Het Europees Parlement, – gezien het door de Europese hoofdaanklager ingediende verzoek tot opheffing van de immuniteit van Maria Spyraki, dat dateert van 15 december 2022 en ter plenaire vergadering is meegedeeld op 19 januari 2023, – na Maria Spyraki te hebben gehoord, overeenkomstig artikel 9, lid 6, van zijn Reglement, – gezien de artikelen 8 en 9 van Protocol nr. 7 betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie, en artikel 6, lid 2, van de Akte van 20 september 1976 betreffende de verkiezing van de leden van het Europees Parlement door middel van rechtstreekse algemene verkiezingen, – gezien Verordening (EU) 2017/1939 van de Raad van 12 oktober 2017 betreffende nauwere samenwerking bij de instelling van het Europees Openbaar Ministerie (“EOM”) (1) , en met name artikel 29, lid 2, – gezien de arresten van het Hof van Justitie van de Europese Unie van 21 oktober 2008, 19 maart 2010, 6 september 2011, 17 januari 2013 en 19 december 2019 (2) , – gezien artikel 62 van de grondwet van de Helleense Republiek, – gezien artikel 5, lid 2, artikel 6, lid 1, en artikel 9 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie juridische zaken ( A9-0201/2023 ), A. overwegende dat de Europese hoofdaanklager een verzoek heeft ingediend tot opheffing van de parlementaire immuniteit van Maria Spyraki in het kader van een lopend onderzoek naar feiten die aangemerkt kunnen worden als het aanzetten tot fraude ten nadele van de financiële belangen van de Europese Unie, overeenkomstig artikel 4 van de Griekse wet 2803/2000 zoals van toepassing sinds de inwerkingtreding van de overgangsbepalingen van artikel 463, lid 2, van het Griekse wetboek van strafrecht (met ingang van 1 juli 2019) in samenhang met artikel 46, lid 1, en artikel 98 van het Griekse wetboek van strafrecht; B. overwegende dat de Europese aanklager voor Griekenland het onderzoek in kwestie op 8 september 2021 heeft geopend naar aanleiding van een verslag van OLAF dat op 1 juli 2021 door het Europees Openbaar Ministerie is geregistreerd; C. overwegende dat de gestelde onregelmatigheden, waarvan Maria Spyraki op de hoogte zou zijn geweest, met name betrekking zouden hebben op, ten eerste, tekortkomingen van een van haar geaccrediteerde parlementaire medewerkers (APA’s), die tussen november 2016 en februari 2020 niet voldaan zou hebben aan zijn verplichtingen om aanwezig te zijn op zijn standplaats en zich niet naar behoren zou hebben gekweten van de op hem rustende taken, en, ten tweede, de indiening van dienstreisopdrachten en kostendeclaraties alsook de inning van vergoedingen voor dienstreizen die niet zouden zijn uitgevoerd door twee APA’s van Maria Spyraki, tussen november 2014 en februari 2020 wat de eerste betreft en tussen juli 2014 en februari 2020 wat de tweede betreft; D. overwegende dat Maria Spyraki alle bedragen waarvan tot dusver is vastgesteld dat zij ten onrechte betaald werden, heeft terugbetaald aan het Parlement; overwegende dat de terugbetaling van deze bedragen niet afdoet aan het feit dat zij strafrechtelijk aansprakelijk kan worden gesteld; E. overwegende dat het Parlement niet als een rechtbank kan worden beschouwd en dat het lid in het kader van een procedure tot opheffing van de immuniteit niet als een “verdachte” kan worden beschouwd (3) ; F. overwegende dat het gestelde strafbare feit geen betrekking heeft op meningen die Maria Spyraki in de uitoefening van haar ambt als lid van het Europees Parlement heeft geuit dan wel een stem die zij in de uitoefening van dat ambt heeft uitgebracht in de zin van artikel 8 van Protocol nr. 7 betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie; G. overwegende dat ingevolge artikel 9 van Protocol nr. 7 betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie de leden van het Europees Parlement op hun eigen grondgebied de immuniteiten genieten die aan de leden van de volksvertegenwoordiging in hun staat worden verleend; H. overwegende dat in artikel 62 van de Griekse grondwet onder meer is bepaald dat leden van het parlement tijdens de zittingsperiode niet zonder voorafgaande toestemming van het parlement kunnen worden vervolgd, aangehouden, opgesloten of op enige andere wijze in hun rechten kunnen worden beperkt; I. overwegende dat de parlementaire immuniteit tot doel heeft het Parlement en zijn leden te beschermen tegen gerechtelijke procedures in verband met activiteiten die bij de uitoefening van parlementaire taken zijn verricht en die niet van die taken kunnen worden gescheiden; J. overwegende dat het uitsluitend aan het Parlement toekomt om in een bepaald geval over de opheffing van de immuniteit te beslissen; overwegende dat het Parlement bij het nemen van het besluit om de immuniteit al dan niet op te heffen redelijkerwijs rekening kan houden met het standpunt van het lid (4) ; K. overwegende dat het Parlement in deze zaak geen bewijs heeft gevonden dat duidt op fumus persecutionis, dat wil zeggen feiten die erop wijzen dat de betrokken gerechtelijke procedure is ingeleid om de politieke activiteit van het lid en dus van het Europees Parlement te schaden; 1. besluit de immuniteit van Maria Spyraki op te heffen; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en het verslag van zijn bevoegde commissie onmiddellijk te doen toekomen aan het Europees Openbaar Ministerie en aan Maria Spyraki. Het Europees Parlement, – gezien het verzoek tot opheffing van de immuniteit van Alexis Georgoulis, dat uitgaat van de procureur-generaal bij het hof van beroep te Brussel, dat dateert van 7 juli 2022, dat verband houdt met een strafrechtelijke procedure en dat door de Federale Overheidsdienst Buitenlandse Zaken, Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking bij brief van 30 maart 2023 werd doorgestuurd, en van de ontvangst waarvan op 17 april 2023 ter plenaire vergadering kennis werd gegeven, – gezien het feit dat Alexis Georgoulis afstand heeft gedaan van zijn recht om te worden gehoord overeenkomstig artikel 9, lid 6, van het Reglement van het Europees Parlement, – gezien de artikelen 8 en 9 van Protocol nr. 7 betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie en artikel 6, lid 2, van de Akte van 20 september 1976 betreffende de verkiezing van de leden van het Europees Parlement door middel van rechtstreekse algemene verkiezingen, – gezien de arresten van het Hof van Justitie van de Europese Unie van 21 oktober 2008, 19 maart 2010, 6 september 2011, 17 januari 2013 en 19 december 2019 (1) , – gezien artikel 5, lid 2, artikel 6, lid 1, en artikel 9 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie juridische zaken ( A9-0202/2023 ), A. overwegende dat de procureur-generaal bij het hof van beroep te Brussel heeft verzocht om opheffing van de immuniteit van Alexis Georgoulis, een in Griekenland verkozen lid van het Europees Parlement, in verband met strafbare feiten; B. overwegende dat het bij de handelingen die door Alexis Georgoulis zouden zijn gepleegd, gaat om de strafbare feiten verkrachting, thans geherkwalificeerd naar aantasting van de seksuele integriteit als bedoeld in artikel 417/11 van het Belgische strafwetboek, en het opzettelijk toebrengen van slagen of verwondingen als bedoeld in artikel 398 van het Belgische strafwetboek; C. overwegende dat het Parlement niet de rol van rechter op zich kan nemen, en overwegende dat een lid in het kader van een procedure tot opheffing van de immuniteit niet als een “verdachte” kan worden aangemerkt (2) ; D. overwegende dat de parlementaire immuniteit geen persoonlijk voorrecht van een lid is, maar een waarborg voor de onafhankelijkheid van het Parlement als geheel en van zijn leden, en overwegende dat de parlementaire immuniteit bedoeld is om het Parlement en zijn leden te beschermen tegen gerechtelijke procedures in verband met activiteiten die worden verricht in het kader van de uitoefening van parlementaire taken en die er onlosmakelijk mee verbonden zijn; E. overwegende dat het bij de gestelde strafbare feiten niet gaat om een mening of een stem die Alexis Georgoulis heeft uitgebracht in de uitoefening van zijn ambt als lid van het Europees Parlement als bedoeld in artikel 8 van Protocol nr. 7 betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie; F. overwegende dat artikel 9 van Protocol nr. 7 betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie bepaalt dat de leden van het Europees Parlement op hun eigen grondgebied de immuniteiten genieten welke aan de leden van de volksvertegenwoordiging in hun land zijn verleend, en op het grondgebied van elke andere lidstaat vrijstelling genieten van aanhouding en gerechtelijke vervolging in welke vorm ook; overwegende dat op deze immuniteit geen beroep kan worden gedaan in geval van ontdekking op heterdaad, terwijl zij evenmin kan verhinderen dat het Europees Parlement het recht uitoefent de immuniteit van een van zijn leden op te heffen; G. overwegende dat het uitsluitend aan het Parlement toekomt om in een bepaald geval over de opheffing van de immuniteit te beslissen; overwegende dat het Parlement bij het nemen van het besluit om de immuniteit al dan niet op te heffen redelijkerwijs rekening kan houden met het standpunt van het lid (3) ; overwegende dat Alexis Georgoulis heeft verklaard geen bezwaar te hebben tegen opheffing van zijn parlementaire immuniteit; H. overwegende dat het Parlement in dit geval geen bewijs van fumus persecutionis heeft gevonden, dat wil zeggen feiten die erop wijzen dat het betrokken gerechtelijk onderzoek is ingesteld met de intentie de politieke activiteiten van het lid als lid van het Europees Parlement schade toe te brengen; 1. besluit de immuniteit van Alexis Georgoulis op te heffen; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en het verslag van zijn bevoegde commissie onmiddellijk te doen toekomen aan de bevoegde autoriteit van het Koninkrijk België en aan Alexis Georgoulis. (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) (Goedkeuring) Het Europees Parlement, – gezien het ontwerp van besluit van de Raad (18125/2013), – gezien de ontwerpregeling tussen de Europese Unie en de Republiek IJsland betreffende de nadere bijzonderheden van de deelname van de Republiek IJsland aan het Europees Ondersteuningsbureau voor asielzaken (18123/2013), – gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 74, artikel 78, leden 1 en 2, en artikel 218, lid 6, tweede alinea, punt a), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C9‑0008/2023), – gezien artikel 105, leden 1 en 4, en artikel 114, lid 7, van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken ( A9-0175/2023 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de sluiting van de overeenkomst; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en van de Republiek IJsland. (Raadpleging) Het Europees Parlement, – gezien artikel 286, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het Parlement door de Raad is geraadpleegd (C9‑0126/2023), – gezien artikel 129 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A9-0197/2023 ), A. overwegende dat de Raad bij schrijven van 3 april 2023 het Europees Parlement heeft geraadpleegd over de benoeming van Ildikó Gáll‑Pelcz tot lid van de Rekenkamer; B. overwegende dat zijn Commissie begrotingscontrole de kwalificaties van Ildikó Gáll‑Pelcz heeft onderzocht, met name gelet op de in artikel 286, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie vermelde voorwaarden; overwegende dat de Commissie begrotingscontrole in het kader van dit onderzoek een curriculum vitae van Ildikó Gáll‑Pelcz heeft ontvangen, alsmede de antwoorden van de kandidaat op de haar toegezonden schriftelijke vragenlijst; C. overwegende dat de Commissie begrotingscontrole Ildikó Gáll‑Pelcz vervolgens op 24 mei 2023 heeft gehoord, waarbij zij een inleidende verklaring heeft afgelegd en daarna de door de commissieleden gestelde vragen heeft beantwoord; 1. brengt positief advies uit over de voordracht van de Raad voor de benoeming van Ildikó Gáll‑Pelcz tot lid van de Rekenkamer; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de Raad en, ter informatie, aan de Rekenkamer, de overige instellingen van de Europese Unie en de controle‑instellingen van de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2023)0202 – C9‑0138/2023), – gezien Verordening (EU) 2021/691 van het Europees Parlement en de Raad van 28 april 2021 betreffende het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering voor ontslagen werknemers (EFG) en tot wijziging van Verordening (EU) nr. 1309/2013 (1) (de “EFG-verordening”), – gezien Verordening (EU, Euratom) 2020/2093 van de Raad van 17 december 2020 tot bepaling van het meerjarig financieel kader voor de jaren 2021-2027 (2) , en met name artikel 8, – gezien het Interinstitutioneel Akkoord van 16 december 2020 tussen het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie betreffende begrotingsdiscipline, samenwerking in begrotingszaken en goed financieel beheer, alsmede betreffende nieuwe eigen middelen, met inbegrip van een routekaart voor de invoering van nieuwe eigen middelen (3) (“IIA van 16 december 2020”), en met name punt 9, – gezien het verslag van de Begrotingscommissie ( A9-0195/2023 ), A. overwegende dat de Unie wetgevings- en begrotingsinstrumenten in het leven heeft geroepen om aanvullende steun te verlenen aan werknemers die de gevolgen ondervinden van globalisering en van technologische en milieuveranderingen, zoals verschuivingen in de wereldhandelsstromen, handelsgeschillen, significante verschuivingen in de handelsbetrekkingen van de Unie of de samenstelling van de interne markt en financiële of economische crises, alsook de overgang naar een koolstofarme economie, of als gevolg van digitalisering of automatisering; B. overwegende dat de steun van de Unie aan ontslagen werknemers in de eerste plaats gericht moet zijn op actieve arbeidsmarktbeleidsmaatregelen en op gepersonaliseerde steunmaatregelen die tot doel hebben de begunstigden snel te herintegreren in fatsoenlijke en duurzame banen, en hen voor te bereiden op een groenere en digitalere Europese economie, met inachtneming van het Interinstitutioneel Akkoord van 16 december 2020 met betrekking tot het nemen van besluiten om middelen beschikbaar te stellen uit het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering voor ontslagen werknemers (EFG); C. overwegende dat de Unie het toepassingsgebied van het EFG had uitgebreid om financiële steun te verlenen in geval van grote herstructureringen en aldus de economische gevolgen van de COVID-19-crisis te dekken; D. overwegende dat de goedkeuring van de nieuwe EFG-verordening in 2021 het toepassingsgebied van het EFG verder heeft uitgebreid tot grote herstructureringen als gevolg van de overgang naar een koolstofarme economie of als gevolg van digitalisering of automatisering, waarbij ook de vereiste drempel voor de activering van het EFG is verlaagd van 500 ontslagen werknemers tot 200; E. overwegende dat in artikel 8, lid 1, van Verordening (EU, Euratom) 2020/2093 van de Raad het jaarlijkse maximumbedrag voor het EFG is vastgesteld op 186 miljoen EUR (in prijzen van 2018) en dat in artikel 11, lid 1, van de EFG-verordening is bepaald dat op initiatief van de Commissie maximaal 0,5 % van dat bedrag beschikbaar kan worden gesteld voor technische bijstand; F. overwegende dat technische bijstand kan bestaan uit technische en administratieve uitgaven voor de uitvoering van het EFG, zoals werkzaamheden op het gebied van voorbereiding, monitoring, controle, audit en evaluatie, alsmede gegevensverzameling, waaronder met betrekking tot institutionele informatietechnologiesystemen, communicatiemaatregelen en maatregelen die de zichtbaarheid van het EFG als fonds of in verband met specifieke projecten vergroten, alsook andere maatregelen voor technische bijstand; G. overwegende dat het voorgestelde bedrag van 190 000 EUR overeenkomt met circa 0,09 % van het beschikbare jaarlijkse maximumbedrag voor het EFG in 2023; 1. stemt in met de beschikbaarstelling van 190 000 EUR en stemt ermee in dat de door de Commissie voorgestelde maatregelen gefinancierd worden als technische bijstand, overeenkomstig artikel 11, leden 1 en 4, en artikel 12, leden 2, 3 en 4, van de EFG-verordening; 2. is verheugd dat de werkzaamheden in verband met de gestandaardiseerde procedures voor EFG-aanvragen en -beheer worden voortgezet, waarbij gebruik wordt gemaakt van de functies van het systeem voor elektronische gegevensuitwisseling (gemeenschappelijk systeem voor gedeeld fondsenbeheer – SFC), wat een vereenvoudiging en snellere verwerking van aanvragen mogelijk maakt, alsmede een betere verslaglegging; 3. wijst erop dat de Commissie het beschikbare bedrag voor administratieve bijstand zal besteden aan vergaderingen van de deskundigengroep van contactpersonen van het EFG (twee leden per lidstaat), en één seminar waaraan de EFG-uitvoeringsorganen en sociale partners zullen deelnemen, met het oog op de bevordering van netwerken tussen de lidstaten; roept de Commissie op het Parlement consequent te blijven uitnodigen voor deze vergaderingen en seminars, overeenkomstig de relevante bepalingen van het Kaderakkoord over de betrekkingen tussen het Parlement en de Commissie; 4. verzoekt de Commissie de beste praktijken die tijdens de COVID-19-pandemie zijn ontwikkeld, aan te passen, met name maatregelen die een inclusieve groene en digitale transitie kunnen helpen versnellen en de kernprioriteiten van de Unie, zoals gendergelijkheid, kunnen ondersteunen; 5. onderstreept dat de algemene bekendheid en de zichtbaarheid van het EFG verder moeten worden versterkt; wijst erop dat dit bereikt moet worden door het EFG te presenteren in diverse publicaties en audiovisuele activiteiten van de Commissie, zoals bepaald in artikel 11, lid 1, van de EFG-verordening; is in dit verband verheugd over de opzet van een speciale website voor het EFG en verzoekt de Commissie deze regelmatig bij te werken en uit te breiden, teneinde de zichtbaarheid van de door het EFG betoonde Europese solidariteit bij het grote publiek te vergroten en de transparantie van het optreden van de Unie te verbeteren; 6. herinnert de lidstaten die aanvragen indienen aan hun belangrijke taak om op grote schaal bekendheid te geven aan de acties die met het EFG worden gefinancierd, en zich daarbij te richten tot de beoogde begunstigden, de lokale en regionale autoriteiten, de sociale partners, de media en het grote publiek, zoals bepaald in artikel 12 van de EFG-verordening; 7. hecht zijn goedkeuring aan het bij deze resolutie gevoegde besluit; 8. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit samen met de voorzitter van de Raad te ondertekenen en zorg te dragen voor publicatie ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie ; 9. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie, met inbegrip van de bijlage, te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. BIJLAGE BESLUIT VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD betreffende de beschikbaarstelling van middelen uit het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering voor ontslagen werknemers (EGF/2023/000 TA 2023 – Technische bijstand op initiatief van de Commissie) (De tekst van de bijlage wordt hier niet weergegeven, aangezien deze overeenkomt met de definitieve handeling: Besluit (EU) 2023/1548.) Het Europees Parlement, – gezien het schrijven van zijn Voorzitter van 28 februari 2023, – gezien de ontwerpregelingen in de vorm van een briefwisseling tussen de Europese Centrale Bank (ECB) en het Europees Parlement betreffende structurering van de praktijken voor interactie op het gebied van centrale-bankactiviteiten, – gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 127, lid 4, artikel 132, lid 1, derde streepje, artikel 282, lid 5, artikel 284, lid 3, en artikel 295, – gezien artikel 148, lid 1, van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie constitutionele zaken ( A9‑0158/2023 ), A. overwegende dat de ECB en de nationale centrale banken van alle lidstaten het Europees Stelsel van Centrale Banken (ESCB) vormen en overeenkomstig artikel 127, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) als hoofddoel hebben de prijsstabiliteit te handhaven; B. overwegende dat, onverminderd het doel van prijsstabiliteit, het ESCB het algemene economische beleid in de Unie ondersteunt teneinde bij te dragen tot de verwezenlijking van de in artikel 3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) omschreven doelstelling van de Unie; C. overwegende dat de onafhankelijkheid van de ECB en de verplichting om dit beginsel na te leven duidelijk verankerd zijn in het VWEU, met name in de artikelen 130 en 282 daarvan; D. overwegende dat de ECB verantwoording aflegt aan het Europees Parlement, overeenkomstig de bepalingen van het VWEU, het VEU en Protocol nr. 4 betreffende de statuten van het Europees Stelsel van centrale banken en van de Europese Centrale Bank; E. overwegende dat de ECB op grond van de Verdragen van de Europese Unie een jaarverslag moet publiceren dat door haar president aan het Europees Parlement moet worden voorgelegd; overwegende dat het Europees Parlement naar aanleiding van de publicatie en presentatie van het jaarverslag van de ECB een resolutie aanneemt waarin het zijn mening geeft over de monetaire beleidsbeslissingen van de ECB, met de Commissie economische en monetaire zaken (ECON) als verantwoordelijke commissie; F. overwegende dat de president van de ECB ten minste vier keer per jaar op een openbare hoorzitting voor de commissie ECON verschijnt in een openbare monetaire dialoog; overwegende dat de monetaire dialoog een belangrijke gelegenheid vormt voor leden van het Europees Parlement om democratisch toezicht uit te oefenen op het werk van de ECB, aangezien zij daarbij vragen kunnen stellen aan de president van de ECB; overwegende dat de leden van het Europees Parlement ook schriftelijke vragen aan de ECB kunnen stellen; G. overwegende dat het Europees Parlement ook wordt geraadpleegd in het kader van de procedure voor de benoeming van leden van de directie van de ECB; H. overwegende dat het Europees Parlement zijn controlebevoegdheid nadrukkelijker wil uitoefenen en de uitvoering van het monetaire beleid in de eurozone beter wil toetsen; I. overwegende dat de interactie met het Europees Parlement een de ECB de mogelijkheid biedt om haar besluiten over monetair beleid uit te leggen aan een breder publiek, met inbegrip van de Europese burgers; J. overwegende dat de commissie ECON en de ECB besprekingen hebben gevoerd en overeenstemming hebben bereikt over de tekst van de aangehechte regelingen; K. overwegende dat die regelingen tot doel hebben beste praktijken te consolideren die in de loop der jaren informeel tussen de twee instellingen zijn ontwikkeld; L. overwegende dat deze regelingen kunnen bijdragen tot blijvend begrip en een doeltreffende samenwerking, leidend tot de vaststelling van gemeenschappelijke praktijken voor interactie tussen de twee instellingen op het gebied van centraal bankieren; 1. hecht zijn goedkeuring aan de aangehechte regelingen; 2. verzoekt zijn Voorzitter het schrijven aan de president van de Europese Centrale Bank, waaraan deze regelingen zijn gehecht, te ondertekenen; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit, met de bijlage, ter informatie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de Europese Centrale Bank en de parlementen van de lidstaten. BIJLAGE: REGELINGEN IN DE VORM VAN EEN BRIEFWISSELING TUSSEN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE EUROPESE CENTRALE BANK (ECB) OVER HET STRUCTUREREN VAN HUN PRAKTIJKEN VOOR INTERACTIE OP HET GEBIED VAN CENTRAAL BANKIEREN De betrekkingen van de ECB met het Parlement op het gebied van centraal bankieren zijn verankerd in het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie en hebben zich sinds de oprichting van de ECB in 1998 door middel van diverse interactiepraktijken ontwikkeld. In het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie zijn duidelijke parameters vastgesteld met betrekking tot de onafhankelijkheid van de ECB, haar verantwoordingsplicht jegens het Parlement, haar adviserende rol in het wetgevingsproces van de Unie en haar openheid ten aanzien van het publiek. De ECB waardeert de rol die het Parlement in de loop der jaren heeft gespeeld om de ECB in staat te stellen effectief aan haar verantwoordingsplicht en transparantieverplichtingen te voldoen. In dit verband fungeert het Parlement als brug tussen de ECB en de burgers van de Unie. De ECB profiteert van haar interactie met het Parlement, dat bestaat uit vertegenwoordigers van de burgers van de Unie. Zo kan het Parlement de zorgen van deze burgers te kennen geven en de ECB een forum bieden om haar beleid aan het bredere publiek uit te leggen. Het rechtskader voor de betrekkingen vormde de grondslag op basis waarvan beide instellingen hun doeltreffende samenwerking de afgelopen jaren hebben vormgegeven, en stelde de ECB in staat haar beleid en de onderliggende beweegredenen aan de burgers van de Unie en hun gekozen vertegenwoordigers mee te delen. Om een blijvende consensus en doeltreffende samenwerking te bevorderen, zijn onderstaande elementen, die de wensen van beide partijen weerspiegelen, vastgesteld voor het structureren van de interactiepraktijken tussen het Parlement en de ECB op het gebied van centraal bankieren. Het jaarverslag van de ECB Het Parlement en de ECB streven naar voortzetting van hun gestructureerde jaarlijkse contacten in verband met het jaarverslag van de ECB, waarin de taken en activiteiten van het Europees Stelsel van centrale banken (ESCB) worden beschreven en ook verslag wordt uitgebracht over het monetaire beleid van het Eurosysteem. Het jaarverslag van de ECB moet voldoende gedetailleerd blijven om een zinvolle dialoog met de leden van het Parlement over het beleid van de ECB mogelijk te maken. Daartoe is de ECB voornemens in haar jaarverslag onder meer een gedetailleerde analyse van haar beleid en activiteiten tegen de achtergrond van de economische, financiële en monetaire ontwikkelingen van dat jaar op te nemen. De inspanningen van het Parlement en de ECB moeten met name de volgende praktijken omvatten: — De ECB is voornemens haar jaarverslag jaarlijks bij het Parlement in te dienen door vóór de publicatie een exemplaar onder embargo toe te zenden, vergezeld van gedetailleerde feedback van de ECB over de resolutie van het Parlement over het jaarverslag van de ECB van het voorgaande jaar. De feedback zal op de website van de ECB worden gepubliceerd op de dag van publicatie van het jaarverslag van de ECB. — Het Parlement en de ECB streven ernaar de praktijk voort te zetten waarbij elk jaar, op de dag van publicatie van het jaarverslag van de ECB, een speciale zitting van de Commissie economische en monetaire zaken van het Parlement (commissie ECON) wordt georganiseerd om de inhoud ervan te bespreken. Tijdens de zitting legt de vicepresident van de ECB een inleidende verklaring af, presenteert hij het jaarverslag van de ECB aan de commissie ECON en beantwoordt hij vragen van leden van het Parlement. — Het Parlement is voornemens elk jaar een resolutie aan te nemen met een samenvatting van zijn standpunt over het beleid en de activiteiten van de ECB zoals beschreven in het jaarverslag van de ECB. De resolutie wordt in de plenaire vergadering van het Parlement besproken in een speciaal debat. Tijdens het debat legt de president van de ECB een inleidende verklaring af waarin hij het jaarverslag presenteert, en na opmerkingen van de leden van het Parlement legt hij een slotverklaring af waarin hij op die opmerkingen reageert. Hoorzittingen voor de commissie ECON Het Parlement en de ECB zijn van plan dat de president van de ECB ten minste vier keer per jaar in een openbare hoorzitting voor de commissie ECON verschijnt. Dit houdt onder meer in dat de president van de ECB tijdens de hoorzitting in het openbaar een verklaring aflegt en vragen van leden van het Parlement beantwoordt. Het Parlement zendt de openbare hoorzittingen live op internet uit en neemt ze ook op, waarna een video van elke hoorzitting openbaar wordt gemaakt op de website van het Parlement. Het Parlement stelt van elke openbare hoorzitting ook een volledig verslag op, dat vervolgens eveneens openbaar wordt gemaakt op de websites van beide instellingen. Vragen met verzoek om schriftelijk antwoord Het Parlement en de ECB streven ernaar de praktijk te handhaven die sinds het begin van de jaren 2000 van kracht is, waarbij de president van de ECB vragen met verzoek om schriftelijk antwoord beantwoordt die door leden van het Parlement zijn ingediend over kwesties die onder de bevoegdheid van de ECB vallen. Het Parlement en de ECB zijn voornemens de schriftelijke antwoorden op deze vragen op hun respectieve websites te publiceren. Ad-hocinteracties met directieleden van de ECB Het Parlement en de ECB streven ernaar dat de president en de andere directieleden van de ECB, op verzoek van het Parlement of op eigen initiatief, blijven deelnemen aan ad-hocgedachtewisselingen voor de commissie ECON om kwesties te bespreken die onder de bevoegdheid van de ECB vallen. Dit houdt onder meer in dat de president en de andere directieleden van de ECB tijdens de gedachtewisseling een verklaring afleggen en vervolgens vragen van leden van het Parlement beantwoorden. Informeel bezoek aan de ECB De ECB is voornemens elk jaar een delegatie van de commissie ECON te verwelkomen voor informele besprekingen met directieleden van de ECB over aangelegenheden die onder de bevoegdheid van de ECB vallen. Adviezen van de ECB Het Parlement en de ECB streven ernaar dat de bevoegde organen van het Parlement de adviezen van de ECB over een voorstel voor een besluit van de Unie naar behoren in overweging kunnen nemen. Daartoe moet het Parlement in voorkomend geval tijdig het advies van de ECB inwinnen. De ECB streeft ernaar haar adviezen binnen drie maanden na de toezending van het voorstel voor een besluit van de Unie uit te brengen of, bij wijze van alternatief, het Parlement te informeren over het tijdschema voor de vaststelling ervan, rekening houdend met het tijdschema van het Parlement voor de werkzaamheden in verband met het voorstel. Het Europees Parlement, – gezien de mededeling van de Commissie van 30 maart 2022, getiteld “EU-strategie voor duurzaam en circulair textiel” ( COM(2022)0141 ), – gezien de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling en de duurzameontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s) van de Verenigde Naties, – gezien de mededeling van de Commissie van 11 maart 2020, getiteld “Een nieuw actieplan voor een circulaire economie – Voor een schoner en concurrerender Europa” ( COM(2020)0098 ) en de resolutie van het Parlement van 10 februari 2021 daarover (1) , – gezien de mededeling van de Commissie van 20 mei 2020, getiteld “EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030 – De natuur terug in ons leven brengen” ( COM(2020)0380 ) en de resolutie van het Parlement van 9 juni 2021 daarover (2) , – gezien de mededeling van de Commissie van 20 mei 2020 getiteld “Een “van boer tot bord”-strategie voor een eerlijk, gezond en milieuvriendelijk voedselsysteem” ( COM(2020)0381 ) en zijn resolutie van 20 oktober 2021 daarover (3) , – gezien de mededeling van de Commissie van 16 januari 2018, getiteld “Een Europese strategie voor kunststoffen in een circulaire economie” ( COM(2018)0028 ) en de resolutie van het Europees Parlement van 13 september 2018 daarover (4) , – gezien de mededeling van de Commissie van 14 oktober 2020 getiteld “Strategie voor duurzame chemische stoffen – Op weg naar een gifvrij milieu” ( COM(2020)0667 ) en de resolutie van het Parlement van 10 juli 2020 daarover (5) , – gezien de mededeling van de Commissie van 5 maart 2020 getiteld “Een Unie van gelijkheid: strategie voor gendergelijkheid 2020-2025” ( COM(2020)0152 ), – gezien Besluit (EU) 2022/591 van het Europees Parlement en de Raad van 6 april 2022 betreffende een algemeen milieuactieprogramma voor de Europese Unie voor de periode tot en met 2030 (6) (“8e milieuactieprogramma”), – gezien Richtlijn 2008/98/EG van het Europees Parlement en de Raad van 19 november 2008 betreffende afvalstoffen en tot intrekking van een aantal richtlijnen (7) (kaderrichtlijn afvalstoffen), – gezien Verordening (EU) nr. 1007/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 27 september 2011 betreffende textielvezelbenamingen en de desbetreffende etikettering en merking van de vezelsamenstelling van textielproducten, en houdende intrekking van Richtlijn 73/44/EEG van de Raad en Richtlijnen 96/73/EG en 2008/121/EG van het Europees Parlement en de Raad (8) , – gezien het voorstel van de Commissie van 30 maart 2022 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de totstandbrenging van een kader voor het vaststellen van vereisten inzake ecologisch ontwerp voor duurzame producten en tot intrekking van Richtlijn 2009/125/EG ( COM(2022)0142 ), – gezien het voorstel van de Commissie van 23 februari 2022 voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake passende zorgvuldigheid in het bedrijfsleven op het gebied van duurzaamheid en tot wijziging van Richtlijn (EU) 2019/1937 ( COM(2022)0071 ), – gezien zijn standpunt in eerste lezing van 17 januari 2023 over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de overbrenging van afvalstoffen en tot wijziging van de Verordeningen (EU) nr. 1257/2013 en (EU) 2020/1056 (9) , – gezien de briefings van het Europees Milieuagentschap (EEA) van november 2019 getiteld “Textiles in Europe’s circular economy” (Textiel in de circulaire economie van Europa), januari 2021 getiteld “A framework for enabling circular business models in Europe” (Een kader voor circulaire bedrijfsmodellen in Europa), van januari 2021 getiteld “Plastic in textiles: towards a circular economy for synthetic textiles in Europe” (Plastics in textiel: naar een circulaire economie voor synthetisch textiel in Europa), van februari 2022, getiteld “Textiles and the environment: the role of design in Europe’s circular economy” (Textiel en het milieu: de rol van ontwerp in de circulaire economie van Europa) en van februari 2022 getiteld “Microplastics from textiles: towards a circular economy for textiles in Europe” (Microplastics uit textiel: naar een circulaire economie voor textiel in Europa”), – gezien het technische verslag van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van juni 2021, getiteld “Circular economy perspective in the EU Textile sector” (Perspectieven voor een circulaire economie in de EU-textielsector”), – gezien het verslag uit 2017 van de afdeling Inclusieve arbeidsmarkten, arbeidsverhoudingen en arbeidsomstandigheden van de Internationale Arbeidsorganisatie, getiteld “Purchasing practices and low wage in global supply chains: Empirical cases from the garment industry” (Aankooppraktijken en lage lonen in mondiale toeleveringsketens: empirische gevallen uit de kledingindustrie), – gezien het verslag uit 2017 van de Ellen MacArthur Foundation, getiteld “A New Textiles Economy: Redesigning fashion’s future” (Een nieuwe economie van textielproducten: de toekomst van de mode anders inrichten), – gezien het verslag van Textile Exchange, getiteld “Preferred Fiber &amp; Materials Market Report 2022” (Verslag 2022 over de markt van voorkeursvezels en -materialen), – gezien het verslag van het Hot or Cool Institute “Unfit, Unfair, Unfashionable: Resizing Fashion for a Fair Consumption Space” (Ongeschikt, oneerlijk, niet modieus: herdimensionering van mode voor een eerlijke consumptieruimte), – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie industrie, onderzoek en energie, de Commissie ontwikkelingssamenwerking, de Commissie interne markt en consumentenbescherming en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid ( A9‑0176/2023 ), A. overwegende dat de textielproductie tussen 2000 en 2015 is verdubbeld (10) en de gebruiksduur van kleding in dezelfde periode met 36 % is afgenomen (11) ; overwegende dat de wereldwijde consumptie van kleding en schoeisel tegen 2030 naar verwachting met 63 % zal toenemen, van de huidige 62 miljoen ton tot 102 miljoen ton; overwegende dat kleding het leeuwendeel van de textielconsumptie in de EU uitmaakt, namelijk 81 % (12) ; overwegende dat de tendens om kledingstukken steeds korter te gebruiken voordat we ze weggooien, de grootste bijdrage levert aan niet-duurzame patronen van overproductie en overmatig gebruik (13) ; overwegende dat de gemiddelde huishoudelijke uitgaven voor kleding tussen 1996 en 2018 zijn gestegen, ondanks een voor inflatie gecorrigeerde daling van de kledingprijzen in de EU met meer dan 30 %; overwegende dat de huidige trends in de textielconsumptie niet kunnen worden gehandhaafd als we streven naar een eerlijke en rechtvaardige transitie naar klimaatneutraliteit; overwegende dat uit recent onderzoek blijkt dat de omvang van de koolstofvoetafdruk van de modeconsumptie varieert naar gelang van het inkomensniveau van de consument (14) ; overwegende dat synthetische en kunstmatige vezels nu al meer dan twee derde (64 %) (15) van de totale wereldwijde vezelproductie vormen; B. overwegende dat uit studies is gebleken dat consumenten het ermee zijn dat merken betrouwbare informatie moeten verstrekken over de milieueffecten van hun producten, en dat veel consumenten bereid zijn hun aankooppatronen voor duurzame opties te veranderen, mits zij over duidelijke en betrouwbare etiketten beschikken (16) , hetgeen kan helpen de vraag naar kwalitatief hoogwaardige kleding die minder schadelijk is voor het milieu en de werknemers, te vergroten; overwegende dat het verstrekken van informatie niet mag leiden tot greenwashing; overwegende dat sectorinitiatieven zoals het gebruik van duurzamere vezels en textiel of ethisch bewuste opties, doorgaans goed zijn voor slechts een klein percentage van het aanbod van een merk, en het resterende deel van de activiteiten ongewijzigd wordt voortgezet; C. overwegende dat wereldwijd jaarlijks 92 miljoen ton (17) textielafval wordt gegenereerd, waarvan het overgrote deel op stortplaatsen terechtkomt; overwegende dat in de EU jaarlijks 5,8 miljoen ton (18) textielproducten wordt weggegooid, hetgeen neerkomt op ongeveer 11 kg (19) per persoon, en kledingstukken doorgaans slechts 7 of 8 keer worden gedragen (20) ; overwegende dat textielafval een van de grootste bestanddelen van stedelijk afval vormt en daarom onderworpen is aan de recyclingdoelstellingen van Richtlijn 2008/98/EG, maar dat er geen specifieke recyclingdoelstellingen voor textiel zijn vastgesteld; overwegende dat minder dan 1 % (21) van alle textiel wereldwijd wordt gerecycled tot nieuwe producten; D. overwegende dat er meerdere sociale problemen bestaan in de textiel- en schoenensector; overwegende dat de waardeketen van textiel en schoeisel steeds meer wordt aangestuurd door kopers, waardoor de fabrikanten onder druk zijn komen te staan om de productiekosten en de omlooptijd tot een minimum te beperken; overwegende dat de omstandigheden van ongelijke marktmacht tussen leveranciers en mondiale afnemers, evenals schadelijke inkooppraktijken, het risico op schendingen van de arbeidsrechten vergroten; overwegende dat met name vrouwen, migranten en informele werknemers kwetsbaar zijn voor negatieve sociale gevolgen; overwegende dat het verbeteren van de sociale duurzaamheid een holistische benadering vereist die de waardeketen bestrijkt; E. overwegende dat 73 % (22) van de in Europa geconsumeerde kleding en huishoudtextiel wordt ingevoerd, wat neerkomt op ongeveer 26 kg (23) textiel per persoon per jaar, en dat 7,4 kg (24) textiel per persoon per jaar in eigen land wordt geproduceerd; overwegende dat de meeste gevolgen van de milieu- en klimaatverandering zich voordoen in productieprocessen stroomopwaarts, vaak in niet-EU-landen waar de bescherming van het milieu en de naleving van arbeids- en mensenrechten naar behoren moeten worden beoordeeld en gewaarborgd; is ingenomen met initiatieven die leiden tot voortdurende verbeteringen op het gebied van arbeidsrechten en fabrieksveiligheid; overwegende dat polyester op basis van fossiele brandstoffen goed is voor ongeveer 50 % (25) van de vezelproductie en dat het gebruik van synthetische vezels door de mode-industrie goed is voor 1,35 % (26) van het wereldwijde olieverbruik, waarvan een groot deel uit Rusland wordt ingevoerd; F. overwegende dat de bestaande systemen voor gescheiden inzameling van textiel in de EU vrijwillig zijn en gericht zijn op het inzamelen van kleding die als herdraagbaar wordt beschouwd; overwegende dat het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek schat dat 50 % tot 75 % (27) van deze gescheiden ingezamelde textielproducten opnieuw wordt gebruikt; overwegende dat een groot deel van de ingezamelde kleding wordt uitgevoerd naar niet-EU-landen zonder infrastructuur voor inzameling; overwegende dat er momenteel geen haalbare businesscase is om alle textielafval in de EU afzonderlijk in te zamelen en te verwerken, hetgeen de noodzaak benadrukt van een collectief systeem en van infrastructuur om de waarde van gebruikt textiel vast te leggen (28) ; G. overwegende dat de Europese textielsector belangrijk is voor de economie van de Unie en een belangrijke rol speelt bij de verwezenlijking van de doelstellingen van de EU voor een circulaire economie, met in 2022 een jaaromzet van 147 miljard EUR (29) , alsmede 58 miljard EUR (30) aan uitvoer en 106 miljard EUR (31) aan invoer, en derhalve een aanzienlijk hefboomeffect heeft om de negatieve sociale en milieueffecten van de textiel- en schoenindustrie aan te pakken; overwegende dat het weefsel van de textielindustrie in de EU voor meer dan 99 % (32) bestaat uit kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s); overwegende dat de textielsector 1,3 miljoen (33) Europese burgers in dienst heeft; overwegende dat deze bedrijfstak uit ongeveer 143 000 (34) Europese ondernemingen bestaat, waarvan 11 % (35) kleine of middelgrote ondernemingen zijn en 88,8 % (36) micro-ondernemingen met minder dan tien werknemers, die vaak hevige concurrentie ondervinden uit landen buiten de EU; overwegende dat coherente wetgeving van cruciaal belang is om te voorkomen dat er een versnipperde markt ontstaat die negatieve gevolgen kan hebben voor de sector, met name voor micro-ondernemingen en kmo’s; H. overwegende dat zeer complexe en gefragmenteerde toeleveringsketens in de kledingsector op mondiaal niveau het werk van markttoezichtautoriteiten, consumentenorganisaties en wederverkopers verder bemoeilijken; overwegende dat de textielsector al zwaar onder druk stond door milieu- en sociale dumping als gevolg van lage productiekosten en milieunormen in derde landen, en overwegende dat dit nog is verergerd door de COVID-19-pandemie, en een aantal gevallen van misbruik waarbij internationale merken en hun leveranciers en werknemers betrokken waren, aan het licht zijn gekomen; I. overwegende dat belanghebbenden uit de sector worden aangemoedigd om in het kader van de transitie van het textielecosysteem de beginselen inzake duurzaamheid, inclusiviteit en esthetiek van het Nieuw Europees Bauhaus-initiatief toe te passen, aangezien een aanpak waarbij creativiteit, kunst en wetenschap gecombineerd worden, kan helpen om positieve effecten te realiseren; J. overwegende dat het, volgens de zesde evaluatie van de Intergouvernementele Werkgroep inzake klimaatverandering (37) , voor de beperking van de opwarming tot ongeveer 1,5 °C nodig is dat de mondiale broeikasgasemissies tegen 2030 met 43 % onder het niveau van 2019 worden verminderd; overwegende dat de productie en consumptie van textiel negatieve gevolgen hebben voor het milieu in termen van broeikasgasemissies, chemische verontreiniging, verlies van biodiversiteit, gebruik van natuurlijke hulpbronnen van water en land, en de hoeveelheid textiel die op stortplaatsen terechtkomt de op drie na grootste ecologische voetafdruk is; K. overwegende dat de transitie naar een welzijnsgerichte economie, en de ontwikkeling van indicatoren voor het meten van de economische, sociale en ecologische vooruitgang “voorbij het bbp”, deel uitmaken van het 8e milieuactieprogramma van de EU; overwegende dat een van de prioritaire doelstellingen van het 8e milieuactieprogramma erin bestaat te streven naar een welzijnsgerichte economie die de planeet meer teruggeeft dan neemt en de transitie naar een niet-toxische circulaire economie te bespoedigen; herinnert eraan dat in het 8e milieuactieprogramma erkend wordt dat het welzijn en de welvaart van de mens afhankelijk zijn van gezonde ecosystemen en dat de materiële en consumptievoetafdrukken van de Unie aanzienlijk moeten worden verkleind; L. overwegende dat naar schatting 16 tot 35 % (38) van de wereldwijde microplastics die in de oceanen terechtkomen, afkomstig zijn van synthetisch textiel, hetgeen inhoudt dat jaarlijks tussen 200 000 en 500 000 ton (39) microplastics in het mondiale mariene milieu terechtkomt; M. overwegende dat gevaarlijke chemische stoffen die worden gebruikt bij de vervaardiging van textiel schadelijk zijn voor zowel het milieu als de mens, en dat 20 % (40) van alle verontreiniging van schoon water wordt veroorzaakt door kleurstoffen en chemische stoffen die door de textielindustrie worden gebruikt; overwegende dat zeer giftige chemische stoffen, zoals per- en polyfluoralkylverbindingen (PFAS), een belangrijke rol blijven spelen bij de productie van textiel; overwegende dat PFAS aanwezig zijn en soms noodzakelijk zijn in textielproducten die een essentieel gebruik vormen, zoals in veiligheidskleding; overwegende dat veel producten, waaronder textielproducten, die aan Europese consumenten worden verkocht, niet voldoen aan EU-wetgeving inzake chemische stoffen, zoals Reach (41) ; overwegende dat de Commissie zich in haar “Strategie voor duurzame chemische stoffen – Op weg naar een gifvrij milieu” ertoe heeft verbonden de aanwezigheid van zorgwekkende stoffen in textielproducten tot een minimum te beperken door de invoering van nieuwe eisen; N. overwegende dat in de textielsector niet-textieldelen van dierlijke oorsprong worden gebruikt, waarbij dieren vaak specifiek voor dit doel worden gefokt, ook in landen waar de wetgeving inzake dierenwelzijn ontoereikend is; O. overwegende dat gendergelijkheid een kernbeginsel is van de EU en verankerd in het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) (42) , het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) en het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (het “Handvest”); overwegende dat doelstelling 5 van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen gendergelijkheid is, doelstelling 8 waardig werk en economische groei en doelstelling 12 verantwoorde consumptie en productie; overwegende dat de Commissie in haar strategie voor gendergelijkheid 2020-2025 zich ertoe verbindt een genderperspectief op te nemen in alle aspecten en niveaus van beleidsvorming, maar dat dit onvoldoende is gebeurd in de textielstrategie; P. overwegende dat ongeveer 80 % van de werknemers in de kledingindustrie wereldwijd vrouwen zijn (43) ; overwegende dat het grootste deel van de laagbetaalde en ongeschoolde arbeid in de textielsector zowel in de Unie (44) als in derde landen wordt verricht door vrouwen, wier lonen aanzienlijk bijdragen aan het gezinsinkomen en de armoedebestrijding (45) ; overwegende dat werknemers in de kledingsector gemiddeld slechts 1-3 % van de uiteindelijke detailhandelsprijs van kleding ontvangen (46) ; overwegende dat lage lonen, in combinatie met een lage of ontbrekende sociale bescherming, vrouwen en kinderen bijzonder kwetsbaar maken voor uitbuiting, schendingen van de mensenrechten, geweld op het werk en seksuele intimidatie, gebrek aan toegang tot gezondheidszorg, genderdiscriminatie, met inbegrip van zwangerschapsdiscriminatie, met weinig tot geen mogelijkheden tot herstel- en verhaal; overwegende dat 189 staten het VN-Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen (CEDAW) hebben ondertekend en geratificeerd, waarin staat dat discriminatie van vrouwen een “schending van de beginselen van gelijkgerechtigdheid en eerbied voor de menselijke waardigheid is”; Q. overwegende dat vrouwen over het algemeen toegang hebben tot een meer beperkt aantal banen en taken, en te maken hebben met horizontale en verticale segregatie; overwegende dat vrouwen ook te lijden hebben onder directe en indirecte genderdiscriminatie als gevolg van de machtsongelijkheid tussen een overwegend vrouwelijke beroepsbevolking en overwegend mannelijke managementstructuren, met een onevenredig aantal mannen in leidinggevende, management- en middenfuncties; R. overwegende dat vrouwen en meisjes meer dan mannen financieel afhankelijk zijn van klimaatgevoelige sectoren en natuurlijke hulpbronnen (47) en bovendien vaak ook nog worden blootgesteld aan genderspecifieke factoren en belemmeringen die hen steeds kwetsbaarder maken voor de gevolgen van de klimaatverandering en rampen; S. overwegende dat mensenrechten, milieu en klimaatverandering nauw met elkaar verbonden zijn; overwegende dat mensenrechten niet kunnen worden genoten zonder een gezond milieu en een gezond klimaat; Strategie van de Unie 1. is ingenomen met de mededeling van de Commissie over een EU-strategie voor duurzaam en circulair textiel en de daarin uiteengezette visie voor 2030; benadrukt dat maatregelen naar aanleiding van de publicatie van de strategie volledig moeten worden afgestemd op de klimaat- en milieudoelstellingen van de Unie, met name de doelstelling om uiterlijk in 2050 klimaatneutraliteit te bewerkstelligen en het verlies aan biodiversiteit een halt toe te roepen en om te buigen alsook te komen tot nulvervuiling voor een niet giftig milieu; 2. benadrukt voorts dat de acties na de publicatie van de strategie volledig in overeenstemming moeten zijn met de internationale verbintenissen van de Unie, waaronder de Overeenkomst van Parijs, het mondiaal biodiversiteitskader Kunming-Montreal en de duurzameontwikkelingsdoelstellingen; 3. onderstreept dat de overgang naar duurzaam en circulair textiel een holistische aanpak vereist die geleidelijk de hele waardeketen van textielproducten bestrijkt; benadrukt dat het belangrijk is te zorgen voor synergieën tussen de textielstrategie en de industriële strategieën van de Unie om de overgang naar duurzame en circulaire bedrijfsmodellen en producten met hoge normen voor de bescherming van de menselijke gezondheid, de mensenrechten en het milieu te waarborgen en tegelijkertijd het concurrentievermogen en de veerkracht van duurzame textielecosystemen te versterken; merkt op dat de textielstrategie bijdraagt aan de groene en digitale transitie; 4. is ingenomen dat textiel is aangemerkt als prioritaire productcategorie voor actie in het kader van het actieplan voor de circulaire economie; verzoekt de Commissie specifieke doelstellingen voor textiel vast te stellen om de naleving van de biodiversiteitsstrategie 2030 te verwezenlijken; 5. dringt erop aan dat het Europees Milieuagentschap (EEA) de rol en de middelen krijgt om te monitoren en te beoordelen of maatregelen in het kader van de textielstrategie toereikend zijn voor de beschreven doelstellingen, met inbegrip van de kwantitatieve doelstellingen, voortgangsindicatoren en de overkoepelende visie voor 2030; is van mening dat de vooruitgang ten minste om de twee jaar aan de hand van deze indicatoren moet worden gemonitord; verzoekt het Europees Milieuagentschap beleidslacunes te beoordelen en keuzes aan te reiken voor verdere beleidsverbeteringen; 6. onderkent dat er dringend op moet worden toegezien dat textielproducten die in de EU in de handel worden gebracht lang meegaan, herbruikbaar, repareerbaar en recyclebaar zijn, voor een groot gedeelte van gerecyclede vezels zijn vervaardigd en geen gevaarlijke stoffen bevatten; onderstreept dat textielproducten moeten worden geproduceerd op een manier die de mensenrechten en sociale rechten, het milieu en het dierenwelzijn eerbiedigt; 7. vreest dat de in de EU-strategie vastgestelde maatregelen niet volstaan om de doelstelling voor 2030 te halen en verzoekt de Commissie te garanderen dat alle nodige maatregelen worden genomen, met inbegrip van aanvullende wetgevende en niet-wetgevende maatregelen bij de in de strategie vastgestelde maatregelen, om de in de textielstrategie uitgedrukte visie voor 2030 te verwezenlijken; onderstreept dat in de vastgestelde maatregelen prioriteit moet worden gegeven aan afvalpreventie in overeenstemming met de afvalhiërarchie; 8. wijst derhalve op het belang om te zorgen voor samenhang en het toepassingsgebied van alle wetgevingsteksten die in het kader van de strategie zullen worden vastgesteld, duidelijk te definiëren, teneinde rechtszekerheid en voorspelbaarheid op de interne markt te waarborgen; 9. verzoekt de Commissie en de lidstaten maatregelen te nemen om een einde te maken aan fast fashion aangezien de huidige productie- en consumptieniveaus niet duurzaam zijn; verzoekt de Commissie om in samenwerking met de lidstaten en in overleg met onderzoekers, het maatschappelijk middenveld en belanghebbenden uit de sector tot een duidelijke definitie te komen van fast fashion, die gebaseerd is op grote hoeveelheden kleding van lagere kwaliteit tegen lage prijzen; juicht het toe dat in de textielstrategie bedrijven worden aangemoedigd om het aantal collecties per jaar te verminderen; benadrukt met name de noodzaak van maatregelen om het wereldwijde gebruik van primaire grondstoffen en de overproductie van textiel terug te dringen; 10. onderstreept dat er een paradigmaverschuiving nodig is in de mode-industrie om een einde te maken aan overproductie en ervoor te zorgen dat fast fashion uit de mode raakt; moedigt de productie en consumptie van duurzame “slow fashion” aan; is van mening dat de textielstrategie en de beoogde maatregelen de overproductie en overconsumptie beter moeten aanpakken; 11. herhaalt dat de groei in de textielsector volledig moet worden losgekoppeld van het gebruik van hulpbronnen en verzoekt de Commissie bindende EU-doelstellingen voor 2030 voor te stellen om de materiële en de consumptievoetafdruk van de EU aanzienlijk te verminderen en deze uiterlijk in 2050 in overeenstemming te brengen met de grenzen van de planeet, met gebruikmaking van de indicatoren die zijn vastgesteld als onderdeel van het bijgewerkte toezichtskader; verzoekt de Commissie onverwijld alomvattende, wetenschappelijk onderbouwde doelstellingen voor de textielsector voor te stellen om de overgang van de sector naar circulariteit te meten, ook wat betreft het gebruik van grondstoffen; verzoekt nogmaals om de vaststelling van EU-doelstellingen door middel van een retrospectieve benadering, om zo te zorgen dat beleidsdoelstellingen aan de basis staan van een geloofwaardig traject om uiterlijk in 2050 een koolstofneutrale, ecologisch duurzame, gifvrije en volledig circulaire economie tot stand te brengen, rekening houdend met de grenzen van de planeet; 12. benadrukt dat consumenten moeten worden geholpen om af te stappen van fast fashion en het hoge consumptieniveau van kleding en om geïnformeerde, verantwoorde en duurzame keuzes te maken bij het aanschaffen van textielproducten; onderstreept dat de toename van de duurzaamheid van textiel, zoals verbetering van de degelijkheid daarvan een aanzienlijk effect heeft op het milieu en klanten tegelijkertijd mogelijkheden biedt om op kosten te besparen; benadrukt dat hoogwaardige, degelijke en duurzame kleding en schoeisel betaalbaar moeten zijn; verzoekt de Commissie en de lidstaten maatregelen te nemen om een einde te maken aan agressieve en onjuiste reclame; verzoekt de Commissie en de lidstaten voorts om in samenwerking met onderzoekers, het maatschappelijk middenveld en belanghebbenden uit de sector bewustmakingsprogramma’s te ontwikkelen en uit te voeren over duurzame consumptie en het klimaat, de milieu-, gezondheids- en sociale effecten van de textiel- en kledingindustrie; is van mening dat bij de campagnes en programma’s gebruik moet worden gemaakt van actueel onderzoek naar consumentengedrag; 13. benadrukt dat er meer inzicht moet komen in de impact van onlinemarktplaatsen en socialemediaplatforms bij het stimuleren van textielconsumptie en hun gebruik van praktijken als gerichte reclame en het creëren van stimulansen met koop-nu-betaal-later-opties, gratis verzending en retourzendingen, en kwantumkortingen; verzoekt de Commissie beleidsopties te beoordelen om dergelijke praktijken te verminderen en consumenten in staat te stellen hun blootstelling aan deze vorm van reclame te beperken; benadrukt dat consumenten moeten worden gestimuleerd om duurzaam te consumeren; 14. wijst erop dat de invoer van niet-conforme producten die via onlinemarktplaatsen worden verkocht wijdverbreid is, en verzoekt de Commissie en de lidstaten erop toe te zien dat de door die dienstverleners verkochte textielproducten in overeenstemming zijn met de EU-wetgeving; dringt erop aan dat onlinemarktplaatsen worden opgenomen in definities van de soorten marktdeelnemers waartegen markttoezichtautoriteiten kunnen optreden; 15. dringt er bij de Commissie op aan te zorgen voor een duidelijk kader voor de kwestie van aansprakelijkheid in EU-wetgeving en ervoor te zorgen dat onlineplatforms en digitale diensten de invoer van niet-conforme textielproducten in de interne markt niet faciliteren; Milieu en klimaateffecten 16. vindt het verontrustend dat textielproducten, als het gaat om consumptie, gedurende hun levenscyclus gemiddeld de op drie na grootste negatieve impact hebben op het klimaat en het milieu, na voedsel, huisvesting en mobiliteit (48) ; wijst erop dat de textielsector in 2020 verantwoordelijk was voor de op twee na grootste impact op het water- en landgebruik en de op vier na grootste impact op het gebruik van grondstoffen en de uitstoot van broeikasgassen (49) ; 17. benadrukt dat het effect van de productie- en natte bewerkingsfasen, die verantwoordelijk zijn voor 60 % (50) van het klimaateffect, moet worden verminderd; 18. herinnert eraan dat circulariteit moet worden bevorderd en dat er een levenscyclusbenadering moet worden toegepast waarbij rekening wordt gehouden met de gehele waardeketen, en tegelijkertijd gezorgd wordt voor de productie en het gebruik van textiel dat duurzamer en energie-efficiënter is en beter kan worden hergebruikt, hersteld en gerecycled; 19. verzoekt de Commissie verdere wetgeving voor te stellen om de sector geleidelijk volledig koolstofvrij te maken, te beginnen met volledige transparantie over de emissies van de categorieën 1 en 2 en, in voorkomend geval, meer transparantie over de emissies van categorie 3, in de toeleverings- en waardeketens van textiel, en uiterlijk in 2025 ambitieuze wetenschappelijk onderbouwde doelstellingen vast te stellen voor de vermindering van broeikasgasemissies in de textielsector, die betrekking hebben op de gehele levenscyclus ervan, met inbegrip van de emissies van de bewerkte grondstoffen, in overeenstemming met de doelstelling van de Overeenkomst van Parijs om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 °C boven de pre-industriële temperaturen, waarin billijkheid en het beginsel van gemeenschappelijke maar gedifferentieerde verantwoordelijkheden en respectieve capaciteiten tot uiting komen; herinnert eraan dat ongeveer 70 % van de emissies in verband met het textielconsumptie van de Unie buiten de EU plaatsvindt (51) ; dringt aan op robuustere informatie en publicaties over gevolgen voor het klimaat en milieu, evenals voor de biodiversiteit; 20. is ingenomen met het feit dat het referentiedocument voor de beste beschikbare technieken (BREF) voor de textielindustrie momenteel wordt herzien; wijst erop dat bij deze herziening ten volle rekening moet worden gehouden met de beste beschikbare gegevens en moet bijdragen tot het bereiken van een hoog milieuprestatieniveau; 21. verzoekt de Commissie, de EDEO en de lidstaten passende steun te verlenen aan derde landen om de toeleveringsketens van textiel koolstofvrij te maken; 22. verzoekt de Commissie sectorspecifieke klimaatdialogen en -partnerschappen met belanghebbenden in de textielsector te faciliteren om het opstellen van vrijwillige routekaarten aan te moedigen, in overeenstemming met de Europese klimaatwet (Verordening (EU) 2021/1119 (52) ); 23. uit zijn bezorgdheid over het waterverbruik in de textielsector en de vervuiling die wordt veroorzaakt door het verven van textiel; herinnert eraan dat 20 % van de mondiale waterverontreiniging afkomstig is van het verven en afwerken van textielproducten (53) ; verzoekt de Commissie ambitieuze wetenschappelijk onderbouwde en bindende streefdoelen te formuleren voor de geleidelijke vermindering van het waterverbruik in de textielindustrie; dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan de ontwikkeling van processen die minder energie- en waterintensief zijn en in het kader waarvan minder schadelijke stoffen worden gebruikt en in het milieu terechtkomen, te bevorderen; wijst op het belang van onderzoek en innovatie, met name wat betreft nieuwe vormen van duurzame recycleerbare vezels die minder water nodig hebben, alsook wat betreft de ontwikkeling van alternatieven voor het conventionele gebruik van chemicaliën, het hergebruik van water door de ontwikkeling van technologieën voor de behandeling van afvalwater, en de vermindering van het energie- en waterverbruik in het productieproces; verzoekt de Commissie het watergebruik en de door verven en afwerken veroorzaakte verontreiniging aan te pakken in het kader van de verordening inzake ecologisch ontwerp; 24. herinnert eraan dat er jaarlijks meer dan 200 miljoen bomen worden gekapt en verwerkt tot celluloseweefsels zoals viscose en rayon, en dat tot 30 % van alle viscose en rayon die in de mode-industrie worden gebruikt, afkomstig is uit bedreigde bossen en oerbossen die ooit onderdak boden aan inheemse planten en dieren (54) ; herinnert er voorts aan dat de grond die in Brazilië wordt vrijgemaakt voor het fokken van vee, dat vervolgens wordt geslacht voor voedsel- en modedoeleinden, goed is voor 80 % van de ontbossing in het Amazonegebied (55) ; benadrukt dat de nieuwe EU-verordening inzake ontbossingsvrije producten ook betrekking zal hebben op leder; 25. is verheugd dat de strategie een verband legt tussen fast fashion en het gebruik van synthetische vezels op basis van fossiele brandstoffen, wat op zijn beurt grote gevolgen heeft voor verontreiniging door microplastics en nanoplastics; wijst erop dat er vanwege microplastics voor het klimaat schadelijke stoffen zoals methaan en ethyleen in het milieu vrijkomen met alle schadelijke gevolgen voor de klimaatverandering van dien en dat microplastics de veerkracht van de oceanen en het milieu in het algemeen ondermijnen; 26. wijst erop dat microplastics en nanoplastics ook gevolgen kunnen hebben voor de menselijke gezondheid; vestigt de aandacht op de blootstelling aan hormoonontregelende chemische stoffen als gevolg van microplastics; 27. onderstreept dat verder onderzoek moet worden verricht naar en gegevens moeten worden verzameld over de wijze waarop microvezels, microplastics en nanoplastics uit de textielindustrie van invloed zijn op het milieu, het klimaat en de menselijke gezondheid; 28. verzoekt de Commissie het initiatief voor de vermindering van onopzettelijk vrijgekomen microplastics dat vertraging heeft opgelopen, spoedig te presenteren; benadrukt dat het belangrijk is het probleem aan de bron aan te pakken en de gehele levenscyclus te bestrijken; dringt aan op de vaststelling van duidelijke streefdoelen en maatregelen in het komende voorstel, teneinde het vrijkomen van micro- en nanoplastics en microvezels in het milieu te voorkomen, ongeacht of die stoffen met opzet worden geloosd of onopzettelijk vrijkomen; is van mening dat bij eisen inzake ecologisch ontwerp de voorkeur moet worden gegeven aan weefsels die op basis van de huidige wetenschappelijke kennis naar verwachting minder microplastics vrijgeven; 29. wijst erop dat verontreiniging door micro- en nanoplastics vaak wordt veroorzaakt door het verven en wassen van synthetisch textiel, aangezien daarbij synthetische microvezels in het afvalwater terechtkomen; wijst er in dat verband op dat de meeste microplastics uit textiel in de eerste vijf tot tien wasbeurten vrijkomen, waardoor het verband tussen fast fashion en verontreiniging door microplastics alleen maar duidelijker wordt (56) ; benadrukt dat er maatregelen nodig zijn om de hoeveelheid microplastics die vrijkomen bij industriële natte bewerking en wassen en drogen door de industrie en consumenten te verminderen; 30. verzoekt de Commissie en de lidstaten onderzoek te ondersteunen naar het effect van vrijgekomen micro- en nanoplastics en vrijgekomen microvezels in het algemeen, waaronder nieuwe technieken die moeten voorkomen dat microvezels en -plastics in de verschillende stadia van de gebruikscyclus vrijkomen; 31. vindt het belangrijk dat er niet-toxische materiaalcycli worden ontwikkeld om de overstap naar een circulaire en klimaatneutrale economie te maken; herhaalt zijn oproep om de lacunes in het huidige rechtskader voor chemische stoffen te dichten, waarbij prioriteit wordt gegeven aan producten waarmee consumenten in nauw en veelvuldig contact komen, zoals textiel; betreurt het feit dat gevaarlijke chemische stoffen op grote schaal worden gebruikt in verschillende textielproductieprocessen die ernstige gevolgen hebben voor het milieu en werknemers en in kleding en huishoudtextiel kunnen achterblijven, wat gevolgen kan hebben voor de consumenten; is van mening dat elk gebruik van schadelijke chemische stoffen moet worden voorkomen of zodanig moet worden verminderd dat deze niet meer schadelijk zijn voor de volksgezondheid en het milieu; herhaalt dat preventie, in overeenstemming met de afvalhiërarchie zoals gedefinieerd in de kaderrichtlijn afvalstoffen, prioriteit krijgt boven recycling en dat recycling bijgevolg niet mag dienen als rechtvaardiging om uitgefaseerde gevaarlijke stoffen verder te gebruiken; benadrukt dat textiel inherent veilig, duurzaam en circulair moet zijn; 32. betreurt de trage uitvoering van de strategie voor duurzame chemische stoffen en verwacht met name dat de Reach-verordening wordt herzien; verzoekt de Commissie het voorstel zonder verdere vertraging goed te keuren en zich aan haar toezegging te houden om zorgwekkende stoffen in textielproducten op de EU-markt zoveel mogelijk te vervangen of de aanwezigheid ervan in ieder geval tot een minimum te beperken; wijst erop dat de Reach-verordening meer in overeenstemming moet worden gebracht met de beginselen van de circulaire economie wat betreft de specifieke kenmerken van de textielsector, met name om het gebruik van gevaarlijke chemische stoffen geleidelijk af te schaffen, informatie bekend te maken over de chemische stoffen die in eindproducten worden gebruikt en traceerbaarheid te waarborgen; benadrukt dat de geleidelijke afschaffing van gevaarlijke chemische stoffen een impuls zou geven aan de markten voor secundaire grondstoffen; 33. uit zijn bezorgdheid over het feit dat ongeveer zestig chemische stoffen in textielproducten die in de EU in de handel worden gebracht, worden beschouwd als kankerverwekkend, mutageen of giftig voor de voortplanting; wijst op het belang van aanhoudend onderzoek naar de chemische stoffen die in textiel worden gebruikt, met inbegrip van de gevolgen ervan voor de recyclebaarheid van textiel; herinnert eraan dat de Commissie in de strategie voor duurzame chemische stoffen heeft toegezegd ervoor te zorgen dat consumentenartikelen geen chemische stoffen bevatten die kanker of genmutaties veroorzaken, het voortplantings- of hormoonstelsel beïnvloeden of persistent en bioaccumulerend zijn; dringt er bij de Commissie op aan deze toezegging onverwijld na te komen, onder meer door de nodige wetgevingsmaatregelen vast te stellen; wijst erop dat blootstelling aan hormoonontregelende stoffen diverse schadelijke gevolgen voor de gezondheid kan hebben doordat deze verschillende organen en systemen in het menselijk lichaam beïnvloeden en andere door hormonen geregelde stofwisselingsprocessen kunnen onderbreken, en dat er desondanks geen specifiek kader voor hormoonontregelende stoffen in de textielsector is; 34. wijst erop dat PFAS in het milieu zeer persistent zijn gebleken en dat zowel de productie als het gebruik ervan tot ernstige verontreiniging van bodem, water en voedsel heeft geleid; wijst erop dat PFAS op grote schaal worden gebruikt in de textielindustrie; dringt daarom aan op een striktere regulering van PFAS in textiel; Inherent circulair 35. is ingenomen met het voorstel voor een verordening inzake ecologisch ontwerp voor duurzame producten; is ingenomen met de beoordeling van de Commissie dat textiel en schoeisel een prioritaire groep producten is die in het kader van de verordening ecologisch ontwerp kan worden gereguleerd; benadrukt dat eisen inzake ecologisch ontwerp voor al het textiel en schoeisel met voorrang moeten worden aangenomen; 36. benadrukt dat de eisen inzake ecologisch ontwerp betrekking moeten hebben op de hele textielsector en alle productparameters; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat afwegingen tussen verschillende productaspecten worden geanalyseerd; beklemtoont dat eisen inzake ecologisch ontwerp een doeltreffende manier moeten vormen om overproductie en overconsumptie van textiel, de materiële voetafdruk en de aanwezigheid van zorgwekkende stoffen aan te pakken; 37. benadrukt dat de eisen inzake ecologisch ontwerp voor textiel moeten worden vastgesteld in overeenstemming met de doelstellingen van de Unie op het gebied van klimaat (met name de doelstelling om uiterlijk in 2050 klimaatneutraal te zijn), milieu (met inbegrip van biodiversiteit, hulpbronnenefficiëntie en -voorzieningszekerheid), niet-giftigheid, energie-efficiëntie en andere verwante doelstellingen, wetgeving en internationale toezeggingen van de Unie, en dat ze de milieu-, materiële en consumptievoetafdruk moeten verminderen, zodat de textielproductie binnen de grenzen blijft van wat de planeet aankan, zoals bepaald in het achtste milieuactieprogramma; 38. verzoekt de Commissie snel algemene eisen inzake ecologisch ontwerp voor textiel en schoeisel aan te nemen en zich pas later bezig te houden met productspecifieke eisen voor verschillende textielproducten; 39. roept de Commissie en de lidstaten op om marktdeelnemers voldoende tijd te geven om zich aan de nieuwe eisen inzake ecologisch ontwerp aan te passen, en daarbij met name rekening te houden met de behoeften van micro-ondernemingen en kmo’s. 40. is van mening dat het gebruik van nieuwe textielproducten, zoals kleding, afhangt van tal van factoren, zoals de beschikbaarheid van de producten en de prijsstelling ervan, en niet alleen van de noodzaak om een product te vervangen dat niet langer functioneel is; dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan ervoor te zorgen dat er in het beleidskader voor textiel wordt uitgegaan van een holistische benadering van duurzaamheid, met inbegrip van de fysieke en emotionele duurzaamheid van textielproducten die in de handel worden gebracht, waarin het kledingontwerp wordt beschreven dat rekening houdt met relevantie en aantrekkingskracht voor de consument op lange termijn, aangezien kleding een culturele waarde vormt; 41. moedigt de Commissie en de lidstaten aan onderzoek te ondersteunen naar hoe emotionele duurzaamheid doeltreffend kan worden gemeten en in acht kan worden genomen bij beleidsreacties; 42. benadrukt dat de Commissie en de lidstaten bedrijfsmodellen en andere maatregelen moeten bevorderen die helpen de levensduur en dus het gebruik van textielproducten te verlengen, en de hergebruik- en reparatiesector moeten stimuleren als alternatief voor de aankoop van nieuwe producten; 43. verzoekt de lidstaten te bekijken of ze stimulansen kunnen invoeren voor duurzame consumptie, zoals btw-verlagingen voor tweedehandsproducten en reparaties; 44. is van mening dat overheidsinstanties de ontwikkeling van duurzamer textiel en circulaire bedrijfsmodellen moeten stimuleren en ernaar moeten streven de milieueffecten van textiel te verminderen bij overheidsaankopen; pleit voor de bredere en doeltreffendere toepassing van sociaal verantwoorde en duurzame criteria voor overheidsopdrachten voor textiel om versnippering van de markt te voorkomen; spoort sociale ondernemingen ertoe aan deel te nemen aan openbare aanbestedingen; 45. is van mening dat kleding, schoenen, accessoires en artikelen voor woninginrichting diervriendelijk moeten zijn; betreurt het dat er in de textielstrategie weinig aandacht wordt besteed aan dierenwelzijn; is verheugd over de innovatie van sommige industrietakken, zoals duurzame alternatieven; is van mening dat meer steun moet worden verleend aan aanverwant onderzoek en ontwikkeling; 46. verzoekt de Commissie maatregelen voor te stellen inzake het welzijn en de bescherming van dieren in de textielindustrie en -sector, en daarbij met name een einde te maken aan schadelijke praktijken en de illegale handel in wilde dieren, en de transparantie en het bewustzijn over het gebruik van dieren tijdens de productie en het testen van textiel te vergroten, ook in derde landen; 47. beklemtoont dat de Commissie en de lidstaten onderzoek en innovatie moeten bevorderen en beleidsmaatregelen moeten ontwikkelen waarmee nieuwe duurzame circulaire bedrijfsmodellen voor de textielindustrie worden gestimuleerd, zoals hergebruik, verhuur, productie op aanvraag en technologische innovaties, en waarmee de ecologische en sociale impact van de sector kan worden verminderd, informatie kan worden verstrekt en de gezondheid van de consumenten kan worden verbeterd; onderstreept dat onderzoek en innovatie van essentieel belang zijn om het concurrentievermogen van de textielindustrie van de EU te versterken; pleit voor onderzoek naar en ontwikkeling van kunstvezels, met inbegrip van “waste-to-fibre”- en “fibre-to-fibre”-recycling en het opwerken van synthetisch afval in de textielindustrie; 48. verzoekt de Commissie en de lidstaten de creatie van duurzame bedrijfsmodellen te vergemakkelijken en het concurrentievermogen van de sector te bevorderen; 49. benadrukt dat niet alleen producten en materialen, maar ook bedrijfsmodellen en de bredere infrastructuur zodanig moeten worden ontworpen dat het, in overeenstemming met de afvalhiërarchie, gemakkelijker wordt om afval te voorkomen, het voor te bereiden voor hergebruik of op hoogwaardige wijze te recyclen; is van mening dat duurzame circulaire bedrijfsmodellen de norm moeten worden; dringt erop aan maatstaven en benchmarks vast te stellen waarmee de milieuprestaties van circulaire bedrijfsmodellen worden aangetoond, met beleidsstimulansen die verband houden met deze aangetoonde effecten; 50. wijst erop dat recycling, weliswaar na het volgen van de afvalhiërarchie, belangrijk is voor de circulaire economie als bron van grondstoffen voor de textielproductie in Europa; onderstreept dat de zuiverheid van de gerecyclede stoffen bepalend is voor de vraag in hoeverre recyclage doeltreffend en rendabel is, en dat het de recyclebaarheid van textiel in Europa ten goede zou komen als producten minder vaak uit combinaties van verschillende materialen zouden bestaan; vindt het belangrijk dat er een competitieve Europese secundaire markt voor grondstoffen tot stand wordt gebracht; 51. dringt aan op regelingen voor uitgebreide producentenverantwoordelijkheid en andere maatregelen ter stimulering van onderzoek, innovatie, investeringen en de opschaling van infrastructuur voor het inzamelen, het sorteren van samenstellingen, voorbereiding voor hergebruik en hoogwaardige oplossingen voor “fibre-to-fibre”-recycling waarmee de scheiding en recycling van gemengde materialen en de decontaminatie van de afvalstroom mogelijk worden; 52. spoort de lidstaten, regio’s en beheersautoriteiten aan om gebruik te maken van de Europese structuurfondsen en de herstel- en veerkrachtfaciliteit met als doel het potentieel van de Europese textielindustrie op het gebied van innovatieve oplossingen te ontsluiten om de sector verder te digitaliseren en koolstof vrij te maken; dringt erop aan hubs voor de circulaire economie te ontwikkelen waarin innovatieve onderzoekscentra en voorzieningen voor de inzameling, sortering en recycling van textiel worden samengebracht, zodat waarde kan worden gecreëerd uit afval en nieuwe banen kunnen worden geschapen in de textielproductie; pleit voor de oprichting van een netwerk van regionale en nationale duurzaamheids- en innovatiehubs voor de textielindustrie, om bedrijven, met name kmo’s, te helpen met de dubbele groene en digitale transitie; 53. wijst erop dat er verschillende mogelijkheden voor EU-financiering bestaan, zoals via cluster 2 van Horizon Europa of de Europese Innovatieraad; wijst erop dat in de EU-onderzoeks- en innovatieagenda aandacht moet worden besteed aan de volledige waardeketen van circulariteit in het textielecosysteem; pleit in dat verband voor een specifiek gezamenlijk geprogrammeerd partnerschap op EU-niveau ter bevordering van het concurrentievermogen van de Europese Unie op het gebied van innovatief en duurzaam textiel; is van mening dat de toekomstige werkprogramma’s van Horizon Europa afgestemd moeten worden op de doelstellingen inzake circulariteit en duurzaamheid zoals neergelegd in de EU-strategie voor textiel en de overeenkomstige EU-agenda voor onderzoek en innovatie voor de textielindustrie; onderstreept de rol van de kennis- en innovatiegemeenschappen van het Europees Instituut voor innovatie en technologie inzake cultuur en creativiteit en inzake productie; verzoekt de Commissie om in de Europese Innovatieraad (EIC) een programmabeheerder te benoemen voor innovatieve, slimme en duurzame textielproducten en op dit gebied EIC-“accelerator challenges” te initiëren; 54. wijst op het belang van sectorspecifieke dialogen om de textielindustrie meer te betrekken bij de transitie naar een circulaire en klimaatneutrale economie; kijkt uit naar de invoering van transitietrajecten als een belangrijke bouwsteen voor de textielsector in Europa; 55. verzoekt de Commissie om, in samenwerking met belanghebbenden uit de sector en onderzoeksinstellingen, een levenscyclusbeoordelingsmethode voor de textielindustrie te ontwikkelen zodat textielproducten op een eerlijke manier kunnen worden vergeleken; wijst erop dat de levenscyclusbeoordeling als beginsel van cruciaal belang is om onbedoelde milieueffecten te voorkomen en de uitvinding van nieuwe grondstoffen die een aantoonbaar geringer effect op het milieu hebben, te stimuleren; benadrukt dat een Europese norm voor levenscyclusbeoordelingen en betere gegevensinfrastructuren in toeleveringsketens nodig zijn om dit mogelijk te maken; 56. beklemtoont dat een samenhangend en consistent rechtskader belangrijk is voor de industrie; benadrukt de specifieke rol van pioniers, micro-ondernemingen, kleine en middelgrote ondernemingen en startende ondernemingen in de transitie naar een circulaire en klimaatneutrale economie; wijst erop dat kmo’s in de textielindustrie moeten worden geholpen om af te stappen van lineaire bedrijfsmodellen en niet-duurzame praktijken met betrekking tot het klimaat, het milieu, en gezondheids- en sociale kwesties, onder meer met richtlijnen om de toegang tot de beschikbare middelen te vergemakkelijken en administratieve procedures beter na te leven; benadrukt dat opleidingskansen voor kmo’s belangrijk zijn; wijst op de mogelijkheden die aangeboden worden door het “Enterprise Europe Network” en de Europese digitale-innovatiehub; Textielafval en uitgebreide producentenverantwoordelijkheid 57. is van mening dat textielproducenten uitgebreide producentenverantwoordelijkheid moeten hebben voor textiel dat zij op het grondgebied van een lidstaat voor het eerst op de markt aanbieden; is ingenomen met het voornemen van de Commissie om geharmoniseerde EU-regels inzake uitgebreide producentenverantwoordelijkheid voor textiel vast te stellen, met ecogemoduleerde heffingen als onderdeel van de herziening van de kaderrichtlijn afvalstoffen; roept de Commissie op ervoor te zorgen dat een aanzienlijk deel van de bijdragen aan regelingen voor uitgebreide producentenverantwoordelijkheid zal worden gebruikt voor afvalpreventie en voorbereiding voor hergebruik, met inachtneming van de afvalhiërarchie; 58. benadrukt dat uitgebreide producentenverantwoordelijkheid ten minste moet voldoen aan de eisen van de artikelen 8 en 8 bis van Richtlijn 2008/98/EG, en dat zij daarnaast alle andere relevante kosten die typisch voor de textielsector zijn, moet omvatten; benadrukt dat er samenhang moet zijn tussen de ecomodulatie van heffingen en de toekomstige gedelegeerde handelingen inzake textiel die in het kader van de verordening ecologisch ontwerp worden aangenomen, en dat daarbij de eisen inzake ecologisch ontwerp als grondslag moeten worden gebruikt en heffingen inzake uitgebreide producentenverantwoordelijkheid bedrijven kunnen aanmoedigen een stap verder te gaan; 59. verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat ook onlinemarktplaatsen onder de regels inzake uitgebreide producentenverantwoordelijkheid vallen; vindt het belangrijk dat de regeling voor uitgebreide producentenverantwoordelijkheid de activiteiten van sociale ondernemingen bevordert die actief zijn op het gebied van het beheer van gebruikt textiel; 60. benadrukt de noodzaak van het milieuhygiënisch verantwoord beheer van ingezameld textiel; herinnert eraan dat de gescheiden inzameling van textiel vanaf 1 januari 2025 verplicht zal zijn; spoort de Commissie aan om de lidstaten die reeds een systeem voor gescheiden inzameling hanteren, te monitoren, om makkelijker goede praktijken uit te wisselen en de uitvoering te verbeteren; 61. onderstreept dat er bij de herziening van de kaderrichtlijn afvalstoffen specifieke afzonderlijke doelstellingen moeten worden ingevoerd inzake de preventie van textielafval, de inzameling en het hergebruik van textiel, voorbereiding voor hergebruik, gesloten “fibre-to-fibre”-kringlooprecycling en de geleidelijke afschaffing van het storten van textiel; wijst erop dat betrouwbare gegevens en benchmarks nodig zijn om de doelstellingen te monitoren; onderstreept tevens dat het belangrijk is geharmoniseerde eindeafvalcriteria voor textiel vast te stellen; 62. benadrukt dat moet worden geïnvesteerd in inzamelingsinfrastructuur en hoogwaardige sorteer- en recyclingfaciliteiten, zodat deze vanaf 2025 textielafval kunnen behandelen; wijst op de voordelen van de opschaling van geautomatiseerde sorteerinfrastructuur voor textiel na consumptie, die een hoge mate van precisie en efficiëntie kan opleveren; 63. vindt het belangrijk ondernemingen van de sociale economie die textiel inzamelen en hergebruiken, te bevorderen als partner om de verplichtingen en doelstellingen inzake inzameling en afvalbeheer te halen; 64. verzoekt de Commissie en de lidstaten concrete maatregelen te stimuleren om het bewustzijn te vergroten en tot hogere percentages gescheiden textielinzameling te komen, onder meer door middel van economische stimulansen; 65. is het met de Commissie eens dat de productie van kleding uit gerecyclede flessen niet in overeenstemming is met het circulaire model voor petflessen; is van mening dat er geen misleidende beweringen mogen worden gedaan over het gehalte aan gerecycled materiaal in kleding op basis van pet, en dat hier rekening mee moet worden gehouden bij, onder meer, de herziening van de EU-milieukeurcriteria; 66. betreurt het dat ongeveer 20 % van de textielvezels afval wordt alvorens het textiel de eindconsument bereikt; is van mening dat er grote onzekerheid bestaat over de totale hoeveelheid afgedankte vezels in de preconsumptiefase; verzoekt de Commissie verplichte rapportage-eisen voor preconsumptie-afval in te voeren; 67. beklemtoont dat het belangrijk is de verordening inzake de overbrenging van afvalstoffen te herzien met als doel meer inspanningen te leveren om illegale overbrengingen van afvalstoffen naar derde landen tegen te gaan; benadrukt dat er criteria moeten worden ingevoerd om gebruikte goederen en afval van elkaar te onderscheiden; merkt op dat deze maatregelen van bijzonder belang zullen zijn voor textielafval; maakt zich zorgen over het feit dat textielafval nog steeds bedrieglijk wordt geëtiketteerd als tweedehandsproduct (57) ; wijst op het nabijheidsbeginsel, zoals vastgelegd in de kaderrichtlijn afvalstoffen, en merkt tegelijk op dat de overbrenging van afvalstoffen tussen de EU-lidstaten onderling belangrijk kan zijn om afvalrecycling te bevorderen en zo de circulaire economie met secundaire grondstoffen te voeden; 68. herhaalt zijn standpunt dat de uitvoer van afvalstoffen naar derde landen alleen mag worden toegestaan wanneer de ontvangende landen deze beheren op grond van volksgezondheids- en milieubeschermingsnormen die geacht worden gelijkwaardig te zijn aan die van de EU, met inbegrip van de naleving van internationale arbeidsrechtenverdragen, en dat alle ontvangende faciliteiten moeten worden gecontroleerd op milieuhygiënisch verantwoord beheer voorafgaand aan de uitvoer; 69. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan ervoor te zorgen dat de waarschijnlijke toename van ingezameld textielafval na de invoering van gescheiden inzameling in 2025 niet leidt tot een toename van de verbranding of storting van dergelijk textiel in derde landen; verzoekt de Commissie te verduidelijken dat “voorbereid zijn op een specificering van gebruikte kleding en ander gebruikt textiel” ook voorsorteren omvat; Transparantie en traceerbaarheid 70. verwelkomt het initiatief om consumenten een grotere rol te geven bij de groene transitie en de daaruit voortvloeiende EU-regels die ervoor moeten zorgen dat consumenten in het verkooppunt informatie krijgen over een commerciële duurzaamheidsgarantie voor textielproducten, alsook relevante informatie over de repareerbaarheid, het beheer aan het einde van de levensduur en het productiejaar van het product; 71. uit zijn bezorgdheid over de wijdverbreide greenwashingpraktijken; wijst erop dat 53 % van de groene claims vage, misleidende of ongegronde informatie bevat en dat 40 % van de claims niet wordt gestaafd; verwelkomt het voorstel van de Commissie om consumenten een grotere rol te geven bij de groene transitie en het voorstel voor een richtlijn inzake groene claims; benadrukt dat er duidelijke regels moeten worden vastgesteld om een einde te maken aan greenwashingpraktijken en om mensen bewust te maken van de gevolgen van snelle mode en consumentengedrag voor het milieu; 72. verzoekt de Commissie de EU-milieukeur voor textiel te herzien en te versterken om de meest duurzame textielproducten te kunnen identificeren; 73. is verheugd dat er regels worden ontwikkeld voor de milieuvoetafdruk van de productcategorie kleding en schoeisel; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat deze methoden alle relevante milieueffecten bestrijken; uit zijn bezorgdheid over de milieueffectfactoren, zoals de uitstoot van micro- en nanoplastic en verlies aan biodiversiteit, die momenteel ontbreken; benadrukt dat zowel de industrie als niet-industriële organisaties bij de ontwikkeling van dergelijke regels moeten worden betrokken en dat de transparantie en toegankelijkheid van de gegevens moeten worden gewaarborgd; 74. is verheugd dat in het voorstel inzake ecologisch ontwerp een digitaal productpaspoort (DPP) wordt ingevoerd, dat, als onderdeel van een samenhangend kader met de wetgeving inzake passende zorgvuldigheid in het bedrijfsleven op het vlak van duurzaamheid en het voorstel inzake dwangarbeid, voor meer transparantie zal zorgen; beschouwt het DPP als een doorslaggevend instrument voor circulariteit en is ingenomen met de rol die het DPP kan spelen bij het mogelijk maken van nieuwe, duurzame bedrijfsmodellen voor textiel en bij het empoweren van de consument, door duurzame keuzes te vergemakkelijken door gegevens toegankelijker en transparanter te maken; benadrukt dat de door het DPP verstrekte informatie correct, volledig en up-to-date moet zijn; 75. uit zijn bezorgdheid over het feit dat grote overschotten, overtollige voorraden en onverkochte en geretourneerde artikelen ertoe leiden dat perfect bruikbaar textiel wordt vernietigd; onderstreept dat er op het niveau van de Unie een verbod op de vernietiging van onverkochte en geretourneerde textielproducten moet worden opgelegd en is van mening dat uitgebreide informatie om toezicht te kunnen houden op het verbod op de vernietiging van onverkochte textielproducten van essentieel belang is, in overeenstemming met de herziening van de verordening inzake ecologisch ontwerp; 76. onderstreept het belang van een geharmoniseerde en goed functionerende interne markt; betreurt dat een groot deel van het textiel dat op de markt van de Unie verkrijgbaar is, niet aan de EU-wetgeving voldoet (58) ; verzoekt de lidstaten te zorgen voor strenger markttoezicht, frequentere controles en afschrikwekkende sancties bij inbreuken, om ervoor te zorgen dat alle producten die op de EU-markt worden gebracht, ook door onlinemarktplaatsen uit niet-EU-landen, voldoen aan de voorschriften van de EU-wetgeving; onderstreept het belang van het voorkomen van de invoer van nagemaakte of onveilige textielproducten en van geharmoniseerd toezicht op de interne markt; 77. verzoekt de Commissie de handhavingssystemen in de lidstaten voor textielproducten door te lichten, aanbevelingen voor verbetering te doen, de samenwerking en coördinatie tussen de handhavingsinstanties te versterken en zo nodig handhavingsinstrumenten van de EU voor te stellen; verzoekt de Commissie de bevoegdheden waarover zij op grond van artikel 11, lid 4, van Verordening (EU) 2019/1020 beschikt, te gebruiken om ervoor te zorgen dat producten in de hele Unie naar behoren worden getest; herhaalt zijn oproep aan de Commissie om snel gerechtelijke stappen te ondernemen wanneer zij vaststelt dat de EU-wetgeving, met name inzake de bescherming van de menselijke gezondheid en het milieu en de werking van de interne markt, niet wordt nageleefd; herinnert aan zijn standpunt dat de procedures op het gebied van milieu-inbreuken efficiënter moeten worden gemaakt (59) ; Passende zorgvuldigheid en sociale rechtvaardigheid 78. betreurt dat de EU-strategie voor duurzaam en circulair textiel tekortschiet wat betreft sociale aspecten, zoals werknemersrechten en het genderperspectief; 79. benadrukt dat in de textielsector een hele reeks schendingen van de arbeidsrechten voorkomt, waarvan met name vrouwen en andere gemarginaliseerde groepen het slachtoffer zijn, zoals hongerlonen, loondiefstal, onrechtmatige beperking van het recht om zich aan te sluiten bij een vakbond naar keuze of een vakbond op te richten, kinderarbeid, dwangarbeid, blootstelling aan onveilige arbeidsomstandigheden en seksuele intimidatie (60) (61) ; 80. verwelkomt het voorstel van de Commissie voor een richtlijn inzake passende zorgvuldigheid in het bedrijfsleven op het gebied van duurzaamheid als een belangrijke stap om specifieke problemen in de textielsector aan te pakken; benadrukt dat negatieve milieueffecten en sociale gevolgen in toeleveringslanden niet kunnen worden voorkomen door louter wetgeving inzake passende zorgvuldigheid, en dat het verbeteren van de sociale en ecologische duurzaamheid een holistische aanpak vergt; verzoekt de Commissie extra steun te verlenen aan lokale actoren in partnerlanden en aanvullende wetgevingsmaatregelen vast te stellen om deze gevolgen in landen buiten de EU aan te pakken; onderstreept voorts dat de EU moet ijveren voor de ratificatie van alle verdragen van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) die relevant zijn voor de textielindustrie; verzoekt de EU inspanningen ter voorkoming van gendergerelateerd geweld in de textielsector te ondersteunen door zich ertoe te verbinden IAO-Verdrag nr. 190 betreffende de uitbanning van geweld en intimidatie in de wereld van werk te ratificeren en uit te voeren; 81. verzoekt de Commissie het genderperspectief te integreren bij de uitvoering van de textielstrategie van de EU; vestigt in het bijzonder de aandacht op het feit dat vrouwen 80 % (62) van de werknemers in de mondiale kledingindustrie uitmaken en derhalve onevenredig zwaar worden getroffen door de negatieve gevolgen van de industrie; benadrukt dat in de textielindustrie op grote schaal gendergerelateerd geweld is gemeld; benadrukt dat vrouwen en meisjes in kledingfabrieken in het bijzonder risico lopen op intimidatie en gendergerelateerd geweld als gevolg van hun onzekere en laagbetaalde werk, hun beperkte opwaartse mobiliteit, de locatie van de werkplekken en hun afhankelijkheid van huisvesting ter plaatse; benadrukt dat in de textielsector bijzondere aandacht moet worden besteed aan gendergelijkheid en vrouwenrechten; benadrukt met klem dat vakbonden van vrouwelijke werknemers vrijelijk moeten kunnen worden opgericht en moeten kunnen werken, en vraagt dat het recht op collectieve onderhandelingen wordt geëerbiedigd; 82. merkt op dat vrouwen in de textielindustrie vaak worden uitgesloten van de besluitvorming; vraagt de werkgevers in de textielindustrie maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat vrouwen vertegenwoordigd zijn in management- en leidende functies en in overlegfora; vraagt de werkgevers voorts om leidinggevenden en werknemers opleidingen over gendergelijkheid en genderdiscriminatie te geven; verzoekt de lidstaten vrouwen en meisjes aan te moedigen om wetenschap, technologie, engineering, kunst en wiskunde te gaan studeren, zodat vrouwen een sleutelrol kunnen spelen in alle aspecten van de textielindustrie, met inbegrip van het gebruik van de hoogtechnologische machines die vaak nodig zijn bij de verschillende productieprocessen, en zo het verband tussen vrouwen, technologie en textiel te onderstrepen; 83. verzoekt de lidstaten en de Commissie ervoor te zorgen dat er uitgebreide, naar geslacht uitgesplitste gegevens worden verzameld om de betrokkenheid van vrouwen in de textielindustrie en eventuele verschillen of discrepanties tussen de lidstaten in kaart te brengen; 84. herinnert eraan dat inheemse ambachten vaak worden toegeëigend, wat verband houdt met structureel racisme, en vaak worden gebruikt om voor massaconsumptie bestemde kleding te produceren; herinnert eraan dat traditionele ambachten en de beoefenaars ervan worden opgeofferd, aangezien lokale gemeenschappen ertoe worden gedwongen voor een laag loon een baan in de kledingsector te aanvaarden (63) ; Schadelijke inkooppraktijken 85. betreurt het dat de strategie niet voorziet in maatregelen tegen schadelijke aankooppraktijken van bedrijven; wijst erop dat de huidige machtsongelijkheid tussen inkopers van kleding en hun leveranciers, in het bijzonder kmo’s, volgens de IAO leidt tot overproductie en uitbuiting van werknemers in de sector (64) ; is van mening dat oneerlijke aankooppraktijken van bedrijven, zoals het op het laatste moment wijzigen van ontwerpen of levertijden, het eenzijdig wijzigen van contracten en het op het laatste moment annuleren van bestellingen, effectief moeten worden tegengegaan; verzoekt de Commissie na te gaan hoe deze praktijken het best tot een minimum kunnen worden beperkt, onder meer door wetgeving waarbij inspiratie wordt geput en lering wordt getrokken uit de ervaring met de uitvoering van Richtlijn (EU) 2019/633 (65) inzake oneerlijke handelspraktijken in de relaties tussen ondernemingen in de landbouw- en voedselvoorzieningsketen; 86. benadrukt dat de groene en digitale transitie van de Europese textielsector een rechtvaardige transitie in de hand moeten werken waarbij niemand aan zijn lot wordt overgelaten; benadrukt dat de transitie naar duurzamere en meer circulaire bedrijfsmodellen in de textielindustrie een aanzienlijk potentieel biedt voor het scheppen van nieuwe zakelijke kansen, nieuwe groene banen en bij- en omscholing van werknemers, en tegelijk de mogelijkheid biedt om de arbeidsomstandigheden en de aantrekkelijkheid van de sector te verbeteren en de werknemers, die een centrale rol zullen spelen in de transitie, een beter loon te geven; erkent dat de transformatie van de sector weliswaar nieuwe banen kan creëren waarvoor nieuwe vaardigheden nodig zijn, maar dat andere soorten banen verloren zouden kunnen gaan; benadrukt het belang van een sociale dialoog van hoge kwaliteit en betrokkenheid van de nationale en regionale autoriteiten om de transitie adequaat te plannen en ervoor te zorgen dat er verzachtende maatregelen worden genomen en dat de veranderingen op maatschappelijk verantwoorde wijze worden beheerd, onder meer door ervoor te zorgen dat nieuw gecreëerde banen in de circulaire economie hoogwaardige banen zijn; 87. verzoekt de Commissie en de lidstaten samen met de sociale partners, de industrie en andere belanghebbenden te zorgen voor sectorale opleidingen en onderwijs op het gebied van duurzaam textiel om de huidige banen veilig te stellen, de tevredenheid van de werknemers te verbeteren en de beschikbaarheid van geschoolde arbeidskrachten te waarborgen; onderstreept dat het belangrijk is ervoor te zorgen dat laagbetaalde werknemers in de textielsector, ook die met de meest onzekere banen, toegang hebben tot kwalitatief hoogwaardige mogelijkheden voor een leven lang leren en opleiding, met name na perioden van afwezigheid om zorgredenen; 88. verzoekt de Commissie en de lidstaten actoren in de sociale economie, waaronder sociale ondernemingen die actief zijn op het gebied van circulaire activiteiten, bij te staan bij hun omscholings- en bijscholingsactiviteiten; 89. verzoekt de Commissie te zorgen voor een gelijk speelveld met een hoog niveau van milieubescherming voor producten die binnen de EU worden geproduceerd en gebruikt en voor producten die worden uitgevoerd of ingevoerd; merkt op dat de meeste kleding in de Unie wordt ingevoerd uit derde landen (66) , wat bijdraagt tot schadelijke milieu- en sociale gevolgen buiten de Unie; wijst erop dat handelsbeleid een cruciale rol kan spelen bij het bijdragen aan duurzame waardeketens, met name door de effectieve handhaving van de hoofdstukken over handel en duurzame ontwikkeling van de handelsovereenkomsten van de EU; is van mening dat de Unie ervoor moet zorgen dat handelsovereenkomsten en preferentiële programma’s worden gebruikt als hefboom om wereldwijd duurzame ontwikkeling, bescherming van het klimaat en het milieu, mensenrechten, arbeidsrechten, eerlijke en ethische handel en verantwoorde waardeketens te bevorderen; 90. herinnert aan het beginsel van beleidscoherentie voor ontwikkeling en met name aan artikel 208 VWEU, waarin is bepaald dat “[d]e Unie [...] bij de uitvoering van beleid dat gevolgen kan hebben voor de ontwikkelingslanden rekening [houdt] met de doelstellingen van de ontwikkelingssamenwerking”; benadrukt dat het belangrijk is om eventuele tegenstrijdigheden tot een minimum te beperken en synergieën met het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid tot stand te brengen ten behoeve van de ontwikkelingslanden en om de doeltreffendheid van de ontwikkelingssamenwerking te vergroten; benadrukt dat beleidscoherentie voor ontwikkeling belangrijk is om een geïntegreerde aanpak mogelijk te maken waarmee de SDG’s kunnen worden verwezenlijkt; 91. moedigt de Commissie daarom ten zeerste aan om de strategie aan te vullen met bijbehorende regionale programma’s en landenprogramma’s voor ontwikkelingslanden in het kader van de initiatieven van het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking – Europa in de wereld en Team Europa, die meer zichtbaarheid moeten geven aan en moeten communiceren over duurzame projecten ter bevordering van bestuurshervormingen en een betere handhaving van de wetgeving, in het bijzonder de arbeidswetgeving, alsook duurzame projecten die infrastructuur voor de productie en distributie van textielproducten helpen opzetten; 92. hekelt de vicieuze cirkel die wordt veroorzaakt door de gevolgen van de klimaatverandering en die landarbeiders ertoe noopt hun grond te verlaten omdat die niet langer geschikt is voor landbouw, naar industriecentra te verhuizen en daar te worden uitgebuit als arbeider in de kledingsector en andere industrietakken; herinnert eraan dat deze arbeidsmigranten bijzonder kwetsbaar zijn voor uitbuiting omdat zij geen sociaal vangnet hebben en door een algemeen gebrek aan sociale infrastructuur en rechtsbescherming; herinnert eraan dat het toenemende aantal droogtes en overstromingen ook katoenboeren in de hele wereld bedreigt; herinnert eraan dat katoen een bijzonder treffend voorbeeld is van bovengenoemde vicieuze cirkel, aangezien de teelt ervan gepaard gaat met overmatig watergebruik, dat schadelijk is voor de bodem, alsook met het gebruik van pesticiden, dat schadelijke gevolgen heeft voor de landbouwers en het milieu; o o o 93. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), met name artikel 2, artikel 4, lid 3, en artikel 7, lid 1, – gezien het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (het “Handvest”), – gezien Verordening (EU, Euratom) 2020/2092 van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2020 betreffende een algemeen conditionaliteitsregime ter bescherming van de Uniebegroting (1) (verordening inzake conditionaliteit met betrekking tot de rechtsstaat), – gezien Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (2) (RRF-verordening), – gezien Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het Instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (3) (verordening gemeenschappelijke bepalingen), – gezien het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de protocollen daarbij, – gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, – gezien de internationale mensenrechtenverdragen van de Verenigde Naties en de Raad van Europa, – gezien zijn resoluties van 12 september 2018 over een voorstel houdende een verzoek aan de Raad om overeenkomstig artikel 7, lid 1, van het Verdrag betreffende de Europese Unie te constateren dat er een duidelijk gevaar bestaat voor een ernstige schending door Hongarije van de waarden waarop de Unie berust (4) en van 15 september 2022 over het voorstel voor een besluit van de Raad houdende de constatering, overeenkomstig artikel 7, lid 1, van het Verdrag betreffende de Europese Unie, dat er een duidelijk gevaar bestaat voor een ernstige schending door Hongarije van de waarden waarop de Unie berust (5) , – gezien zijn resoluties van 16 januari 2020 en 5 mei 2022 over hoorzittingen die plaatsvinden in het kader van artikel 7, lid 1, VEU met betrekking tot Polen en Hongarije (6) , – gezien zijn resolutie van 24 november 2022 over de beoordeling van de inachtneming door Hongarije van de rechtsstatelijke voorwaarden in het kader van de verordening inzake conditionaliteit met betrekking tot de rechtsstaat, en de stand van zaken met betrekking tot het Hongaarse herstel- en veerkrachtplan (7) , – gezien de brief van de voorzitters van vijf politieke fracties in het Europees Parlement van 23 april 2023 over het wetsontwerp gericht op docenten en over de wetgeving inzake klokkenluiders, – gezien de landenhoofdstukken over Hongarije in de jaarverslagen over de rechtsstaat van de Commissie, met name die van 2021 en 2022, – gezien de opmerkingen naar aanleiding van de onderzoeksmissie naar Hongarije van zijn Commissie begrotingscontrole van 15 tot 17 mei 2023, – gezien artikel 132, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat eerbied voor de menselijke waardigheid, vrijheid, democratie, gelijkheid, de rechtsstaat en eerbiediging van de mensenrechten, waaronder de rechten van personen die tot minderheden behoren, de waarden zijn waarop de Unie is gegrondvest, zoals neergelegd in artikel 2 VEU en zoals weerspiegeld in het Handvest en opgenomen in internationale mensenrechtenverdragen; B. overwegende dat, zoals uiteengezet in artikel 49 VEU, de EU uit staten bestaat die zich er vrij en vrijwillig toe hebben verbonden de in artikel 2 VEU bedoelde gemeenschappelijke waarden te eerbiedigen; C. overwegende dat een lidstaat de in artikel 2 VEU opgenomen waarden in acht moet nemen om aanspraak te kunnen maken op alle uit de toepassing van de Verdragen voortvloeiende rechten; overwegende dat Hongarije zelf de in artikel 2 VEU verankerde waarden heeft onderschreven; overwegende dat het bestaan van een duidelijk gevaar voor een ernstige schending van de in artikel 2 verankerde waarden door een lidstaat niet alleen betrekking heeft op die afzonderlijke lidstaat, maar ook verstrekkende gevolgen heeft voor de andere lidstaten, voor het wederzijds vertrouwen tussen hen, voor de Unie in haar geheel en voor de rechten van haar burgers; D. overwegende dat het toepassingsgebied van artikel 7 VEU niet beperkt is tot de verplichtingen uit hoofde van de Verdragen, zoals bepaald in artikel 258 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie; overwegende dat de Unie het bestaan van een duidelijk gevaar voor een ernstige schending van de gemeenschappelijk waarden kan beoordelen op gebieden die onder de bevoegdheden van de lidstaten vallen; E. overwegende dat de rechtsstaat er in Hongarije sinds een aantal jaar op achteruit gaat ten gevolge van de systematische maatregelen van zijn regering; overwegende dat deze situatie niet voldoende is aangepakt, er veel zorgen blijven bestaan en er veel nieuwe problemen de kop op blijven steken; overwegende dat dit negatieve gevolgen heeft voor het imago van de EU, en haar doeltreffendheid en geloofwaardigheid bij het wereldwijd verdedigen van de grondrechten, de mensenrechten en de democratie; overwegende dat dit probleem moet worden aangepakt door middel van gezamenlijk optreden van de EU; F. overwegende dat de Hongaarse regering de afgelopen drie jaar door toepassing van bijzondere rechtsregelingen middels nooddecreten wetten heeft kunnen uitvaardigen, onder het mom van diverse uitzonderlijke omstandigheden; overwegende dat de Hongaarse regering zelfs voor de COVID-19-pandemie al gebruik maakte van bijzondere rechtsregelingen; overwegende dat naar aanleiding van de oorlog in Oekraïne de noodtoestand is uitgeroepen in Hongarije en die onlangs is verlengd; G. overwegende dat de Hongaarse regering talrijke nooddecreten blijft uitvaardigen die weinig te maken hebben met de redenen voor het uitroepen van de noodtoestand; overwegende dat de Hongaarse regering op 27 april 2023 met name een nooddecreet heeft uitgevaardigd waarin wordt bepaald dat lokale overheden niet verplicht zijn ervoor te zorgen dat burgers persoonlijk deelnemen aan gemeentelijke openbare hoorzittingen; H. overwegende dat de Hongaarse regering op 2 maart 2023 een wetsontwerp heeft voorgesteld betreffende de rechtspositie van werknemers in het openbaar onderwijs en de wijziging van een aantal aanverwante wetten, waarbij het recht op vrijheid van meningsuiting van docenten en hun arbeids- en sociale rechten ingrijpend worden ingeperkt; I. overwegende dat de Hongaarse nationale vergadering op 3 mei 2023 een pakket gerechtelijke hervormingen heeft goedgekeurd zonder degelijke parlementaire toetsing of openbare raadpleging; overwegende dat dit pakket niets bevat om de recente politieke benoemingen in de hoogste rangen van het justitieel stelsel van het land te herzien; J. overwegende dat de beslissingen, waaronder de benoemingen, aangaande de werking van de nieuwe autoriteit voor integriteit van het land transparant en onafhankelijk moeten zijn teneinde elke twijfel over haar legitimiteit te vermijden; overwegende dat in het eerste jaarverslag van deze autoriteit niet alle bijdragen van de belanghebbenden over de ernst van de systematische corruptie bij het beheer van de EU-gelden in Hongarije in ogenschouw werden genomen; K. overwegende dat de Commissie op 15 februari 2023, nadat zij er jarenlang bij Hongarije op had aangedrongen Richtlijn (EU) 2019/1937 inzake de bescherming van personen die inbreuken op het Unierecht melden (8) om te zetten in nationale wetgeving, bij het Hof van Justitie van de EU een procedure tegen Hongarije heeft ingeleid wegens niet-omzetting van de richtlijn; overwegende dat de Hongaarse nationale vergadering op 11 april 2023 eindelijk nieuwe wetgeving aannam die ertoe strekte de wetgeving inzake de bescherming van klokkenluiders van 2013 te vervangen en Richtlijn (EU) 2019/1937 om te zetten in nationaal recht; overwegende dat de gewijzigde wetgeving bepalingen bevatte op grond waarvan burgers activiteiten konden melden die ingaan tegen de Hongaarse levenswijze en de grondwet, zoals activiteiten waarmee de “grondwettelijk erkende rol van het huwelijk en het gezin” wordt aangetast; overwegende dat deze wetgeving daarna door de Hongaarse president werd teruggestuurd naar de Hongaarse nationale vergadering; overwegende dat deze wetgeving, als die in de oorspronkelijke vorm zou zijn aangenomen, openlijke discriminatie zou hebben gelegitimeerd en een ernstige bedreiging zou hebben gevormd voor de rechten van lhbtiq+-personen en voor de vrijheid van meningsuiting van iedereen in Hongarije; overwegende dat de Hongaarse nationale vergadering de wet op 23 mei 2023 heeft aangenomen, nadat de controversiële bepalingen daaruit waren geschrapt; L. overwegende dat de onafhankelijke media en maatschappelijke organisaties tijdens recente protesten een stijging van buitensporig gebruik van geweld en willekeurige detentie door de Hongaarse politie hebben opgemerkt, met name gericht op minderjarigen en verkozen politici; M. overwegende dat de Raad op 15 december 2022 Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/2506 inzake maatregelen ter bescherming van de Uniebegroting tegen schendingen van de beginselen van de rechtsstaat in Hongarije (9) heeft vastgesteld; overwegende dat de maatregelen de schorsing omvatten van 55 % van de vastleggingen in de begroting voor de drie operationele programma’s in het kader van het cohesiebeleid, en een verbod om juridische verplichtingen aan te gaan met trusts van openbaar belang die op grond van de Hongaarse wet IX van 2021 zijn opgericht of door entiteiten in het bezit van dergelijke trusts van openbaar belang; overwegende dat Hongarije de Commissie uiterlijk op 16 maart 2023, en vervolgens om de drie maanden in kennis moet stellen van de stand van uitvoering van de corrigerende maatregelen die het land heeft toegezegd met zijn tweede antwoord aan de Commissie, daaronder begrepen de aanvullende toezeggingen in de brief van Hongarije van 13 september 2022; N. overwegende dat de Hongaarse regering in februari 2023 het initiatief nam voor de terugtreding van een aantal ministers van de regering uit de raden van bestuur van trusts van openbaar belang die toezicht houden op de werking van belangrijke universiteiten; overwegende dat deze ministers op ondoorzichtige wijze werden vervangen door andere politiek benoemde personen met nauwe banden met de huidige regeringspartij; overwegende dat er tot op heden geen maatregelen zijn voorgesteld om de academische vrijheid in Hongarije volledig te herstellen; O. overwegende dat er tussen 2017 en 2021 in totaal 1 993 onregelmatigheden werden vastgesteld, zowel frauduleuze als niet-frauduleuze, met betrekking tot de Europese structuur- en investeringsfondsen en de fondsen voor landbouw en plattelandsontwikkeling, hetgeen Hongarije op de zesde plek plaatst wat dergelijke ontdekte gevallen betreft in de lidstaten van de EU; overwegende dat het Europees Bureau voor fraudebestrijding tijdens dezelfde periode 26 onderzoeken naar misbruik van EU-middelen afsloot met aanbevelingen voor financiële terugvorderingen; overwegende dat dit het hoogste aantal afgeronde onderzoeken is van alle lidstaten; overwegende dat de audits van de Commissie voor de periode 2014-2020 hebben geleid tot 13 verzoeken om corrigerende maatregelen en uitstelprocedures en een schorsingsbeslissing, en naar schatting 1,48 miljard EUR aan financiële correcties; P. overwegende dat de weigering van de Hongaarse autoriteiten om deel te nemen aan de nauwere samenwerking bij de instelling van het Europees Openbaar Ministerie voorkomt dat die laatstgenoemde in Hongarije fraude en wanbeheer met betrekking tot EU-gelden kan onderzoeken, en bijgevolg leidt tot bijkomende risico’s voor een gezond financieel beheer van EU-gelden; Q. overwegende dat de Raad op 15 december 2022 een uitvoeringsbesluit heeft vastgesteld betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Hongarije, waarin verschillende mijlpalen worden vastgesteld die daadwerkelijk moeten worden uitgevoerd vóór de indiening van het eerste betalingsverzoek; R. overwegende dat de verordening inzake conditionaliteit met betrekking tot de rechtsstaat het enige stuk secundaire wetgeving is waarin de eerbiediging van de rechtsstaat wordt gekoppeld aan de toegang tot EU-gelden; overwegende dat de Commissie op 22 december 2022 een partnerschapsovereenkomst met Hongarije heeft vastgesteld, die een gedetailleerd stappenplan bevat om de administratieve capaciteit van Hongarije te versterken en uitdagingen aan te pakken zoals de transparantie van, en concurrentie op, de markten voor overheidsopdrachten, de preventie, opsporing en rechtzetting van corruptie, fraude en belangenconflicten, en capaciteitsopbouw wat de begunstigden van de financiering uit het cohesiebeleid en partners betreft; overwegende dat de Commissie ook diverse operationele programma’s heeft goedgekeurd, waarbij zij verwees naar verschillende horizontale en thematische faciliterende voorwaarden; overwegende dat de Commissie tot de conclusie is gekomen dat Hongarije momenteel niet voldoet aan de horizontale faciliterende voorwaarde inzake het Handvest met betrekking tot de rechterlijke onafhankelijkheid en de bepalingen van diverse wetten die serieuze risico’s inhouden voor de lhbtiq+-rechten, academische vrijheid en het recht op asiel; overwegende dat Hongarije in zijn zelfbeoordeling concludeerde dat diverse thematische faciliterende voorwaarden niet werden vervuld, met name zijn nationaal strategisch kader voor gendergelijkheid, zijn nationaal strategisch beleidskader voor sociale integratie en armoedebestrijding, en zijn nationaal strategisch beleidskader voor integratie van de Roma; overwegende dat de Commissie hier kennis van heeft genomen; overwegende dat zowel de horizontale als de thematische faciliterende voorwaarden tijdens de gehele programmeringsperiode in acht moeten worden genomen om vergoedingen vanuit de begroting van de EU te kunnen krijgen voor uitgaven; S. overwegende dat Hongarije een van de grootste netto-ontvangers is van EU-gelden; overwegende dat het risico voor het gezond financieel beheer van de EU-begroting volgens de Commissie aanzienlijk kan worden geacht in het licht van de ernst van de onregelmatigheden die zijn vastgesteld met betrekking tot de Hongaarse overheidsopdrachten, met name wat het toegenomen aantal openbare aanbestedingen met één enkele inschrijver betreft; T. overwegende dat Hongarije zich ertoe heeft verbonden te voldoen aan de relevante landenspecifieke aanbeveling van het Europees Semester, zoals verankerd in de aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Hongarije en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2022 van Hongarije (10) , met name teneinde de onderwijsresultaten en de kwaliteit en transparantie van het besluitvormingsproces te verbeteren door een effectieve sociale dialoog in te stellen, andere belanghebbenden te betrekken en regelmatige effectbeoordelingen uit te voeren; 1. herhaalt zijn bevindingen, zorgen en aanbevelingen die in zijn eerdere resoluties over Hongarije werden geuit en met name de 12 domeinen die zijn beschreven in zijn resoluties van 12 september 2018 en 15 september 2022; veroordeelt de doelbewuste en systematische inspanningen van de Hongaarse regering om de in artikel 2 VEU verankerde waarden waarop de EU berust, te ondermijnen; herinnert eraan dat de Hongaarse regering ervoor verantwoordelijk is de eerbiediging van het EU-recht en de in artikel 2 VEU verankerde waarden te herstellen; 2. spreekt zijn grote bezorgdheid uit over de verdere achteruitgang van de situatie inzake de rechtsstaat en de grondrechten in Hongarije sedert de goedkeuring van de resolutie van het Europees Parlement van 15 september 2022, met name met betrekking tot diverse wetshandelingen die op ondoorzichtige wijze werden vastgesteld zonder voldoende mogelijkheden voor debatten en amendementen in het parlement en zonder een betekenisvolle openbare raadpleging; maakt zich voorts zorgen over de herhaalde en onrechtmatige uitroeping van de “noodtoestand”, het onjuist gebruik van de bescherming van klokkenluiders om lhbtiq+-rechten en de vrijheid van meningsuiting te ondermijnen, en de beperking van de status van docenten en de inbreuk op hun sociale en arbeidsrechten, hetgeen een bedreiging vormt van de academische vrijheid; 3. veroordeelt de communicatiecampagnes van de Hongaarse regering die tegen de EU zijn gericht en die deel uitmaken van de regeringsstrategie om de aandacht af te leiden van haar niet-naleving van de in artikel 2 VEU verankerde waarden en haar systematische corruptie; is van mening dat dergelijke campagnes het vertrouwen tussen de EU en Hongarije verdere schade toebrengen en een gepast antwoord vergen van de Commissie; 4. betreurt gezien de komende Europese en gemeenteraadsverkiezingen in 2024 dat de aanbevelingen in het eindverslag van het Bureau voor democratische instellingen en mensenrechten van de OVSE over haar verkiezingswaarnemingsmissie van de Hongaarse parlementaire verkiezingen en het referendum van 3 april 2022 niet zijn uitgevoerd; dringt er bij de Hongaarse regering op aan haar organisatie van de verkiezingen in overeenstemming te brengen met OVSE-verbintenissen en andere internationale verplichtingen en normen voor democratische verkiezingen; 5. benadrukt dat de rechtsstaat van essentieel belang is voor een functionerende interne markt in de EU; benadrukt dat de Hongaarse autoriteiten particulieren, ondernemingen en lokale en regionale overheden gelijke kansen moeten garanderen wat betreft toegang tot EU-financiering, en onafhankelijk gerechtelijk toezicht moeten waarborgen, alsook onpartijdige en doeltreffende klachtenmechanismen voor ondernemingen; is uiterst bezorgd dat de pijlers van de rechtsstaat, met name het verbod op willekeur van de uitvoerende macht, onder zware druk staan in Hongarije; benadrukt dat dit heeft geleid tot een discriminatie- en angstklimaat dat indruist tegen de pijlers van de interne markt en een ernstig risico vormt voor sommige ondernemingen en hun rechtmatige zakelijke belangen; onderstreept dat alle ondernemingen op de Hongaarse markt dezelfde rechten en plichten zouden moeten hebben bij het zakendoen, of zij nu in handen zijn van Hongaarse of niet-Hongaarse personen of entiteiten, en dat zij moeten kunnen vertrouwen op rechtvaardig en voorspelbaar bestuur door de Hongaarse regering; 6. is ontzet door de meldingen van intimidatiemethoden, zoals bezoeken van de geheime politie aan de vestigingen van bedrijven, en andere vormen van druk die worden ingezet door bepaalde personen waarvan bekend is dat zij banden hebben met de nabije omgeving of het kabinet van de premier, met het doel ervoor te zorgen dat zij die als “strategisch” beschouwde delen van de Hongaarse industrie onder hun toezicht krijgen; benadrukt dat in dergelijke “strategische” domeinen van de industrie de regering vaak lagere wettelijke normen of vrijstellingen hanteert voor ondernemingen, onder meer uit hoofde van het mededingingsrecht en door bijzondere rechtsregelingen te gebruiken; 7. veroordeelt voorts de gemelde systematische discriminatiepraktijken gericht tegen ondernemingen in bepaalde sectoren in Hongarije, politiek gemotiveerde handelspraktijken die concurrenten een oneerlijk voordeel verschaffen, ondoorzichtige en gemanipuleerde openbare aanbestedingsprocedures, overnamebiedingen door de regering en entiteiten met banden met de premier, en het gebruik van EU-gelden om politieke bondgenoten van de regering te verrijken in strijd met de EU-regels voor mededinging en openbare aanbestedingen; benadrukt dat de beoogde ondernemingen overwegend actief zijn in sectoren zoals de telecommunicatie, detailhandel, bouw, vervoer, media, uitgeverijen, banken en verzekeringen; maakt zich ernstige zorgen over de toenemende concentratie van bedrijven in de handen van oligarchen met banden met de huidige regering die openbaar hebben aangegeven dat zij van plan zijn zich in te kopen in deze sectoren, alsook over acties tegen