(Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2014)0465 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 87, lid 2, onder b), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C8-0110/2014), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de schriftelijke toezegging van de vertegenwoordiger van de Raad van 29 juni 2015 om het standpunt van het Europees Parlement goed te keuren, overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en het advies van de Begrotingscommissie ( A8-0048/2015 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in haar voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt de Commissie een algemene analyse te maken van de administratieve samenwerking tussen de agentschappen van de Europese Unie en na te gaan waar deze samenwerking in de toekomst synergieën zou kunnen creëren; 4. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 29 oktober 2015 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2015/... van het Europees Parlement en de Raad betreffende het Agentschap van de Europese Unie voor opleiding op het gebied van rechtshandhaving (Cepol) en tot vervanging en intrekking van Besluit 2005/681/JBZ van de Raad (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2015/2219.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2014)0040 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 114 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C7 - 0023/2014), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van de Europese Centrale Bank van 7 juli 2014 (1) , – gezien het advies van het Europees Economische en Sociaal Comité van 10 juli 2014 (2) , – gezien de schriftelijke toezegging van de vertegenwoordiger van de Raad van 29 juni 2015 om het standpunt van het Europees Parlement goed te keuren, overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken ( A8-0120/2015 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in haar voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 29 oktober 2015 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2015/... van het Europees Parlement en de Raad betreffende de transparantie van effectenfinancieringstransacties en van hergebruik en tot wijziging van Verordening (EU) nr. 648/2012 (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2015/2365.) Het Europees Parlement, – gezien het juridisch kader dat is ingesteld door het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), met name de artikelen 2, 3, 4, 5, 6, 7, 10 en 21 ervan, het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, met name de artikelen 1, 3, 6, 7, 8, 10, 11, 20, 21, 42, 47, 48 en 52 ervan, het Europees Verdrag voor de rechten van de mens, met name de artikelen 6, 8, 9, 10 en 13 ervan, en de rechtspraak van de Europese rechters op het gebied van veiligheid, privacy en vrijheid van meningsuiting, – gezien zijn resolutie van 12 maart 2014 over het surveillanceprogramma van de NSA in de VS, toezichthoudende instanties in verschillende lidstaten en gevolgen voor de grondrechten van EU-burgers en voor de trans-Atlantische samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken (1) (hierna "de resolutie"), – gezien het werkdocument van 19 januari 2015 over de follow-up van het onderzoek van LIBE naar grootschalig elektronisch toezicht op EU-burgers (2) , – gezien de resolutie van de Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa van 21 april 2015 over grootschalig toezicht, – gezien de vragen aan de Raad en de Commissie over de follow-up van de resolutie van het Europees Parlement van 12 maart 2014 over grootschalig elektronisch toezicht op EU-burgers ( O-000114/2015 – B8-0769/2015 en O-000115/2015 – B8-0770/2015), – gezien de ontwerpresolutie van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken, – gezien artikel 128, lid 5, en artikel 123, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat het Parlement in zijn resolutie de autoriteiten van de VS en de lidstaten heeft opgeroepen massale observatie- en afluisteractiviteiten en de massale verwerking van persoonsgegevens van burgers te verbieden en de vermeende handelingen van de inlichtingendiensten aan de kaak heeft gesteld die het vertrouwen en de grondrechten van de EU-burgers ernstig hebben geschaad; overwegende dat in de resolutie gewag werd gemaakt van mogelijke andere motieven, zoals politieke en economische spionage, gelet op de capaciteit van de grootschalige toezichtprogramma's; B. overwegende dat in het kader van de resolutie een "Europese digitale habeas corpus ter bescherming van de grondrechten in een digitaal tijdperk" werd gelanceerd met acht specifieke maatregelen en dat de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken werd opgedragen binnen een jaar te beoordelen in welke mate de aanbevelingen werden opgevolgd; C. overwegende dat in het werkdocument van 19 januari 2015 verslag wordt uitgebracht over de ontwikkelingen sinds de goedkeuring van de resolutie, met de steeds aanhoudende stroom onthullingen over vermeende grootschalige elektronische observatie-activiteiten, en over de uitvoering van de voorgestelde "Europese digitale habeas corpus", in het kader waarvan wordt gewezen op de beperkte respons van de instellingen, lidstaten en belanghebbenden die tot handelen werden uitgenodigd; D. overwegende dat het Parlement de Commissie en de andere instellingen, organen, bureaus en agentschappen van de EU in zijn resolutie heeft verzocht naar aanleiding van de aanbevelingen in overeenstemming met artikel 265 VWEU ("nalaten een besluit te nemen") te handelen; E. overwegende dat Wikileaks onlangs aan het licht heeft gebracht dat er sprake is geweest van gerichte surveillance van de communicatie van de laatste drie Franse presidenten alsook van ministers van de Franse regering en van de Franse ambassadeur in de VS; overwegende dat de NSA deze strategische en economische spionage de afgelopen tien jaar op grote schaal heeft uitgevoerd en dat deze gericht was op alle Franse staatsstructuren en de grootste Franse bedrijven; F. overwegende dat in het verslag van de speciale rapporteur inzake de bevordering en de bescherming van de vrijheid van meningsuiting wordt gesteld dat versleuteling en anonimiteit zorgen voor de privacy en de veiligheid die nodig zijn voor het uitoefenen van het recht op vrijheid van mening en meningsuiting in het digitale tijdperk; overwegende dat in dit verslag ook wordt gesteld dat alle beperkingen op versleuteling en anonimiteit strikt beperkt moeten zijn overeenkomstig de beginselen van legaliteit, noodzakelijkheid, evenredigheid en legitimiteit van het doel; 1. is ingenomen met de onderzoeken van de Duitse Bundestag, de Raad van Europa, de VN en de Braziliaanse senaat, de debatten in een groot aantal andere nationale parlementen en het werk van verschillende spelers uit het maatschappelijk middenveld, die ertoe hebben bijgedragen het bewustzijn bij het publiek te vergroten met betrekking tot grootschalig elektronisch toezicht; 2. roept de lidstaten van de EU op alle strafrechtelijke procedures tegen Edward Snowden te beëindigen, hem bescherming te bieden en bijgevolg uitlevering of overdracht door derden te voorkomen, als erkenning van zijn status van klokkenluider en internationaal verdediger van de mensenrechten; 3. is echter zeer teleurgesteld over het algemene gebrek aan een besef van urgentie en bereidheid bij de meeste lidstaten en de EU-instellingen om de in de resolutie aangekaarte kwesties op een ernstige manier aan te pakken en om de concrete aanbevelingen die erin zijn opgenomen ten uitvoer te leggen, alsook door het gebrek aan transparantie ten aanzien van en dialoog met het Parlement; 4. is bezorgd over een aantal recente wetten van sommige lidstaten die de surveillancebevoegdheden van inlichtingendiensten uitbreiden, onder meer in Frankrijk de nieuwe inlichtingenwet die de Nationale Vergadering op 24 juni 2015 heeft goedgekeurd, waarvan enkele bepalingen volgens de Commissie een aantal belangrijke juridische vragen doen rijzen, in het Verenigd Koninkrijk de wet van 2014 betreffende gegevensbewaring en onderzoeksbevoegdheden en het daaropvolgende oordeel van de rechtbank dat sommige artikelen onwettig zijn en niet mogen worden toegepast, en in Nederland de voorstellen voor nieuwe wetgeving ter actualisering van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten van 2002; herhaalt zijn oproep aan alle lidstaten om ervoor te zorgen dat hun huidige en toekomstige wetgevingskaders en mechanismen voor toezicht op de activiteiten van inlichtingendiensten in overeenstemming zijn met de normen van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens en alle relevante wetgeving van de Unie;; 5. is ingenomen met het onderzoek in de Duitse Bundestag naar grootschalig toezicht; maakt zich ernstige zorgen over de onthullingen inzake grootschalig toezicht op het telecommunicatie- en internetverkeer binnen de Unie door de Duitse buitenlandse inlichtingendienst BND in samenwerking met de NSA; beschouwt dit als een schending van het beginsel van loyale samenwerking overeenkomstig artikel 4, lid 3, VEU; 6. vraagt dat zijn Voorzitter de secretaris-generaal van de Raad van Europa verzoekt de procedure krachtens artikel 52 op te starten op grond waarvan iedere hoge verdragsluitende partij na ontvangst van een verzoek van de secretaris-generaal van de Raad van Europa een toelichting moet verstrekken van de manier waarop haar interne rechtsstelsel in de doelmatige tenuitvoerlegging van bepalingen van het Verdrag voorziet; 7. vindt de reactie van de Commissie op de resolutie tot dusver zeer ontoereikend gelet op de reikwijdte van de onthullingen; verzoekt de Commissie ten laatste tegen december 2015 gehoor te geven aan de in de resolutie gedane verzoeken; behoudt zich het recht voor een vordering wegens nalatigheid in te stellen of bepaalde begrotingsmiddelen voor de Commissie in de reserve te plaatsen totdat alle aanbevelingen naar behoren zijn aangepakt; 8. benadrukt het belang van het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ‑EU) van 8 april 2014 waarin Richtlijn 2006/24/EG betreffende de bewaring van gegevens nietig wordt verklaard; herinnert eraan dat het Hof van Justitie oordeelde dat de inmenging van dit instrument met het fundamentele recht op privacy moet worden beperkt tot wat strikt noodzakelijk is; onderstreept dat deze uitspraak een nieuw aspect omvat, in die zin dat het Hof van Justitie met betrekking tot 'algemene surveillanceprogramma's’ specifiek naar concrete jurisprudentie van het Europees Hof voor de rechten van de mens verwijst, en daarmee de beginselen zoals bedoeld in die jurisprudentie van het Europees Hof voor de rechten van de mens feitelijk in de EU-wetgeving op dit gebied integreert; onderstreept dat het derhalve in de lijn der verwachtingen ligt dat het Hof van Justitie in de toekomst dezelfde redenering zal volgen wanneer het de geldigheid, onder het Handvest, toetst van andere wetgevingshandelingen van de EU en de lidstaten met betrekking tot ‘algemene surveillanceprogramma’s’; Gegevensbeschermingspakket 9. is ingenomen met de opening van informele interinstitutionele onderhandelingen over het ontwerp van de algemene verordening inzake gegevensbescherming en de vaststelling door de Raad van een algemene oriëntatie betreffende de ontwerprichtlijn inzake gegevensbescherming; herhaalt zijn voornemen om de onderhandelingen over het gegevensbeschermingspakket in 2015 af te ronden; 10. herinnert de Raad aan zijn toezegging om het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie te eerbiedigen in het kader van zijn amendementen op de Commissievoorstellen; herhaalt met name dat het geboden beschermingsniveau niet lager mag zijn dan het niveau dat is vastgesteld in het kader van Richtlijn 95/46/EG; 11. benadrukt dat de verordening gegevensbescherming en de richtlijn gegevensbescherming beide noodzakelijk zijn om de grondrechten van natuurlijke personen te beschermen en daarom als pakket moeten worden behandeld om gelijktijdig te kunnen worden aangenomen, teneinde ervoor te zorgen dat alle gegevensverwerkingsactiviteiten in de EU onder alle omstandigheden een hoog beschermingsniveau bieden; benadrukt dat de doelstelling om de rechten en bescherming van individuen met betrekking tot de verwerking van hun persoonsgegevens te versterken moet worden verwezenlijkt wanneer het pakket wordt aangenomen; Overkoepelende overeenkomst tussen de EU en de VS 12. merkt op dat sinds de goedkeuring van de resolutie de onderhandelingen met de VS over de kaderovereenkomst tussen de EU en de VS betreffende de bescherming van persoonsgegevens die worden overgedragen en verwerkt voor rechtshandhavingsdoeleinden (hierna de "overkoepelende overeenkomst") zijn afgerond en dat de ontwerpovereenkomst is geparafeerd; 13. is ingenomen met de inspanningen van de regering van de VS om het vertrouwen via de overkoepelende overeenkomst te herstellen, en is met name ingenomen met het feit dat de Judicial Redress Act van 2015 op 20 oktober 2015 in het Huis van Afgevaardigden werd goedgekeurd, wat de belangrijke en positieve stappen markeert die de VS heeft ondernomen om aan de bezorgdheid van de EU tegemoet te komen; acht het uitermate belangrijk dat in alle omstandigheden wordt gezorgd voor dezelfde rechten inzake effectieve gerechtelijke verhaalmogelijkheden voor EU-burgers of individuen waarvan de persoonsgegevens worden verwerkt in de EU en doorgegeven aan de VS, zonder enige vorm van discriminatie tussen de burgers van de EU en de VS; roept de Senaat van de VS op wetgeving goed te keuren die dit waarborgt; benadrukt dat een voorwaarde voor de ondertekening en sluiting van de overkoepelende overeenkomst de goedkeuring is van de Judicial Redress Act door het Congres; Veilige haven 14. herinnert eraan dat in de resolutie wordt opgeroepen het Veiligehavenbesluit onmiddellijk op te schorten aangezien dit besluit geen passende bescherming biedt ten aanzien van persoonsgegevens voor EU-burgers; 15. herinnert eraan dat alle door de EU gesloten internationale overeenkomsten voorrang op de secundaire wetgeving van de EU genieten, en dat er derhalve voor moet worden gezorgd dat de paraplu-overeenkomst de rechten van betrokkenen en de vrijwaringsmaatregelen die voor de overdracht van gegevens gelden, niet beperken; verzoekt de Commissie derhalve met klem te onderzoeken hoe de paraplu-overeenkomst zich precies verhoudt tot en van invloed is op het EU-wetgevingskader inzake gegevensbescherming, waaronder het vigerende kaderbesluit van de Raad, de richtlijn gegevensbescherming (95/46/EG) en de toekomstige richtlijn en verordening inzake gegevensbescherming; verzoekt de Commissie de resultaten van dit onderzoek voor de start van de ratificatieprocedure aan het Europees Parlement te doen toekomen; 16. herinnert eraan dat de Commissie de VS 13 aanbevelingen heeft gedaan in haar mededeling van 27 november 2013 betreffende de werking van de veilige haven om te zorgen voor een toereikend beschermingsniveau; 17. is ingenomen met het feit dat het Hof van Justitie in zijn uitspraak van 6 oktober 2015 Beschikking 2000/520/EG van de Commissie over de gepastheid van de Veiligehavenovereenkomst met de VS ongeldig heeft verklaard; benadrukt dat deze uitspraak het aloude standpunt van het Parlement bevestigt betreffende het ontbreken van een passend beschermingsniveau in het kader van dit instrument; verzoekt de Commissie onmiddellijk de nodige maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat alle persoonsgegevens die aan de Verenigde Staten worden doorgegeven, onderworpen zijn aan een passend beschermingsniveau dat in wezen gelijk is aan wat in de EU is gewaarborgd; 18. maakt bezwaar tegen het feit dat het Parlement geen formele mededeling heeft ontvangen van de Commissie over de staat van uitvoering van de 13 aanbevelingen, ondanks de aankondiging van de Commissie dat ze dit voor de zomer van 2014 zou doen; benadrukt dat, na het besluit van het HvJ-EU om Beschikking 2000/520/EG ongeldig te verklaren, de Commissie dringend een grondige actualisering moet doorvoeren van de onderhandelingen tot nu toe en van de invloed van het arrest op de verdere onderhandelingen die werden aangekondigd; verzoekt de Commissie zich onmiddellijk te beraden over alternatieven voor de veilige haven en over de gevolgen van het arrest op andere instrumenten voor de doorgifte van persoonsgegevens aan de VS, en hierover uiterlijk eind 2015 verslag uit te brengen; 19. verzoekt de Commissie in kaart te brengen wat de juridische gevolgen en implicaties zijn van de uitspraak van het Hof van Justitie van 6 oktober 2015 in de zaak-Schrems (C-362/14) voor alle overeenkomsten met derde landen op het gebied van de overdracht van persoonsgegevens, zoals de overeenkomst tussen de EU en de VS betreffende het programma voor het traceren van terrorismefinanciering (TFTP), de overeenkomsten inzake persoonsgegevens van passagiers (PNR), de paraplu-overeenkomst tussen de EU en de VS, en andere instrumenten onder de EU-wetgeving op het gebied van het verzamelen en verwerken van persoonsgegevens; Democratisch toezicht 20. eerbiedigt ten volle het feit dat de nationale parlementen volledig bevoegd zijn voor het toezicht op nationale inlichtingendiensten, maar verzoekt niettemin alle nationale parlementen die dit nog niet hebben gedaan, het doelmatig toezicht op inlichtingenactiviteiten grondig te beoordelen en in te voeren en ervoor te zorgen dat deze toezichtscommissies/-organen over voldoende middelen, technische deskundigheid en juridische middelen en toegang tot alle relevante documenten beschikken om doeltreffend en onafhankelijk toezicht te kunnen uitoefenen op inlichtingendiensten en de uitwisseling van informatie met andere buitenlandse inlichtingendiensten; herhaalt zijn toezegging om nauw samen te werken met de nationale parlementen om ervoor te zorgen dat doeltreffende toezichtsmechanismen beschikbaar zijn, onder meer via de uitwisseling van goede praktijken en gemeenschappelijke normen; 21. is van plan