Het Europees Parlement , – gezien zijn resolutie van 19 juni 1998 over de conservenindustrie voor visserij- en aquacultuurproducten in de Europese Unie (1) , – gezien zijn resolutie van 17 januari 2001 over het gemeenschappelijk visserijbeleid en de uitdaging van globalisering van de economie (2) , – gezien zijn resolutie van 13 december 2001 over de rol van goedkope vlaggen in de visserijsector (3) , – gezien zijn resolutie van 14 maart 2002 over de visverwerkende industrie (4) , – gezien zijn standpunt van 27 maart 2003 over het voorstel voor een verordening van de Raad tot vaststelling van een regeling voor toezicht op en verificatie van tonijnvangsten (5) , – gelet op artikel 163 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie visserij ( A5-0412/2003 ), A. overwegende dat de tonijn zowel mondiaal als op EU-niveau uit commercieel oogpunt de belangrijkste vissoort vormt, B. overwegende dat de tonijnvloot en de verwerkingsindustrie en de tonijnhandel in de EU van oudsher nauw met elkaar verweven zijn en dat deze nauwe banden van fundamenteel belang zijn geweest voor de ontwikkeling van de verwerkingsindustrie en de tonijnhandel, C. overwegende dat de industrie voor de verwerking en de afzet van visserijproducten een essentieel element vormt van het gemeenschappelijk visserijbeleid en het logisch verlengstuk vormt van de visvangst door de communautaire vloot, en dat deze sector bijdraagt aan de voorziening van voedingsmiddelen die op de communautaire markt deficitair zijn en waar steeds meer vraag naar is, en dat in de EU de tonijn bijna 60% van de totale visconservenproductie vertegenwoordigt, D. overwegende dat de communautaire markt voor tonijnconserven momenteel vanuit sociaal-economisch oogpunt mondiaal de belangrijkste markt voor visserijproducten is, dat deze markt de grootste groei doormaakt en commercieel het meest interessant is, en dat derhalve de meeste industrieën van derde landen op deze markt zijn gericht, E. overwegende dat deze marktgroei staat of valt met handhaving van de kwaliteit, niet alleen van de vangsten van de visserijvloot, doch tevens van de productie van de Europese conservenindustrie, F. overwegende de economische en sociale cohesie een van de fundamentele beginselen van de Unie vormt en dat vandaag de dag werkgelegenheid een van de belangrijkste prioriteiten van de Unie vormt en dat het, overeenkomstig de Verklaring van de Raad van Luxemburg van 20 november 1997, noodzakelijk is om die sectoren te bevorderen waarvan een dynamiserende werking uitgaat voor de economie, die bijdragen tot handhaving van duurzame werkgelegenheid en die helpen de sociaal-economische structuur van de regio's van de Unie in stand te houden, G. overwegende dat de tonijnvloot en de communautaire conservenindustrie voor tonijnachtigen in bepaalde van de visserij afhankelijke Europese regio's een lange traditie kennen en bovendien een zeer belangrijke sociaal-economische rol vervullen, H. overwegende dat de communautaire vloot van koelschepen voor de tonijnvisserij mondiaal de belangrijkste vloot in zijn soort is, zowel vanwege de omvang als vanwege de vangsten, en daarnaast een van de belangrijkste vlootsegmenten van de EU vormt, zowel qua omvang als wat betreft de handelswaarde van de vangst, I. overwegende dat zowel de tonijnvloot als de tonijnconservenindustrie in het verleden zijn benadeeld door communautaire maatregelen in het kader waarvan naleving werd geëist van strenge en kostbare eisen op het gebied van hygiëne, gezondheid, milieu, technologie, veiligheid op het werk en op zee, visserijcontrole, en die de komst van concurrerende producten van andere landen in de hand hebben gewerkt, omdat bij de bedrijven van deze landen alleen wordt gekeken naar het eindproduct en niet of zij voldoen aan dezelfde normen als die welke worden opgelegd aan de communautaire industrie, waarbij als voorbeeld kan worden verwezen naar bepaalde Aziatische landen, waarvoor momenteel een preferentiële behandeling wordt overwogen, J. overwegende dat de naleving van deze eisen de vloot en de industrie heeft gedwongen tot aanzienlijke investeringen, hetgeen tot gevolg heeft gehad dat hun producten minder concurrerend zijn ten opzichte van de producten van andere landen, die niet verplicht zijn om aan dezelfde eisen te voldoen, en die derhalve hun strategie kunnen baseren op een prijszetting die penetratie van de communautaire markt mogelijk maakt, waarbij zij de communautaire producten oneerlijke concurrentie aandoen, met alle gevolgen van dien in de tonijnmarkt, K. overwegende dat de tonijn tot de vissoorten behoort waarop schepen die onder goedkope vlag varen bij voorkeur vissen vanwege zijn relatief hoge prijs op de markt en het feit dat tonijn meestal op volle zee worden gevangen waar slechts zelden wordt gecontroleerd; overwegende dat reders zich dankzij hun goedkopevlagschepen aan vele controles kunnen onttrekken (veiligheid, behoud, hygiëne enz.) die door gerechtvaardigde visserijbelangen zijn geïnspireerd, L. overwegende dat het structuurbeleid is gecreëerd om een voorlopig antwoord te vinden op de structurele problemen van de communautaire vloot en verwerkingsindustrie en, met name, voor de problemen van vernieuwing, modernisering en concurrentievermogen, M. overwegende dat de vloot van koelvaartuigen voor de tonijnvisserij bij de laatste hervorming van het structuurbeleid ernstig is benadeeld, doordat vernieuwing van deze vloot met behulp van communautaire fondsen in het vervolg vrijwel onmogelijk zal zijn, N. overwegende, voorts, dat het systeem voor controle op de import van derde landen verre van doelmatig is, aangezien de gegevens pas bekend zijn lang nadat de handelstransacties zijn gesloten, zoals bij het nagaan of de maximaal toegestane contingenten voor bepaalde producten zijn overschreden of wanneer de bepalingen van herkomst zijn overtreden, O. overwegende dat het beginsel van bilaterale cumulatie één van de bases vormt van het communautaire handelsstelsel en dat dit beginsel in veel gevallen doelmatig en goed werkt, doch dat zou moeten worden voorzien in uitzonderingen op dit beginsel in de gevallen waarin de voordelen van het kopen van communautaire grondstoffen leidt tot een daling in de verkoop van het eindproduct van communautaire bedrijven, hetgeen deze laatste ertoe brengt hun aankoop van grondstoffen navenant te verminderen, waarmee het beoogde voordeel van de toepassing van dit beginsel verdwijnt, P. overwegende dat één van de basisbeginselen van de oprichtingsverdragen van de Gemeenschap het beginsel van communautaire preferentie is, waarmee uit economisch en industrieel oogpunt de ontwikkeling, de groei en de verbetering van de communautaire industrie wordt nagestreefd, Q. overwegende dat de gemeenschappelijke marktordening voor visserijproducten in de EU de toegang, met minimale beperkingen, tot de communautaire markt mogelijk heeft gemaakt van hele ingevroren tonijn, tonijnmoten en tonijnconserven vanuit derde landen, R. gelet op de liberalisering van de handelsbetrekkingen van de EU op de internationale markt voor visconserven, in de vorm van consolidering in het kader van de GATT van een gemeenschappelijk douanetarief voor bepaalde producten, alsmede de hierin opgenomen uitzonderingen en derogaties, o.a. in de vorm van algemene preferentiestelsels (APS) en samenwerkings- of associatieovereenkomsten, S. overwegende dat tonijnconserven tot nog toe in de EU zijn beschouwd als een zeer gevoelig product, zoals blijkt uit de verschillende overeenkomsten van de Gemeenschap waarin tonijnconserven een bijzondere behandeling krijgen, T. overwegende dat er momenteel in de EU landen zijn met een grote productie en een omvangrijke export van tonijnconserven op mondiaal niveau (zoals Spanje, Italië, Frankrijk en Portugal), waarvan de industrie op haar beurt nauw verweven is met de communautaire tonijnvloot, die verantwoordelijk is voor meer dan 20% van de mondiale vangsten, U. overwegende dat de tonijnvloot en de communautaire tonijnconservenindustrie zorgen voor meer dan 40.000 rechtstreekse arbeidsplaatsen, dat de communautaire tonijnproductie in haar geheel meer dan 350.000 ton bedraagt en dat de productie van tonijnconserven boven de 400.000 ton ligt, en overwegende dat de intracommunautaire conservenverkoop de laatste jaren met 125% is gestegen, V. overwegende dat communautaire tonijnbedrijven op grond van aanbevelingen van de EU zelf omvangrijke investeringen hebben verricht in derde landen, met name in Spaans-Amerikaanse landen, Afrikaanse landen en landen in het Caribisch gebied, teneinde de ontwikkeling van landen die zich hebben aangesloten bij het programma APS-drugs te helpen, en voorts in de ACS-landen, waarmee de EU akkoorden heeft gesloten, W. overwegende dat in de artikelen 2 en 3, onder m) van het EG-Verdrag de taak is vastgelegd van het versterken van het concurrentievermogen van de industrie van de Gemeenschap, X. gelet op de noodzaak van handhaving van een duurzame visserij en volledige eerbiediging van de voorschriften voor instandhouding van de tonijnachtigen, zoals opgesteld door de verschillende RVO's en, meer in het algemeen, door de FAO met het oog op een verantwoordelijke visserij en handel, Y. overwegende dat diverse tonijnbestanden momenteel overbevist worden, hetgeen deels te wijten is aan een te grote vlootcapaciteit; dat de relevante regionale visserijorganisaties (RVO's) zo snel mogelijk grenzen voor de toegestane tonijnvangstcapaciteit moeten vaststellen die, willen ze effectief zijn, de samenwerking vereist en van alle regionale tonijnvisserijorganisaties van de wereld ten einde te voorkomen dat de vloten uitwijken naar gebieden waar minder strenge controles worden uitgeoefend, Z. overwegende dat het noodzakelijk is iets te doen aan de sterfte onder dolfijnen en andere vissoorten als gevolg van de tonijnvisserij, en dat de afspraken die hierover door de EU in het kader van het Akkoord inzake het internationaal programma voor instandhouding van de dolfijn (AIPID) en andere regionale visserijorganisaties waartoe de EU behoort, zijn gemaakt, krachtig moeten worden gesteund en dat erop moet worden toegezien dat tonijn in alle zones waar de EU-vloten operationeel zijn met zo min mogelijke bijvangst wordt gevangen, 1. verzoekt de Commissie een studie op te zetten over de tonijnbestanden de tonijnindustrie en de situatie en toekomstperspectieven in de EU en de rest van de wereld, en hierbij aandacht te besteden aan de volgende aspecten: vangsten, situatie van de bestanden, productie, ondernemingen, ontwikkeling van de sector in de afgelopen jaren in de verschillende lidstaten en de belangrijkste concurrerende landen, omvang van de export en import, werkgelegenheid, technische en gezondheidsvoorschriften, douanevoorschriften en, in het algemeen, de voor deze sector geldende wetgeving, alsmede de codificatie van deze wetgeving; 2. verzoekt de Commissie bij de Raad en het Parlement voorstellen in te dienen voor een specifiek actieplan en een algemeen kader voor structurele steun aan de tonijnsector, alsmede een plan ter bescherming van de tonijnsector tegen derde landen; 3. dringt bij de Raad en de Commissie aan op een gedetailleerde analyse van de communautaire douanewetgeving die van toepassing is op de tonijnsector, met de bedoeling na te gaan wat de voordeligste oplossingen voor de gehele tonijnindustrie zijn; 4. is van oordeel dat, indien het algemeen belang van de externe handelsbetrekkingen van de Unie of het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid handhaving noodzakelijk maakt van bepaalde import die op de communautaire markt oneerlijke concurrentie betekent voor de communautaire tonijnconserven, deze laatste producten moeten worden aangemerkt als gevoelige producten waaraan compenserende steun moet worden toegekend; 5. verlangt bijzondere aandacht voor de tonijnsector op grond van het economisch belang van deze sector, omdat hij zorgt voor een groot aantal rechtstreekse arbeidsplaatsen en indirecte werkgelegenheid, en vanwege zijn grote belang voor andere complementaire bedrijfstakken, zoals leveranciers van andere ingrediënten, de verpakkingssector, logistiek en vervoer; 6. benadrukt voorts dat deze sector zeer sterk vertegenwoordigd is in perifere communautaire regio's die sterk afhankelijk zijn van de visserij en die ten opzichte van de centrale regio's van de Gemeenschap te kampen hebben met een economische achterstand; 7. dringt erop aan dat, alvorens zij naar de lidstaten kunnen worden geëxporteerd, aan producten van derde landen dezelfde technische eisen en eisen op het gebied van hygiëne, gezondheid, voedselveiligheid en kwaliteit worden gesteld als die welke worden opgelegd aan de communautaire industrie; 8. eist intensivering van de inspecties op producten van derde landen, in het kader van Richtlijn 91/493/EEG van de Raad van 22 juli 1991 tot vaststelling van gezondheidsvoorschriften voor de productie en het in de handel brengen van visserijproducten (6) , om te bewerkstelligen dat aan de producten van deze landen geen lagere eisen worden gesteld dan aan communautaire producten; 9. dringt bij de Commissie aan op uitgebreide controle op de herkomst van geïmporteerde producten om te voorkomen dat de consument wordt bedrogen en de communautaire industrie oneerlijke concurrentie wordt aangedaan; 10. acht het noodzakelijk om, ter bescherming van de kwaliteit, de voedselveiligheid en de gezondheid van de consument van verwerkte producten, op communautair niveau een netwerk van referentielaboratoria op te zetten dat erop moet gaan toezien dat de producten die op de interne Europese markt in de handel worden gebracht voldoen aan de eisen die de communautaire regelgeving stelt aan in de EU vervaardigde producten; 11. verzoekt de Commissie een beleid van kwaliteitsbevordering in te stellen ter stimulering van de consumptie van tonijnproducten van de communautaire industrie, en in het kader hiervan minimum kwaliteitsvoorschriften te hanteren die zijn gebaseerd op aanduiding van de herkomst van het product en volledige en juiste informatie aan de consument over de soort ingeblikte tonijn en de ingrediënten; 12. benadrukt het belang van de onderlinge verwevenheid tussen de communautaire vloot en de tonijnverwerkingssector, en dringt aan op de sluiting van langetermijncontracten tussen producenten en hun organisaties enerzijds, en de verwerkende ondernemingen anderzijds, die beide partijen tot voordeel strekken en de productvoorziening tegen gunstige prijzen en voorwaarden veilig stellen; 13. verzoekt de Commissie en de Raad om, gelet op het feit dat conserven de voedingseigenschappen van levensmiddelen behouden en met het oog op de optimale conservering en het vervoersgemak van conserven, de communautaire tonijnconserven op te nemen in hun humanitaire beleid inzake voedselhulp en/of noodhulp aan landen die dit nodig hebben; 14. verzoekt de Commissie zich te buigen over het structurele beheer van de communautaire tonijnvloot met koelschepen, die altijd buiten de communautaire wateren opereert en dus onder het beheer valt van de bevoegde regionale visserijorganisaties, en wel op een wijze die losstaat van het beheer van de rest van de vloot die in communautaire wateren opereert, en hierbij de aanbevelingen van genoemde RVO's te volgen; 15. juicht het actieplan van de Commissie ter bestrijding van illegale, niet-aangegeven en niet-gereglementeerde visserij toe en verlangt dat dit actieplan zo spoedig mogelijk ten uitvoer wordt gelegd, met inbegrip van middelen om de betrokkenheid van de EU bij illegale, niet-aangegeven en niet-gereglementeerde visserij te ontmoedigen, zoals het verbod op de uitvoer van vaartuigen van EU-reders naar goedkope vlaggenlanden en het verbod om vaartuigen die illegale, niet-aangegeven en niet-gereglementeerde visserij bedrijven, tot EU-havens toe te laten; 16. verzoekt de Commissie de toepassing van middellange- en langetermijnstrategieën ter bevordering van de concurrentiepositie van de tonijnsector in zijn geheel te analyseren en de mogelijkheid te onderzoeken van instelling van een speciaal communautair register voor de tonijnvloot; 17. schaart zich onverkort achter de handhaving van de huidige internationale visserijovereenkomsten voor de tonijnvangst en pleit voor harmonisatie en eventuele uitbreiding van deze overeenkomsten tot andere geografische gebieden, bijvoorbeeld in de Indische Oceaan, de Stille Oceaan en het zuidelijk gedeelte van de Atlantische Oceaan en het bijdragen tot een billijke internationale markt voor tonijnvisserij en de tonijnverwerkendeindustrie; 18. verzoekt de Gemeenschap het voortouw te nemen bij de ontwikkelingsprogramma's van de regionale tonijnvisserijorganisaties om de vlootcapaciteit van de tonijnvisserij aan de beschikbare bestanden aan te passen, door onder meer gebruik te maken van lijsten van namen van schepen die aan de betreffende voorschriften voldoen en op tonijn mogen vissen en schepen die hieraan niet voldoen en niet op tonijn mogen vissen, en die tot strenge commerciële maatregelen voor de laatstgenoemde groep kunnen leiden; constateert dat dergelijke maatregelen samenwerking tussen de diverse regionale visserijorganisaties vereisen; 19. steunt voorts de actieve aanwezigheid van de EU in de huidige RVO's en pleit voor aanwezigheid van de EU als volwaardig lid in alle bestaande en eventueel op te richten RVO's; verwelkomt dan ook de opheffing van het veto op communautaire presentie in het kader van de IATTC ( Inter-American Tropical Tuna Commission ); 20. verzoekt de Commissie om, rekening houdend met de steeds grotere regelgevende rol van de RVO's bij het beheer van de mondiale tonijnbestanden en met de daaruit voortvloeiende steeds complexere toezichtsmaatregelen die deze RVO's vereisen, binnen het DG Visserij een eenheid "tonijnachtigen en grote migrerende vissoorten" op te richten, met voldoende personele en financiële middelen om zich adequaat te kunnen inzetten voor de afspraken op het gebied van verantwoordelijke visserij en instandhouding van de visbestanden, die de EU via de verschillende internationale overeenkomsten heeft kunnen maken; 21. is verheugd over het feit dat de voorlopige toepassing van het AIPID door de EU heeft geleid tot publicatie van Verordening (EG) nr. 882/2003 van de Raad van 19 mei 2003 tot vaststelling van een regeling voor toezicht op en verificatie van tonijnvangsten (7) , een systeem waarvan de verenigbaarheid met de voorschriften van het AIPID officieel door deze organisatie is erkend; meent dat dit o.a. een stap is in de richting van openbare erkenning van de in de RVO's vastgestelde voorschriften inzake visserij en verantwoordelijke handel, door waarborging van een onafhankelijk, niet-discriminerend en serieus beheers- en controleprogramma; meent voorts dat dit ook een steun in de rug betekent voor het systeem voor bescherming van dolfijnen in de zegenvisserij, zoals vastgesteld door het AIPID, waarvan het systeem van waarnemers en toezicht op de tonijnvangst, met inbegrip van het "Dolphin-Safe"-etiket, niet te vergelijken is met de particuliere certificatiesystemen die tot nog toe zijn opgezet; 22. verzoekt de Commissie opheldering te verschaffen over het verband tussen het keurmerk "dolphin safe" dat door het AIPID, een intergouvernementeel orgaan waarvan de EU lid is, wordt beheerd en een ander "dolphin safe"-keurmerk dat op de EU-markt wordt gebruikt; is van mening dat elk "dolphin safe"-keurmerk dat op de EU-markt wordt toegelaten, transparant moet zijn met betrekking tot de criteria en het gebruik ervan en voor de consument betrouwbaar moet zijn zodat de consument op de gegevens die op het etiket staan vermeld kan afgaan; 23. verzoekt de Commissie de instandhouding van een stabiel sociaal arbeidskader te bevorderen, met name in het geval van vrouwen, daar in de verwerkende industrie merendeels vrouwen werkzaam zijn; 24. verzoekt de Commissie de bestaande wetgeving en de noodzakelijke marktcontroles op actieve wijze toe te passen, teneinde de afzet in de EU van visserijproducten die zijn gevangen of vervaardigd in strijd met de aanbevelingen van de RVO's die verantwoordelijk zijn voor het beheer van de tonijnbestanden overal ter wereld, te verbieden; verlangt tevens dat een directe havencontrole in het leven wordt geroepen om het lossen van tonijn te voorkomen die afkomstig is uit landen die de bepalingen van de vangstregeling van de RVO',s met name in het geval van de ICCAT ( International Commission for the Conservation of Atlantic Tunas ), niet in acht nemen; 25. verzoekt de Commissie subsidies te handhaven om de gevolgen voor het milieu te verlichten, het lozen van afvalstoffen in de zee en de gasemissies en stank van deze industrie te verminderen; 26. is ingenomen met het standpunt dat de EU in het kader van de ICCAT heeft ingenomen vóór uitbreiding tot alle verdragsluitende partijen van de nodige controlemaatregelen voor de kweek van tonijn in kooien - van kracht sinds 3 juni 2003 en reeds daarvoor door enkele lidstaten toegepast -, die waarborgen dat deze activiteiten niet ten koste gaan van de inspanningen tot instandhouding van deze vispopulaties; 27. verzoekt de Commissie om, in aansluiting op de tonijndagen van 5 en 6 juni 2003, een specifiek adviescomité op te richten voor tropische tonijn, als institutioneel forum voor de uitwisseling van gedachten en ideeën tussen de communautaire vertegenwoordigers van de vloot en de tonijnindustrie, met het oog op een doelmatiger coördinatie van het communautaire beleid met betrekking tot deze sector; 28. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Commissie, de Raad, de regeringen en de parlementen van de lidstaten, de secretariaten van de regionale tonijnvisserijorganisaties waarvan de EU lid is en de regeringen van de derde landen waarmee de EU visserijovereenkomsten heeft gesloten die ook de tonijnvangst omvatten. (Medebeslissingsprocedure: tweede lezing) Het Europees Parlement , – gezien het gemeenschappelijk standpunt van de Raad (10595/3/2003 – C5-0521/2003) (1) , – gezien zijn in eerste lezing geformuleerde standpunt (2) inzake het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2002) 485 ) (3) , – gezien het gewijzigde voorstel van de Commissie ( COM(2003) 306 (4) , – gelet op artikel 251, lid 2 van het EG-Verdrag, – gelet op artikel 80 van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling voor de tweede lezing van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid ( A5-0455/2003 ), 1. wijzigt het gemeenschappelijk standpunt als volgt; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Standpunt van het Europees Parlement in tweede lezing vastgesteld op 14 januari 2004 met het oog op de aanneming van Verordening (EG) nr. .../2004 van het Europees Parlement en de Raad betreffende detergentia HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 95, Gezien het voorstel van de Commissie (5) , Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité (6) , Handelend volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag, (7) Overwegende hetgeen volgt: (1) Richtlijn 73/404/EEG van de Raad van 22 november 1973 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten inzake detergentia (8) , Richtlijn 73/405/EEG van de Raad van 22 november 1973 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten inzake de controlemethoden met betrekking tot de biologische afbreekbaarheid van anionactieve, oppervlakteactieve stoffen (9) , Richtlijn 82/242/EEG van de Raad van 31 maart 1982 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake controlemethoden voor de biologische afbreekbaarheid van niet-ionogene oppervlakteactieve stoffen (10) , Richtlijn 82/243/EEG van de Raad van 31 maart 1982 tot wijziging van Richtlijn 73/405/EEG betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten inzake de controlemethoden met betrekking tot de biologische afbreekbaarheid van anionactieve oppervlakteactieve stoffen, (11) en 86/94/EEG van de Raad 10 maart 1986 houdende tweede wijziging van Richtlijn 73/404/EEG betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgeving der lidstaten inzake detergentia (12) zijn herhaaldelijk grondig gewijzigd en moeten omwille van de duidelijkheid en doelmatigheid worden gemoderniseerd en door één tekst worden vervangen. In die ene tekst moeten tevens de bepalingen van Aanbeveling 89/542/EEG van de Commissie van 13 september 1989 inzake de etikettering van detergenten en reinigingsmiddelen (13) worden opgenomen. (2) Aangezien de doelstelling van deze verordening, te weten het waarborgen van de interne markt voor detergentia, niet voldoende door de lidstaten kan worden verwezenlijkt indien er geen gemeenschappelijke technische criteria voor de hele Gemeenschap zijn, kan de Gemeenschap, overeenkomstig het in artikel 5 van het Verdrag neergelegde subsidiariteitsbeginsel, maatregelen nemen. Overeenkomstig het in hetzelfde artikel neergelegde evenredigheidsbeginsel, gaat deze verordening niet verder dan wat nodig is om deze doelstelling te verwezenlijken. Een verordening is het passende juridische instrument, aangezien de fabrikanten aldus rechtstreeks nauwkeurige voorschriften worden opgelegd die in de hele Gemeenschap terzelfder tijd en op dezelfde wijze moeten worden nagekomen; technische wetgeving moet in de lidstaten uniform worden toegepast en dit kan alleen door middel van een verordening worden gewaarborgd. (3) De definitie van detergentia moet zodanig worden gewijzigd dat deze ook gelijkwaardige toepassingen omvat en aansluit bij de ontwikkelingen in de lidstaten. (4) Er moet een definitie van oppervlakteactieve stoffen worden opgenomen, die in de bestaande wetgeving ontbrak. (5) Het is belangrijk dat een duidelijke en precieze beschrijving wordt gegeven van de relevante soorten biologische afbreekbaarheid. (6) Maatregelen betreffende detergentia zijn nodig om de werking van de interne markt te waarborgen en te voorkomen dat de mededinging in de Gemeenschap wordt beperkt. (7) Dergelijke maatregelen moeten een hoog beschermingsniveau voor het milieu, met name het watermilieu, waarborgen, zoals in het witboek van de Commissie Strategie voor een toekomstig beleid voor chemische stoffen is bevestigd. (8) Op de fabricage, de correcte hantering, het gebruik en de etikettering van detergentia is reeds een aantal Gemeenschapsvoorschriften van toepassing, in het bijzonder Aanbeveling 89/542/EEG van de Commissie en Aanbeveling 98/480/EG van de Commissie van 22 juli 1998 voor goede milieupraktijken op het gebied van huishoudelijke wasmiddelen (14) ; Richtlijn 1999/45/EG van het Europees Parlement en de Raad van 31 mei 1999 betreffende de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten inzake de indeling, de verpakking en het kenmerken van gevaarlijke preparaten (15) is van toepassing op detergentia. (9) Di-talg-dimethylammoniumchloride (DTDMAC) en nonylfenol (met inbegrip van ethoxylaatderivaten, APE's) zijn prioritaire stoffen waarvoor op Gemeenschapsniveau overeenkomstig Verordening (EEG) nr. 793/93 van de Raad van 23 maart 1993 inzake de beoordeling en de beperking van de risico's van bestaande stoffen (16) risicobeoordelingsactiviteiten plaatsvinden, en daarom zullen zo nodig doeltreffende strategieën om de risico's van blootstelling aan deze stoffen te beperken, worden aanbevolen en in het kader van andere relevante communautaire voorschriften ten uitvoering worden gebracht. (10) De bestaande wetgeving betreffende de biologische afbreekbaarheid van de oppervlakteactieve stoffen in detergentia betreft uitsluitend de primaire biologische afbreekbaarheid (17) en is uitsluitend van toepassing op anionogene (18) en niet-ionogene (19) oppervlakteactieve stoffen; daarom moet deze worden vervangen door nieuwe wetgeving waarin de nadruk ligt op de totale biologische afbreekbaarheid en waarmee tegemoet wordt gekomen aan de grote bezorgdheid over de potentiële giftigheid van moeilijk afbreekbare metabolieten. (11) Hiervoor moet een nieuwe, op EN-ISO-normen en OESO-richtsnoeren gebaseerde reeks tests worden ingevoerd voor het verlenen van rechtstreekse toestemming om detergentia in de handel te brengen. (12) Om een hoog beschermingsniveau voor het milieu te waarborgen, mogen detergentia die niet aan de voorschriften van deze verordening voldoen, niet in de handel worden gebracht. (13) Op 25 november 1999 heeft het Wetenschappelijk Comité voor de toxiciteit, de ecotoxiciteit en het milieu een advies bekendgemaakt over de biologische afbreekbaarheid van oppervlakteactieve stoffen in detergentia en de relevantie van testmethoden voor wettelijke controle op dit gebied. (14) De bestaande voorschriften voor primaire biologische afbreekbaarheid moeten op een tweede hiërarchisch niveau worden behouden en aan een aanvullende risicobeoordeling onderworpen voor oppervlakteactieve stoffen die niet aan de eisen van de tests voor totale biologische afbreekbaarheid voldoen; voorts mogen oppervlakteactieve stoffen die niet aan de eisen van de tests voor primaire biologische afbreekbaarheid voldoen, niet op grond van ontheffing in de handel worden gebracht. (15) De voorschriften voor primaire biologische afbreekbaarheid moeten van toepassing worden op alle oppervlakteactieve stoffen, in het bijzonder op kationogene en amfotere stoffen, terwijl het mogelijk moet worden een instrumentele analyse toe te passen in gevallen waarin semi-specifieke analysemethoden niet geschikt zijn. (16) Het vaststellen van methoden om de biologische afbreekbaarheid te testen en het bijhouden van lijsten van ontheffingen zijn technische aangelegenheden die in het licht van de ontwikkeling van de techniek en de wetenschap alsook van de wetgeving moeten opnieuw worden bekeken. (17) Testmethoden moeten gegevens opleveren die voldoende zekerheid bieden over de aërobe biologische afbreekbaarheid van oppervlakteactieve stoffen in detergentia. (18) Testmethoden om de biologische afbreekbaarheid van oppervlakteactieve stoffen in detergentia te testen kunnen variabele resultaten opleveren. Is dat het geval, dan moeten zij worden aangevuld met extra beoordelingen om de risico's van langdurig gebruik vast te stellen. (19) Er moeten tevens voorschriften worden vastgesteld om in uitzonderlijke gevallen oppervlakteactieve stoffen in detergentia in de handel te kunnen brengen die niet aan de eisen van de tests voor totale biologische afbreekbaarheid voldoen; dit moet, per geval, op grond van alle voor de bescherming van het milieu relevante informatie gebeuren. (20) De maatregelen ter uitvoering van deze verordening moeten worden genomen overeenkomstig Besluit 1999/468/EG van de Raad van 28 juni 1999 tot vaststelling van de voorwaarden voor de uitoefening van de aan de Commissie verleende uitvoeringsbevoegdheden. (20) (21) Er moet worden herinnerd aan andere horizontale wetgeving die van toepassing is op oppervlakteactieve stoffen in detergentia, in het bijzonder Richtlijn 76/769/EEG van de Raad van 27 juli 1976, waarbij het in de handel brengen en het gebruik van onder deze verordening vallende gevaarlijke stoffen verboden of beperkt kan worden (21) , Richtlijn 67/548/EEG van de Raad van 27 juni 1967 betreffende de aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen inzake de indeling, de verpakking en het kenmerken van gevaarlijke stoffen (22) , Richtlijn 93/67/EEG van de Commissie van 20 juli 1993 betreffende de beoordeling van de risico's voor mens en milieu van nieuwe stoffen (23) , Verordening (EEG) nr. 793/93, en