de concurrenten van deze ondernemingen; benadrukt dat de discriminerende maatregelen willekeurige wetgeving, bijzondere vereisten voor vergunningen en de verlenging van aanvullende en tijdelijke COVID-19-belastingen en -heffingen omvatten, zoals de omzetbelasting voor de detailhandel, registratieverplichtingen met betrekking tot de invoer en uitvoer van materiaal, onredelijke prijsplafonds in de voedingsdetailhandel, een toenemend aantal inspecties en audits en andere intimidatiemaatregelen; 8. herinnert eraan dat binnen het toepassingsgebied van de Verdragen alle discriminatie wegens nationaliteit is verboden in overeenstemming met het Handvest, en dat de vrijheid van vestiging, de vrijheid om diensten te verrichten en het vrij verkeer van kapitaal fundamentele vrijheden zijn van de interne markt; onderstreept dat de regels inzake gelijke behandeling niet alleen openlijke discriminatie op grond van nationaliteit, of, in het geval van een onderneming, haar zetel, verbieden, maar ook alle vormen van verkapte discriminatie die door toepassing van andere onderscheidingscriteria in feite tot hetzelfde resultaat leidt; benadrukt dat de correcte uitvoering van de regels voor mededinging en openbare aanbestedingen ook in het belang is van Hongaarse ondernemingen; 9. betreurt het herhaaldelijk gebruik van overheidsdecreten om de jaarlijkse begroting van Hongarije te wijzigen, waardoor de Hongaarse begroting voor 2022 95 maal is gewijzigd en waarbij volledig voorbij wordt gegaan aan de normale begrotingsprocedure en de rol van het parlement en democratische toetsing van de planning, uitvoering en controle op de uitgaven in de begroting praktisch onmogelijk wordt; is van mening dat dit duidelijk aantoont dat er een gebrek is aan gezond financieel beheer van de begroting; 10. betreurt het ten zeerste dat de Raad er niet in slaagt om in het kader van de lopende procedure krachtens artikel 7, lid 1, VEU, daadwerkelijk vooruitgang te boeken; herhaalt zijn verzoek aan de Raad om te reageren op alle nieuwe ontwikkelingen die gevolgen hebben voor de rechtsstaat, de democratie en de grondrechten; herhaalt zijn verzoek aan de Raad om aanbevelingen te doen in het kader van deze procedure, waarbij wordt benadrukt dat verdere vertraging van dergelijk optreden een schending van het beginsel van de rechtsstaat door de Raad zelf zou vormen, met langdurige en mogelijk schadelijke gevolgen; benadrukt dat de rol en de bevoegdheden van het Parlement moeten worden geëerbiedigd; 11. onderstreept de belangrijke rol van het voorzitterschap van de Raad om het werk van de Raad gericht op de EU-wetgeving aan te zwengelen, en tegelijkertijd de continuïteit van de EU-agenda te waarborgen en de Raad te vertegenwoordigen in de betrekkingen met de andere instellingen van de EU; vraagt zich af hoe Hongarije zich geloofwaardig van deze taak zal kunnen kwijten in 2024, gezien zijn niet-naleving van het EU-recht en de in artikel 2 VEU verankerde waarden en het beginsel van loyale samenwerking; verzoekt de Raad om zo snel mogelijk een passende oplossing te vinden; herinnert eraan dat het Parlement gepaste maatregelen kan nemen indien een dergelijke oplossing er niet komt; 12. herhaalt zijn verzoek aan de Commissie om ten volle gebruik te maken van de haar ter beschikking staande instrumenten om het duidelijke risico op een ernstige schending door Hongarije van de waarden waarop de Unie berust, aan te pakken, en denkt hierbij met name aan versnelde inbreukprocedures, verzoeken om voorlopige maatregelen bij het Hof van Justitie van de EU en acties met betrekking tot het gebrek aan uitvoering van zijn uitspraken; 13. betreurt ten zeerste dat in sommige gevallen de indruk werd gewekt dat er over bepaalde wetgevingshandelingen die door de Hongaarse regering werden voorgesteld of door de Hongaarse nationale vergadering werden goedgekeurd een overeenkomst bestond met de Commissie; verzoekt de Commissie met klem zich te weerhouden van acties of verklaringen die erop zouden kunnen wijzen dat er sprake is geweest van ondoorzichtige onderhandelingen of overeenkomsten waarbij een voorbarig oordeel wordt geveld over het officiële standpunt van de instellingen; onderstreept dat de Commissie de taak heeft op onafhankelijke en objectieve wijze te oordelen over de naleving van de mijlpalen en voorwaarden door Hongarije, zonder de democratie, de rechtsstaat en de grondrechten in gevaar te brengen; 14. betreurt het gebrek aan informatie die ter beschikking werd gesteld aan het Parlement over de beoordeling door de Commissie van de naleving van de mijlpalen en voorwaarden door de Hongaarse autoriteiten, hetgeen ertoe leidt dat het Parlement zijn rol als begrotings- en kwijtingsautoriteit niet volledig kan spelen; uit zijn onvrede over het feit dat het Parlement vaak van de pers of andere bronnen moet vernemen wat de Commissie van plan is te aanvaarden of wat zij aanvaardt van de Hongaarse autoriteiten; verwacht dat de Commissie het Parlement en de Raad snel en op regelmatige basis op de hoogte stelt van alle relevante ontwikkelingen, met name wanneer er nieuwe feiten opduiken, en herinnert de Commissie in het bijzonder aan haar wettelijke verplichtingen die zijn bepaald in artikel 25, lid 2 van de RRF-verordening en artikel 8 van de verordening inzake conditionaliteit met betrekking tot de rechtsstaat; wijst ook op het belang van transparantie voor de Europese burgers, waaronder de Hongaarse burgers die direct worden getroffen hierdoor; verzoekt de Commissie verslag uit te brengen aan het Parlement over haar voornemens alvorens zij definitieve beslissingen neemt; 15. verzoekt de Commissie haar rol als hoedster van de Verdragen ten volle uit te oefenen door haar procedures en criteria voor de beoordelingen van relevante voorwaarden, mijlpalen, streefcijfers en verbintenissen in het kader van de verordening gemeenschappelijke bepalingen, de RRF-verordening en de verordening inzake conditionaliteit met betrekking tot de rechtsstaat verder te verduidelijken en toe te lichten, met inbegrip van de rol van diensten, individuele commissarissen en het college als geheel; verwacht dat de Commissie ervoor zorgt dat elke beoordeling over wetgeving die in Hongarije wordt opgesteld openbaar toegankelijk is, alleen het openbaar toegankelijke ontwerp volgt en niet vooraf gaat aan een openbare raadpleging, en verwacht dat zij de eindconclusies pas trekt nadat de definitieve tekst is goedgekeurd, gepubliceerd en vertaald; verzoekt de Commissie de rol van het Parlement te respecteren, zoals vastgelegd in die verordeningen; 16. is ingenomen met de vaststelling van maatregelen uit hoofde van de verordening inzake conditionaliteit met betrekking tot de rechtsstaat en verwacht dat de Commissie en de Raad de vastgestelde maatregelen pas weer in trekken wanneer concreet bewijs geleverd is dat garandeert dat de redenen die tot vaststelling van de maatregelen hebben geleid uitvoerig zijn aangepakt, in concreto dat de corrigerende maatregelen die de Hongaarse regering heeft genomen in de praktijk ook doeltreffend zijn gebleken en, met name, dat de reeds goedgekeurde maatregelen onverminderd en ten volle worden uitgevoerd; benadrukt dat de EU onmiddellijk maatregelen moet treffen uit hoofde van de verordening inzake conditionaliteit met betrekking tot de rechtsstaat indien deze maatregelen in de toekomst worden teruggedraaid; herhaalt zijn standpunt dat enkel de 17 maatregelen waar de Commissie en de Hongaarse regering over hebben onderhandeld onvoldoende zijn om het bestaande systemische risico voor de financiële belangen van de EU weg te nemen; verzoekt de Commissie een passende beoordeling van de recente ontwikkelingen op wetgevingsgebied te maken en uit hoofde van de verordening inzake conditionaliteit met betrekking tot de rechtsstaat onmiddellijk maatregelen te treffen naar aanleiding van andere overige schendingen van de rechtsstaat, met name die met betrekking tot de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht en andere gronden die zijn aangekaart in de brief die de Commissie Hongarije op 19 november 2021 heeft toegezonden; 17. herhaalt zijn verzoek aan de Commissie om ervoor te zorgen dat de eindontvangers of begunstigden van EU-gelden niet verstoken blijven van deze middelen, zoals uiteengezet in artikel 4, leden 4 en 5 van de verordening inzake conditionaliteit met betrekking tot de rechtsstaat; verzoekt de Commissie manieren te vinden om ervoor te zorgen dat de EU-middelen aankomen bij burgers, ondernemingen, regionale en lokale overheden, niet-gouvernementele organisaties en andere relevante belanghebbenden als de regering niet meewerkt met betrekking tot de tekortkomingen op het gebied van de rechtsstaat; herhaalt dat lokale en regionale overheden die worden geleid door oppositiepartijen van de huidige regering financieel buitengewoon zwaar worden getroffen ten gevolge van het optreden van de regering; 18. onderstreept dat de academische vrijheid volledig moet worden hersteld aan Hongaarse universiteiten door alle mogelijkheden voor politiek gemotiveerde inmenging in de onafhankelijke werking van overheidsinstanties of structuren voor vermogensbeheer zoals trusts van openbaar belang weg te nemen; 19. Verwacht dat de Commissie waarborgt dat op bevredigende wijze wordt voldaan aan de mijlpalen (met inbegrip van de zogeheten “supermijlpalen”) en de streefcijfers die zijn gekoppeld aan het eerste betalingsverzoek van Hongarije in het kader van de faciliteit voor herstel en veerkracht, zoals vereist in de RRF-verordening; verwacht dat de Commissie nauwlettend toeziet op een eventuele herziening van de maatregelen die gekoppeld zijn aan de mijlpalen of streefcijfers en onmiddellijk optreedt indien er bewijzen zouden worden gevonden die op het tegendeel wijzen; wijst op het belang van medebestuur en dat Hongarije uit hoofde van de RRF-verordening moet waarborgen dat regionale en lokale overheden, het maatschappelijk middenveld en andere relevante belanghebbenden op passende wijze worden betrokken bij het opstellen en uitvoeren van het nationaal herstel- en veerkrachtplan; benadrukt het feit dat lokale en regionale overheden niet op passende wijze betrokken waren bij het opstellen van het nationaal herstel- en veerkrachtplan zoals verlangd in de RRF-verordening; wijst er voorts op dat voor de invoeging van een hoofdstuk over REPowerEU in het nationale herstel- en veerkrachtplan een aanvullende raadpleging met relevante belanghebbenden vereist is, waarbij zij voldoende tijd krijgen om te reageren; 20. houdt vol dat adequate controle- en auditmaatregelen van essentieel belang zijn voor de bescherming van de financiële belangen van de EU; is van mening dat de huidige audit- en controleregelingen die de Hongaarse autoriteiten hebben ingevoerd in de praktijk concrete resultaten moeten opleveren, met name voor de aanpak van systeemkwesties en de garantie op voldoende betrouwbare rekeningen, voordat de EU-gelden kunnen worden uitbetaald; herinnert aan de RRF-bepalingen en de richtsnoeren die door de Commissie zijn vastgesteld, waarin wordt uiteengezet dat de adequaatheid van de controle- en auditstelsels een voorwaarde is voor de uitbetaling van de RRF-financiering en dat niet-naleving moet leiden tot opschorting van de volledige termijn en alle toekomstige termijnen; verzoekt de Commissie de bestaande methode strikt toe te passen; erkent de totstandbrenging van nieuwe structuren, zoals de autoriteit voor integriteit, en hun mogelijke gevolgen voor de aanpak van bestaande problemen op gebieden met betrekking tot controles, audits, openbare aanbestedingen, belangenconflicten en andere relevante gebieden, en wacht met belangstelling op de concrete en duurzame resultaten in de praktijk; dringt erop aan dat deze pas opgerichte structuren moeten worden voorzien van de juiste middelen en voldoende onafhankelijkheid moeten hebben (zonder invloed van de regering of de politiek) teneinde zich te kunnen kwijten van hun taken, rekening houdend met het recente ontslag van diverse leden van de taskforce voor corruptiebestrijding; 21. neemt nota van de goedkeuring van de partnerschapsovereenkomst tussen de Commissie en Hongarije en van de operationele programma’s; is ingenomen met de kritische beoordeling van de vervulling van de faciliterende voorwaarden door Hongarije, met name de horizontale faciliterende voorwaarde inzake het Handvest; verwacht dat de Commissie naar behoren nagaat of zowel aan de horizontale als de thematische faciliterende voorwaarden is voldaan voordat er betalingen worden verricht en tijdens de gehele financieringsperiode nauw toezicht houdt op de naleving ervan; verzoekt de Commissie om nauwlettend in de gaten te houden of het partnerschapsbeginsel en de horizontale beginselen, zoals verankerd in de verordening gemeenschappelijke bepalingen, volledig worden geëerbiedigd; 22. benadrukt dat de maatregelen die nodig zijn voor de vrijgave van EU-financiering, zoals vastgesteld door middel van de relevante beslissingen die uit hoofde van de verordening gemeenschappelijke bepalingen, de RRF-verordening en de verordening inzake conditionaliteit met betrekking tot de rechtsstaat zijn genomen, moeten worden behandeld als één enkel integraal pakket, en dat er geen betalingen mogen worden verricht indien er weliswaar voortgang is geboekt op een of meerdere gebieden, maar er nog tekortkomingen bestaan op andere; hamert bovendien op de noodzaak van passende controles teneinde te voorkomen dat de afgesproken maatregelen worden omzeild door de autoriteiten; 23. blijft vastberaden ervoor te zorgen dat de EU-gelden in Hongarije aankomen zodra is voldaan aan de voorwaarden; herhaalt dat de Hongaarse regering verplicht is om te voldoen aan de vereisten die zijn uiteengezet in de relevante beslissingen die uit hoofde van de verordening gemeenschappelijke bepalingen, de RRF-verordening en de verordening inzake conditionaliteit met betrekking tot de rechtsstaat zijn genomen en dat niet-naleving en negatieve resultaten, waaronder het gebrek aan of het opschorten van vastleggingen, vrijmakingen of financiële correcties, rechtstreekse gevolgen zijn van het feit dat de regering haar verplichtingen niet nakomt; 24. houdt vol dat het belangrijk is dat de EU haar waarden en beginselen verdedigt met behulp van alle instrumenten waarover zij beschikt; benadrukt het risico dat EU-financiering zonder de passende maatregelen kan worden misbruikt om de gevestigde belangen van de bestaande politieke en economische gezagsdragers te bestendigen, rekening houdend met de verkiezingscontext; is van mening dat de op de Hongaarse zaak gerichte uitvoering van de verordening inzake conditionaliteit met betrekking tot de rechtsstaat de doeltreffendheid van het mechanisme zelf zal definiëren en een precedent zal creëren aangaande de manier waarop de instellingen van de EU de bescherming van de financiële belangen van de EU waarborgen; onderstreept dat maatregelen om de schendingen van de rechtsstaat aan te pakken ertoe kunnen leiden dat burgers meer vertrouwen krijgen in de EU; 25. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de Raad van Europa, de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa en de Verenigde Naties. Het Europees Parlement, – gezien de artikelen 2 en 3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), – gezien de artikelen 8, 10, 19, 83, 153 en 157 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien de artikelen 21 en 23 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (het “Handvest”), – gezien het Verdrag van de Raad van Europa inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld (Verdrag van Istanbul), – gezien het Verdrag van de Internationale Arbeidsorganisatie betreffende geweld en intimidatie (nr. 190) en de Aanbeveling betreffende geweld en intimidatie (nr. 206) en de belangrijkste bepalingen daarvan, – gezien Richtlijn 2006/54/EG van het Europees Parlement en de Raad van 5 juli 2006 betreffende de toepassing van het beginsel van gelijke kansen en gelijke behandeling van mannen en vrouwen in arbeid en beroep (1) , – gezien Richtlijn (EU) 2019/1937 van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2019 inzake de bescherming van personen die inbreuken op het Unierecht melden (2) (“de klokkenluidersrichtlijn”), – gezien de mededeling van de Commissie van 5 maart 2020 getiteld “Een Unie van gelijkheid: strategie voor gendergelijkheid 2020‑2025” ( COM(2020)0152 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 12 november 2020 getiteld “Een Unie van gelijkheid: strategie voor gelijkheid van lhbtiq’ers 2020‑2025” ( COM(2020)0698 ), – gezien zijn resolutie van 26 oktober 2017 over de bestrijding van seksuele intimidatie en seksueel misbruik in de EU (3) , – gezien zijn resolutie van 11 september 2018 over maatregelen ter voorkoming en bestrijding van pesterijen en seksuele intimidatie op het werk, in openbare ruimten en in het politieke leven in de EU (4) , – gezien zijn resolutie van 28 november 2019 over de toetreding van de EU tot het Verdrag van Istanbul en andere maatregelen ter bestrijding van gendergerelateerd geweld (5) , – gezien zijn resolutie van 21 januari 2021 over het genderperspectief in de COVID‑19‑crisis en de periode na de crisis (6) , – gezien zijn resolutie van 21 januari 2021 over de EU‑strategie inzake gendergelijkheid (7) , – gezien zijn resolutie van 14 december 2021 met aanbevelingen aan de Commissie inzake het bestrijden van gendergerelateerd geweld: cybergeweld (8) , – gezien zijn resolutie van 16 december 2021 over MeToo en intimidatie – gevolgen voor de EU-instellingen (9) , – gezien zijn resolutie van 15 februari 2023 over het Verdrag van de Raad van Europa inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld: toetreding van de EU (10) , – gezien het verslag over de index voor gendergelijkheid 2022 van het Europees Instituut voor gendergelijkheid, – gezien de internationale gezamenlijke studie van december 2022 over geweld en intimidatie op het werk (11) , – gezien het verslag van de Europese Ombudsman van 17 december 2018 over waardigheid op het werk in de instellingen en agentschappen van de EU, – gezien het besluit van het Bureau van 2 juli 2018 betreffende de werking van het adviescomité dat klachten behandelt tegen leden van het Europees Parlement en de klachtenbehandelingsprocedures, – gezien artikel 10, lid 6, van zijn Reglement, – gezien bijlage II bij zijn Reglement, getiteld “Code voor passend gedrag voor leden van het Europees Parlement bij de uitvoering van hun taken”, – gezien artikel 12 bis van het Statuut van de ambtenaren van de EU, – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid ( A9‑0178/2023 ), A. overwegende dat gendergelijkheid een fundamentele waarde van de EU is die is verankerd in artikel 2 VWEU en moet worden geïntegreerd in al het beleid en alle activiteiten en programma’s van de EU; overwegende dat het recht op gelijke behandeling en non‑discriminatie een grondrecht is dat is verankerd in de Verdragen en in de artikelen 21 en 23 van het Handvest en volledig moet worden geëerbiedigd; overwegende dat het recht op menselijke integriteit, zoals neergelegd in artikel 3 van het Handvest, een zeer belangrijk recht is; B. overwegende dat gendergerelateerd geweld in al zijn vormen, ook seksuele intimidatie, zowel een oorzaak als een gevolg van genderongelijkheid, discriminatie en een mensenrechtenschending is; overwegende dat het een ernstige belemmering vormt voor de deelname van vrouwen, meisjes en andere slachtoffers aan alle aspecten van het private en het publieke leven, waardoor zij waardoor zij hun rechten en fundamentele vrijheden niet ten volle kunnen uitoefenen; overwegende dat de uitbanning van gendergerelateerd geweld een voorwaarde is om te komen tot echte gendergelijkheid; overwegende dat het, om gendergerelateerd geweld, met inbegrip van seksuele intimidatie, te voorkomen en te bestrijden, cruciaal is dat de EU en de lidstaten aanzienlijke vooruitgang boeken inzake gendergelijkheid door concrete maatregelen te nemen en door gendermainstreaming en genderbudgettering volledig te integreren in alle beleidsterreinen en bij alle besluitvorming; C. overwegende dat seksuele intimidatie in het EU‑recht als volgt is gedefinieerd: “[…] enige vorm van ongewenst verbaal, non‑verbaal of fysiek gedrag met een seksuele connotatie […] met als doel of gevolg dat de waardigheid van een persoon wordt aangetast, in het bijzonder wanneer een bedreigende, vijandige, beledigende, vernederende of kwetsende situatie wordt gecreëerd”; overwegende dat de huidige EU‑wetgeving niet voldoende doeltreffend is gebleken om dergelijke fenomenen in de praktijk te voorkomen en te bestrijden; overwegende dat er behoefte is aan sterkere EU‑wetgeving betreffende de bestrijding van gendergerelateerd geweld en betreffende gezondheid en veiligheid op het werk, en dat de wetgeving inzake intimidatie en seksuele intimidatie moet worden uitgebreid naar buiten de werkomgeving, in overeenstemming met het Verdrag van Istanbul, om deze kwestie volledig aan te pakken in alle aspecten van het leven en de samenleving; overwegende dat in de richtlijn gelijke behandeling in arbeid en beroep het recht is verankerd om niet te worden gediscrimineerd en onderworpen aan intimidatie in arbeidsverband op grond van seksuele gerichtheid (12) ; overwegende dat in de richtlijnen inzake gendergelijkheid is bepaald dat intimidatie op grond van geslacht en seksuele intimidatie op het werk en bij de toegang tot goederen en diensten in strijd zijn met het beginsel van gelijke behandeling van mannen en vrouwen; overwegende dat in het voorstel voor een richtlijn over geweld tegen vrouwen “seksuele intimidatie op het werk” is gedefinieerd als elke vorm van ongewenst verbaal, non‑verbaal of fysiek gedrag met een seksuele connotatie dat zich voordoet tijdens, verband houdt met of voortvloeit uit de uitoefening van een beroep of arbeid in dienstverband of als zelfstandige, met als doel of gevolg dat de waardigheid van het slachtoffer wordt aangetast, in het bijzonder wanneer een bedreigende, vijandige, beledigende, vernederende of kwetsende situatie wordt gecreëerd, ook wanneer iemands afwijzing van of onderwerping aan zulk gedrag expliciet of impliciet wordt gebruikt als grondslag voor werkgerelateerde besluiten; overwegende dat seksueel geweld en seksuele intimidatie op de werkplek een ernstige kwestie van gezondheid en veiligheid is, en als zodanig moet worden behandeld en voorkomen; D. overwegende dat seksuele intimidatie een vorm van gendergerelateerd geweld is en een extreme vorm van discriminatie op grond van geslacht die vrouwen en meisjes onevenredig zwaar treft; overwegende dat de daders van seksuele intimidatie en seksueel geweld hoofdzakelijk mannen zijn; overwegende dat intimidatie vaak gepaard gaat met andere vormen van discriminatie dan discriminatie op grond van geslacht, en een intersectionele aanpak vanuit alle invalshoeken vereist; overwegende dat seksuele intimidatie moet worden gezien in het licht van mannelijke macht en ruimere gendergelijkheid, aangezien zij geworteld is in genderstereotypen, heteropatriarchale structuren en structurele en institutionele ongelijkheden en seksisme, voortkomend uit de ongelijke machtsverdeling tussen vrouwen en mannen in de maatschappij en op het werk; overwegende dat verschillende dimensies nodig zijn om te begrijpen hoe gevoelens van superioriteit en inferioriteit in de samenleving en op de werkvloer ontstaan; overwegende dat seksuele intimidatie in veel verschillende vormen en sociale omgevingen kan voorkomen, zoals thuis, op het werk, in het onderwijsstelsel, online en in de openbare ruimte, onder meer op straat, en ernstige gevolgen heeft voor elk aspect van de maatschappij; overwegende dat intimidatie in het onderwijs een ernstige weerslag heeft op het leervermogen van scholieren en studenten, en op hun lichamelijke en geestelijke gezondheid, en levenslange gevolgen heeft, zoals de normalisatie van seksuele intimidatie; overwegende dat het probleem een genderdimensie heeft, aangezien onevenredig veel vrouwen en meisjes slachtoffer worden van seksuele intimidatie zoals, onder meer, aanranding en verkrachting; overwegende dat seksuele intimidatie gelijkheid op het werk ondermijnt en stereotypen met betrekking tot de vermogens en ambities van vrouwen bekrachtigt; overwegende dat seksuele intimidatie kan leiden tot zwijgen en negatieve gevolgen kan hebben voor het loon, de loopbaanontwikkeling en de arbeidsomstandigheden van de slachtoffers, en tot gevolg kan hebben dat mensen de arbeidsmarkt verlaten; overwegende dat de MeToo‑beweging het publieke bewustzijn heeft vergroot van het misbruik van vertrouwelijkheidsovereenkomsten in het kader van seksuele intimidatie om slachtoffers ervan te weerhouden zich uit te spreken, en dat dit misbruik nog steeds een probleem vormt dat moet worden aangepakt; overwegende dat seksuele intimidatie er ook voor zorgt dat minder vrouwen de arbeidsmarkt betreden of er blijven, hetgeen de kloof in de arbeidsmarktparticipatie vergroot, en dat vrouwen minder worden betaald dan mannen, waardoor ook de loonkloof tussen mannen en vrouwen groter wordt; E. overwegende dat één op twee vrouwen (55 %) in de EU na haar 15e levensjaar minstens één keer slachtoffer is geworden van seksuele intimidatie; overwegende dat in de werkomgeving, die vaak een allesbehalve veilige en respectvolle omgeving is, meer dan één op vijf mensen (bijna 23 %) te maken hebben gehad met geweld en intimidatie, hetzij fysiek, psychologisch of seksueel; overwegende dat zowel de daders als de slachtoffers van om het even welk geslacht of gender kunnen zijn; overwegende dat met name vrouwen, meisjes, lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen, transgenders, queers, mensen die hun seksuele gerichtheid nog aan het ontdekken zijn, interseksepersonen, aseksuele personen en andere lhbtqia+‑personen, alsook mensen die deel uitmaken van andere kwetsbare groepen, gevaar lopen en onevenredig zwaar worden getroffen (13) ; overwegende dat er meer geanonimiseerde gegevens nodig zijn om inzicht te krijgen in de uitsplitsing van intimidatiegevallen, waarbij er vooral rekening mee moet worden gehouden dat veel lhbtqia+‑werknemers in een omgeving werken die wordt gekenmerkt door vooroordelen en vijandigheid; overwegende dat, afhankelijk van de lidstaat, tussen 11 % en 41 % van de werkende vrouwen ongewenst gedrag met een seksuele connotatie op het werk heeft ervaren (14) ; overwegende dat de meerderheid van de gevallen van seksuele intimidatie op het werk plaatsvindt tussen collega’s en dat er in veel gevallen mannelijke leidinggevenden bij betrokken zijn; overwegende dat 32 % van alle slachtoffers in de EU heeft aangegeven dat de dader een leidinggevende, collega of klant was; overwegende dat 75 % van de vrouwen die beroepen uitoefenen waarvoor diploma’s vereist zijn, of die hogere managementfuncties hebben, slachtoffer zijn geweest van seksuele intimidatie; overwegende dat 61 % van de vrouwen in de dienstensector te maken heeft gehad met seksuele intimidatie (15) ; overwegende dat de waarschijnlijkheid dat iemand te maken heeft gehad met seksueel geweld en seksuele intimidatie bij vrouwen twee keer zo groot is als bij mannen, en dat de waarschijnlijkheid dat iemand aangeeft slachtoffer te zijn geworden van seksueel geweld en seksuele intimidatie onder vrouwen met een migratieachtergrond twee keer zo groot is als onder vrouwen zonder migratieachtergrond; overwegende dat discriminatie op grond van gender, waaronder seksuele intimidatie, kan worden verergerd wanneer ze samenvalt met discriminatie op andere in het recht van de Unie verboden gronden, namelijk nationaliteit, ras, kleur, etnische of sociale afkomst, genetische kenmerken, genderidentiteit, genderexpressie, geslachtskenmerken, taal, religie of overtuiging, politieke of elke andersoortige mening, het behoren tot een nationale minderheid, geboorte, handicap, leeftijd, seksuele gerichtheid en sociaal‑economische klasse; overwegende dat met name bepaalde groepen, zoals vrouwen uit geracialiseerde gemeenschappen, jongeren en migranten, een hoger risico lopen om op het werk met intimidatie te worden geconfronteerd; overwegende dat 21 % van de lhbtqia+‑personen zich gediscrimineerd voelde op het werk; overwegende dat dit percentage nog hoger ligt onder trans‑ (35 %) en interseksepersonen (32 %) (16) ; overwegende dat op tien slachtoffers van discriminatie op grond van gender, waaronder intersectionele discriminatie, bijna de helft tevens slachtoffer was van intimidatie op het werk, terwijl dit onder personen die geen slachtoffer zijn van discriminatie op basis van gender slechts twee op tien bedroeg (17) ; overwegende dat het percentage vrouwen dat gemeld heeft een dergelijke ervaring te hebben beleefd, erg laag is; overwegende dat mannen ook slachtoffer van intimidatie zijn en dat zij 10 % van de slachtoffers van seksuele intimidatie uitmaken; overwegende dat in het licht van de misdadige aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne, Oekraïense vluchtelingen, in het bijzonder vrouwen, kwetsbaarder zijn voor seksuele uitbuiting, met inbegrip van, maar niet beperkt tot, op het werk; F. overwegende dat cyberpesten, als een vorm van gendergerelateerd cybergeweld, blijft toenemen als gevolg van het wijdverspreide gebruik van het internet, met inbegrip van nieuwe technologieën en sociale media, waar daders zich veilig voelen aangezien ze zich achter anonimiteit kunnen verschuilen; overwegende dat online seksuele intimidatie onder meer kan bestaan uit het zonder toestemming delen van intieme inhoud, cyberstalking, uitbuiting, dwang of bedreigingen van seksuele aard, seksuele pesterijen en ongewenste seksualisering; overwegende dat uit een recent onderzoek blijkt dat 13 % van de vrouwen in de afgelopen vijf jaar te maken had met cyberpesten, en 8 % in de afgelopen twaalf maanden; overwegende dat met name bepaalde beroepsgroepen, zoals politici, journalisten, vrouwenrechten‑ en lhbtqia+‑activisten, vrouwelijke activisten in maatschappelijke mensenrechtenorganisaties en andere prominenten meer risico lopen slachtoffer te worden van onlinegeweld en cyberpesten; overwegende dat in het kader van een recent onderzoek van de Onderzoeksdienst van het Europees Parlement de kosten die ontstaan als gevolg van gendergerelateerd cybergeweld zijn geraamd tussen 49 en 89,3 miljard EUR per jaar (18) ; overwegende dat gendergerelateerd cybergeweld en cyberpesten ervoor kunnen zorgen dat vrouwen en meisjes de mond wordt gesnoerd; overwegende dat bijna één op vijf meisjes (19 %) een socialemediaplatform heeft verlaten of haar gebruik ervan aanzienlijk heeft verminderd na zij hierop te zijn lastiggevallen, en dat meer dan één op tien meisjes (12 %) zich anders is gaan uitdrukken; overwegende dat meer dan een derde (37 %) van alle meisjes die tot een etnische minderheid behoren en slachtoffer zijn geweest van misbruik, aangeven dat dit is gebeurd op grond van hun ras of etnische afkomst, en dat meer dan de helft (56 %) van de lhbtqia+‑personen zegt te zijn lastiggevallen op grond van hun genderidentiteit of seksuele gerichtheid (19) ; G. overwegende dat intimidatie wijdverbreid is, maar dat niet alle gevallen worden gemeld; overwegende dat een van de redenen van de onderrapportage van seksuele intimidatie een gebrek aan bewustzijn is, dat soms is gebaseerd op een gebrek aan begrip voor de ernst van het probleem en op onwetendheid over de strafbaarheid ervan, vanwege de normalisatie van seksuele intimidatie, een gebrek aan doeltreffende, transparante, betrouwbare en onafhankelijke systemen voor de melding ervan en aan kennis inzake de kanalen voor slachtofferhulp, maar ook de angst voor vergelding en om (nogmaals) slachtoffer te worden of in een slachtofferrol te worden geplaatst, baanverlies, alsook stereotypen die de schuld bij het slachtoffer in plaats van bij de dader leggen; overwegende dat het, voor de waarborging van gemakkelijke toegang tot passende en doeltreffende bescherming, rechtsmiddelen en veilige, eerlijke en doeltreffende melding en procedures in geval van geweld en intimidatie op het werk, belangrijk is om klagers, slachtoffers, getuigen en klokkenluiders ervoor te behoeden dat zij (nogmaals) slachtoffer worden of doelwit van vergeldingsacties worden; overwegende dat klokkenluiders een cruciale rol spelen bij het aan het licht brengen van seksuele en psychologische intimidatie, wanbeheer en discriminatie op het werk; overwegende dat vrouwelijke slachtoffers schadelijke ervaringen vermoedelijk eerder aan het licht zullen brengen dan mannen, vanwege het stigma en genderstereotypen; overwegende dat alle vormen van intimidatie op het werk aanzienlijke gevolgen hebben voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid en het welzijn van werknemers, en dat het voorkomen en aanpakken ervan daarom voor elke werkgever een prioriteit moet zijn om een veilige werkomgeving te waarborgen; H. overwegende dat de Europese instellingen zijn begonnen hun interne voorschriften en procedures aan te passen om intimidatie beter te voorkomen, op te sporen, tegen te gaan en te bestraffen; overwegende dat de tot nu toe genomen maatregelen onvoldoende zijn, aangezien intimidatie nog steeds plaatsvindt in alle EU‑instellingen, terwijl de rapportage achterblijft, slachtoffers niet fatsoenlijk worden bijgestaan en de cultuur van straffeloosheid blijft voortbestaan; overwegende dat het Europees Parlement helaas geen veilige werkomgeving is, aangezien gevallen van seksuele en andersoortige intimidatie tot op heden voorkomen; overwegende dat het Europees Parlement seksuele intimidatie binnen de instelling en in de EU heeft veroordeeld in zijn resolutie van oktober 2017 (20) , en in 2019 (21) en 2021 (22) soortgelijke standpunten heeft ingenomen; overwegende dat de uitvoering van preventiemechanismen en hervormingen van anti‑intimidatieprocedures in het Europees Parlement, waar om was verzocht in zijn resolutie van 16 december 2021 over MeToo, gepaard ging met een zekere mate van terughoudendheid, wat te wijten is aan een gebrek aan kennis van het fenomeen intimidatie, maar ook aan het gebrek aan duidelijkheid van de bestaande rechtsvoorschriften van het Parlement; I. overwegende dat in oktober 2022 wereldwijd is gevierd dat vijf jaar voordien de MeToo‑beweging ontstond, waardoor vrouwen en andere slachtoffers van seksuele intimidatie werden aangemoedigd om hun stem te laten horen, met als doel het bewustzijn te vergroten en een einde te maken aan het wijdverbreide geweld; overwegende dat de MeToo‑beweging de omvang en aard van seksuele intimidatie heeft aangetoond en een internationale beweging en een debat op gang heeft gebracht over de onderliggende oorzaken en de noodzakelijke reacties; overwegende dat de beweging sindsdien slachtoffers wereldwijd heeft aangemoedigd om hun stem te laten horen in verschillende omgevingen, ook in de politiek; overwegende dat er na vijf jaar MeToo en ondanks de publieke respons en het feit dat sommige lidstaten, individuele bedrijven, scholen en andere actoren maatregelen hebben ingevoerd om seksuele intimidatie te voorkomen en te bestrijden, onvoldoende vooruitgang is geboekt bij de aanpak van het probleem, en dat dringende actie noodzakelijk is om intimidatie in de EU uit te bannen; J. overwegende dat seksuele intimidatie en andere vormen van geweld, kwetsend of ongewenst gedrag op de werkvloer moeten worden begrepen als een gezondheids‑ en veiligheidsprobleem, en niet als een individueel probleem van het slachtoffer; overwegende dat geen enkel deel van de arbeidsmarkt of het arbeidsleven beschermd is tegen seksuele intimidatie, maar dat de incidenten variëren, net als de vormen die de intimidatie kan aannemen, afhankelijk van de sector of het soort werk; overwegende dat seksuele intimidatie op het werk met name vaak voorkomt in sectoren met een groot aandeel aan atypische arbeidscontracten; overwegende dat arbeidsomstandigheden, baanzekerheid en het soort werk risicofactoren zijn die verband houden met de blootstelling aan seksuele intimidatie op het werk; overwegende dat collectieve onderhandelingen een belangrijk instrument kunnen zijn ter voorkoming en bestrijding van geweld en seksuele intimidatie, met inbegrip van gendergerelateerd geweld in de werkomgeving, intimidatie door derden, en de effecten van huiselijk geweld op het werk; K. overwegende dat het Parlement er in zijn vorige resoluties voor heeft gepleit om verscheidene concrete interne maatregelen te nemen, met inbegrip van de invoering van verplichte training ter voorkoming van intimidatie voor alle leden zodra zij aan het begin van hun ambtstermijn in functie treden, en voor al het personeel, en de invoering van een nultolerantieaanpak, maar dat enkele jaren later slechts zeer weinig van deze concrete maatregelen volledig zijn uitgevoerd, en dat er meer moet worden gedaan; overwegende dat de Juridische Dienst van het Parlement in zijn advies heeft gesteld dat de invoering van verplichte training voor leden ter voorkoming van intimidatie de uitoefening van hun vrije en onafhankelijke mandaat niet zou beïnvloeden; overwegende dat uit onderzoek blijkt dat training inzake intimidatie moet worden aangevuld met training voor omstanders, en dat deze training betere resultaten oplevert wanneer zij ook is gericht op het management en op het personeel; L. overwegende dat de Europese instellingen in het algemeen, en met name het Europees Parlement als wetgever en werkgever, het goede voorbeeld voor alle lidstaten en werkgevers moeten geven; overwegende dat de leden van het Europees Parlement, als rechtstreeks verkozen vertegenwoordigers van de EU‑burgers en als wetgevers, een bijzondere verantwoordelijkheid hebben om bij de uitvoering van hun taken de hoogste normen en het recht van de Unie na te leven; Algemene opmerkingen 1. herinnert eraan dat gendergelijkheid een fundamentele waarde van de EU is en moet worden geïntegreerd in al het beleid en alle activiteiten en programma’s van de EU; betreurt de trage vooruitgang inzake gendergelijkheid in de EU en wijst erop dat gendergerelateerd geweld zowel een oorzaak als een gevolg van genderongelijkheid is; wijst op de dringende behoefte aan verbetering en dringt erop aan dat de EU en haar lidstaten zich ten volle inzetten om sneller vooruitgang te boeken, onder meer door gendermainstreaming en genderbudgettering in al het beleid en alle activiteiten en programma’s van de EU te integreren; spreekt zich krachtig uit tegen alle vormen van gendergerelateerd geweld, waaronder seksueel geweld, en alle vormen van intimidatie, met name seksuele intimidatie; 2. dringt er nogmaals op aan dat de Commissie een voorstel voor een besluit van de Raad indient en daarin gendergerelateerd geweld aanmerkt als een nieuwe vorm van criminaliteit, overeenkomstig artikel 83, lid 1, VWEU; bevestigt nogmaals dat de EU vastbesloten is gendergerelateerd geweld aan te pakken en is ingenomen met het voorstel voor een richtlijn ter bestrijding van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld ( COM(2022)0105 ); is ingenomen met het in 2014 uitgevoerde onderzoek van het FRA naar geweld tegen vrouwen, en is verheugd over het nieuwe EU‑brede onderzoek van het FRA dat is gepland voor 2024; benadrukt het belang van regelmatige verzameling van uitgesplitste gegevens over gendergerelateerd geweld om de omvang van het probleem in kaart te brengen; verzoekt de Commissie en de lidstaten al het nodige te doen om dit te realiseren; 3. verzoekt de EU en alle lidstaten opnieuw het internationaal erkende Verdrag van Istanbul inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen snel te ratificeren, in lijn met een advies van het Hof van Justitie van 2021, waarin normen worden vastgesteld die erop gericht zijn gendergerelateerd geweld te voorkomen, slachtoffers te beschermen en daders te straffen; verzoekt de EU en de lidstaten ervoor te zorgen dat seksuele intimidatie als strafbaar feit wordt aangemerkt, zowel op het werk, volgens bestaande antidiscriminatierichtlijnen van de EU, als in alle andere aspecten van het leven, in overeenstemming met het Verdrag van Istanbul, en dienovereenkomstig naar de in artikel 40 van het Verdrag van Istanbul vastgestelde definitie van seksuele intimidatie te verwijzen in de desbetreffende wetgeving; is ervan overtuigd dat de EU en de lidstaten het verzet tegen gendergelijkheid moeten bestrijden door concrete, doeltreffende en ambitieuze voorschriften en beleid vast te stellen ter voorkoming en bestrijding van gendergerelateerd geweld, met inbegrip van psychologische, fysieke en seksuele intimidatie; 4. spreekt zich krachtig uit tegen iedere vorm van intimidatie, met name seksuele intimidatie; merkt op dat intimidatie een wijdverbreid, alomtegenwoordig en schadelijk verschijnsel is dat voorkomt in alle aspecten van zowel het private als het publieke leven; benadrukt dat intimidatie op het werk een schending van de mensenrechten inhoudt en ernstige gevolgen kan hebben voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid van de slachtoffers, waardoor deze zich onveilig en onzeker kunnen voelen op het werk, en waardoor zij in veel gevallen niet in staat zijn hun werkzaamheden uit te voeren; onderstreept dat cybergeweld op het werk moet worden aangepakt, aangezien het ernstige gevolgen heeft voor de geestelijke gezondheid van de slachtoffers; wijst erop dat bijzondere aandacht moet worden besteed aan vrouwen en meisjes die vanwege oorlog op de vlucht zijn, zoals vrouwen uit Oekraïne; Seksuele intimidatie en de MeToo‑beweging in de lidstaten 5. schaart zich nadrukkelijk achter de internationale MeToo‑beweging, die de activiste Tarana Burke in 2006 in het leven heeft geroepen om slachtoffers van seksueel geweld bij te staan, en die zich in 2017 wereldwijd heeft verspreid nadat MeToo viraal ging; juicht toe dat miljoenen mensen hun verhalen over seksueel geweld hebben verteld om de stilte te doorbreken en gerechtigheid na te streven; merkt op dat de MeToo‑beweging sinds 2017 in verscheidene lidstaten voet aan de grond heeft gekregen en dat regeringen en organisaties naar aanleiding hiervan veranderingen hebben doorgevoerd om seksueel geweld tegen te gaan, slachtoffers te helpen en de negatieve gevolgen voor de samenleving aan te pakken; merkt evenwel op dat er in sommige lidstaten in dit opzicht weinig vooruitgang is geboekt; dringt er bij de lidstaten op aan proactief wetgeving en beleid vast te stellen en uit te voeren waarmee seksueel geweld en intimidatie in onze samenleving worden aangepakt; 6. benadrukt dat seksuele intimidatie en geweld in de EU niet op gemeenschappelijke wijze zijn gedefinieerd en gecriminaliseerd, waardoor er tussen de lidstaten verschillen bestaan inzake de rechten en de mate van bescherming van slachtoffers, wat aantoont dat het noodzakelijk is een gezamenlijke aanpak op EU‑niveau vast te stellen, die kan worden bereikt door gendergerelateerd geweld aan te merken als een EU‑misdrijf; dringt er nogmaals op aan dat de Commissie een voorstel voor een besluit van de Raad indient en daarin gendergerelateerd geweld aanmerkt als een nieuwe vorm van criminaliteit en dat de Raad het besluit vaststelt, overeenkomstig artikel 83, lid 1, derde alinea, VWEU; dringt erop aan dat de lidstaten gestandaardiseerde genderbewuste actieprotocollen opstellen om alle slachtoffers van seksuele intimidatie bij te staan, ook slachtoffers van seksuele intimidatie met een internationale dimensie; dringt erop aan dat de lidstaten zorgen voor doeltreffende meldingsmechanismen en procedures voor gevallen van geweld en intimidatie op het werk, en dat zij de nodige maatregelen invoeren om klagers, slachtoffers, getuigen en klokkenluiders ervoor te behoeden dat zij (nogmaals) slachtoffer worden of doelwit van vergeldingsacties worden, en dat de lidstaten de privacy en vertrouwelijkheid van de betrokkenen beschermen en ervoor zorgen dat privacy‑ en vertrouwelijkheidsvereisten niet worden misbruikt; verzoekt de Commissie en de lidstaten om passende middelen beschikbaar te stellen om veilige ruimten op het werk in te richten en beschikbaar te kunnen blijven stellen, zowel online als offline, met name veilige ruimten die uitsluitend toegankelijk zijn voor mensen van één bepaald gender, waar vrouwen, in al hun intersectionele diversiteit, naartoe kunnen gaan om informatie uit te wisselen, gemeenschapsnetwerken op te bouwen en elkaar onderling te steunen, met als doel alle vrouwen een stem te geven en hun situatie te verbeteren; 7. verzoekt de lidstaten een omvattend geheel van minimumregels vast te stellen waarmee het hardnekkige probleem van seksuele en psychologische intimidatie op een holistische manier wordt aangepakt en tegemoet wordt gekomen aan de specifieke behoeften van slachtoffers van dergelijk geweld; benadrukt de noodzaak om rekening te houden met de nieuwe omstandigheden van werken op afstand en de als gevolg van de COVID‑19‑pandemie geleerde lessen; onderstreept dat wetgeving een centrale rol speelt in de bestrijding van seksuele intimidatie en geweld op het werk en dat wetgeving zonder een degelijke uitvoering niet tot het gewenste resultaat zal leiden; verzoekt de Commissie en de lidstaten ervoor te zorgen dat wetten tegen seksuele intimidatie op het werk worden geactualiseerd om vrouwen die op afstand werken te beschermen tegen onlinemisbruik; verzoekt de lidstaten rekening te houden met de behoeften van vrouwen en meisjes aan veiligheid en beveiliging op weg van en naar hun werk door te zorgen voor veilig openbaar vervoer en degelijke en duurzame straatverlichting; 8. dringt bij de Commissie en de lidstaten, in samenwerking met Eurostat en het Europees Instituut voor gendergelijkheid (EIGE), aan op de verbetering, bevordering en waarborging van onderzoek naar empirisch onderbouwde praktijken, alsook op de verbetering, bevordering en waarborging van de systematische verzameling van relevante, geanonimiseerde, naar geslacht en leeftijd uitgesplitste en vergelijkbare gegevens inzake gevallen van seksuele intimidatie, gendergerelateerde discriminatie en psychologische intimidatie, waaronder cyberpesten, op nationaal, regionaal en lokaal niveau, met inbegrip van gegevens over de gevolgen van reclames die seksistische inhoud en stereotypen bevatten; wijst erop dat de lidstaten en de EU‑instellingen en ‑agentschappen uit hoofde van het EU‑recht een gelijkheidsorgaan moeten aanwijzen om onafhankelijke bijstand te verlenen aan slachtoffers van intimidatie, onafhankelijke onderzoeken uit te voeren, relevante, geanonimiseerde, naar geslacht en leeftijd uitgesplitste en vergelijkbare gegevens te verzamelen, onderzoek te verrichten naar definities en classificaties, onafhankelijke verslagen te publiceren en aanbevelingen te doen op het gebied van werk en opleiding, van toegang tot en aanbod van goederen en diensten, en voor zelfstandigen; is verheugd over de nieuwe voorstellen voor twee richtlijnen van de Europese Commissie van 7 december 2022 die tot doel hebben bindende normen voor gelijkheidsorganen op te stellen op het gebied van gelijke behandeling; verzoekt de lidstaten om het bewustzijn te vergroten over het werk van gelijkheidsorganen die toezicht houden op discriminerende praktijken, door middel van voldoende passende middelen om hun doeltreffende werking te waarborgen; 9. benadrukt dat psychologische en seksuele intimidatie op het werk illegaal is en dat daders kunnen worden onderworpen aan strafrechtelijke en/of administratieve procedures; beveelt aan dat werkgevers externe diensten inschakelen om hen te adviseren over een passende aanpak van intimidatie op het werk om een veilige werkomgeving te waarborgen, hen te informeren over de voor hen beschikbare rechtsmiddelen, waaronder tuchtrechtelijke maatregelen, de mogelijkheid tot vroegtijdige bemiddeling aan te bieden, alsmede juridisch advies en rechtsbijstand voor slachtoffers; beveelt aan dat vroegtijdige bemiddeling uitsluitend moet worden aangeboden indien het slachtoffer dit wenst, en mits het slachtoffer op voorhand uitgebreide informatie en ondersteuning wordt aangeboden en dit proces op elk moment kan beëindigen; verzoekt de lidstaten ervoor te zorgen dat alle werknemers bij het begin van hun overeenkomst informatie krijgen over de geldende procedures en beleidsmaatregelen tegen intimidatie, over de rechten van werknemers in gevallen van intimidatie en geweld tegen hen op het werk, en over de toegang tot externe adviesdiensten; verzoekt de Commissie beproefde handelswijzen voor het bestrijden van seksuele intimidatie op het werk te beoordelen, uit te wisselen en te vergelijken, en de resultaten van deze beoordeling te verspreiden, met name informatie over effectieve maatregelen die de lidstaten kunnen treffen om bedrijven, sociale partners en bij beroepsopleidingen betrokken organisaties aan te moedigen om alle vormen van discriminatie op basis van gender te voorkomen, met name intimidatie en seksuele intimidatie op het werk; verzoekt de Commissie en de lidstaten ervoor te zorgen dat financieringsmechanismen voor programma’s ter bestrijding van gendergerelateerd geweld gebruikt kunnen worden voor bewustmakingscampagnes en voor de ondersteuning van maatschappelijke organisaties die geweld tegen vrouwen en seksuele intimidatie aanpakken; 10. verzoekt de lidstaten mensen van alle genders en genderidentiteiten aan te sporen om seksuele intimidatie te bestrijden en actief mee te werken aan maatschappelijke verandering; is van mening dat seksuele intimidatie een probleem is dat mensen van alle genders en de samenleving als geheel betreft; benadrukt in deze context de centrale rol van mannen en jongens bij het beëindigen van alle vormen van intimidatie en seksuele intimidatie; verzoekt bijgevolg de lidstaten en alle anderen betrokkenen ervoor te zorgen dat mannen en jongens een actieve en positieve rol spelen bij het uitbannen van alle vormen van intimidatie, seksuele intimidatie, en andere vormen van misbruik en geweld, en hen te betrekken bij bewustmakings‑ en preventiecampagnes, rekening houdend met het feit dat bij 82 % van de incidenten van seksuele intimidatie tegen vrouwen de dader een man is; verzoekt de lidstaten om inclusieve seksuele voorlichting te geven aan iedereen, ook jongens en mannen, om seksuele intimidatie en seksueel misbruik te herkennen en te voorkomen, met inbegrip van misbruik in verband met lhbtqia+‑haat; 11. benadrukt dat sociale partners een belangrijke rol kunnen spelen in de aanpak van intimidatie op het werk, waaronder seksuele intimidatie en cybergeweld op het werk; verzoekt de lidstaten er in overleg met de sociale partners voor te zorgen dat werkgevers passende maatregelen nemen om een veilige werkomgeving te creëren, slachtoffers bij te staan en gevallen van seksuele intimidatie, cybergeweld en geweld door derden op het werk te voorkomen en aan te pakken; wijst erop dat moet worden voorkomen dat werkgevers werknemers die het slachtoffer zijn van seksuele intimidatie ontslaan, discrimineren of op enige wijze benadelen; benadrukt in dit verband dat werknemers het recht moeten hebben om steun te krijgen van een vakbond en een op de werkplek aanwezige vertegenwoordiger op het gebied van gezondheid en veiligheid; verzoekt de lidstaten maatregelen te nemen om collectieve onderhandelingen over de op hun werkplek geldende handelswijzen voor het voorkomen en aanpakken van seksuele intimidatie te bevorderen, onder meer door bewustmaking en training van werknemers en werkgevers, vakbondsafgevaardigden en de op de werkplek aanwezige vertegenwoordiger op het gebied van gezondheid en veiligheid; erkent de rol die maatschappelijke organisaties en zakelijke netwerken spelen bij de voorkoming en de aanpak van seksuele intimidatie op het werk, waaronder door bewustmaking en slachtofferhulp; 12. benadrukt dat het Verdrag van de Internationale Arbeidsorganisatie betreffende geweld en intimidatie (nr. 190) en de Aanbeveling betreffende geweld en intimidatie (nr. 206), beide van 2019, de eerste internationale arbeidsnormen zijn die een gezamenlijk kader bieden om geweld en intimidatie op het werk, waaronder gendergerelateerd geweld en intimidatie, te voorkomen, te verhelpen en uit te bannen; verzoekt de lidstaten die het verdrag nog niet hebben geratificeerd, dit onverwijld te doen; Intimidatie in de EU‑instellingen 13. is ervan overtuigd dat de Europese instellingen zich als voorbeeldige werkgevers moeten gedragen door een nultolerantiebeleid voor alle vormen van intimidatie vast te stellen, actief te werken aan de voorkoming van intimidatie, slachtoffers passende bescherming en holistische ondersteuning te bieden, alle vormen van discriminatie tegen te gaan, de regels strikt uit te voeren en doeltreffende, evenredige en afschrikwekkende sancties te handhaven; is van mening dat goede arbeidsomstandigheden en een veilige en respectvolle omgeving nodig zijn om de doeltreffendheid van het werk van de EU‑instellingen te waarborgen; 14. betreurt dat er, ondanks de door de MeToo‑beweging, met inbegrip van de MeTooEP‑beweging, geboekte vooruitgang, die ertoe heeft bijgedragen dat de stilte wordt doorbroken en het belang van beter beleid tegen intimidatie duidelijker naar voren heeft gebracht, nog steeds gevallen van seksuele intimidatie voorkomen in de gehele EU en binnen de Europese instellingen, met inbegrip van het Parlement, en dat slachtoffers onvoldoende hulp en bescherming krijgen; wijst erop dat deze gevallen een schaduw werpen over de werking van de Europese instellingen en het vertrouwen van de burgers in de EU ondermijnen; 15. benadrukt het belang van voorkoming, gespecialiseerde training op lange termijn, het verstrekken van informatie en inspanningen voor bewustmaking, bevordering van een nultolerantiebeleid inzake intimidatie, het bieden van advies en psychologische bijstand aan slachtoffers, alsook advies over politiecontacten en doorverwijzingen naar verleners van rechtsbijstand; dringt aan op regelmatige campagnes ter voorkoming van intimidatie met geactualiseerde posters en brochures teneinde de leden en de personeelsleden te herinneren aan hun verantwoordelijkheid om voorbeeldig gedrag aan de dag te leggen; is van mening dat preventieve maatregelen er in het bijzonder op moeten zijn gericht vrouwen mondiger te maken en mannen te helpen vraagtekens te zetten bij schadelijke genderstereotypen, te voorzien in voorlichting over het begrip “consent”, gendergelijkheid te bevorderen voor een veilige werkomgeving, en iedereen aan te moedigen als positief rolmodel op te treden met als doel een samenleving zonder gendergerelateerd geweld te realiseren; is van mening dat de bestaande campagnes regelmatig moeten worden geactualiseerd en uitgebreid, met name wat betreft intersectionele en seksuele intimidatie, zodat onwetendheid of een zogenaamd “gebrek aan bewustzijn” niet kan worden aangevoerd als excuus voor een flagrante overtreding van de regels; 16. merkt op dat gevallen van seksuele en psychologische intimidatie in het Europees Parlement nog steeds te weinig worden gemeld omdat de slachtoffers de bestaande kanalen niet gebruiken, om redenen zoals schaamte, angst voor vergelding, of een algemeen wantrouwen in de behandeling van gevallen van intimidatie door de bevoegde comités die klachten inzake intimidatie behandelen, het gebrek aan een omvattend meldingssysteem, steun en op de mensenrechtennormen gebaseerde zorg voor slachtoffers, angst voor negatieve gevolgen voor werkrelaties of de loopbaan van de klager, of dat de melding niet zal worden geloofd of niet serieus zal worden genomen; maakt hieruit op dat er meer inspanningen nodig zijn om meldingsprocedures en de mogelijkheden tot slachtofferhulp op het gebied van de voorkoming van alle vormen van intimidatie beter bekend te maken; 17. wijst op het bestaan van formele en informele structuren binnen het Europees Parlement die intimidatie en met name seksuele intimidatie aanpakken door slachtoffers advies te bieden en rechtsbijstand en psychologische bijstand te verlenen, en die informatiecampagnes organiseren die slachtoffers in staat kunnen stellen gevallen van intimidatie te herkennen; dringt erop aan deze structuren, alsmede hun verantwoordelijkheden en samenstelling, beter bekend en zichtbaarder te maken, te versterken en te professionaliseren, teneinde ervoor te zorgen dat alle slachtoffers in vertrouwen en veilig kunnen melden wat hen is overkomen; is verheugd over de initiatieven van een aantal fracties, die hebben besloten opgeleide vertrouwenspersonen en interne ombudspersonen in te zetten bij wie slachtoffers gevallen van intimidatie met volledige vertrouwelijkheid kunnen melden en van wie zij bijstand, advies en begeleiding kunnen krijgen; benadrukt dat deze structuren binnen fracties zijn opgezet ter aanvulling en niet ter vervanging van bestaande structuren binnen het Europees Parlement, die moeten worden herzien om slachtoffers zo goed mogelijk bij te staan; dringt aan op de uitwisseling tussen de fracties van beproefde handelswijzen ter voorkoming en bestrijding van seksuele intimidatie en andere vormen van intimidatie; acht het zorgelijk dat het melden van intimidatie binnen de EU‑instellingen gevolgen kan hebben voor de loopbaan van de klagers; benadrukt eveneens het gebrek aan transparante en privacyvriendelijke gegevens over het aantal gevallen van intimidatie in de instellingen; 18. herinnert eraan dat alle Europese instellingen de plicht hebben de nodige beleidsmaatregelen en gestandaardiseerde genderbewuste actieprotocollen in te voeren om iedere vorm van intimidatie en geweld te voorkomen en aan te pakken, en dringt er bij de instellingen op aan ervoor te zorgen dat onder de geldende regels geen enkele vorm van wangedrag wordt getolereerd en dat alle slachtoffers op hun volledige steun kunnen rekenen; onderstreept de plicht voor gekozen leden, politiek personeel en ambtenaren op alle niveaus om het goede voorbeeld te geven; verzoekt de Europese instellingen hun interne regels en beleidsmaatregelen te versterken om ervoor te zorgen dat bij meldingen van psychologische of seksuele intimidatie en/of geweld de aan de dader opgelegde sancties niet alleen de tijdelijke opschorting van verantwoordelijkheden en de bijbehorende voordelen voor de duur van de opschorting omvatten, maar ook de volledige inhouding van het salaris en de beëindiging van de arbeidsovereenkomst bij bewezen schuld; 19. is verheugd over de vooruitgang die is geboekt bij de hervorming van beleidsmaatregelen tegen intimidatie in de verscheidene EU‑instellingen na het ontstaan van de MeToo‑beweging; merkt evenwel op dat in alle instellingen verbeteringen tot stand kunnen worden gebracht om slachtoffers beter te beschermen en daders te bestraffen; wijst er met name in het geval van het Europees Parlement op dat een afschrikkend rechtskader moet voldoen aan het beginsel van het EU‑recht inzake evenredigheid van straffen en benadrukt dat de maximale straf voor leden bij inbreuken op het Reglement momenteel bestaat uit het verlies van het recht op de verblijfsvergoeding gedurende een maand of uitsluiting van de werkzaamheden gedurende een maand, waarbij de duur kan worden verdubbeld bij herhaalde inbreuken; merkt op dat deze sancties niet evenredig zijn in het licht van de ernstige schade die slachtoffers van intimidatie wordt berokkend; dringt derhalve aan op aanscherping van de sancties door middel van een herziening van het Reglement om ervoor te zorgen dat de ernst van de schade die slachtoffers van seksuele en psychologische intimidatie wordt berokkend naar behoren en evenredig in aanmerking wordt genomen in de strafmaat; 20. is van mening dat, aangezien de gevallen van intimidatie binnen de EU‑instellingen van invloed kunnen zijn op de EU‑begroting, zij in overweging moeten worden genomen bij de beslissing om de betrokken instelling al dan niet kwijting te verlenen; roept eveneens op tot een kader met meer bescherming, en tot nieuwe steunmaatregelen voor slachtoffers van intimidatie, met name psychologische steun, terwijl de procedure loopt; 21. spoort alle EU‑instellingen en ‑agentschappen ertoe aan regelmatig hun beproefde handelswijzen inzake beleidsmaatregelen, richtsnoeren of nieuwe bepalingen over omgangsmechanismen en strategieën tegen intimidatie onderling uit te wisselen, hetgeen ook de gendergelijkheid ten goede zou komen; 22. dringt er bij