te zorgen voor follow-up van de conferentie over het democratische toezicht op inlichtingendiensten in de Europese Unie die op 28 en 29 mei 2015 plaatsvond, en inspanningen te blijven leveren om goede werkwijzen inzake toezicht op inlichtingendiensten uit te wisselen, in nauwe samenwerking met de nationale parlementen; is ingenomen met de gezamenlijke slotopmerkingen van de covoorzitters van deze conferentie, waarin zij verklaren dat zij voornemens zijn binnen twee jaar een follow-upconferentie samen te roepen; 22. meent dat de bestaande instrumenten voor samenwerking tussen toezichthoudende organen, bijvoorbeeld het Europees netwerk van nationale inlichtingenbeoordelaars (ENNIR), ondersteund moeten worden en nog meer moeten worden aangewend, waarbij eventueel gebruik kan worden gemaakt van het potentieel van IPEX voor de uitwisseling van informatie tussen nationale parlementen, met inachtneming van de werkingssfeer en de technische capaciteit van dit systeem; 23. herhaalt zijn oproep om de overeenkomst betreffende het opsporingsprogramma voor financiering van terrorisme (TFTP) op te schorten; 24. beklemtoont dat er behoefte is aan een gemeenschappelijke definitie van "nationale veiligheid" voor de EU en haar lidstaten om rechtszekerheid te garanderen; stelt vast dat het ontbreken van een duidelijke definitie ruimte laat voor willekeur en schendingen van de grondrechten en de rechtsstaat door uitvoerende en inlichtingendiensten in de EU; 25. spoort de Commissie en de lidstaten aan verval- en verlengingsbepalingen te introduceren in wetgeving die het verzamelen van persoonsgegevens of de surveillance van Europese burgers mogelijk maakt; benadrukt dat dergelijke bepalingen essentiële waarborgen zijn om te garanderen dat een instrument waarmee in de persoonlijke levenssfeer wordt ingegrepen, in een democratische samenleving regelmatig wordt getoetst op noodzakelijkheid en evenredigheid; Het vertrouwen herstellen 26. benadrukt dat een gezonde relatie tussen de EU en de VS van levensbelang blijft voor beide partners; wijst erop dat onthullingen over toezicht de steun van het publiek voor de betrekkingen hebben ondermijnd, en benadrukt dat er maatregelen moeten worden genomen om ervoor te zorgen dat het vertrouwen wordt hersteld, met name gelet op de dringende noodzaak die er momenteel bestaat om samen te werken aan een groot aantal geopolitieke kwesties van gemeenschappelijk belang; benadrukt in dit verband dat er een via onderhandelingen tussen de VS en de hele EU tot stand gekomen oplossing moet worden gevonden waarmee de grondrechten worden geëerbiedigd; 27. is ingenomen met de wetgevings- en rechterlijke besluiten die onlangs in de VS zijn genomen om grootschalige surveillance door de NSA te beperken, onder meer de goedkeuring van de USA Freedom Act in het Congres zonder amendementen als gevolg van het compromis tussen beide kamers en beide partijen, en de uitspraak van het Second Circuit Court of Appeals over het afluisteren van telefoongesprekken door de NSA; betreurt evenwel dat deze besluiten zich hoofdzakelijk richten op Amerikaanse personen, terwijl de situatie voor EU-burgers ongewijzigd blijft; 28. meent dat elk besluit om surveillancetechnologie te gebruiken gebaseerd moet zijn op een grondige evaluatie van de noodzakelijkheid en evenredigheid; is ingenomen met de resultaten van het onderzoeksproject SURVEILLE, dat een methode aanreikt om surveillancetechnologieën te evalueren met inachtneming van juridische, ethische en technologische overwegingen; 29. benadrukt dat de EU een bijdrage moet leveren aan de ontwikkeling van internationale normen/beginselen op het niveau van de VN, in overeenstemming met het Internationaal Verdrag van de VN inzake burgerrechten en politieke rechten, om een mondiaal kader voor gegevensbescherming in het leven te roepen, met inbegrip van specifieke beperkingen met betrekking tot gegevensverzameling ten behoeve van de nationale veiligheid; 30. is ervan overtuigd dat een wapenwedloop op het gebied van toezicht enkel kan worden vermeden indien er op mondiaal niveau geloofwaardige normen worden vastgesteld; Particuliere ondernemingen 31. is ingenomen met de initiatieven van de particuliere ICT-sector inzake het ontwikkelen van cryptografische beveiligingsoplossingen en internetdiensten die de privacy verbeteren; stimuleert de permanente ontwikkeling van gebruikersvriendelijke toepassingsinstellingen die de klanten helpen om te bepalen welke informatie ze met wie delen en hoe ze dat doen; merkt op dat verschillende bedrijven eveneens plannen hebben aangekondigd om end-to-end encryptie (eind-tot-eindversleuteling) mogelijk te maken in antwoord op de onthullingen betreffende grootschalig toezicht; 32. herinnert eraan dat de lidstaten overeenkomstig artikel 15, lid 1, van Richtlijn 2000/31/EG de aanbieders van diensten geen algemene verplichting mogen opleggen om bij het aanbieden van transmissie-, opslag- en hostingdiensten toezicht te houden op de informatie die zij doorgeven of opslaan, noch om actief te gaan zoeken naar feiten of omstandigheden die op onwettige activiteiten duiden; herinnert er met name aan dat het HvJ-EU in de arresten C-360/10 en C-70/10 de maatregelen voor "gerichte bewaking" van vrijwel alle gebruikers van de betrokken diensten (internetproviders in het ene geval, sociaal netwerk in het andere geval) heeft verworpen en heeft gepreciseerd dat elk bevel dat een hostingdienstverlener verplicht tot een algemene surveillance, verboden is; 33. is ingenomen met de publicatie van transparantieverslagen door IT- en telecommunicatiebedrijven over verzoeken van de overheid om gebruikersgegevens; roept de lidstaten op statistieken te publiceren over hun verzoeken aan particuliere ondernemingen om informatie over particuliere gebruikers; TFTP-overeenkomst 34. is ontgoocheld dat de Commissie de duidelijke oproep van het Parlement naast zich heeft neergelegd om de TFTP-overeenkomst op te schorten wegens een gebrek aan duidelijke informatie betreffende de vraag of er toegang zou zijn geweest tot SWIFT-gegevens buiten het TFTP-kader voor andere Amerikaanse overheidsorganen; is van plan hier rekening mee te houden wanneer in de toekomst instemming moet worden verleend voor internationale overeenkomsten; Andere uitwisseling van persoonsgegevens met derde landen 35. benadrukt zijn standpunt dat alle overeenkomsten, mechanismen en gepastheidsbesluiten voor uitwisselingen met derde landen waarbij persoonsgegevens worden verwerkt streng toezicht en onmiddellijke follow-upmaatregelen vereisen van de Commissie, als hoedster van de Verdragen; 36. is ingenomen met de verklaring van Riga van de EU en de VS van 3 juni 2015 over de verbetering van de trans-Atlantische samenwerking op het gebied van vrijheid veiligheid en recht, waarin de ondertekenaars zich ertoe hebben verbonden de overeenkomst betreffende wederzijdse rechtshulp in strafzaken (MLAT) tussen de EU en de VS beter te implementeren, de herziening ervan te voltooien zoals in de overeenkomst is voorzien en workshops te organiseren om deze kwesties met de nationale bevoegde autoriteiten te bespreken; benadrukt dat overeenkomsten betreffende wederzijdse rechtshulp in strafzaken het instrument zijn op grond waarvan de wetshandhavingsautoriteiten van de lidstaten moeten samenwerken met de autoriteiten van derde landen; vraagt in dit verband aan de EU-lidstaten en de Amerikaanse regering dat zij zich houden aan de hoger genoemde beloftes inzake een snelle afronding van de herziening van de overeenkomst betreffende wederzijdse rechtshulp tussen de VS en de EU; 37. roept de Commissie op uiterlijk eind 2015 aan het Parlement verslag uit te brengen over de hiaten die zijn geïdentificeerd in het kader van verschillende instrumenten die worden gebruikt voor internationale gegevensoverdrachten wat betreft toegang door wetshandhavingsautoriteiten en inlichtingendiensten van derde landen en over manieren om deze hiaten aan te pakken en te zorgen voor de continuïteit van de vereiste gepaste bescherming van EU-persoonsgegevens die worden doorgegeven aan derde landen; Bescherming van de rechtsstaat en de grondrechten van de EU-burgers / betere bescherming van klokkenluiders en journalisten 38. is van mening dat de grondrechten van EU-burgers in gevaar blijven en dat te weinig is gedaan om te zorgen voor de volledige bescherming ervan ingeval van grootschalig elektronisch toezicht; betreurt dat er weinig vooruitgang is geboekt op het vlak van de bescherming van klokkenluiders en journalisten; 39. betreurt het dat achter vele programma's voor grootschalige inlichtingen kennelijk ook economische belangen zitten van bedrijven die deze programma's ontwikkelen en uitvoeren, zoals het geval is geweest bij de stopzetting van het "Thinthread"-programma van de NSA dat vervangen is door het in 2001 aan SAIC gegunde programma voor grootschalig toezicht "Trailblazer"; 40. uit nogmaals zijn ernstige bezorgdheid over de werkzaamheden die binnen de Raad van Europa door het Comité van deskundigen inzake criminaliteit in de cyberruimte zijn verricht met betrekking tot artikel 32 van het Verdrag inzake de bestrijding van strafbare feiten verbonden met elektronische netwerken van 23 november 2001 (Verdrag van Boedapest) in verband met grensoverschrijdende toegang tot opgeslagen computergegevens waarvoor toestemming is verleend of die openbaar zijn, en verzet zich tegen de eventuele aanneming van een aanvullend protocol of richtsnoer waarmee wordt beoogd de werkingssfeer van deze bepaling uit te breiden ten opzichte van de bij dit verdrag vastgestelde bestaande regeling, die reeds in een grote uitzondering op het territorialiteitsbeginsel voorziet, aangezien dit ertoe kan leiden dat wetshandhavingsautoriteiten ongecontroleerde toegang op afstand krijgen tot servers en computers in andere jurisdicties, zonder dat een beroep wordt gedaan op overeenkomsten voor wederzijdse rechtshulp of andere instrumenten voor justitiële samenwerking, die zijn ingesteld om de grondrechten van het individu, met inbegrip van gegevensbescherming en een behoorlijke rechtsgang, te waarborgen; benadrukt dat de EU haar bevoegdheid op het gebied van cybercriminaliteit heeft uitgeoefend en dat de prerogatieven van zowel de Commissie als het Parlement bijgevolg moeten worden geëerbiedigd; 41. betreurt dat de Commissie niet heeft gereageerd op het verzoek van het Parlement om de invoering van een omvattend Europees programma ter bescherming van klokkenluiders te onderzoeken, en roept de Commissie op uiterlijk eind 2016 een mededeling over dit onderwerp voor te stellen; 42. is ingenomen met de resolutie die de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa op 23 juni 2015 heeft aangenomen over een betere bescherming van klokkenluiders, en in het bijzonder punt 9 inzake het belang van klokkenluiders om ervoor te zorgen dat wettelijke beperkingen op toezicht worden nageleefd, en punt 10 waarin de EU wordt gevraagd om wetgeving inzake klokkenluiders vast te stellen, ook voor werknemers in de nationale veiligheids- of inlichtingendiensten en particuliere bedrijven die actief zijn op dit gebied, en asiel te verlenen, voor zover mogelijk op grond van het nationale recht, aan klokkenluiders die worden bedreigd met vergelding in hun land van herkomst, op voorwaarde dat hun onthullingen in aanmerking komen voor bescherming op grond van de beginselen die de Vergadering huldigt; 43. benadrukt dat grootschalig toezicht het beroepsgeheim van gereglementeerde beroepen zoals artsen, journalisten en advocaten ernstig ondermijnt; beklemtoont in het bijzonder dat de rechten van de EU-burgers op bescherming tegen toezicht op vertrouwelijke communicatie met hun advocaat niet in strijd mogen zijn met het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, met name de artikelen 6, 47 en 48 daarvan, en met Richtlijn 2013/48/EU betreffende het recht op toegang tot een advocaat; verzoekt de Commissie uiterlijk eind 2016 een mededeling te presenteren over de bescherming van vertrouwelijke communicatie in beroepen waarvoor een wettelijk beroepsgeheim geldt; 44. vraagt de Commissie richtsnoeren voor de lidstaten voor te bereiden inzake de aanpassing van de instrumenten voor het verzamelen van persoonsgegevens met het oog op de voorkoming, de opsporing, het onderzoek en de vervolging van strafbare feiten, onder meer terrorisme, aan de arresten van het HvJ-EU van 8 april 2014 over gegevensbewaring (zaken C-293/12 en C-594/12) en het arrest van 6 oktober 2015 inzake het ‘veilige haven’-beginsel (zaak C-362/14); wijst met name op de paragrafen 58 en 59 van het arrest over gegevensbewaring, en op de paragrafen 93 en 94 van het ‘veilige haven’-arrest, waarin duidelijk wordt gesteld dat voor gegevensverzameling een doelgerichte aanpak vereist is, eerder dan een "volledige opneming"; 45. onderstreept dat in de meest recente rechtspraak, en in het bijzonder in het arrest van het HvJ-EU van 8 april 2014 over gegevensbewaring, expliciet staat dat van elke maatregel waarbij persoonsgegevens worden verzameld en gebruikt en waarbij het recht op eerbiediging van het privé-leven en het familie- en gezinsleven, alsook het recht op gegevensbescherming kan worden geschonden, de noodzaak en de evenredigheid moet worden aangetoond; betreurt het dat politieke overwegingen er vaak toe leiden dat in het wetgevingsproces met deze rechtsprincipes geen rekening wordt gehouden; verzoekt de Commissie er in het kader van de agenda voor betere regelgeving voor te zorgen dat alle EU-wetgeving kwalitatief hoogwaardig is, strookt met alle juridische normen en jurisprudentie, en overeenstemt met het EU-handvest van de grondrechten; beveelt aan om in het kader van de effectbeoordelingen van alle wetshandhavings- en veiligheidsmaatregelen in het kader waarvan persoonsgegevens worden verzameld en gebruikt, ook een noodzakelijkheids- en evenredigheidstest te verrichten; Europese strategie voor grotere IT-onafhankelijkheid 46. is ontgoocheld door het ontbreken van maatregelen van de Commissie om gevolg te geven aan de gedetailleerde aanbevelingen in de resolutie om de IT-veiligheid en de internetprivacy in de EU te verhogen; 47. is ingenomen met de tot dusver genomen maatregelen om de IT-veiligheid van het Parlement te verhogen, zoals uiteengezet in het actieplan inzake de ICT-veiligheid van het EP van DG ITEC; vraagt deze inspanningen voort te zetten en de aanbevelingen uit de resolutie volledig en spoedig ten uitvoer te leggen; vraagt een nieuwe manier van denken en indien nodig wetswijzigingen op het gebied van aanbestedingen om de IT‑veiligheid van de EU-instellingen te verhogen; dringt aan op de stelselmatige vervanging van merkgebonden software door controleerbare en verifieerbare opensourcesoftware in alle EU-instellingen, op de invoering van een verplicht "open-source" selectiecriterium in alle toekomstige ICT-aanbestedingsprocedures, en op een efficiënte beschikbaarheid van versleutelingsinstrumenten; 48. herhaalt met klem zijn oproep om, in het kader van nieuwe initiatieven zoals de digitale interne markt, een Europese strategie voor grotere IT-onafhankelijkheid en internetprivacy te ontwikkelen die de IT-sector in de EU een impuls moet geven; 49. is van plan verdere aanbevelingen op dit gebied in te dienen naar aanleiding van zijn voor eind 2015 geplande conferentie over de bescherming van de internetprivacy door een verbetering van de IT-veiligheid en van de IT-autonomie in de EU, voortbouwend op de bevindingen van de recente STOA-studie over grootschalig toezicht op IT‑gebruikers; Democratische en neutrale governance van het internet 50. is ingenomen met de doelstelling van de Commissie om van de EU een referentiespeler voor internetgovernance te maken alsook met haar visie van een multistakeholdermodel van internetgovernance, zoals herhaald tijdens de Mondiale multistakeholderbijeenkomst over de toekomst van de internetgovernance (NETMundial) in Brazilië in april 2014; kijkt uit naar de resultaten van de huidige internationale werkzaamheden op dit gebied, onder meer in het kader van het Forum voor internetbeheer; 51. waarschuwt ervoor dat het fundamenteel recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer en van persoonsgegevens onvermijdelijk in een neerwaartse spiraal zal terechtkomen, wanneer elk stukje informatie over het menselijk gedrag wordt beschouwd als mogelijk bruikbaar voor de bestrijding van toekomstige misdaden, wat noodzakelijkerwijs uitmondt in een cultuur van grootschalig toezicht waar elke burger wordt behandeld als een potentiële verdachte en leidt tot uitholling van de samenhang en het vertrouwen in de samenleving; 52. is van plan rekening te houden met de bevindingen van het Bureau voor de grondrechten in zijn diepgaand onderzoek naar de bescherming van de grondrechten in de context van surveillance, en met name naar de huidige juridische positie van particulieren met betrekking tot de rechtswegen die voor hen tegen bedoelde praktijken openstaan; Follow-up 53. verzoekt zijn Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken de ontwikkelingen op dit gebied en de follow-up van de in de resolutie gedane aanbevelingen te blijven volgen; o o o 54. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten, en de Raad van Europa. Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie van 17 september 2015 voor een aanbeveling van de Raad betreffende de integratie van langdurig werklozen op de arbeidsmarkt ( COM(2015)0462 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 28 november 2014 over de jaarlijkse groeianalyse 2015 ( COM(2014)0902 ), – gezien zijn resolutie van 11 maart 2015 over het Europees semester voor economische beleidscoördinatie: sociale en werkgelegenheidsaspecten in de jaarlijkse groeianalyse 2015 (1) , – gezien de conclusies van de Raad Werkgelegenheid, Sociaal Beleid, Volksgezondheid en Consumentenzaken (Epsco) van 9 maart 2015 getiteld "Jaarlijkse groeianalyse en gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid voor 2015: politieke sturing inzake werkgelegenheids- en sociaal beleid" (2) , – gezien zijn standpunt van 8 juli 2015 over het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten (3) , – gezien Speciaal verslag nr. 3/2015 van de Europese Rekenkamer getiteld "De EU-jongerengarantie: eerste stappen genomen maar uitvoeringsrisico's in het verschiet", – gezien de studie van het Europees Netwerk voor sociaal beleid (ESPN) getiteld "Integrated support for the long-term unemployed: a study of national policies – 2015" (Geïntegreerde steun aan langdurig werklozen: een studie van nationale beleidslijnen), – gezien de vraag aan de Raad over de integratie van langdurig werklozen op de arbeidsmarkt ( O-000121/2015 – B8-1102/2015), – gezien de door de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken ingediende ontwerpresolutie, – gezien artikel 128, lid 5, en artikel 123, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat vanwege de economische crisis en de gevolgen daarvan het aantal langdurig werklozen sinds 2007 verdubbeld is en de helft van alle werklozen vormt, namelijk meer dan 12 miljoen mensen, die 5 % van de beroepsbevolking in de EU uitmaken; overwegende dat in 2014 60 % van de langdurig werklozen gedurende ten minste twee opeenvolgende jaren zonder werk zat; B. overwegende dat het percentage langdurig werklozen aanzienlijk verschilt tussen de lidstaten, uiteenlopend van 1,5 % in Oostenrijk tot 19,5 % in Griekenland; overwegende dat Italië, Portugal, Slowakije, Kroatië, Spanje en Griekenland de lidstaten met de hoogste langdurige werkloosheid zijn; overwegende dat het economisch herstel zich moet doorzetten, aangezien het momenteel nog niet krachtig genoeg is om de hoge structurele werkloosheid aanzienlijk te doen dalen; C. overwegende dat het ongeregistreerd blijven van een groot deel van de langdurig werklozen, alsook methodologische tekortkomingen bij de gegevensverzameling ertoe leiden dat de situatie in de officiële statistieken wordt onderschat; D. overwegende dat langdurige werkloosheid dikwijls armoede, ongelijkheid en sociale uitsluiting tot gevolg heeft en kwetsbare personen die zich in een nadelige positie op de arbeidsmarkt bevinden, onevenredig zwaar treft; E. overwegende dat langdurige werkloosheid vanwege het langzaam achteruitgaan van vaardigheden en het verlies van professionele netwerken en werkritme ertoe leidt dat mensen steeds verder van de arbeidsmarkt komen af te staan en in een spiraal van marginalisering, huiselijke spanningen en gevoelens van vervreemding terechtkomen; overwegende dat elk jaar een vijfde van de langdurig werklozen stopt met het zoeken naar werk en als inactief te boek komt te staan; F. overwegende dat langdurige werkloosheid met name ernstige gevolgen heeft voor huishoudens waar niemand werk heeft en dikwijls leidt tot een laag opleidingsniveau, afstand van de "wereld van werk", meer geestelijke en gezondheidsproblemen, sociale uitsluiting en, in het slechtste geval, armoede die van de ene generatie aan de andere wordt doorgegeven; G. overwegende dat perioden van langdurige werkloosheid dikwijls negatieve langetermijngevolgen hebben voor werkgelegenheidskansen, loopbaanontwikkeling, inkomensprofielen en pensioenen ("littekens"); H. overwegende dat langdurige werkloosheid enorme maatschappelijke kosten met zich meebrengt vanwege de verspilling van talenten, bovenop de niet-geldelijke kosten als gevolg van het feit dat een groot aantal mensen zelfvertrouwen verliest, zich niet volledig ontplooit, en dat sociale cohesie verloren gaat; I. overwegende dat een voortdurend hoog niveau van langdurige werkloosheid de verwezenlijking van de belangrijkste streefcijfers van de Europa 2020-strategie in gevaar brengt, namelijk een arbeidsparticipatie van 75 % van de bevolking in de leeftijdsgroep van 20 tot 64 jaar en ten minste 20 miljoen minder mensen die met armoede en sociale uitsluiting te maken hebben of het risico daarop lopen; J. overwegende dat het op peil houden van vaardigheden na baanverlies, alsmede onderwijs, opleiding en bijscholing waarmee op de toekomstige vraag naar vaardigheden geanticipeerd wordt, van belang zijn om langdurige werkloosheid te voorkomen en te verminderen; K. overwegende dat deze aanbeveling gelijkenis vertoont met de jongerengarantie; overwegende dat lering kan worden getrokken uit de eerste ervaringen met de uitvoering van de jongerengarantie; 1. is ingenomen met het initiatief van de Commissie om een voorstel in te dienen voor een aanbeveling van de Raad betreffende de integratie van langdurig werklozen op de arbeidsmarkt; benadrukt dat een eerdere bekendmaking van het voorstel en overeenstemming in de Raad een deel van de huidige langdurige werkloosheid hadden kunnen voorkomen; vreest dat een aanbeveling van de Raad wellicht onvoldoende is om de situatie van langdurig werklozen snel te verbeteren, en spoort de lidstaten aan om resultaten te boeken; 2. steunt de drie belangrijkste onderdelen van het voorstel, namelijk: (i) ambitieuze aanpak van de inschrijving van langdurig werklozen bij een dienst voor arbeidsbemiddeling, gericht op volledige dekking, (ii) beoordeling van de individuele mogelijkheden, behoeften en beroepsvoorkeuren van langdurig werklozen voordat zij 18 maanden werkloos zijn, en (iii) aanbieden van een op maat gemaakte, evenwichtige en bevattelijke re-integratieovereenkomst tussen de langdurig werkloze en de betrokken diensten na uiterlijk 18 maanden werkloosheid; benadrukt niettemin dat er een individuele beoordeling moet plaatsvinden voordat de betrokkene 12 maanden werkloos is, zodat de re-integratieovereenkomst kan worden gesloten voordat hij 18 maanden werkloos is; onderstreept dat bij deze aanpak in drie stappen zo nodig ook niet-gouvernementele actoren, zoals sociale ngo's die met langdurig werklozen werken, bij het hele proces moeten worden betrokken; 3. benadrukt de noodzaak om alle langdurig werklozen te bereiken, ook degene die niet geregistreerd zijn, en niet alleen personen die al 18 maanden of langer werkloos zijn; is van mening dat het van wezenlijk belang is dat het beleid van de lidstaten gericht op kortetermijnwerkloosheid (minder dan 12 maanden) en jeugdwerkloosheid (waaronder de jongerengarantie) naadloos aansluit op het beleid ter bestrijding van langdurige werkloosheid; 4. onderschrijft het pleidooi voor nauwe samenwerking en effectieve coördinatie tussen alle partijen die betrokken zijn bij de re-integratie van langdurig werklozen (waaronder, in voorkomend geval, maatschappelijke organisaties) en voor de oprichting van centrale loketten waar een langdurig werkloze zich kan wenden tot één beroepsconsulent ("centraal contactpunt"), waarbij deze poging tot re-integratie niet wordt verstoord door een wijziging van de uitkeringsregeling voor de werkloze; 5. benadrukt de noodzaak van een individuele aanpak bij de beoordeling van de vaardigheden en behoeften van langdurig werklozen wat hun re-integratie op de arbeidsmarkt betreft, waarbij hun bestaande rechten in acht worden genomen en waarbij wordt rekening gehouden met hun bredere persoonlijke situatie en daarmee samenhangende behoeften; benadrukt de behoefte aan voldoende en hooggekwalificeerd personeel dat in staat is een individuele benadering aan te bieden aan langdurig werklozen, die een heterogene groep vormen; 6. neemt nota van de aanbeveling om een schriftelijke en bevattelijke re‑integratieovereenkomst in te voeren, waarin de rechten en verantwoordelijkheden van zowel de werkloze als de door de consulent vertegenwoordigde autoriteiten worden uiteengezet, waarin voor alle betrokken partijen duidelijke verwachtingen worden geformuleerd, die billijk is voor de werkloze en die zijn persoonlijke kwalificaties en werknemersrechten in acht neemt; dringt erop aan dat deze overeenkomst regelmatig geactualiseerd wordt; 7. vindt het van cruciaal belang dat alle re-integratieprogramma's voor langdurig werklozen worden toegesneden op de behoeften van de arbeidsmarkt en worden geformuleerd in nauwe samenwerking met de sociale partners; verzoekt de lidstaten werkgevers aan te moedigen, ook in de geest van maatschappelijk verantwoord ondernemen, om zich actief in te zetten door vacatures voor langdurig werklozen aan te bieden en zo nodig mentoren aan te wijzen die een soepele re-integratie van langdurig werklozen op de werkvloer mogelijk maken; verzoekt de diensten voor arbeidsvoorziening van de lidstaten het mkb te helpen bij het mogelijk maken van dergelijk mentorschap; herinnert eraan dat langdurig werklozen niet alleen banen nodig hebben, maar ook uitgebreide advisering en voorbereiding om met succes op de arbeidsmarkt terug te keren; 8. verzoekt de lidstaten hetzelfde bedrag in te brengen als de EU – met name middels het Europees Sociaal Fonds – om hun nationale beleid ter bestrijding van langdurige werkloosheid met voldoende nationale middelen te financieren; benadrukt dat de begrotingsbeperkingen waar sommige lidstaten (vooral die waarvoor economische aanpassingsprogramma's gelden) mee geconfronteerd worden, een spoedige tenuitvoerlegging van de aanbeveling niet in de weg mogen staan; verzoekt de Commissie mogelijkheden te onderzoeken voor een snelle toegang tot EU-financiering en, waar mogelijk, aanvullende middelen beschikbaar te stellen zoals het geval was bij het Jongerenwerkgelegenheidsinitiatief; benadrukt dat in een aantal lidstaten voldoende middelen moeten worden toegewezen om de administratieve capaciteit van de diensten voor arbeidsvoorziening te versterken; 9. dringt in het bijzonder aan op een verbetering van de financiële en administratieve capaciteit van publieke arbeidsbemiddelingsinstanties om ervoor te zorgen dat deze een centrale rol kunnen vervullen bij de tenuitvoerlegging van dit voorstel; 10. verzoekt de Commissie en de lidstaten na te gaan hoe er steun kan worden verleend voor specifieke opleidingsprogramma's op de werkplek en voor bedrijfsontwikkelings- en investeringsplannen waarmee duurzame en kwalitatief hoogstaande banen voor langdurig werklozen zijn gecreëerd; 11. benadrukt dat het voor een doeltreffende tenuitvoerlegging van de aanbeveling essentieel is dat er nauw wordt samengewerkt tussen de Commissie en de lidstaten, en op nationaal niveau tussen de (sectorale) sociale partners, maatschappelijke organisaties die werklozen vertegenwoordigen, lokale en regionale autoriteiten, openbare en particuliere diensten voor arbeidsvoorziening, sociale en gezondheidsdiensten, lokale en regionale onderwijs- en opleidingsinstellingen, en dat de werkgevers er actief bij worden betrokken om meer inzicht te krijgen in de vereisten en behoeften van het bedrijfsleven; 12. verwijst naar zijn standpunt over het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten, waarin wordt aangedrongen op specifieke maatregelen om langdurig werklozen tegen sociale uitsluiting te beschermen en hen op de arbeidsmarkt te re-integreren, met inachtneming van de Verdragen; 13. verzoekt de lidstaten bij de formulering van hun nationale aanpak van langdurige werkloosheid rekening te houden met regionale verschillen, met inbegrip van verschillen tussen stedelijke en plattelandsgebieden; 14. is verheugd over het voorstel van de Commissie om in het kader van het Europees semester en het Comité voor de werkgelegenheid multilateraal toezicht op de tenuitvoerlegging van de aanbeveling uit te oefenen; dringt erop aan dat dit toezicht grondig gebeurt en zo nodig wordt aangevuld met instructies in de landenspecifieke aanbevelingen aan de lidstaten; verzoekt de Commissie wederzijdse leerprocessen te bevorderen tussen lidstaten met een hoog percentage langdurig werklozen en lidstaten die erin zijn geslaagd (langdurig) werklozen snel te laten terugkeren op de arbeidsmarkt; 15. verzoekt de ministers van Sociale Zaken en Werkgelegenheid rekening te houden met de inbreng van het Parlement voordat zij overeenstemming bereiken over de aanbeveling; 16. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Commissie en de Raad. Het Europees Parlement, – gezien de mededeling van de Commissie van 8 april 2014 getiteld "Een nieuw tijdperk voor de luchtvaart – De openstelling van de luchtvaartmarkt voor het veilige en duurzame civiele gebruik van op afstand bestuurde luchtvaartuigen" ( COM(2014)0207 ), – gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 4, lid 2, onder g), artikel 16 en Titel VI, – gelet op het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, in het bijzonder de artikelen 7 en 8, – gezien Richtlijn 95/46/EG van het Europees Parlement en de Raad van 24 oktober 1995 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens, – gezien het advies van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad getiteld: "Een nieuw tijdperk voor de luchtvaart – De openstelling van de luchtvaartmarkt voor het veilige en duurzame civiele gebruik van op afstand bestuurde luchtvaartuigen", – gezien het definitieve verslag van de Europese RPAS-stuurgroep getiteld "Roadmap for the integration of civil Remotely-Piloted Aircraft Systems into the European Aviation System" ("Stappenplan voor de integratie van RPAS in het Europese burgerluchtvaartsysteem"), – gezien de verklaring van Riga over op afstand bestuurde luchtvaartuigen (drones) – "Framing the future for aviation" ("Een kader voor de toekomst van de luchtvaart"), – gezien het verslag van het Britse Hogerhuis getiteld "Civilian Use of Drones in the EU" ("Het civiele gebruik van drones in de EU"), – gezien het voorstel van het Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart (EASA) getiteld "Concept of Operations for Drones – A risk based approach to regulation of unmanned aircraft", – gezien het Verdrag van Chicago van 7 december 1944, – gezien artikel 52 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie vervoer en toerisme en het advies van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken ( A8-0261/2015 ), A. overwegende dat er al decennialang enthousiastelingen zijn geweest die radiografisch bestuurbare modelvliegtuigjes hebben laten vliegen; overwegende dat de afgelopen 15 jaar het gebruik van RPAS, beter bekend als UAV's of drones, een snelle groei heeft doorgemaakt; overwegende dat met name kleine RPAS, ontworpen voor zowel de hobbyist als voor recreatieve doeleinden, steeds populairder worden; B. overwegende dat techniek die primair is ontworpen voor militaire doeleinden heden ten dage voor commerciële doeleinden wordt gebruikt, waarbij op wetgevingsgebied grenzen worden verlegd; overwegende dat de huidige, in een professioneel kader gebruikte RPAS ook grote voordelen bieden voor uiteenlopende vormen van civiel gebruik, dat meer toegevoegde waarde krijgt naarmate de afstand tussen het toestel en de afstandsbediener (vluchten "buiten zicht") groter is; overwegende dat deze zeer uiteenlopende vormen van gebruik zich in de toekomst nog verder kunnen ontwikkelen, en met name veiligheidsinspecties omvatten, alsmede toezicht op infrastructuur (het spoor, dammen, elektriciteitscentrales), het beoordelen van natuurrampen, precisielandbouw (geïntegreerde landbouw), mediaproductie, luchtthermografie, of bezorging van pakketten in geïsoleerde gebieden; overwegende dat in de nabije toekomst een snelle ontwikkeling van nieuwe toepassingen kan worden verwacht, hetgeen illustratief is voor het innovatieve en dynamische karakter van de RPAS-industrie; C. overwegende dat deze technologie in staat is de mens te vervangen in gevaarlijke gebieden; D. overwegende dat RPAS twee gebruikscategorieën kennen: gebruik van RPAS voor professionele doeleinden en gebruik van RPAS voor recreatieve doeleinden; onderstreept dat deze twee categorieën verschillend van aard zijn en daarom aan verschillende vereisten binnen hetzelfde EU-regelgevingskader moeten voldoen; E. overwegende dat in de huidige EU-wetgeving is bepaald dat het Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart (EASA) in principe de certificerende instantie voor RPAS met een maximale startmassa van meer dan 150 kilo is; overwegende dat RPAS met een gewicht van 150 kilo of minder onder de rechtsmacht van de lidstaten vallen; F. overwegende dat RPAS-regelgeving bestaat of in ontwikkeling is in Oostenrijk, Kroatië, Tsjechië, Denemarken, Frankrijk (1) , Duitsland, Italië, Ierland, Polen, Spanje en het VK (2) ; overwegende dat er erkende vliegscholen bestaan in Denemarken, het VK en Nederland, en dat er in Nederland en in het VK inmiddels meer dan 500 RPAS-piloten met een brevet actief zijn; G. overwegende dat alle in Europa vigerende RPAS-regels zijn afgestemd op het veiligheidsrisico van de activiteit; overwegende dat deze RPAS-regels gericht zijn op de exploitanten en niet op de luchtvaartuigen, zoals gebruikelijk is in de bemande luchtvaart; overwegende dat de risico's niet alleen afhangen van het type luchtvaartuig en zijn eigenschappen (gewicht, snelheid, enz.), maar ook van vele andere factoren, zoals het overvlogen gebied, de hoogte, de deskundigheid van de exploitant, het specifieke type activiteit en de mate waarin de exploitant goed kan omgaan met onverwachte omstandigheden; H. overwegende dat deze bedrijfstak, van fabrikant tot consument, een enorm potentieel voor economische groei heeft, zowel voor grote bedrijven als voor de uit duizenden kmo's en innovatieve startende ondernemingen bestaande productieketen; overwegende dat het daarom van essentieel belang is om productie- en operatienormen van wereldklasse te handhaven, zodat het Europees leiderschap op dit gebied wordt ondersteund; I. overwegende dat RPAS als een terechte reactie op de snelle ontwikkeling van deze markt worden opgenomen in bestaande luchtvaartprogramma's, zoals de Gemeenschappelijke Onderneming voor het onderzoek naar het beheer van het luchtverkeer in het gemeenschappelijke Europese luchtruim (SESAR) en Horizon 2020; overwegende dat de bedrijfstak inmiddels in ruime mate financiële middelen heeft geïnvesteerd en aangemoedigd wordt meer te investeren wanneer financiering beter toegankelijk wordt voor kmo's, die