Het Europees Parlement, – gezien artikel 314 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien artikel 106 bis van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2020/2093 van de Raad van 17 december 2020 tot bepaling van het meerjarig financieel kader voor de jaren 2021‑2027 (1) , de in verband hiermee door het Parlement, de Raad en de Commissie overeengekomen gezamenlijke verklaring (2) en de hieraan gerelateerde unilaterale verklaringen (3) , – gezien Verordening (EU, Euratom) 2022/2496 van de Raad van 15 december 2022 tot wijziging van Verordening (EU, Euratom) 2020/2093 tot bepaling van het meerjarig financieel kader voor de jaren 2021‑2027 (4) , – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/765 van de Raad tot wijziging van Verordening (EU, Euratom) 2020/2093 tot bepaling van het meerjarig financieel kader voor de jaren 2021‑2027 (5) (MFK-herziening), – gezien zijn resolutie van 16 december 2020 over het ontwerp van verordening van de Raad tot bepaling van het meerjarig financieel kader voor de jaren 2021‑2027 (6) , – gezien zijn resolutie van 15 december 2022 over het opschalen van het meerjarig financieel kader 2021‑2027: een veerkrachtige EU-begroting die geschikt is voor nieuwe uitdagingen (7) , – gezien zijn resolutie van 3 oktober 2023 over het voorstel voor een tussentijdse herziening van het meerjarig financieel kader 2021‑2027 (8) , – gezien zijn resolutie van 27 februari 2024 over de ontwerpverordening van de Raad tot wijziging van Verordening (EU, Euratom) 2020/2093 tot bepaling van het meerjarig financieel kader voor de jaren 2021‑2027 (9) , – gezien Besluit (EU, Euratom) 2020/2053 van de Raad van 14 december 2020 betreffende het stelsel van eigen middelen van de Europese Unie en tot intrekking van Besluit 2014/335/EU, Euratom (10) , – gezien het voorstel van de Commissie van 22 december 2021 voor een besluit van de Raad tot wijziging van Besluit (EU, Euratom) 2020/2053 betreffende het stelsel van eigen middelen van de Europese Unie ( COM(2021)0570 ) en het standpunt van het Parlement van 23 november 2022 daarover (11) , – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (herschikking) (12) (hierna: “het Financieel Reglement”), – gezien Verordening (EU) 2021/1119 van het Europees Parlement en de Raad van 30 juni 2021 tot vaststelling van een kader voor de totstandbrenging van klimaatneutraliteit en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 401/2009 en Verordening (EU) 2018/1999 (de “Europese klimaatwet”) (13) , – gezien de verplichtingen van de EU uit hoofde van de Overeenkomst van Parijs en haar toezeggingen in het kader van het mondiaal biodiversiteitskader van Kunming-Montreal, – gezien de EU-strategie inzake gendergelijkheid 2020‑2025, – gezien zijn resolutie van 10 mei 2023 over de gevolgen voor de EU-begroting 2024 van de stijgende financieringskosten van het herstelinstrument voor de Europese Unie (14) , – gezien Verordening (EU, Euratom) 2020/2092 van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2020 betreffende een algemeen conditionaliteitsregime ter bescherming van de Uniebegroting (15) , – gezien het Interinstitutioneel Akkoord van 16 december 2020 tussen het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie betreffende begrotingsdiscipline, samenwerking in begrotingszaken en goed financieel beheer, alsmede betreffende nieuwe eigen middelen, met inbegrip van een routekaart voor de invoering van nieuwe eigen middelen (16) , – gezien de interinstitutionele afkondiging van de Europese pijler van sociale rechten (17) op 13 december 2017, – gezien de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2025 (18) en de daaraan gehechte gemeenschappelijke verklaringen van het Parlement, de Raad en de Commissie, – gezien het verslag van Enrico Letta met als titel “Much more than a market” (Veel meer dan een markt), dat gepresenteerd is in het Europees Parlement op 21 oktober 2024, – gezien het verslag van Mario Draghi met als titel “The future of European competitiveness” (De toekomst van het Europese concurrentievermogen), dat gepresenteerd is in het Europees Parlement op 17 september 2024, – gezien het verslag van Sauli Niinistö met als titel “Safer together – Strengthening Europe’s civilian and military preparedness and readiness” (Samen veiliger – versterking van de civiele en militaire paraatheid van Europa), dat gepresenteerd is in het Europees Parlement op 14 november 2024, – gezien de presentatie van het kompas voor concurrentievermogen door Commissievoorzitter Ursula von der Leyen op 29 januari 2025, – gezien het gezamenlijk witboek van 19 maart 2025 over Europese paraatheid op defensiegebied, dat een kader biedt voor het ReArm Europe-plan (JOIN(2025)0120), – gezien de mededeling van de Commissie van 26 februari 2025 met als titel “De Clean Industrial Deal: Een gezamenlijke routekaart voor concurrentievermogen en decarbonisatie” ( COM(2025)0085 ), – gezien het voorstel van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2025 tot wijziging van Verordeningen (EU) 2015/1017, (EU) 2021/523, (EU) 2021/695 en (EU) 2021/1153 wat betreft het vergroten van de efficiëntie van de EU-garantie uit hoofde van Verordening (EU) 2021/523 en het vereenvoudigen van de rapportagevereisten ( COM(2025)0084 ), – gezien de conclusies van de Raad van 18 februari 2025 over de begrotingsrichtsnoeren voor 2026, – gezien artikel 95 van zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie buitenlandse zaken, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie regionale ontwikkeling en de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, – gezien de brieven van de Begrotingscommissie, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie industrie, onderzoek en energie, de Commissie cultuur en onderwijs en de Commissie constitutionele zaken, – gezien het verslag van de Begrotingscommissie ( A10-0042/2025 ), Begroting 2026: bouwen aan een veerkrachtige, duurzame en welvarende toekomst voor Europa 1. wijst op de economische groei die in 2025 en 2026 in de EU verwacht wordt (19) , samen met een daling van de inflatie; wijst daarnaast evenwel op de onzekerheden als gevolg van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne, die een rechtstreekse bedreiging vormt voor de veiligheid van de EU, en op de steeds ernstiger wordende gevolgen van de klimaatverandering en de biodiversiteitscrisis, met onder andere een toenemende frequentie en intensiteit van natuurrampen, die nog verergerd worden door nieuwe, aanzienlijke geopolitieke veranderingen en een verslechtering van de internationale op regels gebaseerde orde, grotere bedreigingen voor de veiligheid en een wereldwijde toename van het protectionisme; beklemtoont dat het in een dergelijke, steeds instabielere omgeving voor de EU van het allergrootste belang is haar defensie- en veiligheidscapaciteit, haar sociale, economische en territoriale cohesie en haar politieke en strategische autonomie te vergroten, haar afhankelijkheid te verminderen, haar concurrentievermogen op te voeren en te zorgen voor een welvarende toekomst van het continent en zijn bewoners, die momenteel te maken krijgen met toenemende kosten van levensonderhoud; 2. is vastberaden ervoor te zorgen dat de begroting 2026, door te focussen op strategische paraatheid en veiligheid, economisch concurrentievermogen en economische veerkracht, duurzaamheid, klimaat en een versterking van de interne markt, de mensen in de EU een solide ecosysteem biedt en resultaten boekt met betrekking tot hun prioriteiten, en zo zorgt voor een versterking van een sociaal rechtvaardig en welvarend Europa; onderstreept dat meer moet worden geïnvesteerd in beveiliging en defensie, onderzoek, innovatie, kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s), gezondheid, energie, migratie en bewaking van de land- en maritieme grenzen, een inclusieve digitale en groene transitie, banencreatie en kansen voor jongeren; dringt erop aan dat dit gepaard gaat met administratieve vereenvoudiging, zoals aangegeven in het kompas voor concurrentievermogen; herinnert eraan dat de EU-begroting het grootste investeringsinstrument is, voorzien van een hefboomwerking, dat een aanvulling vormt op de nationale begrotingen, en dat de EU hierdoor kan inspelen op een complexe en snel veranderende wereld, waarbij tegelijk wordt gezorgd voor welvaart, sociale cohesie en stabiliteit voor de inwoners; is er sterk van overtuigd dat de EU deze hefboomwerking maximaal moet benutten om de doelstellingen en het beleid van de Unie te ondersteunen en een impuls te geven aan particuliere investeringen; Investeren in een sterke, duurzame en veerkrachtige economie 3. is er rotsvast van overtuigd dat gezonde economische veerkracht en duurzaamheid in de EU kunnen worden verwezenlijkt door publieke en particuliere investeringen te stimuleren, de innovatie te vergroten en het concurrentievermogen te ondersteunen, onder meer door de vaardigheidskloof aan te pakken en meer industriële productie in Europa te bevorderen als bron voor solide economische groei en hoogwaardige banen, en aldus de strategische autonomie van de Unie te waarborgen, en ervoor te zorgen dat de EU flexibel en zelfvoorzienend blijft in het licht van de mondiale uitdagingen, verstoringen en volatiliteit; benadrukt dat het nodig is innovatie te bevorderen, prioriteit te geven aan opleiding, kosten en administratieve druk te verminderen en de eengemaakte markt te versterken, vooral wat diensten betreft; 4. wijst er in dit verband nogmaals op dat onderzoek en innovatie onmisbaar blijven wil de EU succesvol zijn in geavanceerde industrieën en nieuwe, schone en duurzame technologieën; herinnert aan de reeds lang bestaande doelstelling om de investeringen in onderzoek en innovatie op te voeren tot 3 % van het bruto binnenlands product (bbp); dringt er bijgevolg op aan in het kader van Horizon Europa meer financiële middelen ter beschikking te stellen om in alle wetenschappelijke disciplines elk excellent voorstel ten belope van minstens 50 % te financieren, onderzoekers en bedrijven, met name kmo’s, in staat stellen innovaties op de markt te brengen en op te schalen, voor solide economische groei te zorgen en het concurrentievermogen van de Unie in de wereldeconomie te bevorderen, en tegelijk te beletten dat spelers naar concurrerende regio’s trekken en ervoor te zorgen dat Europa over de nodige kennisbasis beschikt om de verplichtingen in het kader van de Green Deal na te komen; 5. wijst erop dat het belangrijk is bij het aanmoedigen van publiek-private partnerschappen gerichte steun toe te kennen en dat meer en toegankelijke financiering moet worden verstrekt ter ondersteuning van kmo’s, die de ruggengraat vormen van de Europese economie en fungeren als aanjagers van innovatie, en wijst in het bijzonder op de rol die de Europese Innovatieraad, InvestEU en de kmo-component van het programma voor de interne markt spelen bij het dynamiseren van start-ups en scale-ups van innoverende bedrijven, waardoor deze worden ondersteund in hun groei en een bijdrage wordt geleverd aan een grotere rol voor de economie van de EU op het wereldtoneel; uit zijn bezorgdheid over het feit dat, volgens de tussentijdse evaluatie van InvestEU, zonder verhoging van de begroting de middelen voor veel financiële producten eind 2025 uitgeput kunnen raken; neemt kennis van het in verband hiermee ingediende voorstel van de Commissie; onderstreept verder dat het programma voor de interne markt belangrijk is als stuwende kracht voor het ontplooien van het volledige potentieel van de grensoverschrijdende dimensie van de EU; 6. benadrukt dat voor de modernisering van de economie publieke en particuliere investeringen moeten worden gecombineerd; beklemtoont in dit verband dat particuliere investeringen nodig zijn om het hefboomeffect van overheidsuitgaven te maximaliseren; herinnert eraan dat deze inspanningen moeten leiden tot vereenvoudiging en dat zij de financiële lasten voor kmo’s in de EU moeten verminderen, zonder afbreuk te doen aan de EU-normen; 7. wijst erop dat er dringend een versnelling moet komen van de digitale en de groene transitie, als katalysatoren voor een toekomstgerichte en hulpbronnenefficiënte economie die haar aantrekkelijkheid behoudt voor innovatieve ondernemingen en die gebaseerd is op marktgestuurde investeringen, waarbij hoogwaardige banen worden gecreëerd en niemand aan zijn lot wordt overgelaten; pleit voor aanzienlijke investeringen in toekomstgerichte digitale infrastructuur, geschraagd door goed gereglementeerde, mensgerichte en betrouwbare artificiële intelligentie en door cyberbeveiliging; benadrukt dat de digitale basisvaardigheden van burgers moeten worden verbeterd om aan de behoeften van bedrijven te voldoen en burgers te wapenen tegen desinformatie; benadrukt voorts dat de democratie van de Unie veerkrachtiger moet worden gemaakt in het kader van de strijd tegen kwaadwillige buitenlandse inmenging; 8. erkent het feit dat het trans-Europees vervoersnetwerk (TEN-T) en de Connecting Europe Facility (CEF) strategische waarde hebben door hun bijdrage aan de economische, sociale en klimaatdoelstellingen van de grensoverschrijdende vervoersinfrastructuur van de EU; dringt aan op uitbreidingen van het netwerk, met name naar kandidaat-lidstaten en de strategische partners van de EU, in het kader van de strategie voor duurzame en slimme mobiliteit van de EU en de complementariteit tussen het TEN-T en de trans-Europese energienetwerken (TEN-E); Een beter voorbereide Unie die in staat is doeltreffend te reageren op crises 9. benadrukt dat de capaciteiten van de EU op het gebied van veiligheid en defensie moeten worden verbeterd, teneinde een echte defensie-unie tot stand te brengen en beter voorbereid te zijn en doeltreffender te kunnen reageren op nieuwe geopolitieke uitdagingen en nieuwe, hybride bedreigingen voor de veiligheid; wijst op de essentiële rol van mechanismen voor gemeenschappelijke investeringen, onderzoek, productie en aanbestedingen, onder meer voor nieuwe, disruptieve technologieën, ter ondersteuning van een onafhankelijke defensie-industrie in de EU; is van mening dat samenwerking op veiligheids- en defensiegebied een toegevoegde waarde voor de EU heeft die niet alleen de veiligheid van Europa en zijn burgers verhoogt, maar ook leidt tot meer efficiëntie, potentiële besparingen, de creatie van hoogwaardige banen en meer strategische autonomie; roept daarom op tot een onmiddellijke opschaling en een veel betere coördinatie van de defensie-uitgaven door de lidstaten; benadrukt met name dat er voldoende middelen moeten worden uitgetrokken om te innoveren en om de militaire capaciteiten van de lidstaten en de interoperabiliteit ervan te verbeteren; neemt kennis van de oproep van de Commissie, in het kader van haar ReArm Europe-plan, aan de Europese Investeringsbank (EIB) en andere internationale financiële instellingen en particuliere banken in Europa om actiever te investeren in de Europese defensie-industrie, zonder hun activiteiten en financieringscapaciteit in het gedrang te brengen; herinnert eraan dat het belangrijk is te investeren in uitrusting voor tweeërlei gebruik en dergelijke uitrusting te ontwikkelen, en met name de militaire mobiliteit van de EU te versterken door vervoersinfrastructuur voor tweeërlei gebruik te financieren op prioritaire assen; verzoekt de Commissie de mogelijkheid te onderzoeken om hiervoor oproepen te gebruiken in het kader van het CEF-vervoersprogramma, in het licht van de voor militaire mobiliteit bestaande financieringskloof; onderstreept dat er dringend behoefte is aan een versterking van de cyberbeveiligingscapaciteiten van de EU, met het oog op het bestrijden van hybride oorlogvoering; 10. herinnert aan de rol van het ruimtevaartprogramma van de EU voor het vergroten van de strategische veiligheid van de Unie door middel van een groot aantal civiele en militaire toepassingen; benadrukt dat een sterke Europese ruimtevaartsector van fundamenteel belang is voor de Europese veiligheid, open strategische autonomie, beveiligde connectiviteit, de bescherming van kritieke infrastructuur en het bevorderen van de dubbele groene en de digitale transitie; 11. benadrukt, in het licht van de nieuwe uitdagingen op het gebied van interne en externe veiligheid, dat het belangrijk is te zorgen voor een correcte uitvoering van het pact inzake asiel en migratie, met volledige inachtneming van de internationale mensenrechtenwetgeving, en dat de beginselen van solidariteit en billijke verdeling van de verantwoordelijkheid in acht moeten worden genomen; benadrukt dat doeltreffend beheer en doeltreffende bewaking van de buitengrenzen van de EU, zowel te land als ter zee en in de lucht, van essentieel belang zijn voor de goede werking van het Schengengebied, en cruciaal zijn voor de veiligheid van de EU en haar burgers; benadrukt dat mensen beter moeten worden beschermd door mensenhandel te voorkomen en dat meer steun moet worden verleend om de grensoverschrijdende samenwerking tussen de lidstaten en de Unie bij de bestrijding van terrorisme, georganiseerde misdaad, drugshandel en criminele netwerken, met name netwerken die zich bezighouden met migrantensmokkel en mensenhandel, te versterken, teneinde de rechtshandhaving en de justitiële respons op deze criminele netwerken te versterken en de lidstaten te ondersteunen die worden geconfronteerd met hybride bedreigingen, met name het inzetten van migranten als drukmiddel aan de grenzen van de Unie, zoals omschreven in de crisisverordening (20) ; 12. uit zijn diepe bezorgdheid over het feit dat de Commissie campagnes ter bevordering van het dragen van de hoofddoek heeft gefinancierd of medegefinancierd, waarin onder meer werd beweerd dat er vrijheid is in de hidjab (“freedom is in the hijab”); benadrukt dat uit de begroting van de Unie in de toekomst geen campagnes meer mogen worden gefinancierd die het dragen van de hoofddoek rechtstreeks of onrechtstreeks bevorderen; 13. wijst op de cruciale rol die het Fonds voor geïntegreerd grensbeheer, het instrument voor grensbeheer en visa (BMVI) en het Fonds voor asiel, migratie en integratie spelen bij de bescherming van de buitengrenzen; pleit daarnaast voor toereikende financiering voor grensbeschermingscapaciteit, als essentieel onderdeel van een alomvattend migratiebeleid, met inbegrip van fysieke infrastructuur, gebouwen, uitrusting, systemen en diensten die nodig zijn aan grensdoorlaatposten, zoals voorzien in bijlage III bij de BMVI-verordening (21) , en is van mening dat moet worden voldaan aan de vereisten op het gebied van opvangvoorzieningen, integratie, terugkeer en overnameprocedures; bevestigt dat samenwerkingsovereenkomsten over migratie- en asielbeheer met niet-EU-landen illegale migratie kunnen helpen voorkomen en tegengaan en de grensbeveiliging kunnen helpen versterken, mits daarbij het internationaal recht volledig wordt nageleefd; 14. wijst erop dat het gemeenschappelijk landbouwbeleid van strategisch belang is voor het Europese beleid op het gebied van voedselzekerheid en voor grotere autonomie van de EU wat de productie van betaalbaar en hoogwaardig voedsel betreft; benadrukt dat het GLB een cruciale rol speelt bij het garanderen van een waardig inkomen voor landbouwers in EU, alsook van een productieve, concurrerende en duurzame Europese landbouw; betreurt dat de rechtstreekse betalingen in reële termen zijn gedaald als gevolg van de inflatie, terwijl de administratieve lasten voor de landbouwers zijn toegenomen door de opeenstapeling van bureaucratie; dringt er bij de Commissie op aan de administratieve lasten te verminderen en tegelijkertijd hoge productienormen en de verplichting tot uitvoering van EU-wetgeving te handhaven; dringt erop aan toereikende middelen ter beschikking te stellen en de rechtstreekse betalingen te beschermen om landbouwers te helpen bij het opvangen van de gevolgen van de hoge inflatie, stijgende brandstofkosten, veranderingen op de mondiale voedsel- en handelsmarkt en negatieve klimaatontwikkelingen die gevolgen hebben voor de landbouwproductie en de voedselzekerheid in gevaar brengen, ook in de ultraperifere gebieden; wijst in dit verband op de functie van de landbouwreserve; wijst erop dat kleinschalige en middelgrote landbouwbedrijven en nieuwe en jonge landbouwers ondersteund moeten worden door generatievernieuwing te bevorderen en te garanderen dat de steun voor in de EU geproduceerde landbouwproducten wordt voortgezet; onderstreept de noodzaak van passende steun voor onderzoek en innovatie om de landbouwsector en het waterbeheer duurzamer te maken, met name in het kader van het programma Horizon Europa, zonder daarbij de Europese landbouwproductie te verminderen en zonder Europese landbouwers bloot te stellen aan oneerlijke concurrentie door ingevoerde producten die niet aan onze normen voldoen; is ermee ingenomen dat de Commissie een tweede vereenvoudigingspakket voorbereidt; wijst er met klem op dat voedselzekerheid een essentieel onderdeel is van geopolitieke stabiliteit; 15. benadrukt dat visserij en aquacultuur een strategische rol toekomen en dat deze sectoren adequate financiële ondersteuning nodig hebben; onderkent dat het gemeenschappelijk visserijbeleid vissers een stabiel inkomen en een stabiele toekomst op lange termijn garandeert, aangezien het bijdraagt aan de bescherming van duurzame mariene ecosystemen, die van cruciaal belang zijn voor het concurrentievermogen van de sector; pleit voor bijzondere aandacht voor de vissersvloot van de EU met het oog op meer veiligheid en beveiliging, onder andere door het bestrijden van illegale visserijactiviteiten, het verbeteren van de arbeidsomstandigheden, de energie-efficiëntie en de duurzaamheid, en het vernieuwen van de vloot; herhaalt dat met het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur een personeelsbeleid moet worden ondersteund waarmee toekomstige uitdagingen kunnen worden aangegaan, teneinde een inclusieve, gediversifieerde en duurzame blauwe economie te bevorderen; uit zijn bezorgdheid over de gevolgen die het einde van de brexitovergangsperiode in juni 2026 zal hebben voor de visserij- en aquacultuursector; 16. benadrukt dat eind 2023 zo’n 20 miljoen kinderen met armoede of sociale uitsluiting werden bedreigd – ongeveer een kwart van het totale aantal kinderen in de EU; is daarom van mening dat de begroting van de EU meer moet worden toegespitst op de bestrijding van armoede onder kinderen, met inbegrip van migrantenkinderen, kinderen met een handicap en kinderen in precaire gezinssituaties, in overeenstemming met de Europese kindergarantie; herhaalt zijn eerdere verzoeken om in de ESF+-begroting een specifiek en aanzienlijk bedrag uit te trekken voor de bestrijding van armoede onder kinderen; 17. beklemtoont dat vergroting van de energiebevoorradingszekerheid en -onafhankelijkheid voor de EU van fundamenteel belang blijft; wijst in het bijzonder op de rol die de EU toekomt bij het waarborgen van de energiebevoorradingszekerheid, en het ondersteunen van huishoudens, landbouwers en bedrijven bij het matigen van de prijsvolatiliteit en het opvangen van prijsverschillen in vergelijking met de rest van de wereld; dringt daarom aan op aanvullende investeringen in kritieke infrastructuur en connectiviteit, waaronder grootschalige grensoverschrijdende elektriciteitsnetten en waterstofinfrastructuur voor moeilijk te decarboniseren sectoren die van essentieel belang zijn voor het koolstofvrij maken van de Europese industrie, in koolstofarme en hernieuwbare energiebronnen en connectiviteit – met name door de CEF naar behoren te financieren – alsook in energie-efficiëntie; benadrukt dat de Europese infrastructuur moet worden aangepast om aan de toekomstige vraag naar energie te voldoen, als onderdeel van de transitie naar een schone en moderne economie; onderstreept het belang van investeringen in nieuwe interconnectorcapaciteit voor elektriciteitshandel en benadrukt dat bestaande capaciteit, met name grensoverschrijdende, moet worden uitgebreid en gemoderniseerd met het oog op een volledig geïntegreerde EU-energiemarkt die meer diversifiëring van de leveringszekerheid en meer veerkracht bij storingen op de energiemarkt mogelijk maakt, waarmee uiteindelijk wordt gewaarborgd dat EU-burgers toegang hebben tot betaalbare en duurzame energie; benadrukt in dit verband dat de samenwerking met Afrika moet worden versterkt; 18. wijst in dit verband op de huidige huisvestingscrisis in Europa en op het gebrek aan fatsoenlijke en betaalbare woonruimte; dringt daarom aan op snelle aanvullende investeringen uit een combinatie van financieringsbronnen, waaronder de EIB en nationale stimuleringsbanken, op gebieden die bijdragen aan het verlagen van de kosten van levensonderhoud voor huishoudens, het verbeteren van de energie-efficiëntie van gebouwen en het inzetten van hernieuwbare energiebronnen; dringt aan op een gecoördineerde benadering op EU-niveau waarbij het subsidiariteitsbeginsel in acht wordt genomen, beste praktijken worden aangemoedigd en doeltreffend gebruik wordt gemaakt van bestaande financieringsmechanismen om deze dringende uitdaging aan te pakken; 19. is uitermate bezorgd over de zwaarwegende gevolgen van de klimaatverandering en de biodiversiteitscrisis, zowel in Europa als wereldwijd, en over het feit dat het jaar 2024 volgens de metingen het warmste jaar ooit op aarde was; verlangt dat voldoende middelen worden toegewezen aan het LIFE-programma met het oog op de financiering van klimaat- en milieugerelateerde projecten, ook op het gebied van beperking van en aanpassing aan de klimaatverandering, en verzoekt om meer begrotingsflexibiliteit, zodat adequaat kan worden gereageerd op natuurrampen in de EU; betreurt dat het toenemende aantal natuurrampen in de EU veel slachtoffers hebben gemaakt en vernietigende langetermijngevolgen hebben gehad voor burgers, landbouwers en bedrijven die in de getroffen gebieden gevestigd en werkzaam zijn, en voor de getroffen ecosystemen; verlangt dat meer middelen beschikbaar worden gesteld voor het Solidariteitsfonds van de Europese Unie, Restore (regionale noodhulp voor wederopbouw) en het EU-mechanisme voor civiele bescherming, en voor verdere capaciteitsontwikkeling van rescEU, die een kostenefficiëntere capaciteitsopbouw mogelijk maken om de lidstaten in zware crisissituaties snel en doeltreffend te kunnen ondersteunen; stelt vast dat de EU een centrale rol toekomt bij het coördineren en verbeteren van de paraatheid en het vermogen van de lidstaten om onmiddellijk te kunnen reageren op grootschalige noodsituaties met een grote impact, en benadrukt dat deze rol meerwaarde heeft voor zowel de lidstaten als de burgers; benadrukt in dit verband dat het EU-mechanisme voor civiele bescherming een tastbare uiting is van Europese solidariteit en de rol van de EU als hulpverlener bij crises versterkt; stelt vast dat noch het Solidariteitsfonds van de Europese Unie, noch een ander fonds de door de klimaatverandering veroorzaakte extreme weersomstandigheden, die steeds frequenter en ernstiger worden, vandaag en in de toekomst volledig kan compenseren; benadrukt de noodzaak om te investeren in en prioriteit te geven aan paraatheids-, preventie- en aanpassingsmaatregelen, waarbij op de natuur gebaseerde oplossingen voorrang moeten krijgen; benadrukt dat het cruciaal is ervoor te zorgen dat de uitgaven van de Unie bijdragen aan klimaatbescherming, aanpassing aan de klimaatverandering en verbetering van de infrastructuur voor waterweerbaarheid; benadrukt dat deze investeringen veel lager zijn dan de kosten van niet-handelen op klimaatgebied; Meer kansen voor burgers in een dynamische samenleving 20. wijst er met klem op dat het blijven investeren in EU4Health en Cluster Health in het kader van Horizon Europa cruciaal is voor het verbeteren van de gezondheid en de paraatheid met betrekking tot toekomstige gezondheidscrises, waarmee de gezondheidsstatus van EU-burgers wordt verbeterd; benadrukt dat investeringen in de gezondheidszorg nodig zijn om een maximaal effect te bereiken; wijst op zijn steun voor een holistische benadering van de regelgeving en financiering van het Europese ecosysteem voor biowetenschappen en biotechnologie, onder meer de ontwikkeling van geavanceerde Europese excellentieclusters, als een centrale pijler van een sterkere Europese gezondheidsunie waaraan een Europees plan voor hart- en vaatziekten en levensstijlen moet worden toegevoegd dat gericht is op primaire en secundaire preventie als hoofddoelstellingen om de levensverwachting in de EU te verhogen; beklemtoont dat een meer ondersteunend zorgsysteem moet worden ontwikkeld om tegemoet te komen aan de demografische uitdagingen en de vergrijzende bevolking; betuigt nogmaals zijn steun aan het Europees kankerbestrijdingsplan en herinnert eraan hoe belangrijk het is dat Europa investeert in de aanpak van kinderziekten, zeldzame ziekten en antimicrobiële resistentie; onderstreept nogmaals het belang van de genderaspecten van gezondheid, met inbegrip van seksuele en reproductieve gezondheid en de toegang tot diensten; is uiterst bezorgd over de actuele geestelijkegezondheidscrisis in Europa die vooral de jonge generatie treft en wordt verergerd door de recente gebeurtenissen in de wereld, en die onmiddellijke actie vereist; onderstreept dat de tekorten aan kritieke geneesmiddelen, medische tegenmaatregelen en zorgverleners waarmee sommige lidstaten worden geconfronteerd, moeten worden voorkomen; pleit in dit verband voor een betere coördinatie op EU-niveau en een gezamenlijke inkoop van geneesmiddelen om de kosten te drukken; 21. benadrukt dat het belangrijk is te investeren in jonge generaties, die een sleutelrol spelen bij verandering en vooruitgang, en in hun vaardigheden, door ervoor te zorgen dat zij toegang hebben tot goed onderwijs; acht het van essentieel belang dat alle studenten, zonder onderscheid en in elke EU-lidstaat, volledige toegang hebben tot het Erasmus+-programma; onderstreept dat Erasmus+ een essentiële rol speelt bij het faciliteren van culturele uitwisseling, het versterken van de Europese identiteit en het bevorderen van vrede door middel van wederzijds begrip en samenwerking, wat dit programma een hoeksteen van Europese integratie en eenheid maakt; herinnert eraan dat het vaardighedentekort, de kennisvlucht en de correlatie tussen marktbehoeften en het vaardighedenaanbod moeten worden aangepakt; is van oordeel dat de beroepsbevolking van de EU in de toekomst alleen concurrerend kan blijven als in kaart wordt gebracht op welke gebieden grote behoefte is aan opleiding en herscholing; benadrukt dat verdere investeringen nodig zijn om de onderwijsstelsels in de Unie te moderniseren door hen toe te rusten voor de digitale en groene transitie, regelingen voor het stimuleren van talent op te zetten, en jonge ondernemers op weg te helpen; wijst er in dit verband op dat het belangrijk is voldoende middelen toe te wijzen aan EU-programma’s als ESF+, Erasmus+ en het Europees Solidariteitskorps, die zeer effectief hebben bijgedragen aan hoge werkgelegenheidsniveaus en billijke sociale bescherming, aan het verbreden van onderwijs en opleiding in de hele Unie, alsook aan het bevorderen van nieuwe werkgelegenheidskansen en het stimuleren van vaardigheden, de participatie van jongeren en gelijke kansen voor iedereen; verzoekt de Commissie alles in het werk te stellen om ervoor te zorgen dat alle WO-studenten in aanmerking blijven komen voor deelname aan het Erasmus+- programma, ook in Hongarije; 22. herinnert eraan dat gezinnen de belangrijkste pijler zijn die de lasten draagt van de sociale uitgaven van de EU, in het bijzonder gezinnen met kinderen; merkt tegelijkertijd op dat gezinnen ook het meest te lijden hebben onder en de gevolgen dragen van de opeenvolgende economische crises die we de afgelopen 15 jaar hebben doorgemaakt; benadrukt om al deze redenen dat zij bijzondere aandacht moeten krijgen in de relevante aspecten van de EU-begroting en de prioriteiten van de Europese pijler van sociale rechten; 23. wijst erop dat de rol van de EU-begroting essentieel is voor het halen van de doelen van de Europese pijler van sociale rechten; beklemtoont dat de EU-begroting bijdraagt aan initiatieven die de sociale dialoog versterken en de arbeidsmobiliteit bevorderen, onder meer in de vorm van opleidingen, netwerkvorming en capaciteitsopbouw; 24. wijst op de steeds grotere dreigingen en gevaren van georganiseerde en gerichte desinformatiecampagnes tegen de EU door buitenlandse belanghebbenden die de Europese democratie ondermijnen; dringt aan op het mobiliseren van alle betreffende programma’s van de Unie, met inbegrip van Creatief Europa, om in 2026 acties te financieren die inclusieve digitale en mediageletterdheid bevorderen, met name voor jongeren, desinformatie bestrijden, haatzaaiende uitlatingen en extremistische inhoud op het internet bestrijden, en tegelijkertijd de actieve deelname van burgers aan democratische processen aanmoedigen en de vrijheid en pluriformiteit van de media waarborgen met het oog op een goede culturele veerkracht, die allemaal van fundamenteel belang zijn voor een bloeiende democratie; betreurt de recente besluiten van de Amerikaanse regering om de financiering voor Radio Free Europe/Radio Liberty en Voice of America stop te zetten en verzoekt de Commissie en de lidstaten om in het licht van deze ontwikkelingen alle mogelijke opties te onderzoeken om deze mediakanalen financiering te verstrekken; 25. verzoekt de Commissie te voorzien in meer EU-financiering voor de bescherming van burgers van alle religies en openbare ruimten tegen terroristische dreigingen en voor de bestrijding van radicalisering en terroristisch materiaal op internet, haatzaaiende uitlatingen, opkomend antisemitisme, christenhaat, moslimhaat en racisme; 26. betreurt het toenemende aantal haatmisdrijven tegen christenen en andere religieuze gemeenschappen; herinnert eraan dat christenen de meest vervolgde religieuze gemeenschap ter wereld zijn; dringt er voorts bij de Commissie op aan middelen uit te trekken om te voorkomen dat religieuze gemeenschappen het doelwit worden, met name christelijke en joodse gemeenschappen, aangezien zij de afgelopen maanden in Europa tot mikpunt zijn geworden; verzoekt de Commissie met klem prioriteit te geven aan de bescherming van burgers en alle religieuze gemeenschappen en de bestrijding van terroristische dreigingen te ondersteunen, waarbij vooral aandacht moet uitgaan naar radicalisering en terroristisch materiaal online; 27. verzoekt de Commissie te zorgen voor een snelle, volledige en correcte uitvoering en solide handhaving van de digitaledienstenverordening (22) , de digitalemarktenverordening (23) en de verordening artificiële intelligentie (24) , onder meer door voldoende personele middelen toe te wijzen; benadrukt dat het belangrijk is maatregelen te treffen tegen buitenlandse inmenging, iets te doen aan de gevaren van vooringenomen algoritmen, en te zorgen voor transparantie, verantwoordingsplicht en de integriteit van de digitale openbare ruimte; 28. onderstreept de meerwaarde van financieringsprogramma’s op de gebieden democratie en rechten en waarden; wijst op de belangrijke rol die de EU-begroting speelt voor de bevordering van de Europese waarden zoals vervat in artikel 2 van het Verdrag betreffende de Europese Unie en voor het ondersteunen van kernbeginselen als democratie, de rechtsstaat, solidariteit, inclusiviteit, rechtvaardigheid, non-discriminatie en gelijkheid, waaronder gendergelijkheid; wijst voorts op de essentiële rol van het programma “Burgers, gelijkheid, rechten en waarden” voor het bevorderen van Europese waarden en de rechten van burgers, en met name het onderdeel “Waarden van de Unie”, alsook gendergelijkheid, waarmee een open, op rechten gebaseerde, democratische, gelijke en inclusieve samenleving wordt ondersteund en verder ontwikkeld; benadrukt dat gerichte maatregelen nodig zijn om door de toewijzing van EU-middelen genderongelijkheid aan te pakken en gelijke kansen te bevorderen; benadrukt dat het ondersteunen van onderzoeksjournalistiek met voldoende middelen een strategische investering in democratie, transparantie en sociale rechtvaardigheid is; wijst nogmaals op het belang van het Daphne-programma en het programma voor gelijkheid en rechten, en benadrukt dat de nodige middelen moeten worden toegekend aan het bestrijden van discriminatie in al haar vormen en aan het aanpakken van alle vormen van geweld; 29. wijst op het waardevolle werk dat is verricht in het kader van het onderdeel “Waarden van de Unie”, waarin onder meer wordt voorzien in rechtstreekse financiering van maatschappelijke organisaties als belangrijke actoren in vitale democratieën; benadrukt dat burgers en maatschappelijke organisaties, die zich inzetten voor de wensen en de belangen van burgers, de kern uitmaken van de Europese democratie; benadrukt in dit verband het belang van alle EU-programma’s en van meer financiering ter ondersteuning van de daadwerkelijke betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld, met name in de context van de gevolgen van de verminderde financiering voor het maatschappelijk middenveld door de internationale partners van de EU; 30. roept op om het akkoord tot instelling van een Interinstitutioneel Orgaan voor ethische normen voor leden van de in artikel 13 van het Verdrag betreffende de Europese Unie genoemde instellingen en adviesorganen volledig en dringend uit te voeren; is van mening dat het door het Huawei-corruptieschandaal bijzonder dringend is dat het orgaan onverwijld met zijn werkzaamheden begint; verbindt zich ertoe de noodzakelijke financiële en personele middelen ter beschikking te stellen opdat het orgaan zijn mandaat kan vervullen en zijn taken naar behoren kan uitvoeren; 31. acht het van essentieel belang voor de stabiliteit en de vooruitgang van de Unie en het vertrouwen van haar burgers om ervoor te zorgen dat de middelen van de Unie correct worden gebruikt en om alles in het werk te stellen om de financiële belangen van de Unie te beschermen, met name door het conditionaliteitsmechanisme voor de rechtsstaat toe te passen; benadrukt dat er een onmiskenbaar verband bestaat tussen de eerbiediging van de rechtsstaat en een doeltreffende uitvoering van de Uniebegroting in overeenstemming met de beginselen van goed financieel beheer overeenkomstig het Financieel Reglement; wijst erop dat het opleggen van passende maatregelen op grond van de verordening inzake conditionaliteit met betrekking tot de rechtsstaat (25) geen afbreuk mag doen aan de verplichtingen van de regeringen om het programma of fonds waarop de maatregel betrekking heeft, uit te voeren, en met name aan hun verplichtingen jegens de eindbegunstigden; dringt er daarom op aan dat de Commissie, indien nationale regeringen de rechtsstaat schenden, alternatieve manieren onderzoekt om de begroting uit te voeren, onder meer door na te gaan of middelen kunnen worden omgeleid naar direct en indirect beheerde programma’s, om ervoor te zorgen dat lokale en regionale overheden, het maatschappelijk middenveld en andere begunstigden kunnen blijven profiteren van EU-financiering, zonder de tenuitvoerlegging van de verordening af te zwakken; benadrukt de rol van de Europese Rekenkamer en haar voortdurende inzet voor transparantie, verantwoordingsplicht en strikte naleving van de regelgeving voor alle fondsen en programma’s; Een sterke Unie in een veranderende wereld 32. stelt vast dat het steeds belangrijker is dat de Unie haar aanwezigheid op het wereldtoneel behoudt en vergroot, tegen de achtergrond van escalerende mondiale conflicten, geopolitieke veranderingen en buitenlandse inmenging wereldwijd, met name gezien de ontwikkelingen in verband met andere wereldwijde donoren; benadrukt dat de Unie om dat te kunnen verwezenlijken voldoende financiering en middelen nodig heeft om te kunnen optreden, met name om te kunnen reageren op grote crises in haar nabuurschap en overal ter wereld, vooral gezien de plotselinge verlaging van internationale steun; benadrukt het belang van het programma voor humanitaire hulp en betreurt dat de middelen niet worden verhoogd in overeenstemming met de behoeften, die nog nooit zo groot zijn geweest; benadrukt dat de rol van de EU als toonaangevende humanitaire actor moet worden versterkt en dat opkomende crises doeltreffend moeten worden aangepakt, met name in gebieden waar sprake is van langdurige conflicten, ontheemding, voedselonzekerheid en natuurrampen; onderstreept dat de Unie ook voldoende middelen nodig heeft voor langetermijninvesteringen in het opbouwen van mondiale partnerschappen, en wijst erop dat het belangrijk is dat niet-EU-landen deelnemen aan daarvoor in aanmerking komende programma’s van de Unie; 33. beklemtoont dat de veiligheidssituatie van de EU dramatisch is veranderd na de illegale, niet-uitgelokte en ongerechtvaardigde Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne en de onvoorspelbare wijzigingen in het beleid van haar belangrijkste bondgenoten; herinnert eraan dat het belangrijk is de veiligheid van de burgers te vergroten en op het vlak van defensie en strategische autonomie doeltreffend op te treden door middel van een alomvattende benadering van veiligheid die betrekking heeft op zowel militaire als civiele capaciteiten, externe betrekkingen en interne veiligheid; wijst op het belang van het Fonds voor interne veiligheid om financiering te garanderen voor de aanpak van de toename van de zware georganiseerde criminaliteit met een grensoverschrijdende dimensie en cybercriminaliteit; wijst erop dat het verhogen van de uitgaven voor defensie druk uitoefent op de nationale begroting van de lidstaten; benadrukt dat het belangrijk is dat de lidstaten hun inspanningen opvoeren en de financiering van hun defensievermogens op een consistente en complementaire manier verhogen, overeenkomstig de NAVO-richtsnoeren; 34. benadrukt dat naast de enorme opofferingen van de Oekraïense bevolking die weerstand bieden tegen de Russische oorlog voor onze gemeenschappelijke Europese veiligheid, deze oorlog ook aanzienlijke economische en maatschappelijke gevolgen heeft voor de bevolking in geheel Europa; wijst er nogmaals op dat sommige lidstaten, in het bijzonder die met een landsgrens met Rusland en/of Belarus in de Baltische regio, en de lidstaten die dicht bij het front liggen, alsmede kwetsbare economische sectoren, onverminderd zwaar worden blootgesteld aan de gevolgen van de oorlog en ondersteuning nodig hebben op gebieden zoals landbouw en infrastructuur, maar ook militaire mobiliteit, in de geest van EU-solidariteit; 35. herhaalt met kracht zijn onvoorwaardelijke en volledige steun voor Oekraïne in zijn strijd voor zijn vrijheid en democratie tegen de Russische agressie nu de oorlog op zijn grondgebied ruim drie jaar heeft geduurd; benadrukt dat er blijvende behoefte is aan een hoog niveau van financiële steun, onder meer voor humanitaire hulp en het herstel van kritieke infrastructuur, en aan verbeterde capaciteit naast de solidariteitscorridors tussen de EU en Oekraïne; verwelkomt het opnieuw uitgesproken en versterkte voornemen van de Commissie en de lidstaten om eensgezind de dringende defensiebehoeften van Oekraïne aan te pakken en de Oekraïense economie verder te ondersteunen door regelmatige en voorspelbare financiële steun te verlenen en investeringsmogelijkheden te faciliteren; verwelkomt het akkoord met de Raad over macrofinanciële bijstand aan Oekraïne ten belope van maximaal 35 miljard EUR, waarbij gebruik wordt gemaakt van de opbrengsten van bevroren Russische tegoeden via het nieuwe samenwerkingsmechanisme voor leningen aan Oekraïne, teneinde het herstel, de wederopbouw en de modernisering van Oekraïne te ondersteunen en de voortgang van Oekraïne op weg naar toetreding tot de EU te bevorderen; benadrukt dat het belangrijk is ervoor te zorgen dat verantwoording wordt afgelegd met betrekking tot internationale kernmisdrijven; 36. wijst met nadruk op de positieve effecten van de pretoetredingsfondsen, zowel voor de uitbreidingslanden als voor de EU zelf, aangezien de financiering voor meer stabiliteit in de regio zorgt; verwelkomt de uitvoering van het Groeiplan voor de Westelijke Balkan om de economische convergentie van de landen van de Westelijke Balkan met de interne markt van de EU verder te ondersteunen door middel van investeringen en groei in de regio; benadrukt dat de nodige fondsen moeten worden vrijgemaakt om het toetredingsproces van Moldavië te ondersteunen, in overeenstemming met de verbintenis van de EU tot uitbreiding en regionale stabiliteit; onderstreept de rol van de hervormings- en groeifaciliteit voor Moldavië en wijst er in het bijzonder op dat voldoende financiële middelen moeten worden uitgetrokken voor de volledige uitvoering ervan; benadrukt dat het belangrijk is kandidaat-lidstaten blijvend steun te bieden bij het uitvoeren van de noodzakelijke hervormingen in het kader van hun toetreding, met name wat betreft de rechtsstaat, corruptiebestrijding en democratie, het vergroten van hun veerkracht en het voorkomen en bestrijden van hybride bedreigingen; verzoekt de Commissie extra middelen toe te wijzen voor de ondersteuning van het maatschappelijk middenveld, onafhankelijke mediaorganisaties en journalisten; 37. benadrukt verder dat het EU-nabuurschapsbeleid, en in het bijzonder de oostelijke en zuidelijke partnerschappen, bijdragen tot de algemene doelstelling van vergroting van de stabiliteit, welvaart en veerkracht van de buurlanden van de EU, en daarmee tot meer veiligheid op ons continent; benadrukt derhalve dat het belangrijk is meer middelen toe te kennen aan de begrotingsonderdelen voor de zuidelijke en oostelijke nabuurschap om politieke, economische en sociale hervormingen in de desbetreffende regio’s te steunen, vredesprocessen en weeropbouw te bevorderen, hulp te bieden aan vluchtelingen, in het bijzonder via continue, verhoogde en voorspelbare financiering en een soepele tenuitvoerlegging ter plaatse; herinnert eraan dat de EU moet doorgaan met het verlichten van andere crises en het bijstaan van de meest kwetsbare bevolkingsgroepen in de wereld door middel van haar humanitaire hulpprogramma, en door haar mondiale positie te handhaven met behulp van het nabuurschaps-, ontwikkelings- en internationale samenwerkingsinstrument voor de ondersteuning van mondiale uitdagingen en de bevordering van mensenrechten, vrijheden en democratie, alsmede voor de capaciteitsopbouw van organisaties uit het maatschappelijk middenveld en voor het nakomen van de internationale klimaat- en biodiversiteitsverbintenissen van de Unie, binnen een alomvattend monitoring- en controlesysteem; Horizontale kwesties in de begroting 2026 38. onderstreept dat de terugbetaling van de financieringskosten van het herstelinstrument voor de Europese Unie (NGEU) wettelijk verplicht en dus niet-discretionair is voor de EU; merkt op dat de financieringskosten afhangen van het tempo van de uitbetalingen in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (RRF) alsmede van marktfluctuaties bij de opbrengst van obligaties, en derhalve van nature ten dele onvoorspelbaar en veranderlijk zijn; wijst er derhalve met nadruk op dat de Commissie betrouwbare, actuele en accurate informatie moet verstrekken over de financieringskosten van NextGenerationEU (NGEU) en over de uitbetalingen in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (RRF) gedurende de hele begrotingsprocedure, alsook over de beschikbare vrijmakingen; verwacht van de Commissie dat zij bij de presentatie van de ontwerpbegroting een update geeft van de verwachte vrijmakingen; wijst erop dat de drie instellingen overeen zijn gekomen ernaar te streven uitgaven waarmee de financieringskosten van NGEU worden gedekt niet ten koste te laten gaan van EU-programma’s en -fondsen; 39. herinnert aan zijn steun voor de gewijzigde voorstellen van de Commissie betreffende de invoering van nieuwe eigen middelen; is uitermate bezorgd over het volledige gebrek aan vooruitgang met betrekking tot de nieuwe eigen middelen in de Raad, in het bijzonder gezien de toenemende behoefte aan investeringen en de onvoorziene behoeften; is van mening dat de invoering van nieuwe eigen middelen, in overeenstemming met de routekaart in het interinstitutioneel akkoord van 2020, van essentieel belang is om de financieringskosten van NGEU te dekken en tegelijkertijd de marges en flexibiliteitsmechanismen te beschermen die nodig zijn om in deze behoeften te voorzien; 40. wijst er nogmaals op dat het Parlement het cohesiebeleid ten volle steunt en onderstreept de belangrijke rol van dat beleid voor de verwezenlijking van de beleidsprioriteiten van de EU en haar algemene groei; herhaalt dat het cohesiebeleid alleen een maximale meerwaarde voor de burgers kan hebben indien het doeltreffend en volgens de planning ten uitvoer wordt gelegd; spoort de lidstaten en de Commissie aan versneld uitvoering te geven aan de operationele programma’s met gedeeld beheer van middelen, alsook aan de plannen voor herstel en veerkracht, met het oog op een snelle uitvoering van de begroting en op het vermijden van gecumuleerde betalingsachterstanden gedurende de laatste twee jaar van de MFK-periode, met name door middel van de opbouw van aanvullende capaciteit en technische ondersteuning van de lidstaten; wijst nogmaals op de noodzaak van een solide en transparant mechanisme voor het nauwgezet monitoren van de uitbetalingen aan begunstigden; 41. is van mening dat bijzondere aandacht moet worden besteed aan afgelegen en plattelandsgebieden, regio’s die een industriële overgang doormaken en regio’s die kampen met ernstige en permanente natuurlijke of demografische belemmeringen, zoals eilanden, ultraperifere en grensoverschrijdende regio’s en berggebieden, alsmede alle regio’s die getroffen zijn door natuurrampen; benadrukt dat deze regio’s voldoende financiële middelen moeten krijgen voor het compenseren van de speciale kenmerken en problemen die voortvloeien uit hun structurele sociale en economische situatie, zoals bedoeld in artikel 349 VWEU; benadrukt dat het Posei-programma van vitaal belang is voor het in stand houden van landbouwactiviteiten in de ultraperifere regio’s en het op de lokale markten brengen van voedingsmiddelen; dringt erop aan de begroting van het programma te verhogen zodat het beter aansluit bij de werkelijke behoeften van landbouwers in die regio’s; merkt op dat het programma sinds 2013 niet is verhoogd, ondanks het feit dat landbouwers in deze regio’s te maken krijgen met hogere productiekosten als gevolg van inflatie en de klimaatverandering; benadrukt ook dat de met de Unie geassocieerde landen en gebieden overzee (LGO’s) zoals bedoeld in artikel 198-204 VWEU toereikende financiële middelen moeten krijgen voor hun duurzame economische en sociale ontwikkeling, gezien hun geopolitieke belang voor mondiale maritieme handelsroutes en partnerschappen op het gebied van duurzame toeleveringsketens voor grondstoffen; 42. herhaalt dat de programma’s, beleidsmaatregelen en activiteiten van de EU, indien relevant, zodanig moeten worden uitgevoerd dat gendergelijkheid bij de verwezenlijking van hun doelstellingen wordt bevorderd; is verheugd dat de Commissie werkt aan de ontwikkeling van gendermainstreaming om het gendereffect van de uitgaven van de Unie op zinvolle wijzer vast te stellen, zoals vastgelegd in het Interinstitutioneel Akkoord; 43. neemt er kennis van dat het streefdoel voor klimaatmainstreaming van 30 % naar verwachting zal worden bereikt met 33,5 % in 2025, terwijl het resultaat voor biodiversiteit onder 8,5 % zal blijven in 2025 en dat, tenzij gerichte actie wordt ondernomen, het streefdoel van 10 % niet zal worden gehaald in 2026; wijst erop dat er voortdurend inspanningen moeten worden geleverd om de in het Interinstitutioneel Akkoord vastgelegde doelstellingen voor de mainstreaming van klimaat en biodiversiteit in de begroting van de Unie en de uitgaven van EURI te verwezenlijken; 44. benadrukt dat de begroting van de Unie voor 2026 moet worden afgestemd op de ambities van de Unie om de Unie uiterlijk in 2050 klimaatneutraal te maken, alsook op de internationale verbintenissen van de Unie, met name de Overeenkomst van Parijs en het mondiale biodiversiteitskader van Kunming-Montreal, en aanzienlijk moet bijdragen aan de uitvoering van de Europese Green Deal en de biodiversiteitsstrategie voor 2030; 45. geeft nogmaals aan dat programma’s alleen doeltreffend kunnen worden geïmplementeerd met de hulp van toegewijde administraties; benadrukt dat de organen en gedecentraliseerde agentschappen essentieel werk verrichten, en stelt vast dat hen voldoende personele middelen en toereikende hulpbronnen ter beschikking moeten worden gesteld, rekening houdend met de inflatie, zodat zij hun taken doeltreffend kunnen uitvoeren en kunnen bijdragen aan het verwezenlijken van de politieke prioriteiten van de Unie, ook wanneer zij nieuwe taken en mandaten krijgen toegewezen; 46. herinnert eraan dat de lidstaten en de Commissie, overeenkomstig het Financieel Reglement, bij de uitvoering van de begroting moeten toezien op de naleving van het Handvest van de grondrechten en de in artikel 2 VEU verankerde waarden van de Unie moeten eerbiedigen; vestigt met name de aandacht op de artikelen 137, 138 en 158 van het Financieel Reglement en wijst er nogmaals op dat de Commissie en de lidstaten verplicht zijn personen of entiteiten van middelen van de Unie uit te sluiten, indien deze schuldig zijn bevonden aan terroristische misdrijven of strafbare feiten in verband met terroristische activiteiten, dan wel uitlokking van, medeplichtigheid aan of poging tot het plegen van een dergelijk misdrijf of strafbaar feit, corruptie of andere ernstige misdrijven; wijst op de noodzaak om meer maatregelen te nemen om fraude te bestrijden, zowel op Unie- als op nationaal niveau en om daarvoor passende financiële en personele middelen beschikbaar te stellen aan de gehele EU-structuur voor fraudebestrijding; wijst erop dat het belangrijk is om het fraudebestrijdingsprogramma van de EU van voldoende financiële middelen te voorzien; 47. benadrukt het belang van effectieve communicatie over en de zichtbaarheid van het EU-beleid en de programma’s van de EU om meer bewustzijn te creëren over de toegevoegde waarde van de EU voor burgers, ondernemingen en partners; o o o 48. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de Rekenkamer. (Goedkeuring) Het Europees Parlement, – gezien het ontwerp van besluit van de Raad (10005/2024), – gezien de ontwerpovereenkomst tussen de Europese Unie, IJsland, het Vorstendom Liechtenstein en het Koninkrijk Noorwegen betreffende een financieel mechanisme van de EER voor de periode mei 2021 – april 2028 (10057/2024), – gezien de ontwerpovereenkomst tussen het Koninkrijk Noorwegen en de Europese Unie inzake een financieel mechanisme van Noorwegen voor de periode mei 2021 – april 2028 (10146/2024), – gezien het ontwerp van aanvullend protocol bij de Overeenkomst tussen de Europese Economische Gemeenschap en het Koninkrijk Noorwegen (10149/2024), – gezien het ontwerp van aanvullend protocol bij de Overeenkomst tussen de Europese Economische Gemeenschap en IJsland (10148/2024), – gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 217 en artikel 218, lid 6, tweede alinea, punt a), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C10-0103/2024), – gezien artikel 107, leden 1 en 4, en artikel 117, lid 7, van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling van de Commissie internationale handel ( A10‑0036/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de sluiting van de overeenkomsten en protocollen; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten, IJsland, het Vorstendom Liechtenstein en het Koninkrijk Noorwegen. (Goedkeuring) Het Europees Parlement, – gezien het ontwerpbesluit van de Raad (12475/2024), – gezien het Protocol inzake de uitvoering van de Partnerschapsovereenkomst inzake visserij tussen de Europese Gemeenschap en de Republiek Guinee‑Bissau (2024‑2029) (12189/2024), – gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 43, lid 2, artikel 218, lid 6, tweede alinea, punt a), v), en artikel 218, lid 7, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C10‑0108/2024), – gezien zijn niet-wetgevingsresolutie van 2 april 2025 (1) over het ontwerpbesluit, – gezien de begrotingsbeoordeling door de Begrotingscommissie, – gezien artikel 107, leden 1 en 4, en artikel 117, lid 7, van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie ontwikkelingssamenwerking, – gezien de aanbeveling van de Commissie visserij ( A10‑0028/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de sluiting van de overeenkomst; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en de Republiek Guinee-Bissau. Het Europees Parlement, – gezien het ontwerpbesluit van de Raad (12475/2024), – gezien het protocol inzake de toepassing van de Partnerschapsovereenkomst inzake visserij tussen de Europese Gemeenschap en de Republiek Guinee-Bissau (2024-2029) (12189/2024) (1) , – gezien het verzoek tot goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 43, lid 2, en artikel 218, lid 6, tweede alinea, punt a), v), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C10‑0108/2024), – gezien de vrijwillige richtsnoeren van de Voedsel- en Landbouworganisatie (FAO) voor duurzame kleinschalige visserij in de context van de voedselzekerheid en de uitroeiing van armoede, – gezien het verslag van 2023 waartoe de Europese Commissie opdracht heeft gegeven getiteld “Evaluation and analysis of the Sustainable Fisheries Partnership Agreements” (Evaluatie en analyse van de partnerschapsovereenkomsten inzake duurzame visserij) (2) , – gezien zijn wetgevingsresolutie van 2 april 2025 (3) over het ontwerpbesluit van de Raad, – gezien de begrotingsbeoordeling door de Begrotingscommissie, – gezien artikel 107, lid 2, van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie ontwikkelingssamenwerking, – gezien het verslag van de Commissie visserij ( A10-0040/2025 ), A. overwegende dat de partnerschapsovereenkomst inzake duurzame visserij (PODV) tussen de EU en Guinee-Bissau in het algemeen tot doel heeft de samenwerking tussen de partijen te verbeteren op het gebied van visserij, in het belang van beide partijen, door de voering van een duurzaam visserijbeleid en de verantwoorde en duurzame exploitatie van de visbestanden in de visserijzones van Guinee-Bissau te bevorderen en tegelijkertijd de ontwikkeling van de visserijsector en de blauwe economie van Guinee-Bissau te stimuleren; B. overwegende dat de benutting van de totaal toegestane vangst (TAC) uit hoofde van de vorige PODV over het geheel gezien als bevredigend wordt beschouwd; C. overwegende dat wetenschappers hebben gewaarschuwd voor de overexploitatie van pelagische soorten in deze regio, die voortdurend onder druk staan (4) ; D. overwegende dat de PODV EU-Guinee-Bissau van aanzienlijk belang is in het kader van de verschillende PODV’s die de EU met derde landen heeft gesloten, aangezien deze momenteel de op één na grootste is wat betreft de betrokken middelen, en bovendien een van de enige drie overeenkomsten is die gemengde visserij toestaat; E. overwegende dat de PODV EU-Guinee-Bissau van belang is voor de samenwerking met Guinee-Bissau, internationale acties op het gebied van oceaangovernance, de versterking van de samenwerking binnen fora zoals regionale organisatie voor visserijbeheer (ROVB’s) en de bestrijding van illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij (IOO-visserij); F. overwegende dat Guinee-Bissau een van de armste, instabielste en minst ontwikkelde landen in de regio is en dat de visserijsector van het land een zeer geringe bijdrage levert aan het bruto binnenlands product (bbp) van het land (3 % in 2018 (5) ), maar dat de middelen die Guinee-Bissau in het kader van de PODV zal ontvangen als financiële vergoeding voor het verlenen van toegang tot zijn visbestanden een aanzienlijke bijdrage zullen leveren aan de overheidsfinanciën van het land; G. overwegende dat ambachtelijke vangsten niet volstaan om de lokale markten te bevoorraden; overwegende dat overexploitatie van kleine pelagische soorten nog steeds een dringend probleem is voor de voedselzekerheid van de plaatselijke bevolking; overwegende dat de toegenomen productie van vismeel, dat voornamelijk wordt verkregen van kleine pelagische soorten, hetzij op het land in vismeelfabrieken, hetzij rechtstreeks op fabrieksschepen, een van de belangrijkste factoren is die bijdragen tot de overexploitatie van deze bestanden in de regio; overwegende dat er een gebrek aan transparantie is over wie deze vismeelfabrieken belevert en wie hun uiteindelijke begunstigden zijn; H. overwegende dat volgens de evaluatie vooraf en achteraf van 2023 97 % van de vangsten in de visserijzone van Guinee-Bissau buiten het land wordt aangeland (6) ; I. overwegende dat de financiële bijdrage van de EU ten opzichte van het vorige protocol is gestegen van 11,6 miljoen EUR naar 12,5 miljoen EUR per jaar wat het jaarlijkse bedrag voor toegang tot de visbestanden betreft, en van 4 miljoen EUR naar 4,5 miljoen EUR per jaar wat de steun voor het sectorale visserijbeleid van Guinee-Bissau betreft; J. overwegende dat de vangstmogelijkheden tijdens de looptijd van het protocol zullen verschuiven van visserij-inspanning (gemeten aan de hand van het brutoregistertonnage (BRT)) naar vangstbeperkingen (gemeten in tonnen (TAC)); overwegende dat deze verschuiving gepaard moet gaan met de invoering van een elektronisch systeem voor vangstrapportage en verwerking van vangstgegevens; K. overwegende dat aan EU-vloten voor de looptijd van het protocol de volgende vangstmogelijkheden zijn toegewezen: 3 700 BRT voor vriestrawlers voor de garnaalvisserij, 3 500 BRT voor vriestrawlers voor demersale soorten en koppotigen en 0 BRT voor trawlers voor kleine pelagische soorten, 28 vriesschepen voor de tonijnvisserij met de zegen en beugschepen en 13 vaartuigen voor de tonijnvisserij met de hengel voor over grote afstanden trekkende soorten; L. overwegende dat de eerste visserijovereenkomst tussen de Europese Economische Gemeenschap en Guinee-Bissau dateert van 1980; overwegende dat het vorige protocol bij de overeenkomst op 14 juni 2024 is verlopen; overwegende dat de prestaties van het onderdeel ontwikkelingssamenwerking van deze overeenkomsten (d.w.z. sectorale steun) over het algemeen niet als bevredigend worden beschouwd; overwegende dat niettemin vooruitgang is gemeld wat betreft de capaciteit voor de monitoring van en de controle en het toezicht op de visserij, de capaciteit voor sanitaire inspecties en de deelname van Guinee-Bissau aan regionale visserij-instanties; M. overwegende dat de sectorale samenwerking met betrokkenheid van lokale kustgemeenschappen moet worden verbeterd om de ontwikkeling van de lokale visserijsector en aanverwante bedrijfstakken en activiteiten beter te bevorderen, teneinde ervoor te zorgen dat een groter deel van de toegevoegde waarde die voortkomt uit de exploitatie van de natuurlijke rijkdommen van Guinee-Bissau in het land blijft; overwegende dat de Commissie de monitoring moet verbeteren en ervoor moet zorgen dat de sectorale samenwerking beter wordt afgestemd op de lokale behoeften en dat de hulp daadwerkelijk bijdraagt tot duurzame ontwikkeling in partnerlanden, en transparante informatie moet verstrekken over hoe en waar de steun wordt gebruikt; N. overwegende dat de ontwikkeling van de visserijsector in Guinee-Bissau de aanleg van basisinfrastructuur en functionerende infrastructuur vereist, zoals havens en plaatsen voor de aanlanding, opslag en verwerking van vis, die nog altijd ontbreken of gebouwd worden door andere derde landen die met de EU concurreren, teneinde de aanlanding van in de wateren van Guinee-Bissau gevangen vis te bevorderen; O. overwegende dat in 2021 het Decennium van Oceaanwetenschappen voor Duurzame Ontwikkeling van de Verenigde Naties (2021-2030) van start is gegaan; overwegende dat derde landen ertoe moeten worden aangespoord en erbij moeten worden geholpen een sleutelrol te spelen op het vlak van kennis van hulpbronnen en ecosystemen; overwegende dat de EU-lidstaten in dit verband een ondersteunende rol moeten spelen; P. overwegende dat de handel in visserijproducten met de EU al jarenlang wordt belemmerd door het feit dat Guinee-Bissau niet in staat is de door de EU vereiste gezondheidsmaatregelen te treffen; overwegende dat de vertraging in de certificatieprocedure van het analytisch laboratorium (CIPA) de voornaamste hindernis vormt voor de uitvoer van visserijproducten uit Guinee-Bissau naar de EU; overwegende dat de autoriteiten van Guinee-Bissau en de Commissie in het kader van de certificatieprocedure samenwerken om het verbod op te heffen; Q. overwegende dat voor het eerst in de preambule van de PODV wordt verwezen naar de vrijwillige richtsnoeren voor duurzame kleinschalige visserij, met als doel de kleinschalige visserij te beschermen, waarbij rekening wordt gehouden met de bijdrage ervan aan voedselzekerheid en armoedebestrijding; R. overwegende dat het wenselijk is dat Guinee-Bissau ervoor zorgt dat een groter deel van de toegevoegde waarde die voortkomt uit de exploitatie van de visbestanden in de visserijzone van Guinee-Bissau in het land blijft; overwegende dat de EU de lokale overheden moet aanmoedigen om deze aanbeveling toe te passen op EU-vaartuigen, maar ook op buitenlandse vloten die opereren in de visserijzone van Guinee-Bissau; S. overwegende dat in de visserijsector van Guinee-Bissau zelden directe werkgelegenheid wordt gecreëerd en dat deze werkgelegenheid bovendien beperkt is, zelfs voor lokale bemanningsleden op schepen en voor vrouwen die hun brood verdienen in de visserijsector; overwegende dat een aanzienlijk deel van de sectorale steun moet worden gebruikt om de ambachtelijke visserij, vrouwelijke verwerkers en de lokale handel te ondersteunen; T. overwegende dat het aantal op EU-vaartuigen aan te monsteren zeelieden aanzienlijk is verhoogd ten opzichte van het vorige protocol; overwegende dat de reders van EU-vaartuigen moeten proberen extra zeelieden uit Guinee-Bissau aan te monsteren; overwegende dat de autoriteiten van Guinee-Bissau echter moeten voldoen aan hun verplichting om een indicatieve lijst op te stellen en bij te houden van gekwalificeerde zeelieden die op EU-vaartuigen zouden kunnen worden aangemonsterd; overwegende dat sectorale steun kan worden verleend voor de opleiding van plaatselijke zeelieden overeenkomstig de normen van de Internationale Maritieme Organisatie (IMO); U. overwegende dat de Commissie, na parafering van het protocol, met de Raad een wijziging heeft goedgekeurd van hoofdstuk VIII, punt 4, van de bijlage bij het protocol (“Beloning van zeevissers”), waarbij het woord “loon” is vervangen door “beloning”, na goedkeuring door de autoriteiten van Guinee‑Bissau; V. overwegende dat er vorderingen zijn gemaakt bij de bestrijding van IOO-visserij in de territoriale wateren van Guinee-Bissau dankzij het verbeterde toezicht in de Guinee-Bissause exclusieve economische zone (EEZ), dat met name wordt uitgevoerd door het directoraat-generaal Visserij en Belastingen en Controle op Visserijactiviteiten, dat beschikt over een waarnemerskorps en snelle patrouilleboten; overwegende dat er nog altijd leemten en tekortkomingen moeten worden weggewerkt, onder meer wat betreft het satellietvolgsysteem voor