Verordening (EG) nr. 1488/94 van de Commissie van 28 juni 1994 tot vaststelling van de beginselen voor de beoordeling van de risico's voor mens en milieu van bestaande stoffen (24) ; Richtlijn 98/8/EG van het Europees Parlement en de Raad van 16 februari 1998 betreffende het op de markt brengen van biociden (25) ; Richtlijn 2004/10/EG van het Europees Parlement en de Raad van 11 februari 2004 betreffende de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen inzake de toepassing van de beginselen van goede laboratoriumpraktijken en het toezicht op de toepassing ervan voor tests op chemische stoffen (gecodificeerde versie) (26) ; Richtlijn 2004/9/EG van het Europees Parlement en de Raad van 11 februari 2004 inzake de inspectie en de verificatie van de goede laboratoriumpraktijken (GLP) (gecodificeerde versie) (27) , als gewijzigd; Richtlijn 86/609/EEG van de Raad van 24 november 1986 inzake de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten betreffende de bescherming van dieren die voor experimentele en andere wetenschappelijke doeleinden worden gebruikt (28) , als gewijzigd. (22) Het is de verantwoordelijkheid van de fabrikanten geen detergentia in de handel te brengen die niet aan deze verordening voldoen en de technische dossiers van alle onder deze verordening vallende stoffen en preparaten ter beschikking van de nationale autoriteiten te stellen; dit moet ook gelden voor oppervlakteactieve stoffen die niet aan de eisen van de in bijlage III genoemde tests voldoen. (23) De fabrikanten moeten een verzoek om ontheffing kunnen doen en de Commissie moet een dergelijke ontheffing kunnen verlenen overeenkomstig de procedure van artikel 12, lid 2. (24) De bevoegde autoriteiten van de lidstaten moeten controlemaatregelen kunnen toepassen op detergentia die in de handel zijn, maar zij moeten voorkomen dat tests die al door bevoegde laboratoria zijn uitgevoerd, worden herhaald. (25) De bestaande voorschriften voor de etikettering van detergentia en reinigingsmiddelen, inclusief die van Aanbeveling 89/542/EEG, die in deze verordening is opgenomen om de regels voor detergentia te moderniseren, moeten van kracht blijven. Specifieke etikettering wordt ingevoerd om de consumenten te informeren over de in detergentia aanwezige geurstoffen en conserveringsmiddelen. Medisch personeel moet desgewenst van de fabrikant een volledige lijst van alle bestanddelen van een detergens kunnen krijgen aan de hand waarvan het kan onderzoeken of er een oorzakelijk verband bestaat tussen de ontwikkeling van een allergische reactie en de blootstelling aan een specifieke chemische stof, en de lidstaten moeten ook kunnen eisen dat een dergelijke lijst ter beschikking gesteld wordt van een specifieke overheidsinstantie die aangewezen is om die informatie aan medisch personeel te verstrekken. (26) Alle bovenstaande punten pleiten voor vervanging van de bestaande wetgeving door nieuwe wetgeving; gedurende een bepaalde periode mogen de lidstaten echter hun bestaande wetgeving blijven toepassen. (27) De technische bijlagen bij deze verordening kunnen volgens de procedure van artikel 12, lid 2, worden aangepast. (28) Het in de handel brengen van detergentia die aan deze verordening voldoen, moet, onverminderd andere toepasselijke Gemeenschapsvoorschriften, worden toegestaan. (29) Om mens en milieu te beschermen tegen de onvoorziene risico's van detergentia is een vrijwaringsclausule noodzakelijk. (30) De voorgeschreven tests voor de biologische afbreekbaarheid van oppervlakteactieve stoffen moeten worden uitgevoerd in laboratoria die voldoen aan een internationaal erkende norm, namelijk EN/ISO/IEC/17025 of de beginselen van goede laboratoriumpraktijken; deze eis mag niet worden gesteld ten aanzien van bestaande oppervlakteactieve stoffen indien de beschikbare tests hierop vóór de inwerkingtreding van de genoemde norm zijn uitgevoerd en nog steeds een vergelijkbaar wetenschappelijk kwaliteitsniveau bieden. (31) De vraagstukken in verband met de anaërobe biologische afbreekbaarheid, de biologische afbreekbaarheid van de belangrijkste niet-oppervlakteactieve organische bestanddelen van detergentia en het fosfaatgehalte, welke niet in deze verordening behandeld worden, moeten door de Commissie worden bestudeerd, en, wanneer dat gerechtvaardigd is, moet er een voorstel bij het Europees Parlement en de Raad worden ingediend. Zolang er nog geen sprake is van een verdere harmonisatie, mogen de lidstaten nationale regels betreffende de hierboven genoemde onderwerpen handhaven of vaststellen. (32) De vijf richtlijnen en de aanbeveling van de Commissie die in overweging 1 zijn genoemd en die door deze verordening worden vervangen, moeten worden ingetrokken, HEBBEN DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD: Artikel 1 Doelstellingen en toepassingsgebied 1. Deze verordening stelt de regels vast die bedoeld zijn om het vrije verkeer van detergentia en oppervlakteactieve stoffen voor detergentia in de interne markt te verwezenlijken en tegelijkertijd een hoog beschermingsniveau voor het milieu en de menselijke gezondheid te waarborgen. 2. Daartoe harmoniseert deze verordening de volgende regels voor het op de markt brengen van detergentia en oppervlakteactieve stoffen voor detergentia: Artikel 2 Definities In deze verordening wordt verstaan onder: Producten die beschouwd worden als detergentia, zijn: Artikel 3 In de handel brengen 1. De in artikel 1 bedoelde detergentia en oppervlakteactieve stoffen voor detergentia moeten, wanneer zij in de handel worden gebracht, voldoen aan de voorwaarden, kenmerken en grenzen, als vastgesteld in deze verordening en de bijlagen erbij en, in voorkomend geval, aan Richtlijn 98/8/EG van het Europees Parlement en de Raad van 16 februari 1998 betreffende het op de markt brengen van biociden en aan alle andere toepasselijke EU-wetgeving. Oppervlakteactieve stoffen die ook actieve stoffen zijn in de zin van Richtlijn 98/8/EG en als desinfectiemiddel gebruikt worden, zijn vrijgesteld van de bepalingen van de bijlagen II, III, IV en VIII bij deze verordening, mits: Dergelijke oppervlakteactieve stoffen worden beschouwd als desinfectiemiddelen, en voor de detergentia waarvan zij een bestanddeel zijn, gelden de etiketteringsvoorschriften voor desinfectiemiddelen van bijlage VII A. 2. De fabrikanten van detergentia en/of van oppervlakteactieve stoffen voor detergentia moeten in de Gemeenschap gevestigd zijn. 3. De fabrikanten zijn ervoor verantwoordelijk dat detergentia en/of oppervlakteactieve stoffen voor detergentia conform zijn aan de bepalingen van deze verordening en de bijlagen daarbij. Artikel 4 Beperkingen gebaseerd op de biologische afbreekbaarheid van oppervlakteactieve stoffen 1. Krachtens deze verordening mogen oppervlakteactieve stoffen en dergelijke stoffen bevattende detergentia welke voldoen aan de criteria voor "totale aërobe biologische afbreekbaarheid" van bijlage III in de handel gebracht worden zonder verdere beperkingen in verband met de biologische afbreekbaarheid. 2. Indien een detergens oppervlakteactieve stoffen bevat waarvan het niveau van totale aërobe biologische afbreekbaarheid onder de in bijlage III vastgestelde waarde ligt, kunnen de fabrikanten van industriële of institutionele detergentia die oppervlakteactieve stoffen bevatten en/of van oppervlakteactieve stoffen voor industriële of institutionele detergentia om ontheffing verzoeken. Verzoeken om ontheffing worden ingediend, en het desbetreffende besluit wordt genomen, overeenkomstig de artikelen 5, 6 en 9. 3. Het niveau van primaire biologische afbreekbaarheid wordt gemeten voor alle oppervlakteactieve stoffen in detergentia die niet aan de eisen van de tests voor totale aërobe biologische afbreekbaarheid voldoen. Oppervlakteactieve stoffen in detergentia waarvan het niveau van primaire biologische afbreekbaarheid onder de in bijlage II vastgestelde waarde ligt, komen niet voor ontheffing in aanmerking. Artikel 5 Verlening van ontheffing 1. Fabrikanten kunnen om ontheffing verzoeken door naar de bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat, als bedoeld in artikel 8, lid 1, en naar de Commissie een aanvraag te zenden waarin zij bewijzen leveren ten aanzien van de in artikel 6, lid 1, genoemde criteria. De lidstaten kunnen aan het verzoek om ontheffing de betaling verbinden van een retributie aan de bevoegde autoriteit van de lidstaat. Eventuele retributie wordt op een niet-discriminerende manier geheven en het bedrag ervan mag niet groter zijn dan de kosten van de behandeling van de aanvraag. 2. De aanvragen omvatten een technisch dossier met alle informatie en uitleg die nodig is voor de beoordeling van de veiligheidsaspecten van het specifieke gebruik van oppervlakteactieve stoffen in detergentia die niet aan de in bijlage III vastgestelde grenzen voor biologische afbreekbaarheid voldoen. Het technische dossier bevat, naast de resultaten van de in bijlage III bedoelde tests, de resultaten van de in de bijlagen II en IV bedoelde tests. De in bijlage IV, punt 4 bedoelde tests worden uitgevoerd op basis van een trapsgewijze risicoanalyse. Deze analyse wordt omschreven in een technische handleiding die volgens de procedure van artikel 12, lid 2, uiterlijk op ... (29) wordt aangenomen. In die handleiding wordt, zo nodig, ook aangegeven voor welke tests de beginselen van de goede laboratoriumpraktijken moeten worden toegepast. 3. Bevoegde autoriteiten van de lidstaten die overeenkomstig de leden 1 en 2 ontheffingsaanvragen ontvangen, onderzoeken deze, beoordelen of ze aan de voorwaarden voor ontheffing voldoen en stellen de Commissie onverwijld van de resultaten op de hoogte. Indien de bevoegde autoriteit van de lidstaat dit voor de beoordeling van het risico dat een stof en/of preparaat kan opleveren nodig acht, vraagt zij binnen drie maanden na ontvangst van de aanvraag nadere informatie, controle en/of bevestigingstests voor deze stoffen en/of preparaten of hun omzettingsproducten, waarvan kennisgeving is ontvangen of waarover informatie is ontvangen als bedoeld in deze verordening. De termijn voor de beoordeling van het dossier door de bevoegde autoriteit van de lidstaat gaat pas in als de aanvullende informatie aan het dossier is toegevoegd. Indien de gevraagde informatie niet binnen 12 maanden is verstrekt, wordt de ontheffingsaanvraag als onvolledig en dus ongeldig beschouwd. In dat geval is artikel 6, lid 2, niet van toepassing. Indien nadere informatie over metabolieten wordt gevraagd, dienen stapsgewijze teststrategieën te worden toegepast teneinde te garanderen dat zoveel mogelijk gebruik wordt gemaakt van in-vitrotestmethoden en andere niet op dierproeven gebaseerde testmethoden. 4. Op de basis van onder andere de evaluatie van de lidstaat kan de Commissie volgens de procedure van artikel 12, lid 2, ontheffing verlenen. Zo nodig, zal de Commissie alvorens ontheffing te verlenen de in lid 3 van dit artikel genoemde zaken nader beoordelen. Zij neemt een besluit binnen 12 maanden na ontvangst van de evaluatie van de lidstaat, behalve in het geval van artikel 5, leden 4 en 6, van Besluit 1999/468/EG, waar de periode 18 maanden bedraagt. 5. Afhankelijk van de in bijlage IV van deze verordening beschreven aanvullende risicobeoordeling kunnen deze ontheffingen het in de handel brengen en het gebruik van oppervlakteactieve stoffen in detergentia toestaan, beperken of strikt beperken. De ontheffingen kunnen een periode voor geleidelijke eliminatie van het in de handel brengen en het gebruik van oppervlakteactieve stoffen in detergentia bevatten. De Commissie kan een ontheffing evalueren zodra er informatie beschikbaar komt die een significante herziening van het bij de aanvraag voor een ontheffing gevoegde technische dossier rechtvaardigt. Hiertoe dient de fabrikant, indien hij daarom wordt gevraagd, bij de Commissie een technisch dossier in met geactualiseerde gegevens betreffende de in bijlage IV, punt 2 bedoelde elementen. Op basis van deze geactualiseerde informatie kan de Commissie beslissen de ontheffing te verlengen, te wijzigen of te beëindigen. De leden 1 t/m 4 en 6 van dit artikel, en artikel 6, zijn mutatis mutandis van toepassing. 6. De Commissie maakt de in bijlage V opgenomen lijst van oppervlakteactieve stoffen waarvoor ontheffing is verleend bekend met vermelding van de bijbehorende voorwaarden of beperkingen van het gebruik. Artikel 6 Voorwaarden voor verlening van een ontheffing 1. De Commissie kan volgens de procedure van artikel 12, lid 2, ontheffing verlenen op grond van de volgende criteria: 2. Zolang de Commissie geen besluit over een verzoek om ontheffing heeft genomen, mag de oppervlakteactieve stof in kwestie verder op de markt worden gebracht of worden gebruikt indien de fabrikant kan aantonen dat de oppervlakteactieve stof al op de Gemeenschapsmarkt werd gebruikt op de datum van inwerkingtreding van deze verordening en dat het verzoek om ontheffing binnen twee jaar na die datum is ingediend. 3. De Commissie kan binnen 12 maanden na ontvangst van de in artikel 5, lid 3, genoemde evaluatie van de lidstaat, behalve in het geval van artikel 5, leden 4 en 6, van Besluit 1999/468/EG, waar de periode 18 maanden bedraagt, weigeren ontheffing te verlenen voor een oppervlakteactieve stof. Zij kan een overgangsperiode instellen waarin het in de handel brengen en het gebruik van de oppervlakteactieve stof in kwestie geleidelijk moet worden geëlimineerd. Deze overgangsperiode duurt ten hoogste twee jaar te rekenen van de datum van het besluit van de Commissie. 4. De Commissie maakt in Bijlage VI de lijst van oppervlakteactieve stoffen bekend die niet aan deze verordening voldoen. Artikel 7 Uitvoering van tests voor oppervlakteactieve stoffen Alle in de artikelen 3 en 4 alsook in de bijlagen II, III, IV en VIII bedoelde tests worden overeenkomstig de in bijlage I, punt 1, genoemde normen, en overeenkomstig de voorschriften voor proeven van artikel 10, lid 5, van Verordening (EEG) nr. 793/93 van de Raad, uitgevoerd. Te dien einde hoeven alleen de EN ISO/IEC-norm of de beginselen van goede laboratoriumpraktijken te worden toegepast, behalve voor tests waarvoor die beginselen verplicht zijn. Ingeval oppervlakteactieve stoffen worden gebruikt in detergentia die al voor de inwerkingtreding van de genoemde norm in de handel waren gebracht, kunnen, van geval tot geval, bestaande tests worden aanvaard die zijn uitgevoerd op grond van de beste beschikbare wetenschappelijke kennis en die zijn uitgevoerd volgens een norm die vergelijkbaar is met de in bijlage I genoemde normen. De fabrikant of de lidstaat kan elk geval waarover twijfel of een geschil bestaat aan de Commissie voorleggen. Vervolgens wordt een beslissing genomen volgens de procedure van artikel 12, lid 2. Artikel 8 Verplichtingen van de lidstaten 1. De lidstaten wijzen de bevoegde autoriteit of autoriteiten aan die verantwoordelijk zijn voor het verstrekken en uitwisselen van informatie over het beheer van deze verordening en delen de Commissie de volledige naam en het adres van deze autoriteiten mee. 2. Elke lidstaat stelt de overige lidstaten en de Commissie in kennis van de lijst van goedgekeurde laboratoria die bevoegd en gemachtigd zijn om de krachtens deze verordening en de bijlagen vereiste tests uit te voeren, met vermelding van de volledige naam- en adresgegevens. De lidstaten bewijzen de competentie van de bovengenoemde laboratoria aan de hand van de EN ISO/IEC 17025-norm genoemd in bijlage I, punt 1. Aan die eis is voldaan als de lidstaat geverifieerd heeft of de laboratoria zich houden aan de beginselen van goede laboratoriumpraktijken overeenkomstig artikel 2 van Richtlijn 2004/9/EG. 3. Indien de bevoegde autoriteit van een lidstaat redenen heeft om aan te nemen dat een goedgekeurd laboratorium niet over de in lid 2 bedoelde competentie beschikt, stelt zij dit punt aan de orde in het in artikel 12 bedoelde comité. Indien de Commissie besluit dat het laboratorium niet over de vereiste competentie beschikt, wordt de naam van het goedgekeurde laboratorium van de in lid 4 bedoelde lijst geschrapt. Artikel 15, lid 2, is van toepassing, behalve wanneer het gaat om laboratoria die verklaren dat zij voldoen aan de eisen van goede laboratoriumpraktijken, en waarop de bepalingen inzake niet-naleving van de artikelen 5 en 6 van Richtlijn 2004/9/EG van toepassing zijn. 4. De Commissie maakt de lijst van bevoegde autoriteiten, als bedoeld in lid 1, en de lijst van goedgekeurde laboratoria, als bedoeld in lid 2, eenmaal per jaar bekend in het Publicatieblad van de Europese Unie, indien zich wijzigingen hebben voorgedaan. Artikel 9 Door de fabrikanten te verstrekken informatie 1. Onverminderd artikel 17 van Richtlijn 1999/45/EG houden fabrikanten die stoffen en/of preparaten in de handel brengen die onder het toepassingsgebied van deze verordening vallen, de volgende gegevens ter beschikking van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten: 2. Telkens wanneer stoffen en/of preparaten die onder het toepassingsgebied van deze verordening vallen, in de handel worden gebracht, is de fabrikant verantwoordelijk voor de juiste uitvoering van bovengenoemde tests. Ook moet hij documentatie beschikbaar hebben over de uitgevoerde tests om aan te tonen dat aan de verordening wordt voldaan en dat hij over de eigendomsrechten van de testresultaten kan beschikken, afgezien van de testresultaten die al openbaar zijn. 3. Fabrikanten die preparaten in de handel brengen die onder het toepassingsgebied van deze verordening vallen, moeten op verzoek aan alle medisch personeel onverwijld en zonder kosten een gegevensblad verstrekken met vermelding van de bestanddelen, als bedoeld in bijlage VIII, onder C. Hiermee wordt geen afbreuk gedaan aan het recht van de lidstaat om te verzoeken dat een dergelijk gegevensblad beschikbaar wordt gesteld aan een specifiek overheidsorgaan dat door de lidstaat is belast met het verstrekken van die gegevens aan het medisch personeel. De informatie op het gegevensblad wordt door het specifieke overheidsorgaan en door het medisch personeel vertrouwelijk behandeld en alleen voor medische doeleinden gebruikt. Artikel 10 Controlemaatregelen 1. De bevoegde autoriteiten van de lidstaten kunnen in voorkomend geval alle nodige controlemaatregelen toepassen op detergentia die in de handel zijn om ervoor te zorgen dat het product voldoet aan het bepaalde in deze verordening. De referentiemethoden zijn de in bijlage VIII bedoelde test- en analysemethoden Deze controlemaatregelen mogen niet inhouden dat de fabrikanten tests moeten herhalen die zijn uitgevoerd door laboratoria die voldoen aan de voorwaarden van artikel 8, lid 2, of moeten betalen voor herhalingstests of aanvullende tests, indien uit de oorspronkelijke test is gebleken dat de detergentia, of de als ingrediënten in detergentia gebruikte oppervlakteactieve stoffen, aan deze verordening voldoen. 2. Indien wordt vermoed dat de in de bijlagen II, III, IV of VIII bedoelde testmethoden verkeerdelijk positieve resultaten hebben opgeleverd, stellen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten de Commissie hiervan in kennis en zal de Commissie deze resultaten volgens de procedure van artikel 12, lid 2, verifiëren en de nodige maatregelen nemen. Artikel 11 Etikettering 1. De bepalingen van dit artikel laten de bepalingen inzake de indeling, de verpakking en het kenmerken van gevaarlijke stoffen en preparaten van Richtlijn 67/548/EEG en van Richtlijn 1999/45/EG, onverlet. 2. De volgende informatie moet in leesbare, zichtbare en onuitwisbare letters worden vermeld op de verpakking waarin de detergentia aan de consument te koop worden aangeboden: Dezelfde informatie moet worden vermeld op de begeleidende documenten bij onverpakt vervoerde detergentia. 3. Op de verpakking van detergentia moeten overeenkomstig de voorschriften van bijlage VIII, onder A, de gehalten worden vermeld. Ook moeten, indien nodig, aanwijzingen voor het gebruik en speciale voorzorgsmaatregelen worden vermeld. 4. Bovendien moet op de verpakking van detergentia die aan het grote publiek voor gebruik als wasmiddel worden verkocht de in bijlage VII, onder B, bedoelde informatie worden vermeld. 5. Indien in een lidstaat het nationale voorschrift geldt dat de etikettering in de landstaal of -talen moet zijn gesteld, moeten de fabrikant en de distributeur ten aanzien van de in de leden 3 en 4 bedoelde informatie aan dat voorschrift voldoen. 6. De bestaande nationale voorschriften die verbieden dat grafische voorstellingen van vruchten die de gebruiker kunnen misleiden wat het gebruik van vloeibare producten betreft, worden afgebeeld op de verpakking waarin detergentia te koop aangeboden worden aan de consument onverlet blijven door het bepaalde in de leden 1 tot en met 5. Artikel 12 Comitéprocedure 1. De Commissie wordt bijgestaan door een comité. 2. Wanneer naar dit lid wordt verwezen, zijn de artikelen 5 en 7 van Besluit 1999/468/EG van toepassing, met inachtneming van artikel 8 van dat besluit. De in artikel 5, lid 6, van Besluit 1999/468/EG bedoelde termijn wordt vastgesteld op drie maanden. 3. Het comité stelt zijn reglement van orde vast. Artikel 13 Aanpassing van de bijlagen 1. De wijzigingen die nodig zijn om de bijlagen te wijzigen, worden goedgekeurd volgens de procedure van artikel 12, lid 2, en zijn, waar mogelijk, gebaseerd op Europese normen. 2. Met name de wijzigingen of aanvullingen die nodig zijn voor de toepassing van de regels van deze verordening op detergentia die gebaseerd zijn op oplosmiddelen, worden aangenomen volgens de procedure van artikel 12, lid 2. Artikel 14 Vrij verkeer van goederen De lidstaten mogen het in de handel brengen van detergentia en/of oppervlakteactieve stoffen voor detergentia die aan de voorschriften van deze verordening voldoen, niet verbieden, beperken of belemmeren om redenen die in deze verordening aan de orde komen. Zolang er nog geen sprake is van een verdere harmonisatie, mogen de lidstaten nationale regels betreffende het gebruik van fosfaten in detergentia handhaven of vaststellen. Artikel 15 Vrijwaringsclausule 1. Indien een lidstaat gegronde redenen heeft om aan te nemen dat een specifiek detergens weliswaar aan de voorschriften van deze verordening voldoet, maar niettemin risico's oplevert voor de veiligheid of de gezondheid van mens of dier of voor het milieu, kan hij het in de handel brengen van dat detergens op zijn grondgebied voorlopig verbieden of voorlopig aan bijzondere voorwaarden onderwerpen. Hij stelt de overige lidstaten en de Commissie hiervan onmiddellijk in kennis onder opgave van de redenen voor zijn beslissing. 2. Na raadpleging van de lidstaten of, in voorkomend geval, van het desbetreffende technische of wetenschappelijke comité van de Commissie, wordt binnen negentig dagen volgens de procedure van artikel 12, lid 2, een besluit genomen. Artikel 16 Herziening 1. Uiterlijk op ... (30) * heeft de Commissie een evaluatie doorgevoerd, een verslag ingediend en, indien nodig, een wetgevingsvoorstel ingediend ter regeling van het gebruik van fosfaten met het oog op de geleidelijke eliminatie of de beperking van specifieke toepassingen. 2. Uiterlijk op ...** heeft de Commissie een evaluatie van de toepassing van deze verordening doorgevoerd, daarbij in het bijzonder aandacht bestedend aan de biologische afbreekbaarheid van oppervlakteactieve stoffen, een evaluatie doorgevoerd, een verslag ingediend en, indien nodig, een wetgevingsvoorstel ingediend ter regeling van: Artikel 17 In te trekken wetgeving 1. De volgende richtlijnen worden hierbij met ingang van ..... (31) ingetrokken: 2. Aanbeveling 89/542/EEG wordt ingetrokken per .... (32) . 3. Verwijzingen naar de bovenstaande richtlijnen gelden als verwijzingen naar deze verordening. 4. Op de datum van de inwerkingtreding van deze verordening trekken de lidstaten de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in die zij hebben aangenomen overeenkomstig de in lid 1 genoemde richtlijnen of de in lid 2 genoemde aanbeveling. Artikel 18 Sancties voor het niet-naleven 1. Uiterlijk op * stellen de lidstaten de volgende maatregelen vast: Hiertoe behoren ook maatregelen op grond waarvan zij partijen detergentia kunnen vasthouden die niet aan deze verordening voldoen. 2. Zij stellen de Commissie daarvan onverwijld in kennis. Artikel 19 Inwerkingtreding Deze verordening treedt in werking op ... (33) . Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat. Gedaan te Voor het Europees Parlement Voor de Raad De voorzitter De voorzitter BIJLAGE I Normen inzake accreditering, goede laboratoriumpraktijken en dierenbescherming voor de laboratoria die bevoegd en gemachtigd zijn tot de nodige dienstverlening om te controleren of detergentia aan de voorschriften van deze verordening en de bijlagen ervan voldoen 1. Toepasselijke normen voor laboratoria: EN ISO/IEC 17025, Algemene eisen voor de competentie van beproevings- en kalibratielaboratoria. Richtlijn 2004/10/EG . Richtlijn 86/609/EEG. 2. Toepasselijke normen voor accreditatie-instellingen en autoriteiten voor het toezicht op goede laboratoriumpraktijken: EN 45003, Accreditatiesystemen voor kalibratie- en beproevingslaboratoria; Algemene eisen voor bedrijf en erkenning. Richtlijn 2004/9/EG. BIJLAGE II Testmethoden voor de "primaire biologische afbreekbaarheid" van oppervlakteactieve stoffen in detergentia De primaire biologische afbreekbaarheid wordt gemeten door in biologisch afgebroken vloeistoffen het restniveau van de oorspronkelijke oppervlakteactieve stoffen te bepalen. Deze bijlage begint met een lijst van de gemeenschappelijke testmethoden voor alle klassen oppervlakteactieve stoffen, gevolgd door lijsten van de specifieke analytische testprocedures voor elke klasse oppervlakteactieve stoffen (de letters A tot en met D). Aan de eisen van de onderstaande tests wordt voldaan indien de volgens de testmethoden gemeten primaire biologische afbreekbaarheid ten minste 80% bedraagt. De referentiemethode in deze verordening voor laboratoriumtests voor oppervlakteactieve stoffen is gebaseerd op de in bijlage VIII, punt 1, beschreven "bevestigingstestprocedure" van de OESO-methode. Wijzigingen van de bevestigingstestprocedure zijn toegestaan, mits deze overeenkomen met EN ISO 11733. TESTMETHODEN 1) De OESO-methode, gepubliceerd in het technisch rapport van de OESO van 11 juni 1976 betreffende een voorgestelde methode voor de bepaling van de biologische afbreekbaarheid van oppervlakteactieve stoffen in synthetische was- en reinigingsmiddelen. 2) De in Frankrijk geldende methode, goedgekeurd bij het "arrêté du 24 december 1987", gepubliceerd in het Journal officiel de la République française van 30 december 1987, bladzijde 15385, en bij de norm NF 73-260 van juni 1981, gepubliceerd door de Association française de normalisation (AFNOR). 3) De in Duitsland geldende methode, vastgelegd bij de "Verordnung über die Abbaubarkeit anionischer und nichtionischer grenzflächenaktiver Stoffe in Wasch- und Reinigungsmitteln" van 30 januari 1977, gepubliceerd in het Bundesgesetzblatt (1977), deel I, bladzijde 244, als gewijzigd bij de "Verordnung zur Änderung der Verordnung" van 4 juni 1986, gepubliceerd in het Bundesgesetzblatt, deel I, bladzijde 851. 4) De in het Verenigd Koninkrijk geldende methode "Porous Pot Test", die is beschreven in technisch rapport nr. 70 (1978) van het Water Research Centre. 5) De "bevestigingstestprocedure" van de OESO-methode, beschreven in bijlage VIII, punt 1 (met mogelijke wijzigingen van de bedrijfsomstandigheden als voorgesteld in EN ISO 11733). Dit is ook de referentiemethode die wordt gebruikt voor het beslechten van geschillen. A. ANALYSEMETHODEN VOOR ANIONOGENE OPPERVLAKTEACTIEVE STOFFEN De bepaling van anionogene oppervlakteactieve stoffen in de tests vindt plaats aan de hand van de analyse op methyleenblauwactieve stof (MBAS) volgens de criteria van bijlage VIII, punt 2. Voor anionogene oppervlakteactieve stoffen die niet reageren op de bovengenoemde MBAS-methode, of indien dit de doelmatigheid of de nauwkeurigheid ten goede lijkt te komen, worden passende specifieke instrumentele analyses uitgevoerd, zoals hogedrukvloeistofchromatografie (HPLC) of gaschromatografie (GC). Op verzoek verstrekt de fabrikant de bevoegde nationale autoriteiten van de lidstaten monsters van de te onderzoeken zuivere oppervlakteactieve stof. B. ANALYSEMETHODEN VOOR NIET-IONOGENE OPPERVLAKTEACTIEVE STOFFEN De bepaling van niet-ionogene oppervlakteactieve stoffen in de tests vindt plaats aan de hand van de methode voor bismutactieve stof (BiAS) volgens de in bijlage VIII, punt 3, beschreven analysemethode. Voor niet-ionogene oppervlakteactieve stoffen die niet reageren op de bovengenoemde MBAS-methode, of indien dit de doelmatigheid of de nauwkeurigheid ten goede lijkt te komen, worden passende specifieke instrumentele analyses uitgevoerd, zoals HPLC of GC. Op verzoek verstrekt de fabrikant de bevoegde nationale autoriteiten van de lidstaten monsters van de te onderzoeken zuivere oppervlakteactieve stof. C. ANALYSEMETHODEN VOOR KATIONOGENE OPPERVLAKTEACTIEVE STOFFEN De bepaling van kationogene oppervlakteactieve stoffen in de tests vindt plaats aan de hand van de analyse op disulfineblauwactieve stof (DBAS) volgens de volgende DBAS-methoden: de in de Bondsrepubliek Duitsland geldende methode, (1989) DIN 38 409 –Ausgabe: 1989-07. Voor kationische oppervlakteactieve stoffen die niet reageren op de bovengenoemde testmethode, of indien dit de doelmatigheid of de nauwkeurigheid ten goede lijkt te komen, worden passende specifieke instrumentele analyses uitgevoerd, zoals HPLC of GC. Op verzoek verstrekt de fabrikant de bevoegde nationale autoriteiten van de lidstaten monsters van de te onderzoeken zuivere oppervlakteactieve stof. D. ANALYSEMETHODEN VOOR AMFOTERE OPPERVLAKTEACTIEVE STOFFEN De bepaling van amfotere oppervlakteactieve stoffen in de tests vindt plaats aan de hand van de volgende analysemethoden: 1. indien er geen kationogene stoffen aanwezig zijn: de in de Bondsrepubliek Duitsland geldende methode, (1989) DIN 38 409 - Teil 20. 2. anders: de Orange II-methode (Boiteux, 1984). Voor amfotere oppervlakteactieve stoffen die niet reageren op de bovengenoemde testmethode, of indien dit de doelmatigheid of de nauwkeurigheid ten goede lijkt te komen, worden passende specifieke instrumentele analyses uitgevoerd, zoals HPLC of GC. Op verzoek verstrekt de fabrikant de bevoegde autoriteiten van de lidstaten monsters van de te onderzoeken zuivere oppervlakteactieve stof. BIJLAGE III Testmethoden voor de "primaire biologische afbreekbaarheid" (mineralisatie) van oppervlakteactieve stoffen in detergentia A. De referentiemethode in deze verordening voor laboratoriumtests voor de totale biologische afbreekbaarheid van oppervlakteactieve stoffen is gebaseerd op de norm EN ISO 14593: 1999 (CO 2 -headspacetest). Oppervlakteactieve stoffen in detergentia worden beschouwd als biologisch afbreekbaar indien het volgens een van de vijf onderstaande tests (34) gemeten niveau van biologische afbraak (mineralisatie) binnen achtentwintig dagen ten minste 60% bedraagt: 1. de norm EN ISO 14593: 1999. Water quality. – Evaluation of ultimate aerobic biodegradability of organic compounds in aqueous medium. – Method by analysis of inorganic carbon in sealed vessels (CO 2 headspace test). Aanpassing vooraf vindt niet plaats. Het beginsel van het venster van tien dagen wordt niet toegepast. (Referentiemethode). 