(Medebeslissingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement , – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2007)0355 ), – gelet op artikel 251, lid 2 en artikel 95 van het EG­Verdrag, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C6-0197/2007), – gelet op artikel 51 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid en de adviezen van de Commissie interne markt en consumentenbescherming en de Commissie industrie, onderzoek en energie ( A6-0140/2008 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan het Commissievoorstel, als geamendeerd door het Parlement; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in dit voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 3 september 2008 met het oog op de aanneming van Verordening (EG) nr. .../2008 van het Europees Parlement en de Raad betreffende de indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels tot wijziging en intrekking van de Richtlijnen 67/548/EEG en 1999/45/EG en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1907/2006 (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement in eerste lezing overeen met het definitieve wetsbesluit: Verordening (EG) nr. 1272/2008.) (Medebeslissingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2007)0611 ), – gelet op artikel 251, lid 2 en de artikelen 95 en 175, lid 1 van het EG­Verdrag, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C6-0347/2007), – gelet op artikel 51 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid en het advies van de Commissie interne markt en consumentenbescherming ( A6-0142/2008 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan het voorstel van de Commissie, als geamendeerd door het Parlement; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in dit voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 3 september 2008 met het oog op de aanneming van Richtlijn 2008/…/EG van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van de Richtlijnen 76/768/EEG, 88/378/EEG en 1999/13/EG van de Raad en de Richtlijnen 2000/53/EG, 2002/96/EG en 2004/42/EG van het Europees Parlement en de Raad teneinde ze aan te passen aan Verordening (EG) … betreffende de indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement in eerste lezing overeen met het definitieve wetsbesluit: Richtlijn 2008/112/EG.) (Medebeslissingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2007)0613 ), – gelet op artikel 251, lid 2 en artikel 95 van het EG­Verdrag, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C6-0349/2007), – gelet op artikel 51 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid en het advies van de Commissie interne markt en consumentenbescherming ( A6-0141/2008 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan het voorstel van de Commissie; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in dit voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. (Medebeslissingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement , – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2007)0593 ), – gelet op artikel 251, lid 2 en artikel 95 van het EG­Verdrag, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C6-0342/2007), – gelet op artikel 51 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie interne markt en consumentenbescherming en de adviezen van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid en de Commissie industrie, onderzoek en energie ( A6-0201/2008 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan het Commissievoorstel, als geamendeerd door het Parlement; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in dit voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 3 september 2008 met het oog op de aanneming van Verordening (EG) nr. .../2008 van het Europees Parlement en de Raad betreffende de typegoedkeuring van motorvoertuigen op waterstof en tot wijziging van Richtlijn 2007/46/EG (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement in eerste lezing overeen met het definitieve wetsbesluit: Verordening (EG) nr. 79/2009.) Het Europees Parlement , – onder verwijzing naar zijn eerdere resoluties over Georgië en met name zijn resolutie van 26 oktober 2006 over de situatie in Zuid-Ossetië (1) en zijn resoluties van 29 november 2007 (2) en 5 juni 2008 (3) over de situatie in Georgië, – onder verwijzing naar zijn resolutie van 15 november 2007 over de versterking van het Europees nabuurschapsbeleid (ENB) (4) en zijn resoluties van 17 januari 2008 over een effectiever EU-beleid voor de zuidelijke Kaukasus (5) en over een regionale beleidsaanpak voor het Zwarte-Zeegebied (6) , – gezien het actieplan dat in het kader van het ENB met Georgië is overeengekomen en een samenwerkingsverplichting bevat met het oog op de oplossing van de interne conflicten in Georgië, – gezien het Gemeenschappelijk Optreden 2008/450/GBVB van de Raad van 16 juni 2008 inzake de bijdrage van de Europese Unie aan de oplossing van het conflict in Georgië/Zuid-Ossetië (7) , en andere eerdere gemeenschappelijk optredens van de Raad in dezelfde kwestie, – onder verwijzing naar zijn eerdere resoluties over de betrekkingen tussen de EU en Rusland, met name de resolutie van 19 juni 2008over de Top EU-Rusland van 26-27 juni 2008 in Khanty-Mansiysk (8) , – gezien de conclusies van de buitengewone vergadering van de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen van 13 augustus 2008 over de situatie in Georgië, – gezien de conclusies van de buitengewone bijeenkomst van de Europese Raad (9) van 1 september 2008 te Brussel, – gezien de resoluties S/RES/1781 (2007) en S/RES/1808 (2008) van de VN-Veiligheidsraad, waarin de territoriale integriteit van Georgië wordt ondersteund en de laatste waarvan het mandaat van de VN-Waarnemingsmissie in Georgië (UNOMIG) tot 15 oktober 2008 verlengt, – gezien besluit nr. 861 van de Permanente Raad van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) van 19 augustus 2008 over de verhoging van het aantal militaire waarnemende officieren in de OVSE-missie in Georgië, – gezien de verklaring van de NAVO-top in Boekarest op 3 april 2008 en de resultaten van de bijeenkomst van de NAVO-Raad op 19 augustus 2008, – gelet op artikel 103, lid 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat de EU zich zal blijven inzetten voor de onafhankelijkheid, de soevereiniteit en de territoriale integriteit van Georgië binnen zijn internationaal erkende grenzen, B. overwegende dat de uitreiking van Russische paspoorten aan burgers in Zuid-Ossetië en steun aan de afscheidingsbeweging, samen met het toegenomen militaire optreden door de separatisten tegen dorpen met een Georgische bevolking, en in combinatie met grootschalige Russische militaire manoeuvres dicht bij de Georgische grens in juli 2008, de spanning in Zuid-Ossetië verder hebben doen toenemen, C. overwegende dat, na diverse weken van toenemende spanning en schermutselingen tussen de verschillende partijen en provocaties van de zijde van de Zuid-Ossetische separatistische krachten, met bomaanvallen, gevechten, vuurwisselingen en schietpartijen waarbij vele doden en nog meer gewonden vielen onder de burgerbevolking, het Georgische leger in de nacht van 7 op 8 augustus 2008 bij verrassing een artillerieaanval opende op Tskhinvali, gevolgd door een grondoperatie waarbij zowel tanks als soldaten werden ingezet, met als doel de controle over Zuid-Ossetië te herstellen, D. overwegende dat Rusland na de langdurige opbouw van militaire capaciteit onmiddellijk met een massale tegenaanval heeft gereageerd, tanks en grondtroepen heeft gestuurd, diverse locaties in Georgië, waaronder de stad Gori, heeft gebombardeerd en Georgische havens aan de Zwarte Zee heeft geblokkeerd, E. overwegende dat zo'n 158.000 mensen als gevolg van de crisis hun huizen hebben moeten ontvluchten en nu moeten worden gesteund in hun pogingen naar huis terug te keren, overwegende dat die terugkeer onveilig wordt gemaakt door de aanwezigheid van clustermunitie, ongeëxplodeerde munitie en landmijnen, alsook door de Russische waarschuwingen en het gebrek aan samenwerking, F. overwegende dat de Georgische infrastructuur zwaar beschadigd is door de Russische militaire acties en er humanitaire hulp nodig is, G. overwegende dat uit documentatie van internationale mensenrechtenonderzoekers en militaire analisten blijkt dat de Russische troepen in Georgië clustermunitie hebben gebruikt en dat er nog duizenden ongeëxplodeerde submunities in de conflictgebieden liggen, overwegende dat ook Georgië heeft toegegeven clusterbommen te hebben gebruikt in Zuid-Ossetië, in de nabijheid van de Roki-tunnel, H. overwegende dat de Presidenten van Georgië en Rusland op 12 augustus 2008 na de bemiddelingsinspanningen van de EU tot een akkoord zijn gekomen dat voorziet in een onmiddellijk staakt-het-vuren, terugtrekking van Georgische en Russische troepen naar hun posities van vóór 7 augustus 2008, en de opening van internationale besprekingen over een snel te treffen internationale regeling ter voorbereiding van een vreedzame en duurzame oplossing van het conflict, I. overwegende dat de NAVO op 19 augustus 2008 de regelmatige contacten op topniveau met Rusland heeft opgeschort, op grond dat het militaire optreden van Rusland "onevenredig" was en "onverenigbaar met zijn rol als vredeshandhaver in delen van Georgië" en dat "de gewone gang van zaken" niet kon doorgaan zolang er Russische troepen in Georgië blijven, J. overwegende dat Rusland op 22 augustus 2008 tanks, artillerie en honderden soldaten vanuit de meest vooruitgeschoven posities in Georgië heeft teruggetrokken, maar nog altijd de toegang tot de ten zuiden van Abchazië gelegen havenstad Poti controleert, en de Russische regering aankondigde dat zij troepen in een veiligheidszone rond Zuid-Ossetië zou houden en acht controleposten zou instellen waar Russische troepen zullen worden ingezet, K. overwegende dat het Russische Hogerhuis op 25 augustus 2008 een resolutie heeft aangenomen waarin de president wordt verzocht de onafhankelijkheid van de afvallige Georgische regio's Abchazië en Zuid-Ossetië te erkennen, en dat de Russische president Dmitry