Het Europees Parlement, – gezien zijn resolutie van 12 december 2017 betreffende het ontwerp van besluit van de Raad betreffende de sluiting, namens de Unie, van de versterkte partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en de Republiek Kazachstan, anderzijds (1) en zijn resolutie van 10 maart 2016 over de vrijheid van meningsuiting in Kazachstan (2) , – gezien zijn wetgevingsresolutie van 12 december 2017 over het ontwerp van besluit van de Raad inzake de sluiting, namens de Europese Unie, van de versterkte partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en de Republiek Kazachstan, anderzijds (3) , – gezien zijn eerdere resoluties over Kazachstan, waaronder die van 18 april 2013 (4) , 15 maart 2012 (5) en 17 september 2009 over de zaak Yevgeny Zhovtis in Kazachstan (6) , – gezien de op 21 december 2015 in Astana ondertekende versterkte partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst (EPCA), – gezien zijn resolutie van 15 december 2011 over de staat van de uitvoering van de EU-strategie voor Centraal-Azië (7) en zijn resolutie van 13 april 2016 over de tenuitvoerlegging en herziening van de EU-strategie voor Centraal-Azië (8) , – gezien de conclusies van de Raad van 22 juni 2015 en 19 juni 2017 over de EU-strategie voor Centraal-Azië, – gezien de jaarlijkse mensenrechtendialogen tussen de EU en Kazachstan, – gezien artikel 135, lid 5, en artikel 123, lid 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat de Europese Unie en Kazachstan op 21 december 2015 een versterkte partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst (EPCA) hebben ondertekend, gericht op het bieden van een uitgebreid kader voor versterkte politieke dialoog, samenwerking op het gebied van binnenlandse zaken en justitie en vele andere domeinen; overwegende dat in deze overeenkomst sterk de nadruk wordt gelegd op democratie en de rechtsstaat, mensenrechten en fundamentele vrijheden, de beginselen van de markteconomie en duurzame ontwikkeling, en de samenwerking in het maatschappelijk middenveld, met inbegrip van betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld bij de beleidsvorming; B. overwegende dat Kazachstan in maart 2012 is toegetreden tot de Europese Commissie voor democratie middels het recht (Commissie van Venetië); C. overwegende dat de regering van Kazachstan kennelijk geen stappen heeft ondernomen voor de herziening van de breed geformuleerde bepalingen van artikel 174 van het wetboek van strafrecht, dat "het aanzetten" tot sociale, nationale of andersoortige verdeeldheid verbiedt, en artikel 274, waarin "de verspreiding van informatie waarvan het bekend is dat zij vals is" wordt verboden, maar dat zij deze bepalingen blijft gebruiken als rechtsgrond om activisten uit het maatschappelijk middenveld en journalisten aan te klagen en gevangen te zetten; D. overwegende dat het aantal politieke gevangenen in Kazachstan is toegenomen; overwegende dat in 2016 in verschillende regio's van Kazachstan vreedzame bijeenkomsten tegen wijzigingen in de wetgeving inzake grondbezit hebben plaatsgevonden, die hebben geleid tot de detentie van meer dan 1 000 deelnemers (waaronder 55 journalisten), waarvan er vervolgens meer dan 30 zijn gearresteerd; overwegende dat de VN-werkgroep inzake willekeurige detentie het willekeurige karakter van de detentie, het ontbreken van een eerlijk proces en grove schendingen van de rechten heeft erkend in een aantal gevallen; overwegende dat maatschappelijk activist Maks Bokayev een gevangenisstraf uitzit wegens zijn legitieme deelname aan deze vreedzame massabetoging; E. overwegende dat de regering van Kazachstan heeft samengewerkt met de missie op hoog niveau van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) en zich ertoe heeft verbonden een routekaart ten uitvoer te leggen om tegemoet te komen aan de bezorgdheid van de IAO, maar geen zinvolle stappen heeft ondernomen om bepalingen van de routekaart ten uitvoer te leggen, zoals onder meer het wijzigen van het vakbondsrecht; overwegende dat zij evenmin uitvoering heeft gegeven aan de eerdere aanbevelingen van het IAO-comité voor de toepassing van normen, om het vakbondsrecht en de arbeidswet te herzien en alle nodige maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat de Confederatie van Onafhankelijke Vakbonden van Kazachstan (CITUK) en haar leden hun vakbondsrechten volledig kunnen uitoefenen; F. overwegende dat de vakbondsactivisten Nurbek Kushakbaev en Amin Eleusinov in mei 2018 voorwaardelijk zijn vrijgelaten, maar nog steeds geen vakbondsactiviteiten mogen uitoefenen; overwegende dat de activiste Larisa Kharkova met soortgelijke beperkingen alsook met voortdurende gerechtelijke intimidatie wordt geconfronteerd, en dat er tegen Erlan Baltabay, een andere vakbondsactivist uit Shymkent, een strafrechtelijk onderzoek loopt op grond van dubieuze beschuldigingen; G. overwegende dat de nieuwe ngo-wetgeving de boekhoudregels voor de middenveldorganisaties heeft aangescherpt; overwegende dat mensenrechtenorganisaties fiscaal onder druk worden gezet in verband met subsidies van internationale donoren; H. overwegende dat de vrijheid van godsdienst en geloofsovertuiging ernstig is ondermijnd; overwegende dat religieuze overtuigingen door de autoriteiten worden gebruikt als voorwendsel voor willekeurige detentie; overwegende dat Saken Tulbayev werd opgesloten nadat hij werd beschuldigd van "het aanzetten tot religieuze haat"; I. overwegende dat de autoriteiten op 13 maart 2018 een verbod hebben uitgevaardigd tegen de vreedzame oppositiebeweging Democratic Choice of Kazakhstan (DCK) en dat meer dan 500 personen op diverse manieren hun steun aan de DCK hebben geuit; overwegende dat de burgeractivisten Almat Zhumagulov en de dichter Kenzhebek Abishev het slachtoffer zijn geworden van de strijd van de Kazachse autoriteiten tegen de DCK en veroordeeld zijn tot een celstraf van respectievelijk 8 en 7 jaar; overwegende dat Ablovas Dzhumayev is veroordeeld tot een celstraf van 3 jaar en Aset Abishev tot een celstraf van 4 jaar omdat zij op online kritiek hebben geuit op de autoriteiten en steun hebben betuigd aan de DCK; J. verwegende dat het recht op vrijheid van vereniging, hoewel het in de grondwet van Kazachstan wordt beschermd, grotendeels beperkt is gebleven in het land en dat de wet op openbare verenigingen blijft vereisen dat alle openbare verenigingen zich bij het ministerie van Justitie laten registreren; overwegende dat de wet in december 2015 opnieuw is gewijzigd waardoor omslachtige rapportageverplichtingen werden opgelegd alsook overheidsregulering van de financiering door middel van een door de regering benoemde instantie; overwegende dat mensen die zich bezighouden met activiteiten in niet-geregistreerde organisaties, met administratieve en strafrechtelijke sancties kunnen worden geconfronteerd; K. overwegende dat maatschappelijke en mensenrechtenactivisten nog steeds te maken hebben met represailles en beperkingen in hun activiteiten, onder meer mensenrechtenactiviste Elena Semenova, die onder reisverbod werd geplaatst voor "het bewust verspreiden van valse informatie" en activiste Ardak Ashim uit Shymkent, die beschuldigd werd voor "het aanzetten tot verdeeldheid" wegens haar kritische berichten in de sociale media en in gedwongen psychiatrische detentie werd geplaatst; overwegende dat de politie op 10 mei 2018 tijdens het bezoek van een delegatie van het Europees Parlement aan Kazachstan buitensporig geweld heeft gebruikt tegen vreedzame demonstranten die probeerden leden van het Europees Parlement te ontmoeten; overwegende dat meer dan 150 mensen door de politie werden vastgehouden en meer dan 30 demonstranten onder administratieve detentie werden geplaatst; overwegende dat de Kazachse politie op 17 en 18 september 2018 verschillende activisten die leden van de delegatie van het Europees Parlement wilden ontmoeten, heeft vastgehouden; L. overwegende dat in april 2018 nieuwe beperkende wijzigingen op de media- en informatiewetgeving van kracht zijn geworden, dat de toegang tot informatie op de sociale media nog steeds geblokkeerd wordt en dat er een strafrechtelijk onderzoek is ingesteld tegen Forbes Kazachstan en Ratel.kz wegens "het bewust verspreiden van valse informatie"; overwegende dat het gebruik van sociale netwerken door de autoriteiten wordt gecontroleerd en beperkt; overwegende dat bloggers en gebruikers van sociale netwerken, waaronder Ruslan Ginatullin, Igor Chupina en Igor Sychev, zijn veroordeeld tot celstraf; overwegende dat blogger Muratbek Tungishbayev door Kirgizië aan Kazachstan is uitgeleverd in grove schending van de wet en in Kazachstan is mishandeld; M. overwegende dat straffeloosheid voor foltering en mishandeling van gevangenen en verdachten de norm blijft, ondanks de belofte van de regering van nultolerantie ten aanzien van foltering; overwegende dat de autoriteiten geen geloofwaardig onderzoek hebben verricht naar de beschuldigingen van foltering tijdens de grote stakingen in de olie-industrie in Zhanaozen in 2011; N. overwegende dat het Openbaar Ministerie van Almaty geen geloofwaardige bewijzen heeft gevonden ter staving van de beschuldigingen van foltering van de zakenman Iskander Yerimbetov, die in oktober 2018 is veroordeeld tot zeven jaar celstraf op beschuldiging van grootschalige fraude; overwegende dat de VN-werkgroep inzake willekeurige detentie in 2018 tot de conclusie is gekomen dat zijn arrestatie en detentie willekeurig waren, om zijn vrijlating heeft verzocht en zijn bezorgdheid heeft uitgesproken over de beschuldigingen van foltering tijdens zijn voorarrest; O. overwegende dat het veelvuldig geweld tegen vrouwen en de traditionele patriarchale normen en stereotypen een grote belemmering vormen voor gendergelijkheid in Kazachstan; overwegende dat ngo's verklaren dat geweld tegen vrouwen niet voldoende wordt gemeld en dat het aantal vervolgingen van gevallen van geweld tegen vrouwen en seksuele intimidatie laag is; P. overwegende dat LGBTI-personen in Kazachstan geconfronteerd worden met juridische problemen en discriminatie; overwegende dat zowel mannelijke als vrouwelijke seksuele betrekkingen tussen personen van hetzelfde geslacht legaal zijn in Kazachstan, maar dat koppels van hetzelfde geslacht en huishoudens met een koppel van hetzelfde geslacht aan het hoofd geen aanspraak kunnen maken op dezelfde rechtsbescherming die getrouwde heterokoppels genieten; Q. overwegende dat Kazachstan in de World Democracy Index op de 143e plaats staat op een totaal van 167, wat maakt dat het land als een autoritair regime wordt gedefinieerd; 1. dringt er bij Kazachstan op aan zijn internationale verplichtingen na te komen en de mensenrechten en fundamentele vrijheden te eerbiedigen; verzoekt de Kazachse autoriteiten een einde te maken aan de schendingen van de mensenrechten en elke vorm van politieke repressie overeenkomstig de beginselen en artikelen 1, 4, 5 en 235 van de EPCA; 2. benadrukt dat de versterking van de politieke, economische en culturele betrekkingen tussen de EU en Kazachstan gebaseerd moet zijn op gemeenschappelijke inzet voor universele waarden, in het bijzonder met betrekking tot democratie, de rechtsstaat, goed bestuur en de eerbiediging van mensenrechten; verwacht dat de EPCA een versterking van de rechtsstaat en democratische participatie van alle burgers, een diverser politiek landschap, een beter functionerende, onafhankelijke en onpartijdige rechterlijke macht, meer transparantie en verantwoording van de regering en verbeteringen van de arbeidswetgeving bevordert; 3. toont zich verheugd over de vrijlating van een aantal politieke gevangenen, met name: Vladimir Kozlov, Gyuzyal Baydalinova, Seytkazy Matayev, Edige Batyrov, Yerzhan Orazalinov, Sayat Ibrayev, Aset Matayev, Zinaida Mukhortova, Talgat Ayan en de arbeiders uit de olie-industrie van Zhanaozen, evenals de vakbondsleden Amin Eleusinov en Nurbek Kushakbayev, wiens vrijheid niettemin beperkt blijft; is verheugd over het besluit om Ardak Ashim te ontslaan uit de psychiatrische kliniek; veroordeelt een dergelijke brutale maatregel als criminele psychiatrie en roept op tot stopzetting van de verplichte ambulante psychiatrische behandeling van Ashum en van alle medische dwangmaatregelen tegen activiste Natalia Ulasik; 4. dringt aan op de volledige rehabilitatie en onmiddellijke vrijlating van alle activisten en politieke gevangenen die momenteel in de gevangenis zitten, namelijk Mukhtar Dzhakishev, Maks Bokayev, Iskander Yerimbetov, Aron Atabek, Sanat Bukenov en Makhambet Abzhan, Saken Tulbayev, Max Bokayev, en op de opheffing van de beperkingen op de bewegingsvrijheid van anderen; 5. dringt er bij de regering van Kazachstan op aan dat zij artikel 174 van het wetboek van strafrecht, dat betrekking heeft op "het aanzetten tot sociale, nationale, clan-, raciale, klassen- of religieuze verdeeldheid", zo wijzigt dat het uitsluitend dient ter voorkoming van willekeurige vervolgingen die in strijd zijn met de mensenrechtennormen, alsook artikel 274 van het wetboek van strafrecht, dat een algemeen verbod legt op "het verspreiden van informatie waarvan bekend is dat deze vals is", en dat zij activisten, journalisten en andere personen die kritiek uiten en die momenteel op grond van deze artikelen worden vastgehouden, in vrijheid stelt; 6. dringt er bij de regering van Kazachstan op aan een einde te maken aan het harde optreden tegen onafhankelijke vakbonden en de beperkingen op hun activiteiten op te heffen, een einde te maken aan de politiek gemotiveerde strafrechtelijke vervolging van vakbondsleiders, de veroordelingen van Larissa Kharkova, Nurbek Kushakbaev en Amin Eleusinov te vernietigen en hen toe te staan hun vakbondsactiviteiten zonder inmenging of intimidatie te hervatten; vraagt met aandrang aan de regering dat zij de bezorgdheid van het Europees Parlement over het strafrechtelijk onderzoek tegen Erlan Baltabay wegneemt, en de vakbondswet van 2014 en het arbeidswetboek van 2015 herziet om ze in overeenstemming te brengen met de IAO-normen; 7. dringt er bij de regering van Kazachstan op aan uitvoering te geven aan de aanbevelingen van de speciale VN-rapporteur voor het recht op vrijheid van vreedzame vergadering en vereniging, en de wet op openbare verenigingen en de voorwaarden voor toegang tot financiering te herzien; 8. dringt er bij de regering van Kazachstan op aan een einde te maken aan alle vormen van willekeurige detentie, represailles en pesterijen tegen mensenrechtenactivisten en maatschappelijke organisaties en politieke oppositiebewegingen, ook tegen feitelijke of vermeende aanhangers van de DVK; 9. dringt er bij de regering van Kazachstan op aan de wijzigingen van de media- en informatiewet die dit jaar in werking zijn getreden, te herzien, een moratorium in te stellen op laster als strafbaar feit, alle nodige stappen te ondernemen om de relevante artikelen in het nieuwe wetboek van strafrecht met betrekking tot laster als strafbaar feit af te schaffen, een plafond in te stellen voor schadevergoedingen in smaadzaken, een einde te maken aan de intimidatie van en represailles tegen journalisten die kritiek hebben op de regering en op te houden met het blokkeren van de toegang tot informatie online en offline; 10. verzoekt initiatieven te nemen in verband met de mededelingen van het VN-mensenrechtencomité, de VN-werkgroep inzake willekeurige detentie en de speciale VN-rapporteur inzake foltering; dringt aan op bescherming van slachtoffers van foltering, op passende medische zorg en op een gedegen onderzoek naar gevallen van foltering; verlangt dat er een einde komt aan het misbruik van de uitleveringsprocedures van Interpol en aan de intimidatie van leden van de politieke oppositie; dringt er bij de regering van Kazachstan op aan dat zij haar belofte van nultolerantie ten aanzien van folteringen naleeft en dat zij ervoor zorgt dat beschuldigingen van foltering, ook in de context van de gebeurtenissen in Zhanaozen, volledig worden onderzocht; dringt er bij de regering op aan de zaak van Iskander Yerimbetov opnieuw te bekijken in het licht van de conclusies van de VN-werkgroep inzake willekeurige detentie en ervoor te zorgen dat beschuldigingen van foltering naar behoren worden onderzocht; 11. wijst op het multi-etnische en multireligieuze karakter van Kazachstan en benadrukt dat minderheden en hun rechten moeten worden beschermd, met name wat betreft het gebruik van talen, vrijheid van godsdienst en levensovertuiging, non-discriminatie en gelijke kansen; is verheugd over het vreedzame samenleven van verschillende gemeenschappen in Kazachstan; dringt er bij Kazachstan op aan een einde te maken aan de vervolging van mensen vanwege hun legitieme uitoefening van de vrijheid van geweten en godsdienst; eist de onmiddellijke vrijlating van personen die veroordeeld zijn wegens hun geloof; 12. roept de autoriteiten op alle vormen van geweld tegen vrouwen te bestrijden; dringt er voorts op aan te zorgen voor doeltreffende en toegankelijke rapportagekanalen en beschermingsmaatregelen waarbij aandacht wordt gegeven aan de behoeften van de slachtoffers en vertrouwelijkheid; dringt erop aan een einde te maken aan de straffeloosheid en te zorgen voor passende strafrechtelijke sancties tegen de daders; 13. dringt erop aan dat de rechten van de LGBTI-gemeenschap volledig worden geëerbiedigd; verzoekt de regering van Kazachstan te waarborgen dat de LGBTI-gemeenschap niet wordt gediscrimineerd; 14. dringt er bij Kazachstan op aan volledig uitvoering te geven aan de aanbevelingen van de internationale OVSE/ODIHR-waarnemingsmissie bij de verkiezingen van 20 maart 2016, volgens welke het land nog een lange weg te gaan heeft bij het nakomen van zijn OVSE-verbintenissen ten aanzien van democratische verkiezingen; dringt er bij de Kazachse autoriteiten op aan dat zij de activiteiten van onafhankelijke kandidaten niet inperken; verlangt voorts dat de kiesrechten van burgers worden geëerbiedigd; 15. wijst nogmaals op het belang van samenwerking tussen de EU en de OVSE voor het verbeteren van goede praktijken op het gebied van democratisch bestuur in het land, met name op het gebied van de mensenrechten en de rechtsstaat; dringt er bij de autoriteiten van Kazachstan op aan het OVSE-mandaat in het land uit te breiden, en met name het mandaat van het OVSE-centrum in Astana te herstellen, als een belangrijke voorwaarde voor verdere samenwerking tussen de EU en Kazachstan; 16. dringt er bij de EU, en met name bij de Europese Dienst voor extern optreden, op aan om nauwlettend toe te zien op de ontwikkelingen in Kazachstan, zo nodig punten van zorg aan de orde te stellen bij de Kazachse overheid, bijstand te verlenen en regelmatig verslag uit te brengen aan het Europees Parlement; verzoekt de EU-delegatie in Astana een actieve rol te blijven spelen bij het volgen van de situatie en de kwestie van de vrijheid van meningsuiting in alle relevante bilaterale bijeenkomsten aan de orde te stellen; dringt er bij de EDEO op aan proactief deel te nemen aan waarnemingsmissies voor rechtszaken teneinde toe te zien op politiek gevoelige processen en politiek gemotiveerde vervolgingen en ervoor te zorgen dat het recht op een eerlijk proces voor iedereen van toepassing is; 17. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie / hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de speciale vertegenwoordiger van de EU voor Centraal-Azië, de regeringen en parlementen van de lidstaten, en de regering en het parlement van Kazachstan. Het Europees Parlement, – gezien zijn eerdere resoluties over Iran, in het bijzonder die van 13 december 2018 over Iran, met name het geval Nasrin Sotoudeh (1) , en die van 25 oktober 2016 over de EU-strategie ten aanzien van Iran na de sluiting van de nucleaire overeenkomst (2) , – gezien de conclusies van de Raad van 4 februari 2019 over Iran, – gezien het verslag van 30 januari 2019 van de speciale rapporteur van de VN-Mensenrechtenraad over de situatie op het gebied van de mensenrechten in de Islamitische Republiek Iran, en gezien de verklaring over Iran die de speciale rapporteur op 29 november 2018 heeft gedaan, – gezien de resolutie van de Algemene Vergadering van de VN van 17 december 2018 over de situatie op het gebied van de mensenrechten in de Islamitische Republiek Iran, – gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens van 1948, – gezien het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten van 1966, waarbij Iran partij is, – gezien het burgerrechtenhandvest van de Iraanse president, – gezien de EU-richtsnoeren inzake mensenrechtenverdedigers, – gezien de verklaring van 29 november 2018 van VN-mensenrechtendeskundigen waarin deze eisten dat Iran vrouwenrechtenactivisten zou beschermen, – gezien de EU-richtsnoeren inzake de doodstraf, de EU-richtsnoeren inzake foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing, en de EU-mensenrechtenrichtsnoeren inzake vrijheid van meningsuiting online en offline, – gezien het besluit van de Raad van 12 april 2018, naar aanleiding van ernstige mensenrechtenschendingen in Iran, om zijn beperkende maatregelen ten aanzien van Iran met nog eens twaalf maanden te verlengen, – gezien de verklaring van 12 maart 2019 van de woordvoerder van de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) over de veroordeling van de Iraanse mensenrechtenadvocate Nasrin Sotoudeh, – gezien artikel 135, lid 5, en artikel 123, lid 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat mensenrechtenactivisten, journalisten, juristen en onlineactivisten in Iran wegens hun activiteiten nog altijd het slachtoffer vormen van intimidatie, willekeurige arrestatie en detentie alsook vervolging; overwegende dat het Iraanse Ministerie van Inlichtingen en Veiligheid evenals andere diensten de voorbije maanden zijn overgegaan tot een ernstige repressie van het maatschappelijk middenveld; B. overwegende dat in zijn resolutie van 25 oktober 2016 over de EU-strategie ten aanzien van Iran na het sluiten van de nucleaire overeenkomst wordt benadrukt dat het belangrijk is om in het kader van de betrekkingen tussen de EU en Iran de EU-mensenrechtenrichtsnoeren hoog te houden, onder meer met betrekking tot mensenrechtenactivisten; C. overwegende dat de bekende mensenrechtenadvocate Nasrin Sotoudeh onlangs tot een gevangenisstraf van minstens zeven jaar is veroordeeld; overwegende dat er twee rechtszaken tegen haar zijn gevoerd en dat het blijkbaar mogelijk is dat zij uiteindelijk veel langer opgesloten zit dan zeven jaar, maar dat er geen duidelijkheid heerst over de precieze duur van de haar opgelegde gevangenisstraf; overwegende dat haar vreedzame optreden ter verdediging van de mensenrechten in Iran de echte reden voor haar opsluiting lijkt te zijn; overwegende dat de rechtszaken tegen Nasrin Sotoudeh niet in overeenstemming met de internationale minimumnormen voor eerlijke procesvoering zijn verlopen; D. overwegende dat Reza Khandan, Nasrin Sotoudehs echtgenoot, is opgepakt en opgesloten omdat hij zijn steun heeft betuigd aan vrouwen die vreedzaam manifesteerden voor de vrijlating van zijn vrouw en tegen het feit dat vrouwen ertoe worden verplicht een hoofddoek te dragen; overwegende dat de revolutionaire rechtbank van Teheran hem in januari 2019 tot een gevangenisstraf van zes jaar heeft veroordeeld; E. overwegende dat de milieuactivisten Taher Ghadirian, Niloufar Bayani, Amirhossein Khaleghi, Houman Jokar, Sam Rajabi, Sepideh Kashani, Abdolreza Kouhpayeh en Morad Tahbaz, die de Persian Wildlife Heritage Foundation vertegenwoordigen, in de loop van januari en februari 2018 zijn opgepakt en sindsdien zonder toegang tot een advocaat opgesloten zitten, en overwegende dat zij de afgelopen weken zijn berecht op een manier die niet beantwoordt aan de normen inzake eerlijke procesvoering, overwegende dat een ander lid van de groep, de Iraans-Canadese hoogleraar Kavous Seyed Emami, vorig jaar in mysterieuze omstandigheden in de gevangenis is overleden; F. overwegende dat de vakbondsmilitanten Esmaeil Bakhshi, Sepideh Gholian en Mohammad Habibi in 2018 en 2019 zijn opgepakt nadat zij betogingen voor de rechten van arbeiders en leraren hadden geleid; overwegende dat de mensenrechtenactiviste Maryam Akbari Monfared in 2010 tot vijftien jaar opsluiting is veroordeeld wegens 'vijandschap tegen God' (moharebeh, een halsmisdaad in Iran) en ondanks het feit dat zij aan diverse aandoeningen lijdt, geen medische verzorging ontvangt; G. overwegende dat de activisten Arash Sadeghi, Narges Mohammadi en Farhad Meysami alle drie tot lange gevangenisstraffen zijn veroordeeld wegens hun campagnes voor vrouwenrechten en mensenrechten en voor afschaffing van de doodstraf; H. overwegende dat de Iraanse rechtbanken zich geregeld schuldig maken aan oneerlijke procesvoering en regelmatig door foltering verkregen bekentenissen als bewijsmateriaal gebruiken; overwegende dat de autoriteiten mensenrechtenactivisme als een misdaad blijven beschouwen en zich nog altijd beroepen op artikel 48 van het Iraanse strafprocesrecht om de toegang van gedetineerden tot rechtsbijstand te beperken; overwegende dat er in Iran geen onafhankelijke mechanismen bestaan waarmee de verantwoordingsplicht van de rechterlijke macht kan worden afgedwongen; I. overwegende dat er nog altijd mensen worden gearresteerd die zowel over de Iraanse nationaliteit als over een EU-nationaliteit beschikken, zoals de Brits-Iraanse Nazanin Zaghari-Ratcliffe, overwegende dat deze burgers na hun arrestatie langdurig in afzondering worden opgesloten en worden ondervraagd, geen eerlijk proces krijgen en op grond van vage of niet gespecificeerde aantijgingen in verband met de nationale veiligheid of spionage tot lange gevangenisstraffen worden veroordeeld, en overwegende dat de overheid lastercampagnes tegen de opgesloten personen financiert; J. overwegende dat er talrijke gevallen zijn gemeld van onmenselijke en mensonterende detentieomstandigheden in Iran en van het ontbreken van gepaste medische verzorging in Iraanse gevangenissen, wat indruist tegen de standaardminimumregels van de VN voor de behandeling van gevangenen; K. overwegende dat er volgens een verslag van de ngo Iran Human Rights (IHR) in 2018 in Iran vermoedelijk 273 mensen zijn terechtgesteld, het op één na hoogste aantal ter wereld dat jaar; L. overwegende dat er in Iran in 2018 duizenden mensen hebben deelgenomen aan vreedzame betogingen en stakingen, onder meer om te protesteren tegen onbetaalde lonen, slechte arbeidsomstandigheden, corruptie en politieke repressie; overwegende dat de autoriteiten honderden van deze mensen hebben opgepakt en veel van hen tot gevangenisstraffen en geseling hebben veroordeeld; M. overwegende dat de Iraanse rechterlijke macht vreedzame protestacties van vrouwenrechtenactivisten tegen het verplicht dragen van een hoofddoek de kop blijft indrukken; overwegende dat er in 2018 in het kader van dergelijk protest ten minste 39 vrouwen zijn opgepakt, en dat nog eens 55 vrouwen zijn opgesloten wegens hun inzet voor de vrouwenrechten; N. overwegende dat persvrijheid, zowel online als offline, vrijheid van vereniging en vrijheid van gedachte in Iran worden onderdrukt; O. overwegende dat de Iraanse autoriteiten systematisch optreden tegen journalisten, zelfs tegen journalisten die voor de Perzische dienst van de BBC werken, en tegen hun familieleden, en dat de Iraanse autoriteiten daartoe gebruikmaken van strafrechtelijke onderzoeken, bevriezing van vermogen, willekeurige arrestaties, opsluiting, bespionering, intimidatie en het verspreiden van valse, kwaadwillige en lasterlijke berichten; overwegende dat er in Iran momenteel ten minste acht journalisten gevangen zitten; P. overwegende dat de Iraanse president, Hassan Rohani, in december 2016 een burgerrechtenhandvest heeft uitgebracht, overwegende dat dit handvest geen juridisch bindende waarde bezit; Q. overwegende dat religieuze en etnische minderheden, zoals aanhangers van het bahaïsme, Azeri, Koerden, Arabieren, Beloetsjen, soennieten, christenen en niet-gelovigen, in Iran te maken krijgen met discriminatie op het vlak van werk, onderwijs, geloofsbelijding en politieke activiteiten; 1. roept de Iraanse autoriteiten op tot de onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating van alle mensenrechtenactivisten, gewetensbezwaarden en journalisten die gevangen zitten en veroordeeld zijn enkel en alleen omdat ze gebruik hebben gemaakt van hun recht op vrije meningsuiting en vreedzame vereniging; benadrukt dat de Iraanse autoriteiten er in alle omstandigheden moeten voor zorgen dat mensenrechtenactivisten, juristen en journalisten bij de uitoefening van hun werkzaamheden geen dreigingen, intimidatie en hinder ondervinden; 2. herhaalt zijn oproep aan de Iraanse regering om Nasrin Sotoudeh, winnares van de Sacharovprijs, onmiddellijk en onvoorwaardelijk vrij te laten, en looft haar moed en haar inzet voor de mensenrechten en vrouwenrechten in Iran; beschouwt de overduidelijk oneerlijke rechtszaak tegen en veroordeling van Nasrin Sotoudeh als een ernstige rechterlijke dwaling, en is ingenomen met de verklaring die de woordvoerder van de EDEO op 12 maart 2019 hierover heeft afgelegd; 3. roept de Iraanse autoriteiten ertoe op artikel 48 van het Iraanse strafprocesrecht zodanig te wijzigen dat het recht van elke beschuldigde op vertegenwoordiging door een zelf gekozen advocaat en het recht van elke beschuldigde op een eerlijk proces worden gewaarborgd, conform de verbintenissen van Iran in het kader van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten; 4. vraagt de Iraanse autoriteiten met klem om de veiligheid en het welzijn van alle gedetineerden veilig te stellen en er onder meer voor te zorgen dat zij toegang hebben tot gepaste medische verzorging; vraagt voorts om een onafhankelijk onderzoek naar het overlijden in de gevangenis van Kavous Seyed Emami en naar de aantijgingen van foltering van andere opgesloten activisten, en laakt het feit dat politieke gevangenen opzettelijk medische verzorging wordt ontzegd; 5. verzoekt de Iraanse autoriteiten met klem om een eind te maken aan de bespionering, arrestaties, intimidatie en vervolging van journalisten, onlineactivisten en hun familie alsook aan de internetcensuur, en pleit voor de totstandbrenging van een omgeving waarin vrijheid van meningsuiting en mediavrijheid, zowel online als offline, worden aanvaard; 6. vraagt de Iraanse regering samen te werken met de speciale rapporteur van de VN voor de mensenrechtensituatie in Iran, en hem onder meer toestemming te geven Iraanse grond te betreden; 7. verzoekt de lidstaten en instellingen van de EU om de gevallen van gearresteerde mensenrechtenactivisten te blijven aankaarten met hun Iraanse tegenhangers, evenals tijdens de volgende bijeenkomst van de VN-Mensenrechtenraad in Genève; 8. vraagt de EDEO om in het kader van de dialoog op hoog niveau tussen de EU en Iran aandacht te blijven besteden aan het onderwerp van de mensenrechten en in het bijzonder de situatie van mensenrechtenactivisten; verzoekt de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV) publiekelijk te herbevestigen dat eerbied voor de mensenrechten een cruciaal element vormt bij het uitbouwen van de betrekkingen tussen de EU en Iran; 9. dringt er bij de VV/HV en de Raad op aan na te gaan of er conform de EU-richtsnoeren inzake mensenrechtendialogen met derde landen een officiële mensenrechtendialoog kan worden aangegaan met Iran; 10. vraagt de EU-ambtenaren met klem de Iraanse autoriteiten ertoe op te roepen om de veiligheid en het welzijn van gedetineerde mensenrechtenactivisten te garanderen en de berichten over foltering grondig te onderzoeken; 11. dringt er bij alle lidstaten met diplomatieke vertegenwoordiging in Teheran op aan om de in de EU-richtsnoeren inzake mensenrechtenverdedigers bedoelde mechanismen in te zetten ter ondersteuning en bescherming van deze mensen, zoals publieke verklaringen, diplomatieke stappen, monitoring van rechtszaken en bezoeken aan gevangenissen; 12. vraagt Iran met klem om de werkzaamheden van vrouwenrechtenactivisten niet langer strafbaar te stellen, inclusief voor wat betreft het vreedzame protest tegen het feit dat vrouwen verplicht een hoofddoek moeten dragen, en eist dat deze discriminatoire en vernederende praktijk wordt afgeschaft; 13. verzoekt de Iraanse regering de rechten van alle leden van religieuze en etnische minderheden veilig te stellen en alle vormen van discriminatie jegens deze mensen tegen te gaan; 14. is ingenomen met de wijzigingen aan de wet inzake drugshandel, waarmee de doodstraf minder gemakkelijk wordt uitgesproken, en vraagt dat alle doodstraffen opnieuw worden bekeken om te garanderen dat de processen die tot dit vonnis hebben geleid, in overeenstemming met de internationale normen zijn verlopen; vraagt de Iraanse autoriteiten om meteen een moratorium in te stellen op de toepassing van de doodstraf, en dit moratorium te beschouwen als een stap in de richting van volledige afschaffing van de doodstraf; 15. beveelt aan om nog voor het einde van het huidige mandaat een ad-hocdelegatie van de Subcommissie mensenrechten (DROI) naar Iran te sturen, met als opdracht gedetineerde mensenrechtenactivisten te bezoeken en de nodige bijeenkomsten met de Saudische autoriteiten te houden; 16. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de Europese Dienst voor extern optreden, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de hoogste leider van de Islamitische Republiek Iran, de president van de Islamitische Republiek Iran en de leden van de Majlis van Iran. Het Europees Parlement, – gezien zijn resoluties van 15 maart 2007 over Guatemala (1) , van 11 december 2012 over het ontwerp van besluit van de Raad betreffende de sluiting van de Overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en Midden-Amerika, anderzijds (2) en van 16 februari 2017 over Guatemala, in het bijzonder de situatie van mensenrechtenactivisten (3) , – gezien het bezoek van de Subcommissie mensenrechten aan Mexico en Guatemala in februari 2016 en het definitieve verslag daarover, – gezien het verslag van de Delegatie voor de betrekkingen met de landen in Midden-Amerika over haar bezoek aan Guatemala en Honduras van 16 t/m 20 februari 2015, – gezien het bezoek van de Delegatie voor de betrekkingen met de landen in Midden-Amerika aan Guatemala van 28 oktober t/m 1 november 2018, – gezien zijn resolutie van 25 oktober 2016 over strafrechtelijke aansprakelijkheid van bedrijven voor ernstige schendingen van de mensenrechten in derde landen (4) , – gezien het meerjarig indicatief programma voor Guatemala 2014-2020, en de doelstelling van dit programma om bij te dragen aan de oplossing van conflicten en aan vrede en veiligheid, – gezien de steunprogramma's van de Europese Unie ten behoeve van het rechtswezen in Guatemala, met name SEJUST, – gezien de EU-richtsnoeren inzake mensenrechtenactivisten en het strategisch EU-kader voor mensenrechten, dat de EU ertoe verbindt zich in te zetten voor mensenrechtenactivisten, – gezien het jaarlijkse actieprogramma 2018 van de EU ten gunste van Guatemala voor duurzame en inclusieve economische groei in het grensgebied van Guatemala en omgeving en ter ondersteuning van de verlenging van het mandaat van de Internationale Commissie tegen straffeloosheid in Guatemala (CICIG), – gezien de ondertekening van een adviesovereenkomst tussen de CICIG en het Hooggerechtshof van Guatemala in augustus 2017, – gezien de verklaring van de woordvoerder van de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) van 2 september 2018 over het besluit van de Guatemalteekse regering om het mandaat van de CICIG niet te verlengen, – gezien de gezamenlijke brief van de voorzitter van de VN-werkgroep inzake gedwongen of onvrijwillige verdwijningen en de speciale VN-rapporteur voor de bevordering van waarheid, gerechtigheid, schadeloosstelling en waarborgen ter voorkoming van herhaling aan de president van Guatemala, van 6 april 2018, – gezien de verklaring van 10 september 2018 van de Hoge Commissaris van de VN voor de mensenrechten, Michelle Bachelet, over het besluit van de Guatemalteekse regering om het mandaat van de CICIG niet te verlengen, – gezien de verklaring van 6 maart 2019 van de Hoge Commissaris van de VN voor de mensenrechten, Michelle Bachelet, over de Guatemalteekse wet inzake niet-gouvernementele ontwikkelingsorganisaties, – gezien het laatste rapport van Human Rights Watch over Guatemala, – gezien de grondwet van Guatemala, – gezien artikel 135, lid 5, en artikel 123, lid 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat Guatemala, grotendeels dankzij de samenwerking tussen het bureau van de Guatemalteekse procureur-generaal en de door de VN gesteunde Internationale Commissie tegen straffeloosheid in Guatemala (CICIG), die in 2007 werd opgericht om de georganiseerde misdaad te onderzoeken en de lokale inspanningen ter versterking van de rechtsstaat op te drijven, enige vooruitgang heeft geboekt bij de vervolging van gevallen van corruptie en mensenrechtenschendingen; B. overwegende dat het aantal moorden en aanvallen op activisten, organisaties en gemeenschappen die zich inzetten voor economische, sociale, culturele en milieurechten in Guatemala de afgelopen jaren is toegenomen; overwegende dat het totale aantal aanvallen op mensenrechtenactivisten en inheemse volkeren, in het bijzonder aanvallen op mensen die zich inzetten voor land- en territoriale rechten, volgens een verslag van de organisatie voor de bescherming van mensenrechtenactivisten in Guatemala (UDEFEGUA) in 2018 391 bedroeg, waaronder 147 gevallen van criminalisering en 26 moorden, hetgeen een stijging inhoudt van 136 % ten opzichte van 2017; C. overwegende dat mensenrechtenactivisten ook te maken hebben met bedreigingen, intimidatie, stigmatisering, lastercampagnes door particuliere actoren en de Guatemalteekse autoriteiten, en gerechtelijke vervolging; overwegende dat het misbruik van strafrechtelijke procedures tegen mensenrechtenactivisten om hun werk te voorkomen of te bestraffen een punt van zorg blijft; D. overwegende dat ook het aantal aanvallen op journalisten zeer zorgwekkend is, met 93 aanvallen in 2017, waaronder vier moorden; overwegende dat, gezien de aanhoudende concentratie van media-eigendom in handen van enkele bedrijven, onafhankelijke mediakanalen en journalisten nog altijd worden geconfronteerd met aanvallen en bedreigingen; E. overwegende dat geweld tegen vrouwen in Guatemala een ernstig probleem blijft, zoals blijkt uit het feit dat het aantal gewelddadige sterfgevallen onder vrouwen met 8 % is gestegen tot 662 gevallen; overwegende dat op Internationale Vrouwendag 2017 41 meisjes om het leven zijn gekomen die waren opgesloten na een protest tegen misbruik door bewakers, toen er brand uitbrak in een door de staat gerund kindertehuis; overwegende dat de straffeloosheid voor misdrijven in Guatemala 97 % bedraagt; F. overwegende dat de CICIG sinds 2007 op uitnodiging van de Guatemalteekse regering en in nauwe samenwerking met de nationale instellingen van het land corruptie en straffeloosheid bestrijdt, teneinde semioverheidsinstellingen op te sporen en te helpen ontmantelen, en een bijdrage heeft geleverd aan de versterking van de capaciteiten van de gerechtelijke en veiligheidsinstanties van het land; G. overwegende dat de Guatemalteekse regering, na vier verlengingen van opeenvolgende tweejarige mandaten van de CICIG, de secretaris-generaal van de VN heeft verzocht het mandaat opnieuw te verlengen tot september 2019, als een manier om het bestuur verder te versterken middels de doeltreffende CICIG-onderzoeken en de steun voor de rechtsstaat in Guatemala en om de inspanningen van de regering om de corruptie aanzienlijk terug te dringen en de straffeloosheid van niet-gouvernementele activiteiten met banden met de overheid (CIACS) aan te pakken, te consolideren; H. overwegende dat de CICIG en het Openbaar Ministerie in april 2018 de resultaten hebben gepresenteerd van een nieuw onderzoek naar de illegale financiering van de regerende partij FCN tijdens de verkiezingscampagne; overwegende dat het Hooggerechtshof in juli 2018 van plan was een onderzoek in te stellen naar de activiteiten van president Jimmy Morales met betrekking tot de illegale financiering van zijn verkiezingscampagne; I. overwegende dat de Guatemalteekse regering eind augustus 2018 heeft aangekondigd dat het mandaat van de CICIG met ingang van september 2019 zou worden ingetrokken; overwegende dat de regering kort daarna ook de terugkeer van CICIG-voorzitter Iván Velásquez naar het land heeft verboden en vervolgens de visa heeft ingetrokken van elf CICIG-medewerkers die onderzoek hadden gedaan naar gevallen van corruptie op hoog niveau; overwegende dat de regering in januari 2019 eenzijdig de overeenkomst met de VN inzake de CICIG met onmiddellijke ingang heeft opgezegd en de CICIG heeft verzocht het land te verlaten; overwegende dat Iván Velásquez ook in staat van beschuldiging is gesteld en het slachtoffer van lopende lastercampagnes is; J. overwegende dat deze maatregelen door het Grondwettelijk Hof van Guatemala zijn aangevochten en nietig zijn verklaard; overwegende dat het Grondwettelijk Hof unaniem heeft bepaald dat de regering Iván Velásquez toegang tot het land moet verlenen; overwegende dat deze uitspraken door de regering zijn genegeerd; overwegende dat het Congres een klacht heeft voorbereid tegen het Grondwettelijk Hof en zijn leden, hetgeen lijnrecht in strijd met de rechtsstaat is; K. overwegende dat wetsvoorstel nr. 5377 ter hervorming van de nationale verzoeningswet, dat begin maart 2019 in de tweede van drie lezingen door het Congres werd aangenomen, amnestie zou verlenen voor alle misdaden die zijn gepleegd door binnenlandse veiligheidstroepen en personen die namens de regering optreden, met inbegrip van misdaden tegen de menselijkheid, zoals foltering, gedwongen verdwijning en genocide; overwegende dat de Hoge Commissaris van de VN voor de mensenrechten en de Inter-Amerikaanse Commissie voor de rechten van de mens (IACHR) hun bezorgdheid hebben geuit over het wetsvoorstel en erop hebben aangedrongen de bestaande wet niet te wijzigen; L. overwegende dat wetsvoorstel nr. 5377 volgens de IACHR niet strookt met de internationale verbintenissen van Guatemala, in strijd zou zijn met het internationaal recht en inbreuk maakt op artikel 171, onder g), van de Guatemalteekse grondwet, aangezien alle gedetineerden die schuldig werden bevonden aan politieke misdrijven en misdaden tegen de menselijkheid tijdens het gewapende conflict en daarvoor werden veroordeeld, binnen enkele uren zouden worden vrijgelaten; M. overwegende dat de bevolking van Guatemala te kampen heeft met een zeer hoog niveau van onveiligheid en dat de nationale civiele politie (PNC) de afgelopen jaren ernstig is ondermijnd; overwegende dat er meldingen zijn gemaakt van intimidatie en bedreigingen jegens magistraten, rechters, openbare aanklagers en gerechtelijke actoren die met de CICIG hebben samengewerkt; N. overwegende dat de toegang tot de rechter, de detentieomstandigheden, het politieoptreden en de beschuldigingen van foltering – problemen die nog verergerd worden door de wijdverbreide corruptie, collusie en straffeloosheid – een bron van ernstige zorg blijven; O. overwegende dat de Guatemalteekse ombudsman voor de mensenrechten, wiens budget naar beneden is bijgesteld, het Openbaar Ministerie en de rechterlijke macht belangrijke maatregelen hebben genomen tegen straffeloosheid en voor de erkenning van de mensenrechten; overwegende dat de Guatemalteekse autoriteiten duidelijk pogingen ondernemen om de strijd tegen corruptie en straffeloosheid alsook de rechtsstaat te ondermijnen; P. overwegende dat de slachtoffers van aanslagen volgens de UDEFEGUA voornamelijk inheemse leiders waren die het recht op land en grondgebied verdedigen; overwegende dat de speciale VN-rapporteur haar bezorgdheid heeft geuit over de rechten van inheemse volkeren naar aanleiding van klachten over waterkracht-, mijnbouw- en agro-industriële projecten, waarvan de vergunningen en activiteiten hebben geleid tot schendingen van de rechten van inheemse volkeren; overwegende dat de speciale VN-rapporteur ook heeft opgemerkt dat het zorgwekkend is dat de staat en de betrokken derde partijen vreedzame protesten van gemeenschappen beschouwen als strafbare conflictsituaties die de openbare veiligheid in gevaar brengen; overwegende dat Aura Lolita Chávez, de inheemse Guatemalteekse milieuactivist en finalist voor de Sacharovprijs 2017 van het Europees Parlement, haar land heeft verlaten na ernstige aanvallen, doodsbedreigingen en smaad, en bij terugkeer te maken zou krijgen met diverse gerechtelijke procedures; Q. overwegende dat anti-oproeragenten van de PNC op 9 oktober 2018 onder andere leden van de vreedzame verzetsbeweging van de microregio Ixquisis hebben aangevallen, waarbij zes betogers gewond raakten; R. overwegende dat de Zweedse ambassadeur in Guatemala tot persona non grata is verklaard (een verklaring die vervolgens door het Grondwettelijk Hof nietig is verklaard) omdat hij de werkzaamheden van de CICIG in het land zou hebben ondersteund; S. overwegende dat de algemene en presidentsverkiezingen in Guatemala gepland staan voor 16 juni en 11 augustus 2019; T. overwegende dat de ontwikkeling en consolidatie van de democratie en de rechtsstaat en de eerbiediging van de mensenrechten en fundamentele vrijheden integraal deel moeten uitmaken van het extern beleid van de EU, met inbegrip van de associatieovereenkomst die in 2012 tussen de EU en de landen van Midden-Amerika is gesloten; overwegende dat deze overeenkomst een democratieclausule bevat, die een essentieel onderdeel van de overeenkomst vormt; overwegende dat Guatemala de op twee na grootste ontvanger is van bilaterale ontwikkelingshulp van de EU in Midden-Amerika, met een bedrag van 167 miljoen EUR in de periode 2014-2020, gericht op voedselveiligheid, conflictoplossing, vrede, veiligheid en concurrentievermogen; 1. spreekt zijn diepe bezorgdheid uit over het toegenomen aantal moorden en gewelddaden en over de onveiligheid voor alle burgers, en met name vrouwen en mensenrechtenverdedigers; wijst op het belang van een onafhankelijk en doeltreffend gerechtelijk apparaat en de noodzaak om een einde te maken aan straffeloosheid; betreurt het dat de Guatemalteekse regering de rechtsstaat en de scheiding der machten blijft schenden; wijst erop dat de scheiding der machten en eerbiediging van de rechtsstaat een essentieel beginsel van liberale democratieën zijn; 2. roept de Guatemalteekse autoriteiten ertoe op een einde te maken aan alle vormen van intimidatie jegens het Guatemalteekse middenveld, en met name mensenrechtenorganisaties, de grondwettelijke orde te eerbiedigen en de grondrechten van alle Guatemalteekse burgers te waarborgen; benadrukt dat een levendig maatschappelijk middenveld noodzakelijk is om een staat op alle niveaus verantwoordelijker, ontvankelijker, inclusiever, doeltreffender en daarmee legitiemer te maken; beklemtoont dat alle instellingen die opkomen voor de constitutionele democratie en de mensenrechten in Guatemala, ondersteund en versterkt moeten worden; acht het van essentieel belang een onafhankelijke rechterlijke macht te waarborgen, haar onafhankelijkheid te eerbiedigen en te zorgen voor een onpartijdig gerechtelijk apparaat; benadrukt dat dit uiterst belangrijk is ter consolidatie van de inspanningen om corruptie en straffeloosheid te bestrijden; is van mening dat beschuldigingen van intimidatie en bedreigingen jegens magistraten, rechters en aanklagers onmiddellijk tot maatregelen moeten leiden om de gerechtelijke instanties van het land en hun vertegenwoordigers te beschermen; dringt er bij de Guatemalteekse regering op aan onmiddellijk de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht te waarborgen en de vrijheid van pers en media te garanderen; 3. is ervan overtuigd dat de CICIG in Guatemala een essentiële rol heeft gespeeld en dat haar werk ter bestrijding van straffeloosheid en corruptie en ter voorbereiding van onderzoeken voor rechtszaken die door Guatemalteekse instellingen zullen worden uitgevoerd, van cruciaal belang is voor de handhaving van de rechtsstaat; spreekt zijn ernstige bezorgdheid uit over de huidige situatie waarmee de CICIG in Guatemala te maken heeft, en verzoekt de Guatemalteekse regering een einde te maken aan alle illegale aanvallen tegen de CICIG en haar nationale en internationale personeel; 4. is in dit verband verheugd over het uitvoeringsbesluit van de Commissie van september 2018 om het verlengde mandaat van de CICIG met 5 miljoen EUR extra uit het Instrument voor ontwikkelingssamenwerking te ondersteunen voor het jaarlijkse actieprogramma voor Guatemala voor 2018; verzoekt de Commissie de 5 miljoen EUR dringend zoals afgesproken uit te betalen en alle goedgekeurde programma's met de CICIG voort te zetten; verzoekt de Commissie klaar te staan voor een voortzetting van haar samenwerking met en financiering van de CICIG na september 2019, en verleent haar actieve steun aan een dergelijke verlenging; 5. is ervan overtuigd dat de voorgestelde wijziging van de nationale verzoeningswet een ernstige bedreiging vormt voor de rechtsstaat in Guatemala en zwaar afbreuk zou doen aan de belangrijke vooruitgang die dankzij het werk van de nationale rechtbanken in hun strijd tegen straffeloosheid is bereikt; deelt de opvatting van de Hoge Commissaris van de VN dat de in het wetsvoorstel vervatte amnestie voor schenders van mensenrechten, plegers van misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdadigers nog meer geweld in het land zou uitlokken; denkt hierbij aan vergelding door vrijgelaten gevangenen, wat tot maatschappelijke ontwrichting zou kunnen leiden; dringt er daarom bij het Guatemalteekse congres op aan het wetsvoorstel niet goed te keuren; 6. vraagt om onder auspiciën van de Verenigde Naties een onafhankelijk onderzoek uit te voeren dat te zien moet geven welk effect het werk van de CICIG uiteindelijk op het justitiële systeem in Guatemala heeft gehad, welke bijdrage de CICIG heeft geleverd aan de politieke stabiliteit van het land, en wat de overeenkomst ondertekend tussen de CICIG en de Hoge Kiesraad heeft opgeleverd; 7. maakt zich zorgen over de voorgestelde wet inzake niet-gouvernementele ontwikkelingsorganisaties; verzoekt het Guatemalteekse congres, in overeenstemming met het technisch advies van het Bureau van de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de mensenrechten, dit wetsvoorstel niet aan te nemen omdat het, als het wordt aangenomen, de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van vergadering van ngo's zou kunnen beknotten, hun toegang tot financiering zou kunnen beperken en de definitie van ngo's zou verengen, waardoor hun werkingssfeer verkleint en hun activiteiten worden belemmerd, wat de deur kan openzetten voor willekeurige verboden; wijst de autoriteiten en instellingen van Guatemala erop dat er een veilig en gunstig klimaat voor ngo's geschapen en gehandhaafd moet worden zodat ze vrij hun mening kunnen uiten en hun werkzaamheden kunnen verrichten ten voordele van de samenleving in het algemeen; 8. spreekt zijn bezorgdheid uit over de klachten in verband met het ontbreken van vrije, voorafgaande raadplegingen met kennis van zaken (IAO-Verdrag 169); herinnert aan de aanbeveling van de speciale VN-rapporteur dat de rechten van inheemse volken volledig moeten worden geëerbiedigd overeenkomstig de internationale normen, die het recht op vrijwillig, voorafgaand en geïnformeerd overleg omvatten; wijst erop dat nationale en internationale ondernemingen in heel hun waardeketen rechtstreeks gebonden zijn aan verdragen en andere nationale en internationale voorschriften inzake de mensenrechten en milieurechten, en dat als blijkt dat ondernemingen schade hebben veroorzaakt of hieraan hebben bijgedragen, zij moeten voorzien in of moeten deelnemen aan een doeltreffende voorziening in rechte voor de betrokken personen en gemeenschappen; merkt op dat het hierbij gaat om restitutie, schadevergoeding, rehabilitatie en garanties dat er geen herhaling zal plaatsvinden; wijst erop dat regeringen de verantwoordelijkheid dragen om de mensenrechten te beschermen en degenen die deze rechten schenden, voor de rechter te brengen; 9. herhaalt zijn verzoek om mensenrechtenverdedigers en met name vrouwelijke mensenrechtenverdedigers te beschermen; is ingenomen met en steunt de maatregelen die de Europese ambassades en de EU-delegatie in Guatemala tot dusver hebben getroffen; vraagt dat de Europese Unie projecten ter ondersteuning van het werk van nationale en internationale organisaties in Guatemala handhaaft en zo nodig opvoert; 10. beklemtoont dat de Guatemalteekse autoriteiten de juridische en lichamelijke veiligheid van Lolita Chávez, finaliste van de Sacharovprijs, moeten afkondigen en waarborgen, mocht ze besluiten om naar haar thuisland terug te keren; 11. dringt erop aan dat de verkiezingen in Guatemala op vreedzame en transparante wijze plaatsvinden en dat de veiligheid van alle kandidaten wordt gewaarborgd; benadrukt dat de Hoge Kiesraad onafhankelijk en zonder inmenging van overheidsinstellingen of statelijke actoren moet optreden; biedt aan om een missie van verkiezingsdeskundigen van de EU te sturen; 12. betreurt dat de Guatemalteekse vredesakkoorden na meer dan 20 jaar nog steeds niet zijn uitgevoerd en zelfs dreigen te worden ontmanteld; spoort alle nationale en internationale actoren sterk ertoe aan alles in het werk te stellen om de volledige uitvoering ervan te bespoedigen; verzoekt de Guatemalteekse regering hiertoe te zorgen voor het democratisch en politiek toezicht op en de professionalisering van de PNC en andere instellingen zoals de CONRED, de nationale coördinator voor rampenvermindering, om te voorkomen dat zij een militair karakter krijgen en dat humanitaire steun via het leger vloeit, aangezien dit niet strookt met de doelstellingen van de vredesakkoorden; 13. wijst de Guatemalteekse regering erop dat de associatieovereenkomst EU-Midden-Amerika als essentieel onderdeel een mensenrechtenbepaling bevat en dat bij schending daarvan het lidmaatschap kan worden opgeschort; verzoekt de Europese Unie en haar lidstaten gebruik te maken van de mechanismen die zijn vastgelegd in de associatieovereenkomst en de Overeenkomst inzake politieke dialoog en samenwerking, om er bij Guatemala op aan te dringen een ambitieuze mensenrechtenagenda uit te voeren en straffeloosheid te bestrijden; 14. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de president, de regering en het parlement van de Republiek Guatemala, de Internationale Commissie tegen straffeloosheid in Guatemala (CICIG), het Secretariaat voor economische integratie in Midden-Amerika (Sieca), het Midden-Amerikaans Parlement en de covoorzitters van de Euro-Latijns-Amerikaanse Parlementaire Vergadering. (Bijzondere wetgevingsprocedure – hernieuwde raadpleging) Het Europees Parlement, – gezien het ontwerp van de Raad (15401/2018), – gezien het voorstel van de Commissie aan de Raad ( COM(2016)0411 ), – gezien zijn standpunt van 18 januari 2018 (1) , – gezien artikel 81, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het Parlement door de Raad opnieuw is geraadpleegd (C8‑0023/2019), – gezien de artikelen 78 quater en 78 sexies van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie juridische zaken ( A8-0056/2019 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan het ontwerp van de Raad; 2. verzoekt de Raad, wanneer deze voornemens is af te wijken van de door het Parlement goedgekeurde tekst, het Parlement hiervan op de hoogte te stellen; 3. wenst opnieuw te worden geraadpleegd ingeval de Raad voornemens is ingrijpende wijzigingen aan te brengen in het ontwerp; 4. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Het Europees Parlement, – gezien Verordening (EU) nr. 978/2012 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012 houdende toepassing van een schema van algemene tariefpreferenties en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 732/2008 van de Raad (1) , – gezien Verordening (EU) nr. 607/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 12 juni 2013 tot intrekking van Verordening (EG) nr. 552/97 van de Raad houdende tijdelijke intrekking van de voordelen van het aan Myanmar/Birma toegekende stelsel van algemene tariefpreferenties (2) en zijn resolutie van 23 mei 2013 over hernieuwde toegang van Myanmar/Birma tot het stelsel van algemene tariefpreferenties (3) , – gezien de tussentijdse beoordeling van de huidige SAP-verordening van juli 2018 (4) en het verslag van de Commissie betreffende de toepassing van Verordening (EU) nr. 978/2012 (5) met het bijbehorende werkdocument van de diensten van de Commissie van 4 oktober 2018 (6) , – gezien de verslagen van de Commissie van 28 januari 2016 en van 19 januari 2018 over het stelsel van algemene preferenties voor de periode 2014-2015 (7) en 2016-2017 (8) , waarin de effecten van het SAP worden beoordeeld met de nadruk op de prestaties van SAP+-begunstigden, – gezien de door de Commissie internationale handel (INTA) georganiseerde openbare hoorzitting over het SAP van 16 februari 2016, de gedachtewisseling over de toekenning van de SAP+-status aan Sri Lanka van 21 maart 2017, en de gedachtewisseling over de tenuitvoerlegging van de SAP-verordening van 19 februari 2018, – gezien artikelen 5 en 21 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), – gezien artikel 208 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien de beslissing van de Europese Ombudsman in zaak 1409/2014/MHZ over het niet uitvoeren door de Europese Commissie van een voorafgaande effectbeoordeling inzake mensenrechten voor de vrijhandelsovereenkomst tussen de EU en Vietnam (9) , – gezien zijn resolutie van 5 juli 2016 over de uitvoering van de aanbevelingen van 2010 van het Parlement over de sociale en milieunormen, de mensenrechten en maatschappelijk verantwoord ondernemen (10) , – gezien zijn resolutie van 12 december 2018 over het jaarverslag over mensenrechten en democratie in de wereld in 2017 en het beleid van de Europese Unie ter zake (11) , – gezien zijn resolutie van 27 april 2017 over het EU-vlaggenschipinitiatief inzake de kledingsector (12) , – gezien zijn resolutie van 14 juni 2017 over de stand van de tenuitvoerlegging van het duurzaamheidspact in Bangladesh (13) , – gezien de vrijwillige landspecifieke partnerschappen, zoals het Duurzaamheidspact in Bangladesh en het Myanmar Labour Rights Initiative, – gezien de gemeenschappelijke strategie van 2007 van de EU en haar lidstaten met als titel "Aid for trade: Enhancing EU support for trade-related needs in developing countries" (Hulp voor handel: de ondersteuning van de EU voor handelsgerelateerde behoeften in ontwikkelingslanden versterken), – gezien de VN-doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling 2030 (SDG's), – gezien de fundamentele verdragen van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) inzake kinderarbeid, gedwongen arbeid, discriminatie, de vrijheid van vereniging en het recht om collectief te onderhandelen, – gezien de conclusies van de Raad van 12 mei 2016 over de EU en verantwoordelijke mondiale waardeketens, – gezien zijn resolutie van 12 september 2017 over de gevolgen van de internationale handel en het handelsbeleid van de EU voor mondiale waardeketens (14) , – gezien artikel 52 van zijn Reglement en artikel 1, lid 1, onder e), van en bijlage 3 bij het besluit van de Conferentie van voorzitters van 12 december 2002 betreffende de procedure inzake het verlenen van toestemming voor het opstellen van initiatiefverslagen (15) , – gezien het verslag van de Commissie internationale handel en de adviezen van de Commissie buitenlandse zaken en de Commissie ontwikkelingssamenwerking ( A8-0090/2019 ), A. overwegende dat de EU als eerste een stelsel van algemene tariefpreferenties ten uitvoer heeft gelegd in 1971 na de aanbeveling van de Conferentie van de Verenigde Naties inzake handel en ontwikkeling (UNCTAD) op grond waarvan industrielanden algemene, niet-wederkerige en niet-discriminerende tariefpreferenties zouden toekennen aan ontwikkelingslanden, waardoor ze hen zouden helpen om bijkomende inkomsten te genereren door middel van internationale handel met als doel de armoede te bestrijden, goed bestuur te bevorderen en de duurzame ontwikkeling te stimuleren; B. overwegende dat in artikel 207 VWEU wordt bepaald dat het handelsbeleid van de EU moet worden gevoerd in het kader van de beginselen en doelstellingen van het extern beleid van de EU en moet bijdragen tot de bevordering van de waarden waarvoor de Unie zich inzet, zoals vastgelegd in artikel 2 VEU, evenals tot de verwezenlijking van de doelstellingen van artikel 21 VEU, zoals de versterking van de democratie en de rechtsstaat, de eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele rechten en vrijheden, gelijkheid, de eerbiediging van de menselijke waardigheid en de bescherming van het milieu en sociale rechten; C. overwegende dat de Europese Ombudsman het volgende heeft geconcludeerd: goed bestuur vereist de eerbiediging en inachtneming van de grondrechten; wanneer de grondrechten niet worden geëerbiedigd, kan er geen goed bestuur zijn; de instellingen en organen van de EU moeten altijd overwegen of hun acties stroken met de grondrechten en zij moeten tevens ernaar streven de eerbiediging van de mensenrechten in de partnerlanden te bevorderen; D. overwegende dat het huidige SAP werd ingevoerd op grond van Verordening (EU) nr. 978/2012, die werd goedgekeurd op basis van artikel 207 van het VWEU volgens de gewone wetgevingsprocedure waarin het Europees Parlement voor het eerst optrad als medewetgever voor een SAP-verordening; E. overwegende dat de Commissie, krachtens artikel 40 van de SAP-verordening, vijf jaar na goedkeuring aan het Europees Parlement en de Raad een verslag moet voorleggen over de toepassing van de SAP-verordening, dat als basis moet dienen voor de volgende SAP-verordening die tegen 2022 moet worden goedgekeurd; overwegende dat deze verordening van kracht is sinds 1 januari 2014; overwegende dat een gedegen onafhankelijke beoordeling van de werking van de huidige verordening is uitgevoerd om informatie te verstrekken voor de herziening door de Commissie, en dat er een lijst met concrete aanbevelingen is opgesteld; F. overwegende dat het stelsel drie regelingen telt: de algemene SAP-regeling, de SAP+-stimuleringsregeling, en de "alles behalve wapens"-regeling (EBA); overwegende dat voor de begunstigden van de algemene SAP-regeling (momenteel 18 landen), verlaagde douanerechten gelden op 66 % van alle EU-productcategorieën; overwegende dat de acht SAP+-begunstigden ongeveer 66 % van alle productcategorieën rechtenvrij uitvoeren in ruil voor hun toezegging om 27 internationale kernverdragen op het gebied van arbeidsrechten, mensenrechten, goed bestuur en milieu effectief ten uitvoer te leggen; overwegende dat de 49 minst ontwikkelde landen (MOL's) op grond van de EBA-regeling van het SAP rechtenvrije toegang tot de EU voor alle producten, behalve wapens en munitie, genieten; overwegende dat alle begunstigde landen op grond van de SAP-verordening gebonden zijn aan internationale verdragen op het gebied van de mensenrechten en de arbeidsrechten, terwijl landen die onder de SAP+-regeling vallen ook zijn gebonden aan internationale verdragen op het gebied van milieu en goed bestuur; overwegende dat alleen in de SAP+-regeling is voorzien in een structurele dialoog, waarin de doeltreffende tenuitvoerlegging van deze verdragen door de begunstigde landen wordt beoordeeld; overwegende dat SAP-begunstigde landen ook internationale standaarden en normen ten uitvoer moeten kunnen leggen, waaronder het opstellen, uitvoeren en handhaven van passende wetgeving, met name op het gebied van de invoering van de rechtsstaat en de bestrijding van corruptie; G. overwegende dat de belangrijkste doelstellingen van de SAP-hervorming van 2012 erin bestonden een sterkere nadruk op behoeftige landen te leggen (de MOL's en andere landen met een laag of lager inkomen), de kernbeginselen van duurzame ontwikkeling en goed bestuur verder te bevorderen, de stabiliteit en voorspelbaarheid te vergroten en de zekerheid voor exploitanten van ondernemingen te verbeteren; H. overwegende dat tal van internationale verdragen, richtlijnen en regels gericht zijn op het voorkomen van schendingen van de mensenrechten; overwegende dat met name SAP-begunstigde landen de verplichting hebben om deze richtlijnen ten uitvoer te leggen en de juiste juridische en economische voorwaarden te creëren waaronder ondernemingen actief kunnen zijn en een plek kunnen vinden in de mondiale toeleveringsketens; I. overwegende dat de EU nog doeltreffender moet reageren op sociale en milieudumping en op oneerlijke concurrentie en handelspraktijken, naast het garanderen van een gelijk speelveld; J. overwegende dat in een aantal landen exportproductiezones (EPZ's) zijn vrijgesteld van de nationale arbeidswetgeving waardoor de volledige uitoefening van het recht op vakbondsactiviteiten of op toegang tot de rechter wordt gedwarsboomd; overwegende dat dit een schending van de fundamentele normen van de IAO inhoudt en kan leiden tot verdere negatieve gevolgen voor de mensenrechten; K. overwegende dat in artikel 8 van het VWEU gendergelijkheid is verankerd in alle beleidsmaatregelen van de EU; overwegende dat handels- en investeringsovereenkomsten wegens structurele genderongelijkheden vaak andere gevolgen hebben voor vrouwen dan voor mannen; overwegende dat volgens de IAO in 2012 21 miljoen mensen, van wie 55 % vrouwen en meisjes, het slachtoffer werden van gedwongen arbeid, en dat 90 % van dit misbruik plaatsvond in de particuliere sector van de economie; L. overwegende dat de Commissie op grond van artikel 19, lid 6, van de SAP-verordening rekening moet houden met "alle relevante informatie" bij de beoordeling van de vraag of SAP-begunstigde landen naar behoren voldoen aan hun verplichtingen ten aanzien van de mensenrechten, waaronder informatie die wordt verstrekt door het maatschappelijk middenveld; overwegende dat de betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld en de sociale partners bij de uitvoering van het SAP de legitimiteit en doeltreffendheid van het gemeenschappelijk handelsbeleid van de EU kan vergroten; M. overwegende dat de SAP-verordening de EU toestaat preferenties te schorsen in der ernstigste gevallen van mensenrechtenschendingen ingevolge het bepaalde in hoofdstuk V, artikel 19, lid 1, onder a), van de SAP-verordening, dat voorziet in de tijdelijke intrekking van de preferentiële behandeling op grond van een aantal redenen waaronder systematische schendingen van de beginselen van de in deel A van bijlage VIII genoemde verdragen; N. overwegende dat de Commissie een onderzoek heeft gestart in het geval van Cambodja en bezig is met het starten van onderzoek in het geval van Myanmar wegens mensenrechtenschendingen in het kader van mogelijke intrekkingen van de EBA-regeling; Belangrijkste conclusies en aanbevelingen 1. is verheugd over de tussentijdse beoordeling van de toepassing van de huidige SAP-verordening waarin wordt geëvalueerd of de daarin opgenomen doelstellingen naar alle waarschijnlijkheid zullen worden gehaald; is ingenomen met het feit dat de nieuwe verordening heeft geleid tot een stijging van de uitvoer door de begunstigden van de regeling "Alles behalve wapens" (EBA) en de SAP+-regeling, hetgeen een belangrijke bijdrage vormt op weg naar de uitroeiing van de armoede; 2. stelt met tevredenheid vast dat in 2016 62,6 miljard EUR aan invoer in de EU binnenkwam uit hoofde van SAP-preferenties (een stijgende tendens), die als volgt uiteenviel: 31,6 miljard EUR van begunstigden onder de algemene SAP-regeling, circa 7,5 miljard EUR van begunstigden onder de SAP+-regeling en 23,5 miljard EUR van EBA-begunstigden (cijfers van Eurostat van september 2017); 3. herinnert aan het feit dat het SAP ondernemingen uit ontwikkelingslanden helpt de problemen te overwinnen waarmee zij op de exportmarkten worden geconfronteerd ten gevolge van hoge aanloopkosten; herinnert eraan dat het SAP overeenkomstig de doelstellingen van de UNCTAD erop is gericht de inkomsten van de export te verhogen, de industrialisering van de ontwikkelingslanden en dus van de MOL's te bevorderen en hun groei te bespoedigen teneinde de armoede uit te roeien; 4. onderstreept dat het SAP+ een belangrijk instrument van het EU-handelsbeleid is dat zorgt voor een betere markttoegang en dat gepaard gaat met een streng toezichtmechanisme ter bevordering van de naleving van de mensen- en arbeidsrechten, de milieubescherming en goed bestuur in kwetsbare ontwikkelingslanden; 5. merkt op dat de huidige SAP-verordening sinds het begin van het tussentijdse-beoordelingsproces drie jaar van kracht is geweest, en er al elementen zijn vastgesteld die in aanmerking komen voor hervorming in de volgende SAP-verordening; is ingenomen met de in het definitieve beoordelingsverslag gedane aanbevelingen; 6. onderstreept dat het SAP als onderdeel van het handelsbeleid van de EU moet zijn gebaseerd op de beginselen van het buitenlands beleid van de EU (doeltreffendheid, transparantie en waarden), zoals verankerd in artikel 21 van het VEU; onderstreept dat in artikel 208 van het VWEU het beginsel van beleidscoherentie voor ontwikkeling is vervat en dat hierin is bepaald dat de uitbanning van armoede het hoofddoel van dit beleid is; onderstreept dat deze beginselen worden bekrachtigd in de mededeling van de Commissie over handel voor iedereen; 7. erkent dat het SAP+ in de begunstigde landen een belangrijke rol vervult bij het bevorderen van de internationale arbeidsrechten, de mensenrechten, goede bestuurspraktijken en milieubeschermingsnormen, door niet alleen stimulansen voor de naleving van deze normen te geven, maar ook door een platform op te zetten voor een regelmatige dialoog over onderwerpen die door de verdragen worden bestreken en door inspanningen met het oog op wezenlijke hervormingen te bevorderen; 8. erkent dat het SAP de begunstigde landen en de EU economische voordelen heeft gebracht, door de toegenomen uitvoer naar de EU en de verbeterde benutting van de preferenties door de EBA- en SAP+-begunstigden; roept de EU ertoe op het bewustzijn van de SAP-regels in de begunstigde landen te verhogen om te zorgen voor een nog beter gebruik van het stelsel; verzoekt de Commissie, waar mogelijk, de verdeling van de voordelen met betrekking tot het SAP te evalueren op basis van de beschikbaarheid van gegevens; constateert dat de gestegen uitvoer en economische kansen in sommige gevallen ook onbedoelde negatieve indirecte gevolgen voor de grondrechten en de sociale ontwikkeling hebben gehad, zoals bijvoorbeeld landroof of niet-naleving van de arbeidsrechten; onderstreept derhalve dat handelspreferenties moeten worden gevolgd door de uitvoering van internationale verdragen en hervormingen om te voorkomen dat SAP-programma's kunnen leiden tot meer sociale en milieudumping; 9. is verheugd over het vereenvoudigde SAP+-toegangssysteem om deze regeling aantrekkelijker te maken voor begunstigde landen van de algemene SAP-regeling; benadrukt dat veel kandidaat-landen voor de SAP+-regeling verschillende voor de SAP+-toetreding vereiste internationale verdragen hebben geratificeerd; onderstreept dat het verbeterde, constante en systematische toezicht op het uitvoeringsproces van zeer groot belang is, en kan worden verwezenlijkt door de intensivering van de samenwerking tussen alle actoren teneinde de gegevensverzameling en diepgaande analyse te verbeteren door gebruik te maken van alle beschikbare informatie en bronnen, zoals rapporten van internationale instanties voor toezicht zoals de VN, de IAO, de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) en eveneens met rechtstreekse betrokkenheid bij het proces van het maatschappelijk middenveld en de sociale partners; onderstreept dat dit nodig is om het volledige potentieel van de SAP+-regeling te waarborgen met het oog op de verbetering van de situatie met betrekking tot de rechten van werknemers, de bevordering van gendergelijkheid en de afschaffing van kinderarbeid en dwangarbeid middels de daadwerkelijke uitvoering van de 27 verdragen; 10. verzoekt de Commissie om in haar contacten met de SAP+-begunstigde landen en in het kader van een intensiever engagement inzake EBA het vraagstuk van de steeds kleinere ruimte voor het maatschappelijk middenveld en de bescherming van bedreigde mensenrechtenactivisten aan de orde te stellen, aangezien deze kwesties rechtstreeks verband houden met de verplichtingen uit hoofde van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten en de relevante bepalingen van de kernverdragen van de IAO, in lijn met de mededeling van de Commissie over handel voor iedereen; verzoekt de Commissie bovendien verdere opties te onderzoeken voor de gestructureerde, formele en onafhankelijke participatie van het maatschappelijk middenveld, vakbondsvertegenwoordigers en de particuliere sector, die kunnen dienen als een manier om het toezichtproces te versterken; 11. benadrukt dat het SAP in het algemeen prikkels lijkt te hebben gecreëerd voor de ratificatie van internationale verdragen en bijgevolg een beter kader voor vooruitgang tot stand heeft gebracht; onderstreept het belang van de verdere invoering van gedegen maatregelen om te waarborgen dat het SAP een positieve ecologische ontwikkeling bevordert; beveelt aan dat de Overeenkomst van Parijs wordt toegevoegd aan de lijst van de 27 internationale kernverdragen die de SAP+-begunstigde landen in acht moeten nemen; benadrukt dat er in de begunstigde landen nog veel vooruitgang moet worden geboekt om een model voor duurzame ontwikkeling te verwezenlijken; 12. erkent de vooruitgang die is geboekt bij de effectieve tenuitvoerlegging dankzij versterkt toezicht en dialoog tussen de EU en de begunstigde landen, met name bij het toezicht op de uitvoering van de 27 kernverdragen; onderstreept de noodzaak van verdere coördinatie tussen de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO), delegaties van de Unie, diplomatieke missies van de lidstaten, regeringen van de begunstigde landen, internationale organisaties, het bedrijfsleven, de sociale partners en het maatschappelijk middenveld om te zorgen voor een betere gegevensverzameling en om het toezichtproces diepgaander te analyseren; roept, voor zover mogelijk, op tot een grotere transparantie en verbeterde communicatie tussen de medewetgevers en de belanghebbenden in het kader van de processen voor intrekking van het SAP, met name tijdens de onderzoeksprocedure van de Commissie; 13. erkent dat ratificatie en vooruitgang bij de doeltreffende uitvoering van de relevante verdragen belangrijke ijkpunten zijn om te komen tot de noodzakelijke vooruitgang binnen het stelsel; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat de maatregelen inzake het toezicht op de doeltreffende uitvoering van de verdragen door de begunstigde landen volledig stroken met de landenstrategiedocumenten met het oog op de beleidscoherentie en de mainstreaming van de mensenrechten in het handelsbeleid; 14. onderstreept de noodzaak van ononderbroken inzet en verdere verbetering van de transparantie bij het SAP+-toezicht waarbij ervoor moet worden gezorgd dat de EU haar volledige invloed in de begunstigde landen in het kader van deze dialoog kan behouden, met name in het kader van de scorekaart; doet een beroep op de Commissie om zich te beraden over verdere stappen in dit verband en in het kader van de dialoog met de begunstigde landen om de transparantie, het toezicht op en de doeltreffendheid van het stelsel te vergroten; 15. is van oordeel dat elk besluit tot schorsing van preferenties volledig moet stroken met de overkoepelende doelstelling van