(Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2022)0151 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 192, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9‑0143/2022), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 15 juni 2022 (1) , – na raadpleging van het Comité van de Regio’s, – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 18 oktober 2023 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid ( A9‑0050/2023 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast (2) ; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 16 januari 2024 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad betreffende stoffen die de ozonlaag afbreken, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1005/2009 (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2024/590.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2022)0150 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 192, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9‑0142/2022), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 15 juni 2022 (1) , – na raadpleging van het Comité van de Regio’s, – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 18 oktober 2023 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie industrie, onderzoek en energie, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid ( A9-0048/2023 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast (2) ; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 16 januari 2024 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad betreffende gefluoreerde broeikasgassen, tot wijziging van Richtlijn (EU) 2019/1937 en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 517/2014 (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2024/573.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2021)0726 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 53, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan de Commissie het voorstel bij het Parlement heeft ingediend (C9‑0438/2021), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – na raadpleging van de Europese Centrale Bank, – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 18 oktober 2023 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken ( A9-0039/2023 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 16 januari 2024 met het oog op de vaststelling van Richtlijn (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2014/65/EU betreffende markten voor financiële instrumenten (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Richtlijn (EU) 2024/790.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2021)0727 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 114 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9-0440/2021), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van de Europese Centrale Bank van 1 juni 2022 (1) , – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 23 maart 2022 (2) , – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 18 oktober 2023 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken ( A9-0040/2023 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 16 januari 2024 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EU) nr. 600/2014 wat betreft het vergroten van de transparantie van gegevens, het wegnemen van belemmeringen voor het ontstaan van consolidated tapes, het optimaliseren van de handelsverplichtingen en het verbieden van het ontvangen van betalingen voor orderstromen (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2024/791.) (Gewone wetgevingsprocedure – codificatie) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2022)0503 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 207, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9‑0323/2022), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het Interinstitutioneel Akkoord van 20 december 1994 voor een versnelde werkmethode voor de officiële codificatie van wetteksten (1) , – gezien de artikelen 109 en 59 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie juridische zaken ( A9-0001/2024 ), A. overwegende dat het voorstel in kwestie volgens de adviesgroep van de juridische diensten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie louter een codificatie van de bestaande teksten behelst, zonder inhoudelijke wijzigingen; 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 16 januari 2024 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad betreffende uitzonderlijke handelsmaatregelen ten behoeve van de landen en gebieden die deelnemen aan of verbonden zijn met het stabilisatie- en associatieproces (codificatie) (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2024/823.) (Bijzondere wetgevingsprocedure – raadpleging) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan de Raad ( COM(2022)0216 ), – gezien artikel 115 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het Parlement door de Raad is geraadpleegd (C9‑0197/2022), – gezien het gemotiveerde advies dat in het kader van protocol nr. 2 betreffende de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid is uitgebracht door de Zweedse Rijksdag, en waarin wordt gesteld dat het ontwerp van wetgevingshandeling niet strookt met het subsidiariteitsbeginsel, – gezien artikel 82 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken ( A9‑0387/2023 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan het Commissievoorstel, als geamendeerd door het Parlement; 2. verzoekt de Commissie haar voorstel krachtens artikel 293, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie dienovereenkomstig te wijzigen; 3. verzoekt de Raad, wanneer deze voornemens is af te wijken van de door het Parlement goedgekeurde tekst, het Parlement hiervan op de hoogte te stellen; 4. wenst opnieuw te worden geraadpleegd ingeval de Raad voornemens is ingrijpende wijzigingen aan te brengen in het voorstel van de Commissie; 5. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de nationale parlementen. Het Europees Parlement, – gezien de artikelen 165 en 166 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU) 2021/817 van het Europees Parlement en de Raad van 20 mei 2021 tot vaststelling van “Erasmus+: het programma van de Unie voor onderwijs en opleiding, jeugd en sport, en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1288/2013 (1) , – gezien zijn resolutie van 15 september 2020 over de doeltreffende maatregelen voor een “groen” Erasmus+, Creatief Europa en het Europees Solidariteitskorps (2) , – gezien zijn resolutie van 11 november 2021 over de Europese onderwijsruimte: een gedeelde holistische benadering (3) , – gezien zijn resolutie van 23 november 2021, getiteld “Het sportbeleid van de EU: evaluatie en mogelijke verdere stappen” (4) , – gezien zijn resolutie van 19 mei 2022, getiteld “De Europese onderwijsruimte tot stand brengen tegen 2025 — microcredentials, individuele leerrekeningen, en leren voor een duurzaam milieu” (5) , – gezien zijn resolutie van 23 juni 2022 over de tenuitvoerlegging van inclusiemaatregelen in het kader van Erasmus+ 2014-2020 (6) , – gezien de studie “EU funding programmes 2021-2027 in culture, media, education, youth and sports: first lessons, challenges and future perspectives – Erasmus+”, gepubliceerd door het directoraat-generaal Intern Beleid van de Unie op 11 september 2023 (7) , – gezien de studie “Early implementation of four EU programmes 2021-2027: Erasmus+, Creative Europe, European Solidarity Corps and Citizens, Equality, Rights and Values (Strand 3)”, gepubliceerd door het directoraat-generaal Intern Beleid van de Unie op 20 juli 2023 (8) , – gezien artikel 54 van zijn Reglement alsmede artikel 1, punt e), van en bijlage 3 bij het besluit van de Conferentie van voorzitters van 12 december 2002 inzake de procedure voor het verlenen van toestemming voor de opstelling van initiatiefverslagen, – gezien het verslag van de Commissie cultuur en onderwijs ( A9-0413/2023 ), A. overwegende dat Erasmus+ (“het programma”) een vlaggenschipprogramma van de EU is ter ondersteuning van onderwijs, opleiding, jeugd en sport in Europa en daarbuiten; B. overwegende dat Erasmus+ van cruciaal belang is om een Europees gevoel van saamhorigheid en begrip tussen verschillende culturen te creëren, waarmee het mogelijk wordt gemaakt om een sterkere Europese identiteit te kweken die bestaat naast de nationale identiteit; C. overwegende dat het programma voor 2021-2027 een geraamde totale begroting heeft van 26,2 miljard EUR en dat daarin sterk de nadruk wordt gelegd op inclusie, de groene en digitale transitie en de bevordering van de participatie van jongeren in het democratische leven; D. overwegende dat het initiatief “Europese universiteiten” veel succesvoller en verstrekkender is geweest dan oorspronkelijk gepland; overwegende dat het de ambitie is om uiterlijk medio 2024 zestig allianties van Europese universiteiten te hebben gesmeed waarbij meer dan 500 instellingen voor hoger onderwijs betrokken zijn; E. overwegende dat de vraag naar het programma de beschikbare financiële middelen ruimschoots overstijgt, hetgeen negatieve gevolgen heeft voor deelname en het aantal projecten dat kan worden gefinancierd; F. overwegende dat het programma bijdraagt tot het verminderen van ongelijkheden en het verbeteren van de sociale cohesie en gendergelijkheid op Europees niveau en het niveau van de lidstaten door zich steeds meer te richten op leermobiliteit die toegankelijk is voor iedereen, maar dan met name voor kansarme personen en kleinschalige organisaties; G. overwegende dat inclusiemedewerkers een belangrijke rol spelen bij het bevorderen van diversiteit en inclusie in Erasmus+; H. overwegende dat de deelname van kansarme personen, volwassen lerenden, jongeren, inwoners van derde landen en kleinschalige partnerschappen en organisaties nog steeds wordt belemmerd door administratieve rompslomp; I. overwegende dat de doelstellingen van het programma worden nagestreefd door middel van drie kernacties (KA’s), namelijk “Individuele leermobiliteit” (KA1), “Samenwerking tussen organisaties en instellingen” (KA2) en “Steun voor beleidsontwikkeling en -samenwerking” (KA3); J. overwegende dat de stijgende kosten van levensonderhoud, de hoge inflatie en andere uitdagingen de begroting van het programma extra onder druk zetten; K. overwegende dat studenten met minder middelen meer belemmeringen ondervinden als zij gebruikmaken van de studentenmobiliteit in het kader van Erasmus+; overwegende dat de stijging van de huurprijzen van woningen en de schaarse studentenaccommodaties het voor studenten moeilijk maken om betaalbare huisvesting te vinden en dat het probleem de afgelopen jaren is verergerd; L. overwegende dat onzekerheden of vertragingen bij het tijdstip van ondertekening van contracten met en betalingen aan begunstigden hun administratieve lasten vergroten en hun financiële planning bemoeilijken, hetgeen vooral nadelig is voor kleine organisaties en nieuwkomers waardoor de ambitie om inclusie en diversiteit te bewerkstelligen minder kans van slagen heeft; M. overwegende dat het programma een drijvende kracht is geweest voor de Europese onderwijsruimte en moet blijven inspelen op toekomstige trends in het onderwijs om gelijke tred te houden met maatschappelijke en technologische veranderingen; N. overwegende dat de professionele ontwikkeling van jeugdwerkers een positieve invloed heeft op de kwaliteit van projecten in het kader van Erasmus+ en de uiteenlopende status van jeugdwerkers in de lidstaten de ontwikkeling van jeugdprojecten in het kader het programma belemmert; Stand van zaken en successen 1. benadrukt dat het programma zich richt op een steeds grotere verscheidenheid aan maatregelen, waaronder een leven lang leren, een betere inclusie van kansarme personen (9) en het wegnemen van obstakels voor leermobiliteit, in het bijzonder het gebrek aan automatische erkenning van kwalificaties en financiële belemmeringen; 2. onderkent dat de bestaande structuur goed functioneert, door voorheen afzonderlijke programma’s met succes samen te voegen en zo een goed ecosysteem voor de financiering tot stand te brengen; 3. ziet het belang in van voldoende verscheidenheid aan acties in plaats van een uniforme aanpak; 4. waardeert de “leergemeenschap” die Erasmus+ heeft weten op te zetten en die bestaat uit deelnemers, begunstigden, belanghebbenden, nationale agentschappen (NA’s) en EU-instellingen; 5. is ingenomen met de ondertekening van een memorandum van overeenstemming tussen het Europees Uitvoerend Agentschap onderwijs en cultuur en NA’s; benadrukt hoe belangrijk het is om de constructieve en coöperatieve communicatie tussen deze twee partijen te verbeteren en in stand te houden; 6. verwacht dat het memorandum van overeenstemming tussen het Europees Uitvoerend Agentschap onderwijs en cultuur en de NA’s tastbare verbeteringen zal opleveren, die zullen leiden tot de uitwisseling van goede praktijken en de verduidelijking van de rollen en verantwoordelijkheden om consistentie, samenhang en doeltreffende communicatie door de NA’s te bewerkstelligen; 7. wijst erop dat leermobiliteit en kleinschalige partnerschappen zeer doeltreffend zijn gebleken om het grote publiek in heel Europa te bereiken, en dat die, gezien het aantal individuele deelnemers, een uitstekende prijs-kwaliteitverhouding bieden; 8. onderkent dat leermobiliteit en cursussen voor personeelsleden de mobiliteit van lerenden sterk bevorderen; 9. is zich ervan bewust dat de horizontale prioriteiten van het programma zeer goed zijn ontvangen door verschillende sectoren en belanghebbenden; 10. is ingenomen met de ambitie om een digitale transformatie van het programma en digitale leermogelijkheden tot stand te brengen; 11. benadrukt dat deze vormen kunnen worden ingezet als waardevolle aanvulling op fysieke mobiliteit, maar qua ervaring en voordelen niet dezelfde kwaliteit bieden, noch als vervanging kunnen dienen voor zinvolle interactie ter plaatse; 12. waardeert de maatregelen die worden genomen om het aantal groene reizen te verhogen en is ingenomen met de hogere financieringspercentages die worden uitgekeerd voor milieuvriendelijkere reismethoden; moedigt zelfs meer inspanningen aan om dit doel te bereiken, hoewel dit geen belemmering mag vormen voor de toegang tot het programma in gebieden waar groene opties nog niet voorhanden zijn; 13. stelt vast dat de nieuwe vlaggenschipacties hun meerwaarde hebben aangetoond; 14. constateert dat de instellingen voor hoger onderwijs zeer ingenomen zijn met het initiatief “Europese universiteiten” en dat dit initiatief een centrale rol speelt bij het faciliteren van inspanningen om belemmeringen voor internationale samenwerking in het hoger onderwijs weg te nemen; benadrukt dat mobiliteitsprojecten, de ontwikkeling van gemeenschappelijke curricula en samenwerking op het vlak van onderzoek tussen universiteiten in Europa van cruciaal belang zijn om tegemoet te komen aan de behoeften in strategische gebieden; benadrukt hoe belangrijk het initiatief is voor de Europese strategie voor universiteiten; 15. is ingenomen met de stappen die zijn gezet in de richting van een gezamenlijk keurmerk voor Europese diploma’s en gemeenschappelijke Europese diploma’s; 16. is ingenomen met de nieuwe mogelijkheden die de Teacher Academies bieden; 17. is ingenomen met de onlangs opgerichte kenniscentra voor beroepsopleiding en merkt op dat de succesvolle uitrol ervan een belangrijke rol speelt bij de modernisering van het aanbod van beroepsonderwijs en -opleiding in Europa; 18. merkt op dat DiscoverEU, waartoe het Parlement het initiatief heeft genomen, een goed ingeburgerde, populaire en toegankelijke informele leeractiviteit is geworden die jongeren, ook kansarme jongeren, dichter bij de EU brengt en hun toekomstige betrokkenheid bij andere EU-projecten stimuleert; 19. benadrukt dat door het Europees Uitvoerend Agentschap onderwijs en cultuur (EACEA) beheerde gecentraliseerde acties op het gebied van sport nuttig zijn gebleken voor het bevorderen van de Europese dimensie in de sport; onderkent dat met de invoering van mobiliteit in 2023 als gedecentraliseerde actie de uitwisseling van sportpersoneel en coaches wordt gestimuleerd; 20. herinnert eraan dat de absorptie van de begroting voor 2021-2022 bijna 100 % bedroeg, ondanks een vertraagde start van het programma; 21. wijst op de noodzakelijke aanpassingen als gevolg van de pandemie, met een tijdelijke verlaging van de financiering voor leermobiliteit en meer financiering voor samenwerkings- en innovatiepartnerschappen; 22. waardeert de snelle reactie en grotere flexibiliteit van het programma om Oekraïense studenten, leerkrachten, opvoeders en onderwijsinstellingen te ondersteunen; 23. merkt op dat sommige aanvraagprocedures zijn verbeterd doordat ze eenvoudiger en efficiënter zijn gemaakt; 24. wijst op de zeer lage foutenpercentages in vergelijking met andere financieringsprogramma’s van de EU, met name gezien de complexiteit van het programma; 25. benadrukt dat alle belangstellende landen die aan de vereisten van het programma voldoen, waaronder Zwitserland en het VK, welkom zijn om zich bij het programma aan te sluiten en zo bij te dragen aan de Europese leermobiliteit; staat achter de deelname van maatschappelijke organisaties uit geassocieerde landen; Uitdagingen en problemen 26. wijst erop dat te lage beurzen om de kosten van leermobiliteit te dekken en betalingsachterstanden deelnemers aan mobiliteitsprojecten in grote mate afschrikken; 27. betreurt het dat veel kansarme jongeren door financiële of andere belemmeringen niet meer langere periodes in het buitenland kunnen verblijven; 28. onderkent dat het proces waarbij NA’s nationale plannen voor inclusie en diversiteit opstellen moeilijk is gebleken; 29. betreurt het dat ingewikkelde administratieve processen tijdens alle fasen van de procedure de deelname van nieuwkomers en kleinschalige organisaties, met name in de sectoren school, jeugd, beroepsonderwijs en -opleiding en sport evenals in het volwassenenonderwijs, aanzienlijk belemmeren; 30. betreurt het dat het tijdrovend blijft om Erasmus+‑financiering aan te vragen en dat aanvragers vaak geen aanvraag kunnen indienen zonder externe hulp, wat ontmoedigend werkt voor kleine organisaties om deel te nemen, maar adviesbureaus die projecten opstellen juist ten goede komt; 31. vindt het zorgwekkend dat bijna een derde van de studenten in het hoger onderwijs aangaf dat niet al hun studiepunten zijn gehonoreerd, en roept op tot actie om aan te sluiten bij de doelstellingen die zijn vastgelegd in het Erasmus-handvest voor hoger onderwijs; onderstreept dat dit probleem de totstandbrenging van een echte Europese onderwijsruimte belemmert en een groot obstakel vormt voor studenten die hun opleiding op tijd moeten afronden; 32. betreurt het dat er nauwelijks aanzet wordt gegeven tot partnerschappen tussen scholen en non-profitorganisaties die over de kennis beschikken om leerkrachten te helpen toegang te krijgen tot hoogwaardige leermobiliteit; 33. is van mening dat beroepsonderwijs en -opleiding nog steeds niet als gelijkwaardig aan een academische studie worden beschouwd; maakt zich bovendien zorgen over het feit dat leerlingen in het beroepsonderwijs en -opleiding nog steeds hindernissen ondervinden die een vlotte mobiliteit in de weg staan, zoals beleid dat versnipperd is tussen het nationale en EU-niveau; 34. betreurt de ontoereikende financiering voor kenniscentra voor beroepsopleiding, gezien de vraag naar deze centra; 35. is teleurgesteld over de geringe deelname aan activiteiten op het gebied van volwassenenonderwijs, gezien het belang ervan; 36. is ingenomen met de benadering van forfaitaire bedragen die in samenwerkingsprojecten wordt gehanteerd, aangezien veel begunstigden dit als een doeltreffende vereenvoudigingsmaatregel beschouwen; merkt echter op dat het vereiste van “continue rapportage” een last kan zijn, met name voor kleinere organisaties; 37. betreurt het dat het aantal begunstigden van gecentraliseerde exploitatiesubsidies voor jongeren in 2022 drastisch is gedaald, met ernstige gevolgen voor de door vrijwilligers geleide sector van maatschappelijke jongerenorganisaties die al door de COVID-19-pandemie was verzwakt; 38. betreurt ook de aanzienlijk minder succesvolle aanvragen van door jongeren en vrijwilligers geleide organisaties voor gecentraliseerde subsidies, met name “Europese jongeren samen” en kernactie 2, samenwerkingspartnerschappen op het gebied van jeugdzaken, en de daaruit voortvloeiende verlaging van de begroting voor deze partnerschappen in 2023; 39. merkt op dat de sporttak van Erasmus+ op sommige terreinen over zeer beperkte middelen beschikt, met name voor het organiseren van evenementen, waardoor het toepassingsgebied ervan wordt beperkt; 40. is absoluut niet te spreken over de trage en onvolledige ontwikkeling van de IT-infrastructuur en de slechte werking van IT-instrumenten, zoals de modules voor begunstigden en projectbeheer en de onlinetool voor taalondersteuning, waardoor de werklast van alle personen die betrokken zijn bij de uitvoering van het programma toeneemt, de deelname van nieuwkomers wordt ontmoedigd en de ambitie van het programma om de deelname uit te breiden minder kans op succes heeft; merkt op dat dit een optimale uitvoering in de weg staat, het risico met zich meebrengt dat de documentatie en monitoring van programma’s gebrekkig en onvolledig zijn en dat empirisch onderbouwde ontwikkelingen in de toekomst in gevaar komen, en constateert ook dat er soortgelijke problemen bestaan met IT-instrumenten in andere door de EU gefinancierde programma’s, waaronder het Europees Solidariteitskorps; 41. betreurt het dat IT-problemen ook ernstige gevolgen hebben voor de beschikbaarheid van gegevens, hetgeen essentieel is voor de lopende tussentijdse evaluatie, waardoor een veel arbeidsintensievere evaluatiemethode nodig is en de administratieve lasten toenemen; 42. wijst erop dat de impact van AI serieus moet worden genomen, aangezien AI al frauduleuze actoren van dienst is geweest, maar ook de werklast van de NA’s kan verlichten en de gegevensverzameling kan verbeteren; 43. benadrukt dat er sprake is van inconsistenties tussen de verschillende NA’s met betrekking tot rapportagevereisten, evaluatieresultaten en algemene informatie‑uitwisseling, wat leidt tot verschillende uitvoeringsnormen voor begunstigden en gevolgen heeft voor de billijkheid bij de werking van het programma; 44. is bezorgd over het tekort aan professionals en vrijwilligers voor de uitvoering van het programma en verzoekt om opheldering over de vraag of dit gevolgen heeft voor de absorptie van middelen; Verbetering van het huidige Erasmus+-programma en ontwerp van het toekomstige Erasmus+-programma 45. verzoekt de Commissie, de lidstaten, de nationale autoriteiten en de NA’s om Erasmus+ dicht bij de mensen te houden en ervoor te zorgen dat het een van onderaf geleid “burgerprogramma” blijft dat hoogwaardige onderwijs- en mobiliteitsmogelijkheden biedt voor jongeren en lerenden van alle leeftijden; 46. benadrukt dat het overkoepelende doel van Erasmus+ breed is en verder gaat dan de behoeften van de arbeidsmarkt; 47. dringt erop aan dat het programma op alle niveaus wordt vereenvoudigd, onder meer door na te gaan of bestaande (sub)acties kunnen worden samengevoegd, en dat dit vlaggenschipprogramma van de EU niet wordt overbelast met nieuwe taken en initiatieven die de kerndoelstelling ervan afzwakken; 48. verzoekt de Commissie alle belemmeringen weg te nemen, met inbegrip van financiële, taalkundige en administratieve belemmeringen, zoals die zijn ontstaan door de nieuwe ICT‑instrumenten, om tot een echt inclusief programma te komen dat diversiteit omarmt zonder het aantal voor begunstigden beschikbare subsidies te verminderen; 49. staat erop dat digitale instrumenten uiterlijk in 2025 geoptimaliseerd moeten zijn om een gebruikersvriendelijke, toegankelijke, betrouwbare, snelle en efficiënte omgeving tot stand te brengen waarin de gegevensbescherming wordt geëerbiedigd; 50. benadrukt dat problemen met de IT-infrastructuur zoals in de huidige programmeringsperiode onaanvaardbaar zijn; verzoekt de Commissie de bestaande IT-instrumenten te stabiliseren en ze niet bij elke nieuwe programmeringsperiode te wijzigen, en gaat ervan uit dat de IT-infrastructuur van de volgende generatie Erasmus+ vanaf de eerste dag volledig operationeel zal zijn, met name wat betreft de begunstigdenmodule; 51. dringt erop aan dat aanvullende functies of nieuwe IT-instrumenten grondig worden getest en dat daarvoor de NA’s en eindgebruikers worden geraadpleegd alvorens deze functies en instrumenten uit te rollen, en dat de naleving van de EU-richtlijn inzake webtoegankelijkheid wordt gewaarborgd; 52. verzoekt de Commissie de beperkte transparantie en bruikbaarheid te corrigeren van de rubriek “onder dit thema gefinancierde projecten” op het portaal voor financierings- en aanbestedingsmogelijkheden, zodat belanghebbenden gegevens kunnen downloaden om de kenmerken van succesvolle en afgewezen projecten te analyseren, die zijn uitgesplitst naar organisatie, begrotingsbedrag, het land waar het project wordt geleid en het soort project; 53. verzoekt de Hongaarse regering per direct de beginselen van de rechtsstaat en de EU-waarden na te leven en de nodige hervormingen door te voeren zodat Hongaarse studenten, leerkrachten en onderzoekers kunnen profiteren van het Erasmus+-programma en kunnen bijdragen aan de bredere doelstellingen van de Europese samenwerking op het gebied van onderwijs en onderzoek; 54. verzoekt de Commissie te overwegen kosten in rekening te brengen voor digitale instrumenten en onlineactiviteiten om het leren afzonderlijk te ondersteunen, met name wanneer deze worden gebruikt om een activiteit voor te bereiden, teneinde buitensporig hoge voorschotten te voorkomen; 55. benadrukt dat de vereenvoudiging van de aanvraagprocedures en -vereisten en de verbetering van de richtsnoeren, met name voor afzonderlijke personen, een topprioriteit moeten blijven, aangezien deze factoren belemmeringen voor het programma vormen; wijst erop dat vooral jongeren die voor het eerst deelnemen te lijden hebben onder tekortkomingen in de procedure; 56. verzoekt om evenredige registratie-, aanvraag- en rapportageprocedures met betrekking tot de lengte van documenten en een vermindering van de administratieve en bureaucratische vereisten, met name voor kleinere subsidies; 57. wijst erop dat aanvraagformulieren vergezeld moeten gaan van duidelijke regels en richtsnoeren in begrijpelijke taal; verzoekt de NA’s de feedback aan aanvragers verder te verbeteren; 58. verzoekt de Commissie te zorgen voor de permanente opleiding van de projectmedewerkers van het EACEA en het personeel van de NA’s en voor duidelijke communicatie over de interpretatie van Erasmus+-initiatieven; 59. herinnert eraan dat de vroegtijdige, transparante en betrouwbare communicatie over termijnen en stappen de basis vormt voor eerlijke en gelijke toegang tot het programma; 60. verzoekt de NA’s aan het begin van de projecten informatiesessies te organiseren over rapportagevereisten; stelt voor de rapportage- en boekhoudingsvereisten grondig te herzien zodat dezelfde informatie niet meerdere keren wordt gevraagd; 61. verzoekt de NA’s hun inclusiemedewerkers de verantwoordelijkheid te geven om de plannen voor inclusie en diversiteit uit te voeren; 62. verzoekt de Commissie haar werkzaamheden met belanghebbenden op het vlak van Europese “inclusiedoelstellingen” voor het programma te intensiveren en gegevens beschikbaar te stellen over projecten waarbij kansarme deelnemers betrokken zijn; 63. dringt aan op een beter evenwicht tussen kwantitatieve (het aantal begunstigden en ondersteunde projecten) en kwalitatieve doelstellingen binnen het programma, en benadrukt dat het verbeteren van de kwaliteit van het onderwijs een aandachtspunt van Erasmus+ moet blijven; 64. dringt er bij de Commissie op aan de inspanningen op het gebied van de digitale transformatie van het programma op te voeren, met name wat betreft de verwezenlijking van “Erasmus without paper” voor alle onderwijs- en opleidingssectoren; verzoekt de Commissie om volgens de oorspronkelijke planning de “Europese studentenkaart” in te voeren en instellingen voor hoger onderwijs te helpen uiterlijk in 2025 de kandidaatstellingen voor digitale leermobiliteit en de studiedossiers goed te keuren; 65. verzoekt om een verhoging van de voorschotten voor kansarme begunstigden en wil dat de begunstigden tijdig worden uitbetaald; 66. dringt aan op een frequentere en regelmatiger evaluatie en aanpassing van de inflatie-index van subsidies en eenheidskosten om ze af te stemmen op de kosten van levensonderhoud, de inflatie en de behoeften van de begunstigden; 67. verzoekt de Commissie en de lidstaten bij te dragen aan de aanpak van de huisvestingsproblemen voor mobiliteitsstudenten in het kader van Erasmus+; 68. verzoekt de Commissie samen met de allianties voor het einde van hun financieringsperiode na te gaan of zij klaar zijn voor autonomie, teneinde te bepalen of zij een vorm van gerichte steun nodig hebben om binnen een redelijke termijn autonomie te bereiken, en teneinde de allianties te stabiliseren en te verdiepen door middel van toekomstige projectgerelateerde financiering; 69. verzoekt de Commissie zo spoedig mogelijk met de medewetgevers te overleggen over de duurzame voortzetting van de allianties van Europese universiteiten als vlaggenschipinitiatief; benadrukt dat een dergelijke toekomstgerichte visie deze allianties tot het speerpunt van het Europese hoger onderwijs moet maken; wijst erop dat de allianties van Europese universiteiten als model moeten dienen en dat de Commissie en de lidstaten randvoorwaarden moeten creëren die volledig gekoppeld zijn aan de Europese ruimte voor hoger onderwijs en de Europese onderwijsruimte, alsook een juridische status voor allianties van Europese universiteiten; 70. verzoekt de Commissie gebruik te maken van de instrumenten van het programma om aanpassingen aan te moedigen die sectoren waarin vrouwen ondervertegenwoordigd zijn, zoals IT, wetenschap, technologie, engineering, de kunsten, wiskunde, ondernemerschap en beroepsonderwijs en -opleiding, open zouden breken, en vervolgens de integratie van vrouwen in deze segmenten van de arbeidsmarkt te vergemakkelijken; stelt voor dat de Commissie het genderevenwicht in het programma bevordert; 71. benadrukt dat Erasmus+, door het proces van gezamenlijke creatie te verbeteren, het onderwijs kan ondersteunen om in te spelen op nieuwe maatschappelijke behoeften met methoden die de ontwikkeling van een aangepaste combinatie van kennis, vaardigheden, houdingen en waarden bevorderen, en vestigt met name de aandacht op de bijdrage van het programma aan de transitie naar digitaal onderwijs; 72. dringt aan op een ruimer gebruik van en duidelijkere regels voor virtueel en gemengd leren en op de aanleg van infrastructuur voor gedigitaliseerd en afstandsonderwijs, door deze mogelijkheden uit te breiden naar andere onderwijssectoren, om soepelere en flexibelere transities mogelijk te maken en inclusie te bevorderen; 73. stelt voor synergieën te ontwikkelen tussen Erasmus+ en andere programma’s van het meerjarig financieel kader (MFK) voor de financiering van een betere toegang tot onderwijsinstrumenten voor gebieden en gemeenschappen waar de connectiviteit of de toegang tot technologie laag is, op vergelijkbare wijze als wat er getest wordt met voorbereidende acties; 74. dringt erop aan dat eTwinning en de School Education Gateway volledig en naadloos in Erasmus+ worden geïntegreerd en meer worden gepromoot bij leerkrachten en schoolpersoneel; 75. verzoekt de Commissie en de lidstaten de Europese