(Medebeslissingsprocedure: tweede lezing) Het Europees Parlement , – gezien het gemeenschappelijk standpunt van de Raad (5390/4/2003 – C5&nbhy;0143/2003) (1) , – gezien zijn in eerste lezing geformuleerde standpunt (2) inzake het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2001) 280 (3) ), – gezien het gewijzigde voorstel van de Commissie ( COM(2002) 460 (4) ), – gelet op artikel 251, lid 2 van het EG&nbhy;Verdrag, – gelet op artikel 80 van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling voor de tweede lezing van de Economische en Monetaire Commissie (A5&nbhy;0218/2003), 1. wijzigt het gemeenschappelijk standpunt als volgt; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Standpunt van het Europees Parlement in tweede lezing vastgesteld op 2 juli 2003 met het oog op de aanneming van Richtlijn 2003/…../EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende het prospectus dat gepubliceerd moet worden wanneer effecten aan het publiek worden aangeboden of tot de handel worden toegelaten en tot wijziging van Richtlijn 2001/34/EG HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, met name op de artikelen 44 en 95, Gezien het voorstel van de Commissie, (5) Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité, (6) Gezien het advies van de Europese Centrale Bank, (7) Volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag, (8) Overwegende hetgeen volgt: (1) Richtlijn 80/390/EEG van de Raad van 17 maart 1980 tot coördinatie van de eisen gesteld aan de opstelling van, het toezicht op en de verspreiding van het prospectus dat gepubliceerd moet worden voor de toelating van effecten tot de officiële notering aan een effectenbeurs (9) en Richtlijn 89/298/EEG van de Raad van 17 april 1989 tot coördinatie van de eisen gesteld aan de opstelling van, het toezicht op en de verspreiding van het prospectus dat moet worden gepubliceerd bij een openbare aanbieding van effecten (10) zijn vele jaren geleden aangenomen en voorzagen in een onvolledig en complex stelsel van wederzijdse erkenning, dat niet in staat is gebleken de doelstelling van het ene paspoort van onderhavige richtlijn te verwezenlijken. Genoemde richtlijnen dienen dan ook te worden opgewaardeerd, geactualiseerd en samengevoegd tot één enkele tekst. (2) Inmiddels is Richtlijn 80/390/EEG geïntegreerd in Richtlijn 2001/34/EG van het Europees Parlement en de Raad van 28 mei 2001 betreffende de toelating van effecten tot de officiële notering aan een effectenbeurs en de informatie die over deze effecten moet worden gepubliceerd (11) . Laatstgenoemde richtlijn behelst een codificatie van diverse richtlijnen inzake beursgenoteerde effecten. (3) Ter wille van de samenhang verdient het evenwel aanbeveling de bepalingen van Richtlijn 2001/34/EG die uit Richtlijn 80/390/EEG werden overgenomen, samen te voegen met Richtlijn 89/298/EEG en Richtlijn 2001/34/EG dienovereenkomstig te wijzigen. (4) Deze richtlijn is van wezenlijk belang voor de totstandkoming van de interne markt volgens het tijdschema in de mededelingen van de Commissie "Actieplan voor risicokapitaal" en "Tenuitvoerlegging van het kader voor financiële diensten: een actieplan". Zij biedt een zo ruim mogelijke toegang tot investeringskapitaal op Gemeenschapsniveau, ook voor het midden- en kleinbedrijf (MKB) en startende ondernemingen, door het "ene paspoort" voor uitgevende instellingen in te voeren. (5) Tijdens de zitting van 17 juli 2000 heeft de Raad het Comité van wijzen voor de regulering van de Europese effectenmarkten opgericht. In een eerste verslag van 9 november 2000 wijst het comité erop dat er geen algemeen aanvaarde definitie van een aanbieding van effecten aan het publiek bestaat, waardoor eenzelfde operatie in sommige lidstaten als een onderhandse plaatsing wordt beschouwd en in andere niet. De huidige regeling ontmoedigt ondernemingen om op communautair niveau kapitaal aan te trekken en ontzegt hun aldus in feite de toegang tot een grote, liquide en geïntegreerde financiële markt. (6) In zijn eindverslag van 15 februari 2001 stelt het Comité van wijzen voor om nieuwe wetgevingstechnieken in te voeren op basis van een aanpak op vier niveaus, te weten kaderbeginselen, uitvoeringsmaatregelen, samenwerking en toezicht op de naleving. Niveau 1, de richtlijn, dient beperkt te blijven tot globale, algemene kaderbeginselen, terwijl niveau 2 technische uitvoeringsmaatregelen dient te omvatten die door de Commissie moeten worden vastgesteld, hierin bijgestaan door een comité. (7) De Europese Raad heeft op 23-24 maart 2001 het eindverslag van het Comité van wijzen onderschreven, alsmede de voorgestelde aanpak op vier niveaus om het regelgevingsproces met betrekking tot de communautaire effectenwetgeving efficiënter en transparanter te maken. (8) Het Europees Parlement heeft in de resolutie van 5 februari 2002 over de tenuitvoerlegging van de financiële-dienstenwetgeving (12) het eindverslag van het Comité van wijzen onderschreven, en wel op basis van de formele verklaring die op diezelfde dag door de Commissie voor het Parlement is afgelegd en de brief van het voor de interne markt bevoegde Commissielid van 2 oktober 2001 aan de voorzitter van de Economische en Monetaire Commissie van het Parlement met betrekking tot de garanties die het Europees Parlement zullen worden geboden wat betreft zijn rol in deze procedure. (9) Volgens de Europese Raad van Stockholm moeten de uitvoeringsmaatregelen van niveau 2 vaker worden gebruikt om ervoor te zorgen dat de technische bepalingen gelijke tred kunnen houden met de marktontwikkelingen en met de ontwikkelingen inzake toezicht, en moeten voor alle stadia van de werkzaamheden van niveau 2 uiterste termijnen worden vastgesteld. (10) Deze richtlijn en de maatregelen ter uitvoering ervan hebben ten doel de beleggers te beschermen en de efficiëntie van de markt te waarborgen, overeenkomstig de hoge standaarden die door de relevante internationale gremia zijn vastgesteld. (11) Effecten zonder aandelenkarakter, uitgegeven door een lidstaat of een van de regionale of plaatselijke overheden van een lidstaat, door een openbare internationale instelling waarbij één of meer lidstaten aangesloten zijn, door de Europese Centrale Bank of door de centrale banken van de lidstaten, vallen niet onder deze richtlijn en worden derhalve door deze richtlijn onverlet gelaten; uitgevende instellingen van dergelijke effecten mogen evenwel desgewenst een prospectus overeenkomstig deze richtlijn opstellen. (12) Ter bescherming van de beleggers dienen effecten met en zonder aandelenkarakter te worden bestreken, die worden aangeboden aan het publiek of zijn toegelaten tot de handel op gereglementeerde markten in de zin van Richtlijn 93/22/EEG van de Raad van 10 mei 1993 betreffende het verrichten van diensten op het gebied van beleggingen in effecten (13) , en niet uitsluitend effecten die tot de officiële notering aan een effectenbeurs zijn toegelaten. De ruime definitie van effecten in deze richtlijn, die ook warrants, covered warrants en certificaten omvat, is alleen geldig voor deze richtlijn en laat derhalve de diverse definities van financiële instrumenten die in de nationale wetgevingen voor andere, met name fiscale doeleinden gehanteerd worden, geheel onverlet. Sommige effecten zoals gedefinieerd in deze richtlijn geven de houder het recht verhandelbare effecten te verkrijgen of door middel van een afwikkeling in contanten een geldbedrag te ontvangen dat wordt bepaald middels een verwijzing naar andere instrumenten, met name verhandelbare effecten, valuta, rente of rendement, grondstoffen of andere indices of maatstaven. "Depositary receipts" en converteerbare effecten, dat wil zeggen effecten die naar believen van de belegger inwisselbaar zijn, vallen onder de in deze richtlijn opgenomen definitie van effecten zonder aandelenkarakter. (13) De uitgifte van effecten van gelijkaardige categorie en/of klasse in het geval van effecten zonder aandelenkarakter die worden uitgegeven in het kader van een aanbiedingsprogramma, met inbegrip van alle vormen van warrants en certificaten, alsmede in het geval van doorlopende of periodiek uitgegeven effecten dient te worden opgevat als niet alleen betrekking hebbende op identieke effecten, maar ook op effecten die doorgaans tot één categorie behoren. Deze effecten kunnen uiteenlopende producten omvatten, zoals obligaties, certificaten en warrants, of hetzelfde product uit hoofde van hetzelfde programma, en kunnen qua karakter verschillen, met name wat betreft rangorde, type van onderliggende waarden, basis ter bepaling van het bedrag van terugbetaling of couponbetaling. (14) De verlening aan de uitgevende instelling van het, in de gehele Gemeenschap geldige ene paspoort en de toepassing van het beginsel van de lidstaat van herkomst vergen dat de lidstaat van herkomst voor de toepassing van deze richtlijn wordt aangewezen als de lidstaat die in de beste positie verkeert om toezicht uit te oefenen op de uitgevende instelling. (15) Een van de doelstellingen van deze richtlijn is het beschermen van beleggers. Het verdient bijgevolg aanbeveling met de uiteenlopende behoefte aan bescherming van de diverse categorieën beleggers rekening te houden, alsmede met hun deskundigheid. Voor aanbiedingen die uitsluitend voor gekwalificeerde beleggers zijn bedoeld, behoeft geen informatie te worden verstrekt door middel van de publicatie van een prospectus. Elke doorverkoop van de effecten aan het publiek of openbare verhandeling van de effecten als gevolg van de toelating ervan tot de handel op een gereglementeerde markt vereist de publicatie van een prospectus. (16) De in deze richtlijn vervatte voorschriften inzake informatievoorziening beletten een lidstaat, een bevoegde autoriteit of een beurs niet via de interne regelgeving andere bijzondere eisen te stellen in de context van de toelating van effecten tot de handel op een gereglementeerde markt (met name inzake goed ondernemingsbestuur). Dergelijke eisen mogen niet direct of indirect beperkingen inhouden voor de opstelling, de inhoud en de verspreiding van een door een bevoegde autoriteit goedgekeurd prospectus. (17) Uitgevende instellingen, aanbieders of aanvragers van een toelating tot de handel op een gereglementeerde markt van effecten die van de verplichting een prospectus te publiceren zijn vrijgesteld, komen in aanmerking voor het ene paspoort mits zij aan deze richtlijn voldoen. (18) Samen met gedragsregels bevordert de verstrekking van passende en volledige informatie over effecten en de uitgevende instellingen ervan de bescherming van de beleggers. Deze informatie vormt tevens een doeltreffend middel om het vertrouwen in effecten te versterken en draagt aldus bij tot de goede werking en de ontwikkeling van de effectenmarkten. De informatie dient te worden verstrekt door middel van de publicatie van een prospectus. (19) Evenals alle andere beleggingsvormen brengen beleggingen in effecten risico's met zich mee. In alle lidstaten dienen waarborgen ter bescherming van de belangen van huidige en potentiële beleggers te worden geboden, zodat deze in staat worden gesteld deze risico's in te schatten en met volledige kennis van zaken beleggingsbeslissingen te nemen. (20) De verstrekte informatie, die adequaat en zo objectief mogelijk dient te zijn en in het bijzonder betrekking moet hebben op de financiële positie van de uitgevende instelling en op de aan de effecten verbonden rechten, moet worden verschaft in een opmaak welke het analyseren en het begrijpen ervan zo gemakkelijk mogelijk maakt. De harmonisatie van de in het prospectus te vermelden informatie moet resulteren in een bescherming van beleggers die overal in de Gemeenschap gelijkwaardig is. (21) Informatie is een wezenlijk element in de bescherming van de belegger: in het prospectus moet een samenvatting worden opgenomen waarin de essentiële kenmerken van en risico's verbonden aan de uitgevende instelling, de eventuele garant en de effecten worden beschreven. Om deze informatie gemakkelijk toegankelijk te maken, moet de samenvatting in niet-technische bewoordingen gesteld zijn en mag deze in de taal waarin het prospectus oorspronkelijk is gesteld normaliter niet meer dan 2500 woorden tellen. (22) Op internationaal niveau zijn optimale werkwijzen ontwikkeld om grensoverschrijdende aanbiedingen van aandelen mogelijk te maken op basis van één enkele reeks standaarden voor de informatievoorziening, die zijn vastgesteld door de International Organisation of Securities Commissions (IOSCO). Door de toepassing van deze IOSCO-standaarden voor de informatievoorziening (14) zullen de markten en beleggers over betere informatie kunnen beschikken en zal de procedure voor communautaire uitgevende instellingen die in derde landen kapitaal wensen aan te trekken eenvoudiger worden. De richtlijn voorziet tevens in de opstelling van standaarden voor de informatievoorziening die op andere categorieën effecten en uitgevende instellingen zijn toegesneden. (23) Om tot versnelde procedures te komen voor uitgevende instellingen wier effecten tot de handel op een gereglementeerde markt zijn toegelaten en die veelvuldig op deze markten kapitaal aantrekken, is het nodig op communautair niveau een nieuw prospectusmodel voor aanbiedingsprogramma's en hypothecaire obligaties, alsook een nieuwe, op een registratiedocument berustende regeling in te voeren. Uitgevende instellingen kunnen er ook voor kiezen niet van deze modellen gebruik te maken en het prospectus in de vorm van één enkel document op te stellen. (24) De inhoud van een basisprospectus dient in het bijzonder rekening te houden met de behoefte aan flexibiliteit met betrekking tot de informatie die over de effecten moet worden verstrekt. (25) Teneinde schadelijke situaties voor een uitgevende instelling te vermijden, dient niet-vermelding van normaliter in een prospectus op te nemen gevoelige informatie in bepaalde omstandigheden te zijn toegestaan op grond van een door de bevoegde autoriteit toegestane afwijking. (26) Er dient een duidelijke tijdslimiet voor de geldigheidsduur van een prospectus te worden vastgesteld om te vermijden dat achterhaalde informatie wordt verstrekt. (27) Teneinde beleggers afdoende te beschermen, moet erop worden toegezien dat betrouwbare informatie wordt gepubliceerd. Uitgevende instellingen waarvan de effecten tot de handel op een gereglementeerde markt zijn toegelaten, zijn weliswaar verplicht doorlopend informatie te verstrekken, maar niet om periodiek geactualiseerde informatie te publiceren. Bovendien zouden uitgevende instellingen ten minste jaarlijks een lijst moeten opstellen van alle relevante informatie die gedurende de twaalf voorafgaande maanden is bekendgemaakt of ter beschikking gesteld van het publiek, met inbegrip van de informatie uit hoofde van in andere communautaire wetgeving vastgestelde verslagleggingsvereisten. Aldus zou de periodieke publicatie van consistente en makkelijk te begrijpen informatie worden gegarandeerd. Teneinde een overmatige belasting van sommige uitgevende instellingen te vermijden, zouden uitgevende instellingen van effecten zonder aandelenkarakter, met een hoge nominale waarde per eenheid niet aan deze verplichting behoeven te voldoen. (28) Het is nodig dat de lidstaten overeenkomstig hun verplichtingen uit hoofde van het Gemeenschapsrecht en het nationale recht betreffende effecten, uitgevende instellingen van effecten en effectenmarkten, terdege toezicht houden op de jaarlijkse informatie die moet worden verstrekt door uitgevende instellingen van wie de effecten tot de handel op een gereglementeerde markt zijn toegelaten. (29) Het feit dat uitgevende instellingen wordt toegestaan de in het prospectus te verstrekken informatie op te nemen door middel van verwijzing naar documenten die deze informatie bevatten, mits de door middel van verwijzing opgenomen documenten eerder bij de bevoegde autoriteit zijn gedeponeerd of door haar zijn goedgekeurd, zou de procedure voor het opstellen van een prospectus moeten vereenvoudigen en de kosten voor de uitgevende instellingen moeten verminderen, zonder dat aan de bescherming van de beleggers afbreuk wordt gedaan. (30) De verschillen in doelmatigheid, de methoden en het tijdstip van de verificatie van de informatie in een prospectus bemoeilijken niet alleen het aantrekken van kapitaal of de toelating van effecten tot de handel op een gereglementeerde markt in verscheidene lidstaten voor ondernemingen, maar hinderen beleggers uit een gegeven lidstaat ook bij het verwerven van effecten die door een in een andere lidstaat gevestigde uitgevende instelling worden aangeboden of in een andere lidstaat worden verhandeld. Deze verschillen dienen te worden opgeheven door de desbetreffende voorschriften zodanig te harmoniseren dat voldoende gelijkwaardigheid wordt bereikt van de waarborgen die in de lidstaten worden geëist met het oog op een passende en zo objectief mogelijke voorlichting van de huidige en potentiële bezitters van effecten. (31) Om de verspreiding van de documenten die samen het prospectus vormen te vergemakkelijken, dient het gebruik van elektronische communicatiekanalen zoals internet te worden aangemoedigd. Het prospectus moet steeds kosteloos op papier worden verstrekt aan beleggers die daarom verzoeken. (32) Het prospectus moet worden gedeponeerd bij de bevoegde autoriteit en voor het publiek beschikbaar te worden gesteld door de uitgevende instelling, de aanbieder of de aanvrager van de toelating tot de handel, met inachtneming van de EU-voorschriften betreffende gegevensbescherming. (33) Om te voorkomen dat lacunes in de Gemeenschapswetgeving het vertrouwen van het publiek ondermijnen en afbreuk doen aan de goede werking van de financiële markten, dient ook reclame te worden geharmoniseerd. (34) Elk nieuw feit dat van invloed kan zijn op de beoordeling van de belegging en zich voordoet na de publicatie van het prospectus maar vóór de sluiting van de aanbieding of de aanvang van de handel op een gereglementeerde markt, moet naar behoren door de beleggers kunnen worden geëvalueerd en vereist bijgevolg de goedkeuring en verspreiding van een aanvulling op het prospectus. (35) De verplichting voor een uitgevende instelling om het volledige prospectus in alle officiële talen te vertalen, ontmoedigt grensoverschrijdende aanbiedingen of handel in meerdere lidstaten. Om grensoverschrijdende aanbiedingen te vergemakkelijken, zou de lidstaat van ontvangst of van herkomst, wanneer het prospectus is opgesteld in een taal die in internationale financiële kringen pleegt te worden gebruikt, voortaan alleen nog het recht mogen hebben een samenvatting in één van zijn officiële talen te verlangen. (36) De bevoegde autoriteit van de lidstaat van ontvangst moet het recht hebben van de bevoegde autoriteit van de lidstaat van herkomst een verklaring te verlangen dat het prospectus conform deze richtlijn is opgesteld. Opdat de doelstellingen van deze richtlijn ten volle worden verwezenlijkt, moet de werkingssfeer ervan zich uitstrekken tot effecten die zijn uitgegeven door uitgevende instellingen die onder het recht van derde landen vallen. (37) Verschillende bevoegde autoriteiten met verschillende verantwoordelijkheden binnen één lidstaat, kan onnodige kosten en overlapping van verantwoordelijkheden met zich meebrengen zonder dat dit extra voordelen oplevert. Derhalve moet in elke lidstaat één bevoegde autoriteit worden aangewezen die de prospectussen goedkeurt en die het toezicht op de handhaving van deze richtlijn uitoefent. Onder strikte voorwaarden kan het een lidstaat worden toegestaan meer dan één administratieve autoriteit aan te wijzen, maar slechts één ervan mag de taken op het gebied van de internationale samenwerking vervullen. Deze autoriteit(en) moet(en) van administratieve aard zijn en zodanig zijn opgezet dat de onafhankelijkheid ervan ten opzichte van marktdeelnemers is gewaarborgd en belangenconflicten worden vermeden. De aanwijzing van één voor de goedkeuring van het prospectus bevoegde autoriteit moet geen beletsel vormen voor samenwerking met andere entiteiten om een efficiënte controle en goedkeuring van prospectussen in het belang van zowel uitgevende instellingen, beleggers, marktdeelnemers als markten te waarborgen. Elke delegatie van taken met betrekking tot de in deze richtlijn of in de maatregelen ter uitvoering ervan omschreven verplichtingen moet, overeenkomstig artikel 31 vijf jaar na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn worden herzien en moet, uitgezonderd de publicatie van goedgekeurde prospectussen op het internet, en de deponering van prospectussen als bedoeld in artikel 14, acht jaar na de inwerkingtreding van deze richtlijn eindigen. (38) Het toekennen van een gemeenschappelijk minimumpakket bevoegdheden aan de bevoegde autoriteiten zal de doeltreffendheid van het toezicht garanderen. De informatiestroom naar de markten welke bij Richtlijn 2001/34/EG is vereist, moet worden verzekerd en de bevoegde autoriteiten dienen actie te ondernemen tegen eventuele inbreuken. (39) De bevoegde autoriteiten dienen voor de uitoefening van hun taken samen te werken. (40) Om rekening te houden met nieuwe ontwikkelingen op de financiële markten kan het van tijd tot tijd nodig zijn om aan de in deze richtlijn vastgelegde voorschriften technische richtsnoeren en uitvoeringsmaatregelen toe te voegen. De Commissie dient derhalve de bevoegdheid te krijgen om uitvoeringsmaatregelen vast te stellen, met dien verstande dat deze geen wijziging van de essentiële onderdelen van deze richtlijn met zich mee mogen brengen en dat de Commissie conform de in deze richtlijn neergelegde beginselen dient op te treden na raadpleging van het bij Besluit 2001/528/EG van de Commissie van 6 juni 2001 ingestelde Europees Comité voor het effectenbedrijf (15) . (41) Bij de uitoefening van haar uitvoeringsbevoegdheden overeenkomstig deze richtlijn dient de Commissie de volgende beginselen in acht te nemen: (42) Het Europees Parlement dient te beschikken over een termijn van drie maanden vanaf de eerste indiening van de ontwerp-uitvoeringsmaatregelen om deze te onderzoeken en er advies over uit te brengen. In dringende en naar behoren gemotiveerde gevallen kan deze termijn worden ingekort. Indien het Europees Parlement binnen deze termijn een resolutie heeft aangenomen, zal de Commissie de ontwerpmaatregelen opnieuw onderzoeken. (43) De lidstaten dienen administratieve maatregelen of sancties vast te stellen op inbreuken tegen de bepalingen van deze richtlijn en toe te zien op handhaving. De administratieve maatregelen of sancties moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn. (44) Er dient beroep bij de rechter open te staan tegen besluiten van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten in het kader van deze richtlijn. (45) Overeenkomstig het evenredigheidsbeginsel is het voor de verwezenlijking van de basisdoelstelling om een eengemaakte effectenmarkt tot stand te brengen, noodzakelijk en dienstig voorschriften vast te stellen inzake het ene paspoort voor uitgevende instellingen. Overeenkomstig artikel 5, derde alinea, van het Verdrag gaat deze richtlijn niet verder dan nodig is om deze doelstellingen te verwezenlijken. (46) De door de Commissie te verrichten evaluatie van de toepassing van deze richtlijn dient in het bijzonder te zijn toegespitst op het proces van goedkeuring van prospectussen door de bevoegde autoriteiten van de lidstaten, en meer in het algemeen op de toepassing van het beginsel van de lidstaat van herkomst, alsmede op de vraag of de toepassing van dit beginsel problemen met zich kan brengen op het gebied van de bescherming van de beleggers en de efficiëntie van de markt; de Commissie dient tevens de werking van artikel 10 te evalueren. (47) Voor de toekomstige ontwikkelingen van deze richtlijn dient te worden overwogen welk goedkeuringsmechanisme moet worden vastgesteld om de uniforme toepassing van de Gemeenschapswetgeving inzake prospectussen verder te verbeteren, met inbegrip van de eventuele oprichting van een Europese Effecten Eenheid. (48) Deze richtlijn eerbiedigt de grondrechten en neemt de beginselen in acht die met name zijn erkend in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, (49) De voor de uitvoering van deze richtlijn vereiste maatregelen moeten worden vastgesteld overeenkomstig Besluit 1999/468/EG van de Raad van 28 juni 1999 tot vaststelling van de voorwaarden voor de uitoefening van de aan de Commissie verleende uitvoeringsbevoegdheden, (16) HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: Hoofdstuk I Algemene bepalingen Artikel 1 Doel en werkingssfeer 1. Doel van deze richtlijn is de harmonisatie van de eisen inzake opstelling, goedkeuring en verspreiding van het prospectus dat wordt gepubliceerd wanneer effecten worden aangeboden aan het publiek of toegelaten tot de handel op een in een lidstaat gelegen of functionerende gereglementeerde markt. 2. Deze richtlijn is niet van toepassing op: 3. Niettegenstaande het bepaalde in lid 2, onder b), d), h), i) en j), beschikt een uitgevende instelling, aanbieder of aanvrager van een toelating tot de handel op een gereglementeerde markt over de mogelijkheid een prospectus overeenkomstig deze richtlijn op te stellen wanneer de effecten aan het publiek worden aangeboden of tot de handel worden toegelaten. Artikel 2 Definities 1. In de zin van deze richtlijn wordt verstaan onder: 2. Voor de toepassing van lid 1, onder e) iv), gelden de volgende criteria: 3. Voor de toepassing van lid 1, onder e), iv) en v), gelden de volgende criteria: Elke bevoegde autoriteit draagt er zorg voor dat er passende mechanismen bestaan om een register van als gekwalificeerde beleggers beschouwde natuurlijke personen en kleine en middelgrote ondernemingen aan te leggen en houdt er daarbij rekening mee dat in een toereikend niveau van gegevensbescherming moet worden voorzien. Het register is beschikbaar voor alle uitgevende instellingen. Elke natuurlijke persoon of kleine of middelgrote onderneming die als gekwalificeerde belegger wenst te worden aangemerkt, laat zich registreren. De belegger kan te allen tijde van zijn status van gekwalificeerde belegger afzien. 4. Teneinde rekening te houden met de technische ontwikkelingen op de financiële markten en een eenvormige toepassing van deze richtlijn te garanderen, stelt de Commissie volgens de procedure van artikel 24, lid 2, uitvoeringsmaatregelen vast voor de in lid 1 vervatte definities; deze maatregelen behelzen onder meer een mogelijke aanpassing van de in de definitie van kleine of middelgrote onderneming gehanteerde cijfers in het licht van de Gemeenschapswetgeving en &nbhy;aanbevelingen alsook van de ontwikkeling van de economische trends en maatregelen in verband met de openbaarmaking van de registratie van personen als gekwalificeerde belegger. Artikel 3 Prospectusplicht 1. De lidstaten staan aanbieding van effecten aan het publiek zonder voorafgaande publicatie van een prospectus op hun grondgebied niet toe. 2. De prospectusplicht geldt niet voor de volgende categorieën aanbiedingen: Elke doorverkoop van effecten die voorheen het voorwerp waren van een of meer soorten aanbiedingen als bedoeld in dit lid, wordt evenwel als een afzonderlijke aanbieding aangemerkt en moet aan de definitie van artikel 2, lid 1, onder d), worden getoetst om uit te maken of het een aanbieding van effecten aan het publiek betreft. De plaatsing van effecten via financiële intermediairs wordt afhankelijk gesteld van de publicatie van een prospectus indien voor de definitieve plaatsing aan geen enkele van de voorwaarden onder a) t/m e) is voldaan. 3. De lidstaten dragen er zorg voor dat elke toelating van effecten tot de handel op een op hun grondgebied gelegen of functionerende gereglementeerde markt afhankelijk wordt gesteld van de publicatie van een prospectus. Artikel 4 Vrijstellingen van de prospectusplicht 1. De prospectusplicht geldt niet voor aanbieding aan het publiek van de volgende categorieën effecten: 2. De prospectusplicht geldt niet voor de toelating tot de handel op een gereglementeerde markt van de volgende categorieën effecten: 3. Teneinde rekening te houden met de technische ontwikkelingen op de financiële markten en een eenvormige toepassing van deze richtlijn te garanderen, stelt de Commissie volgens de procedure van artikel 24, lid 2, uitvoeringsmaatregelen vast voor de leden 1, b) en c), 2, c) en d), met name wat betreft de betekenis van het begrip "gelijkwaardigheid". Hoofdstuk II Opstelling van het prospectus Artikel 5 Het prospectus 1. Onverminderd artikel 8, lid 2, bevat het prospectus alle gegevens welke in het licht van de specifieke aard van de uitgevende instelling en van de aan het publiek aangeboden of tot de handel op een gereglementeerde markt toegelaten effecten de noodzakelijk informatie vormen om de beleggers in staat te stellen zich een verantwoord oordeel te vormen over het vermogen, de financiële positie, het resultaat en de vooruitzichten van de uitgevende instelling en de eventuele garant, en over de rechten welke aan deze effecten verbonden zijn. Deze gegevens worden gepresenteerd in een vorm die makkelijk te analyseren en te begrijpen is. 2. Het prospectus bevat gegevens over de uitgevende instelling en de effecten die aan het publiek worden aangeboden of tot de handel op een gereglementeerde markt worden toegelaten. Het omvat ook een samenvatting. De samenvatting beschrijft op beknopte wijze en in niet-technische bewoordingen de belangrijkste kenmerken van en risico's verbonden aan de uitgevende instelling, de eventuele garant en de effecten, in de taal waarin het prospectus oorspronkelijk is gesteld. De samenvatting bevat ook de waarschuwing dat: Wanneer het prospectus betrekking heeft op de toelating tot de handel op een gereglementeerde markt van effecten zonder aandelenkarakter die een nominale waarde per eenheid van ten minste 50.000 EUR hebben, is het niet verplicht een samenvatting te verstrekken tenzij een lidstaat daar conform artikel 19, lid 4, om verzoekt. 3. Onder voorbehoud van lid 4 kan de uitgevende instelling, aanbieder of aanvrager van de toelating tot de handel op een gereglementeerde markt het prospectus opstellen in de vorm van één enkel document of in de vorm van afzonderlijke documenten. Het uit afzonderlijke documenten bestaande prospectus splitst de vereiste informatie op in een registratiedocument, een verrichtingsnota en een samenvatting. Het registratiedocument bevat de gegevens over de uitgevende instelling. De verrichtingsnota bevat de gegevens over de effecten die aan het publiek worden aangeboden of waarvoor een aanvraag tot toelating tot de handel op een gereglementeerde markt is ingediend. 4. Voor de volgende categorieën effecten kan het prospectus , naar keuze van de uitgevende instelling, bestaan uit een basisprospectus met alle relevante informatie betreffende de uitgevende instelling en de effecten die aan het publiek worden aangeboden of tot de handel op een gereglementeerde markt worden toegelaten: Overeenkomstig artikel 16 wordt de in het basisprospectus verstrekte informatie indien nodig aangevuld met geactualiseerde gegevens over de uitgevende instelling en over de effecten die aan het publiek worden aangeboden of tot de handel op een gereglementeerde markt worden toegelaten. Indien de definitieve voorwaarden van de aanbieding niet in het basisprospectus en evenmin in een document ter aanvulling van het prospectus worden vermeld, worden zij bij elke openbare aanbieding aan de beleggers medegedeeld en bij de bevoegde autoriteit gedeponeerd zodra dit doenlijk is, en indien mogelijk voor de aanvang van de aanbieding. In dit geval is artikel 8, lid 1, onder a), van toepassing. 5. Teneinde rekening te houden met de technische ontwikkelingen op de financiële markten en een eenvormige toepassing van deze richtlijn te garanderen, stelt de Commissie volgens de procedure van artikel 24, lid 2, uitvoeringsmaatregelen vast voor het model van het prospectus of basisprospectus en de documenten ter aanvulling van het prospectus. Artikel 6 Verantwoordelijkheid voor het prospectus 1. De lidstaten dragen er zorg voor dat de verantwoordelijkheid voor de in een prospectus verstrekte informatie ten minste berust bij de uitgevende instelling of bij zijn leidinggevend, toezichthoudend of bestuursorgaan, de aanbieder, de aanvrager van de toelating tot de handel op een gereglementeerde markt of de garant, al naar gelang het geval. De verantwoordelijke personen worden duidelijk in het prospectus geïdentificeerd met vermelding van hun naam en functie, of, ingeval van rechtspersonen, naam en statutaire zetel, waarbij tevens een door deze personen afgelegde verklaring is opgenomen dat, voorzover hun bekend, de gegevens in het prospectus in overeenstemming zijn met de werkelijkheid en dat geen gegevens zijn weggelaten waarvan de vermelding de strekking van het prospectus zou wijzigen. 2. De lidstaten dragen er zorg voor dat hun wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen inzake burgerrechtelijke aansprakelijkheid van toepassing zijn op de personen die verantwoordelijk zijn voor de in het prospectus verstrekte informatie. De lidstaten dragen er evenwel ook zorg voor dat een persoon niet wettelijk aansprakelijk kan worden gesteld op basis van de samenvatting alleen, met inbegrip van enigerlei vertaling ervan, tenzij deze misleidend, onjuist of inconsistent is wanneer zij samen met de andere delen van het prospectus wordt gelezen. Artikel 7 Minimuminformatie 1. De Commissie stelt volgens de procedure van in artikel 24, lid 2, gedetailleerde uitvoeringsmaatregelen vast met betrekking tot de specifieke gegevens die in het prospectus moeten worden opgenomen en welke erop gericht zijn te vermijden dat tweemaal dezelfde informatie wordt verstrekt wanneer een prospectus uit afzonderlijke documenten bestaat. De eerste reeks uitvoeringsmaatregelen wordt vastgesteld uiterlijk op .... (20) . 2. Bij het opstellen van de verschillende prospectusmodellen wordt met name rekening gehouden met het volgende: 3. De in lid 1 bedoelde uitvoeringsmaatregelen worden gebaseerd op de standaarden op het gebied van financiële en niet-financiële informatie die door de internationale effectentoezichthouders, en meer in het bijzonder door de International Organisation of Securities Commissions (IOSCO), zijn neergelegd, en op de indicatieve bijlagen bij deze richtlijn. Artikel 8 Niet-vermelding van gegevens 1. De lidstaten dragen er zorg voor dat wanneer de definitieve prijs waartegen de effecten zullen worden aangeboden en het totale aantal effecten dat aan het publiek zal worden aangeboden, niet in het prospectus kan worden vermeld: De definitieve prijs waartegen de effecten zullen worden aangeboden en het definitieve aantal worden bij de bevoegde autoriteit van de lidstaat van herkomst gedeponeerd en gepubliceerd conform de in artikel 14, lid 2, vastgelegde regelingen. 2. De bevoegde autoriteit van de lidstaat van herkomst kan toestaan dat bepaalde informatie waarvan de vermelding bij deze richtlijn of krachtens de in artikel 7, lid 1, bedoelde uitvoeringsmaatregelen wordt voorgeschreven, niet wordt vermeld indien zij van oordeel is dat: 3. In de uitzonderlijke gevallen dat bepaalde gegevens die krachtens de in artikel 7, lid 1, bedoelde uitvoeringsmaatregelen in het prospectus moeten worden vermeld, niet aansluiten bij de activiteiten of de rechtsvorm van de uitgevende instelling of bij de effecten waarop het prospectus betrekking heeft, bevat het prospectus, zonder afbreuk te doen aan de adequate informatieverstrekking aan beleggers, gegevens die gelijkwaardig zijn aan de vereiste gegevens. Indien geen gelijkwaardige gegevens voorhanden zijn, is deze verplichting niet van toepassing. 4. Teneinde rekening te houden met de technische ontwikkelingen op de financiële markten en een eenvormige toepassing van deze richtlijn te garanderen, worden er door de Commissie volgens de in artikel 24, lid 2, bedoelde procedure uitvoeringsmaatregelen vastgesteld met betrekking tot lid 2 van dit artikel. Artikel 9 Geldigheidsduur van een prospectus, basisprospectus en registratiedocument 1. Een prospectus is gedurende twaalf maanden na de publicatie ervan geldig voor aanbiedingen aan het publiek of toelatingen van effecten tot de handel op een gereglementeerde markt, mits het wordt aangevuld met overeenkomstig artikel 16 vereiste documenten ter aanvulling van het prospectus. 2. Bij een aanbiedingsprogramma is het eerder ingediende basisprospectus geldig gedurende een periode van ten hoogste twaalf maanden. 3. Wanneer het gaat om de in artikel 5, lid 4, onder b), bedoelde effecten zonder aandelenkarakter, is het prospectus geldig totdat de betrokken effecten niet langer doorlopend of periodiek worden uitgegeven. 4. Een eerder gedeponeerd registratiedocument als bedoeld in artikel 5, lid 3, is geldig voor een periode van ten hoogste twaalf maanden, mits het overeenkomstig artikel 10, lid 1, is geactualiseerd. Het registratiedocument dat vergezeld gaat van de eventueel overeenkomstig artikel 12 geactualiseerde verrichtingsnota en de samenvatting, wordt als een geldig prospectus beschouwd. Artikel 10 Informatieverstrekking 1. Uitgevende instellingen wier effecten tot de handel op een gereglementeerde markt zijn toegelaten, verstrekken ten minste jaarlijks een document dat alle gegevens bevat of naar alle gegevens verwijst die zij in de laatste twaalf maanden hebben gepubliceerd of voor het publiek beschikbaar hebben gesteld in één of meer lidstaten en in derde landen conform hun verplichtingen uit hoofde van communautaire en nationale wetgeving in verband met de reglementering van effecten, uitgevende instellingen en effectenmarkten. De uitgevende instellingen verwijzen ten minste naar de overeenkomstig de richtlijnen vennootschapsrecht, Richtlijn 2001/34/EG en Verordening (EG) nr. 1606/2002 van het Europees Parlement en de Raad van 19 juli 2002 betreffende de toepassing van internationale standaarden voor jaarrekeningen vereiste gegevens (21) . 2. Het document wordt na de publicatie van de jaarrekening bij de bevoegde autoriteit van de lidstaat van herkomst gedeponeerd. Wanneer het document naar informatie verwijst, wordt aangegeven waar die informatie kan worden verkregen. 3. De in lid 1 neergelegde verplichting geldt niet voor uitgevende instellingen van effecten zonder aandelenkarakter met een nominale waarde per eenheid van ten minste 50.000 EUR . 4. Teneinde rekening te houden met de technische ontwikkelingen op de financiële markten en een eenvormige toepassing van deze richtlijn te garanderen, kan de Commissie volgens de in artikel 24, lid 2, bedoelde procedure uitvoeringsmaatregelen vaststellen met betrekking tot lid 1. Deze maatregelen hebben alleen betrekking op de manier waarop de in lid 1 bedoelde verplichtingen inzake informatieverstrekking worden bekendgemaakt en bevatten geen nieuwe verplichtingen inzake informatieverstrekking. De eerste reeks uitvoeringsmaatregelen wordt vastgesteld uiterlijk op ..... (22) . Artikel 11 Opneming van informatie door middel van verwijzing 1. De lidstaten staan toe dat informatie in het prospectus wordt opgenomen door middel van verwijzing naar één of meer eerder of gelijktijdig gepubliceerde documenten die overeenkomstig deze richtlijn, en met name artikel 10, of de Titels IV en V van Richtlijn 2001/34/EG , door de bevoegde autoriteit van de lidstaat van herkomst goedgekeurd of bij deze autoriteit gedeponeerd zijn. Deze informatie is de meest recente waarover de uitgevende instelling beschikt. In de samenvatting wordt geen informatie door middel van verwijzing opgenomen. 2. Bij de opneming van informatie door middel van verwijzing wordt een lijst met de gebruikte verwijzingen verstrekt zodat beleggers specifieke gegevens gemakkelijk kunnen terugvinden. 3. Teneinde rekening te houden met de technische ontwikkelingen op de financiële markten en een eenvormige toepassing van deze richtlijn te garanderen, stelt de Commissie volgens de procedure van artikel 24, lid 2, uitvoeringsmaatregelen vast voor door middel van verwijzing op te nemen informatie. De eerste reeks uitvoeringsmaatregelen wordt vastgesteld uiterlijk op ..... * . Artikel 12 Uit afzonderlijke documenten bestaand prospectus 1. Van een uitgevende instelling die reeds in het bezit is van een registratiedocument dat door de bevoegde autoriteit is goedgekeurd, wordt enkel nog verlangd dat hij de verrichtingsnota en de samenvatting opstelt wanneer effecten aan het publiek worden aangeboden of tot de handel op een gereglementeerde markt worden toegelaten. 2. In dat geval bevat de verrichtingsnota de gegevens die normaliter in het registratiedocument worden vermeld wanneer er zich sedert de goedkeuring van het meest recentelijk geactualiseerde registratiedocument of van enig document ter aanvulling van het prospectus overeenkomstig artikel 16 een verandering of recente ontwikkeling van betekenis heeft voorgedaan die de beoordeling door de beleggers zou kunnen beïnvloeden. De verrichtingsnota en de samenvatting worden afzonderlijk goedgekeurd. 3. Wanneer een uitgevende instelling een niet goedgekeurd registratiedocument alleen heeft gedeponeerd, moeten alle documenten met inbegrip van de geactualiseerde informatie worden goedgekeurd. Hoofdstuk III RegelS voor de goedkeuring en publicatie van het prospectus Artikel 13 Goedkeuring van het prospectus 1. Het prospectus mag pas na goedkeuring door de bevoegde autoriteit van de lidstaat van herkomst worden gepubliceerd. 2. De bevoegde autoriteit van de lidstaat van herkomst stelt de uitgevende instelling, aanbieder of aanvrager van de toelating tot de handel op een gereglementeerde markt, al naar gelang het geval, binnen een termijn van 10 werkdagen volgend op de indiening van het ontwerpprospectus van haar besluit over de goedkeuring van het prospectus in kennis. Indien de bevoegde autoriteit binnen de in dit lid en lid 3 vastgestelde termijn geen besluit over het prospectus neemt, wordt dit niet als een goedkeuring van de aanvraag beschouwd. 3. De in lid 2 bedoelde termijn wordt verlengd tot 20 werkdagen wanneer het gaat om een openbare aanbieding van effecten uitgegeven door een uitgevende instelling van wie nog geen effecten tot de handel op een gereglementeerde markt zijn toegelaten en die nog geen effecten aan het publiek heeft aangeboden. 4. Wanneer de bevoegde autoriteit op redelijke gronden oordeelt dat de ingediende documenten onvolledig zijn of dat aanvullende informatie nodig is, gaan de in de leden 2 en 3 bedoelde termijnen pas in op de datum waarop de uitgevende instelling, aanbieder of aanvrager van de toelating tot de handel deze aanvullende informatie heeft verstrekt. In het in lid 2 bedoelde geval moet de bevoegde autoriteit de uitgevende instelling binnen 10 werkdagen na indiening van de aanvraag op de hoogte stellen als de documenten onvolledig zijn. 5. De bevoegde autoriteit van de lidstaat van herkomst kan de goedkeuring van een prospectus aan de bevoegde autoriteit van een andere lidstaat overdragen, mits deze bevoegde autoriteit daarmee instemt. De uitgevende instelling, aanbieder of aanvrager van de toelating tot de handel wordt voorts binnen de drie werkdagen te rekenen vanaf de datum van het besluit van de bevoegde autoriteit van de lidstaat van herkomst van deze overdracht in kennis gesteld. De in lid 2 vastgestelde termijn begint te lopen vanaf dezelfde datum. 6. Deze richtlijn laat de aansprakelijkheid van de bevoegde autoriteit geheel onverlet; deze aansprakelijkheid blijft uitsluitend geregeld door het nationale recht. De lidstaten dragen er zorg voor dat hun nationale bepalingen inzake de aansprakelijkheid van bevoegde autoriteiten enkel van toepassing zijn op de goedkeuring van prospectussen door hun bevoegde autoriteit of autoriteiten. 7. Teneinde rekening te houden met de technische ontwikkelingen op de financiële markten en een eenvormige toepassing van deze richtlijn te garanderen, kan de Commissie volgens de procedure van artikel 24, lid 2, uitvoeringsmaatregelen vaststellen voor de voorwaarden waaronder termijnen mogen worden aangepast. Artikel 14 Publicatie van het prospectus 1. Na goedkeuring door de bevoegde autoriteit van de lidstaat van herkomst wordt het prospectus gedeponeerd bij deze autoriteit en door de uitgevende instelling, aanbieder of aanvrager van de toelating tot de handel voor het publiek beschikbaar gesteld zodra dit doenlijk is en in elk geval op een redelijk tijdstip voorafgaand aan en uiterlijk bij de aanvang van de aanbieding of de toelating van de betrokken effecten tot de handel op een gereglementeerde markt. Daarenboven zal, in het geval van een eerste openbare aanbieding van een categorie van aandelen die nog niet tot de handel op een gereglementeerde markt is toegelaten en die voor de eerste keer tot de handel moet worden toegelaten, het prospectus ten minste zes werkdagen voor het einde van de aanbieding ter beschikking worden gesteld. 2. Het prospectus wordt geacht beschikbaar voor het publiek te zijn wanneer het is gepubliceerd: De lidstaat van herkomst mag van uitgevende instellingen die hun prospectus overeenkomstig letter a), of letter b), publiceren, tevens eisen dat ze hun prospectus in elektronische vorm overeenkomstig letter c), publiceren. 3. De lidstaat van herkomst mag daarenboven eisen dat een bericht wordt gepubliceerd waarin wordt vermeld op welke manier het prospectus beschikbaar is gesteld en waar het publiek het kan verkrijgen. 4. De bevoegde autoriteit van de lidstaat van herkomst publiceert op haar website alle prospectussen of, naar keuze, ten minste de lijst met alle prospectussen die zij de afgelopen 12 maanden overeenkomstig artikel 13 heeft goedgekeurd, in voorkomend geval met een hyperlink naar het prospectus dat op de website van de uitgevende instelling wordt gepubliceerd of op de website van de gereglementeerde markt . 5. Wanneer het prospectus de vorm van meerdere documenten aanneemt en/of wanneer er informatie door middel van verwijzing in het prospectus is opgenomen, mogen de documenten en informatie die het omvat afzonderlijk worden gepubliceerd en verspreid, mits al deze documenten kosteloos conform de in lid 2 vastgestelde regelingen voor het publiek beschikbaar worden gesteld. In elk document wordt aangegeven waar de andere samenstellende delen van het volledige prospectus kunnen worden verkregen. 6. De vorm en inhoud van het prospectus en/of de documenten ter aanvulling van het prospectus die worden gepubliceerd of voor het publiek beschikbaar worden gesteld, stemmen steeds geheel overeen met de originele versie die door de bevoegde autoriteit is goedgekeurd. 7. Ingeval het prospectus via publicatie in elektronische vorm beschikbaar wordt gesteld, wordt de belegger, indien hij daarom verzoekt, door de uitgevende instelling, de aanbieder, de aanvrager van de toelating tot de handel of de financiële intermediairs die de effecten plaatsen of verkopen, niettemin kosteloos een afschrift van het prospectus op papier verstrekt. 8. Teneinde rekening te houden met de technische ontwikkelingen op de financiële markten en een eenvormige toepassing van deze richtlijn te garanderen, stelt de Commissie volgens de procedure van artikel 24, lid 2, uitvoeringsmaatregelen vast voor de leden 1, 2, 3 en 4. De eerste reeks uitvoeringsmaatregelen wordt vastgesteld uiterlijk op ......... (23) . Artikel 15 Reclame 1. Elke soort reclame-uiting betreffende een openbare aanbieding van effecten of betreffende een toelating tot de handel op een gereglementeerde markt voldoet aan de in de leden 2 tot en met 5 vervatte beginselen. De leden 2 tot en met 4 zijn alleen van toepassing wanneer de uitgevende instelling, de aanbieder of de aanvrager van de toelating tot de handel verplicht is een prospectus op te stellen. 2. In alle reclame-uitingen wordt vermeld dat er een prospectus is of zal worden gepubliceerd en wordt tevens aangegeven waar beleggers het prospectus kunnen verkrijgen. 3. Reclame-uitingen moeten duidelijk als zodanig herkenbaar zijn. De in een reclame-uiting vervatte informatie mag niet onjuist of misleidend zijn. Deze informatie dient eveneens in overeenstemming te zijn met de informatie die in het prospectus is vermeld indien het prospectus reeds is gepubliceerd, dan wel met de informatie die in het prospectus moet zijn opgenomen als dit op een later tijdstip wordt gepubliceerd . 4. Mondeling of schriftelijk medegedeelde informatie betreffende de aanbieding van effecten of de toelating van effecten tot de handel moet, ook al is zij niet voor reclamedoeleinden verstrekt, steeds stroken met die welke in het prospectus is vermeld. 5. Wanneer krachtens deze richtlijn geen prospectus vereist is, wordt door de uitgevende instelling of de aanbieder verstrekte en tot gekwalificeerde beleggers of speciale categorieën beleggers gerichte essentiële informatie, met inbegrip van in het kader van bijeenkomsten betreffende aanbiedingen van effecten verstrekte informatie, verstrekt aan alle gekwalificeerde beleggers of speciale categorieën beleggers tot wie het aanbod exclusief is gericht. Indien een prospectus moet worden gepubliceerd, wordt die informatie opgenomen in het prospectus of, overeenkomstig artikel 16, lid 1, in een document ter aanvulling van het prospectus. 6. Aan de bevoegde autoriteit van de lidstaat van herkomst wordt de bevoegdheid toegekend te controleren of de reclame-activiteiten met betrekking tot een openbare aanbieding van effecten of een toelating van effecten tot de handel aan de in de leden 2 tot en met 5 vervatte beginselen voldoen. 7. Teneinde rekening te houden met de technische ontwikkelingen op de financiële markten en een eenvormige toepassing van deze richtlijn te garanderen, stelt de Commissie volgens de procedure van artikel 24, lid 2, uitvoeringsmaatregelen vast voor de verspreiding van advertenties waarin het voornemen om effecten aan het publiek aan te bieden of de toelating van effecten tot de handel wordt aangekondigd, met name voordat het prospectus voor het publiek beschikbaar is gesteld of de inschrijving is geopend, alsook met betrekking lid 4. De eerste reeks uitvoeringsmaatregelen wordt door de Commissie vastgesteld uiterlijk op ..... (24) . Artikel 16 Document ter aanvulling van het prospectus 1. Elke met de informatie in het prospectus verband houdende belangrijke nieuwe ontwikkeling, materiële vergissing of onjuistheid die van invloed kan zijn op de beoordeling van de effecten en zich voordoet of geconstateerd wordt tussen het tijdstip van goedkeuring van het prospectus en de definitieve afsluiting van de aanbieding of, in voorkomend geval, het tijdstip waarop de handel op een gereglementeerde markt aanvangt, wordt vermeld in een document ter aanvulling van het prospectus, dat op dezelfde wijze binnen ten hoogste 7 werkdagen wordt goedgekeurd en dat conform ten minste dezelfde regelingen als bij de verspreiding van het oorspronkelijke prospectus wordt gepubliceerd. Ook de samenvatting en eventuele vertalingen daarvan zullen zo nodig worden aangevuld, zodat rekening kan worden gehouden met nieuwe, in het aanvullend document opgenomen informatie. 2. Beleggers die reeds aanvaard hebben de effecten te kopen of op de effecten in te schrijven voordat het document ter aanvulling is gepubliceerd, hebben het recht om gedurende ten minste twee werkdagen na de publicatie van het document ter aanvulling hun aanvaarding in te trekken. Hoofdstuk IV GRENSOVERSCHRIJDENDE aanbiedingen en toelating tot de handel Artikel 17 Communautaire reikwijdte van een prospectusgoedkeuring 1. Wanneer in één of meer lidstaten of in een lidstaat die niet de lidstaat van herkomst is, een aanbieding van effecten aan het publiek of een aanvraag voor de toelating van effecten tot de handel op een gereglementeerde markt wordt gepland, zijn, onverminderd het bepaalde in artikel 23, het door de lidstaat van herkomst goedgekeurde prospectus en alle documenten ter aanvulling van dat prospectus in een willekeurig aantal lidstaten van ontvangst geldig voor een openbare aanbieding of voor een toelating van de betrokken effecten tot de handel op een gereglementeerde markt, op voorwaarde dat de bevoegde autoriteit van iedere lidstaat van ontvangst overeenkomstig artikel 18 een kennisgeving ontvangt. De bevoegde autoriteiten van de lidstaten van ontvangst starten geen administratieve of goedkeuringsprocedures voor prospectussen. 2. Indien er zich sinds de goedkeuring van het prospectus belangrijke nieuwe ontwikkelingen hebben voorgedaan of belangrijke materiële vergissingen of onjuistheden aan het licht zijn gekomen als bedoeld in artikel 16, verlangt de bevoegde autoriteit van de lidstaat van herkomst de publicatie van een document ter aanvulling van het prospectus dat conform artikel 13, lid 1, moet worden goedgekeurd. De bevoegde autoriteit van de lidstaat van ontvangst mag de bevoegde autoriteit van de lidstaat van herkomst erop attenderen dat nieuwe informatie vereist is. Artikel 18 Kennisgeving 1. Op verzoek van de uitgevende instelling of van de met het opstellen van het prospectus belaste persoon verstrekt de bevoegde autoriteit van de lidstaat van herkomst binnen drie werkdagen na het verzoek of, indien het verzoek samen met het ontwerpprospectus is ingediend, binnen één werkdag na goedkeuring van het prospectus, de bevoegde autoriteit van de lidstaten van ontvangst een goedkeuringsverklaring dat het prospectus in overeenstemming met deze richtlijn is opgesteld, alsook een kopie van dat prospectus. Deze kennisgeving gaat, in voorkomend geval, vergezeld van de onder de verantwoordelijkheid van de uitgevende instelling of van de met het opstellen van het prospectus belaste persoon gemaakte vertaling van de samenvatting. Voor eventuele documenten ter aanvulling van het prospectus wordt dezelfde procedure gevolgd. 2. In de verklaring wordt vermeld of artikel 8, leden 2 en 3, zijn toegepast en zo ja, om welke redenen. Hoofdstuk V Taalregeling en uitgevende instellingen met statutaire zetel in een derde land Artikel 19 Taalregeling 1. Wanneer alleen in de lidstaat van herkomst een aanbieding van effecten aan het publiek wordt gedaan of een toelating van effecten tot de handel wordt aangevraagd, wordt het prospectus opgesteld in een taal die door de bevoegde autoriteit van de lidstaat van herkomst wordt aanvaard. 2. Wanneer in één of meer lidstaten die niet de lidstaat van herkomst zijn, een aanbieding van effecten aan het publiek wordt gedaan of een toelating van effecten tot de handel op een gereglementeerde markt wordt aangevraagd, wordt het prospectus naar keuze van de uitgevende instelling, aanbieder of aanvrager van de toelating tot de handel, al naar gelang het geval, opgesteld hetzij in een taal die door de bevoegde autoriteiten van die lidstaat wordt aanvaard, hetzij in een taal die in internationale financiële kringen pleegt te worden gebruikt. De bevoegde autoriteit van een lidstaat van ontvangst mag alleen verlangen dat de samenvatting in de officiële ta(a)l(en) van de betrokken lidstaat wordt vertaald. Met het oog op de controle door de bevoegde autoriteit in de lidstaat van herkomst wordt het prospectus naar keuze van de uitgevende instelling, aanbieder of aanvrager van de toelating tot de handel, al naar gelang het geval, opgesteld hetzij in een taal die door die bevoegde autoriteit wordt aanvaard, hetzij in een taal die in internationale financiële kringen pleegt te worden gebruikt. 3. Wanneer in meer dan één lidstaat, met inbegrip van de lidstaat van herkomst, een aanbieding van effecten aan het publiek wordt gedaan of een toelating van effecten tot de handel op een gereglementeerde markt wordt aangevraagd, wordt het prospectus opgesteld in een taal die door de bevoegde autoriteit van de lidstaat van herkomst wordt aanvaard en tevens, naar keuze van de uitgevende instelling, aanbieder of aanvrager van de toelating tot de handel, al naar gelang het geval, beschikbaar gesteld hetzij in een taal die door de bevoegde autoriteiten van de lidstaten van ontvangst wordt aanvaard, hetzij in een taal die in internationale financiële kringen pleegt te worden gebruikt. De bevoegde autoriteit van een lidstaat van ontvangst mag alleen verlangen dat de in artikel 5, lid 2, bedoelde samenvatting in de officiële ta(a)l(en) van de betrokken lidstaat wordt vertaald. 4. Wanneer voor effecten zonder aandelenkarakter met een nominale waarde per eenheid van ten minste 50.000 EUR een toelating tot de handel op een gereglementeerde markt wordt aangevraagd, wordt het prospectus naar keuze van de uitgevende instelling, aanbieder of aanvrager van de toelating tot de handel, al naar gelang het geval, opgesteld hetzij in een taal die door de bevoegde autoriteiten van de lidstaten van herkomst en ontvangst wordt aanvaard, hetzij in een taal die in internationale financiële kringen pleegt te worden gebruikt. Lidstaten kunnen in hun nationale wetgeving bepalen dat een samenvatting moet worden opgesteld in hun officiële ta(a)l(en). Artikel 20 Uitgevende instellingen met statutaire zetel in een derde land 1. De bevoegde autoriteit van de lidstaat van herkomst van uitgevende instellingen met statutaire zetel in een derde land kan een prospectus voor een aanbieding van effecten aan het publiek of een toelating van effecten tot de handel op een gereglementeerde markt dat in overeenstemming met de wetgeving van een derde land is opgesteld, goedkeuren op voorwaarde dat 2. Ingeval in een andere lidstaat dan de lidstaat van herkomst effecten aan het publiek worden aangeboden of tot de handel worden toegelaten welke door een uitgevende instelling met statutaire zetel in een derde land zijn uitgegeven, is het bepaalde in de artikelen 17, 18 en 19 van toepassing. 3. Teneinde een eenvormige toepassing van deze richtlijn te garanderen, kan de Commissie volgens de procedure van artikel 24, lid 2, in uitvoeringsmaatregelen bepalen dat een derde land zorg draagt voor de gelijkwaardigheid van de aldaar opgestelde prospectussen met die welke conform deze richtlijn zijn opgesteld door middel van zijn binnenlands recht of doordat de aldaar gangbare praktijken of procedures gebaseerd zijn op door internationale organisaties opgestelde internationale standaarden, met inbegrip van de IOSCO-standaarden voor de informatievoorziening. Hoofdstuk VI Bevoegde autoriteiten Artikel 21 Bevoegdheden 1. Elke lidstaat wijst een centrale bevoegde administratieve autoriteit aan die verantwoordelijk is voor het vervullen van de in deze richtlijn omschreven verplichtingen en voor het zeker stellen dat de ter uitvoering van deze richtlijn vastgestelde bepalingen worden toegepast. Indien dit krachtens de nationale wetgeving vereist is, kan een lidstaat evenwel andere administratieve autoriteiten aanwijzen om hoofdstuk III toe te passen. Deze bevoegde autoriteiten zijn volledig onafhankelijk van alle marktdeelnemers. Indien het een aanbieding van effecten aan het publiek of toelating tot de handel in een andere lidstaat dan de lidstaat van herkomst betreft, is alleen de centrale bevoegde administratieve autoriteit die door elke lidstaat is aangewezen gemachtigd om het prospectus goed te keuren. 2. De lidstaten kunnen hun bevoegde autoriteit of autoriteiten toestaan taken te delegeren. Met uitzondering van de delegatie van het publiceren van goedgekeurde prospectussen op het internet en de deponering van prospectussen zoals bedoeld in artikel 14, wordt elke delegatie van taken met betrekking tot de in deze richtlijn of in de maatregelen ter uitvoering ervan omschreven verplichtingen, overeenkomstig artikel 31 uitelijk op ... (25) herzien en eindigt uiterlijk op ... (26) *. Wanneer taken worden toegewezen aan andere entiteiten dan de in lid 1 bedoelde autoriteiten, geschiedt dat op specifieke wijze, waarbij melding wordt gemaakt van de te vervullen taken en de voorwaarden waaronder deze taken dienen te worden uitgevoerd. In deze voorwaarden is een bepaling opgenomen die de entiteit in kwestie ertoe verplicht zodanig op te treden en zich zodanig te organiseren dat belangenconflicten worden vermeden en dat in het kader van de uitoefening van de gedelegeerde taken verkregen informatie niet onrechtmatig wordt gebruikt, noch wordt aangewend om concurrentie te verhinderen. De eindverantwoordelijkheid voor het toezicht op de naleving van deze richtlijn en alle aangenomen uitvoeringsmaatregelen en voor het goedkeuren van het prospectus berust hoe dan ook bij de overeenkomstig lid 1 aangewezen bevoegde autoriteit(en). De lidstaten stellen de Commissie en de bevoegde autoriteiten van de andere lidstaten in kennis van alle met het oog op de delegatie van taken getroffen regelingen, inclusief de precieze voorwaarden voor het delegeren van taken. 3. Aan een bevoegde autoriteit worden alle bevoegdheden verleend die nodig zijn voor de vervulling van haar taken. Een bevoegde autoriteit die een aanvraag tot goedkeuring van een prospectus heeft ontvangen, heeft ten minste het recht om: Indien de nationale wetgeving dit vereist, kan de bevoegde autoriteit de bevoegde rechterlijke instantie verzoeken zich uit te spreken over het gebruik van de onder d) tot en met h) bedoelde bevoegdheden. 4. Wanneer de effecten tot de handel op een gereglementeerde markt zijn toegelaten, heeft de bevoegde autoriteit ook het recht om: 5. De leden 1 tot en met 4 laten de mogelijkheid onverlet voor een lidstaat om aparte juridische en administratieve regelingen te treffen voor overzeese Europese grondgebieden waarvan hij de buitenlandse betrekkingen behartigt. Artikel 22 Beroepsgeheim en samenwerking tussen autoriteiten 1. Het beroepsgeheim geldt voor alle personen die werkzaam zijn of zijn geweest bij de bevoegde autoriteit en bij entiteiten waaraan de bevoegde autoriteit eventueel sommige taken heeft gedelegeerd. Onder het beroepsgeheim vallende informatie mag aan geen enkele andere persoon of autoriteit worden verstrekt, tenzij op grond van wettelijke bepalingen. 2. De bevoegde autoriteiten van de lidstaten werken onderling samen wanneer dat voor de vervulling van hun taken en de uitoefening van hun bevoegdheden nodig is. De bevoegde autoriteiten verlenen assistentie aan de bevoegde autoriteiten van andere lidstaten. Meer in het bijzonder wisselen zij informatie uit en werken zij samen wanneer een uitgevende instelling in de lidstaat van herkomst onder meer dan één bevoegde autoriteit ressorteert omdat zij meerdere categorieën effecten uitgeeft of wanneer de goedkeuring van een prospectus is overgedragen aan de bevoegde autoriteit van een andere lidstaat, overeenkomstig artikel 13, lid 5. Zij werken eveneens nauw samen wanneer zij verzoeken om opschorting van of een verbod op de handel in effecten die in diverse lidstaten worden verhandeld ter waarborging van gelijke mededingingsregels voor de diverse handelscentra en ter bescherming van beleggers. Indien nodig kan de bevoegde autoriteit van de lidstaat van ontvangst vanaf het stadium waarin de zaak wordt onderzocht, de bevoegde autoriteit van de lidstaat van herkomst om assistentie verzoeken, met name wanneer het een nieuwe categorie of zeldzame vorm van effecten betreft. De bevoegde autoriteit van de lidstaat van herkomst kan de bevoegde autoriteit van de lidstaat van ontvangst om informatie verzoeken over alle aspecten die eigen zijn aan de relevante markt. Onverminderd het bepaalde in artikel 21 kunnen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten zo nodig overleg plegen met de exploitanten van gereglementeerde markten, met name wanneer zij een besluit nemen over opschorting van of een verbod op de handel, dan wel een gereglementeerde markt verzoeken om opschorting van de handel of een verbod op de handel. 3. Lid 1 belet niet dat tussen de bevoegde autoriteiten uitwisseling van vertrouwelijke informatie plaatsvindt. De aldus uitgewisselde informatie valt onder het beroepsgeheim waaraan alle personen gebonden zijn die werkzaam zijn of werkzaam zijn geweest bij de bevoegde autoriteiten die de informatie ontvangen. Artikel 23 Conservatoire maatregelen 1. Wanneer de bevoegde autoriteit van de lidstaat van ontvangst tot de bevinding komt dat de uitgevende instelling of de financiële instellingen die met de procedures voor de openbare aanbieding zijn belast, onregelmatigheden hebben begaan, dan wel dat de uitgevende instelling zijn verplichtingen niet is nagekomen die voortvloeien uit het feit dat zijn effecten tot de handel op een gereglementeerde markt zijn toegelaten, stelt zij de bevoegde autoriteit van de lidstaat van herkomst van deze bevindingen in kennis. 2. Wanneer de uitgevende instelling of de financiële instelling die met de procedures voor de openbare aanbieding is belast, in weerwil van de door de bevoegde autoriteit van de lidstaat van herkomst getroffen maatregelen, of omdat deze maatregelen ontoereikend zijn, inbreuk blijft plegen op de desbetreffende wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen, neemt de bevoegde autoriteit van de lidstaat van ontvangst, na de bevoegde autoriteit van de lidstaat van herkomst daarvan in kennis te hebben gesteld, alle passende maatregelen ter bescherming van de beleggers. De Commissie wordt zo spoedig mogelijk van die maatregelen op de hoogte gesteld. Hoofdstuk VII Uitvoeringsmaatregelen Artikel 24 Comité 1. De Commissie wordt bijgestaan door het bij Besluit 2001/528/EG ingestelde Europees Comité voor het effectenbedrijf, hierna het "Comité" genoemd. 2. Wanneer naar dit lid wordt verwezen, zijn de artikelen 5 en 7 van Besluit 1999/468/EG van toepassing, met inachtneming van artikel 8 van dat besluit, met dien verstande dat de volgens deze procedure vastgestelde uitvoeringsmaatregelen de essentiële bepalingen van deze richtlijn niet mogen wijzigen. De in artikel 5, lid 6, van Besluit 1999/468/EG bedoelde termijn wordt op drie maanden vastgesteld. 3. Het Comité stelt zijn reglement van orde vast. 4. Onverminderd de reeds vastgestelde uitvoeringsmaatregelen wordt na het verstrijken van een periode van vier jaar te rekenen vanaf de inwerkingtreding van deze richtlijn, de toepassing van de in deze richtlijn vervatte bepalingen met betrekking tot de vaststelling van technische voorschriften en besluiten volgens de in lid 2 bedoelde procedure opgeschort. Op voorstel van de Commissie kunnen het Europees Parlement en de Raad besluiten de desbetreffende bepalingen te verlengen volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag, waartoe zij deze vóór het verstrijken van de periode van vier jaar aan een nieuw onderzoek onderwerpen. Artikel 25 Sancties 1. Onverminderd het recht van de lidstaten tot het opleggen van strafrechtelijke sancties of onverminderd hun wettelijke-aansprakelijkheidsregeling dragen de lidstaten er zorg voor dat overeenkomstig hun nationale wetgeving passende administratieve maatregelen of administratieve sancties kunnen worden opgelegd aan de verantwoordelijke personen indien de ter uitvoering van deze richtlijn vastgestelde bepalingen niet worden nageleefd. De lidstaten zien erop toe dat deze maatregelen doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn. 2. De lidstaten bepalen dat de bevoegde autoriteit iedere maatregel of sanctie die is opgelegd voor schending van de krachtens deze richtlijn aangenomen bepalingen openbaar mag maken, tenzij deze openbaarmaking de financiële markten ernstig in gevaar zou brengen of de betrokken partijen onevenredige schade zou berokkenen. Artikel 26 Recht van beroep De lidstaten dragen er zorg voor dat tegen besluiten die worden genomen uit hoofde van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen die overeenkomstig deze richtlijn zijn vastgesteld, beroep open staat bij de rechter. Hoofdstuk VIII Overgangs- en slotbepalingen Artikel 27 Gewijzigde richtlijn Met ingang van de in artikel 29 genoemde datum wordt Richtlijn 2001/34/EG als volgt gewijzigd: Artikel 28 Ingetrokken richtlijn Met ingang van de in artikel 29 genoemde datum wordt richtlijn 89/298/EEG ingetrokken. Verwijzingen naar de ingetrokken richtlijn gelden als verwijzingen naar deze richtlijn. Artikel 29 Omzetting in nationaal recht De lidstaten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden om uiterlijk op [...] (27) aan deze richtlijn te voldoen. Zij zullen de Commissie hierover onmiddellijk informeren. Wanneer de lidstaten die bepalingen aannemen, wordt in die bepalingen naar deze richtlijn verwezen of wordt hiernaar verwezen bij de officiële bekendmaking van de bepalingen. De regels voor deze verwijzing worden vastgesteld door de lidstaten. Artikel 30 Overgangsbepalingen 1. Een uitgevende instelling met statutaire zetel in een derde land van wie de effecten reeds tot de handel op een gereglementeerde markt zijn toegelaten, kiest zijn bevoegde autoriteit overeenkomstig artikel 2, lid 1, onder m), punt iii), en stelt de bevoegde autoriteit van de door hem gekozen lidstaat van herkomst uiterlijk op 31 december 2005 van zijn beslissing in kennis. 2. In afwijking van artikel 3 kunnen lidstaten die gebruik hebben gemaakt van de ontheffing in artikel 5, onder a), van Richtlijn 89/298/EEG, kredietinstellingen of andere met kredietinstellingen gelijk te stellen financiële instellingen die niet onder artikel 1, lid 2, onder j), van deze richtlijn vallen, gedurende vijf jaar na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn blijven toestaan om op hun grondgebied obligaties of andere met obligaties gelijk te stellen verhandelbare effecten doorlopend of periodiek uit te geven. 3. In afwijking van artikel 29 voldoet de Bondsrepubliek Duitsland uiterlijk op ..... (28) aan artikel 21, lid 1. Artikel 31 Toetsing Vijf jaar na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn verricht de Commissie een evaluatie van de toepassing van deze richtlijn en dient zij een verslag in bij het Europees Parlement en de Raad, dat in voorkomend geval vergezeld gaat van herzieningsvoorstellen. Artikel 32 Inwerkingtreding Deze richtlijn treedt in werking op de dag van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Unie . Artikel 33 Adressaten Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten. Gedaan te Voor het Europees Parlement Voor de Raad De voorzitter De voorzitter BIJLAGE I PROSPECTUS I. SAMENVATTING De samenvatting geeft in een paar bladzijden een overzicht van de voornaamste informatie die in het prospectus is opgenomen. Deze informatie omvat ten minste de volgende punten: II. IDENTITEIT VAN BESTUURDERS, BEDRIJFSLEIDING, ADVISEURS EN ACCOUNTANTS Het is de bedoeling dat de vertegenwoordigers van de onderneming en andere personen betrokken bij de aanbieding van effecten door de onderneming of de toelating van effecten tot de handel, worden geïdentificeerd; het betreft de personen verantwoordelijk voor de opstelling van het bij artikel 5 van de richtlijn voorgeschreven prospectus en de personen verantwoordelijk voor de controle van de jaarrekening. III. INLICHTINGEN OVER DE AANBIEDING EN VERWACHT TIJDSCHEMA Het is de bedoeling dat de voornaamste informatie over de aanbiedingsprocedure wordt verstrekt en dat de belangrijke data in verband met de aanbieding worden vermeld. A. Inlichtingen over de aanbieding B. Procedure en verwacht tijdschema IV. KERNINFORMATIE Het is de bedoeling dat een beknopt overzicht wordt gegeven van de kerninformatie betreffende de financiële situatie, de kapitalisatie en de risicofactoren van de onderneming. Indien de in het document opgenomen jaarrekening aangepast is om met veranderingen van betekenis in de groepsstructuur of grondslagen van de administratieve verantwoording en verslaglegging van de onderneming rekening te houden, dan moeten ook de voornaamste financiële gegevens worden aangepast. A. Voornaamste financiële gegevens B. Kapitalisatie en schuldenlast C. Redenen voor de aanbieding en bestemming van de opbrengsten D. Risicofactoren V. INFORMATIE OVER DE ONDERNEMING Het is de bedoeling dat informatie wordt verstrekt over de bedrijfsactiviteiten van de onderneming, de producten die zij vervaardigt of de diensten die zij verleent, en over de factoren die op de bedrijfsactiviteiten van invloed zijn. Het is eveneens de bedoeling dat informatie wordt verschaft over de adequaatheid en geschiktheid van de onroerende goederen, technische installaties en uitrusting van de onderneming, alsmede over haar plannen voor toekomstige capaciteitsverhogingen of &nbhy;verlagingen. A. Geschiedenis en ontwikkeling van de onderneming B. Overzicht van de bedrijfsactiviteiten C. Organisatiestructuur D. Onroerende goederen, technische installaties en uitrusting VI. BEDRIJFSRESULTATEN, FINANCIËLE TOESTAND EN VOORUITZICHTEN Het is de bedoeling dat het management uitleg verstrekt over de factoren die van invloed zijn geweest op de financiële toestand en de bedrijfsresultaten van de onderneming in de tijdvakken die door de jaarrekeningen worden bestreken. Het management dient tevens zijn oordeel te geven over de factoren en tendensen waarvan wordt verwacht dat zij in de komende boekjaren een wezenlijk effect zullen sorteren op de financiële toestand en de bedrijfsresultaten van de onderneming. A. Bedrijfsresultaten B. Liquiditeit en kapitaalmiddelen C. Onderzoek en ontwikkeling, octrooien en licenties enz. D. Tendensen VII. BESTUURDERS, BEDRIJFSLEIDING EN WERKNEMERS Het is de bedoeling dat informatie wordt verstrekt over de bestuurders en managers van de onderneming opdat beleggers zich een oordeel kunnen vormen over de ervaring, de beroepskwalificaties en de beloning van deze personen, alsook over hun band met de onderneming. A. Bestuurders en bedrijfsleiding B. Beloning C. Manier van werken van het bestuursorgaan D. Werknemers E. Aandeelhouderschap VIII. BELANGRIJKSTE AANDEELHOUDERS EN TRANSACTIES MET VERBONDEN PARTIJEN Het is de bedoeling dat informatie wordt verstrekt over de belangrijkste aandeelhouders en anderen die zeggenschap over de onderneming uitoefenen of kunnen uitoefenen. Tevens dient informatie te worden verschaft die betrekking heeft op eventuele transacties van de onderneming met personen die met de onderneming verbonden zijn, en waaruit blijkt of de voorwaarden van deze transacties billijk zijn voor de onderneming. A. Belangrijkste aandeelhouders B. Transacties met verbonden partijen C. Belangen van deskundigen en adviseurs IX. FINANCIËLE INFORMATIE Het is de bedoeling dat nader wordt aangegeven welke jaarrekeningen in het document moeten worden opgenomen, welke perioden moeten worden bestreken, van wanneer de jaarrekeningen dateren en welke andere informatie van financiële aard dient te worden vermeld. De grondslagen voor de verslaglegging en de accountantscontrole waarvan bij de opstelling en de controle van de jaarrekening gebruik mag worden gemaakt, zullen worden vastgesteld overeenkomstig de internationale standaarden voor jaarrekeningen en accountantscontrole. A. Geconsolideerde jaarrekening en andere financiële informatie B. Veranderingen van betekenis X. NADERE BIJZONDERHEDEN OVER DE AANBIEDING EN DE TOELATING TOT DE HANDEL Het is de bedoeling dat informatie wordt verstrekt over de aanbieding van effecten en de toelating van effecten tot de handel, het plan voor het op de markt brengen van de effecten en aanverwante zaken. A. Aanbieding en toelating tot de handel B. Plan voor het op de markt brengen van de effecten C. Markten D. Verkopende houders van effecten E. Verwatering (alleen voor gewone aandelen) F. Kosten van de emissie XI. AANVULLENDE INFORMATIE Het is de bedoeling dat hier de - meestal wettelijk verplichte - informatie wordt verstrekt die niet elders in het prospectus is opgenomen. A. Aandelenkapitaal B. Akte van oprichting en statuten C. Belangrijke overeenkomsten D. Deviezencontroles E. Belastingen F. Dividenden en instellingen die zorg dragen voor de financiële dienst van de uitgevende instelling G. Deskundigenverklaring H. Ter inzage beschikbare documenten I. Bijkomende informatie BIJLAGE II REGISTRATIEDOCUMENT I. IDENTITEIT VAN BESTUURDERS, BEDRIJFSLEIDING, ADVISEURS EN ACCOUNTANTS Het is de bedoeling dat de vertegenwoordigers van de onderneming en andere personen betrokken bij de aanbieding van effecten door de onderneming of de toelating van effecten tot de handel worden geïdentificeerd; het betreft de personen verantwoordelijk voor de opstelling van het prospectus en de personen verantwoordelijk voor de controle van de jaarrekening. II. KERNGEGEVENS OVER DE UITGEVENDE INSTELLING Het is de bedoeling dat een beknopt overzicht wordt gegeven van de kerngegevens betreffende de financiële situatie, de kapitalisatie en de risicofactoren van de onderneming. Indien de in het document opgenomen jaarrekening aangepast is om met veranderingen van betekenis in de groepsstructuur of grondslagen van de administratieve verantwoording en verslaglegging van de onderneming rekening te houden, dan moeten ook de voornaamste financiële gegevens worden aangepast. A. Voornaamste financiële gegevens B. Kapitalisatie en schuldenlast C. Risicofactoren III. INFORMATIE OVER DE ONDERNEMING Het is de bedoeling dat informatie wordt verstrekt over de bedrijfsactiviteiten van de onderneming, de producten die zij vervaardigt of de diensten die zij verleent, en over de factoren die op de bedrijfsactiviteiten van invloed zijn. Het is eveneens de bedoeling dat informatie wordt verschaft over de adequaatheid en geschiktheid van de onroerende goederen, technische installaties en uitrusting van de onderneming, alsmede over haar plannen voor toekomstige capaciteitsverhogingen of -verlagingen. A. Geschiedenis en ontwikkeling van de onderneming B. Overzicht van de bedrijfsactiviteiten C. Organisatiestructuur D. Onroerende goederen, technische installaties en uitrusting IV. BEDRIJFSRESULTATEN, FINANCIËLE TOESTAND EN VOORUITZICHTEN Het is de bedoeling dat het management uitleg verstrekt over de factoren die van invloed zijn geweest op de financiële toestand en de bedrijfsresultaten van de onderneming in de tijdvakken die door de jaarrekeningen worden bestreken. Het management dient tevens zijn oordeel te geven over de factoren en tendensen waarvan wordt verwacht dat zij in de komende boekjaren een wezenlijk effect zullen sorteren op de financiële toestand en de bedrijfsresultaten van de onderneming. A. Bedrijfsresultaten B. Liquiditeit en kapitaalmiddelen C. Onderzoek en ontwikkeling, octrooien en licenties enz. D. Tendensen V. BESTUURDERS, BEDRIJFSLEIDING EN WERKNEMERS Het is de bedoeling dat informatie wordt verstrekt over de bestuurders en managers van de onderneming opdat beleggers zich een oordeel kunnen vormen over de ervaring, de beroepskwalificaties en de beloning van deze personen, alsook over hun band met de onderneming. A. Bestuurders en bedrijfsleiding B. Beloning C. Manier van werken van het bestuursorgaan D. Werknemers E. Aandeelhouderschap VI. BELANGRIJKSTE AANDEELHOUDERS EN TRANSACTIES MET VERBONDEN PARTIJEN Het is de bedoeling dat informatie wordt verstrekt over de belangrijkste aandeelhouders en anderen die zeggenschap over de onderneming uitoefenen of kunnen uitoefenen. Tevens dient informatie te worden verschaft die betrekking heeft op eventuele transacties van de onderneming met personen die met de onderneming verbonden zijn, en waaruit blijkt of de voorwaarden van deze transacties billijk zijn voor de onderneming. A. Belangrijkste aandeelhouders B. Transacties met verbonden partijen C. Belangen van deskundigen en adviseurs VII. FINANCIËLE INFORMATIE Het is de bedoeling dat nader wordt aangegeven welke jaarrekeningen in het document moeten worden opgenomen, welke perioden moeten worden bestreken, van wanneer de jaarrekeningen dateren en welke andere informatie van financiële aard dient te worden vermeld. De grondslagen voor de verslaglegging en de accountantscontrole waarvan bij de opstelling en de controle van de jaarrekening gebruik mag worden gemaakt, zullen worden vastgesteld overeenkomstig de internationale standaarden voor jaarrekeningen en accountantscontrole. A. Geconsolideerde jaarrekening en andere financiële informatie B. Veranderingen van betekenis VIII. AANVULLENDE INFORMATIE Het is de bedoeling dat hier de - meestal wettelijk verplichte - informatie wordt verstrekt die niet elders in het prospectus is opgenomen. A. Aandelenkapitaal B. Akte van oprichting en statuten C. Belangrijke overeenkomsten D. Deskundigenverklaring E. Ter inzage beschikbare documenten. F. Bijkomende informatie BIJLAGE III VERRICHTINGSNOTA I. IDENTITEIT VAN BESTUURDERS, BEDRIJFSLEIDING, ADVISEURS EN ACCOUNTANTS Het is de bedoeling dat de vertegenwoordigers van de onderneming en andere personen betrokken bij de aanbieding van effecten door de onderneming of de toelating van effecten tot de handel worden geïdentificeerd; het betreft de personen verantwoordelijk voor de opstelling van het prospectus en de personen verantwoordelijk voor de controle van de jaarrekening. II. INLICHTINGEN OVER DE AANBIEDING EN VERWACHT TIJDSCHEMA Het is de bedoeling dat de voornaamste informatie over de aanbiedingsprocedure wordt verstrekt en dat de belangrijke data in verband met de aanbieding worden vermeld. A. Inlichtingen over de aanbieding B. Procedure en verwacht tijdschema III. KERNGEGEVENS OVER DE UITGEVENDE INSTELLING Het is de bedoeling dat een beknopt overzicht wordt gegeven van de kerngegevens betreffende de financiële situatie, de kapitalisatie en de risicofactoren van de onderneming. Indien de in het document opgenomen jaarrekening aangepast is om met veranderingen van betekenis in de groepsstructuur of grondslagen van de administratieve verantwoording en verslaglegging van de onderneming rekening te houden, dan moeten ook de voornaamste financiële gegevens worden aangepast. A. Kapitalisatie en schuldenlast B. Redenen voor de aanbieding en bestemming van de opbrengsten C. Risicofactoren IV. BELANGEN VAN DESKUNDIGEN Het is de bedoeling dat informatie wordt verstrekt over de transacties van de onderneming met deskundigen of adviseurs op wie voor bepaalde werkzaamheden een beroep wordt gedaan. V. NADERE BIJZONDERHEDEN OVER DE AANBIEDING EN DE TOELATING TOT DE HANDEL Het is de bedoeling dat informatie wordt verstrekt over de aanbieding van effecten en de toelating van effecten tot de handel, het plan voor het op de markt brengen van de effecten en aanverwante zaken. A. Aanbieding en toelating tot de handel B. Plan voor het op de markt brengen van de effecten C. Markten D. Verkopende houders van effecten E. Verwatering (alleen voor gewone aandelen) F. Kosten van de emissie VI. AANVULLENDE INFORMATIE Het is de bedoeling dat hier de - meestal wettelijk verplichte - informatie wordt verstrekt die niet elders in het prospectus is opgenomen. A. Deviezencontroles B. Belastingen C. Dividenden en instellingen die zorg dragen voor de financiële dienst van de uitgevende instelling D. Deskundigenverklaring E. Ter inzage beschikbare documenten. BIJLAGE IV SAMENVATTING De samenvatting geeft in een paar bladzijden een overzicht van de voornaamste informatie die in het prospectus is opgenomen. Deze informatie omvat ten minste de volgende punten: (Medebeslissingsprocedure: tweede lezing) Het Europees Parlement , – gezien het gemeenschappelijk standpunt van de Raad (11029/3/2002 – C5&nbhy;0141/2003), – gezien zijn in eerste lezing geformuleerde standpunt (1) inzake het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2000) 275 ) (2) , – gezien het gewijzigde voorstel van de Commissie ( COM(2002) 236 ) (3) , – gelet op artikel 251, lid 2 van het EG&nbhy;Verdrag, – gelet op artikel 80 van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling voor de tweede lezing van de Commissie juridische zaken en interne markt (A5&nbhy;0242/2003), 1. wijzigt het gemeenschappelijk standpunt als volgt; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Standpunt van het Europees Parlement en de Raad in tweede lezing vastgesteld op 2 juli met het oog op de aanneming van Richtlijn 2003/…../EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor werken, leveringen en diensten HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gelet op het Verdag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, met name artikel 47, lid 2, op artikel 55 en op artikel 95, Gezien het voorstel van de Commissie (4) , Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité (5) , Gezien het advies van het Comité van de regio's (6) , Volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag (7) , Overwegende hetgeen volgt: (1) Naar aanleiding van de nieuwe wijzigingen van Richtlijn 92/50/EEG van de Raad van 18 juni 1992 betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor dienstverlening (8) , Richtlijn 93/36/EEG van de Raad van 14 juni 1993 betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor leveringen (9) , en Richtlijn 93/37/EEG van de Raad van 14 juni 1993 betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor de uitvoering van werken (10) die nodig zijn in antwoord op de vereenvoudigings&nbhy; en moderniseringseisen, die zowel de aanbestedende diensten als de economische subject hebben gesteld in hun antwoorden op het door de Commissie op 27 november 1996 aangenomen Groenboek, dient ter wille van de duidelijkheid tot omwerking van deze richtlijnen in één tekst te worden overgegaan. (2) De totstandbrenging van het vrije verkeer van goederen op het gebied van overheidsopdrachten voor leveringen en de totstandbrenging van de vrijheid van vestiging en het vrij verlenen van diensten op het gebied van overheidsopdrachten voor werken en diensten, vereisen wat betreft de opdrachten die worden afgesloten in de lidstaten voor rekening van de staat, territoriale lichamen en andere publiekrechtelijke instellingen, naast de opheffing van beperkingen, ook de uitvoering van bepalingen inzake de coördinatie van de nationale procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten, zowel op grond van de voorschriften tot regeling van deze drie vrijheden en van de daaruit voortvloeiende beginselen, zoals de beginselen van gelijke behandeling, waarvan het discriminatieverbod slechts een bijzondere uitdrukking is, wederzijdse erkenning, evenredigheid en transparantie, als op grond van een daadwerkelijke mededinging op het gebied van overheidsopdrachten. Bijgevolg moeten deze coördinatiebepalingen overeenkomstig voornoemde regels en beginselen alsmede overeenkomstig de andere Verdragsregels worden uitgelegd. De aanbestedende diensten moeten deze beginselen bij alle opdrachten eerbiedigen, met inbegrip van die waarvan de waarde onder de in artikel 7 van deze richtlijn vastgestelde drempels liggen. (3) Deze coördinatiebepalingen moeten de in elk van de lidstaten geldende procedures en praktijken zoveel mogelijk eerbiedigen. (4) De lidstaten dienen erop toe te zien dat deelname van een publiekrechtelijke instelling als inschrijver op een overheidsopdracht geen concurrentieverstorende gevolgen heeft voor particuliere inschrijvers. (5) Overeenkomstig artikel 6 van het Verdrag moeten de eisen inzake milieubescherming geïntegreerd worden in de omschrijving en uitvoering van het beleid en het optreden van de Gemeenschap als bedoeld in artikel 3 van het Verdrag, in het bijzonder met het oog op het bevorderen van duurzame ontwikkeling. Deze richtlijn verduidelijkt derhalve hoe de aanbestedende diensten kunnen bijdragen tot de bescherming van het milieu en de bevordering van duurzame ontwikkeling op een wijze die het mogelijk maakt voor hun opdrachten de beste prijs-kwaliteitverhouding te krijgen. (6) Geen enkele bepaling in deze richtlijn dient te beletten dat maatregelen worden voorgeschreven of toegepast die noodzakelijk zijn ter bescherming van de openbare zedelijkheid, orde of veiligheid of het leven of de gezondheid van mensen, dieren of planten, in het bijzonder met het oog op duurzame ontwikkeling, op voorwaarde dat deze maatregelen in overeenstemming zijn met het Verdrag. (7) De Raad heeft bij zijn Besluit 94/800/EG van 22 december 1994 betreffende de sluiting, namens de Europese Gemeenschap, voor wat betreft de onder haar bevoegdheid vallende aangelegenheden, van de uit de multilaterale handelsbesprekingen in het kader van de Uruguayronde (1986&nbhy;1994) voortvloeiende overeenkomsten (11) onder meer zijn goedkeuring gehecht aan de Overeenkomst inzake overheidsopdrachten, hierna "Overeenkomst" genoemd, welke ten doel heeft een multilateraal kader van evenwichtige rechten en verplichtingen op het gebied van overheidsopdrachten tot stand te brengen met het oog op een verdere liberalisering en uitbreiding van de wereldhandel. Gezien de internationale rechten en verplichtingen die voor de Gemeenschap uit de aanvaarding van deze Overeenkomst voortvloeien, gelden voor de inschrijvers en producten uit derde landen die de Overeenkomst hebben ondertekend, de regelingen van de Overeenkomst. Deze Overeenkomst is niet rechtstreeks toepasselijk. De in de Overeenkomst bedoelde aanbestedende diensten die zich aan de onderhavige richtlijn houden en die dezelfde bepalingen toepassen ten aanzien van de economische subjecten van derde landen die de Overeenkomst hebben ondertekend, leven op deze manier de Overeenkomst na. Deze coördinatiebepalingen dienen ook voor in de Gemeenschap gevestigde economische subjecten even gunstige voorwaarden voor deelneming aan overheidsopdrachten te waarborgen als die welke gelden voor de economische subjecten van derde landen die de Overeenkomst hebben ondertekend. (8) Alvorens een procedure voor het plaatsen van een overheidsopdracht te starten, mogen de aanbestedende diensten, door gebruik te maken van een "technische dialoog", advies vragen of aanvaarden dat bij het opstellen van het bestek kan worden gebruikt, op voorwaarde echter dat een dergelijk advies niet tot uitschakeling van de mededinging leidt. (9) Gezien de verscheidenheid aan overheidsopdrachten voor werken, moet de aanbestedende dienst kunnen kiezen tussen gescheiden en gemeenschappelijke gunning van opdrachten voor de uitvoering en het ontwerp van werken. Met deze richtlijn wordt niet beoogd om een gemeenschappelijke of een gescheiden gunning voor te schrijven. Het besluit of een gescheiden of een gemeenschappelijke gunning van de opdracht plaatsvindt, dient te worden gebaseerd op kwalitatieve en economische criteria, die in de nationale wetgevingen bepaald kunnen worden. (10) Een overeenkomst wordt alleen geacht een overheidsopdracht voor werken te zijn indien zij specifiek betrekking heeft op de in bijlage I bedoelde activiteiten, zelfs indien de overeenkomst andere voor die activiteiten benodigde diensten omvat. Overheidsopdrachten voor diensten, waaronder diensten inzake eigendomsbeheer, kunnen onder bepaalde omstandigheden ook werken omvatten. Indien dergelijke werken ten opzichte van het hoofdvoorwerp van de opdracht van bijkomende aard zijn en daarvan een uitvloeisel zijn of daarop een aanvulling vormen, is het feit dat die werken deel uitmaken van de opdracht echter geen reden om de opdracht als een overheidsopdracht voor werken aan te merken. (11) Een communautaire definitie van raamovereenkomsten is nodig, samen met specifieke regels voor de raamovereenkomsten welke worden gesloten met betrekking tot opdrachten die onder het toepassingsgebied van deze richtlijn vallen. Op grond van deze regels kan een aanbestedende dienst die overeenkomstig de bepalingen van deze richtlijn een raamovereenkomst sluit betreffende, met name, de bekendmaking, de termijnen en de voorwaarden voor de indiening van inschrijvingen, tijdens de looptijd van de raamovereenkomst daarop gebaseerde opdrachten plaatsen door ofwel de voorwaarden in de raamovereenkomst toe te passen, ofwel, indien niet alle voorwaarden vooraf in de raamovereenkomst zijn bepaald, door een nieuwe oproep tot mededinging te doen aan de partijen bij de raamovereenkomst met betrekking tot de nog niet bepaalde voorwaarden. De nieuwe oproep tot mededinging moet voldoen aan bepaalde regels die de vereiste flexibiliteit en de inachtneming van de algemene beginselen, waaronder het beginsel van gelijke behandeling, dienen te waarborgen. Om die redenen moet de looptijd van de raamovereenkomsten worden beperkt en mag hij niet langer zijn dan vier jaar, behalve in door de aanbestedende diensten naar behoren gemotiveerde gevallen. (12) Een aantal nieuwe elektronische aankooptechnieken is in voortdurende ontwikkeling. Deze technieken maken het mogelijk de mededinging te verbreden en overheidsbestellingen efficiënter te plaatsen, met name door de besparing van tijd en kosten die het gebruik van deze technieken met zich meebrengt. De aanbestedende diensten kunnen gebruikmaken van elektronische aankooptechnieken mits de bepalingen van deze richtlijn en de beginselen van gelijke behandeling, non-discriminatie en transparantie in acht worden genomen. Daartoe kan de indiening van een inschrijving, met name in geval van een nieuwe oproep tot mededinging in het kader van een raamovereenkomst of de toepassing van een dynamisch aankoopsysteem, de vorm aannemen van de elektronische catalogus van de inschrijver, wanneer deze de door de aanbestedende dienst gekozen communicatiemiddelen gebruikt overeenkomstig artikel 44. (13) Gezien de zich snel uitbreidende elektronische aankoopsystemen moeten nu reeds adequate voorschriften worden opgesteld zodat de aanbestedende diensten ten volle profijt kunnen trekken van de mogelijkheden die deze systemen bieden. Met het oog hierop moeten geheel elektronische dynamische aankoopsystemen voor aankopen van leveringen of diensten voor courant gebruik worden gedefinieerd, en moeten er specifieke voorschriften worden vastgesteld voor het opzetten en de werking van dergelijke systemen teneinde een eerlijke behandeling te garanderen van elk economisch subject dat eraan deel wenst te nemen. Elk economisch subject dat een indicatieve inschrijving indient die voldoet aan het bestek en zelf voldoet aan de selectiecriteria moet van een dergelijk systeem gebruik kunnen maken. Dankzij deze aankooptechniek kunnen de aanbestedende diensten een lijst van reeds geselecteerde inschrijvers opstellen en deze openstellen voor nieuwe inschrijvers, en zo beschikken over een buitengewoon groot scala van inschrijvingen &nbhy; dankzij de gebruikte elektronische middelen &nbhy; en er aldus voor zorgen dat de overheidsgelden op basis van een brede concurrentie optimaal benut worden. (14) Aangezien de techniek van de elektronische veilingen wellicht uitbreiding zal nemen, moet een communautaire definitie van deze veilingen worden gegeven en een specifiek regelgevend kader worden ingesteld om te waarborgen dat de beginselen van gelijke behandeling, non-discriminatie en transparantie volledig in acht worden genomen. Daartoe moet worden gestipuleerd dat elektronische veilingen slechts betrekking hebben op opdrachten voor werken, leveringen en diensten waarvoor nauwkeurige specificaties kunnen worden opgesteld. Met datzelfde doel kan worden bepaald dat de respectieve klassering van de inschrijvers op ieder moment van de elektronische veiling moet kunnen worden vastgesteld. Dankzij het gebruik van elektronische veilingen kunnen de aanbestedende diensten de inschrijvers vragen een nieuwe verlaagde prijs in te dienen en, wanneer de opdracht wordt gegund aan de economisch voordeligste inschrijving, ook andere elementen van de inschrijvingen dan de prijs te verbeteren. Niettemin mogen met het oog op de eerbiediging van het transparantiebeginsel alleen die elementen worden verbeterd die automatisch langs elektronische weg zonder betrokkenheid van de aanbestedende dienst kunnen worden beoordeeld. Daartoe moeten deze elementen kwantificeerbaar zijn in cijfers of in percentages. (15) In de lidstaten zijn bepaalde centrale aankooptechnieken ontwikkeld. Verscheidene aanbestedende diensten zijn belast met het verlenen van aankopen of het gunnen van overheidsopdrachten/het sluiten van raamovereenkomsten voor andere aanbestedende diensten. Door de omvang van de aankopen maken deze technieken het mogelijk de mededinging te verbreden en overheidsbestellingen efficiënter te plaatsen. Er moet dus worden voorzien in een communautaire definitie van voor aanbestedende diensten werkende aankoopcentrales. Tevens moeten de voorwaarden worden vastgesteld waaronder aanbestedende diensten die met eerbiediging van het beginsel van non-discriminatie en het gelijkheidsbeginsel via een aankoopcentrale werken, leveringen en/of diensten verwerven, kunnen worden geacht deze richtlijn te hebben nageleefd. (16) Teneinde rekening te houden met de bestaande verschillen in de lidstaten moeten zij zelf kunnen kiezen of zij bepalen dat de aanbestedende diensten gebruik kunnen maken van raamovereenkomsten, aankoopcentrales, dynamische aankoopsystemen, elektronische veilingen en concurrentiegerichte dialoog als omschreven en geregeld bij deze richtlijn. (17) Het bestaan van een groot aantal drempels voor de toepassing van de coördinatiebepalingen geeft aanleiding tot complicaties voor de aanbestedende diensten. Voorts is het, rekening gehouden met de monetaire unie, wenselijk drempels in euro's vast te stellen. Derhalve dienen de drempels in euro's op zodanige wijze te worden vastgesteld, dat de toepassing van deze bepalingen wordt vereenvoudigd en tegelijkertijd de in de Overeenkomst bepaalde drempels, die in bijzondere trekkingsrechten zijn uitgedrukt, in acht worden genomen. In verband daarmee dient ook te worden voorzien in een periodieke herziening van de in euro uitgedrukte drempels, teneinde deze indien nodig aan te passen naar gelang van de eventuele schommelingen van de waarde van de euro ten opzichte van het bijzondere trekkingsrecht. (18) Zowel met het oog op de toepassing van de voorschriften van deze richtlijn als voor controledoeleinden wordt de dienstensector het beste omschreven door de diensten in te delen in categorieën die met bepaalde posten van een gemeenschappelijke nomenclatuur overeenkomen, en deze bijeen te brengen in twee bijlagen, II A en II B, naargelang de regeling die erop van toepassing is. Wat de in bijlage II B bedoelde diensten betreft, mogen de van toepassing zijnde bepalingen in deze richtlijn geen afbreuk doen aan de toepassing van specifieke communautaire voorschriften voor de desbetreffende diensten. (19) Wat overheidsopdrachten voor diensten betreft, moet gedurende een overgangsperiode de volledige toepassing van deze richtlijn worden beperkt tot opdrachten waarvoor de bepalingen van deze richtlijn de mogelijkheden tot uitbreiding van het verkeer over de grenzen heen ten volle garanderen. De opdrachten voor andere diensten moeten gedurende deze overgangsperiode worden gevolgd, alvorens wordt besloten deze richtlijn daarop volledig toe te passen. In dit verband dient het controlemechanisme te worden omschreven. Dit mechanisme dient terzelfder tijd de betrokkenen toegang tot de relevante informatie te verzekeren. (20) De overheidsopdrachten die door in de sectoren watervoorziening, energievoorziening, vervoer en postdiensten werkzame aanbestedende diensten worden geplaatst en in het kader van deze werkzaamheden passen, vallen onder Richtlijn 2003/.../EG van het Europees Parlement en de Raad van ... houdende coördinatie van de procedures voor het plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening en vervoer en postdiensten (12) . De overheidsopdrachten die door aanbestedende diensten in het kader van hun activiteiten voor de exploitatie van zee&nbhy;, kust&nbhy; of riviervervoerdiensten worden geplaatst, dienen echter onder het toepassingsgebied van de onderhavige richtlijn te vallen. (21) Gezien de effectieve