armoedebestrijding en benadrukt dat handelingen van secundair Unierecht zowel moeten worden ontworpen als geïnterpreteerd overeenkomstig het primaire Unierecht en de algemene beginselen van het Unierecht in dit verband; onderstreept derhalve dat de huidige doelgerichte aanpak voor de intrekking van preferenties moet worden gehandhaafd en dat een dergelijke intrekking tot specifieke sectoren moet worden beperkt en zo moet gebeuren dat de negatieve gevolgen voor de plaatselijke bevolking tot een minimum beperkt blijven; verzoekt de Commissie gebruik te maken van geleidelijke intrekkingen van handelspreferenties of andere tijdsgebonden intrekkingsmaatregelen, indien nodig; onderstreept ten slotte dat het intrekken van handelspreferenties moet worden gezien als laatste redmiddel, dat alleen wordt toegepast bij ernstige tekortkomingen bij de effectieve uitvoering van de internationale verdragen en een duidelijk gebrek aan bereidheid en inzet van het begunstigde land om deze tekortkomingen aan te pakken; onderstreept tegelijkertijd de voorwaardelijke aard van de stelsels en dat deze voorwaardelijkheid moet worden aangewend om de geloofwaardigheid van elke stelsel te behouden en voor actie te zorgen in het geval van ernstige en systematische schendingen van de verdragen; 16. is ingenomen met de recente besluiten van de Commissie om de procedure voor de intrekking van de EBA-preferenties voor Cambodja in te leiden en om met spoed een EU-missie op hoog niveau af te vaardigen naar Myanmar, naar aanleiding van de mensenrechtensituatie in beide landen; verwacht dat de Commissie het Parlement uitgebreid op de hoogte zal stellen en bij verdere stappen zal betrekken, onder meer wat de schorsing van preferenties betreft; 17. merkt op dat het aantal begunstigde landen aanzienlijk is gedaald vanwege de hervormde criteria om in aanmerking te komen, die, in combinatie met de graduatie van producten, hebben geleid tot een algemene daling van het volume van de EU-invoer vanuit SAP-landen; erkent dat dankzij deze hervormingen preferenties op de meest behoeftige landen gericht zijn; verzoekt de Commissie om te zorgen voor de samenhang en consistentie tussen het SAP en de vrijhandelsovereenkomsten in het kader van de effectbeoordeling voor de volgende verordening, om de centrale rol van het SAP voor ontwikkelingslanden in het handelsbeleid van de EU te waarborgen; constateert in dit verband dat de EBA-begunstigde landen worden geconfronteerd met toenemende concurrentiedruk uit landen die vrijhandelsovereenkomsten met de EU hebben gesloten; merkt bovendien op dat sommige landen die voorheen onder SAP+-toezicht vielen, nu vallen onder de vrijhandelsovereenkomsten waartoe hoofdstukken inzake handel en duurzame ontwikkeling behoren, welke doeltreffend en afdwingbaar moeten zijn; 18. betreurt het feit dat het SAP, met name in het geval van de 29 EBA-landen, niet tot verandering heeft geleid en in sommige gevallen tot een verslechtering van hun uitvoerdiversificatieprofielen op productniveau; betreurt bovendien het feit dat het SAP nog niet voldoende heeft bijgedragen tot economische diversificatie dringt aan op verdere maatregelen om tot een sterkere diversificatie van de uitvoer vanuit SAP-landen te komen; betreurt het feit dat de diversificatie onder begunstigde landen lijkt te zijn belemmerd door het feit dat de mogelijkheid van cumulatie met landen die het SAP zijn ontgroeid is weggenomen, aangezien deze niet langer profijt kunnen trekken van de oorsprongsregels voor SAP-begunstigden; dringt er uitdrukkelijk op aan dat opnieuw in deze mogelijkheid wordt voorzien, vooral voor de kwetsbaarste landen; wijst op de aanzienlijke afname van uitvoerdiversificatie op alle sectorniveaus voor begunstigden van de algemene SAP-regeling; doet voorts een beroep op de Commissie om te overwegen de productenlijst waarop de verordening van toepassing is, te hervormen en uit te breiden, met name voor wat betreft halffabricaten en eindproducten, en indien nodig de oorsprongsregels voor de meest kwetsbare landen te vereenvoudigen; moedigt de SAP-begunstigde landen voorts ertoe aan om doeltreffende maatregelen te treffen die zijn gericht op productdiversificatie; benadrukt in dit verband de noodzaak om toegang te verschaffen tot kennis en technologie om producten te diversifiëren, zodat de uitvoer zichzelf staande kan houden in de wereldwijde mededinging, met name in Europa; 19. vraagt de SAP-begunstigde landen om wettelijke maatregelen in te voeren en daadwerkelijk uit te voeren om intellectuele eigendom te beschermen; 20. is verheugd over het feit dat de benuttingsgraad van de preferenties door EBA-begunstigden hoog is; onderstreept het belang van capaciteitsopbouw in de begunstigde landen om hen te helpen zo goed mogelijk van het stelsel te profiteren; dringt erop aan dat de maatregelen in het kader van het initiatief "Hulp voor handel" in dit verband doelmatiger worden aangewend; is van mening dat moet worden overwogen om diensten in de komende SAP-verordening op te nemen teneinde een sterkere diversificatie verder te bevorderen; benadrukt bovendien het belang van een op relaties tussen ondernemingen gerichte aanpak; dringt aan op de oprichting van een sectoraal platform met meerdere belanghebbenden en onlinefaciliteiten, waarin exportbedrijven uit SAP-begunstigde landen, importbedrijven in de EU en mogelijke nieuwkomers die momenteel niet betrokken zijn bij in- of uitvoer, aan beide zijden worden samengebracht om zo de bekendheid van de SAP-regels, de voorwaarden en de hierdoor geboden economische perspectieven te vergroten; 21. is ingenomen met de afronding van het eerste vrijwaringsonderzoek uit hoofde van de verordening en is van mening dat met deze bepaling moet worden gewaarborgd dat de financiële, economische, sociale en milieubelangen van de EU worden beschermd; onderstreept dat het bij het aanbieden van preferenties voor gevoelige producten mogelijk moet zijn om hieraan een speciale behandeling toe te kennen om te voorkomen dat bepaalde sectoren in het gedrang komen; 22. onderstreept dat alle delen van het grondgebied van de begunstigde landen, met inbegrip van EPZ's, onder het stelsel vallen, alsmede onder de verplichtingen die voortvloeien uit de ratificatie van de relevante verdragen; dringt er bij de begunstigde landen op aan de arbeidsnormen doeltreffend toe te passen en verzoekt de Commissie schendingen aan te pakken van de IAO-normen waaronder het recht op collectieve onderhandelingen en de vrijheid van vereniging in EPZ's die in huidige of potentiële begunstigde landen liggen, en ervoor te zorgen dat uitzonderingen worden afgeschaft; vraagt de Commissie om middelen te onderzoeken om ervoor te zorgen dat producten uit EPZ's niet onder het stelsel van preferenties vallen voor zover zij zijn vrijgesteld van de nationale wetgeving en de relevante internationale verdragen schenden; 23. onderstreept het feit dat het SAP het bedrijfsleven dynamischer heeft gemaakt, heeft bijgedragen tot de economische empowerment van vrouwen tot op zekere hoogte en hun deelname aan de beroepsbevolking heeft bevorderd, met name in het bedrijfsleven in de uitvoerlanden die met de EU handel drijven; benadrukt in dit verband dat het belangrijk is om een geschikte bedrijfsomgeving voor vrouwen te creëren, zodat zij van deze nieuwe vaardigheden en ervaringen kunnen profiteren en hogerop kunnen komen in ondernemingsstructuren of hun eigen nieuwe onderneming kunnen opzetten; constateert niettemin dat vrouwen nog steeds worden gediscrimineerd en is bezorgd over de arbeidsomstandigheden van vrouwen, vooral in de textiel- en kledingsector; bekrachtigt zijn resolutie van 27 april 2017 en verzoekt de Commissie voor een follow-up hiervan te zorgen; 24. is verheugd over het effect dat het SAP heeft gehad op de invoering van schonere en veiligere technologieën en op vrijwillige initiatieven op het vlak van maatschappelijk verantwoord ondernemen, hetgeen rechtstreekse positieve gevolgen voor de werknemers en het milieu heeft gehad; is van mening dat maatregelen moeten worden gepland om deze ontwikkeling verder aan te moedigen en op betrouwbare wijze te beoordelen; erkent dat het juiste evenwicht moet worden gevonden tussen vrijwillige en regelgevingsmaatregelen inzake zorgvuldigheid in het bedrijfsleven in dit verband, en doet een beroep op de Commissie om wegen te zoeken voor het invoeren van zorgvuldigheidsverplichtingen; 25. is van mening dat de EU moet zorgen voor beleidscoherentie door andere internationale actoren, zoals multinationale ondernemingen, aan te moedigen om volledig mee te werken aan de verbetering van de mensenrechten, sociale rechten en milieunormen overal ter wereld, onder meer door marktdeelnemers te verplichten zorgvuldigheidspraktijken toe te passen, overeenkomstig de leidende beginselen van de VN inzake bedrijfsleven en mensenrechten; roept de Commissie ertoe op het voortouw te nemen om ervoor te zorgen dat de mensenrechten en arbeidsrechten in wereldwijde waardeketens worden geëerbiedigd, en verslag uit te brengen over de tenuitvoerlegging van de resolutie van het Parlement van 2016 over de uitvoering van zijn aanbevelingen over de sociale en milieunormen, de mensenrechten en maatschappelijk verantwoord ondernemen, inclusief zijn oproep om maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) in de SAP-verordening op te nemen en de WTO-regels te hervormen met het oog op de invoering van transparantievereisten en vereisten inzake passende zorgvuldigheid voor de toeleveringsketen, gebaseerd op de leidende beginselen van de VN inzake bedrijfsleven en mensenrechten; 26. herinnert eraan dat de EU met het oog op coherentie met het beleid van andere internationale actoren, zoals multinationale ondernemingen, moet aansporen tot volledige deelname aan de verbetering van de eerbiediging van de mensenrechten, de rechten van kinderen, sociale rechten, milieurechten en de volksgezondheid in de wereld; dringt er bij de EU op aan erop toe te zien dat de mensenrechten uit hoofde van het recht op arbeid in de mondiale waardeketens, dat wil zeggen in de gehele toeleveringsketen, worden gerespecteerd; 27. verzoekt de Commissie om met betrekking tot de volgende SAP-verordening de mogelijkheid te onderzoeken van het invoeren van aanvullende tariefpreferenties voor producten die aantoonbaar duurzaam zijn geproduceerd; is van mening dat de goederen op vrijwillige basis moeten worden ingediend voor certificering van hun duurzame productiemethode en dat het bewijs hiervoor moet worden overgelegd bij de invoer in de EU; o o o 28. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2018)0134 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 114 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C8-0117/2018), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van de Europese Centrale Bank van 12 juli 2018 (1) , – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 11 juli 2018 (2) , – gezien het overeenkomstig artikel 69 septies, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 7 januari 2019 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken ( A8-0440/2018 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 14 maart 2019 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2019/... van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EU) nr. 575/2013 wat betreft minimale verliesdekking voor niet-renderende blootstellingen (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2019/630.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2017)0289 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 100, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C8-0183/2017), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 17 januari 2018 (1) , – na raadpleging van het Comité van de Regio's, – gezien het overeenkomstig artikel 69 septies, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 12 december 2018 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie vervoer en toerisme en het advies van de Commissie economische en monetaire zaken ( A8-0125/2018 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 14 maart 2019 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2019/... van het Europees Parlement en de Raad inzake de bescherming van de mededinging in de luchtvaart, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 868/2004 (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2019/712.) Het Europees Parlement, – gezien artikel 314 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 106 bis van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (1) , (hierna "het Financieel Reglement"), – gezien Verordening (EU, Euratom) nr. 1311/2013 van de Raad van 2 december 2013 tot bepaling van het meerjarig financieel kader voor de jaren 2014-2020 (2) , (hierna "de MFK-verordening"), – gezien het Interinstitutioneel Akkoord van 2 december 2013 tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie betreffende de begrotingsdiscipline, de samenwerking in begrotingszaken en een goed financieel beheer (3) , – gezien Besluit 2014/335/EU, Euratom van de Raad van 26 mei 2014 betreffende het stelsel van eigen middelen van de Europese Unie (4) , – gezien de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2019 (5) en de daaraan gehechte gemeenschappelijke verklaringen van het Parlement, de Raad en de Commissie, – gezien resolutie 70/1 van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties van 25 september 2015 met als titel "Onze wereld transformeren: Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling", die op 1 januari 2016 in werking is getreden, en de onlangs door de Commissie gepresenteerde discussienota met als titel "Naar een duurzaam Europa in 2030", – gezien de conclusies van de Raad van 12 februari 2019 betreffende de begrotingsrichtsnoeren voor 2020 (06323/2019), – gezien artikel 86 bis van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Begrotingscommissie ( A8‑0172/2019 ), A. overwegende dat de onderhandelingen over de begroting van de Unie voor 2020 zullen samenvallen met de onderhandelingen over het volgende meerjarig financieel kader (MFK) en de hervorming van het stelsel van eigen middelen van de EU; overwegende dat 2019 het zevende jaar zal zijn van het MFK 2014-2020; B. overwegende dat de Raad zich de afgelopen jaren herhaaldelijk heeft tegengesproken door enerzijds nieuwe politieke prioriteiten voor de EU voor te stellen maar anderzijds niet bereid te zijn in nieuwe kredieten te voorzien om deze prioriteiten te financieren; overwegende dat de nieuwe politieke prioriteiten en de toekomstige uitdagingen voor de EU moeten worden gefinancierd met nieuwe kredieten en niet door inkrimping van de kredieten voor bestaande programma's; C. overwegende dat tegen het eind van de huidige financiële programmeringsperiode adequate financiële middelen nodig zullen zijn om de meerjarige programma's uit te voeren en derhalve moet worden geanticipeerd op de nodige betalingen in 2020 teneinde een nieuwe betalingscrisis te voorkomen in de eerste jaren van het MFK 2021-2027; Begroting 2020: brug naar het toekomstige Europa – Investeren in innovatie, duurzame ontwikkeling, bescherming van de burgers en veiligheid 1. onderstreept dat de EU-begroting 2020 de brug vormt naar het volgende MFK voor de periode 2021-2027 en moet bijdragen aan de totstandkoming van een gemeenschappelijke langetermijnvisie op de toekomstige politieke prioriteiten van de Unie, alsmede Europese meerwaarde moet opleveren; verwacht op het moment dat de begroting 2020 wordt vastgesteld, met de Raad volwaardige onderhandelingen over het MFK te voeren, na een politiek akkoord in de Europese Raad; gelooft dat een sterke, verantwoorde en toekomstgerichte begroting 2020 een akkoord en de overgang naar het volgende MFK zal vergemakkelijken; is daarom van plan ten volle gebruik te maken van de bestaande flexibiliteit en andere bepalingen van de MFK-verordening en van het Financieel Reglement, teneinde de belangrijkste EU-programma's in de begroting 2020 te versterken, naar behoren rekening houdend met de op prestaties gebaseerde begrotingsbenadering in de EU-begroting; 2. benadrukt dat specifieke landbouwprogramma's enerzijds korte afzetkanalen, eerlijke prijzen voor producenten, stabiele en waardige inkomens voor landbouwers, en, anderzijds, een eerlijke herverdeling van betalingen tussen landen, soorten productie en producenten moeten bevorderen, om zo de huidige ongelijkheden weg te nemen en de lidstaten met de grootste productietekorten, evenals kleine en middelgrote producenten relatief het meeste te laten profiteren; 3. is derhalve van mening dat de EU-begroting voor volgend jaar duidelijke politieke prioriteiten moet vaststellen en de Unie in staat moet stellen duurzame en inclusieve economische groei en banen te creëren, verder in innovatie- en onderzoekscapaciteiten voor toekomstige oplossingen te investeren, het concurrentievermogen te stimuleren, voor een veilig en vreedzaam Europa te zorgen, de arbeids- en levensomstandigheden van de burgers te verbeteren, de Unie te steunen in haar strijd tegen milieu-uitdagingen en klimaatverandering met het oog op het nakomen van haar verplichtingen op grond van de Overeenkomst van Parijs, bij te dragen tot de volledige tenuitvoerlegging van de VN-doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling en resultaten te boeken met betrekking tot de Europese pijler van sociale rechten; 4. wijst erop dat, aangezien 2020 het laatste jaar van het huidige MFK is, de uitvoering van EU-programma's, met name de programma's onder gedeeld beheer op het gebied van cohesie, gemeenschappelijk landbouwbeleid en gemeenschappelijk visserijbeleid, verder moet worden versneld om eerdere vertragingen te compenseren en in de afsluitingsfase te komen; verwacht dat dit tot uiting komt in een aanzienlijke verhoging van de betalingsverzoeken en verwacht daarom een piek in het jaarlijkse niveau van de betalingskredieten voor 2020; benadrukt het feit dat het Parlement zich engageert om de nodige betalingen in 2020 te garanderen en een nieuwe betalingscrisis in de eerste jaren van het MFK 2021-2027, zoals het geval was in de huidige periode, te voorkomen; onderstreept dat de controle- en correctiemechanismen voortdurend moeten worden verbeterd om een correcte en snelle uitvoering van de EU-programma's te waarborgen; 5. wijst erop dat gedecentraliseerde agentschappen belangrijk zijn voor het waarborgen van de uitvoering van de wetgevingsprioriteiten van de EU en daarmee het verwezenlijken van de beleidsdoelstellingen van de EU, zoals degene die verband houden met concurrentievermogen, duurzame groei, werkgelegenheid en de beheersing van de huidige vluchtelingen- en migratiestromen; verwacht dat de onderhandelingen over de begroting 2020 zullen leiden tot passende operationele en administratieve financiering van de EU-agentschappen, zodat zij in staat zijn hun toenemende taken te vervullen en optimale resultaten te behalen; herhaalt zijn standpunt dat 2018 het laatste jaar was dat de personeelsinkrimping van 5 % en de zogeheten "herschikkingspool" werden geïmplementeerd; verwacht dat de Commissie en de Raad in de begroting 2020 afzien van verdere bezuinigingen bij de agentschappen; Innovatie en onderzoek met het oog op toekomstige oplossingen: ondersteunen van duurzame en inclusieve economische groei om te anticiperen op veranderingen en het concurrentievermogen te versterken 6. onderstreept het belang van de Europese aanspraak op leiderschap in belangrijke technologieën op gebieden als ruimtevaart, gezondheidszorg, milieu, landbouw, veiligheid en vervoer; benadrukt het feit dat ervoor moet worden gezorgd dat onderzoeks- en innovatieactiviteiten blijven leiden tot oplossingen voor de behoeften, de uitdagingen en het concurrentievermogen van Europa, en herinnert in dit verband aan de belangrijke rol van fundamenteel onderzoek; benadrukt dat de overgang van Horizon 2020 naar Horizon Europa soepel moet verlopen om stabiliteit voor bedrijven, onderzoeksfaciliteiten en de academische wereld te waarborgen; is verontrust over de aanzienlijke onderfinanciering van Horizon 2020 over de hele periode, die leidt tot een laag succespercentage voor excellente aanvragen; is daarom van plan in de begroting van volgend jaar de grootst mogelijke jaarlijkse toewijzing voor Horizon 2020 veilig te stellen, door ten volle gebruik te maken van de bestaande flexibiliteitsbepalingen van de MFK-verordening en het Financieel Reglement; benadrukt ook het feit dat het belangrijk is de synergieën met de Europese structuur- en investeringsfondsen te verdiepen; 7. wijst op het potentieel voor economische groei dat wordt geboden door de technologische transformatie van Europa en dringt erop aan dat de EU-begroting een passende bijdrage levert aan de ondersteuning van de digitalisering van de Europese industrie en de bevordering van digitale vaardigheden en digitaal ondernemerschap; onderstreept het feit dat het belangrijk is meer te investeren in de digitale capaciteit, zoals Europese high-performance computing, artificiële intelligentie en cyberbeveiliging; benadrukt het feit dat het programma Digitaal Europa naar verwachting in het MFK 2021-2027 een aanzienlijk hogere toewijzing zal krijgen en is daarom van plan de financiering op dit gebied in de begroting van volgend jaar te verhogen; 8. wijst op het succes van het Europees Fonds voor strategische investeringen (EFSI) bij het aantrekken van extra investeringen in de EU teneinde een investeringsdoelstelling te realiseren van ten minste 500 miljard EUR tegen 2020, na de verlenging van de looptijd; wijst echter op de aanbevelingen van de Europese Rekenkamer om de uitvoering ervan verder te verbeteren wat de additionaliteit van de geselecteerde projecten betreft; herinnert eraan dat het EFSI-garantiefonds gedeeltelijk is gefinancierd door herschikkingen van Horizon 2020 en de financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen, en bevestigt nogmaals zijn aloude standpunt dat nieuwe initiatieven volledig gefinancierd moeten worden met nieuwe middelen; 9. is er vast van overtuigd dat het verbeteren van de billijkheid en het bieden van gelijke kansen in de Europese sociale markteconomie een voorwaarde vormen voor de duurzame ontwikkeling van de Unie; is voornemens voldoende middelen te garanderen voor programma's als Cosme en toekomstige en opkomende technologieën (Future and Emerging Technologies, FET), die in aanzienlijke mate bijdragen aan het succes van start-ups en kleine en middelgrote ondernemingen (kmo's), die de ruggengraat van de Europese economie vormen en belangrijke drijvende krachten achter economische groei, banencreatie, innovatie en sociale integratie zijn; onderstreept het feit dat het uitvoeringsniveau van deze programma's hoog ligt en wijst op de capaciteit ervan om nog meer middelen op te slorpen; Veiligheid en vrede voor de Europese burgers 10. is van mening dat de bescherming van de buitengrenzen en de binnenlandse veiligheid van de EU met de steun van een versterkte Europese grens- en kustwacht en Europol, een Europese Unie zonder binnengrenzen en de goede werking van het Schengengebied en het vrije verkeer binnen de EU, onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn en elkaar onderling ten goede komen; beklemtoont tegelijk het feit dat het belangrijk is dat er robuuste EU-investeringen worden gedaan op het gebied van interne veiligheid, onder meer om de Europese rechtshandhaving en justitiële reactie op grensoverschrijdende criminele dreigingen te verbeteren en de informatie-uitwisseling te bevorderen, met meer steun voor Eurojust en het Europees Openbaar Ministerie; beschouwt het als een plicht te zorgen voor voldoende financiering, personeel en personeelsopleiding voor alle agentschappen die actief zijn op het gebied van veiligheid, justitie en grenscontrole, aangezien het huidige financieringsniveau gezien de aanzienlijke toename van hun verantwoordelijkheden, het feit dat onderlinge samenwerking belangrijk is, de behoefte aan technologische innovaties en aanpassing, en hun cruciale rol bij het versterken van de samenwerking en de coördinatie tussen de lidstaten; 11. benadrukt parallel hiermee de humanitaire verantwoordelijkheid van de EU op het gebied van migratiebeleid en erkent dat het Europees Ondersteuningsbureau voor asielzaken en het Bureau voor de grondrechten een sleutelrol vervullen bij de ontwikkeling en toepassing van gemeenschappelijke asielpraktijken in de lidstaten; acht het een verplichting om te zorgen voor adequate financiering, personeel en opleiding van personeel voor alle agentschappen die actief zijn op het gebied van migratie, asiel en mensenrechten, met voldoende financiële middelen en personeel om hun rol naar behoren te vervullen; 12. is ingenomen met het engagement van de lidstaten voor een hernieuwde EU-defensieagenda en hun bereidheid om verdere Europese defensiesamenwerking tot stand te brengen; wijst op het belang van de start van het industrieel ontwikkelingsprogramma voor de Europese defensie (EDIDP) als eerste fase van het Europees Defensiefonds; vraagt een verdere verhoging van de defensiebegroting van de Unie, die uitsluitend moet worden gefinancierd met nieuwe kredieten, om het concurrentievermogen en de innovatie van de Europese defensie-industrie te verbeteren; 13. is groot voorstander van intensievere inspanningen van de EU om toenemende gevaren voor de veiligheid zoals radicalisering en gewelddadig extremisme in Europa en de buurlanden aan te pakken, alsmede van betere coördinatie van deze programma's op EU-niveau; 14. benadrukt het feit dat cyberbeveiliging van cruciaal belang is voor de welvaart en veiligheid van de Unie en voor de privacy van haar burgers, dat cyberaanvallen, -misdaad en ‑manipulatie een bedreiging vormen voor open samenlevingen, en dat economische spionage de werking van de digitale eengemaakte markt belemmert en het concurrentievermogen van Europese bedrijven in gevaar brengt; vraagt toereikende financiële middelen om alle betrokken agentschappen te voorzien van voldoende financiën voor het vervullen van hun operationele en administratieve taken, zodat zij kunnen helpen bij het beveiligen van de netwerk- en informatiesystemen, het opbouwen van een grote cyberweerbaarheid en het bestrijden van cybercriminaliteit; steunt in deze context de strategische samenwerking tussen het Agentschap van de Europese Unie voor netwerk- en informatiebeveiliging (Enisa) en Europol; 15. herinnert eraan dat vrede en stabiliteit kernwaarden zijn die door de begroting van de Europese Unie worden ondersteund en benadrukt in verband hiermee de aanzienlijke bijdrage die de Unie heeft geleverd aan vrede en verzoening op het Ierse eiland, met name door haar steun voor het Goede Vrijdagakkoord en financiering van Peace- en Interregprogramma's; onderstreept dat het belangrijk is de financiering van deze programma's na de brexit te handhaven; 16. is, onder verwijzing naar zijn resolutie van 25 oktober 2018 over het gebruik van gegevens van Facebookgebruikers door Cambridge Analytica en gevolgen voor de gegevensbescherming (6) , van mening dat de strijd tegen desinformatie, met name het opsporen en aan het licht brengen van desinformatie en andere vormen van buitenlandse inmenging, een prioriteit is om eerlijke en democratische verkiezingen te waarborgen, met name in het jaar van de Europese verkiezingen; vraagt bijkomende financiële middelen ter bevordering van het systematische gebruik van strategische communicatie-instrumenten om een krachtige, gecoördineerde reactie van de EU mogelijk te maken; steunt de door de Commissie vastgestelde richtsnoeren inzake het toepassen van de bestaande EU-regels om het gebruik van persoonsgegevens voor het gerichte aanspreken van burgers op sociale media in verkiezingsperioden aan te pakken en een billijk verkiezingsproces te garanderen; 17. is bezorgd over het feit dat onvoldoende Europese burgers de indruk hebben dat de Europese Unie hun iets oplevert en hun aanzienlijke voordelen biedt; vraagt adequate financiële middelen voor de Commissie om te investeren in instrumenten zoals de recente initiatieven van het Parlement "Wat de EU voor mij doet" en Citizens' App, om de burger voor te lichten over de werkzaamheden van de Unie en te wijzen op de inspanningen die worden geleverd om vrede, democratie, de rechtsstaat en vrijheid van meningsuiting te bevorderen; is van mening dat deze instrumenten beter kunnen worden verspreid op nationaal niveau; 18. wijst erop dat het gemeenschappelijk landbouwbeleid en het gemeenschappelijk visserijbeleid hoekstenen zijn van de Europese integratie, waarmee ernaar wordt gestreefd een veilige en hoogwaardige voedselvoorziening voor de Europese burger te waarborgen, evenals de goede werking van de eengemaakte landbouwmarkt, de duurzaamheid van plattelandsregio's gedurende vele jaren en het duurzame beheer van natuurlijke hulpbronnen te garanderen; herinnert eraan dat dit beleid bijdraagt tot de toekomstbestendigheid en de stabiliteit van de EU; verzoekt de Commissie de producenten in heel Europa te blijven helpen het hoofd te bieden aan onverwachte marktvolatiliteit en hen te blijven helpen een veilige en hoogwaardige voedselvoorziening te garanderen; vraagt bijzondere aandacht te besteden aan de kleinschalige landbouw en visserij; Solidariteit en wederzijds begrip bevorderen 19. vraagt extra financiële middelen om tegemoet te komen aan de toekomstige vraag naar Erasmus+, het voornaamste programma voor onderwijs en opleiding, inclusief beroepsopleiding, jeugd en sport in Europa, waarbij ook rekening wordt gehouden met de externe dimensie ervan; onderstreept het feit dat er voldoende middelen nodig zijn om het programma te "democratiseren", door de financiering ervan toegankelijk te maken voor mensen van alle achtergronden, waarbij moet worden gewerkt aan het Europees kader voor hoogwaardige en doeltreffende leerlingplaatsen, als manier om de jeugdwerkloosheid te bestrijden; herinnert eraan dat het Parlement heeft gevraagd dat de financiële middelen voor dit programma in het volgende MFK worden verdrievoudigd; vraagt dat de samenwerking tussen onderwijs, stageplaatsen, cultuur en onderzoek wordt versterkt; 20. herinnert eraan dat het in een periode waarin het Europese project ter discussie wordt gesteld, van cruciaal belang is zich opnieuw sterk voor Europa in te zetten door middel van cultuur, kennis, creatie en innovatie; is daarom van mening dat de programma's Creatief Europa en MEDIA op een passend niveau moeten worden ondersteund; 21. benadrukt het feit dat voor de bestrijding van de jeugdwerkloosheid aanzienlijke extra financiële inspanningen nodig zijn om mogelijkheden te creëren op het gebied van onderwijs, opleiding en werkgelegenheid; wijst in dit verband op het positieve effect van het jongerenwerkgelegenheidsinitiatief, dat eind 2017 ongeveer 1,7 miljoen jongeren heeft ondersteund; is ingenomen met het feit dat de onderhandelingen over de begroting 2019 door het krachtige aandringen van het Parlement hebben geleid tot de vaststelling van de begroting van het jongerenwerkgelegenheidsinitiatief in 2019 op een totaalbedrag van 350 miljoen EUR; verwacht dat de begroting 2020 een hoge ambitie vertoont voor dit programma, om een soepele overgang naar het Europees Sociaal Fonds+ (ESF+) in het volgende MFK te garanderen; onderstreept het feit dat de tenuitvoerlegging van dit programma moet worden versneld en dat de efficiëntie ervan verder moet worden verbeterd, om ervoor te zorgen dat het meer Europese meerwaarde toevoegt aan het nationale werkgelegenheidsbeleid; 22. is van mening dat de sociale cohesie in Europa moet bijdragen tot duurzame oplossingen voor de bestrijding van armoede, sociale uitsluiting en discriminatie, tot een betere inclusie van mensen met een handicap en tot structurele demografische veranderingen op lange termijn; benadrukt het feit dat er financiële middelen nodig zijn voor specifieke EU-programma's om de vergrijzende bevolking in Europa voldoende ondersteuning te bieden wat toegang tot mobiliteit, gezondheidszorg en openbare diensten betreft; 23. herinnert eraan dat de lidstaten solidair moeten zijn en de verantwoordelijkheid moeten delen op het gebied van migratie en asiel en verzoekt de lidstaten naar behoren gebruik te maken van het Fonds voor asiel, migratie en integratie (AMIF) via nationale programma's; dringt aan op passende begrotingsmiddelen voor dit fonds in 2020, ter ondersteuning van de opvang van asielzoekers in de lidstaten, effectieve terugkeerstrategieën, hervestigingsprogramma's, beleid inzake legale migratie en de bevordering van de effectieve integratie van onderdanen van derde landen; is van mening dat de ondersteuning van steden en gemeenten in het Europese asielstelsel moet worden versterkt; 24. herinnert eraan dat de langdurige oplossing voor het huidige migratieverschijnsel te vinden is in de politieke, economische, sociale en ecologische ontwikkeling van de landen waaruit de migratiestromen afkomstig zijn; vraagt dat het Europees nabuurschapsinstrument en het financieringsinstrument voor ontwikkelingssamenwerking worden voorzien van toereikende financiële middelen om deze prioriteit te ondersteunen en dat de verdere ontwikkeling wordt bevorderd van duurzame en wederzijds voordelige partnerschappen, bijvoorbeeld met Afrikaanse landen; bevestigt in deze context opnieuw het feit dat internationale organisaties, waaronder de Organisatie van de Verenigde Naties voor hulpverlening aan Palestijnse vluchtelingen (UNRWA), het VN-vluchtelingenbureau (UNHCR) en de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM), moeten worden voorzien van voldoende en continue financiële steun; vraagt meer financiële en organisatorische steun voor programma's die bijdragen tot uitwisselingen tussen EU-landen en partnerlanden op gebieden als beroepsopleiding, de oprichting van start-ups, steun voor kmo's, gezondheidszorg en onderwijs, en voor beleidsmaatregelen in verband met schoon water, afvalwaterbehandeling en afvalverwijdering; 25. is van mening dat gendergerelateerde discriminatie ontoelaatbaar en onverenigbaar is met de waarden van de EU; wijst erop dat het succespercentage van aanvragen voor het Daphne-programma en andere instrumenten voor de bestrijding van geweld tegen vrouwen en meisjes alarmerend laag is, en is van plan te zorgen voor meer financiering voor het programma; is voorts van mening dat gendermainstreaming een doeltreffende strategie is om gendergelijkheid te verwezenlijken en discriminatie te bestrijden, en dringt erop aan dat een gendergelijkheidsperspectief wordt geïntegreerd in de relevante beleidslijnen en uitgavenprogramma's van de EU; verwacht dat de Commissie zo spoedig mogelijk een kader voor gendermainstreaming in de Uniebegroting voorstelt; 26. wijst nogmaals op het belang van het Europees nabuurschapsbeleid, dat de betrekkingen met de buurlanden versterkt, vredesprocessen ondersteunt en economische en sociale groei en duurzame grensoverschrijdende samenwerking bevordert; wijst erop dat sterke betrekkingen tussen de EU en de Westelijke Balkan van vitaal belang zijn voor de stabilisering van de regio en het pretoetredingsproces van de betrokken landen; herinnert eraan dat financiering uit de begroting van de Unie moet worden toegesneden op de versterking van het vermogen van die landen om voort te gaan met de nodige juridische, politieke, sociale en economische hervormingen, met name door de goede werking van de overheid te verbeteren, de stabiliteit en veerkracht van de democratische instellingen te ondersteunen, en de rechtsstaat in te stellen; Milieu-uitdagingen en klimaatverandering aanpakken 27. benadrukt dat de begroting 2020 aanzienlijk moet bijdragen tot het aanpakken van de milieu-uitdagingen en de klimaatverandering, om de bestaande achterstand weg te werken en de toezeggingen van de EU te realiseren; herinnert eraan dat de Unie heeft beloofd een voortrekkersrol te zullen spelen bij de overgang naar een koolstofarme, circulaire en klimaatneutrale economie en betreurt het feit dat de Unie haar klimaatdoelstellingen niet realiseert, met name wat het streefdoel betreft om ervoor te zorgen dat 20 % van de uitgaven van de Unie in 2014-2020 klimaatgerelateerd zijn; is daarom van mening dat een aanzienlijke verhoging van de klimaatgerelateerde uitgaven van essentieel belang is om vooruitgang te boeken in de richting van de doelstellingen van het klimaatbeleid van de Unie en van de Overeenkomst van Parijs; is van mening dat de integratie van het klimaat in alle sectoren van het beleid van de Unie verder moet worden bevorderd en geoptimaliseerd en dat er, indien van toepassing, een klimaat- en duurzaamheidsbestendigheid moet worden ingevoerd; vraagt meer financiële middelen voor alle programma's van de Unie ter ondersteuning van projecten met een Europese meerwaarde die bijdragen aan een transitie naar schone energie en een efficiënt gebruik van hulpbronnen, aan de bevordering van een duurzame groene en blauwe economie en aan natuurbehoud, met nadruk op biodiversiteit, habitats en bedreigde soorten; 28. benadrukt het feit dat de EU, met het oog op een samenhangende en doeltreffende aanpak van de klimaatverandering, van ratificatie en uitvoering van de Overeenkomst van Parijs een voorwaarde moet maken bij toekomstige handelsovereenkomsten; herinnert in dit verband aan zijn resolutie van 3 juli 2018 over klimaatdiplomatie (7) en de oproep daarin aan de Commissie om de consistentie van de bestaande vrijhandelsovereenkomsten met de Overeenkomst van Parijs uitgebreid te beoordelen; is van mening dat, als deze toezeggingen door een partner van de EU niet worden waargemaakt, de Commissie de toezeggingen voor liberalisering van de handel met die partner tijdelijk kan opschorten; Openstaande kwesties voor de 2020-procedure 29. verwacht dat de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de Unie in maart 2019 geen directe gevolgen zal hebben voor de begroting 2020, aangezien het Verenigd Koninkrijk zal bijdragen en deelnemen aan de uitvoering van de begroting; dringt er niettemin bij de Commissie op aan een beoordeling te maken van en zich voor te bereiden op alle mogelijke scenario's teneinde een goed financieel beheer van de EU-begroting te waarborgen en een noodplan op te stellen, met vaststelling van duidelijke engagementen en van mechanismen, teneinde de EU-begroting te beschermen indien het Verenigd Koninkrijk niet bijdraagt tot of niet deelneemt aan de uitvoering van de EU-begroting voor 2020; 30. herinnert eraan dat de Commissie volgens de gezamenlijke verklaring van het Parlement, de Raad en de Commissie over het verhogen van subrubriek 1a door middel van een gewijzigde begroting in de gezamenlijke conclusies betreffende de begroting 2019 een gewijzigde begroting zal voorstellen waarin de vastleggingen voor Erasmus+ en H2020 worden verhoogd zodra de technische bijstelling van het MFK voor 2020 in het voorjaar van 2019 zal zijn afgerond, zodat de Raad en het Parlement dit ontwerp van gewijzigde begroting snel kunnen behandelen; 31. onderstreept het feit dat artikel 15, lid 3, van het Financieel Reglement toestaat dat bedragen die zijn vrijgemaakt ten gevolge van de gehele of gedeeltelijke niet-uitvoering van de bijbehorende onderzoeksprogramma's in het kader van de jaarlijkse begrotingsprocedure opnieuw beschikbaar worden gesteld voor onderzoeksprogramma's, zonder vaststelling van bijkomende voorwaarden voor de tenuitvoerlegging; verzoekt de Commissie specifiek verslag uit te brengen over de vrijgemaakte bedragen voor onderzoeksprogramma's en alle relevante informatie en details met betrekking tot dit artikel te verstrekken; vraagt het voorzitterschap van de Raad te verduidelijken of dit artikel nu volledig wordt begrepen door alle lidstaten; vraagt hoe dan ook dat deze bepaling en de bijbehorende procedure in gang worden gezet in het kader van de begrotingsprocedure 2020, te beginnen met de opname ervan in de ontwerpbegroting; 32. is van mening dat het Parlement, als tak van de begrotingsautoriteit die rechtstreeks door de burgers wordt gekozen, zijn politieke rol moet vervullen en voorstellen voor proefprojecten en voorbereidende acties moet indienen waaruit zijn politieke visie voor de toekomst blijkt; verbindt er zich in deze context toe een pakket proefprojecten en voorbereidende acties voor te stellen dat is uitgewerkt in nauwe samenwerking met elk van zijn commissies, om de juiste balans te vinden tussen politieke wil en de door de Commissie beoordeelde technische haalbaarheid; o o o 33. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de Rekenkamer. Het Europees Parlement, – gezien artikel 2 en artikel 3, lid 3, tweede alinea, van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) en artikel 8 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien artikel 23 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, – gezien het "Strategisch engagement voor gendergelijkheid 2016-2019" van de Commissie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 11 februari 2019 betreffende de benoeming van een lid van de directie van de Europese Centrale Bank (ECB), – gezien artikel 283, lid 2, tweede alinea, van het VWEU, op grond waarvan het Parlement door de Europese Raad is geraadpleegd, – gezien Protocol nr. 4 betreffende de statuten van het Europees Stelsel van centrale banken en van de Europese Centrale Bank, met name artikel 11.2, – gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken ( A8‑0144/2019 ), – gezien de voordracht – door de raad van toezicht van de Europese Bankautoriteit – op 19 februari 2019 van José Manuel Campa voor de functie van voorzitter van de Europese Bankautoriteit, – gezien artikel 48, lid 2, van Verordening (EU) nr. 1093/2010 van het Europees Parlement en de Raad van 24 november 2010 tot oprichting van een Europese toezichthoudende autoriteit (Europese Bankautoriteit), tot wijziging van Besluit nr. 716/2009/EG en tot intrekking van Besluit 2009/78/EG van de Commissie (1) , – gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken ( A8‑0146/2019 ), – gezien het voorstel van de Commissie van 30 januari 2019 om de heer Sebastiano Laviola te benoemen als lid van de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad, – gezien artikel 56, lid 6, van Verordening (EU) nr. 806/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 15 juli 2014 tot vaststelling van eenvormige regels en een eenvormige procedure voor de afwikkeling van kredietinstellingen en bepaalde beleggingsondernemingen in het kader van een gemeenschappelijk afwikkelingsmechanisme en een gemeenschappelijk afwikkelingsfonds en tot wijziging van Verordening (EU) nr. 1093/2010 (2) , – gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken ( A8‑0148/2019 ), – gezien de brieven van de voorzitter van het Europees Parlement aan de voorzitter van de Commissie en aan de fungerend voorzitter van de Raad van de EU van 5 maart 2019, – gezien de brief van de voorzitter van het Europees Parlement aan de voorzitter van de Commissie van 5 maart 2019 en het antwoord daarop van de voorzitter van de Commissie van 11 maart 2019, – gezien de brief van de voorzitter van het Europees Parlement aan de voorzitter van de Raad van 23 maart 2018, – gezien de brief van de voorzitter van de Commissie economische en monetaire zaken van het Europees Parlement aan de voorzitter van de Eurogroep van 8 maart 2018, – gezien de gendergelijkheidsindex 2017 van het Europees Instituut voor gendergelijkheid (EIGE), – gezien artikel 123, leden 2 en 4, en artikel 228 bis van zijn Reglement, A. overwegende dat gendermainstreaming als horizontaal beginsel is vastgelegd in artikel 8 van het VWEU, en dat gendergelijkheid als waarde van de Unie is vastgelegd in artikel 2 van het VEU; B. overwegende dat gelijke toegang tot kansen en non-discriminatie kernwaarden van de Europese Unie zijn; C. overwegende dat de Raad op 7 maart 2011 voor de periode 2011-2020 het Europees pact voor gendergelijkheid heeft aangenomen; D. overwegende dat het Parlement tot zijn spijt moet vaststellen dat vrouwen in leidinggevende posities in de sector bancaire en financiële diensten nog steeds ondervertegenwoordigd zijn; overwegende dat alle EU- en nationale instellingen en organen concrete maatregelen moeten nemen om voor genderevenwicht te zorgen; E. overwegende dat de voorzitters van de Commissie economische en monetaire zaken namens de fracties in de loop der jaren de voorzitters van de Raad, de Eurogroep en de Commissie en de fungerend voorzitter van de Raad van de EU meermaals hebben geïnformeerd over het gebrek aan genderdiversiteit bij de ECB, maar ook bij de andere economische, financiële en monetaire instellingen van de EU; F. overwegende dat uit de gendergelijkheidsindex 2017 van het EIGE blijkt dat de economische besluitvorming nog steeds het gebied is waarop de EU de slechtste resultaten op het vlak van gendergelijkheid en vertegenwoordiging van vrouwen boekt; G. overwegende dat slechts een op de zes leden van de directie van de Europese Centrale Bank een vrouw is; overwegende dat slechts twee van de 25 leden van de raad van bestuur van de Europese Centrale Bank vrouwen zijn; H. overwegende dat de voorzitters van de Europese Bankautoriteit (EBA), de Europese Autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioenen (EAVB) en de Europese Autoriteit voor effecten en markten (ESMA) mannen zijn; I. overwegende dat de voorzitter van het gemeenschappelijk toezichtsmechanisme onlangs werd opgevolgd door een man, waardoor binnen de financiële en economische instellingen van de EU nu alleen nog de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad wordt voorgezeten door een vrouw; J. overwegende dat het Parlement de Raad herhaaldelijk heeft opgeroepen om het gebrek aan genderevenwicht binnen de directie van de ECB aan te pakken, maar dat de Raad dit verzoek niet ernstig heeft genomen; K. overwegende dat het Parlement in het kader van vorige voordrachten herhaaldelijk heeft gevraagd om bij de presentatie van een lijst van kandidaten op genderevenwicht te letten, maar dat desondanks alle kandidaten voor de functie van voorzitter van de Europese Bankautoriteit mannen waren; L. overwegende dat in de selectieprocedures voor de functies van voorzitter, vicevoorzitter en lid van de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad tot dusver over het algemeen rekening werd gehouden met het beginsel van genderevenwicht, maar dat in dit geval de aan het Parlement voorgestelde lijst enkel uit mannen bestond, niettegenstaande de verplichtingen uit hoofde van artikel 56, lid 4, van Verordening (EU) nr. 806/2014; M. overwegende dat het niet kan worden uitgesloten dat er in een bepaalde selectieprocedure op basis van individuele kandidaturen onvoldoende kandidaten van beide geslachten zijn, maar dat het algemene beginsel van genderevenwicht geëerbiedigd moet worden in de samenstelling van de raden van de bestuur van de ECB en van de toezichthoudende autoriteiten; N. overwegende dat de Commissie economische en monetaire zaken van het Parlement de huidige kandidaten voor de functies van hoofdeconoom bij de ECB, voorzitter van de EBA en lid van de GAR allen ervaren en naar behoren gekwalificeerd heeft geacht, en dat deze kandidaten bij geheime stemming met een ruime meerderheid goedgekeurd werden; O. overwegende dat het bereiken van gendergelijkheid niet alleen een zaak van vrouwen is, maar de hele samenleving aangaat; 1. benadrukt dat genderevenwicht in bestuursraden en regeringen zorgt voor een bredere vakbekwaamheid en ruimere perspectieven, en dat een gebrek aan evenwicht impliceert dat instellingen potentieel uitstekende kandidaten dreigen mis te lopen; 2. betreurt het dat de Commissie en de meeste EU-regeringen tot dusver gefaald hebben bij de bevordering van een beter genderevenwicht binnen de EU-instellingen en -organen, met name bij benoemingen op hoog niveau op het gebied van economische, financiële en monetaire zaken; verwacht van de lidstaten en de EU-instellingen dat zij het genderevenwicht in topposities snel verbeteren; 3. verzoekt de regeringen van de lidstaten, de Europese Raad, de Raad, de Eurogroep en de Commissie om in hun komende voorstellen voor shortlists en benoemingen actief te ijveren voor genderevenwicht, en te streven naar ten minste één mannelijke en één vrouwelijke kandidaat per benoemingsprocedure; 4. benadrukt dat het Parlement zich voorneemt om lijsten met kandidaten in de toekomst alleen in aanmerking te nemen wanneer het beginsel van genderevenwicht werd geëerbiedigd, alsook de vereisten met betrekking tot kwalificaties en ervaring in de selectieprocedure; 5. stelt voor om in het toekomstige Genderactieplan van het Parlement, in overeenstemming met artikel 228 bis van het Reglement, op te nemen dat geen goedkeuring gehecht mag worden aan benoemingen voor raden van bestuur en andere organen van EU-agentschappen indien op de door de instelling of orgaan in kwestie voorgestelde shortlist met kandidaten het genderevenwicht onvoldoende wordt geëerbiedigd; 6. erkent dat het Parlement zelf tot op heden niet aan deze normen voldoet, en neemt zich voor zijn eigen resultaten met betrekking tot de bevordering van genderevenwicht op het gebied van economische en monetaire zaken te verbeteren; 7. erkent dat voor een genderevenwicht op uitvoerend niveau in de EU-instellingen en -organen gekwalificeerde kandidaten uit de lidstaten vereist zijn; dringt er daarom bij de lidstaten op aan concrete stappen te ondernemen om het genderevenwicht in nationale instellingen te verbeteren en daarmee de weg te effenen voor zowel mannelijke als vrouwelijke sterke kandidaten voor topfuncties in de EU op het gebied van bancaire en financiële diensten; 8. vraagt de Commissie en de Raad om de aanwervings- en benoemingsprocedures voor uitvoerend directeurs van EU-agentschappen transparanter te maken door de lijst met kandidaten en de shortlist te publiceren en de redenen waarom deze kandidaten de shortlist hebben gehaald openbaar te maken, teneinde openbaar toezicht op de openheid, het concurrentievermogen en de gendersensitiviteit van deze procedures mogelijk te maken; 9. roept op tot nauwere samenwerking tussen EU-instellingen om te verzekeren dat deze maatregelen doeltreffend zijn; 10. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Europese Raad, de Raad, de Commissie, de regeringen van de lidstaten, de Europese Centrale Bank, het gemeenschappelijk toezichtsmechanisme, de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad, de Europese Bankautoriteit, de Europese Autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioenen, de Europese Autoriteit voor effecten en markten, alsook aan de bevoegde autoriteiten van de lidstaten. (Goedkeuring) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie van 30 januari 2019 om de heer Sebastiano Laviola te benoemen als lid van de gemeenschappelijke afwikkelingsraad (N8-0021/2019), – gezien artikel 56, lid 6, van Verordening (EU) nr. 806/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 15 juli 2014 tot vaststelling van eenvormige regels en een eenvormige procedure voor de afwikkeling van kredietinstellingen en bepaalde beleggingsondernemingen in het kader van een gemeenschappelijk afwikkelingsmechanisme en een gemeenschappelijk afwikkelingsfonds en tot wijziging van Verordening (EU) nr. 1093/2010 (1) , – gezien artikel 122 bis van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken ( A8‑0148/2019 ), A. overwegende dat in artikel 56, lid 4, van Verordening (EU) nr. 806/2014 wordt bepaald dat de leden van de gemeenschappelijke afwikkelingsraad ("de afwikkelingsraad"), naar wie wordt verwezen in artikel 43, lid 1, onder b), van die verordening, worden benoemd op basis van verdienste, vaardigheden, kennis van bancaire en financiële aangelegenheden en ervaring die relevant is op het gebied van financieel toezicht en financiële regelgeving alsook bankafwikkeling; B. overwegende dat, ondanks de verplichtingen die zijn opgenomen in artikel 56, lid 4, van Verordening (EU) nr. 806/2014 en in weerwil van het herhaaldelijk aandringen van het Parlement om bij de presentatie van een lijst van kandidaten op genderevenwicht te letten, het Parlement betreurt dat alle kandidaten mannen waren; overwegende dat het Parlement betreurt dat vrouwen in leidinggevende posities op het gebied van bancaire en financiële diensten nog steeds ondervertegenwoordigd zijn en overwegende dat het Parlement eist dat hier bij de volgende benoeming rekening mee wordt gehouden; overwegende dat alle Europese en nationale instellingen en organen concrete maatregelen moeten nemen om voor genderevenwicht te zorgen; C. overwegende dat de Commissie op 7 december 2018 overeenkomstig artikel 56, lid 6, van Verordening (EU) nr. 806/2014 een eerste lijst heeft vastgesteld van kandidaten voor de functie van lid van de afwikkelingsraad, waarnaar wordt verwezen in artikel 43, lid 1, onder b), van die verordening; D. overwegende dat overeenkomstig artikel 56, lid 6, van Verordening (EU) nr. 806/2014 de eerste lijst is toegezonden aan het Parlement; E. overwegende dat de Commissie op 30 januari 2019 een voorstel heeft goedgekeurd om de heer Sebastiano Laviola te benoemen als lid van de raad en als directeur Ontwikkeling en coördinatie van het afwikkelingsbeleid in de gemeenschappelijke afwikkelingsraad en dat voorstel heeft toegezonden aan het Parlement; F. overwegende dat de Commissie economische en monetaire zaken van het Parlement de kwalificaties van de voor de functie van lid van de gemeenschappelijke afwikkelingsraad voorgedragen kandidaat heeft onderzocht, met name met het oog op de vereisten in artikel 56, lid 4, van Verordening (EU) nr. 806/2014; G. overwegende dat de commissie de heer Sebastiano Laviola op 26 februari 2019 heeft gehoord, waarbij hij een openingsverklaring heeft afgelegd en vervolgens heeft geantwoord op vragen van commissieleden; 1. hecht zijn goedkeuring aan het voorstel van de Commissie om de heer Sebastiano Laviola te benoemen als lid van de gemeenschappelijke afwikkelingsraad voor een termijn van vijf jaar; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de Europese Raad, de Raad, de Commissie en de regeringen van de lidstaten. (Raadpleging) Het Europees Parlement, – gezien de aanbeveling van de Raad van 11 februari 2019 (05940/2019) (1) , – gezien artikel 283, lid 2, tweede alinea, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het Parlement door de Europese Raad is geraadpleegd (C8-0050/2019), – gezien Protocol nr. 4 betreffende de statuten van het Europees Stelsel van centrale banken en van de Europese Centrale Bank, en met name artikel 11.2, – gezien artikel 122 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken ( A8‑0144/2019 ), A. overwegende dat de Europese Raad het Europees Parlement bij schrijven van 14 februari 2019 heeft geraadpleegd over de benoeming van de heer Philip R. Lane tot lid van de directie van de Europese Centrale Bank voor een ambtstermijn van acht jaar die op 1 juni 2019 ingaat; B. overwegende dat zijn Commissie economische en monetaire zaken de kwalificaties van de voorgedragen kandidaat heeft onderzocht, met name gelet op de in artikel 283, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie vermelde voorwaarden en het uit artikel 130 van het Verdrag voortvloeiende gebod van totale onafhankelijkheid van de ECB; overwegende dat de commissie in het kader van dit onderzoek een curriculum vitae van de kandidaat heeft ontvangen, alsmede de antwoorden op de hem toegezonden schriftelijke vragenlijst; C. overwegende dat de commissie de kandidaat vervolgens op 26 februari 2019 heeft gehoord, waarbij deze een openingsverklaring heeft afgelegd en vervolgens heeft geantwoord op vragen van commissieleden; D. overwegende dat het Parlement, ondanks zijn talrijke verzoeken aan de Raad om het gebrek aan genderevenwicht binnen de directie van de ECB aan te pakken, jammer genoeg moet vaststellen dat de Europese Raad aan deze verzoeken geen gevolg heeft gegeven en dat het verlangt dat hij dit bij de volgende benoeming wel doet; overwegende dat vrouwen nog steeds ondervertegenwoordigd zijn in leidinggevende functies op het gebied van bankactiviteiten en financiële diensten; overwegende dat alle Europese en nationale instellingen en organen concrete maatregelen moeten nemen om voor genderevenwicht te zorgen; 1. brengt positief advies uit inzake de aanbeveling van de Raad om de heer Philip R. Lane tot lid van de directie van de Europese Centrale Bank te benoemen; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de Europese Raad, de Raad en de regeringen van de lidstaten. (Goedkeuring) Het Europees Parlement, – gezien de voordracht - door de raad van toezicht van de Europese Bankautoriteit - op 19 februari 2019 van José Manuel Campa voor de functie van voorzitter van de Europese Bankautoriteit (C8-0052/2019), – gezien artikel 48, lid 2, van Verordening (EU) nr. 1093/2010 van het Europees Parlement en de Raad van 24 november 2010 tot oprichting van een Europese toezichthoudende autoriteit (Europese Bankautoriteit), tot wijziging van Besluit nr. 716/2009/EG en tot intrekking van Besluit 2009/78/EG van de Commissie (1) , – gezien artikel 122 bis van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken ( A8‑0146/2019 ), A. overwegende dat in artikel 48, lid 2, van Verordening (EU) nr. 1093/2010 bepaald is dat de voorzitter van de Europese Bankautoriteit wordt benoemd op basis van verdienste, vaardigheden, kennis van financiële instellingen en markten, en ervaring die relevant is op het gebied van financieel toezicht en financiële regelgeving, na een open selectieprocedure; B. overwegende dat de Europese Bankautoriteit op 12 december 2018 een vacature voor de functie van voorzitter van de autoriteit heeft gepubliceerd; overwegende dat de uiterste termijn voor het indienen van blijken van belangstelling 11 januari 2019 was; C. overwegende dat de raad van toezicht van de Europese Bankautoriteit op 5 februari 2019 goedkeuring heeft gehecht aan een shortlist van kandidaten voor de functie van voorzitter van de autoriteit; D. overwegende dat de raad van toezicht van de Europese Bankautoriteit op 19 februari 2019 José Manuel Campa tot voorzitter van de Europese Bankautoriteit heeft gekozen en het Parlement daarvan op de hoogte heeft gesteld; E. overwegende dat de Commissie economische en monetaire zaken van het Parlement de kwalificaties van de door de raad van toezicht van de Europese Bankautoriteit voorgedragen kandidaat heeft onderzocht, met name met het oog op de vereisten in artikel 48, lid 2, van Verordening (EU) nr. 1093/2010; F. overwegende dat de Commissie economische en monetaire zaken van het Parlement op 26 februari 2019 een hoorzitting heeft gehouden met José Manuel Campa, waarbij hij een openingsverklaring heeft afgelegd en vervolgens vragen van de commissieleden heeft beantwoord; G. overwegende dat het Parlement het betreurt dat, ondanks zijn herhaalde oproepen in het kader van vorige voordrachten om bij de presentatie van een lijst van kandidaten het genderevenwicht te respecteren, alle kandidaten man waren, en verder overwegende dat het Parlement verlangt dat dit verzoek bij volgende benoemingen wordt gehonoreerd; overwegende dat vrouwen in leidinggevende posities in de sector bancaire en financiële diensten onverminderd ondervertegenwoordigd zijn; overwegende dat alle EU- en nationale instellingen en organen concrete maatregelen moeten nemen om voor genderevenwicht te zorgen; 1. hecht zijn goedkeuring aan de benoeming van José Manuel Campa tot voorzitter van de Europese Bankautoriteit voor een termijn van vijf jaar; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de Europese Bankautoriteit en de regeringen van de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien zijn eerdere resoluties waarin wordt opgeroepen om een voor de hele EU geldend mechanisme tot stand te brengen voor het opleggen van gerichte sancties aan personen die betrokken zijn bij ernstige mensenrechtenschendingen, waaronder zijn resolutie van 16 december 2010 over het jaarverslag over de mensenrechten in de wereld in 2009 en het mensenrechtenbeleid van de Europese Unie (1) en zijn resolutie van 11 maart 2014 over het wereldwijd uitbannen van foltering (2) , – gezien zijn eerdere resoluties overeenkomstig artikel 135 van het Reglement, waarin wordt opgeroepen tot het opleggen van gerichte sancties tegen personen die betrokken zijn bij ernstige schendingen van de mensenrechten, waaronder de resolutie van 19 januari 2017 over de situatie in Burundi (3) , van 5 juli 2018 over Burundi (4) , van 18 mei 2017 over Zuid-Sudan (5) , van 14 juni 2017 over de situatie in de Democratische Republiek Congo (6) , van 18 januari 2018 over de Democratische Republiek Congo (7) , van 14 september 2017 over Gabon: onderdrukking van de oppositie (8) , van 5 oktober 2017 over de situatie in de Malediven (9) , van 5 oktober 2017 over de zaken van de leiders van de Krim-Tataren, Akhtem Chiygoz en Ilmi Umerov, en journalist Mykola Semena (10) , van 30 november 2017 (11) en 4 oktober 2018 (12) over de situatie in Jemen, van 14 december 2017 over Cambodja: naar aanleiding van de ontbinding van de CNRP-partij (13) , van 14 december 2017 over de situatie van de Rohingya (14) , van 15 maart 2018 over de situatie in Syrië (15) , van 25 oktober 2018 over de situatie in Venezuela (16) , van 13 september 2018 over Myanmar, met name de zaak van de journalisten Wa Lone en Kyaw Soe Oo (17) , van 25 oktober 2018 over de situatie in de Zee van Azov (18) , van 25 oktober 2018 over de moord op de journalist Jamal Khashoggi in het Saoedische consulaat in Istanboel (19) , en van 14 februari 2019 over de situatie in Tsjetsjenië en de zaak van Ojoeb Titiev (20) , – gezien zijn aanbeveling aan de Raad van 2 april 2014 over de instelling van gemeenschappelijke visumbeperkingen voor Russische functionarissen die betrokken zijn bij de zaak-Magnitski (21) , – gezien zijn resolutie van 12 december 2018 over het jaarverslag 2017 over mensenrechten en democratie in de wereld en het beleid van de Europese Unie ter zake (22) , – gezien zijn resolutie van 13 september 2017 over corruptie en het effect op de mensenrechten in derde landen (23) , – gezien zijn resolutie van 12 maart 2019 over de stand van zaken in de politieke betrekkingen tussen de EU en Rusland (24) , – gezien zijn resolutie van 4 februari 2016 over de stelselmatige massamoord op religieuze minderheden door "ISIS/Da'esh" (25) , – gezien titel V, hoofdstuk 2, van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) betreffende de vaststelling van sancties in het kader van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB), – gezien artikel 215 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) over de vaststelling van sancties jegens zowel derde landen als personen, groepen en niet-statelijke entiteiten, – gezien verklaring nr. 25 bij het Verdrag van Lissabon over de noodzaak om de procedurele rechten van natuurlijke personen of entiteiten die aan beperkende EU-maatregelen of aan terrorismebestrijdingsmaatregelen van de EU worden onderworpen te waarborgen, – gezien het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de protocollen daarbij, – gezien het strategisch kader en het actieplan van de EU voor mensenrechten en democratie (2015-2019), – gezien de toespraak van Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker over de staat van de Unie op 12 september 2018, waarin hij ervoor pleit dat de lidstaten gebruikmaken van de bestaande EU-regels om op bepaalde gebieden van het GBVB van de EU over te gaan van stemmen met eenparigheid van stemmen op stemmen met gekwalificeerde meerderheid, bijvoorbeeld als het gaat om een collectieve reactie op mensenrechtenschendingen of de oplegging van doeltreffende sancties, – gezien de verklaring van 10 december 2018 van de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV) na afloop van de Raad Buitenlandse Zaken van december 2018, – gezien de resolutie van 22 januari 2019 van de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa, getiteld 'Sergei Magnitsky and beyond – fighting impunity by targeted sanctions', – gezien zijn studie van april 2018, getiteld "Targeted sanctions against individuals on grounds of grave human rights violations – impact, trends and prospects at EU level", – gezien het voorstel van 14 november 2018 inzake de oprichting van een Europees comité voor het instellen van inreisverboden wegens mensenrechtenschendingen, – gezien de vergadering die op 20 november 2018 in Nederland werd gehouden over een EU-stelsel van sancties tegen schendingen van de mensenrechten wereldwijd, – gezien artikel 123, leden 2 en 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat in artikel 21 VEU wordt bepaald dat het optreden van de Unie berust en gericht is op de democratie, de rechtsstaat, de universaliteit en de ondeelbaarheid van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, de eerbiediging van de menselijke waardigheid, de beginselen van gelijkheid en solidariteit en de naleving van de beginselen van het Handvest van de Verenigde Naties en het internationaal recht; B. overwegende dat de EU zich verplicht tot systematische uitvoering van de sancties waartoe de VN-Veiligheidsraad uit hoofde van hoofdstuk VII van het VN-Handvest heeft besloten, en tegelijkertijd zelfstandig sancties oplegt bij ontstentenis van een mandaat van de VN-Veiligheidsraad in die gevallen waar de VN-Veiligheidsraad niet de bevoegdheid heeft om actie te ondernemen of daarvan wordt afgehouden door een gebrek aan overeenstemming onder zijn leden; C. overwegende dat EU-sancties (ook bekend als beperkende maatregelen) de voorbije twee decennia een integraal onderdeel zijn geworden van het EU-instrumentarium op het gebied van externe betrekkingen, en dat er momenteel meer dan 40 verschillende beperkende maatregelen jegens 34 landen zijn ingesteld; overwegende dat naar schatting twee derde van de op specifieke landen gerichte EU-sancties zijn opgelegd om de doelstellingen inzake mensenrechten en democratie te ondersteunen; D. overwegende dat op personen gerichte sancties zo worden ontworpen dat ze zo weinig mogelijk nadelige gevolgen hebben voor diegenen die niet verantwoordelijk zijn voor het beleid of de maatregelen die de aanleiding vormen voor het opleggen van de sancties, in het bijzonder voor de lokale burgerbevolking en de legitieme activiteiten in of met het betrokken land; overwegende dat de sancties rechtstreekse gevolgen hebben voor de personen die verantwoordelijk zijn voor de schendingen, en daarmee een afschrikkend effect hebben; E. overwegende dat alle sancties van de EU geheel in overeenstemming zijn met de verplichtingen uit hoofde van het internationaal recht, met inbegrip van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden; overwegende dat sancties regelmatig moeten worden geëvalueerd om te waarborgen dat ze in overeenstemming zijn met hun beoogde doelstellingen; F. overwegende dat de EU naast landspecifieke sancties, die gericht zijn op een gedragsverandering van een staat, onlangs ook beperkende maatregelen tegen de verspreiding en het gebruik van chemische wapens en cyberaanvallen heeft ingevoerd, alsook specifieke maatregelen ter bestrijding van terrorisme; G. overwegende dat de bestaande EU-sancties gericht zijn tegen zowel statelijke als niet-statelijke actoren, zoals terroristen en terroristische groeperingen; H. overwegende dat zich de laatste paar maanden vele gevallen hebben voorgedaan waarbij Europese bedrijven of zelfs EU-lidstaten de EU-sancties niet hebben nageleefd; overwegende dat deze voorbeelden laten zien dat het toepassingsgebied en de reikwijdte van de sancties die momenteel van kracht zijn verder moeten worden verduidelijkt, en dat nader moet worden aangegeven in hoeverre landen en bedrijven ervoor verantwoordelijk zijn te waarborgen dat het eindgebruik of de eindbestemming van hun goederen en diensten niet onder de sancties vallen; I. overwegende dat dergelijke maatregelen weliswaar op Europees niveau worden genomen, maar dat de ter zake bevoegde autoriteiten van de EU-lidstaten verantwoordelijk zijn voor de handhaving van sancties; J. overwegende dat de "Global Magnitsky Act" door het Amerikaanse Congres in 2016 is vastgesteld en voortbouwt op de "Sergei Magnitsky Rule of Law Accountability Act" van 2012, die bedoeld was om sancties vast te stellen jegens de verantwoordelijken voor de dood van Sergej Magnitski tijdens zijn voorarrest in een Russische gevangenis, waar hij onmenselijke omstandigheden, opzettelijke verwaarlozing en foltering heeft moeten doorstaan; K. overwegende dat Estland, Letland, Litouwen, het Verenigd Koninkrijk, Canada en de Verenigde Staten "Magnitski-wetten" hebben aangenomen voor de vaststelling van sancties wegens schendingen van de mensenrechten; overwegende dat het Parlement herhaaldelijk heeft aangedrongen op de instelling van een soortgelijke EU-sanctieregeling voor mensenrechtenschendingen wereldwijd, om samenhang en doeltreffendheid te waarborgen met betrekking tot de bevriezing van vermogensbestanddelen, visumverboden en andere sancties die door de lidstaten en op EU-niveau worden opgelegd aan personen en entiteiten; L. overwegende dat de Nederlandse overheid in november 2018 een debat tussen de EU-lidstaten op gang heeft gebracht over een gerichte sanctieregeling op EU-niveau voor mensenrechtenschendingen en de politieke opportuniteit van een dergelijke regeling; overwegende dat er op het niveau van de werkgroepen van de Raad voorbereidende besprekingen hierover plaatsvinden; 1. veroordeelt met kracht alle mensenrechtenschendingen, waar ter wereld die ook plaatsvinden; verzoekt de Raad met spoed een autonome, flexibele en snel toepasbare sanctieregeling op EU-niveau tot stand te brengen waarmee gerichte sancties kunnen worden opgelegd jegens personen, statelijke en niet-statelijke actoren en andere entiteiten die verantwoordelijk zijn voor of betrokken zijn bij ernstige mensenrechtenschendingen; 2. benadrukt dat een EU-sanctieregeling voor mensenrechtenschendingen moet voortbouwen op de voorstellen in eerdere resoluties waarin werd aangedrongen op invoering van een mechanisme op EU-niveau voor het opleggen van gerichte sancties; is van mening dat een EU-sanctieregeling voor mensenrechtenschendingen om sancties te kunnen opleggen aan personen die betrokken zijn bij mensenrechtenschendingen waar ook ter wereld bij wijze van symbool moet worden vernoemd naar Sergej Magnitski; is verheugd dat in een aantal landen vergelijkbare wetgeving is vastgesteld die zich specifiek richt op plegers van mensenrechtenschendingen overal ter wereld; benadrukt de noodzaak van trans-Atlantische samenwerking om plegers van mensenrechtenschendingen ter verantwoording te roepen; spoort andere landen ertoe aan om vergelijkbare instrumenten te ontwikkelen; 3. is er vast van overtuigd dat een dergelijke regeling essentieel is als onderdeel van het instrumentarium van de EU op het gebied van mensenrechten en buitenlands beleid, en is van mening dat de EU hierdoor op het wereldtoneel een grotere rol kan spelen op het gebied van mensenrechtenkwesties, met name in de strijd tegen straffeloosheid en de ondersteuning van misbruikslachtoffers en mensenrechtenverdedigers overal ter wereld; 4. benadrukt dat het met deze regeling mogelijk moet worden beperkende maatregelen op te leggen, in het bijzonder bevriezing van vermogensbestanddelen en EU-inreisverboden, jegens elke persoon of entiteit die verantwoordelijk is voor, betrokken is bij, medeplichtig is aan, financiering heeft verstrekt voor of heeft bijgedragen aan de planning, aansturing of het plegen van grove mensenrechtenschendingen, misbruik en praktijken van systemische corruptie, een en ander verband houdend met mensenrechtenschendingen; benadrukt dat een duidelijke definitie moet worden vastgesteld van mensenrechtenschendingen en dat moet worden gezorgd voor passende juridische middelen om een vermelding op de lijst te kunnen aanvechten; 5. is ervan overtuigd dat deze nieuwe regeling ertoe zal leiden dat de personen en entiteiten in kwestie hun gedrag aanpassen, en dat de regeling een afschrikkend effect zal hebben; benadrukt dat alle EU-lidstaten met het oog hierop de toepassing van sancties op dezelfde, consequente manier moeten interpreteren, uitleggen en handhaven; dringt er bij de lidstaten en de Commissie op aan intensiever samen te werken en informatie uit te wisselen, en een Europees toezichts- en handhavingsmechanisme op te zetten; 6. is verheugd over het voorstel van de voorzitter van de Commissie om bij de besluitvorming in de Raad op het gebied van het GBVB niet langer eenparigheid van stemmen toe te passen, en dringt er bij de Raad op aan bij de vaststelling van dit nieuwe sanctie-instrument te voorzien in de mogelijkheid om sancties in verband met mensenrechtenschendingen met gekwalificeerde meerderheid in de Raad vast te stellen; 7. steunt de voorbereidende besprekingen op het niveau van de Raad over de totstandbrenging van een dergelijke sanctieregeling; dringt er bij de VV/HV en haar diensten op aan een constructieve en proactieve benadering te hanteren om deze besprekingen tot een goed einde te brengen en verwacht dat ze hiervan verslag zal uitbrengen aan het Parlement; onderstreept het belang van de controlerende taak van het Parlement met betrekking tot deze toekomstige regeling, met name wat betreft de reikwijdte en de vaststelling van criteria om op de lijst te worden opgenomen, alsook wat betreft de mogelijkheden om hiertegen beroep aan te tekenen; 8. roept alle lidstaten op ervoor te zorgen dat de autoriteiten, ondernemingen en andere actoren die op hun grondgebied zijn geregistreerd de besluiten van de Raad over beperkende maatregelen jegens personen en entiteiten volledig naleven, met name wat betreft de bevriezing van vermogensbestanddelen van personen die op de lijst zijn opgenomen en beperkingen inzake toegang tot hun respectieve grondgebied naar aanleiding van mensenrechtenschendingen; uit zijn bezorgdheid over recente meldingen van schendingen van deze besluiten en herinnert de lidstaten eraan dat ze uit hoofde van het internationaal recht verplicht zijn op hun grondgebied aanwezige personen die verdacht worden van het plegen van misdrijven waarbij sprake is van gruweldaden te arresteren en te vervolgen; 9. benadrukt dat intensievere samenwerking en informatie-uitwisseling tussen deze autoriteiten en de instelling van een Europees handhavingsmechanisme van essentieel belang zijn om een uniforme handhaving en interpretatie van de geldende beperkende maatregelen van de EU te waarborgen en ervoor te zorgen dat Europese bedrijven onder gelijke voorwaarden kunnen functioneren; 10. benadrukt dat het van groot belang is dat de toekomstige EU-sanctieregeling voor mensenrechtenschendingen in overeenstemming is met het bestaande EU-beleid en bestaande landspecifieke en horizontale beperkende maatregelen en hierop een aanvulling op vormt; benadrukt in dit verband dat de nieuwe regeling niet in de plaats mag komen van het mensenrechtenaspect van de huidige landspecifieke maatregelen; is voorts van mening dat eventuele toekomstige behoeften in verband met de regeling een aanvulling moeten vormen op het bestaande internationale kader inzake sancties en hiermee in overeenstemming moeten zijn, met name wat de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties betreft; 11. onderstreept dat deze regeling alleen geloofwaardig en legitiem kan zijn indien de hoogst mogelijke normen in acht worden genomen op het gebied van de bescherming en eerbiediging van het recht op een eerlijke procesgang van de betrokken personen of entiteiten; benadrukt in dit verband dat besluiten om personen of entiteiten op de lijst te plaatsen of van de lijst te schrappen gebaseerd moeten zijn op duidelijke, transparante en precieze criteria, en rechtstreeks verband moeten houden met het gepleegde misdrijf, zodat een grondige rechterlijke toetsing en beroepsmogelijkheden worden gewaarborgd; pleit voor de systematische vaststelling van duidelijke en specifieke criteria en een methode voor het opheffen van sancties en het verwijderen van personen van een sanctielijst; 12. benadrukt dat de strafrechtelijke vervolging van plegers van grove mensenrechtenschendingen en daders van gruweldaden via nationale of internationale rechtspraak het hoofddoel moet blijven van alle inspanningen die de EU en de lidstaten leveren om straffeloosheid tegen te gaan; wijst in dit verband nogmaals op het beginsel van universele rechtsmacht; verzoekt de Raad grensoverschrijdende schendingen op te nemen in het toepassingsgebied van deze regeling; benadrukt dat gecoördineerde multilaterale samenwerking noodzakelijk is om te voorkomen dat sancties worden ontdoken; 13. verzoekt de Commissie om voldoende middelen en deskundigheid beschikbaar te stellen om de regeling, als deze eenmaal is vastgesteld, te kunnen versterken en controleren, en om er in het bijzonder op te letten dat de burgers, zowel in de EU als in de betrokken landen, over de sanctielijsten worden ingelicht; 14. brengt hulde aan de niet-aflatende inspanningen van activisten uit het maatschappelijk middenveld ter ondersteuning van een dergelijke regeling; is voorstander van de oprichting van een adviescomité op EU-niveau; 15. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties en de secretaris-generaal van de Raad van Europa. Het Europees Parlement, – gezien de Gedelegeerde Verordening (EU) .../... van de Commissie van 13 februari 2019 tot aanvulling van Richtlijn (EU) 2015/849 van het Europees Parlement en de Raad door de identificatie van derde landen met een hoog risico die strategische tekortkomingen vertonen, – gezien artikel 290 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Richtlijn (EU) 2015/849 van het Europees Parlement en de Raad van 20 mei 2015 inzake de voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld of terrorismefinanciering (AML/CFT), tot wijziging van Verordening (EU) nr. 648/2012 van het Europees Parlement en de Raad, en tot intrekking van Richtlijn 2005/60/EG van het Europees Parlement en de Raad en Richtlijn 2006/70/EG van de Commissie (4e antiwitwasrichtlijn), en met name artikel 9, lid 2, en artikel 64, lid 5 (1) , en als gewijzigd bij Richtlijn 2018/843/EU van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2018 tot wijziging van Richtlijn (EU) 2015/849 inzake de voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld of terrorismefinanciering, en tot wijziging van Richtlijn 2009/138/EG en Richtlijn 2013/36/EU (5e antiwitwasrichtlijn), met name artikel 1, lid 5 (2) . – gezien de routekaart van de Commissie 'Naar een nieuwe methode voor de EU-beoordeling van derde landen met een hoog risico op grond van Richtlijn (EU) 2015/849 inzake de voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld of terrorismefinanciering' (3) , – gezien het werkdocument van de Commissie van 22 juni 2018, over de 'Methode voor de identificatie van derde landen met een hoog risico op grond van Richtlijn (EU) 2015/849' (SWD(2018)0362), waarin o.a. derde landen van Prioriteit 1 en Prioriteit 2 worden gedefinieerd, – gezien de brief d.d. 25 februari 2019 van de voorzitter van de Bijzondere Commissie financiële misdrijven, belastingontduiking en belastingontwijking (TAX3) aan Commissaris Jourova over de gedelegeerde handeling betreffende derde landen die in hun AML/CFT-regelgeving strategische tekortkomingen vertonen, – gezien de brief d.d. 5 maart 2019 van de voorzitter van TAX3 over het standpunt van de Raad over de lijst van de Commissie van derde landen die in hun AML/CFT-regelgeving strategische tekortkomingen vertonen, – gezien de gedachtewisseling die op 6 maart 2019 heeft plaatsgevonden tussen Commissaris Jourova en de Commissie economische en monetaire zaken (ECON) en de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken (LIBE), – gezien Verklaring van de Raad 6964/1/19 over de Gedelegeerde Verordening (EU) van de Commissie van 13 februari 2019 tot aanvulling van Richtlijn (EU) 2015/849 van het Europees Parlement en de Raad door de identificatie van derde landen met een hoog risico die strategische tekortkomingen vertonen (C(2019)1326), – gezien artikel 123, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat de gedelegeerde verordening, de bijlage daarbij en de gedelegeerde wijzigingsverordeningen ten doel hebben landen met een hoog risico te identificeren waarvan de regelgeving op het gebied van de bestrijding van witwassen van geld en terrorismefinanciering (AML/CTF) strategische tekortkomingen vertoont die een bedreiging vormen voor het financiële stelsel van de EU, en ter zake waarvan meldingsplichtige entiteiten in de EU overeenkomstig de 4e antiwitwasrichtlijn verscherpte cliëntenonderzoeksmaatregelen moeten treffen; B. overwegende dat een overeenkomstig artikel 9 van de 4e antiwitwasrichtlijn vastgestelde gedelegeerde handeling alleen in werking treedt indien het Europees Parlement noch de Raad daartegen binnen een termijn van één maand na de kennisgeving van de handeling aan het Europees Parlement en de Raad bezwaar heeft gemaakt, of indien zowel het Europees Parlement als de Raad voor het verstrijken van deze termijn de Commissie hebben medegedeeld dat zij daartegen geen bezwaar zullen maken; C. overwegende dat het Parlement twee van de vijf voorgestelde gedelegeerde wijzigingsverordeningen (C(2016)07495 en C(2017)01951) heeft verworpen omdat de procedure om derde landen met een hoog risico te identificeren niet voldoende onafhankelijk was; D. overwegende dat het Parlement er een voorstander van is dat de Commissie een nieuwe methode vaststelt die niet afhankelijk is van externe informatiebronnen om jurisdicties te identificeren die strategische tekortkomingen vertonen om witwassen van geld of terrorismefinanciering tegen te gaan; E. overwegende dat het doel van de lijst is de integriteit van het financiële stelsel en de interne markt van de Unie te beschermen; overwegende dat plaatsing op de lijst van derde landen met een hoog risico geen economische of diplomatieke sancties met zich meebrengt, maar meldingsplichtige entiteiten als banken, casino's en makelaars ertoe verplicht versterkte cliëntenonderzoeksmaatregelen te treffen inzake transacties met deze landen, en ervoor te zorgen dat het EU-financiële stelsel is toegerust om de risico's van witwassen en terrorismefinanciering van derde landen te voorkomen; F. overwegende dat landen van de lijst kunnen worden geschrapt als zij de AML/CTF-tekortkomingen aanpakken; G. overwegende dat de Commissie op 13 februari 2019 haar goedkeuring heeft gehecht aan haar gedelegeerde handeling, met inbegrip van een lijst van 23 landen en gebiedsdelen: Afghanistan, Amerikaans Samoa, Bahamas, Botswana, Democratische Volksrepubliek Korea, Ethiopië, Ghana, Guam, Iran, Irak, Libië, Nigeria, Panama, Pakistan, Puerto Rico, Samoa, Saudi Arabië, Sri Lanka, Syrië, Trinidad en Tobago, Tunesië, Amerikaanse Maagdeneilanden en Jemen; H. overwegende dat de Raad in zijn verklaring van 7 maart 2019 heeft verklaard dat hij heeft besloten om niet in te stemmen met de gedelegeerde handeling omdat zij "niet tot stand is gekomen via een transparant en veerkrachtig proces dat de betrokken landen actief stimuleert om doortastende maatregelen te nemen, zonder afbreuk te doen aan hun recht om te worden gehoord"; I. overwegende dat de nieuwe methode uiteen is gezet in een werkdocument van de Commissie van 22 juni 2018, dat de herziene criteria voor de identificatie van derde landen met een hoog risico hanteert; J. overwegende dat de Commissie op 23 januari 2019 is begonnen de derde landen die zijn vermeld in de gedelegeerde handeling te raadplegen en dat zij ontmoetingen heeft gehad met alle landen die verzocht hebben om aanvullende informatie over de reden waarom zij op de lijst zijn geplaatst; K. overwegende dat de Raad de gedelegeerde handeling op 7 maart 2019 heeft verworpen in de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken; 1. is verheugd dat de Commissie op 13 februari 2019 een lijst heeft vastgesteld van derde landen "met strategische tekortkomingen in hun regelgevingskader ter bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering"; 2. betreurt dat de Raad bezwaar heeft gemaakt tegen de door de Commissie voorgestelde gedelegeerde handeling; 3. moedigt de Commissie aan rekening te houden met alle geuite zorgen en zo spoedig mogelijk met een nieuwe gedelegeerde handeling te komen; 4. prijst het werk van de Commissie om een afzonderlijke lijst op te stellen aan de hand van strikte criteria waar de medewetgevers het over eens zijn geworden; benadrukt dat het van belang is dat de Unie een onafhankelijke lijst heeft van derde landen die in hun AML/CFT-regelgeving strategische tekortkomingen vertonen, en is verheugd over de nieuwe methode van de Commissie voor de identificatie van derde landen met een hoog risico op grond van de 4e en de 5e antiwitwasrichtlijn; 5. herinnert eraan dat artikel 9, lid 2, van Richtlijn (EU) 2015/849 als gewijzigd bij de 5e antiwitwasrichtlijn de Commissie ertoe verplicht strategische tekortkomingen op verschillende terreinen onafhankelijk te beoordelen; 6. is van mening dat om de integriteit van de lijst van derde landen met een hoog risico te waarborgen, de screening en het besluitvormingsproces alleen op basis van de methode moeten worden uitgevoerd, en dat overwegingen die de AML/CTF-tekortkomingen te buiten gaan geen rol mogen spelen; 7. merkt op dat lobbying en diplomatieke druk van de op de lijst geplaatste landen in aanmerking genomen zijn en zullen worden om landen als landen met een hoog risico te identificeren; benadrukt dat dergelijke druk het vermogen van de EU-instellingen om witwassen aan te pakken en terrorismefinanciering in samenhang met de EU op een effectieve en onafhankelijke wijze tegen te gaan, niet mag ondermijnen; 8. dringt er bij de Commissie op aan haar beoordelingen van de op de lijst geplaatste landen te publiceren zodat zij op zodanige wijze kunnen worden gecontroleerd dat er geen misbruik van kan worden gemaakt; 9. dringt er bij de Commissie op aan te zorgen voor een transparante procedure met duidelijke en concrete criteria voor landen die toezeggen hervormingen door te voeren om te voorkomen dat zij op de lijst worden geplaatst; 10. merkt op dat de beoordeling van de Russische Federatie nog steeds niet is afgerond; verwacht dat de Commissie de laatste 'Trojka Laundromat'-onthullingen in haar beoordeling zal opnemen; herinnert eraan dat de werkzaamheden van de ECON- LIBE- en TAX3-commissie in deze zittingsperiode bezorgdheid hebben gewekt over het kader voor de bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering van de Russische Federatie; 11. dringt er bij de Commissie op aan om er samen met de lidstaten voor te zorgen dat de Raad zich de door de Commissie voorgestelde methode in sterkere mate eigen maakt; 12. dringt er bij de lidstaten die dit nog niet hebben gedaan op aan de 4e en de 5e antiwitwasrichtlijn om te zetten in hun nationale wetgeving; 13. dringt er op aan meer personeel en financiële middelen te bestemmen voor de relevante eenheid van het bevoegde DG van de Commissie, d.w.z. het DG voor Justitie, Consumentenzaken en Gendergelijkheid (DG JUST); 14. dringt er bij de Commissie op aan om de beoordelingsfase van de derde landen van Prioriteit 2 aanzienlijk te versnellen; 15. herinnert eraan dat de EU-gedelegeerde handeling een afzonderlijk proces is dat losstaat van de FATF-lijst en een exclusieve EU-aangelegenheid moet blijven; 16. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de regeringen en parlementen van de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien de mededeling van de Commissie van 28 november 2018, getiteld "Een schone planeet voor iedereen – Een Europese strategische langetermijnvisie voor een bloeiende, moderne, concurrerende en klimaatneutrale economie" ( COM(2018)0773 ), – gezien de grondige analyse ter ondersteuning van de analyse van de Commissie (1) , – gezien het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering (UNFCCC) en het bijbehorend Protocol van Kyoto, – gezien de Overeenkomst van Parijs, besluit 1/CP.21, de 21e conferentie van de partijen (COP21) bij het UNFCCC en de 11e conferentie van de partijen bij het Protocol van Kyoto (CMP11), die van 30 november t/m 11 december 2015 in Parijs, Frankrijk, hebben plaatsgevonden, – gezien de 24e Conferentie van de partijen (COP24) bij het UNFCCC, de 14e sessie van de bijeenkomst van de partijen bij het Protocol van Kyoto (CMP14) en het derde deel van de 1e sessie van de Conferentie van de partijen waarin de partijen bij de Overeenkomst van Parijs bijeenkomen (CMA1.3), die van 2 t/m 14 december 2018 in Katowice, Polen, hebben plaatsgevonden, – gezien de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling en de duurzameontwikkelingsdoelstellingen (SDG's) van de Verenigde Naties, – gezien zijn resolutie van 25 oktober 2018 over de VN-klimaatconferentie in 2018 in Katowice, Polen (COP24) (2) , – gezien de conclusies van de Raad van 22 maart 2018, – gezien het speciaal verslag van de Intergouvernementele Werkgroep inzake klimaatverandering (IPCC) met als titel "Global Warming of 1,5°C", het vijfde evaluatierapport (AR5) en het samenvattend verslag, – gezien de negende editie van het UN Environment Emissions Gap Report, aangenomen op 27 november 2018, – gezien artikel 123, leden 2 en 4, van zijn Reglement, 1. is ingenomen met de publicatie van de mededeling van de Commissie over de langetermijnstrategie, getiteld "Een schone planeet voor iedereen – Een Europese strategische langetermijnvisie voor een bloeiende, moderne, concurrerende en klimaatneutrale economie", waarin de nadruk wordt gelegd op de kansen en uitdagingen die de overgang naar een broeikasgasneutrale economie met zich meebrengt voor de Europese burgers en economie, en waarmee de basis wordt gelegd voor een breed debat met EU-instellingen, nationale parlementen, het bedrijfsleven, non-gouvernementele organisaties, steden, gemeenschappen en burgers; steunt de doelstelling van broeikasgasneutraliteit tegen 2050 en dringt er bij de lidstaten op aan om op de speciale EU-top in Sibiu in mei 2019 hetzelfde te doen, als onderdeel van het debat over het Europa van de toekomst; verzoekt de lidstaten de nodige ambitie aan de dag te leggen om deze doelstelling ook daadwerkelijk te verwezenlijken; 2. constateert dat de ernstige risico's die klimaatverandering met zich meebrengt tot de belangrijkste zorgen van burgers behoren; is ingenomen met het feit dat burgers in heel Europa, en met name jongeren, zich in toenemende mate betrokken tonen en de straat op gaan voor klimaatrechtvaardigheid; in ingenomen met de oproepen van deze activisten om meer ambitie te tonen teneinde de opwarming van de aarde tot 1.5°C te beperken; is van mening dat nationale, regionale en lokale overheden, alsmede de EU, gehoor moeten geven aan deze oproepen; 3. benadrukt dat de Europese burgers nu al worden geconfronteerd met rechtstreekse gevolgen van de klimaatverandering; onderstreept dat het Europees Milieuagentschap heeft verklaard dat de gemiddelde jaarlijkse verliezen ten gevolge van extreme weers- en klimaatgerelateerde omstandigheden in de Unie tussen 2010 en 2016 ongeveer 12,8 miljard EUR bedroegen, en dat de klimaatschade in de EU, indien er geen verdere maatregelen worden genomen, tegen 2080 zou kunnen oplopen tot ten minste 190 miljard EUR, wat overeenkomt met een nettoverlies aan welvaart van 1,8 % van het huidige bbp; benadrukt dat, in een scenario met een hoge uitstoot, de jaarlijkse kosten in verband met overstromingen in de EU tegen het jaar 2100 kunnen oplopen tot 1 biljoen EUR en dat door het weer veroorzaakte rampen tegen 2100 ongeveer twee derde van de Europese burgers kunnen treffen, terwijl dit momenteel nog 5 % is; wijst er voorts op dat het Europees Milieuagentschap heeft verklaard dat de helft van de bevolkte gebieden in de EU tegen 2030 te lijden zal hebben onder ernstige waterschaarste; 4. onderstreept dat het speciaal rapport van het IPCC over de opwarming van 1,5 C de meest uitgebreide en actuele wetenschappelijke beoordeling is van de met de Overeenkomst van Parijs overeenstemmende mitigatietrajecten; 5. benadrukt dat volgens het speciaal rapport van het IPCC over de opwarming van 1,5 °C de beperking van de opwarming van de aarde tot 1,5 °C, met geen of beperkte overschrijding, ertoe leidt dat de uitstoot van broeikasgassen wereldwijd uiterlijk in 2067 tot nul moet zijn teruggebracht en dat de wereldwijde jaarlijkse uitstoot van broeikasgassen tegen 2030 tot ten hoogte 27,4 GtCO2eq per jaar wordt beperkt; benadrukt dat de Unie in het licht van deze bevindingen moet streven naar het zo vroeg mogelijk en uiterlijk in 2050 realiseren van broeikasgasneutraliteit om een goede kans te hebben de mondiale temperatuurstijging tot 2100 te beperken tot 1,5 °C; 6. uit zijn zorgen over het UN Environment Emissions Gap Report 2018, waarin wordt geconcludeerd dat de huidige onvoorwaardelijke nationaal bepaalde bijdragen de opwarmingslimiet van hooguit 2 °C ruim overschrijden en in plaats daarvan leiden tot een geschatte opwarming van 3,2 °C (3) tegen 2100; benadrukt dat alle partijen bij het UNFCCC hun klimaatambitie tot 2020 dringend moeten actualiseren; Trajecten voor de Europese nulemissiestrategie voor het midden van de eeuw 7. is van mening dat Europa een toonaangevende rol kan spelen bij het streven naar klimaatneutraliteit door te investeren in innovatieve technologische oplossingen, burgers meer zeggenschap te geven, maatregelen op essentiële gebieden zoals energie, industrieel beleid en onderzoek op elkaar af te stemmen, en tegelijkertijd een sociaal rechtvaardige en eerlijke transitie te waarborgen; 8. merkt op dat de strategie acht trajecten omvat voor de economische, technologische en sociale transformatie die de Unie nodig heeft om te voldoen aan de langetermijntemperatuurdoelstelling van de Overeenkomst van Parijs; merkt op dat twee van die trajecten de Unie in staat zouden stellen broeikasgasneutraliteit uiterlijk in 2050 te verwezenlijken; wijst erop dat dit om snel optreden vraagt en aanzienlijke inspanningen vergt op lokaal, regionaal, nationaal en Europees niveau, waarbij ook alle niet-publieke actoren betrokken moeten worden; herinnert eraan dat de lidstaten op grond van de Verordening governance van de energie-unie verplicht zijn om nationale langetermijnstrategieën vast te stellen; roept de lidstaten derhalve op om duidelijke korte- en langetermijndoelstellingen en -beleidsmaatregelen vast te stellen die in overeenstemming zijn met de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs en om investeringssteun te bieden voor broeikasgasneutrale trajecten; 9. benadrukt dat de eerste categorie trajecten in de strategie gericht is op het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen met slechts zo'n 80 % tegen 2050, ten opzichte van het niveau van 1990; merkt met bezorgdheid op dat deze ambitie het laagste niveau vertegenwoordigt om de opwarming van de aarde onder 2 °C te houden en derhalve niet in overeenstemming is met de doelstelling van Parijs om de opwarming van de aarde te beperken tot ruim onder de 2 °C, noch met de verdere doelstelling deze onder 1,5 °C te houden; 10. wijst erop dat het bbp van de EU volgens de ramingen van de Commissie naar verwachting meer zal toenemen met nulemissiescenario's dan aan de hand van scenario's met minder grote emissiereducties, maar dat de effecten in beide gevallen niet overal in de EU dezelfde zullen zijn vanwege verschillen tussen de lidstaten, onder andere wat betreft bbp per hoofd van de bevolking en de koolstofintensiviteit van de energiemix; is van mening dat niet-handelen veruit het duurste scenario zou zijn en niet alleen zou leiden tot een aanzienlijk bbp-verlies in Europa, maar ook tot een verdere toename van de economische ongelijkheid tussen en binnen de lidstaten en regio's, aangezien sommige naar verwachting harder zullen worden getroffen dan andere door de gevolgen van niet-handelen; 11. merkt met bezorgdheid op dat de EU momenteel voor ongeveer 55 % afhankelijk is van ingevoerde energie; benadrukt dat bij een nulemissiescenario deze afhankelijkheid tot 2050 zou afnemen tot 20 %, wat een positief effect zou hebben op de handelsbalans en geopolitieke situatie van de EU; merkt op dat de cumulatieve besparingen op de invoer van fossiele brandstoffen tussen 2031 en 2050 ongeveer 2 tot 3 biljoen EUR zouden bedragen, wat zou kunnen worden uitgegeven aan andere prioriteiten van de Europese burger; 12. is ingenomen met de opname van twee trajecten die gericht zijn op het bereiken van broeikasgasneutraliteit in 2050 en met de steun van de Commissie voor deze trajecten, en is van mening dat de doelstelling voor het midden van deze eeuw de enige doelstelling is die verenigbaar is met de verbintenissen van de Unie in het kader van de Overeenkomst van Parijs; betreurt het feit dat in de strategie geen trajecten werden overwogen om reeds voor 2050 broeikasgasneutraliteit te realiseren; 13. merkt op dat de in de strategie voorgestelde trajecten het gebruik impliceren van een aantal technologieën voor koolstofverwijdering, onder meer door koolstofafvang en -opslag (CCS) of koolstofafvang en -gebruik (CCU) en door CO 2 uit de lucht te halen, die nog op grote schaal moeten worden ingezet; is echter van mening dat in de EU-strategie voor broeikasgasneutraliteit voorrang moet worden gegeven aan rechtstreekse emissiebeperking en maatregelen voor het behoud en de bevordering van de natuurlijke putten en reservoirs in de EU, en er alleen moet worden geopteerd voor technologieën voor koolstofverwijdering als er geen opties voor rechtstreekse emissiereductie voorhanden zijn; gelooft dat er tegen 2030 verdere maatregelen nodig zijn als de Unie afhankelijkheid van technologieën voor koolstofverwijdering wil vermijden die aanzienlijke risico's zouden inhouden voor ecosystemen, biodiversiteit en voedselveiligheid, zoals ook bevestigd in het speciaal verslag van de IPCC getiteld "Global Warming of 1,5 °C"; Sociale aspecten van klimaatverandering en een eerlijke transitie 14. is verheugd dat de Commissie oordeelt dat broeikasgasneutraliteit kan worden bereikt zonder netto banenverlies en neemt met tevredenheid nota van de gedetailleerde beoordeling van de transitie in de energie-intensieve industrie; benadrukt het feit dat, indien er correct wordt omgegaan met en wordt voorzien in passende steun voor de meest kwetsbare regio's, sectoren en burgers, een eerlijke overgang naar broeikasgasneutraliteit kan leiden tot een nettowinst van banen in de Unie – de werkgelegenheid in de gehele economie zal toenemen met 2,1 miljoen extra banen tegen 2050 bij een scenario van broeikasgasneutraliteit in vergelijking met een toename van de werkgelegenheid met 1,3 miljoen extra banen bij een scenario van een emissiereductie met 80 %; is dan ook van mening dat de Commissie in het kader van het Skills Panorama van de EU een hernieuwde beoordeling van vaardigheden moet ontwikkelen, met regionale gegevens over de vaardigheden die een klimaatneutraal Europa nodig heeft om de meest kwetsbare regio's, sectoren en mensen te ondersteunen bij de omscholing voor toekomstbestendige, kwalitatief hoogwaardige banen in deze regio's; 15. wijst op de talrijke gunstige neveneffecten van een klimaatneutrale samenleving voor de volksgezondheid, onder meer wat betreft besparingen op de kosten van zorg en lagere lasten voor verzekerings- en gezondheidszorgstelsels alsook wat betreft het algemene welzijn van Europese burgers dankzij de betere biodiversiteit, minder luchtvervuiling en een verminderde blootstelling aan verontreinigende stoffen; merkt op dat de gezondheidsschade in een dergelijk scenario met ongeveer 200 miljard EUR per jaar zou worden teruggebracht; 16. benadrukt de noodzaak om een fonds voor een correcte overgang op te richten, met name voor de regio's die het hardst worden getroffen door het koolstof vrij maken, zoals steenkoolwinningsgebieden, waarbij in het algemeen ook wordt stilgestaan bij de sociale gevolgen van de bestaande financiering van het klimaat; wijst er in dit verband op dat de langetermijnstrategie een breed publiek draagvlak moet hebben met het oog op de noodzakelijke transformaties in sommige sectoren; 17. onderstreept dat in bepaalde EU-regio's, zoals kolengebieden, meer maatregelen en inspanningen nodig zijn om de overgang naar schone energie te verwezenlijken; dringt er in dit verband nogmaals op aan om in het meerjarig financieel kader 2021-2027 een specifieke toewijzing van 4,8 miljard EUR op te nemen om een fonds voor rechtvaardige energietransitie op te zetten, teneinde in dergelijke regio's waar deze transitie negatieve gevolgen zal hebben, werknemers en gemeenschappen te ondersteunen; 18. benadrukt de noodzaak van een proactieve aanpak om een eerlijke transitie te waarborgen voor EU-burgers en steun te bieden aan de regio's die het zwaarst door het koolstof vrij maken worden getroffen; is van mening dat de klimaattransitie in Europa ecologisch, economisch en sociaal duurzaam moet zijn; benadrukt dat het, teneinde politiek draagvlak te creëren bij alle burgers, van belang is om rekening te houden met de verdelingseffecten van het klimaat- en decarbonisatiebeleid, vooral voor mensen met een laag inkomen; is dan ook van mening dat terdege rekening moet worden gehouden met sociale gevolgen bij al het Europese en nationale klimaatbeleid om een sociale en ecologische transformatie in Europa te garanderen; benadrukt in dit opzicht dat op maat gemaakte en voldoende gefinancierde strategieën op alle niveaus moeten worden bedacht, op basis van inclusieve processen en in nauwe samenwerking met lokale en regionale overheden, vakbonden, onderwijsinstellingen, maatschappelijke organisaties en de particuliere sector, om ervoor te zorgen dat alle Europese burgers eerlijke en gelijke kansen krijgen tijdens deze overgang; 19. herinnert eraan dat ongeveer 50 tot 125 miljoen Europese burgers momenteel het risico op energiearmoede loopt (4) ; benadrukt dat de energietransitie onevenredige gevolgen kan hebben voor mensen met een laag inkomen en de energiearmoede verder in de hand kan werken; dringt er bij de lidstaten op aan in hun nationale energie- en klimaatplannen het aantal huishoudens dat onder energiearmoede lijdt te beoordelen en, indien nodig, follow-upmaatregelen te nemen, in overeenstemming met de governanceverordening; verzoekt de lidstaten toekomstgerichte maatregelen te nemen om een eerlijke energietransitie en toegang tot energie te garanderen voor alle EU-burgers; 20. is van mening dat jongeren zich steeds meer bewust zijn van sociale en milieukwesties, zodat onze samenlevingen kunnen worden omgevormd voor een klimaatbestendige toekomst, en dat het onderwijs van jongeren een van de doeltreffendste middelen is om de klimaatverandering tegen te gaan; wijst op de noodzaak om jongere generaties actief te betrekken bij het opbouwen van internationale, interculturele en intergenerationele relaties, die ten grondslag liggen aan de culturele verandering die de mondiale inspanningen voor een duurzamere toekomst zullen ondersteunen; Tussentijdse doelstellingen 21. erkent dat het decennium van 2020 tot 2030 van cruciaal belang zal zijn als de EU de broeikasgasneutraliteit in 2050 wil realiseren; verzoekt de Commissie en de lidstaten een sterk streefdoel voor de middellange termijn voor 2030 te ondersteunen, omdat dit noodzakelijk is om investeringsstabiliteit op de markt te bewerkstelligen en om het potentieel van technologische innovatie volledig te benutten en om de mogelijkheden voor Europese bedrijven te vergroten zodat ze mondiale marktleiders kunnen worden op het gebied van koolstofarme productie; 22. benadrukt dat om op de meest kostenefficiënte manier de uitstoot van broeikasgassen tegen 2050 tot nul terug te brengen, het ambitieniveau voor 2030 verhoogd moet worden tot en afgestemd moet worden op de scenario's voor broeikasgasneutraliteit in 2050; is van mening dat het van het grootste belang is dat de Unie duidelijk het signaal geeft dat ze bereid is om haar bijdrage aan de Overeenkomst van Parijs te herzien, en dit uiterlijk in september 2019, tijdens de VN-klimaattop in New York; 23. is voorstander van een actualisering van de NDC's van de Unie met voor de hele economie een doelstelling om de interne broeikasgasemissies uiterlijk in 2030 met 55 % te verminderen ten opzichte van het niveau van 1990; dringt er daarom bij de EU-leiders op aan een verhoging van de ambities in de NDC's van de Unie te ondersteunen op de speciale EU-top in Sibiu in mei 2019, met het oog op de VN-klimaattop in september 2019; 24. is van mening dat de Commissie uiterlijk tijdens de evaluaties van 2022 en 2024 van het klimaatpakket 2030 en andere desbetreffende wetgeving, wetgevingsvoorstellen moet overleggen om het ambitieniveau te verhogen in overeenstemming met de bijgewerkte NDC's en de broeikasgasneutraliteitsdoelstelling; gelooft dat onvoldoende ambitie voor 2030 de toekomstige opties zou beperken en mogelijk de beschikbaarheid van bepaalde opties voor het kostenefficiënt koolstofvrij maken zou beperken; beschouwt deze evaluaties als een belangrijke mijlpaal in het waarborgen van de klimaatverbintenissen van de EU; 25. is van mening dat, als middel om de markten verder te stabiliseren, het ook bevorderlijk zal zijn voor de EU om voor 2040 een tussentijdse doelstelling voor de emissiereductie vast te stellen, die extra stabiliteit kan bieden en ervoor kan zorgen dat de langetermijndoelstelling voor 2050 wordt gehaald; 26. is van mening dat de EU-strategie voor broeikasgasneutraliteit moet worden opgesteld op basis van de mondiale balans, zoals uiteengezet in de Overeenkomst van Parijs, die elke vijf jaar wordt opgemaakt, en dat hierbij rekening moet worden gehouden met technologische en maatschappelijke ontwikkelingen, evenals met de input van niet-overheidsactoren en het Europees Parlement; Sectorale bijdragen 27. benadrukt dat in alle economische sectoren, die zonder uitzondering moeten bijdragen aan de collectieve inspanningen tot vermindering van de emissies, de netto-uitstoot tot bijna nul zal moeten worden teruggebracht; verzoekt de Commissie derhalve om trajecten voor in de richting van klimaatneutraliteit voor alle sectoren te ontwikkelen; benadrukt in dit verband het belang van het vervuiler betaalt-principe; 28. onderstreept het belang van de uiteenlopende klimaatmaatregelen en -wetgeving die in de verschillende beleidssectoren zijn vastgesteld, maar waarschuwt dat een versnipperde aanpak tot inconsistenties kan leiden en de Europese transitie naar een economie met een nettonuluitstoot van broeikasgassen vóór 2050 kan belemmeren; pleit daarom voor een alomvattende aanpak; 29. verzoekt de Commissie de mogelijkheid te onderzoeken van een harmonisatie van de koolstof- en energieprijzen in de EU, ter ondersteuning van de transitie naar een broeikasgasneutrale economie, met name voor sectoren die niet onder het EU-ETS vallen; dringt er bij de Commissie op aan de best mogelijke manier te onderzoeken om schrijnende gevallen te voorkomen en herhaalt nogmaals dat de algehele lasten voor burgers niet mogen toenemen; 30. erkent de rol die aan CCS wordt toebedeeld in de meeste scenario's voor een beperking van de opwarming van de aarde tot 1,5° C in het speciaal rapport van het IPCC; benadrukt dat de EU op dit gebied meer ambitie moet tonen; wijst voorts op de door de lidstaten in het kader van het strategische plan voor energietechnologie (SET-plan) vastgestelde streefdoelen om CCS vanaf 2020 op commerciële schaal toe te passen in de Europese energie- en industriële sector; acht het noodzakelijk het gebruik van milieuvriendelijke CCU en CCS in industriële processen te vergroten, aangezien dit een nettoreductie van de uitstoot tot stand brengt door de vermijding of permanente opslag van CO 2 ; merkt met bezorgdheid op dat veel CCU-technologieën momenteel geen permanente vermindering van de uitstoot opleveren; verzoekt de Commissie daarom technische criteria te ontwikkelen waarmee gewaarborgd wordt dat uitsluitend steun wordt gegeven aan technologieën die aantoonbare resultaten opleveren; 31. wijst erop dat de strategie bevestigt dat de broeikasgasemissies in de vervoerssector nog steeds stijgen en dat de huidige beleidsmaatregelen niet zullen volstaan om de vervoerssector voor 2050 koolstofvrij te maken; benadrukt dat het van belang is een verschuiving van vlieg- naar treinvervoer tot stand te brengen, onder meer door de snelle totstandbrenging van een interoperabel spoorwegnetwerk binnen de EU en het mobiliseren van meer investeringen, evenals een verschuiving naar openbaar vervoer en gedeelde mobiliteit; merkt op dat het wegvervoer verantwoordelijk is voor ongeveer een vijfde van de totale CO 2 -uitstoot in de EU; verzoekt de lidstaten en de Commissie dan ook om resolute stappen te zetten om de toegang tot emissievrije en emissiearme voertuigen mogelijk te maken voor consumenten in alle lidstaten, en tegelijkertijd een toename van oude, zeer vervuilende voertuigen in lidstaten met een laag inkomen te voorkomen; onderstreept daarnaast de rol van slimme technologieën, zoals slimme oplaadinfrastructuur, om synergieën tot stand te brengen tussen de elektrificatie van het vervoer en het gebruik van hernieuwbare energiebronnen; 32. onderstreept dat alle sectoren, met inbegrip van de internationale lucht- en scheepvaart, moeten bijdragen om de klimaatneutraliteit van de gehele EU-economie te kunnen verwezenlijken; merkt op dat uit de analyse van de Commissie blijkt dat de huidige mondiale streefcijfers en maatregelen waarin de IMO (de Internationale Maritieme Organisatie) en de ICAO (de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie) voorzien niet voldoende zijn om de noodzakelijke emissiereducties te behalen, zelfs niet wanneer zij volledig ten uitvoer worden gelegd, en dat verdere aanzienlijke actie nodig is die in overeenstemming is met de doelstelling van broeikasgasneutraliteit voor de hele economie; wijst op de noodzaak van investeringen in koolstofvrije en -arme technologieën en brandstoffen in deze sectoren; verzoekt de Commissie het vervuiler betaalt-principe in deze sectoren in de praktijk te brengen; herinnert eraan dat de uitstoot van broeikasgassen door de internationale scheepvaart tegen 2050 naar verwachting met 250 % zal stijgen; is verheugd over het feit dat de internationale scheepvaartsector een absoluut reductiestreefcijfer voor broeikasgasemissies voor zichzelf heeft vastgesteld; neemt met bezorgdheid kennis van het gebrek aan vooruitgang ten aanzien van de omzetting van dit streefcijfer in korte- en middellangetermijnmaatregelen en andere concrete acties; wijst erop dat de verschillende vervoerswijzen verschillende lasten dragen; dringt erop aan de toegenomen ETS-inkomsten te gebruiken om milieuvriendelijke vervoerswijzen, zoals bussen of treinen, te bevorderen; 33. merkt op dat ongeveer 60 % van de huidige uitstoot van methaan wereldwijd wordt uitgestoten door bronnen zoals de landbouw, stortplaatsen en afvalwater en de productie en het vervoer via pijpleidingen van fossiele brandstoffen; herinnert eraan dat methaan een sterk broeikasgas is, met een opwarmingsvermogen over een periode van honderd jaar dat 28 keer hoger is dan dat van CO 2 (5) ; herhaalt zijn verzoek aan de Commissie zo spoedig mogelijk beleidsopties te verkennen om de uitstoot van methaan snel aan te pakken als onderdeel van een strategisch plan voor methaan van de Unie, en daartoe wetgevingsvoorstellen in te dienen bij het Parlement en de Raad; 34. onderstreept dat de landbouw in 2050 een van de belangrijkste resterende bronnen van broeikasgasemissies in de EU zal zijn, met name als gevolg van de uitstoot van methaan en distikstofoxide. onderstreept het potentieel van de landbouwsector om de uitdagingen van de klimaatverandering aan te pakken, bijvoorbeeld door middel van ecologische en technologische innovaties en door middel van de afvang van koolstof in de bodem; vraagt om een gemeenschappelijk landbouwbeleid dat bijdraagt tot reductie van de broeikasgasuitstoot, in overeenstemming met de transitie naar een klimaatneutrale economie; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat het landbouwbeleid, en met name de EU- en nationale fondsen, in overeenstemming zijn met de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs; 35. wijst op de noodzaak om de klimaatambitie op te nemen in al het EU-beleid, met inbegrip van het handelsbeleid; dringt er bij de Commissie op aan ervoor te zorgen dat alle handelsovereenkomsten die door de EU worden ondertekend volledig in overeenstemming zijn met de Overeenkomst van Parijs, aangezien dit niet alleen de mondiale actie op het vlak van klimaatverandering zou versterken, maar ook een gelijk speelveld voor de desbetreffende sectoren zou waarborgen; 36. ondersteunt actief en duurzaam bosbeheer op nationaal niveau, samen met concrete middelen om een efficiënte en duurzame Europese bio-economie te stimuleren, gezien het aanzienlijke potentieel van bossen om bij te dragen aan de versterking van de Europese klimaatinspanningen (door middel van het effect van vastlegging, opslag en vervanging) en het in 2050 halen van de doelstelling van nulemissies; erkent de noodzaak van aanpassing aan de klimaatverandering en het tegengaan van het verlies aan biodiversiteit en de achteruitgang van de ecosysteemdiensten in de EU tegen 2020, alsook de noodzaak om empirisch onderbouwd beleid te ontwikkelen dat bijdraagt aan de uitvoering en financiering van de maatregelen van de EU voor de instandhouding van de biodiversiteit; 37. wijst erop dat er meer koolstof in de bodem wordt vastgehouden dan in de biosfeer en atmosfeer samen; onderstreept derhalve hoe belangrijk het is de