vissersvaartuigen (VMS); W. overwegende dat toegang tot informatie over uiteindelijke begunstigden van cruciaal belang is voor rechtshandhaving, om illegale visserij aan het licht te brengen, verborgen netwerken te onthullen en de personen en ondernemingen die van deze activiteiten profiteren, te identificeren door de winststroom op te sporen; X. overwegende dat de vooruitgang die geboekt is bij het in kaart brengen van de bestanden van demersale soorten in de EEZ van Guinee-Bissau volgens de laatste evaluatie vooraf en achteraf van juli 2023 niet volstaat om de maximale duurzame opbrengst te bereiken; Y. overwegende dat Guinee-Bissau een van de 13 landen is die binnen het bereik van het project “verbetering regionaal visserijbeheer in West-Afrika (Pescao)” van het Europees Bureau voor visserijcontrole vallen, dat bij Besluit C(2017)2951 van de Commissie van 28 april 2017 is vastgesteld en dat er onder andere op gericht is de preventie en bestrijding van IOO-visserij te versterken door de monitoring, de controle en het toezicht op nationaal en regionaal niveau te verbeteren; Z. overwegende dat de door het Parlement gedane aanbevelingen onvoldoende waren opgenomen in het huidige protocol; AA. overwegende dat het Europees Parlement in alle fasen van de procedures betreffende het protocol uitgebreid moet worden geïnformeerd, ook over eventuele wijzigingen en de verlenging ervan; 1. wijst op de belangrijke rol van de PODV EU-Guinee-Bissau, zowel voor Guinee-Bissau als voor de EU-vloot die actief is in de Guinee-Bissause visserijzone; onderstreept dat er ruimte is voor verbetering van de samenwerking op het gebied van visserij tussen de EU en Guinee-Bissau en verzoekt de Commissie opnieuw alle nodige maatregelen te treffen om verder te gaan dan in de voorgaande protocollen tot uitvoering van deze overeenkomst, om ervoor te zorgen dat deze PODV op bevredigende wijze bijdraagt aan de ontwikkeling van de lokale visserijsector in algemene zin en aan een grotere toegevoegde waarde voor kustgemeenschappen, wat zal bijdragen aan de voedselzekerheid en soevereiniteit en in overeenstemming is met duurzameontwikkelingsdoelstelling 14 van de VN inzake het behoud en het duurzame gebruik van de oceanen, zeeën en mariene hulpbronnen met het oog op duurzame ontwikkeling; 2. is ingenomen met de nieuwe sociale bepaling van de PODV die de Commissie heeft ingevoerd; wijst op de daarin opgenomen belangrijke beginselen, die ook betrekking hebben op gelijke arbeidsvoorwaarden voor zeelieden, met inbegrip van vissers uit landen die lid zijn van de Organisatie van staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan die op EU-vaartuigen werken, en is van mening dat dit protocol tijdens de uitvoeringsperiode doeltreffend moet worden gemonitord; 3. benadrukt het belang van een gestructureerd kader voor samenwerking op visserijgebied met Guinee-Bissau, dat ook betere samenwerking en coördinatie voor gemeenschappelijke inspanningen op het gebied van internationale oceaandiplomatie en internationale oceaangovernance mogelijk zal maken; 4. moedigt de Commissie aan een ambitieuzere partnerschapsovereenkomst tot stand te brengen, waarmee duurzaam op het Afrikaanse continent verwerkte visserijproducten gemakkelijker kunnen worden uitgevoerd, mits de voedselzekerheid van de lokale bevolking niet in het gedrang komt; 5. is van mening dat de doelstellingen van de PODV EU-Guinee-Bissau in uiteenlopende mate zijn bereikt: sinds de sluiting van de overeenkomst beschikt de EU-vloot weliswaar over vangstmogelijkheden in de visserijzone van Guinee-Bissau, waar Europese reders ruim gebruik van maken, maar dat geldt niet voor de lokale visserijsector, waarvan de ontwikkeling over het algemeen nog altijd onvoldoende en onbevredigend is; 6. pleit ervoor infrastructuur te ontwikkelen en visserijproducten te exploiteren op een wijze die tastbare resultaten oplevert voor de lokale en ambachtelijke visserij, waarbij prioriteit wordt gegeven aan de behoeften die met die visserij gepaard gaan en de ontwikkeling van infrastructuur en markttoegang worden ondersteund; 7. staat achter bewustmaking en de inclusie van alle mogelijke belanghebbenden in de visserijsector van Guinee-Bissau tijdens het gehele proces dat leidt tot een overeenkomst, van de opstelling tot de sluiting en uitvoering ervan, ook wat betreft het gebruik van sectorale steun, benadrukt dat alle mogelijke belanghebbenden meer moeten kunnen participeren, en wijst op de bijzonder belangrijke rol van lokale coöperaties, vertegenwoordigers van lokale, ambachtelijke vissers en kustgemeenschappen; 8. benadrukt dat artikel 3 van het protocol een non-discriminatieclausule omvat, waarbij Guinee-Bissau zich ertoe verbindt geen gunstigere technische voorwaarden toe te kennen aan andere buitenlandse vloten die actief zijn in de visserijzone van Guinee-Bissau en die dezelfde kenmerken hebben en op dezelfde soorten vissen; roept de Commissie ertoe op de visserijovereenkomst van de EU die van toepassing is in de visserijzone van Guinee‑Bissau nauwlettend in het oog te houden en voortdurend te monitoren; steunt de Commissie in haar voorzorgsbenadering om TAC’s vast te stellen op 0 BRT voor trawlers voor kleine pelagische soorten, maar vraagt zich af of belanghebbenden een gelijkwaardige verplichting kunnen handhaven voor vloten die onder de vlag van een derde land varen, met inbegrip van vloten die onder de vlag van Guinee-Bissau varen, gezien het risico op schending van de IOO-verordening (7) ; 9. verzoekt de Commissie, met als doel een betere uitvoering van de IOO-verordening, iets te doen aan het gebrek aan transparantie in de visserijsector in Guinee-Bissau, dat onder meer het gevolg is van goedkope vlaggen, vlaghoppen, complexe bedrijfsstructuren en een gebrek aan openbare informatie over uiteindelijke begunstigden; verzoekt Guinee-Bissau de Commissie in kennis te stellen van de beschikbare informatie over vaartuigen die onder de vlag van de EU varen of bedrijven die EU-eigendom zijn; 10. wijst erop dat IOO-visserij de voedselzekerheid en het levensonderhoud van mensen in kuststaten, alsook de ecosystemen van de oceanen schaadt; stelt bezorgd vast dat Guinee-Bissau zich snel tot een goedkope-vlagland ontwikkelt; is bezorgd over het feit dat de bestrijding van IOO-visserij wordt afgeremd door een gebrek aan transparantie met betrekking tot de eigendom van vissersvaartuigen in landen met een hoog risico op IOO-visserij; 11. herinnert de lidstaten aan hun verplichting om elke niet-naleving van de EU-visserijwetgeving door onderdanen die onder hun jurisdictie vallen, met inbegrip van onderdanen die eigenaar zijn van vaartuigen die onder de vlag van een derde land varen, te onderzoeken en te bestraffen; verzoekt de lidstaten hun samenwerking en informatie-uitwisseling met zowel EU- als derde landen te verbeteren om inbreuken op de visserijvoorschriften vast te stellen, en verzoekt hen samen te werken om voor evenredige en afschrikkende sancties te zorgen; herinnert aan de vereisten van de lidstaten uit hoofde van de IOO-verordening met betrekking tot onderdanen die IOO-visserijactiviteiten ondersteunen en verrichten, met inbegrip van verplichtingen ten aanzien van uiteindelijke begunstigden; 12. wijst erop dat het bbp van Guinee-Bissau sterk afhankelijk is van zijn mariene hulpbronnen; benadrukt dat de visserijsector weliswaar goed is voor 15 % van de totale overheidsinkomsten, maar geen visserijproducten naar de EU kan uitvoeren omdat het niet aan de gezondheids- en hygiënevoorschriften voor uitvoer voldoet, en dat naar schatting slechts 3 % van de vangsten van buitenlandse vaartuigen in Guinee-Bissau in het land wordt aangeland; 13. herinnert eraan dat kleinschalige visserij een belangrijke bijdrage levert aan de voedselzekerheid, en dat vis de belangrijkste bron van eiwitten is die tegen een betaalbare prijs beschikbaar is; benadrukt derhalve dat het belangrijk is de toegang tot pelagische bestanden voor te behouden aan kleinschalige visserij waarvan de vangsten voor menselijke consumptie bestemd zijn; herinnert aan de verantwoordelijkheid van de EU om deze maatregelen via haar overeenkomsten aan te moedigen; 14. is ingenomen met de bijdrage van de EU-vloot aan de voedselzekerheid in Guinee-Bissau via rechtstreekse aanlandingen, zoals bepaald in hoofdstuk V van de bijlage bij het protocol, ten behoeve van plaatselijke gemeenschappen en om de interne vishandel en -consumptie te bevorderen; neemt met bezorgdheid kennis van het lage volume van 94 ton die in 2022 werd gemeld (8) ; pleit in dit verband voor een toename van het aantal aanlandingen in het kader van dit nieuwe protocol; 15. merkt op dat het belangrijkste probleem waarmee de kleinschalige visserij wordt geconfronteerd het gebrek aan infrastructuur voor het aanlanden, bewaren en verwerken van visserijproducten is; benadrukt dat de aandacht in de eerste plaats naar de langetermijnbehoeften van de lokale bevolking op het gebied van voedselzekerheid moet gaan en wijst erop dat het belangrijk is duurzame visbestanden in stand te houden zodat de voedselzekerheid voor kustgemeenschappen gewaarborgd wordt; herinnert eraan dat 97 % van de bestanden die in Guinee-Bissause wateren worden bevist, in andere landen wordt aangeland; moedigt Europese vaartuigen daarom aan om, ten behoeve van de lokale bevolking, ten minste 2 % van de vangst in Guinee-Bissau aan te landen; 16. is verheugd dat in de preambule van het protocol tussen de EU en Guinee-Bissau wordt verwezen naar de vrijwillige richtsnoeren van de FAO voor duurzame kleinschalige visserij – de eerste keer in een PODV; benadrukt dat de opneming ervan in de tekst van het protocol aantoont dat beide partijen vastbesloten zijn om van deze sector een prioriteit te maken; stelt echter vast dat ambachtelijke visserijgemeenschappen in geen enkel stadium van de opstelling van het nieuwe protocol zijn geraadpleegd; wijst erop dat de toezegging van de EU om de lokale visserijsector in Guinee-Bissau te ondersteunen, inhoudt dat deze erbij wordt betrokken wanneer de prioriteiten voor het gebruik van sectorale steunfondsen worden vastgesteld; 17. verzoekt de regering van Guinee-Bissau en de Commissie om kustgemeenschappen en kleinschalige visserijgemeenschappen beter bij de uitvoering van het nieuwe protocol te betrekken, met name voorafgaand aan de vergaderingen van de gemengde commissie; 18. beschouwt het elektronisch systeem voor vangstrapportage, verwerking van vangstgegevens en monitoring van de activiteiten van vaartuigen als een uitdaging voor dit protocol; verzoekt de Commissie en Guinee-Bissau onverwijld de passende en doeltreffende uitvoering ervan te bevorderen en daarbij de noodzakelijke betrouwbaarheid en doeltreffendheid van het elektronisch systeem voor vangstrapportage en van de verwerking van vangstgegevens te waarborgen en benadrukt dat dit tijdens de verlenging van het protocol onverwijld moet gebeuren; 19. is het ermee eens dat er nog veel vooruitgang moet worden geboekt met de Guinee-Bissause visserijsector, ook wat betreft aanverwante bedrijfstakken en activiteiten, en vraagt de Commissie alle nodige maatregelen te nemen, bijvoorbeeld door het onderdeel sectorale steun van de overeenkomst mogelijk te herzien en te verhogen; 20. is van oordeel dat de doelstellingen van de PODV EU-Guinee-Bissau niet bereikt zullen worden zolang deze niet bijdraagt aan de invoering van een systeem voor duurzaam langetermijnbeheer van de exploitatie van de visbestanden en verantwoorde sociaal-economische regelingen; acht het van het grootste belang dat de in het protocol vastgestelde bepalingen inzake sectorale steun worden nageleefd en dat daarbij zoveel mogelijk transparantie wordt betracht, zodat wordt bijgedragen aan de volledige uitvoering van de nationale strategie voor duurzame visserij; herinnert eraan dat het in het belang van de EU is om de burgers van Guinee-Bissau te wijzen op de positieve en strategische rol van de PODV op lange termijn en te laten zien hoe deze contrasteert met het gebrek aan betrokkenheid van derde landen bij het welzijn van de lokale bevolking; wijst er in dit verband op dat de EU haar technische en financiële bijstand als volgt en bij voorrang moet inzetten voor: 21. dringt aan op proactieve bekendmaking van en meer transparantie over de activiteiten die worden gefinancierd uit de fondsen voor sectorale steun, om striktere monitoring en meer samenhang met andere fondsen voor de ontwikkeling van de lokale sector mogelijk te maken en de EU-belastingbetaler en de lokale bevolking zo volledig zicht te geven op de impact van deze activiteiten; 22. spoort de Commissie en de lidstaten ertoe aan in hun beleid voor ontwikkelingssamenwerking en officiële ontwikkelingshulp rekening te houden met het feit dat het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking — Europa in de wereld, met inbegrip van het meerjarig indicatief programma 2021-2027 ervan, en de sectorale steun die wordt geboden uit hoofde van de PODV EU-Guinee-Bissau elkaar moeten aanvullen en volledig op elkaar moeten worden afgestemd met het oog op de versterking van de lokale visserijsector conform de FAO-voorschriften en het waarborgen van voedselzekerheid voor kustgemeenschappen; 23. wijst erop dat de opleiding van ambachtelijke vissers, met name vrouwen, een noodzakelijke voorwaarde is voor de ontwikkeling van de lokale visserijsector; dringt er bij de EU op aan hiertoe ook gebruik te maken van middelen voor sectorale steun; 24. spreekt zijn bezorgdheid uit over het toenemende aantal installaties voor de productie van vismeel en visolie aan de West-Afrikaanse kust, die ook worden voorzien van vis uit de wateren van Guinee-Bissau; onderstreept dat voedervisserij haaks staat op het beginsel van duurzaamheid en niet verenigbaar is met de voorziening van waardevolle eiwitbronnen aan de lokale gemeenschap; is ingenomen met de uitbreiding van de haven- en aanlandingsfaciliteiten in Guinee-Bissau, maar spreekt tegelijkertijd zijn bezorgdheid uit over het feit dat deze kan worden gevolgd door de bouw van nieuwe installaties voor de productie van vismeel; 25. verzoekt de EU haar inspanningen op te voeren om het regionale gezamenlijke beheer van kleine pelagische soorten te ondersteunen en een einde te maken aan overbevissing, onder meer door het oprichten van een regionale organisatie voor visserijbeheer die zich toelegt op het gedeeld beheer ervan; 26. verzoekt de Commissie en de autoriteiten van Guinee-Bissau nauwer samen te werken om voorwaarden vast te stellen voor de uitvoer van visserijproducten uit Guinee-Bissau naar de EU, met name wat betreft de controle op de naleving van de sanitaire voorwaarden en de certificatie van het analytisch laboratorium (CIPA), teneinde het huidige verbod op te heffen, de ontwikkeling van de lokale visserijsector te bevorderen en zo vooruitgang te boeken bij de verwezenlijking van de doelstellingen van de PODV; 27. pleit voor een grotere rol van de PODV bij het scheppen van directe en indirecte lokale werkgelegenheid op schepen die actief zijn in het kader van de PODV of in aan de visserij verwante activiteiten, zowel op het gebied van toelevering als verwerking; meent dat de lidstaten een belangrijke en actieve rol kunnen spelen bij de capaciteitsopbouw en bij het bieden van opleidingen om dit te bereiken; 28. herinnert aan het unieke karakter van de mariene en kustecosystemen van Guinee-Bissau, zoals de mangrovebossen, die fungeren als paaigebied voor de visbestanden, en die vragen om maatregelen en gericht optreden voor de bescherming en het herstel van de biodiversiteit; dringt erop aan dat de EU deze overwegingen in aanmerking neemt voor haar externe vissersvloot; 29. herinnert eraan dat Guinee-Bissau bijzonder kwetsbaar is voor de gevolgen van de klimaatverandering; dringt erop aan mariene ecosystemen te beschermen, inspanningen te financieren om kusterosie tegen te gaan en verregaande risicobeperkende maatregelen te nemen om de gevolgen van de klimaatverandering voor de visserij tegen te gaan; 30. acht het nuttig dat Guinee-Bissau informatie verzamelt over de voordelen van de tenuitvoerlegging van dit protocol voor de lokale economieën (bijvoorbeeld op het gebied van werkgelegenheid, infrastructuur en sociale verbeteringen) en die informatie in een databank samenbrengt om geen administratieve lasten te creëren; 31. dringt aan op een verbetering van de kwantiteit en kwaliteit van de gegevens over alle vangsten (zowel van doelsoorten als bijvangst), over de staat van instandhouding van de visbestanden in de visserijzone van Guinee-Bissau en, in het algemeen, over het effect van de PODV op het ecosysteem; meent dat erop moet worden toegezien dat Guinee-Bissau de capaciteiten ontwikkelt om deze gegevens zelf te verkrijgen; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat de organen die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van de PODV, en met name de gemengde commissie en het gezamenlijk wetenschappelijk comité, vlot hun werk kunnen doen, en dat verenigingen van ambachtelijke vissers, verenigingen van vrouwen die in de visserijsector werken, vakbonden, vertegenwoordigers van kustgemeenschappen, en relevante maatschappelijke organisaties uit Guinee-Bissau hierbij worden betrokken; 32. is van mening dat het absoluut noodzakelijk is de verzameling van gegevens over vangsten in Guinee-Bissau te verbeteren; roept bovendien op tot verbetering van de overdracht van door het VMS van EU-vaartuigen gegenereerde gegevens via de vlaggenstaat naar de Afrikaanse autoriteiten; pleit voor een betere interoperabiliteit van gegevenssystemen, met wederkerigheid voor derde landen op basis van internationale normen; 33. wijst erop dat het bbp van Guinee-Bissau sterk afhankelijk is van zijn mariene hulpbronnen; benadrukt dat het belangrijk is wetenschappelijk onderzoek naar de visbestanden te ondersteunen en ervoor te zorgen dat de vangstbeperkingen en ‑quota worden nageleefd, zodat de visbestanden binnen duurzame grenzen blijven en wordt voorkomen dat mariene hulpbronnen uitgeput raken; 34. moedigt de Commissie aan het gebruik van sectorale steun met het oog op beter toezicht en betere controles te bevorderen, en om wetenschappelijk laboratoriumonderzoek naar visbestanden te voeren om lokale werknemers te onderrichten over de EU-normen inzake hygiëne, visverwerking en verpakking; benadrukt dat scholing een langetermijninvestering is in de ontwikkeling van de lokale blauwe economie en de vishandel, alsook in de bescherming van lokale ondernemingen en het milieu; 35. dringt aan op de publicatie van bijgewerkte verslagen over de acties waarvoor sectorale steun is verleend, teneinde de nodige transparantie te waarborgen; 36. meent dat in het geval van de sluiting van de visserij of de invoering van vangstbeperkingen met het oog op de duurzaamheid van de visbestanden, zoals bepaald in het protocol, eerst in de lokale visserijbehoeften moet worden voorzien, zoals door gedegen en gestructureerd wetenschappelijk advies wordt gestaafd; 37. benadrukt het belang van het voorschrift inzake overschotten voor EU-vaartuigen die in de wateren van derde landen vissen; herinnert eraan dat robuuste en betrouwbare gegevens en transparante informatie nodig zijn om het beschikbare overschot te berekenen; is van mening dat het focussen op vispopulaties die onderhevig zijn aan overexploitatie niet strookt met die doelstelling; 38. onderschrijft dat het met het oog op de verduurzaming van de visserijactiviteiten van vloten die in zijn visserijzone actief zijn, noodzakelijk is de monitoring van en de controle en het toezicht op de visserijzone van Guinee-Bissau aan te scherpen en IOO-visserij te bestrijden, onder meer door middel van beter toezicht op schepen (via het VMS of een ander, lichter en goedkoper geolocatie- en identificatiesysteem); is ingenomen met de EU-steun voor patrouilles op zee in de afgelopen jaren; 39. dringt aan op een betere uitvoering van transparantiebepalingen, met name de publicatie van alle overeenkomsten met staten of particuliere entiteiten waarbij buitenlandse vaartuigen toegang krijgen tot de EEZ van Guinee-Bissau; benadrukt dat in de evaluatie vooraf en achteraf in juli 2023 werd gesteld dat informatie over toegangsovereenkomsten met de Commissie werd gedeeld, maar niet openbaar werd gemaakt; 40. benadrukt dat het belangrijk is de vangstmogelijkheden waarin de PODV voorziet, te verdelen op basis van de beginselen van rechtvaardigheid, evenwicht en transparantie, met erkenning van historische vangstniveaus en relatieve stabiliteit; 41. verzoekt de Commissie de in het kader van de “transparantieclausule” verstrekte informatie openbaar te maken; 42. benadrukt dat het belangrijk is dat de aanlandingen van vis in de havens van Guinee-Bissau bijdragen aan plaatselijke verwerkingsactiviteiten en de voedselzekerheid, zowel wat soorten als wat kwaliteit betreft; vraagt de Commissie deze component daarom in de volgende overeenkomst te versterken; moedigt de oprichting aan van nationale ondernemingen in de industriële visserijsector die kunnen deelnemen aan de exploitatie, door nationale vloten, van visbestanden die aan land worden verwerkt; 43. verzoekt de Commissie de sociale partners van het EU-comité voor de sectorale sociale dialoog over de visserij bewust te maken van het coördineren en hebben van collectieve arbeidsovereenkomsten waarin een minimale beloning wordt vastgesteld in het kader van Verdrag nr. 188 van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO), die voor toekomstige PODV’s kan worden gebruikt; spoort de Commissie ertoe aan de ratificatie van IAO-Verdrag nr. 188 door alle lidstaten en derde landen te stimuleren, ook bij onderhandelingen over PODV’s, en de vereisten van de huidige verdragen binnen de IAO te bevorderen; verzoekt de Commissie alle sociale clausules die nodig zijn om deze doelstellingen te verwezenlijken, op te nemen in het door de Raad verstrekte mandaat voor PODV’s of tijdens onderhandelingen in regionale organisaties voor visserijbeheer; 44. benadrukt dat het belangrijk is de sociale clausule in de PODV te verduidelijken en neemt nota van het voornemen van de Commissie om dit te doen tijdens de eerstvolgende vergadering van het gemengd comité met Guinee-Bissau; wijst erop dat het belangrijk is dat de clausule in overeenstemming is met het gangbare beloningsmodel in de sector; verzoekt de Commissie de nodige stappen te ondernemen om punt 4 van hoofdstuk VIII van de bijlage bij het protocol (“Beloning van zeevissers”), zoals goedgekeurd met de Raad, te wijzigen; 45. verzoekt de Commissie bij de beoordeling en heronderhandeling van PODV’s na te gaan of alle bepalingen van hoofdstuk VIII van de bijlage, met inbegrip van de bepalingen inzake de werkelijke vergoeding die lokale vissers ontvangen, daadwerkelijk ten uitvoer worden gelegd; verzoekt de Commissie corrigerende maatregelen voor te stellen in gevallen waarin niet aan alle bepalingen is voldaan; 46. verzoekt de Commissie in de oceaandiplomatie en PODV’s aandacht te besteden aan de uitvoering van het Internationaal Verdrag betreffende de normen inzake opleiding, diplomering en wachtdienst van personeel van vissersschepen van de IMO, teneinde in de visserijsector betere normen op het gebied van veiligheid op het werk te bevorderen en, indien nodig, de opleidingscomponent ervan te integreren in sectorale steun; 47. herinnert aan de zogenaamde vlaggenstaatverantwoordelijkheden voor het bieden van sociale bescherming aan werknemers die op het grondgebied van de vlaggenstaat wonen en verzoekt de Commissie er via de technische comités die de overeenkomst uitvoeren dan ook voor te zorgen dat deze maatregelen op dit vlak doeltreffend zijn; 48. vraagt de Commissie in het laatste jaar van de toepassing van het protocol en voorafgaand aan de onderhandelingen over de verlenging ervan een uitvoerig verslag over de toepassing van het protocol aan het Parlement voor te leggen, en de documentatie die nodig is om de situatie te beoordelen; 49. verzoekt de Commissie en de autoriteiten van Guinee-Bissau gedetailleerdere informatie te verstrekken over de ontwikkeling van de voedervisserij-activiteiten in de regio, en met name van de activiteiten van vaartuigen van derde landen of vaartuigen uit de buurlanden; 50. verzoekt de Commissie de aanbevelingen van het Parlement beter te verwerken in de PODV EU-Guinee-Bissau en deze met name in acht te nemen bij de procedures voor de verlenging van het protocol; 51. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en Guinee-Bissau. (Goedkeuring) Het Europees Parlement, – gezien het ontwerpbesluit van de Raad (13622/2024), – gezien de ontwerpovereenkomst tussen de Europese Unie en Bosnië en Herzegovina betreffende de samenwerking tussen het Agentschap van de Europese Unie voor justitiële samenwerking in strafzaken (Eurojust) en de voor justitiële samenwerking in strafzaken bevoegde autoriteiten van Bosnië en Herzegovina (13241/2024), – gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 47, artikel 52, lid 1, artikel 56, lid 2, en artikel 218, lid 6, tweede alinea, punt a), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C10‑0165/2024), – gezien artikel 107, leden 1 en 4, en artikel 117, lid 7, van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken ( A10‑0027/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de sluiting van de overeenkomst; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en de autoriteiten van Bosnië en Herzegovina. (Bijzondere wetgevingsprocedure – raadpleging) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan de Raad ( COM(2024)0316 ), – gezien artikel 77, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het Parlement door de Raad is geraadpleegd (C10‑0112/2024), – gezien artikel 84 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken ( A10-0041/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan het Commissievoorstel, zoals geamendeerd door het Parlement; 2. verzoekt de Commissie haar voorstel krachtens artikel 293, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie dienovereenkomstig te wijzigen; 3. verzoekt de Raad, wanneer deze voornemens is af te wijken van de door het Parlement goedgekeurde tekst, het Parlement hiervan op de hoogte te stellen; 4. vraagt de Raad om het Parlement opnieuw te raadplegen indien de Raad voornemens is ingrijpende wijzigingen aan te brengen in het Commissievoorstel; 5. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), en met name de artikelen 14, 16, 21, 24, 36 en 41, – gezien het Interinstitutioneel Akkoord van 16 december 2020 tussen het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie betreffende begrotingsdiscipline, samenwerking in begrotingszaken en goed financieel beheer, alsmede betreffende nieuwe eigen middelen, met inbegrip van een routekaart voor de invoering van nieuwe eigen middelen (1) , – gezien het verslag van 20 juni 2024 van de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV) getiteld “Common Foreign and Security Policy Report – Our priorities in 2024”, – gezien het “Strategisch kompas voor veiligheid en defensie – Voor een Europese Unie die haar burgers, waarden en belangen beschermt en bijdraagt tot internationale vrede en veiligheid”, goedgekeurd door de Europese Raad op 21 maart 2022, – gezien het strategisch concept 2022 van de NAVO van 29 juni 2022, – gezien de conclusies van de Europese Raad van 22 maart 2024, 18 april 2024, 27 juni 2024, 19 december 2024, 6 maart 2025 en 20 maart 2025, – gezien de conclusies van de Raad Buitenlandse Zaken van 18 maart 2024, 22 april 2024, 24 mei 2024, 24 juni 2024, 22 juli 2024, 14 oktober 2024, 18 november 2024, 16 december 2024, 27 januari 2025, 24 februari 2025 en 17 maart 2025, – gezien de verklaring van de top tussen de EU en de Gemeenschap van Latijns-Amerikaanse en Caribische Staten (Celac) van 18 juli 2023, – gezien Besluit (GBVB) 2021/509 van de Raad van 22 maart 2021 tot oprichting van een Europese Vredesfaciliteit, en tot intrekking van Besluit (GBVB) 2015/528 (2) , – gezien de politieke beleidslijnen van de voorzitter van de Commissie voor 2024-2029, – gezien de uitbreidingsverslagen van 2024 die de Commissie heeft gepresenteerd op 30 oktober 2024, – gezien de mededeling van de Commissie van 30 oktober 2024 getiteld “Mededeling inzake het uitbreidingsbeleid van de EU voor 2024” ( COM(2024)0690 ), – gezien Verordening (EU) 2024/1449 van het Europees Parlement en de Raad van 14 mei 2024 tot oprichting van de hervormings- en groeifaciliteit voor de Westelijke Balkan (3) , – gezien Verordening (EU) 2025/535 van het Europees Parlement en de Raad van 18 maart 2025 tot oprichting van de hervormings- en groeifaciliteit voor de Republiek Moldavië (4) , – gezien het rapport van Sauli Niinistö van 30 oktober 2024 over het versterken van de civiele en militaire gereedheid en paraatheid van Europa, – gezien de EU-richtsnoeren over mensenrechtenverdedigers, die in 2004 zijn aangenomen, in 2008 zijn bijgewerkt en in 2020 zijn aangevuld met een leidraad voor de uitvoering van de richtsnoeren, – gezien zijn resoluties over mensenrechtenschendingen, de democratie en de rechtsstaat, die overeenkomstig artikel 150 van zijn Reglement zijn aangenomen, – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 20 juni 2023 betreffende een strategie voor economische veiligheid van de EU (JOIN(2023)0020), – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 16 december 2020 getiteld “De EU-strategie inzake cyberbeveiliging voor het digitale tijdperk” (JOIN(2020)0018), – gezien de aanbeveling van de Commissie van 3 oktober 2023 over technologiegebieden die kritiek zijn voor de economische veiligheid van de EU met het oog op nadere risicobeoordeling met de lidstaten (C(2023)6689), – gezien Besluit (GBVB) 2019/797 van de Raad van 17 mei 2019 betreffende beperkende maatregelen tegen cyberaanvallen die de Unie of haar lidstaten bedreigen (5) , – gezien zijn resolutie van 1 juni 2023 over buitenlandse inmenging in alle democratische processen in de Europese Unie, met inbegrip van desinformatie (6) , – gezien zijn resolutie van 9 oktober 2024 over versterking van de weerbaarheid van Moldavië tegen Russische inmenging in de aanloop naar de presidentsverkiezingen en een grondwettelijk referendum over integratie in de EU (7) , – gezien zijn resolutie van 24 oktober 2024 over de verkeerde interpretatie van VN‑resolutie 2758 door de Volksrepubliek China en haar voortdurende militaire provocaties rond Taiwan (8) , – gezien zijn resolutie van 17 januari 2024 over de gevolgen op veiligheids- en defensiegebied van de invloed van China voor kritieke infrastructuur in de Europese Unie (9) , – gezien zijn resolutie van 24 oktober 2024 over de situatie in Azerbeidzjan, schending van de mensenrechten en het internationaal recht en de betrekkingen met Armenië (10) , en zijn resolutie van 5 oktober 2023 over de situatie in Nagorno-Karabach na de aanval van Azerbeidzjan en de aanhoudende bedreigingen van Armenië (11) , – gezien zijn resoluties over historische herinnering, waaronder zijn resolutie van 2 april 2009 over het Europese geweten en het totalitarisme (12) , zijn resolutie van 19 september 2019 over het belang van Europese herinnering voor de toekomst van Europa (13) , zijn resolutie van 15 december 2022 over 90 jaar na de Holodomor: de massamoord door uithongering erkennen als genocide (14) , en zijn resolutie van 17 januari 2024 over Europees historisch bewustzijn (15) , – gezien het verslag van 9 mei 2022 over het eindresultaat van de Conferentie over de toekomst van Europa, – gezien het EU-actieplan voor gendergelijkheid en empowerment van vrouwen in het externe optreden 2021-2025 (GAP III), – gezien het Verdrag van de Raad van Europa inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld (het Verdrag van Istanbul) dat in de EU in werking is getreden op 1 oktober 2023, – gezien de VN-resolutie die de Algemene Vergadering van de VN op 25 september 2015 heeft aangenomen tijdens de VN-top over duurzame ontwikkeling in New York getiteld “Transforming our World: the 2030 Agenda for Sustainable Development” (Agenda 2030), waarin de doelstellingen voor duurzame ontwikkeling (SDG’s) zijn vastgesteld, – gezien de VN-resolutie die de Algemene Vergadering van de VN op 8 december 1949 heeft aangenomen over hulp aan Palestijnse vluchtelingen, – gezien de resolutie van de VN-Veiligheidsraad van 22 november 1967 over een vreedzame en aanvaarde regeling van de situatie in het Midden-Oosten, – gezien de resolutie van de VN-Veiligheidsraad van 11 augustus 2006 over de situatie in het Midden-Oosten, – gezien het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de voorkoming en de bestraffing van genocide van 1948 en de resolutie van de VN-Mensenrechtenraad van 22 juni 2020 over het voorkomen van genocide, – gezien het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof (ICC), – gezien de Overeenkomst tussen het Internationaal Strafhof en de Europese Unie van 28 april 2006 inzake samenwerking en bijstand (16) , – gezien het advies van het Internationaal Gerechtshof waarom de Algemene Vergadering van de VN heeft verzocht in haar resolutie van 30 december 2022 over Israëlische praktijken die van invloed zijn op de mensenrechten van het Palestijnse volk in de bezette Palestijnse gebieden, met inbegrip van Oost-Jeruzalem, – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 19 maart 2025 getiteld “Joint White Paper for European Defence Readiness 2030” (JOIN(2025)0120), – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken ( A10-0010/2025 ), A. overwegende dat de wereld zich geconfronteerd ziet met snelle geopolitieke verschuivingen, waarbij autocratische mogendheden zowel individueel als gezamenlijk optredend de op regels gebaseerde internationale orde en de daarbij horende multilaterale instellingen, het internationale recht, democratische instellingen en samenlevingen, alsmede onze bondgenootschappen actief op de proef stellen; overwegende dat alle invloed die de EU heeft onder de loep moet worden genomen om landen ervan te weerhouden de Russische agressie te steunen; B. overwegende dat de BRICS-top die van 22 tot en met 24 oktober 2024 in Kazan (Rusland) werd gehouden, liet zien hoe Poetin zijn invloed laat gelden op internationale platforms om isolement tegen te gaan en bondgenootschappen aan te gaan; overwegende dat er een uniforme en strategische reactie van de EU nodig is om de beginselen van de op regels gebaseerde internationale orde in acht te nemen; C. overwegende dat de EU en haar lidstaten de ontwikkelingshulp die zij toekennen aan de regeringen van de landen die de Russische agressie tegen Oekraïne openlijk steunen moeten heroverwegen en het stemgedrag van die landen over desbetreffende VN-resoluties in de gaten moeten houden; D. overwegende dat de geopolitieke confrontatie tussen democratieën en autoritaire en dictatoriale regimes toeneemt, er zich steeds meer conflicten voordoen en het gebruik van geweld in toenemende mate wordt beschouwd als een standaardinstrument voor het nastreven van politieke doelen; overwegende dat geweld niet alleen wordt ingezet door staten, maar ook door een steeds grotere waaier aan niet-overheidsactoren; overwegende dat de EU haar trans-Atlantische betrekkingen moet versterken en constructieve partnerschappen moet aangaan met gelijkgestemde partners in het Mondiale Zuiden; E. overwegende dat de EU in de huidige geopolitieke context duidelijk ambitieuzer, geloofwaardiger, besluitvaardiger en eensgezinder moet optreden en een volwaardig Europees buitenlands beleid moet voeren op het wereldtoneel, en dat de lidstaten daarbij de nodige politieke wil moeten opbrengen om hun defensievermogens opnieuw op te bouwen en tegelijk de trans-Atlantische banden van de EU moeten aanhalen en de partnerschappen met gelijkgestemde landen moeten versterken; overwegende dat het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) volwaardig EU-beleid moet worden waarmee de EU de belangrijkste geopolitieke uitdagingen kan aangaan; overwegende dat de EU zich in haar externe optreden moet laten leiden door de waarden en beginselen als verankerd in artikel 2, artikel 3, lid 5, en artikel 21 VEU, die de inspiratie vormden voor de oprichting, ontwikkeling en uitbreiding van de EU; overwegende dat het dan ook in het belang van de EU is om op te komen voor universele waarden, normen en beginselen, zoals vrijheid en democratische normen, alsmede de mensenrechten, de rechtsstaat, internationale justitie en de Slotakte van Helsinki, met name wat betreft de niet-schending van internationale grenzen; F. overwegende dat de EU zich geconfronteerd ziet met de snelle opkomst van nieuwe dreigingen aan haar grenzen en op haar grondgebied, die haar functioneren destabiliseren, met name gerichte desinformatie, cyber- en hybride aanvallen en de instrumentalisering van migratiestromen, naast internationaal terrorisme en religieus radicalisme; G. overwegende dat strategische autonomie van de EU vereist dat ze onafhankelijk optreedt op het wereldtoneel als dat nodig is, vooral op het vlak van buitenlands en veiligheidsbeleid; overwegende dat de EU inziet dat de te grote afhankelijkheid van externe actoren moet worden verminderd om haar belangen in een onvoorspelbare en multipolaire wereld te beschermen; H. overwegende dat de EU een onafhankelijke en autonome Europese diplomatie moet ontwikkelen, waaronder publieke, culturele, economische, klimaat-, digitale en cyberdiplomatie, die wordt geleid door een diplomatieke dienst die uitgaat van een gemeenschappelijke diplomatieke cultuur; I. overwegende dat de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne in strijd is met de op regels gebaseerde internationale orde, de fundamentele beginselen van het internationaal recht zoals verankerd in het VN-Handvest en belangrijke verdragen en resoluties, de Slotakte van Helsinki en het Europees Verdrag voor de rechten van de mens; J. overwegende dat de Russische schendingen van het Verdrag van Genève betreffende de behandeling van krijgsgevangenen bestaan uit executies van gevangenen en het ontzeggen van toegang tot humanitaire organisaties en medische verzorging voor gevangenen; K. overwegende dat het ICC een arrestatiebevel heeft uitgevaardigd tegen Vladimir Poetin en de Russische hoge commissaris voor kinderrechten, Maria Lvova-Belova, vanwege hun betrokkenheid bij de ontvoering van Oekraïense kinderen naar Rusland; overwegende dat Rusland, met hulp van het Belarussische regime, Oekraïense kinderen “heropvoedt” en probeert om hun Oekraïense identiteit uit te wissen; overwegende dat het regime van Aljaksandr Loekasjenka in Belarus volledig ter verantwoording moet worden geroepen voor zijn medeplichtigheid aan de aanvalsoorlog tegen Oekraïne en oorlogsmisdaden zoals de ontvoering van duizenden Oekraïense kinderen; L. overwegende dat het ICC daarnaast arrestatiebevelen heeft uitgevaardigd tegen de Russische militaire leiders Sergej Sjojgoe, Valeri Gerasimov, Viktor Sokolov en Sergej Kobylasj, die ervan worden beschuldigd opdracht te hebben gegeven voor aanvallen op burgerdoelen; M. overwegende dat de Hongaarse regering het fonds voor bijstand aan Oekraïne ter waarde van 5 miljard euro, dat in maart 2024 in het kader van de Europese Vredesfaciliteit (EPF) is opgericht, blokkeert; overwegende dat de Hongaarse regering de achtste tranche van terugbetalingen in het kader van het EPF aan de lidstaten die militaire steun aan Oekraïne leveren, sinds mei 2023 tegenhoudt; N. overwegende dat tankers van de Russische schaduwvloot een aanzienlijk risico vormen voor de maritieme veiligheid en het milieu door hun automatische identificatiesystemen uit te zetten of te manipuleren; overwegende dat deze tankers de Russische oorlogsbegroting elke maand met naar schatting 12 miljard Amerikaanse dollar spekken en daarmee de militaire agressie van dat land rechtstreeks financieren; O. overwegende dat het regime van Vladimir Poetin, in een poging om zich te verzekeren van de loyaliteit van de Russische bevolking, de geschiedenis heeft ingezet als instrument door nostalgie naar de vermeende grootsheid van het Sovjetrijk op te wekken, de geschiedenis van Rusland en Oekraïne te vervalsen, het beleid van Nikita Chroesjtsjov dat erin bestond om de stalinistische misdaden te erkennen en te veroordelen, te verwerpen, afstand te doen van de erkenning en de veroordeling van het Molotov‑Ribbentroppact door Michail Gorbatsjov, en de ineenstorting van de Sovjet‑Unie te bestempelen als de grootste tragedie van de vorige eeuw; P. overwegende dat Rusland en andere kwaadwillige actoren in zijn buurlanden aanzetten tot antiwesterse en verdeeldheid zaaiende retoriek en etnische spanningen in de Westelijke Balkan uitbuiten om conflicten aan te wakkeren en gemeenschappen te verdelen, onder meer door de Servische orthodoxe kerk als instrument in te zetten; Q. overwegende dat het in 2024 twintig jaar geleden was dat maar liefst tien landen tegelijkertijd tot de EU toetraden; overwegende dat uitbreiding van het grootste strategische belang is voor de EU, aangezien dat op het hele continent een geostrategische investering is in vrede, democratie, stabiliteit, veiligheid, klimaatbescherming en welvaart op de lange termijn, vooral in het licht van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne; overwegende dat er voor de voorbereiding op uitbreiding in de EU hervormingen vereist zijn en dat de EU het uitbreidingsproces gelijktijdig moet uitvoeren met de institutionele en besluitvormingshervormingen die nodig zijn om het vermogen van de EU om nieuwe leden op te nemen te waarborgen; R. overwegende dat de EU het momentum moet vasthouden om haar uitbreidingsbeleid versneld uit te voeren en dat toetredingslanden tegelijkertijd door moeten gaan met hervormingen en het voldoen aan de vereiste benchmarks in verband met het EU- acquis ; overwegende dat consistente signalen en een duidelijk pad naar integratie van kandidaat-lidstaten cruciaal zijn om het pro-Europese perspectief levend te houden; S. overwegende dat de toekomst van de Balkan en de landen van het oostelijk nabuurschap in de EU ligt; T. overwegende dat de Unie is gegrondvest op de waarden democratie, de rechtsstaat en eerbiediging van de mensenrechten, die deel uitmaken van de criteria van Kopenhagen als voornaamste reeks criteria voor lidmaatschap van de EU; overwegende dat het toetredingsproces een op verdiensten gebaseerd en omkeerbaar proces is; U. overwegende dat toetreding tot de EU vereist dat het buitenlands beleid op de agenda van de EU wordt afgestemd, onder meer wat betreft het stemgedrag over resoluties van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, steun voor Oekraïne en overeenstemming over de sancties tegen Rusland; overwegende dat de meeste landen van de Westelijke Balkan, met Servië als opmerkelijke uitzondering, hun beleid in hoge mate hebben afgestemd op het GBVB; V. overwegende dat Noord-Macedonië de Overeenkomst van Prespa met Griekenland en het Verdrag inzake vriendschap, goed nabuurschap en samenwerking met Bulgarije heeft gesloten; W. overwegende dat de Georgische burgers blijk hebben gegeven van hun toewijding aan democratische waarden en aan de vorderingen die hun land boekt op het vlak van EU-integratie; overwegende dat de achteruitgang van de democratie in Georgië moet worden teruggedraaid; overwegende dat de Georgische autoriteiten rekening moeten houden met de wil van de Georgische bevolking om toe te treden tot de EU, voor vrije en eerlijke verkiezingen moeten zorgen, de achteruitgang van de democratie een halt toe moeten roepen, moeten afstappen van de wetten die de Europese toekomst van Georgië in gevaar brengen en pro-Europese democratische hervormingen moeten nastreven; overwegende dat Georgië zijn beleid moet afstemmen op het GBVB van de EU, met inbegrip van de sancties die unaniem zijn aangenomen tegen Rusland; X. overwegende dat aan elke partnerschapsovereenkomst tussen de EU en Azerbeidzjan – ook op het gebied van energie – strenge voorwaarden moeten worden verbonden met betrekking tot de eerbiediging van het internationaal recht, de grondrechten en internationale verplichtingen, en met name wat betreft het boeken van concrete vooruitgang door Azerbeidzjan in de richting van een alomvattend en duurzaam vredesakkoord met Armenië; Y. overwegende dat het Middellandse Zeegebied zowel historisch als geografisch van groot belang is voor de EU; overwegende dat de zuidelijke buurlanden een belangrijke rol spelen bij het beheer van irreguliere migratiestromen op basis van de beginselen solidariteit, evenwicht, gedeelde verantwoordelijkheid en met volledige inachtneming van het toepasselijke EU- en internationaal recht, en met name de mensenrechten en het humanitair recht; Z. overwegende dat strategische partnerschappen en overeenkomsten tussen de EU en landen van herkomst en doorreis, zoals die tussen de EU en Mauritanië, een succesvol model blijken voor de preventie van irreguliere migratie en de bestrijding van migrantensmokkelaars; AA. overwegende dat de levering van duizenden Shahed-drones uit de Islamitische Republiek Iran aan Rusland de status van Iran als pariastaat heeft bevestigd; overwegende dat Noord-Korea en China verder blijk geven van hun niet-aflatende minachting voor internationale wetten en normen; AB. overwegende dat Noorwegen, Ierland en Spanje op 28 mei 2024 de staat Palestina hebben erkend, en dat het Sloveense parlement op 4 juni 2024 door middel van een besluit hetzelfde heeft gedaan; AC. overwegende dat China zichzelf definieert als een “bijna-Arctische staat” en ernaar streeft om, in nauwe samenwerking met Rusland, een Arctische zijderoute op te zetten; AD. overwegende dat het “Nieuwe Zijderoute”-initiatief, dat in China bekendstaat als “One Belt, One Road”, een bedreiging vormt voor de belangen van de EU; AE. overwegende dat de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid en de Britse minister van Buitenlandse Zaken op 14 oktober 2024 zijn overeengekomen strategisch overleg te plegen over kwesties als de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne, de Indo-Pacifische regio, de Westelijke Balkan en hybride dreigingen; AF. overwegende dat alle VN-agentschappen staan voor de op regels gebaseerde internationale orde bij het handhaven en uitvoeren van zowel de letter als de geest van het VN-Handvest, waaraan alle VN-lidstaten zich moeten houden; AG. overwegende dat de geloofwaardigheid en coherentie van de EU een basisvoorwaarde is voor de goede uitvoering van haar externe optreden, aangezien dit het vertrouwen in de EU bij diverse partijen en niet-EU-landen vergroot; overwegende dat de efficiëntie van het optreden van de EU wereldwijd afhangt van het waarborgen van het hoogste niveau van coördinatie en samenhang in het externe optreden van de EU; overwegende dat de coördinatie tussen de Commissie en de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) moet worden versterkt, met name vanwege de ontoereikende operationele begroting van de EDEO; AH. overwegende dat de uitvoering van gendergelijkheid en de agenda voor vrouwen, vrede en veiligheid initiatieven vereist op het gebied van genderresponsief leiderschap, de bescherming van vrouwenrechten en de bestrijding van seksueel en gendergerelateerd geweld in conflict- en post-conflictsituaties; overwegende dat de financiering van deze initiatieven essentieel is voor het ondersteunen van lokale maatschappelijke organisaties en voor het bieden van op overlevenden gerichte steun; AI. overwegende dat mensenrechtenverdedigers de belangrijkste bondgenoten van de EU zijn bij de verdediging en bevordering van de mensenrechten in het buitenland; overwegende dat mensenrechtenverdedigers steeds meer risico lopen op aanvallen en bedreigingen door statelijke en niet-statelijke actoren; overwegende dat het Parlement consequent heeft aangedrongen op de correcte en gecoördineerde tenuitvoerlegging van de EU-richtsnoeren over mensenrechtenverdedigers (2008); overwegende dat naast de EU-instellingen ook de lidstaten deze richtsnoeren moeten uitvoeren, waarin een reeks specifieke verbintenissen is opgenomen, zoals regelmatige rapportage, coördinatie en maatregelen om mensenrechtenverdedigers te ondersteunen; AJ. overwegende dat de gevolgen van de klimaatverandering een steeds groter effect zullen hebben op allerlei terreinen van het menselijk leven, met inbegrip van de geopolitieke orde en de stabiliteit in de wereld; overwegende dat de bestrijding van de klimaatverandering in de vorm van klimaatmaatregelen en hulp aan degenen die het zwaarst door de repercussies van de klimaatverandering worden getroffen een hoeksteen van het GBVB moet gaan vormen; overwegende dat de Commissie en de lidstaten moeten samenwerken om de klimaatdiplomatie wereldwijd te bevorderen; AK. overwegende dat het rapport getiteld “Safer Together – Strengthening Europe’s Civilian and Military Preparedness and Readiness”, gepresenteerd door Sauli Niinistö, speciaal adviseur van de voorzitter van de Europese Commissie, strategische aanbevelingen bevat om de civiele en militaire paraatheid van Europa te verbeteren in het licht van escalerende en complexe veiligheidsdreigingen; AL. overwegende dat in dit rapport eerst het GBVB-jaarverslag van de VV/HV wordt besproken, waarna de standpunten van het Europees Parlement over de GBVB-doelstellingen in 2025 aan bod komen; overwegende dat daarbij met name wordt ingegaan op 1) de wereldwijde gevolgen van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne, 2) het conflict en vrede in het Midden-Oosten, 3) de samenwerking met gelijkgestemde partners, en 4) de algemene zichtbaarheid en het algemene effect van het EU-optreden in het buitenland; overwegende dat het Parlement zijn toekomstvisie op het GBVB kracht bijzet met belangrijke eisen in verband met het volgende meerjarig financieel kader (MFK) en het parlementair toezicht daarop; overwegende dat de op regels gebaseerde internationale orde, de universele normen, waarden en beginselen van het VN-Handvest, zoals mensenrechten en internationale justitie, multilateralisme en de Slotakte van Helsinki moeten worden verdedigd en versterkt, met name wat betreft de niet-schending van internationale grenzen; 1. benadrukt dat zijn resoluties over de uitvoering van het GBVB een belangrijk onderdeel vormen van zijn bijdrage aan de invulling van het buitenlands beleid van de EU; onderstreept dat deze resoluties de praktische gevolgen weerspiegelen van het versterkte toetsingsrecht op het gebied van buitenlands beleid dat door het Verdrag van Lissabon aan het Parlement is toegekend; herinnert eraan dat de resolutie over 2024 de eerste in haar soort is in deze zittingsperiode en bedoeld is als leidraad voor de uitvoerende macht van de EU bij het vaststellen van de prioriteiten van het buitenlands beleid voor deze zittingsperiode; benadrukt dat de EU in een steeds volatieler internationaal klimaat tegelijkertijd het hoofd moet bieden aan tal van uitdagingen op het gebied van buitenlands beleid die haar direct of indirect raken, zoals de voortdurende Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne, de conflicten in het Midden-Oosten, de toenemende concurrentie tussen grote mogendheden, voortdurende pogingen om de multilaterale, op regels gebaseerde internationale orde te ondermijnen en een toenemende verwevenheid van buitenlandse en interne crises; is ervan overtuigd dat de EU, om relevant te blijven op het internationale toneel, een vastberaden, gedisciplineerd en assertief buitenlands beleid moet voeren waarmee haar eigen strategische doelstellingen worden verwezenlijkt en dat haar belangen in de wereld blijft bepalen, handhaven en verdedigen; herinnert eraan dat de EU zich in haar externe optreden moet laten leiden door de waarden en beginselen die zijn verankerd in artikel 2, artikel 3, lid 5, en artikel 21 van het VEU, die de oprichting, ontwikkeling en uitbreiding van de EU hebben geïnspireerd, waaronder democratie, de rechtsstaat, de universaliteit en de ondeelbaarheid van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, de eerbiediging van de menselijke waardigheid en de beginselen gelijkheid en solidariteit; is daarnaast van mening dat met het GBVB moet worden gezorgd voor de uitvoering van Agenda 2030 en de SDG’s van de VN; 2. wijst erop dat de kernbeginselen van het GBVB van de EU berusten op de vastberaden inzet van de EU voor een op regels gebaseerde, multilaterale internationale orde, zoals verankerd in het VN-Handvest, en op de nadrukkelijke voorkeur van de EU voor vreedzame, diplomatieke samenwerking tussen al haar lidstaten; spoort alle partijen aan om geschillen op te lossen door middel van dialoog en daarbij het internationaal recht te eerbiedigen, evenals elkaars soevereiniteit en territoriale integriteit; bevestigt nogmaals zijn streven om vrede en stabiliteit in de wereld te bevorderen door middel van diplomatieke initiatieven die gericht zijn op conflictpreventie en geschillenbeslechting en op het bevorderen van internationale samenwerking met betrekking tot grote mondiale uitdagingen, zoals klimaatverandering, mensenrechten en duurzame economische ontwikkeling; pleit voor permanente partnerschappen met internationale actoren om de doeltreffendheid van de inspanningen die overal in de wereld geleverd worden op het gebied van vredeshandhaving en vredesopbouw te waarborgen; I. Het jaarverslag 2024 van de VV/HV 3. neemt kennis van het feit dat het verslag op 20 juni 2024 aan het Europees Parlement is voorgelegd; wijst erop dat het verslag toekomstgericht moet zijn; geeft hieronder zijn opmerkingen over diverse ontwikkelingen die de VV/HV in zijn verslag naar voren heeft gebracht; 4. is in het bijzonder ingenomen met: 5. veroordeelt met name: 6. is het ermee eens dat: II. GBVB-doelstellingen in 2025 7. stelt in de volgende afdeling de GBVB-doelstellingen van het Parlement voor 2025 vast en vult daarmee de standpunten in het jaarverslag van de VV/HV over het GBVB aan; Aanpak van de wereldwijde gevolgen van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne 8. benadrukt dat de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne en de gevolgen daarvan, waaronder economische onzekerheid, voedselonzekerheid en hoge energieprijzen, in combinatie met het revisionistische gedrag van de Russische Federatie ten aanzien van een aantal landen die aan de Zwarte Zee grenzen, het oostelijk nabuurschap en de Westelijke Balkan destabiliseert en in gevaar brengt, en dat in het verlengde daarvan ook de Europese veiligheidsarchitectuur wordt ondermijnd; onderstreept in dit verband dat de capaciteit van de EU om democratische instellingen in onze onmiddellijke omgeving te ondersteunen, moet worden versterkt; benadrukt tevens dat de bescherming van de oostelijke grens van de EU, die bijdraagt tot de veiligheid van de hele EU, van essentieel belang is; benadrukt dat het East Shield en de Baltische verdedigingslinie de vlaggenschipprojecten van de EU moeten zijn voor het waarborgen van afschrikking en het weerstaan van potentiële bedreigingen vanuit het oosten, en dat daarmee een geïntegreerd systeem voor het beheer van de landgrenzen gevormd zou kunnen worden dat bedoeld is om de landbuitengrens van de EU met Rusland en Belarus tegen militaire en hybride dreigingen te versterken; 9. merkt op dat de reactie van de EU op de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne nauwlettend in de gaten wordt gehouden door autocratische actoren over de hele wereld en een beslissende invloed zal hebben op hun gedrag op het internationale toneel; is bezorgd over de toenemende samenwerking en coördinatie tussen autocratische regimes, onder meer via materiële of andere vormen van steun voor de agressie van Rusland tegen Oekraïne; dringt er bij de Raad op aan beperkende maatregelen op te leggen aan landen die militaire goederen, zoals onbemande luchtvaartuigen en grond-grondraketten, leveren aan de Russische Federatie voor gebruik tegen burgerdoelen; herinnert eraan dat het gebruik van dergelijke militaire goederen tegen burgerdoelen een oorlogsmisdaad is; neemt met grote bezorgdheid kennis van de toenemende samenwerking tussen de Russische Federatie en de Democratische Volksrepubliek Korea, en onderstreept dat de inzet van Noord-Koreaanse troepen door Rusland de omvang van het conflict vergroot; wijst eveneens op de dringende noodzaak van verdere sancties tegen Belarus, in navolging van alle sancties tegen Rusland; 10. is van mening dat de EU en haar lidstaten nu de enige strategische bondgenoten van Oekraïne zijn en roept de EU en haar lidstaten daarom op om de militaire en economische steun, humanitaire bijstand en financiële steun op alle mogelijke manieren op te voeren en te versnellen om Oekraïne in een sterke positie te brengen, teneinde zijn gehele bevolking te bevrijden en elke verdere agressie van Rusland na een mogelijk staakt-het-vuren te ontmoedigen; stelt met het oog daarop voor om de militaire bijstandsmissie van de Europese Unie ter ondersteuning van Oekraïne, die circa 75 000 Oekraïense troepen heeft getraind, te versterken en onderstreept dat Oekraïne dringend meer luchtafweer en grond-grondcapaciteit moet krijgen zodat het zijn kritieke energie-infrastructuur kan verdedigen, en verzoekt de lidstaten de beperkingen op het gebruik van aan Oekraïne geleverde westerse wapensystemen, zoals Taurus langeafstandsraketten, tegen legitieme militaire doelwitten op Russisch grondgebied onmiddellijk op te heffen, hetgeen volledig in overeenstemming is met het recht van Oekraïne op zelfverdediging, zoals verankerd in het VN-Handvest; 11. herhaalt dat Oekraïne op de steun van het Parlement kan rekenen in zijn streven naar een rechtvaardige en duurzame vrede en dat het Parlement de vredesformule en het overwinningsplan van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky ten volle steunt; wijst erop dat elk initiatief, met name diplomatieke oplossingen, om de Russische aanvalsoorlog te beëindigen en tot een gerechtvaardigde en duurzame vrede te komen, gebaseerd moet zijn op de door Oekraïne gestelde voorwaarden en de input van Oekraïne en uiteindelijk ook aanvaard moet worden door het Oekraïense volk; spreekt in dit verband zijn ernstige bezorgdheid uit over de duidelijke verschuiving in de houding van de Verenigde Staten ten opzichte van de Russische aanvalsoorlog, waaronder het openlijk beschuldigen van Oekraïne van de voortdurende oorlog, het opschorten van Amerikaanse militaire hulp, en pogingen om Oekraïne te dwingen afstand te doen van zijn legitieme recht op zelfverdediging; betreurt ten zeerste iedere poging om de Oekraïense leiders te chanteren om zich aan de Russische agressor over te geven, enkel en alleen om een zogenaamd “vredesakkoord” aan te kunnen kondigen, en is van mening dat de huidige poging van de Amerikaanse regering om te onderhandelen over een staakt-het-vuren en een vredesakkoord zonder de betrokkenheid van de Europese staten, die uiteindelijk de gevolgen ervan voor hun rekening zullen moeten nemen, contraproductief is omdat de oorlogszuchtige Russische staat er sterker uitkomt en het beeld ontstaat dat agressief beleid wordt beloond in plaats van bestraft; is voorzichtig optimistisch over het voorstel voor een staakt-het-vuren van 30 dagen; brengt in herinnering dat een staakt-het-vuren een doeltreffend instrument kan zijn om de vijandelijkheden te stoppen, maar alleen als de agressor zich er volledig aan houdt; verwacht daarom van dat Rusland dat het ermee instemt en zich eraan houdt, door alle aanvallen op Oekraïne, zijn militaire posities, de burgerbevolking, de infrastructuur en het grondgebied te staken; concludeert niettemin, rekening houdend met de Russische voorgeschiedenis van schendingen van eerdere akkoorden, dat er alleen vrede kan worden bereikt door de positie van Oekraïne te versterken door middel van solide veiligheidsgaranties; is daarentegen van mening dat elke regeling die de legitieme aspiraties van Oekraïne ondermijnt, zoals zijn recht om zijn eigen veiligheidsregelingen te kiezen, of die geen geloofwaardige veiligheidsgaranties biedt, Oekraïne en andere Europese landen aan hernieuwde Russische agressie zal blootstellen; dringt er daarom op aan dat de EU Oekraïne veiligheidsgaranties biedt, zoals wordt aanbevolen in het veiligheidspact van Kiev, om verdere Russische agressie te ontmoedigen; 12. benadrukt dat de financiële steun van de EU en haar lidstaten aan Oekraïne groter is dan die van gelijk welk ander land, hetgeen een uiting is van de ongeëvenaarde inzet van de EU voor Oekraïne; benadrukt dat de EU in onderhandelingen die van invloed zijn op de veiligheid van Europa een rol toebedeeld moet krijgen die in verhouding staat tot haar politieke en economische gewicht; stelt nogmaals dat er van onderhandelingen die van belang zijn voor de Europese veiligheid geen sprake kan zijn zonder dat de EU mee aan tafel zit; 13. verwacht van de lidstaten dat zij hun sancties tegen Rusland handhaven zolang dat nodig is om een rechtvaardige en duurzame vrede te waarborgen en totdat verantwoording is afgelegd; dringt er ondertussen bij de EU en de lidstaten op aan de sanctiepakketten die ze tot nu toe hebben goedgekeurd, doeltreffender toe te passen en overeenstemming te bereiken over nieuwe sancties wanneer dat nodig is; wijst in dit verband op sectoren die van bijzonder belang zijn voor de Russische economie, met name het bankwezen, de metallurgie, de nucleaire, de chemische en de landbouwsector, en grondstoffen zoals aluminium, staal, uranium, titaan en nikkel; dringt aan op een verbod op of gerichte tarieven voor de Russische invoer in de EU om de invoer van graan, potas en meststoffen volledig te stoppen; herinnert eraan dat de strikte uitvoering en uniforme toepassing van beperkende maatregelen in alle lidstaten een absolute voorwaarde is voor de geloofwaardigheid en de doeltreffendheid van het externe optreden van de EU; onderstreept derhalve dat het belangrijk is volledig te stoppen met alle invoer van Russische energie in de EU en de inspanningen van de G7 tot verlaging van het olieprijsplafond te ondersteunen; verzoekt de Commissie sancties op te leggen aan alle Europese bedrijven die zaken blijven doen met de Russische Federatie, en omzeiling van sancties verder te onderzoeken en te bestrijden; 14. dringt aan op proactieve diplomatie met niet-EU-landen om het omzeilen van deze sancties tot een minimum te beperken; verzoekt de Commissie de bijstand van de EU aan niet-EU-landen die de Russische agressie tegen Oekraïne actief ondersteunen, kritisch te beoordelen en dringt er bij de Raad op aan beperkende maatregelen op te leggen aan niet-EU-landen die de Russische aanvalsoorlog mogelijk maken, hetzij door het faciliteren van het omzeilen van sancties, hetzij door het verlenen van rechtstreekse militaire bijstand, zoals in het geval van Belarus, Iran of Noord-Korea; verzoekt alle landen zich volledig aan te sluiten bij alle sanctiepakketten van de EU; 15. betreurt het “ongelimiteerde” partnerschap tussen Rusland en China, met name de hernieuwde toezegging om de militaire banden verder aan te halen; juicht het toe dat de Raad heeft besloten sancties op te leggen aan Chinese bedrijven die de Russische oorlog tegen Oekraïne ondersteunen; 16. is uiterst bezorgd over het feit dat kritieke maritieme infrastructuur, zoals kabels voor communicatie over de zeebodem en offshore-energievoorzieningen, door Rusland en China in kaart worden gebracht en worden gesaboteerd; spreekt met name zijn ernstige bezorgdheid uit over de schade die op 17 en 18 november 2024 in minder dan 24 uur tijd is aangericht aan twee onderzeese communicatiekabels, de ene tussen Finland en Duitsland en de andere tussen Zweden en Litouwen, en de schade die op 25 december 2024 door een tanker van de Russische schaduwvloot is aangericht aan de EstLink2-stroomkabel tussen Estland en Finland; verzoekt de EU doeltreffende monitoring- en bewakingssystemen in te voeren en voor samenwerking tussen de regionale kustwachten te zorgen om te garanderen dat aanvallen op dergelijke infrastructuur worden voorkomen en snel worden opgespoord; is in dit verband ingenomen met de start van de operatie “Baltic Sentry” door de NAVO, waaraan diverse lidstaten deelnemen en die de veiligheid van kritieke onderzeese infrastructuur in de Oostzee moet verbeteren; verzoekt de lidstaten de toezeggingen die in de gezamenlijke verklaring van New York over de veiligheid en weerbaarheid van onderzeese kabels zijn gedaan, volledig na te komen; herinnert er tevens aan dat in de Straat van Taiwan soortgelijke sabotageactiviteiten plaatsvinden die gericht zijn op kritieke onderwaterinfrastructuur; 17. roept de EU en haar lidstaten op tot strikte controle op en het verhinderen en inperken van de activiteiten van Ruslands “schaduwvloot”, die niet alleen de sancties van de EU en de G7 schendt, maar vanwege de technische gebreken en de veelvuldige defecten ook een enorme bedreiging vormt voor de ecosystemen; dringt er bij de Commissie op aan om, in het kader van de samenwerking van de EU met de Internationale Maritieme Organisatie, snel actie te ondernemen en in het volgende sanctiepakket tegen Rusland gerichtere sancties op te stellen tegen de schaduwvloot; wijst er daarbij op dat dergelijke sancties zich moeten richten op alle mogelijke individuele vaartuigen van de schaduwvloot, en ook op hun eigenaars, exploitanten, beheerders enz.; dringt aan op een verbod op de verkoop van tankers aan landen die de handel met Rusland faciliteren; wijst erop dat de vlaggenstaten die de Russische schaduwvloot helpen op die manier ook de oorlogsinspanningen van Rusland ondersteunen; 18. roept er eens te meer toe op al het mogelijke te doen om de terugkeer van gedwongen ontheemde en illegaal geadopteerde Oekraïense kinderen uit Rusland of bezet Oekraïens grondgebied te bewerkstelligen; 19. verzoekt de Commissie en de Raad de door de Russische staat gefinancierde particuliere militaire Wagnergroep als terroristische organisatie aan te merken; vestigt de aandacht op het zogenaamde “Afrikakorps”, dat werd opgericht na de dood van Jevgeni Prigozjin, de voormalige leider van de Wagnergroep, in augustus 2023, en dat – in een poging om eenheden van de Wagnergroep te hergroeperen en onder regeringstoezicht te stellen – direct onder het Russische ministerie van Defensie is geplaatst; 20. herhaalt dat Oekraïne, als slachtoffer van agressie, het legitieme recht heeft op zelfverdediging overeenkomstig artikel 51 van het VN‑Handvest; roept de VV/HV, de Commissie, de Raad en de lidstaten in kwestie op om Oekraïne in staat te stellen doeltreffende tegenmaatregelen tegen Rusland te nemen; herinnert eraan dat Rusland het internationaal recht heeft geschonden en dat de volledige inbeslagname van de bevroren Russische tegoeden de juiste stap is om Rusland te dwingen zich aan het internationaal recht te houden en Oekraïne en andere benadeelde partijen te compenseren voor hun verliezen als gevolg van de Russische aanvalsoorlog; verzoekt de Commissie een solide wettelijke regeling vast te stellen voor de confiscatie van Russische staatsactiva die door de EU zijn bevroren; herinnert de Commissie eraan dat een dergelijk voorstel niets afdoet aan de noodzaak van verdere financiële, politieke, militaire en humanitaire steun; dringt erop aan dat alle activa van de Russische staat, Russische lokale overheden, Russische staatsbedrijven en personen op de sanctielijst van de EU worden geplaatst, en dat die activa worden gebruikt om Oekraïne te compenseren voor de door deze oorlog veroorzaakte