Medvedev de twee regio's vervolgens op 26 augustus 2008 officieel als onafhankelijke staten heeft erkend, L. overwegende dat dit conflict vergaande gevolgen voor de regionale stabiliteit en veiligheid heeft die de rechtstreekse relatie tussen alle conflictpartijen duidelijk overstijgen, met mogelijke consequenties voor de relatie EU-Rusland, het ENB, de Zwarte-Zeeregio en daarbuiten, M. overwegende dat de EU in haar reactie op de crisis in Georgië haar politieke eensgezindheid volledig moet bewaren en met één stem moet spreken, met name in de betrekkingen met Rusland, en overwegende dat het proces dat tot een vreedzame en stabiele oplossing van de conflicten in Georgië en de Kaukasus moet leiden, een algehele herziening van het ENB en een nieuwe betrokkenheid met de gehele regio vereist, in samenwerking met alle Europese en mondiale organisaties, met name de OVSE, N. overwegende dat de Georgische regering vorige week de diplomatieke betrekkingen met Rusland heeft verbroken en dat de Russische Federatie als reactie daarop hetzelfde heeft gedaan, 1. is van oordeel dat de conflicten in de Kaukasus niet met militaire middelen kunnen worden opgelost en veroordeelt nadrukkelijk allen die hun toevlucht hebben genomen tot machtsmiddelen en geweld om de situatie in de Georgische afscheidingsgebieden Zuid-Ossetië en Abchazië te veranderen; 2. vraagt Rusland de soevereiniteit, territoriale integriteit van de Republiek Georgië en de onschendbaarheid van haar internationaal erkende grenzen te eerbiedigen, en veroordeelt daarom met de meeste nadruk de erkenning door de Russische Federatie van de onafhankelijkheid van de Georgische afscheidingsgebieden Zuid-Ossetië en Abchazië als zijnde in strijd met het volkenrecht; 3. wijst erop dat elk besluit over de uiteindelijke status van Zuid-Ossetië en Abchazië moet steunen op de naleving van de grondbeginselen van het volkenrecht met inbegrip van de Slotakte van 1975 van de Conferentie over Veiligheid en Samenwerking in Europa (Slotakte van Helsinki), met name voor wat betreft de terugkeer van vluchtelingen en de eerbiediging van hun eigendommen, alsook de waarborging en eerbiediging van de rechten van minderheden; 4. veroordeelt de onaanvaardbare en buitensporige militaire reactie van Rusland en het feit dat het tot diep in Georgië is opgerukt, hetgeen een schending van het internationaal recht is; onderstreept dat er voor Rusland geen legitieme redenen bestaan om Georgië binnen te vallen, delen ervan te bezetten en te dreigen de regering van een democratisch land ten val te brengen; 5. betreurt het verlies van mensenlevens en het menselijke lijden als gevolg van het ongenuanceerde gebruik van geweld door alle bij het conflict betrokken partijen; 6. uit zijn diepe bezorgdheid over het effect van de Russische landmijnen op het sociale en economische leven in Georgië, met name naar aanleiding van een op 16 augustus 2008 bij Kaspi opgeblazen spoorbrug, onderdeel van de belangrijke spoorwegverbinding Tbilisi - Poti, en van de op 24 augustus 2008 bij Gori geëxplodeerde brandstoftrein, die met ruwe olie uit Kazakhstan onderweg was naar de uitvoerhaven Poti; benadrukt dat beide acties een schending van het staakt-het-vuren inhielden; 7. verklaart zich nogmaals krachtig voorstander van het beginsel dat geen enkel land een veto kan uitspreken tegen de soevereine beslissing van een ander land om tot een internationale organisatie of bondgenootschap toe te treden of het recht heeft een democratisch gekozen regering te destabiliseren; 8. benadrukt dat de partnerschap tussen Europa en Rusland moet berusten op eerbiediging van de fundamentele regels voor Europese samenwerking, die metterdaad en niet alleen met woorden moeten worden nageleefd; 9. prijst het EU-voorzitterschap voor de doeltreffendheid en de snelheid waarmee het op dit conflict heeft gereageerd, en de eenheid die de lidstaten aan de dag hebben gelegd bij de bemiddeling tussen de twee partijen, waardoor zij een vredesplan met een wapenstilstand konden ondertekenen; verwelkomt in dit verband de conclusies van de bovenvermelde buitengewone bijeenkomst van de Europese Raad; 10. vraagt Rusland met klem alle toezeggingen in het staakt-het-vurenakkoord dat door de diplomatieke inspanningen van de EU werd bereikt en ondertekend, gestand te doen, te beginnen met de volledige en onmiddellijke terugtrekking van zijn troepen uit Georgië zelf en de vermindering van zijn militaire aanwezigheid in Zuid-Ossetië en Abchazië tot de troepensterkte die Rusland vóór de uitbarsting van het conflict voor de vredeshandhaving in de twee provincies had gestationeerd; veroordeelt de grootschalige plunderingen door Russische invasietroepen en meetrekkende huurlingen; 11. wenst dat er met spoed een onafhankelijk internationaal onderzoek plaatsvindt om de feiten vast te stellen en voor meer duidelijkheid te zorgen omtrent bepaalde beschuldigingen; 12. roept Georgië, dat het statuut van Rome van het Internationaal Strafhof heeft geratificeerd, en de Russische autoriteiten op steun te verlenen aan en volledig samen te werken met het Bureau de openbare aanklager van het Internationaal Strafhof bij diens onderzoek naar de tragische gebeurtenissen en de aanvallen op burgers die tijdens het conflict hebben plaatsgevonden, zodat de verantwoordelijkheden kunnen worden vastgesteld en de verantwoordelijken kunnen worden berecht; 13. roept de Russische en Georgische autoriteiten op alle informatie te verstrekken over gebieden waar hun strijdkrachten clusterbommen hebben afgeworpen, zodat onmiddellijk kan worden gestart met het opruimen van ongeëxplodeerde munitie, om te vermijden dat nog meer onschuldige burgers het slachtoffer worden en om de veilige terugkeer van ontheemden te vergemakkelijken; 14. verzoekt de EU en de NAVO en de leden daarvan om uitgaande van een gemeenschappelijk standpunt alle mogelijkheden te benutten om de Russische regering ertoe te bewegen zich aan het volkenrecht te houden, een noodzakelijke voorwaarde voor vervulling van een verantwoordelijke rol in de internationale gemeenschap; herinnert Rusland aan zijn verantwoordelijkheid uit hoofde van zijn vetomacht in de VN-Veiligheidsraad voor een vreedzame wereldorde; 15. vraagt de Raad en de Commissie hun beleid jegens Rusland te herzien mocht Rusland zijn toezeggingen in het staakt-het-vurenakkoord niet nakomen; betuigt daarom zijn instemming met het besluit van de Europese Raad om de onderhandelingsbesprekingen over de partnerschapsovereenkomst op te schorten zolang de Russische troepen zich niet hebben teruggetrokken op de stellingen die zij vóór 7 augustus 2008 innamen; 16. roept de Commissie op voorstellen te doen voor overeenkomsten met Georgië inzake de versoepeling van de visumregeling en overname, die ten minste gelijkwaardig zijn aan de overeenkomsten met Rusland; 17. vraagt de lidstaten de afgifte van visa voor economische activiteiten in Zuid-Ossetië en Abchazië te herzien; 18. veroordeelt met kracht de gedwongen hervestiging van Georgiërs uit Zuid-Ossetië en Abchazië en verzoekt de de facto Zuid-Ossetische en Abchazische autoriteiten de veilige terugkeer van de ontheemde burgerbevolking overeenkomstig het internationaal humanitair recht te waarborgen; 19. is verheugd over de initiatieven van de OVSE om het aantal ongewapende waarnemers te verhogen; verzoekt om verdere versterking van de OVSE-missie in Georgië, gekoppeld aan volledige bewegingsvrijheid in het gehele land, en moedigt de lidstaten aan een bijdrage aan deze inspanningen te leveren; 20. pleit voor een stevige bijdrage van de EU aan de voorgenomen internationale regeling voor de oplossing van het conflict, en verwelkomt daarom het besluit van de Europese Raad tot uitzending van een monitoringmissie in het kader van het EVDB (Europees veiligheids- en defensiebeleid) als aanvulling op de VN- en OVSE-missies en tot verzoek om een VN- of OVSE-mandaat voor een EVDB-vredesmissie; 21. is verheugd over de actieve en aanhoudende steun van de EU voor alle internationale inspanningen ten behoeve van een vreedzame en duurzame oplossing van het conflict, met name het engagement van de Raad ter ondersteuning van alle inspanningen van de VN, de OVSE en anderen om het conflict bij te leggen; is met name ingenomen met het besluit om een speciale vertegenwoordiger van de EU voor de crisis in Abchazië te benoemen; 22. verwelkomt het 6 miljoen euro omvattende pakket van de Commissie voor snelle humanitaire hulpverlening aan burgers, dat moet worden aangevuld met verdere middelen op basis van een evaluatie van de behoeften ter plekke; merkt op dat er in de nasleep van het conflict dringend behoefte is aan hulp voor de wederopbouw; 23. is verheugd over het besluit van de Raad om een internationale donorconferentie voor de wederopbouw van Georgië bijeen te roepen en dringt er bij de Raad en de Commissie op aan de mogelijkheid te onderzoeken van een groot plan waarmee de EU financiële steun kan bieden voor de wederopbouw van de door de oorlog geteisterde gebieden in Georgië en een sterkere politieke aanwezigheid in dit land en de hele regio kan opbouwen; 24. roept alle bij het conflict betrokken partijen op humanitaire hulpverleners ongelimiteerde en vrije toegang te verlenen tot de slachtoffers, met inbegrip van vluchtelingen en binnenlands ontheemden; 25. is van mening dat het zoeken naar oplossingen voor het conflict in Georgië samen met de andere nog uitstaande conflicten in de zuidelijke Kaukasus baat zal hebben bij een toegenomen internationalisatie van de mechanismen voor conflictoplossing; stelt daarom voor dat de EU als essentieel onderdeel van dit proces een trans-Kaukasische vredesconferentie belegt; meent dat op die conferentie gesproken moet worden over internationale waarborgen inzake volledige eerbiediging van de burgerlijke en politieke rechten en de bevordering van de democratie door naleving van het internationaal recht; wijst erop dat de conferentie tevens een gelegenheid vormt om niet-vertegenwoordigde en tot zwijgen gebrachte groepen in de Kaukasus aan het woord te laten komen; 26. dringt er bij Raad en Commissie op aan het ENB verder uit te bouwen