mededinging op de telecommunicatiemarkt ingevolge de toepassing van de communautaire regelgeving tot liberalisering van deze sector, moeten de desbetreffende overheidsopdrachten van het toepassingsgebied van deze richtlijn worden uitgesloten voorzover zij hoofdzakelijk ten doel hebben de aanbestedende diensten in staat te stellen bepaalde activiteiten in de telecommunicatiesector uit te oefenen. Deze activiteiten worden in overeenstemming met de definities in de artikelen 1, 2 en 8 van Richtlijn 93/38/EEG van de Raad van 14 juni 1993 houdende coördinatie van de procedures voor het plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening, vervoer en telecommunicatie (13) omschreven, zodat deze richtlijn niet van toepassing is op opdrachten die uitgesloten zijn van de werkingssfeer van Richtlijn 93/38/EEG ingevolge artikel 8 daarvan. (22) Er dienen bepalingen te worden voorgesteld voor gevallen waarin de maatregelen tot coördinatie van de procedures niet kunnen worden toegepast om redenen die met de staatsveiligheid of staatsgeheimen verband houden of doordat specifieke aanbestedingsvoorschriften van toepassing zijn die uit internationale overeenkomsten voortvloeien en betrekking hebben op de legering van strijdkrachten of eigen zijn aan internationale organisaties. (23) Krachtens artikel 163 van het Verdrag is het stimuleren van onderzoek en technologische ontwikkeling één van de middelen om de wetenschappelijke en technologische grondslagen van de industrie van de Gemeenschap te versterken, en het openstellen van overheidsopdrachten voor diensten draagt daartoe bij. Op de medefinanciering van onderzoeksprogramma's heeft deze richtlijn geen betrekking. Derhalve vallen buiten deze richtlijn andere opdrachten voor diensten voor onderzoek en ontwikkeling dan die waarvan de resultaten in hun geheel aan de aanbestedende dienst toekomen voor het gebruik ervan in de uitoefening van zijn eigen werkzaamheden, mits de dienstverlening volledig door de aanbestedende dienst wordt beloond. (24) In het kader van diensten, vertonen de opdrachten betreffende de verwerving of de huur van onroerende goederen dan wel betreffende de rechten op deze goederen bijzondere kenmerken, waardoor toepassing van de aanbestedingsvoorschriften niet geschikt is. (25) Bij het plaatsen van overheidsopdrachten voor bepaalde audiovisuele diensten in de omroepsector moet rekening kunnen worden gehouden met overwegingen van cultureel en sociaal belang, waardoor toepassing van de aanbestedingsvoorschriften niet geschikt is. Om die redenen is het wenselijk te voorzien in een uitzondering voor overheidsopdrachten voor diensten die betrekking hebben op de aankoop, de ontwikkeling, de productie of de coproductie van gebruiksklaar programmamateriaal en van andere voorbereidende diensten, zoals die betreffende scenario's of de artistieke prestaties die nodig zijn voor de totstandbrenging van het programmamateriaal, alsmede voor opdrachten betreffende de zendtijd zendtijd. Onder uitzending moet worden verstaan het uitzenden en verspreiden via enig elektronisch netwerk. Deze uitzondering geldt evenwel niet voor de levering van het technisch materiaal dat nodig is voor de productie, de coproductie en de uitzending van dat programmamateriaal. (26) De diensten inzake arbitrage en bemiddeling worden meestal verleend door instanties of personen die worden aangewezen of gekozen op een wijze die niet door aanbestedingsvoorschriften kan worden geregeld. (27) Conform de Overeenkomst omvatten de in deze richtlijn bedoelde financiële diensten niet de instrumenten inzake monetair beleid, wisselkoersen, overheidsschuld en beheer van reserves of die van enig ander beleid dat verrichtingen met effecten of andere financiële instrumenten behelst, met name verrichtingen om de aanbestedende diensten van geld of kapitaal te voorzien. Derhalve vallen de opdrachten betreffende de uitgifte, de aankoop, de verkoop of de overdracht van effecten of van andere financiële instrumenten niet binnen het toepassingsgebied. De door centrale banken geleverde diensten zijn eveneens uitgesloten. (28) De door de aanbestedende diensten opgestelde technische specificaties moeten de openstelling van overheidsopdrachten voor mededinging mogelijk maken; daartoe moet het mogelijk zijn inschrijvingen in te dienen waarin de diversiteit van de technische oplossingen tot uiting komt. Te dien einde moeten enerzijds de technische specificaties kunnen worden opgesteld in termen van prestaties en functionele eisen en moeten anderzijds, bij verwijzing naar de Europese &nbhy; of bij ontstentenis daarvan naar de nationale &nbhy; norm, op andere gelijkwaardige oplossingen gebaseerde inschrijvingen door de aanbestedende dienst in overweging worden genomen. Om de gelijkwaardigheid aan te tonen, moeten de inschrijvers elk bewijsmiddel kunnen gebruiken. Overheidsdiensten moeten iedere beslissing dat er geen sprake is van gelijkwaardigheid, kunnen motiveren. Aanbestedende diensten die in de technische specificatie van een bepaalde opdracht milieueisen wensen op te nemen, kunnen de milieukenmerken en/of het milieueffect van specifieke productgroepen of &nbhy;diensten voorschrijven. Zij kunnen, zonder dat daartoe een verplichting bestaat, de passende specificaties gebruiken die zijn omschreven in milieukeuren, zoals de Europese milieukeur, (pluri-)nationale milieukeuren of een andere milieukeur indien de vereisten voor de keur zijn ontwikkeld en aangenomen op grond van wetenschappelijke gegevens via een proces waaraan de betrokkenen, zoals regeringsinstanties, consumenten, fabrikanten, kleinhandel en milieuorganisaties, kunnen deelnemen en indien de keur toegankelijk en beschikbaar is voor alle betrokken partijen. Waar mogelijk dient de aanbestedende dienst rekening te houden met toegankelijkheidscriteria voor gehandicapten bij het algehele ontwerp en de vastlegging van specificaties. Deze technische specificaties dienen duidelijk te worden omschreven, zodat alle inschrijvers de door de aanbestedende dienst geformuleerde vereisten volledig begrijpen. (29) De nadere inlichtingen betreffende de opdracht moeten, zoals in de lidstaten gebruikelijk is, in het bestek voor elke opdracht of in een gelijkwaardig document zijn opgenomen. (30) Voor aanbestedende diensten die buitengewoon complexe projecten uitvoeren, kan het, zonder dat hen iets valt te verwijten, objectief onmogelijk zijn te bepalen welke middelen aan hun behoeften kunnen voldoen of te beoordelen wat de markt te bieden heeft op het stuk van technische en/of financiële/juridische oplossingen. Dat kan met name het geval zijn bij de uitvoering van omvangrijke geïntegreerde vervoersinfrastructuurprojecten, grote computernetwerken, of projecten met een complexe en gestructureerde financiering waarvan de financiële en juridische onderbouwing niet vooraf kan worden voorgeschreven. Voor zover de toepassing van openbare of niet-openbare procedures de gunning van dergelijke opdrachten niet mogelijk maakt, moet derhalve voorzien worden in een flexibele procedure die de mededinging tussen economische subjecten vrijwaart, en tevens rekening houdt met de behoefte van de aanbestedende diensten om met elke gegadigde een dialoog over alle aspecten van de opdracht aan te gaan. Deze procedure mag evenwel niet op zodanige wijze worden aangewend dat de concurrentie wordt beperkt of verstoord, met name door het wijzigen van basiselementen van de inschrijvingen, het opleggen van nieuwe inhoudelijke elementen aan de gekozen inschrijver of het betrekken van een andere, niet als economisch voordeligste aangewezen inschrijver in de procedure. (31) Om de toegang van kleine en middelgrote ondernemingen tot overheidsopdrachten te bevorderen, moeten bepalingen over onderaanneming worden opgenomen. (32) De voorwaarden voor de uitvoering van een opdracht zijn verenigbaar met deze richtlijn voor zover zij niet rechtstreeks of indirect discriminerend zijn en zij in de aankondiging van opdracht of in het bestek worden vermeld. Zij kunnen met name ten doel hebben de beroepsopleiding op de werkplek of de arbeidsparticipatie van moeilijk in het arbeidsproces te integreren personen te bevorderen, de werkloosheid te bestrijden of het milieu te beschermen. Als voorbeeld kan onder andere worden verwezen naar de verplichtingen om voor de uitvoering van de opdracht langdurig werklozen aan te werven of in opleidingsacties voor werklozen of jongeren te voorzien, om inhoudelijk de belangrijkste verdragen van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) na te leven indien deze niet in het nationale recht zijn omgezet, en om een groter dan het bij de nationale wetgeving voorgeschreven aantal gehandicapten aan te werven. (33) Tijdens de uitvoering van de overheidsopdracht zijn zowel de nationale als de communautaire wetten, regelingen en collectieve overeenkomsten inzake arbeidsvoorwaarden en veiligheid op het werk van kracht, op voorwaarde dat deze regels en hun toepassing in overeenstemming zijn met het Gemeenschapsrecht. Voor grensoverschrijdende situaties, waarbij werknemers van een lidstaat ter verwezenlijking van een overheidsopdracht in een andere lidstaat diensten verlenen, zijn in Richtlijn 96/71/EG van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 1996 betreffende de terbeschikkingstelling van werknemers (14) met het oog op het verlenen van diensten de minimumvoorwaarden bepaald waaraan het land van ontvangst ten aanzien van deze ter beschikking gestelde werknemers moet voldoen. Indien het nationaal recht daartoe strekkende bepalingen bevat, kan niet-naleving van die verplichtingen beschouwd worden als een ernstige fout of een delict dat in strijd is met de beroepsgedragsregels van het economisch subject , hetgeen kan leiden tot uitsluiting van dit economisch subject van de aanbestedingsprocedure voor een overheidsopdracht. (34) Gezien de nieuwe informatie&nbhy; en communicatietechnologieën en de vereenvoudigingen die deze voor de bekendmaking van opdrachten en uit het oogpunt van doeltreffendheid en doorzichtigheid van de aanbestedingsprocedures kunnen meebrengen, dienen elektronische middelen te worden gelijkgesteld met de klassieke middelen voor communicatie en informatie-uitwisseling. Het middel en de technologie waarvoor wordt gekozen, moeten zoveel mogelijk met de in de andere lidstaten gebruikte technologieën verenigbaar zijn. (35) Voor de ontwikkeling van daadwerkelijke mededinging op het gebied van overheidsopdrachten is het noodzakelijk dat de door de aanbestedende diensten van de lidstaten opgestelde aankondigingen van opdrachten in de Gemeenschap worden bekend gemaakt. Het doel van de in deze aankondigingen gegeven inlichtingen is de economische subjecten van de Gemeenschap in staat te stellen uit te maken of de voorgenomen opdrachten hen interesseren. Te dien einde dienen zij afdoende te worden ingelicht over het voorwerp van de opdracht en de bijbehorende voorwaarden. Het is dus van belang te zorgen voor een betere zichtbaarheid van de bekendgemaakte aankondigingen door middel van geschikte instrumenten, zoals de standaardformulieren voor de aankondiging van een opdracht en de Gemeenschappelijke Woordenlijst Overheidsopdrachten (Common Procurement Vocabulary-CPV) vervat in Verordening (EG) nr. 2195/2002 van het Europees Parlement en de Raad van 5 november 2002 (15) , als referentienomenclatuur voor overheidsopdrachten. Bij niet-openbare procedures heeft de bekendmaking in het bijzonder ten doel de economische subjecten van de lidstaten de mogelijkheid te verschaffen hun belangstelling voor de opdrachten te tonen door de aanbestedende diensten te verzoeken hen voor een inschrijving onder de gestelde voorwaarden uit te nodigen. (36) Richtlijn 1999/93/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 december 1999 betreffende een gemeenschappelijk kader voor elektronische handtekeningen (16) en Richtlijn 2000/31/EG van het Europees Parlement en de Raad van 8 juni 2000 betreffende bepaalde juridische aspecten van de diensten van de informatiemaatschappij, met name de elektronische handel, in de interne markt (Richtlijn inzake elektronische handel) (17) moeten op de doorgifte van informatie langs elektronische weg in het raam van de onderhavige richtlijn van toepassing zijn. De procedures voor de plaatsing van overheidsopdrachten en de regels voor prijsvragen voor diensten vereisen een hoger niveau van veiligheid en vertrouwelijkheid dan het bij die richtlijnen vereiste niveau. Daarom moeten de middelen voor de elektronische ontvangst van inschrijvingen/verzoeken tot deelneming, alsmede van plannen en ontwerpen, voldoen aan specifieke aanvullende eisen. Voorts kan het bestaan van vrijwillige accreditatieregelingen een gunstig kader vormen voor de verbetering van het niveau van de voor deze middelen verrichte certificatiedienst. (37) Door het gebruik van elektronische middelen wordt tijd bespaard. Bijgevolg dienen de minimale termijnen bij gebruik van deze elektronische middelen te worden verkort, op voorwaarde echter dat deze met de op communautair niveau toegepaste wijzen van doorgifte verenigbaar zijn. (38) De beoordeling van de geschiktheid van de inschrijvers, in het geval van openbare procedures, en van de gegadigden, in het geval van niet-openbare procedures, procedures van gunning door onderhandelingen met bekendmaking van een aankondiging van een opdracht, en concurrentiegerichte dialoog, alsmede hun selectie, dienen op transparante wijze te geschieden. Daartoe dienen niet-discriminerende criteria te worden aangegeven die de aanbestedende diensten kunnen gebruiken om de mededingers te selecteren, alsmede de middelen die de economische subjecten kunnen gebruiken om aan te tonen dat zij aan deze criteria voldoen. Uit dit oogpunt van transparantie dient de aanbestedende dienst gehouden te zijn vanaf de oproep tot mededinging voor een opdracht de selectiecriteria aan te geven die hij voor de selectie zal hanteren, alsmede het niveau van specifieke bekwaamheden dat hij eventueel van economische subjecten eist opdat deze tot de aanbestedingsprocedure kunnen worden toegelaten. (39) Een aanbestedende dienst kan het aantal gegadigden in niet-openbare procedures, in procedures van gunning door onderhandelingen met bekendmaking van een aankondiging van een opdracht en in de concurrentiegerichte dialoog beperken. Een dergelijke vermindering van het aantal gegadigden moet geschieden op basis van objectieve criteria die in de aankondiging van de opdracht zijn vermeld. Aan die criteria hoeft niet per se een relatief gewicht te worden toegekend. Voor de criteria in verband met de persoonlijke situatie van het economisch subject kan een algemene verwijzing in de aankondiging van de opdracht naar de in artikel 48 opgenomen gevallen volstaan. (40) In het kader van de concurrentiegerichte dialoog en de procedures van gunning door onderhandelingen met bekendmaking van een aankondiging van een opdracht, en rekening houdend met de eventueel vereiste flexibiliteit en met de te hoog oplopende kosten die aan deze methodes voor de gunning van overheidsopdrachten verbonden zijn, moeten de aanbestedende diensten kunnen bepalen dat de procedure in opeenvolgende fasen verloopt teneinde geleidelijk, op basis van vooraf aangegeven gunningscriteria, het aantal inschrijvingen waarover zij verder zullen spreken of onderhandelen, te beperken. Voorzover het aantal oplossingen of geschikte gegadigden dat toelaat, moet deze beperking daadwerkelijke mededinging garanderen. (41) De communautaire voorschriften inzake de onderlinge erkenning van diploma's, certificaten en andere titels zijn van toepassing wanneer voor deelneming aan een aanbestedingsprocedure of aan een prijsvraag een bepaalde beroepsbekwaamheid wordt geëist. (42) Voorkomen moet worden dat overheidsopdrachten worden gegund aan economische subjecten die hebben deelgenomen aan een criminele organisatie of die zich schuldig hebben gemaakt aan omkoping of fraude ten nadele van de financiële belangen van de Europese Gemeenschappen, of aan het witwassen van geld. De aanbestedende diensten verzoeken in voorkomend geval de gegadigden/inschrijvers om passende documenten en kunnen, in geval van twijfel over de persoonlijke situatie van de gegadigden/inschrijvers, de bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaat om medewerking verzoeken. Zulke economische subjecten moeten worden uitgesloten zodra de aanbestedende dienst kennis heeft van een overeenkomstig het nationale recht uitgesproken en in kracht van gewijsde gegane rechterlijke beslissing met betrekking tot dergelijke strafbare feiten. De niet-naleving van de milieuwetgeving of van de wetgeving inzake overheidsopdrachten, ten aanzien waarvan een onherroepelijk vonnis of een beslissing met vergelijkbare werking wegens onwettige afspraken is uitgesproken, kan als een delict dat in strijd is met de beroepsgedragsregels van het economisch subject of als een ernstige fout worden beschouwd, indien het nationale recht daartoe strekkende bepalingen bevat. (43) In bepaalde gevallen waarin de aard van de werken en/of de diensten de toepassing van milieubeheermaatregelen of -systemen bij de uitvoering van de overheidsopdracht rechtvaardigt, kan de toepassing van dergelijke maatregelen of systemen verlangd worden. Ongeacht of deze milieubeheersystemen overeenkomstig de communautaire instrumenten, waaronder Verordening (EG) nr. 761/2002 (EMAS) (18) geregistreerd zijn, kunnen zij uitwijzen of het economisch subject over de technische capaciteit beschikt om de opdracht uit te voeren. Voorts dient een beschrijving van de maatregelen die het economisch subject toepast om hetzelfde milieubeschermingsniveau te waarborgen, als alternatief bewijs aanvaard te worden in plaats van de geregistreerde milieubeheersystemen. (44) Deze richtlijn bepaalt dat de lidstaten officiële lijsten van aannemers, leveranciers en dienstverleners of een erkenning door openbare of particuliere organen kunnen invoeren, en welke gevolgen de opneming op een dergelijke lijst of een dergelijke erkenning heeft in het kader van een aanbestedingsprocedure voor overheidsopdrachten in een andere lidstaat. Met betrekking tot de officiële lijsten van erkende economische subjecten is het van belang rekening te houden met de jurisprudentie van het Hof van Justitie wanneer het economisch subject dat deel uitmaakt van een groep zich in zijn verzoek tot inschrijving beroept op de economische, financiële of technische capaciteiten van andere ondernemingen van de groep. In dat geval moet het economisch subject bewijzen dat het gedurende de totale looptijd van zijn inschrijving daadwerkelijk over deze middelen beschikt. Met het oog op deze inschrijving kan een lidstaat in dat geval een aantal vereisten formuleren waaraan voldaan moet worden, met name bijvoorbeeld, wanneer dit economisch subject zich beroept op de financiële capaciteit van een andere onderneming van de groep, de &nbhy; indien nodig solidaire &nbhy; betrokkenheid van laatstgenoemde onderneming. (45) De gunning van de opdracht dient te geschieden op basis van objectieve criteria waarbij het discriminatieverbod en de beginselen van transparantie en gelijke behandeling in acht worden genomen en de beoordeling van de inschrijvingen onder voorwaarden van daadwerkelijke mededinging wordt gewaarborgd. Derhalve mogen slechts twee gunningscriteria worden toegepast, namelijk het criterium van de "laagste prijs" en het criterium van de "economisch voordeligste inschrijving". Teneinde de inachtneming van het beginsel van gelijke behandeling bij de gunning van opdrachten te waarborgen, moet worden voorzien in de door de jurisprudentie bevestigde verplichting om de nodige transparantie te garanderen teneinde iedere inschrijver de mogelijkheid te bieden redelijkerwijs kennis te nemen van de criteria en de nadere regelingen die zullen worden toegepast ter bepaling van de economisch voordeligste inschrijving. Daarom dienen de aanbestedende diensten tijdig de gunningscriteria en het relatieve gewicht van elk van deze criteria aan te geven zodat de economische subjecten er bij de opstelling van hun inschrijving kennis van hebben. De aanbestedende diensten kunnen in naar behoren gemotiveerde gevallen die zij moeten kunnen toelichten, afzien van de vermelding van het relatieve gewicht van de gunningscriteria, wanneer dat relatieve gewicht niet vooraf kan worden bepaald, met name wegens de complexiteit van de opdracht. In die gevallen moeten zij de criteria in dalende volgorde van belangrijkheid vermelden. Wanneer de aanbestedende diensten besluiten om de opdracht te gunnen aan de economisch voordeligste inschrijving, gaan zij na welke inschrijving de beste prijs-kwaliteitverhouding biedt. Daartoe stellen zij economische en kwalitatieve criteria vast, die het over het geheel genomen mogelijk maken om de voor de aanbestedende dienst economisch voordeligste inschrijving te bepalen. Bij de vaststelling van deze criteria wordt rekening gehouden met het voorwerp van de opdracht, aangezien de criteria het mogelijk moeten maken het prestatieniveau van iedere inschrijving in verhouding tot het in de technische specificaties omschreven voorwerp van de opdracht te beoordelen, en de prijs-kwaliteitverhouding van iedere inschrijving te bepalen. Met het oog op het waarborgen van een gelijke behandeling moeten de gunningscriteria de mogelijkheid bieden de inschrijvingen te vergelijken en op een objectieve manier te beoordelen. Indien deze voorwaarden zijn vervuld, bieden economische en kwalitatieve gunningscriteria, bijvoorbeeld criteria betreffende de vervulling van milieueisen, de aanbestedende diensten de mogelijkheid om tegemoet te komen aan de in de specificaties voor de opdracht vermelde behoeften van het betrokken openbare lichaam. Onder dezelfde voorwaarden kan een aanbestedende dienst criteria gebruiken die ertoe strekken te voldoen aan sociale eisen, waardoor met name tegemoet wordt gekomen aan de - in de specificaties voor de opdracht vermelde - behoeften van bijzonder kansarme bevolkingsgroepen waartoe de begunstigden/gebruikers van de werken, leveringen of diensten welke het voorwerp van de opdracht zijn, behoren. (46) Bij overheidsopdrachten voor diensten mogen de gunningscriteria geen afbreuk doen aan de toepassing van nationale bepalingen betreffende de beloning van bepaalde diensten, zoals bijvoorbeeld de beloningen van architecten , ingenieurs of advocaten. (47) Bepaalde technische voorwaarden, met name die betreffende de aankondigingen en de statistische overzichten alsmede de gebruikte nomenclatuur en de voorwaarden voor verwijzing naar deze nomenclatuur, dienen in het licht van de ontwikkeling van de technische behoeften te worden vastgesteld en gewijzigd. De lijsten van de in de bijlagen bedoelde aanbestedende diensten moeten ook worden bijgewerkt. Het is dus wenselijk daarvoor een soepele en snelle vaststellingsprocedure vast te stellen. (48) De voor de uitvoering van deze richtlijn vereiste maatregelen dienen te worden vastgesteld overeenkomstig Besluit 1999/468/EG van de Raad van 28 juni 1999 tot vaststelling van de voorwaarden voor de uitoefening van de aan de Commissie verleende uitvoeringsbevoegdheden (19) . (49) Verordening (EEG, Euratom) nr. 1182/71 van de Raad van 3 juni 1971 houdende vaststelling van de regels die van toepassing zijn op termijnen, data en aanvangs&nbhy; en vervaltijden (20) dient van toepassing te zijn op de berekening van de in deze richtlijn bedoelde termijnen. (50) Deze richtlijn mag geen afbreuk doen aan de verplichtingen van de lidstaten betreffende de in bijlage XI aangegeven termijnen voor de omzetting en de toepassing van Richtlijn 92/50/EEG, Richtlijn 93/36/EEG en Richtlijn 93/37/EEG, INHOUD TITEL I Definities en algemene beginselen Artikel 1 - Definities Artikel 2 - Beginselen van het plaatsen van overheidsopdrachten Artikel 3 - Toekenning van bijzondere of exclusieve rechten: non- discriminatieclausule TITEL II Op overheidsopdrachten toepasselijke voorschriften HOOFDSTUK I Algemene bepalingen Artikel 4 - Economische subjecten Artikel 5 - Voorwaarden in verband met in het kader van de Wereldhandelsorganisatie gesloten overeenkomsten Artikel 6 - Vertrouwelijkheid Artikel 7 - Eerbiediging van de grondbeginselen van het Gemeenschapsrecht HOOFDSTUK II Toepassingsgebied AFDELING 1 - Drempels Artikel 8 - Drempelbedragen voor overheidsopdrachten Artikel 9 - Voor meer dan 50% door aanbestedende diensten gesubsidieerde opdrachten Artikel 10 - Methoden voor de berekening van de geraamde waarde van overheidsopdrachten, raamovereenkomsten en dynamische systemen AFDELING 2 - Specifieke situaties Artikel 11 - Opdrachten op het gebied van defensie Artikel 12 - Door aankoopcentrales geplaatste overheidsopdrachten en raamovereenkomsten AFDELING 3 - Uitgesloten opdrachten Artikel 13 - Opdrachten geplaatst in de sectoren watervoorziening, energievoorziening, vervoer en postdiensten Artikel 14 - Specifieke uitsluitingen op het gebied van telecommunicatie Artikel 15 - Geheime opdrachten of opdrachten die bijzondere veiligheidsmaatregelen vereisen Artikel 16 - Op grond van internationale voorschriften geplaatste opdrachten Artikel 17 - Specifieke uitsluitingen Artikel 18 - Concessieovereenkomsten voor diensten Artikel 19 - Op basis van een alleenrecht gegunde opdrachten voor diensten Artikel 20 - Opdrachten gegund aan door aanbestedende diensten in het leven geroepen instanties AFDELING 4 - Bijzondere regeling Artikel 21 - Voorbehouden opdrachten HOOFDSTUK III Op overheidsopdrachten voor diensten toepasselijke regelingen Artikel 22 - Opdrachten voor in bijlage II A vermelde diensten Artikel 23 - Opdrachten voor in bijlage II B vermelde diensten Artikel 24 - Gemengde opdrachten voor zowel in bijlage II A als in bijlage II B vermelde diensten HOOFDSTUK IV Bijzondere voorschriften betreffende het bestek en de aanbestedingsstukken Artikel 25 - Technische specificaties Artikel 26 - Varianten Artikel 27 - Onderaanneming Artikel 28 - Voorwaarden waaronder de opdracht wordt uitgevoerd Artikel 29 - Verplichtingen ten aanzien van de bepalingen inzake belastingen, milieubescherming, arbeidsbescherming en a rbeidsvoorwaarden HOOFDSTUK V Procedures Artikel 30 - Toepassing van openbare en niet-openbare procedures, van procedures van gunning door onderhandelingen en van de concurrentiegerichte dialoog Artikel 31 - Concurrentiegerichte dialoog Artikel 32 - Gevallen waarin de toepassing van de procedure van gunning door onderhandelingen met bekendmaking van een aankondiging van eenopdracht gerechtvaardigd is Artikel 33 - Gevallen waarin de toepassing van de procedure van gunning door onderhandelingen zonder bekendmaking van een aankondiging van opdracht gerechtvaardigd is Artikel 34 - Raamovereenkomsten Artikel 35 - Dynamische aankoopsystemen Artikel 36 - Overheidsopdrachten voor werken: bijzondere voorschriften betreffende de bouw van sociale woningen HOOFDSTUK VI Regels voor bekendmaking en transparantie AFDELING I - Bekendmaking van de aankondigingen Artikel 37 - Aankondigingen Artikel 38 - Opmaak en wijze van bekendmaking van aankondigingen Artikel 39 - Niet-verplichte bekendmaking AFDELING 2 - Termijnen Artikel 40 - Termijnen voor de ontvangst van de verzoeken tot deelneming en de ontvangst van de inschrijvingen Artikel 41 - Openbare procedures: bestek, stukken en nadere inlichtingen AFDELING 3 - Inhoud en verzendingswijze van de informatie Artikel 42 - Uitnodigingen tot inschrijving, tot deelneming aan de dialoog of tot onderhandelingen Artikel 43 - Informatieverstrekking aan gegadigden en inschrijvers AFDELING 4 - Communicatiemiddelen Artikel 44 - Regels betreffende de communicatiemiddelen AFDELING 5 - Processen-verbaal Artikel 45 - Inhoud van de processen-verbaal HOOFDSTUK VII Verloop van de procedure AFDELING 1 - Algemene bepalingen Artikel 46 - Controle van de geschiktheid en selectie van de deelnemers, en gunning van de opdrachten Artikel 47 - Erkenningsregelingen AFDELING 2 - Kwalitatieve selectiecriteria Artikel 48 - Persoonlijke situatie van de gegadigde of inschrijver Artikel 49 - Bevoegdheid de beroepsactiviteit uit te oefenen Artikel 50 - Economische en financiële draagkracht Artikel 51 - Technische bekwaamheid en/of beroepsbekwaamheid Artikel 52 - Kwaliteitsnormen Artikel 53 - Normen inzake milieubeheer Artikel 54 - Aanvullende documentatie en inlichtingen Artikel 55 - Officiële lijsten van erkende ondernemingen en certificering door publiekrechtelijke of privaatrechtelijke instellingen AFDELING 3 - Gunning van de opdracht Artikel 56 - Gunningscriteria Artikel 57 - Gebruik van elektronische veilingen Artikel 58 - Abnormaal lage inschrijvingen TITEL III Regels op het gebied van concessieovereenkomsten voor openbare werken HOOFDSTUK I Op concessieovereenkomsten voor openbare werken toepasselijke regels Artikel 59 - Toepassingsgebied Artikel 60 - Uitsluitingen van het toepassingsgebied Artikel 61 - Bekendmaking van de aankondiging betreffende concessieovereenkomsten voor openbare werken Artikel 62 - Termijn Artikel 63 - Onderaanneming Artikel 64 - Gunning van aanvullende werken aan de concessiehouder HOOFDSTUK II Regels voor de plaatsing van opdrachten door concessiehouders die zelf aanbestedende dienst zijn Artikel 65 - Regels HOOFDSTUK III Regels voor de plaatsing van opdrachten door concessiehouders die zelf geen aanbestedende dienst zijn Artikel 66 - Regels voor de bekendmaking: drempel en uitzonderingen Artikel 67 - Bekendmaking van de aankondiging Artikel 68 - Termijnen voor de ontvangst van verzoeken tot deelneming en de ontvangst van inschrijvingen TITEL IV Regels voor prijsvragen op het gebied van diensten Artikel 69 - Algemene bepalingen Artikel 70 - Toepassingsgebied Artikel 71 - Uitsluitingen van het toepassingsgebied Artikel 72 - Aankondigingen Artikel 73 - Opmaak en wijze van bekendmaking van aankondigingen betreffende prijsvragen Artikel 74 - Communicatiemiddelen Artikel 75 - Selectie van deelnemers Artikel 76 - Samenstelling van de jury Artikel 77 - Beslissingen van de jury TITEL V Statistische verplichtingen, uitvoeringsbevoegdheden en slotbepalingen Artikel 78 - Statistische verplichtingen Artikel 79 - Inhoud van het statistische overzicht Artikel 80 - Het Raadgevend Comité Artikel 81 - Herziening van de drempels Artikel 82 - Wijzigingen Artikel 83 - Uitvoering Artikel 84 - Controlemechanismen Artikel 85 - Intrekkingen Artikel 86 - Inwerkingtreding Artikel 87 - Adressaten BIJLAGEN Bijlage I - Lijst van werkzaamheden in de zin van artikel 1, lid 2, punt b) Bijlage II - Diensten in de zin van artikel 1, lid 2, punt d) Bijlage II A - Bijlage II B - Bijlage III - Lijst van instellingen en categorieën van publiekrechtelijke instellingen, bedoeld in artikel 1, lid 9, tweede alinea Bijlage IV - Centrale overheidsinstanties Bijlage V - Lijst van in artikel 8 bedoelde producten, wat betreft overheidsopdrachten van aanbestedende diensten op het gebied van de defensie Bijlage VI - Definitie van enkele technische specificaties Bijlage VII - Inlichtingen die in aankondigingen moeten worden opgenomen Bijlage VII A - Inlichtingen die in aankondigingen van overheidsopdrachten moeten worden opgenomen Bijlage VII B - Inlichtingen die in aankondigingen betreffende concessieovereenkomsten voor openbare werken moeten worden opgenomen Bijlage VII C - Inlichtingen die moeten worden opgenomen in aankondigingen van opdrachten van de concessiehouder van werken die zelf geen aanbestedende dienst is Bijlage VII D - Inlichtingen die in aankondigingen betreffende prijsvragen voor diensten moeten worden opgenomen Bijlage VIII - Specificaties betreffende de bekendmaking Bijlage IX - Registers Bijlage IX A - Overheidsopdrachten voor werken Bijlage IX B - Overheidsopdrachten voor leveringen Bijlage IX C - Overheidsopdrachten voor diensten Bijlage X - Eisen ten aanzien van middelen voor de elektronische ontvangst van inschrijvingen/verzoeken tot deelneming of plannen en ontwerpen bij prijsvragen Bijlage XI - Termijnen voor omzetting en toepassing Bijlage XII - Concordantietabel HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: TITEL I Definities en algemene beginselen Artikel 1 Definities 1. Voor de toepassing van deze richtlijn gelden de definities in de leden 2 tot en met 16 : 2. a) "Overheidsopdrachten" zijn schriftelijke overeenkomsten onder bezwarende titel die tussen een of meer economische subjecten en een of meer aanbestedende diensten zijn gesloten en betrekking hebben op de uitvoering van werken, de levering van producten of de verlening van diensten in de zin van deze richtlijn. b) "Overheidsopdrachten voor werken" zijn overheidsopdrachten die betrekking hebben op hetzij de uitvoering, hetzij zowel het ontwerp als de uitvoering van werken in het kader van een van de in bijlage I vermelde werkzaamheden of van een werk, dan wel het laten uitvoeren met welke middelen dan ook van een werk dat aan de door de aanbestedende dienst vastgestelde eisen voldoet. Een "werk" is het product van een geheel van bouwkundige of civieltechnische werken dat ertoe bestemd is als zodanig een economische of technische functie te vervullen. c) "Overheidsopdrachten voor leveringen" zijn andere dan de onder b) bedoelde overheidsopdrachten die betrekking hebben op de aankoop, leasing, huur of huurkoop, met of zonder koopoptie, van producten. Een overheidsopdracht die betrekking heeft op de levering van producten en in bijkomende orde op werkzaamheden voor het aanbrengen en installeren wordt beschouwd als een "overheidsopdracht voor leveringen". d) "Overheidsopdrachten voor diensten" zijn andere overheidsopdrachten dan overheidsopdrachten voor werken of leveringen, die betrekking hebben op het verrichten van de in bijlage II bedoelde diensten. Een overheidsopdracht die zowel op producten als op diensten in de zin van bijlage II betrekking heeft, wordt als een "overheidsopdracht voor diensten" beschouwd indien de waarde van de desbetreffende diensten hoger is dan die van de in de opdracht opgenomen producten. Een overheidsopdracht die op de in bijlage II bedoelde diensten betrekking heeft en slechts bijkomstig ten opzichte van het hoofdvoorwerp van de opdracht werkzaamheden als bedoeld in bijlage I omvat, wordt als een overheidsopdracht voor diensten beschouwd. 3. De "concessieovereenkomst voor openbare werken" is een overeenkomst met dezelfde kenmerken als een overheidsopdracht voor werken, met uitzondering van het feit dat de tegenprestatie voor de uit te voeren werken bestaat hetzij uit uitsluitend het recht het werk te exploiteren, hetzij uit dit recht, gepaard gaande met een prijs. 4. De "concessieovereenkomst voor diensten" is een overeenkomst met dezelfde kenmerken als een overheidsopdracht voor diensten met uitzondering van het feit dat de tegenprestatie voor de te verlenen diensten bestaat hetzij uit uitsluitend het recht de dienst te exploiteren, hetzij uit dit recht, gepaard gaande met een prijs. 5. Een "raamovereenkomst" is een overeenkomst tussen een of meer aanbestedende diensten en een of meer economische subjecten met het doel gedurende een bepaalde periode de voorwaarden inzake te plaatsen opdrachten vast te leggen, met name wat betreft de prijs en, in voorkomend geval, de beoogde hoeveelheid. 6. Een "dynamisch aankoopsysteem" is een geheel elektronisch proces voor aankopen voor courant gebruik, met algemeen op de markt beschikbare kenmerken die overeenkomen met de behoeften van de aanbestedende dienst, beperkt in de tijd en gedurende de gehele looptijd open voor elk economisch subject dat voldoet aan de selectiecriteria en die overeenkomstig de eisen van het bestek een indicatieve inschrijving heeft ingediend. 7. Een "elektronische veiling" is een zich herhalend proces langs elektronische weg voor de presentatie van nieuwe, verlaagde prijzen, en/of van nieuwe waarden, dat hun klassering op basis van elektronische verwerking mogelijk maakt. Deze procedure is geenszins geschikt voor de aanbesteding van werken of intellectuele en andere complexe diensten. 8. De termen "aannemer", "leverancier" of "dienstverlener" omvatten elke natuurlijke of rechtspersoon of elk openbaar lichaam of elke combinatie van deze personen en/of lichamen die respectievelijk de uitvoering van werken en/of werkzaamheden van producten of diensten op de markt aanbiedt. De term " economisch subject " dekt zowel de termen "aannemer", "leverancier" als "dienstverlener". De term " economisch subject " wordt louter ter vereenvoudiging van de tekst gebruikt. Het economisch subject dat een inschrijving heeft ingediend, wordt "inschrijver" genoemd. Degene die heeft verzocht om een uitnodiging tot deelneming aan een niet-openbare procedure of aan een procedure van gunning door onderhandelingen of aan een concurrentiegerichte dialoog, wordt "gegadigde" genoemd. 9. Als "aanbestedende diensten" worden aangemerkt de staat, de territoriale lichamen, publiekrechtelijke instellingen en verenigingen gevormd door een of meer van deze lichamen of een of meer van deze publiekrechtelijke instellingen , alsmede door deze diensten met het oog op de gunning van overheidsopdrachten opgerichte aankoopcentrales . Onder "publiekrechtelijke instelling" wordt iedere instelling verstaan De niet-limitatieve lijsten van de publiekrechtelijke instellingen en van de categorieën publiekrechtelijke instellingen die aan de in de tweede alinea onder a), b) en c), genoemde criteria voldoen, zijn in bijlage III opgenomen. Daartoe stellen de lidstaten de Commissie op gezette tijden in kennis van de in hun lijsten opgetreden wijzigingen. 10. Een "aankoopcentrale" is een aanbestedende dienst die: 11. "Openbare procedures" zijn de procedures waarbij alle belangstellende economische subjecten mogen inschrijven. "Niet-openbare procedures" zijn de procedures waaraan alle economische subjecten mogen verzoeken deel te nemen, maar waarbij alleen de door de aanbestedende dienst aangezochte economische aspecten mogen inschrijven. De "concurrentiegerichte dialoog" is een procedure waaraan alle economische subjecten mogen verzoeken deel te nemen en waarbij de aanbestedende dienst een dialoog voert met de tot de procedure toegelaten gegadigden, ten einde een of meer oplossingen te zoeken die aan de behoeften van de aanbestedende dienst beantwoorden en op grond waarvan de geselecteerde gegadigden zullen worden uitgenodigd om in te schrijven. "Procedures van gunning door onderhandelingen" zijn de procedures waarbij de aanbestedende dienst met door hem gekozen economische subjecten overleg pleegt en door onderhandelingen met een of meer van hen de contractuele voorwaarden vaststelt. "Prijsvragen" zijn de procedures die tot doel hebben de aanbestedende dienst, in het bijzonder op het gebied van ruimtelijke ordening, stadsplanning, architectuur en weg- en waterbouw, of op het gebied van automatische gegevensverwerking, een plan of ontwerp te verschaffen dat op basis van mededinging door een jury wordt geselecteerd, al dan niet met toekenning van prijzen. 12. De term "schriftelijk" staat voor elk uit woorden of cijfers bestaand geheel dat kan worden gelezen, gereproduceerd en vervolgens medegedeeld. Dit geheel kan met elektronische middelen overgebrachte of opgeslagen informatie bevatten. 13. Onder "elektronisch middel" wordt een middel verstaan waarbij gebruik wordt gemaakt van elektronische apparatuur voor gegevensverwerking (met inbegrip van digitale compressie) en gegevensopslag, alsmede van verspreiding, overbrenging en ontvangst door middel van draden, straalverbindingen, optische middelen of andere elektromagnetische middelen. 14. De "Gemeenschappelijke Woordenlijst Overheidsopdrachten", hierna CPV (Common Procurement Vocabulary) genoemd, verwijst naar de op overheidsopdrachten toepasselijke referentienomenclatuur als vastgesteld bij Verordening (EG) nr. 2195/2002 en zorgt voor overeenstemming met de overige bestaande nomenclaturen. In geval van uiteenlopende interpretaties betreffende het toepassingsgebied van deze richtlijn als gevolg van mogelijke discrepanties tussen de CPV-nomenclatuur en de in bijlage I bedoelde NACE-nomenclatuur, of tussen de CPV-nomenclatuur en de in bijlage II bedoelde nomenclatuur van de centrale productclassificatie (CPC) (voorlopige versie), zijn respectievelijk de NACE-nomenclatuur of de CPC-nomenclatuur van toepassing. 15. Voor de toepassing van artikel 14, artikel 60, lid 1 , onder a), en artikel 71 , onder b), wordt verstaan onder: 16. Van een "bijzonder complexe opdracht" is sprake wanneer de aanbestedende dienst noch door het organiseren van een prijsvraag, noch door een functionele aanbesteding in staat is de technische of andere middelen te bepalen waarmee aan zijn behoeften kan worden voldaan, of wat de markt aan technische of financiële oplossingen kan aanbieden. Artikel 2 Beginselen van het plaatsen van overheidsopdrachten Aanbestedende diensten behandelen economische subjecten op gelijke en niet-discriminerende wijze en betrachten transparantie in hun handelen. Artikel 3 Toekenning van bijzondere of exclusieve rechten: non-discriminatieclausule Wanneer een aanbestedende dienst aan een lichaam dat zelf geen aanbestedende dienst is, bijzondere of uitsluitende rechten verleent om openbare diensten te verlenen, wordt in de akte waarbij deze rechten worden verleend, bepaald dat dit lichaam, bij de opdrachten voor leveringen die het in het kader van deze activiteit bij derden plaatst, het beginsel van niet-discriminatie op grond van de nationaliteit moet naleven. TITEL II Op overheidsopdrachten toepasselijke voorschriften HOOFDSTUK I Algemene bepalingen Artikel 4 Economische subjecten 1. Gegadigden of inschrijvers die krachtens de wetgeving van de lidstaat waarin zij zijn gevestigd, gerechtigd zijn de verrichting in kwestie uit te voeren, mogen niet worden afgewezen louter op grond van het feit dat zij krachtens de wetgeving van de lidstaat waarin de opdracht wordt gegund, hetzij een natuurlijke persoon, hetzij een rechtspersoon zouden moeten zijn. Voor overheidsopdrachten voor diensten en werken alsmede voor overheidsopdrachten voor leveringen die bijkomende diensten en/of werkzaamheden voor aanbrengen en installeren inhouden, kan van rechtspersonen echter worden verlangd dat zij in de inschrijving of in het verzoek tot deelneming de namen en de beroepskwalificaties vermelden van de personen die met de uitvoering van de verrichting worden belast. 2. Combinaties van economische subjecten mogen inschrijven of zich als gegadigde opgeven. Voor de indiening van een inschrijving of een verzoek tot deelneming kan de aanbestedende dienst van de combinaties van economische subjecten niet verlangen dat zij een bepaalde rechtsvorm zouden hebben, maar van de combinatie waaraan de opdracht wordt gegund kan wel worden geëist dat zij een bepaalde rechtsvorm zal aannemen, mits dit voor de goede uitvoering van de opdracht nodig is. Artikel 5 Voorwaarden in verband met in het kader van de Wereldhandelsorganisatie gesloten overeenkomsten Bij het plaatsen van overheidsopdrachten door de aanbestedende diensten passen de lidstaten in hun onderlinge betrekkingen even gunstige voorwaarden toe als die welke zij bij de tenuitvoerlegging van de in het kader van de multilaterale handelsbesprekingen van de Uruguayronde gesloten Overeenkomst inzake overheidsopdrachten, hierna "de Overeenkomst" genoemd, op economische subjecten van derde landen toepassen. Te dien einde raadplegen de lidstaten elkaar in het kader van het in artikel 80 bedoelde Raadgevend Comité inzake overheidsopdrachten over de uit hoofde van de Overeenkomst te treffen maatregelen. Artikel 6 Vertrouwelijkheid Onverminderd de in artikel 37, lid 4, respectievelijk artikel 43 vastgestelde verplichtingen inzake de bekendmaking van geplaatste opdrachten en informatieverstrekking aan de gegadigden en de inschrijvers, eerbiedigen de aanbestedende diensten tijdens en na de aanbestedingsprocedure het vertrouwelijke karakter van de door de economische subjecten verstrekte inlichtingen. Deze omvatten fabrieks- of bedrijfsgeheimen en het vertrouwelijke karakter van de offertes en de ontwerpoplossingen, alsmede van elke andere vertrouwelijke inlichting die door het economisch subject wordt verstrekt. Artikel 7 Eerbiediging van de grondbeginselen van het Gemeenschapsrecht De aanbestedende diensten eerbiedigen bij alle overheidsopdrachten, met inbegrip van die waarvan de waarde onder de in artikel 8 vastgestelde drempels ligt, de grondbeginselen van het Gemeenschapsrecht. HOOFDSTUK II Toepassingsgebied AFDELING 1 Drempels Artikel 8 Drempelbedragen voor overheidsopdrachten Deze richtlijn is van toepassing op overheidsopdrachten die niet op grond van de in de artikelen 11 en 12 en de artikelen 13 tot en met 20 bepaalde uitzondering zijn uitgesloten en waarvan de geraamde waarde exclusief belasting over de toegevoegde waarde (BTW) gelijk is aan of groter dan de volgende drempelbedragen: Artikel 9 Voor meer dan 50% door aanbestedende diensten gesubsidieerde opdrachten Deze richtlijn is van toepassing op de plaatsing van De lidstaten nemen de nodige maatregelen opdat de aanbestedende diensten die de subsidies toekennen deze richtlijn doen naleven wanneer deze opdrachten door een of meer andere instanties dan zij zelf worden geplaatst, dan wel zelf deze richtlijn naleven wanneer zij zelf deze opdrachten in naam en voor rekening van deze andere instanties plaatsen. Artikel 10 Methoden voor de berekening van de geraamde waarde van overheidsopdrachten, raamovereenkomsten en dynamische systemen 1. De berekening van de geraamde waarde van een overheidsopdracht moet gebaseerd zijn op het totale bedrag, exclusief BTW, zoals geraamd door de aanbestedende dienst. Bij deze berekening wordt rekening gehouden met het geraamde totaalbedrag, met inbegrip van de eventuele opties en eventuele verlengingen van het contract. Wanneer de aanbestedende dienst voorziet in prijzengeld of betalingen aan gegadigden of inschrijvers, berekent hij deze door in de geraamde waarde van de opdracht. 2. Deze raming moet gelden op het tijdstip van verzending van de aankondiging van de opdracht overeenkomstig artikel 37 , lid 2, of, wanneer deze aankondiging niet vereist is, op het tijdstip waarop de procedure voor de gunning van de opdracht door de aanbestedende dienst wordt ingeleid. 3. Voorgenomen werken en voorgenomen aankopen ter verkrijging van bepaalde hoeveelheden leveringen en/of diensten mogen niet worden gesplitst om ze te onttrekken aan de toepassing van deze richtlijn. 4. In het geval van overheidsopdrachten voor werken wordt bij de berekening van de geraamde waarde rekening gehouden met de waarde van de werken, alsmede met de geraamde totale waarde van de voor de uitvoering van het werk noodzakelijke goederen welke door de aanbestedende dienst ter beschikking van de aannemer zijn gesteld. 5. a) Wanneer een voorgenomen werk of een voorgenomen aankoop van diensten aanleiding kan geven tot opdrachten die gelijktijdig in afzonderlijke percelen worden geplaatst, wordt de geraamde totale waarde van deze percelen als grondslag genomen. Wanneer de samengetelde waarde van de percelen gelijk is aan of groter is dan het in artikel 8 bepaalde drempelbedrag, is deze richtlijn van toepassing op de plaatsing van elk perceel. De aanbestedende diensten mogen van de toepassing van de richtlijn afwijken voor percelen waarvan de geraamde totale waarde, exclusief BTW, minder dan 80.000 EUR bedraagt voor diensten en 1 miljoen EUR voor werken, mits het samengetelde bedrag van de percelen waarvoor is afgeweken niet meer dan 20% van de totale waarde van alle percelen beloopt. Wanneer de samengetelde waarde van de percelen gelijk is aan of groter is dan het in artikel 8 bepaalde drempelbedrag, is deze richtlijn van toepassing op de plaatsing van elk perceel. De aanbestedende diensten mogen van de toepassing van de richtlijn afwijken voor percelen waarvan de geraamde waarde, exclusief BTW, minder dan 80.000 EUR bedraagt, mits het samengetelde bedrag van de percelen in kwestie niet meer dan 20% van de totale waarde van alle percelen beloopt. 6. In het geval van overheidsopdrachten voor leveringen die betrekking hebben op leasing, huur, of huurkoop van producten wordt de waarde van de opdracht op de volgende grondslag geraamd: 7. In het geval van overheidsopdrachten voor leveringen of voor diensten die met een zekere regelmaat worden verleend of die bestemd zijn om gedurende een bepaalde periode te worden hernieuwd, wordt voor de berekening van de geraamde waarde van de opdracht de volgende grondslag genomen: De wijze waarop de geraamde waarde van een overheidsopdracht wordt berekend mag niet bedoeld zijn om de opdracht aan de toepassing van de richtlijn te onttrekken. 8. In het geval van overheidsopdrachten voor diensten wordt de waarde van de opdracht in voorkomend geval op de volgende grondslag geraamd: 9. Bij de berekening van de waarde van een raamovereenkomst of een dynamisch aankoopsysteem moet worden uitgegaan van de geraamde maximale waarde, exclusief BTW, van alle voor de totale duur van de overeenkomst of van het dynamisch aankoopsysteem voorgenomen opdrachten. AFDELING 2 Specifieke situaties Artikel 11 Opdrachten op het gebied van defensie Deze richtlijn is van toepassing op overheidsopdrachten die door aanbestedende diensten op het gebied van defensie worden geplaatst, onverminderd artikel 296 van het Verdrag. Artikel 12 Door aankoopcentrales geplaatste overheidsopdrachten en raamovereenkomsten 1. De lidstaten kunnen voorzien in de mogelijkheid dat aanbestedende diensten via aankoopcentrales werken, leveringen en/of diensten verwerven. 2. De aanbestedende diensten die in de omstandigheden zoals bedoeld in artikel 1, lid 10, via een aankoopcentrale werken, leveringen en/of diensten verwerven, worden geacht deze richtlijn te hebben nageleefd, voorzover de aankoopcentrale deze richtlijn zelf heeft nageleefd. AFDELING 3 Uitgesloten opdrachten Artikel 13 Opdrachten geplaatst in de sectoren watervoorziening, energievoorziening, vervoer en postdiensten Deze richtlijn is niet van toepassing op overheidsopdrachten die in het kader van Richtlijn 2003/.../EG [houdende coördinatie van de procedures voor het plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening, vervoer en postdiensten] worden geplaatst door aanbestedende diensten die een of meer van de in de artikelen 3 tot en met 7 van genoemde richtlijn bedoelde activiteiten uitoefenen en die voor deze activiteiten worden geplaatst, noch op overheidsopdrachten die op grond van de artikelen 5, lid 2, en artikel 20, 27 en 31 van die richtlijn van het toepassingsgebied ervan zijn uitgesloten. Deze richtlijn blijft evenwel van toepassing op de overheidsopdrachten die worden geplaatst door aanbestedende diensten welke een of meer van de in artikel 6 van Richtlijn 2003/.../EG [houdende coördinatie van de procedures voor het plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening, vervoer en postdiensten] bedoelde activiteiten uitoefenen en die voor deze activiteiten worden geplaatst, zolang de betrokken lidstaat gebruik maakt van de in artikel 72, lid 1, tweede alinea, van voornoemde richtlijn bedoelde mogelijkheid om de toepassing ervan uit te stellen. Artikel 14 Specifieke uitsluitingen op het gebied van telecommunicatie Deze richtlijn is niet van toepassing op overheidsopdrachten die in hoofdzaak tot doel hebben de aanbestedende diensten in staat te stellen openbare telecommunicatienetten beschikbaar te stellen of te exploiteren of aan het publiek een of meer telecommunicatiediensten te verlenen. Artikel 15 Geheime opdrachten of opdrachten die bijzondere veiligheidsmaatregelen vereisen Deze richtlijn is niet van toepassing op overheidsopdrachten die geheim zijn verklaard of waarvan de uitvoering overeenkomstig de in de betrokken lidstaat geldende wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen met bijzondere veiligheidsmaatregelen gepaard moet gaan of wanneer de bescherming van de wezenlijke belangen van die lidstaat zulks vereist. Artikel 16 Op grond van internationale voorschriften geplaatste opdrachten Deze richtlijn is niet van toepassing op overheidsopdrachten waarvoor andere procedurevoorschriften gelden en die worden geplaatst: Artikel 17 Specifieke uitsluitingen 1. Deze richtlijn is niet van toepassing op overheidsopdrachten voor diensten: 2. Deze richtlijn is voorts niet van toepassing op openbare aanbestedingen van schoolboeken waarvoor in de lidstaat waar de aankoop plaatsvindt een wettelijk bepaalde vaste verkoopprijs geldt. Artikel 18 Concessieovereenkomsten voor diensten Onverminderd de toepassing van de bepalingen van artikel 3, is deze richtlijn niet van toepassing op concessieovereenkomsten voor diensten als omschreven in artikel 1, lid 4. Artikel 19 Op basis van een alleenrecht gegunde opdrachten voor diensten Deze richtlijn is niet van toepassing op overheidsopdrachten voor diensten die door een aanbestedende dienst worden gegund aan een andere aanbestedende dienst of aan een samenwerkingsverband van aanbestedende diensten op basis van een alleenrecht dat deze uit hoofde van bekendgemaakte wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen genieten, op voorwaarde dat deze bepalingen met het Verdrag verenigbaar zijn. Artikel 20 Opdrachten gegund aan door aanbestedende diensten in het leven geroepen instanties Deze richtlijn is niet van toepassing op opdrachten die door een aanbestedende dienst worden geplaatst bij: AFDELING 4 Bijzondere regeling Artikel 21 Voorbehouden opdrachten De lidstaten kunnen de deelneming aan procedures voor de gunning van overheidsopdrachten voorbehouden aan sociale werkplaatsen of de uitvoering ervan voorbehouden in het kader van programma's voor beschermde arbeid indien de meerderheid van de betrokken werknemers personen met een handicap zijn die wegens de aard of de ernst van hun handicaps geen beroepsactiviteit in normale omstandigheden kunnen uitoefenen. De aankondiging van opdracht moet deze bepaling vermelden. HOOFDSTUK III Op overheidsopdrachten voor diensten toepasselijke regelingen Artikel 22 Opdrachten voor de in bijlage II A vermelde diensten De opdrachten voor het verlenen van de in bijlage II A vermelde diensten worden overeenkomstig de artikelen 25-58 . Artikel 23 Opdrachten voor de in bijlage II B vermelde diensten Voor de plaatsing van opdrachten voor het verlenen van in bijlage II B vermelde diensten zijn alleen artikel 25 en artikel 37 , lid 4, van toepassing. Artikel 24 Gemengde opdrachten voor zowel in bijlage II A als in bijlage II B vermelde diensten De opdrachten die zowel op in bijlage II A als op in bijlage II B vermelde diensten betrekking hebben, worden overeenkomstig de artikelen 25 tot en met 58 geplaatst indien de waarde van de in bijlage II A vermelde diensten hoger is dan die van de in bijlage II B vermelde diensten en, zo niet, overeenkomstig artikel 25 en artikel 37 , lid 4. HOOFDSTUK IV Bijzondere voorschriften betreffende het bestek en de aanbestedingsstukken Artikel 25 Technische specificaties 1. De technische specificaties zoals omschreven in punt 1 van bijlage VI maken deel uit van de aanbestedingsstukken, zoals de aankondiging van de opdracht, het bestek of aanvullende stukken. 2. De technische specificaties moeten de inschrijvers gelijke toegang bieden en mogen niet tot gevolg hebben dat ongerechtvaardigde belemmeringen voor de openstelling van overheidsopdrachten voor mededinging worden geschapen. 3. Onverminderd verplichte nationale technische voorschriften, voorzover verenigbaar met het Gemeenschapsrecht, worden de technische specificaties als volgt aangegeven: 4. Wanneer de aanbestedende diensten gebruik maken van de mogelijkheid te verwijzen naar de in lid 3, onder a), bedoelde specificaties, kunnen zij echter geen inschrijving afwijzen met als reden dat de aangeboden producten en diensten niet beantwoorden aan de specificaties waarnaar zij hebben verwezen, indien de inschrijver in zijn inschrijving met elk passend middel tot voldoening van de aanbestedende dienst aantoont dat de door hem voorgestelde oplossingen op gelijkwaardige wijze voldoen aan de eisen die in de technische specificaties zijn bepaald. Een passend middel kan bijvoorbeeld een technisch dossier van de fabrikant zijn of een testverslag van een erkende organisatie. De aanbestedende dienst die een inschrijving afwijst omdat deze niet op gelijkwaardige wijze aan zijn eisen voldoet, deelt de inschrijver desgevraagd zijn redenen mee. 5. Wanneer de aanbestedende diensten gebruik maken van de in lid 3 geboden mogelijkheid prestatie-eisen of functionele eisen te stellen, mogen zij geen aanbod van werken, producten of diensten afwijzen die beantwoorden aan een nationale norm waarin een Europese norm is omgezet, aan een Europese technische goedkeuring, aan een gemeenschappelijke technische specificatie, aan een internationale norm, of aan een door een Europese normalisatie-instelling opgestelde technisch referentiesysteem, wanneer deze specificaties betrekking hebben op de prestaties of functionele eisen die zij hebben voorgeschreven. In zijn inschrijving moet de inschrijver tot voldoening van de aanbestedende dienst met elk passend middel aantonen dat de aan de norm beantwoordende werken, producten of diensten aan de prestatie-eisen of functionele eisen van de aanbestedende dienst voldoen. Een passend middel kan een technisch dossier van de fabrikant zijn of een testverslag van een erkende organisatie. 6. Aanbestedende diensten die milieukenmerken voorschrijven door verwijzing naar prestatie-eisen of functionele eisen, zoals bepaald in lid 3, onder b), kunnen gebruik maken van de gedetailleerde specificaties of, zo nodig, van gedeelten daarvan, zoals vastgesteld in Europese, (pluri)nationale milieukeuren of in een andere milieukeur, voorzover: De aanbestedende diensten kunnen aangeven dat de van een milieukeur voorziene producten of diensten worden geacht te voldoen aan de technische specificaties van het bestek; zij dienen elk ander passend bewijsmiddel te aanvaarden, zoals een technisch dossier van de fabrikant of een testverslag van een erkende organisatie. 7 . Waar mogelijk houdt de aanbestedende dienst rekening met toegankelijkheidscriteria voor gehandicapten bij het algehele ontwerp en de vastlegging van specificaties. Deze technische specificaties worden duidelijk in de aanbestedingsstukken omschreven. 8. "Erkende organisaties" in de zin van dit artikel zijn testlaboratoria, ijklaboratoria en inspectie&nbhy; en certificatieorganisaties die voldoen aan de toepasselijke Europese normen. De aanbestedende diensten aanvaarden certificaten van in andere lidstaten gevestigde erkende organisaties. 9. Behalve indien dit door het voorwerp van de opdracht gerechtvaardigd is, mag in de technische specificaties geen melding worden gemaakt van een bepaald fabrikaat of een bepaalde herkomst of van een bijzondere werkwijze, noch mogen deze een verwijzing bevatten naar een merk, een octrooi of een type, een bepaalde oorsprong of een bepaalde productie, waardoor bepaalde ondernemingen of bepaalde producten worden bevoordeeld of geëlimineerd. Deze vermelding of verwijzing is bij wijze van uitzondering toegestaan wanneer een voldoende nauwkeurige en begrijpelijke beschrijving van het voorwerp van de opdracht niet mogelijk is door toepassing van de leden 3 en 4; deze vermelding of verwijzing moet vergezeld gaan van de woorden "of gelijkwaardig". Artikel 26 Varianten 1. Wanneer voor de gunning het criterium van de economisch voordeligste inschrijving wordt gehanteerd, mogen de aanbestedende diensten de inschrijvers toestaan varianten voor te stellen. De aanbestedende diensten vermelden in de aankondiging van de opdracht of zij al dan niet varianten toestaan; wanneer dat niet is vermeld, zijn geen varianten toegestaan. 3. De aanbestedende diensten die varianten toestaan, vermelden in het bestek aan welke minimumeisen deze varianten ten minste moeten voldoen, alsmede hoe zij moeten worden ingediend. 4. De aanbestedende diensten houden alleen rekening met de varianten die aan de gestelde minimumeisen voldoen. Bij procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor leveringen of diensten mogen de aanbestedende diensten die varianten hebben toegestaan, een variant niet afwijzen uitsluitend omdat deze, indien deze werd gekozen, veeleer tot een opdracht voor diensten dan tot een overheidsopdracht voor leveringen, dan wel veeleer tot een opdracht voor leveringen dan tot een overheidsopdracht voor diensten zou leiden. Artikel 27 Onderaanneming In het bestek kan de aanbestedende dienst de inschrijver verzoeken, of door een lidstaat worden verplicht de inschrijver te verzoeken, om in zijn inschrijving aan te geven welk gedeelte van de opdracht hij voornemens is aan derden in onderaanneming te geven en welke onderaannemers hij voorstelt. Deze mededeling laat de aansprakelijkheid van de leidende economische subjecten onverlet. Artikel 28 Voorwaarden waaronder de opdracht wordt uitgevoerd De aanbestedende diensten kunnen bijzondere voorwaarden bepalen waaronder de opdracht wordt uitgevoerd, mits deze verenigbaar zijn met het Gemeenschapsrecht en in de aankondiging van de opdracht of in het bestek worden vermeld. De voorwaarden waaronder de opdracht wordt uitgevoerd, kunnen met name verband houden met sociale of milieuoverwegingen. Artikel 29 Verplichtingen ten aanzien van de bepalingen inzake belastingen, milieubescherming, arbeidsbescherming en arbeidsvoorwaarden 1. In het bestek kan de aanbestedende dienst aangeven, of door een lidstaat worden verplicht aan te geven, bij welk orgaan of welke organen de gegadigden of inschrijvers de ter zake dienende informatie kunnen verkrijgen over verplichtingen ten aanzien van de bepalingen inzake belastingen, milieubescherming, arbeidsbescherming en arbeidsvoorwaarden die gelden in de lidstaat, het gebied of de plaats waar verrichtingen moeten worden uitgevoerd, en die gedurende de uitvoering van de opdracht op die verrichtingen van toepassing zullen zijn. 2. De aanbestedende dienst die de in lid 1 bedoelde informatie verstrekt, verzoekt de inschrijvers of de gegadigden die aan een aanbestedingsprocedure deelnemen, aan te geven dat zij bij het opstellen van hun inschrijving rekening hebben gehouden met de verplichtingen uit hoofde van de bepalingen inzake de arbeidsbescherming en de arbeidsvoorwaarden die gelden op de plaats waar de verrichting moet worden uitgevoerd. De eerste alinea vormt geen beletsel voor de toepassing van artikel 58 inzake het onderzoek van abnormaal lage inschrijvingen. HOOFDSTUK V Procedures Artikel 30 Toepassing van openbare en niet-openbare procedures, van procedures van gunning door onderhandelingen en van de concurrentiegerichte dialoog Bij het plaatsen van hun overheidsopdrachten maken de aanbestedende diensten gebruik van de nationale procedures die voor de toepassing van deze richtlijn zijn aangepast. Zij maken voor het plaatsen van deze overheidsopdrachten gebruik van de openbare of de niet-openbare procedure. In de gevallen en de specifieke omstandigheden die uitdrukkelijk in artikel 31 zijn vermeld, kunnen de aanbestedende diensten hun overheidsopdrachten door middel van de concurrentiegerichte dialoog plaatsen. In de specifieke gevallen en omstandigheden zoals uitdrukkelijk bepaald in de artikelen 32 en 33 , kunnen zij gebruikmaken van een procedure van gunning door onderhandelingen, met of zonder bekendmaking van de aankondiging van de opdracht. Artikel 31 Concurrentiegerichte dialoog 1. De lidstaten kunnen bepalen dat de aanbestedende diensten, voor zover deze van oordeel zijn dat de toepassing van openbare of niet-openbare procedures het niet mogelijk maken de opdracht te gunnen, gebruik kunnen maken van de concurrentiegerichte dialoog overeenkomstig dit artikel: De gunning van de overheidsopdracht geschiedt uitsluitend op basis van het criterium van de economisch meest voordelige inschrijving. 2. Ingeval van bijzonder complexe opdrachten in de zin van artikel 1, lid 16, kan de aanbestedende dienst gebruik maken van de concurrentiegerichte dialoog in overeenstemming met dit artikel. Als criterium voor de gunning geldt de economisch meest voordelige inschrijving. 3. De aanbestedende diensten maken een aankondiging van een opdracht bekend waarin zij hun behoeften en eisen vermelden, die door hen in die aankondiging en/of in een beschrijvend document worden omschreven. 4. De aanbestedende diensten openen met de overeenkomstig de toepasselijke bepalingen van de artikelen 46 tot en met 55 geselecteerde gegadigden een dialoog met het doel na te gaan en te bepalen welke middelen geschikt zijn om zo goed mogelijk aan de behoeften van de aanbestedende dienst te voldoen. Tijdens deze dialoog kunnen zij met de geselecteerde gegadigden alle aspecten van de opdracht bespreken. Tijdens de dialoog waarborgen de aanbestedende diensten de gelijke behandeling van alle inschrijvers. Met name geven zij geen &nbhy; discriminerende &nbhy; informatie die sommige inschrijvers kan bevoordelen boven andere. De aanbestedende diensten mogen de voorgestelde oplossingen of andere door een deelnemer aan de dialoog verstrekte vertrouwelijke inlichtingen niet aan de andere deelnemers bekendmaken zonder de instemming van eerstgenoemde deelnemer. 5. De aanbestedende diensten kunnen bepalen dat de procedure in opeenvolgende fasen verloopt, zodat het aantal in de dialoogfase te bespreken oplossingen kan worden beperkt aan de hand van de gunningscriteria die in de aankondiging van de opdracht of in het beschrijvend document zijn vermeld. Deze mogelijkheid wordt vermeld in de aankondiging van de opdracht of in het beschrijvend document. 6. De aanbestedende dienst zet de dialoog voort totdat hij, zo nodig na vergelijking, kan aangeven welke oplossing of oplossingen aan zijn behoeften kan of kunnen voldoen. 7. Nadat de aanbestedende diensten de dialoog voor beëindigd hebben verklaard en de deelnemers daarvan op de hoogte hebben gesteld, verzoeken de aanbestedende diensten de deelnemers om hun definitieve inschrijvingen in te dienen op basis van de tijdens de dialoog voorgelegde en gespecificeerde oplossing of oplossingen. Deze inschrijvingen moeten alle vereiste en noodzakelijke elementen voor de uitvoering van het project bevatten. De aanbestedende diensten kunnen verzoeken om de inschrijvingen toe te lichten , te preciseren en nauwkeurig te omschrijven . Die toelichtingen , preciseringen en nauwkeurige omschrijvingen mogen de basiselementen van de inschrijving of de aanbesteding evenwel niet wezenlijk wijzigen, aangezien zulks de mededinging kan verstoren of een discriminerend effect kan hebben. 8. De aanbestedende diensten beoordelen de ontvangen inschrijvingen op basis van de in de aankondiging van de opdracht of in het beschrijvend document bepaalde gunningscriteria en kiezen de economisch voordeligste inschrijving overeenkomstig artikel 56 . Op verzoek van de aanbestedende dienst kan de inschrijver die is aangewezen als de economisch voordeligste verzocht worden aspecten van zijn inschrijving te verduidelijken of in de inschrijving vervatte verbintenissen te bevestigen, op voorwaarde dat dit de inhoudelijke aspecten van de inschrijving of van de oproep tot mededinging ongewijzigd laat en niet dreigt te leiden tot concurrentievervalsing of discriminatie. 9. De aanbestedende diensten kunnen voorzien in prijzen of betalingen aan de deelnemers aan de dialoog. Artikel 32 Gevallen waarin de toepassing van de procedure van gunning door onderhandelingen met bekendmaking van een aankondiging van een opdracht gerechtvaardigd is 1. De aanbestedende diensten kunnen in de volgende gevallen voor het plaatsen van hun overheidsopdrachten gebruik maken van een procedure van gunning door onderhandelingen na voorafgaande bekendmaking van een aankondiging van een opdracht: De aanbestedende diensten kunnen van de bekendmaking van een aankondiging van een opdracht afzien, indien zij bij de procedure van gunning door onderhandelingen alle inschrijvers en alleen de inschrijvers betrekken die voldoen aan de criteria van de artikelen 48 tot en met 55 en die gedurende de voorafgaande openbare of niet&nbhy;openbare procedure of concurrentiegerichte dialoog inschrijvingen hebben ingediend die aan de formele eisen van de procedure voor het plaatsen van opdrachten voldeden; 2. In de in lid 1 bedoelde gevallen onderhandelen de aanbestedende diensten met de inschrijvers over de door de inschrijvers ingediende inschrijvingen, teneinde deze aan te passen aan de eisen die zij in de aankondiging van de opdracht, het bestek en de eventuele aanvullende documenten hebben gesteld, en teneinde het beste bod in de zin van artikel 56 , lid 1, te zoeken. 3. Tijdens de onderhandelingen waarborgen de aanbestedende diensten de gelijke behandeling van alle inschrijvers. Met name geven zij geen &nbhy; discriminerende &nbhy; informatie die sommige inschrijvers kan bevoordelen boven andere. 4. De aanbestedende diensten kunnen bepalen dat de procedure van gunning door onderhandelingen in opeenvolgende fasen verloopt, zodat het aantal inschrijvingen waarover onderhandeld moet worden, wordt verminderd door toepassing van de gunningscriteria die in de aankondiging van de opdracht of in het bestek zijn vermeld. Dat van deze mogelijkheid gebruik kan worden gemaakt, staat in de aankondiging van de opdracht of in het bestek vermeld. Artikel 33 Gevallen waarin de toepassing van de procedure van gunning door onderhandelingen zonder bekendmaking van een aankondiging van een opdracht gerechtvaardigd is De aanbestedende diensten kunnen in de volgende gevallen voor het plaatsen van hun overheidsopdrachten gebruik maken van een procedure van gunning door onderhandelingen zonder voorafgaande bekendmaking van een aankondiging van een opdracht: De mogelijkheid deze procedure toe te passen wordt reeds bij de uitschrijving van de aanbesteding van het eerste deel vermeld, en het totale voor de volgende werken of diensten geraamde bedrag wordt door de aanbestedende diensten voor de toepassing van artikel 8 , in aanmerking genomen. Van deze procedure kan slechts gedurende een periode van drie jaar volgende op de oorspronkelijke opdracht gebruik worden gemaakt. Artikel 34 Raamovereenkomsten 1. De lidstaten kunnen voorzien in de mogelijkheid dat de aanbestedende diensten raamovereenkomsten sluiten. 2. Met het oog op het sluiten van een raamovereenkomst volgen de aanbestedende diensten de in deze richtlijn bedoelde procedureregels in alle fasen tot de gunning van de opdrachten die op deze raamovereenkomst zijn gebaseerd. De partijen bij de raamovereenkomst worden gekozen met toepassing van de overeenkomstig artikel 56 opgestelde gunningscriteria. Opdrachten die gebaseerd zijn op een raamovereenkomst, worden gegund volgens de in de leden 3 en 4 vermelde procedures. Die procedures zijn slechts van toepassing tussen de aanbestedende diensten en de economische subjecten die oorspronkelijk bij de raamovereenkomst partij waren. Bij de gunning van opdrachten die op een raamovereenkomst zijn gebaseerd, mogen de partijen in geen geval substantiële wijzigingen aanbrengen in de in de raamovereenkomst gestelde voorwaarden, met name in het in lid 3 bedoelde geval. De looptijd van een raamovereenkomst mag niet langer zijn dan vier jaar, behalve in uitzonderingsgevallen die deugdelijk gemotiveerd zijn, met name op grond van het voorwerp van de raamovereenkomst. De aanbestedende diensten mogen geen oneigenlijk gebruik van raamovereenkomsten maken en deze evenmin gebruiken om de mededinging te hinderen, te beperken of te vervalsen. 3. Als er een raamovereenkomst is gesloten met één enkel economisch subject , worden de op die raamovereenkomst gebaseerde opdrachten gegund volgens de in de raamovereenkomst gestelde voorwaarden. Voor de plaatsing van dergelijke opdrachten kunnen de aanbestedende diensten het economisch subject dat partij is bij de raamovereenkomst, schriftelijk raadplegen en het indien nodig verzoeken zijn inschrijving aan te vullen. 4. Als er een raamovereenkomst wordt gesloten met meerdere economische subjecten , dienen dat er minimaal drie te zijn, voorzover het aantal economische subjecten dat aan de selectiecriteria voldoet, en/of het aantal inschrijvingen dat aan de gunningscriteria voldoet, voldoende groot is. Opdrachten op basis van raamovereenkomsten met meerdere economische subjecten kunnen worden gegund: Artikel 35 Dynamische aankoopsystemen 1. De lidstaten kunnen voorzien in de mogelijkheid dat de aanbestedende diensten gebruik maken van dynamische aankoopsystemen. 2. Voor de instelling van een dynamisch aankoopsysteem volgen de aanbestedende diensten de voorschriften van alle fasen van de openbare procedure tot aan de plaatsing van de opdrachten die in het kader van dit systeem worden gegund. Alle inschrijvers die aan de selectiecriteria voldoen en overeenkomstig het bestek en de eventuele aanvullende documenten een indicatieve inschrijving hebben ingediend, worden tot het systeem toegelaten; de indicatieve inschrijvingen kunnen te allen tijde worden verbeterd op voorwaarde dat zij niet afwijken van het bestek. Voor het opzetten van het systeem en voor de gunning van de opdrachten in het kader hiervan gebruiken de aanbestedende diensten uitsluitend elektronische middelen overeenkomstig artikel 44 , leden 2 tot en met 5. 3. Bij de instelling van het dynamisch aankoopsysteem gaan de aanbestedende diensten als volgt te werk: 4. De aanbestedende diensten verlenen tijdens de gehele duur van het dynamische aankoopsysteem elk economisch subject de mogelijkheid een indicatieve inschrijving in te dienen om toegelaten te worden tot het systeem onder de voorwaarden van lid 2. Zij beëindigen de beoordeling binnen 15 dagen na de indiening van de indicatieve inschrijving. Zij kunnen de beoordelingsperiode echter verlengen, op voorwaarde dat er tussentijds geen oproep tot mededinging wordt uitgeschreven. De aanbestedende dienst deelt de in de eerste alinea bedoelde inschrijver zo snel mogelijk mee dat hij is toegelaten tot het dynamische aankoopsysteem of dat zijn indicatieve inschrijving is afgewezen. 5. Voor elke specifieke opdracht moet een oproep tot mededinging worden uitgeschreven. Alvorens deze oproep tot mededinging te plaatsen, publiceren de aanbestedende diensten een vereenvoudigde aankondiging van de opdracht waarin alle geïnteresseerde economische subjecten worden uitgenodigd om overeenkomstig lid 4 een indicatieve inschrijving in te dienen, binnen een termijn van ten minste 15 dagen, te rekenen vanaf de verzenddatum van de vereenvoudigde aankondiging van de opdracht. De aanbestedende diensten doen pas een oproep tot mededinging nadat de beoordeling van alle binnen deze termijn ingediende indicatieve inschrijvingen is afgerond. 6. De aanbestedende diensten nodigen alle tot het systeem toegelaten economische subjecten uit om voor elke specifieke opdracht die binnen dat systeem wordt gegund een inschrijving in te dienen. Daartoe stellen zij een voldoende lange termijn vast voor de indiening van de inschrijvingen. Zij gunnen de opdracht aan de inschrijver die de beste inschrijving heeft ingediend op grond van de gunningscriteria die zijn vermeld in de aankondiging van de opdracht waarbij het dynamische aankoopsysteem wordt ingesteld. In voorkomend geval kunnen deze criteria gepreciseerd worden in de in de eerste alinea bedoelde uitnodiging. 7. De looptijd van een dynamisch aankoopsysteem mag niet meer dan vier jaar bedragen, behalve in naar behoren gemotiveerde uitzonderlijke gevallen. De aanbestedende diensten mogen geen gebruik maken van dit systeem om de mededinging te hinderen, te beperken of te vervalsen. Aan de betrokken economische subjecten of de partijen bij het systeem mogen geen administratiekosten in rekening worden gebracht. Artikel 36 Overheidsopdrachten voor werken: bijzondere voorschriften betreffende de bouw van sociale woningen In geval van overheidsopdrachten betreffende het ontwerpen en bouwen van een complex sociale woningen waarvoor, wegens de omvang, de complexiteit en de vermoedelijke duur van de desbetreffende werken, het plan van meet af aan moet worden opgesteld op grond van een nauwe samenwerking in een team, bestaande uit afgevaardigden van de aanbestedende diensten, deskundigen en de aannemer die met de uitvoering van de werken wordt belast, kan een bijzondere procedure voor de gunning worden toegepast teneinde die aannemer te kiezen die het meest geschikt is om in het team te worden opgenomen. In het bijzonder geven de aanbestedende diensten in de aankondiging van de opdracht een zo nauwkeurig mogelijke beschrijving van de werken, opdat de belangstellende aannemers zich een duidelijk beeld van het uit te voeren project kunnen vormen. Tevens vermelden de aanbestedende diensten in deze aankondiging, overeenkomstig de in de artikelen 48 tot en met 55 bedoelde kwalitatieve selectiecriteria, aan welke persoonlijke, technische, economische en financiële voorwaarden de gegadigden moeten voldoen. Wanneer de aanbestedende diensten van een dergelijke procedure gebruikmaken, passen zij de artikelen 2 , 37, 38, 40, 41, 43, 44, 45 en de artikelen 48 tot en met 55 toe. HOOFDSTUK VI Regels voor bekendmaking en transparantie AFDELING 1 Bekendmaking van de aankondigingen Artikel 37 Aankondigingen 1. De aanbestedende diensten maken in een vooraankondiging die door de Commissie of door de diensten zelf via hun in bijlage VIII, punt 2, onder b), bedoelde kopersprofiel wordt verspreid, het volgende bekend: De aanbestedende diensten stellen de productgroepen vast volgens de posten van de CPV; De onder a) en b) bedoelde aankondigingen worden zo spoedig mogelijk na het begin van het begrotingsjaar toegezonden aan de Commissie of bekendgemaakt via het kopersprofiel. De onder c) bedoelde aankondiging wordt zo spoedig mogelijk nadat het besluit is genomen tot goedkeuring van het programma voor de opdrachten voor werken of de raamovereenkomsten die de aanbestedende diensten voornemens zijn te plaatsen, toegezonden aan de Commissie of bekendgemaakt via het kopersprofiel. De aanbestedende diensten die de vooraankondiging via hun kopersprofiel bekendmaken, zenden de Commissie langs elektronische weg overeenkomstig het formaat en de wijze beschreven in bijlage VIII, punt 3, een kennisgeving toe waarin de bekendmaking van de vooraankondiging in het kopersprofiel wordt meegedeeld. Bekendmaking van onder a), b) en c) bedoelde aankondigingen van een opdracht is alleen verplicht wanneer de aanbestedende diensten gebruik maken van de mogelijkheid om de termijnen voor de ontvangst van inschrijvingen overeenkomstig artikel 40 , lid 4, in te korten. Dit lid is niet van toepassing op procedures van gunning door onderhandelingen zonder voorafgaande bekendmaking van een aankondiging van een opdracht. 2. De aanbestedende diensten die een overheidsopdracht wensen te plaatsen volgens een openbare of een niet&nbhy;openbare procedure dan wel, onder de in artikel 32 vastgestelde voorwaarden, volgens een procedure van gunning door onderhandelingen , geven hun voornemen hiertoe in een aankondiging van een opdracht te kennen, of, indien overeenkomstig artikel 47 een erkenningsregeling bestaat, door middel van een aankondiging betreffende het bestaan van een erkenningsregeling. 3. De aanbestedende diensten die een dynamisch aankoopsysteem willen instellen, maken hun voornemen kenbaar via een aankondiging van een opdracht. De aanbestedende diensten die een overheidsopdracht wensen te plaatsen op basis van een dynamisch aankoopsysteem maken hun voornemen via een vereenvoudigde aankondiging van een opdracht kenbaar. 4. Aanbestedende diensten die een overheidsopdracht hebben geplaatst of een raamovereenkomst hebben gesloten, zenden uiterlijk 48 dagen na de gunning van de opdracht of de sluiting van de raamovereenkomst een aankondiging betreffende de resultaten van de procedure toe. In het geval van overeenkomstig artikel 34 gesloten raamovereenkomsten zijn de aanbestedende diensten niet verplicht een aankondiging betreffende de resultaten van de gunning van elke op de overeenkomst gebaseerde opdracht toe te zenden. De aanbestedende diensten zenden binnen 48 dagen na de plaatsing van elke afzonderlijke opdracht een bekendmaking toe van het resultaat van de plaatsing van de opdrachten op basis van een dynamisch aankoopsysteem. Deze resultaten kunnen echter per kwartaal gebundeld worden. In dat geval worden de gebundelde resultaten binnen 48 dagen na het einde van elk kwartaal toegezonden. Met betrekking tot overheidsopdrachten voor de in bijlage II B opgenomen diensten vermelden de aanbestedende diensten in de aankondiging of zij met de bekendmaking ervan instemmen. Voor deze opdrachten voor diensten stelt de Commissie volgens de in artikel 80 , lid 2, bedoelde procedure de regels vast inzake de opstelling van statistische verslagen op de grondslag van deze aankondigingen, alsmede inzake de bekendmaking van die verslagen. Sommige gegevens betreffende de plaatsing van de opdracht of de sluiting van de raamovereenkomst behoeven niet te worden bekendgemaakt, indien de openbaarmaking van die gegevens de toepassing van de wet in de weg zou staan, met de openbare orde in strijd zou zijn, de rechtmatige commerciële belangen van publiekrechtelijke of privaatrechtelijke economische subjecten zou kunnen schaden of afbreuk aan de eerlijke mededinging tussen hen zou kunnen doen. Artikel 38 Opmaak en wijze van bekendmaking van aankondigingen 1. De aankondigingen bevatten de in bijlage VII A genoemde inlichtingen en in voorkomend geval ook alle door de aanbestedende dienst nuttig geachte inlichtingen in de vorm van de standaardformulieren die door de Commissie overeenkomstig de in artikel 80 , lid 2, bedoelde procedure zijn vastgesteld. 2. Aankondigingen die door de aanbestedende diensten aan de Commissie worden gezonden, worden hetzij langs elektronische weg in het formaat en op de wijze beschreven in bijlage VIII, punt 3, of langs andere weg verzonden. In het geval van de in artikel 40 , lid 8, beschreven versnelde procedure moeten aankondigingen hetzij per fax, hetzij langs elektronische weg worden verzonden, in het formaat en op de wijze beschreven in bijlage VIII, punt 3. De aankondigingen worden bekendgemaakt overeenkomstig de in bijlage VIII, punt 1, onder a) en b), opgenomen technische kenmerken voor de bekendmaking. 3. De aankondigingen die langs elektronische weg in het formaat en op de wijze beschreven in bijlage VIII, punt 3, zijn opgesteld en verzonden, worden uiterlijk vijf dagen na verzending bekendgemaakt. De aankondigingen die niet langs elektronische weg in het formaat en op de wijze beschreven in bijlage VIII, punt 3, zijn verzonden, worden uiterlijk 12 dagen na verzending bekendgemaakt, of in geval van de in artikel 40 , lid 8, genoemde versnelde procedure, uiterlijk vijf dagen na verzending. 4. De aankondigingen van opdrachten worden onverkort in een door de aanbestedende dienst gekozen officiële taal van de Gemeenschap bekendgemaakt; alleen de tekst in de oorspronkelijke taal is authentiek. In de andere officiële talen wordt een samenvatting met de belangrijke gegevens van iedere aankondiging bekendgemaakt. De kosten van de bekendmaking door de Commissie van dergelijke aankondigingen worden gedragen door de Gemeenschap. 5. De aankondigingen en de inhoud ervan mogen niet op nationaal niveau worden bekendgemaakt vóór de datum waarop zij aan de Commissie worden toegezonden. Aankondigingen die op nationaal niveau worden bekendgemaakt, mogen geen andere informatie bevatten dan de informatie in de aankondigingen die overeenkomstig artikel 37 , lid 1, eerste alinea, aan de Commissie worden toegezonden of via een kopersprofiel worden bekendgemaakt, en moeten de datum van toezending aan de Commissie of van de bekendmaking via het kopersprofiel vermelden. Vooraankondigingen mogen slechts via het kopersprofiel worden bekendgemaakt nadat de kennisgeving van de bekendmaking via het kopersprofiel aan de Commissie is verzonden, en moeten de datum van deze verzending vermelden. 6. De inhoud van aankondigingen die niet langs elektronische weg in het formaat en op de wijze beschreven in bijlage VIII¸ punt 3, worden verzonden, blijft beperkt tot ongeveer 650 woorden. 7. De aanbestedende diensten moeten de verzenddatum van de aankondigingen kunnen aantonen. 8. De Commissie verstrekt de aanbestedende dienst een bevestiging van de bekendmaking van de verzonden informatie, met vermelding van de datum van bekendmaking. Deze bevestiging vormt het bewijs van de bekendmaking. Artikel 39 Niet&nbhy;verplichte bekendmaking De aanbestedende diensten mogen overeenkomstig artikel 38 aankondigingen van overheidsopdrachten bekendmaken waarvan bekendmaking krachtens deze richtlijn niet verplicht is. AFDELING 2 Termijnen Artikel 40 Termijnen voor de ontvangst van de verzoeken tot deelneming en de ontvangst van de inschrijvingen 1. Bij de vaststelling van de termijnen voor de ontvangst van inschrijvingen en verzoeken tot deelneming moeten de aanbestedende diensten inzonderheid rekening houden met de complexiteit van de opdracht en met de voor de voorbereiding van de inschrijvingen benodigde tijd, onverminderd de in dit artikel vastgestelde minimumtermijnen. 2. Voor openbare procedures bedraagt de termijn voor de ontvangst van de inschrijvingen minimaal 52 dagen, te rekenen vanaf de verzenddatum van de uitnodiging. 3. Voor niet&nbhy;openbare procedures en procedures van gunning door onderhandelingen met bekendmaking van een aankondiging van een opdracht, zoals bedoeld in artikel 32 , en de concurrentiegerichte dialoog: 4. In de gevallen waarin de aanbestedende diensten een vooraankondiging hebben bekendgemaakt, kan de termijn voor de ontvangst van de inschrijvingen op grond van de leden 2 en 3, onder b), in de regel worden ingekort tot 36 dagen, maar in geen geval tot minder dan 22 dagen. Deze termijn loopt bij openbare procedures vanaf de verzenddatum van de aankondiging van de opdracht en bij niet&nbhy;openbare procedures vanaf de verzenddatum van de uitnodiging tot indiening van een inschrijving. De in de eerste alinea bedoelde kortere termijn is toegestaan mits de vooraankondiging alle informatie bevat die in de in bijlage VII A opgenomen aankondiging van de opdracht wordt verlangd, voor zover deze informatie beschikbaar is op het tijdstip dat de aankondiging wordt bekendgemaakt, en mits deze vooraankondiging minimaal 52 dagen en maximaal 12 maanden voor de verzenddatum van de aankondiging van de opdracht ter bekendmaking is verzonden. 5. Wanneer de aankondigingen langs elektronische weg in het formaat en op de wijze beschreven in bijlage VIII, punt 3, worden opgesteld en verzonden, kunnen de in de leden 2 en 4, bedoelde termijnen voor de ontvangst van de inschrijvingen bij openbare procedures en de in lid 3, onder a), bedoelde termijn voor de ontvangst van de verzoeken bij niet&nbhy;openbare procedures, procedures van gunning door onderhandelingen en de concurrentiegerichte dialoog, met zeven dagen worden verkort. 6. De in de leden 2 en 3, onder b), genoemde termijnen voor de ontvangst van inschrijvingen kunnen met vijf dagen worden verkort indien de aanbestedende dienst met elektronische middelen en vanaf de bekendmaking van de aankondiging vrije, rechtstreekse en volledige toegang biedt tot het bestek en alle aanvullende stukken, in overeenstemming met bijlage VIII, en met vermelding in de tekst van de aankondiging van het internetadres dat toegang biedt tot deze documenten. Deze verkorting kan met de in lid 5 bedoelde verkorting worden gecumuleerd. 7. Wanneer het bestek en de aanvullende stukken of nadere inlichtingen tijdig zijn aangevraagd, maar om enigerlei reden niet binnen de in de artikelen 41 en 42 gestelde termijnen zijn verstrekt, of wanneer de inschrijvingen slechts na een bezichtiging ter plaatse, of na inzage ter plaatse van de bij het bestek behorende stukken kunnen worden gedaan, moeten de termijnen voor de ontvangst van de inschrijvingen zodanig worden verlengd dat alle betrokken economische subjecten van alle nodige informatie voor de opstelling van de inschrijvingen kennis kunnen nemen. 8. Wanneer het om dringende redenen niet haalbaar is de in dit artikel bepaalde minimumtermijnen in acht te nemen, kunnen de aanbestedende diensten bij niet&nbhy;openbare procedures en de in artikel 32 bedoelde procedures van gunning door onderhandelingen met bekendmaking van een aankondiging van een opdracht de volgende termijnen vaststellen: Artikel 41 Openbare procedures: bestek, stukken en nadere inlichtingen 1. Wanneer de aanbestedende diensten bij openbare procedures niet met elektronische middelen overeenkomstig artikel 40 , lid 6, vrije, rechtstreekse en volledige toegang bieden tot het bestek en alle aanvullende stukken, worden het bestek en de aanvullende stukken binnen zes dagen na ontvangst van de aanvraag aan de economische subjecten toegezonden, mits deze aanvraag tijdig voor de uiterste datum voor de indiening van de inschrijvingen is gedaan. 2. Nadere inlichtingen over het bestek en de aanvullende stukken worden, mits tijdig aangevraagd, uiterlijk zes dagen voor de uiterste datum voor de ontvangst van de inschrijvingen door de aanbestedende diensten of de bevoegde diensten verstrekt. AFDELING 3 Inhoud en verzendingswijze van de informatie Artikel 42 Uitnodigingen tot inschrijving, tot deelneming aan de dialoog of tot onderhandelingen 1. Bij niet-openbare procedures, de concurrentiegerichte dialoog en procedures van gunning door onderhandelingen met bekendmaking van een aankondiging van een opdracht in de zin van artikel 32 nodigen de aanbestedende diensten de uitgekozen gegadigden gelijktijdig en schriftelijk uit tot inschrijving, tot onderhandelingen of, in de concurrentiegerichte dialoog, tot deelneming aan de dialoog. 2. De uitnodiging aan de gegadigden behelst: 3. Wanneer het bestek, het beschrijvend document, en/of de aanvullende stukken bij een andere instantie moeten worden aangevraagd dan de aanbestedende dienst die voor de gunningsprocedure verantwoordelijk is, vermeldt de uitnodiging het adres van deze instantie en, in voorkomend geval, de uiterste datum voor deze aanvraag, alsmede het bedrag dat verschuldigd is en de wijze van betaling om de stukken te verkrijgen. De bevoegde diensten zenden de documentatie onmiddellijk na ontvangst van de aanvraag aan de economische subjecten toe. 4. Nadere inlichtingen over het bestek, het beschrijvend document of de aanvullende stukken worden, mits tijdig aangevraagd, uiterlijk zes dagen voor de uiterste datum voor de ontvangst van de inschrijvingen door de aanbestedende diensten of de bevoegde diensten verstrekt. In geval van versnelde niet&nbhy;openbare procedures of van versnelde procedures van gunning door onderhandelingen bedraagt deze termijn vier dagen. 5. De uitnodiging tot inschrijving, tot deelneming aan de dialoog of tot onderhandelingen moet bovendien ten minste de volgende elementen omvatten: Bij opdrachten waarvoor de regels van artikel 31 gelden, staan de in dit lid, onder b), bedoelde inlichtingen evenwel niet in de uitnodiging tot deelneming aan de dialoog, maar in de uitnodiging tot indiening van een inschrijving. Artikel 43 Informatieverstrekking aan gegadigden en inschrijvers 1. De aanbestedende diensten stellen de gegadigden en inschrijvers ten spoedigste in kennis van de besluiten die zijn genomen inzake de sluiting van een raamovereenkomst, de gunning van een opdracht of de toelating tot een dynamisch aankoopsysteem, met inbegrip van de redenen waarom zij hebben besloten geen raamovereenkomst te sluiten, een opdracht waarvoor een oproep tot mededinging was gedaan niet te plaatsen en de procedure opnieuw te beginnen of een dynamisch aankoopsysteem in te stellen; deze informatie wordt desgevraagd schriftelijk verstrekt. 2. De aanbestedende dienst deelt ten spoedigste aan iedere afgewezen gegadigde of inschrijver die daar om verzoekt, de redenen voor de afwijzing mee, en aan iedere inschrijver die een aan de eisen beantwoordende inschrijving heeft gedaan, de kenmerken en relatieve voordelen van de uitgekozen inschrijving, alsmede de naam van de begunstigde of de partijen bij de raamovereenkomst. De termijnen mogen in geen geval langer lopen dan 15 dagen, te rekenen vanaf de datum van ontvangst van het schriftelijk verzoek ter zake. 3. De aanbestedende diensten kunnen evenwel besluiten bepaalde, in lid 1 bedoelde gegevens betreffende de gunning van de opdrachten, de sluiting van raamovereenkomsten of de toelating tot een dynamisch aankoopsysteem niet mee te delen indien openbaarmaking van die gegevens de toepassing van de wet in de weg zou staan, met het openbaar belang in strijd zou zijn, de rechtmatige commerciële belangen van publieke of particuliere economische subjecten zou kunnen schaden, of afbreuk aan de eerlijke mededinging tussen hen zou kunnen doen. AFDELING 4 Communicatiemiddelen Artikel 44 Regels betreffende de communicatiemiddelen 1. Elke in deze titel bedoelde mededeling en uitwisseling van informatie kan, naar keuze van de aanbestedende dienst, geschieden via de post, per fax, langs elektronische weg overeenkomstig de leden 5, 6 en 7, per telefoon in de in lid 8 bedoelde gevallen en onder de in dat artikel bepaalde voorwaarden, of door een combinatie van deze middelen. 2. De gekozen communicatiemiddelen moeten algemeen beschikbaar zijn en mogen de toegang van de economische subjecten tot de gunningsprocedure niet beperken. 3. De aanbestedende diensten leggen inschrijvers desgewenst een verklaring voor van een geaccrediteerde derde partij waarin wordt verklaard dat zij adequate maatregelen hebben genomen om de vertrouwelijkheid van de informatie van inschrijvers bij doorzending en na ontvangst te waarborgen. 4. De mededeling, uitwisseling en opslag van informatie vinden zodanig plaats dat de integriteit van de gegevens en de vertrouwelijkheid van de inschrijvingen en van de verzoeken tot deelneming worden gewaarborgd en dat de aanbestedende diensten pas bij het verstrijken van de uiterste termijn voor de indiening kennisnemen van de inhoud van de inschrijvingen en van de verzoeken tot deelneming. 5. Elektronische inschrijving is alleen mogelijk met gebruikmaking van een geavanceerde elektronische handtekening in de zin van Richtlijn 1999/93/EG en een betrouwbare codering van de inhoud van de inschrijving. 6. De voor mededelingen langs elektronische weg te gebruiken middelen, en de technische kenmerken daarvan, moeten niet-discriminerend en algemeen beschikbaar zijn en in combinatie met algemeen gebruikte informatie- en communicatietechnologieproducten kunnen functioneren. 7 . De volgende regels zijn van toepassing op middelen voor de elektronische ontvangst van inschrijvingen en verzoeken tot deelneming: 8 . De volgende regels zijn van toepassing op de verzending van verzoeken tot deelneming: AFDELING 5 Processen-verbaal Artikel 45 Inhoud van de processen-verbaal Over elke opdracht, elke raamovereenkomst en elke instelling van een dynamisch aankoopsysteem stellen de aanbestedende diensten een proces&nbhy;verbaal op, dat ten minste het volgende bevat: De aanbestedende diensten nemen passende maatregelen om het verloop van de langs elektronische weg gevoerde gunningsprocedures te documenteren. Dit proces-verbaal, of de hoofdpunten ervan, worden de Commissie op haar verzoek meegedeeld. HOOFDSTUK VII Verloop van de procedure AFDELING 1 Algemene bepalingen Artikel 46 Controle van de geschiktheid en selectie van de deelnemers, en gunning van de opdrachten 1. Opdrachten worden gegund op basis van de in artikel 56 en 58 bepaalde criteria, rekening houdend met artikel 26 , nadat de aanbestedende diensten de geschiktheid van de niet ingevolge de artikelen 48 en 49 uitgesloten economische subjecten hebben gecontroleerd op grond van de criteria van economische en financiële draagkracht, technische bekwaamheid en/of beroepsbekwaamheid, genoemd in de artikelen 50 tot en met 55 , en, in voorkomend geval, de niet-discriminerende criteria als bedoeld in lid 3. 2. De aanbestedende diensten kunnen minimumeisen inzake draagkracht en bekwaamheden overeenkomstig de artikelen 50 en 51 stellen waaraan de gegadigden en de inschrijvers moeten voldoen. De in de artikelen 50 en 51 bedoelde inlichtingen en de minimumeisen inzake draagkracht en bekwaamheden moeten verband houden met en in verhouding staan tot het voorwerp van de opdracht. Deze minimumeisen worden vermeld in de aankondiging van de opdracht. 3. Bij niet-openbare procedures, procedures van gunning door onderhandelingen met bekendmaking van een aankondiging van een opdracht en concurrentiegerichte dialoog, kunnen de aanbestedende diensten het aantal geschikte gegadigden dat zij zullen uitnodigen tot indiening van een inschrijving, onderhandelingen of dialoog, beperken op voorwaarde dat er een voldoende aantal geschikte kandidaten is. De aanbestedende diensten vermelden in de aankondiging van de opdracht de objectieve en niet-discriminerende criteria of regels die zij voornemens zijn te gebruiken, het minimumaantal en, in voorkomend geval, het maximumaantal gegadigden dat zij voornemens zijn uit te nodigen. Bij niet-openbare procedures bedraagt het minimumaantal vijf. Bij procedures van gunning door onderhandelingen met bekendmaking van een aankondiging van een opdracht bedraagt het minimumaantal drie. Het aantal uitgenodigde gegadigden moet in elk geval volstaan om daadwerkelijke mededinging te waarborgen. De aanbestedende diensten nodigen een aantal gegadigden uit dat ten minste gelijk is aan het vooraf bepaalde minimumaantal gegadigden. Wanneer het aantal gegadigden die aan de selectiecriteria en de minimumniveaus voldoen lager is dan het minimumaantal, kan de aanbestedende dienst de procedure voortzetten door de gegadigde of de gegadigden met de vereiste bekwaamheden uit te nodigen. De aanbestedende dienst mag in deze procedure geen economische subjecten opnemen die niet om deelneming hebben verzocht, noch gegadigden die niet over de vereiste bekwaamheden beschikken. 4. Wanneer de aanbestedende diensten gebruik maken van de in artikel 31 , lid 4, en artikel 32 , lid 4, bedoelde mogelijkheid tot vermindering van het aantal oplossingen dat besproken moet worden of het aantal inschrijvingen waarover moet worden onderhandeld, verminderen zij dat aantal door toepassing van de gunningscriteria die in de aankondiging van de opdracht, het bestek of in het beschrijvend document zijn vermeld. In de slotfase moet dit aantal zodanig zijn dat daadwerkelijke mededinging kan worden gegarandeerd, voor zover er een voldoende aantal geschikte oplossingen of gegadigden zijn. Artikel 47 Erkenningsregelingen 1. Desgewenst mogen de aanbestedende diensten een regeling voor de erkenning van economische subjecten invoeren en beheren. De aanbestedende diensten die een erkenningsregeling invoeren of beheren, zorgen ervoor dat de economische subjecten te allen tijde een erkenning kunnen aanvragen. 2. De in lid 1 bedoelde regeling kan verscheidene fasen van erkenning van geschiktheid omvatten. De regeling moet worden beheerd op basis van door de aanbestedende dienst omschreven objectieve criteria en regels. Wanneer deze criteria en regels technische specificaties bevatten, is artikel 25 van toepassing. Deze criteria en regels kunnen zo nodig worden bijgewerkt. 