(Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2012)0432 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 43, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C7‑0211/2012), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 14 november 2012 (1) , – gezien zijn resolutie van 22 november 2012 over de instandhouding van de visbestanden via technische maatregelen voor de bescherming van jonge exemplaren van mariene organismen (2) , – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie visserij ( A7-0256/2013 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in haar voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 10 september 2013 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) nr. .../2013 van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 850/98 van de Raad voor de instandhouding van de visbestanden via technische maatregelen voor de bescherming van jonge exemplaren van mariene organismen HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 43, lid 2, Gezien het voorstel van de Europese Commissie, Na toezending van het ontwerp van wetgevingshandeling aan de nationale parlementen, Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité, Handelend volgens de gewone wetgevingsprocedure (3) , Overwegende hetgeen volgt: (1) Bij Verordening (EG) nr. 850/98 van de Raad (4) zijn aan de Commissie bevoegdheden verleend om uitvoering te geven aan een aantal bepalingen van die verordening. (2) Naar aanleiding van de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon moeten bepaalde in het kader van Verordening (EG) nr. 850/98 overgedragen bevoegdheden worden aangepast aan de artikelen 290 en 291 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie. (3) Om sommige bepalingen van Verordening (EG) nr. 850/98 deze verordening op doeltreffende wijze aan de technische en wetenschappelijke vooruitgang te kunnen toepassen aanpassen, moet aan de Commissie de bevoegdheid worden overgedragen om overeenkomstig artikel 290 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie handelingen vast te stellen: (4) Het is van bijzonder belang dat de Commissie tijdens haar voorbereidende werkzaamheden voor de vaststelling van gedelegeerde handelingen passende raadplegingen houdt, onder meer op expertniveau, in het bijzonder op deskundigenniveau, zodat zij over objectieve, nauwkeurige, volledige en actuele informatie kan beschikken. [Am. 2] . (5) De Commissie moet bij de voorbereiding en opstelling van gedelegeerde handelingen ervoor zorgen dat de desbetreffende documenten tijdig en op gepaste wijze gelijktijdig worden toegezonden aan het Europees Parlement en aan de Raad. (6) Om eenvormige voorwaarden voor de uitvoering van Verordening (EG) nr. 850/98 te waarborgen moeten aan de Commissie uitvoeringsbevoegdheden worden toegekend met betrekking tot: (7) De aan de Commissie overgedragen uitvoeringsbevoegdheden, behalve die met betrekking tot de verplichting van de lidstaten om ervoor te zorgen dat de visserijinspanningsniveaus in bepaalde gebieden van ICES-sector IXa niet worden overschreden, moeten worden uitgeoefend overeenkomstig Verordening (EU) nr. 182/2011 van het Europees Parlement en de Raad (5) . (8) Verordening (EG) nr. 850/98 moet derhalve dienovereenkomstig worden gewijzigd, HEBBEN DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD: Artikel 1 Verordening (EG) nr. 850/98 wordt als volgt gewijzigd: (1) In artikel 2 wordt lid 3 vervangen door:" "3. De in lid 1 bedoelde gebieden kunnen worden onderverdeeld in geografische zones, met name aan de hand van de in lid 2 bedoelde definities. De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 48 bis met betrekking tot de onderverdeling van gebieden in geografische zones gedelegeerde handelingen vast te stellen met het oog op de afbakening van geografische zones waar specifieke technische instandhoudingsmaatregelen van toepassing zijn.". [Am. 3] (2) Artikel 4 wordt als volgt gewijzigd: a) aan lid 4 wordt het volgende punt toegevoegd:" "c) De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 48 bis gedelegeerde handelingen tot wijziging van de bijlagen X en XI vast te stellen teneinde in het kader van de instandhouding van de visbestanden jonge vis beter te beschermen."; b) lid 5, punt b), wordt vervangen door:" "b) De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 48 bis gedelegeerde handelingen vast te stellen met betrekking tot de methode voor het berekenen van de percentages aan boord gehouden doelsoorten en andere soorten die worden gevangen met één of meer netten die gelijktijdig door meer dan één vissersvaartuig worden gesleept, en met betrekking tot de verificatiemethode die moet garanderen dat de bij de gezamenlijke visactie betrokken vissersvaartuigen die vis aan boord hebben, voldoen aan de percentages vissoorten die in de bijlagen I tot en met V zijn vastgesteld."; c) lid 6 wordt vervangen door:" "6. De technische voorschriften voor het meten van de maaswijdten, onder meer voor controledoeleinden, worden vastgesteld door middel van uitvoeringshandelingen. Die uitvoeringshandelingen worden vastgesteld volgens de in artikel 48, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure.". (3) Aan artikel 7 wordt het volgende lid toegevoegd:" "8. De technische voorschriften voor het meten van netgedeelten met vierkante mazen, onder meer voor controledoeleinden, worden vastgesteld door middel van uitvoeringshandelingen. Die uitvoeringshandelingen worden vastgesteld volgens de in artikel 48, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure.". (4) Aan artikel 8 wordt het volgende lid toegevoegd:" "4. De technische voorschriften betreffende het meten van de twijndikte en de vervaardiging van het netmateriaal, onder meer voor controledoeleinden, worden vastgesteld door middel van uitvoeringshandelingen. Die uitvoeringshandelingen worden vastgesteld volgens de in artikel 48, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure.". (5) Artikel 16 wordt vervangen door:" "Artikel 16 1. Het is verboden voorzieningen aan netten aan te brengen die de mazen in enig deel van het net versperren of de feitelijke afmetingen ervan verkleinen. 2. Lid 1 sluit het gebruik niet uit van bepaalde voorzieningen die de mazen in enig deel van het net kunnen versperren of de feitelijke afmetingen ervan kunnen verkleinen, maar kunnen worden aangebracht om het net te beschermen of te verstevigen. De Commissie is gemachtigd om overeenkomstig artikel 48 bis gedelegeerde handelingen met betrekking tot de technische beschrijvingen en de methode voor het gebruik en de bevestiging van dergelijke voorzieningen vast te stellen. 3. Een uitputtende lijst van voorzieningen die aan de overeenkomstig lid 2 vastgestelde technische beschrijvingen voldoen en aan het net mogen worden bevestigd, wordt door middel van uitvoeringshandelingen vastgesteld. Die uitvoeringshandelingen worden vastgesteld volgens de in artikel 48, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure.". (6) Artikel 29 wordt als volgt gewijzigd: a) lid 6 wordt vervangen door:" "6. De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 48 bis gedelegeerde handelingen vast te stellen met betrekking tot de gedetailleerde voorwaarden voor de toepassing van de criteria van lid 2, op grond waarvan vaartuigen met een lengte over alles van meer dan acht meter boomkorren mogen gebruiken in de in lid 1 omschreven zones."; b) het volgende lid wordt toegevoegd:" "7. De Commissie stelt door middel van een uitvoeringshandeling de operationele voorschriften vast voor het doorsturen van de door de lidstaten aan de Commissie te verstrekken lijsten als bedoeld in lid 2, onder c), eerste streepje. Die uitvoeringshandeling wordt vastgesteld volgens de in artikel 48, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure.". (7) In artikel 29 ter wordt lid 6 vervangen door:" "6. De lidstaten delen aan de Commissie hun maatregelen tot naleving van de in lid 5 neergelegde verplichting mee. Indien de Commissie van oordeel is dat met de maatregelen van de lidstaat niet aan de verplichting wordt voldaan, kan zij wijzigingen in de maatregelen voorstellen. Als de Commissie en de desbetreffende lidstaat niet tot overeenstemming komen over de noodzakelijke maatregelen, kan de Commissie dergelijke maatregelen nemen door middel van uitvoeringshandelingen.". (8) In artikel 34 wordt lid 6 vervangen door:" "6. De technische voorschriften voor het meten van het motorvermogen en de afmetingen van het vistuig worden vastgesteld door middel van uitvoeringshandelingen. Die uitvoeringshandelingen worden vastgesteld volgens de in artikel 48, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure.". (8 bis) In artikel 34 ter wordt lid 11 vervangen door: " "11. Na overleg met het WTECV is de Commissie bevoegd gedelegeerde handelingen vast te stellen om bepaalde visserijtakken van een lidstaat in ICES-deelgebieden VIII, IX en X, van de toepassing van de leden 1 tot en met 9 vrij te stellen op voorwaarde dat uit de door de lidstaten verstrekte gegevens blijkt dat het niveau van bijvangst en teruggooi van haaien zeer laag is.". [Am. 4] (9) Artikel 45 wordt vervangen door:" "Artikel 45 1. De Commissie is gemachtigd om bevoegd , door middel van overeenkomstig artikel 48 bis vastgestelde gedelegeerde handelingen, in aanvulling op of afwijking van deze verordening technische instandhoudingsmaatregelen te nemen met betrekking tot het gebruik van gesleept of staand vistuig of tot visserijactiviteiten in bepaalde zones of tijdens bepaalde perioden. Deze maatregelen zijn erop gericht om met onmiddellijke ingang te reageren op een onverwacht kleine of onverwacht grote aanwas van jonge exemplaren, op veranderingen in de migratiepatronen of op enige andere verandering in de staat van instandhouding van de visbestanden bestanden van mariene organismen . [Am. 5] 2. Als de instandhouding van bestanden van mariene organismen onmiddellijk optreden vergt, kan de Commissie door middel van uitvoeringshandelingen tijdelijke maatregelen nemen om de situatie te verhelpen. Die uitvoeringshandelingen worden vastgesteld volgens de in artikel 48, lid 3, bedoelde onderzoeksprocedure. 3. Wanneer de instandhouding van bepaalde soorten of bepaalde visgronden ernstig wordt bedreigd en elk uitstel moeilijk te herstellen schade zou meebrengen, kan de lidstaat voor de wateren onder zijn jurisdictie niet-discriminerende instandhoudingsmaatregelen nemen. 4. Zodra de in lid 3 bedoelde maatregelen zijn genomen, worden zij met een toelichting ter kennis gebracht van de Commissie en de andere lidstaten. Binnen tien werkdagen na de ontvangst van deze kennisgeving bevestigt de Commissie dat deze maatregelen passend en niet-discriminerend zijn of eist zij de annulering of wijziging ervan door middel van uitvoeringshandelingen. Het besluit van de Commissie wordt onmiddellijk ter kennis van de lidstaten gebracht.". (10) In artikel 46 wordt lid 4 vervangen door:" "4. Op initiatief van de Commissie of op verzoek van een lidstaat kan de Commissie door middel van uitvoeringshandelingen een besluit nemen over de vraag of een door een lidstaat toegepaste nationale technische maatregel in overeenstemming is met lid 1 van dit artikel. Die uitvoeringshandelingen worden vastgesteld volgens de in artikel 48, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure. In geval van een dergelijk besluit is lid 2, derde en vierde alinea, van toepassing.". (11) Artikel 48 wordt vervangen door:" "Artikel 48 1. De Commissie wordt bijgestaan door het Comité voor de visserij en de aquacultuur ingesteld bij Verordening (EG) nr. 2371/2002. Dat comité is een comité in de zin van Verordening (EU) nr. 182/2011 van het Europees Parlement en de Raad*. 2. Wanneer naar dit lid wordt verwezen, is artikel 5 van Verordening (EU) nr. 182/2011 van toepassing. 3. Wanneer naar dit lid wordt verwezen, is artikel 8 van Verordening (EU) nr. 182/2011, in samenhang met artikel 5 van die verordening, van toepassing. ______________ * Verordening (EU) nr. 182/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 februari 2011 tot vaststelling van de algemene voorschriften en beginselen die van toepassing zijn op de wijze waarop de lidstaten de uitoefening van de uitvoeringsbevoegdheden door de Commissie controleren (PB L 55 van 28.2.2011, blz. 13).". (12) Het volgende artikel wordt ingevoegd:" " Artikel 48 bis 1. De bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen, wordt aan de Commissie toegekend onder de in dit artikel gestelde voorwaarden. 2. De bevoegdheid tot vaststelling van in artikel 2, lid 3, artikel 4, lid 4, onder c), artikel 4, lid 5, onder b), artikel 16, lid 2, artikel 29, lid 6, artikel 29 quinquies, lid 7, artikel 34 ter, lid 11, en artikel 45, lid 1, bedoelde bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen, wordt aan de Commissie toegekend voor onbepaalde tijd een termijn van drie jaar met ingang van ... (6) . De Commissie stelt uiterlijk negen maanden voor het einde van de termijn van drie jaar een verslag op over de bevoegdheidsdelegatie. De bevoegdheidsdelegatie wordt stilzwijgend met termijnen van dezelfde duur verlengd, tenzij het Europees Parlement of de Raad zich uiterlijk drie maanden voor het einde van elke termijn tegen deze verlenging verzet. [Am. 6] 3. De in artikel 2, lid 3, artikel 4, lid 4, onder c), artikel 4, lid 5, onder b), artikel 16, lid 2, artikel 29, lid 6, artikel 29 quinquies, lid 7, artikel 34 ter, lid 11, en artikel 45, lid 1, bedoelde bevoegdheidsdelegatie kan te allen tijde door het Europees Parlement of de Raad worden ingetrokken. Het besluit tot intrekking maakt een einde aan de delegatie van de bevoegdheden die in het besluit worden vermeld. Het besluit treedt in werking op de dag na de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie of op een latere datum die daarin wordt vermeld. Het besluit laat de geldigheid van de reeds van kracht zijnde gedelegeerde handelingen onverlet. [Am. 7] 4. Zodra de Commissie een gedelegeerde handeling heeft vastgesteld, stelt zij het Europees Parlement en de Raad daarvan gelijktijdig in kennis. 5. Een krachtens artikel 2, lid 3, artikel 4, lid 4, onder c), artikel 4, lid 5, onder b), artikel 16, lid 2, artikel 29, lid 6, artikel 29 quinquies, lid 7, artikel 34 ter, lid 11, en artikel 45, lid 1, vastgestelde gedelegeerde handeling treedt pas in werking indien het Europees Parlement noch de Raad daartegen binnen een termijn van twee maanden na de datum van kennisgeving van die handeling aan het Europees Parlement en de Raad bezwaar heeft gemaakt, of als zowel het Europees Parlement als de Raad de Commissie vóór het verstrijken van deze termijn heeft meegedeeld geen bezwaar te zullen maken. Die termijn wordt op initiatief van het Europees Parlement of de Raad met twee maanden verlengd.". [Am. 8] Artikel 2 Deze verordening treedt in werking op de twintigste dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie . Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselĳk in elke lidstaat. Gedaan te Voor het Europees Parlement Voor de Raad De voorzitter De voorzitter (Bijzondere wetgevingsprocedure – raadpleging) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan de Raad ( COM(2011)0127 ), – gezien artikel 81, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het Parlement door de Raad is geraadpleegd (C7‑0094/2011), – gezien de gemotiveerde adviezen die in het kader van protocol nr. 2 betreffende de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid zijn uitgebracht door de Italiaanse Senaat, de Poolse Nationale Vergadering, de Poolse Senaat en de Roemeense Senaat, en waarin wordt gesteld dat het ontwerp van wetgevingshandeling niet strookt met het subsidiariteitsbeginsel, – gezien het advies van het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten van 31 mei 2012. – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie juridische zaken en het advies van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken ( A7‑0254/2013 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan het Commissievoorstel, als geamendeerd door het Parlement; 2. verzoekt de Commissie haar voorstel krachtens artikel 293, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie dienovereenkomstig te wijzigen; 3. verzoekt de Raad, wanneer deze voornemens is af te wijken van de door het Parlement goedgekeurde tekst, het Parlement hiervan op de hoogte te stellen; 4. wenst opnieuw te worden geraadpleegd ingeval de Raad voornemens is ingrijpende wijzigingen aan te brengen in het voorstel van de Commissie; 5. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. (Bijzondere wetgevingsprocedure – raadpleging) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan de Raad ( COM(2011)0126 ), – gezien artikel 81, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het Parlement door de Raad is geraadpleegd (C7–0093/2011), – gezien het gemotiveerde advies dat in het kader van protocol nr. 2 betreffende de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid is uitgebracht door de Italiaanse Senaat, en waarin wordt gesteld dat het ontwerp van wetgevingshandeling niet strookt met het subsidiariteitsbeginsel, – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie juridische zaken en de adviezen van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid ( A7–0253/2013 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan het Commissievoorstel, als geamendeerd door het Parlement; 2. verzoekt de Commissie haar voorstel krachtens artikel 293, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie dienovereenkomstig te wijzigen; 3. verzoekt de Raad, wanneer deze voornemens is af te wijken van de door het Parlement goedgekeurde tekst, het Parlement hiervan op de hoogte te stellen; 4. wenst opnieuw te worden geraadpleegd ingeval de Raad voornemens is ingrijpende wijzigingen aan te brengen in het voorstel van de Commissie; 5. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Het Europees Parlement, – gezien de mededeling van de Commissie getiteld "Onderzoek en innovatie voor de toekomstige mobiliteit in Europa – Ontwikkeling van een Europese vervoerstechnologiestrategie" ( COM(2012)0501 ), – gezien de mededeling van de Commissie getiteld '"Horizon 2020" – Het kaderprogramma voor onderzoek en innovatie (2014-2020)' ( COM(2011)0808 ), – gezien het witboek van de Commissie uit 2011 getiteld "Stappenplan voor een interne Europese vervoersruimte – werken aan een concurrerend en zuinig vervoerssysteem" ( COM(2011)0144 ), – gezien de mededeling van de Commissie getiteld "Europa 2020 – Een strategie voor slimme, duurzame en inclusieve groei" ( COM(2010)2020 ), – gezien zijn resolutie van 27 september 2011 over de verkeersveiligheid in Europa 2011-2020 (1) , – gezien artikel 48 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie vervoer en toerisme en het advies van de Commissie regionale ontwikkeling ( A7-0241/2013 ), A. overwegende dat de Commissie de tekortkomingen van het Europese vervoersinnovatiesysteem heeft gesignaleerd; B. overwegende dat investeringen in onderzoek en innovatie op verkeersgebied tevens een investering in de economie en voor het scheppen van arbeidsplaatsen vormen en dus een drieledig effect kunnen hebben; C. overwegende dat innovatie essentieel is om een slimmer en veiliger vervoerssysteem voor de burgers tot stand te brengen, de milieuproblemen in de vervoerssector aan te pakken en een koolstofarme economie te realiseren; D. overwegende dat de doelstellingen van de Europa 2020-strategie inzake klimaatverandering en energie nauw samenhangen met innovatie in de vervoerssector: een 20 % geringere uitstoot van broeikasgassen dan in 1990, 20 % energie uit hernieuwbare bronnen, en een 20 % hogere energie-efficiëntie, alsmede 50 % minder verkeersdoden dan in 2001; E. overwegende dat de instelling en verlangens van de consumenten fundamenteel moeten veranderen, wil de prikkel kunnen ontstaan die vele ondernemingen en dienstverleners nodig hebben om een paradigmawisseling door te maken en de innovatiekansen te grijpen die geboden worden door de creatieve convergentie en originele combinaties waarop in paragraaf 5.3 van mededeling COM(2012)0501 van de Commissie wordt ingegaan; F. overwegende dat in het witboek lofwaardige initiatieven worden aangekondigd, zoals "Innovatie voor de toekomst – technologie en gedrag" (par. 3.2), "Multimodaal goederenvervoer: e-freight" (par. 7) en "Naadloze mobiliteit van deur tot deur" (par. 22); G. overwegende dat de Europese strategie het midden moet houden tussen het streven naar verkleining van de ecologische voetafdruk van het vervoer en het verzekeren van het vrije verkeer in de Europese Unie, om te komen tot een intermodale, geïnterconnecteerde, geïntegreerde en doeltreffende Europese vervoersruimte; H. overwegende dat er in de Europese Unie in 2012 bij verkeersongevallen meer dan 31 000 mensen om het leven kwamen en meer dan 1 500 000 gewonden en zwaargewonden vielen; I. overwegende dat er al technologie beschikbaar is die tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de "Europese verkeersveiligheidsruimte" kan bijdragen, maar dat deze technologie nog niet in de handel is; Uitgangspunten 1. beklemtoont dat een Europese vervoerstechnologiestrategie voor de toekomstige duurzame mobiliteit in Europa in de eerste plaats de kwaliteit van de dienstverlening, het gemak voor reizigers en bedrijven en het gebruik van duurzame mobiliteit moet aanmoedigen en dat dit gestoeld moet zijn op de doelstellingen en wetgeving van de Unie wat betreft terugdringing van het energieverbruik, verkeerslawaai, luchtverontreiniging, grondstoffenverbruik en uitstoot van broeikasgassen voor de jaren 2020, 2030 en 2050, en wat betreft verbetering van de volksgezondheid en leefkwaliteit, dienstverlening, een gaandeweg persoonsgerichter en bevredigender vervulling van de behoeften van de consument, en meer veiligheid en zekerheid; 2. roept, in het kader van het belang van onderzoek en innovatie (R&amp;I) voor de gehele Europese economie, de Commissie en de Raad op het belang van het initiatief Horizon2020 te erkennen en hiervoor dan ook voldoende financiering te voorzien; 3. onderschrijft het streven van de Commissie naar een betere afstemming van vervoersresearch en innovatie met de doelstellingen van het Europees vervoersbeleid en de stappenplannen voor elk deelterrein, maar is van oordeel dat de aanpak die in de mededeling van de Commissie wordt voorgesteld aan de hand van de hieronder geformuleerde prioriteiten moet worden bijgesteld; 4. is van oordeel dat een Europese vervoerstechnologiestrategie alle regio's van de EU moet bestrijken, wil er sprake kunnen zijn van een efficiënt personen- en goederenvervoer en daarmee van een echte Europese interne markt; 5. is van oordeel dat efficiënter, coherenter en gerichter gebruik van R&amp;I bij de vaststelling en uitvoering van het vervoersbeleid cruciaal is om in te spelen op nieuwe realiteiten, af te stappen van traditioneel denken en pioniersideeën centraal te plaatsen, en aldus de gebruikers innovatieve vervoersoplossingen te kunnen bieden die aan de behoeften tegemoetkomen en voldoen aan de voorwaarden inzake beschikbaarheid, rentabiliteit, geloofwaardigheid, kwaliteit en continuïteit; 6. spoort de Commissie aan een voor R&amp;I gunstig kader tot stand te brengen door voor alle mobiliteits- en vervoerswijzen eerlijke, efficiënte en innovatieve prijssystemen te creëren, met name door internalisering van externe kosten, met inachtneming van de beginselen "de vervuiler betaalt" en "de gebruiker betaalt"; 7. onderkent het nut van het door de Commissie voorgestelde monitoring- en informatiesysteem voor onderzoek en innovatie in het vervoer (Trimis) en pleit ervoor dat de zienswijze van de consumenten daarin verwerkt wordt om een ideaal instrument in handen te krijgen om na te gaan hoe innovatie door de macht der gewoonte belemmerd wordt, om nieuwe kansen te ontdekken en nieuwe mogelijkheden voor dienstverlening ingang te doen vinden waarmee een verandering in de maatschappelijke houding tegenover duurzaam vervoer gestimuleerd kan worden; 8. beklemtoont dat bepaalde technologische keuzen de volledige verwezenlijking van de potentiële vervoersinnovatie belemmeren en voor de uitwerking van nieuwe innovatieve ideeën lastig kunnen zijn; is daarom van oordeel dat het beleid van de Unie neutraal moet staan ten opzichte van alternatieve vervoerstechnologie ("technologieneutraliteit"), dat besluiten over prioriteiten en financiering gebaseerd moeten zijn op de resultaten, met inachtneming van de gehele levenscyclus van de op specifieke vervoersterreinen gebruikte technologie, en dat het harmonisatiestreven geen belemmering mag vormen voor de ontwikkeling van innovatieve en alternatieve oplossingen op vervoersgebied, de verscheidenheid van de energiemix en de uitrol van intelligente communicatietechnologieën; 9. wijst erop dat overheid en bedrijfsleven zich nieuwe oplossingen en alternatieve technologieën gemakkelijker eigen maken als de innovatieketen efficiënter wordt en er meer wordt geïnvesteerd in maatregelen als stimulansen om belemmeringen voor implementatie en marktintroductie weg te nemen ("full-cycle commitments"); steunt de Commissie dan ook bij haar initiatieven naar aanleiding van de stelling dat het voor de ontsluiting van het volledige innovatiepotentieel van de vervoerssector en de ondersteuning van innovatieve ondernemingen nodig is dat de financiering mede gericht wordt op marktintroductie, demonstratie en volledige toepassing van nieuwe oplossingen en dat geschikte sturings- en financieringsinstrumenten een snelle toepassing van onderzoeksresultaten kunnen waarborgen; 10. is van oordeel dat een dergelijke strategie alle Europese regio's en hun beroepsbevolking ten goede zal komen, en wijst er met klem op dat - met name bij het ontwikkelen van schonere vervoersmodi - rekening moet worden gehouden met de specifieke kenmerken en het specifieke potentieel van de regio's; dringt er bij de lagere overheden en belanghebbenden op aan dat zij partnerschappen voor innovatie op het gebied van duurzame mobiliteit tot stand brengen; 11. dringt aan op meer ondersteuning voor R&amp;I-activiteiten van kleine en middelgrote ondernemingen (kmo's), met name door verbeterde toegang tot EU-financiering en vermindering van administratieve rompslomp, en benadrukt het belang van het scheppen en in stand houden van werkgelegenheid en duurzame groei met behulp van R&amp;I; 12. stelt dat investeringen in het kader van de structuur- en de investeringsfondsen van de EU grote mogelijkheden bieden voor het ontwikkelen van slimme specialisaties voor duurzame mobiliteit in de Europese regio's; 13. spoort de nationale en regionale overheden aan onderzoeks- en ontwikkelingsstrategieën uit te stippelen die uitgaan van het begrip "slimme specialisatie", omwille van een efficiëntere besteding van de middelen van de structuurfondsen en een sterkere synergie tussen publieke en private investeringen; 14. wijst er in dit verband op dat een strategie voor innovatieve technologie oog moet hebben voor de specifieke kenmerken en bijzonderheden van de betrokken gebieden, en dat een uniforme standaardaanpak niet zal voldoen; is bijvoorbeeld van oordeel dat gebieden met specifieke territoriale handicaps zoals eiland- en berggebieden, ultraperifere regio's en dunbevolkte streken elk hun eigen potentieel op economisch en ander gebied hebben, dat geschikte en innovatieve mobiliteitsoplossingen vergt, wil het benut kunnen worden; wijst er in dit verband op dat er voor duurzame vervoersinfrastructuur voldoende middelen ter beschikking moeten worden gesteld; 15. beklemtoont dat de vereenvoudiging van de administratieve procedures voor de financiering van R&amp;I op Europees, nationaal, regionaal, plaatselijk en grensoverschrijdend niveau ter hand moet worden genomen, teneinde op dit vlak tot een duidelijk en transparant kader te komen; 16. beklemtoont dat het zaak is een niet-aflatende inzet aan de dag te leggen om het aantal verkeersslachtoffers terug te dringen; verlangt dat de Commissie de met een grote meerderheid door het Parlement aangenomen voorstellen tot verbetering van de verkeersveiligheid in overweging neemt en in praktijk brengt; 17. is van oordeel dat een ommezwaai in de verkeerstechnologie juist en belangrijk is; wijst er echter op dat deze ommezwaai niet door verbodsbepalingen bereikt moet worden maar door stimulansen om het gebruik van zuinige techniek aantrekkelijk te maken; 18. beklemtoont dat ideeën voor innovatieve vervoersoplossingen of nieuwe combinaties van beproefde methoden niet taboe verklaard mogen worden; Algemene maatregelen 19. is van oordeel dat R&amp;I op het gebied van duurzame mobiliteit op het integratiebeginsel gestoeld moet zijn, met name door opheffing van grensoverschrijdende ontbrekende schakels (interconnectie), vergroting van de compatibiliteit tussen en binnen systemen (interoperabiliteit) en het bereiken van een verschuiving naar de combinatie van de voor een bepaald traject meest geschikte en duurzame vervoerswijze (inter- en comodaliteit); 20. brengt nog eens in herinnering dat de EU behoefte heeft aan een daadwerkelijk gemeenschappelijk vervoersbeleid dat recht doet aan het belang van het vervoer binnen en tussen de Europese regio's en aan de samenhang van het vervoer op plaatselijke, regionale, nationale en Europese schaal; verzoekt de lidstaten en de regio's ervoor te zorgen dat de combinatie van modellen de ontwikkeling in de richting van werkelijk duurzame mobiliteit garandeert; 21. onderstreept dat deze strategie moet stoelen op een integrerend model dat absolute prioriteit toekent aan interregionale verbindingen en grensoverschrijdende ontbrekende schakels, zoals in gebieden met geografische discontinuïteit, en ertoe leidt dat innovatieve oplossingen voor multimodaal vervoer de regionale verschillen verkleinen en de arbeidsmobiliteit en de territoriale cohesie vergroten; onderkent dat er thans aanzienlijke verschillen tussen de vervoersnetwerken van de regio's bestaan en wijst erop dat er in duurzame vervoerstechnologie en oplossingen geïnvesteerd moet worden in regio's met bijzondere handicaps, mede gelet op het potentieel van de financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen; 22. beklemtoont dat R&amp;I ook gericht moet zijn op de ontwikkeling van duurzame infrastructuurelementen ter bevordering van overschakeling op het gebruik van hernieuwbare grondstoffen als hout en composietmaterialen in spoorweginfrastructuurelementen (bijv. steunpalen voor de bovenleiding, seinpalen, bouwmateriaal voor perrons en bruggen); wijst erop dat dit onder meer R&amp;I-activiteiten inhoudt voor de ontwikkeling van alternatieven voor creosoot voor het impregneren van houten bielzen, waarvan het gebruik in 2018 op grond van EU-wetgeving gestaakt wordt; 23. stelt dat nieuwe mobiliteitsconcepten niet opgedrongen kunnen worden en dat er ter bevordering van duurzamer gedrag meer onderzoek moet worden gedaan op het vlak van ecosociale kennis, ruimtelijke ordening en stadsplanning en technologie op het vlak van de mobiliteitsvraag en gedragsverandering met het oog op een betere beheersing van vervoersstromen, onder meer via innovatieve instrumenten voor mobiliteitsbeheer, naadloze, op de behoeften van de gebruikers afgestemde mobiliteitsketens voor verplaatsingen van deur tot deur, ecologisch en slim autorijden en het gebruik van realtime-ICT; 24. acht de inbreng van de lagere overheden bij de Europese aansturing van het innovatiebeleid op het vlak van vervoer en mobiliteit van fundamenteel belang; beklemtoont de ervaring en de kennis die deze bestuurslagen kunnen inbrengen, zowel bij de integratie van technologie, infrastructuur, voertuigen en personen, als bij de bevordering van nieuwe maatschappelijke gewoonten op het vlak van de mobiliteit; wijst erop dat de lagere overheden de nijpendste mobiliteitsproblemen kunnen signaleren en deze moeten aanpakken, steeds nieuwe oplossingen uitproberen, beproefde methoden en nieuwe ideeën toepassen, en veel ervaring hebben met innovatie omdat ze met uiteenlopende situaties te maken hebben; 25. dringt aan op onderzoek naar eerlijke intra- en intermodale concurrentie in de vervoerssector en de belemmeringen die het gevolg zijn van gevestigde belangen die met de huidige bedrijfsmodellen in deze sector verbonden zijn, waaronder met name onderzoek naar het gebruik van technologische instrumenten die voor betere handhaving van en toezicht op de regels inzake cabotage, de sociale regels in het wegvervoer en de arbeidsomstandigheden van de werknemers in de sector vereist zijn; 26. beklemtoont dat innovatieve oplossingen om de geluidsoverlast van alle vervoerswijzen terug te dringen, vooral aan de bron, dringend nodig zijn om de gezondheid en leefkwaliteit van de EU-burgers te beschermen en voor draagvlak onder de bevolking te zorgen; verwijst in dit verband met nadruk naar zijn resolutie over het stappenplan voor een interne Europese vervoersruimte, waarin het aandringt op vermindering van geluidsoverlast en trillingen en van het energieverbruik van spoorvoertuigen met 20% in 2020 (ten opzichte van het niveau van 2010), en beklemtoont andermaal dat bij de ontwikkeling van nieuwe technologieën, concepten en infrastructuren op vervoersgebied van meet af aan een prominente rol moet worden toegekend aan de geluidsemissies; 27. is ervan overtuigd dat innovatieve technologie gericht op de interactie tussen infrastructuur en voertuigen een belangrijke rol speelt bij het terugdringen van ongevallen, lawaai, trillingen, energieverbruik, luchtverontreiniging en klimaateffecten; 28. onderstreept dat het streven naar schonere energie voor het vervoer en mobiliteitstechnologie gekoppeld moet worden aan efficiëntere concepten en beter voertuigontwerp; beklemtoont het potentieel van energiebesparing dankzij innovatieve ideeën zoals vormen van energy harvesting die gebruikmaken van de mogelijkheden van hernieuwbare energiebronnen en alternatieve brandstoffen; 29. benadrukt dat de gedachten niet alleen moeten uitgaan naar de aanleg van nieuwe verkeersvoorzieningen maar dat er bij researchconcepten expliciet aandacht moet worden besteed aan zaken als herstel, onderhoud en kwaliteitsverbetering (bijv. door het aanbrengen van apparatuur voor slimme verkeersgeleiding en "car to infrastructure-technologie"); 30. verzoekt de lidstaten en de Commissie te investeren in onderzoek naar intelligente vervoerssystemen (ITS) en erop toe te zien dat die in praktijk worden gebracht en aldus bij te dragen tot vermindering van de verkeerscongestie, verbetering van de milieuefficiëntie van het vervoer in Europa en verhoging van de verkeersveiligheid; 31. verzoekt de Commissie de uniformisering van containers en andere recipiënten en de afmetingen van alle vervoermiddelen te controleren, zulks omwille van de interoperabiliteit en intermodaliteit; 32. verzoekt de Commissie de lidstaten een handboek met beproefde methoden voor de handhaving van de grenswaarden van de richtlijn luchtkwaliteit ter beschikking te stellen; Specifieke maatregelen 33. erkent het belang van R&amp;I op het gebied van de individuele mobiliteit en beklemtoont dat het gedrag van de verkeersdeelnemers van doorslaggevend belang is; dringt aan op prikkels om hen ertoe te bewegen te kiezen voor duurzame, aan lichaamsbeweging gekoppelde, veilige en gezonde vervoermiddelen en vervoerswijzen met het oog op de ontwikkeling van innovatieve benaderingen ter bevordering van milieuvriendelijk openbaar vervoer, lopen en fietsen, met inachtneming van de behoeften en de specifieke kenmerken van steden, voorsteden, agglomeraties en het platteland; acht het van wezenlijk belang dat de interoperabiliteit tussen vervoersdiensten verbeterd wordt en is van mening dat de vergunningverlenende instanties de eventuele problemen op dit technisch-bestuurlijk terrein met bijzondere aandacht en spoed moeten aanpakken zodat er nieuwe, alternatieve vervoerswijzen met deze kenmerken op de markt kunnen worden gebracht; 34. beklemtoont dat de EU-instellingen zelf het goede voorbeeld moeten geven met hun mobiliteitsbeheer en dat de transparante realisering van dit streven en de resultaten ervan als visitekaartje voor de instellingen van de Unie kunnen gelden; 35. onderstreept dat succesvolle praktijken op het vlak van duurzaam vervoer bevorderd moeten worden en dringt aan op intensievere samenwerking en uitwisseling van goede praktijken tussen regio's met een vergelijkbaar ontwikkelingspotentieel; beveelt de plaatselijke autoriteiten aan gebruik te maken van goede praktijken door in nauw overleg met het maatschappelijk middenveld plannen voor duurzame stedelijke mobiliteit te realiseren; 36. is van oordeel dat Europese satellietnavigatiesystemen zoals Galileo als belangrijke steunpilaar voor een intelligent en efficiënt vervoer in Europa moeten fungeren; 37. is voorstander van R&amp;I die kan bijdragen tot een verschuiving van voertuigeigendom naar niet-conventioneel gebruik en nieuwe vormen van transportgerelateerde dienstverlening zoals carsharing en leenfietsen; spoort de Commissie aan zich sterker in te zetten voor collectieve vormen van individuele mobiliteit en geïndividualiseerd openbaar en collectief vervoer; 38. is van oordeel dat de research ook het fiscaal en administratief terrein moet bestrijken en dat er via belastingen, heffingen en tarieven voor particulieren, producenten en distributeurs van producten, diensten en/of inhoud creatieve prikkels moeten komen om fietsen en lopen en wellicht ook combinaties daarvan met het openbaar vervoer en andere duurzame vervoerswijzen te stimuleren; 39. wijst andermaal op de noodzaak van verbetering en bevordering van multimodaal verkeer door geïntegreerde en elektronische informatie en kaartverkoop met behulp van een opendatabenadering; wijst erop dat R&amp;I op dit gebied met name moet stoelen op onbelemmerde mobiliteit, interoperabiliteit, betaalbaarheid, tarieftransparantie, gebruikersvriendelijkheid en efficiëntie; 40. beklemtoont dat er behoefte is aan innovatieve infrastructuuroplossingen met een lange levensduur, zoals verder uitgebouwde informatie-, betalings- en reserveringssystemen, waarbij met name ook rekening wordt gehouden met toegang zonder hindernissen voor alle reizigers en specifiek voor gehandicapten en personen met beperkte mobiliteit, zoals reizigers met rolstoelen, buggy's, fietsen of zware bagage; 41. pleit voor het vrij ter beschikking stellen van data met betrekking tot tijdstabellen en eventuele vertragingen van publieke transportmiddelen, zodat allerlei telematische applicaties door derden kunnen ontwikkeld worden om het comfort van de reizigers verder te verbeteren, zoals realtime-informatie voor een specifieke reisroute met verschillende vervoersmodi of een vergelijking van de ecologische voetafdruk van verschillende vervoersmodi voor een bepaalde route; 42. beklemtoont dat bij innovatie voor vervoer en mobiliteit in grootstedelijke zones en woonwijken de nadruk moet liggen op gezondheid en leefkwaliteit, inclusief ruimte voor iedereen, minder lawaai en schonere lucht; 43. vraagt andermaal de aandacht van de Commissie voor de dringende noodzaak de verkeersveiligheid te verbeteren, met name voor de meest kwetsbare verkeersdeelnemers zoals kinderen, ouderen, voetgangers, fietsers en mensen met een handicap of beperkte mobiliteit; is voorstander van R&amp;I-projecten waarin technologische oplossingen en intelligente chauffeurs en hun gedragsgerichte benaderingen gecombineerd worden; 44. is van oordeel dat voor het tegengaan van verkeerscongestie in stedelijke gebieden en dichtbebouwde regio's naast een verbetering van de efficiëntie van de bestaande vervoermiddelen ook technologische vooruitgang vereist is om alternatieve vervoersoplossingen te vinden en het gebruik daarvan te bevorderen; 45. spoort de Commissie aan een sterke impuls te geven aan innovatie op het gebied van emissievrije schepen, met name veerboten, cruiseschepen en zeeschepen, gebaseerd op het gebruik van hernieuwbare energiebronnen als wind-, zonne- en golfenergie in combinatie met brandstofceltechnologie; 46. dringt bij de Commissie aan op gericht onderzoek naar verdere terugdringing van de gezondheids- en klimaateffecten van de emissies van alle transportmodi; 47. is van oordeel dat een coherente en doeltreffende Europese vervoerstechnologiestrategie wat territoriale cohesie en evenwichtige ontwikkeling betreft aan moet sluiten bij de EU 2020-strategie ( COM(2010)2020 ) en de aan 1990 gerelateerde reductiedoelstellingen, alsook bij het witboek getiteld "Stappenplan voor een interne Europese vervoersruimte - werken aan een concurrerend en zuinig vervoerssysteem" uit 2011 ( COM(2011)0144 ); is van oordeel dat de strategie moet resulteren in een lager energieverbruik, minder verkeerslawaai, geringere verkeersbehoeften en minder luchtverontreiniging en uitstoot van broeikasgassen; beklemtoont dat de EU voor 2020, 2030 en 2050 harde streefcijfers moet vaststellen, wil zij deze doelstellingen kunnen bereiken; 48. stelt dat er behoefte is aan een grotere R&amp;I-inspanning op het gebied van de binnenvaart, en wel om schone schepen en technologieën te ontwikkelen die geschikt zijn voor ondiep water, zoals de voor rivieren geschikte schepen voor duurzame binnenvaart (Rassin), waardoor besparingen op de infrastructuur voor de binnenwateren mogelijk zijn; 49. is ingenomen met het voorstel van de Commissie tot invoering van een monitoring- en informatiesysteem voor onderzoek en innovatie in het vervoer (Trimis); onderstreept het belang van regelmatige, kosteloze, gemakkelijk toegankelijke en betrouwbare informatieverschaffing aan regionale beleidsmakers; betreurt het dat het nog altijd zeer moeilijk is toegang te krijgen tot informatie over EU-financiering voor vervoersprojecten; 50. beveelt de Commissie aan initiatieven te ontplooien om projecten voor duurzame stadsontwikkeling, naar het voorbeeld van RegioStars, te selecteren en belonen; 51. onderstreept dat een alomvattende Europese strategie van onderaf moet worden gesteund in de vorm van goed doordachte en geïntegreerde vervoerstrategieën van de lagere overheden en de centrale overheid; is van oordeel dat de ontwikkeling van dergelijke strategieën met Europese middelen moet worden gesteund; 52. is van oordeel dat alle overheidssteun verleend moet worden overeenkomstig de Europese wetgeving inzake staatsteun, alsmede de regelgeving inzake onderzoek, ontwikkeling en innovatie, en inzake financiering van vervoersactiviteiten en -infrastructuur; wijst er wel op dat er bij de Europese regels inzake staatssteun ook oog moet zijn voor de bijzondere handicaps van bepaalde regio's; 53. stelt dat de Commissie zich er sterker voor moet inzetten dat de kennis die uit R&amp;I-activiteiten voortvloeit ten goede komt aan geïnteresseerde gebruikers (zoals kmo's en onderzoeksinstituten), door een geclusterde database op te zetten die een duidelijk ingedeeld overzicht geeft van alle door de EU gefinancierde R&amp;I-projecten; 54. benadrukt het belang van nieuwe initiatieven, zoals het poolen van transport- en logistieke capaciteit met het oog op efficiënter goederenvervoer; roept de Commissie op de mogelijke belemmeringen van dergelijke initiatieven aan te pakken; 55. beklemtoont het belang van emissienormen voor bepaalde vervoermiddelen, met name auto's; meent dat eenzelfde benadering moet worden overwogen voor de luchtvaart en de scheepvaart; 56. is voorstander van nadere R&amp;I met het oog op veiligheidsoplossingen voor de vervoerssector, mits de beginselen van evenredigheid, non-discriminatie en gegevensbescherming geëerbiedigd worden; 57. schaart zich achter het door de Commissie voorgestelde concept met de bijbehorende maatregelen voor een Europese vervoerstechnologiestrategie; wijst er uitdrukkelijk op dat daaruit geen rechtsgrondslag voor gedelegeerde handelingen e.d. kan worden afgeleid maar dat de Commissie maatregelen moet voorstellen voor vaststelling onder de medebeslissingsprocedure; 58. verzoekt de Commissie rekening te houden met de in dit verslag aangegeven prioriteiten als zij het Europees strategisch vervoerstechnologieplan en de opties voor nadere actie formuleert; o o o 59. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2011)0326 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 82, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C7-0157/2011), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de bijdragen die het Bulgaarse parlement, de Italiaanse senaat en het Portugese parlement hebben ingediend over het ontwerp van wetgevingshandeling, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 7 december 2011 (1) , – na raadpleging van het Comité van de Regio's, – gezien de schriftelijke toezegging van de vertegenwoordiger van de Raad van 4 juni 2013 om het standpunt van het Europees Parlement goed te keuren, overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en het advies van de Commissie juridische zaken ( A7-0228/2013 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in haar voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement vastgesteld op 10 september 2013 met het oog op de vaststelling van Richtlijn 2013/.../EU van het Europees Parlement en de Raad betreffende het recht op toegang tot een advocaat in strafprocedures en in procedures ter uitvoering van een Europees aanhoudingsbevel en het recht om een derde op de hoogte te laten brengen vanaf de vrijheidsbeneming en om met derden en consulaire autoriteiten te communiceren tijdens de vrijheidsbeneming (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Richtlijn 2013/48/EU). (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) [Amendement nr. 117] RICHTLIJN 2013/…/EU VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD inzake kredietovereenkomsten voor consumenten met betrekking tot voor bewoning bestemde onroerende goederen en tot wijziging van Richtlijn 2008/48/EG (Voor de EER relevante tekst) HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 114, Gezien het voorstel van de Europese Commissie, Na toezending van het ontwerp van wetgevingshandeling aan de nationale parlementen, Gezien het advies van de Europese Centrale Bank (3) , Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité (4) , ▌ Handelend volgens de gewone wetgevingsprocedure, Overwegende hetgeen volgt: (1) In maart 2003 is de Commissie een proces gestart om te bepalen en te beoordelen wat de effecten zijn van de belemmeringen voor de interne markt voor krediet­overeenkomsten met betrekking tot voor bewoning bestemde onroerende goederen. Zij heeft op 18 december 2007 het Witboek over de integratie van de EU-markt voor hypothecair krediet vastgesteld. In het witboek kondigde de Commissie haar voornemen aan om de effecten te beoordelen van onder meer beleidsopties inzake precontractuele informatie, kredietgegevens­banken, kredietwaardigheid, het jaarlijkse kostenpercentage en adviesverlening inzake kredietovereenkomsten . De Commissie heeft een deskundigengroep krediet­antecedenten ingesteld die haar moet bijstaan bij de voorbereiding van maatregelen ter verbetering van de toegankelijkheid, vergelijkbaarheid en volledigheid van kredietgegevens. Er zijn ook studies gestart naar de rol en de werking van kredietbemiddelaars en niet‑kredietinstellingen die kredietovereenkomsten met betrekking tot voor bewoning bestemde onroerende goederen verstrekken. (2) Overeenkomstig het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) bestaat de interne markt uit een ruimte zonder binnengrenzen waarin het vrije verkeer van goederen en diensten en de vrijheid van vestiging gewaarborgd zijn. De ontwikkeling van een doorzichtiger en doelmatiger kredietmarkt binnen deze ruimte is van essentieel belang voor het bevorderen van de ontwikkeling van grensoverschrijdende activiteiten en voor het tot stand brengen van een interne markt voor kredietovereenkomsten met betrekking tot voor bewoning bestemde onroerende goederen. Er zijn fundamentele verschillen in de wetgevingen van de diverse lidstaten inzake het bedrijf van het verstrekken van kredietovereenkomsten met betrekking tot voor bewoning bestemde onroerende goederen en in de regulering van en het toezicht op kredietbemiddelaars en niet-kredietinstellingen die kredietovereenkomsten met betrekking tot voor bewoning bestemde onroerende goederen verstrekken. Dergelijke verschillen vormen hinderpalen die het niveau van grensoverschrijdende activiteit aan zowel de vraag- als de aanbodzijde beperken, waardoor de concurrentie en de keuze op de markt worden verminderd, de aan het verstrekken van krediet verbonden kosten voor dienstverrichters worden vergroot en zij er zelfs van worden weerhouden activiteiten te ontplooien. (3) De financiële crisis heeft laten zien dat onverantwoordelijk gedrag van marktdeelnemers de grondslagen van het financiële stelsel kan ondermijnen, hetgeen heeft geleid tot een gebrek aan vertrouwen tussen alle partijen, en in het bijzonder consumenten, en mogelijkerwijs tot ernstige sociale en economische gevolgen. Tal van consumenten hebben hun vertrouwen in de financiële sector verloren en kredietnemers krijgen het steeds moeilijker om hun leningen te betalen, met toenemende wanbetalingen en gedwongen verkopen tot gevolg. De G20 heeft naar aanleiding daarvan de Raad voor financiële stabiliteit opdracht gegeven beginselen te bepalen van degelijke afsluitingsvoorwaarden voor voor bewoning bestemde onroerende goederen. Hoewel sommige van de grootste problemen in de financiële crisis zich buiten de Unie hebben voorgedaan, dragen de consumenten binnen de Unie niettemin een hoge schuldenlast, waarvan een groot deel is geconcentreerd in kredieten met betrekking tot voor bewoning bestemde onroerende goederen . Het is derhalve nodig om ervoor te zorgen dat het regelgevingkader van de Unie op dit gebied solide is, strookt met internationale beginselen en adequaat gebruik maakt van het scala aan beschikbare instrumenten, hetgeen het gebruik kan omvatten van "loan-to-value"- een lening ten opzichte van de waarde, "loan-to-income"- een lening ten opzichte van het inkomen, "debt-to-income"- een schuld ten opzichte van het inkomen, en andere vergelijkbare ratio's, minimumniveaus waaronder geen krediet aanvaardbaar wordt geacht, of andere compenserende maatregelen voor gevallen waarin de onderliggende risico's groter zijn voor de consument of waarin deze nodig zijn om een overmatige schuldenlast voor huishoudens te voorkomen. Vanwege de problemen die tijdens de financiële crisis aan het licht zijn gekomen en teneinde een efficiënte en concurrerende interne markt zeker te stellen, die de financiële stabiliteit ten goede komt , heeft de Commissie in haar mededeling van 4 maart 2009 getiteld "Op weg naar Europees herstel" maatregelen voorgesteld betreffende krediet­overeenkomsten met betrekking tot voor bewoning bestemde onroerende goederen, die onder meer voorzien in een betrouwbaar kader voor kredietbemiddeling, met het oog op het tot stand brengen van verantwoordelijke en betrouwbare markten voor de toekomst en het herstellen van het consumentenvertrouwen. De Commissie heeft haar inzet voor een efficiënte en concurrerende interne markt opnieuw bevestigd in haar mededeling van 13 april 2011 getiteld "Akte voor de interne markt: twaalf hefbomen voor het stimuleren van de groei en het versterken van het vertrouwen". (4) ▌ Er zijn een aantal problemen geconstateerd op de hypotheekmarkten in de Unie die betrekking hebben op het onverantwoordelijk verstrekken en opnemen van leningen en de mogelijke ruimte voor onverantwoordelijk gedrag van marktdeelnemers, waaronder kredietbemiddelaars en niet-kredietinstellingen. Sommige problemen hadden betrekking op in vreemde valuta luidende kredieten die consumenten in die valuta waren aangegaan teneinde van de aangeboden rentevoet te profiteren, maar zonder voldoende geïnformeerd te zijn over of zonder zich voldoende bewust te zijn van het daarmee gepaarde gaande wisselkoers­risico. Deze problemen zijn zowel te wijten aan tekortkomingen van de markt en de regelgeving, als aan andere factoren zoals het algemene economische klimaat en de beperkte financiële basiskennis. Andere problemen zijn onder meer de ondoeltreffende, inconsistente of niet-bestaande regeling voor ▌ kredietbemiddelaars en niet‑kredietinstellingen die ▌woonkredieten verstrekken. De geconstateerde problemen hebben mogelijkerwijs grote macro-economische doorwerkingseffecten, kunnen leiden tot benadeling van de consument, vormen economische of wettelijke belemmeringen voor grensoverschrijdende activiteiten en creëren een ongelijk speelveld tussen de verschillende actoren. (5) Om de totstandkoming van een goed functionerende interne markt met een hoog niveau aan consumentenbescherming op het gebied van kredietovereenkomsten met betrekking tot onroerende goederen, en om ervoor te zorgen dat consumenten die op zoek zijn naar dergelijke overeenkomsten, dit met vertrouwen kunnen doen in de wetenschap dat de instellingen waarmee zij omgaan, op een professionele en verantwoordelijke manier handelen, moet op een aantal gebieden een toepasselijk geharmoniseerd Uniekader worden ingesteld waarin rekening wordt gehouden met de verschillen in kredietovereenkomsten die met name het gevolg zijn van verschillen op de nationale en regionale onroerendgoedmarkten. (6) Deze richtlijn moet een meer transparante, efficiënte en concurrerende interne markt ontwikkelen middels consistente, flexibele en billijke kredietovereenkomsten met betrekking tot onroerende goederen, terwijl houdbare voorwaarden voor het verstrekken en het aangaan van leningen en financiële insluiting worden bevorderd, zodat een hoog niveau van consumentenbescherming wordt bereikt. (7) Teneinde een echte interne markt te creëren met een hoog en gelijkwaardig niveau van consumentenbescherming bevat deze richtlijn bepalingen met een maximale harmonisatiegraad wat betreft de verstrekking van precontractuele informatie middels een gestandaardiseerd Europees informatieblad (European Standardised Information Sheet -ESIS) en de berekening van het jaarlijkse kostenpercentage. Gelet op de bijzondere aard van kredietovereenkomsten met betrekking tot onroerende goederen en op de verschillen in marktontwikkelingen en omstandigheden in de lidstaten wat betreft de specifieke marktstructuur en marktdeelnemers, categorieën beschikbare producten en procedures die bij het proces van kredietverlening in het geding zijn, moet het de lidstaten evenwel worden toegestaan strengere dan de bij deze richtlijn vastgestelde voorschriften te handhaven of in te voeren op gebieden waar geen uitdrukkelijk maximale harmonisatie van toepassing is. Een dergelijke gerichte aanpak is nodig om aantasting van het consumentenbeschermingsniveau met betrekking tot onder het toepassingsgebied van deze richtlijn vallende kredietovereenkomsten te voorkomen. Het dient bijvoorbeeld aan de lidstaten te worden toegestaan strengere bepalingen te handhaven of in te voeren met betrekking tot de kennis- en bekwaamheidsvereisten voor personeel en de instructies voor het invullen van het ESIS. (8) Deze richtlijn moet de voorwaarden verbeteren voor de totstandbrenging en de werking van de interne markt dankzij de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten en de vaststelling van kwaliteitsnormen voor bepaalde diensten, in het bijzonder met betrekking tot de distributie en verstrekking van krediet via kredietgevers en kredietbemiddelaars en het bevorderen van goede praktijken . Het vaststellen van kwaliteitsnormen voor kredietverstrekkingsdiensten houdt noodzakelijkerwijs in dat een aantal bepalingen word t ingevoerd betreffende toelating, toezicht en prudentiële voorschriften. (9) Het moet de lidstaten vrij staan nationaal recht te handhaven of in te voeren op gebieden die niet onder deze richtlijn vallen. In het bijzonder kunnen de lidstaten op gebieden zoals contractenrecht nationale bepalingen handhaven of invoeren met betrekking tot de geldigheid van kredietovereenkomsten, eigendomsrecht, inschrijving in het kadaster, contractuele informatie en, voor zover deze niet bij onderhavige richtlijn worden geregeld, postcontractuele kwesties. Lidstaten kunnen bepalen dat de taxateur of het taxatiebureau of de notarissen door de partijen in onderlinge overeenstemming worden gekozen. Omdat er tussen de lidstaten verschillen bestaan wat betreft de aankoop en verkoop van voor bewoning bestemde onroerende goederen, is er ruimte die kredietgevers of kredietbemiddelaars kunnen gebruiken om van consumenten een voorschot te verlangen onder het voorwendsel dat dergelijke betalingen dienen om de sluiting van een kredietovereenkomst of de aankoop of verkoop van een onroerend goed veilig te stellen, en die misbruik van dergelijke praktijken mogelijk maakt, in het bijzonder indien de koper niet vertrouwd is met de voorschriften en de gangbare praktijk in de betrokken lidstaat. Het is derhalve passend de lidstaten toe te staan deze betalingen aan beperkingen te onderwerpen. (10) Deze richtlijn dient van toepassing te zijn ongeacht of de kredietgever of krediet­bemiddelaar een natuurlijk of een rechtspersoon is. Deze richtlijn mag evenwel geen afbreuk doen aan het recht van de lidstaten om, in overeenstemming met het Unierecht, de rol van kredietgever of kredietbemiddelaar uit hoofde van deze richtlijn te beperken tot uitsluitend rechtspersonen of bepaalde vormen van rechtspersonen. (11) Aangezien consumenten en ondernemingen niet in dezelfde positie verkeren, behoeven zij niet dezelfde mate van bescherming. Het is van belang de rechten van consumenten te waarborgen door bepalingen waarvan niet bij overeenkomst kan worden afgeweken, maar het is ook redelijk ondernemingen en organisaties toe te staan andere overeenkomsten te sluiten. ▌ (12) Onder de definitie van consument dienen natuurlijke personen te vallen die buiten hun handels-, bedrijfs-, ambachts- of beroepsactiviteit handelen. Bij gemengde overeenkomsten, waar een overeenkomst wordt gesloten voor doeleinden die deels binnen en deels buiten de handels-, bedrijfs- of beroepsactiviteit van de persoon liggen en het handels-, bedrijfs- of beroepsoogmerk zo beperkt is dat het binnen de globale context van de overeenkomst niet overheerst, dient die persoon echter ook als consument te worden aangemerkt. (13) Hoewel deze richtlijn betrekking heeft op kredietovereenkomsten die uitsluitend of hoofdzakelijk verband houden met voor bewoning bestemde onroerende goederen, belet zij de lidstaten niet het toepassingsgebied van de overeenkomstig deze richtlijn genomen maatregelen uit te breiden tot de bescherming van consumenten bij het sluiten van kredietovereenkomsten die verband houden met andere vormen van onroerende goederen, of dergelijke kredietovereenkomsten op een andere wijze te reguleren. (14) De in deze richtlijn vervatte definities bepalen het toepassingsgebied van de harmonisatie. De verplichting van de lidstaten om deze richtlijn om te zetten dient derhalve te worden beperkt tot het door deze definities bepaalde toepassingsgebied . Zo is de verplichting voor de lidstaten om deze richtlijn om te zetten beperkt tot kredietovereenkomsten met consumenten, hetgeen inhoudt natuurlijke personen die in onder deze richtlijn vallende transacties buiten hun handels-, bedrijfs-, ambachts- of beroepsactiviteit handelen. In dezelfde zin zijn de lidstaten verplicht de bepalingen om te zetten aangaande de activiteit van personen die optreden als kredietbemiddelaar, overeenkomstig de in deze richtlijn vastgestelde definitie. De richtlijn moet evenwel de toepassing van deze Richtlijn door lidstaten, in overeenstemming met het Unierecht, op gebieden die niet onder het toepassings­gebied ervan vallen, onverlet laten. Voorts dienen de in deze richtlijn vastgestelde definities de mogelijkheid onverlet te laten dat lidstaten voor specifieke doeleinden op grond van nationaal recht subdefinities vaststellen, op voorwaarde dat deze met de definities van de onderhavige richtlijn overeenstemmen. Zo dient de lidstaten te worden toegestaan op grond van nationaal recht subcategorieën van kredietbemiddelaars te bepalen die niet in de richtlijn worden gedefinieerd, indien dergelijke subcategorieën op nationaal niveau noodzakelijk zijn, bijvoorbeeld om voor de verschillende kredietbemiddelaars eisen aangaande kennis en bekwaamheid te onderscheiden. (15) Deze richtlijn strekt ertoe ervoor te zorgen dat consumenten die krediet­overeenkomsten met betrekking tot onroerende