2. methode C.4-C van Richtlijn 67/548/EEG, bijlage V [Kooldioxyde (CO 2 ) Ontwikkelingstest (Gewijzigde Sturm-test)]: Aanpassing vooraf vindt niet plaats. Het beginsel van het venster van tien dagen wordt niet toegepast. 3. methode C.4-E van Richtlijn 67/548/EEG, bijlage V (Gesloten-fles): Aanpassing vooraf vindt niet plaats. Het beginsel van het venster van tien dagen wordt niet toegepast. 4. methode C.4-D van Richtlijn 67/548/EEG, bijlage V (Manometrische respirometrie): Aanpassing vooraf vindt niet plaats. Het beginsel van het venster van tien dagen wordt niet toegepast. 5. methode C.4-F van Richtlijn 67/548/EEG, bijlage V (test van het MITI (ministerie van internationale handel en industrie van Japan)): Aanpassing vooraf vindt niet plaats. Het beginsel van het venster van tien dagen wordt niet toegepast. B. Afhankelijk van de fysieke kenmerken van de oppervlakteactieve stof, mag, mits dit afdoende wordt gemotiveerd, een van de onderstaande methoden worden gebruikt (35) . De eis van ten minste 70% die voor deze methoden geldt, moet worden beschouwd als equivalent van de eis van ten minste 60% die geldt voor de onder A genoemde methoden. De passendheid van de keuze van de onderstaande methoden wordt per geval beoordeeld overeenkomstig Artikel 5 van deze verordening. 1. Methode C.4-A van Richtlijn 67/548/EEG, bijlage V (Opgeloste organische koolstof (DOC) afvlakkingstest): Aanpassing vooraf vindt niet plaats. Het beginsel van het venster van tien dagen wordt niet toegepast. Als criterium voor de biologische afbreekbaarheid gemeten volgens deze test geldt een niveau van ten minste 70% binnen achtentwintig dagen. 2. Methode C.4-B van Richtlijn 67/548/EEG, bijlage V (Gewijzigde OESO-screeningstest, DOC afvlakkingstest): Aanpassing vooraf vindt niet plaats. Het beginsel van het venster van tien dagen wordt niet toegepast. Als criterium voor de biologische afbreekbaarheid gemeten volgens deze test geldt een niveau van ten minste 70% binnen achtentwintig dagen. N.B. NB Alle bovengenoemde methoden van Richtlijn 67/548/EEG zijn ook te vinden in de publicatie Classification, Packaging and Labelling of Dangerous Substances in the European Union. Part 2: "Testing Methods". Europese Commissie 1997. ISBN 92-828-0076-8. BIJLAGE IV Aanvullende risicobeoordeling voor oppervlakteactieve stoffen in detergentia Wanneer voor een oppervlakteactieve stof een milieurisicobeoordeling beschikbaar is in de context van Richtlijn 93/67/EEG, of Verordening (EEG) nr. 793/93 en Verordening (EG) nr. 1488/94, en technische leidraden, moet die risicobeoordeling worden beschouwd in samenhang met de aanvullende risicobeoordeling die in het kader van deze verordening wordt uitgevoerd. Indien het waarschijnlijk is dat er moeilijk afbreekbare metabolieten ontstaan, moet de in het kader van deze verordening uitgevoerde aanvullende risicobeoordeling worden beschouwd in de context van de beoordelingen die op basis van Richtlijn 93/67/EEG of Verordening (EEG) nr. 793/93 zijn uitgevoerd. Dit moet per geval, en in het bijzonder op grond van de resultaten van de in punt 3 van deze bijlage genoemde tests, worden beoordeeld. De studie betreft het aquatisch milieucompartiment. Per geval kan het comité van artikel 12, lid 2, aanvullende informatie over specifieke aspecten van de risicobeoordeling vragen. Onder aanvullende informatie kunnen ook andere milieucompartimenten zoals zuiveringsslib en bodem vallen. Er wordt een trapsgewijze risicoanalyse vastgesteld voor de informatie die vereist is voor het in de artikelen 5 en 9 bedoelde technisch dossier. Dit dossier bevat ten minste de in de punten 1, 2 en 3 bedoelde informatie. Teneinde het aantal tests en vooral het aantal onnodige dierproeven zo veel mogelijk te beperken, mogen de in punt 4.2.2 genoemde aanvullende studies alleen geëist worden als die informatie nodig en evenredig is. Bij geschillen over de omvang van de vereiste aanvullende informatie kan er een besluit worden genomen overeenkomstig de procedure van artikel 12, lid 2. Zoals in artikel 13 is opgemerkt, kunnen de richtsnoeren in deze bijlage voor de beschikkingen inzake ontheffing, indien nodig, op basis van de opgedane ervaring worden aangepast. 1. Identiteit van de oppervlakteactieve stof (overeenkomstig de bepalingen van bijlage VII A bij Richtlijn 67/548/EEG). 1.1. Naam 1.1.1. Naam volgens de nomenclatuur van de Iupac 1.1.2. Andere namen 1.1.3. CAS-nummer en CAS-naam (indien beschikbaar) 1.1.4. Einecs (36) - of Elincs (37) -nummers (indien beschikbaar) 1.2. Molecuulformule en structuurformule 1.3. Samenstelling van de oppervlakteactieve stof 2. Informatie over de oppervlakteactieve stof 2.1. Hoeveelheden van de oppervlakteactieve stof die in detergentia worden gebruikt 2.2. In dit punt moet voldoende informatie over de gebruikspatronen worden verstrekt om een ruwe maar realistische schatting te kunnen maken van de functie van en de milieublootstelling aan de oppervlakteactieve stof in verband met het gebruik in detergentia. Hierbij gaat het om: 3. Informatie over het mogelijk moeilijk afbreekbare metaboliet Er moet informatie over de toxiciteit van testresiduen worden verstrekt. Indien er geen gegevens over de identiteit van het residu beschikbaar zijn, kan de in punt 4.2.1 bedoelde informatie worden gevraagd, afhankelijk van het potentiële risico, het belang en de hoeveelheid van de oppervlakteactieve stof die in detergentia wordt gebruikt. Bij conflicten betreffende deze informatie kan overeenkomstig de procedure van artikel 12, lid 2, een besluit worden genomen. 4. Aanvullende studies 4.1. Biologische afbreekbaarheidstests 4.1.1. Vooraf aangepast entmateriaal Elke in bijlage III beschreven voorkeurstest kan met vooraf aangepast entmateriaal worden uitgevoerd om de relevantie van aanpassing vooraf voor de oppervlakteactieve stof aan te tonen. 4.1.2. Tests voor intrinsieke biologische afbreekbaarheid Ten minste één van de onderstaande tests moet worden opgenomen: Indien niet aan de eisen van de tests voor intrinsieke biologische afbreekbaarheid wordt voldaan, duidt dit op mogelijk moeilijke afbreekbaarheid hetgeen in het algemeen voldoende zal worden geacht om het in de handel brengen van een dergelijke oppervlakteactieve stof te verbieden, behalve wanneer uit de criteria van artikel 6 blijkt dat er geen reden is om een ontheffing te weigeren. 4.1.3. Simulatietests inzake de biologische afbreekbaarheid met actief slib De onderstaande test moet worden opgenomen: (met mogelijke wijzigingen van de bedrijfsomstandigheden als voorgesteld in EN ISO 11733). Indien niet aan de eisen van de simulatietest inzake de biologische afbreekbaarheid met actief slib wordt voldaan, duidt dit op de mogelijkheid dat er bij de rioolwaterzuivering metabolieten vrijkomen, hetgeen in het algemeen als een aanwijzing zal worden beschouwd dat er een uitgebreidere risicobeoordeling nodig is. 4.2. Toxiciteitstests voor het residu van biologische afbreekbaarheidstests Over de toxiciteit van testresiduen moet de volgende informatie worden verstrekt: 4.2.1. Chemische en fysische informatie, zoals: 4.2.2. Effecten op organismen. Deze tests moeten worden uitgevoerd volgens de beginselen van goede laboratoriumpraktijken. Vissen: methode C.1 van Richtlijn 67/548/EEG, bijlage V, wordt aanbevolen. Dafnia's: methode C.2 van Richtlijn 67/548/EEG, bijlage V, wordt aanbevolen. Algen: methode C.3 van Richtlijn 67/548/EEG, bijlage V, wordt aanbevolen. Bacteriën: methode C.11 van Richtlijn 67/548/EEG, bijlage V, wordt aanbevolen. 4.2.3. Afbraak Biotisch: methode C.5 van Richtlijn 67/548/EEG, bijlage V, wordt aanbevolen. Abiotisch: methode C.7 van Richtlijn 67/548/EEG, bijlage V, wordt aanbevolen. In de verstrekte informatie moet tevens aandacht worden besteed aan de mogelijke bioconcentratie van metabolieten en hun verdeling naar de sedimentfase. Bovendien wordt aanbevolen om, als bepaalde metabolieten van hormoonontregeling worden verdacht, te bepalen of er schadelijke effecten kunnen optreden, zodra er gevalideerde protocollen voor de beoordeling van dergelijke effecten beschikbaar zijn. N.B. NB Alle bovengenoemde tests zijn ook te vinden in de publicatie Classification, Packaging and Labelling of Dangerous Substances in the European Union. Part 2: "Testing Methods". Europese Commissie 1997. ISBN 92-828-0076-8. BIJLAGE V Lijst van oppervlakteactieve stoffen waarvoor ontheffing is verleend De volgende oppervlakteactieve stoffen in detergentia die voldoen aan de eisen van in bijlage II genoemde tests, maar niet aan de eisen van in bijlage III genoemde tests, mogen op grond van een ontheffing als bedoeld in artikel 5 en overeenkomstig de procedure van artikel 12, lid 2, van deze verordening, in de handel worden gebracht: NAAM volgens de NOMENCLATUUR VAN DE IUPAC EINECS- of ELINCS- NUMMER CAS-NUMMER en CAS-NAAM BEPERKINGEN De EINECS is de Europese inventaris van bestaande chemische handelsstoffen. Deze inventaris bevat de definitieve lijst van alle stoffen die geacht werden op 18 september 1981 in de Gemeenschap in de handel te zijn. De ELINCS is de lijst van nieuwe stoffen zoals gedefinieerd in Richtlijn 92/32/EEG van de Raad van 30 april 1992 tot zevende wijziging van Richtlijn 67/548/EEG betreffende de aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen inzake de indeling, de verpakking en het kenmerken van gevaarlijke stoffen (38) . BIJLAGE VI Lijst van oppervlakteactieve stoffen in detergentia die verboden zijn of aan beperkingen onderworpen zijn Van de volgende oppervlakteactieve stoffen in detergentia is vastgesteld dat ze niet aan de bepalingen van deze verordening voldoen: NAAM volgens de NOMENCLATUUR VAN DE IUPAC EINECS- of ELINCS- NUMMER CAS-NUMMER en CAS-NAAM BEPERKINGEN De EINECS is de Europese inventaris van bestaande chemische handelsstoffen. Deze inventaris bevat de definitieve lijst van alle stoffen die geacht werden op 18 september 1981 in de Gemeenschap in de handel te zijn. De ELINCS is de lijst van nieuwe stoffen zoals gedefinieerd in Richtlijn 92/32/EEG. BIJLAGE VII Etikettering en gegevensblad betreffende bestanddelen A. Etikettering van gehalten Voor de verpakking van detergentia die aan het grote publiek worden verkocht gelden de volgende etiketteringsvoorschriften . De volgende klassen (percentage van het totaalgewicht): moeten worden gebruikt om het gehalte van de onderstaande bestanddelen te vermelden indien deze in een concentratie van meer dan 0,2 gewichtspercenten zijn toegevoegd: - EDTA en de zouten daarvan, Indien de volgende categorieën bestanddelen zijn toegevoegd, moeten deze ongeacht de concentratie worden vermeld: Indien er conserveringsmiddelen zijn toegevoegd, moeten deze ongeacht de concentratie worden vermeld, waarbij, waar mogelijk, de gemeenschappelijke nomenclatuur overeenkomstig artikel 8 van Richtlijn 76/768/EEG van de Raad van 27 juli 1976 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten inzake cosmetische producten (39) moet worden gebruikt. Allergene geurstoffen, als zodanig toegevoegd met meer dan 0,01 gewichtsprocent, die voorkomen op de lijst van stoffen in Bijlage III, Deel 1, van Richtlijn 76/768/EEG, waarin bij Richtlijn 2003/15/EG van het Europees Parlement en de Raad (40) de allergene bestanddelen van parfums zijn opgenomen van de lijst die voor het eerst is vastgesteld in advies SCCNFP/0017/98 van het Wetenschappelijk comité voor cosmetische producten en niet-voedingsproducten (SCCNFP), moeten worden vermeld overeenkomstig de nomenclatuur van die richtlijn, evenals alle andere geurstoffen die later aan Bijlage III, Deel 1,van Richtlijn 76/768/EEG worden toegevoegd bij de aanpassing van die Bijlage aan de technische vooruitgang. Indien het SCCNFP vervolgens individuele op risicoanalyse gebaseerde concentratielimieten vaststelt voor allergene geurstoffen, moet de Commissie overeenkomstig artikel 12, lid 2, de aanneming voorstellen van dergelijke limieten ter vervanging van bovengenoemde limiet van 0,01%. Voor detergentia die bestemd zijn om in de industriële sector te worden gebruikt en niet aan het grote publiek beschikbaar worden gesteld, behoeft niet aan bovenstaande voorschriften te worden voldaan als in de vorm van technische gegevensbladen, veiligheidsgegevensbladen of op een vergelijkbare geschikte manier gelijkwaardige informatie wordt verstrekt. B. Etikettering van doseringsinformatie Zoals voorgeschreven in artikel 11, lid 4, van deze verordening, gelden de volgende etiketteringsvoorschriften voor de verpakking van detergentia die aan het grote publiek worden verkocht. Op de verpakking van detergentia die aan het publiek worden verkocht en bestemd zijn om als wasmiddel te worden gebruikt, moet de volgende informatie worden vermeld: De standaardwasmachinelading bedraagt 4,5 kg droog wasgoed voor wasmiddelen voor witte was en 2,5 kg droog wasgoed voor wasmiddelen voor fijne was, overeenkomstig de definities van Beschikking 1999/476/EG van de Commissie van 10 juni 1999 tot vaststelling van de milieucriteria voor de toekenning van de communautaire milieukeur voor wasmiddelen (41) . Wasmiddelen worden als wasmiddel voor witte was beschouwd tenzij de fabrikant voornamelijk wijst op de beschermende eigenschappen van het product, dat wil zeggen op het wassen bij lage temperatuur en van delicate weefsels en kleuren. C. Gegevensblad betreffende bestanddelen Voor het vermelden van bestanddelen op het in artikel 9, lid 3, bedoelde gegevensblad gelden de volgende voorschriften. Het gegevensblad vermeldt de naam van het detergens en van de fabrikant. Alle bestanddelen worden vermeld; dit gebeurt in volgorde van het afnemende gewicht ervan en de lijst moet worden onderverdeeld in de volgende klassen van gewichtspercentage: Onzuiverheden worden niet als bestanddelen beschouwd. Van elk bestanddeel worden de gangbare chemische naam of de naam volgens de nomenclatuur van de IUPAC (42) , het CAS-nummer en, indien beschikbaar, de INCI (43) -naam en de benaming van de Europese Farmacopee vermeld. D. Publicatie van de lijst van ingrediënten Fabrikanten maken op een website de hierboven vermelde lijst van stoffen openbaar, met uitzondering van de onderstaande informatie: Deze verplichting geldt niet voor industriële of institutionele detergentia met oppervlakteactieve stoffen of oppervlakteactieve stoffen voor industriële of institutionele detergentia waarvoor een technisch gegevensblad of veiligheidsgegevensbladen beschikbaar zijn. BIJLAGE VIII Test- en analysemethoden De lidstaten gebruiken de volgende test- en analysemethoden voor hun controle op detergentia die in de handel zijn: 1. Referentiemethode (bevestigingstest) 1.1. Definitie Deze methode beschrijft een laboratoriummodel van een actiefslibinstallatie + nabezinktank dat is bedoeld als simulatie van een gemeentelijke rioolwaterzuivering. De beschreven omstandigheden zijn die van richtlijnen die aan deze verordening vooraf zijn gegaan. Op deze testmethode kunnen verbeterde, geavanceerde bedrijfsomstandigheden worden toegepast, als beschreven in EN ISO 11733. 1.2. Benodigde uitrusting De meetmethode is gebaseerd op het gebruik van een kleine actiefslibinstallatie, die in figuur 1 schematisch is afgebeeld en in figuur 2 gedetailleerder is weergegeven. De apparatuur bestaat uit een afvalwatervat A voor kunstmatig afvalwater, een doseerpomp B, een beluchtingsvat C, een bezinkvat D, een luchtpomp E voor de terugvoer van actief slib en een vergaarbak F voor het opvangen van het behandelde afvalwater. De vaten A en F moeten van glas of geschikte kunststof zijn gemaakt en een inhoud van ten minste 24 liter hebben. Pomp B zorgt voor regelmatige toevoer van kunstmatig afvalwater naar het beluchtingsvat; bij normaal bedrijf moet dit vat drie liter van het mengsel bevatten. Een plaatje G van gesinterd glas voor de beluchting hangt in vat C op het laagste punt. De hoeveelheid via de beluchtingsinrichting ingeblazen lucht wordt gecontroleerd met een debietmeter H. 1.3. Kunstmatig afvalwater Voor deze test wordt kunstmatig afvalwater gebruikt. Los per liter leidingwater onderstaande stoffen op: Het kunstmatige afvalwater wordt elke dag vers bereid. 1.4. Bereiding van de monsters Niet-samengestelde oppervlakteactieve stoffen worden als zodanig getest. Het actieve gehalte van monsters van de oppervlakteactieve stof moet worden bepaald voor het bereiden van het kunstmatige afvalwater (1.3). 1.5. Werking van de installatie Om te beginnen worden het beluchtingsvat C en het bezinkvat D gevuld met het kunstmatige afvalwater. Bezinkvat D moet op zodanige hoogte zijn aangebracht dat beluchtingsvat C drie liter water bevat. Inoculatie geschiedt door inbrengen van 3 ml secundair afvalwater van goede kwaliteit, dat vers verzameld is uit een zuiveringsinstallatie die overwegend huishoudelijk afvalwater zuivert. Dit afvalwater moet tussen monsterneming en toepassing onder aërobe omstandigheden worden bewaard. Vervolgens worden beluchtingsinrichting G, luchtpomp E en doseerpomp B in werking gesteld. Het kunstmatige afvalwater moet met een debiet van één liter per uur in beluchtingsvat C stromen; het afvalwater blijft daardoor gemiddeld drie uur in het vat. De beluchting moet zodanig worden geregeld dat de inhoud van vat C constant in suspensie blijft en het gehalte aan opgeloste zuurstof ten minste 2 mg per liter bedraagt. Schuimvorming moet met geschikte middelen worden tegengegaan. Er mogen evenwel geen antischuimmiddelen worden gebruikt die een remmende werking uitoefenen op het actieve slib of die oppervlakteactieve stoffen bevatten. Luchtpomp E moet zodanig worden ingesteld dat in beluchtingsvat C een doorlopende en regelmatige terugvoer ontstaat van het uit het bezinkvat komende actieve slib. Het zich ophopende slib boven in beluchtingsvat C, onder in bezinkvat D of in het omloopcircuit moet ten minste eenmaal per dag weer in circulatie worden gebracht door roeren of ieder ander geschikt middel. Wanneer het slib niet bezinkt, kan het bezinken ervan worden bevorderd door eventueel herhaalde toevoeging van hoeveelheden van 2 ml van een 5% ferrichlorideoplossing. Het uit bezinkvat D stromende water wordt gedurende 24 uur in vat F opgevangen; na verloop van deze tijd wordt een monster getrokken na homogenisatie van het mengsel. Vat F moet dan zorgvuldig worden gereinigd. 1.6. Controle op de meetinrichting Het gehalte aan oppervlakteactieve stof (in mg/liter) van het kunstmatige afvalwater wordt onmiddellijk voor het gebruik bepaald. Het gehalte aan oppervlakteactieve stof (in mg/liter) van het uitstromende water dat gedurende 24 uur in vat F is opgevangen moet onmiddellijk na monstername op dezelfde wijze analytisch worden bepaald; anders moeten de monsters worden geconserveerd, bij voorkeur door bevriezing. De concentraties moeten worden bepaald op 0,1 mg/liter oppervlakteactieve stof nauwkeurig. Ter controle van de goede werking van het proces wordt ten minste tweemaal per week het chemisch zuurstofverbruik (CZV) of de opgeloste organische koolstof (DOC) van het zich in vat F bevindende uitstromende door glasvezel gefiltreerde water en van het in vat A opgeslagen gefiltreerde kunstmatige afvalwater gemeten. De afname van CZV of DOC moet zich stabiliseren wanneer de dagelijkse biologische afbraak van de oppervlakteactieve stof min of meer regelmatig is, dat wil zeggen aan het eind van de in figuur 3 aangegeven beginperiode. Het gehalte aan droge stof van het actieve slib in het beluchtingsvat moet tweemaal per week worden bepaald (in g/liter). Wanneer dit meer dan 2,5 g/liter bedraagt moet de overmaat aan actief slib worden verwijderd. De afbreekbaarheidstest wordt uitgevoerd bij kamertemperatuur; deze temperatuur moet gelijkmatig zijn en gehouden worden tussen 19 en 24 °C. 1.7. Berekening van de biologische afbreekbaarheid Het percentage van biologische afbraak van de oppervlakteactieve stof moet dagelijks worden berekend op basis van het gehalte aan oppervlakteactieve stof (uitgedrukt in mg/liter) van het kunstmatige afvalwater en van de overeenkomstige uitloop in vat F. De aldus verkregen waarden moeten in een grafiek worden weergegeven als geïllustreerd in figuur 3. De biologische afbreekbaarheid van de oppervlakteactieve stof wordt berekend als het rekenkundig gemiddelde van de verkregen waarden over 21 dagen volgend op de begin- en acclimatiseringsperiode, gedurende welk tijdvak de biologische afbraak regelmatig moet zijn geweest en de installatie zonder onderbreking goed moet hebben gefunctioneerd. In geen geval mag de beginperiode meer dan zes weken bedragen. De dagelijkse biologische afbraakwaarden moeten tot op 0,1% nauwkeurig worden berekend, maar het eindresultaat wordt op het laatste gehele getal afgerond. In sommige gevallen kan de frequentie van de monsterneming worden verminderd, maar voor de berekening van het gemiddelde moeten ten minste 14 resultaten van monsters worden gebruikt die in de periode van 21 dagen volgend op de beginperiode zijn verzameld. 2. Bepaling van anionogene oppervlakteactieve stoffen bij biologische afbreekbaarheidtests 2.1. Principe Bij deze methode wordt uitgegaan van het feit dat de kationogene kleurstof methyleenblauw met anionogene oppervlakteactieve stoffen blauwe complexen vormt (MBAS) die met chloroform kunnen worden geëxtraheerd. Om storing te voorkomen wordt eerst geëxtraheerd uit de alkalische oplossing, waarna het extract met de zure methyleenblauwoplossing wordt geschud. De extinctie van de afgescheiden organische fase wordt fotometrisch gemeten bij de golflengte van de maximale extinctie (650 nm) van het complex. 2.2. Reagentia en apparatuur 2.2.1. Bufferoplossing pH 10 Los 24 g natriumbicarbonaat, NaHCO 3 p.a., en 27 g watervrij natriumcarbonaat (Na 2 CO 3 ) p.a. in gedeïoniseerd water op en vul aan tot 1 000 ml. 2.2.2. Neutrale methyleenblauwoplossing Los 0,35 g methyleenblauw p.a. in gedeïoniseerd water op en vul aan tot 1000 ml. Bereid de oplossing ten minste 24 uur voor het gebruik. De extinctie van de blanco chloroformfase, gemeten tegen chloroform, mag niet meer bedragen dan 0,015 per cm dikte van de laag bij 650 nm. 2.2.3. Zure methyleenblauwoplossing Los 0,35 g methyleenblauw p.a. in 500 ml gedeïoniseerd water op en meng met 6,5 ml H 2 SO 4 (d = 1,84 g/ml). Vul met gedeïoniseerd water aan tot 1000 ml. Bereid de oplossing ten minste 24 uur voor het gebruik. De extinctie van de blanco chloroformfase, gemeten tegen chloroform, mag niet meer bedragen dan 0,015 per cm dikte van de laag bij 650 nm. 2.2.4. Chloroform (trichloormethaan) p.a., vers gedestilleerd 2.2.5. Dodecylbenzeensulfonzuurmethylester 2.2.6. Oplossing van kaliumhydroxyde in ethanol, KOH 0,1 M 2.2.7. Zuiver ethanol, C 2 H 5 OH 2.2.8. Zwavelzuur, H2SO4 0,5 M 2.2.9. Fenolftaleïenoplossing Los 1 g fenolftaleïen in 50 ml ethanol op en voeg onder voortdurend roeren 50 ml gedeïoniseerd water toe. Filtreer de oplossing. 2.2.10. Zoutzuur in methanol: 250 ml zoutzuur p.a. en 750 ml methanol 2.2.11. Scheitrechter van 250 ml 2.2.12. Maatkolf van 50 ml 2.2.13. Maatkolf van 500 ml 2.2.14. Maatkolf van 1 000 ml 2.2.15. Kolf met ronde bodem van 250 ml, met ingeslepen stop en terugvloeikoeler; kooksteentjes 2.2.17. Fotometer voor metingen bij 650 nm, met cuvetten van 1 tot 5 cm 2.2.18. Kwalitatief filterpapier 2.3. Procedure De analysemonsters mogen niet door een schuimlaag worden genomen. Na en grondige reiniging met water moet de bij de analyse gebruikte apparatuur grondig met een oplossing van zoutzuur in methanol (2.2.10) en vervolgens met gedeïoniseerd water voor het gebruik worden uitgespoeld. Filtreer de te onderzoeken in- en uitloop van de actiefslibinstallatie onmiddellijk na de monsterneming. Gooi de eerste 100 ml van de filtraten weg. Breng een afgemeten, zo nodig geneutraliseerde hoeveelheid van het monster in een scheitrechter van 250 ml (2.2.11). De hoeveelheid monster moet tussen de 20 en de 150 µg MBAS bevatten. Bij een lager MBAS-gehalte kan tot 100 ml van het monster worden gebruikt. Bij gebruik van minder dan 100 ml moet met gedeïoniseerd water tot 100 ml worden aangevuld. Voeg aan het monster 10 ml van de bufferoplossing (2.2.1), 5 ml van de neutrale methyleenblauwoplossing (2.2.2) en 15 ml chloroform (2.2.4) toe. Schud het mengsel gelijkmatig en niet te krachtig gedurende 1 minuut. Laat na de scheiding van de fasen de chloroformlaag in een tweede scheitrechter lopen, die 110 ml gedeïoniseerd water en 5 ml zure methyleenblauwoplossing (2.2.3) bevat. Schud het mengsel gedurende 1 minuut. Laat de chloroformlaag over een van tevoren met alcohol gewassen en met chloroform bevochtigd wattenfilter percoleren in een maatkolf (2.2.12). Extraheer de alkalische en zure oplossingen driemaal, bij de tweede en derde extractie met 10 ml chloroform. Filtreer de verenigde chloroformextracten over dezelfde wattenfilter en vul met de chloroform die voor het nawassen van de watten werd gebruikt tot de streep aan in de kolf van 50 ml (2.2.12). Meet de extinctie van de chloroformoplossing met een fotometer bij 650 nm in cuvetten van 1 tot 5 cm tegen chloroform. Pas de gehele procesgang toe op een blancobepaling. 2.4. IJkcurve Bereid een ijkoplossing uit de standaardstof dodecylbenzeensulfonzuurmethylester (tetrapropyleen type PM 340) na omzetting in het kaliumzout. De MBAS wordt uitgedrukt als natriumdodecylbenzeensulfonaat (PM 348). Weeg 400 tot 450 mg dodecylbenzeensulfonzuurmethylester (2.2.5) tot op 0,1 mg nauwkeurig in een kolf met ronde bodem en voeg 50 ml van de oplossing van kaliumhydroxide in ethanol (2.2.6), alsmede enkele kooksteentjes toe. Laat na aanbrenging van de terugvloeikoeler 1 uur koken. Was na het koelen de koeler en het verbindingsstuk van geslepen glas met ongeveer 30 ml ethanol en voeg de wasvloeistof toe aan de inhoud van de kolf. Titreer de oplossing met zwavelzuur tegen fenolftaleïen totdat deze kleurloos is. Breng deze oplossing over in een maatkolf van 1 000 ml (2.2.14), vul met gedeïoniseerd water aan tot de streep en meng. Een deel van deze oppervlakteactieve voorraadoplossing wordt daarna verder verdund. Neem 25 ml af, breng deze over in een maatkolf van 500 ml (2.2.13), vul met gedeïoniseerd water tot de streep en meng. Deze standaardoplossing bevat: E x 1,023 mg MBAS per ml 20 000 waarbij: E = gewicht van het monster in mg. Neem voor de ijkcurve achtereenvolgens hoeveelheden van 1, 2, 4, 6 en 8 ml van de standaardoplossing en vul telkens met gedeïoniseerd water aan tot 100 ml. Ga vervolgens te werk zoals in punt 2.3 is beschreven, met inbegrip van een blancobepaling. 2.5. Berekening van de resultaten De hoeveelheid anionogene oppervlakteactieve stof (MBAS) in het monster wordt afgelezen van de ijkcurve (2.4). Het MBAS-gehalte van het monster wordt verkregen aan de hand van de volgende formule: EQ \F(mg MBAS × 1 000;V) = MBAS mg/l waarbij: V = de gebruikte hoeveelheid monster in ml. Geef de resultaten weer in natriumdodecylbenzeensulfonaat (PM 348). 2.6. Weergave van de resultaten Geef de resultaten weer in MBAS mg/liter en wel tot op 0,1 mg/liter nauwkeurig. 3. Bepaling van niet-ionogene oppervlakteactieve stoffen bij biologische afbreekbaarheidstests 3.1 Principe De oppervlakteactieve stoffen worden door gasstripping geconcentreerd en geïsoleerd. Bij het gebruikte monster moet de hoeveelheid niet-ionogene oppervlakteactieve stoffen gelegen zijn tussen 250 en 800 µg. De gestripte oppervlakteactieve stof wordt in ethylacetaat opgelost. Na faseafscheiding en verdamping van het oplosmiddel wordt de niet-ionogene oppervlakteactieve stof in een oplossing in water geprecipiteerd door toevoeging van gewijzigd Dragendorff-reagens (KBiI 4 + BaCl 2 + ijsazijn). Het precipitaat wordt gefiltreerd, met ijsazijn gewassen en in een ammoniumtartraatoplossing opgelost. Het bismut in de oplossing wordt potentiometrisch getitreerd met een pyrolidinedithiocarbamaatoplossing (pH 4-5), waarbij gebruik wordt gemaakt van een blank-platina-indicatorelektrode en een kalomel- of zilver/zilverchloridereferentie-elektrode. De methode is van toepassing op niet-ionogene oppervlakteactieve stoffen die 6-30 alkeenoxydegroepen bevatten. Het resultaat van de titratie wordt met de empirische factor 54 vermenigvuldigd voor omzetting in de referentiestof nonylfenol, gecondenseerd met 10 mol ethyleenoxyde (NP 10). 3.2. Reagentia en apparatuur Reagentia moeten worden aangelengd met gedeïoniseerd water. 3.2.1. Zuiver ethylacetaat, vers gedestilleerd 3.2.2. Natriumbicarbonaat, NaHCO3 p.a. 3.2.3. Verdund zoutzuur [20 ml geconcentreerd zoutzuur (HCl), verdund tot 1000 ml met water] 3.2.4. Methanol p.a., vers gedestilleerd en in een glazen fles bewaard 3.2.5. Broomkresolpurper, 0,1 g in 100 ml methanol 3.2.6. Neerslagmiddel: het neerslagmiddel is een mengsel van twee volumedelen oplossing A en een volumedeel oplossing B. Het mengsel wordt in een bruine fles bewaard en kan tot een week na de vermenging worden gebruikt. 3.2.6.1. Oplossing A Los 1,7 g basisch bismutnitraat, BiONO 3 .H 2 O p.a., in 20 ml ijsazijn op en vul aan met water tot 100 ml. Los vervolgens 65 g kaliumjodide p.a. in 200 ml water op. Vermeng deze twee oplossingen in een maatkolf van 1000 ml, voeg aan het mengsel 200 ml ijsazijn (3.2.7) toe en vul aan met water tot 1000 ml. 3.2.6.2. Oplossing B Los 290 g bariumchloride, BaCl 2 .2H 2 O p.a., op in 1000 ml water. 3.2.7. IJsazijn 99-100 % (lagere concentraties zijn ongeschikt) 3.2.8. Ammoniumtartraatoplossing: vermeng 12,4 g wijnsteenzuur p.a. en 12,4 ml ammoniumoplossing p.a. (d = 0,910 g/ml) en vul tot 1000 ml aan met water (of gebruik een equivalente hoeveelheid ammoniumtartraat p.a.). 3.2.9. Verdunde ammoniakoplossing: 40 ml ammoniakoplossing p.a. (d = 0,910 g/ml) die met water wordt verdund tot 1000 ml. 3.2.10. Acetaatbuffer: los in een bekerglas 40 g vast natriumhydroxyde p.a. in 500 ml water op en laat afkoelen. Voeg hieraan 120 ml ijsazijn (3.2.7) toe. Meng grondig, laat afkoelen en giet over in een maatkolf van 1000 ml. Vul tot de streep aan met water. 3.2.11. Pyrolidinedithiocarbamaatoplossing (staat bekend als "carbaatoplossing"): los 103 mg natriumpyrolidinedithiocarbamaat, C 5 H 8 NNaS 2 .2H 2 O, in ongeveer 500 ml water op, voeg er 10 ml n-amylalcohol p.a. en 0,5 g NaHCO 3 p.a. aan toe en vul aan tot 1000 ml met water. 3.2.12. Kopersulfaatoplossing (voor standaardisatie van 3.2.11). VOORRAADOPLOSSING Meng 1249 g kopersulfaat, CuSO 4 .5H 2 O p.a., met 50 ml 0,5 M zwavelzuur en vul aan tot 1000 ml met water. STANDAARDOPLOSSING Meng 50 ml voorraadoplossing met 10 ml 0,5 M H 2 SO 4 en vul aan tot 1000 ml met water. 3.2.13. Natriumchloride p.a. 3.2.14. Gasstripper (zie figuur 5) De diameter van de schijf van gesinterd materiaal moet gelijk zijn aan de binnendiameter van de cilinder. 