bodemdegradatie in de EU tot stilstand te brengen en gemeenschappelijk EU-optreden te waarborgen om de kwaliteit van de bodem en het vermogen daarvan om koolstof op te slaan in stand te houden en te verbeteren; Energiebeleid 38. wijst met klem op de bijdrage van energie-efficiëntie aan de energievoorzieningszekerheid, het economische concurrentievermogen, milieubescherming, lagere energierekeningen en de verbetering van de kwaliteit van huizen; bevestigt de belangrijke rol van energie-efficiëntie bij het creëren van zakelijke kansen en werkgelegenheid, evenals de wereldwijde en regionale voordelen ervan; herinnert in dit verband eraan dat het beginsel "voorrang voor energie-efficiëntie" werd ingevoerd met de verordening inzake de governance van de energie-unie en dat dit beginsel op een kosten-efficiënte manier moet worden toegepast in de gehele energieketen en moet worden beschouwd als een basis voor trajecten naar broeikasgasneutraliteit in 2050; 39. benadrukt de belangrijke rol die energie vervult bij de transitie naar een economie met een nettonuluitstoot van broeikasgassen; brengt in herinnering dat de Unie er in de afgelopen decennia in geslaagd is economische groei los te koppelen van de uitstoot van broeikasgassen, en deze uitstoot te verlagen, met name door middel van energie-efficiëntie en de inzet van hernieuwbare energie; benadrukt dat de overgang naar schone energie de modernisering van de Europese economie in de hand moet blijven werken, moet zorgen voor duurzame economische groei en de Europese burgers maatschappelijke en milieuvoordelen moet bieden; 40. is ervan overtuigd dat als de EU leiderschap toont op het gebied van hernieuwbare energie en energie-efficiëntie dit de rest van de wereld laat zien dat een overgang naar schone energie mogelijk is en naast de strijd tegen klimaatverandering ook andere voordelen oplevert; 41. wijst erop dat er vergeleken met de huidige stand van zaken aanzienlijk meer moet worden geïnvesteerd in het energiesysteem van de EU en de betrokken infrastructuur, d.w.z. tussen de 175 en 290 miljard EUR per jaar, wil de EU een economie met een nettonuluitstoot van broeikasgassen tot stand brengen; 42. benadrukt dat, gezien de verschillende uitgangsposities van de lidstaten met betrekking tot de energietransitie, de inspanningen die geleverd moeten worden om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen teneinde op EU-niveau klimaatneutraliteit te bereiken mogelijk ongelijk in de EU verdeeld zullen worden; 43. roept de lidstaten op het pakket schone energie zo spoedig mogelijk ten uitvoer te leggen; wijst erop dat het de bevoegdheid van de lidstaten is om hun eigen energiemix te bepalen, binnen het EU-kader voor klimaat en energie; 44. dringt aan op een zeer energie-efficiënt en op hernieuwbare energie gebaseerd energiesysteem en vraagt de Commissie en de lidstaten om in dit verband alle nodige maatregelen te nemen, aangezien dit overloopeffecten zal hebben voor alle economische sectoren; benadrukt dat alle door de Commissie gepresenteerde trajecten moeten leiden tot een drastische vermindering van fossiele brandstoffen en een sterke toename van hernieuwbare energie; 45. onderstreept dat de richtlijn inzake ecologisch ontwerp (6) aanzienlijk heeft bijgedragen tot de klimaatstreefdoelen van de EU, door de uitstoot van broeikasgassen met 320 miljoen ton CO 2 -equivalent per jaar te reduceren en dat consumenten in de EU naar schatting tegen 2020 in totaal tot 112 miljard EUR, oftewel ongeveer 490 EUR per huishouden, per jaar zullen besparen als gevolg van de richtlijn; dringt aan op de regulering van aanvullende producten in het kader van de richtlijn ecologisch ontwerp, waaronder tablets en smartphones, en op de voortdurende actualisering van bestaande normen teneinde rekening te houden met technologische ontwikkelingen; 46. benadrukt het belang van een verdere integratie van de Europese energiemarkt om de energiesector zo effectief mogelijk koolstofvrij te maken, om investeringen daar te faciliteren waar de meeste hernieuwbare energie kan worden opgewekt en om de actieve deelname van burgers te bevorderen, teneinde de energietransitie naar een koolstofneutrale en duurzame economie te versnellen; acht het van essentieel belang om het niveau van interconnectiviteit tussen de lidstaten te verhogen en het gebruik van grensoverschrijdende steunregelingen aan te moedigen; 47. merkt op dat de bouwsector van de EU momenteel verantwoordelijk is voor 40 % van het Europese eindenergieverbruik en voor 36 % van de CO 2 -uitstoot (7) ervan; pleit voor het benutten van het potentieel van de sector voor energiebesparingen en voor de beperking van de koolstofvoetafdruk, in overeenstemming met de doelstelling in de richtlijn energieprestatie van gebouwen (8) , namelijk de verwezenlijking van een zeer energie-efficiënt en koolstofvrij gebouwenbestand in 2050; benadrukt dat een efficiënter energieverbruik in gebouwen een aanzienlijk potentieel biedt voor een verdere reductie van de uitstoot van broeikasgassen in Europa; is daarnaast van mening dat het zorgen voor energiezuinige gebouwen, die uitsluitend gebruikmaken van hernieuwbare energie, een absolute voorwaarde is voor de Overeenkomst van Parijs en voor een EU-agenda voor groei, lokale werkgelegenheid en betere leefomstandigheden voor burgers in heel Europa; 48. roept alle bestuursniveaus, zowel nationaal, regionaal als lokaal, op maatregelen te nemen om de deelname van burgers aan de energietransitie en de uitwisseling van optimale werkwijzen te bevorderen; onderstreept dat de betrokkenheid van burgers bij het energiesysteem – door middel van gedecentraliseerde zelfopwekking van hernieuwbare energie, elektriciteitsopslag en deelname aan regelingen voor vraagrespons en energie-efficiëntie – een cruciale rol zal spelen bij de overgang naar broeikasgasneutraliteit; pleit dan ook voor de volledige integratie van actieve burgerbetrokkenheid bij deze trajecten, met name aan de vraagzijde; Industrieel beleid 49. is van mening dat economische bloei, mondiale industriële concurrentie en klimaatbeleid elkaar onderling versterken; herhaalt dat de transitie naar een broeikasgasneutrale economie de EU voor uitdagingen en kansen stelt, en dat investeringen in industriële innovatie, waaronder digitale technologieën, en schone technologie nodig zijn om groei te stimuleren, het concurrentievermogen te versterken, vaardigheden voor de toekomst te bevorderen en talloze banen te creëren, bijvoorbeeld in de groeiende circulaire economie en de bio-economie; 50. onderstreept dat een stabiel en voorspelbaar beleidskader voor energie en klimaat essentieel is om investeerders het broodnodige vertrouwen te geven en de Europese industrie in staat te stellen langetermijninvesteringen te doen in Europa, aangezien de meeste industriële installaties langer dan twintig jaar meegaan; 51. benadrukt de rol van energie-intensieve sectoren bij het bewerkstelligen van een lagere uitstoot van broeikasgassen in de EU op de lange termijn; is van mening dat de handhaving van het leiderschap en de productie van de EU op het gebied van koolstofarme industrie, de instandhouding van het concurrentievermogen van de Europese industrie, de beperking van de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en de blootstelling aan fluctuerende en stijgende invoerprijzen van brandstof, alsook het vermijden van koolstoflekkage intelligente en doelgerichte beleidskaders vergen; verzoekt de Commissie een nieuwe en geïntegreerde industriële EU-klimaatstrategie voor te stellen voor energie-intensieve sectoren, ter ondersteuning van een concurrerende overgang naar nettonuluitstoot van de zware industrie; 52. roept de Commissie op om een industriële strategie te ontwikkelen op basis van maatregelen die de Europese industrie in staat te stellen om wereldwijd op een gelijk speelveld te concurreren; is van mening dat de Commissie in het kader van dit beleid de doeltreffendheid en verenigbaarheid met de regels van de Wereldhandelsorganisatie moet onderzoeken van de aanvullende maatregelen ter bescherming van sectoren die het risico op koolstoflekkage lopen in verband met de invoer van producten, waardoor bestaande maatregelen tegen koolstoflekkage kunnen worden vervangen, bijgesteld of aangevuld; 53. merkt op dat een aantal opkomende markten zich positioneert om een belangrijke rol te spelen bij het voorzien in de behoeften van de mondiale markt tijdens de transitie naar een CO 2 -neutrale economie, bijvoorbeeld ten aanzien van emissievrij vervoer en hernieuwbare energie; benadrukt dat de EU de leidende economie moet blijven op het gebied van groene innovatie en investeringen in groene technologie; 54. merkt op dat in het verslag van de Commissie van 2018 over energieprijzen en -kosten in Europa ( COM(2019)0001 ) (9) wordt gewezen op de voortdurende hoge blootstelling van de EU aan volatiele en stijgende fossielebrandstofprijzen en dat de toekomstige productieprijzen voor elektriciteit naar verwachting zullen stijgen voor elektriciteit op basis van fossiele brandstoffen en zullen dalen voor hernieuwbare bronnen; wijst erop dat de kosten voor de invoer van energie in de EU in 2017 met 26 % stegen naar 266 miljard EUR, voornamelijk vanwege de stijgende olieprijzen; merkt daarnaast op dat in het verslag wordt geschat dat de stijging van de olieprijs een negatieve impact heeft gehad op de groei in de EU (in 2017 daalde het bbp met 0,4 %) en op de inflatie (+0,6); Onderzoek en technologische ontwikkeling 55. benadrukt dat de Europese en nationale onderzoeks- en innovatieprogramma's essentieel zijn om de Unie te ondersteunen bij de bestrijding van klimaatverandering en is van mening dat de doelstelling van de EU om het klimaat in al haar beleid op te nemen ook een gepaste weerslag moet krijgen in de voorbereiding en uitvoering van onderzoeks- en innovatieprogramma's; 56. is van mening dat er in de komende twintig jaar sterk moet worden ingezet op onderzoek en innovatie, om koolstofarme en koolstofvrije oplossingen voor iedereen toegankelijk en tevens maatschappelijk en economisch haalbaar te maken, en om nieuwe oplossingen aan te kunnen dragen voor de transitie naar een economie met een nettonuluitstoot van broeikasgassen; 57. benadrukt zijn standpunt dat ten minste 35 % van de uitgaven in het kader van Horizon Europa moet worden besteed aan klimaatdoelstellingen, hetgeen past bij de algemene doelstelling van de Unie om klimaatmaatregelen op alle beleidsgebieden toe te passen; Financiering 58. dringt aan op snelle invoering van het EU-ETS innovatiefonds en op het uitschrijven van de eerste oproep tot het indienen van voorstellen in 2019, teneinde een impuls te geven aan de demonstratie van baanbrekende koolstofarme industriële technologieën in een groot aantal sectoren, niet alleen op het gebied van elektriciteitsproductie, maar ook bij stadsverwarming en industriële processen; verlangt dat het meerjarig financieel kader voor de periode 2021-2027 en de bijbehorende programma's volledig in overeenstemming zijn met de Overeenkomst van Parijs; 59. is van mening dat als de Unie uiterlijk tegen 2050 broeikasgasneutraliteit wil bereiken, er aanzienlijke particuliere investeringen moeten worden gedaan; is van mening dat hiervoor langetermijnplanning, stabiele regelgeving en voorspelbaarheid voor investeerders nodig zullen zijn en dat daar in toekomstige EU-regelgeving dan ook terdege rekening mee moet worden houden; benadrukt derhalve dat de tenuitvoerlegging van het in maart 2018 aangenomen actieplan "duurzame groei financieren" prioriteit moet krijgen; 60. is van mening dat het MFK 2021-2027 vóór goedkeuring ervan moet worden geëvalueerd in het licht van de doelstelling om tegen 2050 een klimaatneutrale economie tot stand te brengen en dat een standaardtest moet worden vastgesteld om te waarborgen dat de uitgaven in het kader van de EU-begroting klimaatbestendig zijn; 61. betreurt het feit dat subsidies voor fossiele brandstoffen nog steeds toenemen en rond 55 miljard EUR per jaar belopen (10) ; verzoekt de EU en de lidstaten onmiddellijk te beginnen met het geleidelijk afschaffen van alle Europese en nationale subsidies voor fossiele brandstoffen; 62. benadrukt het belang van een eerlijke transitie naar een koolstofneutrale economie en verzoekt de lidstaten in dit verband voor gepaste beleidsmaatregelen en financiering te zorgen; wijst erop dat met EU-bijdragen uit de relevante fondsen waar gepast aanvullende steun kan worden geboden; De rol van consumenten en de circulaire economie 63. wijst op de aanzienlijke impact van gedragsverandering ten aanzien van de vermindering van de uitstoot van broeikasgassen; roept de Commissie op om zo spoedig mogelijk de beschikbare beleidsopties te onderzoeken, waaronder de heffing van milieubelastingen, om deze gedragsveranderingen te stimuleren; onderstreept het belang van bottom-upinitiatieven zoals het Burgemeestersconvenant bij het bevorderen van gedragsverandering; 64. onderstreept dat een zeer groot deel van het energiegebruik en dus ook van de broeikasgasemissies rechtstreeks verband houdt met de aanschaf, de verwerking, het vervoer, de omzetting, het gebruik en de verwijdering van hulpbronnen; benadrukt dat er in elke fase van hulpbronnenbeheerketen enorme besparingen mogelijk zijn; benadrukt dan ook dat een toenemende productiviteit van hulpbronnen dankzij verbeterde efficiëntie, en een vermindering van het afval van hulpbronnen dankzij maatregelen als hergebruik, recycling en herproductie het verbruik van hulpbronnen en de uitstoot van broeikasgassen aanzienlijk kunnen verlagen en nieuwe zakelijke kansen en banen kunnen creëren; onderstreept de kostenefficiëntie van maatregelen in het kader van de circulaire economie; onderstreept dat een betere hulpbronnenefficiëntie en benaderingen in het kader van de circulaire economie en circulair productontwerp zullen bijdragen tot een verandering in productie- en verbruikspatronen en minder afval; 65. benadrukt het belang van productbeleid, zoals groene overheidsopdrachten en ecologische ontwerpen, waarmee aanzienlijk kan worden bijgedragen tot energiebesparingen en tot een kleinere koolstofvoetafdruk van producten, terwijl tegelijkertijd de voetafdruk van de gebruikte materialen en de algemene milieueffecten worden verbeterd; benadrukt dat er vereisten moeten worden vastgesteld op het gebied van circulaire economie als onderdeel van de EU-normen inzake ecologisch ontwerp en dat de huidige methodologie inzake ecologisch ontwerp moet worden uitgebreid naar andere productcategorieën naast energiegerelateerde producten; 66. is van mening dat er verder moet worden gewerkt aan een betrouwbaar model om de klimaatimpact op basis van het verbruik te meten; neemt nota van de conclusie in de diepgaande analyse van de Commissie dat de inspanningen van de EU om de uitstoot van haar eigen productie te verminderen tot op zekere hoogte teniet worden gedaan door de invoer van producten met een grotere koolstofvoetafdruk, maar dat de EU desondanks aanzienlijk heeft bijgedragen tot de verlaging van de uitstoot in andere landen dankzij de toegenomen handelsstromen en de toegenomen koolstofefficiëntie van de uitvoer; De EU en wereldwijde klimaatactie 67. onderstreept het belang van meer initiatieven en een duurzame dialoog op desbetreffende internationale fora, en van doeltreffende klimaatdiplomatie om soortgelijke beleidsbeslissingen te stimuleren teneinde de klimaatambitie in andere regio's en derde landen op te voeren; roept de EU op haar eigen klimaatfinanciering te verhogen en de lidstaten actief aan te sporen hun klimaatsteun (ontwikkelingshulp in plaats van leningen) aan derde landen te verhogen, als aanvulling op de overzeese ontwikkelingshulp en niet als één financiering voor zowel ontwikkeling als klimaat; 68. benadrukt dat de VN-top over klimaatverandering in september 2019 voor de leiders het juiste moment is om een verhoogde ambitie van de NDC's aan te kondigen; is van mening dat de EU ruim op voorhand een standpunt over de actualisering van haar NDC moet innemen, zodat zij goed voorbereid op de klimaattop aankomt, en nauw moet samenwerken met een internationale coalitie van partijen ter ondersteuning van een uitgebreide klimaatambitie; 69. beschouwt het als een verdienste dat de interoperabiliteit tussen de beleidsinstrumenten van de EU en gelijkwaardige instrumenten van derde landen, met name mechanismen voor koolstofbeprijzing, wordt versterkt; verzoekt de Commissie om de samenwerking en steun bij de ontwikkeling van mechanismen voor koolstofbeprijzing buiten Europa voort te zetten en te intensiveren en zo te streven naar meer emissiereducties en gelijkere voorwaarden wereldwijd; onderstreept de noodzaak om milieuwaarborgen vast te stellen om daadwerkelijk voor extra broeikasgasreducties te zorgen; verzoekt de Commissie daarom te pleiten voor strenge en robuuste internationale regels om lacunes bij de verrekening of dubbeltelling van emissiereducties te voorkomen; o o o 70. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de regeringen en de parlementen van de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien het voorstel voor een verordening van de Raad tot instelling van het Europees Monetair Fonds ( COM(2017)0827 ), – gezien zijn resolutie van 16 februari 2017 over mogelijke ontwikkelingen en aanpassingen van het huidige institutionele bestel van de Europese Unie (1) , – gezien zijn resolutie van 16 februari 2017 over de verbetering van de werking van de Europese Unie, voortbouwend op het potentieel van het Verdrag van Lissabon (2) , – gezien het advies van het Europees Comité van de Regio's van 5 juli 2018 over de voorstellen tot hervorming van de Economische en Monetaire Unie (EMU), – gezien de brief van de voorzitter van de Eurogroep aan de voorzitter van de Europese Raad van 25 juni 2018 over de verdere verdieping van de EMU, en de verklaring van de Eurotop van 29 juni 2018 over de hervorming van het Europees Stabiliteitsmechanisme, – gezien het verslag van de Eurogroep aan de leiders over de verdieping van de EMU van 4 december 2018, – gezien de verklaring van de Eurotop van 14 december 2018, – gezien het gemeenschappelijk standpunt inzake de toekomstige samenwerking tussen de Commissie en het ESM van 14 november 2018, – gezien het advies van de Europese Centrale Bank (ECB) van 11 april 2018 inzake het voorstel voor een verordening tot instelling van het Europees Monetair Fonds (3) , – gezien Advies nr. 2/2018 van de Europese Rekenkamer van 18 september 2018, getiteld "De overwegingen op het gebied van controle en verantwoording met betrekking tot het voorstel van 6 december 2017 inzake de oprichting van een Europees Monetair Fonds binnen het wettelijk kader van de Unie", – gezien het verslag van de vijf voorzitters van 22 juni 2015 over de voltooiing van Europa's Economische en Monetaire Unie, het witboek van de Commissie van 1 maart 2017 over de toekomst van Europa, en de discussienota van de Commissie van 31 mei 2017 over de verdieping van de Economische en Monetaire Unie, – gezien zijn resolutie van 12 juni 2013 over democratische besluitvorming in de toekomstige EMU (4) , – gezien zijn resolutie van 13 maart 2014 over de rol en werkzaamheden van de trojka (ECB, Commissie en IMF) met betrekking tot de landen die vallen onder een programma voor de eurozone (5) , – gezien zijn resolutie van 16 februari 2017 over de begrotingscapaciteit voor de eurozone (6) , – gezien zijn resolutie van 30 mei 2018 over het meerjarig financieel kader 2021-2027 en eigen middelen (7) , – gezien artikel 99, lid 5, van zijn Reglement, – gezien het gezamenlijk overleg van de Begrotingscommissie en de Commissie economische en monetaire zaken overeenkomstig artikel 55 van het Reglement, – gezien het interimverslag van de Begrotingscommissie en de Commissie economische en monetaire zaken en de adviezen van de Commissie begrotingscontrole en de Commissie constitutionele zaken ( A8-0087/2019 ), A. overwegende dat de invoering van de euro een van de belangrijkste politieke verwezenlijkingen van het Europese project en een hoeksteen van de EMU is; B. overwegende dat de financiële en economische crisis de zwakheden van de euro-architectuur heeft blootgelegd en heeft aangetoond dat een snelle verdieping en een grotere transparantie en democratische verantwoording van de EMU dringend nodig zijn; C. overwegende dat de euro de EU-burgers bescherming en kansen biedt; overwegende dat een sterke en stabiele eurozone van essentieel belang is voor haar leden en voor de EU als geheel; D. overwegende dat lidmaatschap van een zone met een gemeenschappelijke munt naleving van gemeenschappelijke regels en verplichtingen vergt, zoals die van het stabiliteits- en groeipact, alsmede gemeenschappelijke instrumenten om ernstige economische en financiële schokken te kunnen opvangen en verantwoordelijkheid, solidariteit en sociaal-economische opwaartse convergentie te bevorderen; overwegende dat het Verdrag tot instelling van het Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM-verdrag) voorziet in een duidelijke band met de Europese mechanismen voor macro-economisch toezicht, en met name naleving van de regels van het stabiliteits- en groeipact, waaronder de flexibiliteitsclausules ervan, en de uitvoering van duurzame en inclusieve structurele hervormingen; overwegende dat risicobeperking en risicodeling hand in hand moeten gaan bij het verdiepen van de EMU; E. overwegende dat de oprichting van de Europese Faciliteit voor financiële stabiliteit (EFSF) en de latere omvorming ervan tot het Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM) een belangrijke stap vormden in de richting van de totstandbrenging van een Europees mechanisme voor crisisbeheer dat helpt om de EMU te versterken en verschillende door de crisis getroffen Europese landen financiële bijstand te verlenen; F. overwegende dat de intergouvernementele aard van het ESM gevolgen heeft voor zijn besluitvormingsproces en met name voor zijn vermogen om snel op economische en financiële schokken te reageren; G. overwegende dat de toekomstige opname van het ESM in het EU-rechtskader als onderdeel van het project ter voltooiing van de EMU moet blijven worden beschouwd; H. overwegende dat het lopende debat over de toekomst van Europa en de EMU aan het licht heeft gebracht dat de lidstaten verschillende politieke opvattingen hebben over de toekomst van het ESM op de lange termijn, maar dat dit debat ook een goed uitgangspunt vormt voor een belangrijke eerste stap om in het kader van de hervorming van het ESM de rol ervan te versterken, de financiële instrumenten ervan te ontwikkelen en de efficiëntie en democratische verantwoordingsplicht ervan te vergroten; overwegende dat de discussie over het verdiepen van de EMU een politieke oplossing voor de hervorming van het ESM moet opleveren; I. overwegende dat de hervorming van het ESM op de korte termijn tot de bankenunie moet bijdragen en een gepast gemeenschappelijk budgettair vangnet voor het gemeenschappelijk afwikkelingsfonds (GAF) moet bieden; 1. is ingenomen met het voorstel van de Commissie van 6 december 2017 voor een verordening van de Raad tot instelling van het Europees Monetair Fonds en vindt dit een nuttige bijdrage aan het lopende debat over de toekomst van Europa, de verdieping van de EMU en de hervorming van het ESM; is met name verheugd over het voorstel van de Commissie om het ESM in de rechtsorde van de EU op te nemen; 2. stelt vast dat de taken van het hervormde ESM op het gebied van het economisch beleid zullen liggen en dat de naam "Europees Monetair Fonds" misleidend zou kunnen zijn; wijst erop dat de ECB in haar advies van 11 april 2018 had voorgesteld dat de opvolger van het ESM de naam "ESM" zou behouden; dringt er in het licht van het bovenstaande op aan goed na te denken over de implicaties van de keuze van een naam voor het hervormde ESM, om ervoor te zorgen dat deze zo weinig mogelijk gevolgen heeft voor de goede werking van het hervormde ESM; stelt voor dat het ESM zijn huidige, op de kapitaalmarkt bekende naam behoudt, zodat duidelijk is dat het monetaire beleid van de eurozone de bevoegdheid van de ECB blijft; 3. wijst erop dat de goede werking van de EMU wordt ondersteund door het bestaan van een instelling die als "geldschieter in laatste instantie" fungeert; wijst in dit verband op de positieve bijdrage van het ESM aan het aanpakken van de zwakheden van de institutionele opzet van de EMU, namelijk door financiële bijstand te verlenen aan verschillende lidstaten die getroffen zijn door de wereldwijde financiële crisis en de staatsschuldencrisis; 4. wijst op zijn eerdere pleidooien om het ESM in het EU-rechtskader op te nemen, zodat het een volwaardig EU-orgaan wordt; beklemtoont dat hierbij ook rekening moet worden gehouden met de rol van de nationale parlementen en dat deze opname als onderdeel van het project ter voltooiing van de EMU moet blijven worden beschouwd; is van mening dat een dergelijke integratie beheer volgens de communautaire methode mogelijk zou maken, ervoor zou zorgen dat de begrotingsregels en -verplichtingen volledig consistent zijn, de coördinatie van het economisch en het begrotingsbeleid zou bevorderen en de democratische legitimiteit en verantwoordingsplicht via het Europees Parlement zou vergroten; 5. onderstreept dat als er in de toekomst middelen uit de EU-begroting mee gemoeid zijn, het Parlement de politieke bevoegdheid moet hebben om ten aanzien van het ESM alle toepasselijke rechten op het gebied van begrotingscontrole uit te oefenen in het kader van de kwijtingsprocedure; wijst erop dat de Europese Rekenkamer in dat geval als onafhankelijke externe auditor moet worden beschouwd en een duidelijke formele rol binnen de kwijtingsprocedure toebedeeld moet krijgen; 6. wijst op de prerogatieven van de nationale parlementen inzake democratisch en begrotingstoezicht; is van mening dat het toezicht op het hervormde ESM door de nationale parlementen en het Europees Parlement verder verbeterd moet worden; is van mening dat de nationale parlementen het recht moeten hebben om informatie over de activiteiten van het hervormde ESM te krijgen en een dialoog met de directeur van het hervormde ESM aan te gaan; 7. merkt op dat het voorstel van de Commissie een levendige discussie over de politieke, financiële en juridische gevolgen op gang heeft gebracht; benadrukt echter dat dit debat over de langetermijnvisie betreffende de institutionele opzet van het ESM geen vertraging mag opleveren voor de dringend noodzakelijke maatregelen ter versterking en afdwinging van de democratische verantwoordingsplicht van de EMU en haar vermogen om de financiële stabiliteit en convergentie te bevorderen en te reageren op economische schokken; dringt daarom aan op een grondige hervorming van het ESM op korte termijn door middel van een herziening van het ESM-verdrag, onverminderd ambitieuzere ontwikkelingen in de toekomst; 8. onderstreept dat het hervormde ESM als hoofdtaak moet blijven hebben financiële overgangssteun te verlenen aan lidstaten die daaraan behoefte hebben, op basis van specifieke voorwaarden die in aanpassingsprogramma's zijn overeengekomen en rekening houdend met de lessen die zijn getrokken uit vorige door de Commissie, het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de ECB beheerde programma's voor financiële bijstand; benadrukt dat het hervormde ESM daartoe over voldoende slagkracht moet beschikken; is daarom gekant tegen pogingen om van het hervormde ESM uitsluitend een instrument voor banken te maken of om zijn financiële capaciteit ter ondersteuning van de lidstaten te beknotten; 9. wijst erop dat de reeks financiële instrumenten waarover het ESM kan beschikken, moet worden verbeterd en ook ter beschikking moet staan van het hervormde ESM, met inbegrip van de mogelijkheid om voldoende preventieve financiële bijstand te verlenen teneinde de lidstaten toegang tot bijstand te geven voordat zij grote moeilijkheden ondervinden bij hun financiering op de kapitaalmarkten; is van mening dat de aan voorwaarden onderworpen preventieve kredietlijn toegankelijk moet zijn op basis van een intentieverklaring en op grond van de toepasselijke criteria; merkt op dat deze financiële instrumenten moeten worden gebruikt om de lidstaten te helpen bij ernstige economische en financiële schokken; wijst erop dat aan de lidstaten verleende financiële bijstand kan worden aangevuld met een toekomstig begrotingsinstrument voor convergentie en concurrentievermogen, ter bevordering van economische en financiële stabilisering, investeringen en opwaartse sociaal-economische convergentie in de eurozone; 10. benadrukt dat de EMU alle EU-lidstaten omvat, die stuk voor stuk, met uitzondering van Denemarken en het Verenigd Koninkrijk, verplicht zijn de euro in te voeren en zich bij de eurozone aan te sluiten, en dat ieder ESM bijgevolg moet openstaan voor de deelname van alle EU-lidstaten; 11. is van mening dat het hervormde ESM een grotere rol moet spelen bij het beheer van financiëlebijstandsprogramma's, naast de Commissie en in nauwe samenwerking met de ECB, om ervoor te zorgen dat het institutionele kader van de EU zo nodig meer autonomie heeft, onverminderd passende partnerschappen met andere instellingen, met name het IMF; 12. onderstreept dat het hervormde ESM zelf over de nodige kennis moet beschikken om de uit hoofde van zijn statuten vereiste elementen aan te leveren en te beoordelen; benadrukt echter dat de evaluatie van de verzoeken om financiële bijstand van het ESM, en de besluitvorming van het mechanisme over het ontwerp van de aanpassingsprogramma's, in samenwerking met andere instellingen, geenszins in de plaats mogen komen van, een doublure mogen vormen voor of mogen overlappen met het normale macro-economische en begrotingstoezicht waarin de begrotingsregelgeving van de EU voorziet en waarvoor uitsluitend de Commissie bevoegd moet blijven; 13. is van mening dat in mogelijke toekomstige aanpassingsprogramma's rekening moet worden gehouden met de sociale gevolgen van de voorgestelde maatregelen, ook in vergelijking met de langetermijngevolgen van een ongewijzigd beleid, in het licht van een eerdere zinvolle sociale effectbeoordeling; 14. stipt aan dat er in het hervormde ESM een efficiënte besluitvormingsprocedure nodig is, met name in dringende gevallen; vraagt in dit opzicht een beoordeling van het huidige governancekader; 15. dringt aan op een snelle hervorming van het ESM waarbij ook de rol, functies en financiële instrumenten ervan opnieuw worden omschreven, zodat het hervormde ESM bij een afwikkeling liquiditeitssteun kan bieden en als een budgettair vangnet voor het GAF kan dienen; dringt erop aan dat het gemeenschappelijk vangnet zo snel mogelijk operationeel wordt, afhankelijk van de overeengekomen voorwaarden tegen 2020, en in ieder geval vóór 2024; 16. benadrukt het risico dat voortvloeit uit de opgelopen vertraging bij de verdieping van de bankenunie; is ingenomen met de conclusies in het verslag van de Eurogroep aan de leiders over de verdieping van de EMU van 4 december 2018, dat op 14 december 2018 in al zijn onderdelen door de Eurotop is aangenomen; is met name verheugd over de vervroegde invoering van het gemeenschappelijk vangnet voor het GAF mits er genoeg vooruitgang is geboekt op het vlak van de risicobeperking, die in 2020 zal worden geëvalueerd, en de goedkeuring van de lijst van voorwaarden inzake de hervorming van het ESM; wijst op zijn eerdere standpunt in verband met de noodzaak om het Europees depositoverzekeringsstelsel (EDIS) te voltooien, waarbij het erkende dat risicobeperking en risicodeling hand in hand moeten gaan; merkt op dat er geen onmiddellijk resultaat in verband met een toekomstige begroting voor de eurozone en de stabilisatiefunctie is bereikt, maar neemt nota van het mandaat om te werken aan het begrotingsinstrument voor convergentie en concurrentievermogen; onderstreept dat aanzienlijke vooruitgang is geboekt op het gebied van risicobeperking; brengt in herinnering dat het Parlement hiertoe belangrijke bijdragen heeft geleverd, met name met betrekking tot het bankenpakket en het prudentieel vangnet inzake niet-renderende leningen; 17. stelt voor om met onmiddellijke ingang een protocol voor een tussentijds memorandum van samenwerking tussen het ESM en het Parlement op te stellen om de interinstitutionele dialoog te verbeteren, de transparantie en verantwoordingsplicht van het ESM te vergroten en de rechten van het Parlement en zijn leden te preciseren in verband met het stellen van vragen aan het hervormde ESM, periodieke hoorzittingen, benoemingsrechten en passende begrotingscontrolerechten; herinnert aan zijn verzoek om een interinstitutionele regeling voor economisch bestuur; benadrukt dat de directeur van het hervormde ESM moet worden gekozen door en verslag moet uitbrengen aan het Europees Parlement, op voorstel van de Raad; dringt erop aan dat er bij de samenstelling van de bestuursorganen van het hervormde ESM genderevenwicht gewaarborgd wordt; 18. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de voorzitter van de Europese Raad, de Commissie, de Raad, de Eurogroep, de Europese Centrale Bank en de directeur van het Europees Stabiliteitsmechanisme, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien zijn eerdere resoluties over Nicaragua, met name die van 18 december 2008 (1) , 26 november 2009 (2) , 16 februari 2017 (3) en 31 mei 2018 (4) , – gezien de associatieovereenkomst tussen de EU en Midden-Amerika van 2012, – gezien het landenstrategiedocument en het indicatief meerjarenprogramma 2014-2020 van de EU voor Nicaragua, – gezien het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten van 1966, – gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens van 1948, – gezien de EU-richtsnoeren over mensenrechtenverdedigers van juni 2004, – gezien de grondwet van Nicaragua, – gezien de conclusies van de Raad Buitenlandse Zaken van 21 januari 2019 over Nicaragua, – gezien de verklaringen van de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV) namens de EU over de situatie in Nicaragua van 22 april 2018, 15 mei 2018, 2 oktober 2018 en 15 december 2018 en die over de hervatting van de nationale dialoog van 1 maart 2019, – gezien de conclusies van de Raad van 18 februari 2019 over de EU-prioriteiten in de mensenrechtenfora van de VN in 2019, – gezien het verslag over grove mensenrechtenschendingen in de context van de sociale protesten in Nicaragua dat de Inter-Amerikaanse Commissie voor de rechten van de mens op 21 juni 2018 heeft aangenomen, – gezien het verslag van de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de mensenrechten over schendingen van en inbreuken op de mensenrechten in de context van de protesten in Nicaragua (18 april – 18 augustus 2018), – gezien het verslag van de interdisciplinaire groep van onafhankelijke deskundigen (GIEI) van 20 december 2018 over de gewelddadige gebeurtenissen in Nicaragua tussen 18 april en 30 mei 2018, – gezien de verklaring van Michelle Bachelet, Hoge Commissaris van de VN voor de rechten van de mens, van 22 februari 2019 over de strafbaarstelling van kritische geluiden in Nicaragua, – gezien artikel 123, leden 2 en 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat het Europees Parlement op 31 mei 2018 een resolutie over de crisis in Nicaragua heeft aangenomen waarin het de situatie krachtig veroordeelt; overwegende dat als vervolg op deze resolutie een elf leden tellende delegatie het land van 23 t/m 26 januari 2019 heeft bezocht om de situatie ter plekke te beoordelen; B. overwegende dat de delegatie haar eigen programma kon volgen en van de Nicaraguaanse overheid toegang kreeg tot alle faciliteiten waar de EP-leden om vroegen, waaronder twee gevangenissen; overwegende dat de Nicaraguaanse regering garanties heeft gegeven dat er geen vergeldingsmaatregelen zouden worden getroffen tegen degenen die de huidige situatie aan de kaak hebben gesteld; overwegende dat de delegatie getuige was van de laster-, pest- en intimidatiecampagne tegen de mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties waarmee zij een gedachtewisseling had gehad; overwegende dat veel organisaties uitnodigingen om de delegatie te ontmoeten afsloegen als gevolg van intimidatie en bedreigingen van overheidswege; overwegende dat de repressie is opgevoerd sinds de delegatie het land heeft bezocht; C. overwegende dat de delegatie openlijk afstand heeft genomen van het officiële standpunt van de Nicaraguaanse regering dat zij het slachtoffer is geworden van een door de VS geleide staatsgreep en desinformatiecampagne; overwegende dat de demonstraties vooral zijn aangewakkerd door de diepe democratische, institutionele en politieke crisis die het land doormaakt en die gedurende de afgelopen tien jaar heeft geleid tot een aantasting van de rechtsstaat en een beperking van de fundamentele vrijheden, zoals de vrijheid van vereniging, demonstratie en vergadering; D. overwegende dat de vrijheid van meningsuiting, vergadering en demonstratie, met inbegrip van het gebruik van het volkslied, voor veel mensen ernstig wordt beperkt; overwegende dat een aanzienlijk aantal politieke gevangenen alleen al vanwege de uitoefening van hun rechten vastzitten; overwegende dat er diverse verontrustende berichten zijn over de verslechterende situatie van gedetineerden, waaronder onmenselijke behandeling; E. overwegende dat de gerechtelijke procedures tegen die gedetineerden in strijd zijn met de internationale normen, met name de procedurele en strafrechtelijke waarborgen voor het recht op een eerlijk proces; overwegende dat de omstandigheden in de gevangenissen evenmin aan de internationale normen voldoen; overwegende dat het in Nicaragua duidelijk ontbreekt aan een scheiding der machten; F. overwegende dat het recht op informatie ernstig in gevaar is; overwegende dat journalisten worden vastgehouden, verbannen en bedreigd; overwegende dat audiovisuele media gesloten worden of worden doorzocht zonder voorafgaande toestemming van de rechter; overwegende dat de publicatie van kranten in gevaar is bij gebrek aan papier en inkt, die door de Nicaraguaanse overheid in beslag zijn genomen; G. overwegende dat de regering van Nicaragua internationale organisaties zoals de GIEI en het speciaal toezichtsmechanisme voor Nicaragua (MESENI), die een vreedzame oplossing van het conflict en nationale verzoening nastreefden, uit het land heeft verdreven; overwegende dat de onderdrukking van maatschappelijke organisaties is toegenomen doordat hen hun rechtspositie is ontnomen in een land met een onbeduidend institutioneel kader, waardoor de slachtoffers van onderdrukking dubbel worden gestraft; H. overwegende dat ook de academische vrijheid wordt bedreigd; overwegende dat bijna 200 universiteitsstudenten van universiteiten zijn weggestuurd omdat ze hebben deelgenomen aan demonstraties voor democratie, meer vrijheid en mensenrechten; I. overwegende dat de ontwikkeling en consolidatie van de democratie en de rechtsstaat en de eerbiediging van de mensenrechten en fundamentele vrijheden integraal deel moeten uitmaken van het extern beleid van de EU, met inbegrip van de associatieovereenkomst tussen de EU en de landen van Midden-Amerika van 2012; overwegende dat deze overeenkomst een democratieclausule bevat, die een essentieel onderdeel van de overeenkomst vormt; J. overwegende dat de nationale dialoog die op 16 mei 2018 met bemiddeling van de katholieke kerk is opgestart tussen president Ortega en de Nicaraguaanse oppositie en maatschappelijke groeperingen, geen uitweg uit de crisis heeft gebracht; overwegende dat de verkennende gesprekken voor een nationale dialoog tussen de regering van Nicaragua en de Alianza Cívica op 27 februari 2019 zijn hervat; overwegende dat de Alianza Cívica haar drie tijdens de onderhandelingen te bereiken hoofddoelstellingen als volgt heeft vastgesteld: de vrijlating van politieke gevangenen en eerbiediging van de individuele vrijheden, de noodzakelijke electorale hervormingen die moeten uitmonden in verkiezingen, en gerechtigheid; overwegende dat de Nicaraguaanse regering 100 politieke gevangenen heeft vrijgelaten door te aanvaarden dat hun gevangenisstraffen in huisarrest worden omgezet; overwegende dat de meeste van hen worden lastiggevallen en dat de arrestaties doorgaan; overwegende dat een groot aantal gevangenen (meer dan 600) nog steeds vastzit; overwegende dat een nationale dialoog op 10 maart 2019 tot stilstand is gekomen nadat de Alianza Cívica zich uit de onderhandelingen heeft teruggetrokken; 1. onderstreept dat Nicaragua lijdt onder een ernstige schending van de democratie, de eerbiediging van de mensenrechten en de rechtsstaat als gevolg van de gebeurtenissen in april en mei 2018; wijst nogmaals op het belang van zijn resolutie van 31 mei 2018; 2. veroordeelt alle repressieve acties van de Nicaraguaanse regering; stelt dat het bezoek van zijn delegatie diende om een goed beeld te krijgen van de huidige situatie; verklaart bovendien dat er de afgelopen maanden, met name na het bezoek van de delegatie, zonder twijfel sprake is geweest van toenemende repressie van de oppositie en beperkingen van de fundamentele vrijheden; veroordeelt in dit verband de algemene onderdrukking en de beperking van de vrijheid van meningsuiting, vergadering en demonstratie, het buiten de wet stellen van niet-gouvernementele organisaties en het maatschappelijk middenveld, de uitwijzing van internationale organisaties uit het land, de sluiting van en de aanvallen op de media, de beperkingen van het recht op informatie, de verwijdering van studenten van universiteiten, alsook de verslechterende situatie in gevangenissen en het gebruik van onmenselijke behandelingen; 3. is van mening dat achter dergelijk optreden van de regering, haar instellingen en haar parapolitieke organisaties een doelbewuste strategie schuilgaat om de politieke oppositie die de protesten verleden jaar heeft geleid, monddood te maken; is van mening dat deze strategie methodisch, stelselmatig en selectief wordt toegepast tegen alle leiders, ngo's, media en maatschappelijke bewegingen die hun rechtmatige roep om vrijheid en democratie tot uiting willen brengen; 4. spreekt zijn bezorgdheid uit over de enorme democratische, politieke en economische risico's waarmee de mensen en het land worden geconfronteerd en die nog zullen toenemen als er niet dringend maatregelen worden getroffen, rekening houdend met de huidige interne confrontaties, maatschappelijke breuk en economische achteruitgang; dringt aan op een zinvolle interne dialoog om tot een duurzame en vreedzame oplossing te komen die alle spelers in de samenleving bewegingsruimte biedt om hun activiteiten te ontplooien en vrij hun mening te uiten en waarmee hun burgerrechten, waaronder het recht op vreedzaam protest, in ere worden hersteld; herhaalt dat al wie verantwoordelijk is voor de schendingen, hierbij ter verantwoording moet worden geroepen; verzoekt alle politieke partijen, maatschappelijke bewegingen, leiders, studenten en maatschappelijke organisaties zich met woord en daad niet-aflatend te blijven inzetten voor een vreedzame oplossing van de crisis; spreekt nogmaals zijn volledige steun uit voor de hervorming van het gerechtelijk apparaat en de kieswet, en verzoekt de VV/HV dienovereenkomstig te handelen; verzoekt de VV/HV en de EU-delegatie de onderhandelingen die in het land worden gevoerd tussen de regering en de Alianza Cívica, op de voet te volgen en de menselijke problemen te blijven aanpakken die voortvloeien uit de situatie die in het land is ontstaan in verband met gevangenen, studenten, demonstranten, journalisten, enz.; 5. betreurt de opschorting van het MESENI en de stopzetting van het mandaat van de GIEI van de Inter-Amerikaanse Commissie voor de rechten van de mens; veroordeelt met klem de vervolging, arrestatie en intimidatie van mensen die met de VN en andere internationale organen samenwerken; 6. verzoekt de Nicaraguaanse regering dringend drie maatregelen te treffen als teken van haar goede wil in het kader van de lopende dialoog: de onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating van politieke gevangenen, de onmiddellijke stopzetting van alle vormen van onderdrukking van Nicaraguaanse burgers, met inbegrip van pesterijen, intimidatie, bespionering en vervolging van oppositieleiders, en vervolgens de opheffing van alle beperkingen van de eerder vermelde vrijheden en de teruggave van de rechtspersoonlijkheid en de goederen van mensenrechtenorganisaties en de terugkeer van internationale organisaties naar het land; 7. wijst erop dat het proces in deze omstandigheden moet leiden tot de intrekking van gerechtelijke procedures tegen politieke gevangenen en garanties inzake hun lichamelijke en morele integriteit, de eerbiediging van hun privéleven en hun recht op een eerlijk proces, de terugkeer van wie verbannen is, met inbegrip van journalisten en studenten, de verwijdering van militairen uit het straatbeeld en de ontwapening van paramilitaire groepen, alsook de opstelling van een duidelijk stappenplan voor vrije, eerlijke en transparante verkiezingen in de nabije toekomst, in aanwezigheid van internationale waarnemers; 8. vraagt de onmiddellijke uitlevering aan Italië van Alessio Casimirri, die momenteel in Managua woont onder de bescherming van de Nicaraguaanse regering en die in Italië definitief veroordeeld is tot zes keer levenslang voor de ontvoering van Aldo Moro, voormalig voorzitter van de christen-democratische partij, alsmede voormalig minister-president en voormalig voorzitter van de Europese Raad, en voor het doden van de agenten van diens escorte, feiten die hebben plaatsgevonden op 16 maart 1978 in Rome; 9. verzoekt de Europese Dienst voor extern optreden en de lidstaten om, overeenkomstig de conclusies van de Raad van 21 januari 2019, een geleidelijk proces van gerichte en individuele sancties, zoals een visumverbod en het bevriezen van tegoeden, ten uitvoer te leggen tegen de regering van Nicaragua en de personen die verantwoordelijk zijn voor mensenrechtenschendingen, en dit zonder de binnenlandse bevolking te treffen, totdat alle fundamentele vrijheden en mensenrechten in het land volledig worden hersteld en geëerbiedigd, zoals gevraagd in de dialoog; dringt er daarom en in deze omstandigheden op aan dat de democratieclausule van de Associatieovereenkomst tussen de EU en Midden-Amerika, waarbij Nicaragua partij is, in werking wordt gesteld door Nicaragua van de overeenkomst te schorsen; 10. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de secretaris-generaal van de Organisatie van Amerikaanse Staten, de Euro-Latijns-Amerikaanse Parlementaire Vergadering, het Midden-Amerikaans Parlement, de Groep van Lima en de regering en het parlement van de Republiek Nicaragua. Het Europees Parlement, – gezien de resolutie van de Verenigde Naties getiteld "Naar een nieuwe wereld: de agenda inzake duurzame ontwikkeling voor 2030", die op 25 september 2015 werd goedgekeurd op de VN-wereldtop inzake duurzame ontwikkeling te New York, – gezien het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering (UNFCCC) bij de Overeenkomst van Parijs, goedgekeurd op de 21e conferentie van de partijen (COP 21) in Parijs op 12 december 2015 en gezien de voorgenomen nationaal vastgestelde bijdragen (INDC's) van de EU en haar lidstaten, die Letland en de Europese Commissie op 6 maart 2015 bij het UNFCCC hebben ingediend, – gezien de derde internationale conferentie over financiering voor ontwikkeling die van 13 tot 16 juli 2015 in Addis Abeba plaatsvond, – gezien artikel 208 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien artikel 7 van het VWEU waarin wordt bevestigd dat de EU toeziet "op de samenhang tussen haar verschillende beleidsmaatregelen en optredens, rekening houdend met het geheel van haar doelstellingen", – gezien de gemeenschappelijke verklaring van het Europees Parlement, de Europese Raad en de Europese Commissie van 7 juni 2017 getiteld "Nieuwe Europese consensus over ontwikkeling – Onze wereld, onze waardigheid, onze toekomst" (1) , – gezien de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's van 22 november 2016 getiteld "Volgende stappen voor een duurzame Europese toekomst – Europese duurzaamheidsmaatregelen" ( COM(2016)0739 ), – gezien de discussienota van de Commissie getiteld "Naar een duurzaam Europa in 2030", die op 30 januari 2019 werd gepubliceerd, – gezien het multistakeholderplatform op hoog niveau voor de implementatie van duurzameontwikkelingsdoelstellingen en gezien de gezamenlijke bijdrage ervan van 11 oktober 2018, waarin wordt aanbevolen dat de EU een overkoepelende, visionaire en hervormende strategie voor een duurzaam Europa 2030 ontwikkelt en uitvoert die dient als leidraad voor alle beleidsterreinen en programma's van de EU, die zowel tussentijdse als langetermijndoelstellingen bevat en waarin de visie van de EU voor een duurzaam Europa na de Agenda voor 2030 wordt geschetst, – gezien het verslag van de EU van 2019 over beleidscoherentie voor ontwikkeling, dat op 28 januari 2019 werd gepubliceerd, – gezien het algemene milieuactieprogramma voor de Europese Unie voor de periode tot en met 2020 getiteld "Goed leven, binnen de grenzen van onze planeet" (2) , – gezien zijn resolutie van 19 mei 2015 over financiële middelen voor ontwikkeling (3) , – gezien zijn resolutie van 12 mei 2016 over de follow-up en de herziening van de Agenda 2030 (4) , – gezien zijn resolutie van 7 juni 2016 over het verslag 2015 van de EU over de coherentie van het ontwikkelingsbeleid (5) , – gezien zijn resolutie van 22 november 2016 over het vergroten van de doeltreffendheid van ontwikkelingssamenwerking (6) , – gezien zijn resolutie van 6 juli 2017 over Europese duurzaamheidsmaatregelen (7) , – gezien zijn resolutie van 14 maart 2018 over het Europees semester voor coördinatie van het economisch beleid: jaarlijkse groeianalyse 2018 (8) , – gezien zijn resolutie van 3 juli 2018 over de schending van de rechten van inheemse volkeren in de wereld, inclusief landroof (9) , – gezien de conclusies van de Raad van 20 juni 2017 over "De reactie van de EU op de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling" (10502/17), – gezien het voorstel van de Europese Commissie van 30 mei 2018 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende het Europees Sociaal Fonds+ (ESF+) ( COM(2018)0382 ), – gezien de Europese pijler van sociale rechten, – gezien de gezamenlijke verklaring van 20 november 2018 tussen de Wereldgezondheidsorganisatie en het Europees Parlement getiteld "United to accelerate progress to health related Sustainable Development Goals – leaving no one behind", – gezien het toezichtverslag 2018 van Eurostat over vooruitgang in de richting van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen in EU-verband, – gezien de Europa 2020-strategie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 19 september 2018 getiteld "Geschiktere indicatoren voor de evaluatie van de SDG's – bijdrage van het maatschappelijk middenveld", – gezien de conclusies van de Europese Raad van 18 oktober 2018 (EUCO 13/18), waarin wordt gesteld dat de EU en haar lidstaten volledig gecommitteerd zijn aan de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling en de uitvoering ervan, en waarin de Europese Raad zich verheugt over het voornemen van de Commissie om in 2018 haar discussienota bekend te maken, waarbij de Raad ertoe oproept dat hiermee het pad moet worden geëffend voor een alomvattende uitvoeringsstrategie in 2019, – gezien de prioriteiten van de EU bij de Verenigde Naties en de 73e Algemene Vergadering van de Verenigde Naties (september 2018-september 2019), aangenomen door de Raad op 25 juni 2018, – gezien de bijdrage van het multistakeholderplatform voor duurzameontwikkelingsdoelstellingen aan de discussienota van de Commissie getiteld "Naar een duurzaam Europa in 2030" van 12 oktober 2018, – gezien het mondiaal pact inzake migratie en het mondiaal pact inzake vluchtelingen van 2018, – gezien het kader van Sendai voor rampenrisicovermindering 2015-2030, dat op 18 maart 2015 door de lidstaten van de VN is goedgekeurd tijdens de derde Wereldconferentie van de VN over rampenrisicovermindering, – gezien het gezamenlijk communiqué tussen de Europese Unie en de Verenigde Naties van 27 september 2018 getiteld "A renewed partnership in development" (10) , – gezien het gezamenlijk communiqué dat gepubliceerd werd na de derde trilaterale bijeenkomst van de Afrikaanse Unie, de Europese Unie en de Verenigde Naties die op 23 september 2018 werd gehouden in New York (11) , – gezien het gezamenlijk persbericht van de EU en de VN van 23 september 20181 (12) , – gezien artikel 52 van zijn Reglement, – gezien de gezamenlijke beraadslagingen van de Commissie ontwikkelingssamenwerking en de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid overeenkomstig artikel 55 van het Reglement, – gezien het verslag van de Commissie ontwikkelingssamenwerking en de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid ( A8-0160/2019 ), A. overwegende dat de Agenda 2030 over een potentieel voor verandering beschikt en universele, ambitieuze, allesomvattende, ondeelbare en onderling samenhangende doelstellingen aanreikt die zijn gericht op de bestrijding van armoede, discriminatie en groeiende ongelijkheden, de bevordering van welvaart, duurzaamheid, milieuverantwoordelijkheid, sociale integratie, gendergelijkheid, de waarborging van economische, sociale en territoriale samenhang, eerbiediging van de mensenrechten en de versterking van vrede en veiligheid; overwegende dat onmiddellijke actie op alle niveaus samen met een doeltreffende Europese verwezenlijkingsstrategie, en een controle- en evaluatiemechanisme essentieel zijn voor de verwezenlijking van de SDG's; B. overwegende dat de Agenda 2030 en de SDG's staan voor een ambitieuze visie voor een meer welvarende, alomvattende en veerkrachtige wereld; overwegende dat de Agenda 2030 gebaseerd is op de kernwaarden van de Unie van democratie, participatie, goed bestuur, sociale rechtvaardigheid, solidariteit, duurzaamheid, en eerbiediging van de rechtsstaat en de mensenrechten binnen de EU, haar lidstaten en wereldwijd; overwegende dat nastreving van de SDG's derhalve vanzelfsprekend de plannen van de Unie volgt om aan een betere, gezondere en duurzamere toekomst voor Europa te bouwen, die tot de strategische prioriteiten van de EU zouden moeten behoren; C. overwegende dat de Agenda 2030 en de verwezenlijking van de SDG's een uitdaging vormen; overwegende dat de 17 doelstellingen en 169 onderliggende streefcijfers om coördinatie vragen tussen de EU en haar lidstaten, het Europees Parlement, de nationale parlementen en regionale en lokale overheden, en om een aanpak via meerlagig bestuur, ook op basis van een actief en breed engagement van het publiek, het maatschappelijk middenveld en de particuliere sector; D. overwegende dat de betrokkenheid van sociale partners vanaf het begin een sleutelrol heeft gespeeld bij de Agenda 2030 en de SDG's, om aan te moedigen dat hierin prioriteiten worden opgenomen zoals eerlijk werk, de bestrijding van ongelijkheden en participatie van het maatschappelijk middenveld; overwegende dat hun actieve participatie in het evaluatieproces van de vooruitgang en de tenuitvoerlegging van de Agenda 2030 en de SDG's essentieel is; E. overwegende dat de Commissie nog geen brede strategie heeft vastgesteld voor de tenuitvoerlegging van de Agenda 2030, die interne en externe beleidsterreinen van de EU met gedetailleerde tijdschema's tot 2030, doelstellingen en concrete maatregelen omvat, zoals het Parlement, de Raad en de Europese Raad hebben gevraagd, en dat zij noch de SDG's als een overkoepelend kader heeft opgenomen in de herziene richtsnoeren voor betere regelgeving die in 2017 zijn gepubliceerd; overwegende dat er gemeenschappelijke indicatoren en benchmarks nodig zijn teneinde de uitvoering van een dergelijke strategie systematisch te meten en te monitoren en zowel nu als in de toekomst eventuele tekortkomingen vast te stellen; F. overwegende dat duurzaamheid en de overgang naar een klimaatneutrale, circulaire en sociaal inclusieve economie de sleutel vormen tot het waarborgen van groei op de lange termijn en het concurrentievermogen van de EU, wat alleen mogelijk is als de planetaire grenzen worden geëerbiedigd; G. overwegende dat in de Europese consensus over ontwikkeling wordt erkend dat beleidscoherentie voor ontwikkeling (Policy Coherence for Development – PCD) fundamenteel deel uitmaakt van de bijdrage van de EU aan het bereiken van de SDG's en dat er voor duurzame ontwikkeling een holistische en sectoroverschrijdende beleidsaanpak vereist is, die uiteindelijk een bestuurskwestie vormt die in samenspraak met alle belanghebbenden en op alle niveaus moet worden nagestreefd; overwegende dat een doeltreffende implementatie van PCD cruciaal is voor de verwezenlijking van de Agenda 2030; H. overwegende dat het beleids- en bestuurskader van de EU reeds een bepaald aantal bindende en niet-bindende beleidsdoelstellingen, benchmarks en indicatoren bevat op gebieden als de begroting, sociale zaken, energie en klimaat, zonder dat het uit een brede, coherente en samenhangende strategie bestaat; I. overwegende dat de uitvoering van de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling een vergroot bewustzijn bij burgers vereist; J. overwegende dat beoordelingen vooraf en evaluaties achteraf cruciale instrumenten zijn om te waarborgen dat EU-beleid geen negatieve effecten heeft op duurzame ontwikkeling, met name op ontwikkelingslanden, en dat de positieve effecten ervan tot het uiterste worden benut; overwegende dat beoordelingen en evaluaties bekend moeten worden gemaakt om volledige transparantie en verantwoording te waarborgen; K. overwegende dat de Agenda 2030 een universele agenda is die in elk land ten uitvoer moet worden gelegd; overwegende dat het universaliteitsbeginsel inhoudt dat ieder land de effecten van zijn handelen nagaat met betrekking tot andere landen om beleidscoherentie voor ontwikkeling te waarborgen, hetgeen – gezien de complexiteit en de versnippering van EU-beleid – een grote uitdaging voor de Unie vormt; L. overwegende dat de Commissie overeenkomstig het zevende milieuactieprogramma in mondiale context de milieueffecten van de consumptie van levensmiddelen en non-foodproducten dient te beoordelen; M. overwegende dat het mondiaal partnerschap voor doeltreffende ontwikkelingssamenwerking (GPEDC) een sterke rol zou kunnen spelen bij de op feiten gebaseerde aspecten van monitoring en verantwoording met betrekking tot doeltreffendheidsbeginselen voor de verwezenlijking van de SDG's bij het ondersteunen van de volledigere tenuitvoerlegging ervan door alle actoren op nationaal niveau; overwegende dat het GPEDC moet zorgen voor duidelijk gedefinieerde samenwerkingskanalen voor specifieke ontwikkelingsactoren andere dan de OESO-donoren, inclusief opkomende donoren, maatschappelijke organisaties, particuliere filantropen, financiële instellingen en bedrijven uit de particuliere sector; N. overwegende dat de financiering van de SDG's een enorme uitdaging vormt die niet alleen een krachtige politieke verbintenis door de EU en haar lidstaten, maar ook een krachtig wereldwijd partnerschap vereist, waarbij gebruik wordt gemaakt van alle vormen van financiering (binnenlandse, internationale, publieke, particuliere en innoverende bronnen); overwegende dat particuliere financiering essentieel is, maar publieke financiering niet kan vervangen; O. overwegende dat de verwezenlijking van de SDG's niet alleen afhangt van voldoende financiering, maar ook van niet-financiële acties zoals is erkend in de Agenda 2030; P. overwegende dat een effectieve mobilisering van binnenlandse ontvangsten een onontbeerlijke factor is om de doelstellingen van de Agenda 2030 te verwezenlijken; overwegende dat de ontwikkelingslanden in het bijzonder worden getroffen door de belastingontduiking en -ontwijking van ondernemingen; Q. overwegende dat in artikel 208 van het VWEU wordt bepaald dat het hoofddoel van het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid van de Unie is de armoede terug te dringen en uiteindelijk uit te bannen; R. overwegende dat het politiek forum op hoog niveau voor duurzame ontwikkeling van de Verenigde Naties (High-Level Political Forum on Sustainable Development – HLPF) in september 2019 onder auspiciën van de Algemene Vergadering van de VN op het hoogste niveau bijeen zal komen om de uitvoering van de Agenda 2030 als geheel te evalueren, waarbij de vooruitgang bij alle SDG's op een integrale manier wordt geëvalueerd, en in juli 2019 op ministersniveau om de vooruitgang ten aanzien van de SDG's 4 (hoogwaardig onderwijs), 8 (goede werkgelegenheid en economische groei), 10 (ongelijkheid verminderen), 13 (klimaatactie), 16 (vrede, gerechtigdheid en sterke instellingen) en 17 (partnerschappen voor de doelen) te beoordelen, en daarna jaarlijks om voortgangsverslagen op te stellen voor de doelstellingen die niet geëvalueerd worden in het kader van de thematische evaluatie van 2019; S. overwegende dat de top van de Algemene Vergadering van de VN over de SDG's de EU en haar lidstaten de kans biedt om hun vorderingen wat betreft het bevorderen van de Agenda 2030 op een integrale manier te benadrukken; T. overwegende dat de EU bij de follow-up en het evaluatieproces van de Agenda 2030 bij de VN niet altijd verenigd is geweest als het aankomt op haar stemgedrag, met name op het gebied van seksuele en reproductieve gezondheid en rechten; U. overwegende dat het HLPF de EU en de lidstaten een goede gelegenheid biedt om hun vorderingen wat betreft het bevorderen van de Agenda 2030 via vrijwillige nationale evaluaties (Voluntary National Reviews –VNR's) te beoordelen en om een leidende rol te spelen als de grootste verlener van officiële ontwikkelingshulp (Official Development Assistance – ODA) en als de drijvende kracht achter het duurzaamheids- en milieubeleid; overwegende dat de afgeronde VNR's dienen om de vooruitgang op het vlak van de SDG's te beoordelen en de aandacht te vestigen op de huidige tekortkomingen en uitdagingen; V. overwegende dat ODA een cruciale rol zal spelen bij de verwezenlijking van de Agenda voor Duurzame Ontwikkeling voor 2030, met name in lagelonenlanden en bij de bestrijding van extreme armoede en ongelijkheid, als de beginselen inzake doeltreffende ontwikkeling worden geëerbiedigd, met name de eigen inbreng van de ontwikkelingslanden, transparantie en verantwoordingsplicht, focus op resultaten en inclusiviteit; W. overwegende dat het beginsel waarbij niemand achterblijft de kern vormt van de Agenda 2030; overwegende dat in 2017 rond 22,5 % van de EU-bevolking het risico liep op armoede of sociale uitsluiting en dat 6,9 % van de bevolking nog steeds leed onder ernstige materiële deprivatie (13) ; overwegende dat ongelijkheden uiteenlopende sociale consequenties hebben, zoals grote verschillen in het welzijn en de levenskwaliteit, met inbegrip van beroepsmogelijkheden en de gezondheidszorg; X. overwegende dat er een aanhoudend hoog niveau van kinderarmoede en sociale uitsluiting in de Unie is (26,4 % in 2017); overwegende dat er in de Europese pijler van sociale rechten wordt gesteld dat kinderen recht hebben op bescherming tegen armoede en dat kinderen uit kansarme milieus recht hebben op specifieke maatregelen die gelijke kansen versterken; overwegende dat vroeg investeren in kinderen aanzienlijke resultaten oplevert voor die kinderen en de maatschappij als geheel en essentieel is om de vicieuze cirkel van achterstelling op jonge leeftijd te doorbreken; Y. overwegende dat de EU de afgelopen vijf jaar vooruitgang heeft geboekt met vrijwel alle SDG's, met zeven lidstaten van de EU-27 die in de top 10 van de mondiale SDG Index-rangschikking staan, en overwegende dat alle lidstaten van de EU-27 in de top 50 (van de 156) (14) staan; overwegende dat sommige lidstaten al bovenaan staan met betrekking tot de tenuitvoerlegging van de SDG's; overwegende dat de EU niettemin nog steeds geen uitvoeringsstrategie heeft voor de SDG's; Z. overwegende dat grote en toenemende ongelijkheid tussen en binnen landen aanzienlijke sociale en economische kosten met zich mee kan brengen; overwegende dat ongelijkheid duidelijk in strijd is met de doelstelling van duurzame ontwikkeling; AA. overwegende dat betere regelgeving in een mededeling van de Commissie uitdrukkelijk werd genoemd als een andere manier om ervoor te zorgen dat duurzame ontwikkeling verder geïntegreerd wordt in het beleid van de EU (15) ; AB. overwegende dat in het werkdocument van de diensten van de Commissie van 19 juli 2018 over de bestrijding van hiv/aids, virale hepatitis en tuberculose in de Europese Unie en de aangrenzende landen (SWD(2018)0387) de leemten en beperkingen worden benadrukt van surveillancegegevens op het gebied van virale hepatitis, die het moeilijk maken om de afstand te beoordelen die de EU-lidstaten moeten afleggen om het SDG-streefcijfer te behalen; AC. overwegende dat in het witboek van de Commissie van 1 maart 2017 over de toekomst van Europa ( COM(2017)2025 ) geen duurzame ontwikkeling, noch de Agenda 2030 zijn opgenomen als een visie of een discours voor de toekomst van de EU; AD. overwegende dat uit het verslag van Unicef getiteld "Progress for Every Child in the SDG Era", dat in maart 2018 werd gepubliceerd, een zorgwekkend gebrek aan gegevens in 64 landen blijkt, evenals onvoldoende vooruitgang in de richting van de SDG's in 37 andere landen; overwegende dat meer dan een half miljard kinderen in landen leven die niet in staat zijn om de vooruitgang op het gebied van de SDG's te meten; AE. overwegende dat eerlijk werk de basis voor eerlijke en inclusieve groei en een drijvende kracht achter ontwikkeling en sociale vooruitgang vormt; overwegende dat hiermee, samen met sociale bescherming voor degenen die geen baan kunnen vinden of niet in staat zijn te werken, ongelijkheid wordt aangekaart en een grote invloed wordt uitgeoefend op sociale en economische vooruitgang; Europees leiderschap voor universele waarden binnen een multilateraal kader voor mensen, de planeet en welvaart 1. benadrukt dat de complexe mondiale uitdagingen waarvoor de wereld zich gesteld ziet de holistische en geïntegreerde respons vereisen die kan worden bereikt met behulp van de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling; 2. merkt op dat de Agenda 2030 tot doel heeft een beter welzijn voor allen binnen de grenzen van de planeet en een eerlijke wereld te bewerkstelligen waarbij niemand achterblijft, en dat de vier essentiële pijlers van duurzame ontwikkeling (maatschappij, milieu, economie en bestuur) integraal moeten worden aangepakt voor het verwezenlijken van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen (SDG's); onderstreept het feit dat duurzame ontwikkeling een fundamentele doelstelling van de Unie is overeenkomstig artikel 3, lid 3, van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), en een centrale rol moet spelen in het debat en het discours over de toekomst van Europa; benadrukt voorts dat de tenuitvoerlegging van de SDG's moet leiden tot een paradigmaverschuiving en het overkoepelende economische model van de EU op de lange termijn moet worden om de huidige Europa 2020-strategie op te volgen; 3. benadrukt dat de tenuitvoerlegging van de Agenda 2030 nauw verbonden is aan Europese waarden en belangen en een belangrijke innovatie inhoudt die in staat is de wereldorde nieuw leven in te blazen op basis van multilateralisme en internationale samenwerking; 4. herhaalt de noodzaak om gegevens over alle relevante indicatoren in alle doelstellingen en streefcijfers systematisch uit te splitsen naar geslacht en andere eigenschappen; 5. benadrukt dat de Unie haar engagement moet bekrachtigen om een wereldwijde voortrekkersrol te vervullen bij de uitvoering van de Agenda 2030 en de SDG's, samen met haar lidstaten en hun lokale en regionale autoriteiten, overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel en in nauwe samenwerking met haar internationale partners; herinnert eraan dat het politiek engagement van de EU moet worden weerspiegeld in het meerjarig financieel kader (MFK) voor 2021-2027; onderstreept dat de Agenda 2030 daarnaast als katalysator moet fungeren voor een gecoördineerde benadering tussen het intern en extern optreden van de EU en haar overige beleidsterreinen en coherentie tussen de financieringsinstrumenten van de Unie ten behoeve van een wereldwijde respons en verbintenis voor duurzame groei en ontwikkeling; 6. dringt erop aan dat voor de tenuitvoerlegging van de SDG's effectieve samenwerking op EU-, nationaal, regionaal en lokaal niveau nodig is, waarbij de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid worden geëerbiedigd; benadrukt de belangrijke rol van adviesraden voor milieu en duurzame ontwikkeling bij deze samenwerking, en is van mening dat hun betrokkenheid op alle bestuursniveaus moet worden versterkt; 7. is ingenomen met het feit dat veel lidstaten en partnerlanden buiten de EU zich grote inspanningen hebben getroost om mechanismen en strategieën te ontwikkelen om de SDG's te verwezenlijken en deze in hun beleids- en bestuurskaders te integreren; dringt er bij die lidstaten die deze mechanismen nog niet hebben ontwikkeld op aan om dit te doen; onderstreept dat de EU, door derde landen te helpen en aan te moedigen bij het volgen van vergelijkbare acties, bijdraagt tot het bereiken van een gelijk speelveld; erkent dat er nog steeds verdere verbeteringen op EU-niveau nodig zijn; 8. roept de Commissie en de lidstaten ertoe op een horizontale aanpak in hun beleid te waarborgen ten aanzien van de SDG's; 9. erkent dat alle landen van Europa, zowel EU-lidstaten als landen die geen lidstaat waren, in 2015 de Agenda 2030 hebben onderschreven; is van mening dat het in het kader van het debat over de toekomst van Europa van belang is aandacht te besteden aan de ontwikkeling van een pan-Europees kader voor de verwezenlijking van de SDG's tussen de lidstaten van de EU, de EER, de ondertekenaars van EU-associatieovereenkomsten, de kandidaat-lidstaten van de EU en, na zijn terugtrekking, het Verenigd Koninkrijk; benadrukt het belang om parlementaire debatten op alle niveaus te bevorderen; 10. is ingenomen met de discussienota van de Commissie getiteld "Naar een duurzaam Europa in 2030", waarin drie scenario's worden uiteengezet met betrekking tot hoe de EU werk zou kunnen maken van de SDG's; steunt het eerste scenario, waarin een overkoepelende strategie voor de tenuitvoerlegging van de SDG's door de EU en de lidstaten wordt voorgesteld; is van mening dat, in het kader van de toekomst van Europa, een duurzaam Europa de enige manier is om het welzijn en de welvaart van haar bevolking en de planeet te waarborgen; 11. betreurt dat de Commissie nog geen geïntegreerde en holistische tenuitvoerleggingsstrategie voor de SDG's heeft ontwikkeld; 12. onderstreept het belang van ODA als een fundamenteel instrument voor het uitroeien van armoede en herinnert aan de respectieve ODA-verbintenissen van de EU en de lidstaten, met inbegrip van de verbintenis om het streefcijfer van 0,7 % van het bruto nationaal inkomen (bni) aan ODA uit te geven en 0,15 tot 0,20 % van ODA/bni toe te wijzen aan de minst ontwikkelde landen; doet een beroep op de EU en haar lidstaten zich onverwijld opnieuw te verbinden tot het ODA/bni-streefcijfer van 0,7 % en ODA geleidelijk op te voeren om dit streefcijfer binnen een duidelijk tijdschema te halen; roept de lidstaten ertoe op realistische en controleerbare jaarlijkse actieplannen vast te stellen om individuele ODA-doelstellingen te bereiken; onderstreept dat de lidstaten, gezien de verantwoordelijkheid van zowel de EU als de lidstaten om het ODA/bni-streefcijfer van 0,7 % te halen, verantwoording moeten afleggen aan zowel nationale parlementen als het Europees Parlement; 13. erkent dat gezondheidswinst moet worden beschermd en vooruitgang bespoedigd teneinde de SDG's te behalen; stelt dat hoewel de wereld aanzienlijke vooruitgang heeft geboekt op meerdere gezondheidsgebieden er nog heel wat uitdagingen overblijven, waaronder het aanpakken van ongelijkheden tussen de gezondheid van mensen in stabiele landen en de gezondheid van mensen die leven in een broze en kwetsbare omgeving, en het aanpakken van ongelijkheden op gezondheidsgebied binnen landen; 14. erkent dat de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling de wereldgezondheid als een politieke prioriteit heeft versterkt; stelt dat gezonde bevolkingen essentieel zijn voor duurzame ontwikkeling – voor de uitbanning van armoede, de bevordering van vreedzame en inclusieve maatschappijen en de bescherming van het milieu; benadrukt dat gezondheid ook een resultaat en een indicator van vooruitgang is, waarin het succes van veel doelen en de hele Agenda 2030 wordt weerspiegeld; 15. benadrukt dat de EU er over het algemeen in is geslaagd haar eigen broeikasgasemissies terug te dringen en deze los te koppelen van economische groei, waardoor zij krachtig bijdraagt aan de wereldwijde inspanning, daarbij ook rekening houdend met de emissies die geïntegreerd zijn in de invoer en uitvoer van de EU (16) ; merkt echter op dat er meer inspanningen moeten worden geleverd, zowel op EU-niveau als wereldwijd; Grotere strategische en gecoördineerde EU-actie voor het verwezenlijken van de wereldwijde doelstellingen 16. roept de Commissie op een diepgaande lacuneanalyse uit te voeren op bestaande beleidsterreinen en de tenuitvoerlegging ervan, teneinde kritieke gebieden met synergieën en incoherenties op te sporen; verzoekt de Commissie om onverwijld duidelijk vast te stellen welke stappen er tot 2030 moeten worden gezet op het gebied van beleid en wetgeving, statistieken en de vergaring van uitgesplitste gegevens, en governance en tenuitvoerlegging, om tegen eind 2019 een brede strategie voor het verwezenlijken van de Agenda 2030 vast te stellen; 17. dringt er bij de Commissie op aan een ambitieuze, transformatieve, overkoepelende en alomvattende strategie op te stellen voor de verwezenlijking van de Agenda 2030, waarmee SDG's volledig in de beleidsterreinen en de governance van de EU worden geïntegreerd, waarmee wordt voorzien in een leidraad voor zowel de EU-instellingen als de lidstaten bij hun tenuitvoerlegging, monitoring en de evaluatie van de Agenda 2030, en gedetailleerde stappenplannen, concrete doelstellingen en tijdschema's uiteen worden gezet; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat de onderlinge verbanden tussen de SDG's in deze strategie aan bod komen; 18. verzoekt de Commissie haar samenwerking met de VN te versterken en roept de EU-lidstaten ertoe op de lopende hervorming van de VN te steunen, zodat deze geschikt is om de Agenda 2030 uit te voeren; 19. herinnert eraan dat alle SDG's relevant zijn met betrekking tot de inachtneming van de kinderrechten; benadrukt het belang van de tenuitvoerlegging van de EU-richtsnoeren ter bevordering en bescherming van de rechten van het kind in het kader van de externe betrekkingen van de EU; verzoekt de Commissie om de voortgang op het gebied van de kinderrechten in externe programma's van de EU te monitoren en hierover verslag uit te brengen; 20. verzoekt de Commissie, als een belangrijk fundament voor het bouwen aan een duurzaam Europa, het voortouw te nemen bij de ontwikkeling van een productie- en consumptiemodel op het gebied van duurzame voedselproductie dat bescherming biedt en de druk van voedselsystemen op de gezondheid en het milieu wegneemt en economische voordelen met zich meebrengt voor landbouwers, bedrijven en burgers; 21. roept de Commissie op om, in samenwerking met de belangrijkste belanghebbenden op alle niveaus, toe te werken naar het garanderen van een gezond leven en het welzijn van iedereen op elke leeftijd te bevorderen, met