goederen aangaan, een hoge mate van bescherming genieten. Zij moet derhalve van toepassing zijn op door onroerende goederen gedekte kredieten, ongeacht de bestemming van het krediet, herfinancieringsovereenkomsten en andere kredietovereenkomsten die een eigenaar of medeëigenaar helpen de rechten in het onroerend goed of de grond in eigendom te houden , alsook kredieten die worden gebruikt voor de aankoop van onroerende goederen in sommige lidstaten, met inbegrip van kredieten waarvan het kapitaal niet hoeft te worden afgelost of, tenzij lidstaten over een adequaat alternatief kader beschikken, leningen die voorzien in tijdelijke financiering tussen de verkoop van een onroerend goed en de aankoop van een ander onroerend goed, en op kredieten voor de renovatie van voor bewoning bestemde onroerende goederen ▌. (16) Deze richtlijn mag niet van toepassing zijn op bepaalde kredietovereenkomsten waarbij de kredietgever een eenmalig bedrag, dan wel periodieke betalingen verricht of op andere wijze een krediet uitbetaalt in ruil voor een bedrag uit de verkoopopbrengst van een onroerende goed en die in de eerste plaats op het vergemakkelijken van consumptie gericht zijn, zoals "equity release"–producten of andere soortgelijke gespecialiseerde producten. Dergelijke kredietovereenkomsten vertonen specifieke kenmerken die buiten het toepassingsgebied van deze richtlijn vallen. Zo is een beoordeling van de krediet­waardigheid van de consument irrelevant omdat de betalingen door de kredietgever aan de consument worden verricht in plaats van omgekeerd. Voor een dergelijke transactie is onder meer ook zeer verschillende precontractuele informatie nodig. Andere producten, zoals "home reversions", die functies hebben die te vergelijken zijn met die van omgekeerde hypotheken of levenslange hypotheken, houden geen verstrekking van krediet in en vallen daardoor buiten het toepassingsgebied van deze richtlijn. ▌ (17) Deze richtlijn dient geen andere, uitdrukkelijk vermelde categorieën van specifieke kredietovereenkomsten te omvatten, die maatwerk vergen omdat ze wat betreft hun aard en risicoprofiel afwijken van standaardovereenkomsten voor hypothecair krediet, in het bijzonder kredietovereenkomsten die het resultaat zijn van een schikking voor de rechter of een andere daartoe van overheidswege bevoegde instantie, en bepaalde soorten kredietovereenkomsten waarbij het krediet in bepaalde omstandigheden door een werkgever aan zijn werknemers wordt verstrekt, zoals reeds is voorzien in Richtlijn 2008/48/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2008 inzake kredietovereenkomsten voor consumenten (5) . Het is toepasselijk de lidstaten toe te staan bepaalde krediet­overeenkomsten, zoals die welke tegen gunstige voorwaarden aan een beperkt publiek worden toegekend of die welke door kredietcoöperaties worden verstrekt, uit te sluiten, mits afdoende alternatieve maatregelen zijn ingesteld om ervoor te zorgen dat de de beleids­doelstellingen met betrekking tot de financiële stabiliteit en de interne markt kunnen worden verwezenlijkt zonder financiële insluiting en toegang tot krediet in de weg te staan. Kredietovereenkomsten met betrekking tot onroerende goederen dat niet door de consument of een lid van diens familie in gebruik wordt genomen als huis, appartement of andere vorm van verblijfplaats maar als dusdanig in gebruik wordt genomen in het kader van een huurovereenkomst, hebben een risicoprofiel en kenmerken die verschillen van die van standaardkredietovereenkomsten en kunnen derhalve een meer aangepast kader vergen. De lidstaten moeten derhalve de mogelijkheid hebben dergelijke kredietovereenkomsten van het toepassings­gebied van de richtlijn uit te sluiten indien voor deze overeenkomsten een passend nationaal kader voorhanden is. (18) Niet-gewaarborgde kredietovereenkomsten die gesloten worden voor de renovatie van voor bewoning bestemde onroerende goederen met een totaal krediet dat 75 000 EUR overstijgt, dienen onder het toepassingsgebied van Richtlijn 2008/48/EG te vallen opdat een gelijkwaardig beschermingsniveau voor deze consumenten wordt verzekerd en regelgevende leemte tussen die richtlijn en deze richtlijn dient te worden voorkomen. Richtlijn 2008/48/EG dient dienovereenkomstig te worden gewijzigd. (19) Omwille van de rechtszekerheid moet het rechts kader van de Unie op het gebied van kredietovereenkomsten met betrekking tot voor bewoning bestemde onroerende goederen sporen met, en complementair zijn aan andere Uniehandelingen, met name op het gebied van consumentenbescherming en prudentieel toezicht. Sommige basisdefinities ▌, waaronder de definitie van ▌ "consument" ▌ en "duurzame drager" alsook kernbegrippen die in de standaardinformatie worden gehanteerd om de financiële kenmerken van het krediet aan te wijzen, waaronder de totale kostprijs van het krediet voor de consument en ▌de debetrentevoet, moeten in overeenstemming zijn met die vervat in Richtlijn 2008/48/EG, zodat dezelfde terminologie naar hetzelfde soort feiten verwijst ongeacht of het krediet een consumentenkrediet is of een krediet met betrekking tot voor bewoning bestemde onroerende goederen. Bij de omzetting van deze richtlijn dienen de lidstaten derhalve voor ▌consistentie wat betreft de toepassing en interpretatie van deze basisdefinities en kernconcepten te zorgen. (20) Opdat consumenten over een consistent kader inzake krediet kunnen beschikken en de administratieve last voor kredietgevers en kredietbemiddelaars tot een minimum wordt beperkt, moet het kernkader van deze richtlijn indien mogelijk de structuur van Richtlijn 2008/48/EG volgen, met name wat betreft de beginselen dat in reclame opgenomen informatie betreffende kredietovereenkomsten met betrekking tot voor bewoning bestemde onroerende goederen door middel van een representatief voorbeeld aan de consument ▌ wordt verstrekt, dat de consument gedetailleerde precontractuele informatie ▌ wordt gegeven door middel van een gestandaardiseerd informatieblad, dat de consument adequate toelichtingen ▌ krijgt alvorens de kredietovereenkomst te sluiten, dat een gemeenschappelijke basis wordt vastgesteld voor de berekening van het jaarlijkse kostenpercentage, exclusief notariskosten, en dat de kredietgevers de kredietwaardigheid van de consument ▌ beoordelen alvorens een krediet te verstrekken. Zo ook dient aan kredietgevers op niet-discriminerende basis toegang tot relevante kredietgegevensbanken te worden verleend om te zorgen voor een gelijk speelveld met de bepalingen als opgenomen in Richtlijn 2008/48/EG. Zoals Richtlijn 2008/48/EG moet deze richtlijn voorzien in een passende toelatingsprocedure en passend toezicht op de activiteiten van alle kredietgevers die kredietovereenkomsten met betrekking tot onroerende goederen verstrekken en moet zij voorschriften invoeren voor het instellen van en de toegang tot buitengerechtelijke geschillenbeslechtingsmechanismen. (21) Deze richtlijn moet een aanvulling vormen op Richtlijn 2002/65/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2002 betreffende de verkoop op afstand van financiële diensten aan consumenten (6) , die voorschrijft dat de consument bij verkoop op afstand van het al dan niet bestaan van een herroepingsrecht in kennis moet worden gesteld en in een herroepingsrecht voorziet. Richtlijn 2002/65/EG voorziet in de mogelijkheid dat de leverancier precontractuele informatie meedeelt na het sluiten van de overeenkomst, maar gezien het belang van de financiële verbintenis voor de consument zou dit niet passend zijn voor kredietovereenkomsten met betrekking tot onroerende goederen. Deze richtlijn laat het nationale algemene verbintenissenrecht, zoals de regels betreffende de geldigheid, de opstelling en de rechtsgevolgen van contracten onverlet, voor zover het gaat om aspecten van het algemene verbintenissenrecht die niet in deze richtlijn worden geregeld. ▌ (22) Tegelijkertijd dient rekening te worden gehouden met de specifieke kenmerken van kredietovereenkomsten met betrekking tot onroerende goederen, waarvoor een andere aanpak gerechtvaardigd is. Gezien de aard van een kredietovereenkomst met betrekking tot voor bewoning bestemde onroerende goederen en de mogelijke gevolgen ervan voor de consument, moeten reclamemateriaal en geïndividualiseerde precontractuele informatie adequate specifieke risicowaarschuwingen inhouden, bijvoorbeeld over de mogelijke gevolgen van wisselkoers­schommelingen op de door de consument terug te betalen bedragen en, indien zulks door de lidstaten passend wordt geacht, de aard en de gevolgen van het stellen van een zekerheid. In navolging van wat reeds bestond als vrijwillige aanpak in de sector met betrekking tot woningkredieten, moet naast de geïndividualiseerde precontractuele informatie ook altijd algemene precontractuele informatie worden gegeven. Bovendien is een andere aanpak gerechtvaardigd omdat zo kan worden ingespeeld op de uit de financiële crisis getrokken lessen en om ervoor te zorgen dat kredieten op een degelijke manier tot stand komen. In dat verband moeten de bepalingen inzake de kredietwaardigheidsbeoordeling sterker worden gemaakt dan die voor het consumentenkrediet, moeten kredietbemiddelaars meer precieze informatie verstrekken over hun status en banden met de kredietgevers om potentiële belangenconflicten zichtbaar te maken en moeten alle actoren die betrokken zijn bij het tot stand komen van kredietovereenkomsten met betrekking tot onroerende goederen, aan een adequate vorm van toelating en toezicht onderworpen zijn. (23) Het is nodig om sommige aanpalende gebieden te reguleren teneinde recht te doen aan de specifieke kenmerken van kredieten met betrekking tot voor bewoning bestemde onroerende goederen. Gezien het belang van de transactie moet ervoor worden gezorgd dat consumenten een voldoende bedenktijd van ten minste zeven dagen krijgen om de gevolgen af te wegen. De lidstaten moeten de nodige flexibiliteit hebben om te voorzien in voldoende bedenktijd, hetzij in de vorm van bedenktijd voorafgaand aan het sluiten van de kredietovereenkomst, hetzij een herroepingsperiode na het sluiten van de kredietovereenkomst, hetzij een combinatie van beide. Het is passend dat de lidstaten de flexibiliteit hebben om de bedenktijd voor consumenten bindend te maken voor een periode niet langer dan 10 dagen, maar dat in andere gevallen, de consumenten die tijdens de bedenktijd een besluit wensen te nemen, dit kunnen doen en dat de lidstaten in het belang van de rechtszekerheid op het gebied van transacties inzake onroerende goederen kunnen bepalen dat de bedenktijd of het herroepingsrecht eindigt wanneer de consument een actie onderneemt die volgens het nationaal recht resulteert in de totstandbrenging of de overdracht van een eigendomsrecht verbonden met, of met gebruikmaking van, door de kredietovereenkomst verkregen middelen, dan wel, indien van toepassing, de middelen aan een derde partij overdraagt. (24) Gezien de bijzondere kenmerken van kredietovereenkomsten met betrekking tot voor bewoning bestemde onroerende goederen is het voor kredietgevers gebruikelijk om consumenten een reeks producten of diensten aan te bieden die samen met de kredietovereenkomst kunnen worden gekocht. Gelet op het belang van dergelijke overeenkomsten voor de consument is het derhalve passend specifieke voorschriften over praktijken aangaande koppelverkoop vast te stellen. Het combineren van een kredietovereenkomst met een of meer andere financiële diensten of producten in pakketten is voor kredietgevers een manier om hun aanbod te diversifiëren en met elkaar te concurreren, mits de onderdelen van het pakket ook apart kunnen worden gekocht. Hoewel een combinatie van kredietovereenkomsten met een of meer andere financiële diensten of producten in pakketten voordelig kan zijn voor de consument, kan het de beweegruimte van de consument en zijn vermogen om geïnformeerde keuzes te maken in het gedrang brengen, tenzij de onderdelen van het pakket apart kunnen worden gekocht. Het is belangrijk om praktijken zoals de koppelverkoop van bepaalde producten die de consumenten aanzetten kredietovereenkomsten te sluiten die niet in hun belang zijn, te voorkomen zonder evenwel gebundelde verkoop van producten die gunstig kan zijn voor de consument aan banden te leggen. De lidstaten dienen evenwel nauwlettend te blijven toezien op de detailhandelmarkt voor financiële diensten, teneinde te waarborgen dat praktijken aangaande gebundelde verkoop de keuze van de consument niet inperken en de concurrentie op de markt niet verstoren. (25) Praktijken aangaande koppelverkoop dienen in het algemeen niet te worden toegestaan tenzij de financiële diensten of producten die samen met de kredietovereenkomst worden aangeboden, niet apart kunnen worden aangeboden omdat zij een wezenlijk onderdeel van het krediet vormen, bijvoorbeeld in het geval van een gedekte kredietlijn. In andere gevallen kan het evenwel gerechtvaardigd zijn dat kredietgevers een kredietovereenkomst aanbieden of verkopen in een pakket, samen met een betaalrekening, een spaarrekening, een beleggings­product of een pensioenproduct, bijvoorbeeld in gevallen waarin het tegoed op de rekening gebruikt wordt voor de terugbetaling van het krediet of een essentiële voorwaarde is voor het samenvoegen van alle tegoeden om het krediet te verkrijgen, of in gevallen waarin bijvoorbeeld een beleggingsproduct of een particulier pensioenproduct dient als aanvullende zekerheid ter waarborging van de lening. Ofschoon het voor kredietgevers gerechtvaardigd is om van de consument te verlangen dat zij over een verzekeringspolis beschikken om de terugbetaling van het krediet te garanderen of de waarde van de zekerheid te verzekeren, moet de consument de mogelijkheid hebben zijn eigen verzekeraar te kiezen, mits de door zijn verzekeringspolis geboden waarborg gelijkwaardig is aan die van de door de kredietgever voorgestelde of aangeboden verzekeringspolis. De lidstaten kunnen voorts de door verzekeringspolissen verleende dekking geheel of gedeeltelijk standaardiseren teneinde vergelijkingen tussen de verschillende aanbiedingen te vergemakkelijken voor consumenten die dergelijke vergelijkingen wensen te maken. (26) Het is belangrijk ervoor te zorgen dat de waarde van voor bewoning bestemde onroerende goederen naar behoren wordt bepaald voorafgaand aan het sluiten van de kredietovereenkomst, en in het bijzonder indien de waardebepaling van invloed is op de nog uitstaande verplichtingen van de consument in geval van niet-nakoming. Lidstaten moeten er daarom voor zorgen dat betrouwbare normen voor waardebepaling worden gehanteerd. Om als betrouwbaar te worden beschouwd, moeten de normen voor waardebepaling in overeenstemming zijn met internationaal erkende normen voor waardebepaling, en in het bijzonder met die van de International Valuation Standards Committee, de European Group of Valuers' Associations of de Royal Institution of Chartered Surveyors. Die internationaal erkende normen voor waardebepaling omvatten beginselen op hoog niveau die kredietgevers verplichten om onder meer: toereikende interne processen voor intern risicobeheer en beheer van zekerheden, met inbegrip van deugdelijke procedures voor waardebepaling, vast te stellen en toe te passen; normen en methoden voor waardebepaling vast te stellen die leiden tot realistische en met redenen omklede waardebepalingen, opdat alle taxatieverslagen met de nodige professionele bekwaamheid en zorg worden opgesteld en dat taxateurs over bepaalde passende beroepskwalificaties beschikken en dat toereikende documentatie aangaande de waardebepaling van zekerheden wordt bijgehouden die volledig en geloofwaardig is. Het is in dit verband ook wenselijk dat passend toezicht op de woningmarkt wordt georganiseerd en dat de mechanismen in de betreffende bepalingen beantwoorden aan Richtlijn 2013/36/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 juni 2013 betreffende de toegang tot het bedrijf van kredietinstellingen en het prudentieel toezicht op kredietinstellingen en beleggingsondernemingen (7) . Aan de bepalingen van deze richtlijn met betrekking tot de normen voor waardebpaling van onroerende goederen kan worden voldaan door bijvoorbeeld het recht of zelfregulering. (27) Gelet op de aanzienlijke gevolgen van gedwongen verkoop voor kredietgevers, consumenten en mogelijkerwijs de financiële stabiliteit, is het passend om kredietgevers aan te moedigen om opkomende kredietrisico's in een vroegtijdig stadium proactief aan te pakken en dat de nodige maatregelen voorhanden zijn om ervoor te zorgen dat kredietgevers een redelijke tolerantie betrachten en redelijke pogingen ondernemen om een oplossing voor de situatie te vinden alvorens een executieprocedure in te leiden. Waar mogelijk, moeten oplossingen worden gevonden die rekening houden met de praktische omstandigheden en redelijke behoeften inzake levensonderhoud van de consument. Indien er na de gedwongen verkoop schuld blijft uitstaan, dienen de lidstaten de bescherming van minimale levensomstandigheden te waarborgen en te voorzien in maatregelen om terugbetaling te vergemakkelijken en tegelijk te hoge schulden op lange termijn te voorkomen. Ten minste in de gevallen waarin het door de onroerende goederen opgeleverde bedrag van invloed is op het door de consument verschuldigde bedrag, dienen de lidstaten er bij de schuldeisers op aan te dringen redelijke stappen te ondernemen opdat, in het licht van de marktomstandigheden, bij de gedwongen verkoop de optimale prijs wordt gehaald voor het onroerend goed. De lidstaten mogen de partijen bij een kredietovereenkomst niet beletten uitdrukkelijk overeen te komen dat de overdracht van de zekerheid volstaat om het krediet af te lossen. (28) Bemiddelaars zijn vaak in nog andere activiteiten dan alleen kredietbemiddeling actief, met name in het verlenen van verzekeringsbemiddelings- of beleggingsdiensten. Deze richtlijn moet daarom ook een mate van samenhang vertonen met Richtlijn 2002/92/EG van het Europees Parlement en de Raad van 9 december 2002 inzake verzekeringsbemiddeling (8) en Richtlijn 2004/39/EG van het Europees Parlement en de Raad van 21 april 2004 betreffende markten voor financiële instrumenten (9) . Met name van kredietinstellingen waaraan een vergunning is verleend overeenkomstig Richtlijn 2013/36/EU en van andere financiële instellingen die onderworpen zijn aan een gelijkwaardige toelatingsregeling uit hoofde van het nationaal recht mag geen aparte toelating worden geëist om als kredietbemiddelaar op te treden, teneinde de oprichting van een kredietbemiddelaar en diens grensoverschrijdende optreden te vereenvoudigen. De volledige en onvoorwaardelijke verantwoordelijkheid die voor de activiteiten van verbonden kredietbemiddelaars of aangestelde vertegenwoordigers bij kredietgevers en kredietbemiddelaars berust, dient alleen te gelden voor activiteiten die binnen het toepassingsgebied van deze richtlijn vallen, tenzij de lidstaten deze verantwoordelijkheid op andere gebeiden wensen uit te breiden. (29) Teneinde het vermogen van consumenten te vergroten om voor henzelf geïnformeerde keuzes te maken over het aangaan van leningen en het verantwoord beheren van schulden, moeten de lidstaten maatregelen bevorderen ter ondersteuning van de scholing van consumenten op het gebied van verantwoordelijke kredietneming en schuldbeheer, en in het bijzonder wat betreft hypothecaire kredietovereenkomsten. Het is van bijzonder belang dat consumenten die voor het eerst een hypothecair krediet afsluiten, voorlichting krijgen. In dat verband dient de Commissie voorbeelden van beste praktijken aan te reiken om de nadere uitwerking van maatregelen ter verbetering van de financiële bewustwording van consumenten te versterken. (30) Wegens de aanzienlijke risico's die kleven aan het lenen in een vreemde valuta, is het noodzakelijk te voorzien in maatregelen om zeker te stellen dat consumenten bewust zijn van het door hen te nemen risico en dat de consument de mogelijkheid heeft zijn blootstelling aan het wisselkoersrisico tijdens de looptijd van het krediet te beperken. Het risico kan worden beperkt door de consument het recht te geven het krediet in een andere valuta om te zetten of door middel van andere regelingen zoals het stellen van bovengrenzen, of, in de gevallen waarin deze volstaan om het wisselkoersrisico te beperken, het geven van waarschuwingen. (31) Het toepasselijke rechtskader moet de consument het vertrouwen inboezemen dat kredietgevers, kredietbemiddelaars en aangestelde vertegenwoordigers zijn belang in aanmerking nemen , rekening houdend met de informatie waarover de kredietgever, de kredietbemiddelaar en de aangestelde vertegenwoordiger op dat moment beschikken en op basis van redelijke veronderstellingen omtrent de risico's gerelateerd aan de situatie van de consument gedurende de looptijd van de voorgestelde kredietovereenkomst . Dat kan inhouden dat kredietgevers het krediet niet mogen verhandelen op een wijze waardoor de consument aanzienlijk minder of waarschijnlijk aanzienlijk minder in staat is het afsluiten van het krediet zorgvuldig af te wegen, of dat de kredietgever de kredietverstrekking niet als voornaamste marketingmethode mag inzetten bij het verhandelen van goederen, diensten of onroerende goederen aan consumenten. Om een dergelijk consumentenvertrouwen te garanderen, is het belangrijk voor een hoge mate van billijkheid, eerlijkheid en professionalisme in de sector te zorgen, als ook voor een passend beheer van belangenconflicten, waaronder die welke voortvloeien uit vergoedingen, en voor te schrijven dat verstrekte adviezen in het belang van de consument moeten zijn . ▌ (32) Het is passend ervoor te zorgen dat het betrokken personeel van kredietgevers, krediet­bemiddelaars en aangestelde vertegenwoordigers over voldoende kennis en bekwaamheid beschikt om een hoge mate van professionalisme te waarborgen. Deze richtlijn moet derhalve het vereiste opleggen dat op het niveau van de onderneming blijk wordt gegeven van de vereiste graad van relevante kennis en bekwaamheid, zulks op basis van de in deze richtlijn opgenomen minimumvoorschriften inzake kennis en bekwaamheid. Het moet de lidstaten vrij staan dergelijke vereisten voor afzonderlijke natuurlijke personen in te voeren of te handhaven. De lidstaten dienen de mogelijkheid te hebben kredietgevers, kredietbemiddelaars en aangestelde vertegenwoordigers toe te staan te differentiëren tussen de niveaus van minimale kennis­vereisten naar gelang van de betrokkenheid bij de verrichting van bepaalde diensten of processen. In dit kader wordt tevens onder personeel verstaan, uitbestede personeelsleden die voor en binnen de kredietgever, de kredietbemiddelaar of de aangestelde vertegenwoordiger werkzaam zijn, alsook hun werknemers. Voor de toepassing van deze richtlijn dient onder personeel dat de in onderhavige richtlijn gereguleerde activiteiten verricht ook personeelsleden in de front- en de backoffice, waaronder de bedrijfsleiding, te worden begrepen die een belangrijke rol spelen in het kredietverlenings­proces. Personen die ondersteunende functies verrichten die geen verband houden met het kredietverleningsproces (bijvoorbeeld personele middelen- en personeel op het gebied van informatie- en communicatietechnologie) dienen niet als personeelsleden in de zin van deze richtlijn te worden beschouwd. (33) Indien een kredietgever of kredietbemiddelaar in het kader van het vrij verrichten van diensten op het grondgebied van een andere lidstaat diensten verricht, dient de lidstaat van herkomst verantwoordelijk te zijn voor het vaststellen van de minimale kennis- en bekwaamheidsvereisten voor de personeelsleden. Lidstaten van ontvangst die dat noodzakelijk achten, dienen evenwel de mogelijkheid te hebben op bepaalde gespecificeerde gebieden hun eigen bekwaamheidsvereisten vast te stellen, die gelden voor kredietgevers en krediet­bemiddelaars die, in het kader van het vrij verrichten van diensten, hun diensten op het grondgebied van de betrokken lidstaat verrichten. (34) Gelet op het belang om ervoor te zorgen dat de kennis- en bekwaamheidsvereisten worden toegepast en worden nageleefd, dienen de lidstaten van de bevoegde instanties te eisen dat zij toezicht uitoefenen op kredietgevers, kredietbemiddelaars en aangestelde vertegenwoordigers en dienen zij hen in staat te stellen het bewijsmateriaal te verkrijgen dat zij nodig achten om de naleving betrouwbaar te beoordelen. (35) De wijze waarop kredietgevers, kredietbemiddelaars en aangestelde vertegenwoordigers hun personeelsleden belonen, moet een van de fundamenten voor het consumenten­vertrouwen in de financiële sector vormen. Deze richtlijn voorziet in regels voor de belonen van personeelsleden teneinde praktijken als wanverkoop te beperken en te waarborgen dat de wijze van belonenvan het personeel geen beletsel vormt voor het nakomen van de verplichting om de belangen van de consument in acht te nemen. Kredietgevers, kredietbemiddelaars en aangestelde vertegenwoordigers mogen in het bijzonder hun beloningsbeleid niet zo inrichten dat hun personeelsleden erdoor zouden worden gestimuleerd een bepaald aantal of type kredietovereenkomsten af te sluiten, of bepaalde nevendiensten aan de consument aan te bieden zonder daarbij uitdrukkelijk zijn belangen en behoeften in acht te nemen. In dat verband is het mogelijk dat lidstaten het nodig achten om te besluiten dat bepaalde praktijken, bijvoorbeeld het innen van vergoedingen door verbonden kredietbemiddelaars, tegen de belangen van een consument indruisen. De lidstaten moeten de mogelijkheid hebben te bepalen dat de door personeelsleden ontvangen beloning niet afhankelijk is van de rentevoet of het type van de met de consument afgesloten kredietovereenkomst. (36) Deze richtlijn voorziet in geharmoniseerde voorschriften betreffende de kennis en bekwaamheid waarover de personeelsleden van kredietgevers, kredietbemiddelaars en aangestelde vertegenwoordigers moeten beschikken in verband met het opstellen, aanbieden en verstrekken van en het bemiddelen bij een kredietovereenkomst. Deze richtlijn voorziet niet in een specifieke regeling die rechtstreeks verband houdt met de erkenning van beroepskwalificaties die door iemand in een lidstaat zijn verworven om aan de in een andere lidstaat geldende kennis- en bekwaamheidsvereisten te voldoen. Richtlijn 2005/36/EG van het Europees Parlement en de Raad van 7 september 2005 betreffende de erkenning van beroepskwalificaties (10) dient derhalve van toepassing te blijven op de erkenningsvoorwaarden en op de compensatiemaatregelen die een lidstaat van ontvangst kan verlangen van iemand wiens kwalificatie niet binnen zijn rechtsgebied is afgegeven . (37) Om consumenten tot een bepaald product aan te trekken, maken kredietgevers en krediet­bemiddelaars geregeld gebruik van advertenties, waarin vaak bijzondere voorwaarden worden vermeld. Consumenten moeten daarom worden beschermd tegen oneerlijke of misleidende reclamepraktijken en moeten advertenties onderling kunnen vergelijken. Om consumenten in staat te stellen verschillende aanbiedingen onderling te vergelijken, zijn specifieke bepalingen nodig inzake reclame voor ▌kredietovereenkomsten, alsook een lijst van gegevens die in tot consumenten gerichte advertenties en marketingteksten moeten worden vermeld, voor zover dergelijke reclame specifieke rentevoeten of cijfers betreffende de kosten van het krediet vermeldt . ▌De lidstaten moeten de vrijheid behouden om in hun nationale wetgeving voorschriften inzake informatieverstrekking in te voeren of te handhaven ten aanzien van reclame die geen rentevoet of getallen in verband met de kosten van het krediet bevat. Dergelijke voorschriften moeten rekening houden met de specifieke kenmerken van krediet­overeenkomsten met betrekking tot voor bewoning bestemde onroerende goederen. In ieder geval moet er overeenkomstig Richtlijn 2005/29/EG van het Europees Parlement en de Raad van 11 mei 2005 betreffende oneerlijke handelspraktijken van ondernemingen jegens consumenten op de interne markt (11) voor worden gezorgd dat reclame voor krediet­overeenkomsten geen misleidende indruk van het product geeft . (38) In reclame is doorgaans slechts sprake van een of meerdere specifieke producten, terwijl consumenten hun beslissingen moeten kunnen nemen met volle kennis van het aanbod aan kredietproducten. In dat verband is algemene voorlichting van groot belang om de consument te informeren over het hele assortiment aan producten en diensten dat wordt aangeboden, alsook over de belangrijkste kenmerken daarvan. Consumenten moeten daarom te allen tijde toegang hebben tot algemene voorlichting over de beschikbare krediet­producten. Hoewel dit voorschrift niet geldt voor niet-verbonden kredietbemiddelaars, doet dit geen afbreuk aan hun verplichting consumenten geïndividualiseerde precontractuele informatie te verstrekken. (39) Om een gelijk speelveld te garanderen en ervoor te zorgen dat de consument zijn beslissing neemt op basis van het aanbod aan kredietproducten en niet op grond van het distributie­kanaal waarlangs hij toegang tot deze kredietproducten heeft verkregen, moeten consumenten over het krediet worden voorgelicht ongeacht of zij rechtstreeks met een kredietgever dan wel met een kredietbemiddelaar in contact staan. (40) Consumenten moeten voorts tijdig voor het sluiten van de kredietovereenkomst gepersonaliseerde informatie ontvangen zodat zij de kenmerken van krediet­producten onderling kunnen vergelijken en overwegen. Krachtens Aanbeveling 2001/193/EG van 1 maart 2001 betreffende de voorlichting die kredietgevers die woningkredieten aanbieden in de precontractuele fase aan de consumenten moeten geven (12) , heeft de Commissie zich ertoe geëngageerd toezicht te houden op de naleving van de vrijwillige gedragscode betreffende voorlichting in de precontractuele fase inzake woningkredieten, die het ESIS bevat, met geïndividualiseerde, op de consument toegesneden informatie over de verstrekte kredietovereenkomst ▌. Sindsdien is uit door de Commissie vergaarde informatie gebleken dat de inhoud en de opmaak van het ESIS moeten worden herzien om ervoor te zorgen dat dit duidelijk en begrijpelijk is en alle informatie bevat die relevant wordt geacht voor consumenten. In de inhoud en de opmaak van het ESIS moeten de verbeteringen worden aangebracht die tijdens de consumententoetsing in alle lidstaten als noodzakelijk naar voren zijn gekomen. De structuur van het ESIS, ▌met name de volgorde van de gegevens ▌, moet worden herzien, de formulering moet leesbaarder worden gemaakt, rubrieken zoals "nominaal tarief" en "jaarlijks kostenpercentage" moeten worden samengevoegd en er moeten nieuwe rubrieken zoals " variabele kenmerken " aan worden toegevoegd. Aan de consument moet een illustratieve aflossingstabel als onderdeel van het ESIS worden aangeboden indien het een krediet met uitgestelde rentebetaling betreft, waarbij de aflossing van de hoofdsom in een eerste fase wordt uitgesteld, of indien de debetrentevoet wordt vastgesteld voor de duur van de kredietovereenkomst. De lidstaten moeten kunnen bepalen dat een dergelijke illustratieve aflossingstabel in het ESIS niet verplicht is voor andere krediet­overeenkomsten. (41) Consumentenonderzoek heeft het belang onderstreept van eenvoudig en duidelijk taalgebruik in informatie aan consumenten. Om die reden komen de bewoordingen in het ESIS niet noodzakelijk overeen met de juridische formuleringen in deze richtlijn maar betekenen ze wel hetzelfde. (42) De in het ESIS opgenomen informatievereisten betreffende kredietovereenkomsten laten uniale en nationale informatievereisten onverlet betreffende andere producten of diensten die eventueel met de kredietovereenkomst worden aangeboden als voorwaarden voor het verkrijgen van de kredietovereenkomst met betrekking tot onroerende goederen of die worden aangeboden opdat die overeenkomst tegen een lagere rentevoet wordt gesloten, zoals een brand- of een levensverzekering. Het moet de lidstaten vrij staan nationaal recht te handhaven of in te voeren daar waar er geen geharmoniseerde bepalingen zijn, bijvoorbeeld informatievereisten aangaande de hoogte van woekerrenten in de precontractuele fase of informatie die mogelijk van nut kan zijn voor financiële scholing of buitengerechtelijke geschillen­beslechting. Elke vorm van aanvullende informatie moet echter worden verstrekt in een afzonderlijk document dat aan het ESIS kan worden gehecht. De lidstaten moeten de mogelijkheid hebben in het ESIS een ander woordgebruik te hanteren in hun nationale talen, zonder dat zij iets kunnen veranderen aan de inhoud of de volgorde waarin de informatie wordt aangeboden, mocht dit nodig zijn voor een taalgebruik dat voor de consumenten makkelijker te begrijpen is. (43) Om ervoor te zorgen dat het ESIS de consument alle ter zake doende informatie verschaft om met kennis van zaken te kunnen kiezen, dient de kredietgever bij het invullen van het ESIS de in deze richtlijn vervatte instructies op te volgen. De lidstaten dienen de mogelijkheid te hebben de instructies voor het invullen van het ESIS aan de hand van de in deze richtlijn vervatte instructies nader uit te werken of te specificeren. Zo dienen de lidstaten bijvoorbeeld de mogelijkheid te hebben nader te specificeren welke informatie er moet worden verstrekt om het "type debetrentevoet" te beschrijven, dit om rekening te houden met de specifieke kenmerken van de nationale producten en markt. Dergelijke verdere specificaties mogen echter noch strijdig zijn met de in deze richtlijn vervatte instructies, noch een wijziging inhouden van de tekst van het ESIS-model, dat als zodanig door de kredietgever moet worden overgenomen. De lidstaten dienen de mogelijkheid te hebben verder waarschuwingen in verband met kredietovereenkomsten op te nemen die aan hun nationale markt en praktijken zijn aangepast, mochten dergelijke waarschuwingen niet reeds specifiek in het ESIS zijn opgenomen. De lidstaten dienen de mogelijkheid te hebben te bepalen dat de kredietgever door de in het ESIS verstrekte informatie gebonden is wanneer hij besluit het krediet te verstrekken. (44) De consument moet informatie via het ESIS ontvangen zonder onnodige vertraging nadat de consument de vereiste informatie over zijn behoeften, financiële situatie en voorkeuren heeft verstrekt, en tijdig voordat de consument door een kredietovereenkomst of -aanbod gebonden is, zodat hij in staat is de kenmerken van de kredietproducten onderling te vergelijken en af te wegen en zo nodig advies van derden kan inwinnen. In het bijzonder wanneer er een bindend aanbod aan de consument wordt gedaan, dient dat vergezeld te gaan van het ESIS, tenzij dit reeds aan de consument is verstrekt en de kenmerken van het aanbod met de eerder ▌ verstrekte informatie stroken. De lidstaten moeten evenwel de mogelijkheid hebben om het ter hand stellen van het ESIS verplicht te stellen zowel voorafgaand aan elk bindend aanbod als samen met een bindend aanbod, indien het ESIS informatie bevat die niet eerder is gegeven. Ofschoon het ESIS op de persoon toegesneden informatie bevat en zijn voorkeur weergeven, dient het ter hand stellen van dergelijke gepersonaliseerde gegevens geen verplichting tot adviesverlening in te houden. De kredietovereenkomst kan slechts worden gesloten indien de consument voldoende tijd heeft gehad om de aanbiedingen onderling te vergelijken, de gevolgen ervan te beoordelen, zo nodig extern advies in te winnen en met kennis van zaken te beslissen of hij het aanbod aanvaardt. (45) Indien de consument een door een zekerheid gedekte kredietovereenkomst heeft voor de aankoop van vastgoed of grond, en de looptijd van de zekerheid langer is dan die van de kredietovereenkomst, en indien de consument kan besluiten het afgeloste kapitaal opnieuw op te nemen mits hij een nieuwe kredietovereenkomst ondertekent, moet er vóór de ondertekening van de nieuwe kredietovereenkomst een nieuw ESIS aan de consument worden verstrekt dat het nieuwe jaarlijkse kostenpercentage vermeldt en op de specifieke kenmerken van de nieuwe kredietovereenkomst is gebaseerd. (46) De kredietgever of, in voorkomend geval, de kredietbemiddelaar of een aangestelde vertegenwoordiger moet, ten minste in het geval waarin geen herroepingsrecht voorzien is, de consument een exemplaar van de ontwerpkredietovereenkomst overhandigen op het moment van het doen van een voor de kredietgever bindend aanbod. In andere gevallen dient aan de consument ten minste een exemplaar van de ontwerpkredietovereenkomst te worden overhandigd op het moment dat een bindend aanbod wordt gedaan. (47) Om voor de grootst mogelijke transparantie te zorgen en te voorkomen dat mogelijke belangenconflicten resulteren in misbruiken wanneer consumenten de diensten van krediet­bemiddelaars gebruiken, moet voor deze laatsten de verplichting gelden bepaalde informatie te verstrekken alvorens hun diensten te verrichten. Onder meer moeten zij informatie verstrekken over hun identiteit en banden met kredietgevers, bijvoorbeeld over de vraag of zij producten van een grote groep dan wel van een beperkt aantal kredietgevers in aanmerking nemen. Het bestaan van een commissieloon of andere provisie die door de kredietgever of derden aan de kredietbemiddelaar in verband met de kredietovereenkomst dient te worden betaald, dient aan de consument te worden medegedeeld voordat enige kredietbemiddelingsactiviteit wordt uitgeoefend, en de consument moet in dat stadium worden ingelicht over ofwel het bedrag van deze vergoedingen, indien dit bekend is, ofwel het feit dat het bedrag in een latere precontractuele fase in het ESIS zal worden bekendgemaakt, alsmede over het feit dat hij het recht heeft in dit stadium informatie te krijgen over de omvang van deze vergoedingen. Consumenten moet ook informatie ontvangen over eventuele vergoedingen die zij aan kredietbemiddelaars in verband met hun diensten moeten betalen. Onverminderd het mededingingsrecht moet het de lidstaten vrij staan voorschriften in te voeren of te handhaven waarbij het betalen van vergoedingen door consumenten aan sommige of alle categorieën kredietbemiddelaars verboden wordt. (48) De consument kan nog aanvullende bijstand nodig hebben om uit te maken welke krediet­overeenkomst in het palet aangeboden producten voor zijn behoeften en financiële situatie het meest geschikt is. Kredietgevers en, in voorkomend geval, kredietbemiddelaars moeten dergelijke hulp verlenen met betrekking tot de door hen aan de consument aangeboden kredietproducten door persoonlijke toelichting te verschaffen over de relevante informatie, alsook in het bijzonder met betrekking tot de voornaamste kenmerken van deze ▌ producten, zodat de consument zich rekenschap kan geven van de gevolgen die deze voor zijn economische situatie kunnen hebben. Krediet­gevers en, in voorkomend geval, kredietbemiddelaars moeten de wijze waarop dergelijke toelichtingen worden gegeven, aanpassen aan de ▌omstandigheden waarin het krediet wordt aangeboden en de behoefte aan bijstand van de consument, rekening houdend met de kennis van de consument van, en diens ervaring met krediet en de aard van de afzonderlijke kredietproducten. Deze toelichting mag op zichzelf geen persoonlijke aanbeveling zijn. (49) Om de totstandbrenging en de werking van de interne markt te bevorderen en de consumenten in de hele Unie een hoge mate van bescherming te bieden, dient de vergelijkbaarheid van de informatie met betrekking tot jaarlijkse kostenpercentages in de hele Unie uniform te worden gewaarborgd. (50) De totale kosten van het krediet voor de consument dienen alle kosten te omvatten die de consument in verband met de kredietovereenkomst moet betalen en die de kredietgever bekend zijn . Zij moeten dus de rente, commissielonen, belastingen, vergoedingen voor kredietbemiddelaars, de kosten van de waardebepaling van onroerende goederen ten behoeve van een hypotheek en alle andere vergoedingen, met uitzondering van notarisvergoedingen, omvatten, die nodig zijn om het krediet te verkrijgen, bijvoorbeeld een levensverzekering, of om het te verkrijgen tegen de aangeboden voorwaarden, bijvoorbeeld een brandverzekering . De bepalingen van deze richtlijn betreffende nevenproducten en -diensten (bijvoorbeeld betreffende de kosten voor het openen en het houden van een bankrekening) dienen Richtlijn 2005/29/EG en Richtlijn 93/13/EG van de Raad van 5 april 1993 inzake oneerlijke bedingen in consumentenovereenkomsten (13) , onverlet te laten. De totale kosten van het krediet voor de consument mag niet de kosten bevatten die de consument in verband met de aankoop van het vastgoed of de grond betaalt, zoals de kosten die aan de aankoop verbonden zijn en de notariskosten of de kosten voor grondregistratie. De actuele kennis van de kredietgever aangaande de kosten moet op objectieve wijze worden beoordeeld, daarbij de vereisten van professionele zorgvuldigheid in achtnemend. In dat verband moet de kredietgever worden verondersteld kennis te hebben van de kosten van de nevendiensten die hij zelf of namens een derde aan de consument aanbiedt, tenzij de prijs daarvan afhangt van de specifieke kenmerken of de situatie van de consument. (51) Indien op raming gebaseerde informatie wordt verstrekt, dient de consument daarop geattendeerd te worden, alsmede op het feit dat die informatie wordt geacht representatief te zijn voor het betrokken type overeenkomst of praktijk. De aanvullende hypotheses voor de berekening van het jaarlijkse kostenpercentage moeten ervoor zorgen dat het jaarlijkse kostenpercentage op consistente wijze wordt berekend en dat vergelijkbaarheid wordt zekergesteld. Aanvullende hypotheses zijn nodig voor bepaalde typen kredietovereenkomsten, zoals kredietovereenkomsten waarbij bijvoorbeeld het bedrag, de looptijd of de kosten van het krediet onzeker zijn of variëren naar gelang van het beheer van de overeenkomst. Indien de bepalingen op zichzelf niet volstaan om het jaarlijkse kostenpercentage te berekenen, dient de kredietgever gebruik te maken van de aanvullende, in bijlage I opgenomenhypotheses. Aangezien de berekening van het jaarlijkse kostenpercentage zal afhangen van de voorwaarden van de afzonderlijke kredietovereenkomst, dient gebruik te worden gemaakt van enkel die hypotheses die noodzakelijk en relevant zijn voor een bepaald krediet. (52) Om verder te zorgen voor een hoge vergelijkbaarheidsgraad van het jaarlijkse kostenpercentage tussen de aanbiedingen van verschillende krediet­gevers, moeten de preioden tussen de voor de berekening gebruikte data niet worden uitgedrukt in dagen indien zij in hele getallen van jaren, maanden of weken kunnen worden uitgedrukt. In dit kader ligt impliciet besloten dat, als bepaalde tijdintervallen in de formule voor het jaarlijkse kostenpercentage worden gebruikt, deze intervallen moeten worden gebruikt voor het vaststellen van de rentebedragen en andere kosten die in de formule worden gehanteerd. Daarom moeten kredietgevers voor het verkrijgen van de bedragen aan te betalen kosten, de in bijlage I beschreven meetmethode van tussenperioden hanteren. Dit geldt evenwel uitsluitend voor de berekening van het jaarlijkse kostenpercentage en heeft geen invloed op de bedragen die werkelijk door de kredietgever voor de kredietovereenkomst in rekening worden gebracht. Indien die bedragen van elkaar afwijken, kan het nodig zijn ze aan de consument toe te lichten, teneinde misleiding van de consument te voorkomen. Dat houdt tevens in dat het jaarlijkse kostenpercentage, bij ontstentenis van niet-rentekosten en uitgaande van een identieke berekeningsmethode, gelijk zal zijn aan de daadwerkelijke debetrentevoet van het krediet. (53) Aangezien het jaarlijkse kostenpercentage in de reclame fase slechts aan de hand van een voorbeeld kan worden gegeven, moet dit voorbeeld representatief zijn. Daarom moet het bijvoorbeeld overeenkomen met de gemiddelde duur en het totale kredietbedrag die voor het soort kredietovereenkomst in kwestie worden verleend. Bij de keuze van het representatieve voorbeeld moet rekening worden gehouden met de prevalentie van bepaalde soorten kredietovereenkomsten in een specifieke markt. Het kan voor elke kredietgever verkieslijk zijn het representatieve voorbeeld te baseren op een kredietbedrag dat representatief is voor zijn eigen productassortiment en zijn verwachte afzetmarkt, aangezien die aanzienlijk per kredietgever kunnen verschillen. Met betrekking tot het in het ESIS bekendgemaakte jaarlijkse kostenpercentage dienen de door de consument kenbaar gemaakte voorkeuren en de door hem verstrekte informatie waar mogelijk in aanmerking te worden genomen en de kredietgever of de kredietbemiddelaar moet in dat geval duidelijk maken of de verstrekte informatie illustratief is, dan wel een weerspiegeling is van de geuite voorkeuren en verstrekte informatie. In elk geval mogen de representatieve voorbeelden niet strijdig zijn met de voorschriften van Richtlijn 2005/29/EG. Het is ook belangrijk dat de consument in het ESIS, in voorkomend geval, duidelijk wordt gemaakt dat het jaarlijkse kostenpercentage gebaseerd is op hypothesen en kan veranderen, zodat de consument hiermee rekening kan houden wanneer hij producten met elkaar vergelijkt. Het is ook belangrijk dat in het jaarlijkse kostenpercentage rekening wordt gehouden met alle opnemingen in het kader van de kredietovereenkomst, ongeacht of deze rechtstreeks aan de consument, dan wel namens de consument aan een derde partij zijn overgemaakt. (54) Teneinde te zorgen voor samenhang tussen de berekening van het jaarlijkse kosten­percentage voor de verschillende soorten krediet moeten de voor de berekening van vergelijkbare soorten kredietovereenkomsten gebruikte hypothesen over het algemeen consistent zijn. In dat opzicht moeten de hypothesen in Richtlijn 2011/90/EU van de Commissie van 14 november 2011 tot wijziging van deel II van bijlage I bij Richtlijn 2008/48/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende de aanvullende hypothesen voor de berekening van het jaarlijkse kostenpercentage (14) , die een wijziging van de hypothesen voor de berekening van het jaarlijkse kostenpercentage inhoudt, in deze richtlijn worden geïntegreerd . Weliswaar zullen niet alle hypothesen noodzakelijk gelden voor de thans beschikbare kredietovereenkomsten, maar in deze sector is er een product­innovatie aan de gang en het is noodzakelijk over de hypothesen te beschikken. Voorts moet voor de berekening van het jaarlijkse kostenpercentage, het vaststellen van het meest gebruikelijke mechanisme voor kredietopneming worden gebaseerd op redelijke verwachtingen omtrent het door consumenten meest gebruikte mechanisme voor kredietopneming voor het producttype dat door die specifieke kredietgever wordt aangeboden. Voor bestaande producten moet de verwachting op de voorafgaande 12 maanden worden gebaseerd. (55) Het is van essentieel belang dat de capaciteit en bereidheid van een consument om een krediet terug te betalen wordt beoordeeld en geverifieerd voordat een kredietovereenkomst wordt afgesloten. Bij die kredietwaardigheidsbeoordeling moet rekening worden gehouden met alle noodzakelijke en relevante factoren die gedurende de hele looptijd van het krediet van invloed kunnen zijn op het vermogen van een consument om het krediet tijdens de looptijd af te lossen. Met name moet bij de beoordeling van het vermogen van een consument om volledig aan de rente- en aflossingsverplichtingen voor het krediet te voldoen zowel rekening worden gehouden met toekomstige betalingen of hogere betalingen die verband houden met negatieve afschrijvingen dan wel uitgestelde rente of aflossingen op de hoofdsom, als met andere regelmatige uitgaven, schulden en andere financiële verplichtingen, als met inkomsten, spaartegoeden en andere bezittingen. Daarnaast moet redelijkheidshalve ook worden geanticipeerd op toekomstige gebeurtenissen die zich tijdens de looptijd van de voorgestelde kredietovereenkomst kunnen voordoen, zoals inkomensdalingen indien de looptijd van het krediet zich uitstrekt tot na de pensionering, of op eventuele rentestijgingen of ongunstige wisselkoersveranderingen. De waarde van het onroerend goed is weliswaar een belangrijk element bij het vaststellen van het krediet­bedrag dat uit hoofde van een door een zekerheid gedekte kredietovereenkomst aan een consument mag worden verleend, maar de kredietwaardigheidsbeoordeling dient zich te richten op het vermogen van de consument om zich te kwijten van zijn verplichtingen uit hoofde van de kredietovereenkomst. Bijgevolg mag de mogelijkheid dat de waarde van het onroerend goed hoger kan zijn dan het kredietbedrag of in de toekomst zou kunnen toenemen, over het algemeen geen toereikende voorwaarde zijn voor het verlenen van het betrokken krediet. Indien een kredietovereenkomst de bouw of de renovatie van een onroerend goed tot oogmerk heeft, dient de kredietgever evenwel in staat te zijn deze mogelijkheid in overweging te nemen . Lidstaten moeten de mogelijkheid hebben om bijkomende richtsnoeren te geven met betrekking tot deze of aanvullende criteria en tot de methodes waarmee de kredietwaardigheid van een consument wordt beoordeeld, bijvoorbeeld door grenswaarden vast te stellen voor loan‑to‑value (lening ten opzichte van de waarde)- of loan-to-income (lening ten opzichte van het inkomen)-verhoudingscijfers en moeten worden aangemoedigd de beginselen van de Raad voor financiële stabiliteit inzake degelijke praktijken bij woninghypotheekverstrekking te implementeren . (56) Specifieke voorschriften kunnen nodig zijn voor de verschillende elementen die in de kredietwaardigheidsbeoordeling van bepaalde typen kredietovereenkomsten in aanmerking mogen worden genomen. Bijvoorbeeld voor kredietovereenkomsten met betrekking tot een onroerende goederen, die uitdrukkelijk bepalen dat het onroerend goed niet door de consument of door een gezinslid van hem mag worden bewoond als huis, appartement of andereverblijfplaats (huurkoopovereenkomsten), moeten de lidstaten de mogelijkheid hebben om te bepalen dat toekomstige huur­inkomsten worden meegewogen bij de beoordeling van het vermogen van de consument om het krediet terug te betalen. Ook in lidstaten waarvan de nationale bepalingen niet zo'n bepaling bevatten, kunnen kredietgevers besluiten een prudente beoordeling van toekomstige huurinkomsten in te voeren. De beoordeling van de kredietwaardigheid mag niet inhouden dat de aansprakelijkheid van de consument voor het niet-nakomen van zijn uit de kredietovereenkomst voortvloeiende verplichtingen aan de kredietgever wordt overgedragen. (57) Het besluit van de kredietgever wat betreft het al dan niet toekennen van een krediet moet in overeenstemming zijn met het resultaat van de kredietwaardigheidsbeoordeling. Zo mag de mogelijkheid voor de kredietgever om het kredietrisico gedeeltelijk over te dragen aan derden er niet toe leiden dat hij de conclusies van de kredietwaardigheidsbeoordeling naast zich neerlegt door een kredietovereenkomst met een consument te sluiten die waarschijnlijk niet in staat zal zijn het krediet af te lossen. De lidstaten moeten de mogelijkheid hebben om dit beginsel om te zetten door van bevoegde autoriteiten te eisen dat zij in het kader van de toezichtactiviteiten de nodige maatregelen treffen en erop toezien dat de kredietgevers de procedures voor de kredietwaardigheidsbeoordeling in acht nemen. Een positieve kredietwaardigheidsbeoordeling mag echter niet betekenen dat de kredietgever verplicht is een krediet te verstrekken. (58) De beoordeling van de kredietwaardigheid dient in lijn met de aanbevelingen van de Raad voor financiële stabiliteit te worden gebaseerd op informatie over de financiële en economische situatie van de consument, waaronder het inkomen en de uitgaven. Deze informatie kan uit verscheidene bronnen worden verkregen, waaronder van de consument zelf, en de kredietgever moet deze informatie naar behoren verifiëren alvorens het krediet toe te kennen. Consumenten moeten in dit verband ten behoeve van de kredietwaardigheidsbeoordeling informatie verschaffen omdat het niet-nakomen van die verplichting waarschijnlijk leidt tot weigering van de kredietaanvraag, tenzij de informatie elders kan worden verkregen. Onverminderd het verbintenissenrecht moeten de lidstaten ervoor zorgen dat kredietgevers een kredietovereenkomst niet kunnen beëindigen omdat zij zich na de ondertekening van de kredietovereenkomst realiseren dat de kredietwaardigheids­beoordeling verkeerd is uitgevoerd vanwege het feit dat de informatie op het tijdstip van de kredietwaardigheidsbeoordeling onvolledig was. Dit moet evenwel de mogelijkheid voor lidstaten onverlet laten om kredietgevers toe te staan de kredietovereenkomst te beëindigen indien kan worden vastgesteld dat de consument op het tijdstip van de kredietwaardigheidsbeoordeling doelbewust onnauwkeurige of valse informatie heeft verstrekt of doelbewust informatie heeft achtergehouden die tot een negatieve kredietwaardigheidsbeoordeling zou hebben geleid, of indien andere, geldige redenen voorhanden zijn die met het Unierecht verenigbaar zijn. Hoewel het niet passend zou zijn sancties op te leggen indien de consument niet in staat is bepaalde informatie of inschattingen te verstrekken of indien hij besluit van de kredietaanvraag af te zien, moeten de lidstaten sancties kunnen opleggen indien consumenten doelbewust onvolledige of onjuiste informatie verstrekken om een positieve kredietwaardigheidsbeoordeling te verkrijgen, in het bijzonder in de gevallen waarin de volledige en correcte informatie tot een negatieve kredietwaardigheidsbeoordeling zou hebben geleid en de consument vervolgens niet in staat is de voorwaarden van de overeenkomst te vervullen. (59) Het raadplegen van een kredietgegevensbank is een nuttig onderdeel van de kredietwaardigheidsbeoordeling. Sommige lidstaten schrijven voor dat kredietgevers de kredietwaardigheid van consumenten moeten beoordelen door raadpleging van de relevante gegevensbank. Kredietgevers moeten de kredietgegevensbank ook gedurende de hele looptijd van het krediet kunnen raadplegen, uitsluitend om het risico op wanbetaling te kunnen detecteren en inschatten. Deze raadpleging van de kredietgegevensbank moet gepaard gaan met passende waarborgen om ervoor te zorgen dat zij gebruikt wordt om een kredietrisico, in het belang van de consument, in een vroegtijdig stadium te detecteren en op te lossen, en niet om informatie in te winnen ten behoeve van commerciële onderhandelingen . Overeenkomstig Richtlijn 95/46/EG van het Europees Parlement en de Raad van 24 oktober 1995 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoons­gegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens (15) moeten kredietgevers, wanneer zij een kredietgegevensbank raadplegen, consumenten daarvan vooraf op de hoogte brengen en consumenten moeten het recht hebben om toegang te krijgen tot de informatie die over hen in een dergelijke gegevensbank voorkomt, zodat zij, indien nodig, de hen betreffende, daarin verwerkte gegevens kunnen rectificeren, uitwissen of afschermen indien deze onnauwkeurig zijn of onrechtmatig zijn verwerkt. (60) Om concurrentievervalsing onder kredietgevers te voorkomen, moet ervoor worden gezorgd dat ▌ alle kredietgevers, waaronder kredietinstellingen of niet-kredietinstellingen die kredietovereenkomsten met betrekking tot voor bewoning bestemde onroerende goederen verstrekken, op niet‑discriminerende voorwaarden toegang hebben tot alle openbare en particuliere kredietgegevensbanken betreffende consumenten. Deze voorwaarden mogen bijgevolg niet voorschrijven dat een kredietgever als kredietinstelling moet zijn gevestigd. Toegangs­voorwaarden, zoals kosten voor toegang tot een gegevensbank of vereisten om op basis van wederkerigheid gegevens aan de gegevensbank te verstrekken, dienen van kracht te blijven. De lidstaten moeten vrij zijn te bepalen of binnen hun rechtsgebieden kredietbemiddelaars ook toegang tot dergelijke gegevensbanken kunnen hebben. (61) Indien een besluit tot afwijzing van de kredietaanvraag is genomen vanwege gegevens die verkregen zijn door raadpleging van een gegevensbank of het niet-voorkomen van gegevens daarin, moet de kredietgever de consument daarvan in kennis stellen en moet hij de naam van de geraadpleegde gegevensbank, evenals eventuele andere door Richtlijn 95/46/EG voorgeschreven elementen meedelen , zodat de consument zijn toegangsrecht kan uitoefenen en, indien nodig, de hem betreffende en daarin verwerkte persoonsgegevens kan rectificeren, uitwissen of afschermen. Indien een besluit tot afwijzing van de kredietaanvraag genomen is op grond van een negatieve kredietwaardigheidsbeoordeling , moet de kredietgever de consument onverwijld van die afwijzing in kennis stellen. Het dient de lidstaten vrij te staan al dan niet te besluiten kredietgevers ertoe te verplichten verdere toelichtingen omtrent de redenen voor de afwijzing te verstrekken. De kredietgever mag echter niet worden verplicht deze informatie te verstrekken indien dit bij ander Unierecht, bijvoorbeeld bepalingen inzake het witwassen van geld of het financieren van terrorisme, verboden is. Voorts mag deze informatie niet worden verstrekt indien dit zou indruisen tegen de doelstellingen van de openbare orde of veiligheid, zoals preventie, onderzoek, opsporing of vervolging ter zake van strafbare feiten. (62) Deze richtlijn regelt het gebruik van persoonsgegevens in het kader van de kredietwaardigheidsbeoordeling van een consument. Ter bescherming van persoons­gegevens dient Richtlijn 95/46/EG van toepassing te zijn op de gegevensverwerking die in het kader van dergelijke beoordelingen wordt uitgevoerd. ▌ (63) Het verstrekken van advies in de vorm van een geïndividualiseerde aanbeveling is een afzonderlijke activiteit die kan, maar niet hoeft te worden gecombineerd met andere aspecten van kredietverlening of -bemiddeling. Opdat een consument de aard van de hem verleende diensten kan begrijpen, moet hem duidelijk worden gemaakt dat hem advies­diensten worden of kunnen worden verleend, of dat hem geen adviesdiensten worden verleend, alsmede hoe adviesdiensten zijn gedefinieerd . Gezien het belang dat door de consument wordt gehecht aan het gebruik van de termen "advies" en "adviseurs", is het passend dat de lidstaten wordt toegestaan het gebruik van deze of soortgelijke termen te verbieden wanneer de consument adviesdiensten worden verleend. Het is passend ervoor te zorgen dat de lidstaten voorzien in beschermingsmaatregelen voor gevallen, waarin het advies wordt aangeduid als onafhankelijk, om zeker te stellen dat het scala van de beschouwde producten en de vergoedingsregelingen in verhouding staan tot hetgeen de consument van dergelijk advies verwacht. (64) De verstrekkers van adviesdiensten moeten bepaalde normen naleven zodat de consument ▌producten aangeboden krijgt die geschikt zijn voor zijn behoeften en omstandigheden. Adviesdiensten moeten worden verstrekt op basis van een billijke en voldoende brede analyse van de aangeboden producten indien zij worden verstrekt door kredietgevers en verbonden kredietbemiddelaars of, indien zij worden verstrekt door niet-verbonden kredietbemiddelaars , van de op de markt beschikbare producten. De verstrekkers van adviesdiensten moeten zich kunnen specialiseren in bepaalde 'nicheproducten' zoals overbruggingskredieten, als zij in die specifieke niche een reeks producten overwegen en mits hun specialisatie in die nicheproducten duidelijk wordt gemaakt aan de consument. Kredietgevers en kredietbemiddelaars moeten in elk geval aan de consument bekend maken of zij alleen over hun eigen producten advies geven of over een breed scala van alle op de markt beschikbare producten, om zeker te stellen dat de consument goed geïnformeerd is over de redenen voor een aanbeveling. (65) Adviesdiensten dienen gebaseerd te zijn op deugdelijk inzicht in de financiële situatie van de consument , zijn voorkeuren en doelstellingen op basis van de noodzakelijke actuele informatie en redelijke hypotheses omtrent risico's die de omstandigheden van de consument tijdens de looptijd van de kredietovereenkomst opleveren . De lidstaten moeten de mogelijkheid hebben te verduidelijken hoe in het kader van de verlening van adviesdiensten de geschiktheid van een bepaald product moet worden beoordeeld. (66) Het vermogen van een consument om het krediet vóór het verstrijken van de krediet­overeenkomst af te lossen, kan van groot belang zijn voor het bevorderen