3.2.15. Scheitrechter van 250 ml 3.2.16. Magneetroerder met magneet van 25-30 mm 3.2.17. Goochkroes, diameter van de geperforeerde bodem = 25 mm, type G4 3.2.18. Rond filtreerpapier van glasvezel, diameter 27 mm met vezeldiameter 0,3-1,5 µm 3.2.19. Twee filtreerkolven met verbindingsstuk en rubberhals, van respectievelijk 500 ml en 250 ml 3.2.20. Registrerende potentiometer met een blank-platina-indicatorelektrode en een kalomel- of zilver/zilverchloridereferentie-elektrode met een meetgebied van 250 mV en met een automatische buret met een inhoud van 20-25 ml, of soortgelijke, met de hand bediende apparatuur 3.3. Methode 3.3.1. Concentratie en afscheiding van de oppervlakteactieve stof Filtreer het waterige monster over kwalitatief filtreerpapier. Gooi de eerste 100 ml van het filtraat weg. Breng in de stripper, na spoeling met ethylacetaat, een zodanig afgemeten hoeveelheid van het monster dat dit 250-800 µg niet-ionogene oppervlakteactieve stof bevat. Voeg hieraan, om de afscheiding te bevorderen, 100 g natriumchloride en 5 g natriumbicarbonaat toe. Indien het volume van het monster meer dan 500 ml bedraagt, moeten deze zouten in vaste vorm aan de stripper worden toegevoegd en een en ander worden opgelost door stikstof of lucht door het apparaat te laten stromen. Indien gebruik wordt gemaakt van een kleiner monster, moeten de zouten in 400 ml water worden opgelost en vervolgens aan de stripper worden toegevoegd. Voeg water toe om het niveau tot aan de bovenste afsluiter te brengen. Voeg voorzichtig een laag van 100 ml ethylacetaat toe boven het water. Vul de wasfles in de gasleiding (stikstof of lucht) voor tweederde met ethylacetaat. Laat een gasstroom van 30-60 liter/uur door de stripper gaan; hierbij verdient het aanbeveling een debietmeter te gebruiken. De doorstroomsnelheid moet in het begin geleidelijk worden opgevoerd. De gastoevoersnelheid moet zodanig zijn geregeld dat de fasen merkbaar gescheiden blijven om de vermenging van de fasen en de oplossing van het ethylacetaat in het water zo klein mogelijk te houden. Sluit de gasstroom na vijf minuten. Indien er een vermindering van het volume van de organische fase door oplossing in water met meer dan 20% plaatsvindt, moet het verwijderen worden herhaald met een zwakkere gasstroom. Laat de organische fase in een scheitrechter aflopen. Breng het water in de scheitrechter dat afkomstig is van de waterige fase - dit mag slechts een hoeveelheid van enkele ml zijn - terug in de stripper. Filtreer de ethylacetaatfase over droog kwalitatief filtreerpapier in een bekerglas van 250 ml. Breng nog 100 ml ethylacetaat in de stripper en laat er opnieuw gedurende vijf minuten stikstof of lucht doorstromen. Laat de organische fase afvloeien in de scheitrechter waarvan gebruik werd gemaakt bij de eerste scheiding, werp de waterige fase weg en laat de organische fase door dezelfde filter stromen als de eerste ethylacetaathoeveelheid. Spoel zowel scheitrechter als filter uit met 20 ml ethylacetaat. Damp het ethylacetaatextract volledig in met behulp van een waterbad (zuurkast). Laat een lichte luchtstroom over het oppervlak van de oplossing gaan om de verdamping te bespoedigen. 3.3.2. Precipitatie en filtratie Los het droge residu van 3.3.1 in 5 ml methanol op, voeg 40 ml water en 0,5 ml verdund HCl (3.2.3) toe en roer het mengsel om met een magneetroerder. Voeg aan deze oplossing 30 ml neerslagmiddel (3.2.6) uit een maatcilinder toe. Het precipitaat vormt zich na herhaald roeren. Laat het mengsel na tien minuten roeren ten minste vijf minuten staan. Filtreer het mengsel door een Goochkroes, waarvan de bodem bedekt is met filtreerpapier van glasvezel. Was eerst de filter onder afzuiging met ongeveer 2 ml ijsazijn. Was vervolgens het bekerglas, de magneet en de kroes grondig met ijsazijn, waarvan men ongeveer 40-50 ml nodig heeft. Het is niet noodzakelijk het precipitaat dat aan de wanden van het bekerglas kleeft kwantitatief in de filter over te brengen, omdat de oplossing van het precipitaat voor de titratie weer in het bij de precipitatie gebruikte bekerglas wordt overgebracht en het resterende precipitaat daarna opgelost zal worden. 3.3.3. Oplossing van het precipitaat Los het precipitaat op in de filterkroes door toevoeging van de hete (ongeveer 80 °C) ammoniumtartraatoplossing (3.2.8) in drie gedeelten van elk 10 ml. Laat elk gedeelte enkele minuten in de kroes staan alvorens het door de filter wordt afgezogen in de fles. Breng de inhoud van de filtreerkolf in het bekerglas waarvan gebruik werd gemaakt bij de precipitatie. Spoel de wanden van het bekerglas af met nogmaals 20 ml tartraatoplossing om de rest van het precipitaat op te lossen. Was de kroes, het verbindingsstuk en de filtreerkolf zorgvuldig met 150-200 ml water en breng het spoelwater terug in het bekerglas dat bij de precipitatie werd gebruikt. 3.3.4. Titratie Roer de oplossing om met een magneetroerder (3.2.16), voeg er enkele druppels broomkresolpurper (3.2.5) aan toe en vervolgens de verdunde ammoniakoplossing (3.2.9) totdat de oplossing een paarse kleur vertoont (de oplossing is aanvankelijk zwak zuur door het azijnzuurresidu waarvan gebruik werd gemaakt bij het uitspoelen). Voeg vervolgens 10 ml acetaatbuffer (3.2.10) toe, dompel de elektroden in de oplossing en titreer potentiometrisch met standaard "carbaatoplossing" (3.2.11), waarbij het uiteinde van de buret in de oplossing is ondergedompeld. De titreersnelheid mag niet meer bedragen dan 2 ml/min. Het eindpunt wordt gevormd door het snijpunt van de raaklijnen aan de twee takken van de potentiaalkromme. Soms vervlakt de buiging in de potentiaalkromme; dit kan worden voorkomen door zorgvuldige reiniging van de platina-elektrode (schuren met amarilpapier). 3.3.5. Blancobepalingen Pas tegelijkertijd de gehele procesgang toe op een blancobepaling met 5 ml methanol en 40 ml water, overeenkomstig de instructies die in punt 3.3.2 zijn gegeven. Bij titratie moet men beneden de 1 ml blijven omdat anders de zuiverheid van de reagentia (3.2.3, 3.2.7, 3.2.8, 3.2.9, 3.2.10), met name het gehalte ervan aan zware metalen, verdacht is en dan moeten zij worden vervangen. Met deze blancobepaling moet bij de berekening van de resultaten rekening worden gehouden. 3.3.6. Bepaling van de factor van de "carbaatoplossing" Bepaal dagelijks voor gebruik de factor van de carbaatoplossing. Titreer daarvoor 10 ml van de kopersulfaatoplossing (3.2.12) met "carbaatoplossing" na toevoeging van 100 ml water en 10 ml acetaatbuffer (3.2.10). Indien de gebruikte hoeveelheid a ml is, dan is factor f: f = Alle resultaten van de titratie moeten met deze factor worden vermenigvuldigd. 3.4. Berekening van de resultaten Elke niet-ionogene oppervlakteactieve stof heeft een eigen omrekeningsfactor, die wordt bepaald door zijn samenstelling, in het bijzonder de lengte van de alkeenoxydeketen. Het gehalte aan niet-ionogene oppervlakteactieve stof wordt gerelateerd aan een standaardstof - een nonylfenol met tien ethyleenoxyde-eenheden (NP 10) - waarvan de omrekeningsfactor 0,054 bedraagt. Met behulp van deze factor wordt de hoeveelheid in het monster aanwezige oppervlakteactieve stof gevonden en in mg NP 10-equivalent uitgedrukt aan de hand van de volgende formule: (b – c)xfx0,054 = mg niet-ionogene oppervlakteactieve stof als NP 10 waarbij: b = het volume "carbaatoplossing" gebruikt voor het monster (ml), c = het volume "carbaatoplossing" gebruikt voor de blancobepaling (ml), f = de factor van de "carbaatoplossing". 3.5 Weergave van de resultaten Geef de resultaten weer in mg/liter als NP 10 en wel tot op 0,1 nauwkeurig. 4. Voorbehandeling van de te onderzoeken anionogene oppervlakteactieve stoffen 4.1. Inleiding 4.1.1. Behandeling van de monsters Op de anionogene oppervlakteactieve stoffen en detergentia moet de volgende behandeling worden toegepast voordat de biologische afbreekbaarheid wordt bepaald door middel van de bevestigingstest: PRODUCTEN BEHANDELING Anionogene oppervlakteactieve stoffen Geen Detergentia Alcoholextractie en vervolgens afscheiding van de anionogene oppervlakteactieve stoffen door ionenwisseling Het doel van de alcoholextractie is het verwijderen van de onoplosbare en anorganische bestanddelen uit het handelsproduct; genoemde bestanddelen kunnen namelijk in sommige omstandigheden de biologische afbreekbaarheidstest verstoren. 4.1.2. Ionenwisselingsproces Voor een goede uitvoering van biologische afbreekbaarheidstests is het nodig de anionogene oppervlakteactieve stoffen uit zeep en uit niet-ionogene en kationogene oppervlakteactieve stoffen te isoleren en af te scheiden. Een en ander wordt bereikt door toepassing van een ionenwisselingstechniek waarbij gebruik wordt gemaakt van macroporeus wisselingshars en van elutie. Zeep, anionogene en niet-ionogene oppervlakteactieve stoffen kunnen aldus in één proces worden afgezonderd. 4.1.3. Analytische controle Na homogenisatie wordt het gehalte aan anionogene oppervlakteactieve stoffen in het detergens bepaald volgens de MBAS-analysemethode. Het zeepgehalte wordt aan de hand van een geschikte analysemethode bepaald. Deze analyse van de producten is noodzakelijk om de hoeveelheden te berekenen die nodig zijn om de fracties voor de biologische afbreekbaarheidstest te bereiden. Kwantitatieve extractie is niet noodzakelijk; ten minste 80% van de anionogene oppervlakteactieve stoffen moet echter worden geëxtraheerd. Doorgaans wordt 90% of meer verkregen. 4.2. Principe Uit een homogeen monster (poeders, gedroogde pasta's en gedroogde vloeistoffen) wordt een ethanolextract verkregen, dat de oppervlakteactieve stoffen, zeep en andere in alcohol oplosbare bestanddelen van het monster van het detergens bevat. Het ethanolextract wordt ingedampt en opgelost in een mengsel van isopropanol en water, waarna men de verkregen oplossing laat percoleren over een combinatie van een sterk zure kationenwisselaar en een macroporeuze anionenwisselaar, die tot 50 °C wordt verhit. Deze temperatuur is noodzakelijk om precipitatie van vetzuren in zure media te voorkomen. De niet-ionogene oppervlakteactieve stoffen blijven in de uitlopende vloeistof. De zeep-vetzuren worden door extractie met CO 2 -bevattend ethanol afgescheiden. Daarna worden de anionogene oppervlakteactieve stoffen door elutie met een waterige oplossing van ammoniumbicarbonaat in isopropanol als ammoniumzouten verkregen. Deze ammoniumzouten worden gebruikt voor de afbreekbaarheidstest. Kationogene oppervlakteactieve stoffen die de biologische afbreekbaarheidstest en het analyseproces zouden kunnen verstoren, worden verwijderd door de kationenwisselaar, die op de anionenwisselaar wordt geplaatst. 4.3. Chemicaliën en apparatuur 4.3.1. Gedeïoniseerd water 4.3.2. Ethanol, 95% (v/v) C2H5OH (toegestaan denatureringsmiddel: methylethylketon of methanol) 4.3.3. Mengsel van isopropanol en water (50/50 v/v): 4.3.4. Oplossing van kooldioxide in ethanol (ongeveer 0,1% CO 2 ): laat via een afloopbuis met een ingebouwd gesinterd glasplaatje kooldioxide, CO 2, over het ethanol (4.3.2) percoleren gedurende tien minuten. De oplossing moet onmiddellijk voor het gebruik worden bereid. 4.3.5. Ammoniumbicarbonaatoplossing (60/40 v/v): 0,3 mol NH 4 HCO 3 in 1000 ml van een mengsel van isopropanol en water, bestaande uit 60 volumedelen isopropanol en 40 volumedelen water (4,3.1) 4.3.6. Kationenwisselaar (KAT), sterk zuur, bestand tegen alcohol (50-100 mesh) 4.3.7. Anionenwisselaar (AAT), macroporeus, Merck Lewatit MP 7080 (70-150 mesh) of equivalent 4.3.8. Zoutzuur, 10% HCl g/g 4.3.9. Kolf met ronde bodem van 2000 ml, met ingeslepen stop en terugvloeikoeler 4.3.10. Zuigfilter met een diameter van 90 mm (verwarmbaar) voor papieren filters 4.3.11. Filtreerkolf van 2000 ml 4.3.12. Wisselingskolommen met verhittingsmantel en kraan: binnenbuis: diameter 60 mm en hoogte 450 mm (zie figuur 4) 4.3.13. Waterbad 4.3.14. Vacuümdroogoven 4.3.15. Thermostaat 4.3.16. Rotatieverdamper 4.4. Bereiding van het extract en afscheiding van de anionogene oppervlakteactieve stoffen 4.4.1. Bereiding van het extract De voor de biologische afbreekbaarheidstest benodigde hoeveelheid oppervlakteactieve stoffen bedraagt ongeveer 50 g MBAS. Normaal zal de hoeveelheid product waaruit wordt geëxtraheerd niet meer dan 1000 g bedragen, maar het kan nodig zijn aanvullende hoeveelheden van het monster te behandelen. Om praktische redenen zal de bovengrens meestal bij 5000 g liggen. Uit ervaring is gebleken dat het aanbeveling verdient verscheidene kleine extracties uit te voeren in plaats van één grote. De aangegeven hoeveelheden wisselaar hebben het vermogen 600-700 mmol oppervlakteactieve stoffen en zeep af te scheiden. 4.4.2. Isolatie van in alcohol oplosbare bestanddelen Voeg aan 1 250 ml ethanol 250 g van het te onderzoeken detergens toe, breng dit mengsel aan de kook en laat het gedurende een uur onder terugloop al roerend koken. Laat de hete alcoholische oplossing lopen over een grove zuigfilter verhit tot 50 °C en zuig vlug af. Was kolf en zuigfilter met ongeveer 200 ml hete ethanol. Vang filtraat en filterwaswater op in een filtreerkolf. Indien dikvloeibare of vloeibare producten worden onderzocht, moet men zich ervan vergewissen dat het monster niet meer dan 55 g anionogene oppervlakteactieve stoffen en 35 g zeep bevat. Damp dit gewogen monster volledig in. Los het residu op in 2 000 ml ethanol en ga te werk zoals hierboven is beschreven. Voor poeders met een laag schudgewicht (< 300 g/l) wordt aanbevolen een ethanol/monster-verhouding van 20:1 te gebruiken. Damp het ethanolbevattend filtraat volledig in, bij voorkeur met een rotatieverdamper. Herhaal een en ander indien een grotere hoeveelheid extract nodig is. Los het residu op in 5000 ml van een mengsel van isopropanol en water. 4.4.3. Voorbereiding van de ionenwisselingskolommen KATIONENWISSELINGSKOLOM Breng 600 ml kationenwisselingshars (4.3.6) in een bekerglas van 3000 ml en dek af door toevoeging van 2000 ml zoutzuur (4.3.8). Laat dit ten minste twee uur staan, waarbij af en toe wordt geroerd. Giet het zuur af en breng het hars met gedeïoniseerd water in de kolom (4.03.2012) over. De kolom moet een stop van glaswol bevatten. Was de kolom met gedeïoniseerd water met een snelheid van 10-30 ml/min tot het eluaat chloridevrij is. Verplaats het water met 2000 ml van het mengsel van isopropanol en water (4,3.3) met een snelheid van 10-30 ml/min. De wisselingskolom is nu gebruiksklaar. ANIONENWISSELINGSKOLOM Breng 600 ml anionenwisselingshars (4.3.7) in een bekerglas van 3000 ml en dek af door toevoeging van 2000 ml gedeïoniseerd water. Laat het hars gedurende ten minste twee uur opzwellen. Breng het hars met gedeïoniseerd water in de kolom over. De kolom moet een stop van glaswol bevatten. Was de kolom met 0,3 M ammoniumbicarbonaatoplossing (4,30,5) tot deze chloridevrij is. Hiervoor is ongeveer 5000 ml oplossing nodig. Was opnieuw met 2000 ml gedeïoniseerd water. Verplaats het water met 2000 ml van het mengsel van isopropanol en water (4.3.3) met een snelheid van 10-30 ml/min. De wisselingskolom vertoont nu de OH-vorm en is gebruiksklaar. 4.4.4. Ionenwisselingsproces Verbind de wisselingskolommen op een zodanige wijze dat de kationenwisselingskolom zich op de anionenwisselingskolom bevindt. Verhit de wisselingskolommen tot 50 °C, waarbij gebruik wordt gemaakt van een thermostaat. Verhit 5000 ml van de in punt 4.4.2 verkregen oplossing tot 60 °C en laat de oplossing door de wisselaarscombinatie lopen met een snelheid van 20 ml/min. Was de kolommen met 1000 ml van het hete mengsel van isopropanol en water (4.3.3). Maak om de anionogene oppervlakteactieve stoffen (MBAS) te verkrijgen de KAT-kolom los. Elueer met 5000 ml ethanol/CO2-oplossing bij 50 °C (4.3.4) de zeep-vetzuren uit de KAT-kolom. Verwijder het eluaat. Elueer vervolgens de MBAS uit de AAT-kolom met 5000 ml ammoniumbicarbonaatoplossing (4.3.5). Damp het eluaat volledig in met behulp van een stoombad of in een rotatieverdamper. Het residu bevat de MBAS (als ammoniumzout) en eventueel niet-oppervlakteactieve anionogene stoffen waarvan geen nadelige invloed uitgaat op de biologische afbreekbaarheidstest. Voeg aan het residu gedeïoniseerd water toe totdat een bepaald volume is bereikt en bepaal het MBAS-gehalte in een aliquot deel. De oplossing wordt gebruikt als standaardoplossing van de anionogene detergentia voor de biologische afbreekbaarheidstest. De oplossing moet bij een temperatuur van minder dan 5 °C worden bewaard. 4.4.5. Regeneratie van de ionenwisselingsharsen De kationenwisselaar wordt na gebruik weggegooid. Het anionenwisselingshars wordt geregenereerd door een aanvullende hoeveelheid ammoniumbicarbonaatoplossing (4.3.5) door de kolom te laten lopen met een snelheid van ongeveer 10 ml/min, totdat het eluaat vrij is van anionogene oppervlakteactieve stoffen (methyleenblauwtest). Laat vervolgens 2000 ml van het mengsel van isopropanol en water (4.3.3) door de anionenwisselaar lopen om door te spoelen. De anionenwisselaar is opnieuw gebruiksklaar. 5. Voorbehandeling van de te onderzoeken niet-ionogene oppervlakteactieve stoffen 5.1. Inleiding 5.1.1 Behandeling van de monsters Op de niet-ionogene oppervlakteactieve stoffen en detergentia moet de volgende behandeling worden toegepast voordat de biologische afbreekbaarheid wordt bepaald door middel van de bevestigingstest: producten behandeling Niet-ionogene oppervlakteactieve stoffen Geen Detergentia Alcoholextractie en vervolgens afscheiding van de niet-ionogene oppervlakteactieve stoffen door ionenwisseling Het doel van de alcoholextractie is het verwijderen van de onoplosbare en anorganische bestanddelen uit het handelsproduct; genoemde bestanddelen kunnen namelijk in sommige omstandigheden de biologische afbreekbaarheidstest verstoren. 5.1.2. Ionenwisselingsproces Voor een goede uitvoering van biologische afbreekbaarheidstests is het nodig de niet-ionogene oppervlakteactieve stoffen uit zeep en uit anionogene en kationogene oppervlakteactieve stoffen te isoleren en af te scheiden. Een en ander wordt bereikt door toepassing van een ionenwisselingstechniek waarbij gebruik wordt gemaakt van macroporeus wisselingshars en van elutie. Zeep, anionogene en niet-ionogene oppervlakteactieve stoffen kunnen aldus in één proces worden afgezonderd. 5.1.3. Analytische controle Na homogenisatie wordt het gehalte aan anionogene en niet-ionogene oppervlakteactieve stoffen in het detergens bepaald volgens de MBAS- en BiAS-analysemethode. Het zeepgehalte wordt aan de hand van een geschikte analysemethode bepaald. Deze analyse van het product is noodzakelijk om de hoeveelheden te berekenen die nodig zijn om de fracties voor de biologische afbreekbaarheidstests te bereiden. Kwantitatieve extractie is niet noodzakelijk; ten minste 80% van de niet-ionogene oppervlakteactieve stoffen moet echter worden geëxtraheerd. Doorgaans wordt 90% of meer verkregen. 5.2. Principe Uit een homogeen monster (poeders, gedroogde pasta's en gedroogde vloeistoffen) wordt een ethanolextract verkregen, dat de oppervlakteactieve stoffen, zeep en andere in alcohol oplosbare bestanddelen van het monster van het detergens bevat. Het ethanolextract wordt ingedampt en opgelost in een mengsel van isopropanol en water, waarna men de verkregen oplossing laat percoleren over een combinatie van een sterk zure kationenwisselaar en een macroporeuze anionenwisselaar, die tot 50 °C wordt verhit. Deze temperatuur is noodzakelijk om precipitatie van vetzuren in zure media te voorkomen. De niet-ionogene oppervlakteactieve stoffen worden door verdamping van de uitlopende vloeistof verkregen. Kationogene oppervlakteactieve stoffen, die de biologische afbreekbaarheidstest en het analyseproces zouden kunnen verstoren, worden verwijderd door de kationenwisselaar, die op de anionenwisselaar wordt geplaatst. 5.3. Chemicaliën en apparatuur 5.3.1. Gedeïoniseerd water 5.3.2. Ethanol, C2H5OH 95% (v/v) (toegestaan denatureringsmiddel: methylethylketon of methanol) 5.3.3. Mengsel van isopropanol en water (50/50 v/v): 5.3.4. Ammoniumbicarbonaatoplossing (60/40 v/v): 0,3 mol NH 4 HCO 3 in 1000 ml van een mengsel van isopropanol en water, bestaande uit 60 volumedelen isopropanol en 40 volumedelen water (5.3.1) 5.3.5. Kationenwisselaar (KAT), sterk zuur, bestand tegen alcohol (50-100 mesh) 5.3.6. Anionenwisselaar (AAT), macroporeus, Merck Lewatit MP 7080 (70-150 mesh) of equivalent 5.3.7. Zoutzuur, 10% HCl g/g 5.3.8. Kolf met ronde bodem van 2000 ml, met ingeslepen stop en terugvloeikoeler 5.3.9. Zuigfilter met een diameter van 90 mm (verwarmbaar) voor papieren filters 5.3.10. Filtreerkolf van 2000 ml 5.3.11. Wisselingskolommen met verhittingsmantel en kraan: binnenbuis: diameter 60 mm en hoogte 450 mm (zie figuur 4) 5.3.12. Waterbad 5.3.13. Vacuümdroogoven 5.3.14. Thermostaat 5.3.15. Rotatieverdamper 5.4. Bereiding van het extract en afscheiding van de niet-ionogene oppervlakteactieve stoffen 5.4.1. Bereiding van het extract De voor de afbreekbaarheidstest benodigde hoeveelheid oppervlakteactieve stoffen bedraagt ongeveer 25 g BiAS. Bij de bereiding van extracten voor de afbreekbaarheidstests moet de te gebruiken hoeveelheid product tot een maximum van 2000 g worden beperkt. Daarom kan het nodig zijn de bewerking tweemaal of vaker uit te voeren om de hoeveelheid te verkrijgen die voor de afbreekbaarheidstests voldoende is. Uit ervaring is gebleken dat het aanbeveling verdient verscheidene kleine extracties uit te voeren in plaats van één grote. 5.4.2. Isolatie van in alcohol oplosbare bestanddelen Voeg aan 1 250 ml ethanol 250 g van het te onderzoeken detergens toe, breng dit mengsel aan de kook en laat het gedurende een uur onder terugloop al roerend koken. Laat de hete alcoholische oplossing lopen over een grove zuigfilter verhit tot 50 °C en zuig vlug af. Was kolf en zuigfilter met ongeveer 200 ml hete ethanol. Vang filtraat en filterwaswater op in een filtreerkolf. Indien dikvloeibare of vloeibare producten worden onderzocht, moet men zich ervan vergewissen dat het monster niet meer dan 25 g anionogene oppervlakteactieve stoffen en 35 g zeep bevat. Damp dit gewogen monster volledig in. Los het residu op in 500 ml ethanol en ga te werk zoals hierboven is beschreven. Voor poeders met een laag schudgewicht (< 300 g/l) wordt aanbevolen een ethanol/monsterverhouding van 20:1 te gebruiken. Damp het ethanolbevattend filtraat volledig in, bij voorkeur met een rotatieverdamper. Herhaal een en ander indien een grotere hoeveelheid extract nodig is. Los het residu op in 5000 ml van een mengsel van isopropanol en water. 5.4.3. Voorbereiding van de ionenwisselingskolommen KATIONENWISSELINGSKOLOM Breng 600 ml kationenwisselingshars (5.3.5) in een bekerglas van 3 000 ml en dek af door toevoeging van 2000 ml zoutzuur (5.3.7). Laat dit ten minste twee uur staan, waarbij af en toe wordt geroerd. Giet het zuur af en breng het hars met gedeïoniseerd water in de kolom (5.3.11) over. De kolom moet een stop van glaswol bevatten. Was de kolom met gedeïoniseerd water met een snelheid van 10-30 ml/min tot het eluaat chloridevrij is. Verplaats het water met 2000 ml van het mengsel van isopropanol en water (5.3.3) met een snelheid van 10-30 ml/min. De wisselingskolom is nu gebruiksklaar. ANIONENWISSELINGSKOLOM Breng 600 ml anionenwisselingshars (5.3.6) in een bekerglas en dek af door toevoeging van 2000 ml gedeïoniseerd water. Laat het hars gedurende ten minste twee uur opzwellen. Breng het hars met gedeïoniseerd water in de kolom over. De kolom moet een stop van glaswol bevatten. Was de kolom met 0,3 M ammoniumbicarbonaatoplossing (5.3.4) tot deze chloridevrij is. Hiervoor is ongeveer 5000 ml oplossing nodig. Was opnieuw met 2000 ml gedeïoniseerd water. Verplaats het water met 2000 ml van het mengsel van isopropanol en water (5.3.3) met een snelheid van 10-30 ml/min. De wisselingskolom vertoont nu de OH-vorm en is gebruiksklaar. 5.4.4. Ionenwisselingsproces Verbind de wisselingskolommen op een zodanige wijze dat de kationenwisselingskolom zich op de anionenwisselingskolom bevindt. Verhit de wisselingskolommen tot 50 °C, waarbij gebruik wordt gemaakt van een thermostaat. Verhit 5000 ml van de in punt 5.4.2 verkregen oplossing tot 60 °C en laat de oplossing door de wisselaarscombinatie lopen met een snelheid van 20 ml/min. Was de kolommen met 1000 ml van het hete mengsel van isopropanol en water (5.3.3). Vang, om de niet-ionogene oppervlakteactieve stoffen te verkrijgen, het eluaat en het waswater op en damp deze volledig in, bij voorkeur met een rotatieverdamper. Het residu bevat de BiAS. Voeg gedeïoniseerd water toe totdat een bepaald volume is bereikt en bepaal het BiAS-gehalte in een aliquot deel. De oplossing wordt gebruikt als standaardoplossing van de niet-ionogene oppervlakteactieve stoffen voor de afbreekbaarheidstest. De oplossing moet bij een temperatuur van minder dan 5 °C worden bewaard. 5.4.5. Regeneratie van de ionenwisselingsharsen De kationenwisselaar wordt na gebruik weggegooid. Het anionenwisselingshars wordt geregenereerd door ongeveer 5000-6000 ml ammoniumbicarbonaatoplossing (5.3.4) door de kolom te laten lopen met een snelheid van ongeveer 10 ml/min, totdat het eluaat vrij is van anionogene oppervlakteactieve stoffen (methyleenblauwtest). Laat vervolgens 2000 ml van het mengsel van isopropanol en water (5.3.3) door de anionenwisselaar lopen om door te spoelen. De anionenwisselaar is opnieuw gebruiksklaar. Figuur 1 Actiefslibinstallatie: overzicht A. Opslagvat B. Doseerpomp C. Beluchtingsvat (capaciteit drie liter) D. Bezinkvat E. Luchtpomp F. Vergaarbak G. Gesinterde beluchtingsinrichting H. Luchtdebietmeter I. Lucht Figuur 2 Actiefslibinstallatie: details (afmetingen in millimeters) A. Vloeistofniveau B. Hard PVC C. Glas of waterbestendige kunststof (hard PVC) Figuur 3 Berekening van de biologische afbreekbaarheid – bevestigingstest A. Beginperiode B. Berekeningsperiode (21 dagen) C. Gemakkelijk afbreekbare oppervlakteactieve stof D. Moeilijk afbreekbare oppervlakteactieve stof E. Biologische afbreekbaarheid (%) F. Tijd (dagen) Figuur 4 Verwarmde wisselingskolom (afmetingen in millimeters) Figuur 5 Gasstripper (afmetingen in millimeters) Het Europees Parlement , – gezien het Groenboek van de Commissie ( COM(2003) 270 ), – gelet op artikel 36 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie betreffende de toegang tot diensten van algemeen economisch belang, – gelet op de artikelen 2, 5, 16, 73, 86, 87, 88 en 295 van het EG-Verdrag, – gelet op artikel 16 van het EG-Verdrag, dat is versterkt door het Verdrag van Amsterdam, – verwijzend naar zijn eerdere resoluties over de diensten van algemeen belang, in het bijzonder zijn resolutie van 13 november 2001 over de mededeling van de Commissie "Diensten van algemeen belang in Europa" (1) en zijn resolutie van 17 december 1997 over de mededeling van de Commissie over "Diensten van algemeen belang in Europa" (2) , – gezien de sectorrichtlijnen van het Europees Parlement en de Raad over postdiensten, telecommunicatie, energie en vervoer, – gezien de voorstellen van de Commissie voor richtlijnen van het Europees Parlement en de Raad betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor leveringen, diensten en werken ( COM(2000) 275 ) (3) en houdende coördinatie van de procedures voor het plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening en vervoer ( COM(2000) 276 ) (4) , – gezien de conclusies van de Europese Raad van Lissabon van 23 en 24 maart 2000, met name de paragrafen 17 en 19, en de daarin geformuleerde verzoeken aan de Commissie, de Raad en de lidstaten, – gezien de conclusies van de Europese Raad van Nice over diensten van algemeen belang en de verklaring over diensten van algemeen economisch belang van 11 december 2000, – gezien de conclusies van de Europese Raad van Laken van 15 december 2001 over diensten van algemeen belang, – gezien de artikelen I.5, II.36 en III.6 van het ontwerpverdrag tot vaststelling van een grondwet, – gezien de rechtspraak van het Hof van Justitie inzake diensten van algemeen belang, in het bijzonder het Chronopost-arrest van 3 juli 2003 in de zaken C-83/01 P, C-93/01 P en C-94/01 P, alsmede het Altmark-arrest van 24 juli 2003 in zaak C-280/00, – onder verwijzing naar zijn resolutie van 12 maart 2003 over de Algemene Overeenkomst betreffende Handel en Diensten (GATS) in het kader van de WTO, met inbegrip van de culturele verscheidenheid (5) , die onder meer betrekking heeft op de bescherming van de diensten van algemeen belang in de EU in het kader van de onderhandelingen in de WTO, – verwijzend naar de openbare hoorzitting die hierover op 11 juni 2003 is georganiseerd door de Economische en Monetaire Commissie, – gelet op de artikelen 47, lid 2 en 163 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Economische en Monetaire Commissie en de adviezen van de Commissie juridische zaken en interne markt, de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken en de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme ( A5-0484/2003 ), A. overwegende dat de diensten van algemeen belang een vast bestanddeel van het economisch en sociaal bestel van elke lidstaat alsmede van het Europees maatschappijmodel in het algemeen zijn en dat deze - met name op het terrein van de diensten van algemeen economisch belang - van lidstaat tot lidstaat aanzienlijk verschillen, B. overwegende dat de beschikbaarheid van efficiënte diensten van algemeen belang, met inbegrip van diensten die gebaseerd zijn op een netwerkinfrastructuur, een fundamentele doelstelling van het economisch en sociaal beleid van de lidstaten vormt, C. overwegende dat ingevolge artikel 295 van het EG-Verdrag de Europese Unie de regeling van het eigendomsrecht onverlet laat en dat in artikel I-5, lid1 van het ontwerpverdrag tot vaststelling van een grondwet het belang van regionaal en lokaal zelfbestuur op de voorgrond geplaatst wordt, D. overwegende dat het welslagen van de totstandbrenging van de interne markt en de prioriteiten van de opstellers van het Verdrag van Rome (openstelling van de markten en bevordering van de handel door concurrentie) de Unie ertoe moeten brengen zich in te zetten voor de totstandbrenging van diensten van algemeen belang die voor eenieder efficiënt en doeltreffend zijn, E. overwegende dat de economische unie is gegrondvest op de interne markt en op de mededingingsregels en dat de lidstaten bevoegd zijn voor de beschikbaarstelling en levering van diensten van algemeen belang, F. overwegende dat met name met de specifieke situatie in de landelijke gebieden (sociaal zwakke gebieden, perifere gebieden, enz.) rekening moet worden gehouden, G. overwegende dat, met betrekking tot de verenigbaarheid van de regels inzake de interne markt en de concurrentie, en met het oog op een goede werking van de diensten van algemeen belang, meer rechtszekerheid moet worden gecreëerd om de bevoegdheden van de lidstaten inzake de organisatie van diensten van algemeen belang te waarborgen, H. overwegende dat liberalisering van belangrijke sectoren van de interne markt technologische vooruitgang en economische efficiëntie weliswaar in de hand werkt, en vaak van nut is voor de burgers doordat deze hun een ruimere keuze aan diensten en meer waar voor hun geld biedt, doch dat een en ander ook een grondige evaluatie vereist; dat rechtsonzekerheid, monopolieposities en marktmisbruik zowel de vrije markt als het adequaat functioneren van de diensten van algemeen belang kunnen aantasten, I. overwegende dat de burgers en het bedrijfsleven in een steeds verder geïntegreerde Europese markt behoefte hebben aan efficiënte diensten van algemeen belang en transeuropese netwerken en dat het welslagen van de strategie voor concurrentiekracht en groei van de Unie (als gedefinieerd in de conclusies van de Europese Raad van Lissabon, volgens welke van Europa de meest concurrerende en dynamische kenniseconomie ter wereld moet worden gemaakt) daarvan mede afhangt, J. overwegende dat de Gemeenschap en de lidstaten in artikel 16 van het EG-Verdrag, dat is versterkt door het Verdrag van Amsterdam, worden opgeroepen om in het kader van hun bevoegdheden zorg te dragen voor de levering van diensten van algemeen economisch belang en dat deze verplichting ook in het Handvest van de grondrechten is vastgelegd, K. overwegende dat noch de Commissie noch de rechtspraak van het