schade; 21. wijst erop dat in de meest recente “rapid damage and needs assessment” (snelle beoordeling van de schade en de behoeften) wordt geraamd dat er de komende tien jaar ten minste 506 miljard EUR nodig zal zijn voor herstel en wederopbouw in Oekraïne; is ingenomen met de faciliteit voor Oekraïne van de EU welke een begroting heeft van bijna 50 miljard EUR, en evenzo met het samenwerkingsmechanisme voor leningen van de EU waarmee tot 45 miljard EUR aan leningen aan Oekraïne wordt aangeboden en waarmee tegemoet wordt gekomen aan de oproep van het Parlement en dat voortbouwt op het besluit van de Raad om buitengewone inkomsten uit bevroren Russische staatsactiva toe te wijzen aan het fonds voor bijstand aan Oekraïne en de faciliteit voor Oekraïne, alsook op het besluit van de G7 om Oekraïne een lening van 50 miljard USD te verstrekken die gedekt wordt door bevroren Russische staatsactiva; is ervan overtuigd dat het nieuwe samenwerkingsmechanisme voor leningen aan Oekraïne een belangrijke stap is om Rusland financieel te laten opdraaien voor de enorme schade die het in Oekraïne blijft aanrichten; 22. veroordeelt het dat de Hongaarse regering haar vetorecht misbruikt om de toekenning van essentiële hulp van de EU aan Oekraïne poogde te vertragen of helemaal te blokkeren; roept de VV/HV en de voorzitter van de Raad alsook de lidstaten op alle beschikbare middelen in te zetten om te voorkomen dat de Hongaarse regering de hulp nog langer blokkeert; 23. dringt er bij de VV/HV en de andere lidstaten op aan de blokkade van het financierings- en uitbetalingsbesluit van de EPF door de Hongaarse regering te doorbreken, d.w.z. het besluit betreffende een som ten bedrage van 450 miljoen EUR aan Polen ter compensatie voor materieel dat aan Oekraïne is geleverd; dringt er tevens op aan te waarborgen dat het enige EU-instrument voor militaire hulp aan Oekraïne weer volledig operationeel wordt; verzoekt de VV/HV voorstellen in te dienen om dergelijke blokkades in de toekomst te voorkomen of een alternatief en volledig betrouwbaar mechanisme te vinden; 24. onderstreept dat de EU en haar lidstaten onverwijld moeten aandringen op de oprichting van een speciaal internationaal tribunaal met de bevoegdheid om het door de politieke en militaire leiders van de Russische Federatie en haar bondgenoten gepleegde misdrijf van agressie tegen Oekraïne te vervolgen; veroordeelt de executie van Oekraïense krijgsgevangenen door Russische strijdkrachten; onderstreept dat er zonder gerechtigheid geen duurzame vrede zal zijn; is ingenomen met de oprichting van het Internationaal Centrum voor de vervolging van het misdrijf agressie tegen Oekraïne in Den Haag; spreekt zijn steun uit voor al het werk van het Internationaal Strafhof en het Internationaal Gerechtshof in verband met de vervolging van op Oekraïens grondgebied gepleegde misdaden; juicht het toe dat Oekraïne het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof heeft geratificeerd, waardoor het land met ingang van januari 2025 partij kon worden; 25. looft Oekraïne voor de vooruitgang die het ondanks de oorlogsomstandigheden heeft geboekt in het screeningsproces in het kader van de toetreding tot de EU, en roept Oekraïne op vorderingen te blijven maken op weg naar EU-lidmaatschap en daarbij alle middelen waar het in het kader van de faciliteit voor Oekraïne over beschikt, te benutten en ervoor te zorgen dat het zijn maatschappelijk middenveld op zinvolle wijze betrekt bij de uitvoering daarvan en het toezicht daarop; herinnert eraan dat toetreding tot de EU een strikt op verdiensten gebaseerd proces is dat vereist dat wordt voldaan aan de criteria van Kopenhagen voor EU‑lidmaatschap, met inbegrip van de criteria inzake democratie, de rechtsstaat, fundamentele waarden en corruptiebestrijding; 26. is van mening dat de toetreding van Oekraïne en Moldavië tot de EU een wederzijds voordelige investering in een verenigd en sterk Europa zou zijn; is ingenomen met het groeiplan voor de Republiek Moldavië en de vaststelling van de hervormings- en groeifaciliteit voor Moldavië, die een begroting heeft van 1,9 miljard EUR en die dient om vaart te zetten achter de hervormingen in verband de toetreding tot de EU; uit zijn zorgen over de negatieve consequenties van de opschorting van USAID-hulp aan Moldavië; is van mening dat het hierdoor ontstane tekort voor zover mogelijk moet worden gecompenseerd met behulp van EU-middelen, het Europees Fonds voor Democratie en anderszins; spoort de VV/HV ertoe aan het GBVB-partnerschap met Oekraïne en Moldavië verder te versterken, en is in dit verband ingenomen met de ondertekening van het veiligheids- en defensiepartnerschap tussen de EU en Moldavië in mei 2024; wijst erop dat de veiligheid van de Republiek Moldavië onlosmakelijk verbonden is met de veiligheid van Oekraïne; benadrukt dan ook dat de financiële bijdragen uit de EPF moeten worden verhoogd om de defensievermogens van Moldavië verder te versterken; 27. prijst Moldavië voor het feit dat de presidentsverkiezingen en het referendum op professionele wijze en met buitengewoon veel plichtsbesef en toewijding hebben plaatsgevonden, ondanks de niet-aflatende massale inmenging van Rusland en de aan Rusland gelieerde groeperingen; is ingenomen met het resultaat van het in 2024 gehouden referendum over het EU-lidmaatschap van Moldavië, waarmee de toezegging van het land om tot de EU toe te treden, grondwettelijk werd verankerd; spreekt zijn steun uit voor Moldavië bij het verdedigen van zijn democratie; spreekt in de meest krachtige bewoordingen zijn veroordeling uit van dergelijke voortdurende en gecoördineerde pogingen van de Russische Federatie, pro-Russische oligarchen en door Rusland gesponsorde lokale handlangers om de Republiek Moldavië te destabiliseren, verdeeldheid in de Moldavische samenleving te zaaien en de pro-Europese koers van het land te saboteren door middel van hybride aanvallen, de inzet van de energievoorziening als wapen, desinformatiecampagnes, bomaanslagen en georkestreerde protesten, en de dreiging met of het gebruik van geweld; is verheugd over de oprichting en de activiteiten van de EU-partnerschapsmissie in Moldavië, die ertoe hebben geleid dat de Moldavische autoriteiten zich beter tegen de Russische inmenging kunnen weren; verzoekt de Raad, de Commissie en de EDEO de extra middelen, waaronder personele en financiële middelen, uitrusting en civiele deskundigen, ter beschikking te stellen die nodig zijn om het mandaat van de missie na mei 2025 te blijven uitvoeren; 28. benadrukt het belang van de EPF om de EU beter in staat te stellen conflicten te voorkomen, vrede te bewerkstelligen en de internationale veiligheid te versterken; 29. is ingenomen met de oprichting van de adviesgroep Belarus-EU om een permanente dialoog tussen de EU en de Belarussische democratische krachten mogelijk te maken; spreekt nogmaals zijn steun uit voor de vrijlating van alle politieke gevangenen en de moedige activisten en journalisten in Belarus die zich blijven verzetten tegen het regime van de onwettige leider, ondanks de aanhoudende repressie, zoals de weigering om de paspoorten van in het buitenland wonende Belarussen te verlengen, en die, onder meer tijdens de conferentie over het nieuwe Belarus in augustus 2023 in Warschau, de wens hebben uitgesproken om te komen tot een democratische ontwikkeling in Belarus en lidmaatschap van de EU; onderstreept dat dergelijke inspanningen laten zien welke fundamentele rol het maatschappelijk middenveld speelt bij de versterking van de democratie; Conflictoplossing en de ondersteuning van vrede in het Midden-Oosten 30. bevestigt dat Israël het recht heeft zichzelf te verdedigen, zoals vastgelegd in en afgedwongen door het internationaal recht; herinnert eraan dat Israël verplicht is iets te doen aan het risico van massale hongersnood en de uitbraak van epidemieën in Gaza; wijst erop dat Israël ook verplicht is de burgerbevolking te beschermen en dat militaire operaties evenredig en in overeenstemming met het internationaal humanitair recht moeten zijn; spreekt zijn bezorgdheid uit over het militaire optreden van het Israëlische leger in de Gazastrook, op de Westelijke Jordaanoever en in Libanon; dringt aan op een onmiddellijk en permanent staakt-het-vuren alsook de onvoorwaardelijke vrijlating van alle gijzelaars; 31. betreurt ten zeerste dat het staakt-het-vuren in Gaza geen stand heeft gehouden, waardoor bij recente luchtaanvallen een groot aantal burgerslachtoffers is gevallen; betreurt in dit verband de weigering van Hamas om de resterende gijzelaars over te dragen; roept ertoe op het akkoord betreffende staakt-het-vuren en vrijlating van gijzelaars met onmiddellijke ingang weer ten volle uit te voeren, en benadrukt daarbij dat voortgang moet worden gemaakt richting de tweede fase van het akkoord; prijst de inzet van de bemiddelaars, waaronder de VS, Egypte en Qatar, wier inspanningen doorslaggevend waren voor de totstandkoming van het akkoord betreffende staakt-het-vuren en vrijlating van gijzelaars; stelt zich beschikbaar voor deelname aan besprekingen over concrete bijdragen die in de toekomst een staakt-het-vuren kunnen ondersteunen; acht het van cruciaal belang dat alle verplichtingen uit hoofde van het akkoord worden nageleefd, dat alle gijzelaars worden vrijgelaten, dat het geweld definitief stopt en dat ongehinderde toegang tot de Gazastrook voor humanitaire en medische bijstand wordt verleend en dat deze hulpverlening doorlopend kan blijven plaatsvinden; is met het oog daarop ingenomen met de hernieuwde inzet per 31 januari 2025 van EU BAM Rafah ter ondersteuning van de Palestijnse Autoriteit bij de facilitering van medische evacuaties over de grens; uit zijn ongemak over de recente sluiting tot nader bericht van de grensovergang bij Rafah ten gevolge van militaire operaties in Gaza die op 18 maart 2025 van start gingen; roept alle partijen op hun verplichtingen volledig na te leven en voorrang te geven aan de bescherming van burgers; dringt er bij alle Europese en internationale actoren op aan actief toe te zien op de uitvoering van het staakt-het-vuren en degenen die zich daar niet aan houden ter verantwoording te roepen; 32. is van mening dat de Associatieraad met Israël die op 24 februari 2025 plaatshad in Brussel een eerste stap was tot het heropenen van openhartige besprekingen met de minister van Buitenlandse Zaken van Israël, en dat follow-up vereist is; erkent dat het waardevol is de betrekkingen met Israël te onderhouden om de rol van de EU in het Midden-Oosten te versterken, waarbij benadrukt moet worden dat volledig respect voor rechten en waarden ten grondslag moet liggen aan het partnerschap; brengt in herinnering dat de naleving van artikel 2 van de associatieovereenkomst een cruciaal onderdeel vormt van het partnerschap en roept ertoe op de uitvoering hiervan door de Israëlische regering aan voortdurend toezicht en beoordeling te onderwerpen; is ingenomen met de dialoog op hoog niveau met de Palestijnse premier die gepland staat voor april 2025; 33. drukt nogmaals zijn niet-aflatende steun uit voor een via onderhandelingen tot stand te brengen tweestatenoplossing op basis van de grenzen van 1967, met twee soevereine democratische staten als vreedzame buren en met Jeruzalem als hun gezamenlijke hoofdstad, hetgeen nog altijd de meest haalbare weg is naar duurzame vrede en veiligheid voor zowel Israëliërs als Palestijnen; verzoekt de VV/HV alle inspanningen daartoe, en met name de wereldwijde alliantie voor de tenuitvoerlegging van de tweestatenoplossing, te ondersteunen; roept alle partijen op zich opnieuw in te spannen om de belemmeringen voor deze oplossing weg te nemen en een dialoog aan te gaan die gericht is op wederzijds begrip en respect; is ingenomen met het vooruitzicht van een terugkeer van de Palestijnse Autoriteit naar Gaza; betreurt dat de Palestijnse Autoriteit sinds 2005 geen verkiezingen heeft gehouden, waardoor zij aan geloofwaardigheid inboet, en gaat ervan uit dat er binnenkort verkiezingen zullen plaatsvinden; is ervan overtuigd dat er geen vooruitzicht op vrede, veiligheid, stabiliteit en welvaart voor Gaza kan zijn of op verzoening tussen Israëliërs en Palestijnen, zolang Hamas en andere terroristische groepen een rol in de Gazastrook spelen; verzoekt de speciale vertegenwoordiger van de EU voor het vredesproces in het Midden-Oosten dan ook steun te verlenen aan de inspanningen om verdere radicalisering van jongeren in de regio tegen te gaan; veroordeelt de versnelde illegale bouw van Israëlische nederzettingen in Palestijns gebied, die in strijd is met het internationaal recht, de inspanningen voor een tweestatenoplossing ondermijnt en een aanzienlijke belemmering vormt voor duurzame vrede; drukt zijn bezorgdheid uit over het toenemende geweld door Israëlische troepen en extremistische kolonisten op de Westelijke Jordaanoever en in Oost-Jeruzalem en is ingenomen met de sancties die zijn ingesteld tegen extremistische Israëlische kolonisten; wijst nogmaals op de belangrijk rol van de Abrahamakkoorden als een kader voor het bereiken van duurzame vrede, stabiliteit en welvaart in het Midden-Oosten; is ingenomen met het tijdens de top van Caïro op 4 maart 2025 gepresenteerde Arabisch herstel- en wederopbouwplan, dat een serieuze basis vormt voor besprekingen over de toekomst van de Gazastrook; spoort de VV/HV en de commissaris voor het Middellandse Zeegebied aan om constructieve gesprekken met Arabische partners aan te knopen teneinde geloofwaardige oplossingen voor de wederopbouw, het bestuur en de veiligheid van Gaza te bieden; verwerpt daarentegen het voorstel van een “Trump Gaza”, dat geen rekening houdt met de instabiele veiligheidssituatie in het hele Midden-Oosten; is van mening dat de omvang van de vernietiging en het menselijk lijden in Gaza een alomvattend internationaal engagement vereist, waarbij de Verenigde Staten, de EU, de VN, de Arabische staten en andere internationale partners elkaars inspanningen aanvullen zodat de onderhandelingen kunnen hervatten en constructief zijn; steunt de inspanningen die erop gericht zijn in de toekomst de betrekkingen tussen Israël en de Arabische staten in de regio te normaliseren; 34. steunt een rechtvaardige en levensvatbare oplossing voor het vraagstuk van de Palestijnse vluchtelingen; onderstreept dat de Organisatie van de Verenigde Naties voor hulpverlening aan Palestijnse vluchtelingen in het Nabije Oosten (UNRWA) een belangrijke rol speelt bij het verlenen van humanitaire hulp en essentiële diensten en dat dit in de huidige omstandigheden niet mag worden onderbroken, en is van mening dat alle in de regio actieve VN-agentschappen bij hun inspanningen moeten worden ondersteund; uit nogmaals zijn bezorgdheid over de ernstige beschuldigingen aan het adres van UNRWA-medewerkers die erop wijzen dat de UNRWA leden van de terroristische organisatie Hamas in dienst had; is ingenomen met de maatregelen die de VN heeft genomen naar aanleiding van de beschuldigingen ten aanzien van de medewerkers van de organisatie, en juicht het toe dat de UNRWA er alles aan zal doen om gevolg te geven aan de aanbevelingen uit het “Colonna-rapport”; sluit zich aan bij de conclusies van de Europese Raad van 17 oktober 2024, waarin elke poging tot intrekking van de overeenkomst van 1967 tussen Israël en de UNRWA wordt veroordeeld; dringt erop aan dat de Commissie ervoor zorgt dat de activiteiten van Hamas of Hezbollah op geen enkele wijze met middelen uit de EU-begroting worden gefinancierd of ondersteund; benadrukt dat er in de toekomst mogelijk aanvullende maatregelen nodig zullen zijn om tot nog meer transparantie en rekenschap te komen; 35. uit zijn bezorgdheid over de toenemende spanningen in het Midden-Oosten en roept alle betrokken partijen op zich aan het internationaal humanitair recht te houden, maximale terughoudendheid te betrachten en zich in te zetten voor de-escalatie, aangezien een regionaal conflict koste wat het kost moet worden voorkomen; betreurt de duizenden slachtoffers onder de burgerbevolking; dringt aan op de ontwapening van Hezbollah in het kader van bredere maatregelen om de vijandelijkheden terug te dringen en de regionale stabiliteit te waarborgen; verzoekt de VV/HV met een alomvattende EU-strategie voor het Midden-Oosten te komen, de effectieve aanwezigheid van de EU in de regio te vergroten, langdurige stabiliteit en vrede in de regio te bevorderen en de partnerschappen met belangrijke regionale actoren te versterken; benadrukt dat de strategie in de eerste maanden van het mandaat van de nieuwe Commissie moet worden uitgewerkt en tot uiting moet komen in het volgende MFK om enig tastbaar effect te hebben op de snel verslechterende situatie; acht het noodzakelijk dat de lidstaten hun diplomatieke inspanningen met internationale partners, waaronder de Golfstaten, opschroeven om de betrokken partijen ertoe aan te zetten zo snel mogelijk te de-escaleren en hen tot zinvol overleg te bewegen; benadrukt dat er voorrang moet worden verleend aan maatschappelijke organisaties in de regio en dat die moeten worden versterkt, met name organisaties die zich inzetten voor de mensenrechten en vredesopbouw; 36. spreekt zich krachtig uit tegen de destabiliserende rol van het Iraanse regime en zijn netwerk van niet-overheidsactoren in de regio; herinnert eraan dat Iran zich niet meer achter zijn handlangers verschuilt, en veroordeelt de twee directe, open aanvallen van Iran op het grondgebied van Israël in 2024, dat beide keren met vergeldingsmaatregelen heeft geantwoord, hetgeen een ongekende escalatie van het conflict betekende; spreekt zijn diepe afschuw uit over de aanvallen van Hezbollah op Israël, die hebben geleid tot een Israëlische grondinvasie in Libanon, met als gevolg een groot aantal burgerslachtoffers, gedwongen ontheemding en geweldsuitbarstingen in Libanon; neemt kennis van het staakt-het-vuren tussen Israël en Hezbollah, dat op 27 november 2024 voor een periode van zestig dagen is overeengekomen; dringt er bij Israël op aan zich, overeenkomstig Resolutie 1701 van de VN-Veiligheidsraad, uit Zuid-Libanon terug te trekken; wijst er andermaal op dat er zo spoedig mogelijk een definitief einde moet komen aan de vijandelijkheden om ruimte te creëren voor een diplomatieke oplossing langs de Blauwe Lijn; eist de volledige uitvoering van Resolutie 1701 van de VN-Veiligheidsraad, wat de enige manier is om de spanningen te verminderen en de grens tussen Israël en Libanon duurzaam te stabiliseren en de soevereiniteit, territoriale integriteit en stabiliteit van Libanon volledig te herstellen; is ingenomen met het besluit van de Raad van 21 januari 2025 tot goedkeuring van een derde steunmaatregel in het kader van de Europese Vredesfaciliteit ter waarde van 60 miljoen EUR ten behoeve van de Libanese strijdkrachten; 37. dringt er bij de Raad en de VV/HV op aan Hezbollah in zijn geheel toe te voegen aan de EU-lijst van terroristische organisaties; 38. neemt kennis van het arrestatiebevel dat het ICC op 21 november 2024 heeft uitgevaardigd; 39. sluit zich aan bij de oproep van ICC-president rechter Tomoko Akane aan de EU om onmiddellijk actie te ondernemen om het ICC en de rechtsstaat in de internationale gemeenschap te beschermen, onder meer door de EU‑blokkeringsverordening snel te wijzigen om het ICC binnen de toepassingsgebied ervan te brengen; 40. is ingenomen met de vorming van een nieuwe regering; wenst president Joseph Aoun en premier Nawaf Salam succes met het verwezenlijken van de aspiraties van het Libanese volk; is vastbesloten het land te ondersteunen bij het opnieuw opbouwen van overheidsinstellingen die hun taak kunnen vervullen ten dienste van alle burgers, door werk te maken van een hervormingsgerichte en toekomstgerichte agenda, met name op het gebied van burgerlijke vrijheden en de rechtsstaat; steunt de inspanningen die worden geleverd op het gebied van wederopbouw, terwijl tegelijkertijd een traject van politieke stabilisatie en sociaal-economisch herstel op gang wordt gebracht; verzoekt de VV/HV het partnerschap tussen de EU en Libanon nieuw leven in te blazen, onder meer door spoedig een Associatieraad te houden; 41. spreekt zijn krachtige veroordeling uit over de recente aanvallen van de Israëlische strijdkrachten en Hezbollah op de interim-strijdkrachten van de VN in Libanon (Unifil); wijst er andermaal op dat alle medewerkers en gebouwen van de VN onschendbaar zijn, bevestigt nogmaals dat Unifil, waaraan 16 lidstaten bijdragen, een cruciale stabiliserende rol speelt in Zuid-Libanon, en roept op tot onmiddellijke stopzetting van deze aanvallen; 42. is ingenomen met het besluit van de EU om de sancties tegen Iran tot juli 2025 te verlengen, en daarbij onder meer sancties toe te passen op de productie en levering van onbemande drones en raketten door Iran aan Rusland en de ruimere regio van het Midden-Oosten; wijst op de nauwe banden tussen Iran, de Iraanse Revolutionaire Garde (IRG) en Irans handlangers, zoals de Houthi’s en de milities die actief zijn in Irak en Syrië; spreekt zich krachtig uit tegen het grote aantal terreurdaden en moordaanslagen, of pogingen daartoe, die de IRG de afgelopen decennia in de hele wereld, ook op Europees grondgebied, heeft gepleegd; herhaalt zijn oproep om de IRG aan de EU-lijst van terroristische organisaties toe te voegen; wijst erop dat nog niet alle sanctiemogelijkheden zijn uitgeput, zoals een veel restrictievere behandeling van technologietransfers via de uitvoer van producten die niet zijn ingedeeld als “bedoeld voor tweeërlei gebruik”; 43. veroordeelt de destabiliserende aanvallen van de Houthi’s op koopvaardijschepen en militaire vaartuigen die door de Rode Zee varen ten stelligste; benadrukt dat die aanvallen de wereldhandel aanzienlijk hebben verstoord, aangezien scheepvaartmaatschappijen gedwongen zijn een groot deel van het scheepvaartverkeer op de Rode Zee om te leiden langs de zuidelijke punt van Afrika; roept op tot gezamenlijke maatregelen, pleit voor meer betrokkenheid van de EU en voor meer internationale samenwerking, en dringt er sterk op aan actie te blijven ondernemen om de vrijheid van scheepvaart op een van de belangrijkste waterwegen ter wereld te waarborgen; dringt aan op onmiddellijke beëindiging van deze illegale aanvallen; 44. sluit zich aan bij de doelstelling om koste wat kost te voorkomen dat Iran in het bezit komt van kernwapens; benadrukt echter dat het regime in Teheran de reactivering van het JCPOA zonder meer heeft afgewezen en niet bereid is tot samenwerking in zijn lopend geschil met de Internationale Organisatie voor Atoomenergie; wijst er op dat Iran tegelijkertijd zijn kernwapenpotentieel heeft opgevoerd; betreurt dat er momenteel geen strategie is om Iran ervan overtuigen geen militaire kernwapencapaciteit op te bouwen, noch een actieplan voor het geval Iran de nucleaire drempel overschrijdt; verzoekt de VV/HV om met een herziene strategie ten aanzien van Iran te komen die rekening houdt met alle mogelijke scenario’s; 45. uit zijn bezorgdheid over de opruiende retoriek over dit conflict, die wordt aangewakkerd door mis- en desinformatie, en over het feit dat dit conflict door kwaadwillige actoren wordt gebruikt als instrument om wantrouwen en haat te zaaien in de Europese samenlevingen, zoals voornamelijk, maar niet uitsluitend, blijkt uit de alarmerende toename van antisemitisme; waarschuwt dat dit een topprioriteit moet zijn in de strijd van de EU tegen desinformatie, en roept de Commissie op een gecoördineerde aanpak te hanteren, waarbij rekening wordt gehouden met de externe en interne dimensies van haar beleid, waaronder het aangekondigde strategische communicatieplan ter bevordering van de rol van de EU in het zuidelijk nabuurschap; 46. is ingenomen met de historische val van het Assad-regime in Syrië; herinnert eraan dat het regime alleen dankzij de steun van zijn Russische en Iraanse bondgenoten zo lang overeind kon blijven en dat de ineenstorting ervan aantoont hoe zeer die zijn verzwakt; is verheugd dat de betrekkingen tussen de EU en Syrië een nieuwe start hebben gemaakt, zoals blijkt uit de benoeming van een zaakgelastigde van de EU in Damascus, diplomatieke contacten en bijeenkomsten op hoog niveau op initiatief van de lidstaten en de EU-leiders, en de negende conferentie van Brussel, die plaatshad op 17 maart 2025, met de deelname van interim-minister van Buitenlandse Zaken Asaad al-Shibani; spreekt nogmaals zijn niet-aflatende steun uit voor de territoriale integriteit van Syrië en benadrukt dat er dringend meer humanitaire hulp en meer bescherming moeten komen voor de 16,7 miljoen mensen in nood; is in dit verband ingenomen met de onbeperkte verlenging van humanitaire vrijstellingen en de geleidelijke, maar voorwaardelijke opschorting van de sancites in een reeks economische sectoren, om de Syrische economie een broodnodige reddingslijn te bieden; belooft nauwlettend toe te zien op het politieke overgangsproces en de lidstaten op te roepen de opheffing van de sancties ongedaan te maken indien de Syrische autoriteiten hun toezeggingen niet nakomen, erkent de uitdaging met betrekking tot een ordelijke staatsopbouw gezien het risico van opstand door gewapende groeperingen die loyaal zijn aan het voormalige regime, en moedigt de interim-autoriteiten aan dringend de ontwapening te organiseren van paramilitairen en burgers, met name gezien de onaanvaardbare represailles tegen de alevitische gemeenschap op basis van haar vermeende banden met het regime van Assad; verzoekt de Europese Unie de lidstaten dan ook steun te verlenen aan het uitvoeringsproces van de overeenkomst tussen de Syrische overgangsregering en de door Koerden geleide SDF, teneinde de volledige erkenning en politieke participatie van de Koerdische gemeenschap in Syrië te waarborgen; verzoekt alle partijen bij te dragen aan een vreedzame en door Syrië geleide politieke overgang naar een inclusief, democratisch bestuursmodel dat de vertegenwoordiging, deelname en gelijke rechten van vrouwen, minderheden en alle leden van de Syrische samenleving, ongeacht etniciteit of godsdienst, waarborgt en dat goed functionerende instanties en het welzijn van het Syrische volk centraal stelt in het handelen van de overheid; is verheugd dat interim-president al-Sharaa de diversiteit van Syrië erkent, maar neemt er nota van dat de samenstelling van de huidige interim-regering in dit opzicht tekortschiet; is er sterk van overtuigd dat het welslagen van de politieke transitie in Syrië, met name het bewaren van de rust onder de burgerbevolking en het opbouwen van vertrouwen in de overheidsinstellingen, afhangt van overgangsjustitie en verzoening als middel om de straffeloosheid te bestrijden bij alle partijen die verantwoordelijk zijn voor schendingen van het internationaal recht; benadrukt dat de strijd tegen de straffeloosheid in Syrië een morele en politieke noodzaak is voor Europa en de internationale gemeenschap; verzoekt de EU en haar lidstaten de werkzaamheden van het internationaal, onpartijdig en onafhankelijk mechanisme ter ondersteuning van het onderzoek naar en de vervolging van diegenen die, uit hoofde van internationale wetgeving, verantwoordelijk zijn voor de ernstigste misdrijven die sinds maart 2011 in de Syrische Arabische Republiek zijn gepleegd, te steunen; moedigt Syrië aan het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof (ICC) te ratificeren, de nationale wetgeving daarop af te stemmen en het ICC via een verklaring met terugwerkende kracht jurisdictie te geven; verzoekt de EU en haar lidstaten te overwegen om, in samenwerking met internationale partners, een speciale missie in het leven te roepen om te helpen bij het documenteren van gevallen van ernstige misdrijven die door het Assad-regime, maar ook door alle andere groeperingen zijn gepleegd; onderstreept het belang van het behoud van de territoriale integriteit van Syrië, ook om de stabiliteit in de regio te bewaren; verzoekt de VV/HV en de lidstaten onmiddellijk stappen te ondernemen om een hernieuwde stationering of versterking van Russische troepen, paramilitairen of geheime diensten te verhinderen; De samenwerking met gelijkgestemde partners verdiepen 47. onderkent dat het vereiste van eenparigheid van stemmen de lidstaten dwingt zich onafgebroken in te zetten voor compromissen en eenheid, wat de bron is van de politieke invloed van de EU op het wereldtoneel; wijst er echter op dat kritisch moet worden bekeken of het ideaal van eenheid opweegt tegen de hoge kosten van eenparigheid van stemmen waar het gaat om de geloofwaardigheid op het wereldtoneel, vooral met het oog op de doeltreffende werking van een grotere EU; 48. betreurt in dit verband het feit dat individuele lidstaten hun vetorecht hebben gebruikt om overeenkomsten af te zwakken, besluitvorming te vertragen of een gemeenschappelijk beleid volledig te dwarsbomen; betreurt dat het potentieel voor snelle, efficiënte en doeltreffende maatregelen op het gebied van buitenlandse zaken, veiligheid en defensie, waarin onder meer de overbruggingsclausules van het VEU voorzien, nooit is benut; 49. herhaalt zijn oproep aan de Raad om geleidelijk over te stappen op besluitvorming met een gekwalificeerde meerderheid voor besluiten op terreinen van het GBVB die geen gevolgen hebben op militair of defensiegebied; is zich bewust van de bezorgdheid van sommige lidstaten die vrezen dat hun vermogen om invloed uit te oefenen op het buitenlands en veiligheidsbeleid op EU-niveau zal afnemen; pleit ervoor om, in afwachting van de volledige toepassing van de stemming met gekwalificeerde meerderheid op besluiten zonder militaire of defensiegevolgen, ten volle gebruik te maken van alle reeds bestaande mogelijkheden om de besluitvaardigheid in dit verband te vergroten, met inbegrip van constructieve onthouding overeenkomstig artikel 31, lid 1, VEU; beseft dat er alleen een geleidelijke omschakeling naar stemmen bij gekwalificeerde meerderheid mogelijk is, die voortbouwt op de vorming van een Europese strategische cultuur; 50. wijst erop dat de wereld steeds meer multipolair en steeds minder multilateraal wordt; benadrukt dat multilaterale fora, en dan vooral de VN en haar agentschappen, moeten worden gezien als het samenwerkingsverband dat de EU verkiest; verzoekt de lidstaten inclusieve vormen van multilateraal bestuur te versterken en zet de Commissie, de EDEO en de Raad in dit verband aan tot nauwere interinstitutionele samenwerking met multilaterale organisaties die integraal deel uitmaken van het internationale, op regels gebaseerde systeem en daardoor de VN en het multilaterale systeem als geheel beschermen; maakt zich in dat verband zorgen over het toenemende belang van exclusieve samenwerkingsvormen, waartussen steeds meer concurrentie bestaat; uit zijn bezorgdheid over het toenemende aantal leden van de BRICS-groep, die momenteel 45 % van de wereldbevolking omvat; beklemtoont dat een dergelijke samenwerking Rusland middelen biedt om maatregelen te omzeilen die bedoeld zijn om het land te isoleren, en China in staat stelt zijn invloed verder uit te breiden via zijn modus operandi van het financieren van infrastructuurprojecten; onderstreept dat de ernst van de betrokkenheid van China zal afhangen van zijn bereidheid om concessies te doen met betrekking tot het beheer en de herstructurering van de schulden van de landen van het Globale Zuiden; merkt tegelijkertijd op dat internationale instellingen en normen meer en meer worden geïnstrumentaliseerd en ondermijnd door autocratische regimes; benadrukt dat deze trend de EU in een delicate positie brengt, waarin ze een evenwicht moet zien te vinden tussen de noodzaak om een beroep te doen op een brede en inclusieve opvatting van multilateralisme en om samenwerking met specifieke gelijkgestemde partners te versterken; 51. verzoekt de Commissie en de Raad de aanpak van de EU ten aanzien van de BRICS-groep en haar partners opnieuw te evalueren en te beoordelen en een afzonderlijk EU-beleid voor BRICS+ te ontwikkelen; 52. dringt met klem aan op een herziening van de financiële bijstand van de EU aan derde landen om ervoor te zorgen dat deze geen steun biedt aan regeringen die de Europese waarden ter discussie stellen, antiwesterse propaganda verspreiden, de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne ondersteunen en de huidige internationale orde, die de democratie, de mensenrechten en de strijd tegen corruptie in stand houdt, ondermijnen; 53. benadrukt in dat verband dat de huidige geopolitieke context voor de EU nog steeds wordt gekenmerkt door enorme onzekerheid en een verschuiving van samenwerking naar concurrentie; stelt met bezorgdheid vast dat alle soorten interactie als wapen worden gebruikt, en merkt op dat deze trend de internationale samenwerking hindert op een moment waarop wereldwijde transities in een stroomversnelling moeten worden gebracht, zodat mondiale uitdagingen doeltreffend kunnen worden aangegaan; wijst erop dat de EU het zich niet kan veroorloven zich naar binnen te keren en open en actief moet blijven in de wereld om op te komen voor haar waarden en belangen; benadrukt dat in het licht van de toegenomen pogingen van derde landen om de internationale orde te destabiliseren en het multilateralisme door de verspreiding van desinformatie te ondermijnen, meer samenwerking en coördinatie met gelijkgestemde partners van essentieel belang zijn; 54. roept de EU-instellingen en de lidstaten op tot actieve ondersteuning van een brede institutionele hervorming van de multilaterale instellingen, in de eerste plaats het VN-stelsel en dan met name de VN-Veiligheidsraad, die maatregelen moet omvatten om het gebruik van het vetorecht te beperken, de regionale vertegenwoordiging te versterken, het uitvoerende orgaan verantwoording te laten afleggen aan de vergadering die het heeft verkozen, en de samenstelling zodanig te herdefiniëren dat deze de geopolitieke realiteit beter weerspiegelt, onder meer door de instelling van een permanente zetel voor de EU; benadrukt dat dergelijke hervormingen essentieel zijn om het multilateralisme te versterken, het mondiale bestuur en de op waarden gebaseerde besluitvorming te verbeteren, en internationale uitdagingen op een meer inclusieve en responsieve manier aan te pakken; 55. herinnert eraan dat een sterk en constructief partnerschap met het VK belangrijk is, gezien niet alleen het feit dat er een handels- en samenwerkingsovereenkomst van kracht is met een ongezien alomvattend karakter en dat er een fundament is van gedeelde waarden zoals democratie, steun voor multilateralisme en mensenrechten, maar ook de reikwijdte van de kwesties van gemeenschappelijk belang op gebieden als defensie, klimaat en energie, grensbeheer, terrorismebestrijding, georganiseerde misdaad en de bevordering van vrede en stabiliteit; is in het bijzonder ingenomen met de hernieuwde impuls van de nieuwe Britse regering om met de EU na te denken over mogelijkheden voor nauwere en meer permanente samenwerking op het gebied van buitenlands beleid en veiligheid, die worden geschraagd door concrete acties en die voortbouwen op de goede samenwerking op VN-niveau en de doeltreffende coördinatie tussen de EU en het VK bij de vaststelling van en het toezicht op de tenuitvoerlegging van sancties tegen Rusland; is van mening dat een dergelijke coördinatie een toegevoegde waarde heeft voor zowel de EU als het VK, en is ingenomen met de afspraak om te werken aan de totstandbrenging van een veiligheidspartnerschap tussen de EU en het VK op basis van gedeelde belangen en collectieve verantwoordelijkheid; is van mening dat in het kader van een dergelijk partnerschap overleg moet worden gevoerd over onderwerpen als maritieme veiligheid; eist dat het Parlement naar behoren wordt betrokken bij een dergelijk overleg en daarover wordt geïnformeerd, zowel voor als na de verwachte top tussen de EU en het VK; 56. neemt kennis van de uitslag van de presidentsverkiezingen en de verkiezingen voor het Congres in de Verenigde Staten; uit zijn bezorgdheid over het snelle tempo waarin de nieuwe Amerikaanse regering de bestaande partnerschappen en de diplomatieke traditie terugdraait; spreekt zijn ontzetting uit over het huidige beleid om Rusland tevreden te houden en het vizier te richten op traditionele bondgenoten; betreurt de recente opmerkingen van Amerikaans vicepresident Vance, waarin hij vraagtekens plaatst bij de gedeelde waarden die ten grondslag liggen aan het trans-Atlantische partnerschap; waarschuwt dat de regering-Trump met dergelijk grillig beleid een schaars goed op het spel zet, namelijk het vertrouwen in de VS; is niettemin van mening dat de trans-Atlantische betrekkingen nog steeds onontbeerlijk zijn voor de veiligheid van de partners aan beide zijden van de Atlantische Oceaan en dat ze het dus waard zijn om erin te investeren; acht het belangrijker dan ooit om te blijven samenwerken met Amerikaanse tegenhangers op federaal niveau en op het niveau van de staten; moedigt de lidstaten aan bilaterale diplomatieke contacten met tegenhangers in de VS aan te knopen, aangezien dit de vorm van samenwerking is waaraan de Amerikaanse regering de voorkeur geeft, en blijk te geven van eenheid en engagement voor een gemeenschappelijk standpunt van de EU; herhaalt dat het belangrijk is regelmatig topontmoetingen tussen de EU en de VS te houden om op het hoogste niveau een impuls te geven aan de toekomstige samenwerking; staat volledig achter de verdieping van de samenwerking in het kader van de trans-Atlantische dialoog tussen de EU en de VS, bijvoorbeeld door middel van trans-Atlantische parlementaire diplomatie; 57. betreurt het besluit van de VS om het grootste deel van hun humanitaire hulp en ontwikkelingshulp plotseling stop te zetten, met inbegrip van, maar niet beperkt tot, de hulp die tot nu toe is verleend door het Amerikaanse Agentschap voor internationale ontwikkeling (USAID), met verwoestende gevolgen voor het leven van talloze mensen, maar dat ook ernstige gevolgen kan hebben voor de mensenrechten en de veiligheid in de wereld; erkent dat de EU USAID niet kan vervangen, maar de middelen strategisch en slim moet herverdelen via een Team Europa-aanpak om de gevolgen te verzachten, zowel in het belang van de getroffen landen als in ons eigen belang; is ingenomen met de aankondiging van de Commissie en de EDEO dat er inspanningen worden geleverd om liquiditeit te injecteren in zwaar getroffen gebieden door herschikking en verhoging van de voorfinanciering; prijst het besluit om een begin te maken met het in kaart brengen op EU-niveau, waarbij ook rekening moet worden gehouden met secundaire effecten, en vraagt dat de resultaten worden gedeeld met de lidstaten en het Parlement; verzoekt de Commissie een verklaring af te leggen waarin de balans wordt opgemaakt van de holistische respons van de EU op deze crisis; 58. verzoekt de Commissie de banden aan te halen met Canada om het hoofd te bieden aan mondiale uitdagingen die gevolgen hebben voor onze gedeelde waarden, belangen, veiligheid en welvaart; is van mening dat de bilaterale dialoog over veiligheid en defensie en het komende veiligheids- en defensiepartnerschap de basis vormen voor nauwere samenwerking op het gebied van veiligheid en defensie, waaronder de respectieve initiatieven om de productie van de defensie-industrie te stimuleren; 59. herinnert er niettemin aan dat de lidstaten het concept van strategische autonomie en defensieparaatheid van de EU volledig moeten omzetten en daartoe gezamenlijke en goed gecoördineerde investeringen moeten doen in hun veiligheid en defensie met als doel een echte Europese defensie-unie tot stand te brengen die interoperabel is met en complementair aan het NAVO-bondgenootschap en die onafhankelijk kan optreden wanneer dat nodig is; is van mening dat de EU actie moet ondernemen om haar afhankelijkheid van niet-EU-landen voor haar defensievermogens te verminderen, met name voor strategische hulpmiddelen, teneinde haar eigen autonome veiligheid te waarborgen; herinnert eraan dat de EDTIB een strategische troef is voor zowel de veiligheid en defensie als het buitenlands beleid van de EU; dringt aan op de aanzienlijke versterking ervan en op de verdieping van industriële partnerschappen op defensiegebied en op integratie van de industriële basis van gelijkgestemde, betrouwbare partners in de EDTIB, in de eerste plaats Oekraïne; 60. dringt aan op nauwe betrekkingen met West-Europese landen die geen lid zijn van de EU, met name op bepaalde gebieden van het externe optreden van de EU; is in dit verband ingenomen met de afronding van de onderhandelingen over een breed pakket maatregelen voor de toekomstige betrekkingen tussen de EU en Zwitserland, dat een belangrijke mijlpaal vormt voor het bevorderen en verdiepen van de reeds nauwe betrekkingen; roept de Commissie op de bilaterale betrekkingen tussen de EU en Zwitserland te moderniseren en te verdiepen; acht het van belang dat nauwere betrekkingen met Noorwegen worden bevorderd, met name in het kader van het veiligheids- en defensiepartnerschap, het gezamenlijk beheer van gedeelde bestanden en de voortzetting van de reeds lang bestaande visserijactiviteiten; dringt erop aan de associatieovereenkomst tussen de EU enerzijds en Andorra en San Marino anderzijds snel te ondertekenen; 61. is ingenomen met de nieuwe dynamiek in de bilaterale betrekkingen tussen de EU en Armenië, die volledig wordt gesteund door de autoriteiten in Jerevan; roept de Commissie en de Raad op om Armenië actief te steunen in zijn streven naar meer samenwerking met de EU; spreekt zijn volledige steun voor de onlangs gelanceerde werkzaamheden met betrekking tot de partnerschapsagenda EU-Armenië, waarin ambitieuzere gezamenlijke prioriteiten voor samenwerking op alle gebieden zijn vastgelegd; 62. spreekt zijn krachtige steun uit voor de missie van de Europese Unie in Armenië (EUMA) en wijst erop dat deze een belangrijke rol speelt; verzoekt de EUMA nauwlettend toe te blijven zien op de zich ontwikkelende veiligheidssituatie ter plaatse, op transparante wijze verslag uit te brengen aan het Parlement en actief bij te dragen aan de inspanningen om het conflict op te lossen; verzoekt de EU en haar lidstaten het mandaat van de EUMA te versterken, de omvang ervan uit te breiden en de duur ervan te verlengen; verzoekt de Azerbeidzjaanse autoriteiten om ook aan hun kant van de grens akkoord te gaan met zo’n civiele missie; 63. is van mening dat het zwaartepunt van de wereldorde verschuift naar de Indo-Pacifische regio en dat de EU haar actieve rol en aanwezigheid in deze regio moet versterken om haar belangen veilig te stellen, stabiliteit te bevorderen en een op regels gebaseerde internationale orde in stand te houden; herhaalt dat een vreedzame, vrije, stabiele en op regels gebaseerde Indo-Pacifische regio van cruciaal belang is voor Europa; vindt het zorgwekkend dat de concurrentie tussen grootmachten in de regio het voor de EU moeilijk maakt om multilateralisme daar te bevorderen; wijst er in dit verband op dat de Ontmoeting Azië-Europa nog steeds wordt verlamd door de geopolitieke spanningen met Rusland; roept in dat verband op tot nauwere banden op het gebied van buitenlands, veiligheids- en defensiebeleid met gelijkgestemde partners in de regio, in overeenstemming met de EU-strategie voor samenwerking in de Indo-Pacifische regio; spoort de VV/HV aan om samen met onze partners in de Indo-Pacifische regio, met name Australië, India, Nieuw‑Zeeland, Zuid‑Korea, Japan en Taiwan, de zichtbaarheid en de impact van het externe optreden van de EU te bevorderen; 64. verwijst in dat verband naar het strategisch partnerschap van de EU met Japan, dat als model moet dienen voor een vruchtbaar bilateraal partnerschap waarmee doeltreffende beleidsvorming in multilaterale contexten mogelijk wordt gemaakt; merkt op dat de EU en Japan in 2024 het vijftigjarig bestaan vieren van hun respectieve diplomatieke vertegenwoordigingen, en benadrukt met klem dat de EU er belang bij heeft dit partnerschap de komende vijftig jaar samen met Japan te verdiepen en te verbreden; is daarom ingenomen met de economische partnerschapsovereenkomst tussen de EU en Japan en de strategische partnerschapsovereenkomst (SPA) tussen de EU en Japan, die onder meer voorziet in overleg over de ontwikkeling van hun respectieve defensie-initiatieven, zoals de uitwisseling van informatie over vraagstukken in verband met de defensie-industrie, en de verkenning van een mogelijke deelname aan elkaars defensie-initiatieven; 65. merkt op dat geopolitieke uitdagingen ertoe hebben geleid dat de EU en India allebei meer belang hebben bij het waarborgen van veiligheid, welvaart en duurzame ontwikkeling; dringt aan op een top tussen India en de EU om de bilaterale betrekkingen hoog op de agenda te houden; ziet klimaatverandering en groene groei, digitalisering en nieuwe technologieën, onderzoek en ontwikkeling, connectiviteit, handel en investeringen, en buitenlands, veiligheids- en defensiebeleid als de belangrijkste samenwerkingsgebieden; dringt in dit verband aan op meer betrokkenheid van de lidstaten; roept de lidstaten tevens op om de samenwerking tussen India en de EU op het gebied van maritieme veiligheid uit te breiden en te verbreden in antwoord op de toenemende aanwezigheid van China in de Indo‑Pacifische regio; onderstreept de noodzaak om met India in dialoog te treden over zijn grote militaire afhankelijkheid van Rusland en de levering van kritieke technologieën aan Rusland die aan sancties onderhevig zijn; dringt er bij India op aan de illegale aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne te veroordelen en zich aan te sluiten bij het sanctiebeleid van de EU ten aanzien van Rusland; 66. beschouwt India als een belangrijke democratische partner en moedigt de EU aan om nauw samen te werken met de Indiase regering als het gaat om de eerbiediging van de mensenrechten en de rechtsstaat, zowel in het land zelf als wereldwijd; dringt erop aan dat de EU-strategie inzake India van 2018 en de routekaart EU-India 2025 volledig worden uitgevoerd in nauwe onderlinge afstemming met de eigen maatregelen van de lidstaten; onderstreept met name de noodzaak om meer synergie te bevorderen in het buitenlands en veiligheidsbeleid door middel van bestaande dialoogmechanismen en andere fora die zijn opgezet in het kader van de routekaart EU-India 2025; is van mening dat het gedenkwaardige bezoek van de voorzitter van de Commissie en het college van commissarissen aan India op 27 en 28 februari 2025 het begin vormde van een nieuw hoofdstuk in de geschiedenis van de betrekkingen tussen de EU en India en de strategische band en het nog onbenutte potentieel daarvan bevestigde; is ingenomen met de aankondiging dat er een strategische agenda van de EU en India op stapel staat; 67. wijst er nogmaals op dat de EU vast wil houden aan het één‑Chinabeleid als een van de beginselen van de betrekkingen tussen de EU en China; benadrukt dat Taiwan voor de EU een belangrijke democratische partner is in de Indo-Pacifische regio; erkent dat Taiwan een belangrijke rol speelt bij het veiligstellen van mondiale toeleveringsketens, met name in de hightechsector, en dringt er bij de EU en haar lidstaten op aan nauwer met Taiwan samen te werken om de banden op economisch, handels- en investeringsgebied verder aan te halen; moedigt de Commissie aan onverwijld voorbereidende maatregelen te nemen voor onderhandelingen over een investeringsovereenkomst met Taiwan; benadrukt dat elke poging van autoritaire regimes om de positieve ontwikkeling van de betrekkingen tussen de EU en Taiwan in te perken, onaanvaardbaar is; 68. veroordeelt de aanhoudende militaire provocaties van China ten aanzien van Taiwan met klem en spreekt zich nogmaals krachtig uit tegen elke unilaterale wijziging van de status quo in de Straat van Taiwan; verzoekt de EU en haar lidstaten er door middel van duidelijke en consistente signalen voor te zorgen dat elke poging om de status quo in de Straat van Taiwan eenzijdig te wijzigen, vooral als dit met geweld of dwang gebeurt, niet zal worden geaccepteerd en een hoge prijs zal hebben; benadrukt dat de territoriale aanspraken van China geen grondslag hebben in het internationaal recht en dat alleen de democratisch gekozen regering van Taiwan het Taiwanese volk kan vertegenwoordigen; laakt voorts het feit dat China de zinvolle deelname van Taiwan aan multilaterale organisaties, zoals de WHO, de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie en het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering, blokkeert door Resolutie 2758 van de Algemene Vergadering van de VN voortdurend te verdraaien; verzoekt de EU en haar lidstaten dan ook Taiwan te steunen, zodat het land op zinvolle wijze aan de betreffende internationale organisaties kan deelnemen; 69. spreekt zijn diepe bezorgdheid uit over de meest recente wijzigingen in de binnenlandse en militaire houding van China sinds het 20e nationaal congres van de Chinese Communistische Partij; is van mening dat China aantoont dat het zowel de intentie als, in toenemende mate, de economische, diplomatieke, technologische en militaire macht heeft om de wereldorde te herdefiniëren; benadrukt dat de strategie van militair-civiele verwevenheid daarvan het bewijs is; wijst er in dit verband op dat de EU assertiever moet zijn en meer eensgezindheid moet tonen in haar aanpak richting China, en verzoekt de VV/HV en de lidstaten daarom de China-strategie te herzien en daarbij ten volle rekening te houden met het steeds repressiever binnenlands beleid van China, zijn assertief buitenlands beleid en zijn gebruik van economische dwang als middel om zijn doelstellingen te verwezenlijken; is van mening dat de uitdagingen die voortvloeien uit de opkomst van China als speler op het wereldtoneel een evenwichtig multidimensionaal antwoord vereisen, overeenkomstig het beginsel “waar mogelijk samenwerken, waar nodig concurreren en als het nodig is de confrontatie aangaan”, waarmee de EU haar selectieve samenwerking met China als permanent lid van de VN-Veiligheidsraad op een aantal belangrijke punten handhaaft; 70. wijst erop dat de steeds agressievere houding van de Volksrepubliek China (VRC) een bedreiging vormt voor de vrijheid van scheepvaart en de stabiliteit in gevaar brengt die essentieel is voor de wereldhandel; benadrukt dat deze situatie met bezorgdheid wordt gevolgd door een toenemend aantal gelijkgestemde partners die zich inzetten voor vrede en stabiliteit in de regio; onderstreept dat destabiliserend gedrag sterker moet worden afgeschrikt, onder meer door middel van regelmatige operaties om de vrijheid van scheepvaart te doen gelden als de VRC probeert om de internationale wateren en het internationale luchtruim aan haar gezag te onderwerpen; 71. is van mening dat China, door de voortdurende intensivering van het Chinees-Russische strategische partnerschap, onder meer op het gebied van de overdracht van technologie en militaire vermogens, de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne (op indirecte wijze) mogelijk maakt; 72. veroordeelt nogmaals China’s schending van zijn internationale verbintenissen, zijn schending van de Chinees-Britse en Chinees-Portugese Gezamenlijke Verklaringen, het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, het beginsel “één land, twee systemen” en de basiswet van Hongkong, alsmede de hardhandige onderdrukking van de autonomie en leden van de oppositie in de Speciale Administratieve Regio, waaronder ook vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld en hun familieleden; verzoekt de Commissie de autonome status van Hongkong en Macao te beoordelen in het licht van de Chinese schendingen van de Chinees-Britse en Chinees-Portugese Gezamenlijke Verklaringen en de onderdrukking van de autonomie van Hongkong; 73. maakt zich zorgen over het feit dat Chinese bedrijven steeds verder doordringen in de EU, ook in strategische sectoren als de productie van batterijen; benadrukt dat het beleid voor risicobeperking beslist moet worden voortgezet door, in overeenstemming met de economische veiligheidsstrategie van de EU, de economische afhankelijkheid in kritieke sectoren te blijven verminderen; 74. herhaalt dat de Associatie van Zuidoost-Aziatische Staten (Asean) een cruciale partner is bij het versterken van op regels gebaseerd multilateralisme; steunt de inspanningen van de Asean om de onderhandelingen met China over een doeltreffende en substantiële gedragscode in de Zuid‑Chinese Zee af te ronden; roept de EU op tot meer betrokkenheid en samenwerking met de Asean en pleit voor inspanningen om tot een alomvattend strategisch partnerschap te komen op basis van economische banden en duurzame groei en vooral politieke samenwerking op het gebied van mensenrechten en democratie; pleit voor meer steun aan de regering van nationale eenheid van Myanmar en dringt erop aan meer druk uit te oefenen op de Asean-landen om zich aan te sluiten bij internationale sancties tegen de militaire junta van Myanmar; 75. dringt er bij de VV/HV en de lidstaten op aan zich te richten op bilaterale betrekkingen met partners in Afrika, waaronder Zuid-Afrika, Ghana, Marokko, Kenia, Senegal en Mauritanië, en daarbij rekening te houden met wederzijdse behoeften en belangen om echte en evenwichtige partnerschappen te bevorderen; is van mening dat het “meer voor meer”-beginsel volledig moet worden geïntegreerd in de betrekkingen met niet-EU-landen, waarbij de EU sterkere partnerschappen ontwikkelt met de landen die de beginselen van het GBVB en het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GVDB) en de fundamentele waarden van de EU eerbiedigen; is van mening dat de EU zich moet blijven richten op Afrika, dat al een strategisch continent is en in de toekomst tot een steeds belangrijker speler zal uitgroeien; 76. verzoekt de EU het memorandum van overeenstemming inzake grondstoffen en alle militaire samenwerking met Rwanda op te schorten, ook via de EPF of andere mechanismen, totdat Rwanda zijn illegale steun aan gewapende groeperingen stopzet en de soevereiniteit en territoriale integriteit van de Democratische Republiek Congo (DRC) volledig eerbiedigt; veroordeelt de schendingen van de soevereiniteit en territoriale integriteit van het oosten van de DRC door de rebellen van M23; veroordeelt de verovering van Goma en Bukavu door de gewapende groepering M23 en het aanhoudende offensief in Zuid-Kivu, waardoor de acute humanitaire crisis verder is verergerd en het risico van destabilisatie van de DRC en een volledige regionale oorlog is toegenomen; steunt het vredesproces van Luanda en Nairobi om met diplomatieke middelen tot een politieke oplossing van het conflict te komen, en dringt er bij de VV/HV op aan de diplomatieke contacten in het conflict en met regionale partijen voort te zetten en de druk op de partijen op te voeren om opnieuw vreedzame onderhandelingen op te starten, onder meer door het veiligheids- en defensieoverleg van de EU met Rwanda uit te stellen en sancties vast te stellen, afhankelijk van de situatie ter plaatse en de vooruitgang die is geboekt in het kader van de lopende regionale bemiddelingsprocessen; is ernstig bezorgd over de humanitaire situatie van de duizenden ontheemden in het gebied; dringt er bij de VV/HV op aan om, in overeenstemming met de EU-strategie voor de Grote Meren, duidelijke maatregelen te nemen om de stabiliteit te herstellen en samen te werken met de VN-stabilisatiemissie in de Democratische Republiek Congo (MONUSCO) teneinde burgers in het oosten van de DRC te beschermen; 77. benadrukt dat er door de recente ontwikkelingen in Tunesië bezorgdheid is ontstaan over de mensenrechten en democratische normen en dat rapporten wijzen op een gebrek aan transparantie, beperkte deelname van de oppositie en verminderde politieke concurrentie bij de presidentsverkiezingen; wijst erop dat de EU in deze in politiek en sociaaleconomisch opzicht moeilijke periode blijk geeft van voortdurende inzet en steun voor Tunesië door op verschillende niveaus contacten te blijven onderhouden; 78. benadrukt dat stabiliteit, veiligheid en economische groei in het Middellandse Zeegebied en in het bredere zuidelijke nabuurschap direct van levensbelang zijn voor de EU; herinnert eraan dat het Europees nabuurschapsbeleid werd gelanceerd met het lovenswaardige doel om stabiliteit, welvaart en goed bestuur in het zuidelijke Middellandse Zeegebied te bevorderen; erkent echter dat het nu duidelijk is dat haar instrumenten, doelstellingen en beginselen niet meer overeenstemmen met de huidige situatie in de regio; betreurt dat bijna dertig jaar na het in gang zetten van het zogeheten proces van Barcelona de totstandbrenging van een ruimte van gedeelde welvaart, stabiliteit en vrijheid met de mediterrane landen van het zuidelijk nabuurschap niet is bereikt; verzoekt de Commissie een nieuw pact voor het Middellandse Zeegebied voor te leggen; is van mening dat de EU en de landen van het zuidelijk nabuurschap memoranda van overeenstemming moeten sluiten die gericht zijn op het bevorderen van stabiliteit, welvaart en de verdediging van de mensenrechten, op voorwaarde dat er wordt samengewerkt op het gebied van migratie; herinnert eraan dat instabiliteit en onveiligheid in het zuidelijk nabuurschap nog altijd een uitdaging vormen voor het beheer van de Europese buitengrenzen; is van mening dat de EU, hoewel zij voorrang geeft aan bilaterale betrekkingen met landen in de regio, ook regionale samenwerking moet blijven bevorderen via bestaande kaders, zoals de Unie voor het Middellandse Zeegebied; is ingenomen met de benoeming van een commissaris voor het Middellandse Zeegebied; 79. benadrukt dat de EU haar samenwerking met de Arabische landen en de Golfstaten moet versterken en verdiepen gezien de dringende geopolitieke, sociale en economische uitdagingen waarmee de regio wordt geconfronteerd; benadrukt dat bij versterkte samenwerking voorrang moet worden gegeven aan belangrijke gebieden als migratie, de digitale transformatie, veiligheid, de groene transitie en culturele uitwisseling om een veerkrachtig partnerschap op te bouwen; dringt aan op een strategische aanpak die de betrokkenheid bij elk land afstemt op duurzame ontwikkeling en wederzijds begrip; 80. is ingenomen met de succesvolle afronding van de eerste top tussen de leiders van de EU en de Samenwerkingsraad van de Golf (GCC) en is van mening dat deze top bepalend is geweest voor de betrekkingen tussen de EU en haar partners van de GCC, en wijst op de wederzijdse inzet voor het versterken van de banden op belangrijke strategische gebieden, evenals op het gebied van economie en cultuur; 81. onderstreept het belang van handhaving en bevordering van democratische waarden in de regio; veroordeelt de toename van haatzaaiende uitlatingen, ook tegen de Europese instellingen, en de aanvallen op individuele vrijheden en de internationale orde, zowel binnen de lidstaten als daarbuiten; 82. benadrukt dat de landen van de EU, Latijns-Amerika en het Caribisch gebied gelijkgestemd zijn en waarden, talen, geschiedenis, cultuur en godsdienst delen, wat ze in de huidige geopolitieke context tot natuurlijke partners zou moeten maken; merkt op dat de betrokkenheid van de EU in de regio de afgelopen decennia is afgenomen, waardoor er een vacuüm is ontstaan voor de toenemende invloed van China en Rusland; dringt er bij de landen in heel Latijns-Amerika op aan de Russische agressie tegen Oekraïne krachtiger te veroordelen; verzoekt de lidstaten en de EDEO proactieve diplomatie in de regio na te streven en zich daarbij met name te richten op de verdediging van de multilaterale wereldorde, het internationaal recht en de eerbiediging van de democratie en de mensenrechten; dringt aan op multilaterale initiatieven om de politieke instabiliteit in de meest onstabiele landen in de regio, zoals Haïti, aan te pakken; 83. is ingenomen met de ondertekening van de Geavanceerde Kaderovereenkomst tussen de EU en Chili en dringt aan op een snelle en volledige ratificatie daarvan; is ook ingenomen met de afsluiting van de onderhandelingen over de gemoderniseerde Algemene Overeenkomst tussen de EU en Mexico, die op 17 januari 2025 door de Commissie is aangekondigd en waaraan het Parlement nog steeds zijn goedkeuring moet hechten; benadrukt dat de overeenkomst het strategisch partnerschap van de EU met Mexico zou versterken, waarbij de centrale rol van het land in Latijns-Amerika en zijn ambitie om de handels- en politieke partnerschappen te diversifiëren om de economische afhankelijkheid van de VS te verminderen, worden erkend; 84. neemt nota van de sluiting van de overeenkomst met Mercosur; uit zijn bezorgdheid over de mogelijk negatieve gevolgen ervan voor de duurzaamheids- en veiligheidsnormen van de EU en voor het concurrentievermogen van de EU-agrovoedingssector, en benadrukt dat het Parlement moet onderzoeken of de overeenkomst voldoet aan de duurzaamheidsnormen van de EU en in overeenstemming is met het wederkerigheidsbeginsel, voordat ratificatie kan worden overwogen; 85. is ingenomen met de informele bijeenkomst tussen de EU en de Gemeenschap van Latijns-Amerikaanse en Caribische Staten (Celac) en de uitvoering van initiatieven in het kader van de routekaart EU-Celac 2023-2025 en benadrukt in dit verband dat er op de top van 2025 een nieuwe en ambitieuze routekaart moet worden vastgesteld, die het partnerschap blijft versterken en rekening houdt met de reeds verwezenlijkte beste praktijken; 86. benadrukt dat er strenger moet worden opgetreden tegen geweld tegen milieuactivisten en dat de inspanningen van de EU ter ondersteuning van het behoud van biodiversiteit en aanpassing aan de klimaatnoodtoestand moeten worden opgevoerd; stelt voor om nog nauwer samen te werken in de strijd tegen de georganiseerde misdaad en drugshandel, die ook gevolgen hebben voor de EU; dringt erop aan de biregionale samenwerking aanzienlijk op te voeren in de strijd tegen dit verschijnsel; 87. verzoekt de VV/HV om tijdens haar ambtstermijn een prioriteit te maken van de samenwerking met gelijkgestemde democratieën en om systematischer samen te werken en te overleggen met gelijkgestemde democratische partners, teneinde de democratie te bevorderen en de gemeenschappelijke paraatheid en de toegang tot middelen voor crisisrespons te verbeteren; herhaalt in dit verband de aanbeveling om de banden met regionale organisaties zoals de Asean en de Afrikaanse Unie aan te halen om zo de kaders voor samenwerking op het gebied van veiligheid te verbeteren; 88. spreekt nogmaals zijn steun uit voor de Europese politieke gemeenschap als platform voor discussie, dialoog en samenwerking met Europese partners met betrekking tot de uitdagingen op het gebied van buitenlands beleid en veiligheid waarmee we worden geconfronteerd, met als doel de veiligheid en stabiliteit in Europa te versterken en de politieke en veiligheidsgerelateerde samenwerking op basis van gedeelde belangen voort te zetten; wenst dat het Parlement nauw wordt betrokken bij de verduidelijking van de werkingssfeer en de toekomstige werkzaamheden van deze gemeenschap; benadrukt dat een bepaalde mate van afstemming op de democratische waarden en beginselen essentieel is voor het toekomstige succes en de samenhang van deze formule; herhaalt dat de Europese politieke gemeenschap in geen geval een voorwendsel mag zijn om de toetreding van uitbreidingslanden tot de EU te vertragen; 89. vindt het ook belangrijk dat er nieuwe bondgenootschappen worden gesmeed, onder meer met de buurlanden en in het Globale Zuiden, en dat daarbij rekening wordt gehouden met wederzijdse behoeften en belangen, zodat echte, evenwichtige en gelijkwaardige partnerschappen worden bevorderd; acht het van belang om deze politieke overeenkomsten met derde landen te sluiten op basis van gemeenschappelijke Europese waarden en grondrechten; verzoekt de EU in te spelen op de verwachtingen van de partnerlanden en politieke akkoorden met die landen snel na te komen om te laten zien dat de EU een betrouwbare en strategische partner is en dat het internationale, op regels gebaseerde systeem de hedendaagse uitdagingen het hoofd kan bieden; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat het Parlement actief wordt betrokken bij de oprichting, uitvoering en monitoring van de toekomstige partnerschappen voor schone handel en investeringen; dringt in dit verband aan op samenwerkingsinitiatieven tussen de EU en de landen van het Globale Zuiden om de schuldencrisis te beoordelen en aan te pakken; merkt op dat overeenkomsten met het Globale Zuiden, vooral op het gebied van grondstoffen, moeten bijdragen aan de lokale economische ontwikkeling in plaats van de afhankelijkheid en buitensporige exploitatie van hulpbronnen te vergroten; Het EU-optreden in het buitenland bevorderen 90. benadrukt dat de VV/HV een bruggenbouwer is tussen het GBVB en de externe betrekkingen van de EU en als zodanig moet zorgen voor een zo groot mogelijke coördinatie en samenhang in het externe optreden van de EU; benadrukt dat de EU de zichtbaarheid en doeltreffendheid van haar extern optreden en haar inspanningen op het gebied van ontwikkelingssamenwerking moet vergroten; betreurt niettemin dat er in sommige gevallen een gebrek aan duidelijkheid is wat betreft de externe vertegenwoordiging van de EU, hetgeen de strategische communicatie van de EU in het buitenland bemoeilijkt; benadrukt dat de bevoegdheden van de VV/HV, de voorzitter van de Commissie en de voorzitter van de Europese Raad inzake het externe optreden en de externe vertegenwoordiging van de EU duidelijk moeten worden vastgelegd, zodat de EU met één stem spreekt en dit door haar partners ook zo wordt waargenomen; verzoekt de Commissie haar coördinatie met de EDEO bij het extern optreden te versterken, onder meer door ervoor te zorgen dat artikel 3, lid 2, en artikel 9 van het EDEO-besluit (17) , die mogelijk moeten worden geactualiseerd, volledig worden nageleefd; 91. dringt erop aan de EDEO (zowel zijn hoofdkwartier als de EU-delegaties) te versterken door passende financiële en personele middelen ter beschikking te stellen, zodat de EU beter is voorbereid op de huidige en opkomende mondiale uitdagingen; dringt erop aan dat de EDEO de mogelijkheid moet hebben zijn permanent diplomatiek EU-personeel te selecteren en aan te werven, en op alle niveaus binnen de EDEO te zorgen voor een eerlijk genderevenwicht en een eerlijk geografisch evenwicht tussen de lidstaten; verzoekt de VV/HV snel met voorstellen te komen voor de toekomstige operationele structuur van het externe optreden van de EU en daarbij ten volle rekening te houden met de aanbeveling van het Europees Parlement van 15 maart 2023 over de stand van zaken met betrekking tot de werking van de EDEO en voor een sterkere EU in de wereld (18) ; onderstreept de noodzaak om de strategische communicatie en het werk van de EU op het gebied van het tegengaan van desinformatie te versterken met speciale middelen en kantoren in strategisch relevante regio’s en landen; 92. wijst er nogmaals op dat de EU een strategisch belang heeft bij het bevorderen van duurzame ontwikkeling, armoedebestrijding en gelijkheid in de wereld, aangezien deze inspanningen op lange termijn bijdragen tot mondiale vrede en veiligheid; verzoekt de Commissie het Global Gateway‑initiatief doeltreffend en snel te gebruiken als duurzaam alternatief voor het Chinese “Nieuwe Zijderoute”-initiatief en als instrument om de aanwezigheid en zichtbaarheid van de EU wereldwijd te vergroten; herinnert eraan dat