de meerderheid van deze bedrijfstak uitmaken; overwegende dat extra financiering voor verder onderzoek en ontwikkeling (O&amp;O) van cruciaal belang is om deze nieuwe industrie te ondersteunen en RPAS op een veilige manier in het luchtruim te integreren; J. overwegende dat zelfs in dit prille stadium de lidstaten, de industrie en de Europese Commissie allemaal de mogelijkheden van deze markt hebben erkend en willen onderstrepen dat een beleidskader de Europese industrie groeimogelijkheden moet bieden om mondiaal te kunnen concurreren; K. overwegende dat deze opkomende markt grote kansen biedt voor investeringen, innovatie en voor het scheppen van banen in de hele productieketen, en de maatschappij ten goede komt, waarbij tegelijkertijd het algemeen belang wordt gevrijwaard en met name aandacht is voor onderwerpen die raken aan privacy, gegevensbescherming, controleerbaarheid en wettelijke aansprakelijkheid; L. overwegende dat RPAS weliswaar economische mogelijkheden biedt, maar dat de ontwikkeling van RPAS een van de belangrijkste uitdagingen van de toekomst is voor de veiligheid van de luchtvaartsector en de veiligheid en beveiliging van personen en van bedrijven; M. overwegende dat de Europese Unie zo spoedig mogelijk een wetgevingskader dient te ontwikkelen inzake het civiele gebruik van RPAS; N. overwegende dat een Europees wettelijk kader enerzijds de bedrijfstak in staat moet stellen om onder zo gunstig mogelijke omstandigheden verder te innoveren en zich te ontwikkelen, en anderzijds burgers moet garanderen dat hun leven en bezit, persoonsgegevens en privésfeer effectief beschermd worden; De internationale dimensie 1. merkt op dat de VS door velen wordt gezien als de leidende markt voor het gebruik van RPAS, zij het dan voor militaire operaties; onderstreept evenwel dat Europa de leider in de civiele sector is - er zijn zo'n 2 500 Europese exploitanten (400 in het Verenigd Koninkrijk, 300 in Duitsland, 1 500 in Frankrijk, 250 in Zweden, enz.) in vergelijking met de 2 342 exploitanten in de rest van de wereld, en dat Europa alles in het werk moet stellen om zijn sterke concurrentiepositie een impuls te geven; 2. merkt op dat Japan beschikt over een groot aantal RPAS-exploitanten en 20 jaar ervaring, vooral in precisielandbouwactiviteiten met behulp van RPAS, zoals het besproeien van gewassen; herinnert eraan dat Japan het eerste land was dat toestemming gaf voor het gebruik van RPAS-technologie in de landbouw in het midden van de jaren negentig, en dat het aantal exploitanten binnen enkele jaren is verveelvoudigd; 3. merkt op dat Israël een zeer actieve productie-industrie heeft, die echter is gericht op militaire RPAS; onderstreept dat het dankzij een geïntegreerde civiel-militaire luchtvaartnavigatiedienst nu gemakkelijker is om RPAS in het Israëlische luchtruim te introduceren; 4. wijst erop dat Australië, China (waar vele zeer kleine RPAS worden geproduceerd) en Zuid-Afrika behoren tot de 50 overige landen die momenteel RPAS ontwikkelen; 5. onderstreept dat onderkend moet worden dat RPAS een mondiale dimensie hebben en verzoekt de Commissie zich daarvan ten volle rekenschap te geven; Stand van zaken in de EU-lidstaten 6. onderstreept dat elke lidstaat bepaalde RPAS-activiteiten ontplooit die op het gebied van productie kunnen liggen en/of op operationeel gebied; 7. onderstreept het feit dat operationele activiteiten pas legaal zijn wanneer er nationale wetgeving bestaat, tenzij een vrijstelling wordt verleend; herinnert eraan dat dit is gebaseerd op de ICAO-regel die stelt dat voor alle door onbemande luchtvaartuigen verrichte activiteiten een speciale vergunning nodig is (3) ; 8. merkt op dat door het gebrek aan geharmoniseerde regelgeving op Unieniveau het risico bestaat dat de ontwikkeling van een Europese markt voor RPAS wordt verstoord, aangezien de lidstaten nationale vergunningen niet wederzijds erkennen; Belangrijkste punten 9. is van mening dat de RPAS-sector dringend Europese en wereldwijd geldende regels nodig heeft, zodat een grensoverschrijdende ontwikkeling van RPAS mogelijk wordt gemaakt; is van mening dat een helder Europees juridisch kader nodig is om investeringen in en de ontwikkeling van een concurrerende Europese RPAS-sector te waarborgen; onderstreept dat onmiddellijk gehandeld moet worden omdat anders het risico bestaat dat het economisch potentieel en de positieve effecten van RPAS niet volledig worden gerealiseerd; 10. wijst op het economische belang van deze sector en benadrukt dat er passend beleid moet worden ontwikkeld waarmee de privacy wordt beschermd en de gegevensbescherming, veiligheid en beveiliging worden gewaarborgd en dat in verhouding staat tot het doel ervan zonder kmo's onnodige lasten op te leggen; 11. meent dat een helder, doeltreffend en betrouwbaar Europees kader dat snel in werking treedt de discussie over het opstellen van wereldwijd geldende regels inzake het gebruik van drones naar een hoger plan kan tillen; 12. is van mening dat in deze nieuwe wetgeving duidelijk onderscheid gemaakt moet worden tussen professioneel en recreatief gebruik van RPAS; 13. onderstreept dat veiligheid en beveiliging van cruciaal belang zijn voor activiteiten met en regelgeving inzake RPAS, en in verhouding dienen te staan tot de risico's; meent dat het nieuwe Europese wettelijk kader aangepast moet worden aan de specifieke risico's die vluchten "buiten zicht" met zich meebrengen, zonder dit type vluchten te ontmoedigen; 14. onderstreept dat gegevensbescherming en privacy cruciaal zijn om brede steun van het publiek voor het gebruik van civiele RPAS te bevorderen, en daarmee eveneens cruciaal zijn zodat RPAS gemakkelijker kunnen groeien en veilig geïntegreerd kunnen worden in de burgerluchtvaart, onder strikte inachtneming van Richtlijn 95/46/EG inzake gegevensbescherming, het in artikel 7 van het Handvest van de grondrechten van de EU vervatte recht op eerbiediging van het privéleven, het in artikel 8 van het Handvest van de grondrechten vervatte recht op bescherming van persoonsgegevens, en artikel 16 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU); verzoekt de Commissie en de lidstaten erop toe te zien dat in het kader van de ontwikkeling van EU-beleid voor RPAS waarborgen op het vlak van privacy en gegevensbescherming verankerd worden overeenkomstig de beginselen van noodzakelijkheid en proportionaliteit; verzoekt de Commissie om in dit verband de ontwikkeling van normen voor de concepten "ingebouwde privacy" (privacy by design) en "standaardprivacy" (privacy by default) te stimuleren; 15. stemt in met en geeft zijn volledige steun aan de vijf essentiële beginselen voor de toekomstige ontwikkeling van RPAS die worden genoemd in de verklaring van Riga: 16. benadrukt dat op korte termijn al wordt voorzien in operationale procedures voor het luchtverkeersbeheer (ATM), zodat RPAS buiten specifieke en besloten gebieden kunnen vliegen; wijst erop dat veel civiele en militaire RPAS over vaste corridors vliegen, waarbij de standaardcriteria voor separatie die normaliter van toepassing zijn op bemande luchtvaartuigen worden aangescherpt; 17. onderstreept hoe belangrijk vluchten "buiten zicht" zijn voor de ontwikkeling van de bedrijfstak; is van mening dat de Europese wetgeving een gunstige uitwerking moet hebben op deze vorm van activiteiten; 18. onderkent dat RPAS een klein aandeel vormen in verhouding tot de bemande luchtvaart en daarom slechts in geringe mate van invloed zijn op het bemande luchtverkeer; merkt evenwel op dat de druk op het luchtverkeersbeheer kan toenemen als gevolg van de welkome groei van RPAS voor sport en recreatie, wat onder sommige omstandigheden een risico kan vormen voor de veiligheid van het luchtverkeer, en verzoekt de betreffende autoriteiten en de nieuwe Europese regelgeving hiermee rekening te houden en erop toe te zien dat het luchtverkeersbeheer in alle lidstaten voortdurend efficiënt blijft functioneren; 19. onderstreept dat oplossingen van technologische en regelgevende aard RPAS op de lange termijn bij voorkeur in staat stellen om, naast alle andere gebruikers, het luchtruim te gebruiken, zonder dat andere gebruikers moeten voldoen aan nieuwe voorschriften inzake apparatuur; merkt op dat een groot aantal kleine RPAS, evenals bemande luchtvaartuigen, onder de 500 voet actief is; onderstreept dat luchtnavigatiediensten op deze vlieghoogten weliswaar geen luchtverkeersleiding geven, maar dat zij toch verantwoordelijk zijn voor het verstrekken van voldoende informatie, zodat beide typen luchtvaartuigen tegelijkertijd in hetzelfde luchtruim actief kunnen zijn; wijst erop dat Eurocontrol de lidstaten ondersteunt om tot een gemeenschappelijke visie op de kwesties die spelen te komen en zoveel mogelijk harmonisatie tot stand te brengen; 20. meent dat de identificatie van drones, ongeacht hun grootte, centraal moet staan; onderstreept dat oplossingen gezocht moeten worden waarbij rekening wordt gehouden met het recreatieve dan wel het commerciële gebruik van drones; Oplossingen voor de toekomst 21. is van mening dat op basis van een risicobeoordeling een duidelijk, algemeen, geharmoniseerd en evenredig Europees en mondiaal regelgevingskader moet worden uitgewerkt waarmee onevenredige regelgeving voor bedrijven wordt vermeden die investeringen en innovatie in de RPAS-industrie zouden ontmoedigen, terwijl burgers adequaat worden beschermd en duurzame en innovatieve banen worden gecreëerd; meent dat een grondige risicobeoordeling gebaseerd moet zijn op het door het EASA ingestelde "concept of operations" en rekening moet houden met de ingebouwde eigenschappen van RPAS (gewicht, gebied waarbinnen het luchtvaartuig actief is, snelheid) en de aard van het gebruik ervan (recreatief of professioneel); meent dat een langetermijnperspectief in dit kader besloten moet liggen, waarbij rekening wordt gehouden met de ontwikkelingen en mogelijke variaties van deze technologieën in de toekomst; 22. is ermee ingenomen dat de Commissie beoogt de drempel van 150 kilogram op te heffen en deze te vervangen door een coherent en omvattend EU-regelgevingskader, op grond waarvan de bevoegde nationale autoriteiten, gekwalificeerde organen of verenigingen kunnen valideren of toezicht houden; meent dat proportionaliteit in de regelgeving hand in hand moet gaan met de nodige flexibiliteit bij processen en procedures; 23. meent dat bij de vaststelling van de begroting van het EASA rekening gehouden moet worden met de ontwikkeling van zijn bevoegdheden, zodat het agentschap zijn taken kan blijven uitvoeren; 24. verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat in het kader van de ontwikkeling van EU-beleid met betrekking tot RPAS wordt gezorgd voor waarborgen op het vlak van privacy en gegevensbescherming door minimaal effectbeoordelingen en ingebouwde privacy en standaardprivacy verplicht te maken; 25. maakt zich zorgen over het mogelijk illegale en onveilige gebruik van RPAS (bijvoorbeeld RPAS die van een civiel instrument worden omgevormd tot een wapen voor militaire of andere doeleinden, of RPAS die worden gebruikt om navigatie- of communicatiesystemen te storen); vraagt de Commissie de ontwikkeling van de nodige technologie te ondersteunen om te zorgen voor veiligheid, beveiliging en privacy in het kader van de bediening van RPAS, onder meer door Horizon 2020-middelen in de eerste plaats aan te wenden voor onderzoek en ontwikkeling van onder meer systemen en technologieën die kunnen worden gebruikt om de ingebouwde privacy en standaardprivacy te verbeteren, alsmede steun te verlenen aan de ontwikkeling van technologieën zoals "detect and avoid", "geofencing", anti-storing en anti-kaping, alsook ingebouwde privacy en standaardprivacy om het veilige gebruik van civiele RPAS mogelijk te maken; 26. is een voorstander van de ontwikkeling van innovatieve technologieën op het gebied van RPAS, die immers enorme mogelijkheden bieden voor het scheppen van werkgelegenheid, met name groene banen, aangezien RPAS een breed scala aan beroepen omvat; is een voorstander van ontwikkeling en verkenning van de grote mogelijkheden die zich voordoen wanneer kmo's betrokken worden bij diensten op het gebied van de productie van gespecialiseerde onderdelen en materialen; benadrukt dat centra moeten worden opgezet en bevorderd die kwalificaties en opleidingen verzorgen; 27. is van mening dat in de regels op Europees en nationaal niveau duidelijk bepaald moet zijn welke bepalingen van toepassing zijn op RPAS met betrekking tot de interne markt en de internationale handel (productie, verkoop, aankoop, handel en gebruik van RPAS), en de grondrechten inzake privacy en gegevensbescherming; is tevens van mening dat deze regels moeten bijdragen aan een correcte handhaving van privacy, gegevensbescherming en alle andere rechtsregels die raken aan de verschillende risico's en verantwoordelijkheden die verband houden met het laten vliegen van RPAS, zoals het strafrecht, het intellectuele-eigendomsrecht, het luchtvaartrecht en het milieurecht; benadrukt dat iedereen die een RPAS bedient op de hoogte moet worden gesteld van de basale regels die gelden voor het gebruik van RPAS en dat deze regels moeten worden verduidelijkt in een mededeling aan kopers; 28. meent dat de industrie, regelgevers en commerciële exploitanten samen moeten komen om de voor investeringen gunstige rechtszekerheid te garanderen en om de "kip en het ei"-problematiek te voorkomen waardoor het bedrijfsleven huiverig zou zijn om in het ontwikkelen van de nodige technologie te investeren zonder zeker te weten hoe de regelgeving zal uitvallen, terwijl de regelgevers huiverig zijn om normen op te stellen voordat het bedrijfsleven technologieën ter goedkeuring voorlegt; houdt er onverkort aan vast dat kmo's werkelijk betrokken worden bij dit normalisatieproces; 29. is van mening dat een risicogebaseerde aanpak overeenkomstig de verklaring van Riga en het door het EASA voorgestelde "concept of operations" een solide basis bieden op grond waarvan RPAS veilig actief kunnen zijn, en dat Europese wettelijke voorschriften gestoeld moeten zijn op hetzij een benadering per geval, hetzij op een op type/klasse gebaseerde benadering, al naar gelang welke benadering het passendst is, en een hoge mate van veiligheid en interoperabiliteit zullen waarborgen; is van mening dat producenten en exploitanten van RPAS alleen succesvol kunnen zijn wanneer het betreffende regelgevende orgaan de vereisten inzake normalisatie die de Europese Organisatie voor de Burgerluchtvaartapparatuur (EUROCAE) stelt, valideert; 30. is van mening dat in de nieuwe Europese regeling inzake RPAS aandacht moet worden besteed aan punten die verband houden met: 31. verzoekt de lidstaten erop toe te zien dat professionele gebruikers en eigenaren van RPAS tijdens hun opleiding ook specifiek worden geschoold inzake gegevensbescherming en privacy, en dat professionele gebruikers van RPAS in alle lidstaten als dusdanig worden erkend om marktbeperkingen weg te nemen; 32. onderstreept dat RPAS die "buiten zicht" vliegen uitgerust moeten zijn met "detect and avoid"'-technologie, zodat luchtvaartuigen die hetzelfde luchtruim gebruiken kunnen worden ontdekt en gewaarborgd kan worden dat RPAS geen gevaar vormen voor de veiligheid van bemande luchtvaartuigen, en tevens rekening gehouden kan worden met dichtbevolkte gebieden, no-flyzones, zoals luchthavens, elektriciteitscentrales, kerncentrales en chemische fabrieken, en andere kritieke infrastructuur; verzoekt de Commissie dan ook in het kader van de gemeenschappelijke onderneming SESAR de noodzakelijke middelen voor onderzoek en ontwikkeling beschikbaar te stellen; 33. verzoekt de Commissie, de agentschappen en de desbetreffende ondernemingen hun programma's in het kader van onderzoek &amp; ontwikkeling te intensiveren; meent in het licht van de verwachte economische impact van de bedrijfstak dat de Unie met name via Horizon 2020 de ontwikkeling van Europese technologieën moet stimuleren; verlangt dat ook de ontwikkeling van technologieën voor waarneming en onderschepping van drones aan bod komt in de onderzoeksprogramma's; 34. herinnert eraan dat het Europese GNSS-programma EGNOS ter verbetering van het GPS-signaal in 2011 is gecertificeerd voor gebruik in de burgerluchtvaart, en dat Galileo de komende jaren geleidelijk in de exploitatiefase komt; is in dit verband van mening dat een geavanceerd systeem voor luchtverkeersbeheer en op Europese GNSS-programma's gebaseerde toepassingen voor RPAS in positieve zin zullen bijdragen aan de veiligheid van RPAS-activiteiten; 35. merkt op dat RPAS, overeenkomstig de op risico gebaseerde benadering, uitgerust moeten zijn met een ID-chip en geregistreerd moeten zijn met het oog op traceerbaarheid, controleerbaarheid en een juiste uitvoering van de regels inzake wettelijke aansprakelijkheid; 36. steunt het door het EASA ontwikkelde "concept of operations for drones", waarin drie verschillende categorieën RPAS worden gedefinieerd en bijbehorende regelgeving is vastgesteld; 37. merkt op dat handhaving van wetgeving inzake RPAS van cruciaal belang is voor een veilige en geslaagde integratie van RPAS in het Europese luchtruim; 38. verzoekt de Commissie en de lidstaten erop toe te zien dat voldoende middelen beschikbaar worden gesteld om wetgeving inzake RPAS te kunnen handhaven; 39. onderstreept dat de Joint Authorities for Rulemaking on Unmanned Systems (JARUS) een internationaal orgaan is met vrijwillig lidmaatschap waartoe de nationale burgerluchtvaartautoriteiten uit 22 EU- en niet-EU-landen en regelgevende agentschappen/organen behoren; wijst erop dat JARUS wordt voorgezeten door een vertegenwoordiger van het EASA, het agentschap dat zich met de toekomstige RPAS-regeling zal bezighouden; herinnert eraan dat JARUS tot doel heeft het opstellen van technische, operationele en veiligheidsvereisten voor de certificering en veilige integratie van grote en kleine RPAS in het luchtruim en op luchthavens; 40. is van mening dat JARUS ervoor