dimensie in de professionele ontwikkeling van leerkrachten te bevorderen en hun mobiliteit aan te moedigen; verzoekt erom voorzieningen te treffen om leerkrachten te vervangen of hen te compenseren voor de tijd die zij besteden aan Erasmus+- projecten; 76. stelt voor de actie “Jean Monnet voor scholen” te decentraliseren, zodat deze door de NA’s wordt beheerd om zo de toegang voor scholen te vereenvoudigen; 77. benadrukt dat er meer middelen moeten worden uitgetrokken voor mogelijkheden die gericht zijn op scholen en leerlingen in het basisonderwijs, gezien de zeer grote vraag in de meeste programmalanden; 78. verzoekt de Commissie een oplossing te vinden voor de problemen als gevolg van de kwantitatieve beperking die inherent is aan institutionele accreditatie, gezien de ambitie van het programma om inclusief te zijn, met name met betrekking tot scholen, vanwege hun grote aantal in de hele EU; 79. verzoekt de Commissie te onderzoeken hoe synergieën tussen Erasmus+, andere MFK-programma’s en de EU-strategie ter bestrijding van antisemitisme en ter bevordering van het Joodse leven (2021-2030) tot stand kunnen worden gebracht en bevorderd, zodat middelbare scholen betere toegang hebben tot het netwerk van Holocaustlocaties en hun leerlingen de kans krijgen om tijdens hun schooltijd ten minste een van deze plaatsen in Europa te bezoeken; 80. verzoekt de Commissie een oproep tot het indienen van projecten te doen om middelbare scholieren in staat te stellen een locatie te bezoeken die verband houdt met de wreedheden van totalitaire regimes in Europa; 81. verzoekt de Commissie in het kader van Erasmus+ oproepen tot het indienen van voorstellen te doen om scholen te ondersteunen bij de bestrijding van alle vormen van pesten en discriminatie en om de psychologische begeleiding op scholen te verbeteren; 82. verzoekt de Commissie de rol van Erasmus+ te bevorderen bij het vergroten van een gevoel van saamhorigheid, maatschappelijke betrokkenheid, een beter begrip van de Unie en affiniteit met Europese waarden, en het programma om te vormen tot een echte aanjager van de Europese democratie; 83. verzoekt de Commissie het vak EU-burgerschapsvorming in te voeren met activiteiten binnen het lesprogramma en met buitenschoolse activiteiten, die verband houden met leermobiliteit en die worden gecertificeerd met microcredentials, waarmee actief burgerschap wordt ontwikkeld en waarin non-discriminatie een belangrijke component is; 84. is ingenomen met de leercomponent van de actie en verzoekt de Commissie de resultaten ervan te beoordelen om de onderwijsdimensie te versterken door sterkere synergieën tussen leermobiliteit en DiscoverEU tot stand te brengen; 85. dringt aan op de ontwikkeling van DiscoverEU om een inclusievere actie te bevorderen; 86. stelt voor om na te denken over ticketquota voor groepsreizen, aangezien het averechts kan werken om er te streng de hand aan te houden dat alle reizigers in een groep precies 18 jaar of ouder zijn om als DiscoverEU‑groep in aanmerking te komen; 87. verzoekt de Commissie na te gaan welke opties er zijn voor een meer geïntegreerde aanpak van jongerenactiviteiten in alle EU-programma’s, door te leren van de ervaringen van het Europees Jaar van de Jeugd 2022 en door jonge belanghebbenden te raadplegen over het ontwerp, de uitvoering en de evaluatie van subsidies en instrumenten voor jongeren; 88. verzoekt de Commissie de afstemming van het programma op de EU-strategie voor jongeren, de elf jongerendoelstellingen en de resultaten van de EU-jongerendialoog te versterken; pleit voor een betere omschrijving van de doelstellingen en rollen van projecten in het kader van kernactie 2 in verband met jongeren, op een manier die jongerenwerk, de professionele ontwikkeling van jeugdwerkers en niet-formeel onderwijs versterkt; 89. verzoekt het EACEA en de NA’s een communicatiestrategie te ontwikkelen die gericht is op nieuwe jongerenorganisaties, met name organisaties die worden geleid door of werken met kansarme jongeren, en hun aanvullende ondersteuning te bieden bij het schrijven van projectvoorstellen en capaciteitsopbouw door middel van Support, Advanced Learning and Training Opportunities for Youth (Salto); 90. wijst erop dat er voldoende middelen nodig zijn voor kleine partnerschappen in alle sectoren die onder het programma vallen om de toegang van kleine organisaties en onervaren personen te vergemakkelijken en hun reële ontwikkelingsperspectieven te bieden; 91. dringt erop aan dat het programma cruciaal is voor de oprichting van de Europese onderwijsruimte en pleit voor meer synergieën met het programma Europees Solidariteitskorps; dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan een open coördinatiemethode te hanteren voor de wederzijdse erkenning van vaardigheden die zijn verworven tijdens perioden van Europese mobiliteit of maatschappelijke betrokkenheid; 92. stelt voor dat het programma meer steun biedt aan maatregelen zoals individuele leerrekeningen en microcredentials die de doorstroommogelijkheden binnen onderwijsstelsels verbeteren; 93. benadrukt dat de mobiliteit onder leerlingen in het beroepsonderwijs en -opleidingen moet worden bevorderd als een van de manieren om kansarme jongeren te bereiken; verzoekt de lidstaten synergieën te ontwikkelen tussen Erasmus+ en andere financieringsprogramma’s om leermobiliteit tussen lerenden in het beroepsonderwijs en -opleiding en praktisch geschoolde werknemers te vergemakkelijken en de territoriale en regionale samenwerking te verbeteren; 94. dringt aan op de ontwikkeling van een specifiek online-instrument dat is afgestemd op de behoeften van leerkrachten, opleiders en lerenden in het basis- en voortgezet beroepsonderwijs en -opleiding, aangezien de huidige instrumenten ontoereikend zijn gebleken; 95. verzoekt de Commissie zo snel mogelijk haar visie op de duurzame voortzetting van de kenniscentra voor beroepsopleiding als vlaggenschipinitiatief met de medewetgevers te bespreken; 96. dringt aan op een holistische onderwijsaanpak binnen de kenniscentra voor beroepsopleiding en verzoekt de lidstaten deze centra tot de drijvende kracht te maken achter de ontwikkeling van gezamenlijke Europese kwalificaties, curricula en diploma’s voor beroepsonderwijs en -opleiding; 97. verzoekt de Commissie de status uit te zoeken van leerlingen in het beroepsonderwijs en beroepsopleidingen tijdens hun mobiliteitsperiode; dringt erop aan dat de organisaties die leerlingen ontvangen verplicht worden een kwaliteitshandvest te ondertekenen dat in overeenstemming is met het Erasmus-handvest voor hoger onderwijs, en dringt aan op een beter toezicht op de arbeidsomstandigheden en op een passende vergoeding voor de personen die deelnemen aan Erasmus+-leerlingplaatsen; 98. stelt voor dat het programma projecten blijft ondersteunen die een breed scala aan vaardigheden bevorderen, waaronder traditionele ambachten, om deze in stand te houden; 99. verzoekt de Commissie haar strategie voor volwasseneneducatie in samenwerking met de NA’s en belanghebbenden te heroverwegen, gezien de doelstelling dat 60 % van de volwassenen uiterlijk in 2030 deelneemt aan volwasseneneducatie en -onderwijs; 100. verzoekt de Commissie de zichtbaarheid van de beschikbare steun voor activiteiten op het gebied van volwasseneneducatie en -onderwijs te vergroten; stelt voor dat niet-bestede middelen niet onmiddellijk worden weggesluisd naar andere acties, maar worden gebruikt voor samenwerking op het gebied van volwassenenonderwijs en om de mobiliteit van kansarme volwassen lerenden te vergemakkelijken door middel van bewustmakingscampagnes, gemakkelijk in te vullen aanvraagformulieren en meer synergie met het Europees Sociaal Fonds Plus in de lidstaten; 101. verzoekt de Commissie de communicatie over en de bevordering van sportfinanciering in het kader van Erasmus+ te verbeteren; dringt aan op een betere vertegenwoordiging van sportverenigingen in de toegekende projecten, aangezien niet‑sportorganisaties zoals ngo’s en adviesbureaus vaak oververtegenwoordigd zijn als begunstigden; 102. benadrukt dat de capaciteit van het programma om steun te verlenen in crisissituaties noodzakelijkerwijs zeer beperkt is en dat de Commissie daarnaast de samenwerking tussen de lidstaten moet faciliteren om gemeenschappelijke uitdagingen geheel en al aan te pakken zodat het programma niet overbelast wordt; 103. verzoekt de Commissie en de NA’s alles in het werk te stellen om te waarborgen dat potentiële deelnemers die onderdanen van derde landen zijn en legaal in de EU verblijven tijdens de aanvraagprocedure geen moeilijkheden ondervinden, zodat het programma echt inclusief kan worden; 104. wijst erop dat de samenwerking met niet-geassocieerde derde landen soms zeer moeizaam verloopt en verzoekt de Commissie de internationale dimensie van het programma systematisch te monitoren, te verbeteren en te versterken; 105. pleit ervoor dat er meer aandacht wordt besteed aan kwesties in verband met de internationale dimensie van het programma, zoals gegevensbeschermingsregels voor niet-EU-landen en de gevolgen van geopolitieke en visumkwesties; 106. verzoekt de Commissie te voorzien in de nodige flexibiliteit van het programma bij het ontwerp van de volgende generatie Erasmus+, en tegelijkertijd te zorgen voor uniformiteit en behoorlijke toetsing van het programma, onder meer door het Parlement; 107. dringt erop aan dat NA’s, begunstigden en andere belanghebbenden, zo ook jongeren, en het Parlement actief worden betrokken bij een continu proces op basis van dialoog om het huidige programma en de volgende generatie Erasmus+ te optimaliseren; stelt voor dat de Commissie onderzoekt hoe AI-instrumenten kunnen worden ingezet om de evaluatie van het programma te ondersteunen en duidelijker inzicht te verschaffen in behoeften en mogelijke ontwikkelingen zonder menselijke besluitvorming te vervangen; 108. verzoekt de Commissie de noodzaak van een grotere zichtbaarheid van de directe koppeling tussen de EU en Erasmus+ als vlaggenschipprogramma opnieuw te evalueren om de huidige en toekomstige begunstigden bewuster te maken van die link; 109. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan erop toe te zien dat de synergieën tussen Erasmus+ en andere programma’s, zoals Horizon Europa en het Europees Sociaal Fonds Plus, ten volle worden benut en dat het programma beter aansluit bij ander EU-beleid, zoals het actieplan tegen racisme 2020-2025 en de EU-strategie inzake de rechten van personen met een handicap 2021-2030; 110. verlangt dat de nieuwe programmagroep van het directoraat-generaal Onderwijs, Jongerenzaken, Sport en Cultuur van de Commissie en haar directoraat-generaal Onderzoek en Innovatie tijdige updates verschaft over zijn resultaten op het gebied van synergieën tussen Horizon Europa en Erasmus+; 111. hamert erop dat de synergieën tussen de Europese onderwijsruimte, het actieplan voor digitaal onderwijs en de Europese vaardighedenagenda sneller tot stand moeten komen om invulling te geven aan het beleid inzake digitaal onderwijs; 112. verzoekt de Commissie, het EACEA en de NA’s concrete maatregelen te analyseren en systematisch uit te voeren om af te stappen van de bestaande verkokering in de programmastructuur, teneinde de synergieën tussen de verschillende onderwijsgebieden en actoren te vergroten en zo de doorstroming binnen het programma te verbeteren en het programma weer in evenwicht te brengen, met behoud van de onderscheidende kenmerken die nodig zijn voor een doeltreffend politiek toezicht; 113. dringt erop aan gecentraliseerde en gedecentraliseerde acties beter met elkaar te verbinden en het gebruik van flexibele financieringsinstrumenten, zoals microsubsidies, te bevorderen; stelt gezien de positieve ervaringen die tijdens de pandemie met microsubsidies zijn opgedaan voor om deze op gerichte wijze te handhaven; 114. verzoekt de Commissie passende proefprojecten en tests uit te voeren wanneer er nieuwe administratieve maatregelen, zoals aanvullingen en forfaitaire bedragen, worden ingevoerd om te voorkomen dat er extra administratieve belemmeringen worden opgeworpen voor begunstigden; 115. dringt aan op exploitatiesubsidies ter ondersteuning van de ontwikkeling van strategische sectoren die vaak afhankelijk zijn van vrijwilligers, en op gestructureerde en regelmatige samenwerking tussen belanghebbenden en representatieve organisaties van begunstigden; 116. dringt aan op een verbetering van de kwaliteit van de evaluaties van exploitatiesubsidies; 117. pleit voor sterkere stimulansen en betere richtsnoeren zodat het excellentiekeurmerk een tastbaar positief effect op Erasmus+ zal hebben; 118. verzoekt de Commissie consequent gevolg te geven aan eventuele aanwijzingen dat een geaccrediteerde begunstigde de Europese waarden niet eerbiedigt, om het vertrouwen in het bestaande accreditatiemechanisme te waarborgen en passende maatregelen te nemen die moeten leiden tot uitsluiting als de beschuldigingen gegrond zijn en niet onmiddellijk en definitief kunnen worden verholpen; wijst erop dat er strenger toezicht nodig is tijdens de volgende programmeringsperiode; 119. verzoekt de Commissie beter rekening te houden met fraude, zoals brievenbusmaatschappijen of voor inclusie uitgetrokken extra bedragen die kansarme groepen niet daadwerkelijk bereiken, en de maatregelen die worden genomen om dergelijk misbruik tegen te gaan transparanter te maken; 120. pleit voor meer geleidelijke en voorspelbare begrotingsverhogingen in de programmeringsperiode van het volgende meerjarig financieel kader en dringt erop aan dat de financieringsniveaus meteen vanaf het begin, in 2028, niet lager mogen zijn dan die van het laatste jaar van het huidige programma (2027) om de soepele overgang en de stabiliteit van de acties en activiteiten van het programma te waarborgen; 121. verklaart vastbesloten te zijn een aanzienlijke verhoging van de begroting voor Erasmus+ te realiseren in de programmeringsperiode 2028-2034 en verbindt zichzelf ertoe het huidige budget te verdrievoudigen, rekening houdend met de programmavereisten; o o o 122. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de nationale agentschappen van Erasmus+. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 167, artikel 173, lid 3, en artikel 294, lid 7, – gezien Verordening (EU) 2021/818 van het Europees Parlement en de Raad van 20 mei 2021 tot vaststelling van het programma Creatief Europa (2021-2027) (1) , – gezien Verordening (EU) nr. 1295/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2013 tot vaststelling van het Programma Creatief Europa (2014-2020) (2) , – gezien het voorstel van de Commissie van 5 mei 2018 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van het programma Creatief Europa (2021-2027) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1295/2013 ( COM(2018)0366 ), – gezien zijn standpunt in eerste lezing van 28 maart 2019 over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van het programma Creatief Europa (2021-2027) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1295/2013 (3) , – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 12 december 2018 over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van het programma Creatief Europa (2021-2027) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1295/2013 (4) , – gezien het advies van het Europees Comité van de Regio’s van 6 februari 2019 over “Creatief Europa” en “Een nieuwe Europese agenda voor cultuur” (5) , – gezien het verslag van de Commissie van 30 april 2018 getiteld “Tussentijdse evaluatie van het programma Creatief Europa (2014-2020)” ( COM(2018)0248 ), – gezien Uitvoeringsbesluit C(2023)3227 van de Commissie van 5 juni 2023 tot wijziging van Uitvoeringsbesluit C(2021)3563 betreffende de financiering van het programma Creatief Europa voor 2021-2025 en de vaststelling van de werkprogramma’s voor 2021, 2022 en 2023, – gezien Uitvoeringsbesluit C(2022)6138 van de Commissie van 31 augustus 2022 tot wijziging van Uitvoeringsbesluit C(2021)3563 betreffende de financiering van het programma Creatief Europa voor 2021-2023 en de vaststelling van de werkprogramma’s voor 2021 en 2022, – gezien Uitvoeringsbesluit C(2021)3563 van de Commissie van 26 mei 2021 betreffende de vaststelling van het werkprogramma voor de uitvoering van het programma Creatief Europa voor 2021, – gezien het jaarlijkse werkprogramma van de Commissie voor 2022 voor de uitvoering van het programma Creatief Europa, – gezien het jaarlijkse werkprogramma van de Commissie voor 2021 voor de uitvoering van het programma Creatief Europa, – gezien de mededeling van de Commissie van 11 juli 2023 getiteld “Een EU-initiatief voor Web 4.0 en virtuele werelden: een voorsprong bij de volgende technologische transitie” ( COM(2023)0442 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 3 december 2020 getiteld “Europese media in het digitale decennium: een actieplan ter ondersteuning van het herstel en de transformatie ( COM(2020)0784 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 22 mei 2018 getiteld “Een nieuwe Europese agenda voor cultuur” ( COM(2018)0267 ), – gezien de resolutie van de Raad van 7 december 2022 over het EU-werkplan voor cultuur 2023-2026 (6) , – gezien zijn resolutie van 14 september 2023 over de toekomst van de Europese boekensector (7) , – gezien zijn resolutie van 14 december 2022 over de uitvoering van de nieuwe Europese agenda voor cultuur en de EU-strategie voor internationale culturele betrekkingen (8) , – gezien zijn resolutie van 20 oktober 2021 over de Europese media in het digitale decennium: een actieplan ter ondersteuning van het herstel en de transformatie (9) , – gezien zijn resolutie van 17 april 2020 over gecoördineerde EU-maatregelen om de COVID-19-pandemie en de gevolgen ervan te bestrijden (10) , – gezien zijn resolutie van 15 september 2020 over de doeltreffende maatregelen voor een “groen” Erasmus+, Creatief Europa en het Europees Solidariteitskorps (11) , – gezien zijn resolutie van 17 september 2020 over het cultureel herstel van Europa (12) , – gezien artikel 54 van zijn Reglement en artikel 1, lid 1, punt e), van en bijlage 3 bij het besluit van de Conferentie van voorzitters van 12 december 2002 betreffende de procedure inzake het verlenen van toestemming voor het opstellen van initiatiefverslagen, – gezien het verslag van de Commissie cultuur en onderwijs ( A9-0425/2023 ), A. overwegende dat de verzamelde gegevens bevestigen dat de culturele en creatieve sector aanzienlijke belangstelling voor het programma heeft; overwegende dat hogere medefinancieringspercentages voor diverse acties in het kader van de onderdelen Cultuur en Media gunstig zijn gebleken voor de ondersteuning van de culturele en creatieve ecosystemen en ook betere kansen hebben gecreëerd voor kleinere projecten, met name in de nasleep van de pandemie; B. overwegende dat de totale begroting van het programma Creatief Europa 2021-2027 met ongeveer 68 % is verhoogd ten opzichte van de voorgaande editie; overwegende dat deze verhoging voor een groot deel wordt tenietgedaan door de aanhoudende inflatie (13) als gevolg van de energiekosten; overwegende dat een derde van de financiële toewijzing reeds in 2021 en 2022 is vastgelegd om onder meer de gevolgen van de COVID-19-pandemie aan te pakken; C. overwegende dat Creatief Europa het enige programma is waarmee uitsluitend steun wordt verleend aan alle culturele en creatieve sectoren waarvan de activiteiten gebaseerd zijn op culturele en artistieke waarden, met name doordat scheppende kunstenaars en artiesten, zoals schrijvers en uitvoerende kunstenaars, worden ondersteund, naast kleinschalige projecten; D. overwegende dat het programma recht doet aan de intrinsieke en artistieke waarde van cultuur, die centraal moet blijven staan, zonder echter de bredere bijdrage van het programma aan innovatie en groei te verwaarlozen; overwegende dat Creatief Europa, als een door de EU gefinancierd programma, moet helpen de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten uit te voeren en eerlijke praktijken en arbeidsomstandigheden in de culturele en creatieve sector te bevorderen; E. overwegende dat een van de belangrijkste nieuwigheden van het programma inhoudt dat de horizontale prioriteiten inclusie, diversiteit (met name genderevenwicht) en vergroening erin worden geïntegreerd; overwegende dat in de jaarlijkse werkprogramma’s voor 2021 en 2022 bijzondere aandacht wordt besteed aan de bevordering van sociale inclusie en gendergelijkheid; overwegende dat het programma zodanig moet worden uitgevoerd dat een zo breed mogelijke culturele participatie gewaarborgd is, onder meer van personen met een handicap en kansarmen; F. overwegende dat het programma tot doel heeft de digitale transitie van de culturele en creatieve sector te ondersteunen, aangezien technologie de manier waarop deze sector inhoud creëert, produceert en verspreidt, heeft veranderd; overwegende dat digitalisering weliswaar mogelijkheden kan bieden om de culturele participatie te vergroten, maar ook uitdagingen met zich mee kan brengen die anders zijn dan die van het analoge tijdperk; G. overwegende dat een aanzienlijk aantal begunstigden en potentiële begunstigden van het programma Creatief Europa de administratieve beheersprocedures (aanvraag, evaluatie en verslaglegging) nog steeds als zeer tijdrovend en omslachtig beschouwt, al is er enige vooruitgang geboekt op het gebied van vereenvoudiging; H. overwegende dat de lastige administratieve beheersprocedures vaak minder ervaren aanvragers, waaronder jonge scheppende kunstenaars, en kleine organisaties, met name organisaties uit achtergestelde gebieden, ontmoedigen om deel te nemen; overwegende dat de aanvraagprocedure moet worden vereenvoudigd en verbeterd, in het bijzonder vanwege de toename van het aantal stappen in de procedure en de gebruiksonvriendelijke interface, die niet altijd compatibel is met veelgebruikte applicaties; I. overwegende dat het platform voor het programma een ingewikkelde verslagleggingsprocedure omvat die moeilijk te doorgronden is en die oorspronkelijk niet was ontworpen voor het soort projecten dat door het programma wordt gefinancierd; J. overwegende dat met het onderdeel Cultuur de netwerkvorming van creatieve gemeenschappen en samenwerking over de grenzen heen wordt bevorderd, met bijzondere aandacht voor samenwerkingsprojecten; overwegende dat de regeling voor samenwerkingsprojecten in de eerste twee jaar van uitvoering is uitgegroeid tot de populairste in het kader van het onderdeel Cultuur, en dat met deze regeling steun wordt verleend aan 291 projecten; overwegende dat de Commissie moet bekijken of de voorlichtingsactiviteiten in het kader van het onderdeel Cultuur kunnen worden uitgebreid om de deelname in alle culturele en creatieve groepen te vergroten, ook in perifere en plattelandsgebieden; K. overwegende dat het onderdeel Media een belangrijke rol speelt bij het bevorderen van groei en weerbaarheid in de audiovisuele sector; overwegende dat dit onderdeel in de periode 2021-2022 2 124 aanvragers heeft aangetrokken, met een gemiddeld succespercentage van 66 %; L. overwegende dat de voorbereidende actie “Europees schrijven”, die vanaf 2021 wordt ondersteund, is opgezet om scheppende kunstenaars, met name schrijvers, te ondersteunen bij het bedenken en ontwikkelen van kwaliteitsvolle series die over de grenzen heen een nieuw publiek kunnen bereiken; M. overwegende dat het Sectoroverschrijdende onderdeel een groter aantal nieuwigheden vertoont die de nieuwe doelstellingen weerspiegelen; overwegende dat de horizontale acties ter ondersteuning van de nieuwsmediasector een gloednieuw aandachtspunt vormen van het programma Creatief Europa; N. overwegende dat het vergroten van de mobiliteit in de Europese culturele en creatieve sector een specifieke doelstelling is van het programma, die wordt nagestreefd door middel van een gerichte nieuwe regeling in het kader van het onderdeel Cultuur; O. overwegende dat Culture Moves Europe het grootste mobiliteitsprogramma van de EU voor de culturele en creatieve sector is en er medio 2023 ongeveer 4 660 aanvragen waren ontvangen; overwegende dat ongeveer 85 % van de aanvragen afkomstig is uit de sectoren beeldende kunsten, podiumkunsten en muziek; P. overwegende dat de muzieksector in het programma wordt beschouwd als een belangrijk en onmisbaar onderdeel van de culturele diversiteit van Europa, dat baat heeft bij de algemene aanpak in het kader van het onderdeel Cultuur; overwegende dat er in het kader van het initiatief Music Moves Europe in de periode 2021-2022 5 miljoen EUR is uitgetrokken om het concurrentievermogen, de innovatie en de diversiteit van de Europese muzieksector te versterken; Q. overwegende dat de actie literaire vertaling een unieke rol vervult bij het promoten van schrijvers over de grenzen heen, helpt om een nieuw publiek te bereiken en een bijdrage levert aan een in cultureel en taalkundig opzicht diverser Europa; R. overwegende dat de overheidssteun voor het audiovisuele ecosysteem in Europa voornamelijk afkomstig is van de lidstaten, waarbij het onderdeel Media de nationale systemen aanvult door projecten met een langdurig effect te ondersteunen; S. overwegende dat de Creatief Europa-desks een sleutelrol spelen als intermediair tussen de Commissie, het Europees Uitvoerend Agentschap onderwijs en cultuur (EACEA), aanvragers en begunstigden; overwegende dat meer dan 60 % van alle aanvragers in de periode 2021-2022 contact heeft opgenomen met hun plaatselijke desk alvorens een aanvraag in te dienen; T. overwegende dat, gezien de cruciale rol van de Creatief Europa-desks bij het promoten van alle aspecten van het programma en het daarover informeren van de culturele en creatieve sector, de samenwerking en uitwisselingen tussen de Commissie (waaronder het EACEA) en de Creatief Europa-desks moeten worden versterkt en moeten inhouden dat belangrijke informatie over toekomstige oproepen tot het indienen van voorstellen wordt gedeeld; U. overwegende dat met Creatief Europa partnerschappen tussen verschillende actoren uit de culturele en creatieve sector worden bevorderd, gebruik wordt gemaakt van een persoonlijke benadering en culturele diversiteit binnen en buiten Europa wordt gestimuleerd, en het programma dus van strategisch belang is om de externe aspecten van de culturele betrekkingen van de Europese Unie te versterken; V. overwegende dat in het programma wordt erkend dat het belangrijk is de artistieke en ambachtelijke sector te beschermen en te bevorderen, met name op het gebied van cultureel erfgoed, en dat deze een cruciale rol speelt bij de ondersteuning van zowel stedelijke als plattelandseconomieën in heel Europa en bij het vergroten van de culturele diversiteit; W. overwegende dat het excellentiekeurmerk een novum vormt in het programma Creatief Europa 2021-2027, dat is ingevoerd om synergieën te versterken en het eenvoudiger te maken om te zoeken naar alternatieve financiering in het geval van beperkte budgettaire middelen; X. overwegende dat het prestigieuze initiatief Culturele Hoofdstad van Europa, als speciale actie, inmiddels een vaste waarde is op de wereldwijde culturele agenda en, sinds de introductie in 1985, de rijkdom en eigenheid van de diversiteit van culturen en steden in de schijnwerpers zet; 1. benadrukt dat de nieuwe versie van het programma Creatief Europa in de culturele, creatieve en audiovisuele sector, alsook de nieuwsmedia, op aanzienlijke interesse kan blijven rekenen, en dat het aantal aanvragen in het kader van de drie onderdelen is toegenomen, met een evenredige daling van het succespercentage van de aanvragen tot gevolg, hetgeen in deze sectoren tot een gevoel van ontgoocheling kan leiden over het programma; 2. is ingenomen met de respons van het programma ter beperking van de gevolgen van de COVID-19-pandemie, die de culturele en creatieve sector nog vóór de start van het huidige programma ernstig heeft ontwricht; herhaalt echter zijn oproep aan de Commissie en de lidstaten om meer inspanningen te leveren teneinde de langetermijngevolgen van de pandemie voor scheppende kunstenaars en professionals uit de culturele sector aan te pakken, met name de gevolgen die verband houden met hun bij- en omscholing, om tegemoet te komen aan de behoeften die voortvloeien uit ontwikkelingen en uitdagingen waarmee de sector te maken heeft; 3. betreurt het dat niet alle lidstaten ten minste 2 % van de herstel- en veerkrachtfaciliteit hebben voorbehouden om de veerkracht van deze sectoren te waarborgen, zoals verzocht door het Parlement; verzoekt alle lidstaten daarom hun synergieën te versterken en te zorgen voor voldoende gerichte investeringen in deze sectoren via andere EU-programma’s; 4. is de Commissie en het EACEA erkentelijk voor hun flexibiliteit bij de uitvoering van het programma, dat werd aangepast om rekening te houden met de gevolgen van de COVID-19-pandemie; benadrukt evenwel dat er een evenwicht moet worden gevonden tussen geharmoniseerde administratieve beheersystemen voor alle EU-programma’s enerzijds, en de specifieke behoeften van de verschillende begunstigden van de programma’s anderzijds; dringt daarom bij de Commissie en het EACEA aan op meer inspanningen om de administratieve beheersprocedures van het programma Creatief Europa 2021-2027 te vereenvoudigen; beklemtoont echter dat stroomlijning en vereenvoudiging er niet toe mogen leiden dat minder financiële en personele middelen worden ingezet voor projectmonitoring en -evaluatie; 5. geeft toe dat het aanvraagproces vaak complex is, in het bijzonder voor personen en kleine en micro-organisaties met beperkte financiële en personele middelen; verzoekt de Commissie en het EACEA dan ook toe te staan dat de kosten die met het aanvraagproces gemoeid zijn, worden opgenomen in de algehele geraamde begrotingskosten; dringt er bovendien bij de Creatief Europa-desks op aan de steun aan alle aanvragers verder uit te breiden; 6. verzoekt de Commissie regelmatig uitwisselingen voor capaciteitsopbouw met begunstigden te plannen om toelichting te geven bij nieuwigheden, zoals nieuwe vereisten in het kader van het verslagleggingssysteem, bijvoorbeeld met betrekking tot resultaten die in overeenstemming zijn met de algemene verordening gegevensbescherming (14) ; benadrukt dat het verslagleggingssysteem, als onderdeel van de doelstelling van het programma om diversiteit, inclusie en gendergelijkheid te bevorderen, dringend moet worden verbeterd om de toegankelijkheid en het gebruiksgemak voor alle begunstigden, met inbegrip van personen met een handicap, te waarborgen; 7. spreekt zijn waardering uit voor de geleidelijke invoering van stimulansen voor inclusie in alle onderdelen gedurende de eerste twee uitvoeringsjaren van het programma; stelt evenwel vast dat het ontbreekt aan uitgebreide gegevens over de manier waarop de doelstellingen van het programma worden nagestreefd zodat deze bijdragen aan inclusie, gelijkheid, diversiteit en participatie; verzoekt de Commissie met klem hierover in haar tussentijdse evaluatie uitvoerig verslag uit te brengen; 8. erkent dat het programma door middel van de bijbehorende acties een bijdrage levert aan de doelstelling van klimaat- en milieuduurzaamheid; stelt evenwel vast dat de vergroeningsprioriteiten in de drie programmaonderdelen op verschillende manieren zijn ingevoerd; verzoekt de Commissie de uitvoering van vergroeningsprioriteiten en hun impact op de sectoren nauwlettend te volgen en regelmatig verslag uit te brengen over de beoordeling ervan; wijst erop dat het belangrijk is opleidings- en bewustmakingsactiviteiten te ontwikkelen om de invoering van duurzamere praktijken door de culturele en creatieve sector te bevorderen; 9. benadrukt dat de