3. De in lid 2 bedoelde criteria en regels worden de belangstellende economische subjecten desgevraagd ter beschikking gesteld. Wanneer deze criteria en regels worden bijgewerkt, wordt dit de belangstellende economische subjecten medegedeeld. Wanneer een aanbestedende dienst van oordeel is dat de erkenningsregeling van bepaalde derde diensten of lichamen aan de voorwaarden voldoet, deelt zij de belangstellende economische subjecten de namen van deze derde diensten of lichamen mede. 4. Er wordt een lijst van de erkende economische subjecten bijgehouden, die volgens het type opdrachten waarvoor de erkenning geldt in categorieën kan worden ingedeeld. 5. Wanneer overeenkomstig artikel 37, lid 2 een aankondiging inzake het bestaan van een erkenningsregeling is gepubliceerd, worden de inschrijvers bij een niet-openbare procedure of de deelnemers aan een procedure van gunning door onderhandelingen gekozen uit de volgens een dergelijke regeling in aanmerking komende gegadigden. AFDELING 2 Kwalitatieve selectiecriteria Artikel 48 Persoonlijke situatie van de gegadigde of inschrijver 1. Van deelneming aan een overheidsopdracht wordt uitgesloten, iedere gegadigde of inschrijver jegens wie bij een onherroepelijk vonnis een veroordeling om een of meer van de hieronder opgegeven redenen is uitgesproken, waarvan de aanbestedende dienst kennis heeft: De lidstaten bepalen overeenkomstig hun nationaal recht en onder eerbiediging van het communautair recht de voorwaarden voor de toepassing van dit lid. Zij kunnen bepalen dat om dwingende redenen van algemeen belang kan worden afgeweken van de in de eerste alinea bedoelde verplichting. Met het oog op de toepassing van dit lid verzoeken de aanbestedende diensten de gegadigden of inschrijvers indien nodig om de in lid 3 bedoelde documenten te verstrekken en kunnen zij, indien zij twijfels over de persoonlijke situatie van die gegadigden/inschrijvers hebben , de bevoegde autoriteiten verzoeken om de inlichtingen die zij nodig achten over de persoonlijke situatie van die gegadigden of inschrijvers. Wanneer de inlichtingen betrekking hebben op een gegadigde of inschrijver die in een andere lidstaat dan de aanbestedende dienst gevestigd is, kan de aanbestedende dienst om de medewerking van de bevoegde autoriteiten verzoeken. Naar gelang van het nationale recht van de lidstaat waarin de gegadigde of de inschrijver gevestigd is, kunnen deze verzoeken betrekking hebben op rechtspersonen en/of natuurlijke personen, met inbegrip, in voorkomend geval, van de bedrijfsleider of van enig persoon met vertegenwoordigings&nbhy;, beslissings&nbhy; of controlebevoegdheid bij de gegadigde of de inschrijver. 2. Van deelneming aan een opdracht kan worden uitgesloten ieder economisch subject : De lidstaten bepalen overeenkomstig hun nationaal recht en onder eerbiediging van het communautair recht de voorwaarden voor de toepassing van dit lid. 3. Als voldoende bewijs dat het economisch subject niet verkeert in een van de situaties bedoeld in lid 1 en in lid 2, onder a), b), c), e) en f) wordt door de aanbestedende diensten aanvaard: Wanneer een document of getuigschrift niet door het betrokken land wordt afgegeven, of daarin niet alle in lid 1 en in lid 2, onder a), b) en c), bedoelde gevallen worden vermeld, kan dit worden vervangen door een verklaring onder ede &nbhy; of, in de lidstaten waar niet in een eed is voorzien, door een plechtige verklaring &nbhy; die door betrokkene ten overstaan van een bevoegde rechterlijke of administratieve instantie, een notaris of een bevoegde beroepsorganisatie van het land van oorsprong of herkomst wordt afgelegd. 4. De lidstaten wijzen de instanties en organisaties aan die voor de afgifte van de in lid 3 bedoelde documenten en getuigschriften bevoegd zijn en stellen de Commissie daarvan in kennis. Deze mededeling geschiedt onverminderd het toepasselijke recht inzake gegevensbescherming. Artikel 49 Bevoegdheid de beroepsactiviteit uit te oefenen Elk economisch subject dat aan een overheidsopdracht wenst deel te nemen, kan worden verzocht aan te tonen dat het volgens de voorschriften van de lidstaat waar het is gevestigd, in het beroepsregister of in het handelsregister is ingeschreven, of een verklaring onder ede of een attest te verstrekken als bedoeld in bijlage IX A voor overheidsopdrachten voor werken, in bijlage IX B voor overheidsopdrachten voor leveringen en in bijlage IX C voor overheidsopdrachten voor diensten. Bij procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor diensten kan de aanbestedende dienst, indien de gegadigden of de inschrijvers over een bijzondere vergunning moeten beschikken of indien zij lid van een bepaalde organisatie moeten zijn om in hun land van herkomst de betrokken dienst te kunnen verlenen, verlangen dat zij aantonen dat zij over deze vergunning beschikken of lid van de bedoelde organisatie zijn. Artikel 50 Economische en financiële draagkracht 1. In het algemeen kan de financiële en economische draagkracht van het economisch subject worden aangetoond door een of meer van de volgende referenties: 2. Het economisch subject kan zich in voorkomend geval en voor een welbepaalde opdracht beroepen op de draagkracht van andere lichamen, ongeacht de juridische aard van zijn banden met die lichamen. In dat geval moet het bij de aanbestedende dienst aantonen dat het werkelijk kan beschikken over de voor de uitvoering van de opdracht noodzakelijke middelen van die lichamen, bijvoorbeeld door overlegging van de verbintenis daartoe van deze lichamen. 3. Onder dezelfde voorwaarden kan een combinatie van economische subjecten zoals bedoeld in artikel 4, zich beroepen op de draagkracht van de deelnemers aan de combinatie of van andere lichamen. 4. De aanbestedende diensten geven in de aankondiging van de opdracht of in de uitnodiging tot inschrijving de in lid 1 bedoelde referentie of referenties aan die zij verlangen, evenals de andere bewijsstukken die ter inzage moeten worden overlegd. 5. Wanneer het economisch subject om gegronde redenen niet in staat is de door de aanbestedende dienst gevraagde referenties over te leggen, kan het zijn economische en financiële draagkracht aantonen met andere bescheiden die de aanbestedende dienst geschikt acht. Artikel 51 Technische bekwaamheid en/of beroepsbekwaamheid 1. De technische bekwaamheid en/of beroepsbekwaamheid van de economische subjecten worden beoordeeld en gecontroleerd overeenkomstig de leden 2 en 3. 2. De technische bekwaamheid van het economisch subject kan op een of meer van de volgende manieren worden aangetoond, afhankelijk van de aard, de hoeveelheid of omvang en het doel van de werken, leveringen of diensten: 3. Het economisch subject kan zich in voorkomend geval en voor welbepaalde opdrachten beroepen op de draagkracht van andere entiteiten, ongeacht de juridische aard van zijn banden met die entiteiten. In dat geval moet het de aanbestedende dienst aantonen dat het kan beschikken over de voor de uitvoering van de opdracht noodzakelijke middelen, bijvoorbeeld door overlegging van de verbintenis van deze entiteiten om het economisch subject de nodige middelen ter beschikking te stellen. 4. Onder dezelfde voorwaarden kan een combinatie van economische subjecten zoals bedoeld in artikel 3, zich beroepen op de draagkracht van de deelnemers aan de combinatie of van andere entiteiten. 5. Bij procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor leveringen waarvoor plaatsings&nbhy; of installatiewerkzaamheden nodig zijn, voor het verlenen van diensten en/of de uitvoering van werken, kan de geschiktheid van economische subjecten om die diensten te verlenen of die installatiewerkzaamheden of werken uit te voeren, worden beoordeeld aan de hand van met name hun knowhow, efficiëntie, ervaring en betrouwbaarheid. 6. De aanbestedende dienst geeft in de aankondiging of in de uitnodiging tot indiening van een inschrijving aan, welke van de in de lid 2 genoemde referenties hij verlangt. Artikel 52 Kwaliteitsnormen Ingeval de aanbestedende diensten de overlegging verlangen van door onafhankelijke instanties opgestelde verklaringen dat het economisch subject aan bepaalde kwaliteitsnormen voldoet, dienen deze diensten te verwijzen naar kwaliteitsbewakingsregelingen die op de Europese normenreeksen op dit terrein zijn gebaseerd en die zijn gecertificeerd door instanties die voldoen aan de Europese normenreeks voor certificering. Zij erkennen gelijkwaardige certificaten van in andere lidstaten gevestigde instellingen. Zij aanvaarden eveneens andere bewijzen inzake gelijkwaardige maatregelen op het gebied van de kwaliteitsbewaking van economische subjecten . Artikel 53 Normen inzake milieubeheer Ingeval de aanbestedende diensten in de in artikel 51 , lid 2, punt f), bedoelde gevallen de overlegging verlangen van een door onafhankelijke instellingen opgestelde verklaring dat het economisch subject aan bepaalde normen inzake milieubeheer voldoet, verwijzen zij naar het communautair milieubeheer- en milieuauditsysteem (EMAS) of naar normen inzake milieubeheer die gebaseerd zijn op de desbetreffende Europese of internationale normen die gecertificeerd zijn door instellingen die beantwoorden aan het Gemeenschapsrecht of aan de toepasselijke Europese of internationale normen voor certificering. Zij erkennen gelijkwaardige certificaten van in andere lidstaten gevestigde instellingen. Zij aanvaarden tevens andere bewijzen inzake gelijkwaardige maatregelen op het gebied van milieubeheer die de economische subjecten overleggen. Artikel 54 Aanvullende documentatie en inlichtingen De aanbestedende dienst kan verlangen dat de economische subjecten de uit hoofde van de artikelen 48 tot en met 53 overgelegde verklaringen en bescheiden aanvullen of nader toelichten. Artikel 55 Officiële lijsten van erkende ondernemingen en certificering door publiekrechtelijke of privaatrechtelijke instellingen 1. De lidstaten kunnen hetzij officiële lijsten van erkende aannemers, leveranciers of dienstverleners, hetzij een certificering door publiekrechtelijke of privaatrechtelijke certificeringsinstellingen instellen. De lidstaten passen de voorwaarden voor de inschrijving op die lijsten en de voorwaarden voor de afgifte van certificaten door de certificeringsinstellingen aan aan artikel 48 , lid 1 en lid 2, onder a) tot en met d), en onder g), artikel 49, artikel 50 , leden 1, 4 en 5, artikel 51 , leden 1, 2, 5 en 6, artikel 52 en, in voorkomend geval, artikel 53 . De lidstaten passen deze voorwaarden tevens aan aan artikel 50 , lid 2, en artikel 51 , lid 3, voor verzoeken tot inschrijving van economische subjecten die deel uitmaken van een groep en die gebruik maken van middelen die hen door andere ondernemingen van de groep ter beschikking worden gesteld. In dat geval moeten deze economische subjecten voor de instantie die de officiële lijst opstelt bewijzen dat zij gedurende de volledige geldigheidsduur van het bewijs van inschrijving op de officiële lijst over deze middelen zullen beschikken, en dat deze ondernemingen voor diezelfde periode zullen blijven voldoen aan de eisen op het gebied van de kwalitatieve selectie als bepaald in de in de tweede alinea genoemde artikelen waarop deze economische subjecten zich voor hun inschrijving beroepen. 2. De economische subjecten die op een officiële lijst zijn opgenomen of in het bezit zijn van een certificaat, kunnen bij elke opdracht een door de bevoegde autoriteit afgegeven bewijs van inschrijving of het door de bevoegde certificeringsinstelling afgegeven certificaat aan de aanbestedende dienst overleggen. Op dit bewijs of dit certificaat worden de referenties vermeld op grond waarvan de inschrijving op de lijst/de certificering mogelijk was, alsmede de classificatie op deze lijst. 3. De door de bevoegde autoriteit bevestigde opneming op een officiële lijst of het door de certificeringsinstelling afgegeven certificaat vormt voor de aanbestedende diensten van de andere lidstaten slechts een vermoeden van geschiktheid met betrekking tot artikel 48 , lid 1 en lid 2, onder a) tot en met d) en onder g), artikel 49, artikel 50 , lid 1, onder b) en c), artikel 51 , lid 2, punt a), onder i), en punten b), e), g) en h), voor aannemers, artikel 51 , lid 2, punt a), onder ii), en punten b), c), d) en j), voor leveranciers, en lid 2, punt a), onder ii), en punten c) tot en met i), voor dienstverleners. 4. De gegevens die uit de opneming op een officiële lijst of de certificering kunnen worden afgeleid, kunnen niet zonder verantwoording ter discussie worden gesteld. Met betrekking tot de betaling van socialezekerheidsbijdragen en belastingen en heffingen kan van elk ingeschreven economisch subject bij elke opdracht een aanvullende verklaring worden verlangd. Lid 3 en de eerste alinea van het onderhavige lid worden door de aanbestedende diensten van de andere lidstaten alleen toegepast op leveranciers die zijn gevestigd in de lidstaat die de officiële lijst heeft opgesteld. 5. Voor de opneming van economische subjecten uit andere lidstaten op een officiële lijst of voor de certificering van die economische subjecten door de in lid 1 bedoelde instellingen mogen geen andere bewijzen en verklaringen worden verlangd dan die van nationale economische subjecten en in geen geval andere dan die welke zijn vermeld in de artikelen 48 tot en met 52 en , in voorkomend geval, artikel 53 . De opneming op een lijst of certificering kan evenwel niet aan economische subjecten uit andere lidstaten worden voorgeschreven voor deelneming aan een overheidsopdracht. De aanbestedende diensten erkennen gelijkwaardige certificaten van de in andere lidstaten gevestigde instellingen. Zij aanvaarden ook andere gelijkwaardige bewijsmiddelen. 6. Economische subjecten kunnen te allen tijde om de opneming op een officiële lijst of om de afgifte van een certificaat verzoeken. Zij moeten binnen een redelijk korte termijn in kennis worden gesteld van het besluit van de met de opstelling van de lijst belaste autoriteit of de bevoegde certificeringsinstelling. 7. De in lid 1 bedoelde certificeringsinstellingen zijn instellingen die voldoen aan de Europese certificeringsnormen. 8. De lidstaten die officiële lijsten of certificeringsinstellingen als bedoeld in lid 1 hebben, delen de andere lidstaten het adres van de instelling mee waaraan verzoeken tot opneming op de lijst kunnen worden gericht. AFDELING 3 Gunning van de opdracht Artikel 56 Gunningscriteria 1. Onverminderd de nationale wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende de vergoeding van bepaalde diensten, zijn de criteria aan de hand waarvan de aanbestedende diensten een overheidsopdracht gunnen: 2. Onverminderd de bepalingen van de derde alinea van dit lid, specificeert in het in lid 1, onder a), bedoelde geval de aanbestedende dienst in de aankondiging van de opdracht of in het bestek of, bij de concurrentiegerichte dialoog, in het beschrijvende document, het relatieve gewicht dat hij toekent aan elk van de door hem gekozen criteria voor de bepaling van de economisch voordeligste inschrijving. Dit gewicht kan worden uitgedrukt in een marge met een passend verschil tussen minimum en maximum. Wanneer volgens de aanbestedende dienst om aantoonbare redenen geen weging mogelijk is, vermeldt de aanbestedende dienst in de aankondiging van de opdracht of in het bestek of, bij de concurrentiegerichte dialoog, in het beschrijvende document, de criteria in dalende volgorde van belangrijkheid. Artikel 57 Gebruik van elektronische veilingen 1. De lidstaten kunnen voorzien in de mogelijkheid dat de aanbestedende diensten elektronische veilingen houden. 2. Bij openbare procedures, niet-openbare procedures en procedures van gunning door onderhandelingen en in het geval bedoeld in artikel 32 , lid 1, onder a), kunnen de aanbestedende diensten beslissen dat de gunning van de overheidsopdracht zal worden voorafgegaan door een elektronische veiling, wanneer de nauwkeurige specificaties voor de opdracht kunnen worden opgesteld. Onder dezelfde voorwaarden kan een elektronische veiling worden gebruikt bij het opnieuw tot mededinging oproepen van de partijen bij een raamovereenkomst, als bedoeld in artikel 34 , lid 4, tweede alinea, tweede streepje, alsmede bij de oproep tot mededinging voor opdrachten die worden gegund in het kader van het dynamische aankoopsysteem als bedoeld in artikel 35 . De elektronische veiling heeft betrekking op: 3. De aanbestedende diensten die beslissen gebruik te maken van een elektronische veiling, maken daarvan melding in de aankondiging van de opdracht. Het bestek bevat onder andere de volgende informatie: 4. Alvorens over te gaan tot de elektronische veiling, verlenen de aanbestedende diensten een eerste volledige beoordeling van de inschrijvingen aan de hand van het/de gunningscriterium/a en de weging daarvan zoals die zijn vastgesteld. Alle inschrijvers die een aan de eisen beantwoordende inschrijving hebben gedaan, worden tegelijkertijd langs elektronische weg uitgenodigd om nieuwe prijzen en/of nieuwe waarden in te dienen; het verzoek bevat alle relevante informatie voor de individuele verbinding met het gebruikte elektronische systeem en preciseert het tijdstip en het aanvangsuur van de elektronische veiling. De elektronische veiling kan in verschillende fasen verlopen. De elektronische veiling kan op zijn vroegst twee werkdagen na de datum van verzending van de uitnodigingen beginnen. 5. Wanneer voor de gunning het criterium van de economisch voordeligste inschrijving wordt gehanteerd, gaat de uitnodiging vergezeld van het resultaat van de volledige beoordeling van de inschrijving van de betrokken inschrijver, uitgevoerd overeenkomstig de in artikel 56 , lid 2, eerste alinea, bepaalde wegingscriteria. De uitnodiging vermeldt tevens de wiskundige formule die tijdens de elektronische veiling de automatische herklasseringen naar gelang van de ingediende nieuwe prijzen en/of nieuwe waarden zal bepalen. In deze formule is het relatieve gewicht verwerkt dat aan alle vastgestelde criteria is toegekend om de economisch voordeligste inschrijving te bepalen, zoals dat in de aankondiging van de opdracht of het bestek is aangegeven; daartoe moeten eventuele marges evenwel vooraf in een bepaalde waarde worden uitgedrukt. Wanneer variaties zijn toegestaan, moeten voor elke variatie afzonderlijke formules worden verstrekt. 6. Tijdens elke fase van de elektronische veiling delen de aanbestedende diensten voortdurend en ogenblikkelijk aan alle inschrijvers ten minste de informatie mee die de inschrijvers de mogelijkheid biedt op elk moment hun respectieve klassering te kennen. De aanbestedende diensten kunnen ook andere informatie betreffende andere ingediende prijzen of waarden meedelen indien dat in het bestek is vermeld. Zij kunnen tevens op ieder ogenblik meedelen hoeveel inschrijvers aan de fase van de veiling deelnemen. Zij mogen tijdens het verloop van de fasen van de elektronische veiling evenwel in geen geval de identiteit van de inschrijvers bekendmaken. 7. De aanbestedende diensten kunnen de elektronische veiling op een of meer van de onderstaande wijzen afsluiten: Wanneer de aanbestedende diensten besloten hebben om de elektronische veiling overeenkomstig punt c) af te sluiten, in voorkomend geval in combinatie met de in punt b) bepaalde regelingen, vermeldt de uitnodiging om deel te nemen aan de veiling het tijdschema voor elk van de fasen van de veiling. 8. Na de sluiting van de elektronische veiling gunnen de aanbestedende diensten de opdracht overeenkomstig artikel 56 , op basis van de resultaten van de elektronische veiling. De aanbestedende diensten mogen geen misbruik maken van de methode van de elektronische veiling, noch mogen zij de methode gebruiken om concurrentie te beletten, te beperken of te vervalsen of om wijzigingen aan te brengen in het voorwerp van de opdracht zoals omschreven in de aankondiging van de opdracht en vastgelegd in het bestek. Artikel 58 Abnormaal lage inschrijvingen 1. Wanneer voor een bepaalde opdracht inschrijvingen worden gedaan die in verhouding tot de te verlenen dienst abnormaal laag lijken, verzoekt de aanbestedende dienst, voordat hij deze inschrijvingen kan afwijzen, schriftelijk om de door hem dienstig geachte preciseringen over de samenstelling van de desbetreffende inschrijving. Deze preciseringen kunnen met name verband houden met: 2. De aanbestedende dienst onderzoekt in overleg met de inschrijver de samenstelling aan de hand van de ontvangen toelichtingen. 3. Wanneer een aanbestedende dienst constateert dat een inschrijving abnormaal laag is doordat de inschrijver overheidssteun heeft gekregen, kan de inschrijving alleen op uitsluitend die grond worden afgewezen wanneer de inschrijver desgevraagd niet binnen een door de aanbestedende dienst bepaalde voldoende lange termijn kan aantonen dat de betrokken steun rechtmatig is toegekend. Wanneer de aanbestedende dienst in een dergelijke situatie een inschrijving afwijst, stelt hij daarvan de Commissie in kennis. TITEL III Regels op het gebied van concessies voor openbare werken HOOFDSTUK I Op concessies voor openbare werken toepasselijke regels Artikel 59 Toepassingsgebied Dit hoofdstuk is van toepassing op alle door aanbestedende diensten gesloten concessieovereenkomsten voor openbare werken waarvan de waarde 6.242.000 EUR of meer bedraagt. Deze waarde wordt berekend volgens de regels voor overheidsopdrachten voor openbare werken van artikel 10 . Artikel 60 Uitsluitingen van het toepassingsgebied Deze titel is niet van toepassing op concessieovereenkomsten voor openbare werken die: Deze richtlijn blijft evenwel van toepassing op de overheidsopdrachten die worden geplaatst door aanbestedende diensten welke een of meer van de in artikel 6 van Richtlijn 2003/.../EG [ houdende coördinatie van de procedures voor het plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening, vervoer en postdiensten] bedoelde activiteiten uitoefenen, wanneer die overheidsopdrachten betrekking hebben op die specifieke activiteiten, zolang de betrokken lidstaat gebruik maakt van de in artikel 72, lid 1, tweede alinea , van voornoemde richtlijn bedoelde mogelijkheid om de toepassing ervan uit te stellen. Artikel 61 Bekendmaking van de aankondiging betreffende concessieovereenkomsten voor openbare werken 1. De aanbestedende diensten die gebruik willen maken van een concessieovereenkomst voor openbare werken, geven hun voornemen hiertoe in een aankondiging te kennen. 2. De aankondigingen betreffende concessieovereenkomsten voor openbare werken bevatten de in bijlage VII C bedoelde inlichtingen en in voorkomend geval ook alle door de aanbestedende dienst nuttig geachte inlichtingen in de vorm van de standaardformulieren die door de Commissie overeenkomstig de in artikel 80 , lid 2, bedoelde procedure zijn vastgesteld. 3. De aankondigingen worden overeenkomstig artikel 38 , leden 2 tot en met 8, bekendgemaakt. 4. Artikel 39 betreffende de bekendmaking van aankondigingen is ook op concessieovereenkomsten voor openbare werken van toepassing. Artikel 62 Termijn Aanbestedende diensten die gebruik willen maken van een concessieovereenkomst voor openbare werken, stellen voor de indiening van de inschrijvingen op de concessie een termijn vast van ten minste 52 dagen, te rekenen vanaf de verzenddatum van de aankondiging behalve in het geval bedoeld in artikel 40 , lid 5. Artikel 40 , lid 7 is van toepassing. Artikel 63 Onderaanneming De aanbestedende dienst kan: Artikel 64 Gunning van aanvullende werken aan de concessiehouder Deze richtlijn is niet van toepassing op aanvullende werken die noch in het aanvankelijk overwogen ontwerp van de concessie, noch in het oorspronkelijke contract waren opgenomen en die als gevolg van onvoorziene omstandigheden voor de uitvoering van het werk zoals dat daarin is beschreven en dat door de aanbestedende dienst aan de concessiehouder wordt opgedragen, noodzakelijk zijn geworden, mits zij worden gegund aan het economisch subject die dit werk uitvoert: Het totale bedrag van de voor de aanvullende diensten of werken geplaatste opdrachten mag echter niet hoger zijn dan 50% van het bedrag van het hoofdwerk waarvoor de concessie is verleend. HOOFDSTUK II Regels voor de plaatsing van opdrachten door concessiehouders die zelf aanbestedende dienst zijn Artikel 65 Regels Wanneer de concessiehouder een aanbestedende dienst is in de zin van artikel 1, lid 9, is hij gehouden ten aanzien van de door derden uit te voeren werken de bepalingen van deze richtlijn voor de plaatsing van overheidsopdrachten voor werken in acht te nemen. HOOFDSTUK III Regels voor de plaatsing van opdrachten door concessiehouders die zelf geen aanbestedende dienst zijn Artikel 66 Regels voor de bekendmaking: drempel en uitzonderingen 1. De lidstaten nemen de nodige maatregelen opdat de houders van een concessie voor openbare werken die zelf geen aanbestedende dienst zijn bij de plaatsing van opdrachten voor werken bij derden de in artikel 67 bepaalde regels voor de bekendmaking toepassen, wanneer de waarde van deze opdrachten 6.242.000 EUR of meer bedraagt. Bekendmaking is echter niet vereist wanneer een opdracht voor werken aan de in artikel 33 genoemde voorwaarden voldoet. De waarde van de opdrachten wordt berekend volgens de in artikel 10 bepaalde regels inzake overheidsopdrachten voor werken. 2. Als derden worden niet beschouwd ondernemingen die een combinatie hebben gevormd om de concessie te verwerven, of met deze ondernemingen verbonden ondernemingen. Onder "verbonden onderneming" wordt verstaan, elke onderneming waarop de concessiehouder direct of indirect een overheersende invloed kan uitoefenen, of elke onderneming die een overheersende invloed kan uitoefenen op de concessiehouder of die, tezamen met de concessiehouder, onderworpen is aan de overheersende invloed van een andere onderneming uit hoofde van eigendom, financiële deelneming of op haar van toepassing zijnde voorschriften. Het vermoeden van overheersende invloed bestaat wanneer een onderneming, direct of indirect, ten opzichte van een andere onderneming: Bij de inschrijving voor de concessie moet een limitatieve lijst van deze ondernemingen worden gevoegd. Deze lijst wordt bijgewerkt naar gelang van latere wijzigingen in de bindingen tussen de ondernemingen. Artikel 67 Bekendmaking van de aankondiging 1. Houders van concessies voor openbare werken die zelf geen aanbestedende dienst zijn en die een opdracht voor werken bij een derde wensen te plaatsen, geven hun voornemen hiertoe in een aankondiging te kennen. 2. De aankondigingen bevatten de in bijlage VII C genoemde inlichtingen en in voorkomend geval ook alle door de houder van de concessie voor openbare werken nuttig geachte inlichtingen in de vorm van de standaardformulieren die door de Commissie overeenkomstig de in artikel 80 , lid 2, bedoelde procedure zijn vastgesteld. 3. De aankondiging wordt overeenkomstig artikel 38 , leden 2 tot en met 8, bekendgemaakt. 4. Artikel 39 betreffende de vrijwillige bekendmaking van aankondigingen is eveneens van toepassing. Artikel 68 Termijnen voor de ontvangst van verzoeken tot deelneming en de ontvangst van inschrijvingen Bij opdrachten voor werken die worden geplaatst door houders van concessies voor openbare werken die zelf geen aanbestedende dienst zijn, bedraagt de door de concessiehouder vast te stellen termijn voor de ontvangst van de verzoeken tot deelneming ten minste 37 dagen, te rekenen vanaf de verzenddatum van de aankondiging van de opdracht, en de termijn voor de ontvangst van de inschrijvingen ten minste 40 dagen, te rekenen vanaf de verzenddatum van de aankondiging van de opdracht of van de uitnodiging tot inschrijving. Artikel 40 , leden 5, 6 en 7, is van toepassing. TITEL IV Regels voor prijsvragen op het gebied van diensten Artikel 69 Algemene bepalingen 1. De regels voor het uitschrijven van een prijsvraag worden vastgesteld overeenkomstig de artikelen 69 tot en met 77 en worden degenen die belangstellen in deelneming aan de prijsvraag ter beschikking gesteld. 2. De toelating van deelnemers tot prijsvragen mag niet worden beperkt: Artikel 70 Toepassingsgebied 1. De prijsvragen worden overeenkomstig deze titel georganiseerd door: 2. Deze titel is van toepassing op: In de onder a) bedoelde gevallen betreft de drempel de geraamde waarde van de overheidsopdracht voor diensten, exclusief BTW, met inbegrip van het eventuele prijzengeld en/of betaling van de deelnemers. In de onder b) bedoelde gevallen betreft de drempel het totale bedrag van het prijzengeld en de betalingen, met inbegrip van de geraamde waarde exclusief BTW van de overheidsopdracht voor diensten die later kan worden gegund overeenkomstig artikel 33 , lid 3 , indien de aanbestedende dienst een dergelijke gunning in de aankondiging van de prijsvraag niet uitsluit. Artikel 71 Uitsluitingen van het toepassingsgebied Deze titel is niet van toepassing op: Deze richtlijn blijft echter van toepassing op prijsvragen voor diensten die door aanbestedende diensten die één of meer van de in artikel 6 van Richtlijn 2003/.../EG bedoelde activiteiten uitoefenen en voor deze activiteiten zijn uitgeschreven zolang de betrokken lidstaat gebruik maakt van de in artikel 72 , lid 1, tweede alinea , van Richtlijn 2003/.../EG [ houdende coördinatie van de procedures voor het plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening, vervoer en postdiensten] bedoelde mogelijkheid om de toepassing ervan uit te stellen. Artikel 72 Aankondigingen 1. De aanbestedende diensten die een prijsvraag willen uitschrijven, geven hun voornemen hiertoe in een aankondiging van een prijsvraag te kennen. 2. De aanbestedende diensten die een prijsvraag hebben uitgeschreven, zenden overeenkomstig artikel 38 een aankondiging betreffende de resultaten van de prijsvraag toe en moeten de verzenddatum kunnen aantonen. Indien openbaarmaking van de gegevens over de uitslag van de prijsvraag de toepassing van de wet in de weg zou staan, met het openbaar belang in strijd zou zijn, de rechtmatige commerciële belangen van een publiekrechtelijke of privaatrechtelijke onderneming zou kunnen schaden of afbreuk aan de eerlijke mededinging tussen dienstverleners zou kunnen doen, behoeven deze gegevens niet te worden bekendgemaakt. 3. Artikel 39 betreffende de bekendmaking van aankondigingen is ook op prijsvragen van toepassing. Artikel 73 Opmaak en wijze van bekendmaking van aankondigingen betreffende prijsvragen 1. De in artikel 72 bedoelde aankondigingen bevatten de in bijlage VII D genoemde inlichtingen in de vorm van de standaardformulieren die door de Commissie overeenkomstig de in artikel 80 , lid 2, bedoelde procedure zijn vastgesteld. 2. De aankondigingen worden overeenkomstig artikel 38 , leden 2 tot en met 8, bekendgemaakt. Artikel 74 Communicatiemiddelen 1. Artikel 44 , leden 1, 2 en 4, is van toepassing op alle mededelingen betreffende prijsvragen. 2. De mededelingen, uitwisselingen en opslag van gegevens geschieden op zodanige wijze dat de integriteit en het vertrouwelijke karakter van alle door de deelnemers aan de prijsvraag ingezonden informatie gehandhaafd worden en dat de jury eerst na afloop van de voor de indiening van plannen en ontwerpen gestelde termijn kennisneemt van de inhoud daarvan. 3. De onderstaande voorschriften zijn van toepassing op de middelen voor elektronische ontvangst van plannen en ontwerpen: Artikel 75 Selectie van deelnemers Bij prijsvragen met een beperkt aantal deelnemers stellen de aanbestedende diensten duidelijke en niet-discriminerende selectiecriteria vast. In alle gevallen moet het aantal gegadigden dat tot deelneming aan de prijsvraag wordt uitgenodigd, worden bepaald in het licht van de noodzaak een daadwerkelijke mededinging te waarborgen. Artikel 76 Samenstelling van de jury De jury bestaat uitsluitend uit natuurlijke personen die onafhankelijk van de deelnemers aan de prijsvraag zijn. Wanneer van de deelnemers aan een prijsvraag een bijzondere beroepskwalificatie wordt geëist, moet ten minste een derde van de juryleden deze kwalificatie of een gelijkwaardige kwalificatie bezitten. Artikel 77 Beslissingen van de jury 1. De jury is autonoom in haar beslissingen en adviezen. 2. Zij onderzoekt de projecten op basis van door de gegadigden anoniem voorgelegde ontwerpen en uitsluitend op grond van de criteria die in de aankondiging van de prijsvraag zijn vermeld. 3. Zij stelt een door haar leden ondertekend verslag op met de door haar op basis van de merites van elk project vastgestelde rangorde van de projecten, vergezeld van haar opmerkingen en eventuele punten die verduidelijking behoeven. 4. De anonimiteit moet geëerbiedigd worden totdat het advies of de beslissing van de jury bekend is. 5. Gegadigden kunnen zo nodig worden uitgenodigd om door de jury in haar notulen vermelde vragen te beantwoorden teneinde duidelijkheid te verschaffen omtrent bepaalde aspecten van de projecten. 6. Van de dialoog tussen de leden van de jury en de gegadigden worden volledige notulen opgesteld. TITEL V Statistische verplichtingen, uitvoeringsbevoegdheden en slotbepalingen Artikel 78 Statistische verplichtingen Om de resultaten van de toepassing van deze richtlijn te kunnen beoordelen, zenden de lidstaten de Commissie uiterlijk op 31 oktober van ieder jaar een overeenkomstig artikel 79 opgesteld statistisch overzicht van de in het voorgaande jaar door de aanbestedende diensten geplaatste overheidsopdrachten, uitgesplitst naar opdrachten voor leveringen, opdrachten voor diensten en opdrachten voor werken. Artikel 79 Inhoud van het statistische overzicht 1. Voor iedere in bijlage IV genoemde aanbestedende dienst worden in het statistische overzicht ten minste vermeld: Voorzover mogelijk worden de in de eerste alinea, onder a), genoemde gegevens als volgt uitgesplitst: Voor opdrachten die zijn geplaatst door middel van een procedure van gunning door onderhandelingen, worden de in de eerste alinea, onder a), bedoelde gegevens bovendien uitgesplitst naar de in de artikelen 32 en 33 genoemde omstandigheden en worden het aantal en de waarde van de opdrachten opgegeven die zijn gegund per lidstaat en per derde land van vestiging van degenen aan wie de opdrachten zijn gegund. 2. Voor iedere categorie aanbestedende diensten die niet in bijlage IV voorkomen, worden in het statistische overzicht ten minste vermeld: 3. In het statistische overzicht worden andere statistische gegevens vermeld die overeenkomstig de overeenkomst worden verlangd. De in de eerste alinea bedoelde gegevens worden bepaald volgens de in artikel 80 , lid 2, bedoelde procedure. Artikel 80 Het Raadgevend Comité 1. De Commissie wordt bijgestaan door het bij artikel 1 van Besluit 71/306/EEG van de Raad (26) ingestelde Comité inzake overheidsopdrachten, hierna "comité" genoemd. 2. Wanneer naar dit lid wordt verwezen, zijn de artikelen 3 en 7 van Besluit 1999/468/EG van toepassing, met inachtneming van artikel 8 van dat besluit. 3. Het comité stelt zijn reglement van orde vast. Artikel 81 Herziening van de drempels 1. De Commissie controleert iedere twee jaar vanaf de inwerkingtreding van deze richtlijn de in artikel 8 vastgestelde drempels en past ze zo nodig aan overeenkomstig de procedure van artikel 80 , lid 2. De waarde van deze drempels wordt berekend op basis van de gemiddelde dagwaarde van de euro uitgedrukt in bijzondere trekkingsrechten over de periode van 24 maanden die eindigt op de laatste dag van de maand augustus onmiddellijk voorafgaande aan de eerste januari waarop de herziening ingaat. De waarde van de aldus herziene drempels in euro wordt, zonodig, naar beneden afgerond op het duizendtal om ervoor te zorgen dat de in de overeenkomst gestipuleerde vigerende drempels, uitgedrukt in BTR, worden nageleefd. 2. Bij de in lid 1 bedoelde herziening brengt de Commissie overeenkomstig de procedure van artikel 80 , lid 2: 3. De tegenwaarden van de overeenkomstig lid 1 vastgestelde drempels in de nationale valuta's van de lidstaten die niet aan de monetaire unie deelnemen, worden in beginsel met ingang van 1 januari 2004 iedere twee jaar herzien. Deze waarden worden berekend op grond van het gemiddelde van de in euro uitgedrukte dagelijkse waarde van de genoemde valuta's over de periode van 24 maanden die eindigt op de laatste dag van augustus onmiddellijk voorafgaande aan de op 1 januari van kracht wordende herziening. 4. De in lid 1 bedoelde drempels en hun tegenwaarde in de in lid 3 bedoelde nationale valuta's worden door de Commissie aan het begin van de maand november die volgt op de herziening in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen bekendgemaakt. Artikel 82 Wijzigingen De Commissie kan, volgens de in artikel 80 , lid 2, bedoelde procedure overgaan tot wijziging van: Artikel 83 Uitvoering 1. De lidstaten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden om uiterlijk op ... (27) aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan onverwijld in kennis. Wanneer de lidstaten deze bepalingen aannemen, wordt in die bepalingen zelf of bij de officiële bekendmaking ervan naar deze richtlijn verwezen. De regels voor deze verwijzing worden vastgesteld door de lidstaten. 2. De lidstaten delen de Commissie de tekst van de belangrijkste bepalingen van intern recht mede die zij op het onder deze richtlijn vallende gebied vaststellen. Artikel 84 Controlemechanismen De lidstaten stellen doeltreffende, openbare en transparante mechanismen vast ter waarborging van de tenuitvoerlegging van deze richtlijn door de aanbestedende diensten die onder hun jurisdictie vallen. Deze mechanismen kunnen o.a. inhouden dat een onafhankelijke instantie voor overheidsopdrachten wordt opgericht die bevoegd is toe te zien op de aanbestedingsprocedures, te waarborgen dat alle stadia van de gunning van een opdracht goed worden afgewerkt en in voorkomende gevallen op te treden, wanneer de krachtens deze richtlijn vereiste procedures niet worden nageleefd. De onafhankelijke instantie dient de bevoegdheid te krijgen om naleving van de richtlijn af te dwingen, met inbegrip van o.a. de ongeldigverklaring van opdrachtgunningen of de heropening van een aanbestedingsprocedure. Deze bevoegdheden dienen onderworpen te zijn aan een onafhankelijke bezwaarprocedure die openstaat voor aanbestedende diensten en eventuele leveranciers en die het recht van aanbestedende diensten om juridische stappen te ondernemen onverlet laat. Artikel 85 Intrekkingen Richtlijn 92/50/EEG, met uitzondering van artikel 43 , en de Richtlijnen 93/36/EEG en 93/37/EEG worden met ingang van de in artikel 83 genoemde datum ingetrokken, onverminderd de verplichtingen van de lidstaten wat de in bijlage XI aangegeven termijnen voor omzetting en toepassing betreft. Verwijzingen naar de ingetrokken richtlijnen gelden als verwijzingen naar deze richtlijn en worden gelezen volgens de concordantietabel in bijlage XII. Artikel 86 Inwerkingtreding Deze richtlijn treedt in werking op de dag van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Unie. Artikel 87 Adressaten Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten. Gedaan te Voor het Europees Parlement Voor de Raad De voorzitter De voorzitter BIJLAGE I LIJST VAN WERKZAAMHEDEN IN DE ZIN VAN ARTIKEL 1, LID 2, ONDER b) (28) NACE (29) code CPV Sectie F BOUWNIJVERHEID Afdeling Groep Klasse Omschrijving Toelichting 45 Bouwnijverheid Deze afdeling omvat: nieuwbouw, restauratiewerk en gewone reparaties. 45000000 45.1 Het bouwrijp maken van terreinen 45100000 45.11 Slopen van gebouwen; grondverzet Deze klasse omvat: - het slopen van gebouwen en andere bouwwerken; - het ruimen van bouwterreinen; - het grondverzet: graven, ophogen, egaliseren en nivelleren van bouwterreinen, graven van sleuven en geulen, verwijderen van rotsen, grondverzet met behulp van explosieven enz.; - het geschikt maken van terreinen voor mijnbouw: - verwijderen van deklagen en overige werkzaamheden in verband met de ontsluiting van delfstoffen en de voorbereiding van de ontginning. Deze klasse omvat voorts: - de drainage van bouwterreinen; - de drainage van land&nbhy; en bosbouwgrond. 45110000 45.12 Proefboren en boren Deze klasse omvat: - het proefboren en het nemen van bodemmonsters ten behoeve van de bouw of voor geofysische, geologische of dergelijke doeleinden. Deze klasse omvat niet: - het boren van putten voor de aardolie&nbhy; of aardgaswinning, zie 11.20; - het boren van waterputten, zie 45.25; - het delven van mijnschachten, zie 45.25; - de aardolie&nbhy; en aardgasexploratie en geofysisch, geologisch en seismisch onderzoek, zie 74.20. 45120000 45.2 Burgerlijke en utiliteitsbouw, weg- en waterbouw; 45200000 45.21 Algemene bouwkundige en civieltechnische werken Deze klasse omvat: de bouw van alle soorten gebouwen; de uitvoering van civieltechnische werken: bruggen (inclusief die voor verhoogde wegen), viaducten, tunnels en ondergrondse doorgangen, pijpleidingen, kabels en hoogspanningsleidingen over lange afstand, pijpleidingen, kabels en hoogspanningsleidingen in de bebouwde kom, bijkomende werken; het monteren en optrekken van geprefabriceerde constructies ter plaatse. Deze klasse omvat niet: diensten in verband met de aardolie&nbhy; en de aardgaswinning, zie 11.20; het optrekken van volledige geprefabriceerde constructies van zelf vervaardigde onderdelen, niet van beton, zie 20, 26, 28; bouwwerkzaamheden aan of in stadions, zwembaden, sporthallen, tennisbanen, golfterreinen en andere sportaccommodaties, andere dan het optrekken van gebouwen, zie 45.23; installatiewerkzaamheden, zie 45.3; de afwerking van gebouwen, zie 45.4; architecten en ingenieurs, zie 74.20; projectbeheer voor de bouw, zie 74.20. 45210000 45.22 Dakbedekking en bouw van dakconstructies Deze klasse omvat: de bouw van daken; dakbedekking; het waterdicht maken. 45220000 45.23 Wegenbouw Deze klasse omvat: de bouw van autowegen, straten en andere wegen en paden voor voertuigen en voetgangers; de bouw van spoorwegen; de bouw van start&nbhy; en landingsbanen; bouwwerkzaamheden aan of in stadions, zwembaden, sporthallen, tennisbanen, golfterreinen en andere sportaccommodaties, andere dan het optrekken van gebouwen; het schilderen van markeringen op wegen en parkeerplaatsen. Deze klasse omvat niet: voorafgaand grondverzet, zie 45.11. 45230000 45.24 Waterbouw Deze klasse omvat: de aanleg van: waterwegen, haven&nbhy; en rivierwerken, jachthavens, sluizen enz.; dammen en dijken; baggerwerk; werkzaamheden onder water. 45240000 45.25 Overige gespecialiseerde werkzaamheden in de bouw Deze klasse omvat: gespecialiseerde bouwwerkzaamheden ten behoeve van diverse bouwwerken, waarvoor specifieke ervaring of een speciale uitrusting nodig is: bouw van funderingen, inclusief heien; boren en aanleggen van waterputten, delven van mijnschachten; opbouw van niet zelf vervaardigde elementen van staal; buigen van staal; metselen, inclusief zetten van natuursteen; optrekken en afbreken van steigers en werkplatforms, inclusief verhuur van steigers en werkplatforms; bouw van schoorstenen en industriële ovens. Deze klasse omvat niet: de verhuur van steigers zonder optrekken en afbreken, zie 71.32. 45250000 45.3 Installatie 45300000 45.31 Elektrische installatie Deze klasse omvat: de installatie in gebouwen en andere bouwwerken van: elektrische bedrading en toebehoren; telecommunicatiesystemen; elektrische verwarmingssystemen; antennes; apparatuur voor brandalarm; alarminstallaties tegen diefstal; liften en roltrappen; bliksemafleiders enz. 45310000 45.32 Isolatie Deze klasse omvat: het aanbrengen in gebouwen en andere bouwwerken van isolatiemateriaal (warmte, geluid, trillingen). Deze klasse omvat niet: het waterdicht maken, zie 45.22. 45320000 45.33 Loodgieterswerk Deze klasse omvat: de installatie in gebouwen en andere bouwwerken van: waterleidingen en artikelen voor sanitair gebruik; gasaansluitingen; apparatuur en leidingen voor verwarming, ventilatie, koeling en klimaatregeling; sprinklerinstallaties. Deze klasse omvat niet: de installatie en reparatie van elektrische verwarmingsinstallaties, zie 45.31. 45330000 45.34 Overige bouwinstallatie Deze klasse omvat: de installatie van verlichtings&nbhy; en signaleringssystemen voor wegen, spoorwegen, luchthavens en havens; de installatie in en aan gebouwen en andere bouwwerken van toebehoren, niet elders geklasseerd. 45340000 45.4 Afwerking van gebouwen 45400000 45.41 Stukadoorswerk Deze klasse omvat: het aanbrengen van pleister&nbhy; en stukadoorswerk (inclusief het aanbrengen van een hechtgrond) aan de binnen&nbhy; of buitenzijde van gebouwen en andere bouwwerken. 45410000 45.42 Schrijnwerk Deze klasse omvat: het plaatsen van niet zelf vervaardigde deuren, vensters, kozijnen, inbouwkeukens, trappen, winkelinrichtingen en dergelijke, van hout of van ander materiaal; de binnenafwerking, zoals plafonds, wandbekleding van hout, verplaatsbare tussenwanden enz. Deze klasse omvat niet: het leggen van parket of andere houten vloerbedekking, zie 45.43. 45420000 45.43 Vloerafwerking en behangen Deze klasse omvat: het aanbrengen in gebouwen en andere bouwwerken van: vloer&nbhy; of wandtegels van keramische stoffen, beton of gehouwen steen; parket en andere houten vloerbedekking; tapijt en vloerbedekking van linoleum, rubber of kunststof; vloerbedekking en wandbekleding van terrazzo, marmer, graniet of lei; behang. 45430000 45.44 Schilderen en glaszetten Deze klasse omvat: het schilderen van het binnen&nbhy; en buitenwerk van gebouwen; het schilderen van wegen&nbhy; en waterbouwkundige werken; het aanbrengen van glas, spiegels enz. Deze klasse omvat niet: de installatie van vensters, zie 45.42. 45440000 45.45 Overige werkzaamheden in verband met de afwerking van gebouwen Deze klasse omvat: de installatie van particuliere zwembaden; gevelreiniging met behulp van stoom, door middel van zandstralen enz.; overige werkzaamheden in verband met de afwerking van gebouwen, n.e.g. Deze klasse omvat niet: het reinigen van het interieur van gebouwen en andere bouwwerken, zie 74.70. 45450000 45.5 Verhuur van bouw&nbhy; of sloopmachines met bedieningspersoneel 45500000 45.50 Verhuur van bouw&nbhy; of sloopmachines met bedieningspersoneel Deze klasse omvat niet: de verhuur van bouw&nbhy; en sloopmachines zonder bedieningspersoneel, zie 71.32. BIJLAGE II DIENSTEN IN DE ZIN VAN ARTIKEL 1, LID 2, ONDER d) BIJLAGE II A (30) Categorie Benaming CPC-indeling (31) CPV-indeling 1 Onderhoud en reparatie 6112, 6122, 633, 886 50100000 tot en met 50982000 (met uitzondering van 50310000 tot en met 50324200 en 50116510-9, 50190000-3, 50229000-6, 50243000-0) 2 Vervoer te land (32) , met inbegrip van vervoer per pantserwagen en koerier, met uitzondering van postvervoer 712 (m.u.v. 71235), 7512, 87304 60112000-6 tot en met 60129300-1 (met uitzondering van 60121000 tot en met 60121600, 60122200-1, 60122230-0), en 64120000-3 tot en met 64121200-2 3 Luchtvervoer van passagiers en vracht, met uitzondering van postvervoer 73 (m.u.v. 7321) 62100000-3 tot en met 62300000-5 (met uitzondering van 62121000-6, 62221000-7) 4 Postvervoer te land (33) en door de lucht 71235, 7321 60122200-1, 60122230-0 62121000-6, 62221000-7 5 Telecommunicatie 752 64200000-8 tot en met 64228200-2, 72318000-7, en 72530000-9 tot en met 72532000-3 6 Diensten van financiële instellingen: a) verzekeringsdiensten b) bankdiensten en diensten in verband met beleggingen (34) Ex 81, 812, 814 66100000-1 tot en met 66430000-3 en 67110000-1 tot en met 67262000-1 1 7 Diensten in verband met computers 84 50300000-8 tot en met 50324200-4, 72100000-6 tot en met 72591000-4 (met uitzondering van 72318000-7 en 72530000-9 tot en met 72532000-3) 8 Onderzoeks- en ontwikkelingswerk (35) 85 73000000-2 tot en met 73300000-5 (met uitzondering van 73200000-4, 73210000-7, 7322000-0) 9 Accountants en boekhouders 862 74121000-3 tot en met 74121250-0 10 Markt- en opinieonderzoek 864 74130000-9 tot en met 74133000-0, en 74423100-1, 74423110-4 11 Advies inzake bedrijfsvoering en beheer en aanverwante diensten (36) 865, 866 73200000-4 tot en met 73220000-0, 74140000-2 tot en met 74150000-5 (met uitzondering van 74142200-8), en 74420000-9, 74421000-6, 74423000-0, 74423200-2, 74423210-5, 74871000-5, 93620000-0 12 Diensten van architecten; diensten van ingenieurs en geïntegreerde diensten van ingenieurs bij kant-en-klaar opgeleverde projecten; diensten in verband met stedenbouw en landschapsarchitectuur; diensten in verband met aanverwante wetenschappelijke en technische adviezen; diensten voor keuring en controle 867 74200000-1 tot en met 74276400-8, en 74310000-5 tot en met 74323100-0, en 74874000-6 13 Reclamewezen 871 74400000-3 tot en met 74422000-3 (met uitzondering van 74420000-9 en 74421000-6) 14 Reiniging van gebouwen en beheer van onroerend goed 874, 82201 t/m 82206 70300000-4 tot en met 70340000-6, en 74710000-9 tot en met 7476000-4 15 Uitgeven en drukken, voor een vast bedrag of op contractbasis 88442 78000000-7 tot en met 78400000-1 16 Straatreiniging en afvalverzameling; afvalwaterverzameling en -verwerking en aanverwante diensten 94 90100000-8 tot en met 90320000-6, en 50190000-3, 50229000-6, 50243000-0 BIJLAGE II B Categorie Benaming CPC-indeling CPV-indeling 17 Hotels en restaurants 64 55000000-0 tot en met 55524000-9, en 93400000-2 tot en met 93411000-2 18 Vervoer per spoor 711 60111000-9, en 60121000-2 tot en met 60121600-8 19 Vervoer over water 72 61000000-5 tot en met 61530000-9, en 63370000-3 tot en met 63372000-7 20 Vervoersondersteunende activiteiten 74 62400000-6, 62440000-8, 62441000-5, 62450000-1, 63000000-9 tot en met 63600000-5 (met uitzondering van 63370000-3, 63371000-0, 63372000-7), en 74322000-2, 93610000-7 21 Rechtskundige diensten 861 74110000-3 tot en met 74114000-1 22 Arbeidsbemiddeling (37) 872 74500000-4 tot en met 74540000-6 (met uitzondering van 74511000-4), en 95000000-2 tot en met 95140000-5 23 Opsporing en beveiliging, met uitzondering van vervoer per pantserwagen 873 (m.u.v. 87304) 74600000-5 tot en met 74620000-1 24 Onderwijs 92 80100000-5 tot en met 80430000-7 25 Gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening 93 74511000-4, en 85000000-9 tot en met 85323000-9 (met uitzondering van 85321000-5 en 85322000-2) 26 Cultuur, sport en recreatie 96 74875000-3 tot en met 74875200-5, en 92000000-1 tot en met 92622000-7 (met uitzondering van 92230000-2) 27 Overige diensten (38) BIJLAGE III LIJST VAN DE PUBLIEKRECHTELIJKE INSTELLINGEN EN DE CATEGORIEËN PUBLIEKRECHTELIJKE INSTELLINGEN ALS BEDOELD IN ARTIKEL 1, LID 9 , TWEEDE ALINEA I - BELGIË Instellingen A Astrid B C D E F G H I J K L M O P R S T U V II DENEMARKEN Instellingen Categorieën III DUITSLAND 1. Categorieën Lichamen, instellingen en stichtingen die zijn opgericht door de staat, de deelstaten of de gemeenten, met name op de volgende gebieden: 1.1. Lichamen 1.2. Instellingen en stichtingen Niet-commerciële, onder de controle van de staat vallende instellingen die in het algemeen belang werkzaam zijn, met name op de volgende gebieden: 2. Privaatrechtelijke rechtspersonen Niet&nbhy;commerciële, onder de controle van de staat vallende instellingen die in het algemeen belang werkzaam zijn, met inbegrip van de "Kommunale Versorgungsunternehmen" (gemeentelijke tehuizen), met name op de volgende gebieden: Categorieën a) Overheidsbedrijven en overheidsorganen b) Privaatrechtelijke rechtspersonen die het eigendom van de staat zijn of die volgens de toepasselijke bepalingen regelmatig worden gesubsidieerd uit staatsmiddelen ten belope van ten minste 50% van hun jaarlijkse begroting, of die voor ten minste 51% van het bedrijfskapitaal het eigendom van de staat zijn. c) Privaatrechtelijke rechtspersonen die het eigendom van publiekrechtelijke rechtspersonen zijn, van lokale besturen van alle niveaus, met inbegrip van de centrale vereniging van het lokale Griekse bestuur (K.E.Δ.K.E.), lokale verenigingen van gemeenten, alsook overheidsbedrijven en &nbhy;organen, en de onder b) genoemde rechtspersonen, of die volgens de toepasselijke bepalingen of hun eigen statuten regelmatig door hen worden gesubsidieerd ten belope van ten minste 50% van hun jaarlijkse begroting, of de bovengenoemde rechtspersonen die ten minste 51% van het bedrijfskapitaal van die publiekrechtelijke rechtspersonen bezitten. V. SPANJE Categorieën Instellingen Categorieën 1. Nationale openbare instellingen 2. Regionale, departementale of lokale openbare instellingen van bestuurlijke aard 3. Groeperingen van territoriale lichamen VII. IERLAND Instellingen Categorieën Instellingen Categorieën Categorieën Syndicaten van gemeenten opgericht krachtens de wet van 23 februari 2001 betreffende de syndicaten van gemeenten. X. NEDERLAND Instellingen Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Ministerie van Economische Zaken Ministerie van Financiën Ministerie van Justitie Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen A. Algemene omschrijvingen B. Nominatieve opsomming Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Ministerie van Verkeer en Waterstaat Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport - N. V. KEMA/Stichting TNO Certification College Bouw Ziekenhuisvoorzieningen (CBZ) OOSTENRIJK Alle organen die onderworpen zijn aan de begrotingscontrole van het "Rechnungshof" (Rekenkamer) en die van niet-industriële of commerciële aard zijn. Categorieën De organen of openbare ondernemingen of openbaar gecontroleerde ondernemingen van niet-industriële of niet-commerciële aard. XIV. ZWEDEN Alle niet-commerciële organen waarvan de overheidsopdrachten onderworpen zijn aan de controle van de nationale dienst voor overheidsopdrachten. XV. VERENIGD KONINKRIJK Instellingen Categorieën _______________ BIJLAGE IV CENTRALE OVERHEIDSINSTANTIES (39) BELGIË - l'Etat - de Staat - les communautés - gemeenschappen - les commissions communautaires - gemeenschapscommissies - les régions - gewesten - les provinces - provincies - les communes - gemeenten - les centres publics d'aide sociale - openbare centra voor maatschappelijk welzijn - les fabriques d'églises et les organismes chargés de la gestion du temporel des autres cultes reconnus - kerkfabrieken en de instellingen die belast zijn met het beheer van de temporaliën van de erkende erediensten - les sociétés de développement régional - gewestelijke ontwikkelingsmaatschappijen - les polders et wateringues - polders en wateringen - les comités de remembrement des biens ruraux - ruilverkavelingscomités - les zones de police - politiezones - les associations formées par plusieurs des pouvoirs adjudicateurs ci-dessus. - verenigingen gevormd door een of meer van de bovengenoemde aanbestedende overheden. DENEMARKEN 1. Folketinget - het Deense Parlement Rigsrevisionen - Nationale Rekenkamer 2. Statsministeriet - Diensten van de Eerste Minister 3. Udenrigsministeriet - Ministerie van Buitenlandse Zaken 4. Beskæftigelsesministeriet - Ministerie van Werkgelegnheid 5 styrelser og institutioner - (5 diensten en instellingen) 5. Domstolsstyrelsen - De beheersdiensten van hoven en rechtbanken 6. Finansministeriet - Ministerie van Financiën 5 styrelser og institutioner - (5 diensten en instellingen) 7. Forsvarsministeriet - Ministerie van Defensie Adskillige institutioner - (verscheidene instellingen) 8. Indenrigs- og Sundhedsministeriet - Ministerie van Binnenlandse Zaken en Volksgezondheid Adskillige styrelser og institutioner, herunder Statens Serum Institut - (verscheidene diensten en instellingen, waaronder het Statens Serum Institut) 9. Justitsministeriet - Ministerie van Justitie Rigspolitichefen, 2 direktorater samt et antal styrelser - (Hoofd van de Rijkspolitie; 2 directoraten en een aantal diensten) 10. Kirkeministeriet Ministerie van Eredienst 10 stiftsøvrigheder - (10 diocesane overheden) 11. Kulturministeriet - Ministerie van Cultuur Departement samt et antal statsinstitutioner - (Bestuursdepartement en een aantal instellingen) 12. Miljøministeriet - Ministerie van Milieubeheer 6 styrelser - (6 diensten) 13. Ministeriet for Flygtninge, Invandrere og Integration - Ministerie van Vluchtelingen- en Immigrantenzaken en Integratie 1 styrelse - (1 dienst) 14. Ministeriet for Fødevarer, Landbrug og Fiskeri - Ministerie van Voedselvoorziening, Landbouw en Visserij 9 direktorater og institutioner - (9 directoraten en instellingen) 15. Ministeriet for Videnskab, Teknologi og herunder Udvikling - Ministerie van Wetenschap, Technologie en Ontwikkeling Adskillige styrelser og institutioner, Forskningscenter Risø og Statens uddannelsesbygninger - (verscheidene diensten en instellingen waaronder het nationaal onderzoekscentrum Risoe en de nationale instituten voor onderzoek en opleiding) 16. Skatteministeriet - Ministerie van de Schatkist 1 styrelse og institutioner - (1 dienst en/of instelling) 17. Socialministeriet - Ministerie van Sociale Zaken 3 styreler og institutioner - (3 diensten en instellingen) 18. Trafikministeriet - Ministerie van Transport 12 styrelser og institutioner, herunder Øresundsbrokonsortiet - (12 diensten en instellingen, waaronder het Øresundsbrokonsortiet) 19. Undervisningsministeriet - Ministerie van Onderwijs 3 styrelser, 4 undervisningsinstitutioner og 5 andre institutioner - (3 diensten, 4 onderwijsinstellingen, 5 andere instellingen) 20. Økonomi- og Erhvervsministeriet - Ministerie van Economische en Bedrijfsleven Adskillige styrelser og institutioner – (verscheidene diensten en instellingen) DUITSLAND Auswärtiges Amt Bondsministerie van Buitenlandse Zaken Bundesministerium des Innern (nur zivile Güter) Bondsministerie van Binnenlandse Zaken (uitsluitend civiele goederen) Bundesministerium der Justiz Bondsministerie van Justitie Bundesministerium der Finanzen Bondsministerie van Financiën Bundesministerium für Wirtschaft und Technologie Bondsministerie van Economische Zaken en Technologie Bundesministerium für Verbraucherschutz, Ernährung und Landwirtschaft Bondsministerie van Consumentenbescherming, Voedselvoorziening en Landbouw Bundesministerium für Arbeit und Sozialordnung Bondsministerie van Werkgelegenheid en Sociale Zaken Bundesministerium der Verteidigung (keine militärischen Güter) Bondsministerie van Defensie (geen militaire goederen) Bundesministerium für Familie, Senioren, Frauen und Jugend Bondsministerie van Gezins-, Vrouwen- en Jeugdzaken en Bejaardenzorg Bundesministerium für Gesundheit Bondsministerie van Volksgezondheid Bundesministerium für Verkehr, Bau- und Wohnungswesen Bondsministerie van Verkeer en Bouw- en Woonbeleid Bundesministerium für Umwelt, Naturschutz und Reaktorsicherheit Bondsministerie van Milieubeheer, Natuurbehoud en Reactorveiligheid Bundesministerium für Bildung und Forschung Bondsministerie van Onderwijs en Onderzoek Bundesministerium für wirtschaftliche Zusammenarbeit und Entwicklung Bondsministerie van Economische Samenwerking en Ontwikkeling GRIEKENLAND 1. Υπουργείο Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης Ministerie van Binnenlandse Zaken, Ambtenarenzaken en Decentralisatie 2. Υπουργείο Εξωτερικών Ministerie van Buitenlandse Zaken 3. Υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών Ministerie van Economie en Financiën 4. Υπουργείο Ανάπτυξης Ministerie van Ontwikkeling 5. Υπουργείο Δικαιοσύνης Ministerie van Justitie 6. Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων Ministerie van Onderwijs en Eredienst 7. Υπουργείο Πολιτισμού Ministerie van Cultuur 8. Υπουργείο Υγείας – Πρόνοιας Ministerie van Volksgezondheid en Sociale Zaken 9. Υπουργείο Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων Ministerie van Milieubeheer, Ruimtelijke Ordening en Openbare Werken 10. Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων Ministerie van Arbeid en Sociale Zekerheid 11. Υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών Ministerie van Verkeer 12. Υπουργείο Γεωργίας Ministerie van Landbouw 13. Υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας Ministerie van Koopvaardij 14. Υπουργείο Μακεδονίας- Θράκης Ministerie voor Macedonië en Thracië 15. Υπουργείο Αιγαίου Ministerie voor de Egeïsche Zee 16. Υπουργείο Τύπου και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης Ministerie van Perszaken en Massamedia 17. Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς Secretariaat-generaal voor de Jeugd 18. Γενική Γραμματεία Ισότητας Secretariaat-generaal voor Gelijke Kansen 19. Γενική Γραμματεία Κοινωνικών Ασφαλίσεων Secretariaat-generaal voor de Sociale Zekerheid 20. Γενική Γραμματεία Απόδημου Ελληνισμού Secretariaat-generaal voor Grieken in het Buitenland 21. Γενική Γραμματεία Βιομηχανίας Secretariaat-generaal voor de Industrie 22. Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας Secretariaat-generaal voor Onderzoek en Ontwikkeling 23. Γενική Γραμματεία Αθλητισμού Secretariaat-generaal voor de Sport 24. Γενική Γραμματεία Δημοσίων Έργων Secretariaat-generaal voor Openbare Werken 25. Γενική Γραμματεία Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας Ελλάδος Nationaal Bureau voor de Statistiek 26. Εθνικός Οργανισμός Κοινωνικής Φροντίδας Nationale Welzijnsorganisatie 27. Οργανισμός Εργατικής Κατοικίας Socialehuisvestingsorganisatie 28. Εθνικό Τυπογραφείο Staatsdrukkerij 29. Γενικό Χημείο του Κράτους Staatslaboratorium 30. Ταμείο Εθνικής Οδοποιίας Grieks Snelwegenfonds 31. Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Universiteit van Athene 32. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Universiteit van Thessaloniki 33. Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Universiteit van Thracië 34. Πανεπιστήμιο Αιγαίου Universiteit van de Egeïsche Eilanden 35. Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Universiteit van Ioannina 36. Πανεπιστήμιο Πατρών Universiteit van Patras 37. Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Universiteit van Macedonië 38. Πολυτεχνείο Κρήτης Polytechnisch Instituut van Kreta 39. Σιβιτανίδειος Δημόσια Σχολή Τεχνών και Επαγγελμάτων Technisch Instituut Sivitanidios 40. Αιγινήτειο Νοσοκομείο Medisch Centrum Eginitio 41. Αρεταίειο Νοσοκομείο Medisch Centrum Areteio 42. Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης Nationaal Centrum van het Openbaar Bestuur 43. Οργανισμός Διαχείρισης Δημοσίου Υλικού Α.Ε. Organisatie voor het beheer van Overheidsmatrieel 44. Οργανισμός Γεωργικών Ασφαλίσεων Landbouwverzekeringsorganisatie 45. Οργανισμός Σχολικών Κτιρίων Dienst Schoolgebouwen 46. Γενικό Επιτελείο Στρατού (40) Generale Staf van de Landmacht 47. Γενικό Επιτελείο Ναυτικού (41) Generale Staf van de Zeemacht 48. Γενικό Επιτελείο Αεροπορίας (42) Generale Staf van de Luchtmacht 49. Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας Griekse Commissie Kernenergie 50. Γενική Γραμματεία Εκπαίδευσης Ενηλίκων Secretariaat-generaal van het Voortgezet Onderwijs SPANJE Presidencia del Gobierno Ministerie van Algemene Zaken Ministerio de Asuntos Exteriores Ministerie van Buitenlandse Zaken Ministerio de Justicia Ministerie van Justitie Ministerio de Defensa Ministerie van Defensie Ministerio de Hacienda Ministerie van Financiën Ministerio de Interior Ministerie van Binnenlandse Zaken Ministerio de Fomento Ministerie van Opbouw Ministerio de Educación, Cultura y Deportes Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Sport Ministerio de Trabajo y Asuntos Sociales Ministerie van Arbeid en Sociale Zaken Ministerio de Agricultura, Pesca y Alimentación Ministerie van Landbouw, Visserij en Voedselvoorziening Ministerio de la Presidencia Kabinet van de Eerste Minister Ministerio de Administraciones Públicas Ministerie van Ambtenarenzaken Ministerio de Sanidad y Consumo Ministerie van Volksgezondheid en Consumentenzaken Ministerio de Economía Ministerie van Economische Zaken Ministerio de Medio Ambiente Ministerie van Milieubeheer Ministerio de Ciencia y Tecnología Ministerie van Wetenschappen en Technologie FRANKRIJK 1. Ministeries - Services du Premier ministre - Diensten van de Eerste Minister - Ministère des affaires étrangères - Ministerie van Buitenlandse Zaken - Ministère des affaires sociales, du travail et de la solidarité - Ministerie van Sociale Zaken, Arbeid en Solidariteit - Ministère de l'agriculture, de l'alimentation, de la pêche et des affaires rurales - Ministerie van Landbouw, Voedselzaken, Visserij en Plattelandszaken - Ministère de la culture et de la communication - Ministerie van Cultuur en Communicatie - Ministère de la défense (43) - Ministerie van Defensie - Ministère de l'écologie et du développement durable - Ministerie van Ecologie en Duurzame Ontwikkeling - Ministère de l'économie, des finances et de l'industrie - Ministerie van Economische Zaken, Financiën en Industrie - Ministère de l'équipement, des transports, du logement, du tourisme et de la mer - Ministerie van Infrastructuur, Verkeer, Huisvesting, Toerisme en Zeezaken - Ministère de la fonction publique, de la réforme de l'Etat et de l'aménagement du territoire - Ministerie van Ambtenarenzaken, Staatshervorming en Ruimtelijke Ordening - Ministère de l'intérieur, de la sécurité intérieure et des libertés locales - Ministerie van Binnenlandse Zaken, Binnenlandse Veiligheid en Locale Vrijheden - Ministère de la justice - Ministerie van Justitie - Ministère de la jeunesse, de l'éducation nationale et de la recherche - Ministerie van Jeugdzaken, Onderwijs en Wetenschappelijk Onderzoek - Ministère de l'outre-mer - Ministerie van Overzeese Gebiedsdelen - Ministère de la santé, de la famille et des personnes handicapées - Ministerie van Gezondheid, Gezins- en Gehandicaptenarbeid - Ministère des sports - Ministerie van Sport 2. Nationale openbare instellingen - Académie de France à Rome - Vestiging van de Academie van Frankrijk te Rome - Académie de marine - Academie van Zeevaart - Académie des sciences d'outre-mer - Academie van Wetenschappen betreffende tropische gebieden - Agence centrale des organismes de sécurité sociale (ACOSS) - Centraal orgaan van de sociale verzekeringsinstanties - Agence nationale pour l'amélioration des conditions de travail (ANACT) - Nationaal orgaan voor de verbetering van de arbeidsomstandigheden - Agence nationale pour l'amélioration de l'habitat (ANAH) - Nationaal orgaan voor de verbetering van de huisvesting - Agence nationale pour l'indemnisation des français d'outre-mer (ANIFOM) - Nationaal orgaan voor de schadeloosstelling van Fransen uit de overzeese gebieden - Assemblée permanente des chambres d'agriculture (APCA) - Permanent overlegorgaan van de kamers van landbouw - Bibliothèque nationale de France - Nationale bibliotheek van Frankrijk - Bibliothèque nationale et universitaire de Strasbourg - Nationale universiteitsbibliotheek te Straatsburg - Bibliothèque publique d'information - Openbare cultuurinformatiebibliotheek - Caisse des dépôts et consignations - Bank voor overheidspensioenfondsen en overheidsinvesteringen - Caisse nationale des autoroutes (CNA) - Nationaal autosnelwegenfonds - Caisse nationale militaire de sécurité sociale (CNMSS) - Nationaal sociale-zekerheidsfonds voor militair personeel - Centre des monuments nationaux (CMN) - Centrum voor nationale monumenten - Caisse de garantie du logement locatif social - Garantiefonds sociale huurwoningen - Casa de Velasquez - Casa de Velasquez (Frans Instituut voor kunst en wetenschap in Madrid) - Centre d'enseignement zootechnique - Onderwijscentrum voor zoötechniek - Centre d'études du milieu et de pédagogie appliquée du ministère de l'agriculture - Studiecentrum van het Ministerie van Landbouw voor milieu en toegepaste pedagogie, landbouw en aquicultuur - Centre d'études supérieures de sécurité sociale - Studiecentrum voor de sociale zekerheid - Centres de formation professionnelle agricole - Centra voor de beroepsopleiding in de landbouw - Centre national d'art et de culture Georges Pompidou - Nationaal kunst- en cultuurcentrum Georges Pompidou - Centre national de la cinématographie - Nationaal centrum voor filmkunde - Centre national d'études et de formation pour l'enfance inadaptée - Nationaal onderzoeks- en opleidingscentrum inzake het onderwijs aan gehandicapte kinderen - Centre national d'études et d'expérimentation du machinisme agricole, du génie rural, des eaux et des forêts (CEMAGREF) - Nationaal onderzoeks- en proefcentrum voor apparatuur in civiele technieken voor landbouw, landinrichting, waterbeheer en bosbouw - Centre national des lettres - Nationaal centrum voor de letteren - Centre national de documentation pédagogique - Nationaal centrum voor onderwijsdocumentatie - Centre national des oeuvres universitaires et scolaires (CNOUS) - Nationaal centrum voor studentenvoorzieningen - Centre hospitalier des Quinze-Vingts - Medisch centrum "Les Quinze-Vingts" - Centre national de promotion rurale de Marmilhat - Nationaal centrum voor beroepsopleiding en bijscholing in de land- en tuinbouw en plattelandsontwikkeling te Marmilhat - Centres d'éducation populaire et de sport (CREPS) - Opleidings- en ondersteuningscentra voor opleiding en sport - Centres régionaux des œuvres universitaires (CROUS) - Regionale centra voor studentenvoorzieningen - Centres régionaux de la propriété forestière - Regionale centra voor de particuliere bosbouw - Centre de sécurité sociale des travailleurs migrants - Centrum voor de sociale zekerheid van migrerende werknemers - Commission des opérations de bourse - Controlecommissie voor de beurs - Conseil supérieur de la pêche - Hoge Raad voor de Visserij - Conservatoire de l'espace littoral et des rivages lacustres - Instantie voor het behoud van kust- en meerovergebieden - Conservatoire national supérieur de musique de Paris - Nationaal conservatorium te Parijs - Conservatoire national supérieur de musique de Lyon - Nationaal conservatorium te Lyon - Conservatoire national supérieur d'art dramatique - Nationale school voor de dramatische kunsten - École centrale – Lyon - Technische hogeschool en kenniscentrum, Lyon - École centrale des arts et manufactures - Nationale technische hogeschool, Parijs - Ecole du Louvre - Hogeschool voor kunstwetenschappen, archeologie en restauratietechnieken (Louvre) - École française d'archéologie d'Athènes - Frans archeologisch instituut te Athene - École française d'Extrême-Orient - Frans instituut voor talen, kunst en archeologie van het Verre Oosten - École française de Rome - Frans instituut voor geschiedenis, archeologie en sociale wetenschappen betreffende Italië (Rome) - École des hautes études en sciences sociales - Onderzoeksschool voor de sociale wetenschappen - École nationale d'administration - Nationale bestuurshogeschool - École nationale de l'aviation civile (ENAC) - Nationale school voor de burgerluchtvaart - École nationale des Chartes - Nationale school voor archiefwetenschappen - École nationale d'équitation - Nationale school voor de rijkunst - École nationale du génie rural des eaux et des forêts (ENGREF) - Nationale hogeschool voor apparatuur en civiele technieken voor landbouw, landinrichting, waterbeheer en bosbouw - Écoles nationales d'ingénieurs - Nationale technische hogescholen - École nationale d'ingénieurs des techniques des industries agricoles et alimentaires - Nationale hogeschool voor landbouw- en voedseltechnologie - Écoles nationales d'ingénieurs des travaux agricoles - Nationale landbouwhogescholen - Ecole nationale du génie de l'eau et de l'environnement de Strasbourg - Nationale hogeschool voor water- en milieubeheer Straatsburg - École nationale de la magistrature - Nationale opleiding voor de rechterlijke macht - Écoles nationales de la marine marchande - Nationale hogere zeevaartscholen - École nationale de la santé publique (ENSP) - Nationale school voor de volksgezondheid - École nationale de ski et d'alpinisme - Nationale school voor skiën en alpinisme - École nationale supérieure agronomique – Montpellier - Nationale hogeschool voor agronomie Montpellier - École nationale supérieure agronomique – Rennes - Nationale hogeschool voor agronomie Rennes - École nationale supérieure des arts décoratifs - Nationale hogeschool voor decoratieve kunst - École nationale supérieure des arts et industries – Strasbourg - Nationale technische hogeschool Straatsburg - École nationale supérieure des arts et industries textiles – Roubaix - Nationale hogeschool voor de textielindustrie - Écoles nationales supérieures d'arts et métiers - Nationale technische hogescholen ENSAM - École nationale supérieure des beaux-arts - Nationale hogeschool voor de schone kunsten - École nationale supérieure des bibliothécaires - Nationale hogeschool voor het bibliotheekwezen - École nationale supérieure de céramique industrielle - Nationale hogeschool voor materiaalkunde en keramische toepassingen - École nationale supérieure de l'électronique et de ses applications (ENSEA) - Nationale hogeschool voor elektronica en elektronische toepassingen - École nationale supérieure des industries agricoles alimentaires - Nationale hogeschool voor de agro-alimentaire industrie - École nationale supérieure du paysage - Nationale hogeschool voor landschapsarchitectuur - Écoles nationales vétérinaires - Nationale veterinaire scholen - École nationale de voile - Nationale zeilschool - Écoles normales nationales d'apprentissage - Nationale scholen voor lerarenopleiding beroepsonderwijs - Écoles normales supérieures - Nationale opleidingsinstituten voor academici - École polytechnique - Poly-technische school (school voor militaire ingenieurs) - École technique professionnelle agricole et forestière de Meymac (Corrèze) - School voor land- en bosbouw te Meymac (Corrèze) - École de sylviculture - Crogny (Aube) - Bosbouwschool te Crogny (Aube) - École de viticulture et d'oenologie de la Tour-Blanche (Gironde) - School voor wijnbouw en oenologie te la Tour-Blanche (Gironde) - École de viticulture - Avize (Marne) - Wijnbouwschool te Avize (Marne) - Hôpital national de Saint-Maurice - Nationaal medisch centrum te Saint-Maurice - Établissement national des invalides de la marine (ENIM) - Nationaal invalideninstituut van de marine - Établissement national de bienfaisance Koenigswarter - Nationale instelling voor gehandicapte kinderen en jongeren Koenigswarter - Établissement de maîtrise d'ouvrage des travaux culturels (EMOC) - Bureau dat optreedt als opdrachtgever voor bouw- en restauratiewerken van cultureel belang - Établissement public du musée et du domaine national de Versailles - - Fondation Carnegie - Carnegiestichting - Fondation Singer-Polignac - Singer-Polignacstichting - Fonds d'action et de soutien pour l'intégration et la lutte contre les discriminations - Steun- en actiefonds voor integratie en discriminatiebestrijding - Institut de l'élevage et de médecine vétérinaire des pays tropicaux (IEMVPT) - Instituut voor tropische veeteelt en diergeneeskunde - Institut français d'archéologie orientale du Caire - Frans archeologisch instituut te Caïro - Institut français de l'environnement - Frans instituut voor het milieu - Institut géographique national - Nationaal instituut van de cartografie - Institut industriel du Nord - Technische hogeschool te Lille - Institut national agronomique de Paris-Grignon - Nationaal instituut voor landbouw- en levenswetenschappen te Parijs-Grignon - Institut national des appellations d'origine (INAO) - Nationaal instituut voor de oorsprongsbenamingen - Institut national d'astronomie et de géophysique (INAG) - Nationaal instituut voor astronomie en aardwetenschappen - Institut national de la consommation (INC) - Nationaal instituut voor consumentenvoorlichting - Institut national d'éducation populaire (INEP) - Nationale school voor volwasseneneducatie - Institut national d'études démographiques (INED) - Nationaal instituut voor demografisch onderzoek - Institut national des jeunes aveugles – Paris - Nationaal instiuut voor visueel gehandicapte kinderen en jongeren te Parijs - Institut national des jeunes sourds – Bordeaux - Nationaal instituut voor auditief gehandicapte kinderen en jongeren te Bordeaux - Institut national des jeunes sourds – Chambéry - Nationaal instituut voor auditief gehandicapte kinderen en jongeren te Chambéry - Institut national des jeunes sourds – Metz - Nationaal instituut voor auditief gehandicapte kinderen en jongeren te Metz - Institut national des jeunes sourds – Paris - Nationaal instituut voor auditief gehandicapte kinderen en jongeren te Parijs - Institut national du patrimoine - Nationaal opleidingsinstituut voor conservatoren en restauratoren - Institut national de physique nucléaire et de physique des particules (I.N2.P3) - Nationaal instituut voor kernfysica en deeltjesfysica - Institut national de la propriété industrielle - Nationaal instituut voor industriële eigendom - Institut national de recherches archéologiques préventives - Nationaal instituut voor preventief archeologisch onderzoek - Institut national de recherche pédagogique (INRP) - Nationaal instituut voor onderwijsonderzoek - Institut national des sports et de l'éducation physique - Nationaal instituut voor sport en lichamelijke opvoeding - Instituts nationaux polytechniques - Nationale technische hogescholen - Instituts nationaux des sciences appliquées - Nationale hogescholen voor onderzoek en toepassing van de techniek - Institut national supérieur de chimie industrielle de Rouen - Nationaal hoger instituut voor de industriële chemie te Rouen - Institut national de recherche en informatique et en automatique (INRIA) - Nationaal instituut voor informatiserings- en automatiseringsonderzoek - Institut national de recherche sur les transports et leur sécurité (INRETS) - Nationaal instituut voor onderzoek inzake vervoer en de vervoersveiligheid - Instituts régionaux d'administration - Regionale hogescholen voor bestuurswetenschappen - Institut supérieur des matériaux et de la construction mécanique de Saint-Ouen - Technische hogeschool te Saint-Ouen - Musée Auguste-Rodin - Museum Auguste Rodin - Musée de l'armée - Legermuseum - Musée Gustave-Moreau - Museum Gustave Moreau - Musée du Louvre - Museum het Louvre - Musée du quai Branly - Museum aan de Quai Branly - Musée national de la marine - Nationaal marinemuseum - Musée national J.-J.-Henner - Nationaal museum J.-J.-Henner - Musée national de la Légion d'honneur - Nationaal museum van het Legion van Eer - Muséum national d'histoire naturelle - Nationaal natuurhistorisch museum - Office de coopération et d'accueil universitaire - Centrum voor buitenlandse studenten - Office français de protection des réfugiés et apatrides - Bureau van Frankrijk voor de bescherming van vluchtelingen en statenloze personen - Office national de la chasse et de la faune sauvage - Nationaal bureau voor de jacht en de wilde fauna - Office national d'information sur les enseignements et les professions (ONISEP) - Nationaal voorlichtingsbureau van onderwijsrichtingen en beroepen - Office des migrations internationales (OMI) - Bureau voor internationale migratie - Office universitaire et culturel français pour l'Algérie - Frans bureau voor universitaire en culturele contacten met Algerije - Palais de la découverte - Natuurwetenschappelijk museum - Parcs nationaux - Nationale parken - Syndicat des transports parisiens d'Ile-de-France - Openbaarvervoersautoriteit Parijs en Ile-de-France - Thermes nationaux - Aix-les-Bains - Nationale thermaalbaden te Aix-les-Bains 3. Andere nationale openbare instelling: - Union des groupements d'achats publics (UGAP) - Gezamenlijk aankoop- en verkoopbureau voor de overheid IERLAND President's Establishment Presidentiële staf Houses of the Oireachtas [Parliament] and European Parliament Kamers van het Oireachtas [Parlement]; Europees Parlement Department of the Taoiseach [Prime Minister] Ministerie van Algemene Zaken Central Statistics Office Centraal bureau voor de statistiek Department of Finance Ministerie van financiën Office of the Comptroller and Auditor General Algemene Rekenkamer Office of the Revenue Commissioners Belastingdienst Office of Public Works Dienst Openbare Werken State Laboratory Nationaal laboratorium Office of the Attorney General Bureau van de Attorney General (hoogste rechtsadvisuer van de regering) Office of the Director of Public Prosecutions Bureau van het landelijke openbaar ministerie Valuation Office Taxatiebureau van de overheid Civil Service Commission Centrale aanwervings- en bevorderingscommissie voor de overheidsdienst Office of the Ombudsman Bureau van de ombudsman Chief State Solicitor's Office Bureau van de juridisch adviseur en vertegenwoordiger, ook in rechte, van de overheid Department of Justice, Equality and Law Reform Ministerie van Justitie, Rechtsgelijkheid en Hervorming van het Recht Courts Service Facilitaire dienst voor de rechtspleging Prisons Service Dienst gevangeniswezen Office of the Commissioners of Charitable Donations and Bequests Bureau van de commissie liefdadigheidsgiften en -legaten Department of the Environment and Local Government Ministerie van Milieubeheer en Plaatselijk Bestuur Department of Education and Science Ministerie van Onderwijs en Wetenschappen Department of Communications, Marine and Natural Resources Ministerie van Communicatie en Mariene en Natuurlijke Hulpbronnen Department of Agriculture and Food Ministerie van Landbouw en Voedselvoorziening Department of Transport Ministerie van Vervoer Department of Health and Children Ministerie van Volksgezondheid en Kinderzaken Department of Enterprise, Trade and Employment Ministerie van Ondernemingen, Handel en Werkgelegenheid Department of Arts, Sports and Tourism Ministerie van Kunstzaken, Sport en Toerisme Department of Defence Ministerie van Defensie Department of Foreign Affairs Ministerie van Buitenlandse Zaken Department of Social and Family Affairs Ministerie van Sociale Zaken en Gezinszaken Department of Community, Rural and Gaeltacht [Gaelic speaking regions] Affairs Ministerie van Gemeenschapszaken, Plattelandszaken en het Gaelische Taalgebied Arts Council Raad voor de kunsten National Gallery National Gallery ITALIË 1. Aankopende instanties 1. Presidenza del Consiglio dei Ministri Voorzitterschap van de Ministerraad 2. Ministero degli Affari Esteri Ministerie van Buitenlandse Zaken 3. Ministero dell'Interno Ministerie van Binnenlandse Zaken 4. Ministero della Giustizia Ministerie van Justitie 5. Ministero della Difesa (44) Ministerie van Defensie 6. Ministero dell'Economia e delle Finanze Ministerie van Economische Zaken en Financiën (vroeger Ministerie van de Schatkist en Ministerie van Financiën) 7. Ministero delle Attività Produttive Ministerie van Productieve Activiteiten (vroeger Ministerie van Industrie, Handel, Ambachten, Toerisme en Ministerie van Buitenlandse Handel 8. Ministero delle Comunicazioni Ministerie van Verkeer (vroeger Ministerie van Posterijen en Telecommunicatie) 9. Ministero delle Politiche agricole e forestali Ministerie van Land- en Bosbouw (vroeger Ministerie van Landbouwrijkdommen) 10. Ministero dell'Ambiente e tutela del Territorio Ministerie van Milieubeheer en Landschapsbeheer (vroeger Ministerie van Milieu)) 11. Ministero delle Infrastrutture e Transporti Ministerie van Infrastructuurvoorzieningen en Vervoer (Vroeger Ministerie van Vervoer en Ministerie van Openbare Werken) 12. Ministero del Lavoro e delle politiche sociali Ministerie van Arbeid en Sociale Zaken (vroeger Ministerie van Arbeid en Sociale Zekerheid) 13. Ministero della Salute Ministerie van Volksgezondheid 14. Ministero dell'Istruzione, Università e Ricerca Ministerie van Onderwijs, Universiteiten en Onderzoek 15. Ministero per i Beni e le attività culturali Ministerie van Cultureel Erfgoed en Cultuur 2. Andere nationale openbare instelling: CONSIP SPA (Concessiehouder Informaticadiensten Overheid) CONSIP SPA (Concessionaria Servizi Informatici Pubblici) (45) LUXEMBURG 1. Ministère de l'Agriculture, de la Viticulture et du Développement rural: Administration des services techniques de l'agriculture. 1. Ministerie van Land- en Wijnbouw en Plattelandsontwikkeling: Directoraat technische diensten op het gebied van de landbouw (ASTA) 2. Ministère des Affaires étrangères, du Commerce extérieur, de la Coopération et de la Défense: Armée. 2. Ministerie van Buitenlandse Zaken, van Buitenlandse Handel, van Ontwikkelingssamenwerking en van Defensie: het leger 3. Ministère de l'Education nationale, de la Formation professionnelle et des Sports: Lycées d'enseignement secondaire et d'enseignement secondaire technique. 3. Ministerie van Onderwijs, Beroepsopleiding en Sport: lycea voor secundair algemeen en technisch onderwijs 4. Ministère de l'Environnement: Administration de l'environnement. 4. Ministerie van Milieu: hoofdafdeling voor milieuzaken 5. Ministère d'Etat, département des Communications: Entreprise des P et T (Postes seulement). 5. Staatsministerie, Directoraat commununicatie: Onderneming voor post en telefonie (uitsluitend de posterijen) 6. Ministère de la Famille, de la Solidarité sociale et de la Jeunesse: Maisons de retraite de l'Etat, Homes d'enfants. 6. Ministerie van Gezinszaken, Maatschappelijke Solidariteit en Jeugdzaken: bejaardenoorden van de staat, kindertehuizen 7. Ministère de la Fonction publique et de la Réforme administrative: Centre informatique de l'Etat, Service central des imprimés et des fournitures de bureau de l'Etat. 7. Ministerie van Ambtenarenzaken en Bestuurlijke Hervormingen: centraal computercentrum van de overheid, de centrale dienst voor drukwerk en kantoorbenodigdheden van de centrale overheid 8. Ministère de la Justice: Etablissements pénitentiaires. 8. Ministerie van Justitie: strafinrichtingen 9. Ministère de l'Intérieur: Police grand-ducale, Service national de la protection civile. 