zou kunnen zorgen dat toekomstige EU-regels afgestemd zijn op internationale regelingen in andere landen, middels een proces van wederzijdse erkenning; 41. acht het noodzakelijk dat de autoriteiten voor gegevensbescherming van de lidstaten samenwerken bij het delen van gegevens en beste praktijken, en zo de naleving van de bestaande richtsnoeren inzake gegevensbescherming, zoals Richtlijn 95/46/EG, waarborgen; 42. benadrukt dat bij het gebruik van RPAS door wetshandhavingsautoriteiten en inlichtingendiensten de grondrechten met betrekking tot privacy, gegevensbescherming, bewegingsvrijheid en vrijheid van meningsuiting moeten worden geëerbiedigd en dat de potentiële risico's die samenhangen met dergelijk gebruik van RPAS, wat betreft de observatie van personen en groepen en de bewaking van openbare ruimten zoals grenzen, moeten worden aangepakt; 43. herinnert eraan dat de autoriteiten voor gegevensbescherming van de lidstaten de bestaande specifieke richtsnoeren inzake gegevensbescherming voor commerciële RPAS moeten delen, en verzoekt de lidstaten wetgeving inzake gegevensbescherming zorgvuldig ten uitvoer te leggen, en enerzijds ten volle aandacht te schenken aan de zorgen van het publiek over privacy, en anderzijds buitensporige administratieve rompslomp voor de RPAS-exploitanten te vermijden; 44. beveelt met klem aan dat de huidige discussies tussen Europese en nationale beleidsmakers en regelgevers, de industrie, kmo's en commerciële operatoren moeten worden opengesteld en dat het openbare debat moet worden opgestart met de betrokkenheid van burgers en andere relevante belanghebbenden, zoals ngo's (met inbegrip van burgerrechtenorganisaties) en rechtshandhavingsinstanties, om kennis te nemen van en tegemoet te komen aan de bezorgdheid over de bescherming van de grondrechten en de verantwoordelijkheden en uitdagingen voor verschillende actoren om deze rechten te vrijwaren en de veiligheid van de burgers bij het gebruik van RPAS te beschermen; 45. is van mening dat het Parlement zijn standpunt moet innemen voordat de Commissie het luchtvaartpakket aanneemt, en daarmee tevens gehoor moet geven aan het verzoek van de sector om duidelijke richtsnoeren; 46. beklemtoont dat er een duidelijk rechtskader, gestoeld op relevante criteria betreffende het gebruik van camera's en sensoren, met name in het kader van commercieel en privégebruik van RPAS, nodig is om te zorgen voor de doeltreffende bescherming van het recht op privacy en gegevensbescherming alsook de veiligheid van de burgers te waarborgen, ermee rekening houdend dat de onderdelen van RPAS steeds kleiner worden, wat leidt tot toestellen die draagbaarder en minder opspoorbaar zijn; 47. verzoekt de commissies TRAN en LIBE een gezamenlijke hoorzitting te organiseren en hiervoor vertegenwoordigers van de industrie, van nationale instanties ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer, van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming, van de Commissie en van ngo's die actief zijn op het domein van de grondrechten uit te nodigen; 48. verzoekt de Commissie te overwegen een mechanisme voor regelmatige verslaglegging in te voeren in het kader waarvan rekening wordt gehouden met de technologische ontwikkeling alsook met de beleidsontwikkeling en optimale werkwijzen op nationaal niveau, en in het kader waarvan ook incidenten met RPAS worden behandeld, en tevens een overzicht en evaluatie van de benaderingen op regelgevingsgebied op het niveau van de lidstaten te presenteren, om een vergelijking mogelijk te maken en optimale werkwijzen te identificeren; o o o 49. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien de mededeling van de Commissie getiteld "Europa, toeristische topbestemming in de wereld – een nieuw beleidskader voor het toerisme in Europa" ( COM(2010)0352 ), – gezien zijn resolutie van 27 september 2011 over Europa, toeristische topbestemming in de wereld – een nieuw beleidskader voor het toerisme in Europa (1) , – gezien de mededeling van de Commissie getiteld "Een Europese strategie voor meer groei en werkgelegenheid in kust- en maritiem toerisme" ( COM(2014)0086 ), – gezien het groenboek van de Europese Commissie "Veiligheid van toeristische accommodatiediensten" ( COM(2014)0464 ), – gezien de mededeling van de Commissie getiteld "Betere regelgeving voor betere resultaten - Een EU-agenda" ( COM(2015)0215 ), – gezien zijn resolutie van 25 oktober 2011 over mobiliteit en inclusie van mensen met een handicap en de Europese strategie voor mensen met een handicap 2010-2020 (2) , – gezien de resolutie van de Raad van 6 mei 2003 over de toegankelijkheid van de culturele infrastructuur en van culturele activiteiten voor mensen met een handicap (3) , – gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, met name artikel 195, – gezien artikel 52 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie vervoer en toerisme en de adviezen van de Commissie interne markt en consumentenbescherming en de Commissie cultuur en onderwijs ( A8‑0258/2015 ), A. overwegende dat op EU-niveau te nemen maatregelen uit hoofde van artikel 195 van het Verdrag van Lissabon ter aanvulling moeten dienen op hetgeen de lidstaten in de toerismesector ondernemen, waarbij harmonisatie van wetgeving is uitgesloten; B. overwegende dat de toerismebranche een belangrijke sector uitmaakt in de Europese economie, en meer dan 10 % genereert van het bbp in de EU wanneer men de sectoren rond het toerisme meerekent; overwegende dat de toerismebranche ook een belangrijke bron is van werkgelegenheid, want 13 miljoen mensen vinden er werk, wat neerkomt op ten minste 12 % van alle banen in de EU; C. overwegende dat Europa, met een aandeel van 52 %, de belangrijkste toeristische bestemming van de wereld is; overwegende dat volgens de statistieken de meeste buitenlandse reizen van EU-ingezetenen nog steeds naar bestemmingen binnen de EU worden ondernomen, en dat het aantal internationale toeristen die elk jaar naar de EU komen volgens voorspellingen tegen 2025 met 140 miljoen zal zijn toegenomen; D. overwegende dat toerisme in de Europese Unie een belangrijke sociaaleconomische activiteit is met verstrekkende gevolgen voor economische groei, werkgelegenheid en maatschappelijke ontwikkelingen en daarom van nut kan zijn voor de aanpak van de huidige economische crisis en de crisis op de arbeidsmarkt; E. overwegende dat kust- en maritiem toerisme de grootste maritieme activiteit in Europa uitmaakt, en meer dan een derde van de maritieme economie vertegenwoordigt – hetgeen rechtstreeks van invloed is op vele andere economische sectoren van de Unie – en werk biedt aan 3,2 miljoen mensen, waarvan de meerderheid jongeren tussen de 16 en 35 jaar; Verder overwegende dat deze sector een motor is voor groei en werkgelegenheid, in het bijzonder in de regio's die grenzen aan de Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee; F. overwegende dat de prioriteiten van het toerismebeleid bijdragen aan ten minste drie prioriteiten van de Commissie-Juncker, namelijk "duurzame groei en banen", "een connectieve digitale interne markt" en "een diepere en eerlijker interne markt"; G. overwegende dat de maatregelen die in de mededeling van de Commissie van 2010 worden aangekondigd de ambitieuze doelstelling moeten dienen om Europa's toppositie in de wereld als toeristische bestemming te handhaven; H. overwegende dat er geen aparte begrotingslijn voor toerisme bestaat binnen de Europese begroting en dat de acties op dit terrein verdeeld zijn over verschillende fondsen, proefprojecten en voorbereidende acties; I. overwegende dat de toerisme-industrie in Europa voor een aantal nieuwe opgaven staat, waaronder de digitalisering van de distributiekanalen en de deeleconomie als nieuwe sector, toenemende concurrentie van opkomende, goedkopere bestemmingen in derde landen, het veranderende gedrag van consumenten, de overschakeling van een diensteneconomie naar een beleveniseconomie, de vraag naar klantgerichte dienstverlening van hoge kwaliteit, de noodzaak om geschoold personeel aan te trekken en te behouden, demografische veranderingen en de seizoensgebondenheid; J. overwegende dat beleidsmakers aan uitdagingen als demografische verandering en seizoensgebondenheid het hoofd kunnen bieden door producten en diensten aan te bieden die zijn toegesneden op de specifieke vraag onder het groeiende aantal senioren naar reismogelijkheden in het laagseizoen; K. overwegende dat de kmo's in de toerismesector gebukt gaat onder een zware regeldruk; L. overwegende dat het promoten van Europa met eigen positionering als toeristische bestemming en merkbekendheidsstrategie een belangrijk middel is om Europa een sterker imago en profiel te geven als een reeks toeristische bestemmingen van hoge kwaliteit, Europese bestemmingen de kans biedt zich van andere internationale bestemmingen te onderscheiden en helpt bij het aantrekken van internationale toeristen, met name uit opkomende derde landen; M. overwegende dat conflicten aan de grenzen van de EU, zoals in Oekraïne en het Midden-Oosten, en terrorismedreiging negatieve gevolgen hebben voor het toerisme en dat hiertegen dus zowel op nationaal als Europees niveau maatregelen moeten worden getroffen; N. overwegende dat duurzaam toerisme in harmonie met natuur en landschap, dat middelenefficiëntie en klimaatbescherming omarmt, met name duurzaam toerisme in berg- en kustgebieden, blijvende resultaten oplevert op het punt van regionale groei, aan de toenemende vraag naar kwaliteit onder reizigers beantwoordt, en het bedrijfsleven concurrerender maakt; O. overwegende dat het Europees cultureel toerisme een belangrijke rol speelt bij het promoten van de rijke Europese culturele verscheidenheid en dat hierdoor de Europese identiteit wordt versterkt en uitwisselingen tussen verschillende culturen en multicultureel begrip worden bevorderd; P. overwegende dat de regio's een fundamentele rol spelen in de ontwikkeling en tenuitvoerlegging van beleidsmaatregelen in verband met toerisme op regionaal niveau; Q. overwegende dat de deeleconomie een verschuiving betekent die door nieuwe technologie op gang is gebracht, en dat veel van de bedrijven in de deeleconomie tot de reissector behoren; R. overwegende dat de economische effecten van de deeleconomie op economische groei en welzijn waarschijnlijk positief zullen zijn, hoewel er moeilijk een betrouwbare conclusie kan worden getrokken omdat de informatie op dit gebied versnipperd is; S. overwegende dat het aanbod van diensten van een hoge standaard en de bescherming van de rechten van consumenten de hoogste prioriteit moeten zijn voor allen die toeristische diensten aanbieden, ook in de sector waar de nieuwste internettechnologie wordt gedeeld en gebruikt; T. overwegende dat de reis- en toerismesector tot de sectoren behoort die het meest onder invloed staan van de digitalisering, wat niet alleen in Europa maar ook wereldwijd talrijke mogelijkheden biedt voor reisbureaus; Het actiekader van de Commissie 1. vraagt de Commissie om aan het Parlement verslag uit te brengen over de uitvoering van de maatregelen die zij in haar mededeling van 2010 had aangekondigd en over de besteding van het toegewezen budget uit de structuurfondsen en de desbetreffende EU‑programma's, met name het kaderprogramma voor concurrentievermogen en innovatie (CIP) en het programma voor het concurrentievermogen van ondernemingen en voor kleine en middelgrote ondernemingen (Cosme-programma), met bijbehorende proef- en voorbereidingsacties, in de vorm van een feitelijk overzicht met daarin een beoordeling van de doelmatigheid van de maatregelen ter bevordering van het toerisme en ter consolidering van de concurrentiekracht van de EU-toeristenbranche; 2. rekent erop dat de Commissie ervoor zorgt dat de toekenning van middelen voor de totstandbrenging van een gunstige omgeving voor bedrijven in de Europese toerismesector uit de verschillende financieringsbronnen ook in de toekomst mogelijk blijft; 3. dringt er bij de Commissie op aan te onderzoeken of in het volgende meerjarig financieel kader een aparte begrotingslijn kan worden ingevoerd exclusief voor toerisme, omdat toerisme begrotingstechnisch en beleidsmatig als op zichzelf staande economische activiteit zou moeten worden erkend, die niet uit de begroting van andere beleidsterreinen behoort te worden gefinancierd; 4. herinnert eraan dat de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESIF) in sommige lidstaten nog steeds de grootste externe financieringsbron zijn voor stimulering van de toerismesector; roept de Europese Commissie op voor meer transparantie te zorgen bij het gebruik van de structuurfondsen door lokale overheden; 5. verzoekt de Commissie, de lidstaten, de regio's en de voor toerisme verantwoordelijke autoriteiten, alsmede bedrijven, en in het bijzonder kmo's, om zo veel mogelijk gebruik te maken van dit nieuwe financieringsinstrument, met name via nationale en regionale investeringsbanken, teneinde de EU-maatregelen ten behoeve van het toerisme een kwaliteitsimpuls te geven; 6. dringt er bij de Commissie op aan de ontwikkeling van pilotscenario's voor het toerisme te bevorderen uit hoofde van het kaderprogramma Horizon 2020; 7. verzoekt de Commissie de Gids financiële steun te vertalen in de 24 talen van de Unie, ter vergemakkelijking van de toegang tot informatie over financieringsmogelijkheden, met name voor KMO, aangezien het verkrijgen van toegang tot financiering een van de knelpunten binnen de sector is; 8. vraagt de Commissie na te gaan welk effect er van ander EU-beleid op het toerisme uitgaat en te onderzoeken met welke reële en potentiële bedreigingen het toerisme wordt geconfronteerd als gevolg van conflicten in buurlanden en -regio's van de EU en hiervan verslag aan het Parlement uit te brengen met voorstellen voor maatregelen ter versterking van de positieve effecten op het toerisme en vermindering van de negatieve effecten; 9. verwacht van de Commissie dat zij een overzicht met bijgewerkte gegevens presenteert op grond van de nieuwe verordening betreffende statistieken over toerisme; 10. merkt op dat er verdere inspanningen nodig zijn voor de ontwikkeling van een geïntegreerde aanpak van het toerisme, en dat gewaarborgd moet worden dat bij de opstelling en uitvoering van ander EU-beleid (bv. vervoers- of plattelandsbeleid) rekening wordt gehouden met de belangen en behoeften van deze sector; 11. verzoekt de Commissie een nieuwe strategie voor het EU-toerisme in te dienen, die de mededeling van 2010 getiteld "Europa, toeristische topbestemming in de wereld" vervangt of bijwerkt; 12. rekent erop dat de Commissie met gedetailleerde uitvoeringsmaatregelen zal komen voor de nieuwe reeks gemeenschappelijke acties in het kader van het komende Europees Forum voor het toerisme; 13. raadt de Commissie ten sterkste aan voldoende personeel vrij te maken voor haar toerismebeleid gezien het belang van het toerisme als essentiële factor voor economische groei en werkgelegenheid in Europa; constateert tot zijn spijt dat het onderwerp toerisme op de nieuwe website van DG GROW niet voldoende zichtbaar staat vermeld; raadt tevens aan de website meertalig op te zetten; 14. benadrukt het belang van coördinatie tussen de diensten en departementen van de Commissie; 15. dringt er bij de Commissie op aan een vermindering van de buitensporige regeldruk in overweging te nemen, omdat die druk negatieve gevolgen heeft voor het concurrentievermogen van de kmo's in de toerismesector; verzoekt de Commissie de bestaande regeldruk te verlichten en niet nog zwaarder te maken; 16. herinnert de Commissie eraan dat toerisme een belangrijke sector voor de Europese economie vormt en dat het daarom noodzakelijk is om de coördinatie tussen lidstaten, regionale en lokale autoriteiten en financiële instellingen te institutionaliseren en een synergie te creëren tussen de publieke en private toerismesector door middel van de oprichting van een Europese adviesraad voor toerisme; maant de Commissie aan om zich te buigen over een mechanisme voor effectieve coördinatie en samenwerking in deze sector; 17. is van mening dat de Europese Unie in het kader van het ontwikkelingssamenwerkings- en nabuurschapsbeleid samenwerkingsacties voor toeristische ontwikkeling in derde landen moet ontwikkelen om een evenwichtige ontwikkeling van hun economieën mogelijk te maken, waardoor tevens wordt bijgedragen tot het verminderen van de spanningen in het nabuurschap en het verbeteren van de aantrekkelijkheid van de regio, zodat de regio meer toeristen zal trekken; 18. is van mening dat de instelling van een Europees Jaar van Toerisme de bevordering van de verscheidenheid in het Europees toerisme ten goede zal komen en het profiel van de verschillende belanghebbenden in de toerismesector zal verscherpen; verzoekt de Commissie dit initiatief in overweging te nemen; 19. verzoekt de Europese Commissie een analyse te presenteren van de voor- en nadelen van het oprichten van een Europees Bureau voor Toerisme; Merkconcept/gezamenlijke promotie van Europa als toerismebestemming 20. spoort de Commissie krachtig aan om zich in samenwerking met de European Travel Commission (ETC), voor de gezamenlijke promotie van Europa als toeristische topbestemming in de wereld te blijven beijveren, volgens een gezamenlijke Europese benadering en positionering; dringt in het bijzonder aan op uitvoering van de lange termijn-strategie die de Commissie en de ETC in februari 2014 onder de benaming ‘Bestemming Europa 2020’ van start hebben laten gaan, en die een reeks acties behelst voor de marketing, naamsbekendheid en promotie van Europa als toeristische bestemming; 21. dringt in het bijzonder aan op schepping van een merkconcept "Bestemming Europa", bij wijze van aanvulling en versterking van de promotieactiviteiten van toerisme-organisaties op nationaal, regionaal, grensoverschrijdend en lokaal niveau, en van de Europese toerisme-industrie, dat de zichtbaarheid en het concurrentievermogen van Europese toerismebestemmingen ten goede moet komen, speciaal op lange-afstandsmarkten; onderstreept dat ‘Bestemming Europa’ als merk een inclusieve benadering vereist die voordelen brengt voor zowel traditionele als minder bekende Europese bestemmingen, maar toch de inherente diversiteit van de verschillende Europese regio's in stand laat voorzover deze het moeten hebben van hun eigen territoriale naamsbekendheid, en die ook de bevoegdheden van de lidstaten ontziet overeenkomstig artikel 195 VWEU; 22. ziet in dat gemeenschappelijke doelstellingen duidelijk moeten worden gedefinieerd en dat het potentieel en de meerwaarde van dit merkconcept "Bestemming Europa" nog nadere uitwerking behoeven, aan de hand van door de lidstaten kenbaar te maken behoeften en specifieke vereisten; stelt dat hiertoe nadere afstemming nodig is met de bedrijfstak, de toerisme-organisaties en regionale en lokale autoriteiten; raadt tot samenstelling van een marketinggids met daarin de promotieaspecten waarover overeenstemming bestaat; 23. acht het raadzaam na te denken over een manier om de particuliere sector bij de marketing van het merkconcept ‘Bestemming Europa’ te betrekken en financieel aan de ontwikkeling en doelstellingen van de strategie te laten bijdragen; onderstreept het belang van publiek-private partnerschappen en stelt daarom voor een "Speciaal partnerschap in toerisme (S.P.O.T.)"