van de concurrentie in de interne markt en het vrije verkeer van burgers van de Unie, alsmede voor het helpen voorzien in de flexibiliteit van de kredietovereenkomst die nodig is om conform de aanbevelingen van de Raad voor financiële stabiliteit, de financiële stabiliteit te bevorderen. De beginselen en voorwaarden volgens welke consumenten hun lening kunnen aflossen en de voorwaarden waaronder een dergelijke vervroegde aflossing kan plaatshebben, verschillen echter aanzienlijk naar gelang van de lidstaat. Hoewel de diversiteit aan hypothecaire financieringsmechanismen en aan beschikbare producten moet worden erkend, is het van essentieel belang dat op Unieniveau bepaalde normen voor de vervroegde aflossing van krediet gelden, zodat consumenten zich vóór de in de krediet­overeenkomst overeengekomen datum van hun verplichtingen kunnen kwijten en in vertrouwen kredietvoorstellen kunnen vergelijken teneinde de producten te vinden die het beste in hun behoeften voorzien. De lidstaten moeten er bijgevolg voor zorgen, hetzij door wetgeving, hetzij met andere middelen, zoals contractuele bepalingen, dat consumenten een recht op vervroegde aflossing hebben. De lidstaten moeten evenwel de voorwaarden voor de uitoefening van dit recht kunnen bepalen. Zo kan onder meer de uitoefening van het recht in de tijd worden beperkt, kan een verschillende regeling gelden naar gelang van het soort debetrentevoet, of kunnen de omstandigheden waarin het recht kan worden uitgeoefend, worden beperkt. Indien de vervroegde aflossing binnen de termijn valt waarvoor een vaste rentevoet geldt, kan de uitoefening van het recht in elk geval afhankelijk worden gesteld van de voorwaarde dat de consument hierbij een door de lidstaat gespecificeerd rechtmatig belang heeft. Van een dergelijk rechtmatig belang kan bijvoorbeeld sprake zijn in geval van echtscheiding of werkloosheid. De lidstaten kunnen ook bepalen dat de kredietgever recht heeft op een eerlijke en objectief verantwoorde vergoeding voor mogelijke kosten die rechtstreeks verbonden zijn aan het vervroegd aflossen van het krediet. In het geval dat de lidstaten bepalen dat de kredietgever recht heeft op vergoeding dient het te gaan om een eerlijke en objectief verantwoorde vergoeding voor mogelijke kosten die rechtstreeks verbonden zijn aan het vervroegd aflossen van het krediet, zulks in overeenstemming met de nationale voorschriften inzake vergoeding. De vergoeding mag niet hoger zijn dan het door de kredietgever geleden financieel verlies. (67) Het is belangrijk om te zorgen voor voldoende transparantie zodat er voor de consument duidelijkheid wordt geschapen over de aard van de door hem aangegane verbintenissen, zulks ter bevordering van de financiële stabiliteit, alsook over de flexibiliteit waarover hij tijdens de looptijd van het krediet beschikt. Consumenten moet worden ingelicht over de debetrentevoet tijdens de contractuele verhouding en in de precontractuele fase. De lidstaten moeten de mogelijkheid hebben verbodsbepalingen te handhaven of in te voeren voor het eenzijdig wijzigen van de debetrentevoet door de kredietgever. De lidstaten moeten de mogelijkheid hebben te bepalen dat de consument recht heeft op een geactualiseerde aflossingstabel wanneer de debetrentevoet gewijzigd is. (68) Hoewel kredietbemiddelaars een centrale rol spelen in de distributie van krediet­overeenkomsten met betrekking tot voor bewoning bestemde onroerende goederen in de Unie, blijven de bepalingen inzake de bedrijfsvoering van en het toezicht op kredietbemiddelaars aanzienlijk verschillen naar gelang van de lidstaat, hetgeen belemmeringen opwerpt voor de toegang tot en de uitoefening van de werkzaamheden van kredietbemiddelaars in de interne markt. Het feit dat kredietbemiddelaars niet in de gehele Unie werkzaam kunnen zijn, belemmert de goede werking van de interne markt voor kredietovereenkomsten met betrekking tot voor bewoning bestemde onroerende goederen. Al moet de diversiteit aan soorten actoren die bij krediet­bemiddeling zijn betrokken, worden erkend, is het van essentieel belang dat op Unieniveau bepaalde standaarden gelden die voor een hoge mate van professionalisme en dienst­verlening zorgen. (69) Alvorens hun activiteiten te kunnen uitvoeren moeten kredietbemiddelaars aan een toelatingsprocedure worden onderworpen door de bevoegde autoriteit van hun lidstaat van herkomst, en moeten zij onder voortdurend toezicht staan teneinde te waarborgen dat zij voldoen aan strikte beroepsvereisten, ten minste inzake bekwaamheid, betrouwbaarheid en dekking tegen beroepsaansprakelijkheid. Deze vereisten moeten ten minste op het niveau van de instelling gelden. De lidstaten mogen echter verduidelijken of deze vereisten inzake toelating voor individuele werknemers van de kredietbemiddelaar gelden. De lidstaat van herkomst kan voorzien in bijkomende voorschriften, bijvoorbeeld dat de aandeelhouders van de kredietbemiddelaar als betrouwbaar bekend staan of dat een verbonden krediet­bemiddelaar slechts verbonden kan zijn met één schuldeiser, indien deze voorschriften evenredig zijn en verenigbaar zijn met ander Unierecht. De relevante informatie over toegelaten kredietbemiddelaars dient tevens in een openbaar register te worden opgenomen. Verbonden kredietbemiddelaars die uitsluitend voor één kredietgever werkzaam zijn onder diens volledige en onvoorwaardelijke verantwoordelijkheid dienen de mogelijkheid te hebben om door de bevoegde autoriteit te worden toegelaten, onder auspiciën van de kredietgever namens welke zij optreden. De lidstaten moeten het recht hebben beperkingen ten aanzien van de rechtsvorm van bepaalde kredietbemiddelaars te handhaven of op te leggen in samenhang met de vraag of zij uitsluitend als rechtspersoon of als natuurlijk persoon mogen handelen. Het moet de lidstaten tevens vrij staan te besluiten of alle kredietbemiddelaars in één register worden ingeschreven, dan wel of er meerdere registers zijn vereist, al naar gelang of de krediet­bemiddelaar verbonden is of als onafhankelijke kredietbemiddelaar optreedt. Voorts moet het de lidstaten vrij staan beperkingen te handhaven of op te leggen op de mogelijkheid van de aan een of meer kredietgevers verbonden kredietbemiddelaars om vergoedingen bij consumenten in rekening te brengen. (70) In sommige lidstaten kunnen kredietbemiddelaars besluiten om van de diensten van aangestelde vertegenwoordigers gebruik te maken voor het verrichten van activiteiten namens hen. De lidstaten moeten over de mogelijkheid beschikken de in deze richtlijn vervatte specifieke regeling voor aangestelde vertegenwoordigers toe te passen. Het moet de lidstaten evenwel vrij staan die regeling niet in te voeren of andere instanties een rol te laten vervullen die vergelijkbaar is met die van aangestelde vertegenwoordigers, mits voor die instanties dezelfde regeling geldt als voor kredietbemiddelaars. De in deze richtlijn vervatte voorschriften betreffende aangestelde vertegenwoordigers verplichten de lidstaten er niet toe aangestelde vertegenwoordigers toe te staan in hun rechtsgebied te opereren, tenzij deze op grond van deze richtlijn als kredietbemiddelaars worden beschouwd. (71) Om ervoor te zorgen dat de bevoegde autoriteiten effectief toezicht op kredietbemiddelaars kunnen uitoefenen, moet een kredietbemiddelaar die een rechtspersoon is, worden toegelaten in de lidstaat waar hij zijn statutaire zetel heeft. Een kredietbemiddelaar die geen rechtspersoon is, moet worden toegelaten in de lidstaat waar zijn hoofdkantoor is gevestigd. De lidstaten moeten tevens voorschrijven dat het hoofdkantoor van een krediet­bemiddelaar zich altijd in zijn lidstaat van herkomst bevindt en dat hij daar feitelijk ook werkzaam is. (72) Op grond van deze toelatings vereisten moeten kredietbemiddelaars overeenkomstig de beginselen van vrijheid van vestiging en vrijheid van dienstverrichting in andere lidstaten werkzaam kunnen zijn, op voorwaarde dat tussen de bevoegde autoriteiten een passende kennisgevingsprocedure is gevolgd. Zelfs indien de lidstaten besluiten aan alle individuele personeelsleden van een kredietbemiddelaar toelating te verlenen, moet het voornemen diensten te verrichten ter kennis worden gebracht op basis van de kredietbemiddelaar en niet van de individuele werknemer. Deze richtlijn biedt weliswaar een kader op grond waarvan alle toegelaten kredietbemiddelaars, met inbegrip van kredietbemiddelaars die aan slechts één kredietgever zijn verbonden, in de hele Unie kunnen opereren, maar zij biedt geen kader voor aangestelde vertegenwoordigers. Indien aangestelde vertegenwoordigers derhalve in een andere lidstaat werkzaam wensen te zijn, dienen zij aan de in deze richtlijn vervatte voorschriften betreffende de toelating van kredietbemiddelaars te voldoen. (73) In sommige lidstaten kunnen kredietbemiddelaars hun werkzaamheden verrichten met betrekking tot kredietovereenkomsten die worden aangeboden door zowel niet‑kredietinstellingen als kredietinstellingen. Het moet toegelaten kredietbemiddelaars in beginsel worden toegestaan op het gehele grondgebied van de Unie te opereren. Echter, de toelating door de bevoegde autoriteiten van de lidstaat van herkomst geeft kredietbemiddelaars geen recht om hun diensten te verrichten met betrekking tot kredietovereenkomsten die door een niet-kredietinstelling aan een consument worden aangeboden in een lidstaat waar dergelijke niet-kredietinstellingen niet zijn toegelaten daar werkzaam te zijn. (74) De lidstaten moeten de mogelijkheid hebben om te bepalen dat personen die in de loop van hun beroeps­werkzaamheid slechts incidenteel kredietbemiddelingsactiviteiten verrichten, zoals advocaten en notarissen, niet aan de toelatingsprocedure van deze richtlijn worden onderworpen, mits een dergelijke beroepswerkzaamheid gereglementeerd is en de toepasselijke voorschriften de incidentele uitoefening van kredietbemiddelingsactiviteiten niet verbieden. Een dergelijke vrijstelling van de toelatingsprocedure van deze richtlijn dient evenwel in te houden dat de betrokkenen geen gebruik kunnen maken van de in deze richtlijn vervatte paspoort­regeling. Personen die slechts incidenteel in de loop van hun beroeps­werkzaamheid een consument bij een kredietgever of een kredietbemiddelaar introduceren of naar een kredietgever of een kredietbemiddelaar doorverwijzen, bijvoorbeeld door de consument op het bestaan van een bepaalde kredietgever of krediet­bemiddelaar of producttype bij die kredietgever of kredietbemiddelaar te wijzen, en verder geen reclameactiviteiten uitvoeren en zich evenmin bezighouden met de presentatie, het aanbieden, de voorbereidingen of het sluiten van de kredietovereenkomst, mogen voor de toepassing van deze richtlijn niet als kredietbemiddelaars worden beschouwd. Evenmin dienen kredietnemers die louter een kredietovereenkomst door subrogatie aan een consument overdragen, zonder enige andere kredietbemiddelingsactiviteit te verrichten, voor de toepassing van deze richtlijn als kredietbemiddelaars te worden beschouwd. (75) Om een gelijk speelveld voor kredietgevers te garanderen en financiële stabiliteit te bevorderen, moeten de lidstaten, in afwachting van verdere harmonisatie, zorgen voor passende maatregelen inzake de toelating van en het toezicht op niet-kredietinstellingen die kredietovereenkomsten met betrekking tot onroerende goederen verstrekken. In overeenstemming met het evenredigheidsbeginsel mogen in deze richtlijn geen nadere voorwaarden worden vastgesteld voor de toelating van en het toezicht op kredietgevers die dergelijke kredietovereenkomsten verstrekken en die geen kredietinstellingen zijn in de zin van Verordening (EU) nr. 575/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 26 juni 2013 betreffende prudentiële vereisten voor kredietinstellingen en beleggingsondernemingen (16) . Het aantal van dat soort instellingen dat momenteel in de Unie werkzaam is, is beperkt, hetgeen ook geldt voor hun marktaandeel en het aantal lidstaten waarin zij actief zijn, met name sinds de financiële crisis. Om dezelfde reden moet deze richtlijn niet voorzien in de invoering van een "paspoort" voor dergelijke instellingen. (76) De lidstaten dienen voorschriften vast te stellen inzake sancties op schendingen van de krachtens deze richtlijn vastgestelde nationale bepalingen en zij dienen er zorg voor te dragen dat deze ten uitvoer worden gelegd. Hoewel de keuze van de sancties bij de lidstaten blijft berusten, moeten de vastgestelde sancties doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn. (77) Consumenten moeten toegang hebben tot buitengerechtelijke klachten- en beroeps­procedures voor de beslechting van geschillen die voortvloeien uit de bij deze richtlijn vastgestelde rechten en verplichtingen, tussen kredietgevers en consumenten, alsook tussen krediet­bemiddelaars en consumenten. De lidstaten moeten ervoor zorgen dat de deelname aan dergelijke alternatieve geschillenbeslechtingsprocedures niet facultatief is voor krediet­gevers en kredietbemiddelaars. Om te zorgen voor een soepel verloop van alternatieve geschillenbeslechtingsprocedures bij grensoverschrijdende activiteiten, moeten de lidstaten de instanties die verantwoordelijk zijn voor het oplossen van buitengerechtelijke klachten‑ en beroepsprocedures verplichten en aanmoedigen onderling samen te werken. In dat verband moeten de voor buitengerechtelijke klachten- en beroepsprocedures verantwoordelijke instanties van de lidstaten worden aangemoedigd deel te nemen aan FIN-NET, een netwerk van nationale regelingen voor de buitengerechtelijke beslechting van financiële geschillen, waarbij het gaat om geschillen tussen consumenten en verrichters van financiële diensten. (78) Om een consistente harmonisatie te kunnen garanderen en in te spelen op de ontwikkelingen in de markten voor kredietovereenkomsten , de ontwikkeling van krediet­producten of van de economische omstandigheden , alsmede om bepaalde voorschriften in deze richtlijn nader te bepalen, dient de bevoegdheid om overeenkomstig artikel 290 van het VWEU handelingen vast te stellen te worden overgedragen aan de Commissie ter zake van met betrekking tot het wijzigen van de standaardformuleringen of instructies omtrent het invullen van het ESIS en het wijzigen van opmerkingen of het actualiseren van de hypotheses die voor het berekenen van het jaarlijkse kostenpercentage worden gebruikt. Het is van bijzonder belang dat de Commissie tijdens haar voorbereidende werkzaamheden het nodige overleg pleegt, onder meer op deskundigenniveau. De Commissie moet bij de voorbereiding en opstelling van de gedelegeerde handelingen ervoor zorgen dat de desbetreffende documenten tijdig en op passende wijze gelijktijdig aan het Europees Parlement en aan de Raad worden toegezonden. ▌ (79) Om ervoor te zorgen dat kredietbemiddelaars hun diensten gemakkelijker grens­overschrijdend kunnen verrichten, moeten de voor de toelating van kredietbemiddelaars verantwoordelijke bevoegde autoriteiten die autoriteiten zijn welke onder de auspiciën van de Europese toezichthoudende autoriteit (Europese Bankautoriteit - EBA) optreden, zoals vastgesteld in Verordening (EU) nr. 1093/2010 van het Europees Parlement en de Raad van 24 november 2010 tot oprichting van een Europese toezicht­houdende autoriteit (Europese Bankautoriteit) (17) of andere nationale autoriteiten, op voorwaarde dat zij samenwerken met de autoriteiten welke voor de uitvoering van hun taken uit hoofde van deze richtlijn onder de auspiciën van de EBA optreden . (80) De lidstaten dienen bevoegde autoriteiten aan te wijzen die gemachtigd zijn te zorgen voor de handhaving van deze richtlijn en ervoor te zorgen dat zij over de nodige onderzoeks- en handhavingsbevoegdheden, alsmede toereikende middelen beschikken voor de uitoefening van hun taken. De bevoegde autoriteiten kunnen voor bepaalde aspecten van deze richtlijn handelen door een verzoek in te dienen bij rechtbanken die bevoegd zijn tot het verlenen van een rechterlijke beslissing, en mede door, waar passend, een rechtsmiddel in te stellen. Zodoende zouden de lidstaten, met name indien bepalingen van deze richtlijn in het burgerlijk recht worden omgezet, de handhaving van die bepalingen aan de hierboven bedoelde instanties en aan de rechtbanken kunnen overlaten. De lidstaten moeten verschillende bevoegde autoriteiten kunnen aanwijzen om de brede verplichtingen die in deze richtlijn zijn neergelegd, te doen nakomen. Voor sommige bepalingen kunnen de lidstaten bijvoorbeeld bevoegde autoriteiten aanwijzen voor het doen naleven van de consumentenbescherming, terwijl zij voor andere bepalingen kunnen besluiten prudentiële toezichthouders aan te wijzen. De keuze om verschillende bevoegde autoriteiten aan te wijzen mag geen afbreuk doen aan de verplichtingen inzake doorlopend toezicht en samenwerking tussen de bevoegde autoriteiten, zoals bij deze richtlijn bepaald. (81) Er zal een evaluatie moeten worden gemaakt van de efficiënte werking van deze richtlijn, alsook van de vooruitgang inzake de totstandbrenging van een interne markt met een hoge mate van consumentenbescherming voor kredietovereenkomsten met betrekking tot voor bewoning bestemde onroerende goederen. Deze evaluatie moet onder meer een beoordeling omvatten van de naleving en het effect van deze richtlijn, een beoordeling van de vraag of het toepassingsgebied van de richtlijn nog steeds toereikend is, een analyse van de door niet-kredietinstellingen verstrekte kredietovereenkomsten, een beoordeling van de behoefte aan verdere maatregelen, waaronder een paspoort voor niet-kredietinstellingen; ook moet worden nagegaan of bijkomende rechten en verplichtingen met betrekking tot de postcontractuele fase van kredietovereenkomsten moeten worden ingevoerd ▌. (82) Indien alleen de lidstaten maatregelen zouden nemen, zou dit waarschijnlijk resulteren in onderling verschillende voorschriften, hetgeen een ondermijnend effect zou kunnen hebben op of nieuwe hinderpalen zou kunnen opwerpen voor de werking van de interne markt. Aangezien de doelstelling van deze richtlijn, met name een efficiënte en concurrerende interne markt voor kredietovereenkomsten met betrekking tot voor bewoning bestemde onroerende goederen met een hoge mate van consumenten­bescherming, niet voldoende door de lidstaten kan worden verwezenlijkt en derhalve wegens de doeltreffendheid van het optreden beter door de Unie kan worden verwezenlijkt, kan de Unie overeenkomstig het in artikel 5 van het Verdrag betreffende de Europese Unie neergelegde subsidiariteitsbeginsel maatregelen vaststellen. Overeenkomstig het in hetzelfde artikel neergelegde evenredigheidsbeginsel, gaat deze richtlijn niet verder dan wat nodig is om die doelstelling te verwezenlijken. ▌ (83) De lidstaten kunnen ertoe besluiten bepaalde aspecten van deze richtlijn in nationaal recht om te zetten door middel van prudentiële wetsbepalingen, bijvoorbeeld de beoordeling van de krediet­waardigheid van de consument, en andere aspecten door middel van het burgerlijk recht of het strafrecht, zoals de verplichtingen in verband met verantwoordelijke kredietnemers. (84) Overeenkomstig de gezamenlijke politieke verklaring van de lidstaten en de Commissie van 28 september 2011 over toelichtende stukken (18) hebben de lidstaten zich ertoe verbonden in gerechtvaardigde gevallen de kennisgeving van hun omzettingsmaatregelen vergezeld te doen gaan van één of meer stukken waarin het verband tussen de onderdelen van een richtlijn en de overeenkomstige delen van de nationale omzettingsinstrumenten wordt toegelicht. Met betrekking tot deze richtlijn acht de wetgever de toezending van dergelijke stukken gerechtvaardigd. (85) De Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming heeft op 25 juli 2011 advies uitgebracht (19) op grond van artikel 28, lid 2, van Verordening (EG) nr. 45/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2000 betreffende de bescherming van natuurlĳke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door de communautaire instellingen en organen en betreffende het vrĳe verkeer van die gegevens (20) , HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: Hoofdstuk 1 Onderwerp, toepassingsgebied, definities en bevoegde autoriteiten Artikel 1 Onderwerp Deze richtlijn stelt een gemeenschappelijk kader vast voor bepaalde aspecten van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten inzake ▌overeenkomsten die betrekking hebben op door een hypotheek of op andere wijze gedekt krediet bestemd voor consumenten met betrekking tot voor bewoning bestemde onroerende goederen , met inbegrip van een verplichting om een beoordeling van de kredietwaardigheid uit te voeren alvorens een krediet toe te kennen, als basis voor de ontwikkeling van doeltreffende overnemingsnormen met betrekking tot voor bewoning bestemde onroerende goederen in de lidstaten, en voor bepaalde prudentiële- en toezichtvoorschriften , waaronder voor het oprichten van en toezicht op kredietbemiddelaars , aangestelde vertegenwoordigers en niet-kredietinstellingen. Artikel 2 Mate van harmonisatie 1. Deze richtlijn belet de lidstaten niet strengere voorschriften ter bescherming van de consumenten te handhaven of in te voeren, mits die voorschriften stroken met hun verplichtingen op grond van het Unierecht. 2. Onverminderd lid 1 zullen de lidstaten in hun nationale wetgeving geen bepalingen handhaven of invoeren die afwijken van die welke zijn opgenomen in artikel 14, lid 2, en bijlage II, deel A, met betrekking tot precontractuele standaardinformatie middels een gestandaardiseerd Europees informatieblad en artikel 17, leden 1 tot en met 5, lid 7 en lid 8, en bijlage I met betrekking tot een gemeenschappelijke, consistente Uniestandaard voor de berekening van het jaarlijkse kostenpercentage. Artikel 3 Toepassingsgebied 1. Deze richtlijn is van toepassing op: a) kredietovereenkomsten die gewaarborgd worden door een hypotheek of door een in een lidstaat gebruikelijke andere vergelijkbare zekerheid op voor bewoning bestemde onroerende goederen, of gewaarborgd worden door een recht op voor bewoning bestemde onroerende goederen; en b) kredietovereenkomsten voor het verkrijgen of het behouden van eigendomsrechten betreffende grond of een bestaand of gepland gebouw. ▌ 2. Deze richtlijn is niet van toepassing op: a) Equity release- kredietovereenkomsten waarbij de kredietgever : i) een eenmalig bedrag, periodieke bedragen of op andere wijze een krediet uitbetaalt in ruil voor een bedrag ontleend aan de toekomstige verkoop van een voor bewoning bestemd onroerend goed of een recht op een voor bewoning bestemd onroerend goed; en ii) pas aflossing van het krediet verlangt wanneer een of meer bepaalde gebeurtenissen aangaande het leven van de consument zich voordoen, als omschreven door de lidstaten, tenzij de consument zijn contractuele verplichtingen niet nakomt, waardoor de kredietgever het recht heeft de kredietovereenkomst te beëindigen; b) kredietovereenkomsten waarbij een werkgever het krediet als nevenactiviteit rentevrij of tegen een jaarlijks kostenpercentage dat lager is dan gebruikelijk op de markt, aan zijn werknemers verstrekt, en dit niet in het algemeen aan het publiek aanbiedt; c) kredietovereenkomsten waarbij geen rente en andere kosten hoeven te worden vergoed, afgezien van kosten die rechtstreeks verband houden met het stellen van een zekerheid voor het krediet; d) kredietovereenkomsten die in de vorm van een geoorloofde debetstand op een rekening worden verleend en die binnen een maand moeten worden afgelost; e) kredietovereenkomsten die het resultaat zijn van een schikking voor de rechter of een andere daartoe van overheidswege bevoegde instantie; f) kredietovereenkomsten die betrekking hebben op kosteloos uitstel van betaling van een bestaande schuld en niet onder het toepassingsgebied van lid 1, onder a), vallen. 3. De lidstaten kunnen besluiten om het volgende niet toe te passen: a) de artikelen 11 en 14 en bijlage II op kredietovereenkomsten voor consumenten die gewaarborgd worden door een hypotheek of door een in een lidstaat gebruikelijke andere vergelijkbare zekerheid op voor bewoning bestemde onroerende goederen, of gewaarborgd worden door een recht op een voor bewoning bestemd onroerend goed dat niet tot oogmerk heeft het recht op een voor bewoning bestemd onroerend goed te verwerven of te behouden, op voorwaarde dat de lidstaten op dergelijke kredietovereenkomsten de artikelen 4 en 5 en de bijlagen II en III van Richtlijn 2008/48/EG toepassen; b) deze richtlijn op kredietovereenkomsten met betrekking tot een onroerend goed, indien in de kredietovereenkomst is bepaald dat het onroerend goed niet op enig moment door de consument of een lid van diens familie als huis, appartement of andere verblijfplaats kan worden betrokken, en op grond van een huurovereenkomst als huis, appartement of andere verblijfplaats moet worden betrokken; c) deze richtlijn op kredietovereenkomsten betreffende kredieten die krachtens een wettelijke bepaling met een doelstelling van algemeen belang aan een beperkt publiek worden toegekend tegen een lagere dan op de markt gebruikelijke debetrentevoet, dan wel rentevrij, of onder andere voorwaarden die voor de consument gunstiger zijn dan de op de markt gebruikelijke voorwaarden en tegen rentetarieven die niet hoger zijn dan de op de markt gebruikelijke rentetarieven; d) deze richtlijn op overbruggings­kredieten; e) deze richtlijn op kredietovereenkomsten waarbij de kredietgever een organisatie is die valt onder de toepassing van artikel 2, lid 5, van Richtlijn 2008/48/EG. 4. De lidstaten die gebruik maken van de in lid 3, punt b), bedoelde mogelijkheid, zorgen ervoor dat op nationaal niveau een passend kader voor dit soort kredieten wordt toegepast. 5. De lidstaten die gebruik maken van de in lid 3, onder c) of onder e), bedoelde mogelijkheid zorgen ervoor dat passende alternatieve regelingen worden toegepast om zeker te stellen dat consumenten in de precontractuele fase tijdig informatie ontvangen met betrekking tot de hoofdkenmerken, risico's en kosten van dergelijke kredietovereenkomsten en dat het verschaffen van inlichtingen over dergelijke kredietovereenkomsten billijk, duidelijk en niet misleidend is. Artikel 4 Definities Voor de toepassing van deze richtlijn wordt verstaan onder: 1) "consument": een consument in de zin van artikel 3, onder a), van Richtlijn 2008/48/EG. 2) "kredietgever": een natuurlijke persoon of rechtspersoon die in het kader van de uitoefening van zijn bedrijfs- of beroepsactiviteiten binnen de werkingssfeer van artikel 3 krediet verleent of toezegt. 3) "kredietovereenkomst": een overeenkomst waarbij een kredietgever aan een consument een binnen het toepassingsgebied van artikel 3 vallend krediet verleent of toezegt in de vorm van een uitgestelde betaling, van een lening of van een andere soortgelijke financieringsregeling. 4) "nevendienst": een ▌dienst die samen met de kredietovereenkomst aan de consument ▌wordt aangeboden. 5) "kredietbemiddelaar": een natuurlijke persoon of rechtspersoon die niet als kredietgever of notaris optreedt en niet enkel een consument rechtstreeks of onrechtstreeks met een kredietgever of een kredietbemiddelaar in contact brengt , en die in het kader van zijn bedrijfs- of beroepsactiviteiten voor een vergoeding in de vorm van geld of van een andere overeengekomen financiële prestatie: a) aan consumenten kredietovereenkomsten voorstelt of aanbiedt; b) consumenten bijstaat bij de voorbereiding of ander precontractueel beheer van andere dan de onder a) bedoelde kredietovereenkomsten; of c) namens de kredietgever met consumenten kredietovereenkomsten sluit. 6) "groep": groep kredietgevers die geconsolideerd moeten worden voor de opstelling van de geconsolideerde jaarrekening als omschreven in Richtlijn 2013/34/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 juni 2013 betreffende de jaarlijkse financiële overzichten, geconsolideerde financiële overzichten en aanverwante verslagen van bepaalde ondernemingsvormen (21) . 7) "verbonden kredietbemiddelaar": een kredietbemiddelaar die optreedt namens en onder de volle en onvoorwaardelijke verantwoordelijkheid van: a) slechts één kredietgever; b) slechts één groep ; of c) een aantal kredietgevers of groepen die niet de meerderheid van de markt vertegenwoordigen. 8) "aangestelde vertegenwoordiger": een natuurlijke persoon of rechtspersoon die de onder 5 bedoelde activiteiten verricht en die namens en onder de volle en onvoorwaardelijke verantwoordelijkheid van slechts één kredietbemiddelaar optreedt. 9) "kredietinstelling": een kredietinstelling als omschreven in artikel 4, lid 1, onder 1,van Verordening (EU) nr. 575/2013. 10) "niet-kredietinstelling": een kredietgever die geen kredietinstelling is. 11) "personeelsleden": a) elke natuurlijke persoon die voor de kredietgever of kredietbemiddelaar werkzaam is , en rechtstreeks onder deze richtlijn vallende activiteiten uitoefent of bij de uitoefening van onder deze richtlijn vallende activiteiten contacten met consumenten heeft ; b) elke natuurlijke persoon die voor een aangewezen vertegenwoordiger werkzaam is en bij de uitoefening van onder deze richtlijn vallende activiteiten contacten met consumenten heeft; c) elke natuurlijke persoon die rechtstreeks leiding geeft aan of toezicht houdt op de onder a) en b) bedoelde natuurlijke personen. 12) "totaal kredietbedrag": het totale bedrag aan krediet als omschreven in artikel 3, onder l), van Richtlijn 2008/48/EG. 13) "totale kosten van het aan de consument verleende krediet": de totale kosten van het aan de consument verleende krediet als omschreven in artikel 3, onder g), van Richtlijn 2008/48/EG , met inbegrip van de kosten voor de waardebepaling van het onroerend goed, waar die waardebepaling nodig is om het krediet te verkrijgen, maar met uitzondering van de registratiekosten voor de eigendomsoverdracht van het onroerend goed . Het omvat niet door de consument te betalen kosten voor de niet-nakoming van de in de kredietovereenkomst vastgestelde verplichtingen. 14) "het totale door de consument te betalen bedrag": het totale door de consument te betalen bedrag als omschreven in artikel 3, onder h), van Richtlijn 2008/48/EG. 15) "jaarlijks kostenpercentage": de totale kosten van het krediet voor de consument, uitgedrukt in een percentage op jaarbasis van het totale kredietbedrag, indien toepasselijk te vermeerderen met de kosten bedoeld in artikel 17, lid 2, zijnde gelijk aan de contante waarde op jaarbasis van alle tussen de kredietgever en de consument overeengekomen of overeen te komen verbintenissen (kredietopnemingen, aflossingen en kosten) . 16) "debetrentevoet": de debetrentevoet als omschreven in artikel 3,onder j), van Richtlijn 2008/48/EG. 17) "kredietwaardigheidsbeoordeling": de evaluatie van de vooruitzichten dat de uit de kredietovereenkomst voortvloeiende verplichtingen tot schuldaflossing worden nagekomen . 18) "duurzame drager": een duurzame drager zoals omschreven in artikel 3, onder m), van Richtlijn 2008/48/EG. 19) "lidstaat van herkomst": a) indien de kredietgever of kredietbemiddelaar een natuurlijk persoon is, de lidstaat waar hij zijn hoofdkantoor heeft; b) indien de kredietgever of kredietbemiddelaar een rechtspersoon is, de lidstaat waar zijn statutaire zetel is gevestigd of, indien deze rechtspersoon volgens zijn nationale recht geen statutaire zetel heeft, de lidstaat waar zijn hoofdkantoor is gevestigd. 20) "lidstaat van ontvangst": de lidstaat, die niet de lidstaat van herkomst is, waar de krediet­gever of kredietbemiddelaar een bijkantoor heeft of diensten verricht. 21) "adviesdiensten": het geven van persoonlijke aanbevelingen aan een consument met betrekking tot een of meer transacties in samenhang met kredietovereenkomsten, hetgeen een afzonderlijke activiteit vormt ten opzichte van de verlening van een krediet en ten opzichte van de onder 5) omschreven kredietbemiddelingsactiviteiten. 22) "bevoegde autoriteit": een autoriteit die overeenkomstig artikel 5 door een lidstaat als bevoegd is aangesteld. 23) "overbruggingskrediet": een kredietovereenkomst die hetzij voor onbepaalde duur geldt, hetzij binnen twaalf maanden moet worden afgelost, en die door de consument als tijdelijke financieringsoplossing wordt gebruikt terwijl hij de overstap maakt naar een andere financiële regeling voor het onroerend goed. 24) "voorwaardelijke verplichting of garantie" - (contingent liability or guarantee): een kredietovereenkomst die als garantie voor een andere afzonderlijke maar aanvullende transactie fungeert en uit hoofde waarvan het door een onroerend goed gewaarborgde kapitaal slechts wordt opgenomen wanneer zich een of meer in de overeenkomst vermelde gebeurtenissen voordoen. 25) "gedeelde vermogenskredietovereenkomst"- (shared equity-kredietovereenkomst): een kredietovereenkomst waarbij het af te lossen kapitaal is gebaseerd op een contractueel vastgesteld percentage van de waarde van het onroerend goed op het tijdstip van de kapitaalaflossing of -aflossingen. 26) "koppelverkoop": het aanbieden of verkopen van een kredietovereenkomst als onderdeel van een pakket met andere onderscheiden financiële producten of diensten waarbij de kredietovereenkomst niet afzonderlijk wordt aangeboden aan de consument. 27) "gebundelde verkoop": het aanbieden of verkopen van een kredietovereenkomst als onderdeel van een pakket met andere onderscheiden financiële producten of diensten waarbij de kredietovereenkomst ook afzonderlijk aan de consument beschikbaar wordt gesteld, maar waarbij niet noodzakelijkerwijs dezelfde voorwaarden gelden als wanneer deze in combinatie met de nevendiensten wordt aangeboden. 28) "lening in vreemde valuta": een kredietovereenkomst waarbij het krediet: a) uitgedrukt wordt in een andere valuta dan die waarin de consument het inkomen ontvangt of de activa aanhoudt waaruit de lening moet worden afgelost; of b) uitgedrukt wordt in een andere valuta dan die van de lidstaat waar de consument verblijft. Artikel 5 Bevoegde autoriteiten 1. De lidstaten wijzen de bevoegde nationale autoriteiten aan die gemachtigd zijn te zorgen voor de toepassing en handhaving van deze richtlijn en zien erop toe dat zij over de nodige onderzoeks- en handhavings bevoegdheden en toereikende middelen beschikken voor de doelmatige en effectieve uitoefening van hun taken. De in de eerste alinea bedoelde autoriteiten zijn ofwel overheidsinstanties ofwel bij nationaal recht of door overheidsinstanties erkende instanties die bij nationale wetgeving uitdrukkelijk daartoe zijn gemachtigd. Zij zijn geen kredietgevers, kredietbemiddelaars of aangestelde vertegenwoordigers. 2. De lidstaten zorgen ervoor dat de bevoegde autoriteiten, alle personen die werkzaam zijn of zijn geweest voor de bevoegde autoriteiten, alsmede accountants en deskundigen die in opdracht van de bevoegde autoriteiten handelen, aan het beroeps­geheim gebonden zijn. De vertrouwelijke gegevens waarvan deze personen beroepshalve kennis krijgen, mogen aan geen enkele persoon of autoriteit bekend worden gemaakt, behalve in een samengevatte of samengevoegde vorm, onverminderd de gevallen die onder het strafrecht of onder de bepalingen van deze richtlijn vallen. Dit belet de bevoegde autoriteiten evenwel niet vertrouwelijke gegevens uit te wisselen of door te geven, in overeenstemming met het nationaal recht en het Unierecht. 3. De lidstaten zorgen ervoor dat de autoriteiten die voor de toepassing en de handhaving van de artikelen 9, 29, 32, 33, 34 en 35 van deze richtlijn als bevoegd zijn aangewezen, behoren tot een of beide van de volgende categorieën: a) bevoegde autoriteiten in de zin van artikel 4, lid 2, van Verordening (EU) nr. 1093/2010; b) andere autoriteiten dan de onder a) bedoelde bevoegde autoriteiten, op voorwaarde dat die autoriteiten krachtens nationale wetgeving of bestuurs­rechtelijke bepalingen met de onder a) bedoelde bevoegde autoriteiten moeten samenwerken wanneer dat noodzakelijk is voor de uitoefening van hun taken in het kader van deze richtlijn, waaronder ten behoeve van de op grond van deze richtlijn vereiste samenwerking met de Europese toezichthoudende autoriteit (de Europese Bankautoriteit) (EBA) . 4. De lidstaten stellen de Commissie en de EBA in kennis van de aanwijzing van de bevoegde autoriteiten en wijzigingen daarin , met vermelding van een eventuele taak­verdeling tussen de verschillende bevoegde autoriteiten. De eerste kennisgeving wordt zo snel mogelijk gedaan en ten laatste op ... (22) . 5. De bevoegde autoriteiten oefenen hun bevoegdheden uit in overeenstemming met hun nationale wetgeving: a) rechtstreeks op eigen gezag of onder toezicht van de gerechtelijke autoriteiten; of b) door een verzoek in te dienen bij de rechtbanken die voor het geven van de vereiste beslissingen bevoegd zijn, en, waar passend, door beroep in te stellen ingeval het verzoek om de vereiste beslissing te geven, wordt afgewezen, met uitzondering van artikelen 9, 29, 32, 33, 34 en 35. 6. Indien meer dan één autoriteit op hun grondgebied bevoegd is, zien lidstaten erop toe dat hun respectieve taken duidelijk worden omschreven en dat deze autoriteiten nauw met elkaar samenwerken zodat zij zich op doeltreffende wijze van hun respectieve taken kunnen kwijten. 7. De Commissie maakt ten minste eenmaal per jaar de lijst van de bevoegde autoriteiten bekend in het Publicatieblad van de Europese Unie en werkt deze lijst op haar website voortdurend bij. Hoofdstuk 2 Financiële scholing Artikel 6 Financiële scholing van consumenten 1. De lidstaten bevorderen maatregelen die de scholing van consumenten aangaande het op verantwoordelijke wijze geld lenen en beheren van schulden ondersteunen, en in het bijzonder met betrekking tot overeenkomsten voor hypothecair krediet. Duidelijke en algemene informatie over het kredietverstrekkingsproces is noodzakelijk om consumenten te begeleiden, in het bijzonder hen die voor de eerste keer een hypothecair krediet nemen. Informatie met betrekking tot de begeleiding die door die consumentenorganisaties en de nationale autoriteiten aan consumenten kan worden verleend, is ook nodig. 2. De Commissie maakt een beoordeling bekend van de financiële scholing die consumenten in de lidstaten ter beschikking staat en wijst voorbeelden van beste praktijken aan, die verder ontwikkeld kunnen worden om het financiële bewustzijn van consumenten te verbeteren. Hoofdstuk 3 Voor kredietgevers, kredietbemiddelaars en aangestelde vertegenwoordigers geldende voorwaarden Artikel 7 Gedragsregels bij het verstrekken van krediet aan consumenten 1. De lidstaten schrijven voor dat de kredietgever, kredietbemiddelaar of aangestelde vertegenwoordigers bij het opstellen van kredietproducten of bij het toekennen van, bij het bemiddelen bij of bij het verlenen van adviesdiensten inzake krediet en, in voorkomend geval, bij nevendiensten aan consumenten, of bij het uitvoeren van een kredietovereenkomst, op een eerlijke, billijke, transparante en professionele wijze optreden en rekening houden met de rechten en belangen van de consument. De activiteiten met betrekking tot de toekenning, bemiddeling of verlening van adviesdiensten aangaande kredietverstrekking of, in voorkomend geval, nevendiensten, worden gebaseerd op informatie over de omstandigheden van de consument en elke specifieke eis die de consument heeft medegedeeld, en op redelijke veronderstellingen aangaande de risico's gerelateerd aan de situatie van de consument gedurende de looptijd van de kredietovereenkomst. De activiteit met betrekking tot een dergelijke verlening van adviesdiensten wordt voorts gebaseerd op de krachtens artikel 22, lid 3, onder a), vereiste informatie. 2. De lidstaten zien erop toe dat de manier waarop de kredietgevers hun personeels­leden en ▌kredietbemiddelaars belonen en de manier waarop kredietbemiddelaars hun personeelsleden en aangestelde vertegenwoordigers belonen, de in lid 1 bedoelde verplichting niet in de weg staan. 3. De lidstaten zorgen ervoor dat de kredietgevers, wanneer zij het beloningsbeleid voor het voor de beoordeling van kredietwaardigheid verantwoordelijke personeel vaststellen en toepassen, de volgende beginselen naleven op een wijze en voor zover die passend is voor hun omvang, hun interne organisatie en de aard, de reikwijdte en de complexiteit van hun activiteiten: a) het beloningsbeleid is in overeenstemming met en draagt bij tot een degelijke en doeltreffende risicobeheersing en moedigt niet aan tot het nemen van meer risico’s dan voor de kredietgever aanvaardbaar is; b) het beloningsbeleid is in overeenstemming met de bedrijfsstrategie, de doelstellingen, waarden en langetermijnbelangen van de kredietgever, en omvat maatregelen ter voorkoming van belangenconflicten, door met name te bepalen dat de beloning niet afhankelijk is van het aantal of het percentage aanvaarde aanvragen. 4. De lidstaten zorgen ervoor in gevallen, waarin de kredietgevers, de kredietbemiddelaars of de aangestelde vertegenwoordigers adviesdiensten verstrekken, dat de beloningsstructuur voor de betrokken personeelsleden geen afbreuk doet aan hun vermogen om in het beste belang van de consument te handelen en met name niet afhankelijk is van verkoop­doelstellingen. Hiertoe kunnen de lidstaten voorts de door de kredietgever aan de kredietbemiddelaar te betalen commissielonen verbieden. 5. De lidstaten kunnen betalingen door een consument aan een kredietgever of krediet­bemiddelaar die vóór het sluiten van de kredietovereenkomst worden verricht, verbieden of aan beperkingen onderwerpen. Artikel 8 Verplichting om aan consumenten kosteloos informatie te verstrekken De lidstaten dragen er zorg voor dat alle informatie die overeenkomstig deze richtlijn aan consumenten wordt verstrekt, voor de consument kosteloos is. Artikel 9 Kennis- en bekwaamheidsvereisten voor personeelsleden 1. De lidstaten zorgen ervoor dat kredietgevers, kredietbemiddelaars en aangestelde vertegenwoordigers van hun personeelsleden verlangen dat zij over voldoende kennis en vaardigheden beschikken voor het opstellen , het aanbieden of het verstrekken van kredietovereenkomsten, voor het uitoefenen van kredietbemiddelingsactiviteiten bedoeld in artikel 4, onder 5), of het verstrekken van adviesdiensten, en dat zij deze actueel houden . Indien een kredietovereenkomst wordt gesloten die ook een nevendienst omvat, is adequate kennis en bekwaamheid met betrekking tot die nevendienst vereist . 2. Met uitzondering van de in lid 3 bedoelde omstandigheden stellen de lidstaten van herkomst op grond van de in bijlage III vermelde beginselen de minimale kennis- en bekwaamheidsvereisten vast voor personeelsleden van kredietgevers, kredietbemiddelaars en aangestelde vertegenwoordigers. ▌ 3. Indien een kredietgever of kredietbemiddelaar zijn diensten aanbiedt op het grondgebied van een of meer andere lidstaten: i) via een bijkantoor, is de lidstaat van ontvangst verantwoordelijk voor het vaststellen van de minimale kennis- en bekwaamheidsvereisten voor de personeels­leden van een bijkantoor; ii) op grond van de vrije dienstverrichting, is de lidstaat van herkomst verantwoordelijk voor het vaststellen van de minimumeisen inzake kennis- en bekwaamheid voor de personeelsleden in overeenstemming met bijlage III; lidstaten van ontvangst kunnen evenwel minimumeisen inzake kennis en bekwaamheid instellen voor de vereisten bedoeld in bijlage III, punt 1, onder b), c), e), en f). 4. De lidstaten zorgen ervoor dat de bevoegde autoriteiten toezicht houden op de naleving van de voorschriften van lid 1, en dat de bevoegde autoriteiten bevoegd zijn om het door hen voor de uitoefening van dit toezicht nodig geachte bewijs van kredietgevers, kredietbemiddelaars en aangestelde vertegenwoordigers te eisen. 5. Voor een effectief toezicht op kredietgevers en kredietbemiddelaars die hun diensten op grond van de vrije dienstverrichting op het grondgebied van andere lidstaten verrichten, werken de bevoegde autoriteiten van de lidstaat van ontvangst en van de lidstaat van herkomst nauw samen ten behoeve van een effectief toezicht op en een effectieve handhaving van de minimale kennis- en bekwaamheidsvereisten van de lidstaat van ontvangst. Daartoe kunnen zij taken en verantwoordelijkheden aan elkaar overdragen. Hoofdstuk 4 Informatie en praktijken voorafgaand aan het sluiten van de kredietovereenkomst Artikel 10 Algemene bepalingen inzake reclame en marketing Onder voorbehoud van Richtlijn 2005/29/EG, schrijven de lidstaten voor dat reclame- en marketingcommunicatie betreffende krediet­overeenkomsten ▌eerlijk, duidelijk en niet misleidend mag zijn. Met name wordt verboden bewoordingen te gebruiken die bij de consument valse verwachtingen kunnen scheppen betreffende de beschikbaarheid of de kosten van een krediet. Artikel 11 In reclame op te nemen standaardinformatie 1. De lidstaten dragen er zorg voor dat alle reclame voor kredietovereenkomsten waarin een rentevoet of cijfers betreffende de kosten van het krediet voor de consument worden vermeld, de standaardinformatie overeenkomstig dit artikel bevat. De lidstaten kunnen bepalen dat de eerste alinea niet van toepassing is indien volgens het nationale recht een jaarlijks kosten­percentage moet worden vermeld in reclames voor kredietovereenkomsten die geen rentevoet of enigerlei cijfergegevens met betrekking tot eventueel door de consument te dragen kredietkosten in de zin van de eerste alinea vermelden. 2. In de standaardinformatie wordt op duidelijke, beknopte en opvallende wijze het volgende vermeld: a) de identiteit van de kredietgever of, in voorkomend geval, de kredietbemiddelaar of aangestelde vertegenwoordiger; b) in voorkomend geval , dat ▌de kredietovereenkomst ▌gewaarborgd wordt door een hypotheek of door een in een lidstaat gebruikelijke andere vergelijkbare zekerheid op voor bewoning bestemde onroerende goederen, dan wel door een recht op voor bewoning bestemde onroerende goederen ; c) de debetrentevoet, met de vermelding of deze vast of variabel is, alsook nadere informatie over eventuele kosten die in de totale kosten van het krediet voor de consument zijn begrepen; d) het totale kredietbedrag; e) het jaarlijkse kostenpercentage; dat in de reclame ten minste even duidelijk moet worden vermeld als elke rentevoet; f) in voorkomend geval, de duur van de kredietovereenkomst; g) in voorkomend geval , het bedrag van de afbetalingstermijnen; h) in voorkomend geval, het totale door de consument te betalen bedrag; i) in voorkomend geval, het aantal afbetalingstermijnen; j) in voorkomend geval, een waarschuwing betreffende het feit dat mogelijke schommelingen van de wisselkoers van invloed kunnen zijn op het door de consument te betalen bedrag. 3. De in het tweede lid vermelde informatie, anders dan de onder a), onder b) en onder j) vermelde informatie, wordt verduidelijkt door middel van een representatief voorbeeld en dat representatieve voorbeeld wordt steeds gevolgd. De lidstaten stellen criteria vast voor het bepalen van een representatief voorbeeld. 4. Indien een contract voor een nevendienst, met name een verzekering, moet worden gesloten om het krediet, in voorkomend geval onder de geadverteerde voorwaarden, te verkrijgen, en de kosten van die dienst niet vooraf kunnen worden bepaald, moet de verplichting tot het sluiten van dat contract op een duidelijke, beknopte en opvallende wijze tezamen met het jaarlijkse kostenpercentage worden vermeld. ▌ 5. De in de leden 2 en 4 bedoelde informatie is naar gelang van de voor de reclame gebruikte drager goed leesbaar of duidelijk hoorbaar. 6. De lidstaten kunnen eisen dat een beknopte en evenredige waarschuwing met betrekking tot specifieke aan kredietovereenkomsten verbonden risico's wordt opgenomen. Zij stellen de Commissie onverwijld in kennis van deze eisen. 7. Dit artikel laat Richtlijn 2005/29/EG onverlet. Artikel 12 Koppelverkoop en gebundelde verkoop 1. De lidstaten staan gebundelde verkoop toe maar verbieden praktijken aangaande koppelverkoop. 2. Onverminderd lid 1 mogen de lidstaten bepalen dat kredietgevers de consument, een familielid of een persoon uit de onmiddellijke omgeving kunnen verzoeken: a) een betaal- of spaarrekening te openen of aan te houden, waarvan het enige doel erin bestaat kapitaal op te bouwen om het krediet terug te betalen of af te lossen, middelen samen te voegen om het krediet te verkrijgen dan wel bijkomende zekerheid te verschaffen voor de kredietgever in geval van wanbetaling; b) een beleggingsproduct of een particulier pensioenproduct te openen of aan te houden , indien dergelijk product, dat hoofdzakelijk de belegger een inkomen tijdens pensionering biedt, tevens dient als bijkomende zekerheid voor de kredietgever in geval van wanbetaling, dan wel om kapitaal op te bouwen om het krediet terug te betalen of af te lossen, of tegoeden samen te voegen om het krediet te verkrijgen; c) een afzonderlijke kredietovereenkomst te sluiten in combinatie met een krediet­overeenkomst op basis van gedeelde vermogens (shared equity) om het krediet te verkrijgen. 3. Onverminderd lid 1 kunnen de lidstaten koppelverkoop toestaan indien de kredietgever aan zijn bevoegde autoriteit kan aantonen dat de aangeboden gekoppelde producten of categorieën producten, tegen aan elkaar gelijke voorwaarden, die niet afzonderlijk beschikbaar worden gesteld, een duidelijk voordeel voor de consument bieden, rekening houdend met de beschikbaarheid en de prijzen van dergelijke producten op de markt. Dit lid is uitsluitend van toepassing op producten die na ... (23) op de markt worden gebracht. 4. De lidstaten kunnen kredietgevers toestaan om van de consument te verlangen dat zij over een verzekeringspolis met betrekking tot de kredietovereenkomst beschikken. In dergelijke gevallen dragen de lidstaten er zorg voor dat de kredietgever de verzekerings­polis van een andere dan zijn voorkeursdienstverlener aanvaardt, mits de door die polis geboden waarborg gelijkwaardig is aan die van de door de kredietgever voorgestelde verzekeringspolis. Artikel 13 Algemene informatie 1. De lidstaten zorgen ervoor dat kredietgevers of, in voorkomend geval, verbonden kredietbemiddelaars dan wel hun aangestelde vertegenwoordigers de algemene informatie over kredietovereenkomsten te allen tijde op papier of een andere duurzame drager, of in elektronische vorm duidelijk en begrijpelijk beschikbaar stellen. Daarenboven, kunnen de lidstaten bepalen dat algemene informatie door niet-verbonden krediet­bemiddelaars beschikbaar wordt gesteld. Die algemene informatie omvat ten minste het volgende: a) de identiteit en het geografische adres van degene die de informatie beschikbaar stelt ; b) de doeleinden waarvoor het krediet mag worden gebruikt; c) de vormen van zekerheid alsmede, indien van toepassing, de vermelding dat de zekerheid zich ook in een andere lidstaat mag bevinden; d) de mogelijke duur van de kredietovereenkomsten; e) de beschikbare debetrentevoeten, met vermelding of die vast of variabel zijn , met een korte beschrijving van de kenmerken van een vaste en variabele rentevoet en de daaraan verbonden gevolgen voor de consument; f) indien leningen in vreemde valuta's beschikbaar zijn, de vermelding van de vreemde valuta of valuta's, met een toelichting bij de gevolgen voor de consument indien het krediet in een vreemde valuta luidt; g) een representatief voorbeeld van het totale kredietbedrag, de totale kosten van het krediet voor de consument, het totale door de consument te betalen bedrag en het jaarlijkse kostenpercentage; h) een indicatie van mogelijke bijkomende kosten, die niet in de totale kosten van een krediet voor de consument zijn opgenomen en die ter zake van een kredietovereenkomst verschuldigd zijn; i) de verschillende beschikbare opties voor het aflossen van het krediet aan de kredietgever, met inbegrip van het aantal, de periodiciteit en het bedrag van de afbetalingstermijnen; j) in voorkomend geval, een duidelijke en beknopte verklaring dat de naleving van de bepalingen en de voorwaarden van de kredietovereenkomsten geen garantie vormt voor de terugbetaling van het totale kredietbedrag krachtens de kredietovereenkomst. k) een beschrijving van de rechtstreeks aan vervroegde aflossing verbonden voorwaarden; l) de vermelding of een waardebepaling van het onroerend goed moet worden uitgevoerd en, in voorkomend geval, wie verantwoordelijk is dat deze waardebepaling wordt uitgevoerd, en of daaraan voor de consument kosten zijn verbonden ; m) een indicatie van de nevendiensten die de consument gehouden is te verwerven teneinde het krediet, in voorkomend geval onder de geadverteerde voorwaarden, te verkrijgen en, indien van toepassing, een verduidelijking dat de nevendiensten kunnen worden aangekocht van een dienstverlener die niet de kredietgever is; en n) een algemene waarschuwing betreffende de mogelijke gevolgen van niet-naleving van de aan de kredietovereenkomst verbonden verplichtingen. 2. De lidstaten kunnen de kredietgevers ertoe verplichten andere soorten waarschuwingen op te nemen die in een lidstaat van belang zijn. Zij stellen de Commissie onverwijld in kennis van deze voorschriften. Artikel 14 Precontractuele informatie 1. De lidstaten zien erop toe dat de kredietgever en, in voorkomend geval, de kredietbemiddelaar of de aangestelde vertegenwoordiger aan de consument de op diens persoon toegesneden informatie verstrekt die hij nodig heeft om de op de markt beschikbare kredietproducten te kunnen vergelijken, de respectieve implicaties ervan te kunnen beoordelen en zo een geïnformeerd besluit over het sluiten van een krediet­overeenkomst te kunnen nemen: a) onverwijld nadat de consument in overeenstemming met artikel 20 de nodige informatie over zijn behoeften, financiële situatie en voorkeuren heeft verstrekt; en b) ruimschoots voordat de consument door een kredietovereenkomst of -aanbod gebonden is. 2. De gepersonaliseerde informatie als bedoeld in lid 1, wordt op papier of op een andere duurzame drager verstrekt door middel van het in bijlage II opgenomen ESIS. 3. De lidstaten zien erop toe dat wanneer aan de consument een voor de kredietgever bindend aanbod wordt gedaan, dit op papier of op een andere duurzame drager wordt verstrekt en van een ESIS vergezeld gaat, indien: a) niet eerder een ESIS aan de consument is verstrekt; of b) de kenmerken van het aanbod afwijken van de informatie die in het eerder verstrekte ESIS opgenomen was. 4. De lidstaten kunnen bepalen dat verstrekking van het ESIS verplicht is voorafgaand aan het doen van een voor de kredietgever bindend aanbod. Indien een lidstaat zulks doet, bepaalt hij dat het ESIS alleen opnieuw moet worden verstrekt indien aan lid 3, onder b), is voldaan. 5. Lidstaten die vóór ... (24) een informatieblad hebben ingevoerd dat aan gelijkwaardige informatievereisten voldoet als die welke zijn vermeld in bijlage II, mogen daarvan tot en met ... (25) * gebruik blijven maken voor de toepassing van dit artikel. 6. De lidstaten stellen een termijn van ten minste zeven dagen vast waarin de consument de gelegenheid heeft ▌om aanbiedingen onderling te vergelijken, de gevolgen ervan te beoordelen en een geïnformeerd besluit te nemen ▌. De lidstaten bepalen dat de in de eerste alinea bedoelde termijn hetzij een aan het sluiten van de kredietovereenkomst voorafgaande bedenktijd is, hetzij een termijn is waarin een herroepingsrecht kan worden uitgeoefend nadat de kredietovereenkomst is ondertekend, hetzij een combinatie van beide. Indien een lidstaat een bedenktijd voorafgaand aan het sluiten van de kredietovereenkomst bepaalt: a) is het aanbod voor de kredietgever bindend voor de duur van de bedenktijd; en b) kan de consument op enig moment tijdens de bedenktijd het aanbod aanvaarden. De lidstaten kunnen bepalen dat consumenten het aanbod gedurende een termijn van hoogstens de eerste 10 dagen van de bedenktijd niet mogen aanvaarden. Indien de debetrentevoet of andere, op het aanbod toepasselijke kosten worden bepaald aan de hand van de verkoop van onderliggende schuldbewijzen of andere langetermijnfinancieringsinstrumenten, kunnen de lidstaten bepalen dat de debetrentevoet of andere kosten kunnen afwijken van die van het aanbod, overeenkomstig de waarde van de onderliggende schuldbewijzen of andere langetermijnfinancieringsinstrumenten. Indien de consument overeenkomstig de tweede alinea van dit lid een herroepingsrecht heeft, is artikel 6 van Richtlijn 2002/65/EG niet van toepassing. 7. De kredietgever en, in voorkomend geval, de kredietbemiddelaar of de aangestelde vertegenwoordiger die het ESIS aan de consument heeft verstrekt , worden geacht te hebben voldaan aan de voorschriften inzake informatieverstrekking aan de consument vóór het sluiten van een overeenkomst op afstand overeenkomstig artikel 3, lid 1, van Richtlijn 2002/65/EG, en worden alleen geacht te hebben voldaan aan de voorschriften van artikel 5, lid 1, van die richtlijn indien zij ten minste vóór het sluiten van de overeenkomst het ESIS hebben verstrekt . 8. De lidstaten brengen geen wijzigingen aan het ESIS-model aan met uitzondering zoals bepaald in bijlage II. Eventuele aanvullende informatie die de kredietgever of, in voorkomend geval, de kredietbemiddelaar of de aangestelde vertegenwoordiger aan de consument kan of bij nationaal recht verplicht is te verstrekken, wordt beschikbaar gesteld in een afzonderlijk document, dat aan het ESIS kan worden gehecht. 9. De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 40 gedelegeerde handelingen vast te stellen om de standaardformuleringen in deel A van bijlage II of de instructies in deel B daarvan te wijzigingen teneinde gevolg te geven aan de noodzaak aan informatie of waarschuwingen betreffende nieuwe producten die voor ... (26) niet op de markt beschikbaar waren. Dergelijke gedelegeerde handelingen wijzigen evenwel de structuur of de vorm van het ESIS niet . 10. Bij communicatie via spraaktelefonie, als bedoeld in artikel 3, lid 3, van Richtlijn 2002/65/EG, omvat de ingevolge het tweede streepje van artikel 3, lid 3, onder b), van die richtlijn te geven beschrijving van de belangrijkste kenmerken van de financiële dienst ten minste de in bijlage II, deel A, afdelingen 2 tot en met 5, bij deze richtlijn bedoelde gegevens. 11. De lidstaten zorgen ervoor dat de kredietgever of, in voorkomend geval , de kredietbemiddelaar of een aangestelde vertegenwoordiger ten minste in het geval waarin geen herroepingsrecht voorzien is, aan de consument een exemplaar van de ontwerpkredietovereenkomst verstrekt op het moment van het doen van een voor de kredietgever bindend aanbod . De lidstaten zorgen ervoor dat in gevallen waarin een herroepingsrecht voorzien is, dat de kredietgever of, in voorkomend geval, de kredietbemiddelaar of een aangestelde vertegenwoordiger de consument, een exemplaar van de ontwerpkredietovereenkomst verstrekt op het moment dat een bindend aanbod wordt gedaan. Artikel 15 Informatievoorschriften voor kredietbemiddelaars en aangewezen vertegenwoordigers 1. De lidstaten zorgen ervoor dat de kredietbemiddelaar of de aangestelde vertegenwoordiger , ruimschoots voordat de in artikel 4, onder 5), genoemde kredietbemiddelingsactiviteiten worden uitgeoefend , de consument ten minste op papier of op een andere duurzame drager de volgende informatie verstrekt: a) de identiteit en het geografische adres van de kredietbemiddelaar; b) het register waarin hij is ingeschreven , in voorkomend geval het registratienummer , en op welke wijze deze registratie kan worden geverifieerd; c) of de kredietbemiddelaar verbonden is of uitsluitend met een of meer kredietgevers werkt. Indien een kredietbemiddelaar verbonden is of uitsluitend met een of meer kredietgevers werkt , verstrekt hij de naam van de kredietgever(s) voor wie hij optreedt . De kredietbemiddelaar kan bekendmaken dat hij onafhankelijk is indien hij voldoet aan de overeenkomstig artikel 22, lid 4, bepaalde voorwaarden. d) of de kredietbemiddelaar adviesdiensten aanbiedt; e) in voorkomend geval, de vergoeding die de consument aan de kredietbemiddelaar voor zijn diensten verschuldigd is , of, indien dat niet mogelijk is, de wijze om de vergoeding te berekenen ; f) volgens welke procedures consumenten of andere belanghebbende partijen klachten over kredietbemiddelaars intern kunnen indienen en, in voorkomend geval, hoe gebruik kan worden gemaakt van buitengerechtelijke klachten- en beroepsprocedures; g) in voorkomend geval , of de kredietgever of derde partijen commissielonen of andere aanmoedigingspremies aan de kredietbemiddelaar voor zijn diensten met betrekking tot de kredietovereenkomst verschuldigd is en indien bekend, het bedrag ervan . Indien het bedrag op het tijdstip van openbaarmaking niet bekend is, stelt de krediet­bemiddelaar de consument ervan in kennis dat het werkelijke bedrag in een latere fase in het ESIS zal worden bekendgemaakt. 