alle EU‑instellingen op aan een netwerk van vertrouwenspersonen en externe bemiddelaars op te zetten om slachtoffers van seksuele intimidatie te begeleiden en te steunen, en moedigt samenwerking tussen vertrouwenspersonen in verschillende EU‑organen aan, hetgeen van essentieel belang is voor kleinere organen die over minder personeel voor het verlenen van passende steun beschikken; 23. wijst op het belang van de aanpak van intersectionele seksuele intimidatie, door een inclusieve en respectvolle omgeving te creëren, waarbij alle leden van de gemeenschap naar waarde worden geschat en met waardigheid worden behandeld, ongeacht hun ras, gender, leeftijd, seksuele gerichtheid, genderidentiteit, genderexpressie, geslachtskenmerken, handicap of andere eigenschappen; merkt op dat het probleem van intersectionele seksuele intimidatie een zorg van de hele samenleving moet zijn; merkt op dat het belangrijk is te beschikken over een omvattend beleid tegen discriminatie en intimidatie waarbij rekening wordt gehouden met intersectionaliteit en de unieke ervaringen van gemarginaliseerde groepen; dringt aan op onderwijs, training en bewustmakingsinspanningen voor personeelsleden en leden van de Europese instellingen inzake intersectionaliteit en de specifieke behoeften van gemarginaliseerde groepen; 24. is verheugd over het feit dat de leden in deze zittingsperiode van het Europees Parlement voor het eerst een verklaring hebben moeten ondertekenen waarin zij zich ertoe verbinden zich aan de code voor passend gedrag te houden, die paragrafen bevat die uitdrukkelijk intimidatie betreffen; herinnert er evenwel aan dat de huidige maatregelen ter bestrijding van seksuele intimidatie niet krachtig genoeg zijn en niet alle acties omvatten waar in eerdere resoluties om is verzocht; dringt er derhalve bij de administratie van het Parlement en het Bureau op aan deze acties ten uitvoer te leggen en verzoekt de Voorzitter en de secretaris‑generaal de hierbij geboekte vooruitgang tijdens een openbare vergadering te presenteren aan de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid (FEMM); merkt met bezorgdheid op dat er ondanks de geleverde inspanningen nog steeds gevallen van seksuele intimidatie in het Parlement zijn; is evenwel overtuigd van de politieke wil van het Parlement om seksuele en andere vormen van intimidatie binnen en buiten de instelling aan te pakken; roept op tot meer transparantie van alle procedures en tot uitvoering van concrete maatregelen door verschillende afdelingen op politiek en administratief niveau; 25. is ingenomen met de aan de leden, de managers van het secretariaat van het Parlement, en het personeel aangeboden training ter voorkoming van intimidatie; is er evenwel van overtuigd dat vrijwillige deelname aan training ter voorkoming van intimidatie onvoldoende is gebleken; pleit daarom voor de invoering van verplichte training ter voorkoming van intimidatie voor alle leden aan het begin van elke ambtstermijn en voor alle personeelsleden, met name op elk niveau van het management; pleit ervoor sancties op te leggen indien deze training niet wordt voltooid en het Reglement in dit opzicht te herzien; is bezorgd over het lage aantal leden dat gedurende deze zittingsperiode, tot op heden, aan de training heeft deelgenomen, namelijk 260 van de 705 leden, wat neerkomt op 36,9 % van alle leden; dringt daarom aan op verdere actie om ervoor te zorgen dat de leden de training ter voorkoming van intimidatie binnen een redelijke termijn voltooien; pleit voor een openbaar toegankelijke lijst op de website van het Parlement met de namen van de leden die de training hebben voltooid en van degenen die dit niet hebben gedaan, en voor publicatie van het certificaat van voltooiing van deze training op de persoonlijke pagina van het betrokken lid; benadrukt tevens dat de trainingen frequent beschikbaar moeten zijn in alle EU‑talen; wijst erop dat de sancties evenredig en respectvol moeten zijn ten aanzien van de status van verkozen leden en hun recht om hun mandaat uit te oefenen; onderstreept dat de training tevens het bewustzijn moet vergroten en werknemers een veiliger gevoel moet geven, zodat zij in staat zijn om te handelen bij ongepast gedrag en in situaties waarin mogelijk sprake is van intimidatie, voortekens van intimidatie te herkennen en snel tussenbeide te komen om escalatie te voorkomen; 26. is ingenomen met de genomen maatregelen in het kader van de “geactualiseerde routekaart voor de aanpassing van preventieve en vroegtijdige steunmaatregelen voor de aanpak van conflicten en intimidatie tussen EP‑leden en geaccrediteerde parlementaire medewerkers, stagiairs en ander personeel”, die op 12 maart 2018 is goedgekeurd door het Bureau, en het genderactieplan; pleit voor regelmatige verbetering van de bewustmaking van alle personen die werkzaam zijn in de gebouwen van het Parlement wat betreft het nultolerantiebeleid inzake intimidatie, zodat zij over de nodige instrumenten beschikken voor het herkennen en melden van alle vormen van intimidatie; verzoekt om meer naar gender uitgesplitste gegevens om inzicht te krijgen in de mate waarin intimidatie werknemers binnen het EP treft, met bijzondere aandacht voor de lhbtqia+‑gemeenschap; verzoekt om een monitoringmechanisme voor de uitvoering van dit beleid met deelname van de commissie FEMM; 27. neemt kennis van de werkzaamheden van het adviescomité intimidatie en voorkoming van intimidatie op het werk en de werkzaamheden van het adviescomité dat klachten behandelt van geaccrediteerde parlementaire medewerkers tegen leden van het Europees Parlement; pleit nogmaals voor volledige transparantie van de manier waarop het Parlement intimidatie aanpakt, zonder evenwel de identiteit van de betrokkenen bekend te maken, en verzoekt beide comités hun monitoringverslagen en risicobeoordelingen jaarlijks te publiceren op de website van het Parlement; pleit voor een jaarlijkse interne beoordeling en voor een onafhankelijke beoordeling door externe controleurs die ten minste eens per ambtsperiode door middel van een transparante procedure worden geselecteerd en onderstreept dat de resultaten hiervan openbaar moeten worden gemaakt; beveelt het, in overeenstemming met zijn vorige resoluties, aan een taskforce van onafhankelijke deskundigen op te richten met de opdracht de situatie in verband met seksuele intimidatie en misbruik in het Parlement te onderzoeken, en het adviescomité intimidatie en voorkoming van intimidatie op het werk dat klachten behandelt van geaccrediteerde parlementaire medewerkers tegen leden van het Europees Parlement en het adviescomité voor personeel van het Parlement inzake intimidatie en de voorkoming ervan te evalueren; beveelt aan dat deze taskforce passende veranderingen voorstelt om te zorgen voor professionalisering en om de doelstelling van nultolerantie te bereiken; 28. dringt er nogmaals op aan de twee adviescomités samen te voegen tot één comité dat gevallen van intimidatie behandelt, bestaande uit één quaestor, twee vertegenwoordigers van het comité voor personeel en/of het comité voor geaccrediteerde medewerkers, en drie beroepsdeskundigen, zoals artsen, therapeuten en juridisch adviseurs op het gebied van intimidatie, om te zorgen voor een gelijke, professionele, eerlijke en evenwichtige samenstelling; pleit ervoor een vertrouwelijk historisch register met gevallen in te voeren, zoals reeds verzocht in de resoluties van 2017 en 2021; roept op tot een duidelijk mandaat en een transparante selectieprocedure voor de leden van het comité; beveelt aan een vrijwillig hulpnetwerk voor overlevenden op te richten dat hulp en begeleiding biedt aan slachtoffers en overlevenden van intimidatie; 29. betreurt dat de procedures voor het onderzoek van vermeende intimidatie tot twee jaar kunnen duren, wat de slachtoffers onnodige schade berokkend; wijst erop dat het een wettelijke verantwoordelijkheid van de administratie van het Parlement is om zaken die bij haar aanhangig zijn gemaakt tijdig en met de nodige zorgvuldigheid te onderzoeken; dringt er daarom bij de twee adviescomités die klachten inzake intimidatie in het Europees Parlement behandelen, op aan de behandeling van bij hen aanhangig gemaakte zaken zo snel mogelijk af te ronden, ten laatste binnen een termijn van zes maanden, en hierbij voortdurend alle betrokken partijen op de hoogte te houden van de voortgang van de procedure; verzoekt de Voorzitter binnen zes weken na ontvangst van het eerste verslag een besluit te nemen over mogelijke sancties en dit besluit, alvorens het openbaar te maken, mede te delen aan alle betrokken partijen; verzoekt het Bureau een artikel over voorgeschreven termijnen in zijn besluit van 2 juli 2018 op te nemen om ervoor te zorgen het voldoet aan de beginselen van het EU‑recht betreffende rechtszekerheid en goed bestuur; benadrukt dat bijzondere aandacht moet worden besteed aan de situatie van werknemers met de minst stabiele contracten en aan cyberpesten, gelet op de toename van telewerk; 30. verzoekt de Europese instellingen een externe controle te laten uitvoeren van de situatie van intimidatie binnen hun instellingen, met inbegrip van de herziening van de bestaande procedures en systemen voor de aanpak van gevallen van intimidatie, de resultaten hiervan openbaar te maken en hervormingen door te voeren op basis van de aanbevelingen naar aanleiding van de controle; 31. wijst op het belang van klokkenluiders in gevallen van intimidatie; herhaalt zijn aanbeveling tot herziening van het Statuut, en met name artikel 22 quater, om het in overeenstemming te brengen met de normen van de klokkenluidersrichtlijn; verzoekt het Bureau om in de tussentijd de interne regels van het Parlement ter uitvoering van artikel 22 quater van het Statuut onmiddellijk te herzien om deze hiermee in overeenstemming te brengen; verzoekt de Onderzoeksdienst van het Europees Parlement een studie te laten uitvoeren naar de toegevoegde waarde van klokkenluidersplatforms op het werk, en naar hoe deze binnen de EU‑instellingen kunnen worden toegepast, waarvan de resultaten en aanbevelingen moeten worden gepresenteerd in een workshop of hoorzitting tijdens welke van gedachten kan worden gewisseld met de betrokken commissies van het Parlement; 32. verzoekt de Europese Ombudsman nogmaals om de groep op hoog niveau inzake gendergelijkheid en diversiteit van het Parlement en de commissie FEMM jaarlijks samenhangende informatie te verstrekken over klachten die te maken hebben met wanbeheer op het gebied van gendergelijkheid binnen het Parlement en andere EU‑instellingen; o o o 33. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien artikel 3, lid 3, van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), – gezien de artikelen 9, 151, 152, 153, 154 en 155 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien de artikelen 12, 15, 16, 21, 23, 27, 28, 30, 31 en 47 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, – gezien de mededeling van de Commissie van 4 maart 2021 getiteld “Het actieplan voor de Europese pijler van sociale rechten” ( COM(2021)0102 ), – gezien het Europees Sociaal Handvest, – gezien het sociaal engagement van Porto van 7 mei 2021 en de Verklaring van Porto van 8 mei 2021, – gezien Verdrag nr. 98 van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) betreffende het recht zich te organiseren en collectief te onderhandelen, Verdrag nr. 135 van de IAO betreffende de bescherming van de vertegenwoordigers van de werknemers in de onderneming en de hun te verlenen faciliteiten (Verdrag betreffende de vertegenwoordigers van de werknemers), Verdrag nr. 154 van de IAO betreffende de bevordering van het collectief overleg, Verdrag nr. 155 van de IAO betreffende gezondheid en veiligheid op het werk, Verdrag nr. 187 van de IAO betreffende een promotioneel raamwerk voor veiligheid en gezondheid op het werk, en Verdrag nr. 190 van de IAO inzake het uitbannen van geweld en pesterijen op de werkvloer, – gezien het Europees Semester, dat het EU-kader vormt voor de coördinatie van en het toezicht op het economisch en sociaal beleid, gebaseerd op de artikelen 121 en 148 VWEU, – gezien de kaderovereenkomst van de Europese sociale partners inzake digitalisering, – gezien de autonome kaderovereenkomst van de Europese sociale partners inzake actief ouder worden en een intergenerationele aanpak, – gezien Richtlijn 2001/23/EG van de Raad van 12 maart 2001 inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten betreffende het behoud van de rechten van de werknemers bij overgang van ondernemingen, vestigingen of onderdelen van ondernemingen of vestigingen (1) , – gezien Richtlijn 98/59/EG van de Raad van 20 juli 1998 betreffende de aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake collectief ontslag (2) , – gezien Richtlijn (EU) 2019/1152 van het Europees Parlement en de Raad van 20 juni 2019 betreffende transparante en voorspelbare arbeidsvoorwaarden in de Europese Unie (3) , – gezien Richtlijn 2009/38/EG van het Europees Parlement en de Raad van 6 mei 2009 inzake de instelling van een Europese ondernemingsraad of van een procedure in ondernemingen of concerns met een communautaire dimensie ter informatie en raadpleging van de werknemers (4) (de “richtlijn inzake een Europese ondernemingsraad”), – gezien Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1296/2013 (5) , – gezien Richtlijn (EU) 2022/2041 van het Europees Parlement en de Raad van 19 oktober 2022 betreffende toereikende minimumlonen in de Europese Unie (6) (de “richtlijn toereikende minimumlonen”), – gezien zijn resolutie van 16 december 2021 getiteld “Democratie op het werk: een Europees kader voor de medezeggenschapsrechten van werknemers en de herziening van de richtlijn inzake een Europese ondernemingsraad” (7) , – gezien zijn resolutie van 2 februari 2023 met aanbevelingen aan de Commissie betreffende de herziening van de richtlijn inzake de instelling van een Europese ondernemingsraad (8) , – gezien het voorstel van de Commissie voor een aanbeveling van de Raad over de versterking van de sociale dialoog in de Europese Unie ( COM(2023)0038 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 25 januari 2023 getiteld “Versterking van de sociale dialoog in de Europese Unie: het volledige potentieel van de sociale dialoog benutten om de transities in goede banen te leiden” ( COM(2023)0040 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 13 december 2013 getiteld “EU-kwaliteitskader voor anticipatie op veranderingen en herstructurering” ( COM(2013)0882 ), – gezien zijn resolutie van 19 januari 2017 over een Europese pijler van sociale rechten (9) , – gezien zijn resolutie van 17 december 2020 over een sterk sociaal Europa voor rechtvaardige transities (10) , – gezien het Besluit (EU) 2022/2296 van de Raad van 21 november 2022 betreffende de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten (11) , – gezien de mededeling van de Commissie van 4 maart 2021 getiteld “Het actieplan voor de Europese pijler van sociale rechten” ( COM(2021)0102 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 29 september 2022 over richtsnoeren voor de toepassing van het EU-mededingingsrecht op collectieve overeenkomsten met betrekking tot de arbeidsvoorwaarden van zelfstandigen zonder werknemers (C(2022)6846), – gezien de vragen aan de Raad en de Commissie over de versterking van de sociale dialoog ( O-000019/2023 – B9-0020/2023 en O-00020/2023 – B9-0021/2023), – gezien artikel 136, lid 5, en artikel 132, lid 2, van zijn Reglement, – gezien de ontwerpresolutie van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, A. overwegende dat het recht van werknemers op collectieve onderhandelingen, collectieve overeenkomsten, vrijheid van vereniging en collectieve actie grondrechten zijn in een democratie; B. overwegende dat sociaal partnerschap en collectieve onderhandelingen tussen vakbonden en werkgeversvertegenwoordigers op bedrijfs-, sectoraal, nationaal en EU-niveau essentiële aspecten zijn van het Europese sociale model, waarvan de gemeenschappelijke erfenis van sociale dialoog, werknemersparticipatie, collectieve onderhandelingen, vertegenwoordiging op het gebied van gezondheid en veiligheid en het tripartiete stelsel de bouwstenen vormen van een diverse en economisch, sociaal en ecologisch duurzame toekomst die zal bijdragen tot concurrentievermogen, economische en sociale veerkracht en een betere en meer inclusieve groei in de EU; C. overwegende dat collectieve onderhandelingen de sociale partners bijvoorbeeld de mogelijkheid bieden arbeidsomstandigheden op flexibele en zinvolle wijze aan te passen; overwegende dat stelsels voor collectieve onderhandelingen over het algemeen gebaseerd zijn op complexe regels en praktijken die zijn vastgesteld in de nationale rechtssystemen en dikwijls berusten op gevestigde tradities van de sociale partners; D. overwegende dat een goed functionerende sociale dialoog tussen autonome sociale partners essentieel is om evenwichtige oplossingen voor de huidige en toekomstige uitdagingen te vinden die op zodanige wijze aansluiten bij de veranderingen op de werkvloer dat zowel werkenden als werkgevers daar baat bij hebben, zoals onder meer de kaderovereenkomsten tussen de Europese sociale partners over actief ouder worden en digitalisering laten zien, evenals de lopende onderhandelingen over telewerken en het recht om offline te zijn; overwegende dat de sociale dialoog ook noodzakelijk is gebleken tijdens onverwachte crises, zoals toen de arbeidsomstandigheden moesten worden aangepast aan de pandemie; overwegende dat de sociale dialoog een belangrijke rol speelt bij de actieve ondersteuning van werknemers bij de overgang naar nieuwe banen door te anticiperen op structurele veranderingen met de ontwikkeling van vaardigheden, alsook bij de versterking van de veerkracht van de lidstaten; overwegende dat het succes van de sociale dialoog sterk afhankelijk is van het vermogen van de sociale partners om in vrijheid te onderhandelen op basis van een complexe reeks regels en praktijken, die veelal zijn vastgelegd in nationale rechtssystemen en juridische tradities; overwegende dat dit vereist dat de nationale en Europese wetgevers erop kunnen vertrouwen dat de sociale partners in staat zijn zich in te zetten voor goede arbeidsvoorwaarden, maar ook dat de sociale partners deze verantwoordelijkheid serieus nemen en zoeken naar compromissen die enerzijds tegemoet komen aan hun eigen belangen, maar anderzijds de samenleving als geheel ten goede komen; E. overwegende dat stelsels voor collectieve onderhandelingen waarin onafhankelijke sociale partners het recht hebben op autonome wijze te onderhandelen en collectieve overeenkomsten te sluiten, bijdragen aan de voorspelbaarheid van de arbeidsmarkt op lange termijn; overwegende dat een voorwaarde voor de goede werking van een dergelijk stelsel voor collectieve onderhandelingen is dat de nationale en Europese wetgevers vertrouwen hebben in het vermogen van de sociale partners om verantwoordelijkheid te nemen voor goede arbeidsomstandigheden op de arbeidsmarkt en naar een evenwicht te streven tussen de belangen van de werknemers en de belangen van de werkgevers; F. overwegende dat in sommige lidstaten de collectieve onderhandelingen zowel op sectoraal als op bedrijfstakoverkoepelend niveau onder druk zijn komen te staan als gevolg van de nasleep van de financiële crisis van 2008; overwegende dat het percentage werknemers dat onder collectieve overeenkomsten valt de afgelopen 30 jaar in de meeste lidstaten aanzienlijk is gedaald, waarbij de gemiddelde dekking in de EU naar schatting is teruggelopen van ongeveer 66 % in 2000 tot ongeveer 56 % in 2018 (12) als gevolg van verschillende factoren, waaronder de daling van het aantal vakbondsleden en veranderingen in de regelgevingsaanpak van collectieve-onderhandelingspraktijken en -processen (13) , met name in verband met de decentralisatie van collectieve onderhandelingen, het toenemende belang van onderhandelingsprocessen op bedrijfsniveau en de opkomst van onzekere arbeidsvormen en schijnzelfstandigheid; overwegende dat de situatie per lidstaat sterk verschilt; overwegende dat in de meeste lidstaten de dekkingspercentages bij collectieve onderhandelingen doorgaans hoger zijn voor werknemers met een vast contract en voor werknemers in grotere ondernemingen; overwegende dat de dekkingsgraad van collectieve onderhandelingen aanzienlijk hoger is in landen waar sectorale akkoorden worden gesloten en waar deze dikwijls worden uitgebreid naar niet bij de onderhandelingen betrokken bedrijven en werknemers; G. overwegende dat werknemers onder de 30 jaar zich maar half zo vaak aansluiten bij een vakbond als oudere werknemers (14) , hoewel zij wel sterk voorstander zijn van collectieve onderhandelingen en grote mate van vertrouwen in vakbonden hebben; H. overwegende dat Europese werknemers en werkgevers momenteel voor grote uitdagingen staan die voortvloeien uit hardnekkige sociale en milieuproblemen zoals armoede, sociale exclusie, toenemende ongelijkheden, sociale crises en de noodsituatie met betrekking tot het klimaat en de biodiversiteit, die blijven toenemen en moeten worden aangepakt; overwegende dat die uitdagingen zijn verergerd door de gevolgen van de pandemie en, sinds 24 februari 2022, de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne, en de daardoor ontstane crisis in verband met de kosten van levensonderhoud, crisis in verband met inflatie en energiecrisis; overwegende dat deze gebeurtenissen hebben aangetoond dat er dringend behoefte is aan een veel ruimere en sterkere participatie van de sociale partners, om de kansen te benutten die door een duurzame, billijke groene en digitale transitie worden geboden en te beantwoorden aan de noodzaak om niemand aan zijn lot over te laten; overwegende dat de sociale partners volgens de EU PolicyWatch-databank van Eurofound tijdens de pandemie betrokken waren bij bijna de helft van de op nationaal en/of Europees niveau geregistreerde beleidsmaatregelen, terwijl deze betrokkenheid enigszins afnam in 2022, toen nog meer beleidsmaatregelen in verband met de kosten van levensonderhoud in kaart werden gebracht; I. overwegende dat maatregelen ter handhaving en bevordering van collectieve onderhandelingen en collectieve overeenkomsten een doeltreffend antwoord kunnen bieden op de stijgende kosten van levensonderhoud en de dringend noodzakelijke reële loonsverhogingen over de gehele linie kunnen vergemakkelijken; J. overwegende dat de democratie op het werk een belangrijke rol speelt bij het versterken van de mensenrechten op de werkplek en in de samenleving, in het bijzonder wanneer werknemersvertegenwoordigers, met inbegrip van de vakbonden, actief betrokken zijn bij de zorgvuldigheidsprocessen van ondernemingen; overwegende dat de tijdige en zinvolle betrokkenheid van werknemers op het gepaste niveau bijdraagt aan duurzame corporate governance; overwegende dat de stem van de sociale partners een belangrijk onderdeel is van EU-initiatieven om te zorgen voor duurzame en democratische corporate governance en zorgvuldigheid met betrekking tot de feitelijke en potentiële schendingen van de mensenrechten, ook voor wat betreft arbeid en schadelijke milieueffecten, alsook van EU-initiatieven om het gebruik van onrechtmatige praktijken, zoals arbeidsuitbuiting en oneerlijke concurrentie op de interne markt, te verminderen; K. overwegende dat democratie op de werkplek verder gaat dan de formele deelname van vakbondsorganisaties aan de zogenaamde sociale dialoog of de loutere raadpleging van deze organen; overwegende dat de bevordering van de democratie op de werkplek de bescherming en handhaving van diverse rechten en beginselen vereist, waaronder het recht op organisatie, collectieve actie en collectieve onderhandelingen, vakbondsrechten, het stakingsrecht en de beginselen van het verbod op onrechtmatig ontslag en van gelijke beloning voor gelijk werk; L. overwegende dat in beginsel nr. 8 van de Europese pijler van sociale rechten staat dat de sociale partners met inachtneming van de nationale gebruiken worden geraadpleegd over de vormgeving en uitvoering van het economische, sociale en werkgelegenheidsbeleid; overwegende dat de sociale partners ook worden aangemoedigd om te onderhandelen en collectieve overeenkomsten te sluiten op gebieden die voor hen van belang zijn, met behoud van hun autonomie en van het recht op collectieve actie; overwegende dat werknemers of hun vertegenwoordigers het recht hebben tijdig te worden geïnformeerd en geraadpleegd over zaken die voor hen van belang zijn, in het bijzonder als het gaat om de overdracht, herstructurering en fusie van ondernemingen en om gevallen van collectief ontslag; overwegende dat in het sociaal engagement van Porto een beroep wordt gedaan op alle betrokken actoren om de autonome sociale dialoog als structurerend onderdeel van het Europees sociaal model te bevorderen en te versterken op Europees, nationaal, regionaal, sectoraal, lokaal en bedrijfsniveau, met bijzondere nadruk op het waarborgen van een kader dat collectieve onderhandelingen binnen de verschillende in de lidstaten bestaande modellen mogelijk maakt; M. overwegende dat de verordening inzake de herstel- en veerkrachtfaciliteit (15) een verplichting voor de lidstaten bevat om de sociale partners in meer gevallen te raadplegen bij de voorbereiding van de nationale herstel- en veerkrachtplannen; overwegende dat de kwaliteit en de mate van de betrokkenheid echter wisselend is en behoorlijk laag in een relatief groot aantal lidstaten; overwegende dat in het evaluatieverslag van de Commissie over de herstel- en veerkrachtfaciliteit wordt gesteld dat het succes van de faciliteit afhankelijk is van de nauwe betrokkenheid van de sociale partners, maatschappelijke organisaties, lokale en regionale overheden, en andere belanghebbenden; N. overwegende dat sommige lidstaten zorgen voor een kader dat de sociale dialoog mogelijk maakt, terwijl in sommige andere lidstaten de sociale dialoog onder druk staat om redenen als laattijdige, ondoeltreffende raadplegingsprocedures, een gebrek aan capaciteit en strikte representatiecriteria, alsook door de beperkingen die worden gesteld aan de vrijheid van de sociale partners om zelfstandig te onderhandelen en compromissen te sluiten door middel van collectieve onderhandelingen; overwegende dat de lidstaten er overeenkomstig artikel 9 van de ESF+-verordening voor moeten zorgen dat sociale partners op zinvolle wijze worden betrokken bij de uitvoering van beleidsmaatregelen op het gebied van werkgelegenheid, onderwijs en sociale inclusie die door het ESF+-onderdeel in gedeeld beheer worden ondersteund; overwegende dat de lidstaten een gepast bedrag van hun ESF+-middelen moeten toewijzen aan de capaciteitsopbouw van sociale partners, onder meer in de vorm van opleiding, netwerkmaatregelen en versterking van de sociale dialoog, alsook aan gezamenlijk door de sociale partners ondernomen activiteiten, dat in het geval dat zij een landspecifieke aanbeveling inzake capaciteitsopbouw van sociale partners hebben gekregen ten minste 0,25 % bedraagt; O. overwegende dat het begrip collectieve onderhandelingen verwijst naar alle onderhandelingen die overeenkomstig nationale wetgeving en praktijk in iedere lidstaat plaatsvinden tussen een werkgever, een groep werkgevers of een of meer werkgeversorganisaties enerzijds en een of meer vakbonden anderzijds, om de arbeidsomstandigheden en -voorwaarden vast te stellen; overwegende dat onder een vakbond een groep werknemers wordt verstaan die is opgericht om de belangen van de werknemers te bevorderen en te verdedigen, overeenkomstig de nationale wetgeving en/of praktijk; overwegende dat een werkgeversorganisatie een organisatie is waarvan de leden bestaan uit individuele werkgevers, andere werkgeversverenigingen of beide, die is opgericht om de belangen van haar leden te bevorderen en te verdedigen, overeenkomstig de nationale wetgeving en/of praktijk; P. overwegende dat overeenkomstig het Verdrag betreffende de werknemersvertegenwoordigers, dat door 24 lidstaten is geratificeerd, werknemersvertegenwoordigers personen kunnen zijn die: i) als zodanig in de nationale wetgeving of praktijk zijn erkend, ongeacht of zij al dan niet vakbondsvertegenwoordigers zijn, te weten vertegenwoordigers die door de vakbonden of door leden van die vakbonden zijn aangewezen of gekozen; of ii) verkozen vertegenwoordigers zijn, te weten vertegenwoordigers die vrij worden gekozen door de werknemers van de onderneming overeenkomstig de desbetreffende bepalingen van de nationale wetgeving of nationale voorschriften of overeenkomstig collectieve overeenkomsten, en wier functies geen activiteiten omvatten die in het betrokken land als de exclusieve bevoegdheid van vakbonden worden erkend; overwegende dat wanneer er in dezelfde onderneming zowel vakbondsvertegenwoordigers als gekozen vertegenwoordigers zijn, gekozen vertegenwoordigers niet mogen worden gebruikt om de positie van de betrokken vakbonden of hun vertegenwoordigers te ondermijnen, met name wat betreft de collectieve onderhandelingen, die het prerogatief van de vakbonden zijn; Q. overwegende dat de voorwaarden voor een goed functionerende sociale dialoog zijn: i) het bestaan van sterke, onafhankelijke vakbonden en technische capaciteit binnen de werkgeversorganisaties; ii) technische capaciteit voor de sociale partners; iii) toegang tot relevante en tijdige informatie om deel te nemen aan de sociale dialoog; iv) een engagement van alle partijen om op constructieve wijze en te goeder trouw een sociale dialoog aan te gaan, wat betekent dat de sociale partners worden betrokken bij de vaststelling van de relevante onderwerpen, het verzamelen van de relevante gegevens, de uitwisseling van informatie, het onderzoeken van de opties en het ontwikkelen van de gewenste oplossingen; v) eerbiediging van de grondrechten van vrijheid van vereniging en collectieve onderhandelingen; vi) passende institutionele steun; vii) eerbiediging van de autonomie van de sociale partners, om hun de mogelijkheid te bieden zelfstandig te onderhandelen over collectieve overeenkomsten en deze aan te gaan; viii) aanpassing aan het digitale tijdperk en bevordering van collectieve onderhandelingen over “het nieuwe werken”; en ix) adequate bescherming tegen discriminatie van vakbonden en werknemersvertegenwoordigers; R. overwegende dat sterke collectieve onderhandelingen, met name op sectoraal of bedrijfstakoverkoepelend niveau, bijdragen tot de creatie en het behoud van hoogwaardige banen en een positief effect op de lonen hebben; overwegende dat vakbonden, werknemersvertegenwoordiging en -medezeggenschap, en de dekkingsgraad van collectieve onderhandelingen essentieel zijn voor de handhaving van de rechten van werknemers; overwegende dat er maatregelen en betere wetgeving voor de bescherming van rechten van werknemersvertegenwoordigers en vakbonden nodig zijn om te zorgen voor een evenwichtige onderhandelingspositie tussen werkgevers en werknemers, bijvoorbeeld door middel van het versterken van de democratie op het werk; S. overwegende dat de IAO in 1919 is opgericht vanuit de vaste overtuiging dat universele vrede alleen tot stand zou kunnen worden gebracht indien deze gestoeld is op sociale rechtvaardigheid (16) ; overwegende dat sociale dialoog, collectieve onderhandelingen en werknemersvertegenwoordiging kernwaarden en -rechten van de IAO zijn en in tal van IAO-verdragen en -aanbevelingen zijn vastgelegd; overwegende dat ook de Raad van Europa democratie op het werk tot zijn kernwaarden rekent, zoals verwoord in het Europees Verdrag voor de rechten van de mens en het Europees Sociaal Handvest; T. overwegende dat in de richtsnoeren van de IAO voor een rechtvaardige transitie naar een ecologisch duurzame economie en samenleving voor iedereen wordt opgeroepen tot de vaststelling van specifieke milieubepalingen door middel van collectieve onderhandelingen en collectieve overeenkomsten op alle niveaus; U. overwegende dat de Raad in zijn conclusies van 24 oktober 2019, getiteld “De toekomst van werk: de Europese Unie propageert de eeuwfeestverklaring van de IAO”, de lidstaten heeft aangemoedigd hun inspanningen voort te zetten om de IAO-verdragen te ratificeren en daadwerkelijk uit te voeren; overwegende dat de Raad de lidstaten en de Commissie tevens heeft verzocht de sociale dialoog te versterken op alle niveaus, met inbegrip van grensoverschrijdende samenwerking, teneinde de actieve deelname van de sociale partners aan de vormgeving van de toekomst van het werk en de totstandbrenging van sociale rechtvaardigheid en gedeelde welvaart te waarborgen; V. overwegende dat de sociale dialoog en collectieve onderhandelingen voor werkgevers en vakbonden essentiële instrumenten zijn om te gebruiken met het oog op het tot stand brengen en handhaven van eerlijke lonen en goede werkomstandigheden en het dichten van de pensioenkloof tussen mannen en vrouwen en de loonkloof tussen mannen en vrouwen, en het waarborgen van hoogwaardige arbeidsomstandigheden; overwegende dat sterke stelsels voor collectieve onderhandelingen de veerkracht van de lidstaten in tijden van economische crisis vergroten; overwegende dat samenlevingen met een sterk systeem voor collectieve onderhandelingen vaak meer concurrerende en veerkrachtige economieën hebben en meer welvaart en gelijkheid kennen; overwegende dat het recht op collectieve onderhandelingen een kwestie is die alle werknemers in Europa aangaat en die cruciale gevolgen kan hebben voor de democratie en de rechtsstaat, met inbegrip van de eerbiediging van de fundamentele sociale rechten; overwegende dat collectieve onderhandeling een Europees grondrecht is en dat de EU-instellingen krachtens artikel 28 van het Handvest van de grondrechten verplicht zijn dit grondrecht te eerbiedigen; overwegende dat in dit verband beleidsmaatregelen die collectieve onderhandelingen en de positie van werknemers in stelsels voor loonvorming eerbiedigen, bevorderen en versterken een cruciale rol vervullen bij de totstandkoming van hoogwaardige arbeidsvoorwaarden en het waarborgen van betere levensomstandigheden; W. overwegende dat de informele economie wordt gekenmerkt door een hoog percentage onzichtbare en uiterst kwetsbare groepen werkenden; overwegende dat de COVID-19-pandemie een steeds groter aantal werkenden, met name vrouwen, heeft gedwongen om toe te treden tot de informele economie, waardoor reeds bestaande ongelijkheden nog erger zijn geworden; overwegende dat de sectoren die in de EU het sterkst vertegenwoordigd zijn in de informele economie, namelijk de gezondheidszorg, de zorgsector, welzijnswerk en de landbouw, tevens van vitaal belang zijn voor de goede werking van onze samenleving; X. overwegende dat sociale dialoog zowel de democratie als het maatschappelijk middenveld versterkt en een uitdrukking vormt van het subsidiariteitsbeginsel op grond waarvan regels worden vastgesteld op het niveau van degenen op wie deze betrekking hebben en die de gevolgen daarvan ondervinden; Y. overwegende dat volgens artikel 152 VWEU de Unie de “onderlinge dialoog” tussen de sociale partners bevordert, “met inachtneming van hun autonomie”; overwegende dat de Commissie bij Besluit 98/500/EG (17) van de Commissie comités voor de sectoriële dialoog heeft opgericht om de dialoog tussen de sociale partners in alle sectoren op EU-niveau te bevorderen, en nauwkeurige bepalingen heeft vastgesteld betreffende de oprichting, de representatieve samenstelling en de werking van nieuwe sectoriële comités, die bedoeld zijn als centrale organen voor overleg, gezamenlijke initiatieven en onderhandelingen die tot de sluiting van overeenkomsten en de omzetting daarvan in EU-wetgeving kunnen leiden in de vorm van richtlijnen, als de sociale partners hierom verzoeken; overwegende dat deze comités, zoals de Commissie in haar werkdocument over de werking en het potentieel van de Europese sectorale sociale dialoog (18) heeft erkend, hebben bijgedragen tot de verbetering van het Europese sociale en werkgelegenheidsbeleid en de arbeidsomstandigheden in Europa en hebben geholpen bij het uitstippelen van een passend industriebeleid; overwegende dat de Commissie heeft geconcludeerd dat er een positieve correlatie bestaat tussen de doeltreffendheid van de nationale sociale dialoog en de doeltreffendheid op Europees niveau, en dat zij elkaar beïnvloeden; Z. overwegende dat de Commissie overeenkomstig artikel 154 VWEU verantwoordelijk is voor het bevorderen en vergemakkelijken van de Europese sociale dialoog; overwegende dat de Europese sectorale sociale partners en hun nationale afdelingen steun moeten blijven ontvangen op het gebied van administratieve capaciteit, rechtsbijstand en vertegenwoordiging, alsook EU-financiering voor gezamenlijke activiteiten in de vorm van Europese projecten en initiatieven voor capaciteitsopbouw; AA. overwegende dat de toenemende digitalisering van de arbeidsmarkt en nieuwe vormen van werk een grote uitdaging kunnen vormen voor de vertegenwoordiging van kwetsbare werkenden en het Europees sociaal model in gevaar kan brengen; overwegende dat werknemers die atypische vormen van arbeid verrichten of in nieuwe beroepsvormen werkzaam zijn, te kampen kunnen krijgen met een gebrek aan vertegenwoordiging; overwegende dat de opkomst van nieuwe beroepsvormen het voor vakbonden moeilijker kan maken om nieuwe leden te werven; overwegende dat de Commissie onlangs nieuwe richtsnoeren heeft vastgesteld over de toepassing van het mededingingsrecht van de Unie op collectieve overeenkomsten inzake de arbeidsvoorwaarden van zelfstandigen zonder personeel eindelijk duidelijk maakt dat bepaalde zelfstandigen zonder personeel collectief kunnen onderhandelen om hun arbeidsvoorwaarden te verbeteren zonder daarbij de mededingingsregels van de EU te schenden; overwegende dat het recht om deel te nemen aan collectieve acties en onderhandelingen is verduidelijkt en uitgebreid naar zelfstandigen zonder personeel; overwegende dat de sociale partners ervoor moeten zorgen dat zij openstaan en aantrekkelijk zijn voor alle soorten werkgevers en werkenden met verschillende arbeidscontracten en statussen in alle sectoren, zoals zelfstandigen zonder personeel of arbeidsmigranten, ook uit derde landen; overwegende dat het cruciaal is dat dit gepaard gaat met inclusie en diversiteit, zowel wat de leden als de koepels aangaat, als teken van erkenning dat de arbeidsmarkt van vandaag geglobaliseerd en intercultureel is; AB. overwegende dat werknemers in de zorgeconomie overwegend vrouwen en personen met een migratieachtergrond zijn, die door hun arbeidsomstandigheden en gebrek aan vertegenwoordiging vaak aangewezen zijn op precair en onveilig werk; 1. wijst erop dat de sociale dialoog, waaronder collectieve onderhandelingen, een cruciaal en nuttig instrument vormt om een goed functionerende sociale markteconomie in stand te houden, een van de doelstellingen van het VEU, en bijdraagt aan economische en sociale veerkracht, concurrentievermogen, stabiliteit en duurzame en inclusieve groei en ontwikkeling; wijst erop dat de sociale dialoog bovendien een belangrijk democratisch aspect is bij het ontwerpen en uitvoeren van beleid en wetgeving die gevolgen hebben voor de personen die hierbij vertegenwoordigd worden, te weten werknemers en werkgevers; herhaalt dat de sociale dialoog, in overeenstemming met de Europese verdragen, die de autonomie van de sociale partners en de zelfregulerende systemen die in sommige lidstaten bestaan uitdrukkelijk beschermen, beschermd moeten worden, zodat de sociale partners zichzelf autonoom kunnen reguleren, waardoor volledige legitimiteit en krachtige vorderingen ten aanzien van de dekkingsgraad van de collectieve overeenkomsten worden gewaarborgd; is ingenomen met de mededeling en het voorstel van de Commissie voor een aanbeveling van de Raad over de versterking van de sociale dialoog in de EU; wijst erop dat de sociale dialoog op nationaal en Unieniveau verder moet worden ondersteund en dat er meer inspanningen nodig zijn om de dekkingsgraad van de collectieve onderhandelingen te ondersteunen en te bevorderen, te voorkomen dat het ledental en de organisatiedichtheid van de sociale partners afnemen en te waarborgen dat arbeid naar behoren wordt aangepast aan nieuwe vormen van werk om hoogwaardige banen te waarborgen; wijst er evenwel op dat er verdere inspanningen nodig zijn om duurzame oplossingen voor de organisatie en financiering van de comités voor de sectoriële sociale dialoog; verzoekt de Commissie haar logistieke steun aan de comités voor de sectoriële sociale dialoog te handhaven en haar financiële, juridische en technische steun te vergroten; verzoekt de Commissie de sectoriële sociale dialoog te blijven steunen en nauwlettend te blijven volgen om ervoor te zorgen dat de comités op elkaar worden afgestemd en dat de sociale dialoog een aanzienlijke bijdrage aan het EU-beleid kan leveren; dringt er bij de Commissie sterk op aan te waarborgen dat nieuwe voorstellen de autonomie van de sociale partners volledig eerbiedigen en te voorkomen dat deze negatieve effecten hebben op de Europese sectorale sociale dialoog; wijst erop dat de financiële crisis en de pandemie hebben laten zien dat landen met een solide kader voor sociale dialoog en een hoge collectieve onderhandelingsgraad doorgaans meer concurrerende en veerkrachtige economieën hebben, aangezien de sociale partners een belangrijke rol speelden bij het beheersen van de crisis en het verlichten van de negatieve economische en sociale gevolgen daarvan; 2. dringt er bij de Commissie op aan om samen met de lidstaten en de betrokken sociale partners toe te zien op de uitvoering van de aanbeveling op sectoraal, nationaal en Unieniveau, en deze te ondersteunen; verzoekt de Commissie en de lidstaten ervoor te zorgen dat dit toezicht de sociale partners onder meer in staat stelt situaties op te sporen waarvan zij zijn uitgesloten of waarin zij onvoldoende zijn betrokken bij het overleg op nationaal niveau over het beleid van de Unie en het nationale beleid, met inbegrip van de toegang tot de rechter en het recht op verhaal; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat de verplichting om de sociale partners te raadplegen wordt nageleefd, wanneer de EU-wetgeving daarin voorziet, onder meer door handhavingsinstrumenten zoals inbreukprocedures te overwegen; benadrukt dat iedere vorm van toezicht ook moet waarborgen dat de sociale partners de vrijheid en de mogelijkheid hebben om op een constructieve manier te onderhandelen die voordelen biedt aan alle partijen, wanneer de onderhandelingen in bipartiet en tripartiet formaat plaatsvinden; stelt vast dat de EU PolicyWatch-databank van Eurofound, als uniek EU-breed instrument dat de betrokkenheid van de sociale partners bij de nationale beleidsvorming meet, voor dit doeleinde kan worden gebruikt; 3. is van mening dat vrijheid van vergadering en vereniging en de rechten van werknemers om zich te organiseren, zoals vastgelegd in het Handvest van de grondrechten, alsook de rechten van werknemers op collectieve vakbondsvertegenwoordiging en om collectief op hervormingen op hun werkplek aan te dringen, fundamentele aspecten van het Europese project zijn en kernbeginselen van het Europese sociale model, die zijn bekrachtigd en wettelijk worden gehandhaafd door respectievelijk de EU-instellingen, de lidstaten en de sociale partners; benadrukt bovendien dat werknemers en werkgevers overeenkomstig het Unierecht en de nationale wetgeving en praktijken het recht hebben om op alle gepaste niveaus te onderhandelen over collectieve overeenkomsten en deze te sluiten; 4. benadrukt verder dat iedere burger van de Unie vrij is in iedere lidstaat werk te zoeken, te werken, zich te vestigen en diensten te verrichten, en dat eenieder het recht heeft te werken en een vrijelijk gekozen of aanvaard beroep uit te oefenen; benadrukt bovendien dat werknemers en werkgevers overeenkomstig het recht van de Unie en de nationale wetgevingen en praktijken het recht hebben op passende niveaus collectief te onderhandelen en collectieve arbeidsovereenkomsten te sluiten; 5. is van oordeel dat het naast de wettelijke bekrachtiging van deze rechten van essentieel belang is dat wordt gezorgd voor doeltreffende monitoring van de naleving ervan en dat wie in gebreke blijft wordt gestraft; dringt er bij de lidstaten dienovereenkomstig op aan om nationale inspectie- en toezichthoudende instanties toe te rusten met de technische en personele middelen die nodig zijn om hun belangrijke taken te kunnen vervullen, met name door de verhouding van een arbeidsinspecteur per 10 000 werknemers in acht te nemen, zoals aanbevolen door de IAO (19) ; 6. is bezorgd dat de dichtheid van werkgeversorganisaties en vakbonden in de meeste lidstaten afneemt door verschillende oorzaken, zoals de verzwakking en ontmanteling van sectorale en sectoroverschrijdende structuren voor collectieve onderhandelingen alsook de uitbreiding van atypische vormen van werk en de achteruitgang van de industriële sectoren (20) ; waarschuwt dat de afname van de dekkingsgraad van de collectieve onderhandelingen ook te wijten is aan bewuste tegenwerking van vakbonden, een zwakke vertegenwoordiging binnen de werkgeversorganisaties en de moeilijkheden die ontstaan wanneer werknemers weigeren deel te nemen aan collectieve onderhandelingen; is bezorgd over de gevolgen die de afname van de dekkingsgraad van de collectieve onderhandelingen kan hebben voor de bescherming van werknemers en het concurrentievermogen, de inclusiviteit en de veerkracht van de Europese economieën; 7. wijst op het belang van de bevordering van gendergelijkheid en gelijke kansen voor iedereen, waaronder personen met een handicap en arbeidsmigranten, ook uit derde landen, zowel met het oog op inclusieve en diverse vertegenwoordiging als horizontaal op alle beleidsgebieden; is bezorgd over het gebrek aan vertegenwoordiging van werknemers in onder andere de zorgsector, waar de meeste werknemers vrouwen en personen met een migratieachtergrond zijn, en wiens werk ondergewaardeerd, onderbetaald en onzeker is; verzoekt de Commissie en de lidstaten wettelijke en institutionele maatregelen te nemen om collectieve onderhandelingen te bevorderen in specifieke sectoren, beroepen of categorieën van werknemers waar de daadwerkelijke erkenning van dit recht nog steeds beperkt is; moedigt de lidstaten en de sociale partners aan de sociale dialoog te bevorderen om de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen aan te pakken door gelijke beloning voor gelijkwaardige arbeid te waarborgen en te zorgen voor zwangerschaps-, vaderschaps-, ouderschaps- en gezinsverlof, alsook om gendergerelateerd geweld op de werkvloer aan te pakken; moedigt de sociale partners aan meer vrouwen en jongeren in hun koepels en onderhandelingsteams op te nemen; 8. dringt er bij de lidstaten op aan kennis te nemen van het feit dat zowel de wederzijdse erkenning van de sociale partners als de wettelijke erkenning van vakbonden en werkgeversorganisaties door de autoriteiten van elke lidstaat overeenkomstig de nationale wetgeving en praktijken elementen zijn die bijdragen aan een succesvol kader voor collectieve onderhandelingen, mits werkgevers en werknemers vrij kunnen kiezen welke organisatie(s) hen zullen vertegenwoordigen; benadrukt dat deze wettelijke erkenning op transparante wijze moet plaatsvinden op basis van objectieve representativiteitscriteria die worden vastgesteld in overleg met werkgeversorganisaties en vakbonden; verzoekt de Commissie en de lidstaten om de autonomie van de sociale partners om te onderhandelen en bij te dragen aan de goede werking van de arbeidsmarkt te beschermen; 9. verzoekt de Commissie en de lidstaten de sociale partners tijdig en op zinvolle wijze te betrekken bij en te raadplegen over de vormgeving en uitvoering van het sociale en werkgelegenheidsbeleid en waar nodig het economisch beleid en besluitvorming in open processen; dringt er bij de Commissie op aan collectieve onderhandelingen, democratie op het werk en sociale dialoog te bevorderen door middel van het Europees Semester, en met name in de landspecifieke aanbevelingen, om te zorgen voor fatsoenlijke lonen door middel van collectieve onderhandelingen; verzoekt de Commissie de sociale partners te raadplegen over voorstellen voor nieuwe indicatoren met betrekking tot de industriële verhoudingen in de lidstaten voor te stellen met het oog op het herziene Europees kader voor economisch bestuur, die kunnen worden gebruikt om de sociale dialoog verder te versterken; merkt op dat dergelijke indicatoren verwijzingen kunnen omvatten naar industriële democratie, concurrentievermogen van de industrie en kwaliteit van arbeid en werkgelegenheid, dekkingsgraad van collectieve onderhandelingen en het percentage werknemers dat bij een vakbond is aangesloten, die reeds door Eurofound worden gebruikt in zijn index voor industriële verhoudingen; 10. herinnert eraan dat de dekkingsgraad van collectieve onderhandelingen in de lidstaten aanzienlijk varieert als gevolg van een aantal factoren, waaronder nationale tradities en praktijken; verzoekt de Commissie en de lidstaten om samen met de sociale partners een gunstig klimaat voor collectieve onderhandelingen te creëren; merkt op dat hoewel sterke collectieve onderhandelingen, met name op sectoraal of bedrijfstakoverkoepelend niveau, de bescherming door toereikende minimumlonen en goede arbeidsvoorwaarden helpen waarborgen, de traditionele structuren voor collectieve onderhandelingen de afgelopen decennia zijn uitgehold, onder meer als gevolg van structurele verschuivingen in de economie naar sectoren met minder vakbondsactiviteit, en van de daling van het aantal vakbondsleden wat met name te wijten is aan praktijken die vakbonden onderdrukken en de toename van onzekere en atypische banen; verzoekt de Commissie en de lidstaten samen met de sociale partners te streven naar een dekkingsgraad van ten minste 80 % voor collectieve onderhandelingen in 2030, teneinde de levens- en arbeidsomstandigheden in de Unie te verbeteren, bij te dragen tot opwaartse sociale convergentie, armoede onder werkenden en sociale uitsluiting te bestrijden en loonongelijkheid en onzekerheid te verminderen; verzoekt de Commissie en de lidstaten de vooruitgang bij de verwezenlijking van deze doelstelling regelmatig te evalueren, samen met de sociale partners; 11. verzoekt de lidstaten nationale wetgeving die collectieve onderhandelingen in de weg staat te herzien en in te trekken, met inbegrip van wetgeving die de toegang van vakbonden tot werkplekken om zich te kunnen organiseren en collectief te kunnen onderhandelen en om collectieve actie overeenkomstig de nationale wetgeving en praktijken voor te bereiden, beperkt; verzoekt de lidstaten ervoor te zorgen dat de toegang tot de werkplek wordt gewaarborgd, wanneer het werk fysiek of digitaal wordt verricht, overeenkomstig de voorschriften inzake gegevensbescherming en met inachtneming van de rechten van eigendom en beheer (21) ; verzoekt de lidstaten en de Commissie wetsherzieningen te bevorderen op grond waarvan onderhandelingen op basis van goede trouw worden gewaarborgd, oneerlijke arbeidspraktijken en discriminatie van vakbonden worden verboden en stabiele dienstverbanden worden bevorderd, alsook stevige maatregelen worden genomen tegen precaire vormen van arbeid, waar met name jongeren onder te lijden hebben; roept de Commissie en de lidstaten op collectieve onderhandelingen op alle niveaus, en met name op sectoraal niveau, te bevorderen als een belangrijk instrument om de dekkingsgraad van collectieve overeenkomsten te vergroten, onder meer door de capaciteitsopbouw van de sociale partners te ondersteunen, ervoor te zorgen dat afwijkingen van op een hoger niveau gesloten collectieve overeenkomsten het non-regressiebeginsel eerbiedigen en ervoor te zorgen dat de gunstigere voorwaarden worden toegepast op werknemers, ongeacht het niveau waarop collectieve overeenkomsten zijn besproken; verzoekt de Commissie toe te zien op de effecten die het werkgelegenheids- en sociaal beleid en waar nodig het economisch beleid en de wetgeving op Unieniveau hebben op de bevordering en ondersteuning van de sociale dialoog en collectieve onderhandelingen, met name in verband met de uitvoering daarvan in de lidstaten en de betrokkenheid van de sociale partners; 12. benadrukt dat hervormingen in de lidstaten gericht moeten zijn op het bevorderen en versterken van collectieve onderhandelingen op alle niveaus, onder meer door de capaciteitsopbouw van de sociale partners te ondersteunen; wijst erop dat arbeidsmarkthervormingen op nationaal niveau de rechten van werknemers moeten bevorderen en moeten bijdragen aan de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten, met inbegrip van beginsel 8 van die pijler inzake de sociale dialoog en de betrokkenheid van de werknemers, alsmede aan collectieve onderhandelingen en eerbiediging van de autonomie van de sociale partners en het recht op collectieve actie, en aan het recht tijdig te worden geïnformeerd en geraadpleegd over de overdracht, herstructurering en fusie van ondernemingen, en over collectieve ontslagen; 13. verzoekt de Commissie eventuele arbeidshervormingen te analyseren, met name wanneer deze verband houden met arbeidsvoorwaarden en de voorlichting en raadpleging van werknemers in de nationale herstel- en veerkrachtplannen van de lidstaten te analyseren en met de nationale autoriteiten samen te werken om hen te helpen mogelijke tekortkomingen te corrigeren; benadrukt dat de Commissie en de lidstaten het bereik en de relevantie van de gegevensverzameling op EU-niveau over de sociale dialoog en meer specifiek over collectieve onderhandelingen moeten verbeteren; dringt aan op het verzamelen van volledige, vergelijkbare en naar sector uitgesplitste gegevens, die onder meer betrekking hebben op het aantal collectieve overeenkomsten dat maatregelen bevat om tegemoet te komen aan de groene en digitale transitie, alsook aan tekorten aan vaardigheden en personeel, en op het profiel van de werkenden die op een eerlijke en inclusieve manier onder deze overeenkomsten vallen; 14. benadrukt dat de lidstaten en sociale partners overeenkomstig de nationale wetgeving en praktijken moeten worden aangemoedigd om uitbreidingsmechanismen te hanteren waarmee de werkingssfeer van collectieve overeenkomsten kan worden uitgebreid naar alle werknemers in een sector of bedrijf; 15. maakt zich er zorgen over dat sommige werknemers die in nieuwe vormen van werk participeren, met name degenen wiens werk wordt georganiseerd door digitale platforms en op basis van beheer met algoritmen, geen effectieve vertegenwoordigings- of medezeggenschapsrechten op de werkplek genieten; herhaalt zijn oproep aan de Commissie en de lidstaten om het recht van werknemers op vrijheid van vereniging en participatie op het werk, voor alle vormen van arbeid, te waarborgen; is bezorgd over het verschijnsel van bedrijfsvakbonden of werknemersvertegenwoordigers die worden opgericht of beheerst door en werken in het belang van de werkgever in plaats van de werknemers; verzoekt de lidstaten de vakbonden en werkgeversorganisaties die aan collectieve onderhandelingen deelnemen of wensen deel te nemen, te beschermen tegen elke vorm van inmenging door elkaar of elkaars vertegenwoordigers of leden in hun oprichting, werking of bestuur; benadrukt dat hiertoe ook activiteiten behoren die worden ondernomen om de oprichting van vakbonden of hun pogingen om het ledental op een werkplek te doen toenemen, te verstoren of te verhinderen, alsmede alle acties van de bedrijfsleiding om werknemers te beletten hun vakverenigingsrecht uit te oefenen, die in strijd zijn met artikel 2 van IAO-Verdrag nr. 98 betreffende de toepassing van de beginselen van het recht zich te organiseren en collectief te onderhandelen en met Richtlijn 2002/14/EG (22) ; verzoekt de Commissie en de lidstaten om er samen met de sociale partners voor te zorgen dat werknemers de beschikking hebben over hoogwaardige vertegenwoordiging, permanente vormen van werknemersvertegenwoordiging niet worden vervangen door ad-hocvormen van vertegenwoordiging zonder permanente structuur, de verkiezingen voor werknemersvertegenwoordigers in overeenstemming zijn met het Verdrag betreffende werknemersvertegenwoordigers en dat werknemersvertegenwoordigers effectieve bescherming genieten tegen nadelige handelingen jegens hen, met inbegrip van ontslag, op grond van hun status of activiteiten als werknemersvertegenwoordiger of op grond van hun lidmaatschap van een vakbond of hun deelname aan vakbondsactiviteiten; 16. herinnert eraan dat in het actieplan voor de Europese pijler van sociale rechten de doelstelling is vastgesteld dat ten minste 60 % van alle volwassenen jaarlijks aan een opleiding moet deelnemen en ten minste 80 % van de bevolking tussen 16-74 jaar over elementaire digitale vaardigheden moet beschikken; wijst op de cruciale rol die de sociale partners kunnen spelen bij het behalen van deze streefdoelen en het wegwerken van tekorten aan vaardigheden en personeel, met name in regio’s die de grootste gevolgen ondervinden van de groene en digitale transitie; wijst erop dat de sociale partners door middel van tripartiete besprekingen moeten geraadpleegd over om- en bijscholing, beroepsonderwijs en -opleiding, en leerbeleid; moedigt de sociale partners aan om- en bijscholing, alsook digitale vaardigheden en geletterdheid te behandelen in de sociale dialoog over opleidingsbeleid; 17. dringt erop aan dat de industriestrategie en de kmo-strategie van de EU de rol van de sociale partners bevordert en waarborgt dat de banen van de toekomst zowel groen als fatsoenlijk zijn, goed betaald zijn en op goede arbeidsvoorwaarden gebaseerd zijn, ook met betrekking tot gezondheid en veiligheid op de werkplek, degelijke sociale bescherming en gendergelijkheid; verzoekt de lidstaten om in de context van de Europese Green Deal en de herstel- en veerkrachtplannen, waaronder het REPowerEU-plan, in nauwe samenwerking met de sociale partners alomvattende en samenhangende beleidsmaatregelen aan te nemen en uit te voeren ten behoeve van alle maatschappelijke groepen en om optimaal gebruik te maken van publieke en particuliere financiering voor het scheppen van hoogwaardige banen met eerlijke arbeidsvoorwaarden en een goede beloning, het bevorderen van collectieve onderhandelingen en het eerbiedigen van collectieve overeenkomsten; is voorts van mening dat alle ontvangers van financiële steun van de EU, met inbegrip van de Europese Green Deal-programma’s voor industriële plannen, de toepasselijke arbeidsvoorwaarden en/of verplichtingen van de werkgever, met inbegrip van eventuele toepasselijke collectieve overeenkomsten, moeten eerbiedigen; dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan ervoor te zorgen dat ondernemingen die overheidssteun ontvangen maatregelen moeten nemen om collectieve ontslagen en verslechtering van de arbeidsomstandigheden te voorkomen en verplicht zijn collectieve onderhandelingen en het informatie- en overlegproces met de vakbonden over investeringen, herstructureringen en eventuele hervormingen te eerbiedigen; 18. verzoekt de Commissie en de lidstaten om de sociale partners te raadplegen over ecologische zaken en de rechtvaardige transitie als standaardpraktijk in de hele beleidscyclus, van het opstellen van de agenda tot de uitvoering en van het toezicht tot de evaluatie; is van mening dat de standpunten van de sociale partners moeten worden meegenomen in alle plannings- en uitvoeringsfasen voor de rechtvaardige transitie; verzoekt de Commissie en de lidstaten te zorgen voor voorlichtingscampagnes, opleidingen en capaciteitsopbouw voor sociale partners, alsook voor relevante overheidsinstanties die hen kunnen helpen om zich vertrouwd te maken met klimaatgerelateerde onderwerpen, de mogelijke gevolgen daarvan voor de arbeidsmarkt en de maatregelen die deze kunnen compenseren; 19. verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat de sociale clausule in de bestaande EU-richtlijn inzake overheidsopdrachten (23) naar behoren wordt gehandhaafd en herinnert eraan dat volgens deze richtlijn ondernemers die betrokken zijn bij overheidsopdrachten, moeten voldoen aan alle toepasselijke verplichtingen