- programma uit te werken; roept de lidstaten op hun lokale en regionale autoriteiten bij dit proces te betrekken en constructief met de bedrijfstak samen te werken om dit doel te bereiken; 24. pleit voor de versterking van het merk "Bestemming Europa" als gezins-, kind- en generatievriendelijkste vakantieregio ter wereld; 25. acht het van essentieel belang dat de veiligheid van de toerist een van de hoofdelementen van het merkconcept "Bestemming Europa" wordt; verzoekt de autoriteiten van de lidstaten in dit verband om in nauwe samenwerking met de Commissie strategieën te ontwikkelen (met inbegrip van informatiecampagnes voor toeristen) die ten doel hebben om toeristen een zo veilig mogelijke belevenis te bieden in Europese toeristische bestemmingen; 26. benadrukt dat men zich er politiek meer bewust van moet zijn dat het promoten van Europa in derde landen als marketinginstrument dient om meer toeristen aan te trekken, en tevens om economisch voordeel te behalen, niet alleen ten behoeve van minder bekende bestemmingen en landen met economische problemen, maar ook ten behoeve van de EU als geheel; is van mening dat een strikt visumbeleid een rem op de toestroom van toeristen uit derde landen zet; is ingenomen met de maatregelen die de Europese Commissie in 2014 heeft voorgesteld om nieuwe toeristische visa af te geven en het verkeer van toeristen door het Schengengebied te vergemakkelijken; moedigt de Raad in dit verband aan om snel overeenstemming te bereiken met het Parlement, zodat de EU kan profiteren van een grotere toestroom van toeristen uit bepaalde derde landen waar grote potentiële belangstelling voor een bezoek aan de EU bestaat; 27. herinnert eraan dat de EU moet gaan investeren teneinde gereed te zijn om mogelijkheden te stimuleren in derde landen met een grote bevolking en een opkomende economie, in het bijzonder de BRIC-landen, waar het aantal naar het buitenland reizende toeristen toeneemt; wijst op de behoefte aan initiatieven ter bevordering van het toerisme en aan meer flexibiliteit en consistentie met betrekking tot toeristenvisumregelingen en grensovergangen; benadrukt dat bevordering van een groter aantal platforms voor visumtoerisme, in combinatie met een zorgvuldige benadering van de vereenvoudiging van de visumcode, een belangrijke bijdrage kan leveren aan de toename van het aantal toeristen van buiten Europa en aan een grotere zichtbaarheid van Europese toeristische bestemmingen; onderstreept het potentieel van rondreisvisa voor groepen toeristen die al in een bepaald land zijn geweest, en het belang van het sluiten van meer visumvrijstellingsovereenkomsten, teneinde optimaal gebruik te maken van de komst van internationale toeristen; acht het aanbevelenswaardig, met inachtneming van de rechten en plichten van de lidstaten inzake het toezicht op de toegangswegen aan hun grenzen, dat de Europese instellingen en de lidstaten in het kader van het gemeenschappelijk visumbeleid een langetermijnstrategie ontwikkelen voor betere coördinatie en vereenvoudiging van de visumprocedures; Pan-Europese en transnationale toerismeproducten 28. stelt dat openbare en particuliere belanghebbenden zich meer inspanningen moeten getroosten voor de ontwikkeling van nieuwe transnationale Europese toeristische producten, met volledige inachtneming van macro-regionale strategieën; merkt op dat macroregio's zoals die rond de Adriatische en Ionische zee onderscheidende natuurlijke, culturele en historische bases bieden voor de ontwikkeling van dergelijke producten; roept publieke en private partijen in de respectieve macroregionale strategieën van de EU voor de regio's rond de Oostzee, de Donau, de Adriatische en Ionische zee en de Alpen op om, ieder vanuit eigen gebied, gezamenlijke strategieën voor de ontwikkeling van het toerisme op te zetten; 29. moedigt internationale samenwerking aan voor de oprichting van transnationale thematische routes (op het niveau van een groter aantal Europese landen) om de belevenisachtige aspecten die bezoeken aan bepaalde (op landenniveau bepaalde) bestemmingen motiveert te versterken, de mobiliteit van vakantiegangers te vergroten, hogere gemiddelde uitgaven te behalen en het promotieplatform uit te breiden (met name met betrekking tot bezoekers van uitgaande markten op lange afstand); 30. wijst op de toenemende internationale concurrentie met opkomende bestemmingen buiten Europa, en vindt het om die reden van cruciaal belang dat er meer samenwerking tot stand komt tussen de Europese bestemmingen, door middel van clusters en netwerken op het gebied van toerisme op lokaal, regionaal, nationaal, transnationaal niveau en op het niveau van de zeegebieden; 31. erkent het belang van transnationale toerismeproducten voor de bevordering van territoriale cohesie; is er daarom van overtuigd dat binnen geïnstitutionaliseerde samenwerkingskaders gerealiseerde initiatieven door middel van adequate stimulansen moeten worden gesteund; 32. verzoekt de lidstaten nieuwe toeristische routes te bevorderen door in onbruik geraakte gebieden, wegen, spoorlijnen en paden, en oude routes in ere te herstellen; 33. vraagt de Commissie en de leden van de ETC steun te geven aan het huidige mandaat om zo mee te werken aan de ontwikkeling en promotie van gerichte transnationale en pan-Europese toerismeproducten en -diensten, ook voor het kust- en maritiem toerisme, met behulp van een geavanceerd, verbeterd en volledig toegankelijk Visiteurope.com-portal; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat dit Visiteurope.com-portaal via een speciaal ontworpen applicatie (app) ook toegankelijk is op alle gangbare smartphones en andere mobiele apparaten; 34. verzoekt de Commissie bovendien nauwer samen te werken met de Raad van Europa, de ETC, de Wereldorganisatie voor toerisme van de VN en de andere internationale partners om zich sterker in te zetten voor de ontwikkeling van pan-Europese en transnationale toeristische producten; 35. benadrukt dat een geslaagde marketingstrategie voor de promotie van Europese toeristische producten overeen moet komen met de behoeften van verschillende reissegmenten en -markten in derde landen, waarbij in aanmerking moet worden genomen dat consumenten tegenwoordig eerder op zoek zijn naar een toeristische belevenis dan louter een bestemming; 36. onderstreept dat reisagenten en -organisaties via hun websites, op e-tickets en op de belangrijkste toeristische bestemmingen bekendheid moeten geven aan het Europese alarmnummer 112; 37. verwelkomt het succes van het initiatief "Calypso: toerisme voor iedereen", dat senioren, jongeren, mensen met lage inkomens of handicaps in staat stelt op vakantie te gaan tijdens het laagseizoen; is van mening dat dit programma een oplossing biedt voor de seizoensgebondenheid, vooral voor minder bekende toeristische bestemmingen; 38. meent evenwel dat voor vermindering van de seizoensafhankelijkheid meer gerichte toerismeproducten nodig zijn die een specifieke toeristische belevenis bieden die aan een specifieke vraag beantwoordt; vraagt de Commissie daarom de lidstaten en de toeristenbranche aan te moedigen meer gediversifieerde en gerichte producten aan te bieden rond bepaalde thema's zoals landelijk, cultureel en industrieel erfgoed, geschiedenis, religie, gezondheid, spa en wellness, sport, gastronomie, muziek en kunst als vormen van alternatief toerisme waaraan het betrokken gebied een meerwaarde kan ontlenen dankzij een meer gediversifieerde economie en minder seizoensafhankelijke werkgelegenheid; moedigt de lidstaten dan ook aan passend gebruik te maken van de EU-fondsen, en vraagt de Commissie de doelstellingen voor de actie uit hoofde van het Cosmeprogramma dienovereenkomstig uit te breiden; is van mening dat sport-, muziek- en kunstfestivals een grote potentie hebben om toeristen van binnen en buiten Europa te mobiliseren; 39. benadrukt dat de diversiteit en het multiculturalisme van Europa veel mogelijkheden bieden voor de ontwikkeling van thematisch toerisme en een gecoördineerde stimulering van alternatief en duurzaam toerisme en culturele uitwisseling mogelijk maken; steunt initiatieven om toeristische attracties met elkaar te verbinden zodat op Europese, nationale, regionale en lokale schaal thematische toeristische producten en trajecten worden gecreëerd, gebruikmakend van de complementariteit en specifieke kenmerken van de verschillende Europese toeristische attracties, teneinde toeristen de mooiste belevenissen te bieden; 40. wijst er met klem op dat het rijke culturele erfgoed van Europa gepromoot en onder de aandacht gebracht moet worden, met de UNESCO- werelderfgoedlijst als uniek verkoopargument maar ook met aandacht voor minder bekende of bereikbare plekken, aangezien cultureel toerisme goed is voor ongeveer 40 % van het Europees toerisme, en bijdraagt aan economische groei en werkgelegenheid, sociale innovatie en inclusieve lokale, regionale, stedelijke en landelijke ontwikkeling, terwijl het ook de seizoensgebondenheid vermindert; benadrukt in dit verband de centrale rol van het mecenaat bij het onderhoud van het Europese erfgoed en het bijdragen aan de kosten die dit voor de lidstaten meebrengt; 41. benadrukt voorts dat bevordering van culturele evenementen op uiteenlopend niveau ten goede kan komen aan de aantrekkingskracht van toeristische bestemmingen en suggereert daarom een Europawijde evenementenkalender op het VisitEurope.com portal te plaatsen voor een betere toeristeninformatie; 42. verzoekt de nationale toeristenorganisaties passende aandacht op hun websites te besteden aan op het Europees erfgoed gerichte initiatieven en onderscheidingen, en de promotie ervan te ondersteunen (zoals het Europees erfgoedlabel en Europese culturele routes); 43. herhaalt het belang van bescherming en vrijwaring van cultureel erfgoed tegen de mogelijk schadelijke effecten van structurele veranderingen door het toerisme en tegen de risico's die het massatoerisme, met name in het hoogseizoen, kan opleveren; hecht daarbij meer prioriteit aan de kwaliteit van het uitgevoerde werk dan aan de kosten; benadrukt in dit verband dat er een rol is weggelegd voor beschermheerschap als bijdrage aan de instandhouding van het Europees erfgoed, en als tegenwicht tegen de verlaging van de hieraan toegewezen overheidsbudgetten; 44. verzoekt de Commissie en de lidstaten de actie ten uitvoer te leggen voor de bescherming van bedreigde monumenten en sites in Europa, om het cultureel erfgoed te beschermen en te promoten en zo cultuurtoerisme aan te moedigen; 45. benadrukt het feit dat het Europese cultuurtoerisme een belangrijke rol speelt voor de bevordering van persoonlijke ontwikkeling en kennis, vooral onder jongeren, de bevordering van Europa's rijke nationale en lokale culturele diversiteit en erfgoed, het bijdragen tot intercultureel leren, het bieden van een mogelijkheid om te netwerken, het versterken van de Europese identiteit en het uitdragen van de Europese waarden; 46. benadrukt dat cultuurtoerisme potentieel heeft op het gebied van armoedebestrijding; dringt in dit verband aan op stimulering van de creatieve sectoren en het plattelandstoerisme in de lidstaten, om de buitengewone culturele rijkdom van Europa te promoten en armoede en werkloosheid te bestrijden; 47. benadrukt dat gecombineerde vervoers- en toegangsbewijzen eenvoudiger verkrijgbaar zouden moeten zijn bij wijze van ondersteuning van culturele evenementen; 48. benadrukt dat het scala aan talen in Europa – officiële talen, tweede officiële talen, minderheidstalen en minder bekende talen – de basis vormt voor het cultureel erfgoed en dat de talen van essentieel belang zijn voor duurzaam en verantwoord toerisme; 49. neemt kennis van de mogelijkheden die worden geboden door significante historische evenementen en sites, bijvoorbeeld de gewetenssites ("Sites of Conscience"), voor de aanpak van eigentijdse uitdagingen door middel van een inlevingsrijke interpretatie en onderwijsprogramma's; moedigt het gebruik aan van cultureel erfgoed en cultuurtoerisme om interculturele dialoog te bevorderen en de volkeren van Europa dichter tot elkaar te brengen; 50. benadrukt dat er potentieel zit in sporttoerisme, dat in de toekomst een van de meest dynamische sectoren in de zich ontwikkelende Europese reissector kan worden, en vraagt de invoering van specifieke beleidsmaatregelen om de ontwikkeling ervan te bevorderen en ondersteunen; herinnert eraan dat sportactiviteiten een belangrijke rol spelen voor het attractief maken van de Europese regio's voor toeristen; wijst op de mogelijkheden die worden geboden door de verplaatsingen van atleten en toeschouwers in de aanloop naar sportevenementen en tijdens deze evenementen, die toeristen naar de meest afgelegen gebieden kunnen brengen; benadrukt het feit dat het potentieel van sporttoerisme nog niet voldoende wordt geëxploiteerd; Kwaliteit 51. is ervan overtuigd dat het Europese toerisme de overstap moet maken van een kwantitatief groeimodel naar een kwalitatief model dat op gestage en duurzame ontwikkeling aanstuurt, en dat er een toeristenindustrie nodig is die ruimte laat voor schepping van meer gekwalificeerde banen met een behoorlijke beloning; meent dat de economische diversificatie richting toerisme in landelijke gebieden en kuststreken kansen biedt voor nieuwe en duurzame tewerkstelling; 52. constateert het verschil in kwaliteitsnormen voor dienstverlening in toerisme en acht zulke kwaliteitsnormen belangrijk als hulpmiddel om voor de ondernemers de concurrentievoorwaarden gelijk te trekken en voor de consument de transparantie te vergroten, wat bevorderlijk is voor het vertrouwen onder alle partijen; roept alle betrokken partijen op tot verdere discussie over de wijze waarop de EU overeen te komen kwaliteitsnormen voor dienstverlening in de toeristenbranche kan bevorderen; 53. verzoekt de Commissie een Europees merk voor kwaliteitstoerisme in te voeren ter aanmoediging van professionals in de toeristische sector die zich onafgebroken inspannen voor de kwaliteit van toeristische dienstverlening, met het grootste respect voor cultureel en natuurlijk erfgoed, en daarbij werkgelegenheid in de toeristische sector verbeteren, de toegang voor iedereen te verruimen en de culturele tradities van plaatselijke gemeenschappen bevorderen; 54. verzoekt de Commissie de samenwerking tussen de lidstaten te stimuleren met het oog op een betere productkwaliteit door bescherming van het eigen merkconcept; 55. verzoekt de Commissie en de lidstaten in samenwerking met toeristenorganisaties een gemeenschappelijk Europees systeem voor classificatie van toeristische infrastructuur (hotels, restaurants enz.) vast te stellen; is van mening dat het initiatief van de Hotelstars Union om de verschillende Europese accommodatieclassificatiesystemen geleidelijk te harmoniseren meer moet worden gestimuleerd, opdat de aangeboden accommodaties in Europa beter met elkaar kunnen worden vergeleken en er kan worden bijgedragen aan de totstandkoming van gemeenschappelijke kwaliteitscriteria voor dienstverlening; 56. is van mening dat handhaving van veiligheidsnormen in de toeristische dienstverlening in de EU tot de essentiële bestanddelen van goede kwaliteit behoort; is daarom verheugd over het groenboek van de Commissie over veiligheid van toeristische accommodatiediensten; wijst erop dat vele consumentengroepen, brandveiligheidsorganisaties en organisaties uit de toeristensector hebben gevraagd om EU-maatregelen op het gebied van veiligheid in het toerisme; verzoekt de Commissie derhalve voorstellen in te dienen betreffende minimumveiligheidsnormen voor toerisme in de EU, in het bijzonder op het gebied van brandveiligheid en koolmonoxideveiligheid in vakantieaccommodaties; benadrukt dat er behoefte is aan een systematische verzameling van gegevens over veiligheid van accommodaties; 57. onderstreept dat toeristische dienstverlening van hoge kwaliteit verzekerd is indien gecombineerd met een degelijke opleiding en behoorlijke arbeidsvoorwaarden en dat veronachtzaming of afzwakking van de vereiste vaardigheden en van sociale verworvenheden in deze sector contraproductief zijn; 58. is van mening dat investering in opleiding een essentiële factor is voor de kwaliteit van de dienstverlening in een sector waar hoofdzakelijk jongeren tussen de 16 en 35 jaar werken. dringt er sterk op aan dat de Commissie samenwerkt met particuliere instanties of overheidsinstanties aan de ontwikkeling van opleidings- en stageprogramma's in het laagseizoen, om deze sector aantrekkelijker en minder seizoensgebonden te maken; meent dat bij die opleiding speciale aandacht moet uitgaan