het Global Gateway-initiatief moet worden gezien als een strategisch concept dat buitenlands, economisch en ontwikkelingsbeleid, met inbegrip van de klimaat- en digitale transitie, en infrastructuurinvesteringen omvat, met als doel nauwe partnerschappen op basis van wederzijdse voordelen, economische ontwikkeling en veerkrachtige toeleveringsketens te versterken; benadrukt in dit verband dat afstemming met internationale financiële instellingen, een welomschreven betrokkenheid van de particuliere sector en strategische communicatie op maat, ook in de ontvangende landen, essentieel zijn voor het instrument om de gewenste schaalgrootte te kunnen bereiken; is bezorgd over berichten dat een aantal Global Gateway‑projecten wordt uitgevoerd door Chinese bedrijven, wat direct indruist tegen de doelstellingen van het initiatief, zoals het vergroten van de economische veiligheid van de EU en het bevorderen van economische ontwikkeling en wederzijds voordelige partnerschappen met derde landen; roept daarom op tot onmiddellijk onderzoek en uitsluiting van alle Chinese bedrijven die betrokken zijn bij de Global Gateway; benadrukt dat de steun van de EU een aanvulling moet vormen op andere initiatieven, zoals het partnerschap voor mondiale infrastructuur en investeringen, de economische corridor India – Midden-Oosten – Europa en de “Lobito Corridor”, en met name gericht moet zijn op de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen; 93. herhaalt dat het Parlement een integrale rol speelt in het GBVB en daaraan een specifieke bijdrage levert op grond van zijn parlementaire diplomatie, zijn vastomlijnde instrumenten, kanalen en contacten, waaronder zijn programma’s ter ondersteuning van de democratie, zijn Commissie buitenlandse zaken, regelmatige parlementaire dialogen en officiële delegaties; benadrukt dat parlementaire diplomatie een groot potentieel heeft om het gesprek aan te gaan met belangrijke politieke belanghebbenden en democratisch bestuur te bevorderen; benadrukt in het bijzonder de toegevoegde waarde van parlementaire diplomatie tijdens de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne en wijst in dit verband op de waardevolle samenwerking op politiek en technisch niveau tussen de Verchovna Rada van Oekraïne en het Europees Parlement; 94. is er vast van overtuigd dat diplomatie een belangrijk onderdeel is van het optreden van de EU; dringt in dit verband aan op verdere ontwikkeling van de preventieve diplomatie van de EU als proactief instrument van het extern beleid om conflicten tussen partijen te voorkomen, daarbij te bemiddelen en die vreedzaam op te lossen; verzoekt de EDEO de instrumenten van de preventieve diplomatie van de EU te integreren in structurele preventiemechanismen en -maatregelen, zoals politieke overeenkomsten tussen de verschillende partijen bij conflicten, nationale dialogen gericht op verzoening, vredesopbouw en overgangsjustitie, alsook waarheids- en verzoeningscommissies; dringt er bij de EDEO op aan lering te trekken uit opgedane ervaringen en daartoe diplomatieke inspanningen te evalueren, gebieden vast te stellen die voor verbetering vatbaar zijn en beste praktijken te integreren in toekomstige initiatieven; roept ertoe op de capaciteit van de EDEO in dat opzicht te vergroten, met name bij de betrokken afdelingen voor crisisparaatheid en -respons; benadrukt dat de desbetreffende EU-begroting in het kader van het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking dringend moet worden verdubbeld en dat de maatregelen van de EU op het gebied van bemiddeling, dialoog en verzoening aanzienlijk moeten worden versterkt; 95. wijst nogmaals op de rol van de speciale vertegenwoordigers van de EU (SVEU’s), die het beleid en de belangen van de EU in specifieke regio’s en landen bevorderen en een essentiële rol spelen bij de ontwikkeling van een sterker en doeltreffender GBVB door te zorgen voor een actieve politieke aanwezigheid van de EU in belangrijke landen en regio’s en als “stem” en “gezicht” te fungeren van de EU en haar beleid; acht het van belang dat de SVEU’s van voldoende middelen worden voorzien om deze taken doeltreffend uit te voeren; benadrukt dat de speciale vertegenwoordigers van de EU over een breed, flexibel mandaat moeten beschikken, dat kan worden aangepast aan de veranderende geopolitieke omstandigheden, zodat zij het beleid en de belangen van de EU in specifieke regio’s en landen kunnen ondersteunen en een actieve rol kunnen spelen in de preventieve diplomatie; benadrukt dat de benoeming van nieuwe SVEU’s pas mag plaatsvinden na een hoorzitting in het Parlement; 96. beklemtoont dat corruptie mensenrechtenschendingen, wanpraktijken en uitholling van de democratische beginselen en de rechtsstaat mogelijk maakt en nog verergert; dringt er bij de EU en haar lidstaten op aan de risico’s die corruptie met zich meebrengt voor stabiliteit, bestuur en vrede aan te pakken en deze bedreigingen voor de belangen van de EU en voor de mondiale welvaart en veiligheid te voorkomen en tegen te gaan, met name in het oostelijk en zuidelijk nabuurschap van de EU; pleit ervoor om waar mogelijk nauwere coördinatie tot stand te brengen tussen de EU, haar lidstaten en bondgenoten en partners in de strijd tegen systemische corruptie die autocratische regimes sterker maakt, de verspreiding van kwaadwillige invloeden vergemakkelijkt, samenlevingen essentiële middelen ontneemt en democratische waarden, mensenrechten en de rechtsstaat ondermijnt; benadrukt de cruciale rol van het maatschappelijk middenveld en onafhankelijke journalisten in derde landen bij het monitoren en aan het licht brengen van corruptie; verzoekt de EU bijgevolg om in het kader van haar buitenlands beleid een alomvattend corruptiebestrijdingskader vast te stellen dat snel kan worden uitgevoerd en dat de EU-sanctieregeling, de voorgestelde richtlijn inzake corruptiebestrijding en de bredere EU-strategie voor corruptiebestrijding omvat; dringt er bij de VV/HV op aan om in dit verband concrete en verreikende maatregelen voor te stellen, en is er voorstander van om in handelsovereenkomsten van de EU met derde landen bepalingen over corruptiebestrijding op te nemen; 97. vestigt de aandacht op de missies en operaties van de EU in het buitenland ter bevordering van vrede, veiligheid en vooruitgang in Europa en in de wereld; verzoekt de VV/HV: 98. verzoekt de VV/HV gevolg te geven aan de voorbeelden van succesvolle evacuatieacties in Sudan en van de versterkte consulaire bescherming, en te werken aan een omvattend systeem voor de bescherming van EU-burgers in het buitenland; beklemtoont dat de gevolgen van aanhoudende crises en conflicten wereldwijd het risico met zich mee kunnen brengen dat de consulaire bescherming en/of bijstand van de lidstaten overbelast raakt, en dringt er in dit verband op aan de capaciteiten en middelen van het crisisresponscentrum van de EDEO en het EU-mechanisme voor civiele bescherming te versterken; herinnert aan zijn aloude standpunt om een vergelijkbaar beschermingsniveau te hanteren voor het lokale personeel van EU-delegaties en GBVB-missies en -operaties; III. Het volgende MFK en het parlementair toezicht daarop 99. is van mening dat er behoefte is aan strenger geïnstitutionaliseerd parlementair toezicht op het externe optreden van de EU, met inbegrip van regelmatige en tijdige, maar ook veilige toegang tot vertrouwelijke informatie en briefings in het Europees Parlement overeenkomstig artikel 36 VEU; benadrukt dat de VV/HV en de EDEO meer feedback moeten geven over de genomen maatregelen en de bereikte effecten, om te voldoen aan de aanbevelingen van het Parlement die in de resoluties over buitenlandse aangelegenheden zijn geformuleerd; 100. onderstreept dat het Europees Parlement in het kader van het GBVB, waar het GVDB onder valt, zijn begrotingsfunctie samen met de Raad uitoefent; herinnert eraan dat het Europees Parlement, zoals bepaald in artikel 36 VEU, ook politieke controle uitoefent op dit beleid en daarover moet worden geraadpleegd; 101. herinnert eraan dat overeenkomstig artikel 41 VEU alle administratieve en operationele uitgaven van het GBVB en het GVDB ten laste van de EU-begroting moeten komen, met uitzondering van uitgaven die voortvloeien uit operaties die gevolgen hebben op militair of defensiegebied; 102. onderstreept dat GBVB- of GVDB-besluiten die uitgaven met zich meebrengen, altijd fundamentele keuzes voor dat beleid vormen en onder parlementair toezicht moeten staan; verzoekt de VV/HV het Parlement te raadplegen voordat zij dergelijke voorstellen voor GBVB- of GVDB-besluiten doet, zodat de transparantie en verantwoordingsplicht overeenkomstig artikel 36 VEU worden gewaarborgd; 103. herinnert eraan dat het Parlement zijn begrotingsfunctie steeds uitvoert in combinatie met zijn functie van politieke controle en raadpleging; wijst erop dat artikel 36 VEU voorziet in een specifieke relatie tussen de VV/HV en het Europees Parlement, zonder dewelke het Parlement die functies niet mag uitoefenen, en dat de VV/HV het Parlement in dat verband moet ondersteunen; 104. betreurt dat de begroting voor civiele GVDB-missies ontoereikend is; herinnert eraan dat er steeds meer van dergelijke missies zijn, dat die gepaard gaan met steeds meer taken, dat het veiligheidsklimaat uitdagender is geworden en dat de kosten van operaties zijn gestegen; dringt er bij de Europese Raad op aan te voorzien in een aanzienlijke verhoging van de GBVB-financiering onder een afzonderlijke rubriek voor het civiele GBVB en crisisbeheersing; pleit voor een efficiënt gebruik van de middelen die zijn toegewezen aan civiele GVDB-missies, om ervoor te zorgen dat met die missies doeltreffend kan worden gereageerd op crisissituaties en onvoorziene gebeurtenissen; verzoekt de VV/HV en de Commissie daartoe gezamenlijke voorstellen in te dienen; 105. is zeer bezorgd over het feit dat de EDEO structureel ondergefinancierd is en dat dit reeds ernstige en verreikende negatieve gevolgen heeft voor het externe optreden van de EU en de prestaties van de EU-instellingen op dit gebied; benadrukt dat een specifieke aanpak van de administratieve begroting van de EDEO noodzakelijk is, en herinnert eraan dat het ontbreken van corrigerende maatregelen ernstige gevolgen kan hebben voor de betrekkingen van de EU met derde landen; 106. verzoekt de Commissie om in haar voorstel voor het volgende MFK bij de rubriek extern optreden van de EU rekening te houden met: 107. verzoekt de Commissie haar voorstellen voor het volgende MFK in de eerste helft van 2025 in te dienen, zodat er voldoende tijd is om over de programma’s te onderhandelen; benadrukt dat een gedetailleerdere begrotingsnomenclatuur noodzakelijk is in het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking, in het instrument voor pretoetredingssteun en de GBVB-begroting, zodat de begrotingsautoriteit in het kader van de jaarlijkse begrotingsprocedure beleids- en geografische prioriteiten kan vaststellen; 108. onderstreept dat elke kwestie die hierboven aan de orde is gesteld een passend antwoord van de uitvoerende macht vereist; verzoekt de VV/HV snel en schriftelijk te reageren op de oproepen, verzoeken en zorgen van het Parlement; is van mening dat mondelinge verklaringen in commissies of plenaire vergaderingen slechts in uitzonderlijke of dringende gevallen als antwoord kunnen volstaan; benadrukt dat nauwe samenwerking en partnerschap tussen het Europees Parlement en de VV/HV in de huidige moeilijke geopolitieke context van strategisch belang zijn; wenst meer systematische uitwisselingen voorafgaand aan de goedkeuring van mandaten en GBVB‑strategieën en een betere informatiestroom als het gaat om onderhandelingen en de uitvoering van internationale overeenkomsten, alsook memoranda van overeenstemming; verwacht bovendien dat het Parlement op doeltreffende wijze wordt betrokken bij het externe beleid en optreden van de EU, zodat de parlementaire diplomatie kan worden ingezet ter ondersteuning van de inspanningen van de VV/HV; o o o 109. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Europese Raad, de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid en de regeringen en parlementen van de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien titel V van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), en met name hoofdstuk 2, afdeling 2, houdende bepalingen inzake het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GVDB), – gezien de Verklaring van Versailles, die tijdens de informele bijeenkomst van de staatshoofden en regeringsleiders van 11 maart 2022 werd aangenomen, – gezien het “Strategisch kompas voor veiligheid en defensie – Voor een Europese Unie die haar burgers, waarden en belangen beschermt en bijdraagt aan de internationale vrede en veiligheid”, dat op 21 maart 2022 door de Raad werd goedgekeurd en op 25 maart 2022 door de Europese Raad werd bekrachtigd, – gezien de nationale veiligheidsstrategieën van de lidstaten van de EU, – gezien het Pact inzake het civiele GVDB (Civilian CSDP Compact – Towards more effective civilian missions), goedgekeurd door de Raad op 22 mei 2023, – gezien Besluit (GBVB) 2017/2315 van de Raad van 11 december 2017 tot instelling van de permanente gestructureerde samenwerking (PESCO) en tot opstelling van de lijst van deelnemende lidstaten (1) , – gezien Besluit (GBVB) 2022/1968 van de Raad van 17 oktober 2022 betreffende een militaire bijstandsmissie van de Europese Unie ter ondersteuning van Oekraïne (EUMAM Ukraine) (2) , – gezien Besluit (GBVB) 2022/1970 van de Raad van 17 oktober 2022 tot wijziging van Besluit 2010/452/GBVB inzake de Waarnemingsmissie van de Europese Unie in Georgië, EUMM Georgia (3) , – gezien Besluit (GBVB) 2022/2507 van de Raad van 19 december 2022 tot wijziging van Besluit 2010/452/GBVB inzake de Waarnemingsmissie van de Europese Unie in Georgië, EUMM Georgië (4) , – gezien Besluit (GBVB) 2023/162 van de Raad van 23 januari 2023 inzake een missie van de Europese Unie in Armenië (EUMA) (5) , – gezien Besluit (GBVB) 2024/890 van de Raad van 18 maart 2024 tot wijziging van Besluit (GBVB) 2021/509 tot oprichting van een Europese Vredesfaciliteit (6) , – gezien Verordening (EU) 2019/452 van het Europees Parlement en de Raad van 19 maart 2019 tot vaststelling van een kader voor de screening van buitenlandse directe investeringen in de Unie (7) , – gezien Verordening (EU) 2021/697 van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2021 tot oprichting van het Europees Defensiefonds en tot intrekking van Verordening (EU) 2018/1092 (8) , – gezien Verordening (EU) 2023/1525 van het Europees Parlement en de Raad van 20 juli 2023 betreffende de ondersteuning van de productie van munitie (9) , – gezien Verordening (EU) 2023/2418 van het Europees Parlement en de Raad van 18 oktober 2023 tot vaststelling van een instrument voor de versterking van de Europese defensie-industrie door middel van gemeenschappelijke aanbestedingen (EDIRPA) (10) , – gezien Verordening (EU) 2024/1252 van het Europees Parlement en de Raad van 11 april 2024 tot vaststelling van een kader om een veilige en duurzame voorziening van kritieke grondstoffen te waarborgen, en tot wijziging van de Verordeningen (EU) nr. 168/2013 , (EU) 2018/858, (EU) 2018/1724 en (EU) 2019/1020 (11) , – gezien het voorstel van de Commissie van 18 april 2023 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van maatregelen ter versterking van de solidariteit en de capaciteit in de Unie om cyberdreigingen en ‑incidenten op te sporen, zich erop voor te bereiden en erop te reageren ( COM(2023)0209 ), – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 10 maart 2023 over een ruimtestrategie voor veiligheid en defensie van de Europese Unie (JOIN(2023)0009), – gezien Aanbeveling (EU) 2023/2113 van de Commissie van 3 oktober 2023 over technologiegebieden die kritiek zijn voor de economische veiligheid van de EU met het oog op nadere risicobeoordeling met de lidstaten (12) , – gezien het jaarlijkse financieringsbesluit, het eerste onderdeel van het jaarlijkse werkprogramma voor de uitvoering van het Europees Defensiefonds voor 2024, dat op 21 juni 2023 door de Commissie is goedgekeurd (C(2023)4252), – gezien de conclusies van de Raad van 22 januari 2018 over de geïntegreerde aanpak van externe conflicten en crises, en van 24 januari 2022 over de Europese veiligheidssituatie, – gezien de Verklaring van Granada, die tijdens de informele bijeenkomst van de staatshoofden en regeringsleiders van 6 oktober 2023 is aangenomen, – gezien de conclusies van de Raad van 21 februari 2022 over de verlenging en de uitbreiding van de uitvoering van het concept “gecoördineerde maritieme aanwezigheid” in de Golf van Guinee, – gezien de conclusies van de Europese Raad van 21 en 22 maart 2024 over het besluit om toetredingsonderhandelingen met Bosnië en Herzegovina te starten, – gezien de conclusies van de Raad van 27 mei 2024 over de veiligheid en defensie van de EU, – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 10 november 2022 getiteld “Actieplan voor militaire mobiliteit 2.0” (JOIN(2022)0048), – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 18 mei 2022 over de analyse van de lacunes op het gebied van defensie-investeringen en de te volgen koers (JOIN(2022)0024), – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 5 maart 2024 getiteld “Een nieuwe strategie voor de Europese defensie-industrie: De paraatheid van de EU waarborgen door te zorgen voor een snel reagerende en weerbare Europese defensie-industrie” (JOIN(2024)0010), – gezien het verslag van de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 20 juni 2024 getiteld “Common Foreign and Security Policy Report – Our priorities in 2024”, – gezien de politieke beleidslijnen voor de volgende Europese Commissie 2024-2029 van de kandidaat-voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, van 18 juli 2024 getiteld “Europe’s choice”, – gezien het verslag van Enrico Letta getiteld “Much more than a market”, en met name het hoofdstuk “Promoting peace and enhancing security: towards a Common Market for the defence industry”, gepubliceerd in april 2024, – gezien het verslag van Mario Draghi van 9 september 2024 over de toekomst van het Europese concurrentievermogen en hoofdstuk vier daarvan over het vergroten van de veiligheid en het verminderen van afhankelijkheden, – gezien het verslag van Sauli Niinistö van 30 oktober 2024 getiteld “Safer Together: Strengthening Europe’s Civilian and Military Preparedness and Readiness”, – gezien het partnerschap tussen de EU en Moldavië inzake veiligheid en defensie, ondertekend op 21 mei 2024, het partnerschap tussen de EU en Noorwegen inzake veiligheid en defensie, ondertekend op 28 mei 2024, het partnerschap tussen de EU en Japan inzake veiligheid en defensie, ondertekend op 1 november 2024, het partnerschap tussen de EU en Zuid-Korea inzake veiligheid en defensie, ondertekend op 4 november 2024, het partnerschap tussen de EU en Noord-Macedonië inzake veiligheid en defensie, ondertekend op 19 november 2024, en het partnerschap tussen de EU en Albanië inzake veiligheid en defensie, ondertekend op 18 december 2024, – gezien het Handvest van de Verenigde Naties, en met name artikel 2, lid 4, dat het gebruik van geweld verbiedt, en artikel 51 over het inherente recht op individuele of collectieve zelfverdediging, – gezien het VN-Verdrag inzake het recht van de zee (Unclos), – gezien de resoluties van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties 1325 (2000) van 31 oktober 2000, 1889 (2009) van 5 oktober 2009, 2122 (2013) van 18 oktober 2013, 2242 (2015) van 13 oktober 2015 en 2493 (2019) van 29 oktober 2019 over vrouwen, vrede en veiligheid, en de resoluties 2250 (2015) van 9 december 2015, 2419 (2018) van 6 juni 2018 en 2535 (2020) van 14 juli 2020 over jongeren, vrede en veiligheid, – gezien resolutie 70/1 van de Algemene Vergadering van de VN van 25 september 2015, getiteld “Onze wereld transformeren: Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling”, – gezien het pact voor de toekomst en hoofdstuk 2 daarvan over internationale vrede en veiligheid, dat op 23 september 2024 is aangenomen door de staatshoofden en regeringsleiders van de VN-lidstaten, – gezien het Noord-Atlantisch Verdrag, – gezien de verklaring van de top van Madrid, die op 29 juni 2022 door de staatshoofden en regeringsleiders van de NAVO is aangenomen tijdens de vergadering van de Noord-Atlantische Raad in Madrid, – gezien het strategisch concept van de NAVO van 2022 en de verklaring van de NAVO naar aanleiding van de top in Vilnius in 2023, – gezien de drie gezamenlijke verklaringen over de samenwerking tussen de EU en de NAVO die op 8 juli 2016, 10 juli 2018 en 10 januari 2023 zijn ondertekend, – gezien het negende voortgangsverslag over de uitvoering van het gemeenschappelijke pakket voorstellen dat op 6 december 2016 en 5 december 2017 door de Raad van de EU en de Noord-Atlantische Raad is bekrachtigd, dat op 13 juni 2024 gezamenlijk door de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV) en de secretaris-generaal van de NAVO aan de Raad van de EU en de Noord-Atlantische Raad is gepresenteerd, – gezien de verklaring van de top van Washington, die op 10 juli 2024 door de staatshoofden en regeringsleiders van de NAVO is afgelegd tijdens de vergadering van de Noord-Atlantische Raad in Washington, – gezien zijn aanbeveling van 8 juni 2022 over het buitenlands, veiligheids- en defensiebeleid van de EU na de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne (13) , – gezien zijn aanbeveling van 23 november 2022 betreffende de nieuwe uitbreidingsstrategie van de EU (14) , – gezien zijn resolutie van 23 november 2022 over de aanmerking van de Russische Federatie als staatssponsor van terrorisme (15) , – gezien zijn resolutie van 1 juni 2023 over buitenlandse inmenging in alle democratische processen in de Europese Unie, met inbegrip van desinformatie (16) , – gezien zijn resolutie van 28 februari 2024 over de uitvoering van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid – jaarverslag 2023 (17) , – gezien zijn resolutie van 29 februari 2024 over de noodzaak van niet-aflatende EU-steun voor Oekraïne, na twee jaar Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne (18) , – gezien zijn resolutie van 17 juli 2024 over de noodzaak van voortdurende steun van de EU aan Oekraïne (19) , – gezien zijn resolutie van 19 september 2024 over de voortzetting van de financiële en militaire steun van de EU-lidstaten aan Oekraïne (20) , – gezien zijn resolutie van 17 januari 2024 over de gevolgen op veiligheids- en defensiegebied van de invloed van China voor kritieke infrastructuur in de Europese Unie (21) , – gezien zijn standpunt van 22 oktober 2024 over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot instelling van het samenwerkingsmechanisme voor leningen aan Oekraïne en tot toekenning van buitengewone macrofinanciële bijstand aan Oekraïne (22) , – gezien zijn resolutie van 24 oktober 2024 over de verkeerde interpretatie van VN-resolutie 2758 door de Volksrepubliek China en haar voortdurende militaire provocaties rond Taiwan (23) , – gezien het overwinningsplan van Oekraïne dat de president van Oekraïne, Volodymyr Zelensky, op 17 oktober 2024 aan de Europese Raad heeft gepresenteerd, – gezien het voorstel voor een ReArm Europe-plan van 4 maart 2025, – gezien het gezamenlijk witboek over de toekomst van de Europese defensie, zoals voorgesteld op 19 maart 2025 (JOIN(2025)0120), – gezien het voorstel van de Commissie van 19 maart 2025 voor een verordening van de Raad tot vaststelling van het instrument “Optreden voor de Veiligheid van Europa door middel van versterking van de Europese defensie-industrie” (SAFE‑instrument) ( COM(2025)0122 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 19 maart 2025 getiteld “Hogere defensie‑uitgaven opvangen binnen het stabiliteits- en groeipact” (C(2025)2000), – gezien de toespraken en verklaringen tijdens de veiligheidsconferentie van München van 14 t/m 16 februari 2025, – gezien de bijeenkomst van de leiders in Londen op 2 maart 2025, – gezien de plannen van de Commissie voor een Europees mechanisme voor militaire verkoop, – gezien de conclusies van de Europese Raad van 20 maart 2025, – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken ( A10-0011/2025 ), A. overwegende dat de situatie op het gebied van vrede en veiligheid in de wereld het afgelopen jaar is verslechterd door de toename van onder meer conflicten, geopolitieke rivaliteit, militarisering, terrorisme en hybride dreigingen, zoals gedocumenteerd in de Normandy Peace Index 2024 (24) ; B. overwegende dat de aanhoudende aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne en de voortdurende bewapeningsinspanningen en samenwerking op het gebied van bewapening met andere autoritaire mogendheden die de Europese voorraden en productiecapaciteit ver overstijgen, en de keuze van het Russische regime om de op regels gebaseerde internationale orde en de veiligheidsarchitectuur van Europa te ondermijnen en oorlog te voeren tegen Europese landen of ernaar te streven deze te destabiliseren teneinde zijn imperialistische visie op de wereld te verwezenlijken, een zeer ernstigste en ongekende bedreiging vormen voor de wereldvrede, alsook voor de veiligheid en het grondgebied van de EU en haar lidstaten; overwegende dat Rusland momenteel drie miljoen artilleriegranaten per jaar produceert, terwijl de EU in haar eerste strategie voor de Europese defensie-industrie (EDIS) streeft naar een productiecapaciteit van twee miljoen granaten per jaar tegen eind 2025; overwegende dat het Russische regime zijn banden met de autocratische leiders van China, Iran en Noord-Korea aanhaalt om zijn doelen te bereiken; C. overwegende dat recente verklaringen van leden van de Amerikaanse regering, in combinatie met zware druk van het Amerikaanse leiderschap op Oekraïne, een verschuiving weerspiegelen in het buitenlands beleid van de VS, nu de regering-Trump een normalisering van de banden met Rusland voorstelt en het steeds duidelijker wordt dat Europa zijn veiligheid en defensie moet versterken om Oekraïne te kunnen helpen zichzelf te verdedigen; D. overwegende dat ook de EU wordt geconfronteerd met de meest diverse en complexe reeks niet-militaire bedreigingen sinds haar oprichting, die nog wordt verergerd door de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne, zoals buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging, cyberaanvallen, economische druk, chantage met levensmiddelen en energie, instrumentalisering van migratie en subversieve politieke beïnvloeding; E. overwegende dat Rusland de Krim en de Oekraïense regio’s Donetsk, Cherson, Loehansk en Zaporizja op onwettige wijze is binnengevallen en heeft geannexeerd; overwegende dat Oekraïne van de nodige militaire capaciteiten moet worden voorzien zolang als nodig is om een beslissende militaire overwinning te behalen, een einde te maken aan de illegale aanvalsoorlog van Rusland, de soevereiniteit en territoriale integriteit van Oekraïne binnen zijn internationaal erkende grenzen te herstellen en toekomstige agressie te voorkomen; overwegende dat Oekraïne door zichzelf te verdedigen ook de Europese waarden en de essentiële veiligheidsbelangen van de Unie beschermt en daarvoor strijdt; overwegende dat Rusland nog steeds op onwettige wijze de Georgische regio’s Abchazië en Zuid-Ossetië en de Moldavische regio Transnistrië bezet; F. overwegende dat de nieuwe Amerikaanse regering actief heeft geprobeerd Rusland te laten instemmen met een vredesakkoord, maar dat Rusland, ondanks twee telefoongesprekken tussen de presidenten Trump en Poetin, op respectievelijk 12 februari en 18 maart 2025, alsook verschillende rechtstreekse onderhandelingsronden tussen de Verenigde Staten en Rusland in Saudi-Arabië, tot dusver heeft vermeden duidelijk te antwoorden op elk voorstel voor een staakt-het-vuren en consequent voorwaarden heeft gesteld aan een staakt-het-vuren; overwegende dat de EU, ondanks haar herhaalde kritiek, tot dusver onvoldoende vertegenwoordigd is geweest bij de onderhandelingen over een staakt-het-vuren en over vrede in Oekraïne; G. overwegende dat China, gedreven door de ambitie om een mondiale supermacht te worden, de op regels gebaseerde internationale orde uitholt door een steeds assertiever buitenlands beleid en een steeds vijandiger economisch en mededingingsbeleid te voeren en door goederen voor tweeërlei gebruik te exporteren die Rusland op het slagveld tegen Oekraïne gebruikt, waardoor de Europese belangen worden bedreigd; overwegende dat China zich ook militair zwaar bewapent, zijn economische macht gebruikt om kritiek overal in de wereld de kop in te drukken, en ernaar streeft zich te doen gelden als de dominante macht in de Indo-Pacifische regio; overwegende dat China door de intensivering van zijn confronterende, agressieve en intimiderende acties tegen een aantal van zijn buurlanden, met name in de Straat van Taiwan en de Zuid-Chinese Zee, een risico vormt voor de veiligheid in de regio en in de rest van de wereld; H. overwegende dat China in multilaterale en internationale fora al jarenlang een alternatief narratief propageert dat vraagtekens zet bij mensenrechten, democratische waarden en open markten; overwegende dat de toenemende invloed van China binnen internationale organisaties positieve vooruitgang heeft belemmerd en Taiwan verder heeft uitgesloten van rechtmatige en daadwerkelijke deelname aan deze organisaties; I. overwegende dat het veiligheidsklimaat van de EU niet alleen in Oost-Europa, maar ook in haar zuidelijke buurlanden en daarbuiten is verslechterd; J. overwegende dat de verachtelijke terroristische aanvallen van Hamas op Israël, de aanhoudende oorlog in Gaza en de militaire operaties tegen Hezbollah op Libanees grondgebied het gevaar van een regionale militaire confrontatie in het Midden-Oosten aanzienlijk hebben vergroot, en dat het risico van een escalatie in de regio in tientallen jaren niet zo hoog is geweest; overwegende dat de voortdurende aanvallen in de Rode Zee vanuit de door de Houthi’s gecontroleerde gebieden in Jemen, met steun van Iran, en de kapingen van handelsschepen door Somalische piraten, van in de Rode Zee tot in het noordwesten van de Indische Oceaan, een aanzienlijke bedreiging vormen voor de vrijheid van scheepvaart, de maritieme veiligheid en de internationale handel; overwegende dat bijkomende aanvallen door verschillende door Iran gesteunde milities in Irak en Syrië het risico van een regionale escalatie verder doen toenemen; overwegende dat de EU een eigen militaire operatie, EUNAVFOR ASPIDES, heeft opgezet om de veiligheidssituatie in het gebied te verbeteren; K. overwegende dat de oostelijke buurlanden en de landen van de Westelijke Balkan worden geconfronteerd met een steeds grotere verscheidenheid aan bedreigingen voor hun veiligheid en negatieve gevolgen ondervinden van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne en de toegenomen assertiviteit van regionale en mondiale actoren, zoals China; overwegende dat de stabiliteit van Kosovo dreigt te worden aangetast en dat met name de door de EU gefaciliteerde dialoog tussen Belgrado en Pristina dreigt vast te lopen; L. overwegende dat de rampzalige gevolgen van eerdere of aanhoudende oorlogen, instabiliteit, onveiligheid, armoede en klimaatverandering in de Sahelregio, Noordoost-Afrika en Libië ernstige risico’s met zich meebrengen voor de veiligheid van de EU en haar economische en handelsbelangen; overwegende dat de instabiliteit en de onveiligheid in de landen van het zuidelijk nabuurschap en de Sahelregio nauw verbonden zijn met en een uitdaging blijven vormen voor het beheer van de Europese buitengrenzen; overwegende dat de EU-missie voor bijstandsverlening inzake grensbeheer in Libië en operatie EUNAVFOR MED IRINI bijdragen tot duurzame vrede, veiligheid en stabiliteit door het wapenembargo te handhaven, illegale wapenhandel en mensensmokkel tegen te gaan en de Libische kustwacht op te leiden; M. overwegende dat een deel van Cyprus, een EU-lidstaat, nog steeds op onwettige wijze wordt bezet door Turkije; N. overwegende dat het Noordpoolgebied steeds belangrijker wordt voor geopolitiek, economische ontwikkeling en transport, en tegelijkertijd wordt geconfronteerd met uitdagingen in verband met klimaatverandering, militarisering en migratie; O. overwegende dat de EU-lidstaten in het verleden te weinig in defensie hebben geïnvesteerd, wat tot een investeringskloof heeft geleid; overwegende dat de lidstaten overeenstemming hebben bereikt over meer, betere en slimmere defensie-uitgaven; overwegende dat de NAVO-richtsnoeren om minstens 2 % van het bruto binnenlands product (bbp) aan defensie te besteden, in 2024 naar verwachting zouden worden overtroffen door 16 EU-lidstaten die ook NAVO-bondgenoten zijn, ten opzichte van negen in 2023; overwegende dat een toenemend aantal deskundigen defensie-investeringen ten belope van 3 % van het bbp als een noodzakelijke doelstelling beschouwen in het licht van de directe dreiging die Rusland vormt voor de EU en haar lidstaten; P. overwegende dat het Parlement en de Raad in 2023 overeenstemming hebben bereikt over het instrument voor de versterking van de Europese defensie-industrie door middel van gemeenschappelijke aanbestedingen (Edirpa) en de verordening betreffende de ondersteuning van de productie van munitie (ASAP), die als kortetermijn- en noodmaatregelen tot doel hebben gemeenschappelijke aanbestedingen voor de inkoop van defensiematerieel aan te moedigen, de productiecapaciteit van de Europese defensie-industrie te vergroten, uitgeputte voorraden aan te vullen en de versnippering in de sector defensie-aanbestedingen te verminderen; Q. overwegende dat de Commissie in 2024 voorstellen heeft gedaan voor de vaststelling van een strategie voor de Europese defensie-industrie (EDIS) en een programma voor de Europese defensie-industrie (EDIP), waarin met name aandacht wordt besteed aan de verbetering van de veiligheids- en defensievermogens van de EU; R. overwegende dat voor het opbouwen van defensievermogens en het aanpassen ervan aan de militaire behoeften een gemeenschappelijke strategische cultuur, een gemeenschappelijke dreigingsperceptie en gemeenschappelijke oplossingen nodig zijn, die moeten worden ontwikkeld en gecombineerd in doctrines en concepten; S. overwegende dat de uitzondering op het beginsel van financiering uit de EU-begroting, zoals vastgelegd in artikel 41, lid 2, VEU, alleen van toepassing is op uitgaven die voortvloeien uit operaties die gevolgen hebben op militair of defensiegebied; overwegende dat de VV/HV in alle andere gevallen, zo nodig samen met de Commissie, moet voorstellen om GBVB- of GVDB-gerelateerde uitgaven uit de EU-begroting te financieren; overwegende dat artikel 14, lid 1, en artikel 16, lid 1, VEU een evenwicht tot stand brengen tussen het Parlement en de Raad wat hun begrotingstaken betreft; overwegende dat dit evenwicht in de huidige praktijk niet tot uiting komt; T. overwegende dat in het Draghi-verslag de aandacht wordt gevestigd op een combinatie van structurele zwakheden die het concurrentievermogen van de technologische en industriële defensiebasis (EDTIB) van de EU aantasten, en wordt gewezen op versnippering, ontoereikende overheidsuitgaven voor defensie en beperkte toegang tot financiering; overwegende dat het kredietverleningsbeleid van de Europese Investeringsbank (EIB) de financiering uitsluit van munitie en wapens alsook uitrusting of infrastructuur die uitsluitend bestemd is voor gebruik door het leger en de politie; U. overwegende dat er in het Niinistö-verslag op wordt gewezen dat de EU en haar lidstaten nog niet volledig zijn voorbereid op de ergste sectoroverschrijdende of multidimensionale crisisscenario’s, met name gezien de verder verslechterende externe omgeving; overwegende dat in het verslag wordt gesteld dat veel bedreigingen al continu aanwezig zijn; overwegende dat erin wordt benadrukt dat paraatheid geboden is om potentiële tegenstanders duidelijk te maken dat zij het niet langer zullen kunnen uithouden dan de EU; overwegende dat erin wordt betreurd dat de Unie geen gemeenschappelijk plan heeft in geval van gewapende agressie en wordt onderstreept dat de EU haar definitie van veiligheid moet heroverwegen; overwegende dat erin wordt benadrukt hoe belangrijk het is dat de EU bereid is een lidstaat te steunen in geval van externe gewapende agressie en dat het potentieel van de EU voor nauwere civiel-militaire samenwerking en infrastructuur en technologie voor tweeërlei gebruik verder wordt ontsloten door het gebruik van schaarse middelen te optimaliseren en de coördinatiemechanismen voor de ernstigste crisissituaties te versterken; V. overwegende dat de integratie van artificiële intelligentie in het veiligheids- en defensiedomein, met inbegrip van wapentechnologie, gevolgen heeft voor militaire operaties doordat autonome systemen, voorspellende analyses en verbeterde besluitvormingscapaciteiten een belangrijke rol kunnen spelen op het slagveld; overwegende dat deze ontwikkeling zowel ongekende kansen als grote risico’s met zich meebrengt; W. overwegende dat het GVDB 13 civiele missies, acht militaire operaties en één civiel‑militaire missie omvat, in het kader waarvan ongeveer 5 000 personeelsleden op drie continenten worden ingezet; overwegende dat uit evaluaties van de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) blijkt dat de lidstaten, in weerwil van hun toezeggingen, vaak onvoldoende militair en/of civiel personeel voor deze missies en operaties ter beschikking stellen; overwegende dat het ook ontbreekt aan snelle besluitvorming en aan flexibiliteit en aanpassing aan de specifieke lokale behoeften ter plaatse; overwegende dat dit alles negatief uitwerkt op de algehele doeltreffendheid van de GVDB-missies en ‑operaties; overwegende dat een van de doelstellingen van het strategisch kompas erin bestaat de civiele en militaire GVDB-missies en ‑operaties van de EU te versterken door ze van een krachtiger en flexibeler mandaat te voorzien, snellere en flexibeler besluitvormingsprocessen te bevorderen en voor meer financiële solidariteit te zorgen; overwegende dat de missies en operaties van de EU vaak het doelwit zijn van hybride dreigingen, waaronder desinformatie, waardoor ze minder goed in staat zijn om stabiliteit te brengen in de landen waar ze worden ingezet en waardoor reeds aanwezige instabiliteit nog wordt versterkt, wat vaak in het voordeel is van kwaadwillige niet-statelijke actoren; X. overwegende dat de GVDB-missies en -operaties de weerbaarheid en stabiliteit in het Europese nabuurschap, onder meer in het Middellandse Zeegebied, de Westelijke Balkan, de landen van het Oostelijke Partnerschap, de Sahelregio en de Hoorn van Afrika, aanzienlijk versterken door diensten te verlenen, onder meer met betrekking tot het leger, de politie, de kustwacht, opleidingen over grensbeheer en capaciteitsopbouw; Y. overwegende dat de bijstand van de EU aan de Libische kustwacht wordt verleend via de EU-missie voor bijstandsverlening inzake geïntegreerd grensbeheer in Libië (EUBAM Libië) en operatie EUNAVFOR MED IRINI; overwegende dat EUNAVFOR MED IRINI voornamelijk tot doel heeft de uitvoering van het wapenembargo van de VN-Veiligheidsraad in Libië te ondersteunen; overwegende dat de Raad het mandaat van operatie EUNAVFOR MED IRINI heeft verlengd tot en met 31 maart 2025, onder meer met de taak de Libische kustwacht en marine op te leiden; Z. overwegende dat operatie EUFOR Althea de weg baant naar vrede, stabilisatie en de Europese integratie van Bosnië-Herzegovina en nog steeds een cruciale rol speelt bij het waarborgen van de veiligheid en stabiliteit van Bosnië en Herzegovina en de regio; overwegende dat begin maart 2025 nog eens 400 soldaten zijn ingezet ter ondersteuning van EUFOR Althea in een context van toegenomen onzekerheid in het land na de uitspraak van het Hof van Bosnië en Herzegovina in de zaak Milorad Dodik van 26 februari 2025; AA. overwegende dat de EU op 17 mei 2024 het mandaat van de EU-opleidingsmissie in Mali (EUTM) heeft beëindigd; overwegende dat de EU op 30 juni 2024 het mandaat van de militaire partnerschapsmissie van de Europese Unie in Niger (EUMPM Niger) heeft beëindigd en op 30 september 2024 het mandaat van de EU-missie voor capaciteitsopbouw in Niger (EUCAP Sahel Niger) heeft beëindigd; AB. overwegende dat de EU voor de periode 2021-2027 1,5 miljard EUR zal uittrekken voor de ondersteuning van initiatieven op het gebied van conflictpreventie, vrede en veiligheid op nationaal en regionaal niveau in Afrika bezuiden de Sahara; overwegende dat in Afrika ook aanvullende steun wordt verleend in het kader van de Europese Vredesfaciliteit (EPF), waarmee de EU allerlei soorten uitrusting en infrastructuur ter beschikking te stellen van de strijdkrachten van EU-partners; AC. overwegende dat de EU en haar lidstaten te maken hebben met steeds meer hybride aanvallen op hun grondgebied, waaronder buitenlandse inmenging en manipulatie van informatie, politieke infiltratie en sabotage, die tot doel hebben een gezond politiek debat en het vertrouwen van de EU-burgers in democratische instellingen te ondergraven en verdeeldheid te zaaien in de Europese samenlevingen en tussen naties; overwegende dat bij hybride dreigingen de komende jaren vaker sprake zal zijn van een systematische combinatie van informatieoorlogvoering, manoeuvres van snelle-reactieeenheden, grootschalige cyberoorlogvoering en veelvuldiger gebruik van opkomende en disruptieve technologieën, van op de zeebodem tot in de ruimte, waarbij gebruik wordt gemaakt van geavanceerde apparatuur voor bewaking vanuit de ruimte en vanuit de ruimte opererende aanvalssystemen, die allemaal gebruik zullen maken van geavanceerde AI, kwantumcomputing, steeds “intelligentere” technologieën om drones in zwermen te laten vliegen, offensieve cybercapaciteiten, hypersonische raketsystemen en nanotechnologische en biologische oorlogsvoering; overwegende dat Rusland en China blijk hebben gegeven van een toenemend gebruik van hybride instrumenten om de veiligheid en stabiliteit van de EU te ondermijnen; AD. overwegende dat de Russische Federatie – als onderdeel van een toolbox voor hybride oorlogsvoering – particuliere militaire bedrijven zoals de Wagnergroep en het Afrikakorps gebruikt om geloofwaardige ontkenning te behouden en tegelijkertijd invloed uit te oefenen in verschillende regio’s en zich toegang te verwerven tot natuurlijke hulpbronnen en kritieke infrastructuur; overwegende dat het Afrikakorps en de Wagnergroep gruweldaden zouden hebben gepleegd in Oekraïne, Mali, Libië, Syrië en de Centraal Afrikaanse Republiek; overwegende dat de Russische Federatie anti-Europese sentimenten heeft aangewakkerd, met name in landen met een sterke Europese aanwezigheid of waar GVDB-missies plaatsvinden; AE. overwegende dat Zweden op 7 maart 2024 als nieuw lid tot de NAVO is toegetreden, in navolging van Finland, dat in 2023 is toegetreden; overwegende dat samenwerking op veiligheids- en defensiegebied met partners en bondgenoten van cruciaal belang is voor de ambitie van de EU om een internationale veiligheidsverschaffer te worden, en een integrale pijler van het GVDB vormt; overwegende dat samenwerking met de VN, de NAVO, de Afrikaanse Unie, de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa en de Associatie van Zuidoost-Aziatische Staten (ASEAN), alsook talrijke bondgenoten en gelijkgezinde partners, zoals de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Canada, Noorwegen, Oekraïne, Moldavië, de landen van de Westelijke Balkan, Japan, Zuid-Korea, Australië, Nieuw-Zeeland en bepaalde Latijns-Amerikaanse landen, van cruciaal belang is voor de succesvolle tenuitvoerlegging van het GVDB; De gevolgen van een verschuiving van het geopolitieke paradigma voor de Europese veiligheid 1. wijst op de bedreigingen voor de veiligheid van het Europese continent, die sinds de Tweede Wereldoorlog nog nooit zo ernstig waren; is zeer bezorgd over de steeds groter wordende geopolitieke breuklijnen, de nieuwe of heroplevende imperialistische ambities van autoritaire regimes om steeds machtiger te worden, systemische rivaliteit tussen grootmachten, nationalistisch unilateralisme, de verspreiding van terrorisme, waaronder jihadistisch terrorisme, de gedwongen ontheemding van burgers en het viseren van burgers en civiele infrastructuur, en het feit dat bepaalde kwaadwillige actoren steeds sneller en vaker geweld gebruiken om hun politieke en economische doelstellingen en belangen na te streven of geschillen op te lossen; 2. spreekt in dit verband zijn ernstige bezorgdheid uit over de duidelijke verschuiving in de houding van de Verenigde Staten ten opzichte van de Russische aanvalsoorlog, waaronder het openlijk beschuldigen van Oekraïne van de voortdurende oorlog, het opschorten van Amerikaanse militaire hulp, en pogingen om Oekraïne te dwingen afstand te doen van zijn legitieme recht op zelfverdediging; betreurt ten zeerste iedere poging om de Oekraïense leiders te chanteren om zich aan de Russische agressor over te geven, enkel en alleen om een “vredesakkoord” aan te kunnen kondigen, en is van mening dat de huidige poging van de Amerikaanse regering om te onderhandelen over een staakt-het-vuren en een vredesakkoord zonder de betrokkenheid van de EU, die uiteindelijk de gevolgen ervan voor haar rekening zal moeten nemen, contraproductief is omdat de aanvallende partij er sterker uitkomt en het beeld ontstaat dat agressief beleid wordt beloond in plaats van bestraft; is voorzichtig optimistisch over het voorstel voor een staakt-het-vuren van 30 dagen; brengt in herinnering dat een staakt-het-vuren enkel een doeltreffend instrument kan zijn om de vijandelijkheden op te schorten indien de agressor zich er volledig aan houdt; verwacht dat Rusland er daarom mee instemt en zich eraan houdt, door alle aanvallen op Oekraïne, zijn militaire posities, de burgerbevolking, de infrastructuur en het grondgebied te staken; concludeert niettemin, rekening houdend met de Russische voorgeschiedenis van schendingen van eerdere akkoorden, dat er alleen vrede kan worden bereikt door de positie van Oekraïne te versterken via robuuste veiligheidsgaranties; is daarentegen van mening dat elke regeling die de legitieme aspiraties van Oekraïne ondermijnt, zoals zijn recht om zijn eigen veiligheidsregelingen te kiezen, of die geen geloofwaardige veiligheidsgaranties biedt, Oekraïne en andere Europese landen aan hernieuwde Russische aanvallen zal blootstellen; betreurt in dit verband dat de Amerikaanse regering in de Algemene Vergadering van de VN en de VN-Veiligheidsraad in lijn met de Russische regering heeft gestemd over resoluties over het feit dat de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne al drie jaar duurt; 3. is van mening dat de geopolitieke tonelen in Oekraïne, het Midden-Oosten, de Zuid-Chinese Zee en de Indo-Pacifische regio steeds meer met elkaar verbonden zijn nu met name Rusland en China hun banden aanhalen, en aanzienlijke uitdagingen voor de vrede en veiligheid in de wereld en de op regels gebaseerde internationale orde vormen, die door de internationale gemeenschap moeten worden aangepakt; wijst op het toenemende aantal aanslagen en hybride bedreigingen die tot doel hebben de democratische waarden en structuren te ondermijnen, onder meer tijdens verkiezingen, en de samenhang tussen de Europese burgers en hun gehechtheid aan op Europese waarden gebaseerde samenlevingen en de rechtsstaat op losse schroeven te zetten; is van mening dat het bij deze ontwikkelingen gaat om een paradigmaverschuiving, aangezien hierbij niet meer als uitgangspunt geldt dat gestreefd dient te worden naar internationale veiligheid op basis van de eerbiediging van het internationale recht, een op regels gebaseerde internationale orde en multilateralisme; 4. wijst op de veranderende aard van wereldwijde veiligheidsdreigingen en benadrukt dat naast militaire inspanningen ook diplomatie, ontwikkelingssamenwerking, wapenbeheersing en ontwapening een cruciale rol spelen bij het waarborgen van langdurige internationale vrede en veiligheid; merkt evenwel op dat diplomatieke inspanningen om vrede en veiligheid tot stand te brengen, de laatste tijd slechts een beperkt effect hebben gesorteerd; onderstreept dat duurzame vrede en stabiliteit in de wereld niet kunnen worden bereikt met militaire middelen alleen, maar dat er omvattende strategieën nodig zijn om de onderliggende oorzaken van instabiliteit, zoals armoede, ongelijkheid, falend bestuur en klimaatverandering, aan te pakken; benadrukt dat het Global Gateway-initiatief van de EU en andere ontwikkelingsprogramma’s moeten worden afgestemd op veiligheidsdoelstellingen, waarbij de ontwikkeling van weerbare samenlevingen wordt gestimuleerd door inclusieve economische groei, goed bestuur en mensenrechten te bevorderen; De reactie van de EU: een nieuw tijdperk van Europese veiligheid en defensie 5. is zeer ingenomen met het Joint White Paper for European Defence Readiness 2030 (25) , waarin een sterke en ambitieuze routekaart voor het verbeteren van de veiligheid van Europa wordt voorgesteld; verzoekt de Commissie en de lidstaten de verschillende ambitieuze elementen snel en zonder uitstel uit te voeren, aangezien Europa in staat moet zijn om agressors te ontmoedigen en zich op alle fronten te verdedigen, het voortouw te nemen en snel op te treden op het gebied van veiligheidsvraagstukken, alsook voor zichzelf defensiematerieel te produceren; 6. benadrukt dat het absoluut noodzakelijk is dat de EU de uitdagingen die voortvloeien uit de talrijke en voortdurend evoluerende bedreigingen voor haar veiligheid onderkent en het hoofd biedt, en dat zij daartoe werk maakt van verbeterde en nieuwe beleidsmaatregelen en acties die de EU en haar lidstaten in staat stellen om gezamenlijk en op coherente wijze hun defensie in Europa te versterken, teneinde de veiligheid van alle EU-lidstaten en hun burgers te waarborgen en hun vermogen om op mondiaal niveau op te treden, te vergroten; 7. is van mening dat diplomatie een hoeksteen van het buitenlands beleid van de EU moet blijven; 8. herinnert eraan dat het belangrijk is dat de EU een grotere strategische autonomie en defensieparaatheid tot stand brengt, zoals uiteengezet in het strategisch kompas, om ervoor te zorgen dat haar doelstellingen worden afgestemd op de collectieve en soevereine belangen van haar lidstaten en de bredere visie op Europese veiligheid en defensie; erkent in dit verband dat bepaalde lidstaten van oudsher een beleid van militaire neutraliteit voeren, en eerbiedigt het recht van elke lidstaat om zijn eigen veiligheidsbeleid te bepalen; 9. benadrukt dat het belangrijk is om artikel 42, lid 7, VEU betreffende wederzijdse bijstand in de praktijk te blijven brengen en zo solidariteit tussen de lidstaten te waarborgen, met name met de lidstaten die door hun geografische ligging rechtstreeks blootstaan aan onmiddellijke dreigingen en uitdagingen, en dat ongeacht of zij NAVO-lid zijn; dringt aan op concrete stappen in de richting van de ontwikkeling van een echt solidariteitsbeleid van de EU, onder andere door meer duidelijkheid te scheppen over de praktische regelingen voor het geval dat een lidstaat artikel 42, lid 7, VEU in werking stelt en over de samenhang tussen artikel 42, lid 7, VEU en artikel 5 van het Noord-Atlantisch Verdrag; 10. wijst op de over het algemeen beperkte vooruitgang en het gebrek aan investeringen in de ontwikkeling van gemeenschappelijke Europese defensievermogens, industriële capaciteit en defensieparaatheid sinds de oprichting van het GVDB 25 jaar geleden; stelt tot zijn spijt vast dat er ondanks de ambitie om een gemeenschappelijk defensiebeleid van de Unie uit te stippelen, zoals vastgelegd in artikel 42, lid 2, VEU, nog steeds geen concrete stappen zijn ondernomen; 11. onderstreept dat terwijl we werken aan onze eigen defensie, onze alliantie en samenwerking met de Verenigde Staten uiterst belangrijk blijven, evenals de coördinatie met de NAVO, zowel bij de ontwikkeling van vermogens als bij de uitwisseling van gerubriceerde informatie; erkent dat de veiligheidsprioriteiten van de Verenigde Staten zijn veranderd als gevolg van uitdagingen in andere regio’s, waardoor Europa de volledige verantwoordelijkheid moet nemen voor zijn defensie; 12. benadrukt de noodzaak van een echt gemeenschappelijke aanpak, gemeenschappelijk beleid en gezamenlijke inspanningen op het gebied van defensie, en van een paradigmaverschuiving in het GVDB van de EU om de EU in staat te stellen in haar nabuurschap en op het wereldtoneel besluitvaardig en doeltreffend op te treden, haar waarden, belangen en burgers te beschermen en haar strategische doelstellingen te bevorderen; onderstreept dat het belangrijk is de EU te presenteren als een sterke en verenigde internationale speler die in staat is strategischer en autonomer op te treden, zich tegen mogelijke vijandelijke aanvallen te verdedigen, haar partners te steunen en vrede, duurzame ontwikkeling en democratie tot stand te brengen; benadrukt dat het van het grootste belang is dat de EU en haar lidstaten blijven werken aan de totstandbrenging van een gemeenschappelijke strategische cultuur op het gebied van veiligheid en defensie; onderstreept dat de lidstaten samen moeten nadenken over de toekomst van hun afschrikkingsbeleid en ‑doctrines en over de aanpassing daarvan aan de veranderende veiligheidsomgeving in Europa; benadrukt verder dat de EU haar democratische en onafhankelijke structuren, besluitvormingsprocessen en operationele autonomie moet versterken om een samenhangend buitenlands en defensiebeleid te kunnen ontwikkelen; 13. verwelkomt de doelstelling van de voorzitter van de Commissie om een werkelijke Europese defensie-unie tot stand te brengen en zo op het gebied van Europese defensie en veiligheid een nieuw tijdperk in te luiden; is ingenomen met de benoeming van Andrius Kubilius, de allereerste commissaris voor Defensie en Ruimtevaart, die de opdracht heeft gekregen om samen te werken met de VV/HV; is verheugd over de publicatie van het witboek over de toekomst van de Europese defensie ; benadrukt dat de EU en haar lidstaten de Europese defensie-unie moeten definiëren, prioritaire maatregelen moeten nemen en toekomstige acties moeten voorbereiden om de defensieparaatheid van de EU te waarborgen, met name met betrekking tot de dreiging die uitgaat van Rusland, en om de afschrikking te versterken en de operationele capaciteiten als defensiemiddel in oorlogstijd te vergroten, en tegelijk moeten voorzien in civiele en humanitaire behoeften om zo het concept “voor tweeërlei gebruik” in de praktijk te brengen; 14. is ingenomen met het vijfpuntenplan “ReArm Europe”, dat op 4 maart 2025 door de voorzitter van de Commissie voorgesteld; 15. is ingenomen met de resultaten van de buitengewone bijeenkomst van de Europese Raad van 6 maart 2025 en de conclusies van de bijeenkomst van de Europese Raad van 20 maart 2025; 16. is verheugd dat in het witboek rekening is gehouden met de eisen van het Parlement met betrekking tot de noodzaak om de land-, lucht- en zeegrenzen van de EU te beschermen tegen militaire en hybride dreigingen; is ingenomen met de goedkeuring van een oostelijk grensschild (East Shield) en spreekt nogmaals zijn steun uit voor de Baltische defensielinie; 17. is ingenomen met de publicatie van de EU-strategie voor een paraatheidsunie en benadrukt dat het optreden van de EU holistisch moet zijn en alle dimensies van veiligheid – extern, intern, sociaal en economisch – moet omvatten; is er vast van overtuigd dat alleen een dergelijke alomvattende aanpak zal zorgen voor duurzame publieke steun op de lange termijn; onderstreept dat de in het witboek en de strategie voor een paraatheidsunie uiteengezette maatregelen elkaar moeten aanvullen en versterken; 18. verzoekt de EU en haar lidstaten meer inspanningen te leveren om de toezegging gestand te doen die zij in de Verklaring van Versailles hebben gedaan om meer verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen defensie en veiligheid, onder meer door een grotere strategische autonomie te bewerkstelligen en hun defensie- en afschrikkingsvermogens te versterken, in het bijzonder aan de oostgrenzen; benadrukt dat de NAVO en het trans-Atlantische partnerschap met de Verenigde Staten de hoekstenen van de Europese collectieve defensie blijven en dat de EU en de NAVO een complementaire, samenhangende en wederzijds versterkende rol spelen bij de ondersteuning van internationale vrede en veiligheid; herinnert eraan dat een sterkere en slagvaardigere EU op het gebied van veiligheid en defensie een positieve bijdrage zal leveren aan de mondiale en trans-Atlantische veiligheid en een aanvulling vormt op de NAVO; benadrukt dat de EU-lidstaten en de EU als geheel meer inspanningen moeten leveren in de vorm van meer en gerichte gezamenlijke investeringen, gezamenlijke aanbestedingen voor defensieproducten die voor het grootste deel in de EU worden ontworpen en geproduceerd, en de ontwikkeling van meer gezamenlijke vermogens, onder meer door bundeling en gezamenlijk gebruik, om zo hun strijdkrachten te versterken met het oog op operationele doeleinden op nationaal, NAVO- of EU-niveau; benadrukt dat de EU en haar lidstaten ervoor moeten zorgen dat een aanzienlijk en groter deel van hun militaire uitrusting niet onderworpen is aan beperkende regelgeving van derde landen; 19. onderschrijft de ambitie om de Europese pijler binnen de NAVO te versterken en benadrukt dat de ontwikkeling van een Europese defensie-unie hand in hand moet gaan met nauwere samenwerking tussen de EU en de NAVO, waarbij de unieke capaciteiten van elk van beide organisaties ten volle moeten worden benut; 20. benadrukt de noodzaak van nauwe coördinatie op het gebied van afschrikking en samenwerking tussen de EU en de NAVO met het oog op de ontwikkeling van coherente, complementaire en interoperabele defensievermogens en de versterking van de industriële productiecapaciteit; benadrukt dat een Europese pijler binnen de NAVO met name bestaat in de gezamenlijke aankoop van strategische hulpmiddelen of strategische wapensystemen, die vaak te duur zijn voor één lidstaat, zoals tankvliegtuigen, commando- en controlevermogens, hypersonische wapens, gelaagde luchtverdediging, vermogens voor elektronische oorlogvoering en lucht- en raketafweersystemen; is van mening dat de Europese meerwaarde ligt in de gezamenlijke ontwikkeling of aankoop van deze hulpmiddelen en systemen waaraan het de afzonderlijke EU-lidstaten in grote mate ontbreekt; wijst erop dat de vermogensontwikkeling van de EU de Europese pijler binnen de NAVO versterkt en dus bijdraagt aan de trans‑Atlantische veiligheid; vraagt dat er een regelmatige conferentie tussen de EU en de NAVO wordt gehouden om te zorgen voor nauwe coördinatie en complementariteit tussen de inspanningen van beide organisaties en hun lidstaten om de vermogensontwikkeling en bewapening te versterken, en dat daarbij wordt vermeden dat er op onnodige en disfunctionele wijze dubbel werk wordt verricht; verzoekt de Commissie en de Raad ervoor te zorgen dat de inspanningen van de EU op het gebied van de ontwikkeling van defensievermogens stroken met de doelstellingen van het defensieplanningsproces van de NAVO; dringt er voorts op aan dat alle steun uit de EPF voor de levering van uitrusting wordt verstrekt in overleg met de NAVO om de efficiëntie te vergroten en onnodige overlapping te voorkomen; De Europese veiligheid versterken: Oekraïne ondersteunen door de levering van militaire vermogens om een einde te maken aan de Russische aanvalsoorlog 21. dringt erop aan dat de EU Oekraïne veiligheidsgaranties moet bieden, zoals wordt aanbevolen in het veiligheidspact van Kiev, om verdere Russische agressie te ontmoedigen; 22. benadrukt dat de financiële steun van de EU en haar lidstaten aan Oekraïne groter is dan die van gelijk welk ander land, waaruit blijkt dat de inzet van de EU voor Oekraïne ongeëvenaard is; beklemtoont dat de EU in onderhandelingen die van invloed zijn op de veiligheid van Europa een rol toebedeeld moet krijgen die in verhouding staat tot haar politieke en economische gewicht; stelt nogmaals dat er van onderhandelingen die raken aan de Europese veiligheid geen sprake kan zijn zonder dat de EU mee aan tafel zit; 23. herhaalt de conclusie van de Europese Raad van 20 maart 2025 waarin het beginsel van “vrede bereiken door sterk te zijn” wordt onderschreven, en onderstreept dat Oekraïne zo sterk mogelijk moet staan om uiteindelijk met Rusland te onderhandelen; 24. benadrukt dat een alomvattend vredesakkoord, waarin de onafhankelijkheid, de soevereiniteit en de territoriale integriteit van Oekraïne worden geëerbiedigd, moet vergezeld gaan van robuuste en geloofwaardige veiligheidsgaranties voor Oekraïne, ter afschrikking van toekomstige Russische agressie; is ingenomen met de inspanningen die in dit verband met gelijkgestemde partners en NAVO-partners zijn gestart; is ingenomen met de conclusies van de Europese Raad van 20 maart 2025, waarin wordt benadrukt dat de EU en haar lidstaten bereid zijn bij te dragen aan veiligheidsgaranties, met name door het ondersteunen van het vermogen van Oekraïne om zich doeltreffend te verdedigen; 25. spreekt nogmaals de stellige overtuiging uit dat de EU en haar lidstaten solidair moeten blijven met Oekraïne tijdens de Russische aanvalsoorlog en dat zij Oekraïne tijdig alle militaire middelen moeten verschaffen die het nodig heeft om zich te verdedigen, de Russische strijdkrachten en hun handlangers af te weren, het conflict te beëindigen, zijn soevereiniteit te beschermen en zijn territoriale integriteit binnen zijn internationaal erkende grenzen te herstellen; staat dan ook volledig achter de “stekelvarkenstrategie” voor Oekraïne, zoals uiteengezet in het witboek; is ingenomen met de door de EU en Oekraïne overeengekomen gezamenlijke toezeggingen op het gebied van veiligheid en met de bilaterale veiligheidsovereenkomsten die Oekraïne met een aantal lidstaten heeft gesloten; benadrukt dat deze toezeggingen en overeenkomsten deel uitmaken van een breder internationaal gecoördineerd pakket van veiligheidsgaranties voor Oekraïne, waaronder de vaststelling door de G7 van een multilateraal kader voor onderhandelingen over bilaterale veiligheidstoezeggingen en ‑regelingen voor Oekraïne; is van mening dat Oekraïne zonder beslissende militaire steun van de EU geen overwinning op Rusland zal kunnen behalen; verzoekt de EU-lidstaten nogmaals met klem hun toezeggingen spoedig na te komen en wapens, gevechtsvliegtuigen, drones, luchtafweer, wapensystemen en munitie aan Oekraïne te leveren, inclusief vanuit vliegtuigen te lanceren kruisvluchtwapens en grond-grondsystemen, en om de betreffende hoeveelheden aanzienlijk te verhogen; neemt nota van de geslaagde levering van 1 miljoen patronen aan Oekraïne, zoals in maart 2023 door de Raad was overeengekomen, ondanks de betreurenswaardige vertraging van negen maanden; stelt vast dat de productiecapaciteit van artilleriemunitie in de EU er aanzienlijk op is vooruitgegaan, wat bijdraagt tot de paraatheid en het vermogen van de EU om Oekraïne te steunen; benadrukt dat het belangrijk is de droneafweercapaciteiten van Oekraïne te versterken, als cruciaal element om bedreigingen vanuit de lucht tegen te gaan en de operationele veiligheid te handhaven; vraagt dat er gespecialiseerde uitrusting en deskundigheid worden verstrekt om de Oekraïense strijdkrachten in staat te stellen vijandige droneactiviteiten snel op te sporen, te volgen en erop te reageren, zodat zowel de militaire als de civiele infrastructuur goed worden beschermd; verzoekt de lidstaten alle beperkingen op te heffen die Oekraïne beletten westerse wapensystemen overeenkomstig het internationaal recht te gebruiken tegen legitieme militaire doelwitten in Rusland; verzoekt de Raad zich ertoe te verbinden alle in beslag genomen militaire uitrusting of munitie van EU-operaties en ‑missies binnen en buiten de EU over te dragen aan Oekraïne; herhaalt zijn standpunt dat alle EU-lidstaten en NAVO-bondgenoten zich er collectief en individueel toe moeten verbinden Oekraïne militair te steunen met niet minder dan 0,25 % van hun bbp per jaar; 26. herhaalt dat Oekraïne het inherente recht heeft om zijn eigen lot te kiezen en vraagt nogmaals dat Oekraïne en de EU op passende wijze worden betrokken bij de lopende onderhandelingen tussen de Verenigde Staten en Rusland; 27. looft het “Deense model” van steun aan Oekraïne, dat erin bestaat rechtstreeks in Oekraïne geproduceerde defensievermogens aan te kopen; vraagt de EU en haar lidstaten dit model krachtig te steunen en het potentieel ervan ten volle te benutten, aangezien de industriële defensiecapaciteit van Oekraïne, die op ongeveer 50 % wordt geraamd, onderbenut wordt, en omdat het model beide partijen veel voordelen biedt, zoals goedkoper materieel, snellere en veiligere logistiek, gemakkelijkere opleiding en gemakkelijker onderhoud; 28. vraagt de EU en haar lidstaten Oekraïne te steunen bij zijn inspanningen om meer internationale medestanders te vinden voor het overwinningsplan en de vredesformule die de president van Oekraïne, Volodymyr Zelensky, heeft gepresenteerd, omdat dit de enige realistische manier is om de soevereiniteit en de territoriale integriteit van Oekraïne te herstellen op basis van het internationaal recht, om Rusland, zijn leiders en zijn handlangers, en met name het Belarussische regime, ter verantwoording te roepen voor het voeren van een aanvalsoorlog tegen Oekraïne en het plegen van oorlogsmisdrijven en het misdrijf agressie, en om ervoor te zorgen dat Rusland herstelbetalingen en andere betalingen verricht ter compensatie van de grote schade die in Oekraïne is aangericht; benadrukt dat om het even welk initiatief om het conflict te beëindigen, de steun moet hebben van Oekraïne en uiteindelijk van zijn bevolking; 29. verzoekt de HV/VV meer diplomatieke steun te vergaren voor Oekraïne en voor de aan Rusland opgelegde sancties, met gebruikmaking van het volledige spectrum van het diplomatieke instrumentarium, en de EU-lidstaten aan te moedigen om secundaire sancties te overwegen; betreurt dat er onderdelen van westerse oorsprong zijn aangetroffen in wapens en wapensystemen die door Rusland worden gebruikt tegen Oekraïne, en verzoekt de EU en de lidstaten de sancties strikter toe te passen; dringt erop aan dat de lidstaten meer actie ondernemen en samenwerken om de Russische schaduwvloot een halt toe te roepen; 30. spreekt zijn krachtige afkeuring uit over de rol die Noord-Korea in de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne speelt door Noord-Koreaanse troepen op te leiden en naar Rusland te sturen om rechtstreeks aan de oorlog deel te nemen of om de Russische strijdkrachten te ondersteunen; hekelt ook in de krachtigste bewoordingen de levering door Noord-Korea van militaire uitrusting en wapens die actief worden ingezet op het slagveld, en de betrokkenheid van het land bij het omzeilen van sancties; beschouwt de acties van Noord-Korea als een flagrante schending van internationale normen en waarschuwt voor het gevaarlijke en aanzienlijke risico van escalatie dat zij vormen voor Europa en de ruimere internationale gemeenschap; wijst met grote bezorgdheid op het risico dat Noord-Korea het slagveld in Oekraïne gebruikt als platform om geavanceerde gevechtstactieken, waaronder oorlogvoering