomst een belangrijke stap is op weg naar de toekomstige integratie in Europese structuren en uiteindelijk het lidmaatschap van de Unie; is ervan overtuigd dat deze overeenkomst nieuwe kansen zal scheppen om de samenwerking met de buurlanden en daarmee ook de integratie van Kosovo in de regio te versterken; 3. verzoekt de overige vijf EU-lidstaten door te gaan met de erkenning van Kosovo en alles in het werk te stellen om de economische, sociale, politieke en diplomatieke betrekkingen tussen hun burgers en de burgers van Kosovo te vergemakkelijken; 4. neemt nota van de beëindiging van de onafhankelijkheid onder toezicht op 10 september 2012, naar aanleiding van het oordeel van de internationale stuurgroep van 2 juli 2012 dat het alomvattend voorstel voor de regeling van de status van Kosovo grotendeels is uitgevoerd; is verheugd over de beëindiging van het mandaat van de internationale civiele vertegenwoordiger en het werk dat tot dusver uitgevoerd is door de speciale vertegenwoordiger van de EU /het hoofd van de EU-delegatie; 5. verwelkomt de nieuwe dialoog op hoog niveau tussen Belgrado en Pristina die geïnitieerd en gefaciliteerd is door de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, Catherine Ashton, omdat de dialoog hierdoor een nieuwe impuls heeft gekregen; roept ertoe op om alle overeenkomsten die tot dusver gesloten zijn, met name betreffende de strategie voor geïntegreerd grensbeheer en het opzetten van controleposten aan de gemeenschappelijke grens tussen de partijen zoals bepaald in de overeenkomst, volledig uit te voeren; is verheugd over de benoeming van een verbindingsofficier uit Kosovo in Belgrado, hetgeen een belangrijke stap in deze richting vormt; 6. stelt teleurgesteld vast dat de negende gespreksronde van de dialoog tussen Belgrado en Pristina op hoog politiek niveau niet heeft geleid tot een omvattend akkoord over de mate van autonomie van de associatie van Servische gemeenten; dringt er bij beide partijen op aan de onderhandelingen voort te zetten en te intensiveren om zo spoedig mogelijk tot een voor beide partijen aanvaardbare en duurzame oplossing te komen voor alle openstaande kwesties; benadrukt dat normalisering van de betrekkingen in het belang is van zowel Servië als Kosovo en essentieel is om het proces van Europese integratie weer op gang te brengen; 7. beklemtoont dat er de grootst mogelijke transparantie moet worden toegepast in de communicatie over de uitkomsten van de dialoog tussen Belgrado en Pristina en in het hierbij betrekken van de betreffende parlementen en maatschappelijke organisaties; benadrukt in dit verband dat de onderhandelaars van Kosovo en Servië vertrouwen bij het publiek moeten kweken en de burgers moeten raadplegen; 8. herhaalt dat ideeën over opdeling van Kosovo of enig ander land van de westelijke Balkan in strijd zijn met de geest van de Europese integratie; herhaalt zijn steun voor de territoriale integriteit van Kosovo en voor gezamenlijk overeengekomen oplossingen voor bestaande geschillen; roept alle betrokken partijen op om constructief deel te nemen aan de door de EU gefaciliteerde dialoog en geen stappen te ondernemen die spanningen in de regio kunnen veroorzaken; 9. onderstreept de noodzaak van lokale verantwoordelijkheid voor en eigen zeggenschap over van het verzoeningsproces; is van mening dat de autoriteiten van Kosovo verdere stappen moeten doen om toenadering te zoeken tot de Servische minderheid, met name in het noorden, om te zorgen voor maatschappelijke integratie over de hele linie en om te waarborgen dat het bij de grondwet vastgelegde beginsel dat Serviërs in hun eigen taal toegang hebben tot alle officiële diensten wordt uitgevoerd; is tegelijkertijd van mening dat de samenwerking tussen alle Kosovaarse Serviërs moet worden versterkt en dat de Commissie daaraan gerelateerde projecten moet steunen en concrete menselijke contacten moet bevorderen; moedigt alle Kosovaarse Serviërs en hun politieke vertegenwoordigers aan om alle mogelijkheden die de grondwet van Kosovo hen biedt te gebruiken om een constructieve rol in de politiek en de samenleving te spelen; ziet de opening van het kantoor van de overheid in Noord-Mitrovica als een positieve stap; merkt echter op dat veel activisten uit het maatschappelijk middenveld in Noord-Mitrovica minder vrijheid hebben om hun werk te doen en het afgelopen jaar zijn geconfronteerd met een versterking van het breed gedeelde nationalistische sentiment; 10. roept op tot volledige transparantie inzake de financiering van scholen en ziekenhuizen in Noord-Kosovo overeenkomstig de bepalingen van het plan-Ahtisaari; 11. betreurt de vernieling van twee Servische begraafplaatsen en dringt er bij de Kosovaarse autoriteiten op aan degenen die verantwoordelijk zijn voor dergelijke gruwelijke daden voor het gerecht te brengen; 12. doet een beroep op de autoriteiten van Kosovo en EULEX om stappen te ondernemen om een routekaart op te stellen en het decentralisatieproces volledig uit te voeren om het functioneren van de lokale overheden te verbeteren overeenkomstig de grondwet van Kosovo, ook in het noorden; 13. is verheugd dat de raad van bestuur van de Regionale Samenwerkingsraad heeft besloten Kosovo als lid van deze organisatie te accepteren; beschouwt dit als een belangrijke stap op de weg van het land naar regionale en Europese integratie; 14. is verheugd over de herziening en uitbreiding van het EULEX-mandaat en de benoeming van Bernd Borchardt als hoofd van de missie; is van mening dat het verslag van de Europese Rekenkamer over de EU-bijstand aan Kosovo op het gebied van de rechtsstaat een aantal zeer belangrijke punten van zorg aanroert, met name wat betreft de efficiëntie van dergelijke bijstand, corruptie op hoog niveau, de georganiseerde misdaad en het ontbreken van duidelijke doelstellingen; onderschrijft de analyse en aanbevelingen uit het verslag en doet een beroep op alle betrokken actoren om de aanbevelingen uit voeren om zodoende de effectiviteit van de EU-bijstand te vergroten; 15. onderstreept het belang van een succesvolle uitvoering van de EULEX-missie voor de duurzame ontwikkeling, de consolidatie van de instellingen en de stabiliteit van Kosovo; onderstreept het belang voor Kosovo om de nauwe samenwerking met EULEX te verstevigen en om het werk van EULEX op alle gebieden van haar mandaat te steunen; onderstreept dat EULEX dringend de transparantie en de verantwoording van haar werkzaamheden moet verbeteren en dringt aan op een efficiënt en transparant systeem in de structuren van EULEX dat ervoor zorgt dat klachten van burgers en vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld in aanmerking worden genomen; spoort EULEX aan beter te communiceren over haar resultaten naar de burgers van Kosovo en daarnaast te werken aan het vergroten van het vertrouwen in de missie en oog te hebben voor de verwachtingen van de burgers; 16. onderstreept de noodzaak van doeltreffend intern beheer, coördinatie en samenwerking binnen EULEX; verzoekt EULEX haar inspanningen ten behoeve van de verbetering van de rechtsstaat in Kosovo te vernieuwen en te versterken en de uitoefening van haar uitvoerende bevoegdheden te concentreren op de onderdrukking van de georganiseerde misdaad en corruptie op hoog niveau; benadrukt de verantwoordelijkheid van EULEX betreffende haar uitvoerende macht, alsook haar mandaat om te controleren, te begeleiden en te adviseren; doet een beroep op de lidstaten van de EU om ervoor te zorgen dat EULEX over adequaat personeel beschikt, zowel wat betreft de kwaliteit als de tijdsduur en de genderbalans, en dat er bij de samenstelling van het personeel rekening wordt gehouden met de omstandigheden ter plekke; 17. steunt de speciale onderzoekstaskforce, opgericht naar aanleiding van het verslag van de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa van december 2010; is van mening dat grondig onderzoek naar alle beschuldigingen die in dat rapport zijn beschreven in het belang van Kosovo is; dringt er bij de Kosovaarse autoriteiten en de autoriteiten