9. Ministerie van Binnenlandse Zaken, nationale politie, nationale dienst civiele bescherming 10. Ministère des Travaux publics: Administration des bâtiments publics; Administration des ponts et chaussées 10. Ministerie van Openbare Werken, dienst voor overheidsgebouwen, dienst bruggen en wegen NEDERLAND Ministerie van Algemene Zaken Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Ministerie van Buitenlandse Zaken Ministerie van Defensie Ministerie van Economische Zaken Ministerie van Financiën Ministerie van Justitie Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij De afzonderlijke regionale beleidsdirecties Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen - Instituut Collectie Nederland Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Ministerie van Verkeer en Waterstaat Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Tweede Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal Raad van State Algemene Rekenkamer Nationale ombudsman Kanselarij der Nederlandse Orden Kabinet der Koningin OOSTENRIJK 1. Bundeskanzleramt Bondskanselarij 2. Bundesministerium für auswärtige Angelegenheiten Bondsministerie van Buitenlandse Zaken 3. Bundesministerium für Bildung, Wissenschaft und Kultur Bondsministerie van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur 4. Bundesministerium für Finanzen Bondsministerie van Financiën 5. Bundesministerium für Inneres Bondsministerie van Binnenlandse Zaken 6. Bundesministerium für Justiz Bondsministerie van Justitie 7. Bundesministerium für Landesverteidigung Bondsministerie van Defensie 8. Bundesministerium für Land- und Forstwirtschaft, Umweltschutz und Wasserwirtschaft Bondsministerie van Land- en Bosbouw, Milieubeheer en Waterhuishouding 9. Bundesministerium für öffentliche Leistung und Sport Bondsministerie van Ambtenarenzaken en Sport 10. Bundesministerium für soziale Sicherheit und Generationen Bondsministerie van Sociale Zekerheid en Generaties 11. Bundesministerium für Verkehr, Innovation und Technologie Bondsministerie van Verkeer, Innovatie en Technologie 12. Bundesministerium für Wirtschaft und Arbeit Bondsministerie van Economische Zaken en Arbeid 13. Bundesamt für Eich- und Vermessungswesen Federale Metrologische Dienst 14. Österreichische Forschungs- und Prüfzentrum Arsenal Gesellschaft m.b.H Oostenrijks Onderzoeks- en Testcentrum "Arsenal Gesellschaft m.b.H" 15. Bundesprüfanstalt für Kraftfahrzeuge Federaal Keuringsbureau Motorvoertuigen 16. Bundesbeschaffung GmbH Federaal Aankoopbureau (GmbH) 17. Bundesrechenzentrum GmbH Federaal Rekencentrum (GmbH) PORTUGAL - Presidência do Conselho de Ministros; Voorzitterschap van de Ministerraad - Ministério das Finanças; Ministerie van Financiën - Ministério da Defesa Nacional; (46) Ministerie van Defensie - Ministério dos Negócios Estrangeiros e das Comunidades Portuguesas; Ministerie van Buitenlandse Zaken en van de Portugese Gemeenschappen - Ministério da Administração Interna; Ministerie van Binnenlandse Zaken - Ministério da Justiça; Ministerie van Justitie - Ministério da Economia; Ministerie van Economische Zaken - Ministério da Agricultura, Desenvolvimento Rural e Pescas; Ministerie van Landbouw, Plattelandsontwikkeling en Visserij - Ministério da Educação; Ministerie van Onderwijs - Ministério da Ciência e do Ensino Superior; Ministerie van Wetenschappen en Hoger Onderwijs - Ministério da Cultura; Ministerie van Cultuur - Ministério da Saúde; Ministerie van Volksgezondheid - Ministério da Segurança Social e do Trabalho; Ministerie van Sociale Zekerheid en Arbeid - Ministério das Obras Públicas, Transportes e Habitação; Ministerie van Openbare Werken, Verkeer en Woningbouw - Ministério das Cidades, Ordenamento do Território e Ambiente. Ministerie van Stedenbouw, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer FINLAND OIKEUSKANSLERINVIRASTO – JUSTITIEKANSLERSÄMBETET DIENSTEN VAN HET MINISTERIE VAN JUSTITIE KAUPPA- JA TEOLLISUUSMINISTERIÖ ‐ HANDELS- OCH INDUSTRIMINISTERIET MINISTERIE VAN HANDEL EN INDUSTRIE Kuluttajavirasto – Konsumentverket Finse Dienst Consumentenzaken Kilpailuvirasto – Konkurrensverket Finse Mededingingsautoritiet Kuluttajavalituslautakunta – Konsumentklagonämnden Commissie voor Consumentenklachten Patentti- ja rekisterihallitus – Patent- och registerstyrelsen Nationaal Octrooi- en Registratiebestuur LIIKENNE- JA VIESTINTÄMINISTERIÖ –KOMMUNIKATIONSMINISTERIET MINISTERIE VAN VERKEER EN COMMUNICATIE Viestintävirasto – Kommunikationsverket Finse Communicatieautoriteit MAA- JA METSÄTALOUSMINISTERIÖ – JORD- OCH SKOGSBRUKSMINISTERIET MINISTERIE VAN LAND- EN BOSBOUW Elintarvikevirasto – Livsmedelsverket Nationaal Voedselagentschap Maanmittauslaitos – Lantmäteriverket Nationaal Kadaster van Finland OIKEUSMINISTERIÖ – JUSTITIEMINISTERIET MINISTERIE VAN JUSTITIE Tietosuojavaltuutetun toimisto – Dataombudsmannens byrå Diensten van de Ombudsman Gegevensbescherming Tuomioistuimet – domstolar hoven en rechtbanken Korkein oikeus – Högsta domstolen Hoogste Gerechtshof Korkein hallinto-oikeus – Högsta förvaltningsdomstolen Hoogste Administratieve rechtbank Hovioikeudet – hovrätter Hoven van Beroep Käräjäoikeudet – tingsrätter Rechtbanken van eerste aanleg Hallinto-oikeudet –förvaltningsdomstolar Administratieve rechtbanken Markkinaoikeus - Marknadsdomstolen Handelsrechtbank Työtuomioistuin – Arbetsdomstolen Arbeidsrechtbank Vakuutusoikeus – Försäkringsdomstolen Verzekeringsrechtbank Vankeinhoitolaitos – Fångvårdsväsendet Dienst Gevangeniswezen OPETUSMINISTERIÖ ‐ UNDERVISNINGSMINISTERIET MINISTERIE VAN ONDERWIJS Opetushallitus ‐ Utbildningsstyrelsen Nationale Onderwijsraad Valtion elokuvatarkastamo ‐ Statens filmgranskningsbyrå Finse Filmkeuring PUOLUSTUSMINISTERIÖ – FÖRSVARSMINISTERIET MINISTERIE VAN DEFENSIE Puolustusvoimat (47) – Försvarsmakten Finse strijdkrachten SISÄASIAINMINISTERIÖ – INRIKESMINISTERIET MINISTERIE VAN BINNENLANDSE ZAKEN Väestörekisterikeskus –Befolkningsregistercentralen Bevolkingsregister Keskusrikospoliisi – Centralkriminalpolisen Landelijke Gerechtelijke Politie Liikkuva poliisi – Rörliga polisen Landelijke Verkeerspolitie Rajavartiolaitos (48) –Gränsbevakningsväsendet Grenspolitie SOSIAALI- JA TERVEYSMINISTERIÖ MINISTERIE VAN VOLKSGEZONDHEID EN SOCIALE VOORZIENINGEN Työttömyysturvalautakunta – Arbetslöshetsnämnden Dienst Werkloosheidsuitkeringen Tarkastuslautakunta – Prövningsnämnden Instantie voor hoger beroep Lääkelaitos – Läkemedelsverket Nationaal Geneesmiddelenagentschap Terveydenhuollon oikeusturvakeskus – Rättsskyddscentralen för hälsovården Nationale Centrum voor Medisch-Juridische Aangelegenheden Tapaturmavirasto – Olycksfallsverket Dienst Ongevallen Säteilyturvakeskus – Strålsäkerhetscentralen Agentschap voor Stralingsbescherming en Nucleaire Veiligheid TYÖMINISTERIÖ – ARBETSMINISTERIET MINISTERIE VAN ARBEID Valtakunnansovittelijain toimisto – Riksförlikningsmännens byrå Diensten van de Nationale Bemiddelaar Valtion turvapaikanhakijoiden vastaanottokeskukset – Statliga förläggningar för asylsökande Landelijke Opvangcentra voor Asielzoekers Työneuvosto – Arbetsrådet i Finland Arbeidsraad ULKOASIAINMINISTERIÖ – UTRIKESMINISTERIET MINISTERIE VAN BUITENLANDSE ZAKEN VALTIOVARAINMINISTERIÖ – FINANSMINISTERIET MINISTERIE VAN FINANCIËN Valtiontalouden tarkastusvirasto – Statens revisionsverk Rekenkamer Valtiokonttori – Statskontoret Thesaurie Valtion työmarkkinalaitos – Statens arbetsmarknadsverk Landelijke Dienst Arbeidsmarkt Verohallinto – Skatteförvaltningen Belastingdienst Tullilaitos – Tullverket Douane Valtion vakuusrahasto – Statsgarantifonden Staatsgarantiefonds YMPÄRISTÖMINISTERIÖ – MILJÖMINISTERIET MINISTERIE VAN MILIEUBEHEER ZWEDEN A Akademien för de fria konsterna Koninklijke Kunstacademie Alkoholinspektionen Alcoholinspectie Alkoholsortimentsnämnden Commissie voor Alcoholhoudende Producten Allmänna pensionsfonden Algemeen Pensioenfonds Allmänna reklamationsnämnd Nationale Commissie voor Consumentenklachten Ambassader Ambassades Arbetsdomstolen Arbeidsrechtbank Arbetsgivarverk, statens Nationale Dienst van Overheidswerkgevers Arbetslivsfonden Arbeidsfonds Arbetslivsinstitutet Nationaal Instituut voor de Arbeid Arbetsmarknadsstyrelsen Dienst Arbeidsvoorziening Arbetsmiljöfonden Arbeidsmilieufonds Arbetsmiljöinstitutet Nationaal Instituut voor het Arbeidsmilieu Arbetsmiljönämnd, statens Commissie Arbeidsmilieu voor het Overheidspersoneel Arbetsmiljöverket Zweedse Arbeidsmilieu&nbhy;autoriteit Arkitekturmuseet Architectuurmuseum Arrendenämnder (12) Commissie Pachtgeschillen (12) B Banverket Nationaal Spoorwegbestuur Barnombudsmannen Kinderombudsman Beredning för utvärdering av medicinsk metodik, statens Nationale Raad Evaluatie Medische Methodiek Besvärsnämnden för rättshjälp Klachtencommissie Rechtsbijstand Biografbyrå, statens Filmkeuring Biografiskt lexikon, svenskt Zweeds biografisch Lexicon Birgittaskolan Birgittaskolan Blekinge tekniska högskola Technische Hogeschool Blekinge Bokföringsnämnden Zweedse Commissie voor de Jaarverslaggeving Bostadskreditnämnd, statens (BKN) Nationaal Waarborgfonds voor Hypothecair krediet Boverket Huisvestingsdienst Brottsförebyggande rådet Nationale Raad voor Misdaadpreventie Brottsoffermyndigheten Agentschap voor Slachtofferhulp Brottsskadenämnden Commissie Criminele Schade Byggforskningsrådet Raad Bouwonderzoek C Centrala försöksdjursnämnden Centraal Comité voor Proefdieren Centrala studiestödsnämnden Centrale Commissie Studiesteun Centralnämnden för fastighetsdata Centrale Commissie Vastgoedgegevens D Danshögskolan Dansacademie Datainspektionen Inspectoraat Computergegevens Delegationen för utländska investeringar Sverige, ISA Agentschap voor buitenlandse investeringen in Zweden Departementen Ministeries Domstolsverket Nationaal Bestuur van de Rechtbanken Dramatiska institutet Instituut voor Dramatische Kunsten E Ekeskolan Ekeskolan Ekobrottsmyndigheten Bureau voor Economische Criminaliteit Ekonomistyrningsverket Nationale Autoriteit voor Financieel Management Elsäkerhetsverket Nationale Dienst voor Elektrische Veiligheid Energimyndigheten, statens Nationaal Energiebestuur EU/FoU-rådet Raad voor O&O in EU&nbhy;kader Exportkreditnämnden Commissie voor Kredietverzekering bij Export Exportråd, Sveriges Zweedse Exportraad F Fastighetsmäklarnämnden Toezichtscommissie voor Vastgoedmakelaars Fastighetsverk, statens Nationale Vastgoedraad Fideikommissnämnden Commissie Fideï-Commis Finansinspektionen Financiële Inspectie Fiskeriverket Nationaal Visserijbestuur Flygmedicincentrum Centrum voor Luchtvaartgeneeskunde Flygtekniska försöksanstalten Instituut voor Luchtvaartonderzoek Folkhälsoinstitut,statens Nationaal Instituut voor Volksgezondheid Fonden för fukt- och mögelskador Fonds voor Vocht- en Schimmelschade Forskningsrådet för miljö, areella näringar och samhällsbyggande, Formas Zweedse Onderzoeksraad voor Milieu, Landbouwwetenschappen en Ruimtelijke Ordening Fortifikationsverket Dienst Militaire Gebouwen Förlikningsmannaexpedition, statens Diensten van de Nationale Bemiddelaar Försvarets forskningsanstalt Nationaal Instituut voor Defensieonderzoek Försvarets materielverk Aankoopcentrale Defensiematerieel Försvarets radioanstalt Nationaal Radio-Instituut Defensie Försvarshistoriska museer, statens Nationaal Museum voor Militaire Geschiedenis Försvarshögskolan Militaire Hogeschool Försvarsmakten Zweedse Strijdkrachten Försäkringskassorna (21) Socialeverzekeringskassen (21) G Gentekniknämnden Centrale Adviescommissie voor Gentechnologie Geologiska undersökning, Sveriges Geologisch Onderzoek van Zweden Geotekniska institut, statens Nationaal Geotechnisch Instituut Giftinformationscentralen Centraal Vergiftigingencentrum Glesbygdsverket Nationaal Agentschap voor Plattelandsontwikkeling Grafiska institutet och institutet för högre kommunikation- och reklamutbildning Grafisch Instituut en Hogeschool voor Communicatie en Reclame Granskningsnämnden för radio och TV Toezichtscommissie Radio en TV Göteborgs universitet Universiteit van Göteborg H Handelsflottans kultur- och fritidsråd Raad voor Cultuur en Vrije Tijd van de Koopvaardij Handelsflottans pensionsanstalt Pensioeninstituut van de Koopvaardij Handikappombudsmannen Diensten van de Ombudsman Gehandicapten Handikappråd, statens Nationale Gehandicaptenraad Haverikommission, statens Nationale Averijcommissie Historiska museer, statens Nationale Historische Musea Hjälpmedelsinstitutet Instituut voor Hulpmiddelen voor gehandicapten Hovrätterna (6) Hoven van Beroep (6) Hyresnämnder (12) Huurcommissies (12) Häktena (30) Huizen van Bewaring (30) Hälso- och sjukvårdens ansvarsnämnd Commissie Medische Aansprakelijkheid Högskolan Dalarna Hogeschool van Dalarna Högskolan i Borås Hogeschool van Borås Högskolan i Gävle Hogeschool van Gävle Högskolan i Halmstad Hogeschool van Halmstad Högskolan i Kalmar Hogeschool van Kalmar Högskolan i Karlskrona/Ronneby Hogeschool van Karlskrona/Ronneby Högskolan i Kristianstad Hogeschool van Kristianstad Högskolan i Skövde Hogeschool van Skövde Högskolan i Trollhättan/Uddevalla Hogeschool van Trollhättan/Uddevalla Högskolan på Gotland Hogeschool van Gotland Högskoleverket Nationale Dienst voor het Hoger Onderwijs Högsta domstolen Hoogste Gerechtshof I Idrottshögskolan i Stockholm Sporthogeschool van Stockholm Inspektionen för strategiska produkter Inspectoraat voor Strategische Goederen Institut för byggnadsforskning, statens Nationaal Instituut voor Bouwonderzoek Institut för ekologisk hållbarhet, statens Nationaal Instituut voor Ecologische Duurzaamheid Institut för kommunikationsanalys, statens Nationaal Instituut voor Communicatieonderzoek Institut för psykosocial miljömedicin, statens Nationaal Instituut voor psychosociale gezondheidszorg Institut för särskilt utbildningsstöd Instituut voor Bijzondere Opleidingssteun Institutet för arbetsmarknadspolitisk utvärdering Instituut voor Evaluatie van het Arbeidsmarktbeleid Institutet för rymdfysik Instituut voor Ruimtefysica Institutionsstyrelse, Statens Nationaal Bestuur van de Instellingen Insättnigsgarantinämnden Depositogarantiecommissie Integrationsverket Integratiedienst Internationella adoptionsfrågor, Statens nämnd för Nationale Commissie voor Internationale Adoptievraagstukken Internationella programkontoret för utbildningsområdet Internationaal Programmabureau voor Onderwijs en Opleiding J Jordbruksverk, statens Nationale Landbouwdienst Justitiekanslern Diensten van het ministerie van Justitie Jämställdhetsombudsmannen Ombudsman Gelijke Kansen voor Mannen en Vrouwen K Kammarkollegiet Kroonraad voor het beheer van het onroerend goed van de Zweedse Staat Kammarrätterna (4) Beroepscolleges voor fiscale en administratieve zaken (4) Karlstads universitet Universiteit van Karlstad Karolinska Institutet Karolinska Instituut Kemikalieinspektionen Inspectoraat Chemicaliën Kommerskollegium Kamer van Koophandel Koncessionsnämnden för miljöskydd Commissie voor het toekennen van vergunningen in het kader van de Milieubescherming Konjunkturinstitutet Conjunctuurinstituut Konkurrensverket Zweedse Dienst voor de Mededinging Konstfack Konstfack (Kunstuniversiteit van Stockholm) Konsthögskolan Kunsthogeschool Konstmuseer, statens Nationale Kunstmusea Konstnärsnämnden Kunstenaarscommissie Konstråd, statens Nationale Kunstraad Konsulat Consulaten Konsumentverket Consumentendienst Kriminaltekniska laboratorium, statens Nationaal Forensisch Laboratorium Kriminalvårdens regionkanslier (4) Regionale Besturen Penitentiaire Instellingen (4) Kriminalvårdsanstalterna (35) Lokale penitentiaire instellingen (35) Kriminalvårdsstyrelsen Nationaal BestuurPenitentiaire Instellingen Kristinaskolan Kristinaskolan Kronofogdemyndigheterna (10) Diensten van gerechtsdeurwaarders (10) Kulturråd, statens Nationale Cultuurraad Kungl. Biblioteket Koninklijke Bibliotheek Kungl. Konsthögskolan Koninklijke Kunstacademie Kungl. Musikhögskolan Koninklijke Muziekacademie van Stockholm Kungl. Tekniska högskolan Koninklijke Technische Hogeschool Kustbevakningen Zweedse Kustwacht Kvalitets- och kompetensråd, statens Nationale Raad voor Kwaliteit en Vakbekwaamheid Kärnkraftinspektion, statens Nationaal Inspectoraat Kernenergie L Lagrådet Wetgevingsraad Lantbruksuniveritet, Sveriges Zweedse Landbouwuniversiteit Lantmäteriverket Nationaal Kadaster Linköpings universitet Universiteit van Linköping Livrustkammaren, Skoklosters slott och Hallwylska museet Koninklijk Arsenaal Livsmedelsverk, statens Nationale Dienst Levensmiddelen Ljud- och bildarkiv, statens Nationaal Beeld- en Geluidsarchief Lotteriinspektionen Loterijinspectie Luftfartsverket Luchtvaartbestuur Luleå tekniska universitet Technische Universiteit van Luleå Lunds universitet Universiteit van Lunds Läkemedelsverket Geneesmiddelenagentschap Länsarbetsnämnderna (20) Districtscommissies Arbeid (20) Länsrätterna (23) Districtsrechtbanken(23) Länsstyrelserna (21) Districtsbesturen(21) Lärarhögskolan i Stockholm Hogeschool voor lerarenopleiding van Stockholm M Malmö högskola Universiteit van Malmö Manillaskolan Manillaskolan (Bijzondere school voor dove en slechthorende kinderen) Marknadsdomstolen Handelsrechtbank Medlingsinstitutet Mediation Instituut Meteorologiska och hydrologiska institut, Sveriges Zweeds Meteorologisch en Hydrologisch Instituut Migrationsverket Zweedse Migratiedienst Militärhögskolor Militaire Academies Mitthögskolan Mitthögskolan-hogeschool Moderna museet Museum voor Moderne Kunst Museer för världskultur, statens Nationale Musea voor Wereldcultuur Musiksamlingar, statens Nationale Muziekcollectie Myndigheten för kvalificerad yrkesutbildning Dienst Gekwalificeerd Beroepsonderwijs Myndigheten för Sveriges nätuniversitet Dienst e-Universiteit Zweden Mälardalens högskola Hogeschool van Mälardalen N Nationalmuseum Nationaal Museum Nationellt centrum för flexibelt lärande Nationaal Centrum voor Flexibel Leren Naturhistoriska riksmuseet Natuurhistorisch Rijksmuseum Naturvårdsverket Dienst Natuurzorg Nordiska Afrikainstitutet Instituut voor Noordelijk Afrika Notarienämnden Commissie Griffiers Nämnden för offentlig upphandling Nationale Raad voor Overheidsopdrachten O Ombudsmannen mot diskriminering på grundav sexuell läggning Diensten van de Ombudsman voor discriminatie wegens sexuele geaardheid Ombudsmannen mot etnisk diskriminering Diensten van de Ombudsman voor discriminatie op grond van etnische afstamming Operahögskolan i Stockholm Hogeschool voor Opera van Stockholm P Patent- och registreringsverket Octrooi- en Registratiebureau Patentbesvärsrätten Appelinstantie Octrooien Pensionsverk, statens Nationale Dienst voor Ambtenarenpensioenen Person- och adressregisternämnd, statens Landelijk Bevolkingsregister Pliktverk, Totalförsvarets Nationaal Agentschap voor de Dienstplicht Polarforskningssekretariatet Secretariaat voor Polair Onderzoek Polismyndigheter (21) Politieautoriteiten (21) Post- och telestyrelsen Bestuur Post- en Telecommunicatie Premiepensionsmyndigheten Autoriteit Premiereservepensioenen Presstödsnämnden Commissie Perssteun R Radio- och TV–verket Dienst Radio en Televisie Regeringskansliet Ministeries en Kabinetten Regeringsrätten Hoogste juridische instantie voor bestuurszaken Revisorsnämnden Toezichtscommissie van Overheidsaccountants Riksantikvarieämbetet Rijksdienst Monumentenzorg en Historische Verzamelingen Riksarkivet Rijksarchief Riksbanken Zweedse Centrale Bank Riksdagens förvaltningskontor Administratieve diensten van het Zweedse parlement Riksdagens ombudsmän Parlementaire ombudsman Riksdagens revisorer Accountants van het Zweedse Parlement Riksförsäkringsverket Rijksdienst voor de Sociale Zekerheid Riksgäldskontoret Dienst Staatsschuld Rikspolisstyrelsen Rijkspolitiebestuur Riksrevisionsverket Rekenkamer Riksskatteverket Rijksbelastingdienst Rikstrafiken Nationaal Bestuur Openbaar Vervoer Riksutställningar, Stiftelsen Stichting Nationale Tentoonstellingen Riksåklagaren Diensten van de Procureur-Generaal Rymdstyrelsen Nationaal Bestuur voor de Ruimtevaart Råd för byggnadsforskning, statens Nationale Raad Bouwonderzoek Rådet för grundläggande högskoleutbildning Raad voor het gewone hoger onderwijs Räddningsverk, statens Zweedse Reddingsdiensten Rättshjälpsmyndigheten Nationale Autoriteit Rechtsbijstand Rättsmedicinalverket Nationale Dienst voor Forensische Geneeskunde S Sameskolstyrelsen och sameskolor Sami-onderwijsbestuur en Sami-scholen Sametinget Sami-Parlement Sjöfartsverket Dienst Zeevaart Sjöhistoriska museer, statens Nationale musea voor maritieme geschiedenis Skattemyndigheterna (10) Belastingdiensten (10) Skogsstyrelsen Nationaal Bosbestuur Skolverk, statens Rijksdienst voor het lager- en middelbaar onderwijs Smittskyddsinstitutet Zweeds Instituut voor de Bescherming tegen Infectieziekten Socialstyrelsen Nationale Gezondheids- en Welzijnsraad Specialpedagogiska institutet Zweeds instituut voor buitengewoon onderwijs Specialskolemyndigheten Nationaal Bestuur van de scholen voor kinderen met een handicap of leermoeilijkheden Språk- och folkminnesinstitutet Instituut voor Taal en Folklore Sprängämnesinspektionen Nationaal Inspectoraat Springstoffen Statens personregisternämnd, SPAR-nämnden Rijksdienst Bevolkingsregister Statistiska centralbyrån Centraal Bureau voor de Statistiek Statskontoret Bureau voor Overheidsmanagement Stockholms universitet Universiteit van Stockholm Strålskyddsinstitut, statens Zweeds Instituut voor Stralingsbescherming Styrelsen för ackreditering och teknisk kontroll Zweedse Dienst voor Erkenning en Overeenstemmingsbeoordeling Styrelsen för internationell utvecklings- samarbete, SIDA Zweeds Agentschap voor Internationale Ontwikkelingssamenwerking Styrelsen för psykologiskt försvar Bestuur voor Psychologische Verdediging Svenska institutet Svenska institutet Säkerhetspolisen Zweedse Veiligheidsdienst Södertörns högskola Södertörns högskola T Talboks- och punktskriftsbiblioteket Bibliotheek van gesproken boeken en publicaties in braille Teaterhögskolan Theaterhogeschool Tekniska museet, stiftelsen Stichting Technologiemuseum Tingsrätterna (72) Rechtbanken van eerste aanleg (72) Tjänsteförslagsnämnden för domstolsväsendet Commissie voor benoemingsvoordrachten in het rechtswezen Totalförsvarets forskningsinstitut Researchinstituut Defensie Transportforskningsberedningen Instantie voor Transportonderzoek Transportrådet Transportraad Tullverket Douaneadministratie Turistdelegationen Autoriteit voor Toerisme U Umeå universitet Universiteit van Umeå Ungdomsstyrelsen Nationale Jeugdraad Uppsala universitet Universiteit van Uppsala Utlänningsnämnden Commissie Vreemdelingen Utsädeskontroll, statens Zweeds Insituut voor controle en certificering van zaden V Valmyndigheten Kiesraad Vatten- och avloppsnämnd, statens Nationale Commissie Watervoorziening en rioleringen Vattenöverdomstolen Hogere juridische instantie voor watervraagstukken Verket för högskoleservice (VHS) Nationale Dienst voor het Hoger Onderwijs (VHS) Verket för innovationssystem (VINNOVA) Dienst Innovatiesystemen (VINNOVA) Verket för näringslivsutveckling (NUTEK) Dienst Ontwikkeling van het Bedrijfsleven (NUTEK) Vetenskapsrådet Zweedse Wetenschapsraad Veterinärmedicinska anstalt, statens Nationaal Veterinair Instituut Vägverket Bestuur der Wegen Vänerskolan Vänerskolan Växjö universitet Universiteit van Växjö Växtsortnämnd, statens Nationale Commissie) voor Plantenrassen Å Åklagarmyndigheterna Regionale openbare ministeries (6) Åsbackaskolan Åsbackaskolan Ö Örebro universitet Universiteit van Örebro Östervångsskolan Östervångsskolan Överbefälhavaren Opperbevelhebber van de Strijdkrachten Överstyrelsen för civil beredskap Hoger Bestuur voor civiele rampenplannen VERENIGD KONINKRIJK - Cabinet Office Civil Service College Office of the Parliamentary Counsel - Central Office of Information - Charity Commission - Crown Prosecution Service - Crown Estate Commissioners (Vote Expenditure Only) - HM Customs and Excise - Department for Culture, Media and Sport British Library British Museum Historic Buildings and Monuments Commissionfor England (English Heritage) Imperial War Museum Museums and Galleries Commission National Gallery National Maritime Museum National Portrait Gallery Natural History Museum Royal Commission on Historical Manuscripts Royal Commission on Historical Monuments of England Royal Fine Art Commission (England) Science Museum Tate Gallery Victoria and Albert Museum Wallace Collection - Department for Education and Skills Higher Education Funding Council for England - Department for Environment, Food and Rural Affairs Agricultural Dwelling House Advisory Committees Agricultural Land Tribunals Agricultural Wages Board and Committees Cattle Breeding Centre - Algemene Zaken Dienst vorming hoger overheidspersoneel Juridische dienst van het Parlement - Centrale voorlichtingsdienst - Commissie liefdadigheid - Openbaar ministerie in strafzaken - Commissarissen staatsdomeinen (alleen de uitgaven in het kader van de goedgekeurde toelage) - Dienst douane en accijnzen - Ministerie van cultuur, media en sport British Library British Museum Commissie historische gebouwen en monumenten in Engeland (Engels patrimonium) Oorlogsmuseum voor de 20e eeuw Commissie musea en kunstcollecties National Gallery Nationaal scheepvaartmuseum National Portrait Gallery Natuurhistorisch museum Koninklijke Commissie voor historische handschriften Koninlijke Commissie voor historische monumenten van Engeland Koninklijke kunstcommissie (Engeland) Wetenschapsmuseum Tate Gallery Victoria and Albert Museum Wallace Collection - Ministerie van onderwijs en vaardigheden Raad voor de financiering van het hoger onderwijs in Engeland - Ministerie van milieubeheer, voedselvoorziening en plattelandszaken Adviescomités voor dienstwoningen in de landbouw Rechtbanken voor pachtzaken en andere geschillen op landbouwgebied Looncommissies en –comités voor de landbouw Centrum voor de veehouderij Countryside Agency Plant Variety Rights Office Royal Botanic Gardens, Kew Royal Commission on Environmental Pollution - Department of Health Central Council for Education and Training in Social Work Dental Practice Board National Board for Nursing, Midwifery and Health Visiting for England National Health Service Strategic Health Authorities and Trusts Prescription Pricing Authority Public Health Service Laboratory Board UK Central Council for Nursing, Midwifery and Health Visiting - Department for International Development - Department for National Savings - Department for Transport Maritime and Coastguard Agency - Department for Work and Pensions Disability Living Allowance Advisory Board Independent Tribunal Service Medical Boards and Examining Medical Officers (War Pensions) Occupational Pensions Regulatory Authority Regional Medical Service Social Security Advisory Committee - Department of the Procurator General and Treasury Solicitor Legal Secretariat to the Law Officers - Department of Trade and Industry Central Transport Consultative Committees Competition Commission Electricity Committees Employment Appeal Tribunal Employment Tribunals Gas Consumers' Council National Weights and Measures Laboratory Agentschap voor het platteland Bureau voor kwekersrechten Koninklijke plantentuin, Kew Koninklijke Commissie milieuvervuiling - Ministerie van volksgezondheid Centrale Raad voor educatie en opleiding in maatschappelijk werk Bureau tandheelkundige behandelingen Nationale dienst voor verpleging, kraamzorg en huisbezoek voor Engeland Autoriteiten en trusts voor het gezondheidsbeleid van de NHS (Nationale gezondheidsdienst) Autoriteit medische tarieven Bureau voor de laboratoria van de openbare gezondheidsdienst Centrale Raad van het VK voor verpleging, kraamzorg en thuisverpleging - Ministerie van internationale ontwikkeling - Instantie voor nationale spaargelden - Ministerie van verkeer Dienst maritieme veiligheid en kustwacht - Ministerie van arbeid en pensioenen Adviesraad onderhoudsuitkeringen voor gehandicapten Beroepsinstantie voor sociale zaken Medische colleges en keuringsartsen (oorlogspensioenen) Regelgevende instantie voor bedrijfspensioenen Regionale geneeskundige dienst Adviescommissie voor de sociale zekerheid - Bureau procureur-generaal en juridisch advies Juridisch secretariaat voor het openbaar ministerie - Ministerie van handel en industrie Centrale overlegcomités voor vervoer Commissie mededinging Elektriciteitscomités Rechtbank van beroep voor arbeidsgeschillen Rechtbanken voor arbeidsgeschillen Consumentenraad voor de gassector Nationaal laboratorium voor maten en gewichten Office of Manpower Economics Patent Office - Export Credits Guarantee Department - Foreign and Commonwealth Office Wilton Park Conference Centre - Government Actuary's Department - Government Communications Headquarters - Home Office Boundary Commission for England Gaming Board for Great Britain Inspectors of Constabulary Parole Board and Local Review Committees - House of Commons - House of Lords - Inland Revenue, Board of - Lord Chancellor's Department Circuit Offices and Crown, County and Combined Courts (England and Wales) Combined Tax Tribunal Council on Tribunals Court of Appeal - Criminal Immigration Appellate Authorities Immigration Adjudicators Immigration Appeals Tribunal Lands Tribunal Law Commission Legal Aid Fund (England and Wales) Office of the Social Security Commissioners Pensions Appeal Tribunals Public Trust Office Supreme Court Group (England and Wales) Transport Tribunal - Ministry of Defence Meteorological Office Defence Procurement Agency Adviesbureau lonen Octrooibureau - Dienst exportkredietgarantie - Ministerie van buitenlandse zaken en Gemenebestzaken Wilton Park Conference Centre - Actuarieel regeringsdepartement - Inlichtingendienst van de regering - Ministerie van binnenlandse zaken Commissie voor de vaststelling van de kiesdricten van Engeland Bureau voor kansspelen in Groot-Brittannië Inspectiedienst politieorganisaties Commissie en plaatselijke beoordelingscomités inzake voorlopige invrijheidstelling - Lagerhuis - Hogerhuis - Belastingdienst - Ministerie van justitie Bureaus van de rechterlijke ressorten, rechtbanken voor strafzaken, arrondissementsrechtbanken en gecombineerde rechtbanken Beroepsinstanties voor accijnzen, BTW en inkomstenbelasting Raad voor de rechtbanken Hof van beroep – strafzaken Instanties van beroep voor immigratiegeschillen Arbiters in immigratiegeschillen Rechtbank van beroep voor immigratiegeschillen Rechtbank voor eigendomsgeschillen en pachtzaken Juridische Commissie Fonds voor rechtsbijstand (Engeland en Wales) Raad van beroep in sociale zaken Rechtbanken van beroep voor geschillen in verband met oorlogspensioenen Bureau voor financiële bescherming en sociale bijstand bij geestelijk onvermogen Groep hogere rechtscolleges (Engeland en Wales) Rechtbank voor vervoerszaken - Ministerie van defensie Weerkundige dienst Dienst defensieaankopen - National Assembly for Wales Higher Education Funding Council for Wales Local Government Boundary Commission for Wales Royal Commission for Ancient and Historical Monuments in Wales Valuation Tribunals (Wales) Welsh National Health Service Authorities and Trusts Welsh Rent Assessment Panels Welsh National Board for Nursing, Midwifery and Health Visiting - National Audit Office - National Investment and Loans Office - Northern Ireland Assembly Commission - Northern Ireland Court Service Coroners Courts County Courts Court of Appeal and High Court of Justice in Northern Ireland Crown Court Enforcement of Judgements Office Legal Aid Fund Magistrates Courts Pensions Appeals Tribunals - Northern Ireland, Department for Employment and Learning - Northern Ireland, Department for Regional Development - Northern Ireland, Department for Social Development - Northern Ireland, Department of Agriculture and Rural Development - Northern Ireland, Department of Culture, Arts and Leisure - Northern Ireland, Department of Education - Northern Ireland, Department of Enterprise, Trade and Investment - Northern Ireland, Department of the Environment - Northern Ireland, Department of Finance and Personnel - Northern Ireland, Department of Health, Social Services and Public Safety - Northern Ireland, Department of Higher and Further Education, Training and Employment - Northern Ireland, Office of the First Minister and Deputy First Minister - Northern Ireland Office Crown Solicitor's Office Department of the Director of Public Prosecutions for Northern Ireland Forensic Science Agency of Northern Ireland Office of Chief Electoral Officer for Northern Ireland Police Service of Northern Ireland Probation Board for Northern Ireland State Pathologist Service - Office of Fair Trading - Office for National Statistics National Health Service Central Register Office of the Parliamentary Commissioner for Administration and Health Service Commissioners - Office of the Deputy Prime Minister Rent Assessment Panels - Paymaster General's Office - Postal Business of the Post Office - Privy Council Office - Public Record Office - Royal Commission on Historical Manuscripts - Nationale Assemblee van Wales Raad voor de financiering van het hoger onderwijs in Wales Commissie voor de vaststelling van de kiesdricten voor het plaatselijk bestuur in Wales Koninklijke Commissie voor historische monumenten in Wales Fiscale rechtbanken (Wales) Autoriteiten en trusts van de NHS (Nationale gezondheidsdienst) van Wales Huuradviescommissies voor Wales Nationaal bureau voor verpleging, kraamzorg en thuiszorg van Wales - Nationale rekenkamer - Nationale dienst voor investeringen en leningen - Commissie van de Assemblee van Noord-Ierland - Dienst voor de rechtbanken van Noord-Ierland Rechtbanken voor onderzoek in geval van een gewelddadige, onnatuurlijke of plotselinge dood Arrondissementsrechtbanken Hof van Beroep en hogere rechtbanken in Noord-Ierland Rechtbank voor strafzaken Dienst tenuitvoerlegging van rechterlijke beslissingen Fonds voor rechtsbijstand Politierechtbanken Rechtbanken van beroep voor geschillen in verband met oorlogspensioenen - Noord-Ierland; Ministerie van werkgelegenheid en opleiding - Noord-Ierland; Ministerie van regionale ontwikkeling - Noord-Ierland; Ministerie van sociale ontwikkeling - Noord-Ierland; Ministerie van landbouw en plattelandsontwikkeling - Noord-Ierland; Ministerie van cultuur, kunst en vrijetijdsbesteding - Noord-Ierland; Ministerie van onderwijs - Noord-Ierland; Ministerie van ondernemingen, handel en investeringen - Noord-Ierland; Ministerie van milieu - Noord-Ierland; Ministerie van financiën en ambtenarenzaken - Noord-Ierland; Ministerie van volksgezondheid, sociale voorzieningen en openbare veiligheid - Noord-Ierland; Ministerie van hoger en voortgezet onderwijs, opleiding en werkgelegenheid - Noord-Ierland; Diensten van de eerste minister en de vice-eerste minister - Bureau voor Noord-Ierland Bureau van de juridisch adviseur en vertegenwoordiger, ook in rechte, van de overheid Bureau van het openbaar ministerie voor Noord-Ierland Forensisch instituut van Noord-Ierland Bureau van het hoofd van de kiesraad voor Noord-Ierland Politiedienst van Noord-Ierland Reclasseringsdienst van Noord-Ierland Staatsdienst voor pathologie-anatomie - Bureau voor eerlijke handel - Nationaal bureau voor de statistiek Centraal register van de nationale gezondheidsdienst Bureau van de ombudsman voor de overheid en de NHS (nationale gezondheidsdienst) - Bureau van de vice-eerste minister Huuradviescommissies - Bureau van de thesaurier-generaal - Postdiensten van the Post Office (geprivatiseerde posterijen) - Bureau van de Privy Council - Nationaal en gerechtelijk archief - Koninklijke Commissie voor historische handschriften - Royal Hospital, Chelsea - Royal Mint - Rural Payments Agency - Scotland, Auditor-General - Scotland, Crown Office and Procurator Fiscal Service - Scotland, General Register Office - Scotland, Queen's and Lord Treasurer's Remembrancer - Scotland, Registers of Scotland - The Scotland Office - The Scottish Executive Corporate Services - The Scottish Executive Education Department National Galleries of Scotland National Library of Scotland National Museums of Scotland Scottish Higher Education Funding Council - The Scottish Executive Development Department - The Scottish Executive Enterprise and Lifelong Learning Department - The Scottish Executive Finance - The Scottish Executive Health Department Local Health Councils National Board for Nursing, Midwifery and Health Visiting for Scotland - Koninklijk hospitaal, Chelsea - Koninklijke Munt - Agentschap voor betalingen in de landbouwsector - Schotland, Rekenkamer - Schotland, Openbaar ministerie, tevens belast met onderzoek naar plotselinge overlijdensgevallen en het toezicht op de politie - Schotland, Centraal bevolkingsregister - Schotland, Dienst voor onbeheerde nalatenschappen, vondsten en andere zaken zonder bekende eigenaar - Schotland, Dienst voor de Schotse registers van eigendoms- en andere aktes - Departement voor Schotland - Facilitaire en personeelsdiensten van de Schotse regering - Ministerie van onderwijs van de Schotse regering Nationale kunstcollecties van Schotland Nationale bibliotheek van Schotland Nationale musea van Schotland Raad voor de financiering van het hoger onderwijs in Schotland - Ministerie van ontwikkeling van de Schotse regering - Ministerie van ondernemen en levenslang leren van de Schotse regering - Ministerie van financiën van de Schotse regering - Ministerie van volksgezondheid van de Schotse regering Lokale volksgezondheidsraden Nationaal bureau voor verpleging, kraamzorg en thuiszorg voor Schotland Scottish Council for Postgraduate Medical Education Schotse Raad voor post-universitair medisch onderwijs Scottish National Health Service Authorities and Trusts - The Scottish Executive Justice Department Accountant of Court's Office High Court of Justiciary Court of Session HM Inspectorate of Constabulary Lands Tribunal for Scotland Parole Board for Scotland and Local Review Committees Pensions Appeal Tribunals Scottish Land Court Scottish Law Commission Sheriff Courts Scottish Criminal Record Office Scottish Crime Squad Scottish Fire Service Training Squad Scottish Police College Social Security Commissioners' Office - The Scottish Executive Rural Affairs Department Crofters Commission Red Deer Commission Rent Assessment Panel and Committees Royal Botanic Garden, Edinburgh Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Scotland Royal Fine Art Commission for Scotland - The Scottish Executive Secretariat - The Scottish Parliamentary Body Corporate - Scottish Record Office - HM Treasury - Office of Government Commerce - The Wales Office (Office of the Secretary of State for Wales) Autoriteiten en trusts van de Schotse NHS (Nationale gezondheidsdienst) - Ministerie van justitie van de Schotse regering Dienst voor toezicht op en advies aan curatoren, voogden en bewindvoerders Hoger gerechtshof voor criminele zaken Hoger gerechtshof voor burgerlijke zaken Inspectiedienst politieorganisaties Rechtbank voor eigendomsgeschillen en pachtzaken voor Schotland Commissie en plaatselijke beoordelingscomités inzake voorlopige invrijheidstelling voor Schotland Rechtbanken van beroep voor geschillen in verband met oorlogspensioenen Schots hof voor pachtzaken en andere geschillen op landbouwgebied Juridische commissie van Schotland Districtsrechtbanken Schots bureau voor strafrechtelijke registers Schotse recherchedienst Schotse dienst voor opleiding van de brandweer Schotse politie-academie Bureau van de commissarissen van sociale zekerheid - Ministerie voor plattelandszaken van de Schotse regering Commissie voor kleinschalige landbouw Commissie voor het edelhertenbestand Huuradviescommissie en huuradviescomités Koninklijke plantentuin, Edinburgh Koninklijke Commissie voor historische monumenten van Schotland Koninklijke kunstcommissie voor Schotland - Secretariaat van de Schotse regering - Dienst interne organisatie van het Schotse Parlement - Schots archief - Schatkist - Dienst overheidsaankopen - Bureau voor Wales (bureau van de staatssecretaris voor Wales) ________________________ BIJLAGE V LIJST VAN PRODUCTEN, ALS BEDOELD IN ARTIKEL 8 , BETREFFENDE HET PLAATSEN VAN OPDRACHTEN DOOR AANBESTEDENDE DIENSTEN OP HET GEBIED VAN DEFENSIE (49) Hoofdstuk 25: Zout; zwavel; aarde en steen; gips, kalk en cement Hoofdstuk 26: Metaalertsen, slakken en assen Hoofdstuk 27: Minerale brandstoffen, aardolie en distillatieproducten daarvan; bitumineuze stoffen; minerale was, met uitzondering van: ex 27.10: bijzondere motorbrandstoffen Hoofdstuk 28: Anorganische chemische producten; anorganische of organische verbindingen van edele metalen, van radioactieve elementen, van zeldzame aardmetalen en van isotopen, met uitzondering van: ex 28.09: explosieven ex 28.13: explosieven ex 28.14: traangas ex 28.28: explosieven ex 28.32: explosieven ex 28.39: explosieven ex 28.50: toxicologische producten ex 28.51: toxicologische producten ex 28.54: explosieven Hoofdstuk 29: Organische chemische producten, met uitzondering van: ex 29.03: explosieven ex 29.04: explosieven ex 29.07: explosieven ex 29.08: explosieven ex 29.11: explosieven ex 29.12: explosieven ex 29.13: toxicologische producten ex 29.14: toxicologische producten ex 29.15: toxicologische producten ex 29.21: toxicologische producten ex 29.22: toxicologische producten ex 29.23: toxicologische producten ex 29.26: explosieven ex 29.27: toxicologische producten ex 29.29: explosieven Hoofdstuk 30: Farmaceutische producten Hoofdstuk 31: Meststoffen Hoofdstuk 32: Looi&nbhy; en verfextracten; looizuur (tannine) en derivaten daarvan; kleur&nbhy; en verfstoffen, verf en vernis en verfmiddelen; mastiek; inkt Hoofdstuk 33: Etherische oliën en harsaroma's; parfumerieën, toiletartikelen en cosmetische producten Hoofdstuk 34: Zeep, organische tensioactieve producten; wasmiddelen, smeermiddelen, kunstwas, bereide was, poets&nbhy; en onderhoudsmiddelen, kaarsen en dergelijke artikelen, modelleerpasta's en tandtechnische waspreparaten Hoofdstuk 35: Eiwitstoffen; lijm; enzymen Hoofdstuk 37: Producten voor fotografie en cinematografie Hoofdstuk 38: Diverse producten van de chemische industrie, met uitzondering van: ex 38.19: toxicologische producten Hoofdstuk 39: Kunstmatige plastische stoffen, ethers en esters van cellulose, kunstharsen en werken daarvan, met uitzondering van: ex 39.03: explosieven Hoofdstuk 40: Rubber (natuurlijke en synthetische rubber en factis) en werken van rubber, met uitzondering van: ex 40.11: kogelbestendige banden Hoofdstuk 41: Huiden, vellen en leder Hoofdstuk 42: Lederwaren; zadel&nbhy; en tuigmakerswerk; reisartikelen, dameshandtassen en dergelijke bergingsmiddelen; werken van darmen Hoofdstuk 43: Pelterijen en bontwerk; namaakbont Hoofdstuk 44: Hout, houtskool en houtwaren Hoofdstuk 45: Kurk en kurkwaren Hoofdstuk 46: Vlechtwerk en mandenmakerswerk Hoofdstuk 47: Stoffen voor het vervaardigen van papier Hoofdstuk 48: Papier en karton; cellulose&nbhy;, papier&nbhy; en kartonwaren Hoofdstuk 49: Artikelen van de boekhandel en producten van de grafische kunst Hoofdstuk 65: Hoofddeksels en delen daarvan, Hoofdstuk 66: Paraplu's, parasols, wandelstokken, zwepen, rijzwepen, alsmede delen daarvan Hoofdstuk 67: Geprepareerde veren en geprepareerd dons en artikelen van veren of van dons; kunstbloemen; werken van mensenhaar Hoofdstuk 68: Werken van steen, van gips, van cement, van asbest, van mica en van dergelijke stoffen Hoofdstuk 69: Keramische producten Hoofdstuk 70: Glas en glaswerk Hoofdstuk 71: Echte parels, natuurlijke en andere edelstenen en halfedelstenen, edele metalen en metalen geplateerd met edele metalen, alsmede werken daarvan; fancy&nbhy;bijouterieën Hoofdstuk 73: Gietijzer, ijzer en staal Hoofdstuk 74: Koper Hoofdstuk 75: Nikkel Hoofdstuk 76: Aluminium Hoofdstuk 77: Magnesium, beryllium Hoofdstuk 78: Lood Hoofdstuk 79: Zink Hoofdstuk 80: Tin Hoofdstuk 81: Andere onedele metalen Hoofdstuk 82: Gereedschap; messenmakerswerk, lepels en vorken, van onedel metaal, met uitzondering van: ex 82.05: gereedschap ex 82.07: stukken gereedschap Hoofdstuk 83: Allerlei werken van onedele metalen Hoofdstuk 84: Stoomketels, machines, toestellen en mechanische werktuigen, met uitzondering van: ex 84.06: motoren ex 84.08: andere voortstuwingsmiddelen ex 84.45: machines ex 84.53: automatische gegevensverwerkende machines ex 84.55: delen van post 84.53 ex 84.59: kernreactoren Hoofdstuk 85: Elektrische machines, apparaten en toestellen; artikelen voor elektrotechnisch gebruik, met uitzondering van: ex 85.13: telecommunicatie ex 85.15: zendtoestellen Hoofdstuk 86: Rollend en ander materieel voor spoor&nbhy; en tramwegen; niet elektrische signaal&nbhy; en waarschuwingstoestellen voor het verkeer, met uitzondering van: ex 86.02: gepantserde locomotieven ex 86.03: andere gepantserde locomotieven ex 86.05: gepantserde wagons ex 86.06: rijdende werkplaatsen ex 86.07: wagons Hoofdstuk 87: Automobielen, tractoren, rijwielen, motorrijwielen en andere voertuigen, voor vervoer over land, met uitzondering van: ex 87.08: gevechtswagens en pantserauto's ex 87.01: tractoren ex 87.02: militaire voertuigen ex 87.03: takelwagens ex 87.09: motorrijwielen ex 87.14: aanhangwagens Hoofdstuk 89: Scheepvaart, met uitzondering van: ex 89.01A: oorlogsschepen Hoofdstuk 90: Optische instrumenten, apparaten en toestellen; instrumenten, apparaten en toestellen voor de fotografie en de cinematografie; meet&nbhy;, verificatie&nbhy;, controle&nbhy; en precisie&nbhy;instrumenten, &nbhy;apparaten en &nbhy;toestellen; medische en chirurgische instrumenten, apparaten en toestellen, met uitzondering van: ex 90.05: binocles ex 90.13: diverse instrumenten, lasers ex 90.14: telemeters ex 90.28: elektrische of elektronische meetinstrumenten ex 90.11: microscopen ex 90.17: instrumenten voor de geneeskunde ex 90.18: toestellen voor mechanische therapie ex 90.19: orthopedische toestellen ex 90.20: röntgentoestellen Hoofdstuk 91: Uurwerken Hoofdstuk 92: Muziekinstrumenten; toestellen voor het opnemen of het weergeven van geluid, toestellen voor het opnemen of het weergeven van geluid en beelden voor televisie; delen en toebehoren van deze instrumenten en toestellen Hoofdstuk 94: Meubelen (ook voor medisch of voor chirurgisch gebruik); artikelen voor bedden en dergelijke artikelen, met uitzondering van: ex 94.01 A: zitmeubelen voor vliegtoestellen Hoofdstuk 95: Stoffen geschikt om te worden gesneden of te worden gevormd, in bewerkte staat (werken daaronder begrepen) Hoofdstuk 96: Borstelwerk, kwasten en penselen, bezems, poederkwastjes en zeven Hoofdstuk 98: Diverse werken BIJLAGE VI DEFINITIE VAN ENKELE TECHNISCHE SPECIFICATIES In deze richtlijn wordt verstaan onder: 1) BIJLAGE VII INLICHTINGEN DIE IN DE AANKONDIGINGEN MOETEN WORDEN OPGENOMEN BIJLAGE VII A INLICHTINGEN DIE IN AANKONDIGINGEN VAN OVERHEIDSOPDRACHTEN MOETEN WORDEN OPGENOMEN AANKONDIGING VAN BEKENDMAKING VAN EEN VOORAANKONDIGING VIA EEN KOPERSPROFIEL 1. Land van de aanbestedende dienst 2. Naam van de aanbestedende dienst 3. Internetadres van het "kopersprofiel" (URL) 4. CPV-indeling VOORAANKONDIGING 1. Naam, adres, telefoon- en faxnummer en e&nbhy;mailadres van de aanbestedende dienst en, indien het een andere dienst betreft, van de dienst waar nadere inlichtingen kunnen worden verkregen , alsmede - bij opdrachten tot dienstverlening en werken – van de diensten waar informatie kan worden ingewonnen over de voorschriften die op de plaats van de verrichtingen gelden inzake belasting, milieubescherming, bescherming van de werknemers en arbeidsvoorwaarden . 2. Indien van toepassing, de vermelding dat het gaat om een overheidsopdracht die is voorbehouden aan sociale werkplaatsen of waarvan de uitvoering is voorbehouden in het kader van programma's voor beschermde arbeid. 3. Bij overheidsopdrachten voor werken: aard en omvang van de werken en plaats van uitvoering; indien het werk in verschillende percelen is verdeeld, belangrijkste kenmerken van deze percelen in verhouding tot het werk; indien beschikbaar, raming van de kostenmarge van de voorgenomen werken; nomenclatuurindeling. Voor overheidsopdrachten voor leveringen: aard en hoeveelheid of waarde van de te leveren artikelen; nomenclatuurindeling; nomenclatuurindeling. Bij overheidsopdrachten voor diensten: totaal geraamde bedrag van de aankopen in elke van de in bijlage II A genoemde categorieën diensten; nomenclatuurindeling. 4. Beoogde data voor de aanvang van de procedure(s) voor het plaatsen van de opdracht(en), in geval van overheidsopdrachten voor diensten per categorie. 5. Indien van toepassing, de vermelding dat het om een raamovereenkomst gaat. 6. Eventueel andere informatie. 7. Datum van verzending van de aankondiging of van de aankondiging van bekendmaking van deze vooraankondiging in het kopersprofiel. 8. De vermelding of de opdracht onder de Overeenkomst valt. AANKONDIGING VAN OVERHEIDSOPDRACHTEN Openbare, niet-openbare procedures, concurrentiegerichte dialogen, procedures van gunning door onderhandelingen 1. Naam, adres, telefoon- en faxnummer en e&nbhy;mailadres van de aanbestedende dienst. 2. Indien van toepassing, de vermelding dat het gaat om een overheidsopdracht die is voorbehouden aan sociale werkplaatsen of waarvan de uitvoering is voorbehouden in het kader van programma's voor beschermde arbeid. 3. a) Wijze van aanbesteding. b) Indien van toepassing, motivering van de toepassing van de versnelde procedure (in geval van een niet&nbhy;openbare procedure of een procedure van gunning door onderhandelingen). c) Indien van toepassing, vermelden dat het om een raamovereenkomst gaat. d) Indien van toepassing, vermelden dat het een dynamisch aankoopsysteem betreft. e) Indien van toepassing, gebruikmaking van een elektronische veiling (in geval van een openbare, niet-openbare procedure of een procedure van gunning door onderhandelingen, in het in artikel 30, lid 1, onder a), bedoelde geval). 4. Vorm van de opdracht. 5. Plaats van uitvoering van de werken of plaats van levering van de producten of diensten. 6. a) Overheidsopdrachten voor werken: b) Overheidsopdrachten voor leveringen: c) Overheidsopdrachten voor diensten: Bij raamovereenkomsten: beoogde looptijd van de raamovereenkomst, de totale geraamde waarde van de diensten voor de gehele looptijd van de raamovereenkomst en, voorzover mogelijk, de waarde en frequentie van de te plaatsen opdrachten. Verwijzing naar de desbetreffende wettelijke of bestuursrechtelijke bepaling. 7. Wanneer de opdrachten in percelen zijn verdeeld, vermelding van de mogelijkheid voor de economische subjecten om voor één, meer en/of alle percelen in te schrijven. 8. Uiterste datum voor de uitvoering van de werken/leveringen/diensten of looptijd van de opdracht voor werken/leveringen/diensten; voorzover mogelijk, uiterste datum voor de aanvang van de werken of uiterste datum voor aanvang van de levering van de producten of de verlening van de diensten. 9. Toelating of verbod van varianten. 10. Indien van toepassing, de bijzondere voorwaarden voor de uitvoering van de opdracht. 11. In geval van een openbare procedure: 12. a) Uiterste datum voor de ontvangst van de inschrijvingen of van de indicatieve inschrijvingen indien het gaat om de instelling van een dynamisch aankoopsysteem (openbare procedures). b) Uiterste datum voor de ontvangst van de verzoeken tot deelneming (niet&nbhy;openbare procedures en procedures van gunning via onderhandelingen). c) Adres waar zij moeten worden ingediend. d) Taal of talen waarin zij moeten worden gesteld. 13. In geval van een openbare procedure: 14. Indien van toepassing, verlangde borgsommen en waarborgen. 15. Belangrijkste financierings&nbhy; en betalingsvoorwaarden en/of verwijzingen naar de teksten waarin deze te vinden zijn. 16. Indien van toepassing, de vereiste rechtsvorm van de combinatie van de economische subjecten waaraan de opdracht wordt gegund. 17. Selectiecriteria betreffende de persoonlijke situatie van de economische subjecten die tot hun uitsluiting kunnen leiden en de nodige informatie waaruit blijkt dat zij niet tot de gevallen behoren die uitsluiting rechtvaardigen. Selectiecriteria en gegevens over de persoonlijke situatie van het economisch subject , alsmede de nodige gegevens en bescheiden voor de beoordeling van de economische en technische minimumeisen waaraan het economisch subject moet voldoen. Eventueel vereiste specifieke minimumeisen ten aanzien van de bekwaamheid. 18. Voor raamovereenkomsten: aantal economische subjecten dat zal deelnemen, in voorkomend geval het maximumaantal, looptijd van de beoogde raamovereenkomst, in voorkomend geval, onder vermelding van de redenen voor een looptijd van meer dan vier jaar, 19. Voor de concurrentiegerichte dialoog en de procedures van gunning via onderhandelingen met bekendmaking van een overheidsopdracht, indien van toepassing, vermelding van de gebruikmaking van een procedure in achtereenvolgende fasen waarbij geleidelijk het aantal te bespreken oplossingen of ter onderhandeling openstaande inschrijvingen wordt beperkt. 20. Voor de niet-openbare procedures, de concurrentiegerichte dialoog en de procedures van gunning via onderhandelingen met bekendmaking van een overheidsopdracht, wanneer gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheid tot beperking van het aantal kandidaten voor het indienen van inschrijvingen, de dialoog of de onderhandelingen: minimumaantal en, in voorkomend geval, maximumaantal kandidaten en objectieve criteria voor de bepaling van dit aantal kandidaten. 21. Termijn gedurende welke de inschrijver zijn inschrijving gestand moet doen (openbare procedure). 22. Indien van toepassing, naam en adres van reeds door de aanbestedende dienst geselecteerde economische subjecten (procedures van gunning via onderhandelingen). 23. In artikel 56 bedoelde gunningscriteria: "laagste prijs" of "economisch voordeligste inschrijving". De criteria voor de vaststelling van de economisch voordeligste inschrijving en de weging ervan moeten worden vermeld wanneer zij niet in het bestek zijn opgenomen, of, in geval van een concurrentiegerichte dialoog, in het beschrijvende document. 24. Naam en adres van de instantie die bevoegd is voor beroepsprocedures en, in voorkomend geval, bemiddelingsprocedures. Preciseringen betreffende de termijnen voor het starten van beroepsprocedures of, in voorkomend geval, naam, adres, telefoonnummer, faxnummer en e&nbhy;mailadres van de dienst waar deze inlichtingen kunnen worden verkregen. 25. Datum (data) van bekendmaking van de vooraankondiging overeenkomstig de technische specificaties voor de bekendmaking als vermeld in bijlage VIII of vermelding van de niet&nbhy;bekendmaking ervan. 26. Datum van verzending van de aankondiging. 27. Vermelding of de opdracht onder de Overeenkomst valt. VEREENVOUDIGDE AANKONDIGING VAN EEN OVERHEIDSOPDRACHT IN HET KADER VAN EEN DYNAMISCH AANKOOPSYSTEEM 1. Land van de aanbestedende dienst. 2. Naam en e-mailadres van de aanbestedende dienst. 3. Verwijzing naar de bekendmaking van de aankondiging van een overheidsopdracht in het kader van het dynamische aankoopsysteem. 4 E-mailadres waar het bestek en de aanvullende documenten betreffende het dynamische aankoopsysteem beschikbaar zijn. 5. Voorwerp van de opdracht: beschrijving door middel van de CPV-nomenclatuurindeling en hoeveelheid of omvang van de te plaatsen opdracht. 6. Termijn voor de indiening van de indicatieve inschrijvingen. AANKONDIGING VAN GEPLAATSTE OPDRACHTEN 1. Naam en adres van de aanbestedende dienst. 2. Gevolgde aanbestedingsprocedure. In geval van een procedure van gunning via onderhandelingen zonder voorafgaande bekendmaking van een aankondiging van de opdracht , motivering van de keuze van de procedure. 3. Overheidsopdrachten voor werken: aard en omvang van de werkzaamheden en algemene kenmerken van het werk. Overheidsopdrachten voor leveringen: aard en hoeveelheid van de geleverde producten, indien van toepassing, uitgesplitst per leverancier; nomenclatuurindeling. Overheidsopdrachten voor diensten: categorie waartoe de dienst behoort, en beschrijving van de dienst; nomenclatuurindeling; hoeveelheid afgenomen diensten. 4. Datum van de plaatsing van de opdracht. 5. Gunningscriteria. 6. Aantal ontvangen inschrijvingen. 7. Naam en adres van de begunstigde(n). 8. Betaalde prijs of prijzen (minimum/maximum). 9. Waarde van de geselecteerde inschrijving(en) of de hoogste en de laagste inschrijving die bij de gunning in aanmerking zijn genomen. 10. Indien van toepassing, gedeelte van de opdracht dat aan derden in onderaanbesteding kan worden gegeven en de waarde daarvan. 11. Datum van bekendmaking van de aankondiging van de opdracht overeenkomstig de technische specificaties voor de bekendmaking als vermeld in bijlage VIII. 12. Datum van verzending van deze aankondiging. 13. Naam en adres van de instantie die bevoegd is voor beroepsprocedures en, in voorkomend geval, bemiddelingsprocedures. Preciseringen betreffende de termijnen voor het starten van beroepsprocedures of, in voorkomend geval, naam, adres, telefoonnummer, faxnummer en e-mailadres van de dienst waar deze inlichtingen kunnen worden verkregen. BIJLAGE VII B INLICHTINGEN DIE IN AANKONDIGINGEN BETREFFENDE CONCESSIEOVEREENKOMSTEN VOOR OPENBARE WERKEN MOETEN WORDEN OPGENOMEN 1. Naam, adres, faxnummer en e-mailadres van de aanbestedende dienst 2. a) Plaats van uitvoering b) Omschrijving van de concessieovereenkomst; aard en omvang van de werken 3. a) Uiterste datum voor de indiening van inschrijvingen b) Adres waar zij moeten worden ingediend c) Taal of talen waarin zij moeten worden gesteld 4. Persoonlijke, technische en financiële voorwaarden waaraan de kandidaten moeten voldoen 5. Bij de gunning van het contract toe te passen criteria 6. Indien van toepassing, minimumpercentage van de aan derden uitbestede werken 7. Datum van verzending van de aankondiging 8. Naam en adres van de instantie die bevoegd is voor beroepsprocedures en, in voorkomend geval, bemiddelingsprocedures. Preciseringen betreffende de termijnen voor het starten van beroepsprocedures of, in voorkomend geval, naam, adres, telefoonnummer, faxnummer en e&nbhy;mailadres van de dienst waar deze inlichtingen kunnen worden verkregen. BIJLAGE VII C INLICHTINGEN DIE MOETEN WORDEN OPGENOMEN IN AANKONDIGINGEN VAN OPDRACHTEN VAN DE CONCESSIEHOUDER VAN WERKEN DIE ZELF GEEN AANBESTEDENDE DIENST IS 1. a) Plaats van uitvoering b) Aard en omvang van de werken, algemene kenmerken van het werk 2. Eventueel verplichte uitvoeringstermijn 3. Naam en adres van de dienst waar het bestek en de aanvullende documentatie kunnen worden aangevraagd 4. a) Uiterste datum voor de ontvangst van de verzoeken tot deelneming en/of de ontvangst van de inschrijvingen b) Adres waar zij moeten worden ingediend c) Taal of talen waarin zij moeten worden gesteld 5. Indien van toepassing, verlangde borgsommen en waarborgen 6. Voorwaarden van financiële en technische aard waaraan het economisch subject moet voldoen 7. Bij de gunning van de opdracht te hanteren criteria 8. Datum van verzending van de aankondiging BIJLAGE VII D INLICHTINGEN DIE IN AANKONDIGINGEN BETREFFENDE PRIJSVRAGEN VOOR DIENSTEN MOETEN WORDEN OPGENOMEN AANKONDIGINGEN BETREFFENDE PRIJSVRAGEN 1. Naam, adres, faxnummer en e-mailadres van de aanbestedende dienst en van de dienst waar aanvullende documentatie kan worden aangevraagd. 2. Omschrijving van het project. 3. Type prijsvraag: openbaar of niet-openbaar. 4. In geval van een openbare prijsvraag: uiterste datum voor de indiening van ontwerpen. 5. In geval van een niet-openbare prijsvraag: 6. Indien van toepassing, vermelding dat de deelneming voorbehouden is aan een specifieke beroepsgroep. 7. Criteria die bij de beoordeling van de ontwerpen worden toegepast. 8. Indien van toepassing, namen van geselecteerde juryleden. 9. Vermelding of het besluit van de jury voor de aanbestedende dienst bindend is. 10. Indien van toepassing, aantal en waarde van de prijzen. 11. Indien van toepassing, aan alle deelnemers uit te betalen bedragen. 12. Vermelding of de overheidsopdrachten naar aanleiding van de prijsvraag al dan niet zullen worden gegund aan de winnaar(s) van de prijsvraag. 13. Datum van verzending van de aankondiging. AANKONDIGING VAN DE RESULTATEN VAN EEN PRIJSVRAAG 1. Naam, adres, faxnummer en e-mailadres van de aanbestedende dienst. 2. Omschrijving van het project. 3. Totaal aantal deelnemers. 4. Aantal buitenlandse deelnemers. 5. Winnaar(s) van de prijsvraag. 6. Indien van toepassing, prijs&nbhy; of prijzengeld. 7. Referentienummer van de aankondiging van de prijsvraag. 8. Datum van verzending van de aankondiging. BIJLAGE VIII SPECIFICATIES BETREFFENDE DE BEKENDMAKING 1. Bekendmaking van de aankondigingen a) De in de artikelen 37, 61, 67 en 72 genoemde aankondigingen worden door de aanbestedende diensten aan het Bureau voor officiële publicaties der Europese Gemeenschappen toegezonden in het formaat dat wordt voorgeschreven door Richtlijn 2001/78/EG van de Commissie van 13 september 2001 over het gebruik van de standaardformulieren bij de bekendmaking van aankondigingen van overheidsopdrachten (50) . In de in artikel 37 , lid 1, eerste alinea, bedoelde vooraankondigingen die via een kopersprofiel zoals bedoeld in punt 2, onder b), worden bekendgemaakt alsmede in de aankondiging van deze bekendmaking, wordt ook dit formaat gebruikt. b) De in de artikelen 37, 61, 67 en 72 genoemde aankondigingen worden bekendgemaakt door het Bureau voor officiële publicaties der Europese Gemeenschappen of door de aanbestedende diensten in geval van vooraankondigingen via een kopersprofiel overeenkomstig artikel 37 , lid 1, eerste alinea. De aanbestedende diensten kunnen deze informatie bovendien in een "kopersprofiel" zoals bedoeld in punt 2, onder b), via het internet bekendmaken. c) Het Bureau voor officiële publicaties der Europese Gemeenschappen zendt de aanbestedende dienst de bevestiging van de bekendmaking zoals bedoeld in artikel 38 , lid 8. 2. Bekendmaking van aanvullende of bijkomende informatie a) De aanbestedende diensten wordt aangeraden het volledige bestek en de volledige aanvullende documentatie op het internet bekend te maken. b) Het kopersprofiel kan voor aankondigingen, als bedoeld in artikel 37 , lid 1, eerste alinea, informatie bevatten over lopende aanbestedingsprocedures, voorgenomen aankopen, geplaatste opdrachten, geannuleerde procedures, alsmede alle nuttige algemene informatie, zoals het contactpunt, een telefoon- en faxnummer, een postadres en een e-mailadres. 3. Formaat en wijze voor de elektronische verzending van aankondigingen Het formaat en de wijze voor de elektronische verzending van aankondigingen zijn op te vragen op internenadres "http://simap.eu.int". BIJLAGE IX REGISTERS (51) BIJLAGE IX A OVERHEIDSOPDRACHTEN VOOR WERKEN De beroepsregisters, verklaringen of attesten voor elke lidstaat zijn: BIJLAGE IX B OVERHEIDSOPDRACHTEN VOOR LEVERINGEN De bedoelde beroeps&nbhy; of handelsregisters, verklaringen of attesten zijn: BIJLAGE IX C OVERHEIDSOPDRACHTEN VOOR DIENSTEN De bedoelde beroeps&nbhy; of handelsregisters, verklaringen of attesten zijn: BIJLAGE X EISEN TEN AANZIEN VAN MIDDELEN VOOR DE ELEKTRONISCHE ONTVANGST VAN INSCHRIJVINGEN, VERZOEKEN TOT DEELNEMING OF PLANNEN EN ONTWERPEN BIJ PRIJSVRAGEN De middelen voor de elektronische ontvangst van inschrijvingen, verzoeken tot deelneming en plannen en ontwerpen moeten door passende technische voorzieningen en procedures tenminste de waarborg bieden dat BIJLAGE XI TERMIJNEN VOOR OMZETTING EN TOEPASSING Richtlijn Termijnen voor omzetting en toepassing 92/50/EEG (PB L 209 van 24.7.1992, blz. 1) Oostenrijk, Finland, Zweden* 1 juli 1993 1 januari 1995 93/36/EEG (PB L 199 van 9.8.1993, blz. 1) Oostenrijk, Finland, Zweden* 13 juni 1994 1 januari 1995 93/37/EEG (PB L 199 van 9.8.1993, blz. 54) codificatie van de Richtlijnen: &nbhy; 71/305/EEG (PB L 185 van 16.8.1971, blz. 5): &nbhy; EG – 6 &nbhy; DK, IRL, UK &nbhy; Griekenland &nbhy; Spanje, Portugal &nbhy; Oostenrijk, Finland, Zweden* 30 juli 1972 1 januari 1973 1 januari 1981 1 januari 1986 1 januari 1995 &nbhy; 89/440/EEG (PB L 210 van 21.7.1989, blz. 1): &nbhy; EG –9 &nbhy; Griekenland, Spanje, Portugal &nbhy; Oostenrijk, Finland, Zweden* 19 juli 1990 1 maart 1992 1 januari 1995 97/52/EG (PB L 328 van 28.11.1997, blz. 1) 13 oktober 1998 ____________ * EER: 1 januari 1994 BIJLAGE XII CONCORDANTIETABEL (52) Onderhavige richtlijn Richtlijn 93/37/EEG Richtlijn 93/36/EEG Richtlijn 92/50/EEG Andere besluiten Art. 1, lid 1 Art. 1, eerste regel, aangepast Art. 1, eerste regel, aangepast Art. 1, eerste regel, aangepast Art. 1, lid 2, onder a) Art. 1, onder a), eerste deel van de zin Art. 1, onder a), eerste en laatste deel van de eerste zin Art. 1, onder a) Gewijzigd Art. 1, lid 2, onder b) Art. 1, onder a) en c), aangepast &nbhy; - Art. 1, lid 2, onder c), eerste alinea &nbhy; Art. 1, onder a), tweede deel van de eerste zin en de tweede zin, aangepast Art. 1, lid 2, onder c), tweede alinea &nbhy; Art. 1, onder a), aangepast &nbhy; Art. 1, lid 2, onder d), eerste alinea - &nbhy; - Nieuw Art. 1, lid 2, onder d), tweede alinea - &nbhy; Art. 2, aangepast Art. 1, lid 2, onder d), derde alinea - &nbhy; 16e overweging aangepast Art. 1, lid 3 Art. 1, onder d) &nbhy; &nbhy; Art. 1, lid 4 - - - Nieuw Art. 1, lid 5 - - Nieuw Art. 1, lid 6 - - - Nieuw Art. 1, lid 7 &nbhy; &nbhy; &nbhy; Nieuw Art. 1, lid 8, eerste alinea &nbhy; &nbhy; Art. 1, onder c), eerste zin aangepast Art. 1, lid 8, tweede alinea - &nbhy; &nbhy; Nieuw Art. 1, lid 8, derde alinea Art. 1, onder h) Art. 1, onder c) Art. 1, onder c), tweede zin Gewijzigd Art. 1, lid 9 Art. 1, onder b), aangepast Art. 1, onder b), aangepast Art. 1, onder b), aangepast Art. 1, lid 10 - - - Nieuw Art. 1, lid 11, eerste alinea Art. 1, onder e), aangepast Art. 1, onder d), aangepast Art. 1, onder d), aangepast Art. 1, lid 11, tweede alinea Art. 1, onder f), aangepast Art. 1, onder e), aangepast Art. 1, onder e), aangepast Art. 1, lid 11, derde alinea &nbhy; &nbhy; &nbhy; Nieuw Art. 1, lid 11, vierde alinea Art. 1, onder g), aangepast Art. 1, onder f), aangepast Art. 1, onder f), aangepast Art. 1, lid 11, vijfde alinea Art. 1, onder g), aangepast Art. 1, lid 12 - &nbhy; &nbhy; Nieuw Art. 1, lid 13 - - - Nieuw Art. 1, lid 14 - - - Nieuw Art. 1, lid 15 - - - Nieuw Art. 2 Art. 6, lid 6 Art. 5, lid 7 Art. 3, lid 2 Gewijzigd Art. 3 - Art. 2, lid 2 &nbhy; Art. 4, lid 1 Nieuw Nieuw Art. 26, leden 2 en 3, aangepast Art. 4, lid 2 Art. 21 gewijzigd Art. 18, aangepast Art. 26, lid 1 gewijzigd Art. 5 Art. 33 bis aangepast Art. 28 gewijzigd Art. 38 bis aangepast Art. 6 &nbhy; Art. 15, lid 2 - Gewijzigd Art. 7 Nieuw Art. 8, onder a) en b) Art. 5, lid 1, onder a), aangepast Art. 7, lid 1, onder a), aangepast Art. 8 , onder c) Art. 6, lid 1, onder a), aangepast &nbhy; &nbhy; Art. 9 Art. 2 en art. 6, lid 1, onder b), aangepast - Art. 3, lid 3 en art. 7, lid 1, onder a), aangepast Art. 10 , lid 1, eerste alinea &nbhy; Art. 5, lid 5 Art. 7, leden 2 en 7 Gewijzigd Art. 10 , lid 1, tweede alinea &nbhy; - &nbhy; Nieuw Art. 10 , lid 2 &nbhy; Art. 5, lid 1, onder b) &nbhy; Gewijzigd Art. 10 , lid 3 Art. 6, lid 4 Art. 5, lid 6 Art. 7, lid 3, tweede zinsdeel Art. 10 , lid 4 Art. 6, lid 5, aangepast Art. 10 , lid 5, onder a) Art. 6, lid 3, aangepast &nbhy; Art. 7, lid 4, derde alinea, aangepast Art. 10 , lid 5, onder b) - Art. 5, lid 4 &nbhy; Gewijzigd Art. 10 , lid 6 - Art. 5, lid 2 &nbhy; Art. 10 , lid 7 Art. 5, lid 3 Art. 7, lid 6 Art. 10 , lid 8, onder a) - &nbhy; Art. 7, lid 4 Gewijzigd Art. 10 , lid 8, onder b) &nbhy; Art. 7, lid 5 Gewijzigd Art. 10 , lid 9 - &nbhy; &nbhy; Nieuw Art. 11 Nieuw Art. 3 aangepast Art. 4, lid 1, aangepast Art. 12 &nbhy; &nbhy; Nieuw Art. 13 Art. 4, onder a) Art. 2, onder a) Art. 1, onder a), punt ii) Gewijzigd Art. 14 &nbhy; &nbhy; Nieuw Art. 15 Art. 4, onder b) Art. 2, lid 1, onder b) Art. 4, lid 2 Art. 16 , onder a) Art. 5, onder a) aangepast Art. 4, onder a) aangepast Art. 5, onder a) aangepast Art. 16 , onder b) en c) Art. 5, onder b) en c) Art. 4, onder b) en c) Art. 5, onder b) en c) Art. 17 - - Art. 1, onder a), punten iii) t/m ix) aangepast Art. 18 - - Nieuw Art. 19 - &nbhy; Art. 6 Gewijzigd Art. 20 Nieuw Art. 21 - &nbhy; &nbhy; Nieuw Art. 22 - &nbhy; Art. 8 Art. 23 - - Art. 9 Art. 24 - &nbhy; Art. 10 Art. 25 Art. 10 Art. 8 Art. 14 Gewijzigd Art. 26 , leden 1 t/m 4, eerste alinea Art. 19 Art. 16, lid 1 Art. 24, lid 1 Gewijzigd Art. 26 , lid 4, tweede alinea - Art. 16, lid 2, aangepast Art. 24, lid 2, aangepast Art. 27 , eerste alinea Art. 20, eerste alinea Art. 17, eerste alinea Art. 25, eerste alinea Gewijzigd Art. 27 , tweede alinea Art. 20, tweede alinea Art. 17, tweede alinea Art. 25, tweede alinea Art. 28 - - - Nieuw Art. 29 , eerste alinea Art. 23, lid 1 - Art. 28, lid 1 Gewijzigd Art. 29 , tweede en derde alinea Art. 23, lid 2 - Art. 28, lid 2 Art. 30 , eerste alinea Art. 7, lid 1 aangepast Art. 6, lid 1 aangepast Art. 11, lid 1 aangepast Art. 30 , tweede alinea Art. 7, lid 4 Art. 6, lid 4 Art. 11, lid 4 Gewijzigd Art. 31 - - - Nieuw Art. 32 , lid 1, onder a) Art. 7, lid 2, onder a) Art. 6, lid 2 Art. 11, lid 2, onder a) Art. 32 , lid 1, onder b) Art. 7, lid 2, onder c) Nieuw Art. 11, lid 2, onder b) Art. 32 , lid 1, onder c) - Art. 11, lid 2, onder c) Art. 32 , lid 1, onder d) Art. 7, lid 2, onder b) - - Art. 32 , leden 2, 3 en 4 - - - Nieuw Art. 33 , punt 1), onder a) Art. 7, lid 3 onder a) Art. 6, lid 3, onder a) Art. 11, lid 3, onder a) Art. 33 , punt 1), onder b) Art. 7, lid 3, onder b) Art. 6, lid 3, onder c) Art. 11, lid 3, onder b) Art. 33 , punt 1), onder c) Art. 7, lid 3, onder c) Art. 6, lid 3, onder d) Art. 11, lid 3, onder d) Art. 33 , punt 2), onder a) - Art. 6, lid 3, onder b) - Art. 33 , punt 2), onder b) - Art. 6, lid 3, onder e) - Art. 33 , punt 2, onder c) - Nieuw - Art. 33 , punt 2), onder d) - Nieuw - Art. 33 , punt 3) - - Art. 11, lid 3, onder c) Art. 33 , punt 4), onder a) Art. 7, lid 3, onder d) - Art. 11, lid 3, onder e) Art. 33 , punt 4, onder b) Art. 7, lid 3, onder e) - Art. 11, lid 3, onder f) Art. 34 - - - Nieuw Art. 35 - - - Nieuw Art. 36 , eerste en tweede alinea Art. 9, eerste en tweede alinea - - Art. 36 , derde alinea Art. 9, derde alinea Gewijzigd Art. 37 , lid 1, eerste alinea, onder a), eerste alinea - Art. 9, lid 1, eerste alinea - Art. 37 , lid 1, eerste alinea, onder a), tweede alinea - Art. 9, lid 1, tweede alinea, eerste zin - Gewijzigd Art. 37 , lid 1, eerste alinea, onder b) - - Art. 15, lid 1 Art. 37 , lid 1, eerste alinea, onder c) Art. 11, lid 1 - - Art. 37 , lid 1, tweede alinea - Art. 9, lid 5, tweede alinea Art. 17, lid 2, tweede alinea Gewijzigd Art. 37 , lid 1, derde alinea Art. 11, lid 7, tweede alinea - - Gewijzigd Art. 37 , lid 1, vierde, vijfde en zesde alinea - - - Nieuw Art. 37 , lid 2 Art. 11, lid 2 Art. 9, lid 2 Art. 15, lid 2 Gewijzigd Art. 37 , lid 3 - - - Nieuw Art. 37 , lid 4, eerste alinea Art. 11, lid 5, eerste zin Art. 9, lid 3, eerste zin Art. 16, lid 1 Gewijzigd Art. 37 , lid 4, tweede en derde alinea - - - Nieuw Art. 37 , lid 4, vierde alinea Art. 16, lid 3 en 4 Art. 37 , lid 4, vijfde alinea Art. 11, lid 5, tweede zin Art. 9, lid 3, tweede zin Art. 16, lid 5 Gewijzigd Art. 38 , lid 1 Art. 11, lid 6, eerste alinea, aangepast Art. 9, lid 4, eerste zin, aangepast Art. 17, lid 1, eerste zin, aangepast Art. 38 , lid 2, eerste alinea Art. 11, lid 7, eerste zin Art. 9, lid 5, eerste alinea Art. 17, lid 2, eerste alinea Gewijzigd Art. 38 , lid 2, tweede alinea - - - Nieuw Art. 38 , lid 3 Art. 11, lid 10 Art. 9, lid 8 Art. 17, lid 5 Gewijzigd Art. 38 , lid 4 Art. 11, lid 8 en 13 Art. 9, lid 6 en 11 Art. 17, lid 4 en 8 Gewijzigd Art. 38 , lid 5 Art. 11, lid 11, aangepast Art. 9, lid 9, aangepast Art. 17, lid 6, aangepast Art. 38 , lid 6 Art. 11, lid 13, tweede zin Art. 9, lid 11, tweede zin Art. 17, lid 8, tweede zin Gewijzigd Art. 38 , lid 7, eerste alinea Art. 11, lid 12 Art. 9, lid 10 Art. 17, lid 7 Art. 38 , lid 7, tweede alinea - - - Nieuw Art. 39 Art. 17 Art. 13 Art. 21 Gewijzigd Art. 40 , lid 1 - - - Nieuw Art. 40 , lid 2 Art. 12, lid 2, aangepast Art. 10, lid 1, aangepast Art. 18, lid 1, aangepast Art. 40 , lid 3 Art. 13, lid 1 en 3, aangepast Art. 11, lid 1 en 3, aangepast Art. 19, lid 1 en 3, aangepast Gewijzigd Art. 40 , lid 4 Art. 12, lid 2 en art. 13, lid 4, aangepast Art. 10, lid 1 bis en art. 11, lid 3 bis, aangepast Art. 18, lid 2 en art. 19, lid 4, aangepast Art. 40 , lid 5 en 6 - - - Nieuw Art. 40 , lid 7 Art. 12, lid 5 Art. 10, lid 4 Art. 18, lid 5 Gewijzigd Art. 40 , lid 8 Art. 14, lid 1 Art. 12, lid 1 Art. 20, lid 1 Gewijzigd Art. 41 Art. 12, lid 3 en 4, art. 13, lid 6, en art. 14, lid 2 aangepasts Art. 10, lid 2 en 3, art. 11, lid 5, en art.12, lid 2 aangepasts Art. 18, lid 3 en 4, art. 19, lid 6 en art. 20, lid 2 aangepasts Art. 42 Art. 13, lid 2, en art. 14, lid 3 Art. 11, lid 2, en art. 12, lid 3 Art. 19, lid 2, en art. 20, lid 3 Gewijzigd Art. 43 , lid 1 Art. 8, lid 2, eerste zin, aangepast Art. 7, lid2, eerste zin, aangepast Art. 12, lid 2, eerste zin, aangepast Art. 43 , lid 2 Art. 8, lid 1, eerste alinea, aangepast Art. 7, lid 1, eerste alinea, aangepast Art. 12, lid 1, eerste alinea, aangepast Art. 43 , lid 3 Art. 8, lid 1, tweede alinea, aangepast Art. 7, lid 1, tweede alinea, aangepast Art. 12, lid 1, tweede alinea, aangepast Art. 8, lid 2, laatste zin Art. 7, lid 2, laatste zin Art. 12, lid 2, laatste zin Vervallen Art. 44 , lid 1, 3 en 6 Art. 13, lid 5, en art. 18, lid 2 Art. 11, lid 4, en art. 15, lid 3 Art. 19, lid 5, en art. 23, lid 2 Gewijzigd Art. 44 , lid 2, 4 en 5 - - - Nieuw Art. 45 Art.8, lid 3 Art. 7, lid3 Art.12, lid 3 Gewijzigd Art. 46 , lid 1 Art. 18, lid 1 aangepast Art. 15, lid 1 aangepast Art. 23, lid 1 aangepast Gewijzigd Art. 46 , lid 2 - - - Nieuw Art. 46 , lid 3 Art. 22 Art. 23, lid 3 Art. 32, lid 4 Gewijzigd Art. 46 , lid 4 - - - Nieuw Art. 47 Nieuw Art. 48 , lid 1 - - - Nieuw Art. 48 , lid 2, eerste alinea Art. 24, eerste alinea, aangepast Art. 20, lid 1, aangepast Art. 29, eerste alinea, aangepast Art. 48 , lid 2, tweede alinea - - - Nieuw Art. 48 , lid 3 Art. 24, tweede en derde alinea, aangepast Art. 20, leden 2 en 3 aangepast Art. 29, tweede en derde alinea, aangepast Art. 48 , lid 4 Art. 24, vierde alinea Art. 20, lid 4 Art. 29, vierde alinea Gewijzigd Art. 49, lid 1 Art. 25, eerste zin gewijzigd Art. 21, leden 1 en 2, eerste zin, aangepast Art. 30, leden 1 en 3, eerste zin, aangepast Art. 49 , tweede alinea - - Art. 30, lid 2 Art. 50 , lid 1, onder a) en b) Art. 26, lid 1, onder a) en b), aangepast Art. 22, lid 1, onder a) en b), aangepast Art. 31, lid 1, onder a) en b), aangepast Art. 50 , lid 1, onder c) Art. 26, lid 1, onder c) Art. 22, lid 1, onder c) Art. 31, lid 1, onder c) Gewijzigd Art. 50 , leden 2 en 3 - - - Nieuw Art. 50 , leden 4 en 5 Art. 26, leden 2 en 3, aangepast Art. 22, leden 2 en 3, aangepast Art. 31, leden 2 en 3, aangepast Gewijzigd Art. 51 , lid 1 en lid 2, onder a) t/m e) en g t/m j Art. 27, lid 1, aangepast Art. 23, lid 1, aangepast Art. 32, lid 2, aangepast Art. 51 , lid 2, onder f) - - Nieuw Art. 51 , leden 3 en 4 - - - Nieuw Art. 51 , lid 5 Nieuw Nieuw Art. 32, lid 1, aangepast Art. 51 , lid 6 Art. 27, lid 2 Art. 23, lid 2 Art. 32, lid 3 Art. 52 Nieuw Nieuw Art. 33 Gewijzigd Art. 53 - - - Nieuw Art. 54 Art. 28 Art. 24 Art. 34 Art. 55 Art. 29 Art. 25 Art. 35 Gewijzigd Art. 56 , lid 1 Art. 30, lid 1 aangepast Art. 26, lid 1 aangepast Art. 36, lid 1 aangepast Art. 56 , lid 2 Art. 30, lid 2 Art. 26, lid 2 Art. 36, lid2 Gewijzigd Art. 30, lid 3 - - Vervallen Art. 57 - - - Nieuw Art. 58 Art. 30, lid 4, eerste en tweede alinea Art. 27, eerste en tweede alinea Art. 37, eerste en tweede alinea Gewijzigd - Art. 30, lid 4, derde alinea Art. 27, derde alinea Art. 37, derde alinea Vervallen - Art. 30, lid 4, vierde alinea - - Vervallen - Art. 31 - - Vervallen - Art. 32 - - Vervallen Art. 59 Art. 3, lid 1, aangepast Art. 60 - Nieuw Art. 61 Art. 11 lid 3, lid 6 t/m 11 en lid 13 Gewijzigd Art. 62 Art. 15 - - Art. 63 Art. 3, lid 2 - - Art. 64 Nieuw - - Art. 65 Art. 3, lid 3 Art. 66 Art. 3, lid 4 Gewijzigd Art. 67 Art. 11, lid 4, lid 6, eerste alinea, lid 7, eerste alinea, en lid 9 - - Gewijzigd Art. 68 Art. 16 Art. 69 - - Art. 13, leden 3 en 4 Art. 70 , lid 1 - - Art. 13, lid 1, eerste alinea en lid 2, eerste alinea Art. 70 , lid 2 Art. 13, lid 1, eerste t/m derde streepje en lid 2, eerste t/m derde streepje Gewijzigd Art. 71 - - Nieuw Art. 72 , lid 1 - - Art. 15, lid 3 Art. 72 , lid 2, eerste alinea - - Art. 16, lid 1 en lid 2, tweede streepje Gewijzigd Art. 72 , lid 2, tweede alinea en lid 3 - - Nieuw Art. 73 - - Art. 17, lid 1, lid 2, eerste en derde alinea, leden 3 t/m 6 en lid 8 Gewijzigd Art. 74 - - Nieuw Art. 75 - - Art. 13, lid 5 Art. 76 - - Art. 13, lid 6, eerste alinea Art. 77 - - Art. 13, lid 6, tweede alinea Gewijzigd Art. 33 Art. 30 Art. 38 Vervallen Art. 78 Art. 34, lid 1, aangepast Art. 31, lid 1, aangepast Art. 39, lid 1, aangepast Art. 79 Art. 34, lid 2 Art.31, lid 2 Art. 39, lid 2 Gewijzigd Art. 39, lid 2, onder d), deuxième alinea Vervallen Art. 80 , lid 1 - Art. 32, lid 1 Art. 40, lid 1 Art. 80 , lid 2 Art. 35, lid 3 Art. 32, lid 2 Art. 40, lid 3 Gewijzigd - - Art. 40, lid 2 Vervallen Art. 81 , lid 3 - Art. 32, lid 3 Art. 40, lid 4 Gewijzigd Art. 81 , leden 1 en 2 Nieuw Art. 81 , leden 3 en 4 Art. 6, lid 2, onder a), Art. 5, lid 1, onder d) Art. 7, lid 1, onder c) Gewijzigd Art. 82 , onder a) Art. 6, lid 1, onder b), aangepast Art. 5, lid 1, onder c), deuxième alinea, aangepast Art. 7, lid 1, onder b), deuxième alinea, aangepast Art. 82 , onder b) Art. 35, lid 2 - Art. 16, lid 4 Gewijzigd Art. 82 , onder c) - - - Nieuw Art. 82 , onder d) Art. 35, lid 1, aangepast - - Art. 82 , onder e) Art. 29, lid 3, aangepast - Art. 82 , onder f) Art. 35, lid 2 aangepast - - Nieuw Art. 82 , onder g) - - - Art. 82 , onder h) en I) - - - Nieuw Art 83 Art. 84 Nieuw Art 85 Art 86 Art. 87 Onderhavige richtlijn Richtlijn 93/37/EEG Richtlijn 93/36/EEG Richtlijn 92/50/EEG Andere besluiten Bijlage I Bijlage II Gewijzigd Bijlagen IIA en IIB - - Bijlagen IA en IB Gewijzigd Bijlage III Bijlage I - - Akte van toetreding van Oostenrijk, Finland en Zweden Aangepast Bijlage IV - Bijlage I - Akte van toetreding van Oostenrijk, Finland en Zweden Aangepast Bijlage V - Bijlage II - Gewijzigd Bijlage VI Bijlage III Bijlage III Bijlage II Gewijzigd Bijlage VII A, B, C en D Bijlagen IV, V en VI Bijlage IV Bijlagen III en IV Gewijzigd Bijlage VIII - - - Nieuw Bijlage IX Aangepast Bijlage IX A - Art. 21, lid 2 - Akte van toetreding van Oostenrijk, Finland en Zweden Aangepast Bijlage IX B - - Art. 30, lid 3 Akte van toetreding van Oostenrijk, Finland en Zweden Aangepast Bijlage IX C Art. 25, aangepast - - Akte van toetreding van Oostenrijk, Finland en Zweden Aangepast Bijlage X Nieuw Bijlage XI Nieuw Bijlage XII Nieuw (Medebeslissingsprocedure: tweede lezing) Het Europees Parlement , – gezien het gemeenschappelijk standpunt van de Raad (12634/3/2002 – C5&nbhy;0142/2003) (1) , – gezien zijn in eerste lezing geformuleerde standpunt (2) inzake het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2000) 276 (3) ), – gezien het gewijzigde voorstel van de Commissie ( COM(2002) 235 (4) ), – gelet op artikel 251, lid 2 van het EG&nbhy;Verdrag, – gelet op artikel 80 van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling voor de tweede lezing van de Commissie juridische zaken en interne markt (A5&nbhy;0245/2003), 1. wijzigt het gemeenschappelijk standpunt als volgt; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Standpunt van het Europees Parlement in tweede lezing vastgesteld op 2 juli 2003 met het oog op de aanneming van de Richtlijn 2003/.../EG van het Europees Parlement en de Raad houdende coördinatie van de procedures voor het plaatsen van opdrachten in de sector water&nbhy; en energievoorziening en vervoer en postdiensten (richtlijn nutsbedrijven) HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, met name op artikel 47, lid 2, en de artikelen 55 en 95, Gezien het voorstel van de Commissie (5) , Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité (6) , Gezien het advies van het Comité van de Regio's (7) , Handelend volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag (8) , Overwegende hetgeen volgt: (1) Aangezien er nieuwe wijzigingen worden aangebracht in Richtlijn 93/38/EEG van de Raad van 14 juni 1993 houdende coördinatie van de procedures voor het plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening, vervoer en telecommunicatie (9) , welke wijzigingen nodig zijn in antwoord op de vereenvoudigings&nbhy; en moderniseringseisen die zowel de aanbestedende dienstdiensten als de economische subjecten hebben gesteld in hun antwoorden op het op 27 november 1996 door de Commissie aangenomen Groenboek, dient ter wille van de duidelijkheid tot omwerking van deze richtlijn in één tekst te worden overgegaan. (2) Een belangrijke reden voor de invoering van regels houdende coördinatie van de procedures voor het plaatsen van opdrachten in deze sectoren is het feit dat de nationale overheid op velerlei wijze invloed op het gedrag van deze dienstdiensten kan uitoefenen, met name door deelneming in het kapitaal of vertegenwoordiging in de directie of in de bestuurs&nbhy; of toezichtsorganen. (3) Een andere belangrijke reden waarom een coördinatie van de procedures voor het plaatsen van opdrachten door de in deze sectoren werkzame diensten noodzakelijk is, is gelegen in het gesloten karakter van de markten waarop zij werkzaam zijn als gevolg van het bestaan van door de nationale overheid verleende bijzondere of uitsluitende rechten voor de bevoorrading, de terbeschikkingstelling of de exploitatie van de netten die de betreffende dienst verrichten. (4) De Gemeenschapswetgeving en met name Verordening (EEG) nr. 3975/87 van de Raad van 14 december 1987 tot vastelling van de wijze van toepassing van de mededingingsregels op ondernemingen in de sector luchthavenvervoer (10) en Verordening (EEG) nr. 3976/87 van de Raad van 14 december 1987 betreffende de toepassing van artikel 85, lid 3, van het Verdrag op bepaalde groepen overeenkomsten en onderling afgestemde feitelijke gedragingen in de sector van het luchtvervoer (11) , zijn erop gericht meer mededinging tot stand te brengen tussen de luchtvaartmaatschappijendienst. Bijgevolg behoeven deze dienstdiensten niet in deze richtlijn te worden opgenomen. Gezien de huidige mededinging in het communautaire zeevervoer zou het ook niet gepast zijn de regels van deze richtlijn ook voor de opdrachten in deze sector te doen gelden. (5) Het toepassingsgebied van Richtlijn 93/38/EEG omvat thans bepaalde opdrachten die door aanbestedende dienstdiensten in de telecommunicatiesector worden geplaatst. Met het oog op de openstelling van de telecommunicatiesector is een regelgevingskader vastgesteld, zoals bedoeld in het vierde verslag over de tenuitvoerlegging van het regelgevingspakket voor de telecommunicatiesector van 25 november 1998. Een van de gevolgen hiervan is de invoering van een daadwerkelijke mededinging in deze sector geweest, zowel rechtens als feitelijk. Ter informatie en rekening houdend met deze situatie, heeft de Commissie overeenkomstig artikel 8 ervan een lijst (12) van telecommunicatiediensten bekendgemaakt die reeds van de werkingssfeer van de genoemde richtlijn kunnen worden uitgesloten. Nog meer vorderingen zijn bevestigd in het zevende verslag over de tenuitvoerlegging van het regelgevingspakket voor de telecommunicatiesector van 26 november 2001. Het is derhalve niet meer nodig de aankopen van de dienstdiensten die in deze sector werkzaam zijn te reglementeren. (6) Derhalve behoeft het speciale, bij Richtlijn 90/531/EEG van de Raad van 17 september 1990 betreffende de procedures voor het plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening, vervoer en telecommunicatie ingestelde Raadgevende comité voor overheidsopdrachten in de telecommunicatiesector niet meer in stand te worden gehouden. (13) (7) Het verdient echter aanbeveling de evolutie van de telecommunicatiemarkt te blijven volgen en de situatie opnieuw te bezien wanneer wordt vastgesteld dat een echte mededinging in deze sector niet meer aanwezig is. (8) Richtlijn 93/38/EEG sluit aankopen van spraaktelefonie&nbhy;, telex&nbhy;, mobiele radiotelefonie&nbhy;, semafoondiensten en telecommunicatiediensten per satelliet van het toepassingsgebied uit. Deze uitzonderingen zijn ingevoerd om rekening te houden met het feit dat dergelijke diensten in een bepaalde geografische zone vaak slechts door één leverancier konden worden geleverd, aangezien er geen daadwerkelijke mededinging was en er bijzondere of uitsluitende rechten waren verleend. Door de invoering van een echte mededinging in de telecommunicatiesector is voor deze uitzonderingen geen grond meer. Dergelijke telecommunicatiediensten moeten derhalve in het toepassingsgebied van deze richtlijn worden opgenomen. (9) De procedures voor de plaatsing van opdrachten die door de in de sectoren water- en energievoorziening, vervoer en postdiensten werkzame dienstdiensten worden gehanteerd, maken een coördinatie noodzakelijk die gebaseerd is op de doelstelling om een hoog niveau van betrouwbare diensten van algemeen belang tegen billijke prijzen te garanderen en de consequenties van de artikelen 14, 28 en 49 EG&nbhy;Verdrag en artikel 97 Euratom&nbhy;Verdrag, dat wil zeggen de beginselen van gelijke behandeling, waarvan het beginsel van niet-discriminatie een bijzondere uiting is, van het beginsel van wederzijdse erkenning, van het beginsel van evenredigheid en van het beginsel van doorzichtigheid, alsmede op een openstelling van de opdrachten voor mededinging. Deze coördinatie moet, met inachtneming van de hoofddoelstellingen als bepaald in de artikelen 2 en 6 van het EG-Verdrag , een kader voor loyale handelspraktijken scheppen en ruimte laten voor de grootst mogelijke soepelheid. een kader voor loyale handelspraktijken scheppen en ruimte laten voor de grootst mogelijke soepelheid. (10) Gezien de noodzaak te zorgen voor een werkelijke openstelling van de markt en voor een evenwichtige toepassing van de aanbestedingsvoorschriften in de sectoren water- en energievoorziening, vervoer en postdiensten, dienen de betreffende dienstdiensten op een andere wijze te worden omschreven dan door verwijzing naar hun rechtsvorm. Er moet derhalve voor worden gezorgd dat geen afbreuk wordt gedaan aan de gelijke behandeling van de aanbestedende dienstdiensten uit de overheidssector en die uit de particuliere sector. Bovendien moet er overeenkomstig met artikel 295 van het Verdrag ook voor worden gezorgd dat de regeling van het eigendomsrecht in de lidstaten onverlet wordt gelaten. (11) De lidstaten dienen erop toe te zien dat deelname van een publiekrechtelijk lichaam als inschrijver op een overheidsopdracht geen concurrentieverstorende gevolgen heeft voor particuliere inschrijvers. (12) Overeenkomstig artikel 6 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap moeten de eisen inzake milieubescherming geïntegreerd worden in de omschrijving en uitvoering van het beleid en het optreden van de Gemeenschap als bedoeld in artikel 3 van genoemd Verdrag, in het bijzonder met het oog op het bevorderen van duurzame ontwikkeling. In deze richtlijn wordt derhalve aangegeven hoe de aanbestedende dienstdiensten aan de bescherming van het milieu en het bevorderen van duurzame ontwikkeling kunnen bijdragen, met de verzekering dat die diensten voor die opdrachten tegelijk de beste prijs-kwaliteitverhouding kunnen verkrijgen. (13) Geen enkele bepaling in deze richtlijn belet dat maatregelen worden voorgeschreven of toegepast die noodzakelijk zijn ter bescherming van de openbare zedelijkheid, orde of veiligheid, de volksgezondheid, het leven van mensen en dieren of de bescherming van planten, in het bijzonder met het oog op duurzame ontwikkeling, op voorwaarde dat deze maatregelen in overeenstemming zijn met het Verdrag. (14) De Raad heeft bij Besluit 94/800/EG van 22 december 1994 betreffende de sluiting, namens de Europese Gemeenschap , met betrekking tot de onder haar bevoegdheid vallende aangelegenheden, van de uit de multilaterale handelsbesprekingen in het kader van de Uruguayronde (1986-1994) voortvloeiende overeenkomsten (14) , namens de Gemeenschap onder meer zijn goedkeuring gehecht aan de Overeenkomst inzake overheidsopdrachten, hierna "Overeenkomst" genoemd, welke ten doel heeft een multilateraal kader van evenwichtige rechten en verplichtingen op het gebied van overheidsopdrachten tot stand te brengen met het oog op een verdere liberalisering en uitbreiding van de wereldhandel. Gezien de internationale rechten en verplichtingen die voor de Gemeenschap uit de aanvaarding van deze Overeenkomst voortvloeien, gelden voor de inschrijvers en producten uit derde landen die de Overeenkomst hebben ondertekend, de regelingen van de Overeenkomst. Deze Overeenkomst is niet rechtstreeks toepasselijk. Derhalve dienen de in de Overeenkomst bedoelde aanbestedende dienstdiensten die zich aan deze richtlijn houden en die dezelfde bepalingen toepassen ten aanzien van de economische subjecten van derde landen die de Overeenkomst hebben ondertekend, aldus de Overeenkomst na te leven. Deze richtlijn dient de economische subjecten van de Gemeenschap ook even gunstige voorwaarden voor deelneming aan overheidsopdrachten te garanderen als die welke gelden voor de economische subjecten van derde landen die de Overeenkomst hebben ondertekend. (15) Voordat met de procedure voor het plaatsen van een opdracht wordt begonnen, mogen de aanbestedende diensten, met gebruikmaking van een "technische dialoog", bij het opstellen van het bestek advies vragen of aanvaarden, op voorwaarde dat een dergelijk advies niet tot uitschakeling van de mededinging leidt. (16) Gezien de verscheidenheid aan overheidsopdrachten voor werken, moet de aanbestedende dienstdienst kunnen kiezen tussen gescheiden en gemeenschappelijke gunning van de uitvoering en de planning van de werken. Met de richtlijn wordt niet beoogd om een gemeenschappelijke of een afzonderlijke gunning voor te schrijven. Het besluit of een gescheiden of een gemeenschappelijke gunning van de opdracht plaatsvindt, zou moeten worden gebaseerd op kwalitatieve en economische criteria, die in de nationale wetgevingen bepaald kunnen worden. Een overeenkomst wordt alleen geacht een opdracht voor werken te zijn indien zij specifiek betrekking heeft op de in bijlage XII bedoelde activiteiten, zelfs indien de opdracht de verrichting van andere voor die activiteiten benodigde diensten omvat. Opdrachten voor diensten, waaronder diensten inzake eigendomsbeheer, kunnen onder bepaalde omstandigheden ook werken omvatten. Indien dergelijke werken ten opzichte van het hoofdvoorwerp van de overeenkomst van bijkomende aard zijn en daarvan een mogelijk uitvloeisel zijn of daarop een aanvulling vormen, is het feit dat die werken deel uitmaken van de overeenkomst geen reden om de overeenkomst als een opdracht voor werken aan te merken. Om de waarde van een overheidsopdracht voor werken te ramen, is het dienstig om als basis te nemen de waarden van de werken zelf alsmede de geraamde waarde van de eventuele leveringen en diensten die de aanbestedende dienstdiensten ter beschikking stellen van de contractanten, voorzover deze diensten of leveringen nodig zijn voor de uitvoering van de werken in kwestie. In deze alinea wordt met "diensten" bedoeld: de diensten die door de aanbestedende dienstdiensten middels hun eigen personeel worden geleverd. Overigens gelden voor de berekening van de waarde van overheidsopdrachten voor diensten, die al dan niet ter beschikking zullen worden gesteld van een contractant met het oog op de uitvoering van werken, de op overheidsopdrachten voor diensten toepasselijke regels. (17) Zowel met het oog op de toepassing van de procedurevoorschriften van deze richtlijn als voor controledoeleinden wordt de dienstensector het best omschreven door deze diensten onder te verdelen in categorieën die met bepaalde posten van een gemeenschappelijke indeling overeenkomen en deze bijeen te brengen in twee bijlagen, XVII A en XVII B, naar gelang van de regeling waaraan zij onderworpen zijn. Wat de in bijlage XVII B bedoelde diensten betreft, mogen de relevante bepalingen in deze richtlijn geen afbreuk doen aan de toepassing van specifieke voorschriften voor de desbetreffende diensten. (18) Wat de opdrachten voor diensten betreft , moet gedurende een overgangsperiode de volledige toepassing van deze richtlijn worden beperkt tot de opdrachten waarvoor deze bepalingen de mogelijkheden tot uitbreiding van het verkeer over de grenzen heen ten volle garanderen. De opdrachten voor andere diensten moeten gedurende deze overgangsperiode worden gevolgd, alvorens wordt besloten deze richtlijn daarop volledig toe te passen. In dit verband dient het controlemechanisme te worden omschreven. Dit mechanisme dient terzelfder tijd de betrokkenen toegang tot de relevante informatie te verzekeren. (19) Het is noodzakelijk belemmeringen voor de vrije dienstverrichting te vermijden. Derhalve kunnen dienstverrichters natuurlijke personen of rechtspersonen zijn. Deze richtlijn laat evenwel de toepassing, op nationaal niveau, van de voorschriften inzake de voorwaarden voor de uitoefening van een werkzaamheid of van een beroep onverlet, voorzover deze voorschriften verenigbaar zijn met het Gemeenschapsrecht. (20) Een aantal nieuwe elektronische aankooptechnieken is in voortdurende ontwikkeling. Deze technieken maken het mogelijk de mededinging te verbreden en overheidsbestellingen efficiënter te plaatsen, met name door de besparing van tijd en kosten die het gebruik van deze technieken met zich meebrengt. De aanbestedende diensten kunnen gebruikmaken van elektronische aankooptechnieken mits de bepalingen van deze richtlijn en de beginselen van gelijke behandeling, non-discriminatie en transparantie in acht worden genomen. Daartoe kan de indiening van een inschrijving, met name in het kader van een kaderovereenkomst of met het oog op de toepassing van een dynamisch aankoopsysteem, de vorm aannemen van de elektronische catalogus van de inschrijver, wanneer deze de door de aanbestedende dienst in overeenstemming met artikel 49 gekozen communicatiemiddelen gebruikt. (21) Gezien de zich snel uitbreidende elektronische aankoopsystemen moeten nu reeds adequate voorschriften worden opgesteld zodat de aanbestedende dienstdiensten ten volle profijt kunnen trekken van de mogelijkheden die deze systemen bieden. Met het oog hierop moeten geheel elektronische dynamische aankoopsystemen voor de aankoop van leveringen of diensten voor regelmatig gebruik worden gedefinieerd, en moeten er specifieke voorschriften worden vastgesteld voor het opzetten en de werking van dergelijke systemen teneinde een eerlijke behandeling te garanderen van elk economisch subject dat eraan deel wenst te nemen. Elk economisch subject dat een indicatieve inschrijving indient die voldoet aan het bestek en zelf voldoet aan de selectiecriteria, moet van een dergelijk systeem gebruik kunnen maken. Dankzij deze aankooptechniek kunnen de aanbestedende dienstdiensten een lijst van reeds geselecteerde inschrijvers opstellen en deze openstellen voor nieuwe inschrijvers, en zo beschikken over een buitengewoon groot scala van inschrijvingen &nbhy; dankzij de gebruikte elektronische middelen &nbhy; en er aldus voor zorgen dat de overheidsgelden op basis van een brede concurrentie optimaal benut worden. (22) Aangezien de techniek van de elektronische veilingen wellicht uitbreiding zal nemen, moet een communautaire definitie van deze veilingen worden gegeven en een specifiek regelgevend kader worden ingesteld om te waarborgen dat de beginselen van gelijke behandeling, non-discriminatie en transparantie volledig in acht worden genomen; daartoe moet worden gestipuleerd dat elektronische veilingen slechts betrekking hebben op opdrachten voor werken, leveringen en diensten waarvoor nauwkeurige specificaties kunnen worden opgesteld. Met datzelfde doel kan worden bepaald dat de respectieve klassering van de inschrijvers op ieder moment van de elektronische veiling moet kunnen worden vastgesteld. Dankzij het gebruik van elektronische veilingen kunnen de aanbestedende dienstdiensten de inschrijvers vragen een nieuwe verlaagde prijs in te dienen en, wanneer de opdracht wordt gegund aan de economisch voordeligste inschrijving, ook andere elementen van de inschrijvingen dan de prijs te verbeteren. Niettemin mogen met het oog op de eerbiediging van het transparantiebeginsel alleen die elementen worden verbeterd die automatisch langs elektronische weg zonder betrokkenheid van de aanbestedende dienstdienst kunnen worden beoordeeld. Daartoe moeten deze elementen kwantificeerbaar zijn in cijfers of in percentages. (23) In de lidstaten zijn bepaalde centrale aankooptechnieken ontwikkeld. Verscheidene aanbestedende dienstdiensten zijn belast met het verrichten van aankopen of het gunnen van overheidsopdrachten/het sluiten van raamovereenkomsten voor andere aanbestedende dienstdiensten. Door de omvang van de aankopen maken deze technieken het mogelijk de mededinging te verbreden en overheidsbestellingen efficiënter te plaatsen. Er moet dus worden voorzien in een communautaire definitie van voor aanbestedende dienstdiensten werkende aankoopcentrales. Tevens moeten de voorwaarden worden vastgesteld waaronder aanbestedende dienstdiensten die met eerbiediging van het beginsel van non-discriminatie en het gelijkheidsbeginsel via een aankoopcentrale werken, leveringen en/of diensten verwerven, kunnen worden geacht de bepalingen van deze richtlijn te hebben nageleefd. (24) Teneinde rekening te houden met de bestaande verschillen in de lidstaten moeten zij zelf kunnen kiezen of zij bepalen dat de aanbestedende dienstdiensten gebruik kunnen maken van aankoopcentrales, dynamische aankoopsystemen en elektronische veilingen als omschreven en geregeld bij deze richtlijn. (25) Er dient een passende definitie te worden opgesteld voor het begrip bijzondere en uitsluitende rechten. Deze definitie heeft tot gevolg dat het feit dat wanneer een dienstdienst voor de aanleg van netten of voor de installatie van haven- en luchthavenvoorzieningen gebruik kan maken van een onteigeningsprocedure, ofwel delen van het net op, in of boven de openbare weg kan aanbrengen, dit op zichzelf geen bijzonder of uitsluitend recht vormt in de zin van deze richtlijn. Het feit dat een dienstdienst die drinkwater, elektriciteit, gas of verwarming aan een net levert dat zelf door een dienstdienst wordt geëxploiteerd waaraan door een bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat bijzondere of uitsluitende rechten zijn toegekend, vormt op zichzelf geen bijzonder of uitsluitend recht in de zin van deze richtlijn. Ook rechten die door een lidstaat aan een beperkt aantal ondernemingen zijn toegekend op basis van objectieve, evenredige en niet-discriminerende criteria die eenieder die daaraan voldoet de mogelijkheid bieden van deze rechten gebruik te maken, kunnen niet worden aangemerkt als bijzondere of uitsluitende rechten. (26) De aanbestedende dienstdiensten dienen gemeenschappelijke aanbestedingsvoorschriften voor hun werkzaamheden met betrekking tot water toe te passen en deze regels dienen eveneens van toepassing te zijn wanneer aanbestedende diensten in de zin van deze richtlijn aanbestedingen uitschrijven voor hun werkzaamheden in verband met projecten op het gebied van waterhuishouding, bevloeiing, drainage, alsmede verwijdering en behandeling van afvalwater. De voorschriften als die welke zijn voorgesteld voor opdrachten voor leveringen zijn echter ongeschikt voor de aankoop van water, gezien de noodzaak zich te bevoorraden bij bronnen in de nabijheid van de plaats van gebruik. (27) Bepaalde dienstdiensten die een openbare busdienst verzorgen waren reeds van het toepassingsgebied van Richtlijn 93/38/EEG uitgesloten; dergelijke dienstdiensten dienen ook van het toepassingsgebied van deze richtlijn te worden uitgesloten. Om te voorkomen dat er een groot aantal regelingen ontstaan die alleen voor bepaalde sectoren van toepassing zijn, dient de algemene procedure, bedoeld om rekening te houden met de gevolgen van de openstelling voor mededinging, ook van toepassing te zijn op alle dienstdiensten die andere busvervoerdiensten aanbieden dan die welke krachtens artikel 2, lid 4, van Richtlijn 93/38/EEG buiten het toepassingsgebied van die richtlijn vallen. (28) In verband met de voortschrijdende openstelling van de postdiensten van de Gemeenschap voor mededinging en het feit dat deze diensten zowel door aanbestedende diensten, overheidsbedrijven als andere ondernemingen via een netwerk worden geleverd, is het dienstig te bepalen dat opdrachten geplaatst door aanbestedende dienstdiensten die postdiensten aanbieden, onderworpen zijn aan de voorschriften van de onderhavige richtlijn, inclusief die van artikel 31 , welke de toepassing van de in overweging 9 bedoelde beginselen vrijwaren en tegelijkertijd een kader voor loyale handelspraktijken scheppen en een grotere flexibiliteit verschaffen dan mogelijk is op grond van het bepaalde in Richtlijn 2003/.../EG van het Europees Parlement en de Raad van ..... [betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor werken, leveringen en diensten] (15) . Voor de vaststelling van de beoogde activiteiten moeten de definities van Richtlijn 97/67/EG van het Europees Parlement en de Raad van 15 december 1997 betreffende gemeenschappelijke regels voor de ontwikkeling van de interne markt voor postdiensten in de Gemeenschap en de verbetering van de kwaliteit van de dienst (16) in aanmerking worden genomen. Ongeacht hun rechtspositie zijn dienstdiensten die postdiensten leveren momenteel niet onderworpen aan de regels van Richtlijn 93/38/EEG. De aanpassing van de aanbestedingsprocedures aan deze richtlijn zou voor deze dienstdiensten dan ook meer tijd kunnen vergen dan voor dienstdiensten die reeds aan deze regels onderworpen zijn en hun procedures slechts hoeven aan te passen aan de bij deze richtlijn aangebrachte wijzigingen. Derhalve moet voorzien worden in de mogelijkheid om de toepassing van de richtlijn uit te stellen om de nodige aanpassingen te kunnen verrichten. Gezien de uiteenlopende situaties waarin bedoelde dienstdiensten zich bevinden, moeten de lidstaten de mogelijkheid hebben om voor de toepassing van deze richtlijn een overgangsperiode vast te stellen voor aanbestedende dienstdiensten die actief zijn op het gebied van postdiensten. (29) Opdrachten kunnen worden gegund om te voorzien in verscheidene noodzakelijke activiteiten waarvoor verschillende wettelijke regelingen kunnen gelden. Er dient duidelijk te worden gesteld dat de wettelijke regeling die van toepassing is op een enkele opdracht ter dekking van verschillende activiteiten, onderworpen is aan de regels voor de activiteit waarvoor ze in hoofdzaak bedoeld was. Voor welke activiteit de opdracht in hoofdzaak bedoeld was, kan worden vastgesteld aan de hand van een analyse van de behoeften waarin de specifieke opdracht moet voorzien, uitgevoerd door de aanbestedende dienstdienst met de bedoeling de waarde van de opdracht te ramen en de aanbestedingsdocumenten op te stellen. In bepaalde gevallen, bijvoorbeeld bij aankoop van een enkel stuk uitrusting voor de voortzetting van activiteiten waarvoor gegevens zouden ontbreken om een raming van de respectieve gebruikspercentages te kunnen maken, kan het objectief onmogelijk zijn vast te stellen voor welke activiteit de opdracht in hoofdzaak bedoeld is. Er moet worden bepaald welke regels in dergelijke gevallen van toepassing zijn. (30) Onverminderd de internationale rechten en verplichtingen van de Gemeenschap dient de tenuitvoerlegging van deze richtlijn te worden vereenvoudigd, met name door de drempels te vereenvoudigen en door de bepalingen inzake de aan de deelnemers te verstrekken informatie betreffende de beslissingen in verband met de procedures voor het plaatsen van de opdrachten en de resultaten daarvan, voor alle aanbestedende dienstdiensten te laten gelden, ongeacht de sector waarin zij werkzaam zijn. Voorts is het, rekening houdend met de monetaire unie, wenselijk drempels in EUR vast te stellen. Derhalve dienen de drempels in EUR op zodanige wijze te worden vastgesteld dat de toepassing van deze bepalingen wordt vereenvoudigd en tegelijkertijd de in de Overeenkomst bepaalde drempels, die in bijzondere trekkingsrechten zijn uitgedrukt, in acht worden genomen. In verband daarmee dient dus ook te worden voorzien in een periodieke herziening van de in EUR uitgedrukte drempels, teneinde deze indien nodig aan te passen naar gelang van de eventuele negatieve schommelingen van de waarde van de EUR ten opzichte van het bijzondere trekkingsrecht. De drempels voor de prijsvragen dienen gelijk te zijn aan die voor de opdrachten voor diensten. (31) Er moet een regeling komen voor gevallen waarin deze richtlijn niet noodzakelijk van toepassing dient te zijn om redenen van staatsveiligheid of vertrouwelijkheid of als gevolg van de toepasselijkheid van specifieke aanbestedingsregels, b.v. aanbestedingsregels uit hoofde van internationale overeenkomsten, aanbestedingsregels betreffende de legering van strijdkrachten, of regels die door internationale organisaties zijn vastgesteld. (32) Sommige opdrachten voor diensten, leveringen en werken, toegekend aan een verbonden onderneming waarvan de voornaamste activiteit erin bestaat deze diensten, leveringen of werken te verrichten voor de groep waarvan zij deel uitmaakt en niet op de markt te verhandelen, moeten worden uitgesloten. Ook bepaalde opdrachten voor diensten, leveringen en werken die een aanbestedende dienstdienst plaatst bij een gemeenschappelijke onderneming, bestaande uit verscheidene aanbestedende dienstdiensten, voor de uitoefening van de onder deze richtlijn vallende activiteiten, en waar zij zelf deel van uitmaakt, dienen van het toepassingsgebeid van deze richtlijn te worden uitgesloten. Er dient evenwel te worden voorkomen dat deze uitsluiting leidt tot verstoringen van de mededinging ten gunste van de ondernemingen of gemeenschappelijke onderneming die verbonden zijn met de aanbestedende dienstdiensten; er dient te worden voorzien in adequate regels, met name wat betreft de grenzen tot welke de ondernemingen een deel van hun omzet op de markt mogen halen en waarboven zij de mogelijkheid tot overheidsopdrachten zonder oproep tot mededinging verliezen, de samenstelling van de gemeenschappelijke ondernemingen en de stabiliteit van de betrekkingen tussen deze gemeenschappelijke ondernemingen en de aanbestedende dienstdiensten waaruit zij bestaan. (33) In de context van diensten vertonen overeenkomsten met betrekking tot de verwerving of huur van gronden, bestaande gebouwen of andere onroerende zaken dan wel de rechten hierop bijzondere kenmerken, waardoor het niet passend is daarop aanbestedingsvoorschriften toe te passen. (34) Diensten van arbitrage en bemiddeling worden meestal verricht door instanties of personen die worden aangewezen of gekozen op een wijze die niet door aanbestedingsvoorschriften kan worden geregeld. (35) Conform de overeenkomst omvatten de in deze richtlijn bedoelde financiële diensten niet de opdrachten met betrekking tot de uitgifte, de aankoop, de verkoop en de overdracht van effecten of andere financiële instrumenten, met name niet verrichtingen om de aanbestedende diensten van geld of kapitaal te voorzien. (36) Deze richtlijn dient slechts het verlenen van diensten te bestrijken voor zover deze op opdrachten berusten (37) Krachtens artikel 163 van het Verdrag is het stimuleren van onderzoek en technologische ontwikkeling een van de middelen om de wetenschappelijke en technologische grondslagen van de industrie in de Gemeenschap te versterken en het openstellen van overheidsopdrachten draagt tot de verwezenlijking van die doelstelling bij. Op de medefinanciering van onderzoeksprogramma's heeft deze richtlijn geen betrekking. Derhalve vallen buiten deze richtlijn andere opdrachten voor diensten voor onderzoek en ontwikkeling dan die waarvan de resultaten in hun geheel toekomen aan de aanbestedende dienstdienst voor gebruik ervan in de uitoefening van zijn eigen werkzaamheden, voor zover de dienstverrichting volledig door de aanbestedende dienstdienst wordt beloond. (38) (17) (38) Om te voorkomen dat er een groot aantal regelingen ontstaan die alleen voor bepaalde sectoren van toepassing zijn, verdient het aanbeveling de thans geldende speciale regelingen van artikel 3 van Richtlijn 93/38/EEG en artikel 12 van het Richtlijn 94/22/EG van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 1994 betreffende de voorwaarden voor het verlenen en het gebruikmaken van vergunningen voor de prospectie, de exploratie en de productie van koolwaterstoffen (18) met betrekking tot dienstdiensten die een geografisch gebied exploiteren voor de prospectie of de winning van aardolie, gas, steenkool of andere vaste brandstoffen, te vervangen door een algemene procedure waarmee sectoren die rechtstreeks aan mededinging blootstaan worden vrijgesteld. Er moet echter voor worden gezorgd dat dit gebeurt zonder afbreuk te doen aan Beschikking 93/676/EG van de Commissie van 10 december 1993 (19) , waarbij wordt vastgesteld dat de exploitatie van geografische gebieden met het oogmerk van prospectie of winning van aardolie of gas in Nederland niet een relevante activiteit vormt in de zin van artikel 2, lid 2, onder b), punt i), van Richtlijn 90/531/EEG van de Raad en dat de dienstdiensten welke deze activiteit uitoefenen in Nederland niet geacht worden in aanmerking te komen voor bijzondere of uitsluitende rechten in de zin van artikel 2, lid 3, onder b), van deze richtlijn (20) en Beschikking 97/367/EG van de Commissie van 30 mei 1997 waarin wordt vastgesteld dat de exploitatie van geografische gebieden met het oogmerk van prospectie of winning van aardolie of gas in het Verenigd Koninkrijk geen activiteit is in de zin van artikel 2, lid 2, onder b), punt i), van Richtlijn 93/38/EEG en dat de dienstdiensten die een zodanige activiteit uitoefenen in het Verenigd Koninkrijk niet worden geacht bijzondere of uitsluitende rechten te genieten in de zin van artikel 2, lid 3, onder b), van deze richtlijn en Beschikking 2002/205/EG van de Commissie van 4 maart 2002 ingevolge het verzoek van Oostenrijk om gebruik te maken van de speciale regeling van artikel 3 van Richtlijn 93/38/EEG (21) . (39) Deze richtlijn dient niet van toepassing te zijn op contracten betreffende in de artikelen 3 tot en met 7 bedoelde activiteiten noch op prijsvragen georganiseerd om een dergelijke activiteit voort te zetten indien de activiteit in de lidstaat waar zij wordt uitgeoefend rechtstreeks blootstaat aan mededinging op markten waar de toegang niet beperkt is. Het verdient derhalve aanbeveling een procedure in te voeren die voor alle onder deze richtlijn vallende sectoren geldt, zodat met de gevolgen van de huidige of van een toekomstige openstelling voor mededinging rekening wordt gehouden. Een dergelijke procedure moet de betrokken diensten rechtszekerheid en een passende besluitvormingsprocedure bieden, die er op korte termijn voor zorgt dat het Gemeenschapsrecht op dit gebied op uniforme wijze wordt toegepast. (40) De rechtstreekse blootstelling aan de mededinging moet worden beoordeeld aan de hand van objectieve criteria waarbij rekening wordt gehouden met de specifieke eigenschappen van de betrokken sector. De uitvoering en de toepassing van de passende communautaire wetgeving waarmee een bepaalde sector of een deel ervan wordt opengesteld, worden als voldoende beschouwd voor het vermoeden van vrije toegang tot de betreffende markt. Een dergelijke passende wetgeving dient te worden omschreven in een bijlage die door de Commissie kan worden bijgewerkt. Wanneer de vrije toegang tot een markt niet uit de implementatie van de passende communautaire wetgeving voortvloeit, moet worden aangetoond dat deze toegang rechtens en feitelijk vrij is. In dit verband geldt de toepassing door een lidstaat van een richtlijn, zoals Richtlijn 94/22/EG waarbij een sector voor mededing wordt opengesteld, op een andere sector, b.v. de kolensector, als een omstandigheid waarmee rekening moet worden gehouden voor de toepassing van artikel 31. (41) De door aankopers opgestelde technische specificaties moeten de openstelling van overheidsopdrachten voor mededinging mogelijk maken; daartoe moet het mogelijk zijn inschrijvingen in te dienen waarin de diversiteit van de technische oplossingen tot uiting komt. Te dien einde moeten enerzijds de technische specificaties kunnen worden opgesteld in termen van prestaties en functionele eisen en moeten anderzijds, bij verwijzing naar de Europese - of bij ontstentenis daarvan naar de nationale - norm, inschrijvingen op basis van andere gelijkwaardige oplossingen die voldoen aan de voorschriften van de aanbestedende dienstdiensten en die qua veiligheid gelijkwaardig zijn, door de aanbestedende dienstdiensten in overweging worden genomen. Om de gelijkwaardigheid aan te tonen, moeten de inschrijvers elk bewijsmiddel kunnen gebruiken. De aanbestedende dienstdiensten moeten iedere beslissingdat er geen sprake is van gelijkwaardigheid, kunnen motiveren. Aanbestedende diensten die in de technische specificatie van een bepaalde opdracht milieueisen wensen op te nemen, kunnen de milieukenmerken en/of het milieueffect van specifieke productgroepen of diensten voorschrijven. Zij kunnen, zonder dat daartoe een verplichting bestaat, de passende specificaties gebruiken die zijn omschreven in milieukeuren, zoals de Europese milieukeur, (pluri&nbhy;)nationale milieukeuren of een andere milieukeur