2. Kredietbemiddelaars die niet verbonden zijn maar commissielonen van een of meer kredietgevers ontvangen, verstrekken op verzoek van de consument informatie over de variatie in de hoogte van de commissielonen die worden betaald door de verschillende kredietgevers die de aan de consument aangeboden kredietovereenkomsten verstrekken. De consument wordt ervan in kennis gesteld dat hij het recht heeft om deze informatie op te vragen. 3. Indien de kredietbemiddelaar bij de consument een vergoeding in rekening brengt en daarnaast een commissieloon van de kredietgever of een derde ontvangt, maakt de kredietbemiddelaar de consument duidelijk of het commissieloon al dan niet, geheel of gedeeltelijk met de vergoeding verrekend zal worden. 4. De lidstaten zorgen ervoor dat in voorkomend geval de vergoeding die de consument aan de kredietbemiddelaar verschuldigd is voor zijn dienstverlening, door de krediet­bemiddelaar wordt meegedeeld aan de kredietgever, teneinde het jaarlijkse kosten­percentage te kunnen berekenen. 5. De lidstaten schrijven voor dat kredietbemiddelaars er zorg voor dragen dat, naast de krachtens dit artikel te verstrekken informatie, hun aangestelde vertegenwoordiger aan de consument kenbaar maakt in welke hoedanigheid hij optreedt en welke krediet­bemiddelaar hij vertegenwoordigt wanneer hij contact opneemt of voordat hij zaken doet met een consument. ▌ Artikel 16 Adequate toelichtingen 1. De lidstaten zien erop toe dat de kredietgevers en, in voorkomend geval, de krediet­bemiddelaars of de aangestelde vertegenwoordigers , de consument adequate toelichtingen verstrekken over de voorgestelde kredietovereenkomst(en) en eventuele nevendienst(en), zodat de consument in staat is te beoordelen of de voorgestelde kredietovereenkomsten en nevendiensten zijn toegesneden op zijn behoeften en financiële situatie. ▌ De toelichtingen omvatten, indien van toepassing, ten minste : a) de precontractuele informatie die moet worden verstrekt overeenkomstig: i) artikel 14 wat kredietgevers betreft; ii) de artikelen 14 en 15 wat kredietbemiddelaars of aangestelde vertegenwoordigers betreft; b) de essentiële kenmerken van de voorgestelde producten; c) de specifieke effecten die de voorgestelde producten kunnen hebben voor de consument, met inbegrip van de gevolgen van wanbetaling door de consument; en d) indien er nevendiensten gebundeld zijnet een kredietovereenkomst, het antwoord op de vraag of elk onderdeel van de bundel afzonderlijk kan worden beëindigd en welke implicaties dat heeft voor de consument . 2. De lidstaten kunnen de wijze waarop, en de mate waarin de in lid 1 bedoelde verklaringen worden gegeven, alsook door wie deze wordt gegeven, aanpassen aan de specifieke omstandigheden waarin de kredietovereenkomst wordt aangeboden, de persoon aan wie zij wordt aangeboden en de aard van het krediet dat wordt aangeboden. Hoofdstuk 5 Jaarlijks kostenpercentage Artikel 17 Berekening van het jaarlijkse kostenpercentage 1. Het jaarlijkse kostenpercentage wordt berekend volgens de wiskundige formule in bijlage I. 2. De kosten voor het openen en aanhouden van een specifieke rekening , voor het gebruik van een betaalmiddel voor zowel transacties als kredietopnemingen op die rekening en andere, met betalingstransacties verband houdende kosten worden in de totale kosten van het krediet voor de consument opgenomen wanneer er een rekening moet worden geopend of aangehouden ter verkrijging van het krediet of ter verkrijging van het krediet onder de geadverteerde voorwaarden . 3. Bij de berekening van het jaarlijkse kostenpercentage wordt uitgegaan van de hypothese dat de kredietovereenkomst voor de overeengekomen tijdsduur geldt en dat de kredietgever en de consument hun verplichtingen nakomen overeenkomstig de voorwaarden en op de data die in de kredietovereenkomst zijn bepaald. 4. Bij kredietovereenkomsten waarin bepalingen zijn opgenomen op grond waarvan variaties kunnen optreden in de debetrentevoet en, in voorkomend geval, in de kosten die deel uitmaken van het jaarlijkse kostenpercentage, maar bij de berekening daarvan niet kunnen worden gekwantificeerd, wordt bij de berekening van het jaarlijkse kostenpercentage uitgegaan van de hypothese dat de debetrentevoet en de overige kosten vast blijven op het bij de ondertekening van de overeenkomst vastgestelde niveau. ▌ 5. Met betrekking tot kredietovereenkomsten waarvoor een vaste debetrentevoet voor een eerste periode van ten minste vijf jaar is overeengekomen en waarvoor aan het eind van deze periode wordt onderhandeld over de debetrentevoet teneinde een nieuwe vaste debetrentevoet overeen te komen voor een verdere materiële periode, dekt de berekening van het bijkomende, illustratieve jaarlijkse kostenpercentage dat in het ESIS is meegedeeld uitsluitend de oorspronkelijke periode met vaste rentevoet en wordt de berekening gebaseerd op de veronderstelling dat aan het einde van de periode met vaste debetrentevoet het uitstaand kapitaal is afgelost. 6. Indien in de kredietovereenkomst is toegestaan dat de debetrentevoet kan worden gewijzigd, dragen de lidstaten er zorg voor dat de consument, ten minste door middel van het ESIS, wordt ingelicht over de mogelijke effecten van wijzigingen op het te betalen bedrag en op het jaarlijkse kostenpercentage. Dit geschiedt door consumenten een bijkomend jaarlijkse kostenpercentage te verstrekken waarin de mogelijke risico's worden toegelicht die aan een significante verhoging van de debetrentevoet verbonden zijn. Indien de debetrentevoet niet beperkt is, gaat deze informatie gepaard met een waarschuwing dat de totale kredietkosten voor de consument, zoals getoond in het jaarlijks kosten­percentage, kunnen wijzigen. Deze bepaling is niet van toepassing op krediet­overeenkomsten waar de debetrentevoet vaststaat voor een eerste periode van ten minste vijf jaar en waarvoor aan het eind van deze periode wordt onderhandeld over de debet­rentevoet teneinde een nieuwe vaste debetrentevoet overeen te komen voor een verdere materiële periode, waarvoor in het ESIS een bijkomend, illustratief jaarlijks kosten­percentage is voorzien. 7. Het jaarlijkse kostenpercentage wordt, indien van toepassing, berekend op basis van de in bijlage I bedoelde aanvullende hypotheses. 8. De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 40 gedelegeerde handelingen vast te stellen tot wijziging van de opmerkingen of tot actualisering van de hypotheses die worden gebruikt ter berekening van het jaarlijkse kostenpercentage zoals uiteengezet in bijlage I, en in het bijzonder indien de in dit artikel en in bijlage I opgesomde hypotheses niet voldoende zijn om het jaarlijkse kostenpercentage op uniforme wijze te berekenen of niet meer aangepast zijn aan de marktomstandigheden. ▌ Hoofdstuk 6 Kredietwaardigheidsbeoordeling Artikel 18 Verplichting de kredietwaardigheid van de consument te beoordelen 1. De lidstaten zien erop toe dat de kredietgever , alvorens een kredietovereenkomst te sluiten , een grondige beoordeling van de kredietwaardigheid van de consument uitvoert. Bij die beoordeling wordt naar behoren rekening gehouden met factoren die relevant zijn om na te gaan of de consument de uit de kredietovereenkomst voortvloeiende verplichtingen kan nakomen. 2. De lidstaten zien erop toe dat de procedures en de informatie waarop de beoordeling is gebaseerd, worden vastgelegd, gedocumenteerd en bijgehouden. 3. De kredietwaardigheidsbeoordeling mag niet hoofdzakelijk gebaseerd zijn op het feit dat de waarde van het voor bewoning bestemde onroerende goed hoger is dan het kredietbedrag, of dat het voor bewoning bestemde onroerende goed in waarde zal stijgen, tenzij de kredietovereenkomst tot oogmerk heeft het voor bewoning bestemde onroerende goed te bouwen of te renoveren. 4. De lidstaten dragen er zorg voor dat de kredietgever, indien deze een kredietovereenkomst met een consument sluit, die kredietovereenkomst vervolgens niet in het nadeel van de consument opzegt of wijzigt op grond van een onjuist uitgevoerde beoordeling van de kredietwaardigheid. Dit lid is niet van toepassing indien wordt bewezen dat de consument bewust informatie in de zin van artikel 20 heeft achtergehouden of onjuist heeft weergegeven. 5. De lidstaten dragen er zorgen voor dat : ▌ a) de kredietgever het krediet uitsluitend aan de consument beschikbaar stelt indien het resultaat van de kredietwaardigheidsbeoordeling uitwijst dat de uit de krediet­overeenkomst voortvloeiende verplichtingen waarschijnlijk op de krachtens die overeenkomst vereiste wijze zullen worden nagekomen; b) de kredietgever de consument er overeenkomstig artikel 10 van Richtlijn 95/46/EG vooraf van in kennis stelt dat een gegevensbank zal worden geraadpleegd; c) indien de kredietaanvraag wordt verworpen, de kredietgever de consument onverwijld in kennis stelt van de verwerping en, in voorkomend geval, dat het besluit op een geautomatiseerde gegevensverwerking is gebaseerd; indien de afwijzing gebaseerd is op de raadpleging van een gegevensbestand, stelt de krediet­gever de consument in kennis van het resultaat van deze raadpleging en van informatie met betrekking tot het geraadpleegde gegevensbestand; ▌ 6. De lidstaten zorgen ervoor dat ▌de kredietwaardigheid van de consument opnieuw wordt beoordeeld op basis van geactualiseerde informatie voordat een significante verhoging van het totale kredietbedrag wordt verleend na het sluiten van de krediet­overeenkomst, tenzij een dergelijk bijkomend krediet in de oorspronkelijke kredietwaardigheids­beoordeling was voorzien en opgenomen. 7. Dit artikel laat Richtlijn 95/46/EG onverlet. Artikel 19 Waardebepaling van onroerende goederen 1. De lidstaten zorgen ervoor dat binnen hun grondgebied betrouwbare ­normen worden ontwikkeld voor de waardebepaling van voor bewoning bestemde onroerende goederen ten behoeve van hypothecaire kredietverlening. De lidstaten verplichten kredietgevers ervoor zorg te dragen dat die normen worden gebruikt bij de waardebepaling van onroerend goed, of dat zij redelijke stappen nemen om ervoor te zorgen dat die normen worden toegepast wanneer een derde partij de waardebepaling verricht. Indien de nationale autoriteiten verantwoordelijk zijn voor de regulering van onafhankelijke taxateurs, dragen zij er zorg voor dat deze de vigerende nationale regelgeving naleven. 2. De lidstaten zorgen ervoor dat de interne en externe taxateurs vakbekwaam en voldoende onafhankelijk van het kredietaanvaardingsproces zijn, opdat zij een onpartijdige en objectieve waardebepaling kunnen opstellen, die op een duurzame drager wordt opgeslagen en waarvan de kredietgever een exemplaar bewaart. Artikel 20 Openbaarmaking en verificatie van consumenteninformatie ▌ 1. De in artikel 18 bedoelde kredietwaardigheidsbeoordeling wordt uitgevoerd op basis van noodzakelijke, voldoende en evenredige informatie inzake het inkomen en de uitgaven van de consument en andere financiële en economische omstandigheden. De informatie wordt door de kredietgever verkregen uit relevante interne en externe bronnen, waaronder de consument, en met inbegrip van aan de kredietbemiddelaar of de aangestelde vertegenwoordiger tijdens het kredietaanvraagproces verstrekte informatie. De informatie wordt naar behoren geverifieerd, inclusief door middel van raadpleging van onafhankelijk verifieerbare stukken, indien nodig. 2. De lidstaten zorgen ervoor dat de kredietbemiddelaar of de aangestelde vertegenwoordiger de nodige van de consument verkregen informatie aan de betrokken kredietgever nauwkeurig verstrekt opdat die de kredietwaardigheidsbeoordeling kan verrichten. 3. De lidstaten zorgen ervoor dat kredietgevers in de precontractuele fase op een duidelijke en begrijpelijke wijze specificeren welke noodzakelijke informatie en onafhankelijk verifieerbare bewijsstukken de consument moet verstrekken en binnen welke termijn de consument die informatie moet verstrekken. Dit informatieverzoek is evenredig en beperkt zich tot hetgeen voor het verrichten van een deugdelijke kredietwaardigheidsbeoordeling noodzakelijk is. De lidstaten staan kredietgevers toe opheldering te verkrijgen omtrent de in reactie op dit verzoek verkregen informatie indien dit nodig is om de kredietwaardigheid te kunnen beoordelen. De lidstaten staan niet toe dat een kredietgever de kredietovereenkomst beëindigt op grond van het feit dat de voor het sluiten van de kredietovereenkomst door de consument verstrekte informatie onvolledig was. De tweede alinea belet de lidstaten niet dat zij toestaan dat de kredietgever de kredietovereenkomst beëindigt indien wordt bewezen dat de consument bewust informatie heeft achtergehouden of onjuist heeft weergegeven. 4. De lidstaten nemen maatregelen om ervoor te zorgen dat de consumenten zich ervan bewust zijn dat zij correcte informatie moeten verstrekken in antwoord op het in de eerste alinea van het derde lid bedoelde verzoek, en dat die informatie zo volledig mogelijk moet zijn om een behoorlijke kredietwaardigheidsbeoordeling te kunnen verrichten. De kredietgever, de kredietbemiddelaar of de aangestelde vertegenwoordiger waarschuwt de consument dat indien de kredietgever geen kredietwaardigheidsbeoordeling kan uitvoeren omdat de consument ervoor kiest de voor een kredietwaardigheidsbeoordeling vereiste informatie of controlegegevens niet te verstrekken, het krediet niet kan worden toegekend. Deze waarschuwing kan in gestandaardiseerde vorm worden verstrekt. 5. Dit artikel laat Richtlijn 95/46/EG, en in het bijzonder artikel 6, onverlet. Hoofdstuk 7 Toegang tot gegevensbanken Artikel 21 Toegang tot gegevensbanken 1. Iedere lidstaat draagt er zorg voor dat kredietgevers uit alle lidstaten toegang wordt geboden tot gegevensbanken die in de lidstaat in kwestie worden gebruikt om de krediet­waardigheid van consumenten te beoordelen, zulks uitsluitend om toe te zien op het naleven van de kredietverplichtingen tijdens de looptijd van de kredietovereenkomst. De voorwaarden voor een dergelijke toegang zijn niet-discriminerend. 2. Lid 1 is van toepassing op gegevensbanken die worden beheerd door particuliere kredietbureaus of kredietinformatiebureaus en op openbare registers. ▌ 3. Dit artikel laat Richtlijn 95/46/EG onverlet. Hoofdstuk 8 Adviesverlening Artikel 22 Normen voor adviesverlening ▌ 1. De lidstaten zorgen ervoor dat de kredietgever, de kredietbemiddelaar of de aangestelde vertegenwoordiger de consument bij een gegeven transactie uitdrukkelijk ervan in kennis stelt of er al dan niet advies aan de consument wordt of kan worden verleend. 2. De lidstaten zorgen ervoor dat de kredietgever, de kredietbemiddelaar of de aangestelde vertegenwoordiger de consument vóór de adviesverlening of, in voorkomend geval, vóór het sluiten van een overeenkomst betreffende adviesverlening, op papier of op een andere duurzame drager de volgende informatie verstrekt: a) of bij de aanbeveling uitsluitend zal worden uitgegaan van hun eigen product­assortiment overeenkomstig punt b) van lid 3 dan wel van een breed scala van alle op de markt beschikbare producten overeenkomstig punt c) van lid 3 zodat de consument zich er rekenschap van kan geven op welke basis de aanbeveling wordt gedaan; b) in voorkomend geval, welke vergoeding de consument voor de adviesdiensten verschuldigd is of, indien het bedrag op het tijdstip van bekendmaking niet kan worden vastgesteld, welke methode voor de berekening daarvan wordt gebruikt. De informatie als bedoeld onder a) en b) van de eerste alinea kan in de vorm van aanvullende precontractuele informatie aan de consument worden verstrekt . 3. De lidstaten zorgen ervoor dat, in geval van verstrekking van adviesdiensten aan consumenten, niet alleen wordt voldaan aan het bepaalde in de artikelen 7 en 9, maar dat ook: a) kredietgevers, de kredietbemiddelaars en de aangestelde vertegenwoordigers de nodige informatie betreffende de persoonlijke en financiële situatie, de voorkeuren en doelstellingen van de consument ontvangen om geschikte kredietovereenkomsten te kunnen aanbevelen. Bij de aanbeveling wordt uitgegaan van actuele informatie en wordt rekening gehouden met redelijke veronderstellingen betreffende de risico's die gedurende de looptijd van de voorgestelde kredietovereenkomst zijn verbonden aan de situatie van de consument ▌ ; b) de kredietgever, de verbonden kredietbemiddelaar en de door de verbonden krediet­bemiddelaar aangestelde vertegenwoordiger voor een voldoende groot aantal kredietovereenkomsten in hun productassortiment zorgen, en een of meer met het oog op de behoeften, de financiële situatie en de persoonlijke omstandigheden van de consument geschikte kredietovereenkomsten uit hun productassortiment aanbevelen; c) de niet-verbonden kredietbemiddelaar en de door de niet-verbonden krediet­bemiddelaar aangestelde vertegenwoordiger voor voldoende op de markt beschikbare kredietovereenkomsten in hun productenassortiment zorgen, en een of meer met het oog op de behoeften, de financiële situatie en de persoonlijke omstandigheden van de consument geschikte, op de markt beschikbare krediet­overeenkomsten aanbevelen; d) de kredietgever, de kredietbemiddelaars en de aangestelde vertegenwoordiger geheel in het belang van de consument handelen door: i) zich op de hoogte te stellen van de behoeften en de omstandigheden van de consument, en ii) overeenkomstig de punten a), b), en c), geschikte kredietovereenkomsten aan te bevelen; en e) kredietgevers, de kredietbemiddelaars of de aangestelde vertegenwoordiger geeft de consument op papier of op een andere duurzame drager vastgelegd, afschrift van het verstrekte advies; 4. De lidstaten kunnen het gebruik van de termen "advies" en "adviseur" of vergelijkbare termen verbieden indien adviesdiensten aan consumenten worden verstrekt door kredietgevers, verbonden kredietbemiddelaars of aangestelde vertegenwoordigers van verbonden kredietbemiddelaars. Lidstaten die het gebruik van de termen "adviseur" en "advies" niet verbieden, leggen de volgende voorwaarden op aan het gebruik van de term "onafhankelijk advies" en "onafhankelijk adviseur" door kredietgevers, kredietbemiddelaars en aangestelde vertegenwoordigers die adviesdiensten verstrekken: a) kredietgevers, kredietbemiddelaars of aangestelde vertegenwoordigers nemen een voldoende groot aantal op de markt verkrijgbare kredietovereenkomsten in overweging, en b) kredietgevers, kredietbemiddelaars of aangestelde vertegenwoordigers ontvangen voor deze adviesdiensten geen vergeoding van een of meer kredietgevers. Punt b) van de tweede alinea is enkel van toepassing indien het aantal in aanmerking genomen kredietgevers kleiner is dan de meerderheid op de markt. De lidstaten kunnen met betrekking tot het gebruik van de termen "onafhankelijk advies" en "onafhankelijk adviseur" door de kredietgever, de kredietbemiddelaar en de aangestelde vertegenwoordiger strengere voorwaarden opleggen, en met name verbieden dat zij een vergoeding ontvangen van een kredietgever. 5. De lidstaten kunnen voorschrijven dat de kredietgever, de kredietbemiddelaar en de aangestelde vertegenwoordiger de consument moeten waarschuwen wanneer, gelet op diens financiële situatie, een kredietovereenkomst een bepaald risico voor de consument kan inhouden. 6. De lidstaten zorgen ervoor dat adviesdiensten uitsluitend door de kredietgever, de kredietbemiddelaar of de aangestelde vertegenwoordiger worden verstrekt. De lidstaten kunnen beslissen om de eerste alinea niet toe te passen op personen die: a) de in artikel 4, onder 5), vermelde kredietbemiddelingsactiviteiten of adviesdiensten incidenteel verrichten in het kader van een beroepswerkzaamheid die is onderworpen aan wettelijke of bestuursrechtelijke voorschriften, of aan een beroepscode waarvan het verrichten van deze activiteiten of deze dienstverlening niet is uitgesloten; b) als functionaris belast met insolventiezaken, in het kader van het beheer van bestaande schuld adviesdiensten verstrekken, wier activiteit voorts is onderworpen aan wettelijke of bestuursrechtelijke voorschriften of bestaat in publieke of vrijwillige schuldadviesverstrekking, en die niet op commerciële basis opereren; of c) adviesdiensten verstrekken en geen kredietgever, kredietbemiddelaar of aangestelde vertegenwoordiger zijn, en voorts overeenkomstig de voorschriften voor kredietbemiddelaars in het kader van deze richtlijn zijn onderworpen aan toelating en toezicht door de bevoegde autoriteiten. Personen aan wie de in de tweede alinea bepaalde uitzondering ten goede komt, kunnen geen aanspraak maken op het in artikel 32, lid 1, bedoelde recht van dienstverstrekking voor het gehele grondgebied van de Unie. 7. Het bepaalde in artikel 16 en de bevoegdheid van de lidstaten om ervoor te zorgen dat de consument diensten worden verleend die hem helpen in te zien wat zijn financiële behoeften zijn en met welke soorten producten wellicht daarin kan worden voorzien, wordt door dit artikel onverlet gelaten. Hoofdstuk 9 Leningen in vreemde valuta en variabele rentevoet Artikel 23 Leningen in vreemde valuta 1. De lidstaten dragen er zorg voor dat er, daar waar kredietovereenkomsten in vreemde valuta zijn uitgedrukt, op het tijdstip waarop de overeenkomst wordt gesloten een adequate kaderregeling bestaat, op grond waarvan ten minste wordt zeker gesteld dat: a) de consument het recht heeft de overeenkomst onder bepaalde voorwaarden om te zetten in een andere valuta; of b) een beroep kan worden gedaan op andere regelingen op grond waarvan het wisselkoersrisico waaraan de consument in het kader van de overeenkomst blootstaat, wordt beperkt. 2. De in lid 1, onder a), bedoelde andere valuta zijn, hetzij: a) de valuta waarin de consument hoofdzakelijk zijn inkomen ontvangt of de activa aanhoudt waaruit het krediet moet worden afgelost, zoals aangegeven op het tijdstip waarop ten behoeve van de kredietovereenkomst de recentste kredietwaardigheidsbeoordeling werd opgemaakt; of b) de valuta van de lidstaat waar de consument op het tijdstip van sluiting van de kredietovereenkomst zijn verblijfplaats had of waar hij thans zijn verblijfplaats heeft. De lidstaten kunnen zelf bepalen, of beide keuzemogelijkheden bedoeld onder a) en onder b) van de eerste alinea voor consumenten openstaan, of slechts éém daarvan, dan wel aan kredietgevers toe te laten om te bepalen, of beide keuzemogelijkheden bedoeld onder a) en onder b) van de eerste alinea voor consumenten openstaan, of slechts één daarvan,. 3. De lidstaten dragen er zorg voor dat in gevallen waarin de consument overeenkomstig lid 1, onder a), het recht heeft de overeenkomst in een alternatieve valuta om te zetten, de omrekening geschiedt tegen de wisselkoers die van toepassing is op de dag waarop de omzetting wordt aangevraagd, tenzij anders in de kredietovereenkomst is bepaald. 4. De lidstaten dragen er zorg voor dat de kredietgever regelmatig een consument die een lening in vreemde valuta is aangegaan, op papier of middels een andere duurzame drager waarschuwt ten minste indien de waarde van het totale uitstaande, nog door de consument te betalen bedrag of de waarde van de afbetalingstermijnen meer dan 20% afwijkt van de waarde die zou gelden indien de wisselkoers van de valuta van de kredietovereenkomst en de valuta van de lidstaat zou worden toegepast, die gold op het tijdstip waarop de overeenkomst werd gesloten. De waarschuwing licht de consument in over de stijging van het totale, door de consument te betalen bedrag, zet in voorkomend geval uiteen dat hij het recht heeft om de overeenkomst in een alternatieve valuta om te zetten en de daartoe geldene voorwaarden, en geeft uitleg over elk ander toepasselijk mechanisme ter beperking van het wisselkoersrisico waaraan hij is blootgesteld. 5. De lidstaten mogen nadere regels vaststellen voor leningen in vreemde valuta, mits dergelijke regels niet met terugwerkende kracht worden toegepast. 6. De op grond van dit artikel toepasselijke regelingen worden aan de consument in het ESIS en in de kredietovereenkomst bekend gemaakt. Indien in een kredietovereenkomst geen bepaling is opgenomen om het wisselkoersrisico waaraan de consument is blootgesteld, te beperken tot een schommeling in de wisselkoers van 20%, wordt in het ESIS met een voorbeeld geïllustreerd wat de consequenties zijn van een wisselkoersschommeling van 20%. Artikel 24 Kredieten met variabele rente In het geval de kredietovereenkomst een krediet met variabele rente is, dragen de lidstaten er zorg voor dat: a) elke voor de berekening van de debetrentevoet gebruikte index of referentierentevoet voor de partijen bij de overeenkomst en de bevoegde autoriteiten duidelijk, begrijpelijk, objectief en controleerbaaris; en b) de kredietgever of de aanbieder van de indexen die bij de berekening van de debetrentevoet worden gebruikt, het historische archief van die indexen bijhouden. Hoofdstuk 10 Correcte uitvoering van kredietovereenkomsten en verwante rechten Artikel 25 Vervroegde aflossing 1. De lidstaten zien erop toe dat de consument het █recht heeft zich vóór het verstrijken van de kredietovereenkomst volledig of gedeeltelijk van de daaruit voortvloeiende verplichtingen te kwijten. In dat geval heeft de consument recht op een vermindering van de totale kredietkosten die gelijk is aan de rente en de kosten voor de resterende duur van de overeenkomst. 2. De lidstaten kunnen bepalen dat aan de uitoefening van het in lid 1 bedoelde recht bepaalde voorwaarden worden verbonden. Onder meer kan voor de uitoefening van het recht een termijn worden gesteld, kan een verschillende regeling gelden naar gelang van het soort debetrentevoet of het tijdstip waarop de consument het recht uitoefent , of kunnen beperkingen worden opgelegd met betrekking tot de omstandigheden waarin het recht kan worden uitgeoefend. 3. De lidstaten kunnen ▌voorschrijven dat de kredietgever in voorkomend geval recht heeft op een eerlijke en objectief verantwoorde vergoeding voor mogelijke kosten die rechtstreeks aan vervroegde aflossing verbonden zijn; de consument kan evenwel geen boete worden opgelegd. De vergoeding overschrijdt in dit opzicht nooit het door de kredietgever geleden financiële nadeel. De lidstaten kunnen behoudens deze voorwaarden voorschrijven dat de vergoeding een bepaald maximum niet overschrijdt of slechts voor een bepaalde tijd wordt toegekend. 4. Indien een consument vóór het verstrijken van de kredietovereenkomst aan de daaruit voortvloeiende verplichtingen wenst te voldoen, deelt de kredietgever hem onmiddellijk na ontvangst van diens verzoek, op papier of via een andere duurzame drager, de informatie mee die hij nodig heeft om die mogelijkheid te kunnen overwegen. Die informatie bevat ten minste een berekening van de consequenties voor de consument die vóór het verstrijken van de kredietovereenkomst aan zijn verplichtingen voldoet, en een duidelijke vermelding van de daarbij aangewendehypotheses. Elke aangewende hypothese moet redelijk en verdedigbaar zijn. 5. Indien de vervroegde aflossing binnen de termijn valt waarvoor een vaste rentevoet geldt, kunnen de lidstaten de uitoefening van het in lid 1 genoemde recht afhankelijk stellen van de voorwaarde dat de consument hierbij een rechtmatig belang heeft. ▌ Artikel 26 Flexibele en betrouwbare markten 1. De lidstaten dragen er zorg voor dat de vordering op de zekerheid door of namens de schuldeisers door middel van adequate procedures ten uitvoer kan worden gelegd. De lidstaten zien erop toe dat de kredietgever voldoende registreert welke soorten onroerende goederen als zekerheid worden aanvaard en welk onderliggende beleid inzake hypothecaire kredietverstrekking wordt gehanteerd. 2. De lidstaten nemen de nodige maatregelen om te zorgen voor een passend statistisch toezicht op de woningmarkt, waaronder voor doeleinden van markttoezicht, in voorkomend geval door de ontwikkeling en het gebruik van bepaalde, publieke of particuliere, prijsindexen aan te moedigen. Artikel 27 Informatie betreffende wijzigingen in de debetrentevoet 1. De lidstaten zorgen ervoor dat de kredietgever de consument op papier of via een andere duurzame drager in kennis stelt van wijzigingen in de debetrentevoet voordat deze ingaan. Daarbij worden ten minste het bedrag van betalingen vermeld die moeten worden verricht nadat de nieuwe debetrentevoet in werking is getreden, alsook bijzonderheden betreffende een eventuele wijziging in het aantal of de frequentie van de betalingen. 2. De lidstaten kunnen de partijen evenwel toestaan in de kredietovereenkomst te bepalen dat de in lid 1 bedoelde informatie periodiek aan de consument wordt verstrekt indien de wijziging in de debetrentevoet rechtstreeks met de wijziging van een referentierentevoet samenhangt, het publiek via passende middelen kennis kan nemen van de nieuwe referentierentevoet en de informatie over de nieuwe referentierentevoet beschikbaar is in de gebouwen van de kredietgever en samen met het bedrag van de nieuwe periodieke betalingstermijnen persoonlijk aan de consument wordt meegedeeld. 3. Ingeval de wijziging in de debetrentevoet niet rechtstreeks samenhangt met een wijziging in de referentievoet, kan de kredietgever de consumenten periodiek blijven informeren indien dit reeds bij nationaal recht was toegestaan vóór… (27) . 4. Indien wijzigingen in de debetrentevoet wordt vastgesteld door middel van een veiling op de kapitaalmarkten en het aldus voor de kredietgever onmogelijk is om de consument te informeren voordat de wijziging toegepast kan worden, verschaft de kredietgever tijdig voor de veiling aan de de consument op papier of middels een ander duurzaam medium informatie over de op handen zijnde procedure en bezorgt hij een aanwijzing omtrent het mogelijke effect ervan op de debetrentevoet. Artikel 28 Achterstallige betalingen en gedwongen verkoop 1. De lidstaten stellen maatregelen vast die de kredietgever aansporen een redelijke mate van tolerantie aan te houden alvorens een procedure tot gedwongen verkoop in te leiden. 2. De lidstaten kunnen vereisen dat de kosten die de kredietgever mag vaststellen en aan de consument mag aanrekenen wegens niet-nakoming, niet hoger zijn dan hetgeen nodig is ter vergoeding van de schade die de kredietgever als gevolg van de niet-nakoming heeft geleden. 3. De lidstaten kunnen de kredietgever toestaan om aan de consument aanvullende kosten wegens niet-nakoming aan te rekenen. In dat geval stellen de lidstaten een limiet aan deze kosten vast. 4. De lidstaten beletten de partijen bij de kredietovereenkomst niet om uitdrukkelijk overeen te komen dat de terugkeer naar of de overdracht aan de kredietgever van de zekerheid of de opbrengsten van de verkoop ervan volstaat om het krediet terug te betalen. 5. De lidstaten voorzien voor gevallen, waarin het uit het onroerend goed verkregen bedrag van invloed is op het door de consument verschuldigde bedrag, in procedures of maatregelen die het mogelijk maken dat bij gedwongen verkoop van het onroerend goed de meest optimale prijs wordt gehaald. Indien na de gedwongen verkoop schuld blijft uitstaan, zorgen de lidstaten ervoor dat er ter bescherming van de consument maatregelen worden vastgesteld die de terugbetaling vergemakkelijken. Hoofdstuk 11 Voorschriften betreffende de vestiging van en het toezicht op kredietbemiddelaars en aangestelde vertegenwoordigers Artikel 29 Toelating van kredietbemiddelaars 1. Kredietbemiddelaars worden door een bevoegde autoriteit █in hun land van herkomst toegelaten tot het, al dan niet geheel of gedeeltelijk, verrichten van de in artikel 4, onder 5), genoemde kredietbemiddelingsactiviteiten of tot het verstrekken van adviesdiensten . Indien een lidstaat aangestelde vertegenwoordigers uit hoofde van artikel 31 toestaat, is het niet nodig dat een dergelijke aangestelde vertegenwoordiger eveneens als krediet­bemiddelaar moet zijn toegelaten. ▌ 2. De lidstaten zorgen ervoor dat de toelating van kredietbemiddelaars wordt onderworpen aan de vervulling van de volgende professionele vereisten, in aanvulling op de vereisten voorzien in artikel 9: a) De kredietbemiddelaar is tegen beroepsaansprakelijkheid verzekerd voor het gehele grondgebied waar hij diensten aanbiedt, of heeft een vergelijkbare garantie voor aansprakelijkheid wegens beroepsnalatigheid gesteld. Ten aanzien van een verbonden kredietbemiddelaar mag de lidstaat van herkomst echter bepalen dat de verzekering kan worden afgesloten of de garantie kan worden gesteld door een kredietgever voor wie de kredietbemiddelaar bevoegd is op te treden. Aan de Commissie wordt de bevoegdheid toegekend tot vaststelling en wijziging van technische reguleringsnormen, waarbij het minimumbedrag van de in de eerste alinea bedoelde beroepsaansprakelijkheidsverzekering of vergelijkbare garantie als bedoeld in de eerste alinea van dit punt, wordt bepaald. Deze technische reguleringsnormen worden vastgesteld overeenkomstig de artikelen 10 tot en met 14 van Verordening (EU) nr. 1093/2010. De EBA stelt een ontwerp van technische reguleringsnormen tot bepaling van het minimumbedrag van de in de eerste alinea van dit punt bedoelde beroepsaansprakelijkheids­verzekering of vergelijkbare garantie op, dat vóór … aan de Commissie wordt voorgelegd ... (28) . EBA herziet, en indien nodig, stelt ontwerp technische reguleringsnormen op om het minimumgeldbedrag van de in de eerste alinea bedoelde beroepsaansprakelijkheidsverzekering of vergelijkbare garantie te wijzigen, ter voorlegging aan de Commissie voor het eerst vóór … (29) * en verv olgens om de twee jaar. b) Een als kredietbemiddelaar gevestigde natuurlijke persoon, de leden van het bestuur van een als rechtspersoon gevestigde kredietbemiddelaar en de natuurlijke personen die gelijkwaardige taken verrichten bij een kredietbemiddelaar die een rechtspersoon zonder bestuursraad is, staan als betrouwbaar bekend. Zij beschikken ten minste over een blanco strafblad of een soortgelijk nationaal bewijs dat zij zich niet schuldig hebben gemaakt aan ernstige vermogens- of met financiële activiteiten verband houdende delicten; zij mogen niet reeds failliet zijn verklaard, tenzij zij overeenkomstig het nationale recht zijn gerehabiliteerd. c) Een als kredietbemiddelaar gevestigde natuurlijke persoon, de leden van het bestuur van een als rechtspersoon gevestigde kredietbemiddelaar en de natuurlijke personen die gelijkwaardige taken verrichten bij een kredietbemiddelaar die een rechtspersoon zonder bestuursraad is, beschikken over voldoende kennis en bekwaamheid ter zake van kredietovereenkomsten. Wat onder voldoende kennis en bekwaamheid wordt verstaan, wordt door de lidstaat van herkomst op grond van de in bijlage III vervatte beginselen bepaald. 3. De lidstaten zorgen ervoor dat de criteria aan de hand waarvan wordt bepaald of de personeelsleden van de kredietbemiddelaar of van de kredietgever aan de beroeps­vereisten voldoen, openbaar worden gemaakt. 4. De lidstaten zorgen ervoor dat elke toegelaten kredietbemiddelaar, ongeacht of hij als natuurlijke of als rechtspersoon is gevestigd, wordt geregistreerd bij een bevoegde autoriteit in de lidstaat van herkomst. De lidstaten zorgen ervoor dat het register van kredietbemiddelaars en aangestelde vertegenwoordigers wordt bijgehouden en online voor het publiek beschikbaar is. In het register van kredietbemiddelaars wordt ten minste vermeld: a) wat de namen zijn van de tot de bedrijfsleiding behorende personen die voor de bemiddeling verantwoordelijk zijn. De lidstaten kunnen de registratie opleggen van alle natuurlijke personen die in een onderneming die aan krediet­bemiddeling doet, een functie uitoefenen waarbij zij contact hebben met cliënten; b) in welke lidstaten de kredietbemiddelaar op grond van de vrijheid van vestiging of van de vrijheid van dienstverrichting werkzaam is en waarvan de krediet­bemiddelaar kennis heeft gegeven aan de bevoegde autoriteit van de lidstaat van herkomst, overeenkomstig artikel 32, lid 3 ; c) of de kredietbemiddelaar al dan niet verbonden is. Lidstaten die van de in artikel 30 bedoelde mogelijkheid gebruik maken, zorgen ervoor dat in het register vermeld wordt namens welke kredietgever de verbonden kredietbemiddelaar optreedt. De lidstaten die van de in artikel 31 bedoelde mogelijkheid gebruik maken, zorgen ervoor dat in het register wordt vermeld namens welke kredietbemiddelaar of, in het geval van een aangestelde vertegenwoordiger van een verbonden kredietbemiddelaar, namens welke kredietgever de aangestelde vertegenwoordiger optreedt. 5. De lidstaten zorgen ervoor dat: a) de kredietbemiddelaar die een rechtspersoon is, zijn hoofdkantoor heeft in de lidstaat waar zijn statutaire zetel is gevestigd, indien hij volgens zijn nationale recht een statutaire zetel heeft; b) de kredietbemiddelaar die geen rechtspersoon is of die een rechtspersoon is welke volgens zijn nationale recht geen statutaire zetel heeft, zijn hoofdkantoor heeft in de lidstaat waar hij zijn voornaamste activiteit daadwerkelijk uitoefent. 6. Elke lidstaat richt één informatieloket op, dat een vlotte en snelle openbare toegang tot informatie uit het nationale, elektronisch beschikbare en steeds bijgehouden register bewerkstelligt. Dit informatieloket verschaft de identificatiegegevens van de bevoegde autoriteiten van iedere lidstaat. De EBA plaatst op zijn website verwijzingen of hyperlinks naar dat informatieloket. 7. De lidstaat van herkomst draagt er zorg voor dat de toegelaten kredietbemiddelaar en de aangestelde vertegenwoordiger steeds aan de in lid 2 gestelde vereisten voldoen. Dit lid laat het bepaalde in de artikelen 30 en 31 onverlet. 8. De lidstaten kunnen beslissen dit artikel niet toe te passen op personen die de in artikel 4, punt 5), vermelde kredietbemiddelingsactiviteiten incidenteel verrichten in het kader van een beroepswerkzaamheid welke onderworpen is aan wettelijke of bestuursrechtelijke voorschriften of aan een beroepscode op grond waarvan het verrichten van die dienst niet is uitgesloten. 9. Dit lid is niet van toepassing op kredietinstellingen aan welke een vergunning is verleend overeenkomstig Richtlijn 2013/36/EU, noch op andere financiële instellingen die krachtens de nationale wetgeving aan een gelijkwaardige vergunning- en toezichtregeling zijn onderworpen. Artikel 30 Met slechts één kredietgever verbonden kredietbemiddelaar 1. Onverminderd artikel 31, lid 1, kunnen de lidstaten toestaan dat een verbonden kredietbemiddelaar in de zin van artikel 4, punt 7), onder a), door de bevoegde autoriteiten wordt toegelaten door de kredietgever namens welke hij uitsluitend optreedt . De kredietgever blijft in dat geval geheel en onvoorwaardelijk aansprakelijk voor elk handelen of nalaten door de verbonden kredietbemiddelaar die namens de kredietgever in het kader van deze richtlijn optreedt. De lidstaten verplichten de kredietgever er zorg voor te dragen dat de verbonden kredietbemiddelaar ten minste aan de in artikel 29, lid 2, gestelde professionele vereisten voldoet. ▌ 2. Onverminderd het bepaalde in artikel 34 houdt de kredietgever toezicht op de activiteiten van de verbonden kredietbemiddelaar bedoeld in artikel 4, punt 7), onder a), teneinde ervoor te zorgen dat deze kredietbemiddelaar steeds aan de voorschriften van deze richtlijn voldoet. In het bijzonder dient de kredietgever erop toe te zien dat de verbonden kredietbemiddelaar en zijn personeelsleden aan de kennis- en bekwaamheidseisen voldoen. Artikel 31 Aangestelde vertegenwoordigers 1. De lidstaten kunnen besluiten dat de kredietbemiddelaar aangestelde vertegenwoordigers mag aanwijzen. Indien de aangestelde vertegenwoordiger is aangesteld door een verbonden kredietbemiddelaar als omschreven in artikel 4, punt 7), onder i), blijft de kredietgever geheel en onvoorwaardelijk aansprakelijk voor elk handelen of nalaten aan de zijde van de aangestelde vertegenwoordiger die namens die verbonden krediet­bemiddelaar in het kader van deze richtlijn handelt. De krediet­bemiddelaar blijft in andere gevallen geheel en onvoorwaardelijk aansprakelijk voor elk handelen of nalaten door de aangestelde vertegenwoordiger die namens hem in het kader van deze richtlijn handelt. 2. De kredietbemiddelaars dragen er zorg voor dat de aangestelde vertegenwoordigers ten minste aan de in artikel 29, lid 2, gestelde beroepsvereisten voldoen. De lidstaat van herkomst mag evenwel bepalen dat de beroepsaansprakelijkheidsverzekering kan worden afgesloten of een vergelijkbare garantie kan worden gesteld door een kredietbemiddelaar namens welke de aangestelde vertegenwoordiger gemachtigd is op te treden. 3. Onverminderd artikel 34 houden kredietbemiddelaars toezicht op de activiteiten van hun aangestelde vertegenwoordigers om ervoor te zorgen dat zij de voorschriften van deze richtlijn volledig naleven. De kredietbemiddelaars zijn in het bijzonder verantwoordelijk voor het controleren dat de aangestelde vertegenwoordigers en hun personeelsleden aan de kennis- en bekwaamheidsvereisten voldoen. 4. Lidstaten die toestaan dat een kredietbemiddelaar vertegenwoordigers mag aanwijzen, stellen een openbaar register in dat ten minste de in artikel 29, lid 4, bedoelde informatie bevat. Aangestelde vertegenwoordigers worden geregistreerd in het openbaar register van de lidstaat waar zij gevestigd zijn. Het register wordt regelmatig bijgewerkt. Het kan online door het publiek worden geraadpleegd. Artikel 32 Vrijheid van vestiging ▌en vrijheid ▌van dienstverrichting door kredietbemiddelaars 1. De toelating van een kredietbemiddelaar door de bevoegde autoriteit van de lidstaat van herkomst, als vervat in artikel 29, lid 1, geldt voor het gehele grondgebied van de Unie, zonder dat nadere toelating door de bevoegde autoriteiten van de lidstaat van ontvangst vereist is voor het uitvoeren van de door de toelating gedekte activiteiten en verrichting van diensten mits de activiteiten die de krediet­bemiddelaar voornemens is in de lidstaten van ontvangst te verrichten, onder de toelating vallen. Het is evenwel de kredietbemiddelaar niet toegestaan diensten te verrichten met betrekking tot kredietovereenkomsten die door niet-kredietinstellingen aan consumenten worden aangeboden in een lidstaat waar dergelijke niet-kredietinstellingen niet zijn toegelaten om werkzaam te zijn. 2. Het is aangestelde vertegenwoordigers die zijn aangesteld in een lidstaat welke gebruik maakt van de bij artikel 31 geboden mogelijkheid, niet toegestaan alle of een deel van de in artikel 4, punt 5), genoemde kredietbemiddelingsactiviteiten te verrichten of adviesdiensten te verlenen in lidstaten waar dergelijke aangestelde vertegenwoordigers niet zijn toegelaten om werkzaam te zijn. 3. Een toegelaten kredietbemiddelaar die voornemens is voor het eerst in een of meer lidstaten zijn bedrijf uit te oefenen in het kader van vrije dienstverrichting, of die een bijkantoor opricht , stelt de bevoegde autoriteiten van de lidstaat van herkomst op de hoogte. Binnen een maand nadat deze bevoegde autoriteiten op de hoogte zijn gesteld, stellen zij de bevoegde autoriteiten van de lidstaat van ontvangst in kennis van het voornemen van de kredietbemiddelaar en brengen zij tegelijkertijd de kredietbemiddelaar van deze kennisgeving op de hoogte. Zij melden aan de bevoegde autoriteiten van de lidstaat of de lidstaten van ontvangst met welke kredietgevers de kredietbemiddelaar verbonden is, en of de kredietgevers geheel en onvoorwaardelijk aansprakelijk zijn voor de activiteiten van de kredietbemiddelaar. De lidstaat van ontvangst maakt gebruik van de van de lidstaat van herkomst ontvangen gegevens om de nodige informatie in te voeren. De kredietbemiddelaar kan zijn werkzaamheden aanvangen een maand nadat hij van de bevoegde autoriteiten van de lidstaat van herkomst heeft vernomen dat zij de in de tweede alinea bedoelde kennisgeving hebben gedaan. 4. Voordat het bijkantoor van de kredietbemiddelaar zijn werkzaamheden aanvangt of binnen twee maanden na ontvangst van de in lid 3, tweede alinea, bedoelde kennisgeving, treffen de bevoegde autoriteiten van de lidstaat van ontvangst voorbereidingen voor het toezicht op de kredietbemiddelaar overeenkomstig artikel 34, en delen zij de kredietbemiddelaar indien nodig mee onder welke voorwaarden die werkzaamheden, op gebieden die niet onder het Unierecht zijn geharmoniseerd, in de lidstaat van ontvangst mogen worden verricht. Artikel 33 Intrekking van de toelating van kredietbemiddelaars 1. De bevoegde autoriteit van de lidstaat van herkomst kan de overeenkomstig artikel 29 verleende toelating intrekken indien een dergelijke kredietbemiddelaar: a) uitdrukkelijk te kennen heeft gegeven geen gebruik te zullen maken van de toelating of gedurende de voorafgaande zes maanden geen kredietbemiddelingsactiviteiten heeft uitgeoefend in de zin van artikel 4, onder 5), noch bemiddelingsdiensten heeft verleend, tenzij de betrokken lidstaat voorschrijft dat in die gevallen de toelating vervalt; b) de toelating heeft verkregen door middel van onjuiste of misleidende verklaringen of door middel van elk ander onrechtmatig middel; c) niet meer voldoet aan de voorwaarden waaronder de toelating is verleend; d) in een van de gevallen verkeert waarin de nationale wetgeving voor gevallen die buiten het toepassingsgebied van deze richtlijn vallen , intrekking voorschrijft; e) de overeenkomstig deze richtlijn vastgestelde voorschriften betreffende de voorwaarden voor de bedrijfsuitoefening door kredietbemiddelaars op grove of systematische wijze heeft geschonden. 2. Indien de toelating van een kredietbemiddelaar door de bevoegde autoriteit van de lidstaat van herkomst wordt ingetrokken, stelt die lidstaat de bevoegde autoriteiten van de lidstaat van ontvangst daarvan zo spoedig mogelijk en uiterlijk binnen veertien dagen op passende wijze in kennis. 3. De lidstaten zorgen ervoor dat de kredietbemiddelaar waarvan de toelating is ingetrokken, onverwijld uit het register wordt geschrapt. Artikel 34 Toezicht op de kredietbemiddelaar en de aangestelde vertegenwoordiger 1. De lidstaten zorgen ervoor dat de activiteiten van de kredietbemiddelaar onder toezicht van de bevoegde autoriteiten van de lidstaat van herkomst staan. De lidstaten van herkomst zorgen ervoor dat de verbonden kredietbemiddelaar aan toezicht is onderworpen, hetzij rechtstreeks, hetzij in het kader van het toezicht op de kredietgever namens welke hij optreedt, indien de kredietgever een kredietinstelling is die in het bezit is van een vergunning in de zin van Richtlijn 2013/36/EU, of een andere financiële instelling die krachtens nationale wetgeving aan een gelijkwaardige vergunning- en toezichtregeling is onderworpen. Indien de verbonden kredietbemiddelaar echter diensten in een andere lidstaat dan de lidstaat van herkomst verricht, staat hij rechtstreeks onder toezicht. De lidstaat van herkomst die de kredietbemiddelaar toestaat om in overeenstemming met artikel 31 vertegenwoordigers aan te wijzen, zorgt ervoor dat de aangestelde vertegenwoordigers onder toezicht staan, hetzij rechtstreeks, hetzij in het kader van het toezicht op de kredietbemiddelaar namens welke hij optreedt. 2. De bevoegde autoriteiten van de lidstaten waar de kredietbemiddelaar een bijkantoor heeft, zien erop toe dat de door de kredietbemiddelaar op hun grondgebied verrichte diensten voldoen aan de vereisten van artikel 7, lid 1, en van de artikelen 8, 9, 10, 11, 13, 14, 15, 16, 17, 20, 20 en 39, alsmede van de op grond daarvan vastgestelde maatregelen. Indien de bevoegde autoriteiten van een lidstaat van ontvangst constateren dat een krediet­bemiddelaar met bijkantoor op hun grondgebied de in die lidstaat op grond van artikel 7, lid 1, en van de artikelen 8, 9, 10, 11, 13, 14, 15, 16, 17, 20, 22 en 39 vastgestelde maatregelen overtreedt, eisen dat de kredietbemiddelaar een einde maakt aan de onrechtmatige situatie. Indien de betrokken kredietbemiddelaar hieraan geen gevolg geeft, ondernemen de bevoegde autoriteiten van de lidstaat van ontvangst alle nodige acties om ervoor te zorgen dat de kredietbemiddelaar een einde maakt aan de onregelmatigheid. Van de aard van die actie wordt mededeling gedaan aan de bevoegde autoriteiten van de lidstaat van herkomst. Indien de kredietbemiddelaar, in weerwil van de door de lidstaat van ontvangst ondernomen actie, de in de eerste alinea bedoelde, in de lidstaat van ontvangst geldende wettelijke of bestuursrechtelijke maatregelen, blijft overtreden, kan de lidstaat van ontvangst, na de bevoegde autoriteiten van de lidstaat van herkomst daarvan in kennis te hebben gesteld, passende acties ondernemen om verdere onregelmatigheden te voorkomen of te bestraffen; zo nodig kan hij de kredietbemiddelaar beletten op zijn grondgebied nieuwe transacties te verrichten. De Commissie wordt onverwijld van dergelijke acties op de hoogte gesteld. Indien de bevoegde autoriteit van de lidstaat van herkomst dergelijke acties van de lidstaat van ontvangst niet aanvaardt, kan zij overeenkomstig artikel 19 van Verordening (EU) nr. 1093/2010 de zaak verwijzen naar de EBA en haar om assistentie verzoeken. In dat geval kan de EBA handelen overeenkomstig de haar bij dat artikel verleende bevoegdheden. 3. De bevoegde autoriteiten van de lidstaat waar het bijkantoor is gevestigd, kunnen de op het bijkantoor van toepassing zijnde regeling aan een onderzoek onderwerpen en zodanige wijzigingen verlangen als strikt noodzakelijk om aan de in lid 2 bedoelde verplichtingen te voldoen en om de bevoegde autoriteiten van de lidstaat van herkomst in staat te stellen de in artikel 7, leden 2, 3 en 4 bepaalde verplichtingen en ook de dienovereenkomstig vastgestelde maatregelen met betrekking tot de door het bijkantoor verrichte diensten te handhaven. 4. Indien de bevoegde autoriteit van de lidstaat van ontvangst duidelijke en aantoonbare redenen heeft om te concluderen dat een in die lidstaat op grond van de vrije dienstverrichting werkzame kredietbemiddelaar handelt in strijd met de verplichtingen die uit de krachtens deze richtlijn vastgestelde maatregelen voortvloeien, of dat een kredietbemiddelaar met bijkantoor op haar grondgebied handelt in strijd met andere dan de in lid 2 genoemde verplichtingen die uit de krachtens deze richtlijn vastgestelde maatregelen voortvloeien, brengt zij haar bevindingen ter kennis van de bevoegde autoriteit van de lidstaat van herkomst die de nodige acties onderneemt. Indien de bevoegde autoriteit van de lidstaat van herkomst niet binnen één maand na ontvangst van de bevindingen acties onderneemt of indien, in weerwil van de door de bevoegde autoriteit van de lidstaat van herkomst ondernomen acties, een krediet­bemiddelaar blijft handelen op een wijze die duidelijk afbreuk doet aan het belang van de consument in de lidstaat van ontvangst of aan het behoorlijk functioneren van de markt: a) treft de bevoegde autoriteit van de lidstaat van ontvangst, na de bevoegde autoriteit van de lidstaat van herkomst daarvan in kennis te hebben gesteld, de nodige acties om de consument te beschermen en de markt behoorlijk te laten functioneren, waaronder door de kredietbemiddelaar te beletten nieuwe transacties op haar grondgebied te verrichten. De Commissie en de EBA worden onverwijld van deze acties op de hoogte gesteld; b) kan de bevoegde autoriteit van de lidstaat van ontvangst overeenkomstig artikel 19 van Verordening (EU) nr. 1093/2010 de zaak naar de EBA verwijzen en haar om assistentie verzoeken. In dat geval kan de EBA handelen overeenkomstig de haar bij dat artikel verleende bevoegdheden. 5. Lidstaten dragen ervoor zorg dat in gevallen, waarin een in een andere lidstaat toegelaten kredietbemiddelaar een bijkantoor opricht op zijn grondgebied, de bevoegde autoriteiten van de lidstaat van herkomst, in het kader van de uitoefening van hun bevoegdheden en na de bevoegde autoriteiten van de lidstaat van ontvangst daarvan in kennis te hebben gesteld, in het bijkantoor ter plaatse inspecties kunnen verrichten. 6. De bij dit artikel vastgestelde taakverdeling tussen de lidstaten laat de bevoegdheden die de lidstaten op gebieden welke niet onder deze richtlijn vallen, onverlet overeenkomstig hun verplichtingen onder het Unierecht. Hoofdstuk 12 Toelating van en toezicht op niet-kredietinstellingen Artikel 35 Toelating van en toezicht op niet-kredietinstellingen De lidstaten zorgen ervoor dat niet-kredietinstellingen zijn onderworpen aan een passende toelatingsprocedure, die onder meer, inschrijving van de niet-kredietinstelling in een register omvat, alsook aan een regeling voor toezicht door een bevoegde autoriteit. Hoofdstuk 13 Samenwerking tussen bevoegde autoriteiten van verschillende lidstaten Artikel 36 Samenwerkingsplicht 1. De bevoegde autoriteiten van de verschillende lidstaten werken samen om de in deze richtlijn bepaalde taken te kunnen vervullen; zij maken daartoe gebruik van de bevoegdheden waarover zij op grond van deze richtlijn of van de nationale wetgeving beschikken. De bevoegde autoriteiten verlenen assistentie aan de bevoegde autoriteiten van de andere lidstaten. Met name wisselen zij informatie uit en werken zij samen in geval van een onderzoek of toezicht. Om de samenwerking en met name de uitwisseling van informatie te vergemakkelijken en te versnellen, wijzen de lidstaten één bevoegde autoriteit als contactpunt voor de toepassing van deze richtlijn aan. De lidstaten delen de Commissie en de overige lidstaten mee welke autoriteiten zijn aangewezen om het verzoek tot uitwisseling van gegevens of tot samenwerking in ontvangst te nemen. 2. De lidstaten nemen de nodige administratieve en organisatorische maatregelen om de in lid 1 bedoelde assistentie te vergemakkelijken. 3. De overeenkomstig lid 1 als contactpunt voor de toepassing van deze richtlijn aangewezen bevoegde autoriteiten van de lidstaten voorzien elkaar onmiddellijk van alle gegevens die de overeenkomstig lid 5 aangewezen bevoegde autoriteiten nodig hebben voor het vervullen van hun taken die zijn omschreven in de krachtens deze richtlijn vastgestelde maatregelen. De bevoegde autoriteiten die op grond van deze richtlijn gegevens uitwisselen, kunnen bij de mededeling ervan aangeven dat zij alleen met hun uitdrukkelijke instemming mogen worden doorgegeven; de gegevens mogen dan alleen worden uitgewisseld voor de doeleinden waarmee die autoriteiten hebben ingestemd. De als contactpunt aangewezen bevoegde autoriteit mag de ontvangen informatie aan de andere bevoegde autoriteiten doorgeven, doch mag de informatie aan andere instanties of natuurlijke of rechtspersonen alleen doorgeven met de uitdrukkelijke instemming van de bevoegde autoriteiten die de informatie hebben meegedeeld, en uitsluitend voor de doeleinden waarmee die autoriteiten hebben ingestemd, met uitzondering van afdoende gerechtvaardigde omstandigheden, in welk geval het onverwijld het contactpunt op de hoogte stelt, dat de gegevens heeft geleverd. 4. De bevoegde autoriteit kan het verzoek tot samenwerking bij onderzoek of toezicht dan wel tot uitwisseling van informatie, overeenkomstig lid 3, alleen afwijzen indien: a) het onderzoek, de verificatie ter plaatse, het toezicht of de uitwisseling van informatie gevaar zou kunnen opleveren voor de soevereiniteit, de veiligheid of de openbare orde van de aangezochte lidstaat; b) voor dezelfde feiten en tegen dezelfde personen reeds een gerechtelijke procedure is ingesteld bij de autoriteiten van de aangezochte lidstaat; c) tegen dezelfde personen en voor dezelfde feiten in de aangezochte lidstaat reeds een definitieve uitspraak is gedaan. In geval van een dergelijke weigering, stelt de bevoegde autoriteit de verzoekende bevoegde autoriteit in kennis van de afwijzing, met een zo uitvoerig mogelijke opgave van redenen. Artikel 37 Schikking van meningsverschillen tussen de bevoegde autoriteiten van verschillende lidstaten De bevoegde autoriteiten kunnen , indien een verzoek tot samenwerking, met name tot uitwisseling van informatie, is afgewezen of niet binnen een redelijke termijn gevolg heeft gekregen, de zaak verwijzen naar de EBA en haar overeenkomstig artikel 19 van Verordening (EU) nr. 1093/2010 om assistentie verzoeken. In dat geval handelt de EBA overeenkomstig de haar bij dat artikel toegekende bevoegdheden en is haar overeenkomstig dat artikel genomen besluit bindend voor de betrokken bevoegde autoriteiten, ongeacht of zij deel uitmaken van de EBA. Hoofdstuk 14 Slotbepalingen Artikel 38 Sancties 1. De lidstaten stellen de regels vast inzake de sancties die gelden voor inbreuken op de krachtens deze richtlijn vastgestelde nationale bepalingen , en nemen de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat deze worden toegepast. De sancties hebben een doeltreffend, evenredig en afschrikkend karakter. 2. De lidstaten bepalen dat de bevoegde autoriteit iedere administratieve sanctie wegens schending van de ter omzetting van deze richtlijn vastgestelde bepalingen openbaar kan maken , tenzij dit ernstig gevaar zou opleveren voor de financiële markten of de betrokken partijen in onevenredige mate zou schaden. Artikel 39▌ Regeling voor geschillenbeslechting 1. De lidstaten zien erop toe dat passende en doeltreffende klachten- en beroepsprocedures voor buitengerechtelijke beslechting van geschillen tussen consumenten en kredietgevers , kredietbemiddelaars en aangestelde vertegenwoordigers over kredietovereenkomsten worden ingesteld, die in voorkomend geval voor bestaande instanties worden gevoerd. De lidstaten zien erop toe dat deze procedures van toepassing zijn op de kredietgever en de kredietbemiddelaar, en op de activiteiten van de aangestelde vertegenwoordiger . 2. De lidstaten verplichten de instanties die betrokken zijn bij een buitengerechtelijke beslechting van consumentenzaken, samen te werken, opdat ook grensoverschrijdende geschillen inzake kredietovereenkomsten kunnen worden opgelost. Artikel 40▌ Uitoefening van de bevoegdheidsdelegatie 1. De bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen, wordt aan de Commissie toegekend onder de in dit artikel neergelegde voorwaarden. 2. De in artikel 14, lid 9, en artikel 17, lid 8, bedoelde bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen, wordt aan de Commissie voor onbepaalde tijd toegekend met ingang van … (30) . 3. Het Europees Parlement of de Raad kan de in artikel 14, lid 9, en artikel 17, lid 8, bedoelde bevoegdheidsdelegatie te allen tijde intrekken. Het besluit tot intrekking beëindigt de delegatie van de in dat besluit genoemde bevoegdheden. Het wordt van kracht op de dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie of op een daarin genoemde latere datum. Het laat de geldigheid van de reeds van kracht zijnde gedelegeerde handelingen onverlet. 4. Zodra de Commissie een gedelegeerde handeling vaststelt, doet zij daarvan gelijktijdig kennisgeving aan het Europees Parlement en de Raad. 5. Een overeenkomstig artikel 14, lid 9, en artikel 17, lid 8, vastgestelde gedelegeerde handeling treedt alleen in werking indien het Europees Parlement noch de Raad binnen een termijn van drie maanden na de kennisgeving van de handeling aan het Europees Parlement en de Raad daartegen bezwaar heeft gemaakt, of indien zowel het Europees Parlement als de Raad voor het verstrijken van die termijn de Commissie hebben medegedeeld dat zij daartegen geen bezwaar zullen maken. Die termijn wordt op initiatief van het Europees Parlement of van de Raad met drie maanden verlengd. Artikel 41 Dwingend karakter van deze richtlijn De lidstaten dragen er zorg voor dat: a) de consument geen afstand kan doen van de rechten die hem worden toegekend krachtens het nationale recht die deze richtlijn omzetten; b) de maatregelen die zij ter omzetting van deze richtlijn vaststellen niet aldus kunnen worden omzeild dat de consument de bij deze richtlijn geboden bescherming kan verliezen , als gevolg van de wijze waarop overeenkomsten zijn opgesteld, met name doordat een kredietovereenkomst in de zin van deze richtlijn is opgenomen in een kredietovereenkomst waarvan de aard of het doel het mogelijk maakt de toepassing van die maatregelen te ontwijken. ▌ Artikel 42 Omzetting 1. De lidstaten stellen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen om aan deze richtlijn te voldoen, vast en maken deze bekend uiterlijk … (31) . Zij delen de Commissie de tekst van deze bepalingen onverwijld mee. Indien de stukken die door de lidstaten worden overlegd als bijlage bij de kennisgeving van hun omzettingsmaatregelen, niet toereikend zijn om volledig inzicht te krijgen in de mate waarin die bepalingen in overeenstemming zijn met bepaalde artikelen van deze richtlijn, kan de Commissie, op verzoek van de EBA met het oog op de uitvoering van haar taken uit hoofde van Verordening (EU) nr. 1093/2010 of op eigen initiatief, verlangen dat de lidstaten meer gedetailleerde informatie met betrekking tot de omzetting van deze richtlijn en uitvoering van die bepalingen verstrekken. 