door dit beter af te stemmen op de behoeften van onze oostelijke partners en ook door vergroting van de betrokkenheid van de EU bij het Zwarte-Zeegebied, het voorstel van het Parlement voor een Europese Economische Ruimte Plus of het Zweeds-Poolse voorstel voor een Oostelijk Partnerschap over te nemen en spoed te zetten achter de oprichting van een vrije handelszone, met name waar het gaat om Georgië, de Oekraïne en de Republiek Moldavië; merkt op dat er bij de liberalisering van het visumbeleid van de EU voor die landen rekening mee moet worden gehouden dat Rusland op dit gebied betere voorwaarden heeft verkregen dan zij; 27. onderstreept het onderlinge verband tussen een aantal problemen in de zuidelijke Kaukasus en de noodzaak van een omvattende oplossing in de vorm van een stabiliteitspact, waarbij de belangrijke externe actoren betrokken moeten worden; onderstreept dat de samenwerking met de buurlanden in de Zwarte-Zeeregio verbeterd moet worden door een speciaal institutioneel en multilateraal mechanisme in het leven te roepen, zoals een Unie voor de Zwarte Zee, en door een internationale conferentie te organiseren over veiligheid en samenwerking in het zuidelijke Kaukasusgebied; verzoekt daarom de Commissie een specifiek voorstel aan het Parlement en de Raad voor te leggen over de oprichting van een multilateraal kader voor de Zwarte-Zeeregio, met inbegrip van Turkije en Oekraïne; is van mening dat buurlanden als Kazachstan erbij betrokken dienen te worden in het belang van de stabiliteit en energiestromen van de gehele regio; 28. herinnert eraan dat de NAVO er tijdens de Top van Boekarest van 3 april 2008 mee heeft ingestemd dat Georgië lid van het bondgenootschap zou worden; 29. benadrukt het belang van Georgië voor de verbetering van de energieveiligheid van de EU doordat het een alternatief biedt voor de transitroute voor Russische energie; acht het van vitaal belang dat bestaande infrastructuur zoals de Baku-Tbilisi-Ceyhan-pijpleiding daadwerkelijk wordt beschermd, en verzoekt de Commissie Georgië hierbij alle nodige hulp te bieden; verwacht dat de EU in politiek en budgettair opzicht vastbesloten voortgaat met het Nabucco-pijpleidingproject, erkend als prioritair project van de EU, die het Georgische grondgebied zou moeten doorkruisen en dat het meest serieuze alternatief vormt voor de projecten die in samenwerking met Rusland zijn ondernomen, welke alle de mogelijkheid in zich bergen dat de economische en politieke afhankelijkheid van de lidstaten van Rusland toeneemt; 30. roept de Raad en de Commissie op inspanningen te blijven leveren om het gemeenschappelijke EU- energiebeleid aan te nemen dat, onder andere, ervoor zorgt dat de bevoorradingsbronnen worden gediversifieerd; 31. is van mening dat de samenwerking in de zuidelijke Kaukasus niet moet gaan om exclusieve invloedssferen van de EU en Rusland (zogeheten "belangensferen"); 32. onderstreept dat de rol van de EU in de huidige crisis de noodzaak onderstreept dat het Europees buitenlands, defensie- en veiligheidsbeleid, versterking behoeft en gelooft dat het Verdrag van Lissabon, met de invoering van het ambt van Hoge Vertegenwoordiger, de solidariteitsclausule en het EU energieveiligheidsbeleid, de juiste weg is om dit te bereiken; 33. benadrukt dat de stabiliteit in de zuidelijke Kaukasus moet worden verzekerd, en verzoekt de regeringen van Armenië en Azerbeidzjan hieraan onder eerbiediging van al hun internationale verplichtingen bij te dragen; 34. bekrachtigt het beginsel dat een pluralistisch en democratisch bestuur, met goed functionerende oppositiepartijen en eerbiediging van de mensen- en burgerrechten, de beste waarborg biedt voor stabiliteit in het gehele zuidelijke Kaukasus-gebied; 35. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de lidstaten, de presidenten en parlementen van Georgië en de Russische Federatie, de NAVO, de OVSE en de Raad van Europa. Het Europees Parlement , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 12 december 2007 over het Europees verbintenissenrecht (1) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 7 september 2006 over het Europees verbintenissenrecht (2) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 23 maart 2006 over het Europees verbintenissenrecht en de herziening van het acquis: verdere maatregelen (3) , – onder verwijzing naar zijn resoluties van 26 mei 1989 (4) , 6 mei 1994 (5) , 15 november 2001 (6) en 2 september 2003 (7) , – gezien het verslag van de Commissie van 25 juli 2007 "Tweede voortgangsverslag over het gemeenschappelijk referentiekader ( COM(2007)0447 )", – gezien het standpunt van de Raad Justitie en Binnenlandse zaken van 18 april 2008, – gelet op artikel 108, lid 5 van zijn Reglement, A. overwegende dat het academisch ontwerp voor een gemeenschappelijk referentiekader (DCFR) (8) eind 2007 aan de Commissie is aangeboden, B. overwegende dat het DCFR momenteel wordt geëvalueerd door een netwerk van verschillende groepen van wetenschappers, waaronder de 'Association Henri Capitant des Amis de la Culture Juridique Francaise' en de 'Société de législation comparée', die al 'Principes contractuels communs' en 'Terminologie contractuelle commune' (9) hebben gepubliceerd, C. overwegende dat de Commissie bezig is met een interne selectie om te bepalen welke onderdelen van het DCFR in een toekomstig document, bijvoorbeeld een witboek van de Commissie over een gemeenschappelijke referentiekader (CFR) moeten worden opgenomen, D. overwegende dat het DCFR een zuiver academisch document is en dat de eventuele selectie van de onderdelen van dit ontwerp die worden opgenomen in het Commissiedocument een hoog politiek gehalte heeft, 1. is ingenomen met de presentatie van het DCFR en verwacht dat de eindversie van het academisch DCFR eind december 2008 aan de Commissie wordt aangeboden; 2. verzoekt de Commissie een duidelijk en transparant plan te presenteren over de wijze waarop de selectie met het oog op het Commissiedocument wordt georganiseerd en gecoördineerd, in het bijzonder met betrekking tot alle betrokken directoraten-generaal (DG); 3. verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat het DCFR in een zo groot mogelijk aantal relevante talen beschikbaar is om de toegankelijkheid voor alle belanghebbenden zeker te stellen; 4. verzoekt de Commissie te overwegen het project toe te wijzen aan DG Justitie, vrijheid en veiligheid, met volledige betrokkenheid van alle andere relevante DG's, aangezien het CFR het terrein van consumentenverbintenissen ver overschrijdt, en om de noodzakelijke materiele en personele middelen beschikbaar te stellen; 5. wijst erop dat het Commissiedocument de basis zal zijn voor het besluit van de Europese Instellingen en alle belanghebbenden over het toekomstige doel van het CFR, de inhoud en de wettelijke gevolgen ervan, die kunnen variëren van een niet-bindend wetgevingsinstrument tot de basis voor een optioneel instrument in het Europees verbintenissenrecht; 6. meent dat er, ongeacht de toekomstige vorm van het CFR, maatregelen moeten worden genomen om ervoor te zorgen dat het regelmatig wordt bijgewerkt op basis van de veranderingen en nationale ontwikkelingen in het verbintenissenrecht; 7. wijst erop dat de Commissie bij haar besluitname over de inhoud van het CFR rekening moet houden met de verklaring van de Raad van 18 april 2008 dat het CFR een instrument voor betere wetgeving moet zijn, bestaande uit een reeks niet-bindende richtsnoeren voor gebruik door wetgevers op communautair niveau; 8. stelt voor dat in dit geval het CFR zo ruim mogelijk moet zijn en dat wellicht in dit stadium geen onderdelen of materiaal hoeft te worden uitgesloten; 9. benadrukt nogmaals dat de resultaten van de recente workshops over het CFR moeten worden weerspiegeld in elke selectieproces; benadrukt dat verdere raadplegingen breed opgezet moeten zijn en een evenwichtige input van alle belanghebbenden, moeten waarborgen; 10. stelt voor dat bij gebruik als niet-bindend wetgevinginstrument de relevante onderdelen van het CFR bij elk toekomstig wetgevingsvoorstel of elke mededeling van de Commissie met betrekking tot het verbintenissenrecht moeten worden gevoegd, om te verzekeren dat deze in overweging worden genomen door de communautaire wetgever; 11. wijst erop dat de Commissie bij haar besluitname over de inhoud van het CFR er rekening mee moet houden dat het CFR wellicht een grotere reikwijdte heeft dan alleen maar een wetgevingsinstrument, en zou kunnen resulteren in een optioneel instrument; 12. stelt voor dat het CFR, indien de toekomstige rechtsvorm waarschijnlijk die van een optioneel instrument zal zijn, beperkt moet blijven tot die terreinen waarop de communautaire wetgever actief is geweest of in de nabije toekomst waarschijnlijk actief zal zijn, of die nauw verband houden met het verbintenissenrecht; stelt voor dat elk optioneel instrument gebaseerd moet zijn op het DCFR, is van mening dat er in elk geval zorgvuldig op gelet moet worden dat de algemene samenhang van het optionele instrument niet wordt aangetast door het selectieproces; 13. dringt er nogmaals op aan dat het Parlement volledig geraadpleegd moet worden en betrokken bij de selectie die wordt gemaakt voor het toekomstige Commissiedocument over het CFR; 14. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement , – gezien het speciaal verslag van de Europese ombudsman aan het Europees Parlement, – gelet op artikel 195, lid 1, tweede alinea, en artikel 211 van het EG-Verdrag, – gezien Besluit 94/262/EGKS, EG, Euratom van het Europees Parlement van 9 maart 1994 inzake het statuut van de Europese ombudsman en de algemene voorwaarden voor de uitoefening van zijn ambt (1) , inzonderheid artikel 3, lid 7 ervan, – gezien de mededeling van de Commissie van 20 maart 2002 over betrekkingen met de klager inzake inbreuken op het Gemeenschapsrecht ( COM(2002)0141 ) (2) , – gelet op artikel 195, lid 2, eerste zin, van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie verzoekschriften en het advies van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken ( A6-0289/2008 ), A. overwegende dat de Europese Ombudsman op grond van artikel 195 van het EG-Verdrag bevoegd is kennis te nemen van klachten van burgers van de Unie over gevallen van wanbeheer bij het optreden van de communautaire instellingen of organen, B. overwegende dat klachten van burgers een belangrijke bron van informatie vormen voor mogelijke inbreuken op het Gemeenschapsrecht, C. overwegende dat de Commissie op grond van artikel 211 van het EG-Verdrag in haar rol als hoedster van de Verdragen moet toezien op de toepassing van de bepalingen van dit Verdrag en van de bepalingen welke de instellingen krachtens dit Verdrag vaststellen, D. overwegende dat ingevolge de eerste alinea van artikel 226 van het EG-Verdrag de Commissie, indien zij van oordeel is dat een lidstaat een van de krachtens dit Verdrag op hem rustende verplichtingen niet is nagekomen, dienaangaande een met redenen omkleed advies uitbrengt, na deze staat in de gelegenheid te hebben gesteld zijn opmerkingen te maken, en overwegende dat ingevolge de tweede alinea van datzelfde artikel de Commissie, indien de betrokken staat dit advies niet binnen de door de Commissie vastgestelde termijn opvolgt, de zaak aanhangig kan maken bij het Hof van Justitie, E. overwegende dat de Ombudsman er in zijn besluit over klacht 995/98/OV reeds op heeft gewezen dat de Commissie weliswaar beschikt over discretionaire bevoegdheden ten aanzien van het instellen van inbreukprocedures, maar dat deze wel onderhevig zijn aan de wettelijke beperkingen welke zijn vastgelegd in de jurisprudentie van het Hof van Justitie, die onder andere voorschrijft dat bestuursorganen consequent en te goeder trouw dienen te handelen, dat zij discriminatie dienen te vermijden, zich dienen te houden aan de beginselen van evenredigheid, gelijkheid en rechtmatig vertrouwen, en de mensenrechten en fundamentele vrijheden moeten respecteren, F. overwegende dat de Commissie heeft onderstreept dat deze rol essentieel is voor de belangen van de Europese burgers, en dat zij het belang van de rechtsstaat in dit verband heeft erkend (3) , G. overwegende dat de Commissie bevestigt dat in haar reeds aangehaalde mededeling van 20 maart 2002 de administratieve maatregelen worden uiteengezet ten gunste van de klager die de Commissie zal naleven tijdens de behandeling van zijn klacht en het onderzoek van het desbetreffende inbreukdossier, H. overwegende dat de Ombudsman van oordeel is dat het verzuim van de Commissie om een definitief standpunt in te nemen met betrekking tot de klacht van klager over de inbreuk een geval van wanbeheer betreft, I. overwegende dat de aanbeveling van de Ombudsman aan de Commissie luidt dat zij de klacht van klager zo snel en zorgvuldig mogelijk moet behandelen, 1. onderschrijft de aanbeveling van de Europese Ombudsman aan de Commissie; 2. benadrukt dat de wijze van behandeling door de Commissie van klachten van burgers over een beweerde inbreuk op het Gemeenschapsrecht door de lidstaten altijd in overeenstemming dient te zijn met de beginselen van behoorlijk bestuur; 3. wijst erop dat de Commissie in haar reeds aangehaalde mededeling van 20 maart 2002 een aantal verplichtingen is aangegaan wat betreft de behandeling van klachten over inbreuken; 4. wijst erop dat de Commissie in haar mededeling heeft aangegeven dat zij in het algemeen binnen een termijn van een jaar na de registratie van de klacht zal besluiten een inbreukprocedure in te leiden dan wel de klacht te seponeren en dat zij de klager schriftelijk op de hoogte zal stellen indien deze termijn wordt overschreden; 5. aanvaardt het feit dat het onderzoek van de Commissie in moeilijke en complexe gevallen meer dan een jaar in beslag kan nemen; is echter van mening dat de overschrijding van de termijn van een jaar alleen gerechtvaardigd is wanneer het onderzoek nog loopt; 6. stelt vast dat de Commissie in het onderhavige geval betreffende het niet naar behoren door de Duitse regering toepassen van de arbeidstijdenrichtlijn (4) voornemens was de klacht te behandelen in het licht van haar voorstel tot wijziging van de richtlijn en besloot het resultaat van de discussies over haar voorstel met de andere communautaire instellingen af te wachten; 7. herinnert eraan dat dat voorstel in september 2004 werd ingediend en dat er geen aanwijzingen zijn dat de Commissie sindsdien verdere stappen heeft ondernomen om haar onderzoek voort te zetten; 8. stelt vast dat de Commissie in plaats van één van twee mogelijke besluiten te nemen - hetzij de officiële inbreukprocedure in te leiden hetzij de zaak te seponeren - geen enkele verdere actie heeft ondernomen met betrekking tot haar onderzoek; 9. is van mening dat het Gemeenschapsrecht niet voorziet in de mogelijkheid om bestaande wetten en uitspraken te veronachtzamen met als argument dat nieuwe regelgeving wordt overwogen; wijst erop dat de Commissie ook heeft verzuimd in de klacht kwesties te behandelen die geen verband houden met de voorgestelde wijzigingen van de toepasselijke richtlijn; 10. erkent dat de Commissie bepaalde discretionaire bevoegdheden heeft met betrekking tot het beheer van klachten en inbreukprocedures, met name ten aanzien van het aanhangig maken van zaken bij het Hof van Justitie, maar wijst erop dat artikel 226 van het EG-Verdrag bepaalt dat de Commissie de precontentieuze fase moet starten als zij van oordeel is dat een lidstaat een van de krachtens het Verdrag op hem rustende verplichtingen niet is nagekomen; 11. is van oordeel dat de discretionaire bevoegdheden tevens onderhevig zijn aan wettelijke beperkingen overeenkomstig de algemene beginselen van administratief recht, zoals deze voortvloeien uit de rechtspraak van het Hof van Justitie, en zich daarnaast niet buiten de grenzen moeten begeven die de Commissie zelf in haar reeds aangehaalde mededeling van 20 maart 2002 heeft gedefinieerd; 12. geeft andermaal uiting aan zijn bezorgdheid over de ongerechtvaardigde en buitensporige termijnen - die zich vaak over verscheidene jaren uitstrekken - die de Commissie hanteert om inbreukprocedures in te leiden en af te ronden, alsook aan zijn ontevredenheid over de regelmatig voorkomende gevallen waarin lidstaten zich niet houden aan de beslissingen van het Hof van Justitie; is van mening dat hierdoor de geloofwaardigheid van de formulering en de coherente toepassing van het Gemeenschapsrecht wordt ondergraven en afbreuk wordt gedaan aan de doelstellingen van de EU; 13. benadrukt nogmaals de essentiële rol van de lidstaten bij de correcte tenuitvoerlegging van de Gemeenschapswetgeving en onderstreept dat de toepassing daarvan in de praktijk van doorslaggevend belang is om de relevantie van de Europese Unie voor haar burgers te vergroten; 14. verzoekt de Commissie een lijst te verstrekken met de namen van de lidstaten wier wetgeving niet in overeenstemming is met alle bepalingen van de arbeidstijdenrichtlijn en de door haar ter zake te nemen maatregelen aan te geven; dringt er bij de Commissie op aan met spoed overeenkomstig haar prerogatieven op te treden in alle gevallen en in alle lidstaten waar de omzetting of uitvoering van de richtlijn niet voldoet aan hetgeen is vastgelegd in de wetgeving of is bepaald door het Hof van Justitie; 15. dringt er bij de Commissie op aan onverwijld een analyse te maken van de nieuwe Duitse wet van 1 januari 2004 die op 1 januari 2007 in werking is getreden, teneinde vast te stellen of deze in overeenstemming is met alle bepalingen van de arbeidstijdenrichtlijn en met alle toepasselijke uitspraken van het Hof van Justitie; onderstreept dat de Commissie de details van de tenuitvoerlegging van deze richtlijn dient te onderzoeken; 16. stelt vast dat de Commissie onlangs haar richtsnoeren inzake inbreukprocedures heeft herzien; begrijpt uit dit document dat van tevoren een lijst met besluiten aan de permanente vertegenwoordigers en de lidstaten zal worden verstrekt en dat persberichten over goedgekeurde besluiten inzake inbreuken op de dag van de officiële goedkeuring kunnen worden gepubliceerd; stelt echter vast dat niet is voorzien in informatieverstrekking aan het Parlement of zijn bevoegde commissies; 17. doet nogmaals een dringend beroep op de Commissie om het Parlement, en met name de Commissie verzoekschriften, in alle fasen van de procedure volledig op de hoogte te houden van besluiten in verband met inbreukdossiers; 18. benadrukt dat het Parlement krachtens artikel 230 van het EG-Verdrag op dezelfde voorwaarden als de Raad en de Commissie het recht heeft om beroep in te stellen bij het Hof van Justitie en dat het Parlement op grond van artikel 201 van het EG-Verdrag bevoegd is controle uit te oefenen op de activiteiten van de Commissie; 19. dringt er tevens bij alle lidstaten op aan om in het licht van het voorgaande getrouw alle regels met betrekking tot gezondheid en veiligheid op het werk toe te passen, zulks op basis van het beginsel dat in het geval van eventuele twijfel die interpretatie van de wet dient te prevaleren die het meest in het voordeel is van de gezondheid en veiligheid van de werkers ( in dubio pro operario ); 20. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de Europese ombudsman. Het Europees Parlement , – gelet op artikel 2, artikel 3, lid 2 en artikel 141 van het EG-Verdrag, – gelet op artikel 23 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, – gezien het verslag van de Commissie van 23 januari 2008 over gelijkheid tussen mannen en vrouwen - 2008 ( COM(2008)0010 ) ("het verslag van de Commissie over gelijkheid"), en de jaarverslagen van voorgaande jaren ( COM(2001)0179 , COM(2002)0258 , COM(2003)0098 , COM(2004)0115 , COM(2005)0044 , COM(2006)0071 en COM(2007)0049 ), – gezien de Mededeling van de Commissie van 1 maart 2006, getiteld "Een routekaart voor de gelijkheid van vrouwen en mannen 2006-2010" ( COM(2006)0092 ), – gezien Beschikking 2001/51/EG van de Raad van 20 december 2000 betreffende het programma in verband met de communautaire strategie inzake de gelĳkheid van mannen en vrouwen (1) , – gezien Verordening (EG) nr. 1083/2006 van de Raad van 11 juli 2006 houdende algemene bepalingen inzake het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds en het Cohesiefonds (2) , in het bijzonder artikel 16, lid 1, daarvan, – gezien het Europees pact voor gendergelijkheid dat is aangenomen tijdens de Europese Raad van 23 en 24 maart 2006 in Brussel, – gezien de gemeenschappelijke verklaring die op 4 februari 2005 is aangenomen door de ministers van de lidstaten die verantwoordelijk zijn voor het beleid ten aanzien van gendergelijkheid, – onder verwijzing naar zijn resolutie van 9 maart 2004 over het combineren van beroep, gezin en privéleven (3) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 24 oktober 2006 over immigratie van vrouwen: de rol van vrouwelijke immigranten en hun plaats in de Europese Unie (4) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 26 april 2007 over de situatie van vrouwen met een handicap in de Europese Unie (5) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 13 maart 2007 over een routekaart voor de gelijkheid van vrouwen en mannen (2006-2010) (6) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 19 juni 2007 over een regelgevend kader voor maatregelen ten behoeve van jonge vrouwen in de Europese Unie om gezin en studie met elkaar te verzoenen (7) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 27 september 2007 over de gelijkheid van vrouwen en mannen in de Europese Unie - 2007 (8) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 17 januari 2008 over de rol van de vrouw in de industrie (9) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 12 maart 2008 over de situatie van de vrouw in de plattelandsgebieden van de EU (10) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 13 maart 2008 over de specifieke situatie van vrouwelijke gevangenen en de effecten van de detentie van ouders op het maatschappelijke leven en het gezinsleven (11) , – gezien het Raadgevend Comité voor gelijke kansen van mannen en vrouwen en zijn advies over de ongelijke beloning van vrouwen en mannen, aangenomen op 22 maart 2007, – gezien het actiekader voor gendergelijkheid dat op 22 maart 2005 is aangenomen door de Europese sociale partners, – gelet op artikel 45 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid en de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken en de Commissie cultuur en onderwijs ( A6-0325/2008 ), A. overwegende dat gelijkheid tussen vrouwen en mannen een grondbeginsel van de EU is, dat wordt erkend in het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap en in het Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie; overwegende dat er, ondanks de aanzienlijke vooruitgang die op dit gebied is geboekt, nog veel ongelijkheden bestaan tussen vrouwen en mannen, B. overwegende dat geweld tegen vrouwen een groot obstakel voor de gelijkheid tussen vrouwen en mannen vormt en een van de meest voorkomende schendingen van de mensenrechten is, die geen geografische, economische of sociale grenzen kent; overwegende dat het aantal vrouwen dat slachtoffer is van geweld alarmerend is, C. overwegende dat de term "geweld tegen vrouwen" geïnterpreteerd moet worden als iedere daad van gendergerelateerd geweld, die resulteert in of die vermoedelijk resulteert in lichamelijke, seksuele of psychologische schade of leed voor vrouwen, inclusief dreigingen met dergelijke daden, dwang of willekeurige vrijheidsberoving, ongeacht het feit of dit plaatsvindt in het openbaar of in het privé-leven, D. overwegende dat mensenhandel met het oog op seksuele uitbuiting een onaanvaardbare schending van de mensenrechten betekent en een moderne vorm van slavernij is die nauw samenhangt met andere vormen van criminaliteit en die alle inspanningen om de gelijkheid tussen vrouwen en mannen te bevorderen in aanzienlijke mate ondermijnt, E. overwegende dat de bevordering van een actief beleid voor flexibiliteit op de arbeidsmarkt niet zozeer op de behoeften van bedrijven of van de overheid gericht moet zijn, maar in de eerste plaats als uitgangspunt moet nemen de tijd die vrouwen en mannen nodig hebben om elk hun verantwoordelijkheden binnen het gezin ernstig te nemen, F. overwegende dat in de Europese werkgelegenheidsstrategie niet langer specifieke genderrichtsnoeren noch de hoofdcomponent gelijke kansen zijn te vinden, G. overwegende dat de ongelijke kansen op het gebied van werkgelegenheid laten zien dat er nog steeds zowel kwalitatieve als kwantitatieve ongelijkheden bestaan tussen vrouwen en mannen, H. overwegende dat het verschil in beloning tussen vrouwen en mannen sinds 2003 is blijven staan op 15% en sinds 2000 slechts één procentpunt is afgenomen, I. overwegende dat de segregatie van sectoren en beroepen tussen vrouwen en mannen niet afneemt en in sommige landen zelfs toeneemt, J. overwegende dat deelname van vrouwen aan de besluitvorming een bepalende indicator is van gelijkheid tussen vrouwen en mannen; overwegende dat de aanwezigheid van vrouwelijke managers in bedrijven en universiteiten laag blijft en het aantal vrouwelijke politici of onderzoekers slechts zeer langzaam stijgt, K. overwegende dat de stereotypen die nog steeds bestaan met betrekking tot de onderwijs- en beroepsmogelijkheden beschikbaar voor vrouwen, helpen de ongelijkheid in stand te houden, L. overwegende dat de doelstellingen van Lissabon voor het genereren van groei en het bevorderen van de sociale markteconomie uitsluitend kunnen worden gehaald als het significante potentieel van vrouwen op de arbeidsmarkt volledig wordt benut, M. overwegende dat er een risico op "gedwongen'deeltijdwerk bestaat, in de eerste plaats voor vrouwen, die hiertoe vaak genoodzaakt zijn vanwege een tekort aan betaalbare kinderopvangplaatsen, N. overwegende dat een aantal uitdagingen en moeilijkheden meer betrekking hebben op vrouwen dan op mannen, met name de kwaliteit van banen, de situatie van "meehelpende" echtgenoten in bepaalde sectoren als de landbouw of de visserij en in kleine familiebedrijven, gezondheid en veiligheid op het werk en bescherming van het moederschap, alsmede een groter risico op armoede, O. overwegende dat de tewerkstellingsgraad voor zowel mannen als vrouwen lager is in plattelandsgebieden en dat veel vrouwen bovendien nooit op de officiële arbeidsmarkt tewerk gesteld zijn en daardoor noch als werkloos geregistreerd staan, noch in de werkloosheidsstatistieken voorkomen, hetgeen specifieke financiële en juridische problemen met zich meebrengt betreffende het recht op zwangerschaps- en ziekteverlof, de opbouw van pensioenrechten en toegang tot sociale zekerheid, alsook problemen in het geval van echtscheiding; overwegende dat in plattelandsgebieden een ernstig tekort bestaat aan kwalitatief hoogwaardige banen, P. overwegende dat de omstandigheden van sommige groepen vrouwen, die vaak te maken hebben met een combinatie van meerdere moeilijkheden en risico's, alsmede dubbele discriminatie – in het bijzonder vrouwen met een handicap, vrouwen met de zorg voor afhankelijke personen, oudere vrouwen, vrouwen die tot een minderheid behoren en vrouwelijke immigranten en vrouwelijke gevangenen – tekenen van verslechtering vertonen, Q. overwegende dat er nog steeds belangrijke verschillen bestaan tussen vrouwen en mannen in alle andere aspecten in verband met de kwaliteit van het werk, bijvoorbeeld wat betreft het combineren van werk en gezin, werkregelingen die de capaciteiten van personen niet ten volle stimuleren en kwesties inzake veiligheid en gezondheid op het werk; overwegende dat de arbeidsparticipatie van vrouwen met jonge kinderen slechts 62,4% bedraagt, tegenover 91,4% bij mannen; overwegende dat de participatie van vrouwen op de arbeidsmarkt nog steeds in hoge mate wordt gekenmerkt door een groot en toenemend aandeel deeltijdbanen - 31,4% in de EU-27 in 2007, in vergelijking met slechts 7,8% voor mannen - en dat 76,5% van de deeltijdse werknemers vrouwen zijn; overwegende dat tijdelijke arbeidscontracten eveneens vaker voorkomen bij vrouwen (15,1%, d.w.z. één procentpunt meer dan bij mannen); overwegende dat langdurige werkloosheid duidelijk vaker bij vrouwen (4,5%) voorkomt dan bij mannen (3,5%), R. overwegende dat het risico op armoede groter is voor vrouwen dan voor mannen, in het bijzonder voor vrouwen van 65 jaar en ouder (21%, d.w.z. vijf procentpunt meer dan bij mannen), S. overwegende dat het combineren van werk, gezin en privéleven zowel voor vrouwen als voor mannen een onopgeloste kwestie blijft, T. overwegende dat de sociale partners een belangrijke rol spelen bij het bepalen en de doeltreffende tenuitvoerlegging van acties voor de gelijkheid tussen vrouwen en mannen op Europees, nationaal, regionaal, sector- en bedrijfsniveau, U. overwegende dat de verdeling van de gezins- en huishoudelijke taken tussen vrouwen en mannen, met name door het gebruik van het recht op ouderschaps- en vaderschapsverlof te stimuleren, een absoluut noodzakelijke voorwaarde is voor de bevordering en totstandbrenging van gelijkheid tussen vrouwen en mannen; overwegende dat zwangerschaps- en ouderschapsverlof niet in aanmerking worden genomen voor de berekening van de totale werktijd en dat dit een vorm van discriminatie is, die ertoe leidt dat vrouwen worden benadeeld op de arbeidsmarkt, V. overwegende dat toegang tot diensten voor de zorg voor kinderen, ouderen en andere afhankelijke personen essentieel is voor gelijke arbeidsparticipatie van vrouwen en mannen, alsook voor een gelijke deelname aan onderwijs en opleiding, W. overwegende dat de verordeningen inzake de Structuurfondsen stellen dat de lidstaten en de Commissie ervoor moeten zorgen dat de gelijkheid tussen vrouwen en mannen en de integratie van het genderperspectief worden bevorderd gedurende de verschillende stadia van de tenuitvoerlegging van de fondsen, 1. verwelkomt het hoger vermelde verslag van de Commissie over gelijkheid en wijst nogmaals op het dubbele karakter van het beleid inzake gelijke gelijkheid van vrouwen en mannen op EU-niveau, waarbij enerzijds moet worden gezorgd voor gelijkheid van vrouwen en mannen op alle beleidsterreinen (gendermainstreaming) en anderzijds gerichte maatregelen moeten worden genomen om discriminatie van vrouwen te verminderen, zoals bewustmakingscampagnes, uitwisseling