op het gebied van milieu-, sociaal en arbeidsrecht die zijn vastgesteld in het Unierecht, het nationale recht of collectieve overeenkomsten, of in toepasselijke internationale milieu-, sociale of arbeidsrechtelijke bepalingen, met inbegrip van de eerbiediging van de vrijheid van vereniging en het recht zich te organiseren en collectieve onderhandelingen te voeren; herinnert er bovendien aan dat de lidstaten volgens deze richtlijn ondernemers die veroordeeld zijn wegens niet-naleving van bestaande wetgeving en collectieve overeenkomsten of wegens niet-nakoming van hun verplichtingen inzake de betaling van belastingen of socialezekerheidsbijdragen, van deelname aan een aanbestedingsprocedure kunnen uitsluiten; wijst erop dat het belangrijk is de selectie van duurzaamheidscriteria te versterken om een optimaal gebruik van overheidsuitgaven, hoogwaardige werkgelegenheid en sociale inclusie te bevorderen; verzoekt de lidstaten ervoor te zorgen dat hun gerechtelijke systemen over voldoende capaciteit beschikken om hun bevoegdheden uit te oefenen en hoofdelijk aansprakelijke hoofdcontractanten en onderaannemers die zich herhaaldelijk schuldig hebben gemaakt aan oneerlijke concurrentie, belastingfraude en belastingontwijking van aanbestedingen uit te sluiten; verzoekt de Commissie en de lidstaten te zorgen voor naleving van, toezicht op en handhaving van de richtlijn inzake overheidsopdrachten; 20. is ingenomen met de mededeling van de Commissie getiteld “Concurrentievermogen van de EU op lange termijn: blik op de periode na 2030” ( COM(2023)0168 ), die beoogt de rapportagevereisten te rationaliseren en te vereenvoudigen en die lasten voor elk van de groene, digitale en economische thematische gebieden met 25 % te verminderen; is tevens ingenomen met de presentatie door de Commissie van een voorstel om deze doelstelling uiterlijk in het najaar van 2023 te verwezenlijken; verzoekt de Commissie deze toezegging snel uit te voeren en zo het concurrentievermogen van alle ondernemingen in de EU, met inbegrip van kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s), te versterken en de basisvoorwaarden voor sociale rechtvaardigheid en welvaart te verbeteren; herinnert eraan dat kmo’s de ruggengraat zijn van de sociale cohesie in de EU; 21. herinnert de Commissie en de lidstaten aan de dringende noodzaak van een “Protocol inzake sociale vooruitgang”; 22. verzoekt de lidstaten zo spoedig mogelijk de richtlijn toereikende minimumlonen om te zetten, die de lidstaten verplicht in voorkomend geval passende maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat de economische actoren en hun onderaannemers bij de gunning en de uitvoering van overheidsopdrachten of concessieovereenkomsten voldoen aan de toepasselijke loonverplichtingen, aan het recht van organisatie en aan collectieve onderhandelingen over loonvorming op het gebied van sociaal en arbeidsrecht dat is vastgelegd in het recht van de Unie, het nationale recht, collectieve overeenkomsten en internationale sociale en arbeidsrechtelijke bepalingen, waaronder de IAO-Verdragen nr. 87 betreffende de vrijheid tot het oprichten van vakverenigingen en de bescherming van het vakverenigingsrecht en nr. 98 betreffende de toepassing van de beginselen van het recht zich te organiseren en collectief te onderhandelen; 23. is ingenomen met de toezegging van de Commissie om vóór eind 2023 met een wetgevingsvoorstel te komen (24) en de resolutie van het Parlement van 2 februari 2023 (25) te beoordelen, en verwelkomt de aankondiging van de officiële start van de tweefasenraadpleging van de sociale partners in de EU; onderstreept het belang om de transparantie en het recht van werknemers op informatie en raadpleging bij alle soorten bedrijven te versterken, op een wijze waar zowel de werknemers als de werkgever baat bij hebben; wijst er in het bijzonder op dat speciale aandacht moet uitgaan naar complexe bedrijfsstructuren en leverings- of onderaannemingsketens, teneinde te bewerkstelligen dat de hiermee verband houdende verplichtingen met betrekking tot de sociale dialoog worden gerespecteerd; herhaalt zijn verzoek aan de Commissie om na de geplande effectbeoordeling en raadpleging van de sociale partners een algemeen kader inzake werknemersinformatie, raadpleging en participatie in te voeren voor ondernemingen die gebruikmaken van Europese instrumenten voor bedrijfsmobiliteit, teneinde minimumnormen vast te stellen, ook inzake aspecten als verwachte veranderingen en herstructureringen, met name op ondernemingsniveau; 24. toont zich uiterst bezorgd over praktijken die gericht zijn op het onderdrukken van vakbonden; roept de Commissie op ervoor te zorgen dat iedere Europese burger het recht krijgt om zich vrijwillig in een vakbond te organiseren, de werknemersvertegenwoordiging wordt versterkt en het recht van sociale partners om collectieve onderhandelen te voeren, wordt gewaarborgd; 25. is ingenomen met het voorstel van de Commissie voor een richtlijn inzake passende zorgvuldigheid in het bedrijfsleven op het gebied van duurzaamheid; verzoekt de lidstaten ervoor te zorgen dat de respectieve corporategovernancemodellen van ondernemingen naar behoren rekening houden met de ecologische, sociale en economische ontwikkeling door middel van governancepraktijken en marktaanwezigheid, en corporategovernancepraktijken bevorderen die bijdragen tot de duurzaamheid van ondernemingen; 26. verzoekt de Commissie en de lidstaten de noodzakelijke voorwaarden en vereisten vast te stellen om uiterlijk in 2030 ten minste 80 % van de bedrijven onder duurzame corporategovernanceovereenkomsten te laten vallen, en tegelijkertijd de hiermee gepaard gaande bijzondere administratieve lasten voor kmo’s te erkennen, onder meer door met de werknemers overeengekomen strategieën vast te stellen om de ecologische, sociale en economische ontwikkeling positief te beïnvloeden door middel van governancepraktijken en marktaanwezigheid, de rol van bestuurders die de langetermijnbelangen van hun bedrijf nastreven, te versterken, de verantwoordingsplicht van bestuurders te verbeteren met betrekking tot de integratie van duurzaamheid in de besluitvorming van ondernemingen, en corporategovernancepraktijken te bevorderen die bijdragen tot de duurzaamheid van ondernemingen, zoals degene die verband houden met onder andere de verslaglegging van ondernemingen, de vergoeding van bestuursleden, de samenstelling van de bestuursraad en de betrokkenheid van de belanghebbenden; 27. is ingenomen met het feit dat in de mededeling van de Commissie over de sociale dialoog staat dat de Commissie in elke dienst van de Commissie een coördinator voor de sociale dialoog zal aanstellen om een beter inzicht te krijgen in de sociale dialoog in de gehele instelling, zoals eerder door de sociale partners zelf was voorgesteld; benadrukt echter dat de sociale partners het beste inzicht hebben in de sociale dialoog en daarom de voorkeur verdienen als kandidaten voor deze coördinatorrol; is van mening dat deze coördinatoren een duidelijk mandaat moeten krijgen waarin hun rollen, rechten en verantwoordelijkheden goed zijn gedefinieerd en met voldoende financiële, technische en personele middelen; stelt voor dat de Commissie deze coördinatoren voor de sociale dialoog betrekt bij alle werkgelegenheidsgerelateerde aspecten van de EU-regelgeving en -beleidsvorming; 28. verzoekt de Commissie het gebruik van het ESF+ verder te bevorderen voor de capaciteitsopbouw van de sociale partners met het oog op de versterking van collectieve arbeidsovereenkomsten in Europa; 29. verzoekt de lidstaten om alle kernverdragen van de IAO te ratificeren en uit te voeren, met name nr. 155 betreffende arbeidsveiligheid, gezondheid en het arbeidsmilieu, nr. 187 betreffende een promotioneel raamwerk voor veiligheid en gezondheid op het werk, die beide onlangs zijn aangewezen als kernverdragen van de IAO en die nog niet door alle lidstaten zijn geratificeerd, alsook Verdrag nr. 190 van de IAO inzake het uitbannen van geweld en pesterijen op de werkvloer; verzoekt de Commissie de lidstaten aan te moedigen alle kernverdragen van de IAO te ratificeren en uit te voeren; 30. verzoekt de lidstaten te zorgen voor de goede werking van nationale individuele en collectieve systemen voor de beslechting van arbeidsgeschillen overeenkomstig de nationale wetgeving en/of praktijken, zoals aanbevolen in diverse IAO-verdragen en -aanbevelingen, met inbegrip van verzoenings-, bemiddelings- en arbitragediensten waarmee beide partijen hebben ingestemd, die over vereenvoudigde procedures en voldoende middelen moeten beschikken om zowel werknemers als werkgevers bij te staan en die betaalbaar moeten zijn; verzoekt de lidstaten met gedecentraliseerde arbeidsbemiddelingsdiensten ervoor te zorgen dat de regionale overheden deze diensten handhaven, zodat er een vergelijkbaar beschermingsniveau voor alle werknemers en werkgevers op het nationale grondgebied wordt gewaarborgd; 31. verzoekt de Commissie en de lidstaten de vrijheid van vereniging en collectieve onderhandelingen in de informele economie te bevorderen als een manier om de zichtbaarheid van werkenden te vergroten, fatsoenlijke arbeidsomstandigheden en sociale bescherming te waarborgen en zwartwerk te bestrijden; 32. verzoekt de Commissie de overeenkomsten tussen Europese sociale partners op zowel sectoroverschrijdend als sectoraal niveau te respecteren en ervoor te zorgen dat de bepalingen van artikel 155 VWEU volgens welke, wanneer de directie en werknemers dat wensen, de dialoog tussen hen op Unieniveau kan leiden tot contractuele betrekkingen, waaronder overeenkomsten, worden geëerbiedigd; benadrukt dat het respecteren van de overeenkomsten tussen Europese sociale partners ook betrekking heeft op de toepassing daarvan, hetzij overeenkomstig de procedures en praktijken die specifiek van toepassing zijn op werkgevers en werknemers in de betrokken lidstaat, of op gebieden die onder artikel 153 VWEU vallen, op gezamenlijk verzoek van de ondertekenende partijen, middels een besluit van de Raad op basis van een voorstel van de Commissie; verzoekt de Commissie duidelijkheid te verschaffen over de procedure en criteria die bepalen hoe zij omgaat met collectief onderhandelde overeenkomsten met het oog op de verbindendverklaring daarvan; 33. benadrukt dat in overweging 35 van Richtlijn (EU) 2019/2121 (26) staat dat “[i]n sommige omstandigheden [...] het recht van vennootschappen om een grensoverschrijdende verrichting aan te gaan, [kan] worden gebruikt voor onrechtmatige of frauduleuze doeleinden, zoals het omzeilen van de rechten van werknemers, socialezekerheidsbetalingen of fiscale verplichtingen, of voor criminele doeleinden”; acht het in dit verband van essentieel belang dat de bepalingen van Richtlijn 2002/14/EG waarin EU-minimumnormen voor de informatie en raadpleging van werknemers zijn vastgelegd, alsook de bepalingen inzake vertegenwoordiging en medezeggenschap van werknemers voor gevallen waarin bedrijven over de grenzen heen worden geherstructureerd, worden gehandhaafd; verzoekt de Commissie in het kader van de door haar geplande evaluatie van Richtlijn (EU) 2019/2121 rekening te houden met bestaande goede praktijken en met de resultaten van de studies naar en beoordelingen van de positieve sociaal-economische gevolgen van de vertegenwoordiging van werknemers in bedrijfsorganen, hetgeen kan helpen om de corporate governance te verbeteren; verzoekt de Commissie initiatieven te ontwikkelen ter vergroting van het bewustzijn en de kennis over de nationale en EU-regels inzake de werknemersvertegenwoordiging in ondernemingsorganen in de verschillende lidstaten, de uitwisseling van goede praktijken te bevorderen, onder meer door de verschillende vormen van werknemersparticipatie en de sociaal-economische gevolgen ervan te evalueren; herhaalt dat in verschillende EU-wetgevingshandelingen inzake de rechten van werknemers op vertegenwoordiging in bestuursraden geen minimumeisen vastgesteld zijn voor de vertegenwoordiging in bestuursraden in de verschillende soorten bedrijven in de EU of voor bedrijven die van instrumenten van het EU-vennootschapsrecht gebruikmaken om de grensoverschrijdende bedrijfsmobiliteit en wettelijke reorganisatie, zoals grensoverschrijdende fusies, omzettingen en splitsingen, mogelijk te maken; verzoekt de Commissie en de lidstaten snel afdoende maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat ondernemingen die EU-breed actief zijn het recht van werknemers op informatie, raadpleging en participatie eerbiedigen en dat zij zich, dienovereenkomstig, houden aan de bestaande Europese en nationale wettelijke vereisten; 34. is ervan overtuigd dat nieuwe digitale technologieën, mits op vertrouwenwekkende manier geïmplementeerd en gemonitord, een positief effect op de werkomgeving zullen hebben, en dat hiervoor tijdige en zinvolle voorlichting en raadpleging van werknemersvertegenwoordigers, inclusief vakbonden, nodig is om ervoor te zorgen dat hun gezondheid en veiligheid, gegevensbescherming, gelijke behandeling, de stabiliteit van hun arbeidsverhouding, sociale bescherming en welzijn op het werk ten volle worden geëerbiedigd, en ongeoorloofde uitbuiting van en toezicht op werknemers, met inbegrip van discriminatie en stigmatisering, met name via beheer met behulp van algoritmen, wordt voorkomen; onderstreept het feit dat vakbonden en werknemersvertegenwoordigers moeten beschikken over de noodzakelijke toegang en middelen om digitale technologieën voor de invoering ervan te beoordelen en te evalueren; benadrukt dat nieuwe digitale technologieën en artificiële intelligentie geen afspiegeling mogen zijn van bestaande discriminatie en maatschappelijke vooroordelen, maar moeten bijdragen aan de sociale inclusie en deelname van diverse groepen; benadrukt dat gedurende de hele levenscyclus van de digitale technologieën het principe moet worden geëerbiedigd dat ethische beginselen standaard worden toegepast, om het volledige potentieel ervan te benutten en vooroordelen te voorkomen; benadrukt dat structuren voor sociale dialoog, sectorale collectieve onderhandelingen, informatieverstrekking aan vakbonden en werknemersvertegenwoordigers, en raadpleging en participatie daarvan van essentieel belang zijn om werknemers de nodige ondersteuning te bieden voor een betere opbouw van en deelname aan de invoering en monitoring van duurzame digitale technologie op de werkplek door de sociale partners; 35. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien zijn besluit van 10 maart 2022 over de instelling van een Bijzondere Commissie buitenlandse inmenging in alle democratische processen in de Europese Unie, met inbegrip van desinformatie (INGE 2) – bevoegdheden, aantal leden en ambtstermijn (1) en zijn besluit van 14 februari 2023 tot wijziging van zijn bovengenoemd besluit van 10 maart, en tot aanpassing van de naam en de taken ervan (2) , – gezien zijn resolutie van 9 maart 2022 over buitenlandse inmenging in alle democratische processen in de Europese Unie, met inbegrip van desinformatie (3) (hierna het “INGE 1-verslag), – gezien de follow-up van de Commissie van de aanbevelingen van het Parlement in zijn resolutie van 9 maart 2022, – gezien het “Strategisch kompas inzake veiligheid en defensie – Voor een Europese Unie die haar burgers, waarden en belangen beschermt en bijdraagt aan de internationale vrede en veiligheid”, zoals aangenomen door de Raad op 21 maart 2022 en bekrachtigd door de Europese Raad op 24 maart 2022, – gezien zijn aanbeveling aan de Raad, de Commissie en de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 23 november 2022 betreffende de nieuwe EU-uitbreidingsstrategie (4) , – gezien de mededeling van de Commissie van 13 juli 2022 getiteld “Verslag over de rechtsstaat 2022 – Situatie op het gebied van de rechtsstaat in de Europese Unie” ( COM(2022)0500 ), – gezien zijn resolutie van 8 maart 2022 over de steeds beperktere ruimte voor het maatschappelijk middenveld in Europa (5) , – gezien zijn resolutie van 15 december 2022 over vermoedens van corruptie door Qatar en de bredere noodzaak van transparantie en verantwoordingsplicht in de Europese instellingen (6) , – gezien zijn resolutie van 23 november 2016 over de strategische communicatie van de EU in reactie op negatieve EU-propaganda door derden (7) , – gezien zijn aanbeveling van 13 maart 2019 aan de Raad en de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid bij het opmaken van de balans ten aanzien van de door de EDEO gegeven follow-up twee jaar na het EP-verslag over strategische communicatie van de EU in reactie op negatieve EU-propaganda door derden (8) , – gezien zijn resolutie van 20 oktober 2021, getiteld De Europese media in het digitale decennium: een actieplan ter ondersteuning van het herstel en de transformatie” (9) , – gezien de artikelen inzake de aansprakelijkheid van staten voor een internationaal onrechtmatige daad, – gezien het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, – gezien het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, en met name artikel 20, – gezien Verordening (EU) 2021/692 van het Europees Parlement en de Raad van 28 april 2021 tot vaststelling van het programma “Burgers, gelijkheid, rechten en waarden” en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1381/2013 van het Europees Parlement en de Raad en Verordening (EU) nr. 390/2014 van de Raad (10) , – gezien het voorstel van de Commissie van 27 april 2022 voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot bescherming van bij publieke participatie betrokken personen tegen kennelijk ongegronde of onrechtmatige gerechtelijke procedures (“strategische rechtszaken tegen publieke participatie”) ( COM(2022)0177 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 3 december 2020 betreffende het actieplan voor Europese democratie ( COM(2020)0790 ), – gezien het voorstel van 16 september 2022 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een gemeenschappelijk kader voor mediadiensten op de interne markt (“verordening mediavrijheid”) en tot wijziging van Richtlijn 2010/13/EU ( COM(2022)0457 ), – gezien het eindverslag van de Conferentie over de toekomst van Europa, en met name de voorstellen 27 en 37 daarvan, – gezien de versterkte praktijkcode betreffende desinformatie van 2022, – gezien Verordening (EU) 2022/2065 van het Europees Parlement en de Raad van 19 oktober 2022 betreffende een eengemaakte markt voor digitale diensten en tot wijziging van Richtlijn 2000/31/EG (digitaledienstenverordening) (11) , – gezien Richtlijn (EU) 2022/2557 van het Europees Parlement en de Raad van 14 december 2022 betreffende de weerbaarheid van kritieke entiteiten en tot intrekking van Richtlijn 2008/114/EG van de Raad (richtlijn kritieke entiteiten) (12) , – gezien het voorstel van de Commissie van 18 oktober 2022 voor een aanbeveling van de Raad betreffende een gecoördineerde aanpak van de Unie om de weerbaarheid van kritieke infrastructuur te versterken ( COM(2022)0551 ), – gezien het voorstel van de Commissie van 25 november 2021 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende transparantie en gerichte politieke reclame ( COM(2021)0731 ) en de wijzigingen daarop, aangenomen door het Parlement op 2 februari 2023 (13) , – gezien het voorstel van de Commissie van 25 november 2021 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende het statuut en de financiering van Europese politieke partijen en Europese politieke stichtingen ( COM(2021)0734 ), – gezien het voorstel van de Commissie van 16 december 2020 voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende maatregelen voor een hoog gezamenlijk niveau van cyberbeveiliging in de Unie en tot intrekking van Richtlijn (EU) 2016/1148 ( COM(2020)0823 ) (NIS 2-richtlijn), – gezien het Speciaal verslag 05/2022 van de Europese Rekenkamer (ERK) van 29 maart 2022, getiteld “Cyberbeveiliging van EU-instellingen, -organen en -agentschappen: Paraatheidsniveau staat over het algemeen niet in verhouding tot dreigingen”, – gezien het voorstel van de Commissie van 22 maart 2022 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende maatregelen voor een hoog gezamenlijk niveau van cyberbeveiliging in de instellingen, organen en instanties van de Unie ( COM(2022)0122 ), – gezien het Interinstitutioneel Akkoord van 20 mei 2021 tussen het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie over een verplicht transparantieregister (14) , – gezien de gezamenlijke verklaring van de Handels- en Technologieraad EU-VS van 5 december 2022, – gezien het jaarverslag van de Europese Rekenkamer over EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2021, – gezien de Europese code van normen voor onafhankelijke organisaties voor feitenonderzoek, die in augustus 2022 door het European Fact-Checking Standards Network is gepubliceerd, – gezien artikelen 54 en 207 van zijn Reglement, – gezien het (tussentijds) verslag van de Bijzondere Commissie buitenlandse inmenging in alle democratische processen in de Europese Unie, met inbegrip van desinformatie, en ter versterking van de integriteit, transparantie en verantwoordingsplicht in het Europees Parlement (ING2) ( A9-0187/2023 ), A. overwegende dat het Parlement op 9 maart 2022 een resolutie heeft aangenomen met aanbevelingen op basis van het verslag van de eerste Bijzondere Commissie buitenlandse inmenging in alle democratische processen in de Europese Unie, met inbegrip van desinformatie; overwegende dat in dit verslag in de aanbevelingen onder meer wordt opgeroepen tot de vaststelling van een gecoördineerde strategie tegen buitenlandse inmenging; overwegende dat de Commissie naar aanleiding van deze aanbevelingen een document heeft opgesteld, waarin onder meer wordt gesuggereerd dat een dergelijke strategie de facto reeds bestaat in de vorm van verschillende soorten interinstitutionele coördinatie; B. overwegende dat het Europees Parlement het enige rechtstreeks verkozen orgaan van de EU-instellingen is en een vooraanstaande rol speelt in de politieke discussies in de EU over de bestrijding van buitenlandse inmenging, informatiemanipulatie en hybride bedreigingen in onze democratieën, met inbegrip van de EU-instellingen; overwegende dat recente gebeurtenissen hebben aangetoond dat het Parlement het doelwit is van diverse en agressieve buitenlandse inmengingscampagnes; C. overwegende dat de voorzitter van de Commissie in haar toespraak over de Staat van de Unie van september 2022 heeft aangekondigd dat de Commissie een pakket voor de verdediging van de democratie zal presenteren, dat in het tweede kwartaal van 2023 zou moeten worden goedgekeurd; overwegende dat dit pakket een wetgevingsvoorstel zou omvatten om democratieën te beschermen tegen entiteiten uit derde landen die activiteiten in de EU uitoefenen welke de publieke opinie en de democratische sfeer kunnen beïnvloeden, een herziening van de acties in het kader van het actieplan voor de Europese democratie en maatregelen inzake veilige en veerkrachtige verkiezingen, waaronder onder meer cyberbeveiligingsmaatregelen in verkiezingsprocessen; D. overwegende dat de Raad van de Europese Unie, de Commissie en de Europese Dienst voor extern optreden gezamenlijk de oefening “EU Integrated Resolve 2022” hebben uitgevoerd, die erop gericht was de respons van de EU op hybride campagnes te testen; E. overwegende dat de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne is begonnen als een zorgvuldig geplande en agressief uitgevoerde informatieoorlog, gevolgd door een grootschalige militaire inval op 24 februari 2022; overwegende dat Rusland gebruikmaakt van een reeks verschillende methoden van inmenging, die zijn ingebed in een grotere strategie om de lidstaten van de EU en haar nabuurschap te schaden, te verwarren, bang te maken, te verzwakken en te verdelen; overwegende dat de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk vóór de grootschalige Russische inval in Oekraïne doeltreffende “prebunking”-voorlichtingscampagnes hebben gevoerd, waarbij op ongekende wijze publiekelijk gebruik werd gemaakt van beschikbare betrouwbare inlichtingen om het discours van het Kremlin tegen te gaan en de leugens van de Russische regering en aanverwante actoren aan het licht te brengen; overwegende dat Rusland al jaren desinformatiecampagnes, cyberaanvallen, het gevangennemen van leden van de elite en aanvallen gericht op het herschrijven van de geschiedenis uitvoert in een poging de basis te leggen voor zijn invasie in Oekraïne en deze te ondersteunen; F. overwegende dat van de diensten van het Parlement wordt verwacht dat zij aanzienlijke inspanningen leveren om gevolg te geven aan de op 9 maart 2022 aangenomen aanbevelingen, met name bij de voorbereiding voor de Europese verkiezingen in 2024; overwegende dat de taskforce desinformatie van het Parlement tot taak heeft de werkzaamheden van verschillende directoraten-generaal van het Europees Parlement te coördineren, en met andere EU-instellingen samen te werken bij een aantal acties, met name op de volgende gebieden: situationeel bewustzijn, versterking van de weerbaarheid, “prebunking” en het bevorderen van een gezonde informatieruimte, en beperking; G. overwegende dat het Parlement de parlementaire democratie in een aantal niet-EU-landen proactief steunt, onder meer door middel van de acties van de steungroep democratie en verkiezingen; overwegende dat het directe nabuurschap van de EU in dit verband bijzonder belangrijk is; H. overwegende dat de toetredingslanden worden geconfronteerd met uitdagingen die voortvloeien uit kwaadaardige buitenlandse inmenging en desinformatiecampagnes; overwegende dat ontwikkelingen in het verleden hebben aangetoond dat niet-uitbreiding hoge strategische kosten met zich meebrengt; overwegende dat de Westelijke Balkan een gebied is van strategische en geopolitieke concurrentie en dat sommige van de landen daar vatbaar zijn voor destabilisatie, hetgeen een gevaar oplevert voor de veiligheid en stabiliteit van ons continent; overwegende dat derde landen deze kwetsbaarheden uitbuiten, onder meer door middel van strategische investeringen en desinformatiecampagnes; overwegende dat de stabiliteit, veiligheid en democratische weerbaarheid van de toetredingslanden onlosmakelijk verbonden zijn met de stabiliteit, veiligheid en democratische weerbaarheid van de EU; I. overwegende dat deze inmengingscampagnes in de Westelijke Balkan ten doel hebben de toenemende Euro-Atlantische oriëntatie en stabiliteit van de afzonderlijke landen negatief te beïnvloeden en zo de oriëntatie van de regio als geheel te veranderen; overwegende dat Rusland zijn invloed in Servië aanwendt in een poging de soevereine buurlanden te destabiliseren en zich erin te mengen: in Bosnië via de Republika Srpska; in Montenegro via de pro-Servische gevoelens in het land en de Servisch-orthodoxe kerk; en in Kosovo door bestaande geschillen in het noorden van Kosovo uit te buiten en aan te wakkeren; overwegende dat Rusland derhalve nog steeds een aanzienlijke invloed heeft in de Westelijke Balkan en zich kan mengen in regionale pogingen tot verzoening, integratie en hervorming met het oog op democratisering; J. overwegende dat een initiatief als het door de EU gefinancierde RADAR-project van de Trans European Policy Studies Association (TEPSA, een pan-Europees consortium van vooraanstaande onderzoeksinstituten en universiteiten) erop gericht is burgers bewust te maken van desinformatie en een openbaar platform voor debat te bieden, en dat het project speciaal gericht is op jongeren opdat zij hun stem kunnen laten horen, hun betrokkenheid bij het maatschappelijk middenveld kan worden versterkt en hun onderwijs in kritisch denken en mediawijsheid kan worden verbeterd; K. overwegende dat een holistische aanpak, die onze samenleving als geheel omvat, nodig is bij het onderwijzen en opleiden van Europese burgers van alle leeftijden, waaronder specifieke opleidingen voor mensen in de werkende leeftijd en op scholen, om toekomstige desinformatieoperaties en informatiemanipulatie op te sporen en zich daartegen te wapenen; overwegende dat er een strategie moet worden vastgesteld om internetgebruikers preventief video’s en inhoud te tonen over de tactieken achter desinformatie, die hen bewuster en weerbaarder kunnen maken tegen valse informatie en desinformatie en de weerbaarheid van kwetsbare bevolkingsgroepen kunnen vergroten; overwegende dat bewustmaking van de burgers en een voortdurende dialoog met de media in dit verband van cruciaal belang zijn; overwegende dat het centrale kenmerk van communicatiesucces tegen desinformatie het vertrouwen in de communicerende instellingen is; L. overwegende dat het hedendaagse antisemitisme veel vormen kent, zoals online aanzetten tot haat en de opkomst van nieuwe complottheorieën, en overwegende dat de EU zich in het kader van de EU-strategie ter bestrijding van antisemitisme en ter bevordering van het Joodse leven (2021-2030) inzet voor een toekomst zonder antisemitisme in de EU en daarbuiten; M. overwegende dat maatschappelijke organisaties een essentiële rol vervullen als waakhond, de sleutel vormen tot het opbouwen van democratische weerbaarheid van binnenuit en bescherming van de democratie, de bestrijding van schendingen van de rechtsstaat ondersteunen en tegelijkertijd in de praktijk actief bijdragen tot de bevordering van de rechtsstaat, de democratie en de grondrechten; overwegende dat maatschappelijke organisaties met name een belangrijke rol vervullen bij het opsporen en tegengaan van buitenlandse inmenging in democratische processen; overwegende dat maatschappelijke organisaties een cruciale rol spelen bij de ontwikkeling van zelfregulering, waardoor industrienormen kunnen worden ontwikkeld ter bestrijding van desinformatie, met name op gebieden waar overheidsmaatregelen wantrouwen kunnen wekken; overwegende dat wanneer de deelname van burgers en het maatschappelijk middenveld aan democratische processen verder wordt versterkt, de democratie als geheel beter bestand is tegen het risico van buitenlandse inmenging; N. overwegende dat maatschappelijke organisaties, denktanks, adviesbureaus, stichtingen en bedrijven zelf niet immuun zijn voor dergelijke inmenging en in sommige gevallen kunnen dienen als vehikel, instrument of drijvende kracht voor invloed van kwaadwillende actoren, waaronder actoren uit derde landen, die rechtstreeks buitenlandse inmenging sponsoren of daartoe aanzetten en beleidsmakers beïnvloeden; overwegende dat transparantie essentieel is om ervoor te zorgen dat deze actoren geen vehikel voor buitenlandse inmenging worden en niet als zodanig worden gebruikt, en dat daarom duidelijke regels voor hun invloed moeten worden nageleefd en gecontroleerd; overwegende dat sommige EU-lidstaten hebben getracht mechanismen in te voeren om buitenlandse overheidsfinanciering voor maatschappelijke organisaties, met name uit Rusland en China, te screenen; O. overwegende dat de EU-steun voor maatschappelijke organisaties via het programma “Burgers, gelijkheid, rechten en waarden” (het CERV-programma) is opgevoerd ter ondersteuning van maatschappelijke organisaties, met name de kleinere, lokale organisaties die met specifieke beperkingen te kampen hebben; overwegende dat bepaalde lidstaten via de nationale herstel- en veerkrachtprogramma’s financiële middelen hebben uitgetrokken voor capaciteitsopbouw op het gebied van het controleren van feiten en de aanpak van desinformatie; P. overwegende dat ondanks bepaalde beschikbare financiële middelen, waaronder succesvolle projecten die zijn gefinancierd vanuit EU-fondsen en -programma’s, de financiering van maatschappelijke organisaties en de media over het algemeen versnipperd en projectmatig is, en vaak afkomstig is uit niet-EU-landen; overwegende dat de aanvraagprocedures voor financiering transparant en toegankelijk moeten zijn; overwegende dat de Rekenkamer heeft geconcludeerd dat het ontbreken van een coherente EU-strategie inzake mediawijsheid, met daarin de aanpak van desinformatie, en de versnippering van de EU-acties het effect van projecten inzake mediawijsheid verwateren, en dat veel van deze projecten onvoldoende omvang en bereik hebben getoond; Q. overwegende dat op feiten gebaseerde journalistiek een essentiële rol speelt in een democratische samenleving door de beginselen van waarheidsgetrouwheid, nauwkeurigheid, onpartijdigheid, eerlijkheid en onafhankelijkheid hoog te houden; overwegende dat vrijheid van meningsuiting en van informatie grondrechten zijn die worden gewaarborgd door het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en worden erkend in het Handvest van de grondrechten van de EU en in het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten; overwegende dat de “tabloidisering” van de media een nadelig effect heeft op de betrouwbaarheid van publiek toegankelijke informatie en het medialandschap; R. overwegende dat klokkenluiders, journalisten, maatschappelijke organisaties, activisten en mensenrechtenverdedigers steeds vaker te maken krijgen met intimidatie, opdringerige surveillance en hacking, pesterijen en bedreigingen, waaronder juridische bedreigingen en misbruik van het procesrecht; overwegende dat zij door de EU en haar instellingen moeten worden gesteund; overwegende dat strategische rechtszaken tegen publieke participatie (SLAPP’s), met inbegrip van die welke door autoriteiten van derde landen tegen EU-onderdanen of in de EU gevestigde entiteiten worden aangespannen, een ernstige bedreiging vormen voor de democratie en de grondrechten, zoals de vrijheid van meningsuiting en informatie, aangezien zij een middel zijn om journalisten en activisten alsook actoren uit het maatschappelijk middenveld in bredere zin te beletten zich uit te spreken over kwesties van openbaar belang en hen daarvoor te bestraffen, en aldus een afschrikkend effect hebben op alle daadwerkelijke of potentiële kritische stemmen; S. overwegende dat er in de EU gevallen zijn van journalisten wier bestaan en leven worden bedreigd als gevolg van hun onderzoek naar onderwerpen van algemeen belang; overwegende dat buitenlandse mogendheden worden verdacht van inmenging in de Unie en repressieve maatregelen hebben uitgebreid tot gebieden binnen de Unie om journalisten die criminele handelingen willen melden en aan de kaak willen stellen, het zwijgen op te leggen; overwegende dat de strategie van gerechtelijke intimidatie door het Koninkrijk Marokko tegen de Spaanse journalist Ignacio Cembrero hiervan een voorbeeld is; overwegende dat sommige journalisten en mensenrechtenverdedigers die asiel hebben gekregen in de EU nog steeds het doelwit zijn van vervolgingen, intimidatie, geweld en pogingen tot moord; overwegende dat de lidstaten hun veiligheid moeten waarborgen en ervoor moeten zorgen dat zij hun werk kunnen voortzetten; T. overwegende dat het verminderen van de doeltreffendheid van kwaadwillige informatiemanipulatie, en met name de gevolgen ervan voor de werking van democratische processen, zaken van algemeen belang zijn; overwegende dat desinformatie het vermogen van burgers om weloverwogen beslissingen te nemen en vrijelijk deel te nemen aan democratische processen vermindert; overwegende dat deze situatie wordt versterkt door de snelle ontwikkeling van nieuwe soorten media; overwegende dat volgens de monitor voor de pluriformiteit van de media 2022 geen enkel land een laag risico loopt voor de indicator “levensvatbaarheid van de media”, hetgeen de bestaande economische bedreigingen voor de pluriformiteit van de media weerspiegelt; overwegende dat nieuwsmedia die actief zijn op kleinere markten, met inbegrip van lokale en regionale media en nichemedia, zich voor extra uitdagingen geplaatst zien doordat ze beperkte inkomsten hebben, in het licht van de huidige commerciële bedrijfsmodellen minder levensvatbaar zijn en geen nieuwe bedrijfsmodellen kunnen invoeren die voor media op grotere markten wel tot de mogelijkheden behoren; overwegende dat sommige lidstaten, die Rusland tot zijn invloedssfeer rekent, bovendien meer worden blootgesteld aan geopolitieke risico’s als gevolg van de inmenging van het Kremlin in hun informatieruimte; U. overwegende dat de bevordering van de onafhankelijkheid en de pluriformiteit van de media en van mediawijsheid voor het aanpakken van desinformatie een van de voorstellen van de burgers is in het op 9 mei 2022 gepubliceerde eindverslag van de Conferentie over de toekomst van Europa, waarin de burgers de EU specifiek opriepen om bedreigingen van de onafhankelijkheid van de media aan te pakken door de vaststelling van EU-brede minimumnormen, alsook om vrije, pluralistische en onafhankelijke media te beschermen en te ondersteunen, desinformatie en buitenlandse inmenging sterker tegen te gaan en de bescherming van journalisten te waarborgen; overwegende dat in het eindverslag van de Conferentie over de toekomst van Europa ook wordt aangedrongen op de oprichting van een EU-orgaan dat belast is met het aanpakken en bestrijden van gerichte desinformatie en inmenging, ter versterking van de samenwerking tussen nationale autoriteiten op het gebied van cyberbeveiliging en wetgeving en richtsnoeren voor onlineplatforms en socialemediabedrijven om kwetsbaarheden op het gebied van desinformatie aan te pakken; V. overwegende dat de integriteit van de interne markt voor mediadiensten kan worden aangetast en de polarisatie van de samenleving kan worden aangewakkerd door media-aanbieders die zich systematisch bezighouden met desinformatie, waaronder informatiemanipulatie en inmenging van door de staat gecontroleerde aanbieders van mediadiensten die worden gefinancierd door bepaalde niet-EU-landen, zoals China, Rusland en Turkije; overwegende dat een sterk geconcentreerd en door de overheid gecontroleerd medialandschap kan leiden tot een informatieve autocratie, waar de staat of kwaadwillende buitenlandse actoren gemakkelijk invloed kunnen uitoefenen door middel van de manipulatie van informatie; W. overwegende dat China de afgelopen tien jaar bijna 3 miljard EUR heeft geïnvesteerd in Europese mediabedrijven, zonder dat de EU en haar lidstaten daarop adequaat hebben gereageerd; overwegende dat het voorbeeld van China gevolgd zou kunnen worden door andere staten met een soortgelijke autoritaire politieke ideologie, hetgeen aanzienlijke risico’s voor de integriteit van de Europese democratieën en inmenging van andere landen in de binnenlandse aangelegenheden van de EU met zich mee zou brengen; overwegende dat in de EU nog steeds een aantal door de Chinese staat geleide Confucius-instituten functioneert, die propaganda verspreiden en zich mengen in academische instellingen; overwegende dat de Chinese omroepmedia de ideologie van de Chinese Communistische Partij (CCP) vertegenwoordigen en verspreiden; overwegende dat Chinese botaccounts steeds actiever worden op sociale media en in sociale netwerken, ten dienste van de Chinese autoriteiten; X. overwegende dat onlangs door het DisinfoLab van de EU een grootschalige, op internationale instellingen in met name Brussel en Genève gerichte operatie die Indiase belangen dient, aan het licht is gebracht, waarbij honderden valse media en tientallen door de regering georganiseerde ngo’s betrokken zijn; Y. overwegende dat slechts een klein aantal EU-lidstaten over screeningmechanismen voor buitenlandse media-investeringen beschikt; overwegende dat het in het algemeen belang is om te weten hoe de structuur van uiteindelijke begunstigden van mediakanalen in elkaar steekt; Z. overwegende dat er nog altijd grote structurele tekortkomingen bestaan die de informatiemanipulatie via onlineplatforms faciliteren; overwegende dat de bedrijfsmodellen van onlineplatforms gebaseerd zijn op persoonsgegevens, algoritmen die extreme en polariserende inhoud zaaien en advertenties, waarbij interactie meer reclame-inkomsten betekent en het streven naar interactie polariserende en extreme opvattingen in de hand werkt die ten koste gaan van op feiten gebaseerde informatie; overwegende dat onlineplatforms derhalve zo zijn ontworpen dat ze samenzweringstheorieën en desinformatie helpen versterken; overwegende dat deze wereldwijde onlineplatforms bovendien een enorme ontwrichtende invloed hebben gehad op de economische levensvatbaarheid van de Europese mediasector, aangezien zij de reclamemarkt domineren en aldus de bedrijfsmodellen van de media beïnvloeden; AA. overwegende dat hoewel de praktijkcode betreffende desinformatie is aangescherpt, er nog veel structurele problemen blijven bestaan, zoals het ontbreken van bindende regels en de bepaling dat bedrijven zelf hun verbintenissen kunnen kiezen, hetgeen uiteindelijk het succes van de praktijkcode als instrument verhindert; AB. overwegende dat de zich snel ontwikkelende technologieën op het gebied van generatieve artificiële intelligentie (AI) mogelijk ernstige gevolgen kunnen hebben die kwaadwillende actoren in staat zouden kunnen stellen goedkoper en sneller meer desinformatie-inhoud te produceren en te verspreiden; overwegende dat landen in de hele wereld die geen middelen hebben om dit probleem aan te pakken hiervan bijzonder verwoestende gevolgen zouden kunnen ondervinden; AC. overwegende dat het voorstel van de Commissie betreffende transparantie en gerichte politieke reclame tot doel heeft deze structurele problemen in de context van politieke reclame aan te pakken; AD. overwegende dat platforms diverse initiatieven hebben ontwikkeld om onlinedesinformatie tegen te gaan, onder meer door “prebunking”-campagnes te ontwerpen om gebruikers te informeren over de gevaren van desinformatie door middel van preventieve waarschuwingen voor en het weerleggen van valse beweringen die via des- en misinformatiecampagnes van kwaadwillende actoren worden verspreid; overwegende dat het effect van deze initiatieven niet volledig kan worden geëvalueerd ten gevolge van het ontbreken van onafhankelijke of geïnstitutionaliseerde analyses door onderzoekers die volledige toegang hebben tot gegevens; AE. overwegende dat niet-Engelstalige inhoud nog steeds grotendeels ongecontroleerd blijft omdat platforms nog steeds niet voldoende beoordelaars en personen die feiten controleren in dienst hebben die hun respectieve taken in andere talen kunnen verrichten, met name in kleinere talen in landen die zwaar getroffen zijn door desinformatie; overwegende dat online platforms de grondrechten van de burgers, zoals vrijheid van meningsuiting en van informatie, moeten waarborgen; AF. overwegende dat Twitter sinds de overname door Elon Musk een crisismisinformatiebeleid heeft ingevoerd, volgens hetwelk het bedrijf actie zou ondernemen in reactie op tweets die valse of misleidende beweringen bevatten over het gebruik van geweld en wapens, en dat het zou reageren door voorrang te geven aan tweets van aan de staat gelieerde media-accounts en een waarschuwing zou plaatsen dat een tweet het crisismisinformatiebeleid van het bedrijf heeft geschonden, maar dat deze aanpak op 23 november 2022 gedeeltelijk is geannuleerd; overwegende dat het bedrijf het personeel heeft ontslagen van alle afdelingen die verantwoordelijk zijn voor het opsporen en classificeren van of reageren op desinformatie, waaronder een meerderheid van de inhoudsmoderatoren en landspecifieke teams, en meer dan 60 000 accounts heeft hersteld waarvan eerder was vastgesteld dat zij de regels van het platform hadden overtreden door desinformatie te delen, zich bezig te houden met intimidatie of misbruik, of oplichting te organiseren; overwegende dat er sinds de overname sprake is van een toename van de hoeveelheid misleidende inhoud met ongeveer 40 %; overwegende dat er sprake is van herhaalde en ontoelaatbare schorsingen van accounts van journalisten en mediakanalen zonder concrete rechtvaardiging; AG. overwegende dat berichten in de media over interne documenten vragen hebben opgeroepen over de politieke neutraliteit van de inspanningen van het bedrijf om zijn beleid tegen buitenlandse inmenging en desinformatie bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2020 uit te voeren, en of die inspanningen ook neerkomen op een vorm van inmenging in het politieke en bredere maatschappelijke debat rond de verkiezingen, aangezien uit tientallen interne e-mails is gebleken dat methoden die bedoeld zijn om desinformatie en haatspraak tegen te gaan door de belangrijkste partijen in de Verenigde Staten zijn gebruikt om het electoraat onder controle te houden; overwegende dat het vanwege verontrustende verklaringen en beslissingen van het nieuwe hoger management onduidelijk blijft hoe Twitter zich in de nabije toekomst zal ontwikkelen; AH. overwegende dat desinformatie en misinformatie over gezondheid een ernstige bedreiging voor de volksgezondheid vormen, aangezien zij het vertrouwen in de wetenschap, de openbare instellingen, de autoriteiten en het medisch personeel ondermijnen en vijandigheid jegens hen opwekken, en samenzweringstheorieën bevorderen; overwegende dat dergelijke desinformatie levensbedreigend kan zijn wanneer mensen erdoor van worden weerhouden om medisch noodzakelijke behandelingen, waaronder vaccinaties, te zoeken of wanneer valse behandelingen worden aangeprezen; overwegende dat tijdens de COVID-19-pandemie de hoeveelheid COVID-19-gerelateerde inhoud die niet werd aangepakt nadat de feiten waren gecontroleerd en bleek te bestaat uit mis- of desinformatie 20 % bedroeg in het Duits en Spaans, 47 % in het Frans en 84 % in het Italiaans; overwegende dat kleinere talen zelfs nog zwaarder zijn getroffen; AI. overwegende dat netwerken van bots en nepaccounts op socialemediaplatforms door kwaadwillende actoren worden gebruikt om democratische processen te ondermijnen; overwegende dat Meta twee netwerken uit China en Rusland heeft verwijderd wegens overtreding van zijn beleid tegen gecoördineerd niet-authentiek gedrag; overwegende dat het uit Rusland afkomstige netwerk van meer dan zestig websites zich voordeed als legitieme websites van nieuwsorganisaties in Europa, en originele artikelen plaatste waarin Oekraïne werd bekritiseerd, Rusland werd gesteund en werd betoogd dat westerse sancties tegen Rusland averechts zouden werken; overwegende dat het DisinfoLab van de EU in zijn parallelle studie tot soortgelijke bevindingen is gekomen; overwegende dat dit slechts het topje van de ijsberg is en dat onlineplatforms voortdurend waakzaam moeten zijn en hun beleid inzake inhoudsmoderatie moeten verbeteren; AJ. overwegende dat er een gebrek aan toezicht is op platforms zoals Reddit en Telegram, waar desinformatie zich meestal ongecontroleerd verspreidt; overwegende dat Spotify podcasts aanbiedt die mis- en desinformatie bevatten, met name wat betreft desinformatie over vaccins; overwegende dat sommige van deze podcasts tot 11 miljoen luisteraars per aflevering hebben; overwegende dat het bedrijf heeft geweigerd maatregelen te nemen tegen de accounts die deze podcasts uitzenden, aangezien het geen desinformatiebeleid heeft; overwegende dat de EU meerdere onderzoeken naar TikTok heeft gestart met betrekking tot de overdracht van gegevens van EU-burgers aan China en gerichte reclame specifiek gericht op minderjarigen; AK. overwegende dat de digitaledienstenverordening (15) op 16 november 2022 in werking is getreden en met ingang van 17 februari 2024 van toepassing zal zijn; overwegende dat deze verordening de regels die van toepassing zijn op tussenhandelsdiensten op de interne markt volledig harmoniseert en specifieke bepalingen bevat die van toepassing zijn op zeer grote onlineplatforms en zeer grote onlinezoekmachines in het geval van systeemrisico’s, zoals desinformatie en manipulatie; AL. overwegende dat de digitaledienstenverordening zeer grote onlineplatforms en zeer grote onlinezoekmachines ertoe verplicht jaarlijkse risicobeoordelingen uit te voeren en maatregelen te nemen om de risico’s te beperken die voortvloeien uit het ontwerp en het gebruik van hun diensten; overwegende dat sommige bepalingen van de digitaledienstenverordening moeten worden uitgebreid tot kleinere platforms waarop desinformatie zich ongehinderd blijft verspreiden; AM. overwegende dat desinformatie en verkiezingsmanipulatie volgens de digitaledienstenverordening als systeemrisico’s worden aangemerkt; AN. overwegende dat algoritmen die zijn ontworpen om de bedrijfsmodellen van platforms ten goede te komen een cruciale rol spelen in de versterking van onjuiste en misleidende berichtgeving, doordat zij filterbubbels creëren die de voor individuele gebruikers beschikbare informatie beperken of vervormen; overwegende dat de platforms nog steeds niet genoeg hebben gedaan om dit tegen te gaan; overwegende dat de ontwikkeling, het testen en het functioneren van algoritmen nog steeds niet transparant zijn; AO. overwegende dat socialemediaplatforms worden gebruikt als instrumenten om bijvoorbeeld Russische propaganda te verspreiden met als doel de invasie van Vladimir Poetin in Oekraïne te rechtvaardigen, en om antidemocratische politieke bewegingen op de Balkan aan te moedigen; overwegende dat artificiële intelligentie door het kwaadwillige gebruik van grote taalmodellen, zoals ChatGPT, een steeds belangrijker instrument wordt om propaganda en desinformatie te verspreiden, maar ook van cruciaal belang zal zijn om onjuiste berichtgeving doeltreffender te ontdekken en tegen te gaan; overwegende dat digitale technologieën moeten worden ontwikkeld onder eerbiediging van de mensenrechten en de rechtsstaat; AP. overwegende dat de Commissie een Europees centrum voor algoritmische transparantie heeft opgericht, dat deel uitmaakt van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie en voornamelijk bestaat uit ingenieurs en datawetenschappers die zich toeleggen op de studie van algoritmen; AQ. overwegende dat de digitaledienstencoördinatoren, oftewel de onafhankelijke autoriteiten die door elke lidstaat worden aangewezen, een belangrijke rol en functie hebben en verantwoordelijk zijn voor het toezicht op en de handhaving van de digitaledienstenverordening in de lidstaten; AR. overwegende dat er niet alleen een risico bestaat op economische afhankelijkheid, maar ook op spionage en sabotage, als gevolg waarvan buitenlandse bedrijven de kritieke infrastructuur van de EU kunnen beïnvloeden; overwegende dat Chinese rederijen meerderheidsbelangen of aanzienlijke belangen hebben verworven in meer dan twintig Europese havens, zoals China Merchants Group in Frankrijk en COSCO in de havens van Piraeus, Antwerpen, Bilbao, Genua, Hamburg, Rotterdam, Valencia en Zeebrugge; overwegende dat in het verslag van INGE 1 wordt aangedrongen op een sterker regelgevings- en handhavingskader om te waarborgen dat buitenlandse directe investeringen (BDI) met een negatief effect op de veiligheid van de EU worden geblokkeerd; AS. overwegende dat buitenlandse actoren, voornamelijk China en Rusland, maar ook Iran, de Europese kritieke infrastructuur en toeleveringsketens actief proberen te infiltreren om door middel van spionage informatie en/of knowhow te stelen, teneinde concurrentievoordeel te verkrijgen of delen van deze infrastructuur te saboteren om de werking ervan te belemmeren; overwegende dat hetzelfde kwaadwillige gedrag gepaard gaat met economische en infrastructurele projecten in kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten van de EU; overwegende dat ook de mogelijkheid van spionage en informatieverzameling via alledaagse huishoudelijke apparaten een steeds grotere bedreiging voor de Europese burgers vormt; AT. overwegende dat de energieafhankelijkheid van de EU van Rusland, nadat het zijn aanvalsoorlog tegen Oekraïne begon, tot enorme moeilijkheden ten aanzien van haar energiezekerheid heeft geleid; overwegende dat “ondermijnend kapitaal”-projecten van buitenlandse actoren in de lidstaten, zoals de kerncentrale van Paks in Hongarije, de politieke besluitvorming dreigen te beïnvloeden; overwegende dat ondanks de illegale bezetting en annexatie van delen van Oekraïne door Rusland in 2014, veel EU-landen hun afhankelijkheid van gas uit Rusland hebben vergroot; overwegende dat sommige van deze landen hun afhankelijkheid onlangs tot bijna 0 % hebben teruggebracht; AU. overwegende dat de investeringsprogramma’s voor de invoering van 5G, zoals CEF2 Digital, alsook het 6G-programma van de Gemeenschappelijke Onderneming “Slimme netwerken en diensten”, de technologische soevereiniteit kunnen ondersteunen en de afhankelijkheid van buitenlandse leveranciers op dit gebied zullen doen afnemen door de totstandbrenging van veilige 5G-infrastructuur en technologische capaciteit voor 6G-systemen; overwegende dat de ontwikkeling van kritieke technologische infrastructuur voor de Europese economie moet worden voorbehouden aan Europese fabrikanten en ontwikkelaars of die uit gelijkgestemde landen; AV. overwegende dat de nationale autoriteiten van sommige lidstaten hun aanpak hebben versterkt waar het buitenlandse bedreigingen betreft op het gebied van kritieke infrastructuur, zoals spionage en sabotage; AW. overwegende dat desinformatie en andere informatiemanipulatie het publieke debat omtrent verkiezingen en andere democratische processen verstoren, en burgers ervan kunnen weerhouden weloverwogen keuzes te maken of hen helemaal van politieke participatie kunnen weerhouden; overwegende dat desinformatie in politieke campagnes een rechtstreekse bedreiging vormt voor eerlijke democratische politieke concurrentie; overwegende dat deze kwesties een uitdaging vormen voor de Europese verkiezingen van 2024; AX. overwegende dat aan de vooravond van de Europese verkiezingen van 2024 meer inmenging en informatiemanipulatie wordt verwacht; overwegende dat de Europese verkiezingen fundamenteel zijn voor de werking van de democratische processen van de Europese Unie en ook hun stabiliteit en legitimiteit versterken; overwegende dat de democratische integriteit van de Unie derhalve moet worden verdedigd, onder meer door de verbreiding van desinformatie en van ongeoorloofde buitenlandse invloed op de Europese verkiezingen te voorkomen; overwegende dat het voorstel betreffende transparantie en gerichte politieke reclame een bijdrage kan leveren door een verbod op opdrachtgevers van politieke reclame uit landen buiten de EU in te voeren; AY. overwegende dat vrije en eerlijke verkiezingen een hoeksteen vormen van democratische landen en dat onafhankelijke en transparante verkiezingsprocessen noodzakelijk zijn om een concurrerend verkiezingsklimaat en het vertrouwen van de burgers in de integriteit van verkiezingen te bevorderen; overwegende dat systemische integriteit van verkiezingsprocessen ook verankerd is in de wettelijke en institutionele kaders die bepalen op welke wijze verkiezingen worden gehouden, waaronder de kiescommissies; overwegende dat de kwaliteit en de kracht van deze kaders en democratische instellingen essentieel is voor de integriteit van de verkiezingen van elk land; overwegende dat sociale onlineplatforms steeds belangrijker instrumenten worden in de electorale besluitvorming; AZ. overwegende dat inmenging in het verkiezingsproces zich kan voordoen in verschillende vormen, direct of indirect, waaronder frauduleuze handelingen met stembiljetten, het blokkeren van de toegang tot stembureaus of fysieke dwang om te stemmen, verspreiding van vertekende informatie over de kandidaten, manipulatie of wijziging van de verkiezingsdatum, en desinformatiecampagnes op sociale media; BA. overwegende dat autoritaire regimes doeltreffender zijn geworden in het overnemen of omzeilen van normen en instellingen die fundamentele vrijheden ondersteunen en hulp bieden aan anderen die hetzelfde willen doen; overwegende dat deze regimes via bondgenoten in derde landen en in de EU polarisatie hebben aangewakkerd en uitgebuit, en hebben geprobeerd de nationale politiek te verstoren om haat, geweld en ongebreidelde macht te bevorderen; overwegende dat buitenlandse inmenging in verkiezingsprocessen dikwijls niet uitsluitend tot doel heeft specifieke verkiezingsresultaten te beïnvloeden, maar ook om het vertrouwen van burgers in de legitimiteit van hun democratische instellingen en hun democratische processen op lange termijn te ondermijnen en te vernietigen; BB. overwegende dat de Autoriteit voor Europese politieke partijen en Europese politieke stichtingen bijdraagt tot de bescherming van de integriteit van de Europese verkiezingen; BC. overwegende dat het Europese samenwerkingsnetwerk voor verkiezingen een cruciale rol speelt bij het waarborgen van de integriteit van de verkiezingen in de Europese Unie; overwegende dat dit netwerk door de diensten van de Commissie is opgezet in samenwerking met de betrokken diensten van de lidstaten; BD. overwegende dat journalisten en deskundigen nog altijd extracommunautaire financiering van politieke activiteiten en politici binnen de Europese Unie voor en na 24 februari 2022 aan het licht brengen, met name uit Rusland, en dat deze de integriteit van het democratisch functioneren van de EU-lidstaten in gevaar brengt en een grondig onderzoek vereist om de medeplichtigen ter verantwoording te roepen; overwegende dat El País de betrokkenheid van de Iraanse Nationale Raad van Verzet heeft onthuld bij de financiering van extreemrechtse politieke bewegingen in de Europese Unie; overwegende dat Rusland en Iran, samen met andere landen zoals Venezuela, als gemeenschappelijk doel hebben democratische staten te verzwakken; BE. overwegende dat de wetgevers momenteel onderhandelen over het voorstel betreffende politieke reclame, dat bedoeld is als aanvulling op de digitaledienstenverordening, om de schadelijke versnippering die nu op dit gebied bestaat aan te pakken en onze democratieën in Europa en onze democratische processen te helpen versterken, burgers in staat te stellen om tijdens een verkiezing of referendum via een open proces een weloverwogen beslissing te nemen en EU-burgers te beschermen tegen desinformatie, nepnieuws, ondoorzichtige politieke reclametechnieken en buitenlandse inmenging in het algemeen; overwegende dat de wetgevers hierover zo spoedig mogelijk een akkoord moeten bereiken om ervoor te zorgen dat de nieuwe regels vóór de Europese verkiezingen in 2024 van kracht zijn; BF. overwegende dat er alleen al in de eerste helft van 2021 evenveel cyberaanvallen op EU-instellingen waren als in heel 2020 (16) ; overwegende dat het aantal aanvallen op EU- en nationale instellingen is toegenomen na de Russische agressie in Oekraïne, zoals blijkt uit een cyberaanval op het Europees Parlement tijdens de plenaire vergadering van november 2022, waarbij de website werd platgelegd na een stemming over een resolutie om Rusland tot staat die terrorisme sponsort te verklaren; BG. overwegende dat de EU haar inspanningen en investeringen met betrekking tot het ontwikkelen van capaciteit op het gebied van cyberbeveiliging aanzienlijk heeft opgevoerd via de EU-programma’s, met inbegrip van Horizon Europa en Digitaal Europa; overwegende dat er nog steeds behoefte is aan efficiëntere cyberbeveiliging, ondersteund door de benodigde financiering; overwegende dat een sterke cyberbeveiligingsinfrastructuur de kosten van cyberincidenten kan verlagen; overwegende dat in de effectbeoordeling van de voorgestelde verordening cyberweerbaarheid wordt geraamd dat het initiatief kan leiden tot een kostenbesparing van ongeveer 180 tot 290 miljard EUR als gevolg van incidenten die het bedrijfsleven treffen (17) ; overwegende dat de Commissie traag is geweest met het nemen van maatregelen in reactie op het hacken van EU-burgers in de EU met spyware door derde landen, waaronder prominente figuren zoals staatshoofden of commissarissen; overwegende dat er momenteel geen actieplan bestaat om het hacken van EU-burgers binnen de EU door personen die buiten de EU opereren te voorkomen; BH. overwegende dat de Raad onlangs de NIS 2-richtlijn heeft aangenomen om een hoog gemeenschappelijk niveau van cyberbeveiliging in de hele Unie te waarborgen; overwegende dat met de NIS 2-richtlijn het Europees Netwerk van verbindingsorganisaties voor cybercrises (EU CyCLONe) is opgericht, ter versterking van de weerbaarheid van informatiesystemen; overwegende dat een passend niveau van cyberbeveiliging alleen kan worden bereikt door samenwerking tussen meerdere actoren uit de publieke en de particuliere sector; overwegende dat de EU nog steeds kampt met een grote afhankelijkheid op het