culturele en creatieve actoren moeten worden geholpen om de kansen te benutten die op EU-niveau worden geboden; is in dat verband ingenomen met het CulturEU-initiatief, een meertalige interactieve gids die een overzicht biedt van alle financieringsmogelijkheden; benadrukt dat het van cruciaal belang is regelmatige en eventueel gerichte uitwisselingen met de culturele, creatieve en audiovisuele sector, alsook de nieuwsmedia, te blijven organiseren, met het oog op voordelige samenwerking; herinnert de Commissie eraan dat het belangrijk is ervoor te zorgen dat belanghebbenden op passende wijze worden betrokken bij de voorbereiding van de komende jaarlijkse werkprogramma’s; stelt voor dat de Commissie beoordeelt of Creatief Europa 2028-2034 beter kan worden uitgevoerd door middel van jaarlijkse of tweejaarlijkse werkprogramma’s; 10. dringt erop aan de communicatie en uitwisselingen tussen de Commissie, het EACEA en de Creatief Europa-desks te versterken om ervoor te zorgen dat die laatste toegang hebben tot alle relevante informatie om kwalitatief hoogwaardige ondersteuning en begeleiding voor aanvragers en begunstigden mogelijk te maken; herinnert er in dat verband tevens aan dat transparantie bij het verspreiden van de resultaten van oproepen belangrijk is; verzoekt de Commissie dan ook de lijst van alle ontvangers van subsidies, tezamen met het toegekende bedrag, tijdig te blijven publiceren; 11. onderstreept dat het belangrijk is het programma te benoemen en de zichtbaarheid ervan te vergroten; verzoekt de Commissie dan ook aan het Parlement verslag uit te brengen over de tenuitvoerlegging van de communicatiestrategie van het programma, met inbegrip van het gebruik van officiële logo’s; 12. benadrukt dat een aanzienlijk aantal begunstigden bereid is om hun verwezenlijkingen en resultaten te delen met de rest van de culturele, creatieve en audiovisuele sector en met de Europese burgers; wijst er in dat verband op dat het voor dit doel ter beschikking gestelde platform onbevredigend wordt geacht, en verzoekt de Commissie dan ook de begunstigden te betrekken bij de ontwikkeling van een geschikter platform; 13. merkt op dat sommige lidstaten geen nationale schadeloosstellingsregelingen of verzekeringsdekking bieden om de mobiliteit van cultuurgoederen te vergemakkelijken; ziet in dat de kosten van commerciële verzekeringen voor veel culturele actoren aanzienlijk kunnen zijn; stelt daarom voor dat de Commissie een haalbaarheidsstudie uitvoert inzake een pan-Europese garantieregeling ter dekking van de schadeloosstellingskosten als eerste stap om deze kwestie aan te pakken; 14. dringt er bij de Commissie op aan passende ethische normen voor het gebruik van AI te ontwikkelen en zo het mensgerichte en transparante gebruik van AI in het artistieke en creatieve proces te bevorderen; verzoekt de Commissie in dat verband ervoor te zorgen dat zowel aanvragers als begunstigden informatie verstrekken over het gebruik van AI in projecten, onder meer bij de productie, distributie en promotie van creatieve werken, met als doel deze opkomende trend in de culturele en creatieve sector en de impact ervan op het programma te beoordelen; 15. wijst erop dat het programma Creatief Europa een aanzienlijk potentieel heeft om transnationale partnerschappen te ontwikkelen en te versterken, waarmee het tevens een bijdrage levert aan de internationale betrekkingen van de EU door middel van cultuur; 16. verzoekt de Commissie passende middelen te investeren in de externe dimensie van het programma en verdere samenwerking aan te moedigen tussen culturele instellingen en organisaties in de lidstaten en clusters van nationale instituten voor cultuur van de EU in derde landen; verzoekt de Commissie voorts om derde landen waar mogelijk te helpen aan het programma deel te nemen en die deelname te vergemakkelijken; Begroting 17. benadrukt dat het huidige programma Creatief Europa, ondanks de opmerkelijk verhoogde middelen voor de periode 2021-2027, nog steeds overtekend is; verzoekt de Commissie en de lidstaten daarom de financiële toewijzing van het programma Creatief Europa voor 2028-2034 aanzienlijk te verhogen; 18. erkent dat er in 2021 en 2022 dringend uitgaven nodig waren om de gevolgen van de COVID-19-pandemie en van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne te verzachten; onderstreept echter dat deze aanpak een negatieve impact zal hebben in de tweede helft van de financiële cyclus; 19. dringt er bij de lidstaten en de Commissie op aan om ervoor te zorgen dat de toewijzing aan het programma de komende begrotingsjaren niet wordt verlaagd, gezien de uitdagingen als gevolg van de digitalisering, de vergroening, de hoge inschrijvingspercentages, de hollende inflatie en de daarmee verbonden hoge energiekosten, die alle ernstige gevolgen hebben voor de operationele capaciteit van de begunstigden; 20. betreurt het dat het excellentiekeurmerk nog niet is ingevoerd; verzoekt de Commissie dit keurmerk onmiddellijk uit te rollen, zodat projecten nog in deze programmeringscyclus gebruik kunnen maken van de mogelijkheden die de cumulatieve en alternatieve financiering biedt; 21. betreurt het dat er in het meerjarig financieel kader (MFK) 2021-2027 geen ruimte is voor extra steun voor het programma Creatief Europa en waarschuwt dat dit de financiering van nieuwe initiatieven, waardevolle proefprojecten en voorbereidende acties in de weg staat; herinnert er in dat verband aan dat proefprojecten en voorbereidende acties belangrijke instrumenten zijn om nieuwe initiatieven te testen die kunnen uitgroeien tot permanente financieringsprogramma’s van de EU of kunnen worden ondergebracht in bestaande financieringsprogramma’s; 22. betreurt de financieringskloof tussen de twee MFK-cycli, waar met name de netwerkregeling door werd getroffen; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat dit zich in de toekomst niet meer voordoet; verzoekt de Commissie voldoende financiering te verstrekken en daarnaast te overwegen om operationele subsidies voor deze regeling in te voeren, aangezien deze van essentieel belang is om de culturele en creatieve sector te helpen transnationaal en internationaal actief te zijn; Onderdeel Cultuur 23. is ingenomen met de invoering van de sectorale aanpak als een nieuw onderdeel van het onderdeel Cultuur ter aanvulling van de algemene acties; dringt erop aan deze aanpak te versterken door middel van een adequate begrotingstoewijzing zodat geen enkele sector aan zijn lot wordt overgelaten en de toewijzing voor algemene acties niet wordt verlaagd; 24. herinnert eraan dat het belangrijk is de vrijheid van artistieke expressie verder te waarborgen en te bevorderen, met name op het gebied van de financieringsmogelijkheden die het programma biedt in het kader van de actie voor culturele samenwerkingsprojecten en de regeling voor Europese netwerken; 25. ziet in dat de hogere medefinancieringspercentages, met name voor kleinschalige samenwerkingsprojecten, voordelen hebben en het voor kleine organisaties makkelijker maken om deel te nemen; verzoekt de Commissie en het EACEA in dat verband toe te staan dat projectconsortia zelf bepalen hoe de financiering over hun partners wordt verdeeld, mits het totale medefinancieringspercentage op projectniveau van toepassing is; 26. onderstreept het belang van grensoverschrijdende mobiliteit voor alle scheppende kunstenaars, aangezien zij hierdoor meer professionele kansen in het buitenland krijgen, wat bevorderlijk is voor het creatieve proces; is derhalve ingenomen met Culture Moves Europe, dat een nieuwe mobiliteitsactie in het kader van het programma Creatief Europa vormt; 27. geeft toe dat de in het kader van de mobiliteitsregeling ontvangen aanvragen van hoge kwaliteit zijn; verzoekt de Commissie evenwel om Culture Moves Europe bij een breder publiek te promoten, met de hulp en steun van alle Creatief Europa-desks, door middel van communicatie- en voorlichtingsactiviteiten; is van mening dat die activiteiten specifiek gericht moeten zijn op afzonderlijke sectoren, met inbegrip van scheppende kunstenaars uit alle gemarginaliseerde groepen en minder vertegenwoordigde landen en regio’s, teneinde een geografisch evenwicht te waarborgen; 28. wijst erop dat de nieuwe mobiliteitsactie weliswaar een doorslaand succes is, maar dat er vóór het eind van 2024 dringend een analyse moet worden uitgevoerd van de voornaamste opkomende trends om te onderzoeken of deze actie naar nieuwe actoren kan worden uitgebreid, zoals vertegenwoordigers uit de boekensector; verzoekt de Commissie daarom de aan deze actie toegewezen begroting met ingang van 2025 te verhogen; 29. wijst op het positieve effect van de extra middelen voor vergroening en gezinnen in het kader van de mobiliteitsregeling, die een concreet voorbeeld vormen van de manier waarop het programma inclusiever kan zijn; verzoekt de Commissie daarom te overwegen deze aanpak over te nemen in andere acties van het programma Creatief Europa; 30. is ingenomen met de verhoging van de financiering voor de Europese platforms ter promotie van opkomende kunstenaars in het kader van het onderdeel Cultuur en wijst erop dat deze platforms de zichtbaarheid van kunstenaars en hun werken op internationale schaal vergroten en aldus bevorderlijk zijn voor de diversiteit; verzoekt de Commissie daarom deze actie verder uit te breiden door te zorgen voor voldoende financiering en promotie; 31. onderstreept dat de netwerkregeling belangrijk is omdat ze mogelijkheden voor netwerken en capaciteitsopbouw biedt, waardoor de diversiteit en het concurrentievermogen van de Europese culturele en creatieve sector worden versterkt; verzoekt de Commissie dan ook voldoende financiering voor deze actie ter beschikking te stellen om de huidige begunstigden en nieuwe netwerken te ondersteunen; 32. benadrukt dat de sectorale aanpak een uitgelezen instrument is om de boeken- en uitgeverijsector te versterken, aangezien deze gecoördineerde acties mogelijk maakt om de markttoegang en de ruimere verspreiding van Europese werken te ondersteunen en te stimuleren; 33. herinnert eraan dat literaire vertaling de belangrijkste steunregeling voor de boekensector is; benadrukt echter dat deze regeling moet worden uitgebreid tot de vertaling van Europese non-fictieboeken; verzoekt de Commissie om met het oog op haar tussentijdse evaluatie van het programma meetbare doelstellingen in te voeren met betrekking tot de toewijzing van de financiering om boeken voor personen met een handicap toegankelijker te maken; 34. is ingenomen met de toename van het aantal acties ter ondersteuning van de muzieksector in het kader van het onderdeel Cultuur, waardoor er meer muziekgerelateerde projecten worden ingediend in het kader van het huidige programma; verzoekt de Commissie evenwel een strategischere en sectorgerichtere aanpak voor de muzieksector te ontwikkelen om nieuwe en opkomende uitdagingen het hoofd te bieden, waarbij wordt voortgebouwd op de resultaten van de voorbereidende actie Music Moves Europe; wijst in dat verband op het belang van een regelmatige gestructureerde dialoog tussen de muzieksector en de Commissie; verzoekt de Commissie voorts in samenwerking met de sector gegevens te verzamelen over de muziekmarkten van de lidstaten en verslag uit te brengen over alle opkomende uitdagingen waar het hele ecosysteem mee wordt geconfronteerd; 35. benadrukt het belang van de speciale actie Culturele Hoofdstad van Europa als katalysator voor de culturele en economische heropleving van steden en regio’s; benadrukt dat deze speciale actie al lang aanvullende financiering had moeten krijgen ter dekking van de extra kosten die het gevolg zijn van de langetermijnimpact van de COVID-19-pandemie en de hollende inflatie; verzoekt de Commissie daarom de financiering van de Melina Mercouriprijs, die al meerdere jaren slechts 1,5 miljoen EUR bedraagt, te verhogen; verzoekt de lidstaten voorts om ervoor te zorgen dat het initiatief een blijvende indruk nalaat en om het bereik ervan te vergroten zodat de culturele activiteiten die in het kader van het initiatief zijn ontwikkeld een grotere opkomst kennen; 36. erkent dat het Europees erfgoedlabel een waardevol initiatief is om de belangrijke rol te promoten die dit erfgoed speelt in de geschiedenis en cultuur van Europa en stelt vast dat tussen 2013 en 2021 zestig erfgoedsites dit label hebben ontvangen; verzoekt de Commissie echter de zichtbaarheid van het Europees erfgoedlabel te vergroten door synergieën te ontwikkelen met andere relevante financiële instrumenten van de EU; 37. benadrukt het belang van de door het programma Creatief Europa ondersteunde prijzen op het gebied van literatuur, architectuur en erfgoed, muziek (hedendaags, rock en pop) en audiovisuele media; beklemtoont dat deze reeds lang bestaande initiatieven grote bekendheid genieten in die sectoren en de zichtbaarheid van de Europese culturele en creatieve sector vergroten door prestaties op verschillende gebieden te belonen; Onderdeel Media 38. erkent dat het onderdeel Media nog steeds het Europese instrument is dat de meeste strategische ondersteuning biedt aan de onafhankelijke audiovisuele sector, die voornamelijk kleine en middelgrote ondernemingen omvat; wijst op de stevige internationale concurrentie die de Europese audiovisuele, film- en videogamesector ondervindt en op de cruciale steun die dit onderdeel biedt voor het herstel en de transformatie van deze sectoren en om de strategische autonomie van de EU te versterken; benadrukt in dat verband dat het belangrijk is te zorgen voor een adequate begrotingstoewijzing voor het onderdeel Media en dat er uitgebreide gegevens nodig zijn om te beoordelen en te monitoren of en hoe het programma het economische en culturele potentieel van deze sectoren daadwerkelijk kan vergroten; 39. erkent het positieve effect van de gerichte maatregelen die in het kader van het onderdeel Media zijn ingevoerd om de deelname van landen met verschillende audiovisuele capaciteiten te vergroten en de samenwerking over de grenzen heen te versterken; 40. benadrukt dat in 2021-2022 een groot aantal projecten van hoge kwaliteit in het kader van co-ontwikkelings- en “mini-slate”-regelingen werd afgewezen vanwege beperkte budgettaire middelen; verzoekt de Commissie derhalve in de begroting meer middelen uit te trekken voor de toekomstige uitvoering van deze regelingen; 41. onderstreept de cruciale rol van de steunregelingen voor de Europese filmdistributie (European Film Distribution) en de Europese filmverkoop (European Film Sales) voor wat betreft de bevordering van de culturele diversiteit van de Europese audiovisuele sector middels de internationale verspreiding van Europese films en de compensatie van een aantal van de risico’s die distributeurs nemen bij investeringen in de productie, verspreiding en promotie van niet-nationale Europese films; benadrukt daarom dat het van cruciaal belang is dat de financiering voor beide regelingen wordt verhoogd en dat meer gedaan wordt om Europese werken verder te verspreiden en online beschikbaar te stellen; 42. benadrukt dat het in veel Europese landen ontbreekt aan steunregelingen voor het vertonen van cinematografische werken in bioscopen; beklemtoont derhalve dat de financiering voor het Europa Cinemas Network, een vlaggenschipinitiatief van het onderdeel Media waarmee de verspreiding van Europese films in bioscopen wordt bevorderd, op peil moet worden gehouden; 43. onderstreept dat met de verordening Creatief Europa 2021-2027 meer steun wordt verleend aan netwerkactiviteiten voor professionals uit de audiovisuele sector, onder wie scheppende kunstenaars; wijst erop dat deze actie nog niet ten uitvoer is gelegd; verzoekt de Commissie daarom snel een specifieke actie uit te voeren om activiteiten en samenwerking op het gebied van netwerken tussen Europese culturele en beroepsorganisaties binnen de audiovisuele waardeketen te ondersteunen; 44. herinnert aan het succes van de voorbereidende actie Europees schrijven en stelt voor dat de Commissie de doelstellingen van deze actie opneemt in het programma Creatief Europa; 45. is ingenomen met de invoering van een specifieke actie ter ondersteuning van de ontwikkeling van videogames en immersieve inhoud, die aanzienlijke belangstelling binnen de sector heeft gewekt; verzoekt de Commissie de culturele en creatieve dimensie van deze sector te ondersteunen door bij het opstellen van de desbetreffende oproepen tot het indienen van voorstellen rekening te houden met de specifieke kenmerken en behoeften ervan, met inbegrip van de noodzaak om nieuwe bedrijfsmodellen in de virtuele wereld te beproeven teneinde de ontwikkeling van vaardigheden op dit gebied mogelijk te maken, met bijzondere nadruk op de participatie van vrouwen; stelt echter vast dat de huidige begroting hiervoor mogelijk onvoldoende is en dringt aan op aanvullende financiering om de groei van het Europese ecosysteem voor videogames te ondersteunen en de ontwikkeling en het behoud van Europees talent aan te moedigen; 46. beklemtoont dat de stijgende inflatie in combinatie met de uitermate grote competitiviteit van de audiovisuele markt van invloed is op de productiekosten; verzoekt de Commissie daarom de financieringsplafonds naar boven aan te passen en ervoor te zorgen dat de audiovisuele industrie via het onderdeel Media effectief wordt ondersteund; 47. neemt kennis van het succes van de oproep voor netwerken van Europese festivals, waarmee 71 festivals in twaalf netwerken zijn ondersteund en waarbij onder andere werd samengewerkt om de publieksbetrokkenheid te bevorderen; verzoekt de Commissie derhalve de twee complementaire acties, de Europese festivals en het netwerk van Europese festivals, jaarlijks om en om te blijven financieren; 48. stelt vast dat de MediaInvest-faciliteit een groot aantal aanvragen heeft opgeleverd en dat er derhalve meer begrotingssynergieën met het InvestEU-programma moeten worden gewaarborgd om de faciliteit in de toekomst uit te voeren; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat er meer ruchtbaarheid aan deze faciliteit wordt gegeven in de audiovisuele sector; 49. herinnert eraan dat ingevolge het voorstel van de Commissie voor een verordening mediavrijheid van september 2022 een nieuwe Europese Raad voor mediadiensten wordt opgericht ter vervanging van de Europese Groep van regulerende instanties voor audiovisuele mediadiensten (ERGA) die bij Richtlijn 2010/13/EU is ingesteld (15) ; benadrukt in het licht van de beperkte financiële middelen die beschikbaar zijn voor de uitvoering van de doelstellingen van het programma dat de begroting voor het onderdeel Media en andere begrotingslijnen van het programma niet mogen worden gebruikt voor de financiering van de raad; Sectoroverschrijdend onderdeel 50. betreurt het dat de in het kader van het Sectoroverschrijdende onderdeel geprogrammeerde acties de grootste vertraging hebben opgelopen bij de uitvoering ervan, in het bijzonder in 2021, als gevolg van de nieuwigheden die in het onderdeel zijn opgenomen; 51. merkt op dat de oproepen tot het indienen van voorstellen voor partnerschappen voor journalistiek en mediageletterdheid in de periode 2021-2022 het grootste aantal aanvragen hebben opgeleverd, waaruit blijkt dat de Europese mediasector dringend meer financiële steun nodig heeft; 52. merkt op dat het lage succespercentage van aanvragen in het kader van het Sectoroverschrijdende onderdeel, ondanks de over het algemeen hoge kwaliteit van de ingediende aanvragen, wijst op een grote vraag naar financiële steun, waaraan helaas niet kan worden voldaan met de huidige financiële toewijzing; 53. verzoekt de Commissie erop toe te zien dat in de rest van de programmeringsperiode ten minste 9 % (16) van totale begroting voor 2021-2027 wordt aangewend om de doelstellingen van het Sectoroverschrijdend onderdeel te ondersteunen; o o o 54. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de nationale Creatief Europa-desks. Het Europees Parlement, – gezien Verordening (EU) 2021/692 van het Europees Parlement en de Raad van 28 april 2021 tot vaststelling van het programma “Burgers, gelijkheid, rechten en waarden” en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1381/2013 van het Europees Parlement en de Raad en Verordening (EU) nr. 390/2014 van de Raad (1) , – gezien het werkdocument van de diensten van de Commissie van 30 mei 2018 getiteld “Impact assessment accompanying the document: Proposal for a Regulation establishing the Rights and Values programme, Proposal for a Regulation establishing the Justice programme, Proposal for a Regulation establishing the Creative Europe programme” (Effectbeoordelingsverslag bij het voorstel voor een verordening tot vaststelling van het programma Rechten en waarden, het voorstel voor een verordening tot vaststelling van het programma Justitie en het voorstel voor een verordening tot vaststelling van het programma Creatief Europa) (SWD(2018)0290), – gezien het verslag over het EU-burgerschap 2020, – gezien het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, – gezien artikel 20 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie en artikel 9 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, – gezien het verslag van het Europees Parlement van 6 april 2022 over de uitvoering van acties op het gebied van burgerschapsvorming ( 2021/2008(INI) ), – gezien de aanbeveling van de Raad van 22 mei 2018 inzake de bevordering van gemeenschappelijke waarden, inclusief onderwijs en de Europese dimensie in lesgeven, – gezien de mededeling van de Commissie van 3 december 2020 betreffende het actieplan voor Europese democratie ( COM(2020)0790 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 2 december 2020 getiteld “Strategie ter versterking van de toepassing van het Handvest van de Grondrechten in de EU” ( COM(2020)0711 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 18 september 2020 getiteld “Een Unie van gelijkheid: EU-actieplan tegen racisme 2020-2025” ( COM(2020)0565 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 12 november 2020 “Een Unie van gelijkheid: strategie voor gelijkheid van lhbtiq’ers 2020-2025” ( COM(2020)0698 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 5 maart 2020 getiteld “Een Unie van gelijkheid: strategie voor gendergelijkheid 2020-2025” ( COM(2020)0152 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 5 oktober 2021 getiteld “EU-strategie ter bestrijding van antisemitisme en ter bevordering van het Joodse leven (2021-2030)” ( COM(2021)0615 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 7 oktober 2020 getiteld “Een Unie van gelijkheid: strategisch EU-kader voor gelijkheid, integratie en participatie van de Roma” ( COM(2020)0620 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 24 maart 2021 getiteld “EU-strategie voor de rechten van het kind” ( COM(2021)0142 ), – gezien artikel 54 van zijn Reglement, alsmede artikel 1, lid 1, punt e), van en bijlage 3 bij het besluit van de Conferentie van voorzitters van 12 december 2002 betreffende de procedure inzake het verlenen van toestemming voor het opstellen van initiatiefverslagen, – gezien het verslag van de Commissie cultuur en onderwijs ( A9-0392/2023 ), A. overwegende dat actieve participatie in het politieke en culturele leven een grondrecht is dat voor iedereen in gelijke mate toegankelijk moet zijn; overwegende dat de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens voorziet in het recht om deel te nemen aan het bestuur en aan vrije verkiezingen, het recht om deel te nemen aan het culturele leven van de gemeenschap en het recht op vreedzame vergadering en vereniging, waardoor volledige deelname aan de samenleving mogelijk wordt; B. overwegende dat het burgerschap van de Unie mensen diverse rechten verleent, met name het recht een verzoekschrift tot het Europees Parlement te richten over kwesties die onder de verantwoordelijkheid van de EU vallen, het recht om vermeende gevallen van wanbeheer door een EU-instelling aan te kaarten bij de Europese Ombudsman, het recht om zich in een van de officiële talen van de EU tot een EU-instelling te wenden en een antwoord in dezelfde taal te ontvangen, en het recht op toegang tot documenten van het Parlement, de Raad en de Commissie overeenkomstig de toepasselijke EU-regels; C. overwegende dat de huidige en opkomende systemische uitdagingen, zoals de klimaatcrisis, wereldwijde pandemieën, de digitale transitie en sociale ongelijkheid, de aanpassing van structuren vereisen, evenals benaderingen waarmee wordt gewaarborgd dat burgers actief kunnen participeren in de samenleving; overwegende dat in het kader van actieve digitale betrokkenheid van burgers rekening moet worden gehouden met de digitale kloof tussen generaties en sociale groepen, en tussen goed verbonden stedelijke gebieden en plattelands- en afgelegen gebieden en dat deze kloof moet worden verkleind, en dat tegelijkertijd de algemene digitale geletterdheid moet worden verbeterd; D. overwegende dat EU-programma’s waarmee burgerparticipatie, rechten en waarden en het gevoel erbij te horen worden bevorderd en waarmee wordt gewerkt aan sociale en burgerschapscompetenties en kritisch denken, belangrijker zijn dan ooit; E. overwegende dat burgerparticipatie moet worden opgevat als een proces dat zich op meerdere niveaus afspeelt en het lokaal, regionaal, nationaal, Europees en mondiaal niveau omvat, door middel waarvan mensen bewustzijn en kennis opdoen en hun mening uiten door deel te nemen aan en invloed uit te oefenen op de beslissingen die van invloed zijn op hun leven; overwegende dat deelnemers uit plattelands- en afgelegen gebieden moeten worden aangemoedigd om aan het programma deel te nemen; overwegende dat de aanhoudende processen van mondialisering en Europese integratie vereisen dat de nieuwe generatie van Europeanen zich steeds sterker op verschillende niveaus politiek engageert om te kunnen leven en werken in een internationale context en in het dagelijks leven te kunnen omgaan met verschillen; overwegende dat samenlevingen steeds diverser worden, waardoor eerbiediging van de menselijke waardigheid, de diversiteit van culturen en achtergronden en de afwijzing van elke vorm van discriminatie van vrouwen, lhbtiq+’ers, etnische minderheden en andere gemarginaliseerde groepen belangrijker dan ooit zijn binnen Europa; F. overwegende dat de in de lidstaten waargenomen sociaal-politieke veranderingen, gaande van sociale polarisatie en gering institutioneel vertrouwen tot afbrokkeling van de democratie, de uitholling van de rechtsstaat, de krimpende ruimte voor het maatschappelijk middenveld, op uitsluiting gericht nationalisme en de instrumentalisering van euroscepticisme voor politieke doeleinden, in combinatie met de opkomst van extremistische bewegingen en autoritaire regimes, infiltratie van religieus fundamentalisme, en desinformatiecampagnes en onjuiste informatie, een ernstige bedreiging kunnen vormen voor de Europese democratieën en de Unie als geheel kunnen destabiliseren; overwegende dat de versterking van de actieve participatie en betrokkenheid van burgers door middel van formeel, niet-formeel en informeel onderwijs en een leven lang leren een essentiële rol speelt bij het tegengaan van deze tendens; G. overwegende dat het ontstaan van een Europees burgerschap is belemmerd door een kenniskloof en een emotionele kloof, hetgeen vaak verband houdt met verkeerde opvattingen over de EU en daarom gepaard moet gaan en versterkt moet worden met een reeks mechanismen die burgerparticipatie en interculturele dialoog mogelijk maken; overwegende dat een beter inzicht in onze gedeelde Europese geschiedenis en een sterkere burgerparticipatie in het sociale en politieke leven een gunstig effect kunnen hebben op het ontstaan van een Europese identiteit die een aanvulling vormt op de meervoudige lokale, regionale, nationale, geografische, culturele of andere identiteiten van burgers; overwegende dat actieve burgerparticipatie en -dialoog samenhangen met de Europese dimensie van burgerschapsvorming en doeltreffend kunnen bijdragen tot de totstandbrenging van een Europees burgerschap met duidelijke rechten en plichten; H. overwegende dat ontoereikende burgerparticipatie, beperkte kennis van de EU en een gebrekkig inzicht in de toegevoegde waarde van de EU de perceptie van een democratisch tekort in de hand kunnen werken en leiden tot euroscepticisme in de lidstaten; I. overwegende dat de inkrimping van de ruimte voor het maatschappelijk middenveld in de Europese Unie en andere landen die aan het programma deelnemen van invloed is op de democratische participatie van maatschappelijke organisaties en op hun rol om checks-and-balances met betrekking tot de rechtsstaat te waarborgen; overwegende dat acties om de participatie van het maatschappelijk middenveld te ondersteunen en mogelijk te maken, met inbegrip van de participatie van organisaties die minderheden vertegenwoordigen en organisaties aan de basis die over een lange staat van dienst en aanzienlijke ervaring beschikken, van het grootste belang zijn voor de verdediging van de democratie, de rechtsstaat en de mensenrechten in de lidstaten; J. overwegende dat maatschappelijke organisaties die minderheden vertegenwoordigen van cruciaal belang zijn voor de zelfvertegenwoordiging en maatschappelijke betrokkenheid van mensen die als minderheid worden behandeld, met name voor groepen die geen andere formele kanalen voor politieke vertegenwoordiging hebben; K. overwegende dat er in 2020 meer dan 22 miljoen onderdanen van derde landen met verblijfplaats in de EU waren; overwegende dat deze groepen geen toegang hebben tot formele politieke activiteiten, waaruit volgt dat het leven van miljoenen mensen wordt beïnvloed door beslissingen die worden genomen zonder hun betrokkenheid of inbreng; overwegende dat dit neerkomt op een fundamenteel democratisch tekort in de hele EU op alle niveaus en een uitdaging vormt voor de totstandbrenging van duurzame, billijke en doeltreffende beleidsmaatregelen en programma’s; overwegende dat de daadwerkelijke uitoefening van mensenrechten die verband houden met politieke en publieke participatie van niet-burgers een cruciale rol speelt bij de bevordering van democratisch bestuur, de rechtsstaat, sociale inclusie, economische ontwikkeling en de uitbanning van marginalisering en discriminatie in de EU; De beginfase van de uitvoering van het programma “Burgers, gelijkheid, rechten en waarden” 2021-2027: onderdeel 3 – betrokkenheid en participatie van de burgers 1. is er vast van overtuigd dat het programma “Burgers, gelijkheid, rechten en waarden” (het CERV-programma) een unieke bijdrage levert aan de versterking van de betrokkenheid en participatie van burgers vanuit het oogpunt van de grondrechten door een doeltreffende combinatie van waarden, dialoog met het maatschappelijk middenveld en burgerschap te bieden en tegelijkertijd sociale en gendergelijkheid, diversiteit door middel van steun voor de bescherming van regionaal erfgoed, historisch bewustzijn en de bestrijding van discriminatie en geweld te bevorderen; is van mening dat het CERV-programma een essentieel instrument is voor de toekomst van de EU en voor het aanpakken van sociaal-politieke uitdagingen, zoals de kenniskloof, euroscepticisme, de krimpende ruimte voor het maatschappelijk middenveld, en de uitholling en het uitdagen van de rechtsstaat in heel Europa; spoort ertoe aan dat met het programma acties worden ondersteund die gericht zijn op het opbouwen van de veerkracht van maatschappelijke organisaties, met inbegrip van organisaties die zich concentreren op de rechtsstaat en de EU-waarden; 2. herinnert eraan dat de uitvoering van het CERV-programma zich nog in een vroeg stadium bevindt, aangezien