2. De lidstaten passen de in lid 1 bepalingen toe met ingang van … * . Wanneer de lidstaten die bepalingen vaststellen, wordt in die bepalingen zelf of bij de officiële bekendmaking daarvan naar deze richtlijn verwezen. De regels voor deze verwijzing worden vastgesteld door de lidstaten. 3. De lidstaten delen de Commissie de tekst van de belangrijkste bepalingen van intern recht mede die zij op het onder deze richtlijn vallende gebied vaststellen. Artikel 43 Overgangsbepalingen 1. Deze richtlijn is niet van toepassing op kredietovereenkomsten die geldig zijn aangegaan voor ... (32) . 2. Kredietbemiddelaars die de in artikel 4, punt 5), bedoelde kredietbemiddelingsactiviteiten voor … (33) reeds verrichten en die nog niet overeenkomstig de bij het nationaal recht van de lidstaat van herkomst ter uitvoering van deze richtlijn gestelde voorwaarden zijn toegelaten, kunnen die activiteiten overeenkomstig het nationale recht blijven verrichten tot … (34) * . De kredietbemiddelaar die van deze afwijking gebruik maakt, mag de activiteiten uitsluitend in de lidstaat van herkomst blijven verrichten, tenzij hij tevens aan de wettelijke eisen van de lidstaat van ontvangst voldoet. 3. Kredietgevers, de krediet­bemiddelaars en de aangestelde vertegenwoordigers die vóór … (35) ** bij deze richtlijn gereglementeerde activiteiten verrichten, moeten uiterlijk op …** aan de nationale voorschriften ter omzetting van artikel 9 voldoen. Artikel 44 Evaluatiebepaling 1. De Commissie voert uiterlijk … (36) een evaluatie van deze richtlijn uit. Bij de evaluatie worden de doeltreffendheid en geschiktheid van de bepalingen ten aanzien van de consument en de interne markt nagegaan. De evaluatie houdt het volgende in: a) een beoordeling van het gebruik van het ESIS door de consument, zijn inzicht in het ESIS, en de mate waarin het hem voldoening schenkt; b) een analyse van andere precontractuele informatieverstrekking; c) een analyse van de grensoverschrijdende activiteiten van kredietbemiddelaars en kredietgevers; d) een analyse van de ontwikkeling van de markt voor niet-kredietinstellingen die kredietovereenkomsten met betrekking tot voor bewoning bestemde onroerende goederen verstrekken; e) een beoordeling van de behoefte aan verdere maatregelen, waaronder een paspoort voor niet-kredietinstellingen die kredietovereenkomsten met betrekking tot voor bewoning bestemde onroerende zaken verstrekken; f) een onderzoek naar de behoefte aan invoering van aanvullende rechten en verplichtingen met betrekking tot de postcontractuele fase van krediet­overeenkomsten; g) een beoordeling van het toepassingsgebied van deze richtlijn, gelet op het effect ervan op andere, substitueerbare vormen van kredietverstrekking; h) een onderzoek naar de behoefte aan aanvullende maatregelen, met het oog op de traceerbaarheid van kredietovereenkomsten die zijn gewaarborgd met voor bewoning bestemde onroerende goederen; i) een beoordeling van de beschikbaarheid en de vergelijkbaarheid van trendmatige gegevens over de prijzen van voor bewoning bestemde onroerende goederen; j) een beoordeling van de wenselijkheid van verdere toepassing van Richtlijn 2008/48/EG op niet-gewaarborgde kredieten voor de renovatie van voor bewoning bestemde onroerende goederen, waarvan het totale bedrag het in artikel 2, lid 2, onder c), van die richtlijn bepaalde maximum overschrijdt; k) een beoordeling van de vraag of de regelingen voor het openbaar maken van sancties uit hoofde van artikel 38, lid 2, leidt tot voldoende transparantie; l) een beoordeling van de evenredigheid van de in artikel 11, lid 6, en artikel 13, lid 2 bedoelde waarschuwingen en van de mogelijkheid tot verdere harmonisatie van de risicowaarschuwingen. Artikel 45 Nadere initiatieven inzake het verantwoord verstrekken en opnemen van krediet De Commissie brengt uiterlijk op … (37) een uitvoerig verslag uit over de algemene problematiek van overmatige particuliere schuldenlasten die rechtstreeks verband houdt met kredietactiviteiten. Zij onderzoekt ook of er behoefte is aan toezicht op de kredietregisters en of de markten flexibeler en betrouwbaarder kunnen worden gemaakt. Dat verslag gaat, in voorkomend geval, vergezeld van wetgevingsvoorstellen. Artikel 46 Wijziging van Richtlijn 2008/48/EG In artikel 2 van Richtlijn 2008/48/EG wordt het volgende lid ingevoegd: " "2 bis. Niettegenstaande lid 2, punt c), is deze richtlijn van toepassing op overeenkomsten betreffende niet-gewaarborgde kredieten voor de renovatie van voor bewoning bestemde onroerende goederen waarvan het totaal kredietbedrag hoger is dan 75 000 EUR." Artikel 47 Inwerkingtreding Deze richtlijn treedt in werking op de twintigste dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie . Artikel 48 Adressaten Deze richtlijn is gericht aan de lidstaten. Gedaan te Voor het Europees Parlement Voor de Raad De voorzitter De voorzitter BIJLAGE I BEREKENING VAN HET JAARLIJKSE KOSTENPERCENTAGE I. De basisvergelijking die de gelijkwaardigheid van de kredietopnemingen enerzijds en de aflossingen en kosten anderzijds weergeeft. De basisvergelijking ter bepaling van het jaarlijkse kostenpercentage geeft op jaarbasis de gelijkheid weer tussen de som van de geactualiseerde waarden van de krediet­opnemingen enerzijds, en de som van de geactualiseerde waarden van de aflossingen en betalingen van kosten anderzijds: waarbij: — X = het jaarlijkse kostenpercentage;  m = het volgnummer van de laatste kredietopneming; — k = het volgnummer van een kredietopneming, waarbij 1 ≤ k ≤ m;  C k = het bedrag van kredietopneming nummer k; — t k = het tijdsinterval, uitgedrukt in jaren en fracties van jaren, tussen de datum van de eerste kredietopneming en de datum van elke latere kredietopneming, waarbij t 1 = 0; — m' = het volgnummer van de laatste aflossing of betaling van kosten; — l = het volgnummer van een aflossing of betaling van kosten;  D 1 = het bedrag van een aflossing of betaling van kosten; — s 1 = het tijdsinterval, uitgedrukt in jaren en fracties van jaren, tussen de datum van de eerste kredietopneming en de datum van elke aflossing of betaling van kosten. Opmerkingen: a) De door beide partijen op diverse tijdstippen betaalde bedragen zijn niet noodzakelijk gelijk en worden niet noodzakelijk met gelijke tijdsintervallen betaald. b) De aanvangsdatum is die van de eerste kredietopneming. c) Tijdsintervallen tussen de data die bij de berekeningsmethoden worden gebruikt, worden uitgedrukt in jaren of fracties van jaren. Een jaar wordt geacht 365 dagen (366 dagen voor een schrikkeljaar), 52 weken of twaalf gelijke maanden te tellen. Een gelijke maand wordt geacht 30,41666 dagen te tellen (d.w.z. 365/12), zowel in een gewoon jaar als in een schrikkeljaar. Indien het bij de berekening gebruikte tijdsinterval niet in gehele weken, maanden of jaren kan worden uitgedrukt, dient het te worden uitgedrukt in gehele weken, maanden of jaren in combinatie met een aantal dagen. In het geval van dagen: i) wordt elke dag geteld, ook weekend- en feestdagen; ii) wordt er teruggeteld in gelijke perioden en vervolgens dagen tot de datum van de eerste opneming; iii) wordt de lengte van de periode in dagen verkregen door de eerste dag niet en de laatste dag wel mee te tellen, waarna de periode in jaren wordt uitgedrukt door het verkregen aantal te delen door het aantal dagen (365 of 366 dagen) van het gehele jaar, waarbij wordt teruggeteld van de laatste dag tot dezelfde dag van het voorgaande jaar. d) De uitkomst van de berekening wordt ten minste tot op de eerste decimaal weergegeven. Als de volgende decimaal groter is dan of gelijk is aan 5, wordt de eerste decimaal met 1 vermeerderd. e) De vergelijking kan met slechts één sommatie worden herschreven aan de hand van het begrip flux (Ak). De flux is positief of negatief, d.w.z. wordt gedurende de perioden 1 tot en met n respectievelijk betaald of ontvangen, en wordt uitgedrukt in jaren: waarbij S het saldo van de geactualiseerde flux is en nul bedraagt indien de flux gelijkwaardig is. II. Aanvullende hypotheses voor de berekening van het jaarlijkse kostenpercentage a) Indien de consument op grond van de kredietovereenkomst vrij kan kiezen hoeveel krediet hij opneemt, wordt verondersteld dat het totale kredietbedrag onmiddellijk volledig wordt opgenomen. b) Indien een kredietovereenkomst verschillende mogelijkheden van kredietopneming met verschillende kosten of debetrentevoeten biedt, wordt verondersteld dat het totaal kredietbedrag tegen de hoogste kosten en debetrentevoet wordt opgenomen, toegepast op het meest gebruikelijke mechanisme voor kredietopneming waarvan in het kader van dat soort kredietovereenkomst gebruik wordt gemaakt. c) Indien een kredietovereenkomst de consument in het algemeen de vrijheid biedt om te kiezen hoeveel krediet hij opneemt, maar bij de verschillende wijzen van krediet­opneming een beperking oplegt met betrekking tot het bedrag en de termijn, wordt verondersteld dat het kredietbedrag op de vroegste datum waarin de overeenkomst voorziet, overeenkomstig deze kredietopnemingsbeperkingen wordt opgenomen. d) Indien voor een beperkte termijn of een beperkt bedrag verschillende debetrentevoeten en kosten worden aangeboden, worden de hoogste debetrentevoet en kosten geacht als de debetrente en kosten te gelden voor de gehele duur van de kredietovereenkomst. e) Met betrekking tot kredietovereenkomsten waarvoor een vaste debetrentevoet voor de eerste periode is overeengekomen en waarvoor aan het eind van deze periode een nieuwe debetrentevoet wordt vastgesteld, die vervolgens periodiek wordt aangepast volgens een overeengekomen indicator of interne referentierentevoet, wordt bij de berekening van het jaarlijkse kostenpercentage uitgegaan van de hypothese dat aan het eind van de periode met vaste debetrentevoet de debetrentevoet dezelfde is als op het tijdstip van de berekening van het jaarlijkse kostenpercentage, op basis van de waarde van de overeengekomen indicator of interne referentierentevoet op dat tijdstip, doch niet lager dan de vaste debetrentevoet. f) Indien het plafond dat op het krediet van toepassing is, nog niet is overeengekomen, wordt het geacht 170.000 EUR te bedragen. In het geval van kredietovereenkomsten die geen voorwaardelijke verplichtingen of garanties zijn, en die niet het verwerven of behouden van een recht op vastgoed of grond tot oogmerk hebben, en voor geoorloofde debetstanden, debetkaarten met uitgestelde betaling of kredietkaarten wordt het plafond geacht 1 500 EUR te bedragen. g) In het geval van andere kredietovereenkomsten dan geoorloofde debetstanden, overbruggingsleningen, gedeelde vermogenskredietovereenkomsten ( shared equity-overeenkomsten), voorwaardelijke verplichtingen of garanties en kredietovereenkomsten voor onbepaalde tijd als bedoeld in de hypotheses die zijn opgenomen in de punten i), j), k), l) en m): i) indien de datum of het bedrag van een door de consument te verrichten terugbetaling van kapitaal niet kan worden vastgesteld, wordt de terugbetaling geacht te zijn verricht op de vroegste datum en met het laagste bedrag waarin de kredietovereenkomst voorziet; ii) indien het interval tussen de datum van de eerste opneming en de datum van de eerste door de consument te betalen aflossing niet kan worden vastgesteld, wordt het geacht het kortste interval te zijn. h) Indien de datum of het bedrag van een door de consument te verrichten betaling niet op basis van de kredietovereenkomst of op basis van de in de punten g), i), j), k), l) en m) opgesomde hypotheses kan worden vastgesteld, wordt de betaling geacht te zijn verricht in overeenstemming met de door de kredietgever bepaalde data en voorwaarden, en, indien deze onbekend zijn: i) wordt de rente samen met de aflossing van het kapitaal betaald; ii) worden de in één bedrag uitgedrukte niet-rentekosten betaald op de datum waarop de kredietovereenkomst wordt gesloten; iii) worden in verschillende betalingen uitgedrukte niet-rentekosten betaald in periodieke afbetalingstermijnen, te beginnen op de datum van de eerste aflossing van kapitaal, en indien het bedrag van die betalingen onbekend is,worden deze geacht gelijke bedragen te zijn; (iv) dekt de laatste betaling het saldo van het kapitaal, de rente en de eventuele overige kosten. i) In het geval van een geoorloofde debetstand wordt verondersteld dat het totaal kredietbedrag volledig en voor de volledige duur van de kredietovereenkomst wordt opgenomen. Indien de duur van de geoorloofde debetstand onbekend is, wordt bij de berekening van het jaarlijkse kostenpercentage uitgegaan van de hypothese dat de duur van het krediet drie maanden bedraagt. j) In het geval van een overbruggingskrediet wordt verondersteld dat het totaal kredietbedrag volledig en voor de volledige duur van de kredietovereenkomst wordt opgenomen. Indien de duur van de kredietovereenkomst onbekend is, wordt bij de berekening van het jaarlijkse kostenpercentage uitgegaan van de hypothese dat de duur van het krediet 12 maanden bedraagt. k) In het geval van een andere kredietovereenkomst voor onbepaalde tijd dan een geoorloofde debetstand of dan een overbruggingslening, wordt verondersteld dat: i) voor kredietovereenkomsten die het verwerven of behouden van rechten op onroerend goed tot oogmerk hebben, het krediet vanaf de datum van de eerste kredietopneming voor een periode van 20 jaar wordt verstrekt en dat de laatste betaling door de consument het saldo van het kapitaal, de rente en eventuele overige kosten dekt; en dat voor kredietovereenkomsten die niet het verwerven of behouden van rechten op onroerend goed tot oogmerk hebben of die door middel van debetkaarten met uitgestelde betaling of kredietkaarten worden opgenomen, de periode één jaar bedraagt; ii) het kapitaal vanaf één maand na de datum van de eerste kredietopneming door de consument in gelijke maandelijkse termijnen wordt terugbetaald. In gevallen waarin het kapitaal binnen elke betalingstermijn uitsluitend volledig in één betaling moet worden terugbetaald, worden achtereenvolgende kredietopnemingen en terugbetalingen door de consument van het gehele kapitaal geacht over de periode van één jaar plaats te vinden. Rente en overige kosten worden overeenkomstig deze kredietopnemingen en terugbetalingen van kapitaal toegepast zoals in de kredietovereenkomst is vastgelegd. In dit punt wordt onder een kredietovereenkomst voor onbepaalde tijd een doorlopend krediet verstaan, met inbegrip van een krediet dat binnen of na een bepaalde termijn volledig moet worden terugbetaald, maar vervolgens, na terugbetaling, weer beschikbaar is om te worden opgenomen. l) In het geval van voorwaardelijke verplichtingen of garanties: i) wordt het totale kredietbedrag geacht volledig in één bedrag te worden opgenomen op de vroegste van de volgende data: a) de meest recente datum van opneming die is geoorloofd krachtens de kredietovereenkomst welke de mogelijke bron van de voorwaardelijke verplichting of garantie is; of b) in het geval van een doorlopende kredietovereenkomst, aan het eind van de eerste periode vóór de hernieuwing van de overeenkomst. m) In het geval van gedeelde vermogenskredietovereenkomsten (shared equity-overeenkomsten): i) worden de aflossingen door de consumenten geacht op de laatste krachtens de kredietovereenkomst geoorloofde datum of data plaats te vinden; ii) stijgt het percentage naar gelang van de waarde van het onroerend goed waardoor de gedeelde vermogenskredietovereenkomst (shared equity-kredietovereenkomst) wordt gedekt, en wordt het percentage van de eventuele inflatie-index waarnaar in de overeenkomst wordt verwezen, verondersteld gelijk te zijn aan het hoogste van twee waarden, namelijk het huidige inflatiestreefcijfer van de centrale bank en het inflatiepeil in de lidstaat waar het onroerend goed op het tijdstip van het sluiten van de kredietovereenkomstis gelegen, dan wel aan 0% indien deze percentages negatief zijn. BIJLAGE II Europees gestandaardiseerd informatieblad (ESIS) DEEL A De tekst in dit model wordt als dusdanig in het ESIS weergegeven. Tekst die tussen vierkante haken staat, wordt vervangen door de toepasselijke gegevens. De instructies voor de kredietgever of, in voorkomend geval, de kredietbemiddelaar voor het invullen van het ESIS staan in deel B. Waar "indien van toepassing" staat, verstrekt de kredietgever de vereiste informatie als die relevant is voor de kredietovereenkomst. Indien de informatie niet relevant is, wist de kredietgever de desbetreffende informatie of de hele rubriek (bijvoorbeeld wanneer de rubriek niet van toepassing is) . Indien de hele rubriek wordt gewist , wordt de nummering van de ESIS-rubrieken dienovereenkomstig aangepast. De onderstaande informatie wordt in één enkel document meegedeeld. Het gebruikte lettertype moet duidelijk leesbaar zijn. Om gegevens te benadrukken worden vet, schaduw of grotere letters toegepast. Alle toepasselijke risicowaarschuwingen worden geaccentueerd/gemarkeerd. ESIS-model (Inleidende tekst) Dit document is ten behoeve van [naam van de consument] opgesteld op [datum van de dag]. Dit document is opgesteld op basis van de informatie die u tot dusver hebt verstrekt en de huidige financiële marktvoorwaarden. De onderstaande informatie blijft geldig tot [geldigheidsdatum], (indien van toepassing), afgezien van de rentevoet en andere kosten. Na die datum kan deze veranderen afhankelijk van de marktvoorwaarden. (Indien van toepassing) Dit document schept voor [naam van de kredietgever] geen verplichting om u een krediet te verlenen. 1. Kredietgever [Naam] [Telefoonnummer] [Geografisch adres] (Facultatief) [E-mailadres] (Facultatief) [Faxnummer] (Facultatief) [Internetadres] (Facultatief)[Contactpersoon/contactpunt] (Indien van toepassing,informatie over het eventueel verstrekken van advies­diensten:) [(Na beoordeling van uw behoeften en omstandigheden bevelen wij u dit krediet aan/Wij bevelen u geen specifiek krediet aan. Wij geven u evenwel, op basis van uw antwoorden op bepaalde vragen, informatie over dit krediet, zodat u zelf uw keuze kunt maken)] 2. (Indien van toepassing) Kredietbemiddelaar [Naam] [Telefoonnummer] [Geografisch adres] (Facultatief) [E-mailadres] (Facultatief) [Faxnummer] (Facultatief) [Internetadres] (Facultatief)[Contactpersoon/contactpunt] ([Indien van toepassing, [informatie over het eventueel verstrekken van advies­diensten]) [(Na beoordeling van uw behoeften en omstandigheden bevelen wij u dit krediet aan/We bevelen u geen specifiek krediet aan. Wij geven u evenwel, op basis van uw antwoorden op bepaalde vragen, informatie over dit krediet, zodat u zelf uw keuze kunt maken)] [Vergoeding] 3. Hoofdkenmerken van het krediet Bedrag en valuta van het te verlenen krediet: [waarde][valuta] (Indien van toepassing) Dit krediet wordt niet in [nationale valuta van de kredietnemer] uitgedrukt. (Indien van toepassing) De waarde van uw krediet in [nationale valuta van de kredietnemer] kan variëren. (Indien van toepassing) Mocht bijvoorbeeld de waarde van [nationale valuta van de kredietnemer] met 20% dalen ten opzichte van [valuta van het krediet], dan zou de waarde van uw krediet stijgen tot [bedrag in de nationale valuta van de kredietnemer invullen]. Het zou echter hoger kunnen uitvallen als de waarde van [nationale valuta van de kredietnemer] met meer dan 20% daalt. (Indien van toepassing) De maximale waarde van uw krediet zal [bedrag in nationale valuta van de kredietnemer invullen] bedragen.] (Indien van toepassing) U ontvangt een waarschuwing als het bedrag van het krediet [bedrag in nationale valuta van de kredietnemer invullen] bereikt. (Indien van toepassing) U krijgt de gelegenheid [het recht om opnieuw te onderhandelen over een in vreemde valuta uitgedrukt krediet dan wel om het krediet om te zetten in [desbetreffende valuta] alsmede de voorwaarden opnemen]. Duur van het krediet: [duur] [Soort krediet] [Soort toepasselijke rentevoet] Totaal af te lossen bedrag: Dit betekent dat u [bedrag] per geleende [eenheid van de valuta] terugbetaalt. (Indien van toepassing) [Dit deel van] houdt enkel de betaling in van rente en kosten. Aan het einde van de looptijd van het krediet bent u nog een hoofdsom van [bedrag van het aflossingsvrije krediet] verschuldigd. (Indien van toepassing) Voor het opstellen van dit informatieblad veronderstelde waarde van het onroerend goed: [bedrag invullen] (Indien van toepassing) Maximaal beschikbaar kredietbedrag in verhouding tot de waarde van het onroerend goed [verhouding invullen] of Minimumwaarde van het onroerend goed dat nodig is om het aangegeven bedrag te lenen [bedrag invullen] (Indien van toepassing) [Zekerheid] 4. Rentevoet en andere kosten Het jaarlijkse kostenpercentage vertegenwoordigt de totale kosten van het krediet, uitgedrukt als jaarlijks percentage. Aan de hand van het jaarlijkse kostenpercentage kunt u verschillende aanbiedingen beter met elkaar vergelijken. Het jaarlijkse kostenpercentage voor uw krediet is [JKP]. Dit omvat: Rentevoet [waarde in percentage of, in voorkomend geval, vermelding van een referentierentepercentage en van de waarde in percentage van de krediettoeslag van de kredietgever] [Andere onderdelen van het jaarlijkse kostenpercentage ] Kosten die eenmalig moeten worden betaald (Indien van toepassing) U dient een vergoeding voor de registratie van de hypotheek te betalen. [Bedrag van de vergoeding, indien bekend, of berekeningsbasis invullen.] Kosten die regelmatig moeten worden betaald (Indien van toepassing) Dit jaarlijkse kostenpercentage wordt berekend aan de hand van rentevoet­hypotheses. (Indien van toepassing) Omdat [een deel van] uw krediet een variabele rentevoet heeft, kan het werkelijke jaarlijkse kostenpercentage van dit jaarlijkse kostenpercentage verschillen indien de rentevoet voor uw krediet verandert. Zo kan het jaarlijkse kostenpercentage, indien de rentevoet is gestegen tot [scenario beschreven in deel B], oplopen tot [illustratief jaarlijkse kostenpercentage invullen dat overeenstemt met het scenario]. (Indien van toepassing) Houdt u er rekening mee dat dit jaarlijkse kostenpercentage wordt berekend op basis van de hypothese dat de rentevoet tijdens de volledige duur van de overeenkomst op het niveau blijft dat voor de eerste periode is vastgesteld. (Indien van toepassing) De volgende kosten zijn niet bekend bij de kredietverlener en maken derhalve geen deel uit van het jaarlijkse kostenpercentage: [Kosten] (Indien van toepassing) U dient een vergoeding voor de registratie van de hypotheek te betalen. Let erop dat u op de hoogte bent van alle andere belastingen en kosten die aan uw krediet zijn verbonden. 5. Frequentie en aantal betalingen Aflossingsfrequentie: [frequentie] Aantal betalingen: [aantal] 6. Bedrag van iedere afbetalingstermijn [Bedrag] [valuta] Uw inkomen kan veranderen. Let erop dat u zich uw [frequentie] afbetalingstermijnen nog kunt veroorloven als uw inkomen daalt. (Indien van toepassing) Omdat dit krediet/een deel van dit krediet enkel in de periodieke terugbetaling van rente en kosten voorziet, dient u een aparte regeling te treffen voor het terugbetalen van [bedrag van het aflossingsvrije krediet invullen], dat u aan het einde van de looptijd van het krediet nog verschuldigd bent. Denk eraan om alle extra betalingen die u dient te verrichten, op te tellen bij het hier vermelde bedrag van de periodieke afbetaling. (Indien van toepassing) De rentevoet op [een deel van] dit krediet kan variëren. Dit betekent dat het bedrag van uw afbetalingstermijnen kan stijgen of dalen. Bijvoorbeeld kunnen, indien de rentevoet is gestegen tot [scenario beschreven in deel B], uw betalingen oplopen tot [termijnbedrag invullen dat overeenstemt met het scenario]. (Indien van toepassing) De waarde van het bedrag dat u om de [frequentie van de afbetalingstermijn] moet betalen in [nationale valuta van de kredietnemer], kan variëren. (In voorkomend geval) Uw betalingen kunnen om de [periode invullen] oplopen tot [maximumbedrag in nationale valuta van de kredietnemer invullen]. (In voorkomend geval) Mocht bijvoorbeeld de waarde van [nationale valuta van de kredietnemer] met 20% dalen ten opzichte van [valuta van het krediet], dan zou u om de [periode invullen] [bedrag in nationale valuta van de kredietnemer invullen] extra moeten betalen. Uw betalingen kunnen nog hoger uitvallen. (Indien van toepassing) Voor het omzetten van uw in [valuta van het krediet] uitgedrukte aflossing in [nationale valuta van de kredietnemer] zal de door [naam van de instelling die de wisselkoers publiceert] op [datum] gepubliceerde wisselkoers worden gehanteerd of zal de wisselkoers op [datum] worden berekend aan de hand van [benaming van de benchmark of berekeningsmethode invullen]. (Indien van toepassing) [Nadere gegevens omtrent gebonden spaarproducten, leningen met uitgestelde rentebetaling] 7. (Indien van toepassing) Illustratieve aflossingstabel In deze tabel is te zien welk bedrag om de [frequentie] moet worden betaald. De afbetalingstermijnen (kolom [desbetreffend nr.]) bestaan uit de som van de te betalen rente (kolom [desbetreffend nr.]), indien van toepassing, het betaald kapitaal (kolom [desbetreffend nr.]) en, indien van toepassing, andere kosten (kolom [desbetreffend nr.]). (Indien van toepassing) De kosten in de kolom voor andere kosten hebben betrekking op [lijst van kosten]. Het uitstaand kapitaal (kolom [desbetreffend nr.] is het bedrag van het krediet dat na elke afbetalingstermijn nog moet worden afgelost. [Tabel] 8. Aanvullende verplichtingen De kredietnemer moet de volgende verplichtingen nakomen om de in dit document beschreven kredietvoorwaarden te genieten. [Verplichtingen] (Indien van toepassing) Houdt u er rekening mee dat de in dit document beschreven kredietvoorwaarden (waaronder de rentevoet) kunnen veranderen als deze verplichtingen niet worden nagekomen. (Indien van toepassing) Houdt u rekening met de mogelijke gevolgen van het in een later stadium opzeggen van elkeen van de nevendiensten met betrekking tot het krediet: [Gevolgen] 9. Vervroegde aflossing U kunt dit krediet vervroegd aflossen, hetzij volledig, hetzij gedeeltelijk. (Indien van toepassing) [Voorwaarden] (Indien van toepassing) Uitstapkosten: [bedrag of, als dat niet mogelijk is, berekeningsmethode invullen] (Indien van toepassing) Indien u besluit dit krediet vervroegd af te lossen, neemt u dan contact met ons op om te weten hoeveel de uitstapkosten op dat ogenblik bedraagt. 10. Flexibele kenmerken (Indien van toepassing) [Informatie over overdraagbaarheid/subrogatie] U heeft de mogelijkheid dit krediet [aan een andere kredietnemer] [of] [op een ander onroerend goed] over te dragen. [Voorwaarden invullen] (Indien van toepassing) U kunt dit krediet niet [aan een andere kredietnemer] [of] [op een ander onroerend goed] overdragen. (Indien van toepassing) Aanvullende kenmerken: [toelichting opnemen bij de in deel B vermelde aanvullende kenmerken en, facultatief, bij andere door de kredietgever in het kader van de kredietovereenkomst aangeboden mogelijkheden die niet in de vorige rubrieken zijn vermeld]. 11. Overige rechten van de kredietnemer (Indien van toepassing) U beschikt over [duur van de bedenktijd] na [tijdstip waarop de bedenktijd begint] om na te denken over het aangaan van dit krediet. (In voorkomend geval) Nadat u van de kredietgever de ontwerpkredietovereenkomst ontvangen heeft, kunt u tot het einde van [duur van de bedenktijd] besluiten niet op het aanbod in te gaan. (Indien van toepassing) Gedurende een periode van [duur van de herroepings­periode] na [tijdstip waarop de herroepingsperiode begint] kan u uw recht op herroeping van de overeenkomst uitoefenen. [Voorwaarden] [Procedure invullen] (Indien van toepassing) U kan uw recht op herroeping van de overeenkomst verliezen indien u in die periode een onroerend goed koopt of verkoopt dat verband houdt met deze kredietovereenkomst. (Indien van toepassing) Mocht u besluiten uw recht op herroeping [van de kredietovereenkomst] uit te oefenen, controleert u dan of u gebonden blijft door uw andere [in rubriek 8 bedoelde] verplichtingen in verband met het krediet [met inbegrip van de nevendiensten met betrekking tot het krediet]. 12. Klachten Als u een klacht hebt, neem dan contact op met [intern contactpunt of bron van informatie over de procedure invullen]. (Indien van toepassing) Maximale tijd waarbinnen de klacht moet worden behandeld [periode] (Indien van toepassing) [Indien wij de klacht niet naar tevredenheid intern hebben opgelost,] kan u ook contact opnemen met: [naam van het bevoegde externe orgaan voor buitengerechtelijke klachten en beroepsmogelijkheden] (Indien van toepassing) of kan u contact opnemen met FIN-NET voor nadere gegevens betreffende het gelijkwaardige orgaan in uw land. 13. Niet-naleving van de aan het krediet verbonden verplichtingen: gevolgen voor de kredietnemer [Soorten niet-naleving] [Financiële of juridische gevolgen] Mocht u moeilijkheden ondervinden bij het uitvoeren van uw [frequentie] betalingen, graag dan meteen contact met ons op te nemen om naar mogelijke oplossingen te zoeken. (Indien van toepassing) Als uiterste maatregel kan uw woning in beslag worden genomen als u uw betalingen niet tijdig uitvoert. (Indien van toepassing) 14. Aanvullende informatie ▌ 15. Toezichthouder (Indien van toepassing) [Vermelding van de wetgeving die op de krediet­overeenkomst van toepassing is]. (Indien de kredietnemer een andere taal dan die van het ESIS wil gebruiken) Informatie en contractvoorwaarden worden verstrekt in het [taal]. Met uw instemming zullen wij voor de duur van de kredietovereenkomst communiceren in het [taal/talen]. [Verklaring opnemen over het recht om een ontwerpkredietovereenkomst verstrekt of aangeboden te krijgen] Deze kredietgever staat onder toezicht van [naam (namen) en internetadres(sen) van de toezichthoudende autoriteit(en)] (Indien van toepassing) Deze kredietbemiddelaar staat onder toezicht van [naam en internetadres van de toezichthoudende autoriteit]. ▌DEEL B Instructies voor het invullen van het ESIS Bij het invullen van het ESIS worden ten minste de volgende instructies in acht genomen. De lidstaten kunnen de instructies voor het invullen van het ESIS evenwel uitwerken of nader specificeren. Rubriek "Inleidende tekst" 1) De geldigheidsdatum wordt duidelijk geaccentueerd/gemarkeerd. In deze rubriek wordt onder de "geldigheidsdatum" verstaan: de periode gedurende welke de in het ESIS opgenomen informatie, bijvoorbeeld de debetrentevoet, ongewijzigd blijft en van toepassing zal zijn indien de kredietgever besluit het krediet binnen die periode toe te kennen. Indien de vaststelling van de toepasselijke debetrentevoet en andere kosten afhankelijk is van de resultaten van de verkoop van onderliggende schuldbewijzen, kunnen de uiteindelijke debetrentevoet en de overige kosten verschillen van die welke aanvankelijk waren opgegeven. Alleen in deze omstandigheden, dient te worden bepaald dat de geldigheidsdatum niet van toepassing is op de debetrentevoet en andere kosten door de woorden toe te voegen: "afgezien van de rentevoet en andere kosten". Rubriek "1. Kredietgever" 1) Naam, telefoonnummer en geografisch adres van de kredietgever hebben betrekking op de contactinformatie die de consument voor toekomstige correspondentie kan gebruiken . 2) De informatie over het e-mailadres, het faxnummer, het internetadres en een contactpersoon/ contactpunt is facultatief. 3) Indien de transactie op afstand wordt aangeboden, vermeldt de kredietgever overeenkomstig artikel 3 van Richtlijn 2002/65/EG in voorkomend geval de naam en het geografisch adres van zijn vertegenwoordiger in de lidstaat waar de consument zijn verblijfplaats heeft. De vermelding van het telefoonnummer, e-mailadres en internetadres van de vertegenwoordiger van de kredietgever is facultatief. 4) Indien rubriek 2 niet van toepassing is, laat de kredietgever de consument, met gebruikmaking van de formulering in deel A, weten of er adviesdiensten worden verstrekt en op welke basis. (Indien van toepassing) Rubriek "2. Kredietbemiddelaar" Indien de productinformatie door een kredietbemiddelaar aan de consument wordt verstrekt, neemt die bemiddelaar de volgende informatie op: 1) Naam, telefoonnummer en geografisch adres ▌ van de kredietbemiddelaar hebben betrekking op de contactinformatie die de consument voor toekomstige correspondentie kan gebruiken. 2) De informatie over het e-mailadres, het faxnummer, het internetadres en een contactpersoon/contactpunt is facultatief. 3) De kredietgever laat de consument, met gebruikmaking van de formulering van deel A, weten of er adviesdiensten worden verleend en op welke basis. 4) Uitleg over de wijze waarop de kredietbemiddelaar wordt vergoed. Indien hij een commissieloon van een kredietgever ontvangt, vermeldt hij het bedrag daarvan, alsook de naam van de kredietgever, indien deze verschillend is van de naam in rubriek 1. Rubriek "3. Hoofdkenmerken van het krediet" 1) In deze rubriek worden op een duidelijk wijze de hoofdkenmerken van het krediet toegelicht, met inbegrip van de waarde en de valuta en de mogelijke, aan de debetrentevoet verbonden risico's, met inbegrip van die als bedoeld in punt 8, en de aflossingsstructuur. 2) Ingeval de valuta van het krediet verschilt van de nationale valuta van de consument, geeft de kredietgever aan dat de consument een regelmatige waarschuwing zal ontvangen ten minste als de wisselkoers meer dan 20% schommelt, in voorkomend geval aangaande het recht om de valuta van de kredietovereenkomst om te zetten of met betrekking tot de mogelijkheid om opnieuw te onderhandelen over de voorwaarden en elke andere regelingen die de consument ter beschikking staan om diens blootstelling aan wisselkoersrisico te beperken. Indien een voorziening in de kredietovereenkomst is opgenomen om het wisselkoersrisico te beperken, geeft de kredietgever het maximale bedrag aan, welke de consument zou moeten terug te betalen. Indien er geen voorziening in de kredietovereenkomst is opgenomen om het wisselkoersrisico, waaraan de consument is blootgesteld, te beperken tot fluctuaties daarvan binnen een bandbreedte van minder dan 20%, geeft de kredietgever een illustratie van het effect op de waarde van het krediet van een daling met 20% van de waarde van de nationale valuta van de consument ten opzichte van de valuta waarin het krediet is gesteld. 3) De duur van het krediet wordt naar gelang van de relevantie in jaren of maanden uitgedrukt . Indien de duur van het krediet gedurende de looptijd van het contract kan variëren, licht de kredietgever toe wanneer en onder welke voorwaarden dit kan geschieden. In het geval van een krediet voor onbepaalde tijd, bijvoorbeeld voor een door een zekerheid gedekte kredietkaart, dient de kredietgever dit feit duidelijk te vermelden. 4) Het soort krediet wordt duidelijk vermeld (bijvoorbeeld hypotheekkrediet, woon­krediet, door een zekerheid gedekte kredietkaart). In de beschrijving van het soort krediet wordt duidelijk vermeld hoe het kapitaal en de rente gedurende de looptijd van het krediet worden afgelost (d.w.z. de aflossingsstructuur), waarbij duidelijk wordt gespecificeerd of de kredietovereenkomst een krediet met aflossing, een aflossingsvrij krediet, dan wel een mix van beide betreft. 5) Indien het krediet geheel of gedeeltelijk aflossingsvrij is, wordt aan het einde van deze rubriek nadrukkelijk een desbetreffende verklaring opgenomen, met gebruikmaking van de formulering in deel A. 6) In deze rubriek wordt uitgelegd of de debet rentevoet vast of variabel is en in voorkomend geval tijdens welke perioden deze vast blijft, met welke frequentie herzieningen daarna kunnen plaatsvinden en of er voor de variatie van de debetrentevoet grenzen zoals maximum- of minimumwaarden gelden. Toegelicht moet worden welke formule er wordt gebruikt voor de herziening van de debetrentevoet en van de diverse componenten daarvan (bijvoorbeeld de referentie­rentevoet , het debetrente toeslag ). De kredietgever moet aangeven, bijvoorbeeld op een internetadres , waar nadere informatie is te vinden over de in de formule gebruikte indexen of percentages, bijvoorbeeld Euribor of de referentierentevoet van de centrale bank . 7) Indien verschillende debetrentevoeten in verschillende omstandigheden van toepassing zijn, wordt deze informatie met betrekking tot alle toepasselijke rentevoeten verstrekt. 8) Het "totaal af te lossen bedrag" komt overeen met het totale, door de consument te betalen bedrag . Het moet wordt opgevoerd als de som van het kredietbedrag en de totale kosten van het krediet voor de consument. Indien de debetrentevoet niet vast is voor de duur van het contract, moet duidelijk worden vermeld dat dit bedrag illustratief is en kan variëren, en in het bijzonder naar gelang van de variatie in de debetrentevoet. 9) Indien het krediet gewaarborgd is door een hypotheek op het onroerend goed of door een andere vergelijkbare zekerheid of door een recht verbonden aan onroerend goed, brengt de kredietgever dit onder de aandacht van de consument. De kredietgever geeft in voorkomend geval de veronderstelde waarde van het onroerend goed dat, of de zekerheid die, voor de opstelling van dit informatiebad wordt gebruikt. 10) De kredietgever vermeldt indien van toepassing een van de volgende gegevens: a) het " maximaal beschikbaar kredietbedrag in verhouding tot de waarde van het onroerend goed" , dat de ratio van de lening ten opzichte van de waarde weer geeft . Deze ratio gaat vergezeld van een voorbeeld in absolute termen van het maximale kredietbedrag dat voor een bepaalde waarde van een onroerend goed kan worden opgenomen; of b) de "minimumwaarde van het onroerend goed dat de kredietgever eist om het geïllustreerde bedrag te lenen". 11) Indien het krediet uit verschillende kredietcomponenten is samengesteld (bijvoorbeeld deels met vaste rentevoet, deels met variabele rentevoet), komt dit tot uiting in de opgave van het soort krediet en wordt de vereiste informatie voor elke component van het krediet verstrekt. Rubriek "4. Rentevoet en andere kosten " 1) Wanneer naar "rentevoet" wordt verwezen, wordt of worden) de debetrentevoet respectievelijk debetrentevoeten bedoeld. 2) De debetrentevoet wordt als percentage uitgedrukt. Indien de debetrentevoet variabel is en op een referentierentevoet is gebaseerd, kan de kredietgever de debetrentevoet vermelden door opgave van een referentierentevoet en percentage van de risico-toeslag van de kredietgever. De kredietgever vermeldt evenwel de waarde van het referentiepercentage dat geldt op de dag van uitgifte van het ESIS. Indien de debetrentevoet variabel is, omvat de informatie: a) de hypotheses die worden gebruikt voor de berekening van het jaarlijkse kostenpercentage; b) in voorkomend geval, de toepasselijke maximum- en minimumwaarden en c) een waarschuwing dat de variatie het feitelijke niveau van het jaarlijkse kostenpercentage kan beïnvloeden. Om de aandacht van de consument te trekken, moet de waarschuwing, in een groter lettertype, nadrukkelijk in het hoofdgedeelte van het ESIS worden opgenomen. De waarschuwing gaat gepaard met een illustratief voorbeeld betreffende het jaarlijkse kostenpercentage. Als er een maximum op de debetrentevoet staat, wordt er in het voorbeeld van uitgegaan dat de debetrentevoet bij de eerste gelegenheid stijgt tot het hoogste niveau waarin in de kredietovereenkomst is voorzien. Als er geen maximum is, illustreert het voorbeeld het jaarlijkse kostenpercentage tegen de hoogste debetrentevoet van ten minste de laatste 20 jaar, of als de onderliggende gegevens voor de berekening van de debetrente beschikbaar zijn voor een periode van minder dan 20 jaar, de langste periode waarvoor die gegevens beschikbaar zijn, gebaseerd op de hoogste waarde van een externe referentierentevoet die in voorkomend geval is gebruikt voor de berekening van de debetrente, of de hoogste waarde van een door een bevoegde autoriteit of de EBA gespecificeerde benchmarkrentevoet ingeval de kredietgever geen externe referentie­rentevoet gebruikt. Die vereiste geldt niet voor kredietovereenkomsten indien de debet­rentevoet voor een materiële initiële periode van verscheidene jaren wordt vastgesteld en vervolgens voor een verdere periode kan worden vastgesteld na onderhandelingen tussen de kredietgever en de consument. Voor kredietovereenkomsten waarbij de debetrentevoet voor een materiële initiële periode van verscheidene jaren wordt vastgesteld en vervolgens voor een verdere periode kan worden vastgesteld na onderhandelingen tussen de kredietgever en de consument, bevat de informatie een waarschuwing dat het jaarlijkse kostenpercentage op basis van de debetrentevoet voor de initiële periode wordt berekend. De waarschuwing gaat vergezeld van een aanvullend, illustratief jaarlijkse kostenpercentage dat is berekend overeenkomstig artikel 17, lid 4. Indien kredieten uit verschillende componenten zijn samengesteld (bv. deels met vaste rentevoet, deels met variabele rentevoet), wordt de informatie voor elke component van het krediet verstrekt. 3) In de rubriek "andere onderdelen van het jaarlijkse kostenpercentage" moeten alle overige in het jaarlijkse kostenpercentage opgenomen kosten worden vermeld, met inbegrip van eenmalige kosten, zoals administratiekosten, en periodieke kosten, zoals jaarlijkse administratiekosten. De kredietgever specificeert alle kosten per categorie (eenmalig te betalen kosten, regelmatig te betalen kosten die in de afbetalingstermijn zijn opgenomen, regelmatig te betalen kosten die niet in de afbetalingstermijnen zijn opgenomen), met vermelding van het bedrag, aan wie ze moeten worden betaald en wanneer. Kosten die zijn ontstaan door inbreuken op de contractuele verplichtingen hoeven niet te worden vermeld. Indien het bedrag niet bekend is, geeft de kredietgever zo mogelijk een indicatie van het bedrag of vermeldt hij hoe het bedrag zal worden berekend en dat het opgevoerde bedrag slechts indicatief is. Indien bepaalde kosten geen deel uitmaken van het jaarlijkse kostenpercentage, omdat zij de kredietgever onbekend zijn, wordt dit duidelijk vermeld. Indien de consument de kredietgever geïnformeerd heeft over één of meer componenten van het door hem verkozen krediet, zoals de duur van de kredietovereenkomst en het totale kredietbedrag, gebruikt de kredietgever waar mogelijk deze componenten; indien een kredietovereenkomst verschillende mogelijkheden van kredietopneming met verschillende kosten of debetrentevoeten biedt en de kredietgever gebruikmaakt van de hypotheses vermeld in deel II van bijlage I, moet hij vermelden dat andere kredietopnemingsmechanismen voor dat soort kredietovereenkomst kunnen leiden tot een hoger jaarlijkse kostenpercentage. Indien de kredietopnemings­voorwaarden worden gebruikt voor de berekening van het jaarlijkse kostenpercentage, accentueert de kredietgever de kosten die aan andere kredietopnemingsmechanismen zijn verbonden, welke niet noodzakelijk de mechanismen zijn aan de hand waarvan het jaarlijkse kostenpercentage wordt berekend. 4) Indien een vergoeding moet worden betaald voor de registratie van de hypotheek of een vergelijkbare zekerheid, wordt die in deze rubriek bekendgemaakt, samen met het bedrag, indien bekend, of als dat niet mogelijk is, de basis voor het bepalen van het bedrag. Indien de vergoedingen bekend zijn en in het jaarlijkse kostenpercentage zijn vervat, worden het bestaan en het bedrag van de vergoeding opgenomen onder "Kosten die eenmalig moeten worden betaald". Indien de vergoedingen de kredietgever niet bekend zijn en bijgevolg niet in het jaarlijkse kostenpercentage vervat zijn, moet het bestaan van de vergoeding duidelijk worden vermeld in de lijst van kosten die de kredietgever niet bekend zijn. Hoe dan ook moet de standaardformulering van deel A worden gebruikt onder de passende rubriek. Rubriek "5. Frequentie en aantal betalingen" 1) Indien betalingen regelmatig moeten worden verricht , wordt de frequentie daarvan aangegeven (bijvoorbeeld maandelijks). Ingeval de frequentie van de betalingen onregelmatig is, wordt dit duidelijk aan de consument uitgelegd. 2) Het aangegeven aantal betalingen bestrijkt de hele duur van het krediet. Rubriek "6. Bedrag van iedere afbetalingstermijn" 1) De valuta van het krediet en de valuta van de afbetalingstermijnen worden duidelijk aangegeven. 2) Indien het bedrag van de afbetalingstermijnen gedurende de looptijd van het krediet kan veranderen, specificeert de kredietgever tijdens welke periode het aanvangsbedrag van de afbetalingstermijnen ongewijzigd blijft en wanneer, en met welke frequentie, dit vervolgens kan veranderen. 3) Indien het krediet geheel of gedeeltelijk aflossingsvrij is, wordt aan het einde van deze rubriek, met gebruikmaking van de formulering in deel A, een duidelijke, daartoe strekkende verklaring opgenomen . Indien de consument wordt verplicht om een gekoppeld spaarproduct te kopen als voorwaarde voor het toekennen van een door een hypotheek of vergelijkbare zekerheid gedekt aflossingsvrij krediet, worden het bedrag en de frequentie van elke, voor dit product te verrichten betaling vermeld. 4) Indien de debetrentevoet variabel is, omvat de informatie een verklaring ter zake, waarbij gebruik wordt gemaakt van de formulering van deel A en welke een illustratie van een maximaal termijnbedrag bevat. Indien er een limiet is, laat de illustratie de termijnbedragen zien als de debetrentevoet tot het niveau van het limiet stijgt. Als er geen limiet is, illustreert het ongunstigste scenario het niveau van de termijnen tegen de hoogste debetrentevoet van de laatste 20 jaar, of als de onderliggende gegevens voor de berekening van de debetrentevoet beschikbaar zijn voor een periode van minder dan 20 jaar, de langste periode waarvoor die gegevens beschikbaar zijn, gebaseerd op de hoogste waarde van alle externe referentie­rentevoeten die in voorkomend geval zijn gebruikt voor de berekening van de debet­rentevoet, of de hoogste waarde van een door een bevoegde autoriteit of de EBA gespecificeerde benchmarkrentevoet ingeval de kredietgever geen externe referentierentevoet gebruikt. De vereiste om een illustratief voorbeeld te geven, geldt niet voor krediet­overeenkomsten waarbij de debetrentevoet voor een wezenlijke aanvangsperiode van een aantal jaren vastligt en vervolgens voor een nadere periode kan worden vastgezet na onderhandelingen tussen de kredietgever en de consument. Indien het krediet uit verschillende kredietcomponenten is samengesteld (bijvoorbeeld deels met vaste rentevoet, deels met variabele rentevoet), wordt de informatie voor elke component van het krediet en voor het totaalbedrag verstrekt. 5) (Indien van toepassing) Indien de valuta van het krediet verschilt van de nationale valuta van de consument of indien het krediet gekoppeld is aan een valuta die verschilt van de nationale valuta van de consument, geeft de kredietgever, met gebruikmaking van de formulering in deel A ook een rekenkundig voorbeeld die duidelijk laat zien hoe veranderingen in de betrokken wisselkoers de termijnbedragen kunnen beïnvloeden. Dat voorbeeld wordt gebaseerd op een vermindering met 20% van de waarde van de nationale valuta van de consument, gecombineerd met een uitdrukkelijke verklaring dat de afbetalingstermijnen kunnen stijgen met meer dan het in dit voorbeeld veronderstelde bedrag. Indien er een limiet is die de stijging begrenst tot een lager bedrag dan 20%, wordt in plaats daarvan de maximale waarde van de betalingen in de valuta van de consument opgegeven en wordt de verklaring over mogelijke verdere stijgingen weggelaten. 6) Indien het krediet een volledig of gedeeltelijk variabelrentende krediet betreft en punt 3 van toepassing is, wordt de illustratie in punt 3 gegeven aan de hand van het in punt 1 bedoelde termijnbedrag. 7) Indien de valuta gebruikt voor het betalen van de termijnen, verschilt van de valuta van het krediet of indien het in de nationale valuta van de consument uitgedrukte bedrag van elke termijn afhankelijk is van het dienovereenkomstige bedrag in een andere valuta, wordt in deze rubriek aangegeven op welke datum de toepasselijke wisselkoers is berekend en hetzij de wisselkoers hetzij de basis waarop deze zal worden berekend en de frequentie van de aanpassing daarvan. In voorkomend geval wordt daarbij onder meer de naam vermeld van de instelling die de rente voet publiceert. 8) Indien het krediet een krediet met uitgestelde rentebetaling betreft, waarbij de verschuldigde rente niet volledig door middel van de afbetalingstermijnen wordt terugbetaald en wordt toegevoegd aan het totale door de consument te betalen uitstaande kredietbedrag, wordt een toelichting gegeven over: hoe en wanneer de uitgestelde rente als geldbedrag bij de lening wordt geteld; en wat de gevolgen voor de consument zijn met betrekking tot de restschuld. Rubriek "7. Illustratieve aflossingstabel" 1) Deze rubriek wordt opgenomen indien het krediet een krediet met uitgestelde rentebetaling betreft, waarbij de verschuldigde rente niet volledig door middel van afbetalingstermijnen wordt terugbetaald en wordt toegevoegd aan het totale uitstaande kredietbedrag of waarbij de debetrentevoet wordt vastgesteld voor de duur van de kredietovereenkomst. De lidstaten kunnen erin voorzien dat de illustratieve aflossingstabel ook in andere gevallen verplicht wordt gesteld. Indien de consument het recht heeft een herziene aflossingstabel te ontvangen, wordt dit samen met de voorwaarden waaronder de kredietnemer dat recht heeft, vermeld. 2) De lidstaten kunnen eisen dat de kredietgever, indien de debetrentevoet gedurende de looptijd van het krediet kan variëren, aan geeft tijdens welke periode deze aanvankelijke debetrentevoet ongewijzigd blijft. 3) De in deze rubriek op te nemen tabel bevat de volgende kolommen: "aflossings schema " (bijvoorbeeld maand 1, maand 2, maand 3) , "bedrag van de afbetalingstermijn", "per afbetalingstermijn te betalen rente", "andere in de afbetalingstermijn begrepen kosten (in voorkomend geval)", "afgelost kapitaal per afbetalingstermijn" en "uitstaand kapitaal na elke afbetalingstermijn". 4) Voor het eerste aflossingsjaar wordt de informatie gegeven voor elke afbetalingstermijn en wordt aan het einde van dat eerste jaar voor elk van de kolommen een subtotaal vermeld. Voor de daaropvolgende jaren kan de precisering op jaarbasis worden gegeven. Aan het einde van de tabel wordt een rij met het algemene totaal toegevoegd, die de totale bedragen voor elke kolom weergeeft. De totale door de consument te betalen kosten van het krediet (dat wil zeggen de totale som van de kolom "bedrag van de afbetalingstermijn") wordt duidelijk als zodanig benadrukt en gepresenteerd. 5) Indien de debetrentevoet voor herziening vatbaar is en het bedrag van de afbetalingstermijn en na elke herziening onbekend is, mag de kredietgever voor de hele duur van het krediet in de aflossingstabel hetzelfde bedrag van de afbetalingstermijn vermelden. In een dergelijk geval attendeert de kredietgever de consument hierop door de bekende bedragen visueel van de hypothetische bedragen te onderscheiden (bv. door middel van een verschillend lettertype, randen of schaduw). Voorts wordt in een duidelijk leesbare tekst uitgelegd tijdens welke perioden de in de tabel vermelde bedragen kunnen variëren en waarom. Rubriek "8. Aanvullende verplichtingen" 1) De kredietgever verwijst in deze rubriek naar verplichtingen zoals de verplichting het onroerend goed te verzekeren, een levensverzekering af te sluiten, een salaris te laten uitbetalen op een rekening bij de kredietgever of een ander product of andere dienst aan te schaffen. Voor elke verplichting specificeert de kredietgever ten aanzien van wie en tegen wanneer de verplichting moet zijn nagekomen. 2) De kredietgever vermeldt de duur van de verplichting, bijvoorbeeld tot het eind van de kredietovereenkomst. De kredietgever vermeldt voor elke verplichting de door de consument te betalen kosten, die niet in het jaarlijkse kostenpercentage zijn begrepen. 3) De kredietgever vermeldt of de consument enigerlei nevendiensten nodig heeft om onder de gestelde voorwaarden een krediet te kunnen krijgen en, zo ja, of de consument verplicht is deze bij de voorkeursleverancier van de kredietnemer te betrekken dan wel bij een dienstverstrekker naar keuze van de consument kunnen worden betrokken. Indien aan die mogelijkheid de voorwaarde is verbonden dat de nevendiensten aan bepaalde minimale kenmerken voldoen, worden die kenmerken in deze rubriek beschreven. Indien de kredietovereenkomst aan andere producten is gekoppeld, vermeldt de kredietgever de voornaamste kenmerken van die andere producten en geeft hij duidelijk aan of de consument het recht heeft de kredietovereenkomst of de gebundelde producten afzonderlijk op te zeggen, onder welke voorwaarden dat het geval is en welke implicaties daaraan zijn verbonden en, in voorkomend geval, wat de mogelijke gevolgen zijn van het opzeggen van de in samenhang met de kredietovereenkomst vereiste neven­diensten. Rubriek "9. Vervroegde aflossing" 1) De kredietgever geeft aan onder welke voorwaarden de consument het krediet geheel of ten dele vervroegd kan aflossen. 2) In deze rubriek over de uitstapkosten attendeert de kredietgever de consument op alle uitstapkosten of andere kosten die bij vervroegde aflossing ter vergoeding aan de kredietgever moeten worden betaald en vermeldt hij indien mogelijk het bedrag daarvan . Indien het bedrag van de vergoeding van verschillende factoren afhangt, zoals het afgeloste bedrag of de op het ogenblik van de vervroegde aflossing geldende debetrentevoet, geeft de kredietgever aan op welke manier de vergoeding zal worden berekend en vermeldt hij hoeveel de vergoeding ten hoogste kan bedragen, of geeft hij, indien dat niet mogelijk is, een illustratief voorbeeld om de consument duidelijk te maken hoeveel de vergoeding in verschillende mogelijke scenario's zou bedragen. Rubriek "10. Flexibele kenmerken" 1) Indien van toepassing, geeft de kredietgever aan dat de mogelijkheid bestaat het krediet aan een andere kredietgever of op een ander onroerend goed over te dragen en vermeldt hij de ter zake geldende voorwaarden. 2) (Indien van toepassing) Aanvullende kenmerken: indien het product een of meer van de in punt 5) bedoelde kenmerken omvat, moeten deze kenmerken in deze rubriek worden vermeld en worden voorzien van een korte toelichting omtrent de omstandigheden waarin de consument van het kenmerk gebruik kan maken; eventuele voorwaarden die aan het kenmerk zijn verbonden; de vraag of de consument, indien het kenmerk deel uitmaakt van de door een hypotheek of gelijkwaardige zekerheid gedekte krediet, wettelijke of andere beschermingsvoorzieningen kwijtraakt die doorgaans aan dat kenmerk zijn verbonden; en de onderneming die het kenmerk aanbiedt (indien deze niet dezelfde is als de kredietgever). 3) Indien het kenmerk een aanvullend krediet omvat, moet in deze rubriek het volgende voor de consument worden toegelicht: het totale kredietbedrag (met inbegrip van het door de hypotheek of vergelijkbare zekerheid gedekte krediet); of het aanvullende krediet al dan niet door een zekerheid is gewaarborgd; de toepasselijke debetrentevoeten; en of het gereglementeerd is. Het bedrag van dat aanvullend krediet wordt opgenomen in de oorspronkelijke kredietwaardigheidsbeoordeling; als dat niet het geval is, wordt in deze rubriek duidelijk gemaakt dat de beschikbaarheid van het aanvullende bedrag afhankelijk is van een verdere beoordeling van het vermogen van de consument om het krediet af te lossen. 4) Indien het kenmerk een spaarinstrument omvat, moet de toepasselijke rentevoet worden vermeld. 5) Mogelijke aanvullende kenmerken zijn: "Overbetaling/Onderbetaling" [meer of minder betalen dan de afbetalingstermijn die doorgaans door de aflossingsstructuur wordt vereist]; "Aflossingsvrije perioden" [perioden waarin de consument geen betalingen moet verrichten]; "Teruglenen" [mogelijkheid voor de consument om reeds opgenomen en afgeloste middelen opnieuw te lenen]; "Aanvullende kredietopname waarvoor geen nieuwe toestemming vereist is"; "Aanvullende gewaarborgde of niet-gewaarborgde kredietopname" [overeenkomstig punt 3 hierboven]; "Creditcard"; "Gekoppelde lopende rekening"; en "Gekoppelde spaarrekening". 6) De kredietgever kan daarvan eventuele andere kenmerken deel laten uitmaken die door de kredietgever als onderdeel van de kredietovereenkomst worden aangeboden maar niet in eerdere rubrieken zijn vermeld. Rubriek "11. Overige rechten van de kredietnemer 1) De kredietgever licht de rechten op bijvoorbeeld herroeping of bedenktijd toe, en ook indien van toepassing andere rechten zoals overdraagbaarheid (inclusief subrogatie) als die voorzien zijn , specificeert de voorwaarden die op dit recht of deze rechten van toepassing zijn, de procedure die de consument moet volgen om dit recht of deze rechten uit te oefenen, alsook gegevens zoals onder meer het adres waarnaar de kennisgeving van herroeping moet worden gestuurd en (indien van toepassing) de daaraan verbonden vergoedingen. 2) Indien de consumenten beschikken over bedenktijd of een recht op herroeping, wordt dit duidelijk vermeld. 3) Indien de transactie op afstand wordt aangeboden, wordt de consument overeenkomstig artikel 3 van Richtlijn 2002/65/EG ervan in kennis gesteld of hij al dan niet over een recht op herroeping beschikt. Rubriek "12. Klachten " 1) In deze rubriek wordt het interne contactpunt [naam van de desbetreffende afdeling] vermeld, alsook de manier waarop daarmee contact kan worden opgenomen voor het indienen van een klacht [Geografisch adres] of [Telefoonnummer] of Contactpersoon: [contactgegevens] en een verwijzing naar de klachtenprocedure op de desbetreffende pagina van een website of soortgelijke informatiebron. 2) De naam van het bevoegde externe orgaan wordt voor buitengerechtelijke klachten en beroepsmogelijkheden vermeld, en indien het gebruik van de interne klachten­procedure een absolute voorwaarde is voor toegang tot dat orgaan, wordt dat aangegeven met gebruikmaking van de formulering in deel A. 3) In het geval van kredietovereenkomsten met een consument die zijn woonplaats in een andere lidstaat heeft, verwijst de kredietgever naar FIN-NET ( http://ec.europa.eu/internal_market/fin-net/ ). Rubriek "13. Niet-naleving van de aan het krediet verbonden verplichtingen: gevolgen voor de kredietnemer" 1) Indien de niet-naleving door de consument van aan het krediet verbonden verplichtingen financiële of juridische gevolgen kan hebben voor de consument, beschrijft de kredietgever in deze rubriek de voornaamste verschillende gevallen (bijvoorbeeld laattijdige betalingen/wanbetaling, niet nakomen van de in rubriek 8 "Aanvullende verplichtingen" genoemde verplichtingen) en vermeldt hij waar nadere informatie kan worden verkregen. 2) Voor elk van deze gevallen specificeert de kredietgever in duidelijke, gemakkelijk te begrijpen bewoordingen de boetes of gevolgen waarin deze kunnen resulteren. Ernstige gevolgen worden benadrukt. 3) Indien het onroerend goed dat als zekerstelling voor het krediet wordt gebruikt, kan overgaan op of kan worden overgedragen aan de kredietgever als de consument zijn verplichtingen niet nakomt, wordt in deze rubriek een desbetreffende verklaring opgenomen met gebruikmaking van de formulering in deel A. Rubriek "14. Aanvullende gegevens" 1) In geval van verkoop op afstand bevat deze rubriek een clausule inzake het op de kredietovereenkomst van toepassing zijnde recht of de bevoegde rechter. 2) Indien de kredietgever tijdens de looptijd van de overeenkomst in een andere taal met de consument wil communiceren dan de taal van het ESIS, moet dat ook worden aangegeven en moet de communicatietaal worden vermeld. Dit laat artikel 3, lid 1, punt 3, onder g), van Richtlijn 2002/65/EG onverlet. 