Hof van Justitie bij hun uitlegging van de specifieke bepalingen van de Verdragen betreffende diensten van algemeen economisch belang (zoals artikel 86, lid 2 van het EG-Verdrag) voor rechtszekerheid en een voldoende coherent operationeel kader hebben gezorgd, L. overwegende dat het ontwerpverdrag tot vaststelling van een grondwet belangrijke bepalingen betreffende de diensten van algemeen economisch belang bevat, met name artikel I.3 waarin de economische, sociale en territoriale samenhang een van de doelstellingen van de Unie wordt genoemd en artikel I.5 waarin sprake is van regionaal en lokaal zelfbestuur met eerbiediging van de essentiële staatsfuncties door de Unie, M. overwegende evenwel dat in artikel III.6 expliciet moet worden aangegeven dat, voor wat betreft de concrete invulling de uitvoering en financiering van deze diensten, het Europees recht zal worden toegepast met inachtneming van de rechten van de lidstaten en binnen het kader van de Grondwet, N. overwegende dat diensten van algemeen economisch belang rechtstreeks van invloed zijn op het functioneren van de interne markt en dat artikel 95 de rechtsgrondslag dient te vormen voor de uitvaardiging van communautaire actie op dit terrein, O. overwegende dat de diensten van algemeen economisch belang reeds ingevolge artikel 16 EG-Verdrag, ingevoegd bij het Verdrag van Amsterdam, een wezenlijke rol hebben te vervullen bij het bevorderen van sociale en territoriale samenhang, en dat daarom het waarborgen van fundamentele beginselen voor hun functioneren, zoals de beginselen van universaliteit, continuïteit, betaalbaarheid en kwaliteit, een wezenlijk element vormt in de vorming van een Europees algemeen belang, P. overwegende dat het in het Groenboek gemaakte onderscheid tussen netwerkindustrieën, andere diensten van algemeen economisch belang en diensten van algemeen niet-economisch belang zinvol is, en dat de Gemeenschapsregelgeving voor specifieke sectoren alleen in het tweede geval vrijwel automatisch van toepassing is en projecten die daarbuiten vallen, individueel moeten worden beoordeeld en met het subsidiariteitsbeginsel moeten stroken, Q. overwegende dat het bij overheidsopdrachten voor leveringen, diensten, en uitvoering van werken in veel gevallen gaat om het aanbod van diensten van algemeen belang, R. overwegende dat de voorwaarden voor een eerlijke mededinging tussen door de overheid gefinancierde en andere omroepen gewaarborgd moeten worden zonder het recht van de lidstaten te ondermijnen om openbare omroepdiensten te financieren en hun taak als openbare dienst te definiëren, S. overwegende dat de publiekrechtelijke omroep direct met de democratische, sociale en culturele behoeften van de maatschappij in de lidstaten verbonden is en ter waarborging van het pluralisme in de media noodzakelijk is; verder overwegende dat daarbij de handels- en mededingingsvoorwaarden in de Gemeenschap niet in die mate beïnvloed mogen worden dat daardoor het gemeenschappelijk belang geschaad wordt en dat de vervulling van de publiekrechtelijke taak daarbij gewaarborgd moet worden, T. overwegende dat het model van de eco-sociale markteconomie het Europese model voor de toekomst is, dat ook aan de basisbeginselen van de doelstellingen van Lissabon beantwoordt en dat in artikel I-3 (3) van het ontwerpverdrag tot vaststelling van een grondwet verankerd is; U. overwegende dat het meest recente arrest van het Hof van Justitie over subsidiekwesties (arrest-Altmark van 24 juli 2003) de voorwaarden voor de financiering van diensten van algemeen belang door middel van staatssteun exact heeft gedefinieerd en dat deze aldus gedefinieerde voorwaarden een betrouwbaar criterium vormen voor alle betrokkenen, V. overwegende dat de sectoriële EU-richtlijnen voor algemene diensten in economische netwerksectoren en in andere sectoren waarin een opening van de markt werd bereikt of ingeleid, een betrouwbare grondslag vormen voor meer concurrentie en voor het in acht nemen van de voorwaarden van gelijkgerechtigde toegang, verzekerde voorziening, continuïteit, hoge kwaliteit en rechtszekerheid, alsmede voor democratische verantwoordingsplicht, zulks door het definiëren van de universele diensten en de instelling van onafhankelijke reguleringsautoriteiten, W. overwegende dat het in de preambule van het GATS aan de lidstaten van de WTO wordt overgelaten om de verlening van diensten op hun grondgebied dusdanig te regelen dat de uitvoering van overheidstaken gegarandeerd is, en dat het GATS geen privatisering of deregulering van diensten van algemeen belang voorschrijft, en dat dit recht om regelgevend op te treden in het belang van het openbaar beleid door de Commissie bij de internationale onderhandelingen over de handel moet worden verdedigd; 1. spreekt zijn voldoening uit over het verschijnen van het Groenboek over de diensten van algemeen belang op initiatief van de Commissie en over het brede overleg dat plaats heeft gevonden; steunt deze bereidheid tot overleg en samenwerking die een beter begrip voor de verscheidenheid van de diensten van algemeen belang voor ogen heeft; 2. onderstreept dat diensten van algemeen belang complex van aard zijn en voortdurend evolueren en dat de organisatie van deze diensten als gevolg van de culturele tradities en geografische situatie in alle landen verschilt; 3. benadrukt dat diensten van algemeen belang borg moeten staan voor gelijke toegang en gelijke behandeling van de burgers, alsmede voorzieningszekerheid, continuïteit en goede kwaliteit tegen redelijke prijzen of, wanneer de sociale situatie dit vergt, kosteloos; 4. onderstreept verder dat niet van doorslaggevend belang is wie de diensten van algemeen belang levert, maar dat kwaliteitsnormen en sociale evenwichtigheid in acht genomen worden en de betrouwbaarheid van de verzorging en de continuïteit tot toewijzingscriterium gemaakt worden, en is ingenomen met de aankondiging van de Commissie dat zij niet vooraf wil aangeven of diensten van algemeen belang door openbare of particuliere ondernemingen moeten worden verstrekt; 5. pleit opnieuw voor de opstelling van een juridisch kader met toepassing van de medebeslissingsprocedure en met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel bij de tenuitvoerlegging van de voorschriften inzake interne markt en de mededinging; 6. verzoekt de Commissie voor uiterlijk april 2004 met vervolgmaatregelen te komen en lering te trekken uit het overleg over het Groenboek en om duidelijk haar standpunt inzake een eventueel juridisch kader te formuleren; 7. acht het op grond van de problemen waarop de liberalisering in bepaalde sectoren, zoals de Britse spoorwegen, is gestuit, noodzakelijk op basis van hoor en wederhoor een pluralistische evaluatie door te voeren van de gevolgen voor de werkgelegenheid, de behoeften van de gebruikers, de veiligheid, het milieu en de territoriale en sociale samenhang, alvorens verder te gaan op de weg van liberalisering; 8. wijst erop dat de liberalisatie van essentiële overheidsdiensten en de invoering van mededinging in sommige gevallen van groot nut zijn geweest voor de consumenten in termen van innovatie, kwaliteit, keuze en lagere prijzen, en dat in andere gevallen het bestaan van de openbare diensten zelf ondermijnd werd door de regel inzake het marktmechanisme; 9. is derhalve van mening dat het nieuwe onderzoek dat thans in het kader van het Groenboek ondernomen wordt, niet mag leiden tot veranderingen in de aanpak op sectoraal niveau; 10. wijst op het succes van sectorspecifieke verordeningen, met name op het terrein van energie en communicatie, en is van mening dat deze aanpak naar andere sectoren moet worden uitgebreid; 11. steunt energiek de voorziening in hoogwaardige openbare diensten tegen de juiste prijs/kwaliteit-verhouding; steunt energiek het recht van de lidstaten om, waar zij dit nodig achten, openbare diensten uit de belastingen te financieren; wijst er tevens op dat lidstaten vaak kiezen voor financiering van openbare diensten uit de belastingen maar tegelijkertijd de organisatie en de voorziening in deze diensten aan de particuliere of de vrijwillige sector overlaten - daar financiering van openbare diensten door de lidstaten niet hoeft te betekenen dat zij zelf deze openbare diensten exploiteren; wijst er verder op dat, waar de lidstaten beslissen om aldus gebruik te maken van de particuliere en de vrijwillige sector, er een aanzienlijk potentieel bestaat voor verbetering van de kwaliteit en de efficiëntie van de dienstverlening door openstelling van mededinging over de grenzen heen; 12. is van oordeel dat publieke omroeporganisaties, die een openbare dienst verlenen en een belangrijke rol vervullen bij de instandhouding van de culturele diversiteit en identiteit; benadrukt dat de lidstaten derhalve het recht moeten behouden publieke omroeporganisaties te financieren en hun openbare dienstenfuncties te definiëren; 13. is ingenomen met de liberalisering op het terrein van telecommunicatie, postdiensten, vervoer en energie, welke geleid heeft tot modernisatie, onderlinge koppeling en integratie van deze sectoren, prijsverlagingen door grotere mededinging en tot schepping van bijna een miljoen banen in de Europese Unie; 14. wijst op het feit dat liberalisering niet nadelig voor de universele dienstverlening is geweest; 15. benadrukt dat het EU-beleid inzake de interne markt geleid heeft tot betere kwaliteit, lagere prijzen en een betere beschikbaarheid, gepaard aan een hoogwaardige technologie; 16. erkent dat er in verschillende sectoren regelgeving bestaat en wijst erop dat de liberalisering van de telecommunicatie een voorbeeld vormt van dienstverlening in een context van concurrentie; Doelstellingen en juridisch kader 17. is van mening dat verdergaande regelingen uitsluitend op de geldende rechtsgrondslag van de Europese verdragen gebaseerd moeten worden en dat op het ontwerpverdrag tot vaststelling van een grondwet pas na ratificering ervan een beroep kan en moet worden gedaan; 18. wijst op het fundamentele belang van het subsidiariteitsbeginsel, volgens welk de bevoegde autoriteiten van de lidstaten vrij zijn in hun keuze van de taken, organisatie en wijze van financiering van de diensten van algemeen belang en de diensten van algemeen economisch belang; benadrukt dat geen enkele richtlijn kan voorzien in een uniforme Europese definitie van de diensten van algemeen belang, aangezien de definitie en de structurering van deze diensten uitsluitend onder de bevoegdheid van de lidstaten en hun constitutionele lagere overheden vallen; 19. wijst erop dat de taak van diensten van algemeen belang op communautair niveau is de uitoefening ervan binnen de interne markt te waarborgen en met name te garanderen dat de mededingingsvoorschriften compatibel zijn met de verplichtingen van de openbare dienstverlening; onderstreept dat de Europese Unie tevens kan optreden ter ondersteuning van de lidstaten en bij de bevordering van projecten van algemeen Europees belang; 20. is van mening dat het noch mogelijk noch wenselijk is om gemeenschappelijke definities van diensten van algemeen belang en de daaruit voortvloeiende verplichtingen tot openbare dienstverlening op te stellen, maar dat de Europese Unie algemene beginselen moet vaststellen zoals universaliteit en gelijke toegang, continuïteit, veiligheid, aanpasbaarheid, kwaliteit, doelmatigheid, betaalbaarheid, transparantie, bescherming van minder welvarende sociale groeperingen, bescherming van de gebruikers, de consumenten en het milieu alsook participatie van de burgers, waarbij met sectorspecifieke omstandigheden rekening wordt gehouden; Beginselen en criteria ter definiëring van diensten van algemeen belang en diensten van algemeen economisch belang 21. merkt op dat voor veel diensten van algemeen belang het onderscheid "economisch" versus "niet-economisch" moeilijk te maken is omdat de scheidslijnen hiertussen voortdurend verschuiven als gevolg van het dynamische karakter van deze diensten; stelt in dit verband voor de volgende criteria voor de afbakening van economische en niet-economische diensten toe te passen: doel van de levering en beschikbaarstelling (commercieel of niet-commercieel), aandeel van de openbare middelen, omvang van de investeringen, winstdoeleinden versus plannen voor kostendekking, kosten-baten van lokale beschikbaarstelling/levering en een voor de gehele Europese Unie geldende aanbestedingsplicht, verplichting tot waarborging van sociale rechten, bijdragen aan maatschappelijke participatie en integratie; meent dat deze criteria ook kunnen worden gehanteerd voor het introduceren van vrijstellingen van de algemene mededingingsbepalingen in geval van economische diensten van algemeen belang; 22. wijst erop dat overeenkomstig al zijn voorgaande resoluties diensten van algemeen belang die tot de hoofdtaken van de overheid behoren, zoals onderwijs en volksgezondheid, volkshuisvesting en sociale diensten van algemeen belang ter bevordering van sociale zekerheid en solidariteit, niet binnen de werkingssfeer de mededingingsregels vallen en slechts onder toezicht van de Commissie zouden moeten vallen indien er overduidelijk sprake is van misbruik van discretionaire bevoegdheden bij de definiëring van dergelijke diensten; is van mening dat hetzelfde zou moeten gelden voor diensten van algemeen belang die gericht zijn op handhaving of vergroting van pluralisme inzake voorlichting en culturele verscheidenheid; dringt er bij de Commissie op aan om dit standpunt bij de WTO- en GATS- onderhandelingen te verdedigen; wijst erop dat op het terrein van het hoger onderwijs en zelfs nog meer op dat van de volksgezondheid particuliere organisaties een belangrijke rol spelen en dat de op deze terreinen geleverde diensten van algemeen belang niet categorisch van de werkingssfeer van de mededinging kunnen worden uitgesloten; 23. wijst erop dat het ten aanzien van diensten van algemeen belang en diensten van algemeen economisch belang die onder de verantwoordelijkheid van de lokale en regionale overheden zijn gesteld van wezenlijk belang is dat zij vrijelijk beheerd kunnen worden, mits de verplichting tot transparantie, een correct functioneren van de interne markt en de voorschriften inzake staatssteun en mededinging in acht genomen worden; 24. beklemtoont in het algemeen dat een groot aantal diensten van algemeen belang in het kader van een eerlijke mededinging kunnen worden geleverd en onderstreept dat daarbij particuliere en openbare ondernemingen in beginsel op gelijke voet behandeld moeten worden; Financiering en organisatie 25. stelt met voldoening vast dat de Europese jurisprudentie met het Altmark-arrest heeft bevestigd dat financiële compensatie op grond van een verplichting tot openbare dienstverlening niet onder de bepalingen inzake overheidssteun valt, wanneer deze in aanleg voldoet aan vier onderling verweven voorwaarden, namelijk duidelijke afbakening van de verplichtingen, transparantie van de berekeningsparameters, evenredigheid, en een openbare aanbestedingsprocedure of vergelijking met de kosten van een referentieonderneming; 26. stelt niettemin vast dat er nog steeds onzekerheid bestaat over de methode van berekening van de betreffende kosten en over het feit dat het arrest voorbijgaat aan andere openbare procedures die ook transparant en niet-discriminerend zijn; verzoekt de Commissie geen gebruik te maken van artikel 86, lid 3 van het EG-Verdrag om te waarborgen dat de op te stellen richtlijn compatibel is met artikel 86, lid 2 van het EG-Verdrag; geeft de voorkeur aan een regeling op proef zodat daarna in een medebeslissingsprocedure de algemene validatievoorwaarden kunnen worden geformuleerd; 27. stelt vast dat in de lidstaten momenteel uiteenlopende vormen van financiering respectievelijk organisatie bestaan; herinnert aan het beginsel dat de interne markt en de mededinging niet meer dan noodzakelijk ingeperkt mogen worden en acht een onderzoek naar de diverse financieringsvormen die het best aan deze voorwaarden voldoen, zinvol; 28. spreekt de hoop uit dat het communautair kader voor subsidieregelingen een verscheidenheid aan financieringsvormen - verlening van exclusieve rechten, subsidies, nivellering van tarieven, fondsen gefinancierd door exploitanten - mogelijk zal maken; 29. wijst erop dat de berekening van de werkelijke kosten van de diensten van algemeen economisch belang een probleem vormt en verlangt derhalve duidelijke bepalingen, die transparantie met betrekking tot de kosten voor het onderhouden van diensten van algemeen economisch belang creëren; pleit er verder voor om de door de lidstaten en de Gemeenschap in te voeren financieringsmechanismen met name te laten voldoen aan de volgende criteria: de geringst mogelijke verstoring van de mededinging, de hoogst mogelijke efficiëntie bij het gebruik van fondsen, attractieve prijzen, een hoge bijdrage aan investeringen op lange termijn, sociale en territoriale cohesie, continuïteit en de grootst mogelijke betrouwbaarheid van de voorziening; 30. wijst erop dat het voor de uitvoering van diensten van algemeen belang en algemeen economisch belang of zelfs van openbaar belang niet nodig is, dat die diensten ook door de overheid worden verricht; meent dat daarentegen vrijelijk kan worden beslist of zulke diensten door de overheid zelf dan wel door ondernemingen of door particulieren worden verricht; 31. wijst erop dat ook diensten worden verleend door de particuliere sector, met name door vrije beroepsgroepen, hetgeen van belang is met het oog op waarborging van een hoog dienstverleningsniveau en economische efficiëntie, in samenhang met een nuttige aanwending van marktmechanismen, waarbij het algemeen belang volledig beschermd blijft dankzij toezicht en zelfregulering, al naar gelang de situatie; 32. onderstreept dat de fundamentele verplichting van de overheid tot eerlijke en zakelijke aanbestedingen overeenkomstig de wettelijke bepalingen op het niveau van de EU en de lidstaten een effectief instrument kan zijn ter vermijding van ondoelmatige beperkingen van de mededinging, dat tegelijkertijd de overheid in staat stelt de voorwaarden inzake kwaliteit, beschikbaarheid, sociale normen en milieuvoorwaarden zelf te definiëren en te controleren; 33. wijst op het belang van doorzichtige regelingen voor door de overheid gefinancierde omroepen als belangrijk middel om een eerlijke mededinging tussen door de overheid gefinancierde en andere omroepen te waarborgen; 34. wijst op het belang om de mededinging in de banksector te waarborgen en om staatssteun voor banken op te heffen; 35. wenst dat ter beantwoording aan het subsidiariteitsbeginsel het recht van lokale en regionale overheden om diensten van algemeen belang zelf te verzorgen wordt erkend, op voorwaarde dat de exploitant die de diensten zelf beheert, niet buiten het betrokken grondgebied opereert; pleit ervoor dat lokale overheden, overeenkomstig het standpunt van het Europees Parlement inzake in de richtlijnen betreffende overheidsopdrachten, de diensten ook zonder aanbestedingsprocedure kunnen toevertrouwen aan andere organen indien zij hierop dezelfde controle kunnen uitoefenen als op hun eigen diensten en zij het grootste deel van hun activiteiten met deze organen afwikkelen; 36. pleit er evenzo voor dat overheidsautoriteiten kunnen kiezen uit andere vormen van diensten van algemeen economisch belang, zoals concessies en openbaar-particuliere partnerschappen, waarbij algemene beginselen vastgelegd moeten worden voor de transparantie van contracten, continuïteit en duur, en een billijke verdeling van de risico's; 37. is tevens van mening dat exploitanten die actief zijn in een markt met concurrentie onafhankelijk van hun rechtsvorm in de fiscale wetgeving gelijkelijk behandeld moeten worden en dat met name het feit dat openbare ondernemingen voor bepaalde activiteiten belastingvrijdom genieten, in strijd is met het beginsel van een neutrale mededinging; 38. onderstreept het belang om de burgers te allen tijde een vrije keuze inzake diensten van algemeen belang te bieden en diensten van hoge kwaliteit tegen concurrerende prijzen te waarborgen; Sectorwetgeving 39. is ingenomen met de tot nu toe verwezenlijkte sectoriële liberalisering en waardeert het feit dat vooral consumenten met een laag inkomen baat hebben gehad bij de liberalisering, met name in de telecommunicatie- en de energiesector; 40. wijst erop dat de bestaande sectorale richtlijnen weliswaar niet steeds al hun doelstellingen inzake de totstandbrenging van een grote interne markt in het geval van energie of de vaststelling van gelijke concurrentievoorwaarden op het terrein van de telecommunicatie hebben verwezenlijkt, maar dat deze leemten vaak te wijten waren aan de niet-toepassing of onjuiste toepassing van de communautaire voorschriften door de lidstaten of aan de onbevredigende compromissen die met de lidstaten inzake sommige bepalingen van de relevante richtlijnen zijn gesloten; 41. onderstreept dat dit niet mogelijk was geweest zonder de actie van nationale reguleringsautoriteiten in de overgangsfase en dat dit ook voor andere sectoren geldt, en onderstreept ook dat de opgedane ervaring in verschillende sectoren laat zien dat er meer samenwerking en integratie van nationale regelgevingspraktijken op Europees niveau nodig is; 42. denkt vooralsnog niet aan de mogelijkheid van Europese regelgevende instanties op sectorniveau, maar bepleit nauwere coördinatie en samenwerking tussen de autoriteiten die zijn belast met de nationale regelgeving teneinde deze coherenter te maken; 43. roept in verband met de liberalisering van de elektriciteitsmarkt de lidstaten op tot een tijdige en inhoudelijk consequente omzetting van de EU-richtlijn, om te voorkomen dat nieuwe concurrentievervalsingen ontstaan; 44. is ervan overtuigd dat de liberalisering van de gasmarkt tot nu toe in onvoldoende mate heeft plaatsgevonden en dat alleen door het transport en de verkoop van energie vóór 2007 juridisch te ontkoppelen echte concurrentie kan ontstaan; 45. onderstreept dat de verdere stapsgewijze liberalisering van de postdiensten op basis van het communautaire concept inzake universele dienstverlening zinvol is, en de burgers betrouwbare diensten op het hele grondgebied van de EU tegen redelijke prijzen zal bieden; 46. herinnert de Commissie aan zijn bovengenoemde resolutie van 13 november 2001 waarin de Commissie wordt verzocht met adviezen en voorstellen te komen om een markteconomisch kader voor de afvalsector vast te stellen en zo te zorgen voor een gegarandeerde verwijdering en een ecologische veilige verwerking van afval, zonder dat de verplichting tot kennisgeving en overdracht wordt ingevoerd; 47. is tegenstander van pogingen om diensten voor drinkwatervoorziening en afvalverwerking te regelen via sectorrichtlijnen voor de interne markt en is van mening dat liberalisering van de watervoorziening (inclusief afvalwaterverwerking) achterwege zou moeten blijven, gezien de verschillende regionale kenmerken, de plaatselijke verantwoordelijkheid voor drinkwatervoorziening en andere specifieke aspecten in verband met drinkwater; roept echter, zonder te willen pleiten voor liberalisering, wel op tot "modernisering" van de watervoorziening op basis van economische beginselen en in overeenstemming met kwaliteits- en milieunormen en de noodzaak van doelmatigheid; 48. is van mening de diensten voor drinkwatervoorziening en afvalverwerking niet aan sectorale EU-richtlijnen onderworpen dienen te worden, en benadrukt dat de Unie voor deze sectoren de volledige verantwoordelijkheid voor de kwaliteits- en milieubeschermingsnormen dient te behouden; 49. herinnert eraan dat voor netwerkindustrieën die diensten van algemeen economisch belang verrichten, waarvoor de wetgever heeft besloten een interne markt in te stellen, specifieke sectorrichtlijnen nodig zijn; wijst erop dat de lidstaten volgens hun tradities nationale verplichtingen tot openbare dienstverlening, met name inzake universele dienstverlening, veiligheid en beveiliging desgewenst kunnen vaststellen; wijst erop dat specifieke verplichtingen tot openbare dienstverlening met het oog op interconnectiviteit, voorzieningszekerheid en de sociale en territoriale cohesie van de Unie eveneens onder de bevoegdheid van de lidstaten vallen; Evaluatie 50. acht het noodzakelijk dat regelmatig wordt geëvalueerd in hoeverre diensten van algemeen economisch belang effectief zijn bij het verwezenlijken van de doelstellingen voor een hogere levenskwaliteit, betere milieubescherming, en meer sociale samenhang voor de burgers van de Unie op communautair en nationaal niveau, waarbij het Europees Parlement een beslissende rol moet krijgen; 51. pleit ervoor dat de evaluaties niet tot extra verplichtingen inzake rapportage en statistieken voor de Gemeenschap, de lidstaten, de ondernemingen en/of de burgers leiden, maar horizontaal, geïntegreerd en met name gericht op kwaliteit en in nauwe samenwerking met het Europees Economisch en Sociaal Comité, het Comité van de regio's, de sociale partners en de maatschappelijke organisaties, in het kader van de jaarlijkse rapportageplicht over de economische en werkgelegenheidssituatie van de EU en de omzetting van de richtsnoeren voor het economisch en werkgelegenheidsbeleid, alsmede de respectieve nationale actieplannen, plaatsvinden; raadpleging van de Eurobarometer ter beoordeling van de tevredenheid van de consumenten is in dit verband van weinig belang; 52. verzoekt de Commissie een mededeling op te stellen over criteria voor de samenhang tussen het handelsbeleid van de Europese Unie en de keuzen voor diensten van algemeen belang; steunt verdere onderhandelingen op het terrein van de liberalisering van de handel in diensten; 53. is van mening dat wijzigingen die mogelijk in het kader van de WTO-onderhandelingen - waarvan het verdere verloop overigens nog onduidelijk is - tot stand komen en met name op het GATS-gebied betrekking hebben, tijdig en uitvoerig met het Europees Parlement en de bevoegde commissie moeten worden besproken; o o o 54. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, het Europees Economisch en Sociaal Comité, het Comité van de regio's, de parlementen van de lidstaten, de sociale partners en de betrokken verenigingen. Het Europees Parlement, - gezien verzoekschrift 461/2000 van de European Association of Zoos & Aquaria (EAZA) en van het International Fund for Animal Welfare (IFAW), met 1,9 miljoen handtekeningen, - gezien de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement - Biodiversiteitsactieplan voor economische en ontwikkelingssamenwerking ( COM(2001) 162 ), - gezien de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement - Wetshandhaving, governance en handel in de bosbouw (FLEGT) - Voorstel voor een EU-actieplan ( COM(2003) 251 ), - gezien de resolutie van de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU over de jacht op mensapen en de vernietiging van tropische bossen in Midden- en West-Afrika, die op 22 maart 1996 in Windhoek, Namibië, werd aangenomen (1) , - gezien de resolutie van de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU over onderhandelingen tussen de ACS en de EU inzake handel, regels van oorsprong en sanitaire en fytosanitaire maatregelen, die op 21 maart 2002 in Kaapstad, Zuid-Afrika, werd aangenomen (2) , - gezien de resolutie van de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU over de gevolgen van besmettelijke ziekten voor de gezondheid, jongeren, ouderen en gehandicapten, die op 21 maart 2002 in Kaapstad, Zuid-Afrika, werd aangenomen (3) , - gezien de resolutie van de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU over duurzame ontwikkeling en Rio + 10, die op 21 maart 2002 in Kaapstad, Zuid-Afrika, werd aangenomen (4) , - gezien de resolutie van het World Conservation Congress over de ongecontroleerde handel in vlees van in het wild levende dieren, die is aangenomen op de tweede bijeenkomst van deze organisatie, die van 4 t/m 11 oktober 2000 plaatsvond in Amman, Jordanië, - gelet op artikel 175, lid 1 van zijn Reglement, - gezien het verslag van de Commissie verzoekschriften en het advies van de Commissie ontwikkelingssamenwerking ( A5-0355/2003 ), A. overwegende dat het begrip "bushmeat" of "vlees van in het wild levende dieren" betrekking heeft op voedselproducten die afkomstig zijn van in het wild levende dieren in tropische streken, die hetzij ter plekke worden geconsumeerd, hetzij worden verhandeld; de term "bushmeatprobleem" wordt gebruikt ter omschrijving de te intensieve jacht op in het wild levende dieren in tropische streken, met name in Afrika, B. overwegende dat het bushmeatprobleem ernstige negatieve gevolgen heeft voor de biodiversiteit in de wereld, voor het levensonderhoud van tal van mensen en voor de duurzame ontwikkeling, C. overwegende dat het bushmeatprobleem vooral van invloed is op grote zoogdieren, zoals de Afrikaanse mensapen (gorilla, chimpansee, bonobo) en in de nabije toekomst kan resulteren in het uitsterven van een aantal soorten, zowel plaatselijk als regionaal en nationaal, D. overwegende dat de chimpansee al in drie landen, te weten Burkina Faso, Togo en Benin, is uitgestorven, E. overwegende dat een breed gamma van wilde dieren wordt gebruikt om de markten van bushmeat te voorzien en dat veel andere soorten derhalve eveneens met uitsterven worden bedreigd, F. overwegende dat miljoenen mensen afhankelijk zijn van in het wild levende dieren, die een belangrijk onderdeel uitmaken van hun dagelijkse menu en hun levensonderhoud, en dat de al te intensieve exploitatie daarvan hen voor altijd zal beroven van deze bron van voedsel en inkomsten, G. overwegende dat het ongecontroleerd gebruik van wilde dieren een gevaar voor de volksgezondheid kan vormen, omdat dieren dragers kunnen zijn van ziekten, waardoor in sommige gevallen mensen en primaten een dodelijke infectie kunnen oplopen, zoals Ebola, SIV en apenpokken, H. overwegende dat de internationale illegale handel in bushmeat zich uitbreidt, hetgeen een bedreiging vormt voor de volksgezondheid en de veestapel en leidt tot een toename van de import in de lidstaten van de Unie, I. overwegende dat het bushmeatprobleem wordt verergerd door de groei van de bevolking, door armoede, slecht bestuur, onwetendheid over de omvang en de gevolgen van de achteruitgang van de bestanden van in het wild levende dieren en de commercialisering van de consumptie en distributie van bushmeat , J. overwegende dat de directe oorzaken hiervan zijn gelegen in het vernietigen van woongebieden, commerciële houtkap, de conversie van bosgronden en verbetering van de toegankelijkheid via wegen, stroperij, verstedelijking, het ontbreken van alternatieve bronnen van dierlijk eiwit, de internationale handel, het gebruik van moderne wapens om het stropen lucratiever te maken, het leggen van mijnen en burgeroorlogen, K. overwegende dat alle soorten mensapen en andere diersoorten die als bushmeat worden gebruikt, zoals olifanten, beschermd worden door internationale verdragen, zoals het CITES- (Convention on international trade in endangered species of wild fauna and flora)en het CMS-verdrag (Convention on the conservation of migratory species of wild animals), L. overwegende dat in de Overeenkomst van Cotonou wordt bepaald dat de beginselen van duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen moeten worden toegepast op en geïntegreerd in alle partnerschapsniveaus, M. overwegende dat in een