naar de ontwikkeling van hogere kwalificaties en zachte vaardigheden, om de arbeidsperspectieven in de sector te verbeteren verzoekt de Commissie daarom steun te bieden aan inspanningen in de toerismesector die zijn gericht op verbetering van de vaardigheden en competenties van werknemers en werkgevers om in te spelen op toekomstige trends en benodigde vaardigheden; is van mening dat de statistieken inzake werkgelegenheid in de toerismesector verbeterd moeten worden; 59. verzoekt de Commissie de toerismesector te steunen door vaardigheidslacunes op te heffen en ervoor te zorgen dat beroepsopleiding en scholing beter op de markt aansluiten; geeft de Commissie de suggestie om een gids met goede praktijken samen te stellen waarin ook de verschillende opleidingsmogelijkheden in de EU worden beschreven, met als doel om de professionalisering en een grotere vrijwillige mobiliteit onder professionals in de EU te bevorderen; 60. onderstreept het belang van een betere wederzijdse erkenning door de lidstaten van beroepskwalificaties in het toerisme om zo tot de best mogelijke beroepsperspectieven te komen en aldus de mobiliteit van werknemers in deze sector te bevorderen; 61. is tevreden met de mobiliteitsinstrumenten en met samenwerkingsprojecten als de kennisallianties en de allianties voor bedrijfstakspecifieke vaardigheden in het kader van Erasmus+ en Erasmus voor jonge ondernemers, die efficiënte manieren zijn voor professionals in de toeristische sector die zich bezighouden met onderwijs en opleiding op alle niveaus, om beste praktijken uit te wisselen, hun talenkennis te verbeteren en praktische kennis van cultuurtoerisme te verwerven; maakt zich evenwel zorgen over het gebrek aan belangstelling bij jongeren voor een loopbaan in bepaalde toeristische sectoren; benadrukt dat er voordelen verbonden zijn aan een tweeledig opleidingssysteem in de toeristische sector en dat het belangrijk is leren te combineren met praktische werkervaring, waardoor zowel de theoretische kennis als de praktische vaardigheden verbeteren; verzoekt de lidstaten en de lokale en regionale autoriteiten de mogelijkheden die het ESF en andere communautaire, nationale en regionale fondsen ter bevordering van beroepsscholing bieden, ten volle te benutten; 62. vraagt de lidstaten te investeren in hoogwaardige opleidingen voor toeristengidsen en te ijveren voor meer talenkennis waardoor belangwekkende bezienswaardigheden beter onder de aandacht van de buitenlandse toerist kunnen worden gebracht; verzoekt de Commissie en de lidstaten bovendien Europese kwaliteitsnormen voor toeristengidsen vast te stellen waardoor aan minimumopleidingseisen moet worden voldaan; 63. verzoekt de Commissie een onderzoek te verrichten naar de effecten van belastingen en heffingen op toeristische producten en diensten op lokaal, regionaal, nationaal en Europees niveau, op het concurrentievermogen van Europa als toeristische bestemming; dringt er bij de lidstaten op aan het belang te onderkennen van een verlaging van de btw-tarieven voor toeristische en reisdiensten, waardoor lokale economieën zich kunnen ontwikkelen, groei en werkgelegenheid wordt bevorderd en Europa concurrerend blijft op de mondiale markt; Ontsluiten van het potentieel van kust- en maritiem toerisme 64. onderkent het belang van de Europese strategie voor meer groei en werkgelegenheid in kust- en maritiem toerisme – evenals dat van de strategie voor Blauwe Groei en de EU 2020-strategie – voor de kustregio's en eilanden, omdat deze een geheel aan gemeenschappelijke antwoorden biedt op de vele uitdagingen waarvoor die regio's zich gesteld zien; 65. spoort de Commissie aan een actieplan te presenteren voor de 14 in de in kust- en maritiem toerismestrategie voorgestelde acties, met concrete doelen en termijnen, en het Parlement op de hoogte te houden met betrekking tot de voortgang met de uitvoering van die acties; 66. dringt er bij de Commissie op aan een jaarlijks seminar te organiseren waaraan de lidstaten uit de kust- en maritieme gebieden alsmede de betrokken regio's deelnemen, ter bevordering van de pan-Europese dialoog, waar uitwisseling van beste praktijken kan plaatsvinden en de implementatie van een langetermijnstrategie; 67. wijst op het belang van goede verbindingen en bereikbaarheid, die in hoog- en laagseizoen zeer verschillend zijn in de ultraperifere gebieden en eilandregio's, die in hoge mate afhankelijk zijn van zee- en luchtvervoer. onderstreept verder dat het belangrijk is dat er regionale plannen worden ontwikkeld ter bevordering van de mobiliteit binnen bestemmingen; verzoekt de Commissie bij actie nummer 12 van bovenbedoelde strategie ook de doelmatigheid van staatssteun in de kust- en maritieme regio's mee te nemen; 68. spoort de Commissie aan samen met de lidstaten en belanghebbenden uit de sector watersport- en maritiem toerisme de noodzaak te onderzoeken van slimme en innovatieve strategieën om de seizoensgebondenheid tegen te gaan, afgestemd op zowel het hoogseizoen als het laagseizoen en rekening houdend met verschillende doelgroepen. roept de betrokken partijen op in te zetten op het creëren van belevenissen, producten en diensten die aansluiten op en geïntegreerd zijn met lokale producten, in het bijzonder met het maritiem erfgoed en de maritieme cultuur, watersport, pleziervaart, het observeren van zeeleven en natuur, zon- en strandgerelateerde activiteiten, vistoerisme, gastronomie en gezondheid; 69. benadrukt het belang van het cruisetoerisme voor de groei van de toerismesector in Europa. spoort de Commissie daarom aan samen met de lidstaten de verschillende aspecten daarvan en de bestaande haven- en watersportinfrastructuur te onderzoeken, en afvalscheiding en recycling te normaliseren, zodat er innovatieve acties ontstaan op het gebied van de planning van deze ruimtes, door het concept van "Smart Port City" te ontwikkelen; 70. benadrukt dat gemeenschappelijke planning en gemeenschappelijk handelen noodzakelijk is voor zowel de aanvaarding van toerisme onder de bevolking als de duurzame ontwikkeling ervan; Duurzaam, verantwoord en sociaal toerisme 71. vraagt de Commissie om in samenwerking met strategische partners zoals de ETC en andere belanghebbenden voor een duurzaam, verantwoord en milieuvriendelijk toerisme te blijven ijveren, door ontwikkeling van nieuwe specifieke producten en promoten van bestaande producten, en pleit voor inrichting van een Europawijd, geheel toegankelijk webplatform waar informatie over producten, nieuwe vormen van toerisme, bestemmingen en routes, en specifieke diensten zoals vervoer en toeristengidsen, in één databank wordt samengebracht en via de portal visiteurope.com toegankelijk wordt gemaakt; 72. is van mening dat er binnen het Cosmeprogramma meer middelen voor (mede)financiering van projecten voor duurzaam toerisme moeten worden gereserveerd; 73. dringt bij de Commissie aan op afwerking van het Handvest voor duurzaam en verantwoord toerisme en op voortzetting van de financiële ondersteuning van belangrijke initiatieven en netwerken als bijvoorbeeld EDEN (Europese topbestemmingen) en Europese cultuurwegen; 74. moedigt de nationale toeristenorganisaties aan, op grond van door de Commissie voorgestelde normen, een nationaal specifiek en uniek portaal in te stellen met betrekking tot duurzaam en verantwoord toerisme, opdat klanten een weloverwogen keuze kunnen maken tussen gerichte nationale en transnationale producten en bestemmingen; 75. onderstreept dat de ontwikkeling van duurzaam en verantwoord toerisme belangrijk is, waarbij het begrip "slimme bestemming" bij de ontwikkeling van de bestemming centraal moet staan, en waarbij de aspecten duurzaamheid, belevenissentoerisme en een juist gebruik van natuurlijke rijkdommen samengaan met nieuwe technologieën, inclusief het aspect van fysieke en digitale toegankelijkheid; is ervan overtuigd dat informatienetwerken over projecten voor natuur- en milieusparend toerisme goede mogelijkheden bieden voor steun aan de kmo's, lokale duurzame ontwikkeling, duurzame werkgelegenheid en een stabiele economie; 76. verzoekt de Commissie een onderzoek in te stellen naar duurzaamheidscertificaten met betrekking tot groene toeristische diensten, waaronder een analyse van de vrijwillige instrumenten waaruit blijkt welke instrumenten succesvol zijn geweest; 77. vraagt om de bevordering en verdere ontwikkeling van kind- en gezinsvriendelijke producten in de toerismesector, bijvoorbeeld door de invoering van een Europees keurmerk voor gezinsvriendelijk toerisme; 78. onderstreept dat het belangrijk is om programma's voor vernieuwing van verouderde hotel- en accommodatievoorzieningen op basis van het beginsel van duurzaam toerisme te stimuleren; 79. benadrukt de cruciale rol die het Europees toerisme speelt in het herstel van plattelands- en stedelijke gebieden, met het oog op een duurzame lokale en regionale ontwikkeling; 80. pleit voor de ontwikkeling van duurzame toeristische diensten in plaatsen die een groot cultureel en toeristisch potentieel hebben, maar imagoschade hebben geleden door een sterkere concentratie en ontwikkeling van andere sectoren zoals bijvoorbeeld de industriële sector; 81. wijst erop dat het belangrijk is dat toeristische activiteiten het dagelijks leven van de inwoners niet negatief beïnvloeden, maar dat de plaatselijke bevolking op positieve wijze wordt geïntegreerd in en deel kan hebben aan het fenomeen toerisme; 82. benadrukt dat natuurlijk en cultureel erfgoed en bescherming van de biodiversiteit waardevol kapitaal vormen voor de toerismesector en zegt daarom zijn steun toe aan de lidstaten, regionale overheden en bedrijven in de toeristensector bij bevordering van ecotoerisme en naleving van de EU-milieuwetgeving bij vaststelling en uitvoering van infrastructuurprojecten; verzoekt de lidstaten initiatieven op het gebied van natuurlijk erfgoed in hun nationale en regionale toerismestrategieën op te nemen; 83. benadrukt het belang van duurzaam en verantwoord toerisme voor de bescherming en promotie van het regionale natuurlijke en culturele erfgoed; is er daarom van overtuigd dat regionale toeristische producten en korte verblijven moeten worden gesteund en bevorderd door middel van adequate maatregelen; 84. verzoekt de Commissie en de lidstaten netwerken van groene routes te ontwikkelen waar kleinere plattelandsgebieden, bosgebieden en natuurgebieden deel van uitmaken, door bestaande vervoersinfrastructuren en nieuwe, milieuvriendelijke oplossingen te combineren; 85. benadrukt dat duurzaam hengeltoerisme een belangrijke bijdrage kan leveren aan de economie van de plattelandsgebieden in Europa; beklemtoont dat deze vorm van toerisme alleen kan voortbestaan als bedreigde vissoorten in de binnenwateren van Europa duurzaam worden beheerd; 86. benadrukt dat agrotoerisme een van de belangrijkste sectoren van het alternatief toerisme in de EU is; vraagt de Commissie in samenwerking met de lidstaten acties uit te werken om de verdere ontwikkeling van deze branche aan te moedigen, zowel wat de infrastructuur als de toegankelijkheid betreft; 87. verzoekt de Commissie streken en lokale kennis meer onder de aandacht te brengen, door de promotie van typische streekproducten – zoals de beschermde geografische aanduiding (BGA) voor agrarische en niet-agrarische producten – te stimuleren en de bescherming daarvan te waarborgen; 88. overweegt dat gevoelige regio's zoals eilanden, kust- en berggebieden en met name afgelegen en ultraperifere gebieden vaak sterk afhankelijk zijn van het toerismebedrijf en als eerste de gevolgen ondervinden van klimaatverandering; is er daarom van overtuigd dat klimaatbescherming als grotere prioriteit moet worden geïntegreerd in het Europese, nationale en regionale beleid voor toerisme en vervoer, o.a. door in te zetten op energie-efficiëntie, hernieuwbare energie, duurzaam vervoer en het beheer van afval; vraagt de Commissie daarom een effectbeoordeling te laten uitvoeren naar de wijze waarop klimaatverandering van invloed is op het toerisme in deze gevoelige regio's - in economisch, ecologisch en sociaal opzicht - nu en in de toekomst; 89. benadrukt dat het potentiële toerisme in afgelegen plattelands-, eiland-, kust- en bergachtige gebieden gestimuleerd moet worden, moedigt de ontwikkeling van duurzaam maritiem en marien toerisme in de EU aan en verzoekt de lidstaten duurzame infrastructuur te ontwikkelen en de grensoverschrijdende verbinding met deze regio's te verbeteren om hun aantrekkelijkheid en toegankelijkheid te vergroten; 90. benadrukt dat eilanden hun eigen problemen hebben, met name wat betreft de verbindingen tussen kleinere eilanden en vasteland, en vraagt de Commissie maatregelen voor te stellen voor meer investeringen op dit gebied; 91. beschouwt de invoering van vrijwillige "milieuchecks" ter verbetering van de milieukwaliteit in de toerismesector als een nuttige bijdrage van de branche en adviseert bedrijven die bijzonder grote inzet tonen een onderscheiding toe te kennen; 92. roept de verantwoordelijke autoriteiten en ondernemers op nationaal, regionaal en lokaal niveau op tot grotere inspanning om verkeersvrije netwerken van groene routes zoals Europese wandel-, fiets- en pelgrimsroutes te bevorderen, in combinatie met alle grensoverschrijdende spoorwegdiensten, inclusief hogesnelheids- en nachttreinen; herinnert eraan dat de interoperabiliteit met andere vervoerswijzen ook altijd onderzocht moet worden; raadt tot afschaffing van tariefverhoging op grensoverschrijdende trajecten, één van de barrières voor toename van het treinvervoer van toeristen in grensgebieden; 93. erkent dat duurzaam stedelijk toerisme een snel groeiende markt is en dat het mobiliteits- en vervoersbeleid in de toeristische stadscentra efficiënt en duurzaam moet zijn en tot win-winsituaties voor de bezoeker en de bezochte stad moet leiden; 94. ondersteunt de ontwikkeling van geïntegreerde vormen van multimodaal vervoer voor toeristen door de invoering van vervoerbewijzen waarmee al naargelang de behoeften verschillende vervoermiddelen kunnen worden gebruikt; benadrukt dat vorderingen op het gebied van geïntegreerde boekingsdiensten een sterke impuls zouden kunnen geven aan het grensoverschrijdend toerisme; 95. beklemtoont dat elektrische voertuigen zowel voor het plattelands- als het stedelijk toerisme een steeds aantrekkelijkere oplossing voor de nieuwe flexibele mobiliteit bieden en deze mobiliteitsoplossing meer in vakantiegebieden moet worden aangeboden; 96. onderstreept dat openbaar vervoer toegankelijker moet worden gemaakt voor fietsgebruikers; 97. dringt erop aan dat de Europese Commissie de mogelijkheid onderzoekt om van het ETIS een EU-instrument te maken waarmee toeristische bestemmingen hun prestaties op het gebied van duurzaamheid kunnen controleren, aansturen, beoordelen en verbeteren; 98. verzoekt de lidstaten goede ervaringen met betrekking tot duurzaam beheer van toerisme ook in het kader van de internationale samenwerking in het buitenland uit te wisselen; 99. benadrukt dat toegankelijkheid en betaalbaarheid in het toerisme een onlosmakelijk aspect is van de duurzaamheid van de sector; benadrukt dat dankzij het beginsel "toerisme voor iedereen" de mensen, met name degenen met bijzondere behoeften (zoals mensen met een handicap of verminderde mobiliteit, jongeren, ouderen, lage inkomens, en mensen met kinderen) hun rechten als burger kunnen genieten en dat dit beginsel daarom als leidraad moet dienen bij alle nationale, regionale, lokale of Europese actie rond het toerisme; verzoekt de lidstaten bij de ontwikkeling van toerismeconcepten voor senioren en mensen met specifieke beperkingen in het bijzonder in te zetten op nieuwe technologieën; 100. beveelt de lidstaten aan een uniform en transparant Europees identificatiesysteem voor hindernisvrije oplossingen te ontwikkelen en overeenkomstige internetplatformen op te richten; verzoekt de Commissie in dit verband voorstellen te presenteren; 101. beveelt de lidstaten aan de hindernisvrije toegang in te voeren als criterium voor subsidiabiliteit in de toerismesector in het kader van economische ontwikkelingsprogramma's; 102. benadrukt dat consumentenvertrouwen in ondernemingen die diensten verlenen in de toeristische sector eveneens afhankelijk is van de vraag of ondernemingen de consument eenvoudige, doeltreffende en snelle alternatieve mogelijkheden bieden voor het beslechten van consumentengeschillen, en of zij de financiële en persoonsgegevens van consumenten beschermen; 103. is van mening dat luchtvaartmaatschappijen, om Europa voor meer toerisme toegankelijk te maken, een einde moeten maken aan de scheefgetrokken en wijdverbreide praktijk van ruimere zitplaatsen in de businessclass dan in de economyclass; 104. wijst nadrukkelijk op de bijdrage van het maatschappelijk middenveld aan de bevordering van nieuwe vormen van toerisme, via sociale netwerken, vrijwilligersorganisaties, culturele en sportverenigingen, burgeractiegroepen en organisaties die jongeren, vrouwen en expatgemeenschappen vertegenwoordigen; 105. vraagt een grotere erkenning van de vitale rol die wordt gespeeld door de vrijwilligerssector, die de toeristische sector ontwikkelt en ondersteunt door cultureel vrijwilligerswerk; 106. verzoekt de Commissie en de lidstaten om aandacht en ondersteuning te schenken aan het potentieel van de sociale economie voor de ontwikkeling van duurzaam en verantwoord toerisme; 107. is van mening dat toerisme een belangrijke sociale waarde heeft voor jongeren, werknemers en gepensioneerden en verzoekt de lidstaten gebruik te maken van de EU‑fondsen voor de ontwikkeling van toerisme op gezondheidsgebied en recreatief toerisme; 108. benadrukt dat de huidige immigratiecrisis in Europa met name gevolgen heeft voor de kustgebieden waar toerisme een belangrijke inkomstenbron is voor de bewoners; vraag de Commissie een rapport op te stellen over de invloed die de ongebreidelde immigratiestroom naar de Europese Unie heeft op de toerismebranche; Deeleconomie 