van de buurlanden op aan om volledig samen te werken en de speciale onderzoekstaskforce te steunen; 18. benadrukt dat er betere samenwerking en coördinatie van de ondersteuning tussen de lidstaten, EU-instellingen en andere internationale donoren nodig is om overlapping van activiteiten te voorkomen en om voor een efficiënt beheer van hulpmiddelen te zorgen; verwelkomt het lidmaatschap van Kosovo van de Europese Bank voor wederopbouw en ontwikkeling (EBWO) per december 2012; 19. moedigt de Kosovaarse autoriteiten aan om meer inspanningen te verrichten om de hoge werkloosheid en de armoede in het land te bestrijden door middel van verdere economische hervormingen en verbetering van het investeringsklimaat; 20. is verheugd over het van start gaan van de visumdialoog en de presentatie van de routekaart voor visumliberalisering in juni 2012; dringt aan op een spoedige en strikte uitvoering van de routekaart; verzoekt de Raad en de Commissie om het Europees Parlement regelmatig te informeren over de vooruitgang die op dit terrein wordt geboekt; 21. doet een beroep op de autoriteiten van Kosovo om te uitvoering te geven aan de vier prioriteiten voor de korte termijn, die gelden als criteria voor het van start gaan van onderhandelingen over de samenwerkings- en associatieovereenkomst, namelijk de rechtstaat, minderheden, bestuurlijk vermogen en handel, en vergroting van het bestuurlijke vermogen voor onderhandelingen, met name door verdere herstructurering van het Ministerie van Handel; 22. dringt er bij de autoriteiten van Kosovo op zich meer in te zetten en blijk te geven van politieke om de rechtsstaat te versterken, met name door bewijs te geven van de bestrijding van georganiseerde misdaad en corruptie; neemt met belangstelling kennis van het van start gaan van de gestructureerde dialoog over de rechtsstaat als het forum op hoog niveau om toezicht te houden op de voortgang op het gebied van de rechtsstaat; dringt er bij de autoriteiten van Kosovo op aan om een eind te maken aan de praktijk om grote aantallen veroordeelde criminelen gratie te verlenen ter gelegenheid van de viering van de verjaardag van de onafhankelijkheidsverklaring van Kosovo, en om strengere criteria te hanteren bij het verlenen van gratie, met volledige inachtneming van de scheiding der machten; 23. dringt er bij de autoriteiten van Kosovo op aan om de onafhankelijkheid, doeltreffendheid, verantwoordingsplicht en onpartijdigheid van de rechterlijke macht te verbeteren en haar onafhankelijkheid te eerbiedigen, zowel in hun handelen als in hun publieke uitspraken, onder meer in verband met het onderzoek naar of de aanhouding van openbare figuren, en om het mandaat van EULEX en de uitoefening van haar uitvoeringsbevoegdheden te respecteren; 24. maakt zich zorgen omdat er geen wezenlijke vooruitgang is geboekt met de bestrijding van corruptie en georganiseerde misdaad; doet een beroep op de autoriteiten van Kosovo blijk te geven van werkelijke politieke wil en moed om de bestrijding van corruptie op hoog niveau aan te pakken en meer transparantie en goed bestuur te laten zien, onder meer door de werkzaamheden van de politie en die van de gerechtelijke autoriteiten van Kosovo beter te coördineren; uit opnieuw zijn bezorgdheid over de omvang van de georganiseerde misdaad in Kosovo; neemt kennis van de anticorruptiestrategie van de overheid en is van mening dat Kosovo deze strategie met serieuze inzet moet aannemen en uitvoeren; uit zijn zorgen over het feit dat er niet volledig wordt deelgenomen aan de samenwerking in het kader van Europol en Interpol omdat de status van Kosovo niet is erkend en doet een beroep op de lidstaten om een betere samenwerking tussen EULEX en Europol en Interpol mogelijk te maken en naar mogelijkheden te zoeken om Kosovo en Europol en Interpol te laten deelnemen, in elk geval als waarnemer; 25. merkt in dit verband op dat in het verslag van de Rekenkamer een aantal gevallen wordt genoemd waarin de autoriteiten van Kosovo hebben besloten het advies en de aanbevelingen van EU-instellingen of van door de EU gefinancierde deskundigen juist op het gebied van de bestrijding van corruptie, niet op te volgen; merkt in dit verband op de georganiseerde misdaad in Kosovo een aanzienlijke bedreiging vormt en dat deze wordt bevorderd door straffeloosheid, frequente politieke bemoeienis met de rechterlijke macht en de rechtshandhavingsautoriteiten, en corruptie op hoog niveau; 26. merkt op dat corruptie en georganiseerde misdaad wijdverspreid zijn in de regio en een obstakel voor de democratische, sociale en economische ontwikkeling van Kosovo vormen; dringt in dit verband aan op een regionale strategie en meer samenwerking tussen alle landen in de regio om deze plagen effectiever te bestrijden, met name de handel in en uitbuiting van vrouwen en minderjarigen voor seksuele exploitatie en gedwongen bedelarij; is verheugd over het geslaagde werk op dit gebied van het „Ohrid samenwerkingsverband” van de regeringen in Pristina, Skopje, Podgorica en Tirana; 27. uit zijn bezorgdheid over het beperkte kader voor getuigenbescherming in Kosovo, wat met name van belang is voor geruchtmakende zaken; benadrukt het belang van een volledig operationeel programma voor getuigenbescherming; roept de autoriteiten van Kosovo op om de effectiviteit en de geloofwaardigheid van het systeem voor getuigenbescherming te versterken en verzoekt EULEX om haar steun hiervoor te vergroten; dringt er bij de lidstaten op aan om toeschietelijker te zijn als het gaat om het opnemen van getuigen en onderstreept de noodzaak om te blijven zoeken naar manieren om het lijden van alle slachtoffers van oorlogsmisdaden te erkennen en hun recht op de waarheid en gerechtigheid te eerbiedigen, onder meer door de oprichting van een regionale waarheidscommissie (RECOM) te steunen; 28. betreurt het dat als gevolg van de oorlog in Kosovo in 1999 er nog steeds 1.869 personen vermist worden; merkt op dat dit een spoedige reactie vereist, omdat de waarheid aan het licht brengen en de familie van slachtoffers in staat stellen om te rouwen om hun geliefden, essentiële voorwaarden zijn voor een verzoening tussen de gemeenschappen en voor een vreedzame toekomst in de regio; benadrukt de noodzaak van een betere coördinatie tussen comités van vermiste personen en dringt er bij de autoriteiten van alle landen op aan om de archieven van de geheime politie en het leger open te stellen; 29. blijft bezorgd over de aanhoudende trend van mensenhandel via en vanuit Kosovo, met name de handel in kinderen voor seksuele uitbuiting; roept Kosovo op de bestrijding van mensenhandel op te voeren, onder meer door de capaciteit van de rechtshandhavings- en gerechtelijke autoriteiten te vergroten; 30. doet een beroep op alle partijen om de hervorming van het kiesstelsel te voltooien om ervoor te zorgen dat er een goed functionerend kader voor de verkiezingen is dat overeenstemt met de internationale normen, met name die van de Raad van Europa, met als belangrijkste doel de ruimte voor verkiezingsfraude te verminderen en de politieke verantwoordingsplicht van de wetgevende macht te versterken; is bezorgd over de tekortkomingen van het onderzoek naar en vervolging van verkiezingsfraude in verband met de parlementsverkiezingen van december 2010, zoals die zijn beschreven in het OVSE-rapport daarover; doet een beroep op de verantwoordelijke autoriteiten om de aanbevelingen van het OVSE-rapport in overweging te nemen; verzoekt EULEX te overwegen om gebruik te maken van haar uitvoeringsbevoegdheden op dit gebied indien zij van oordeel is dat het rechtsstelsel van Kosovo niet in staat is om deze tekortkomingen te corrigeren; 31. verwelkomt de wezenlijke verbeteringen van het regelgevingskader in Kosovo, met inbegrip van progressieve wetgeving en beleid met betrekking tot terugkeer en repatriëring, rechten van gemeenschappen, het gebruik van talen, non-discriminatie, gendergelijkheid en jongeren; 32. onderstreept dat er ondanks deze verbeteringen uitdagingen blijven bestaan op het gebied van de bescherming