indien de vereisten voor de keur zijn ontwikkeld en aangenomen op grond van wetenschappelijke gegevens via een proces waaraan de betrokkenen, zoals regeringsinstanties, consumenten, fabrikanten, kleinhandel en milieuorganisaties, kunnen deelnemen en indien de keur toegankelijk en beschikbaar is voor alle betrokken partijen. Waar mogelijk dient de aanbestedende dienst rekening te houden met toegankelijkheidscriteria voor gehandicapten bij het algehele ontwerp en de vastlegging van specificaties. Deze technische specificaties dienen duidelijk te worden omschreven, zodat alle inschrijvers de door de aanbestedende dienst geformuleerde vereisten volledig begrijpen. (42) Om de toegang van kleine en middelgrote ondernemingen tot overheidsopdrachten te bevorderen, moeten bepalingen over onderaanneming worden opgenomen. (43) De uitvoeringsvoorwaarden van een opdracht zijn met de richtlijn verenigbaar indien zij niet direct of indirect discriminerend zijn en indien zij in de aankondiging die als oproep tot mededinging gebruikt wordt of in het bestek worden vermeld. Zij kunnen met name ten doel hebben de beroepsopleiding op de werkplek of de arbeidsparticipatie van moeilijk in het arbeidsproces te integreren personen te bevorderen, de werkloosheid te bestrijden of het milieu te beschermen. Als voorbeeld kan worden verwezen naar de verplichtingen om voor de uitvoering van de opdracht langdurig werkzoekenden aan te werven of in opleidingsacties voor werklozen of jongeren te voorzien, om inhoudelijk de belangrijkste verdragen van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) na te leven indien deze niet in het nationale recht zijn omgezet, en om een groter dan het bij de nationale wetgeving voorgeschreven aantal gehandicapten aan te werven. (44) Tijdens de uitvoering van de opdracht zijn zowel de nationale als de communautaire wetten, regelingen en collectieve overeenkomsten inzake sociale zekerheid en veiligheid van kracht, op voorwaarde dat deze regels en hun toepassing in overeenstemming zijn met het Gemeenschapsrecht. Voor grensoverschrijdende situaties, waarbij werknemers van een lidstaat ter verwezenlijking van een opdracht in een andere lidstaat diensten verrichten, zijn in Richtlijn 96/71/EG van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 1996 betreffende de terbeschikkingstelling van werknemers met het oog op het verrichten van diensten (22) de minimumvoorwaarden bepaald waaraan het land van ontvangst ten aanzien van deze ter beschikking gestelde werknemers moet voldoen. Indien het nationaal recht daartoe strekkende bepalingen bevat, kan n iet-naleving van die verplichtingen worden beschouwd als een ernstige fout of een delict dat in strijd is met de beroepsgedragsregels van het betrokken economisch subject , hetgeen kan leiden tot uitsluiting van dit economisch subject van de procedure voor de gunning van een opdracht. (45) Gezien de nieuwe informatie&nbhy; en communicatietechnologieën en de vereenvoudigingen die deze voor de bekendmaking van opdrachten en uit het oogpunt van doeltreffendheid en doorzichtigheid van de aanbestedingsprocedures kunnen meebrengen, dienen elektronische middelen te worden gelijkgesteld met de klassieke middelen voor communicatie en informatie-uitwisseling. Het middel en de technologie waarvoor wordt gekozen, moeten zoveel mogelijk met de in de andere lidstaten gebruikte technieken verenigbaar zijn. (46) Door het gebruik van elektronische middelen wordt tijd bespaard. Bijgevolg dienen de minimale termijnen bij gebruik van deze elektronische middelen te worden verkort, op voorwaarde echter dat deze met de op communautair niveau toegepaste wijzen van doorgifte verenigbaar zijn. Er moet echter op worden toegezien dat het gecumuleerde effect van het korter maken van de termijnen niet tot te korte termijnen leidt. (47) Richtlijn 1999/93/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 december 1999 betreffende een gemeenschappelijk kader voor elektronische handtekeningen (23) en Richtlijn 2000/31/EG van het Europees Parlement en de Raad van 8 juni 2000 betreffende bepaalde juridische aspecten van de diensten van de informatiemaatschappij, met name de elektronische handel, in de interne markt (24) dienen in het kader van deze richtlijn op de doorgifte van informatie door middel van elektronische middelen te worden toegepast. De procedures voor overheidsopdrachten en de regels voor prijsvragen voor diensten vereisen een hoger niveau van veiligheid en vertrouwelijkheid dan het bij die richtlijnen vereiste niveau. Middelen voor de elektronische ontvangst van inschrijvingen, verzoeken tot deelneming, verzoeken om erkenning, alsmede plannen en ontwerpen moeten daarom voldoen aan specifieke aanvullende eisen. Voorts kan het bestaan van vrijwillige accreditatieregelingen een gunstig kader vormen voor de verbetering van het niveau van de voor deze middelen verrichte certificatiedienst. (48) De deelnemers aan een procedure voor de gunning van opdrachten dienen in kennis te worden gesteld van besluiten om kaderovereenkomsten te sluiten of een overeenkomst te gunnen of van de procedure af te zien, binnen termijnen die kort genoeg zijn om de indiening van verzoeken om herziening niet onmogelijk te maken; deze informatie dient derhalve zo spoedig mogelijk te worden gegeven, in het algemeen binnen 15 dagen nadat het besluit is genomen. (49) Er moet worden gestipuleerd dat de aanbestedende dienstdiensten hun selectiecriteria in een openbare procedure en volgens objectieve regels en criteria moeten vaststellen, zoals ook de selectiecriteria bij de niet-openbare procedures en de procedures van gunning via onderhandelingen objectief moeten zijn. Aan deze objectieve regels en criteria hoeft niet per se een relatief gewicht te worden toegekend. (50) Het is van belang rekening te houden met de jurisprudentie van het Hof van Justitie wanneer een economisch subject zich in zijn verzoek tot inschrijving beroept op de economische, financiële of technische capaciteiten van andere dienstdiensten, ongeacht de juridische aard van de band tussen het economisch subject en die dienstdiensten, om aan de selectiecriteria te voldoen of, in de context van erkenningsregelingen, ter ondersteuning van zijn aanvraag tot erkenning. In het laatste geval moet het economisch subject bewijzen dat hij gedurende de totale looptijd van zijn inschrijving daadwerkelijk over deze middelen beschikt. Met het oog op deze erkenning kan een aanbestedende dienstdienst in dat geval een aantal vereisten formuleren waaraan voldaan moet worden, met name bijvoorbeeld, wanneer dit economisch subject zich beroept op de financiële capaciteit van een andere dienstdienst, de &nbhy; indien nodig solidaire &nbhy; betrokkenheid van laatstgenoemde dienstdienst. Erkenningsregelingen moeten werken volgens objectieve regels en criteria die, naar keuze van de aanbestedende dienstdiensten, de capaciteit van de ondernemingen kunnen betreffen en/of de kenmerken van de werken, leveringen of diensten waarop de regeling betrekking heeft. Met het oog op erkenning mogen aanbestedende diensten eigen tests doen om de kenmerken van de betrokken werken, leveringen en diensten te beoordelen, met name wat compatibiliteit en veiligheid betreft. (51) De communautaire voorschriften inzake de onderlinge erkenning van diploma's, certificaten of andere titels zijn van toepassing, wanneer voor deelneming aan een aanbestedingsprocedure of aan een prijsvraag voor diensten een bepaalde beroepsbekwaamheid wordt vereist. (52) In bepaalde gevallen waarin de aard van de werken en/of de diensten de toepassing van milieubeheermaatregelen of -systemen bij de uitvoering van de overheidsopdracht rechtvaardigt, kan de toepassing van dergelijke maatregelen of systemen verlangd worden. Ongeacht of deze milieubeheersystemen overeenkomstig de communautaire instrumenten zoals Verordening (EG) nr. 761/2001 (EMAS) (25) geregistreerd zijn, kunnen zij uitwijzen of een economisch subject over de technische capaciteit beschikt om de opdracht uit te voeren. Voorts dient een beschrijving van de maatregelen die het economisch subject toepast om hetzelfde milieubeschermingsniveau te waarborgen, als alternatief bewijs aanvaard te worden in plaats van de geregistreerde milieubeheersystemen. (53) Voorkomen moet worden dat overheidsopdrachten worden gegund aan economische subjecten die hebben deelgenomen aan een criminele organisatie of die zich schuldig hebben gemaakt aan omkoping, aan fraude ten nadele van de financiële belangen van de Europese Gemeenschap, of aan het witwassen van geld. Echter, gegeven het feit dat overheidsdiensten die geen aanbestedende diensten zijn geen toegang hebben tot onweerlegbaar bewijsmateriaal ter zake, moeten deze aanbestedende dienstdiensten kunnen kiezen of zij de uitsluitingscriteria van artikel 48 , lid 1, van Richtlijn 2003 /../EG [betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor werken, leveringen en diensten] al dan niet toepassen. De verplichting artikel 48 , lid 1, toe te passen, moet derhalve worden beperkt tot de aanbestedende dienstdiensten die aanbestedende diensten zijn. De aanbestedende diensten verzoeken in voorkomend geval de aanvragers van een erkenning, gegadigden of inschrijvers om passende documenten en kunnen, in geval van twijfel over de persoonlijke situatie van deze economische subjecten , de bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaat om medewerking verzoeken. Zulke economische subjecten moeten worden uitgesloten zodra de aanbestedende dienst kennis heeft van een overeenkomstig het nationale recht uitgesproken en in kracht van gewijsde gegane rechterlijke beslissing met betrekking tot dergelijke strafbare feiten. De niet-naleving van de milieuwetgeving of van de wetgeving inzake overheidsopdrachten, ten aanzien waarvan een onherroepelijk vonnis of een beslissing met vergelijkbare werking wegens onwettige afspraken is uitgesproken, kan als een delict dat in strijd is met de beroepsgedragsregels van het economisch subject of als een ernstige fout worden beschouwd, indien het nationale recht daartoe strekkende bepalingen bevat. (54) De gunning van de opdracht dient te geschieden op basis van objectieve criteria waarbij het discriminatieverbod en de beginselen van transparantie, non-discriminatie en gelijke behandeling in acht worden genomen en de beoordeling van de inschrijvingen onder voorwaarden van daadwerkelijke mededinging wordt gegarandeerd. Derhalve mogen twee gunningscriteria worden toegepast, namelijk het criterium van de "laagste prijs" en het criterium van de "economisch voordeligste inschrijving". Teneinde de inachtneming van het beginsel van gelijke behandeling bij de gunning van opdrachten te waarborgen, moet worden voorzien in de door de jurisprudentie bevestigde verplichting om de nodige transparantie te garanderen teneinde iedere inschrijver de mogelijkheid te bieden redelijkerwijs kennis te nemen van de criteria en de nadere regelingen die zullen worden toegepast ter bepaling van de economisch voordeligste inschrijving. Daarom dienen de aanbestedende diensten tijdig de gunningscriteria en het relatieve gewicht van elk van deze criteria aan te geven zodat de economische subjecten er bij de opstelling van hun inschrijving kennis van hebben. De aanbestedende dienstdiensten kunnen in naar behoren gemotiveerde gevallen, die zij moeten kunnen toelichten, afzien van de vermelding van het relatieve gewicht van de gunningscriteria, wanneer dat relatieve gewicht niet vooraf kan worden bepaald, met name wegens de complexiteit van de opdracht. In die gevallen moeten zij de criteria in dalende volgorde van belangrijkheid vermelden. Wanneer de aanbestedende dienstdiensten besluiten om de opdracht te gunnen aan de economisch voordeligste inschrijving, gaan zij na welke inschrijving de beste prijs-kwaliteitverhouding biedt. Daartoe stellen zij economische en kwalitatieve criteria vast, die het over het geheel genomen mogelijk maken om de voor de aanbestedende dienst economisch voordeligste inschrijving te bepalen. Bij de vaststelling van deze criteria wordt rekening gehouden met het voorwerp van de opdracht, aangezien de criteria het mogelijk moeten maken het prestatieniveau van iedere inschrijving in verhouding tot het in de technische specificaties omschreven voorwerp van de opdracht te beoordelen, en de prijs-kwaliteitverhouding van iedere inschrijving te bepalen. Met het oog op het waarborgen van een gelijke behandeling moeten de gunningscriteria de mogelijkheid bieden de inschrijvingen te vergelijken en op een objectieve manier te beoordelen. Indien deze voorwaarden zijn vervuld, bieden economische en kwalitatieve gunningscriteria, bijvoorbeeld criteria betreffende de vervulling van milieueisen, de aanbestedende dienstdienst de mogelijkheid om tegemoet te komen aan de in de specificaties voor de opdracht vermelde behoeften van het betrokken openbare lichaam. Onder dezelfde voorwaarden kan een aanbestedende dienstdienst criteria gebruiken die ertoe strekken te voldoen aan sociale eisen, waardoor met name tegemoet wordt gekomen aan de &nbhy; in de specificaties voor de opdracht vermelde &nbhy; behoeften van bijzonder kansarme bevolkingsgroepen waartoe de begunstigden/gebruikers van de werken, leveringen of diensten welke het voorwerp van de opdracht zijn, behoren. (55) De gunningscriteria mogen geen afbreuk doen aan de toepassing van nationale bepalingen betreffende de beloning van bepaalde diensten, zoals bijvoorbeeld de diensten van architecten , ingenieurs en advocaten. (56) Verordening (EEG, Euratom) nr. 1182/71 van de Raad van 3 juni 1971 houdende vaststelling van de regels die van toepassing zijn op termijnen, data en aanvangs&nbhy; en vervaltijden (26) is van toepassing op de berekening van de termijnen in deze richtlijn. (57) Deze richtlijn doet geen afbreuk aan de bestaande internationale verplichtingen van de Gemeenschap of van de lidstaten en laat de toepassing van andere verdragsbepalingen, met name van de artikelen 81 en 86 onverlet. (58) Deze richtlijn mag geen afbreuk doen aan de in bijlage XXV genoemde termijnen binnen welke de lidstaten Richtlijn 93/38/EEG moeten omzetten en toepassen. (59) De voor de uitvoering van deze richtlijn vereiste maatregelen worden vastgesteld overeenkomstig Besluit 1999/468/EG van de Raad van 28 juni 1999 tot vaststelling van de voorwaarden voor de uitoefening van de aan de Commissie verleende uitvoeringsbevoegdheden (27) . Inhoud TITEL I Op opdrachten en prijsvragen toepasselijke algemene bepalingen Hoofdstuk I Basisbegrippen Artikel 1 Definities Hoofdstuk II Toepassingsgebied: definitie van dienstdiensten en activiteiten Afdeling 1 Dienstdiensten Artikel 2 Aanbestedende dienstdiensten Afdeling 2 Activiteiten Artikel 3 Bepalingen betreffende gas, warmte en elektriciteit Artikel 4 Water Artikel 5 Vervoerdiensten Artikel 6 Postdiensten Artikel 7 Bepalingen betreffende de exploratie en de winning van aardolie, gas, steenkool en andere vaste brandstoffen en betreffende havens en luchthavens Artikel 8 Lijsten van aanbestedende dienstdiensten Artikel 9 Opdrachten betreffende verscheidene activiteiten Hoofdstuk III Algemene beginselen Artikel 10 Beginselen van het plaatsen van overheidsopdrachten Artikel 11 Eerbiediging van de grondbeginselen van het Gemeenschapsrecht TITEL II Op opdrachten toepasselijke bepalingen Hoofdstuk I Algemene bepalingen Artikel 12 Economische subjecten Artikel 13 Voorwaarden in verband met het in het kader van de Wereldhandelsorganisatie gesloten overeenkomsten Artikel 14 Vertrouwelijkheid Artikel 15 Raamovereenkomsten Artikel 16 Dynamische aankoopsystemen Hoofdstuk II Toepassingsgebied: Drempels en uitsluitingen Afdeling 1 Drempels Artikel 17 Drempelbedragen voor opdrachten Artikel 18 Methoden voor de berekening van de geraamde waarde van opdrachten, raamovereenkomsten en dynamische systemen Afdeling 2 Opdrachten en concessieovereenkomsten alsmede onder een bijzondere regeling vallende opdrachten Onderafdeling 1 Artikel 19 Concessieovereenkomsten voor werken of diensten Onderafdeling 2 Voor alle aanbestedende dienstdiensten en alle soorten opdrachten toepasselijke uitsluitingsgevallen Artikel 20 Opdrachten geplaatst voor wederverkoop of verhuur aan derden Artikel 21 Opdrachten geplaatst voor andere doeleinden dan de uitoefening van in deze richtlijn bedoelde activiteiten of voor de uitoefening van dergelijke activiteiten in een derde land Artikel 22 Geheime opdrachten of opdrachten die bijzondere veiligheidsmaatregelen vereisen Artikel 23 Op grond van internationale voorschriften geplaatste opdrachten Artikel 24 Opdrachten gegund aan een verbonden onderneming, een gemeenschappelijke onderneming of een aanbestedende dienstdienst die deel uitmaakt van een gemeenschappelijke onderneming Onderafdeling 3 Op alle aanbestedende dienstdiensten maar alleen op de opdrachten voor diensten toepasselijke uitsluitingsgevallen Artikel 25 Opdrachten voor bepaalde diensten die van het toepassingsgebied zijn uitgesloten Artikel 26 Op basis van een alleenrecht gegunde opdrachten voor diensten Onderafdeling 4 Alleen op bepaalde aanbestedende dienstdiensten toepasselijke uitsluitingsgevallen Artikel 27 Door bepaalde aanbestedende dienstdiensten geplaatste opdrachten voor de aankoop van water en voor de levering van energie of brandstoffen, bestemd voor de opwerking van energie Onderafdeling 5 Onder een bijzondere regeling vallende opdrachten, bepalingen inzake aankoopcentrales en het algemeen mechanisme Artikel 28 Onder een bijzondere regeling vallende opdrachten Artikel 29 Voorbehouden opdrachten Artikel 30 Door aankoopcentrales gegunde opdrachten en raamovereenkomsten Artikel 31 Procedure om te bepalen of een specifieke activiteit rechtstreeks aan mededinging blootgesteld is Hoofdstuk III Regelingen voor opdrachten voor diensten Artikel 32 Opdrachten voor in bijlage XVII A vermelde diensten Artikel 33 Opdrachten voor in bijlage XVII B vermelde diensten Artikel 34 Gemengde opdrachten voor de in bijlage XVII A en XVII B vermelde diensten Hoofdstuk IV Bijzondere voorschriften betreffende het bestek en de aanbestedingsstukken Artikel 35 Technische specificaties Artikel 36 Mededeling van de technische specificaties Artikel 37 Varianten Artikel 38 Onderaanneming Artikel 39 Voorwaarden waaronder de opdracht wordt uitgevoerd Artikel 40 Verplichtingen ten aanzien van de bepalingen inzake belastingen, milieubescherming, arbeidsbescherming en arbeidsvoorwaarden Hoofdstuk V Procedures Artikel 41 Toepassing van openbare en niet-openbare procedures en van procedures van gunning door onderhandelingen Hoofdstuk VI Regels voor bekendmaking en voor doorzichtigheid Afdeling 1 Bekendmaking van de aankondigingen Artikel 42 Periodieke indicatieve aankondigingen en aankondigingen betreffende het bestaan van een erkenningsregeling Artikel 43 Aankondigingen die als oproep tot mededinging gebruikt worden Artikel 44 Aankondigingen van geplaatste opdrachten Artikel 45 Opmaak en wijze van bekendmaking van aankondigingen Afdeling 2 Termijnen Artikel 46 Termijnen voor de ontvangst van de aanvragen tot deelneming en de ontvangst van de inschrijvingen Artikel 47 Openbare procedures: bestek, stukken en nadere inlichtingen Artikel 48 Uitnodigingen tot het indienen van inschrijvingen of tot onderhandelingen Afdeling 3 Communicatie en informatieverstrekking Artikel 49 Regels betreffende de communicatiemiddelen Artikel 50 Informatie voor verzoekers om erkenning, gegadigden en inschrijvers Artikel 51 Over de geplaatste opdrachten te bewaren gegevens Hoofdstuk VII Verloop van de procedure Artikel 52 Algemene bepalingen Afdeling 1 Erkenning en kwalitatieve selectie Artikel 53 Onderlinge erkenning op het gebied van administratieve, technische of financiële voorwaarden en inzake certificaten, proeven en bewijzen Artikel 54 Erkenningsregelingen Artikel 55 Kwalitatieve selectiecriteria Afdeling 2 Gunning van de opdracht Artikel 56 Gunningscriteria Artikel 57 Gebruik van elektronische veilingen Artikel 58 Abnormaal lage inschrijvingen Afdeling 3 Inschrijvingen die producten uit derde landen bevatten en betrekkingen met deze landen Artikel 59 Inschrijvingen die producten uit derde landen bevatten Artikel 60 Betrekkingen met derde landen op het gebied van opdrachten voor diensten TITEL III Regels voor prijsvragen op het gebied van diensten Artikel 61 Algemene bepalingen Artikel 62 Drempels Artikel 63 Uitgesloten prijsvragen Artikel 64 Regels voor bekendmaking en voor transparantie Artikel 65 Communicatiemiddelen Artikel 66 De organisatie van prijsvragen, de selectie van deelnemers, de samenstelling en de jury Artikel 67 Beslissingen van de jury TITEL IV Statistische verplichtingen, uitvoeringsbevoegdheden en slotbepalingen Artikel 68 Statistische verplichtingen Artikel 69 Raadgevend Comité Artikel 70 Herziening van de drempels Artikel 71 Wijzigingen Artikel 72 Uitvoering Artikel 73 Intrekkingen Artikel 74 Inwerkingtreding Artikel 75 Adressaten Bijlage I Aanbestedende diensten in de sectoren vervoer en distributie van gas of warmte Bijlage II Aanbestedende diensten in de sectoren productie, vervoer en distributie van elektriciteit Bijlage III Aanbestedende diensten in de sectoren productie, vervoer en distributie van drinkwater Bijlage IV Aanbestedende diensten in de sector vervoerdiensten per trein Bijlage V Aanbestedende diensten in de sector stadsspoorweg-, tram-, trolleybus- en busdiensten Bijlage VI Aanbestedende diensten in de postsector Bijlage VII Aanbestedende diensten in de sectoren exploratie en winning van aardolie en aardgas Bijlage VIII Aanbestedende diensten in de sectoren exploratie en winning van steenkool en andere vaste brandstoffen Bijlage IX Aanbestedende diensten in de sector zeehaven- en binnenhaven- of andere aanlandingsfaciliteiten Bijlage X Aanbestedende diensten in de sector luchthavenfaciliteiten Bijlage XI Lijst van de in artikel 31 , lid 3, bedoelde wetgeving Bijlage XII Lijst van diensten in de zin van artikel 1, lid 2, onder b) Bijlage XIII Inlichtingen die in aankondigingen van opdrachten moeten worden opgenomen: Openbare procedures Niet-openbare procedures Procedures van gunning door onderhandelingen Vereenvoudigde aankondiging van een overheidsopdracht in het kader van een dynamisch aankoopsysteem Bijlage XIV Informatie die in mededelingen inzake het bestaan van een erkenningsregeling moet worden opgenomen Bijlage XV A Informatie die in periodieke indicatieve aankondigingen moet worden opgenomen Bijlage XV B Gegevens die vermeld moeten worden in de aankondiging in een kopersprofiel van een periodieke aankondiging die niet gebruikt wordt als een oproep tot mededinging Bijlage XVI Gegevens die in aankondigingen van geplaatste overheidsopdrachten moeten worden opgenomen Bijlage XVII A Diensten in de zin van artikel 32 Bijlage XVII B Diensten in de zin van artikel 33 Bijlage XVIII Informatie die in aankondigingen van prijsvragen moet worden opgenomen Bijlage XIX Informatie die in aankondigingen van uitslagen van prijsvragen moet worden opgenomen Bijlage XX Specificaties betreffende de bekendmaking Bijlage XXI Definitie van enkele technische specificaties Bijlage XXII Overzicht van de in artikel 46 bedoelde termijnen Bijlage XXIII Lijst van internationale basisarbeidsnormen in de zin van artikel 60, lid 3, onder d) Bijlage XXIV Eisen ten aanzien van middelen voor de elektronische ontvangst van inschrijvingen/ aanvragen tot deelneming of erkenning en plannen en ontwerpen bij prijsvragen Bijlage XXV Uiterste termijnen voor omzetting en toepassing Bijlage XXVI Concordantietabel HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: TITEL I OP OPDRACHTEN EN PRIJSVRAGEN TOEPASSELIJKE ALGEMENE BEPALINGEN HOOFDSTUK I BASISBEGRIPPEN Artikel 1 Definities 1. Voor de toepassing van deze richtlijn gelden de definities in dit artikel. 2. a) "Opdrachten voor leveringen, voor de uitvoering van werken en voor het verrichten van diensten" zijn schriftelijke overeenkomsten onder bezwarende titel tussen één of meer van de in artikel 2, lid 2, bedoelde aanbestedende dienstdiensten en een of meer aannemers, leveranciers, of dienstverrichters: b) "Opdrachten voor werken" zijn opdrachten die betrekking hebben op de uitvoering dan wel op het ontwerp en de uitvoering van werken in het kader van een van de in bijlage XII vermelde werkzaamheden of van een werk, dan wel op het laten uitvoeren met welke middelen dan ook van een werk dat aan de door de aanbestedende dienstdienst vastgestelde eisen voldoet. Deze opdrachten kunnen daarnaast ook de voor uitvoering daarvan vereiste leveringen en diensten omvatten. Een "werk" is het product van een geheel van bouw- of civieltechnische werken dat ertoe bestemd is als zodanig een economische of technische functie te vervullen. c) "Opdrachten voor leveringen" zijn andere dan de onder b) bedoelde opdrachten, welke betrekking hebben op het kopen, leasen, huren of huurkopen met of zonder koopoptie, van producten. Een opdracht die betrekking heeft op de levering van producten en in bijkomende orde op de werkzaamheden voor het aanbrengen en installeren, wordt als een "opdracht voor leveringen" beschouwd. d) "Opdrachten voor diensten" zijn andere opdrachten dan de opdrachten voor werken of leveringen die betrekking hebben op het verrichten van de in bijlage XVII vermelde diensten. Een opdracht die zowel op producten als op diensten in de zin van bijlage XVI betrekking heeft, wordt als een "opdracht voor diensten" beschouwd indien de waarde van de desbetreffende diensten hoger is dan die van de in de opdracht opgenomen producten. Een opdracht die op in de bijlage XVI vermelde diensten betrekking heeft en slechts in bijkomende orde ten opzichte van het hoofdvoorwerp van de opdracht in bijlage XI vermelde werkzaamheden omvat, wordt als een overheidsopdracht voor diensten beschouwd. 3. a) De "concessieovereenkomst voor werken" is een overeenkomst met dezelfde kenmerken als een opdracht voor werken, met uitzondering van het feit dat de tegenprestatie voor de uit te voeren werken bestaat hetzij in uitsluitend het recht het werk te exploiteren, hetzij in dit recht, gepaard gaande met een prijs. b) De "concessieovereenkomst voor diensten" is een overeenkomst met dezelfde kenmerken als een opdracht voor diensten met uitzondering van het feit dat de tegenprestatie voor de te verrichten diensten bestaat hetzij in uitsluitend het recht de dienst te exploiteren, hetzij in dit recht, gepaard gaande met een prijs. 4 . Een "raamovereenkomst" is een overeenkomst tussen een of meer van de in artikel 2, lid 2, bedoelde aanbestedende dienstdiensten en een of meer economische subjecten met het doel gedurende een bepaalde periode de voorwaarden inzake te plaatsen opdrachten vast te leggen, met name wat betreft de prijs en eventueel de beoogde hoeveelheid. Een "dynamisch aankoopsysteem" is een geheel elektronisch proces voor aankopen voor regelmatig gebruik, met algemeen op de markt beschikbare kenmerken die overeenkomen met de behoeften van de aanbestedende dienstdienst, beperkt in de tijd en gedurende de gehele looptijd open voor Elk economisch subject dat voldoet aan de selectiecriteria en die overeenkomstig de eisen van het bestek een indicatieve inschrijving heeft ingediend. 6. Een "elektronische veiling" is een zich telkens herhalend proces voor de presentatie van nieuwe, verlaagde prijzen langs elektronische weg, en/of van nieuwe waarden voor bepaalde elementen van de inschrijvingen, dat plaatsvindt na de eerste volledige beoordeling van de inschrijvingen die een klassering op basis van elektronische verwerking mogelijk maakt. Deze procedure is geenszins geschikt voor de aanbesteding van werken of intellectuele en andere complexe diensten. 7 . Een "aannemer", "leverancier" of "dienstverrichter" kan een natuurlijke of rechtspersoon of een aanbestedende dienstdienst in de zin van artikel 2, onder a) of b), of een combinatie van deze personen en/of dienstdiensten zijn, die respectievelijk de uitvoering van werken en/of werkzaamheden producten of diensten op de markt aanbiedt. De term " economisch subject " dekt zowel de termen "aannemer", "leverancier" als "dienstverrichter". De term " economisch subject " wordt louter ter vereenvoudiging van de tekst gebruikt. Een "inschrijver" is een economisch subject dat een inschrijving indient, en een "gegadigde" degene die om een uitnodiging tot deelneming aan een niet-openbare procedure of aan een procedure van gunning via onderhandelingen heeft verzocht. 8. Een "aankoopcentrale" is een aanbestedende dienst in de zin van artikel 2, lid 1, onder a), of een aanbestedende dienst in de zin van artikel 1, lid 9, van Richtlijn 2003/.../EG [betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor werken, leveringen en diensten] die: 9. "Openbare procedures, niet-openbare procedures en procedures van gunning via onderhandelingen" zijn de door de aanbestedende dienstdiensten gevolgde aanbestedingsprocedures, waarbij: d) "Prijsvragen" zijn procedures welke tot doel hebben de aanbestedende dienstdienst, in het bijzonder op het gebied van ruimtelijke ordening, stadsplanning, architectuur, engineering of automatische gegevensverwerking, een plan of ontwerp te verschaffen, dat na een oproep tot mededinging door een jury wordt geselecteerd, al dan niet met toekenning van prijzen. 10. De term "schriftelijk" staat voor elk uit woorden of cijfers bestaand geheel dat kan worden gelezen, gereproduceerd en vervolgens medegedeeld. Dit geheel kan met elektronische middelen overgebrachte of opgeslagen informatie bevatten. 11 . Een "elektronisch middel" is een middel waarbij van elektronische apparatuur voor gegevensverwerking (met inbegrip van digitale compressie) en gegevensopslag gebruik wordt gemaakt, alsmede van verspreiding, overbrenging en ontvangst per draad, via straalverbinding, langs optische weg of met andere elektromagnetische middelen. 12. De "Gemeenschappelijke woordenlijst overheidsopdrachten", hierna CPV (Common Procurement Vocabulary) genoemd, verwijst naar de referentienomenclatuur voor overheidsopdrachten als vastgesteld bij Verordening (EG) nr 2195/2002 van het Europees Parlement en de Raad van 5 november 2002 (28) , en zorgt voor overeenstemming met de overige bestaande nomenclaturen. In geval van uiteenlopende interpretaties betreffende het toepassingsgebied van deze richtlijn als gevolg van mogelijke uiteenlopende interpretaties van de CPV-nomenclatuur en de in bijlage XII bedoelde NACE-nomenclatuur, of tussen de CPV-nomenclatuur en de in bijlage XVII, A en B, bedoelde nomenclatuur van de centrale productclassificatie (CPC) (voorlopige versie), primeren respectievelijk de NACE-nomenclatuur en de CPC-nomenclatuur. HOOFDSTUK II TOEPASSINGSGEBIED: DEFINITIE VAN DIENSTDIENSTEN EN ACTIVITEITEN AFDELING 1 DIENSTDIENSTEN Artikel 2 Aanbestedende dienstdiensten 1. In de zin van deze richtlijn wordt verstaan onder: 2. Deze richtlijn geldt voor de aanbestedende dienstdiensten die: 3. Voor de toepassing van lid 2, onder b), worden onder bijzondere of uitsluitende rechten verstaan: rechten voortvloeiende uit een machtiging die door een bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat is gegeven door middel van elke wettelijke of bestuursrechtelijke bepaling die tot gevolg heeft dat de uitoefening van een in de artikelen 3 tot en met 7 omschreven activiteit voorbehouden blijft aan een of meer diensten. Ook rechten die in enige vorm, ook via concessieovereenkomsten, door een lidstaat aan een beperkt aantal ondernemingen zijn toegekend op basis van objectieve, evenredige en niet-discriminerende criteria die eenieder die daaraan voldoet de mogelijkheid bieden van deze rechten gebruik te maken, kunnen niet worden aangemerkt als bijzondere of uitsluitende rechten . AFDELING 2 ACTIVITEITEN Artikel 3 Bepalingen betreffende gas, warmte en elektriciteit 1. Met betrekking tot gas en warmte is deze richtlijn van toepassing op de volgende activiteiten: 2. De toevoer van gas of warmte naar netten bestemd voor openbare dienstverlening door een andere aanbestedende dienstdienst dan de aanbestedende diensten, wordt niet als een in lid 1 bedoelde activiteit beschouwd, wanneer: 3. Met betrekking tot elektriciteit is deze richtlijn van toepassing op de volgende activiteiten: 4. De toevoer van elektriciteit naar netten bestemd voor openbare dienstverlening door een andere aanbestedende dienstdienst dan de aanbestedende diensten, wordt niet als een in lid 3 bedoelde activiteit beschouwd, wanneer: Artikel 4 Water 1. Deze richtlijn is van toepassing op de volgende activiteiten: 2. Deze richtlijn is eveneens van toepassing op de opdrachten of prijsvragen die worden geplaatst of georganiseerd door de dienstdiensten die een in lid 1 bedoelde activiteit uitoefenen en die: 3. De toevoer van drinkwater naar netten bestemd voor openbare dienstverlening door een andere aanbestedende dienstdienst dan de aanbestedende diensten, wordt niet als een in lid 1 bedoelde activiteit beschouwd, wanneer: Artikel 5 Vervoerdiensten 1. Deze richtlijn is van toepassing op activiteiten die het ter beschikking stellen of exploiteren van netten bestemd voor openbare dienstverlening op het gebied van vervoer per trein, automatische systemen, tram, trolleybus of autobus of kabel beogen. Ten aanzien van vervoerdiensten wordt ervan uitgegaan dat er een net bestaat, indien de dienst wordt verleend onder door een bevoegde instantie van een lidstaat gestelde voorwaarden, zoals de te volgen routes, de beschikbaar te stellen capaciteit of de frequentie van de dienst. 2. Deze richtlijn is niet van toepassing op dienstdiensten die openbare busdienst verzorgen en die op grond van artikel 2, lid 4, van Richtlijn 93/38/EEG van het toepassingsgebied van die richtlijn zijn uitgesloten. Artikel 6 Postdiensten 1. Deze richtlijn is van toepassing op activiteiten waarmee wordt beoogd voorbehouden postdiensten en , overeenkomstig lid 2, onder c ), andere diensten te leveren. 2. Voor de toepassing van deze richtlijn en onverminderd Richtlijn 97/67/EG wordt verstaan onder: Artikel 7 Bepalingen betreffende de exploratie en de winning van aardolie, gas, steenkool en andere vaste brandstoffen en betreffende havens en luchthavens Deze richtlijn is van toepassing op activiteiten die de exploitatie van een geografisch gebied beogen met het oogmerk op Artikel 8 Lijsten van aanbestedende dienstdiensten Niet&nbhy;limitatieve lijsten van aanbestedende dienstdiensten in de zin van deze richtlijn zijn opgenomen in de bijlagen I tot en met X. De lidstaten stelle n de Commissie geregeld in kennis van de in hun lijsten opgetreden wijzigingen. Artikel 9 Opdrachten betreffende verscheidene activiteiten 1. Een opdracht voor meerdere activiteiten volgt de voorschriften die van toepassing zijn op de activiteit waarvoor de opdracht in de eerste plaats is bestemd. De keuze tussen één opdracht voor meerdere activiteiten en verschillende afzonderlijke opdrachten mag echter niet ingegeven worden door de wens om de opdracht van het toepassingsgebied van deze richtlijn uit te sluiten, of, in voorkomend geval, van Richtlijn 2003/ ../EG [ betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor werken, leveringen en diensten ] . 2. Wanneer een van de activiteiten waarvoor de opdracht is bestemd aan deze richtlijn is onderworpen en de andere activiteit aan Richtlijn 2003/.../EG [betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor werken, leveringen en diensten], en indien het objectief gezien onmogelijk is vast te stellen voor welke activiteit de opdracht in de eerste plaats bestemd is, wordt de opdracht gegund overeenkomstig Richtlijn 2003/.../EG. 3. Wanneer een van de activiteiten waarvoor de opdracht is bestemd aan deze richtlijn is onderworpen, en de andere activiteit niet aan deze richtlijn of aan de bovengenoemde Richtlijn 2003 /.../EG [betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor werken, leveringen en diensten] is onderworpen, en indien het objectief gezien onmogelijk is vast te stellen voor welke activiteit de opdracht in de eerste plaats bestemd is, wordt de opdracht overeenkomstig de bovengenoemde Richtlijn 2003/.../EG gegund. HOOFDSTUK III ALGEMENE BEGINSELEN Artikel 10 Beginselen van het plaatsen van overheidsopdrachten Aanbestedende dienstdiensten behandelen economische subjecten op gelijke en niet-discriminerende wijze en handelen op doorzichtige wijze. Artikel 11 Eerbiediging van de grondbeginselen van het Gemeenschapsrecht De aanbestedende diensten eerbiedigen bij alle overheidsopdrachten, met inbegrip van die waarvan de waarde onder de in artikel 17 vastgestelde drempels ligt, de grondbeginselen van het Gemeenschapsrecht. TITEL II OP OPDRACHTEN TOEPASSELIJKE BEPALINGEN HOOFDSTUK I ALGEMENE BEPALINGEN Artikel 12 Economische subjecten 1 . Gegadigden of inschrijvers die krachtens de wetgeving van de lidstaat waarin zij zijn gevestigd, gerechtigd zijn de desbetreffende verrichting uit te voeren, mogen niet worden afgewezen louter op grond van het feit dat zij krachtens de wetgeving van de lidstaat waarin de opdracht wordt gegund, hetzij een natuurlijke persoon, hetzij een rechtspersoon zouden moeten zijn. Voor opdrachten voor diensten en werken alsmede voor opdrachten voor leveringen die bijkomende diensten en/of werkzaamheden voor aanbrengen en installeren inhouden, kan van rechtspersonen echter worden verlangd dat zij in de inschrijving of in de aanvraag tot deelneming de namen en de beroepskwalificaties vermelden van de personen die met de uitvoering van de verrichting worden belast. 2 . Combinaties van economische subjecten mogen inschrijven of zich als gegadigde opgeven. Voor de indiening van een inschrijving of een verzoek tot deelneming mag de aanbestedende dienstdienst van de combinaties van economische subjecten niet verlangen dat zij een bepaalde rechtsvorm hebben, maar van de combinatie waaraan de opdracht wordt gegund kan wel worden geëist dat zij een bepaalde rechtsvorm aanneemt, mits dit voor de goede uitvoering van de opdracht nodig is. Artikel 13 Voorwaarden in verband met in het kader van de Wereldhandelsorganisatie gesloten overeenkomsten Bij het plaatsen van opdrachten door de aanbestedende dienstdiensten passen de lidstaten in hun onderlinge betrekkingen even gunstige voorwaarden toe als die welke zij bij de tenuitvoerlegging van de in het kader van de multilaterale handelsbesprekingen van de Uruguayronde gesloten overeenkomst op economische subjecten van derde landen toepassen. Te dien einde raadplegen de lidstaten elkaar in het kader van het Raadgevend Comité inzake overheidsopdrachten als bedoeld in artikel 69 over de uit hoofde van de Overeenkomst te treffen maatregelen. Artikel 14 Vertrouwelijkheid 1. Bij het verstrekken van de technische specificaties aan de belangstellende economische subjecten , bij de kwalificatie en selectie van de economische subjecten en bij de toewijzing en bij de gunning van de opdrachten kunnen de aanbestedende dienstdiensten eisen stellen ter bescherming van het vertrouwelijke karakter van de door hen verstrekte inlichtingen. 2. Onverminderd de in de artikelen 44 en 50 vastgestelde verplichtingen inzake de bekendmaking van geplaatste opdrachten en i nformatieverstrekking aan de gegadigden en de inschrijvers, eerbiedigen de aanbestedende diensten tijdens en na de aanbestedingsprocedure het vertrouwelijke karakter van de door de economische subjecten verstrekte inlichtingen. Deze omvatten fabrieks- of bedrijfsgeheimen , het vertrouwelijke karakter van de offertes en de ontwerpoplossingen, alsmede van elke andere vertrouwelijke inlichting die door het economisch subject wordt verstrekt. Artikel 15 Raamovereenkomsten 1. De aanbestedende dienstdiensten kunnen een raamovereenkomst als een opdracht in de zin van artikel 1, lid 2, beschouwen en kunnen deze overeenkomstig de bepalingen van deze richtlijn gunnen. 2. Wanneer de aanbestedende dienstdiensten een raamovereenkomst hebben gesloten overeenkomstig het bepaalde in deze richtlijn, kunnen zij bij het plaatsen van op deze overeenkomst gebaseerde opdrachten van artikel 41 , lid 3, onder i), gebruik maken. 3. Wanneer een raamovereenkomst niet overeenkomstig het bepaalde in deze richtlijn is gesloten, mogen de aanbestedende dienstdiensten geen gebruik maken van artikel 41, lid 3, onder i). 4. De aanbestedende dienstdiensten mogen geen oneigenlijk gebruik maken van raamovereenkomsten, met als gevolg dat de mededinging zou worden verhinderd, beperkt of vervalst. Artikel 16 Dynamische aankoopsystemen 1. De lidstaten kunnen voorzien in de mogelijkheid dat de aanbestedende dienstdiensten gebruik maken van dynamische aankoopsystemen. 2. Voor de instelling van een dynamisch aankoopsysteem volgen de aanbestedende dienstdiensten de voorschriften van alle fasen van de openbare procedure tot aan de plaatsing van de opdrachten die in het kader van dit systeem worden gegund. Alle inschrijvers die aan de selectiecriteria voldoen en overeenkomstig het bestek en de eventuele aanvullende documenten een indicatieve inschrijving hebben ingediend, worden tot het systeem toegelaten; de indicatieve inschrijvingen kunnen te allen tijde worden verbeterd op voorwaarde dat zij niet afwijken van het bestek. Voor het opzetten van het systeem en voor de gunning van de opdrachten in het kader hiervan gebruiken de aanbestedende dienstdiensten uitsluitend elektronische middelen overeenkomstig de bepalingen van artikel 49, leden 2 tot en met 5. 3. Bij de instelling van het dynamisch aankoopsysteem gaan de aanbestedende dienstdiensten als volgt te werk: 4. De aanbestedende dienstdiensten verlenen tijdens de gehele duur van het dynamische aankoopsysteem elk economisch subject de mogelijkheid een indicatieve inschrijving in te dienen en toegelaten te worden tot het systeem onder de voorwaarden van lid 2. Zij beëindigen de beoordeling binnen 15 dagen na de indiening van de indicatieve inschrijving. Zij kunnen de beoordeling echter verlengen, op voorwaarde dat er tussentijds geen oproep tot mededinging wordt uitgeschreven. De aanbestedende dienstdiensten delen de in de eerste alinea bedoelde inschrijver zo snel mogelijk mee dat zij zijn toegelaten tot het dynamische aankoopsysteem of dat hun indicatieve inschrijving is afgewezen. 5. Voor elke specifieke opdracht moet een oproep tot mededinging worden uitgeschreven. Alvorens deze oproep tot mededinging te plaatsen, publiceren de aanbestedende dienstdiensten een vereenvoudigde aankondiging waarin alle belangstellende economische subjecten worden uitgenodigd om overeenkomstig lid 4 een indicatieve inschrijving in te dienen, binnen een termijn van ten minste 15 dagen, te rekenen vanaf de verzenddatum van de vereenvoudigde aankondiging. De aanbestedende dienstdiensten gaan pas over tot het uitschrijven van een oproep tot mededinging nadat de beoordeling van alle binnen deze termijn ingediende indicatieve inschrijvingen is afgerond. 6. De aanbestedende dienstdiensten nodigen alle tot het systeem toegelaten inschrijvers uit om voor elke specifieke opdracht die binnen dat systeem wordt gegund een inschrijving in te dienen. Daartoe stellen zij een voldoende lange termijn vast voor de indiening van de inschrijvingen. Zij gunnen de opdracht aan de inschrijver die de beste inschrijving heeft ingediend op grond van de gunningcriteria die zijn vermeld in de aankondiging van de opdracht waarbij het dynamische aankoopsysteem wordt ingesteld. In voorkomend geval kunnen deze criteria gepreciseerd worden in de in eerste alinea bedoelde uitnodiging. 7. Een dynamisch aankoopsysteem mag niet langer dan vier jaar duren, behalve in naar behoren gemotiveerde uitzonderlijke gevallen. De aanbestedende dienstdiensten mogen geen gebruik maken van dit systeem om de mededinging te hinderen, te beperken of te vervalsen. Aan de betrokken economische subjecten of de partijen bij het systeem mogen geen dossierkosten in rekening worden gebracht. HOOFDSTUK II TOEPASSINGSGEBIED: DREMPELS EN UITSLUITINGEN Afdeling 1: Drempels Artikel 17 Drempelbedragen voor opdrachten Deze richtlijn is van toepassing op opdrachten die niet op grond van de in de artikelen 20 tot en met 27 bedoelde uitsluitingen of een uit hoofde van artikel 31 genomen besluit zijn uitgesloten, en waarvan de geraamde waarde exclusief belasting over de toegevoegde waarde (BTW) gelijk is aan of groter dan de volgende drempelbedragen: Artikel 18 Methoden voor de berekening van de geraamde waarde van opdrachten, raamovereenkomsten en dynamische aankoopsystemen 1. De berekening van de geraamde waarde van een opdracht is gebaseerd op het totale bedrag, exclusief BTW, zoals geraamd door de aanbestedende dienstdienst. Bij deze berekening wordt rekening gehouden met het geraamde totaalbedrag, met inbegrip van de eventuele opties en eventuele verlengingen van de overeenkomst. Wanneer de aanbestedende dienstdienst voorziet in premies of uitkeringen aan gegadigden of inschrijvers, berekent zij deze door in de geraamde waarde van de opdracht. 2. De aanbestedende dienstdiensten mogen de toepassing van deze richtlijn niet omzeilen door voorgenomen werken of voorgenomen aankopen ter verkrijging van bepaalde hoeveelheden leveringen en/of diensten te splitsen of bijzondere regels te gebruiken voor de berekening van de geraamde waarde van de opdrachten. 3. Bij de berekening van de geraamde waarde van een raamovereenkomst of een dynamisch aankoopsysteem moet worden uitgegaan van de geraamde maximale waarde, exclusief BTW, van alle voor de totale duur van de overeenkomst voorgenomen opdrachten. 4. Voor de toepassing van artikel 17 , houden de aanbestedende dienstdiensten bij de bepaling van de geraamde waarde van opdrachten voor de uitvoering van werken rekening met de waarde van het werk en van alle leveringen of diensten die voor de uitvoering van het werk noodzakelijk zijn en door de aanbestedende dienstdiensten ter beschikking van de aannemer worden gesteld. 5. De waarde van leveringen of diensten die niet noodzakelijk zijn voor de uitvoering van een bepaalde opdracht voor de uitvoering van werken, mag niet bij de waarde van deze opdrachten worden opgeteld met als gevolg dat de verkrijging van deze leveringen of van deze diensten aan de toepassing van deze richtlijn wordt onttrokken. 6 . a) Wanneer een voorgenomen werk of een voorgenomen aankoop van diensten aanleiding kan geven tot opdrachten die gelijktijdig in afzonderlijke percelen worden geplaatst, moet de geraamde totale waarde van deze percelen als grondslag worden genomen. Wanneer de samengetelde waarde van de percelen gelijk is aan of groter is dan het in artikel 17 vermelde drempelbedrag, is de richtlijn op de opdrachten voor alle percelen van toepassing. De aanbestedende dienstdiensten mogen van de toepassing van de richtlijn afwijken voor percelen waarvan de geraamde waarde, exclusief BTW, minder dan 80 000 EUR bedraagt voor diensten en 1 miljoen EUR voor werken, mits het samengetelde bedrag van de percelen niet meer dan 20% van de totale waarde van alle percelen beloopt. b) Wanneer een voorgenomen verkrijging van homogene leveringen aanleiding kan geven tot opdrachten die gelijktijdig in afzonderlijke percelen worden geplaatst, moet de geraamde totale waarde van deze percelen als grondslag worden genomen voor de toepassing van artikel 17. Wanneer de samengetelde waarde van de percelen gelijk is aan of groter is dan het in artikel 17 bepaalde drempelbedrag, is de richtlijn van toepassing op de plaatsing van elk perceel. De aanbestedende dienstdiensten mogen van de toepassing van de richtlijn afwijken voor percelen waarvan de geraamde waarde, exclusief BTW, minder dan 80 000 EUR bedraagt, mits het samengetelde bedrag van de percelen in kwestie niet meer dan 20% van de totale waarde van alle percelen beloopt. 7. In het geval van opdrachten voor leveringen of diensten die met een zekere regelmaat worden verleend of die bestemd zijn om gedurende een bepaalde periode te worden hernieuwd, moet voor de berekening van de geraamde waarde van de opdracht de volgende grondslag worden genomen: 8 . De waarde van een opdracht voor zowel het uitvoeren van diensten als leveringen moet worden geraamd op basis van de totale waarde van de diensten en de leveringen, ongeacht het respectieve aandeel ervan. Deze raming omvat de waarde van de plaatsing en installatie. 9. In het geval van opdrachten voor leveringen die betrekking hebben op leasing, huur, of huurkoop van producten wordt de waarde van de opdracht op de volgende grondslag geraamd: 10 . Voor de berekening van het geraamde bedrag van opdrachten voor diensten worden, indien van toepassing, de volgende bedragen in aanmerking genomen: 11. In geval van opdrachten voor diensten zonder opgave van een totale prijs, wordt het geraamde bedrag van de opdracht op de volgende grondslag berekend: Afdeling 2 Opdrachten en concessieovereenkomsten alsmede onder een bijzondere regeling vallende opdrachten Onderafdeling 1 Artikel 19 Concessieovereenkomsten voor werken of diensten Deze richtlijn is niet van toepassing op concessieovereenkomsten voor werken of diensten die gesloten worden door aanbestedende dienstdiensten die één of meer van de in de artikelen 3 tot en met 7 bedoelde activiteiten uitoefenen indien de concessieovereenkomsten met het oog op de uitoefening van die activiteiten gesloten worden. Onderafdeling 2 Voor alle aanbestedende dienstdiensten en alle soorten opdrachten toepasselijke uitsluitingsgevallen Artikel 20 Opdrachten geplaatst voor wederverkoop of verhuur aan derden 1. Deze richtlijn is niet van toepassing op opdrachten die zijn geplaatst voor wederverkoop of verhuur aan derden, indien de aanbestedende dienstdienst geen bijzondere of uitsluitende rechten bezit om het voorwerp van de opdracht te verkopen of te verhuren en het andere instanties vrijstaat dit voorwerp te verkopen of te verhuren op dezelfde voorwaarden als de aanbestedende dienstdienst. 2. De aanbestedende dienstdiensten doen de Commissie op haar verzoek mededeling van alle categorieën producten en activiteiten die zij ingevolge lid 1 als uitgesloten beschouwen. De Commissie kan ter informatie periodiek in het Publicatieblad van de Europese Unie de lijsten bekend maken van de categorieën producten en activiteiten die zij als uitgesloten beschouwt. Daarbij houdt de Commissie met alle gevoelige commerciële aspecten rekening waarop de aanbestedende dienstdiensten bij de verstrekking van de informatie wijzen. Artikel 21 Opdrachten geplaatst voor andere doeleinden dan de uitoefening van in deze richtlijn bedoelde activiteiten of voor de uitoefening van dergelijke activiteiten in een derde land 1. Deze richtlijn is niet van toepassing op opdrachten die de aanbestedende dienstdiensten plaatsen voor andere doeleinden dan de uitoefening van hun in de artikelen 3 tot en met 7 bedoelde activiteiten of voor de uitoefening van deze activiteiten in een derde land, in omstandigheden waarbij er geen fysieke exploitatie is van een net of van een geografisch gebied binnen de Gemeenschap. 2. De aanbestedende dienstdiensten doen de Commissie op haar verzoek mededeling van elke activiteit die zij ingevolge lid 1 als uitgesloten beschouwen. De Commissie kan ter informatie periodiek in het Publicatieblad van de Europese Unie de lijsten bekend maken van de categorieën activiteiten die zij als uitgesloten beschouwt. Daarbij houdt de Commissie met alle gevoelige commerciële aspecten rekening waarop de aanbestedende dienstdiensten bij de verstrekking van de informatie wijzen. Artikel 22 Geheime opdrachten of opdrachten die bijzondere veiligheidsmaatregelen vereisen Deze richtlijn is niet van toepassing op opdrachten wanneer zij door de lidstaten geheim zijn verklaard of wanneer de uitvoering ervan overeenkomstig de in de betrokken lidstaten geldende wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen gepaard moet gaan met bijzondere veiligheidsmaatregelen of wanneer de bescherming van de fundamentele belangen van de staatsveiligheid van dat land zulks vereist. Artikel 23 Op grond van internationale voorschriften geplaatste opdrachten Deze richtlijn is niet van toepassing op overheidsopdrachten waarvoor andere procedurevoorschriften gelden en die worden geplaatst: Artikel 24 Opdrachten gegund aan een verbonden onderneming, een gemeenschappelijke onderneming of een aanbestedende dienstdienst die deel uitmaakt van een gemeenschappelijke onderneming 1. Voor de toepassing van dit artikel wordt onder "verbonden onderneming" verstaan, elke onderneming waarvan de jaarrekening is geconsolideerd met die van de aanbestedende dienstdienst overeenkomstig de voorschriften van Richtlijn 83/349/EEG van de Raad van 13 juni 1983 betreffende de geconsolideerde jaarrekening (29) of, in het geval van aanbestedende dienstdiensten die niet onder deze richtlijn vallen, ondernemingen waarop de aanbestedende dienstdienst rechtstreeks of middellijk overheersende invloed kan uitoefenen in de zin van artikel 2, lid 1, onder b), of ondernemingen die een overheersende invloed op een aanbestedende dienstdienst kunnen uitoefenen of die, tezamen met de aanbestedende dienstdienst, onder overheersende invloed staan van een andere onderneming uit hoofde van eigendom, financiële deelneming of van de voor deze laatste onderneming geldende voorschriften. 2. Mits aan de in lid 3 vermelde voorwaarden is voldaan, is deze richtlijn niet van toepassing op opdrachten: 3. Lid 2 is van toepassing: Wanneer in verband met de datum van oprichting of aanvang van de bedrijfsactiviteiten van de verbonden onderneming de omzet over de afgelopen drie jaar niet beschikbaar is, kan deze onderneming ermee volstaan onder andere door het extrapoleren van activiteiten aan te tonen dat de in de punten a), b) of c), bedoelde omzet aannemelijk is. Wanneer dezelfde of soortgelijke diensten, leveringen of werken door meer dan één met de aanbestedende dienst verbonden ondernemingen worden verricht, worden de bovengenoemde percentages berekend rekening houdend met de totale omzet die voortvloeit uit het verrichten van respectievelijk diensten, leveringen of werken door deze ondernemingen. 4. Deze richtlijn is niet van toepassing op opdrachten: mits die gemeenschappelijke onderneming is opgericht om de betrokken activiteit uit te oefenen gedurende een periode van ten minste drie jaar en het instrument tot oprichting van die gemeenschappelijke onderneming bepaalt dat de aanbestedende dienstdiensten waaruit zij bestaat, daar voor ten minste dezelfde termijn deel van zullen uitmaken. 5. De aanbestedende dienstdiensten verstrekken de Commissie desgevraagd de volgende gegevens betreffende de toepassing van de leden 2, 3 en 4: Onderafdeling 3 Op alle aanbestedende diensten maar alleen op de opdrachten voor diensten toepasselijke uitsluitingsgevallen Artikel 25 Opdrachten voor bepaalde diensten die van het toepassingsgebied van deze richtlijn zijn uitgesloten Deze richtlijn is niet van toepassing op opdrachten voor diensten: Artikel 26 Op basis van een alleenrecht gegunde opdrachten voor diensten Deze richtlijn is niet van toepassing op opdrachten voor diensten die worden gegund aan een dienst die zelf een aanbestedende dienst is in de zin van artikel 2, lid 1, onder a), of aan een samenwerkingsverband van aanbestedende diensten, op basis van een alleenrecht dat zij uit hoofde van bekendgemaakte wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen geniet, op voorwaarde dat deze bepalingen met het Verdrag verenigbaar zijn. Onderafdeling 4 Alleen op bepaalde aanbestedende diensten toepasselijke uitsluitingsgevallen Artikel 27 Door bepaalde aanbestedende diensten geplaatste opdrachten voor de aankoop van water en voor de levering van energie of brandstoffen, bestemd voor de opwekking van energie Deze richtlijn is niet van toepassing op Onderafdeling 5 Onder een bijzondere regeling vallende opdrachten, bepalingen inzake aankoopcentrales en het algemeen mechanisme Artikel 28 (30) Onder een bijzondere regeling vallende opdrachten Onverminderd artikel 31 zorgen het Koninkrijk der Nederlanden, het Verenigd Koninkrijk en de Republiek Oostenrijk er door middel van de machtigingsvoorwaarden of andere passende maatregelen voor, dat elke dienst die in de in Beschikkingen 93/676/EG , 97/367/EG en 2002/205/EG genoemde sectoren werkzaam is: Artikel 29 Voorbehouden opdrachten De lidstaten kunnen de deelneming aan procedures voor de gunning van opdrachten voorbehouden aan sociale werkplaatsen of de uitvoering ervan voorbehouden in het kader van programma's voor beschutte arbeid waarbij de meerderheid van de betrokken werknemers personen met een handicap zijn die wegens de aard of de ernst van hun handicap geen beroepsactiviteit in normale omstandigheden kunnen uitoefenen. De aankondiging die als oproep tot mededinging wordt gebruikt, moet dit artikel vermelden. Artikel 30 Door aankoopcentrales gegunde opdrachten en raamovereenkomsten 1. De lidstaten kunnen voorzien in de mogelijkheid dat aanbestedende diensten via aankoopcentrales werken, leveringen en/of diensten verwerven. 2. De aanbestedende diensten die in de omstandigheden zoals bedoeld in artikel 1, lid 8, via een aankoopcentrale werken, leveringen en/of diensten verwerven, worden geacht de bepalingen van deze richtlijn te hebben nageleefd, voorzover de aankoopcentrale deze bepalingen of indien van toepassing, het bepaalde in Richtlijn 2003/.../EG [betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor werken, leveringen en diensten], zelf heeft nageleefd. Artikel 31 Procedure om te bepalen of een specifieke activiteit rechtstreeks aan mededinging blootgesteld is 1. De richtlijn is niet van toepassing op de opdrachten voor de in de artikelen 3 tot en met 7 bedoelde activiteiten indien de activiteit in de lidstaat waar zij wordt uitgeoefend rechtstreeks aan mededinging blootstaat op marktgebieden tot welke de toegang niet beperkt is. 2. Voor de toepassing van lid 1 dient, om na te gaan of een activiteit rechtstreeks aan mededinging blootstaat, te worden uitgegaan van criteria die in overeenstemming zijn met de mededingingsbepalingen van het Verdrag zoals de kenmerken van de desbetreffende goederen of diensten, het voorhanden zijn van alternatieve goederen of diensten, de prijzen en de werkelijke of mogelijke aanwezigheid van meer dan één leverancier van de betrokken goederen of diensten. 3. Voor de toepassing van lid 1, wordt de toegang tot een markt als niet-beperkt beschouwd indien de lidstaat de bepalingen van de in bijlage XI vermelde communautaire wetgeving ten uitvoer heeft gelegd en heeft toegepast. Wanneer op grond van de vorige alinea niet van vrije toegang tot een markt kan worden uitgegaan, dient te worden aangetoond dat de toegang tot de betrokken markt rechtens en feitelijk vrij is. 4. Wanneer een lidstaat van mening is dat met naleving van de leden 2 en 3, lid 1 van toepassing is op een specifieke activiteit, stelt hij de Commissie in kennis van dat besluit en van alle terzake dienende feiten, en met name van elke wet, voorschrift of bestuursrechtelijke bepaling of overeenkomst betreffende de overeenstemming met de in lid 1 vermelde voorwaarden, in voorkomend geval samen met het standpunt van een onafhankelijke nationale instantie die bevoegd is voor de betrokken activiteit. De richtlijn is niet langer van toepassing op de opdrachten voor het uitvoeren van een bepaalde activiteit indien : Indien evenwel op basis van lid 3, eerste alinea, van vrije toegang tot een bepaalde markt wordt uitgegaan, en indien een onafhankelijke nationale instantie die bevoegd is voor de betrokken activiteit, heeft bepaald dat lid 1 van toepassing is, is de richtlijn niet langer van toepassing op de opdrachten voor het uitvoeren van de bepaalde activiteit indien de Commissie niet overeenkomstig lid 6 en binnen de daarin bepaalde termijn een besluit heeft genomen dat bepaalt dat lid 1 niet van toepassing is. 5 . Wanneer de wetgeving van de betrokken lidstaat daarin voorziet kunnen de aanbestedende diensten de Commissie verzoeken te bepalen dat lid 1 van toepassing is overeenkomstig lid 6. In dat geval stelt de Commissie de betrokken lidstaat daarvan onverwijld in kennis. De lidstaat stelt de Commissie, rekening houdende met de leden 2 en 3, in kennis van alle terzake dienende feiten, en met name van elke wet, voorschrift of bestuursrechtelijke bepaling of overeenkomst betreffende de overeenstemming met de in lid 1 vermelde voorwaarden, in voorkomend geval samen met het standpunt van een onafhankelijke nationale instantie die bevoegd is voor de betrokken activiteit. De Commissie kan ook besluiten de procedure voor het nemen van een besluit dat bepaalt dat artikel 1 van toepassing is, op eigen initiatief in te leiden. In dat geval stelt de Commissie de betrokken lidstaat daarvan onverwijld in kennis. Wa nneer de Commissie na het verstrijken van de in lid 6 bepaalde termijn geen besluit betreffende de toepassing van lid 1 op een specifieke activiteit heeft genomen, wordt lid 1 geacht van toepassing te zijn. 6. Voor het nemen van een besluit uit hoofde van dit artikel, volgens de procedure van artikel 69 , lid 2, beschikt de Commissie over een termijn van drie maanden, te rekenen vanaf de eerste werkdag volgende op de dag waarop zij een kennisgeving of het verzoek ontvangt. Deze termijn kan in naar behoren gemotiveerde gevallen, eenmaal met maximaal drie maanden worden verlengd, met name wanneer de gegevens in de kennisgeving of het verzoek of in de bijbehorende documenten onvolledig of onjuist zijn of wanneer de vermelde feiten belangrijke wijzigingen ondergaan. Deze verlenging wordt beperkt tot een maand indien een onafhankelijke nationale instantie die bevoegd is voor de betrokken activiteit, heeft bepaald dat lid 1 van toepassing is, in de in lid 4, derde alinea, bedoelde gevallen. Wanneer voor een activiteit in een bepaalde lidstaat reeds een procedure op grond van dit artikel loopt, worden latere verzoeken betreffende dezelfde activiteit in dezelfde lidstaat die worden ingediend vóór het verstrijken van de termijn die is geopend voor het eerste verzoek, niet beschouwd als nieuwe procedures, maar worden zij in het kader van het eerste verzoek behandeld. De Commissie stelt de praktische regels voor de toepassing van de leden 4, 5 en 6 vast volgens de procedure van artikel 69, lid 2. Deze praktische regels omvatten ten minste: HOOFDSTUK III REGELINGEN VOOR OPDRACHTEN VOOR DIENSTEN Artikel 32 Opdrachten voor in bijlage XVII A vermelde diensten De opdrachten voor het verrichten van de in bijlage XVII A vermelde diensten worden overeenkomstig de artikelen 35 tot en met 60 geplaatst. Artikel 33 Opdrachten voor in bijlage XVII B vermelde diensten Het plaatsen van opdrachten voor het verrichten van de in bijlage XVII B opgenomen diensten valt uitsluitend onder de artikelen 35 en 44 . Artikel 34 Gemengde opdrachten voor de in bijlagen XVII A en XVII B vermelde diensten De opdrachten die zowel op in bijlage XVII A als op in bijlage XVII B vermelde diensten betrekking hebben, worden overeenkomstig het bepaalde in de artikelen 35 tot en met 60 geplaatst indien de waarde van de in bijlage XVII A vermelde diensten hoger is dan die van de in bijlage XVII B vermelde diensten en, zo niet, overeenkomstig artikel 35 en artikel 44 . HOOFDSTUK IV BIJZONDERE VOORSCHRIFTEN BETREFFENDE HET BESTEK EN DE AANBESTEDINGSSTUKKEN Artikel 35 Technische specificaties 1. De technische specificaties zoals omschreven in punt 1 van bijlage XXI, maken deel uit van de aanbestedingsstukken, zoals de aankondigingen van de opdrachten, het bestek of de aanvullende documenten. 2. De technische specificaties moeten de inschrijvers gelijke toegang bieden en mogen niet tot gevolg hebben dat ongerechtvaardigde belemmeringen voor de openstelling van overheidsopdrachten voor mededinging worden geschapen. 3. Onverminderd de - voor zover met het Gemeenschapsrecht verenigbare - juridisch bindende nationale technische voorschriften, worden de technische specificaties geformuleerd: 4. Wanneer de aanbestedende diensten gebruik maken van de mogelijkheid te verwijzen naar de in lid 3, onder a), genoemde specificaties, kunnen zij geen inschrijving afwijzen met als reden dat de aangeboden producten en diensten niet beantwoorden aan de betrokken specificaties wanneer de inschrijver in zijn inschrijving met elk passend middel ten genoegen van de aanbestedende dienst kan aantonen dat de door hem voorgestelde oplossingen op gelijkwaardige wijze voldoen aan de eisen die zijn omschreven in de technische specificaties. Een passend middel kan een technisch dossier van de fabrikant zijn of een testverslag van een erkende organisatie. 5. Wanneer de aanbestedende diensten gebruik maken van de in lid 3 geboden mogelijkheid specificaties in termen van functionele prestaties of eisen vast te stellen, mogen zij geen aanbod van producten, diensten of werken afwijzen die beantwoorden aan een nationale norm waarin een Europese norm is omgezet, aan een Europese technische goedkeuring, aan een gemeenschappelijke technische specificatie, aan een internationale norm, aan een door een Europees normalisatieorgaan ingesteld technisch verwijzingssysteem, indien deze specificaties betrekking hebben op de door de aanbestedende dienst vastgestelde functionele prestatie of eisen. De inschrijver dient in zijn inschrijving met elk passend middel ten genoegen van de aanbestedende dienst aan te tonen dat het product, de dienst of het werk in overeenstemming is met de norm en voldoet aan de functionele en prestatie-eisen van de aanbestedende dienst. Een passend middel kan een technisch dossier van de fabrikant zijn of een testverslag van een erkende organisatie. 6. Wanneer de aanbestedende diensten milieukenmerken voorschrijven in de vorm van prestatie-eisen of functionel e eisen, als bedoeld in lid 3, onder b), kunnen zij gedetailleerde specificaties of indien nodig gedeelten daarvan gebruiken zoals die omschreven worden door Europese, (multi)nationale milieukeuren of een andere milieukeur, voorzover: De aanbestedende diensten kunnen aangeven dat de van een milieukeur voorziene producten of diensten geacht worden te voldoen aan de technische specificaties die omschreven zijn in het bestek; zij dienen elk ander passend bewijsmiddel te aanvaarden, zoals een technisch dossier van de fabrikant of een testverslag van een erkende organisatie. 7. Waar mogelijk houdt de aanbestedende dienst rekening met toegankelijkheidscriteria voor gehandicapten bij het algehele ontwerp en de vastlegging van specificaties. Deze technische specificaties worden duidelijk in de aanbestedingsstukken omschreven. 8. 8 . "Erkende organisaties" in de zin van dit artikel zijn testlaboratoria, ijklaboratoria en inspectie&nbhy; en certificatieorganisaties die voldoen aan de toepasselijke Europese normen. De aanbestedende diensten aanvaarden certificaten van in andere lidstaten gevestigde erkende organisaties. 9. Behalve indien dit door het voorwerp van de opdracht gerechtvaardigd is, mag in de technische specificaties geen melding worden gemaakt van een bepaald fabrikaat of een bepaalde herkomst of van een volgens bijzondere werkwijzen verkregen fabrikaat, noch mogen deze een verwijzing bevatten naar een merk, een octrooi of een type, een bepaalde oorsprong of een bepaalde producent of leverancier, of een bepaalde productie. Deze vermelding of verwijzing is bij wijze van uitzondering toegestaan wanneer een voldoende nauwkeurige en begrijpelijke beschrijving van het voorwerp van de opdracht niet mogelijk is door toepassing van de leden 3 en 4; deze vermelding of verwijzing moet de woorden "of gelijkwaardig" bevatten . Artikel 36 Mededeling van de technische specificaties 1. De aanbestedende diensten delen de belangstellende economische subjecten desgevraagd de technische specificaties mede die regelmatig in hun opdrachten voor leveringen, werken of diensten worden beoogd, of de technische specificaties die zij voornemens zijn toe te passen voor opdrachten waarover periodieke indicatieve aankondigingen in de zin van artikel 42 , lid 1, worden gepubliceerd. 2. Indien deze technische specificaties gebaseerd zijn op documenten waarover belangstellende economische subjecten kunnen beschikken, kan ermee worden volstaan een verwijzing naar deze documenten op te nemen. Artikel 37 Varianten 1. Wanneer de economisch voordeligste inschrijving als gunningcriterium wordt gehanteerd, kunnen de aanbestedende diensten door de inschrijvers voorgestelde varianten in aanmerking nemen indien deze aan de door die aanbestedende diensten gestelde minimumeisen voldoen. Aanbestedende diensten vermelden in het bestek of zij varianten al dan niet toestaan, en zo ja, aan welke minimumeisen deze varianten moeten voldoen, alsmede hoe zij moeten worden ingediend. 2. Bij procedures voor het plaatsen van opdrachten voor leveringen of diensten, kunnen aanbestedende diensten die op grond van lid 1 varianten hebben toegestaan, een variant niet afwijzen, uitsluitend omdat hij, indien hij werd gekozen, veeleer tot een van beide type opdrachten zou leiden dan tot het andere. Artikel 38 Onderaanneming In het bestek kan de aanbestedende dienst de inschrijver verzoeken (of kan zij daartoe door een lidstaat verplicht worden) in zijn inschrijving aan te geven welk gedeelte van de opdracht hij eventueel voornemens is aan derden in onderaanneming te geven en welke onderaannemers hij voorstelt. Deze mededeling laat de aansprakelijkheid van het leidende economische subject onverlet. Artikel 39 Voorwaarden waaronder de opdracht wordt uitgevoerd Aanbestedende diensten kunnen speciale voorwaarden verbinden aan de uitvoering van een opdracht, mits dergelijke voorwaarden met het Gemeenschapsrecht verenigbaar zijn en in de oproep tot mededinging of het bestek vermeld zijn. De voorwaarden waaronder de opdracht wordt uitgevoerd, kunnen met name verband houden met sociale of milieuoverwegingen. Artikel 40 Verplichtingen ten aanzien van de bepalingen inzake belastingen, milieubescherming, arbeidsbescherming en arbeidsvoorwaarden 1. De aanbestedende dienst kan, al dan niet daartoe door een lidstaat verplicht, in het bestek aangeven bij welk orgaan of welke organen de gegadigden of inschrijvers de ter zake dienende informatie kunnen verkrijgen over belastingen, milieubescherming en de verplichtingen die ten aanzien van de bepalingen inzake de arbeidsbescherming en de arbeidsvoorwaarden gelden in de lidstaat, het gebied of de plaats waar de verrichtingen moeten worden uitgevoerd, en die gedurende de uitvoering van de opdracht op de op de arbeidsplaats verrichte werken of verleende diensten van toepassing zullen zijn. 2. De aanbestedende dienst die de in lid 1 vermelde informatie verstrekt, verzoekt de inschrijvers of gegadigden voor een aanbestedingsprocedure aan te geven dat zij bij de voorbereiding van hun inschrijving rekening hebben gehouden met de verplichtingen ten aanzien van de bepalingen inzake arbeidsbescherming en de arbeidsvoorwaarden die gelden op de plaats waar de verrichting moet worden uitgevoerd. Het bepaalde in de eerste alinea vormt geen beletsel voor de toepassing van artikel 58 inzake het onderzoek van abnormaal lage inschrijvingen. HOOFDSTUK V PROCEDURES Artikel 41 Toepassing van openbare en niet-openbare procedures en van procedures van gunning door onderhandelingen 1. Bij het plaatsen van opdrachten voor leveringen, werken en diensten passen de aanbestedende diensten procedures toe die voor de toepassing van deze richtlijn zijn aangepast. 2. De aanbestedende diensten kunnen een keuze maken uit de in artikel 1, lid 9, onder a), b) of c) genoemde procedures, mits, behoudens het in lid 3 bepaalde, een oproep tot mededinging overeenkomstig artikel 43 is gedaan. 3. De aanbestedende diensten kunnen in de volgende gevallen van een procedure zonder voorafgaande oproep tot mededinging gebruik maken: HOOFDSTUK VI REGELS VOOR BEKENDMAKING EN VOOR DOORZICHTIGHEID AFDELING 1 BEKENDMAKING VAN DE AANKONDIGINGEN Artikel 42 Periodieke indicatieve aankondigingen en aankondigingen betreffende het bestaan van een erkenningsregeling 1. De aanbestedende diensten maken ten minste eenmaal per jaar door middel van de in bijlage XV A bedoelde periodieke indicatieve aankondiging die door de Commissie of door de diensten zelf via hun in bijlage XX, punt 2, onder b), bedoelde kopersprofiel wordt verspreid, het volgende bekend: De aanbestedende diensten stellen de productgroepen vast volgens de posten van de CPV; De onder a) en b) bedoelde aankondigingen worden zo spoedig mogelijk na het begin van het begrotingsjaar toegezonden aan de Commissie of bekendgemaakt via het kopersprofiel. De onder c) bedoelde aankondiging wordt zo spoedig mogelijk nadat het besluit is genomen tot goedkeuring van het programma voor de opdrachten voor werken of de raamovereenkomsten die de aanbestedende diensten voornemens zijn te plaatsen, toegezonden aan de Commissie of bekendgemaakt via het kopersprofiel. De aanbestedende diensten die de periodieke indicatieve aankondiging via hun kopersprofiel bekendmaken, zenden de Commissie langs elektronische weg overeenkomstig het formaat en de wijze beschreven in bijlage XX, punt 3, een kennisgeving toe waarin de bekendmaking van de periodieke indicatieve aankondiging op het kopersprofiel wordt meegedeeld. Bekendmaking van onder a), b) en c) bedoelde aankondigingen is alleen verplicht wanneer de aanbestedende diensten gebruik maken van de mogelijkheid om de termijnen voor de ontvangst van inschrijvingen overeenkomstig artikel 46, lid 4, in te korten. Dit lid is niet van toepassing op procedures zonder voorafgaande bekendmaking van een aankondiging van een opdracht. 2. De aanbestedende diensten kunnen met name periodieke indicatieve aankondigingen over belangrijke projecten bekend maken of door de Commissie bekend laten maken, zonder de reeds eerder in een periodieke indicatieve aankondiging vervatte inlichtingen te herhalen, mits duidelijk wordt vermeld dat deze aankondigingen een aanvulling zijn. 3 . Wanneer de aanbestedende diensten een erkenningsregeling overeenkomstig artikel 54 willen invoeren, moet aangaande deze regeling een aankondiging worden opgesteld als bedoeld in bijlage XIV, waarin het doel van de regeling en de wijze waarop inzage in de regeling kan worden verkregen, worden aangegeven. Wanneer de regeling een geldigheidsduur van langer dan drie jaar heeft, moet de aankondiging jaarlijks worden bekendgemaakt. Wanneer de regeling een kortere duur heeft, volstaat een eenmalige aankondiging. Artikel 43 Aankondigingen die als oproep tot mededinging gebruikt worden 1. Voor opdrachten voor leveringen, voor de uitvoering van werken of voor het verrichten van diensten kan de oproep tot mededinging geschieden: 2. Bij dynamische aankoopsystemen geschiedt de oproep tot mededinging voor het systeem door een aankondiging van een opdracht als bedoeld in lid 1, onder c), terwijl de oproep tot mededinging voor opdrachten op grond van deze systemen geschiedt door een vereenvoudigde aankondiging van een opdracht als bedoeld in bijlage XII, deel D. 3. Wanneer een oproep tot mededinging door middel van een indicatieve periodieke aankondiging geschiedt, moet de aankondiging Artikel 44 Aankondigingen van geplaatste opdrachten 1. De aanbestedende diensten die een overheidsopdracht of een raamovereenkomst hebben geplaatst, zenden een aankondiging van de geplaatste opdrachten als bedoeld in bijlage XVI. Die aankondiging wordt binnen twee maanden na de plaatsing van de opdracht of de raamovereenkomst onder door de Commissie volgens de procedure van artikel 69, lid 2, te bepalen voorwaarden verzonden. In het geval van overeenkomstig artikel 15 , lid 2, gesloten raamovereenkomsten zijn de aanbestedende diensten niet verplicht een aankondiging betreffende de resultaten van het plaatsen van elke op de overeenkomst gebaseerde opdracht toe te zenden. De aanbestedende diensten zenden binnen twee maanden na de plaatsing van elke afzonderlijke opdracht een bekendmaking toe van het resultaat van de plaatsing van de opdrachten op basis van een dynamisch aankoopsysteem. Deze resultaten mogen echter per kwartaal gebundeld worden. In dat geval worden de gebundelde resultaten binnen twee maanden na het einde van elk kwartaal toegezonden. 2. De overeenkomstig bijlage XVI verstrekte en voor bekendmaking bestemde gegevens, moeten overeenkomstig bijlage XX worden bekendgemaakt. In dit verband eerbiedigt de Commissie het gevoelige commerciële karakter, betreffende het aantal inschrijvingen, de identiteit van de economische subjecten en de prijzen, waarop de aanbestedende diensten bij de verstrekking van deze gegevens wijzen. 3. Wanneer de aanbestedende diensten een opdracht voor onderzoeks&nbhy; en ontwikkelingsdiensten ("O&O-opdracht") plaatsen volgens een procedure zonder voorafgaande oproep tot mededinging overeenkomstig artikel 41 , lid 3, onder b), mogen zij de overeenkomstig bijlage XVI te verstrekken gegevens over de aard en de hoeveelheid van de verleende diensten beperken tot de vermelding "onderzoeks&nbhy; en ontwikkelingsdiensten". Wanneer de aanbestedende diensten een opdracht in verband met onderzoeks&nbhy; en ontwikkelingsdiensten plaatsen die overeenkomstig artikel 41 , lid 3, onder b), niet volgens een procedure zonder voorafgaande oproep tot mededinging kan worden geplaatst, mogen zij de overeenkomstig bijlage XVI te verstrekken gegevens over de aard en de hoeveelheid van de verleende diensten beperken indien de bescherming van het zakengeheim zulks noodzakelijk maakt. In deze gevallen zien zij erop toe dat de in dit punt verstrekte informatie ten minste even gedetailleerd is als die in de overeenkomstig artikel 43, lid 1, bekendgemaakte oproep tot mededinging. Wanneer zij van een erkenningsregeling gebruik maken moeten de aanbestedende diensten er in dit geval op toezien dat deze informatie ten minste even gedetailleerd is als die in de desbetreffende categorie van de overeenkomstig artikel 54, lid 7, opgestelde lijst van erkende dienstverrichters. 4. In het geval van opdrachten voor de in bijlage XVI B opgesomde diensten, vermelden de aanbestedende diensten in de aankondiging of zij met de bekendmaking daarvan instemmen. 5. De overeenkomstig bijlage XVI verstrekte gegevens die niet voor bekendmaking zijn bestemd, worden overeenkomstig bijlage XX om statistische redenen enkel in vereenvoudigde vorm bekendgemaakt. Artikel 45 Opmaak en wijze van bekendmaking van aankondigingen 1. De aankondigingen bevatten de in de bijlage XIII, XIV, XV A, XV B en XVI vermelde inlichtingen alsmede, in voorkomend geval, andere door de aanbestedende dienst nuttig geachte informatie in de vorm van standaardformulieren die door de Commissie overeenkomstig de in artikel 69, lid 2, genoemde procedure worden vastgesteld. 2. Aankondigingen die door de aanbestedende diensten aan de Commissie worden gezonden, worden hetzij langs elektronische weg in het formaat en op de wijze als beschreven in bijlage XX, punt 3, of langs andere weg verzonden. De in de artikelen 42, 43 en 44 bedoelde aankondigingen worden bekendgemaakt overeenkomstig de in bijlage XX, punt 1, onder a) en b), opgenomen technische kenmerken voor de bekendmaking. 3 . Aankondigingen die langs elektronische weg in het formaat en op de wijze beschreven in bijlage XX, punt 3, zijn opgesteld en verzonden, worden uiterlijk vijf dagen na verzending bekendgemaakt. Aankondigingen die niet langs elektronische weg in het formaat en op de wijze beschreven in bijlage XX, punt 3, zijn verzonden, worden binnen twaalf dagen na hun verzending bekendgemaakt. In uitzonderlijke gevallen en in antwoord op een verzoek van de aanbestedende dienst en op voorwaarde dat de aankondiging per fax wordt verzonden, worden de in artikel 43 , lid 1, onder c), bedoelde aankondigingen van een opdracht echter binnen een termijn van vijf dagen bekendgemaakt. 4. De aankondigingen worden onverkort in een door de aanbestedende dienst gekozen officiële taal van de Gemeenschap bekendgemaakt; alleen de tekst in die oorspronkelijke taal is authentiek. In de andere officiële talen wordt een samenvatting met de belangrijke gegevens van alle aankondigingen bekendgemaakt. De kosten van de bekendmaking van aankondigingen door de Commissie komen ten laste van de Gemeenschap . 5 . De aankondigingen en de inhoud ervan mogen niet openbaar worden gemaakt vóór de datum waarop zij aan de Commissie worden toegezonden. Aankondigingen die op nationaal niveau worden bekendgemaakt, mogen geen andere informatie bevatten dan de informatie in de aankondigingen die overeenkomstig artikel 42 , lid 1, eerste alinea, aan de Commissie worden toegezonden of via een kopersprofiel worden bekendgemaakt, en moeten de datum van toezending aan de Commissie of van de bekendmaking via het kopersprofiel vermelden. Periodieke indicatieve aankondigingen mogen slechts via een kopersprofiel worden bekendgemaakt nadat de kennisgeving van de bekendmaking via het kopersprofiel aan de Commissie is verzonden, en moeten de datum van deze verzending vermelden. 6. De aanbestedende diensten moeten de verzenddatum van de aankondigingen kunnen aantonen. 7. De Commissie verstrekt de aanbestedende dienst een bevestiging van de bekendmaking van de verzonden informatie, met vermelding van de datum van bekendmaking. Deze bevestiging vormt het bewijs van de bekendmaking. 8 . De aanbestedende diensten mogen overeenkomstig de leden 1 tot en met 7 aankondigingen van opdrachten bekendmaken waarvan de bekendmaking krachtens de bepalingen van deze richtlijn niet verplicht is. AFDELING 2 TERMIJNEN Artikel 46 Termijnen voor de ontvangst van de aanvragen tot deelneming en de ontvangst van de inschrijvingen 1. Bij de vaststelling van de termijnen voor de ontvangst van de inschrijvingen en aanvragen tot deelnemingen, moeten de aanbestedende diensten in het bijzonder rekening houden met de complexiteit van de opdracht en met de voor de voorbereiding van de inschrijvingen benodigde tijd, onverminderd de in dit artikel vastgestelde minimumtermijnen. 2. Voor openbare procedures bedraagt de termijn voor de ontvangst van de inschrijvingen minimaal tweeënvijftig dagen, te rekenen vanaf de verzenddatum van de aankondiging van de opdracht. 3. Bij niet-openbare procedures en procedures van gunning door onderhandelingen met voorafgaande oproep tot mededinging, gelden de volgende regels: 4. In de gevallen waarin de aanbestedende diensten overeenkomstig bijlage XX een in artikel 42, lid 1, bedoelde periodieke indicatieve aankondiging hebben bekendgemaakt, bedraagt de termijn voor de ontvangst van de inschrijvingen bij openbare procedures in het algemeen ten minste zesendertig dagen en in geen geval minder dan tweeëntwintig dagen, te rekenen vanaf de verzenddatum van de aankondiging. Deze kortere termijnen zijn toegestaan, mits de periodieke indicatieve aankondiging, naast de op grond van bijlage XV A, deel I, vereiste informatie, alle in bijlage XV A, deel II vereiste informatie bevat, voorzover laatstbedoelde informatie bij de bekendmaking van de aankondiging beschikbaar is, en de aankondiging minimaal tweeënvijftig dagen en maximaal twaalf maanden vóór de in artikel 43 , lid 1, onder c), bedoelde verzenddatum van de aankondiging van de opdracht ter bekendmaking is verzonden. 5. Wanneer de aankondigingen in het formaat en op de wijze beschreven in bijlage XX, punt 3, met elektronische middelen zijn opgesteld en verzonden, kan de termijn voor de ontvangst van de aanvragen tot deelneming bij niet-openbare procedures en procedures van gunning door onderhandelingen en de termijn voor de ontvangst van de inschrijvingen bij openbare procedures met zeven dagen worden bekort. 6. Behalve ingeval de termijn overeenkomstig lid 3, onder b), in onderling overleg is vastgesteld, kan de termijn voor de ontvangst van de inschrijvingen bij openbare procedures, niet-openbare procedures en procedures van gunning door onderhandelingen met nog eens vijf dagen worden bekort indien de aanbestedende dienst het bestek en alle aanvullende stukken vanaf de verzenddatum van de aankondiging die als oproep tot mededinging gebruikt wordt, overeenkomstig bijlage XX met elektronische middelen vrij, rechtstreeks en volledig toegankelijk maakt. De aankondiging moet het internetadres vermelden dat toegang biedt tot de documenten. 7. Bij openbare procedures mag het gecumuleerde effect van de in de leden 4, 5 en 6 bedoelde termijnverkortingen in geen geval leiden tot een termijn van minder dan vijftien dagen voor de ontvangst van de inschrijvingen, te rekenen vanaf de verzenddatum van de aankondiging van de opdracht. Wanneer de aankondiging van de opdracht echter niet per fax of met een elektronisch middel wordt verzonden, mag het gecumuleerde effect van de in de leden 4, 5 en 6 bedoelde termijnverkortingen bij openbare procedures in geen geval leiden tot een termijn van minder dan tweeëntwintig dagen voor de ontvangst van de inschrijvingen, te rekenen vanaf de verzenddatum van de aankondiging van de opdracht. 8. Het gecumuleerde effect van de in de leden 4, 5 en 6 bedoelde termijnverkortingen mag in geen geval leiden tot een termijn van minder dan vijftien dagen voor de ontvangst van aanvragen tot deelneming in antwoord op een uit hoofde van artikel 43 , lid 1, onder c), bekendgemaakte aankondiging, of in antwoord op een uitnodiging van een aanbestedende dienst overeenkomstig artikel 48 , lid 5, te rekenen vanaf de verzenddatum van de aankondiging van de opdracht of van de uitnodiging. Bij niet-openbare procedures en procedures van gunning via onderhandelingen mag het gecumuleerde effect van de in de leden 4, 5 en 6 bedoelde termijnverkortingen in geen geval leiden tot een termijn van minder dan tien dagen voor de ontvangst van de inschrijvingen, te rekenen vanaf de verzenddatum van de uitnodiging tot inschrijving, behalve wanneer de termijn overeenkomstig lid 3, onder b), in onderling overleg wordt vastgesteld. 9. Wanneer het bestek en de aanvullende stukken of nadere inlichtingen, hoewel tijdig aangevraagd, om enigerlei reden niet binnen de in de artikelen 47 en 48 gestelde termijnen zijn verstrekt, of wanneer de inschrijvingen slechts na een bezichtiging ter plaatse, of na inzage ter plaatse van de bij de aanbestedingsstukken behorende stukken kunnen worden gedaan, moeten de termijnen voor de ontvangst van de inschrijvingen zodanig worden verlengd dat alle betrokken economische subjecten op de hoogte kunnen zijn van alle informatie die voor de opstelling van de inschrijving nodig is, behalve wanneer de termijn overeenkomstig lid 3, onder b), in onderling overleg wordt vastgesteld. 10. In bijlage XXII wordt een overzicht van de in dit artikel vastgestelde termijnen gegeven. Artikel 47 Openbare procedures: bestek, stukken en nadere inlichtingen 1. Wanneer de aanbestedende diensten bij openbare procedures niet met elektronische middelen overeenkomstig artikel 46 , lid 6, vrije, rechtstreekse en volledige toegang bieden tot het bestek en alle aanvullende stukken, worden het bestek en de aanvullende stukken binnen zes dagen na ontvangst van de aanvraag aan de economische subjecten toegezonden, mits deze aanvraag tijdig voor de uiterste datum voor de indiening van de inschrijvingen is gedaan. 2. Nadere inlichtingen over het bestek worden, mits tijdig aangevraagd, uiterlijk zes dagen voor het verstrijken van de uiterste termijn voor de ontvangst van de inschrijvingen, door de aanbestedende diensten of de bevoegde diensten verstrekt. Artikel 48 Uitnodigingen tot het indienen van inschrijvingen of tot onderhandelingen 1. Bij niet-openbare procedures en procedures voor gunning via onderhandelingen nodigen de aanbestedende diensten de daartoe uitgekozen gegadigden gelijktijdig en schriftelijk uit tot het indienen van een inschrijving of tot onderhandelen. De uitnodiging aan de gegadigden bevat ten minste: 2. Wanneer het bestek en/of de aanvullende stukken bij een andere dienst moeten worden aangevraagd dan de aanbestedende dienst die voor de gunningprocedure verantwoordelijk is, vermeldt de uitnodiging het adres van de dienst waarbij dat bestek of die aanvullende stukken kunnen worden aangevraagd en, in voorkomend geval, de uiterste datum voor die aanvraag, alsmede het bedrag dat verschuldigd is en de wijze van betaling om de stukken te verkrijgen. De bevoegde diensten zenden de documentatie onmiddellijk na ontvangst van de aanvraag aan de economische subjecten toe. 3. Nadere inlichtingen over het bestek of de aanvullende stukken worden, mits tijdig aangevraagd, uiterlijk zes dagen voor de uiterste datum voor de ontvangst van de inschrijvingen door de aanbestedende diensten of de bevoegde diensten verstrekt. 4. De uitnodiging bevat daarnaast ten minste: 5. Wanneer er een oproep tot mededinging wordt gedaan aan de hand van een periodieke indicatieve aankondiging , verzoeken de aanbestedende diensten nadien alle gegadigden hun belangstelling te bevestigen aan de hand van nadere gegevens betreffende de betrokken opdracht, alvorens met de selectie van de inschrijvers of deelnemers aan de onderhandelingen te beginnen. De uitnodiging omvat ten minste de volgende gegevens: AFDELING 3 COMMUNICATIE EN INFORMATIEVERSTREKKING Artikel 49 Regels betreffende de communicatiemiddelen 1. Elke in deze titel genoemde mededeling en uitwisseling van informatie kan naar keuze van de aanbestedende dienst, bij brief, per fax of met elektronische middelen overeenkomstig de leden 4 en 5, per telefoon in de gevallen en onder de omstandigheden genoemd in lid 6, of door een combinatie van deze middelen, geschieden. 2. De gekozen communicatiemiddelen moeten algemeen beschikbaar zijn en mogen dus de toegang van de economische subjecten tot de gunningprocedure niet beperken. 3. Mededelingen en uitwisseling van informatie geschieden op zodanige wijze dat de integriteit van de gegevens en de vertrouwelijkheid van de inschrijvingen en van verzoeken om deel te nemen, gewaarborgd zijn en dat de aanbestedende diensten pas bij het verstrijken van de uiterste termijn voor de indiening kennisnemen van de inhoud van inschrijvingen en verzoeken om deel te nemen. 4. De voor mededelingen langs elektronische weg te gebruiken middelen, en de technische kenmerken daarvan, moeten niet-discriminerend en algemeen voor het publiek beschikbaar zijn en in combinatie met algemeen gebruikte informatie- en communicatietechnologieproducten kunnen functioneren. Elektronische inschrijving is alleen mogelijk met gebruikmaking van een geavanceerde elektronische handtekening in de zin van Richtlijn 1999/93 / EG en een betrouwbare codering van de inhoud van de inschrijving. 5. De volgende regels zijn van toepassing op middelen voor de elektronische ontvangst van inschrijvingen en verzoeken tot deelneming: 6. Regels inzake de verzending van aanvragen tot deelneming 7. De aanbestedende diensten leggen inschrijvers desgewenst een verklaring voor van een geaccrediteerde derde partij waarin wordt verklaard dat zij adequate maatregelen hebben genomen om de vertrouwelijkheid van de informatie van inschrijvers bij doorzending en na ontvangst te waarborgen. Artikel 50 Informatie voor verzoekers om erkenning, gegadigden en inschrijvers 1. De aanbestedende diensten stellen de deelnemende economische subjecten ten spoedigste in kennis van de besluiten die zijn genomen inzake de sluiting van een raamovereenkomst, de gunning van een opdracht of de toelating tot een dynamisch aankoopsysteem, met inbegrip van de redenen waarom zij hebben besloten geen raamovereenkomst te sluiten, een opdracht waarvoor een oproep tot mededinging was gedaan niet te plaatsen of de procedure niet opnieuw te beginnen of een dynamisch aankoopsysteem in te stellen; deze informatie wordt desgevraagd schriftelijk verstrekt indien de aanbestedende diensten daarom wordt verzocht. 2. De aanbestedende diensten delen ten spoedigste iedere afgewezen gegadigde of inschrijver desgevraagd de redenen voor de afwijzing mee, en aan iedere inschrijver die een aan de eisen beantwoordende inschrijving heeft gedaan, de kenmerken en relatieve voordelen van de uitgekozen inschrijving, alsmede de naam van de begunstigde, of de partijen bij de raamovereenkomst. De termijnen mogen in geen geval langer lopen dan 15 dagen, te rekenen vanaf de datum van ontvangst van het schriftelijk verzoek ter zake. De aanbestedende diensten kunnen evenwel besluiten dat bepaalde, in lid 1 genoemde gegevens betreffende de gunning van de opdracht of de sluiting van een raamovereenkomst of de toelating tot een dynamisch aankoopsysteem, niet worden medegedeeld indien openbaarmaking van die gegevens de toepassing van de wet in de weg zou staan, met het openbaar belang in strijd zou zijn of aan de rechtmatige handelsbelangen van publieke of particuliere economische subjecten , met inbegrip van de belangen van het economisch subject waaraan de opdracht is gegund, schade zou kunnen toebrengen dan wel de eerlijke mededinging tussen de economische subjecten zou kunnen schaden. 3. Aanbestedende diensten, die een erkenningsregeling invoeren en beheren, moeten de aanvragers binnen een termijn van ten hoogste twee maanden van het besluit inzake hun erkenning in kennis stellen. Wanneer het erkenningsbesluit meer dan twee maanden vanaf de indiening van het verzoek om erkenning in beslag neemt, moet de aanbestedende dienst de verzoeker binnen een maand na deze indiening mededeling doen van de redenen waarom deze termijn langer moet zijn en van de datum waarop zijn verzoek zal worden aanvaard dan wel afgewezen. 4. Wie een verzoek om erkenning afgewezen ziet, wordt ten spoedigste en in elk geval binnen vijftien dagen van dit besluit en van de redenen voor deze weigering in kennis gesteld. Deze redenen moeten gebaseerd zijn op de in artikel 54, lid 2, vermelde erkenningscriteria. 5. Aanbestedende diensten die een erkenningsregeling invoeren en beheren, kunnen de erkenning van een economisch subject slechts beëindigen om redenen gegrond op de in artikel 54 , lid 2, vermelde criteria. Het voornemen een erkenning te beëindigen, alsmede de redenen daartoe, moeten het economisch subject uiterlijk vijftien dagen vóór de datum waarop de erkenning zal worden beëindigd schriftelijk ter kennis worden gebracht. Artikel 51 Over de geplaatste opdrachten te bewaren gegevens 1. De aanbestedende diensten bewaren met betrekking tot alle opdrachten de nodige gegevens opdat zij later de besluiten kunnen motiveren betreffende: De aanbestedende diensten nemen passende maatregelen om het verloop te documenteren van de gunningsprocedures die elektronisch uitgevoerd worden. 2. De gegevens worden gedurende ten minste vier jaar na de datum van gunning van de opdracht bewaard, opdat de aanbestedende dienst gedurende dat tijdvak aan de Commissie de noodzakelijke inlichtingen kan verstrekken, indien deze daarom verzoekt. HOOFDSTUK VII VERLOOP VAN DE PROCEDURE Artikel 52 Algemene bepalingen 1. Voor de selectie van deelnemers aan hun gunningsprocedures: 2. Wanneer een oproep tot mededinging geschiedt door een mededeling inzake het bestaan van een erkenningsregeling en met het oog op selectie van deelnemers in gunningsprocedures voor de specifieke opdrachten waarop de oproep tot mededinging betrekking heeft, worden door de aanbestedende diensten: 3. De aanbestedende diensten toetsen de door de aldus geselecteerde inschrijvers ingediende inschrijvingen aan de op de inschrijvingen toepasselijke regels en voorschriften, en gunnen de opdracht op basis van de in de artikelen 56 en 58 genoemde criteria. AFDELING 1 ERKENNING EN KWALITATIEVE SELECTIE Artikel 53 Onderlinge erkenning op het gebied van administratieve, technische of financiële voorwaarden en inzake certificaten, proeven en bewijzen 1. De aanbestedende diensten mogen, wanneer zij de deelnemers aan een niet-openbare procedure of procedure van gunning via onderhandelingen kiezen, over erkenning een besluit nemen of de erkenningscriteria en erkenningsregels bijwerken: 2. Ingeval zij de overlegging verlangen van een door een onafhankelijke instantie opgestelde verklaring dat het economisch subject aan bepaalde kwaliteitsnormen voldoet, dienen de aanbestedende diensten te verwijzen naar kwaliteitsbewakingsregelingen die op de Europese normenreeks op dit gebied zijn gebaseerd en die zijn gecertificeerd door instanties welke aan de Europese normenreeks voor certificering voldoen. Zij erkennen gelijkwaardige verklaringen van in andere lidstaten gevestigde instanties. Zij aanvaarden eveneens andere bewijzen inzake gelijkwaardige kwaliteitsgaranties die door economische subjecten worden voorgelegd. 3. Voor overheidsopdrachten voor het uitvoeren van werken of het verrichten van diensten, en uitsluitend in passende gevallen, kunnen de aanbestedende diensten, teneinde de technische bekwaamheid van het economisch subject te verifiëren, de vermelding eisen van de maatregelen inzake milieubeheer die het economisch subject kan toepassen in het kader van de uitvoering van de opdracht. Ingeval de aanbestedende diensten in deze gevallen de overlegging verlangen van een door onafhankelijke instanties opgestelde verklaring dat het economisch subject aan bepaalde normen inzake milieubeheer voldoet, dienen zij te verwijzen naar het communautair milieubeheer- en milieuauditsysteem (EMAS) of naar normen inzake milieubeheer die gebaseerd zijn op de desbetreffende Europese of internationale normen die gecertificeerd zijn door instanties die beantwoorden aan het Gemeenschapsrecht of aan de relevante Europese of internationale normen voor certificatie. Zij erkennen gelijkwaardige verklaringen van in andere lidstaten gevestigde instanties. Zij aanvaarden tevens andere bewijzen inzake gelijkwaardige maatregelen op het gebied van milieubeheer die de economische subjecten overleggen. Artikel 54 Erkenningsregelingen 1. Desgewenst mogen de aanbestedende diensten een regeling voor de erkenning van economische subjecten invoeren en beheren. De aanbestedende diensten die een erkenningsregeling invoeren of beheren, zorgen ervoor dat de economische subjecten te allen tijde een erkenning kunnen aanvragen. 2. De in lid 1 bedoelde regeling kan verscheidene fasen van erkenning van geschiktheid omvatten. De regeling moet worden beheerd op basis van door de aanbestedende dienst omschreven objectieve criteria en regels. Wanneer deze criteria en regels technische specificaties bevatten, is artikel 35 van toepassing. Deze criteria en regels inzake erkenning kunnen zo nodig worden bijgewerkt. 3. De in lid 2 bedoelde criteria en regels inzake erkenning kunnen de in artikel 48 van Richtlijn 2003 /../EG [betreffende de coördinatie van de procedures van het plaatsen van overheidsopdrachten voor werken, leveringen en diensten] genoemde uitsluitingscriteria omvatten, onder de daarin genoemde voorwaarden. Wanneer de aanbestedende dienst een aanbestedende dienst is in de zin van artikel 2, lid 1, onder a), omvatten deze criteria en regels de uitsluitingscriteria van artikel 48 , lid 1, van Richtlijn 2003/../EG. 4. Wanneer de in lid 2 bedoelde criteria en regels inzake erkenning eisen omvatten betreffende de economische en financiële draagkracht van het economisch subject , kan deze zich in voorkomend geval beroepen op de draagkracht van andere diensten, ongeacht de juridische aard van zijn banden met die diensten. In dat geval moet het ten behoeve van de aanbestedende dienst aantonen dat het gedurende de volledige geldigheidsduur van de erkenningsregeling werkelijk kan beschikken over de voor de uitvoering van de opdracht noodzakelijke middelen, bijvoorbeeld door overlegging van de verbintenis daartoe van deze diensten. Onder dezelfde voorwaarden kan een combinatie van economische subjecten zoals bedoeld in artikel 12, zich beroepen op de draagkracht van de deelnemers aan de combinatie of andere diensten. 