aantal landen waar bushmeat wordt verhandeld de wetgeving op zich voldoende is, maar vaak niet ten uitvoer wordt gelegd door het ontbreken van de politieke wil, de financiële middelen, de kennis en de capaciteit, N. overwegende dat het internationale publiek zich in toenemende mate verontrust betoont over de dreigende uitroeiing van de mensapen en het uitblijven van een doeltreffende oplossing voor dit probleem, O. overwegende dat het verdwijnen van de mensapen en andere in het wild levende soorten van onze planeet één van de grootste rampen zou zijn die onze aarde kunnen treffen en negatieve economische en maatschappelijke gevolgen zou hebben voor deze en toekomstige generaties, 1. dringt er bij de Commissie op aan, in het kader van de tenuitvoerlegging van het EU-biodiversiteitsactieplan te komen met een strategisch actieplan van de Unie inzake bushmeat, met één duidelijk doel voor ogen, namelijk het behoud van de biodiversiteit en de bescherming van de soorten die bedreigd worden door de handel in bushmeat , en voor dat doel voldoende middelen uit te trekken; 2. dringt er bij de Commissie op aan, bij de uitwerking van dat strategisch actieplan de direct betrokkenen, zoals de plaatselijke bevolking, de maatschappelijke organisaties, de overheid en de particuliere sector tot deelname aan te moedigen en de nodige steun te bieden, o.a. in de vorm van capaciteitsverbetering, en de plaatselijke bevolking en de samenleving in bredere zin in staat te stellen intensief aan dit proces mee te werken; 3. dringt er bij de Commissie op aan, in het kader van dit actieplan ook te voorzien in samenwerking met andere organen en projecten die met deze kwestie verband houden, teneinde overlapping te voorkomen en optimale resultaten te krijgen; 4. dringt er bij de Commissie op aan in dit strategisch actieplan bijzondere aandacht te schenken aan de capaciteitsverbetering bij instanties die zich bezighouden met in het wild levende dieren, bosbouw en het behoud van het natuurlijk milieu, wetshandhaving en maatregelen tegen stroperij, met inbegrip van restricties op zware geweren en de in dergelijke wapens gebruikte munitie, het ontwerpen en beheren van nationale parken en andere beschermde gebieden, strategische milieuevaluaties voor beleidshervormingsplannen, milieueffectrapportages voor alle infrastructuurwerken en andere zinvolle projecten en te bestuderen hoe de negatieve gevolgen van deze infrastructuurveranderingen, met name de aanleg van wegen, zo beperkt mogelijk kunnen worden gehouden; 5. legt de nadruk op het verband tussen de jacht op en consumptie van bushmeat en het niveau van economische ontwikkeling; daarom moet de kwestie van het jagen op bushmeat en het gevaar dat daarvan uitgaat voor bedreigde diersoorten, vooral voor mensapen, worden aangepakt in de context van een algehele ontwikkelingsstrategie en het terugdringen van de armoede; 6. is van mening dat gemeenschappen die van oudsher hebben bestaan van bushmeat als hun belangrijkste bron van dierlijk eiwit, hulp moeten krijgen bij het ontwikkelen van middelen om zich ander voedsel aan te schaffen en dat commerciële netwerken om ander vlees en vis te leveren moeten worden gestimuleerd en ondersteund; 7. dringt er bij de Commissie op aan steun te verlenen voor het effectieve beheer van beschermde gebieden, de ontwikkeling van systemen voor de instandhouding van voor bushmeat gebruikte soorten en de ontwikkeling van alternatieve vormen van levensonderhoud; deze alternatieven moeten gericht zijn op het verbeteren van de productie van de lokale veestapel en op andere projecten zoals ecotoerisme; 8. dringt er bij de Commissie op aan voorstellen te ontwikkelen voor het opnemen van milieueducatie in programma's voor capaciteitsverbetering, zowel ten behoeve van de plattelands- als van de stedelijke bevolking; 9. is van mening dat de plaatselijke gemeenschappen zich door onderwijs- en voorlichtingscampagnes bewust kunnen worden van het economisch potentieel van biodiversiteit en de noodzaak om bedreigde diersoorten in stand te houden, vooral de mensapen, die een belangrijke attractie kunnen zijn voor ecotoerisme en daarmee geld in het laatje kunnen brengen, hetgeen goed is voor de ontwikkeling van deze gemeenschappen; 10. bepleit financiële ondersteuning van de EU voor ecotoerisme, teneinde plaatselijke gemeenschappen te stimuleren om bedreigde soorten, vooral mensapen, te beschermen; 11. dringt er bij de Commissie op aan, samen met de houtindustrie en de betrokken ontwikkelingslanden naar wegen en middelen te zoeken om het jagen op bushmeat in concessiegebieden aan banden te leggen, bijvoorbeeld door het ontwikkelen van modellen voor beheersnormen, -procedures en -activiteiten, -criteria en -indicatoren, die door de houtondernemingen zelf gefinancierd dienen te worden, als integraal onderdeel van hun activiteiten en ernaar te streven deze modellen verplicht te stellen; 12. dringt er bij de Commissie op aan in deze strategie bijzondere aandacht te besteden aan houtondernemingen, die het gebruik van bushmeat mogelijk maken, bevorderen en vergemakkelijken, en wetgeving voor te stellen om de invoer te verbieden van producten die geleverd worden door bedrijven die de wet overtreden en het bushmeatprobleem verergeren door hun werknemers toe te staan op bushmeat te jagen of hun vervoersfaciliteiten gebruiken om van stroperij afkomstig bushmeat te vervoeren; 13. dringt er bij de Commissie op aan bushmeatkwesties, -criteria, en -indicatoren in het Europese FLEGT-proces (Forest Law Enforcement, Governance and Trade) te integreren om ervoor te zorgen dat de houtbeheers- en vergunningssystemen ondersteuning bieden aan de regulering van de jacht op bushmeat in houtconcessiegebieden; dit houdt o.a. in dat ook rekening moet worden gehouden met het CITES-verdrag en met de aanbevelingen van het FERN (Forest and European Union Resource Network) in zijn in december 2002 verschenen rapport over "Het terugdringen van de invoer van illegaal hout - Opties voor Europa"; 14. dringt er bij de Commissie op aan de instandhouding en het duurzaam gebruik van de wilde fauna en flora te integreren in het ontwikkelingsbeleid van de Unie, te betrekken bij de tenuitvoerlegging van de Overeenkomst van Cotonou en de herziene versie van Verordening (EEG) nr. 443/92 van de Raad van 25 februari 1992 inzake de financiële en technische hulp en de economische samenwerking met de ontwikkelingslanden in Latijns-Amerika en in Azië (de zgn. ALA-verordening) (5) ; 15. dringt er bij de Commissie op aan samen te werken met de landen waar zich bushmeat bevindt en ervoor te zorgen dat in haar landenstrategiedocumenten en in de nationale indicatieve programma's de nodige aandacht wordt geschonken aan het bushmeatprobleem en het natuurbehoud in het algemeen, teneinde te waarborgen dat een passend aandeel van de beschikbare EOF- en ALA-financieringsmiddelen aan deze sectoren wordt besteed, en met de landen waar het bushmeatprobleem het urgentst is, namelijk in Midden- en West-Afrika, opnieuw in onderhandeling te treden over deze programma's, waarin te weinig aandacht wordt besteed aan deze problematiek; 16. dringt bij de Commissie aan op intensivering van het ECOFAC-programma (Conservation and Rational Utilisation of Forest Ecosystems in Central Africa) en van het ABAC-programma (Alternative to Poaching in Central Africa), die beide van vitaal belang zijn voor de bestrijding van het bushmeatprobleem en zich meer moeten kunnen richten op kwesties van levensonderhoud in een bebost milieu, maar beide over onvoldoende middelen beschikken; 17. dringt er bij de Commissie op aan actief te participeren in het Congo Basin Forest Partnership (CBFP), zodat de toegezegde financiering op tafel komt en verder deel te nemen in het AFLEG-proces (African Forest Law Enforcement and Governance); 18. dringt er bij de Commissie op aan de bushmeatkwestie op te nemen in het milieuhandboek voor ontwikkelings- en samenwerkingsprojecten, gericht op het integreren van milieukwesties in de ontwikkelingssamenwerking en de economische samenwerking, en in het concept voor een strategie inzake bosbouw en de vervoers- en infrastructuur een gerichte strategie op te nemen die gericht is op het bushmeatprobleem; 19. dringt er bij de Commissie op aan om in al haar contacten en relaties met landen die als uitvalsbasis dienen voor de illegale handel in bushmeat, of zij zich nu in Azië, Latijns-Amerika of Afrika bevinden, maar met name de landen van Midden- en West-Afrika: 20. dringt er bij de Commissie op aan een evaluatie te maken van door de lidstaten getroffen maatregelen en ter beschikking gestelde hulpbronnen om illegale invoer van bushmeat in Europa op te sporen en te verhinderen en de effectiviteit van de bestaande juridische preventiemiddelen en sancties te kunnen beoordelen, met als doel aanbevelingen voor optimale praktijken te formuleren en gecoördineerd te kunnen optreden met het oog op het aanscherpen van de controles aan de buitengrenzen van de Unie, zodat er een einde kan worden gemaakt aan deze illegale vorm van handel, en wel door de invoer van bushmeat als voedingsmiddel of voor andere gebruiksdoeleinden te verhinderen ter wille van de volksgezondheid, de openbare veiligheid en de bescherming van bedreigde soorten; 21. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen van de lidstaten, en aan de regeringen die de Overeenkomst van Cotonou hebben ondertekend. Het Europees Parlement , – gezien de mededeling van de Commissie ( COM(2003) 93 ), – onder verwijzing naar de mededeling van de Commissie over: Versnelde actie ter bestrijding van de belangrijkste infectieziekten in het kader van armoedebestrijding ( COM(2000) 585 ) en de mededeling van de Commissie over: een Actieprogramma: Versnelde actie ter bestrijding van HIV/AIDS, malaria en tuberculose in het kader van de armoedebestrijding ( COM(2001) 96 ), – onder verwijzing naar de Raad Algemene zaken van 14 en 15 mei 2001 over het actieprogramma, – onder verwijzing naar zijn resolutie van 4 oktober 2001 over Armoedebestrijding (bestrijding van de belangrijkste infectieziekten) (1) met betrekking tot de laatste twee mededelingen van de Commissie, – onder verwijzing naar de resolutie van de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU van 1 november 2001 over HIV/AIDS (2) , – onder verwijzing naar de bijdrage van de Gemeenschap aan het "Wereldfonds voor de bestrijding van HIV/AIDS, tuberculose en malaria" ingevolge Besluit nr. 36/2002/EG van het Europees Parlement en de Raad van 19 december 2001 (3) , – onder verwijzing naar de resolutie van de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU van 21 maart 2002 over de gevolgen van overdraagbare ziekten voor de gezondheid, jongeren, ouderen en gehandicapten (4) waarin de Raad van de Europese Unie en de Commissie worden opgeroepen om ervoor te zorgen dat de gevolgen van HIV/AIDS voor ouderen en hun rol als verzorger en opvoeder worden erkend en ondersteund door de verstrekking van gezondheidsinformatie, opleiding en toegang tot geneesmiddelen, – onder verwijzing naar Verordening (EG) nr. 953/2003 van de Raad van 26 mei 2003 ter voorkoming van verlegging van het handelsverkeer in bepaalde belangrijke geneesmiddelen naar de Europese Unie (5) , – onder verwijzing naar de mededeling van de Commissie: Gezondheid en armoedebestrijding in ontwikkelingslanden ( COM(2002) 129 ), – onder verwijzing naar de daaropvolgende resolutie van de Raad van 30 mei 2002, – onder verwijzing naar zijn resolutie van 4 september 2003 over de mededeling van de Commissie: Gezondheid en armoedebestrijding in ontwikkelingslanden (6) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 4 september 2003 over de ontkoppeling van steun (7) , – onder verwijzing naar de Millennium Ontwikkelingsdoelen van de VN (MOD), – gelet op de paragrafen 65, 67 en 68 van de verklaring van de speciale zitting van de Algemene Vergadering van de VN van 2001 over HIV/AIDS met betrekking tot wezen, kwetsbare kinderen en ouderen, – gelet op het Verdrag inzake de rechten van het kind en de artikelen 45, 46 en 47 van "A World Fit For Children", het slotdocument van de speciale zitting van de Verenigde Naties van 2002 over kinderen, met name de doelstellingen van strategieën voor kinderen die getroffen zijn door HIV/AIDS, – onder verwijzing naar de Verklaring van Doha 2001 over de TRIPs-overeenkomst en de volksgezondheid, – onder verwijzing naar de oprichting van het nieuwe Partnerschap voor klinische proeven tussen Europese en ontwikkelingslanden (EDCTP), – onder verwijzing naar zijn resolutie van 12 februari 2003 over toestemming in het kader van de WTO voor het gebruik van generieke geneesmiddelen (8) , – onder verwijzing naar de resolutie van de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU van 3 april 2003 over de WTO-onderhandelingen over onderwerpen met betrekking tot de volksgezondheid (9) , – onder verwijzing naar de mededeling van de EU aan de TRIPs-ministerraad van 4 en 5 juni 2003, – onder verwijzing naar de besluiten van de G8 Top in Evian over de bevordering van duurzame ontwikkeling, – onder verwijzing naar de internationale conferentie ter ondersteuning van het Wereldfonds voor de bestrijding van HIV/AIDS, tuberculose en malaria in Parijs op 16 juli 2003, – gelet op artikelen 47, lid 2 en 163 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie ontwikkelingssamenwerking en de adviezen van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie en de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen ( A5-0474/2003 ), A. overwegende dat nog steeds miljoenen mensen jaarlijks in de ontwikkelingslanden sterven aan infectieziekten, terwijl de geneeskunde de meeste van deze ziekten kan voorkomen of genezen, B. overwegende dat deze drie besmettelijke ziekten nog steeds de belangrijkste ziekten vormen waardoor de armsten, met name vrouwen en kinderen, in ontwikkelingslanden worden getroffen, en die de doodsoorzaak zijn van bijna 20.000 mensen per dag en nog veel meer mensen infecteren, dat tot op heden 13 miljoen kinderen wees zijn geworden en dat dit cijfer in 2010 waarschijnlijk zal zijn gestegen tot 25 miljoen, C. overwegende dat de gezondheidsdiensten in de meeste ontwikkelingslanden nauwelijks in staat zijn te voorzien in de behoeften van de bevolking en dat de structurele aanpassingsprogramma's van de jaren '90 hebben bijgedragen tot de verslechtering van de situatie, doordat rigoureus werd gesneden in de begrotingen in de sociale sectoren, D. overwegende dat de drie ziekten een nationale en mondiale aanpak vereisen en een toenemende bedreiging vormen van de sociale en economische ontwikkeling van mensen in de ontwikkelingslanden, E. overwegende dat met name de verspreiding van HIV/AIDS op sommige plaatsen tot een dramatische verlaging van de levensverwachting leidt en tot een groot verlies aan arbeidskrachten, hetgeen o.a. een vermindering van de landbouw- en industriële productie tot gevolg heeft en de onderwijscapaciteit beperkt, F. overwegende dat malaria met name bij kinderen vaak een dodelijk verloop kent, HIV/AIDS vooral volwassenen treft in de leeftijd waarop zij aan het arbeidsproces deelnemen en tuberculose dikwijls een gevolg is van HIV/AIDS-infecties, G. overwegende dat tuberculose de belangrijkste doodsoorzaak bij vruchtbare vrouwen is, waarschijnlijk belangrijker dan sterfte bij de bevalling en dat vrouwen minder dan mannen worden getest op en behandeld tegen tuberculose; H. overwegende dat armoede, ontoereikende gezondheidszorg, gebrekkige voeding en slechte leefomstandigheden bijdragen aan de verspreiding van tuberculose en dat de armoede door ziekte en sterfte ten gevolge van tuberculose in veel gemeenschappen alleen maar erger wordt; I. overwegende dat meer dan 41% van de wereldbevolking de kans loopt om malaria op te lopen en dat dit percentage jaarlijks toeneemt door verslechtering van de gezondheidszorg, grotere resistentie tegen medicijnen en insecticiden, klimaatverandering en oorlog; J. overwegende dat uit alle gegevens blijkt dat het aantal vrouwen dat besmet wordt met HIV/AIDS zeer hoog is en verder stijgt, en dat besmetting niet alleen gevolgen heeft voor de vrouwen zelf maar bij een zwangerschap ook voor haar kinderen; dat het daarom van het grootste belang is dat correcte voorlichting en gezondheidszorg beschikbaar zijn alsook gezondheidszorg op het gebied van seksualiteit en voortplanting om zich te kunnen beschermen tegen ongewenste zwangerschappen en seksueel overdraagbare ziektes, waaronder HIV/AIDS; K. overwegende dat het aantal verkrachtingen van zowel meisjes als volwassen vrouwen in door HIV/AIDS getroffen landen zeer hoog is en dat hierdoor de slachtoffers zelf besmet raken; overwegende dat er programma's moeten worden opgezet voor hulp aan de slachtoffers en bestraffing van de daders; L. overwegende dat seksuele en economische ondergeschiktheid van vrouwen bijdraagt aan de uitbreiding van de HIV/AIDS-epidemie en dat de maatschappelijke kwetsbaarheid van vrouwen moet worden verminderd door verbetering van hun gezondheid, hun opleiding en hun rechts- en economische positie; overwegende dat het voor een doeltreffende preventie noodzakelijk is dat bij de programma's rekening wordt gehouden met de behoeften van vrouwen die besmet zijn met HIV/AIDS en dat preventie structureel onderdeel wordt van het nationale leven, in elke gemeenschap en in elke familie; overwegende dat preventie ook moet worden uitgebreid tot in de prostitutie geëxploiteerde vrouwen; M. overwegende dat voor voorlichting over en preventie en behandeling van malaria, tuberculose en HIV/AIDS een verschillende aanpak nodig is waarvoor aangepaste strategieën moeten worden ontwikkeld, N. overwegende dat recente ontwikkelingen binnen de VN en op internationaal niveau nieuwe vormen van behandeling en zorg binnen bereik hebben gebracht van mensen die leven met en getroffen zijn door HIV/AIDS, vooral via antiretrovirale medicijnen, die een essentieel element zijn in de aanpak van de ziekten, O. overwegende dat er een chronisch tekort is aan investeringen in O&O naar aan armoede gerelateerde ziekten en in O&O in de ontwikkelingslanden zelf teneinde geneesmiddelen te verkrijgen die voorzien in de behoeften van deze landen, P. overwegende dat in weerwil van een internationale mobilisatie de geleverde inspanningen onvoldoende zijn en dat de internationale gemeenschap naar innovatieve en effectieve oplossingen moet zoeken om een ommekeer te brengen in de stijging van de mortaliteit en het aantal besmettingen, oplossingen die niet alleen van financiële aard hoeven te zijn, Q. overwegende dat onderzoek en ontwikkeling naar aan armoede gerelateerde ziekten , hoewel onlangs opgevoerd, nog onvoldoende zijn en alomvattende inspanningen en steun vereisen van alle actoren, regeringen, de industrie, NGO's en maatschappelijke organisaties, R. overwegende dat op de WTO ministerconferentie in Doha intensief gediscussieerd is over een grotere betaalbaarheid van farmaceutische producten en de interpretatie van de intellectuele-eigensdomsrechten, en dat er een verklaring over de TRIPs-overeenkomst en de volksgezondheid is aangenomen, S. overwegende dat op 30 augustus 2003 door de leden van de WTO een overeenkomst is gesloten die een oplossing biedt voor het probleem waarmee landen worden geconfronteerd die niet over voldoende capaciteit voor de productie van geneesmiddelen beschikken, T. overwegende dat de Raad ter voorkoming van verlegging van de handel naar de Europese markt van geneesmiddelen die tegen gedifferentieerde prijzen in ontwikkelingslanden zijn verkocht een innoverend wetsinstrument heeft aangenomen om de farmaceutische industrie te stimuleren de "gedifferentieerde prijsstelling" toe te passen, U. overwegende dat de stimulansen voor investeringen in O&O naar aan armoede gerelateerde ziekten een optimaal gebruik van overheidsmiddelen moeten waarborgen en op de werkelijke kosten moeten worden gebaseerd ongeacht of deze stimulansen de openbare of de particuliere sector worden geboden, V. overwegende dat preventie en behandeling van besmettelijke ziekten moeten worden beschouwd als essentieel voor de wereldgemeenschap, en dus gezien moeten worden als een "mondiale collectieve voorziening", 1. is voldaan over de mededeling van de Commissie waarin de eerste twee jaar van uitvoering van het actieprogramma worden geëvalueerd; 2. spreekt zijn bezorgdheid uit over het groeiende aantal geïnfecteerde personen en de hoge mortaliteit ten gevolge van HIV/AIDS, malaria en tuberculose; 3. is van mening dat de gebrekkige toegang tot gezondheid zowel voortvloeit uit een problematische toegang tot zorg (door het ontbreken van voorzieningen en medisch personeel, maar ook door het gebrek aan systemen voor algemene gezondheidszorg) als een problematische toegang tot behandeling; 4. vestigt de aandacht van de Commissie op de belangrijke rol van de vrouw bij het bevorderen van gezondheid en op de noodzaak van gender mainstreaming bij gezondheidsbeleid; 5. erkent dat het door het ontbreken van gegevens onmogelijk is nu al vast te stellen of er vorderingen zijn gemaakt met betrekking tot MOD 6 (halvering van het aantal nieuwe HIV/AIDS- infecties in 2015) en wijst erop dat er middelen moeten worden geïnvesteerd in controle en evaluatie, inclusief controle op de nationale begrotingstoewijzingen en gezondheidsresultaten als onderdeel van de strategienota's inzake armoedebestrijding; 6. dringt er bij de Commissie op aan de verzameling van gegevens te vergemakkelijken over de impact van deze drie ziektes op vrouwen en meisjes, in concreto: het aantal wezen; het aantal levensjaren dat verloren gaat; het aantal schooljaren dat verloren gaat; de afbreuk aan het actieve leven van vrouwen; toegang tot gezondheidszorg; toegang tot behandeling (in vergelijking met mannen-vrouwen en het percentage zieken), bovendien epidemiologische gegevens; 7. is verheugd over het akkoord dat in Genève in het kader van de WTO is bereikt over de toegang tot geneesmiddelen; merkt echter op dat verontrusting is uitgesproken over de regels ter voorkoming van misbruik die in de praktijk de uitvoering van het akkoord in gevaar kunnen brengen; roept de lidstaten op zich duidelijk te verplichten tot snelle goedkeuring van de gevraagde licenties; 8. roept de EU en de lidstaten op alle mogelijke maatregelen te nemen om een snelle en concrete uitvoering van dit akkoord te waarborgen; verzoekt hen met name de Europese octrooiwetgeving en de hiermee verband houdende wetgeving te wijzigen om de Europese productie mogelijk te maken van geneesmiddelen onder verplichte licentie bestemd voor de uitvoer naar de ontwikkelingslanden; dringt erop aan dat bij een dergelijke herziening de verklaring van Doha over de toegang tot geneesmiddelen volledig wordt geëerbiedigd; 9. benadrukt dat de bestrijding van aan armoede gerelateerde ziekten een speciale samenwerking met de WHO vereist; verzoekt met name dat de Commissie en de lidstaten een bredere discussie stimuleren over de effecten van de TRIPs-overeenkomst op de beschikbaarheid van betaalbare generieke medicijnen en de lopende werkzaamheden in het kader van de WHO betreffende het analyseren van intellectuele-eigendomsrechten, innovatie en volksgezondheid actief te steunen; 10. moedigt de Commissie aan in haar samenwerking met Roll Back Malaria en de ACS-landen voor de uitvoering van combinatiebehandelingen van malaria met artemisinine; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat de steun van de EU voor de verandering van de nationale protocollen en de invoering van een behandelingscombinatie officieel en internationaal bekend wordt; 11. wijst erop dat er radicale verbeteringen mogelijk zijn wanneer immuniseringsprogramma's zijn gericht op alomvattende lokale uitvoering, en dringt aan op steun voor initiatieven zoals Stop TB, Roll Back Malaria, het internationale initiatief voor een AIDS-vaccin, het internationale partnerschap voor antimicrobiële geneesmiddelen en de nationale meerjarige immuniseringsprogramma's die worden gefinancierd en gesteund door de Wereldalliantie voor vaccins en immunisering en het Vaccinfonds; 12. verzoekt de EU inspanningen te steunen om nieuwe diagnostische instrumenten te ontwikkelen om gevallen van actieve tuberculose sneller, gemakkelijker en accurater op te sporen, en nieuwe medicijnen voor behandeling te gebruiken; meent dat met spoed combinaties met vaste doses moeten worden ontwikkeld voor de tussentijd; 13. onderstreept dat de toegang tot drinkwater en evenwichtige voeding een onontbeerlijke voorwaarde is voor een goede gezondheid van de bevolking; onderstreept derhalve de noodzaak van een omvattend beleid ten aanzien van gezondheid en dringt aan op verbetering van de levensomstandigheden die bijdraagt aan een hogere levensverwachting en aan de armoedebestrijding; 14. meent dat de toegang tot basisgezondheids- en medische voorzieningen een prioriteit van de overheid moet zijn - en als zodanig moet worden opgenomen in de landenstrategienota's, met een ruimere jaarlijkse krediettoewijzing door de EU en de internationale gemeenschap enerzijds en de regeringen van de ontwikkelingslanden anderzijds; 15. verzoekt de ontwikkelingslanden de openbare diensten en de basisgezondheidsstelsels te herstellen en is van mening dat de Europese steun met name dient te gaan naar de interne inspanningen van de ontwikkelingslanden om hun menselijke, institutionele en infrastructurele capaciteit te versterken; 16. is het eens met het standpunt van de Commissie in haar mededeling aan de Raad, het Europees Parlement, Europees Economische en Sociaal Comité en het Comité van de regio's "Een sterkere Europese farmaceutische industrie in het voordeel van de patiënt - een oproep tot actie" ( COM(2003) 383 ) dat het concurrentievermogen van de Europese industrie daalt, maar betreurt dat aan armoede gerelateerde ziekten niet worden behandeld; verzoekt de Europese instellingen en de diverse belanghebbenden investeringen in deze ziekten te beschouwen als een middel om iets te doen aan het gebrek aan innovatie in de Europese farmaceutische industrie; 17. is voldaan over de nieuwe Verordening (EG) nr. 953/2003 van de Raad ter voorkoming van verlegging van het handelsverkeer in bepaalde belangrijke geneesmiddelen naar de Europese Unie; betreurt de beperkingen (prijzen en landen) van de verordening en kijkt uit naar de evaluatie van de bereikte resultaten die de basis moet vormen voor verdere verbeteringen; 18. benadrukt dat een systeem van gedifferentieerde prijzen slechts één van de strategieën is die nodig is om op duurzame wijze betaalbare medische producten te verkrijgen en verzoekt de Commissie, de lidstaten en de ontwikkelingslanden verdere mogelijkheden te onderzoeken - waaronder globale/regionale aankopen - die de betaalbaarheid van de medische producten voor de arme landen zou verbeteren; is van mening dat de menselijke, sociale en economische gevolgen van aan armoede gerelateerde ziekten niet kunnen worden aangepakt zonder een reeks van aanvullende beleidsmaatregelen en strategieën; 19. dringt er bij de Commissie op aan om in het kader van haar dialoog en onderhandelingen over prijzen met de ontwikkelingslanden bij te dragen aan het verlagen in deze landen van de douanerechten en heffingen die de prijs van geneesmiddelen nog hoger maken alsook acties te bevorderen die bedoeld zijn om te verhinderen dat de kosten van generieke geneesmiddelen verder oplopen en om de obstakels te verwijderen voor het aanmaken van deze geneesmiddelen op middellange en lange termijn; 20. verzoekt de Commissie en de lidstaten de implementering van de Verklaring van Doha over TRIPs en de volksgezondheid te eerbiedigen, te bevorderen en actief te steunen; is van mening dat deze verklaring de basis moet vormen voor alle bilaterale of regionale handelsakkoorden die betrekking hebben op de intellectuele eigendom en de volksgezondheid; 21. dringt bij de Commissie en de lidstaten aan op volledige toepassing van het besluit van de WTO van 30 augustus 2003 inzake de tenuitvoerlegging van paragraaf 6 van de verklaring van Doha over TRIPs en volksgezondheid ter oplossing van het probleem van landen die niet over voldoende capaciteit voor de productie van geneesmiddelen beschikken; onderstreept dat richtlijn 2001/83/EG van het Europees Parlement en de Raad van 6 november 2001 tot vaststelling van een communautair wetboek betreffende geneesmiddelen voor menselijk gebruik (10) moet worden gewijzigd om de productie toe te staan van niet-gepatenteerde geneesmiddelen bestemd voor uitvoer naar een land dat niet over voldoende capaciteit voor de productie van generieke geneesmiddelen beschikt; dringt erop aan dat bij de tenuitvoerlegging van dit besluit van de WTO volledig in de geest wordt gehandeld van de verklaring van Doha over de TRIPs en volksgezondheid; 22. is van mening dat de ingewikkelde regelingen van de overeenkomst over TRIPs en volksgezondheid, die vóór de ministersconferentie van de WTO in Cancún werd goedgekeurd, de toegang tot geneesmiddelen de facto dreigen te belemmeren; 23. verzoekt de Commissie steun te verlenen aan de technologieoverdracht en de opzet van lokale capaciteit voor productie van onder meer geneesmiddelen, met name in verband met programma's inzake klinische proeven in ontwikkelingslanden; 24. vraagt de Commissie, de Raad en de lidstaten ervoor te zorgen dat de nationale regeringen en de EU hun steun aan het "Wereldfonds voor de bestrijding van HIV/AIDS, tuberculose en malaria" (GFATM) zodanig opvoeren dat de totale bijdrage van de Europese Unie en de lidstaten aan het fonds uitkomt op het door voorzitter Prodi gestelde streefcijfer van 1 miljard euro; 25. verzoekt de Commissie, als lid van het bestuur van GFATM, ervoor te zorgen dat de in het actieprogramma overeengekomen beleidsmaatregelen zoals eigendom van de ontwikkelingslanden, transparantie bij de besluitvorming en bevordering van generieke geneesmiddelen door de GFATM worden geïmplementeerd en dat naar behoren wordt voorzien in de behoeften van wezen en kwetsbare kinderen; 26. herinnert er eveneens aan dat met de terugbetaling van de schuld en de schuldendienst jaarlijks ongeveer 40% van het BBP van de minst ontwikkelde landen is gemoeid, terwijl het budget voor onderwijs en gezondheid belachelijk laag blijft; is van mening dat de ernstige schuldenproblemen een algehele oplossing vereisen die is gebaseerd op nationale en internationale actie; 27. onderkent dat de betrokkenheid van maatschappelijke organisaties onmisbaar is voor de mondiale aanpak van AIDS en dat deze organisaties een behoorlijke technische en organisatorische capaciteit hebben opgebouwd en verzoekt de Commissie haar steun te geven aan een grotere rol voor NGO's en plaatselijke ontwikkelingsorganisaties bij de implementatie van het Actieprogramma van de Commissie; 28. juicht derhalve het voorstel toe voor de oprichting van een forum van betrokkenen over infectieziekten in het kader van de armoedebestrijding, met deelname van vertegenwoordigers uit ontwikkelingslanden en het maatschappelijk middenveld; 29. dringt erop aan dat de EU erkent dat sommige bevolkingsgroepen kwetsbaarder zijn voor infectie met HIV/AIDS, tuberculose en malaria en bij haar beleid hiermee rekening houdt, en verzoekt de Commissie oog te hebben voor de speciale consequenties die de ziekten hebben voor vrouwen en kinderen; 30. verzoekt de EU te streven naar verbetering van de geestelijke gezondheidszorg in de ontwikkelingslanden, aangezien