van de mensenrechten en gemeenschapsrechten, non-discriminatie op grond van seksuele geaardheid en de deelname van vrouwen en jongeren aan besluitvorming; benadrukt dat vrouwen, jongeren en gemeenschappen zowel op centraal als op lokaal niveau nog steeds ondervertegenwoordigd zijn; 33. veroordeelt met kracht de recente bedreigingen van de mensenrechtenactiviste Nazlie Balaj, lid van het Kosovaarse vrouwennetwerk, naar aanleiding van het feit dat zij zich publiekelijk heeft uitgesproken voor wijziging van de wet op de status van martelaren, invaliden en veteranen, strijders van het Kosovaarse bevrijdingsleger, burgerslachtoffers van de oorlog en hun familieleden in die zin dat slachtoffers van seksueel geweld tijdens de oorlog dezelfde status krijgen als veteranen, en dringt er bij de autoriteiten van Kosovo op aan dit incident te onderzoeken en de bescherming van alle mensenrechtenactivisten te waarborgen; 34. doet een beroep op de instellingen op centraal en lokaal niveau om wetgeving inzake mensenrechten effectief ten uitvoer te leggen en bij te dragen tot de verdere ontwikkeling van een multi-etnische samenleving; 35. is verheugd over het werk van de ombudspersoon en acht de budgettaire onafhankelijkheid van zijn of haar bureau een dringende noodzaak; 36. benadrukt dat versterking nodig is van de onafhankelijkheid, deskundigheid en capaciteit van de Assemblee van Kosovo voor de uitoefening van toezicht op de begroting, de uitvoerende macht en de veiligheidssector, door haar toetsing van de wetgeving en haar toezicht op de uitvoering en impact van beleid en wetgeving te verbeteren; 37. onderstreept het belang van het uitvoeren van de noodzakelijke hervorming van de overheidsdiensten en van uitbreiding van het aantal vrouwen en personen die tot minderheden behoren er op alle bestuursniveaus; 38. is verheugd over het feit dat het rechtskader in Kosovo voorziet in vrouwenrechten en dat het beginsel van gendergelijkheid goed in het rechtsstelsel is verankerd, en juicht de vooruitgang op dit gebied toe; is echter bezorgd over het hoge percentage schoolverlaters onder meisjes en over de ondervertegenwoordiging van vrouwen op de arbeidsmarkt, waaronder in sleutelsectoren van de economie; dringt er bij de regering en het parlement op aan om desbetreffende wetgeving proactiever en effectiever toe te passen, met inbegrip van de wetgeving tegen huiselijk geweld en mensenhandel, teneinde in Kosovo zichtbaar vooruitgang te boeken op het gebied van vrouwenrechten en gendergelijkheid; doet een beroep op de autoriteiten van Kosovo om de participatie van vrouwen in de politiek en de samenleving actiever te bevorderen, hun participatie op de arbeidsmarkt te stimuleren, en hun arbeidsmarktpositie te versterken, en gendergelijkheid in al het beleid te integreren; 39. benadrukt de centrale rol van actieve en onafhankelijke maatschappelijke organisaties bij het versterken en consolideren van democratische politieke processen in het land en een geïntegreerde samenleving in het land op te bouwen; erkent het belangrijke werk van deze organisaties en van vrouwenorganisaties; onderstreept het belang van een dialoog met het maatschappelijk middenveld; 40. onderstreept dat organisaties uit het maatschappelijk middenveld een centrale rol spelen bij de opbouw van een inclusieve samenleving en het consolideren van democratische politieke processen in Kosovo en bij de bevordering van de dialoog en van goede nabuurschapsbetrekkingen in de regio, waarmee wordt bijgedragen aan de versterking van de regionale samenwerking op sociaal en politiek gebied; is verheugd over de verbeterde samenwerking van de overheid met ngo's, maar roept op tot een bredere raadpleging van ngo's bij beleidsvorming en in het kader van toezicht op de werkzaamheden van de autoriteiten; dringt er bovendien op aan dergelijke organisaties sterker bij het stabilisatie- en associatieproces te betrekken; 41. benadrukt de noodzaak om actief burgerschap te bevorderen door onder meer het maatschappelijk middenveld te versterken en de vrijheid van meningsuiting daadwerkelijk te garanderen; 42. erkent dat de vrijheid om zich aan te sluiten bij vakverenigingen weliswaar door de wet is gewaarborgd, maar dat er nog steeds verbeteringen nodig zijn op het vlak van fundamentele arbeidsrechten en vakbondsrechten; spoort Kosovo aan om de sociale dialoog binnen het besluitvormingsproces, beleidsvorming en capaciteitsopbouw voor de sociale partners te versterken; 43. benadrukt dat EULEX haar assistentie aan de politie van Kosovo moet opvoeren met betrekking tot opleidingen in de-escalatie van kritieke en gevoelige situaties vóór en tijdens demonstraties; wijst erop dat ook de autoriteiten, ondersteund door EULEX, zich meer moeten inspannen om te zorgen voor gerechtigheid voor de overlevenden van conflictgerelateerd seksueel geweld in Kosovo en elders in de Westelijke Balkan; 44. acht het zorgwekkend dat discriminatie nog steeds een ernstig probleem is; onderstreept dat het belangrijk is om de gelijkheid van alle personen, ongeacht hun etnische afkomst, geslacht, leeftijd, geloofsovertuiging, seksuele geaardheid of handicap, te waarborgen; benadrukt de noodzaak van een veelomvattende strategie die gericht is tegen alle vormen van discriminatie, en van volledige uitvoering van de antidiscriminatiewet; onderstreept het belang van bewustmaking van wat discriminatie is en welke juridische stappen daartegen kunnen worden ondernomen; 45. verzoekt de autoriteiten uitvoering te geven aan het grondwettelijke beginsel van non-discriminatie op grond van seksuele geaardheid, de kennis van rechtshandhavingsfunctionarissen over LGBT-rechten te vergroten en homofobie en transfobie te bestrijden; betreurt in dit verband de gewelddadige aanval op 14 december 2012 in Pristina door een groep, waaronder radicale islamisten, op het gebouw waar de website Kosovo 2.0 op het punt stond zijn nieuwste magazine over „seks” te presenteren, met inbegrip van LGBT-thema's; roept de politie van Kosovo en het ministerie van Binnenlandse Zaken op om het geweld en de bedreigingen tegen de betrokken personen te onderzoeken en de daders voor de rechter te brengen; dringt er bij de autoriteiten op aan alles in het werk te stellen om ervoor te zorgen dat de mensenrechten, waaronder de vrijheid van gedachte, meningsuiting en vereniging, volledig worden gerespecteerd; 46. onderstreept het belang van onafhankelijke en vrije media; is in dit verband ingenomen met de wijzigingen van het Wetboek van Strafrecht met betrekking tot de strafrechtelijke aansprakelijkheid van hoofdredacteuren, uitgevers, drukkers en producenten van informatiedragers en de bescherming van journalistieke bronnen, die met ingang van 1 januari 2013 van kracht zijn geworden; 47. neemt kennis van het derde verslag van de OVSE over gemeenschapsrechten van juli 2012, waarin erop wordt gewezen dat er weliswaar een veelomvattend en gedetailleerd wettelijk kader is aangenomen, maar dat er nog veel werk moet worden verzet om de gemeenschapsrechten in Kosovo daadwerkelijk en op betekenisvolle wijze te kunnen beschermen; 48. is verheugd over het feit dat er relevante wetgeving ter bescherming en bevordering van de gemeenschappen en van het religieuze en culturele erfgoed aangenomen is, en dat de verantwoordelijkheid voor de beveiliging van het cultuurgoed en de heilige plaatsen van de Servisch-Orthodoxe kerk grotendeels door Kosovo overgenomen is; is in dit verband met name verheugd over de oprichting van een speciale eenheid binnen de politie van Kosovo die zich uitsluitend zal bezighouden met deze taak; dringt aan op de verdere tenuitvoerlegging van de desbetreffende wetgeving, vooral van de wet op de gemeenschappen; betreurt de weigering van de Kosovaarse autoriteiten om de Servische president Tomislav Nikolic een bezoek aan Kosovo te laten brengen en hem de viering van de orthodoxe kerstviering in Gracanica te laten bijwonen; is in dit verband verheugd over de ontmoeting, in het kader van de inspanningen gericht op de normalisering van de betrekkingen