109. verwelkomt de door de deeleconomie ontstane mogelijkheden voor startende en innovatieve bedrijven in de toerismesector; erkent dat deze diensten wat locatie en doelgroep betreft een aanvulling vormen op andere toeristische aanbiedingen; 110. wijst erop dat deeleconomie en gemeenschappelijk gebruik van goederen en diensten een nieuw sociaaleconomisch model vormen dat een grote vlucht heeft genomen dankzij de technologische revolutie en de toegang tot internet, waar mensen met elkaar in contact staan via onlineplatforms, waar op veilige en transparante manier transacties in goederen en diensten kunnen plaatsvinden; 111. benadrukt dat de huidige wetgeving niet op de deeleconomie is ingesteld en dat plaatselijke en nationale overheden daarom met onderzoeken beginnen naar zulke online platforms en de effecten daarvan proberen te reguleren, vaak met toepassing van disproportionele maatregelen die binnen de Unie nogal uiteenlopen; dringt er bij de Commissie op aan samen met de lidstaten te zoeken naar de best mogelijke initiatieven op Europees, nationaal, regionaal en lokaal niveau; beveelt aan om binnen het algemene kader van de EU-strategie voor de digitale interne markt een passende regeling in te voeren; 112. onderstreept dat over een respons op de opkomst van de "deeleconomie" eerst goed moet worden nagedacht alvorens enigerlei regeling wordt getroffen; meent evenwel dat elke actie van de zijde van de overheid waar het gaat om belasting en regulering proportioneel en flexibel moet zijn, om een regeling te verkrijgen die een gelijk speelveld biedt voor alle ondernemingen, en met name een bevorderlijk bedrijfsklimaat voor KMO en voor innovatie in de bedrijfstak; is voorts van mening dat uit oogpunt van consumentenbescherming de zekerheids-, veiligheids- en gezondheidsregelgeving die voor de traditionele toerismesector geldt, ook van toepassing moet zijn op toeristische diensten die op commerciële basis door de deeleconomie worden geboden; 113. onderstreept dat de activiteiten van aanbieders in de juiste categorieën moeten worden ingedeeld om een duidelijk onderscheid te laten uitkomen tussen informele, permanente en ad-hoc deelactiviteiten en professionele zakelijke dienstverlening, voor elk waarvan passende regelgeving moet gelden; 114. benadrukt eveneens dat platforms volledig toegankelijk moeten zijn en dat consumenten die van die sites gebruikmaken juist moeten worden geïnformeerd en niet mogen worden misleid, en dat hun gegevens moeten worden beschermd; onderstreept het belang van een levensvatbaar en transparant beoordelingssysteem, waarbij moet worden gewaarborgd dat consumenten niet door providers worden gestraft voor het plaatsen van een negatieve beoordeling; 115. benadrukt dat de technologie-ondernemingen die als tussenpersoon handelen de provider moeten informeren omtrent hun verplichtingen, met name op het gebied van consumentenrechtenbescherming, eerlijke en toegankelijke informatie over alle betalingen en verborgen kosten in verband met het uitvoeren van hun activiteiten, en de wijze waarop zij geheel binnen de grenzen van de plaatselijke wetgeving kunnen blijven, met name op het gebied van het belastingrecht en de veiligheidsnormen voor consumenten, alsmede de arbeidsvoorwaarden van de werknemers in de toeristische dienstverlening; 116. vraagt de Commissie het economisch en sociaal effect van de deeleconomie te inventariseren, met de implicaties daarvan voor het toerismebedrijf, de consument, de technologie-ondernemingen en de overheid, en verslag uit te brengen aan het Europees Parlement van haar tot dusver ondernomen initiatieven, inclusief het werk van de door DG Growth ingestelde taskforce; Digitalisering 117. vraagt de Commissie om samen met het bedrijfsleven een slimme routekaart op te stellen met initiatieven gericht op een breed innovatiegebied (proces, ICT, onderzoek) en op de benodigde vaardigheden waardoor reis- en toerismeondernemingen worden aangemoedigd tot aankoop en efficiënter gebruik van digitale hulpmiddelen; stelt dat de Commissie zich serieus zou kunnen inzetten voor de verspreiding van beste praktijken op dit gebied; 118. is verheugd over het "Digital Tourism Platform" van de Commissie en de doelstellingen ervan om i) de innovatiecapaciteit en de digitalisering van kmo's in de toerismesector te vergroten om deze sector actiever te maken en om ii) voorstellen te verzamelen voor de aanpassing en ontwikkeling van duurzaam, concurrerend en consumentgericht beleid ter verdere ontwikkeling van het toerisme; spoort aan tot het gebruik van innovatieve technologieën, het delen van beste praktijken en de verdieping van de samenwerking op regionaal niveau, teneinde het toerisme in Europa aantrekkelijker en concurrerender te maken; is van mening dat bevordering van e-learning en een bredere benutting van digitale technologieën een bijdrage hiertoe zullen leveren; 119. beseft dat kmo's (in de meeste gevallen micro-ondernemingen) en startende ondernemingen in de toerismebranche veel moeite hebben met het promoten van hun diensten in het buitenland en met inspelen op de snel veranderende marktomstandigheden; merkt op dat zij zich wellicht met behulp van nieuwe IT-instrumenten zoals het door de Commissie ontwikkelde "Tourism-IT business support portal" en andere webinars de digitale mogelijkheden ten nutte kunnen maken; benadrukt dat de territoriale voordelen van deze acties nog groter kunnen worden als het "Tourism-IT business support portal" in alle talen van de lidstaten te raadplegen is; moedigt soortgelijke initiatieven aan op nationaal, regionaal en lokaal niveau; 120. vraagt de Commissie om de samenwerking tussen openbare en particuliere partijen in de reis- en toeristenbranche te stimuleren om het onderzoek naar en de invoering van digitale oplossingen voor Europese bedrijven te vergemakkelijken; noemt in het bijzonder de noodzaak van betere coördinatie tussen overheidsinstanties voor het toerisme op nationaal, regionaal en lokaal niveau, touroperators, horecasector en digitale bedrijven; 121. vraagt de Commissie om de sector behulpzaam te zijn bij het ontwerpen van instrumenten die het mogelijk maken de bestemmingen van bezoekers na te gaan, hun profiel te schetsen en hun reispatroon te volgen, om te weten waarnaar hun belangstelling uitgaat en daarop afgestemde producten te kunnen aanbieden, en van instrumenten waarmee bestemmingen à la carte worden aangeboden of waarmee sociale netwerken kunnen worden overzien om de meningen van bezoekers te peilen; 122. verwacht van de Commissie een uitgebreid rapport met een beoordeling van de huidige stand van de digitalisering op de EU-toeristenmarkt, aan de hand waarvan kan worden ingespeeld op de kansen en uitdagingen voor de verschillende openbare en particuliere spelers op nationaal, regionaal en lokaal niveau; stelt dat dit rapport de juiste aanbevelingen moet bevatten met het oog op eerlijke concurrentie en gelijke concurrentievoorwaarden voor alle marktdeelnemers, en op bescherming van de consument waarbij wordt gezorgd voor transparantie, neutraliteit en toegankelijkheid; 123. constateert dat steeds meer toeristische diensten rechtstreeks door de gebruikers via internet worden besteld, en wijst op de risico's die dat kan meebrengen voor de consumenten, die vaak niet weten wat hun rechten zijn en de toepasselijke wetgeving niet kennen; verzoekt de Commissie om mogelijk misbruik in dit domein in al zijn facetten aan te pakken, met name wanneer het gaat om gecombineerde aankopen van verschillende aanbieders van diensten (bv. vliegtickets en autohuur) en om bij de komende herziening van de richtlijn betreffende pakketreizen het wettelijk kader van deze nieuwe vormen van aanschaf van diensten aan te passen en verder te ontwikkelen; 124. stelt met voldoening vast dat de trialoogonderhandelingen over de herziening van de richtlijn pakketreizen onlangs zijn afgerond; dringt aan op de tijdige en doeltreffende omzetting en toepassing van deze richtlijn met het oog op de transformatie van de sector en de bescherming van de consument in de digitale omgeving; 125. vraagt de Commissie om fondsen en programma's zodanig aan te passen dat zij de digitalisering van Europese toerismebedrijven beter ondersteunen; 126. vraagt de Commissie erop toe te zien dat dienstenaanbieders van de reis- en vervoersondernemingen eerlijke en gelijke toegang krijgen tot de nodige gegevens, met het oog op de verdere verbreiding van digitale multimodale informatie- en boekingsdiensten; wijst erop dat intelligente vervoerssystemen (ITS) accurate realtime verkeers- en vervoersgegevens kunnen leveren voor de ontwikkeling van geïntegreerde mobiliteitsdiensten die de ontwikkeling van het Europees toerisme ten goede zouden komen; 127. vraagt de lidstaten de EU-wijde initiatieven te achterhalen en te steunen die het gebruik van de digitale infrastructuur en interoperabiliteit tussen verschillende platforms stimuleren; vraagt de lidstaten in dit verband om te zorgen voor gratis wi-fi in toeristische gebieden, en voor afschaffing, per 15 juni 2017, van roamingtarieven, zoals reeds besloten, en ook van geoblocking; 128. verzoekt de lidstaten en de lokale overheden stations en aankomst-, vertrek- en overstapperrons te voorzien van informatieloketten met gekwalificeerd personeel dat inlichtingen over de belangrijkste bestemmingen, vervoersmodaliteiten en toeristische voorzieningen kan verschaffen, en van digitale meertalige informatiesystemen met gratis en vrije toegang tot wifi, die ook te gebruiken zijn door personen met een handicap; 129. benadrukt dat reizigers nog steeds te maken hebben met variërende prijzen, bepalingen en voorwaarden bij het online reserveren van een accommodatie of reis met een vervoersmiddel; is daarom verheugd over de mededeling van de Commissie getiteld "Strategie voor een digitale interne markt voor Europa"; verzoekt de Commissie een alomvattend voorstel uit te brengen waardoor een einde komt aan de onterechte praktijk van geoblocking, d.w.z. blokkering van internettoegang tot goederen, diensten en voordelige tarieven op basis van geografische locatie of woonplaats; 130. vraagt de lidstaten dringend de toegang tot hogesnelheidsbreedband aan te moedigen als prioriteit voor afgelegen en perifere toeristische gebieden zoals eilanden en kust-, berg-, en plattelandsgebieden, om de groei van de toerismesector te bevorderen en de digitale kloof in de EU te overbruggen; 131. verzoekt de lidstaten en alle betrokken partijen doeltreffende manieren te vinden om het scholingstekort in alle delen van de toerismebranche, vooral op het punt van digitalisering, tegen te gaan; 132. vreest dat in Europa veel van de economische voordelen van online distributie onbenut blijven; stelt dat Europese regeringen meer moeten doen voor een sterker ondernemerschap en in het bijzonder voor technologiegerichte oplossingen in Europa; o o o 133. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien het nieuwe agendapunt over vluchttracering van de volgende Wereldradiocommunicatieconferentie (WRC‑15) van de Internationale Telecommunicatie-Unie (ITU) die van 2 t/m 27 november 2015 in Genève zal worden gehouden, – gezien het werkdocument getiteld "Aircraft Tracking and Localisation Options" dat door de EU is gepresenteerd op de op 12 en 13 mei 2014 gehouden multidisciplinaire vergadering over wereldwijde tracering (Global Tracking) van de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie (ICAO), – gezien de aanbevelingen van voornoemde multidisciplinaire ICAO-vergadering over wereldwijde tracering, – gezien advies nr. 01/2014 van 5 mei 2014 van het Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart getiteld "Amendment of requirements for flight recorders and underwater locating devices", – gezien de veiligheidsaanbevelingen van diverse nationale autoriteiten voor veiligheidsonderzoek ten behoeve van grotere veiligheid door middel van het achterhalen van informatie voor veiligheidsonderzoek in de burgerluchtvaart alsmede verbetering van de prestaties van vluchtrecorders en van de omgang met vluchtrecorders, en het lokaliseren van vliegtuigen na een ongeval boven water (1) , – gezien de ontwerpverordening van de Commissie tot wijziging van Verordening (EU) nr. 965/2012 wat betreft de voorschriften voor vluchtrecorders, toestellen voor plaatsbepaling onder water en systemen voor het traceren van vliegtuigen (2) , – gezien de vraag aan de Commissie over de toewijzing door de van 2 t/m 27 november 2015 in Genève te houden Wereldradiocommunicatieconferentie 2015 (WRC‑15) van de radiospectrumband die nodig is om de ontwikkeling van satelliettechnologie voor wereldwijde vluchttraceersystemen te ondersteunen ( O‑000118/2015 – B8‑1101/2015), – gezien de door de Commissie vervoer en toerisme ingediende ontwerpresolutie, – gezien artikel 128, lid 5, en artikel 123, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat de rampen met Air France-vlucht AF447 (1 juni 2009) en Malaysia Airlines-vlucht MH370 (8 maart 2014) duidelijk hebben laten zien dat het nodig is nieuwe systemen in te voeren voor het bepalen van de positie van vliegtuigen voor openbaar vervoer, op elk gewenst moment en ook op afgelegen locaties; B. overwegende dat dergelijke toezichtsystemen voor het wereldwijde beheer van het luchtverkeer (ATM) het eenvoudiger zullen maken om de locatie van een vliegtuig te bepalen in geval van ongewone vliegbewegingen, een noodgeval of een ongeval; C. overwegende dat dergelijke systemen – in het licht van de rampen met AF447 en MH370 – niet beïnvloed mogen worden door het wegvallen van de normale stroomvoorziening aan boord en niet tijdens de vlucht mogen kunnen worden uitgeschakeld; D. overwegende dat dergelijke systemen de doeltreffendheid van opsporings- en reddingsoperaties en van onderzoeken zullen verbeteren, daar de huidige vluchttraceersystemen niet volledig wereldomspannend zijn; E. overwegende dat zulke systemen tevens een belangrijk instrument zouden kunnen zijn ter verbetering van de efficiëntie en capaciteit van het beheer van het luchtverkeer en daarnaast de veiligheid van de luchtvaart zouden verbeteren en de infrastructuurkosten omlaag zouden brengen; F. overwegende dat de Commissie in samenwerking met het Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart (EASA), de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie (ICAO) en belanghebbenden een onderzoek begonnen is naar de verschillende technische opties op basis van hun prestaties, en regels heeft voorgesteld voor het traceren van vliegtuigen, met een gefaseerde invoering ervan; G. overwegende dat van de momenteel toegepaste en/of onderzochte opties (zoals Automatic Dependent Surveillance – Contract (ADS‑C), Aircraft Communications Addressing and Reporting System (ACARS), High Frequency Data Link), de Automatic Dependent Surveillance – Broadcast (ADS‑B)-technologie, die wordt ondersteund door satellietcommunicatie, zeer veelbelovend lijkt; H. overwegende dat ADS‑B-technologie het toezicht op het beheer van het luchtverkeer kan ondersteunen buiten de meest dichtbevolkte gebieden, waar radardekking beperkt, niet mogelijk of heel duur is (bijvoorbeeld oceanen en onbewoonde streken); I. overwegende dat door satellieten ondersteunde ADS‑B-technologie berust op communicatie tussen een vliegtuig en een samenstel van satellieten teneinde verleners van luchtnavigatiediensten in staat te stellen vliegtuigen te volgen, en overwegende dat daarvoor wellicht toewijzing van een specifieke radiospectrumband nodig is die tegen interferentie is beschermd; J. overwegende dat de voor november 2015 geplande en door de Internationale Telecommunicatie-Unie (ITU) georganiseerde Wereldradiocommunicatieconferentie (WRC‑15) het forum is waar wordt bepaald welke radiodiensten aan specifieke radiospectrumbanden worden toegewezen; K. overwegende dat er maatregelen nodig zijn om te waarborgen dat de ontwikkeling van ADS‑B-technologie niet wordt gehinderd door het feit dat er niet tijdig een passende radiospectrumband is toegewezen; 1. steunt het initiatief van de Commissie om snel een op prestatie gebaseerd wereldwijd systeem voor vluchttracering te ontwikkelen dat verleners van luchtnavigatiediensten in staat stelt op elk gewenst moment de positie van vliegtuigen voor openbaar vervoer te bepalen, ook op afgelegen locaties; 2. benadrukt dat een dergelijk systeem niet beïnvloed mag worden door het wegvallen van de normale stroomvoorziening aan boord en niet tijdens de vlucht mag kunnen worden uitgeschakeld; 3. is van mening dat een dergelijk systeem dient te worden ontwikkeld via nauwe samenwerking tussen alle belanghebbenden (zoals de industrie, luchtvaartmaatschappijen, verleners van luchtnavigatiediensten, veiligheids- en reddingsdiensten, autoriteiten voor veiligheidsonderzoek en internationale organisaties); 4. merkt op dat door satellieten ondersteunde ADS‑B-technologie, die gebaseerd is op communicatie tussen vliegtuigen en satellieten, een van de veelbelovende opties voor de ontwikkeling van een toezichtsysteem voor het wereldwijde beheer van het luchtverkeer is; 5. onderstreept dat het bij de invoering van ADS‑B-technologie van essentieel belang is dat de behoeften van alle luchtruimgebruikers worden meegenomen en dat er wordt gezorgd voor interoperabiliteit met alternatieve technologieën, zodat de veiligheid en zekerheid niet in het gedrang komen; 6. merkt op dat de ontwikkeling van door satellieten ondersteunde ADS‑B-technologie wellicht toewijzing van een specifieke radiospectrumband vereist die tegen interferentie is beschermd; 7. roept de Commissie op om – met het oog op de komende, in november 2015 in Genève te houden Wereldradiocommunicatieconferentie (WRC‑15) – de nodige stappen te ondernemen voor de toewijzing van de radiospectrumband die nodig is om de ontwikkeling van satelliettechnologie voor wereldwijde vluchttraceersystemen te ondersteunen; 8. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Commissie en de regeringen en parlementen van de lidstaten.