bij mensen met HIV/AIDS steeds vaker mentale stoornissen worden vastgesteld en de incidentie hand over hand toeneemt; 31. verzoekt de EU beleidsvormen en programma's te ontwikkelen en ervoor te zorgen dat meer kredieten beschikbaar worden gesteld in het kader van de financiële vooruitzichten 2006-2011 ter ondersteuning van een aanzienlijk opgevoerde strijd tegen de drie ziekten, met name te voorzien in de behoeften van door HIV/AIDS getroffen wezen en kwetsbare kinderen die het meeste risico op infectie lopen en het slachtoffer zijn van stigmatisering en discriminatie, psycho-sociale trauma's, kinderarbeid, seksuele uitbuiting en handel en die de toegang tot gezondheid, onderwijs en wettelijke rechten wordt ontzegd alsook te voorzien in de specifieke behoeften en bijdragen van ouderen als verzorger en opvoeder van wezen en kwetsbare kinderen; 32. is van mening dat palliatieve zorg, zoals verzorging door de gemeenschap extra-muraal, een betrekkelijk goedkoop middel kan zijn voor de hulpverlening aan mensen met levensbekortende ziekten zoals HIV/AIDS, tuberculose en malaria en dat deze zorg onderdeel moet uitmaken van de gezondheidsstrategieën; 33. juicht de oprichting toe van het Partnerschap voor klinische proeven tussen Europese en ontwikkelingslanden (EDCTP) als een belangrijke bijdrage aan de internationale onderzoekinspanningen en verzoekt de Commissie haar begrotingsmiddelen te verhogen voor O&O naar verwaarloosde ziekten en aan armoede gerelateerde ziekten; 34. herinnert eraan dat een van de doelstellingen van het EDCTP-programma (European and Developing Countries Clinical Trials Partnership) erin bestaat de participatie van de particuliere sector aan te moedigen; verzoekt de Commissie samen met de ontwikkelingslanden, de industrie, NGO's en andere belanghebbenden na te gaan op welke gebieden nog veel onderzoek naar geneesmiddelen tegen AIDS, malaria en tuberculose moet worden verricht, en de industrie en de openbare onderzoekscentra te stimuleren om zich ertoe te verbinden specifieke problemen op de lijst aan te pakken; 35. verzoekt de Commissie te zorgen voor de nodige coördinatie tussen de directoraten-generaal voor onderzoek en ontwikkeling, zodat deze directoraten-generaal zorgdragen voor de financiering van de ontwikkeling of aanpassing van de infrastructuur in ontwikkelingslanden die onontbeerlijk is voor de uitvoering van door de Gemeenschap gefinancierde onderzoeksactiviteiten, voorzover de benodigde financiering niet plaatselijk beschikbaar is en de taken van de onderzoeksprojecten te boven gaat; 36. benadrukt dat de Europese farmaceutische industrie dringend bij de bestrijding van aan armoede gerelateerde ziekten moet worden betrokken; is van oordeel dat hiertoe kan worden bijgedragen door een nieuw wetgevingsvoorstel voor een kaderverordening voor onderzoek en ontwikkeling op het gebied van deze ziekten, dat niet alleen voorziet in concrete stimuleringsmaatregelen voor investeringen, met inbegrip van eenvoudige maatregelen zoals protocolbijstand, tariefvrijstellingen en directe of indirecte subsidies, maar ook in geavanceerde aansporingsmaatregelen zoals een gedeeltelijke overdracht van octrooirechten op geneesmiddelen die niet voor aan armoede gerelateerde ziekten zijn bestemd; 37. is derhalve verheugd dat de Commissie van plan is een specifiek wetgevingsinstrument te creëren om stimuleringsmaatregelen te bieden voor O&O naar verwaarloosde ziekten en aan armoede gerelateerde ziekten; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat het aldus gestimuleerde onderzoek beantwoordt aan de specifieke behoeften van de ontwikkelingslanden en bijdraagt aan een snelle verbetering van hun situatie wat betreft de volksgezondheid; 38. dringt erop aan dat de Europese Unie het voortouw neemt bij de ontwikkeling van efficiënte beleidsmaatregelen en partnerschappen op het gebied van O&O van Mondiale collectieve voorziening waarbij met name het accent wordt gelegd op therapeutische en preventieve technologieën zoals antimicrobiële geneesmiddelen en vaccins die beantwoorden aan de behoeften van de ontwikkelingslanden op het gebied van de gezondheid; 39. verzoekt de Commissie in internationaal verband een akkoord over de behoeften aan O&O van de ontwikkelingslanden te bevorderen dat investeringen moet stimuleren ten behoeve van geneesmiddelen die beantwoorden aan de prioriteiten van de ontwikkelingslanden, zodat het werkzame, aangepaste en betaalbare karakter van deze geneesmiddelen wordt gewaarborgd; 40. steunt de herprogrammering, in samenwerking met de ACS-landen, van niet-bestede EOF-middelen voor gebruik om aan de behoeften op het gebied van gezondheidszorg te beantwoorden van de bevolking van ACS-landen; 41. dringt aan op de benoeming van een EU-ambassadeur om leiding te geven aan de werkzaamheden van de EU op dit terrein, de samenhang van het beleid tussen de lidstaten verder te bevorderen en het offensief van de EU op het gebied van gezondheid, AIDS en bevolkingspolitiek in de aanloop naar de ICPD+10 te versterken; 42. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, de regeringen van de lidstaten, alsmede aan de WTO, de WHO, UNAIDS, de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU, de Afrikaanse Unie, NEPAD, de Europese Federatie van farmaceutische industrieën en verenigingen en de relevante NGO's. Het Europees Parlement , – gezien het in oktober 2001 te Abuja (Nigeria) goedgekeurde NEPAD initiatief, dat vervolgens door de Afrikaanse Unie is erkend als een ander deel van haar programma voor socio-economische ontwikkeling, – gezien de Oprichtingsakte van de Afrikaanse Unie, op 11 juli 2000 goedgekeurd in Lomé (Togo), – gezien de partnerschapsovereenkomst ACS-EU die op 23 juni 2000 in Cotonou werd ondertekend, in het bijzonder artikel 11 hiervan betreffende vredesbeleid en conflictoplossing, – verwijzend naar het proces van Barcelona, – verwijzend naar de verklaringen van de Conferentie van staatshoofden en regeringsleiders en de besluiten en verklaringen van de tweede gewone vergadering van de Conferentie van de Afrikaanse Unie in Maputo (Mozambique) van 10 t/m 12 juli 2003, – gezien de werkzaamheden van het op 8 en 9 oktober 2002 te Cotonou (Benin) gehouden parlementaire forum voor het NEPAD en de conclusies van de vergadering van Afrikaanse parlementen in Kaapstad (Zuid-Afrika) op 30 juni en 1 juli 2003, – gezien het speciaal verslag van de Rekenkamer nr. 8/2003 over de uitvoering van de door het EOF gefinancierde infrastructuurwerkzaamheden (1) , – gezien het door de Groep van 8 meest geïndustrialiseerde landen (G8) in Kananaskis op 27 juni 2002 goedgekeurde actieplan en de conclusies van het voorzitterschap van de G8 in Evian van 3 juni 2003, – gezien de mededeling van de Commissie aan de Raad over de dialoog EU-Afrika ( COM(2003) 316 ), – gezien de resolutie van de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU over het nieuwe partnerschap voor de ontwikkeling van Afrika (NEPAD) die op 3 april 2003 (2) in Brazzaville (Republiek Congo) werd aangenomen, – gezien artikel 163 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie ontwikkelingssamenwerking ( A5-0329/2003 ), A. overwegende dat de oprichting van de Afrikaanse Unie als institutioneel en politiek kader voor het gehele continent van bijzonder groot belang is voor de geleidelijke integratie van de aangesloten landen; en gelet op het belang van het NEPAD als programma dat door de Afrikaanse Unie bij wijze van politieke initiatief is vastgesteld en waarin het vraagstuk van de onderontwikkeling van Afrika dwingend onder de aandacht van de internationale gemeenschap wordt gebracht, B. erop wijzend dat de Afrikaanse Unie een pan-Afrikaanse organisatie is, bestaande uit een Commissie, een Raad van ministers en een Assemblee, en dat het niet de bedoeling is dat het NEPAD hiervoor in de plaats komt, C. herinnerend aan de eerdere initiatieven van Afrika om de ontwikkeling van het continent ter hand te nemen, in het bijzonder het Actieplan van Lagos (1980), het Afrikaanse Alternatief kader voor structurele aanpassing (1989) en het Verdrag van Abuja (1991), D. gelet op het streven van de Afrikaanse landen om de eenheid van Afrika niet alleen op geografische leest te schoeien doch tevens te baseren op gemeenschappelijke waarden, zoals eerbiediging van de mensenrechten en de democratische beginselen, E. beveelt daarbij aan de culturele diversiteit te behouden en te stimuleren als beste manier om wederzijds begrip te kweken en (gewapende) conflicten te voorkomen, F. overwegende dat de centrale rol van de Afrikaanse volkeren bij de verwezenlijking van de doelstellingen van het NEPAD weliswaar wordt erkend, maar dat de nationale parlementen, het maatschappelijk middenveld en de maatschappelijke en beroepsorganisaties niet zijn geraadpleegd over de formulering en de definitieve vorm van dit initiatief, G. overwegende dat er een coherent kader moet komen voor de steun van de EU aan de pan-Afrikaanse initiatieven, H. overwegende dat de ervaring van de Europese Unie voor de Afrikaanse Unie een bron van inspiratie kan vormen, ondanks de grote verschillen tussen beide continenten, I. verwijzend naar het innovatieve karakter van het NEPAD, dat het accent niet alleen op klassieke hulp legt, doch tevens op andere, niet-financiële factoren die kunnen bijdragen tot ontwikkeling, zoals een juridisch klimaat dat geschikt is voor de vestiging en groei van bedrijven, behoorlijk bestuur en partnerschappen tussen overheid en bedrijfsleven, J. overwegende dat voor het verwezenlijken van de doelstellingen van het NEPAD een bedrag moet worden uitgetrokken, K. overwegende dat om de doelstellingen van het NEPAD te verwezenlijken de Afrikaanse leiders gezamenlijk een aantal verantwoordelijkheden op zich moeten nemen, overeenkomstig het in oktober 2001 in Abuja aangenomen NEPAD-actieprogramma, en dat in het bijzonder L. overwegende dat ervoor moet worden gezorgd dat vrouwen daadwerkelijk worden betrokken bij alle fases van de besprekingen en besluitvormingsprocedures; met instemming kennis nemend van het zeer positieve signaal dat in dit verband uitgaat van het feit dat mannen en vrouwen in de Commissie van de Afrikaanse Unie gelijk zijn vertegenwoordigd, M. overwegende dat het mechanisme voor evaluatie door Afrikaanse collega's (MEPA) een belangrijk instrument is voor de verwezenlijking van deze doelstellingen, en dat de fundamentele waarden op het gebied van mensenrechten en behoorlijk bestuur zijn verankerd in de Oprichtingsakte van de Afrikaanse Unie en de Conferentie voor veiligheid, stabiliteit, ontwikkeling en samenwerking in Afrika, N. gelet op het belang van de regionale en plaatselijke overheden als essentieel element voor het realiseren van duurzame ontwikkeling en behoorlijk bestuur, O. overwegende dat er geen ontwikkeling mogelijk is zonder vrede en stabiliteit en met spijt vaststellende dat in verscheidene Afrikaanse landen of regio's conflicten voortduren en nieuwe conflicten ontstaan, P. overwegende dat goede economische, politieke en sociale voorwaarden vaak ten grondslag liggen aan duurzame vrede en veiligheid en tegelijkertijd het risico van het ontstaan en de escalatie van conflicten verminderen, Q. verwijzend naar het besluit, het eerste in zijn soort, om onder auspiciën van de Afrikaanse Unie militairen te sturen naar Burundi, de Afrikaanse vredesmissie in Burundi (AVB), en overwegende dat Zuid-Afrika deze vredesmacht aanzienlijke personele en financiële steun heeft gegeven en dat ook Mozambique en Ethiopië steun hebben toegezegd, R. overwegende dat de AVB een belangrijke test vormt met het oog op toekomstige operaties van hetzelfde karakter, S. overwegende dat de partnerschapsovereenkomst ACS-EU, met name artikel 11, de EU een basis biedt voor het steunen van Afrikaanse initiatieven, onder het politiek gezag van de Afrikaanse Unie, op het gebied van crisisbeheer en vredesoperaties, en dat stappen zouden moet worden genomen om te komen tot een continentaal kader voor dergelijke steun, T. overwegende dat op de Top van de Afrikaanse Unie in Maputo de Europese Unie is verzocht een operationele faciliteit voor vredesondersteuning op te richten, ter financiering van vredesoperaties onder auspiciën van de Afrikaanse Unie, U. gezien de toekenning door de Europese Unie van 50 miljoen euro uit het Europees Ontwikkelingsfonds ter ondersteuning van het vredesproces in Liberia, V. gelet op de steeds grotere armoede in de Afrikaanse landen en de nog steeds zeer grote problemen op het gebied van onderwijs en volksgezondheid, in het bijzonder de verwoestende gevolgen van de HIV/AIDS-epidemie voor het Afrikaanse productiepotentieel en de maatschappelijke structuren van de betrokken landen, W. overwegende dat de Afrikaanse Unie onlangs de Overeenkomst inzake corruptiebestrijding heeft goedgekeurd, en dat in het kader van het NEPAD toezeggingen zijn gedaan met het oog op de bestrijding van dit probleem, dat in meerdere Afrikaanse landen een ware plaag is en een grote belemmering voor ontwikkeling vormt, X. gelet op de schuldenlast van de Afrikaanse landen en de noodzaak om verder te gaan dan de huidige initiatieven zoals "PPTE renforcé" (arme landen met zeer grote schuldenlast) in de vorm van feitelijke kwijtschelding, Y. vaststellend dat voor het door de G8 in 2002 aangekondigde "Actieplan voor Afrika" nog steeds geen stappenplan is opgesteld en dat dit actieplan vooral gericht is op openstelling van de markten, Z. overwegende dat de rechtstreekse investeringen in het Afrika ten zuiden van de Sahara worden verricht in slechts drie landen (Angola, Nigeria en Zuid-Afrika), AA. overwegende dat de arme landen, voor het merendeel Afrikaanse landen met een torenhoge schuldenlast, nog steeds een aanzienlijk deel van hun BNP besteden aan aflossingen en dat hun ontwikkeling daardoor nooit van de grond kan komen, AB. overwegende dat een doeltreffende regionale integratie op het Afrikaanse continent noodzakelijk is voor de ontwikkeling van de door het mondialiseringsproces vereiste schaalvoordelen en om bij te dragen aan de ontwikkeling van de productiecapaciteit van deze landen en hun capaciteit om verwerkte en gediversifieerde producten te exporteren, AC. overwegende dat particuliere investeerders meer moeten worden betrokken bij de ontwikkeling van Afrika en dat er te weinig samenwerking is tussen de overheidssector en de particuliere sector, 1. verwelkomt ten zeerste de oprichting van de Afrikaanse Unie en neemt met grote belangstelling kennis van het door vijf Afrikaanse regeringsleiders gelanceerde NEPAD-programma, dat berust op: 2. is van oordeel dat deze prioriteiten als nieuwe elementen centraal moeten staan bij de ontwikkelingshulp aan Afrika; 3. neemt kennis van de kritiek van een aantal vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld in Afrika en moedigt de lidstaten van de Afrikaanse Unie, in het bijzonder de initiatiefnemers van NEPAD, aan de actieve en democratische participatie mogelijk te maken van alle segmenten van het maatschappelijk middenveld - NGO's, vakbonden, werkgeversorganisaties, kerken - zowel op pan-Afrikaans niveau als in elke lidstaat afzonderlijk; meent dat bij deze actieve en democratische participatie een belangrijke rol zal zijn weggelegd voor de Economische en Sociale Raad van de AU; 4. wijst erop dat het NEPAD een sociaal-economisch programma van de Afrikaanse Unie is voor de ontwikkeling van Afrika, en dat het hier niet gaat om een onafhankelijke instelling; 5. moedigt de Afrikaanse landen aan een publiek debat te voeren over de gevolgen van het NEPAD voor de sociale rechten, de voedselveiligheid, de toegang tot grondstoffen en de milieubescherming; 6. verwelkomt de toezegging die de Europese Unie bij monde van Commissievoorzitter Romano Prodi in Maputo heeft gedaan betreffende versterking van de samenwerking met Afrika; 7. constateert het door de G8 in 2002 aangekondigde Actieplan voor Afrika nog steeds niet heeft geleid tot concrete afspraken; verzoekt de G8 en de EU er onverwijld voor te zorgen dat jaarlijks de nodige middelen beschikbaar worden gesteld voor het verwezenlijken van de doelstellingen van het NEPAD; 8. verzoekt de Raad, de Commissie en de Hoge Vertegenwoordiger voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid om op "Unie-niveau" tussen de Europese Unie en de Afrikaanse Unie een brede en gestructureerde politieke dialoog op te zetten; 9. moedigt de Afrikaanse staten, de Afrikaanse regionale organisaties en de Europese Commissie aan de NEPAD-prioriteiten goed tot hun recht te laten komen in de communautaire steunprogramma's, en derhalve de doelstellingen van het NEPAD en de regionale programma's (in het kader van de overeenkomsten met de ACS-landen, de MEDA-landen en Zuid-Afrika) beter op elkaar af te stemmen; 10. benadrukt de noodzaak om - in het kader van de komende herzieningen van de samenwerkingsovereenkomsten met de ACS- en MEDA-landen en Zuid-Afrika - de bestaande EU-mechanismen voor samenwerking met de Afrikaanse landen aan te passen teneinde recht te doen aan de pan-Afrikaanse dimensie; 11. is ingenomen met de steun van de Europese Unie voor de institutionele ontwikkeling van de Afrikaanse Unie en met de ondersteuning van de vredesinitiatieven; 12. oordeelt positief over het feit dat de Afrikaanse Unie in haar institutionele structuur heeft voorzien in de oprichting van het pan-Afrikaanse Parlement; dringt er bij de parlementen van de Afrikaanse landen op aan te proberen het oprichtingsprotocol voor het pan-Afrikaanse Parlement zo snel mogelijk te ratificeren; zegt - in zijn hoedanigheid van Europees Parlement - het pan-Afrikaans Parlement als zusterinstelling alle mogelijk hulp toe bij de aanvang van zijn werkzaamheden en voor een efficiënt functioneren in de toekomst; 13. is van oordeel dat de Afrikaanse landen zich de middelen moeten verschaffen om een strategie voor duurzame, rechtvaardige en evenwichtige ontwikkeling uit te voeren, die de weg vrijmaakt voor verwezenlijking van het recht op voedsel, gezondheid, onderwijs en huisvesting en tegemoet komt aan de overige noden van de Afrikaanse bevolking; 14. hecht het grootste belang aan de instelling en de democratische parlementaire controle van het MEPA dat zal bijdragen aan de verwezenlijking van de politieke en economische beginselen en doelstellingen van het NEPAD door een kader te scheppen voor controle en bevordering van het beste beleid en de beste normen en praktijken, zoals met name een verantwoord bestuur, democratie, eerbiediging van de rechtsstaat en de mensenrechten; doet een dringend beroep op de parlementen van de Afrikaanse landen om ervoor te zorgen dat dit mechanisme op democratische wijze functioneert; 15. is van oordeel dat in het proces van ontwikkeling op basis van sociale rechtvaardigheid, eerbiediging van de mensenrechten, politiek pluralisme, eerlijke verdeling van de hulpbronnen en democratische controle op de besluitvorming, opnieuw een belangrijke rol moet worden toegekend aan de democratische staat; 16. doet een dringend beroep op alle Afrikaanse landen om mee te doen aan het MEPA en zich ervan te verzekeren dat dit mechanisme functioneert volgens de beginselen van onafhankelijkheid en technische competentie; 17. verlangt in dit verband dat succesvolle deelname aan het MEPA tevens wordt beloond door versterkte financiële samenwerking met de betrokken landen in het kader van het EU-ontwikkelingsbeleid; 18. verzoekt de betrokken landen voorts om te reageren op de evaluatiemechanismen die zo snel mogelijk moeten worden ingevoerd; 19. is van oordeel dat de geloofwaardigheid van het NEPAD afhangt van de soms moeilijke besluiten die de AU moet nemen ten aanzien van landen die op middellange termijn niet aan de criteria van het MEPA zullen voldoen; 20. verwelkomt de pogingen van de Afrikaanse Unie om haar instellingen meer gewicht te geven teneinde de eerbiediging van de mensenrechten, de democratie en het beginsel van behoorlijk bestuur te waarborgen; 21. spreekt zijn waardering uit voor de geleidelijk introductie door de Afrikaanse Unie van een beginsel van "betrokkenheid", en voor haar bereidheid in een lidstaat te interveniëren ingeval van oorlogsmisdrijven, volkerenmoord, of misdaden tegen de mensheid; 22. verzoekt de lidstaten van de AU, en met name de leden van de Southern African Development Community (SADC) een initiatief te ontplooien met het oog op een politieke en constitutionele overgang in Zimbabwe die moet uitmonden in verkiezingen in de komende 24 maanden; 23. herhaalt zijn overtuiging dat het stimuleren van en de controle op het NEPAD een zaak is voor het pan-Afrikaanse parlement, waarbij moet worden gewaakt voor overlappingen van inspanningen en uitgaven en voor institutionele wildgroei; moedigt de Afrikaanse parlementen aan hun inspanningen te concentreren op zo snel mogelijke ratificatie van het protocol inzake het pan-Afrikaanse parlement; 24. moedigt de Afrikaanse landen aan te steunen op de regionale en plaatselijke overheden en gebruik te maken van jumelages tussen steden en samenwerking tussen regionale en plaatselijke overheden om de doelstellingen van de Afrikaanse Unie en het NEPAD te verwezenlijken; nodigt de Afrikaanse regionale en plaatselijke overheden uit in dat verband een beroep te doen op de knowhow en expertise van de noordelijke lokale en regionale overheden; 25. nodigt de initiatiefnemers van het NEPAD uit een brede maatschappelijke dialoog aan te gaan met NGO's, vakbonden, werkgeversorganisaties en religieuze gezagsdragers; 26. neemt kennis van de toezegging van de G8 en de initiatiefnemers van het NEPAD om prioriteit toe te kennen aan de bestrijding van het terrorisme, doch dringt er eveneens op aan deze strijd te voeren onder eerbiediging van de rechtsstaat, de mensenrechten en de fundamentele burgerrechten en politieke rechten; 27. acht het van essentieel belang ertoe bij te dragen Afrika in staat te stellen zelf, onder politiek gezag van de Afrikaanse Unie, zijn conflicten te regelen en vrede tot stand te brengen; 28. is van oordeel dat de Afrikaanse Unie in haar beleid inzake conflictpreventie tevens aandacht moet besteden aan de structurele oorzaken: economische ongelijkheid, sociale onrechtvaardigheid, het ontbreken van democratische participatie in de besluitvorming, aantasting van het milieu, schendingen van de mensenrechten, toegang tot en controle over de natuurlijke hulpbronnen, enz.; 29. steunt de Raad voor vrede en veiligheid van de Afrikaanse Unie, als politieke autoriteit en orgaan voor coördinatie van de inspanningen van externe partners, en moedigt de AU-lidstaten aan het protocol voor deze Raad te ratificeren; 30. uit zijn waardering voor de inzet van de Afrikaanse Unie ten behoeve van vrede in Burundi, via de AVB; 31. nodigt de Europese Commissie en de lidstaten uit om met alle hiervoor beschikbare instrumenten acties die onder auspiciën van de Afrikaanse Unie worden genomen ten behoeve van vrede en het voorkomen en oplossen van geschillen, te ondersteunen; 32. is verheugd over de toekenning door de Europese Unie van een bedrag van 50 miljoen euro uit het Europees Ontwikkelingsfonds ter ondersteuning van het vredesproces in Liberia; 33. wenst dat de gedragscode voor wapenexport voor de EU-lidstaten dwingend wordt; 34. meent dat er op VN-niveau een juridisch dwingend kader moet komen, inclusief sancties, voor ondernemingen die aan conflicten bijdragen; 35. feliciteert de Europese Commissie met haar inspanningen om de schuldenlast te verlichten in het kader van het initiatief "TTPE renforcé" en verzoekt haar en de lidstaten tevens andere maatregelen van soortgelijke aard te treffen; 36. schaart zich achter de maatregelen die zijn aangekondigd op de G8-top van Evian voor de financiering van het Wereldfonds ter bestrijding van aids, tuberculose en moeraskoorts; 37. nodigt de Afrikaanse landen uit participatie van de particuliere sector aan te moedigen en te vergemakkelijken, in de geest van de bijeenkomst van Dakar van april 2002, in het bijzonder via partnerschappen tussen overheid en bedrijfsleven en joint ventures van Europese en Afrikaanse bedrijven; 38. is van oordeel dat samenwerking tussen de Afrikaanse en Europese overheidssectoren ertoe zou kunnen bijdragen te voorzien in de behoeften van de Afrikaanse bevolkingen, met name in de dienstensector; 39. steunt het project van een internationale financieringsfaciliteit om particuliere investeringen in de ontwikkelingslanden aan te trekken; 40. benadrukt dat het beroep op de particuliere sector niet tot gevolg mag hebben dat de investeerders, waaronder de lidstaten en de EU, zich aan hun verantwoordelijkheden onttrekken; herinnert aan zijn eerdere oproepen tot hervorming en uitbreiding van de openbare ontwikkelingshulp; 41. wijst nadrukkelijk op de noodzaak van goede coördinatie tussen de verschillende ontwikkelingsprojecten en waarschuwt voor de neiging om grote projecten te bevoordelen ten koste van kleinschaliger acties op plaatselijk niveau; 42. nodigt alle Afrikaanse landen uit de AU-overeenkomst inzake bestrijding van corruptie zo snel mogelijk te ratificeren en nauwgezet uit te voeren en deel te nemen aan de ontwikkeling van regionale initiatieven ter bestrijding van witwaspraktijken, in samenwerking met de Financiële Actiegroep inzake het witwassen van geld; 43. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, de Afrikaanse Unie en het secretariaat-generaal van het NEPAD, de ACS-Raad en aan de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU. Het Europees Parlement , – gezien de mededeling van de Europese Commissie aan de Raad en het Europees Parlement "Op weg naar een internationaal instrument voor culturele verscheidenheid" ( COM(2003) 520 ), – onder verwijzing naar zijn wetgevingsresolutie van 3 februari 2000 over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot instelling van het programma Cultuur 2000 (1) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 6 september 2000 over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's "Beginselen en richtsnoeren voor het audiovisuele beleid van de Gemeenschap in het digitale tijdperk" (2) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 1 februari 2001 over nieuwe grenzen bij het produceren van boeken: elektronische uitgaven en het drukken op verzoek (3) , – onder verwijzing naar de resolutie van 15 mei 2001 over de mededelingen van de Commissie over het initiatief en het actieplan 2001-2004: e-Learning - Het onderwijs van morgen uitdenken (4) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 5 september 2001 over de culturele samenwerking in de Europese Unie (5) , in het bijzonder naar paragraaf 10 inzake het verzoek om een conceptbesluit op te stellen voor het opzetten van een "Europese culturele waarnemingspost" met als doel bevordering van de uitwisseling van informatie en coördinatie tussen het cultuurbeleid van de lidstaten en het communautair cultuurbeleid, – onder verwijzing naar zijn resolutie van 13 november 2001 over een betere circulering van Europese films in de interne markt en de kandidaat-landen (6) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 28 februari 2002 over implementatie van het Cultuur 2000-programma (7) en het na 2006 komende nieuwe cultuurprogramma, – onder verwijzing naar zijn resolutie van 12 maart 2003 over de algemene overeenkomsten over Handel in diensten (GATS), binnen de WTO, die onder meer culturele verscheidenheid (8) omvat, inzonderheid de paragrafen 12 t/m 14, – onder verwijzing naar zijn resolutie van 4 september 2003 over televisie zonder grenzen (9) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 4 september 2003 over de Europese regionale en minder courante talen in de context van de uitbreiding en culturele verscheidenheid (10) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 4 september 2003 over de cultuurindustrie (11) , – gelet op artikel 149, lid 1 EG-Verdrag, en artikel 151 EG-Verdrag, in het bijzonder lid 3, waarin een sterkere samenwerking wordt bepleit met derde landen en de Raad van Europa, en lid 4 over een verplichting om culturele aspecten op te nemen in het overige communautair beleid, – gelet op de preambule en artikel 22 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, – gelet op artikel 3, lid 3 alinea 4 van het Ontwerp-verdrag tot vaststelling van een grondwet voor Europa, waarin staat dat de Unie de rijke verscheidenheid van cultuur en taal eerbiedigt en toeziet op de instandhouding en de ontwikkeling van het Europees cultureel erfgoed; artikel II-22 waarin staat dat de Unie de culturele, godsdienstige en taalkundige verscheidenheid eerbiedigt; artikel III-181, lid 1, waarin staat dat de Unie bijdraagt aan het bloeien van de culturen van de lidstaten en tegelijkertijd hun nationale en regionale verscheidenheid eerbiedigt en het gemeenschappelijk cultureel erfgoed op de voorgrond plaatst, en lid 4, waarin staat dat de Unie rekening houdt met de culturele aspecten bij haar optreden uit hoofde van andere bepalingen van de grondwet, in het bijzonder ter eerbiediging en bevordering van de verscheidenheid van culturen; artikel III-182, lid 1, waarin staat dat zij de culturele en taalkundige verscheidenheid volledig eerbiedigt van de onderwijsstelsels van de lidstaten; artikel III-217, lid 4, waarin staat dat in de Raad unanieme besluitvorming nodig is bij onderhandelingen en het afsluiten van overeenkomsten op het gebied van handel in culturele en audiovisuele diensten, wanneer deze schade dreigen toe te brengen aan de culturele en taalkundige verscheidenheid van de Unie, – tevens gelet op het invoeren van stemmen bij gekwalificeerde meerderheid in de bepalingen van de ontwerpgrondwet over steun aan intern beleid in de cultuursector, – gelet op de conclusies van de Algemene Raad op 26 oktober 1999 in het kader de nieuwe handelsronden van de WTO, – gelet op de Verklaring van Cannes van 15 mei 2003 waar de EU-ministers van Cultuur, in aanwezigheid van de voorzitter van de bevoegde commissie van het Europees Parlement en de Europese commissaris voor Cultuur de nadruk leggen op het vasthouden aan de unanimiteitsregel voor besluiten die verband houden met culturele en audiovisuele diensten in handelsovereenkomsten, – gelet op de conclusies van de informele vergadering van de ministers van Cultuur in Thessaloniki op 25 mei 2003 over culturele verscheidenheid en het internationale instrument voor culturele verscheidenheid, – gelet op de Overeenkomst van Florence uit 1950 als een internationaal instrument ter bevordering van een vrij verkeer van voorwerpen met een educatief, wetenschappelijk of cultureel karakter (12) , – gelet op de Verklaring van het Comité van ministers van de Raad van Europa over culturele verscheidenheid op 7 december 2000, – gelet op de Universele Verklaring van de UNESCO en het actieplan van culturele verscheidenheid door de Algemene Conferentie op zijn 31ste vergadering op 2 november 2001 (13) en de steun van de Unie hieraan, – gelet op de debatten en resultaten van de Ronde Tafel op hoog niveau van de UNESCO "Culturele verscheidenheid en biodiversiteit voor een duurzame ontwikkeling" (Top van Johannesburg voor duurzame ontwikkeling, Johannesburg, 3 september 2002), – gelet op de Verklaring van Brixen/Bressanone over culturele verscheidenheid en de GATS, goedgekeurd door de vergadering van de Europese regio's van Europese regionale ministers voor Onderwijs en Cultuur op 18 oktober 2002, – gelet op het besluit van de Algemene Conferentie