de verordening tot vaststelling van het programma pas in 2021 is aangenomen; wijst erop dat om deze reden slechts enkele projecten in het kader van onderdeel 3 zijn voltooid en dat er weinig informatie van de begunstigden beschikbaar is om de resultaten nauwkeurig te kunnen beoordelen; 3. verzoekt de Commissie prioriteit te geven aan het verzamelen van gegevens over het CERV-programma, met name over kansarme groepen, met inbegrip van gemarginaliseerde gemeenschappen, minderheden en kwetsbare bevolkingsgroepen, teneinde hun unieke uitdagingen aan te pakken en onderzoek naar hun ervaringen te bevorderen; benadrukt dat er sterke monitoring- en evaluatiemechanismen nodig zijn; meent dat deze aanpak zal helpen om input te leveren voor beleidsontwikkeling, ervoor te zorgen dat kansarme groepen op zinvolle wijze kunnen deelnemen aan initiatieven in verband met burgerparticipatie, hun stem luider te doen klinken en een inclusiever en billijker programma tot stand te brengen, en dat hierdoor tegelijk wordt gezorgd voor betere toekomstige evaluaties in het algemeen; 4. beklemtoont dat het programma te kampen had met verschillende uitdagingen die de eerste fasen van de uitvoering hebben belemmerd, waaronder tal van externe factoren, zoals de COVID‑19-pandemie en de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne, en dat deze uitdagingen de rechten van burgers en hun deelname aan de democratie hebben verstoord en in gevaar hebben gebracht; merkt echter op dat de uitvoering na een trage start vaart heeft gekregen en dat het programma inmiddels goed functioneert; benadrukt voorts dat er bewustmakingscampagnes moeten worden georganiseerd om een breder segment van de bevolking te bereiken, met name uit plattelandsgebieden; 5. stelt bezorgd vast dat het gebruik en de invoering van nieuwe digitale instrumenten voor de uitvoering van EU-fondsen (bv. het eGrants-instrument) voor begunstigden een belangrijk punt lijken te zijn wat de ontwikkeling van het programma betreft; betreurt dat complexe procedures ook een belemmering zijn geweest voor de deelname van kleinere organisaties die niet over de nodige tijd en middelen beschikken om de aanvraagprocedure binnen de vastgestelde termijnen te doorlopen; is van mening dat het ontwerp van deze instrumenten het programma beperkt in zijn vermogen om zich aan te passen aan nieuwe ontwikkelingen en veranderende behoeften; dringt erop aan de administratieve lasten weg te nemen en de aanvraag-, gunnings- en rapportageprocedures te vereenvoudigen; beklemtoont dat vereenvoudiging van de administratieve vereisten ook een efficiëntere en flexibelere aanvraagprocedure omvat voor organisaties die meerjarige kaderpartnerschapsovereenkomsten hebben ondertekend, onder meer om te kunnen anticiperen op beleidsontwikkelingen; benadrukt voorts dat het noodzakelijk is het portaal voor het indienen van aanvragen gebruiksvriendelijker te maken, met name voor kleinschalige organisaties, en dat alle documenten in verband met de procedure in alle EU-talen moeten worden vertaald om een bredere deelname uit alle lidstaten te bevorderen en culturele diversiteit te waarborgen; 6. betreurt dat het voor de lidstaten niet verplicht is een nationaal contactpunt voor het CERV-programma op te zetten om aanvragers, belanghebbenden en begunstigden neutraal advies, nuttige informatie en ondersteuning te bieden, met inbegrip van bijstand bij de aanvraagprocedure, en gemakkelijk te begrijpen informatie over de programmaresultaten te delen; stelt met spijt vast dat in juni 2023 slechts 20 lidstaten een nationaal contactpunt hadden opgezet; 7. stelt ernstig bezorgd vast dat de huidige inflatiecijfers gevolgen hebben voor de lopende kosten voor begunstigden van het CERV-programma; betreurt dat begunstigden problemen ondervinden bij de uitvoering van hun geplande activiteiten, met name wat de eenheidskosten voor reis-, verblijfs- en dagvergoedingen betreft, en dat zij sommige van de oorspronkelijk geplande activiteiten wellicht zullen moeten terugschroeven om binnen de begroting te blijven; Beleidsaanbevelingen voor de toekomst van het CERV-programma 8. verzoekt de Commissie de groep voor de dialoog met het maatschappelijk middenveld op te zetten om te zorgen voor een regelmatige, open en transparante dialoog, teneinde in alle fasen van het programma de dialoog met het maatschappelijk middenveld op zodanige wijze te versterken dat een tweerichtingsproces tussen instellingen op alle niveaus en alle relevante belanghebbenden, met name maatschappelijke organisaties, wordt ondersteund, en als onderdeel van de uitvoering van artikel 11 van Verordening (EU) 2021/692 de dialoog met het maatschappelijk middenveld te gebruiken als instrument voor governance en om prioriteiten voor het tweejarig werkprogramma vast te stellen en de collectieve dimensie van burgerparticipatie als cruciale dimensie van democratie en de rechtsstaat verder te bevorderen; herinnert er in dit verband aan dat innovatieve acties ter ondersteuning van de dialoog met het maatschappelijk middenveld moeten worden bevorderd, onder meer met het oog op de bevordering van een cultuur van een op vertrouwen gebaseerd partnerschap met begunstigden; dringt met name aan op acties voor capaciteitsopbouw ter ondersteuning van de brede participatie van het maatschappelijk middenveld, met name door middel van koppelingen met andere financieringsregelingen in gedeeld beheer, zoals het instrument voor technische ondersteuning; 9. herinnert eraan dat de actieve participatie van burgers moet worden gestimuleerd door de Europese dimensie van burgerschapsvorming te versterken, zowel in lesverband als in buitenschoolse activiteiten; benadrukt dat burgerschapsvorming met een echt Europese dimensie burgers kan informeren en vormen in een geest van maatschappelijke betrokkenheid en burgerparticipatie, en dat passende EU-richtsnoeren een nuttig instrument kunnen zijn in dit verband; benadrukt dat het belangrijk is niet‑burgers die in de EU wonen en hun organisaties in eigen beheer in de doelgroep van het CERV-programma op te nemen, hetgeen democratisch bestuur, de rechtsstaat en sociale inclusie zal bevorderen; 10. verzoekt de lidstaten die nog geen nationaal contactpunt hebben aangewezen dit zo snel mogelijk te doen, en verzoekt de Commissie om met het netwerk van nationale contactpunten te blijven samenwerken door middel van vergaderingen, opleidingsactiviteiten en specifieke uitwisselingen, aangezien de organisatie daarvan tot dusver zeer succesvol is gebleken; spoort de Commissie, de lidstaten en de nationale contactpunten er in dit verband toe aan een Europees netwerk van nationale contactpunten op te zetten om het delen van beste praktijken en de uitwisseling van kennis te vergemakkelijken; spoort de Commissie er tevens toe aan een netwerk van CERV-begunstigden op te richten zodat zij ervaringen en beste praktijken kunnen uitwisselen om een dieper inzicht te krijgen in de lokale en nationale realiteit in de hele EU en daarbuiten; 11. neemt kennis van de resultaten van de invoering van verschillende soorten mechanismen voor het opnieuw toekennen van subsidies in het kader van het CERV-programma, die tot dusver zeer bemoedigend zijn geweest; dringt aan op een kwalitatieve en kwantitatieve analyse van de verschillende oproepen tot het opnieuw toekennen van subsidies om het gebruik ervan in voorkomend geval uit te breiden tot de andere onderdelen van het CERV-programma, en met name tot onderdeel 3, teneinde ervoor te zorgen dat de EU-financiering terechtkomt bij maatschappelijke organisaties aan de basis die over een lange staat van dienst en aanzienlijke ervaring beschikken; dringt er bij de Commissie op aan de administratieve procedures en vereisten voor het opnieuw toekennen van subsidies verder te vereenvoudigen om organisaties die het opnieuw toekennen van subsidies aanvragen meer flexibiliteit te bieden ten aanzien van secundaire begunstigden, waarbij passende normen op het gebied van arbeid, gezondheidszorg en sociale bescherming worden gewaarborgd; is van mening dat de medefinancieringsvereisten kunnen worden herzien om de regels aan te passen aan de situatie van de begunstigde, teneinde een grotere verscheidenheid aan begunstigden – zowel personen als microstructuren – en thematische gebieden te ondersteunen; benadrukt dat het belangrijk is het gebruik van het programma te bevorderen op alle niveaus van de onderwijssector, met inbegrip van leerlingen en studenten, leerkrachten, onderwijspersoneel en jeugdwerkers; beklemtoont dat een groter percentage van de subsidiebedragen van het CERV-programma betrekking moet hebben op financiering op het gebied van rechten, gelijkheid, waarden en burgerparticipatie, waarvoor andere financieringsbronnen zeer schaars zijn of ontbreken; dringt er bij de Commissie op aan ervoor te zorgen dat de financiering naar structuren gaat die het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie eerbiedigen, bijvoorbeeld door het opzetten van controlemechanismen om passende normen op het gebied van arbeid, gezondheidszorg en sociale bescherming te garanderen; dringt aan op een beoordeling van de mechanismen voor het opnieuw toekennen van subsidies om na te gaan of deze doeltreffend en voldoende flexibel zijn voor het bereiken van groepen aan de basis en het ondersteunen van organisaties in landen met een krimpende ruimte voor het maatschappelijk middenveld; 12. dringt erop aan de begroting van het programma in het volgende meerjarig financieel kader (MFK) te verhogen tot 2,6 miljard EUR om tegemoet te komen aan de toenemende vraag naar initiatieven op het gebied van maatschappelijke betrokkenheid en democratische participatie, en op de instelling van een ad-hocmechanisme voor de bescherming van mensenrechtenverdedigers, vergelijkbaar met bestaande mechanismen voor mensenrechtenverdedigers buiten de EU of voor de bescherming van journalisten, en om in het algemeen het effect van de inflatie op de programmakosten aan te pakken, mede gezien de conclusies van de Conferentie over de toekomst van Europa over Europees burgerschap en onderwijs en het strategische belang van het CERV-programma voor de uitvoering van EU-prioriteiten; 13. benadrukt dat doeltreffende communicatie- en bewustmakingsactiviteiten essentieel zijn om van het programma een succes te maken en daarom prioriteit moeten krijgen om ervoor te zorgen dat potentiële begunstigden, met name op lokaal niveau, bij het programma worden betrokken; 14. erkent dat uitwisselingen en de deelname aan activiteiten in het kader van het CERV‑programma van cruciaal belang zijn voor het opbouwen van de capaciteit van maatschappelijke organisaties met het oog op burgerparticipatie en de bevordering van de waarden van de EU in derde landen; beklemtoont dat actieve betrokkenheid en inzet ten aanzien van de Europese waarden niet beginnen bij een toetredingsovereenkomst maar het resultaat zijn van het langdurige werk van activisten en maatschappelijke organisaties om deze ideeën te bevorderen en lokale activisten in derde landen te ondersteunen; spoort de Commissie ertoe aan de deelname van niet‑EU‑burgers te vergemakkelijken door maatschappelijke organisaties van buiten de EU bij CERV‑activiteiten te betrekken; dringt er daarom op aan dat het CERV‑programma de kosten dekt voor deelname van vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld, ten minste voor deelnemers uit kandidaat-lidstaten en geassocieerde landen, ongeacht of hun land bij het CERV‑programma betrokken is; benadrukt dat de uitdagingen in verband met de oorlog in Oekraïne moeten worden aangepakt door projecten met Oekraïense partners aan te moedigen door middel van herdenking, activiteiten op het gebied van democratische participatie en het herstellen van het Oekraïense culturele erfgoed; 15. herhaalt zijn oproep om van het CERV-programma een hefboom te maken voor actie op het gebied van het Europees historisch bewustzijn door actief steun te verlenen aan structuren die gericht zijn op het bevorderen van een kritisch historisch geheugen, bijvoorbeeld op het gebied van transnationaal onderzoek en bezoeken aan gedenkplaatsen, zowel in de EU als daarbuiten; verzoekt met name om historisch en cultureel revisionisme aan de kaak te stellen; verzoekt de Commissie en de lidstaten bijzondere aandacht te besteden aan gevoelige maatschappelijke kwesties die gebruikt kunnen worden voor mogelijke instrumentalisering; 16. vraagt om met het CERV-programma steun te verlenen aan de opkomende dynamiek om stedenbanden en netwerken van steden te koppelen aan twinning van onderwijsinstellingen, hetgeen de Europese dimensie, de uitwisseling van goede praktijken en het gevoel erbij te horen kan versterken; 17. dringt er bij de Commissie op aan de administratieve procedures voor vierjarige kaderpartnerschappen voor exploitatiesubsidies verder te vereenvoudigen, met name wat betreft de specifieke kenmerken van het gebruikte IT-instrument, dat geschikter lijkt voor de aard van actiesubsidies; o o o 18. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name titel XVIII, – gezien Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het Instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (1) (de “verordening gemeenschappelijke bepalingen” of “GB-verordening”), – gezien Verordening (EU) 2021/1058 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling en het Cohesiefonds (2) , – gezien Verordening (EU) 2021/1059 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 betreffende specifieke bepalingen voor de doelstelling “Europese territoriale samenwerking” (Interreg) ondersteund door het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling en door externe financieringsinstrumenten (3) , – gezien Verordening (EU) 2021/1056 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Fonds voor een rechtvaardige transitie (4) , – gezien Verordening (EU) 2021/2115 van het Europees Parlement en de Raad van 2 december 2021 tot vaststelling van voorschriften inzake steun voor de strategische plannen die de lidstaten in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid opstellen (strategische GLB-plannen) en die uit het Europees Landbouwgarantiefonds (ELGF) en het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (Elfpo) worden gefinancierd, en tot intrekking van Verordeningen (EU) nr. 1305/2013 en (EU) nr. 1307/2013 (5) , – gezien Verordening (EU) 2020/2220 van het Europees Parlement en de Raad van 23 december 2020 tot vaststelling van een aantal overgangsbepalingen voor steun uit het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (Elfpo) en uit het Europees Landbouwgarantiefonds (ELGF) in de jaren 2021 en 2022 en tot wijziging van de Verordeningen (EU) nr. 1305/2013, (EU) nr. 1306/2013 en (EU) nr. 1307/2013 wat betreft de middelen en toepassing in de jaren 2021 en 2022 en van Verordening (EU) nr. 1308/2013 wat betreft de middelen en verdeling van die steun voor de jaren 2021 en 2022 (6) , – gezien Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds, het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij en algemene bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1083/2006 van de Raad (7) , – gezien de Overeenkomst die op de 21e Conferentie van de Partijen bij het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering (COP21) op 12 december 2015 in Parijs is goedgekeurd (de Overeenkomst van Parijs), – gezien de VN-Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling, in het bijzonder duurzameontwikkelingsdoelstelling 11 (SDG 11) inzake duurzame steden en gemeenschappen, – gezien de Territoriale Agenda 2030, “Een toekomst voor alle plaatsen”, die op 1 december 2020 is aangenomen tijdens de informele bijeenkomst van de ministers die verantwoordelijk zijn voor ruimtelijke ordening, territoriale ontwikkeling en/of territoriale cohesie, – gezien het Pact van Amsterdam tot vaststelling van de stedelijke agenda voor de EU, die op 30 mei 2016 werd overeengekomen tijdens de informele bijeenkomst van EU-ministers met verantwoordelijkheid voor stedelijke aangelegenheden, – gezien het nieuwe Handvest van Leipzig betreffende de transformatieve kracht van steden voor het algemeen belang, goedgekeurd tijdens de informele ministeriële bijeenkomst over stedelijke aangelegenheden op 30 november 2020, – gezien de overeenkomst van Ljubljana, die op 26 november 2021 is aangenomen tijdens de informele bijeenkomst van ministers met verantwoordelijkheid voor stedelijke aangelegenheden, – gezien de nieuwe stedelijke agenda die op 20 oktober 2016 door de Verenigde Naties is aangenomen, – gezien de mededeling van de Commissie van 17 januari 2023 getiteld “Het benutten van talent in Europa’s regio’s” ( COM(2023)0032 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 4 februari 2022 over het 8e cohesieverslag: Naar cohesie in Europa in 2050 ( COM(2022)0034 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 30 juni 2021 getiteld “Een langetermijnvisie voor de plattelandsgebieden van de EU – Naar sterkere, verbonden, veerkrachtige en welvarende plattelandsgebieden in 2040” ( COM(2021)0345 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 3 maart 2021 getiteld “Een Unie van gelijkheid: strategie inzake de rechten van personen met een handicap 2021-2030” ( COM(2021)0101 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 11 december 2019 getiteld “De Europese Green Deal” ( COM(2019)0640 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 17 september 2020, getiteld “Een ambitieuzere klimaatdoelstelling voor Europa voor 2030: investeren in een klimaatneutrale toekomst voor ons allemaal” ( COM(2020)0562 ), – gezien het “Nieuw Europees Bauhaus”-initiatief dat de Commissie op 16 september 2020 heeft gelanceerd, – gezien het werkdocument van de diensten van de Commissie van 17 juni 2022 getiteld “New European Bauhaus territorial development model (NEB TDM) financial instrument” (SWD(2022)0172), – gezien zijn resolutie van 14 september 2022 over het Nieuw Europees Bauhaus (8) , – gezien zijn resolutie van 13 december 2022 over een langetermijnvisie voor de plattelandsgebieden van de EU – Naar sterkere, verbonden, veerkrachtige en welvarende plattelandsgebieden in 2040 (9) , – gezien zijn resolutie van 15 september 2022 over economische, sociale en territoriale cohesie in de EU: het achtste cohesieverslag (10) , – gezien zijn resolutie van 15 februari 2022 over de uitdagingen voor stedelijke gebieden na COVID-19 (11) , – gezien zijn resolutie van 20 mei 2021 over demografische tendensen in de regio’s van de EU ombuigen met behulp van instrumenten van het cohesiebeleid (12) , – gezien zijn resolutie van 25 maart 2021 over het cohesiebeleid en regionale milieustrategieën in het kader van de strijd tegen de klimaatverandering (13) , – gezien zijn resolutie van 13 maart 2018 over de rol van regio’s en steden van de EU bij de tenuitvoerlegging van de COP21-overeenkomst van Parijs over klimaatverandering (14) , – gezien het advies van 18 september 2020 van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de herziening van de Territoriale Agenda van de EU, het Handvest van Leipzig en de stedenagenda voor de EU (15) , – gezien de diepteanalyse getiteld “Territorial Agenda 2030 – Implementation Review”, die op 7 juni 2023 door het directoraat-generaal Intern Beleid van het Parlement is gepubliceerd (16) , – gezien de in opdracht van het directoraat-generaal Regionaal Beleid en Stadsontwikkeling (DG REGIO) van de Commissie uitgevoerde studie getiteld “Integrated territorial and urban strategies: how are ESIF adding value in 2014-2020”, die in december 2017 is gepubliceerd (17) , – gezien STRAT-Board, het interactieve instrument dat is ontwikkeld door het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek (JRC) van de Europese Commissie en DG REGIO en dat laat zien hoe de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESIF’s) de geïntegreerde aanpak van stedelijke en territoriale ontwikkeling ondersteunen (18) , – gezien het Handboek voor territoriale en lokale ontwikkelingsstrategieën (19) en het Handboek voor duurzame stadsontwikkelingsstrategieën (20) , gepubliceerd door het JRC, – gezien het in maart 2023 gepubliceerde werkdocument van DG REGIO getiteld “The geography of EU discontent and the regional development trap”, – gezien de door de Raad der Europese Gemeenten en Regio’s uitgevoerde studie getiteld “ITI and CLLD – The use of integrated territorial tools in cohesion policy”, gepubliceerd in december 2022, – gezien het Handvest van Leipzig betreffende duurzame Europese steden van 2007 en het nieuwe Handvest van Leipzig – de transformatieve kracht van steden voor het algemeen belang van 30 november 2020, – gezien artikel 54 van zijn Reglement, alsmede artikel 1, lid 1, punt e), van en bijlage 3 bij het besluit van de Conferentie van voorzitters van 12 december 2002 betreffende de procedure inzake het verlenen van toestemming voor het opstellen van initiatiefverslagen, – gezien het advies van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, – gezien het verslag van de Commissie regionale ontwikkeling ( A9‑0420/2023 ), A. overwegende dat het cohesiebeleid het belangrijkste investeringsbeleid blijft en moet blijven voor de regio’s en steden van de EU, en dat het niet bedoeld is om stelselmatig als eerste keuze voor financiële bijstand te dienen voor de aanpak van onvoorziene gebeurtenissen die onze sociale markteconomie schaden; overwegende dat de Territoriale Agenda het leidende instrument is voor het territoriale beleid van de EU, zoals dat uitdrukking komt in de overeenkomstige nationale programma’s en projecten, en dat daarmee richting wordt gegeven aan strategische ruimtelijke ordening en regionale ontwikkeling, wordt opgeroepen tot versterking van de territoriale dimensie van sectoraal beleid op alle bestuursniveaus en wordt gestreefd naar een inclusieve en duurzame toekomst voor alle plaatsen en naar de verwezenlijking van de SDG’s in Europa; B. overwegende dat de uitdagingen waarmee de regio’s in de EU worden geconfronteerd, op territoriaal niveau worden vastgesteld en aangepakt; C. overwegende dat de vorige en de huidige verordening gemeenschappelijke bepalingen niet specifiek verwijzen naar respectievelijk de Territoriale Agenda 2020 of 2030; overwegende dat titel III, hoofdstuk II, van de huidige verordening gemeenschappelijke bepalingen de basis vormt voor het opnemen van middelen uit het cohesiebeleid via territoriale ontwikkelingsstrategieën; overwegende dat in artikel 7 van Verordening (EU) nr. 1301/2013 (21) wordt verwezen naar duurzame stedelijke ontwikkeling op basis van geïntegreerde duurzame stedelijke strategieën als kader voor de selectie van concrete acties; D. overwegende dat de plaatsgebonden benadering van beleidsvorming op basis van geïntegreerde territoriale ontwikkeling gericht is op het ontsluiten van uniek potentieel met betrekking tot territoriale bronnen, kennis en troeven, waarbij de noodzaak van op maat gesneden oplossingen in verschillende soorten gebieden wordt erkend; E. overwegende dat het erop lijkt dat lokale en regionale instellingen en maatschappelijke actoren in de periode 2014-2020 vooral problemen hebben ondervonden door een gebrek aan technische en administratieve ondersteuning, buitensporige bureaucratische belemmeringen, een gebrek aan vaardigheden, opleiding, kennis en capaciteitsopbouw, en gebrekkige samenwerking tussen verschillende bestuursniveaus, naast een trage absorptie van middelen; F. overwegende dat blijkt dat in regio’s en administratieve eenheden waar de Leader-methode wordt toegepast, de invoering van een verplichte manager voor een plaatselijke actiegroep bijdraagt tot betere prestaties en een betere absorptie van regionale financiering; G. overwegende dat de rijkdom van de territoriale diversiteit van de EU moet worden gezien als een dynamisch en complex systeem waarin elke regio, afhankelijk van haar specifieke kenmerken, voor ontwikkelingsuitdagingen staat; overwegende dat de toenemende ongelijkheid tussen plaatsen en tussen mensen een kritiek niveau heeft bereikt en dat gecoördineerde inspanningen op alle geografische en bestuurlijke niveaus noodzakelijk zijn is om te zorgen voor positieve toekomstperspectieven voor alle mensen en plaatsen in de hele EU; H. overwegende dat het Handboek voor territoriale en lokale ontwikkelingsstrategieën methodologische ondersteuning biedt op alle niveaus; I. overwegende dat microcohesie een vorm van evenwicht is voor onderontwikkelde gebieden binnen meer ontwikkelde regio’s; overwegende dat in de Territoriale Agenda (TA2030), die zich uitdrukkelijk richt op “plaatsen en mensen”, het “idee van interpersoonlijke cohesie” centraal staat, naast territoriale cohesie, doordat er rekening wordt gehouden met het feit dat deze verschillen alleen kunnen worden aangepakt door meer aandacht te besteden aan de diversiteit en het potentieel van gebieden en door plaatsgebonden beleidsmaatregelen en strategieën te ontwikkelen, met als doel in alle EU-middelen meer plaats in te ruimen voor de territoriale dimensie; J. overwegende dat in artikel 28 van de GB-verordening geïntegreerde territoriale investeringen (ITI) en vanuit de gemeenschap geleide lokale ontwikkeling (CLLD) worden aangewezen als instrumenten voor de uitvoering van territoriale ontwikkelingsstrategieën en dat hierin wordt opgeroepen tot samenhang en coördinatie tussen de fondsen wanneer er meerdere op dezelfde strategie voor regionale of lokale ontwikkeling worden toegepast; overwegende dat deze instrumenten gericht zijn op territoriale ontwikkeling van onderaf en de actieve deelname van lokale belanghebbenden vergroten; K. overwegende dat er in de periode 2014-2020 voor de 28 lidstaten 1 975 strategieën waren geprogrammeerd, gefinancierd met 19 miljard EUR uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO), waarvan 13,8 miljard EUR was toegewezen aan ITI in negen lidstaten; L. overwegende dat CLLD in de periode 2014-2020 het op één na meest gebruikte instrument door de lidstaten was voor het ontwikkelen van territoriale of lokale strategieën en dat dit instrument garandeert dat lokale en regionale overheden en belanghebbenden nauw worden betrokken bij de voorbereiding, uitvoering en monitoring van de EU-middelen die zij ontvangen; overwegende dat er in de programmeringsperiode 2021-2027 geen toewijzing is voor het gebruik van CLLD; M. overwegende dat de uitvoering van ITI en CLLD nog steeds ongelijk is in de EU en dat verschillende lidstaten en beheersautoriteiten zich niet bijzonder voor de uitvoering daarvan lijken in te zetten; overwegende dat de interpretatie en uitvoering van beleidsdoelstelling 5 “Een Europa dat dichter bij de burger staat” (BD 5) van lidstaat tot lidstaat verschilt, met als gevolg een lage uitvoering van ITI en CLLD; overwegende dat de medewetgevers in de toekomst een flexibelere uitvoering van BD 5 moeten overwegen zonder strikte vereisten inzake strategieën en governance, zodat die open kan worden gesteld voor allerlei initiatieven die bijdragen tot regionale en lokale ontwikkeling; N. overwegende dat ITI en CLLD instrumenten zijn die erop gericht moeten zijn om niet alleen een bottom-upbenadering voor territoriale ontwikkeling te faciliteren door lokale en regionale overheden van meet af aan een stem in het kapittel te geven, maar ook de dialoog tussen de verschillende belanghebbenden te vergemakkelijken en de samenwerking tussen de publieke en private sector te vergroten, evenals de samenwerking en informatieoverdracht tussen alle bestuursniveaus te bevorderen; O. overwegende dat het Parlement en zijn Commissie regionale ontwikkeling, als de commissie die verantwoordelijk is voor economische, sociale en territoriale cohesie, in de TA2030 wordt verzocht om rekening te houden met de doelstellingen ervan door de prioriteiten ervan te bepleiten in wetgevingsprocessen van de EU; P. overwegende dat ITI en plaatsgebonden beleid noodzakelijke voorwaarden zijn om strategische doelstellingen van de EU, zoals de groene en de digitale transitie, te verwezenlijken; overwegende dat plaatsgebonden beleid gebieden kan helpen om te ontsnappen aan langdurige economische achteruitgang en de “val van regionale ontwikkeling”, waarbij een regio niet in staat is om haar economische dynamiek in termen van inkomsten, productiviteit en werkgelegenheid te behouden; Q. overwegende dat in de TA2030 twee overkoepelende doelstellingen zijn geformuleerd, een rechtvaardig Europa en een groen Europa, die zes prioriteiten hebben (evenwichtig Europa, functionele regio’s, integratie over de grenzen heen, gezond milieu, circulaire economie en duurzame verbindingen) voor de ontwikkeling van het Europese grondgebied als geheel en al zijn plaatsen; overwegende dat de TA2030 de doelstellingen van de EU op het gebied van territoriale ontwikkeling verder afstemt op de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling van de VN en de Europese Green Deal; overwegende dat de Europese stedelijke agenda via het Handvest van Leipzig de doelstellingen van de TA2030 ondersteunt; R. overwegende dat een sterke gemeenschappelijke territoriale ontwikkeling via de GB-verordening en de tenuitvoerlegging van de TA2030 kan helpen bij de versterking van solidariteit en democratische processen en de transitie naar een eerlijke en groene EU; overwegende dat territoriale benaderingen waarde toevoegen doordat ze een strategische, ruimtelijke blik hanteren die de specifieke combinaties van sociale, institutionele, economische en ecologische uitdagingen en mogelijkheden vastlegt die de ontwikkeling van alle soorten gebieden beïnvloeden; S. overwegende dat de uitvoering van de TA2030-prioriteiten niet overal in de EU gelijk is, met name gezien de ruimtelijke verschillen, zoals een eilandkarakter; overwegende dat uit de conclusies van de TA2030 blijkt dat de ongelijkheid binnen de EU toeneemt, waardoor de kloof tussen mensen en tussen gebieden nog groter wordt; T. overwegende dat de TA2030 een oproep bevat om de territoriale dimensie van sectoraal beleid op alle bestuursniveaus te versterken; overwegende dat de drijvende beginselen van de TA2030 zijn vervat in de twee prioriteiten “Mensen en plaatsen groeien uit elkaar” en “Duurzame ontwikkeling en klimaatverandering”; U. overwegende dat er met de goedkeuring van de TA2030 zeven proefprojecten zijn gestart, die als voorbeeld dienen van de toepassing van de doelstellingen ter plekke, op lokaal en regionaal niveau, en als inspiratiebron voor gezamenlijke acties in de hele EU, namelijk: “Een toekomst voor achterstandsregio’s”, “Inzicht in hoe sectoraal beleid vormgeeft aan ruimtelijke (on)evenwichtigheden”, Kleine plaatsen zijn belangrijk”, “Grensoverschrijdende ruimtelijke ordening”, “Klimaatactie in Alpensteden”, “Aanpassing aan klimaatverandering en veerkracht door landschapstransitie”, en “Vermindering van kunstmatig land, stedelijke wildgroei en bodemafdekking in steden van verschillende grootte en functionele stedelijke gebieden”; V. overwegende dat er een betere gegevensverzameling nodig is en dat de TA2030 op coherente wijze moet worden herzien, daar er bij de uitrol van de proefprojecten sprake was van een beperkt geografisch evenwicht en van administratieve problemen omdat de proefprojecten door verschillende programma’s werden gefinancierd; 1. benadrukt dat in de periode 2014-2020 slechts 28 % van de strategieën voor duurzame stedelijke ontwikkeling werd uitgevoerd via ITI; verzoekt de Commissie actie te ondernemen om het gebruik van dergelijke instrumenten voor de ontwikkeling van de TA2030 aan te moedigen, met name door sterkere communicatieactiviteiten; 2. wijst op de waardevolle bijdrage aan territoriale ontwikkeling die wordt geleverd door acties die via CLLD worden uitgevoerd, zoals