tussen beide partijen, tussen de president van Servië, Nikolic, en de president van Kosovo, Jahjaga, onder leiding van de vicevoorzitter/hoge vertegenwoordiger, Catherine Ashton, op 6 februari 2013, die gekenmerkt werd door een open en constructieve sfeer; 49. betreurt de weigering van de Servische autoriteiten om de Kosovaarse vicepremier Mimoza Kusari-Lila toe te staan de grens te passeren en een bezoek aan de Presevo-vallei te brengen; betreurt het dat de burgers van Kosovo urenlang moeten wachten om de grens naar Servië over te steken; 50. benadrukt dat het belangrijk is om de betrekkingen van Kosovo met en de vertegenwoordiging van Kosovo in internationale culturele en erfgoedinstellingen te versterken teneinde de bescherming van religieuze en culturele plaatsen en monumenten te verbeteren, en om de vertegenwoordiging van Kosovo in Europese en internationale sportorganisaties te versterken om Kosovaarse sporters in staat te stellen deel te nemen aan alle internationale sportevenementen, waaronder Europese en wereldkampioenschappen en de Olympische Spelen; 51. is verheugd over het opzetten van gemeentelijke bureaus voor gemeenschappen en terugkeer in de meeste gemeentes, maar betreurt het dat, ondanks de gemaakte voortgang, de terugkeer van vluchtelingen en binnenlandse ontheemden nog een uitdaging blijft, vooral ten gevolge van veiligheidsincidenten; moedigt de autoriteiten van Kosovo aan zich meer in te spannen op dit terrein, op centraal en lokaal niveau, en vooral aandacht te schenken aan Servische, alsmede aan Roma-, Ashkali- en Egyptische repatrianten; 52. is verheugd over de definitieve sluiting van het met lood verontreinigde kamp Osterode in Noord-Mitrovica en de herhuisvesting van de overgebleven families, waaronder veel Roma-, Ashkali- en Egyptische families, in nieuwbouwhuizen en een appartementenblok met sociale woningen, die deel uitmaken van een door de EU gefinancierd project; is van mening dat dit een belangrijke stap is op weg naar de volledige herintegratie en opname van vluchtelingen en minderheden in de Kosovaarse samenleving; dringt er bij de autoriteiten van Kosovo op aan onmiddellijk te beginnen met het schoonmaken van het verontreinigde gebied en vraagt de Commissie om de nodige technische en financiële bijstand te verlenen; verzoekt Kosovo om meer middelen uit te trekken voor de aanneming en tenuitvoerlegging van EU-milieunormen; 53. is verheugd over het van start gaan van de tussentijdse evaluatie van de strategie en het actieplan voor de Roma-, de Ashkali- en de Egyptische gemeenschap; dringt aan op een effectievere uitvoering van en een effectiever toezicht op de integratiestrategie voor deze gemeenschappen door middel van verdere capaciteitsopbouw en een betere coördinatie tussen instellingen onderling; benadrukt de noodzaak om de „veertig acties” volledig ten uitvoer te leggen ter bevordering van de sociale integratie van de Roma-, de Ashkali- en de Egyptische gemeenschap op zowel nationaal als gemeentelijk niveau, overeenkomstig de doelstellingen van het Europees kader voor de nationale strategieën voor integratie van de Roma; doet een beroep op de autoriteiten van Kosovo om een genderperspectief op te nemen in de strategie en het actieplan voor de integratie van de Roma-, de Ashkali- en de Egyptische gemeenschap; 54. is bezorgd over het feit dat kinderen uit de Roma-, de Ashkali- en de Egyptische gemeenschap nog altijd kwetsbaar en gemarginaliseerd zijn; roept de autoriteiten op om voldoende aandacht te besteden aan de verbetering van de leefomstandigheden van deze gemeenschappen, met inbegrip van hun toegang tot onderwijs; 55. is bezorgd over de omvangrijke armoede onder kinderen en de hoge kindersterfte, de lage dekking van het socialezekerheidsstelsel van Kosovo en de hoge bedragen die burgers zelf moeten betalen voor gezondheidszorg, waardoor kwetsbare gezinnen het risico lopen om in chronische armoede te vervallen; 56. benadrukt dat kinderen met een handicap nog steeds uitgesloten worden van basisonderwijs en dat slechts 10% van hen staat ingeschreven bij een lagere school; doet een beroep op de regering om ervoor te zorgen dat personen met een handicap en andere kwetsbare groepen zonder discriminatie toegang hebben tot gezondheidszorg, onderwijs en sociale diensten; is verheugd over de goedkeuring van de aanbevelingen inzake vroegkinderlijke ontwikkeling door de Assemblee van Kosovo; 57. is verheugd over het van start gaan van het project om de kinderbescherming in Kosovo volledig in kaart te brengen en over de vooruitgang die is geboekt bij de aanneming van een Kosovaars wetboek voor jeugdrecht overeenkomstig de internationale en Europese normen; is echter nog steeds bezorgd over het ontbreken van een gespecialiseerde institutionele infrastructuur voor kinderen die met politie en justitie in aanraking komen (slachtoffers en getuigen); 58. is verheugd over de definitieve resultaten van de volkstelling in Kosovo van 2011 als eerste stap om beleidsmakers tijdig nauwkeurige informatie te verstrekken ten behoeve van de beleidsvorming; erkent echter dat er nog steeds problemen zijn met betrekking tot de beschikbaarheid van statistisch betrouwbare en internationaal vergelijkbare gegevens, die essentieel zijn bij het voeren van een op feiten gebaseerd beleid en de monitoring van de in Kosovo geboekte vooruitgang; 59. doet een beroep op Kosovo om het ondernemingsklimaat voor kleine en middelgrote bedrijven te verbeteren door de administratieve lasten en de daarmee gepaard gaande kosten te verminderen, hun toegang tot financiering te verbeteren en specifieke steun aan startende bedrijven te verlenen; 60. wijst op het belang van een eigen internationale telefooncode voor Kosovo, zowel om economische als politieke redenen; acht de huidige situatie onhoudbaar en verwarrend en roept de bevoegde internationale organisaties op om zo spoedig mogelijk een oplossing voor deze kwestie te vinden en Servië om in dit verband zijn vetorecht op te geven; 61. doet een beroep op Kosovo om aan de ontwikkeling van hernieuwbare energie en diversificatie van bronnen te werken met het doel om Kosova A te sluiten en Kosova B weer in bedrijf te stellen, overeenkomstig zijn verplichtingen uit hoofde van het Energiegemeenschapsverdrag; onderstreept de noodzaak om de financiële bijstand van de EU en de EBWO meer te richten op projecten op het gebied van energiebesparing, energie-efficiëntie en hernieuwbare energie; betreurt dat de EBWO voornemens is in haar conceptlandenstrategie capaciteitsvergroting op het gebied van bruinkoolcentrales te ondersteunen en verzoekt de Commissie om zich tegen plannen als het onderhavige, dat in strijd is met de klimaatverplichtingen van de EU, te verzetten; 62. neemt nota van de plannen voor een nieuwe wegeninfrastructuur om de verbinding tussen Pristina en de aangrenzende landen te verbeteren; merkt op dat de aanbestedingspraktijken in Kosovo nog steeds inadequaat zijn, en onderstreept dat ervoor moet worden gezorgd dat de aanbestedingsprocedures voor dergelijke grote projecten daadwerkelijk open, transparant en op basis van concurrentie verlopen; merkt voorts op dat dergelijke infrastructuurprojecten moeten worden ondernomen overeenkomstig de criteria die zijn vastgesteld in het huidige programma van het Internationaal Monetair Fonds; benadrukt het belang van de ontwikkeling van het openbaar vervoer, en met name de verbetering of aanleg van spoorverbindingen binnen het kader van een duurzaam vervoerssysteem; stelt voor om een grensoverschrijdend spoorwegsysteem van hogesnelheidslijnen tussen alle landen van de Westelijke Balkan aan te leggen dat moet worden gekoppeld aan het trans-Europese netwerk in de Europese Unie; o o o 63. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de Europese dienst voor extern optreden en de regering en de Nationale Assemblee van Kosovo. Het Europees Parlement , – gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (1) (onderdeel van het „six-pack” en hierna te noemen: „MIP-verordening”), – gezien zijn resolutie van 15 december 2011 over het scorebord voor het toezicht op macro-economische onevenwichtigheden: overwogen initiële opzet (2) , – gezien het werkdocument van de diensten van de Commissie van 14 november 2012: „Voltooiing van het scorebord voor de MIP: indicator voor de financiële sector” (SWD(2012)0389), – gezien het verslag van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, de Europese Centrale Bank, het Europees Economisch en Sociaal Comité, het Comité van de Regio’s en de Europese Investeringsbank over het Waarschuwingsmechanismeverslag 2013 ( COM(2012)0751 ), – gezien de „Opvattingen van het Europees Comité voor systeemrisico’s (ESRB) over de voorgenomen scorebordindicatoren die relevant zijn voor de stabiliteit van de financiële markten” van 9 december 2011, – gezien de brief van 19 december 2011 van de Commissie aan de Voorzitter van het Europees Parlement waarin belangrijke informatie en stukken worden doorgestuurd naar het Parlement over het aangepaste scorebord voor de MIP, – gezien de vraag aan de Commissie over voltooiing van het scorebord voor de procedure voor macro-economische onevenwichtigheden (MIP) ( O-000039/2013 – B7-0117/2013), – gezien artikel 115, lid 5, en artikel 110, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat de MIP een beleidsinstrument is dat samen met het six-pack werd gepresenteerd en een belangrijke pijler vormt van de economische governance in het eurogebied, en dat gericht is op het voorkomen en corrigeren van macro-economische onevenwichtigheden in de lidstaten, met speciale aandacht voor de macro-economische onevenwichtigheden waarvan het effect mogelijk ook in andere lidstaten doorwerkt; B. overwegende dat het scorebord dat was opgezet in overeenstemming met artikel 4 van de MIP-verordening oorspronkelijk bestond uit tien indicatoren die een breed scala aan toezichtskwesties dekten in het kader van de MIP; C. overwegende dat de Commissie in november 2012 een indicator heeft toegevoegd, te weten het groeipercentage van de verplichtingen van de financiële sector, dit aan het Parlement heeft meegedeeld in haar brief van 19 november 2012 en een relevante analyse heeft gepubliceerd in het Waarschuwingsmechanismeverslag op 28 november 2012; D. overwegende dat in overweging 12 van de MIP-verordening staat dat de Commissie „suggesties moet doen voor commentaar aan de bevoegde commissies van het Europees Parlement en de bevoegde comités van de Raad met betrekking tot de plannen om indicatoren en drempelwaarden vast te stellen en aan te passen”; 1. vindt het zeer betreurenswaardig dat de Commissie het scorebord voor het toezicht op macro-economische onevenwichtigheden niet heeft geactualiseerd in dezelfde coöperatieve geest als van de MIP-verordening; 2. is daarnaast erg teleurgesteld dat het Parlement de desbetreffende mededeling pas een paar dagen voordat de Commissie het scorebord publiceerde in november 2012, ontving; 3. verzoekt de Commissie het Parlement en de Raad ruim van tevoren te verwittigen of zij van plan is het scorebord nog verder te actualiseren vóór 2015; 4. stelt tot zijn grote spijt vast dat de medewetgevers in dit proces geen gelijke behandeling genieten, aangezien de Commissie de desbetreffende werkgroep van de Raad naar verluidt wel heeft geraadpleegd; 5. benadrukt dat zijn resolutie van 15 december 2011 over het scorebord, waarin het Parlement verzoekt een indicator voor de financiële sector toe te voegen, niet kan worden beschouwd als een bevredigende raadpleging van het Parlement, zoals voorzien in overweging 12 van de MIP-verordening, aangezien die resolutie een jaar eerder was aangenomen en geen antwoord was op een voorstel van de Commissie; wijst er verder op dat de gedetailleerde keus voor en het ontwerp van de indicator een grote mate van discretie vergde, waarvan het werkdocument van de diensten van de Commissie van 14 november 2012 het bewijs vormt; 6. wijst op de standpunten van het ESRB van 9 december 2011 met diens bedenkingen over een financiële indicator, waarin het stelt dat het scorebord „verplichtingen voor de korte termijn moet omvatten (alle verplichtingen die binnen een jaar aflopen) voor de niet-geconsolideerde financiële sector, met aftrek van bankdeposito’s, als een percentage van de totale verplichtingen” en dat „de voorkeur moet worden gegeven aan deze indicator boven indicatoren die zijn gebaseerd op aan financieringsstromen gelieerde vermogensmaatstaven, zoals hefboomratio’s, omdat het aandelenvermogen wordt geschat aan de hand van marktwaarden en daarom zeer gevoelig is voor schommelingen op de effectenbeurs”; herinnert de Commissie eraan dat in artikel 4, lid 5, van de MIP-verordening wordt bepaald dat „terdege rekening wordt gehouden met het werk van de ESRB bij het opstellen van indicatoren die van belang zijn voor de stabiliteit van de financiële markten”; 7. legt zich er niet langer bij neer dat de nodige mentaliteitsverandering van volledige erkenning van de rol van het Parlement bij de economische governance nog steeds niet heeft plaatsgevonden binnen de diensten van de Commissie; benadrukt dat de Commissie de rol van het Parlement als medewetgever op het vlak van multilateraal toezicht ondubbelzinnig dient te erkennen, zoals voorzien in onder andere artikelen 121, lid 6, en 136 VWEU, en het Parlement op dezelfde wijze dient te behandelen als de Raad bij alle EU-wetgeving op dit gebied; herinnert de Commissie eraan dat raadpleging van het Parlement inzake wijzigingen van het scorebord ook behoort tot de goede interinstitutionele omgangsvormen; 8. herinnert de Commissie aan haar verplichting verantwoording af te leggen aan het Parlement, zoals vastgelegd in artikel 17, lid 8 VEU; 9. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de ECB. Het Europees Parlement , – gezien de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en Vietnam die op 27 juni 2012 is ondertekend en de mensenrechtendialoog tussen de EU en Vietnam die de EU en de regering van Vietnam tweemaal per jaar houden, – gezien het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten waarbij Vietnam partij is sinds 1982, – gezien de uitslag van de universele periodieke toetsing inzake Vietnam van de VN-Mensenrechtenraad van 24 september 2009, – gezien het verslag van de speciale VN-rapporteur inzake de bevordering en bescherming van het recht op vrijheid van mening en meningsuiting aan de 14de bijeenkomst van de Mensenrechtenraad in april 2010, – gezien de verklaring van de woordvoerder van hoge vertegenwoordiger van de EU Catherine Ashton over het veroordelen van bloggers in Vietnam van 24 september 2012, – gezien zijn resolutie van 11 december 2012 over een strategie voor digitale vrijheid in het buitenlandbeleid van de EU (1) , – gezien zijn eerdere resoluties over Vietnam, – gezien artikel 122, lid 5, en artikel 110, lid 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat drie prominente journalisten - Nguyen Van Hai/Dieu Cay, Ta Phong Tan en Pan Thanh Hai - op 24 september 2012 tot een gevangenisstraf zijn veroordeeld; overwegende dat hen na aantekening van beroep een straf van respectievelijk 12, 10 en 3 jaar is opgelegd, gevolgd door een aantal jaar huisarrest, voor het plaatsen van artikelen op de website van de Vietnamese Club van vrije journalisten; B. overwegende dat, volgens recente rapporten van internationale mensenrechtenorganisaties, 32 cyberdissidenten zijn veroordeeld tot zware gevangenisstraf of hun proces afwachten in Vietnam; 14 aanhangers van de democratie zijn veroordeeld tot in totaal meer dan 100 jaar gevangenisstraf voor de uitoefening van hun recht op vrijheid van meningsuiting; een groep van 22 vreedzame milieuactivisten gevangenisstraffen opgelegd heeft gekregen die variëren van 10 jaar tot levenslang; een journalist die werkzaam was voor de door de staat beheerde pers is ontslagen nadat hij op zijn persoonlijke blog een kritische post over de secretaris-generaal van de Communistische Partij had geschreven; en dat cyberdissidenten, waaronder Le Cong Cau en Huynh Ngoc Tuan, regelmatig worden