van beste praktijken, dialogen met burgers en publiek-private partnerschapsinitiatieven; 2. benadrukt het belang van de bestrijding van geweld tegen vrouwen voor het bereiken van gelijkheid tussen vrouwen en mannen; roept de lidstaten en de Commissie derhalve op tot gecoördineerde actie op dit gebied; verzoekt de Commissie met klem na te denken over mogelijkheden voor nieuwe maatregelen voor de bestrijding van geweld tegen vrouwen; 3. roept de Commissie en de lidstaten op om hun inspanningen te bundelen met het oog op de bestrijding van de georganiseerde misdaad en van netwerken van mensenhandel, alsook om nieuwe wetgevende, administratieve, educatieve, maatschappelijke en culturele maatregelen goed te keuren om de vraag naar prostitutie tegen te gaan; 4. roept de lidstaten op om het Verdrag van de Raad van Europa inzake de bestrijding van mensenhandel met spoed te ratificeren; 5. is van mening dat de deelname van vrouwen aan de beleidsvorming op lokaal, nationaal en EU-niveau in het algemeen onvoldoende is en nodigt de Commissie, de lidstaten en de politieke partijen daarom uit na te denken over acties om deze situatie te verbeteren; wijst in dit verband op de positieve effecten van het gebruik van electorale quota op de vertegenwoordiging van vrouwen; 6. wijst op de correlatie tussen de deelname van vrouwen aan de politiek en beleidsvorming en hun betrokkenheid bij ngo's en activiteiten van maatschappelijke organisaties; verzoekt de Commissie en de lidstaten daarom met klem acties die deze betrokkenheid bevorderen te ondersteunen; 7. benadrukt het belang van actieve betrokkenheid van vrouwen bij vakbonden die zich inzetten voor de bescherming van vrouwen op de werkplek en de toekenning van de rechten die hun toekomen; 8. merkt op dat het voor de zelfverwezenlijking van vrouwen van groot belang is dat zij zeggenschap hebben over hun seksuele en reproductieve rechten; ondersteunt daarom maatregelen en acties om de toegang van vrouwen tot diensten op het gebied van seksuele en reproductieve gezondheid te verbeteren en hen meer bewust te maken van hun rechten en de beschikbare diensten; 9. roept de Commissie en de lidstaten op de noodzakelijke maatregelen te nemen voor een betere integratie van het genderbeleid in alle sociale, tewerkstellings- en socialezekerheids- strategieën, met name de flexizekerheidsstrategie, en alle vormen van discriminatie te bestrijden; 10. ondersteunt de maatregelen van het Europees Sociaal Fonds en het PROGRESS-programma voor 2007-2013 die de positie van vrouwen op de arbeidsmarkt verbeteren en discriminatie helpen uitbannen; 11. maakt zich zorgen over het gebrek aan vooruitgang met betrekking tot de ongelijke beloning van vrouwen en mannen in de afgelopen jaren; verzoekt de Commissie en de lidstaten daarom met klem de strategieën en acties op dit gebied te evalueren en, indien nodig, in samenwerking met de sociale partners eventuele nieuwe maatregelen of nieuwe benaderingen in de tenuitvoerlegging van bestaande maatregelen vast te stellen om de situatie te verbeteren; steunt in dit kader de suggestie van de Adviescommissie voor gelijke kansen om de bestaande Europese wetgeving terzake te versterken met een verplichting voor werkgevers om loonaudits te verrichten en actieplannen te ontwikkelen om de loonkloof te dichten; benadrukt de noodzaak van een gecoördineerde aanpak, in het bijzonder in de context van de nieuwe cyclus van de Europese strategie voor groei en werkgelegenheid, en van gemeenschappelijke beginselenn van flexizekerheid; 12. maakt zich zorgen over de ongunstige situatie van vrouwen op de arbeidsmarkt, die tot gevolg heeft dat vrouwen minder individuele rechten op het gebied van pensioen en ander sociale uitkeringen verwerven, in het bijzonder in systemen waar deze rechten voornamelijk zijn gebaseerd op de bijdragen of het inkomen uit arbeid van de betrokkene; dringt derhalve bij de lidstaten aan op doeltreffende maatregelen die zorgen voor inachtneming van de sociale normen en voor de werknemersrechten respecterende jobs in verschillende sectoren van activiteit, en derhalve zo een waardige bezoldiging aan de werknemers en in het bijzonder aan vrouwen verzekeren, alsmede recht op veiligheid en gezondheid op het werk, sociale bescherming en vrijheid van vakbond, en bijdragen aan de uitbanning van discriminatie tussen mannen en vrouwen op het gebied van werk; 13. verzoekt de lidstaten de Commissie te ondersteunen bij het controleren van de implementatie van nationale maatregelen, die bedoeld zijn om de naleving van het gelijkheidsbeginsel te beoordelen, met name betreffende wettelijke rechten, pensioenregelingen en sociale zekerheid; 14. verzoekt de communautaire instellingen en de lidstaten om 22 februari uit te roepen tot de "Internationale dag voor gelijke beloning"; 15. maakt zich zorgen over de blijvende discrepantie tussen het opleidingsniveau van vrouwen en mannen enerzijds, waarbij vrouwen beter presteren dan mannen, en de situatie op de arbeidsmarkt anderzijds, waarbij vrouwen lagere lonen verdienen, werkzaam zijn in minder zekere banen en minder snel carrière maken dan mannen; verzoekt de Commissie en de lidstaten met klem te onderzoeken wat de redenen hiervan zijn en oplossingen voor deze situatie te vinden; 16. beveelt de lidstaten aan zich vastberaden in te zetten voor gelijke behandeling in de scholen en maatregelen te nemen tegen de werksegregatie, die nog steeds bestaat in het onderwijs, aangezien vrouwelijke leerkrachten veel sterker vertegenwoordigd zijn in het kleuter- en lager onderwijs dan in het secundair onderwijs, waar meer mannen werken en waar de erkenning, bezoldiging en sociale waardering hoger ligt; 17. stelt voor dat de Commissie maatregelen overweegt om meisjes en jongens aan te moedigen wetenschappelijke en technologische studierichtingen te volgen, teneinde het werknemersaanbod in de sector te vergroten en aan de bestaande vraag tegemoet te komen; 18. verzoekt de Commissie en de lidstaten verdere maatregelen te nemen voor het verbeteren van de toegang tot en deelname aan de arbeidsmarkt door vrouwen, in het bijzonder in sectoren waar zij nog steeds ondervertegenwoordigd zijn, bijvoorbeeld spitstechnologie, onderzoek, wetenschap en techniek, en van de kwaliteit van het werk van vrouwen, in het bijzonder door middel van programma's voor een leven lang leren op alle niveaus; verzoekt de Commissie en de lidstaten met klem gebruik te maken van de Europese Structuurfondsen om dit te bereiken; 19. verzoekt de Commissie en de lidstaten aandacht te besteden aan de situatie van echtgenoten die meewerken in ambachtelijke bedrijven, de handel, de landbouw en de visserij en in kleine familiebedrijven, vanuit het perspectief van gendergelijkheid en rekening houdend met het feit dat vrouwen in een kwetsbaardere positie verkeren dan mannen; verzoekt de Commissie onverwijld een voorstel in te dienen tot wijziging van Richtlijn 86/613/EEG betreffende de toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van zelfstandig werkzame mannen en vrouwen, de landbouwsector daarbij inbegrepen, en tot bescherming van het moederschap (12) , met het oog op het wegwerken van indirecte discriminatie, het uitbouwen van een positieve verplichting tot gelijke behandeling en de verbetering van de rechtspositie van meewerkende echtgenoten; 20. verzoekt de lidstaten een wettelijke constructie van gedeeld eigendom te creëren, teneinde volledige erkenning van de rechten van vrouwen in de landbouwsector, fatsoenlijke bescherming op het gebied van sociale zekerheid en erkenning van hun werk te waarborgen; 21. moedigt de lidstaten aan vrouwelijk ondernemerschap in de industriële sector te stimuleren en financiële steun en beroepsadvies te verlenen aan vrouwen die bedrijven oprichten, alsook in een passende opleiding te voorzien; 22. verzoekt de lidstaten speciaal aandacht te besteden aan de beschikbaarheid van moederschapsfaciliteiten voor zelfstandig werkzame vrouwen; 23. verzoekt de Commissie en de lidstaten in het bijzonder kennis te nemen van de situatie van het toenemende aantal werknemers die formeel als zelfstandigen werkzaam zijn, maar in werkelijkheid als "economisch afhankelijke werknemers" kunnen worden beschouwd; 24. verzoekt de lidstaten ondernemingen te erkennen, die de gelijkheid tussen mannen en vrouwen bevorderen en het combineren van werk en gezinstaken steunen, teneinde bij te dragen aan de verspreiding van goede praktijken op dit terrein; 25. verzoekt de Commissie en de lidstaten voorrang te geven en speciaal aandacht te besteden aan kwetsbaardere groepen vrouwen, in het bijzonder vrouwen met een handicap, vrouwen met de zorg voor afhankelijke personen, oudere vrouwen, vrouwen die tot een minderheid behoren, vrouwelijke immigranten en vrouwelijke gevangenen, alsook gerichte maatregelen te ontwikkelen om te voorzien in hun behoeften; 26. verzoekt de Commissie en de lidstaten de noodzakelijke maatregelen vast te stellen en uit te voeren om gehandicapte vrouwen te helpen vooruit te komen in de sectoren van het sociale, culturele en politieke leven en het beroepsleven waarin zij nog steeds ondervertegenwoordigd zijn; 27. verzoekt de Commissie en de lidstaten de toegang tot het onderwijs en de arbeidsmarkt voor vrouwelijke immigranten te verbeteren door maatregelen te treffen om dubbele discriminatie tegenover vrouwelijke immigranten op de arbeidsmarkt te bestrijden, gunstige omstandigheden te creëren zodat ze toegang tot de arbeidsmarkt krijgen en een goed evenwicht tussen werk en gezin kunnen bereiken, en voor aangepaste beroepsopleidingen te zorgen; 28. verwelkomt het overleg tussen de Commissie en de sociale partners gericht op het verbeteren van de wetgeving- en niet-wetgevingskaders voor het combineren van werk, gezin en privéleven; kijkt uit naar een analyse van dat overleg en naar de voorstellen die eruit voortkomen, in het bijzonder voorstellen met betrekking tot zwangerschapsverlof en het in aanmerking nemen van dit verlof voor de berekening van de totale werktijd, ouderschapsverlof, vaderschapsverlof, adoptieverlof en zorgverlof; is bovendien van mening dat de