5. Wanneer de in lid 2 bedoelde criteria en regels inzake erkenning eisen omvatten betreffende de technische bekwaamheid en/of beroepsbekwaamheid van het economisch subject , kan dit economisch subject zich in voorkomend geval beroepen op de bekwaamheid van andere diensten, ongeacht de juridische aard van zijn banden met die diensten. In dat geval moet het ten behoeve van de aanbestedende dienst aantonen dat het gedurende de volledige geldigheidsduur van de erkenningsregeling werkelijk kan beschikken over de voor de uitvoering van de opdracht noodzakelijke middelen van die diensten, bijvoorbeeld door overlegging van de verbintenis daartoe van deze diensten. Onder dezelfde voorwaarden kan een combinatie van economische subjecten zoals bedoeld in artikel 12 , zich beroepen op de draagkracht van de deelnemers aan de combinatie of aan andere diensten. 6. De in lid 2 bedoelde criteria en regels worden de belangstellende economische subjecten desgevraagd ter beschikking gesteld. Wanneer deze criteria en regels worden bijgewerkt, wordt dit de belangstellende economische subjecten medegedeeld. Wanneer een aanbestedende dienst van oordeel is dat de erkenningsregeling van bepaalde andere diensten of instanties aan de voorwaarden voldoet, deelt zij de belangstellende economische subjecten de namen van deze andere diensten of instanties mede. 7. Er wordt een lijst van erkende economische subjecten bijgehouden, die volgens het type opdrachten waarvoor de erkenning geldt in categorieën kan worden ingedeeld. 8. Wanneer een aanbestedende dienst een erkenningsregeling invoert en beheert, neemt zij in het bijzonder de voorschriften in acht van artikel 42 , lid 3, betreffende de aankondiging van het bestaan van een erkenningsregeling, artikel 50, leden 3, 4 en 5, betreffende de informatie die moet worden verstrekt aan de economische subjecten die een aanvraag tot erkenning hebben ingediend, artikel 52, lid 2, betreffende de selectie van deelnemers wanneer een oproep tot mededinging geschiedt door een mededeling inzake het bestaan van een erkenningsregeling, en van artikel 53 , betreffende de onderlinge erkenning op het gebied van administratieve, technische of financiële voorwaarden en inzake certificaten, proeven en bewijzen. 9. Wanneer een oproep tot mededinging plaatsvindt door een mededeling inzake het bestaan van een erkenningsregeling, worden de inschrijvers bij een niet-openbare procedure of de deelnemers aan een procedure van gunning door onderhandelingen gekozen uit de volgens een dergelijke regeling in aanmerking komende gegadigden. Artikel 55 Kwalitatieve selectiecriteria 1. De aanbestedende diensten die selectiecriteria bij een openbare procedure opstellen, doen dit volgens objectieve regels en criteria die aan de belangstellende economische subjecten ter beschikking worden gesteld. 2. De aanbestedende diensten die de gegadigden selecteren voor een niet-openbare aanbestedingsprocedure of een procedure van gunning door onderhandelingen, doen dit in overeenstemming met de door hen omschreven objectieve regels en criteria, die aan de belangstellende economische subjecten ter beschikking worden gesteld. 3. Bij een niet-openbare procedure of een procedure van gunning via onderhandelingen kunnen de criteria gebaseerd zijn op de objectieve noodzaak voor de aanbestedende dienst de gegadigden te beperken tot een aantal dat door het noodzakelijke evenwicht tussen enerzijds de specifieke kenmerken van de aanbestedingsprocedure en anderzijds de daarvoor vereiste middelen wordt gerechtvaardigd. Bij de vaststelling van het aantal gegadigden dient echter rekening te worden gehouden met de noodzaak voldoende concurrentie te waarborgen. 4. De in de leden 1 en 2 bedoelde criteria kunnen de in artikel 48, lid 1, van Richtlijn 2003/../EG [betreffende de coördinatie van de procedures van het plaatsen van overheidsopdrachten voor werken, leveringen en diensten] genoemde uitsluitingscriteria omvatten, onder de in dat artikel genoemde voorwaarden. Wanneer de aanbestedende dienst een aanbestedende dienst is in de zin van artikel 2, lid 1, onder a), omvatten de in de leden 1 en 2 van dit artikel bedoelde criteria de uitsluitingscriteria van artikel 48 , lid 1, van Richtlijn 2003/../EG. 5. Wanneer de in de leden 1 en 2 bedoelde criteria eisen omvatten betreffende de economische en financiële draagkracht van het economisch subject , kan dit economisch subject zich in voorkomend geval en voor welbepaalde opdrachten beroepen op de draagkracht van andere diensten, ongeacht de juridische aard van zijn banden met die diensten. In dat geval moet het ten behoeve van de aanbestedende dienst aantonen dat het werkelijk kan beschikken over de voor de uitvoering van de opdracht noodzakelijk middelen van die diensten, bijvoorbeeld door overlegging van de verbintenis daartoe van deze diensten. Onder dezelfde voorwaarden kan een combinatie van economische subjecten zoals bedoeld in artikel 12 , zich beroepen op de draagkracht van de deelnemers aan de combinatie of andere diensten. 6. Wanneer de in de leden 1 en 2 bedoelde criteria eisen omvatten betreffende de technische bekwaamheid en/of beroepsbekwaamheid van het economisch subject , kan dit economisch subject zich in voorkomend geval en voor welbepaalde opdrachten beroepen op de bekwaamheid van andere diensten, ongeacht de juridische aard van zijn banden met die diensten. In dat geval moet het ten behoeve van de aanbestedende dienst aantonen dat het kan beschikken over de voor de uitvoering van de opdracht noodzakelijke middelen, bijvoorbeeld door overlegging van de verbintenis van deze diensten om het economisch subject de nodige middelen ter beschikking te stellen. Onder dezelfde voorwaarden kan een combinatie van economische subjecten zoals bedoeld in artikel 12 , zich beroepen op de draagkracht van de deelnemers aan de combinatie of andere diensten. AFDELING 2 GUNNING VAN DE OPDRACHT Artikel 56 Gunningcriteria 1. Onverminderd de nationale wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende de vergoeding van bepaalde diensten, zijn de criteria aan de hand waarvan de aanbestedende diensten een opdracht gunnen: 2. Onverminderd het bepaalde in de derde alinea, specificeert de aanbestedende dienst in het in lid 1, onder a), bedoelde geval het relatieve gewicht dat zij voor de bepaling van de economisch voordeligste inschrijving aan ieder van de gekozen criteria toekent. Dit gewicht kan worden uitgedrukt in een marge met een passend verschil tussen minimum en maximum. Wanneer volgens de aanbestedende dienst om aantoonbare redenen geen weging mogelijk is, vermeldt de aanbestedende dienst de criteria in dalende volgorde van belangrijkheid. Die weging of die volgorde van belangrijkheid worden voorzover nodig vermeld in de aankondiging die gebruikt wordt als oproep tot mededinging, in de in artikel 48, lid 5, bedoelde uitnodiging om de belangstelling te bevestigen, in de uitnodiging om een inschrijving in te dienen of te onderhandelen, of in het bestek. Artikel 57 Gebruik van elektronische veilingen 1. De lidstaten kunnen voorzien in de mogelijkheid dat de aanbestedende diensten elektronische veilingen houden . 2. Bij openbare procedures, niet-openbare procedures en procedures van gunning door onderhandelingen met voorafgaande oproep tot mededinging kunnen de aanbestedende diensten beslissen dat de gunning van de opdracht zal worden voorafgegaan door een elektronische veiling, wanneer de nauwkeurige specificaties voor de opdracht kunnen worden opgesteld. Onder dezelfde voorwaarden kan een elektronische veiling worden gebruikt bij de oproep tot mededinging voor opdrachten die worden gegund in het kader van het dynamische aankoopsysteem als bedoeld in artikel 16 . De elektronische veiling heeft betrekking op: 3. De aanbestedende diensten die beslissen gebruik te maken van een elektronische veiling, maken daarvan melding in de aankondiging die als oproep tot mededinging gebruikt wordt. Het bestek bevat onder andere de volgende informatie: 4. Alvorens over te gaan tot de elektronische veiling, verrichten de aanbestedende diensten een eerste volledige beoordeling van de inschrijvingen aan de hand van het gunningscriterium/de gunningcriteria en de weging daarvan zoals die zijn vastgesteld. Alle inschrijvers die een aan de eisen beantwoordende inschrijving hebben gedaan, worden tegelijkertijd langs elektronische weg uitgenodigd om nieuwe prijzen en/of nieuwe waarden in te dienen; het verzoek bevat alle relevante informatie voor de individuele verbinding met het gebruikte elektronische systeem en preciseert het tijdstip en het aanvangsuur van de elektronische veiling. De elektronische veiling kan in verschillende fasen verlopen. De elektronische veiling kan op zijn vroegst twee werkdagen na de datum van verzending van de uitnodigingen beginnen. 5. Wanneer voor de gunning het criterium van de economisch voordeligste inschrijving wordt gehanteerd, gaat de uitnodiging vergezeld van het resultaat van de volledige beoordeling van de inschrijving van de betrokken inschrijver, uitgevoerd overeenkomstig de in artikel 56, lid 2, eerste alinea, bepaalde wegingscriteria. De uitnodiging vermeldt tevens de wiskundige formule die tijdens de elektronische veiling de automatische herklasseringen naar gelang van de ingediende nieuwe prijzen en/of nieuwe waarden zal bepalen. In deze formule is het gewicht verwerkt dat aan alle vastgestelde criteria is toegekend om de economisch voordeligste inschrijving te bepalen, zoals dat in de aankondiging van de opdracht of het bestek is aangegeven; daartoe moeten eventuele marges evenwel vooraf in een bepaalde waarde worden uitgedrukt. Wanneer variaties zijn toegestaan, moeten voor elke variatie afzonderlijke formules worden verstrekt. 6. Tijdens elke fase van de elektronische veiling delen de aanbestedende diensten voortdurend en ogenblikkelijk aan alle inschrijvers ten minste de informatie mee die de inschrijvers de mogelijkheid biedt op elk moment hun respectieve klassering te kennen; de aanbestedende diensten kunnen ook andere informatie betreffende andere ingediende prijzen of waarden meedelen indien dat in het bestek is vermeld; zij kunnen tevens op ieder ogenblik meedelen hoeveel inschrijvers aan de fase van de veiling deelnemen; zij mogen tijdens het verloop van de fasen van de elektronische veiling evenwel in geen geval de identiteit van de inschrijvers bekendmaken. 7. De aanbestedende diensten kunnen de elektronische veiling op een of meer van de onderstaande wijzen afsluiten: Wanneer de aanbestedende diensten besloten hebben om de elektronische veiling overeenkomstig punt c) af te sluiten, in voorkomend geval in combinatie met de in punt b) bepaalde regelingen, vermeldt de uitnodiging om deel te nemen aan de veiling het tijdschema voor elk van de fasen van de veiling. 8. Na de sluiting van de elektronische veiling gunnen de aanbestedende diensten de opdracht overeenkomstig artikel 56 , op basis van de resultaten van de elektronische veiling. 9. De aanbestedende diensten mogen geen misbruik maken van de methode van de elektronische veiling, noch mogen zij de methode gebruiken om concurrentie te beletten, te beperken of te vervalsen of om wijzigingen aan te brengen in het voorwerp van de opdracht zoals omschreven in de aankondiging die als oproep tot mededinging gebruikt wordt en in het bestek. Artikel 58 Abnormaal lage inschrijvingen 1. Wanneer voor een bepaalde opdracht inschrijvingen worden gedaan die in verhouding tot de te verrichten dienst abnormaal laag lijken, verzoekt de aanbestedende dienst, voordat zij deze inschrijvingen kan afwijzen, schriftelijk om de door haar dienstig geachte preciseringen over de samenstelling van de desbetreffende inschrijving. Deze preciseringen kunnen met name verband houden met: 2. De aanbestedende dienst onderzoekt in overleg met de inschrijver de samenstelling aan de hand van de ontvangen toelichtingen. 3. Wanneer een aanbestedende dienst constateert dat een inschrijving abnormaal laag is doordat de inschrijver overheidssteun heeft gekregen, kan de inschrijving slechts op uitsluitend die grond worden afgewezen wanneer de inschrijver desgevraagd niet binnen een door de aanbestedende dienst bepaalde voldoende lange termijn kan aantonen dat de betrokken steun legaal is toegekend. Wanneer de aanbestedende dienst in een dergelijke situatie een inschrijving afwijst, stelt zij de Commissie daarvan in kennis. AFDELING 3 INSCHRIJVINGEN DIE PRODUCTEN UIT DERDE LANDEN BEVATTEN EN BETREKKINGEN MET DEZE LANDEN Artikel 59 Inschrijvingen die producten uit derde landen bevatten 1. Dit artikel is van toepassing op inschrijvingen die producten bevatten uit derde landen waarmee de Gemeenschap niet in multilateraal of bilateraal kader een overeenkomst heeft gesloten die de communautaire ondernemingen op vergelijkbare wijze daadwerkelijk toegang verschaft tot de markten van deze derde landen. Dit artikel laat de verplichtingen van de Gemeenschap of haar lidstaten jegens derde landen onverlet. 2. Iedere inschrijving die wordt ingediend met het oog op de gunning van een opdracht voor leveringen, kan worden afgewezen wanneer het aandeel van de uit derde landen afkomstige goederen, waarvan de oorsprong wordt vastgesteld overeenkomstig Verordening (EEG) nr. 2913/92 van de Raad van 12 oktober 1992 tot vaststelling van het communautair douanewetboek (32) , meer dan 50% uitmaakt van de totale waarde van de goederen waarop deze inschrijving betrekking heeft. Voor de toepassing van dit artikel worden de programmatuurtoepassingen die in telecommunicatienetten worden gebruikt, als producten beschouwd. 3. Behoudens de tweede alinea wordt, wanneer twee of meer inschrijvingen volgens de gunningcriteria van artikel 56 gelijkwaardig zijn, de voorkeur gegeven aan de inschrijving die niet krachtens lid 2 kan worden afgewezen. Voor de toepassing van dit artikel wordt het bedrag van de inschrijving als gelijkwaardig beschouwd, indien het prijsverschil niet meer dan 3% bedraagt. Aan een inschrijving zal echter niet op grond van de eerste alinea de voorkeur worden gegeven indien de aanbestedende dienst hierdoor genoodzaakt zou zijn apparatuur aan te schaffen met technische kenmerken die afwijken van de bestaande apparatuur, en dit tot onverenigbaarheid of tot technische moeilijkheden bij het gebruik of het onderhoud zou leiden of buitensporige kosten met zich mee zou brengen. 4. Voor de toepassing van dit artikel worden voor de bepaling van het in lid 2 bedoelde aandeel van uit derde landen afkomstige goederen de derde landen buiten beschouwing gelaten ten gunste waarvan de toepassing van deze richtlijn bij een besluit van de Raad overeenkomstig lid 1 is uitgebreid. 5. De Commissie brengt jaarlijks, en voor de eerste keer tijdens de tweede helft van het eerste jaar na de inwerkingtreding van deze richtlijn, aan de Raad verslag uit over de vooruitgang die is geboekt bij de multilaterale of bilaterale onderhandelingen over de toegang van de communautaire ondernemingen tot de markten van de derde landen op de onder deze richtlijn vallende gebieden, over alle ingevolge deze onderhandelingen bereikte resultaten, alsmede over de daadwerkelijke toepassing van alle gesloten overeenkomsten. In het licht van deze ontwikkelingen kan de Raad, op voorstel van de Commissie en met gekwalificeerde meerderheid van stemmen, de bepalingen van dit artikel wijzigen. Artikel 60 Betrekkingen met derde landen op het gebied van opdrachten voor diensten 1. De lidstaten stellen de Commissie in kennis van alle moeilijkheden van algemene aard die hun ondernemingen feitelijk of rechtens ondervinden om in derde landen opdrachten voor diensten toegewezen te krijgen. 2. De Commissie dient vóór 31 december ..... en vervolgens periodiek, bij de Raad een verslag in betreffende de openstelling van opdrachten voor diensten in derde landen, alsook betreffende de stand van de onderhandelingen die daarover, met name in het kader van de WTO, met deze landen worden gevoerd. 3. De Commissie beijvert zich ervoor bij het desbetreffende derde land een situatie te verhelpen, ten aanzien waarvan zij op grond van de in lid 2 bedoelde verslagen, of op basis van andere informatie, vaststelt dat met betrekking tot het plaatsen van overheidsopdrachten : 4. In de in lid 3 genoemde gevallen kan de Commissie te allen tijde de Raad voorstellen te besluiten dat het gunnen van opdrachten voor diensten gedurende een in het besluit te bepalen periode wordt geschorst of beperkt ten aanzien van: De Raad neemt zijn besluit zo spoedig mogelijk met gekwalificeerde meerderheid van stemmen. De Commissie kan deze maatregelen uit eigen beweging of op verzoek van een lidstaat voorstellen. 5. Dit artikel laat de verplichtingen van de Gemeenschap ten aanzien van derde landen onverlet. TITEL III REGELS VOOR PRIJSVRAGEN OP HET GEBIED VAN DIENSTEN Artikel 61 Algemene bepalingen 1. De voorschriften voor het organiseren van een prijsvraag worden vastgesteld overeenkomstig lid 2 en de artikelen 62 en 64 tot en met 67 en worden ter beschikking gesteld van degenen die belang stellen in deelneming aan de prijsvraag. 2. De toelating van deelnemers tot prijsvragen mag niet worden beperkt: Artikel 62 Drempels 1. Deze titel is van toepassing op de prijsvragen die worden georganiseerd in het kader van een procedure voor het plaatsen van opdrachten voor diensten waarvan de geraamde waarde, exclusief BTW, ten minste 499 000 EUR bedraagt. Voor de toepassing van dit lid wordt onder drempel de geraamde waarde, exclusief BTW, verstaan, met inbegrip van eventuele premies voor deelneming en/of betalingen aan deelnemers. 2. Dit artikel is van toepassing op alle prijsvragen waarvan het totale bedrag aan prijzengeld en betalingen aan deelnemers ten minste gelijk is aan 499 000 EUR . Voor de toepassing van dit lid wordt onder drempel het totaalbedrag aan premies en betalingen verstaan, met inbegrip van de geraamde waarde, exclusief BTW, van de opdracht voor diensten die later overeenkomstig artikel 41, lid 3, kan worden geplaatst indien de aanbestedende dienst een dergelijke opdracht in de aankondiging van een prijsvraag niet uitsluit. Artikel 63 Uitgesloten prijsvragen Deze titel is niet van toepassing op: Artikel 64 Regels voor bekendmaking en voor transparantie 1. Aanbestedende diensten die een prijsvraag willen uitschrijven, doen daartoe in een mededeling betreffende een prijsvraag een oproep tot mededinging. Aanbestedende diensten die een prijsvraag uitgeschreven hebben, maken de resultaten daarvan in een aankondiging bekend. De oproep tot mededinging bevat de in bijlage XVIII bedoelde informatie en de mededeling betreffende de resultaten van een prijsvraag bevat de in bijlage XIX bedoelde informatie overeenkomstig het door de Commissie volgens de procedure van artikel 69, lid 2, vastgestelde formaat van standaardformulieren. De mededeling betreffende de resultaten van de prijsvraag wordt binnen twee maanden na de sluiting van de prijsvraag en onder door de Commissie overeenkomstig de procedure van artikel 69 , lid 2, vast te stellen voorwaarden, toegezonden aan de Commissie. In dit verband eerbiedigt de Commissie het gevoelige commerciële karakter betreffende het aantal ontvangen ontwerpen en plannen, de identiteit van de economische subjecten en de prijzen, waarop de aanbestedende diensten bij de verstrekking van deze gegevens kunnen wijzen. 2. Artikel 45, leden 2 tot en met 8, is ook van toepassing op mededelingen betreffende prijsvragen. Artikel 65 Communicatiemiddelen 1. Artikel 49 , leden 1, 2 en 4 is van toepassing op alle mededelingen betreffende prijsvragen. 2. De mededelingen, uitwisselingen en opslag van gegevens geschieden op zodanige wijze dat de integriteit en het vertrouwelijke karakter van alle door de deelnemers aan de prijsvraag ingezonden informatie gevrijwaard worden en dat de jury eerst na afloop van de voor de indiening van plannen en ontwerpen gestelde termijn kennisneemt van de inhoud daarvan. 3. De onderstaande voorschriften zijn van toepassing op de middelen voor elektronische ontvangst van plannen en ontwerpen: Artikel 66 De organisatie van prijsvragen, de selectie van deelnemers, de samenstelling en de jury 1. Voor het organiseren van hun prijsvragen passen de aanbestedende diensten procedures toe die aan de bepalingen van deze richtlijn zijn aangepast. 2. Bij prijsvragen met een beperkt aantal deelnemers stellen de aanbestedende diensten duidelijke en niet-discriminerende selectiecriteria vast. In alle gevallen moet het aantal kandidaten dat wordt uitgenodigd om aan de prijsvraag deel te nemen een daadwerkelijke mededinging waarborgen. 3. De jury bestaat uitsluitend uit natuurlijke personen die onafhankelijk van de deelnemers aan de prijsvraag zijn. Wanneer van de deelnemers aan een prijsvraag een bijzondere beroepskwalificatie wordt geëist, moet ten minste een derde van de juryleden dezelfde kwalificatie of een gelijkwaardige kwalificatie hebben. Artikel 67 Beslissingen van de jury 1. De jury is autonoom in haar beslissingen en adviezen. 2. Zij onderzoekt de projecten op basis van door de gegadigden anoniem voorgelegde ontwerpen en uitsluitend op grond van de criteria die in de aankondiging van de prijsvraag zijn vermeld. 3. Zij stelt een door haar leden ondertekend verslag op met de door haar op basis van de merites van elk project vastgestelde rangorde van de projecten, vergezeld van haar opmerkingen en eventuele punten die verduidelijking behoeven. 4. De anonimiteit moet geëerbiedigd worden totdat het advies of de beslissing van de jury bekend is. 5. Gegadigden kunnen zo nodig worden uitgenodigd om door de jury in haar notulen vermelde vragen te beantwoorden teneinde duidelijkheid te verschaffen omtrent bepaalde aspecten van de projecten. 6. Van de dialoog tussen de leden van de jury en de gegadigden worden volledige notulen opgesteld. TITEL IV STATISTISCHE VERPLICHTINGEN, UITVOERINGSBEVOEGDHEDEN EN SLOTBEPALINGEN Artikel 68 Statistische verplichtingen 1. De lidstaten zien erop toe, dat de Commissie ieder jaar op volgens de in artikel 69 , lid 2, bedoelde procedure te bepalen wijze een statistisch overzicht krijgt betreffende de naar lidstaat en naar de in de bijlagen I tot en met X genoemde activiteitencategorieën uitgesplitste totale waarde van de beneden de in artikel 17 genoemde drempels blijvende geplaatste opdrachten die anders, afgezien van de drempels zelf, onder de toepassing van deze richtlijn zouden zijn gevallen. 2. Met betrekking tot de in de bijlagen II, III, V, X en IX bedoelde activiteiten zien de lidstaten erop toe dat de Commissie op een volgens de in van artikel 69 , lid 2, bedoelde procedure te bepalen wijze een statistisch overzicht van de geplaatste opdrachten krijgt, uiterlijk op 31 oktober [...] over het voorafgaande jaar, en vervolgens elk jaar vóór 31 oktober. Dit overzicht bevat de gegevens die noodzakelijk zijn voor de controle op de juiste toepassing van de overeenkomst. De in de eerste alinea bedoelde informatie heeft geen betrekking op de opdrachten in verband met O&O-diensten van categorie 8 van bijlage XVI A, telecommunicatiediensten van categorie 5 van bijlage XVIIA waarvan de posten in de CPV-nomenclatuur overeenkomen met de CPC-referentienummers 7524, 7525 en 7526, of diensten als genoemd in bijlage XVI B. 3. De in de leden 1 en 2 bedoelde uitvoeringsbepalingen worden zodanig vastgesteld dat: Artikel 69 Raadgevend Comité 1. De Commissie wordt bijgestaan door het bij artikel 1 van Besluit 71/306/EEG van de Raad (33) ingestelde Raadgevende Comité inzake overheidsopdrachten, hierna "het Comité" genoemd. 2. Wanneer naar dit lid wordt verwezen, zijn de artikelen 3 en 7 van Besluit 1999/468/EG van toepassing, met inachtneming van artikel 8 daarvan. 3. Het comité stelt zijn reglement van orde vast. Artikel 70 Herziening van de drempels 1. De Commissie controleert iedere twee jaar vanaf..... (34) de in artikel 17 vastgestelde drempels en past ze zo nodig wat betreft de tweede alinea aan overeenkomstig de procedure van artikel 69 , lid 2. De waarde van deze drempels wordt berekend op basis van de gemiddelde dagwaarde van de EUR uitgedrukt in bijzondere trekkingsrechten over de periode van 24 maanden die eindigt op de laatste dag van de maand augustus onmiddellijk voorafgaande aan de eerste januari waarop de herziening ingaat. De waarde van de aldus herziene drempels wordt, indien nodig, naar beneden afgerond op het dichtstbijzijnde veelvoud van duizend euro teneinde te waarborgen dat de geldende drempels van de overeenkomst, uitgedrukt in BTR, worden nageleefd. 2. Bij de in lid 1 bedoelde herziening past de Commissie, overeenkomstig de procedure van artikel 69 , lid 2, ook de in artikel 62 (prijsvragen) genoemde drempels aan aan de herziene drempel die van toepassing is op opdrachten voor diensten. De tegenwaarde van de overeenkomstig lid 1 vastgestelde drempels in de nationale valuta van de lidstaten die niet aan de monetaire unie deelnemen, wordt in beginsel iedere twee jaar vanaf 1 januari 2004 herzien. Deze waarde wordt berekend op grond van het gemiddelde van de dagelijkse waarden van de genoemde valuta in euro's over de periode van 24 maanden die eindigt op de laatste dag van augustus onmiddellijk voorafgaande aan de eerste januari waarop de herziening plaatsvindt. 3. De in lid 1 bedoelde herziene drempels, hun tegenwaarde in de nationale valuta en de aangepaste drempels als bedoeld in lid 2, worden aan het begin van de maand november die volgt op de herziening door de Commissie in het Publicatieblad van de Europese Unie bekendgemaakt. Artikel 71 Wijzigingen 1. De Commissie kan, volgens de in artikel 69 , lid 2, bedoelde procedure overgaan tot wijziging van: Artikel 72 Uitvoering 1. De lidstaten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden om uiterlijk op. .... (35) aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan onverwijld in kennis. Voor de toepassing van de bepalingen die nodig zijn om te voldoen aan artikel 6 van deze richtlijn kunnen de lidstaten beschikken over een aanvullende periode van ten hoogste..... (36) * maanden na het verstrijken van de in de eerste alinea bepaalde termijn. Wanneer de lidstaten deze bepalingen aannemen, wordt in die bepalingen zelf of bij de officiële bekendmaking daarvan naar deze richtlijn verwezen. De regels voor deze verwijzing worden vastgesteld door de lidstaten. Artikel 31 is van toepassing met ingang van..... (37) **. 2. De lidstaten delen aan de Commissie de tekst van de belangrijkste bepalingen van nationaal recht mede die zij op het onder deze richtlijn vallende gebied vaststellen. Artikel 73 Intrekkingen Richtlijn 93/38/EEG wordt bij deze ingetrokken, onverminderd de verplichtingen van de lidstaten wat de in bijlage XXV aangegeven termijnen voor omzetting en toepassing betreft. Verwijzingen naar de ingetrokken richtlijn gelden als verwijzingen naar de onderhavige richtlijn en worden gelezen volgens de concordantietabel in bijlage XXVI. Artikel 74 Inwerkingtreding Deze richtlijn treedt in werking op de dag van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Unie . Artikel 75 Adressaten Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten. Gedaan Voor het Europees Parlement Voor de Raad de Voorzitter de Voorzitter BIJLAGE I AANBESTEDENDE DIENSTEN IN DE SECTOREN VERVOER EN DISTRIBUTIE VAN GAS OF WARMTE België Denemarken Duitsland Griekenland Spanje Frankrijk Ierland Italië Luxemburg Nederland Oostenrijk Portugal Finland Zweden Verenigd Koninkrijk BIJLAGE II AANBESTEDENDE DIENSTEN IN DE SECTOREN PRODUCTIE, VERVOER EN DISTRIBUTIE VAN ELEKTRICITEIT België Denemarken Duitsland Griekenland Spanje Frankrijk Ierland Italië Luxemburg Nederland Oostenrijk Portugal Finland Zweden Verenigd Koninkrijk BIJLAGE III AANBESTEDENDE DIENSTEN IN DE SECTOREN PRODUCTIE, VERVOER EN DISTRIBUTIE VAN DRINKWATER België Denemarken Duitsland Griekenland Spanje Frankrijk Ierland Italië Luxemburg Nederland Oostenrijk Portugal Finland Zweden Verenigd Koninkrijk BIJLAGE IV AANBESTEDENDE DIENSTEN IN DE SECTOR VERVOERDIENSTEN PER TREIN België Denemarken Duitsland Griekenland Spanje Frankrijk Ierland Italië Luxemburg Nederland Oostenrijk Portugal Finland Zweden Verenigd Koninkrijk BIJLAGE V AANBESTEDENDE DIENSTEN IN DE SECTOR STADSSPOORWEG-, TRAM-, TROLLEYBUS- EN BUSDIENSTEN België Denemarken Duitsland Griekenland Spanje Frankrijk Ierland Italië Bijvoorbeeld: Luxemburg Nederland Oostenrijk Portugal Finland Zweden Verenigd Koninkrijk BIJLAGE VI AANBESTEDENDE DIENSTEN IN DE POSTSECTOR BELGIË De Post DENEMARKEN Post Danmark, jf. Lov nr. 569 om Post Danmark A/S af 6. juni 2002 DUITSLAND GRIEKENLAND Ελληνικά Ταχυδρομεία ΕΛ.ΤΑ opgericht bij Wetsbesluit nr. 496/70 en werkzaam op grond van Wet 2668/98 (ELTA) SPANJE Correos y Telégrafos, S.A. FRANKRIJK La Poste IERLAND An Post plc ITALIË Poste Italiane s.p.a. LUXEMBURG Entreprise des Postes et Télécommunications Luxembourg NEDERLAND - OOSTENRIJK - PORTUGAL CTT – Correios de Portugal FINLAND - ZWEDEN Posten Sverige AB Posten Logistik AB BLSI-I AB DPD Nordic AB DPD Sverige AB Falcon Air AB Hultbergs Inrikes Transporter AB (HIT) Posten Express AB Posten Logistik AB Poståkeriet Sverige AB SwedeGiro AB TAB VERENIGD KONINKRIJK - BIJLAGE VII AANBESTEDENDE DIENSTEN IN DE SECTOREN EXPLORATIE EN WINNING VAN AARDOLIE EN AARDGAS België - Denemarken Duitsland Griekenland Spanje Frankrijk Ierland Italië Luxemburg - Nederland Oostenrijk Portugal Finland - Zweden Verenigd Koninkrijk BIJLAGE VIII AANBESTEDENDE DIENSTEN IN DE SECTOREN EXPLORATIE EN WINNING VAN STEENKOOL EN ANDERE VASTE BRANDSTOFFEN België - Denemarken Duitsland Griekenland Spanje Frankrijk Ierland Italië Luxemburg - Nederland - Oostenrijk Portugal Finland Zweden Verenigd Koninkrijk BIJLAGE IX AANBESTEDENDE DIENSTEN IN DE SECTOR ZEEHAVEN&nbhy;, BINNENHAVEN&nbhy; OF ANDERE AANLANDINGSFACILITEITEN België Denemarken Duitsland Griekenland Spanje Frankrijk Ierland Italië Luxemburg Nederland Oostenrijk Portugal Finland Zweden Verenigd Koninkrijk BIJLAGE X AANBESTEDENDE DIENSTEN IN DE SECTOR LUCHTHAVENFACILITEITEN België Denemarken Duitsland Griekenland Spanje Frankrijk Ierland Italië - R. A.I. Registro Aeronautico Italiano. Luxemburg Nederland Oostenrijk Portugal Finland Zweden Verenigd Koninkrijk BIJLAGE XI LIJST VAN DE IN ARTIKEL 31 , LID 3, BEDOELDE WETGEVING VERVOER, OPSLAG OF DISTRIBUTIE VAN GAS OF WARMTE Richtlijn 98/30/EG van het Europees Parlement en de Raad van 22 juni 1998 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor aardgas (38) PRODUCTIE, VERVOER OF DISTRIBUTIE VAN ELEKTRICITEIT Richtlijn 96/92/EG van het Europees Parlement en de Raad van 19 december 1996 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit (39) PRODUCTIE, VERVOER OF DISTRIBUTIE VAN DRINKWATER - AANBESTEDENDE DIENSTEN OP HET GEBIED VAN VERVOERDIENSTEN PER TREIN (40) Richtlijn 2001/13/EG van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2001 tot wijziging van Richtlijn 95/18/EG van de Raad betreffende de verlening van vergunningen aan spoorwegondernemingen (41) Richtlijn 2001/14/EG van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2001 inzake de toewijzing van spoorweginfrastructuurcapaciteit en de heffing van rechten voor het gebruik van spoorweginfrastructuur alsmede inzake veiligheidscertificering (42) AANBESTEDENDE DIENSTEN OP HET GEBIED VAN STADSSPOORWEG&nbhy;, TRAM&nbhy;, TROLLEYBUS&nbhy; OF BUSVERBINDINGEN - AANBESTEDENDE DIENSTEN OP HET GEBIED VAN POSTDIENSTEN Richtlijn 97/67/EG van het Europees Parlement en de Raad van 15 december 1997 betreffende gemeenschappelijke regels voor de ontwikkeling van de interne markt voor postdiensten in de Gemeenschap en de verbetering van de kwaliteit van de dienst (43) EXPLORATIE EN WINNING VAN AARDOLIE OF AARDGAS Richtlijn 94/22/EG van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 1994 betreffende de voorwaarden voor het verlenen en het gebruik maken van vergunningen voor de prospectie, de exploratie en de productie van koolwaterstoffen (44) EXPLORATIE EN WINNING VAN STEENKOOL OF ANDERE VASTE BRANDSTOFFEN Richtlijn 94/22/EG indien de voorwaarden die daarin vervat zijn op grond van de wettelijke voorschriften van de lidstaten ook voor steenkool en andere vaste brandstoffen gelden. AANBESTEDENDE DIENSTEN OP HET GEBIED VAN ZEEHAVEN&nbhy;, BINNENHAVEN&nbhy; OF ANDERE AANLANDINGSFACILITEITEN - AANBESTEDENDE DIENSTEN OP HET GEBIED VAN LUCHTHAVENFACILITEITEN BIJLAGE XII LIJST VAN DIENSTEN IN DE ZIN VAN ARTIKEL 1, LID 2, ONDER b) (45) NACE (46) CPV&nbhy;code Sectie F BOUWNIJVERHEID Afdeling Groep Klasse Omschrijving Toelichting 45 Bouwnijverheid Deze afdeling omvat: nieuwbouw, restauratiewerk en gewone reparaties. 45000000 45.1 Het bouwrijp maken van terreinen 45100000 45.11 Slopen van gebouwen; grondverzet Deze klasse omvat: &nbhy; het slopen van gebouwen en andere bouwwerken; &nbhy; het ruimen van bouwterreinen; &nbhy; het grondverzet: graven, ophogen, egaliseren en nivelleren van bouwterreinen, graven van sleuven en geulen, verwijderen van rotsen, grondverzet met behulp van explosieven enz.; &nbhy; het geschikt maken van terreinen voor mijnbouw: verwijderen van deklagen en overige werkzaamheden in verband met de ontsluiting van delfstoffen en de voorbereiding van de ontginning. Deze klasse omvat voorts: &nbhy; de drainage van bouwterreinen; &nbhy; de drainage van land&nbhy; en bosbouwgrond. 45110000 45.12 Proefboren en boren Deze klasse omvat: &nbhy; het proefboren en het nemen van bodemmonsters ten behoeve van de bouw of voor geofysische, geologische of dergelijke doeleinden. Deze klasse omvat niet: &nbhy; het boren van putten voor de aardolie&nbhy; of aardgaswinning, zie 11.20; &nbhy; het boren van waterputten, zie 45.25; &nbhy; het delven van mijnschachten, zie 45.25; &nbhy; de aardolie&nbhy; en aardgasexploratie en geofysisch, geologisch en seismisch onderzoek, zie 74.20. 45120000 45.2 Burgerlijke en utiliteitsbouw; weg&nbhy; en waterbouw 45200000 45.21 Algemene bouwkundige en civieltechnische werken Deze klasse omvat: de bouw van alle soorten gebouwen; de uitvoering van civieltechnische werken: bruggen, inclusief die voor verhoogde wegen, viaducten, tunnels en ondergrondse doorgangen, pijpleidingen, kabels en hoogspanningsleidingen over lange afstand, pijpleidingen, kabels en hoogspanningsleidingen in de bebouwde kom, bijkomende werken; het monteren en optrekken van geprefabriceerde constructies ter plaatse. Deze klasse omvat niet: diensten in verband met de aardolie&nbhy; en de aardgaswinning, zie 11.20; het optrekken van volledige geprefabriceerde constructies van zelf vervaardigde onderdelen, niet van beton, zie 20, 26, 28; bouwwerkzaamheden aan of in stadions, zwembaden, sporthallen, tennisbanen, golfterreinen en andere sportaccommodaties, andere dan het optrekken van gebouwen, zie 45.23; installatiewerkzaamheden, zie 45.3; de afwerking van gebouwen, zie 45.4; architecten en ingenieurs, zie 74.20; projectbeheer voor de bouw, zie 74.20. 45210000 45.22 Dakbedekking en bouw van dakconstructies Deze klasse omvat: de bouw van daken; dakbedekking het waterdicht maken 45220000 45.23 Wegenbouw Deze klasse omvat: de bouw van autowegen, straten en andere wegen en paden voor voertuigen en voetgangers; de bouw van spoorwegen; de bouw van start&nbhy; en landingsbanen; bouwwerkzaamheden aan of in stadions, zwembaden, sporthallen, tennisbanen, golfterreinen en andere sportaccommodaties, andere dan het optrekken van gebouwen; het schilderen van markeringen op wegen en parkeerplaatsen. Deze klasse omvat niet: voorafgaand grondverzet, zie 45.11. 45230000 45.24 Waterbouw Deze klasse omvat: de aanleg van: waterwegen, haven&nbhy; en rivierwerken, jachthavens, sluizen enz.; dammen en dijken; baggerwerk; werkzaamheden onder water. 45240000 45.25 Overige gespecialiseerde werkzaamheden in de bouw Deze klasse omvat: gespecialiseerde bouwwerkzaamheden ten behoeve van diverse bouwwerken, waarvoor specifieke ervaring of een speciale uitrusting nodig is: bouw van funderingen, inclusief heien; boren en aanleggen van waterputten, delven van mijnschachten; opbouw van niet zelf vervaardigde elementen van staal; buigen van staal; metselen, inclusief zetten van natuursteen; optrekken en afbreken van steigers en werkplatforms, inclusief verhuur van steigers en werkplatforms; bouw van schoorstenen en industriële ovens. Deze klasse omvat niet: de verhuur van steigers zonder optrekken en afbreken, zie 71.32. 45250000 45.3 Bouwinstallatie 45300000 45.31 Elektrische installatie Deze klasse omvat: de installatie in gebouwen en andere bouwwerken van: elektrische bedrading en toebehoren; telecommunicatiesystemen; elektrische verwarmingssystemen; antennes; apparatuur voor brandalarm; alarminstallaties tegen diefstal; liften en roltrappen; bliksemafleiders enz. 45310000 45.32 Isolatie Deze klasse omvat: het aanbrengen in gebouwen en andere bouwwerken van isolatiemateriaal (warmte, geluid, trillingen). Deze klasse omvat niet: het waterdicht maken, zie 45.22. 45320000 45.33 Loodgieterswerk Deze klasse omvat: de installatie in gebouwen en andere bouwwerken van: waterleidingen en artikelen voor sanitair gebruik; gasaansluitingen; apparatuur en leidingen voor verwarming, ventilatie, koeling en klimaatregeling; sprinklerinstallaties. Deze klasse omvat niet: de installatie en reparatie van elektrische verwarmingsinstallaties, zie 45.31. 45330000 45.34 Overige bouwinstallatie Deze klasse omvat: de installatie van verlichtings&nbhy; en signaleringssystemen voor wegen, spoorwegen, luchthavens en havens; de installatie in en aan gebouwen en andere bouwwerken van toebehoren, niet elders geklasseerd. 45340000 45.4 Afwerking van gebouwen 45400000 45.41 Stukadoorswerk Deze klasse omvat: het aanbrengen van pleister&nbhy; en stukadoorswerk (incl. het aanbrengen van een hechtgrond) aan de binnen&nbhy; of buitenzijde van gebouwen en andere bouwwerken. 45410000 45.42 Schrijnwerk Deze klasse omvat: het plaatsen van niet zelf vervaardigde deuren, vensters, kozijnen, inbouwkeukens, trappen, winkelinrichtingen en dergelijke, van hout of van ander materiaal; de binnenafwerking, zoals plafonds, wandbekleding van hout, verplaatsbare tussenwanden enz. Deze klasse omvat niet: het leggen van parket of andere houten vloerbedekking, zie 45.43 45420000 45.43 Vloerafwerking en behangen Deze klasse omvat: het aanbrengen in gebouwen en andere bouwwerken van: vloer&nbhy; of wandtegels van keramische stoffen, beton of gehouwen steen; parket en andere houten vloerbedekking; tapijt en vloerbedekking van linoleum, rubber of kunststof; vloerbedekking en wandbekleding van terrazzo, marmer, graniet of lei; behang. 45430000 45.44 Schilderen en glaszetten Deze klasse omvat: het schilderen van het binnen&nbhy; en buitenwerk van gebouwen; het schilderen van wegen&nbhy; en waterbouwkundige werken; het aanbrengen van glas, spiegels enz. Deze klasse omvat niet: de installatie van vensters, zie 45.42. 45440000 45.45 Overige werkzaamheden in verband met de afwerking van gebouwen Deze klasse omvat: de installatie van particuliere zwembaden; gevelreiniging met behulp van stoom, door middel van zandstralen enz.; overige werkzaamheden in verband met de afwerking van gebouwen, n.e.g. Deze klasse omvat niet: het reinigen van het interieur van gebouwen en andere bouwwerken, zie 74.70 45450000 45.5 Verhuur van bouw&nbhy; of sloopmachines met bedieningspersoneel 45500000 45.50 Verhuur van bouw&nbhy; of sloopmachines met bedieningspersoneel Deze klasse omvat niet: de verhuur van bouw&nbhy; en sloopmachines zonder bedieningspersoneel, zie 71.32. 45500000 BIJLAGE XIII INLICHTINGEN DIE IN AANKONDIGINGEN VAN OPDRACHTEN MOETEN WORDEN OPGENOMEN A. OPENBARE PROCEDURES 1. Naam, adres, telegramadres, e&nbhy;mailadres, telefoon&nbhy;, telex&nbhy; en faxnummer van de aanbestedende dienst. 2. Zo nodig vermelden of de aanbesteding bestemd is voor beschutte werkplaatsen dan wel of de uitvoering ervan in het kader van programma's voor dergelijke werkplaatsen plaatsvindt. 3. Aard van de opdracht (leveringen, werken of diensten; indien van toepassing, vermelding of het om een raamovereenkomst gaat of om een dynamisch verkoopsysteem). Categorie van de dienst in de zin van bijlage XVI A of XVI B en beschrijving ervan (referentienummer(s) van de nomenclatuur). Indien van toepassing, vermelding of de inschrijvingen worden gevraagd met het oog op aankoop, lease, huur, huurkoop of een combinatie hiervan. 4. Plaats van levering, uitvoering of dienstverlening. 5. Voor leveringen en werken: a) Aard en hoeveelheid van de te leveren producten (referentienummer(s) van de nomenclatuur). Vermelding van met name de opties voor latere aankopen en, indien mogelijk, een voorlopig tijdschema voor de uitoefening van de opties, alsook van het aantal eventuele verlengingen. Bij een serie periodiek terugkerende opdrachten voorts vermelding, indien mogelijk, van het voorlopige tijdschema van de latere oproepen tot mededinging voor de vereiste producten of de aard en omvang van de prestaties en de algemene kenmerken van de werken (referentienummer(s) van de nomenclatuur). b) Vermelding of leveranciers de mogelijkheid hebben om voor delen en/of voor het geheel van de gevraagde leveringen in te schrijven. Indien, bij opdrachten voor werken, het werk of de opdracht in meerdere percelen is verdeeld, vermelding van de orde van grootte van de percelen en van de mogelijkheid om voor één, meerdere of alle percelen in te schrijven. c) Bij opdrachten voor werken: gegevens betreffende het doel van het werk of de opdracht wanneer deze ook betrekking heeft op de opstelling van ontwerpen. 6. Voor diensten: a) Aard en hoeveelheid van de te verlenen diensten. Vermelding van met name de opties voor latere aankopen en, indien mogelijk, een voorlopig tijdschema voor de uitoefening van de opties, alsook van het aantal eventuele verlengingen. Bij een serie periodiek terugkerende opdrachten voorts vermelding, indien mogelijk, van het voorlopige tijdschema van de latere oproepen tot mededinging voor de vereiste diensten. b) Vermelding of het verrichten van de dienst ingevolge wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen aan een bepaalde beroepsgroep is voorbehouden. c) Verwijzing naar de desbetreffende wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen. d) Vermelding of rechtspersonen de namen en beroepskwalificaties van het personeel dat met het verlenen van de diensten wordt belast, dienen op te geven. e) Vermelding of de dienstverrichters een inschrijving voor een gedeelte van de diensten mogen indienen. 7. Indien bekend, aangeven of er al dan niet varianten zijn toegestaan. 8. Uitvoerings&nbhy; of leveringstermijn of looptijd van de opdracht voor diensten en, in de mate van het mogelijke, de datum van aanvang. 9. a) Adres waar het bestek en aanvullende documentatie kunnen worden aangevraagd. b) Indien van toepassing, het bedrag dat voor het verkrijgen van de genoemde documentatie moet worden betaald en wijze van betaling. 10. a) Uiterste datum voor de ontvangst van de inschrijvingen of van de indicatieve inschrijvingen indien het gaat om de instelling van een dynamisch aankoopsysteem. b) Adres waar zij moeten worden ingediend. c) Taal of talen waarin zij moeten worden gesteld. 11. a) Indien van toepassing, personen die bij de opening van de inschrijvingen worden toegelaten. b) Dag, uur en plaats van de opening. 12. Indien van toepassing, verlangde borgsommen en waarborgen. 13. Belangrijkste financierings&nbhy; en betalingsvoorwaarden en/of verwijzingen naar de teksten waar deze te vinden zijn. 14. Indien van toepassing, de vereiste rechtsvorm van de combinatie van economische subjecten waaraan de opdracht wordt gegund. 15. Minimumvereisten van economische en technische aard waaraan het economisch subject waaraan de opdracht wordt gegund, moet voldoen. 16. Termijn gedurende welke de inschrijver zijn inschrijving gestand moet doen. 17. Indien van toepassing, de bijzondere voorwaarden voor de uitvoering van de opdracht. 18. In artikel 56 bedoelde gunningscriteria: "laagste prijs" of "economisch voordeligste inschrijving". De criteria die de economisch voordeligste inschrijving opleveren en de weging ervan of, in voorkomend geval, de volgorde van belangrijkheid van die criteria worden vermeld wanneer zij niet in het bestek staan. 19. Indien van toepassing, verwijzing naar de bekendmaking van de periodieke aankondiging of de aankondiging van bekendmaking van deze aankondiging in het kopersprofiel waarop de opdracht betrekking heeft in het Publicatieblad van de Europese Unie . 20. Naam en adres van de instantie die bevoegd is voor beroepsprocedures en eventueel bemiddelingsprocedures. Precieze aanduiding van de termijnen voor het instellen van een beroep, of, in voorkomend geval, naam, adres, telefoonnummer, faxnummer en e&nbhy;mailadres van de dienst waar deze inlichtingen kunnen worden verkregen. 21. Datum van verzending van de aankondiging door de aanbestedende dienst. 22. Datum van ontvangst van de aankondiging door het Bureau voor officiële publicaties der Europese Gemeenschappen (moet door het Publicatiebureau worden verstrekt). 23. Andere relevante inlichtingen. B. NIET-OPENBARE PROCEDURES 1. Naam, adres, telegramadres, e&nbhy;mailadres, telefoon&nbhy;, telex&nbhy; en faxnummer van de aanbestedende dienst. 2. Zo nodig vermelden of de aanbesteding bestemd is voor beschutte werkplaatsen dan wel of de uitvoering ervan in het kader van programma's voor dergelijke werkplaatsen plaatsvindt. 3. Aard van de opdracht (leveringen, werken of diensten; indien van toepassing, vermelding of het om een raamovereenkomst gaat). Categorie van de dienst in de zin van bijlage XVI A of XVI B en beschrijving ervan (referentienummer(s) van de nomenclatuur). Indien van toepassing, vermelding of de inschrijvingen worden gevraagd met het oog op aankoop, lease, huur, huurkoop of een combinatie hiervan. 4. Plaats van levering, uitvoering of dienstverrichting. 5. Voor leveringen en werken: a) Aard en hoeveelheid van de te leveren producten (referentienummer(s) van de nomenclatuur). Vermelding van met name de opties voor latere aankopen en, indien mogelijk, een voorlopig tijdschema voor de uitoefening van de opties, alsook van het aantal eventuele verlengingen. Bij een serie periodiek terugkerende opdrachten voorts vermelding, indien mogelijk, van het voorlopige tijdschema van de latere oproepen tot mededinging voor de vereiste producten of de aard en omvang van de prestaties en de algemene kenmerken van de werken (referentienummer(s) van de nomenclatuur). b) Vermelding of leveranciers de mogelijkheid hebben om voor delen en/of voor het geheel van de gevraagde leveringen in te schrijven. Indien, bij opdrachten voor werken, het werk of de opdracht in meerdere percelen is verdeeld, vermelding van de orde van grootte van de percelen en van de mogelijkheid om voor één, meerdere of alle percelen in te schrijven. c) Bij opdrachten voor werken: gegevens betreffende het doel van het werk of de opdracht wanneer deze ook betrekking heeft op de opstelling van ontwerpen. 6. Voor diensten: a) Aard en hoeveelheid van de te verrichten diensten. Vermelding van met name de opties voor latere aankopen en, indien mogelijk, een voorlopig tijdschema voor de uitoefening van de opties, alsook van het aantal eventuele verlengingen. Bij een serie periodiek terugkerende opdrachten voorts vermelding, indien mogelijk, van het voorlopige tijdschema van de latere oproepen tot mededinging voor de vereiste diensten. b) Vermelding of het verrichten van de dienst ingevolge wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen aan een bepaalde beroepsgroep is voorbehouden. c) Verwijzing naar de desbetreffende wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen. d) Vermelding of rechtspersonen de namen en beroepskwalificaties van het personeel dat met het verrichten van de dienst wordt belast, dienen op te geven. e) Vermelding of de dienstverrichters een inschrijving voor een gedeelte van de diensten mogen indienen. 7. Indien bekend, aangeven of er al dan niet varianten zijn toegestaan. 8. Uitvoerings&nbhy; of leveringstermijn of looptijd van de opdracht voor diensten en, in de mate van het mogelijke, de datum van aanvang. 9. Indien van toepassing, de vereiste rechtsvorm van de combinatie van economische subjecten waaraan de opdracht wordt gegund. 10. a) Uiterste datum voor de ontvangst van de aanvragen tot deelneming. b) Adres waar zij moeten worden ingediend. c) Taal of talen waarin zij moeten worden gesteld. 11. Uiterste datum voor de verzending van de uitnodigingen tot inschrijving. 12. Indien van toepassing, verlangde borgsommen en waarborgen. 13. Belangrijkste financierings&nbhy; en betalingsvoorwaarden en/of verwijzingen naar de teksten waar deze te vinden zijn. 14. Gegevens over de situatie van het economisch subject en minimumvereisten van economische en technische aard waaraan het moet voldoen. 15. In artikel 56 bedoelde gunningscriteria: "laagste prijs" of "economisch voordeligste inschrijving". De criteria die de economisch voordeligste inschrijving opleveren en de weging erva n of, in voorkomend geval, de volgorde van belangrijkheid van die criteria worden verm eld wanneer zij niet in het bestek staan of niet aangegeven zullen worden in de uitnodiging tot het indienen van een inschrijving. 16. Indien van toepassing, de bijzondere voorwaarden voor de uitvoering van de opdracht. 17. Indien van toepassing, verwijzing naar de bekendmaking van de periodieke aankondiging of de aankondiging van bekendmaking van deze aankondiging in het kopersprofiel waarop de opdracht betrekking heeft in het Publicatieblad van de Europese Unie . 18. Naam en adres van de instantie die bevoegd is voor beroepsprocedures en eventueel bemiddelingsprocedures. Precieze aanduiding van de termijnen voor het instellen van een beroep, of, in voorkomend geval, naam, adres, telefoonnummer, faxnummer en e&nbhy;mailadres van de dienst waar deze inlichtingen kunnen worden verkregen. 19. Datum van verzending van de aankondiging door de aanbestedende dienst. 20. Datum van ontvangst van de aankondiging door het Bureau voor officiële publicaties der Europese Gemeenschappen (moet door het Publicatiebureau worden verstrekt). 21. Andere relevante inlichtingen. C. PROCEDURES VAN GUNNING DOOR ONDERHANDELINGEN 1. Naam, adres, telegramadres, e&nbhy;mailadres, telefoon&nbhy;, telex&nbhy; en faxnummer van de aanbestedende dienst. 2. Zo nodig vermelden of de aanbesteding bestemd is voor beschutte werkplaatsen dan wel of de uitvoering ervan in het kader van programma's voor dergelijke werkplaatsen plaatsvindt. 3. Aard van de opdracht (leveringen, werken of diensten; indien van toepassing, vermelding of het om een raamovereenkomst gaat). Categorie van de dienst in de zin van bijlage XVI A of XVI B en beschrijving ervan (referentienummer(s) van de nomenclatuur). Indien van toepassing, vermelding of de inschrijvingen worden gevraagd met het oog op aankoop, lease, huur, huurkoop of een combinatie hiervan. 4. Plaats van levering, uitvoering of dienstverrichting. 5. Voor leveringen en werken: a) Aard en hoeveelheid van de te leveren producten (referentienummer(s) van de nomenclatuur). Vermelding van met name de opties voor latere aankopen en, indien mogelijk, een voorlopig tijdschema voor de uitoefening van de opties, alsook van het aantal eventuele verlengingen. Bij een serie periodiek terugkerende opdrachten voorts vermelding, indien mogelijk, van het voorlopige tijdschema van de latere oproepen tot mededinging voor de vereiste producten of de aard en omvang van de prestaties en de algemene kenmerken van de werken (referentienummer(s) van de nomenclatuur). b) Vermelding of leveranciers de mogelijkheid hebben om voor delen en/of voor het geheel van de gevraagde leveringen in te schrijven. Indien, bij opdrachten voor werken, het werk of de opdracht in meerdere percelen is verdeeld, vermelding van de orde van grootte van de percelen en van de mogelijkheid om voor één, meerdere of alle percelen in te schrijven. c) Bij opdrachten voor werken: gegevens betreffende het doel van het werk of de opdracht wanneer deze ook betrekking heeft op de opstelling van ontwerpen. 6. Voor diensten: a) Aard en hoeveelheid van de te verrichten diensten. Vermelding van met name de opties voor latere aankopen en, indien mogelijk, een voorlopig tijdschema voor de uitoefening van de opties, alsook van het aantal eventuele verlengingen. Bij een serie periodiek terugkerende opdrachten voorts vermelding, indien mogelijk, van het voorlopige tijdschema van de latere oproepen tot mededinging voor de vereiste diensten. b) Vermelding of het verrichten van de dienst ingevolge wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen aan een bepaalde beroepsgroep is voorbehouden. c) Verwijzing naar de desbetreffende wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen. d) Vermelding of rechtspersonen de namen en beroepskwalificaties van het personeel dat met het verrichten van de diensten wordt belast, dienen op te geven. e) Vermelding of dienstverrichters voor een gedeelte van de diensten kunnen inschrijven. 7. Indien bekend, aangeven of er al dan niet varianten zijn toegestaan. 8. Uitvoerings&nbhy; of leveringstermijn of looptijd van de opdracht voor diensten en, in de mate van het mogelijke, de datum van aanvang. 9. Indien van toepassing, de vereiste rechtsvorm van de combinatie van economische subjecten waaraan de opdracht wordt gegund. 10. a) Uiterste datum voor de ontvangst van de aanvragen tot deelneming. b) Adres waar zij moeten worden ingediend. c) Taal of talen waarin zij moeten worden gesteld. 11. Indien van toepassing, verlangde borgsommen of andere waarborgen. 12. Belangrijkste financierings&nbhy; en betalingsvoorwaarden en/of verwijzingen naar de teksten waar deze te vinden zijn. 13. Gegevens over de situatie van het economisch subject en minimumvereisten van economische en technische aard waaraan het moet voldoen. 14. In artikel 56 bedoelde gunningscriteria: "laagste prijs" of "economisch voordeligste inschrijving". De criteria die de economisch voordeligste inschrijving opleveren en de weging ervan of, in voorkomend geval, de volgorde van belangrijkheid van die criteria worden vermeld wanneer zij niet in het bestek staan of niet aangegeven zullen worden in de uitnodiging tot onderhandelingen. 15. Indien van toepassing, naam en adres van reeds door de aanbestedende dienst geselecteerde economische subjecten . 16. Indien van toepassing, datum (data) van voorgaande bekendmakingen in het Publicatieblad van de Europese Unie . 17. Indien van toepassing, de bijzondere voorwaarden voor de uitvoering van de opdracht. 18. Indien van toepassing, verwijzing naar de bekendmaking van de periodieke aankondiging of naar de verzending van de aankondiging van bekendmaking van deze aankondiging in het kopersprofiel waarop de opdracht betrekking heeft in het Publicatieblad van de Europese Unie . 19. Naam en adres van de instantie die bevoegd is voor beroepsprocedures en eventueel bemiddelingsprocedures. Precieze aanduiding van de termijnen voor het instellen van een beroep, of, in voorkomend geval, naam, adres, telefoonnummer, faxnummer en e&nbhy;mailadres van de dienst waar deze inlichtingen kunnen worden verkregen. 20. Datum van verzending van de aankondiging door de aanbestedende dienst. 21. Datum van ontvangst van de aankondiging door het Bureau voor officiële publicaties der Europese Gemeenschappen (moet door het Publicatiebureau worden verstrekt). 22. Andere inlichtingen. D. VEREENVOUDIGDE AANKONDIGING VAN EEN OVERHEIDSOPDRACHT IN HET KADER VAN EEN DYNAMISCH AANKOOPSYSTEEM (47) 1. Land van de aanbestedende dienst 2. Naam en adres van de aanbestedende dienst. 3. Verwijzing naar de bekendmaking van de aankondiging van een overheidsopdracht met betrekking tot het dynamische aankoopsysteem. 4. E-mailadres waar het bestek en de aanvullende documenten betreffende het dynamische aankoopsysteem beschikbaar zijn. 5. Voorwerp van de opdracht: beschrijving door middel van referentienummer(s) van de CPV-nomenclatuur en hoeveelheid of omvang van de te plaatsen opdracht. 6. Termijn voor de indiening van de indicatieve inschrijvingen. BIJLAGE XIV INFORMATIE DIE IN MEDEDELINGEN INZAKE HET BESTAAN VAN EEN ERKENNINGSREGELING MOET WORDEN OPGENOMEN 1. Naam, adres, telegramadres, e&nbhy;mailadres, telefoon&nbhy;, telex&nbhy; en faxnummer van de aanbestedende dienst. 2. Zo nodig vermelden of de aanbesteding bestemd is voor beschutte werkplaatsen dan wel of de uitvoering ervan in het kader van programma's voor dergelijke werkplaatsen plaatsvindt. 3. Onderwerp van de erkenningsregeling (beschrijving van (categorieën van) producten, diensten of werken die door middel van deze regeling moeten worden aangekocht &nbhy; referentienummer(s) van de nomenclatuur). 4. Voorwaarden die door de economische subjecten moeten worden vervuld met het oog op hun erkenning overeenkomstig de regeling en methoden waarmee elk van deze voorwaarden zal worden gecontroleerd. Indien de beschrijving van die voorwaarden en toetsingsmethoden omvangrijk is en gebaseerd is op documenten die ter beschikking staan van de betrokken economische subjecten, kan met een samenvatting van de belangrijkste voorwaarden en methoden en met een verwijzing naar de betreffende documenten worden volstaan. 5. Geldigheidsduur van de erkenningsregeling en formaliteiten voor de verlenging ervan. 6. Vermelding van het feit dat de mededeling dient als oproep tot mededinging. 7. Adres waar nadere inlichtingen en documentatie over de erkenningsregeling kunnen worden aangevraagd (indien dat adres afwijkt van het in punt 1 vermelde adres). 8. Naam en adres van de instantie die bevoegd is voor beroepsprocedures en eventueel bemiddelingsprocedures. Precieze aanduiding van de termijnen voor het instellen van een beroep, of, in voorkomend geval, naam, adres, telefoonnummer, faxnummer en e&nbhy;mailadres van de dienst waar deze inlichtingen kunnen worden verkregen. 9. In artikel 56 bedoelde gunningscriteria, indien bekend: "laagste prijs" of "economisch voordeligste inschrijving". De criteria die de economisch voordeligste inschrijving opleveren en de weging ervan of, in voorkomend geval, de volgorde van belangrijkheid van die criteria worden vermeld wanneer zij niet in het bestek staan of niet aangegeven zullen worden in de uitnodiging tot het indienen van een inschrijving of tot onderhandelingen. 10. Indien van toepassing, andere inlichtingen. BIJLAGE XV A INFORMATIE DIE IN PERIODIEKE INDICATIEVE AANKONDIGINGEN MOET WORDEN OPGENOMEN I. RUBRIEKEN DIE IN ELK GEVAL MOETEN WORDEN INGEVULD 1. Naam, adres, telegramadres, e-mailadres, telefoon&nbhy;, telex&nbhy; en faxnummer van de aanbestedende dienst of de dienst waar nadere inlichtingen kunnen worden verkregen. 2. a) Voor opdrachten voor leveringen: aard en hoeveelheid of waarde van de prestaties of de te leveren producten; referentienummer(s) van de nomenclatuur. b) Bij opdrachten voor werken: aard en omvang van de prestaties, algemene kenmerken van het werk of van de percelen die betrekking hebben op het werk; referentienummer(s) van de nomenclatuur. c) Voor opdrachten voor diensten: totaal van de voorgenomen aankopen voor elk van de in bijlage XVII A opgenomen categorieën van diensten; referentienummer(s) van de nomenclatuur. 3. Datum van verzending van de aankondiging of van de aankondiging van bekendmaking van deze vooraankondiging in het kopersprofiel. 4. Datum van ontvangst van de aankondiging door het Bureau voor officiële publicaties der Europese Gemeenschappen (moet door het Publicatiebureau worden verstrekt). 5. Indien van toepassing, andere inlichtingen. II. INLICHTINGEN DIE MOETEN WORDEN VERSTREKT WANNEER DE AANKONDIGING DIENT ALS OPROEP TOT MEDEDINGING OF EEN GROND VORMT VOOR EEN VERKORTING VAN DE TERMIJNEN VOOR DE ONTVANGST VAN DE INSCHRIJVINGEN 6. Vermelding van het feit dat belangstellende leveranciers de dienst op de hoogte moeten brengen van hun belangstelling voor de opdracht(en). 7. Zo nodig vermelden of de aanbesteding bestemd is voor beschutte werkplaatsen dan wel of de uitvoering ervan in het kader van programma's voor dergelijke werkplaatsen plaatsvindt. 8. Uiterste datum voor de ontvangst van de verzoeken om een uitnodiging tot het indienen van een inschrijving of tot onderhandelingen. 9. Aard en hoeveelheid van de te leveren producten of algemene kenmerken van het werk of de categorie waartoe de dienst behoort, in de zin van bijlage XVI A, en beschrijving, vermelding of het om (een) raamovereenkomst(en) gaat. Vermelding van met name de opties voor latere aankopen en een voorlopig tijdschema voor de uitoefening van de opties, alsook van het aantal eventuele verlengingen. Bij een serie periodiek terugkerende opdrachten voorts vermelding van het voorlopige tijdschema van de latere oproepen tot mededinging. 10. Vermelding of het een aankoop, lease, huur, huurkoop of een combinatie hiervan betreft. 11. Uitvoerings&nbhy; of leveringstermijn of looptijd van de opdracht en, in de mate van het mogelijke, de datum van aanvang. 12. Adres waar belangstellende ondernemingen schriftelijk blijk moeten geven van hun belangstelling. Uiterste datum voor de ontvangst van de blijken van belangstelling. Taal of talen waarin de aanvragen tot deelneming of inschrijvingen moeten worden ingediend. 13. Vereisten van economische en technische aard, financiële en technische waarborgen die van de leveranciers worden verlangd. 14. a) Vermoedelijke datum van aanvang van de procedures voor het plaatsen van de opdracht(en) (indien bekend). b) Aard van de procedure voor het plaatsen (niet&nbhy;openbaar of via onderhandelingen). c) Bedrag dat voor het verkrijgen van de documentatie betreffende de raadpleging moet worden betaald, en wijze van betaling. 15. Indien van toepassing, de bijzondere voorwaarden voor de uitvoering van de opdracht(en). 16. Naam en adres van de instantie die bevoegd is voor beroepsprocedures en eventueel bemiddelingsprocedures. Precieze aanduiding van de termijnen voor het instellen van een beroep, of, in voorkomend geval, naam, adres, telefoonnummer, faxnummer en e&nbhy;mailadres van de dienst waar deze inlichtingen kunnen worden verkregen. 17. De in artikel 56 bedoelde criteria die, indien bekend, bij de toewijzing van de opdracht gehanteerd zullen worden: "laagste prijs" of "economisch voordeligste inschrijving". De criteria die de economisch voordeligste inschrijving opleveren en de weging ervan of, in voorkomend geval, de volgorde van belangrijkheid van die criteria worden vermeld wanneer zij niet in het bestek staan of niet aangegeven zullen worden in de uitnodiging tot bevestiging van de belangstelling als bedoeld in artikel 48, lid 3, tot het indienen van een inschrijving of tot onderhandelingen. BIJLAGE XV B GEGEVENS DIE VERMELD MOETEN WORDEN IN DE AANKONDIGING IN EEN KOPERSPROFIEL VAN EEN PERIODIEKE INDICATIEVE AANKONDIGING DIE NIET GEBRUIKT WORDT ALS EEN OPROEP TOT MEDEDINGING 1. Land van de aanbestedende dienst 2. Naam van de aanbestedende dienst 3. Internetadres van het "kopersprofiel" (URL) 4. Referentienummer(s) van de CPV-nomenclatuur BIJLAGE XVI GEGEVENS DIE IN AANKONDIGINGEN VAN GEPLAATSTE OVERHEIDSOPDRACHTEN MOETEN WORDEN OPGENOMEN I. In het Publicatieblad van de Europese Unie te publiceren gegevens (48) 1. Naam en adres van de aanbestedende dienst. 2. Aard van de opdracht (leveringen, werken of diensten en referentienummer(s) van de nomenclatuur; indien van toepassing, vermelding of het om een raamovereenkomst gaat). 3. Ten minste een beknopte beschrijving van de aard en hoeveelheid van de producten, werken of diensten. 4. a) Vorm van de oproep tot mededinging (mededeling betreffende de erkenningsregeling, periodieke aankondiging, aanbesteding). b) Verwijzing naar de bekendmaking van de aankondiging in het Publicatieblad van de Europese Unie . c) In het geval van opdrachten die zonder oproep tot mededinging worden geplaatst, vermelding van de desbetreffende bepaling van artikel 41 , lid 3, of van artikel 33 . 5. Gevolgde aanbestedingsprocedure (openbare procedure, niet&nbhy;openbare procedure of gunning via onderhandelingen). 6. Aantal ontvangen inschrijvingen. 7. Datum van de plaatsing van de opdracht. 8. Prijs die is betaald voor gelegenheidsaankopen uit hoofde van artikel 41 , lid 3, onder j). 9. Naam en adres van het economisch subject . 10. Indien van toepassing, vermelding of de opdracht in onderaanbesteding kon of kan worden gegeven. 11. Betaalde prijs, c.q. prijs van de hoogste en de laagste inschrijving die bij de gunning van de opdracht in aanmerking is genomen. 12. Naam en adres van de instantie die bevoegd is voor beroepsprocedures en eventueel bemiddelingsprocedures. Precieze aanduiding van de termijnen voor het instellen van een beroep, of, in voorkomend geval, naam, adres, telefoonnummer, faxnummer en e&nbhy;mailadres van de dienst waar deze inlichtingen kunnen worden verkregen. 13. Facultatieve gegevens: II. Niet voor publicatie bestemde gegevens 14. Aantal geplaatste opdrachten (wanneer een opdracht over verscheidene leveranciers is verdeeld). 15. Waarde van elke geplaatste opdracht. 16. Land van oorsprong van het product of de dienst (uit de Gemeenschap of niet uit de Gemeenschap en in dit laatste geval uitgesplitst naar land). 17. Gunningscriteria (economisch voordeligste aanbieding, laagste prijs). 18. Is de opdracht gegund aan een inschrijver die een variant voorstelt op grond van artikel 37 , lid 1? 19. Zijn, overeenkomstig artikel 58 , bepaalde inschrijvingen niet in aanmerking genomen omdat zij abnormaal laag waren? 20. Datum van verzending van de aankondiging door de aanbestedende dienst. 21. In het geval van opdrachten voor in bijlage XVII B opgenomen diensten, instemming van de aanbestedende dienst met de bekendmaking van de aankondiging . BIJLAGE XVII A (49) DIENSTEN IN DE ZIN VAN ARTIKEL 32 Categorie Benaming CPC-indeling (50) CPV-indeling 1 Onderhoud en reparatie 6112, 6122, 633, 886 50000000, 50100000, 50110000, 50111110, 50112000, 50112100, 50112110, 50112111, 50112120, 50112200, 50112300, 50113000, 50113100, 50113200, 50114000, 50114100, 50114200, 50115000, 50115100, 50115200, 50116000, 50116100, 50116200, 50116300, 50116400, 50116500, 50116510, 50116600, 50117000, 50117100, 50117200, 50117300, 50118000, 50118100, 50118110, 50118200, 50118300, 50118400, 50118500, 50200000, 50210000, 50211000, 50211100, 50211200, 50211210, 50211211, 50211212, 50211300, 50211310, 50212000, 50220000, 50221000, 50221100, 50221200, 50221300, 50221400, 50222000, 50222100, 50223000, 50224000, 50224100, 50224200, 50225000, 50230000, 50231000, 50231100, 50232000, 50232100, 50232200, 50240000, 50241000, 50241100, 50241200, 50242000, 50243000, 50244000, 50245000, 50246000, 50246100, 50246200, 50246300, 50246400, 50314000, 50315000, 50330000, 50331000, 50332000, 50333000, 50333100, 50333200, 50334000, 50334100, 50334110, 50334120, 50334130, 50334140, 50334200, 50334300, 50334400, 50340000, 50341000, 50341100, 50341200, 50342000, 50343000, 50344000, 50344100, 50344200, 50400000, 50410000, 50411000, 50411100, 50411200, 50411300, 50411400, 50411500 50412000, 50413000, 50413100, 50413200, 50420000, 50421000, 50421100, 50421200, 50422000, 50430000, 50431000, 50432000, 50433000, 50510000, 50511000, 50511100, 50511200, 50512000, 50513000, 50514000, 50514100, 50514200, 50530000, 50531000, 50531100, 50531200, 50531300, 50531400, 50531600, 50532000, 50532100, 50532200, 50532300, 50532400, 50800000, 50810000, 50820000, 50821000, 50822000, 50830000, 50840000, 50841000, 50842000, 50850000, 50860000, 50870000, 50880000, 50881000, 50882000, 50883000, 50884000, 50911000, 50911100, 50911110, 50911120, 50911130, 50911200, 50911210, 50911220, 50912100, 50913100, 50913300, 50913310, 50913400, 50913500, 50913510, 50914000, 50914100, 50914200, 50914300, 50914400, 50914500, 50914600, 50920000, 50921000, 50921100, 50922000, 50923000, 50924000, 50930000, 50931000, 50931100, 50931200, 50931300, 50931400, 50932000, 50932100, 50932200, 50933000, 50934000, 50935000, 50940000, 50941000, 50942000, 50951000, 50952000, 50952100, 50952110, 50952200, 50952400, 50952500, 50960000, 50961000, 50961100, 50961110, 50961200, 50962000, 50970000, 50971000, 50971100, 50971200, 50972000, 50973000, 50973100, 50973200, 50973300, 50973400, 50974000, 50974100, 50974200, 50974300, 50975000, 50975100, 50975200, 50975300, 50976000, 50976100, 50976200, 74732000, 74732100, 74741000, 74742000, 74743000 2 Vervoer te land (51) , met inbegrip van vervoer per pantserwagen en koerier, met uitzondering van postvervoer 712 (m.u.v. 71235), 7512, 87304 55521200, 60110000, 60112000, 60112100, 60112200, 60112300, 60113000, 60113100, 60113310, 60113400, 60114000, 60115000, 60115100, 60115110, 60116000, 60116100, 60116200, 60116300, 60122110, 60122120, 60122130, 60122140, 60122150, 60122160, 60122161, 60122170, 60123100, 60123200, 60123300, 60123400, 60123500, 60123600, 64120000, 64121000, 64122000, 74612000 3 Luchtvervoer van passagiers en vracht, met uitzondering van postvervoer 73 (sauf 7321) 62110000, 62122000, 62210000, 62230000, 62300000 4 Postvervoer te land (52) en door de lucht 71235, 7321 62121000 5 Telecommunicatie 752 64200000, 64210000, 64211000, 64212000, 64213000, 64214000, 64214200, 64216000, 64216100, 64216110, 64216120, 64216130, 64216140, 64216200, 64216210, 64216300, 64221000, 64222000, 64223000, 64224000, 64225000, 64226000, 72315000, 72318000, 72511100 6 Diensten van financiële instellingen: a) verzekeringsdiensten b) bankdiensten en diensten in verband met beleggingen (53) Ex 81, 812, 814 66000000, 66100000, 66110000, 66120000, 66130000, 66140000, 66200000, 66300000, 66310000, 66311000, 66312000, 66313000, 66314000, 6315000, 66316000, 66317000, 66320000, 66321000, 66330000, 66331000, 66332000, 66333000, 66334000, 66335000, 66370000, 66371000, 66372000, 66373000, 66374000, 66380000, 66381000, 66382000, 66340000, 66341000, 66342000, 66343000, 66343100, 66343200, 66350000, 66360000, 66383000, 66384000, 67200000, 67210000, 67211000, 67212000, 67220000, 67221000, 67230000, 67240000, 67250000, 67251000, 67260000 7 Diensten in verband met computers 84 50310000, 50311000, 50311400, 50312000, 50312100, 50312110, 50312120, 50312200, 50312210, 50312220, 50312300, 50312310, 50312320, 50312400, 50312410, 50312420, 50312500, 50312510, 50312520, 50312600, 50312610, 50312620, 50313000, 50313100, 50313200, 50316000, 50317000, 50320000, 50321000, 50322000, 50323000, 50323100, 50323200, 50324000, 50324100, 50324200, 72000000, 72100000, 72110000, 72120000, 72130000, 72140000, 72150000, 72200000, 72210000, 72211000, 72212000, 72220000, 72221000, 72222000, 72222100, 72222200, 72222300, 72223000, 72224000, 72224100, 72224200, 72225000, 72226000, 72227000, 72228000, 72230000, 72231000, 72232000, 72240000, 72241000, 72243000, 72245000, 72246000, 72250000, 72251000, 72252000, 72253000, 72253100, 72253200, 72254000, 72254100, 72260000, 72261000, 72262000, 72263000, 72264000, 72265000, 72266000, 72267000, 72268000, 72300000, 72310000, 72311000, 72311100, 72311200, 72311300, 72312000, 72312100, 72312200, 72313000, 72314000, 72315100, 72316000, 72317000, 72319000, 72320000, 72321000, 72510000, 72511000, 72511110, 72512000, 72514000, 72514100, 72514200, 72514300, 72520000, 72521000, 72521100, 72540000, 72541000, 72541100, 72550000, 72560000, 72570000, 72580000, 72590000, 72591000 8 Onderzoeks- en ontwikkelingswerk (54) 85 63368000, 73000000, 73100000, 73110000, 73111000, 73112000 9 Accountants en boekhouders 862 74121000, 74121100, 74121110, 74121112, 74121113, 74121120, 74121200, 74121210, 74121220, 74121230, 74121240, 74121250, 74541000 10 Markt- en opinieonderzoek 864 74130000, 74131000, 74131100, 74131110, 74131120, 74131121, 74131130, 74131200, 74131300, 74131400, 74131500, 74131600, 74132000, 74133000, 74423100, 74423110 11 Advies inzake bedrijfsvoering en beheer en aanverwante diensten (55) 865, 866 73200000, 73210000, 73220000, 73300000, 74121111, 74141000, 74141100, 74141110 74141200, 74141300, 74141400, 74141500, 74141510, 74141600, 74141610, 74141620 74141700, 74141800, 74141900, 74142200, 74150000, 74871000, 90311000, 93620000 12 Diensten van architecten; diensten van ingenieurs en geïntegreerde diensten van ingenieurs bij kant-en-klaar opgeleverde projecten; Diensten in verband met stedenbouw en landschapsarchitectuur; diensten in verband met aanverwante wetenschappelijke en technische adviezen; diensten voor keuring en controle 867 72242000, 72244000, 74142300, 74142310, 74220000, 74221000, 74222000, 74223000, 74224000, 74225000, 74225100, 74230000, 74231100, 74231110, 74231120, 74231130, 74231200, 74231300, 74231310, 74231320, 74231400, 74231500, 74231510, 74231520, 74231521, 74231530, 74231540, 74231600, 74231700, 74231710, 74231720, 74231721, 74231800, 74231900, 74232000, 74232100, 74232110, 74232120, 74232200, 74232210, 74232220, 74232230, 74232240, 74232300, 74232310, 74232320, 74232400, 74232500, 74232600, 74233000, 74233100, 74233200, 74233300, 74233400, 74233500, 74233600, 74233700, 74240000, 74250000, 74251000, 74252000, 74252100, 74260000, 74261000, 74262000, 74262100, 74263000, 74270000, 74271000, 74271100, 74271200, 74271210, 74271220, 74271300, 74271400, 74271500, 74271700, 74271710, 74271720, 74271800, 74272000, 74272100, 74272110, 74272111, 74272112, 74272113, 74272300, 74273000, 74273100, 74273200, 74274000, 74274100, 74274200, 74274300, 74274400, 74274500, 74275000, 74275100, 74275200, 74276000, 74276100, 74276200, 74276300, 74276400, 74300000, 74310000, 74311000, 74312000, 74312100, 74313000, 74313100, 74313110, 74313120, 74313130, 74313140, 74313141, 74313142, 74313143, 74313144, 74313145, 74313146, 74313147, 74313200, 74313210, 74313220, 74874000 13 Reclamewezen 871 74410000, 74411000, 74412000, 78225000 14 Reiniging van gebouwen en beheer van onroerend goed 874, 82201 t/m 82206 70300000, 70310000, 70311000, 70320000, 70321000, 70322000, 70330000, 70331000, 70331100, 70332000, 70332100, 70332200, 70332300, 74710000, 74720000, 74721000, 74721100, 74721210, 74721300, 74722000, 74724000, 74730000, 74731000, 74744000, 74750000, 74760000, 93411200, 93411300, 93411400 15 Uitgeven en drukken, voor een vast bedrag of op contractbasis 88442 74831530, 78000000, 78100000, 78110000, 78111000, 78112000, 78113000, 78113100, 78114000, 78114100, 78114200, 78114300, 78114400, 78115000, 78115100, 78116000, 78117000, 78118000, 78119000, 78120000, 78121000, 78122000, 78122100, 78123000, 78124000, 78125000, 78130000, 78131000, 78132000, 78133000, 78134000, 78135000, 78135100, 78136000, 78140000, 78141000, 78142000, 78150000, 78151000, 78152000, 78153000, 78160000, 78170000, 78180000, 78200000, 78210000, 78220000, 78221000, 78222000, 78223000, 78224000, 78230000, 78240000, 78300000, 78310000, 78311000, 78312000 16 Straatreiniging en afvalverzameling; afvalwaterverzameling en -verwerking en aanverwante diensten 94 71221110, 74734000, 74735000, 85142200, 90000000, 90100000, 90110000, 90111000, 90111100, 90111200, 90111300, 90112000, 90112100, 90112200, 90112210, 90112300 90113000, 90114000, 90120000, 90121000, 90121100, 90121110, 90121120, 90121130, 90121140, 90121200, 90121300, 90121310, 90121320, 90121330, 90121340, 90121400, 90122000, 90122100, 90122110, 90122111, 90122112, 90122113, 90122120, 90122121 90122122, 90122123, 90122124, 90122130, 90122131, 90122200, 90122210, 90122220, 90122230, 90122240, 90122300, 90122310, 90122320, 90122330, 90122340, 90200000, 90210000, 90211000, 90212000, 90213000, 90220000, 90221000, 90240000, 90300000, 90310000, 90312000, 90313000, 90313100, 90313110, 90313120, 90314000, 90315000, 90315100, 90315200, 90315300, 90320000 BIJLAGE XVII B DIENSTEN IN DE ZIN VAN ARTIKEL 33 Categorie Benaming CPC-indeling CPV-indeling 17 Hotels en restaurants 64 55000000, 55100000, 55200000, 55210000, 55220000, 55221000, 55240000, 55241000, 55242000, 55243000, 55250000, 55260000, 55270000, 55300000, 55310000, 55311000, 55312000, 55320000, 55321000, 55322000, 55330000, 55400000, 55410000, 55500000, 55510000, 55511000, 55512000, 55520000, 55521000, 55521100, 55522000, 55523000, 55523100, 55524000, 93410000, 93411000 18 Vervoer per spoor 711 60111000, 60121000, 60121100, 60121200, 60121300, 60121400, 60121500, 60121600 19 Vervoer over water 72 61000000, 61100000, 61110000, 61200000, 61210000, 61220000, 61230000, 61240000, 61250000, 61400000, 63370000, 63371000, 63372000, 71221120, 71221130 20 Vervoersondersteunende activiteiten 74 62224000, 62224100, 62226000, 63000000, 63100000, 63110000, 63111000, 63112000, 63112100, 63112110, 63120000, 63121000, 63121100, 63121110, 63122000, 63200000, 63210000, 63220000, 63221000, 63222000, 63222100, 63223000, 63223100, 63223110, 63223200, 63223210, 63224000, 63225000, 63226000, 63300000, 63310000, 63311000, 63313000, 63314000, 63315000, 63320000, 63330000, 63340000, 63341000, 63341100, 63342000, 63343000, 63343100, 63344000, 63350000, 63351000, 63352000, 63353000, 63360000, 63361000, 63362000, 63363000, 63364000, 63365000, 63366000, 63366100, 63369000, 63400000, 63410000, 63420000, 63430000, 63500000, 63510000, 63511000, 63512000, 63514000, 63515000, 63516000, 63520000, 63521000, 63522000, 63523000, 63524000, 63600000, 71221140, 74322000, 93600000 21 Rechtskundige diensten 861 74110000, 74111000, 74111100, 74111200, 74112000, 74112100, 74112110, 74113000, 74113100, 74113200, 74113210, 74114000 22 Arbeidsbemiddeling (56) 872 74512000, 74522000, 95100000, 95110000, 95120000, 95130000, 95131000, 95132000, 95133000 23 Opsporing en beveiliging, met uitzondering van vervoer per pantserwagen 873 (m.u.v. 87304) 74611000, 74613000, 74614000, 74614100, 74614110, 74615000, 74620000 24 Onderwijs 92 80000000, 80100000, 80110000, 80200000, 80210000, 80211000, 80212000, 80220000, 80300000, 80310000, 80320000, 80330000, 80340000, 80400000, 80411000, 80411100, 80411200, 80412000, 80421000, 80422000, 80422100, 80423000, 80423100, 80423110, 80423120, 80423200, 80423300, 80423320, 80424000, 80425000, 80426000, 80426100, 80426200, 80427000, 80428000, 80430000, 92312212, 92312213 25 Gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening 93 60113300, 74511000, 85000000, 85100000, 85110000, 85111000, 85111100, 85111200, 85111300, 85111320, 85111400, 85111500, 85111600, 85111700, 85111800, 85112000, 85112100, 85120000, 85121000, 85121100, 85121200, 85121300, 85130000, 85131000, 85131100, 85131110, 85140000, 85141000, 85141100, 85141200, 85141210, 85141211, 85141212, 85141220, 85142000, 85142100, 85142200, 85142300, 85142400, 85143000, 85144000, 85144100, 85145000, 85146000, 85146100, 85146200, 85147000, 85148000, 85149000, 85200000, 85300000, 85310000, 85311000, 85311100, 85311200, 85311300, 85312000, 85312100, 85312200, 85312300, 85312310, 85312320, 85312330, 85312400, 85320000, 85323000 26 Cultuur, sport en recreatie 96 74875000, 74875100, 74875200, 77310000, 77311000, 77313000, 77400000, 80413000, 80414000, 80415000, 92000000, 92100000, 92110000, 92111000, 92111100, 92111200, 92111210, 92111220, 92111230, 92111240, 92111250, 92111260, 92111300, 92111310, 92111320, 92112000, 92120000, 92121000, 92122000, 92130000, 92140000, 92200000, 92210000, 92211000, 92220000, 92221000, 92300000, 92310000, 92311000, 92312000, 92312100, 92312110, 92312120, 92312130, 92312140, 92312200, 92312210, 92312220, 92312230, 92312240, 92312250, 92320000, 92330000, 92331000, 92331100, 92331200, 92332000, 92340000, 92341000, 92342000, 92342100, 92342200, 92350000, 92351000, 92351100, 92351200, 92352000, 92352100, 92352200, 92360000, 92400000, 92500000, 92510000, 92511000, 92512000, 92520000, 92521000, 92521100, 92521200, 92521210, 92521220, 92522000, 92522100, 92522200, 92530000, 92531000, 92532000, 92533000, 92534000, 92600000, 92610000, 92620000, 92621000, 92622000 27 Overige diensten 50111100, 50232110, 50246500, 50520000, 50521000, 50522000, 50523000, 50531500, 50531510, 50700000, 50710000, 50711000, 50712000, 50720000, 50730000, 50731000, 50732000, 50732100, 50740000, 50760000, 50761000, 50762000, 50911230, 50912200, 50913200, 50915000, 50915100, 50915200, 50952300, 50977000, 52000000, 52100000, 52200000, 52300000, 52400000, 52500000, 52600000, 52700000, 52800000, 52900000, 60113200, 60200000, 60210000, 60220000, 61300000, 62221000, 62222000, 62223000, 63367000, 64110000, 64111000, 64112000, 64113000, 64114000, 64115000, 64116000, 64214100, 64214400, 65000000, 65100000, 65110000, 65120000, 65130000, 65200000, 65210000, 65300000, 65310000, 65320000, 65400000, 65410000, 65500000, 67100000, 67110000, 67120000, 67121000, 67122000, 67130000, 67140000, 67300000, 70100000, 70110000, 70111000, 70112000, 70120000, 70121000, 70121100, 70121200, 70122000, 70122100, 70122110, 70122200, 70122210, 70123000, 70123100, 70123200, 70130000, 70311100, 70311200, 70333000, 71000000, 71100000, 71110000, 71120000, 71130000, 71140000, 71150000, 71160000, 71170000, 71180000, 71181000, 71211300, 71211310, 71211320, 71211400, 71211600, 71211900, 71300000, 71310000, 71311000, 71320000, 71321000, 71321100, 71321200, 71321300, 71321400, 71330000, 71331000, 71332000, 71332100, 71332200, 71333000, 71340000, 71350000, 71360000, 71380000, 74122000, 74122100, 74122200, 74271600, 74271900, 74321000, 74321100, 74420000, 74421000, 74422000, 74423000, 74423200, 74423210, 74542000, 74543000, 74731100, 74810000, 74811000, 74811100, 74811200, 74811300, 74811310, 74811320, 74811330, 74811340, 74812000, 74813000, 74820000, 74821000, 74830000, 74831000, 74831100, 74831110, 74831200, 74831210, 74831300, 74831400, 74831500, 74831510, 74831520, 74831600, 74832000, 74832100, 74841000, 74842000, 74844000, 74850000, 74851000, 74860000, 74861000, 74870000, 74872000, 74873100, 74876000, 74877000, 75000000, 75100000, 75110000, 75111000, 75111100, 75111200, 75112000, 75112100, 75120000, 75121000, 75122000, 75123000, 75124000, 75125000, 75130000, 75131000, 75131100, 75200000, 75210000, 75211000, 75211100, 75211110, 75211200, 75211300, 75220000, 75221000, 75222000, 75230000, 75231000, 75231100, 75231200, 75231210, 75231220, 75231230, 75231240, 75240000, 75241000, 75241100, 75242000, 75242100, 75242110, 75250000, 75251000, 75251100, 75251110, 75251120, 75252000, 75300000, 75310000, 75311000, 75312000, 75313000, 75313100, 75314000, 75320000, 75330000, 75340000, 76000000, 76100000, 76110000, 76111000, 76120000, 76200000, 76210000, 76211000, 76211100, 76211200, 76300000, 76310000, 76320000, 76330000, 76340000, 76400000, 76410000, 76411000, 76420000, 76430000, 76431000, 76440000, 76450000, 76460000, 76470000, 76480000, 76490000, 76491000, 76492000, 76500000, 76510000, 76520000, 76521000, 76522000, 76530000, 76531000, 77000000, 77100000, 77110000, 77120000, 77210000, 77211000, 77211100, 77211300, 77220000, 77230000, 77330000, 77500000, 77510000, 77600000, 77610000, 77700000, 78400000, 85321000, 85322000, 90114100, 90115000, 90122132, 90123000, 90123100, 90123200, 90123300, 90230000, 91000000, 91100000, 91110000, 91120000, 91130000, 91131000, 91200000, 91300000, 91310000, 91320000, 91330000, 91331000, 91331100, 92230000, 92312211, 93100000, 93110000, 93111000, 93112000, 93120000, 93121000, 93130000, 93140000, 93150000, 93160000, 93200000, 93210000, 93211000, 93220000, 93221000, 93221100, 93221200, 93221300, 93300000, 93310000, 93320000, 93330000, 93411100, 93500000, 93510000, 93511000, 93511100, 93621000, 93700000, 93710000, 93711000, 93711100, 93711110, 93711200, 93712000, 93910000, 93930000, 93940000, 93950000, 95000000, 99000000, 99100000 BIJLAGE XVIII INFORMATIE DIE IN AANKONDIGINGEN VAN PRIJSVRAGEN MOET WORDEN OPGENOMEN 1. Naam, adres, e-mailadres, telegramadres, telefoon&nbhy;, telex&nbhy; en faxnummer van de aanbestedende dienst en van de dienst waar aanvullende documentatie kan worden verkregen. 2. Beschrijving van het ontwerp (referentienummer(s) van de nomenclatuur) . 3. Type prijsvraag: openbaar of niet&nbhy;openbaar. 4. In geval van een openbare prijsvraag: uiterste datum voor de ontvangst van de ontwerpen. 5. In geval van een niet-openbare prijsvraag: 6. Indien van toepassing, vermelding of de deelneming aan een bepaalde beroepsgroep is voorbehouden. 7. Criteria die bij de beoordeling van de ontwerpen zullen worden gehanteerd. 8. Indien van toepassing, namen van de geselecteerde juryleden. 9. Vermelding of de beslissing van de jury bindend is voor de aanbestedende dienst. 10. Indien van toepassing, aantal prijzen en waarde ervan. 11. Indien van toepassing, nadere gegevens over vergoedingen aan alle deelnemers. 12. Vermelding of de winnaars recht hebben op eventuele vervolgopdrachten. 13. Naam en adres van de instantie die bevoegd is voor beroepsprocedures en eventueel bemiddelingsprocedures. Precieze aanduiding van de termijnen voor het instellen van een beroep, of, in voorkomend geval, naam, adres, telefoonnummer, faxnummer en e&nbhy;mailadres van de dienst waar deze inlichtingen kunnen worden verkregen. 14. Datum van verzending van de aankondiging 15. Datum van ontvangst van de aankondiging door het Bureau voor officiële publicaties der Europese Gemeenschappen. 16. Andere relevante inlichtingen. BIJLAGE XIX INFORMATIE DIE IN AANKONDIGINGEN VAN UITSLAGEN VAN PRIJSVRAGEN MOET WORDEN OPGENOMEN 1. Naam, adres, telegramadres, telefoon&nbhy;, telex&nbhy; en faxnummer van de aanbestedende dienst. 2. Beschrijving van het ontwerp (referentienummer(s) van de nomenclatuur) . 3. Totaal aantal deelnemers. 4. Aantal buitenlandse deelnemers. 5. Winnaar(s) van de prijsvraag. 6. Indien van toepassing, toegekende prijs of prijzen. 7. Andere inlichtingen. 8. Verwijzing naar de aankondiging van de prijsvraag. 9. Naam en adres van de instantie die bevoegd is voor beroepsprocedures en eventueel bemiddelingsprocedures. Precieze aanduiding van de termijnen voor het instellen van een beroep, of, in voorkomend geval, naam, adres, telefoonnummer, faxnummer en e&nbhy;mailadres van de dienst waar deze inlichtingen kunnen worden verkregen. 10. Datum van verzending van de aankondiging. 11. Datum van ontvangst van de aankondiging door het Bureau voor officiële publicaties der Europese Gemeenschappen. BIJLAGE XX SPECIFICATIES BETREFFENDE DE BEKENDMAKING 1. Bekendmaking van de aankondigingen a) De in de artikelen 42, 43, 44 en 64 bedoelde aankondigingen worden door de aanbestedende diensten aan het Bureau voor officiële publicaties der Europese Gemeenschappen toegezonden in het formaat dat is voorgeschreven bij Richtlijn 2001/78/EG van de Commissie van 13 september 2001 betreffende het gebruik van de standaardformulieren bij de bekendmaking van aankondigingen van overheidsopdrachten. In de in artikel 41, lid 1, eerste alinea, bedoelde vooraankondigingen via een kopersprofiel zoals bedoeld in punt 2, onder b), alsmede in de aankondiging van deze bekendmaking, wordt ook dit formaat gebruikt. b) De in de artikelen 42, 43, 44 en 64 bedoelde aankondigingen worden bekendgemaakt door het Bureau voor officiële publicaties der Europese Gemeenschappen of door de aanbestedende diensten in geval van periodieke aankondigingen via een kopersprofiel overeenkomstig artikel 42, lid 1, eerste alinea. De aanbestedende diensten kunnen deze informatie bovendien via een "kopersprofiel" zoals bedoeld in punt 2, onder b), op het internet bekendmaken. c) Het Bureau voor officiële publicaties der Europese Gemeenschappen zendt de aanbestedende dienst de bevestiging van de bekendmaking zoals bedoeld in artikel 45 , lid 7. 2. Bekendmaking van aanvullende of bijkomende informatie a) De aanbestedende diensten wordt aangeraden het volledige bestek en de volledige aanvullende documentatie op het internet bekend te maken. b) Het kopersprofiel kan periodieke indicatieve aankondigingen, als bedoeld in artikel 42 , lid 1, eerste alinea, bevatten alsmede informatie over lopende aanbestedingsprocedures, voorgenomen aankopen, geplaatste opdrachten, geannuleerde procedures, alsmede alle nuttige algemene informatie, zoals het contactpunt, een telefoon- en faxnummer, een postadres en een e&nbhy;mailadres. 3. Formaat en wijze voor de elektronische verzending van aankondigingen Het formaat en de wijze voor de elektronische verzending van aankondigingen zijn op te vragen op internetadres "http://simap.eu.int". BIJLAGE XXI DEFINITIE VAN ENKELE TECHNISCHE SPECIFICATIES In de zin van deze richtlijn wordt verstaan onder: BIJLAGE XXII OVERZICHT VAN DE IN ARTIKEL 46 BEDOELDE TERMIJNEN Openbare procedures Termijn voor de ontvangst van inschrijvingen &nbhy; zonder periodieke indicatieve aankondiging Termijn Elektronische verzending van de aankondiging Bestek elektronisch beschikbaar Elektronische verzending plus "elektronisch" bestek Uitwerking lid 7, eerste alinea Uitwerking lid 7, tweede alinea 52 45 47 40 geen geen Met bekendmaking van een periodieke indicatieve aankondiging A: Algemene termijn Elektronische verzending van de aankondiging Bestek elektronisch beschikbaar Elektronische verzending plus "elektronisch" bestek Uitwerking lid 7, eerste alinea Uitwerking lid 7, tweede alinea 36 29 31 24 geen geen B: Minimum-termijn Elektronische verzending van de aankondiging Bestek elektronisch beschikbaar Elektronische verzending plus "elektronisch" bestek Uitwerking lid 7, eerste alinea Uitwerking lid 7, tweede alinea 22 15 17 10 De termijn van 10 dagen wordt weer vastgesteld op 15 dagen. De termijn van 17 dagen wordt weer vastgesteld op 22 dagen. Niet&nbhy;openbare procedures en procedures van gunning via onderhandelingen Termijn voor de ontvangst van de aanvragen tot deelneming Algemene termijn Elektronische verzending van de aankondiging Bestek elektronisch beschikbaar Elektronische verzending plus "elektronisch" bestek Uitwerking lid 8, eerste alinea Uitwerking lid 8, tweede alinea 37 30 niet van toepassing (n.v.t.) n.v.t. geen n.v.t. Minimum-termijn Elektronische verzending van de aankondiging Bestek elektronisch beschikbaar Elektronische verzending plus "elektronisch" bestek Uitwerking lid 8, eerste alinea Uitwerking lid 8, tweede alinea 22 15 n.v.t. n.v.t. geen n.v.t. Minimum-termijn Elektronische verzending van de aankondiging Bestek elektronisch beschikbaar Elektronische verzending plus "elektronisch" bestek Uitwerking lid 8, eerste alinea Uitwerking lid 8, tweede alinea 15 8 n.v.t. n.v.t. De termijn van 8 dagen wordt weer vastgesteld op 15 dagen. n.v.t. Termijn voor de ontvangst van inschrijvingen A: Algemene termijn Elektronische verzending van de aankondiging Bestek elektronisch beschikbaar Elektronische verzending plus "elektronisch" bestek Uitwerking lid 8, eerste alinea Uitwerking lid 8, tweede alinea 24 n.v.t. 19 n.v.t. n.v.t. geen B: Minimum-termijn Elektronische verzending van de aankondiging Bestek elektronisch beschikbaar Elektronische verzending plus "elektronisch" bestek Uitwerking lid 8, eerste alinea Uitwerking lid 8, tweede alinea 10 n.v.t. 5 n.v.t. n.v.t. De termijn van 5 dagen wordt weer vastgesteld op 10 dagen. C: In overleg vastgestelde termijn Elektronische verzending van de aankondiging Bestek elektronisch beschikbaar Elektronische verzending plus "elektronisch" bestek Uitwerking lid 8, eerste alinea Uitwerking lid 8, tweede alinea n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. BIJLAGE XXIII LIJST VAN INTERNATIONALE ARBEIDSNORMEN IN DE ZIN VAN ARTIKEL 60, LID 3, ONDER D) De belangrijkste internationale basisarbeidsnormen in de zin van artikel 60, lid 3, onder d) zijn in de volgende IAO-Verdragen opgenomen: BIJLAGE XXIV EISEN TEN AANZIEN VAN MIDDELEN VOOR DE ELEKTRONISCHE ONTVANGST VAN INSCHRIJVINGEN/AANVRAGEN TOT DEELNEMING OF ERKENNING EN PLANNEN EN ONTWERPEN BIJ PRIJSVRAGEN De middelen voor de elektronische ontvangst van inschrijvingen/aanvragen tot deelneming of erkenning en plannen en ontwerpen bij prijsvragen moeten door passende technische voorzieningen en procedures tenminste de waarborg bieden dat BIJLAGE XXV UITERSTE TERMIJNEN VOOR OMZETTING EN TOEPASSING Richtlijn Uiterste termijn voor omzetting Uiterste termijn voor toepassing 93/38/EEG (PB L 199 van 9.8.1993, blz. 84) 1.7.1994 Spanje: 1.1.1997; Griekenland en Portugal: 1.1.1998 98/4/EG (PB L 101 van 1.4.1998, blz. 1) 16.2.1999 Griekenland en Portugal: 16.2.2000 BIJLAGE XXVI CONCORDANTIETABEL (57) Deze richtlijn Richtlijn 93/38/EEG Artikel 1(1) Artikel 1(1), 1e zin Artikel 1(2)(a) Artikel 1(4), 1e zin, Aangepast Artikel 1(2)(b), 1e zin Artikel 1(4)(b), 1e zin Gewijzigd Artikel 1(2)(b), 2e zin Artikel 14(10), 2e zin Aangepast Artikel 1(2)(c), 1e alinea Artikel 1(4)(a) Aangepast Artikel 1(2)(c), 2e alinea Nieuw Artikel 1(2)(d), 1e alinea Artikel 1(4)(c), 1e deel Aangepast Artikel 1(2)(d), 2e alinea Artikel 1(4), 2e alinea Aangepast Artikel 1(2)(d), 3e alinea Nieuw Artikel 1(3)(a) Nieuw Artikel 1(3)(b) Nieuw Artikel 1(4) Artikel 1(5) Aangepast Artikel 1(5) Nieuw Artikel 1(6) Nieuw Artikel 1(7), 1e alinea Artikel 1(6), in fine Gewijzigd Artikel 1(7), 2e alinea Nieuw Artikel 1(7), 3e alinea Artikel 1(6), 1e zin Aangepast Artikel 1(8) Nieuw Artikel 1(9),(a) tot (c) Artikel 1(7) Aangepast Artikel 1(9),(d) Artikel 1(16), Aangepast Artikel 1(10) Nieuw Artikel 1(11) Nieuw Artikel 1(12) Nieuw Artikel 1(14) en (15) Geschrapt Artikel 2(1)(a) Artikel 1(1) Artikel 2(1)(b) Artikel 1(2) Artikel 2(2) Artikel 2(1) Aangepast Artikel 2(3) Artikel 2(3) Gewijzigd Artikel 3(1) Artikel 2(2)(a)(iii) Aangepast Artikel 3(2) Artikel 2(5)(b) Aangepast Artikel 3(3) Artikel 2(2)(a)(ii) Aangepast Artikel 3(4) Artikel 2(5)(a) Aangepast Artikel 4(1) Artikel 2(2)(a)(i) Aangepast Artikel 4(2) Artikel 6(2) Aangepast Artikel 4(3) Artikel 2(5)(a) Aangepast Artikel 5(1) Artikel 2(2)(c) Gewijzigd Artikel 5(2) Artikel 2(4) Gewijzigd Artikel 6 Nieuw Artikel 7 Artikel 2(2)(b) Artikel 2(2)(d) Geschrapt Artikel 8 Artikel 2(6) Gewijzigd Artikel 9 Nieuw Artikel 10 Artikel 4(2) Gewijzigd Artikel 11 Artikel 12 (1), 1e alinea Artikel 33(2) Artikel 12 (1), 2e alinea Artikel 33(3) Gewijzigd Artikel 12 (2) Artikel 33(1) Gewijzigd Artikel 13 Artikel 42a Artikel 14 (1) Artikel 4(3) Artikel 14 (2) Artikel 4(4) Gewijzigd Artikel 15 Artikel 5 Artikel 16 Nieuw Artikel 17 Artikel 14, alinea 1 Gewijzigd Artikel 18 (1) Artikel 14(2) en (6) Gewijzigd Artikel 18 (2) Artikel 14, alinea 13 Aangepast Artikel 18 (3) Artikel 14, alinea 9 Gewijzigd Artikel 18 (4) Artikel 14, alinea 11 Aangepast Artikel 18 (5) Artikel 14, alinea 12 Aangepast Artikel 18 (6)(a), 1e alinea Artikel 14(10), 3e zin Gewijzigd Artikel 18( 6)(a), 2e alinea Artikel 14, alinea 10, 2e alinea, 2e zin Aangepast Artikel 18 (6)(a), 3e alinea Artikel 14, alinea 10, 2e alinea, 3e zin Gewijzigd Artikel 18 (6)(b), 1e alinea Artikel 14(10), 2e alinea, 1e zin Gewijzigd Artikel 18 (6)(b), 2e alinea Artikel 14(10), 2e alinea, 2e zin Aangepast Artikel 18 (6)(b), 3e alinea Nieuw Artikel 18 (7) Artikel 14, alinea 7 Gewijzigd Artikel 18 (8) Artikel 14(8) Artikel 18 (9) Artikel 14, alinea 4 Gewijzigd Artikel 18 (10) Artikel 14, alinea 3 Gewijzigd Artikel 18 (11) Artikel 14(5) Artikel 19 Nieuw Artikel 20 Artikel 7 Artikel 21 Artikel 6(1) en (3) Aangepast Artikel 22 Artikel 10 Artikel 23 (a) Artikel 12, 1 Gewijzigd Artikel 23 (b) Artikel 12, 2 Artikel 23 (c) Artikel 12, 3 Artikel 24 (1) Artikel 1(3) Artikel 24 (2) Artikel 13(1), 1e alinea, onder (a) en (b) Gewijzigd Artikel 24 (3), 1e alinea, onder a Artikel 13(1), 1e alinea in fine Gewijzigd Artikel 24 , 1e alinea, onder b en c Nieuw Artikel 24 (3), 2e alinea Nieuw Artikel 24 (3), 3e alinea Artikel 13(1), 2e alinea Gewijzigd Artikel 24 (4)(a) Artikel 13(1), 1e alinea, onder b Gewijzigd Artikel 24 (4)(b) Nieuw Artikel 24 (4) in fine Nieuw Artikel 24 (5) Artikel 13(2) Gewijzigd Artikel 25 (a) Artikel 1, alinea 4,c,i Artikel 25 (b) Artikel 1, alinea 4,c,iii Artikel 25 (c) Artikel 1, alinea 4,c,iv Gewijzigd Artikel 25 (d) Artikel 1, alinea 4,c,v Artikel 25 (e) Artikel 1, alinea 4,c,vi Artikel 1, alinea 4,c,ii en bijlage XVI A, voetnoot 2 Geschrapt Artikel 26 Artikel 11 Gewijzigd Artikel 27 (a) Artikel 9, alinea 1,a Aangepast Artikel 28 (b) Artikel 9, alinea 1,b Aangepast Artikel 9, alinea 2 Geschrapt Artikel 3, alinea1 Geschrapt Artikel 28 Artikel 3, alinea 2 Gewijzigd Artikel 3, alinea 3 tot 5 Geschrapt Artikel 29 Nieuw Artikel 30 Nieuw Artikel 31 Nieuw Artikel 8 Geschrapt Artikel 32 Artikel 15 Aangepast Artikel 33 Artikel 16 Artikel 34 Artikel 17 Artikel 35 Artikel 18 en artikel 34(4) Gewijzigd Artikel 36 Artikel 19 Aangepast Artikel 37 alinea 1 Artikel 34, alinea 3 Gewijzigd Artikel 37 (2) Nieuw Artikel 38 Artikel 27 Gewijzigd Artikel 39 Nieuw Artikel 40 (1) Artikel 29(1) Gewijzigd Artikel 40 (2) Artikel 29(2) Artikel 41 (1) Artikel 4, alinea 1 Artikel 41 (2) en (3) Artikel 20, alinea 1 en 2 Artikel 42 (1), 1e alinea Artikel 22, alinea 1 Gewijzigd Artikel 42 (1), 2e tot 6e alinea Nieuw Artikel 42 (2 ) Artikel 22, alinea 4 Artikel 42 (3) Artikel 30, alinea 9 Aangepast Artikel 43 (1) Artikel 21, alinea 1 Artikel 43 (2) Nieuw Artikel 43 (2)(a) en (b) Artikel 21, alinea 2,a en b Aangepast Artikel 43 (2)(c), 1e zin Artikel 22, alinea 3, 1e zin Artikel 43 (2)(c), 2e zin Artikel 22, alinea 3, 2e zin Artikel 44 (1) Artikel 24, alinea 1 Gewijzigd Artikel 44 (2) Artikel 24, alinea 2 Aangepast Artikel 44 (3) Artikel 24, alinea 3, 1e to 3e zins Aangepast Artikel 44 (4) Artikel 24, alinea 3, 4e zin Aangepast Artikel 44 (5) Artikel 24, alinea 4 Aangepast Artikel 45 (1) Nieuw Artikel 45 (2) Nieuw Artikel 45 (3), 1e alinea Nieuw Artikel 45 (3), 2e alinea, 1e zin Artikel 25 (3), 1e zin Gewijzigd Artikel 45 (3), 2e alinea, 2e zin Artikel 25(3), 2e zin Aangepast Artikel 45 (4), 1e alinea Artikel 25(2) Gewijzigd Artikel 45 (4), 2e alinea Artikel 25(4) Artikel 45 (5) Artikel 25(5) Gewijzigd Artikel 45 (6) Artikel 25(1) Artikel 45 (7) Nieuw Artikel 45 (8) Nieuw Artikel 25, alinea 3, 3e zin Geschrapt Artikel 46 (1) Nieuw Artikel 46 (2) Artikel 26(1), 1e alinea, 1e zin Artikel 46 (3) Artikel 26, alinea 2 Aangepast Artikel 46 (4) Artikel 26(1), 2e en 3e zin Aangepast Artikel 46 (5) tot (8) Nieuw Artikel 46 (9) Artikel 28(3) Gewijzigd Artikel 46 (10) Nieuw Artikel 47 (1) Artikel 28, alinea 1 Gewijzigd Artikel 47 (2) Artikel 28, alinea 2 Gewijzigd Artikel 48 (1), 1e zin Artikel 28(4), 1e zin Artikel 48 (1), 2e zin, 1e indent Nieuw Artikel 48 (1), 2e zin, 2e indent Artikel 28(4), 2e zin Gewijzigd Artikel 48 (2) Nieuw Artikel 48 (3) Artikel 28(2) Gewijzigd Artikel 48 (4), a tot d Artikel 28(4), a tot d en f Aangepast Artikel 28(4)(f) Geschrapt Artikel 48 (4)(e) Artikel 28, alinea 4,e Gewijzigd Artikel 48 (4)(f) Nieuw Artikel 48 (5), a tot h Artikel 21, alinea 2,c Aangepast Artikel 48 (3), i Nieuw Artikel 49 (1) Artikel 28, alinea 6 1e en 2e zin en 1e indent Gewijzigd Artikel 49 (2) Nieuw Artikel 49 (3) Artikel 28(6), 2e en 4e indent Gewijzigd Artikel 49 (4) Nieuw Artikel 49 (5) Nieuw Artikel 49 (6) Artikel 28(5) Gewijzigd Artikel 49(7) Nieuw Artikel 50 (1) Artikel 41(3) Gewijzigd Artikel 50 (2), 1e alinea Artikel 41(4), 1e alinea Gewijzigd Artikel 50 (2), 2e alinea Artikel 41(2), 2e alinea Aangepast Artikel 50 (3) Artikel 30(4) Artikel 50 (4) Artikel 30(6) Gewijzigd Artikel 50 (5) Artikel 30(8) Gewijzigd Artikel 51 (1) Artikel 41(1) Gewijzigd Artikel 51 (2) Artikel 41(2) Artikel 52 Nieuw Artikel 53 (1) Artikel 30(5) Gewijzigd Artikel 53 (2) Artikel 32 Gewijzigd Artikel 53 (3) Nieuw Artikel 54 (1) Artikel 30(1) Artikel 54 (2) Artikel 30(2) Gewijzigd Artikel 54 (3) Nieuw Artikel 54 (4) Nieuw Artikel 54 (5) Nieuw Artikel 54 (6) Artikel 30(3) Artikel 54 (7) Artikel 30(7) Artikel 54 (8) Nieuw Artikel 54 (9) Artikel 21, alinea 3 Artikel 21, alinea 5 Geschrapt Artikel 55 (1) Nieuw Artikel 55 (2) Artikel 31(1) Artikel 55 (3) Artikel 31, alinea 3 Aangepast Artikel 55 (4), 1e alinea Artikel 31, alinea 2 Aangepast Artikel 55 (4), 2e alinea Nieuw Artikel 55 (5) Nieuw Artikel 55 (6) Artikel 56 (1) Artikel 34, alinea 1 Artikel 56 (2) Artikel 34, alinea 2 Gewijzigd Artikel 35, alinea 1 en 2 Geschrapt Artikel 57 Nieuw Artikel 58 (1) en (2) Artikel 34(5), 1e en 2e alinea Gewijzigd Artikel 58 (3) Artikel 34(5), 3e alinea Gewijzigd Artikel 59 (1) en (2) Artikel 36(1) en (2) Artikel 59 (3) Artikel 36(3) en (4) Aangepast Artikel 59 (4) en (5) Artikel 36(5) en (6) Artikel 60 Artikel 37 Aangepast Artikel 61 (1) Artikel 23(3) Artikel 61 (2) Artikel 23(4) Artikel 62 (1) en (2) Artikel 23(1) en (2) Gewijzigd Artikel 63 (1) Artikel 6(1), artikel 12 Gewijzigd Artikel 63 (2) Nieuw Artikel 64 (1), 1e alinea Artikel 21(4) Gewijzigd Artikel 64 (1), 2e alinea Artikel 24(1) en (2), 2e zin Aangepast Artikel 64 (2) Artikel 25 Gewijzigd Artikel 65 Nieuw Artikel 66 (1) Artikel 4(1) Aangepast Artikel 66 (2) Artikel 23(5) Artikel 66 (3) Artikel 23(6), 1e alinea Artikel 67 Artikel 23(6), 2e alinea Gewijzigd Artikel 68 Artikel 42 Gewijzigd Artikel 39 Geschrapt Artikel 69 (1) Artikel 40(5) Gewijzigd Artikel 69 (2) Nieuw Artikel 69 (3) Nieuw Artikel 70 (1), 1e alinea Artikel 14(15), 1e zin Gewijzigd Artikel 70 (1), 2e alinea Artikel 14(15), 2e zin Gewijzigd Artikel 70 (2), 1e alinea Nieuw Artikel 70 (2), 2e alinea Artikel 14(14), 1e en 2e zin Gewijzigd Artikel 70 (3) Artikel 14(14), 3e zin en (15), 3e zin Aangepast Artikel 71 (1), onder a Artikel 40(1) Gewijzigd Artikel 71 (1), onder b Artikel 40(2) Aangepast Artikel 71 (1), onder c Artikel 40(3) Gewijzigd Artikel 71 (1), onder d Artikel 40(3) Gewijzigd Artikel 71 (1), onder e Nieuw Artikel 71 (1), onder f, g en h Nieuw Artikel 71 (1), onder i Artikel 40(2) en 42(2) Aangepast Artikel 71 (1), onder j Artikel 14(16) Aangepast Artikel 40 alinea 4 Geschrapt Artikel 43 en artikel 44 Geschrapt Bijlage I Bijlage III Aangepast Bijlage II Bijlage II Aangepast Bijlage III Bijlage I Aangepast Bijlage IV Bijlage VI Aangepast Bijlage V Bijlage VII Aangepast Bijlage VI Nieuw Bijlage VII Bijlage IV Aangepast Bijlage VIII Bijlage V Aangepast Bijlage IX Bijlage IX Aangepast Bijlage X Bijlage VIII Aangepast Bijlage XI Nieuw Bijlage XII Bijlage XI Aangepast Bijlage XIII, A tot C Bijlage XII Gewijzigd Bijlage XIII, D Nieuw Bijlage XIV Bijlage XIII Gewijzigd Bijlage XV, A Bijlage XIV Gewijzigd Bijlage XV, B Nieuw Bijlage XVI Bijlage XV Gewijzigd Bijlage XVII A Bijlage XVI A Gewijzigd Bijlage XVII B Bijlage XVI B Aangepast Bijlagen XVIII en XIX Bijlagen XVII en XVIII Gewijzigd Bijlage XX, onder 1, a Nieuw Bijlage XX, onder 1.b Artikel 25, alinea 2 Gewijzigd Bijlage XX, onder 1.c Nieuw Bijlage XX, onder 2 en 3 Nieuw Bijlage XXI, onder 1 Artikel 1, alinea 8 Gewijzigd Bijlage XXI, onder 2, 1e zin Artikel 1, alinea 9 Aangepast Bijlage XXI, onder 2, 1e indent Nieuw Bijlage XXI, onder 2, 2e indent Artikel 1, alinea 10 Gewijzigd Bijlage XXI, onder 2, 3e indent Nieuw Bijlage XXI, onder 3 Artikel 1, alinea 12 Gewijzigd Bijlage XXI, onder 4 Artikel 1, alinea 11 Artikel 1, alinea 13 Geschrapt Bijlage XXII Nieuw Bijlage XXIII Nieuw Bijlage XXIV Nieuw Bijlage XXV Nieuw (Medebeslissingsprocedure: tweede lezing) Het Europees Parlement , – gezien het gemeenschappelijk standpunt van de Raad (5204/3/2003 – C5&nbhy;0133/2003) (1) , – gezien zijn in eerste lezing geformuleerde standpunt (2) inzake het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2001) 425 ) (3) , – gezien het gewijzigde voorstel van de Commissie ( COM(2002) 559 ) (4) , – gelet op artikel 251, lid 2 van het EG&nbhy;Verdrag, – gelet op artikel 80 van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling voor de tweede lezing van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid (A5&nbhy;0202/2003), 1. wijzigt het gemeenschappelijk standpunt als volgt; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. STANDPUNT VAN HET EUROPEES PARLEMENT in tweede lezing vastgesteld op 2 juli 2003 met het oog op de aanneming van Verordening (EG) nr. …/2003 van het Europees Parlement en de Raad inzake genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op de artikelen 37 en 95 en artikel 152, lid 4, onder b), Gezien het voorstel van de Commissie (5) , Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité (6) , Gezien het advies van het Comité van de Regio's (7) , Volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag (8) , Overwegende hetgeen volgt: (1) Het vrije verkeer van veilige en gezonde levensmiddelen en diervoeders is een wezenlijk aspect van de interne markt, dat een aanzienlijke bijdrage levert tot de gezondheid en het welzijn van de burgers en hun sociale en economische belangen. (2) Bij de uitvoering van het beleid van de Gemeenschap dient een hoog niveau van bescherming van het leven en de gezondheid van de mens te worden gewaarborgd. (3) Ter bescherming van de gezondheid van mens en dier dienen levensmiddelen en diervoeders die geheel of gedeeltelijk uit genetisch gemodificeerde organismen bestaan of daarmee zijn geproduceerd (hierna "genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders" genoemd), door middel van een communautaire procedure aan een veiligheidsbeoordeling te worden onderworpen alvorens zij in de Gemeenschap in de handel worden gebracht. (4) Verschillen tussen nationale wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen inzake de beoordeling van genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders kunnen een belemmering vormen voor het vrije verkeer van deze producten en daardoor de concurrentie vervalsen. (5) Bij Verordening (EG) nr. 258/97 van het Europees Parlement en de Raad van 27 januari 1997 betreffende nieuwe voedingsmiddelen en nieuwe voedselingrediënten (9) is een vergunningsprocedure voor genetisch gemodificeerde levensmiddelen ingesteld waarbij de lidstaten en de Commissie zijn betrokken. Deze procedure dient gestroomlijnd te zijn en transparanter gemaakt te worden. (6) Verordening (EG) nr. 258/97 voorziet tevens in een kennisgevingsprocedure voor nieuwe levensmiddelen die wezenlijk gelijkwaardig zijn aan bestaande levensmiddelen. Hoewel wezenlijke gelijkwaardigheid een belangrijk element van de veiligheidsbeoordeling van genetisch modificeerde levensmiddelen is, volstaat dit niet als veiligheidsbeoordeling op zich. Omwille van de duidelijkheid en transparantie en ter verkrijging van een geharmoniseerd kader voor de toelating van genetisch gemodificeerde levensmiddelen dient deze kennisgevingsprocedure voor genetisch gemodificeerde levensmiddelen te worden afgeschaft. (7) Diervoeders die geheel of gedeeltelijk uit genetisch gemodificeerde organismen (GGO's) bestaan, zijn tot dusverre onderworpen aan de vergunningsprocedures van de Richtlijn 90/220/EEG van de Raad van 23 april 1990 (10) en 2001/18/EG van het Europees Parlement en de Raad van 12 maart 2001 inzake de doelbewuste introductie van genetisch gemodificeerde organismen in het milieu (11) . Er bestaat geen vergunningsprocedure voor met GGO's geproduceerde diervoeders. Daarom dient er één doeltreffende, transparante communautaire vergunningsprocedure te komen voor diervoeders die geheel of gedeeltelijk uit GGO's bestaan of daarmee zijn geproduceerd. (8) De bepalingen van deze verordening zijn ook van toepassing op voeders voor niet voor de voedselproductie bestemde dieren. (9) De nieuwe vergunningsprocedures voor genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders dienen te berusten op de nieuwe beginselen die zijn ingevoerd bij Richtlijn 2001/18/EG. Voorts dienen zij gebruik te maken van het nieuwe kader voor risicobeoordeling met het oog op de voedselveiligheid dat is ingesteld bij Verordening (EG) nr. 178/2002 van de Raad van 28 januari 2002 tot vaststelling van de algemene beginselen en voorschriften van de levensmiddelenwetgeving, tot oprichting van een Europese Autoriteit voor voedselveiligheid en tot vaststelling van procedures voor voedselveiligheidsaangelegenheden (12) . Er mag dus pas vergunning worden verleend voor het in de handel brengen van genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders nadat er een wetenschappelijke beoordeling van het hoogste niveau onder verantwoordelijkheid van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid heeft plaatsgevonden van de risico's die de bedoelde producten inhouden voor de gezondheid van mens en dier en in voorkomend geval voor het milieu. Bedoelde wetenschappelijke beoordeling dient te worden gevolgd door een risicomanagementbeslissing van de Gemeenschap volgens een regelgevingsprocedure waarbij de Commissie en de lidstaten nauw samenwerken. (10) De ervaring heeft geleerd dat wanneer een product waarschijnlijk zowel voor menselijke voeding als voor diervoeding zal worden gebruikt, er niet voor slechts één van deze twee toepassingen een vergunning dient te worden verleend. Daarom mag voor dergelijke producten pas een vergunning worden verleend wanneer zij aan de toelatingscriteria voor zowel levensmiddelen als diervoeders voldoen. (11) Krachtens deze verordening kan een vergunning worden verleend voor het gebruik van een GGO als grondstof voor de productie van menselijke voeding of diervoeding, voor producten voor gebruik voor menselijke voeding of diervoeding die geheel of gedeeltelijk uit dat GGO bestaan of ermee zijn geproduceerd, of voor levensmiddelen of diervoeders die met een GGO zijn geproduceerd. Dit betekent dat wanneer voor een GGO dat voor de productie van levensmiddelen of diervoeders wordt gebruikt, krachtens deze verordening een vergunning is verleend, geen vergunning krachtens deze verordening benodigd is voor levensmiddelen en/of diervoeders die geheel of gedeeltelijk uit dat GGO bestaan of ermee zijn geproduceerd, maar dat die wel moeten voldoen aan de eisen die in de vergunning betreffende het betrokken GGO zijn vastgesteld. Verder zijn levensmiddelen waarvoor krachtens deze verordening een vergunning is verleend, vrijgesteld van de voorschriften van Verordening (EG) nr. 258/97, tenzij zij tot een of meer van de in artikel 1, lid 2, onder a), van die verordening vastgestelde categorieën behoren ten aanzien van een kenmerk dat bij de vergunningverlening krachtens deze verordening niet in beschouwing is genomen.