gebied van cyberbeveiliging; BI. overwegende dat de cyberdefensie van Oekraïne de actie en de samenwerking van alle partners vereist; overwegende dat westerse IT-ondernemingen Oekraïne hebben geholpen bij het opsporen van zwakke plekken in haar infrastructuur; overwegende dat het de EU aan technische capaciteit ontbreekt om kwetsbaarheden in haar kritieke infrastructuur op te sporen; overwegende dat samenwerking en uitwisseling van informatie met specifieke partners, zoals de VS, het VK, Oekraïne en Taiwan, van cruciaal belang is om de capaciteit van de EU om aanvallen toe te schrijven, te verbeteren; BJ. overwegende dat in 2021 de Gemeenschappelijke Onderneming “Slimme netwerken en diensten” is opgericht om Europese actoren in staat te stellen vorm te geven aan mondiale 6G-normen; overwegende dat de Commissie en de autoriteiten van de lidstaten in het kader van de samenwerkingsgroep Netwerk- en informatiesystemen (NIS) samenwerken aan de uitvoering van het 5G-cyberinstrumentarium; overwegende dat de Europese Rekenkamer heeft geconcludeerd dat sinds de goedkeuring van het 5G-instrumentarium vooruitgang is geboekt om de beveiliging van 5G-netwerken te versterken, waarbij een meerderheid van de lidstaten beperkingen toepast of bezig is toe te passen op verkopers met een hoog risico, maar dat geen van de voorgestelde maatregelen juridisch bindend is, hetgeen betekent dat de Commissie niet bevoegd is om deze af te dwingen; BK. overwegende dat het is voorgekomen dat derde landen migranten en asielzoekers naar de buitengrens van de EU vervoerden als onderdeel van hun hybride strategieën voor buitenlandse inmenging om de EU en haar lidstaten uit te dagen, zoals Belarus in het najaar van 2021 tegen Polen, Litouwen en Letland; overwegende dat deze hybride inmengingspogingen ook de vorm aannemen van het verspreiden van desinformatie door de samenlevingen in de EU te polariseren en de Europese waarden en grondrechten te ondermijnen; BL. overwegende dat migranten, minderheden en diasporagemeenschappen vaak worden gebruikt door buitenlandse actoren, die desinformatiecampagnes orkestreren met als doel negatieve vooroordelen over migratie te misbruiken en te versterken om spanningen binnen de Europese samenlevingen op te bouwen, zoals het geval is bij de Oekraïense diasporagemeenschappen in Europa die het slachtoffer zijn van Russische desinformatiecampagnes; overwegende dat platforms een cruciale rol spelen in de verspreiding van dergelijke informatie; BM. overwegende dat er in Europa steeds meer anti-genderbewegingen zijn, die specifiek gericht zijn tegen seksuele en reproductieve gezondheid, vrouwenrechten en LHBTIQ+-personen; overwegende dat dergelijke bewegingen desinformatie verspreiden om de vooruitgang bij de rechten van vrouwen en gendergelijkheid ongedaan te maken; overwegende dat deze bewegingen naar verluidt miljoenen euro’s aan buitenlandse financiering hebben ontvangen, van de overheid of van particulieren, onder meer uit Rusland en de VS; BN. overwegende dat deze instrumentalisering van migranten en minderheden aan de buitengrenzen van de EU benadrukt hoe belangrijk het is om over een doeltreffend en geïntegreerd grensbeheersysteem te beschikken en operationele, financiële en diplomatieke maatregelen toe te passen om weerbaar te blijven; BO. overwegende dat het Parlement het voorstel van de Commissie steunt om bepalingen over de instrumentalisering van migranten in de Schengengrenscode op te nemen, waardoor de lidstaten doeltreffender en meer gecoördineerd kunnen optreden; BP. overwegende dat Russische desinformatie- en propagandacampagnes ook invloed uitoefenen op de indirecte meningsvorming in Europa door deze met name te richten op de Russischtalige diaspora in Europa en de buurlanden; overwegende dat de lidstaten een essentiële rol moeten spelen bij het beschikbaar maken van op feiten gebaseerde nieuwsbronnen voor Russischtalige bevolkingsgroepen teneinde het pro-Kremlin-discours tegen te gaan; overwegende dat Russische desinformatie- en propagandacampagnes ook wijdverbreid zijn in tal van post-Sovjetlanden, waaronder in Centraal-Azië; BQ. overwegende dat het Belgische federale parket een onderzoek heeft ingesteld naar verdenkingen van witwassen, corruptie en deelname aan een criminele organisatie die afkomstig is uit derde landen; overwegende dat sinds 9 december 2022 verschillende arrestaties en huiszoekingen hebben plaatsgevonden, waarbij zowel huidige en voormalige leden als personeelsleden van het Europees Parlement betrokken waren; overwegende dat deze aantijgingen moeten worden gevolgd door doeltreffende maatregelen van het Parlement en de andere EU-instellingen om alle mazen voor buitenlandse inmenging te dichten, en om de transparantie en verantwoordingsplicht te vergroten teneinde de integriteit van de instellingen te beschermen; BR. overwegende dat vertrouwen in de integriteit van het Parlement en de rechtsstaat van het grootste belang is voor het functioneren van de Europese democratie; overwegende dat het van essentieel belang is ervoor te zorgen dat democratische processen niet door particuliere en externe belangen worden gekaapt en dat de rechten van de burgers volledig worden geëerbiedigd; overwegende dat het vermogen van vertegenwoordigers van belangen en groepen om met argumenten de besluitvorming in het Parlement te beïnvloeden een essentieel onderdeel vormt van de Europese democratie; BS. overwegende dat in het INGE 1-verslag al werd benadrukt dat er een ernstig gebrek bestaat aan juridisch bindende regels met betrekking tot lobbyen en de handhaving van het lobbyregister van de EU, en dat voormalige Europese politici en ambtenaren op hoog niveau worden ingehuurd of gecoöpteerd door buitenlandse autoritaire staats- of particuliere bedrijven; overwegende dat dit het praktisch onmogelijk maakt om lobbywerk van buiten de EU te traceren; BT. overwegende dat de inkapseling van elites door buitenlandse belangen, gefaciliteerd door het niet aan banden leggen van “draaideuren” tussen de instellingen van de EU en autocratische landen met een hoog risico op schadelijke inmenging in de democratische belangen van de Unie, nog altijd een aanzienlijke vorm van buitenlandse inmenging in de democratische werking van de Europese Unie is en kan worden beschouwd als een probleem dat verband houdt met corruptie; BU. overwegende dat China en Rusland sancties tegen Europese onderzoekers en onderzoeksinstellingen hebben ingesteld vanwege hun geschriften of standpunten; BV. overwegende dat er meer duidelijkheid nodig is over buitenlandse invloed via belangenvertegenwoordigers op EU-niveau, met name in samenwerking met niet-gouvernementele organisaties (ngo’s), adviesbureaus, stichtingen, denktanks en particuliere bedrijven; overwegende dat dit de normale uitwisselingsactiviteiten van ambassades niet in de weg mag staan; overwegende dat het aantal Russische ambassademedewerkers in de rest van Europa afneemt en in Boedapest blijft stijgen, wat aantoont dat Hongarije kwetsbaar is voor Russische inlichtingenactiviteiten; BW. overwegende dat lobbyen namens buitenlandse belangen, vooral wanneer het gaat om bedrijven in strategische sectoren en hun regeringen, de deur kan openzetten voor buitenlandse inmenging in onze instellingen; overwegende dat het transparantieregister na een interinstitutioneel akkoord aanzienlijk is versterkt; overwegende dat het aanscherpen van de transparantie-eisen voor maatschappelijke organisaties, adviesbureaus, stichtingen, denktanks en particuliere bedrijven kan dienen om buitenlandse inmenging op te sporen; BX. overwegende dat er verschillende gevallen zijn geweest van door het buitenland georkestreerde en gecoördineerde vijandige campagnes in de vorm van intimidatie van en pesterijen tegen leden van het Europees Parlement; overwegende dat landen als Rusland, China en Iran individuele leden en organen van het Europees Parlement en de parlementen van de lidstaten inreisverboden en sancties hebben opgelegd wegens hun kritiek op het mensenrechtenbeleid van de betreffende regeringen; BY. overwegende dat sommige autoritaire staten Europese burgers vals beschuldigen van strafbare feiten of misdrijven en hen gevangen houden met als doel de besluitvorming van de lidstaten van de Unie te beïnvloeden; overwegende dat in Iran burgers zonder enige grond worden vastgehouden en veroordeeld, waaronder Zweeds staatsburger Ahmadreza Djalalie en zeven Franse staatsburgers; BZ. overwegende dat de EU in maart 2022 sancties heeft opgelegd aan de Russische propagandakanalen Russia Today (RT) en Sputnik en hun omroepactiviteiten tijdelijk heeft opgeschort, en aanbieders van internettoegang en zoekmachines heeft gelast de toegang tot hun inhoud te blokkeren en hun inhoud uit de inhoudsopgave te verwijderen; overwegende dat satellietexploitanten zoals het Franse Eutelsat en het Luxemburgse SES sinds de aanneming van het negende sanctiepakket de uitzendingen van RT en Sputnik in de EU hebben gestaakt; overwegende dat Eutelsat 36B in de door Rusland bezette Oekraïense gebieden programma’s blijft uitzenden van het Russische Trikolor en NTV plus; overwegende dat SES nog steeds RT News uitzendt in India, Mexico en Zuid-Afrika; overwegende dat andere nationale satellietexploitanten, zoals Hellas Sat en Hispasat, alsmede de Hongaarse nationale zenders, nog steeds gesanctioneerde tv-zenders uitzenden; overwegende dat RT France en RT News nog steeds online beschikbaar zijn; overwegende dat Russische propaganda vaak wordt versterkt door verschillende internationale mediakanalen met een zeer breed bereik in bepaalde regio’s van de wereld; CA. overwegende dat Servië, een kandidaat-lidstaat van de EU, in duidelijke tegenspraak met de door de EU opgelegde sancties een veilige haven is geworden voor sommige Russische bedrijven die de door de EU opgelegde sancties willen omzeilen of ontlopen, aangezien Belgrado sinds juli 2022 onderdak biedt aan meerdere kantoren van RT (voorheen Russia Today), dat zijn online nieuwsdienst in het Servisch heeft gestart; CB. overwegende dat de strafbaarstelling van buitenlandse inmenging dit kwaadwillige gedrag zou aanpakken en stigmatiseren; overwegende dat er momenteel geen algemeen verbod op buitenlandse inmenging in de EU bestaat, hetgeen betekent dat daders zich eraan schuldig kunnen maken zonder een sanctie te hoeven vrezen, tenzij hun gedrag neerkomt op een bestaand strafbaar feit; overwegende dat de Raad overeenkomstig artikel 83, lid 1, derde alinea, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), op basis van de ontwikkelingen in de criminaliteit een besluit kan vaststellen waarin andere gebieden van bijzonder zware criminaliteit met een grensoverschrijdende dimensie worden aangewezen; overwegende dat partijen die zich schuldig maken aan buitenlandse inmenging sancties en beperkingen moeten worden opgelegd om hen ervan te weerhouden in de toekomst acties te ondernemen; CC. overwegende dat de Commissie een voorstel heeft ingediend voor het harmoniseren van strafbare feiten en van sancties wegens de schending van EU-sancties; overwegende dat een aantal lidstaten in overweging heeft genomen de bevoegdheden van het Europees Openbaar Ministerie uit te breiden zodat deze ook deze schendingen bestrijken; CD. overwegende dat de EU reeds verscheidene belangrijke wettelijke bepalingen heeft opgesteld om kwaadwillende buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging tegen te gaan; overwegende dat het gevaar bestaat dat regelgevingskaders van de EU ter bestrijding van desinformatie door andere (autoritaire) landen kunnen worden gekopieerd en selectief worden gebruikt om de mediavrijheid en de vrijheid van meningsuiting in te perken; overwegende dat er op EU-niveau geen behoorlijke evaluatie van de doeltreffendheid en de gevolgen van de bestaande instrumenten voor de versterking van de maatschappelijke weerbaarheid is uitgevoerd; overwegende dat een dergelijke evaluatie de oriëntatie van toekomstige beleidsmaatregelen en instrumenten om buitenlandse inmenging en hybride dreigingen aan te pakken verder zou verbeteren; CE. overwegende dat China sinds haar economische groei en politieke uitbreiding op het wereldtoneel de verspreiding van haar propaganda in het buitenland probeert te maximaliseren, door positieve berichtgeving over het land te verspreiden en tegelijkertijd te pogen kritische stemmen het zwijgen op te leggen; overwegende dat China de controle overneemt over alle traditionele media-informatiekanalen in Afrika, die op dat continent nog steeds de meest gebruikte instrumenten zijn om toegang tot informatie te krijgen; overwegende dat ook Rusland zijn desinformatie-operaties in Afrika uitbreidt; overwegende dat de Wagnergroep rechtstreeks bij deze activiteiten is betrokken; overwegende dat deze activiteiten de veiligheid van de Europese burgers en de ontwikkeling van de samenwerking met Afrikaanse partnerlanden in gevaar kunnen brengen; CF. overwegende dat de EU een leidende rol vervult bij de werkzaamheden van het ad-hoccomité van de VN inzake cybercriminaliteit, in het kader van het Derde Comité van de VN, met als doel de fundamentele en procedurele rechten van verdachten te waarborgen; CG. overwegende dat de algemene bekendheid met de gevaren van informatiemanipulatie en inmenging in andere landen in de wereld sinds de COVID-19-pandemie is toegenomen; overwegende dat de VN verschillende initiatieven hebben voorgesteld om de governance in de digitale sfeer te verbeteren en meer samenhang tussen de VN-lidstaten tot stand te brengen, zoals de mondiale gedragscode ter bevordering van de integriteit van openbare informatie en het “Global Digital Compact”; CH. overwegende dat vertegenwoordigers van sommige platforms en andere belanghebbenden tijdens besprekingen met de Bijzondere Commissie INGE 2 positief hebben gereageerd op de vaststelling van mondiale – en met name Europese en, wanneer mogelijk, trans-Atlantische – normen ter bestrijding van buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging; CI. overwegende dat succesvolle missies en operaties in het kader van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) en het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GVDB) en EU-delegaties in het buitenland tot de beste strategische communicatiecampagnes van de EU in niet-EU-landen behoren; CJ. overwegende dat de Raad het strategisch kompas in maart 2022 heeft goedgekeurd; overwegende dat in het strategisch kompas is vastgesteld dat alle GVDB/GBVB-missies en -operaties uiterlijk in 2024 moeten zijn uitgerust met voldoende strategische communicatiemiddelen en -instrumenten om buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging tegen te gaan; overwegende dat een proces van modernisering en professionalisering van de communicatie van missies vereist is, met inbegrip van ondersteuning van initiatieven ter bestrijding van kwetsbaarheden op het gebied van desinformatie; overwegende dat de taskforce voor strategische communicatie (StratCom) van de Europese dienst voor extern optreden (EDEO) haar samenwerking met GVDB-missies en -operaties heeft geïntensiveerd om hen te helpen buitenlandse informatiemanipulatie- en inmengingscampagnes op te sporen, te analyseren en te begrijpen; Een gecoördineerde EU-strategie tegen buitenlandse inmenging 1. onderstreept dat de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne duidelijk de verbanden heeft blootgelegd tussen buitenlandse pogingen om informatie te manipuleren en bedreigingen voor de EU en haar onmiddellijke nabuurschap, de Westelijke Balkan en de landen van het Oostelijk Partnerschap, alsook voor de mondiale veiligheid en stabiliteit; merkt op dat de grootschalige oorlog van Rusland in Oekraïne de gevolgen van de Russische inmenging in democratische processen, die lang voor de invasie is begonnen en gebaseerd is op historisch revisionisme, nog duidelijker heeft gemaakt; 2. benadrukt de noodzaak om de open strategische autonomie van de Europese Unie te ontwikkelen om de mogelijkheden tot inmenging door afhankelijkheid van de EU in strategische sectoren zoals de energiesector, de digitale sector en de gezondheidszorg, te beperken; steunt de inspanningen van de Europese Commissie, de Raad en de andere instellingen in dit verband, met name in het kader van REPowerEU en de digitale agenda van de EU; 3. neemt kennis van de follow-up door de Commissie van de eerste aanbevelingen die het Parlement op 9 maart 2022 heeft aangenomen; herhaalt evenwel zijn oproep tot een gecoördineerde EU-strategie om buitenlandse inmenging aan te pakken, waarin rekening wordt gehouden met zowel de complexiteit als de multidimensionale aard van de dreigingen en die gebaseerd is op een gearticuleerde en multipolaire geopolitieke analyse; is van oordeel dat deze strategie voor de gehele samenleving maatregelen moet bevatten om de bestaande bepalingen inzake buitenlandse inmenging beter te handhaven, een centraal punt te creëren voor onderzoek en strategische reacties om buitenlandse inmenging tegen te gaan, en te zorgen voor financiering voor capaciteitsopbouwactiviteiten om desinformatie aan te pakken en democratische processen te handhaven; is van mening dat deze strategie synergieën tussen geïsoleerde inspanningen, strategieën, actieplannen, routekaarten en onderliggende projecten en financieringsstromen moet samenbrengen en creëren; is van mening dat in die strategie de strategische doelstellingen, de vereiste mandaten en de operationele capaciteit moeten worden vastgesteld, zoals het delen van dreigingsinformatie en technische toewijzing, de wetgevende en diplomatieke instrumenten, zoals nieuwe wetgeving, normen, toolboxen, politieke toewijzing, sancties en andere tegenmaatregelen, alsmede de vereisten voor capaciteitsopbouw, zoals aanvullende financiering van EU-agentschappen en maatschappelijke organisaties die aan deze inspanningen bijdragen, met kernprestatie-indicatoren om ervoor te zorgen dat er voldoende schaalgrootte en bereik van de resultaten worden bereikt; 4. is in dit verband ingenomen met de aankondiging door de voorzitter van de Commissie van een pakket voor de verdediging van de democratie; herinnert aan de verklaringen van de Commissie dat zij zorgvuldig rekening zal houden met de aanbevelingen van de commissies INGE en ING2 om een robuust pakket voor de verdediging van de democratie te ontwikkelen, samen met wetgeving om hybride dreigingen in de EU tegen te gaan; 5. verzoekt de Commissie en de lidstaten ervoor te zorgen dat alle maatregelen om de EU te beschermen tegen buitenlandse inmenging en informatiemanipulatie sterke en solide waarborgen inhouden ten aanzien van de grondrechten, met inbegrip van de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van mening; 6. is van mening dat zorgvuldig moet worden overwogen over te schakelen van een landenneutrale benadering waarbij alle buitenlandse beïnvloedingsinspanningen op dezelfde manier worden behandeld, ongeacht het land van herkomst, naar een op objectieve criteria gebaseerde aanpak, naar analogie van Richtlijn (EU) 2015/849 (18) , en waarbij lering wordt getrokken uit andere landen; is van mening dat de op risico gebaseerde aanpak zou fungeren als een van de bouwstenen van een gelaagde aanpak die beleid en tegenmaatregelen tegen buitenlandse inmenging onderbouwt, onnodige juridische complexiteit wegneemt en de beperkte capaciteiten en middelen, van operationeel tot beleidsniveau, efficiënter gebruikt door rekening te houden met de factor die het belangrijkst is bij het evalueren van en reageren op buitenlandse invloeden, namelijk het land van herkomst; is van mening dat deze aanpak ook een duidelijke reeks mogelijke sancties moet omvatten, en om die reden zou fungeren als een vorm van afschrikking voor overtreders en als hefboom voor opkomende kwaadwillende actoren die aan de lijst kunnen worden toegevoegd; is van mening dat mogelijke criteria kunnen zijn: 7. is van mening dat de EU, in samenwerking met de lidstaten, haar strategische communicatie over het tegengaan en ontkrachten van informatiemanipulatie moet intensiveren door op grote schaal verslag uit te brengen over lopende buitenlandse operaties (“debunking”), met name in het Globale Zuiden; roept op tot het versterken en vermeerderen van investeringen om de EU beter in staat te stellen desinformatie op voorhand te weerleggen (“prebunking”); herinnert aan de voorbeelden die Oekraïne en Taiwan hebben gegeven in het pre- en debunken van informatiemanipulatie en de noodzaak om voort te bouwen op de uit hun ervaringen getrokken lering; herinnert er eveneens aan dat er voor het prebunken of snel debunken van informatiemanipulatie een kader zijn om te zorgen voor een snelle uitwisseling van informatie van het maatschappelijk middenveld en particuliere bedrijven; 8. steunt de openbare oproep van vicevoorzitter Věra Jourová in Tallinn in januari 2023 (19) om onafhankelijke communicatiekanalen voor Russische sprekers uit te breiden; verzoekt de Commissie en de EDEO dienovereenkomstig concrete voorstellen en maatregelen in te dienen; 9. veroordeelt het gevaarlijke verschijnsel van betaalde desinformatiecampagnes, waarbij aanbieders desinformatiediensten aanbieden aan overheids- en niet-overheidsactoren, bijvoorbeeld via het darkweb, met lijsten van diensten en prijzen; betreurt dat dit soort dienstverlening onder meer is gebruikt om te proberen verkiezingsprocessen te ondermijnen; 10. pleit voor de oprichting van een EU-structuur die belast is met het analyseren van statistische gegevens, het coördineren van onderzoeksprojecten en het opstellen van verslagen om het situationele bewustzijn en de uitwisseling van dreigingsinformatie, de toeschrijving en de tegenmaatregelen in verband met buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging, waarbij ook de dienst voor extern optreden van de EU betrokken wordt, te vergroten en die dient als referentiepunt en gespecialiseerd kenniscentrum om de operationele uitwisseling tussen de autoriteiten van de lidstaten, de EU-instellingen en de EU-agentschappen te vergemakkelijken en te bevorderen; is van mening dat deze structuur moet worden gefinancierd uit de EU-begroting en de vorm moet krijgen van een centrum voor informatie-integriteit dat bij het gebruik van alle beschikbare instrumenten met alle EU-instellingen samenwerkt om dubbel werk te voorkomen; 11. verzoekt de lidstaten te erkennen dat buitenlandse inmenging, met inbegrip van desinformatie, een bedreiging voor de nationale en grensoverschrijdende veiligheid vormt; wijst op de noodzaak van solidariteit tussen de lidstaten om doeltreffend tegen dit soort daden op te treden; dringt erop aan dat artikel 222 VWEU zodanig wordt gewijzigd dat buitenlandse inmenging eronder valt; 12. roept de nationale parlementen van de EU-lidstaten op na te denken over de oprichting van eigen parlementaire organen die belast zijn met het toezicht op acties in verband met de bescherming van hun democratie tegen buitenlandse inmenging en informatiemanipulatie, en regelmatige uitwisselingen over deze onderwerpen te organiseren; 13. neemt met belangstelling kennis van de afsluiting van de gezamenlijke oefening “EU Integrated Resolve 2022”, die tot doel had de EU in staat te stellen beter te reageren op een complexe, hybride crisis met zowel een interne als een externe dimensie; betreurt echter dat het Parlement niet bij deze oefening betrokken was en verzoekt de andere EU-instellingen het Parlement bij de opzet van al dit soort oefeningen te betrekken; 14. moedigt alle vormen van samenwerking aan tussen de diensten van de verschillende EU-instellingen die belast zijn met operationele activiteiten betreffende het monitoren en tegengaan van desinformatie, zoals de bestaande samenwerking tussen de taskforce desinformatie van het Parlement, de diensten van de Commissie en de StratCom-divisie van de EDEO met haar systeem voor snelle waarschuwing; is ermee ingenomen dat de EDEO en de Commissie het Parlement regelmatig op de hoogte houden van belangrijke ontwikkelingen in het dreigingslandschap van buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging, met name wanneer het om EU-verkiezingen gaat; stelt voor een systeem voor snelle waarschuwingen op te zetten voor leden van het Europees Parlement en leden van nationale parlementen teneinde desinformatie op onlineplatforms tegen te gaan en het delen van desinformatie te voorkomen; 15. juicht het toe dat de EDEO een centrum voor informatie-uitwisseling en -analyse (ISAC) faciliteert om een gemeenschappelijke methodiek en een gemeenschappelijk kader te ontwikkelen voor het systematisch verzamelen en delen van dreigingsinformatie en bewijsmateriaal, en uiteindelijk te zorgen voor een beter situationeel bewustzijn; wijst op de vooruitgang die de EDEO heeft geboekt met een gemeenschappelijk analytisch kader en methodiek met betrekking tot buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging, zoals beschreven in het Europees defensieactieplan, en onderstreept op welke wijze een dergelijk opensource-, collaboratief en interoperabel protocol ter ondersteuning van het situationeel bewustzijn als onderdeel van het ISAC kan bijdragen tot nauwere samenwerking tussen EU-instellingen, -organen en -agentschappen, lidstaten, socialemediaplatforms, nieuwsagentschappen en actoren uit het maatschappelijk middenveld; dringt erop aan dat er voldoende middelen worden uitgetrokken voor de voortdurende ontwikkeling van, de betrokkenheid van de samenleving bij en de capaciteitsopbouw die bijdraagt tot de brede invoering van dit model met een aanzienlijke reikwijdte en schaal in de gehele Unie; 16. dringt aan op een permanent orgaan in het Europees Parlement om te zorgen voor een transversale aanpak om buitenlandse inmenging doeltreffend te monitoren en te bestrijden; Weerbaarheid 17. pleit voor collectieve inspanningen van de instellingen van de Europese Unie, de lidstaten, de partnerlanden, het maatschappelijk middenveld, het bedrijfsleven en de onafhankelijke media om het maatschappelijk en institutioneel bewustzijn te vergroten en te investeren in onderwijs over desinformatie, informatiemanipulatie en buitenlandse inmenging en de wijze waarop deze op holistische wijze kunnen worden tegengegaan; 18. benadrukt dat de EU lering moet trekken uit de ervaring en deskundigheid van Oekraïne, Taiwan en andere staten bij het tegengaan van buitenlandse inmenging en agressie, en op dit gebied nauw met Oekraïne moet blijven samenwerken; wijst echter op de andere context waarin Taiwan opereert; 19. is ingenomen met het feit dat het Europees Waarnemingscentrum voor digitale media (EDMO) – een onafhankelijk netwerk voor personen die feiten controleren, academische onderzoekers en andere belanghebbenden – binnenkort over hubs zal beschikken die alle EU-lidstaten bestrijken, waarmee het beter in staat zal zijn desinformatiecampagnes, onjuiste informatie en andere door derde landen met duidelijke propagandistische bedoelingen gecreëerde inhoud op te sporen en te analyseren, alsook om activiteiten op het gebied van mediawijsheid en andere activiteiten ter ondersteuning van de bestrijding van desinformatie te organiseren; benadrukt de mogelijke noodzaak van een rechtskader in de EU of in de lidstaten om de kwaliteit van het controleren van feiten te waarborgen; 20. herhaalt zijn oproep aan de lidstaten om mediawijsheid en digitale geletterdheid, burgerschapsvorming, gemeenschappelijke Europese geschiedenis, eerbiediging van de grondrechten, kritisch denken en bevordering van publieke participatie op te nemen in de leerplannen van scholen en universiteiten, naast algemene inspanningen om volwassenen, ook de ouderen, bewuster te maken en inspanningen om de digitale kloof op basis van leeftijd, geslacht en sociaal-economische status te overbruggen; dringt aan op een gecoördineerde EU-strategie inzake mediawijsheid met projecten die tastbare resultaten op grote schaal opleveren en de hele Unie bereiken; moedigt het aan dat de EU-richtsnoeren voor mediawijsheid worden gedeeld met kandidaat-lidstaten, vertaald naar de nationale taal, om desinformatie aan te pakken en digitale geletterdheid te bevorderen door middel van onderwijs en opleiding; verzoekt de lidstaten in dit verband te overwegen binnen de onderwijsinstellingen voor verschillende leeftijdscategorieën bestemd lesmateriaal te ontwikkelen en te verspreiden, waarmee kinderen en jongeren kunnen leren hoe zij zich goed kunnen informeren en hoe zij de juistheid van informatie kunnen controleren; dringt aan op de oprichting van een waarnemingscentrum voor buitenlandse invloeden en de gevolgen daarvan voor het hoger onderwijs en onderzoek; 21. wijst op het belang van historische herinnering aan en onderzoek naar totalitaire regimes, zoals het Sovjetregime, en van een transparant, op feiten gebaseerd publiek debat over de misdaden van dergelijke regimes, teneinde de weerbaarheid van onze samenlevingen tegen verdraaiingen en manipulaties van de geschiedenis te versterken; wijst nogmaals op het belang van maatschappelijke organisaties zoals Memorial, die werkzaam zijn op het gebied van historische herinnering, met name met betrekking tot de recente Europese geschiedenis, die het doelwit is van systematische desinformatie en revisionisme door Rusland in zijn pogingen om zijn aanhoudende inmenging en agressie te rechtvaardigen; 22. verzoekt de Commissie om, rekening houdend met de unieke ervaring en de definitieve voorstellen van de Conferentie over de toekomst van Europa, waaronder ook de initiatieven om onze democratie van binnenuit te versterken, een doeltreffend pakket voor de verdediging van de democratie te ontwikkelen door een maatschappelijke cultuur van democratisch engagement en actieve deelname van de burgers te allen tijde te bevorderen, ook buiten de verkiezingsperiode; 23. onderstreept dat overheidsdiensten op alle niveaus een specifieke opleiding moeten krijgen voor het herkennen en tegengaan van informatiemanipulatie en inmenging, en benadrukt dat deze opleidingen gendergevoelig moeten zijn; herhaalt de oproep aan de instellingen, organen en instanties van de Unie en aan de nationale autoriteiten om soortgelijke acties inzake opleiding en bewustzijn van de huidige situatie voort te zetten en te versterken, nu de hybride dreigingen hardnekkig en wijdverbreid zijn en steeds meer gericht zijn op beïnvloeding van het beleid en de wetgeving van de EU; verzoekt de instellingen, organen en instanties van de Unie een interinstitutionele opleiding in het leven te roepen om de algemene weerbaarheid van de instellingen, organen en instanties van de Unie als geheel te bevorderen; 24. verzoekt de instellingen, organen en instanties van de Unie een specifiek kader voor communicatie aan te nemen met maatregelen om gevallen van buitenlandse inmenging en pogingen tot manipulatie van de informatiesfeer snel op te sporen, teneinde dergelijke pogingen te voorkomen en tegen te gaan; is ingenomen met de rol van de EDEO en het StratCom-kenniscentrum en het hybride kenniscentrum van de NAVO als belangrijke partners voor het ontwikkelen van een sterker situationeel bewustzijn en het nemen van aanvullende maatregelen ter bestrijding van buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging; 25. herhaalt zijn verzoek aan de EDEO om zijn deskundigheid op het gebied van strategische communicatie en publieksdiplomatie te vergroten, hetgeen een versterkt mandaat vereist, alsmede meer financiële en personele middelen, met name voor zijn divisie strategische communicatie en zijn taskforces, waarbij een risicogebaseerde aanpak wordt gevolgd en rekening wordt gehouden met de aanhoudende Russische aanvalsoorlog in Oekraïne en de hybride oorlogsvoering en propaganda door Russische overheids- en niet-overheidsactoren, alsook met de gevolgen daarvan voor de kandidaat-lidstaten van de EU in de Westelijke Balkan en voor Moldavië en andere landen van het Oostelijk Partnerschap; benadrukt dat de dialoog met de burgers onontbeerlijk is om de prioriteiten van het buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU onder de aandacht te brengen; erkent en prijst het werk aan de website en de databank van EUvsDisinfo, en dringt aan op verdere uitbreiding van dit platform met passende financiering; 26. merkt op dat het dringend noodzakelijk is meer inspanningen te leveren ter bestrijding van kwaadwillende buitenlandse informatiemanipulatie- en inmengingscampagnes die gericht zijn op het beperken van de mogelijkheden van kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten van de EU om zich geleidelijk aan te passen aan het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) van de EU; is ingenomen met de bijdrage van de EDEO aan de ondersteuning van de institutionele capaciteit en de transparantie van media-eigendom, met name in de Westelijke Balkan, rekening houdend met de kwetsbare veiligheidssituatie en het risico van overloopeffecten; benadrukt de noodzaak van een proactieve bestrijding van de propaganda van kwaadwillende actoren in de regio, die tot doel heeft de belangen en waarden van de EU te ondermijnen; 27. roept de EU en de lidstaten op de ondersteuning van de inspanningen van maatschappelijke organisaties voor het tegengaan van buitenlandse informatiemanipulatie en inmeng te intensiveren, aangezien deze met name effectief zijn gebleken bij de bewustmaking van de risico’s van via sociale media verspreide informatie en desinformatie, en ook hebben getoond dat zij effectief zijn in het geval van de traditionele media, omdat veel maatschappelijke organisaties op lokaal niveau actief zijn, zich dus dichter bij de doelwitten van desinformatie bevinden en daarom beter weten hoe zij met hen moeten communiceren; is van mening dat technologie- en mediabedrijven moeten samenwerken met maatschappelijke organisaties, die hun deskundigheid op het gebied van de politieke en culturele context kunnen inbrengen, teneinde strategieën uit te werken om het risico van inmenging in verkiezingsprocessen te beperken; 28. pleit ervoor onderzoeksjournalisten en maatschappelijke organisaties op een duidelijke en transparante manier voldoende en duurzame financiering ter beschikking te stellen, die in verhouding staat tot hun inspanningen om het bewustzijn te vergroten, pogingen tot inmenging in democratische processen aan het licht te brengen en de gevolgen ervan te neutraliseren; 29. roept op tot het toewijzen, stimuleren en benutten van publieke bronnen voor de betrokken maatschappelijke organisaties, en ook tot inspanningen ter verhoging van particuliere financiering, zoals het faciliteren van een donorconferentie; dringt aan op het lanceren van een gezamenlijk initiatief waarin de EU-fondsen en -programma’s, met inbegrip van het komende pakket ter verdediging van de democratie, samen met financiële organisaties, bilaterale donateurs en begunstigden worden samengebracht, teneinde de harmonisatie en samenwerking bij investeringen in democratische weerbaarheid te verbeteren en buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging tegen te gaan, en pleit ervoor dat dit investeringskader op basis van objectieve, transparante en controleerbare criteria naar maat gesneden subsidies moet verstrekken aan onafhankelijke personen die feiten controleren, onderzoeksjournalisten, academici, denktanks en maatschappelijke organisaties die zich bezighouden met het vergroten van het situationele bewustzijn (zoals het onderzoeken, naspeuren en identificeren van de oorsprong van informatiemanipulatie en inmenging, het tot stand brengen van samenwerking ter plaatse en het ontwikkelen en operationaliseren van ISAC-methodes en open-source-instrumenten om de uitdaging van buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging aan te gaan), en maatregelen moet omvatten ter bevordering van mediawijsheid en informatie- en digitale geletterdheid, alsmede andere activiteiten ter vergroting van de weerbaarheid en steun voor mensenrechtenverdedigers door middel van jaarlijkse of tweejaarlijkse oproepen tot het indienen van voorstellen waarvoor meerjarenfinanciering op lange termijn nodig is; 30. benadrukt dat het van essentieel belang is dat klokkenluiders, journalisten en andere mediaprofessionals verzekerd zijn van de noodzakelijke voorwaarden om bij te kunnen dragen aan een open, vrij en eerlijk publiek debat, hetgeen van vitaal belang is voor de democratie en een wezenlijk aspect is om de samenleving te helpen bij het tegengaan van desinformatie, informatiemanipulatie en inmenging; benadrukt de noodzaak van beveiligde apparatuur en robuuste, opensource end-to-endencryptie om de vertrouwelijkheid en integriteit van de communicatie van journalisten en hun bronnen te beschermen; 31. is ingenomen met het SLAPP-voorstel (20) , dat bestaat uit een voorstel voor een richtlijn en een aanbeveling en erop is gericht journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties beter te beschermen tegen onrechtmatige gerechtelijke procedures; is voorts ingenomen met de analyse van de Commissie in haar verslag over de rechtsstaat 2022 met betrekking tot de bestaande bedreigingen voor de veiligheid van journalisten in de EU en juridische bedreigingen en strategische rechtszaken tegen publieke participatie; wijst op de toename van spywaresurveillance van journalisten en maatschappelijke organisaties in de EU als middel om hen te intimideren en lastig te vallen; benadrukt dat deze dimensie in de beoordeling van de rechtsstaat van de Commissie moet worden opgenomen; 32. herinnert eraan dat onafhankelijke, pluralistische, hoogwaardige mediadiensten een krachtige remedie tegen buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging vormen; herinnert in dat verband aan het Journalism Trust Initiative, opgericht door Reporters without Borders, dat beoogt normen voor de sector vast te stellen; herhaalt zijn verzoek om een permanent EU-programma voor nieuwsmedia en tijdschriften; is van mening dat de vrijheid en de pluriformiteit van de media ook in de onlineomgeving moeten worden beschermd en bevorderd, met name ten aanzien van de beschikbaarheid van journalistieke inhoud op onlineplatforms; 33. merkt op dat bij de bestrijding van desinformatie ook traditionele kranten en nieuwskanalen moeten worden betrokken; dringt er met name voor nieuwskanalen op aan dat zij transparanter zijn ten aanzien van het profiel van deskundigen die zij in de studio uitnodigen; 34. is ingenomen met het voorstel van de Commissie voor een “verordening mediavrijheid” (21) , die tot doel heeft een gemeenschappelijk kader op EU-niveau vast te stellen om de pluriformiteit en de onafhankelijkheid op de interne markt voor mediadiensten te waarborgen door specifieke bepalingen vast te stellen tegen politieke inmenging in redactionele beslissingen en tegen surveillance, alsmede door te zorgen voor afdoende financiering van publiekrechtelijke mediakanalen, de transparantie van media-eigendom en het beschermen van onlinemedia-inhoud; dringt erop aan dat er ook maatregelen worden getroffen om de media en hun werknemers te beschermen, met name wanneer zij het doelwit zijn van buitenlandse mogendheden die het recht op informatie willen ondermijnen; onderstreept dat met name de bepalingen inzake surveillance nog steeds aanzienlijke verbeteringen vereisen om ervoor te zorgen dat zij het gebruik van spyware tegen personen, met name journalisten, niet legitimeren en daardoor de grondrechten ondermijnen in plaats van ze te versterken; 35. is ingenomen met de in het kader van het voorstel voor de verordening mediavrijheid voorgestelde oprichting van een nieuwe Europese Raad voor mediadiensten waarin de nationale media-autoriteiten worden samengebracht en die een belangrijke rol moet spelen in de strijd tegen desinformatie, met inbegrip van buitenlandse inmenging en informatiemanipulatie; wijst er met name op dat een van de voorgestelde taken van de raad bestaat uit de coördinatie van nationale maatregelen in verband met het aanbieden van mediadiensten door buiten de EU gevestigde aanbieders die zich richten op een publiek in de EU, en die een risico kunnen vormen voor de openbare veiligheid; beveelt in dit verband aan dat de landen van de Westelijke Balkan en het Oostelijk Partnerschap in het mandaat van de raad worden opgenomen; dringt erop aan dat de Europese Raad voor mediadiensten onafhankelijk moet zijn van de Commissie en de regeringen van de lidstaten, zowel qua organisatie als qua financiering, zodat deze objectief en politiek onafhankelijk kan werken; 36. is in verband met de verordening mediavrijheid ingenomen met de voorstellen voor onafhankelijke monitoring van de interne markt voor mediadiensten, hetgeen gedetailleerde gegevens en een kwalitatieve analyse van de weerbaarheid van de mediamarkten van de lidstaten zou omvatten, met name waar het de risico’s van buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging betreft; is ingenomen met het voorstel om een gestructureerde dialoog tussen platforms en de mediasector te organiseren om na te gaan of de platforms zelfregulerende initiatieven naleven; wijst erop dat het van belang is ervoor te zorgen dat de verordening mediavrijheid of enige andere huidige of toekomstige wetgeving op het gebied van media of technologie geen bijzondere vrijstellingen van horizontale regels voor inhoudsmoderatie bevat, waardoor blanco volmacht zou worden gegeven aan degenen die desinformatie verspreiden; 37. dringt aan op de invoering van “spiegelclausules”, waardoor de openstelling van de Europese informatieruimte voor derde landen in verhouding zou staan tot de toegang die Europese mediakanalen in deze landen hebben; moedigt de Commissie aan een EU-breed regelgevingskader te ontwikkelen om te voorkomen dat mediabedrijven die onder redactioneel toezicht van buitenlandse regeringen staan of eigendom zijn van niet-EU-landen met een hoog risico Europese mediabedrijven overnemen; merkt op dat dit voornamelijk zou moeten gelden voor niet-democratische landen of landen met een hoog risico waar Europese mediaorganisaties hun activiteiten niet vrijelijk mogen uitoefenen of onder druk worden gezet om hun berichtgeving ten gunste van de nationale regeringen te manipuleren; stelt vast dat deze inspanningen gebaseerd moeten zijn op een gemeenschappelijke databank om geharmoniseerde preventie en/of vervolging in de gehele Europese Unie te vergemakkelijken; stelt voor dat een dergelijk regelgevingskader kan worden gebaseerd op bestaande mechanismen voor de screening van BDI om dubbel werk te voorkomen; moedigt aan dat de bepalingen inzake transparantie van media-eigendom die thans in de aanbevelingen staan, in de verordening mediavrijheid worden opgenomen; 38. benadrukt dat de toenemende ontkenning van de klimaatverandering in verband kan worden gebracht met een bredere omarming van complottheorieën in het publieke discours, die gebaseerd zijn op het doelbewust creëren van een tegenwerkelijkheid en het verwerpen van de wetenschap en die onjuiste ideeën omvatten, uiteenlopend van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne tot de COVID-19-vaccins; benadrukt de rol van buitenlandse actoren bij het verspreiden van desinformatie over klimaatverandering en het klimaatbeleid van de EU, hetgeen de overheidssteun ondermijnt en ook wordt gebruikt in verhalen van binnenlandse actoren die deze desinformatie over het klimaat voor hun eigen politieke doeleinden aanwenden; 39. steunt de oproep die vooraanstaande klimaatdeskundigen tijdens de 27e Conferentie van de partijen bij het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering (COP 27) hebben gedaan aan technologiebedrijven om het toenemende probleem van desinformatie aan te pakken, en in het bijzonder om een universele definitie van mis- en desinformatie op het gebied van klimaat vast te stellen die de onjuiste voorstelling van wetenschappelijk bewijs en de bevordering van onjuiste oplossingen omvat, om zich te verbinden tot het doel geen advertenties te publiceren die mis- en desinformatie over het klimaat en greenwashing bevatten, en om intern onderzoek naar de verspreiding van mis- en desinformatie op het gebied van klimaat en greenwashing op hun platforms te delen; 40. verzoekt de platforms maatregelen te nemen om de transparantie te vergroten en het plaatsen van reclame waarin ontkenning van de klimaatverandering wordt gepropageerd te voorkomen en te verbieden, en deze toe te passen op complottheorieën en desinformatie; erkent dat de verspreiding van de desinformatie-economie rond klimaatverandering dringend aan banden moet worden gelegd; 41. stelt met bezorgdheid vast dat veel van de invloedrijkste actoren die ontkenning van de klimaatverandering en aanvallen op klimaatactie stimuleren een “geverifieerde” status hebben op verschillende socialemediaplatforms, waaronder Twitter, waardoor zij met behulp van deze bevoorrechte status mis- en desinformatie kunnen verspreiden onder miljoenen volgers en dat zulke actoren vaak buiten de Europese Unie zijn gevestigd; roept Twitter op strengere controles uit te voeren bij de verkoop van zijn “blauwe vinkjes”; Inmenging met behulp van onlineplatforms 42. herinnert eraan dat het bedrijfsmodel van onlineplatforms nog steeds berust op advertenties op basis van persoonsgegevens en ondoorzichtige algoritmen, waardoor meer betrokkenheid zich vertaalt in meer reclame-inkomsten, en dat deze betrokkenheid wordt gegenereerd via algoritmen die gepolariseerde en extreme meningen belonen ten koste van op feiten gebaseerde informatie en dus aanzienlijke risico’s op gegevensmanipulatie met zich meebrengen; benadrukt dat de Algemene verordening gegevensbescherming (22) (AVG), de digitaledienstenverordening, de praktijkcode betreffende desinformatie en de aankomende verordening betreffende transparantie en gerichte politieke reclame aanvullende waarborgen bieden tegen dergelijke vormen van misbruik en manipulatieve praktijken; herinnert aan de steun voor alle maatregelen om microtargeting voor politieke reclame te verbieden, met name maar niet beperkt tot die op basis van gevoelige persoonsgegevens; 43. roept de Commissie, de lidstaten en techbedrijven op om samen te werken en meer middelen te investeren in de ontwikkeling van regelgevende en technologische oplossingen voor door AI aangedreven desinformatie; 44. betreurt het feit dat grotere platforms, zoals Meta, Google, YouTube, TikTok en Twitter, nog steeds niet genoeg doen om desinformatie actief te bestrijden, en ondanks voortdurende oproepen van regelgevers, het maatschappelijk middenveld en zelfs intern van medewerkers van bedrijven die verantwoordelijk zijn voor de integriteit, zelfs personeel ontslaan; herinnert eraan dat platforms over voldoende personeel moeten beschikken om te zorgen voor regelmatige updates van geautomatiseerde moderatie-instrumenten om te voorkomen dat schadelijke inhoud hun moderatiebeleid omzeilt; herinnert eraan dat desinformatie- en inmengingscampagnes sterk afhankelijk zijn van platformoverschrijdende coördinatie van desinformatie en microtargeting; betreurt het feit dat de EU afhankelijk is van de hulp van niet-EU-bedrijven om de integriteit van de Europese verkiezingen te waarborgen; dringt er, aangezien de zelfregulerende aanpak van de praktijkcode tekort is geschoten, bij alle platforms, met inbegrip van kleinere platforms, op aan hun coördinatie te intensiveren om campagnes beter te identificeren en de verspreiding ervan te voorkomen; 45. betreurt dat socialemediabedrijven hun verantwoordelijkheden niet nakomen en ondoelmatig blijken te zijn bij het opsporen van misinformatie en desinformatie op hun platforms en traag zijn bij het verwijderen ervan wanneer dat wel gebeurt; betreurt dat deze passiviteit van onlineplatforms wijst op een gebrek aan bindende regels in het Europese regelgevingskader; herinnert eraan dat de platforms volgens hun bedrijfsmodel toegang hebben tot de relevante gegevens; betreurt dat zij vaak alleen actie ondernemen als burgers, onderzoekers of de media specifieke inhoud melden; verzoekt de platforms voorrang te geven aan op feiten gebaseerde informatie uit betrouwbare bronnen; 46. roept de platforms op meer gekwalificeerd personeel, middelen en capaciteit toe te wijzen om schadelijke inhoud en gedrag in alle officiële talen, lokale talen en dialecten van de EU te monitoren en te modereren, en moedigt de platforms aan de financiering te verhogen en de integratie van geaccrediteerde onafhankelijke personen die feiten controleren in alle EU-talen te verbeteren; onderstreept dat schadelijke inhoud dringend moet worden aangepakt; 47. merkt op dat het ook zeer betreurenswaardig is dat grote technologieplatforms in de meeste EU-lidstaten geen persoonlijke klantenservice bieden; 48. hekelt de achteruitgang van Twitter in de strijd tegen desinformatie sinds het platform van eigenaar is veranderd; betreurt met name het feit dat Twitter het aantal personeelsleden dat verantwoordelijk is voor het tegengaan van desinformatie aanzienlijk is verminderd, met inbegrip van degenen die verantwoordelijk zijn voor wereldwijde inhoudmoderatie, haatzaaiende uitlatingen en online-intimidatie; betreurt de recente reactivering van opgeschorte accounts, zonder behoorlijke evaluatie, en met name de reactivering van gewelddadige rechtse en openlijk fascistische accounts, ook van accounts die de correcte uitslag van de Amerikaanse presidentsverkiezingen in 2020 ontkennen; verwerpt met klem het besluit van Twitter om zijn beleid tegen desinformatie in het kader van COVID-19 niet langer te handhaven; 49. merkt op dat de Russische aanvalsoorlog in Oekraïne het gebrek aan contactpunten voor autoriteiten om desinformatie en schadelijke inhoud te melden aan het licht heeft gebracht; betreurt dat het management van Meta vaak de verantwoordelijkheid voor het modereren van inhoud heeft overgedragen aan het beveiligingsteam in de Verenigde Staten; is bezorgd over het feit dat er slechts twee vertegenwoordigers van Meta in de Baltische landen zijn, wat betekent dat er onvoldoende middelen zijn om inhoud te modereren, hetgeen leidt tot fouten zoals het verbieden van legitieme accounts; 50. vindt het verontrustend desinformatiegroepen, politieke extremisten en religieuze fundamentalisten zoals de Taliban de status “geverifieerd” met een vinkje hebben kunnen krijgen door zich te abonneren op “Twitter Blue”; roept Twitter op zijn beleid te wijzigen om imitatie, vervalsing of misleidende claims van deskundigheid te voorkomen; 51. herinnert eraan dat Twitter de aangescherpte praktijkcode betreffende desinformatie heeft ondertekend, en dat een verandering van eigenaar geen gevolgen mag hebben voor de verplichtingen van het platform uit hoofde van deze praktijkcode; herinnert Twitter eraan dat het bedrijf zich moet houden aan alle relevante regelgeving van de Europese Unie, met inbegrip van de digitaledienstenverordening; dringt er bij de Commissie en de bevoegde nationale autoriteiten op aan ervoor te zorgen dat Twitter de EU-normen en -regels eerbiedigt, en passende sancties in te stellen als technologiebedrijven niet aan de EU-normen voldoen; 52. verzoekt de platforms om volledige toegang, met name voor onderzoekers, tot gegevens ter onderbouwing van de bevindingen te vergemakkelijken, en om een register van verwijderde informatie bij te houden om onderzoekers te helpen bij toekomstige onderzoeken en om andere technologiebedrijven, democratische regeringen en rechtshandhavingsinstanties te helpen bij het nemen van passende maatregelen; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat dit plaatsvindt overeenkomstig het kader van de digitaledienstenverordening en de praktijkcode betreffende desinformatie en van platforms te verlangen dat zij uitleggen waarom zij het technisch niet haalbaar achten om toegang tot gegevens te verlenen; 53. is ingenomen met de in de digitaledienstenverordening vervatte bepalingen die voorschrijven dat zeer grote onlineplatforms en zeer grote onlinezoekmachines informatie moeten verstrekken over algoritmen, en dat zij uitleg moeten geven over de werking ervan, zodat het mogelijk is hun effect op verkiezingen en andere democratische processen te beoordelen, en de nodige risicobeperkende maatregelen te nemen; verzoekt de ondertekenaars van de praktijkcode betreffende desinformatie hun verbintenissen volledig na te komen; betreurt het gebrek aan bindende verbintenissen voor de ondertekenaars van de praktijkcode betreffende desinformatie; dringt aan op een spoedige aanneming van de praktijkcode als een gedragscode in het kader van de digitaledienstenverordening, met inbegrip van audits om de naleving te beoordelen, zoals bepaald in artikel 28, en verzoekt de Commissie na te gaan welke nieuwe wetgevingsvoorstellen of actualiseringen nodig zijn om de leemte in de naleving op te vullen, en te voorzien in de mogelijkheid van tijdelijke of permanente schorsing van platforms die systematisch hun verplichtingen uit hoofde van de gedragscode niet nakomen; 54. is bezorgd over het feit dat sommige actoren waarvan de diensten aanzienlijk bijdragen tot de verspreiding van desinformatie, de praktijkcode niet hebben ondertekend, zoals Apple, Amazon, Odysee, Patreon, GoFundMe en Telegram; verzoekt de Commissie overige relevante belanghebbenden aan te moedigen de praktijkcode te ondertekenen en volledig te eerbiedigen, en aan zijn taskforce deel te nemen; dringt aan op de vaststelling van een rechtskader om te zorgen voor een minimumniveau van verbintenissen ter bestrijding van desinformatie voor deze diensten; is bezorgd over het feit dat Telegram helemaal niet samenwerkt met beleidsmakers in democratische landen en zich terughoudend heeft opgesteld ten aanzien van samenwerking met maatschappelijke organisaties; 55. is ingenomen met het feit dat alle spelers in het ecosysteem voor onlinereclame zich ertoe verbinden het plaatsen van reclame op accounts en websites die desinformatie verspreiden, of het plaatsen van reclame naast desinformatie-inhoud, te controleren en te beperken, alsook de verspreiding van reclame die desinformatie bevat, en dat deze verbintenis ook geldt voor politieke reclame; wijst er echter op dat er nog steeds onvoldoende gegevens voorhanden zijn om te bevestigen dat de genomen maatregelen resultaten opleveren; betreurt dat dit bedrijfsmodel en de aanbevelingsalgoritmen die eraan ten grondslag liggen cruciale factoren blijven voor de verspreiding van desinformatie en valse, misleidende en opruiende inhoud; is bezorgd over de bereidheid van platforms om onder het mom van “empowerment” van gebruikers de verantwoordelijkheid voor het beperken van de plaatsing van advertenties op accounts en websites die desinformatie verspreiden op hen af te schuiven, terwijl deze verantwoordelijkheid bij de platforms moet berusten, aangezien zij over de relevante gegevens en deskundigheid beschikken, zolang hun acties transparant blijven en de gegevens beschikbaar worden gesteld voor onderzoekers; is bezorgd over het gebrek aan transparantie op de markt voor instrumenten ter bescherming van merken tegen risico’s in verband met hun imago, aangezien deze instrumenten vaak vertrouwen op algoritmen waarvan is bewezen dat zij legitieme en betrouwbare nieuwskanalen onjuist labelen; 56. is bezorgd over het gebruik van beelden die met behulp van videospellen zijn gemaakt om desinformatie over de Russische invasie in Oekraïne en andere gewapende conflicten te verspreiden; dringt er bij mediakanalen op aan waakzamer te zijn voor dergelijke inhoud en doeltreffende middelen te ontwikkelen om deze van hun platforms te verwijderen; maakt zich er zorgen over dat Russische video- en onlinespelbedrijven, waaronder bedrijven die spellen voor de mobiele telefoon produceren, nog steeds vrijelijk actief zijn op de Europese markten en kunnen worden gebruikt om desinformatie en propaganda te verspreiden; 57. dringt aan op de snelle goedkeuring van de praktijkcode tegen desinformatie als een gedragscode in het kader van het mechanisme voor gezamenlijke regelgeving van de digitaledienstenverordening, waarbij rekening wordt gehouden met het feit dat het succes ervan zal afhangen van een sterke handhaving ten aanzien van onderpresterende ondertekenaars door middel van verplichte audits uit hoofde van artikel 28 van de digitaledienstenverordening; dringt aan op harmonisatie van de verschillende beroepsmogelijkheden voor gebruikers en de verbintenissen inzake ondermaatse en overmatige moderatie; 58. herinnert eraan dat overheidsinstanties accounts hebben op socialemediaplatforms, waaronder accounts die worden gebruikt voor politiedoeleinden en om desinformatietrends te monitoren; merkt op dat, zolang deze accounts geen interacties met andere gebruikers aangaan, zij als veilig moeten worden aangemerkt en niet door platforms mogen worden verwijderd; 59. dringt erop aan dat personen en rechtspersonen in staat zijn platforms aan te klagen wegens niet-handelen wanneer misinformatie of desinformatie niet wordt verwijderd, met name wanneer zij het doelwit daarvan zijn; 60. steunt de oprichting van onafhankelijke beoordelingsbureaus voor platforms om het publiek te informeren over de praktijken van platforms, zodat mensen een geïnformeerde keuze kunnen maken wanneer zij zich inschrijven om er gebruik van te maken; Kritieke infrastructuur en strategische sectoren 61. is ingenomen met de onlangs overeengekomen CER-richtlijn, de aanbeveling van de Raad om de kritieke infrastructuur te versterken, en de NIS 2-richtlijn; is verheugd dat deze is uitgebreid naar kritieke infrastructuren op het gebied van productie, verwerking en distributie van voedingsmiddelen; is van mening dat recente aanvallen, zoals de sabotage van kritieke infrastructuur en het toenemende aantal cyberaanvallen, aantonen dat de bestaande wetgeving, zodra deze in de lidstaten ten uitvoer is gelegd, moet worden geëvalueerd, en verzoekt de Commissie indien nodig met aanvullende aangescherpte voorstellen te komen, waaronder het opbouwen van de weerbaarheid van maatschappelijke organisaties die zich inzetten om buitenlandse inmenging en desinformatie tegen te gaan; verzoekt bovendien alle lidstaten om hun nationale beveiligingsstrategieën snel te actualiseren en stresstests op hun kritieke infrastructuur uit te voeren om zwakke punten op te sporen; herhaalt zijn aanbeveling om de lijst van kritieke entiteiten uit te breiden met digitale verkiezingsinfrastructuur en onderwijssystemen; 62. is bezorgd over de afhankelijkheid van de EU van buitenlandse actoren en buitenlandse technologieën in kritieke infrastructuren en toeleveringsketens; wijst op de kwetsbaarheden die ontstaan doordat BDI als een geopolitiek hulpmiddel worden gebruikt; herhaalt zijn oproep aan de Commissie om, in aansluiting op het voorstel van de Raad, ambitieuze bindende wetgeving inzake de veiligheid van de ICT-toeleveringsketen te ontwikkelen die ook niet-technische risicofactoren omvat, en een sterker regelgevingskader voor de verordening inzake de screening van BDI (23) ; is van mening dat het sterkere regelgevingskader met richtsnoeren voor verdere harmonisatie van nationale praktijken voor de screening van BDI ook moet voorkomen dat kritieke bedrijven in vitale sectoren of mediabedrijven worden overgenomen door buitenlandse partijen die onder de directe of indirecte controle van landen met een hoog risico staan en dat de toevoeging van uitgaande investeringen voor opneming in het toepassingsgebied van het instrument moet worden overwogen; verzoekt de lidstaten transparantieregisters inzake eigendom tot stand te brengen; is van mening dat de Commissie, onder toezicht van de Raad, BDI moet kunnen blokkeren die schadelijk zouden kunnen zijn voor of strijdig met EU-projecten en -programma’s of andere EU-belangen; onderstreept dat in de Westelijke Balkan dit soort investeringen landen in een schuldenval kan brengen, waardoor de regio nog meer gedestabiliseerd wordt; 63. merkt op dat, ondanks dergelijke mechanismen voor de screening van BDI, Chinese bedrijven zoals Nuctech contracten toegekend hebben gekregen in Europese kritieke infrastructuur, hetgeen tot veiligheidsrisico’s leidt; verzoekt de Raad en de Commissie daarom het gebruik van apparatuur en software van fabrikanten uit landen met een hoog risico, met name China en Rusland, uit te sluiten, zoals TikTok, ByteDance, Huawei, ZTE, Kaspersky, NtechLab of Nuctech; roept vitale sectoren en andere gevoelige sectoren op het gebruik van