kaderovereenkomst over ouderschapsverlof op de volgende punten kan worden verbeterd: het voorzien van aanmoedigingen voor vaders om ouderschapsverlof te nemen, de versterking van de arbeidsrechten van werknemers die ouderschapsverlof nemen, de flexibilisering van de verlofregeling, langere duur en vergoeding van het ouderschapsverlof; 29. herinnert eraan dat alle beleid in verband met het combineren van werk en gezin gebaseerd moet zijn op het beginsel van vrije en persoonlijke keuze en gericht moet zijn op de verschillende levensfasen; 30. verzoekt de lidstaten specifieke maatregelen voor te stellen voor de bestrijding van ongelijkheden tussen vrouwen en mannen die worden veroorzaakt door verstoorde arbeidspatronen, in het bijzonder als gevolg van zwangerschapsverlof of zorgverlof en voor het beperken van de negatieve effecten daarvan op de loopbaan, het loon en de pensioenrechten; 31. merkt op dat het combineren van werk, gezin en privéleven een van de sleutels is voor het verhogen van de arbeidsparticipatie en verzoekt de Commissie beste praktijken te verzamelen en te verspreiden met betrekking tot een effectief evenwicht tussen werk en privéleven en een grotere betrokkenheid van mannen bij het gezinsleven; 32. verzoekt de Commissie en de lidstaten met klem de deelname van mannen aan de tenuitvoerlegging van beleidslijnen inzake gendergelijkheid aan te moedigen, met name wat betreft het combineren van werk, gezin en privéleven; 33. verzoekt de lidstaten en de regionale en lokale autoriteiten de beschikbaarheid, kwaliteit en toegankelijkheid van kinderopvang en opvang voor afhankelijke personen te verbeteren in overeenstemming met de Barcelona-doelstellingen, en ervoor te zorgen dat de beschikbaarheid van deze diensten aansluit bij het werkschema van vrouwen en mannen met een volledige baan en de verantwoordelijkheid voor kinderen of afhankelijke personen; 34. verzoekt de verantwoordelijken binnen bedrijven een flexibel gezinsbeleid op te nemen in hun plannen voor personeelsbeheer, om het voor werknemers gemakkelijker te maken om weer te gaan werken na een loopbaanonderbreking; 35. vraagt de aandacht van de Commissie en de lidstaten voor de vervrouwelijking van de armoede, nu vrouwen, in het bijzonder oudere vrouwen en alleenstaande moeders, risico lopen op uitsluiting en armoede, en verzoekt hen met klem maatregelen te nemen om deze ontwikkeling een halt toe te roepen; 36. verzoekt de Commissie en de lidstaten hulpmiddelen voor scholing en tenuitvoerlegging te ontwikkelen om alle belanghebbenden in staat te stellen in hun respectieve bevoegdheidsgebieden een perspectief op te nemen dat is gebaseerd op gelijke kansen voor vrouwen en mannen, waaronder de beoordeling van het specifieke effect van beleid op vrouwen en mannen; 37. verzoekt de lidstaten en de regionale en lokale autoriteiten met klem zorg te dragen voor het effectief gebruik van de bestaande hulpmiddelen, zoals de handleidingen voor mainstreaming van gelijke kansen voor vrouwen en mannen op het gebied van het werkgelegenheidsbeleid die zijn opgesteld door de Commissie; 38. verzoekt de lidstaten met klem te zorgen voor een passende opleiding in verband met gendermainstreaming voor ambtenaren die belast zijn met de uitvoering van de communautaire programma's op nationaal, regionaal en lokaal niveau; 39. roept de Commissie en de lidstaten op een aantal kwantitatieve en kwalitatieve indicatoren te ontwikkelen alsmede naar geslacht uitgesplitste statistieken die betrouwbaar, vergelijkbaar en tijdig beschikbaar zijn, met het oog op gebruik ervan bij de follow-up van de uitvoering van de strategie van Lissabon voor groei en werkgelegenheid, teneinde rekening te houden met de genderdimensie en te zorgen voor de correcte tenuitvoerlegging en follow-up van het beleid; 40. verwelkomt de oprichting van het Europees Instituut voor gendergelijkheid en de aanstelling van de leden van de raad van bestuur die het Instituut een beleidsvormingsorgaan heeft gegeven; is echter bezorgd over de vertraging bij de benoeming van een directeur voor het Instituut en verzoekt de Commissie met klem dit probleem op te lossen; 41. vraagt de Commissie om, met de hulp van het Europees Instituut voor gendergelijkheid, in toekomstige jaarverslagen over de gelijkheid van vrouwen en mannen feiten en statistische gegevens van kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten op te nemen; 42. verzoekt de lidstaten sportbeoefening en een gezonde levensstijl voor alle bevolkingsgroepen te promoten, rekening houdend met het feit dat vrouwen minder aan sport doen; 43. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de regeringen en parlementen van de lidstaten. Het Europees Parlement , – gelet op artikel 108, lid 5, van zijn Reglement, A. overwegende dat het Protocol inzake de bescherming en het welzijn van dieren de Gemeenschap en de lidstaten voorschrijft bij de formulering en uitvoering van het landbouw- en onderzoeksbeleid ten volle rekening te houden met de eisen inzake dierenwelzijn, B. overwegende dat kloonprocessen een laag overlevingspercentage voor overgebrachte embryo's en gekloonde dieren laten zien, en dat veel gekloonde dieren in een vroeg levensstadium sterven aan cardiovasculaire insufficiëntie, immunodeficiëntie, leverinsufficiëntie, ademhalingsproblemen en abnormale ontwikkeling van nieren, spieren en skelet, C. overwegende dat de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) in haar advies van 2008 heeft geconcludeerd dat het sterfte- en ziektecijfer onder gekloonde dieren hoger is dan bij door seksuele voortplanting voortgebrachte dieren, en dat sterfte en problemen in een laat stadium van de draagtijd vaak het welzijn van de draagmoeder aantasten, D. overwegende dat de Europese werkgroep voor ethische vraagstukken en nieuwe technologieën (EGE) zich gezien de huidige omvang van het lijden en de gezondheidsproblemen bij surrogaatmoeders en gekloonde dieren afvraagt of het klonen van dieren ten behoeve van de voedselvoorziening ethisch te rechtvaardigen is en geen overtuigende argumenten kan vinden om voedselproductie met behulp van gekloonde dieren en hun nakomelingen te rechtvaardigen, E. overwegende dat in Richtlijn 98/58/EG van de Raad van 20 juli 1998 inzake de bescherming van voor landbouwdoeleinden gehouden dieren (1) wordt bepaald dat er "geen natuurlijke of kunstmatige fokmethoden (mogen) worden toegepast die de betrokken dieren pijn of letsel toebrengen of kunnen toebrengen" (bijlage, punt 20), F. overwegende dat klonen de genetische diversiteit binnen dierpopulaties aanzienlijk zou doen afnemen, waarmee de kans toeneemt dat hele kuddes worden gedecimeerd door ziektes waarvoor zij gevoelig zijn, G. overwegende dat EFSA op 24 juli 2008 een wetenschappelijk advies heeft gepubliceerd over de gevolgen van het klonen van dieren voor de voedselveiligheid, de gezondheid en het welzijn van dieren en het milieu, waarin zij tot de conclusie kwam dat de gezondheid en het welzijn van een aanzienlijk deel van de klonen nadelige invloeden ondergaat, en wel vaak op ernstige of zelfs fatale wijze, H. overwegende dat het belangrijkste doel van klonen de productie van een groot aantal kopieën van dieren is, met een grotere groeisnelheid of een hogere opbrengst, maar dat de traditionele manier van selectief fokken reeds heeft geleid tot pootproblemen en cardiovasculaire stoornissen bij snelgroeiende varkens, en kreupelheid, mastitis en voortijdige uitschifting bij hoogproductieve runderen; overwegende dat het klonen van de snelstgroeiende en meest productieve dieren tot nog grotere gezondheids- en welzijnsproblemen zal leiden; I. overwegende dat, behalve het feit dat de implicaties van het klonen van dieren ten behoeve van de voedselvoorziening niet voldoende zijn bestudeerd, klonen een ernstige bedreiging vormt voor het imago en de inhoud van het Europese landbouwmodel, dat gebaseerd is op productkwaliteit, milieuvriendelijke beginselen en eerbiediging van strenge voorwaarden inzake dierenwelzijn, 1. roept de Commissie op voorstellen in te dienen voor een verbod – waar het gaat om de voedselvoorziening – op (i) het klonen van dieren, (ii) het fokken met gekloonde dieren of hun nakomelingen, (iii) het op de markt brengen van vlees of zuivelproducten van gekloonde dieren of hun nakomelingen en (iv) het invoeren van gekloonde dieren, hun nakomelingen, zaad en embryo's van gekloonde dieren of hun nakomelingen, en vlees of zuivelproducten van gekloonde dieren of hun nakomelingen, en daarbij rekening te houden met de aanbevelingen van de EFSA en de EGE; 2. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement , – gelet op het EG-Verdrag, in het bijzonder artikel 2, artikel 3, lid 2, en artikel 152, – gezien het acquis communautaire op het gebied van de rechten van de vrouw en gendergelijkheid, – gezien het Actieplatform van de Vierde Wereldvrouwenconferentie gehouden op 15 september 1995 in Peking en haar resolutie van 18 mei 2000 inzake de follow-up van de uitvoering van het actieplatform van Peking (1) , – gelet op Richtlijn 89/552/EEG van 3 oktober 1989 van het Europees Parlement en de Raad betreffende de coördinatie van bepaalde wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in de lidstaten inzake het aanbieden van audiovisuele mediadiensten (richtlijn Audiovisuele mediadiensten) (2) , — gelet op Richtlijn 2004/113/EG van de Raad van 13 december 2004 houdende toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van mannen en vrouwen bij de toegang tot en het aanbod van goederen en diensten (3) , – gezien de routekaart van de Commissie voor de gelijkheid van vrouwen en mannen 2006-2010 ( COM(2006)0092 ) en de bijbehorende effectbeoordeling (SEC(2006)0275), – onder verwijzing naar zijn resolutie van 25 juli 1997 over discriminatie van vrouwen in de reclame (4) , – gezien resolutie 1557 (2007) van de Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa, getiteld "Image of women in advertising" (beeld van vrouwen in reclame), – gezien het Europees pact voor gendergelijkheid dat is aangenomen door de Europese Raad van Brussel op 23 en 24 maart 2006, – gelet op artikel 