de acties in het kader van het programma Leader; verzoekt de Commissie en de lidstaten het programma Leader te versterken door de begrotingsmiddelen te verhogen, door een hoog niveau van autonomie voor de plaatselijke actiegroepen te waarborgen waar het hun statuten en besluitvorming betreft, en door de administratieve lasten te verlichten; 3. vraagt de Commissie om de resultaten van het aanstaande evaluatieverslag van 2024 voor de programmeringsperiode 2014-2020 alsook de resultaten van acties die via CLLD zijn verwezenlijkt, zoals die in het kader van het programma Leader, te gebruiken ter ondersteuning van de programma’s voor de periode 2021-2027; wijst op het belang van de kwalitatieve analyse van de instrumenten voor territoriale ontwikkeling; betreurt in dit verband de conclusie van het speciaal verslag van de Europese Rekenkamer over Leader en CLLD dat niet voldoende is aangetoond wat de voordelen daarvan zijn; 4. is verheugd over het Handboek voor territoriale en lokale ontwikkelingsstrategieën en het Handboek voor duurzame stadsontwikkelingsstrategieën als leidraden voor alle bestuursniveaus voor het ontwerpen, uitvoeren en monitoren van territoriale en lokale, waaronder ook stedelijke, ontwikkelingsstrategieën; acht het noodzakelijk de verspreiding van goede praktijken inzake territoriale ontwikkeling te bevorderen om de doeltreffendheid en duurzaamheid van de projecten te waarborgen; betreurt echter de late publicatie van deze handboeken en moedigt de Commissie aan om tijdig richtsnoeren op te stellen om het proces voor het ontwikkelen van de programma’s te vereenvoudigen; benadrukt dat de lidstaten meer richtsnoeren moeten krijgen en meer flexibiliteit moeten hebben bij de uitvoering van BD 5 “Een Europa dat dichter bij de burger staat” en de maatregelen om dit te bereiken, en dat die in overeenstemming moeten worden gebracht met die van de TA2030 en dat er stimulansen moeten worden gecreëerd om meer middelen toe te wijzen aan BD 5; 5. roept de lidstaten op om strategische ruimtelijke ordening te bevorderen waarin rekening wordt gehouden met gebieden als geheel, buiten metropolitane, stedelijke en functionele stedelijke gebieden; verzoekt de lidstaten voorts de banden tussen stad en platteland te versterken om zodoende tot een evenwichtigere territoriale ontwikkeling in de hele EU te komen, en grensoverschrijdende planning en uitvoering te overwegen aan de hand van bottom-upbenaderingen zoals CLLD/ITI; 6. dringt er bij de Commissie en de Raad op aan om, op dezelfde manier als de 8 % van de middelen van het cohesiebeleid die wordt uitgetrokken voor de ontwikkeling van programma’s in het kader van de stedelijke agenda, financiering toe te wijzen aan plattelandsgebieden en regio’s die met ernstige en permanente natuurlijke en demografische belemmeringen te maken hebben; merkt op dat deze middelen voornamelijk moeten worden gebruikt via instrumenten voor geïntegreerde territoriale ontwikkeling; 7. acht, rekening houdend met de capaciteiten die lokale en regionale overheden hebben laten zien bij de uitvoering en het beheer van territoriale instrumenten, een paradigmaverschuiving noodzakelijk voor wat betreft de betrokkenheid van lokale en regionale overheden bij de uitvoering en het beheer van territoriale instrumenten; pleit voor een effectieve toepassing van het partnerschapsbeginsel en diepgaand overleg met lokale en regionale overheden en andere belanghebbenden voorafgaand aan de vaststelling van ITI- en CLLD-acties; wijst op het belang van de bottom-upbenadering van territoriale ontwikkeling, waarbij burgers in staat worden gesteld verantwoordelijkheid te nemen voor de ontwikkeling van hun plaats of regio; 8. dringt erop aan om territoriale of lokale ontwikkelingsstrategieën die door meer dan één programma worden gefinancierd, overeenkomstig artikel 28 van de GB-verordening en waar nodig met ondersteuning van de Commissie, samen te voegen tot één traject om vertragingen en administratieve belemmeringen te voorkomen; is ingenomen met de in de programmeringsperiode 2021-2027 ingevoerde mogelijkheid om een hoofdfonds aan te wijzen voor strategieën die door meer dan één fonds worden gefinancierd; 9. merkt op dat territoriale instrumenten zoals CLLD en ITI beproefde maatregelen zijn die de EU dichter bij de burgers kunnen brengen; stelt vast dat de gegevens in STRAT-Board voor de periode 2014-2020 laten zien dat CLLD’s een belangrijke rol hebben gespeeld bij de ontwikkeling van territoriale strategieën, waaruit blijkt hoe groot de belangstelling op lokaal niveau is om actief deel te nemen aan de ontwikkeling van deze strategieën; verzoekt de lidstaten en de Commissie het administratieve beheer van fondsen te vereenvoudigen, met name wanneer CLLD’s uit meer dan één fonds putten; wijst erop dat ITI het belangrijkste instrument zijn dat wordt gebruikt door de lidstaten met een grotere toewijzing van EFRO-middelen, aangezien zij de bedragen snel kunnen absorberen en meerdere hoofdassen kunnen bestrijken die in één of meerdere programma’s aanwezig zijn; 10. wijst op het duidelijke onderscheid tussen lidstaten die zich inzetten voor de ontwikkeling van ITI of CLLD en lidstaten die dat niet doen; verzoekt de Commissie dit onderscheid te verduidelijken om geografische verschillen te voorkomen en de lidstaten die deze territoriale instrumenten nog niet hebben gebruikt, van technische ondersteuning op maat te voorzien; moedigt alle lidstaten aan meer gebruik te maken van de instrumenten voor geïntegreerde territoriale ontwikkeling zoals gedefinieerd in artikel 28 en ervoor te zorgen dat het partnerschap zoals gedefinieerd in artikel 8 wordt geëerbiedigd; is van mening dat instrumenten voor geïntegreerde territoriale ontwikkeling voor de lidstaten verplicht moet worden; 11. is ingenomen met de technische vereenvoudigingen op het gebied van territoriale ontwikkeling die in de programmeringsperiode 2021-2027 zijn doorgevoerd; verzoekt de Commissie en de lidstaten echter om de noodzakelijke aanvullende administratieve voorschriften tot een minimum te beperken en zich meer te richten op evenredigheid, aangezien kleine projecten momenteel verhoudingsgewijs meer administratieve lasten (voor begunstigden) en beheerkosten (voor programmeringsinstanties) met zich meebrengen dan grotere projecten; 12. is van mening dat de TA2030 een reëel en toereikend instrument is dat erop gericht is de ruimtelijke dimensie van ongelijkheden te verminderen en de cohesie van de EU te waarborgen door middel van het beheer van elke regio met haar eigen specifieke kenmerken; pleit daarom voor een grotere betrokkenheid van samenlevingen en gebieden als het gaat om het erkennen van het belang van deze agenda; verzoekt de Commissie om de rol van de TA2030 uit te breiden tot meer dan een richtsnoer voor territoriaal beheer; 13. constateert dat met de TA2030 niet alleen een lans wordt gebroken voor plaatsgebonden beleidsreacties op territoriale uitdagingen, maar dat die ook een visie en ambitie biedt voor de doelstelling van territoriale cohesie door middel van een grotere betrokkenheid van lokale en regionale overheden en burgers; 14. benadrukt dat, hoewel multifinanciering een van de hoofddoelen van de territoriale geïntegreerde instrumenten is, de huidige bevindingen laten zien dat het gebruik van multifinanciering in sommige landen nog steeds moeilijk kan zijn, vooral omdat het Elfpo (plattelandsontwikkeling) in de huidige periode niet langer in de GB-verordening is opgenomen en er derhalve aanvullende en specifieke maatregelen nodig zijn om de regels van het Elfpo en van andere fondsen van het cohesiebeleid op elkaar af te stemmen (d.w.z. het gebruik van verschillende EU-fondsen voor geïntegreerde projecten op lokaal niveau die bijdragen aan verschillende beleidsdoelstellingen); 15. verzoekt de lidstaten om bij de voorbereiding en uitvoering van de proefprojecten van de TA2030 in het veld gendermainstreaming actief te bevorderen; 16. beklemtoont dat een eerlijk en waardig inkomen en levenskwaliteit voor burgers en hun gezinnen in de plattelandsgebieden van cruciaal belang zijn om te zorgen voor sociale vooruitgang en succesvolle territoriale en lokale ontwikkeling; benadrukt dat moet worden gezorgd voor fatsoenlijke arbeids- en levensomstandigheden en sociale bescherming voor iedereen; 17. beklemtoont dat het belangrijk is de beleidscoherentie te verbeteren en een “plattelandstoetsing” in te voeren voor toekomstige EU-initiatieven op het gebied van geïntegreerde territoriale ontwikkeling en andere relevante initiatieven om de samenhang en complementariteit van beleidsmaatregelen van de EU en de mogelijke gevolgen ervan voor plattelandsgebieden te beoordelen, en zo de ontvolking van het platteland op doeltreffende wijze tegen te gaan en generatievernieuwing, gelijke toegang tot essentiële diensten van hoge kwaliteit en het scheppen van banen in plattelandsgebieden te vergemakkelijken; wijst op het belang van het mechanisme voor plattelandstoetsing, ook wanneer de lidstaten de gevolgen van voorgestelde wetgeving in plattelandsgebieden beoordelen; onderstreept dat het belangrijk is de lokale en regionale overheden te betrekken bij de vaststelling en uitvoering van mechanismen voor plattelandstoetsing, alsook bij het beheer ervan op zowel EU- als nationaal niveau, om vervoersgerelateerde sociale uitsluiting te bestrijden en de territoriale toegankelijkheid van de betrokken gebieden te verhogen, teneinde de grensoverschrijdende samenwerking evenals de samenwerking tussen stad en platteland, de toegang tot breedbandinternet en adequate diensten, met name gezondheidszorg en onderwijs, alsook de diversificatie van de plattelandseconomie te verbeteren en plattelandsgebieden nieuw leven in te blazen, zodat deze gebieden aantrekkelijker worden en een duurzame toekomst voor deze gemeenschappen gewaarborgd is; 18. benadrukt dat TA2030-acties een centrale rol moeten spelen in partnerschapsovereenkomsten en -programma’s; wijst erop dat deze acties duidelijker moeten zijn bij de toewijzing van middelen en dat de integratie van de TA2030 in het EU-beleid moet worden bevorderd, met de nadruk op de lagere bestuursniveaus; is van mening dat de TA2030 in het toekomstige meerjarig financieel kader moet worden voorzien van adequate financiering en een toewijzingsmethode; 19. wijst erop dat het van essentieel belang is om de prioriteiten en doelstellingen van de TA2030 op te nemen in de wetgevingsinstrumenten en programma’s van de cohesiebeleidsfondsen, die specifiek moeten worden afgestemd op elk gebied; is verheugd over de ontwikkelde proefacties van de TA2030 en roept de lidstaten en de Commissie op om in deze acties te blijven investeren, het geografisch evenwicht ervan te verbeteren en ze beter af te stemmen op de beginselen van de TA2030; 20. benadrukt de noodzaak om het Parlement, en met name zijn bevoegde Commissie regionale ontwikkeling, te betrekken bij de proefacties, om ervoor te zorgen dat deze aansluiten op de huidige prioriteiten van de EU, en de resultaten van proefacties op EU-niveau onder de aandacht te brengen en kenbaar te maken, door deze te integreren in en af te stemmen op initiatieven zoals het cohesiebeleid, met name het EFRO en Interreg; 21. dringt aan op een strategie voor de bevordering van synergieën tussen verschillende EU-fondsen voor projecten die via territoriale instrumenten worden uitgevoerd en voor de administratieve vereenvoudiging voor proefacties die door meer dan één fonds worden gefinancierd, teneinde de administratieve belemmeringen te verminderen en aanvragen voor deze projecten te vergemakkelijken; 22. is van mening dat bedrijven een cruciale rol kunnen spelen in de territoriale ontwikkelingsstrategieën; roept de Commissie op om systemen voor samenwerking tussen bedrijven en de lokale en regionale autoriteiten te bevorderen om territoriale ontwikkelingsprojecten te ontwikkelen die bijdragen tot nieuwe banen en economische groei; 23. wijst op het enorme potentieel van de TA2030 en de huidige en toekomstige proefprojecten om tegemoet te komen aan de zeer uiteenlopende behoeften van niet-stedelijke gebieden, zoals plattelandsgebieden, berggebieden, eilanden en kustgebieden, afgelegen en dunbevolkte gebieden en vele andere soorten gebieden waar een mix van stedelijke en plattelandskenmerken naast elkaar bestaan; benadrukt met name dat plattelandsgebieden vaak te kampen hebben met demografische uitdagingen, een lage bevolkingsdichtheid en beperkte toegang tot en geringe kwaliteit van diensten van algemeen belang, en niet altijd de capaciteit hebben om innovatieve oplossingen te creëren en uit te voeren, waardoor ze veel baat kunnen hebben bij de uitwisseling van beste praktijken; 24. wijst op de noodzaak van een grotere verspreiding van de acties en resultaten van de proefprojecten als voorbeelden van de uitvoering van EU-fondsen; schaart zich achter het idee van een tweejaarlijkse conferentie om de proefacties onder de aandacht te brengen bij lokale en regionale overheden, evenals bij relevante actoren op nationaal en EU-niveau, en denkt dat deze conferentie zou kunnen worden gekoppeld aan andere evenementen, bijvoorbeeld in het kader van het plattelandspact of het stedenforum; 25. roept de lidstaten op hun territoriale agenda’s te ontwikkelen in overeenstemming met de TA2030 als basis voor de programmering van hun territoriale strategieën, rekening houdend met de specifieke kenmerken en de zeer uiteenlopende behoeften van hun regio’s, die als stimulansen moeten dienen, en om het besluitvormingsproces en de opzet van territoriaal en stedelijk beleid te bevorderen; roept voorts de lidstaten op verschillende territoriale strategieën mogelijk te maken voor alle EU-regio’s, met inbegrip van plattelandsgebieden, regio’s die een industriële overgang doormaken, regio’s die kampen met ernstige en permanente natuurlijke of demografische belemmeringen, zoals de meest noordelijke regio’s en regio’s met een zeer geringe bevolkingsdichtheid, eilanden, grensoverschrijdende regio’s en berggebieden; 26. benadrukt dat de goede prestaties van bestuursstructuren bepalend kunnen zijn voor de optimale mix van investeringsprioriteiten voor de verwezenlijking van de noodzakelijke verticale en horizontale coördinatie op meerdere niveaus om strategieën voor geïntegreerde ontwikkeling te ontwerpen en uit te voeren; 27. roept de lidstaten en de Commissie op om de uitvoering van de TA2030 te bevorderen, naast proefacties, door van dit instrument een referentiekader voor actie te maken dat concrete en aangepaste richtsnoeren biedt voor EU-gebieden om hun prestaties te verbeteren; benadrukt de mogelijkheid om regionale financiering te koppelen aan de verwezenlijking van de prioriteiten van de TA2030, en verzoekt de Commissie om toezichtindicatoren te ontwikkelen die een verband leggen tussen de TA2030 en het gebruik van fondsen in het kader van het cohesiebeleid, met name het EFRO; 28. herhaalt dat het dringend noodzakelijk is om het EU-beleid op het gebied van de beperking van en de aanpassing aan de klimaatverandering te versterken, mede gezien de toenemende trend van extreme weersomstandigheden in de EU de afgelopen jaren en maanden; dringt er daarom bij de overheidsinstanties op aan de strijd tegen klimaatverandering voort te zetten; benadrukt in dit verband dat de ambities van de proefprojecten in het kader van de doelstelling “Een groen Europa” en de eerste prioriteit daarvan, “Een gezond milieu”, moeten worden opgevoerd en dat de kwaliteit daarvan moet worden verbeterd; wijst erop dat territoriale ontwikkeling van cruciaal belang is om veerkrachtige regio’s op te bouwen en een duurzame uitvoering van de financiering van het cohesiebeleid te waarborgen; 29. is ingenomen met het voorstel van het Europees Economisch en Sociaal Comité om een Europees handvest van de rechten en plichten van stedelijke en plattelandsgebieden te bevorderen; is er tevens van overtuigd dat er meer moet worden samengewerkt met stedelijke gebieden om ervoor te zorgen dat er geen enkel gebied of burger “achterblijft” bij de rechtvaardige transitie naar een klimaatneutrale, duurzame en welvarende Europese Unie, waarbij wordt gestreefd naar een landelijke en stedelijke inzet voor een eerlijke aanpak en wordt aangetoond wat de meerwaarde is van samenwerking tussen plattelands- en stedelijke organisaties; 30. acht het noodzakelijk dat er voor een evenwichtigere ontwikkeling van de EU-regio’s wordt gezorgd door een betere spreiding van de EU-fondsen, inclusief steun uit het gemeenschappelijk landbouwbeleid, binnen en tussen de lidstaten; benadrukt dat het onmogelijk is om duurzame en langdurige territoriale ontwikkeling tot stand te brengen als de toewijzing van steun aan verschillende regio’s gebeurt op basis van historische gegevens; 31. merkt op dat steeds meer mensen ervoor kiezen in steden te wonen en in plattelandsgebieden te werken; verzoekt de Commissie om programma’s te ontwerpen waarin rekening wordt gehouden met alle gebieden, waaronder grootstedelijke, stedelijke en functionele gebieden; spoort de Commissie aan om Leader zo uit te werken dat het kan worden gebruikt door kleine steden; 32. dringt er bij de Commissie op aan de ervaring die is opgedaan bij de uitvoering van de TA2030 te koppelen aan het toekomstige cohesiebeleid en de aanbevelingen van de groep op hoog niveau over het toekomstige cohesiebeleid, om zo territoriale onevenwichtigheden en functionele discrepanties doeltreffender aan te pakken; wijst op de mogelijkheid die de TA2030 biedt als instrument om de impact van het cohesiebeleid op de doelstelling van territoriale cohesie te beoordelen; 33. verzoekt de Commissie en de lidstaten om uiterlijk eind 2024 een coherente herziening van de TA2030 uit te voeren, met inbegrip van een grondige evaluatie van het bestuurssysteem, de vooruitgang bij de uitvoering daarvan en de relevantie van de prioriteiten, zoals uiteengezet in de TA2030; 34. is ingenomen met het bindende karakter van de methodologie die wordt beschreven in het Handboek voor territoriale en lokale ontwikkelingsstrategieën, waardoor territoriaal beleid evenveel aandacht krijgt als stedelijk beleid; 35. roept op tot één enkel kader voor strategieën die gericht zijn op zowel stedelijke als bredere territoriale ontwikkeling, waarbij de territoriale vereisten als geheel worden behandeld; benadrukt dat dit de bureaucratische belemmeringen bij het verwerven van fondsen aanzienlijk kan verminderen; 36. verzoekt de Commissie te zorgen voor een goede besteding van de middelen en de uitvoering van de territoriale instrumenten, en daarbij de voorkeur te geven aan een efficiënt beheer zonder buitensporige regeldruk; benadrukt de noodzaak om de toegang tot fondsen te vereenvoudigen door “onestopshops” te creëren voor potentiële begunstigden van EU-cohesiefondsen en ITI- of CLLD-projecten, met name om toegang te krijgen tot informatie over het type financiering, administratieve vereisten en subsidiabiliteit; 37. erkent de rol van de Europese Raad bij de ontwikkeling van de territoriale activiteiten van de lidstaten; roept de lidstaten op te voorzien in voldoende personele middelen voor zowel de beheersautoriteiten als de uitvoerende organen die belast zijn met ITI of CLLD, teneinde te zorgen voor technische ondersteuning en adviesdiensten, met name voor plaatselijke actiegroepen en voor ITI-partners, en naleving van de verordeningen mogelijk te maken; 38. verzoekt de Commissie haar betrokkenheid bij het territoriale beleid te vergroten door middel van het cohesiebeleid en het bestuur van de regio’s te versterken om cohesie en microcohesie te bevorderen door rekening te houden met de specifieke kenmerken van elke regio, de besluitvorming op lokaal en regionaal niveau te verbeteren en de bestaande instrumenten toe te passen om het beheer van wetgevingsinstrumenten te verbeteren; verzoekt de Commissie en de lidstaten voorts steun te blijven verlenen aan de fondsen van het cohesiebeleid om de veerkracht van territoriale ontwikkeling te vergroten, met name om de gevolgen van onverwachte gebeurtenissen te kunnen opvangen, regio’s daar tegen te beschermen en te voldoen aan het beginsel “doe geen afbreuk aan de cohesie”; 39. is zich bewust van de invloed van het Europees Semester op de territoriale cohesie en bijgevolg op de capaciteit om territoriale programma’s te ontwikkelen; wijst er daarom nogmaals op dat de territoriale dimensie van het Europees Semester moet worden versterkt en dat de onderlinge samenhang tussen het cohesiebeleid en het Europese economische bestuur moet worden verbeterd door de lokale en regionale overheden te betrekken bij alle stadia van de procedures in verband met het Europees Semester en de landspecifieke aanbevelingen; 40. pleit voor actievere rol van het Europees Comité van de Regio’s en het Europees Economisch en Sociaal Comité bij de opvolging en verdere ontwikkeling van de TA2030; verzoekt de Commissie een studie uit te voeren naar het vermogen van elke regio om het hoofd te bieden aan toekomstige mondiale uitdagingen die van invloed zijn op de territoriale cohesie; stelt vast dat dit een instrument voor snelle respons zou vormen dat flexibiliteit mogelijk maakt bij de toewijzing of uitbreiding van middelen, afhankelijk van de actuele situatie van de EU-regio’s; 41. benadrukt de relevantie van de territoriale instrumenten in termen van een grotere en inclusieve participatie van het maatschappelijk middenveld en lokale en regionale overheden; verzoekt de Commissie nieuwe manieren te zoeken om meer bewustzijn te scheppen over de achterliggende gedachte van deze instrumenten en het gebruik van ITI en CLLD aanzienlijk te vergroten, ook door eventueel een percentage te reserveren voor gebruik in het kader van het cohesiebeleid na 2027; 42. verzoekt de Europese Investeringsbank de financiële toewijzing voor de fondsen in het kader van het cohesiebeleid, die bedoeld zijn om het evenwicht en de goede werking van regio’s te waarborgen, te verhogen; 43. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de nationale en regionale parlementen van de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name de artikelen 101 tot en met 109, – gezien de relevante regels, richtsnoeren, resoluties, openbare raadplegingen, mededelingen en documenten van de Commissie over mededinging, – gezien het Commissieverslag van 4 april 2023 over het mededingingsbeleid 2022 ( COM(2023)0184 ) en het begeleidende werkdocument van de diensten van de Commissie (SWD(2023)0076), – gezien zijn resolutie van 13 juni 2023 over het mededingingsbeleid – jaarverslag 2022 (1) , – gezien de mededeling van de Commissie van 11 december 2019 over de Europese Green Deal ( COM(2019)0640 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 6 december 2021 over de herziene richtsnoeren inzake staatssteun ter bevordering van risicofinancieringsinvesteringen, – gezien het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ-EU) van 13 juli 2022 in zaak T-227/21 (2) , – gezien de mededeling van de Commissie van 24 maart 2022 getiteld “Tijdelijk crisiskader voor staatssteunmaatregelen ter ondersteuning van de economie na de Russische agressie tegen Oekraïne” (3) , – gezien Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad van 20 januari 2004 betreffende de controle op concentraties van ondernemingen (de “EG-concentratieverordening”) (4) , – gezien Verordening (EU) 2022/1925 van het Europees Parlement en de Raad van 14 september 2022 over betwistbare en eerlijke markten in de digitale sector, en tot wijziging van Richtlijnen (EU) 2019/1937 en (EU) 2020/1828 (digitalemarktenverordening) (5) , – gezien Richtlijn (EU) 2019/1 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2018 tot toekenning van bevoegdheden aan de mededingingsautoriteiten van de lidstaten voor een doeltreffendere handhaving en ter waarborging van de goede werking van de interne markt (6) , – gezien Verordening (EG) nr. 1/2003 van de Raad van 16 december 2002 betreffende de uitvoering van de mededingingsregels van de artikelen 81 en 82 van het Verdrag (7) , – gezien Verordening (EG) nr. 773/2004 van de Commissie van 7 april 2004 betreffende procedures van de Commissie op grond van de artikelen 81 en 82 van het Verdrag (8) , – gezien de mededeling van de Commissie van 18 februari 2022, getiteld “Richtsnoeren voor staatssteun ten behoeve van klimaat, milieubescherming en energie 2022” (9) , – gezien de mededeling van de Commissie van 31 januari 2023 getiteld “Richtsnoeren voor staatssteun aan breedbandnetwerken” (10) , – gezien het ontwerp van bekendmaking van de Commissie inzake de bepaling van de relevante markt voor het gemeenschappelijke mededingingsrecht, – gezien het werkdocument van de diensten van de Commissie van 1 december 2022 getiteld “Evaluation of the State subsidy rules for health and social services of general economic interest (“SGEIs”) and of the SGEI de minimis Regulation” (Evaluatie van de regels inzake overheidssubsidies voor sociale en gezondheidsdiensten van algemeen economisch belang en van de verordening inzake de-minimissteun voor diensten van algemeen economisch belang) (SWD(2022)0388), – gezien de inwerkingtreding op 1 september 2023 van het op 20 april 2023 goedgekeurde pakket maatregelen ter vereenvoudiging en stroomlijning van de procedures voor de beoordeling van bepaalde fusies die geen mededingingsbezwaren doen rijzen (C(2023)2400, C(2023)2401, C(2023)2402), – gezien Verordening (EU) 2022/2560 van het Europees Parlement en de Raad van 14 december 2022 betreffende buitenlandse subsidies die de interne markt verstoren (11) , – gezien de toespraak over de Staat van de Unie van 2023 van de voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen (12) , – gezien het besluit van de Commissie van 6 september 2023 over de aanwijzing van poortwachters in het kader van de digitalemarktenverordening, – gezien Uitvoeringsverordening (EU) 2023/914 van de Commissie van 20 april 2023 tot wijziging van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad betreffende de controle op concentraties van ondernemingen en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 802/2004 van de Commissie (13) , – gezien de gezamenlijke Europese verklaring over digitale rechten en beginselen voor het digitale decennium van 23 januari 2023 van het Europees Parlement, de Raad en de Europese Commissie (14) , – gezien het arrest van het HvJ-EU van 4 juli 2023 in zaak C-252/21 (15) , – gezien het document van DG COMP getiteld “Code of good practices for a transparent, inclusive, speed design and assessment of IPCEIs” (Praktijkrichtlijn voor een transparant, inclusief en sneller ontwerp van belangrijke projecten van gemeenschappelijk Europees belang en de beoordeling daarvan) van 17 mei 2023 (16) , – gezien het verslag van de Europese Autoriteit voor effecten en markten (ESMA) getiteld “Report on CRA Market Share Calculation” (Verslag over de berekening van het marktaandeel van ratingbureaus) van 15 december 2022, – gezien de mededeling van de Commissie van 27 april 2004 over informeel advies betreffende nieuwe vragen met betrekking tot de artikelen 81 en 82 van het EG-Verdrag die in individuele gevallen rijzen (adviesbrieven) (17) , – gezien de mededeling van de Commissie van 21 juli 2023, getiteld “Richtsnoeren inzake de toepasselijkheid van artikel 101 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie op horizontale samenwerkingsovereenkomsten” (18) , – gezien het besluit van de Commissie van 25 september 2023 houdende een verbod op de voorgenomen overname van Flugo Group Holdings AB (“eTraveli”) door Booking Holdings (“Booking”), – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité (19) , – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken ( A9-0427/2023 ), A. overwegende dat het mededingingsbeleid van de EU een belangrijke rol speelt bij het scheppen van eerlijke voorwaarden voor handelsactiviteiten op de interne markt, om markten tegen niet-gerechtvaardigde concentraties en tegen de accumulatie van marktmacht te beschermen en om innovatie en groei voor bedrijven, met name kleine en middelgrote bedrijven (kmo’s), op de interne markt aan te moedigen, en bijgevolg het consumentenwelzijn te bevorderen en consumenten en bedrijven meer keuze te bieden; B. overwegende dat een productieve interactie noodzakelijk is tussen het mededingingsbeleid en ander sectoraal beleid; overwegende dat het mededingingsbeleid kan bijdragen aan de versterking van de veerkracht, de integriteit en het concurrentievermogen van de interne markt en aan de verwezenlijking van andere politieke doelstellingen van de EU als de Europese Green Deal, het digitale kompas en de doelstellingen van de EU zoals vastgelegd in artikel 3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU); C. overwegende dat internationale uitwisseling en samenwerking essentieel zijn om een wereldwijd en concurrerend gelijk speelveld te creëren en de uitdagingen van de digitale en groene transitie op een gecoördineerde manier aan te pakken; D. overwegende dat de heersende geopolitieke omstandigheden ook verantwoordelijke, concurrerende oplossingen vergen op het gebied van het mededingingsbeleid; overwegende dat de EU alle tot haar beschikking staande politieke en wetgevende instrumenten moet aanwenden om de integriteit, de veerkracht en het concurrentievermogen van haar interne markt te verdedigen tegen de uitdagingen die voortvloeien uit het toenemende aantal conflicten wereldwijd, wrijvingen in het handelsverkeer tussen met elkaar concurrerende landen, de crisis van de klimaatverandering en de druk als gevolg van de inflatie en de lage economische groei; overwegende dat de afhankelijkheid van de EU van derde landen en wereldmachten op gebieden als energie, geneesmiddelen, technologie of grondstoffen de EU kwetsbaar maakt en moet worden verminderd; E. overwegende dat de Commissie en nationale mededingingsautoriteiten op onpartijdige en objectieve wijze moeten optreden teneinde de geloofwaardigheid van het mededingingsbeleid van de EU te vrijwaren; F. overwegende dat de invloed en het belang op wereldschaal van de interne markt van de EU voortvloeien uit haar interne concurrentievermogen en gelijk gemaakte speelveld; De rol van mededinging en de beleidsrespons op de oorlog in Oekraïne, de Amerikaanse Inflation Reduction Act en de aanhoudende uitdagingen als gevolg van de COVID-19-pandemie 1. verzoekt de Commissie de integriteit van de interne markt te waarborgen; herinnert eraan dat de respons op de Amerikaanse Inflation Reduction Act niet alleen gebaseerd moet zijn op het gebruik van staatssteun, maar ook op de totstandbrenging van een gunstiger ondernemingsklimaat en een vernieuwd mededingingskader, dat snelheid en flexibiliteit biedt aan bedrijven die investeren en eerlijk concurreren in Europa en tegelijkertijd voldoen aan de EU-klimaatdoelstellingen; 2. neemt kennis van het tijdelijke crisis- en transitiekader (TCTK) en van de actualisering van de regels inzake staatssteun die investeringen voor de groene en de digitale transitie mogelijk maken; neemt kennis van de goedkeuring van dat kader in 2023 en van de invoering van de matchingclausule; verzoekt de Commissie er nauwlettend op toe te zien dat er geen omstandigheden worden gecreëerd die kunnen leiden tot een subsidiewedloop en gebruik te maken van de tot haar beschikking staande instrumenten om oneerlijke subsidieconcurrentie te voorkomen en tegen te gaan; wijst erop dat extra staatssteun doelgericht en van tijdelijke aard moet zijn; houdt staande dat staatssteun verenigbaar moet zijn met EU-beleidsdoelstellingen als de Green Deal en de Europese pijler van sociale rechten; verzoekt de Commissie een onderzoek uit te voeren naar het gebrek aan harmonisatie van de