´ (12) Richtlijn 89/107/EEG van de Raad van 21 december 1988 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten inzake levensmiddelenadditieven die in voor menselijke voeding bestemde waren mogen worden gebruikt (13) , voorziet in de toelating van additieven voor levensmiddelen. Naast deze toelatingsprocedure dienen levensmiddelen die geheel of gedeeltelijk uit een GGO bestaan of daarmee zijn geproduceerd, tevens onder deze verordening te vallen wat betreft de veiligheidsbeoordeling van de genetische modificatie, terwijl de definitieve vergunning wordt verleend volgens de procedure van Richtlijn 89/107/EEG. (13) Aroma's die vallen onder Richtlijn 88/388/EEG van de Raad van 22 juni 1988 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten inzake aroma's voor gebruik in levensmiddelen en de uitgangsmaterialen voor de bereiding van die aroma's (14) , en die geheel of gedeeltelijk uit GGO's bestaan of daarmee zijn geproduceerd dienen tevens onder deze verordening te vallen wat betreft de veiligheidsbeoordeling van de genetische modificatie. (14) Richtlijn 82/471/EEG van de Raad van 30 juni 1982 betreffende bepaalde in diervoeding gebruikte producten (15) , voorziet in een toelatingsprocedure voor voedermiddelen die worden geproduceerd met behulp van verschillende technologieën die een risico voor de gezondheid van mens of dier of voor het milieu kunnen inhouden. Wanneer deze voedermiddelen geheel of gedeeltelijk uit GGO's bestaan of daarmee zijn geproduceerd, dienen zij onder deze verordening te vallen in plaats van onder genoemde richtlijn. (15) Richtlijn 70/524/EEG van de Raad van 23 november 1970 betreffende toevoegingsmiddelen in de diervoeding (16) , voorziet in een vergunningsprocedure voor het in de handel brengen van toevoegingsmiddelen die in diervoeders worden gebruikt. Naast deze vergunningsprocedure dienen toevoegingsmiddelen voor diervoeding die geheel of gedeeltelijk uit een GGO bestaan of daarmee zijn geproduceerd, tevens onder deze verordening te vallen. (16) Deze verordening dient van toepassing te zijn op levensmiddelen en diervoeders die "met" een GGO zijn geproduceerd, maar niet op levensmiddelen en diervoeders die "met behulp van" een GGO zijn geproduceerd. Bepalend hiervoor is of er in het levensmiddel, respectievelijk diervoeder nog materiaal aanwezig is dat van het genetisch gemodificeerde uitgangsmateriaal is afgeleid. Technische hulpstoffen die alleen gedurende het productieproces van levensmiddelen of diervoeders worden gebruikt, vallen niet onder de definitie van levensmiddelen of diervoeders en zijn daarom van het toepassingsgebied van deze verordening uitgesloten. Hetzelfde geldt voor levensmiddelen en diervoeders die zijn vervaardigd met behulp van een genetisch gemodificeerde technische hulpstof die onder deze richtlijn valt. Dat betekent dat producten van dieren die met genetisch gemodificeerd diervoeder gevoerd zijn of met genetisch gemodificeerde geneesmiddelen zijn behandeld, niet onder de voorschriften inzake vergunningverlening en etikettering van dit voorstel vallen. (17) Overeenkomstig artikel 153 van het Verdrag draagt de Gemeenschap bij tot de bevordering van het recht op voorlichting van de consument. Naast andere bij deze verordening vastgestelde wijzen van informatieverstrekking aan het publiek is de etikettering van producten een middel dat de consument in staat stelt een goed gefundeerde keuze te maken en correcte transacties tussen verkoper en koper vergemakkelijkt. (18) Artikel 2 van Richtlijn 2000/13/EG van het Europees Parlement en de Raad van 20 maart 2000 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgeving der lidstaten inzake de etikettering en presentatie van levensmiddelen alsmede inzake de daarvoor gemaakte reclame (17) , bepaalt dat de etikettering de koper niet mag kunnen misleiden ten aanzien van de kenmerken van het levensmiddel en met name van, onder meer, de aard, identiteit, hoedanigheden, samenstelling en wijze van verkrijging en vervaardiging. (19) Nadere voorschriften voor de etikettering van GGO's zijn vastgesteld bij Verordening (EG) nr. 258/97 van de Raad, Verordening (EG) nr. 1139/98 van de Raad van 26 mei 1998 betreffende de verplichte opneming in de etikettering van bepaalde met GGO's geproduceerde levensmiddelen van andere gegevens dan die waarin Richtlijn 79/112/EEG voorziet (18) , en Verordening (EG) nr. 50/2000 van de Raad van 10 januari 2000 inzake de etikettering van voedingsmiddelen en voedselingrediënten die genetisch gemodificeerde of met GGO's geproduceerde additieven en aroma's bevatten (19) . (20) Er moeten geharmoniseerde etiketteringsvoorschriften worden vastgesteld voor genetisch gemodificeerde diervoeders, teneinde de eindgebruikers, met name de veehouders, nauwkeurige informatie te verstrekken over de samenstelling en de eigenschappen van diervoeders, zodat zij een goed gefundeerde keuze kunnen maken. (21) De etikettering dient objectief te vermelden dat een levensmiddel of diervoeder geheel of gedeeltelijk uit GGO's bestaat of daarmee is geproduceerd. Duidelijke etikettering, ongeacht of in het eindproduct door genetische modificatie verkregen DNA of eiwit kan worden aangetoond, beantwoordt aan de wensen die een grote meerderheid van de consumenten in tal van enquêtes heeft uitgesproken, vergemakkelijkt een goed gefundeerde keuze en voorkomt eventuele misleiding van consumenten ten aanzien van de wijze van vervaardiging of verkrijging. (22) Verder dient de etikettering informatie te verstrekken over alle kenmerken of eigenschappen van een levensmiddel of diervoeder waardoor het zich van de conventionele tegenhanger onderscheidt inzake samenstelling, voedingswaarde of nutritieve effect, beoogde gebruik en de gevolgen voor de gezondheid van bepaalde bevolkingsgroepen, alsmede over alle kenmerken of eigenschappen die aanleiding geven tot ethische of religieuze bezwaren. (23) Verordening (EG) nr. .../2003 van het Europees Parlement en de Raad betreffende de traceerbaarheid en etikettering van GGO's en de traceerbaarheid van levensmiddelen en diervoeders die met GGO's zijn geproduceerd (20) waarborgt dat de relevante informatie betreffende de genetische modificatie in alle fasen van het in de handel brengen van GGO's en daarmee geproduceerde levensmiddelen en diervoeders beschikbaar is en zou daardoor een nauwkeurige etikettering moeten vergemakkelijken. (24) Hoewel sommige exploitanten vermijden om genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders te gebruiken, kan dergelijk materiaal toch in minieme hoeveelheden in conventionele levensmiddelen en diervoeders aanwezig zijn als gevolg van een onvoorziene of technisch niet te voorkomen aanwezigheid bij de zaadproductie, de verbouw, de oogst, het vervoer en de verwerking. In dat geval dienen de etiketteringsvoorschriften van deze verordening niet op dat levensmiddel of diervoeder van toepassing te zijn; om dat doel te bereiken dient er een drempelwaarde te worden vastgesteld voor de onvoorziene of technisch niet te voorkomen aanwezigheid van genetisch gemodificeerd materiaal in levensmiddelen of diervoeder, wanneer het in de handel brengen van dergelijk materiaal in de Gemeenschap is toegestaan en wanneer een dergelijke aanwezigheid krachtens onderhavige verordening is toegelaten. (25) Ook zou moeten worden bepaald dat, wanneer het gecombineerde niveau van de onvoorziene of technisch niet te voorkomen aanwezigheid van het bovengenoemde materiaal in een levensmiddel of diervoeder of in een van de bestanddelen ervan hoger is dan de vastgestelde drempelwaarde, deze aanwezigheid moet worden vermeld overeenkomstig de bepalingen van deze verordening en dat nadere bepalingen ter uitvoering daarvan moeten worden aangenomen. Er moet de mogelijkheid worden geschapen om lagere drempelwaarden vast te stellen, met name voor levensmiddelen of diervoeders die geheel of gedeeltelijk bestaan uit gemodificeerde organismen dan wel teneinde rekening te houden met de wetenschappelijke en technische vooruitgang. (26) Het is noodzakelijk dat marktexploitanten de onvoorziene aanwezigheid van krachtens de communautaire wetgeving niet toegelaten genetisch gemodificeerd materiaal in levensmiddelen of diervoeders trachten te voorkomen; met het oog op de praktische uitvoerbaarheid van deze verordening dient evenwel een specifieke drempelwaarde &nbhy; met de mogelijkheid om lagere drempelwaarden vast te stellen voor met name GGO's die rechtstreeks aan de eindverbruiker worden verkocht &nbhy; te worden vastgesteld, en wel als overgangsmaatregel wanneer in levensmiddelen en diervoeders minieme sporen van dit genetisch gemodificeerd materiaal worden aangetroffen en de aanwezigheid van dat materiaal onvoorzien of technisch niet te voorkomen is, mits aan alle specifieke voorschriften van deze verordening is voldaan; Richtlijn 2001/18/EG dient dienovereenkomstig te worden gewijzigd. De toepassing van deze maatregel dient te worden geëvalueerd in het kader van de algemene evaluatie van de uitvoering van onderhavige verordening. (27) Om aan te tonen dat de aanwezigheid van dit materiaal onvoorzien of technisch niet te voorkomen is, moeten de exploitanten de bevoegde autoriteiten kunnen bewijzen dat zij passende maatregelen hebben genomen om de aanwezigheid van de genetisch gemodificeerde levensmiddelen of diervoeders te voorkomen. (28) Exploitanten dienen de niet doelbewuste aanwezigheid van GGO's in andere producten te voorkomen. De Commissie verzamelt informatie en werkt aan de hand daarvan richtsnoeren uit over het naast elkaar voorkomen van genetisch gemodificeerde, conventionele en organische gewassen. Bovendien wordt de Commissie gevraagd zo spoedig mogelijk alle eventuele verdere nodige voorstellen voor te leggen. (29) De traceerbaarheid en etikettering van GGO's in alle stadia van het op de markt brengen, met inbegrip van de aanduiding van de stadia waarin passende drempels moeten worden vastgesteld, is geregeld bij Richtlijn 2001/18/EG en Verordening (EG) nr. .../2003. (30) Er dienen geharmoniseerde procedures voor de risicobeoordeling en de vergunningverlening te worden vastgesteld, die doelmatig, aan termijnen gebonden en transparant zijn, alsmede criteria voor de beoordeling van de eventuele risico's van genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders. (31) Met het oog op een geharmoniseerde wetenschappelijke beoordeling van genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders dient die beoordeling door de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid te worden verricht. Aangezien specifieke handelingen of nalatigheden van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid overeenkomstig onderhavige verordening voor de aanvragers directe rechtsgevolgen kunnen hebben is het derhalve aanbevolen te voorzien in de mogelijkheid deze handelingen of nalatigheden te onderwerpen aan een bestuursrechtelijke toetsing. (32) Erkend wordt dat in sommige gevallen een wetenschappelijke risicobeoordeling alleen onvoldoende gegevens biedt om daarop een risicomanagementbeslissing te baseren en dat mogelijk ook andere ter zake dienende factoren in aanmerking moeten worden genomen. (33) Wanneer de aanvraag producten betreft die geheel of gedeeltelijk uit GGO's bestaan, dient de aanvrager de keuze te hebben tussen hetzij het overleggen van een reeds krachtens Deel C van Richtlijn 2001/18/EG afgegeven vergunning voor de doelbewuste introductie in het milieu &nbhy; waarbij de voorschriften van die vergunning onverlet blijven &nbhy; hetzij de indiening van een verzoek om de milieurisicobeoordeling tegelijk met de veiligheidsbeoordeling uit hoofde van onderhavige verordening te laten uitvoeren. In het laatste geval dienen bij de milieurisicobeoordeling de voorschriften van Richtlijn 2001/18/EG te worden nageleefd en dienen de daartoe door de lidstaten aangewezen bevoegde nationale instanties door de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid te worden geraadpleegd. Voorts is het dienstig de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid de mogelijkheid te bieden een van deze bevoegde autoriteiten te verzoeken de milieurisicobeoordeling uit te voeren. Ook is dienstig dat in overeenstemming met artikel 12, lid 4, van Richtlijn 2001/18/EG de in het kader van die richtlijn aangewezen bevoegde nationale autoriteiten voor alle gevallen betreffende GGO's en levensmiddelen en/of diervoeders die geheel of gedeeltelijk uit GGO's bestaan, door de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid worden geraadpleegd voordat zij de milieurisicobeoordeling voltooit. (34) Wanneer het GGO's betreft die bestemd zijn om te worden gebruikt als zaad of ander teeltmateriaal dat onder de toepassing van onderhavige verordening valt, dient de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid verplicht te zijn de milieurisicobeoordeling aan de bevoegde nationale instantie over te dragen. Krachtens onderhavige verordening afgegeven vergunningen laten echter de bepalingen van de Richtlijnen 68/193/EEG (21) , 2002/53/EG (22) en 2002/55/EG (23) &nbhy; die in het bijzonder voorzien in regels en criteria voor de toelating van een ras en de officiële toelating met het oog op opneming in gemeenschappelijke rassenlijsten &nbhy; alsmede de bepalingen van de Richtlijnen 66/401/EEG (24) , 66/402/EEG (25) , 68/193/EEG, 92/33/EEG (26) , 92/34/EEG (27) , 2002/54/EG (28) , 2002/55/EG, 2002/56/EG (29) en 2002/57/EG (30) &nbhy; die in het bijzonder de certificering en het in de handel brengen van zaad en overig teeltmateriaal reguleren &nbhy; onverlet. (35) Indien van toepassing en op basis van de conclusies van de risicobeoordeling moeten er voorschriften worden ingevoerd voor monitoring, na het in de handel brengen, van het gebruik van genetisch gemodificeerde levensmiddelen voor menselijke consumptie en het gebruik van genetisch gemodificeerde diervoeders voor dierlijke consumptie. Voor GGO's is een monitoringplan betreffende de milieu-effecten verplicht krachtens Richtlijn 2001/18/EG. (36) Om de controle op genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders te vergemakkelijken moeten de aanvragers van een vergunning geschikte methoden voor bemonstering, identificatie en detectie voorstellen en monsters van het genetisch gemodificeerde levensmiddel of diervoeder aan de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid verstrekken. Zo nodig moeten de bemonsterings- en detectiemethoden door het communautaire referentielaboratorium worden gevalideerd. (37) Bij de uitvoering van deze verordening moet rekening worden gehouden met de technologische vooruitgang en wetenschappelijke ontwikkelingen. (38) Levensmiddelen en diervoeders die binnen het toepassingsgebied van deze verordening vallen en vóór de datum van toepassing van deze verordening wettig in de Gemeenschap in de handel zijn gebracht, mogen in de handel blijven, mits de exploitanten de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid binnen zes maanden na de toepassing van deze verordening informatie toezenden over de risicobeoordeling, de bemonsterings&nbhy;, identificatie&nbhy; en detectiemethoden voorzover van toepassing, alsmede monsters van het levensmiddel of diervoeder en bijbehorende controlemonsters. (39) Er dient een register van krachtens deze verordening toegelaten genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders te worden opgesteld, waarin productspecifieke informatie, onderzoeken waaruit de veiligheid van het product blijkt, met inbegrip van onafhankelijke, collegiaal getoetste onderzoeken, voorzover beschikbaar, en de bemonsterings&nbhy;, identificatie&nbhy; en detectiemethoden worden vermeld. Gegevens die niet vertrouwelijk zijn, moeten openbaar worden gemaakt. (40) Teneinde onderzoek en ontwikkeling op het gebied van GGO's voor gebruik in levensmiddelen en/of diervoeders te stimuleren moet de door innovatoren gedane investering voor het verzamelen van de informatie en gegevens ter ondersteuning van een aanvraag in het kader van deze verordening, worden beschermd. Die bescherming dient echter van beperkte duur te zijn om te vermijden dat onderzoeken en proeven onnodig worden herhaald, wat niet in het openbaar belang zou zijn. (41) De voor de uitvoering van deze verordening vereiste maatregelen dienen vastgesteld te worden overeenkomstig Besluit 1999/468/EG van de Raad van 28 juni 1999 tot vaststelling van de voorwaarden voor de uitoefening van de aan de Commissie verleende uitvoeringsbevoegdheden (31) . (42) Er moet worden voorzien in raadpleging van de bij besluit van 16 december 1997 opgerichte Europese groep ethiek van de exacte wetenschappen en de nieuwe technologieën van de Commissie, dan wel van een ander passend, door de Commissie ingesteld orgaan, teneinde advies te verkrijgen over ethische kwesties in verband met het in de handel brengen van genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders. Dergelijke raadplegingen laten de bevoegdheid van de lidstaten voor ethische kwesties onverlet. (43) Met het oog op een hoog niveau van bescherming van het menselijk leven en de menselijke gezondheid en de gezondheid en het welzijn van dieren, het milieu en het belang van de consument met betrekking tot genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders moeten de voorschriften van deze verordening zonder discriminatie gelden voor producten die uit de Gemeenschap afkomstig zijn en producten die uit derde landen worden ingevoerd, overeenkomstig de algemene beginselen van Verordening (EG) nr. 178/2002. In deze verordening wordt rekening gehouden met de internationale verbintenissen van de Europese Gemeenschappen inzake de handel en met de eisen die in het aan het Verdrag inzake biodiversiteit gehechte Protocol van Cartagena inzake bioveiligheid aan de invoerder worden gesteld voor wat betreft bepaalde verplichtingen en kennisgeving. (44) Als gevolg van deze verordening dienen bepaalde instrumenten van gemeenschapsrecht te worden ingetrokken en andere te worden gewijzigd. (45) De uitvoering van deze verordening dient geëvalueerd te worden in het licht van de ervaring die op korte termijn is opgedaan en de Commissie dient toe te zien op de gevolgen van de toepassing van deze verordening voor de gezondheid van mens en dier, de bescherming van de consument, de voorlichting van de consument en de werking van de interne markt, HEBBEN DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD: HOOFDSTUK I DOELSTELLING EN DEFINITIES Artikel 1 Doelstelling Deze verordening heeft overeenkomstig de algemene beginselen van Verordening (EG) nr. 178/2002 tot doel: Artikel 2 Definities Voor de toepassing van deze verordening: HOOFDSTUK II GENETISCH GEMODIFICEERDE LEVENSMIDDELEN AFDELING 1 Toelating en monitoring Artikel 3 Toepassingsgebied 1. Deze afdeling is van toepassing op: 2. In voorkomend geval kan volgens de in artikel 35, lid 2, bedoelde procedure worden vastgesteld of een bepaalde soort levensmiddel onder het toepassingsgebied van deze afdeling valt. Artikel 4 Voorschriften 1. Levensmiddelen die onder deze afdeling vallen: 2. Niemand mag een genetisch gemodificeerd organisme dat voor voedingsdoeleinden wordt gebruikt of een onder deze afdeling vallend levensmiddel in de handel brengen, tenzij daarvoor overeenkomstig deze afdeling een vergunning is verleend en de bij die vergunning vastgestelde voorwaarden worden nageleefd. 3. Voor een genetisch gemodificeerd organisme dat voor voedingsdoeleinden wordt gebruikt of een onder deze afdeling vallend levensmiddel mag slechts een vergunning worden verleend indien de aanvrager van de vergunning afdoende en voldoende heeft aangetoond dat het aan de voorschriften van lid 1 van dit artikel voldoet. 4. De in lid 2 bedoelde vergunning kan betrekking hebben op: 5. Een vergunning als bedoeld in lid 2 mag slechts worden verleend, geweigerd, verlengd, gewijzigd, geschorst of ingetrokken om de redenen en volgens de procedures die in deze verordening zijn vastgelegd. 6. De aanvrager van een vergunning als bedoeld in lid 2 en, na verlening van de vergunning, de vergunninghouder of zijn vertegenwoordiger, moeten in de Gemeenschap gevestigd zijn. 7. De vergunningverlening krachtens deze verordening laat de Richtlijnen 2002/53/EG, 2002/55/EG en 68/193/EEG onverlet. Artikel 5 Aanvragen van een vergunning 1. Om de in artikel 4, lid 2, bedoelde vergunning te verkrijgen wordt overeenkomstig onderstaande voorschriften een aanvraag ingediend. 2. De aanvraag wordt toegezonden aan de bevoegde nationale instantie van een lidstaat. a) De bevoegde nationale instantie b) De EAV 3. Bij de aanvraag dient het volgende te worden verstrekt: 4. Betreft de aanvraag een genetisch gemodificeerd organisme dat voor voedingsdoeleinden wordt gebruikt, dan wordt met "levensmiddel" in lid 3 bedoeld een levensmiddel dat geheel of gedeeltelijk bestaat uit of is geproduceerd met het genetisch gemodificeerde organisme waarvoor een aanvraag wordt ingediend. 5. In geval van GGO's of levensmiddelen die geheel of gedeeltelijk uit GGO's bestaan, gaat de aanvraag tevens vergezeld van: In dat geval zijn de artikelen 13 tot en met 24 van Richtlijn 2001/18/EG niet van toepassing. 6. Indien de aanvraag betrekking heeft op een stof waarvan het gebruik en het in de handel brengen ingevolge andere bepalingen van de communautaire wetgeving alleen is toegestaan indien die stof is opgenomen in een lijst van geregistreerde of toegelaten stoffen met uitsluiting van andere stoffen, moet dit in de aanvraag worden vermeld en moet de status van de bedoelde stof krachtens de toepasselijke wetgeving worden vermeld. 7. De Commissie stelt, na raadpleging van de EAV, volgens de procedure van artikel 35, lid 2, bedoelde procedureregels voor de toepassing van dit artikel vast, waaronder regels voor het opstellen en indienen van de aanvraag. 8. Voor de datum waarop deze verordening van toepassing wordt, publiceert de EAV uitvoerige richtsnoeren teneinde de aanvrager bij te staan bij het opstellen en indienen van de aanvraag. Artikel 6 Advies van de EAV 1. De EAV streeft ernaar binnen zes maanden na ontvangst van een geldige aanvraag advies uit te brengen. Die termijn wordt verlengd wanneer de EAV overeenkomstig lid 2 om aanvullende informatie van de aanvrager verzoekt. 2. Zo nodig kan de EAV of een bevoegde nationale instantie via de EAV de aanvrager verzoeken de bij de aanvraag verstrekte gegevens binnen een bepaalde termijn aan te vullen. 3. Voor het opstellen van het advies van de EAV: 4. Wanneer het gaat om GGO's of om levensmiddelen die geheel of gedeeltelijk uit GGO's bestaan, zijn de bij Richtlijn 2001/18/EG vastgestelde veiligheidsvoorschriften met betrekking tot het milieu van toepassing op de beoordeling, zodat alle passende maatregelen worden genomen ter voorkoming van schadelijke gevolgen voor de gezondheid van mens en dier en het milieu die kunnen optreden als gevolg van de doelbewuste introductie van GGO's. Tijdens de beoordeling van aanvragen voor het in de handel brengen van producten die geheel of gedeeltelijk bestaan uit GGO's, wordt de bevoegde nationale instantie in de zin van Richtlijn 2001/18/EG die door elke lidstaat te dien einde is aangewezen, door de EAV geraadpleegd. De bevoegde autoriteiten maken hun advies binnen drie maanden na ontvangst van het verzoek bekend. 5. Ingeval het advies luidt dat het levensmiddel kan worden toegelaten, worden in het advies de volgende gegevens opgenomen: 6. De EAV zendt haar advies aan de Commissie, de lidstaten en de aanvrager, met daarbij een rapport waarin de beoordeling van het levensmiddel wordt beschreven en het advies wordt gemotiveerd alsmede de informatie waarop dit advies is gebaseerd, met inbegrip van het advies van de bevoegde autoriteiten, wanneer deze overeenkomstig lid 4 zijn geraadpleegd. 7. De EAV maakt haar advies overeenkomstig artikel 38, lid 1, van Verordening (EG) nr. 178/2002 openbaar nadat de overeenkomstig artikel 30 van deze verordening als vertrouwelijk aangemerkte informatie daaruit is verwijderd. Het publiek kan gedurende 30 dagen na deze bekendmaking opmerkingen aan de Commissie doen toekomen. Artikel 7 Vergunning 1. Binnen drie maanden na ontvangst van het advies van de EAV legt de Commissie aan het in artikel 35 bedoelde comité een ontwerp-besluit inzake de aanvraag voor, rekening houdend met het advies van de EAV, eventuele relevante bepalingen van de communautaire wetgeving en andere ter zake dienende factoren. Indien het ontwerp-besluit niet in overeenstemming is met het advies van de EAV, licht de Commissie de redenen voor de verschillen toe. 2. In het ontwerp-besluit ter verlening van een vergunning worden de volgende gegevens vermeld: de in artikel 6, lid 5, bedoelde gegevens, de naam van de vergunninghouder en, in voorkomend geval, het aan het genetisch gemodificeerde organisme toegekende eenduidige identificatienummer als bedoeld in Verordening (EG) nr. .../2003 van het Europees Parlement en de Raad betreffende de traceerbaarheid en etikettering van GGO's en de traceerbaarheid van levensmiddelen en diervoeders die met GGO's zijn geproduceerd (33) . 3. Het definitieve besluit over de aanvraag wordt genomen volgens de procedure van artikel 35, lid 2. 4. De Commissie stelt de aanvrager onverwijld van het besluit in kennis en maakt in het Publicatieblad van de Europese Unie informatie over die besluiten bekend. 5. De volgens de procedure van deze verordening verleende vergunning is in de gehele Gemeenschap gedurende tien jaar geldig en kan overeenkomstig artikel 11 worden verlengd. Het toegelaten levensmiddel wordt opgenomen in het in artikel 28 bedoelde register. Bij elke opneming in het register worden de datum van de vergunning en de in lid 2 bedoelde gegevens vermeld. 6. De krachtens deze afdeling verleende vergunning geldt onverminderd andere bepalingen van de communautaire wetgeving betreffende het gebruik en het in de handel brengen van stoffen die alleen mogen worden gebruikt indien de stof is opgenomen in een lijst van geregistreerde of toegelaten stoffen met uitsluiting van andere stoffen. 7. De verlening van de vergunning laat de algemene wettelijke en strafrechtelijke aansprakelijkheid van een exploitant van een levensmiddelenbedrijf met betrekking tot het betrokken levensmiddel onverlet. 8. Verwijzingen in de delen A en D van Richtlijn 2001/18/EG naar krachtens deel C van die richtlijn toegelaten GGO's, worden geacht ook van toepassing te zijn op GGO's die krachtens deze verordening worden toegelaten. Artikel 8 Status van bestaande producten 1. In afwijking van artikel 4, lid 2, kunnen onder deze afdeling vallende producten die vóór de datum van toepassing van deze verordening wettig in de handel zijn gebracht in de Gemeenschap, verder in de handel gebracht, gebruikt en verwerkt worden, mits aan de volgende voorwaarden is voldaan: 2. Bij de in lid 1 bedoelde kennisgeving worden voorzover van toepassing de in artikel 5, leden 3 en 5, genoemde gegevens verstrekt, die de Commissie aan de EAV en aan de lidstaten doorstuurt. De EAV zendt de in artikel 5, lid 3, onder i) en j), bedoelde informatie en monsters aan het communautaire referentielaboratorium. Dit communautaire referentielaboratorium test en valideert de door de aanvrager voorgestelde detectie- en identificatiemethode. 3. Binnen een jaar na de datum van toepassing van deze verordening en wanneer vaststaat dat alle vereiste informatie is ingediend en onderzocht, worden de betrokken producten in het register opgenomen. Bij elke opneming in het register worden de in artikel 7, lid 2, bedoelde gegevens vermeld en, in geval van de in lid 1, bedoelde producten, de datum waarop de betrokken producten voor het eerst in de handel zijn gebracht. 4. Binnen negen jaar na de datum waarop de in lid 1, onder a), bedoelde producten voor het eerst in de handel zijn gebracht, maar in geen geval vroeger dan drie jaar na de datum van toepassing van deze verordening, dient de exploitant die verantwoordelijk is voor het in de handel brengen van de producten een aanvraag in overeenkomstig artikel 11, dat van overeenkomstige toepassing is. Binnen drie jaar na de datum van toepassing van deze verordening dient de exploitant die verantwoordelijk is voor het in de handel brengen van de in lid 1, onder b), bedoelde producten, een aanvraag in overeenkomstig artikel 11, dat van overeenkomstige toepassing is. 5. Op de in lid 1 bedoelde producten en levensmiddelen die deze producten bevatten of ermee zijn geproduceerd, is het bepaalde in deze verordening van toepassing, in het bijzonder de artikelen 9, 10 en 34, die van overeenkomstige toepassing zijn. 6. Indien de in de leden 1 en 2 bedoelde kennisgeving en de bijbehorende gegevens niet binnen de gestelde termijn worden verstrekt of onjuist blijken, of indien binnen de gestelde termijn geen aanvraag overeenkomstig lid 4 wordt ingediend, stelt de Commissie volgens de in artikel 35, lid 2, bedoelde procedure een maatregel vast waarin het uit de handel nemen van het betrokken product en alle daarvan afgeleide producten wordt gelast. In die maatregel kan worden bepaald dat de bestaande voorraden van het product gedurende een beperkte periode opgebruikt mogen worden. 7. Ingeval vergunningen niet aan een specifieke vergunninghouder zijn verleend, dient de exploitant die de in dit artikel bedoelde producten invoert, produceert of vervaardigt, de informatie of de aanvraag bij de Commissie in. 8. Nadere bepalingen ter uitvoering van dit artikel worden vastgesteld volgens de in artikel 35, lid 2, bedoelde procedure. Artikel 9 Toezicht 1. Nadat overeenkomstig deze verordening een vergunning is verleend, nemen de vergunninghouder en de betrokken partijen alle voorwaarden en beperkingen die in de vergunning zijn vastgesteld in acht, en zien zij er in het bijzonder op toe dat producten die niet onder de vergunning vallen, niet als levensmiddelen of als diervoeder in de handel worden gebracht. Indien een plan voor monitoring na het in de handel brengen als bedoeld in artikel 5, lid 3, onder k), en/of lid 5, onder b), is voorgeschreven, zorgt de vergunninghouder ervoor dat dit plan wordt uitgevoerd en brengt hij hierover aan de Commissie verslag uit overeenkomstig de vergunning. De genoemde monitoringverslagen worden met uitzondering van de vertrouwelijke informatie overeenkomstig artikel 30 beschikbaar gesteld voor het publiek. 2. Indien de vergunninghouder voorstelt de voorwaarden van de vergunning te wijzigen, dient hij overeenkomstig artikel 5, lid 2, een aanvraag in. De artikelen 5, 6 en 7 zijn van overeenkomstige toepassing. 3. De vergunninghouder stelt de Commissie onverwijld in kennis van alle nieuwe wetenschappelijke of technische informatie die van invloed zou kunnen zijn op de beoordeling van de veiligheid van het gebruik van het levensmiddel. In het bijzonder stelt de vergunninghouder de Commissie onverwijld in kennis van verboden of beperkingen die zijn opgelegd door de bevoegde instantie van een derde land waarin het levensmiddel in de handel wordt gebracht. 4. De Commissie stelt de lidstaten en de EAV onverwijld in kennis van de informatie die de aanvrager verstrekt heeft. Artikel 10 Wijziging, schorsing en intrekking van vergunningen 1. Op eigen initiatief of naar aanleiding van een verzoek van een lidstaat of van de Commissie brengt de EAV advies uit over de vraag of een vergunning voor een onder deze afdeling vallend product nog steeds voldoet aan de voorwaarden van de onderhavige verordening. Zij zendt dit advies onverwijld toe aan de Commissie, de vergunninghouder en de lidstaten. De EAV stelt haar advies beschikbaar voor het publiek overeenkomstig artikel 38, lid 1, van Verordening (EG) nr. 178/2002, na schrapping van alle informatie die als vertrouwelijk wordt beschouwd uit hoofde van artikel 30 van deze verordening. Het publiek kan binnen 30 dagen na die bekendmaking opmerkingen indienen bij de Commissie. 2. De Commissie bestudeert het advies van de EAV zo spoedig mogelijk. Alle passende maatregelen overeenkomstig artikel 34 worden getroffen. Zo nodig wordt de vergunning volgens de procedure van artikel 7 gewijzigd, geschorst of ingetrokken. 3. Artikel 5, lid 2 en de artikelen 6 en 7 zijn van overeenkomstige toepassing. Artikel 11 Verlenging van vergunningen 1. Krachtens deze verordening verleende vergunningen kunnen telkens voor tien jaar worden verlengd, indien de aanvrager hiertoe uiterlijk een jaar voor het verstrijken van de vergunning een aanvraag indient bij de Commissie. 2. Bij de aanvraag dient het volgende te worden verstrekt: 3. Artikel 5, lid 2, en de artikelen 6 en 7 zijn van overeenkomstige toepassing. 4. Indien er, om redenen die niet verwijtbaar zijn aan de vergunninghouder, geen besluit over het verzoek om verlenging wordt genomen vóór het verstrijken van de vergunning, wordt de geldigheidsduur van het product automatisch verlengd tot het moment waarop een besluit is genomen. 5. De Commissie kan, na raadpleging van de EAV, volgens de in artikel 35, lid 2, bedoelde procedure regels voor de toepassing van dit artikel vaststellen, waaronder regels voor het opstellen en indienen van de aanvraag. 6. De EAV brengt uitvoerige richtsnoeren uit teneinde de aanvrager bij te staan bij het opstellen en indienen van zijn aanvraag. AFDELING 2 Etikettering Artikel 12 Toepassingsgebied 1. Deze afdeling is van toepassing op levensmiddelen die als zodanig aan de eindverbruiker of instellingen in de Gemeenschap worden geleverd en die: 2. Deze afdeling is niet van toepassing op levensmiddelen die materiaal bevatten dat geheel of gedeeltelijk uit GGO's bestaat of daarmee is geproduceerd, in een verhouding van niet meer dan 0,9% van ieder van de voedselingrediënten, noch op levensmiddelen die bestaan uit één ingrediënt, mits de aanwezigheid van dat materiaal onvoorzien of technisch niet te voorkomen is. 3. Om aan te tonen dat de aanwezigheid van dit materiaal onvoorzien of technisch niet te voorkomen is, moeten de exploitanten bewijsmateriaal kunnen verstrekken om de bevoegde autoriteiten ervan te overtuigen dat zij passende maatregelen hebben genomen om de aanwezigheid van dergelijke materialen te voorkomen. 4. Waar passend kunnen, overeenkomstig de procedure van artikel 35, lid 2, lagere drempelwaarden worden vastgesteld met name voor levensmiddelen die geheel of gedeeltelijk uit GGO's bestaan dan wel om rekening te houden met de wetenschappelijke en technische vooruitgang. Artikel 13 Voorschriften 1. Onverminderd de andere voorschriften van de communautaire wetgeving betreffende de etikettering van levensmiddelen gelden voor levensmiddelen die onder het toepassingsgebied van deze afdeling vallen de volgende specifieke etiketteringsvoorschriften: 2. Afgezien van de in lid 1 vermelde etiketteringsvoorschriften worden op het etiket in de volgende gevallen ook alle kenmerken of eigenschappen zoals aangegeven in de vergunning vermeld: 3. Afgezien van de in lid 1 vermelde etiketteringsvoorschriften wordt in de etikettering van onder deze afdeling vallende levensmiddelen die geen conventionele tegenhanger hebben, passende informatie opgenomen over de aard en de kenmerken van de betrokken levensmiddelen, zoals aangegeven in de vergunning. Artikel 14 Uitvoeringsmaatregelen 1. Nadere bepalingen ter uitvoering van deze afdeling, onder andere betreffende de maatregelen die nodig zijn om ervoor te zorgen dat de exploitanten voldoen aan de etiketteringsvoorschriften, kunnen worden vastgesteld volgens de procedure van artikel 35, lid 2. 2. Overeenkomstig de procedure van artikel 35, lid 2, kunnen specifieke regels worden vastgesteld betreffende de informatie die moet worden verstrekt door instellingen die de eindgebruiker levensmiddelen aanbieden. Om rekening te houden met de specifieke situatie van deze instellingen, kunnen deze regels voorzien in aanpassing van de voorschriften van artikel 13, lid 1, onder e). HOOFDSTUK III GENETISCH GEMODIFICEERDE DIERVOEDERS AFDELING 1 Toelating en monitoring Artikel 15 Toepassingsgebied 1. Deze afdeling is van toepassing op: 2. In voorkomend geval kan volgens de in artikel 35, lid 2, bedoelde procedure worden vastgesteld of een bepaalde soort diervoeder onder het toepassingsgebied van deze afdeling valt. Artikel 16 Voorschriften 1. Diervoeders als bedoeld in artikel 15, lid 1: 2. Niemand mag een product als bedoeld in artikel 15, lid 1, in de handel brengen, gebruiken of verwerken, tenzij daarvoor overeenkomstig deze afdeling een vergunning is verleend en de bij die vergunning vastgestelde voorwaarden worden nageleefd. 3. Voor een product als bedoeld in artikel 15, lid 1, mag slechts een vergunning worden verleend indien de aanvrager van de vergunning afdoende en voldoende heeft aangetoond dat het aan de voorschriften van lid 1 voldoet. 4. De in lid 2 bedoelde vergunning kan betrekking hebben op: 5. Een vergunning als bedoeld in lid 2 mag slechts worden verleend, geweigerd, verlengd, gewijzigd, geschorst of ingetrokken om de redenen en volgens de procedures die in deze verordening zijn vastgelegd. 6. De aanvrager van een vergunning als bedoeld in lid 2 en, na verlening van de vergunning, de vergunninghouder of zijn vertegenwoordiger, moeten in de Gemeenschap gevestigd zijn. 7. De vergunningverlening krachtens deze verordening laat de Richtlijnen 2002/53/EG, 2002/55/EG en 68/193/EEG onverlet. Artikel 17 Aanvragen van een vergunning 1. Om de in artikel 16, lid 2, bedoelde vergunning te verkrijgen wordt overeenkomstig onderstaande voorschriften een aanvraag ingediend. 2. De aanvraag wordt toegezonden aan de bevoegde nationale instantie van een lidstaat. 3. Bij de aanvraag dienen de volgende nadere gegevens en documenten te worden verstrekt: 4. Betreft de aanvraag een genetisch gemodificeerd organisme dat in de diervoeding wordt gebruikt, dan wordt met "diervoeder" in lid 3 bedoeld een diervoeder dat geheel of gedeeltelijk bestaat uit of is geproduceerd met het genetisch gemodificeerde organisme waarvoor een aanvraag wordt ingediend. 5. Voor GGO's en diervoeders als bedoeld in artikel 15, lid 1, onder b), gaat de aanvraag tevens vergezeld van: In dat geval zijn de artikelen 13 tot en met 24 van Richtlijn 2001/18/EG niet van toepassing. 6. Indien de aanvraag betrekking heeft op een stof waarvan het gebruik en het in de handel brengen ingevolge andere bepalingen van de communautaire wetgeving alleen is toegestaan indien die stof is opgenomen in een lijst van toegelaten of geregistreerde stoffen met uitsluiting van andere stoffen, moet dit in de aanvraag worden vermeld en moet de status van de bedoelde stof krachtens de toepasselijke wetgeving worden vermeld. 7. De Commissie stelt, na raadpleging van de EAV, volgens de in artikel 35, lid 2, bedoelde procedure regels voor de toepassing van dit artikel vast, met inbegrip van regels voor het opstellen en indienen van de aanvraag. 8. Vóór de datum waarop deze verordening van toepassing wordt, publiceert de EAV uitvoerige richtsnoeren om de aanvrager bij te staan bij het opstellen en indienen van de aanvraag. Artikel 18 Advies van de EAV 1. De EAV streeft ernaar binnen zes maanden na ontvangst van een geldige aanvraag advies uit te brengen. Die termijn wordt verlengd wanneer de EAV overeenkomstig lid 2 om aanvullende informatie van de aanvrager verzoekt. 2. Zo nodig kan de EAV of een bevoegde nationale instantie via de EAV de aanvrager verzoeken de bij de aanvraag verstrekte gegevens binnen een bepaalde termijn aan te vullen. 3. Voor het opstellen van haar advies: 4. Wanneer het gaat om GGO's en diervoeders als bedoeld in artikel 15, lid 1, onder b), zijn de bij Richtlijn 2001/18/EG vastgestelde veiligheidsvoorschriften met betrekking tot het milieu op de beoordeling van toepassing, zodat alle passende maatregelen worden genomen ter voorkoming van schadelijke effecten voor de gezondheid van mens en dier en voor het milieu die kunnen optreden als gevolg van de doelbewuste introductie van GGO's. Tijdens de beoordeling van aanvragen voor het in de handel brengen van producten die geheel of gedeeltelijk bestaan uit GGO's, raadpleegt de EAV de bevoegde nationale instantie overeenkomstig Richtlijn 2001/18/EG die door elke lidstaat te dien einde is aangewezen. De bevoegde autoriteiten maken hun advies binnen drie maanden na de datum van ontvangst van het verzoek bekend. 5. Ingeval het advies luidt dat het diervoeder als bedoeld in artikel 15, lid 1, kan worden toegelaten, worden in het advies de volgende gegevens opgenomen: 6. De EAV zendt haar advies aan de Commissie, de lidstaten en de aanvrager, met daarbij een rapport waarin de beoordeling van het diervoeder als bedoeld in artikel 16, lid 1, wordt beschreven en het advies wordt gemotiveerd alsmede de informatie waarop het advies is gebaseerd, met inbegrip van de adviezen van de bevoegde autoriteiten, wanneer deze overeenkomstig lid 4 zijn geraadpleegd. 7. De EAV maakt haar advies overeenkomstig artikel 38, lid 1, van Verordening (EG) nr. 178/2002 openbaar nadat de overeenkomstig artikel 30 als vertrouwelijk aangemerkte informatie daaruit is verwijderd. Het publiek kan gedurende 30 dagen na deze bekendmaking opmerkingen aan de Commissie doen toekomen. Artikel 19 Vergunning 1. Binnen drie maanden na ontvangst van het advies van de EAV legt de Commissie aan het in artikel 36 bedoelde comité een ontwerp-besluit inzake de aanvraag voor, rekening houdend met het advies van de EAV, eventuele relevante bepalingen van de communautaire wetgeving en andere ter zake dienende factoren. Indien het ontwerp-besluit niet in overeenstemming is met het advies van de EAV, licht de Commissie de redenen voor de verschillen toe. 2. In het ontwerp-besluit ter verlening van een vergunning worden de volgende gegevens vermeld: de in artikel 18, lid 5, bedoelde gegevens, de naam van de vergunninghouder en, in voorkomend geval, het aan het genetisch gemodificeerde organisme toegekende eenduidige identificatienummer als bedoeld in Verordening (EG) nr. ..../2003 (36) . 3. Het definitieve besluit over de aanvraag wordt genomen volgens de procedure van artikel 35, lid 2. 4. De Commissie stelt de aanvrager onverwijld van het besluit in kennis en maakt in het Publicatieblad van de Europese Unie informatie over die besluiten bekend. 5. De volgens de procedure van deze verordening verleende vergunning is in de gehele Gemeenschap gedurende tien jaar geldig en kan overeenkomstig het bepaalde in artikel 23 worden verlengd. Het toegelaten diervoeder wordt opgenomen in het in artikel 28 bedoelde register. Bij elke opneming in het register worden de datum van de vergunning en de in lid 2 bedoelde gegevens vermeld. 6. De krachtens deze afdeling verleende vergunning geldt onverminderd andere bepalingen van de communautaire wetgeving betreffende het gebruik en het in de handel brengen van stoffen die alleen mogen worden gebruikt indien de stof is opgenomen in een lijst van geregistreerde of toegelaten stoffen met uitsluiting van andere stoffen. 7. De verlening van de vergunning laat de algemene wettelijke en strafrechtelijke aansprakelijkheid van een exploitant van een diervoederbedrijf met betrekking tot het betrokken diervoeder onverlet. 8. Verwijzingen in de delen A en D van Richtlijn 2001/18/EG naar krachtens deel C van die richtlijn toegelaten GGO's, worden geacht ook van toepassing te zijn op GGO's die krachtens deze verordening worden toegelaten. Artikel 20 Status van bestaande producten 1. In afwijking van artikel 16, lid 2, kunnen onder deze afdeling vallende producten die vóór de datum van toepassing van deze verordening wettig in de handel zijn gebracht in de Gemeenschap, verder in de handel gebracht, gebruikt en verwerkt worden, mits aan de volgende voorwaarden is voldaan: 2. Bij de in lid 1 bedoelde kennisgeving worden voorzover van toepassing de in artikel 17, leden 3 en 5, genoemde gegevens verstrekt, die de Commissie aan de EAV en de lidstaten doorstuurt. De EAV zendt de in artikel 17, lid 3, onder i) en j), bedoelde informatie en monsters aan het communautaire referentielaboratorium. Het communautaire referentielaboratorium test en valideert de door de aanvrager voorgestelde detectie- en identificatiemethode. 3. Binnen een jaar na de datum van toepassing van deze verordening en wanneer vaststaat dat alle vereiste informatie is ingediend en onderzocht, worden de betrokken producten in het register opgenomen. Bij elke opneming in het register worden de in artikel 19, lid 2, bedoelde gegevens vermeld en, in geval van de in lid 1, onder a), bedoelde producten, de datum waarop de betrokken producten voor het eerst in de handel zijn gebracht. 4. Binnen negen jaar na de datum waarop de in lid 1, onder a), bedoelde producten voor het eerst in de handel zijn gebracht, maar in geen geval vroeger dan drie jaar na de datum van toepassing van deze verordening, dienen de exploitanten die verantwoordelijk zijn voor het in de handel brengen van de producten een aanvraag in overeenkomstig artikel 23, dat van overeenkomstige toepassing is. Binnen drie jaar na de datum van toepassing van deze verordening dienen de exploitanten die verantwoordelijk zijn voor het in de handel brengen van de in lid 1, tweede streepje, bedoelde producten, een aanvraag in overeenkomstig artikel 25, dat van overeenkomstige toepassing is. 5. Op de in lid 1 bedoelde producten en diervoeders die deze producten bevatten of ermee zijn geproduceerd, is het bepaalde in deze verordening van toepassing, in het bijzonder de artikelen 21, 22 en 34, die van overeenkomstige toepassing zijn. 6. Indien de in de leden 1 en 2 bedoelde kennisgeving en de bijbehorende gegevens niet binnen de gestelde termijn worden verstrekt of onjuist blijken, of indien binnen de gestelde termijn geen aanvraag overeenkomstig lid 4 wordt ingediend, stelt de Commissie volgens de in artikel 35, lid 2, bedoelde procedure een maatregel vast waarin het uit de handel nemen van het betrokken product en alle daarvan afgeleide producten wordt gelast. In die maatregel kan worden bepaald dat de bestaande voorraden van het product gedurende een beperkte periode opgebruikt mogen worden. 7. Ingeval vergunningen niet aan een specifieke vergunninghouder zijn verleend, dient de exploitant die de in dit artikel bedoelde producten invoert, produceert of vervaardigt, de informatie of de aanvraag bij de Commissie in. 8. Nadere bepalingen ter uitvoering van dit artikel worden vastgesteld volgens de procedure van artikel 35, lid 2. Artikel 21 Toezicht 1. Nadat overeenkomstig deze verordening een vergunning is verleend, nemen de vergunninghouder en alle betrokken partijen alle voorwaarden en beperkingen die in de vergunning zijn vastgesteld in acht, en zien zij er in het bijzonder op toe dat producten die niet onder de vergunning vallen, niet als levensmiddelen of als diervoeders in de handel worden gebracht. Indien een plan voor monitoring na het in de handel brengen als bedoeld in artikel 17, lid 3, onder k), en/of voor monitoring als bedoeld in artikel 17, lid 5, onder b), is voorgeschreven, zorgt de vergunninghouder ervoor dat dit plan wordt uitgevoerd en brengt hij hierover aan de Commissie verslag uit overeenkomstig de vergunning. De monitoringverslagen worden met uitzondering van vertrouwelijke informatie overeenkomstig artikel 30 ter beschikking gesteld van het publiek. 2. Indien de vergunninghouder voorstelt de voorwaarden van de vergunning te wijzigen, dient hij hiertoe een aanvraag in overeenkomstig artikel 17, lid 2. De artikelen 17, 18 en 19 zijn van overeenkomstige toepassing. 3. De vergunninghouder stelt de Commissie onverwijld in kennis van alle nieuwe wetenschappelijke en technische informatie die van invloed zou kunnen zijn op de beoordeling van de veiligheid van het gebruik van het diervoeder als bedoeld in artikel 15, lid 1. In het bijzonder stelt de vergunninghouder de Commissie onverwijld in kennis van verboden of beperkingen die zijn opgelegd door de bevoegde instantie van een derde land waarin het diervoeder als bedoeld in artikel 15, lid 1, in de handel wordt gebracht. 4. De Commissie stelt de door de aanvrager verstrekte informatie onverwijld ter beschikking van de EAV en van de lidstaten. Artikel 22 Wijziging, schorsing en intrekking van vergunningen 1. Op eigen initiatief of naar aanleiding van een verzoek van een lidstaat of van de Commissie brengt de EAV advies uit over de vraag of een vergunning voor een product als bedoeld in artikel 15, lid 1, nog voldoet aan de voorwaarden van de onderhavige verordening. Zij zendt dit advies onverwijld toe aan de Commissie, de vergunninghouder en de lidstaten. De EAV stelt haar advies beschikbaar voor het publiek overeenkomstig artikel 38, lid 1, van Verordening (EG) nr. 178/2002, na schrapping van alle informatie die als vertrouwelijk wordt beschouwd uit hoofde van artikel 30 van deze verordening. Het publiek kan binnen 30 dagen na die bekendmaking opmerkingen indienen bij de Commissie. 2. De Commissie bestudeert het advies van de EAV zo spoedig mogelijk. Alle passende maatregelen overeenkomstig artikel 34 worden getroffen. Zo nodig, wordt de vergunning volgens de procedure van artikel 19 gewijzigd, geschorst of ingetrokken. 3. Artikel 17, lid 2, en de artikelen 18 en 19 zijn van overeenkomstige toepassing. Artikel 23 Verlenging van vergunningen 1. Krachtens deze verordening verleende vergunningen kunnen telkens voor tien jaar worden verlengd, indien de aanvrager hiertoe uiterlijk een jaar voor het verstrijken van de vergunning een aanvraag indient bij de Commissie. 2. Bij de aanvraag dient het volgende te worden verstrekt: 3. Artikel 17, lid 2, en de artikelen 18 en 19 zijn van overeenkomstige toepassing. 4. Indien er, om redenen die niet verwijtbaar zijn aan de vergunninghouder, geen besluit over het verzoek om verlenging wordt genomen vóór het verstrijken van de vergunning, wordt de geldigheidsduur van het product automatisch verlengd tot het moment waarop een besluit is genomen. 5. De Commissie kan, na raadpleging van de EAV volgens in artikel 35, lid 2, bedoelde procedure regels voor de toepassing van dit artikel vaststellen, waaronder regels voor het opstellen en indienen van de aanvraag. 6. De EAV brengt uitvoerige richtsnoeren uit om de aanvrager bij te staan bij het opstellen en indienen van zijn aanvraag. AFDELING 2 ETIKETTERING Artikel 24 Toepassingsgebied 1. Deze afdeling is van toepassing op diervoeders als bedoeld in artikel 15, lid 1. 2. Deze afdeling is niet van toepassing op diervoeders die materiaal bevatten dat geheel of gedeeltelijk uit GGO's bestaat of daarmee is geproduceerd, in een verhouding van niet meer dan 0,9% van het diervoeder en van elk diervoeder waaruit het is samengesteld, mits de aanwezigheid van dat materiaal onvoorzien of technisch niet te voorkomen is. 3. Om aan te tonen dat de aanwezigheid van dit materiaal in het diervoeder onvoorzien of technisch niet te voorkomen is, moeten de exploitanten bewijsmateriaal kunnen verstrekken om de bevoegde autoriteiten ervan te overtuigen dat zij passende maatregelen hebben genomen om de aanwezigheid van dergelijke materialen te voorkomen. 4. Waar passend kunnen, overeenkomstig de procedure van artikel 35, lid 2, lagere drempelwaarden worden vastgesteld met name voor diervoeders die geheel of gedeeltelijk uit GGO's bestaan dan wel om rekening te houden met de wetenschappelijke en technologische vooruitgang. Artikel 25 Voorschriften 1. Onverminderd de andere voorschriften van de communautaire wetgeving betreffende de etikettering van diervoeders gelden voor diervoeders als bedoeld in artikel 15, lid 1, de bij dit artikel bepaalde specifieke etiketteringsvoorschriften. 2. Niemand mag een diervoeder als bedoeld in artikel 15, lid 1, in de handel brengen, tenzij de hieronder vermelde gegevens duidelijk zichtbaar, leesbaar en onuitwisbaar in een begeleidend document of, waar van toepassing, op de verpakking, op de recipiënt of op een daarop bevestigd etiket worden aangegeven. Voor elk diervoeder waaruit een bepaald diervoeder is samengesteld, gelden de volgende regels: Deze tekst mag ook worden aangebracht in de vorm van een voetnoot bij de lijst van diervoeders. Deze voetnoot wordt afgedrukt in een lettertype dat ten minste hetzelfde formaat heeft als dat van de lijst van diervoeders. Deze tekst mag ook worden aangebracht in de vorm van een voetnoot bij de lijst van diervoeders. Deze voetnoot wordt afgedrukt in een lettertype dat ten minste hetzelfde formaat heeft als dat van de lijst van diervoeders. 3. Afgezien van de in lid 2, onder a) en b), vermelde etiketteringsvoorschriften wordt in de etikettering of de begeleidende documenten van onder deze afdeling vallende diervoeders die geen conventionele tegenhanger hebben, passende informatie opgenomen over de aard en de kenmerken van de betrokken diervoeders, zoals aangegeven in de vergunning. Artikel 26 Uitvoeringsmaatregelen Nadere bepalingen ter uitvoering van deze afdeling, onder andere betreffende de maatregelen die nodig zijn om ervoor te zorgen dat de exploitanten voldoen aan de etiketteringsvoorschriften, kunnen worden vastgesteld volgens de procedure van artikel 35, lid 2. HOOFDSTUK IV GEMEENSCHAPPELIJKE BEPALINGEN Artikel 27 Producten die zowel voor de menselijke voeding als voor de diervoeding kunnen worden gebruikt 1. Wanneer een product zowel voor de menselijke voeding als voor de diervoeding kan worden gebruikt, wordt daarvoor één aanvraag krachtens de artikelen 5 en 17 ingediend, waarover de EAV één advies uitbrengt en de Gemeenschap één besluit neemt. 2. De EAV gaat na of de vergunningaanvraag zowel voor gebruik in de menselijke voeding als voor gebruik in de diervoeding moet worden ingediend. Artikel 28 Communautair register 1. De Commissie stelt een Communautair register van genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders op, hierna "het register" te noemen, en werkt het register bij. 2. Het register wordt openbaar gemaakt. Artikel 29 Toegang van het publiek 1. De vergunningaanvraag, aanvullende informatie van de aanvrager, adviezen van de bevoegde autoriteiten die zijn aangewezen overeenkomstig artikel 4 van Richtlijn 2001/18/EG, monitoringverslagen en informatie van de vergunninghouder, met uitzondering van vertrouwelijke informatie, worden voor het publiek toegankelijk gemaakt. 2. De EAV past bij de behandeling van aanvragen om toegang tot door de EAV bewaarde documenten de beginselen toe van Verordening (EG) nr. 1049/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2001 inzake de toegang van het publiek tot de documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie (37) . 3. De lidstaten behandelen aanvragen om toegang tot ingevolge deze verordening ontvangen documenten overeenkomstig artikel 5 van Verordening (EG) nr. 1049/2001. Artikel 30 Geheimhouding 1. De aanvrager kan aangeven welke krachtens deze verordening ingediende informatie vertrouwelijk dient te worden behandeld, omdat openbaarmaking daarvan een aanzienlijke nadelige invloed kan hebben op zijn concurrentiepositie. In dat geval moeten verifieerbare redenen worden aangevoerd. 2. Onverminderd het bepaalde in lid 3 stelt de Commissie na overleg met de aanvrager vast welke informatie vertrouwelijk moet worden behandeld en brengt zij de aanvrager op de hoogte van haar beslissing. 3. Informatie met betrekking tot de volgende punten wordt niet als vertrouwelijk beschouwd: 4. Onverminderd het bepaalde in lid 2 verstrekt de EAV alle informatie waarover zij beschikt op verzoek aan de Commissie en de lidstaten. 5. Het gebruik van detectiemethoden en het reproduceren van referentiematerialen als bedoeld in artikel 5, lid 3, en artikel 17, lid 3, voor de toepassing van deze verordening op GGO's, levensmiddelen of diervoeders waarop een aanvraag betrekking heeft, worden niet door de uitoefening van intellectuele eigendomsrechten of anderszins beperkt. 6. De Commissie, de EAV en de lidstaten nemen de nodige maatregelen om een passende mate van vertrouwelijkheid van door hen ingevolge deze verordening ontvangen informatie te waarborgen, behalve indien het gaat om informatie die, als de omstandigheden dat vereisen, openbaar moet worden gemaakt ter bescherming van de gezondheid van mens of dier of van het milieu. 7. Indien een aanvrager een aanvraag intrekt of heeft ingetrokken, respecteren de EAV, de Commissie en de lidstaten de vertrouwelijkheid van commerciële en industriële informatie, met inbegrip van informatie over onderzoek en ontwikkeling alsmede informatie over de vertrouwelijkheid waarvan de Commissie en de aanvrager van mening verschillen. Artikel 31 Gegevensbescherming De wetenschappelijke gegevens en de andere informatie vereist in het dossier van de aanvraag overeenkomstig artikel 5, leden 3 en 5, en artikel 17, leden 3 en 5, mogen gedurende tien jaar vanaf de datum van vergunningverlening niet ten behoeve van andere aanvragers worden gebruikt, tenzij die andere aanvrager met de vergunninghouder is overeengekomen dat die gegevens en informatie wel mogen worden gebruikt. Na het verstrijken van de termijn van tien jaar mag de EAV de resultaten van de evaluatie aan de hand van de wetenschappelijke gegevens en de resultaten van de gehele evaluatie of delen ervan gebruiken ten behoeve van een andere aanvrager, indien die kan aantonen dat het levensmiddel of diervoeder waarvoor hij een vergunning aanvraagt, in wezen hetzelfde is als een al krachtens deze verordening toegelaten levensmiddel of diervoeder. Artikel 32 Communautair referentielaboratorium Het communautaire referentielaboratorium, alsmede de bevoegdheden en taken daarvan, zijn vastgesteld in de bijlage. Volgens de in artikel 35, lid 2, bedoelde procedure kunnen nationale referentielaboratoria worden ingesteld. De aanvrager van een vergunning voor genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders draagt bij in de kosten van de in de bijlage vermelde taken van het communautair referentielaboratorium en van het Europees netwerk van GGO-laboratoria. De van aanvragers verlangde bijdrage mag niet hoger zijn dan de kosten van het valideren van de detectiemethoden. Nadere bepalingen ter uitvoering van dit artikel en de bijlage, alsmede wijzigingen daarin, kunnen worden vastgesteld volgens de in artikel 35, lid 2, bedoelde procedure. Artikel 33 Raadpleging van de Europese Groep ethiek van de exacte wetenschappen en de nieuwe technologieën 1. De Commissie kan op eigen initiatief of op verzoek van een lidstaat de Europese Groep ethiek van de exacte wetenschappen en de nieuwe technologieën of een andere relevante door haar opgerichte instantie raadplegen teneinde haar advies over ethische kwesties in te winnen. 2. De Commissie maakt die adviezen openbaar. Artikel 34 Noodmaatregelen Wanneer blijkt dat producten waarvoor krachtens of overeenkomstig deze verordening een vergunning is verleend, waarschijnlijk een ernstig risico voor de gezondheid van mens of dier of voor het milieu inhouden, of wanneer, naar aanleiding van een overeenkomstig de artikelen 10 en 22 door de EAV verstrekt advies, de dringende noodzaak ontstaat om een vergunning te schorsen of te wijzigen, worden er maatregelen genomen volgens de procedures van de artikelen 53 en 54 van Verordening (EG) nr. 178/2002. Artikel 35 Comitéprocedure 1. De Commissie wordt bijgestaan door het bij artikel 58 van Verordening (EG) nr. 178/2002 ingestelde Permanent Comité voor de voedselketen en de diergezondheid ("het comité"). 2. Wanneer naar dit lid wordt verwezen, zijn de artikelen 5 en 7 van Besluit 1999/468/EG van toepassing, met inachtneming van artikel 8 van dat besluit. De in artikel 5, lid 6, van Besluit 1999/468/EG bedoelde termijn wordt vastgesteld op drie maanden. 3. Het comité stelt zijn reglement van orde vast. Artikel 36 Bestuursrechtelijke toetsing Handelingen of nalatigheden op grond van de bij deze verordening aan de EAV verleende bevoegdheden kunnen op eigen initiatief, dan wel op verzoek van een lidstaat of van een persoon die rechtstreeks en individueel wordt geraakt, door de Commissie worden getoetst. Daartoe dient de belanghebbende partij binnen twee maanden na de dag waarop zij kennis heeft gekregen van de betrokken handeling of nalatigheid, een verzoek in bij de Commissie. De Commissie neemt binnen twee maanden een besluit, waarbij de EAV, in voorkomend geval, wordt gelast haar besluit in te trekken of haar nalatigheid te verhelpen. Artikel 37 Intrekking van verordeningen De volgende verordeningen worden ingetrokken met ingang van de datum van toepassing van onderhavige verordening: Artikel 38 Wijziging van Verordening (EG) nr. 258/97 Verordening (EG) nr. 258/97 wordt met ingang van de datum van toepassing van onderhavige verordening als volgt gewijzigd: 1) de volgende bepalingen worden geschrapt: 2) in artikel 3 komt de eerste zin van lid 4 als volgt te luiden: 4. In afwijking van lid 2 is de procedure van artikel 5 van toepassing op de in artikel 1, lid 2, onder d) en e), bedoelde voedingsmiddelen of voedselingrediënten die volgens de beschikbare en algemeen erkende wetenschappelijke gegevens of volgens een advies van een van de krachtens artikel 4, lid 3, bevoegde autoriteiten, qua samenstelling, voedingswaarde, metabolisme, beoogd gebruik en gehalte aan ongewenste stoffen, wezenlijk gelijkwaardig zijn aan bestaande voedingsmiddelen of voedselingrediënten . Artikel 39 Wijziging van Richtlijn 82/471/EEG Aan artikel 1 van Richtlijn 82/471/EEG wordt met ingang van de datum van toepassing van onderhavige verordening het volgende lid toegevoegd: 3. Deze richtlijn is niet van toepassing op producten die dienen voor directe of indirecte eiwitvoorziening en vallen onder Verordening (EG) nr. …./2003 van het Europees Parlement en de Raad van ............. inzake genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders. * ______________ * PB L .................... Artikel 40 Wijziging van Richtlijn 2002/53/EG Richtlijn 2002/53/EG wordt met ingang van de datum van toepassing van onderhavige verordening als volgt gewijzigd: 1) artikel 4, lid 5, wordt vervangen door: 5. Indien voorts van een plantenras afgeleid materiaal bestemd is voor gebruik als levensmiddel dat valt onder artikel 3 van Verordening (EG) nr. .../2003 van het Europees Parlement en de Raad van ................ inzake genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders *, of als diervoeder dat valt onder artikel 16 van die verordening, mag dat ras alleen worden toegelaten als het overeenkomstig die verordening is goedgekeurd. _____________ * PB L ............. 2) artikel 7, lid 5, wordt vervangen door: 5. De lidstaten zien erop toe dat een ras dat bestemd is om te worden gebruikt als levensmiddel of diervoeder zoals omschreven in artikel 2, respectievelijk artikel 3, van Verordening (EG) nr. 178/2002 van het Europees Parlement en de Raad van 28 januari 2002 tot vaststelling van de algemene beginselen en voorschriften van de levensmiddelenwetgeving, tot oprichting van een Europese Autoriteit voor voedselveiligheid en tot vaststelling van procedures voor voedselveiligheidsaangelegenheden *, alleen wordt toegelaten indien het reeds is toegelaten krachtens de toepasselijke wetgeving. _________________ * PB L 31 van 1.2.2002, blz. 1. Artikel 41 Wijziging van Richtlijn 2002/55/EG Richtlijn 2002/55/EG wordt met ingang van de datum van toepassing van onderhavige verordening als volgt gewijzigd: 1) artikel 4, lid 3, wordt vervangen door: 3. Indien voorts van een plantenras afgeleid materiaal bestemd is voor gebruik als levensmiddel dat valt onder artikel 3 van Verordening (EG) nr. .../2003 inzake genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders *, of als diervoeder dat valt onder artikel 15 van die verordening, mag dat ras alleen worden toegelaten als het overeenkomstig die verordening is goedgekeurd. _____________ * PB L .................. 2) artikel 7, lid 5, wordt vervangen door: 5. De lidstaten zien erop toe dat een ras dat bestemd is om te worden gebruikt als levensmiddel of diervoeder zoals omschreven in artikel 2, respectievelijk artikel 3, van Verordening (EG) nr. 178/2002 van het Europees Parlement en de Raad van 28 januari 2002 tot vaststelling van de algemene beginselen en voorschriften van de levensmiddelenwetgeving, tot oprichting van een Europese Autoriteit voor voedselveiligheid en tot vaststelling van procedures voor voedselveiligheidsaangelegenheden *, alleen wordt toegelaten indien het reeds is toegelaten krachtens de toepasselijke wetgeving. ____________ * PB L 31 van 1.2.2002, blz. 1. Artikel 42 Wijziging van Richtlijn 68/193/EEG Artikel 5 ter bis, lid 3, van Richtlijn 68/193/EEG wordt als volgt en met ingang van de datum van toepassing van onderhavige verordening vervangen door de volgende tekst: 3. a) Wanneer van teeltmateriaal voor wijnstokken afgeleide producten bestemd zijn om te worden gebruikt als of in levensmiddelen die onder artikel 3 vallen of als of in diervoeders die onder artikel 15 vallen van Verordening (EG) nr. .../2003 van het Europees Parlement en de Raad van ............ inzake genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders *, wordt het betrokken wijnstokras alleen aanvaard indien het uit hoofde van die verordening is toegelaten. b) De lidstaten zorgen ervoor dat een wijnstokras uit welks teeltmateriaal producten zijn afgeleid die bedoeld zijn om te worden gebruikt in levensmiddelen en diervoeders ingevolge de artikelen 2 en 3 van Verordening (EG) nr. 178/2002 van het Europees Parlement en de Raad van 28 januari 2002 tot vaststelling van de algemene beginselen en voorschriften van de levensmiddelenwetgeving, tot oprichting van een Europese Autoriteit voor voedselveiligheid en tot vaststelling van procedures voor voedselveiligheidsaangelegenheden **, alleen wordt aanvaard indien het is toegestaan uit hoofde van de toepasselijke wetgeving. ____________ * PB L ... ** PB L 31 van 1.2.2002, blz. 1. Artikel 43 Wijzigingen van Richtlijn 2001/18/EG Richtlijn 2001/18/EG wordt met ingang van de datum van inwerkingtreding van onderhavige verordening als volgt gewijzigd: 1) het volgende artikel wordt ingevoegd: Artikel 12 bis Overgangsmaatregelen betreffende de onvoorziene of technisch niet te voorkomen aanwezigheid van GGO's waarvoor de risicobeoordeling tot een gunstig resultaat heeft geleid. 1. Het in de handel brengen van sporen van een GGO of een combinatie van GGO's in producten die bedoeld zijn voor rechtstreeks gebruik als levensmiddel of diervoeder of voor verwerking, is vrijgesteld van de artikelen 13 tot en met 21, mits voldaan wordt aan de voorwaarden van artikel 47 van Verordening (EG) nr. ...../2003 van het Europees Parlement en de Raad van ............. inzake genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders *. 2. Dit artikel geldt voor een periode van 3 jaar na de datum waarop Verordening (EG) nr. ..../2003 van kracht wordt. ____________ * PB L .........". 2) het volgende artikel wordt ingevoegd: Artikel 26 bis Maatregelen om niet-doelbewuste aanwezigheid van GGO's te voorkomen 1. De lidstaten kunnen alle passende maatregelen nemen om de niet-doelbewuste aanwezigheid van GGO's in andere producten te voorkomen. 2. De Commissie verzamelt en coördineert gegevens die zijn gebaseerd op onderzoeken op communautair en nationaal niveau en observeert de ontwikkelingen inzake het naast elkaar voorkomen in de lidstaten, en ontwikkelt op basis van deze gegevens en waarnemingen richtsnoeren over het naast elkaar voorkomen van genetisch gemodificeerde, conventionele en organische gewassen. Artikel 44 Overeenkomstig het Protocol van Cartagena te verstrekken informatie 1. De Commissie stelt de partijen bij het Protocol van Cartagena inzake bioveiligheid overeenkomstig artikel 11, lid 1, of artikel 12, lid 1, van dat protocol, al naar gelang het geval, via het uitwisselingscentrum voor bioveiligheid in kennis van iedere verlening, verlenging, wijziging, schorsing of intrekking van een vergunning voor een genetisch gemodificeerd organisme, levensmiddel of diervoeder bedoeld in artikel 3, lid 1, onder a) en b), en artikel 15, lid 1, onder a) en b). De Commissie verstrekt schriftelijk een afschrift van deze informatie aan het nationale contactpunt van elke partij die het secretariaat vooraf meedeelt dat zij geen toegang heeft tot het uitwisselingcentrum voor bioveiligheid. 2. Voorts neemt de Commissie de door een partij overeenkomstig artikel 10, lid 3, van het Protocol van Cartagena inzake bioveiligheid gedane verzoeken om aanvullende informatie in behandeling en verstrekt zij afschriften van wetten, voorschriften en richtsnoeren overeenkomstig artikel 10, lid 5, van genoemd protocol. Artikel 45 Sancties De lidstaten stellen de regels vast voor de sancties die van toepassing zijn op inbreuken op de bepalingen van deze verordening en nemen alle maatregelen om te bereiken dat zij worden toegepast. De sancties moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn. De lidstaten stellen de Commissie zes maanden na de datum van inwerkingtreding van deze verordening van die bepalingen in kennis en delen haar onverwijld alle latere wijzigingen van die bepalingen mee. Artikel 46 Overgangsmaatregelen inzake verzoeken, etikettering en kennisgevingen 1. Verzoeken krachtens artikel 4 van Verordening (EG) nr. 258/97 die vóór de datum van toepassing van deze verordening zijn ingediend, worden omgezet in aanvragen krachtens hoofdstuk II, afdeling 1 van deze verordening indien het verslag van de eerste beoordeling bedoeld in artikel 6, lid 3, van Verordening (EG) nr. 258/97 nog niet aan de Commissie is toegezonden, alsmede ingeval een aanvullende beoordeling nodig is overeenkomstig artikel 6, lid 3 of lid 4, van Verordening (EG) nr. 258/97. Andere verzoeken krachtens artikel 4 van Verordening (EG) nr. 258/97 die vóór de datum van toepassing van onderhavige verordening zijn ingediend, worden behandeld volgens de bepalingen van Verordening (EG) nr. 258/97, onverminderd artikel 38 van onderhavige verordening. 2. De etiketteringsvoorschriften van deze verordening gelden niet voor producten waarvoor het vervaardigingsproces al voor de datum van toepassing van deze verordening was aangevat, op voorwaarde dat die producten zijn geëtiketteerd overeenkomstig de vóór de datum van toepassing van deze verordening toepasselijke wetgeving. 3. Kennisgevingen betreffende voor diervoeder bestemde producten die vóór de datum van toepassing van deze verordening krachtens artikel 13 van Richtlijn 2001/18/EG zijn ingediend, worden omgezet in aanvragen krachtens hoofdstuk III, afdeling 1, van deze verordening indien het in artikel 14 van Richtlijn 2001/18/EG bedoelde beoordelingsrapport nog niet aan de Commissie is toegezonden. 4. Verzoeken krachtens artikel 7 van Richtlijn 82/471/EEG betreffende producten als bedoeld in artikel 15, lid 1, onder c, van deze verordening die vóór de datum van toepassing van deze verordening zijn ingediend, worden omgezet in aanvragen krachtens hoofdstuk III, afdeling 1, van deze verordening. 5. Aanvragen krachtens artikel 4 van Richtlijn 70/524/EEG betreffende producten als bedoeld in artikel 15, lid 1, van deze verordening die vóór de datum van toepassing van deze verordening zijn ingediend, worden aangevuld met aanvragen krachtens hoofdstuk III, afdeling 1, van deze verordening. Artikel 47 Overgangsmaatregelen voor onvoorziene of technisch niet te voorkomen aanwezigheid van genetisch gemodificeerd materiaal waarvoor de risicobeoordeling tot een gunstig resultaat heeft geleid 1. De aanwezigheid in levensmiddelen of diervoeders van materiaal dat gedeeltelijk of geheel bestaat of is geproduceerd uit GGO's in een verhouding die niet hoger ligt dan 0,5%, wordt niet geacht in strijd te zijn met artikel 4, lid 2, of artikel 16, lid 2, indien 2. Om vast te stellen dat de aanwezigheid van het materiaal onvoorzien of technisch niet te voorkomen is, moeten de exploitanten tegenover de bevoegde autoriteiten kunnen aantonen dat zij passende maatregelen hebben genomen om de aanwezigheid van dergelijk materiaal te voorkomen. 3. De in lid 1 genoemde drempelwaarde kan, met name voor GGO's die rechtstreeks aan de eindverbruiker worden verkocht, worden verlaagd volgens de procedure van artikel 35, lid 2. 4. Nadere bepalingen ter uitvoering van dit artikel worden aangenomen volgens de procedure van artikel 35, lid 2. 5. Dit artikel geldt voor een periode van 3 jaar na de datum van toepassing van deze verordening. Artikel 48 Evaluatie 1. De Commissie zendt het Europees Parlement en de Raad uiterlijk ........ (38) en in het licht van de opgedane ervaring een verslag toe over de uitvoering van de verordening, en in het bijzonder over artikel 47, dat in voorkomend geval vergezeld gaat van passende voorstellen. Het verslag en een eventueel voorstel worden beschikbaar gesteld voor het publiek. 2. Onverminderd de bevoegdheden van de nationale autoriteiten houdt de Commissie toezicht op de uitvoering van deze verordening en de gevolgen ervan voor de gezondheid van mens en dier, de consumentenbescherming, de consumentenvoorlichting en de werking van de interne markt, en dient zij, indien nodig, zo spoedig mogelijk voorstellen in. Artikel 49 Inwerkingtreding Deze verordening treedt in werking op de twintigste dag na de datum van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Unie. Zij is van toepassing met ingang van zes maanden na de datum van bekendmaking van deze verordening. Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat. Gedaan te Brussel, Voor het Europees Parlement Voor de Raad De voorzitter De voorzitter _______________ BIJLAGE BEVOEGDHEDEN EN TAKEN VAN HET COMMUNAUTAIR REFERENTIELABORATORIUM 1. Het in artikel 32 bedoelde communautair referentielaboratorium is het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek van de Commissie. 2. Voor de in deze bijlage genoemde taken wordt het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek bijgestaan door een consortium van nationale referentielaboratoria, dat het "Europees netwerk van GGO-laboratoria" genoemd wordt. 3. Het communautair referentielaboratorium is met name verantwoordelijk voor: 4. Het communautair referentielaboratorium treedt op bij de regeling van geschillen tussen lidstaten in verband met de resultaten van de in deze bijlage genoemde taken. ________________ (Medebeslissingsprocedure: tweede lezing) Het Europees Parlement , – gezien het gemeenschappelijk standpunt van de Raad (15798/1/2002 – C5&nbhy;0131/2003) (1) , – gezien zijn in eerste lezing geformuleerde standpunt (2) inzake het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2001) 182 (3) ), – gezien het gewijzigde voorstel van de Commissie ( COM(2002) 515 (4) ), – gelet op artikel 251, lid 2 van het EG&nbhy;Verdrag, – gelet op artikel 80 van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling voor de tweede lezing van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid (A5&nbhy;0204/2003), 1. wijzigt het gemeenschappelijk standpunt als volgt; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Standpunt van het Europees Parlement in tweede lezing vastgesteld op 2 juli 2003 met het oog op de aanneming van Verordening (EG) nr. /2003 van het Europees Parlement en de Raad betreffende de traceerbaarheid en etikettering van genetisch gemodificeerde organismen en de traceerbaarheid van met genetisch gemodificeerde organismen geproduceerde levensmiddelen en diervoeders en tot wijziging van Richtlijn 2001/18/EG HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 95, lid 1, Gezien het voorstel van de Commissie (5) , Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité (6) , Gezien het advies van het Comité van de regio's (7) , Volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag (8) , Overwegende hetgeen volgt: (1) Richtlijn 2001/18/EG van het Europees Parlement en de Raad van 12 maart 2001 inzake de doelbewuste introductie van genetisch gemodificeerde organismen in het milieu (9) , schrijft voor dat de lidstaten maatregelen treffen om de traceerbaarheid en de etikettering van de toegestane genetisch gemodificeerde organismen (GGO's) in alle fasen van het in de handel brengen daarvan te verzekeren. (2) Verschillen tussen de wettelijke, bestuursrechtelijke en administratiefrechtelijke bepalingen van de lidstaten inzake de traceerbaarheid en etikettering van GGO's als product of in producten, alsook inzake de traceerbaarheid van met GGO's geproduceerde levensmiddelen en diervoeders, kunnen een belemmering vormen voor het vrije verkeer daarvan, doordat ongelijke en oneerlijke mededingingsvoorwaarden worden geschapen. Een geharmoniseerde communautaire kaderregeling voor de traceerbaarheid en etikettering van GGO's dient bij te dragen tot de doeltreffende werking van de interne markt. Richtlijn 2001/18/EG dient dienovereenkomstig te worden gewijzigd. (3) De traceerbaarheidsvoorschriften voor GGO's moeten het zowel gemakkelijker maken om producten uit de handel te nemen wanneer onverwachte schadelijke gevolgen voor de menselijke gezondheid, de gezondheid van dieren of het milieu, met inbegrip van ecosystemen, worden vastgesteld, als om aan gerichte bewaking te doen, om de potentiële gevolgen voor met name het milieu na te gaan. De traceerbaarheid moet, overeenkomstig het voorzorgsbeginsel ook de uitvoering van risicobeheersingsmaatregelen vergemakkelijken. (4) Er dienen traceerbaarheidsvoorschriften voor met GGO's geproduceerde voedingsmiddelen en diervoeders te worden vastgesteld, opdat de juiste etikettering van dergelijke producten overeenkomstig de eisen van Verordening (EG) nr. …/2003 van het Europees Parlement en van de Raad van ....... inzake genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders (10) wordt vergemakkelijkt, zodat voor exploitanten en consumenten juiste informatie beschikbaar is op grond waarvan zij hun keuzevrijheid daadwerkelijk kunnen uitoefenen, alsook controle op en verificatie van de beweringen op het etiket mogelijk te maken. De voorschriften betreffende met GGO's geproduceerde levensmiddelen respectievelijk diervoeders moeten gelijksoortig zijn om te vermijden dat er leemten in de voorlichting ontstaan wanneer een product een andere eindbestemming krijgt. (5) Het doorgeven en bijhouden van de mededeling dat een product geheel of gedeeltelijk uit GGO's bestaat, alsmede van de eenduidige identificatiecodes van die GGO's, in alle fasen van het in de handel brengen, verschaffen de grondslag voor een passende traceerbaarheid en etikettering van GGO's. Deze codes kunnen worden gebruikt om toegang te verschaffen tot specifieke gegevens over de betrokken GGO's welke in een register zijn opgenomen, en vergemakkelijken de identificatie, opsporing en het toezicht waarin Richtlijn 2001/18/EG voorziet. (6) Het doorgeven en bijhouden van de mededeling dat een product met GGO's is geproduceerd, verschaft ook de grondslag voor een passende traceerbaarheid van met GGO's geproduceerde producten. (7) De communautaire wettelijke bepalingen inzake GGO's die als of in diervoeders worden gebruikt, dienen ook van toepassing te zijn op voeders voor niet voor de voedselproductie bestemde dieren. (8) Er dienen richtsnoeren inzake de bemonstering en opsporing te worden ontwikkeld teneinde een gecoördineerde benadering van controles en inspecties te bevorderen en de exploitanten rechtszekerheid te bieden. Er dient rekening te worden gehouden met de door de Commissie overeenkomstig artikel 31, lid 2, van Richtlijn 2001/18/EG en artikel 29 van Verordening (EG) nr. …/2003 [inzake genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders] ingestelde registers met gegevens over de genetische modificatie van GGO's. (9) De lidstaten dienen regels vast te stellen voor de bestraffing van inbreuken op de bepalingen van deze verordening. (10) Bepaalde sporen van GGO's in producten kunnen onvoorzien zijn of technisch niet te voorkomen zijn. De aanwezigheid van dergelijke GGO's behoeft derhalve geen aanleiding te vormen voor de toepassing van etiketterings&nbhy; en traceerbaarheidsvoorschriften. Daarom moeten drempelwaarden worden vastgesteld voor de onvoorziene of technisch niet te voorkomen aanwezigheid van materiaal dat geheel of gedeeltelijk uit GGO's bestaat of daarmee geproduceerd is, wanneer het in de handel brengen van deze GGO's in de Gemeenschap is toegestaan en wanneer de onvoorziene of technisch niet te voorkomen aanwezigheid ervan krachtens artikel 47 van Verordening (EG) nr. ..../2003 [inzake genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders] wordt toegelaten. Ook zou moeten worden bepaald dat, wanneer het gecombineerde niveau van de onvoorziene of technisch niet te voorkomen aanwezigheid van het bovengenoemde materiaal in een levensmiddel of diervoeder of in een van de bestanddelen ervan hoger is dan de bovengenoemde drempelwaarden voor etikettering, deze aanwezigheid moet worden vermeld overeenkomstig de bepalingen van deze verordening en de nadere bepalingen ter uitvoering daarvan. (11) Er moet gezorgd worden voor een volledige en betrouwbare voorlichting van de consumenten omtrent GGO's en de daarmee geproduceerde producten, levensmiddelen en diervoeders, zodat dezen een product kunnen kiezen na zich tevoren daarover te hebben geïnformeerd. (12) De voor de uitvoering van de onderhavige verordening vereiste maatregelen worden vastgesteld overeenkomstig Besluit 1999/468/EG van de Raad van 28 juni 1999 tot vaststelling van de voorwaarden voor de uitoefening van de aan de Commissie verleende uitvoeringsbevoegdheden (11) . (13) Er dienen systemen voor de ontwikkeling en de toekenning van eenduidige identificatienummers voor GGO's te worden vastgesteld, alvorens de maatregelen met betrekking tot de traceerbaarheid en de etikettering kunnen worden toegepast. (14) De Commissie dient aan het Europees Parlement en de Raad verslag uit te brengen over de toepassing van deze verordening en in het bijzonder over de doelmatigheid van de voorschriften inzake traceerbaarheid en etikettering. (15) Deze verordening eerbiedigt de grondrechten en neemt de met name in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie erkende beginselen in acht, HEBBEN DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD: Artikel 1 Doelstellingen Deze verordening omvat een kaderregeling voor de traceerbaarheid van producten die geheel of gedeeltelijk bestaan uit genetisch gemodificeerde organismen (GGO's) en van met GGO's geproduceerde levensmiddelen en diervoeders, en is gericht op het vergemakkelijken van een juiste etikettering, controle van de gevolgen voor milieu en, indien van toepassing, voor de gezondheid, alsmede de uitvoering van passende risicobeheersingsmaatregelen, zo nodig met inbegrip van het uit de handel nemen van producten. Artikel 2 Werkingssfeer 1. Deze verordening is in alle fasen van het in de handel brengen van toepassing op: 2. Deze verordening is niet van toepassing op geneesmiddelen voor menselijk en diergeneeskundig gebruik waarvan het gebruik krachtens Verordening (EEG) nr. 2309/93 (12) is toegestaan. Artikel 3 Definities Voor de toepassing van deze verordening gelden de volgende definities: Artikel 4 Traceerbaarheids&nbhy; en etiketteringsvoorschriften voor uit GGO's bestaande of GGO's bevattende producten A. Traceerbaarheid 1. In de eerste fase van het in de handel brengen van een product &nbhy; ook als bulkgoed &nbhy; dat geheel of gedeeltelijk uit GGO's bestaat, zorgt de exploitant ervoor dat de volgende gegevens schriftelijk worden medegedeeld aan de exploitant die het product afneemt: 2. In alle volgende fasen van het in de handel brengen van de in lid 1 bedoelde producten zorgt de exploitant ervoor dat de gegevens welke hij uit hoofde van lid 1 heeft ontvangen, schriftelijk worden medegedeeld aan de exploitanten die het product afnemen. 3. Voor producten die geheel of gedeeltelijk uit mengsels van GGO's bestaan en bestemd zijn om uitsluitend en rechtstreeks als levensmiddel of als diervoeder of voor be- of verwerking te worden gebruikt, mag de in lid 1, onder b), bedoelde informatie vervangen worden door een gebruiksverklaring van de exploitant in combinatie met een lijst van de eenduidige identificatienummers van alle GGO's die voor die mengsels zijn gebruikt. 4. Onverminderd artikel 6 passen de exploitanten systemen en gestandaardiseerde procedures toe die het mogelijk maken om de in de leden 1 tot en met 3 bedoelde gegevens te bewaren en gedurende een periode van vijf jaar na elke transactie na te gaan van welke exploitant de in lid 1 bedoelde producten zijn verkregen en aan welke exploitant die producten ter beschikking zijn gesteld. 5. De leden 1 tot en met 4 laten andere specifieke bepalingen van de Gemeenschapswetgeving onverlet. B. Etikettering 6. Voor producten die geheel of gedeeltelijk uit GGO's bestaan zorgt de exploitant ervoor dat Dit lid laat andere specifieke bepalingen van de Gemeenschapswetgeving onverlet. C. Ontheffingen 7. De leden 1 tot en met 6 zijn niet van toepassing op sporen van GGO's in producten, voorzover deze sporen aanwezig zijn in een verhouding die niet hoger ligt dan de drempelwaarden zoals vastgesteld overeenkomstig artikel 21, lid 2 of lid 3, van Richtlijn 2001/18/EG en in andere specifieke communautaire wetgeving, mits de aanwezigheid van deze sporen onvoorzien of technisch niet te voorkomen is. 8. De leden 1 tot en met 6 zijn niet van toepassing op sporen van GGO's in producten die bestemd zijn om rechtstreeks als levensmiddel of als diervoeder of voor be- of verwerking te worden gebruikt, voorzover deze sporen aanwezig zijn in een verhouding die niet hoger ligt dan de drempelwaarden voor deze GGO's zoals vastgesteld overeenkomstig artikel 12, artikel 24, of artikel 47 van Verordening (EG) nr. …/2003 [inzake genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders] , en mits de aanwezigheid van deze sporen onvoorzien of technisch niet te voorkomen is. Artikel 5 Traceerbaarheidsvoorschriften voor met GGO's geproduceerde producten die in levensmiddelen of diervoeders worden gebruikt 1. Wanneer een exploitant met GGO's geproduceerde producten in de handel brengt, zorgt hij ervoor dat de volgende gegevens schriftelijk worden meegedeeld aan de exploitant die het product afneemt: 2. Onverminderd artikel 6 passen de exploitanten systemen en gestandaardiseerde procedures toe die het mogelijk maken de in lid 1 bedoelde gegevens te bewaren en gedurende een periode van vijf jaar na elke transactie na te gaan van welke exploitant de in lid 1 genoemde producten zijn verkregen en aan welke exploitant die producten ter beschikking zijn gesteld. 3. De leden 1 en 2 laten andere specifieke bepalingen van de Gemeenschapswetgeving onverlet. 4. De leden 1 tot en met 3 zijn niet van toepassing op sporen van GGO's in met GGO's geproduceerde producten die in levensmiddelen of diervoeders worden gebruikt, voorzover deze sporen aanwezig zijn in een verhouding die niet hoger ligt dan de drempelwaarden voor deze GGO's zoals vastgesteld overeenkomstig artikel 12, artikel 24, of artikel 47 van Verordening (EG) nr. …/2003 [inzake genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders], en mits de aanwezigheid van deze sporen onvoorzien of technisch niet te voorkomen is. Artikel 6 Ontheffingen 1. In gevallen waarin de communautaire wetgeving in specifieke identificatiesystemen voorziet, bijvoorbeeld de nummering van partijen voorverpakte producten, is de exploitant niet verplicht de in artikel 4, leden 1, 2, 3, en artikel 5, lid 1, vermelde gegevens bij te houden, mits die gegevens en het nummer van de partij duidelijk op de verpakking worden vermeld en de gegevens met betrekking tot de partijnummers gedurende de in artikel 4, lid 4, en artikel 5, lid 2, genoemde termijn worden bewaard. 2. Lid 1 is niet van toepassing op de eerste fase van het in de handel brengen van een product noch op de eerste vervaardiging of de herverpakking van een product. Artikel 7 Wijziging van Richtlijn 2001/18/EG Richtlijn 2001/18/EG wordt als volgt gewijzigd: Artikel 8 Eenduidige identificatienummers Overeenkomstig de procedure van artikel 10, lid 2, dient de Commissie Daarbij wordt rekening gehouden met de ontwikkelingen in de internationale fora. Artikel 9 Inspectie&nbhy; en controlemaatregelen 1. De lidstaten zien erop toe dat passende inspecties en andere controlemaatregelen, met inbegrip van steekproeven en (kwalitatieve en kwantitatieve) tests, worden uitgevoerd om de naleving van de bepalingen van deze verordening te verzekeren. De inspectie- en controlemaatregelen kunnen ook inspectie en controle van het voorhanden hebben van een product inhouden. 2. Alvorens de artikelen 1 tot en met 7 worden toegepast, stelt de Commissie volgens de in artikel 10, lid 3 bedoelde procedure, technische richtsnoeren voor de bemonstering en beproeving op en publiceert deze om te bevorderen dat een gecoördineerde benadering wordt gevolgd voor de toepassing van lid 1 van dit artikel. Bij de opstelling van bovenbedoelde technische richtsnoeren houdt de Commissie rekening met de werkzaamheden van de nationale bevoegde autoriteiten, het comité bedoeld in artikel 58, lid 1, van Verordening (EG) nr. 178/2002 en van het communautair referentielaboratorium bedoeld in Verordening (EG) nr. …/2003 [inzake genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders] . 