met drones, te bestuderen met het voornemen om deze technieken in mogelijke toekomstige conflicten toe te passen; spreekt zijn verontwaardiging uit over het feit dat verscheidene andere schurkenstaten, waaronder Iran, de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne actief steunen; hekelt in dit verband de overdracht door Iran van Shahed-drones, munitie en ballistische raketten aan Rusland, waardoor het risico van een mogelijke militaire interventie door de Islamitische Revolutionaire Garde in de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne toeneemt; is er vast van overtuigd dat de EU en de internationale gemeenschap hier krachtig op moeten reageren met een combinatie van diplomatieke, militaire en economische maatregelen, en vooral door Oekraïne meer steun te geven om zich beter te kunnen verdedigen tegen deze alliantie van schurkenstaten die Rusland heeft opgebouwd; onderstreept dat het belangrijk is om in dit verband nauwe contacten te onderhouden met de nieuwe Amerikaanse regering; 31. wijst op het belang van de EPF, die een belangrijke rol heeft gespeeld omdat daaruit steun is verleend voor de ontwikkeling van militaire vermogens en het opleiden van Oekraïense strijdkrachten, waarbij de coördinatie voor alle belanghebbenden werd gefaciliteerd via het clearinghousemechanisme onder beheer van de militaire staf van de EU; juicht het toe dat binnen de EPF een fonds voor bijstand aan Oekraïne is opgericht en pleit ervoor dat de financiële middelen voor militaire bijstand aan Oekraïne via dit instrument worden verhoogd en dat tegelijk een financieel perspectief op middellange termijn wordt geboden; dringt er bij de Hongaarse regering op aan onmiddellijk te stoppen met haar pogingen om de acties van de EU ter ondersteuning van Oekraïne te belemmeren en haar veto in te trekken tegen de verlenging van de EU-sancties en de militaire steun van de EPF aan Oekraïne, waaronder de overeengekomen terugbetaling aan de EU-lidstaten van de militaire hulp die zij hebben verstrekt; uit zijn diepe bezorgdheid over het feit dat het veto van de Hongaarse regering de opening van een nieuwe uitgaventranche ter ondersteuning van de Oekraïense strijdkrachten heeft geblokkeerd en de vrijgave van 6,6 miljard EUR aan gedeeltelijke terugbetaling aan de EU-lidstaten die militaire steun aan Oekraïne verlenen, heeft verhinderd; dringt er bij de Raad en de VV/HV op aan om innovatieve oplossingen te vinden waarmee deze blokkades kunnen worden opgeheven en deze besnoeiingen kunnen worden gecompenseerd; moedigt de lidstaten aan om op scenario’s gebaseerde en voorspelbare inventarissen op te maken van de militaire vermogens die in het kader van de EPF kunnen worden verstrekt, om ervoor te zorgen dat de vermogens die op korte termijn nodig zijn, snel bij de lidstaten kunnen worden opgevraagd en onverwijld worden geleverd, en dat de vermogens die Oekraïne op lange termijn kunnen helpen om de afschrikking te herstellen, binnen een afzienbare termijn ter beschikking worden gesteld, zo nodig in coördinatie met derde landen; waardeert het dat alle militaire bijstand en wapenleveringen in het kader van de EPF volledig in overeenstemming zijn geweest met het gemeenschappelijk standpunt van de EU inzake wapenuitvoer, het internationaal recht inzake de mensenrechten en het humanitaire recht, en dat voor de nodige transparantie en verantwoording wordt gezorgd; 32. is het niet eens met het beleid van de Hongaarse regering ten aanzien van Rusland, het gebruik van veto’s tegen EU-sancties en het blokkeren van de financiële steun en defensiesteun van de EU voor Oekraïne; is van mening dat het optreden van de Hongaarse regering de eenheid en solidariteit in Europa ondermijnt; herinnert eraan dat landen in het kader van de Europese Vredesfaciliteit recht hebben op een financiële compensatie voor de levering van uitrusting aan Oekraïne en onderstreept in het licht hiervan dat de huidige blokkering van terugbetalingen aan 25 lidstaten – waarbij Polen de grootste dupe is met in totaal 450 miljoen EUR aan onbetaalde compensaties – onmiddellijk moet worden opgeheven; 33. vestigt de aandacht op het resultaat van de NAVO-top in Washington, waar opnieuw is bevestigd dat de toekomst van Oekraïne in de NAVO ligt en dat het bondgenootschap het recht van Oekraïne ondersteunt om zijn eigen veiligheidsregelingen te kiezen en zelf over zijn toekomst te beslissen, zonder inmenging van buitenaf; is het ermee eens dat zowel de EU als de NAVO blijk hebben gegeven van politieke eenheid in hun solidariteit met en hun inzet voor steun aan Oekraïne; verklaart nogmaals ervan overtuigd te zijn dat Oekraïne zich onomkeerbaar op weg naar NAVO-lidmaatschap bevindt; is ingenomen met de toezegging van de bondgenoten om veiligheidsbijstand op lange termijn te verlenen voor de levering van militair materieel, bijstand en opleiding voor Oekraïne; erkent de cruciale rol van de NAVO, de samenwerking tussen de EU en de NAVO en NAVO-bondgenoten zoals de VS en het VK bij het coördineren van de inspanningen om Oekraïne militair te steunen, niet alleen door de levering van wapens, munitie en uitrusting, maar ook met inlichtingen en gegevens; 34. is ingenomen met het besluit van de Raad van 21 mei 2024 om de nettowinsten als gevolg van uitzonderlijke inkomsten uit bevroren activa van de Russische centrale bank (RCB) in de EU, die voortvloeien uit de uitvoering van de door de EU opgelegde beperkende maatregelen, te gebruiken voor verdere militaire steun aan Oekraïne en ten behoeve van de defensie-industrie en de wederopbouw van het land; is ook ingenomen met het akkoord met de Raad, dat heeft geleid tot het besluit van de Raad van 23 oktober 2024 om een pakket financiële bijstand goed te keuren, waaronder een buitengewone macrofinanciële bijstandslening van maximaal 35 miljard EUR en de instelling van een samenwerkingsmechanisme voor leningen aan Oekraïne, dat gebruik zal maken van bijdragen uit de winsten van geïmmobiliseerde activa van de RCB en Oekraïne zal ondersteunen bij de terugbetaling van leningen van de EU en haar G7-partners ten belope van maximaal 45 miljard EUR; herinnert er echter aan dat de beschikbaarstelling van deze financiële bijstand ten koste zal gaan van het bedrag dat bestemd is voor militaire steun van de EU via de faciliteit voor Oekraïne, die nu slechts maximaal 15 % van de winst uit de geïmmobiliseerde activa van de RCB zal ontvangen; 35. is verheugd over de resultaten van de missie van de EU ter ondersteuning van Oekraïne (EUMAM), die tot dusver meer dan 70 000 Oekraïense soldaten op EU-grondgebied heeft opgeleid, waarmee de EU de grootste verstrekker van militaire opleiding aan Oekraïne is geworden, en die een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan de versterking van de militaire capaciteit van de Oekraïense strijdkrachten; neemt nota van de nieuwe doelstelling om tegen het einde van de winter van 2024-2025 75 000 Oekraïense soldaten op te leiden; is ingenomen met het besluit van de Raad van 8 november 2024 om het mandaat van de missie met twee jaar te verlengen; vraagt dat de financiële, logistieke en personele middelen van de EUMAM worden uitgebreid en worden aangepast aan de evoluerende militaire opleidingsbehoeften van de Oekraïense strijdkrachten, onder meer op het gebied van luchtafweer en maritieme defensie, en aan de gevraagde hervormingsinspanningen op lange termijn in overeenstemming met de gezamenlijke toezeggingen op veiligheidsgebied van de EU en Oekraïne; is ingenomen met de grote deelname van de lidstaten aan EUMAM, die als model zal dienen voor toekomstige militaire trainingsmissies, die afschrikking in de hand werken door de interoperabiliteit tussen de lidstaten en de partners aanzienlijk te verbeteren, en verzoekt de lidstaten blijk te geven van dezelfde ambitie en bijdragen met betrekking tot andere lopende en toekomstige GVDB-missies en ‑operaties; benadrukt dat de EUMAM ook moet fungeren als platform voor de uitwisseling van best practices om ervoor te zorgen dat de Europese strijdkrachten ook kunnen profiteren van de lessen die de Oekraïense strijdkrachten op het slagveld hebben geleerd; is ingenomen met de start van de op de NAVO-top in Washington aangekondigde NSATU-missie van de NAVO (veiligheidsbijstand en ‑training voor Oekraïne), die de verstrekking van militaire opleiding en uitrusting aan Oekraïne door NAVO-bondgenoten en ‑partners coördineert en logistieke steun verleent; benadrukt het belang van nauwe coördinatie tussen de EUMAM en de NSATU; 36. prijst het werk dat de adviesmissie van de Europese Unie in Oekraïne (EUAM) heeft geleverd bij de uitvoering, in moeilijke omstandigheden, van haar onlangs versterkte mandaat; verzoekt de EU ervoor te zorgen dat de EUAM over voldoende financiële en logistieke middelen en deskundig personeel beschikt om in de behoeften van Oekraïne te voorzien, en verwelkomt in dit verband de deelname van niet-EU-landen; benadrukt het belang van EUAM en haar rol als de grootste EU-aanwezigheid ter plaatse, die strategisch advies verleent aan de nationale autoriteiten en de nationale veiligheidsdiensten van Oekraïne; wijst op de kerntaken van de EUAM, namelijk de bestrijding van georganiseerde en grensoverschrijdende criminaliteit, het herstel van de openbare diensten in bevrijde gebieden en de ondersteuning van onderzoek naar en vervolging van internationale misdrijven, waarbij wordt voortgebouwd op de aanwezigheid en deskundigheid van de EUAM; 37. benadrukt dat het belangrijk is om met de Oekraïense defensie-industrie samen te werken en die geleidelijk te integreren in de technologische en industriële defensiebasis (EDTIB) van de EU, en dringt er in dit verband op aan dat bij de voorbereiding van nieuwe wetgevingsinitiatieven van de Commissie om de EDTIB te versterken, ten volle rekening wordt gehouden met de Oekraïense defensie; benadrukt dat er concrete stappen moeten worden gezet om Oekraïne tijdens het proces van toetreding tot de EU te integreren in het defensiebeleid en de defensieprogramma’s van de EU, onder meer door de Oekraïense strijdkrachten aan te passen aan de vermogensvereisten van de EU en ze te betrekken bij grensoverschrijdende projecten en programma’s voor industriële en technologische samenwerking op defensiegebied; is in dit verband ingenomen met de opening van het EU-Bureau voor defensie-innovatie in Oekraïne, dat de Oekraïense behoeften en capaciteiten op het gebied van defensie-innovatie in kaart moet brengen, gezamenlijke initiatieven moet faciliteren, grensoverschrijdende samenwerking tussen belanghebbenden uit de EU en de Oekraïense defensie-industrie moet bevorderen, en als contactpunt voor Oekraïense partners en coördinatie- en informatiehub moet fungeren; is ingenomen met de lopende initiatieven van diverse EU-lidstaten om nauwer met Oekraïne samen te werken op het gebied van onderzoek en industriële productie op defensiegebied, en dringt aan op verdere benutting van het innovatieve defensiepotentieel van Oekraïne om wapens en munitie te ontwikkelen en de productie ervan te versnellen in nauwe samenwerking met de EU en andere westerse partners, met gebruikmaking van de beschikbare steunmechanismen; verzoekt de militaire industrieën van de EU-lidstaten hun toezegging na te komen om militaire productie op Oekraïens grondgebied tot stand te brengen; 38. benadrukt dat de ontmijningscapaciteit in Oekraïne moet worden vergroot om de wijdverbreide aanwezigheid van niet-geëxplodeerde munitie en landmijnen aan te pakken en om de Oekraïense wateren in de Zwarte Zee te ontmijnen; pleit voor de toewijzing van specifieke middelen ter ondersteuning van uitgebreide ontmijningsopleidingen, met inbegrip van geavanceerde detectie- en verwijderingstechnieken; merkt op dat een grotere ontmijningscapaciteit niet alleen veiligere militaire operaties mogelijk zal maken, maar ook het herstel en de veiligheid van door de oorlog getroffen civiele gebieden zal ondersteunen; De krachten bundelen om de defensievermogens te vergroten 39. is ingenomen met de in de EDIS geformuleerde ambitie om de defensieparaatheid van de EU en haar lidstaten te vergroten en de EDTIB een impuls te geven; acht het voorstel van de Commissie om een programma voor de Europese defensie-industrie (EDIP) op te zetten in dit verband van vitaal belang; steunt de doelstelling om de industriële paraatheid van de EU op defensiegebied te versterken, de gezamenlijke defensieplanning te verbeteren en gezamenlijke aanbestedingen van de lidstaten verder te faciliteren in overeenstemming met de prioriteiten die in het vermogensontwikkelingsplan (Capability Development Plan – CDP) en de samenwerkingsgebieden die in de gecoördineerde jaarlijkse evaluatie inzake defensie (Coordinated Annual Review on Defence – CARD) zijn vastgesteld, teneinde Europese defensieprojecten van gemeenschappelijk belang op te zetten, met name op gebieden met strategische vermogens, zoals lucht- en raketafweer, alsook om de continuïteit van de voorziening en de toegang tot kritieke grondstoffen te waarborgen en tekorten in de defensieproductie te voorkomen; staat volledig achter het idee om voornamelijk gebruik te maken van samenwerking op EU-niveau in de Europese defensie-industrie, en steunt de concrete gekwantificeerde doelstellingen voor samenwerking die in de EDIS worden voorgesteld en die met name gericht zijn op gezamenlijke aanbestedingen, waarbij de lidstaten in het bijzonder wordt verzocht om tegen 2030 ten minste 40 % van het defensiematerieel gezamenlijk aan te kopen, ervoor te zorgen dat de waarde van de defensiehandel binnen de EU tegen 2030 ten minste 35 % van de waarde van de defensiemarkt in de EU vertegenwoordigt, en tegen 2030 ten minste 50 % en tegen 2035 ten minste 60 % van hun defensie-investeringen binnen de EU te doen; 40. benadrukt dat permanente gestructureerde samenwerking (Permanent Structured Cooperation – PESCO) belangrijk is om de defensievermogens van de EU te verbeteren en te harmoniseren; stelt nogmaals tot zijn spijt vast dat de lidstaten het PESCO-kader nog steeds niet ten volle benutten en dat de huidige 66 lopende projecten weinig tastbare resultaten opleveren; betreurt voorts het gebrek aan informatieverstrekking aan het Parlement over de redenen voor de afsluiting van zes projecten en de mogelijke resultaten ervan; wijst erop dat de deelnemende lidstaten hebben ingestemd met twintig bindende toezeggingen om de ambitie van de EU op het gebied van defensie waar te maken; is van mening dat de resultaten en vooruitzichten van de PESCO-projecten grondig moeten worden geëvalueerd teneinde de huidige reeks projecten te stroomlijnen tot een kleine reeks prioritaire projecten en projecten waarbij onvoldoende vooruitgang is geboekt, stop te zetten; stelt voor om binnen de PESCO een prioriteitsregeling in te stellen om de vastgestelde lacunes en prioriteiten op het gebied van vermogens doeltreffend aan te pakken; 41. verwelkomt het voorstel van de Commissie voor een EDIP; neemt met bezorgdheid kennis van het oordeel van de Europese Rekenkamer dat de financiële middelen voor het EDIP ontoereikend zijn in het licht van de doelstellingen ervan, en herhaalt daarom zijn oproep om in de nodige financiering voor defensie te voorzien; benadrukt dat het EDIP zonder aanzienlijke budgettaire inspanningen geen significant effect zal hebben op de militaire steun aan Oekraïne, de ontwikkeling van echte Europese defensievermogens en een concurrerende EDTIB; is ingenomen met de herziening in 2023 van het CDP; betreurt dat er sinds de vaststelling van het eerste CDP in 2008 weinig vooruitgang op het gebied van vermogensontwikkeling is geboekt; verzoekt de lidstaten de gezamenlijke inspanningen om tijdig substantiële vooruitgang te boeken, aanzienlijk op te voeren door volledig en coherent gebruik te maken van EU-instrumenten zoals het Europees Defensiefonds (EDF), PESCO en de gecoördineerde jaarlijkse evaluatie inzake defensie (Coordinated Annual Review on Defence – CARD), alsook de instrumenten die in het EDIP-voorstel worden voorgesteld; 42. is ingenomen met de gezamenlijke inspanningen die tot dusver zijn geleverd om de paraatheid van de EU op defensiegebied te versterken door middel van maatregelen ter versterking en ondersteuning van de aanpassing van de EDTIB, met name via de Edirpa- en de ASAP-verordening, en vraagt dat die spoedig ten uitvoer worden gelegd; betreurt dat de financiële middelen van het Edirpa beperkt blijven en wijst erop dat de rol van de ASAP met betrekking tot de ambitie om Oekraïne één miljoen stuks munitie te leveren, werd beperkt door het bezwaar van de Raad tegen de regelgevingselementen ervan; 43. is verheugd over de inspanningen en investeringen die bedrijven van de EDTIB tot dusver hebben gedaan om de industriële capaciteit te versterken, onder meer met steun van EU-instrumenten; benadrukt dat voor een verdere en duurzame versterking van de capaciteit van de EDTIB in de eerste plaats bestellingen van de lidstaten nodig zijn, die gezamenlijk moeten worden gedaan om de defensieparaatheid van de Unie te waarborgen, de interoperabiliteit tussen de strijdkrachten van de lidstaten te verbeteren en schaalvoordelen te creëren, zodat het geld van de Europese belastingbetalers optimaal wordt benut; verzoekt de lidstaten daarom de inspanningen voor gezamenlijke aanbestedingen op te voeren op basis van de vermogenstekorten die zijn vastgesteld in de analyse van de lacunes op het gebied van defensie-investeringen en de vermogensprioriteiten van het CDP; onderstreept dat voor doeltreffende gezamenlijke aanbestedingen voor ontwikkelingsprojecten, met name in het kader van het EDF, een gezamenlijke definitie van de militaire vereisten van de respectieve systemen nodig is om voldoende schaalvoordelen te kunnen behalen; verzoekt de Commissie in dit verband gebruik te maken van de deskundigheid van het Militair Comité van de EU om een dergelijke gezamenlijke definitie op te stellen teneinde militaire coherentie op industrieel niveau te waarborgen; verzoekt de lidstaten gezamenlijke aanbestedingen te organiseren met het oog op de totstandbrenging van pan-Europese waardeketens door de productie over de hele Unie te verspreiden en zo de economische aantrekkelijkheid van gezamenlijke aanbestedingen te vergroten, en tegelijkertijd strategische redundantie in de productiecapaciteit in te bouwen met het oog op een grotere veerkracht in geval van een gewapend conflict; verzoekt de lidstaten en de Commissie voorts te streven naar een verdere versterking van gezamenlijke aanbestedingsmechanismen en voldoende coördinatie door het Europees Defensieagentschap; 44. onderstreept dat er verder werk moet worden gemaakt van het vertalen van ontwikkelingsprojecten in commercieel interessante oplossingen en is verheugd dat het EDIP-voorstel een desbetreffende bepaling bevat; betreurt dat er met betrekking tot de projecten voor de toekomstige gevechtstank en hypersonische luchtafweerraketten sprake is geweest van onnodig en dysfunctioneel dubbel werk; is bezorgd over het feit dat dergelijk dubbel werk indruist tegen de in de EDIS vermelde ambitie om tegen 2035 60 % bij de EDTIB aan te kopen, omdat versnippering ertoe leidt dat het langer duurt voordat er commercieel interessante oplossingen worden gerealiseerd, zodat er hoogstwaarschijnlijk in de VS zal worden aangekocht; betreurt ook de oplopende vertragingen bij projecten voor de ontwikkeling van essentiële vermogens, met name het Frans-Duitse project voor het Main Ground Combat System en het Frans-Duits-Spaanse project voor het Future Combat Air System, waardoor ook het risico bestaat dat in de toekomst Amerikaanse oplossingen zullen worden aangeschaft; benadrukt dat alle mogelijke synergieën met het EDF moeten worden benut en dat dubbel werk moet worden voorkomen; 45. benadrukt dat de output van de respectieve planningsprocessen voor vermogensontwikkeling van de EU en de NAVO coherent moet zijn; dringt erop aan dat de interoperabiliteit van militair materieel van EU-lidstaten en NAVO-bondgenoten wordt verbeterd en dat industriële samenwerking wordt bevorderd door ervoor te zorgen dat toekomstige wettelijke EU-normen voor onderdelen van defensieproducten en munitie gebaseerd zijn op de NAVO-normen; 46. is ingenomen met het voorstel voor Europese defensieprojecten van gemeenschappelijk belang voor de ontwikkeling van gemeenschappelijke vermogens die de financiële middelen van één enkele lidstaat overstijgen; is van mening dat deze projecten moeten worden gebruikt ter ondersteuning van de industriële en technologische capaciteiten die ten grondslag liggen aan de belangrijke gemeenschappelijke prioriteiten van verscheidene lidstaten en op gebieden als bescherming en verdediging van de buitengrenzen, met name ter land, alsook ter ondersteuning van strategische hulpmiddelen, met name in de ruimte en op het vlak van Europese luchtverdediging, om actie te ondernemen inzake alle soorten dreigingen, en ter verbetering van de militaire mobiliteit, met name strategisch en tactisch luchttransport, diepteaanvallen, drone- en antidronetechnologieën, raketten en munitie, en artificiële intelligentie, teneinde soevereine infrastructuur en kritieke hulpmiddelen te ontwikkelen; benadrukt dat pragmatisch te werk moet worden gegaan, gezien het grote aantal prioriteiten en de noodzaak om nieuwe middelen aan te boren; is in dit verband van mening dat de EU zich waar mogelijk moet richten op snel beschikbare en beproefde Europese technologieën die de afhankelijkheid van de EU geleidelijk verminderen en haar veiligheid verbeteren; benadrukt dat de ontwikkeling van pan-Europese waardeketens in de defensiesamenwerking van de EU moet worden ondersteund door bedrijven in de hele Unie erin op te nemen en het concurrentievermogen in de sector te versterken met verschillende middelen, zoals fusies en marktleiders; is bovendien van mening dat het defensiebeleid van de EU niet zozeer gericht moet zijn op billijke opbrengsten, maar op het stimuleren van de groei van EU-kenniscentra; 47. benadrukt dat het van vitaal belang is om de versnippering van de defensie-industrie in de EU tegen te gaan en uiteindelijk een echte eengemaakte EU-markt voor defensieproducten tot stand te brengen, aangezien de huidige structuur leidt tot onnodige overlappingen en een veelvoud aan inefficiënties bij defensie-uitgaven en het gebruik ervan, en structureel in de weg staat aan het verbeteren van de defensieparaatheid; is bezorgd over het feit dat de eengemaakte markt voor defensieproducten nog steeds op losse schroeven staat door een onvoldoende geharmoniseerde toepassing van de regels door de lidstaten en door een onevenredig gebruik van de vrijstelling waarin artikel 346 VWEU voorziet; onderschrijft de oproep om een echte eengemaakte markt voor defensieproducten en ‑diensten tot stand te brengen, zoals ook in het Niinistö-verslag wordt bepleit; benadrukt dat er behoefte is aan een nieuw, geactualiseerd en doeltreffend regelgevingskader dat erop gericht is de belemmeringen voor markttoegang voor defensieproducten te verminderen, de consolidatie van de defensie-industrie in de EU mogelijk te maken en EU-bedrijven in staat te stellen het commerciële potentieel ten volle te benutten, innovatie en meer en vlottere grensoverschrijdende en civiele en militaire samenwerking aan te moedigen, de productie te stimuleren, de voorzieningszekerheid te vergroten en voor slimmere en efficiëntere overheidsinvesteringen in de EDTIB te zorgen; onderstreept tegelijk dat het belangrijk is een vruchtbare concurrentie tussen verschillende concurrenten in stand te houden en te voorkomen dat er oligopolies ontstaan waarin individuele aanbieders vrij de prijzen en de beschikbaarheid van defensieproducten kunnen bepalen; verzoekt de Commissie voorstellen in te dienen om de eengemaakte markt voor defensie van de EU te voltooien en deze voorstellen met name te baseren op een beoordeling van de EU-voorschriften inzake overheidsopdrachten op defensiegebied en inzake de overdracht van defensiegerelateerde producten, alsook op een inventarisatie en analyse van de beperkingen van en lacunes in het huidige rechtskader; verzoekt de Commissie voorts voorstellen te doen voor een uitlegging van artikel 346 VWEU die strookt met de huidige realiteit van een onderling afhankelijke veiligheidsarchitectuur in de EU; vraagt dat de tenuitvoerlegging van Richtlijn 2009/81/EG betreffende overheidsopdrachten op defensie- en veiligheidsgebied (26) en Richtlijn 2009/43/EG betreffende de overdracht van defensiegerelateerde producten binnen de EU (27) (de “overdrachtsrichtlijn”) wordt verbeterd en dat zo nodig, in het licht van de EDIS, voorstellen voor de herziening van deze richtlijnen worden ingediend; 48. beklemtoont dat er zowel inspanningen moeten worden verricht ter versterking van de bestaande vermogens van de wapenindustrie in de lidstaten op de korte en middellange termijn, als inspanningen ter ondersteuning van onderzoek naar en ontwikkeling (O&O) van nieuwe en innovatieve militaire uitrusting en wapens die aansluiten bij de huidige en toekomstige behoeften van de strijdkrachten van de lidstaten en van de EU-defensievermogens, bijvoorbeeld vermogens die nodig zijn voor GVDB-missies en -operaties en de snel inzetbare EU-capaciteit (RDC); benadrukt dat de focus moet liggen op het behouden en verder versterken van het technologische voordeel middels gerichte strategische projecten, omdat dit een essentieel onderdeel is van de afschrikking van onze tegenstanders en concurrenten; onderstreept dat alle lidstaten betrokken moeten worden bij veiligheids- en defensiestrategieën, met name als het gaat om de ontwikkeling van de defensie-industrie; 49. is van mening dat er een doeltreffend EU-bewapeningsbeleid moet worden ontwikkeld, dat onder meer bestaat uit beleidsmaatregelen die erop gericht zijn een goed functionerende en doeltreffende externe handelsdimensie tot stand te brengen met als doel partners die worden bedreigd door agressieve autoritaire regimes te ondersteunen en te voorkomen dat wapens worden geleverd aan ondemocratische agressieve regimes, overeenkomstig de acht bestaande EU-criteria; wijst erop dat de interpretatie door de lidstaten van artikel 346 VWEU te strikt op nationale belangen gericht is, en dat dit probleem moet worden aangepakt; 50. is van mening dat de EU op het gebied van defensie alleen moet samenwerken met gelijkgestemde internationale partners en dat bij elke vorm van samenwerking de veiligheids- en defensiebelangen van de EU en haar lidstaten te allen tijde in het oog moeten worden gehouden; herinnert eraan dat het een strategisch risico is om afhankelijk te zijn van leveranciers van kritieke producten met digitale elementen met een hoog risico, en dat dit probleem op het niveau van de EU moet worden aangepakt; dringt er bij de bevoegde autoriteiten van de lidstaten op aan te onderzoeken hoe deze afhankelijkheid kan worden verkleind en zo snel mogelijk te starten met een beoordeling en toetsing van bestaande Chinese investeringen in kritieke infrastructuur, zoals elektriciteitsnetten, vervoersnetwerken en informatie- en communicatiesystemen, om eventuele kwetsbaarheden in kaart te brengen die gevolgen kunnen hebben voor de veiligheid en defensie van Unie; 51. is ingenomen met het feit dat de EU-verordening betreffende screening van buitenlandse directe investeringen (FDI) wordt herzien; benadrukt dat de procedures voor de screening van FDI verder moeten worden aangescherpt middels de opname van zorgvuldigheidsnormen, teneinde de gevallen in kaart te brengen waarin overheden druk kunnen uitoefenen op investeerders in kritieke infrastructuur in de EU, zoals Europese havens en onderwaterkabels in de Oostzee, de Middellandse Zee en de Noordpoolzee, op een wijze die haaks staat op de veiligheids- en defensiebelangen van de Unie en haar lidstaten, zoals vastgelegd in het kader van het GBVB zoals bedoeld in titel V van het VEU; is van mening dat deze aanpak ook moet worden gehanteerd ten aanzien van kandidaat-lidstaten; is van mening dat aanvullende wetgeving nodig is om de veiligheid van de ICT-toeleveringsketen van de Unie doeltreffend te beschermen tegen leveranciers met een hoog risico en om bescherming te bieden tegen cyberdiefstal van intellectuele eigendom; dringt aan op het creëren van een Europees kader om de uitvoer van intellectuele eigendom en technologieën die van kritiek belang zijn voor de veiligheid en defensie van de Unie, waaronder goederen voor tweeërlei gebruik, gedetailleerd te regelen en hiervoor minimumnormen en -voorwaarden vast te stellen; Onderzoek naar en ontwikkeling van defensietechnologie en -uitrusting 52. pleit voor een aanzienlijke verhoging van de investeringen in O&O op het gebied van defensie, met de focus op samenwerkingsinitiatieven, om op die manier het technologisch leiderschap en het concurrentievermogen van de EU op het gebied van defensie te versterken en voor een “spillover”-effect op de civiele markt te zorgen; wijst er in dit verband op dat de lidstaten in 2022 ongeveer 10,7 miljard EUR in O&O op het gebied van defensie hebben geïnvesteerd; wijst erop dat stabiele langetermijninvesteringen door alle lidstaten noodzakelijk zijn om technologische vooruitgang te boeken met betrekking tot kritieke gebieden (lucht, land, zee, ruimte en cyberspace) om gelijke tred te houden met de snelle innovatie in de wereld; 53. is van mening dat de EU-instrumenten en -financiering voor O&O zo doeltreffend mogelijk moeten worden gebruikt, zodat de tekorten aan vermogens tijdig kunnen worden aangepakt en snel werk kan worden gemaakt van de prioriteiten, overeenkomstig hetgeen gesteld wordt in de analyse van de lacunes op het gebied van defensie-investeringen en het CDP; verzoekt de Commissie en de lidstaten derhalve ervoor te zorgen dat EDF-projecten en -financiering afgestemd zijn op de dringende behoeften van de EU aan defensievermogens en die op deze basis te prioriteren, en zich daarbij met name te richten op de meest relevante en veelbelovende onderzoeksactiviteiten; verzoekt de Commissie verder het initiatief te nemen tot een grondige herziening van het EDF met het oog op de totstandbrenging van een herzien financieel instrument voor het volgende meerjarig financieel kader (MFK); verzoekt de Commissie en de lidstaten om bij de besteding van desbetreffende EU-middelen te kiezen voor een benadering met een lage energie-, koolstof- en milieuvoetafdruk door ontwerp, en regelmatig verslag uit te brengen over de geboekte vooruitgang; wijst erop dat O&O-activiteiten gericht kunnen zijn op oplossingen om de efficiëntie te verbeteren, de koolstofvoetafdruk te verkleinen, en duurzame beste praktijken te verwezenlijken; is ingenomen met de investering van 133 miljoen EUR die hiervoor in het eerste jaarlijkse werkprogramma werd uitgetrokken, maar merkt op dat dit slechts 11 % van de totale jaarlijkse EDF-begroting is; wijst erop dat in het kader van NextGenerationEU ook middelen beschikbaar zijn voor klimaatactie en verzoekt de lidstaten middelen uit hun nationale herstelplannen in te zetten om te investeren in de duurzaamheid van hun militaire infrastructuur; Technologieën voor tweeërlei gebruik, en opkomende en disruptieve technologieën 54. benadrukt dat de EU een meer proactieve rol moet spelen met betrekking tot duurzame investeringen in technologieën voor tweeërlei gebruik, d.w.z. technologieën die zowel een civiele als een militaire toepassing kennen, als middel om de weerbaarheid van de EU tegen hybride en opkomende dreigingen te vergroten; is van mening dat met name ondersteuning moet worden geboden met betrekking tot het testen van prototypes van nieuwe producten en dat de nadruk moet worden gelegd op nieuwe technologieën, waarbij nauw moet worden samengewerkt met Oekraïense actoren op het gebied van defensie en technologie; vindt het belangrijk dat de financiële levensvatbaarheid van ondernemingen, waaronder kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s), die in innovatie op dit gebied investeren, wordt gewaarborgd; is voorstander van commerciële exploitatie van dergelijke technologieën in civiele toepassingen omdat daarmee de marktkansen kunnen worden vergroot en de Europese industriële basis kan worden versterkt, en synergieën tussen ontwikkeling met het oog op militaire doeleinden en ontwikkeling met het oog op civiele doeleinden worden gestimuleerd; 55. benadrukt dat nieuwe ontwrichtende technologieën, zoals artificiële intelligentie, kwantumcomputing, cloudcomputing en robotica, een belangrijke rol spelen op defensiegebied; onderstreept dat voor de ontwikkeling en toepassing van deze technologieën op defensiegebied meer door de EU gecoördineerde investerings- en onderzoeksinspanningen geleverd moeten worden, zodat de leveranciers van defensie-uitrusting in de EU voorop blijven lopen als het gaat om innovatie; wijst erop dat de Commissie in het kader van de huidige EDF-verordening, die gekenmerkt wordt door lange uitvoeringscycli, niet tijdig financiering voor onderzoeksprojecten ter beschikking stelt; dringt om die reden aan op een flexibelere en snellere aanpak ten aanzien van onderzoeksprojecten die betrekking hebben op nieuwe disruptieve technologieën, zodat beter aangesloten wordt op de elkaar steeds sneller opvolgende ontwikkelingen op dit gebied, waarbij voortgebouwd moet worden op de werkzaamheden van de innovatiehub voor defensie van het Europees Defensieagentschap en de werkzaamheden van het Amerikaanse Defence Advanced Research Project Agency; pleit er daarnaast voor dat de EU een leidende rol op zich neemt bij de bevordering van onderzoek naar de militaire toepassingen van artificiële intelligentie en bij de totstandbrenging van governancekaders voor een verantwoorde ontwikkeling en een verantwoord gebruik van deze technologie; 56. verzoekt de Commissie nogmaals om het Parlement een gedetailleerde analyse te doen toekomen van de risico’s in verband met misbruik van technologieën zoals halfgeleiders, kwantumcomputing, blockchains, ruimtevaart, artificiële intelligentie en biotechnologieën (waaronder genomica) door onze tegenstanders, samen met de lijst van voorgestelde EU-maatregelen op dit gebied, in overeenstemming met de strategie voor economische veiligheid van de EU; maakt zich zorgen over het feit dat Chinese bedrijven met banden met het leger betrokken zijn bij het verzamelen van de genetische gegevens van EU-burgers; 57. verzoekt de Commissie een EU‑dronepakket voor te stellen, dat gericht is op drone- en droneafweersystemen en hulpcapaciteiten, met plannen en middelen om onderzoek en ontwikkeling te stimuleren, waarbij lering moet worden getrokken uit de Oekraïense ervaring en waaraan zeer innovatieve Oekraïense bedrijven moeten kunnen deelnemen, en verzoekt de Commissie daarnaast een voorstel te doen voor een industrieel programma voor de gezamenlijke ontwikkeling, productie en aankoop van drone- en droneafweersystemen, en voor een verordening inzake het gebruik van drones in civiele en militaire contexten; Kleine en middelgrote ondernemingen in de defensiesector 58. herhaalt dat kmo’s in de defensiesector overal in de Unie de ruggengraat van de Europese defensie-industrie en -bevoorradingsketens vormen en van essentieel belang zijn voor innovatie op deze gebieden, en beklemtoont dat kmo’s en - in het bijzonder - start-ups in de defensie- en “dual use”-sector moeten worden ondersteund; benadrukt dat de EDIS en het EDIP voor een gelijk speelveld voor alle actoren van de defensie-industrie in de hele Unie moeten zorgen, en de samenwerking tussen grotere en kleinere ondernemingen uit alle lidstaten moeten stimuleren, om te voorkomen dat grote ondernemingen uit slechts een beperkt aantal lidstaten de industrie domineren; spoort de lidstaten aan om kmo’s in de Europese defensiesector door middel van specifieke maatregelen te helpen om deel te nemen aan aanbestedingsprocedures, door bijvoorbeeld op voorhand een goedgekeurde lijst met ondernemingen vast te stellen zodat ondernemingen sneller aan de procedure kunnen deelnemen, door private-equityondernemingen in kmo’s te laten investeren met het oog op de aanbestedingsprocedure, door groei van kmo’s te stimuleren door middel van incubators en kapitaalinvesteringen, door inschrijvingsprocedures minder ingewikkeld te maken, en door interne maatregelen te nemen om de tijd die nodig is om de contractdetails te regelen in te korten; Militaire mobiliteit 59. benadrukt dat het belangrijk is te werken aan de ontwikkeling, instandhouding en bescherming van (de) infrastructuur die nodig is voor de snelle en doeltreffende mobiliteit van onze strijdkrachten in alle lidstaten; wijst erop dat de veerkracht van kritieke infrastructuur die noodzakelijk is met het oog op militaire mobiliteit en het verlenen van essentiële diensten, moet worden gewaarborgd; onderkent dat militaire logistiek bij kan dragen aan afschrikking door duidelijk te maken dat de EU over een sterke militaire paraatheid beschikt; verwacht dat deze punten duidelijk tot uiting zullen komen in de aangekondigde gezamenlijke mededeling van juni 2025 over militaire mobiliteit; 60. wijst erop dat het dringend noodzakelijk is de mobiliteit van onze strijdkrachten aanzienlijk te verbeteren en daarin te investeren, door prioriteit te geven aan investeringen en door knelpunten en lacunes te verhelpen; benadrukt in dit verband dat het belangrijk is snel uitvoering te geven aan projecten en regelgevingsmaatregelen, in overeenstemming met het EU-actieplan voor militaire mobiliteit 2.0; is voorstander van nieuwe strategische investeringen in civiele en militaire infrastructuur, zoals havens, luchthavens en snelwegen, omdat die ook nodig zijn voor een vlot transport van militaire eenheden en militaire uitrusting, waaronder snelle-reactiemachten, zwaar materieel, goederen en humanitaire hulp; verzoekt de Commissie om de aanbevelingen in het speciaal verslag van de Europese Rekenkamer over militaire mobiliteit in de EU van 2025 te volgen en bij de selectie van projecten voor tweeërlei gebruik meer gewicht toe te kennen aan de militaire beoordeling (28) ; 61. dringt er bij de Commissie op aan om ten aanzien van militaire mobiliteit en logistiek een geïntegreerde aanpak te ontwikkelen die ervoor zorgt dat de toezegging van de Raad om alle resterende belemmeringen tegen 2026 weg te nemen wordt nagekomen, en waarbij veel meer EU-middelen beschikbaar worden gesteld voor belangrijke aspecten van militaire mobiliteit; dringt er daarnaast op aan in het volgende MFK passende EU-financiering voor lopende en onmisbare projecten op het gebied van militaire mobiliteit op te nemen; verzoekt de lidstaten de procedures voor de mobiliteit van strijdkrachten verder te vereenvoudigen en te harmoniseren en de termijnen voor het verlenen van toestemming te verkorten, zodat de lidstaten sneller kunnen handelen en efficiënter kunnen reageren, in overeenstemming met hun defensiebehoeften en verantwoordelijkheden, zowel in het kader van GVDB-missies en -operaties als bij nationale en multinationale activiteiten; spoort de lidstaten aan de PESCO-overeenkomst tussen derde landen over militaire mobiliteit te gebruiken als model voor de deelname van partnerlanden, met nadruk op het afstemmen van PESCO-projecten op de behoeften van GVDB-missies; 62. is ingenomen met de inspanningen van de aan Oekraïne grenzende landen om Oekraïne op een veilige en doeltreffende manier militaire bijstand te verlenen; merkt op dat de ervaring en de capaciteit van Polen op het gebied van militaire mobiliteit, met inbegrip van de geplande Centrale Communicatiepoort, essentieel zijn voor de veiligheid van de hele oostelijke flank; Een bijgewerkt strategisch kompas: het bevorderen van een gemeenschappelijke strategische visie en coherentie, en het verbeteren van de besluitvorming van de EU over defensievraagstukken binnen het institutionele kader van de EU Strategisch kompas 63. wijst erop dat de geopolitieke situatie en dreiging sinds de goedkeuring van het strategisch kompas door de lidstaten in maart 2022 in hoog tempo zijn veranderd; pleit om die reden voor een herziening van de omvattende gezamenlijke dreigingsevaluatie zoals neergelegd in het strategisch kompas, die als basis dient voor prioriteiten voor EU-actie; is van mening dat deze herziening moet worden aangegrepen om met elkaar te bepalen welke lacunes in vermogens er in Europa bestaan, die via bilaterale, multinationale of EU-programma’s, -fondsen, -projecten of -instrumenten moeten worden verholpen, alsook het tijdsbestek waarbinnen dit moet gebeuren; verzoekt de Commissie en de VV/HV voorts om na een dergelijke evaluatie indien nodig een geactualiseerde versie van het strategisch kompas voor te leggen, zodat er op basis daarvan een witboek kan worden opgesteld over de toekomst van de Europese defensie; benadrukt dat de ambitieuze doelen en mijlpalen van het strategisch kompas alleen kunnen worden gerealiseerd als bij de lidstaten en de EU-instellingen de politieke wil daartoe aanwezig is en zij daar ook naar handelen; benadrukt het belang van onderlinge samenhang en compatibiliteit van het strategisch kompas en het strategisch concept van de NAVO; 64. verzoekt de Commissie en de EDEO er zorg voor te dragen dat de routekaart voor klimaatverandering en defensie volledig ten uitvoer wordt gelegd en wordt verbeterd in het kader van geactualiseerde maatregelen van het strategisch kompas; pleit ervoor dat de tijdschema’s voor herziening van de routekaart opnieuw worden bekeken en is er met name voorstander van dat de algemene doelstellingen veel eerder dan 2030 worden herzien; verzoekt de lidstaten nationale structuren te ontwikkelen ter ondersteuning van de doelstellingen; dringt er bij de VV/HV op aan om de lidstaten een actieprogramma voor te stellen met in de routekaart omschreven prioritaire acties die op korte termijn kunnen worden uitgevoerd; Defensiebeheer: het consolideren van het institutionele kader en het besluitvormingsproces van de EU op het gebied van defensie en veiligheid 65. adviseert de Raad om de institutionele structuur van zijn besluitvormingsorganen die bevoegd zijn voor defensie en veiligheid te heroverwegen en na te denken over de oprichting van een nieuw permanent besluitvormingsorgaan bestaande uit de ministers van Defensie van de lidstaten, onverminderd de verdeling van de desbetreffende bevoegdheden binnen de nationale ministeries; 66. benadrukt dat doeltreffende samenwerking binnen de EU op het gebied van veiligheid en defensie, en een gecoördineerde reactie op veiligheidsuitdagingen, alleen mogelijk zijn indien er sprake is van samenhang tussen de verschillende structuren van de Raad en de Commissie; wijst er verder op dat zowel in de besluitvormingsprocessen als bij de huidige en toekomstige initiatieven overlappingen moeten worden vermeden, voor doeltreffende publieke investeringen moet worden gezorgd, kritieke leemten bij onze vermogens moeten worden aangepakt, en coherente veiligheidsstrategieën ten aanzien van partners, derde landen en de diverse regio’s van de wereld moeten worden ontwikkeld; stelt vast dat er na de instelling van de functie van commissaris voor Defensie en Ruimtevaart sprake is van een onduidelijke bevoegdheidsverdeling en een potentiële overlapping van bevoegdheden tussen commissarissen op het gebied van veiligheid en defensie, en verzoekt de Commissie daarom de bevoegdheden van de commissarissen op dit gebied duidelijk af te bakenen; verzoekt de Commissie een interne evaluatie te verrichten van haar verschillende structuren, waaronder het directoraat-generaal Defensie-industrie en Ruimtevaart (DG DEFIS) en het Europees Defensieagentschap, en van hun mandaten, om complementariteit en een efficiënt beheer van lopende en toekomstige initiatieven in het kader van het GVDB te waarborgen; verzoekt de lidstaten en de Commissie om, gelet op de uiterst complexe geopolitieke context en het feit dat de afgelopen jaren steeds vaker een beroep werd gedaan op zijn beperkte capaciteiten, meer financiële en personele middelen toe te wijzen aan de EDEO, om te waarborgen dat hij zijn taken als diplomatieke dienst van de EU doeltreffend kan uitvoeren; 67. herhaalt dat indien de EU een geloofwaardige geopolitieke speler wil zijn zij haar proces voor besluitvorming op het gebied van GBVB/GVDB moet hervormen, en benadrukt in dit verband dat op het niveau van de instellingen moet worden nagedacht over het afschaffen van het eenparigheidsvereiste in dit verband; geeft aan dat de EU-Verdragen reeds voorzien in meerdere vormen van institutionele samenwerking op het gebied van buitenlands, veiligheids- en defensiebeleid, en betreurt dat het potentieel voor snel optreden op dit gebied, zoals middels de “passerelle”-clausules in het VEU, bijna nooit wordt benut; verzoekt de Raad alle mogelijkheden te onderzoeken die er zijn om het proces van besluitvorming met betrekking tot GBVB/GVDB te versterken en te verdiepen, teneinde het onaangeboorde potentieel in de Verdragen te gebruiken; herhaalt zijn oproep aan de Raad om geleidelijk over te stappen op stemming met gekwalificeerde meerderheid voor besluiten over het GBVB en het GVDB, in ieder geval op gebieden die geen militaire implicaties hebben; verzoekt de Raad verder volledig gebruik te maken van de “passerelle”-clausules en van de mogelijkheden die geboden worden door de artikelen die gericht zijn op het versterken van de solidariteit binnen de EU en de wederzijdse bijstandverlening in het geval van een crisis; 68. roept nogmaals met klem op tot versterking van het militair plannings- en uitvoeringsvermogen (MPCC) van de EU en tot verwezenlijking van haar volledige operationele capaciteit, waaronder middels adequate huisvesting, geschikt personeel, versterkte commando- en controlecapaciteiten en doeltreffende communicatie- en informatiesystemen voor alle GVDB-missies en -operaties; wijst erop dat het belangrijk is dat er met betrekking tot het MPCC snel resultaten worden geboekt, gezien de in het strategisch kompas opgenomen ambitie dat het MPCC moet worden ingezet als de commando- en controlestructuur van eerste keus van de EU, die in staat moet zijn om alle niet-uitvoerende militaire missies en twee kleinschalige uitvoerende operaties of één middelgrote uitvoerende operatie, alsmede levensechte oefeningen, te plannen en uit te voeren; is van mening dat het MPCC synergieën tussen civiele en militaire instrumenten mogelijk moet maken, en dringt erop aan op langere termijn op Europees niveau gezamenlijke civiel-militaire hoofdkwartieren met civiele en militaire instrumenten te creëren, zodat de geïntegreerde aanpak van de EU op het gebied van crisisbeheersing ten volle kan worden benut, vanaf de strategische planning tot en met de feitelijke uitvoering van de missie of operatie; is van mening dat het civiel plannings- en uitvoeringsvermogen (CPCC) van de EU moet nadenken over de vraag hoe een ingezette troepenmacht tegen meervoudige hybride dreigingen kan worden beschermd en geavanceerde operaties kan uitvoeren bij een veel hoger risiconiveau dan waarvan nu sprake is; verzoekt de Commissie, de EDEO, het MPCC, het CPCC, het Militair Comité van de EU en de Militaire Staf van de EU om een nieuwe cultuur van begrip tussen civiele en militaire partners te ontwikkelen, samenwerking tussen agentschappen tot stand te brengen, en zorg te dragen voor de uitwisseling van optimale praktijken inzake de planning van missies en de daaraan gelieerde concepten, waaronder middels de ontwikkeling van een model voor het formuleren en uitwisselen van optimale praktijken; 69. geeft nogmaals aan het uitermate belangrijk te vinden dat de snel inzetbare capaciteit (RDC) ten laatste in de eerste zes maanden van 2025 haar volledige operationele capaciteit bereikt, in die zin dat er ten minste 5 000 manschappen kunnen worden ingezet voor reddings- en evacuatietaken, “initial entry”- en stabilisatieoperaties of de tijdelijke versterking van missies; stelt vast dat de EU-gevechtsgroepen, die nooit zijn ingezet hoewel zij sinds 2007 volledig operationeel zijn, integrerend onderdeel van het bredere RDC-kader van de EU zullen uitmaken; is ingenomen met het feit dat er in het kader van de RDC levensechte oefeningen worden gepland en uitgevoerd, en pleit voor meer van dergelijke initiatieven; 70. beschouwt de RDC als een centraal element voor het realiseren van het ambitieniveau van de EU en vindt dat deze stapsgewijs uitgebreid moet worden met meer troepen en legereenheden, overeenkomstig het hoofddoel van de Raad van Helsinki van 1999; is van mening dat het zinvol is om via het witboek een discussie op gang te brengen over de instelling van aanvullende permanente multinationale militaire eenheden van de EU die in aanvulling op de RDC taken zouden kunnen verrichten; vindt het met name belangrijk dat met de NAVO verder wordt gewerkt aan de totstandbrenging van de RDC, in overeenstemming met het beginsel van één set strijdkrachten; 71. verzoekt de lidstaten nogmaals om met het oog op het operationeel maken van de RDC, alsmede andere relevante GVDB-missies, na te denken over de praktische aspecten in verband met de tenuitvoerlegging van artikel 44 VEU, op grond waarvan een groep lidstaten die dat willen en die over de nodige vermogens beschikken binnen het EU-kader een missie of operatie kunnen plannen en uitvoeren, zodat een snelle inzet van de RDC gewaarborgd kan worden; dringt er bij de lidstaten op aan inspanningen te leveren om de kritieke tekorten aan strategische hulpmiddelen, zoals strategisch luchttransport, veilige communicatie- en informatiesystemen, medische middelen, cyberdefensievermogens en inlichtingen en verkenning, op korte termijn aanzienlijk te verminderen, en dan met name tekorten in verband met de RDC; verzoekt de commissaris voor Defensie en Ruimtevaart om in zijn voorgestelde Europese defensieprojecten van gemeenschappelijk belang initiatieven op te nemen die ten doel hebben te voorzien in de strategische hulpmiddelen die noodzakelijk zijn met het oog op GVDB-missies en -operaties en de RDC; Meer middelen beschikbaar stellen voor het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid van de EU 72. hamert erop dat dringende behoeften niet kunnen wachten op het volgende MFK; dringt erop aan dat onverwijld wordt gezocht naar innovatieve oplossingen voor het vinden van aanvullende financiering, zoals investeringen in de defensiesector, het eenvoudiger en sneller herbestemmen van middelen van het ene project naar het andere, en nagaan of de financieringscriteria van de EU kunnen worden aangepast om bij de toewijzing van uitgaven een nieuwe nadruk te leggen op veiligheidscriteria; 73. is verheugd over de verhoging van de begrotingen en de stijging van de defensie-uitgaven van de lidstaten, alsook over de verhoging, al is deze slechts van bescheiden aard, van de EU-begroting van het GVDB voor 2024; vindt dat alle lidstaten van de EU gezien de ongekende veiligheidsdreigingen zo snel mogelijk een niveau van uitgaven voor defensie (als aandeel van hun bbp) moeten bereiken dat aanzienlijk hoger is dan het huidige NAVO-streefcijfer van 2 %; wijst erop dat 23 van de 32 NAVO-lidstaten, waaronder 16 landen die zowel lid zijn van de EU als de NAVO, naar verwachting eind 2024 de NAVO-norm van 2 % van hun bbp voor defensie-uitgaven zullen halen; wijst erop dat het aantal landen dat de norm haalt zes keer zo hoog is als in 2014, toen deze norm werd vastgesteld; is van mening dat de huidige EU-begroting voor veiligheid en defensie tegen de achtergrond van geopolitieke onrust en de Russische agressie tegen Oekraïne niet volstaat om het hoofd te bieden aan de uitdagingen die op korte en lange termijn moeten worden aangegaan; pleit ervoor dat de lidstaten, op basis van de geraamde behoefte van 500 miljard EUR voor defensie-investeringen tegen 2035 en op grond van een permanente beoordeling van de behoefte (en de tekorten) aan defensievermogens, hun investeringen op dit gebied verder opschroeven, met name met het oog op de gezamenlijke aankoop van defensievermogens, en steunt in dit kader de EDIS-doelstellingen ten volle; 74. verzoekt de Commissie en de lidstaten een open debat op gang te brengen op basis van - onder andere - de aanbevelingen in de rapporten van de heer Draghi en de heer Niinistö, waaronder de aanbeveling om in het volgende MFK meer middelen beschikbaar te stellen voor veiligheid en defensie en om de verschillende mogelijkheden om dit te financieren te onderzoeken, waaronder de mogelijkheid om delen van nationale defensiebegrotingen op EU-niveau samen te voegen met de bedoeling om schaalvoordelen te genereren; verzoekt de lidstaten voorts om het financieringsproces in verband met het EPF aldus te wijzigen dat toereikende en blijvende steun voor partners en bondgenoten gewaarborgd wordt, en te zorgen voor afstemming op GVDB-missies en -operaties; pleit voor de ontwikkeling van een strategie voor de oprichting van expertisecentra in verschillende regio’s van de EU, zonder overlapping met hetgeen de NAVO op dit vlak doet, om innovatie en de participatie van lidstaten te bevorderen en ervoor te zorgen dat de vermogens en gespecialiseerde kennis van elke lidstaat bijdragen tot een coherentere en beter geïntegreerde industriële defensiebasis; 75. is ingenomen met het nieuwe financiële instrument “Security Action for Europe” (SAFE) en dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan ervoor te zorgen dat meer investeringen in de Europese defensievermogens in overeenstemming zijn met het concept “meer kopen, beter kopen, samen kopen, Europese producten kopen”; betreurt het gebruik van artikel 122 en het daaruit voortvloeiende gebrek aan betrokkenheid van het Parlement bij de goedkeuring van dit instrument; 76. is ingenomen met de strategie voor de spaar- en investeringsunie en verwacht dat deze het gemakkelijker zal maken particuliere spaargelden te mobiliseren voor efficiëntere kapitaalmarkten en investeringen in de defensiesector te kanaliseren; 77. dringt er bij de lidstaten op aan om de oprichting van een defensie-, veiligheids- en weerbaarheidsbank te steunen, die moet dienen als multilaterale kredietinstelling voor het verstrekken van laagrentende langetermijnleningen ter ondersteuning van belangrijke nationale veiligheidsprioriteiten, zoals herbewapening, modernisering van de defensie, wederopbouwinspanningen in Oekraïne en de terugkoop van kritieke infrastructuur die momenteel in handen is van vijandige derde landen; 78. herinnert eraan dat de EU-doelstellingen van solidariteit, cohesie en convergentie ook van toepassing zijn op defensie; benadrukt dat de financiële middelen die nodig zijn om onze defensievermogens de komende tien jaar te vergroten en uit te breiden, grote gevolgen zullen hebben voor de soliditeit en houdbaarheid van de overheidsfinanciën en dat er bijgevolg behoefte is aan samenwerking en coördinatie op EU-niveau aan de hand van een concreet economisch beleid op het gebied van defensie; onderstreept dat hogere investeringen in defensie niet ten koste mogen gaan van ander prioritair beleid, zoals sociale cohesie; is daarnaast van mening dat financieringsbeleid verankerd moet zijn in een maatschappijbrede benadering van veerkracht en dus de brede steun moet hebben van de Europese burgers en dat die steun ook op de lange termijn blijvend moet zijn; is van mening dat de financiële lasten daarom eerlijk moeten worden verdeeld, vooral tussen winstgevende bedrijven die reeds profiteren van overheidsparticipatie of staatssteun; beklemtoont verder dat overheidsuitgaven moeten worden aangevuld met meer particuliere financiering; verzoekt de Commissie na te denken over fiscale oplossingen om te komen tot een eerlijker verdeling van de financiële lasten en om concurrentieverstoringen in verband met de EDTIB ten gevolge van staatssteun en marktverstorende aanbestedingsprocedures te beperken; 79. dringt erop aan om in het volgende MFK daadwerkelijk de middelen uit te trekken die nodig zijn voor een defensie-unie; steunt de voorstellen voor grootschalige EU-investeringen in de Europese defensie en voor het bevorderen van onderzoek en technologische innovatie en “dual use”-projecten in de Europese defensie-industrie, waarmee het concurrentievermogen daarvan wordt vergroot en innovatie wordt gestimuleerd die bijdraagt tot zowel veiligheid als duurzame economische groei; onderstreept dat defensie-investeringen uit de EU-begroting slechts bedoeld moeten zijn als aanvulling op, maar geen vervanging mogen zijn voor financiële inspanningen van de lidstaten, met name wat betreft de ambitie van de landen die zowel lid zijn van de EU als de NAVO om 2 % van hun bbp in defensie te investeren; verzoekt de lidstaten om sneller als aanvankelijk gepland was een beoordeling uit te voeren van de omvang en de definitie van gemeenschappelijke kosten, teneinde de solidariteit te vergroten en de deelname aan militaire GVDB-missies en -operaties te stimuleren, alsook van de kosten in verband met oefeningen, in overeenstemming met het strategisch kompas; 80. verzoekt de Commissie de gezamenlijke schuld te verhogen om de Unie de begrotingscapaciteit te bieden om in uitzonderlijke crisissituaties, nu en in de toekomst, leningen aan te gaan, rekening houdend met de ervaring en de lessen die zijn getrokken uit NextGenerationEU, aangezien veiligheid en defensie dringend verbeterd moeten worden, teneinde de EU-burgers te beschermen, de afschrikking te herstellen en de bondgenoten van de EU, in de eerste plaats Oekraïne, te ondersteunen; benadrukt dat de lasten van dergelijke maatregelen eerlijk moeten worden verdeeld; 81. dringt erop aan dat in het volgende MFK meer financiële steun wordt uitgetrokken om de tijdige levering van defensieproducten te waarborgen door middel van gezamenlijke aanbestedingen, industriële coördinatie, het aanleggen van voorraden, steun voor kmo’s en uitbreiding van de productiecapaciteit; benadrukt dat deze financiering in het bijzonder en bij wijze van prioriteit moet worden toegewezen aan lidstaten die aan Oekraïne grenzen met het oog op een betere bescherming, alsook aan lidstaten die worden geconfronteerd met een hoog risico op conventionele militaire dreigingen, zoals de lidstaten die aan Rusland en Belarus grenzen; 82. maakt zich zorgen over het gebrek aan de broodnodige particuliere financiering voor de EDTIB, met name voor kmo’s, hetgeen mogelijkerwijs toe te schrijven is aan het ontbreken van overheidscontracten met een langere looptijd of aan een te enge interpretatie van milieu-, sociale en governancecriteria; verwelkomt dan ook de verduidelijking van de Europese Autoriteit voor effecten en markten van 14 mei 2024 dat alleen ondernemingen die iets doen met wapens waarvoor uit hoofde van het internationaal recht een verbod geldt automatisch uitgesloten zijn van toegang tot financiële middelen; verwelkomt de voorstellen in het rapport van de heer Niinistö om versnippering bij defensie-uitgaven te vermijden, relevante financieringsstromen te combineren, en meer investeringen door de particuliere sector te bevorderen; verzoekt de Commissie de aanbevelingen te beoordelen en concrete voorstellen op tafel te leggen; onderstreept dat de defensie-industrie betere toegang tot kapitaalmarkten moet krijgen; EIB-leningen voor de defensiesector 83. benadrukt dat het belangrijk is dat de defensiesector toegang heeft tot EIB-leningen, als katalysator voor particuliere investeringen in de Europese defensie-industrie; is ingenomen met de verdere uitbreiding van de subsidiabiliteitscriteria van de EIB tot goederen voor tweeërlei gebruik, en roept de EIB op hiertoe verdere maatregelen te treffen; benadrukt dat aangezien de EIB tot taak heeft de ontwikkeling van de EU te bevorderen en haar beleidsmaatregelen te ondersteunen, in het bijzonder het defensiebeleid en de versterking van de EDTIB, overeenkomstig artikel 309 VWEU, zij haar beleid inzake de verstrekking van leningen verder tegen het licht moet houden en voortdurend moet aanpassen; verzoekt de EIB in kaart te brengen wat de gevolgen zijn van de uitbreiding van haar beleid met betrekking tot “dual use”-goederen en haar lijst van in aanmerking komende goederen in voorkomend geval te herzien zodat munitie en militaire uitrusting die verder gaan dan toepassingen voor tweeërlei gebruik niet langer van EIB-financiering wordt uitgesloten; juicht het strategisch Europees veiligheidsinitatief van de EIB uit 2022 toe, dat gericht is op het ondersteunen van “dual use”-onderzoek, ontwikkeling en innovatie, veiligheidsinfrastructuur en technologieprojecten met bijzondere aandacht voor cyberbeveiliging, New Space, kunstmatige intelligentie en quantumtechnologieën; Doeltreffender bijdragen aan de wereldvrede door middel van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid van de EU en van de EU een sterkere speler op het gebied van veiligheid maken De-escalatie, het voorkomen van oorlogen en het ondersteunen van conflictoplossing 84. is ernstig bezorgd over en veroordeelt de steun die China aan Rusland verleent in het kader van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne, met name middels samenwerking met het Russische militair-industrieel complex en technologie-ondernemingen, de uitvoer door China van goederen voor tweeërlei gebruik naar Rusland, en het feit dat in China gevestigde bedrijven betrokken zijn bij het ontwijken en omzeilen van sancties; maakt zich in dit verband grote zorgen over recente berichten dat China aanvalsdrones voor de lange afstand produceert voor de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne, en vindt dat indien China doorgaat met het ondersteunen van de Russische bewapeningsinspanningen dit serieuze gevolgen moet hebben voor het extern beleid van de EU ten aanzien van China; betreurt het “ongelimiteerde” partnerschap tussen Rusland en China, en spreekt zijn grote bezorgdheid uit over het feit dat China en Rusland nogmaals aangegeven hebben hun onderlinge betrekkingen verder te gaan versterken; juicht het besluit van de Raad toe om sancties op te leggen aan Chinese bedrijven die de Russische oorlog tegen Oekraïne ondersteunen; 85. maakt zich ernstige zorgen over het feit dat China steeds meer investeert in militaire vermogens en in de militairisering van zijn bevoorradingsketens om zijn industrie te versterken, ondertussen gebruikmakend van de politieke en economische kansen naar aanleiding van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne; maakt zich ook ernstige zorgen over de invloed die de Europese afhankelijkheid van China heeft op de geloofwaardigheid van het vermogen van de lidstaten om hun eigen nationale veiligheid en die van de EU als geheel te beschermen en om harde kritiek te uiten op en maatregelen te nemen tegen de economische dwang van China, de mogelijke verdere escalatie met Taiwan, en de steun aan Rusland; verzoekt de Commissie en de lidstaten serieus aan risicovermindering te doen, met het oog op het beheersen van de risico’s naar aanleiding van de economische en technologische contacten met China; verzoekt in dit verband iets te doen aan de risico’s die verbonden zijn aan de leveringen door Chinese partijen voor kritieke infrastructuur in de EU, en geen EU-financiering of -subsidies te gebruiken om de positie van deze leveranciers in Europa te verbeteren; 86. veroordeelt met klem de ongerechtvaardigde Chinese militaire oefeningen rond Taiwan op 14 oktober 2024; spreekt eveneens zijn veroordeling uit over het toenemende aantal vijandige handelingen van China ten aanzien van Taiwan, waaronder cyberaanvallen, beïnvloedingscampagnes, Chinese gevechtsvliegtuigen die de Taiwanese luchtverdedigingszone binnendringen, en de beschadiging van kabels op de zeebodem; herhaalt zijn krachtige steun voor handhaving van de status quo in de Straat van Taiwan, en beklemtoont dat elke poging om deze eenzijdig te wijzigen, met name door middel van geweld of dwang, niet zal worden geaccepteerd en zal worden beantwoord met een doortastende en krachtige reactie; prijst de Taiwanese autoriteiten voor hun terughoudendheid en gedisciplineerde reactie, en roept de Chinese autoriteiten op terughoudendheid te betrachten en acties te vermijden die de spanningen tussen China en Taiwan verder kunnen doen escaleren; roept op tot regelmatige uitwisselingen tussen de EU en haar Taiwanese tegenhangers over relevante veiligheidskwesties, alsook tot nauwere samenwerking bij de bestrijding van desinformatie en buitenlandse inmenging; benadrukt dat elke verdere escalatie in de Straat van Taiwan nadelige gevolgen zou hebben voor de Europese veiligheid en economie, en dringt er daarom bij de Commissie op aan om te beginnen met de ontwikkeling van noodplannen en risicobeperkende maatregelen die uitgaan van aannemelijke escalatiescenario’s, zoals een economische blokkade van Taiwan door China; 87. is ernstig bezorgd over het toenemende aantal vijandige handelingen van China in de Zuid-Chinese Zee en de Indo-Pacifische regio, met name door het uitoefenen van militaire en economische dwang, tactieken van hybride oorlogvoering, gevaarlijke bewegingen van zijn marine en kustwacht tegen zijn buurlanden, en de aanleg van eilanden, ter schraging van onrechtmatige maritieme claims en bedreiging van scheepvaartroutes; neemt kennis van berichten dat een schip met banden met China begin januari 2025 een Taiwanese onderzeese kabel heeft beschadigd, en dringt erop aan dit incident grondig te onderzoeken; dringt er verder op aan dat Taiwan en de EU informatie over dit soort incidenten met elkaar uitwisselen; beklemtoont dat het groot belang hecht aan en zijn krachtige steun uitspreekt voor de vrijheid van scheepvaart en de maritieme veiligheid in alle wateren, met name in de Zuid-Chinese Zee; dringt er bij de Chinese autoriteiten op aan te stoppen met alle agressieve en provocerende daden, en met name met alle marine- en luchtmachtoefeningen in de Straat van Taiwan en de Zuid-Chinese Zee, die de stabiliteit in de Indo-Pacifische regio in gevaar brengen en daardoor een bedreiging vormen voor de internationale vrede en veiligheid, de soevereiniteit van de landen in de regio, de veiligheid van mensen op zee en de vrijheid van scheepvaart overeenkomstig UNCLOS; verwelkomt de toename van het aantal oefeningen ter bescherming van de vrijheid van scheepvaart door verschillende EU-landen, waaronder Frankrijk, Nederland en Duitsland; merkt op dat deze activiteiten in overeenstemming zijn met het internationale recht en dringt aan op meer samenwerking en coördinatie met regionale partners, waaronder in de vorm van “gecoördineerde maritieme aanwezigheid” in het noord-westelijke deel van de Indische Oceaan, en elders, om de frequentie van “vrijheid van scheepvaart”-oefeningen in de regio te verhogen; 88. blijft bezorgd over de politieke en economische druk die China en Rusland uitoefenen in Centraal-Azië en benadrukt dat de EU als reactie hierop haar aanwezigheid in de regio moet vergroten; onderstreept dat de EU er belang bij heeft haar samenwerking op het gebied van veiligheid te versterken en haar economische en politieke banden aan te halen met de landen in Centraal-Azië, mede om het omzeilen van sancties tegen Rusland en Belarus tegen te gaan; 89. veroordeelt in de krachtigste bewoordingen de destabiliserende activiteiten van Iran in het Midden-Oosten, waaronder die middels zijn “ proxies ”, alsook de aanhoudende steun van het land aan terroristische groeperingen, omdat hiermee de regionale, Europese en mondiale veiligheid rechtstreeks worden bedreigd; veroordeelt de toenemende militaire samenwerking tussen Iran