getreiterd en gewelddadig bejegend door de politie; C. overwegende dat een aantal gewetensgevangenen zijn veroordeeld op basis van vaag geformuleerde bepalingen betreffende „nationale veiligheid”, waarin geen onderscheid wordt gemaakt tussen gewelddaden en vreedzame uitingen van afwijkende meningen of overtuigingen, zoals „propaganda tegen de Socialistische Republiek Vietnam” (artikel 88 van het Wetboek van strafrecht), „activiteiten gericht op het omverwerpen van de volksmacht” , „zaaien van tweedracht tussen religieuze en niet-religieuze personen” , „misbruik van democratische vrijheden teneinde afbreuk te doen aan de belangen van de staat” ; overwegende dat verordening 44 van 2002 die gevangenhouding zonder proces mogelijk maakt steeds vaker wordt gebruikt om dissidenten vast te houden; D. overwegende dat bloggers en mensenrechtenactivisten steeds vaker het internet op gaan om hun politieke opvattingen te uiten, corruptie aan het licht te brengen en te wijzen op landroof en andere officiële vormen machtsmisbruik; E. overwegende dat de Vietnamese autoriteiten de vrijheid van meningsuiting en vreedzame vergadering systematisch onderdrukken en mensen vervolgen die regeringsbeleid in twijfel trekken, gevallen van officiële corruptie aan het licht brengen of aandringen op alternatieven voor het eenpartijstelsel; F. overwegende dat Vietnam werkt aan het „decreet voor het beheer, de levering en het gebruik van internetdiensten en online-inhoud”, een nieuw decreet inzake internetbeheer waarmee het filteren van inhoud, censuur en sancties van de regering op basis van vaag geformuleerde „verboden handelingen” wettelijk worden toegestaan en internetbedrijven en -providers, al dan niet afkomstig uit het buitenland, worden verplicht met de regering samen te werken aan het toezicht op en volgen van cyberdissidenten; overwegende dat digitale vrijheden steeds meer in het gedrang komen; G. overwegende dat Vietnam in 2009, gedurende de universele periodieke toetsing (UPR) inzake de mensenrechtensituatie in Vietnam van de VN-Mensenrechtenraad, een reeks aanbevelingen over vrijheid van meningsuiting heeft aanvaard, inclusief de aanbeveling om „het recht op het ontvangen, opzoeken en delen van informatie en ideeën volledig te waarborgen in overeenstemming met artikel 19 van het Internationale Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten”; overwegende dat Vietnam die aanbevelingen nog steeds niet heeft opgevolgd; H. overwegende dat landonteigening door regeringsambtenaren, gebruik van excessief geweld als reactie op openbare protesten over uitzettingen, willekeurige arrestaties van activisten en zware straffen voor demonstranten voortduren, terwijl de kwesties inzake landrechten en landgebruik onduidelijk zijn; I. overwegende dat de vrijheid van godsdienst en overtuiging wordt onderdrukt en de katholieke kerk en niet-erkende godsdiensten, zoals de Verenigde Boeddhistische Kerk van Vietnam, de protestante kerken e.a. nog steeds ernstige vervolgingen op grond van religie ondergaan; J. overwegende dat Vietnam is begonnen met omvangrijke openbare raadplegingen met het oog op het opstellen van een nieuwe grondwet, maar dat de personen die hun mening hebben gegeven, zijn gestraft en onder druk gezet; K. overwegende dat Vietnam dingt naar een zetel in de VN-Mensenrechtenraad voor de periode 2014-2016; 1. uit zijn ernstige bezorgdheid over de veroordeling van en zware straffen voor journalisten en bloggers in Vietnam; veroordeelt de voortdurende schendingen van de mensenrechten, inclusief politieke intimidatie, pesterijen, geweldplegingen, willekeurige arrestaties, zware gevangenisstraffen en oneerlijke processen in Vietnam jegens politieke activisten, journalisten, bloggers, dissidenten en mensenrechtenactivisten, zowel online als offline, die duidelijk in strijd zijn met de internationale verplichtingen van Vietnam op het vlak van de mensenrechten; 2. dringt er bij de autoriteiten op aan om alle bloggers, online journalisten en mensenrechtenactivisten onmiddellijk en onvoorwaardelijk vrij te laten; roept de regering op om een eind te maken aan alle vormen van repressie tegen personen die gebruikmaken van hun recht op vrijheid van meningsuiting, vrijheid van overtuiging en vrijheid van vergadering overeenkomstig de internationale mensenrechtennormen; 3. roept de Vietnamese regering op de wetgeving die beperkingen vaststelt op het recht op vrije meningsuiting en persvrijheid te wijzigen of in te trekken, teneinde een forum voor dialoog en democratisch debat te creëren; roept de regering tevens op het ontwerp van het „decreet voor het beheer, de levering en het gebruik van internetdiensten en online-inhoud” te wijzigen, om te waarborgen dat hierin het recht op online vrijheid van meningsuiting wordt beschermd; 4. dringt er bij de Vietnamese regering op aan een eind te maken aan gedwongen uitzettingen, te waarborgen dat personen die aangifte doen van misbruik met betrekking tot landkwesties gebruik kunnen maken van hun recht op vrijheid van meningsuiting, en te garanderen dat gedwongen uitgezette personen toegang hebben tot rechtsmiddelen en passende compensatie in overeenstemming met internationale normen en verplichtingen op grond van internationale mensenrechtenwetgeving; 5. roept de autoriteiten op de internationale verplichtingen van Vietnam na te komen door een eind te maken aan vervolgingen op grond van religie alsmede juridische belemmeringen weg te nemen voor onafhankelijke religieuze organisaties die vrijelijk vreedzame religieuze activiteiten ontplooien, hetgeen inhoudt dat zij alle religieuze gemeenschappen moeten erkennen, godsdienstbeoefening moeten toestaan en de activa van de Verenigde Boeddhistische Kerk van Vietnam, de katholieke kerk en alle andere religieuze gemeenschappen die op willekeurige gronden door de overheid in beslag zijn genomen, moeten teruggeven; 6. spreekt zijn ernstige bezorgdheid uit over de omstandigheden waarin gewetensgevangenen worden vastgehouden die voortvloeien uit slechte behandeling en gebrek aan medische zorg; verzoekt de autoriteiten hun lichamelijke en psychologische integriteit te waarborgen, onbeperkte toegang tot juridisch advies te garanderen en passende medische zorg te bieden aan de personen die dit nodig hebben; 7. wijst er opnieuw op dat de mensenrechtendialoog tussen de EU en Vietnam moet leiden tot concrete vorderingen op het gebied van mensenrechten en democratisering; dringt er in dit verband bij de Europese Unie op aan om de bezorgdheden op het gebied van de mensenrechtenschendingen in Vietnam consequent op de hoogste niveaus aan de kaak te stellen en om de druk op de Vietnamese autoriteiten op te voeren teneinde de controles op internet en blogs alsmede het verbod op media in particulier bezit op te heffen, groepen en individuen toe te staan mensenrechten te bevorderen en hun meningen te uiten en in het openbaar een afwijkende opvatting te laten horen, maatregelen te nemen om de doodstraf af te schaffen, nationale veiligheidswetten die worden gebruikt om vreedzame dissidenten te straffen in te trekken of te wijzigen, en vreedzame gewetensgevangenen vrij te laten; 8. herinnert alle partijen eraan dat in artikel 1 van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst (PSO) het volgende wordt verklaard: „Eerbiediging van de mensenrechten en de democratische beginselen vormt de grondslag voor de samenwerking tussen de partijen en de bepalingen van deze Overeenkomst en vormt een essentieel onderdeel van de Overeenkomst”; verzoekt de hoge vertegenwoordiger de verenigbaarheid van het beleid van de Vietnamese regering met de in de PSO opgenomen voorwaarden te beoordelen; 9. moedigt Vietnam aan stappen te nemen in de richting van de ratificatie van het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof (ICC) en het Verdrag tegen foltering (CAT); verzoekt de regering een onafhankelijke nationale mensenrechtencommissie in te stellen; 10. verzoekt dat de Intergouvernementele Commissie inzake mensenrechten van de ASEAN de toestand van de mensenrechtensituatie in Vietnam onderzoekt met speciale aandacht voor de vrijheid van meningsuiting, en dat deze commissie het land aanbevelingen verstrekt; 11. is ingenomen met het feit dat de regering van Vietnam een openbare raadpleging heeft georganiseerd met betrekking tot haar eerste constitutionele hervorming sinds 1992 en dat de termijn nu is verlengd tot september 2013, maar betreurt dat deze openbare raadpleging heeft geleid tot straffen voor en druk op personen die hun mening op legitieme wijze uiten; hoopt dat de kwesties inzake burgerrechten, politieke rechten en religieuze vrijheden als prioriteit worden behandeld in de nieuwe grondwet; is in dit verband verheugd over de start van een dialoog met mensenrechtenorganisaties; spreekt de hoop uit dat dit op langere termijn kan leiden tot belangrijke hervormingen op het gebied van werk, onderwijs en mensenrechten; pleit ervoor dat de speciale VN-rapporteur voor vrijheid van mening en meningsuiting wordt verzocht het land te bezoeken en dat de autoriteiten alle aanbevelingen volledig ten uitvoer leggen; 12. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de Raad, de Commissie, de regeringen van de lidstaten, de regering en het parlement van Vietnam, de regeringen van de ASEAN-listaten, de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor mensenrechten en de secretaris-generaal van de Verenigde Naties. Het Europees Parlement , – gezien zijn eerdere resoluties over Kazachstan, waaronder die van 15 maart 2012 over Kazachstan (1) , die van 15 december 2011 over de staat van de uitvoering van de EU-strategie voor Centraal-Azië (2) en die van 17 september 2009 over de zaak Yevgeni Zhovtis in Kazachstan (3) , – gezien zijn verslag van 22 november 2012 met de aanbevelingen van het Europees Parlement aan de Raad, de Commissie en de Europese Dienst voor extern optreden over de onderhandelingen voor een versterkte partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en Kazachstan (4) , – gezien de verklaring van de woordvoerder van de hoge vertegenwoordiger Catherine Ashton over het proces tegen Vladimir Kozlov in Kazachstan, van 9 oktober 2012 en de verklaring van de hoge vertegenwoordiger over de parlementsverkiezingen in Kazachstan van 17 januari 2012, – gezien het juridisch advies van de internationale commissie van juristen van 13 februari 2013 over de disciplinaire maatregelen tegen advocaten in Kazachstan, – gezien de verklaring van de OVSE-vertegenwoordiger voor mediavrijheid van 25 januari 2012 over de situatie van de media in Kazachstan, – gezien de verklaring van de directeur van het Bureau voor democratische instellingen en mensenrechten van de OVSE van 1 februari 2012 over de beperkende maatregelen tegen de Kazachstaanse oppositie, – gezien de verklaring van het International Partnership of Human Rights (IPHR) van 20 maart 2013 over de bezorgdheid over de mensenrechtensituatie in Kazachstan, – gezien artikel 122, lid 5, en artikel 110, lid 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat de districtsrechtbank van Almaty de niet-geregistreerde oppositiepartij „Alga!” op 21 december 2012 heeft verboden wegens extremisme nadat de openbare aanklager van Kazachstan op 20 november 2012 een rechtszaak had aangespannen tegen deze partij; overwegende dat Alyia Turusbekova, de vrouw van Vladimir Kozlov, persoonlijk aansprakelijk wordt gesteld door het verbod; B. overwegende dat op 25 december 2012 een aantal mediakanalen van de oppositie, waaronder acht Kazachstaanse kranten en 23 web news portals, verboden werd wegens extremisme, die door de aanklager werden gekwalificeerd als „een enkel mediakanaal Respublika”; overwegende dat dit besluit op 22 februari 2013 werd bevestigd door het Hof van Beroep met als gevolg dat de betrokken journalisten hun beroep niet langer mogen uitoefenen; C. overwegende dat Kazachstan een belangrijke internationale speler is en uiterst belangrijk is voor de politieke en sociaal-economische ontwikkeling, alsmede voor de veiligheidssituatie in de gehele regio; overwegende dat het land een positieve rol heeft gespeeld in Centraal-Azië en zich heeft ingespannen voor de ontwikkeling van goede betrekkingen met zijn buurlanden, de hervatting van de regionale samenwerking en de vreedzame oplossing van alle bilaterale kwesties; overwegende dat het voor de EU van vitaal belang is om de politieke, economische en veiligheidspolitieke samenwerking met die regio te intensiveren via hechte en open betrekkingen EU-Kazachstan; D. overwegende dat Kazachstan belangrijke civiele en politieke rechten, zoals de vrijheid van vergadering, de vrijheid van meningsuiting en de godsdienstvrijheid al sinds lange tijd inperkt; overwegende dat de fundamentele vrijheden de laatste twee jaar steeds minder worden geëerbiedigd, en dat in 2012 na het geweld in Zhanaozen in december 2011, critici van de regering openlijk worden aangepakt; E. overwegende dat verschillende oppositieleiders, mensenrechtenactivisten, journalisten en activisten uit het maatschappelijk middenveld in de afgelopen maanden zijn geïntimideerd en strafrechtelijk vervolgd wat in sommige gevallen geleid heeft tot gevangenisstraffen; F. overwegende dat het Hof van Cassatie op 13 maart 2013 het beroep heeft afgewezen in de zaak van Vladimir Kozlov die was veroordeeld tot zeven en een half jaar gevangenisstraf en inbeslagneming van zijn bezittingen wegens het „aanzetten tot maatschappelijke onrust”, het „oproepen tot gewelddadige omverwerping van de grondwettelijke orde” en het „oprichten en leiding geven aan een georganiseerde groep met de bedoeling om misdrijven te plegen”; overwegende dat Kozlov momenteel in beroep gaat bij het Hooggerechtshof als laatste beroepinstantie in zijn zaak; G. overwegende dat de mensenrechtenactivist Vadim Kuramshin op 7 december 2012 veroordeeld is tot 12 jaar gevangenisstraf wegens het chanteren van de assistent van de officier van justitie; overwegende dat deze veroordeling op 14 februari 2013 is bevestigd door het Hof van Beroep; overwegende dat de herarrestatie van de heer Kurashim plaatsvond nadat hij terugkeerde van een OVSE-conferentie in september in Warschau en nadat hij was vrijgelaten na een eerder proces in augustus 2012; H. overwegende dat de regering van Kazachstan overweegt om te beginnen met een nieuw nationaal actieplan voor de mensenrechten voor de periode 2013-2020; I. overwegende dat de Kazachstaanse autoriteiten een werkgroep hebben opgericht onder de openbare aanklager om het strafrecht te hervormen; overwegende dat op 15 en 16 maart 2013 een rondetafel over de „Hervorming van het strafrecht van Kazachstan op basis van de beginselen van de rechtsstaat” was georganiseerd waaraan werd deelgenomen door een delegatie van de Commissie van Venetië om advies over de hervorming uit te brengen; overwegende dat het Europees Parlement er bij de Kazachstaanse autoriteiten op heeft aangedrongen het strafrecht van het land in overeenstemming te brengen met de internationale normen, inclusief de hervorming van art. 164 betreffende het „aanzetten tot maatschappelijke onrust”; J. overwegende dat de Kazachstaanse autoriteiten herhaaldelijk gebruik hebben gemaakt van de aanklacht „aanzetten tot maatschappelijke onrust”, een vage en onduidelijke aanklacht die kan worden gebruikt om de legitieme uitoefening van de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van vergadering die beschermd zijn in het internationaal humanitair recht, te criminaliseren; K. overwegende dat het driejarige lidmaatschap van de Republiek Kazachstan van de VN-mensenrechtenraad (UNHRC) op 1 januari 2013 is ingegaan; L. overwegende dat Kazachstan als lid van de OVSE, waarvan het in 2010 voorzitter was, zich ertoe heeft verplicht de grondbeginselen van deze organisatie te eerbiedigen en ten uitvoer te leggen; M. overwegende dat smaad strafbaar blijft, terwijl de wet op de invoering van wijzigingen op en aanvullingen op de wetgeving inzake informatie- en communicatienetwerken van 10 juli 2009 internetbronnen (websites, chatrooms, blogs, discussiefora) gelijkstelt met