45 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid ( A6-0199/2008 ), A. overwegende dat identiteit, waarden, overtuigingen en standpunten die het individu een plek en een rol geven in de maatschappij waarin hij/zij is opgegroeid, samensmelten bij het proces van socialisatie (via de school, het gezin en de sociaal-culturele omgeving); overwegende dat identificatie een sleutelbegrip is om te begrijpen hoe dit proces werkt, B. overwegende dat er meer inspanningen moeten worden geleverd voor het bevorderen van een redelijk en verantwoord gebruik van de televisie en van de nieuwe technologieën vanaf jonge leeftijd, zowel op school als thuis, C. overwegende dat reclame waarin discriminerende en/of neerbuigende boodschappen op basis van het geslacht en allerlei vormen van genderstereotypen worden meegegeven, een belemmering vormt voor een moderne en gelijkwaardige maatschappij, D. overwegende dat stereotypen aanleiding kunnen geven tot een bepaald gedrag en zodoende een element vormen van identificatie, E. overwegende dat reclame en marketing cultuur reflecteren en ook helpen creëren, F. overwegende dat reclame deel uitmaakt van de markteconomie en een aspect van de werkelijkheid vormt waarmee iedereen dagelijks wordt geconfronteerd, G. overwegende dat reclame soms een karikaturale visie op het leven van mannen en vrouwen kan laten zien, H. overwegende dat genderdiscriminatie nog altijd wijdverbreid is in de media; overwegende dat genderstereotypen in de reclame en de media als een onderdeel van deze discriminatie kunnen worden beschouwd, I. overwegende dat genderstereotypen in reclame de ongelijke machtsverdeling tussen mannen en vrouwen op deze manier versterken, J. overwegende dat men zich in alle lagen van de samenleving moet verzetten tegen genderstereotypen, teneinde gelijkheid en samenwerking van vrouwen en mannen in zowel de private als de publieke sfeer te bevorderen, K. overwegende dat genderstereotypen vanaf de eerste jaren van de socialisatie van het kind aanleiding kunnen geven tot discriminatie op grond van geslacht, hetgeen de instandhouding van levenslange ongelijkheid tussen vrouwen en mannen en het ontstaan van genderspecifieke clichés versterkt, L. overwegende dat het creëren van genderstereotypen contraproductief is en aanleiding geeft tot een verdeling van de arbeidsmarkt naar geslacht, waarbij vrouwen over het algemeen minder verdienen dan mannen, M. overwegende dat de hele maatschappij moet worden betrokken bij de inspanningen om te voorkomen dat genderstereotypen worden bestendigd; overwegende dat allen hiervoor samen de verantwoordelijkheid moeten dragen, N. overwegende dat de obstakels voor het uitdragen van een positief beeld van mannen en vrouwen in alle sociale situaties, moeten worden weggewerkt, O. overwegende dat kinderen een bijzonder kwetsbare groep zijn die niet alleen vertrouwt op autoriteit, maar ook op figuren uit verhalen, tv-programma's, plaatjesboeken, educatief materiaal, tv-spelletjes, reclame voor speelgoed, enz.; overwegende dat kinderen leren door te imiteren en na te spelen wat zij net hebben beleefd; overwegende dat genderstereotypen in reclame daarom een invloed hebben op de individuele ontwikkeling en nadruk leggen op de perceptie dat iemands geslacht bepaalt wat wel en wat niet mogelijk is, P. overwegende dat reclame via verschillende soorten van media deel uitmaakt van ons dagelijks leven; overwegende dat het uiterst belangrijk is dat reclame via de media voldoet aan bestaande ethische of wettelijke bindende regels en/of gedragscodes om te voorkomen dat reclameberichten op genderstereotypen gebaseerde discriminerende of vernederende boodschappen meegeven en aanzetten tot geweld, Q. overwegende dat verantwoorde reclame een positieve invloed kan hebben op de visie van de maatschappij op kwesties als lichaamsbeeld, genderrollen en normaliteit; overwegende dat reclame een krachtig instrument kan zijn in het in vraag stellen en doorbreken van stereotypen, 1. benadrukt dat het belangrijk is vrouwen en mannen dezelfde kansen te geven om zich als individu te ontwikkelen; 2. merkt op dat mannelijke en vrouwelijke stereotypen blijven bestaan en wijdverbreid zijn, ondanks verschillende communautaire programma's om gendergelijkheid te bevorderen; 3. merkt op dat verder onderzoek zou helpen het eventuele verband tussen genderstereotypen in reclame en genderongelijkheid te verduidelijken; 4. verzoekt de Raad, de Commissie en de lidstaten om voornoemd onderzoek en de resultaten ervan te gebruiken en te verspreiden; 5. benadrukt dat het belangrijk is dat de lidstaten de verplichtingen nakomen die zij zijn aangegaan uit hoofde van het voornoemd Europees pact voor gendergelijkheid; 6. vraagt de Raad, de Commissie en de lidstaten dat zij zich houden aan de richtsnoeren die zijn goedgekeurd in het kader van verschillende communautaire programma's, bijvoorbeeld EQUAL, en de richtsnoeren gericht op gendergelijkheid; 7. verzoekt de Raad en de Commissie toe te zien op de uitvoering van de bestaande bepalingen in de communautaire wetgeving inzake discriminatie op grond van geslacht en aanzetting tot haat op grond van geslacht; 8. verzoekt de Raad, de Commissie en de lidstaten om in heel de EU bewustmakingsacties op te zetten tegen seksistische beledigingen of een vernederend beeld van vrouwen en mannen in reclame en marketing; 9. verzoekt de lidstaten het beeld van vrouwen en mannen in reclame en marketing te bestuderen en hierover verslag uit te brengen; 10. benadrukt dat stereotypen in reclame voor tv-programma's voor kinderen een bijzonder probleem vormen wegens hun mogelijke invloed op gendersocialisatie en bijgevolg op het beeld dat de kinderen hebben van zichzelf, hun gezinsleden en de buitenwereld; 11. merkt op dat inspanningen om genderstereotypen in de media en de reclame te bestrijden geflankeerd moeten worden door onderwijsstrategieën en maatregelen om bewustmaking vanaf jonge leeftijd te cultiveren en vanaf de adolescentie de kritische zin te ontwikkelen; 12. benadrukt de fundamentele rol die het schoolsysteem moet spelen in de ontwikkeling van de kritische zin van kinderen ten aanzien van beelden en de media in het algemeen, teneinde de nefaste gevolgen van terugkerende genderstereotypen in marketing en reclame te voorkomen; 13. merkt op dat de traditionele rolpatronen in vraag moeten worden gesteld teneinde gendergelijkheid te verwezenlijken; 14. vestigt met name de aandacht op de noodzaak boodschappen die indruisen tegen de menselijke waardigheid en die genderstereotypen overdragen, te verwijderen uit tekstboeken, speelgoed, video- en computerspelletjes, het internet en de nieuwe informatie- en communicatietechnologieën (ICT), alsook reclame via verschillende media; 15. is uitermate bezorgd over de aanbieding van seksuele diensten, die het stereotype van de vrouw als object versterken, in publicaties als plaatselijke kranten, die voor kinderen gemakkelijk zichtbaar en beschikbaar zijn; 16. merkt op dat er behoefte is aan een voortgezette opleiding voor mediadeskundigen en aan initiatieven, in samenwerking met deze deskundigen, om de maatschappij bewust te maken van de negatieve gevolgen van genderstereotypen; 17. vestigt de aandacht op het feit dat kinderen en adolescenten steeds meer gebruik maken van de tv en de nieuwe technologieën, dat dit gebruik begint op zeer jonge leeftijd en dat tv-kijken zonder toezicht toeneemt; 18. merkt op dat het beeld dat marketing en reclame ophangen van het ideale lichaam, een nadelige invloed kan hebben op het gevoel van eigenwaarde van vrouwen en mannen, met name tieners en personen die vatbaar zijn voor eetstoornissen als anorexia nervosa en boulimia nervosa; roept reclamemakers ertoe op voorzichtig te zijn met het tonen van bijzonder magere vrouwen om reclame te maken voor producten; 19. verzoekt de lidstaten er met gepaste middelen voor te zorgen dat marketing en reclame eerbiediging van de menselijke waardigheid en integriteit garanderen, noch direct noch indirect discriminerend zijn, noch enige aanzetting tot haat op grond van geslacht, ras of etnische afstamming, religie of overtuiging, handicap, leeftijd of seksuele geaardheid bevatten, noch materiaal bevatten dat, in zijn context beoordeeld, geweld tegen vrouwen wettigt, bevordert of verheerlijkt; 20. erkent dat de regelgevende instanties voor de media in een aantal lidstaten al inspanningen hebben geleverd om de gevolgen van genderstereotypen te onderzoeken en moedigt de regelgevers in alle lidstaten aan goede praktijken omtrent deze problemen uit te wisselen; 21. herinnert de Commissie eraan dat het eerste voorstel voor de hoger genoemde Richtlijn 2004/113/EG, ook betrekking had op discriminatie in de media; verzoekt de Commissie extra inspanningen te leveren tegen deze discriminatie; 22. benadrukt het belang van goede voorbeelden in de media en reclamewereld vanuit een genderperspectief om aan te tonen dat veranderingen mogelijk én wenselijk zijn; is van mening dat de lidstaten officieel een prijs van reclamemakers voor reclamemakers en een publieksprijs moeten toekennen, om de reclame te belonen die het best genderstereotypen doorprikt en een positief of opwaarderend beeld schetst van vrouwen, mannen of de relaties tussen vrouwen en mannen; 23. benadrukt de noodzaak om de beginselen van gendergelijkheid te verspreiden via de media door middel van publicaties en programma's die ontworpen zijn voor verschillende leeftijdsgroepen, om goede praktijken en de eerbiediging van sekseverschillen te populariseren; 24. benadrukt de noodzaak van een voortdurend debat over marketing en reclame en hun rol in het creëren en doen voortleven van genderstereotypen; 25. verzoekt de lidstaten educatieve initiatieven te ontwerpen en te lanceren, die zijn ontwikkeld in een geest van tolerantie en zich onthouden van alle vormen van stereotypen, en een cultuur van gendergelijkheid te bevorderen door middel van gepaste educatieve programma's; 26. benadrukt dat een eind moet worden gemaakt aan genderstereotypen; 27. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de regeringen en parlementen van de lidstaten.