3. Om de lidstaten te helpen bij de in lid 1 en lid 2 bedoelde taken zorgt de Commissie op communautair niveau voor een centraal register, waarin alle beschikbare sequentiegegevens en referentiemateriaal worden opgenomen over GGO's die in de Gemeenschap in de handel mogen worden gebracht als omschreven in artikel 3, punt 10. Dit register is toegankelijk voor de bevoegde autoriteiten van de lidstaten. In het register moeten, voor zover beschikbaar, ook gegevens over niet in de Gemeenschap toegelaten GGO's worden opgenomen. Artikel 10 Comité 1. De Commissie wordt bijgestaan door het bij artikel 30 van Richtlijn 2001/18/EG ingestelde comité. 2. Wanneer naar dit lid wordt verwezen, zijn de artikelen 5 en 7 van Besluit 1999/468/EG van toepassing, met inachtneming van artikel 8 van dat besluit. De in artikel 5, lid 6, van Besluit 1999/468/EG bedoelde termijn wordt op drie maanden vastgesteld. 3. Wanneer naar dit lid wordt verwezen, zijn de artikelen 3 en 7 van Besluit 1999/468/EG van toepassing, met inachtneming van artikel 8 van dat besluit. 4. Het comité stelt zijn reglement van orde vast. Artikel 11 Sancties De lidstaten stellen de regels vast die van toepassing zijn op overtredingen van deze verordening en treffen de nodige maatregelen om te garanderen dat zij worden toegepast. De sancties moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn. De lidstaten stellen de Commissie uiterlijk .... (15) in kennis van die bepalingen en delen de Commissie latere wijzigingen daarvan zo spoedig mogelijk mee. Artikel 12 Toetsingsclausule Uiterlijk .... (16) * brengt de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad verslag uit over de toepassing van deze verordening, in het bijzonder op het stuk van artikel 4, lid 3, en dient zij in voorkomend geval een voorstel in. Artikel 13 Inwerkingtreding 1. Deze verordening treedt in werking op de twintigste dag volgende op die van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Unie. 2. De artikelen 1 tot en met 7 en artikel 9, lid 1 worden van toepassing op de negentigste dag volgende op die van de bekendmaking van de in artikel 8, onder a), bedoelde maatregel in het Publicatieblad van de Europese Unie. Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat. Gedaan te Voor het Europees Parlement Voor de Raad De voorzitter De voorzitter (Medebeslissingsprocedure: tweede lezing) Het Europees Parlement , – gezien het gemeenschappelijk standpunt van de Raad (15514/2/2002 - C5&nbhy;0080/2003) (1) , – gezien zijn in eerste lezing geformuleerde standpunt (2) inzake het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2001) 433 ) (3) , – gezien het gewijzigde voorstel van de Commissie ( COM(2002) 464 ) (4) , – gelet op artikel 251, lid 2, van het EG&nbhy;Verdrag, – gelet op artikel 80 van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling voor de tweede lezing van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid (A5&nbhy;0191/2003), 1. wijzigt het gemeenschappelijk standpunt als volgt; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Standpunt van het Europees Parlement in tweede lezing vastgesteld op 2 juli 2003 met het oog op de aanneming van Richtlijn 2003/.../EG van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2000/13/EG met betrekking tot de vermelding van de ingrediënten van levensmiddelen HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, met name op artikel 95, Gezien het voorstel van de Commissie (5) , Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité (6) , Handelend volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag (7) , Overwegende hetgeen volgt: (1) Om een hoog niveau van bescherming van de gezondheid van consumenten te bereiken en hun recht op voorlichting te waarborgen, moet ervoor worden gezorgd dat consumenten de nodige inlichtingen krijgen over levensmiddelen, onder meer door het vermelden van alle ingrediënten op de etikettering. (2) Krachtens artikel 6 van Richtlijn 2000/13/EG van het Europees Parlement en de Raad van 20 maart 2000 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgeving der lidstaten inzake de etikettering en presentatie van levensmiddelen, alsmede inzake de daarvoor gemaakte reclame (8) , behoeven bepaalde ingrediënten niet in de lijst van ingrediënten te worden vermeld. (3) Wanneer sommige ingrediënten of andere stoffen bij de vervaardiging van levensmiddelen worden gebruikt en hierin nog aanwezig zijn, veroorzaken zij allergieën of intoleranties bij de consumenten, en sommige van deze allergieën of intoleranties vormen een gevaar voor de gezondheid van de mensen die eraan lijden. (4) Het Wetenschappelijk Comité voor de menselijke voeding, ingesteld bij artikel 1 van Besluit 97/579/EG van de Commissie (9) heeft verklaard dat voedselallergieën een weerslag hebben op het leven van vele mensen, doordat zij ziekten veroorzaken waarvan sommige goedaardig en andere potentieel dodelijk zijn. (5) Het genoemde comité heeft erkend dat koemelk, vruchten, peulvruchten (met name aardnoten en soja), eieren, schaaldieren, noten, vis, groenten (selderij en andere schermbloemigen), tarwe en andere granen tot de meest voorkomende voedselallergenen behoren. (6) De meest voorkomende voedselallergenen komen in een groot aantal bereide levensmiddelen voor. (7) Het genoemde comité heeft ook geconstateerd dat levensmiddelenadditieven ongewenste effecten kunnen hebben en niet gemakkelijk vermeden kunnen worden, omdat zij niet altijd op het etiket worden vermeld. (8) Additieven, technologische hulpstoffen en andere stoffen met een allergene werking die onder artikel 6, lid 4, onder a), van Richtlijn 2000/13/EG vallen, moeten aan etiketteringsvoorschriften onderworpen worden, zodat consumenten die aan een voedselallergie lijden de juiste informatie krijgen. (9) Hoewel de etikettering, die voor alle consumenten bedoeld is, niet als het enige voorlichtingsmiddel mag worden beschouwd en de rol van de medische wereld niet kan overnemen, moeten consumenten die aan allergieën of intoleranties lijden, zoveel mogelijk worden geholpen door hun een meer volledige voorlichting van de samenstelling van producten te verschaffen. (10) Op de lijst van stoffen met een allergene werking moeten de levensmiddelen, ingrediënten en andere stoffen vermeld worden waarvan erkend is dat zij overgevoeligheid veroorzaken. (11) Om alle consumenten beter in te lichten en de gezondheid van sommigen onder hen te beschermen, moeten alle ingrediënten en andere stoffen die in een levensmiddel aanwezig zijn, in de lijst van ingrediënten worden vermeld. Bij alcoholhoudende dranken moeten alle ingrediënten met een allergene werking die in de betrokken drank aanwezig zijn, op het etiket worden vermeld. (12) Om rekening te houden met de technische beperkingen bij de vervaardiging van levensmiddelen moet meer flexibiliteit worden toegestaan voor de vermelding van ingrediënten en andere stoffen die in zeer kleine hoeveelheden worden gebruikt. (13) Om gelijke tred te houden met de ontwikkeling van de wetenschappelijke kennis en met de vooruitgang inzake de technologische mogelijkheden om de allergene werking uit ingrediënten en andere stoffen te verwijderen en om de consument tegen nieuwe voedingsallergenen te beschermen en onnodige verplichtingen inzake etikettering te vermijden, moet de lijst van ingrediënten snel kunnen worden herzien, zo nodig door sommige ingrediënten of stoffen toe te voegen of te schrappen. De herziening moet gebaseerd zijn op wetenschappelijke criteria die door de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid - ingesteld bij Verordening (EG) nr. 178/2002 van het Europees Parlement en de Raad (10) vastgesteld zijn en geschieden in de vorm van technische uitvoeringsmaatregelen, waarvan de vaststelling aan de Commissie moet worden toevertrouwd om de procedure eenvoudiger en sneller te laten verlopen. Voorzover nodig dient de Commissie tevens technische richtsnoeren op te stellen voor de interpretatie van bijlage III bis. (14) Richtlijn 2000/13/EG dient derhalve dienovereenkomstig te worden gewijzigd, HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: Artikel 1 Richtlijn 2000/13/EG wordt als volgt gewijzigd: Artikel 2 1. De lidstaten doen uiterlijk .... (15) de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden om: Zij stellen de Commissie daarvan onverwijld in kennis. Wanneer de lidstaten die bepalingen aannemen, wordt in de bepalingen zelf of bij de officiële bekendmaking daarvan naar deze richtlijn verwezen. De regels voor de verwijzing worden vastgesteld door de lidstaten. 2. De lidstaten delen de Commissie de tekst mede van de belangrijkste bepalingen van nationaal recht die zij op het gebied van deze richtlijn vaststellen. Artikel 3 Deze richtlijn treedt in werking op de dag van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Unie . Artikel 4 Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten. Gedaan te Voor het Europees Parlement Voor de Raad De voorzitter De voorzitter ________________________ BIJLAGE "BIJLAGE III bis In artikel 6, leden 3 bis, 10 en 11 bedoelde ingrediënten Glutenbevattende granen (d.w.z. tarwe, rogge, gerst, haver, spelt en kamut of de hybride soorten daarvan) en producten op basis van glutenbevattende granen Schaaldieren en producten op basis van schaaldieren Eieren en producten op basis van eieren Vis en producten op basis van vis Aardnoten en producten op basis van aardnoten Soja en producten op basis van soja Melk en producten op basis van melk (inclusief lactose) Schaalvruchten, d.w.z. amandelen (Amygdalus communis L.) , hazelnoten (Corylus avellana) , walnoten (Juglans regia) , cashewnoten (Anacardium occidentale) , pecannoten (Carya illinoiesis (Wangenh.) K. Koch), paranoten (Bertholletia excelsa), pistachenoten (Pistacia vera), macadamianoten (Macadamia ternifolia) en producten op basis van schaalvruchten Selderij en producten op basis van selderij Mosterd en producten op basis van mosterd Sesamzaad en producten op basis van sesamzaad Zwaveldioxide en sulfieten in concentraties van meer dan 10 mg/kg of 10 mg/liter uitgedrukt als SO 2 ." ________________________ (Medebeslissingsprocedure: tweede lezing) Het Europees Parlement , – gezien het gemeenschappelijk standpunt van de Raad (14502/1/2002 – C5&nbhy;0079/2003) (1) , – gezien zijn in eerste lezing geformuleerde standpunt (2) inzake het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2000) 320 (3) ), – gezien het gewijzigd voorstel ( COM(2001) 131 (4) ), – gelet op artikel 251, lid 2 van het EG&nbhy;Verdrag, – gelet op artikel 80 van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling voor de tweede lezing van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid (A5&nbhy;0201/2003), 1. wijzigt het gemeenschappelijk standpunt als volgt; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Richtlijn 2003/.../EG van het Europees Parlement en de Raad van 2 juli 2003 houdende wijziging van Richtlijn 96/22/EG van de Raad betreffende het verbod op het gebruik, in de veehouderij, van bepaalde stoffen met hormonale werking en van bepaalde stoffen met thyreostatische werking, alsmede van beta-agonisten HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, met name op artikel 152, lid 4, onder b), Gezien het voorstel van de Commissie (5) , Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité (6) , Na raadpleging van het Comité van de regio's, Handelend volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag (7) , Overwegende hetgeen volgt: (1) In artikel 3, onder a), van Richtlijn 96/22/EG van de Raad (8) is bepaald dat de lidstaten de toediening aan landbouwhuisdieren van stoffen met onder andere oestrogene, androgene of gestagene werking verbieden. Toediening van deze stoffen aan landbouwhuisdieren is evenwel toegestaan voor uitsluitend therapeutische of zoötechnische doeleinden in overeenstemming met de artikelen 4, 5 en 7 van die richtlijn. (2) Luidens artikel 11, lid 2, van Richtlijn 96/22/EG verbieden de lidstaten de invoer uit derde landen van landbouwhuisdieren of aquacultuurdieren waaraan de in artikel 3, onder a), van die richtlijn bedoelde stoffen zijn toegediend, behalve indien hierbij de bepalingen en eisen van de artikelen 4, 5 en 7 van die richtlijn zijn nagekomen, alsmede van vlees of producten die zijn verkregen uit dieren waarvan de invoer verboden is. (3) In het licht van de uitkomst van een geschilprocedure die door de Verenigde Staten en Canada bij de Wereldhandelsorganisatie (WTO) was ingeleid (de Hormonenzaak) (9) en van de aanbevelingen die in dat verband door het Orgaan voor Geschillenbeslechting van de WTO op 13 februari 1998 zijn gedaan, heeft de Commissie voor de zes hormonale stoffen (17-β-oestradiol, testosteron, progesteron, trenbolonacetaat, zeranol en melengestrolacetaat) waarvan Richtlijn 96/22/EG het gebruik als groeibevorderaar voor dieren verbiedt, onmiddellijk het initiatief genomen voor een aanvullende risico-evaluatie overeenkomstig de WTO-Overeenkomst inzake sanitaire en fytosanitaire maatregelen (10) , (WTO-GATT), zoals uitgelegd door de Beroepsinstantie in de Hormonenzaak. (4) Daarnaast heeft de Commissie betreffende elk van deze zes hormonen wetenschappelijke studies en onderzoeksprojecten opgezet en bekostigd om de leemten in de wetenschappelijke kennis die aan de hand van de verslagen in de hormonenzaak van het panel en van de Beroepsinstantie van de WTO zijn aangewezen, zoveel mogelijk op te vullen. Voorts heeft de Commissie specifieke verzoeken gericht tot de Verenigde Staten, Canada en andere derde landen die het gebruik van deze zes hormonen als groeibevorderaar voor dieren toestaan, en heeft zij een oproep (11) bekendgemaakt waarin zij alle belanghebbenden, met inbegrip van het bedrijfsleven, heeft verzocht om met het oog op de aanvullende risico-evaluatie alle relevante recente wetenschappelijke gegevens en studies te verstrekken die in hun bezit zijn. (5) Op 30 april 1999 heeft het Wetenschappelijk Comité voor veterinaire maatregelen in verband met de volksgezondheid (WCVMV) op verzoek van de Commissie advies uitgebracht over de evaluatie van de risico's voor de volksgezondheid van hormonenresiduen in rundvlees en rundvleesproducten. De hoofdconclusies waren, ten eerste, dat met een verschillende mate van zekerheid voor de zes geëvalueerde hormonen is vastgesteld dat de hoge doses hormoonresiduen en metabolieten ervan, gezien de intrinsieke eigenschappen van hormonen en gelet op de resultaten van epidemiologisch onderzoek, een risico voor de consument inhouden; ten tweede, dat voor elk van de zes hormonen endocriene, groei&nbhy;, immunologische, neurobiologische, immunotoxische, genotoxische en carcinogene effecten en effecten op de ontwikkeling kunnen worden vastgesteld en dat kinderen in de prepuberteit de kwetsbaarste risicogroep vormen; en ten derde, dat, gezien de intrinsieke eigenschappen van hormonen en gelet op de resultaten van epidemiologisch onderzoek, voor geen van de zes geëvaleerde stoffen bij gebruik als groeibevorderaar voor dieren grenswaarden noch bijgevolg een aanvaardbare dagelijkse inname (ADI) kunnen worden vastgesteld. (6) In het bijzonder met betrekking tot het gebruik van 17ß-oestradiol als groeibevorderaar oordeelt het WCVMV dat een geheel van recente gegevens sterke aanwijzingen bevat om deze stof als volstrekt kankerverwekkend aan te merken, daar zij zowel het ontstaan als de ontwikkeling van tumoren in de hand werkt, en dat aan de hand van de thans beschikbare gegevens geen kwantitatieve risicoschatting kan worden verricht. (7) Wat de overige vijf hormonen betreft (testosteron, progesteron, trenbolonacetaat, zeranol en melengestrolacetaat), is het WCVMV van mening dat, ondanks de voorhanden zijnde specifieke toxicologische en epidemiologische gegevens waarmee rekening is gehouden, het bij de huidige stand van de kennis niet mogelijk is het risico voor de consument kwantitatief in te schatten. (8) Na het advies van het WCVMV van 30 april 1999 heeft de Commissie voor bepaalde van de zes betrokken hormonen nieuwe en recentere wetenschappelijke gegevens ontvangen van het Veterinary Products Committee van het Verenigd Koninkrijk in oktober 1999, van het Comité voor producten voor diergeneeskundig gebruik (CMV) van de EU in december 1999 en van het Joint FAO/WHO Expert Committee on Food Additives (JECFA) in februari 2000. Het CMV heeft met name opgemerkt dat 17β-oestradiol alleen na langdurige blootstelling aan aanzienlijk hogere niveaus dan die welke voor een fysiologische(oestrogene) reactie zijn vereist, kankerverwekkend is. De recente wetenschappelijke gegevens zijn meegedeeld aan het WCVMV, dat deze informatie heeft onderzocht en op 3 mei 2000 heeft geconcludeerd dat zij geen overtuigende gegevens en argumenten bevat die een herziening van de conclusies van zijn advies van 30 april 1999 rechtvaardigen. Het WCVMV heeft in zijn advies van 10 april 2002 de geldigheid van zijn vorig advies, zoals herzien in het licht van de recentste wetenschappelijke gegevens, bevestigd. (9) Wat meer in het bijzonder 17ß-oestradiol betreft, kan dit hormoon worden gebruikt voor alle landbouwdieren, waardoor de kwestie van inname van residuen voor alle delen van de menselijke bevolking en in het bijzonder voor de kwetsbaarste risicogroepen van bijzonder belang kan zijn. Ter bescherming van de volksgezondheid dient een dergelijke inname te worden voorkomen. Bovendien leidt het routinematig gebruik van bovengenoemde stoffen ter bevordering van de groei bij dieren waarschijnlijk tot een verhoogde concentratie van die stoffen in het milieu. (10) Rekening houdend met de resultaten van de risico-evaluatie en met alle andere relevante informatie, moet worden geconcludeerd dat het, voor het bereiken van het gekozen niveau van bescherming in de Gemeenschap tegen de gezondheidsrisico's die met name voor de mens voortkomen uit het routinematig gebruik van deze hormonen voor bevordering van de groei en uit de inname van residuen in vlees dat afkomstig is van dieren waaraan deze hormonen als groeibevorderaar zijn toegediend, noodzakelijk is het bij Richtlijn 96/22/EG voor 17ß-oestradiol ingestelde permanente verbod te handhaven en het verbod op het gebruik van de overige vijf hormonen (testosteron, progesteron, trenbolonacetaat, zeranol en melengestrolacetaat) voorlopig te blijven toepassen. Voorts dient dit voorlopige verbod op die vijf hormonen krachtens artikel 7 van Verordening (EG) nr. 178/2002 van het Europees Parlement en de Raad van 28 januari 2002 tot vaststelling van de algemene beginselen en voorschriften van de levensmiddelenwetgeving, tot oprichting van een Europese Autoriteit voor voedselveiligheid en tot vaststelling van procedures voor voedselveiligheidsaangelegenheden (12) van toepassing te blijven zolang de Gemeenschap bezig is uit alle bronnen aanvullende wetenschappelijke informatie te verzamelen die de leemten in de huidige kennis met betrekking tot deze stoffen kan opvullen. (11) Het gebruik, waar nodig, van sommige van voornoemde stoffen voor therapeutische doeleinden of zoötechnische behandeling mag evenwel verder worden toegestaan, aangezien dit waarschijnlijk geen risico voor de volksgezondheid oplevert, vanwege de aard en de beperkte duur van de behandelingen, de geringe toegediende hoeveelheden en de, in Richtlijn 96/22/EG vastgestelde strikte voorwaarden ter voorkoming van eventueel misbruik. (12) In het licht van de beschikbare informatie is het evenwel passend de blootstelling aan 17ß&nbhy;oestradiol te beperken en slechts de behandelingen toe te staan waarvoor geen bruikbare doeltreffende alternatieven bestaan. In het algemeen bestaan er alternatieve behandelingen of strategieën ter vervanging van de meeste van de toepassingen van 17ß&nbhy;oestradiol voor therapeutische of zoötechnische doeleinden. Studies lijken evenwel aan te tonen dat er vooralsnog niet in alle lidstaten bruikbare doeltreffende alternatieven bestaan voor bepaalde thans toegestane behandelingen.. Teneinde de noodzakelijke aanpassingen - met name het toestaan van of de wederzijdse erkenning van de benodigde farmaceutische producten - mogelijk te maken, is het gewenst het gebruik van 17ß-oestradiol voor opwekking van bronst in een bepaalde periode geleidelijk te beëindigen. Het is evenzeer gewenst dat de mogelijkheid van het toestaan wordt gehandhaafd voor bepaalde ziekten met mogelijke ernstige gevolgen voor de gezondheid en het welzijn van dieren (maceratie of mummificatie van foetussen bij runderen en pyometra bij runderen), en dit onder strikte en controleerbare voorwaarden waarmee misbruiken of onaanvaardbare risico's voor de volksgezondheid uitgesloten worden. Deze mogelijkheid moet binnen een bepaalde termijn opnieuw worden bezien. (13) De wijzigingen in Richtlijn 96/22/EG zijn noodzakelijk voor het bereiken van het gekozen niveau van bescherming van de volksgezondheid tegen de residuen van de betrokken hormonen in vlees van ter bevordering van de groei met deze hormonen behandelde landbouwhuisdieren, met inachtneming van de algemene beginselen van de levensmiddelenwetgeving die zijn neergelegd in Verordening (EG) nr. 178/2002 en de internationale verplichtingen van de Gemeenschap. Bovendien beschikt de Gemeenschap thans, rekening houdend met de technische en economische haalbaarheid, over geen ander voor de handel aanmerkelijk minder restrictief middel waarmee redelijkerwijze op even doeltreffende wijze het beoogde niveau van bescherming van de volksgezondheid kan worden bereikt. Daarnaast zijn tevens geringe redactionele wijzigingen noodzakelijk, met name met het oog op vervanging van een aantal richtlijnen door Richtlijn 2001/82/EG van het Europees Parlement en de Raad van 6 november 2001 tot vaststelling van een communautair wetboek betreffende geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik (13) , HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: Artikel 1 Richtlijn 96/22/EG van de Raad wordt als volgt gewijzigd: 1) de artikelen 2 en 3 worden vervangen door: Artikel 2 De lidstaten zien erop toe dat het verboden wordt: Artikel 3 De lidstaten zien erop toe dat voor de in bijlage II van deze richtlijn genoemde stoffen een verbod en voor de in bijlage III genoemde stoffen een voorlopig verbod wordt ingesteld op: van landbouwhuisdieren waarin de in bijlage II en bijlage III genoemde stoffen aanwezig zijn of waarbij de aanwezigheid van deze stoffen is vastgesteld, behalve indien het bewijs kan worden geleverd dat de betrokken dieren overeenkomstig de voorschriften van de artikelen 4, 5 of 5 bis zijn behandeld; 2) in artikel 4, punt 1, wordt het woord "17ß-oestradiol" geschrapt; 3) in artikel 5, eerste alinea, komt de eerste zin als volgt te luiden: In afwijking van artikel 3, onder a), en onverminderd artikel 2, kunnen de lidstaten toestaan dat &nbhy; voor zoötechnische doeleinden &nbhy; aan landbouwhuisdieren andere geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik met oestrogene werking dan 17ß&nbhy;oestradiol en esterachtige derivaten daarvan, of geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik met androgene of gestagene werking worden toegediend die overeenkomstig Richtlijn 2001/82/EG van het Europees Parlement en de Raad van 6 november 2001 tot vaststelling van een communautair wetboek betreffende geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik (14) zijn toegestaan. 4) het volgende artikel wordt ingevoegd: " Artikel 5 bis 1. In afwijking van artikel 3, onder a), en onverminderd de artikelen 2 en 11 bis, kunnen de lidstaten toestaan dat geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik die 17ß-oestradiol of esterachtige derivaten daarvan bevatten, overeenkomstig Richtlijn 2001/82/EG, voor de volgende doeleinden aan landbouwhuisdieren worden toegediend: 2. In afwijking van artikel 3, onder a), en onverminderd artikel 2, kunnen de lidstaten toestaan dat geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik die 17ß-oestradiol of esterachtige derivaten daarvan bevatten voor opwekking van bronst bij runderen, paarden, schapen of geiten tot (15) , overeenkomstig Richtlijn 2001/82/EG worden toegediend. 3. De behandeling wordt rechtstreeks door een dierenarts gegeven aan duidelijk geïdentificeerde landbouwhuisdieren. Deze behandeling wordt door de verantwoordelijke dierenarts geregistreerd. Deze neemt in een register, dat het bij Richtlijn 2001/82/EG voorgeschreven register mag zijn, ten minste de volgende gegevens op: Op verzoek van de bevoegde autoriteit moet dit register ter beschikking worden gesteld. Het is houders van landbouwhuisdieren verboden op hun bedrijven geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik te houden die 17ß-oestradiol of esterachtige derivaten daarvan bevatten. 5) artikel 6, lid 1,wordt vervangen door: 1. Hormonale producten en ß-agonisten waarvan de toediening aan landbouwhuisdieren is toegestaan overeenkomstig de artikelen 4, 5 of 5 bis, moeten voldoen aan de vereisten van Richtlijn 2001/82/EG. 6) artikel 7, lid 1, eerste alinea, wordt vervangen door: 1. Met het oog op het handelsverkeer kunnen de lidstaten toestemming verlenen voor het in de handel brengen van voor fokdoeleinden bestemde dieren of van voor de fokkerij afgeschreven fokdieren die in de periode waarin zij als fokdier werden gebruikt, een van de in artikelen 4, 5 of 5 bis bedoelde behandelingen hebben ondergaan, alsmede voor het gebruik van het communautaire stempel op vlees van deze dieren, indien aan de in de artikelen 4, 5 en 5 bis vervatte voorwaarden is voldaan en indien de in de toestemming voor het in de handel brengen genoemde wachttijden in acht zijn genomen. 7) artikel 8 wordt als volgt gewijzigd: d) voetnoot (2) wordt geschrapt en voetnoot (3) wordt voetnoot (2); 8) artikel 11, lid 2, onder a), wordt als volgt gewijzigd: 9) het volgende artikel wordt ingevoegd: Artikel 11bis De Commissie dient binnen een termijn van twee jaar na ............ (16) aan het Europees Parlement en de Raad een verslag in over de beschikbaarheid van de geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik die een alternatief vormen voor die welke 17β-oestradiol of esterachtige derivaten voor de behandeling van maceratie of mummificatie van foetussen bij runderen en pyometra bij runderen bevatten, en legt het daaropvolgende jaar aan die instellingen de nodige voorstellen voor ter vervanging van deze stoffen te gelegener tijd. Voorts verzamelt de Commissie aanvullende informatie met betrekking tot de in bijlage III genoemde stoffen, waarbij zij recente wetenschappelijke gegevens uit alle beschikbare bronnen in aanmerking neemt, en evalueert zij de genomen maatregelen regelmatig, teneinde tijdig de eventuele nodige voorstellen bij het Europees Parlement en de Raad te kunnen indienen. 10) het volgende artikel wordt ingevoegd: Artikel 14 bis In afwijking van de artikelen 3 en 5 bis, en onverminderd artikel 2, gelden voor landbouwhuisdieren waarvoor het bewijs kan worden geleverd dat zij vóór ... (17) voor therapeutische of zoötechnische doeleinden 17ß-oestradiol of esterachtige derivaten daarvan toegediend hebben gekregen, dezelfde bepalingen als voor de stoffen die zijn toegestaan overeenkomstig artikel 4, lid 1, wat het therapeutisch gebruik betreft, en artikel 5 wat het zoötechnisch gebruik betreft. 11) alle verwijzingen naar "Richtlijn 81/851/EEG" of "Richtlijn 81/852/EEG" worden vervangen door verwijzingen naar "Richtlijn 2001/82/EG"; 12) de bijlage bij Richtlijn 96/22/EG wordt "Bijlage I" en de in de bijlage bij de onderhavige richtlijn opgenomen tekst van de bijlagen II en III wordt toegevoegd. Artikel 2 1. De lidstaten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden om uiterlijk op (18) aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan onverwijld in kennis. Wanneer de lidstaten die bepalingen aannemen, wordt in die bepalingen zelf of bij de officiële bekendmaking daarvan naar deze richtlijn verwezen. De regels voor de verwijzing worden vastgesteld door de lidstaten. 2. De lidstaten delen de Commissie de tekst van de bepalingen van intern recht mede die zij op het onder deze richtlijn vallende gebied vaststellen. Artikel 3 Deze richtlijn treedt in werking op de dag van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Unie. Artikel 4 Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten. Gedaan te Voor het Europees Parlement Voor de Raad De voorzitter De voorzitter BIJLAGE " BIJLAGE II Lijst van verboden stoffen Lijst A Lijst B BIJLAGE III Lijst van stoffen waarvoor een voorlopig verbod geldt: Andere stoffen met oestrogene werking dan 17β-oestradiol en esterachtige derivaten daarvan, stoffen met androgene of gestagene werking". (Medebeslissingsprocedure: tweede lezing) Het Europees Parlement , – gezien het gemeenschappelijk standpunt van de Raad (14843/1/2002 – C5&nbhy;0082/2003) (1) , – gezien zijn in eerste lezing geformuleerde standpunt (2) inzake het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2001) 729 ) (3) , – gelet op artikel 251, lid 2 van het EG&nbhy;Verdrag, – gelet op artikel 80 van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling voor de tweede lezing van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid (A5&nbhy;0200/2003), 1. wijzigt het gemeenschappelijk standpunt als volgt; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Standpunt van het Europees Parlement in tweede lezing vastgesteld op 2 juli 2003 met het oog op de aanneming van Richtlijn 2003/…../EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende tot wijziging van Richtlijn 94/62/EG betreffende verpakking en verpakkingsafval HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 95, lid 1, Gezien het voorstel van de Commissie (4) , Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité (5) , Volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag (6) , Overwegende hetgeen volgt: (1) Overeenkomstig Richtlijn 94/62/EG (7) dient de Raad uiterlijk zes maanden voor het einde van de fase van vijf jaar die begint op de dag waarop die richtlijn in nationaal recht moet zijn omgezet, taakstellingen voor de volgende fase van vijf jaar vast te stellen. (2) De definitie van "verpakking" in Richtlijn 94/62/EG moet verder worden verduidelijkt door de toevoeging van een aantal criteria en een bijlage met voorbeelden ter illustratie. Voor het bereiken van de ambitieuze doelstellingen inzake recycling moet de ontwikkeling van innoverende , milieuhygienisch verantwoorde en uitvoerbare recyclingprocessen worden aangemoedigd. (3) In de doelstellingen voor recycling moet voor ieder specifiek afvalmateriaal rekening worden gehouden met levenscyclusanalyses en kosten-batenanalyses, die zowel wat de kosten als wat de baten van recycling betreft duidelijke verschillen tussen de diverse verpakkingsmaterialen hebben aangetoond. Dit dient de samenhang van de interne markt voor recycling te verbeteren. (4) De terugwinning en recycling van verpakkingsafval moeten verder worden opgevoerd teneinde de druk op het milieu ervan te verminderen. (5) Aan bepaalde lidstaten, die in verband met hun specifieke situatie het realiseren van de in Richtlijn 94/62/EG vastgestelde doelstellingen voor terugwinning en recycling tot een latere datum mochten uitstellen, dient een verdere, doch beperkte, mogelijkheid tot uitstel te worden geboden. (6) Het beheer van verpakkingen en verpakkingsafval vereist dat in de lidstaten terugname-, inzamelings- en terugwinningssystemen worden opgezet; dergelijke systemen moeten openstaan voor de deelneming van alle betrokken partijen en dienen dusdanig te zijn ontworpen dat discriminatie van ingevoerde producten en handelsbelemmeringen en concurrentieverstoringen worden voorkomen en een maximale opbrengst van terugbezorgd verpakkingsmateriaal en gerecycleerd verpakkingsafval kan worden gegarandeerd, overeenkomstig het Verdrag; discriminatie van materialen op grond van hun gewicht moet worden voorkomen; de bedrijven in de verpakkingsketen als geheel moeten zich kwijten van hun gezamenlijke verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat de milieugevolgen van verpakkingen en verpakkingsafval gedurende hun levenscyclus zoveel mogelijk worden beperkt. (7) Er is behoefte aan jaarlijks te verstrekken gegevens over verpakkingen en verpakkingsafval uit de gehele Gemeenschap, over verpakkingsafval dat met het oog op recycling en terugwinning uit de Gemeenschap wordt uitgevoerd, opdat beter kan worden nagegaan of de doelstellingen van de richtlijn worden verwezenlijkt; dit vergt een geharmoniseerde rapportagetechniek en duidelijke richtsnoeren voor de verstrekkers van gegevens. (8) De Commissie dient de toepassing en de gevolgen van deze richtlijn voor het milieu en de interne markt te bestuderen en hierover verslag uit te brengen. In dit verslag dienen ook de volgende punten aan bod te komen: de essentiële eisen, maatregelen ter voorkoming van afval, een eventuele verpakkingsindicator, afvalpreventieplannen, hergebruik, verantwoordelijkheid van de producent en zware metalen; het verslag dient waar passend vergezeld te gaan van herzieningsvoorstellen. (9) De lidstaten dienen ervoor zorg te dragen dat passende, op de consumenten gerichte informatie- en bewustmakingscampagnes worden gevoerd. (10) Afgezien van het nastreven van de doelstellingen betreffende het milieu en de interne markt van deze richtlijn, kan recycling ook arbeidsplaatsen scheppen die elders in de samenleving verdwenen zijn, en aldus bijdragen tot het voorkomen van uitsluiting. (11) Aangezien de doelstellingen van de voorgestelde maatregel, namelijk het harmoniseren van de nationale doelstellingen inzake recycling van verpakkingsafval, rekening houdend met de omstandigheden in de afzonderlijke lidstaten en het nader verduidelijken van de definities, niet voldoende door de lidstaten kan worden verwezenlijkt, en zij derhalve, gezien de draagwijdte van de maatregel, beter door de Gemeenschap kunnen worden gerealiseerd, kan de Gemeenschap, overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel van artikel 5 van het Verdrag, maatregelen vaststellen. Overeenkomstig het beginsel van evenredigheid, dat in hetzelfde artikel 5 is opgenomen, gaat deze richtlijn niet verder dan hetgeen noodzakelijk is om de genoemde doelstellingen te bereiken. (12) De voor de uitvoering van deze richtlijn vereiste maatregelen worden vastgesteld overeenkomstig Besluit 1999/468/EG van de Raad van 28 juni 1999 tot vaststelling van de voorwaarden voor de uitoefening van de aan de Commissie verleende uitvoeringsbevoegdheden (8) . (13) Richtlijn 94/62/EG moet derhalve in die zin worden gewijzigd, HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: Artikel 1 Richtlijn 94/62/EG wordt als volgt gewijzigd: 1) Aan artikel 3, punt 1 wordt de volgende alinea toegevoegd: De definitie van "verpakking" is verder gebaseerd op de onderstaande criteria. De artikelen in bijlage I zijn voorbeelden ter illustratie van de toepassing van deze criteria. i) "Artikelen worden als verpakking beschouwd, als zij aan de bovenstaande definitie voldoen, ongeacht andere functies die de verpakking ook kan vervullen, tenzij het artikel integraal deel uitmaakt van een duurzaam product en nodig is om dat product tijdens zijn levensduur, te ondersteunen of te bewaren en alle elementen bedoeld zijn om samen voor hun beoogde doel gebruikt of verwijderd te worden . ii) Artikelen die ontworpen en bedoeld zijn om op het verkooppunt te worden gevuld alsmede wegwerpartikelen die in gevulde toestand worden verkocht of die ontworpen en bedoeld zijn om op het verkooppunt te worden gevuld, worden als verpakking beschouwd, mits zij een verpakkingsfunctie hebben. iii) De componenten van een verpakking en de bijbehorende in de verpakking verwerkte elementen worden beschouwd als deel van de verpakking waarin ze verwerkt zijn. De bijbehorende elementen die aan een product hangen of bevestigd zijn en die een verpakkingsfunctie hebben, worden als verpakking beschouwd, tenzij zij integraal deel uitmaken van dit product en alle elementen bedoeld zijn om samen verbruikt of verwijderd te worden. De Commissie bestudeert zo spoedig mogelijk, in overeenstemming met de procedure van artikel 21, de voorbeelden ter illustratie van de definitie van verpakking in bijlage I en herziet deze waar nodig. 2) Artikel 4 wordt vervangen door de volgende tekst: Artikel 4 Preventie 1. In aanvulling op te maatregelen ter voorkoming van het ontstaan van verpakkingsafval die worden genomen overeenkomstig artikel 9, zorgen de lidstaten ervoor dat andere preventieve maatregelen worden getroffen. Dergelijke maatregelen kunnen bestaan uit nationale programma's, projecten waarbij de producenten verantwoordelijk worden gesteld voor de beperking van de gevolgen voor het milieu van verpakkingen of soortgelijke acties, zo nodig in overleg met ondernemingen, die zijn opgezet om de vele initiatieven op het gebied van preventie in de lidstaten te bundelen en ten nutte te maken. Zij moeten stroken met de doelstellingen van deze richtlijn als omschreven in artikel 1, lid 1. 2. De Commissie draagt bij tot bevordering van preventie door overeenkomstig artikel 10 de ontwikkeling van passende Europese normen te stimuleren. Het doel van deze normen is de beperking van de gevolgen voor het milieu van verpakkingen overeenkomstig de artikelen 9 en 10. 3. De Commissie dient uiterlijk op 30 juni 2005 voorstellen in voor maatregelen ter versterking en aanvulling van de handhaving van de essentiële eisen en om ervoor te zorgen dat nieuw verpakkingsmateriaal alleen op de markt wordt gebracht wanneer de producent alle maatregelen heeft getroffen om de milieugevolgen te beperken zonder afbreuk te doen aan de essentiële functies van de verpakking. 3) artikel 6 wordt vervangen door: Artikel 6 Terugwinning en recycling 1. Teneinde aan de doelstellingen van deze richtlijn te voldoen, nemen de lidstaten maatregelen zodat voor hun hele grondgebied de volgende doelstellingen kunnen worden bereikt: 2. Verpakkingsafval dat overeenkomstig Verordening (EEG) nr. 259/93 (*) , Verordening (EG) nr. 1420/1999 van de Raad (**) en Verordening (EG) nr. 1547/1999 van de Commissie (***) uit de Gemeenschap uitgevoerd wordt, kan alleen voor het bereiken van de in lid 1 bedoelde doelstellingen en streefcijfers worden meegerekend, als er harde bewijzen zijn dat de terugwinning en/of de recycling plaatsgevonden heeft in omstandigheden die bij benadering gelijkwaardig zijn aan de door de communautaire regelgeving hierover voorgeschreven omstandigheden. 3. Waar passend, bevorderen de lidstaten de terugwinning van energie, voorzover dat, gelet op milieuoverwegingen en de kosten-baten-verhouding, de voorkeur verdient boven materiaalrecycling. Zij kunnen dit doen door een voldoende marge te handhaven tussen de nationale doelstellingen voor recycling en voor terugwinning. 4. De lidstaten bevorderen, waar passend, dat bij de productie van verpakkingen en andere producten materialen verkregen uit gerecycleerd verpakkingsafval worden gebruikt door: 5. Uiterlijk 31 december 2007 stellen het Europees Parlement en de Raad, op voorstel van de Commissie, met gekwalificeerde meerderheid van stemmen doelstellingen vast voor de derde fase van vijf jaar (2009 tot 2014), op basis van de praktische ervaring die de lidstaten hebben opgedaan bij het verwezenlijken van de in lid 1 bepaalde doelstellingen en de bevindingen van wetenschappelijk onderzoek en evaluatietechnieken, zoals levenscyclusanalyses en kosten-batenanalyses. Deze procedure zal daarna om de vijf jaar worden herhaald. 6. De lidstaten maken de in lid 1 bedoelde maatregelen en doelstellingen bekend en zorgen dat daarover een voorlichtingscampagne voor het grote publiek en de ondernemingen worden georganiseerd. Griekenland, Ierland en Portugal kunnen in verband met hun specifieke situatie &nbhy; te weten het grote aantal kleine eilanden, respectievelijk de aanwezigheid van plattelands&nbhy; en berggebieden en het huidige lage consumptieniveau van verpakkingen &nbhy; besluiten om: 8. De lidstaten die ingevolge het Toetredingsverdrag van 16 april 2003 tot de Europese Unie toetreden, kunnen het behalen van de in de paragrafen 1, onder b), d) en e) genoemde doelstellingen uitstellen tot een tijdstip van hun keuze dat niet later mag zijn dan een uiterlijk op …**** overeenkomstig de procedure van artikel 251 van het Verdrag vast te stellen datum. 9 . De Commissie legt zo spoedig mogelijk en uiterlijk 30 juni 2005 het Europees Parlement en de Raad een verslag voor over de vorderingen met de uitvoering van deze richtlijn en over de gevolgen ervan voor het milieu en de werking van de interne markt. In het verslag wordt rekening gehouden met de verschillende omstandigheden in elke lidstaat. In dit verslag worden de volgende kwesties behandeld: Het verslag dient, waar passend, te worden vergezeld van voorstellen tot herziening van de desbetreffende bepalingen van de richtlijn, tenzij dergelijke voorstellen op dat moment al zijn ingediend. 10. In het verslag worden de in lid 9 genoemde kwesties behandeld, alsmede andere relevante kwesties in het kader van de verschillende elementen van het zesde Milieuactieprogramma, met name de thematische strategie voor recycling en de thematische strategie voor duurzaam gebruik van middelen. Teneinde het verslag op praktijkervaringen te baseren, stimuleren de Commissie en de lidstaten het opzetten en evalueren van proefprojecten op de punten onder c), d), e) en g) van lid 9 en andere preventieve maatregelen, zoals stelsel voor controle door de consumenten en klachtenprocedures. De deelname van alle belanghebbenden wordt gegarandeerd. 11 . De lidstaten die programma's hebben vastgesteld of zullen vaststellen die verder gaan dan de in lid 1 genoemde maximumdoelstellingen, en die daartoe voorzien in passende capaciteiten voor recycling en terugwinning, mogen die doelstellingen blijven hanteren in het belang van een hoog milieubeschermingsniveau, op voorwaarde dat die maatregelen de interne markt niet verstoren en de naleving van de richtlijn door andere lidstaten niet bemoeilijken. De lidstaten stellen de Commissie daarvan in kennis. De Commissie bevestigt deze maatregelen, nadat zij zich in samenwerking met de lidstaten ervan heeft vergewist dat zij stroken met bovengenoemde overwegingen en geen willekeurig middel tot discriminatie of een verkapte beperking van de handel tussen lidstaten vormen.". _____________________ (*) Verordening (EEG) nr. 259/93 van de Raad van 1 februari 1993 betreffende toezicht en controle op de overbrenging van afvalstoffen binnen, naar en uit de Europese Gemeenschap (PB L 30 van 6.2.1993, blz. 1). Verordening gewijzigd door Verordening (EG) nr. 2557/2001 van de Commissie (PB L 349 van 31.12.2001, blz. 1). (**) Verordening (EG) nr. 1420/1999 van de Raad van 29 april 1999 tot vaststelling van gemeenschappelijke voorschriften en procedures voor de overbrenging van bepaalde soorten afvalstoffen naar een aantal niet OESO-landen (PB L 166 van 1.7.1999, blz. 6). Verordening gewijzigd door Verordening (EG) nr. 2243/2001 van de Commissie (PB L 303 van 20.11.2001, blz. 11). (***) Verordening (EG) nr. 1547/1999 van de Commissie van 12 juli 1999 tot vaststelling van de controleprocedures, overeenkomstig Verordening (EEG) nr. 259/93 van de Raad, die moeten worden toegepast voor de overbrenging van bepaalde soorten afvalstoffen naar bepaalde landen waarvoor besluit C(92)39 definitief van de OESO niet geldt (PB L 185 van 17.7.1999, blz. 1 ). Verordening gewijzigd door Verordening (EG) nr. 2243/2001. (****) 18 maanden na de datum van inwerkingtreding van deze verordening ". 4) artikel 8, lid 2, wordt vervangen door: 2. Teneinde inzameling, hergebruik en terugwinning, met inbegrip van recycling, te vergemakkelijken, geeft de betrokken industrie op de verpakking ten behoeve van de identificatie en classificatie de aard van de gebruikte verpakkingsmaterialen aan op basis van Beschikking 97/129/EG van de Commissie.". * _____________ * Beschikking 97/129/EG van de Commissie van 28 januari 1997 tot vaststelling van het identificatiesysteem voor verpakkingsmaterialen overeenkomstig Richtlijn 94/62/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende verpakking en verpakkingsafval (PB L 50 van 20.2.1997, blz. 28). 5) 5 ) aan artikel 13 wordt het volgende toegevoegd: De lidstaten bevorderen ook consumentenvoorlichting en bewustmakingscampagnes. 6) 6 ) artikel 19 wordt vervangen door: Artikel 19 Aanpassing aan de vooruitgang van wetenschap en techniek De wijzigingen, nodig voor de aanpassing aan de vooruitgang van wetenschap en techniek van het in artikel 8, lid 2, en in artikel 10, tweede alinea, laatste streepje, bedoelde identificatiesysteem, de in artikel 12, lid 3, en de in bijlage III bedoelde vormvereisten met betrekking tot het systeem van databases alsmede de in bijlage IA ter illustratie opgenomen voorbeelden van de criteria voor de definitie van verpakking, worden vastgesteld volgens de procedure van artikel 21, lid 2. 7) Artikel 20, lid 1 wordt als volgt gewijzigd: 1. De Commissie stelt conform de procedure van artikel 21 de noodzakelijke technische maatregelen vast om eventuele problemen bij de toepassing van de bepalingen van deze richtlijn op te vangen, met name voor verpakkingsmateriaal dat inert is en waarvan de hoeveelheden niet meer bedragen dan 0,1% van alle verpakkingen die op de markt van de Europese Unie zijn gebracht, met name verpakking voor medische apparatuur en farmaceutische producten, kleine verpakkingen en luxe verpakkingen. 8) 8 ) artikel 21 wordt vervangen door: Artikel 21 Comitéprocedure 1. De Commissie wordt bijgestaan door een comité ("het comité"). 2. Wanneer naar dit lid wordt verwezen, zijn de artikelen 5 en 7 van Besluit 1999/468/EG van toepassing, met inachtneming van artikel 8 van dat besluit. De in artikel 5, lid 6, van Besluit 1999/468/EG bedoelde termijn wordt bepaald op drie maanden. 3. Het comité stelt zijn reglement van orde vast. ________________ * Besluit 1999/468/EG van de Raad van 28 juni 1999 tot vaststelling van de voorwaarden voor de uitoefening van de aan de Commissie verleende uitvoeringsbevoegdheden (PB L 184 van 17.7.1999, blz. 23)." 9. Aan artikel 22 wordt het volgende toegevoegd: 3 bis. Mits het met artikel 6 beoogde resultaat wordt bereikt, kunnen de lidstaten de bepalingen van artikel 7 omzetten door middel van overeenkomsten tussen de bevoegde instanties en de betrokken bedrijfssectoren. Die overeenkomsten voldoen aan de volgende voorschriften: 10) bijlage I wordt vervangen door de aan deze richtlijn gehechte bijlage. Artikel 2 De lidstaten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden om uiterlijk op ......... (9) aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan onverwijld in kennis. Wanneer de lidstaten die bepalingen vaststellen, wordt in de bepalingen zelf of bij de officiële bekendmaking daarvan naar deze richtlijn verwezen. De regels voor de verwijzing worden vastgesteld door de lidstaten. Artikel 3 Deze richtlijn treedt in werking op de dag van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Unie. Artikel 4 Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten. Gedaan te Voor het Europees Parlement Voor de Raad De voorzitter De voorzitter BIJLAGE "BIJLAGE I Voorbeelden ter illustratie van criterium i) Verpakking Bonbondozen Plasticfolie om een cd-doosje CD- en videodoosjes voor tijdelijk gebruik Niet-verpakking Bloempotten die voor een aanzienlijk deel van de levensduur van de plant zijn bedoeld Gereedschapsdozen Theezakjes Waslagen (bijvoorbeeld rond kaas) Velletjes rond worst Buizen en rollen die met buigbaar materiaal omwikkeld zijn Papier waarop zelfklevende etiketten zitten Inpakpapier en cadeaupapier, dat als zelfstandig product wordt verkocht Voorbeelden ter illustratie van criterium ii) Verpakking, indien onderworpen en bedoeld om op het verkooppunt te worden gevuld Draagtassen van papier of kunststof Wegwerpborden en -bekers Krimpfolie Broodzakjes Aluminiumfolie Niet-verpakking Roerstaafjes Wegwerpbestek Voorbeelden ter illustratie van criterium iii) Verpakking Labels die aan het product hangen of eraan bevestigd zijn. Deel van de verpakking Mascaraborstel die deel uitmaakt van de dop van een mascarahouder Kleefetiketten die op een ander verpakkingsartikel bevestigd zijn Nietjes Kunststoffolie "Sluitdoppen van wasmiddelenverpakkingen die als doseringsdop dienen." (Medebeslissingsprocedure: tweede lezing) Het Europees Parlement , – gezien het gemeenschappelijk standpunt van de Raad (15792/1/2002 – C5&nbhy;0135/2003) (1) , – gezien zijn in eerste lezing geformuleerde standpunt (2) inzake het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2001) 581 ) (3) , – gezien het gewijzigde voorstel van de Commissie ( COM(2002) 680 ) (4) , – gelet op artikel 251, lid 2 van het EG&nbhy;Verdrag, – gelet op artikel 80 van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling voor de tweede lezing van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid (A5&nbhy;0207/2003), 1. wijzigt het gemeenschappelijk standpunt als volgt; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Richtlijn 2003/.../EG van het Europees Parlement en de Raad van tot vaststelling van een regeling voor de handel in broeikasgasemissierechten binnen de Gemeenschap en tot wijziging van Richtlijn 96/61/EG van de Raad HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name artikel 175, lid 1, Gezien het voorstel van de Commissie (5) , Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité (6) , Gezien het advies van het Comité van de Regio's (7) , Handelend volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag (8) , Overwegende hetgeen volgt: (1) Het groenboek over de handel in broeikasgasemissierechten binnen de Europese Unie heeft in geheel Europa een discussie op gang gebracht over de geschiktheid en de eventuele werking van handel in broeikasgasemissierechten binnen de Europese Unie. In het Europees Programma inzake klimaatverandering worden communautaire beleidslijnen en maatregelen overwogen die berusten op een proces waarbij veel belanghebbenden betrokken zijn, waaronder een regeling voor handel in broeikasgasemissierechten in de Gemeenschap ("de Gemeenschapsregeling"), die op het groenboek gebaseerd is. In zijn conclusies van 8 maart 2001 erkent de Raad het bijzondere belang van het Programma inzake klimaatverandering en het werk dat op het groenboek gebaseerd is, en onderstreept hij de dringende noodzaak van concrete acties op communautair niveau. (2) In het zesde milieuactieprogramma van de Gemeenschap, vastgesteld bij Beschikking nr. 1600/2002/EG van het Europees Parlement en de Raad (9) , wordt klimaatverandering aangemerkt als een prioriteit waarvoor maatregelen moeten worden genomen en wordt voorzien in de invoering van een voor de gehele Gemeenschap geldende regeling voor de handel in emissierechten voor 2005. In dit programma wordt erkend dat de Gemeenschap gehouden is in de periode van 2008 tot en met 2012 8% minder broeikasgassen uit te stoten dan in 1990, en dat, op de langere termijn, de mondiale emissies van broeikasgassen ten opzichte van 1990 met circa 70% moeten worden verminderd. (3) Het uiteindelijke doel van het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering, goedgekeurd bij Besluit 94/69/EG van de Raad van 15 december 1993 betreffende het sluiten van het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering (10) , is het bewerkstelligen van een stabilisering van de concentraties van broeikasgassen in de atmosfeer op een niveau waarop gevaarlijke antropogene verstoring van het klimaatsysteem wordt voorkomen. (4) Het Protocol van Kyoto, goedgekeurd bij Beschikking 2002/358/EG van de Raad van 25 april 2002 betreffende de goedkeuring, namens de Europese Gemeenschap, van het Protocol van Kyoto bij het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering en de gezamenlijke nakoming van de in dat kader aangegane verplichtingen (11) , zal, zodra het in werking is getreden, de Gemeenschap en haar lidstaten ertoe verplichten hun gezamenlijke antropogene emissies van de in bijlage A bij het protocol genoemde broeikasgassen in de periode van 2008 tot en met 2012 ten opzichte van 1990 met 8% te verlagen. (5) De Gemeenschap en haar lidstaten zijn overeengekomen gezamenlijk aan hun verplichtingen uit hoofde van het Protocol van Kyoto betreffende de reductie van de antropogene broeikasgasemissies te voldoen, overeenkomstig Beschikking 2002/358/EG. De richtlijn draagt ertoe bij dat de Europese Gemeenschap en haar lidstaten door middel van een efficiënte Europese markt voor broeikasgasemissierechten doeltreffender en met een zo gering mogelijke teruggang van de economische ontwikkeling en de werkgelegenheid aan hun verplichtingen voldoen. (6) Beschikking 93/389/EEG van de Raad van 24 juni 1993 inzake een bewakingssysteem voor de uitstoot van CO 2 en andere broeikasgassen (12) voorziet in een systeem voor de bewaking van de broeikasgasemissies en de evaluatie van de vorderingen die worden gemaakt met de nakoming van de met betrekking tot deze emissies aangegane verplichtingen. Met dit systeem zullen de lidstaten de totale hoeveelheid van toe te wijzen rechten kunnen vaststellen. (7) Gemeenschapsbepalingen inzake de toewijzing van emissierechten door de lidstaten zijn noodzakelijk om de eenheid van de interne markt te helpen bewaren en concurrentieverstoring te voorkomen. (8) Bij de toewijzing van rechten dienen de lidstaten rekening te houden met de mogelijkheden om de uitstoot als gevolg van industriële activiteiten te verminderen. (9) De lidstaten kunnen bepalen dat zij aan personen voor geannuleerde emissierechten slechts emissierechten voor een periode van vijf jaar - te beginnen in 2008 - toekennen die overeenkomen met de emissiereducties welke die personen op het nationale grondgebied hebben bereikt tijdens een periode van drie jaar, te beginnen in 2005. (10) Met ingang van de bedoelde periode van vijf jaar moet bij overdrachten van emissierechten naar een andere lidstaat een daarmee overeenstemmende aanpassing van de overeenkomstig het Protocol van Kyoto toegewezen hoeveelheid plaatsvinden. (11) De lidstaten dienen ervoor te zorgen dat exploitanten van bepaalde activiteiten een vergunning voor broeikasgasemissies bezitten en hun emissies van in verband met deze activiteiten gespecificeerde broeikasgassen bewaken en rapporteren. (12) De lidstaten dienen regels vast te stellen inzake de sancties die van toepassing zijn op schendingen van de bepalingen van deze richtlijn en zorgen ervoor dat zij worden toegepast. De sancties moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn. (13) Ter wille van de transparantie heeft het publiek toegang tot informatie over de toewijzing van emissierechten en de resultaten van de emissiebewaking, slechts onder voorbehoud van de beperkingen opgenomen in Richtlijn 2003/4/EG van het Europees Parlement en van de Raad van 28 januari 2003 inzake de vrije toegang tot milieu-informatie (13) . (14) De lidstaten behoren een verslag in te dienen over de uitvoering van deze richtlijn, dat wordt opgesteld op basis van Richtlijn 91/692/EEG van de Raad van 23 december 1991 tot standaardisering en rationalisering van de verslagen over de toepassing van bepaalde richtlijnen op milieugebied (14) . (15) Bij de opneming van verdere installaties in de Gemeenschapsregeling worden de bepalingen van deze richtlijn in acht genomen. Daarbij kan het toepassingsgebied van de Gemeenschapsregeling worden uitgebreid met emissies van andere broeikasgassen dan kooldioxide, o.a. van de aluminium- en de chemische sector. (16) De bepalingen van deze richtlijn beletten de lidstaten niet om nationale handelsregelingen te handhaven of in te voeren voor het reguleren van de emissie van broeikasgassen uit andere dan de in bijlage I genoemde of in de Gemeenschapsregeling opgenomen activiteiten, of van installaties die tijdelijk uitgesloten zijn van de Gemeenschapsregeling. (17) De lidstaten kunnen deelnemen aan internationale emissierechtenhandel als partijen bij het Protocol van Kyoto met iedere andere in bijlage B bij het protocol genoemde partij. (18) Een koppeling tussen de Gemeenschapsregeling en regelingen voor de handel in broeikasgasemissierechten in derde landen zal leiden tot een hogere kosteneffectiviteit van de verwezenlijking van de communautaire doelstelling van emissiereductie die is vastgelegd in Besluit 2002/358/EG over de gezamenlijke nakoming van de verplichtingen. (19) Op projecten gebaseerde mechanismen - waaronder gemeenschappelijke uitvoering (JI) en het mechanisme voor schone ontwikkeling (CDM) - zijn belangrijk om de doelstellingen van reductie van de wereldwijde broeikasgasemissies en verbetering van de kosteneffectieve werking van de Gemeenschapsregeling te bereiken. Overeenkomstig de desbetreffende bepalingen van het Protocol van Kyoto en de Akkoorden van Marrakesj dient het gebruik van deze mechanismen een aanvulling te vormen op het binnenlandse optreden, zodat het binnenlandse optreden een aanzienlijk aandeel zal hebben in de geleverde inspanning. (20) Met deze richtlijn wordt beoogd het gebruik te bevorderen van energiezuiniger technologieën, waaronder warmtekrachtkoppeling, waarmee de uitstoot per eenheid output wordt verminderd, terwijl met Richtlijn 2003/…/EG van … inzake de bevordering van warmtekrachtkoppeling op basis van vraag naar nuttige warmte binnen de interne energiemarkt. (15) in het bijzonder de warmtekrachtkoppeling zal bevorderen. (21) Richtlijn 96/61/EG van de Raad van 24 september 1996 inzake geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging (16) geeft een algemene kaderregeling inzake de preventie en bestrijding van verontreiniging, waarbinnen vergunningen voor broeikasgasemissies kunnen worden verleend. Richtlijn 96/61/EG dient aldus te worden gewijzigd, dat er geen emissiegrenswaarden worden vastgesteld voor de directe broeikasgasemissies van een installatie die onder deze richtlijn valt, en dat de lidstaten ervoor kunnen kiezen om geen voorschriften inzake energie-efficiëntie op te leggen voor verbrandingsinstallaties en andere installaties die ter plaatse kooldioxide uitstoten, onverminderd andere eisen uit hoofde van Richtlijn 96/61/EG. (22) Deze richtlijn is verenigbaar met het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering en het Protocol van Kyoto. Zij zal worden geëvalueerd in het licht van de ontwikkelingen op dit gebied en om rekening te houden met de bij de uitvoering opgedane ervaring en de met de bewaking van de broeikasgasemissies gemaakte vorderingen. (23) De handel in emissierechten zou deel moeten uitmaken van een alomvattend, samenhangend pakket van beleidslijnen en maatregelen die door de lidstaten en op Gemeenschapsniveau worden uitgevoerd. Onverminderd de artikelen 87 en 88 van het Verdrag kunnen de lidstaten, wanneer activiteiten onder de Gemeenschapsregeling vallen, rekening houden met de gevolgen van regulerende, fiscale en andere beleidsmaatregelen waarmee dezelfde doelstellingen worden nagestreefd. Bij de evaluatie van de richtlijn, zal worden nagegaan in hoeverre deze doelstellingen zijn bereikt. (24) Belastingheffing kan een nationaal beleidsinstrument zijn om de emissies van tijdelijk uitgesloten installaties te beperken. (25) Er zouden door de lidstaten en op Gemeenschapsniveau beleidslijnen en maatregelen moeten worden uitgevoerd in alle economische sectoren, en niet alleen in de sectoren industrie en energie, teneinde substantiële emissiereducties te bewerkstelligen. De Commissie dient met name beleidslijnen en maatregelen op Gemeenschapsniveau in overweging te nemen die ervoor zorgen dat de vervoerssector er substantieel toe bijdraagt dat de Gemeenschap en haar lidstaten aan hun in het Protocol van Kyoto omschreven verplichtingen inzake klimaatverandering voldoen. (26) Ondanks de rijk geschakeerde mogelijkheden die marktgerichte mechanismen bieden, moet de EU-strategie voor het tegengaan van klimaatverandering berusten op een evenwicht tussen de regeling voor de handel in emissierechten en andere communautaire, nationale en internationale maatregelen. (27) Deze richtlijn eerbiedigt de grondrechten en neemt de beginselen in acht die met name in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie zijn erkend. (28) De voor de uitvoering van deze richtlijn vereiste maatregelen moeten worden vastgesteld overeenkomstig Besluit 1999/468/EG van de Raad van 28 juni 1999 tot vaststelling van de voorwaarden voor de uitoefening van de aan de Commissie verleende uitvoeringsbevoegdheden (17) . (29) De Commissie mag de in bijlage III vermelde criteria (1), (5) en (7) niet via de comitologieprocedure wijzigen. Wijzigingen die betrekking hebben op perioden na 2012 mogen alleen overeenkomstig de medebeslissingsprocedure worden vastgesteld. (30) Aangezien de doelstelling van het voorgestelde optreden, namelijk de invoering van een Gemeenschapsregeling, niet voldoende kan worden verwezenlijkt door de individuele lidstaten, en derhalve vanwege de omvang en de gevolgen van het voorgestelde optreden beter op Gemeenschapsniveau kan worden verwezenlijkt, kan de Gemeenschap, overeenkomstig artikel 5 van het EG-Verdrag, maatregelen vaststellen. Overeenkomstig het evenredigheidsbeginsel dat in dat artikel is opgenomen gaat deze richtlijn niet verder dan hetgeen noodzakelijk is om de genoemde doelstelling te bereiken, HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: Artikel 1 Onderwerp Bij deze richtlijn wordt een Gemeenschapsregeling vastgesteld voor de handel in broeikasgasemissierechten, hierna "de Gemeenschapsregeling" genoemd, teneinde de emissies van broeikasgassen op een kosteneffectieve en economisch efficiënte wijze te verminderen. Artikel 2 Toepassingsgebied 1. Deze richtlijn is van toepassing op emissies uit de in bijlage I genoemde activiteiten en de in bijlage II genoemde broeikasgassen. 2. Deze richtlijn is van toepassing onverminderd eventuele uit Richtlijn 96/61/EG voortvloeiende voorschriften. Artikel 3 Definities In deze richtlijn wordt verstaan onder: Artikel 4 Vergunningen voor broeikasgasemissies De lidstaten dragen er zorg voor dat vanaf 1 januari 2005 geen installatie een in bijlage I genoemde activiteit verricht welke een voor die activiteit gespecificeerde emissie tot gevolg heeft, tenzij haar exploitant in het bezit is van een door een bevoegde autoriteit overeenkomstig de artikelen 5 en 6 verleende vergunning, of de installatie uit hoofde van artikel 27 tijdelijk is uitgesloten van de regeling voor de handel in broeikasgasemissierechten van de Gemeenschap. Artikel 5 Aanvragen van vergunningen voor broeikasgasemissies Een tot de bevoegde autoriteit gerichte aanvraag van een vergunning voor broeikasgasemissies omvat een beschrijving van: De aanvraag omvat tevens een niet&nbhy;technische samenvatting van de in de eerste alinea bedoelde gegevens. Artikel 6 Voorwaarden voor en inhoud van de vergunning voor broeikasgasemissies 1. De bevoegde autoriteit verleent een vergunning waarin toestemming wordt verleend broeikasgassen uit de gehele installatie of een deel daarvan uit te stoten, indien zij ervan overtuigd is dat de exploitant in staat is de emissies te bewaken en te rapporteren. Een vergunning voor broeikasgasemissies kan betrekking hebben op een of meer installaties op dezelfde plaats die door dezelfde exploitant wordt geëxploiteerd. 2. Vergunningen voor broeikasgasemissies bevatten: Artikel 7 Wijzigingen in installaties De exploitant stelt de bevoegde autoriteit in kennis van voorgenomen wijzigingen in de aard of de werking, en van voorgenomen uitbreidingen van de installatie, waarvoor een aanpassing van de vergunning vereist kan zijn. Zo nodig stelt de bevoegde autoriteit de vergunning bij. Bij een verandering in de identiteit van de exploitant van de installatie past de bevoegde autoriteit de vergunning aan door vermelding van de naam en het adres van de nieuwe exploitant. Artikel 8 Coördinatie met Richtlijn 96/61/EC De lidstaten treffen de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat, wanneer installaties activiteiten verrichten die in bijlage I bij Richtlijn 96/61/EG zijn vermeld, de voorwaarden voor en de procedure voor het verlenen van een vergunning voor broeikasgasemissies worden gecoördineerd met die voor de in die richtlijn bepaalde vergunning. De in de artikelen 5, 6 en 7 vastgestelde eisen kunnen worden opgenomen in de in Richtlijn 96/61/EG vastgelegde procedure of procedures. Artikel 9 Nationaal toewijzingsplan 1. Voor elke in artikel 11, leden 1 en 2, bedoelde termijn stelt elke lidstaat een nationaal plan op, waarin de totale hoeveelheid emissierechten wordt vermeld die hij voornemens is voor die periode toe te wijzen, alsmede de manier waarop hij voornemens is deze rechten toe te wijzen. Het plan wordt gebaseerd op objectieve en transparante criteria, waaronder de in bijlage III genoemde, waarbij terdege rekening wordt gehouden met reacties vanuit het publiek. De Commissie geeft onverminderd het Verdrag uiterlijk 31 december 2003 richtsnoeren voor de toepassing van de in bijlag III genoemde criteria. Voor de in artikel 11, lid 1, bedoelde periode wordt het plan uiterlijk op 31 maart 2004 gepubliceerd en aan de Commissie en de overige lidstaten meegedeeld. Voor latere perioden wordt het plan ten minste achttien maanden voor de aanvang van de betrokken periode gepubliceerd en aan de Commissie en de andere lidstaten meegedeeld. 2. De nationale toewijzingsplannen worden bestudeerd door het in artikel 23, lid 1, bedoelde comité. 3. Binnen drie maanden nadat een lidstaat uit hoofde van lid 1 een nationaal toewijzingsplan heeft meegedeeld, kan de Commissie het plan of een deel daarvan verwerpen als het niet met de in bijlage III genoemde criteria of met artikel 10 verenigbaar is. De lidstaten nemen pas een besluit krachtens artikel 11, lid 1, of lid 2, wanneer de voorgestelde wijzigingen door de Commissie zijn aanvaard. Een besluit tot verwerping wordt door de Commissie gemotiveerd. Artikel 10 Toewijzingsmethode Voor de periode van drie jaar die ingaat op 1 januari 2005 wijzen de lidstaten ten minste 95% van de emissierechten kosteloos toe. Voor de periode van vijf jaar die ingaat op 1 januari 2008 wijzen de lidstaten ten minste 90% van de emissierechten kosteloos toe. Artikel 11 Toewijzing en verlening van emissierechten 1. Voor de periode van drie jaar die ingaat op 1 januari 2005 neemt iedere lidstaat een besluit over de totale hoeveelheid emissierechten die hij voor die periode zal toewijzen en over de toewijzing van die emissierechten aan de exploitant van elke installatie. Dit besluit wordt ten minste drie maanden voor het begin van die periode genomen en is gebaseerd op het nationale toewijzingsplan dat is opgesteld ingevolge artikel 9 en in overeenstemming met artikel 10, met inachtneming van de opmerkingen van het publiek. 2. Voor de periode van vijf jaar die ingaat op 1 januari 2008 en voor elke volgende periode van vijf jaar neemt iedere lidstaat een besluit over de totale hoeveelheid emissierechten die hij voor die periode zal toewijzen en leidt hij het proces van toewijzing van die emissierechten aan de exploitant van elke installatie in. Het besluit wordt ten minste twaalf maanden voor het begin van die periode genomen en is gebaseerd op het toewijzingsplan van de lidstaat dat is opgesteld ingevolge artikel 9 en in overeenstemming met artikel 10, met inachtneming van de opmerkingen van het publiek. 3. Krachtens lid 1 of lid 2 genomen besluiten zijn in overeenstemming met de voorschriften van het Verdrag, in het bijzonder de artikelen 87 en 88. Bij hun besluit over de toewijzing houden de lidstaten rekening met de noodzaak emissierechten beschikbaar te houden voor nieuwkomers. 4. De bevoegde autoriteit verleent elk jaar uiterlijk op 28 februari van dat jaar voor de in lid 1 of 2 bedoelde periode een percentage van de totale hoeveelheid emissierechten. Artikel 12 Overdracht, inlevering en annulering van rechten 1. De lidstaten dragen er zorg voor dat emissierechten kunnen worden overgedragen tussen 2. De lidstaten dragen er zorg voor, dat de door een bevoegde autoriteit van een andere lidstaat verleende rechten als geldig worden erkend voor de nakoming van de verplichtingen van een exploitant ingevolge lid 3. 3. De lidstaten dragen er zorg voor dat de exploitant van iedere installatie uiterlijk 30 april van ieder jaar een hoeveelheid emissierechten inlevert die gelijk is aan de totale emissies van die installatie gedurende het voorgaande kalenderjaar, als geverifieerd overeenkomstig artikel 15, en dat die rechten vervolgens worden geannuleerd. 4. De lidstaten nemen de nodige maatregelen om er zorg voor te dragen dat emissierechten te allen tijde worden geannuleerd op verzoek van de persoon die de rechten in zijn bezit heeft. Artikel 13 Geldigheid van emissierechten 1. Emissierechten zijn geldig voor de emissies in de in artikel 11, lid 1 of lid 2, bedoelde periode waarvoor zij zijn verleend. 2. Vier maanden na het begin van de eerste periode van vijf jaar, bedoeld in artikel 11, lid 2, worden emissierechten die niet meer geldig zijn en niet overeenkomstig artikel 12, lid 3, zijn ingeleverd en geannuleerd, door de bevoegde autoriteit geannuleerd. De lidstaten kunnen personen emissierechten verlenen voor de lopende periode ter vervanging van emissierechten die zij bezaten en welke krachtens de eerste alinea zijn geannuleerd. 3. Vier maanden na het begin van elke volgende periode van vijf jaar als bedoeld in artikel 11, lid 2, worden emissierechten die niet meer geldig zijn en niet overeenkomstig artikel 12, lid 3, zijn ingeleverd en geannuleerd, door de bevoegde autoriteit geannuleerd. De lidstaten verlenen personen emissierechten voor de lopende termijn ter vervanging van emissierechten die zij bezaten en welke krachtens de eerste alinea zijn geannuleerd. Artikel 14 Richtsnoeren voor emissiebewaking en &nbhy;rapportage 1. De Commissie stelt uiterlijk 30 september 2003 volgens de in artikel 23, lid 2, bedoelde procedure richtsnoeren vast voor de bewaking van en rapportage over emissies uit de in bijlage I genoemde activiteiten van voor die activiteiten gespecificeerde broeikasgassen. De richtsnoeren worden gebaseerd op de in bijlage IV vermelde beginselen voor de bewaking en rapportage. 2. De lidstaten dragen er zorg voor dat de emissies worden bewaakt volgens de richtsnoeren. 3. De lidstaten dragen er zorg voor dat iedere exploitant van een installatie over de emissies van de installatie in elk kalenderjaar na afloop van dat jaar overeenkomstig de richtsnoeren verslag uitbrengt aan de bevoegde autoriteit. Artikel 15 Verificatie De lidstaten dragen er zorg voor dat de door de exploitanten overeenkomstig artikel 14, lid 3, ingediende verslagen worden geverifieerd volgens de in bijlage V vermelde criteria en dat de bevoegde autoriteit daarvan in kennis wordt gesteld. De lidstaten dragen er zorg voor dat een exploitant wiens verslag over de emissies tijdens het voorgaande jaar uiterlijk 31 maart van het lopende jaar niet is geverifieerd als bevredigend overeenkomstig de in bijlage V genoemde criteria, geen emissierechten meer mag overdragen, totdat een verslag van die exploitant als bevredigend is geverifieerd. Artikel 16 Sancties 1. De lidstaten stellen de regels vast inzake de sancties die van toepassing zijn op schendingen van de ter uitvoering van deze richtlijn vastgestelde nationale bepalingen en nemen de nodige maatregelen om de toepassing van die sancties te verzekeren. De aldus vastgestelde sancties moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn. De lidstaten delen die bepalingen uiterlijk 31 december 2003 aan de Commissie mede en melden onverwijld eventuele wijzigingen daarvan. 2. De lidstaten dragen er zorg voor dat de namen worden bekendgemaakt van de exploitanten die zich niet houden aan de voorschriften van artikel 12, lid 3, inzake het inleveren van voldoende emissierechten. 3. De lidstaten dragen er zorg voor dat een boete wegens overmatige emissie wordt opgelegd aan elke exploitant die uiterlijk 30 april van elk jaar niet voldoende emissierechten heeft ingeleverd ter dekking van zijn emissies in het voorgaande jaar. De boete wegens overmatige emissie bedraagt 100 EUR voor elke ton door de installatie uitgestoten kooldioxide&nbhy;equivalent waarvoor de exploitant geen emissierechten heeft ingeleverd. De betaling van de boete wegens overmatige emissie ontslaat de exploitant niet van de verplichting, bij de inlevering van emissierechten in verband met het volgende kalenderjaar een hoeveelheid emissierechten in te leveren die gelijk is aan die emissieoverschrijding. 4. In de periode van drie jaar die ingaat op 1 januari 2005 leggen de lidstaten een lagere boete wegens overmatige emissie op; deze bedraagt 40 EUR voor elke ton door de installatie uitgestoten kooldioxide&nbhy;equivalent waarvoor de exploitant geen emissierechten heeft ingeleverd. De betaling van de boete wegens overmatige emissie ontslaat de exploitant niet van de verplichting, bij de inlevering van emissierechten in verband met het volgende kalenderjaar een hoeveelheid emissierechten in te leveren die gelijk is aan die emissieoverschrijding. Artikel 17 Toegang tot informatie De besluiten tot toewijzing van emissierechten en de krachtens de vergunning voor broeikasgasemissies vereiste emissieverslagen welke in het bezit zijn van de bevoegde autoriteit worden voor het publiek beschikbaar gesteld, behoudens de in artikel 3, lid 3, en artikel 4 van Richtlijn 2003/4/EG (18) vastgelegde beperkingen. Artikel 18 Bevoegde autoriteit De lidstaten zorgen voor de nodige administratieve regelingen, met inbegrip van de aanwijzing van de passende bevoegde autoriteit of autoriteiten, voor de uitvoering van deze richtlijn. Wanneer meer dan één bevoegde autoriteit wordt aangewezen, moet het werk van die autoriteiten uit hoofde van deze richtlijn worden gecoördineerd. Artikel 19 Registers 1. De lidstaten dragen er zorg voor dat een register wordt aangelegd en bijgehouden teneinde te zorgen voor de nauwkeurige registratie van de verlening, het bezit en de overdracht en annulering van emissierechten. De lidstaten kunnen hun registers in een geconsolideerd systeem samen met een of meer andere lidstaten bijhouden. 2. Elke persoon kan emissierechten bezitten. De registers zijn toegankelijk voor het publiek en bevatten afzonderlijke rekeningen voor de registratie van de emissierechten die iedere persoon bezit aan wie of van wie emissierechten worden verleend of overgedragen. 3. Voor de uitvoering van deze richtlijn stelt de Commissie volgens de in artikel 23, lid 2, bedoelde procedure een verordening vast inzake een gestandaardiseerd en beveiligd stelsel van registers in de vorm van elektronische gegevensbanken, die gemeenschappelijke gegevens bevatten om de verlening, het bezit, de overdracht en de annulering van emissierechten te volgen, om voor toegang van het publiek en de nodige geheimhouding te zorgen en om te waarborgen dat er geen overdrachten geschieden die met uit het Protocol van Kyoto voortvloeiende verplichtingen onverenigbaar zijn. Artikel 20 Centrale administrateur 1. De Commissie benoemt een centrale administrateur voor het bijhouden van een onafhankelijk transactielogboek waarin de verlening, het bezit, de overdracht en de annulering van emissierechten worden vastgelegd. 2. De centrale administrateur oefent via het onafhankelijke transactielogboek een geautomatiseerde controle uit op elke transactie in de registers om te verzekeren dat er bij de verlening, de overdracht en de annulering van emissierechten geen onregelmatigheden geschieden. 3. Wanneer bij de geautomatiseerde controle onregelmatigheden worden vastgesteld, stelt de centrale administrateur de betrokken lidstaat of lidstaten daarvan in kennis, welke de betrokken transactie en alle verdere transacties in verband met de betrokken emissierechten niet registreren voordat de onregelmatigheden zijn opgelost. Artikel 21 Rapportage door de lidstaten 1. De lidstaten brengen bij de Commissie elk jaar verslag uit over de toepassing van deze richtlijn. In dit verslag wordt bijzondere aandacht besteed aan de regelingen voor de toewijzing van emissierechten, het functioneren van de nationale registers, de toepassing van richtsnoeren voor bewaking en rapportage, de verificatie en aangelegenheden die verband houden met de naleving van de richtlijn en de fiscale behandeling van emissierechten, indien van toepassing. Het eerste verslag wordt uiterlijk 30 juni 2005 aan de Commissie toegezonden. Het verslag wordt opgesteld aan de hand van een vragenlijst of een ontwerp dat door de Commissie is uitgewerkt volgens de procedure van artikel 6 van Richtlijn 91/692/EEG. De vragenlijst of het kader wordt ten minste zes maanden voor de uiterste termijn voor het inzenden van het eerste verslag aan de lidstaten toegezonden. 2. De Commissie publiceert op basis van de in lid 1 bedoelde verslagen binnen drie maanden na ontvangst van de verslagen van de lidstaten een verslag over de toepassing van deze richtlijn. 3. De Commissie organiseert tussen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten een uitwisseling van gegevens betreffende ontwikkelingen in verband met vraagstukken betreffende de toewijzing van emissierechten, het functioneren van de registers, de bewaking, de rapportage, de verificatie en de naleving. Artikel 22 Wijzigingen van bijlage III De Commissie kan bijlage III, met uitzondering van de criteria (1), (5) en (7), voor de periode van 2008 tot en met 2012 volgens de in artikel 23, lid 2, bedoelde procedure wijzigen op grond van de in artikel 21 bedoelde verslagen en de ervaring die met de toepassing van deze richtlijn is opgedaan. Artikel 23 Comité 1. De Commissie wordt bijgestaan door het bij artikel 8 van Beschikking 93/389/EEG ingestelde comité. 2. Wanneer naar dit lid wordt verwezen, zijn de artikelen 5 en 7 van Besluit 1999/468/EG van toepassing, met inachtneming van artikel 8 van dat besluit. De in artikel 5, lid 6, van Besluit 1999/468/EG bedoelde termijn wordt gesteld op drie maanden. 3. Het comité stelt zijn reglement van orde vast. Artikel 24 Procedures voor de unilaterale opneming van verdere activiteiten en gassen 1. Vanaf 2008 mogen de lidstaten handel in emissierechten overeenkomstig deze richtlijn toepassen op in bijlage I niet genoemde activiteiten, installaties en broeikasgassen, op voorwaarde dat de opneming van dergelijke activiteiten, installaties en broeikasgassen door de Commissie wordt goedgekeurd volgens de procedure van artikel 23, lid 2, met inachtneming van alle relevante criteria, in het bijzonder de effecten op de interne markt, mogelijke concurrentieverstoringen, de milieu-integriteit van de regeling en de betrouwbaarheid van het geplande bewakings&nbhy; en rapportagesysteem. Met ingang van 2005 kunnen de lidstaten emissierechtenhandel op dezelfde voorwaarden toestaan voor installaties die de in bijlage I genoemde activiteiten verrichten waarvan de capaciteit onder de aldaar genoemde drempelwaarden ligt. 2. Toewijzingen aan installaties die dergelijke activiteiten verrichten worden gespecificeerd in het in artikel 9 bedoelde nationale toewijzingsplan. 3. De Commissie kan volgens de procedure van artikel 23, lid 2, op eigen initiatief bewakings&nbhy; en rapportagerichtsnoeren vaststellen, of doet zulks op verzoek van een lidstaat, voor in bijlage I niet genoemde emissies, installaties en broeikasgassen, indien de bewaking van en de rapportage over deze emissies met voldoende nauwkeurigheid kan geschieden. 4. Indien zulke maatregelen worden ingevoerd, wordt bij evaluaties krachtens artikel 30 ook beoordeeld of bijlage I zodanig moet worden gewijzigd dat de emissies van die activiteiten in de gehele Gemeenschap onder een geharmoniseerde regeling vallen. Artikel 25 Koppelingen met andere regelingen voor de handel in broeikasgasemissies 1. Er zouden overeenkomstig artikel 300 van het Verdrag overeenkomsten moeten worden gesloten met de in bijlage B bij het protocol van Kyoto genoemde derde landen die het protocol hebben bekrachtigd om te zorgen voor de wederzijdse erkenning van emissierechten op grond van de Gemeenschapsregeling en andere regelingen voor de handel in emissierechten voor broeikasgassen. 2. Wanneer een overeenkomst als bedoeld in lid 1 is gesloten, stelt de Commissie volgens de in artikel 23, lid 2, bedoelde procedure de nodige bepalingen in verband met de wederzijdse erkenning van emissierechten op. Artikel 26 Wijziging van Richtlijn 96/61/EG Aan lid 3 van artikel 9 van Richtlijn 96/61/EG worden de volgende alinea's toegevoegd: Wanneer broeikasgasemissies uit een installatie in bijlage I bij Richtlijn 2003/ /EG van het Europees Parlement en de Raad van ............ tot vaststelling van een regeling voor de handel in broeikasgasemissierechten binnen de Gemeenschap en tot wijziging van Richtlijn 96/61/EG van de Raad * in verband met een in die installatie verrichte activiteit worden vermeld, omvat de vergunning geen emissiegrenswaarde voor directe emissies van dat gas, tenzij zulks noodzakelijk is om te verzekeren dat er geen significante plaatselijke verontreiniging wordt veroorzaakt. Wat betreft de in bijlage I van Richtlijn 2003/ /EG genoemde activiteiten kunnen de lidstaten ervoor kiezen om geen voorschriften inzake energie-efficiëntie op te leggen voor verbrandingseenheden en andere eenheden die ter plaatse kooldioxide uitstoten. Zo nodig wijzigen de bevoegde autoriteiten de vergunning op gepaste wijze. De drie voorgaande alinea's zijn niet van toepassing op installaties die overeenkomstig artikel 27 van Richtlijn 2003/ /EG tijdelijk zijn uitgesloten van de Gemeenschapsregeling voor de handel in broeikasgasemissierechten. ______________ * PB L … Artikel 27 Tijdelijke uitsluiting van bepaalde installaties 1. De lidstaten kunnen de Commissie verzoeken installaties tijdelijk buiten de Gemeenschapsregeling te houden tot en met uiterlijk 31 december 2007. Een dergelijk verzoek bevat een lijst van alle betrokken installaties en wordt bekendgemaakt. 2. Als de Commissie, na eventuele reacties van het publiek op dit verzoek in overweging te hebben genomen, volgens de procedure van artikel 23, lid 2, besluit dat de betrokken installaties: bepaalt zij dat die installaties tijdelijk buiten de Gemeenschapsregeling blijven. Er dient te worden gewaarborgd dat er geen verstoring van de interne markt optreedt. Artikel 28 Pooling 1. De lidstaten kunnen de exploitanten van installaties die een van de in bijlage I genoemde activiteiten verrichten, toestaan voor de in artikel 11, lid 1, bedoelde periode en/of de in artikel 11, lid 2, bedoelde eerste periode van vijf jaar een pool van installaties van dezelfde activiteit te vormen overeenkomstig de leden 2 tot en met 6 van onderhavig artikel. 2. Exploitanten die een in bijlage I genoemde activiteit verrichten en een pool wensen te vormen dienen daartoe bij de bevoegde autoriteit een verzoek in waarin zij vermelden met welke installaties en voor welke periode zij wensen te poolen, en aantonen dat een trustee in staat zal zijn de in de leden 3 en 4 bedoelde verplichtingen te vervullen. 3. Exploitanten die een pool wensen te vormen, benoemen een trustee: 4. In afwijking van artikel 16, leden 2, 3 en 4, zijn de sancties voor het schenden van het voorschrift om voldoende emissierechten in te leveren ter dekking van de totale emissie van de installaties in de pool van toepassing op de trustee. 5. Een lidstaat die toestemming wil geven tot de vorming van een of meer pools, dient het in lid 2 bedoelde verzoek in bij de Commissie. Onverminderd het Verdrag kan de Commissie binnen drie maanden na ontvangst een verzoek afwijzen dat niet aan de bepalingen van deze richtlijn voldoet. Een besluit van die strekking wordt met redenen omkleed. Wordt een verzoek afgewezen, dan mag de lidstaat slechts toestemming tot de vorming van de pool verlenen indien de voorgestelde wijzigingen door de Commissie worden aanvaard. 6. Indien de trustee de in lid 4 bedoelde sanctiebepalingen niet naleeft, is iedere exploitant van een installatie in de pool aansprakelijk krachtens artikel 12, lid 3, en artikel 16 voor de emissies van zijn eigen installatie. Artikel 29 Overmacht 1. Tijdens de in artikel 11, lid 1, bedoelde periode kunnen de lidstaten de Commissie verzoeken om toestemming voor het verlenen van extra rechten aan bepaalde installaties op grond van overmacht. De Commissie bepaalt of overmacht is aangetoond, en geeft, indien dat het geval is, toestemming voor het verlenen van extra, niet-overdraagbare rechten door die lidstaat aan de exploitanten van die installaties. 2. Onverminderd het Verdrag stelt de Commissie uiterlijk op 31 december 2003 richtsnoeren op waarin zij omschrijft onder welke voorwaarden er van aangetoondeovermachtsprake is. Artikel 30 Evaluatie en verdere ontwikkeling 1. Uitgaande van de bij de bewaking van broeikasgasemissies gemaakte vorderingen kan de Commissie uiterlijk 31 december 2004 een voorstel aan het Europees Parlement en de Raad voorleggen om bijlage I aldus te wijzigen dat deze ook andere activiteiten en emissies van andere in bijlage II genoemde broeikasgassen omvat. 2. Uitgaande van de ervaring met de toepassing van deze richtlijn en de bij de bewaking van broeikasgasemissies gemaakte vorderingen en in het licht van de ontwikkelingen in internationaal verband stelt de Commissie een verslag op over de toepassing van deze richtlijn, waarin zij het volgende beoordeelt: De Commissie dient dat verslag uiterlijk 30 juni 2006 bij het Europees Parlement en de Raad in, zo nodig vergezeld van voorstellen. 3. Het koppelen van de projectgebonden mechanismen, waaronder de gemeenschappelijke uitvoering (JI) en het mechanisme voor schone ontwikkeling (CDM), aan de Gemeenschapsregeling is wenselijk en belangrijk om de doelstellingen van reductie van de wereldwijde broeikasemissies en verbetering van de kosteneffectieve werking van de Gemeenschapsregeling te bereiken. Daarom zullen de emissiekredieten van de projectgebonden mechanismen worden erkend voor gebruik in deze regeling met inachtneming van de regels die door het Europees Parlement en de Raad op voorstel van de Commissie worden vastgesteld en die in 2005 van toepassing zouden moeten zijn naast de Gemeenschapsregeling. Het gebruik van deze mechanismen moet overeenkomstig de desbetreffende bepalingen van het Protocol van Kyoto en de Akkoorden van Marrakesj een aanvulling vormen op het binnenlandse optreden. Artikel 31 Uitvoering 1. De lidstaten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden om uiterlijk 31 december 2003 aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan onverwijld in kennis. De Commissie stelt de andere lidstaten van deze wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in kennis. Wanneer de lidstaten deze bepalingen aannemen, wordt in die bepalingen zelf of bij de officiële bekendmaking daarvan naar deze richtlijn verwezen. De regels voor deze verwijzing worden vastgesteld door de lidstaten. 2. De lidstaten delen de Commissie de tekst van de bepalingen van intern recht mee die zij op het onder deze richtlijn vallende gebied vaststellen. De Commissie stelt de andere lidstaten daarvan in kennis. Artikel 32 Deze richtlijn treedt in werking op de dag van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Unie. Artikel 33 Adressaten Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten. Gedaan te Brussel, Voor het Europees Parlement Voor de Raad De voorzitter De voorzitter _______________ BIJLAGE I CATEGORIEËN ACTIVITEITEN, BEDOELD IN ARTIKEL 2, LID 1, DE ARTIKELEN 3 EN 4, ARTIKEL 14, LID 1, ARTIKEL 28 EN ARTIKEL 30 1. Installaties of delen van installaties, gebruikt voor onderzoek, ontwikkeling en beproeving van nieuwe producten en processen, vallen niet onder deze richtlijn. 2. De onderstaande grenswaarden hebben over het algemeen betrekking op productie of productiecapaciteit. Wanneer een exploitant verscheidene activiteiten verricht die in dezelfde installatie of op hetzelfde bedrijfsterrein onder dezelfde subrubriek vallen, worden de capaciteiten van dergelijke activiteiten bij elkaar opgeteld. Activiteiten Broeikasgassen Energieactiviteiten Verbrandingsinstallaties met een nominaal thermisch ingangsvermogen van meer dan 20 MW (met uitzondering van installaties voor het verbranden van gevaarlijke afvalstoffen of stadsafval) Kooldioxide Aardolieraffinaderijen Kooldioxide Cokesfabrieken Kooldioxide Productie en verwerking van ferrometalen Roost&nbhy; of sinterinstallaties voor metaalerts (waaronder sulfide&nbhy;erts) Kooldioxide Installaties voor de vervaardiging van ruwijzer of staal (primaire of secundaire smelting) inclusief continugieten, met een capaciteit van meer dan 2,5 ton per uur Kooldioxide Delfstoffenindustrie Installaties voor de vervaardiging van cementklinkers in draaiovens met een productiecapaciteit van meer dan 500 ton per dag of de bereiding van kalk in draaiovens met een productiecapaciteit van meer dan 50 ton per dag, dan wel in andere ovens met een productiecapaciteit van meer dan 50 ton per dag. Kooldioxide Installaties voor de vervaardiging van glas, inclusief glasvezel, met een smeltcapaciteit van meer dan 20 ton per dag. Kooldioxide Installaties voor de vervaardiging van ceramische producten door vuren, in het bijzonder dakpannen, bakstenen, vuurvaste stenen, tegels, aardewerk of porselein, met een productiecapaciteit van meer dan 75 ton per dag en/of met een ovencapaciteit van meer dan 4 m³ en met een zetdichtheid per oven van meer dan 300 kg/m³. Kooldioxide Overige activiteiten Industriële installaties voor de vervaardiging van a) pulp uit hout of andere vezelhoudende materialen Kooldioxide b) papier en karton met een productiecapaciteit van meer dan 20 ton per dag Kooldioxide _______________ BIJLAGE II BROEIKASGASSEN, BEDOELD IN DE ARTIKELEN 3 EN 30 Kooldioxide (CO 2 ) Methaan (CH 4 ) Distikstofoxide (N 2 O) Onvolledig gehalogeneerde fluorkoolwaterstoffen (HFK's) Perfluorkoolwaterstoffen (PFK's) Zwavelhexafluoride (SF 6 ) _______________ BIJLAGE III CRITERIA VOOR NATIONALE TOEWIJZINGSPLANNEN, BEDOELD IN DE ARTIKELEN 9, 22 EN 30 (1) De totale hoeveelheid voor de betrokken periode toe te wijzen emissierechten moet enerzijds overeenstemmen met de verplichtingen van de lidstaat om de emissies te beperken overeenkomstig Beschikking 2002/358/EG en het Protocol van Kyoto, met inachtneming van het aandeel in de totale emissies dat deze vertegenwoordigen in vergelijking met de emissies uit bronnen die niet onder deze richtlijn en het nationale energiebeleid vallen en moeten anderzijds overeenstemmen met het nationaal programma inzake klimaatverandering. De totale hoeveelheid toe te wijzen emissierechten mag niet groter zijn dan de hoeveelheid die waarschijnlijk nodig is voor de strikte toepassing van de in deze bijlage vermelde criteria. Vóór 2008 moet de hoeveelheid in overeenstemming zijn met een ontwikkeling waarmee elke lidstaat zijn streefdoel uit hoofde van Beschikking 2002/358/EG en het Protocol van Kyoto kan halen of overtreffen. (2) De totale hoeveelheid toe te wijzen emissierechten moet overeenstemmen met evaluaties die overeenkomstig Beschikking 93/389/EEG zijn gemaakt van de feitelijke en de te verwachten vorderingen bij het realiseren van de bijdragen van de lidstaten aan de communautaire verplichtingen. (3) De hoeveelheden toe te wijzen emissierechten moeten overeenstemmen met de mogelijkheden, waaronder de technologische mogelijkheden, van de door deze regeling bestreken activiteiten om de emissies terug te dringen. De lidstaten kunnen hun verdeling van emissierechten baseren op de gemiddelde emissies van broeikasgassen per product bij elke activiteit en de haalbare vooruitgang bij elke activiteit. (4) Het plan moet in overeenstemming zijn met andere wetgevende instrumenten en beleidsinstrumenten van de Gemeenschap. Er moet rekening worden gehouden met de onvermijdelijke toename van emissies als gevolg van nieuwe wettelijke eisen. (5) Het plan mag geen zodanig onderscheid maken tussen ondernemingen of sectoren dat bepaalde ondernemingen of activiteiten onrechtmatig worden bevoordeeld, in overeenstemming met de bepalingen van het Verdrag, in het bijzonder de artikelen 87 en 88. (6) Het plan moet informatie bevatten over de manier waarop nieuwkomers aan de Gemeenschapsregeling in de betrokken lidstaat kunnen gaan deelnemen. (7) Het plan kan rekening houden met vroegtijdige maatregelen en bevat informatie over de manier waarop vroegtijdige maatregelen in aanmerking worden genomen. De lidstaten mogen bij de ontwikkeling van hun nationale toewijzingsplannen gebruik maken van aan referentiedocumenten over de beste beschikbare technieken ontleende benchmarks, en vroegtijdige maatregelen kunnen in die benchmarks worden verwerkt. (8) Het plan bevat informatie over de manier waarop rekening wordt gehouden met schone technologie, waaronder energie-efficiënte technologieën. (9) Het plan moet bepalingen bevatten inzake opmerkingen door het publiek, alsmede informatie over de regelingen die moeten waarborgen dat er terdege met die opmerkingen rekening wordt gehouden alvorens een besluit over de toewijzing van emissierechten wordt genomen. (10) Het plan moet een lijst bevatten van de installaties die in deze richtlijn worden opgenomen met de hoeveelheden emissierechten bestemd om te worden toegewezen aan ieder van hen. (11) Het plan kan informatie bevatten over de manier waarop rekening wordt gehouden met het bestaan van concurrentie uit derde landen of uit entiteiten buiten de Unie. _______________ BIJLAGE IV BEGINSELEN VOOR DE BEWAKING EN RAPPORTAGE, BEDOELD IN ARTIKEL 14, LID 1 Bewaking van kooldioxide&nbhy;emissies De emissies moeten door middel van berekeningen of metingen worden bewaakt. Berekeningen De emissies worden met behulp van de volgende formule berekend: Activiteitsgegevens x emissiefactor x oxidatiefactor Activiteitsgegevens (gebruikte brandstof, productieomvang enz.) worden bewaakt op basis van toevoergegevens of metingen Er worden geaccepteerde emissiefactoren gebruikt. Voor de activiteit specifieke emissiefactoren zijn voor alle brandstoffen aanvaardbaar. Default&nbhy;factoren zijn aanvaardbaar voor alle brandstoffen, behalve niet&nbhy;commerciële (afvalbrandstoffen zoals banden en industriële procesgassen). Laagspecifieke defaults voor steenkool, en voor de EU of het producentland specifieke defaults voor aardgas worden verder uitgewerkt. IPCC&nbhy;defaults zijn voor raffinaderijproducten aanvaardbaar. De emissiefactor voor biomassa is nul. Als de emissiefactor geen rekening houdt met het feit dat een deel van de koolstof niet wordt geoxideerd, wordt een oxidatiefactor gebruikt. Als voor de activiteit specifieke emissiefactoren zijn berekend die al rekening houden met oxidatie, behoeft geen oxidatiefactor te worden toegepast. Er worden default&nbhy;oxidatiefactoren overeenkomstig Richtlijn 96/61/EG gebruikt, tenzij de exploitant kan aantonen, dat voor de activiteit specifieke factoren nauwkeuriger zijn. Voor elke activiteit, elke installatie en elke brandstof wordt een afzonderlijke berekening gemaakt. Metingen Bij de meting van de emissies wordt gebruik gemaakt van genormaliseerde of aanvaarde methoden en het resultaat moet worden bevestigd door een ondersteunende emissieberekening. Bewaking van de emissies van andere broeikasgassen Er moeten genormaliseerde of aanvaarde methoden worden gebruikt die door de Commissie in samenwerking met alle belanghebbenden worden ontwikkeld en volgens de in artikel 23, lid 2, bedoelde procedure worden goedgekeurd. Emissierapportage Elke exploitant neemt in zijn verslag over een installatie de onderstaande informatie op. A. Gegevens ter identificatie van de installatie, waaronder: B. Voor elke in bijlage I genoemde activiteit die wordt verricht op het terrein waarvoor de emissies worden berekend: C. Voor elke in bijlage I genoemde activiteit die wordt verricht op het terrein waarvoor de emissies worden gemeten: D. Voor de emissies als gevolg van verbranding ten behoeve van energieproductie wordt in het verslag ook de oxidatiefactor vermeld, tenzij bij de uitwerking van een voor de activiteit specifieke emissiefactor al met de oxidatie rekening is gehouden. De lidstaten treffen de nodige maatregelen om de rapportagevoorschriften te coördineren met eventuele reeds bestaande rapportagevoorschriften, teneinde het bedrijfsleven in dit opzicht zo veel mogelijk werk te besparen. _______________ BIJLAGE V CRITERIA VOOR DE VERIFICATIE, BEDOELD IN ARTIKEL 15 Algemene beginselen (1) De emissies van elke in bijlage I genoemde activiteit moeten aan een verificatie worden onderworpen. (2) Bij het verificatieproces moeten het verslag uit hoofde van artikel 14, lid 3, en de bewaking tijdens het voorafgaande jaar worden bezien. Hierbij wordt gekeken naar de betrouwbaarheid, de geloofwaardigheid en de nauwkeurigheid van de bewakingssystemen en de gerapporteerde gegevens, en naar informatie inzake de emissies, in het bijzonder: (3) De emissies waarover verslag is uitgebracht kunnen alleen worden gevalideerd als betrouwbare, geloofwaardige gegevens en informatie het mogelijk maken de emissies te bepalen met een hoge mate van zekerheid. Voor een hoge mate van zekerheid moet de exploitant aantonen dat: (4) De verificateur krijgt toegang tot alle bedrijfsterreinen en tot alle informatie in verband met het onderwerp van de verificatie. (5) De verificateur houdt rekening met de vraag of de installatie geregistreerd is in het kader van EMAS (het communautaire milieubeheer&nbhy; en milieuauditsysteem). Methode Strategische analyse (6) De verificatie moet worden gebaseerd op een strategische analyse van alle in de installatie verrichte activiteiten. Hiertoe heeft de verificateur een overzicht nodig van alle activiteiten en hun betekenis voor het emissieniveau van de installatie. Procesanalyse (7) De verificatie van de overgelegde informatie vindt zo nodig plaats op het terrein van de installatie. De verificateur neemt steekproeven om de betrouwbaarheid van de gerapporteerde gegevens en informatie vast te stellen. Risicoanalyse (8) De verificateur moet alle bronnen van emissies in de installatie evalueren met het oog op de betrouwbaarheid van de gegevens van elke bron die tot de totale emissies van de installatie bijdraagt. (9) Aan de hand van deze analyse identificeert de verificateur uitdrukkelijk de bronnen met een groot foutenpotentieel en andere aspecten van de bewakings&nbhy; en rapportageprocedure die waarschijnlijk zullen bijdragen tot fouten bij de bepaling van de totale emissies. Het betreft hier met name de keuze van de emissiefactoren en de berekeningen die nodig zijn om de emissies van afzonderlijke emissiebronnen vast te stellen. Bijzondere aandacht wordt besteed aan bronnen met een groot foutenpotentieel en aan de desbetreffende aspecten van de bewakingsprocedure. (10) De verificateur houdt rekening met alle risicobeheersingsmethoden die de exploitant toepast om de mate van onzekerheid zo klein mogelijk te houden. Verslag (11) De verificateur stelt een verslag op over het valideringsproces, waarin wordt vermeld of het verslag bedoeld in artikel 14, lid 3, bevredigend is. In dit verslag komen alle onderwerpen aan de orde die voor het verrichte werk van belang zijn. Er kan worden verklaard dat het verslag bedoeld in artikel 14, lid 3, bevredigend is, als, naar de mening van de verificateur, de totale emissies niet wezenlijk verkeerd zijn weergegeven. Aan de bevoegdheid van de verificateur te stellen minimumeisen (12) De verificateur is onafhankelijk van de exploitant, voert zijn werk serieus uit op een objectieve, professionele wijze en is vertrouwd met: _______________