3) De kredietgever of kredietbemiddelaar vermeldt het recht van de consument om ten minste zodra een voor de kredietgever bindend aanbod is gedaan, een afschrift van de ontwerpkredietovereenkomst verstrekt of aangeboden te krijgen, naar gelang van het geval. Rubriek " 15. Toezichthouder" 1) Vermeld moet worden welke de betrokken autoriteit of autoriteiten zijn die zijn belast met het toezicht op de precontractuele fase van de kredietverlening. BIJLAGE III Minimale kennis- en bekwaamheidvereisten 1. De minimale kennis- en bekwaamheidsvereisten voor de personeelsleden van krediet­gevers, kredietbemiddelaars en aangestelde vertegenwoordigers als bedoeld in artikel 9 en voor personen die betrokken zijn bij het management van kredietbemiddelaars of aangestelde vertegenwoordigers als bedoeld in artikel 29, lid 2, onder c), en artikel 31, lid 2, moeten het volgende omvatten: a) adequate kennis van kredietproducten binnen de werkingssfeer van artikel 3 en de nevendiensten die veelal samen met die producten worden aangeboden; b) adequate kennis van de wetten met betrekking tot kredietovereenkomsten voor consumenten, in het bijzonder betreffende consumentenbescherming; c) adequate kennis van en inzicht in de procedures voor het verwerven van het onroerend goed; d) adequate kennis op het gebied van de waardebepaling van zekerheden; e) adequate kennis van de organisatie en de werking van kadastrale registers; f) adequate kennis van de markt in de desbetreffende lidstaten; g) adequate kennis van normen van bedrijfsethiek; h) adequate kennis van de procedure van beoordeling van de kredietwaardigheid van een consument of in voorkomend geval de nodige bekwaamheid in het beoordelen van de kredietwaardigheid van consumenten; i) adequate financiële en economische bekwaamheid. 2. Bij het vaststellen van de minimale kennis- en bevoegdheidsvereisten kunnen de lidstaten differentiëren tussen de niveaus en typen vereisten voor de personeelsleden van kredietgevers, de personeelsleden van kredietbemiddelaars of aangestelde vertegenwoordigers en het management van kredietbemiddelaars of aangestelde vertegenwoordigers. 3. De lidstaten bepalen het adequate niveau van kennis en bekwaamheid op basis van a) beroepskwalificaties, zoals diploma's, certificaten, gevolgde beroepsopleidingen en bekwaamheidstoetsen; of b) beroepservaring, die kan worden gedefinieerd in de vorm van een minimumaantal jaren beroepsuitoefening op gebieden die verband houden met de creatie, de distributie en de verkoop van kredietproducten en kredietbemiddeling. Na (38) … mag de vaststelling van een adequaat niveau van kennis en bekwaamheid niet alleen gebaseerd worden op de methoden die zijn opgenomen in de eerste alinea, onder b ). (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2011)0651 ) en het gewijzigde voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2012)0421 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 114 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C7–0360/2011), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van de Europese Centrale Bank van 22 maart 2012 (1) , – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 28 maart 2012 (2) , – gezien de schriftelijke toezegging van de vertegenwoordiger van de Raad van 26 juni 2013 om het standpunt van het Europees Parlement goed te keuren, overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken en de adviezen van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid en de Commissie juridische zaken ( A7-0347/2012 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in haar voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 10 september 2013 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) nr. .../2014 van het Europees Parlement en de Raad betreffende marktmisbruik (Verordening marktmisbruik) en houdende intrekking van Richtlijn 2003/6/EG van het Europees Parlement en de Raad en Richtlijnen 2003/124/EG, 2003/125/EG en 2004/72/EG van de Commissie (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) nr. 596/2014.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2012)0591 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 43, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C7‑0332/2012), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 11 juli 2012 (1) , – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie visserij ( A7-0259/2013 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in haar voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 10 september 2013 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) nr. .../2013 van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 2187/2005 van de Raad betreffende de instandhouding door middel van technische maatregelen van de visbestanden in de Oostzee, de Belten en de Sont HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 43, lid 2, Gezien het voorstel van de Europese Commissie, Na toezending van het ontwerp van wetgevingshandeling aan de nationale parlementen, Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité (2) , Handelend volgens de gewone wetgevingsprocedure (3) , Overwegende hetgeen volgt: (1) Bij Verordening (EG) nr. 2187/2005 van de Raad (4) zijn aan de Commissie bevoegdheden verleend met het oog op de uitvoering van een aantal bepalingen van die verordening. (2) Als gevolg van de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon moeten de op grond van Verordening (EG) nr. 2187/2005 aan de Commissie verleende bevoegdheden worden aangepast aan de artikelen 290 en 291 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie. (3) Aan de Commissie moeten uitvoeringsbevoegdheden worden toegekend om haar in staat te stellen te zorgen voor uniforme voorwaarden voor de uitvoering van Verordening (EG) nr. 2187/2005 wat betreft door lidstaten genomen maatregelen die uitsluitend van toepassing zijn op vissersvaartuigen die hun vlag voeren. (4) Bevoegdheden om uitvoeringsbepalingen voor Verordening (EG) nr. 2187/2005 vast te stellen zijn niet langer vereist. De bepaling waarbij dergelijke bevoegdheden worden verleend, moet derhalve worden geschrapt. (5) De bevoegdheid om overeenkomstig artikel 290 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie handelingen vast te stellen moet aan de Commissie worden overgedragen om ervoor te zorgen dat zij bepalingen inzake de vervaardiging van bepaalde soorten vistuig kan wijzigen. Die wijzigingen dienen een weerspiegeling te zijn van wijzigingen in de bij de visserij toegepaste selectiviteitspatronen, van nieuwe technische kennis van materialen voor de vervaardiging van vistuig of van wijzigingen in de optuiging van het vistuig die de selectiviteit van het vistuig kunnen vergroten. (6) Het is van bijzonder belang dat de Commissie tijdens haar voorbereidende werkzaamheden voor de vaststelling van gedelegeerde handelingen passende raadplegingen houdt, onder meer op expertniveau. Bij het voorbereiden en opstellen van gedelegeerde handelingen moet de Commissie erop toezien dat de desbetreffende documenten gelijktijdig, tijdig en op passende wijze bij het Europees Parlement en de Raad worden ingediend. (7) Verordening (EG) nr. 2187/2005 moet derhalve dienovereenkomstig worden gewijzigd, HEBBEN DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD: Artikel 1 Verordening (EG) nr. 2187/2005 wordt als volgt gewijzigd: (1) in artikel 26 wordt lid 5 vervangen door:" "5. Indien de Commissie besluit dat de maatregelen niet voldoen aan de voorwaarden van lid 1, gelast zij de betrokken lidstaat bij uitvoeringsbesluit uitvoeringshandeling de maatregelen in te trekken of te wijzigen.”; [Am. 1] (2) artikel 28 wordt geschrapt; (3) artikel 29 wordt vervangen door:" "Artikel 29 Wijzigingen in de aanhangsels 1 en 2 van bijlage II De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 29 bis gedelegeerde handelingen vast te stellen teneinde de aanhangsels 1 en 2 van bijlage II te wijzigen of aan te vullen door aanpassing van de specificaties van het vistuig aan: (4) het volgende artikel wordt ingevoegd:" "Artikel 29 bis Uitoefening van de bevoegdheidsdelegatie 1. De bevoegdheid tot vaststelling van gedelegeerde handelingen wordt aan de Commissie toegekend onder de in dit artikel gestelde voorwaarden. 2. De bevoegdheid tot vaststelling van de in artikel 29 bedoelde bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen, wordt aan de Commissie verleend voor onbepaalde tijd een termijn van drie jaar met ingang van … (5) . De Commissie stelt uiterlijk negen maanden voor het einde van de termijn van drie jaar een verslag op over de bevoegdheidsdelegatie. De bevoegdheidsdelegatie wordt stilzwijgend met termijnen van dezelfde duur verlengd, tenzij het Europees Parlement of de Raad zich uiterlijk drie maanden voor het einde van elke periode tegen deze verlenging verzet . [Am. 2] 3. Het Europees Parlement of de Raad kan de in artikel 29 bedoelde bevoegdheidsdelegatie te allen tijde intrekken. Het besluit tot intrekking beëindigt de delegatie van in dat besluit genoemde bevoegdheid. Het besluit wordt van kracht op de dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie of op een latere datum die in het besluit wordt vermeld. Het besluit laat de geldigheid van de reeds van kracht zijnde gedelegeerde handelingen onverlet. 4. Zodra de Commissie een gedelegeerde handeling heeft vastgesteld, stelt zij het Europees Parlement en de Raad daarvan gelijktijdig in kennis. 5. Een overeenkomstig artikel 29 vastgestelde gedelegeerde handeling treedt alleen in werking indien het Europees Parlement noch de Raad daartegen binnen een termijn van twee maanden na de kennisgeving van de handeling aan het Europees Parlement en de Raad bezwaar heeft gemaakt, of indien zowel het Europees Parlement als de Raad vóór het verstrijken van de termijn van twee maanden de Commissie hebben medegedeeld dat zij daartegen geen bezwaar zullen maken. Op initiatief van het Europees Parlement of de Raad kan die termijn met twee maanden worden verlengd.”; (4bis) het volgende artikel wordt ingevoegd: " "Artikel 31 bis Algemene evaluatie en herziening Tegen ... (6) evalueert de Commissie de doeltreffendheid van de in deze verordening vastgestelde maatregelen en, wanneer gepast, dient zij een wetgevingsvoorstel in bij het Europees Parlement en de Raad voor de wijziging van deze verordening teneinde ervoor te zorgen dat zij in overeenstemming is met Verordening (EU) nr. .../2013 van het Europees Parlement en de Raad 1 ______________ 1 Verordening (EU) nr. .../2013 van het Europees Parlement en de Raad over het gemeenschappelijk visserijbeleid (PB L ...). (7) " [Am. 3] Artikel 2 Deze verordening treedt in werking op de twintigste dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie . Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselĳk in elke lidstaat. Gedaan te Voor het Europees Parlement Voor de Raad De voorzitter De voorzitter Het Europees Parlement, – gezien de mededeling van de Commissie getiteld 'De interne energiemarkt doen werken', en de bijbehorende werkdocumenten ( COM(2012)0663 ), – gezien zijn standpunt van 12 maart 2013 over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende richtsnoeren voor de trans-Europese energie-infrastructuur en houdende intrekking van Beschikking nr.1364/2006/EG (1) , – gezien Verordening (EU) nr. 994/2010 van het Europees Parlement en de Raad van 20 oktober 2010 betreffende maatregelen tot veiligstelling van de gaslevering en houdende intrekking van Richtlijn 2004/67/EG van de Raad (2) , – gezien Verordening (EU) nr. 1227/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2011 betreffende de integriteit en transparantie van de groothandelsmarkt voor energie (3) , – gezien Richtlijn 2009/73/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 juli 2009 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor aardgas (4) , – gezien Richtlijn 2009/72/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 juli 2009 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit en tot intrekking van Richtlijn 2003/54/EG (5) , – gezien Verordening (EG) nr. 714/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 13 juli 2009 betreffende de voorwaarden voor toegang tot het net voor grensoverschrijdende handel in elektriciteit en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1228/2003, – gezien Verordening (EG) nr. 715/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 13 juli 2009 betreffende de voorwaarden voor de toegang tot aardgastransmissienetten en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1775/2005, – gezien Richtlijn 2012/27/EU van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012 betreffende energie-efficiëntie (6) , – gezien Richtlijn 2009/71/Euratom van de Raad van 25 juni 2009 tot vaststelling van een communautair kader voor de nucleaire veiligheid van kerninstallaties (7) , – gezien de mededeling van de Commissie van 3 maart 2010 over "Europa 2020 – Een strategie voor slimme, duurzame en inclusieve groei" ( COM(2010)2020 ), – gezien Besluit nr. 994/2012/EU van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012 tot instelling van een mechanisme voor informatie-uitwisseling met betrekking tot intergouvernementele overeenkomsten tussen lidstaten en derde landen op energiegebied (8) , – gezien de mededeling van de Commissie van 15 december 2011 getiteld "Stappenplan Energie 2050" ( COM(2011)0885 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 3 oktober 2012 getiteld "Akte voor de interne markt II – Samen voor nieuwe groei" ( COM(2012)0573 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 6 juni 2012 getiteld 'Hernieuwbare energie: een belangrijke speler op de Europese energiemarkt' ( COM(2012)0271 ), – gezien zijn resolutie van 25 november 2010 over een nieuwe energiestrategie voor Europa 2011-2020 (9) , – gezien zijn resolutie van 12 juni 2012 over samenwerking op gebied van energiebeleid buiten onze grenzen: een strategische benadering van gegarandeerde, duurzame en concurrerende energievoorziening (10) , – gezien zijn resolutie van 13 december 2012 over de staalindustrie in de Europese Unie (11) , – gezien de aanbevelingen van de rondetafelbijeenkomst op hoog niveau over de toekomst van de staalindustrie van 12 februari 2013, – gezien zijn resolutie van 15 maart 2012 over een routekaart naar een concurrerende koolstofarme economie in 2050 (12) , – gezien zijn resolutie van 14 maart 2013 over het Stappenplan Energie 2050 - een toekomst met energie (13) , – gezien zijn resolutie over industriële, energetische en andere aspecten van schaliegas en -olie (14) en zijn resolutie over de gevolgen voor het milieu van de winning van schaliegas en schalieolie (15) , die op 21 november 2012 zijn aangenomen, – gezien artikel 48 van het Reglement, – gezien het verslag van de Commissie industrie, onderzoek en energie en het advies van de Commissie interne markt en consumentenbescherming ( A7-0262/2013 ), A. overwegende dat de lidstaten duidelijk gesteld hebben dat de interne energiemarkt uiterlijk in 2014 moet zijn voltooid en dat de "energie-eilanden" in de EU uiterlijk in 2015 moeten zijn weggewerkt; B. overwegende dat een voltooide interne energiemarkt onmisbaar is voor de algehele continuïteit en duurzaamheid van de energievoorziening in de Unie en van cruciale waarde is voor het mondiale concurrentievermogen, de economische groei en het creëren van nieuwe banen in de Unie, zoals wordt onderkend in de Akte voor de interne markt II en de Europa 2020-strategie; C. overwegende dat de strategie Energie 2020 van de Commissie gebaseerd is op ramingen dat er in de energiesector tegen 2020 1 biljoen EUR aan investeringsbehoeften nodig is, waarvan 540 miljard EUR bestemd is voor elektriciteitsproductie en 210 miljard EUR voor elektriciteits- en gasnetwerken van Europees belang; D. overwegende dat in het Stappenplan Energie 2050 wordt benadrukt dat volledige integratie van de Europese energienetwerken en verdere opening van markten cruciaal zijn voor de instandhouding van het evenwicht tussen continue energievoorziening, concurrentie, kostenefficiëntie, een duurzame economie en consumentenbelangen; overwegende dat in het Stappenplan Energie 2050 wordt vastgesteld dat energie-efficiëntie, hernieuwbare energie en energie-infrastructuur de "no-regrets"-opties zijn; E. overwegende dat het aandeel van hernieuwbare energiebronnen in de Europese energiemix op de korte, middellange en lange termijn stijgt; overwegende dat brede integratie van hernieuwbare energiebronnen een aanpassing van het netwerk en meer flexibiliteit veronderstelt; F. overwegende dat een interne energiemarkt de Unie in staat stelt om in haar betrekkingen met externe partners namens alle lidstaten te spreken en gelijke mededingingsvoorwaarden voor alle bedrijven uit de EU en uit derde landen te waarborgen, waarbij ook sociale normen en milieunormen worden gewaarborgd en waarbij ten aanzien van derde landen wordt geopereerd uit oogpunt van reciprociteit; G. overwegende dat er een systeem moet worden ingevoerd waardoor lidstaten informatie kunnen uitwisselen over energievoorzieningsovereenkomsten met derde landen; H. overwegende dat de interne Europese energiemarkt en de respectieve nationale energiemarkten concurrerend moeten zijn en echte keuzevrijheid en transparante informatie moeten bieden aan alle consumenten, die een centrale rol spelen in de energiemarkt; overwegende dat de voltooiing van de interne energiemarkt van essentieel belang is om de energiekosten en -prijzen weer terug te brengen naar een betaalbaar en concurrerend niveau, zowel op korte, middellange als lange termijn; overwegende dat consumenten vaak niet profiteren van prijsverlagingen op de energiemarkt; I. overwegende dat een Europese energiegemeenschap, die de communautaire methode toepast, gestoeld moet zijn op een sterke gemeenschappelijke energiemarkt, coördinatie van de aankoop van energie buiten de EU en gemeenschappelijke Europese financiering van nieuwe, emissiearme energietechnologieën, met name op het gebied van onderzoek en innovatie; J. overwegende dat een zekere vooruitgang is geboekt bij de uitbreiding van grensoverschrijdende samenwerking, de gedeeltelijke uitbanning van energie-eilanden en het voorkomen van tekorten in de energievoorziening; 1. is ingenomen met de kern van de mededeling en van het bijbehorende actieplan, waarin de vooruitgang tot dusver en de nieuwe uitdagingen bij de voltooiing van de interne energiemarkt worden samengevat; 2. onderkent dat de trend van stijgende energieprijzen waarschijnlijk zal doorzetten, aangezien de energieprijzen momenteel gekoppeld zijn - in het geval van aardgas - aan de olieprijs per vat en - in het geval van elektriciteit - aan schommelende brandstofprijzen, en verder worden beïnvloed door de Europese afhankelijkheid van de invoer van olie en aardgas, door de impact van interventiemaatregelen, door ontoereikende maatregelen om energie-efficiëntie te bevorderen, en door het gebrek aan de investeringen die gedaan moeten worden om de energiesystemen in stand te houden en te moderniseren (o.a. bidirectionele stromen en interconnectoren) om hoge niveaus van leveringszekerheid te waarborgen en de integratie van hernieuwbare energiebronnen te vergemakkelijken; bepleit derhalve dat het gasprijsmechanisme wordt losgekoppeld van de olie-indexering en dat er flexibelere alternatieven worden gezocht, met inachtneming van de vrijheid van commerciële transactie; 3. benadrukt dat de ontwikkeling van nationale bronnen leidt tot de opkomst van nieuwe trading hubs in de EU en nieuwe spotmarkten voor gas en elektriciteit, en bijgevolg de EU en de lidstaten een reële mogelijkheid biedt om, onder andere op regionaal en lokaal niveau, hun eigen energieprijzen vast te stellen; 4. onderkent dat een betere, op solidariteit gerichte coördinatie van het energiebeleid van de lidstaten en samenwerking op Europees niveau meerwaarde heeft, evenals het creëren van efficiënte en veilige grensoverschrijdende energiesystemen, waarbij synergieën tot stand worden gebracht door beter beheer van het aanbod van en de vraag naar energie, wat wordt vergemakkelijkt door slimme technologieën op het niveau van distributiesystemen; 5. wijst op het belang van de regionale markten en van samenwerking tussen de lidstaten bij het wegnemen van belemmeringen, het versnellen van het integratieproces en de verbetering van de netwerkefficiëntie; 6. herinnert aan zijn steun voor het opzetten van een Europese energiegemeenschap die de EU-lidstaten bindt en vraagt de Commissie en de Europese Raad verslag uit te brengen over de vorderingen bij het opzetten hiervan; Een consumentgerichte markt 7. onderstreept dat de eindgebruikers van energie, zowel personen, MKB-bedrijven als de industrie, de kern vormen van de gebruiksvriendelijke en transparante interne energiemarkt; merkt op dat zij daarom goede bescherming nodig hebben, zorgvuldig moeten worden voorzien van toegankelijke informatie, zodat zij in staat zijn hun rechten volledig te doen gelden, en dat zij daarbij aangemoedigd moeten worden een actievere rol te spelen bij het stimuleren van concurrentie op de markt en zich te ontwikkelen van passieve ontvangers van diensten tot actieve, geïnformeerde consumenten en producent-consumenten ("prosumenten"); 8. benadrukt hoe belangrijk de waarborging van een concurrerende, gemakkelijk te beheren en transparante energiemarkt is die alle energieconsumenten in de EU voorziet van continue, duurzame, betaalbare en betrouwbare manieren van energieopwekking waarbij rekening wordt gehouden met de belangen van toekomstige generaties; 9. is van mening dat een grotere deelname van consumenten wordt bevorderd door lokale coöperaties voor hernieuwbare energie, collectieve overstapinitiatieven en aggregators of andere instrumenten, zoals gedecentraliseerde opslag en slimme apparaten; is van mening dat consumenten door dergelijke instrumenten meer inzicht kunnen krijgen in hun energieverbruik, en daardoor flexibeler en ontvankelijker worden (zowel aan de vraag- als de aanbodzijde), en dat zij het draagvlak voor hernieuwbare energie kunnen vergroten en voor de nodige investeringen kunnen zorgen; 10. vestigt de aandacht op de praktische voordelen van variabele facturering van het netwerkgebruik om de verbruikers met het oog op het bevorderen van een duurzaam energiegebruik aan te sporen buiten de piekperiodes te consumeren; 11. is van mening dat slimme technologieën consumenten nauwkeurige, begrijpelijke en gebruikersvriendelijke informatie moeten verschaffen en hen in staat moeten stellen hun energieverbruik en -productie te beheersen; is derhalve van mening dat slimme technologieën aangevuld moeten worden met dynamisch online beheer van transmissie- en distributienetten, dat diensten omvat op het gebied van netwerkondersteuning, vrijwillige vraagrespons, energie-efficiëntiediensten, micro-opwekkings- en opslagoplossingen, en lokale of op huishoudens georiënteerde makelaardij; wijst er echter op dat goed moet worden onderzocht bij welk energieverbruiksniveau slimme meters economische voordelen opleveren en dat consumenten die onder die verbruiksniveaus blijven niet worden verplicht erin te investeren; 12. spreekt zijn bezorgdheid uit over de ontwikkelingen waarbij telecombedrijven worden aangemoedigd de gegevens van distributienetwerken te beheren, aangezien dit belangrijke vragen oproept met betrekking tot de gegevensbescherming en het risico met zich meebrengt dat beheerders de technische gegevens die zij nodig hebben om hun eigen taken als distributienetwerkbeheerder te vervullen, moeten kopen; 13. erkent dat energiearmoede de lidstaten voor een aanzienlijke uitdaging stelt; wijst er in dit verband op dat de vaststelling van een standaardaanpak geen rekening houdt met de uiteenlopende realiteit in de verschillende lidstaten; meent, derhalve, dat kwetsbare consumenten bijzondere en effectieve bescherming nodig hebben en dat het daartoe noodzakelijk is passende mechanismen te ontwikkelen, waarbij marktverstoring wordt vermeden; benadrukt dat reeds voorzien is in specifieke maatregelen, conform het derde energiepakket; 14. merkt op dat door de schaliegasrevolutie in de VS de CO2-uitstoot is verminderd en tegelijkertijd een aanmerkelijk concurrerend voordeel voor de Amerikaanse industrie tot stand is gebracht; Uitdagingen bij de voltooiing van de interne energiemarkt 15. benadrukt dat de interne energiemarkt nog niet voltooid is en dat de nationale energiemarkten niet voldoen aan de behoeften en verwachtingen van consumenten, aangezien zij nog altijd te maken hebben met: hoge prijzen, een beperkte keuze aan leveranciers en tarieven, een algehele lage kwaliteit van dienstverlening, veelal te zwakke consumentenbescherming, en problemen bij het wisselen van leverancier; benadrukt daarom dat een consumentvriendelijker markt tot stand moet komen waar consumenten een actieve rol kunnen spelen en prosumenten kunnen worden in een brede EU-markt waarin zij worden voorgelicht over de voorwaarden van afzonderlijke leveranciers zodat zij die eenvoudig met elkaar kunnen vergelijken; wijst in dit opzicht op de rol van collectief overstappen bij het mondiger maken van consumenten en het vaststellen van lagere energierekeningen; 16. meent dat de onvolledige tenuitvoerlegging van wetgeving inzake de interne energiemarkt een van de grootste obstakels blijft voor de voltooiing van deze markt; meent dat voor de benodigde versterking van de interne markt onder andere onze infrastructuur moet worden uitgebreid, terwijl ook de internemarktwetgeving ten uitvoer wordt gelegd en de mededingingsregels worden gehandhaafd; 17. benadrukt dat modernisering van de bestaande infrastructuur en het bouwen van nieuwe, intelligente en flexibele infrastructuur voor opwekking, transmissie (met name grensoverschrijdende interconnectoren voor gas en elektriciteit), distributie en opslag van energie zeer belangrijk is voor een goed geïntegreerde en onderling goed verbonden energiemarkt, waarop negatieve effecten, zoals ongeplande elektriciteitsstromen, worden vermeden, aanvoer tegen redelijke en concurrerende prijzen zeker is, volledig gebruik wordt gemaakt van alle hernieuwbare energiebronnen, en van micro-opwekking, warmtekrachtkoppeling, efficiëntie, vraagzijdebeheer, opslag, en waarop tegen 2015 geen enkele lidstaat geïsoleerd blijft van de Europese gas- en elektriciteitsnetten, o.a. door gelijktijdige integratie van geïsoleerde elektriciteitsopwekkingssystemen in de Europese continentale netwerken; benadrukt dat er grote investeringen moeten worden gedaan naast investeringen in regionale of zelfs lokale netwerken, aangezien de opwekking van energie steeds vaker regionaal/lokaal plaatsvindt; 18. stelt in dit opzicht vast dat er dankzij de gedecentraliseerde aanvoer van hernieuwbare energie minder nieuwe transmissielijnen hoeven te worden gebouwd, met navenant lagere kosten, aangezien gedecentraliseerde technologieën, die rechtstreeks geïntegreerd kunnen worden in woningen, steden en afgelegen gebieden, veel dichter bij de eindgebruiker liggen; 19. onderkent dat wanneer wordt toegestaan dat de productie van hernieuwbare elektriciteit toeneemt zonder dat de benodigde infrastructuur wordt ontwikkeld, dit kan leiden tot ongecoördineerde, grensoverschrijdende ongeplande elektriciteitsstromen ("loop flows") en dus tot suboptimale energieprijzen; 20. herinnert eraan dat het streefdoel van de lidstaten om een elektriciteits- en gasinterconnectieniveau te behalen van ten minste 10% van hun geïnstalleerde productiecapaciteit zoals in 2002 en 2007 overeengekomen door de Europese Raad, nog niet is bereikt; 21. is er verheugd over dat de Commissie benadrukt dat de toekomstige energiesystemen van Europa worden gekenmerkt door flexibiliteit; stelt vast dat, in alle tijdsbestekken, goed functionerende grensoverschrijdende groothandelsmarkten eenvoudig toegankelijke mogelijkheden voor flexibiliteit zijn; dringt aan op verdere inspanningen om de toekomstige aanwending van technologieën voor de opslag van energie en beheersing van de vraagzijde te stimuleren, waardoor de flexibiliteit verder kan toenemen; 22. meent dat energie-efficiëntie een van de duurzaamste en meest kosteneffectieve manieren is om energierekeningen te verlagen, de voorzieningszekerheid te vergroten, de behoefte aan invoer van fossiele brandstoffen te verminderen en koolstofemissies te vermijden; onderkent dat elke maatregel ter bevordering van energie-efficiëntie bij de behoeften van consumenten moet passen, kosteneffectief moet zijn en moet worden gesteund door de juiste stimuleringsmaatregelen; 23. onderstreept dat volgens de bevindingen van het Internationaal Energieagentschap door krachtigere maatregelen op het gebied van energie-efficiëntie de invoer van gas in 2035 met een derde kan worden teruggebracht, wat overeenkomt met 100 miljard m3 gas; 24. herinnert eraan dat synergie tussen de ontwikkeling, aanleg en het onderhoud van infrastructuur voor telecommunicatie en energie een cruciale rol zal spelen in de inspanningen om de energie-efficiëntiedoelstellingen van de Unie te behalen; 25. onderstreept dat het beleid van ontvlechting van de Europese energiemarkten moet worden voortgezet omwille van de concurrentie en een energieaanbod tegen een zo laag mogelijke prijs; 26. meent dat een stabiel, innovatievriendelijk en voorspelbaar wetgevingskader dat de werking van de interne markt niet verstoort, en dat pensioenfondsen en institutionele beleggers in staat gesteld moeten worden in transmissie te investeren, investeringen in infrastructuur moet stimuleren, maar onderkent dat investeringen alleen gerealiseerd kunnen worden wanneer zij marktgestuurd zijn; onderkent evenwel dat in bepaalde gevallen cruciale infrastructuur commercieel amper rendabel is tenzij deze door de overheid wordt gefinancierd om belangrijke infrastructurele projecten te ondersteunen die commercieel niet rendabel zijn; benadrukt om die reden de rol van de financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen en betreurt dat het budget uit deze faciliteit voor het deel "Energie" terugloopt ten aanzien van het voorstel van de Europese Commissie; 27. stelt voor dat de mogelijkheid wordt onderzocht om een Europees investeringsfonds voor energienetwerken op te richten; 28. benadrukt dat wanneer vergunningprocedures in de lidstaten worden gestroomlijnd de ontwikkeling van infrastructuurnetwerken wordt versneld en investeringen gestimuleerd; benadrukt dat wat dit betreft een belangrijke rol is weggelegd voor lokale en regionale autoriteiten, en wel in de vorm van vereenvoudiging van hun ruimtelijkeordeningsprocedures en integratie van de energie-infrastructuur in hun plaatselijke en regionale ruimtelijke ordening; 29. merkt op dat het gebrek aan open en niet-discriminerende toegang tot transmissie-infrastructuur in sommige gevallen nieuwkomers op de markt blijft belemmeren om zich onder eerlijke voorwaarden aan te sluiten op het netwerk of, daadwerkelijk de concurrentie aan te gaan met gevestigde bedrijven; onderstreept dat structurele marktverstoringen moeten worden aangepakt die leiden tot de hoge mate van marktconcentratie die in verscheidene lidstaten bestaat; 30. benadrukt in dit opzicht dat de regels van het derde energiepakket ten volle op zowel Europese als buitenlandse bedrijven moeten worden toegepast; meent dat elke door de Commissie verleende vrijstelling van deze regels een beperkte werkingssfeer en duur moet hebben en onderworpen moet zijn aan toetsing door het Parlement en de Raad; 31. benadrukt dat het ontbreken van transparantie en het bestaan van concurrentieverstorende praktijken op de groothandelsmarkten voor energie het vertrouwen van de consument ondermijnt; meent dat er een dringende behoefte bestaat aan inzicht in de kostenvorming op groothandelsmarkten en in de gevolgen voor de rekeningen van consumenten; 32. is een overtuigd voorstander van maatregelen om te zorgen voor gelijke spelregels voor het creëren van meer gedecentraliseerde en concurrentiebestendige marktmodellen, aangezien daarmee meer kansen worden geschapen voor lokale energieproducenten en nieuwe spelers in de sector; 33. wijst erop dat, om te voorkomen dat dominante gevestigde leveranciers met een machtspositie de opening van de markt tegenwerken, het zaak is de ontwikkeling van nieuwe marktmodellen te ontwikkelen, zoals de mogelijkheid om tegelijkertijd met verschillende leveranciers contracten te sluiten; 34. merkt op dat een stabiel wetgevingskader voor producenten, regulators, netwerkbeheerders, energieleveranciers, vraaggerelateerde dienstenleveranciers en met name eindconsumenten en prosumenten, essentieel is voor een goede werking van de interne markt en voor het aantrekken van langetermijninvesteringen in infrastructuurontwikkeling; onderstreept dat de ontwikkeling van codes voor het net die doordachte, niet-discriminerende en evenwichtige regels omvatten, moet leiden tot harmonisatie van het beheer van het net, de marktstructuur en interoperabiliteit; benadrukt dat het van cruciaal belang is dat de overeenkomsten inzake de ontvlechting van transmissienetwerken en productie en levering door de gehele EU worden geëerbiedigd, met inbegrip van de overeenkomsten inzake de onafhankelijke positie van energieregulators en de vereisten op het gebied van consumentenbescherming; benadrukt derhalve dat de rol van ACER ondersteund en verder ontwikkeld moet worden, met name de capaciteit van ACER om nationale reguleringsbesluiten te controleren en geschillen op te lossen; 35. stelt bezorgd vast dat sommige lidstaten reeds nationale mechanismen voor vergoeding voor capaciteit hebben ingevoerd of van plan zijn om die in te voeren om de levering van elektriciteit veilig te stellen, zonder alle alternatieve mogelijkheden van grensoverschrijdende oplossingen en flexibele voorzieningen behoorlijk te verkennen; erkent dat, hoewel deze mechanismen onder bepaalde omstandigheden noodzakelijk zijn, zij kunnen ingrijpen in de structuur van de groothandelsmarkt en deze kunnen verstoren, en als zij slecht zijn ontworpen, mogelijk lock-in-effecten kunnen creëren dringt er bij de Commissie op aan te zorgen voor een meer gecoördineerde aanpak op EU-niveau om te garanderen dat deze mechanismen efficiënt, transparant en uit technologisch oogpunt neutraal zijn en niet-discriminerend; 36. betreurt het feit dat de samenwerkingsmechanismes die zijn ingevoerd met Richtlijn 2009/28/EG ter bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen nog niet gebruikt zijn; verwijst naar bevindingen van de Commissie, waaruit blijkt dat betere benutting van de bestaande samenwerkingsmogelijkheden aanzienlijke voordelen zou opleveren zoals bijvoorbeeld verregaande stimulering van de handel; roept de lidstaten derhalve op om de samenwerkingsmechanismen vervolgens waar mogelijk meer te gaan gebruiken en ook meer onderling te communiceren; 37. benadrukt dat de EU als geheel het potentieel van de in de lidstaten beschikbare duurzame energiebronnen volledig moet benutten, zonder daarbij afbreuk te doen aan het recht van de lidstaten zelf hun energiemix te kiezen of aan het feit dat versterkte coördinatie op EU-niveau nodig is, met volledige inachtneming van de drievoudige doelstelling van het EU-energiebeleid, namelijk concurrentievermogen, duurzaamheid en voorzieningszekerheid; 38. merkt op dat sommige lidstaten wat energie betreft volledig zijn afgezonderd ('energie-eilanden') en nog steeds niet zijn aangesloten op de Europese elektriciteits- en aardgasnetwerken en dat zij nog steeds hogere prijzen betalen voor energie, wat hun concurrentievermogen aantast; wijst erop dat die lidstaten, zonder substantiële investeringen in de infrastructuur, de door de Europese Raad bevestigde doelstelling dat alle lidstaten tegen 2015 aangesloten moeten zijn op de EU-netwerken, niet kan worden gehaald; is van mening dat de Commissie op verzoek van die lidstaten dient deel te nemen aan onderhandelingen over energieprijzen met externe energieleveranciers, bijvoorbeeld voor de aankoop van aardgas; 39. benadrukt dat het EU-Verdrag oproept tot solidariteit tussen de lidstaten, hetgeen deel zou moeten uitmaken van zowel het dagelijkse functioneren als het crisisbeheer van het interne en externe energiebeleid; verzoekt de Commissie om een duidelijke definitie van "energiesolidariteit" te geven om ervoor te zorgen dat alle lidstaten er naar handelen; 40. acht het met het oog op de voorzieningszekerheid, verdeling van de lasten en een eerlijke werking van de interne markt van groot belang dat er iets gedaan wordt aan de op de korte en middellange termijn verwachte groei van de gas- en elektriciteitsinvoer uit derde landen naar de EU; benadrukt nogmaals dat deze uitdaging voor een aantal lidstaten nauw verband houdt met afhankelijkheid van de invoer van gas en olie uit één enkel derde land en dat er voor oplossing van dit probleem maatregelen moeten worden getroffen ter diversifiëring van het geheel aan energieleveranciers, aanleverroutes en bronnen; onderkent dat de zuidelijke gascorridor met onder meer de Nabucco-pijplijn, inclusief de mogelijke aansluiting op landen in Midden- en Oost-Europa, alsook de ingebruikneming van aanleverroutes naar de EU die tegen 2020 grofweg 10 tot 20% van het gasgebruik van de EU kunnen leveren, strategische doelstellingen zijn in dit verband, aangezien er op deze manier voor wordt gezorgd dat de Europese regio's fysieke toegang krijgen tot tenminste twee verschillende leveringsbronnen van gas; 41. meent dat een open en transparante interne markt, waar alle EU-bedrijven en bedrijven uit derde landen het acquis communautaire op het gebied van energie in acht nemen, de positie van EU-energieleveranciers bij de onderhandelingen met externe concurrenten kan helpen versterken, wat in het bijzonder van belang is voor de mogelijkheden die nadere coördinatie op EU-niveau van externe aankoop biedt; verzoekt de EU te overwegen een gemeenschappelijk gasinkoopagentschap op te richten alsook de vereiste mechanismen in het leven te roepen waarmee tegenwicht kan worden geboden tegen monopolistische posities van dominante externe leveranciers; meent dat het wederkerigheidsbeginsel leidend moet zijn in de betrekkingen met energieleveranciers uit de EU en uit derde landen; dringt erop aan dat de Commissie, in haar betrekkingen met energieleveranciers uit derde landen, de gevolgen van haar besluiten voor de prijzen voor de consument in ogenschouw moet nemen en openbaar moet maken; 42. is beslist de mening toegedaan dat de Commissie de bevoegdheid moet krijgen om onderhandelingen te voeren over infrastructuurprojecten van strategisch belang die gevolgen hebben voor de voorzieningszekerheid van de hele EU, alsook dat een dergelijke bevoegdheid tevens moet worden overwogen ingeval van andere intergouvernementele overeenkomsten die geacht worden verstrekkende gevolgen te hebben voor de energiebeleidsdoelstellingen van de EU voor de lange termijn, de energieonafhankelijkheid in het bijzonder; is in dit verband ingenomen met de vorderingen die zijn geboekt in de door de Commissie geleide onderhandelingen over het verdrag tussen de EU, Azerbeidzjan en Turkmenistan voor de aanleg van een trans-Kaspische gaspijpleiding; 43. benadrukt dat progressieve convergentie van stimulansen voor duurzaamheid en efficiëntie en van bijkomende energiekosten in alle lidstaten, essentieel is voor een goed functionerende en efficiënte interne energiemarkt op het niveau van groothandel en detailhandel, alsook voor de totstandbrenging van gunstige voorwaarden voor de ontwikkeling van een markt voor en grootschalige aanwending van hernieuwbare energiebronnen op de lange termijn; 44. is van mening dat op korte termijn regionale clusters van aangrenzende lidstaten moeten worden aangemoedigd om samen een geharmoniseerde of een enkele regionale steunregeling voor hernieuwbare energie tot stand te brengen ter vervanging van de nationale plannen; 45. spoort de lidstaten aan om hun feed-in-tarieven en andere steuntarieven op gezette tijden op transparante wijze te herzien, opdat deze in lijn met de dalende technologie- en leveringskosten kunnen worden bijgesteld; 46. onderkent de soms ontoereikende gebruikmaking van door kaderprogramma's en initiatieven als het SET-plan gesteunde gemeenschappelijke EU-onderzoeksprojecten om nieuwe technologieën te ontwikkelen die de efficiëntie, de duurzaamheid, de veiligheid van kerninstallaties en het gebruik van emissiearme fossiele brandstoffen verhogen en intelligente netwerken verbeteren, hetgeen van cruciaal belang is voor de energiemarkt; 47. is van mening dat er dringend meer vooruitgang moet worden geboekt ten aanzien van de elektriciteitssnelwegen van de toekomst, in het bijzonder de South Eastern - North Electricity Highway (SENEH) die tevens kan helpen bij het vervoer van de door zonne-energieparken zoals het Helios-project geproduceerde elektriciteit van Zuid-Oost-Europa naar het noorden en het westen; Maatregelen zijn dringend vereist Een goed geïntegreerde, open en goed gereguleerde, en concurrerende interne energiemarkt 48. verzoekt de lidstaten alle relevante EU-wetgeving volledig om te zetten en uit te voeren, in het bijzonder dringend het derde energiepakket; dringt er bij de Commissie op aan om ingeval van overmatige vertraging van de tenuitvoerlegging op te treden tegen de lidstaten; is ingenomen met het feit dat de Commissie inbreukprocedures is gestart wegens niet-naleving van de EU-regelgeving; 49. benadrukt dat moet worden opgetreden tegen structurele marktverstoring, en gebrek aan transparantie van de markt; verzoekt de Commissie haar inspanningen ter bevordering van de uitvoering van het derde energiepakket uit te breiden; 50. vraagt de Commissie nauwlettend te controleren of de EU-wetgeving op energiegebied effectief ten uitvoer wordt gelegd, in het bijzonder de bepalingen die wezenlijke consumentenrechten in het leven roepen, alsook de bepalingen inzake systeembeheerders, nationale regelgevende autoriteiten en mededingingsregels en staatssteunregels, en maatregelen met het oog op terugdringing van ongeplande elektriciteitsstromen ('loop flows') op de interne elektriciteitsmarkt, omdat die de zekerheid van het energiesysteem ondermijnen en daarmee de interne energiemarkt in sterke maar beheersbare mate onder druk zetten, doordat de opslagopties en de netwerkcapaciteit worden beperkt; vraagt de Commissie maatregelen te treffen die het meest geschikt zijn om voortdurende niet-naleving van relevante EU-wetgeving aan te pakken; 51. merkt op dat alle stroomonderbrekingen tot nog toe het gevolg waren van operationele fouten en niet van een gebrek aan capaciteit; onderkent dat als gevolg van de economische recessie, hoge aardgasprijzen en het stijgende aandeel fluctuerende hernieuwbare elektriciteitsbronnen, investeerders in de EU met grote onzekerheid te kampen hebben bij de ontwikkeling van flexibele elektriciteitsopwekkingscapaciteit; verzoekt de Commissie om op basis van een geharmoniseerde methodologie een integrale analyse te maken van de toereikendheid van de elektriciteitsopwekking en om aan te geven hoe de flexibiliteit kan worden vergroot en tegelijkertijd de voorziening kan worden gewaarborgd; 52. verlangt dat de Commissie en de lidstaten infrastructuurprojecten beter coördineren en daarbij garanderen dat het systeem in de hele EU onderling verbonden is en dat kostenefficiënt te werk wordt gegaan, waarbij moet worden geprofiteerd van grensoverschrijdende synergieën en van een efficiënter infrastructuurnetwerk; wijst erop dat daarbij een geïntegreerde aanpak met betrokkenheid van de elektriciteitsdistributiebedrijven moet worden bevorderd; vraagt daartoe de Commissie en de lidstaten te zorgen voor snelle beoordeling, selectie, vergunningafgifte voor en tenuitvoerlegging van projecten van gemeenschappelijk Europees belang, in het bijzonder op het gebied van elektriciteit en gas en grensoverschrijdende interconnectoren, inclusief bidirectionele stromen, vloeibaar aardgas en energieopslaginfrastructuur alsook slimme transmissie- en distributienetten, die cruciaal zijn voor een goed geïntegreerde en goed functionerende energiemarkt; 53. beveelt de Commissie aan dat zij bij de uitvoering van de begrotingskredieten van de "financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen" voor energie, prioriteit geeft aan projecten met de grootste impact op de werking van de interne markt, ter bevordering van de concurrentie, de snelle penetratie van hernieuwbare energie, het creëren van de noodzakelijke grensoverschrijdende interconnecties en de voorzieningszekerheid; 54. verzoekt de Commissie om bestaande plannen voor energieprojecten opnieuw te beoordelen, met name projecten voor de aanleg van nieuwe terminals voor vloeibaar aardgas die meer dan tien jaar in beslag zouden nemen, om het economische voordeel van die projecten te beoordelen – rekening houdende met de terminals voor vloeibaar aardgas die reeds in aanleg zijn of zich in de planningsfase bevinden in de lidstaten en die in de nabije toekomst zullen bijdragen tot de continuïteit van de energievoorziening in lidstaten die als "energie-eilanden" worden aangemerkt – en bij te dragen tot de financiering van zulke projecten; 55. spoort de Commissie en de lidstaten aan om een doeltreffend congestiebeheersysteem in het leven te roepen en zo te zorgen voor een doeltreffender gebruik van de bestaande gas- en elektriciteitstransmissiecapaciteit en tegelijkertijd de kosten van de uitgebreide netwerkeigenschappen te verlagen en te zorgen voor een betere aansluiting van op hernieuwbare energie gebaseerde productiemiddelen op het elektriciteitsnet; 56. verzoekt de lidstaten er zo spoedig mogelijk mee op te houden maximumtarieven te hanteren of detailprijzen voor energie op nationaal niveau zodanig te reguleren dat zij onder het kostprijsniveau blijven, aangezien dergelijke maatregelen de concurrentie kunnen verstoren en een serieuze bedreiging vormen voor toekomstige investeringen in capaciteit en infrastructuur in de energiesector; benadrukt echter dat hierbij rekening dient te worden gehouden met de legitieme belangen van kwetsbare consumenten die niet altijd in staat zijn profijt te trekken van ware mededinging op de energiemarkt; 57. is ermee ingenomen dat de Commissie vastbesloten is de regels op het gebied van kartelvorming en staatsteun op alle ondernemingen in de energiesector die op het grondgebied van de Europese Unie actief zijn alsook alle dochterondernemingen daarvan toe te passen, teneinde een gelijk speelveld te creëren dat voor alle marktdeelnemers onder dezelfde voorwaarden toegankelijk is; verzoekt de Commissie richtsnoeren uit te vaardigen ten aanzien van de manier waarop kan worden vastgesteld of er al dan niet sprake is van misbruik van een dominante positie op de markten voor gas en elektriciteit en om richtsnoeren uit te vaardigen inzake beste praktijken en ervaringen met steunmaatregelen voor hernieuwbare energie; 58. verzoekt de Commissie de staatssteunregels voor nationale energie-efficiëntiemaatregelen, alsook de energieprojecten met medefinanciering krachtens het cohesiebeleid te herzien, om ervoor te zorgen dat meer van dergelijke maatregelen in aanmerking komen voor staatssteun en zo meer projecten volledig kunnen worden afgerond; 59. spoort de Commissie aan haar onderzoeksbevoegdheden op het vlak van staatssteun aan te wenden teneinde de ontwikkeling van grensoverschrijdende infrastructuur te bevorderen; is van mening dat dergelijke interconnectoren van cruciaal belang zijn ter vergroting van de mogelijkheid om in geval van nood of verstoring van de energiebalans elektriciteit uit buurlanden te betrekken en om de subsidies geleidelijk te verminderen; 60. steunt de inspanningen van de Commissie om, op basis van de coördinatiewerkzaamheden van ENTSO, overeenkomstig het actieplan geharmoniseerde codes en regels voor het net in te voeren en de stabiliteit van het wetgevingskader voor de interne energiemarkt en een betere innovatievriendelijkheid te garanderen; 61. is een groot voorstander van de door de ACER en de nationale regelgevende autoriteiten genomen wetgevende maatregelen met het oog op aanmoediging, verbetering en vereenvoudiging van grensoverschrijdende handel in energie, o.a. op intraday- , day-ahead- en balanceringsmarkten, en op overbrugging van de kloof tussen energiesystemen in verschillende lidstaten door transparant gebruik van interconnectoren te bevorderen; benadrukt dat ACER en de nationale regelgevende autoriteiten om de taken die verband houden met de monitoring van groothandelstransacties en de opsporing van voorkennis en pogingen tot marktmanipulatie goed te kunnen uitvoeren, moeten worden uitgerust met voldoende personeel met de noodzakelijke kwalificaties, ervaring en expertise; 62. verzoekt de Commissie, met betrekking tot de interne elektriciteitsmarkt, een diepgaande analyse te maken van de doeltreffendheid en flexibiliteit van nationale opwekkingscapaciteiten op korte en op lange termijn, daarbij ten volste rekening houdend met de potentiële bijdrage van alle flexibele maatregelen als vraagrespons, energieopslag en interconnectie, en verslag uit te brengen over de effecten van de nationale maatregelen ter beoordeling van capaciteit en ontwikkelingsplanning op de interne energiemarkt, en daarbij rekening te houden met de grensoverschrijdende aspecten van dit aanvullende, op de marktstructuur gerichte beleid; pleit in dit verband voor verdere inspanningen om de toekomstige toepassing van flexibiliteitsbevorderende energieopslagtechnologieën en vraagbeheersing te stimuleren; 63. verzoekt de Commissie richtsnoeren te ontwerpen voor het gebruik en de inzet van flexibele voorzieningen zoals vraagzijdebeheer, opslag en fysieke (al dan niet grensoverschrijdende) infrastructuren, opdat de lidstaten nationale strategieën kunnen opzetten en uitvoeren voor de inzet van flexibele voorzieningen op hun grondgebied; 64. verzoekt de Commissie en ENTSO-E een samenhangende en geharmoniseerde methodologie voor de toereikendheid van de elektriciteitsopwekking in Europa te ontwikkelen waarin tevens plaats is voor de positieve bijdragen van hernieuwbare energiebronnen en van variabele hernieuwbare bronnen in het bijzonder; 65. verzoekt de Commissie onderzoek te doen naar mogelijke toekomstige energiemarktconcepten die in tegenstelling tot de huidige nationale capaciteitsmechanismen investeerders in alle soorten energieopwekking niet-discriminerende inkomstenstromen kunnen bieden en kunnen zorgen voor de meeste kostenefficiënte levering van flexibiliteitsdiensten in de energiesector; 66. roept de Commissie op regelgeving tot stand te brengen ten behoeve van de verdere ontwikkeling van de markt voor systeemdiensten, waar alle energiebronnen deel aan kunnen hebben, hernieuwbare bronnen incluis; 67. verzoekt de Commissie, de lidstaten en de betrokken belanghebbenden te zorgen voor stimulansen en regionale initiatieven en partnerschappen te ondersteunen ten behoeve van nauwere marktintegratie middels de totstandbrenging van regionale uitwisseling van energie, centra voor handel in gas, alsook geharmoniseerdere regels voor de handel in gas en mechanismen voor marktkoppeling op zowel korte als langere termijn, met inbegrip van toepassing van afdoende marktliquiditeit en -transparantie; 68. benadrukt dat internemarktmaatregelen diversificatie van energiebronnen - zowel van eigen grondgebied als van elders - moet bevorderen en niet vooral gericht moeten zijn op de verdere ontwikkeling of uitbreiding van bestaande routes en voorzieningsbronnen; 69. vestigt de aandacht op de externe dimensie van de energiemarkt, die ten doel heeft het voor alle lidstaten gemakkelijker te maken toegang te verkrijgen tot diverse energiebronnen; verzoekt de Commissie, in samenwerking met de EDEO, haar instrumenten voor buitenlands beleid aan te wenden ter bevordering van de naleving van regels en normen van de interne energiemarkt in derde landen, in het bijzonder in de naburige landen van de EU; vraagt de Commissie om de kwestie van duidelijke regelgeving voor congestiebeheer op grensoverschrijdende elektriciteit- en gasverbindingen en voor de toegang van derden tot transmissienetten, op te lossen door middel van bilaterale dialogen met de betrokken derde landen; dringt er ten zeerste bij de Commissie op aan maatregelen te treffen ter voorkoming van mededingingsverstorende praktijken door bedrijven uit derde landen die de mededinging kunnen beperken, tot hogere prijzen kunnen leiden of anderszins tot verslechtering van de voorzieningszekerheid; verlangt dat de Commissie er in het kader van haar betrekkingen met externe partners op toeziet dat EU-bedrijven overal ter wereld op gelijke voet kunnen concurreren; dringt er bij de Commissie op aan de samenwerking met naburige landen op het gebied van nucleaire veiligheid op een hoger plan te brengen; vraagt de Commissie alle elementen bekend te maken die nog problemen meebrengen in het kader van de tenuitvoerlegging van het derde energiepakket, en duidelijke cijfers bekend te maken over hun gevolgen voor de prijzen voor de consument; 70. verzoekt de lidstaten en de commissie de politieke en financiële steun aan de energiegemeenschap te verhogen en verdere maatregelen te treffen ter ondersteuning van de uitbreiding van de regelgeving van de interne markt naar Zuidoost- en Oost-Europa; 71. verzoekt de Commissie en de lidstaten om zich met het oog op de inrichting van een mechanisme voor informatie-uitwisseling met betrekking tot intergouvernementele overeenkomsten tussen lidstaten en derde landen op het gebied van energiebeleid meer in te spannen om te voorkomen dat er overeenkomsten tot stand worden gebracht die indruisen tegen de internemarktwetgeving; is van oordeel dat de Commissie de gelegenheid moet krijgen om ontwerpovereenkomsten te toetsen op hun verenigbaarheid met het acquis communautaire en om zo nodig aan de onderhandelingen deel te nemen; 72. brengt bij de Commissie in herinnering dat de interne markt niet onafhankelijk is van de wereldmarkt; verzoekt de Commissie om bij de planning van haar maatregelen voor de interne markt ten volste rekening te houden met de aanbevelingen van het Europees Parlement inzake de externe dimensie van het energiebeleid (16) ; onderschrijft de idee dat EU uitsluitend met een volwaardig werkende interne markt wereldwijd met één stem kan spreken; verzoekt de Commissie om verdere initiatieven te ontplooien op het gebied van het externe energiebeleid; 73. is van mening dat de toekomstige vrijhandelsovereenkomst tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten tevens een hoofdstuk moet bevatten dat uitsluitend over energiekwesties gaat die mogelijk gevolgen hebben voor de interne markt, zoals bijvoorbeeld: energiegroothandel, grondstoffenhandel, regels voor het maritiem vervoer van energie, emissiehandelssystemen, brandstofveiligheidsnormen, boekhoudkundige praktijken, overheidssubsidies voor energie alsook de overdracht van het intellectueel eigendom in verband met energie-exploratie, -productie, -transformatie en producten aan het einde van de levenscyclus; 74. steunt het mandaat dat door de Europese Raad is verleend aan de Commissie om vóór eind 2013 een analyse te geven van de opbouw en de bepalende factoren van de energieprijzen en -kosten in de afzonderlijke lidstaten, met bijzondere aandacht voor huishoudens, MKB-bedrijven en energie-intensieve industrieën, en meer in het algemeen te kijken naar de concurrentiepositie van de EU ten opzichte van haar mondiale economische concurrenten; dringt er tevens bij de Commissie op aan om toezicht uit te oefenen op de energieprijzen en -kosten in de lidstaten; 75. verzoekt de Commissie en de lidstaten met het oog op de interne gasmarkt om alle gascontracten die gebaseerd zijn op verouderde prijsmechanismen - indexering met de olieprijs in het bijzonder - die de consumenten op hoge kosten drijven, te herzien en roept de Commissie op om bijstand te verlenen bij het onderzoek naar de mogelijkheid tot het heronderhandeling van deze contracten ook buiten momenten van verlenging om; wijst op de noodzaak van de ontwikkeling en ondersteuning van alle producten en mechanismen ten faveure van meer kortetermijnhandel in gas; benadrukt dat bovenstaande maatregelen cruciaal zijn om alle consumenten op de interne gasmarkt daadwerkelijk concurrerende gasprijzen te kunnen bieden; De consument doeltreffend beschermen en steunen 76. vraagt de Commissie, de lidstaten en de betrokken belanghebbenden de kwaliteit en de beschikbaarheid van de aan consumenten verstrekte informatie te verbeteren, consumenten duidelijke en transparante factureringsmethoden te bieden en instrumenten voor prijsvergelijking te ontwikkelen, zodat consumenten optimaal geïnformeerd een keuze kunnen maken, en hen bewuster te maken van de manieren om hun verbruik te beperken, van de mogelijkheden om energie te besparen en er efficiënt mee om te gaan en van kleinschalige productiemethoden; dringt er bij de lidstaten op aan om de richtlijn betreffende alternatieve geschillenbeslechting alsook de Verordening betreffende onlinebeslechting van consumentengeschillen te implementeren; is ingenomen met het voorstel van de Commissie om een informatieplatform voor consumentenrechten op te richten; pleit bij de Commissie en de lidstaten voor het opzetten van consumentvriendelijke voorlichtingscampagnes, waaraan overheden en organisaties uit het maatschappelijk middenveld actief deel zouden moeten nemen; 77. wijst erop dat consumenten hoge prijzen blijven betalen, zelfs nu de energieprijzen op de groothandelsmarkten voor energie wereldwijd zijn gedaald; verzoekt de Commissie en de lidstaten, en de regelgevende autoriteiten van de lidstaten ervoor te zorgen dat consumenten rechtstreeks en adequaat van de prijsontwikkelingen op de groothandelsmarkten kunnen profiteren; 78. verzoekt de lidstaten en de Commissie een omvattende strategie te ontwikkelen die erop gericht is consumenten en prosumenten actief te laten deelnemen aan de energiemarkt, onder meer door hen via bestaande wetgeving bij de markt te betrekken en door de relevante bepalingen van de energie-efficiëntierichtlijn ten uitvoer te leggen; moedigt aan tot het regelmatig aanpassen van het prijssignaal voor gebruik van de netwerken om bestaande en tevens toekomstige gebruikers op passende wijze te sturen en zo meer samenhang in de ontwikkeling van netwerken en individuele besluiten te brengen; 79. vraagt de Commissie nauwere samenwerking tussen de energie- en de ICT-sector te bevorderen en bestaande regelgevingskaders te herzien teneinde energiegerelateerde innovaties te bevorderen, zodat alle consumenten daar profijt van hebben en de gebruiksvriendelijke, veilige en betrouwbare invoering van slimme netwerken, zonder financiële lastenverzwaring voor de consument, gemakkelijker verloopt, met inachtneming van de gegevensbescherming van de consument; pleit voor samenwerking bij de ontwikkeling van slimme netwerken op Europees, nationaal en regionaal niveau alsook bij de ontwikkeling van Europese normen voor slimme netwerken; 80. verzoekt de lidstaten en regionale en lokale autoriteiten om financiële stimulansen voor investeringen in ICT-oplossingen in slimme netwerken op te nemen en in het leven te roepen, alsook om te streven naar een prosumentenmarkt, die leidt tot meer flexibiliteit, energie-efficiëntie en -besparingen en vrijwillige participatie van de vraagzijde; 81. ziet uit naar de richtsnoeren van de Commissie voor het formuleren van ambitieuze beleidsdoelen gericht op kwetsbare consumenten die de lidstaten ondersteuning biedt bij het nader bepalen van hun benadering van deze groep; verzoekt de Commissie om, met het oog op een meer samenhangende en omvattendere aanpak op EU-niveau, bij de totstandbrenging van deze richtsnoeren rekening te houden met de bestaande nationale mechanismen en instrumenten voor de bescherming van deze consumenten, waarbij het aan de lidstaten wordt overgelaten om hiertoe de meest geschikte instrumenten te kiezen; voegt hieraan toe dat een uitgebreid adviesaanbod voor deze groep en de uitwisseling van goede praktijken daarbij een wezenlijke rol kunnen spelen; 82. is ingenomen met de aangekondigde analyse van de Commissie over energiearmoede in de EU; is van mening dat de Commissie zich er in het kader van deze analyse voor moet inspannen dat bestrijding van de energiearmoede onderdeel wordt van het mandje van sociale diensten voor Europa, bijvoorbeeld met behulp van de sociale en cohesiefondsen; is stellig van mening dat bestaande en nieuwe programma's op het vlak van energie-efficiëntie te allen tijde tevens specifiek op bevolkingsgroepen met lage inkomsten moeten zijn gericht; 83. roept de Commissie op een passende kleinhandelsmarktstructuur te ontwikkelen en aan te bevelen, waarin alles om de leverancier draait, teneinde de Europese kleinhandelsmarkten te harmoniseren en zo mede de administratieve lasten voor consumenten te verlichten door leveranciers in staat te stellen alle heffingen rechtstreeks op de elektriciteitsfactuur op te nemen; Ondersteuning bij nieuwe uitdagingen op het gebied van energie en klimaat 84. vraagt de lidstaten, de Commissie en de betrokken belanghebbenden de benodigde steunregelingen voor alle energiecentrales zo spoedig als haalbaar is om te zetten in transparante, voorspelbare, samenhangende en marktgerichte mechanismen met het oog op de totstandbrenging van een gemeenschappelijke markt voor de noodzakelijke ondersteunende aspecten zoals energie-efficiëntie, prosumenten, warmtekrachtkoppeling, flexibiliteit, hernieuwbare energie en aanvullende diensten op het gebied van netwerkondersteuning, en daarbij te zorgen voor onderlinge verenigbaarheid en overlapping te voorkomen; verzoekt de Commissie richtsnoeren uit te vaardigen inzake doelmatige en kosten-efficiënte steunmaatregelen voor hernieuwbare energie; 85. verzoekt de Commissie, de lidstaten en de nationale toezichthouders de huidige indicatoren ter meting van de mededinging op de energiemarkten te herzien en indicatoren op te nemen zoals bijvoorbeeld het percentage consumenten dat het goedkoopste tarief heeft, de mogelijkheden voor markttoetreding door nieuwe bedrijven, alsook het niveau van de dienstverlening aan de consument en innovatie, aangezien die één voor één zullen helpen een reëel beeld te geven van de mededinging op de markt; 86. verzoekt de Commissie met het oog op de interne elektriciteitsmarkt grondig te onderzoeken welke implicaties de integratie van het stijgende aandeel hernieuwbare energie in de energienetwerken heeft voor de financiële ondersteuning, de technische vereisten voor het hele systeem en de marktstructuur; onderstreept dat het ontbreken van een gecoördineerde aanpak voor deze energiebronnen hun integratie in de Europese energiesystemen tot dusver heeft bemoeilijkt; benadrukt het feit dat het huidige Europese energienetwerk en de huidige Europese energieopslaginfrastructuur moeten worden aangepast aan de bijdragen van verspreid opgewekte elektriciteit uit hernieuwbare bronnen; benadrukt het belang van gas als reservebrandstof om schommelingen in het aanbod van hernieuwbare elektriciteit op te vangen en verzoekt de Commissie om na te gaan wat het juiste flexibiliteitsniveau is van het energiesysteem (slimme netwerken, vraagzijdebeheer, opslag en flexibele reservecapaciteit); is van mening dat pompaccumulatie een belangrijke rol vervult bij de opslag van elektriciteit; 87. verzoekt de Commissie de regionale ontwikkelingsfondsen, de cohesiefondsen alsook andere Europese structuurfondsen te blijven inzetten ter ondersteuning van de totstandbrenging van slimme gas- en elektriciteitsnetten in de komende periode, teneinde de nieuwe energietypes en -bronnen beter te kunnen opvangen en alle regio's van Europa te moderniseren; is van mening dat distributienetwerkbeheerder moeten worden aangemoedigd om aanpassingen van hun netwerk te accepteren; 88. vraagt de Commissie en de lidstaten om stimuli te bevorderen om de ongebruikte mogelijkheden van micro-opwekking te ontsluiten alsook om aandacht te besteden aan de noodzaak tot verdere ontwikkeling van warmtekrachtkoppeling omdat het een van de meest efficiënte wijzen is om elektrische energie en warmte te genereren, en de grootschalige invoering van efficiënte stadsverwarming en -koeling hiervoor als uitgangspunt te nemen; 89. wijst op het grote potentieel van warmtekrachtkoppeling/stadsverwarming en -koeling bij de opvang van het groeiende aandeel elektriciteit uit fluctuerende bronnen die gelegen is in het feit dat deze de energiemarkt flexibel en veerkrachtig maken en zuinige energieopslagmogelijkheden bieden voor overtollige elektriciteit; verzoekt de Commissie dit mee te nemen in haar aanstaande initiatief met betrekking tot het kader voor mechanismen voor vergoeding voor capaciteit (CRM's) en om dit soort sectoroverschrijdende integratie en balancering te steunen middels “Horizon 2020”; 90. verzoekt de Commissie een studie op te stellen waarin een analyse wordt gemaakt van nieuwe, kostenefficiënte marktstructuren voor de Europese elektriciteitsmarkt waarmee de consument verzekerd is van redelijk geprijsde elektriciteit en het weglekken van CO 2 kan worden voorkomen; 91. is ingenomen met de inspanningen om dit tot prioriteit van het Horizon 2020-programma te maken en roept de lidstaten op de mogelijkheden van het onder de programma vallende aandachtsgebied volledig uit te buiten; vraagt de Commissie en de lidstaten tevens om steun te bieden aan onderzoek naar en de ontwikkeling van innovatieve energietechnologieën , alsmede om de bestaande technologieën die buiten het kader van 'Horizon 2020' en de EIT-projecten vallen te verbeteren; verzoekt de lidstaten synergieën tot stand te brengen tussen Europese en nationale onderzoeksprogramma's aangezien onderzoek de enige manier is om emissie terug te dringen, de continuïteit van de energievoorziening te verbeteren, de concurrentiepositie van de EU-industrie op de wereldmarkt te verbeteren , het technologisch leiderschap van de EU te handhaven en bij te dragen aan de Europese agenda voor groei en werkgelegenheid; benadrukt dat het bedrijfsleven tot na 2020 rechtszekerheid moet worden geboden; 92. dringt er bij de Commissie op aan om voldoende financiële middelen ter beschikking te stellen voor de ontwikkeling van slimme distributienetten, aangezien dat de meest kostenefficiënte manier is om elektriciteit uit hernieuwbare bronnen op grote schaal te distribueren, terwijl de voorzieningszekerheid wordt gewaarborgd en het energiebesparingspotentieel zoveel mogelijk wordt benut; 93. merkt op dat het huidige systeem, te weten een gefragmenteerde interne markt, de nodige problemen oplevert als het erom gaat ondernemingen en investeerders voldoende stabiliteit te bieden op de lange termijn, hetgeen leiden kan tot de sluiting van centrales en onzekerheid ten aanzien van werkgelegenheid en capaciteiten; verzoekt de Commissie een onafhankelijke analyse te maken van de toekomst van de interne markt voor elektriciteit en gas en daarin investeringen, de werkgelegenheid in de sector, het milieu en consumentenbescherming centraal te stellen; verzoekt de Commissie deze analyse tegen maart 2014 klaar te hebben en daarin de mening te betrekken van belanghebbenden als de sociale partners, vertegenwoordigers van huishoudens met lage inkomens, milieuorganisaties en het MKB; o o o 94. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien artikel 194 van het VWEU, – gezien artikel 37 van het Handvest van de grondrechten van de EU, – gezien artikel 3 van het VEU, – gezien Verordening (EG) nr. 1083/2006 van de Raad van 11 juli 2006 houdende algemene bepalingen inzake het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds en het Cohesiefonds en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1260/1999, – gezien Verordening (EG) nr. 1080/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 5 juli 2006 betreffende het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1783/1999, – gezien Verordening (EG) nr. 1084/2006 van de Raad van 11 juli 2006 tot oprichting van het Cohesiefonds en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1164/94, – gezien Richtlijn 2012/27/EU van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012 betreffende energie-efficiëntie, tot wijziging van Richtlijnen 2009/125/EG en 2010/30/EU en houdende intrekking van de Richtlijnen 2004/8/EG en 2006/32/EG, – gezien Richtlĳn 2010/31/EU van het Europees Parlement en de Raad van 19 mei 2010 betreffende de energieprestatie van gebouwen, – gezien de mededeling van de Commissie van 3 maart 2010 getiteld "Europa 2020 – Een strategie voor slimme, duurzame en inclusieve groei" ( COM(2010)2020 ), – gezien het verslag van de Commissie van 18 april 2013 getiteld 'Financiële steun voor energie-efficiëntie in gebouwen' ( COM(2013)0225 ), – gezien hoofdstuk 5 ("The European divide in clean energy and fuel poverty") van het verslag "Benchmarking Working Europe 2013" van het Europees Vakbondsinstituut (EVI), Brussel, 2013, – gezien Richtlijn 2006/32/EG van het Europees Parlement en de Raad van 5 april 2006 betreffende energie-efficiëntie bij het eindgebruik en energiediensten en houdende intrekking van Richtlijn 93/76/EEG van de Raad, – gezien zijn resolutie van 11 juni 2013 over sociale huisvesting in de Europese Unie (1) , – gezien het verslag van de Raad van 4 maart 2013 getiteld 'Uitvoering van het Europees semester – Syntheseverslag' (6754/13), – gezien de mededeling van de Commissie van 26 januari 2011 met als titel 'Bijdrage van het regionaal beleid aan de slimme groei in het kader van de Europa 2020-strategie' ( COM(2011)0017 ), – gezien het statistisch pocket van de Commissie van 2012 getiteld "EU energy in figures" (2) , – gezien de mededeling van de Commissie van 16 december 2008 getiteld 'Cohesiebeleid: investeren in de reële economie' ( COM(2008)0876 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 19 oktober 2006 getiteld 'Actieplan voor energie-efficiëntie: het potentieel realiseren' ( COM(2006)0545 ), – gezien het speciaal verslag nr. 21/2012 van de Europese Rekenkamer getiteld 'De kosteneffectiviteit van investeringen in energie-efficiëntie in het kader van het cohesiebeleid', – gezien zijn resolutie van 11 maart 2009 over het Europees economisch herstelplan (3) , – gezien het verslag van KfW Research getiteld "Impact on public budgets of KfW promotional programmes in the field of "’Energy-efficient building and rehabilitation’" (4) , – gezien zijn resolutie van 16 januari 2013 over de rol van het cohesiebeleid van de EU en de actoren ervan bij de uitvoering van het nieuwe Europese energiebeleid (5) , – gezien de mededeling van de Commissie van 8 maart 2011 getiteld 'Routekaart naar een concurrerende koolstofarme economie in 2050" ( COM(2011)0112 ), – gezien zijn resolutie van 24 mei 2012 over efficiënt gebruik van hulpbronnen in Europa (6) , – gezien de mededeling van de Commissie van 18 april 2013 getiteld 'Cohesiebeleid: Strategisch verslag 2013 over de uitvoering van de programma's 2007-2013' ( COM(2013)0210 ), – gezien het advies van het Comité van de Regio's van 4 mei 2012 getiteld "Energie-efficiëntie in steden en regio's, met de verschillen tussen stad en platteland als invalshoek" (7) , – gezien het advies van het Comité van de Regio's van 14 december 2011 getiteld "Energie-efficiëntie" (8) , – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) getiteld "Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende energie-efficiëntie" (9) , – gezien het beleidsstuk MARIE/ELIH-MED getiteld "Improving MED transnational cooperation answers to energy efficiency challenges in buildings", – gezien de mededeling van de Commissie van 8 maart 2011, getiteld "Energie-efficiëntieplan 2011" ( COM(2011)0109 ), – gezien de aanbevelingen van de structuurfondsen en het Cohesiefonds voor investeringen in duurzame energie (SF Energy Invest) getiteld "Practical recommendations to increase the share of sustainable energy investments in the upcoming SCF programming period 2014-2020" (10) , – gezien het verslag dat door Ismeri Europa bij de Commissie is ingediend, getiteld "Expert evaluation network delivering policy analysis on the performance of Cohesion policy 2007-2013 – Synthesis of national reports 2011 – renewable energy and Energy efficiency of housing", – gezien het groenboek van de Commissie van 27 maart 2013 getiteld "Een kader voor het klimaat- en energiebeleid voor 2030" ( COM(2013)0169 ), – gezien het onderzoek door Copenhagen Economics getiteld "Multiple benefits of investing in energy efficient renovation of buildings" (11) , – gezien de bijdrage van de Commissie aan de Europese Raad van 22 mei 2013 getiteld "Uitdagingen en beleid op energiegebied", – gezien artikel 48 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie regionale ontwikkeling en het advies van de Commissie industrie, onderzoek en energie ( A7-0271/2013 ), A. overwegende dat een verbeterde energie-efficiëntie betekent dat er minder energie wordt gebruikt voor een equivalent niveau van economische activiteit of dienst (12) ; B. overwegende dat het stimuleren van energie-efficiëntie wordt vastgesteld door artikel 194, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) in de context van de oprichting en werking van de interne markt en de noodzaak het milieu te beschermen en te verbeteren; C. overwegende dat het realiseren van energie-efficiëntie een belangrijke prioriteit is voor de Commissie en lidstaten, hetgeen geïllustreerd wordt door een van de doelstellingen van EU 2020, namelijk een verhoging van de energie-efficiëntie met 20%; D. overwegende dat terugdringing van het verbruik door middel van energie-efficiëntie de meest duurzame manier is om de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen, waardoor de invoer zal kunnen worden beperkt met ongeveer 25%; E. overwegende dat een groot gedeelte van de energie nog steeds afkomstig is van koolwaterstoffen, die tijdens de verbranding broeikasgassen uitstoten; F. overwegende dat investeringen in energie-efficiëntie kunnen zorgen voor winst op economisch, sociaal en milieugebied voor de Europese regio’s; G. overwegende dat een tijdige en kosteneffectieve uitvoering van de richtlijn betreffende energie-efficiëntie het potentieel heeft het energieverbruik aanzienlijk te verlagen, de afhankelijkheid van de invoer van fossiele brandstoffen te beperken, nieuwe banen te scheppen, sociale bescherming te bieden en brandstofarmoede uit te bannen; H. overwegende dat in de huidige programmeringsperiode 2007-2013 5,5 miljard EUR is toegekend voor energie-efficiëntie, warmtekrachtkoppeling en energiebeheer binnen de begroting van het cohesiebeleid; I. overwegende dat in het meest recente verslag van de Commissie (13) werd geconcludeerd dat er tot eind 2011 bijna 3,8 miljard EUR was toegekend aan specifieke projecten op het gebied van energie-efficiëntie, met inbegrip van revolverende fondsen, hetgeen neerkomt op een uitvoeringspercentage van 68%; overwegende dat in het verslag tevens werd opgemerkt dat dit uitvoeringspercentage niet overal in de Unie hetzelfde was; J. overwegende dat de Raad in zijn syntheseverslag van maart 2013 (14) enkele factoren heeft aangewezen die een negatieve invloed hebben op de ontwikkeling van energie-efficiëntie, zoals onder meer het gebrek aan adequate informatie en financiële prikkels, de geringe zichtbaarheid van energie-efficiëntiemaatregelen en de ontoereikende uitvoering van bestaande wetgeving, en opmerkend dat deze factoren eerder praktisch dan regelgevend zijn; K. overwegende dat het minimumbedrag aan projectfinanciering dat kan worden verkregen van de ELENA-faciliteit (European Local Energy Assistance, Europese plaatselijke bijstand op energiegebied) 50 miljoen EUR is en dat dit minimum voor het programma Intelligente energie meer dan 6 miljoen EUR is, meer dan de bedragen voor vele projecten in kleine en landelijke gemeenschappen; Algemene opmerkingen 1. benadrukt het feit dat in de huidige crisistijd en terwijl de Unie meer dan 50% van de energie die zij nodig heeft, invoert, een verbetering van de energie-efficiëntie op kosteneffectieve wijze in aanzienlijke mate kan bijdragen om het concurrentievermogen van de Unie te vergroten en op lokaal en regionaal niveau banen en groei te scheppen en een win-winmogelijkheid kan zijn bij het tegengaan van klimaatverandering en hoge energie-uitgaven; 2. ondersteunt het engagement van de EU om de energie-efficiëntie te verhogen met 20% tegen 2020; merkt op dat een tijdige en correcte uitvoering van de richtlijn betreffende energie-efficiëntie en de bijbehorende instrumenten, rekening houdend met de afzonderlijke nationale omstandigheden, de lidstaten weer op het spoor zou zetten om de doelstelling van 20% te realiseren; dringt er in dit opzicht bij de lidstaten op aan om meer inspanningen te doen om de EU 2020-doelstellingen te verwezenlijken en om de weg te effenen voor verdere besparingen na deze datum; 3. merkt op dat de Europese structuur- en investeringsfondsen kunnen helpen stimulansen te bieden voor particuliere investeringen in energie-efficiënte producten, vervoerswijzen, gebouwen, industrie, werken en diensten, waaronder diensten op het gebied van energie-efficiëntie, en kunnen helpen de overheidsuitgaven voor energie te verlagen, zodat de overheid meer waar krijgt voor haar geld; is tevreden met de voorgestelde prioritering van energie-efficiëntie binnen het hoofdstuk energieonderzoek van Horizon 2020; 4. benadrukt dat de ervaring van de huidige financieringsperiode leert dat de voor energie-efficiëntie bestemde middelen uit de Europese structuur- en investeringsfondsen niet volledig kunnen worden benut; benadrukt daarom het feit dat er in het financiële kader voor 2014-2020, waar het aandeel van de middelen voor energie-efficiëntie nog groter is, voor moet worden gezorgd dat de toegang van lokale en regionale overheden tot deze middelen wordt vergemakkelijkt; 5. benadrukt het feit dat de lidstaten het gebruik van Europese structuur- en investeringsfondsen voor energie-efficiëntie moeten zien als een investeringsmogelijkheid met een groot hefboomeffect, en niet als een uitgave; verzoekt de Commissie de voorschriften inzake overheidssteun verder te herzien om naast de Europese investeringen meer nationale financiering voor energie-efficiëntie mogelijk te maken; 6. benadrukt het feit dat het cohesiebeleid en de aan dit beleid toegewezen financiële middelen belangrijk zijn voor de volledige ontwikkeling van slimme netten en intelligente netwerken, die leiden tot efficiëntere energiesystemen in de regio's, met een lager energieverbruik en kleinere energieverliezen; 7. benadrukt dat de lokale en regionale overheden moeten beschikken over passende bevoegdheden en verantwoordelijkheden, niet alleen met betrekking tot energievoorziening en -verbruik, maar ook met betrekking tot de uitvoering van de energie-efficiëntiedoelstellingen; 8. vraagt de Commissie om verbetering van de rechtszekerheid met betrekking tot de regels inzake regionale overheidssteun voor de bouw van sociale huisvesting die voldoet aan energie-efficiëntienormen en investeringen in duurzame gebouwen en energie; 9. herinnert eraan dat, volgens bepaald academisch onderzoek, in 2010 bijna 9% van de inwoners van de EU en van Noorwegen en Zwitserland (52,08 miljoen mensen) zijn huis onvoldoende warm kon houden; merkt op dat brandstofarmoede met name ernstig is in de nieuwe lidstaten en in de meeste gevallen te wijten is aan slecht geïsoleerde huizen; vraagt de Commissie om gedetailleerd onderzoek te doen naar de verbanden tussen de bevordering van energie-efficiëntie, brandstofarmoede en kwetsbare consumenten; benadrukt dat de besparingen als gevolg van energie-efficiëntiemaatregelen ten gunste moeten komen van de consumenten, via een verlaging van hun facturen; 10. wijst erop dat het potentieel voor energie-efficiëntie in bepaalde economische sectoren zoals de bouw- en de vervoerssector nog niet doeltreffend is gerealiseerd en dat toewijzingen van het Structuurfonds of het Cohesiefonds of andere vormen van investeringen om de energie-efficiëntie te verbeteren moeten helpen om de arbeidskansen in deze sector te vergroten; 11. benadrukt het feit dat ervoor moet worden gezorgd dat sociale huisvesting wordt gebouwd en gerenoveerd met het oog op het halen van de doelstellingen en normen inzake energie-efficiëntie; vraagt de lidstaten en alle belanghebbenden, met eerbiediging van het subsidiariteitsbeginsel, om rekening te houden met sociale huisvesting in de nationale hervormingsprogramma's en bij het opstellen van de strategische prioriteiten in het kader van partnerschapsovereenkomsten in de komende programmeringsperiode 2014-2020; herinnert de lidstaten in verband hiermee aan de bepalingen van artikel 20 van Richtlijn 2012/27/EU betreffende energie-efficiëntie; 12. stelt vast dat een van de grootste belemmeringen voor de verwezenlijking van energiebesparingen op lokaal en regionaal niveau de noodzaak is van aanloopinvesteringen; is ervan overtuigd dat bij maatregelen op EU-niveau terdege rekening moet worden gehouden met de gevolgen voor, en de budgettaire beperkingen van, gemeenten en regio's; beveelt daarom aan plaatselijke en regionale vertegenwoordigers te raadplegen bij het opstellen van ontwikkelingsrichtsnoeren op het gebied van energie, alsmede financiële ondersteuning te bieden voor lokale en regionale programma's voor het gebruik van bestaande energiebronnen; 13. herinnert eraan dat het Parlement het verslag over de rol van het EU-cohesiebeleid en zijn actoren bij de tenuitvoerlegging van het nieuwe Europese energiebeleid reeds heeft aangenomen, en dat in dit verslag ook aandacht wordt besteed aan energie-efficiëntiekwesties; Programmeringsperiode 2014-2020 en wetswijzigingen 14. wijst erop dat het prioritaire doel van het cohesiebeleid blijft bestaan in het reduceren van de sociaaleconomische en territoriale verschillen tussen de regio's en is van mening dat de beleidsmaatregelen op het gebied van energie-efficiëntie hieraan niets mogen veranderen; onderstreept dat een aantal van de armste regio's in de EU mogelijkerwijs andere prioriteiten hebben en in eerste instantie investeringen behoeven op andere gebieden; onderstreept dat de kracht van het cohesiebeleid zit in zijn flexibiliteit en het gedecentraliseerde beheer van de middelen op lokaal niveau; 15. herinnert aan de wijziging van de verordening betreffende het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) in 2009 met betrekking tot energie-efficiëntie, waardoor huisvesting in aanmerking kwam voor steun in alle delen van de EU, met een bovengrens van 4%; merkt op dat door een late herziening van de voorschriften, namelijk een wijziging van de operationele programma’s tijdens de programmeringsperiode, deze beleidsactie in vele lidstaten niet heeft geleid tot een substantiële toename van de middelen die naar deze doelstelling zijn verlegd; merkt op dat, omdat deze wijziging niet gepaard ging met extra EU-middelen, sommige lidstaten de mogelijkheid in kwestie hebben verworpen, terwijl er in andere lidstaten een significant verband is vastgesteld tussen een lage opneming van middelen en zwakke administratieve functies; wijst erop dat wettelijke duidelijkheid met betrekking tot de energie-efficiëntiemaatregelen vóór en tijdens de programmeringsperiode 2014-2020 belangrijk is; 16. is tevreden met de nieuwe mogelijkheden die worden geboden door, en de belangrijkere rol bij het realiseren van de energie-efficiëntiedoelstellingen die is toegekend aan het EFRO en het Cohesiefonds in de nieuwe programmeringsperiode 2014-2020; ondersteunt met name de toekomstige rol van de cohesiebeleidsfinanciering in de algehele bouwsector, inclusief huisvesting; 17. dringt er bij de lidstaten op aan om in hun operationele programma's eenvoudige en niet-bureaucratische procedures op te nemen voor het gebruik van middelen bestemd voor de verbetering van de energie-efficiëntie in huishoudens; 18. dringt er bij de lidstaten op aan te waarborgen dat decentralisatieregels gemeenten rechtstreekse toegang verschaffen tot middelen voor de energie-efficiëntie in huishoudens; 19. neemt kennis van het resultaat van de onderhandelingen over de EFRO-verordening met betrekking tot de gereserveerde minimumpercentages die moeten worden gebruikt voor specifieke thematische doelstellingen voor elke categorie regio's, hetgeen een toename mogelijk maakt van de toewijzingen voor energie-efficiëntie en hernieuwbare energiebronnen; herinnert eraan dat ambitieuze minimumaandelen van essentieel belang zijn om lokale actoren te mobiliseren en helpen om stabiele programma's voor de lange termijn op te stellen; 20. is tevreden met het voorstel van de Commissie om het gebruik van innoverende financiële instrumenten in de programmeringsperiode 2014-2020 uit te breiden naar alle thematische doelstellingen, met inbegrip van energie-efficiëntie; 21. onderschrijft de voorstellen van de Commissie om de Europese structuur- en investeringsfondsen in de programmeringsperiode 2014-2020 te vereenvoudigen; is van mening dat het afsluiten van de onderhandelingen over de verordening houdende gemeenschappelijke bepalingen moet leiden tot een geslaagde invoering van het gebruik van meerdere fondsen, hetgeen energie-efficiëntieprojecten in grote mate ten goede zou komen; 22. is tevreden met de vooruitgang die is geboekt bij de onderhandelingen over de verordening houdende gemeenschappelijke bepalingen met betrekking tot partnerschapsovereenkomsten; vraagt in dit verband de lidstaten en de beheersautoriteiten om met deskundigen op het gebied van energie-efficiëntie samen te werken om dit mechanisme goed te gebruiken bij de voorbereiding van de operationele programma's; 23. moedigt de lidstaten aan hun respectieve nationale actieplannen voor energie-efficiëntie en de operationele programma’s beter bij elkaar te laten aansluiten om ervoor te zorgen dat de Europese structuur- en investeringsfondsen deel uitmaken van een samenhangende strategie, terwijl territoriale behoeften nog steeds worden vervuld; benadrukt dat de belangrijkste doelstelling van energie-efficiëntie zelfvoorziening op energiegebied op regionaal en lokaal niveau is; 24. is van mening dat de maatregelen van de EU moeten bijdragen tot energie-efficiëntie bij opwekking, distributie en verbruik van energie; merkt op dat de middelen van het Cohesiefonds die bestemd zijn voor energie, momenteel voornamelijk worden gebruikt voor hernieuwbare energie (15) , maar dat een beter evenwicht moet worden gerealiseerd, waarbij een hoger percentage van de middelen wordt gebruikt voor projecten op het gebied van energie-efficiëntie; 25. benadrukt dat bovenmatige specificering en bindende streefdoelen wat de uitvoering van de energie-efficiëntiedoelstellingen betreft, mogelijk de uitgaven van de regionale en lokale overheden voor de uitvoering van deze maatregelen opdrijven en extra kosten meebrengen voor consumenten; 26. benadrukt dat het belangrijk is de energie-efficiëntiedimensie te integreren in de onderzoeks- en innovatiestrategieën voor slimme specialisatie die de lidstaten en de regio's zullen moeten ontwikkelen om toegang te krijgen tot financiering voor innovaties in het kader van het toekomstige cohesiebeleid; 27. herinnert de lidstaten nog eens aan het belang van een goed gefinancierde begroting voor het meerjarig financieel kader 2014-2020, waarin het cohesiebeleid kan en moet fungeren als aanjager van het herstel; Vergroten van het bewustzijn en het belang van informatieverspreiding 28. vraagt de Commissie om een verbetering van de kwaliteit en de verspreiding van de praktische informatie over energie-efficiëntiekwesties die ter beschikking is van lokale en regionale overheden, met name wat het rendement betreft dat uit investeringen in energie-efficiëntie kan worden gehaald, de beste methoden, normen en financiële stimulansen en de verleners van diensten op het gebied in kwestie, met inbegrip van energieprestatiecontracten; merkt op dat het gebrek aan energiedienstenbedrijven in vele regio's en in vele lidstaten gevolgen kan hebben voor de benutting van de middelen voor energie-efficiëntie; 29. benadrukt dat het gebrek aan gedetailleerde informatie over de kenmerken van het gebouwenbestand op regionaal niveau een grote belemmering vormt voor nationale en regionale autoriteiten bij het opstellen van strategieën en plannen; wijst op de vereisten inzake het oplijsten van deze informatie waarin is voorzien in Richtlijn 2012/27/EU en vraagt dat dit ook op regionaal niveau gebeurt en openbaar wordt gemaakt; 30. moedigt de beheersautoriteiten ertoe aan de zichtbaarheid van de operationele programma's te vergroten en de mogelijkheden voor potentiële begunstigden van aangeboden projecten op het gebied van duurzame energie te verbeteren; stelt voor om dit te doen via het opzetten van nationale websites, platforms of databases voor potentiële begunstigden en belanghebbenden, het organiseren van workshops en evenementen om doelgroepen te informeren, evenals maatregelen om de zichtbaarheid en toegankelijkheid van bestaande internetmiddelen (zoals het webportaal Build Up en de handleiding van SF Energy Invest) te verbeteren; 31. moedigt de beheersautoriteiten ertoe aan in de programmeringsperiode 2014-2020 geïntegreerde projecten te stimuleren, door het hanteren van een holistische benadering van energie-efficiëntie op territoriaal niveau, met name door gebruik te maken van de nieuwe strategische programmeerhulpmiddelen, zoals geïntegreerde territoriale investeringen, en door bestaande initiatieven, zoals het burgemeestersconvenant, bij de zaak te betrekken, om te helpen geïntegreerde plannen te ontwikkelen; moedigt de Commissie en de lidstaten aan een "fast-track"-benadering toe te passen voor de financieringsaanvragen van overheden die het burgemeestersconvenant hebben ondertekend en de vereisten hiervan volledig naleven; 32. is tevreden met de jaarlijkse "Open Days"-conferentie en met het aantal aan lokale en regionale energie-efficiëntieprojecten gewijde panels; stelt voor dat de Commissie, de lidstaten en de beheersautoriteiten voortbouwen op dit evenement om een platform voor informatie-uitwisseling in te stellen, om de zo benodigde dialoog en een uitwisseling van beste praktijken voor de uitvoering en het beheer van door Europese structuur- en investeringsfondsen gefinancierde energie-efficiëntieprojecten te stimuleren; Capaciteitsopbouw en technische bijstand 33. vraagt de lidstaten de aanbevelingen van de Commissie (16) te volgen en de capaciteitsopbouw te versterken, met behulp van de begrotingen voor technische bijstand, om de effectieve participatie van de lokale, regionale en maatschappelijke actoren in de vormgeving van de regionale en lokale energiestrategieën te versterken; 34. erkent dat de overgang naar energie-efficiënte technologieën nieuwe vaardigheden, milieubewuste beroepsopleidingen en specifieke training in de bouw en andere sectoren vereist; moedigt de lidstaten in dit opzicht aan om door te gaan met het inzetten van middelen voor het bieden van technische bijstand op alle niveaus (zoals via de ELENA-faciliteit); vraagt de lidstaten verder om gebruik te maken van de Europese structuur- en investeringsfondsen om werknemers om en bij te scholen voor nieuwe, opkomende banen in de koolstofarme economie, en om een tekort aan gekwalificeerd personeel in deze sector te voorkomen; 35. onderstreept de potentiële positieve impact van de initiatieven JESSICA (Joint European Support for Sustainable Investment in City Areas, Gezamenlijke Europese steun voor duurzame investeringen in stadsgebieden) en ELENA voor investeringen in duurzame energie op plaatselijk niveau, om steden en regio's te helpen bij de ontwikkeling van levensvatbare investeringsprojecten op het gebied van energie-efficiëntie, en dringt aan op ondersteuning van deze initiatieven; 36. moedigt aan tot verdere administratieve ondersteuning voor lokale en regionale overheden om deze te helpen groepen te vormen van kleine en middelgrote energie-efficiëntieprojecten die op zich onder de minimale financieringsgrenzen voor toegang tot de programma's ELENA, JESSICA en Intelligente energie zouden blijven; vestigt de aandacht van de lidstaten en de Commissie op het feit dat kleine en middelgrote steden en plattelandsgemeenschappen vaak niet de administratieve capaciteit hebben die nodig is om nieuwe financiële instrumenten volledig te benutten; 37. benadrukt dat door de bureaucratie en het gebrek aan transparantie van de procedures de toegang tot de structuurfondsen en het Cohesiefonds wordt bemoeilijkt en dat degenen die deze fondsen het hardst nodig hebben, ervoor terugschrikken zich ervoor aan te melden; is daarom voorstander van vereenvoudiging van regels en procedures, opheffing van bureaucratische rompslomp en meer flexibiliteit bij de toekenning van deze fondsen op zowel EU- als nationaal niveau; is van mening dat vereenvoudiging zal bijdragen tot een efficiënte toewijzing van middelen, een hoger opnemingsvermogen, minder fouten en kortere betalingstermijnen, en de armste lidstaten en regio's in staat zal stellen de financiële instrumenten ter vermindering van de ongelijkheden tussen regio's en landen ten volle te benutten; is van mening dat een evenwicht moet worden gevonden tussen vereenvoudiging en de stabiliteit van regelgeving en procedures; Rol van financiële instrumenten 38. benadrukt dat een combinatie van subsidies en financiële instrumenten als succesvolle en innoverende benadering kan fungeren voor het loskrijgen van particuliere financiering, het creëren van nieuwe modellen van publiek-private samenwerking en het stimuleren van innovatie; benadrukt de noodzaak om particuliere investeringen in energie-efficiëntie aan te trekken zowel uit de EU als uit derde landen; 39. wijst erop dat pogingen om financiering te verkrijgen voor investeringen in energie-efficiëntieprojecten vaak worden gehinderd door markt-, regelgevings- en vertrouwensbelemmeringen, zoals hoge voorafgaande kosten voor investeerders en problemen met het voorspellen van het exacte energiebesparingspotentieel; dringt er bij de lidstaten op aan om passende manieren te vinden om investeringen in energie-efficiëntie in huishoudens te bevorderen; 40. benadrukt bezorgd dat de huidige economische en financiële crisis het voor lidstaten steeds moeilijker maakt om de financiering te vinden die nodig is om de cohesiebeleidsprogramma’s op het gebied van energie-efficiëntie mede te financieren; vindt het in dit opzicht van essentieel belang dat er nieuwe, innoverende manieren worden gevonden om energie-efficiëntieprojecten te financieren, ook door de privésector; 41. erkent de steun van de Commissie voor de uitgebreide rol van nieuwe en innoverende financiële instrumenten in de programmeringsperiode 2014-2020; benadrukt dat het ontbreken van een tijdige resultaten en wettelijke duidelijkheid een wezenlijk probleem vormt zowel voor de lidstaten als voor andere belanghebbenden die bij het beheer van deze instrumenten zijn betrokken; dringt er bij de Commissie op aan om onverwijld voorstellen te doen voor kant-en-klare financiële instrumenten die beschikbaar moeten zijn om de energie-efficiëntiemaatregelen te ondersteunen; 42. verzoekt de lidstaten beste praktijken te delen wat betreft de ontwikkeling van nationale fondsen voor energie-efficiëntie waarbij Europese structuur- en investeringsfondsen kunnen worden gebruikt als kapitaalstortingen, of iets soortgelijks, en op één lijn kunnen worden gebracht met aanvullende financieringsbronnen uit de particuliere sector; 43. vraagt de Commissie om de gerichte financiële steun van de Europese investeringsbank (EIB), de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBWO), de Ontwikkelingsbank van de Raad van Europa en het Europees Fonds voor energie-efficiëntie (EEEF) voor energie-efficiëntieprojecten verder te verbeteren; vraagt de EIB, de Ontwikkelingsbank van de Raad van Europa en de EBWO om een gezamenlijke werkgroep te vormen teneinde alternatieven voor nieuwe financiële instrumenten te bestuderen, die aan lidstaten beschikbaar kunnen worden gesteld samen met of via hun nationale fondsen voor energie-efficiëntie om extra investeringen uit de particuliere sector te stimuleren; 44. benadrukt dat de toewijzing van middelen gestoeld moet zijn op de beginselen van evenredigheid, kosteneffectiviteit en economische doeltreffendheid, en dat deze niet mag leiden tot grotere administratieve lasten; De realiteit op het gebied van klimaat, geografie en mededinging 45. benadrukt het feit dat het belangrijk is regelmatig te beoordelen of de maatregelen en vereisten op het gebied van energie-efficiëntie nog steeds toereikend zijn gezien de realiteit op het gebied van klimaat, de invloed op het concurrentievermogen van de industrie en kmo's en de gevolgen voor de energieprijzen in de verschillende lidstaten en regio's; vraagt de Commissie hier bij de vaststelling van een reeks prestatie-indicatoren naar behoren rekening mee te houden; 46. benadrukt het feit dat ook rekening moet worden gehouden met de geografische bijzonderheden van de ultraperifere regio's wat energie-efficiëntie betreft, om hun natuurlijke troeven in verband met hun insulaire positie (geothermie, zonne-, wind- en zee-energie) beter te benutten; 47. steunt de voortgang van het MARIE-programma met betrekking tot de vaststelling van een strategie voor een verbetering van de energie-efficiëntie in de bouw in het Middellandse-Zeegebied; vraagt in dit opzicht aan de lidstaten in het Middellandse-Zeegebied om hun beste praktijken te delen, om zo te komen tot een kostenoptimaal model voor Zuid-Europa; roept op tot het invoeren van vergelijkbare programma's in andere Europese regio's, met name in Midden-Europa; is van mening dat een vergelijkbaar programma kan worden uitgevoerd voor de ultraperifere regio's, met name aangezien de meeste ervan (maar niet alle) gelegen zijn in de tropen; Indicatoren en criteria 48. vraagt de lidstaten strenge streefdoelen te bepalen om ervoor te zorgen dat openbare gebouwen en gebouwen voor andere doeleinden voldoen aan de hoogste energie-efficiëntienormen waarin is voorzien in Richtlijn 2010/31/EU en vraagt hen voor de bedoelde gebouwen een systeem in te voeren van periodieke energiecertificering; 49. vraagt de Commissie om een verduidelijking van de algemene indicatoren voor energie-efficiëntie in het cohesiebeleid die door de lidstaten moeten worden toegepast en gebruikt in de programmeringsperiode 2014-2020; 50. vraagt de Commissie naar behoren rekening te houden met de economische, geografische en sociale situatie bij de vaststelling voor elke lidstaat of regio van de investeringskosten in verband met het verwezenlijken van een besparing van één kWh; 51. vraagt de Commissie om onverwijld in nauwe samenwerking met de lidstaten en de regio’s beoordelingsrichtsnoeren voor energie-efficiëntieprojecten te ontwikkelen die als basis kunnen dienen voor het opzetten van mechanismen voor projectevaluatie, -toezicht en -verificatie en voor een controle van de kosteneffectiviteit ervan; 52. verzoekt de lidstaten outputindicatoren toe te passen overeenkomstig de definitie in de bijlage bij de EFRO-verordening en gebruik te maken van transparante projectselectiecriteria en standaard investeringskosten per eenheid te besparen energie, met een maximaal aanvaardbare enkelvoudige terugverdientijd voor energie-efficiëntieprojecten; 53. neemt notitie van het meest recente verslag van de Rekenkamer over de kosteneffectiviteit van cohesiebeleidsinvesteringen in energie-efficiëntie; benadrukt de aanbeveling van de Rekenkamer voor het gebruik van transparante en strengere selectiecriteria voor projecten op zowel EU- als lidstaatniveau; is het eens met de bevinding van de Rekenkamer dat de beoordelingscriteria die worden gebruikt om investeringsbesluiten te nemen, duidelijker en nauwkeuriger moeten zijn met betrekking tot de manier waarop rekening met energie-efficiëntieaspecten moet worden gehouden; 54. merkt echter op dat de beoordeling van de Rekenkamer vrij strikt is met betrekking tot de proef- en terugbetalingsperiode; benadrukt dat het cohesiebeleid een geïntegreerd beleid is, zodat bij de uitvoering van projectbeoordelingen een allesomvattende aanpak, op basis van een kostenanalyse van de levenscyclus, moet worden gevolgd; Belang van de gebouwensector 55. wijst erop dat het energieverbruik in gebouwen in 2010 het grootste aandeel vormde van het totale eindenergieverbruik in de EU – 40%, waarvan 26,7% huishoudelijk verbruik – en dat dit verbruik goed was voor 36% van de CO 2 -uitstoot van de Unie; betreurt het feit dat de meeste lidstaten tekortschieten wat de volledige benutting van het energiebesparingspotentieel in gebouwen betreft; verzoekt de Commissie manieren te vinden om de inspanningen aan te moedigen om ervoor te zorgen dat het grootste energiebesparingspotentieel niet onbenut blijft, door voorstellen in te dienen met duidelijke doelstellingen wat het energieverbruik van gebouwen in de lidstaten betreft; 56. herinnert eraan dat gebouwen een natuurlijke renovatiecyclus van 40 jaar hebben en dat de energiebesparingstechnologieën in deze sector goed ontwikkeld zijn, zodat de meeste belemmeringen voor de volledige benutting van het energiebesparingspotentieel van niet-technische aard zijn; wijst erop dat door de aard van renovatieprojecten ten behoeve van energie-efficiëntie, die vaak minder zichtbaar en kleiner zijn en moeilijker gebundeld kunnen worden, de Europese structuur- en investeringsfondsen ook een cruciale rol te spelen hebben bij het verstrekken van de middelen die nodig zijn om deze belemmeringen op te heffen; 57. merkt op dat het energiebesparingspotentieel, dat grotendeels bepaald wordt door de staat van het bestaande gebouwenbestand, niet gelijk verdeeld is over de lidstaten en de regio’s; vraagt de lidstaten hun definitie van "behoorlijke huisvesting" te verfijnen om rekening te houden met energie-efficiëntienormen; 58. benadrukt dat overheidsinvesteringen in energie-efficiëntie in gebouwen met name nodig zijn in de minst ontwikkelde regio's en in lidstaten die voor steun uit het Cohesiefonds in aanmerking komen, waar er een aanzienlijk potentieel is om het energieverbruik te verlagen door kosteneffectieve maatregelen; 59. stimuleert de lidstaten om maximaal gebruik te maken van nationale en regionale programma’s om ervoor te zorgen dat een hoge mate van energie-efficiëntie wordt geïntegreerd in het ontwerp van nieuwe gebouwen en wordt gerealiseerd in het bestaande gebouwenbestand (renovatie), inclusief residentiële gebouwen voor huishoudens met een laag inkomen; 60. merkt op dat in plattelandsgebieden en afgelegen gebieden de omstandigheden ideaal zijn voor de toepassing van efficiënte vormen van gedecentraliseerde energieopwekking, met als gevolg een vermindering van de energieverliezen waarmee het transport van elektriciteit over lange afstand gepaard gaat; 61. vraagt de betrokken overheidsinstanties de renovatie van gebouwen in hun eigendom te versnellen, met behulp van cohesiebeleidsfinanciering om de nodige hefboomwerking te verkrijgen en om een voorbeeld te stellen; 62. verzoekt de lidstaten speciale aandacht te geven aan de moeilijkheden die zich voordoen bij het gemeenschappelijke eigenaarschap van appartementsgebouwen voor meer gezinnen, die een moeilijk probleem met zich meebrengen van profitariaat; 63. vraagt de Commissie om bewustzijn te creëren rond het reële potentieel van vergaande renovatie en gefaseerde vergaande renovatie van het gebouwenbestand door lidstaten en regio’s te ondersteunen bij de opstelling van hun renovatiestrategieën; beveelt aan dat deze strategieën parallel worden ontwikkeld met voorstellen voor operationele plannen, dat erin wordt gefocust op het opnemen van het gebruik van innoverende financiële instrumenten en dat zij indicatieve mijlpalen bevatten om het investeerdersvertrouwen te vergroten; o o o 64. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en het Comité van de Regio's. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien de mededeling van de Commissie "Een maritieme strategie voor de Adriatische en de Ionische Zee" ( COM(2012)0713 ), – gezien Verordening (EG) nr. 1967/2006 van de Raad van 21 december 2006 inzake beheersmaatregelen voor de duurzame exploitatie van visbestanden in de Middellandse Zee, tot wijziging van Verordening (EEG) nr. 2847/93 en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1626/94 (1) en daaropvolgende wijzigingen ("de Middellandse-Zeeverordening"), – gezien zijn resolutie van 6 februari 2013 over het gemeenschappelijk visserijbeleid (2) , – gezien zijn resolutie van 22 november 2012 over de externe dimensie van het gemeenschappelijk visserijbeleid (3) , – gezien Richtlijn 2008/56/EG en de verplichting van de lidstaten tot het nemen van de nodige maatregelen om uiterlijk in 2020 een goede milieutoestand van het mariene milieu te bereiken of te behouden, – gezien zijn resolutie van 3 juli 2012 over de ontwikkeling van de macroregionale strategieën van de EU: huidige praktijk en vooruitzichten, vooral in het Middellandse Zeegebied (4) , – gezien zijn resolutie van 8 maart 2011 over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een aantal bepalingen voor de visserij in het GFCM-verdragsgebied (Algemene Visserijcommissie voor de Middellandse Zee) (5) , – gezien zijn resolutie van 21 oktober 2010 over het geïntegreerde maritieme beleid van de EU – beoordeling van de bereikte vooruitgang en nieuwe uitdagingen (6) , – gezien het voorstel van de Commissie voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een kader voor maritieme ruimtelijke ordening en geïntegreerd kustbeheer ( COM(2013)0133 final), – gezien zijn resolutie van 17 juni 2010 over een nieuw elan voor de strategie voor duurzame ontwikkeling van de Europese aquacultuur (7) , – gezien de Habitatrichtlijn (8) , – gezien de verklaring van de voor het geïntegreerd maritiem beleid bevoegde Europese ministers en de Europese Commissie van 7 oktober 2012 over een mariene en maritieme agenda voor groei en werkgelegenheid ("Verklaring van Limassol"), – gezien de mededeling van de Commissie getiteld "Blauwe groei: kansen voor een duurzame mariene en maritieme groei" ( COM(2012)0494 ), – gezien de resoluties van de Europese Raad van 23 en 24 juni 2011, – gezien het Verdrag inzake de bescherming van de Middellandse Zee tegen verontreiniging en de protocollen daarbij (9) , – gezien de mededeling van de Commissie aan de Europese Raad met als titel "Europa 2020, een strategie voor slimme, duurzame en inclusieve groei" ( COM(2010)2020 ), – gezien het initiatiefadvies van het Comité van de Regio's van 12 oktober 2011 tot ondersteuning van het instellen van een Adriatisch-Ionische macroregio (10) , – gezien de Verklaring van Ancona, aangenomen op 5 mei 2010, naar aanleiding van de 12e Ionische Raad, – gezien het Verdrag van 10 december 1982 van de Verenigde Naties inzake het recht van de Zee (UNCLOS), – gezien de gedragscode van de FAO voor een verantwoorde visserij, goedgekeurd op 31 oktober 1995, – gezien Aanbeveling 199 van de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) over werken in de visserijsector, – gezien artikel 48 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie visserij ( A7-0234/2013 ), A. overwegende dat zeven landen toegang hebben tot de Adriatische en de Ionische Zee (11) , waaronder vier EU-lidstaten (Italië, Griekenland, Slovenië en Kroatië), een kandidaat-lidstaat (Montenegro) en twee potentiële kandidaat-lidstaten (Albanië en Bosnië-Herzegovina); B. overwegende dat grensoverschrijdende samenwerking van essentieel belang is voor de totstandkoming van een gemeenschappelijk beheer van de visserijactiviteit en het garanderen van een duurzaam gebruik van de visstand; C. overwegende dat enkele landen aan de Adriatische Zee weliswaar speciale zones hebben ingevoerd maar dat een aanzienlijk deel van het bekken van de Adriatische en de Ionische Zee nog steeds in internationale wateren ligt; D. overwegende dat het Parlement er in zijn recente resolutie over de ontwikkeling van de macroregionale strategieën van de Unie op heeft gewezen dat een macroregionale strategie voor de Adriatische en de Ionische Zee een belangrijke factor vormt van inspanningen om te komen tot een verzoening tussen de verschillende landen van de westelijke Balkan en kan bijdragen aan de inspanningen van deze landen om lid te worden van de Unie en hierdoor een omvattend beleid voor het gehele bekken van de Middellandse Zee mogelijk maken; E. overwegende dat de landen die de "Verklaring van Ancona" hebben ondertekend de Commissie hebben verzocht een macroregionale strategie voor de Adriatische-Ionische regio uit te stippelen, naar het voorbeeld van de al eerder door haar voorgestelde macroregionale strategieën voor de Baltische Zee (2009), de Donau (2010) en de Atlantische Oceaan (2011) (12) ; F. overwegende dat de Europese Raad in zijn resolutie van 23-24 juni 2011 de lidstaten ertoe heeft opgeroepen "tezamen met de Commissie verder te werken aan mogelijke toekomstige macroregionale strategieën, met name ten aanzien van de Adriatische en Ionische regio"; G. overwegende dat het Comité van de regio's in een recent advies het Parlement heeft verzocht zijn steun toe te zeggen aan de totstandbrenging van een strategie van de Unie voor een Adriatische-Ionische macroregio, die inspeelt op de grote uitdagingen waar het bekken en in het bijzonder de visserij en de aquacultuur voor staan; H. overwegende dat de visserij traditioneel een belangrijke sector is voor de meeste regio's aan de Adriatische en de Ionische Zee en dat de visserijactiviteit in deze zone momenteel beheerd wordt door de Algemene Visserijcommissie voor de Middellandse Zee (GFCM) Zee en de Internationale Commissie voor het behoud van de Atlantische tonijn (ICCAT); I. overwegende dat de geofysische gesteldheid van het Adriatische bekken, vooral in het noordelijke deel daarvan, in hoofdzaak bestaat uit ondiepe wateren met zandige bodem, die pas vele mijlen uit de kust dieper worden, terwijl de kenmerken van het Ionische bekken lijken op die van de rest van de Middellandse Zee, en met name de GDG's (GFCM-geografische subzones) 18 en 19, die tot 2000 meter diep zijn; J. overwegende dat de visserij in het Adriatische-Ionische bekken een veelsoortige visserij is, gekenmerkt door het gebruik van verschillend vistuig, gaande van kleinschalige, ambachtelijke visserij tot visserij met demersale trawlers, en van pelagische visserij op gemiddelde diepte tot recreatievisserij; K. overwegende dat de Adriatische Zee qua soorten een endemisch bijzonder actieve zone blijkt te zijn, maar dat de uitbreiding van de visserijinspanning en/of de vervuiling ernstige problemen hebben veroorzaakt voor de visstand en de visserijsector in het algemeen, vooral langs de Italiaanse kusten in het noordelijke deel van de Adriatische Zee; L. M. overwegende bovendien dat ook het Adriatische-Ionische bekken de jongste jaren een significante ontwikkeling van de sector van de zeeviskweek heeft gekend, ofschoon hiervoor strenge ecologische en ruimtelijke regels gelden en niet alle zones geschikt zijn voor offshore viskweek en/of compatibel zijn met andere activiteiten; M. overwegende dat er al enkele waardevolle regionale initiatieven zijn genomen ter bevordering van de wetenschappelijke samenwerking met het oog op een verantwoorde visserij in de Adriatische Zee, zoals ADRIAMED (13) ; N. overwegende dat vele landen van de Unie niet beschikken over een specifiek nationaal of regionaal bestemmingsplan dat regels omvat voor vestigingen in kustgebieden en in volle zee, en dat een transparante omschrijving geeft van de zones die voor aquacultuur toegankelijk zijn, zodat gemakkelijk te voorziene belangenconflicten met andere bedrijfssectoren, zoals toerisme, landbouw en kustvisserij kunnen worden vermeden; O. overwegende dat er een netwerk bestaat van beschermde mariene en kustzones van de Adriatische Zee (AdriaPAN), een initiatief dat via partnerschappen het efficiënt beheer en de projectcapaciteit ervan op het oog heeft; P. overwegende dat de ontwikkeling van een geïntegreerde benadering van het maritiem beleid in de Adriatische en de Ionische Zee vanwege de grensoverschrijdende aard van mariene activiteiten en gedeelde hulpbronnen vergezeld moet gaan van een partnerschapsproces met alle kuststaten; Algemene overwegingen 1. wijst erop dat, met de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon, het Parlement volwaardig medewetgever is geworden voor de sector van de visserij en de aquacultuur en dus zijn rol in het vaststellen van het visserijbeleid ten volle wil vervullen, zowel op communautair vlak als op regionaal en transregionaal vlak; 2. is van mening dat een strategie voor de Adriatische en de Ionische Zee vooral in het teken moet staan van de duurzame ontwikkeling en groei van de visserij en de aquacultuur, ook op het punt van de werkgelegenheid; 3. is van mening dat een strategie voor de Adriatische en de Ionische Zee moet streven naar instandhouding en bescherming van het milieu; 4. feliciteert de Commissie met de goedkeuring van haar mededeling van 3 december 2012, als belangrijke grondslag voor een nieuw wetgevingskader dat als katalysator moet dienen voor een nauwere samenwerking tussen de landen en de regio's aan de Adriatische en de Ionische Zee met het oog op een verantwoorde en economisch duurzame visserij voor de kustbevolking; 5. meent in dit verband dat het geïntegreerd maritiem beleid (GMB) een cruciale rol moet spelen in de ontwikkeling van een langetermijnstrategie voor de Adriatische en de Ionische Zee, die gericht is op duurzame mariene en maritieme groei en het behoud van mariene ecosystemen voor de toekomstige generaties; 6. meent voorts dat maritieme ruimtelijke ordening als zijnde het publieke proces voor de analyse en planning van de ruimtelijke en temporele incidentie van menselijke bedrijvigheid in de Adriatische en de Ionische Zee - en met name in de Noordelijke Adriatische Zee - van essentieel belang is voor een duurzame toekomst van de visserijsector ten opzichte van andere gerelateerde activiteiten; 7. bekrachtigt zijn engagement voor de totstandkoming van een macroregionale strategie voor dit belangrijk zeebekken, met als doel de gemeenschappelijke uitdagingen en problemen waarmee de bewoners van deze kustgebieden af te rekenen hebben, het hoofd te bieden om op die manier de economische ontwikkeling en de Europese integratie aan te zwengelen; 8. is van mening dat alle financieringsprogramma's en -instrumenten (14) van de EU en de instrumenten voor pretoetredingssteun (IPA) die betrekking hebben op de regio's aan de Adriatische en de Ionische Zee compatibel moeten zijn en zo doeltreffend mogelijk ingezet moeten worden om marktdeelnemers en bedrijven van de visserijsector die in de regio actief zijn, een effectieve toegevoegde waarde te bieden; 9. is er vast van overtuigd dat elke inspanning ter bevordering van een verantwoorde en duurzame visserij in de Adriatische en de Ionische Zee als katalysator kan dienen voor de ontwikkeling van de kusten en de rurale gebieden van de betrokken landen en kan bijdragen aan de ontwikkeling van complementaire productieactiviteiten door beroepsvissers, zoals het "visserijtoerisme", waarbij de vissers mensen meenemen op visserijvaartuigen voor toerisme, recreatie en studie, waarbij geenszins wordt afgeweken van de beginselen van een duurzame visserij, die het ecologisch evenwicht en de biodiversiteit van het bekken volstrekt respecteert; 10. is van mening dat het in maart 2011 in werking getreden Verdrag van Barcelona en het bijbehorende protocol inzake geïntegreerd kustbeheer als model zouden kunnen dienen om een geïntegreerd beleid verplicht te maken voor lidstaten die aan de Adriatische en de Ionische Zee grenzen; 11. is van mening dat er onvoldoende informatie beschikbaar is over de visstand in het Adriatisch-Ionisch bekken, de verplaatsingen en de verspreiding ervan, alsook over de recreatieve visserij, en dringt er daarom bij de bevoegde autoriteiten en onderzoeksinstituten op aan deze lacunes zo snel mogelijk aan te vullen; 12. verzoekt de Commissie verdere maatregelen te nemen om onderzoeksprogramma's in verband met het mariene milieu en de visserij te bevorderen en het gebruik en de verspreiding van de resultaten van het onderzoek aan te moedigen; 13. is van mening dat, op commercieel vlak, waardevolle voorbeelden van samenwerking tussen de besturen van diverse regio's (15) als beste praktijk kunnen dienen en kunnen worden uitgebreid tot andere toepassingsgebieden om de traceerbaarheid, de opbrengst en de handel in de producten van de visserij en de aquacultuur, in het bijzonder de lokale producten, te verbeteren; 14. is voor deelname van alle belanghebbenden aan de totstandbrenging van een duurzame en productieve visserijsector in dit gebied; 15. acht het voor de duurzame ontwikkeling van de visserijsector en de aquacultuur in het gehele Adriatische-Ionische bekken en voor het aanzwengelen van de werkgelegenheid in de kustgebieden van wezenlijk belang het uitermate belangrijke werk van de vrouwen in de visserij op te waarderen, en hun beroepsopleiding en hun integratie in de actiegroepen en de producentenverenigingen in de kustgebieden te bevorderen; 16. verzoekt om stimuleringsmaatregelen die de visserij en de aquacultuur in dit gebied aantrekkelijk kunnen maken voor jongeren en hen kunnen aanmoedigen deze activiteiten te gaan beoefenen; 17. wijst erop dat het Parlement eerder al de aandacht gevestigd heeft op de behoefte aan een eenvoudigere, coherentere en transparantere wetgeving voor de aquacultuur, die de mogelijkheid biedt alle factoren uit de weg te ruimen die tot nu toe de volledige ontplooiing van het potentieel van de aquacultuursector van de EU belemmerden, een sector die duidelijke en consequente communautaire en nationale regels nodig heeft, evenals door de lidstaten duidelijk gedefinieerde "bestemmingsplannen voor de zee", in de zin van de richtsnoeren die onlangs door Algemene Visserijcommissie voor de Middellandse Zee (GFCM) zijn goedgekeurd (16) ; 18. wijst erop dat een gerichte ontwikkeling van de aquacultuursector voor de kustgebieden van het Adriatische-Ionische bekken, die sterk op zomertoerisme zijn afgestemd, niet-seizoengebonden banen kan opleveren en bijgevolg een aanzienlijke bijdrage aan de werkgelegenheid kan bieden; 19. wijst er met klem op dat de uitbreiding van de aquacultuuractiviteiten niet ten koste mag gaan van het bereiken van een goede milieustatus in de zin van Richtlijn nr. 2008/56/EG en dat de desbetreffende Uniewetgeving bij die activiteiten steeds volledig moet worden nageleefd; 20. onderstreept dat de bescherming van de visbestanden en het mariene milieu tegen de vervuiling, de overbevissing en de illegale visserij niet realiseerbaar is zonder de totstandkoming van een geïntegreerd net van informatie- en toezichtsystemen voor de maritieme activiteiten, in nauwe samenwerking met de lidstaten en de betrokken kustgebieden; Specifieke overwegingen 21. verzoekt de landen langs het Adriatische-Ionische bekken mee te werken aan het opmaken van een volledig overzicht van de specifieke geomorfologische en bathymetrische kenmerken van het gebied, de aanwezigheid en verspreiding van de diverse mariene soorten en de diverse vistechnieken, teneinde een totaalbeeld te krijgen dat als uitgangspunt kan dienen voor een beter visserijbeheer en ervoor kan helpen zorgen dat de visserijactiviteit een belangrijker plaats inneemt in het kader van elke toekomstige macroregionale strategie; 22. dringt er bijgevolg bij de Commissie op aan zo spoedig mogelijk, en in elk geval voor eind 2013, haar goedkeuring te hechten aan het actieplan voor de concrete uitvoering van de maritieme strategie op macroregionale basis voor de Adriatische en de Ionische Zee, in de wetenschap dat de visserijsector een van de prioriteiten van deze strategie moet zijn, rekening houdend met de specifieke geofysische kenmerken van het gebied, en dit actieplan te koppelen aan het regionaal beleid, het geïntegreerd maritiem beleid van de Unie en de financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen, teneinde een maximaal hefboomeffect teweeg te brengen; 23. verzoekt de Commissie op korte termijn een voorstel voor een verordening in te dienen, met gemeenschappelijke technische voorschriften voor de visserij in de Adriatische en de Ionische Zee, de visserijinspanning, de visperiodes, de toegestane instrumenten voor de visserijactiviteit in het bekken in kwestie en andere pertinente beheersmaatregelen; 24. betreurt het in dit verband dat de lidstaten niet meer gebruik hebben gemaakt van afzonderlijke beheersplannen waarmee kan worden afgeweken van bepaalde algemene regels om rekening te houden met specifieke kenmerken; is van mening dat dit het plaatselijk beheer aanzienlijk vergemakkelijkt zou hebben en waardevolle gegevens zou hebben opgeleverd over de situatie in de diverse gebieden, zodat de noodzakelijke aanpassingen hadden kunnen worden verricht; verzoekt de lidstaten daarom constructief samen te werken, onderling en met de Commissie, bij de actualisering en permanente aanpassing van de maatregelen op het gebied van het visserijbeheer; 25. verzoekt de Commissie een permanente dialoog op gang te brengen met de derde landen aan de Adriatische en de Ionische Zee, met als doel bilaterale of multilaterale overeenkomsten te sluiten om vorderingen te maken met de harmonisering en de standaardisering van de visserijregels en het visserijbeheer om de doelstellingen van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid (GVB) in het Middellandse-Zeegebied te verwezenlijken, en daarbij volledig te profiteren van het samenwerkingskader dat geboden wordt door de internationale en regionale visserijorganisaties; wijst erop dat een strategie voor de Adriatische en de Ionische Zee alleen meerwaarde kan opleveren als rekening wordt gehouden met alle aangrenzende landen, zowel EU-lidstaten als derde landen; 26. verzoekt de Commissie de doelstellingen van het GVB van de Unie te promoten, met name het uiterlijk in 2020 bereiken van een visstand die boven de maximale duurzame opbrengst ligt, en het gebruik aan te moedigen van een op ecosystemen gebaseerde aanpak ten opzichte van derde landen; 27. dringt erop aan dat de Commissie samen met de kustlanden een uitwisseling van beste praktijken inzake behoud van de visstand opzet en beschermde mariene zones ("recovery areas") instelt, met als doel de meest bedreigde soorten de kans te bieden zich te herstellen; 28. verzoekt de Commissie de doelen van de kaderrichtlijn mariene strategie te promoten bij derde landen langs de Ionische en Adriatische Zee, met name het uiterlijk in 2020 bereiken van een goede milieustatus in het mariene milieu; 29. verzoekt de Commissie in dit verband de aan de Adriatische en Ionische Zee grenzende lidstaten aan te sporen mariene strategieën uit te stippelen en toe te passen waarbij een op ecosystemen gebaseerde benadering worden gehanteerd en ervoor gezorgd wordt dat de diverse ecologische aandachtspunten geïntegreerd worden in beleid dat een impact heeft op het mariene milieu, waarbij rekening wordt gehouden met de grensoverschrijdende effecten op de kwaliteit van het zeewater van aangrenzende derde landen; 30. wijst erop dat zowel bij het toekomstige Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij (EFMZV), via de gegevensverzamelingsprogramma's, als in het kader van de diverse onderzoeksprogramma's van de Unie financiering beschikkingbaar is voor het vergaren van meer kennis over het mariene milieu en voor vorderingen op het stuk van innovatie en beste praktijken in de visserij; verzoekt de lidstaten derhalve in die zin projecten in te dienen en is van mening dat uit de samenwerking tussen de diverse kustlanden, ongeacht of die lid zijn van de Europese Unie, initiatieven van groot belang kunnen voortspruiten die via de projecten van de lidstaten aan het hele Adriatisch-Ionische bekken ten goede kunnen komen; 31. verzoekt de Commissie de wenselijkheid te bestuderen, tezamen met de Europese Investeringsbank (EIB) en naar het voorbeeld van de ervaring met de FEMIP (17) , van de invoering van een ad-hocfinancieringslijn voor de uitvoering van de acties en doelstellingen van deze strategie; verzoekt de Commissie eveneens te overwegen of in de eerste plaats projectobligaties en publiek-private partnerschappen als financieringsinstrumenten kunnen dienen, om geen nieuwe begrotingsinstrumenten te hoeven creëren die het geheel nog complexer zouden maken; 32. dringt erop aan dat de Commissie voorstelt om in het bestaande Comité risicobeheersing (RAC) voor de Middellandse Zee specifieke adviesorganen op te richten, zowel voor de Adriatische Zee als voor de Ionische Zee, op basis van de positieve ervaringen die zijn opgedaan met de "Distretti del Mare" (zeedistricten) in de Italiaanse wateren (18) (zoals het visserijdistrict Nord Adriatico, dat in 2012 is ingesteld voor het gezamenlijk overeengekomen beheer van de visserijsector in het noordelijke deel van de Adriatische Zee op politiek, economisch, sociaal en milieugebied); 33. verzoekt de Commissie in haar toekomstig wetgevingsvoorstel inzake de maritieme ruimtelijke ordening bepalingen op te nemen die de maritieme lidstaten ertoe verplichten inventarissen op te maken van de maatregelen inzake de bescherming van het milieu en het toerisme die op hun grondgebied van kracht zijn, en voor de zones waarvoor geen beperkingen bestaan bestemmingsplannen voor zee en kust vast te stellen die alle bestaande types van de sector beslaan, waarin wordt vastgesteld hoe die zones kunnen en mogen worden gebruikt, teneinde de toegang tot ruimten die geschikt zijn voor het vestigen van aquacultuurbedrijven te vergemakkelijken; 34. verzoekt de Commissie een specifiek werkplan voor de Adriatische en Ionische Zee op te stellen waarin zij de toekomstige doelstellingen voor die regio uiteenzet zoals die momenteel worden vastgesteld in het kader van het IMP-MED-project voor de Middellandse Zee; onderstreept dat dit werkplan beschouwd moet worden als een project dat voor subsidie uit hoofde van het EFMZV in aanmerking komt; 35. verzoekt de Commissie met klem een reeks sanctiemaatregelen vast te stellen die ervoor moeten zorgen dat een lidstaat die zijn verplichtingen inzake het verzamelen en toesturen van gegevens niet nakomt of niet in staat is problemen in verband met illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij (IOO) in zijn wateren of door zijn vloot aan te pakken, kan worden bestraft; o o o 36. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien artikel 286 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien zijn resolutie van 5 september 2006 over het Speciaal Verslag van de Europese Rekenkamer nr. 5/2005 over de uitgaven van het Parlement, de Commissie en de Raad voor vertolking (1) , – gezien Speciaal Verslag nr. 5/2005 van de Europese Rekenkamer over de uitgaven van het Parlement, de Commissie en de Raad voor vertolking, vergezeld van de antwoorden van de instellingen (2) , – gezien de nota aan de leden van het Bureau, getiteld "Integrale meertaligheid met efficiënt gebruik van middelen voor de tolkdiensten- uitvoering van het besluit inzake de begroting van het Parlement voor 2012", – gezien het verslag van de Secretaris-generaal van het Europees Parlement van 9 april 2013, getiteld "Preparing for Complexity: European Parliament in 2025 – The Answers’, – gezien artikel 48 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A7-0233/2013 ), A. overwegende dat meertaligheid een van de belangrijkste kenmerken is van het Europees Parlement en van de Europese Unie als geheel en dat zij de eerbiediging van de culturele en linguïstische diversiteit alsook de gelijke behandeling van EU-burgers met verschillende afkomst en achtergrond verzekert; B. overwegende dat het beginsel van meertaligheid in het Europees Parlement het fundament vormt van het politieke, medewetgevende en communicatieve werk van deze instelling; C. overwegende dat het beginsel van meertaligheid in het Europees Parlement ervoor zorgt dat het passief kiesrecht van Europese burgers bij EP-verkiezingen niet onnodig wordt belemmerd; D. overwegende dat door de meertaligheid het recht van de burgers om in elk van de officiële talen van de EU met het Parlement te communiceren, gegarandeerd wordt, waardoor zij in staat worden gesteld hun recht van democratische controle uit te oefenen; E. overwegende dat de talendiensten van het Parlement zorgen voor een vlottere communicatie en zodoende waarborgen dat het Parlement blijft openstaan voor alle burgers van Europa, terwijl de transparantie verzekerd wordt binnen de unieke meertalige structuur van de Unie die op 24 officiële talen gebaseerd is; F. overwegende dat in het Reglement van het Parlement wordt bepaald dat leden in de officiële taal van hun keuze kunnen spreken en dat voor vertolking in de andere officiële talen wordt gezorgd, waardoor het democratische recht wordt geëerbiedigd om te worden verkozen in het Europees Parlement los van de talenkennis die men heeft; G. overwegende dat de uitdaging van de meertaligheid als gevolg van de opeenvolgende uitbreidingen een volledig nieuwe dimensie heeft gekregen wat betreft omvang, complexiteit en beleidsrelevantie en overwegende dat uitgebreide meertaligheid uiteraard leidt tot hoge en toenemende kosten voor het Parlement en dus ook voor de burgers van de Unie; H. overwegende dat in de begroting van het Parlement voor 2012 aanzienlijk moest worden gesnoeid om de groei van de begroting in vergelijking met het vorige jaar te beperken tot 1,9%, en dat daarbij onder meer de kosten voor tolkdiensten met 10 miljoen EUR per jaar werden verminderd; Het kader voor vertolking in het Europees Parlement 1. erkent dat de Europese Unie het enige orgaan in de wereld is dat een officieel beleid voert van op 24 officiële talen gebaseerde meertaligheid, met een totaal van 552 te dekken talencombinaties; is in dit verband opgetogen over de zeer hoge kwaliteit van de tolkdiensten van het Parlement, maar meent dat moet worden gezocht naar manieren om de lasten die voortvloeien uit de complexe structuur van de meertaligheid en de aanzienlijke en toenemende kosten ervan, te verminderen; 2. merkt op dat van alle talen die in de plenaire vergadering in Straatsburg en Brussel van september 2009 tot februari 2013 zijn gesproken, Engels gedurende 26 979 minuten (29,1%) werd gesproken, Duits gedurende 12 556 minuten (13,6%), Frans gedurende 8 841 minuten (9,5%), Ests gedurende 109 minuten (0,1%) en Maltees gedurende 195 minuten (0,2%); 3. beklemtoont dat zowel de plenaire vergaderingen als de commissievergaderingen via livestreaming of via video on demand voor alle burgers toegankelijk zijn en dat de werkzaamheden van het Europees Parlement door deze nieuwe communicatiekanalen voor de burgers van de Unie steeds transparanter worden; wijst erop dat de beschikbaarheid van de debatten in alle officiële talen het democratische en multiculturele karakter van het Europees Parlement onderstreept; 4. merkt op dat een aantal multinationale organen, zoals de Verenigde Naties en de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie, uitsluitend op intergouvernementeel niveau opereren en geen wetgevende functie hebben; merkt in dit verband op dat de VN, met 192 leden, een talenregeling heeft met zes officiële talen en dat de NAVO, met 28 leden, vooral Engels gebruikt, ook al heeft deze organisatie twee officiële talen; 5. onderstreept evenwel dat het Parlement een rechtstreeks verkozen politiek orgaan is, waarvan de leden worden gekozen los van hun talenkennis; herbevestigt dan ook het recht van elk lid om in de officiële taal van zijn/haar keuze te spreken, als een van de kernbeginselen van de werkregeling van het Parlement; 6. merkt op dat de praktische gevolgen van het gebruik van de officiële talen in het Europees Parlement uiteengezet zijn in zijn Gedragscode meertaligheid, die in 2008 is bijgewerkt; merkt op dat met het concept van "gecontroleerde integrale meertaligheid" dat in deze code is vastgelegd, de gelijkheid tussen de leden en de burgers gehandhaafd wordt; wijst erop dat de implementatie van integrale, op het beginsel van "vertolking op verzoek" gebaseerde meertaligheid op lange termijn slechts mogelijk zal zijn indien de gebruikers van de talendiensten ten volle bewust worden gemaakt van de kosten van deze diensten en dus ook van hun verantwoordelijkheid om deze optimaal te benutten; 7. meent dat het beginsel van gezond financieel beheer ook van toepassing moet zijn op vertolking en dat om aan de Europese belastingbetalers de beste prijs-kwaliteitverhouding te bieden, er permanent kritische analyses moeten worden verricht om te beoordelen waar en hoe efficiënter kan worden gewerkt en kosten kunnen worden beheerst of beperkt; Efficiënt gebruik van tolkdiensten 8. neemt kennis van het besluit van het Bureau van het Parlement van 2011 inzake integrale meertaligheid met efficiënt gebruik van middelen voor de tolkdiensten, dat de efficiëntie van de tolkdiensten moet verbeteren en de structurele kosten ervan verminderen door: 9. is tevreden dat dankzij deze maatregelen de begrotingsmiddelen die in het Parlement voor tolkdiensten worden uitgetrokken, nu een dalende trend vertonen; merkt op dat het begrotingsresultaat in 2010 54 990 000 EUR bedroeg, in 2011 56 964 283 EUR en dat de teller voor 2012 momenteel op 47 000 000 EUR staat, ook al zal het definitieve bedrag voor 2012 slechts per 31 december 2013 gekend zijn en zou het hoger kunnen uitvallen; 10. merkt op dat de raming voor de begroting 2013 voor het DG Vertolking 58 000 000 EUR bedraagt, waarvan 53 000 000 EUR rechtstreeks verband houdt met tolkdiensten; vraagt uitvoerig en regelmatig op de hoogte te worden gebracht van de concrete resultaten van het initiatief "Integrale meertaligheid met efficiënt gebruik van middelen" voor de begroting 2013, met name voor wat betreft verwachte verlagingen of verhogingen van kosten; 11. merkt voorts op dat, ofschoon de kosten voor de tolkdiensten van het Parlement in de periode van drie jaar die eind 2012 afliep 157 954 283 EUR bedroegen, er een vermindering van 17% kan worden vastgesteld als we de begrotingsresultaten van 2010 en 2012 vergelijken; merkt op dat de slimme besparingen in de tolkdiensten het beginsel van meertaligheid niet in gevaar hebben gebracht en benadrukt dat moet worden gegarandeerd dat de leden gelijke toegang tot taaldiensten hebben en dat voor de betrokken diensten behoorlijke arbeidsvoorwaarden gehandhaafd moeten worden; 12. is opgetogen over het voorstel in de raming van het Parlement van de inkomsten en uitgaven voor het begrotingsjaar 2014, om de kosten voor vertolking in een verkiezingsjaar te verminderen met 23% tegenover het bedrag van 58 000 000 EUR in de begroting 2013; vraagt gedetailleerde informatie die aantoont dat de voorgestelde besparingen haalbaar zijn en dat de uitstekende kwaliteit van vertolking kan worden gehandhaafd; 13. benadrukt dat de implementatie van "integrale meertaligheid met efficiënt gebruik van middelen" heeft geleid tot aanzienlijke besparingen doordat commissievergaderingen evenwichtiger over de week werden gespreid, zonder dat werd gesnoeid in het totaal aantal commissievergaderingen; merkt op dat als gevolg daarvan het totaal aantal tolkdagen gedaald is van 105 258 (107 047 386 EUR) in 2011 tot 97 793 (100 237 825 EUR) in 2012, wat neerkomt op een besparing van 6 809 561 EUR; 14. stelt met bezorgdheid vast dat volgens de verslagen over de gedragscode meertaligheid, aanvragen om tolkdiensten vanuit commissies, delegaties en fracties nog altijd zeer vaak en steeds vaker laattijdig geannuleerd worden, zoals blijkt uit de volgende cijfers: Commissies 2009 2010 2011 2012 Aanvragen 984 1712 2213 2448 Laattijdige afzeggingen 76 172 238 359 % 7.72 % 10.05 % 10.80 % 14.70 % Delegaties 2009 2010 2011 2012 Aanvragen 624 813 836 832 Laattijdige afzeggingen 116 93 102 171 % 18.59 % 11.44 % 12.20 % 20.60 % Fracties 2009 2010 2011 2012 Aanvragen 1922 2310 2297 2146 Laattijdige afzeggingen 285 378 266 292 % 14.83 % 16.36 % 11.60 % 13.60 % 15. stelt met bezorgdheid vast dat de potentiële kosten die voortvloeien uit deze laattijdige afzeggingen, als sommige tolken niet last minute elders zouden kunnen worden ingezet, een aanzienlijk deel zouden vormen van het totale budget voor vertolking; merkt in dit verband op dat in 2011 een bedrag van 4 350 000 EUR (7,6% van het budget voor vertolking) en in 2012 een bedrag van 5 480 000 EUR (11,9% van het budget voor vertolking) uitgegeven zou zijn voor beschikbaar gestelde tolkendiensten die vervolgens na het verstrijken van de in de Gedragscode meertaligheid vastgestelde termijnen zijn afgezegd; vraagt dat het Bureau aan de Commissie begrotingscontrole een gedetailleerde analyse voorlegt inzake de groeiende trend van laattijdige afzeggingen en een mechanisme introduceert om de gebruikers bewust te maken van de middelen die verloren gaan door laattijdige afzeggingen en het aantal en het percentage van dergelijke afzeggingen aanzienlijk te verminderen; 16. herhaalt dat de hoge kwaliteit van het werk moet worden gehandhaafd maar dat ook efficiënter gebruik moet worden gemaakt van de talendiensten en dat de kosten daarvan beheerst moeten worden door te kijken naar de totale werklast van elke taalafdeling en te zorgen voor een vermindering van de kosten die voortvloeien uit laattijdige afzeggingen van aanvragen voor vergaderingen en bezoeken van delegaties met vertolking, die een inbreuk vormen op de in de gedragscode vastgelegde deadlines; beklemtoont dat de commissies, delegaties en fracties bewust moeten worden gemaakt van de regels die zijn vastgelegd in de gedragscode; 17. verzoekt het Bureau een systeem met nader uit te werken maatregelen te ontwikkelen om laattijdige afzeggingen bij het reserveren van tolkdiensten tegen te gaan; 18. verzoekt de administratie volledig en efficiënt gebruik te maken van de bijgewerkte taalgebruikprofielen van de leden wanneer zij talenregelingen opstelt voor commissies, delegaties en fracties, zowel in als buiten de vergaderplaatsen; dringt erop aan dat de taalgebruikprofielen van alle leden elk jaar worden bijgewerkt; wijst er voorts op dat een kopie van de bijgewerkte profielen naar de secretariaten van de commissie, delegaties, fracties en werkgroepen moet worden gestuurd; 19. benadrukt dat, met inachtneming van het besluit van het Bureau van het Parlement van december 2011 inzake integrale meertaligheid met efficiënt gebruik van middelen voor de tolkdiensten, bij werkbezoeken vertolking in een officiële taal alleen op uitdrukkelijk schriftelijk verzoek van een deelnemend lid van het Europees Parlement mag worden aangeboden; benadrukt dat bij werkbezoeken het aantal tolken beperkt moet worden tot het absolute minimum overeenkomstig de geldende regels; 20. herinnert aan het voorstel van de Secretaris-generaal om maatregelen te nemen voor de bewustmaking van de gebruikers van vertaal- en tolkdiensten, onder meer commissies, delegaties en fracties, en wacht nader uitgewerkte voorstellen af om hen bewuster te maken van de kosten van laattijdige afzeggingen; 21. vraagt de administratie dat de praktijk wordt voortgezet waarbij het hoofd van het tolkenteam na afloop van elke vergadering en in overleg met het secretariaat van deze vergadering, een lijst opstelt van aangevraagde maar onbenutte tolkenfaciliteiten; merkt op dat een kopie van deze lijst naar het secretariaat van de desbetreffende vergadering moet worden gestuurd; meent dat in deze lijst ook rekening moet worden gehouden met de kijkers die gebruik maken van livestreaming of video on demand; 22. neemt kennis van de nieuwe dienst "individuele vertolking" (IAP) die aan de leden wordt aangeboden en die is ingesteld na het in 2010 opgestarte proefproject; merkt op dat aan deze nieuwe dienst in 2011 een prijskaartje van 157 000 EUR hing en in 2012 van 115 000 EUR; meent dat de dienst geëvalueerd moet worden om te zien hoe deze kan worden verbeterd; Vertolking in het Europees Parlement: de koers voor de toekomst 23. juicht het toe dat de tolkdiensten er de afgelopen jaren in zijn geslaagd efficiënter te werken en de kosten te drukken en toch werk van uitstekende kwaliteit te blijven leveren; onderstreept dat de uitgaven voor vertolking en vertaling nog steeds een aanzienlijk deel van de begroting van het Parlement vormen en meent daarom dat de uitdaging van meertaligheid tegen redelijke kosten de blijvende aandacht van het Parlement moet krijgen; 24. meent dat de Commissie begrotingscontrole regelmatig op de hoogte moet worden gebracht van veranderingen in de kosten van vertolking; vraagt dat het jaarlijks verslag over de gedragscode dat door de dienst vertolking wordt voorbereid en naar de secretaris-generaal wordt gestuurd, wordt bekendgemaakt aan de commissieleden; 25. is van mening dat situaties waarin vertolking in bepaalde talen wordt aangeboden zonder dat daarvan gebruik wordt gemaakt, zoveel mogelijk vermeden moeten worden; benadrukt de noodzaak om de kosten van onnodige vertolking tijdens vergaderingen te verminderen en verzoekt daarom om de ontwikkeling en snelle invoering van een systeem dat situaties voorkomt waarin vertolking wordt aangeboden in talen die tijdens een bepaalde vergadering niet effectief gesproken worden of niet worden gevraagd door de gebruikers van webstream; 26. verwacht van de Secretaris-generaal dat hij op het eind van het jaar een gedetailleerde analyse voorlegt van de talen waaruit en waarin is getolkt in alle vergaderingen van werkgroepen, fracties, commissies en delegaties en van de talen die effectief zijn gesproken in deze vergaderingen, alsook een overzicht van de voor werkbezoeken aangevraagde en toegestane uitzonderingen op de algemene regels inzake vertolking die op 12 maart 2012 door het Bureau zijn goedgekeurd (3) ; 27. verzoekt het Bureau tegen het einde van het jaar een nieuw besluit inzake meertaligheid goed te keuren waarin specifiek wordt ingegaan op mogelijke scenario's voor "vertolking op verzoek" en de efficiëntiewinst die hiervan wordt verwacht; 28. vraagt de Rekenkamer derhalve om binnen een redelijke termijn en uiterlijk tegen maart 2014 een speciaal verslag inzake de uitgaven van het Parlement, de Commissie en de Raad voor vertolking en vertaling aan het Parlement voor te leggen, waarin wordt nagegaan of het financieel beheer van deze diensten gezond is en de bevindingen van het speciaal verslag nr. 5/2005 worden bijgewerkt; merkt voorts op dat dit verslag periodiek zou kunnen worden opgesteld en worden gebruikt voor de kwijtingsprocedure; herhaalt dat het verslag informatie moet verstrekken over de vraag of de desbetreffende instellingen adequate instrumenten en procedures hebben om ervoor te zorgen dat: 29. merkt op dat dit follow-upverslag een zorgvuldige vergelijking dient te omvatten van de kosteneffectiviteit van de tolkdiensten van het Parlement tegenover de tolkdiensten van de Raad en van de Commissie, alsook een vergelijking van de reële kosten van de tolkdiensten van de drie instellingen met de kosten die tijdens de referentieperiode van de audit zijn opgetekend; 30. dringt er voorts op aan dat het Parlement als voorrangspunt het probleem van het hoge aantal laattijdige afzeggingen aan de orde stelt en vraagt dat het Bureau een gedetailleerd actieplan voorlegt om dit aantal te verminderen; 31. herhaalt dat interinstitutionele samenwerking essentieel is voor de uitwisseling van beste praktijken, die zorgen voor meer efficiëntie en besparingen mogelijk maken; vindt dat de instellingen meer moeten samenwerken op het gebied van tolkdiensten; vraagt om een grondige evaluatie waarbij de voorrang gaat naar een efficiëntere verdeling van de beschikbare middelen tussen alle instellingen en om concrete maatregelen op het gebied van freelancevertolking; 32. benadrukt het belang van softwaretoepassingen als beheersinstrumenten en dringt erop aan dat hiervoor meer middelen worden uitgetrokken in de begroting van volgend jaar; merkt op dat er efficiënter kan worden gewerkt indien de administratieve diensten van het Parlement de juiste beheersgegevens krijgen; vindt het jammer dat bepaalde DG's nog steeds achterblijven op het gebied van beschikbare softwaretoepassingen ondanks de vooruitgang die geboekt is in de IT-sector sedert 2010; 33. vraagt de desbetreffende diensten van het Parlement na te gaan of de aanzienlijke efficiëntiewinst die op het gebied van vertolking is geboekt, als voorbeeld kan dienen voor verbeteringen binnen andere DG's; o o o 34. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien de mededeling van de Commissie van 23 oktober 2012 "Naar een breed Europees kader voor onlinegokken" ( COM(2012)0596 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 18 januari 2011 getiteld "Ontwikkeling van de Europese dimensie van de sport" ( COM(2011)0012 ), – gezien zijn resolutie van 14 maart 2013 over wedstrijdmanipulatie en corruptie in de sportwereld (1) , – gezien zijn resolutie van 2 februari 2012 over de Europese dimensie van de sport (2) , – gezien zijn resolutie van 15 november 2011 over onlinegokken op de interne markt (3) , – gezien zijn resolutie van 10 maart 2009 over de integriteit van online gokken (4) , – gezien de Verklaring van Nicosia van 20 september 2012 over de bestrijding van wedstrijdmanipulatie, – gezien de conclusies van de Raad van 10 december 2010 en de voortgangsverslagen van de Franse, Zweedse, Spaanse en Hongaarse voorzitterschappen over het kader voor kansspelen en weddenschappen in de lidstaten van de Europese Unie, – gezien de voorbereidende actie getiteld "Europese partnerschappen met betrekking tot sport" en in het bijzonder de ontwikkeling van projecten gericht op het voorkomen van gevallen van wedstrijdmanipulatie door middel van voorlichting en informatieverstrekking aan betrokken partijen, – gezien de artikelen 51, 52 en 56 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien het aan het VWEU gehechte protocol betreffende de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid, – gezien de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Unie, waarin het Hof op het specifieke gebied van de organisatie van kansspelen met name consumentenbescherming, fraudebestrijding en het voorkomen dat burgers tot geldverkwisting door gokken worden aangespoord, alsmede het voorkomen van maatschappelijke problemen in het algemeen, als redenen van dwingend algemeen belang aanvaardt die beperkingen op het vrij verrichten van diensten kunnen rechtvaardigen (5) , – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 22 mei 2012, – gezien artikel 48 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie interne markt en consumentenbescherming en de adviezen van de Commissie cultuur en onderwijs en de Commissie juridische zaken ( A7-0218/2013 ), A. overwegende dat gokken geen gewone economische activiteit vormt vanwege de potentieel negatieve gevolgen ervan voor de gezondheid en de maatschappij, zoals gokverslaving (waarvan de gevolgen en kosten moeilijk te schatten zijn), georganiseerde misdaad, witwassen van geld en wedstrijdmanipulatie; overwegende dat onlinegokken een groter verslavingsrisico kan inhouden dan traditioneel offlinegokken, onder meer als gevolg van de gemakkelijkere toegang en het ontbreken van sociale controle, maar dat er in dit verband bijkomend onderzoek moet worden verricht en aanvullende gegevens nodig zijn; wijst erop dat bepaalde internemarktvoorschriften – zoals de vrijheid van vestiging, de vrijheid van dienstverlening en het beginsel van wederzijdse erkenning – de lidstaten daarom niet beletten zelf aanvullende maatregelen te nemen om spelers te beschermen; B. overwegende dat in artikel 35 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie de verplichting is neergelegd om bij het bepalen en ten uitvoer leggen van alle beleidsmaatregelen en activiteiten van de Unie de gezondheid van de mens te beschermen; C. overwegende dat de EU er krachtens artikel 169 van het VWEU toe verplicht is een hoog niveau van consumentenbescherming te waarborgen; D. overwegende dat gezien de bijzondere aard van de onlinegoksector de bescherming van de menselijke gezondheid en van de consument de leidraad moet zijn bij het opstellen van Europese aanbevelingen en nationale wetgeving; E. overwegende dat de lidstaten uit hoofde van het subsidiariteitsbeginsel het recht hebben om te bepalen hoe het aanbod van onlinegokdiensten in overeenstemming met hun eigen waarden en doelstellingen van algemeen belang wordt gestructureerd en gereguleerd, op voorwaarde dat ze de EU-wetgeving naleven; F. overwegende dat het aanbieden van onlinegokdiensten vanwege de bijzondere aard hiervan en conform het subsidiariteitsbeginsel niet onder een sectorspecifieke Europese regelgeving valt en is uitgesloten van de richtlijnen inzake diensten en consumentenrechten, maar wel onder een aantal handelingen van afgeleid EU-recht valt, zoals de richtlijn inzake gegevensbescherming, de richtlijn inzake privacy en elektronische communicatie en de richtlijn betreffende oneerlijke handelspraktijken; G. overwegende dat de markt voor onlinegokken geen markt is als alle andere, aangezien er zich hier risico´s voordoen in verband met consumentenbescherming en bestrijding van georganiseerde misdaad, zoals ook het Hof van Justitie van de Europese Unie herhaaldelijk heeft erkend; H. overwegende dat het Europese Hof van Justitie heeft bevestigd dat het aanbieden van kans- en gokspelen geldt als een economische activiteit van bijzondere aard en dat beperkingen erop te rechtvaardigen zijn om dwingende redenen van openbaar belang, zoals consumentenbescherming, bestrijding van fraude en witwaspraktijken, handhaving van de openbare orde en bescherming van de volksgezondheid; overwegende dat beperkingen op deze activiteit in overeenstemming moeten zijn met de in het VWEU voorziene beperkingen, in verhouding moeten staan tot de doelen die worden nagestreefd en niet discriminerend mogen zijn; I. overwegende dat de lidstaten zich meer dan ooit ongerust maken over de negatieve gevolgen van illegaal onlinegokken voor de samenleving en voor de nationale economie in het algemeen en hierbij voornamelijk verwijzen naar de bescherming van minderjarigen en kwetsbare maatschappelijke groepen, de aanpak van verslaving en de bestrijding van criminaliteit en belastingfraude; J. overwegende dat de grensoverschrijdende aard van onlinegokken, de risico's op het gebied van consumentenbescherming, fraudebestrijding en handhaving van de wetgeving inzake illegale activiteiten zoals witwassing en wedstrijdmanipulatie, en de noodzaak van de aanpak van gokgerelateerde illegale activiteiten een beter gecoördineerd optreden vergen, zowel tussen de lidstaten als op het niveau van de EU; K. overwegende dat het van essentieel belang is mechanismen voor het doorlichten van sportwedstrijden en geldstromen en mechanismen voor toezicht in te voeren; L. overwegende dat er momenteel behoefte bestaat aan een gedetailleerd overzicht van de onlinegoksector in de vorm van informatie en gegevens met betrekking tot het binnenlandse en grensoverschrijdende, intra-Europese en mondiale, toegestane en niet-toegestane aanbod; M. overwegende dat de reglementering van reclame voor onlinegokken van lidstaat tot lidstaat verschilt en soms zelfs geheel ontbreekt; De bijzondere aard van de onlinegoksector en consumentenbescherming 1. is van mening dat een redelijk en legaal aanbod van gokdiensten, dat elke lidstaat zelf met inachtneming van het EU-recht vormgeeft, met het oog op de garantie van een hoog beschermingsniveau voor consumenten en met name de meest kwetsbare consumenten de sociale kosten en nadelige gevolgen van gokactiviteiten zou kunnen helpen beperken; 2. waarschuwt ervoor dat gokken tot een gevaarlijke vorm van verslaving kan leiden en vindt dat dit een kwestie is die om bestwil van de consument in een wetgevingsvoorstel moet worden behandeld; 3. verzoekt de Commissie en de lidstaten stappen te ondernemen tegen illegale gokdiensten die op het grondgebied van de lidstaten worden aangeboden; vraagt de Commissie daarom met klem om de lidstaten in haar geplande aanbevelingen over consumentenbescherming en reclame te verzoeken handhavingsmaatregelen te treffen tegen het aanbieden van illegaal gokken; 4. is van mening dat er een gevaarlijk verband bestaat tussen de acuter geworden crisissituatie en de toename van gokactiviteiten; benadrukt dat de huidige, bijzonder ernstige sociale en economische situatie heeft bijgedragen tot een exponentiële toename van gokken onder met name de armste bevolkingsgroepen en acht het daarom noodzakelijk permanent en nauwlettend toezicht te houden op de evolutie van gokverslaving en gokgerelateerde stoornissen; 5. stelt dat onlinegokken een vorm van commercieel gebruik van sport is en stelt vast dat de sector gestaag groeit door technologische innovaties op de voet te volgen, maar dat de lidstaten vanwege de specifieke eigenschappen van het internet moeilijkheden ondervinden bij de controle ervan, hetgeen kan leiden tot schendingen van de rechten van consumenten en onderzoeken binnen de sector in het kader van de strijd tegen georganiseerde misdaad; 6. vraagt met klem dat er een hoge mate van consumentenbescherming wordt gegarandeerd, ongeacht de manier waarop de lidstaten besluiten het aanbod van onlinegokdiensten op nationaal niveau te organiseren en te reglementeren; verzoekt de Commissie verder te onderzoeken met welke maatregelen op Europees niveau kwetsbare consumenten beschermd kunnen worden, bijvoorbeeld middels formele samenwerking tussen de regelgevende instanties in de lidstaten; benadrukt dat de deskundigengroep ervoor moet zorgen dat minderjarigen geen toegang kunnen krijgen tot onlinegokdiensten; roept de lidstaten ertoe op om exploitanten die met een door de lidstaten verstrekte vergunning werken, te verplichten om het logo of het keurmerk van de toezichthoudende instantie duidelijk zichtbaar en op een vaste plaats op hun website te plaatsen; 7. verzoekt de Commissie om te onderzoeken hoe kan er worden verhinderd dat ondernemingen die in een bepaalde lidstaat gevestigd zijn, reclame voor onlinegokdiensten maken (bijvoorbeeld via satelliettelevisie of advertentiecampagnes) in een lidstaat waar zij geen vergunning hebben om dergelijke diensten aan te bieden; 8. pleit ervoor de exploitanten van onlinegokspelen ertoe te verplichten om minderjarigen duidelijk, ondubbelzinnig en op goed zichtbare manier te wijzen op het feit dat het voor hen verboden is om online te gokken; 9. is van mening dat er maatregelen moeten worden genomen om ervoor te zorgen dat de sociaal zwakkeren door gokactiviteiten niet nog verder in existentiële nood komen te verkeren; 10. is van mening dat er aanvullende studies en gegevens nodig zijn om gokverslavingen en de risico's van verschillende vormen van gokken te kunnen kwantificeren; roept alle lidstaten er daarom toe op om op een gecoördineerde manier bijkomende studies uit te voeren met als doel meer inzicht te krijgen in probleemgokken; wijst erop dat gokexploitanten moeten bijdragen tot de preventie van gokverslavingen; 11. verzoekt de Commissie om in samenwerking met de lidstaten – eventueel in het kader van de deskundigengroep – na te gaan of het mogelijk is om voor pan-Europese interoperabiliteit te zorgen tussen de registers voor zelfuitsluiting van de lidstaten, die onder meer zelfuitsluiting en persoonlijke gokbegrenzingen inzake financieel verlies en tijd omvatten en die kunnen worden geraadpleegd door nationale instanties en vergunninghoudende gokexploitanten, zodat consumenten die zichzelf bij een bepaalde gokexploitant uitsluiten of hun persoonlijke gokbegrenzingen overschrijden, automatisch geen toegang meer krijgen tot om het even welke andere vergunninghoudende gokexploitant; benadrukt dat mechanismen voor de uitwisseling van persoonsgegevens van probleemgokkers onderworpen moeten zijn aan strikte voorschriften inzake gegevensbescherming; benadrukt het belang van de werkzaamheden van de deskundigengroep voor de bescherming van de burgerbevolking tegen gokverslavingen; onderstreept dat dit register consumenten telkens wanneer zij opnieuw willen gaan gokken, alle informatie met betrekking tot hun persoonlijke gokgeschiedenis moeten tonen, zodat zij zich bewust worden van hun eigen gokgedrag; 12. acht het wenselijk dat er een duidelijk onderscheid wordt gemaakt tussen gokactiviteiten en andere vormen van onlineamusement; diensten die verscheidene typische kenmerken van de goksector vertonen, moeten onder de relevante gokwetgeving vallen en de mechanismen voor leeftijdsverificatie en identiteitscontrole volledig in acht nemen; 13. merkt op dat zelfregulerende initiatieven een belangrijke bijdrage kunnen leveren tot het bepalen van gezamenlijke normen; herhaalt zijn standpunt dat zelfregulering door de bedrijfstak in kwestie op een gevoelig gebied als kansspelen uitsluitend een aanvulling op de nationale wetgeving kan vormen en deze niet kan vervangen; 14. roept de Commissie ertoe op te overwegen een verplichte externe identificatiecontrole in te voeren om minderjarigen of personen met een valse identiteit uit te sluiten van gokspelen; stelt voor om dit bijvoorbeeld te laten gebeuren via een controle van het socialezekerheidsnummer, de bankrekeninggegevens of een ander uniek identificatie-element, en wijst erop dat een dergelijke identificatie zou moeten gebeuren vooraleer de gokactiviteiten een aanvang nemen; 15. acht het noodzakelijk de voor onlinegokken gebruikte software beter te beveiligen en pleit ervoor in heel de Europese Unie een gemeenschappelijke minimumcertificering vast te stellen om te verzekeren dat overal dezelfde parameters en normen worden aangehouden; 16. wijst erop dat er in het licht van de snelle evolutie van de onlineomgeving efficiënte methoden moeten worden ontwikkeld om toezicht te houden op weddenschappen, maar benadrukt eveneens dat het belangrijk is om de persoonsgegevens van gebruikers te beschermen tegen misbruik; 17. meent dat gemeenschappelijke normen voor onlinegokken betrekking moeten hebben op de rechten en plichten van zowel aanbieders als consumenten en moeten zorgen voor een hoog beschermingsniveau van burgers en consumenten, met name van minderjarigen en andere kwetsbare personen, en de verhindering van misleidende en buitensporige reclame; spoort de verenigingen van Europese gokexploitanten ertoe aan om zelfregulerende gedragscodes te ontwikkelen en toe te passen; 18. verzoekt de Commissie in haar aanbeveling op te nemen dat aanbieders van gokdiensten ertoe verplicht moeten worden om het gebruik van zelfbeperkingen door hun klanten actief te bevorderen, zowel op het ogenblik van registratie als in geval van herhaaldelijke verliezen; 19. beveelt de invoering aan van uniforme en pan-Europese gemeenschappelijke veiligheidsnormen voor elektronische identificatie en diensten voor grensoverschrijdende identiteitscontrole; is ingenomen met het voorstel van de Commissie voor een richtlijn inzake elektronische identificatie en authenticatie, op basis waarvan de interoperabiliteit van de reeds bestaande nationale regelingen voor elektronische identificatie mogelijk wordt; dringt er daarom op aan dat de registratie- en identificatieprocedures gestroomlijnd en doeltreffender gemaakt worden, met name om efficiënte identificatiemechanismen te garanderen en het bezit van meerdere accounts door één speler alsook de toegang van minderjarigen tot websites voor onlinegokken te verhinderen; beveelt de lidstaten aan om onderling goede praktijken uit te wisselen met betrekking tot handhavingsmaatregelen – zoals de oprichting van witte en zwarte lijsten met illegale gokwebsites – , gezamenlijk veilige en traceerbare betalingsmethoden te bepalen en de haalbaarheid van het blokkeren van financiële transacties te bestuderen met als doel consumenten tegen illegale exploitanten te beschermen; 20. roept de lidstaten en de aanbieders ertoe op om verantwoorde reclame voor onlinegokdiensten te promoten; is ingenomen met het initiatief van de Commissie om een aanbeveling over verantwoorde gokreclame aan te nemen; vraagt de Commissie hierin gemeenschappelijke minimumnormen op te nemen die voldoende bescherming bieden voor kwetsbare consumenten; pleit voor verantwoorde reclame die duidelijke waarschuwingen bevat met betrekking tot de gevaren van gokverslaving, niet buitensporig is en niet wordt afgebeeld op inhoud die specifiek op minderjarigen is gericht of waarvoor het risico bestaat dat ze vooral minderjarigen bereikt, zoals met name het geval is voor reclame in de sociale media; 21. eist de vastlegging en uitvoering van maatregelen die de digitale geletterdheid bij kinderen en jongeren ontwikkelen en verbeteren; is van mening dat de invoering van lessen op school voor jongeren over verstandig internetgebruik de consumenten beter zou wapenen tegen verslaving aan onlinegokdiensten; 22. wijst op de belangrijke rol van onderwijs, adviesdiensten en ouders voor de bewustmaking over de problematiek van onlinegokken en de gevolgen ervan voor jongeren; 23. verzoekt de Commissie en de lidstaten efficiënte maatregelen te nemen om vooral jongeren te wijzen op de risico’s van gokverslaving; 24. dringt aan op sociaal verantwoorde reclame voor onlinegokken en op de toelating van dergelijke reclame uitsluitend voor legale gokproducten; is van mening dat reclame voor onlinegokken waarbij de winstkansen te rooskleurig worden voorgesteld, ontoelaatbaar is, omdat er zo verkeerdelijk de indruk wordt gewekt dat gokken een verstandige strategie vormt om iemands financiële toestand te verbeteren; gelooft dat reclame duidelijke informatie moet bevatten over de gevolgen van gokverslaving; 25. wijst erop dat er voor de preventie van gokken door personen onder de 18 jaar en voor de bestrijding van problematisch of dwangmatig gokgedrag moet worden vastgelegd wat onschadelijke vormen van reclame en reclameverspreiding zijn; 26. benadrukt dat maatregelen inzake consumentenbescherming vergezeld moeten gaan van een combinatie van preventieve en responsieve handhavingsmaatregelen ter vermindering van het contact van burgers met illegale aanbieders; benadrukt het belang van een gezamenlijke definitie van het begrip legale gokexploitant, zodat de lidstaten conform de EU-wetgeving alleen vergunningen verlenen aan exploitanten die op zijn minst aan de volgende eisen voldoen en bijgevolg als legaal kunnen worden beschouwd: 27. is van mening dat maximale verlieslimieten, die de spelers zelf voor een bepaalde periode vastleggen, een verplicht onderdeel moeten vormen van de registratieprocedure; vindt dat dit in elk geval moet gelden voor spelen met snel opeenvolgende evenementen; Verenigbaarheid met de EU-wetgeving 28. onderstreept dat de aanbieders van onlinegokspelen zich enerzijds in alle gevallen moeten houden aan de wetgeving van de lidstaat waarin zij actief zijn, en dat de lidstaten anderzijds het recht moeten behouden om de beperkingen op te leggen die zij nodig en gerechtvaardigd achten om illegaal onlinegokken aan te pakken door toepassing van de nationale wetgeving en het van de markt weren van illegale aanbieders; 29. erkent dat de lidstaten overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel het recht hebben om, met inachtneming van de basisbeginselen van het VEU, te bepalen hoe het aanbod van onlinegokdiensten op nationaal niveau wordt gestructureerd en gereglementeerd en alle maatregelen te nemen die zij nodig achten om illegale gokdiensten te bestrijden; erkent dat deze regelgeving evenredig, samenhangend, transparant en niet-discriminerend moet zijn; stelt vast dat er behoefte is aan een coherenter EU-beleid om de grensoverschrijdende aard van onlinegokken aan te pakken; 30. merkt op dat de Commissie een aantal lidstaten een brief heeft gestuurd met een verzoek om gedetailleerde informatie over hun huidige gokwetgeving; verzoekt de Commissie de dialoog met de lidstaten voort te zetten; neemt kennis van de werkzaamheden van de Commissie met betrekking tot de inbreukzaken en klachtenprocedures die tegen een aantal lidstaten lopen; verzoekt de Commissie om de verenigbaarheid van de nationale wetten en praktijken met het EU-recht samen met de lidstaten te blijven controleren en handhaven, en inbreukprocedures te starten tegen de lidstaten die het EU-recht lijken te schenden; eerbiedigt het besluit van de lidstaten inzake de vestiging van monopolies in de sector, op voorwaarde dat deze monopolies in overeenstemming met de jurisprudentie van het Hof van Justitie aan strikt toezicht door de overheid worden onderworpen en een bijzonder hoog niveau van consumentenbescherming garanderen, dat hun activiteiten stroken met de doelstellingen van algemeen belang en dat het aantal gokgelegenheden consequent wordt verminderd; 31. verzoekt de Commissie, de lidstaten en de deskundigengroep voor gokdiensten om maatregelen en gecoördineerde strategieën uit te werken en voor de uitwisseling van goede praktijken te zorgen, met als doel het verschijnsel van belastingontwijking door vergunninghoudende exploitanten die weliswaar op de markt van de Europese Unie actief zijn maar gevestigd zijn in belastingparadijzen binnen en buiten de EU, te kunnen onderzoeken en tegengaan; 32. wijst op de mogelijke risico's van de toegankelijkheid van illegale onlinegokdiensten voor consumenten; verzoekt de Commissie en de lidstaten om in het kader van de werkzaamheden van de deskundigengroep voor gokdiensten van gedachten te wisselen over de sociale kosten van de toelating van gereglementeerde gokactiviteiten versus de nadelige gevolgen van de omstandigheid dat consumenten hun toevlucht nemen tot illegale exploitanten; 33. onderstreept dat lidstaten die ervoor kiezen hun onlinegoksector open te stellen, een transparante, rechtszekere en op objectieve en niet-discriminerende criteria gebaseerde procedure voor de aanvraag van een vergunning moeten uitwerken die volledig in overeenstemming is met de EU-wetgeving en een afdoende en strikte bescherming van de bevolking en de consument garandeert; Administratieve samenwerking 34. verzoekt de deskundigengroep voor gokdiensten en de Commissie om de gegevensstroom tussen de regelgevende instanties in de lidstaten zoveel mogelijk te vergemakkelijken, met als doel de uitwisseling van goede praktijken en van informatie – dit met het oog op de oprichting van een gemeenschappelijk systeem voor de identificatie van spelers – te stimuleren, dwingende maatregelen te nemen tegen illegale exploitanten, de consumentenbescherming te verbeteren, verantwoorde reclame te promoten, witte en zwarte lijsten op te stellen, wedstrijdmanipulatie te verhinderen en mechanismen voor zelfuitsluiting uit te werken met onder meer persoonlijke gokbegrenzingen inzake tijd en geld die in de hele Europese Unie gelden; verzoekt de Commissie om ervoor te zorgen dat de deskundigengroep bij zijn werkzaamheden van de ruimst mogelijke deskundigheid kan profiteren; vraagt de lidstaten met klem om de dialoog over onlinegokdiensten in de werkgroep van de Raad voor vestiging en diensten opnieuw op gang te brengen; 35. roept de Commissie ertoe op om altijd deskundigen op het gebied van problematisch en dwangmatig gokken in deskundigengroepen op te nemen en bij raadplegingen te betrekken; 36. is van mening dat de samenwerking en de uitwisseling van goede praktijken tussen nationale deskundigen uit de sociale en medische sector die zich bezighouden met de problematiek van dwangmatig en problematisch gokken, op Europees niveau moeten worden versterkt; 37. benadrukt dat de maatregelen ter bestrijding van wedstrijdvervalsing moeten voldoen aan de nationale en Europese wetgeving en voorschriften inzake gegevensbescherming, maar dat het voor de succesvolle handhaving van de wet van belang is dat de gegevensuitwisseling tussen onderzoeksinstanties efficiënt verloopt; 38. spoort de lidstaten ertoe aan om in het kader van de deskundigengroep nauw samen te werken met de Commissie en met elkaar, met als doel de activiteiten ter bestrijding van het zonder vergunning aanbieden van grensoverschrijdende gokdiensten te coördineren en het in de mededeling van de Commissie over onlinegokken opgenomen actieplan uit te voeren; 39. erkent dat samenwerking tussen de lidstaten essentieel is, maar benadrukt dat het eveneens van groot belang is dat de deskundigengroep voor gokdiensten nauw samenwerkt met alle betrokkenen, met inbegrip van de gokindustrie en consumentenorganisaties; 40. benadrukt dat de deskundigengroep moet streven naar transparantere en vereenvoudigde procedures waarmee onnodige administratieve lasten voor de lidstaten, die tot een onnodige verhoging kunnen leiden van de kosten voor legale onlineaanbieders in die lidstaten die ervoor kiezen hun markt open te stellen, uit de weg te ruimen; wijst erop dat het wegnemen van administratieve lasten niet ten koste mag gaan van de bescherming van de consument; 41. acht het noodzakelijk actie te ondernemen ten behoeve van een onderlinge toenadering van de op gokken toepasselijke nationale belastingregelingen zodat er geen buitensporige belastingvoordelen kunnen ontstaan waardoor onlinegokken zich sterk kan verspreiden en concentreren; 42. spoort de nationale toezichthoudende autoriteiten in die lidstaten die ervoor hebben gekozen een vergunningssysteem in te voeren, ertoe aan goede praktijken uit te wisselen met als doel het gebruik van nationale vergunningen en van technische normen voor speelapparatuur te vergemakkelijken; moedigt de bevoegde nationale regelgevende instanties ertoe aan alleen in te stemmen met de exploitatie van een gokbedrijf binnen hun jurisdictie als het bedrijf in kwestie geen wetten overtreedt in een andere lidstaat, tenzij het Hof van Justitie de wetgeving van deze lidstaat als niet-conform heeft bestempeld; Witwassen van geld 43. wijst erop dat er bij onlinegokken geen contant geld in omloop is en dat er gezien de afhankelijkheid van externe financiële dienstverleners aanvullende voorzorgsmaatregelen tegen witwaspraktijken nodig zijn; benadrukt dat er nauwe samenwerking nodig is tussen nationale gokinstanties, nationale politiekorpsen en nationale ordehandhavingsinstanties om criminele activiteiten te verhinderen; 44. verzoekt de Commissie, de lidstaten en de deskundigengroep om doeltreffende maatregelen te treffen ter bestrijding van het witwassen van geld; is in dit verband ingenomen met het voorstel om de toepassing van de bepalingen van de antiwitwasrichtlijn uit te breiden tot alle vormen van gokken, en roept de bevoegde instanties van de lidstaten ertoe op om ervoor te zorgen dat elke transactie die ervan verdacht wordt verband te kunnen houden met witwaspraktijken of andere criminele activiteiten, in overeenstemming met de bepalingen van deze richtlijn wordt gemeld; 45. verzoekt de Raad om snel en ambitieus te werk te gaan in de onderhandelingen over het Commissievoorstel voor een Richtlijn tot voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld en de financiering van terrorisme ( COM(2013)0045 ) en alle vormen van gokken aan te pakken, met inbegrip van onlinegokken, met als doel de exploitatie van onlinesportweddenschappen voor criminele belangen zoals witwaspraktijken tegen te gaan; 46. benadrukt dat betrouwbare registratiesystemen en ondubbelzinnige verificatiesystemen bijzonder belangrijk zijn om misbruiken van onlinegokken, bijvoorbeeld voor het witwassen van geld, te voorkomen; merkt op dat er voor dergelijke identificatiedoeleinden kan worden gebruikgemaakt van reeds bestaande en zich ontwikkelende onlinestructuren, zoals onlinesystemen voor de verificatie van bank- en kredietkaarten; 47. is van mening dat alle ondernemingen die onlinegokdiensten aanbieden op het grondgebied van de Unie, geregistreerd moeten zijn als legale entiteiten in de EU; 48. benadrukt dat alle lidstaten een verantwoordelijke overheidsinstantie moet aanwijzen die belast wordt met het toezicht op het onlinegokken; benadrukt dat deze instantie ook bevoegd moet zijn om in te grijpen indien er zich gevallen van verdachte vormen van onlinegokken voordoen; gokbedrijven moeten er eveneens toe verplicht worden deze instantie op de hoogte te brengen van verdachte gokactiviteiten; Integriteit van de sport 49. beklemtoont dat de bestrijding van wedstrijdmanipulatie gezien het internationale karakter ervan een doeltreffender samenwerking vergt tussen alle belanghebbenden, met inbegrip van overheidsinstanties, wetshandhavingsinstanties, de sportsector, gokaanbieders, regelgevende instanties op het gebied van gokken, atleten en supporters, en dat er ook aandacht moet worden besteed aan voorlichtings- en preventiemaatregelen op dit vlak; verheugt zich in dit opzicht over de recente voorbereidende actie 2012 van de Commissie, die steun verleent aan transnationale voorlichtingsprojecten ter bestrijding van wedstrijdvervalsing; stelt vast dat wedstrijdmanipulatie op zowel de offline- als de onlinegokmarkt voorkomt, en dat wedstrijdvervalsing waarbij onlinegokken een rol speelt, meestal plaatsvindt via gokaanbieders die gevestigd zijn in ongereglementeerde markten buiten de EU; 50. vraagt om een gedragscode, als onderdeel van een initiatief tot zelfregulering, met een algemeen verbod voor alle medewerkers (in het bijzonder spelers, trainers, scheidsrechters, medisch en technisch personeel, clubeigenaars en -bestuurders) bij sportevenementen die een rechtstreekse invloed kunnen uitoefenen op het resultaat, om op hun eigen wedstrijden of evenementen te gokken; benadrukt in dit verband ook de nood aan strikte en betrouwbare systemen voor leeftijdsverificatie en identiteitscontrole op het niveau van de lidstaten; roept sportorganisaties ertoe op om sporters, scheidsrechters en functionarissen vanaf jonge leeftijd met behulp van voorlichtingscampagnes en gedragscodes in te prenten dat wedstrijdvervalsing illegaal is; 51. erkent dat inspanningen ter bestrijding van de betrokkenheid van sportorganisaties bij corrupte activiteiten zoals wedstrijdvervalsing of witwaspraktijken, zoals gedragscodes, gericht moeten zijn op alle belanghebbenden (functionarissen, eigenaren, bestuurders, sportimpresario's, spelers, scheidsrechters en supporters) en alle organisaties (clubs, bonden, federaties enz.); 52. roept de lidstaten ertoe op meer prioriteit te geven aan de preventie van corruptie in de sportwereld en benadrukt dat er in dit verband meer aandacht moet worden besteed aan een efficiënte handhaving van de wet; vraagt dat er op nationaal niveau effectieve maatregelen worden getroffen ter voorkoming van belangenconflicten, met name door te verhinderen dat belanghebbenden uit de sportwereld deelnemen aan weddenschappen met betrekking tot wedstrijden waarbij zij betrokken zijn; verzoekt alle sportbonden en overkoepelende sportorganen om zich aan de regels inzake goed bestuur te houden om zo het risico te verkleinen dat ze het slachtoffer worden van wedstrijdmanipulatie; vraagt de Commissie in dit verband om rekening te houden met de werkzaamheden van de Raad van Europa betreffende de beoordeling van de gevaren van bepaalde soorten weddenschappen, en om de mogelijke gevaren te evalueren van 'spot betting', waarbij het mogelijk is om op specifieke gebeurtenissen tijdens een wedstrijd te wedden, en in functie van deze evaluatie gepaste actie te ondernemen; 53. verzoekt sportfederaties en aanbieders van gokdiensten om een gedragscode aan te nemen en hierin een verbod op te nemen op weddenschappen op zogeheten negatieve gebeurtenissen, zoals gele kaarten, strafschoppen of vrije trappen tijdens een wedstrijd of evenement; roept de lidstaten en aanbieders van gokdiensten ertoe op alle vormen van livesportweddenschappen te verbieden, aangezien deze bijzonder kwetsbaar gebleken zijn voor wedstrijdvervalsing en daarom een risico vormen voor de integriteit van de sport; 54. verzoekt om een verplichting tot samenwerking en informatie-uitwisseling tussen sportorganisaties, overheidsinstanties, Europol en Eurojust, zowel op nationaal als op Europees niveau, met betrekking tot verdachte activiteiten, met als doel criminele grensoverschrijdende onlinegokactiviteiten tegen te gaan; 55. is verheugd over het feit dat de Commissie voornemens is een betere uitwisseling van goede praktijken op het gebied van de strijd tegen wedstrijdvervalsing te bevorderen; benadrukt het belang van de steun van de Europese Unie voor de huidige werkzaamheden in de Raad van Europa betreffende de onderhandeling van een internationaal verdrag inzake de bescherming en de bevordering van de integriteit in de sport; benadrukt dat wedstrijdvervalsing niet altijd gerelateerd is aan weddenschappen, en dat de niet-gokgerelateerde kant van wedstrijdvervalsing, die ook een bedreiging vormt voor de integriteit van de sport, eveneens moet worden aangepakt; benadrukt de behoefte aan betere samenwerking op EU- en mondiaal niveau in de strijd tegen wedstrijdvervalsing; roept de Commissie ertoe op het voortouw te nemen bij het creëren van een mondiaal platform voor de uitwisseling van informatie en goede praktijken en bij de coördinatie van gezamenlijke maatregelen inzake preventie en ordehandhaving tussen toezichthouders, sportorganisaties, politie en rechterlijke autoriteiten en aanbieders van gokdiensten; 56. is van oordeel dat een consistent beleid inzake strafwettelijke sancties van essentieel belang is voor een pan-Europese benadering van het vaststellen van regelgeving voor de onlinegoksector, en dringt er daarom bij de lidstaten op aan ervoor te zorgen dat het frauduleus manipuleren van einduitslagen ten behoeve van financieel of andersoortig gewin wordt verboden, door elke vorm van bedreiging van de integriteit van wedstrijden, inclusief vormen die verbonden zijn met weddenschappen, strafbaar te stellen; verzoekt de Commissie met klem om op Europees niveau maatregelen te treffen tegen niet-gereglementeerd onlinegokken en de bestrijding van wedstrijdvervalsing te ondersteunen; 57. erkent dat de opbrengst van gokken en loterijen in sommige lidstaten een belangrijke bron van inkomsten vormt, die kunnen worden gebruikt ter ondersteuning van liefdadigheidsdoeleinden en doeleinden van algemeen belang, culturele activiteiten, de amateursport en de paardenrennen- en paardensector; onderstreept voorts het belang van deze duurzame bijdrage en bijzondere functie, die in besprekingen op Europees niveau in aanmerking moet worden genomen; blijft van mening dat sportweddenschappen een vorm van commerciële exploitatie van sportwedstrijden zijn; beveelt aan, met volledige eerbiediging van de bevoegdheid van de lidstaten op dit vlak, dat sportwedstrijden worden beschermd tegen iedere vorm van ongeoorloofd commercieel gebruik, met name door de erkenning van de eigendomsrechten van de organisatoren van sportevenementen, niet alleen om op alle niveaus van de professionele sport en amateursport een redelijke opbrengst te garanderen, maar ook als middel ter versterking van de strijd tegen sportfraude en in het bijzonder wedstrijdvervalsing; 58. roept op tot een nauwere samenwerking op Europees niveau, met de Europese Commissie in een coördinerende rol, om de exploitanten van onlineweddenschappen die betrokken zijn bij illegale activiteiten zoals wedstrijdvervalsing of gokken op jeugdsportwedstrijden waaraan minderjarigen deelnemen, te identificeren en hun activiteiten te verbieden, en verwacht dat de onlinegokindustrie dit verbod naleeft door middel van zelfregulering; 59. spoort de lidstaten ertoe aan om een verbod te overwegen op alle vormen van wedstrijdvervalsing, waaronder het wedden op hoekschoppen, vrije trappen, ingooien en gele kaarten, aangezien gebleken is dat al deze elementen bijzonder kwetsbaar zijn voor wedstrijdvervalsing; 60. roept de Commissie ertoe op een Europees waarschuwingssysteem in te voeren voor toezichthouders op het gokwezen, waarmee zij snel informatie over vervalste sportevenementen kunnen uitwisselen; 61. is ingenomen met grensoverschrijdende voorlichtingsprojecten die tot doel hebben wedstrijdvervalsing op mondiaal niveau aan te pakken; 62. benadrukt dat sportlui effectieve beschermingsmechanismen nodig hebben om corrumperende invloeden af te wenden, zoals de vrijwaring van de morele en fysieke integriteit van atleten, correcte arbeidsomstandigheden, garanties met betrekking tot loon of vergoedingen en een verbod op deelname op verschillende competitieniveaus voor sportorganisaties die regelmatig verzuimen deze verplichtingen jegens hun atleten na te komen; 63. benadrukt dat beschuldigingen van wedstrijdvervalsing dikwijls door zowel rechtbanken als arbitragecommissies worden behandeld en dat beide procedures moeten voldoen aan de internationale procedurele minimumnormen, zoals vastgelegd in artikel 6 van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens; 64. vraagt om de strikte reglementering van of een verbod op gevaarlijke vormen van gokken, na afloop van een evaluatie op het niveau van elke afzonderlijke lidstaat; o o o 65. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de regeringen en parlementen van de lidstaten. Het Europees Parlement, – gelet op artikel 255, tweede alinea, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien artikel 107 bis van zijn Reglement, A. overwegende dat Luigi Berlinguer voldoet aan de voorwaarden vastgelegd in artikel 255, lid 2, VWEU; 1. stelt voor om Luigi Berlinguer te benoemen tot lid van het comité; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de president van het Europees Hof van Justitie.