mediakanalen en deze bronnen alsmede hun eigenaren aansprakelijk stelt voor dezelfde delicten; N. overwegende dat de HV/VV Lady Ashton eind november 2012 naar Centraal-Azië is gereisd en een bezoek heeft gebracht aan Kazachstan terwijl de oppositie en de mediakanalen toen werden verboden; overwegende dat zij toen geen verklaring heeft afgegeven over deze kwestie maar wel in december 2012; O. overwegende dat in juli 2012 de Hoge Commissaris van de VN voor de rechten van de mens, mevrouw Navi Pillay, na haar tweedaagse bezoek aan Kazachstan de autoriteiten heeft verzocht een onafhankelijk internationaal onderzoek toe te staan naar de gebeurtenissen in Zhanaozen, de oorzaken en de nasleep ervan; 1. benadrukt dat de betrekkingen tussen de EU en Kazachstan en de intensivering van de economische en politieke samenwerking op alle gebieden van groot belang zijn; onderstreept het grote belang dat de EU heeft bij een duurzame relatie met Kazachstan in termen van politieke en economische samenwerking; 2. oefent ernstige kritiek uit op de uitspraak van het hof om oppositiepartijen te verbieden wegens extremisme, inclusief de niet-geregistreerde oppositiepartij „Alga!” en belangrijke onafhankelijke media, hetgeen een schending is van de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van vergadering, en uit ernstige bezorgdheid over toekomstige repressie van onafhankelijke media en oppositiepartijen; 3. dringt er bij de autoriteiten op aan de beginselen en afspraken in OVSE-verband inzake de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van vergadering, te eerbiedigen; moedigt Kazachstan aan kritiek niet op te vatten als een bedreiging maar als constructieve bijdrage met behulp waarvan beleid en inclusiviteit kunnen worden verbeterd; 4. benadrukt dat mevrouw Turusbekova niet verantwoordelijk kan worden gesteld voor de daden van derden; 5. verzoekt de EU en de lidstaten aan te dringen op garanties die journalisten, oppositieleden en mensenrechtenactivisten en hun families moeten beschermen, en met name wanneer zij EU-instellingen bezoeken om de mensenrechten aan de orde te stellen, tegen persoonlijke bedreigingen, druk of vervolging; 6. herhaalt zijn bezorgdheid over de detentie van oppositieleiders, journalisten en advocaten na processen die niet voldoen aan de internationale normen en herhaalt zijn verzoek om alle personen die veroordeeld zijn wegens vage aanklachten die beschouwd kunnen worden als politiek gemotiveerd, vrij te laten, onder wie de heer Vladimir Kozlov, de heer Vadim Kurashim en mevrouw Roza Tuletaeva; uit zijn bezorgdheid met betrekking tot de eerlijkheid van de processen en herhaalt zijn verzoek om transparantie en internationale normen in de processen te waarborgen, om ervoor te zorgen dat mensen niet langer veroordeeld worden wegens deze vage strafrechtelijke aanklachten en om de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht te handhaven; 7. dringt er bij de Kazachstaanse autoriteiten op aan te garanderen dat de omstandigheden in de gevangenissen in overeenstemming zijn met de internationale normen en dat alle gevangenen passende medische verzorging ontvangen, inclusief oppositieleider Vladimir Kozlov; dringt aan op volledige tenuitvoerlegging van de verbeteringen die waren opgenomen in de recente hervorming van het gevangeniswezen en op verdere verbetering om te voldoen aan de internationale normen; 8. benadrukt ten zeerste dat de legitieme bestrijding van terrorisme en extremisme niet mag worden aangewend als excuus om oppositieactiviteiten te verbieden, de vrijheid van meningsuiting te belemmeren of de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht te ondermijnen; 9. benadrukt dat Kazachstan een steeds belangrijker internationale partner in de regio aan het worden is, of het nu om samenwerking met de NAVO, de ondersteuning van de E3+3 besprekingen met Iran of de oprichting van een internationale brandstofbank in Kazachstan gaat; is verheugd over de Kazachstaanse ambitie om zich actief als mediator/facilitator op te werpen in internationale veiligheidskwesties in de gehele regio; dringt er bij de Kazachstaanse autoriteiten op aan zich te houden aan de internationale verplichtingen die zij zijn aangegaan, inclusief de verplichtingen die verband houden met de rechtsstaat en de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht; 10. verzoekt Kazachstan een klimaat te scheppen waarin oppositieactivisten, journalisten en advocaten hun beroep vrijelijk kunnen uitoefenen, o.a. door de nodige wettelijke hervormingen; benadrukt dat de EU vastbesloten is Kazachstan hierbij te steunen; 11. dringt er bij Kazachstan op aan zijn godsdienstwetgeving te herzien en de beperkingen voor het registreren en praktiseren van een godsdienst te versoepelen; 12. benadrukt dat het van belang is dat de rechten van werknemers om onafhankelijke vakbonden op te richten, te staken en collectieve onderhandelingen met werkgevers te voeren, moeten worden geëerbiedigd en bevorderd, in overeenstemming met de verplichtingen die Kazachstan is aangegaan krachtens internationale mensenrechtenwetgeving; 13. is verheugd over de dialoog met de delegatie van de Commissie van Venetië over het nieuwe wetboek van strafrecht, en moedigt verdere samenwerking met de Commissie van Venetië aan om zoveel mogelijk te profiteren van haar ervaring; benadrukt dat de hervorming gericht moet zijn op versterking van de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht en de rechtsstaat en naleving van de internationale normen; bevestigt dat het aandringt op hervorming van artikel 164 inzake het „aanzetten tot maatschappelijke onrust”, en dringt er bij de EDEO op aan nauwlettend toe te zien op de hervorming en de inhoud van het nieuwe wetboek van strafrecht; 14. bevestigt dat het er bij de Kazachstaanse autoriteiten op aandringt om door te blijven gaan met de handhaving van het bestaande actieplan voor de mensenrechten, gevolg gevend aan de aanbevelingen van de Commissie van Venetië en gebruik makend van de technische bijstand van de EU in het kader van het initiatief voor versterking van de rechtstaat; moedigt Kazachstan aan en steunt Kazachstan in zijn pogingen om een nieuw actieplan voor de mensenrechten voor de periode 2013-2020 te ontwikkelen; verzoekt de Kazachstaanse autoriteiten samen te werken met ngo's; 15. is verheugd over de regelmatige dialogen tussen de EU en Kazachstan over de mensenrechten; benadrukt het belang van mensenrechtendialogen tussen de EU en de Kazachstaanse autoriteiten, en is verheugd over de constructieve benadering die van Kazachstaanse zijde wordt getoond; dringt aan op versterking van de dialogen die bevorderlijk zijn voor de totstandkoming van een forum waar kwesties openlijk kunnen worden besproken; benadrukt dat deze dialogen effectief en resultaatgericht moeten zijn, en dat vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld er zoveel mogelijk bij moeten worden betrokken; 16. is verheugd over de internationale studentenuitwisselingsprogramma's die door de Kazachstaanse regering zijn ingevoerd; benadrukt de fundamentele impact die een verblijf in het buitenland heeft in termen van democratische ontwikkeling van de Kazachstaanse studenten; is verheugd over de steun die de studenten ontvangen van de Kazachstaanse autoriteiten bij hun terugkeer; 17. dringt er bij de EU, en met name bij de EDEO, op aan om nauwlettend toe te zien op de ontwikkelingen in Kazachstan, zo nodig punten van zorg aan de orde te stellen bij de Kazachstaanse autoriteiten, bijstand aan te bieden en regelmatig verslag uit te brengen aan het Europees Parlement; dringt er ook bij de EU-delegatie in Astana op aan een proactievere rol te spelen bij het toezicht, inclusief het bijwonen van processen en het bezoeken van gevangenissen; 18. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Europese Dienst voor extern optreden, de speciale vertegenwoordiger van de EU voor de mensenrechten, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, de VN-mensenrechtenraad, en de regering en het parlement van Kazachstan.