en Rusland en met name hun voornemen om een verdrag inzake een alomvattend strategisch partnerschap te ondertekenen; staat echter volledig achter en is solidair met het maatschappelijk middenveld en de democratische krachten in Iran en dringt aan op meer internationale inspanningen om deze groeperingen te ondersteunen in hun strijd voor vrijheid en de mensenrechten; is ingenomen met het besluit van de EU om de sancties tegen Iran tot juli 2025 te verlengen, en daarbij onder meer sancties toe te passen op de Iraanse productie van drones en raketten en op de levering daarvan aan Rusland en de ruimere regio van het Midden-Oosten; wijst erop dat nog niet alle sanctiemogelijkheden zijn uitgeput, waaronder een veel restrictievere behandeling van technologieoverdracht via de uitvoer van producten die niet zijn ingedeeld als “bedoeld voor tweeërlei gebruik”; 90. veroordeelt ondubbelzinnig de Iraanse regering wegens medeplichtigheid aan aanslagen of pogingen tot aanslagen van internationaal erkende terroristische organisaties, zoals Hamas en Hezbollah, en netwerken in de EU, waardoor de Europese veiligheid, soevereiniteit en stabiliteit rechtstreeks in gevaar worden gebracht; herinnert er in dit verband aan dat de Islamitische Revolutionaire Garde in de afgelopen 30 jaar betrokken is geweest bij de planning en uitvoering van tientallen moorden en terroristische aanslagen, waaronder op het grondgebied van de EU, en meer recentelijk bij aanslagen op Joodse synagogen en Joodse personen, alsook Israëlische ambassades in verschillende lidstaten; dringt er bij de EU en de lidstaten op aan de uitwisseling van inlichtingen te intensiveren en maatregelen op het gebied van terrorismebestrijding te nemen om toekomstige aanslagen te voorkomen; roept er eens te meer toe op de Iraanse Islamitische Revolutionaire Garde toe te voegen aan de EU-lijst van terroristische organisaties en steunt de initiatieven die sommige lidstaten in dit verband hebben ontplooid; 91. beschouwt het Iraanse kernwapenprogramma één van de grootste bedreigingen voor de mondiale veiligheid en benadrukt dat mocht Iran erin slagen de capaciteit voor een “nucleaire break-out” te bereiken het land waarschijnlijk nog agressiever zal worden en zijn steun voor terrorisme en de proliferatie van raketten en drones waarschijnlijk zal opvoeren; 92. veroordeelt nogmaals in de krachtigste bewoordingen de verachtelijke terroristische aanslagen die op 7 oktober 2023 door de terroristische organisatie Hamas in Israël werden gepleegd en die hebben geleid tot verdere destabilisatie in het Midden-Oosten, waarna de situatie nog verder verslechterde door daden van agressie tegen Israël door bondgenoten van Iran (waaronder terroristische organisaties zoals Hezbollah in Libanon en de Houthi’s in Jemen) en het Iraanse regime zelf; bevestigt eens te meer dat Israël het recht heeft zichzelf te verdedigen, zoals vastgelegd in en afgedwongen door het internationaal recht; dringt aan op de onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating van alle gijzelaars die nog door Hamas worden vastgehouden; dringt er bij alle partijen op aan onmiddellijk te stoppen met alle vijandelijkheden en zich volledig aan het internationaal recht, inclusief het internationaal humanitair recht, te houden; spreekt zijn ernstige bezorgdheid uit over de recente beëindiging van het staakt-het-vuren in Gaza en dringt aan op het onmiddellijke herstel ervan; benadrukt dat dit een belangrijke stap zou zijn waarmee het enorme leed dat de burgerbevolking aan beide zijden de afgelopen maanden heeft geleden, wordt verzacht; prijst de inzet van de bemiddelaars, waaronder de Verenigde Staten, Egypte en Qatar, wier inspanningen doorslaggevend waren voor het eerste staakt-het-vuren; dringt er bij alle Europese en internationale actoren op aan actief bij te dragen aan de totstandbrenging van een nieuwe doorbraak, toe te zien op de uitvoering van het staakt-het-vuren en degenen die zich er niet aan houden ter verantwoording te roepen; 93. is ingenomen met de nieuwe inzet van de missie van de Europese Unie voor bijstandverlening inzake grensbeheer in Rafah op 31 januari 2025 om de Palestijnse Autoriteit te ondersteunen bij het faciliteren van veilige doorgang voor medische evacuaties tijdens fase I van het staakt-het-vuren; is bereid tot overleg over toekomstige concrete bijdragen aan de ondersteuning van een staakt-het-vuren; 94. spreekt zijn grote bezorgdheid uit over de militaire escalatie in het Midden-Oosten, die bijdraagt tot verdere destabilisatie in de regio; betreurt het onaanvaardbare aantal burgerslachtoffers, de gedwongen ontheemding als gevolg van het escalerende geweld, en het aanhoudende gebruik van militair geweld; spreekt daarnaast zijn diepste bezorgdheid uit over de voortzetting van het militaire optreden van het Israëlische leger in de Gazastrook en op de westelijke Jordaanoever; veroordeelt de beschietingen door het Israëlische leger op de Interim-Vredesmacht van de Verenigde Naties in Libanon (Unifil), die een ernstige schending van het internationaal recht vormen; benadrukt nogmaals dat Unifil, waar 16 lidstaten een bijdrage aan leveren, een belangrijke stabiliserende rol speelt in het zuiden van Libanon; dringt aan op een onmiddellijk staakt-het-vuren in zowel Gaza als Libanon, op stopzetting van de vijandelijkheden, de volledige en symmetrische uitvoering van Resolutie 1701 (2006) van de VN-Veiligheidsraad, en de bescherming van de burgerbevolking; benadrukt dat de EU en andere internationale actoren meer verantwoordelijkheid moeten nemen en regeringen en maatschappelijke organisaties in het Midden-Oosten moeten steunen bij hun inspanningen om permanente en duurzame vrede te realiseren, meer bepaald door te blijven streven naar een tweestatenoplossing voor Israël en Palestina, en door terrorisme en radicalisering in de regio tegen te gaan; benadrukt dat de conflicten in de regio repercussies hebben voor aangrenzende regio’s en Europa, en voor veiligheidsuitdagingen voor de EU zorgen wat betreft de toekomst van afschrikking, het humanitair recht en crisisbeheersing; 95. is ingenomen met het tijdens de top van Caïro op 4 maart 2025 gepresenteerde Arabisch herstel- en wederopbouwplan, dat een serieuze basis vormt voor besprekingen over de toekomst van de Gazastrook; spoort de VV/HV en de commissaris voor het Middellandse Zeegebied aan om constructieve gesprekken met Arabische partners aan te knopen om geloofwaardige oplossingen voor de wederopbouw, het bestuur en de veiligheid van Gaza te bieden; verwerpt daarentegen het voorstel van een “Trump Gaza”, dat geen rekening houdt met de instabiele veiligheidssituatie in het hele Midden-Oosten; is van mening dat de omvang van de vernietiging en het menselijk lijden in Gaza een alomvattend internationaal engagement vereist, waarbij de Verenigde Staten, de EU, de VN, de Arabische staten en andere internationale partners elkaars inspanningen aanvullen zodat de onderhandelingen kunnen hervatten en constructief zijn; steunt inspanningen om de betrekkingen tussen Israël en de Arabische staten in de regio in de toekomst te normaliseren; 96. dringt er bij de Raad en de lidstaten op aan Hezbollah in zijn geheel als terroristische organisatie aan te merken en op te roepen tot zijn volledige ontwapening overeenkomstig Resolutie 1701 (2006) van de VN-Veiligheidsraad; wijst op recente besluiten van meerdere landen, waaronder de Verenigde Staten en Canada, om Samidoun aan te merken als een terroristische organisatie die een proxy-actor is van het Volksfront voor de Bevrijding van Palestina; benadrukt dat Samidoun in 2023 in Duitsland is verboden en dringt er bij de andere EU-lidstaten op aan hetzelfde te doen en de organisatie op hun grondgebied te verbieden; 97. merkt op dat de Jordaans-Syrische grens wordt gebruikt om wapens en drugs van het ene naar het andere land te smokkelen; benadrukt dat de EU steun moet blijven bieden aan Jordanië, dat verzwakt is door de huidige crisis in het Midden-Oosten, en dringt erop aan in versterkte mate gebruik te maken van de EPF voor het bewaken van de Jordaans-Syrische grens; 98. erkent dat Turkije een land van strategisch belang voor de EU is, stelt vast dat Turkije in steeds grotere mate “aanwezig” is in gebieden waar de EU belangrijke veiligheidsbelangen heeft en GVDB-missies en -operaties uitvoert, en betreurt het dat Turkije een destabiliserende rol speelt in een aantal van die gebieden en in zijn nabuurschap; wijst op de illegale activiteiten van Turkije die indruisen tegen de belangen van de EU in het oostelijke Middellandse Zeegebied, die een schending vormen van het internationaal recht, waaronder het Unclos; spreekt nogmaals zijn veroordeling uit over de ondertekening van de memoranda van overeenstemming tussen Turkije en Libië over alomvattende samenwerking op het gebied van veiligheid en militaire samenwerking en over de afbakening van maritieme zones, die met elkaar samenhangen en een duidelijke schending van het internationaal recht, de desbetreffende resoluties van de VN-Veiligheidsraad en de soevereine rechten van de EU-lidstaten vormen; betreurt dat Turkije het effect van de EU-sancties tegen Rusland ondermijnt en herhaalt zijn oproep aan Turkije om zich volledig bij de desbetreffende sancties aan te sluiten; roept Turkije op te stoppen met het ondermijnen van de GVDB-missies en -operaties van de EU; verzoekt Turkije nogmaals te voldoen aan zijn verplichting van het volledig en niet-discriminerend uitvoeren van het Aanvullend Protocol bij de Overeenkomst van Ankara ten aanzien van alle lidstaten, met inbegrip van de Republiek Cyprus; 99. betreurt het feit dat Turkije, ondanks inspanningen om te de-escaleren, het dreigement van casus belli tegen Griekenland handhaaft en de illegale bezetting van het noordelijke deel van de Republiek Cyprus voortzet; veroordeelt ten stelligste de illegale activiteiten van Turkije op Cyprus, waaronder de schending van de status van de bufferzone, de toenemende militarisering van de bezette gebieden van de Republiek Cyprus en zijn inspanningen om - in strijd met het internationaal recht - de status van de separatistische entiteit in het bezette deel van Cyprus op te waarderen, en wijst erop dat die niet bevorderlijk zijn voor een hervatting van de onderhandelingen onder leiding van de VN; veroordeelt het dat Turkije de Resoluties 550 (1984) en 789 (1992) van de VN-Veiligheidsraad blijft schenden, waarin Turkije wordt opgeroepen het gebied Varosha onder tijdelijk bestuur van de VN over te dragen aan zijn rechtmatige bewoners, door de openstelling van de stad Varosha voor het publiek te steunen; dringt er nogmaals bij Turkije op aan zijn illegale en unilaterale activiteiten in Varosha te staken; verzoekt Turkije zijn troepen uit Cyprus terug te trekken; 100. dringt er met klem op aan de onderhandelingen inzake de hereniging van Cyprus onder toezicht van de secretaris-generaal van de VN te hervatten en bekrachtigt zijn onvoorwaardelijke steun voor Cyprus bij het oplossen van deze kwestie; verzoekt Turkije in te stemmen met een rechtvaardige, alomvattende en haalbare oplossing voor dit conflict; 101. is ingenomen met de informele uitgebreide bijeenkomst die de secretaris-generaal van de VN op 18 maart 2025 in Genève heeft belegd om het pad te effenen voor de hervatting van de onderhandelingen over de kwestie-Cyprus binnen het strikte kader zoals afgesproken op VN-niveau, het enige kader dat door de EU en de internationale gemeenschap is aanvaard en in overeenstemming is met het recht, de waarden en de beginselen van de EU; herinnert eraan dat de hereniging van Cyprus een prioriteit is voor de EU, die klaarstaat om de inspanningen op te voeren en een actieve rol te spelen bij de ondersteuning van het door de VN geleide proces met alle instrumenten waarover zij beschikt; verzoekt Turkije constructief deel te nemen aan de onderhandelingen en te goeder trouw opnieuw aan de onderhandelingstafel te verschijnen; 102. roept de EU op een betekenisvolle rol te spelen in het Middellandse Zeegebied, waarbij zij een veiligheidsspeler is die de stabiliteit van de regio en de eerbiediging van het internationaal recht en het Unclos kan waarborgen; is in dit verband genomen met de benoeming van een commissaris voor het Middellandse Zeegebied, opererend onder de leiding en politieke aansturing van de VV/HV; benadrukt dat de VV/HV, waar nodig in samenwerking met de commissaris voor het Middellandse Zeegebied en in overleg met de lidstaten, een coherente veiligheidsstrategie moet ontwikkelen voor het Middellandse Zeegebied en de omringende landen, waaronder Noord-Afrika, de Levant en de Sahel; dringt aan op nauwere samenwerking met partnerlanden in het Middellandse Zeegebied om extremisme, terrorisme, illegale wapenhandel en mensenhandel te bestrijden; 103. maakt zich zorgen over de schendingen van de grondrechten van migranten in Libië, zoals gedocumenteerd in Resolutie 2755 (2024) van de VN-Veiligheidsraad; beklemtoont dat moet worden onderzocht welke rol GVDB-missies en -operaties (EUBAM-Libië en EUNAVFOR IRINI) spelen bij het doeltreffend bestrijden van mensenhandel respectievelijk mensensmokkel, en wat zij doen met betrekking tot de bescherming van de grondrechten van migranten; 104. stelt vast dat de snelle ineenstorting van het criminele regime van Bashar al-Assad in Syrië, dat sinds 2015 werd gesteund door het Kremlin, een grote politieke nederlaag voor Vladimir Poetin vormt en een bedreiging is voor de Russische strategische en militaire aanwezigheid in Syrië; herinnert eraan dat de militaire bases in Khmeimim en Tartus sinds 2015 van groot belang zijn geweest voor de Russische machtsprojectie in het Midden-Oosten en Afrika; merkt verder op dat deze militaire bases van essentieel belang waren voor de bevoorrading met en de levering van zwaar wapentuig en uitrusting aan Russische particuliere militaire ondernemingen, zoals de Wagner-groep, en hun operaties in Libië, Mali, de Centraal Afrikaanse Republiek, en Soedan; benadrukt dat het verlies van deze militaire bases in Syrië een klap zou kunnen toebrengen aan de operationele vermogens en invloed van Rusland in Afrika; roept de EU en haar lidstaten dan ook op de situatie in Syrië nauwlettend in de gaten te houden, betrekkingen aan te knopen met het nieuwe Syrische regime op voorwaarde dat Rusland zich volledig uit het land terugtrekt, en te verhinderen dat Rusland elders in de regio nieuwe militaire bases opent; realiseert zich in dit verband dat de EU ten aanzien van Syrië een sterke positie inneemt wat betreft politieke erkenning, de versoepeling van sancties, handelsovereenkomsten, en financiële steun voor wederopbouw, waarmee de EU een alternatief voor Turkije vormt met het oog op de invulling van de toekomst van Syrië; 105. maakt zich in toenemende mate zorgen over en veroordeelt de permanente pogingen van Rusland om de landen in de oostelijke nabuurschap van de EU te destabiliseren door middel van het gebruik van FIMI, politieke moorden, bedreigingen en de bezetting van grondgebied, in een poging hun Europese aspiraties en stabiliteit te ondermijnen; benadrukt dat de EU haar vermogen om in de landen van het oostelijk nabuurschap democratische en op waarden gebaseerde samenlevingen te verdedigen en te ontwikkelen, moet vergroten; 106. bevestigt opnieuw de inzet van de EU om de soevereiniteit en de territoriale integriteit van de Republiek Moldavië binnen haar internationaal erkende grenzen te steunen, alsook de inspanningen om voor het conflict in Transnistrië tot een vreedzame, permante en alomvattende politieke oplossing te komen; veroordeelt ten stelligste de voortdurende en gecoördineerde pogingen van Rusland, pro-Russische oligarchen en door Rusland gesponsorde lokale gelieerde groeperingen om de Republiek Moldavië te destabiliseren, verdeeldheid te zaaien in de Moldavische samenleving en de Europese koers van het land te saboteren door middel van hybride aanvallen, de inzet van de energievoorziening als wapen, desinformatie, bomaanslagen en georkestreerde protesten, en de dreiging met of het gebruik van geweld; neemt er met bezorgdheid kennis van dat de veiligheids- en inlichtingendienst van de Republiek Moldavië melding heeft gemaakt van een ongekende intensivering van de Russische acties met als doel Moldavië binnen de Russische invloedssfeer te houden; beklemtoont dat deze hybride dreiging zich richt op democratische processen en tegen Europese integratie, waarbij onder andere de radicale separatistische tendensen in het zuiden van het land, en met name in Gagaoezië, worden versterkt en waarbij gebruik wordt gemaakt van propaganda, sprake is van manipulatie van de informatieruimte en van inmenging in het verkiezingsproces en waarbij subversieve operaties worden uitgevoerd; 107. roept Rusland eens te meer op zijn troepen en militaire uitrusting terug te trekken uit het grondgebied van de Republiek Moldavië, ervoor te zorgen dat alle munitie en uitrusting in het depot van Cobasna onder internationaal toezicht wordt vernietigd en steun te verlenen aan een vreedzame oplossing van het conflict in Transnistrië, in overeenstemming met de beginselen van het internationaal recht; verzoekt de EU Moldavië meer steun te verlenen voor de bestrijding van FIMI, hybride dreigingen en cyberaanvallen; dringt er bij de lidstaten op aan de financiële middelen van de EPF te verhogen om de defensievermogens van Moldavië te versterken; 108. erkent dat Georgië - in 2008 - het eerste doelwit was van grootschalige militaire agressie en pogingen van Rusland om de grenzen van een soevereine staat in Europa onder dwang te wijzigen; benadrukt dat Rusland sinds 2008 zijn illegale bezetting van en feitelijke gezag over de bezette gebieden van Georgië voortzet; onderstreept dat de militaire aanwezigheid en de aanzienlijke militaire opbouw in de bezette gebieden, de illegale activiteiten, de voortdurende grensverplaatsingen langs de administratieve grens en de mensenrechtenschendingen door Rusland in Georgië een ernstige bedreiging vormen voor de veiligheid van dat land en voor het bredere veiligheidskader van Europa; verzoekt Rusland eens te meer al zijn strijdkrachten en militaire uitrusting terug te trekken uit het grondgebied van Georgië; 109. veroordeelt met klem het neerschieten - door Rusland - van vlucht 8243 van Azerbaijan Airlines op 25 december 2024, waarbij 38 van de 67 passagiers aan boord om het leven kwamen; benadrukt dat dit eens te meer laat zien hoe gewelddadig en oorlogszuchtig het Russische regime is; 110. dringt er bij de EU op aan een actieve rol te blijven spelen en met behulp van haar belangrijke instrumenten doortastend op te treden om ervoor te zorgen dat Rusland zijn verplichtingen in het kader van het via bemiddeling door de EU bereikte staakt-het-vuren van 12 augustus 2008 nakomt, met name de verplichting om al zijn troepen terug te trekken uit de bezette gebieden in Georgië, in te stemmen met de instelling van internationale veiligheidsmechanismen in beide Georgische regio’s, de waarnemingsmissie van de EU ongehinderde toegang te verlenen tot het volledige grondgebied van Georgië, en op constructieve wijze deel te nemen aan het internationaal overleg van Genève en de mechanismen voor preventie en respons bij incidenten; verzoekt de EDEO een alomvattend verslag op te stellen over de schendingen van de staakt-het-vuren-overeenkomst van 12 augustus 2008, duidelijk in kaart te brengen en mee te delen welke bepalingen Rusland nog niet is nagekomen, en om aanbevelingen te doen; 111. is ingenomen met het recente nieuws over de succesvolle afronding van de onderhandelingen tussen Armenië en Azerbeidzjan over de volledige tekst van het ontwerpakkoord over vrede en de totstandbrenging van interstatelijke betrekkingen, prijst Armenië voor het effenen van het pad om de tekst te kunnen afronden en dringt er bij de Azerbeidzjaanse leiders op aan het vredesakkoord zoals overeengekomen tijdens de onderhandelingen te goeder trouw te ondertekenen en uit te voeren; 112. veroordeelt Azerbeidzjan voor zijn aanhoudende inspanningen om de kans op regionale vrede te ondermijnen en voor zijn voortdurende bedreiging van Armenië; verzoekt de EU en haar lidstaten om elke veiligheids-, technische of financiële bijstand aan Azerbeidzjan - die onder meer verstrekt wordt via verschillende EU-instrumenten - die zou kunnen bijdragen tot de versterking van de offensieve capaciteiten van Azerbeidzjan of die de veiligheid, territoriale integriteit en soevereiniteit van Armenië in gevaar zou kunnen brengen, op te schorten; 113. herinnert eraan dat het een jaar geleden is dat Azerbeidzjan Nagorno-Karabach binnenviel, wat leidde tot de massale uittocht van meer dan 140 000 Armeniërs uit deze regio; veroordeelt de militaire steun die niet-EU-landen aan Azerbeidzjan verstrekken; wijst erop dat Azerbeidzjan ernstige schendingen van de mensenrechten in Nagorno-Karabach heeft gepleegd; veroordeelt de vernietiging door Azerbeidzjan van Armeens cultureel erfgoed in de regio; dringt aan op de vrijlating van alle 23 Armeense gijzelaars die in Azerbeidzjan worden vastgehouden, met inbegrip van voormalige de facto functionarissen van Nagorno-Karabach en krijgsgevangenen van de oorlog van 2020; verzoekt de Raad te overwegen gericht sancties op te leggen aan de personen die verantwoordelijk zijn voor de schendingen van het staakt-het vuren en van de mensenrechten in Nagorno-Karabach; 114. looft het besluit om goedkeuring te hechten aan de eerste bijstandsmaatregel in het kader van de EPF ter ondersteuning van de Armeense strijdkrachten, aangezien dit zou bijdragen tot vergroting van de veerkracht van Armenië met als doel het waarborgen van de veiligheid, de onafhankelijkheid en de soevereiniteit van het land; dringt aan op intensivering van de samenwerking tussen Armenië en de EU op het gebied van veiligheid en defensie, met name bij het ruimen van mijnen, waaronder middels de EPF, daarbij rekening houdend met het besluit van Armenië om zijn lidmaatschap van het Verdrag inzake collectieve veiligheid te heroverwegen; is ingenomen met de maatregelen die diverse lidstaten hebben genomen om Armenië defensieve militaire steun te verlenen en dringt er bij de andere lidstaten op aan soortgelijke initiatieven te overwegen; 115. benadrukt dat de EU haar regionale strategie voor de Sahel dringend moet herzien, naar aanleiding van de verschillende staatsgrepen in de regio; betreurt het ten zeerste dat de Franse troepen en de VN-vredestroepen de regio gedwongen hebben moeten verlaten, en veroordeelt dat hun plaats is ingenomen door particuliere militaire ondernemingen (PMC’s) en door overheden gesponsorde huurlingenlegers zoals het Afrikakorps (voorheen de Wagner-groep); beklemtoont dat die PMC’s een destabiliserende rol in de Sahel hebben gespeeld en verschillende repressieve regimes hebben gesteund in een poging om de invloed van Rusland in Afrika te vergroten; stelt vast dat Rusland wapens levert aan de militaire regimes in de Sahel; stelt verder vast dat ook andere actoren, zoals Turkije, hun aanwezigheid in de regio uitbreiden; dringt er bij de speciale vertegenwoordiger van de EU voor de Sahelregio en de lidstaten op aan diplomatieke inspanningen te blijven leveren en het maatschappelijk middenveld en de uitgaven voor ontwikkeling en humanitaire hulp te blijven steunen; 116. uit zijn bezorgdheid over het gebrek aan samenhang in de EU-respons op de crises in het gebied van de Grote Meren en verzoekt de Raad zijn vernieuwde EU-strategie voor de Grote Meren van 20 februari 2023 aan een nieuwe beoordeling te onderwerpen; erkent dat het belangrijk is dat de EU zich daadwerkelijk inzet voor vrede in de regio; neemt met bezorgdheid kennis van de rol die Rwanda heeft gespeeld in het oostelijke deel van de Democratische Republiek Congo (DRC), en verzoekt de EU voorwaarden te verbinden aan alle leveringen van militaire steun aan Rwanda; spreekt nadrukkelijk zijn veroordeling uit over de verovering door M23 van gebieden in het oosten van de DRC, waaronder de regionale hoofdsteden Goma en Bukavu, hetgeen rechtstreeks heeft geleid tot de dood van naar schatting 3 000 burgers; veroordeelt de schendingen van de soevereiniteit en territoriale integriteit van het oosten van de DRC door de rebellen van M23; is ernstig bezorgd over de humanitaire situatie van miljoenen ontheemden in het gebied en over het gebruik van verkrachting als strategisch oorlogswapen; dringt er bij de VV/HV op aan om, in overeenstemming met de EU-strategie voor de Grote Meren, duidelijke maatregelen te nemen om de stabiliteit te herstellen en samen te werken met de VN-stabilisatiemissie in de Democratische Republiek Congo (MONUSCO), teneinde de burgers in het oosten van de DRC te beschermen; verzoekt de Rwandese regering met klem haar troepen terug te trekken uit het grondgebied van de DRC en om de samenwerking met de rebellen van M23 stop te zetten, met inbegrip van de levering van wapens en troepen en het verstrekken van logistieke steun; dringt bij de EU aan op een opschorting van haar memorandum van overeenstemming over grondstoffen en van alle militaire samenwerking met Rwanda, ook via de EPF en eventuele andere mechanismen, totdat Rwanda zijn illegale steun aan gewapende groeperingen stopzet en de soevereiniteit en territoriale integriteit van de DRC volledig eerbiedigt; doet eveneens een oproep aan de DRC om haar samenwerking met rebellengroepen in de regio stop te zetten; steunt het vredesproces van Luanda en Nairobi om met diplomatieke middelen tot een politieke oplossing van het conflict te komen, en dringt er bij de VV/HV op aan de diplomatieke contacten met de partijen bij het conflict en andere partijen in de regio voort te zetten en de druk op de partijen op te voeren om opnieuw vreedzame onderhandelingen op te starten, onder meer door het veiligheids- en defensieoverleg van de EU met Rwanda uit te stellen en sancties vast te stellen, afhankelijk van de situatie ter plaatse en de vooruitgang die is geboekt in het kader van de lopende regionale bemiddelingsprocessen; 117. uit zijn teleurstelling over de opschorting van de activiteiten van het Amerikaanse Agentschap voor internationale ontwikkeling (USAID) en beklemtoont dat de uitdagingen op het gebied van veiligheid en defensie hierdoor aanzienlijk toenemen, aangezien nu wordt gesnoeid in kritieke investeringen in veerkracht, aanpassing, conflictpreventie en vredesopbouw, en doet daarom een oproep aan de EU en haar internationale partners om ervoor te zorgen dat het vacuüm dat zo ontstaat niet door onze tegenstanders wordt opgevuld door strategisch na te denken over manieren om bepaalde programma’s die als gevolg van de acties van de Amerikaanse regering niet langer worden gefinancierd over te nemen; 118. is bezorgd over de beperkte rol die de EU in de Hoorn van Afrika speelt, terwijl de betrokkenheid van andere buitenlandse actoren juist groter wordt; dringt aan op een herziening van de EU-strategie voor de regio, met het oog op het verwezenlijken van de EU-doelstellingen van bevordering van vrede, stabiliteit en inclusieve, duurzame economische ontwikkeling in de regio; verzoekt de Raad, de Commissie en de EDEO erover na te denken hoe de GVDB-missies en -operaties in de regio het best kunnen bijdragen aan het verwezenlijken van deze doelstellingen en de acties van de EU uit te breiden; 119. wijst erop dat het Noordpoolgebied van groot strategisch en geopolitiek belang is vanwege nieuwe zeeroutes, de overvloed aan natuurlijke hulpbronnen en de mogelijkheden voor economische ontwikkeling als gevolg van de opwarming van de aarde, en dat steeds meer landen er hun oog op laten vallen; maakt zich zorgen over de toenemende militarisering en de strijd om grondstoffen als gevolg van Russische en Chinese activiteiten in de regio; veroordeelt de herhaalde verklaringen van de Amerikaanse president over zijn doel om Groenland in handen van de VS te krijgen; 120. benadrukt hoe belangrijk het is de veiligheid, stabiliteit en samenwerking in het Noordpoolgebied te handhaven; wijst erop dat dit gebied gevrijwaard moet blijven van militaire spanningen en de exploitatie van natuurlijke hulpbronnen, en dat de rechten van inheemse volkeren moeten worden geëerbiedigd; is van mening dat het Noordpoolbeleid van de Unie in het GVDB moet worden geïntegreerd en dat de afschrikkings- en defensievermogens moeten worden versterkt in nauwe samenwerking met de NAVO; benadrukt dat samenwerking tussen de EU en de NAVO van essentieel belang is om tegenwicht te bieden aan de groter wordende invloed van Rusland en China in de regio; dringt erop aan kwesties die van belang zijn voor het Noordpoolgebied stelselmatig ter sprake te brengen tijdens de vergaderingen van het Politiek en Veiligheidscomité en de Raad; Genderdimensie en de rol van vrouwen in vrede en veiligheid 121. benadrukt dat gewapende conflicten naar verhouding zwaardere en specifieke gevolgen hebben voor vrouwen en meisjes, met name wat betreft conflictgerelateerd seksueel geweld; beklemtoont dat het absoluut noodzakelijk is om de verlening en toegankelijkheid van passende gezondheidszorg in gewapende conflicten te waarborgen, met inbegrip van seksuele en reproductieve gezondheid en rechten; verzoekt de EU en de lidstaten ervoor te zorgen dat bij de beoordeling van gewapende conflicten rekening wordt gehouden met het genderaspect; 122. herinnert eraan dat het mainstreamen en operationaliseren van het genderperspectief in de externe betrekkingen en het uitvoeren van de agenda voor vrouwen, vrede en veiligheid in overeenstemming met de desbetreffende resoluties van de VN-Veiligheidsraad van oudsher tot de prioriteiten van de EU behoren; herinnert er in dit verband aan dat het belangrijk is vrouwen in grotere mate te laten deelnemen aan conflictpreventie en -oplossing, vredesonderhandelingen, vredesopbouw en -handhaving, humanitair optreden en wederopbouw na conflicten; 123. benadrukt dat de integratie van een genderperspectief in alle externe en interne GVDB-activiteiten bijdraagt tot vergroting van de operationele doeltreffendheid van het GVDB en bijdraagt tot de geloofwaardigheid van de EU als aanjager van gendergelijkheid wereldwijd; hamert er dan ook op dat het belangrijk is dat de EU zich houdt aan al haar toezeggingen, waaronder die in het EU-genderactieplan III (2020‑2024) en het strategisch kompas; dringt er verder op aan dat bij de actualisering van het strategisch kompas bijkomende maatregelen worden voorgesteld om gendergelijkheid en de volledige en betekenisvolle deelname van vrouwen aan het GVDB te waarborgen, met name aan militaire missies; 124. is ingenomen met de integratie van het gender- en het mensenrechtenperspectief en met de aanstelling van genderadviseurs bij alle GVDB-missies en -operaties, en de oprichting van een netwerk van contactpunten voor genderkwesties; dringt erop aan dat het nieuwe pact inzake het civiele GVDB wordt gebruikt om te streven naar de volledige deelname van vrouwen aan civiele GVDB-missies; GVDB-missies en -operaties 125. onderstreept het belang van duidelijke en haalbare doelstellingen, aandacht voor de zienswijze en inbreng van het gastland, alsook van uitrusting en de nodige financiële, logistieke en personele middelen voor elk van de GVDB-missies en -operaties; benadrukt verder dat het veiligheidsklimaat in veel van de gebieden en regio’s waar GVDB-missies plaatsvinden, verslechtert; roept ertoe op de organisatie van de evaluatie en controle van GVDB-missies en -operaties te verbeteren; roept er nogmaals toe op de GVDB-missies en -operaties grondig te evalueren, met name wat betreft de vraag of hun mandaat realistisch is rekening houdend met de ter beschikking gestelde hulpbronnen en uitrusting, het beheer ervan, de methoden voor het aanwerven van personeel en het op elkaar afstemmen van hun profiel en de benodigde vaardigheden, het transparante karakter van aanbestedingen, activiteiten en de behaalde resultaten, de lessen die geleerd zijn met betrekking tot optimale praktijken, en de ondervonden problemen; benadrukt dat alle missies en operaties een vervalbepaling moeten hebben, zodat ze indien nodig op verantwoorde wijze kunnen worden beëindigd; verzoekt de VV/HV en de lidstaten om de GVDB-missies en -operaties doeltreffend te blijven opzetten, onder meer door te voorzien in robuuste, resultaatgerichte, flexibele en modulaire mandaten, om ervoor te zorgen dat ze aansluiten bij de wisselende veiligheidscontext en de veiligheidsbehoeften van de gastlanden, en door een sterk partnerschap te handhaven met de gastregeringen, het maatschappelijk middenveld en de plaatselijke bevolking, met het oog op het tot stand brengen van de noodzakelijke condities voor de missies en operaties om hun doelstellingen op te lange termijn te kunnen verwezenlijken; verzoekt de lidstaten het nieuwe pact inzake het civiele GVDB te gebruiken om hun strategische visie op civiele crisisbeheersing te versterken door de rol, de doeltreffendheid en de toegevoegde waarde van het civiele GVDB te verduidelijken en door een gemeenschappelijk ambitieniveau voor civiele crisisbeheersing vast te stellen; dringt erop aan gebruik te maken van de synergieën tussen en de complementariteit van de civiele en de militaire dimensie van het GVDB; verzoekt de Commissie en de EDEO om, samen met de lidstaten, een gestructureerd en periodiek proces voor de ontwikkeling van civiele vermogens te ontwikkelen om de vermogensbehoeften van de lidstaten in kaart te brengen, vereisten te ontwikkelen, een kloofanalyse uit te voeren, en de vorderingen periodiek te evalueren; meent dat er een solide beleid moet worden vastgesteld inzake de uitrusting en diensten die de partnerlanden waar civiele GVDB-missies plaatsvinden, nodig hebben; 126. stelt vast dat de GBVB-begroting voor civiele GVDB-missies in het MFK 2021-2027 slechts marginaal is verhoogd ten opzichte van het meerjarig financieel kader (MFK) 2014-2020, terwijl het aantal GVDB-missies alsook hun taken en kosten zijn toegenomen; verzoekt om de financiering voor de GBVB-begroting substantieel te verhogen, en er tegelijkertijd voor te zorgen dat de financiering die wordt toegewezen aan de civiele GVDB-missies efficiënt wordt ingezet om er zeker van te zijn dat doeltreffend wordt gereageerd op crisissituaties en onvoorziene gebeurtenissen; dringt aan op de instelling van een specifieke begrotingslijn of van een “civiele ondersteuningsfaciliteit”, om partnerlanden de uitrusting en diensten aan te bieden die nodig zijn om hun civiele vermogens te versterken; 127. herhaalt zijn verzoek aan de EDEO om concrete maatregelen te nemen ter ondersteuning van GVDB-missies en -operaties in de strijd tegen cyber- en hybride-aanvallen en FIMI in landen waar het GVDB missies en operaties uitrolt, met name in de Westelijke Balkan en in de landen van het Oostelijk Partnerschap; verzoekt de Commissie bij het ontwerp van haar schild voor de Europese democratie rekening te houden met de GVDB-missies en -operaties, om pogingen om het externe optreden van de EU in diskrediet te brengen te voorkomen en het EU-personeel dat in het buitenland wordt ingezet, te beschermen; dringt erop aan de bij verschillende CSDP-missies en -operaties opgebouwde expertise te benutten, en samen te werken met missies en operaties van de lidstaten, om dreigingen beter in kaart te brengen en informatie daarover doeltreffender uit te wisselen, teneinde ze in voorkomend geval tijdig te voorkomen of aan te pakken; dringt aan op verbetering van het responsvermogen, een betere strategische communicatie en meer voorlichtingscampagnes in de inzetgebieden – met gebruikmaking van de relevante lokale talen – om de lokale bevolking beter te informeren over de motieven, voordelen en opgaven van de GVDB-missies en -operaties in hun respectieve regio’s, en hen te informeren over de gevolgen als zij vertrouwen op de steun van andere actoren die hen willen destabiliseren, met name Rusland en China; verzoekt de Commissie en de EDEO verder de zichtbaarheid van GVDB-missies in de landen van het Oostelijk Partnerschap te vergroten door deze missies op te nemen in hun politieke boodschappen, documenten openbaar te maken, en contacten aan te gaan met de internationale pers; verzoekt de Commissie en de EDEO het mandaat van adviesmissies en -operaties in het kader van het GVDB aan te passen, teneinde daarin gespecialiseerde trainingen over de bestrijding van hybrideoorlogsvoeringsactiviteiten, cyberwarfare, en het analyseren van inlichtingen uit open bronnen (OSINT) in op te nemen; verzoekt de EDEO de samenwerking en coördinatie met andere missies en operaties van gelijkgestemde partners en organisaties, waaronder vredeshandhavingsmissies van de Verenigde Naties, bij de bestrijding van FIMI ter plaatse te intensiveren; 128. merkt op dat corruptie in inzetgebieden GVDB-missies en -operaties negatief kan beïnvloeden als gevolg van de hieruit resulterende reputatieschade, verspilling van middelen en kwaliteitsvermindering op het gebied van governance en bestuur, alsmede door het toenemen van de omkoping, fraude, afpersing en nepotisme in het betrokken gebied; dringt erop aan strategieën toe te passen om corruptie te voorkomen en bestrijden, deskundigheid en kennis op het gebied van corruptiebestrijding te ontwikkelen en meer inspanningen te leveren om de corruptierisico’s bij huidige en toekomstige GVDB-missies en -operaties te beperken; 129. verzoekt de Raad en de EDEO om in hun GVDB-missies en -operaties een component inzake de bescherming van cultureel erfgoed op te nemen teneinde lokale partners bijstand en scholing te bieden bij het aanpakken van veiligheidsproblemen in verband met het behoud en de bescherming van cultureel erfgoed; merkt op dat de toevoeging van bescherming van cultureel erfgoed en interculturele dialoog aan het mandaat van missies een positieve uitwerking zou hebben op het proces van conflictoplossing en verzoening; 130. benadrukt dat het mandaat van GVDB-missies en -operaties in buurlanden in Oost-Europa moet worden uitgebreid, wanneer verhoogde veiligheidsdreigingen een versterkte aanwezigheid van de EU rechtvaardigen; moedigt alle lidstaten aan voor deze missies en operaties personeel in te zetten; moedigt ook een grotere deelname van derde landen aan deze missies aan, met name derde landen die met succes GVDB-missies hebben ontvangen die zijn voltooid; roept de lidstaten op te onderzoeken hoe indien nodig nieuwe GVDB‑missies en ‑operaties kunnen worden uitgerold in kandidaat-lidstaten, in nauwe samenwerking met de nationale autoriteiten van die landen; verzoekt de EDEO ervoor te zorgen dat de steun van GVDB-missies voor hervormingen in de veiligheidssector ook opleiding omvat voor ambtenaren van ministeries; verzoekt de EDEO en de Europese Veiligheids- en defensieacademie de deskundigheid te helpen ontwikkelen van civiel en defensiepersoneel dat GVDB-missies en -operaties ondersteunt en daarbij wordt ingezet; merkt op dat derde landen waar GVDB-missies en -operaties worden uitgerold, de kans krijgen de EU te helpen GVDB‑doelen te realiseren en kunnen tonen zien dat zij anderen veiligheid kunnen bieden door deel te nemen aan GVDB-missies en -operaties buiten het verdragsgebied; 131. is ingenomen met de verlenging door de VN-Veiligheidsraad van het mandaat van operatie Althea van de door de EU geleide strijdmacht (EUFOR) in Bosnië en Herzegovina na 2025, aangezien dit een gevestigde vredeshandhavingsmissie is die haar waarde bewezen heeft en die aanzienlijk heeft bijgedragen tot de stabiliteit zowel van het land als van de regio; verheugt zich erover dat de missie positief heeft gereageerd op het verzoek van het agentschap voor civiele bescherming van het ministerie van Veiligheid van Bosnië en Herzegovina door de nationale autoriteiten hulp te bieden bij het aanpakken van de gevolgen van recente overstromingen; is van mening dat deze verlenging een weerspiegeling is van het gedeelde engagement van het volledige politieke spectrum in Bosnië en Herzegovina om de vrede en veiligheid in samenwerking met de EU te handhaven; is ingenomen dat er medio maart reservetroepen van EUFOR Althea in Bosnië en Herzegovina zijn aankomen en herhaalt zijn oproep aan alle actoren in Bosnië en Herzegovina om zich te onthouden van politieke dreigingen en andere potentieel schadelijke acties, de grondwet van het land te eerbiedigen en inspanningen te leveren om het traject van Bosnië en Herzegovina naar integratie in de EU te waarborgen; is ingenomen met de blijvende aanwezigheid in Kosovo van de Kosovo Force (KFOR) en de rechtsstaatmissie van de EU (EULEX) en prijst de rol die deze spelen bij de versterking van de veiligheid en stabiliteit; verzoekt alle betrokken partijen zich te houden aan de vereisten van het internationaal recht en te voorkomen dat ontwrichtende acties de noordelijke regio van Kosovo destabiliseren; dringt er bij de betrokken partijen op aan deel te nemen aan de door de EU bemiddelde gestructureerde dialoog; veroordeelt in de krachtigste bewoordingen de terroristische aanval van Servische paramilitairen op de Kosovaarse politie en de afschuwelijke terroristische aanval op kritieke infrastructuur nabij Zubin Potok in het noorden van Kosovo; benadrukt dat de daders van deze betreurenswaardige terroristische aanvallen ter verantwoording moeten worden geroepen en onverwijld voor de rechter moeten worden gebracht; dringt erop aan dat zowel operatie Althea van EUFOR als ook KFOR worden versterkt met extra middelen; 132. prijst de oprichting en de operaties van de EU-partnerschapsmissie in Moldavië (EUPM Moldova), die heeft bijgedragen tot de versterking van de crisisbeheersingsstructuren van het land en het vergroten van zijn weerbaarheid tegen cyber- en hybride dreigingen, en tot de bestrijding van buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging; dringt erop aan dat het mandaat van de missie na mei 2025 wordt verlengd, dat de toereikendheid van de methoden en middelen van de missie wordt beoordeeld in het licht van de doelstellingen en dat de middelen in het licht van de conclusies van de evaluatie worden aangepast ter vergroting van de doeltreffendheid; erkent de belangrijke rol die de missie van de Europese Unie voor bijstandsverlening inzake grensbeheer aan Moldavië en Oekraïne (EUBAM) speelt bij de heropening van het goederenvervoer per spoor via Transnistrië en bij het dwarsbomen van meerdere smokkeloperaties; moedigt EUBAM ertoe aan nauwer samen te werken met diverse internationale organisaties, waaronder Europol, Frontex en de OVSE via haar werkgroep Wapens, gezamenlijke operaties in het kader van ORIO II en het initiatief “EU 4 Border Security”; 133. is ingenomen met de rol die de waarnemingsmissie van de EU (EUMM) in Georgië speelt bij het monitoren van de situatie aan de administratieve grens met Abchazië en Zuid-Ossetië; veroordeelt de tijdelijke detentie van EUMM-functionarissen door beveiligingsmedewerkers tijdens een routinepatrouille langs de administratieve grens; uit zijn diepe bezorgdheid over alle acties die EUMM-acties belemmeren en die als doel hebben de inspanningen om vertrouwen op te bouwen te ondermijnen; dringt er bij de Raad en de EDEO op aan de situatie nauwlettend te volgen, de onbelemmerde toegang van de EUMM tot de door Rusland bezette gebieden in Georgië, waarin is voorzien in het mandaat van de missie, te bevorderen, de uitbreiding van het mandaat te steunen en de capaciteiten van de missie te versterken opdat deze naar behoren tegemoet kan komen aan de veiligheids- en humanitaire behoeften van de lokale bevolking in conflictgebieden; 134. is ingenomen met en steunt krachtig de activiteiten van de in het kader van het GVDB uitgevoerde civiele missie van de Europese Unie in Armenië (EUMA), die de veiligheid in de regio helpt vergroten door het aantal incidenten in conflict- en grensgebieden aanzienlijk te verminderen, vertrouwen op te bouwen en het risico voor de bevolking in deze gebieden te verminderen; is ingenomen met de bijstand van Armenië aan de activiteiten van EUMA op zijn grondgebied; prijst de Raad voor zijn besluit om de capaciteit van de missie te vergroten, het aantal ingezette waarnemers te verhogen en de inzettermijn te verlengen, en dringt aan op verdere uitbreiding en een sterkere aanwezigheid in de regio om een gunstig klimaat te scheppen voor door de EU gesteunde normaliseringsinspanningen tussen Armenië en Azerbeidzjan; dringt er bij Azerbeidzjan op aan EU-waarnemers ook aan zijn kant van de grens toe te staan; veroordeelt de bedreigingen van Azerbeidzjan en het negatieve discours van Rusland ten aanzien van EUMA; 135. is van mening dat de twee civiele GVDB-missies – de politiemissie van de Europese Unie voor de Palestijnse Gebieden (EUPOL COPPS) en de missie van de Europese Unie voor bijstandsverlening inzake grensbeheer aan de grensovergang bij Rafah (EUBAM Rafah) – een essentiële rol kunnen spelen bij het ondersteunen van de Palestijnse inspanningen op het gebied van staatsopbouw; is er voorstander van dat EUPOL COPPS en EUBAM Rafah een grotere rol krijgen, overeenkomstig de conclusies van de Europese Raad van 21 en 22 maart 2024, uitgaande van het beginsel van de tweestatenoplossing en de levensvatbaarheid van een toekomstige Palestijnse staat, zodat zij kunnen bijdragen aan het verlenen van humanitaire bijstand aan de Gazastrook, de doeltreffendheid van de Palestijnse Autoriteit op de Westelijke Jordaanoever kunnen verbeteren en de terugkeer van de autoriteit naar de Gazastrook kunnen helpen voorbereiden; benadrukt met name dat de nodige voorwaarden moeten worden geschapen voor de volledige reactivering van EUBAM Rafah, zodat zij kan optreden als neutrale derde partij aan de grensovergang bij Rafah, in coördinatie met de Palestijnse Autoriteit en de Israëlische en Egyptische autoriteiten; verwacht dat de uitbreiding van het toepassingsgebied en de mandaten van EUPOL COPPS en EUBAM Rafah ter plaatse in de komende EU-strategie voor het Midden-Oosten als kernprioriteiten zullen worden opgenomen; is ingenomen met het besluit van de Raad om de mandaten van beide missies te verlengen tot 30 juni 2025; 136. neemt kennis van het feit dat de mandaten van EUTM Mali, EUMPM in Niger en de missie op het terrein van het personeel van EUCAP Sahel Niger in 2024 zijn afgelopen, terwijl de capaciteitsmissie van de EU in Mali (EUCAP Sahel Mali) en de regionale advies- en coördinatiecel van de EU (EU RACC) voor de Sahel nog actief zijn; erkent dat de verschillende internationale missies er niet in zijn geslaagd hun doelstelling te realiseren om de regio en haar kwetsbare democratieën te stabiliseren of vrede in de regio te waarborgen; is bezorgd over het falen van de EU-strategie voor de Sahel op het gebied van veiligheid en defensie; uit zijn diepe bezorgdheid over de verslechtering van de veiligheidssituatie, het voortdurende falen van de overheden en de heropleving van terrorisme in de Sahel; neemt kennis van de oprichting van een nieuw type hybride civiel-militair veiligheids- en defensie-initiatief van de EU in de Golf van Guinee (EUSDI Gulf of Guinea), dat is opgestart in augustus 2023 met als doel de veiligheids- en defensietroepen van de Ivoorkust, Ghana, Togo en Benin te versterken om de stabiliteit en veerkracht van hun noordelijke grensgebieden te vergroten; dringt er voorts bij de EDEO en de lidstaten op aan het mandaat van alle GVDB-missies in Afrika zorgvuldig te bekijken, met als streven voor iedere missie doelen en mijlpalen vast te stellen die in de huidige politieke context haalbaar zijn, en tevens te onderzoeken of deze missies kunnen worden gewijzigd zodat zij doeltreffender kunnen bijdragen aan een nieuwe, herziene multidimensionele EU-strategie voor Afrika en de Sahel, als onderdeel van een geïntegreerde benadering; dringt in dit verband aan op een evaluatie, bij wijze van prioriteit, van het mandaat en de middelen van EUCAP Sahel Mali en EU RACC voor de Sahel, met het oog op wijzigingen eraan en indien nodig de beëindiging ervan; 137. is ingenomen met de oprichting in februari 2024 van EUNAVFOR ASPIDES, een militaire EU-operatie als reactie op de Houthi-aanvallen op de internationale scheepvaart in de Rode Zee, om bij te dragen tot de bescherming van de vrijheid van scheepvaart en het waarborgen van de maritieme veiligheid, met name voor koopvaardijschepen en commerciële schepen in de Rode Zee, de Indische Oceaan en de Perzische Golf; verzoekt de lidstaten de capaciteit van EUNAVFOR ASPIDES te vergroten en te overwegen de operatie samen te voegen met de militaire EU-operatie Atalanta, zoals oorspronkelijk gepland, om de efficiëntie van beide operaties te verbeteren; Het versterken van het vermogen van de EU om veiligheidsproblemen aan te pakken Inlichtingencapaciteit 138. wijst erop dat het belangrijk is dat er gewerkt wordt aan het verbeteren van de uitwisseling van inlichtingen en informatie tussen de lidstaten en de EU-instellingen, waaronder het Parlement, om buitenlandse inmenging tegen te gaan, het situationeel bewustzijn te verbeteren, beter te kunnen anticiperen en reageren op bedreigingen voor de collectieve veiligheid, en gemeenschappelijke actielijnen vast te stellen in het kader van het GVDB, met name op het gebied van crisisbeheersing; 139. is van mening dat de EU, in het licht van de toenemende geopolitieke uitdagingen en crisissen wereldwijd, ten volle gebruik moet maken van de nodige informatie uit de eerste hand over de mondiale kwesties die zich voordoen buiten haar grenzen; prijst de inspanningen van het Inlichtingen- en situatiecentrum van de EU (EU-Intcen) en het directoraat Inlichtingen van de Militaire Staf van de EU, die samenwerken in het kader van de gemeenschappelijke capaciteit op het gebied van inlichtingenanalyse (SIAC), alsook van het Satellietcentrum van de Europese Unie (SatCen), om inlichtingenbeoordelingen van alle bronnen op te stellen; dringt er bij de EU-lidstaten op aan EU-Intcen, SIAC, het crisisresponscentrum van de EDEO en SatCen te versterken door de personele en financiële middelen ervan, alsmede de capaciteiten en informatiebeveiliging ervan uit te breiden; dringt er bij deze centra op aan om, mits zij over adequate voorzieningen op het gebied van informatiebeveiliging beschikken, lessen te trekken uit de rol van de NAVO bij het faciliteren van de publiek-private uitwisseling van inlichtingen over cyberdreigingen, en de conclusies toe te passen op hun terrein, zodat zij de lidstaten een meerwaarde bieden; 140. roept de lidstaten op EU-Intcen te gebruiken als doeltreffend orgaan voor het delen van inlichtingen, om inlichtingen uit te wisselen op veilige wijze, een gemeenschappelijke strategische en veiligheidscultuur vorm te geven en strategische informatie te verstrekken; benadrukt dat EU-Intcen op basis van de verzamelde inlichtingen verder moet worden betrokken bij de dreigingsevaluaties die door de EU-instellingen worden uitgevoerd, alsook bij de toewijzing van digitale operaties en de omzeiling van sancties; verzoekt nogmaals de instelling te bevorderen van een systeem voor een regelmatige en continue inlichtingenstroom van de EU-lidstaten naar de EDEO en tussen de lidstaten onderling over buitenlandse en veiligheidskwesties die zich voordoen buiten de Unie; benadrukt dat veilige communicatie en een hoog niveau van informatiebeveiliging van groot belang zijn voor het verkrijgen van betrouwbare inlichtingen en vraagt dat in dit verband inspanningen worden geleverd om de veiligheidsregels en -voorschriften te verbeteren en te stroomlijnen, teneinde gevoelige informatie, infrastructuur en communicatiesystemen beter te beschermen tegen buitenlandse inmenging en aanvallen; 141. dringt aan op regelmatige gezamenlijke dreigingsevaluaties met inbreng van de inlichtingendiensten van de lidstaten om de besluitvormingsorganen van het GVDB te informeren en herhaalt zijn oproep tot het inzetten van capaciteit voor het verzamelen van inlichtingen in alle GVDB-missies en -operaties, die informatie kunnen verstrekken aan EU-Intcen, de Militaire Staf van de EU (EUMS), het MPCC en het CPCC; Verdediging tegen hybride aanvallen en desinformatie 142. spreekt zijn ernstige bezorgdheid uit over de toenemende veiligheidsuitdagingen in verband met cyber- en hybride aanvallen en buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging, die alle onder meer gericht zijn op het ondermijnen van de stabiliteit van de democratische samenlevingen van de EU, met name in EU-gebieden ver van het moederland, en de allianties van de EU-lidstaten, en op het vergroten van de polarisatie, met name in de aanloop naar verkiezingen; benadrukt dat de lidstaten, met name aan de oostelijke buitengrens van de EU, kwetsbaar zijn voor dergelijke vijandige invloed van Rusland en Belarus; is met name ingenomen met de institutionele samenwerking op administratief niveau die tijdens de afgelopen Europese verkiezingscampagne is ingesteld tussen de Commissie, de EDEO en het Parlement om grootschalige buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging door kwaadwillige statelijke actoren en niet-statelijke actoren uit derde landen te voorkomen; verzoekt de diensten van de Commissie, de EDEO en het Parlement hun capaciteiten te vergroten om weerbaarder te zijn tegen hybride beïnvloeding en buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging; wijst in dit verband op het recente besluit van het Roemeense grondwettelijk hof om de eerste ronde van de presidentsverkiezingen nietig te verklaren naar aanleiding van meldingen van grootschalige hybride aanvallen door Rusland, met name via socialemediaplatforms; verzoekt voorts de diensten van de EDEO en het Parlement nauw samen te werken met de particuliere sector, het maatschappelijk middenveld en de academische en wetenschappelijke gemeenschap bij de bestrijding van kwaadwillige beïnvloedingscampagnes en hybride bedreigingen, met inbegrip van de inzet van nieuwe technologieën als wapens; 143. steunt de toegezegde instelling van een “Europees schild voor de democratie” en verzoekt de lidstaten, de Commissie en de EDEO nogmaals de oprichting te overwegen van een goed toegeruste, onafhankelijke structuur voor het vaststellen, analyseren en documenteren van dreigingen in verband met buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging in de gehele EU om misleidende inhoud online op te sporen, te traceren en de verwijdering ervan te vragen, het situationele bewustzijn te vergroten, de uitwisseling van inlichtingen over dreigingen te verbeteren en het vermogen om aanstichters van buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging aan te wijzen en tegenmaatregelen te nemen verder te ontwikkelen; is van mening dat deze structuur kan dienen als referentie en gespecialiseerd kenniscentrum dat de uitwisseling van operationele informatie tussen de autoriteiten van de lidstaten en de EU-instellingen kan faciliteren en bevorderen; wijst erop dat deze structuur de rol van de afdeling strategische communicatie van de EDEO en de taskforces daarvan als strategisch orgaan van de diplomatieke dienst van de EU moet verduidelijken en versterken, en overlapping van activiteiten moet voorkomen; wijst op zijn eigen besluit om in het Europees Parlement een Bijzondere Commissie inzake het Europees schild voor de democratie op te richten en beschouwt dit orgaan als een belangrijk instrument om de Europese inspanningen op dit gebied te consolideren; 144. benadrukt dat het belangrijk is de inspanningen op te voeren ter bestrijding van desinformatie die door buitenlandse actoren wordt verspreid met als doel de geloofwaardigheid van de EU te ondermijnen, met name in kandidaat-lidstaten en buurlanden en in regio’s waar GVDB‑missies en ‑operaties plaatsvinden; onderstreept dat de coördinatie tussen de EDEO en de relevante EU-agentschappen, met inbegrip van het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging (Enisa), en de relevante autoriteiten op het niveau van de lidstaten aanzienlijk moet worden opgevoerd om coherente en efficiënte strategieën tegen buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging te ontwikkelen; onderstreept in dit verband dat er nood is aan strategische en preventieve communicatie en verzoekt alle EU-instellingen nauw samen te werken met de EDEO om de zichtbaarheid, de positieve perceptie en de legitimiteit van het externe optreden van de EU te versterken; 145. is van mening dat hybride dreigingen de komende jaren een combinatie zullen vormen van informatieoorlogvoering, manoeuvres van snellereactie-eenheden, grootschalige cyberoorlogvoering en opkomende en disruptieve technologieën van de zeebodem tot de ruimte, met de inzet van geavanceerde bewakings- en aanvalssystemen, zowel binnen als buiten de dampkring, waarbij telkens gebruikgemaakt kan worden van AI, kwantumcomputing, steeds intelligentere technologieën om drones in zwermen te laten vliegen, offensieve cybercapaciteiten, hypersonische raketsystemen, nanotechnologie en biologische oorlogsvoering; erkent met name de toenemende rol van AI bij hybride oorlogvoering en het potentiële gebruik ervan bij het ondermijnen van democratische instellingen, het verspreiden van desinformatie, het verstoren van kritieke infrastructuur en het beïnvloeden van de publieke opinie door middel van geautomatiseerde en datagestuurde operaties; 146. dringt aan op strategische, proactieve en gecoördineerde maatregelen op EU-niveau om hybride dreigingen tegen te gaan en de veiligheid en integriteit van kritieke infrastructuur in de EU te versterken, waarbij de technologische voorsprong van de EU in kritieke sectoren moet worden beschermd en bevorderd, mede door maatregelen om het gebruik van leveranciers met een hoog risico te beperken of uit te sluiten; benadrukt in dit verband het belangrijke karakter van het PESCO-project, dat tot doel heeft het Coördinatiecentrum voor het cyber- en informatiedomein (CIDCC) te ondersteunen, met als doel de planning en uitvoering van EU-missies en -operaties met capaciteit op het gebied van het cyber- en informatiedomein te faciliteren en de algehele weerbaarheid van de EU op dit gebied te vergroten; dringt daarom aan op de permanente integratie ervan in het GVDB; 147. veroordeelt de aanhoudende kwaadwillige acties van Rusland en Belarus die erop gericht zijn de EU te destabiliseren door migranten te dwingen EU-landen binnen te komen, hetgeen neerkomt op een hybride aanval; verzoekt de EU haar beleid inzake de versterking van haar buitengrenzen te herzien en bij te werken, onder meer door te voorzien in financiering voor fysieke barrières, om de veiligheid van de Unie als geheel te versterken; Cyberbeveiliging 148. is ingenomen met de verordening cybersolidariteit (29) en het belang daarvan voor de cyberbeveiligingscapaciteiten van de lidstaten; is voorstander van het bevorderen van platforms voor informatie-uitwisseling en -analyse, en pleit ervoor deze uit te breiden tot de verstrekking van dreigings- of kwetsbaarheidsinlichtingen door grensoverschrijdende centra voor beveiligingsoperaties; vraagt om een duidelijke financieringsplan, waarin de bedragen worden gespecificeerd die zullen worden gebruikt om de verordening ten uitvoer te leggen; 149. is bezorgd over de vertraging die veel lidstaten hebben opgelopen bij de tenuitvoerlegging van de richtlijn betreffende maatregelen voor een hoog gezamenlijk niveau van cyberbeveiliging in de Unie (NIS 2‑richtlijn) (30) en dringt aan op een snelle tenuitvoerlegging om de Europese kritieke infrastructuur te beveiligen; verzoekt de VV/HV de sanctie-instrumentaria voor cyber- en hybride aanvallen en voor buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging beter op elkaar af te stemmen en actiever te gebruiken, en na te gaan hoe sectorale sancties kunnen worden uitgevoerd; Ruimtevaart 150. is ingenomen met de bevindingen en aanbevelingen in het verslag van de heer Draghi over de toekomst van het Europese concurrentievermogen, waarin de lidstaten worden aangespoord om de regels inzake governance en investeringen op het gebied van ruimtevaart te actualiseren, met name de regels in verband met defensie; roept de Commissie en de lidstaten op om op dit gebied de nodige investeringen te doen in het kader van het volgende MFK en tegelijk het gebruik te overwegen van andere financieringsinstrumenten; benadrukt met name dat het Europees ruimtevaartprogramma verder moet worden ontwikkeld, door rekening te houden met de sterke banden tussen de ruimtevaartsector en de defensie- en de veiligheidssector bij de planning van het nieuwe MFK; benadrukt dat het belangrijk is de samenwerking tussen de Commissie en het Europees Ruimteagentschap te verbeteren om dubbel werk te voorkomen en te zorgen voor een efficiënter gebruik van de middelen; roept ertoe op de trans-Atlantische samenwerking en de synergieën met de NAVO te bevorderen om te zorgen voor doeltreffende coördinatie bij de ontwikkeling van ruimtevaart- en defensievermogens; 151. benadrukt dat de huidige pijlers van het EU-ruimtevaartprogramma – het wereldwijde satellietnavigatieprogramma Galileo en het Copernicus-programma voor aardobservatie – een duidelijk potentieel hebben voor tweeërlei gebruik bij de ontwikkeling van ruimtetoepassingen en -diensten; benadrukt dat het belangrijk is om als derde pijler van het EU-ruimtevaartprogramma de satellietconstellatie IRIS2 op te zetten voor de levering van beveiligde communicatiediensten aan de EU en haar lidstaten, alsook breedbandconnectiviteit voor Europese burgers, particuliere bedrijven en overheidsinstanties; beveelt aan Taiwan en Oekraïne toegang te verlenen tot de IRIS2-satellietconstellatie; benadrukt dat, naast satellietcommunicatie, sectoren zoals plaatsbepaling, navigatie, timing en aardobservatie van essentieel belang zijn voor het versterken van de strategische autonomie en weerbaarheid van de EU; benadrukt dat de ontwikkeling van deze capaciteiten rechtstreeks bijdraagt tot een doeltreffende crisisrespons en de bescherming van kritieke infrastructuur; dringt er daarom op aan dat nieuwe EU-ruimtevaartprogramma’s worden overwogen, zodat de EU haar strategische autonomie en haar status als mondiale ruimtevaartmacht kan versterken; 152. erkent dat de capaciteiten op het gebied van lanceervoertuigen en de satellietcommunicatie binnen de EU ontoereikend zijn; onderstreept het feit dat het strategisch belangrijk is deze capaciteiten te bevorderen en te versterken om de EU in staat te stellen de lidstaten en GVDB-missies en -operaties doeltreffend te ondersteunen, met behoud van een weerbare en autonome houding; benadrukt dat de ontwikkeling van door de EU geleide oplossingen op dit gebied van essentieel belang is voor de bescherming van kritieke infrastructuur en voor een veilige en concurrerende aanwezigheid in de ruimtevaartsector; 153. verzoekt de lidstaten de toenemende dreiging van het gebruik van de ruimte als wapen aan te pakken, met name gezien de berichten over de vorderingen van Rusland op het vlak van in de ruimte gestationeerde kernwapentechnologie, die een flagrante schending van het Verdrag inzake de kosmische ruimte van 1967 zouden vormen; Maritiem domein 154. benadrukt dat de EU, gezien de toenemende geopolitieke spanningen in het maritieme domein, haar activiteiten op zee moet opvoeren door het voortouw te nemen op het gebied van maritiem bewustzijn, kritieke infrastructuur te beschermen, ervoor te zorgen dat haar maritieme buitengrenzen doeltreffend worden gemonitord teneinde de criminele organisaties te bestrijden die profiteren van de smokkel van illegale immigranten naar de EU-lidstaten, in het bijzonder in de Middellandse Zee en de Atlantische Oceaan, en bij te dragen tot het waarborgen van de vrijheid van scheepvaart, de veiligheid van maritieme communicatielijnen en van vaartuigen en bemanningen en de bestrijding van illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij; 155. wijst op het engagement om de rol van de EU te versterken als instantie die garant staat voor de internationale maritieme veiligheid; wijst in dit verband op het belangrijke concept van gecoördineerde maritieme aanwezigheid, waarmee de rol van de EU wordt versterkt als mondiale verstrekker van maritieme veiligheid en haar zichtbaarheid wordt vergroot in belangrijke maritieme gebieden, en wijst op de in het kader van gecoördineerde maritieme aanwezigheid verrichte activiteiten in de Golf van Guinee en het noordwestelijk deel van de Indische Oceaan; verzoekt de lidstaten om actief deel te nemen aan die initiatieven en om hun militaire capaciteit op zee te versterken teneinde de aanwezigheid en zichtbaarheid van de EU in de mondiale maritieme sector te verbeteren; beveelt aan het concept van gecoördineerde maritieme aanwezigheid ook toe te passen in andere belangrijke maritieme gebieden wereldwijd; 156. spreekt zijn ernstige bezorgdheid uit over de surveillance en sabotage door Rusland en China van kritieke maritieme infrastructuur, zoals kabels voor communicatie over de zeebodem en offshore-energievoorzieningen; spreekt met name zijn ernstige bezorgdheid uit over de schade die op 17 en 18 november 2024 in minder dan 24 uur is aangericht aan twee onderzeese communicatiekabels, tussen Finland en Duitsland en tussen Zweden en Litouwen, en de schade die op 25 december 2024 door een tanker van de Russische schaduwvloot is aangericht aan EstLink2, tussen Estland en Finland; verzoekt de EU doeltreffende monitoring- en bewakingssystemen in gebruik te nemen en voor samenwerking tussen de regionale kustwachten te zorgen om te garanderen dat aanvallen op dergelijke infrastructuur worden voorkomen en snel worden gedetecteerd; is in dit verband ingenomen met de start van de operatie “Baltic Sentry” door de NAVO, met deelname van diverse lidstaten, om de veiligheid van kritieke onderzeese infrastructuur in de Oostzee te verbeteren; verzoekt de lidstaten de verplichtingen in de verklaring van New York over de veiligheid en weerbaarheid van onderzeese kabels volledig na te komen, onder meer door uitrusting in verband met onderzeese kabels alleen aan te kopen bij bedrijven in geallieerde landen; verzoekt de Commissie voldoende middelen toe te wijzen aan het onderzoek naar en de ontwikkeling van geavanceerde onderwatervoorzieningen en defensiematerieel om eilanden te beschermen tegen mogelijke aanlandingen en aanvallen door troepen uit derde landen; 157. dringt er bij de EU en de autoriteiten van de lidstaten op aan dringende en doortastende maatregelen te nemen tegen de Russische schaduwvloot in de Oostzee en de Zwarte Zee, en is dan ook ingenomen met het nieuws dat Duitsland op 21 maart 2025 de eigendom heeft overgenomen van het schip Eventin, dat is gebruikt om de EU-sancties tegen de Russische olie-uitvoer te omzeilen; Wapenbeheersing, non-proliferatie en ontwapening 158. betreurt de verzwakking van non-proliferatie- en wapenbeheersingsregelingen in deze geopolitiek onstabiele tijden en dringt aan op een verdubbeling van de inspanningen om deze trend om te buigen; benadrukt in dit verband de kritieke en substantiële behoefte aan meer investeringen in regionale en wereldwijde wapenbeheersing, non-proliferatie en ontwapening, met bijzondere aandacht voor multilaterale strategieën; benadrukt dat in het kader van deze strategieën de problemen moeten worden aangepakt in verband met niet-geëxplodeerde oorlogsmunitie en chemische wapens die in de vorige eeuw zijn gedumpt, die een bedreiging vormen voor de veiligheid, het milieu, de gezondheid en de economie, met name in de Oostzee, de Adriatische Zee en de Noordzee; 159. bevestigt zijn onwrikbare