van de UNESCO van 17 oktober 2003 om te werken aan het opstellen van een concept-conventie over culturele verscheidenheid voor de volgende vergadering van de Algemene Conferentie in 2005 (14) , – gelet op het besluit op de Top van de Afrikaanse Unie in Addis Abeba op 10 juli 2003 over het belang van culturele verscheidenheid en steun aan het UNESCO-proces, – gelet op de verklaring van de Ministersconferentie voor de Francofonie, gehouden in Rabat op 4-5 september 2003, over de Wereldtop van de informatiesamenleving in Genève, – gelet op de verklaring van de ministers van Cultuur van de ACS-landen, bijeen in Dakar op 20 juni 2003, die zich opmaakten voor debatten en steun betuigden aan onderhandelingen over goedkeuring van een Conventie voor culturele verscheidenheid in het kader van de UNESCO, – gezien de goedkeuring van het actieplan voor het leren van talen en taalkundige verscheidenheid door de Commissie op 24 juli 2003 ( COM (2003) 449 ), – gelet op het nuttige streven op het terrein van culturele verscheidenheid door organisaties en de civil society zoals het Internationaal Netwerk voor culturele verscheidenheid, het Internationaal Netwerk voor cultuur beleid, de Internatonale Organisatie voor de Francofonie en het Internationaal Liaisoncomité van coalities voor culturele verscheidenheid, – gelet op artikel 163 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport en het advies van de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid ( A5-0477/2003 ), A. overwegende dat instandhouding en bevordering van culturele verscheidenheid behoren tot de fundamentele beginselen van het Europees model ( COM(2003) 520 ), B. overwegende dat de nieuwe lidstaten nog meer culturele en taalkundige verscheidenheid zullen inbrengen, wat een verrijking is voor de Europese Unie, C. overwegende dat culturele verscheidenheid alleen maar kan voortbestaan wanneer elk individu toegang heeft tot zijn eigen cultuur en daar ook aan kan deelnemen, D. overwegende dat de culturele verscheidenheid een concept is van culturele ontwikkeling en een leidend principe voor duurzame ontwikkeling, o.a. culturele uitwisseling en dialoog, E. overwegende dat in sommige lidstaten de culturele identiteiten niet uniform zijn en niet noodzakelijkerwijs samenvallen met de grenzen van deze staten, F. overwegende dat door een culturele dialoog wederzijds begrip ontstaat tussen de volkeren in het belang van de vrede en geëigend is racisme en xenofobie efficiënt te bestrijden, G. overwegende dat al te sterke concentratie in de media een bedreiging inhoudt van de culturele pluriformiteit, H. overwegende dat de Europese Unie in multilaterale oplossingen een kernstuk ziet van het buitenlands beleid, I. overwegende dat in Barcelona in 2004 het Wereldforum der culturen wordt gehouden; dit is een uitgelezen kans voor de interculturele dialoog, J. overwegende dat de verplichtingen die voortvloeien uit de in het kader van multilaterale organisaties gemaakte afspraken een aanvulling zijn op de in het kader van de WTO gemaakte afspraken, K. verheugd over de goedkeuring door de Algemene Conferentie van de UNESCO van een mandaat dat het mogelijk maakt om te werken aan de oprichting van een Conventie over culturele verscheidenheid, L. overwegende dat iedere lidstaat en de Gemeenschap ook in de toekomst juridisch de mogelijkheid moeten hebben alle noodzakelijke maatregelen op de gebieden cultuur en audiovisuele media te nemen om de culturele verscheidenheid in stand te houden en te bevorderen, M. overwegende dat de opening van de onderhandelingen over de liberalisering van de audiovisuele en culturele diensten overeenkomstig de GATS-regels het begin zou markeren van een voortschrijdende liberalisering ten gevolge waarvan de regionale, nationale en Europese steuninstrumenten voor de eigen audiovisuele sector getoetst en uiteindelijk afgebouwd zouden worden, 1. beschouwt cultuur in een geglobaliseerd techno-economisch moderniseringsproces en in een situatie van doorzettende wereldwijde liberalisering als een fundamentele dimensie van de menselijke ontwikkeling; 2. is van mening dat culturele verscheidenheid de erkenning, bevordering en ontwikkeling impliceert van plaatselijke culturen en cultuurindustrieën en van het cultuurbeleid en het zich openstellen voor andere cultuurkringen en de bescherming van inheemse en nationale instellingen en werkstukken, onder andere de rijke verscheidenheid aan talen, de inheemse kennis, tradities, levensstijlen, trends, vormen van kunstzinnige en culturele uitdrukking, pluriformiteit van de media en verscheidenheid van de onderwijsstelsels; 3. herinnert eraan dat het beginsel van culturele verscheidenheid tot op heden in het internationaal recht niet wordt erkend als een fundamenteel recht; 4. is van mening dat de informatie- en communicatietechnologie door haar inherente flexibiliteit in potentie kansen biedt om de culturele verscheidenheid te bevorderen en dringt aan op non-discriminatoire toegang tot deze technologie voor alle landen; merkt evenwel op dat de "digitale kloof" alleen maar groter wordt en dat de verschillen tussen de landen van Noord en Zuid hierdoor toenemen; 5. is van mening dat het recht van de staat, de regio's en de substatale entiteiten om wanneer zij dit wenselijk achten een eigen cultuurbeleid vast te stellen, uit te voeren en aan te passen een van de fundamentele garanties is voor de eerbiediging en bevordering van de culturele verscheidenheid; 6. roept de Intergouvernementele Conferentie op om de diverse verwijzingen naar culturele verscheidenheid en pluriformiteit in de ontwerpgrondwet te consolideren door het goedkeuren van de conceptbepalingen zoals voorgesteld door de Conventie, inzonderheid artikel III-217, lid 4, over de unanimiteitsregel bij de Raad wanneer het gaat over onderhandelingen en het afsluiten van overeenkomsten op het gebied van externe handel in culturele en audiovisuele diensten; 7. roept de Commissie op om zich actief in te zetten voor het faciliteren, promoten en geografisch spreiden van uitwisselingen op cultureel, audiovisueel dienstverlenings- en educatief terrein binnen Europa en met andere, derde landen ter wille van een verbreding van de basis voor een internationale consensus over deze zaken, in het bijzonder in het kader van de programma's Cultuur 2000, Youth en Socrates na 2006 en bij alle toekomstige programma's; 8. verzoekt de Commissie om zich actief in te zetten voor het bevorderen van culturele verscheidenheid binnen het EU-ontwikkelings- en samenwerkingsbeleid door valorisering en versterking van de culturele samenwerkingsacties en programma's met derde landen en in het bijzonder de culturele expressiecapaciteit te ontwikkelen van ontwikkelingslanden; 9. verzoekt de Commissie om de culturele dialoog te bevorderen met de nationale, federale en regionale ministers van Cultuur en Onderwijs, waar ook de civil society en ambtenaren bij betrokken moeten worden; 10. verzoekt de Commissie een mededeling uit te brengen, gebaseerd op artikel 151, lid 4 van het EG-Verdrag, over het incorporeren van cultuur als een breed inzetbaar beginsel dat van toepassing is op alle beleidsvormen in de Europese Unie, met evaluatie van de mogelijke gevolgen voor cultuur van besluiten op andere beleidsterreinen; 11. verzoekt de Commissie erop toe te zien dat het proces van toenemende concentratie op het terrein van de media niet leidt tot een oligopole situatie die de pluriformiteit, de culturele verscheidenheid en de keuzevrijheid van de consument bedreigt; herhaalt zijn verzoek om een richtlijn over pluralisme en mediaconcentratie; 12. verzoekt de Commissie om het concept van Europese culturele verscheidenheid volledig te integreren in haar mededelingsstrategie, om te informeren over de werelddag voor culturele verscheidenheid op 21 mei en om voorstellen uit te brengen over het meedoen met deze gebeurtenis; 13. verzoekt de Commissie om de mobiliteitskansen te verbeteren van kunstenaars, creaties en culturele goederen en diensten; 14. is van mening dat bovengenoemde Conventie voor culturele verscheidenheid niet voorbij mag gaan aan de noodzaak om de taalkundige verscheidenheid in stand te houden; dringt erop aan dat de taalverscheidenheid op het niveau van de staten en naties volledig erkend wordt als een basisgegeven in de ontwikkelingssamenwerking en in de internationale betrekkingen in het algemeen en vraagt dat met het oog hierop daadwerkelijke strategieën tot behoud en bescherming van de verscheidenheid samen met strategieën ter bevordering van de meertaligheid ontwikkeld worden, door middel van een actieve en concrete steun aan het onderwijs in de moedertaal en het verwerven van talenkennis, de vorming en de sensibilisering, zonder discriminatie; 15. herbevestigt zijn waakzaamheid inzake behandeling van de minderheidsbevolkingen en minderheidstalen inbegrepen de autochtone talen in het kader van het uitgebreide Europa; herbevestigt de noodzaak voor de multilaterale instellingen, ook de regionale, de rechten en vrijheden van alle volkeren te beschermen en te waarborgen en dit des te meer in het kader van een multipolaire wereld, bestaande uit regionale gehelen; 16. bekrachtigt dat culturele diensten en producten geen goederen of consumptieartikelen zijn zoals andere, en dat voor hen derhalve, gezien hun duale (economische en culturele) karakter, speciale voorwaarden moeten gelden, waarbij het uitgangspunt moet zijn dat de markt niet alles kan regelen en waarbij met name gezorgd moet worden voor verscheidenheid van meningsuiting en pluralisme; 17. beklemtoont het belang van openbare diensten bij de instandhouding van de culturele verscheidenheid; wijst er met name op dat publieke omroepen een belangrijke rol spelen bij het beschermen van de culturele verscheidenheid en identiteit, democratische dialoog, pluriformiteit van de media en toegang voor alle burgers tot kwaliteitsprogramma's en kennis om met succes te kunnen meedraaien in de informatiesamenleving; 18. verzoekt de Unie in het WTO-/GATS-kader duidelijk naar voren te brengen dat culturele diensten en producten vanwege hun karakter uitsluitend als cultuurgoederen moeten worden beschouwd en ze van handelsliberalisering uit te sluiten; 19. verzoekt de Unie om actief op internationaal niveau erkenning te bevorderen van het speciale karakter en speciale status van cultuur en multilaterale besprekingen aan te gaan binnen de komende onderhandelingen over een Conventie over culturele verscheidenheid in de UNESCO ter verbreiding van het forum van landen die zich achter deze actie kunnen opstellen; 20. verzoekt de Unie bij de handel in culturele diensten en producten aspecten als duurzame ontwikkeling en culturele identiteit als leidraad te nemen; 21. verzoekt de Europese Unie, haar lidstaten en derde landen om op internationaal niveau geen acties te ondernemen, zoals bilaterale handels- of investeringsovereenkomsten, die afbreuk kunnen doen aan de fundamentele doelstellingen op terreinen zoals onderwijs en cultuur of die het een regering lastiger kunnen maken om culturele en nationale identiteit te steunen; 22. verzoekt de Raad het aan de Commissie (15) verstrekte mandaat van 1999 betreffende culturele en audiovisuele goederen en diensten volledig te implementeren en hieraan vast te houden; 23. beklemtoont dat gezien de duale betekenis van culturele audiovisuele en educatieve diensten geen onderhandelingen in het kader van GATS over de liberalisering van deze diensten moeten worden begonnen; onderstreept verder dat bescherming van de steuninstrumenten, en dus de culturele verscheidenheid, niet in het kader van de WTO/GATS kan worden bereikt, maar uitsluitend bevorderd kan worden door een via onderhandelingen in het kader van de UNESCO te sluiten Conventie; dringt er bij de Europese Unie op aan om in de externe handel met derde landen uitsluitend het eenparigheidsbeginsel te hanteren, zoals reeds is vastgesteld in de Verdragen en ook in het ontwerpverdrag tot vaststelling van een grondwet; 24. herhaalt zijn politieke bereidheid ten aanzien van de regels van de GATT over culturele diensten, met name in de audiovisuele sector, die niet mogen tornen aan de culturele verscheidenheid en autonomie van de partijen die zijn toegetreden tot de WTO; 25. verzoekt de Commissie om een lijst van de offertes in de recreatieve, educatieve en audiovisuele sector en de eventuele consequenties in deze sectoren; 26. verzoekt ook de Commissie om regelmatige en volledige informatie te verstrekken over haar activiteiten in internationale organisaties; 27. acht het van essentieel belang om in de ruimte van het internationale recht de culturele verscheidenheid te erkennen door onderhandeling en snelle goedkeuring van een Conventie over culturele verscheidenheid in het kader van de UNESCO; 28. beschouwt de Conventie voor culturele verscheidenheid, zoals bepleit door de Algemene Conferentie van de UNESCO, als een middel om cultuurbeleid op de voorgrond te plaatsen en op een wereldomvattende schaal zorg te dragen voor de bescherming en bevordering van de verscheidenheid van culturele inhoud en artistieke expressie, die in het bijzonder door de globalisering bedreigd lijkt te worden; 29. is verheugd over het standpunt van de Commissie om gezamenlijk iets te doen aan relevante kwesties betreffende een Conventie over culturele verscheidenheid als een belangrijke ontwikkeling van duidelijke actie van de Gemeenschap en haar regio's, zoals geformuleerd in artikel 151, lid 3 van het EG-Verdrag; 30. is het met de Commissie eens dat een bindende juridische regelgeving voor culturele verscheidenheid nodig is om de culturele rechten te consolideren, de ontwikkeling van een overheidsbeleid van cultuur in iedere staat te begunstigen, de partijen te bewegen tot internationale samenwerking, een forum op te zetten voor debat over cultuurbeleid en een wereldomspannende observatie van de grond te krijgen voor de staat van de culturele verscheidenheid in de hele wereld, zoals voorgesteld door het Europees Parlement in zijn bovengenoemde resolutie van 5 september 2001; 31. tekent hierbij aan dat de voornaamste doelstellingen van de Conventie moeten zijn: erkenning van het specifieke karakter van culturele goederen en diensten, verankering in het internationaal recht van de legitimiteit van elke staat of groep staten om vrijuit hun cultuurbeleid te definiëren, hetgeen met name tot uitdrukking komt in de vorm van wetgevende, regelgevende en financiële maatregelen, alsook versterking van het internationaal samenwerkings- en solidariteitsbeleid op cultureel gebied; 32. bepleit dat de Conventie maatregelen goedkeurt die aan scheppende kunstenaars en de onafhankelijke cultuurindustrie een effectieve toegang garanderen tot de productiemiddelen, de distributie en de verspreiding van hun werk; 33. bepleit dat de Conventie procedures in het leven roept voor technische en financiële assistentie in ontwikkelingslanden en de meest achtergebleven landen, zodat zij beter in staat zijn om hun culturele creativiteit in stand te houden en te bevorderen; 34. beschouwt deze als een pro-actief middel om consensus te verkrijgen over de noodzaak van een wereldwijde bescherming en bevordering van de culturele verscheidenheid en toezicht te houden op internationale verplichtingen en afspraken op cultureel gebied; ter wille van de efficiency moet een arbitragemechanisme een integraal onderdeel vormen van dit instrument; 35. verzoekt de Conferentie van de UNESCO er bij de lidstaten op aan te dringen geen verplichtingen in andere internationale fora aan te gaan die in strijd zouden kunnen komen met de bescherming en bevordering van de culturele verscheidenheid; 36. is van mening dat door middel van specifieke bepalingen in de Conventie de armste landen in staat moeten worden gesteld hun culturele industrie en beleid te ontwikkelen; verzoekt de Commissie in dit verband om de internationale solidariteit te versterken en de ontwikkeling aan te moedigen en te vergemakkelijken van partnerschappen tussen de publieke en de particuliere sector; 37. verzoekt de Commissie speciale aandacht te besteden aan het in stand houden en bevorderen van de culturele en taalkundige verscheidenheid in de nieuwe lidstaten; 38. roept de Algemene Conferentie op ervoor te zorgen dat de Conventie alle vormen van culturele expressie bestrijkt: het maken, produceren, verkopen, tentoonstellen en opvoeren van culturele inhouden, inclusief de audiovisuele media in de vorm van culturele producten, d.w.z. goederen en diensten; 39. verzoekt de Algemene Conferentie waarborgen te scheppen voor transparantie van het cultuurbeleid, voor het recht op vrijheid van informatie, het recht van vrijheid van meningsuiting, het recht van intellectuele eigendom, bescherming van de fundamentele rechten en de culturele rechten van de mens en het beginsel van democratie; 40. verzoekt de Algemene Conferentie van de UNESCO procedures, maatregelen en programma's te ontwikkelen die de toegang tot cultuur en de ontwikkeling van cultuurbeleid mogelijk maken om de landen en in het bijzonder de ontwikkelingslanden in staat te stellen eigen cultuurgoederen en -diensten te produceren en te verkopen; 41. bepleit dat de Conventie vast legt dat het nodig is dat de partijen wederzijdse verplichtingen erkennen; 42. acht het essentieel dat de Conventie een follow-up comité aanwijst dat aanbevelingen en adviezen moeten kunnen uitbrengen over de tenuitvoerlegging van de bepalingen van de Conventie door de partijen en een arbitragemechanisme; 43. verzoekt daarom de Europese Unie om één lijn te trekken op de komende UNESCO-onderhandelingen en verzoekt het voorzitterschap en de Commissie om daartoe nauw samen te werken bij het zoeken naar gemeenschappelijke standpunten van de EU; verzoekt de lidstaten daarom de Commissie, overeenkomstig de bepalingen van het EG-Verdrag, met deelname van het Europees Parlement en de relevante groeperingen van het maatschappelijk middenveld, een nauwkeurig geformuleerd mandaat te geven, dat de Commissie in staat stelt om samen met het Europees Parlement in UNESO-verband te onderhandelen over de kwestie in verband met een internationaal instrument voor culturele verscheidenheid en om deze onderhandelingen te voeren namens de EG en haar lidstaten; 44. verzoekt de Commissie een nieuwe mededeling uit te brengen aan de Raad en het Europees Parlement over haar standpunt over doel, doelstellingen en het functioneren van de Internationale Conventie voor culturele verscheidenheid en met voorstellen om aan te knopen bij andere internationale instrumenten; 45. dringt er bij de lidstaten op aan bij de inventarisering, registratie en restauratie van cultuurgoederen bijzondere aandacht te besteden aan monumenten, gebouwen en gebruiksvoorwerpen die van grote betekenis zijn voor het cultureel erfgoed van etnische minderheden; 46. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen van de lidstaten, het Comité van de regio's, het Europees Economisch en Sociaal Comité, de Raad van Europa en de UNESCO. Het Europees Parlement , – gezien het verslag van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's: Gelijke kansen voor vrouwen en mannen in de Europese Unie – jaarverslag over 2002 ( COM(2003) 98 ), – gezien de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad: Raamstrategie inzake de gelijkheid van vrouwen en mannen - werkprogramma voor 2003 ( COM (2003) 47 ), – gezien de communautaire raamstrategie inzake de gelijkheid van vrouwen en mannen 2001-2005 ( COM(2000) 335 ), de werkprogramma's 2001 en 2002 van de Commissie ( COM(2001) 119 en COM(2001) 773 ), en de jaarverslagen over 2000 en 2001 van de Commissie ( COM(2001) 179 en COM(2002) 258 ) , – gelet op artikelen 2, 3, lid 2 en 141 EG-Verdrag, alsmede artikel 23 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (1) , – gelet op artikel 163 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen en het advies van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken ( A5-0481/2003 ), A. overwegende dat de Commissie stap voor stap de in de raamstrategie voor 2001-2005 vastgestelde doelstellingen wil bereiken en daarbij al haar diensten zal betrekken, B. overwegende dat de vastgestelde doelstellingen niet in meetbare termen zijn gedefinieerd en dat het derhalve moeilijk is na te gaan of de Commissie nu daadwerkelijk vooruitgang boekt met haar acties, C. overwegende dat het jaarverslag 2002 van de Commissie een duidelijke situatiebeschrijving geeft en de belangrijkste juridische ontwikkelingen in de lidstaten en uitbreidingslanden beschrijft, maar dat het verslag geen melding maakt van inbreuken op de communautaire wetgeving door de huidige lidstaten en geen gedegen analyse en evaluatie verschaft inzake de bestaande situatie, D. overwegende dat de structuurfondsen, en in het bijzonder het Europees Sociaal Fonds, een aanvullende en stuwende rol moeten spelen bij de uitvoering door de lidstaten van acties op zowel nationaal als lokaal niveau die de deelname van vrouwen aan de arbeidsmarkt moeten bevorderen, E. overwegende dat in het kader van de uitvoering van de Europese strategie voor de werkgelegenheid en met het oog op het scheppen van volledige en hoogwaardige werkgelegenheid, het vrouwelijke ondernemerschap moet worden gesteund door middel van specifieke acties, waaronder een gerichte opleiding en toegangsfaciliteiten voor krediet, Jaarverslag Gelijke kansen - 2002 1. is verheugd over de inspanningen van de Commissie inzake de bevordering van gelijke kansen voor mannen en vrouwen op veler beleidsgebieden van de Unie; betreurt echter dat DG's Economische en financiële zaken, Concurrentie, Energie en vervoer, Belastingen en douane-unie, Gezondheids- en consumentenbescherming, Handel, Uitbreiding, Bureau voor humanitaire hulp-ECHO, Begroting, Dienst interne audit, Gemeenschappelijke tolken- en conferentiedienst, Vertaaldienst, Publicatiebureau, Juridische dienst, Pers en communicatie, weinig bereidheid tonen om gender mainstreaming in hun beleid op te nemen of nieuwe specifieke beleidsacties te ondernemen; roept derhalve de desbetreffende tien verantwoordelijke commissarissen op om meer aandacht te besteden aan het gelijkekansenbeleid binnen hun diensten en beleidsterreinen en vóór 31 december 2004 aan het Parlement verslag uit te brengen over de door hen genomen maatregelen; 2. constateert - wederom - met teleurstelling dat in dit jaarverslag nauwelijks wordt ingegaan op de acties van de Commissie ter handhaving van de bestaande gelijke behandelingswetgeving in en door de huidige lidstaten maar dat men daarvoor de algemene verslagen van de Commissie over de toepassing van het Gemeenschapsrecht dient te raadplegen; 3. is verheugd dat het Actieprogramma inzake gelijkheid van mannen en vrouwen voor de toetredingslanden in 2002 is opengesteld; vraagt de Commissie om bij de toekenning van financiële middelen aan projecten in die landen specifieke aandacht te besteden aan de participatie door vrouwen zelf, zowel wat betreft de uitvoering van de projecten als diegenen die gesteund worden door de projecten; 4. verzoekt de Commissie vóór het einde van haar mandaat het Parlement informatie te verstrekken over de jaren 1999 tot en met 2002, waaruit blijkt: 5. betreurt dat het gelijkekansenbeleid van de Europese Unie weinig zichtbare samenhang vertoont met het VN-beleid inzake gelijke kansen tussen mannen en vrouwen zoals met name vastgelegd in het Platform for Action (2) , en dat niet duidelijk uit het jaarverslag blijkt welke activiteiten de Raad in 2002 in dit kader heeft ondernomen; dringt derhalve aan op: 6. verzoekt de lidstaten en toetredingslanden het probleem van goede en betaalbare kinderopvangvoorzieningen hoger op de agenda te zetten, opdat de doelstellingen, ten minste voor 90% te voorzien in kinderopvang van kinderen tussen de 3 jaar en de leerplichtige leeftijd en voor 33% voor kinderen onder 3 jaar, van de Europese Raad van Barcelona voor 2010 gehaald worden; 7. vraagt de Commissie aan het Parlement een overzicht voor te leggen van de behaalde resultaten van de projecten die in het kader van de prioritaire acties 2001 (gelijke beloning) en 2002 (combineren van werk en gezin) voor respectievelijk € 8 en 7,5 mln gefinancierd zijn, en uiteen te zetten in hoeverre de gestelde doelen - met name vermindering van de loonverschillen tussen mannen en vrouwen in de Unie, verbeteren van de toegang tot betaalbare en goede zorg, gelijke verdeling van zorg- en huishoudtaken, stimuleren van vaderschapsverlof en flexibele regelingen - door deze projecten bereikt zijn; 8. roept de Commissie op een meer uitgebreid verslag uit te brengen over het aantal vrouwen die voorstellen hebben ingediend of blijken van belangstelling in het kader van de financierings- en subsidiëringsstelsels van de Europese Commissie in het jaar 2001 en 2002 en vraagt de Commissie hoeveel vrouwen daadwerkelijk geprofiteerd hebben van deze financiële stelsels; 9. verzoekt de Commissie een beleid te voeren dat een einde maakt aan het ontgoochelende percentage vrouwen dat deelneemt aan en toegang heeft tot de nieuwe informatie- en communicatietechnologieën, waarbij bijzondere aandacht wordt besteed aan vrouwen die dreigen te worden uitgesloten van de voordelen van de informatiemaatschappij, zoals vrouwen op hogere leeftijd, werkloze vrouwen en vrouwen met een laag inkomen, migrantenvrouwen, vrouwen die tot een etnische minderheid behoren, boerinnen en vrouwen met een handicap, om ervoor te zorgen dat het ontstaan van een samenleving met twee snelheden wordt voorkomen; 10. wijst op de bijzonder zwakke positie op het punt van arbeidsrechten en sociale bescherming, waarin echtgenotes in plattelandsgebieden zich vaak bevinden, verzoekt de Commissie en de lidstaten er in het bijzonder op te letten dat in dit opzicht voor gelijke behandeling en gelijke kansen wordt gezorgd, en het beginsel van gelijke beloning bij gelijkwaardige arbeid in de landbouwindustrie ingang vindt; 11. dringt aan op snelle en daadwerkelijke tenuitvoerlegging van de Verklaring van Brussel inzake mensenhandel en verzoekt de Commissie aan het Europees Parlement verslag uit te brengen over de voortgang terzake, op basis van indicatoren en mechanismen waarmee deze voortgang permanent kan worden gevolgd en gecontroleerd; verzoekt de Commissie eveneens een studie uit te voeren over de situatie van slachtoffers van mensenhandel, die niet terug kunnen keren naar hun land van herkomst omdat zij problemen ondervinden met hun familie en/of hun mensenhandelaren; verzoekt de Commissie tevens na te gaan op welke wijze slachtoffers van mensenhandel die na hun terugkeer in het land van herkomst daadwerkelijk worden bedreigd of geen enkele kans hebben om zich maatschappelijk, sociaal of economisch in hun samenleving te reïntegreren, alsnog op humanitaire gronden het recht op een verblijftitel in de Unie kan worden verleend; Werkprogramma 2003 12. betreurt dat het werkprogramma 2003 ten aanzien van de prioritaire acties slechts een herhaling van zetten is in vergelijking met het werkprogramma 2002, is daarentegen verheugd dat het Commission Staff Working Document wel een zeer nauwgezet beeld geeft van de te ondernemen beleidsacties binnen de diverse diensten van de Commissie; moedigt de Commissie aan om dergelijke uitgebreide interne werkprogramma's op te blijven stellen, maar daarnaast eveneens een analyse en evaluatie te verschaffen inzake de resultaten die bereikt zijn; 13. spreekt de hoop uit dat de Commissie zich bewust is van het feit dat dit werkprogramma en het onderliggende werkdocument zeer intern gericht en weinig bekend zijn buiten de Commissie; is van mening dat de Commissie een actievere rol dient te spelen in het bevorderen van verspreiding van deze documenten en het up-to-date houden van haar website, opdat ministeries en instellingen in de lidstaten dit voorbeeld kunnen volgen; 14. vraagt aan de Commissie een verklaring waarom er, in tegenstelling tot het voornemen vastgelegd in Besluit 2000/407/EG van 19 juni 2000 (3) , in 2002 minder vrouwen in de comités en groepen deskundigen door de Commissie zijn benoemd dan in 2001, waardoor de kloof tussen mannen en vrouwen in de comités en groepen deskundigen groter is geworden, verzoekt de Commissie eveneens een verslag voor te leggen over de redenen die hebben geleid tot een positieve score van de andere instanties, die wel meer vrouwen in 2002 hebben benoemd; 15. herinnert aan de haalbaarheidsstudie van de Europese Commissie inzake het European Gender Institute en verzoekt de Commissie aan het Europees Parlement mede te delen wat haar standpunt terzake is en welke stappen zij van plan is te ondernemen; 16. benadrukt dat de Commissie in de eindfase tot aan de toetreding in mei 2004, de toetredingslanden moet oproepen een bewustmakingscampagne inzake gelijkheid van mannen en vrouwen te voeren om hun burgers te informeren over hun rechten en daarbij te zorgen voor voldoende justitiële capaciteit om geschillen op dit gebied efficiënt te beslechten en de versterking van de institutionele en administratieve capaciteiten op dit gebied te verzekeren; 17. onderstreept nogmaals het belang van monitoring door de Commissie van het naleven van het gelijkebehandelingsacquis door de lidstaten; roept de Commissie derhalve op om het netwerk van juridische deskundigen op het gebied van de gendergelijkheid zo spoedig mogelijk uit te breiden met deskundigen uit de toetredingslanden; 18. benadrukt het belang van een positieve tenuitvoerlegging van de kaderstrategie voor gelijkheid tussen mannen en vrouwen, en wijst er in het bijzonder op, onder verwijzing naar de voor 2003/4 vastgelegde prioriteiten - vrouwen in het besluitvormingsproces -, dat de aanwezigheid van vrouwen op leidinggevende posten in het openbare en particuliere bedrijfsleven moet worden bevorderd; herhaalt dat het actieplan in de kaderstrategie voor gelijkheid gericht moet zijn op bevordering van gendermainstreaming in de economische sectoren, met gebruik van specifieke acties en instrumenten, waaronder genderbudgetting; 19. verwelkomt het Options Paper inzake de vereenvoudiging en verbetering van wetgeving op het gebied van gelijke behandeling van mannen en vrouwen van de Commissie van juli 2003 (4) en 20. verwelkomt het Commissievoorstel voor een richtlijn inzake de bevordering van het beginsel van gelijke behandeling van vrouwen en mannen in de toegang tot en levering van goederen en diensten ( COM(2003) 657 ); meent niettemin dat de wetgeving inzake gelijke behandeling van mannen en vrouwen in de toekomst op één lijn moet komen te staan met de wetgeving inzake bestrijding van rassendiscriminatie, en derhalve eveneens sociale bescherming, met inbegrip van gezondheidszorg, sociale voordelen, en onderwijs dient te omvatten; 21. is verheugd over de aankondiging van commissaris Diamantopoulou om in het voorjaar van 2004 een Groenboek uit te brengen inzake de ontwikkeling van een allesomvattend antidiscriminatiebeleid; meent dat de Europese Unie een antidiscriminatiebeleid moet voeren welk een gelijke mate van bescherming biedt tegen discriminatie op verschillende gronden; 22. is verheugd dat de Commissie heeft aangekondigd om eind 2003 te komen met een tussentijdse evaluatie van het Actieprogramma 2001-2005, en verzoekt deze evaluatie aan het Parlement voor te leggen; o o o 23. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen te komen aan de Commissie, de Raad en de regeringen van de lidstaten en kandidaat-lidstaten.