hardware en software uit risicolanden waarmee de vertrouwelijkheid, integriteit en beschikbaarheid van gegevens en diensten kan worden bedreigd, uit te sluiten; herinnert eraan dat software die in een gesloten lus werkt, nog steeds kwetsbaar is tijdens routinecontroles of updates; is van mening dat de TikTok-app, die eigendom is van het Chinese conglomeraat ByteDance, in strijd is met het Europese kader voor de bescherming van persoonsgegevens, waardoor hij een potentieel risico en een bron van door China gesteunde desinformatie is; is ingenomen met het besluit van de EU-instellingen om het gebruik van TikTok op bedrijfsapparaten te beperken; beveelt aan om TikTok op alle niveaus van de nationale overheid en binnen de EU-instellingen te verbieden; 64. benadrukt dat er op technologisch gebied allianties met democratische partners moeten worden opgericht en ontwikkeld om de strategische autonomie te vergroten en de afhankelijkheid van de EU van buitenlandse actoren met een hoog risico en hun technologieën te verminderen en de industriële capaciteit van de EU op belangrijke technologische gebieden, zoals artificiële intelligentie, halfgeleiders, de cloud en andere geavanceerde technologieën, te versterken; 65. is bezorgd over de kwetsbaarheid en de toenemende aanvallen op onderzeese kabels en pijpleidingen, en wijst in het bijzonder op de sabotage van de Nord Stream-gaspijpleiding in september 2022; is van mening dat BDI in onderzeese kabels en pijpleidingen een extra veiligheidsrisico inhouden; is ingenomen met de maritieme veiligheidsstrategie van de EU (EMSA) en verzoekt de Commissie het Parlement op de hoogte te houden van de vorderingen om het inzicht in en de veerkracht van de bescherming van onderzeese infrastructuur te vergroten, de coördinatie en informatie-uitwisseling te verbeteren, samen met de sector de capaciteit voor het toezicht te verbeteren, de reactiemechanismen te versterken en deze kwestie in alle aspecten van het externe optreden te integreren; 66. is bezorgd over de onthullingen over de manier waarop politieke elites in de EU-lidstaten, bijvoorbeeld in Duitsland, de agenda van Gazprom hebben bevorderd en voortdurend steun hebben uitgesproken voor gasleveringen uit Rusland; neemt bezorgd kennis van het effect van lobbyactiviteiten door buitenlandse staten en bedrijfsactoren met een gevestigd belang in de voortzetting van de productie en het gebruik van olie en fossiel gas op de beleidsvormingsprocessen in de EU; herinnert in dit verband aan zijn bevindingen in het INGE 1-verslag; is ingenomen met het REPowerEU-voorstel van de Commissie dat tot doel heeft het energiesysteem van de EU te transformeren en een einde te maken aan haar afhankelijkheid van Russische fossiele brandstoffen; dringt er bij de EU-lidstaten en de Commissie op aan alle invoer in de EU van fossiele brandstoffen uit landen met autocratische regimes stop te zetten en te streven naar duurzame energiesoevereiniteit; 67. is bezorgd over de nauwe banden tussen Hongarije en Rusland, waarbij Rusland zijn invloed uitoefent door middel van hefboomwerking in de energiesector; betreurt dat Hongarije geen belangrijke stappen heeft ondernomen om haar energieafhankelijkheid van Rusland te verminderen; meent dat er meer moet worden gedaan voor het waarborgen van een open strategische autonomie in de energiesector; dringt erop aan de uitrol van hernieuwbare energie te versnellen en tegelijkertijd de verdere afhankelijkheid van China tot een minimum te beperken; 68. is ingenomen met de onlangs voorgestelde verordening kritieke grondstoffen (24) ; is van mening dat de verordening van essentieel belang is om Europese toeleveringsketens die nodig zijn om de Europese chipverordening (25) tot een succes te maken, veilig te stellen; benadrukt dat er verder moet worden gestreefd naar handelsovereenkomsten met gelijkgestemde democratieën om de levering van strategische hulpbronnen veilig te stellen; Inmenging tijdens verkiezingsprocessen 69. is ingenomen met de werkzaamheden die de APPF (Autoriteit voor Europese politieke partijen en Europese politieke stichtingen) in dit verband heeft verricht, met name bij het voorkomen en tegengaan van verboden financiële betalingen uit niet-EU-landen in het politieke systeem van de EU; verzoekt de Commissie en de medewetgevers het instrumentarium van de APPF te verbeteren en de effectieve tracering van donaties naar de uiteindelijke betaler mogelijk te maken, en aldus te voorkomen dat het verbod wordt omzeild door middel van tussenpersonen, met name door de APPF mandaat te verlenen om rechtstreeks informatie van de donoren van hun bankinstelling te verkrijgen en door te voorzien in een systeem van pushmeldingen van verdachte transacties van de financiële-inlichtingeneenheden in de lidstaten aan de APPF; verzoekt de lidstaten voorts wettelijke waarborgen te versterken om te voorkomen dat nationale partijen die lid zijn van Europese politieke partijen op nationaal niveau betalingen van niet-EU-oorsprong ontvangen die vervolgens worden gebruikt als bijdrage voor Europese politieke partijen en stichtingen; is tevens ingenomen met de operationele contacten die de APPF reeds heeft gelegd met de bevoegde EU-instellingen en -agentschappen en met de lidstaten om pogingen om persoonsgegevens voor verkiezingsdoeleinden te gebruiken effectief tegen te gaan; verzoekt de lidstaten de samenwerking met de APPF verder te versterken door gespecialiseerde contactpunten ter beschikking te stellen en operationeel te maken bij de bevoegde autoriteiten voor gegevensbescherming en voor cyberbeveiliging op het gebied van verkiezingen; 70. is ingenomen met de initiatieven in het kader van het Europese samenwerkingsnetwerk voor verkiezingen, waaronder de gezamenlijke veerkrachtplannen; verzoekt de Commissie het Parlement alsook de APPF volledig te betrekken bij de activiteiten van het netwerk; is van mening dat soortgelijke netwerken in samenwerking met de nationale parlementen moeten worden opgezet in de lidstaten; is tevens van mening dat de parlementen van de lidstaten en de verkiezingsautoriteiten meer moeten doen om het publiek te informeren over het risico op inmenging in de nationale verkiezingsprocessen; verzoekt de Commissie een code van goede praktijken inzake sociale media op te stellen voor openbare vertegenwoordigers en autoriteiten met het oog op het vaststellen gemeenschappelijke gedragsnormen, aangezien politici en regeringen soms hun toevlucht nemen tot desinformatie om ideologische vijandigheid aan te moedigen; 71. merkt op dat het Europees Parlement een strategie voor de Europese verkiezingen van 2024 heeft vastgesteld, die eronder meer op gericht is informatiemanipulatie in de aanloop naar de verkiezingen te voorkomen en aan de orde te stellen, zonder zich in de politieke of bredere sociale debatten te mengen en met volledige inachtneming van de onafhankelijkheid van het mandaat van de leden; onderstreept dat deze strategie gebaseerd moet zijn op een intensivering van de reeds bestaande maatregelen van het Parlement, met inbegrip van de maatregelen in het kader van de taskforce desinformatie van het Parlement, en dringt derhalve aan op de toewijzing van extra middelen om de verschillende maatregelen uit te voeren; 72. benadrukt dat het van het grootste belang is de veiligheid, weerbaarheid en betrouwbaarheid van de verkiezingsinfrastructuur te beschermen, met inbegrip van onder andere IT-systemen, stemmachines en -apparatuur, netwerken en procedures van verkiezingsbureaus, databanken voor kiezersregistratie en opslagfaciliteiten; onderstreept dat informatie- en communicatietechnologieën een steeds grotere rol spelen bij het beheer van verkiezingen en democratische processen; merkt op dat kiescommissies om doeltreffend te kunnen reageren op opkomende verkiezingsuitdagingen nieuwe werkpatronen moeten aannemen die hen beter in staat stellen risico’s te voorkomen en veerkracht te tonen, ook in een complexe digitale omgeving; dringt erop aan dat aan de lidstaten en de lokale overheden van de EU een toolbox met diensten en instrumenten ter bestrijding van buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging ter beschikking wordt gesteld; merkt op dat bij verkiezingen papieren stembiljetten vergezeld moeten gaan van een verifieerbaar papieren spoor en moeten worden onderworpen aan onafhankelijke controles om te waarborgen dat de resultaten juist zijn; wijst op de fundamentele rol van verkiezingswaarneming en onafhankelijke verkiezingswaarnemers; Heimelijke financiering van politieke activiteiten door buitenlandse actoren en donateurs 73. herhaalt zijn bezorgdheid over de regelmatige onthullingen van grootschalige Russische financiering van politieke partijen, politici, voormalige politici en ambtenaren in een aantal democratische landen in een poging zich in hun binnenlandse processen te mengen en er invloed op te krijgen; spreekt zijn bezorgdheid uit over de banden van Rusland met verscheidene politieke partijen en politici in de EU en de verregaande inmenging van Rusland in afscheidingsbewegingen in Europese gebieden en in de EU, zoals in Catalonië, waar de bevoegde autoriteiten dringend wordt verzocht een alomvattend onderzoek in te stellen, en stelt het Europees kenniscentrum voor de bestrijding van hybride bedreigingen (Hybrid CoE) in Helsinki voor dit specifieke geval te bestuderen; 74. neemt kennis van het feit dat het Europees samenwerkingsnetwerk voor verkiezingen de buitenlandse financiering in de EU-lidstaten in kaart brengt en spreekt zijn belangstelling uit om informatie over deze inspanningen te ontvangen; verzoekt om een verbod op buitenlandse financiering uit landen buiten de EU; verzoekt het netwerk gemeenschappelijke EU-regels inzake politieke campagnes en financiering van politieke partijen, ook die door derde landen, vast te stellen, in het bijzonder die normen op basis waarvan de mazen kunnen worden gedicht die zijn vastgesteld in de aanbevelingen van het op 9 maart 2022 aangenomen INGE 1-verslag, en die van toepassing zouden zijn op de nationale kieswetten in alle lidstaten, met inbegrip van handhavingsmechanismen; verzoekt de lidstaten om met spoed de kwestie van donaties uit derde landen aan nationale politieke partijen aan te pakken teneinde de bestaande mazen in hun wetgeving te dichten; 75. neemt kennis van de lopende wetgevingsonderhandelingen over het statuut en de financiering van Europese politieke partijen en stichtingen; verwacht dat het mandaat van de APPF als gevolg van deze onderhandelingen zal worden versterkt, met name om te waarborgen dat financiële transacties van niet-EU-landen in het politieke systeem van de EU beperkt en transparant zijn en aan strengere controles worden onderworpen, en zullen resulteren in een geactualiseerd kader, dat de rol van de politieke partijen van de EU in de Europese democratische sfeer moet versterken en inmenging door buitenlandse mogendheden aan banden moet leggen; herhaalt dat er een evenwichtige en evenredige aanpak nodig is om politieke partijen uit gelijkgestemde derde landen – waaronder landen binnen de Raad van Europa, mits zij daarin het volledige recht van vertegenwoordiging hebben – in staat te stellen deel te nemen via lidmaatschap en bijdragen, en tegelijkertijd de transparantie van de financiering en de besluitvorming verder te vergroten en het risico van inmenging door niet-democratische buitenlandse entiteiten of staten met een hoog risico te beperken; 76. herinnert eraan dat de APPF moet kunnen beschikken over de benodigde middelen – met name personele en IT-middelen – om haar in staat te stellen haar huidige taken en eventuele nieuwe taken waarin de wetgeving voorziet en die alleen doeltreffend kunnen worden uitgevoerd met voldoende extra personeel, te vervullen; 77. neemt kennis van de lopende wetgevingswerkzaamheden inzake transparantie en gerichte politieke reclame; wijst op het belang van deze voorgestelde verordening, die ondoorzichtige politieke reclametechnieken aan banden zal leggen, en benadrukt dat de medewetgevers de verordening tijdig vóór de Europese verkiezingen van 2024 moeten aannemen; herinnert in dit verband aan zijn wens om de aankoop van advertenties door actoren van buiten de EU en de Europese economische regio (EER) te verbieden en transparantie en non-discriminatie te waarborgen, onder meer door een passende etikettering met betrekking tot de aankoop van online politieke advertenties door actoren van binnen de EU; onderstreept dat de Europese politieke partijen in de aanloop naar de Europese verkiezingen online en EU-breed campagne moeten kunnen voeren, waarbij het risico van buitenlandse inmenging moet worden beperkt; Cyberbeveiliging en weerbaarheid met betrekking tot cyberaanvallen in verband met democratische processen 78. is bezorgd over de ernstige toename van het aantal cyberaanvallen, met name de recente de recente DDoS-aanval (Distributed Denial-of-Service) tegen de website van het Europees Parlement op 23 november 2022, waarvoor een pro-Kremlin hackersgroep de verantwoordelijkheid opeiste, en de mogelijke hack van drie leden van het Europees Parlement en meer dan vijftig ambtenaren van de Commissie met Pegasus-software; roept derhalve op tot versterking van de weerbaarheid en de beschermingscapaciteit van de EU-instellingen op digitaal gebied, met name in de aanloop naar de verkiezingen voor het Europees Parlement; 79. is verheugd over het akkoord over de NIS 2-richtlijn en is van mening dat hiermee het probleem op het gebied van coördinatie tussen de lidstaten wordt aangepakt; verzoekt de lidstaten te zorgen voor nauwere samenwerking en beste praktijken uit te wisselen in de samenwerkingsgroep NIS, met name op het gebied van cyberbeveiliging voor verkiezingen; verzoekt om verkiezingsinfrastructuur te beschouwen als kritieke infrastructuur; is van mening dat aanvullende wetgeving nodig is om de veiligheid van de Europese ICT-toeleveringsketen doeltreffend te beschermen tegen risicovolle leveranciers en om bescherming te bieden tegen cyberdiefstal van intellectuele eigendom; 80. is ingenomen met het voorstel van de Commissie voor nieuwe regels voor de vaststelling van een gemeenschappelijk kader voor cyberbeveiliging en informatiebeveiliging voor alle instellingen, organen en instanties van de Unie; is verheugd over de oprichting van een nieuwe interinstitutionele raad voor cyberbeveiliging, het opvoeren van de cyberbeveiligingsvermogens en het bevorderen van regelmatige maturiteitsbeoordelingen en een betere cyberhygiëne, overeenkomstig het speciaal verslag van de Rekenkamer van maart 2022; benadrukt de noodzaak van doeltreffende, tijdige en nauwe coördinatie tussen de instellingen, organen en instanties van de Unie op basis van bestaande structuren, waaronder het computercrisisresponsteam voor de instellingen, organen en instanties van de Europese Unie (CERT-EU) en het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging (Enisa); is van mening dat deze structuren moeten worden versterkt en dat de coördinatie doelmatiger moet zijn; verzoekt deze organen, agentschappen en de Commissie om het Parlement regelmatig te informeren over toekomstige conclusies en bevindingen met betrekking tot cyberbeveiliging en informatiebeveiliging in de EU; dringt aan op een volledige cyberbeveiligingscontrole om te bepalen of de instellingen, organen en instanties van de Unie voldoende controle hebben over de beveiliging van hun ICT-systemen en -apparatuur, met inbegrip van een risico-, kwetsbaarheids- en dreigingsbeoordeling, ondersteund door penetratietests, door een leidende en geverifieerde externe derde partij, wanneer deze verordening in werking treedt en vervolgens ieder jaar, rekening houdend met de informatiebeveiligingsvereisten van de instellingen; is van mening dat de gemelde risico’s en kwetsbaarheden bij cyberbeveiligingsupdates moeten worden beperkt en dat de aanbevelingen uit de beoordeling via het respectieve cyberbeveiligingsbeleid moeten worden uitgevoerd; 81. verzoekt de Commissie en Enisa de bestaande en geplande organen, agentschappen en andere Europese organisaties die met cyberbeveiliging werken, in kaart te brengen en oplossingen voor te stellen om mogelijke lacunes op te vullen; 82. verzoekt de Raad, de Commissie en de EDEO de cybergerelateerde controles op strategische communicatiekanalen (bijvoorbeeld militaire kanalen in tijden van oorlog en tijdens GVDB-missies) te versterken; 83. erkent dat preventie met betrekking tot cyberaanvallen noodzakelijk maar niet voldoende is; is van mening dat een trefzeker gerichte reactie van cruciaal belang is voor het tegengaan van cyberaanvallen; is van mening dat de EU cyberaanvallen moet aanpakken door de volgende aspecten in overweging te nemen: De impact van inmenging op de rechten van minderheden en andere kwetsbare groepen 84. herinnert eraan dat buitenlandse inmenging vaak verband houdt met politieke doelstellingen die indruisen tegen de EU en haar democratische waarden, waarbij flagrante schendingen van de mensenrechten in de doofpot worden gestopt, de rechten van vrouwen en LHBTIQ+-gemeenschappen worden beperkt en wordt aangezet tot haat jegens minderheden, migranten en de meest kwetsbare mensen; 85. betreurt de politieke instrumentalisering van de migratiekwestie en het gebruik ervan in inmengings- en desinformatiecampagnes; dringt erop aan dat het efficiënte beheer van de buitengrens van de EU wordt gewaarborgd met volledige inachtneming van de grondrechten; 86. vreest dat de LHBTIQ+-gemeenschap het doelwit blijft van buitenlandse inmenging en desinformatiecampagnes; is bezorgd over de situatie van de LHBTIQ+-gemeenschap in verschillende lidstaten zoals Slowakije, Hongarije en Polen, en over de desinformatie die hierover door de staatsmedia en extreemrechtse organisaties wordt verspreid; betreurt dat desinformatie en haatzaaiende uitlatingen tegen LHBTIQ+ het voornaamste motief vormden dat in oktober 2022 in Slowakije tot de moord op twee jongeren heeft geleid; dringt aan op de ontwikkeling van langetermijnprogramma’s ter ondersteuning van lokale basisorganisaties en burgerinitiatieven om het verzet van de bevolking tegen rechts extremisme te helpen ontwikkelen; 87. is bezorgd over de pogingen door Russische desinformatie om de steun van de Europese samenleving voor Oekraïense vluchtelingen te ondermijnen; verzoekt de instellingen, organen en instanties van de Unie en de nationale autoriteiten Russische desinformatie over Oekraïense vluchtelingen te monitoren en te ontkrachten; 88. verzoekt de Commissie en de lidstaten om de partnerschappen met ngo’s en internationale organisaties die ter plaatse werkzaam zijn te versterken, teneinde toezicht te kunnen houden op kinderarbeid en de verspreiding van desinformatie over dit onderwerp (bijvoorbeeld kinderen in gewapende conflicten) af te remmen; 89. herhaalt zijn oproep voor een systeem om het delen van materiaal in regionale en minderheidstalen gemakkelijk te maken; is in dit verband verheugd over de steun van de Commissie voor het proefproject “European Language Equality” (ELE); is van mening dat aanvullende maatregelen moeten worden genomen om te zorgen voor een doeltreffende respons op tegen minderheden gerichte inmenging; verzoekt de EU en de lidstaten tevens toegankelijke controle van feiten uit te voeren teneinde desinformatie te bestrijden en toegang te bieden tot informatie in alle mogelijke formaten voor personen met een handicap; 90. wijst nogmaals op de noodzaak van gerichte actie door middel van een geharmoniseerd EU-rechtskader tegen de verspreiding van desinformatie en haatzaaiende uitlatingen over kwesties die verband houden met gender, LHBTIQ+ en Roma-personen, andere minderheden, immigranten en vluchtelingen en personen met een handicap, alsook met religieuze gemeenschappen; herhaalt zijn oproep aan de Commissie om strategieën uit te werken en in te voeren ter belemmering van de financiering van anti-gendergroepen, -bewegingen en -individuen die actief desinformatie verspreiden of meewerken aan informatiemanipulatie gericht tegen LHBTIQ+-personen, rechten van vrouwen, minderheden, vluchtelingen en personen met een handicap en kwesties die hen aangaan, met als doel verdeeldheid te zaaien in de samenleving; 91. vreest dat de rechten van vrouwen specifiek het doelwit zijn van desinformatie, met name desinformatie over gezondheid, en van buitenlandse inmenging; roept op tot een volledig onderzoek naar de financieringsbronnen van gendergerelateerde desinformatiecampagnes; herhaalt zijn oproep tot het opzetten van systemen voor vroegtijdige waarschuwing waarmee gendergerelateerde desinformatiecampagnes kunnen worden gemeld en geïdentificeerd; 92. verzoekt de Commissie en de lidstaten maatregelen uit te werken om onafhankelijke Russischtalige media te versterken die gemakkelijk toegankelijk zijn voor Russisch sprekende bevolkingsgroepen; verzoekt de Commissie en de lidstaten tevens onafhankelijke commentatoren te ondersteunen om de beïnvloeding van minderheden in Europa door middel van propaganda door derde landen tegen te gaan; Inmenging door mondiale actoren via het inkapselen van elites, nationale diasporagemeenschappen, universiteiten en culturele evenementen 93. veroordeelt in de krachtigste bewoordingen de vermeende pogingen uit het buitenland, waaronder van Qatar en Marokko, om leden, voormalige leden en personeel van het Europees Parlement door middel van omkoping te beïnvloeden, hetgeen een ernstige buitenlandse inmenging in de democratische processen van de EU vormt; onderstreept dat de inspanningen om de transparantie en integriteit van de EU-instellingen te vergroten en corruptie, manipulatie, beïnvloeding en inmengingscampagnes te bestrijden, moeten worden opgevoerd; herhaalt zijn verzoek om geactualiseerde regels op het gebied van transparantie en ethiek, het in kaart brengen van buitenlandse financiering voor EU-gerelateerd lobbyen, met inbegrip van financiering voor organisaties zonder winstoogmerk, en adequate regulering van en toezicht op vriendschapsgroepen; herhaalt dat alle werkzaamheden aan wetgevingsdossiers met betrekking tot Qatar en Marokko, alsmede de toegangsbadges van belangenvertegenwoordigers van beide landen, onmiddellijk moeten worden opgeschort totdat de gerechtelijke onderzoeken relevante informatie en opheldering opleveren, plus een beoordeling welke dossiers als gevolg van deze buitenlandse inmenging gecompromitteerd kunnen zijn; 94. is ingenomen met de verlenging van de ambtstermijn en het geactualiseerde mandaat van de bijzondere commissie ING2 en verwacht dat deze commissie een invloedrijk verslag opstelt waarin de tekortkomingen van de regels van het Europees Parlement inzake transparantie, ethiek, integriteit en corruptie in kaart worden gebracht, en voorstellen doet voor hervormingen om corruptie en andere middelen die door buitenlandse actoren worden gebruikt om de Europese besluitvormingsprocessen te beïnvloeden, doeltreffend te bestrijden, met dien verstande dat eventuele aangescherpte openbaarmakingsvereisten moeten worden afgewogen tegen de noodzaak om bepaalde kwetsbare personen en groepen te beschermen; 95. betreurt het dat de aanbevelingen uit het INGE I-verslag over het invoeren van strengere transparantieregels, het in kaart brengen van buitenlandse financiering voor lobbyactiviteiten bij de EU en het en het ervoor zorgen dat deze in de registers wordt opgenomen om de financiering door buitenlandse regeringen te kunnen identificeren, tot nog toe niet ten uitvoer zijn gelegd; 96. herinnert aan de toezeggingen van de voorzitter van de Commissie in haar toespraak over de Staat van de Unie met betrekking tot de noodzaak om het wetgevingskader van de EU te actualiseren met het oog op corruptiebestrijding; is van mening dat een dergelijke actualisering met name gericht moet zijn op het inkapselen van elites door buitenlandse belangen, draaideurconstructies en ongeoorloofde beïnvloeding, teneinde te voorkomen dat buitenlandse actoren zich mengen in het politieke systeem van de EU; verzoekt de Commissie ook haar regels aan te scherpen om een dergelijke inkapseling door autocratische regeringen of met regeringen met een hoog risico of entiteiten onder hun controle te voorkomen, en om in de jaarlijkse verslagen over de rechtsstaat het probleem van inkapseling van elites aan de orde te stellen; herinnert aan de herhaalde oproepen van het Parlement om een nieuwe permanente sanctieregeling in te stellen die gericht is tegen personen en entiteiten die verantwoordelijk zijn voor grootschalige corruptie; 97. neemt kennis van het arrest van 22 november 2022 van het Hof van Justitie van de Europese Unie in zaak C-37/2013 (26) , waarbij een bepaling van de vijfde antiwitwasrichtlijn (27) , op grond waarvan de lidstaten ervoor moesten zorgen dat informatie over de uiteindelijke begunstigden van bedrijven in alle gevallen voor ieder lid van het grote publiek toegankelijk is, ongeldig is verklaard; benadrukt dat registers van uiteindelijk begunstigden een essentieel instrument zijn voor maatschappelijke organisaties, onderzoekers, rechercheurs en journalisten om vermeende corruptie en ongeoorloofde zakelijke belangen op te sporen, en dat het beperken van de toegang tot deze registers een ernstige beperking vormt van het toekomstig toezicht op echt eigendom door het grote publiek; is van mening dat deze ongeldigverklaring de werkzaamheden beperkt van een groot aantal beroepsbeoefenaren die corruptie en het witwassen van geld bestrijden; verzoekt de Commissie passende manieren te vinden om ervoor te zorgen dat informatie over de uiteindelijk begunstigden van bedrijven toegankelijk is voor het grote publiek; verzoekt de Commissie in het kader van de antiwitwasrichtlijn maatregelen voor te stellen om het gebruik van contant geld te beperken teneinde het gebruik van illegaal geld te ontmoedigen en aldus corruptie te voorkomen; betreurt het dat sommige lidstaten het arrest hebben opgevat als een voorwendsel om de toegang tot het register volledig op te schorten; 98. is van mening dat de gegevens over buitenlandse invloed via belangenvertegenwoordigers op EU-niveau ruim beschikbaar moeten zijn en duidelijk moeten worden gepresenteerd; is in dit kader ingenomen met de wijzigingen als gevolg van het Interinstitutioneel Akkoord van 20 mei 2021 over een transparantieregister (28) ; beveelt echter aan in het transparantieregister van de EU een specifieke rubriek over buitenlandse invloed op te nemen of een register voor buitenlandse invloed in te stellen; is van mening dat het transparantieregister van de EU een lijst van landen met een hoog risico moet bevatten; pleit voor strengere eisen en stimulansen voor buitenlandse mogendheden om zich te laten registreren; acht verscherpte registratie- en openbaarmakingsvereisten noodzakelijk voor maatschappelijke organisaties, adviesbureaus, agentschappen, stichtingen, denktanks en particuliere bedrijven die buitenlandse financiering ontvangen; 99. verzoekt het secretariaat van het transparantieregister van de EU om een verbod op alle entiteiten die directe of indirecte betrekkingen onderhouden met de regering van Rusland, overeenkomstig het besluit van de Raad van 3 juni 2022 betreffende beperkende maatregelen naar aanleiding van acties van Rusland die de situatie in Oekraïne destabiliseren (29) ; dringt erop aan dat dezelfde maatregelen worden toegepast op Belarus; 100. herhaalt zijn bezorgdheid over partnerschappen tussen universiteiten en Chinese entiteiten, waaronder Confucius-instituten, maar met name de onderzoeksfaciliteiten die verband houden met het Chinese militaire complex, en het risico dat zij kunnen vormen voor de academische vrijheid en de bescherming van de intellectuele eigendom; is verontrust over recente bevindingen (30) dat een aanzienlijk aantal Europese onderzoekers die werken aan artificiële intelligentie, kwantumtechnologieën, geïntegreerde schakelingen, ruimteonderzoek, onderzoek naar nieuwe materialen, neurowetenschappen en biotechnologie rechtstreeks door de Volksrepubliek China wordt gefinancierd; herhaalt zijn verzoek aan de autoriteiten en de onderzoeksinstellingen van de lidstaten om deze partnerschappen opnieuw te bekijken en om, wanneer vermeende spionage of inmenging wordt aangetoond, handhavingsmaatregelen te nemen om de Europese economische en politieke soevereiniteit te waarborgen, onder meer door financiering te weigeren of de vergunningen van verwante instellingen in te trekken; herhaalt dat de academische vrijheid in elke democratische samenleving een fundamentele waarde is; dringt er bij de lidstaten op aan beter gebruik te maken van de bestaande mechanismen om wetenschappelijke, industriële en technische kennis te beschermen en deze uit te breiden tot de geesteswetenschappen en de sociale wetenschappen; roept op tot meer transparantie bij de financiering van onderzoeksactiviteiten en de financiële steun die zij ontvangen, met name door de instelling van zorgvuldigheidsprocedures om te beoordelen of de buitenlandse financiering van projecten een bedreiging voor de veiligheid vormt; 101. wijst erop dat China civiel en militair wetenschappelijk onderzoek probeert te combineren in het kader van het civiel-militaire integratieprogramma; eist de onmiddellijke beëindiging van de bestaande samenwerking met onderzoeksinstellingen die rechtstreeks worden gefinancierd door of betrekkingen hebben met het Chinese leger, en een onderzoek naar welke wetenschappelijke kennis naar de Chinese zijde zou kunnen zijn gegaan; is ingenomen met de publicatie door de Europese Commissie van de richtsnoeren voor het aanpakken van buitenlandse O&amp;I-inmenging, maar stelt voor dat er evenredige maatregelen worden toegepast op academische en onderzoeksinstellingen, en dat er wordt gezorgd voor meer transparantie bij buitenlandse partnerschappen; spreekt zijn bezorgdheid uit over de Chinese nationale inlichtingenwet, die Chinese onderzoekers aan westerse universiteiten verplicht hun kennis met de staat te delen, en over China’s afhankelijkheid van spionage als een manier om kennis te verwerven om haar economische en militaire doelen te bevorderen; dringt erop aan dat toezeggingen van meer toewijding en naleving in de academische samenwerking met Chinese universiteiten en onderzoekers verplicht worden gesteld en dat elke samenwerking met Chinese universiteiten wordt onderworpen aan een alomvattende veiligheidsrisicobeoordeling; 102. spreekt zijn bezorgdheid uit over de lopende activiteiten van de Russkiy Dom-kantoren (Russisch Huis), die worden gefinancierd door het door de EU erkende Russische federale agentschap Rossotrudnichestvo, waarvan de misleidende projecten desinformatie, propaganda en de agenda van het Kremlin verspreiden onder het maatschappelijk middenveld van de EU; 103. is ingenomen met de publicatie door de Commissie van een toolkit voor het beperken van buitenlandse inmenging in onderzoek en innovatie, met als doel Europese universiteiten en onderzoeksorganisaties te helpen buitenlandse inmenging op te sporen en te voorkomen, en tegelijkertijd open te blijven staan voor partnerschappen; verzoekt de Commissie academische en onderzoeksinstellingen op te nemen in het pakket ter verdediging van de democratie; roept de Commissie en de lidstaten op de acties op dit gebied verder te coördineren, met name om de rol van ethiek- en veiligheidsfunctionarissen in instellingen voor hoger onderwijs te versterken; verzoekt de Commissie om de verdere ontwikkeling van richtsnoeren voor betrouwbaar onderzoek en kennisbeveiliging teneinde de integriteit van internationale onderzoekssamenwerking met Europese organisaties te ondersteunen; wijst op het potentieel van een register of databank met mogelijke slapende of buitenlandse agenten uit landen met een hoog risico bij Europese universiteiten en onderzoeksorganisaties; 104. uit zijn bezorgdheid over recente berichten over de inrichting van overzeese Chinese politiebureaus in de EU; verzoekt de lidstaten en de EU-autoriteiten het vermeende bestaan van deze politiebureaus te onderzoeken en gecoördineerd op te treden tegen alle illegale activiteiten die verband houden met China’s afdeling Eenheidsfrontwerk in Europa; herhaalt dat dergelijke bureaus een bedreiging vormen voor de nationale veiligheid van de betrokken lidstaten en van de Unie in het algemeen, en derhalve moeten worden verboden; verzoekt de lidstaten ze onmiddellijk te sluiten; veroordeelt de praktijk waarbij in de Europese Unie wonende personen, met name de Chinese diaspora en politieke dissidenten, worden bedreigd en hun familieleden in China in hechtenis worden genomen met als doel personen die in het buitenland wonen te dwingen naar China terug te keren; 105. is bezorgd over de beschuldigingen van illegale politieoperaties op vreemde bodem waarbij officiële bilaterale politiële en justitiële samenwerking wordt geschuwd; verzoekt de Commissie een onderzoek in te stellen naar de zogenaamde Chinese overzeese politiebureaus in de EU, die naar verluidt duizenden verdachte vluchtelingen hebben overgehaald om naar China terug te keren, en in dit verband passende maatregelen te nemen; eist dat de Chinese autoriteiten en de Chinese ambassades in de lidstaten van de EU zich houden aan de internationale standaardprocedures; 106. hekelt de tekenen van Turkse inmenging en de vervolging van politieke activisten, oppositieleiders en minderheden binnen de EU; veroordeelt het nieuwe voorstel van Turkije voor een wet inzake desinformatie, dat een ernstige bedreiging vormt voor de vrijheid van meningsuiting in het land; 107. betreurt de verspreiding van desinformatie en het repressieve gebruik van het internet door het Iraanse regime om grove schendingen van de mensenrechten, geweld tegen demonstranten en machtsmisbruik te verhullen; maakt zich zorgen over de inmenging van door buitenlandse staten geïnspireerde islamitische organisaties; 108. is bezorgd over de toenemende invloed van inlichtingendiensten van buitenlandse autoritaire staten in de EU, met name in Brussel; herhaalt zijn oproep aan de nationale autoriteiten om hun antispionagekaders te evalueren en te actualiseren; verwelkomt in dit verband de door de Belgische regering aangekondigde modernisering van het antispionagekader en dringt aan op meer capaciteit voor het inlichtingen- en situatiecentrum van de EU (Intcen) om zijn contraspionageopdracht uit te voeren en de samenwerking met de nationale autoriteiten te verdiepen; verzoekt de immigratieautoriteiten waakzamer te zijn bij het screenen van werknemers van buitenlandse bedrijven uit landen met een hoog risico, zoals TASS en COSCO, wanneer zij een werkvisum aanvragen; verzoekt de immigratiediensten voorts om betere coördinatie teneinde buitenlandse inlichtingenofficieren het reizen onder een valse identiteit te bemoeilijken; 109. spreekt zijn bezorgdheid uit over een recent onderzoek van de New York Times waarin de Russische imperiale beweging, een suprematiegroep, wordt beschuldigd van het organiseren van een campagne om eind 2022 bombrieven te sturen naar prominente Spaanse burgers, met de hulp van de GROe, de Russische militaire inlichtingendienst; waarschuwt voor het risico van spionage op Franse luchthavens zoals Straatsburg, Bordeaux, Brest, Quimper en Toulouse, die voor de bagagecontrole gebruik maken van het Chinese uitrustingsbedrijf Nuctech, dat gelieerd is aan het Chinese regime en zijn militair-industriële complex; onderstreept dat Nuctech aanwezig is in 26 van de 27 EU-lidstaten, en herinnert eraan dat Litouwen, de Verenigde Staten en Canada het bedrijf hebben uitgesloten van hun overheidsopdrachten; 110. verzoekt de politieke partijen van de EU om krachtig te reageren op haatzaaiende uitlatingen en intimidatiecampagnes tegen leden van het Parlement; verzoekt de administratieve diensten van het Parlement een geïnstitutionaliseerde procedure te ontwikkelen voor gevallen waarin dergelijke campagnes tegen gekozen EU-vertegenwoordigers worden gevoerd; Afschrikking, toerekening en collectieve tegenmaatregelen, waaronder sancties 111. is ingenomen met de EU-brede sancties en het vermogen van de EU-beleidsmakers om snel op te treden bij het tijdelijk beperken van uitzendingen door bepaalde propagandakanalen na de ongerechtvaardigde en illegale aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne, en onderstreept dat er voor moet worden gezorgd dat deze sancties consequent worden uitgevoerd en niet worden omzeild; is ingenomen met de aanpassing van bepaalde kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten van de EU aan deze maatregelen; verzoekt de Commissie nauwer met de lidstaten samen te werken bij het opleggen en uitvoeren van sancties; is verheugd over het arrest van het Gerecht van 27 juli 2022 in zaak T-125/22, RT France (31) , waarin het Gerecht het argument van RT heeft verworpen dat het uitzendverbod onwettig is, en derhalve het aan RT France opgelegde uitzendverbod heeft gehandhaafd; verzoekt de Commissie en de Raad om satellietomroepen op te nemen in de sanctiepakketten tegen Rusland (32) , alsmede het aan de GROe gelieerde “persbureau” InfoRos, zoals gesteld in zijn resolutie van mei 2022, en om alle prominente propagandisten van het Kremlin op te nemen in individuele sanctielijsten van de EU; betreurt dat deze kanalen nog steeds in staat zijn hun verhaal onder valse aliassen of via andere kanalen in de Europese Unie te verspreiden; veroordeelt met name krachtig de opening van een RT-kantoor (voorheen Russia Today) in Belgrado en de lancering van zijn online nieuwsdienst in het Servisch, waardoor deze kwaadwillende actor zijn desinformatie in de hele regio kan verspreiden; dringt er in dit verband bij de Servische autoriteiten op aan zich aan te sluiten bij het besluit van de Raad inzake de opschorting van de omroepactiviteiten van Sputnik en RT; 112. is ingenomen met het voorstel van de Commissie voor een richtlijn betreffende de definitie van strafbare feiten en sancties voor de schending van beperkende maatregelen van de Unie ( COM(2022)0684 ) en verzoekt de Commissie na te gaan of het Europees Openbaar Ministerie kan worden belast met het waarborgen van een consequente en uniforme opsporing en vervolging van dergelijke strafbare feiten in de gehele EU; dringt erop aan dat het Intcen van de EU meer middelen krijgt om te helpen informeren over en toe te zien op de naleving van EU-sancties, alsook om de uitwisseling van forensische informatie te verbeteren en het toeschrijvingsbeleid doeltreffender te coördineren; 113. uit zijn bezorgdheid over de toename van de manipulatie van automatische identificatiesystemen (AIS) om de gps-gegevens te ondermijnen en de positie van schepen te manipuleren, waardoor bepaalde actoren sancties kunnen omzeilen; verzoekt de Commissie om strengere AIS-beveiligingsprotocollen op te leggen en dringt aan op opname van AIS-identiteitsvervalsingstechnologie in de EU-regeling voor uitvoercontrole voor tweeërlei gebruik; 114. herhaalt zijn oproep om door middel van een sterke toeschrijvingscapaciteit kosten op te leggen aan degenen die zich schuldig maken aan buitenlandse inmenging; neemt kennis van de lopende discussies naar aanleiding van de conclusies van de Raad van juni 2022 over de ontwikkeling van een instrumentarium als aanvulling op het hybride instrumentarium en het cyberinstrumentarium van de EU, dat specifiek betrekking heeft op activiteiten inzake buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging; merkt op dat het instrumentarium voor buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging naar verwachting in het najaar van 2022 zou worden ingevoerd; is sterk van mening dat dit instrumentarium een specifieke sanctieregeling voor buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging moet omvatten, alsmede maatregelen om de toeschrijvingscapaciteit van Europese instellingen en nationale regeringen te versterken; merkt op dat deze maatregelen richtsnoeren voor nationale sancties tegen buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging moeten omvatten en door de lidstaten op gecoördineerde wijze moeten worden toegepast; verzoekt de lidstaten de mogelijkheid te bespreken van besluitvorming met een gekwalificeerde meerderheid bij het opleggen van sancties aan staten met een hoog risico; merkt op dat de toegevoegde waarde van het hybride instrumentarium en het voorgestelde instrumentarium voor buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging in vergelijking met het cyberinstrumentarium zal liggen in de overeenstemming van normen van verantwoordelijk statelijk gedrag die een verbeterde interpretatie bieden van wat een schending van internationaalrechtelijke beginselen inhoudt, zoals soevereiniteit en niet-inmenging in de interne aangelegenheden van een lidstaat; 115. herhaalt dat het vermogen van de EU om zich te verdedigen tegen aanvallen met desinformatie en om buitenlandse inmenging tegen te gaan van belang is; dringt in dat verband aan op voldoende financiering en op het aanpakken van mogelijke lacunes op het gebied van investeringen en wetgeving; roept de lidstaten op om, indien nodig, hun rechtskaders te actualiseren om een rechtsgrondslag in te voeren voor de bestraffing van buitenlandse inmenging uit landen met een hoog risico; is ingenomen met de invoering van een dergelijke rechtsgrondslag in het Belgische ontwerp van het wetboek van strafrecht, waardoor de Europese instellingen op zijn grondgebied beter kunnen worden beschermd; 116. verzoekt de lidstaten en de Commissie te bezien hoe desinformatie van individuele actoren binnen de EU kan worden tegengegaan, zoals van influencers op sociale media of politici die desinformatie promoten namens staten met een hoog risico enz.; wijst op de mogelijke noodzaak om binnen de EU een sanctieregeling te ontwikkelen voor degenen die zich schuldig maken aan buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging; Nabuurschap, wereldwijde samenwerking en multilateralisme 117. is bezorgd over pogingen van Rusland, die ook in andere communicatiekanalen, waaronder voornamelijk Chinese kanalen en in sommige gevallen Al Jazeera, weerklinken, om het discours over de mondiale voedsel- en energiezekerheid te manipuleren door het Westen de schuld te geven van de stijging van de voedselprijzen als gevolg van zijn sancties tegen Rusland; benadrukt dat deze gemanipuleerde berichtgeving vooral in het Globale Zuiden en enkele kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten aanzienlijke opgang maakt; herinnert eraan dat Rusland als enige verantwoordelijk is voor de ontwrichting van de landbouwproductie en de handel van Oekraïne als gevolg van zijn aanvalsoorlog tegen het land; verzoekt de EDEO derhalve aanvullende maatregelen te nemen tegen de verspreiding door Rusland en China van gemanipuleerde berichtgeving in het Globale Zuiden, onder meer door versterking van de instrumenten en middelen van zijn StratCom-afdeling en uit hoofde van zijn GVDB/GBVB-missies en -operaties, en de samenwerking en coördinatie met de Verenigde Staten en andere gelijkgestemde partners op te schroeven; is van mening dat de EU nauw met Oekraïne moet samenwerken bij het tegengaan van gemanipuleerde berichtgeving uit Rusland; verzoekt de EU-instellingen derhalve steun te verlenen aan de diplomatieke toenadering van Oekraïne tot het Globale Zuiden; roept op tot nauwere samenwerking met regionale organisaties uit het Globale Zuiden, zoals de Afrikaanse Unie en de ASEAN, om beste praktijken voor de bestrijding van buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging uit te wisselen; 118. herinnert eraan dat veel informatiemanipulatiecampagnes en veel door de staat gesteunde propaganda gericht zijn op landen die strategische keuzes maken over hun democratische hervormingsprocessen en de pro-Europese oriëntatie van hun land; onderstreept het belang van proactieve, doeltreffende en transparante communicatie en pleit voor intensievere samenwerking op het gebied van strategische communicatie met partnerorganisaties en -landen om buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging in toetredingslanden en strategisch belangrijke gebieden als de Westelijke Balkan en de landen van het Oostelijk Partnerschap tegen te gaan; is van mening dat de EU meer met de VS moet samenwerken met betrekking tot de buurlanden om veerkrachtige democratische samenlevingen op te bouwen; herinnert eraan dat de stabiliteit van deze landen een kwestie van vrede en veiligheid is; 119. roept daarom op tot strategische en proactieve maatregelen om hybride dreigingen tegen te gaan en te voorkomen dat derde landen zich mengen in de politieke, electorale en andere democratische processen van de toetredingslanden; roept op tot inspanningen om deze landen weerbaarder te maken tegen buitenlandse informatiemanipulatie- en inmengingscampagnes en om kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten aan te moedigen doortastende stappen te ondernemen om manipulatieve desinformatie, kwaadaardige propaganda en andere hybride dreigingen aan te pakken; 120. betreurt het gebrek aan vooruitgang en het aanhoudende trage tempo van het uitbreidingsproces in de Westelijke Balkan, dat heeft geleid tot minder steun voor de EU en frustratie bij de bevolking van de regio; veroordeelt de voortzetting van de Russische pogingen om invloed uit te oefenen op de Westelijke Balkan, wat moet worden gezien als onderdeel van een bredere strategie om autoritarisme in Europa te bevorderen; merkt voorts op dat de pro-Russische boodschap wordt verspreid via Servische en Hongaarse media in de Westelijke Balkan; is bezorgd over recente bevindingen dat Servië het land in de Westelijke Balkan is dat het meest kwetsbaar is voor kwaadaardige buitenlandse invloed, met name van Rusland en China, en dat Servië nog steeds geen sancties tegen Rusland ten uitvoer heeft gelegd en zich niet heeft aangepast aan het buitenlandse beleid van de EU; 121. verzoekt de Commissie in haar aanstaande evaluatie van de AVG duidelijkheid te verschaffen of en op welke wijze de AVG gevolgen heeft voor het delen van gegevens voor het bestrijden van informatiemanipulatie tussen openbare, particuliere en academische actoren in de Unie en in samenwerking met gelijkgestemde partners; 122. is van mening dat de Global Gateway-strategie een belangrijk geopolitiek instrument zal zijn om het engagement en de betrekkingen van de EU met partners uit het Globale Zuiden te intensiveren, de Chinese invloed, via zijn Nieuwe Zijderoute, en die van andere niet-EU-landen zoals Rusland en Iran tegen te gaan, en om vertrouwen op te bouwen met niet-EU-landen en het vertrouwen in kandidaat-lidstaten te versterken teneinde het imago van de EU ten aanzien van Rusland en China te versterken; is van mening dat de strategie moet worden benaderd als een geopolitiek project waarmee, door middel van een sterke verbinding met de verordening kritieke grondstoffen en de chipverordening, strategische investeringen worden gedaan op basis van de Europese behoeften voor de digitale en groene transitie, en vraagt de Commissie duidelijkheid te verschaffen over de prioriteiten van het Global Gateway-initiatief; acht het van het grootste belang om bij de uitvoering van de strategie op te treden als “Team Europa” en te zorgen voor goed democratisch toezicht, volledige betrokkenheid van het Parlement en gecoördineerd optreden met alle EU-instellingen en -lidstaten, alsook met de Europese particuliere sector; verzoekt de Commissie en de EDEO te zorgen voor nauwe samenwerking en coördinatie met andere initiatieven op het gebied van connectiviteit waarbij gelijkgestemde partners betrokken zijn, waaronder de VS, Japan, Zuid-Korea en Taiwan, teneinde ervoor te zorgen dat de grondrechten worden gewaarborgd; 123. steunt ten zeerste het werk van de afdeling strategische communicatie, taskforces en informatieanalyse van de EDEO en van de geografische taskforces van EDEO; is van mening dat er meer aandacht moet worden besteed aan het schetsen van het dreigingslandschap in de context van actoren die banden hebben met de Chinese autoriteiten, alsook in de Oostelijke en Zuidelijke Nabuurschappen van de EU en daarbuiten; verwelkomt tegen deze achtergrond de werkzaamheden van de EDEO ter versterking van de capaciteit van de EU-delegaties en de GVDB-missies en -operaties om, in nauwe samenwerking met internationale partners, te reageren op buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging; is echter van mening dat er meer middelen moeten worden uitgetrokken ter bevordering van hun werkzaamheden, zowel op het hoofdkantoor van de EDEO als in het veld; dringt aan op verdere capaciteitsopbouw, waaronder opleiding op maat voor GVDB-personeel, meer kennisuitwisseling en coördinatie met andere EU-missies, -operaties en -delegaties, betere betrokkenheid bij de lokale media en de samenleving en proactieve en reactieve communicatie in lokale talen; 124. is ingenomen met de bestaande samenwerkingsmechanismen met de VS, zoals de lopende samenwerking tussen de EU en de VS in het kader van de Handels- en Technologieraad (Trade and Technology Council – TTC); neemt met belangstelling kennis van de gezamenlijke verklaring naar aanleiding van de TTC van 5 december 2022, waarin met name werd gesteld dat werkgroep 5 inzake gegevensbeheer en technologieplatforms, en werkgroep 6 inzake het misbruik van technologieën die een risico vormen voor de veiligheid en de mensenrechten, hun werkzaamheden coördineren om de verspreiding van Russische informatiemanipulatie en inmenging te begrijpen en aan te pakken, met name in de context van de Russische agressie tegen Oekraïne, alsook de gevolgen daarvan voor niet-EU-landen, met name in Afrika en Latijns-Amerika; is verheugd over de toezegging van de Commissie om het Parlement regelmatig te informeren over de werkzaamheden van de TTC, en pleit voor aanhoudende inspanningen om de gemeenschappelijke uitdagingen op deze gebieden aan te pakken; verzoekt de Commissie en de EDEO bovendien de werkzaamheden met de VS inzake het delen van beste praktijken en operationele kennis verder te intensiveren, ook waar het de ontwikkeling van gemeenschappelijke definities en benaderingen betreft; 125. beschouwt initiatieven als de TTC en het mechanisme voor snelle respons van de G7 als belangrijke platforms voor samenwerking tussen gelijkgestemde partners bij de ontwikkeling van instrumenten en de uitwisseling van beste praktijken ter bestrijding van buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging; verzoekt de EU het voortouw te nemen bij deze samenwerkingsinitiatieven teneinde ervoor te zorgen dat er mondiale normen worden ontwikkeld in overeenstemming met de Europese waarden; verzoekt de Commissie en de EDEO om het Parlement regelmatig via zijn administratieve diensten te betrekken bij besprekingen met gelijkgestemde partners, en na te gaan op welke gebieden de steun van het Parlement waarde aan het proces kan toevoegen; roept op tot nauwere samenwerking tussen democratische partners, zoals de VS, en bevordering van academische samenwerking ter voorkoming van de situatie dat China de ontwikkeling van AI domineert; 126. dringt aan op versterkt en direct contact tussen gespecialiseerde parlementaire commissies in de trans-Atlantische betrekkingen via de trans-Atlantische wetgeversdialoog; 127. is verheugd over de mondiale gedragscode van de VN; dringt er bij de EDEO op aan nauw betrokken te blijven bij het proces en de andere VN-lidstaten te wijzen op het belang van een gemeenschappelijk bewustzijn van de mondiale uitdagingen en de noodzaak van intensieve samenwerking; is van mening dat de gedragscode niet alleen op platforms gericht moet zijn, maar ook op andere overheids- en niet-overheidsactoren; verzoekt de platforms meer middelen en capaciteit uit te trekken om toezicht te houden op schadelijke inhoud in lokale talen of dialecten; verzoekt de platforms benaderingen op te nemen om de risico’s van AI en andere technologieën te beperken; herhaalt dat de grondrechten in de gedragscode moeten worden gewaarborgd; is van mening dat een wijziging van het internationale recht uiterst moeilijk zal zijn, en stelt derhalve voor dat de EU nauw samenwerkt met gelijkgestemde partners om tot internationale reacties op buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging te komen; 128. is bezorgd over de eerbiediging van de grondrechten in het VN-proces inzake de opstelling van een mondiaal verdrag inzake cybercriminaliteit; verzoekt de Commissie en de EDEO om ervoor te zorgen dat de Europese normen, rechten en waarden tijdens het proces in acht worden genomen, onder meer door het Verdrag van Boedapest te promoten als de mondiale standaard; herinnert aan het gevaar dat processen ter bestrijding van desinformatie worden gebruikt als voorwendsel om de vrijheid van de media in te perken; 129. herinnert eraan dat bij alle inspanningen om buitenlandse inmenging tegen te gaan alles in het werk moet worden gesteld om maatschappelijke organisaties, bestaande uitspraken van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens en het Europese Hof van Justitie, alsook het Handvest van de grondrechten van de EU te eerbiedigen, en niet mogen worden misbruikt om restrictief beleid te rechtvaardigen en te legitimeren, wat een zorg is die zich ook uitstrekt tot de EU-lidstaten; pleit voor strengere toepassing van de criteria voor opschorting of opzegging van overeenkomsten met niet-EU-landen, bijvoorbeeld bij mensenrechtenschendingen, aangezien de huidige toepassing van die criteria de EU blootstelt aan buitenlandse invloed; 130. veroordeelt de pogingen van particuliere militaire bedrijven, zoals de Wagnergroep en andere gewapende groepen, milities en gevolmachtigden, zoals de Kadyrovieten en de Nachtwolven, om democratische processen in verschillende landen in de wereld te beïnvloeden; veroordeelt de recente bedreigings- en intimidatieberichten die door de Wagnergroep naar het Europees Parlement zijn gestuurd; verzoekt de Raad en de lidstaten om Russische particuliere militaire bedrijven op de EU-lijst van terroristische organisaties te plaatsen; verzoekt de EDEO om met gelijkgestemde partners een initiatief in het leven te roepen ter bestrijding van kwaadwillende groepen van niet-overheidsactoren, zoals de Wagnergroep; benadrukt dat de bestaande instrumentaria van de EU reacties moeten bevatten, zoals sancties, op financiering door niet-EU-staten of samenwerking met particuliere militaire bedrijven in kwetsbare regio’s; 131. wijst op het belang van nauwe en voortdurende samenwerking met de landen van het Oostelijk Partnerschap, met name Oekraïne en andere kandidaat-lidstaten, bij het opbouwen van weerbaarheid tegen hybride aanvallen; is van mening dat deze mogelijke samenwerking de vorm zou kunnen aannemen van een “Informatie-Ramstein”, naar het voorbeeld van de defensiecontactgroep Ramstein, waarin mediadeskundigen uit Oekraïne, de EU en daarbuiten samenkomen om de lessen te bespreken die zijn getrokken uit de weerbaarheid van Oekraïne tegen de Russische informatieoorlogsvoering en om gezamenlijke operaties te ontwikkelen; moedigt de EU en haar lidstaten voorts aan om nauwer samen te werken met Taiwan bij het tegengaan van desinformatiecampagnes en inmengingsoperaties; 132. verzoekt de Commissie en de EDEO om meer samen te werken met andere gelijkgestemde partners bij het ontwikkelen van mechanismen voor het aanpakken van inmenging in verkiezingen, bijvoorbeeld met de verkiezingsautoriteiten van Taiwan, Canada, Australië en Brazilië; roept op tot meer samenwerking met de NAVO bij het versterken van de weerbaarheid van de EU- en de NAVO-lidstaten; roept de EU-delegaties en ambassades van de lidstaten in derde landen op voortdurend desinformatietechnieken en -actoren in de respectieve landen waar zij gevestigd zijn te monitoren en in kaart te brengen, waarvoor zij de benodigde middelen moeten krijgen, en om partnerlanden te helpen bij de ontwikkeling en versterking van hun kritieke verkiezingsinfrastructuur, en om ambitieuze normen vast te stellen voor een betere interpretatie van het bestaande internationale recht; acht het noodzakelijk om geactualiseerde opleidingen te organiseren voor EU-ambtenaren en -diplomaten met betrekking tot buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging; 133. herhaalt zijn aanbeveling om, op initiatief van de EDEO en met voldoende financiering, regionale strategische communicatiecentra buiten de EU op te richten; is van oordeel dat deze meertalige centra de stem van de EU in de prioritaire regio’s (d.w.z. de Westelijke Balkan, het Indo-Stille Oceaangebied, het Midden-Oosten en Noord-Afrika, Latijns-Amerika en West- en Oost-Afrika) moeten versterken, de reikwijdte van de regionale media moeten verbeteren en vanuit het buitenland gesponsorde informatiemanipulatie- en desinformatiecampagnes die gericht zijn tegen de waarden en belangen van de EU moeten tegengaan; onderstreept dat de activiteiten van de centra ook ondersteuning moeten bieden aan EU-delegaties en diplomatieke missies van de lidstaten, synergieën moeten bieden met de EU-mediadienstverleners die in deze regio’s aanwezig zijn en voorrang moeten geven aan samenwerking met lokale media en opiniebeïnvloeders; 134. verzoekt de EDEO en de lidstaten nauw te blijven samenwerken met gelijkgestemde partners bij het vaststellen van gemeenschappelijke normen voor en definities van verantwoordelijk staatsgedrag, en bij het ontwikkelen van instrumenten en wetgeving om buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging tegen te gaan; verzoekt de EDEO de multilaterale en multistakeholdersamenwerking met niet-EU-landen, het maatschappelijk middenveld en de industrie voor de bestrijding van buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging te versterken door middel van gelijkgestemde partnerschappen en van internationale diplomatieke dialogen en fora, en tegelijkertijd er bij het ontwikkelen van instrumenten om buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging tegen te gaan voor te zorgen dat de grondrechten worden gewaarborgd; betreurt dat sommige EU-lidstaten de vacante posities van nationale deskundigen binnen het hybride kenniscentrum van de EU nog steeds niet hebben ingevuld; verzoekt de lidstaten nationale vertegenwoordigers en deskundigen in het hybride kenniscentrum te benoemen; 135. onderstreept het belang van parlementaire diplomatie en missies om de ontmaskeringsinspanningen en strategische belangen van de EU te versterken en om doeltreffend te communiceren met niet-EU-landen, met name in Afrika en de regio Midden-Oosten/Noord-Afrika; onderstreept de grote waarde van de initiatieven van het Parlement en zijn diensten ter ondersteuning van de parlementaire democratie in niet-EU-landen door het democratisch functioneren van parlementen, de parlementaire bemiddeling en dialoog te versterken, verkiezingen waar te nemen en debatten met het maatschappelijk middenveld aan te gaan; 136. wijst op het potentieel voor de EU om bij te dragen aan de totstandbrenging van een mondiale gemeenschap voor personen die feiten controleren en mondiale kwaliteitsnormen voor het controleren van feiten, geïnspireerd op het Europese reglement met normen voor onafhankelijke organisaties die feiten controleren; acht het voorts noodzakelijk dat de EU inspanningen op het gebied van het controleren van feiten in kandidaat-lidstaten en uitbreidingslanden ondersteunt; 137. is ingenomen met de steun die via het Europees Fonds voor democratie wordt verleend, maar is van mening dat de EU meer actie moet ondernemen om onafhankelijke journalistiek te ondersteunen in gebieden die worden beïnvloed door kwaadwillende buitenlandse actoren, zoals Rusland en China, en om strategische steun en structurele financiering te verlenen aan lokale ngo’s, maatschappelijke organisaties, personen die feiten controleren en media die buiten de EU zijn gevestigd, ook in landen met een hoog risico, uitbreidingslanden en kandidaat-lidstaten; herhaalt derhalve zijn oproep voor de oprichting van een specifiek Europees fonds voor democratische media ter ondersteuning van de journalistiek in de uitbreidingslanden, de landen van het Europees nabuurschap en de kandidaat-lidstaten; merkt op dat veel journalisten uit Oekraïne naar de EU zijn gekomen, samen met het groeiende aantal oorlogsvluchtelingen, en roept op tot naar maat gesneden steun voor het Oekraïense medialandschap, dat door de Russische invasie ernstige schade heeft geleden; verzoekt de EDEO een parlementaire dimensie op te nemen in zijn outreach- en capaciteitsopbouwinitiatieven in de landen van het Europees nabuurschap, ter ondersteuning van maatschappelijke organisaties en onafhankelijke media; 138. is van oordeel dat de EU een belangrijk knooppunt is geworden voor onafhankelijke nieuwsredacties uit Rusland en Belarus, aangezien deze landen de onafhankelijke media op hun grondgebied hebben uitgeroeid; is van mening dat onafhankelijke media kunnen bijdragen aan het tegengaan van de desinformatie die door het Kremlin wordt verspreid en op lange termijn aan de omvorming van Rusland tot een democratischer land dat in vrede met zijn buren leeft; verzoekt de Commissie derhalve een gestructureerde langetermijnaanpak te ontwikkelen, met inbegrip van de vaststelling van een voldoende gefinancierd beleid dat voorziet in basissteun op lange termijn voor onafhankelijke Russische en Belarussische media en journalistiek in ballingschap; 139. verzoekt de Commissie en de EDEO over te schakelen van een landenneutrale benadering naar een risicogebaseerde benadering, en er niet voor terug te deinzen om de landen die zich schuldig hebben gemaakt aan pogingen tot buitenlandse inmenging, bekend te maken en bij naam te noemen op internationale fora als de VN, teneinde andere landen bewust te maken van de risico’s die dit probleem met zich brengt; o o o 140. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), en met name artikel 168, – gezien het voorstel van de Commissie van 26 april 2023 voor een aanbeveling van de Raad inzake het opvoeren van acties van de EU om antimicrobiële resistentie te bestrijden binnen een “één gezondheid”-aanpak ( COM(2023)0191 ), – gezien zijn resolutie van 13 september 2018 over een Europees “één gezondheid”-actieplan tegen antimicrobiële resistentie (AMR) (1) , – gezien zijn resolutie van 24 november 2021 over een farmaceutische strategie voor Europa (2) , – gezien artikel 132, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat de Commissie in juli 2022 samen met de lidstaten resistentie tegen antimicrobiële stoffen (AMR) aangemerkt heeft als een van de drie voornaamste prioritaire gezondheidsbedreigingen in de EU (3) ; overwegende dat geschat wordt dat jaarlijks meer dan 35.000 mensen binnen de EU/EER en meer dan 1,2 miljoen mensen wereldwijd (4) sterven als direct gevolg van een infectie met een bacterie die resistent is tegen antibiotica; overwegende dat de gezondheidsschade door AMR vergelijkbaar is met de gecombineerde schade door influenza, tuberculose en HIV/AIDS en dat de trends uit de meest recente gegevens (5) een sterke toename van het aantal infecties met en sterfgevallen veroorzaakt door vrijwel alle combinaties van bacteriën en antibiotische resistentie laten zien, in het bijzonder binnen de gezondheidszorg, aangezien rond 70 % van alle infecties door een bacterie die resistent is tegen antibiotica plaatsvonden binnen de gezondheidszorg; B. overwegende dat, indien geen verdere actie wordt ondernomen, tegen 2050 het wereldwijde aantal sterfgevallen door AMR jaarlijks meer dan 10 miljoen kan bedragen, wat meer is dan het verwachte aantal sterfgevallen door kanker en diabetes samen, wat economische schade op kan leveren die als catastrofaal zal zijn als de wereldwijde financiële crisis van 2008-2009; C. overwegende dat AMR ernstige gezondheids- en economische gevolgen voor zorgstelsels heeft, omdat het, doordat het moeilijker is infectieziekten te voorkomen en te behandelen, onder meer de mogelijkheden tot het uitvoeren van operaties, de behandeling van patiënten met immuniteitsstoornissen, orgaantransplantatie en de behandeling van kanker bedreigt en leidt tot hoge kosten voor de gezondheidssystemen van de landen van de EU/EER (6) , die reeds onder druk staan als gevolg van factoren als de COVID-19-pandemie; overwegende dat AMR ook een bedreiging voor de voedselveiligheid en de voedselzekerheid vormt, vanwege de gevolgen die het heeft voor de gezondheid van dieren en voor productiesystemen,. D. overwegende dat, hoewel AMR iedere lidstaat anders treft, actie op EU-niveau om AMR aan te pakken duidelijke toegevoegde waarde biedt, aangezien geen enkele lidstaat alleen in staat is om een afdoende oplossing te bieden voor dit grensoverschrijdende en wereldwijde probleem; E. overwegende dat AMR een “één gezondheid”-kwestie is, wat wil zeggen dat het de menselijke gezondheid, de dierlijke gezondheid en het milieu treft, en dat het een veelzijdige en grensoverschrijdende dreiging voor de gezondheid is die niet aangepakt kan worden door één sector of door individuele landen, omdat het bestrijden van AMR een grote mate van samenwerking tussen sectoren en landen vereist, ook op mondiaal niveau; F. overwegende dat de mededeling van de Commissie van 29 juni 2017 over een “Europees één gezondheid-actieplan tegen antimicrobiële resistentie (AMR)” (“2017 AMR-actieplan”) ( COM(2017)0339 ) (7) meer dan 70 acties op het gebied van menselijke gezondheid, dierlijke gezondheid en het milieu betreft, de voortgang waarvan regulier wordt gevolgd (8) ; overwegende dat meer actie op alle drie de componenten van de “één gezondheid”-driehoek echter noodzakelijk is om de dreiging van AMR met succes aan te pakken; overwegende dat dit vereist dat de Commissie en de lidstaten meer aandacht schenken aan die terreinen en dat zij de menselijke gezondheids-, dierlijke gezondheids-, voedsel-, water- en milieusectoren benaderen en samenwerking tussen hen bevorderen; G. overwegende dat het EU4Health-programma investeringen biedt om AMR te bestrijden, in het bijzonder door middel van directe subsidies aan de autoriteiten van de lidstaten voor het invoeren van maatregelen met betrekking tot AMR, zoals nationale actieplannen (NAP’s) inzake AMR op het gebied van “één gezondheid”, preventie van infecties en de beheersing van zowel infecties opgelopen binnen de gemeenschap als infecties gerelateerd aan de gezondheidszorg, alsmede antimicrobiële beheersingsstrategieën, die de invoering van de aanbeveling van de Raad binnen de lidstaten zouden moeten ondersteunen; H. overwegende dat het Horizon Europa-programma ondersteuning zal bieden aan onderzoeks- en innovatiemaatregelen en een “één gezondheid”-partnerschap inzake AMR (9) , terwijl financiering van de Europese Investeringsbank (10) en bijstand in het kader van het instrument voor technische ondersteuning (11) aanvullende steun kunnen bieden bij de uitvoering van deze aanbeveling van de Raad; I. overwegende dat de NAP’s inzake AMR op het gebied van „één gezondheid” cruciaal zijn voor een gecoördineerd antwoord op AMR over sectoren heen, mits zij voldoende financiering hebben; overwegende dat de lidstaten zich er in de politieke verklaring van de bijeenkomst op hoog niveau van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties over AMR van 2016 (12) toe hebben verbonden op nationaal, regionaal en mondiaal niveau en in overeenstemming met resolutie 68.7 van de Wereldgezondheidsvergadering, te werken aan de ontwikkeling van multisectorale actieplannen, aan de hand van een “één gezondheid”-benadering en het wereldwijde actieplan inzake AMR (13) ; J. overwegende dat de Commissie in haar overzichtsrapport van 18 oktober 2022 (14) oordeelde dat, hoewel alle lidstaten nationale actieplannen hebben en dat het merendeel ten minste tot op zekere hoogte gebaseerd zijn op een “één gezondheid”-aanpak, ze qua inhoud en details sterk van elkaar verschillen en tot de conclusie kwam dat veel lidstaten meer in moeten zetten op een “één gezondheid”-aanpak, in het bijzonder voor wat betreft maatregelen inzake het milieu, die vaak ontbreken of niet goed ontwikkeld zijn; overwegende dat de meeste NAP’s een intersectoraal coördinatiemechanisme, dat een kerncomponent binnen de “één gezondheid”-aanpak is, benoemen, maar dat dit mechanisme vaak geen duidelijk(e) structuur, mandaat en compositie heeft; overwegende dat de “één gezondheid”-aspecten van bepaalde NAP’s de opleiding en training omvatten van het personeel dat verantwoordelijk is voor het beheer van water binnen het milieu, in het bijzonder van de zuivering uit afvalwater van residuen voortkomend uit de productie en het gebruik van medicijnen, de vermindering van ongezuiverd afval van ziekenhuizen en het inzamelen van ongebruikte medicijnen van huishoudens en antimicrobiële stoffen van boerenbedrijven; overwegende dat kerncomponenten als uitvoering, monitoring en evaluatie bovendien over het algemeen niet goed uitgewerkt zijn binnen de NAP’s zelf en ook niet worden benoemd in de bijbehorende documenten, en dat informatie over de begroting veelal ontbreekt in de NAP’s; K. overwegende dat zorgen zijn gerezen over de duurzame invoering van de NAP’s van de lidstaten en de regelingen die binnen de lidstaten zijn opgetuigd om ervoor te zorgen dat de strategische doeleinden effectief behaald worden; overwegende dat de lidstaten er derhalve voor dienen te zorgen dat zij een NAP hebben dat is gebaseerd op de “één gezondheid”-aanpak, geschraagd door een toepasselijke structuur, waarbij specifieke monitoring en middelen zijn toegewezen aan iedere activiteit; L. overwegende dat robuuste surveillance en monitoring van AMR en antimicrobiële consumptie (AMC) op alle lagen van de menselijke gezondheid, maar ook in de diergeneeskunde-, planten- en milieusectoren en de maatregelen op het gebied van water, afvalverwerking en afvalwaterzuivering, cruciaal zijn om de verspreiding van AMR te evalueren, het verstandige gebruik van antimicrobiële stoffen te ondersteunen en richting te geven aan reacties op het gebied van infectiepreventie en -bestrijding; M. overwegende dat solide en vergelijkbare gegevens betreffende het gebruik, de toediening, de verwijdering en de bronnen van antimicrobiële stoffen een cruciale component vormen voor het inrichten van infectiepreventie en -bestrijding, voor het vaststellen van trends en voor het aanpakken van AMR, en dat ze bovendien bijdragen aan de ontwikkeling van nieuwe en innovatieve antimicrobiële behandelingen; overwegende dat de lidstaten na dienen te denken over de oprichting van een one-stop-shopplatform voor deze gegevens en de mogelijke rol van de Europese Autoriteit voor paraatheid en respons inzake noodsituaties op gezondheidsgebied (HERA) of het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) hierbij dienen te overwegen; N. overwegende dat de lidstaten relevante en vergelijkbare gegevens moeten verzamelen over het verkoopvolume van antimicrobiële diergeneesmiddelen en over het gebruik van antimicrobiële geneesmiddelen per diersoort; overwegende dat de toepassing en invoering van Verordening (EU) 2022/2371 (15) het mogelijk maakt om het verzamelen van vergelijkbare en compatibele gegevens en informatie over AMR en AMC te verbeteren; overwegende dat verdere actie door de lidstaten noodzakelijk is om bestaande hiaten in de surveillance en monitoring op te vullen en zeker te stellen dat de gegevens inzake zowel AMR als AMC op alle niveaus compleet is, waaronder door aan te raden dat gegevens gemeld worden, het potentieel van het vergroten van de harmonisering van richtlijnen inzake de frequentie van het bijwerken van gegevens, gegevensanalysemethoden en het detailniveau waarop gegevens gemeld moeten worden te onderzoeken en geïntegreerde systemen voor de surveillance van AMR en AMC te ontwikkelen die zien op menselijke gezondheid, dierlijke gezondheid, de gezondheid van planten, voedsel, afvalwater en het milieu; O. overwegende dat het relatieve belang van alle potentiële voorraden en transmissieroutes van AMR nog niet bekend is en met inachtneming van het gegeven dat volledige surveillance van de verspreiding van AMR niet mogelijk is, is er nog altijd meer primair onderzoek nodig om de surveillance en monitoring van AMR te verfijnen en, in het bijzonder, om op feiten gebaseerde besluitvorming in dit kader te faciliteren; P. overwegende dat surveillance en monitoring geen statische wetenschap is en dat onderzoek op dit gebied derhalve hoge prioriteit moet worden gegeven, om zeker te stellen dat relevante methodologieën worden gebruikt; Q. overwegende dat er meer bewijs nodig is over het ontstaan en de verspreiding van AMR als gevolg van de blootstelling van ziekteverwekkers aan gewasbeschermingsmiddelen en biociden; overwegende dat er bij de veiligheidsbeoordeling en besluitvorming voor gewasbeschermingsmiddelen en biociden rekening zou moeten worden gehouden met de mogelijkheid dat zich op die manier resistentie ontwikkelt; overwegende dat de lidstaten met hulp van de Commissie na dienen te denken over wijzen om waardevolle en vergelijkbare gegevens over het mogelijke causale verband tussen gewasbeschermingsmiddelen, biociden en AMR te verzamelen, alsmede over de rol die de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) en het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA) kunnen spelen bij het evalueren van die gegevens en het identificeren van EU-brede trends; R. overwegende dat de milieuaspecten van AMR minder aandacht hebben gekregen dan AMR binnen de menselijke en dierlijke gezondheid; overwegende dat het rapport “Bracing for Superbugs: Strengthening environmental action in the One Health response to AMR” van het VN-Milieuprogramma uit 2023 bewijs levert dat het milieu een sleutelrol speelt bij de ontwikkeling, transmissie en verspreiding van AMR en een cruciaal onderdeel vormt van oplossingen om AMR aan te pakken (16) ; overwegende dat de milieuaspecten van AMR onder meer vervuiling door afvalwater uit ziekenhuizen en gemeenschappen en uit de farmaceutische productie, afvoer uit de plantaardige en dierlijke landbouw en andere vormen van afval en afvoer omvatten; overwegende dat milieumonitoring van AMR in zoet water, afvalwater, zeewater en landbouwgrond van essentieel belang is om een beter inzicht te krijgen in de rol die residuen van antimicrobiële stoffen in het milieu spelen bij het ontstaan en de verspreiding van AMR, de niveaus van milieuverontreiniging en de risico’s voor de menselijke gezondheid; overwegende dat monitoring eveneens essentieel is om klinische gegevens aan te vullen door op populatie gebaseerde gegevens uit de milieusurveillance van afvalwater aan te bieden, waarbij gebruik wordt gemaakt van materialen die afkomstig zijn van een grote populatie; S. overwegende dat residuen van geneesmiddelen, in het bijzonder afkomstig van de farmaceutische industrie en van ziekenhuizen, en van afvalwaterzuiveringsinstallaties (17) , regelmatig worden aangetroffen in zoetwater (oppervlakte- en grondwater) en in de grond en dat meerdere publicaties hebben aangetoond dat meerdere farmaceutica (waaronder antibiotica), microplastic, metalen en andere chemicaliën kunnen bijdragen aan AMR; T. overwegende dat de acties voortkomende uit de NAP’s op het gebied van AMR het vaststellen van en de monitoring van standaarden voor afvalwater, samenwerking met productie-, water- en afvalwatertechnici ter bevordering van de meest geschikte mitigatietechnologieën om AMR-vervuiling te verminderen, het verhogen van het aantal inspecties, het verbeteren van systeemonderhoud, het nemen van meer verantwoordelijkheid voor afvalwaterbeheer en het bevorderen van de circulaire economie dienen te omvatten; overwegende dat het eveneens noodzakelijk is om robuuste surveillance van AMR in afvalwater te ontwikkelen om zo geïntegreerde informatie over AMR binnen de aangesloten gemeenschappen aan te kunnen leveren en om te voldoen aan een kernbehoefte aan milieumonitoring, waarbij dit ook kan dienen als bron voor het onderzoek dat verricht moet worden om de juiste grenswaarden voor lozing vast te stellen; U. overwegende dat de voorstellen van de Commissie van het najaar van 2022 (18) gericht zijn op het versterken van de milieumonitoring van AMR in zoet water, afvalwater en landbouwgrond, maar dat ook wordt erkend dat er een geïntegreerde “één gezondheid”-aanpak van AMR moet komen voor surveillancesystemen, met inbegrip van het milieu (19) ; overwegende dat de geïntegreerde surveillance van bevindingen inzake resistente micro-organismen in mensen, dieren, planten, voedsel, afvalwater en het milieu noodzakelijk is om uitbraken van infectieziekten te voorkomen, snel op te sporen en te beheersen en om AMR over sectoren aan te pakken, waaronder door samen te werken met relevante academische disciplines, en overwegende dat nauwere samenwerking tussen die sectoren ook kan leiden tot financiële besparingen; overwegende dat een dergelijke samenwerking onder andere inhoudt dat er gegevens en informatie tussen sectoren worden gedeeld om tot een doeltreffender en beter gecoördineerde respons bij de bestrijding van AMR te komen; overwegende dat de gegevens die uit die surveillancesystemen voortkomen het begrip van de complexe epidemiologie van AMR kan vergroten en informatie kan leveren om risico-evaluaties uit te voeren die als leidraad kunnen dienen voor beleidsaanbevelingen en van nut kunnen zijn bij de ontwikkeling van initiatieven om AMR-risico’s aan te pakken voordat ze grootschalige noodsituaties worden; V. overwegende dat robuuste infectiepreventie en -beheersing, in het bijzonder in acute verzorgingsinstellingen zoals ziekenhuizen en in instellingen voor langdurige zorg, kunnen bijdragen aan het bestrijden van AMR, niet in de laatste plaats omdat de COVID-19-pandemie het bewustzijn heeft verhoogd over hoe infectiepreventie en -bestrijding, waaronder maatregelen inzake water, sanitaire voorzieningen en hygiëne (WASH), de transmissie van microben, waaronder resistente, kan verminderen; overwegende dat er, aangezien meer dan 70 % van de AMR-druk bestaat uit infecties binnen de gezondheidszorg, desondanks behoefte is aan meer voorzieningen en investeringen om hoge standaarden voor infectiepreventie en -controle en veilige WASH te ontwikkelen, zulks op basis van stevige toewijding aan de mondiale beschermings- en beheersingsstrategie, meer beheermogelijkheden voor gezondheidswerkers, hoge standaarden voor patiëntveiligheid en directe investeringen van de lidstaten op dit gebied; W. overwegende dat de inspanningen verricht in het gevecht tegen AMR ook worden ondermijnd door de steeds vaker voorkomende tekorten aan antibiotica over de hele wereld en het gegeven dat artsen vanwege het gebrek aan de meest passende en doeltreffende middelen alternatieve antimicrobiële middelen moeten voorschrijven, wat leidt tot infecties met resistente microben en bijdraagt aan de AMR-druk; overwegende dat er derhalve een urgente behoefte is aan het voorkomen en beheersen van groter wordende medicijntekorten; X. overwegende dat het algemeen erkend is dat het onjuiste gebruik van antimicrobiële middelen, alsmede inadequaat beheer van infectie en preventie, zowel in mensen als in dieren, de voornaamste aanjagers van toenemend AMR zijn; overwegende dat er desondanks consequente meldingen zijn van tekortkomingen bij het veiligstellen van een hoog niveau van antimicrobieel beheer in de lidstaten; overwegende dat verstandig gebruik van antimicrobiële stoffen en strenge normen voor infectiepreventie en -bestrijding op het niveau van de eerstelijnszorg, in ziekenhuizen en in instellingen voor langdurige zorg essentiële aspecten zijn om het ontstaan en het ontwikkelen van AMR te beperken; overwegende dat het voorstel van de Raad een aanvulling vormt op de herziening van de geneesmiddelenwetgeving van de Unie waarin wordt voorgesteld om in de herziene richtlijn tot vaststelling van een wetboek van de Unie betreffende geneesmiddelen voor menselijk gebruik (20) , specifieke regelgevingsmaatregelen in te voeren om het verstandig gebruik van antimicrobiële stoffen te bevorderen; Y. overwegende dat uit schattingen blijkt dat binnen de EU 8 % van alle antibiotica voor menselijk gebruik zonder voorschrift worden gebruikt (21) ; overwegende dat de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO) aan de EU grenzende landen binnen haar Europese Regio heeft onderzocht en heeft ingeschat dat tot één van drie personen in die landen zonder medisch voorschrift antibiotica gebruiken (22) en dat de voornaamste methoden om antibiotica te verkrijgen bestaan uit het kopen ervan, in binnen- of buitenland (ongeacht de toepasselijke wetgeving), het gebruik van restanten en levering door vrienden en familie (23) ; Z. overwegende dat de gezamenlijke actie tegen antimicrobiële resistentie en zorginfecties van de EU (EU-JAMRAI) een gebrek aan doeltreffende gereedschappen om de invoering van AMR-beheer binnen de gezondheidzorg op zowel nationaal als Europees niveau heeft vastgesteld (24) ; overwegende dat er een behoefte is aan het ontwikkelen van de kernelementen van de Europese beheerprogramma’s op het gebied van antibiotica, zodat ze vertaald kunnen worden naar praktisch en realiseerbaar beleid op het niveau van de lidstaten en de EU; AA. overwegende dat AMR leidt tot verhoogde morbiditeit en sterfte bij dieren en een bedreiging vormt voor de gezondheid en het welzijn van dieren, en daarmee voor de productiviteit, waardoor het een grote socio-economische impact heeft op de landbouwsector; overwegende dat de veiligheid van de voedselketen wordt beïnvloed door de gezondheid en het welzijn van dieren, met name van dieren die voor de voedselproductie worden gehouden; overwegende dat, door de gezondheid en het welzijn van dieren op een hoog niveau te houden, zij weerbaarder en minder bevattelijk voor ziekten worden, waardoor het gebruik van antimicrobiële stoffen afneemt; overwegende dat, wanneer er risico’s bestaan voor de gezondheid van mensen of dieren, veehouders en dierenartsen desondanks, als laatste toevlucht, de mogelijkheid moeten hebben om op passende wijze gebruik te maken van antibiotica die niet op de reservelijst voor menselijk gebruik staan; AB. overwegende dat de Europese landbouw- en veeteeltsectoren reeds aanzienlijke maatregelen hebben getroffen en de AMR-risico’s aanmerkelijk hebben verkleind, in het bijzonder door het therapeutische gebruik van antibiotica te prioriteren boven het profylactisch gebruik ervan (25) ; AC. overwegende dat het gebruik van antimicrobiële stoffen in geneesmiddelen voor dieren het ontstaan en de verspreiding van resistente micro-organismen versnelt en het doeltreffende gebruik van het reeds beperkte aantal bestaande antimicrobiële stoffen voor de behandeling van infecties bij mensen in gevaar brengt; overwegende dat in studies uit 2017 wordt geschat dat, in absolute cijfers, 73 % van alle antimicrobiële stoffen die wereldwijd worden verkocht, wordt gebruikt bij dieren die worden gefokt voor de productie van levensmiddelen; overwegende dat uit die studies blijkt dat farmaceutische vormen die geschikt zijn voor behandeling van groepen (mondeling in te brengen oplossingen, voormengsels en mondeling in te brengen poeders) rond 88 % van het totale aantal verkopen uitmaakten en dat die vormen bedoeld voor behandeling van individuele dieren (injecteerbare medicatie en andere preparaten) grofweg 12 % van de totale verkopen uitmaakten; overwegende dat, volgens het EFSA, in de afgelopen jaren in meerdere lidstaten voortgang is geboekt in het verminderen van AMR bij voedselproducerende dieren; AD. overwegende dat het gebruik van zuiveringsslib en mest als meststoffen op landbouwgrond kan leiden tot de ontwikkeling van AMR door de verspreiding in het milieu van bacteriën die resistent zijn tegen antimicrobiële stoffen en van genen die voor deze resistentie coderen, waardoor de voedselketen verder wordt verontreinigd; overwegende dat het noodzakelijk is om verstandige mestbeheerpraktijken in te voeren, hoewel er meer gegevens nodig zijn om op feiten gebaseerde acties te kunnen ondernemen; AE. overwegende dat het stellen van concrete, meetbare doelen bij het invoeren van maatregelen, als vastgesteld in overleg met de relevante stakeholders, een effectieve manier is om de doelen voor AMR-preventie en -reductie binnen een bepaalde tijdspanne te behalen en om de voortgang te volgen; overwegende dat besprekingen over AMR-doelen internationaal plaats hebben gevonden, bijvoorbeeld in de context van de Trans-Atlantische taskforce antimicrobiële resistentie, de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen van de VN en de G7 en dat, meer recentelijk, in november 2022, de derde mondiale ministeriële conferentie op hoog niveau inzake antimicrobiële resistentie de waarde van het stellen van doelen voor het aansporen tot stevige nationale en mondiale politieke actie en consolidatie van inspanningen en verbintenissen erkende; AF. overwegende dat, hoewel in de “van boer tot bord”-strategie en in het actieplan om alle verontreiniging tot nul terug te dringen een doelstelling is opgenomen om de totale verkoop in de EU van antimicrobiële stoffen voor landbouwhuisdieren en voor dieren in aquacultuur tegen 2030 met 50 % te verminderen, en het verminderde gebruik van antimicrobiële stoffen bij landbouwhuisdieren zou moeten worden gemonitord door middel van steunmaatregelen in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, er momenteel op EU-niveau geen doelstelling in de gezondheidszorg voor mensen, die verband houdt met AMR, bestaat; overwegende dat de Commissie, samen met het ECDC, zowel op Unie- als op lidstaatniveau concrete doelen heeft opgesteld die het overbodige gebruik van antimicrobiële stoffen tegen zouden gaan, waarbij de aanbevolen doelen op lidstaatniveau afdoende rekening houden met de individuele nationale situatie en de verschillen in de hoogte van gebruik van antimicrobiële stoffen en de verspreiding van de voornaamste resistente pathogenen, terwijl zij de mate van de inspanningen die door elke lidstaat moet worden geleverd om te voldoen aan de gemeenschappelijke EU-doelstellingen zonder afbreuk te doen aan de gezondheid en veiligheid van patiënten weerspiegelen, maar waarbij zij waar nodig ook gerichte ondersteuning en het monitoren van voortgang in de toekomst mogelijk maken; AG. overwegende dat het stellen van aanbevolen doelen inzake AMC en AMR op EU-niveau een bruikbare methode is om voortgang te boeken en te monitoren op het gebied van zowel de onderliggende factoren die van invloed zijn op AMR, in het bijzonder antimicrobiële consumptie, en de verspreiding van AMR, in het bijzonder met betrekking tot die pathogenen die de grootste druk uitoefenen op en de grootste dreiging vormen voor de volksgezondheid binnen de EU, en dat, hoewel de aanbevolen doelen gebaseerd zijn op de bestaande gegevens als gemeld onder EU-surveillance in 2019, dat als referentiejaar is genomen omdat de situatie in 2020 en 2021 als uitzonderlijk wordt beschouwd en die jaren, vanwege de COVID-19-pandemie en de uitzonderlijke restrictieve maatregelen die van kracht waren, niet als referentiejaren kunnen worden gebruikt, de aanbevolen doelen bij dienen te dragen aan het realiseren van de gemeenschappelijke doelstellingen en aangevuld kunnen worden met nationale doelen voor andere AMR-gerelateerde aspecten, zoals infectiepreventie en -bestrijding, antimicrobieel beheer, voorschriftpraktijken, training en gepaste verpakkingsgrootten; AH. overwegende dat de speciale eurobarometer inzake AMR uit 2022 laat zien dat er binnen de EU nog altijd te weinig kennis bestaat over antibiotica, waarbij slechts de helft van de ondervraagden wist dat antibiotica niet effectief zijn tegen virussen, dat er tussen de lidstaten nog altijd grote verschillen bestaan voor wat betreft de kennis van de EU-burgers en dat bijna één in tien EU-burgers bovendien antibiotica inneemt zonder dit voorgeschreven te hebben gekregen, welke resultaten de noodzaak aantonen om de handhaving van bestaande en aankomende wetgeving betreffende medicijnen in de lidstaten aan te scherpen en om de communicatie en voorlichtingsactiviteiten rondom AMR en het verstandige gebruik van antibiotica op alle niveaus te verbeteren, om zo de kennis te vergroten en gedragsverandering te stimuleren bij burgers en gezondheidswerkers; AI. overwegende dat onderwijs, bijscholing, bewustmaking en opleiding van professionals die in de menselijke gezondheidszorg, de diergeneeskundige en de landbouwkundige sector werkzaam zijn op het gebied van AMR, infectiepreventie en -bestrijding en de “één gezondheid”-aanpak een belangrijke rol spelen in de strijd tegen AMR, met name omdat zij pleitbezorgers zijn van een verstandig gebruik van antimicrobiële stoffen en voorlichters zijn van patiënten en landbouwers; overwegende dat op feiten gebaseerde programma’s en curricula voor permanente educatie waar relevant verplichte sectoroverschrijdende opleidingen en vaardigheidscursussen over AMR, infectiepreventie en -bestrijding, milieurisico’s, biobeveiliging en het beheer van antimicrobiële stoffen zouden moeten bevatten; AJ. overwegende dat publieke bewustwording en gedragsverandering een belangrijke component vormt bij het aanpakken van AMR; overwegende dat het toepassen van een inclusieve en “bottom-up”-aanpak om gedragsverandering aan te moedigen en het potentiële voordeel van het faciliteren van het delen van kennis en beste praktijken, noodzakelijk zijn; AK. overwegende dat er, volgens de WGO, sinds juli 2017 11 nieuwe antibiotica goed zijn gekeurd (door de Commissie, de Amerikaanse Food and Drug Administration, of door beiden) en dat, met enkele uitzonderingen, de onlangs goedgekeurde antibiotica maar beperkte klinische voordelen bieden boven bestaande behandelingen, omdat meer dan 80 % ervan uit bestaande klassen komt waarbinnen resistentiemechanismen veel voorkomen, zodat het snelle ontstaan van resistentie verwacht wordt; AL. overwegende dat er momenteel 43 antibiotica en combinaties met een nieuwe therapeutische entiteit worden ontwikkeld, waarvan slechts enkele voldoen aan ten minste één van de innovatiecriteria van de WGO (afwezigheid van bekende kruisresistentie, nieuwe bindingsplaat, actiemodus en/of klasse), wat betekent dat antibiotica, zowel die in de klinische pijplijn als de recentelijk goedgekeurde, over het geheel genomen onvoldoende in staat zijn om de uitdaging van de toenemende opkomst en verspreiding van AMR tegen te gaan; AM. overwegende dat bacteriofagen een aanzienlijk potentieel bezitten om een betaalbaar en effectief middel voor de bestrijding van bacteriën te worden, als alternatief voor of aanvulling op een behandeling met antibiotica, en dat prioriteit moet worden gegeven aan het opzetten van een toepasselijk regelgevend kader voor het registreren van bacteriofagen, zowel als diervoederadditieven en als diergeneeskundige producten, dat in lijn is met de “Richtlijnen inzake de kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid van diergeneeskundige geneesmiddelen die speciaal ontworpen zijn voor faagtherapie” van het Europees Geneesmiddelenbureau; AN. overwegende dat het falen om doeltreffende nieuwe antibiotica of nieuwe antimicrobiële middelen te ontwikkelen en vrij te geven het effect van AMR versterkt; overwegende dat er derhalve een dringende noodzaak is om nieuwe prikkels te ontwikkelen en in te voeren en om naar alternatieve behandelingsvormen, zoals het gebruik van bacteriofagen, te kijken, waarbij de toegankelijkheid en betaalbaarheid van publiek gesteunde producten gegarandeerd wordt; AO. overwegende dat de Commissie ernaar streeft om geavanceerd onderzoek naar nieuwe en oude antimicrobiële middelen, alternatieve behandelingen, waaronder het gebruik van bacteriofagen, diagnostiek en vaccins tegen resistente pathogenen te stimuleren en om medische tegenmaatregelen en aanverwante technologieën te ontwikkelen en marktuitdagingen aan te pakken; AP. overwegende dat, wereldwijd, bijna 50 % van alle behandelingen met antibiotica bij mensen worden opgestart zonder dat een juiste diagnose is gesteld en met gebruik van een verkeerd medicijn, wat het potentieel van diagnostiek bij het voorkomen van ongepast en buitensporig gebruik van antibiotica onderstreept (26) ; AQ. overwegende dat er sinds het AMR-actieplan van 2017 verschillende voorstellen voor nieuwe economische modellen zijn voorgesteld voor het op de markt brengen van nieuwe antimicrobiële stoffen, onder meer in de conclusies van de JAMRAI, die op 31 maart 2021 een “strategie voor de uitvoering van meerlandenstimulansen in Europa ter bevordering van de innovatie op het gebied van en de toegang tot antimicrobiële stoffen” heeft gepresenteerd; AR. overwegende dat de Commissie opdracht heeft gegeven tot een onderzoek met de naam “tegenmaatregelen voor AMR op de markt brengen”, waarbinnen vier soorten pull-mechanismen van verschillende financiële grootten om innovatie te belonen en toegang tot antimicrobiële middelen worden gesimuleerd, te weten inkomensgaranties, beloningen voor het op de markt brengen in combinatie met inkomensgaranties, forfaitaire beloningen voor het op de markt brengen of mijlpaalbetalingen, zulks in combinatie met opties voor hun implementatie op EU-niveau; overwegende dat het onderzoek ook rekening hield met de brede instemming dat pull-mechanismen aangevuld moeten worden met push-mechanismen; AS. overwegende dat meer investeringen in het onderzoek naar en de ontwikkeling van innovatieve diagnostische middelen de inspanningen ter verbetering van preventie en behandeling zouden complementeren; overwegende dat snellere en accuratere diagnose-instrumenten het verstandiger gebruik van antimicrobiële middelen binnen de gehele gezondheidszorg zouden faciliteren; AT. overwegende dat het EU4Health-werkprogramma 2023 investeringen biedt voor het bestrijden van AMR, in het bijzonder middels de specifieke actie “Ondersteun innovatie en toegang tot antimicrobiële middelen”, dat het instellen van een netwerk ter ondersteuning van de Commissie en de lidstaten bij het voorbereiden en invoeren van de inkoop van medische tegenmaatregelen en reservecapaciteiten voor de productie van of toegang tot gerichte medische tegenmaatregelen voor AMR mogelijk maakt; AU. overwegende dat, terwijl acties op het gebied van onderzoek en innovatie die ondersteund worden door de Horizon 2020- en Horizon Europe-programma’s de sleutel vormen voor de ontwikkeling, evaluatie en invoering van maatregelen tegen AMR, blijvende ondersteuning en samenwerking cruciaal blijven voor het versterken van de effecten van onderzoek en innovatie bij het opsporen, voorkomen en behandelen van infecties veroorzaakt door resistente pathogenen en derhalve versterkt dienen te worden; AV. overwegende dat AMR een urgente kwestie is waarvoor geen oplossing op de korte termijn bestaat; overwegende dat het ook na de huidige begrotingscycli een financieringsprioriteit op EU- en lidstaatniveau moet blijven en blijvende ondersteuning op EU-niveau dient te ontvangen; AW. overwegende dat vaccins kosteneffectieve en krachtige instrumenten zijn om overdraagbare ziekten bij mens en dier te voorkomen en daardoor de verspreiding van infecties met ziekteverwekkers die resistent zijn tegen antimicrobiële stoffen kunnen terugdringen en het gebruik daarvan kunnen verminderen; overwegende dat het derhalve noodzakelijk is om het gebruik van vaccins te bevorderen met maatregelen om het bewustzijn over vaccins onder burgers en gezondheidswerkers te vergroten en om binnen alle leeftijdsgroepen, maar in het bijzonder onder groepen die risico lopen, de aarzeling om gevaccineerd te worden aan te pakken, alsmede om de ontwikkeling en beschikbaarheid van en toegang tot vaccins te bevorderen; AX. overwegende dat, om de volledige en doeltreffende uitvoering van het “één gezondheid”-AMR-beleid en de “één gezondheid”-AMR-maatregelen te waarborgen, sectoroverschrijdende samenwerking tussen de lidstaten en betrokkenheid van belanghebbenden van cruciaal belang zijn en dat deze samenwerking uitgebreid dient te worden, met name via het “één gezondheid”-netwerk inzake AMR van de EU; AY. overwegende dat de stevige samenwerking tussen de EU-agentschappen ((EFSA, ECDC en het EMA verder dient te worden aangescherpt en dient te worden uitgebreid naar het Europees Milieuagentschap (EEA) en het ECHA, om zo een consistent, op feiten gebaseerd antwoord op AMR te hebben dat in lijn is met het “één gezondheid”-principe; AZ. overwegende dat de bestrijding van AMR in de context van de “één gezondheid”-aanpak prioriteit heeft binnen de mondiale gezondheidsstrategie van de EU 5 , waaronder door middel van de opname van concrete bepalingen op het gebied van AMR in de context van de onderhandelingen, via de WGO, over een mogelijke internationale overeenkomst inzake pandemische preventie, paraatheid en respons, dienen er, bij groeiende mondiale aandacht voor AMR, wat leidt tot internationale samenwerking, een gecoördineerd antwoord van de mondiale gemeenschap en adequate ondersteuning, gericht op prioriteiten op het gebied van financiering, onderzoek en beleidsinspanningen die op mondiaal en regionaal niveau zijn vastgesteld te worden opgezet, en daartoe dient meer samenwerking plaats te vinden, in het bijzonder binnen de context van de Verenigde Naties, de G7, de G20 en met de Vier Partijen (de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO), het Milieuprogramma van de Verenigde Naties (UNEP) 48 , de Wereldorganisatie voor diergezondheid (WOAH) en de WGO), maar ook bilateraal tussen lidstaten en niet-EU-landen; BA. overwegende dat de uitvoering van het AMR-actieplan van 2017 en van de aanbeveling van de Raad regelmatig moet worden gemonitord om de vooruitgang bij de verwezenlijking van de doelstellingen ervan te meten en om lacunes in de inspanningen bij de bestrijding van AMR in kaart te brengen; Algemeen 1. Blijft zeer bezorgd over de wereldwijde bedreiging van de gezondheid die wordt gevormd door antimicrobiële resistentie (AMR) en betreurt het terugkerende en voortdurend groeiende verlies aan mensenlevens, zowel binnen de EU als elders, dat wordt veroorzaakt door AMR; is er volledig van overtuigd dat er binnen de EU een veelzijdige strategie tegen AMR nodig is, die gebaseerd is op de “één gezondheid”-aanpak; 2. Verwelkomt het voorstel van de Commissie voor een aanbeveling van de Raad om de EU-maatregelen ter bestrijding van antimicrobiële resistentie op basis van de één gezondheid-aanpak te versterken en verzoekt de Raad om een aanbeveling aan te nemen waarin rekening wordt gehouden met deze resolutie, om zo tot meer actie te komen op die gebieden die aansluiten bij de wetgeving binnen het voorgestelde pakket inzake farmaceutica; 3. Is zich er echter van bewust dat bevoegdheden om bindende Unie-wetten aan te nemen om “grote plagen voor de gezondheid ... te bestrijden”, “ernstige grensoverschrijdende bedreigingen voor de gezondheid te bestrijden” en “hoge normen voor de kwaliteit en veiligheid van medicinale producten en medische hulpmiddelen in te stellen” ingevolgde artikel 168 VWEU onderworpen blijven aan het normale wetgevingsproces; is derhalve van mening dat, indien de maatregelen die worden genomen op basis van een aanbeveling onvoldoende blijken, verdere wetgevende maatregelen op EU-niveau noodzakelijk zijn; 4. Benadrukt dat het met succes bestrijden van AMR een drieledige aanpak behoeft, waarbij verstandig gebruik van antibiotica bij mens en dier, het invoeren van robuuste infectiepreventie- en -bestrijdingsmaatregelen, in het bijzonder binnen de gezondheidszorg, en het bevorderen van onderzoek naar en de ontwikkeling van nieuwe antimicrobiële middelen en alternatieven voor antimicrobiële middelen, worden gecombineerd; benadrukt dat acties op deze gebieden uitsluitend complementair zijn en geen reden mogen vormen om de ambities op enig ander gebied te verlagen; Nationale actieplannen tegen AMR 5. Verzoekt de lidstaten om tegen 1 maart 2024 een nationaal actieplan (NAP) tegen AMR, dat gebaseerd is op de “één gezondheid-”aanpak en dat in lijn is met de doelstellingen van het Wereldwijde Actieplan van de Wereldgezondheidsorganisatie en de Verklaring van de vergadering op hoog niveau van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties inzake AMR uit 2016, op te stellen, te publiceren en uit te voeren, en om dergelijke nationale actieplannen regulier bij te werken. In het bijzonder zouden de lidstaten: Surveillance en monitoring van AMR en het gebruik van antimicrobiële stoffen (AMC) 6. Verzoekt de lidstaten om tegen 2030 op alle niveaus (zoals in de eerstelijnszorg, in ziekenhuizen en in instellingen voor langdurige zorg) de bestaande lacunes in de surveillance en monitoring van zowel AMR als AMC gedicht te hebben en zich verzekerd te hebben van de volledigheid van de gegevens, waar toepasselijk inclusief realtimegegevens, om zo het verstandige gebruik van antimicrobiële middelen bij mensen te ondersteunen, en wel door: 7. Verzoekt de Commissie om op EU-niveau een gegevensbank aan te leggen van gegevens over AMR en AMC in de context van de menselijke gezondheid, de dierlijke gezondheid en het milieu; 8. Verzoekt de Commissie om dierziekten die worden veroorzaakt door bacteriën die resistent zijn tegen antimicrobiële middelen op basis van de adviezen van het EFSA te beoordelen en zo vast te stellen of een of meer van die ziekten opgenomen dienen te worden in Verordening (EU) 2016/429 (27) , zulks met het oog op het categoriseren daarvan ten behoeve van regelgevende surveillance-, bestrijdings- of andere beheermaatregelen; Infectiepreventie en -bestrijding, en water, sanitaire voorzieningen en hygiëne 9. Verzoekt de lidstaten ervoor te zorgen dat infectiepreventie- en bestrijdingsmaatregelen in de menselijke gezondheidszorg worden uitgevoerd en voortdurend worden gemonitord om bij te dragen tot het beperken van de verspreiding van ziekteverwekkers die resistent zijn tegen antimicrobiële stoffen, met name door: 10. Verzoekt de Commissie en de lidstaten om maatregelen te nemen om de gezondheid en het welzijn van voedselproducerende dieren te verbeteren om zo het vóórkomen en de verspreiding van infectieziekten binnen de landbouw, en daarmee de noodzaak tot het gebruik van antimicrobiële middelen, te verminderen, in het bijzonder door: 11. Verzoekt de Commissie om een voorstel voor het herzien van de EU-wetgeving inzake het welzijn van landbouwhuisdieren in te dienen dat gebaseerd is op de aanbevelingen van het EFSA, omdat, zoals is erkend in de “van boer tot bord”-strategie, beter welzijn helpt de immuunsystemen van dieren sterker te maken; 12. Verzoekt de lidstaten goede, empirisch onderbouwde mestbeheerpraktijken en goede praktijken voor het beheer van zuiveringsslib in te voeren, waarbij de toepassing van deze praktijken in de landbouw wordt aangepakt om de blootstelling van het milieu aan stoffen met antimicrobiële eigenschappen en aan AMR-determinanten te verminderen; 13. Verzoekt tot optimalisering van het monitorings- en evaluatiesysteem van antimicrobiële middelen dat wordt gebruikt in de gewasbescherming op regionaal en nationaal niveau, zulks overeenkomstig de aanbevelingen van het UNEP; (30) 14. Dringt er met klem op aan dat de infectiepreventie- en -bestrijdingsrichtlijnen van de EU op het gebied van de menselijke gezondheidszorg, in het bijzonder die voor ziekenhuizen en instellingen voor langdurige zorg, ten laatste op 1 juni 2026 zijn opgesteld en op passende wijze zijn gekoppeld aan en in lijn gebracht met klinische richtlijnen en dat, indien die richtlijnen zijn ontwikkeld, rekening moet worden gehouden met internationale richtlijnen en zorg moet worden gedragen voor nauwe samenwerking met Europese en nationale beroepsorganisaties; Beheer van antimicrobiële stoffen en verstandig gebruik van antimicrobiële stoffen 15. Verzoekt de lidstaten er zorg voor te dragen dat maatregelen worden ingevoerd in de menselijke gezondheidszorg om het verstandige gebruik van antimicrobiële middelen te ondersteunen, in het bijzonder door: 16. Verzoekt de Commissie om de uitwisseling van beste praktijken inzake effectieve beheerprogramma’s voor antimicrobiële middelen tussen lidstaten op te zetten; 17. Verzoekt de lidstaten om programma’s op te zetten voor het verzamelen en de veilige verwijdering van antimicrobiële middelen die ongebruikt, over datum of over zijn uit de eerstelijnsgezondheidszorg, ziekenhuizen en instellingen voor langdurige zorg, boerderijen, aanbieders van diergeneeskundige middelen, en productiefaciliteiten, en om er zorg voor te dragen dat het publiek via een lokale instelling voor gezondheidszorg gebruik kan maken van die verwijderingsinstallatie. 18. Verzoekt de lidstaten en de Commissie om samen te werken om te zorgen voor een consequente invoering van Verordening (EU) 2019/6, op een wijze waarbij rekening wordt gehouden met de verschillen tussen de lidstaten op het gebied van het diergeneeskundig gebruik van antimicrobiële middelen, zodat dierenartsen niet verplicht zijn meer antibiotica te gebruiken dan zij nodig achten voor de behandeling van een dier, en op een wijze die het meer regelmatige gebruik van medische tegenmaatregelen, zoals vaccins, niet onnodig beperkt; 19. Verzoekt de Commissie om te werken aan de ontwikkeling van EU-richtlijnen op het gebied van de behandeling van veel voorkomende infecties bij mensen en van perioperatieve profylaxe bij mensen, waarin informatie over het gebruik van afdoende diagnostische tests wordt opgenomen, in het bijzonder met inbegrip van de aanbeveling om ernaar te streven altijd een diagnostische test af te nemen, waaronder, indien beschikbaar, snelle tests, voordat een antimicrobiële behandeling wordt voorgeschreven, over de noodzaak tot het gebruik van antibiotica, over de keuze van de juiste antibiotica (waar nodig op basis van een beoordeling door de gezondheidswerker na afname van de diagnostische test), over de dosis en dosisintervallen, en over de duur van de behandeling/profylaxe, waarbij rekening wordt gehouden met de beste praktijken, de beschikbaarheid van antibiotica en de noodzaak om het optimale en meest verstandige gebruik daarvan zeker te stellen, terwijl bij het ontwikkelen van die richtlijnen rekening wordt gehouden met het boek AwaRe over antibiotica van de WGO (31) en waarbij wordt gehandeld in nauwe samenwerking met Europese en nationale beroepsorganisaties; 20. Verzoekt de lidstaten om het risico dat het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen of biocides leidt tot het ontstaan van resistentie tegen menselijke en diergeneeskundige antimicrobiële middelen op basis van wetenschappelijk bewijs te overwegen bij de veiligheidsbeoordeling van en de besluitvorming over dergelijke producten en, waar nodig, in overleg met de betrokken stakeholders de juiste voorwaarden voor of beperkingen van het gebruik van de betreffende producten in te stellen; Aanbevolen streefwaarden voor het gebruik van antimicrobiële stoffen en voor de resistentie tegen antimicrobiële stoffen 21. Verzoekt de lidstaten om passende nationale maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat, tegen 2030, het totale antibioticagebruik bij de mens (op basis van de standaarddagdosering per 1 000 inwoners) binnen de eerstelijnszorg en de ziekenhuiszorg in de EU samen, inclusief de instellingen voor langdurige zorg, met 20 % is afgenomen sinds het referentiejaar 2019, waarbij de hoogste standaarddagdosering een lidstaat 15 mag bedragen; 22. Verzoekt de lidstaten passende nationale maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat tegen 2030 ten minste 70 % van het totale antibioticagebruik bij de mens afkomstig is uit de Access-groep zoals gedefinieerd in de AWaRe-classificatie van de WGO; 23. Verzoekt de lidstaten passende nationale maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat, tegen 2030, de totale incidentie van bloedstroominfecties met meticillineresistente Staphylococcus aureus (MRSA) (per 100 000 inwoners) in de EU met 15 % is gedaald ten opzichte van het referentiejaar 2019; 24. Verzoekt de lidstaten passende nationale maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat, tegen 2030, de totale incidentie van bloedstroominfecties met derde-generatie cefalosporineresistente Escherichia coli (per 100 000 inwoners) in de EU met 10 % is gedaald ten opzichte van het referentiejaar 2019; 25. Verzoekt de lidstaten passende nationale maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat, tegen 2030, de totale incidentie van bloedstroominfecties met carbapenemresistente Klebsiella pneumoniae (per 100 000 inwoners) in de EU met 5 % is gedaald ten opzichte van het referentiejaar 2019; 26. Verzoekt de lidstaten om indicatoren op te stellen die het behalen van de aanbevolen doelen, alsmede doelen met betrekking tot andere AMR-gerelateerde aspecten, zoals infectiepreventie en -bestrijding, beheer van antimicrobiële middelen, voorschrijfpraktijken en training ondersteunen, waarbij de te nemen maatregelen dienen te leiden tot een stevige maar duurzame inspanning om die doelen te behalen op basis van jaarlijkse vermindering, om zo te voorkomen dat tot het laatste moment gewacht wordt en de patiëntveiligheid wordt beschermd; 27. Verzoekt de Commissie om passende maatregelen te nemen om bij te dragen aan het realiseren van de “van boer tot bord”-strategie en van het doel van het actieplan om alle verontreiniging tot nul terug te dringen, namelijk om de totale verkoop in de EU van antimicrobiële stoffen voor landbouwhuisdieren en voor dieren in aquacultuur tegen 2030 met 50 % te verminderen, en onderstreept dat rekening moet worden gehouden met de vooruitgang die reeds is geboekt op het niveau van de lidstaat en dat het dierenwelzijn veilig moet worden gesteld, terwijl landbouwers ondersteuning moeten krijgen om de ingestelde maatregelen door te voeren; 28. Verzoekt de Commissie om prioriteit te geven aan het publiceren van de resterende gedelegeerde handelingen in het kader van Verordening (EU) 2019/6 betreffende diergeneesmiddelen, om het speelveld tussen EU-vleesproducten en vleesproducten die worden geïmporteerd uit niet-EU-landen gelijk te trekken door zeker te stellen dat dezelfde normen voor het gebruik van antimicrobiële middelen voor alle dieren gelden, ongeacht of ze gehouden worden in de EU of elders; Bewustmaking, onderwijs en opleiding 29. Verzoekt de lidstaten om er, in samenwerking met instituten voor hoger en beroepsonderwijs, evenals belanghebbenden, voor te zorgen dat nationale op feiten gebaseerde bijscholingsprogramma’s en curricula, onder meer in de velden geneeskunde, verpleegkunde, farmacie, tandheelkunde, diergeneeskunde, agrarisch onderwijs en landbouwwetenschappen, verplichte sectoroverschrijdende opleidingen bevatten over AMR, infectiepreventie en -bestrijding, milieurisico’s, biobeveiliging en alternatieven voor antibiotica, alsmede over het beheer van antimicrobiële stoffen, met inbegrip van het verstandige gebruik van antimicrobiële stoffen en de invloed daarvan op het verminderen van de noodzaak om antibiotica te gebruiken, naargelang het geval; 30. Verzoekt de lidstaten om het bewustzijn onder het grote publiek en gezondheidswerkers werkzaam in de menselijke en dierlijke gezondheidszorg en onder producenten van farmaceutica over het bestaan van programma’s voor het verzamelen en de veilige verwijdering van antimicrobiële middelen die ongebruikt, over datum of over zijn en het belang van die programma's voor de preventie van AMR, te vergroten; 31. Verzoekt de lidstaten om de sectoroverstijgende ontwikkeling van trainingsprogramma’s en het delen van beste praktijken tussen sectoren aan te moedigen en, waar van toepassing, te faciliteren; 32. Verzoekt de lidstaten om de communicatie en bewustmaking met betrekking tot AMR en het verstandige gebruik van antimicrobiële stoffen uit te breiden en te verbeteren om kennis en gedragsverandering te bevorderen door: 33. Verzoekt de Commissie om de voornoemde voorlichtingsactiviteiten en communicatiecampagnes te coördineren en de relevante EU-agentschappen en andere organen hiervan op de hoogte te stellen om zo hun effect te maximaliseren; 34. Verzoekt de Commissie, het ECDC en het EMA om de voorlichtingsactiviteiten van de lidstaten over AMR en het verstandige gebruik van antimicrobiële middelen te ondersteunen en aan te vullen met EU-brede communicatie-acties, waar relevant door middel van trainingsmogelijkheden zoals het AMR-EDUCareproject (32) ; 35. Verzoekt de Commissie om de lidstaten te ondersteunen bij de bijscholing en het een leven lang leren over de dreiging van AMR en de bestrijding ervan in het kader van de “één gezondheid”-aanpak van professionals die werkzaam zijn in de sectoren menselijke gezondheid, diergezondheid en agronomie, door middel van opleidingsmogelijkheden zoals het initiatief “Betere opleiding voor veiliger voedsel” (33) ; Onderzoek en ontwikkeling, stimulansen voor innovatie en de toegang tot antimicrobiële stoffen en andere medische tegenmaatregelen voor AMR 36. Verzoekt de lidstaten en de Commissie met klem om het delen van onderzoeksgegevens en technologische innovatie inzake de opsporing, preventie en behandeling van infecties bij mensen die worden veroorzaakt door pathogenen die resistent zijn tegen antimicrobiële middelen te ondersteunen, waaronder door een Europees partnerschap op te richten om sectoroverschrijdend onderzoek en innovatie op het gebied van “één gezondheid-AMR” te coördineren, harmoniseren en financieren, en hier stevig in te investeren; verzoekt dat dit partnerschap, gedurende de hele fase van beleidsontwikkeling en uitvoering, wordt gebouwd op de blijvende betrokkenheid van stakeholders, met inbegrip van de industrie, maatschappelijk middenveld, in het bijzonder patiëntorganisaties, universiteiten, zoals het Europese Universiteiten-initiatief, en niet-gouvernementele experts; verzoekt de lidstaten om ervoor te zorgen dat deelname aan een Europees partnerschap inzake “één gezondheid-AMR” in de praktijk ook mogelijk is voor het MKB; 37. Verzoekt de lidstaten en de Commissie om de ontwikkeling en toegankelijkheid van antimicrobiële middelen en het gebruik van andere medische tegenmaatregelen die relevant zijn voor het bestrijden van AMR bij mensen, in het bijzonder diagnostische tests en vaccins die gericht zijn tegen pathogenen die resistent zijn tegen antimicrobiële middelen, te bevorderen; 38. Verzoekt de Commissie en de lidstaten om in de bestaande begrotingscyclus voldoende middelen ter beschikking te blijven stellen om het onderzoek en ontwikkeling in het kader van het aanpakken van AMR te ondersteunen en zich ertoe te verplichten dit onderwerp prioriteit te geven in de volgende begrotingscyclus door: 39. Verzoekt de lidstaten en de Commissie om bij te dragen aan het ontwerp en het beheer van een EU-brede pull-stimuleringsregeling in meerdere landen om een duurzame en langdurige innovatie-omgeving, versnelde ontwikkeling en toegang tot antimicrobiële middelen mogelijk te maken; merkt op dat een dergelijke regeling de vorm aan kan nemen van inkomensgaranties, beloningen voor het op de markt brengen in combinatie met inkomensgaranties, forfaitaire beloningen voor het op de markt brengen of mijlpaalbetalingen; verzoekt dat relevante industrieën en andere stakeholders tijdens het ontwerpproces worden geraadpleegd om het regelgevend kader dat van toepassing is op medicijnen voor menselijk gebruik aan te vullen; 40. Verzoekt de lidstaten en de Commissie om middelen te bundelen, gezamenlijke initiatieven te ontplooien, financieel bij te dragen aan de uitvoering van de pull-stimuleringsregeling en zich ertoe verplichten om deel te nemen aan het netwerk als benoemd in het EU4Health-werkprogramma 2023; 41. Verzoekt de lidstaten en de Commissie om de regeling en de impact daarvan op de ontwikkeling en toegankelijkheid van antimicrobiële middelen op regelmatige tijden en wanneer relevant te beoordelen en merkt op dat overleg met alle relevante stakeholders hier deel van dient uit te maken; 42. Verzoekt de lidstaten en de Commissie om de ontwikkeling en het op de markt brengen van alternatieven voor antimicrobiële middelen, alsmede van innovatieve diagnostische tests en vaccins voor de diergezondheid en alternatieven voor antimicrobiële middelen, zoals lokale verdoving of psychofarmaca, met inbegrip van een ontwerp voor afbreekbare antibiotica, te stimuleren; Samenwerking 43. Verzoekt de lidstaten om gegevens over AMR en over antimicrobiële consumptie te melden bij het Mondiale Antimicrobiële Resistentie en Gebruik Surveillancesysteem (GLASS) (34) ; 44. Verzoekt de lidstaten te profiteren van de reguliere vergaderingen van het “één gezondheid”-netwerk van de EU over AMR en andere relevante comités en werkgroepen die AMR bespreken om: 45. Verzoekt de lidstaten om de samenwerking op het gebied van AMR tussen professionals werkzaam in de menselijke en dierlijke gezondheidszorg en de agronomie en met stakeholders uit te breiden, om zo de “één gezondheid”-aanpak van AMR te verbeteren; 46. Verzoekt de Commissie om de samenwerking op het gebied tussen zichzelf, het EFSA, het EMA, het ECDC, het EEA en het ECHA uit te breiden en om de “één gezondheid”-aanpak van AMR te versterken door middel van een overkoepelende werkgroep over AMR die: 47. Verzoekt de Commissie om een monitoringskader te ontwikkelen om de behaalde voortgang en resultaten bij het uitvoeren van het AMR-actieplan uit 2017 en deze aanbeveling te beoordelen; 48. Verzoekt de lidstaten om alle gegevens die in dit kader worden gebruikt te verzamelen en beschikbaar te stellen en om een EU-brede databank op te zetten en verzoekt de Commissie om die gegevens openbaar te maken op een daartoe aangewezen website, om zo transparantie te stimuleren; Mondiaal 49. Verzoekt de lidstaten en de Commissie te pleiten voor de ontwikkeling van door internationale normeringslichamen gestimuleerde normen en de invoering daarvan door niet-EU-landen, en in het bijzonder: 50. Verzoekt de lidstaten en de Commissie om te werken aan het opnemen van concrete bepalingen rondom AMR, in lijn met een “één gezondheid”-aanpak, in de context van onderhandelingen over een mogelijke internationale overeenkomst van de WGO inzake pandemische preventie, paraatheid en respons; vraagt er in dit verband om dat bijzondere prioriteit wordt gegeven aan maatregelen op het gebied van schoon water, sanitaire voorzieningen en hygiëne; 51. Verzoekt de lidstaten en de Commissie om de initiatieven van de WGO voortkomende uit het besluit van de Raad van Bestuur van de WGO van 30 november 2018 om richtsnoeren op te stellen over de invoering van goede productiepraktijken binnen het afval- en afvalwaterbeheer in het kader van de productie van antimicrobiële middelen, te ondersteunen; 52. Verzoekt de lidstaten en de Commissie om ervoor te pleiten dat het onderwerp AMR hoge politieke prioriteit krijgt binnen de G7 en G20, zulks met het oog op het aangaan van ambitieuze verbintenissen op wereldwijd niveau, met inbegrip van het opstellen van en het pleiten voor aanname van leidende beginselen om de financiële last die ontstaat door de pull-stimuleringsregelingen rondom antimicrobiële middelen eerlijk te verdelen over de G20- of G7-landen; 53. Dringt er bij de lidstaten en de Commissie op aan om ervoor te pleiten dat de geplande VN-conferentie op hoog niveau over AMR in 2024 de inspanningen voor de bestrijding van AMR vergroot, onder meer wat betreft streefwaarden voor het gebruik van antimicrobiële stoffen, waarbij wordt voortgebouwd op het Ministerieel Manifest van Muscat inzake AMR; 54. Verzoekt de lidstaten en de Commissie om hun samenwerking op kerngebieden in het kader van het bestrijden van AMR, zoals onderzoek, surveillance, communicatie en het delen van kennis te versterken, zowel op wereldwijde basis als in de omgeving van de EU; verzoekt in het bijzonder dat verdere mogelijkheden tot samenwerking tussen de HERA en haar internationale tegenhangers worden onderzocht; 55. Verzoekt de lidstaten en de Commissie om het “AMR-partnerschapsplatform van meerdere stakeholders” van de Vier Partijen (38) te ondersteunen en hier actief aan mee te doen, om zo te helpen een gedeelde mondiale visie vast te stellen en bredere consensus op het gebied van AMR te bouwen; 56. Verzoekt de lidstaten en de Commissie om ontwikkelingscapaciteit te bieden en AMR-initiatieven in lage- en middeninkomenslanden te ondersteunen, in het bijzonder door: Rapportage 57. Verzoekt de Commissie om vier jaar na de goedkeuring van deze resolutie rapport over de voortgang van de uitvoering uit te brengen aan het Europees Parlement en de Raad; o o o 58. Verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de lidstaten, de Raad, de Commissie, en de Wereldgezondheidsorganisatie.