steun voor de inzet van de EU en haar lidstaten voor het Verdrag inzake de niet-verspreiding van kernwapens (NPV) en erkent dit als de hoeksteen van het wereldwijde kader voor nucleaire non-proliferatie en ontwapening; herinnert eraan dat Rusland in oktober 2023 zijn ratificatie van het internationale verdrag inzake het verbod op alle kernproeven heeft ingetrokken; 160. merkt op dat de lidstaten, met name die in de geografische nabijheid van Rusland en zijn bondgenoot Belarus, als gevolg van de ongekende dreiging van een Russische aanval op het grondgebied van de EU voor moeilijke beslissingen staan met betrekking tot hun bewapeningsbeleid, inclusief de herziening van eerder beleid en deelname aan internationale verdragen; veroordeelt nogmaals de Russische dreigingen die een aantal lidstaten ertoe hebben gebracht zich terug te trekken uit het Verdrag van Ottawa, en merkt op dat dit weliswaar geen algemene wijziging van het EU‑beleid inhoudt, maar dat deze heroverweging de ernst van de Russische dreiging en de noodzaak om onze burgers adequaat te beschermen onderstreept; 161. herinnert eraan dat internationale onderhandelingen over non-proliferatie- en wapenbeheersingsregelingen en de resultaten daarvan gevolgen hebben voor Europa, met name voor de EU-lidstaten; benadrukt dat het belangrijk is deze regelingen nieuw leven in te blazen; benadrukt tevens dat het belangrijk is ervoor te zorgen dat de EU een actieve en constructieve rol speelt bij het bevorderen en versterken van de op regels gebaseerde internationale inspanningen op het gebied van non-proliferatie, wapenbeheersing en ontwapening, met name wat massavernietigingswapens en digitale surveillance- en manipulatie-instrumenten voor tweeërlei gebruik betreft; 162. verzoekt de lidstaten zich volledig te houden aan Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB tot vaststelling van gemeenschappelijke voorschriften voor de controle op de uitvoer van militaire goederen en technologie, zoals gewijzigd bij Besluit (GBVB) 2019/1560 van de Raad, en criterium 4 inzake regionale stabiliteit strikt toe te passen; 163. benadrukt dat moet worden voorkomen dat gevoelige opkomende technologieën en belangrijke producten voor tweeërlei gebruik, met name als ze van kritiek belang zijn voor de veiligheid van de EU, worden overgebracht naar problematische bestemmingen buiten de EU; dringt aan op de invoering en tenuitvoerlegging van elektronische douane- en uitvoervergunningssystemen voor de hele EU, als een cruciale stap om de uitvoercontroles van deze technologieën en producten door de lidstaten doeltreffender te maken; Verdediging en maatschappij en civiele en militaire paraatheid en gereedheid 164. is van mening dat de burgers van de EU meer besef moeten hebben van de bedreigingen en risico’s voor de veiligheid, met het oog op een gedeeld begrip en een onderlinge afstemming van de dreigingspercepties in heel Europa en een alomvattende visie op Europese defensie; benadrukt dat het waarborgen van de steun van de democratische instellingen en bijgevolg van de burgers van essentieel belang is voor de ontwikkeling van een succesvolle en coherente EU-defensie op lange termijn, waarvoor een geïnformeerd publiek debat vereist is; dringt er bij de EU en haar lidstaten op aan bewustmakings- en onderwijsprogramma’s op te zetten, met name voor jongeren, die erop gericht zijn de kennis te vergroten en debatten over veiligheid, defensie en het feit dat de strijdkrachten belangrijk zijn, te faciliteren, alsmede de veerkracht en paraatheid van samenlevingen met betrekking tot uitdagingen op het gebied van veiligheid te vergroten, en tegelijkertijd meer publieke en democratische controle en toezicht op de defensiesector mogelijk te maken; verzoekt de Commissie en de lidstaten deze programma’s te ontwikkelen in het kader van het Europees schild voor de democratie, voortbouwend op het model van nationale programma’s, zoals het Zweedse initiatief voor civiele noodsituaties; 165. is ingenomen met de inspanningen om de civiele en militaire paraatheid en gereedheid van Europa te vergroten, zoals ook wordt voorgesteld in het verslag van de heer Niinistö; erkent het feit dat burgers van cruciaal belang zijn voor crisisparaatheid en -respons, met name de psychologische veerkracht van individuen en de paraatheid van gezinnen; erkent tevens dat infrastructuur voor civiele bescherming en planning voor noodsituaties belangrijk zijn; is voorstander van een maatschappijbrede benadering van weerbaarheid, waarbij de EU-instellingen, de lidstaten, het maatschappelijk middenveld en individuele burgers actief worden betrokken bij de versterking van het veiligheidskader van de EU; benadrukt dat de besluitvormingsorganen van het GVDB die verantwoordelijk zijn voor planning, middelen en logistiek het potentieel hebben om in noodsituaties de belangrijkste instantie voor civiele crisisbeheersing te worden; verzoekt de lidstaten en de Commissie de aanbevelingen van het verslag grondig te bestuderen en een EU-strategie voor risicobeoordeling en risicoparaatheid, gezamenlijke oefeningen en een sterkere interface voor samenwerking tussen de EU en de NAVO in crisissituaties te ontwikkelen; dringt aan op de ontwikkeling van adequate infrastructuur voor civiele bescherming en een grondige noodplanning en op het waarborgen van de nodige investeringen voor deze doeleinden, onder meer door middel van een specifiek investeringsgarantieprogramma van de EIB voor crisisbestendige civiele defensie-infrastructuur; 166. herinnert eraan dat terrorisme, met inbegrip van jihadistisch terrorisme, een aanhoudende bedreiging vormt voor de veiligheid van de EU en haar partners; verzoekt de EU zich te blijven inspannen om deze dreiging met vastberadenheid en in volledige solidariteit af te wenden, met name door middel van meer coördinatie om de kennis te verbeteren, paraatheids- en responscapaciteiten te ontwikkelen en te zorgen voor nauwere interactie met partners en andere internationale actoren; 167. wijst erop dat het defensiebeleid van de EU de beginselen van gendergelijkheid en diversiteit moet weerspiegelen, inclusieve militaire omgevingen moet bevorderen die de waarden en diversiteit van de Europese samenleving weerspiegelen en er tegelijkertijd voor moet zorgen dat alle leden van de Europese strijdkrachten, ongeacht geslacht of achtergrond, gelijke kansen en toegang tot steun hebben; herinnert aan de belangrijke rol van jongeren en jongerenorganisaties bij het bewaren en bevorderen van de vrede en veiligheid, en verzoekt de EDEO om jongeren stelselmatiger te betrekken bij zijn agenda voor jongeren, vrede en veiligheid; vraagt ook dat er programma’s voor opleiders worden ontwikkeld en dat er wordt samengewerkt tussen defensie-instellingen en universiteiten van de EU-lidstaten, bijvoorbeeld voor militaire cursussen, oefeningen en opleidingsactiviteiten met rollenspellen voor civiele studenten; 168. benadrukt dat de EU en haar lidstaten de kritieke uitdagingen op het gebied van aanwerving en behoud van militair personeel moeten aanpakken door gecoördineerde acties op nationaal en EU-niveau te ontwikkelen om te zorgen voor een duurzaam militair personeelsbestand; pleit ervoor dat de EU de lidstaten ondersteunt bij het ontwikkelen van beleid dat loopbanen aantrekkelijker maakt en langetermijnstrategieën om mensen in dienst te houden, stimuleert; benadrukt dat het Militair Comité van de EU (EUMC) voor een follow-up moet zorgen van zijn taak om gegevens van alle lidstaten over aanwerving en behoud van personeel te verzamelen en te analyseren, teneinde mogelijke maatregelen te identificeren om de problemen aan te pakken; benadrukt dat bij de verdere ontwikkeling van de defensie-unie voldoende rekening moet worden gehouden met de ondersteuning van de geestelijke gezondheid en het welzijn van militair personeel, met de nadruk op professionele ontwikkeling en langdurige zorg voor veteranen; 169. benadrukt dat er meer gezamenlijke opleidingen en oefeningen tussen de Europese strijdkrachten moeten worden georganiseerd om zo de interoperabiliteit te bevorderen, teneinde de missies optimaal voor te bereiden en het hoofd te kunnen bieden aan een breed spectrum van dreigingen, zowel van conventionele als onconventionele aard; dringt aan op de ontwikkeling en invoering van uitwisselingsprogramma’s op EU-niveau voor militair personeel uit de lidstaten, om opleidingsmogelijkheden te bieden en de mogelijkheid te bieden ervaring op te doen in verschillende Europese militaire omgevingen en structuren en zo het wederzijds begrip, de samenhang en de interoperabiliteit tussen de strijdkrachten van de EU te bevorderen; herhaalt in dit verband zijn steun voor het Europees uitwisselingssysteem voor jonge officieren (militair Erasmus-programma – EMILYO), dat wordt uitgevoerd door de Europese Veiligheids- en defensieacademie; Het versterken van de samenwerking en partnerschappen op het gebied van defensie 170. wijst erop dat de partnerschapsdimensie van het strategisch kompas belangrijk is met het oog op het versterken van de samenwerking tussen de EU en haar bondgenoten en partners overal ter wereld, op basis van gemeenschappelijke waarden, met eerbiediging van grondrechten en democratie, met als doel de perceptie van het afschrikkingsbeginsel te versterken en een antwoord te bieden op buitenlandse strategieën die erop gericht zijn de EU en haar partners te ondermijnen en de op regels gebaseerde internationale orde te destabiliseren; verzoekt de EU verder met partners samen te werken op het gebied van veiligheid op alle prioritaire gebieden die in het strategisch kompas zijn vastgesteld, met name bij het versterken van de weerbaarheid van lokale veiligheidssectoren op het gebied van crisisbeheersing, bij de bestrijding van hybride dreigingen en bij het verbeteren van de capaciteit van cyberbeveiligingsinstellingen; dringt tevens aan op nauwere samenwerking tussen relevante organisaties van partners met het Satellietcentrum van de EU, het Europees Defensieagentschap (EDA) en het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging (Enisa); is van mening dat de deelname van partners en NAVO-bondgenoten aan PESCO-projecten, mits de EU-lidstaten daarmee instemmen, bijdraagt aan een betere compatibiliteit van de normen van de betrokkenen voor de defensiesector, alsook aan de uitwisseling van ervaringen, inlichtingen en technische deskundigheid op diverse gebieden; 171. bevestigt nogmaals dat het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GVDB) van de EU altijd strikt het internationaal recht en de multilaterale besluiten van internationale instellingen moet eerbiedigen; is ingenomen met de vaststelling van het zorgvuldigheidsbeleid van de Europese Unie op het gebied van mensenrechten en het internationaal humanitair recht met betrekking tot de ondersteuning van de veiligheidssector door derde partijen (EU HRDDP), dat als basis kan dienen voor een veiligheids- en militaire samenwerking met derde landen die meer in overeenstemming is met de mensenrechten en het internationaal humanitair recht; dringt aan op een degelijke tenuitvoerlegging ervan; herhaalt de oproep tot nauwere samenwerking met internationale organisaties, zoals, maar niet beperkt tot, de VN, de Afrikaanse Unie en hun vredeshandhavingsmissies in conflictgebieden waarin zij samen opereren, en de OVSE op het gebied van veiligheid; 172. is ingenomen met de gezamenlijke verklaring van de ministers van Defensie van de G7 van 19 oktober 2024 en hun intentieverklaring om de samenwerking in de defensiesector te intensiveren; benadrukt dat het erg in het belang van de EU is om op dit gebied internationale partnerschappen aan te gaan met gelijkgestemde partners en dat de EU haar inspanningen moet opvoeren om ervoor te zorgen dat landen die ooit strategische partners waren en waarmee sommige lidstaten sterke culturele banden onderhouden, niet in de invloedssfeer terechtkomen van systemische rivalen; herinnert eraan dat economische diplomatie hierbij een cruciale rol speelt en een essentieel instrument is om samenwerkingsverbanden te versterken, wederzijdse welvaart te bevorderen en de aanwezigheid en invloed van de EU te consolideren, en aldus bij te dragen tot de weerbaarheid van partners tegen externe druk; 173. is van mening dat alles in het werk moet worden gesteld om de trans-Atlantische samenwerking op alle gebieden van de militaire en defensiesector in stand te houden en zo mogelijk te bevorderen, en herinnert eraan dat de Europese defensie verder moet worden uitgebouwd en dat er grotere soevereiniteit moet worden ontwikkeld; Samenwerking tussen de EU en de NAVO 174. wijst op het belangrijke karakter van het strategische partnerschap van de EU met de NAVO, met volledige inachtneming van de overeengekomen leidende beginselen van transparantie, wederkerigheid en inclusiviteit, alsook eerbiediging van de autonome besluitvorming en de procedures van elke organisatie; wijst erop dat de NAVO en de EU complementaire, duidelijke en elkaar versterkende rollen spelen met betrekking tot het waarborgen van de internationale vrede en veiligheid, zodat op het gebied van defensie-inspanningen geen dubbel werk wordt geleverd, en dat er intensief en nauw wordt samengewerkt; is verheugd over de toetreding van Zweden tot de NAVO in 2024, en die van Finland in 2023, een historische stap voor het versterken van de veiligheid in Europa, met name in de Oostzeeregio; verzoekt de VV/HV in nauw overleg en eenheid van optreden samen te werken met de secretaris-generaal van de NAVO; 175. dringt aan op verdere verdieping van de samenwerking tussen de EU en de NAVO door voort te bouwen op het strategisch kompas van de EU en het nieuwe strategische concept van de NAVO, met name op het gebied van cyberbeveiliging, hybride oorlogvoering, terrorismebestrijding militaire mobiliteit, infrastructuur voor tweeërlei gebruik, conflictpreventie en crisisbeheersing, samenwerking op militair en veiligheidsgebied, het tegengaan van kwaadwillige buitenlandse inmenging door derde landen, een gecoördineerde aanpak in de Indo-Pacifische regio en meer gezamenlijke actie op het internationale toneel ter bescherming van de democratie; spreekt zijn krachtige steun uit voor het opendeurbeleid van de NAVO; verzoekt de EU en de NAVO de samenwerking te versterken ter ondersteuning van de capaciteitsopbouw van gemeenschappelijke partners; 176. benadrukt dat er tussen de staten die zowel lid zijn van de EU als van de NAVO constante afstemming nodig is en wijst op de verplichting van samenwerking, zelfhulp en wederzijdse hulp uit hoofde van de artikelen 1 en 3 van het Handvest van de NAVO; verzoekt de EU haar inspanningen op het gebied van gemeenschappelijke veiligheids- en defensie-initiatieven waar er geen NAVO-equivalent is, op te voeren om de normalisatie te vergroten, de interoperabiliteit te verbeteren en gemeenschappelijke operationele procedures tussen de defensievermogens van de lidstaten en de EU te ontwikkelen; 177. prijst de nauwe samenwerking tussen de EU en de NAVO in de Westelijke Balkan, onder meer via operatie Althea van EUFOR en de militaire operaties van KFOR, die de nodige stabiliteit garanderen voor Bosnië en Herzegovina, Kosovo en de regio als geheel; 178. benadrukt de cruciale rol van het Zwarte Zeegebied in het Europese veiligheidslandschap en verzoekt de EU samen te werken met de NAVO om voor dit gebied een alomvattende strategie te formuleren, teneinde de veiligheidsproblemen aan te pakken, hybride dreigingen af te wenden, de maritieme samenwerking te versterken en regionale partnerschappen te bevorderen; 179. is verheugd over de benoeming van de speciale vertegenwoordiger van de NAVO voor het Zuidelijk nabuurschap en de focus van de NAVO op deze regio; acht het wenselijk de coördinatie en het overleg tussen EU-ambtenaren die verantwoordelijk zijn voor het nabuurschapsbeleid ten aanzien van de zuidelijke buurlanden en de Sahel, en hun NAVO-tegenhangers te versterken, teneinde dubbel werk te voorkomen en dat de inspanningen en middelen versnipperd raken; 180. is ingenomen met het voorstel van de Parlementaire Vergadering van de NAVO (NATO PA) om de status van het Parlement te verhogen tot “partner” in het kader van de lopende hervorming van partnerschappen; verzoekt zijn Delegatie voor de betrekkingen met de Parlementaire Vergadering van de NAVO (DNAT) ten volle gebruik te maken van de huidige en toekomstige voorrechten van het Parlement; beschouwt DNAT als een belangrijk instrument van de diplomatie van het Parlement in het kader van een versterkt partnerschap tussen de EU en de NAVO dat tot doel heeft de Europese pijler van de NAVO te versterken en bij te dragen tot de verwezenlijking van de algemene doelstellingen van het bondgenootschap; is van mening dat DNAT een centrale rol kan spelen bij het versterken van de samenwerking tussen de EU en de NAVO, het versterken van de democratische veerkracht van toetredingslanden en belangrijke partners en, in het algemeen, het versterken van de parlementaire dimensie van dit essentiële partnerschap; Partnerschap met Noord-Amerika 181. acht het van essentieel belang dat de nauwe betrekkingen tussen de EU en de Verenigde Staten, die gebaseerd zijn op wederzijds respect, de gedeelde waarden van democratie, vrijheid en de rechtsstaat en een ruime waaier aan gemeenschappelijke en convergerende belangen, verder worden ontwikkeld; waardeert het engagement van de Verenigde Staten voor de territoriale verdediging van Europa en hun betrokkenheid hierbij, overeenkomstig het Noord-Atlantisch Verdrag en artikel 5 hiervan, met name in het licht van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne; moedigt wederzijdse veiligheids- en defensie-initiatieven en samenwerking op het gebied van ontwapening en non-proliferatie, de gevolgen van disruptieve technologieën, klimaatverandering, hybride dreigingen, cyberdefensie, militaire mobiliteit, crisisbeheersing en de relatie met strategische concurrenten aan; dringt aan op verdere versterking van de veiligheids- en defensiedialoog tussen de EU en de VS als belangrijk instrument voor nauwere trans-Atlantische samenwerking; 182. wijst erop dat het recente optreden en de recente verklaringen van de Amerikaanse regering de bezorgdheid over de toekomstige houding van de Verenigde Staten ten aanzien van Rusland, de NAVO en de veiligheid van Europa verder hebben doen toenemen; betreurt in dit verband dat de Amerikaanse regering in de Algemene Vergadering van de VN en de VN-Veiligheidsraad in lijn met de Russische regering heeft gestemd over resoluties over het feit dat de Russische aanvalsoorlog al drie jaar duurt; verzoekt de Commissie inspanningen te leveren om de dialoog tussen de EU en de VS over veiligheid en defensie als belangrijk instrument voor nauwere trans-Atlantische samenwerking nieuw leven in te blazen; 183. wijst erop dat het belangrijk is intensiever samen te werken bij de productie en inkoop van defensieproducten, met inbegrip van gelijke markttoegang voor de defensie-industrie van beide partijen; neemt kennis van de nationale strategie van de VS voor de defensie-industrie van januari 2024 en de daarin uitgesproken ambitie om de industriële samenwerking met partners te verdiepen; erkent het brede spectrum aan terreinen voor mogelijke wederzijds voordelige samenwerking op defensiegebied en de positieve gevolgen daarvan voor een sterker Trans-Atlantisch partnerschap in tijden van toenemende geopolitieke concurrentie; benadrukt echter dat een dergelijke samenwerking een gelijk speelveld vereist dat onverenigbaar is met de bepalingen van de regelgeving van de VS inzake de internationale wapenhandel; verzoekt de Commissie bijgevolg met de Verenigde Staten gesprekken aan te knopen om de mogelijkheden te onderzoeken voor het ontwikkelen van een wederzijds voordelige industriële samenwerking op defensiegebied op basis van een rechtskader dat een gelijk trans-Atlantisch speelveld waarborgt; 184. onderstreept dat samenwerking met Canada van fundamenteel belang is voor de veiligheid van de EU en is ingenomen met de actieve rol die Canada heeft gespeeld bij het verlenen van steun aan Oekraïne; is van mening dat de bilaterale dialoog over veiligheid en defensie en het komende veiligheids- en defensiepartnerschap de basis vormen voor nauwere samenwerking op het gebied van veiligheid en defensie, waaronder de respectieve initiatieven om de productie van de defensie-industrie te stimuleren; Partnerschap met het Verenigd Koninkrijk 185. erkent de aanzienlijke bijdragen van het VK aan de veiligheid en stabiliteit van Europa, alsook zijn inzet voor gedeelde defensiedoelstellingen, die de collectieve veiligheid in heel Europa vergroten; is ingenomen met de nauwe samenwerking tussen de EU, de EU-lidstaten en het Verenigd Koninkrijk bij de ondersteuning van Oekraïne, alsook met bilaterale overeenkomsten zoals de Trinity House-overeenkomst tussen het VK en Duitsland ter verdieping van de samenwerking op het gebied van defensie; is ingenomen met de deelname van de Britse minister van Buitenlandse, Gemenebest- en Ontwikkelingszaken aan de bijeenkomst van de Raad Buitenlandse Zaken van de EU in oktober 2024; verzoekt de EU en het VK de samenwerking op defensiegebied snel naar een nieuw niveau te tillen en nauwere veiligheidspartners te worden door een gezamenlijke verklaring te ondertekenen met concrete verbintenissen en een gestructureerde dialoog, teneinde de samenwerking tussen de EU en het VK te versterken met betrekking tot het volledige pakket aan uitdagingen op het gebied van buitenlands en veiligheidsbeleid waarmee de EU en het VK op het Europese continent worden geconfronteerd; onderstreept in dit verband dat het belangrijk is nauwer samen te werken bij het uitwisselen van informatie en inlichtingen, terrorismebestrijding, militaire mobiliteit, veiligheids- en defensie-initiatieven, crisisbeheersing, cyberdefensie, hybride dreigingen, buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging en het gezamenlijk aanpakken van gedeelde dreigingen, zoals de verspreiding van massavernietigingswapens; 186. acht het van essentieel belang dat vooruitgang wordt geboekt met de praktische samenwerking door formeel een gezamenlijke verklaring te ondertekenen over een veiligheids- en defensiepartnerschap met het Verenigd Koninkrijk, als manier om de Europese veiligheid en de Europese pijler van de NAVO te versterken, met name in de context van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne; spoort de VV/HV ertoe aan het Verenigd Koninkrijk regelmatig uit te nodigen voor informele vergaderingen van de Raad Buitenlandse Zaken (met de ministers van Defensie) om van gedachten te wisselen over kwesties van gemeenschappelijk belang met volledige waarborging van de besluitvormingsautonomie van de EU; Partnerschap met de partners in de Westelijke Balkan en Oost-Europa 187. is van mening dat de veiligheid van de EU nauw samenhangt met de veiligheid van haar directe Europese buurlanden en dat de EU er belang bij heeft prioriteit te geven aan haar uitbreidingsbeleid en de stabiliteit van haar zuidoostelijke en Oost-Europese buurlanden, met name kandidaat-lidstaten, te versterken; pleit voor intensievere samenwerking op militair en veiligheidsgebied met kandidaat-landen en partners, met inbegrip van civiel-militaire en politioneel-militaire samenwerking, met name op gebieden als veerkracht, cyberbeveiliging, hybride dreigingen, grensbeheer, terrorismebestrijding en bestrijding van desinformatie; wijst nogmaals op de noodzaak van nauwe samenwerking met de NAVO in dit verband; is verheugd dat de EU op 19 november en 18 december 2024 veiligheids- en defensiepartnerschappen met respectievelijk Noord-Macedonië en Albanië heeft ondertekend; 188. benadrukt dat de Unie het voor Europese partners die hun beleid grotendeels afstemmen op het GVDB, met name de landen van de Westelijke Balkan, gemakkelijker moet maken om deel te nemen aan huidige en toekomstige programma’s in verband met de defensiesector; bevestigt nogmaals dat een verregaande betrokkenheid van de kandidaat-lidstaten hun toetredingsproces aanzienlijk zou vergemakkelijken door hun industriële en operationele capaciteit in de defensiesector te vergroten en zo de interoperabiliteit met de strijdkrachten van de EU-lidstaten te verbeteren; is van mening dat een alomvattende deelname van de kandidaat-lidstaten in de Westelijke Balkan aan de defensie-initiatieven van de EU een strategische investering zou zijn, alsook een integraal onderdeel van de inspanningen van de EU om de toenemende assertiviteit en buitenlandse inmenging in deze landen tegen te gaan; 189. spoort de lidstaten aan voort gebruik te maken van de Europese Vredesfaciliteit (EPF) voor het opleiden en uitrusten van de veiligheidsdiensten in Zuid-Oostelijke en Oostelijke Europese partnerlanden waar GVDB-missies worden uitgevoerd, met name wat militaire politie, medische infrastructuur en infrastructuur op het gebied van wetshandhaving betreft, en om de capaciteit te vergroten voor de uitwisseling van inlichtingen via beveiligde communicatiekanalen; Partnerschap met de Afrikaanse Unie en Afrikaanse landen 190. benadrukt het feit dat de betrekkingen tussen de EU en Afrika belangrijk zijn voor de Europese veiligheid; acht het van essentieel belang dat de partnerschappen van de EU met Afrikaanse landen aanzienlijk worden geïntensiveerd; Partnerschap met de Indo-Pacifische regio 191. benadrukt het strategische belang van de Indo-Pacifische regio binnen het defensiekader van de EU, en erkent dat de toenemende veiligheidsproblemen in verband met de regionale activiteiten van China en de ruimere gevolgen daarvan voor de mondiale stabiliteit moeten worden aangepakt; acht het van essentieel belang de aanwezigheid en partnerschappen van de EU in deze regio te versterken; is zich ook bewust van de leidende rol van Taiwan op het gebied van hightechontwikkeling en de ruime ervaring van het land met verdediging tegen Chinese hybride aanvallen, desinformatie en buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging, wat een eerste overweging moet zijn bij het beoordelen van de mogelijkheden voor het versterken van multilaterale uitwisselingen en samenwerking; 192. onderstreept het feit dat de EU een duurzamere collectieve veiligheid tot stand moet brengen via een netwerk van regionale bondgenoten en partners, dat de conventionele basis vormt van haar betrokkenheid in de regio; is zeer ingenomen met de recente ondertekening op 1 en 4 november 2024 van de veiligheids- en defensiepartnerschappen tussen de EU en Japan, respectievelijk Zuid-Korea; is van mening dat een verdere verdieping van de strategische en defensiepartnerschappen van de EU met Japan en Zuid-Korea en de ontwikkeling van een regelmatige dialoog, samenwerking en capaciteitsopbouw met andere gelijkgestemde landen in de Indo-Pacifische regio, zoals Australië, Nieuw-Zeeland, Zuid-Korea en Taiwan, van fundamenteel belang zijn om de gemeenschappelijke veiligheid te bevorderen; herhaalt zijn oproep aan de EU om verder samen te werken met opkomende strategische partners in de regio, zoals Indonesië en Vietnam; 193. onderstreept het belang van het partnerschap tussen de EU en India en is van mening dat het gedenkwaardige bezoek van de voorzitter van de Commissie en het college van commissarissen aan India op 27 en 28 februari 2025 het begin vormde van een nieuw hoofdstuk in de geschiedenis van de betrekkingen tussen de EU en India en de strategische band en het nog onbenutte potentieel daarvan bevestigde; wijst op het potentieel om ons partnerschap te verdiepen, onder meer door intensiever overleg op het gebied van veiligheid en defensie; De rol van het Europees Parlement in het kader van het GVDB vergroten 194. wijst erop dat bij de versterking van het GVDB als politieke prioriteit tijdens de tiende zittingsperiode en de verhoging van de uitgaven voor defensiebeleid en -programma’s op EU- en nationaal niveau volledige parlementaire controle en controleerbaarheid gegarandeerd moeten zijn; 195. verzoekt in dit verband om versterking van de controlerende, wetgevende en budgettaire rol van het Parlement met betrekking tot een groeiend aantal defensie-initiatieven in alle EU-instellingen en met name de werkzaamheden in het kader van het GVDB, onder meer door versterking van de regelmatige dialoog, de uitwisseling van informatie en het openhouden van permanente communicatiekanalen tussen de VV/HV, de commissaris voor Defensie en Ruimtevaart en de bevoegde organen van het Parlement; pleit ervoor dat de relevante parlementaire commissies regelmatig op de hoogte worden gehouden van de laatste inlichtingen; 196. betreurt het feit dat het Parlement door het gebrek aan toegang tot informatie niet de mogelijkheid heeft om PESCO-projecten grondig te controleren; herhaalt zijn oproep aan de lidstaten om ten minste tweemaal per jaar een uitvoeringsverslag over PESCO-projecten bij het Parlement in te dienen; verzoekt de EDEO nogmaals om regelmatig en in detail aan de Commissie veiligheid en defensie van het Parlement verslag uit te brengen over de uitvoering van het strategisch kompas, alsmede andere veiligheids- en defensie-initiatieven en -programma’s en de beoordeling ervan; benadrukt dat het toezicht op de tenuitvoerlegging van verordeningen met betrekking tot de defensie-industrie moet worden verbeterd door de invoering van de procedure voor gedelegeerde handelingen; o o o 197. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Europese Raad, de Raad, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de voorzitter van de Commissie en bevoegde commissarissen, de secretaris-generaal van de VN, de secretaris-generaal van de NAVO, de voorzitter van de Parlementaire Vergadering van de NAVO, de EU-agentschappen die bevoegd zijn op het gebied van veiligheid en defensie, en de regeringen en parlementen van de lidstaten en partnerlanden. Het Europees Parlement, – gezien het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, – gezien het Europees Verdrag voor de rechten van de mens, – gezien de artikelen 2, 3, 8, 21 en 23 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), – gezien de artikelen 17 en 207 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en andere mensenrechtenverdragen en -instrumenten van de Verenigde Naties, – gezien het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, – gezien het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten, – gezien het Verdrag van Genève betreffende de behandeling van krijgsgevangenen, – gezien het VN-Vluchtelingenverdrag van 1951 en het bijbehorende protocol van 1967, – gezien het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de voorkoming en de bestraffing van genocide van 1948 en resolutie 43/29 van de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties van 22 juni 2020 over het voorkomen van genocide, – gezien het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen van 18 december 1979, – gezien het Verdrag van de Verenigde Naties tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing van 10 december 1984, en het op 18 december 2002 aangenomen facultatief protocol daarbij, – gezien het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van personen met een handicap van 12 december 2006, en het op 13 december 2006 aangenomen facultatief protocol daarbij, – gezien het Internationaal Verdrag tot bestrijding en bestraffing van het misdrijf apartheid van 1976, – gezien de Verklaring inzake de uitbanning van alle vormen van intolerantie en discriminatie op grond van religie of overtuiging, afgekondigd bij resolutie 36/55 van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties van 25 november 1981, – gezien de VN-Verklaring over de rechten van personen behorende tot nationale, etnische, godsdienstige of taalkundige minderheden van 18 december 1992, – gezien de VN-Verklaring over mensenrechtenverdedigers, die bij consensus is aangenomen bij resolutie 53/144 van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties van 9 december 1998, – gezien de Verklaring van de Verenigde Naties inzake de rechten van inheemse volkeren van 13 september 2007, – gezien de Verklaring van de Verenigde Naties over de rechten van landbouwers en andere mensen die werkzaam zijn in plattelandsgebieden van 28 september 2018, – gezien het actieprogramma van de Internationale Conferentie van Caïro over Bevolking en Ontwikkeling van 1994 en de resultaten van de toetsingsconferenties ervan, – gezien het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van het kind van 20 november 1989, en de twee op 25 mei 2000 aangenomen facultatieve protocollen daarbij, – gezien het Wapenhandelsverdrag van de Verenigde Naties, dat op 24 december 2014 in werking is getreden, en de EU-gedragscode betreffende wapenuitvoer van 5 juni 1998, – gezien de verklaring van Peking en het actieprogramma van de Verenigde Naties van september 1995 en de toetsingsconferenties ervan, – gezien Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling van de Verenigde Naties, die op 25 september 2015 is aangenomen, en met name de doelstellingen nrs. 1, 3, 4, 5, 8, 10 en 16 daarvan, – gezien het mondiaal pact inzake migratie van de Verenigde Naties van 19 december 2018 en het mondiaal pact inzake vluchtelingen van de Verenigde Naties van 17 december 2018, – gezien het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof van 17 juli 1998, dat op 1 juli 2002 in werking is getreden, – gezien de Overeenkomst tussen de Europese Unie en het Internationaal Strafhof inzake samenwerking en bijstand van 10 april 2006 (1) , – gezien het Verdrag van de Raad van Europa van 4 april 1997 tot bescherming van de rechten van de mens en de waardigheid van het menselijk wezen met betrekking tot de toepassing van de biologie en de geneeskunde, en de aanvullende protocollen daarbij, dat van 16 mei 2005 inzake bestrijding van mensenhandel, en dat van 25 oktober 2007 inzake de bescherming van kinderen tegen seksuele uitbuiting en seksueel misbruik, – gezien het Verdrag van de Raad van Europa van 11 mei 2011 inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld (Verdrag van Istanbul), dat niet door alle lidstaten is geratificeerd, maar dat op 1 oktober 2023 voor de EU in werking is getreden, – gezien Protocol nrs. 6 en 13 bij het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden van de Raad van Europa van 28 april 1983, inzake de afschaffing van de doodstraf, – gezien Verordening (EU) 2020/1998 van de Raad van 7 december 2020 betreffende beperkende maatregelen tegen ernstige schendingen van de mensenrechten (2) , – gezien Verordening (EU) 2021/947 van het Europees Parlement en de Raad van 9 juni 2021 tot vaststelling van het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking – Europa in de wereld (3) , – gezien de conclusies van de Raad van 22 januari 2024 over de prioriteiten van de EU in de mensenrechtenfora van de VN in 2024, – gezien het op 17 november 2020 door de Raad aangenomen EU-actieplan inzake mensenrechten en democratie 2020-2024, en de op 9 juni 2023 aangenomen tussentijdse evaluatie ervan, – gezien de conclusies van de Raad van 27 mei 2024 over de afstemming van het EU-actieplan inzake mensenrechten en democratie 2020-2024 op het meerjarig financieel kader 2021-2027, – gezien het EU-Genderactieplan (GAP) III – een ambitieuze agenda inzake gendergelijkheid en de empowerment van vrouwen in het externe optreden van de EU (JOIN(2020)0017), – gezien de EU-strategie inzake gendergelijkheid 2020-2025 ( COM(2020)0152 ), – gezien de EU-strategie voor gelijkheid van lhbtiq’ers 2020-2025 ( COM(2020)0698 ), – gezien de EU-strategie voor de rechten van het kind ( COM(2021)0142 ), – gezien de EU-strategie inzake de rechten van personen met een handicap 2021-2030 ( COM(2021)0101 ), – gezien het EU-actieplan tegen racisme 2020-2025 ( COM(2020)0565 ), – gezien het strategisch EU-kader voor gelijkheid, integratie en participatie van de Roma ( COM(2020)0620 ), – gezien de EU-richtsnoeren over mensenrechtenverdedigers, die op 14 juni 2004 door de Raad zijn aangenomen en in 2008 zijn herzien, en de tweede leidraad inzake de toepassing van de richtsnoeren, die in 2020 is goedgekeurd, – gezien de EU-richtsnoeren inzake geweld tegen vrouwen en de bestrijding van alle vormen van discriminatie van vrouwen, die op 8 december 2008 door de Raad zijn aangenomen, – gezien de EU-richtsnoeren inzake de bevordering van de naleving van het internationale humanitaire recht (IHR) van 2005, zoals geactualiseerd in 2009, – gezien de EU-richtsnoeren inzake de doodstraf, zoals geactualiseerd door de Raad op 12 april 2013, – gezien de EU-richtsnoeren inzake de bevordering en de bescherming van het genot van alle mensenrechten door lhbti’ers die op 24 juni 2013 door de Raad zijn aangenomen, – gezien de op 24 juni 2013 door de Raad aangenomen richtsnoeren van de EU over de bevordering en bescherming van de vrijheid van godsdienst of overtuiging, – gezien de EU-mensenrechtenrichtsnoeren inzake de vrijheid van meningsuiting online en offline, die de Raad op 12 mei 2014 heeft aangenomen, – gezien de EU-mensenrechtenrichtsnoeren inzake non-discriminatie in het extern optreden, die op 18 maart 2019 door de Raad zijn aangenomen, – gezien de EU-mensenrechtenrichtsnoeren inzake veilig drinkwater en sanitaire voorzieningen, die op 17 juni 2019 door de Raad zijn aangenomen, – gezien de herziene EU-richtsnoeren voor het EU-beleid ten aanzien van derde landen inzake foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing, die op 16 september 2019 door de Raad zijn aangenomen, – gezien de herziene EU-richtsnoeren inzake de mensenrechtendialoog met partner- en derde landen, die op 22 februari 2021 door de Raad zijn aangenomen, – gezien de herziene EU-richtsnoeren over kinderen en gewapende conflicten, die op 24 juni 2024 door de Raad zijn aangenomen, – gezien de mededeling van de Commissie van 12 september 2012 getiteld “Aan de basis van democratie en duurzame ontwikkeling: het maatschappelijke engagement van Europa in de externe betrekkingen” ( COM(2012)0492 ), – gezien de conclusies van de Raad van 10 maart 2023 over de rol van het maatschappelijk middenveld bij het beschermen en bevorderen van de grondrechten in de EU, – gezien Richtlijn (EU) 2024/1760 van het Europees Parlement en de Raad van 13 juni 2024 inzake passende zorgvuldigheid in het bedrijfsleven op het gebied van duurzaamheid en tot wijziging van Richtlijn (EU) 2019/1937 en Verordening (EU) 2023/2859 (4) , – gezien het voorstel van de Commissie van 14 september 2022 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake een verbod op met dwangarbeid vervaardigde producten op de markt van de Unie ( COM(2022)0453 ), – gezien het gezamenlijke voorstel van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 3 mei 2023 voor een verordening van de Raad betreffende beperkende maatregelen tegen ernstige corruptie (JOIN(2023)0013), – gezien het jaarverslag van de EU van 2023 over mensenrechten en democratie in de wereld, – gezien zijn Sacharovprijs voor de vrijheid van denken, die in 2024 is uitgereikt aan María Corina Machado als leider van de democratische krachten in Venezuela en de nieuwgekozen president Edmundo González Urrutia, die alle Venezolanen binnen en buiten het land vertegenwoordigt die voor de herinvoering van vrijheid en democratie vechten, – gezien zijn resolutie van 15 januari 2019 over de EU-richtsnoeren en het mandaat van de speciaal EU-gezant voor de bevordering van de vrijheid van godsdienst of levensovertuiging buiten de EU (5) , – gezien zijn resolutie van 23 oktober 2020 over gendergelijkheid in het buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU (6) , – gezien zijn resolutie van 19 mei 2021 over de bescherming van de mensenrechten en het externe migratiebeleid van de EU (7) , – gezien zijn resolutie van 8 juli 2021 over de wereldwijde EU-sanctieregeling voor de mensenrechten (EU-Magnitski-wet) (8) , – gezien zijn resolutie van 28 februari 2024 over mensenrechten en democratie in de wereld en het beleid van de Europese Unie op dit gebied – jaarverslag 2023 (9) , en zijn eerdere resoluties over voorgaande jaarverslagen, – gezien zijn resoluties over mensenrechtenschendingen, de democratie en de rechtsstaat (ook wel spoedresoluties genoemd), die overeenkomstig artikel 150 van zijn Reglement zijn aangenomen, en met name die van 2023 en 2024, – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken ( A10-0012/2025 ), A. overwegende dat de EU op bepaalde waarden berust, namelijk eerbied voor de menselijke waardigheid, vrijheid, democratie, gelijkheid, de rechtsstaat en eerbiediging van de mensenrechten, zoals vastgelegd in artikel 2 en artikel 21 VEU; overwegende dat het wereldwijde optreden van de EU moet berusten op de universaliteit en ondeelbaarheid van de mensenrechten en dat de doeltreffende bescherming en verdediging van de mensenrechten en de democratie centraal staat in het externe optreden van de EU; B. overwegende dat de uitspraken van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens een essentieel onderdeel vormen van de mensenrechtenarchitectuur in Europa; C. overwegende dat consistentie en samenhang tussen het interne en het externe beleid van de EU van cruciaal belang zijn voor de verwezenlijking van een doeltreffend en geloofwaardig mensenrechtenbeleid van de EU alsook voor de verdediging en ondersteuning van vrijheid en democratie; D. overwegende dat democratische stelsels het meest geschikt zijn om te waarborgen dat iedereen zijn mensenrechten en fundamentele vrijheden kan genieten; overwegende dat doeltreffend op regels gebaseerd multilateralisme het beste organisatorische systeem is om democratieën te verdedigen; E. overwegende dat de EU vol overtuiging gelooft in multilateralisme, een op regels stoelende wereldorde, en de reeks universele waarden, beginselen en normen die als leidraad dienen voor de landen die lid zijn van de VN, en die de landen die lid zijn van de VN hebben toegezegd te zullen handhaven overeenkomstig het VN-Handvest, en deze ondersteunt; overwegende dat een wereld van democratieën, d.w.z. een wereld met politieke systemen waarin de mensenrechten wereldwijd worden verdedigd en beschermd, een veiligere wereld is, aangezien democratieën beschikken over aanzienlijke checks-and-balances om de onvoorspelbaarheid van autocratieën te voorkomen; F. overwegende dat gendergelijkheid van cruciaal belang is voor de totstandkoming van samenlevingen die gekenmerkt worden door vrijheid en gelijkheid; overwegende dat de mensenrechten van vrouwen, meisjes en non-binaire personen nog steeds niet overal in de wereld gewaarborgd zijn en dat er in veel landen sprake is van afnemende speelruimte voor maatschappelijke organisaties, met name organisaties die zich inzetten voor vrouwenrechten en inheemse bevolkingsgroepen, alsook grassrootsorganisaties; G. overwegende dat de toename van autoritarisme, totalitarisme en populisme een bedreiging vormt voor de op regels gebaseerde wereldorde, de bescherming en bevordering van vrijheid en de mensenrechten in de wereld, alsook de waarden en beginselen waarop de EU is gegrondvest; H. overwegende dat in december 2023 het 75-jarig bestaan van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens werd gevierd; overwegende dat totalitaire regimes tegenwoordig meer dan ooit sinds de oprichting van de VN de basisbeginselen van het VN-Handvest ter discussie stellen, ernaar streven internationale normen te herschrijven, multilaterale instellingen ondermijnen en de vrede en veiligheid wereldwijd bedreigen; I. overwegende dat in november 2024 het 35-jarig bestaan van het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van het kind wordt gevierd; J. overwegende dat de verklaring van Peking en het actieprogramma van de Verenigde Natie beschouwd worden als een keerpunt voor de wereldwijde agenda voor gendergelijkheid en dat het dertigjarig bestaan ervan in 2025 gevierd wordt; K. overwegende dat de legitimiteit en het functioneren van de op regels gebaseerde internationale orde staan of vallen met de naleving van de bevelen van en het respect voor internationale organen, zoals resoluties van de Algemene Vergadering en de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties en bevelen en besluiten van het Internationaal Gerechtshof en het Internationaal Strafhof (ICC); overwegende dat multilateralisme steeds meer in het gedrang komt door toenemende mondiale dreigingen, zoals terrorisme en extremisme, die een bedreiging vormen voor de naleving van dergelijke bevelen en besluiten, alsook, in het algemeen, van bepalingen van het internationaal recht, het recht inzake de mensenrechten en het internationaal humanitair recht in opkomende en aanhoudende conflictsituaties; overwegende dat internationale instellingen, hun ambtenaren en degenen die met hen samenwerken, het slachtoffer zijn van aanvallen en bedreigingen; overwegende dat de internationale gemeenschap, met inbegrip van de EU, de verantwoordelijkheid heeft om de op regels gebaseerde internationale orde te eerbiedigen door de universele naleving te handhaven, ook door haar partners; L. overwegende dat het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof (ICC) voorziet in een kader voor verantwoordingsplicht voor genocide, misdrijven tegen de menselijkheid en oorlogsmisdrijven; overwegende dat de onafhankelijkheid van het ICC van cruciaal belang is om ervoor te zorgen dat onpartijdig en zonder politieke inmenging recht wordt gesproken; M. overwegende dat in 2023 uit de tussentijdse evaluatie van het intussen tot 2027 verlengde EU-actieplan inzake mensenrechten en democratie 2020-2024 is gebleken dat er, ondanks de tot dusver geboekte vooruitgang, nog veel werk aan de winkel is, tezamen met gelijkgestemde democratische partners, met name gezien de ongekende uitdagingen waarmee de wereld sinds de goedkeuring van het actieplan is geconfronteerd; N. overwegende dat mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties cruciale partners zijn bij de inspanningen van de EU om overal ter wereld de mensenrechten, de democratie en de rechtsstaat te beschermen en te bevorderen en conflicten te voorkomen; overwegende dat overheids- en niet-overheidsactoren overal ter wereld mensenrechtenverdedigers, maatschappelijke organisaties, journalisten, religieuze gemeenschappen, oppositieleiders en andere kwetsbare groepen steeds meer censureren, het zwijgen opleggen en intimideren bij hun werk, waardoor het maatschappelijk middenveld nog verder wordt ingeperkt; overwegende dat het daarbij onder meer gaat om maatregelen als strategische rechtszaken tegen publieke participatie (SLAPP’s), restrictief overheidsbeleid, grensoverschrijdende repressie, lastercampagnes, discriminatie, intimidatie en geweld, waaronder buitengerechtelijke en extraterritoriale executies, ontvoeringen en willekeurige arrestaties en detentie; overwegende dat aanvallen op mensenrechtenverdedigers steeds vaker ook gericht zijn tegen hun familieleden en de gemeenschappen waartoe zij behoren, met inbegrip van degenen die in ballingschap leven; O. overwegende dat gendergelijkheid een kernwaarde van de EU is en dat de mensenrechten van vrouwen en meisjes, waaronder hun seksuele en reproductieve rechten, wereldwijd nog steeds worden geschonden; overwegende dat vrouwen unieke en onevenredige gevolgen ondervinden van conflicten, klimaatverandering en migratie, waaronder een verhoogd risico op gendergerelateerd geweld, economische uitsluiting en belemmeringen voor de toegang tot hulpbronnen; overwegende dat vrouwelijke mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties steeds minder ruimte krijgen voor hun uiterst belangrijke activiteiten en te maken hebben met de dreiging van geweld, pesterijen en intimidatie; P. overwegende dat het afgelopen jaar wordt gekenmerkt door een verdere toename van wetten inzake “buitenlandse agenten” of wetten inzake buitenlandse invloed, waaronder in kandidaat-lidstaten van de EU, die maatschappelijke organisaties en mediakanalen viseren, en pogingen om te beletten dat zij financiële steun ontvangen uit het buitenland, onder meer van de EU en haar lidstaten, waardoor een klimaat van angst en zelfcensuur wordt bevorderd; Q. overwegende dat in 2024 meer dan de helft van de wereldbevolking naar de stembus is gegaan en dat veel van deze verkiezingen werden gekenmerkt door manipulatie, desinformatie en pogingen tot inmenging van binnen of buiten het land; R. overwegende dat in de wereldindex voor persvrijheid 2024 van Verslaggevers zonder Grenzen (VZG) wordt gewaarschuwd voor het afgenomen voornemen van staten en andere politieke krachten om de persvrijheid te beschermen; overwegende dat volgens het jaarverslag van VZG in 2024 54 journalisten en mediawerkers werden gedood, van wie de meesten in conflictgebieden, en dat 550 journalisten en mediawerkers werden vastgehouden, 55 werden gegijzeld en 95 vermist raakten; S. overwegende dat volgens het Global Education Monitoring Report 2024 van Unesco 251 miljoen kinderen en jongeren hun grondrecht op onderwijs wordt ontzegd en niet naar school gaan; overwegende dat meisjes en vrouwen niet alleen worden getroffen door armoede, maar ook door culturele normen, gendervooroordelen, kindhuwelijken en geweld door officieel discriminerend beleid dat hen ervan weerhoudt toegang te krijgen tot onderwijs en de arbeidsmarkt en hen probeert uit te sluiten van het openbare leven; T. overwegende dat ten minste een miljoen mensen om politieke redenen onterecht gevangen zit, waaronder verschillende winnaars en finalisten van de Sacharovprijs voor de vrijheid van denken van het Parlement; U. overwegende dat de Unie volgens artikel 21 VEU ernaar moet streven betrekkingen te ontwikkelen en partnerschappen aan te gaan met derde landen op basis van onder meer de beginselen van de democratie, de rechtsstaat, de universaliteit en de ondeelbaarheid van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, de eerbiediging van de menselijke waardigheid, de beginselen van gelijkheid en solidariteit en de naleving van de beginselen van het Handvest van de Verenigde Naties en het internationaal recht; overwegende dat talrijke EU-partners, ondanks het feit dat zij jarenlang verschillende preferenties en voordelen hebben genoten die voortvloeien uit overeenkomsten met de EU, hun verplichtingen niet nakomen; V. overwegende dat milieuschade en de gevolgen van de klimaatverandering de onzekerheid, marginalisering en ongelijkheid vergroten en mensen in toenemende mate dwingen hun huis te ontvluchten of in onveilige omstandigheden te vertoeven, waardoor zij kwetsbaarder worden en hun mensenrechten in het gedrang komen; Mondiale uitdagingen voor de democratie en de mensenrechten 1. bevestigt nogmaals dat de mensenrechten en de inherente waardigheid van elk menselijk wezen universeel, onderling met elkaar verbonden, van elkaar afhankelijk en ondeelbaar zijn; wijst opnieuw op de plicht van de EU en haar lidstaten om de democratie en het universele karakter van de mensenrechten wereldwijd te bevorderen en te beschermen; verzoekt de EU en haar lidstaten overeenkomstig hun waarden het goede voorbeeld te geven en de mensenrechten en de internationale rechtvaardigheid te bevorderen en strikt te handhaven; 2. onderstreept dat de eerbiediging, bescherming en naleving van de mensenrechten en fundamentele vrijheden de hoeksteen van het externe optreden van de EU moeten zijn, overeenkomstig haar grondbeginselen; moedigt de EU en haar lidstaten daartoe met klem aan zich te blijven inspannen om vrijheid, democratie en de mensenrechten en de bescherming daarvan op gestroomlijnde wijze centraal te stellen in het beleid van de EU op alle gebieden, en de consistentie tussen het interne en het externe beleid van de EU op dit vlak te vergroten, onder meer door middel van al haar internationale overeenkomsten; 3. benadrukt dat de EU er volledig op voorbereid moet zijn om de opkomst van autoritarisme, totalitarisme en populisme alsook de toenemende schendingen van de beginselen van universaliteit van de mensenrechten, de democratie en het internationaal humanitair recht een halt toe te roepen; 4. veroordeelt de toenemende trend van schendingen van de mensenrechten en democratische beginselen en waarden in de hele wereld, zoals de dreiging van achteruitgang van de mensenrechten, met name de rechten van vrouwen, alsook executies, buitengerechtelijke moorden, willekeurige arrestaties en opsluitingen, foltering en mishandeling, gendergerelateerd geweld, onderdrukking van het maatschappelijk middenveld, politieke tegenstanders, gemarginaliseerde en kwetsbare groepen, waaronder kinderen en ouderen, migranten, vluchtelingen en asielzoekers, alsook etnische en religieuze minderheden; veroordeelt eveneens slavernij en dwangarbeid, buitensporig gebruik van geweld door overheidsinstanties, met inbegrip van gewelddadig optreden tegen vreedzame protesten en andere bijeenkomsten, systematische en structurele discriminatie, instrumentalisering van de rechterlijke macht, censuur en bedreigingen voor onafhankelijke media, waaronder bedreigingen in de digitale omgeving zoals onlinesurveillance en afsluitingen van het internet, politieke aanvallen op internationale instellingen en de op regels gebaseerde internationale orde en toenemend gebruik van onwettige oorlogsmethoden, in flagrante strijd met het internationaal humanitair recht en het recht inzake de mensenrechten; betreurt dat de bescherming van democratische instellingen en processen verzwakt en dat het maatschappelijk middenveld wereldwijd steeds minder ruimte krijgt; hekelt de grensoverschrijdende repressie door illiberale regimes van burgers en activisten die hun toevlucht hebben gezocht in het buitenland, ook op EU-grondgebied; veroordeelt de arrestatie en veroordeling door een Algerijnse rechtbank tot vijf jaar gevangenisstraf van de Frans-Algerijnse schrijver Boualem Sansal; dringt aan op zijn onmiddellijke vrijlating en hoopt dat de Algerijnse autoriteiten de dringende noodzaak hiervan zullen inzien; 5. neemt met grote bezorgdheid kennis van de aanhoudende internationale verantwoordingscrisis en de uitdaging om in conflicten overal ter wereld een einde te maken aan de straffeloosheid voor schendingen van de fundamentele normen van het internationaal recht inzake de mensenrechten en het internationaal humanitair recht; bevestigt nogmaals de neutraliteit en het belang van humanitaire hulp bij alle conflicten en crises; benadrukt de ernstige gevolgen van het in diskrediet brengen en aanvallen van de organisaties van multilaterale fora, zoals de VN, die een cultuur van straffeloosheid in de hand kunnen werken en het vertrouwen in en de werking van het VN-systeem ondermijnen; verzoekt de EU het internationale rechtsstelsel te handhaven en doeltreffende maatregelen te nemen om de naleving af te dwingen; 6. stelt met tevredenheid vast dat er ondanks de grote uitdagingen voor de mensenrechten in de wereld ook nog lichtpuntjes zijn als het gaat om de mensenrechten; wijst met name op het werk van maatschappelijke organisaties en mensenrechtenverdedigers; onderstreept dat er behoefte is aan een meer strategische communicatie over mensenrechten en democratie waarbij nieuws wordt verspreid over positieve resultaten, beleidsmaatregelen en beste praktijken; steunt het initiatief “Good Human Rights Stories” als een manier om positieve verhalen over mensenrechten te bevorderen, en beveelt aan het te actualiseren; benadrukt de rol van de publieke en culturele diplomatie van de EU, alsook van internationale culturele betrekkingen, bij de bevordering van de mensenrechten en verzoekt de afdeling Strategische communicatie en prognose van de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) om haar inspanningen in dit verband op te voeren; Versterking van het instrumentarium van de EU voor de bevordering en bescherming van mensenrechten en democratie in de wereld 7. merkt met bezorgdheid op dat de tweedeling in de wereld steeds groter wordt; benadrukt de verantwoordelijkheid van de EU om de democratische waarden en beginselen en de mensenrechten, internationale rechtvaardigheid, vrede en waardigheid overal ter wereld te blijven verdedigen, hetgeen des te belangrijker is in de huidige onstabiele toestand van de wereldpolitiek; verzoekt de EU de communicatiekanalen met verschillende belanghebbenden open te houden en een alomvattend instrumentarium te blijven ontwikkelen om de mensenrechten en de democratie wereldwijd te versterken; EU-actieplan inzake mensenrechten en democratie 8. merkt op dat de EU en haar lidstaten aanzienlijke vooruitgang hebben geboekt bij de uitvoering van het EU-actieplan inzake mensenrechten en democratie, hoewel zij niet alle doelstellingen ervan hebben bereikt, deels ook als gevolg van de ongekende uitdagingen waarmee de wereld sinds de vaststelling ervan is geconfronteerd; is in dit verband ingenomen met de verlenging van het actieplan tot 2027, teneinde de synergieën en complementariteit tussen mensenrechten en democratie op lokaal, nationaal en mondiaal niveau te maximaliseren; Speciale vertegenwoordiger van de EU (SVEU) voor de mensenrechten 9. staat volledig achter de werkzaamheden van de SVEU voor de mensenrechten, die bijdragen aan de zichtbaarheid en samenhang van het mensenrechtenoptreden van de EU in haar externe betrekkingen; steunt de centrale rol van de SVEU bij de bevordering en bescherming van mensenrechten door de EU door middel van samenwerking met niet-EU-landen en gelijkgestemde partners; beklemtoont de noodzaak van nauwe samenwerking tussen de SVEU voor de mensenrechten en andere SVEU’s en speciale gezanten, teneinde deze samenhang te vergroten, en roept ertoe op de rol van de SVEU voor de mensenrechten meer voor het voetlicht te brengen; dringt erop aan dat de SVEU bij zijn werkzaamheden met meer middelen en betere coördinatie met EU-delegaties over de hele wereld wordt ondersteund; betreurt dat het Parlement, ondanks aanhoudende oproepen, is uitgesloten van de selectieprocedure van de SVEU; dringt erop aan dat de SVEU regelmatig verslag uitbrengt aan het Parlement; Instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking – Europa in de wereld en het thematisch programma voor mensenrechten en democratie 10. wijst op de fundamentele rol van het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking (NDICI) – Europa in de wereld, met inbegrip van zijn thematisch programma inzake mensenrechten en democratie, als vlaggenschipinstrument van de EU bij de bevordering en bescherming van mensenrechten en democratie in de wereld; benadrukt dat bij alle relevante externe activiteiten van de EU moet worden samengewerkt met het maatschappelijk middenveld, ook bij de Global Gateway, die wordt gefinancierd via het NDICI – Europa in de wereld; wijst er nogmaals op hoe belangrijk het is om een op mensenrechten gebaseerde aanpak in de instrumenten voor extern optreden van de EU te stroomlijnen; onderstreept de rol van het Parlement bij het programmeringsproces van het instrument en verzoekt de Commissie en de EDEO alle relevante informatie tijdig te delen om het Parlement in staat te stellen zijn rol dienovereenkomstig te kunnen vervullen, met name in geopolitieke dialogen op hoog niveau met de Commissie en in het proces van tussentijdse evaluatie en in zijn resoluties; verzoekt de EDEO en de Commissie te zorgen voor een antwoord op de aanbevelingsbrieven naar aanleiding van elke geopolitieke dialoog en elke resolutie; dringt er bij de Commissie op aan een uitgebreide, gecentraliseerde website voor het NDICI – Europa in de wereld te ontwikkelen en te lanceren, met informatie over alle indicatieve meerjarenprogramma’s, met een gedetailleerde beschrijving van hun respectieve begrotingen, bijbehorende acties en de financiële toewijzingen die zij ondersteunen, zowel per land als per thema; merkt op dat het NDICI – Europa in de wereld en alle toekomstige instrumenten gericht moeten zijn op de fundamentele oorzaken van de huidige uitdagingen, waaronder de noodzaak om de veerkracht van lokale gemeenschappen en activiteiten ter ondersteuning van de democratie te versterken door de economische ontwikkeling te ondersteunen; 11. pleit voor onafhankelijke beoordelingen vooraf om de mogelijke gevolgen en risico’s van projecten met betrekking tot de mensenrechten vast te stellen, in overeenstemming met artikel 25, lid 5, van Verordening (EU) 2021/947; dringt aan op onafhankelijk toezicht op de mensenrechten tijdens de uitvoering van projecten in derde landen, met name met betrekking tot projecten die een hoog risico op schendingen inhouden; dringt aan op opschorting van projecten die (in)direct bijdragen tot mensenrechtenschendingen in derde landen; herhaalt het verbod om EU-middelen toe te wijzen aan activiteiten die in strijd zijn met de fundamentele waarden van de EU, zoals terrorisme of extremisme; verzoekt de Commissie alle beoordelingen die betrekking hebben op de mensenrechten proactief met het Parlement te delen; EU-handel en internationale overeenkomsten van de EU 12. herhaalt zijn verzoek om mensenrechtenbeoordelingen te integreren en in overeenkomsten tussen de EU en niet-EU-landen solide mensenrechtenclausules op te nemen die worden geschraagd door een reeks heldere benchmarks en procedures voor gevallen waarin deze niet worden gerespecteerd; verzoekt de Commissie en de EDEO te waarborgen dat de mensenrechtenclausules in bestaande internationale overeenkomsten actief worden gemonitord en doeltreffend worden gehandhaafd en hun communicatie met het Parlement over overwegingen en besluiten met betrekking tot deze handhaving te verbeteren; wijst er nogmaals op dat de EU bij aanhoudende schendingen van mensenrechtenclausules, waaronder die welke verband houden met het stelsel van algemene preferenties plus, door haar partnerlanden snel en doortastend moet reageren, onder meer door de overeenkomsten in kwestie op te schorten indien andere opties niet doeltreffend blijken; dringt aan op de uitvoering van de aanbeveling van de Europese Ombudsman over het opzetten van een klachtenportaal binnen het kader van de handels- en financiële instrumenten van de EU, of op de aanpassing van het centrale toegangspunt van de Commissie zodat daar klachten kunnen worden ingediend over het niet naleven van mensenrechtenclausules; verzoekt de EU-instellingen regelmatig samen te werken met het bedrijfsleven en het maatschappelijk middenveld teneinde de banden tussen internationale handel, mensenrechten en economische veiligheid te versterken; roept de EU op de bevordering en bescherming van de mensenrechten te waarborgen via haar investeringen en projecten in het kader van de Global Gateway, door ervoor te zorgen dat deze geen schade berokkenen; EU-mensenrechtendialogen 13. wijst op de belangrijke rol van mensenrechtendialogen binnen het mensenrechteninstrumentarium van de EU en als belangrijk middel om het EU-actieplan inzake mensenrechten en democratie uit te voeren; benadrukt dat deze dialogen met de betrokken landen betrekking moeten hebben op de algemene situatie op het gebied van mensenrechten en democratie; merkt op dat mensenrechtendialogen moeten worden gezien als een essentieel onderdeel van een duurzaam engagement van de EU en niet als een op zichzelf staand instrument, en dat het voortdurende verzuim van derde landen om oprecht een dialoog aan te gaan en belangrijke resultaten uit te voeren, moet leiden tot het gebruik van andere passende instrumenten voor buitenlands beleid; herinnert eraan dat deze dialogen moeten worden gebruikt in combinatie en in synergie met andere instrumenten, en dat daarbij een “meer voor meer”- en “minder voor minder”-aanpak moet worden gehanteerd; herhaalt dat individuele gevallen aan de orde moeten worden gesteld, met name die van de winnaars van de Sacharovprijs en die welke het Parlement in zijn resoluties heeft aangekaart, en dat moet worden gezorgd voor een passende follow-up; dringt er bij de EDEO en de EU-delegaties op aan de zichtbaarheid en de resultaten van deze dialogen te vergroten, ervoor te zorgen dat zij resultaatgericht zijn en gebaseerd zijn op duidelijke benchmarks die in een gepubliceerde gezamenlijke persverklaring kunnen worden opgenomen, en passende follow-upmaatregelen te nemen; dringt aan op een grotere en zinvolle betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld bij de dialogen; wijst erop dat echte maatschappelijke organisaties niet mogen worden belemmerd deel te nemen aan mensenrechtendialogen en dat elke dialoog alle echte maatschappelijke organisaties zonder beperkingen moet omvatten; Wereldwijde EU-sanctieregeling voor de mensenrechten (GHRSR – “EU-Magnitski-wet” ) 14. juicht het toenemende gebruik van de sanctieregeling toe als zijnde een belangrijk politiek instrument van de EU voor haar verdediging van de mensenrechten en de democratie in de wereld; betreurt echter dat het gebruik ervan nog altijd beperkt is, met name in het huidige geopolitieke landschap; wijst echter op de uitdagingen die de vereiste eenparigheid van stemmen met zich meebrengt bij het aannemen van sancties en herhaalt zijn oproep aan de Raad om besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid in te voeren voor besluiten over de sanctieregeling; wijst in dit verband op het formele verzoek dat het Parlement in 2023 bij de Raad heeft ingediend om een EU-hervormingsverdrag in te stellen, met onder meer als doel het aantal besluiten dat met gekwalificeerde meerderheid wordt genomen, te verhogen; roept op tot een intensiever gebruik van de sanctieregeling en andere ad-hocsanctieregelingen voor degenen, met inbegrip van hoge ambtenaren, die verantwoordelijk zijn voor ernstige schendingen van de mensenrechten en het internationaal humanitair recht; staat volledig achter de mogelijkheid om in dit verband gerichte corruptiebestrijdingsmaatregelen op te leggen binnen het EU-kader – hetgeen al lang een prioriteit is van het Parlement – hetzij door die in de sanctieregeling op te nemen, hetzij door een andere regeling; acht het noodzakelijk dat sancties volledig worden gehandhaafd en dringt erop aan dat pogingen om die te omzeilen, worden aangepakt; Activiteiten ter ondersteuning van democratie 15. uit nogmaals zijn bezorgdheid over de toenemende aanvallen door autoritaire en illiberale regimes op democratische beginselen, waarden en pluralisme; benadrukt dat het vanuit geopolitiek en strategisch oogpunt steeds belangrijker wordt om de democratie wereldwijd te verdedigen en te ondersteunen; benadrukt het belang van de inspanningen van het Parlement op het gebied van capaciteitsopbouw voor partnerparlementen, het bevorderen van bemiddeling en het aanmoedigen van een cultuur van dialoog en compromis, met name onder jonge politieke leiders, en het versterken van de positie van vrouwelijke parlementsleden, mensenrechtenverdedigers en vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld en onafhankelijke media; herhaalt zijn verzoek aan de Commissie om haar activiteiten op deze gebieden voort te zetten en uit te breiden door de financiering en steun voor organen en instanties van de EU en andere subsidiegebaseerde organisaties te verhogen; benadrukt dat het van cruciaal belang is het maatschappelijk middenveld en personen die afwijkende meningen uiten rechtstreeks te ondersteunen, met name in het huidige klimaat van toenemende mondiale spanningen en repressie in steeds meer landen; wijst andermaal op het belang van EU-verkiezingswaarnemingsmissies en van de bijdrage van het Parlement aan de ontwikkeling en verbetering