name met het oog op het toegankelijker, betaalbaarder, effectiever en duurzamer maken van de gezondheidszorg, waarbij risicofactoren van niet-overdraagbare ziekten op een meer holistische manier worden aangepakt, beste praktijken worden uitgewisseld en de capaciteit om wereldwijde bedreigingen van de gezondheid aan te pakken, zoals antimicrobiële resistentie, wordt versterkt; 22. verzoekt de Commissie om programmatische, financiële en operationele beleidslijnen, benaderingen en methoden, daar waar dit de efficiëntie en de doeltreffendheid kan vergroten, af te stemmen op de VN en zijn partners, teneinde de doeltreffendheid op het gebied van een aantal gemeenschappelijke prioriteiten te verbeteren, zoals gendergelijkheid en de gezondheid van moeders, pasgeborenen, kinderen, jongeren en de reproductieve gezondheid, klimaatverandering en het milieu, en het aanpakken van ongelijkheden en armoede; 23. benadrukt dat het garanderen van fiscale rechtvaardigheid en transparantie, het bestrijden van belastingontwijking en -ontduiking, het uitbannen van illegale financieringsstromen en belastingparadijzen en een sterkere mobilisatie van binnenlandse middelen essentieel is om de Agenda 2030 te financieren; pleit nogmaals voor de beoordeling van de overloopeffecten van nationaal fiscaal beleid en dat van de EU op ontwikkelingslanden, waarmee beleidscoherentie voor ontwikkeling wordt gewaarborgd; 24. benadrukt het belang van het aanpakken van sociale en economische ongelijkheden en het bevorderen van gendergelijkheid binnen de EU en wereldwijd; herinnert aan het onderliggende beginsel van de Agenda 2030 dat niemand wordt uitgesloten; verzoekt de Commissie daarom bijzondere aandacht te besteden aan de meest gemarginaliseerden en kwetsbaren in de samenleving en te zorgen voor volledige inclusiviteit; 25. verzoekt de Commissie duurzame globale waardeketens te bevorderen door de invoering van stelsels van zorgvuldigheidseisen voor ondernemingen, met een nadruk op hun gehele toeleveringsketens, waardoor ondernemingen zouden worden aangemoedigd op een meer verantwoorde wijze te investeren en de doeltreffendere tenuitvoerlegging van hoofdstukken over duurzaamheid in vrijhandelsovereenkomsten zou worden gestimuleerd, met inbegrip van de bepalingen inzake de bestrijding van corruptie, transparantie, het tegengaan van belastingontwijking en verantwoord ondernemen; 26. is van oordeel dat de SDG's de kern moeten vormen van de strategie voor duurzame ontwikkeling en inclusieve groei van de EU; onderstreept de noodzaak om gemeenschappelijke indicatoren, benchmarks en streefcijfers vast te stellen, en een analyse uit te voeren van de af te leggen weg naar de streefcijfers en doelstellingen, de acties die nodig zijn om deze te verwezenlijken en de manieren waarop ze worden uitgevoerd; benadrukt dat de 2030-strategie van de EU ook moet aangeven wanneer en hoe de Unie duurzaamheidseffectbeoordelingen zal uitvoeren om bestaande lacunes aan de kaak te stellen, bestaand beleid bij te sturen en nieuwe wetgevingsvoorstellen, evaluaties of herschikkingen van Uniewetgeving te ontwikkelen,waarbij coherentie- en coördinatiewerkzaamheden worden gegarandeerd, zowel op EU- als op lidstaatniveau; roept de Commissie en de Raad in al hun samenstellingen derhalve op dit streven onverwijld te realiseren; 27. is van mening dat het Europees Parlement inspraak moet krijgen in het Europees Semester, waarbij dit moet worden afgestemd op de Agenda 2030, en dat een duurzaamheidstoetsing deel moet uitmaken van het proces; verzoekt derhalve de Commissie het bestaande proces van het Europees Semester verder aan te passen; onderstreept dat dit in het bijzonder zou vereisen dat met het Europees Semester op een alomvattende manier rekening wordt gehouden met alle dimensies van de SDG's; 28. spoort de Commissie ertoe aan een alomvattende strategie uit te werken ter ondersteuning van investeringen die ecologische duurzaamheid bevorderen, en te zorgen voor een gedegen verband tussen de duurzameontwikkelingsdoelstellingen en het Europees Semester; 29. benadrukt dat het noodzakelijk is om duidelijk de stappen die op elk bestuursniveau moeten worden gezet vast te stellen voor de verwezenlijking van de doelstellingen en streefcijfers, met eerbiediging van het subsidiariteitsbeginsel; roept op tot de totstandbrenging van duidelijke en coherente duurzame-ontwikkelingstrajecten op het juiste niveau (nationaal, subnationaal, lokaal) in de lidstaten die dit nog niet hebben gedaan; benadrukt dat de Commissie dit proces moet begeleiden teneinde een coherente aanpak te waarborgen; roept op tot een meerlagige aanpak teneinde beter begrip, hoge betrokkenheid en gedeelde verantwoordelijkheid te creëren rond de verwezenlijking van de SDG's; 30. is ingenomen met de publicatie van het tweede toezichtsverslag van Eurostat over duurzame ontwikkeling in de EU, hetgeen een stap vooruit betekent bij het creëren van een volwaardig monitoringsmechanisme van de EU; 31. onderstreept dat de Commissie een geïntegreerd, doeltreffend en participerend kader voor monitoring, verantwoording en evaluatie voor het verwezenlijken en mainstreamen van de SDG's en de Agenda 2030 moet ontwikkelen dat in overeenstemming is met het mondiaal indicatorenkader van de VN en dat informatie en relevante uitgesplitste gegevens op nationaal en subnationaal niveau bijeenbrengt en erkent dat Eurostat alleen niet in staat is alle aspecten van de voortgang van de SDG's volledig in beeld te brengen; benadrukt de noodzaak om rekening te houden met overloopeffecten en met de onderling samenhangende en ondeelbare aard van de doelstellingen en verzoekt dat Eurostat de opdracht krijgt om ook systematisch verslag te doen van SDG-prestaties met betrekking tot iedere lidstaat, op basis van een uniforme reeks indicatoren; 32. benadrukt het belang van een brede reeks indicatoren die niet zuiver van economische aard zijn en waarin de transformatieve aard van de SDG's wordt vastgelegd, met name met betrekking tot het aanpakken van armoede in al zijn vormen, en die moeten worden gemeten door uitgesplitste gegevens met betrekking tot de verwezenlijking van de SDG's; benadrukt de noodzaak dat Eurostat een reeks specifieke voortgangsindicatoren opstelt voor de interne toepassing van de SDG's op de respectieve bestuursniveaus in de EU; 33. herinnert aan de centrale rol die de EU speelt bij de verbetering van normen op het gebied van transparantie, verantwoording en duurzaamheid in globale waardeketens; benadrukt dat de EU een normatieve en economische macht is en zichzelf derhalve moet positioneren als leider op het gebied van goede praktijken en het opstellen van mondiale regels; roept de Commissie en de lidstaten ertoe op de onderhandelingen voor een bindend VN-verdrag over transnationale ondernemingen en mensenrechten te ondersteunen; 34. verzoekt de EU-lidstaten gegevens te verstrekken voor de doeltreffende monitoring van virale hepatitis in overeenstemming met de indicatoren die zijn vastgesteld door het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding en verzoekt de Commissie om dit proces nauwlettend in de gaten te houden, in overeenstemming met de verbintenis die zij in haar mededeling getiteld "Volgende stappen voor een duurzame Europese toekomst" van november 2016 is aangegaan; 35. benadrukt het belang van bewustmaking ten aanzien van het potentieel voor verandering van de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling en de doelstellingen ervan; herinnert aan de noodzaak van contact met burgers en organisaties van het maatschappelijk middenveld gedurende de tenuitvoerleggings- en monitoringsprocessen; benadrukt de belangrijke rol die het Europees Parlement en de nationale parlementen spelen; 36. benadrukt het belang van transparantie en democratische verantwoording bij het bewaken van de voortgang van de EU ten opzichte van de Agenda 2030 en onderstreept derhalve de rol van de medewetgevers in dit proces; is van mening dat het sluiten van een bindend interinstitutioneel akkoord overeenkomstig artikel 295 van het VWEU in dit opzicht zou voorzien in een passend kader voor samenwerking; 37. roept de Commissie en de lidstaten ertoe op om de beschikbare informatie en het bewustzijn bij burgers van de noodzaak van voltooiing van de Agenda 2030 verder te verbeteren; 38. benadrukt dat het MFK moet worden toegespitst op de Agenda 2030 en moet waarborgen dat het thema duurzame ontwikkeling beter in alle financieringsmechanismen en begrotingsonderdelen wordt opgenomen; doet derhalve een beroep op de Commissie om de verantwoordingsplicht te vergroten voor het bereiken van collectieve resultaten door middel van het MFK; herhaalt zijn standpunt over het toekomstige MFK, waarvoor een verplichte tussentijdse herziening vereist is, na een evaluatie van de werking van het MFK, en waarbij rekening moet worden gehouden met een beoordeling van de vooruitgang die is bereikt met betrekking tot de SDG's; benadrukt de noodzaak om de geplande budgetten voor bestaand beleid te controleren om samenhang met duurzame ontwikkeling te waarborgen; 39. is van mening dat aanzienlijke versnelling van groene investeringen, innovatie en groei in de EU nodig is voor de tijdige en succesvolle tenuitvoerlegging van de Agenda 2030 en onderstreept het belang van een intensiever gebruik van innovatieve en bestaande financieringsinstrumenten, zoals groene overheidsopdrachten, evenals de dringende behoefte aan verschillende benaderingen ten aanzien van het huidige investeringsbeleid, met name het geleidelijke afschaffen van subsidies die schadelijk zijn voor het milieu; 40. is ingenomen met de toegenomen hoeveelheid van institutioneel en particulier kapitaal dat wordt toegewezen aan de financiering van de SDG's en benadrukt het belang van een robuust duurzaam financieel kader, met inbegrip van een schaalverdeling van de kapitaalvereisten voor banken en een prudentiële behandeling van koolstofrijke activa, prudentiële vereisten voor verzekeringsmaatschappijen en een actualisering van de taken van institutionele investeerders en vermogensbeheerders; Beleidscoherentie, coördinatie en mainstreaming van de SDG's 41. benadrukt het belang van betere coördinatie en samenwerking tussen en binnen besluitvormingsorganen, verschillende organisaties en relevante belanghebbenden, met inbegrip van lokale autoriteiten en organisaties van het maatschappelijk middenveld ten behoeve van de tenuitvoerlegging van de Agenda 2030 en het bereiken van grotere beleidscoherentie voor duurzame ontwikkeling (Policy Coherence for Sustainable Development – PCSD); 42. is verheugd over de goedkeuring van het verslag van de Commissie van 2019 over beleidscoherentie voor ontwikkeling (PCD) en de poging om PCD beter op te nemen in de EU-benadering om SDG's ten uitvoer te leggen; herinnert eraan dat PCD een beginsel is dat is neergelegd in artikel 208 van het VWEU, en tegelijkertijd essentieel is voor het behalen van de SDG's; 43. erkent de vorderingen die zijn gemaakt met de PCD-instrumenten met betrekking tot het beïnvloeden van de beleidsvorming van de EU; verzoekt om verdere inspanningen om ervoor te zorgen dat er bij beleidslijnen op andere gebieden dan ontwikkeling rekening wordt gehouden met ontwikkelingsdoelstellingen als een gevolg van PCD-mechanismen; 44. onderstreept dat PCD een fundamenteel onderdeel van en een bijdrage tot PCSD vormt; beveelt sterk aan dat de beste praktijken en de lessen die uit PCD zijn geleerd worden toegepast bij het doorontwikkelen en in de praktijk brengen van PCSD; 45. verzoekt de Commissie en haar lidstaten hun toezeggingen inzake PCD te bekrachtigen als een belangrijke bijdrage aan de verwezenlijking van bredere PCSD bij hun optreden ter uitvoering van de Agenda 2030; onderstreept de noodzaak mechanismen voor beleidscoherentie binnen alle EU-instellingen en in het kader van beleidsvormingsprocessen te versterken en ervoor te zorgen dat dit beginsel adequaat wordt geëerbiedigd in regelmatige voorafgaande effectbeoordelingen en door adequate mechanismen in te voeren voor verantwoording en beperking; 46. is van mening dat PCSD betekent dat alle relevante beleidslijnen en alle financiële en niet-financiële instrumenten op EU-niveau in de toekomst met het oog op het bereiken van de beoogde SDG's ontworpen, ten uitvoer gelegd en gemonitord moeten worden en dat de Commissie derhalve snel de noodzakelijke beleidscapaciteit op alle niveaus moet ontwikkelen; 47. dringt er bij de Commissie op aan om een vervolgactieplan goed te keuren overeenkomstig de aanbevelingen van de externe evaluatie van PCD, waarin wordt gepleit voor de goedkeuring van een duidelijk stel regels over de tenuitvoerlegging van het concept; pleit er opnieuw voor dat de verantwoordelijkheden van elke EU-instelling op het gebied van het nakomen van PCD-verplichtingen duidelijk worden gedefinieerd; 48. pleit er opnieuw voor dat PCD op het niveau van de Europese Raad wordt besproken, om een impuls te geven aan de tenuitvoerlegging van de mechanismen ervan met het oog op de verwezenlijking van de doelstellingen van de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling; is van mening dat er, zoals reeds werd opgemerkt in de externe evaluatie van PCD, alleen met de politieke wil van de EU een aanzienlijk effect zal zijn op de bevordering en de doeltreffendheid van de PCD-aanpak; 49. benadrukt de noodzaak, gezien de in artikel 208 van het VWEU neergelegde wettelijke verbintenis om PCD te bevorderen, dat de EU proactief de dialoog aangaat met ontwikkelingslanden en -regio's teneinde belangrijke beleidsinitiatieven te bespreken en te overwegen die gevolgen voor hen kunnen hebben; 50. benadrukt dat de milieunormen van de EU tot de strengste ter wereld behoren en dat haar bedrijven voorop lopen in vergelijking met wereldwijde concurrenten, wat de reden is dat de EU tevens wordt gezien als een bolwerk van vrijheid en democratie, met stabiele instellingen op basis van de rechtstaat en een levendig maatschappelijk middenveld; is van mening dat de EU er dan ook toe zou kunnen besluiten haar huidige milieu-, sociale en bestuursnormen sterker te bevorderen; 51. is ingenomen met de oprichting van een werkgroep voor de Agenda 2030 binnen de Raad Algemene Zaken; dringt erop aan mechanismen in te stellen voor coördinatie en samenwerking tussen en binnen het Parlement, de Raad en de Commissie wat de SDG's betreft, om beleidscoherentie te waarborgen; onderstreept dat deze mechanismen duidelijk moeten worden gedefinieerd en bepaald binnen een interinstitutioneel akkoord voor een duurzaam Europa tegen 2030, aangezien samenhangende politieke processen tussen de drie instellingen essentieel zijn voor de succesvolle tenuitvoerlegging van de Agenda 2030; verzoekt om betrokkenheid van alle drie de instellingen in de toekomstige werkzaamheden van het multistakeholderplatform voor SDG's en benadrukt de noodzaak om alle relevante actoren bij dit platform te betrekken, met inbegrip van organisaties van het maatschappelijk middenveld; 52. is van mening dat, overeenkomstig SDG 17 over partnerschap, de rol van het bestaande multistakeholderplatform voor SDG's moet worden opgewaardeerd en moet worden opgenomen in een formeel en interinstitutioneel raadplegingskader; 53. benadrukt de rol van ontwikkelingssamenwerking bij de ondersteuning van de tenuitvoerlegging van de Agenda 2030 in ontwikkelingslanden; is ingenomen met de mainstreaming van de SDG's in de nieuwe Europese consensus over ontwikkeling; brengt in herinnering dat de bestrijding van armoede (SDG 1) de belangrijkste doelstelling van de EU-ontwikkelingssamenwerking moet blijven; herinnert eraan dat SDG 1 en SDG 2 onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn; herhaalt dat ondanks dat er vooruitgang is geboekt, het onwaarschijnlijk is dat het huidige tempo en toepassingsgebied de transformationele verandering bevorderen die nodig is om de doelstellingen van SDG 2 te verwezenlijken; verzoekt om grotere inspanningen voor de follow-up van de aanbevelingen uit de thematische evaluatie van SDG 2 door het HLPF voor duurzame ontwikkeling van 2017; 54. pleit nogmaals voor de mainstreaming van de verwezenlijking van de SDG's op alle beleidsterreinen; verwelkomt de inspanningen van de Commissie om de SDG's in haar agenda voor betere regelgeving op te nemen en onderstreept de mogelijke voordelen van het strategische gebruik van instrumenten voor betere regelgeving in de onafhankelijke evaluaties van de Commissie van de beleidscoherentie van de EU voor de Agenda 2030 en haar ontwikkelingssamenwerkingsbeleid; dringt er bij de Commissie op aan de Agenda voor betere regelgeving snel te herzien en haar regelmatige beoordelingen vooraf verder te versterken en te monitoren teneinde volledige beleidscoherentie te waarborgen bij de tenuitvoerlegging van de SDG's, en tegelijkertijd synergieën te bevorderen, nevenvoordelen te behalen en trade-offs tussen de verschillende SDG's op zowel Unie- als op lidstaatniveau te voorkomen; 55. dringt aan op gezamenlijke coördinatie van de verschillende commissies in het Parlement, met als doel de uitvoering door de EU van haar toezeggingen inzake de Agenda 2030 te monitoren en op te volgen; 56. roept de Conferentie van voorzitters en de Conferentie van commissievoorzitters van het Europees Parlement ertoe op de geschiktheid van de huidige structuur van het Parlement te beoordelen, met het oog op de waarborging van het vermogen ervan om doeltreffend en volledig in alle beleidssectoren de werkzaamheden in de richting van het verwezenlijken van de SDG's in het interne en externe beleid van de EU te monitoren; 57. verzoekt het Parlement, de Commissie en de Raad toe te werken naar een gemeenschappelijke verklaring inzake duurzaamheid, waarin de SDG's worden verankerd in de meerjarige, interinstitutionele prioriteiten van de volgende zittingsperiode; 58. benadrukt de rol van periodieke en passende effectbeoordelingen vooraf en evaluaties achteraf om een betere mainstreaming van de Agenda 2030 te waarborgen en resultaten te leveren; onderstreept het belang dat de gevolgen van beleid op de korte en lange termijn en de mogelijke bijdrage ervan aan duurzame ontwikkeling worden geëvalueerd; herinnert aan de verplichting krachtens het Verdrag om rekening te houden met de doelstellingen van ontwikkelingssamenwerking in alle beleid dat waarschijnlijk gevolgen voor ontwikkelingslanden heeft; 59. wijst erop dat de mobilisatie van binnenlandse middelen voor ontwikkelingslanden van cruciaal belang is om de SDG's te verwezenlijken; benadrukt dat er in het verslag van de Conferentie van de Verenigde Naties inzake handel en ontwikkeling (UNCTAD) getiteld "World Investment Report 2015 – Reforming International Investment Governance" (17) wordt geschat dat ontwikkelingslanden ten minste 100 miljard USD per jaar verliezen aan vennootschapsbelasting als een gevolg van belastingontduiking door grote ondernemingen; is in dit verband ingenomen met het werkdocument van de diensten van de Commissie van 15 oktober 2015 getiteld "Collect More – Spend Better: Achieving Development in an Inclusive and Sustainable Way" (SWD(2015)0198), dat gericht is op het aanpakken van deze kwestie; betreurt echter dat er geen concrete acties zijn ondernomen om ervoor te zorgen dat de hierboven genoemde strategie van de Commissie ten uitvoer wordt gelegd; roept de Commissie op een vlaggenschipinitiatief inzake de mobilisatie van binnenlandse middelen voor te stellen, om ervoor te zorgen dat er meer belastinginkomsten worden geïnd en de financiering van de SDG's mogelijk wordt; 60. dringt aan op de noodzaak om lokale actoren te versterken als motoren van duurzame ontwikkeling en roept op tot de sterkere deelname van nationale parlementen en regionale en lokale autoriteiten tijdens alle stadia van de tenuitvoerlegging van SDG's van het plannen en programmeren tot de evaluatie en monitoring; roept voorts de Commissie op haar steun aan steden en lokale autoriteiten te vergroten om doeltreffende beleidsinitiatieven en -strategieën om de SDG's te verwezenlijken te ontwikkelen, ten uitvoer te leggen en te monitoren; 61. is ingenomen met de groeiende betrokkenheid van de particuliere sector bij de verwezenlijking van de SDG's; benadrukt het belang van het creëren van een omgeving waarin nieuwe initiatieven en partnerschappen tussen de publieke en particuliere sectoren worden vergemakkelijkt en waarin ondernemingen worden aangespoord hun ondernemingsstrategieën af te stemmen op duurzameontwikkelingsdoelstellingen; 62. herinnert eraan dat de VN schat dat er jaarlijks investeringen van 5 tot 7 biljoen USD nodig zijn om de SDG's te verwezenlijken; dringt er derhalve op aan dat het noodzakelijk is om investeringen te mobiliseren en is in dit opzicht ingenomen met het potentieel van het Europees plan voor externe investeringen; Vrijwillige nationale evaluaties en EU-verslaglegging voor het HLPF van de Algemene Vergadering van de VN 2019 63. moedigt de lidstaten aan regelmatige en inclusieve evaluaties van de vorderingen uit te voeren en moedigt de lidstaten die zich er nog niet toe verbonden hebben een VNR uit te voeren, aan zulks overeenkomstig de Agenda 2030 te doen en, voor lidstaten die al een VNR hebben gepresenteerd, een tijdschema op te stellen voor regelmatige toekomstige VNR's; 64. roept de Commissie op regelmatig analyses uit te voeren van de VNR's van lidstaten, teneinde de vooruitgang en goede praktijken te beoordelen; verzoekt voorts om een analyse van de VNR's van minst ontwikkelde landen, teneinde na te gaan wat de behoeften zijn, lacunes te dichten en te voorzien in meer steun en samenwerking, en om nauw samen te werken met de OESO bij het ontwikkelen van mechanismen voor collegiale toetsing ten behoeve van succesvolle strategieën voor de verwezenlijking van de SDG's en maatregelen binnen het binnenlands en extern beleid, en de uitwisseling van beste praktijken te verbeteren en negatieve externe overloopeffecten beter te monitoren; 65. spoort de Commissie en de lidstaten ertoe aan de gezamenlijke programmering en gezamenlijke uitvoering van ontwikkelingssamenwerking uit te breiden op basis van SDG-beleidsdialogen met partnerlanden, nationale ontwikkelingsplannen en VNR's, waarbij naar behoren rekening wordt gehouden met de betrokkenheid van de landen en andere beginselen van doelmatige ontwikkeling; 66. benadrukt de rol van het HLPF bij de follow-up en de evaluatie van de SDG's; spreekt zijn krachtige steun uit aan de toezegging van de Unie om een vrijwillige evaluatie op HLPF-niveau uit te voeren; verzoekt de Commissie de leidende rol van de EU bij het ontwerpen en ten uitvoer leggen van de Agenda 2030 eer aan te doen en een uitgebreid samenhangend verslag over alle SDG's te presenteren; onderstreept dat de EU-verslaglegging, met inbegrip van het komende gemeenschappelijk syntheseverslag over de EU-steun aan ontwikkelingslanden, een analyse zou moeten bevatten van de stand van zaken en de huidige tekortkomingen en lacunes; 67. vraagt de Commissie zichzelf als rolmodel in het HLPF-proces te positioneren; nodigt de Commissie uit om samen te werken met derde landen bij het nemen van stappen in de richting van de verwezenlijking van de Agenda 2030, waaronder door middel van de Economische Commissie van de VN voor Europa; 68. pleit voor de organisatie van een jaarlijks Europees SDG-forum, ter voorbereiding van het HLPF, zodat de deelname van en de dialoog tussen externe belanghebbenden en organisaties van het maatschappelijk middenveld, evenals parlementariërs over de tenuitvoerlegging van SDG's ook mogelijk is; 69. is ingenomen met de HLPF-bijeenkomst op het hoogste niveau, die in september 2019 onder auspiciën van de Algemene Vergadering van de VN en daarna op verdere topontmoetingen zal plaatsvinden, als een mogelijkheid om de balans op te maken van de tenuitvoerlegging van alle SDG's binnen de Agenda 2030 als een geheel en verwacht dat de Unie tijdens de top een leidende rol speelt; merkt op dat de voortgang die door de lidstaten geboekt is varieert, wat onder meer afhankelijk is van de SDG in kwestie, nationale prioriteitsdoelstellingen en -streefcijfers; benadrukt dat de SDG's onderling in hoge mate samenhangen en dat een geïntegreerde en alomvattende systemische benadering van de tenuitvoerlegging van de SDG's moet worden nagestreefd; Nadruk op de SDG's in het kader van de komende diepgaande evaluatie op het HLPF 2019 70. is ingenomen met de komende diepgaande evaluatie van SDG's 4 (hoogwaardig onderwijs), 8 (goede werkgelegenheid en economische groei), 10 (ongelijkheid verminderen), 13 (klimaatactie), 16 (vrede, gerechtigdheid en sterke instellingen) en 17 (partnerschappen voor de doelen), en verwacht van de Unie dat zij in alle opzichten intensief bijdraagt aan deze evaluatie; kijkt uit naar toekomstige diepgaande evaluaties van alle andere SDG's de komende jaren en benadrukt de ondeelbaarheid van de Agenda 2030 en de onderlinge vervlechting van de doelstellingen; 71. herhaalt dat kwaliteitsvol onderwijs en de toegang tot het basisonderwijs voor iedereen (SDG 4) essentieel is om te komen tot duurzame ontwikkeling en een zelfredzame samenleving, alsook om te zorgen voor meer zeggenschap voor jongeren en inzetbaarheid; erkent dat kwaliteitsvol onderwijs een aandachtsgebied is dat in veel lidstaten hoog op de lijst staat en benadrukt dat technische en beroepsopleidingen essentieel zijn voor de inzetbaarheid van jongeren op de arbeidsmarkt en voor de toegang tot gekwalificeerde banen; betreurt echter het feit dat verschillen in onderwijs langs stedelijke/rurale scheidslijnen en gender nog steeds veel voorkomen, zowel binnen als buiten de EU; pleit derhalve voor grotere investeringen om de kwaliteit van onderwijs en daaraan gerelateerde infrastructuur te verbeteren met een bijzondere nadruk op minder ontwikkelde regio's intern en de minst ontwikkelde landen extern; 72. moedigt de Commissie en de lidstaten aan streefcijfers systematischer aan de orde te stellen in het kader van SDG 8 (duurzame groei en werkgelegenheid) binnen hun ontwikkelingssamenwerkingsbeleid en (gezamenlijke) programmering; pleit voor verdere bijdragen voor het verwezenlijken van SDG 8, met inbegrip van verbeteringen van de productiecapaciteit, het genereren van inkomsten, industrialisatie, duurzame consumptie- en productiepatronen, de handel, de ontwikkeling van de particuliere sector, het ondernemingsklimaat, infrastructuur en toerisme; 73. erkent de rol van micro-ondernemingen, kleine en middelgrote ondernemingen, coöperaties, inclusieve bedrijfsmodellen en onderzoeksinstellingen als katalysatoren voor groei, werkgelegenheid en plaatselijke innovatie; pleit voor de bevordering van een gelijk speelveld voor duurzame investeringen, industrialisering, economische activiteiten, met inbegrip van verantwoord ondernemen, financiën en belastingen, wetenschap, technologie, en onderzoek en innovatie, om binnenlandse economische en menselijke ontwikkeling te stimuleren en te versnellen en bij te dragen tot langdurige duurzame groei in overeenstemming met de SDG's en de Overeenkomst van Parijs; verzoekt de Commissie en de lidstaten het ontstaan van nieuwe bedrijfsmodellen aan te moedigen en te profiteren van nieuwe technologieën zoals kunstmatige intelligentie; 74. onderstreept de essentiële rol die de particuliere sector inneemt als het gaat om voortgang in de richting van de SDG's, met name met betrekking tot verantwoordelijke en duurzame investeringen en bevordering van inclusieve groei, alsook door middel van het bevorderen van en het zich inzetten voor verantwoord ondernemen; benadrukt in dit verband de noodzaak van investeringsvriendelijke beleidskaders, met inbegrip van prestatie-indicatoren en -vereisten op het gebied van duurzaamheid om duurzaamheidsrisico's te kunnen verwerken in het nemen van beleggingsbeslissingen en de rechtsstaat; 75. erkent dat onderzoek, ontwikkeling en innovatiehubs en -incubators van de EU belangrijk zijn voor het ondersteunen van structuren voor duurzame ontwikkeling; verzoekt derhalve de Commissie en de lidstaten om sterkere banden tussen onderzoek en het bedrijfsleven te bevorderen, om de uitwisseling van beste praktijken mogelijk te maken en innovatie aan te jagen; benadrukt dat de financiering van onderzoek en innovatie moet worden aangevuld met een strategische benadering ten aanzien van investeringen, waardoor innovatieve oplossingen de markt bereiken, aangezien hiervoor vaak kapitaalintensieve en risicovolle investeringen nodig zijn; 76. roept de Raad op de SDG's in het achterhoofd te houden bij het ontwikkelen van zijn standpunt over het toekomstige ESF+ en de toewijzing van de noodzakelijke financiële toewijzingen; benadrukt dat het succes van de SDG's in de Unie afhankelijk is van ambitieus beleid dat met voldoende middelen wordt ondersteund; 77. betreurt het feit dat er nog steeds aanzienlijke verschillen bestaan in de vorderingen die door de lidstaten zijn gemaakt met het verwezenlijken van SDG 10 wat betreft het terugdringen van ongelijkheden in inkomen en die op basis van leeftijd, geslacht, handicap, etniciteit, afkomst, religie, economische status en andere factoren die de sociale cohesie kunnen vergroten, en dat ongelijkheden blijven bestaan en toenemen binnen en tussen landen, binnen en buiten de EU; roept op tot bespoediging van de vooruitgang in de richting van de vermindering van groeiende verschillen en tot bevordering van gelijke kansen voor iedereen, kwetsbare groepen en de meest behoeftigen rechtstreeks bijstand te verlenen en voor meer inclusieve en duurzame groei en menselijke ontwikkeling te zorgen; verzoekt de Commissie om onder andere verbeterde criteria op het gebied van economische ongelijkheid op te nemen in haar evaluatie van SDG 10; 78. erkent dat de EU en de lidstaten de Overeenkomst van Parijs hebben ondertekend en geratificeerd en dat de meeste lidstaten de Overeenkomst van Parijs als een centrale pijler noemen van hun beleid op het gebied van internationale samenwerking naast de Agenda 2030, terwijl sommigen prioriteit hebben gegeven aan de doelstelling de klimaatverandering en de gevolgen ervan (SDG 13) te bestrijden; roept de Commissie en de lidstaten ertoe op communicatiestrategieën en activiteiten te gebruiken om publieke en politieke steun voor klimaatactie te vergroten en om het bewustzijn te vergroten over de nevenvoordelen van de bestrijding van klimaatverandering, zoals verbeterde luchtkwaliteit en volksgezondheid, het behoud van natuurlijke hulpbronnen, economische groei en hogere werkgelegenheid, toegenomen energiezekerheid en lagere kosten voor de invoer van energie; 79. vraagt om de Agenda 2030 in haar geheel en in coördinatie en samenhang met de Overeenkomst van Parijs inzake klimaatverandering uit te voeren, waaronder de noodzaak om dringend de kloof te sluiten tussen hetgeen nodig is om de opwarming van de aarde te beperken en de werkzaamheden aan en de financiering voor de aanpassing te verhogen; herinnert aan de toezeggingen die de Europese Unie heeft gedaan om ten minste 20 % van haar begroting 2014-2020 (ongeveer 180 miljard EUR) te besteden aan de strijd tegen de klimaatverandering, met inbegrip van haar buitenlands beleid en het beleid inzake ontwikkelingssamenwerking; 80. betreurt het feit dat, ondanks duidelijk en uitgebreid wetenschappelijk bewijs dat is aangedragen in het speciaal verslag van de IPCC over een temperatuurstijging van 1,5 °C, waarin uitvoerig wordt ingegaan op de schadelijke effecten van een dergelijke temperatuurstijging en het aanzienlijke verschil in ernst met de effecten die gekoppeld worden aan een stijging van 2 °C, sommige partijen bij de Overeenkomst van Parijs hun klimaatambitie tot dusver nog niet hebben verhoogd; is verheugd over internationale samenwerking met betrekking tot de emissiehandel en over het op één lijn brengen van regionale koolstofmarkten en markten in derde landen; verzoekt de Unie om het oprichten van marktgebaseerde emissiereductiesystemen in opkomende economieën en ontwikkelingslanden aan te moedigen; merkt op dat dit ertoe dient wereldwijde emissies te reduceren, tot kostenbesparingen en operationele efficiëntie leidt, en het risico van koolstoflekken beperkt door een mondiaal gelijk speelveld te creëren; 81. benadrukt het belang van reductie en aanpassing van de mondiale klimaatverandering en benadrukt de fundamentele rol die ontwikkelingslanden hebben gespeeld bij het verwezenlijken van de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs, de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling en de actieagenda van Addis Abeba, evenals de dringende noodzaak om die landen te helpen bij het bereiken van hun nationaal vastgestelde bijdragen; verheugt zich in dit verband over het feit dat het tegengaan van de klimaatverandering een prioriteit is in het kader van het onlangs opgerichte Europees Fonds voor duurzame ontwikkeling (EFDO), dat gericht is op het mobiliseren van investeringen in de publieke en particuliere sector in partnerlanden in Afrika en de nabuurschap van de EU; 82. benadrukt dat de EU moet verdergaan op de ingeslagen weg naar een transitie naar een koolstofarme, klimaatneutrale, wat betreft het gebruik van middelen efficiëntere economie met een grote biodiversiteit, met volledige inachtneming van de Agenda 2030 van de VN en de 17 SDG's, teneinde niet-duurzame tendensen vanwege overexploitatie van natuurlijke hulpbronnen en het verlies aan biodiversiteit dat wordt veroorzaakt door niet-duurzame consumptie- en productiemethoden af te remmen; benadrukt de noodzaak dat de EU haar initiatieven die gericht zijn op het bevorderen van verantwoorde en duurzame consumptie en productie aanzwengelt en tegelijkertijd een leidende rol speelt met het toewerken naar een circulaire economie; 83. wijst nogmaals op de universele waarden van democratie, goed bestuur, de rechtsstaat en de mensenrechten als voorwaarden voor duurzame ontwikkeling, zoals bedoeld in SDG 16 (vredige en inclusieve maatschappijen); betreurt echter ten zeerste het feit dat gewapende conflicten en geweld wereldwijd nog steeds veel voorkomen; spreekt zijn bezorgdheid uit over het gebrek aan voortgang bij de bevordering van de rechtsstaat en aan toegang tot de rechter in veel landen; brengt de verbintenis van de EU en de lidstaten in herinnering die tot uitdrukking is gebracht in "De Europese consensus inzake ontwikkeling" met betrekking tot een allesomvattende benadering ten aanzien van conflicten en crises, waarbij de nadruk op kwetsbaarheid en menselijke veiligheid ligt, tegelijkertijd het verband wordt erkend tussen duurzame ontwikkeling, humanitaire hulp, vrede en veiligheid en waarbij speciale aandacht wordt geschonken aan kwetsbare en door conflicten getroffen staten; benadrukt dat de doelstelling met betrekking tot vredige en inclusieve maatschappijen, met inbegrip van toegang tot justitie voor iedereen, opgenomen moet worden in extern EU-optreden dat, door steun te verlenen aan lokale actoren, kan helpen de weerbaarheid te versterken, de menselijke veiligheid te bevorderen, de rechtsstaat te versterken en de complexe uitdagingen van onzekerheid, kwetsbaarheid en democratische transitie aan te pakken; 84. benadrukt dat de bestrijding van ongelijkheden in en tussen landen, de aanpak van discriminatie en de bevordering van vrede, participatieve democratie, goed bestuur, de rechtsstaat en de mensenrechten doelstellingen moeten zijn die als een rode draad door het ontwikkelingsbeleid van de EU lopen; 85. is ingenomen met de inspanningen van de EU voor maximale coherentie en voor het streven naar synergie tussen verschillende beleidslijnen, om de manier van tenuitvoerlegging te versterken en het wereldwijde partnerschap voor duurzame ontwikkeling nieuw leven in te blazen; 86. benadrukt dat inclusief en onpartijdig onderwijs, wetenschap, technologie en innovatie uiterst belangrijke instrumenten zijn om de SDG's te verwezenlijken en erkent dat het nodig is de governance in deze sector te verbeteren; betreurt dat de potentiële bijdrage van de wetenschappelijke gemeenschap tot nu toe nog niet volledig geoptimaliseerd is; wijst erop dat in Horizon 2020 en de toekomstige kaderprogramma's voor onderzoek meer aandacht naar het begrip duurzame ontwikkeling en naar maatschappelijke uitdagingen moet gaan; herinnert aan de noodzaak om mechanismen voor de zinvolle technologieoverdracht naar ontwikkelingslanden te faciliteren; 87. verzoekt de Commissie om gegevens met betrekking tot de SDG's aan de hoogwaardige datasets zoals gedefinieerd in de richtlijn inzake open data en overheidsinformatie toe te voegen en om de lidstaten aan te moedigen alle verslagen over de SDG's onder een vrije licentie te publiceren; 88. benadrukt het belang van het ten volle benutten van bestaande en toekomstige EU-programma's en -instrumenten, zoals de Horizon- en LIFE-programma's, waarmee de participatie van derde landen op het gebied van energie, klimaatverandering en duurzame ontwikkeling mogelijk wordt gemaakt; 89. pleit voor een EU-begroting waarin duurzame ontwikkeling de status van primaire doelstelling krijgt; herinnert eraan dat de strijd tegen fraude en belastingontduiking een kwestie van solidaire ontwikkeling is; 90. benadrukt dat het verwezenlijken van de SDG's op de gebieden van voedsel, landbouw, energie, materialen, steden en gezondheid en welzijn nieuwe marktperspectieven kan openen met een waarde van meer dan 10 biljoen EUR (18) ; onderstreept echter dat de EU en haar lidstaten, om de ambitie van de EU te verwezenlijken om een wat betreft het gebruik van middelen efficiëntere economie te realiseren, het voortouw moeten nemen op het gebied van wetenschap, technologie en moderne infrastructuur; 91. benadrukt dat gezien de groeiende complexiteit en mondialisering van toeleveringsketens, het belangrijk is om de toepassing van hoge duurzaamheidsnormen te bevorderen, ook in derde landen; o o o 92. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de OESO en de Verenigde Naties.