van de daarvoor gebruikte methoden; dringt aan op de ontwikkeling van een EU-instrumentarium dat moet worden gebruikt in geval van betwiste of ondoorzichtige verkiezingsuitslagen teneinde politieke en militaire crises na de verkiezingen te voorkomen; roept op tot intensiever EU-optreden voor het tegengaan van tegen de EU gerichte manipulatieve en valse boodschappen in verkiezingscampagnes, met name in landen die aanzienlijke humanitaire en ontwikkelingshulp van de EU ontvangen en in kandidaat-lidstaten van de EU; dringt aan op nauwere samenwerking tussen de coördinatiegroep democratieondersteuning en verkiezingen van het Parlement, de betrokken directoraten-generaal van de Commissie en de EDEO; verzoekt de EU om kwesties die verband houden met gendergelijkheid, waaronder seksuele en reproductieve gezondheid en rechten, aan te kaarten bij niet-EU-landen; dringt erop aan mensenrechtendialogen zichtbaarder te maken en ervoor te zorgen dat zij resultaatgericht zijn en stoelen op duidelijke benchmarks die een doeltreffende monitoring mogelijk maken, onder meer door middel van doeltreffende raadpleging vooraf en achteraf van het maatschappelijk middenveld en door het uitbrengen van gezamenlijke persverklaringen en het nemen van passende follow-upmaatregelen; 16. benadrukt dat vrouwenparticipatie in democratische stelsels moet worden bevorderd om zodoende de ondervertegenwoordiging van vrouwen in besluitvormingsprocessen aan te pakken; verzoekt de EU door middel van haar externe optreden een betere participatie van vrouwen in de politiek, de economie en het maatschappelijk middenveld te bevorderen; EU-steun voor mensenrechtenverdedigers 17. is uiterst bezorgd over de aanhoudende beperking van de ruimte voor het maatschappelijk middenveld en de toenemende bedreigingen voor het werk van mensenrechtenverdedigers en leden van maatschappelijke organisaties, alsook hun families, gemeenschappen en advocaten, en vindt het met name zorgwekkend dat er steeds geavanceerdere middelen worden gebruikt om hen te vervolgen; veroordeelt met klem hun willekeurige arrestaties en executies; betreurt dat maatschappelijke organisaties worden geïntimideerd door wettelijke bepalingen, zoals wetten op buitenlandse agenten en dergelijke, en andere beperkingen waarmee zij te maken krijgen; betreurt het feit dat vrouwelijke mensenrechtenverdedigers nog steeds worden geconfronteerd met meedogenloze en steeds geavanceerdere schendingen jegens hen, zoals gerichte moorden, fysieke aanvallen, verdwijningen, lastercampagnes, arrestaties, gerechtelijke pesterijen en intimidatie; stelt bezorgd vast dat deze aanvallen bedoeld lijken om vrouwelijke mensenrechtenverdedigers systematisch het zwijgen op te leggen en hun stem uit de openbare ruimte te weren; steunt ten volle het werk van mensenrechtenverdedigers en het optreden van de EU om hun bescherming wereldwijd te waarborgen; onderstreept de dringende behoefte aan een alomvattende en tijdige herziening van de EU-richtsnoeren inzake mensenrechtenverdedigers teneinde opkomende uitdagingen en bedreigingen te kunnen aanpakken, ervoor te zorgen dat ze toepasbaar en doeltreffend blijven voor de bescherming van mensenrechtenverdedigers in de hele wereld en gendergevoelige en intersectionele benaderingen erin op te nemen als afspiegeling van de diverse achtergronden en ervaringen van mensenrechtenverdedigers, rekening houdend met de specifieke kwetsbaarheden waarmee zij geconfronteerd kunnen worden; dringt aan op de volledige en consistente toepassing van de EU-richtsnoeren inzake mensenrechtenverdedigers door de EU en haar lidstaten; vraagt om inspanningen om communicatiestrategieën te verbeteren om de EU-maatregelen en -kanalen voor de bescherming van en de ondersteuningsmechanismen voor mensenrechtenverdedigers meer zichtbaarheid te geven; 18. maakt zich ernstige zorgen over het toenemende verschijnsel van grensoverschrijdende repressie tegen mensenrechtenverdedigers, journalisten en het maatschappelijk middenveld; dringt aan op het formuleren van een EU-strategie die nationale reacties op grensoverschrijdende repressie harmoniseert; 19. spreekt zijn ernstige bezorgdheid uit over het steeds precairdere financiële landschap waarmee mensenrechtenverdedigers en gemeenschappen die opkomen voor rechten worden geconfronteerd, met name in een mondiale context die door toenemende repressie wordt gekenmerkt; merkt op dat de behoefte aan steun van mensenrechtenverdedigers als gevolg van de huidige geopolitieke context is toegenomen; roept derhalve de EU en haar lidstaten op ten volle gebruik te maken van hun financiële steun voor mensenrechtenverdedigers en te zorgen voor de totstandbrenging van flexibele, toegankelijke en duurzame financieringsmechanismen zodat deze verdedigers hun vitale werk in het licht van de toenemende uitdagingen kunnen voortzetten; 20. dringt erop aan dat de EDEO, de Commissie en de EU-delegaties bijzondere aandacht besteden aan de situatie van de winnaars en finalisten van de Sacharovprijs en dat zij in overleg met de lidstaten en het Parlement resoluut actie ondernemen om hun welzijn, veiligheid of vrijlating te waarborgen; brengt hulde aan de winnaars en finalisten van de Sacharovprijs die in de strijd voor mensenrechten, democratie en vrijheid om het leven zijn gekomen; 21. is ingenomen met de actualisering van de handleiding betreffende de EU-visumcode met betrekking tot mensenrechtenverdedigers en dringt aan op de volledige en consistente toepassing ervan door de lidstaten; herhaalt zijn oproep aan de Commissie om een proactieve rol te spelen bij de vaststelling van een gecoördineerde aanpak door de lidstaten voor mensenrechtenverdedigers die gevaar lopen; Bestrijding van straffeloosheid en corruptie 22. onderstreept dat zowel straffeloosheid als corruptie mensenrechtenschendingen en de uitholling van democratische beginselen mogelijk maken en verergeren; is ingenomen met de corruptiebestrijdingsmaatregelen in het kader van het externe beleid van de EU zoals die worden genoemd in de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 3 mei 2023 over de bestrijding van corruptie (JOIN(2023)0012), en is van oordeel dat in navolging daarvan een streng corruptiebestrijdingskader in de wetgeving moet worden opgenomen, bijvoorbeeld via de corruptiebestrijdingsrichtlijn van de EU, en dat dit probleem breed moet worden aangepakt via de EU-strategie voor corruptiebestrijding; schaart zich achter de anticorruptiebepalingen in de handelsovereenkomsten van de EU met niet-EU-landen; wijst op de belangrijke rol van het maatschappelijk middenveld en journalisten in derde landen bij het toezicht op de bestrijding van straffeloosheid en corruptie; verzoekt de EU en haar lidstaten hun inspanningen op het gebied van justitiële hervormingen, de bestrijding van straffeloosheid en de verbetering van de transparantie en van anticorruptie-instellingen in derde landen op te voeren; moedigt de EU en haar lidstaten aan waar mogelijk nauwer samen te werken met bondgenoten en partners om systemische corruptie tegen te gaan die autocraten in staat stelt de macht te behouden, samenlevingen essentiële middelen ontneemt en de democratie, de mensenrechten en de rechtsstaat ondermijnt; 23. dringt erop aan dat de EU duidelijke stappen zet om het nauwe verband tussen corruptie en mensenrechtenschendingen te erkennen, teneinde personen en entiteiten die mensenrechtenschenders in economische en financieel opzicht helpen, aan te pakken; EU-maatregelen op multilateraal niveau 24. herhaalt dat de bevordering van de eerbiediging, bescherming en naleving van de mensenrechten overal ter wereld een sterke internationale samenwerking op multilateraal niveau vereist; beklemtoont de buitengewoon belangrijke rol die de VN en de organen ervan vervullen als voornaamste forum op dit gebied, dat daadwerkelijk moet kunnen bijdragen aan het opvoeren van de inspanningen voor vrede en veiligheid, duurzame ontwikkeling, en eerbiediging van mensenrechten en het internationaal recht; verzoekt de EU en haar lidstaten het werk van de VN, haar agentschappen en speciale procedures te blijven ondersteunen, zowel politiek als financieel, om ervoor te zorgen dat zij geschikt is voor het beoogde doel en om de invloed van autoritaire en totalitaire regimes tegen te gaan; benadrukt dat de nieuwe mondiale spelers een plaats moeten krijgen in de architectuur van de huidige multilaterale wereldorde, met name degene die de nadruk leggen op democratie en mensenrechten; herhaalt dat de EU en haar lidstaten bij de VN en in andere multilaterale fora met één stem moeten spreken om mondiale uitdagingen op het gebied van mensenrechten en democratie doeltreffend aan te pakken in multilaterale fora en zich in de sterkst mogelijke bewoordingen moeten uitlaten in overeenstemming met internationale mensenrechtennormen; dringt in dit verband aan op vooruitgang bij het waarborgen van een EU-zetel in internationale organisaties, waaronder de VN-Veiligheidsraad, naast de bestaande zetels van de lidstaten; wenst dat de EU-delegaties een grotere rol gaan spelen in multilaterale fora, waarvoor zij over passende middelen moeten beschikken; 25. is ernstig bezorgd over de toenemende aanvallen op de op regels gebaseerde wereldorde door autoritaire en totalitaire regimes, onder meer door niet-uitgelokte en ongerechtvaardigde agressie tegen vreedzame buren en door de ondermijning van de werking van VN-organen, met name het misbruik van het vetorecht in de VN-Veiligheidsraad; onderstreept dat de verminderde doeltreffendheid van deze organen reële kosten met zich brengt in de vorm van conflicten, mensenlevens en menselijk lijden, en ertoe leidt dat landen in het algemeen veel minder goed in staat zijn wereldwijde uitdagingen aan te pakken; roept de lidstaten en gelijkgestemde partners op een krachtige strategie te ontwikkelen en hun inspanningen op te drijven om deze trend om te keren en een eensgezinde en krachtige boodschap van steun af te geven aan deze organisaties wanneer zij worden aangevallen of bedreigd; is van mening dat de VN, haar organen en andere multilaterale organisaties moeten worden hervormd om deze toenemende uitdagingen en bedreigingen het hoofd te bieden; 26. betreurt ten zeerste dat een aantal landen heeft besloten zich terug te trekken uit de VN-Mensenrechtenraad; 27. herhaalt de krachtige steun van de EU voor het Internationaal Gerechtshof en het Internationaal Strafhof (ICC) als essentiële, onafhankelijke en onpartijdige gerechtelijke instellingen, gezien de bijzonder moeilijke tijd voor de internationale justitie; herinnert eraan dat een goed gefinancierd ICC essentieel is voor de doeltreffende vervolging van ernstige internationale misdrijven; is ingenomen met de politieke en financiële steun die de EU heeft verleend aan het ICC, met inbegrip van het Parket van de Hoofdaanklager (OTP) van het ICC, en de lancering van het mondiaal initiatief ter bestrijding van straffeloosheid voor internationale misdrijven, waardoor financiële steun wordt geboden aan maatschappelijke organisaties die zich inzetten voor het bevorderen van gerechtigheid en verantwoordingsplicht voor internationale misdrijven en ernstige mensenrechtenschendingen, onder meer door de participatie van overlevenden aan processen te faciliteren; verzoekt de EU en haar lidstaten hun steun aan het ICC – met inbegrip van het trustfonds voor slachtoffers van het ICC – met de nodige middelen, waaronder financiële middelen en politieke steun, voort te zetten en te intensiveren en alle instrumenten waarover zij beschikken te gebruiken om de straffeloosheid wereldwijd te bestrijden en het ICC in staat te stellen zijn mandaat doeltreffend uit te voeren; verzoekt alle lidstaten de acties en besluiten van het Internationaal Gerechtshof en van alle organen van het ICC, met inbegrip van het OTP en de kamers, te eerbiedigen en uit te voeren, andere landen dringend te verzoeken tot het ICC toe te treden en ermee samen te werken, onder andere door arrestatiebevelen van het ICC uit te voeren, en hun werkzaamheden als onafhankelijke en onpartijdige internationale justitiële instelling overal ter wereld te ondersteunen; betreurt dat sommige verdragsstaten van het ICC arrestatiebevelen van het ICC niet uitvoeren, waardoor het werk van het Hof wordt ondermijnd; roept de EU op er bij niet-EU-landen, waaronder haar belangrijkste partners, op aan te dringen het ICC te erkennen en als staat toe te treden tot het Statuut van Rome; 28. herhaalt de krachtige steun van de EU voor het Europees Hof voor de Rechten van de Mens; dringt er bij alle staten die het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens hebben ondertekend op aan zich volledig te houden aan de uitspraken van het Hof; 29. benadrukt dat het belangrijk is het ICC niet te politiseren, aangezien het vertrouwen in het Hof wordt uitgehold als zijn mandaat wordt misbruikt; veroordeelt in het bijzonder en in de meest kritische bewoordingen de politieke aanvallen, sancties en andere dwangmaatregelen die tegen het ICC zelf en tegen zijn personeel zijn gericht of worden overwogen; verzoekt de lidstaten en de EU-instellingen samen te werken aan oplossingen om het ICC als instelling en zijn personeel te beschermen tegen toekomstige sancties die de werking van het Hof in gevaar zouden brengen; 30. spreekt zijn grote bezorgdheid uit over de sancties tegen het Internationaal Strafhof en zijn aanklagers, rechters en personeelsleden, die een ernstige aanval op het internationale rechtssysteem vormen; verzoekt de Commissie onverwijld de blokkeringsverordening in werking te doen treden en verzoekt de lidstaten meer diplomatieke inspanningen te ondernemen om het Internationaal Strafhof te beschermen en te vrijwaren als een onmisbare hoeksteen van het internationale rechtssysteem; 31. erkent universele rechtspraak als een belangrijk instrument van het internationale strafrechtsysteem om straffeloosheid te voorkomen en te bestrijden en internationale verantwoordingsplicht te bevorderen; roept de lidstaten op universele rechtspraak toe te passen in de strijd tegen straffeloosheid; 32. verzoekt de EU en haar lidstaten het voortouw te nemen in de mondiale strijd tegen iedere vorm van extremisme, en verwelkomt de vaststelling van een EU-strategie daartoe; verlangt dat terrorismebestrijding bovenaan de agenda van de EU op het gebied van binnenlandse en buitenlandse zaken staat; Eerbiediging van het internationaal humanitair recht 33. stelt bezorgd vast dat het internationaal humanitair recht en het internationaal recht inzake de mensenrechten steeds minder worden gerespecteerd, met name in het kader van lopende conflicten wereldwijd; veroordeelt met klem de toename van opzettelijke, willekeurige en onevenredige aanvallen op burgers en burgerdoelen in verschillende conflictsituaties; beklemtoont dat het van het allergrootste belang is dat alle VN-organisaties en humanitaire hulporganisaties alle mensen in kwetsbare situaties ongehinderd en tijdig volledige bijstand kunnen verlenen, en roept alle partijen in gewapende conflicten op het werk van deze organisaties volledig te eerbiedigen en ervoor te zorgen dat zij zonder inmenging in de basisbehoeften van burgers kunnen voorzien; hekelt pogingen om VN-agentschappen die humanitaire hulp verlenen te ondermijnen; roept alle partijen in gewapende conflicten dringend op bescherming te bieden aan burgers, humanitaire en medische hulpverleners, en journalisten en mediawerkers; roept alle partijen in gewapende conflicten op de legitimiteit en onschendbaarheid van de VN-vredesmissies te eerbiedigen; roept alle staten op onvoorwaardelijk en volledig te voldoen aan het internationaal humanitair recht; verzoekt de internationale gemeenschap en met name de lidstaten de verantwoordingsplicht en de strijd tegen straffeloosheid voor ernstige schendingen van het internationaal humanitair recht te bevorderen; dringt erop aan in regio’s waar oorlog woedt of gevochten wordt stelselmatig humanitaire corridors in te richten, teneinde burgers die gevaar lopen in staat te stellen het gebied te verlaten, en veroordeelt met klem alle aanvallen op de burgers in kwestie; eist ongehinderde toegang voor humanitaire organisaties die krijgsgevangenen volgen en bijstaan, zoals bepaald in het Verdrag van Genève betreffende de behandeling van krijgsgevangenen; verwacht van internationale organisaties dat zij zich houden aan het internationaal recht met betrekking tot de behandeling van krijgsgevangenen; roept op tot internationale samenwerking en bijstand voor de terugkeer van onder dwang gedeporteerde personen, in het bijzonder kinderen en gijzelaars; 34. is ernstig bezorgd over de langdurige bezetting of annexatie van grondgebieden; pleit ervoor bijzondere aandacht te besteden aan de mensenrechtensituatie in illegaal bezette gebieden, waaronder gevallen van langdurige bezetting, en doeltreffende maatregelen te nemen teneinde ernstige mensenrechtenschendingen ter plaatse te voorkomen, waaronder schendingen van het recht op leven, beperking van de vrijheid van verkeer en discriminatie; 35. herhaalt zijn oproep aan de lidstaten om gewapende conflicten en ernstige schendingen van de mensenrechten of van het internationaal humanitair recht te helpen indammen door zich strikt te houden aan de bepalingen van artikel 7 van het VN-Wapenhandelsverdrag van 2 april 2013 inzake uitvoer en uitvoerbeoordeling en van Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB van de Raad van 8 december 2008 tot vaststelling van gemeenschappelijke voorschriften voor de controle op de uitvoer van militaire goederen en technologie; 36. dringt er bij betrouwbare, gelijkgestemde derde landen op aan hun capaciteiten op het gebied van defensie, veerkracht en civiele paraatheid te versterken, om agressie doeltreffend te ontmoedigen en de mensenrechten wereldwijd te verdedigen; 37. betreurt, gezien de gendergerelateerde gevolgen van gewapende conflicten, de beperkte prioriteit en aandacht die door de EU bij humanitaire hulp en de bijstand aan vluchtelingen wordt gegeven aan seksueel en gendergerelateerd geweld en seksuele en reproductieve gezondheid en rechten (SRGR); herhaalt dat humanitaire crises de uitdagingen op het gebied van SRGR, alsook gendergerelateerde uitdagingen vergroten en herinnert eraan dat — met name onder kwetsbare groepen zoals vluchtelingen en migranten — vrouwen en meisjes in crisisgebieden bijzonder kwetsbaar zijn voor seksueel geweld, seksueel overdraagbare aandoeningen, seksuele uitbuiting, verkrachting als oorlogswapen en ongewenste zwangerschappen; verzoekt de Commissie en de lidstaten hoge prioriteit te verlenen aan gendergelijkheid en seksuele en reproductieve gezondheid en rechten in het kader van hun respons op het vlak van humanitaire hulp en vluchtelingen, evenals aan verantwoordingsplicht en toegang tot de rechter en schadevergoeding voor schendingen van de seksuele en reproductieve rechten en gendergerelateerd geweld, ook wat opleiding voor humanitaire actoren en bestaande en toekomstige financiering betreft; Team Europa-aanpak 38. erkent dat het mogelijk is de benaderingen van de bescherming en bevordering van de mensenrechten beter op elkaar af te stemmen tussen de EU-instellingen, de ambassades van de lidstaten en de EU-delegaties in niet-EU-landen, met name door deze landen aan te moedigen hun internationale verplichtingen na te komen en zich te onthouden van intimidatie en vervolging van kritische stemmen; benadrukt dat de ambassades van de lidstaten een steeds actievere rol kunnen gaan spelen bij het bevorderen en beschermen van de mensenrechten, en tegelijkertijd het maatschappelijk middenveld in deze landen kunnen ondersteunen; roept de EU en haar lidstaten op alle mogelijke middelen in te zetten om detentieomstandigheden te beoordelen, processen en gerechtelijke procedures te volgen, de druk op te voeren en het bewustzijn te vergroten, om landen ertoe aan te sporen politieke gevangenen vrij te laten en daar ook actief aan bij te dragen; benadrukt het belang van gedeelde verantwoordelijkheid tussen de lidstaten en de EU-delegaties bij deze inspanningen; verzoekt de EU en haar lidstaten hun collectieve inspanningen op te voeren om de eerbiediging, bescherming en naleving van de mensenrechten te bevorderen en democratie wereldwijd te ondersteunen; moedigt zorgvuldige monitoring en beoordeling van de capaciteit van de EU-delegaties aan om ervoor te zorgen dat elk van hen een aangewezen contactpunt heeft voor gevallen van mensenrechtenschendingen en dat dit mandaat voldoende middelen krijgt om effectief en tijdig te reageren; herhaalt in dit verband het belang voor de EU-delegaties van bestaande EU-richtsnoeren met betrekking tot specifieke domeinen inzake mensenrechten; Een antwoord bieden op de uitdagingen inzake universele mensenrechten en democratie Recht op vrijwaring van foltering en andere vormen van wrede, onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing 39. veroordeelt elke actie of poging om foltering en andere vormen van wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing onder welke omstandigheden dan ook te legaliseren, uit te lokken, toe te staan of te gedogen; veroordeelt het gebruik van foltering door overheidsactoren in veel verschillende contexten, inclusief in gevangenissen en daarbuiten — van onder meer politieke gevangenen — en in conflictsituaties overal ter wereld, met name de schending van het Verdrag van Genève betreffende de behandeling van krijgsgevangenen, alsook het doden van krijgsgevangenen, wat neerkomt op een oorlogsmisdrijf, zoals blijkt uit steeds meer meldingen, en herhaalt dat niet mag worden getornd aan het recht om vrij te zijn van foltering of andere vormen van onmenselijke of vernederende behandeling; wijst eens te meer op het nultolerantiebeleid van de EU ten aanzien van foltering en andere vormen van mishandeling en verzoekt de relevante instellingen, waaronder het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, een vastberaden standpunt in te nemen ten aanzien van dergelijke gevallen; 40. herhaalt zijn oproepen tot universele ratificatie van het VN-Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing en het facultatieve protocol daarbij en wijst eens te meer op de noodzaak voor staten om hun nationale voorschriften ter zake in overeenstemming te brengen met de internationale normen; herhaalt, overeenkomstig de herziene richtsnoeren voor het EU-beleid ten aanzien van derde landen inzake foltering en andere wrede, onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing, die de Raad op 16 september 2019 heeft aangenomen, dat het belangrijk is om samen te werken met relevante belanghebbenden in de strijd om foltering uit te bannen, en toezicht te houden op detentiecentra; Recht op vrijheid van vreedzame vergadering en vereniging 41. herhaalt dat de democratische ruimte van de EU en de uitoefening van de fundamentele vrijheden in die ruimte, met name de vrijheid van vergadering en vereniging, moeten worden beschermd; wijst op de toenemende gewelddadige onderdrukking van protesten en vreedzame bijeenkomsten binnen de burgerlijke ruimte van de EU, met gevallen van foltering en mishandeling met dodelijke slachtoffers en andere ernstige schendingen tot gevolg; onderstreept dat dit grondrecht moet worden versterkt in combinatie met het absolute verbod op foltering en mishandeling; Recht op voedsel, water en sanitaire voorzieningen 42. herinnert eraan dat het recht op voedsel, met inbegrip van het recht op fysieke en economische toegang tot voldoende voedsel of de middelen voor de aankoop ervan, een mensenrecht is; is uiterst bezorgd over de wereldwijde problemen in verband met het recht op voedsel, met name in oorlogs- en conflictsituaties; veroordeelt het toenemende aantal berichten over de inzet van voedsel als wapen in gewapende conflicten; verzoekt de EU en haar lidstaten binnen het VN-systeem bindende richtsnoeren inzake het recht op voedsel zonder discriminatie te bevorderen; dringt er bij de EU en de lidstaten op aan om organisaties en agentschappen die zich inzetten voor het recht op voedsel in conflictgebieden politiek en financieel volledig te steunen; herinnert aan het belang van de VN-Verklaring over de rechten van landbouwers en andere mensen die werkzaam zijn in plattelandsgebieden voor het bereiken van voedselzekerheid; prijst het werk van het Wereldvoedselprogramma van de VN op dit gebied; 43. bevestigt nogmaals dat het recht op veilig drinkwater en het recht op sanitaire voorzieningen mensenrechten zijn, aangezien beide rechten elkaar aanvullen; onderstreept dat toegang tot schoon drinkwater onontbeerlijk is voor een gezond en waardig leven en essentieel is voor het behoud van de menselijke waardigheid; wijst erop dat het recht op water een fundamentele voorwaarde is voor het genot van andere rechten, en als zodanig moet worden geleid door een logica die gebaseerd is op het algemeen belang en gemeenschappelijke publieke en mondiale goederen; onderstreept het belang van de EU-richtsnoeren inzake veilig drinkwater en sanitaire voorzieningen en dringt er bij de EU-instellingen en de lidstaten op aan deze in niet-EU-landen en in multilaterale fora toe te passen en te bevorderen; Klimaatverandering en milieu 44. benadrukt dat klimaatverandering en de gevolgen ervan voor het milieu direct van invloed zijn op het effectieve genot van alle mensenrechten; erkent het belangrijke werk dat door maatschappelijke organisaties, inheemse volkeren en lokale gemeenschappen, verdedigers van land- en milieugerelateerde mensenrechten en voorvechters van inheemse volkeren wordt verricht voor de bescherming van een schoon, gezond en duurzaam milieu, met inbegrip van toegang tot land en waterbronnen; betreurt de risico’s waarmee verdedigers van milieugerelateerde mensenrechten en voorvechters van inheemse volkeren worden geconfronteerd en dringt erop aan dat hun bescherming op doeltreffende wijze wordt gewaarborgd; merkt op dat de gemeenschappen die het minst bijdragen aan de klimaatverandering, het meeste risico lopen te worden getroffen door klimaatrisico’s en natuurrampen, en roept in dit verband op tot meer steun voor de meest kwetsbare groepen; herinnert eraan dat autochtone en lokale gemeenschappen een belangrijke rol spelen bij het duurzame beheer van natuurlijke hulpbronnen en het behoud van de biodiversiteit; herinnert eraan dat de transitie naar schone energie rechtvaardig moet zijn en dat daarbij ieders grondrechten geëerbiedigd moeten worden; herhaalt het belang van de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de VN voor de bescherming van de mensenrechten van huidige en toekomstige generaties; 45. neemt met grote bezorgdheid kennis van het feit dat een schoon, gezond en duurzaam milieu steeds meer in het gedrang komt door de inzet van massavernietigingswapens en andere vormen van oorlogvoering die negatieve en onevenredige gevolgen hebben voor het milieu; benadrukt de noodzaak van een doeltreffende aanpak van ontheemding van mensen als gevolg van milieuvernietiging en klimaatverandering, waardoor het risico op mensenrechtenschendingen en kwetsbaarheid voor verschillende vormen van uitbuiting toeneemt; erkent dat kinderen acutere risico’s lopen door klimaatgerelateerde rampen en dat zij ook een van de grootste getroffenen zijn; roept de EU op om zich te richten op de aanpak van de gevolgen van klimaatverandering voor het genot van de rechten van het kind; Rechten van het kind 46. dringt erop aan de rechten van het kind, met inbegrip van de meest gemarginaliseerde kinderen en kinderen in de meest kwetsbare situaties, in alle onderdelen van het extern beleid van de EU stelselmatig en consistent te bevorderen en te verdedigen; dringt aan op meer gecoördineerde inspanningen ter bevordering van de eerbiediging, bescherming en naleving van de rechten van het kind in crisis- of noodsituaties; veroordeelt de achteruitgang van de eerbiediging van de rechten van het kind en de toenemende schendingen van deze rechten, onder meer door geweld, huwelijken op jonge leeftijd en gedwongen huwelijken, seksueel misbruik, met inbegrip van genitale verminking, mensenhandel, kinderarbeid, eremoord, rekrutering van kindsoldaten, gebrek aan toegang tot onderwijs en gezondheidszorg, ondervoeding en extreme armoede; hekelt voorts het feit dat steeds meer kinderen omkomen bij gewapende conflicten, en benadrukt dat de rechten van het kind doeltreffend moeten worden beschermd bij actieve oorlogvoering; dringt aan op nieuwe EU-initiatieven ter bevordering en bescherming van de rechten van het kind, met het oog op de rehabilitatie en herintegratie van door conflicten getroffen kinderen, waarbij wordt gezorgd voor een beschermde, op familie en gemeenschap gebaseerde omgeving als natuurlijk kader voor hun leven, waarin zorg en onderwijs fundamentele elementen zijn; roept er nogmaals toe op om de rechten van het kind in alle onderdelen van het extern beleid van de EU stelselmatig en consistent te bevorderen en te verdedigen; verzoekt alle landen het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind dringend te ratificeren, zodat dit basisinstrument universeel geratificeerd is; 47. benadrukt dat het dringend noodzakelijk is de rechten van zwangere vrouwen te eerbiedigen en ervoor te zorgen dat zij uitgebreide steun krijgen voor hun gezondheid, veiligheid en waardigheid, met inbegrip van gegarandeerde toegang tot gezondheidszorg voor moeders, de beschikbaarheid van kinderopvangvoorzieningen zoals kinderdagverblijven, en de vaststelling van een eerlijk werkplekbeleid dat hun welzijn, inkomen en loopbaanontwikkeling beschermt; 48. benadrukt het belang van het dichten van de financieringskloof die landen in staat zou stellen hun SDG 4-doelstellingen voor kwaliteitsonderwijs te halen en toegang tot onderwijs voor alle kinderen en jongeren te waarborgen; herhaalt zijn oproepen om culturele normen en gendervooroordelen aan te pakken die verhinderen dat meisjes en vrouwen onderwijs krijgen, en dringt aan op het opzetten van onderwijssystemen overal ter wereld die rekening houden met genderkwesties; 49. benadrukt dat onderwijs het uitgangspunt vormt voor het cultiveren van beginselen en waarden die bijdragen aan de persoonlijke ontwikkeling van kinderen, evenals aan sociale cohesie en democratie, en de rechtsstaat overal ter wereld; roept de EU daarom op haar waarden uit te dragen door de toegang tot onderwijs en leren voor vrouwen en meisjes te ondersteunen; Rechten van vrouwen en gendergelijkheid 50. benadrukt dat vrouwenrechten en gendergelijkheid onontbeerlijke en ondeelbare mensenrechten zijn en als basis fungeren voor de rechtsstaat en voor veerkrachtige inclusieve democratieën; betreurt het feit dat miljoenen vrouwen en meisjes nog steeds worden geconfronteerd met discriminatie en geweld, vooral in het geval van conflicten, de situatie na conflicten en ontheemding, en dat zij van hun waardigheid, autonomie en zelfs hun leven worden beroofd; veroordeelt de straffeloosheid waarmee daders schendingen van vrouwelijke mensenrechtenverdedigers begaan; is ontzet over het gebruik van verkrachting en seksueel geweld als oorlogswapen en benadrukt de noodzaak om licht te werpen op deze gevallen en voor betere internationale samenwerking om straffeloosheid voor deze misdaden te bestrijden; verzoekt de EU, haar lidstaten en gelijkgestemde partners hun inspanningen op te voeren om de volledige uitoefening en bescherming van de mensenrechten van vrouwen en meisjes te waarborgen en om een gendermainstreamingbenadering te integreren in alle beleidsmaatregelen, rekening houdend met de uiteenlopende gevolgen van mondiale uitdagingen zoals klimaatverandering of conflicten; benadrukt dat seksuele en reproductieve gezondheid en rechten (SRGR) fundamentele mensenrechten zijn die wereldwijd en in de lidstaten moeten worden gehandhaafd, en spreekt zijn grote bezorgdheid uit over de wereldwijde achteruitgang op het gebied van gendergelijkheid en SRGR; stelt nogmaals dat het ontzeggen van kwalitatief goede en complete diensten op het gebied van seksuele en reproductieve gezondheid een vorm van gendergerelateerd geweld is; benadrukt dat het belangrijk is het goede voorbeeld te geven; verzoekt de EU om in het kader van de bevordering van de mensenrechten en de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen prioriteit te geven aan toegang tot seksuele en reproductieve gezondheid en rechten; veroordeelt in de krachtigste bewoordingen de toenemende aanvallen op de seksuele en reproductieve gezondheid en rechten in de wereld, alsook het gendergerelateerd geweld, waaronder het gebruik van seksueel geweld als oorlogswapen; dringt er bij de EU en haar lidstaten op aan om SRGR als mensenrechten te handhaven, het recht op legale en veilige abortus in het Handvest van de grondrechten te verankeren en prioriteit te geven aan de kwestie van toegang tot SRGR teneinde vooruitgang te boeken op het vlak van de mensenrechten en de duurzameontwikkelingsdoelstellingen; betreurt ten zeerste gevallen van genitale verminking van vrouwen, eremoorden, kindhuwelijken en gedwongen huwelijken; is ingenomen met de toetreding van de EU tot het Verdrag van Istanbul en moedigt de overige lidstaten met klem aan het Verdrag van Istanbul onverwijld te ratificeren; verzoekt de EU en haar internationale partners meer te doen om te waarborgen dat vrouwen hun mensenrechten ten volle kunnen uitoefenen en gelijk behandeld worden als mannen; benadrukt het belang van de bescherming van de rechten van vrouwen, door ervoor te zorgen dat hun gezondheid, veiligheid en waardigheid worden beschermd, met name in de context van toegang tot gezondheidszorg en bescherming op de werkplek; onderstreept de noodzaak om zich te blijven verzetten tegen antiabortuswetten die vrouwen en meisjes bestraffen met tientallen jaren gevangenisstraf, zelfs in gevallen van verkrachting of incest of wanneer het leven van de zwangere in gevaar is, en deze in de strengste bewoordingen te blijven veroordelen; benadrukt dat al het mogelijke moet worden gedaan om de praktijk van genitale verminking van vrouwen volledig uit te roeien; staat volledig achter de rol van de EU-ambassadeur voor gender en diversiteit; 51. erkent dat de bevordering en bescherming van SRGR essentieel zijn voor het verwezenlijken van gendergelijkheid en bevestigt het recht op toegang tot alomvattende SRGR-diensten, met inbegrip van moderne anticonceptie, kosteloze, veilige en legale abortus, zorg bij de bevalling, prenatale en postnatale zorg, medisch begeleide voortplanting en toegang tot informatie en voorlichting over SRGR, met inbegrip van alomvattende seksuele voorlichting, zonder enige vorm van discriminatie, dwang of geweld; herhaalt dat mensenrechtenorganisaties erkennen dat een verbod op abortus vrouwen kan blootstellen aan lijden dat neerkomt op foltering of wrede, onmenselijke of onterende behandeling; 52. erkent dat genderapartheid een systematische en geïnstitutionaliseerde vorm van onderdrukking is, waarbij vrouwen en meisjes alleen op basis van hun geslacht van fundamentele rechten worden beroofd; stelt met grote bezorgdheid vast dat genderapartheid in verschillende regio’s is verankerd, waar vrouwen te maken hebben met uitgebreide beperkingen op het gebied van onderwijs, werkgelegenheid, gezondheidszorg en bewegingsvrijheid, vaak geschraagd door wettelijke en culturele kaders die discriminatie op grond van geslacht versterken; dringt er bij de EU en de lidstaten op aan om genderapartheid proactief aan te pakken door middel van versterkte diplomatieke inspanningen, gerichte economische maatregelen en verantwoordingsmechanismen die maatschappelijke organisaties die zich inzetten voor gendergelijkheid, ondersteunen; dringt erop aan genderapartheid formeel te erkennen als een afzonderlijke mensenrechtenschending en internationale initiatieven te steunen om het als een misdaad tegen de menselijkheid te classificeren en zo bij te dragen aan de vaststelling van een mondiale verantwoordingsnorm; Rechten van vluchtelingen en asielzoekers 53. hekelt het feit dat de mensenrechten en de veiligheid van vluchtelingen, asielzoekers en ontheemden worden uitgehold; bevestigt opnieuw hun onvervreemdbare mensenrechten en hun grondrecht om asiel aan te vragen; herinnert aan de verplichting van staten om hen te beschermen in overeenstemming met het internationaal recht; onderstreept het belang van identificatie en registratie van personen, met inbegrip van kinderen, als een belangrijk instrument voor de bescherming van vluchtelingen, het waarborgen van de integriteit van systemen voor de bescherming van vluchtelingen, en het voorkomen van mensenhandel en de rekrutering van kinderen voor gewapende milities; verzoekt de EU en haar lidstaten hun rechten in het kader van het asiel- en migratiebeleid van de EU en bij de samenwerking van de EU met partnerlanden in dit verband daadwerkelijk te eerbiedigen; betreurt de toename van vreemdelingenhaat, racisme en discriminatie jegens migranten, evenals de verschillende vormen van geweld waarmee zij te maken krijgen, ook tijdens hun verplaatsing, alsook de vele belemmeringen, onder meer bij de toegang tot gezondheidszorg; veroordeelt de instrumentalisering van migratie aan de EU-grenzen door buitenlandse actoren, die neerkomt op hybride aanvallen op de lidstaten en een ontmenselijking van migranten; onderstreept dat de EU de onderliggende oorzaken van irreguliere migratie en gedwongen ontheemding moet erkennen en zich meer inspanningen moet getroosten om deze aan te pakken, door de veerkracht van migrantengemeenschappen te vergroten en ertoe bij te dragen dat zij hun leden kunnen helpen een fatsoenlijk leven te leiden in hun landen van herkomst; verzoekt de EU en haar lidstaten door te gaan met het geven van ondersteuning aan de landen die de grootste aantallen vluchtelingen opvangen, alsook aan de transitlanden, en deze ondersteuning – daar waar mogelijk – uit te breiden; herhaalt dat nauwe samenwerking en dialoog met niet-EU-landen, met volledige inachtneming van de grondrechten, van cruciaal belang zijn om de smokkel van migranten te voorkomen; onderstreept in dit verband dat het geven van informatie en het organiseren van campagnes over de risico’s van smokkel en over de migratiewetgeving van de landen van bestemming van essentieel belang zijn om te voorkomen dat mensen zonder asielgrond onnodig risicovolle tochten ondernemen; dringt erop aan dat bij door de EU gefinancierde humanitaire acties de specifieke behoeften en kwetsbaarheden van kinderen in aanmerking worden genomen en dat hun bescherming wordt gewaarborgd als zij ontheemd raken; geeft aan dat het belangrijk is een doeltreffend kader van veilige en legale manieren te ontwikkelen om naar de EU te komen, en verwelkomt in dit verband de mededeling van de Commissie over het aantrekken van vaardigheden en talent (10) , inclusief de ontwikkeling van talentpartnerschappen met partnerlanden; verzoekt het beginsel van non-refoulement naar landen waar het leven en de vrijheid van personen gevaar lopen te eerbiedigen; roept de EU en haar lidstaten op om het verschijnsel van geïnstrumentaliseerde migratie, georkestreerd door autoritaire regimes en georganiseerde criminele groeperingen, te bespreken, en benadrukt de noodzaak van een alomvattende analyse van dit fenomeen, de ontwikkeling van doeltreffende tegenmaatregelen en aandacht voor de implicaties ervan voor het mensenrechtenkader; Rechten van lhbtiq+-personen 54. veroordeelt de schendingen van mensenrechten, waaronder discriminatie en vervolging van, geweld tegen en moorden op, stigmatisering van, haatmisdrijven en haatzaaiende uitlatingen tegen, conversietherapieën voor, interseksuele genitale verminking van en seksueel geweld tegen lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen, transgenders, non-binaire personen, interseksuelen en queer (lhbtiq+-personen) wereldwijd; roept de EU en haar lidstaten op deze onrechtvaardigheden aan de kaak te stellen en zich in te zetten voor de bescherming van de rechten, waardigheid en veiligheid van lhbtiq+-personen; is uiterst bezorgd over de verspreiding van haat en anti-lhbtiq+-geluiden en wetgeving tegen lhbtiq+‑personen en mensenrechtenverdedigers; hekelt in dat verband het bestaan van conversiepraktijken voor lhbtiq+-personen die erop gericht zijn de seksuele gerichtheid, genderidentiteit en/of genderexpressie van hun slachtoffers te veranderen, te verdringen of te onderdrukken; dringt erop aan dat voor de hele Unie een beleid wordt gevoerd om dergelijke praktijken bij wet te verbieden; dringt aan op de vaststelling van beleid om lhbtiq+-personen te beschermen en hen de instrumenten te geven om veilig melding te maken van een schending van hun rechten, in overeenstemming met de EU-richtsnoeren voor de bevordering en bescherming van alle mensenrechten door lhbtiq+-personen; wijst op de toenemende bezorgdheid en angst binnen lhbtiq+-gemeenschappen en dringt er bij de EU op aan om krachtig stelling te nemen tegen alle wetgevende of maatschappelijke maatregelen die lhbtiq+-personen in gevaar brengen; spreekt in het bijzonder zijn bezorgdheid uit over lhbtiq+-personen die in een land met een niet-democratisch regime of in conflictsituaties leven en dringt aan op een snellereactiemechanisme om hen en de verdedigers van hun rechten te beschermen; dringt andermaal aan op volledige tenuitvoerlegging van de strategie voor gelijkheid van lhbtiq’ers 2020‑2025, als hét instrument van de EU om de situatie van deze groep personen wereldwijd te verbeteren; dringt erop aan het gebruik van de doodstraf in alle omstandigheden te verwerpen, met inbegrip van alle wetgeving waarbij de doodstraf wordt opgelegd voor homoseksualiteit; verzoekt de EU en haar lidstaten de landen met dergelijke wetgeving te blijven benaderen om hun standpunt over de doodstraf te herzien; merkt voorts op dat het opleggen van de doodstraf op basis van dergelijke wetgeving een willekeurige executie als zodanig is en een schending vormt van artikel 6 van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten; Rechten van personen met een handicap 55. is bezorgd over de problemen die personen met een handicap ondervinden om hun rechten ten volle te genieten; herhaalt zijn oproep aan de EU om partnerlanden bij te staan bij de ontwikkeling van beleid ter ondersteuning van verzorgers van personen met een handicap; roept op tot het verhogen van het maatschappelijk bewustzijn en tot het bestrijden van discriminerend gedrag ten aanzien van personen met een handicap; wijst op de extra complicaties waarmee personen met een handicap in conflictsituaties en bij natuurrampen worden geconfronteerd, omdat ze kwetsbaarder zijn voor geweld en vaak geen adequate steun krijgen; dringt er bij alle partijen in conflictsituaties wereldwijd op aan adequate maatregelen te nemen om de risico’s voor deze personen zoveel mogelijk te beperken; benadrukt de noodzaak om kinderen met een handicap te beschermen tegen elke vorm van uitbuiting; verzoekt de EU de strategie inzake de rechten van personen met een handicap 2021-2030 in haar buitenlands beleid te gebruiken als een instrument om de situatie van personen met een handicap te verbeteren, in het bijzonder met betrekking tot armoede en discriminatie, maar ook wat betreft problemen bij de toegang tot onderwijs, gezondheidszorg en werk, en deelname aan het politieke leven; moedigt de EU aan partnerlanden te ondersteunen bij de ontwikkeling van inclusief economisch beleid dat toegankelijke beroepsopleidingen en werkgelegenheid voor personen met een handicap bevordert en hun volledige en actieve economische participatie stimuleert; Rechten van ouderen 56. herhaalt zijn oproep aan de EU en haar lidstaten om nieuwe wegen te verkennen om de rechten van ouderen te versterken, rekening houdend met de vele problemen waarmee zij worden geconfronteerd, zoals leeftijdsdiscriminatie, armoede en geweld, een gebrek aan sociale bescherming, gezondheidszorg en andere essentiële diensten, en belemmeringen voor het vinden van werk; dringt aan op de uitvoering van specifieke maatregelen ter bestrijding van het armoederisico voor oudere vrouwen via betere sociale steun; wijst op het werk van de Open Werkgroep van de VN inzake vergrijzing met betrekking tot een juridisch bindend instrument ter versterking van de bescherming van de mensenrechten van ouderen, en roept de EU en haar lidstaten op te overwegen dat werk actief te ondersteunen; benadrukt de noodzaak van een transversale intergenerationele aanpak in het EU-beleid om solidariteit tussen jongeren en ouderen op te bouwen en aan te moedigen; Recht op gelijkheid en non-discriminatie 57. veroordeelt nogmaals alle vormen van racisme, onverdraagzaamheid, antisemitisme, islamofobie, vervolging van christenen, vreemdelingenhaat en discriminatie op grond van ras, etniciteit, nationaliteit, sociale klasse, handicap, kaste, godsdienst, levensovertuiging, leeftijd, seksuele gerichtheid of genderidentiteit; veroordeelt de toenemende internationale dreiging van haatzaaiende en tot geweld aanzettende uitlatingen, ook online; wijst nogmaals op de cruciale rol van onderwijs en dialoog bij het bevorderen van verdraagzaamheid, begrip en diversiteit; dringt aan op het invoeren of versterken van mechanismen voor de melding van discriminerende gedragingen en van de toegang tot doeltreffende rechtsmiddelen, om een einde te helpen maken aan straffeloosheid van degenen die zich aan dergelijk gedrag schuldig maken; Het recht op leven: naar de wereldwijde afschaffing van de doodstraf 58. herhaalt zijn principiële verzet tegen de doodstraf, die onomkeerbaar is en onverenigbaar is met het recht op leven en met het verbod op foltering en wrede, onmenselijke en onterende bestraffing; wijst erop dat de EU zich onverdroten moet blijven inzetten voor de wereldwijde afschaffing van de doodstraf als belangrijke doelstelling van haar extern mensenrechtenbeleid; merkt op dat er, ondanks de tendens in bepaalde niet-EU-landen om stappen in de richting van de afschaffing van de doodstraf te zetten, in dit opzicht nog steeds aanzienlijke uitdagingen bestaan; betreurt het feit dat in andere niet-EU-landen het aantal uitgevoerde doodvonnissen de afgelopen vijf jaar het hoogste niveau heeft bereikt; roept alle betrokken landen nogmaals op om de doodstraf volledig af te schaffen of een onmiddellijk moratorium over het gebruik van de doodstraf (vonnissen en executies) af te kondigen als eerste stap in de richting van afschaffing; dringt er in dit verband bij de EU op aan de diplomatieke betrekkingen met landen die de doodstraf nog steeds toepassen, te intensiveren, en daarbij de dialoog en samenwerking inzake mensenrechtenkwesties aan te moedigen en steun te verlenen aan de ontwikkeling van justitiële hervormingen die tot de afschaffing ervan kunnen leiden; Recht op vrijheid van denken, geweten, godsdienst en levensovertuiging 59. uit andermaal zijn bezorgdheid over schendingen van het recht op vrijheid van denken, geweten, godsdienst en levensovertuiging; is bezorgd over de wereldwijde toename van intolerantie jegens verschillende religieuze gemeenschappen; betreurt in bepaalde niet-EU-landen de instrumentalisering van religieuze of levensbeschouwelijke identiteiten voor politieke doeleinden en de uitsluiting, onder meer van politieke participatie, van personen die tot religieuze en levensbeschouwelijke minderheden en religieuze gemeenschappen behoren, alsook de vernietiging en vandalisme van plaatsen en kunstwerken van culturele en historische waarde; benadrukt dat de vrijheid om zijn of haar eigen religie te kiezen, om te geloven of niet te geloven een mensenrecht is dat niet mag worden bestraft; veroordeelt daarom het bestaan en de uitvoering van zogenaamde afvalligheidswetten en godslasteringswetten die leiden tot strenge straffen, vernederende behandelingen en in sommige gevallen zelfs tot de doodstraf; dringt aan op de afschaffing van afvalligheids- en godslasteringswetten; benadrukt dat de speciale gezant voor de bevordering van de vrijheid van godsdienst en levensovertuiging buiten de EU meer middelen moet krijgen zodat hij zijn mandaat efficiënt kan uitvoeren; benadrukt dat de speciale gezant nauw en complementair moet blijven samenwerken met de SVEU voor de mensenrechten en de Raadsgroep rechten van de mens; verzoekt de EU en haar lidstaten meer te doen om het recht op vrijheid van denken, geweten, godsdienst en levensovertuiging te beschermen, deze kwesties in de mensenrechtenfora van de VN aan te kaarten, en verder samen te werken met de desbetreffende VN-mechanismen en -comités; verzoekt de EU om verslagen van de EU-delegaties over de stand van zaken op het gebied van de vrijheid van denken, geweten, godsdienst en levensovertuiging op te vragen en te consolideren; 60. herinnert eraan dat de factoren die ten grondslag liggen aan gewelddadige conflicten wereldwijd veelal voortvloeien uit het ongenoegen van minderheden over uitsluiting, discriminatie en ongelijkheid in verband met schendingen van de mensenrechten van minderheden, zoals werd geconstateerd door de speciale VN-rapporteur voor minderheidsvraagstukken; wijst op de noodzaak om de bescherming van de rechten van minderheden te integreren in al het beleid en beschermingsmechanismen te ontwikkelen op het niveau van de VN; herinnert aan de verplichtingen van staten om de rechten van hun nationale, etnische, culturele, religieuze of taalkundige minderheden te beschermen op hun respectieve grondgebieden; verzoekt de Commissie om de bescherming van de rechten van personen die tot minderheden behoren wereldwijd te ondersteunen, onder meer als prioriteit in het kader van het thematische programma voor de bevordering van democratie en mensenrechten van NDICI – Europa in de wereld; Recht op vrijheid van meningsuiting, academische vrijheid, mediavrijheid en recht op informatie 61. benadrukt het cruciale belang van vrijheid van meningsuiting en toegang tot betrouwbare en diverse informatiebronnen voor het behoud van de democratie en een bloeiende ruimte voor het maatschappelijk middenveld; herinnert eraan dat democratieën alleen kunnen functioneren als burgers toegang hebben tot onafhankelijke en betrouwbare informatie, waardoor journalisten een sleutelrol spelen bij het waarborgen van de democratie; maakt zich ernstig zorgen over de steeds verdere inperking van de vrijheid van meningsuiting in talloze landen in de wereld, met name ten aanzien van journalisten, in de vorm van censuur, gedwongen zelfcensuur, wetten op zogenaamde “buitenlandse agenten” en het misbruik van antiterrorisme- of anticorruptiewetgeving om journalisten en maatschappelijke organisaties het zwijgen op te leggen; is bezorgd over het gebruik van haatzaaiende uitlatingen tegen journalisten, zowel online als offline, die een afschrikkend effect hebben; uit bovendien zijn bezorgdheid over de fysieke veiligheid van journalisten en mediawerkers en het feit dat zij in conflictgebieden tot doelwit worden gemaakt; betreurt het feit dat in 2024 54 journalisten en mediawerkers werden gedood, van wie de meesten in conflictgebieden, en dat 550 journalisten en mediawerkers werden vastgehouden, 55 werden gegijzeld en 95 vermist raakten; 62. verzoekt de EU dringend steun te verlenen aan betrouwbare media en informatiekanalen die de verantwoordingsplicht van de autoriteiten bevorderen en democratische transities ondersteunen, waarbij wordt benadrukt dat de beginselen van pluralisme, transparantie en onafhankelijkheid moeten worden geëerbiedigd; benadrukt de rol van factcheckers in het medialandschap, die ervoor zorgen dat het publiek kan vertrouwen op de informatie die zij ontvangen; vindt het zorgwekkend dat factcheckers daarom belangrijke doelwitten zijn voor aanvallen van illiberale regimes die desinformatie, propaganda en nepnieuws creëren en verspreiden; veroordeelt het uitgebreide gebruik van SLAPP’s om journalisten, activisten, vakbondsleden en mensenrechtenverdedigers wereldwijd het zwijgen op te leggen; is in dit verband ingenomen met de richtlijn die bedoeld is om journalisten en mensenrechtenverdedigers te beschermen tegen onrechtmatige rechtszaken en SLAPP’s; moedigt wetgevers in niet-EU-landen aan wetgeving met hetzelfde doel te ontwikkelen, als onderdeel van bredere inspanningen om de vrijheid en pluriformiteit van de media te bevorderen en te beschermen; dringt erop aan dat bij het toezicht van de EU op de naleving van internationale overeenkomsten rekening wordt gehouden met aanvallen op de mediavrijheid en met de aanhoudende en systematische uitholling van het recht op informatie; 63. is ingenomen met het plan van de Commissie om via het Actieplan voor Europese democratie initiatieven te financieren ter ondersteuning van journalisten op juridisch en praktisch gebied, ook buiten de EU; verzoekt de EU meer inspanningen te leveren om journalisten te helpen die waar ook ter wereld op de korrel worden genomen, aangezien onafhankelijke journalisten in de frontlinie staan van de strijd tegen desinformatie die democratieën ondermijnt; erkent de bijdrage die aan de verwezenlijking van deze doelstelling wordt geleverd door programma’s zoals het inmiddels afgeschafte Media4Democracy en andere door de EU gefinancierde activiteiten, waaronder die van het Europees Fonds voor Democratie; betreurt ten zeerste het besluit om een einde te maken aan de financiering van Radio Free Europe/Radio Liberty, Radio Free Asia en Voice of America, kanalen die een cruciale rol spelen bij het bestrijden van desinformatie, het bevorderen van democratische waarden en berichtgeving op plaatsen waar de persvrijheid ernstig wordt ingeperkt of niet bestaat; verzoekt de EU dringend in de bres te springen en de nodige financiering te verstrekken om ervoor te zorgen dat er betrouwbare nieuwsbronnen beschikbaar zijn in landen die de persvrijheid beperken; 64. blijft ernstig bezorgd over de verslechterende toestand van de persvrijheid overal ter wereld; veroordeelt de censuur tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties door middel van wetten op zogenaamde “buitenlandse agenten” en andere wetgevings- en niet-wetgevingsmaatregelen van autoritaire en illiberale regimes; 65. bevestigt nogmaals zich in te zetten voor de bescherming en bevordering van de academische vrijheid als essentieel aspect van open en democratische samenlevingen; benadrukt de aanvallen op de academische vrijheid, niet alleen door autoritaire en totalitaire regimes, maar ook door extreme en populistische krachten wereldwijd; dringt erop aan benchmarks voor academische vrijheid te ontwikkelen met het oog op institutionele kwaliteitsborging binnen academische ranglijsten, procedures en criteria; 66. onderstreept het onmisbare werk dat organisaties als Radio Free Europe/Radio Liberty leveren om de democratie, de mediapluriformiteit en de toegang tot neutrale informatie te bevorderen; wijst erop dat propaganda tegen democratische waarden makkelijk de bovenhand neemt wanneer de stem van de democratie het zwijgen wordt opgelegd; benadrukt dat een consistente financiering van dergelijke instellingen moet worden gewaarborgd, en verzoekt de EU hiervoor in meer financiering te voorzien en eventuele lacunes op het gebied van onderzoek op te vullen; 67. stelt bezorgd vast dat meer dan de helft van de wereldbevolking in een omgeving met volledig of ernstig beperkte academische vrijheid leeft, hetgeen ernstige gevolgen heeft voor het recht op onderwijs, het genot van de voordelen van wetenschappelijke vooruitgang en de vrijheid van mening en meningsuiting; dringt er bij de EU en haar lidstaten op aan hun inspanningen op te voeren om censuur, bedreigingen of aanvallen op de academische vrijheid, en met name de gevangenneming van academici overal ter wereld, een halt toe te roepen; is verheugd dat academici die gevaar lopen, zijn opgenomen in het EU-mechanisme ter verdediging van de mensenrechten; verzoekt de Commissie steun op hoog niveau te blijven geven aan de Global Campus of Human Rights, die een veilige omgeving biedt aan studenten en academici die hun land hebben moeten ontvluchten omdat zij de democratie en de mensenrechten hebben verdedigd; Rechten van inheemse volkeren 68. betreurt dat inheemse volkeren wereldwijd nog steeds te maken hebben met wijdverbreide en systematische discriminatie en vervolging, met inbegrip van gedwongen ontheemding; veroordeelt willekeurige arrestaties en de moord op verdedigers van mensenrechten en landrechten die opkomen voor de rechten van inheemse volkeren; benadrukt dat de bevordering van de rechten van inheemse volkeren en hun traditionele gebruiken van essentieel belang is voor de verwezenlijking van duurzame ontwikkeling, de bestrijding van klimaatverandering en de instandhouding van de biodiversiteit; verzoekt regeringen met klem om te streven naar een ontwikkelings- en milieubeleid dat de economische, sociale en culturele rechten eerbiedigt en rekening houdt met inheemse volkeren en de lokale bevolking, overeenkomstig de VN-doelstellingen voor duurzame ontwikkeling; vraagt de EU, de lidstaten en hun partners in de internationale gemeenschap eens te meer alle nodige maatregelen te nemen voor de erkenning, bescherming en bevordering van de rechten van inheemse volkeren, ook met betrekking tot hun talen, land, gebieden en hulpbronnen, zoals vastgelegd in de VN-Verklaring over de rechten van inheemse volkeren, met inbegrip van het beginsel van vrije, voorafgaande en geïnformeerde instemming; verzoekt alle landen ervoor te zorgen dat inheemse volkeren en lokale gemeenschappen worden betrokken bij de beraadslagingen en besluitvormingsprocessen van de internationale klimaatdiplomatie; moedigt de Commissie aan om de dialoog en samenwerking tussen inheemse volkeren en de EU te blijven bevorderen; Recht op publieke participatie 69. betreurt dat het recht om deel te nemen aan vrije en eerlijke verkiezingen in autoritaire, illiberale en totalitaire regimes niet wordt geëerbiedigd; benadrukt dat deze regimes nepverkiezingen houden om hun macht te bestendigen, aangezien het daar ontbreekt aan echte politieke concurrentie en pluralisme; is verontrust over de huidige trends in verkiezingsprocessen, zoals de steeds grotere afname van de verkiezingsdeelname en democratische prestaties of de toenemende geschillen over de geloofwaardigheid van verkiezingen; wijst met grote bezorgdheid op de toenemende inmenging van bepaalde staten in de verkiezingen van andere landen door middel van hybride tactieken; herhaalt dat de politieke vertegenwoordiging van vrouwen, jongeren en kwetsbare groepen moet worden vergroot en dat de publieke participatie van minderheden moet worden gewaarborgd; benadrukt dat het wantrouwen in het verkiezingsproces niet alleen door onregelmatigheden kan worden vergroot, maar ook door publieke verklaringen, ook van deelnemers; benadrukt dat de perceptie van het publiek van het verkiezingsproces even cruciaal is als het proces zelf, aangezien de manipulatie ervan tot polarisatie of gerichte aanvallen kan leiden; verzoekt niet-EU-landen hun inspanningen op te voeren om duidelijk te communiceren over alle stappen van hun respectieve verkiezingsprocessen en -stelsels en de bestaande verantwoordingsmechanismen in geval van onregelmatigheden; verzoekt de EDEO en de Commissie hun initiatieven voor het aanpakken van de uitdagingen van artificiële intelligentie (AI) in verkiezingsprocessen te analyseren en hierover verslag uit te brengen aan het Parlement; Mensenrechten, bedrijfsleven en handel 70. wijst op de rol van handel als belangrijk instrument om de mensenrechtensituatie in de partnerlanden van de EU te bevorderen en te verbeteren; dringt er bij de Commissie op aan de coördinatie tussen het handels-, investerings- en ontwikkelingsbeleid van de EU te verbeteren en de ontwikkeling van de mensenrechten prioritair te stellen en te bevorderen door middel van het EU-handelsbeleid, met inbegrip van het stelsel van algemene preferenties plus; stelt evenwel vast dat er in een aantal van de landen in kwestie nauwelijks sprake is van vooruitgang; wijst op de verantwoordelijkheden van staten en andere actoren, waaronder bedrijven, om de gevolgen van klimaatverandering te beperken, negatieve gevolgen voor de mensenrechten te voorkomen en passend beleid te bevorderen met inachtneming van de verplichtingen op het gebied van de mensenrechten; betreurt de schadelijke gevolgen van bepaalde buitensporige en op uitbuiting gerichte handelsactiviteiten voor de mensenrechten en de democratie; is ingenomen met de harmonisatie als gevolg van de vaststelling van de richtlijn inzake passende zorgvuldigheid in het bedrijfsleven op het gebied van duurzaamheid, die bindende EU-regels bevat inzake verantwoord gedrag van bedrijven met betrekking tot mensen-, arbeids- en milieurechten; is voorts ingenomen met de verordening inzake een verbod op met dwangarbeid vervaardigde producten op de markt van de Unie (11) en dringt aan op een snelle uitvoering ervan op het niveau van de lidstaten; vraagt dat gevolg wordt gegeven aan de aanbeveling van de Europese Ombudsman over het opzetten van een klachtenportaal binnen het kader van de handels- en financiële instrumenten van de EU, en dat het centrale toegangspunt van de Commissie – dat toegankelijk, burgervriendelijk en transparant moet zijn – wordt aangepast zodat daar klachten kunnen worden ingediend over niet-naleving van mensenrechtenclausules; verzoekt de EU zich te blijven inspannen om kinderarbeid en gedwongen arbeid uit te bannen; benadrukt het belang van herstelmaatregelen en maatregelen voor toegang tot de rechter die in overeenstemming zijn met de leidende beginselen inzake bedrijfsleven en mensenrechten van de VN, waaronder financiële en niet-financiële maatregelen in overleg met de slachtoffers; verzoekt de Raad zo spoedig mogelijk een ambitieus mandaat voor de EU vast te stellen om deel te nemen aan de lopende onderhandelingen over het juridisch bindende VN-instrument inzake bedrijfsleven en mensenrechten; 71. wijst erop dat micro-, kleine en middelgrote ondernemingen in veel regio’s in de wereld de stuwende kracht achter de plaatselijke economie vormen, met een toenemend aantal vrouwen aan het hoofd ervan; beklemtoont dat micro-, kleine en middelgrote ondernemingen wereldwijd 90 % van alle bedrijven uitmaken en goed zijn voor 60 tot 70 % van de werkgelegenheid en voor 50 % van het bruto binnenlands product; benadrukt dat micro-, kleine en middelgrote ondernemingen een belangrijke bijdrage leveren aan de Agenda 2030 en de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen, met name die inzake de uitbanning van armoede en fatsoenlijke arbeidsomstandigheden voor iedereen; Mensenrechten en digitale technologieën 72. is bezorgd over de bedreiging die AI kan vormen voor de democratie en mensenrechten, met name als het ontbreekt aan passende regulering; benadrukt de noodzaak van toezicht, robuuste transparantie en passende waarborgen voor nieuwe en opkomende technologieën, alsook van een op mensenrechten gebaseerde aanpak; is ingenomen met de conclusies van de Raad van 26 juni 2023 over digitale diplomatie om de rol en het leiderschap van de EU op het gebied van mondiale digitale governance, en met name haar positie als vormgever van een mondiaal digitaal rulebook op basis van democratische beginselen, te versterken; is in dit verband ingenomen met de vaststelling van de EU-verordening artificiële intelligentie, die tot doel heeft de regels inzake AI ter bescherming van de mensenrechten te harmoniseren, alsook met de voordelen die AI kan opleveren voor het menselijk welzijn; is ernstig bezorgd over de schadelijke gevolgen van het misbruik van AI en deepfakes, met name voor vrouwen en kinderen; neemt met bezorgdheid kennis van de negatieve gevolgen van de “nepinhoudindustrie” voor het recht op informatie en de persvrijheid, met inbegrip van de snelle ontwikkeling van AI, waardoor de desinformatiesector alsmaar sterker komt te staan (12) ; veroordeelt het gebruik van nieuwe en opkomende technologieën, zoals gezichtsherkenning en digitale surveillance, als dwangmiddel en het gebruik ervan bij de toenemende intimidatie en vervolging van mensenrechtenverdedigers, activisten, journalisten en advocaten; verzoekt de Raad om statelijke en niet-statelijke actoren die zich met dergelijke praktijken bezighouden, op de lijst in het kader van de wereldwijde EU-sanctieregeling voor de mensenrechten (EUGHRSR) te plaatsen; neemt met bezorgdheid kennis van de snelle ontwikkeling van AI in militaire toepassingen en van de mogelijke ontwikkeling en uitrol van autonome systemen die zonder menselijke tussenkomst over leven of dood kunnen beslissen; 73. herinnert eraan dat de internationale handel van spyware naar niet-EU-landen waar dergelijke instrumenten worden gebruikt tegen mensenrechtenactivisten, journalisten en critici van de regering, een schending van de in het Handvest verankerde grondrechten vormt; 74. is verheugd dat het eerste Kaderverdrag van de Raad van Europa over artificiële intelligentie en de mensenrechten, de democratie en de rechtsstaat in mei 2024 is goedgekeurd, dat ervoor moet zorgen dat activiteiten binnen de gehele levenscyclus van AI-systemen volledig in overeenstemming zijn met de mensenrechten, de democratie en de rechtsstaat; wijst er nogmaals op dat er in de wetgeving meer aandacht moet worden besteed aan de ingrijpende veranderingen die voortvloeien uit activiteiten binnen de levenscyclus van AI-systemen, die de welvaart van de mens, het welzijn van het individu en de samenleving, duurzame ontwikkeling, gendergelijkheid en de empowerment van alle vrouwen en meisjes kunnen bevorderen, maar ook het risico in zich dragen dat ongelijkheid wordt gecreëerd of verergerd en cyber- en fysiek geweld in de hand wordt gewerkt, met inbegrip van geweld dat wordt ervaren door vrouwen en personen in kwetsbare situaties; 75. benadrukt dat het internet een plaats moet zijn waar de vrijheid van meningsuiting prevaleert; is niettemin van mening dat de rechten van individuen moeten worden geëerbiedigd; is van mening dat wat offline als illegaal wordt beschouwd, in voorkomend geval online eveneens als illegaal moet worden beschouwd; uit zijn bezorgdheid over het toenemende aantal afsluitingen van het internet; benadrukt dat het afsluiten van het internet vaak door autoritaire regimes wordt gebruikt, onder meer om politieke dissidentie het zwijgen op te leggen en de politieke vrijheid in te perken; dringt er bij de EU met klem op aan dit alarmerende fenomeen te bestrijden, onder meer door te overwegen in de EU gevestigde aanbieders toe te staan veilige communicatie-instrumenten aan te bieden aan mensen die zo onlinetoegang is ontnomen; dringt er bij de EU op aan een krachtig standpunt in te nemen tegen pogingen van techreuzen om nationale rechtsstelsels en onafhankelijke rechterlijke beslissingen te omzeilen of te ondermijnen, en de democratische beginselen te beschermen en maatregelen te nemen om de integriteit van verkiezingen te handhaven, alsook om het recht op informatie te beschermen, met name tijdens verkiezingsperioden; o o o 76. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de speciale vertegenwoordiger van de Europese Unie voor de mensenrechten, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, de voorzitter van de 79e zitting van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, de voorzitter van de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties, de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de mensenrechten en de delegatiehoofden van de Europese Unie.