terugvorderingsmechanismen in de lidstaten; 3. verzoekt de Commissie erop toe te zien dat alle tijdelijke instrumenten van staatssteun voldoende doelgericht zijn om versnippering van de interne markt te voorkomen; 4. benadrukt dat aanvullende publieke en private investeringen nodig zullen zijn om nieuwe uitdagingen het hoofd te bieden; onderstreept dat de EU-begroting over voldoende middelen moet beschikken om de uitdagingen van de toekomst aan te pakken, met inbegrip van de versnippering van de interne markt, de industriestrategie van de EU te ondersteunen, onze kritieke afhankelijkheden te verminderen en onze open strategische autonomie te waarborgen; beklemtoont dat deze uitdagingen niet alleen met overheidsbestedingen kunnen worden aangepakt; 5. herinnert eraan dat een versnipperde aanpak van staatssteun een ongelijk speelveld binnen de interne markt van de EU kan creëren aangezien niet alle lidstaten over dezelfde budgettaire ruimte beschikken om steun te verlenen; dringt er derhalve op aan dat de monitoring van mogelijke verstorende effecten en elke vorm van flexibiliteit voor overheidssteun uitsluitend worden toegepast op steun op Europees niveau; 6. verzoekt de Commissie na te gaan welke invloed inflatie heeft op mededinging doordat inflatie bedrijven ertoe kan aanzetten om prijsafspraken te maken met concurrenten (20) , alsook wat de gevolgen ervan zijn voor de markten en het consumentenwelzijn; benadrukt dat er betere gegevens over winsten nodig zijn om de potentiële gevolgen doeltreffend aan te pakken, aangezien uit onderzoek van de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds blijkt dat bedrijfswinsten belangrijke tijdelijke aanjagers waren van de inflatie; verzoekt de Commissie om, samen met de nationale mededingingsautoriteiten, nauwlettend toe te zien op de gevolgen van mededingingsverstorend gedrag en op de rol ervan in de ontwikkeling van de inflatie; herinnert eraan dat de Commissie alle in het kader van het mededingingsbeleid ter beschikking staande instrumenten moet aanwenden om de crisis in verband met de kosten van levensonderhoud aan te pakken; 7. is ingenomen met de initiatieven van de mededingingsautoriteiten in verschillende lidstaten (21) om nieuwe bevoegdheden inzake marktonderzoek in te voeren zolang deze niet leiden tot de versnippering van de interne markt; verzoekt de Commissie een soortgelijk marktonderzoeksinstrument in te voeren om lacunes bij de handhaving te voorkomen wanneer de praktijken zich binnen de EU over de landsgrenzen heen voordoen, en om waar nodig sectorbrede corrigerende maatregelen vast te stellen om mededingingsverstorend gedrag doeltreffend aan te pakken; herinnert aan het initiatief van de Commissie met betrekking tot een nieuw mededingingsinstrument dat tot doel had de lacunes tussen de EU-mededingingsregels en interventie-instrumenten aan te pakken in het licht van structurele problemen op het gebied van de mededinging op de markten; merkt op dat de Commissie met het nieuwe mededingingsinstrument in staat zou zijn mededingingsproblemen in hele sectoren te onderzoeken; verzoekt de Commissie zich nog eens te beraden op het nieuwe mededingingsinstrument; 8. onderstreept het belang van de belangrijke projecten van gemeenschappelijk Europees belang (IPCEI’s) voor de financiering van grote transnationale projecten en de verwezenlijking van de strategische prioriteiten van de EU; neemt kennis van de specifieke criteria voor IPCEI’s met het oog op de analyse van de verenigbaarheid met de interne markt van staatssteun; betreurt het dat de benodigde tijdrovende en complexe procedures vaak te belastend zijn voor kmo’s; verzoekt de Commissie en de lidstaten ervoor te zorgen dat elke kennisgeving uiterlijk binnen zes maanden voltooid is; benadrukt dat IPCEI’s een echte Europese meerwaarde moeten hebben; 9. verzoekt de Commissie te beoordelen hoe de mededingingsbeginselen van de EU het aanbod van diensten van algemeen economisch belang (SGEI’s) hebben beïnvloed, ook in het licht van de COVID-19-crisis en de hogere kosten van levensonderhoud; verzoekt de Commissie de positie van diensten van algemeen economisch belang te beoordelen en dringt aan op een SGEI-vrijstelling voor betaalbare huisvesting; 10. is ingenomen met de mededeling van de Commissie over de richtsnoeren betreffende de toepassing van het mededingingsrecht van de EU op collectieve overeenkomsten, waarin wordt verduidelijkt dat het mededingingsrecht van de EU zelfstandigen zonder werknemers er niet van weerhoudt collectieve onderhandelingen te voeren; herinnert eraan dat zelfstandigen vaak beperkte of geen toegang hebben tot collectieve onderhandelingen, hetgeen kan leiden tot onzekere arbeidsomstandigheden; 11. herinnert aan het integrale verband tussen het mededingingsbeleid en de interne markt, zoals blijkt uit de tekst zelf van artikelen 101 en 102 VWEU betreffende het mededingingsbeleid van de EU; is ingenomen met het feit dat de Commissie zowel in haar wetgevings- als in haar beleidswerkzaamheden heeft erkend dat het mededingingsbeleid moet worden geïntegreerd in de doelstellingen van de interne markt die hiervoor het kader vormen; 12. wijst erop dat het nodig is marktverstoringen en marktfalen doeltreffend aan te pakken en mededinging te bevorderen door bestaande ongerechtvaardigde regelgevingsbelemmeringen weg te nemen en onnodige administratieve lasten te verminderen om de toetreding van nieuwe concurrenten te vergemakkelijken; 13. benadrukt het belang van de arresten van het HvJ-EU in de zaken C-555/21 (UniCredit Bank Austria) en C-383/18 (Lexitor sp. z o.o.) voor het waarborgen van een gelijk speelveld en het voorkomen van mededingingsverstoring op de markt voor consumentenkrediet; Handhaving van het mededingingsbeleid en mondiale trends 14. is ingenomen met de aankondiging van de Commissie dat zij een antisubsidieonderzoek zal starten naar Chinese elektrische voertuigen uit hoofde van Verordening (EU) 2016/1037 betreffende bescherming tegen invoer met subsidiëring uit landen die geen lid zijn van de Europese Unie (22) ; onderstreept het belang van de doeltreffende tenuitvoerlegging van EU-instrumenten op het gebied van buitenlandse subsidies, met inbegrip van Verordening (EU) 2022/2560 inzake buitenlandse subsidies, om ervoor te zorgen dat potentieel verstorende gevolgen voor de interne markt worden beperkt; vestigt de aandacht op het gebrek aan middelen met slechts acht voltijdequivalenten (vte) binnen de Commissie; 15. verzoekt de Commissie de regels inzake overheidsopdrachten te moderniseren om nieuwe prioriteiten en operationele uitdagingen het hoofd te bieden teneinde een groenere industrie en Europese normen te helpen bevorderen; 16. wijst erop dat de EU-mededingingsregels moeten bijdragen aan de doelstelling van de EU als omschreven in artikel 3 VEU; wijst erop dat de “eerlijke prijs” van producten niet de laagst mogelijke prijs voor de consument is, maar een prijs die een eerlijke vergoeding van alle partijen in de toeleveringsketen mogelijk maakt, zonder dat dit tot negatieve externe effecten leidt; benadrukt dat bij de handhaving van het mededingingsbeleid ten behoeve van de consument niet alleen rekening moet worden gehouden met de prijsniveaus, maar ook met duurzaamheid en de gevolgen voor de privacy van burgers; 17. onderstreept de sleutelrol van het Europees Mededingingsnetwerk (ECN) als forum ter bevordering van de samenwerking tussen Europese mededingingsautoriteiten; verzoekt de Commissie te streven naar een voortdurende constructieve dialoog en samenwerking op internationaal niveau; onderstreept dat de samenwerking tussen antitrustautoriteiten en andere sectorale regelgevende instanties, zoals die op het gebied van gegevensbescherming, moet worden versterkt om toezicht te houden op misbruik van bedrijfsgegevens en te voorkomen dat bedrijven consumentengegevens gebruiken om een oneerlijk concurrentievoordeel te behalen; is ingenomen met de rol die de bevoegde nationale mededingingsautoriteiten in dit verband spelen bij het handhaven van de regels uit hoofde van de digitalemarktenverordening en de nationale wetgevingsinitiatieven die worden doorgevoerd om mededingingsverstorend gedrag van grote onlineplatforms in de digitale sectoren aan te pakken; wijst dan ook op het belang van gecoördineerd en eensgezind optreden dat de toepassing van de digitalemarktenverordening enerzijds en de nationale mededingingsregels in de digitale sector anderzijds, als bedoeld in artikel 1, lid 6, van de digitalemarktenverordening, niet ondermijnt; 18. wijst erop dat in een geglobaliseerde wereld internationale samenwerking essentieel is voor een doeltreffende handhaving van de mededingingsregels; wijst erop dat specifieke samenwerkingsovereenkomsten met derde landen op het gebied van het mededingingsbeleid een zinvolle bijdrage kunnen leveren aan de doeltreffendheid ervan; verzoekt de Commissie de invloed van het mededingingsbeleid in de wereld te ontwikkelen, met name door nauwer samen te werken met derde landen via samenwerkingsovereenkomsten van de tweede generatie die voorzien in een doeltreffendere uitwisseling van informatie tussen de mededingingsautoriteiten; 19. verzoekt de Commissie bij de handhaving van het mededingingsrecht ruimer gebruik te maken van aanvullende bewijsvergaringsinstrumenten als gedragsanalysen en financiële analysen, en vaker gegevens-, computer- en AI-wetenschappers en gedragseconomen in te schakelen; 20. wijst op de aanhoudende hoge mate van marktconcentratie van ratingbureaus, aangezien de drie grootste ratingbureaus een marktaandeel hebben van meer dan 90 % (23) ; herhaalt dat de mededinging op deze markt moet worden gestimuleerd om onpartijdigheid en vertrouwen te waarborgen; 21. betreurt het besluit van Ernst & Young om een einde te maken aan de splitsing van haar audit- en adviesactiviteiten; merkt op dat de combinatie van audit- en adviesactiviteiten tot belangenconflicten kan leiden en de marktdominantie van elk van de vier grote auditkantoren kan vergroten; verzoekt de Commissie de combinatie van audit- en adviesactiviteiten te onderzoeken en eventueel maatregelen voor te stellen om belangenconflicten en marktdominantie te voorkomen; Concentratiecontrole 22. merkt op dat de overname van startende ondernemingen door dominante spelers de innovatie en uiteindelijk de mededinging kan doen verschralen; is van mening dat de Commissie nauwlettend moet toezien op het fenomeen van overnames van opkomende concurrenten (“killer acquisitions”) in de digitale sector die aan de Commissie moeten worden gemeld in het kader van de digitalemarktenverordening, en in voorkomend geval op grond van artikel 22 van de EG-concentratieverordening doortastende maatregelen moet treffen; 23. is ingenomen met de recente besluiten van de Commissie over fusiezaken (24) ; benadrukt het belang van structurele corrigerende maatregelen bij fusiebesluiten; merkt op dat de grootste en invloedrijkste onlineplatforms invloed hebben op de dagelijkse activiteiten van tienduizenden kmo’s; benadrukt dat een overname niet mag resulteren in een versterking van de dominante positie van een bedrijf op de hotelmarkt door de koppelverkoop van zijn verschillende diensten toe te laten; 24. is ingenomen met het initiatief van de Commissie om haar mededeling inzake de definitie van relevante markt te herzien en kijkt uit naar de resultaten van de openbare raadpleging; onderstreept de noodzaak om een dynamischer aanpak te hanteren die meer inhoudt dan de traditionele aanpak, met name voor opkomende markten als de digitale sector, en rekening te houden met een langetermijnvisie die de mondiale dimensie en potentiële toekomstige concurrentie omvat; betreurt dat de Commissie in het verleden soms een te beperkt standpunt heeft gehanteerd met betrekking tot de relevante markt, waardoor Europese bedrijven de kans wordt ontnomen om daadwerkelijk te concurreren op een mondiaal toneel; vindt het een goede zaak dat de Commissie meer rekening houdt met de potentiële verstoring van de mededinging bij het beoordelen van fusies waarbij uitbreiding naar verwante markten zou leiden tot een verdere versterking van de marktdominantie op de kernmarkt van de overnemende onderneming; 25. maakt zich zorgen om de extreme concentratie in bepaalde delen van de toeleveringsketen voor levensmiddelen, die schadelijk is voor consumenten, landbouwers, het milieu en de biodiversiteit; 26. herinnert eraan dat de lidstaten uit hoofde van de EG-concentratieverordening passende maatregelen kunnen nemen ter bescherming van aangelegenheden van algemeen belang, zoals klimaatbescherming, duurzaamheid en de rechtsstaat, en vraagt dat de Commissie dezelfde mogelijkheid krijgt bij onderzoek naar de gevolgen van concentratie op de interne markt; Antitrust en kartels 27. verzoekt de Commissie beter gebruik te maken van voorlopige maatregelen als instrument om praktijken die de mededinging ernstig zouden verstoren een halt toe te roepen, met name op dynamische en snelgroeiende markten, zoals digitale markten; 28. is ingenomen met de nieuwe benadering in de meest recente antitrustzaken, waarin de Commissie voor het eerst en onder bepaalde voorwaarden structurele corrigerende maatregelen kan opleggen om mededingingsverstorend gedrag een halt toe te roepen, met name wanneer de mededingingsverstorende praktijk in kwestie in de loop der jaren in andere marktsegmenten is herhaald door hetzelfde bedrijf; moedigt de Commissie in dit verband aan door te gaan op de ingeslagen weg ten behoeve van een daadwerkelijke handhaving achteraf van de antitrustregels; 29. verzoekt de Commissie de antitrustprocedures te versnellen, passende termijnen vast te stellen voor de procedures en te zorgen voor een doeltreffende follow-up van besluiten om langdurige procedures te voorkomen, zoals in het geval van Spotify dat in 2019 een klacht tegen Apple heeft ingediend en waarbij, hoewel de Commissie een mededeling van punten van bezwaar heeft uitgebracht, geen concrete maatregelen zijn genomen om de beperkingen van Apple, die app-ontwikkelaars beletten vrij te communiceren met hun eigen gebruikers, aan te pakken; 30. is ingenomen met de start van het initiatief over de richtsnoeren inzake misbruik van een machtspositie door uitsluiting dat in 2024 zal worden opgesteld en in 2025 zal worden goedgekeurd, en met de toezegging van de Commissie om artikel 102 VWEU krachtig, doeltreffend en snel toe te passen op het gebied van misbruik door uitsluiting; verzoekt de Commissie de resultaatgerichte handhaving van de antitrustwetgeving en in voorkomend geval en in het bijzonder het belang van economisch bewijsmateriaal te bevestigen; dringt erop aan rekening te houden met de kwetsbaarheid van de consument bij de beoordeling van misbruik door uitbuiting, zoals buitensporige prijzen en oneerlijke bedingen; 31. neemt er nota van dat een formeel onderzoek werd geopend naar mogelijke mededingingsverstorende praktijken van een poortwachter die een communicatie- en samenwerkingsplatform koppelt aan of bundelt met zijn eigen dominante en populaire software (25) ; verzoekt de Commissie de unilateraal door de poortwachter aangeboden concessies met de betrokken ondernemingen zorgvuldig te beoordelen om ervoor te zorgen dat hiermee tegemoet wordt gekomen aan de zorgen van marktspelers met betrekking tot nieuwe en bestaande gebruikers, alsook aan de problemen op het gebied van interoperabiliteit en prijsstelling; 32. dringt aan op doeltreffende corrigerende maatregelen die mogelijk meer coördinatie tussen handhavingsinstanties en verdere dialoog met derden, alsook een passende handhaving vereisen; herinnert eraan dat ondernemingen die als poortwachters zijn aangewezen, het voorwerp zijn geweest van eerdere antitrustbeslissingen, die niet tot wezenlijke gedragsveranderingen hebben geleid, met name met betrekking tot de voorkeursbehandeling van eigen producten of diensten op de digitale markten; verzoekt de Commissie beter gebruik te maken van structurele maatregelen als laatste redmiddel; verzoekt de Commissie nogmaals een eind te maken aan het primaat van gedragscorrigerende maatregelen in het EU-recht; 33. herhaalt zijn verzoek aan de Commissie om de negatieve effecten van territoriale leveringsbeperkingen op de mededinging aan te pakken, om zo een volledig functionerende interne markt te waarborgen en de potentiële voordelen daarvan voor de consument tot hun recht te laten komen; 34. herhaalt bovendien zijn oproep aan de Commissie om ongerechtvaardigde geoblocking en andere beperkingen op grensoverschrijdende onlineverkoop actief te blijven monitoren en op te heffen, en daarbij een consumentvriendelijke aanpak te volgen, om consumenten toegang te bieden tot een ruimere keuze aan producten en diensten in de hele EU; Mededingingsbeleid in het digitale tijdperk 35. is ingenomen met de aanwijzing van zes poortwachters – Alphabet, Amazon, Apple, ByteDance, Meta, Microsoft (26) – voor 22 kernplatformdiensten in het kader van de digitalemarktenverordening, met de vier marktonderzoeken met het oog op de weerlegging en met het eerste marktonderzoek ingevolge artikel 3, lid 8, van de digitalemarktenverordening; spoort de Commissie aan onverwijld gedelegeerde handelingen vast te stellen teneinde de toepassingsmodaliteiten uit te breiden of de toepassingsmodaliteiten van de verplichtingen als neergelegd in artikelen 5, 6, 7 en 12 van de digitalemarktenverordening, nader te omschrijven; verzoekt de Commissie om vóór 6 maart 2024 zorgvuldig na te gaan of de poortwachters voldoen aan de verplichtingen van de digitalemarktenverordening en derden te vragen hun licht te laten schijnen op de mate waarin de door de poortwachters voorgestelde nalevingsoplossingen tot eerlijkere en betwistbaardere digitale markten leiden; verzoekt de Commissie zich ervan te vergewissen dat de maatregelen van de poortwachters met betrekking tot de veiligheid en integriteit van hun platforms, die gevolgen zouden kunnen hebben voor de naleving van de digitalemarktenverordening, door onafhankelijke derden worden gecontroleerd, zodat deze maatregelen niet uitsluitend gebaseerd zijn op de beoordeling door de poortwachters zelf; 36. wijst erop dat in het onderzoek van de Commissie naar de gevolgen van recente ontwikkelingen op het gebied van digitale reclame voor de privacy, uitgevers en adverteerders wordt geconcludeerd dat het op grote schaal verzamelen en verwerken van persoonsgegevens voor reclamedoeleinden en de ondoorzichtigheid van de markt voor digitale reclame fraude met reclame (27) in de hand werken; verzoekt de Commissie om, in overeenstemming met de aanbevelingen van het onderzoek, de wetgevingsopties voor toekomstige beleidsmaatregelen verder te analyseren, met inbegrip van het opleggen van structurele maatregelen om mededingingsverstorend gedrag aan te pakken door de digitalemarktenverordening en de digitaledienstenverordening (28) in dit verband aan te vullen; 37. neemt nota van het marktonderzoek naar Edge en Bing (29) van Microsoft en iOS en iMessage (30) van Apple om hun rol als toegangspoorten en hun sterke marktposities overeenkomstig de aanwijzing van Apple en Microsoft als poortwachters uit hoofde van de digitalemarktenverordening volledig te beoordelen; wijst erop dat iMessage standaard op alle iOS-apparaten van meer dan 144 miljoen gebruikers geïnstalleerd is; benadrukt het belang van smartphones als essentieel persoonlijk en professioneel instrument; beklemtoont dat de huidige markt wordt gedomineerd door twee besturingssystemen, met hun eigen niet-interoperabele berichtendiensten, waardoor gebruikers en bedrijven zich niet vrij van het ene ecosysteem naar het andere kunnen verplaatsen en niet naadloos met elkaar kunnen communiceren ongeacht het besturingssysteem, hetgeen fundamenteel indruist tegen de letter en de geest van digitalemarktenverordening; verzoekt de Commissie derhalve snel verder te gaan met haar onderzoek en dit op doeltreffende wijze uit te voeren om ervoor te zorgen dat iedereen tijdig kan profiteren van de voordelen van interoperabele berichtendiensten; 38. neemt kennis van het besluit van het HvJ-EU in de zaak Meta tegen Bundeskartellamt waarin het Hof de bevoegdheid van de nationale mededingingsautoriteiten bevestigt om gegevensbeschermingsregels uit hoofde van antitrustwetgeving te handhaven; wijst erop dat het HvJ-EU bevestigt dat de bescherming van persoonsgegevens een belangrijke overweging is bij het onderzoek naar een mogelijk misbruik van een machtspositie en dat hieruit eisen voortvloeien met betrekking tot het gebruik van de persoonsgegevens van individuen voor gerichte reclame; moedigt de mededingingsautoriteiten aan om inbreuken op de algemene verordening gegevensbescherming (31) te onderzoeken en spoort gegevensbeschermingsautoriteiten aan om dergelijke inbreuken te bestraffen; 39. is ingenomen met de conclusies in het kader van de procedure van het Bundeskartellamt tegen Alphabet Inc., waardoor gebruikers van Google betere keuzes hebben met betrekking tot de wijze waarop Google hun gegevens verwerkt; verklaart dat consumenten in de EU zelf moeten kunnen bepalen of hun persoonsgegevens mogen worden verzameld en verwerkt tussen verschillende diensten; spoort de Europese Commissie aan de coördinatie van de handhavingsactiviteiten voort te zetten en samen te werken met nationale mededingingsautoriteiten om een doeltreffend samenspel tussen het mededingingsrecht en de digitalemarktenverordening mogelijk te maken, met name in de context van de andere verplichtingen van de digitalemarktenverordening; 40. wijst erop dat het internet der dingen een groeiende markt is; wijst er voorts op dat slimme huishoudelijke apparaten, zoals robotstofzuigers, een belangrijke bron van consumentengegevens vormen; merkt op dat fusies en overnames in deze sector grote concurrentieschade kunnen veroorzaken; verzoekt de Commissie gegevens als bron van marktmacht in beschouwing te nemen bij de evaluatie van fusies en overnames in deze sector, met name wanneer de gevestigde grote technologiebedrijven hierbij betrokken zijn; dringt er voorts op aan zo nodig het gebruik van gegevens aan voorwaarden te onderwerpen; 41. betreurt dat er op de lijst van poortwachters geen aanbieders van clouddiensten voorkomen; verzoekt de Commissie om te overwegen in deze sector marktonderzoeken overeenkomstig artikel 3, lid 8, van de digitalemarktenverordening (kwalitatieve beoordeling) in te leiden, gezien met name de concentratie van de marktstructuur en de schadelijke concurrentiebeperkende praktijken waarop nationale mededingingsautoriteiten hebben gewezen; benadrukt dat de Europese cloudmarkt wordt gedomineerd door enkele zeer grote spelers; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat alle in aanmerking komende diensten worden aangewezen om eerlijke en gelijke mededinging op de Europese cloudmarkt te herstellen; 42. verzoekt de Commissie na te gaan of er een marktonderzoek moet worden ingesteld uit hoofde van artikel 19 van de digitalemarktenverordening, om nieuwe categorieën kernplatformdiensten toe te voegen aan artikel 2, punt 2, van deze verordening in het licht van de laatste technologische ontwikkelingen die kunnen leiden tot nieuwe soorten diensten die niet binnen de bestaande categorieën vallen, zoals generatieve artificiële intelligentie; erkent dat nieuwe functionaliteiten die worden aangedreven door generatieve artificiële intelligentie kunnen worden opgenomen in bestaande digitale diensten, zoals onlinezoekmachines, en kunnen worden toegevoegd aan de bestaande lijst van kernplatformdiensten, hetgeen zou kunnen leiden tot de versterking van bestaande poortwachters; 43. neemt kennis van de gezamenlijke verklaring van de mededingingsautoriteiten van de G7 over mededinging en artificiële intelligentie, waarin wordt gewezen op het belang van samenwerking om de concurrentie op digitale markten te bevorderen (32) ; verzoekt de Commissie waakzaam te zijn ten aanzien van samenwerkingsovereenkomsten in het kader van de ontwikkelingen op het gebied van artificiële intelligentie, om ervoor te zorgen dat het bij dergelijke samenwerkingsovereenkomsten niet om potentieel verborgen fusies of overnames van opkomende concurrenten (“killer acquisitions”) gaat; 44. herhaalt dat de digitalemarktenverordening een andere rechtsgrondslag heeft dan het mededingingskader; onderstreept de noodzaak van een doeltreffende co-existentie van de handhaving achteraf van het mededingingsrecht en de handhaving vooraf van de digitalemarktenverordening, gezien hun complementaire karakter; wijst erop dat er voldoende personele middelen en synergieën moeten worden ingezet voor een doeltreffende uitvoering van de regels, en dat overlappingen of doublures van bestaande structuren en maatregelen moeten worden voorkomen; 45. wijst op de toekomstige connectiviteitsbehoeften van de EU op het gebied van infrastructuur en investeringen; verzoekt de Commissie zich te beraden op een herziening van de huidige mededingingspraktijk voor de telecommarkt teneinde de totstandbrenging van een volledig geïntegreerde interne markt voor telecommunicatiediensten te vergemakkelijken; merkt op dat marktconsolidatie weleens de enige manier zou kunnen zijn om te voorkomen dat de infrastructuur stap voor stap wordt verkocht aan buitenlandse bedrijven uit derde landen en om effectief te kunnen wedijveren in een mondiaal scenario; wijst erop dat de groei in deze sector in Europa al tien jaar zeer laag is en dat versnippering daarvoor de belangrijkste reden is; is dan ook ingenomen met de aankondiging van commissaris Breton over het nieuwe voorstel van de Commissie voor een digitalenetwerkenverordening om de versnippering van de markt aan te pakken, investeringen aan te trekken, de telecommunicatie-infrastructuur en innovatie zeker te stellen zonder extra kosten voor de consument en zonder netneutraliteit en de eerlijke concurrentie op de markt tussen alle spelers in gevaar te brengen; 46. merkt met bezorgdheid op dat poortwachters die een gegevensvoordeel ten opzichte van rivalen ontwikkelen, kritieke schaalvoordelen kunnen behalen die bijdragen tot de verdere verschuiving van het concurrentie-evenwicht op digitale markten en een rem zetten op innovatie; 47. benadrukt dat activa in de vorm van persoonsgegevens en de waarde ervan op dezelfde manier moeten worden bepaald als voor andere traditionele activa bij besluiten over digitale fusies en overnames; benadrukt voorts dat gegevensconsolidatie door fusies en overnames een machtspositie kan versterken; Belastingheffing 48. betreurt de verstorende effecten van agressieve fiscale planning en van belastingstelsels van bepaalde lidstaten op eerlijke concurrentie, aangezien die innovatie kunnen belemmeren en de betwistbaarheid van de markt, met name voor kmo’s, in gevaar kunnen brengen; dringt erop aan dat bedrijven die belasting ontwijken door gebruik te maken van belastingparadijzen buiten de EU, worden uitgesloten van aanbestedingsprocedures en staatssteun, aangezien deze bedrijven onder oneerlijke voorwaarden concurreren met bedrijven die gevestigd zijn in niet-belastingparadijzen; is ingenomen met de aanbeveling van de Commissie van 14 juli 2020 om geen financiële steun te verlenen aan bedrijven die banden hebben met belastingparadijzen, en om tegelijkertijd eerlijke belastingbetalers te beschermen; 49. verzoekt de Commissie te analyseren of het mogelijk is boetes op te leggen aan landen die de staatssteunregels van de EU schenden; moedigt de Commissie aan haar onderzoek naar de praktijken inzake fiscale rulings van de lidstaten voort te zetten; 50. neemt kennis van de toezegging van vicevoorzitter Šefčovič en commissaris Hoekstra om een discussie op gang te brengen over de geleidelijke afschaffing van subsidies voor fossiele brandstoffen; herinnert aan zijn verzoek om concrete beleidsmaatregelen, tijdschema’s en maatregelen om subsidies voor fossiele brandstoffen zo spoedig mogelijk uit te faseren door middel van belastingmaatregelen; 51. is ingenomen met de oplettendheid van de Commissie bij de handhaving van de regels inzake staatssteun op het gebied van belastingheffing; 52. betreurt het tegelijkertijd dat diverse recente besluiten van de Commissie in geruchtmakende mededingingszaken op fiscaal gebied door het HvJ-EU zijn vernietigd; verzoekt de Commissie zaken betreffende het mededingingsbeleid grondiger voor te bereiden, zodat zij voor de rechter standhouden; stelt bezorgd vast dat de nietigverklaring van geldboeten en de betaling met terugwerkende kracht van vertragingsrente in nietig verklaarde zaken ook een begrotingsrisico voor de Unie inhoudt; Betrokkenheid van het Parlement 53. benadrukt dat het Parlement een actieve rol moet spelen bij de vormgeving van het mededingingsbeleid en meer betrokken moet worden bij de werkzaamheden van werkgroepen en deskundigengroepen; is van mening dat vaker gebruik moet worden gemaakt van het recht van het Parlement op tussenkomst in gerechtelijke procedures met betrekking tot het mededingingsrecht; 54. verzoekt de verantwoordelijke commissaris die het mededingingsbeleid in zijn portefeuille heeft nauw contact te onderhouden met de bevoegde commissie van het Parlement en zijn werkgroep mededingingsbeleid; o o o 55. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de parlementen en de mededingingsautoriteiten van de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien zijn resolutie van 11 juli 2023 over de bankenunie – jaarverslag 2022 (1) , – gezien de follow-up die de Commissie heeft gegeven aan de resolutie van het Parlement van 11 juli 2023 over de bankenunie – jaarverslag 2022, – gezien de publicatie van 20 oktober 2023 van de Europese Centrale Bank (ECB) getiteld “Feedback on the input provided by the European Parliament as part of its Resolution on Banking Union – Annual Report 2022”, – gezien het jaarverslag 2022 van de Europese Centrale Bank (ECB) over haar toezichtswerkzaamheden van 21 maart 2023, – gezien het jaarverslag 2022 van de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad (GAR) van 30 juni 2023, – gezien het voorstel van de Commissie van 24 november 2015 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EU) nr 806/2014 met het oog op de instelling van een Europees depositoverzekeringsstelsel ( COM(2015)0586 ), – gezien het voorstel van de Commissie van 14 maart 2018 voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake kredietservicers, kredietkopers en de uitwinning van zekerheden ( COM(2018)0135 ), – gezien het persbericht van de Raad van 7 december 2022 getiteld “Witwasbestrijding: Raad bepaalt standpunt over versterkt rulebook”, – gezien het persbericht van de Raad van 27 juni 2023 getiteld “Banking sector: Provisional agreement reached on the implementation of Basel III reforms”, – gezien het voorstel van de Commissie van 18 april 2023 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EU) nr. 806/2014 wat betreft vroegtijdige-interventiemaatregelen, afwikkelingsvoorwaarden en financiering van afwikkelingsmaatregelen ( COM(2023)0226 ), – gezien het voorstel van de Commissie van 18 april 2023 voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2014/59/EU betreffende vroegtijdige-interventiemaatregelen, afwikkelingsvoorwaarden en financiering van afwikkelingsmaatregelen ( COM(2023)0227 ), – gezien het voorstel van de Commissie van 18 april 2023 voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2014/49/EU betreffende de omvang van depositobescherming, het gebruik van de middelen van depositogarantiestelsels, grensoverschrijdende samenwerking en transparantie ( COM(2023)0228 ), – gezien het verslag van de vijf voorzitters van 22 juni 2015, getiteld “De voltooiing van Europa’s Economische en Monetaire Unie”, – gezien de verklaring van de Eurogroep van 16 juni 2022 over de toekomst van de bankenunie, – gezien de normen van het Bazels Comité voor bankentoezicht inzake de prudentiële behandeling van blootstellingen aan crypto-activa, gepubliceerd op 16 december 2022, – gezien de mededeling van de Commissie van 16 december 2020 over de aanpak van niet-renderende leningen in de nasleep van de COVID-19-pandemie ( COM(2020)0822 ), – gezien de aanbeveling van de ECB van 15 december 2020 over dividenduitkeringen tijdens de COVID-19-pandemie, – gezien de Occasional Paper Series van de ECB “The Road to Paris: stress testing the transition towards a net-zero economy”, – gezien de resultaten van de EU-brede transparantie-exercitie 2023 van de Europese Bankautoriteit (EBA), gepubliceerd op 28 juli 2023, – gezien het verslag van de EBA over de rol van milieu- en sociale risico’s in het prudentiële kader, – gezien het document van de ECB van mei 2023 getiteld “Financial Stability Review”, – gezien het verslag van de ECB van 12 december 2022 over haar toezichtsprioriteiten voor 2023-25, – gezien het verslag van de Europese Rekenkamer van 12 mei 2023 getiteld “Speciaal verslag 12/2023: “EU-toezicht op het kredietrisico van banken — De ECB heeft haar inspanningen opgevoerd, maar er is meer nodig om beter te verzekeren dat het kredietrisico naar behoren wordt beheerd en gedekt”, – gezien de verklaringen van de voorzitter van de raad van toezicht van de ECB, Andrea Enria, bij de hoorzittingen van de Commissie economische en monetaire zaken van het Parlement van 21 maart 2023 en 28 juni 2023, – gezien de verklaringen tijdens de openbare hoorzittingen van de Commissie economische en monetaire zaken met de kandidaat die is voorgedragen voor de functie van voorzitter van de raad van toezicht van de ECB van 20 september 2023, – gezien de verklaringen van de voorzitter van de GAR, Dominique Laboureix, tijdens de hoorzittingen van de Commissie economische en monetaire zaken van het Parlement van 1 maart 2023 en 18 juli 2023, – gezien de halfjaarlijkse rapportage van de GAR aan de Eurogroep van 15 mei 2023, – gezien de gezamenlijke verklaring van het bankentoezicht van de ECB, de EBA en de GAR van 20 maart 2023 over de aankondiging van de Zwitserse autoriteiten op 19 maart 2023, – gezien het Memorandum of Understanding van 27 juni 2023 houdende de vaststelling van een kader voor regelgevingssamenwerking op het gebied van financiële diensten tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland, – gezien de verklaring van 7 december 2022 over het Europees depositoverzekeringsstelsel ondertekend door de voorzitter van de Commissie economische en monetaire zaken van het Parlement en goedgekeurd door de coördinatoren voor zes fracties in het Parlement (Europese Volkspartij, Progressieve Alliantie van Socialisten en Democraten, Renew Europe, Groenen/Vrije Europese Alliantie, Europese Conservatieven en Hervormers, en The Left), – gezien zijn resolutie van 25 maart 2021 over het versterken van de internationale rol van de euro (2) , – gezien zijn resolutie van 14 maart 2019 over genderevenwicht bij benoemingen in de EU op het gebied van economische en monetaire zaken (3) , – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken ( A9-0431/2023 ), A. overwegende dat de bankenunie, die momenteel het gemeenschappelijk toezichtmechanisme, het gemeenschappelijk afwikkelingsmechanisme en één “rulebook” als basis heeft, een integraal onderdeel van de financiële stabiliteit van de Unie vormt en een hoge minimumnorm op het gebied van depositobescherming waarborgt bij afwezigheid van een Europees depositoverzekeringsstelsel (EDIS); B. overwegende dat het aanpakken van de risico’s die voortvloeien uit het probleem van de te sterk geconcentreerde verwevenheid tussen staten en banken cruciale extra stabiliteit en veiligheid zou bieden voor het Europese banksysteem en de klanten die er gebruik van maken; C. overwegende dat een volledig ontwikkelde bankenunie een positieve ontwikkeling zou zijn voor de burgers en de economie van de EU, die de basis zou leggen voor een stabieler bankwezen, vermindering van het systeemrisico, meer concurrentie, een betere keuze voor en bescherming van de consument, meer mogelijkheden voor grensoverschrijdend bankieren en toegang tot financiële retaildiensten, grotere economische investeringen, betere toegang tot financiering voor huishoudens en bedrijven en lagere kosten voor bankklanten, en tegelijkertijd ervoor zou zorgen dat overheidsmiddelen niet worden gebruikt om de banksector te redden; D. overwegende dat de banken in de EU de gevolgen van de Russische agressie hebben weerstaan; overwegende dat zij een centrale rol spelen bij het waarborgen van de lopende uitvoering en naleving van de sancties tegen Rusland die de EU naar aanleiding van de invasie heeft opgelegd; overwegende dat nadere coördinatie nodig is om te vermijden dat de sancties worden omzeild; E. overwegende dat klimaatverandering, aantasting van het milieu en de overgang naar een koolstofarme economie factoren zijn waarmee rekening moet worden gehouden bij de beoordeling van de duurzaamheid van de balansen van banken, aangezien deze factoren mogelijk in verschillende regio’s en sectoren invloed kunnen hebben op investeringen; F. overwegende dat nog geen overeenstemming is bereikt over een EDIS; overwegende dat de Commissie op verzoek van het Parlement een voorstel heeft gepresenteerd voor een hervorming van het kader voor crisisbeheer en depositoverzekering (CMDI), waarbij zij heeft erkend dat dit kader niet mag worden beschouwd als vervanging voor een EDIS; G. overwegende dat hoewel er in 2020 een politiek akkoord is bereikt over de totstandkoming van een achtervangmechanisme voor het gemeenschappelijk afwikkelingsfonds (GAF), dat mechanisme nog steeds ontbreekt; overwegende dat volgens de meest recente beschikbare gegevens 16 van de 36 depositogarantiestelsels in de EU onder het vereiste (minimale) financieringsniveau zaten; H. overwegende dat het gebrek aan grensoverschrijdende consolidatie van de EU-banksector zijn mondiale concurrentievermogen aantast en dat consumentenbankieren in sommige lidstaten nog steeds wordt gedomineerd door een klein aantal banken; overwegende dat het verschil in winstgevendheid tussen banken in de EU en de VS de afgelopen tien jaar groter is geworden en dat het rendement op eigen vermogen van banken in de EU vijf punten lager is dan dat van banken in de VS (4) ; I. overwegende dat de winstgevendheid van de banksector in de EU is gestegen, deels door hogere rentetarieven en als gevolg van toegenomen ECB-deposito’s; overwegende dat de stijging van de rentetarieven ook heeft geleid tot een verslechtering van de balans van bepaalde banken als gevolg van niet-gerealiseerde kapitaalverliezen; J. overwegende dat een sterke, stabiele, veerkrachtige, dynamische en concurrerende banksector van cruciaal belang is voor het realiseren van economische groei, het financieren van kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) en start-ups, en voor de dringende transitie naar een groene en digitale economie; K. overwegende dat de banksector als gevolg van de pandemie en de invasie met risico’s wordt geconfronteerd, met name in verband met de verslechtering van de kwaliteit van de activa; overwegende dat hoewel het percentage niet-renderende leningen (NPL’s) in het eerste kwartaal van 2023 is gedaald tot 2,24 %, en sinds het einde van de Grote Recessie gestaag is afgenomen, verdere daling nodig is; L. overwegende dat de wetgevers van de EU via onderhandelingen regels voor de tenuitvoerlegging van de normen van Bazel III hebben uitgewerkt die het concurrentievermogen van de banksector waarborgen en rekening houden met de specifieke kenmerken van het bankwezen in de EU; M. overwegende dat de digitalisering van het geldwezen belangrijke kansen biedt voor de banksector en tot belangrijke technologische vooruitgang in de banksector in de EU heeft geleid door een grotere efficiëntie bij de verlening van bankdiensten en een grotere bereidheid tot innovatie; overwegende dat dit ook uitdagingen met zich meebrengt, onder meer met betrekking tot gegevensbescherming, reputatierisico’s, bestrijding van witwassen en consumentenbescherming; N. overwegende dat financiële instellingen in toenemende mate gebruikmaken van informatie- en communicatietechnologie (ICT); overwegende dat de EU-banksector zijn veerkracht op het gebied van cyberveiligheid moet vergroten om ervoor te zorgen dat ICT-systemen bestand zijn tegen verschillende soorten bedreigingen van de cyberveiligheid; O. overwegende dat het niveau van de blootstelling aan staatsschulden in een aantal banken is toegenomen; overwegende dat de risico’s die voortvloeien uit het probleem van de al te nauwe verwevenheid tussen staten en banken moeten worden aangepakt; P. overwegende dat de bankenunie moet helpen de nog steeds bestaande verwevenheid tussen banken en staten of “doom loop” aan te pakken; overwegende dat het niveau van de blootstelling aan staatsschulden in een aantal banken is toegenomen; overwegende dat de prudentiële behandeling van staatsschulden in overeenstemming moet zijn met de internationale normen; Q. overwegende dat grote rentestijgingen een negatief effect hebben gehad op de leencapaciteit van huishoudens en op het vermogen van kredietnemers om schulden terug te betalen en de banken in de EU kwetsbaar maken voor potentiële verliezen in de toekomst; overwegende dat tot dusverre passende waarborgen ingebouwd zijn ter bescherming tegen de risico’s van grote rentestijgingen; R. overwegende dat voor de voltooiing van de kapitaalmarktenunie (CMU) gemeenschappelijke regels en doeltreffende instrumenten moeten worden vastgesteld om de versnippering van de interne markt te verminderen en de toegang tot alternatieve financiering te vergemakkelijken; S. overwegende dat de EU en het VK een memorandum van overeenstemming over regelgevingssamenwerking op het gebied financiële diensten hebben ondertekend, en dat deze coöperatieve aanpak de betrekkingen tussen de EU en het VK op de lange termijn zou moeten schragen, met name op het gebied van bankzaken; overwegende dat de Commissie haar tijdelijke vergunning op grond waarvan banken en fondsbeheerders in de EU gebruik kunnen maken van Britse clearinginstellingen, opnieuw heeft verlengd; Algemene overwegingen 1. veroordeelt de agressie van Rusland tegen Oekraïne en de gevolgen daarvan voor de Oekraïense bevolking, voor de EU, en de rest van de wereld; verzoekt de banken hun strategische beslissingen te blijven aanpassen aan de nieuwe Europese en internationale context als gevolg van deze omstandigheid, systeemrisico’s aan te pakken en de financiële sancties die naar aanleiding van de Russische invasie van Oekraïne zijn vastgesteld, te blijven uitvoeren en naleven; 2. herinnert eraan dat terwijl de lidstaten belast zijn met de vaststelling van schendingen van de EU-sancties, de banksector een sleutelrol vervult bij de tenuitvoerlegging van de sancties en bij de monitoring van de naleving daarvan; verzoekt de Commissie een databank op EU-niveau op te richten ter bevordering van de coördinatie tussen banken, om mazen in het net bij de tenuitvoerlegging van de sancties te dichten, en in kaart te brengen hoe de banken in de EU de sancties implementeren; neemt kennis van het standpunt van het Parlement over het voorstel voor een verordening inzake de antiwitwasautoriteit (AMLA), waarin de nieuwe autoriteit wordt belast met het ondersteunen van een consistente toepassing van de gerichte financiële sancties van de EU; 3. merkt op dat de totale directe blootstellingen van de bankensector aan Rusland en Oekraïne beperkt zijn, aangezien banken hun blootstellingen momenteel verminderen, en verzoekt de toezichthoudende instellingen en het bankentoezicht van de ECB de resterende EU-banken die in Rusland actief zijn, te helpen de Russische markt op ordelijke wijze te verlaten; 4. benadrukt dat de bankenunie een essentiële aanvulling blijft op de Economische en Monetaire Unie (EMU) en daarmee op de interne markt; herinnert eraan dat tot de belangrijkste doelen van de bankenunie de veiligheid van het banksysteem, de bescherming van deposanten en het voorkomen van door belastingbetalers gefinancierde reddingsoperaties van banken behoren; erkent de vooruitgang die de afgelopen vijftien jaar is geboekt door de oprichting van het gemeenschappelijk toezichtsmechanisme (GTM) en het gemeenschappelijk afwikkelingsmechanisme (GAM), en dat de banken in de EU nu beter bestand zijn tegen financiële schokken; dringt aan op de voltooiing van de bankenunie en merkt op dat de derde pijler ervan, het Europees depositoverzekeringsstelsel, nog niet is ingevoerd; 5. verzoekt de Commissie de voltooiing van de bankenunie en de kapitaalmarktenunie als hoofdprioriteiten te handhaven voor de rest van haar huidige mandaat en voor haar volgende mandaat; wijst erop dat beide projecten: 6. neemt kennis van de verklaring van de EBA van 13 juli 2023 waarin staat dat de winstgevendheid van de banksector in de EU/EER toeneemt, maar dat er risico’s dreigen voor de kwaliteit van de activa en de winstgevendheid; neemt nota van de recente kortetermijnstijgingen in de winstgevendheid van EU-banken (het rendement op eigen vermogen steeg op jaarbasis tot 10,04 % in het tweede kwartaal van 2023, terwijl het in dezelfde periode van 2022 7,59 % bedroeg, het hoogste niveau in 14 jaar (5) ), maar waarschuwt dat deze duurzaam moeten zijn om het concurrentievermogen op lange termijn te waarborgen; 7. moedigt het gebruik van winsten aan om buffers op te bouwen, en daarmee de stabiliteit van het financiële stelsel te waarborgen, en om de Europese economie te financieren; merkt op dat de tijdelijke opschorting van de dividenduitkering en de terugkoop van aandelen doeltreffend was om de veerkracht van banken tijdens de COVID-19-crisis te waarborgen; 8. merkt op dat uit de ECB-enquête over bankleningen in de eurozone voor het tweede kwartaal van 2023 blijkt dat banken hun kredietnormen voor leningen aan bedrijven en aan huishoudens voor de aankoop van een huis verder hebben aangescherpt als gevolg van een hogere risicoperceptie, een lagere risicotolerantie en hogere financieringskosten, en dat banken ook hun kredietvoorwaarden hebben aangescherpt omdat er meer zorgen zijn over niet-renderende leningen (6) ; herinnert eraan dat bij de financiering van het herstel van de economie van de EU een sleutelrol voor de bankensector van de EU is weggelegd, en is van mening dat het herstel ook zal afhangen van de vraag of banken over voldoende kapitaal beschikken om krediet te verlenen, vooral nu de publieke steunmaatregelen in de lidstaten geleidelijk worden afgebouwd; 9. verzoekt de Commissie de belemmeringen voor grensoverschrijdende fusies en mogelijke prikkels voor afscherming te beoordelen; neemt kennis van het feit dat volgens een publieke verklaring van Andrea Enria, voorzitter van de raad van toezicht van de ECB, de banksector over het algemeen nog steeds in grote lijnen een verzameling van nationale bankensectoren is; merkt op dat een meer geïntegreerde bankensector in de EU de banken beter in staat zou kunnen stellen strategische investeringen te doen en de ontwikkeling van de kapitaalmarkten van de EU zou kunnen bevorderen, maar erkent dat de diversiteit van bancaire bedrijfsmodellen in de eurozone de veerkracht van het financiële stelsel vergroot; wijst op de risico’s die instellingen die “te groot zijn om failliet te gaan” met zich mee kunnen brengen, en merkt op dat de financiële stabiliteit kan worden vergroot door een hervorming van de systeembanken van de EU waarmee de moral hazard-risico’s worden aangepakt; benadrukt dat grensoverschrijdende consolidatie zonder buitensporige concentratie de winstgevendheid van de bankensector in de EU zou kunnen vergroten en de huidige situatie van verminderde dienstverlening en hogere kosten voor burgers in veel lidstaten mogelijk zou kunnen verbeteren; 10. merkt evenwel op dat de retailbankdiensten in bepaalde lidstaten nog steeds door een klein aantal banken worden gedomineerd en dat de keuze voor de consument van retailbankdiensten bijgevolg beperkt is; is van mening dat een geïntegreerde bankenunie moet zijn gestoeld op een goed functionerende interne markt voor financiële retaildiensten; betreurt de resterende belemmeringen voor grensoverschrijdende retailbankdiensten en verzoekt de Commissie de obstakels en belemmeringen te beoordelen die consumenten ondervinden wanneer zij willen gebruikmaken van retailbankproducten; benadrukt het potentieel van een geïntegreerde bankenunie om de concurrentie en de keuze van de consument op het gebied van retailbankdiensten te verbeteren, onder meer door betere mogelijkheden voor het verlenen van grensoverschrijdende retailbankdiensten; benadrukt de voordelen van een gediversifieerde en concurrerende banksector in de EU; 11. benadrukt dat de rentetarieven die aan huishoudens en kmo’s worden aangeboden, sterk verschillen van lidstaat tot lidstaat; dringt er bij de EU-instellingen en organen op aan maatregelen te overwegen om de consument meer keuzemogelijkheden te bieden en het concurrentievermogen te verbeteren, en om de lasten voor hypotheekhouders en kmo’s in lidstaten met hogere rentetarieven te verlichten zodat alle burgers en bedrijven tegen billijke en concurrerende tarieven toegang kunnen krijgen tot het broodnodige kapitaal; 12. benadrukt de rol van de banksector bij het ondersteunen van de transitie naar een gedigitaliseerde en koolstofneutrale economie, bij het kanaliseren van middelen naar hernieuwbare energiebronnen en bij het ondersteunen van de verwezenlijking van de doelstellingen van de Green Deal en de klimaatwet van de EU (7) ; neemt kennis van het feit dat EU-banken hun blootstelling aan energie-intensieve en fossielebrandstofbedrijven blijven verminderen, en neemt kennis van de verschillende factoren die van invloed zijn op de financiële stabiliteit, waaronder de waarde van fossiele activa; kijkt uit naar de publicatie van de EBA-verslagen over de cruciale kwesties van de risicograad van de blootstellingen van instellingen aan ESG-activa en de potentiële effecten van een aangepaste prudentiële behandeling van deze blootstellingen, die eind 2024 en 2025 moeten worden gepubliceerd; 13. betreurt het dat financiële instellingen er niet in zijn geslaagd het genderevenwicht te waarborgen, met name in hun leidinggevende organen; benadrukt dat genderevenwicht in raden van bestuur en onder het personeel zowel maatschappelijke als economische voordelen oplevert; verzoekt financiële instellingen hun diversiteits- en integratiebeleid regelmatig te actualiseren en een gezonde arbeidscultuur te helpen bevorderen waarin inclusiviteit voorop staat; verzoekt de toezichthoudende autoriteiten gebruik te maken van hun toezichthoudende bevoegdheden om het gebrek aan diversiteit en genderevenwicht in de bestuursorganen van financiële instellingen aan te pakken; 14. betreurt het dat noch bij de raad van bestuur van de ECB, noch bij de raad van toezicht van de ECB, noch bij de raad van bestuur van de GAR sprake is van genderevenwicht; verzoekt actoren ervoor te zorgen dat benoemingen in de toekomst de kloof dichten; herinnert aan de resolutie van het Parlement van 14 maart 2019, die erop is gericht een genderevenwicht te waarborgen in de toekomstige lijst van kandidaten voor economische en monetaire aangelegenheden in de EU en herhaalt zijn voornemen om de lijsten van kandidaten waarbij het beginsel van genderevenwicht niet is nageleefd, niet in aanmerking te nemen; 15. betreurt het dat de ECB in het kader van de selectieprocedure voor de voorzitter van de raad van toezicht van de ECB geen rekening heeft gehouden met de feedback van het Parlement; dringt er bij de ECB op aan bij de komende selectieprocedures terdege rekening te houden met het advies van het Parlement; 16. stelt vast dat in de bankenunie de blootstelling van banken aan binnenlandse overheidsschulden nog steeds hoog is; wijst erop dat een van de voornaamste doelstellingen van de bankenunie erin bestaat de koppeling tussen banken en staten, en de risico’s die deze koppeling met zich meebrengt, te verbreken; benadrukt dat de kwestie van de regelgevende behandeling van blootstellingen aan staatsschulden een diepgaand onderzoek binnen internationale fora vereist en in overeenstemming moet zijn met de internationale normen, en verzoekt de Commissie hiermee rekening te houden wanneer zij deze kwestie in toekomstige voorstellen behandelt; deelt de bezorgdheid van de EBA dat blootstellingen aan staatsschulden van wezenlijk belang zijn voor banken in de EU en een bron van potentiële kwetsbaarheid kunnen worden (8) ; 17. benadrukt dat het creëren van een veilig EU-actief de vicieuze cirkel tussen staten en de binnenlandse banksector zou kunnen helpen beperken; is van mening dat NextGenerationEU voorziet in hoogwaardige Europese activa met een laag risico, waardoor staatsobligaties op de balansen van banken opnieuw in evenwicht kunnen worden gebracht; Toezicht 18. constateert dat de ratio van het tier 1-kernkapitaal in het tweede kwartaal van 2023 is gestegen tot 15,72 % (tegenover 14,96 % in het tweede kwartaal van 2022); betreurt het dat de liquiditeitsdekkingsratio in het tweede kwartaal van 2023 is gedaald tot 158,00 % (ten opzichte van 164,36 % in het tweede kwartaal van 2022) (9) ; 19. stelt vast dat het percentage niet-renderende leningen verder is gedaald, en verzoekt om een verdere daling; herinnert eraan dat risicovermindering in de banksector zou bijdragen aan een stabielere, sterkere en meer op economische groei gerichte bankenunie; roept toezichthouders op om ook de ontwikkeling van fase 2-leningen te volgen; neemt kennis van het gebrek aan vooruitgang wat betreft het voorstel voor een richtlijn inzake kredietservicers, kredietkopers en de uitwinning van zekerheden, die bedoeld is om banken onder bepaalde voorwaarden een mechanisme te bieden om de waarde van gedekte leningen sneller te recupereren via buitengerechtelijke procedures, om secundaire markten voor niet-renderende leningen verder te ontwikkelen; benadrukt dat de richtlijn inzake kredietservicers en kredietkopers (10) de secundaire markt voor niet-renderende leningen efficiënter heeft gemaakt en tegelijkertijd hoge waarborgen heeft ingebouwd voor debiteuren; benadrukt dat de verkoop van een niet-renderende lening een minder goede oplossing is dan het herstel van de inbaarheid van een lening; 20. neemt kennis van een verslechterende macro-economische situatie; wijst erop dat EU-banken zich moeten voorbereiden op een mogelijke verslechtering van de kwaliteit van activa; wijst daarom op het belang van prudent risicobeheer en gepaste voorzieningen; verzoekt de Commissie en de nationale en de EU-toezichthouders zich op een mogelijke verslechtering van de kwaliteit van activa voor te bereiden; 21. beklemtoont dat de laatste reeks bankfaillissementen in de VS en Zwitserland de kwetsbaarheden van het financiële systeem heeft aangetoond, met name in die landen; beklemtoont dat tegen deze achtergrond de kapitaal- en liquiditeitssituatie van EU-banken solide is gebleven, wat de veerkracht van de banksector van de EU aantoont; onderstreept dat de nationale en de EU-toezichthouders deze risico’s hebben aangepakt en is ingenomen met de resultaten van de EU-brede stresstest van 2023 en met het feit dat de banken in de EU bestand zijn tegen een economische neergang; 22. verzoekt de toezichthouders de blootstellingen van banken aan rentevoetrisico’s als gevolg van verdere veranderingen in de renteniveaus in de gaten te blijven houden; merkt op dat de blootstelling van banken aan rentevoetrisico’s afhangt van hun activastructuur en bedrijfsmodel, en kijkt uit naar de beoordeling van de Commissie van het regelgevende kader voor banken; is bezorgd over de aanzienlijke hoeveelheid staatsschulden op de balansen van banken in de bankenunie; benadrukt dat de kwestie van toezicht met betrekking tot blootstelling aan staatsschulden een grondig onderzoek binnen het kader van internationale fora vereist, en in overeenstemming moet zijn met internationale normen; wijst erop dat een van de voornaamste doelstellingen van de bankenunie erin bestaat de koppeling tussen banken en staten, en de risico’s die deze koppeling met zich meebrengt, te verbreken; 23. herinnert eraan dat in de “Financial Stability Review 2023” van de ECB wordt benadrukt dat rekening moet worden gehouden met de verslechtering van de bankbalansen als gevolg van de stijging van de rentetarieven en dat macroprudentiële autoriteiten de kapitaal- en/of leningsgerelateerde maatregelen geleidelijk zullen moeten versterken; 24. dringt, voor zover dit nodig is, aan op een verdere harmonisatie van het regelgevingskader van de EU, waarbij ingezet wordt op het bevorderen van convergentie tussen nationale autoriteiten en het gebruik van het instrument voor dialoog over toezichtspraktijken om de ontwikkeling van dreigingen voor de banksector te beoordelen; 25. verwelkomt het akkoord dat op interinstitutioneel niveau overeen is gekomen om in de EU uitvoering te geven aan de normen van Bazel III; benadrukt dat het kader de prudentiële vereisten in verschillende mate zal verhogen, afhankelijk van de mate waarin banken interne modellen gebruiken om hun risicogewichten te berekenen; benadrukt dat de nieuwe regels de proportionaliteit in het bankentoezicht hebben versterkt en beter hebben gespecificeerd en de financiële stabiliteit in de EU zullen blijven vergroten; beklemtoont het belang van een gelijk speelveld tussen jurisdicties; 26. neemt kennis van de standpunten van de EBA en de ECB over de in de verordening kapitaalvereisten opgenomen afwijkingen van de internationale overeenkomst (11) ; 27. benadrukt dat crypto-activa nieuwe kansen en uitdagingen creëren voor banken; betreurt het dat de toepassing van de normen van Bazel op crypto-activa nog steeds op zich laat wachten; is ingenomen met de overgangsregeling die reeds is opgenomen in de huidige herziening van de richtlijn kapitaalvereisten (12) en de verordening kapitaalvereisten; wacht op het wetgevingsvoorstel van de Commissie voor 30 juni 2025 om een specifieke prudentiële behandeling voor blootstellingen aan crypto-activa in te voeren, waarbij rekening wordt gehouden met de normen van Bazel; 28. stelt vast dat de niet-bancaire sector van financiële intermediairs blijft groeien; benadrukt dat de veerkracht van niet-bancaire financiële intermediairs moet worden vergroot en een gelijk speelveld met de banksector moet worden verwezenlijkt, onder meer door specifieke regelgevings- en toezichtsinstrumenten uit te werken om een liquiditeitscrisis te voorkomen; herinnert aan het in april 2023 gepubliceerde World Financial Stability Report van het IMF, waarin mogelijke risicobronnen voor de financiële sector worden geïdentificeerd: waarschuwt dat de koppeling van niet-bancaire financiële instellingen met banken het risico vergroot dat moeilijkheden van de ene naar de andere worden overgedragen; 29. benadrukt dat het belangrijk is een verdere integratie te combineren met adequate waarborgen om de “home-host”-kwestie op evenredige en geloofwaardige wijze aan te pakken; 30. neemt kennis van de opname van klimaat- en natuurgerelateerde financiële risico’s in de toezichtsprioriteiten van de ECB voor de komende jaren; is onder meer ingenomen met de tweede klimaatstresstest voor de hele economie, die de ECB heeft uitgevoerd in september 2023; neemt kennis van de conclusies van de Occasional Paper Series nr. 328 van de ECB over “The Road to Paris: stress testing the transition towards a net-zero economy”, waarin wordt gesteld dat de beste manier om een nettonuleconomie tot stand te brengen voor bedrijven, huishoudens en banken in de eurozone erin bestaat de groene transitie in een hoger tempo te versnellen dan het geval is in het kader van het huidige beleid; merkt op dat de ECB in haar toezichtpraktijken rekening houdt met klimaat- en natuurgerelateerde financiële risico’s en de toenemende fysieke risico’s en transitierisico’s nauwlettend in het oog houdt; 31. neemt kennis van het voorstel van de Commissie inzake transparantie, vergelijkbaarheid en kwaliteit van ESG-ratings; merkt op dat de EBA aanbeveelt dat externe kredietbeoordelingen ecologische en/of sociale factoren als katalysatoren van kredietrisico’s integreren wanneer dit relevant is; Afwikkeling 32. verwelkomt de benadering van de GAR van het verdiepen van afwikkelingsbeoordelingen door middel van het ontwikkelen van kwaliteitscontrolemaatregelen voor afwikkelingsplannen, en van het beoordelen van de vraag of deze plannen op korte termijn ten uitvoer kunnen worden gelegd; wijst erop dat de afwikkelingsplannen, om volledig aan de wettelijke vereisten te voldoen, een uitvoerige beoordeling moeten bevatten van de afwikkelbaarheid van elke bank, met inbegrip van de vraag of er wezenlijke belemmeringen voor de afwikkelbaarheid bestaan en hoe die belemmeringen kunnen worden weggenomen, indien nodig met inbegrip van wijzigingen in de structuur en organisatie van een bank; 33. is ingenomen met het feit dat de banken die onder de bevoegdheid van de GAR vallen over het algemeen goede voortgang hebben geboekt wat betreft hun afwikkelbaarheid en het opbouwen van verliesabsorberend vermogen; verwacht dat deze positieve trend zal aanhouden; herinnert eraan dat het bereiken van afwikkelbaarheid voor alle instellingen niet vrijblijvend is en dat alle banken tegen eind 2023 volledig afwikkelbaar moeten zijn; merkt op dat alle banken meer vooruitgang moeten boeken; 34. is ingenomen met het besluit van de nieuwe voorzitter van de GAR om een alomvattende strategische toetsing uit te voeren en een nieuw actieplan te ontwikkelen; verzoekt de GAR zijn besluiten transparanter te maken; 35. benadrukt dat het belangrijk is de schuldeisershiërarchie bij bankafwikkelings- en insolventieprocedures te beschermen; verwelkomt de verklaring van het bankentoezicht van de ECB, de GAR en de EBA waarin wordt onderstreept dat kernkapitaalinstrumenten in de EU verliezen moeten absorberen en dat aanvullend kapitaal van tier-1 alleen mag worden afgeschreven als de eerstgenoemde instrumenten volledig zijn benut; herinnert aan de noodzaak, zoals uitgesproken door de voorzitter van de GAR, om de afschrijvingshiërarchie in geval van een bankfaillissement volledig te respecteren; 36. herinnert eraan dat fossiele brandstoffen de grootste bijdrage leveren aan de versnelling van de klimaatverandering en dat veel fossielebrandstoffenactiva voor het einde van hun economische levensduur moeten worden opgegeven, waardoor ze al hun waarde verliezen en gestrande activa worden; 37. neemt nota van het voorstel om het CMDI-kader te hervormen naar aanleiding van oproepen van het Parlement; dringt erop aan dat het toepassingsgebied van afwikkeling wordt uitgebreid, dat de beoordeling van het algemeen belang wordt verduidelijkt, dat belastingbetalers worden beschermd tegen de kosten van bankfaillissementen en dat de mogelijkheden voor staatssteun wordt beperkt, alsook dat maatregelen die buitensporige moral hazard kunnen creëren, worden afgezwakt; dringt aan op een snelle en doeltreffende goedkeuring van de herziening van het CMDI; 38. merkt op dat een noodlijdende bank alleen afgewikkeld kan worden wanneer zij geen normale insolventieprocedures kan doorlopen zonder het openbaar belang te schaden of financiële instabiliteit te veroorzaken; merkt tevens op dat voorstellen voor toekomstige hervormingen onder meer inhouden dat kleine en middelgrote banken met een positieve beoordeling van het algemeen belang toegang krijgen tot het afwikkelingskader op EU-niveau, mits zij voldoen aan de voorwaarden voor toegang tot het gemeenschappelijk afwikkelingsfonds; 39. onderstreept de rol van de GAR en door de sector gefinancierde vangnetten bij het beschermen van belastingbetalers tegen het betalen voor “bailouts”; is van mening dat bijdragen aan door de sector gefinancierde vangnetten altijd moeten worden berekend in verhouding tot het risico dat de instelling vertegenwoordigt; betreurt het dat ondanks het politieke akkoord van november 2020 over een vroegtijdige invoering, het achtervangmechanisme voor het gemeenschappelijk afwikkelingsfonds (GAF), bestaande uit een kredietlijn van het Europees stabiliteitsmechanisme (ESM), nog niet in werking is getreden als gevolg van de vertragingen in het ratificatieproces van het ESM-verdrag; benadrukt het belang van het GAF voor het waarborgen van een robuust en geloofwaardig kader voor crisisbeheer; dringt erop aan dat alle lidstaten de overeenkomst tot wijziging van het ESM-verdrag volledig ratificeren, met inbegrip van de invoering van een gemeenschappelijk achtervangmechanisme voor het gemeenschappelijk afwikkelingsfonds; 40. herinnert eraan dat banken na de uitvoering van een afwikkelingsbesluit aan hun verplichtingen moeten blijven voldoen en hun sleutelfuncties moeten blijven vervullen; vreest dat banken bij afwikkeling onmiddellijk na het terugkrijgen van markttoegang met liquiditeitsstress te maken krijgen; verzoekt de EU-instellingen tot overeenstemming te komen over een oplossing die vertrouwen biedt en de voorspelbaarheid vergroot; Depositoverzekering 41. steunt de oproep van het EDIS-onderhandelingsteam van het Europees Parlement, samen met de coördinatoren en de voorzitter van de commissie ECON in de verklaring van 7 december 2022, tot een ambitieuze herziening van het CMDI-kader, die kan helpen de hindernissen voor de invoering van EDIS uit de weg te ruimen, en tot hervatting van de onderhandelingen over EDIS; sluit zich aan bij de oproep van de ECB om de werkzaamheden voor de oprichting van EDIS te hervatten; 42. is ingenomen met de wetgevingswerkzaamheden op parlementair niveau met betrekking tot het EDIS-voorstel sinds de verklaring van december 2022 van het EDIS-onderhandelingsteam van het Parlement; wijst er nogmaals op dat het Parlement vastbesloten is toe te werken naar een akkoord over een EDIS; verzoekt de medewetgevers te werken aan de oprichting van een realistisch, geloofwaardig en solide EDIS; 43. is ingenomen dat de Commissie zich inspant om het toepassingsgebied van depositobescherming te verduidelijken en voor meer convergentie te zorgen middels hervorming van de Richtlijn 2014/49/EU inzake de depositogarantiestelsels (13) in het kader van de CMDI-herziening; onderstreept dat, hoewel de herziening van het CMDI niet kan worden beschouwd als een vervanging voor EDIS, een meer geharmoniseerd kader kan helpen om belemmeringen voor de invoering van EDIS weg te nemen; benadrukt dat het belangrijk is dat de bijdragen aan depositogarantiestelsels in verhouding staan tot het risico; 44. wijst op de noodzaak van een volwaardig EDIS met op risico gebaseerde bijdragen die het delen van verliezen mogelijk maken; dringt aan op een gerichte beoordeling van de kwaliteit van bankactiva; pleit ervoor een begin te maken met liquiditeitspooling en met een geleidelijke opbouw van een EU-fonds; 45. dringt erop aan dat in het kader van een EDIS rekening wordt gehouden met institutionele beschermingsregelingen, in het bijzonder met hun risicobeperkende effect, zonder dat dit ten koste gaat van het gelijke speelveld binnen de eengemaakte markt; 46. wijst erop dat een van de voornaamste doelstellingen van de bankenunie erin bestaat de koppeling tussen banken en staten, en de risico’s die deze koppeling met zich meebrengt, te verbreken; merkt op dat de blootstelling van banken aan binnenlandse overheidsschulden hoog blijft in de bankenunie; deelt de bezorgdheid van de EBA dat blootstellingen aan staatsschulden van wezenlijk belang zijn voor banken in de EU en een bron van potentiële kwetsbaarheid kunnen worden; benadrukt dat de kwestie van de regelgevende behandeling van blootstellingen aan staatsschulden in overeenstemming moet zijn met internationale normen, en verzoekt de Commissie hiermee rekening te houden bij de behandeling van toekomstige voorstellen met betrekking tot deze kwestie; 47. is ingenomen met de aanzienlijke vooruitgang die sinds 2015 is geboekt op het gebied van risicovermindering; stelt anderzijds vast dat de vooruitgang op het gebied van risicodeling beperkt is; merkt echter op dat passende en doeltreffende risicovermindering noodzakelijk is voor het welslagen van de bankenunie; o o o 48. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de Europese Centrale Bank, de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad, en de Europese Bankautoriteit. Het Europees Parlement, – gezien artikel 14, lid 1, en de artikelen 21 en 36 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), – gezien de verklaring van de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV) over politieke verantwoording van 20 juli 2010, – gezien de conclusies van de Raad van 28 juni 2016 tot aanneming van het verslag “Gedeelde visie, gemeenschappelijke actie: Een sterker Europa – Een algemene strategie voor de Europese Unie op het gebied van het buitenlands en veiligheidsbeleid”, – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 25 maart 2020, getiteld “EU-actieplan inzake mensenrechten en democratie (2020-2024)” (JOIN(2020)0005), – gezien het Strategisch kompas voor veiligheid en defensie van de EU – Voor een Europese Unie die haar burgers, waarden en belangen beschermt en bijdraagt tot internationale vrede en veiligheid, dat is aangenomen op 21 maart 2022, – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 25 november 2020, getiteld “EU-genderactieplan (GAP) III – Een ambitieuze agenda inzake gendergelijkheid en de empowerment van vrouwen in het externe optreden van de EU” (JOIN(2020)0017), – gezien Besluit 2010/427/EU van de Raad van 26 juli 2010 tot vaststelling van de organisatie en werking van de Europese Dienst voor extern optreden (1) , – gezien punt 34 van de verklaring naar aanleiding van de top van 2023 tussen de EU en de Gemeenschap van Latijns-Amerikaanse en Caribische staten van 18 juli 2023, waarin parlementaire diplomatie wordt erkend als een belangrijke dimensie van de betrekkingen; – gezien zijn aanbeveling van 15 maart 2023 aan de Raad en de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid waarin de balans wordt opgemaakt van de werking van de EDEO en wordt gepleit voor een sterkere EU op het wereldtoneel (2) , – gezien zijn resolutie van 18 januari 2023 over de uitvoering van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – jaarverslag 2022 (3) , – gezien zijn resolutie van 18 januari 2023 over de uitvoering van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid – jaarverslag 2022 (4) , – gezien zijn resolutie van 12 maart 2019 over de opbouw van EU-capaciteit voor conflictpreventie en -bemiddeling (5) , – gezien zijn besluit van 13 september 2023 over wijzigingen van het Reglement van het Parlement met het oog op versterking van de integriteit, de onafhankelijkheid en de verantwoordingsplicht (6) , – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken ( A9‑0405/2023 ), A. overwegende dat het Parlement niet alleen als medewetgever en medebegrotingsautoriteit fungeert voor het interne EU-beleid, maar ook in aanzienlijke mate voor het extern optreden van de EU; B. overwegende dat de VV/HV op grond van artikel 36 VEU het Parlement regelmatig moet raadplegen over de belangrijkste aspecten en keuzen in het kader van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) en het Parlement op de hoogte moet brengen van beleidsontwikkelingen; C. overwegende dat het Parlement toestemming moet geven voor de inwerkingtreding van de meeste internationale overeenkomsten; overwegende dat in artikel 218, lid 10, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie is bepaald dat het Europees Parlement in iedere fase van de procedure voor de onderhandelingen over dergelijke overeenkomsten onverwijld en ten volle moet worden geïnformeerd; D. overwegende dat het Parlement het verloop van de externe aangelegenheden van de EU controleert en bespreekt, met name via de werkzaamheden van zijn Commissie buitenlandse zaken en haar twee Subcommissies mensenrechten en veiligheid en defensie, alsook via zijn Commissie internationale handel en ontwikkelingssamenwerking; overwegende dat deze controlerende rol betrekking heeft op de goedkeuring, uitvoering en evaluatie van de thematische, regionale en landenstrategieën van de EU en andere beleidsdocumenten, zoals het EU-genderactieplan, evenals financiële bijstand en benoemingen voor hoge functies binnen de externe vertegenwoordiging van de EU; E. overwegende dat het Parlement, als enige instelling van de EU die rechtstreeks door de burgers wordt gekozen, publieke debatten houdt in de voltallige vergadering en in zijn commissies en verslagen en resoluties aanneemt over het buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU en de situatie in niet-EU-landen, met name wat de mensenrechten betreft, en zo publiek bewustzijn en discussie bevordert, zowel binnen de EU als in de landen in kwestie; overwegende dat deze verslagen en resoluties bijdragen tot normatieve ontwikkelingen wereldwijd en nauwlettend worden gevolgd door actoren uit niet-EU-landen, zoals regeringen, parlementen en vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld en de media, en reacties en gevolgen teweeg kunnen brengen in deze landen; F. overwegende dat het Parlement over een uniek netwerk van 45 vaste delegaties beschikt die de betrekkingen met andere parlementen uit niet-EU-landen, -regio’s en -organisaties onderhouden en verdiepen; overwegende dat dergelijke organen vaak de parlementaire dimensie vormen van bilaterale overeenkomsten van de EU met niet-EU-landen; G. overwegende dat de rol die het Parlement speelt bij de vaststelling van de jaarbegroting van de Unie cruciaal is bij het helpen van de meest hulpbehoevende landen om uitdagingen voor hun ontwikkeling op lange termijn het hoofd te bieden via het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking – Europa in de wereld, en bij het aanpakken van grote humanitaire rampen en noodsituaties, met name door de humanitaire hulp te intensiveren; H. overwegende dat de bevordering van gendergelijkheid een doelstelling van het buitenlands beleid van de EU is; overwegende dat alle EU-lidstaten en het Europees Parlement zich ertoe hebben verbonden Resolutie 1325 (2000) van de VN-Veiligheidsraad over vrouwen en vrede en veiligheid uit te voeren; I. overwegende dat het Parlement inmiddels een van de meest actieve parlementen is qua parlementaire diplomatieke activiteit en de middelen die hiervoor worden uitgetrokken; overwegende dat parlementaire diplomatie bijdraagt tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de EU en tot de bevordering van de waarden, de belangen en het beleid van de EU, ook op multilateraal niveau, en toegevoegde waarde oplevert door een coherenter en samenhangender extern optreden van de EU te bevorderen; overwegende dat parlementaire diplomatie strategische communicatie en de zichtbaarheid en doeltreffendheid van beslissingen en uitvoeringsmaatregelen in het kader van zowel het GBVB als het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GVDB) van de EU kan verbeteren; J. overwegende dat het Parlement door parlementaire diplomatie te beoefenen in dialoog blijft met wereldleiders, gekozen ambtenaren, regeringsvertegenwoordigers en diplomaten, overheidsinstellingen, maatschappelijke organisaties en vertegenwoordigers, ook van kwetsbare bevolkingsgroepen, en andere belanghebbenden uit niet-EU-landen en multilaterale instellingen, met name via de werkzaamheden van zijn delegaties en commissies, onder meer door hoorzittingen en landenbezoeken te organiseren en verslagen en resoluties aan te nemen; K. overwegende dat de HV/VV op grond van artikel 36 VEU verplicht is om minstens tweemaal per jaar voor het Parlement te verschijnen om verslag te doen over de huidige stand van zaken met betrekking tot het GBVB/GVDB en vragen te beantwoorden; overwegende dat het Interinstitutioneel Akkoord van 20 november 2002 tussen het Europees Parlement en de Raad over de toegang van het Europees Parlement tot gevoelige gegevens van de Raad op het gebied van het veiligheids- en defensiebeleid (7) moet worden geactualiseerd; L. overwegende dat de coördinatiegroep democratieondersteuning en verkiezingen van het Parlement, die wordt geleid door de voorzitters van de Commissie buitenlandse zaken en de Commissie ontwikkelingssamenwerking en waarin leden van het Europees Parlement van het volledige politieke spectrum zitting hebben, toezicht houdt op de inspanningen van het Parlement om democratie buiten de EU te bevorderen, onder meer door middel van verkiezingswaarneming, bemiddeling en dialoog; overwegende dat het Parlement via de Jean Monnet-dialoog voor vrede en democratie politieke leiders van buiten de EU bijeenbrengt om communicatie en consensusvorming tussen partijen te bevorderen; overwegende dat leden van het Europees Parlement in bepaalde mondiaal zeer gespannen situaties kunnen optreden als speciale afgevaardigden en bemiddelaars voor conflictpreventie; M. overwegende dat het Europees Parlement nationale parlementen en internationale regionale vergaderingen buiten de EU helpt om hun institutionele capaciteit te verbeteren; overwegende dat het een permanente dialoog met deze wetgevers tot stand heeft gebracht en regelmatig optimale werkmethoden uitwisselt; N. overwegende dat het Parlement internationaal wordt erkend als verkiezingswaarnemer; overwegende dat de verkiezingswaarnemingsdelegaties van het Parlement deel uitmaken van verkiezingswaarnemingsmissies van de EU of van internationale verkiezingswaarnemingsmissies; O. overwegende dat de fracties en individuele leden van het Parlement in niet-EU-landen, in het bijzonder de EU-toetredingslanden en het nabuurschap van de EU, beschikken over een uitgebreid, veelzijdig netwerk van contacten dat onder meer bestaat uit politieke partijen, parlementsleden, overheidsambtenaren en belanghebbenden uit de particuliere sector en het maatschappelijk middenveld; P. overwegende dat het Parlement naast zijn liaisonbureaus buiten de EU, die zijn gevestigd in Londen en Washington, steunpunten heeft bij de Verenigde Naties in New York, bij de Afrikaanse Unie in Addis Abeba en bij de Associatie van Zuidoost-Aziatische Staten in Jakarta, die tot doel hebben de parlementaire samenwerking met deze multilaterale organisaties te versterken; Q. overwegende dat in artikel 5, lid 7, van Besluit 2010/427/EU van de Raad wordt gesteld dat “de delegaties van de Unie [...] de bevoegdheid [hebben] om de belangen te behartigen van andere instellingen van de Unie, met name het Europees Parlement, in hun contacten met de internationale organisaties of derde landen waar de delegaties geaccrediteerd zijn”; Versterking van de parlementaire diplomatie 1. is ingenomen met de steeds grotere en inmiddels substantiële rol van het Parlement in het externe optreden van de EU, waarin het zijn wetgevings-, begrotings- en controlebevoegdheden combineert met verschillende vormen van publieke en stille interactie met internationale organisaties, landen, samenlevingen en personen van buiten de EU; 2. wijst op de duidelijke rol en waarde van de parlementaire diplomatie van de EU als aanvulling op en versterking van de zichtbaarheid en impact van het buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU, naast de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO), de Commissie en de diplomatieke diensten en parlementen van de lidstaten, waarbij de autonomie van het Parlement zelf behouden blijft; 3. onderstreept het belang van parlementaire diplomatie als kanaal om diversere belanghebbenden in partner- en niet-EU-landen te bereiken en om meer bewustzijn te kweken omtrent de wetgeving en standpunten van de EU, de percepties, effecten en consequenties van dergelijke wetgeving en standpunten in derde landen beter te begrijpen en intercollegiale allianties en solide partnerschappen te smeden in een internationale context die steeds complexer en meer multipolair van aard is; 4. betreurt dat het Parlement, ondanks zijn specifieke bijdrage aan de verwezenlijking van de doelstellingen van het buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU, evenals de toegevoegde waarde en complementariteit van parlementaire diplomatie, nog niet volledig door de Commissie, de Raad en de EDEO is erkend als een volwaardige speler in het kader van de “Team Europa”-aanpak; 5. is van mening dat er voor het Parlement een groot onbenut potentieel bestaat om zijn diplomatieke rol verder te ontwikkelen en bij te dragen aan de verwezenlijking van de doelstellingen van het buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU; Instrumenten, middelen en waarden van parlementaire diplomatie 6. wijst op de specifieke, dynamische en publieke bijdrage van het Parlement aan het buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU en aan de aanpak van internationale uitdagingen via de werkzaamheden van zijn commissies die zich bezighouden met buitenlandse zaken, met inbegrip van de Subcommissies voor mensenrechten en voor veiligheid en defensie, en bijdragen aan de betrekkingen met niet-EU-landen, internationale organisaties en het maatschappelijk middenveld wereldwijd; 7. benadrukt dat de werkzaamheden van de vaste delegaties een belangrijke aanvulling vormen op de werkzaamheden van de commissies door een regelmatig en duurzaam forum voor politieke dialoog met niet-EU-landen en internationale organisaties te bieden, onder meer via gezamenlijke parlementaire organen en multilaterale vergaderingen; 8. benadrukt dat de vaste delegaties een sleutelrol spelen als schakel tussen het Parlement en zijn partners overal ter wereld, door interactie te vergemakkelijken, voortdurend informatie te verstrekken aan commissies en andere parlementaire organen, standpunten en beleid van gemeenschappelijk belang te bespreken, en ook naar verschillende partners en andere belanghebbenden te luisteren en hun standpunten kenbaar te maken aan de bevoegde organen binnen het Parlement; 9. is van mening dat de officiële werkbezoeken van het Parlement buiten de EU integraal deel uitmaken van het externe beleid van de EU en daarom volledig moeten worden ondersteund door de EU-delegaties en in dit verband moeten worden onderworpen aan het hoogste niveau van informatie en veiligheid van de EDEO; dringt erop aan dat het crisisresponscentrum van de EDEO van alle nodige middelen wordt voorzien; is van mening dat een betere coördinatie, planning en prioritering van de werkbezoeken tussen de verschillende organen van het Parlement de consistentie, geloofwaardigheid en impact van de diplomatieke rol van het Parlement zou vergroten; 10. stelt voor dat de desbetreffende organen van het Parlement voor interne coördinatie zorgen, onder meer door − op basis van aankomende wetgevingsdossiers en geopolitieke of strategische prioriteiten − periodiek een lijst met prioritaire landen voor externe betrekkingen op te stellen, gezamenlijke gedachtewisselingen te houden met deze prioritaire landen over de betrekkingen met de EU of over horizontale geopolitieke of conflictkwesties, en synergieën te bevorderen tussen de buitenlandse missies van het Parlement zodat onnodig dubbel werk kan worden voorkomen, middelen kunnen worden gestroomlijnd en het Parlement een consistentere boodschap kan uitdragen; 11. onderstreept dat parlementsleden volledig op de hoogte moeten zijn van de culturele dimensie en de internationale culturele betrekkingen van een niet-EU-land wanneer zij op een officieel werkbezoek gaan, zodat zij een cultuur van dialoog kunnen bevorderen in het kader van een dialoog tussen culturen; pleit er in dit opzicht voor dat de EDEO − en in het bijzonder zijn afdeling Strategische communicatie en prognose − de officiële werkbezoeken van het Parlement aan niet-EU-landen volledig ondersteunt; 12. is van mening dat de politieke dialoog die het Parlement en zijn afzonderlijke leden voeren met overheidsactoren, parlementaire actoren en actoren uit het maatschappelijk middenveld overal ter wereld bijdraagt tot de bevordering van de prioriteiten, standpunten en waarden van de EU met betrekking tot mondiale normen op gebieden als universele mensenrechten en democratie, lhbti-rechten, vrouwenrechten en gendergelijkheid, klimaat- en energiediplomatie, connectiviteit, artificiële intelligentie en digitaal en technologisch beleid; 13. benadrukt dat het Parlement zich consequent inzet om mensenrechten, de rechtsstaat en democratie centraal te stellen in het externe optreden van de EU en een belangrijk forum te bieden waar de stem van het maatschappelijk middenveld en democratische belanghebbenden uit de hele wereld wordt gehoord en versterkt; wijst in dit verband op zijn werkzaamheden ter ondersteuning van mensenrechtenverdedigers, parlementsleden die gevaar lopen en jonge politieke leiders, alsook ter ondersteuning van de deelname van vrouwen aan het politieke leven en de strijd tegen desinformatie; dringt erop aan dat het optreden van het Parlement verder wordt ontwikkeld en dat in de volgende zittingsperiode een stem wordt gegeven aan degenen van wie de rechten in het gedrang komen; 14. benadrukt dat de debatten en resoluties van het Parlement over schendingen van de mensenrechten, de democratie en de rechtsstaat van essentieel belang zijn als een van de instrumenten van het Parlement met de grootste impact buiten de EU als het gaat om de aanpak van mensenrechtenproblemen in niet-EU-landen; pleit daarom voor een betere zichtbaarheid van deze debatten en resoluties, onder meer op de agenda van de plenaire vergaderingen, in overeenstemming met de werkzaamheden van de commissies en andere parlementaire organen; 15. onderstreept dat het Parlement een belangrijke en unieke rol speelt in verkiezingswaarnemingsmissies en meer in het algemeen in programma’s ter ondersteuning van de democratie, zoals de versterking van de parlementaire democratie in niet-EU-landen, en in initiatieven op het gebied van bemiddeling, facilitering van capaciteitsopbouw, conflictpreventie, de bevordering van een consensuele, democratische parlementaire cultuur en de bevordering van de mensenrechten; pleit ervoor de bevindingen die gebaseerd zijn op de activiteiten van de coördinatiegroep democratieondersteuning en verkiezingen met betrekking tot specifieke landen, evenals de bevindingen van verkiezingswaarnemingsmissies van de EU, beter te integreren in de relevante werkzaamheden van de commissies en delegaties, alsook in de plenaire vergaderingen wanneer deze betrekking hebben op diezelfde landen; 16. dringt aan op nauwere coördinatie met de Commissie, met inbegrip van het directoraat-generaal Europees Nabuurschapsbeleid en Uitbreidingsonderhandelingen en het directoraat-generaal Internationale Partnerschappen, om de parlementaire democratie wereldwijd te ondersteunen en de institutionele steun voor parlementen te versterken; is van mening dat het door het Parlement opgezette netwerk met nationale parlementen ter ondersteuning van democratie een regulier institutioneel forum kan worden voor het afstemmen van activiteiten en het benutten van expertise; 17. benadrukt dat er sprake moet zijn van gendergelijkheid bij alle activiteiten en werkbezoeken, ook in de vertegenwoordiging van het Parlement bij reizen buiten de EU, en dat de expertise op het gebied van gendergelijkheid moet worden vergroot door in het kader van acties en programma’s voor parlementaire assistentie experts op dit gebied in de arm te nemen; Bijdrage van het Parlement aan het buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU 18. is van mening dat de volgende zittingsperiode en de aantreding van de nieuwe Commissie een kans moeten zijn om het kader van de interinstitutionele betrekkingen tussen het Parlement, de EDEO en de Commissie, met inbegrip van EU-delegaties, te versterken, om de parlementaire diplomatie te bestendigen en het instrumentarium van de EU voor extern optreden uit te breiden; 19. dringt er met name op aan dat het toezicht van het Parlement op de werkzaamheden in het kader van het buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU wordt versterkt door de verantwoordingsplicht en de transparantie van de EDEO en de externe diensten van de Commissie te vergroten; benadrukt in dit kader dat de Verklaring over politieke verantwoordingsplicht uit 2010 moet worden geactualiseerd om de betrekkingen tussen de EDEO en het Parlement te herdefiniëren; 20. verzoekt de Commissie, de Raad en de lidstaten het Parlement daadwerkelijk te betrekken bij de uitvoering van en het toezicht op aangelegenheden die van strategisch belang zijn op het gebied van buitenlandse zaken van de EU, met inbegrip van de toepassing van beperkende maatregelen, alsook bij het toezicht op externe financieringsinstrumenten; 21. benadrukt dat het Parlement uit hoofde van artikel 36 VEU recht heeft op informatie op het gebied van GBVB-aangelegenheden, onder meer in de vorm van tijdige toegang tot verslagen, landenstrategieën en andere vertrouwelijke informatie de leidend is voor de uitvoering van het GBVB van de EU; onderstreept in dit verband hoe belangrijk het is de actualisering van het interinstitutioneel akkoord van 20 november 2002 tussen het Europees Parlement en de Raad over de toegang van het Europees Parlement tot gevoelige gegevens van de Raad op het gebied van het veiligheids- en defensiebeleid zo spoedig mogelijk af te ronden; 22. benadrukt dat het Parlement, gezien zijn controlefunctie en bevoegdheid om toezicht te houden op de onderhandelingen over en de uitvoering van internationale overeenkomsten, een cruciale rol zou moeten spelen bij het vormgeven van de samenwerking van de Unie met niet-EU-landen en internationale organisaties en haar algemene optreden op het internationale toneel, wat de EU eveneens in staat zou stellen gendermainstreaming en klimaatdiplomatie in internationale betrekkingen te bevorderen; betreurt in dit opzicht de zogeheten informele of ad-hocregelingen waarvoor het Parlement geen toestemming hoeft te geven en die derhalve de autoriteit van het Parlement als medewetgever en toezichthouder ondermijnen; 23. is van mening dat benoemingen van EU-ambassadeurs in strategische landen en speciale vertegenwoordigers van de EU pas mogen worden bevestigd na een positieve beoordeling van de Commissie buitenlandse zaken van het Parlement; 24. pleit voor een meer systematische deelname van de voorzitters van de externe commissies van het Parlement aan GBVB-bijeenkomsten en -evenementen op hoog niveau, met inbegrip van de Raad Buitenlandse Zaken; pleit voor gemengde delegaties van de EDEO, de Commissie en het Parlement bij belangrijke multilaterale en regionale bijeenkomsten; 25. dringt erop aan dat alle belangrijke strategische beleidsdocumenten die de Commissie en de Raad aannemen op het gebied van de uitvoering van het externe beleid van de EU worden opgesteld in samenwerking met het Parlement en dat de rol en bijdrage van het Parlement in deze documenten worden opgenomen; 26. pleit ervoor de betrekkingen van het Parlement met de nationale parlementen van de lidstaten, die dienst kunnen doen als schakel naar de uitvoerende macht van de lidstaten, te versterken; onderstreept daarom dat de interparlementaire conferentie over het GBVB/GVDB en de interparlementaire conferenties die jaarlijks worden georganiseerd door de Subcommissie mensenrechten, een belangrijk forum vormen voor de uitwisseling van informatie en optimale werkmethoden tussen nationale parlementen en het Europees Parlement op de gebieden in kwestie en moeten worden versterkt; 27. is van mening dat het Parlement een unieke rol kan spelen door het buitenlands beleid van de EU dichter bij de Europese burgers te brengen en de democratische legitimiteit ervan te vergroten, bijvoorbeeld door samen te werken met subnationale organen zoals regionale regeringen en parlementen, zodat een diplomatie op meerdere niveaus binnen de respectieve institutionele en rechtskaders mogelijk wordt, die als input kan dienen voor het buitenlands beleid van de EU en de lidstaten en voort kan bouwen op het externe optreden op EU-niveau; 28. herhaalt zijn oproep om een autonome EU-diplomatie te ontwikkelen die wordt gekenmerkt door een gemeenschappelijke diplomatieke cultuur op basis van een EU-perspectief, en onderstreept de rol die hierbij is weggelegd voor het Parlement; is van mening dat de uitvoering van het proefproject van het Parlement voor de oprichting van een diplomatieke academie van de Europese Unie, en met name de toekomstige en permanente structuur ervan, in dit opzicht een concrete stap voorwaarts is; dringt aan op garanties dat het Parlement permanent deelneemt aan en actief betrokken is bij de toekomstige beheer- en bestuursorganen van de diplomatieke academie van de Europese Unie en de opleidingsprogramma’s en -activiteiten van deze academie; 29. is van mening dat het Parlement, in de context van een wereldwijde achteruitgang op het gebied van de mensenrechten en democratie, een specifieke rol te vervullen heeft bij het verdedigen van op regels gebaseerd multilateralisme, de democratie en de rechtsstaat, bij het bevorderen van de mensenrechten en politiek pluralisme, bij het tegengaan van desinformatie en buitenlandse inmenging in niet-EU-landen en bij het helpen van democratisch gekozen parlementen wereldwijd om hun institutionele rol en interne werkmethoden te consolideren door middel van gerichte programma’s; merkt op dat leden van het Europees Parlement gevoeligere kwesties, zoals mensenrechtenschendingen, kunnen aankaarten, openbare verklaringen kunnen afleggen, publieke of private communicatiekanalen kunnen opzoeken en contacten kunnen onderhouden met lokale partners wanneer de ruimte voor traditionele diplomatie nogal beperkt is; 30. wijst op de specifieke rol van parlementaire organen bij het helpen van partnerlanden, en met name uitbreidingslanden en potentiële kandidaat-lidstaten in de Westelijke Balkan en het Oostelijk Nabuurschap; pleit ervoor om hun rol in het EU-toetredingsproces te versterken, met het oog op de specifieke en belangrijke rol die nationale parlementen spelen bij de doorvoering van de nodige hervormingen, onder meer door aanpassing van de wetgeving, toezicht en voorlichting van burgers; wijst erop dat de EU-delegaties dergelijke interparlementaire samenwerking in (potentiële) kandidaat-lidstaten actief moeten ondersteunen; 31. is ingenomen met innovatieve benaderingen als de onlangs gestarte samenwerking tussen commissies van het Europees Parlement en de Oekraïense Verchovna Rada, en pleit voor de ontwikkeling van verdere initiatieven op dit gebied, gezien het politieke belang van het uitbreidingsproces; 32. dringt er andermaal op aan om de institutionele capaciteit van de EU op het gebied van preventieve diplomatie, conflictpreventie en bemiddeling te vergroten, en is van mening dat het Parlement een substantiële bijdrage en deskundigheid kan leveren via zijn organen en werkzaamheden op dit gebied, onder meer door middel van mechanismen voor vroegtijdige waarschuwing en bezoeken ter plaatse; 33. benadrukt dat het brede interparlementaire netwerk dat het Parlement via zijn vaste delegaties en multilaterale vergaderingen heeft ontwikkeld een uitstekend instrument is om standpunten met internationale partners in multilaterale fora te bespreken en te coördineren, bijvoorbeeld als het gaat om VN-resoluties, gendermainstreaming, klimaatdiplomatie of standpunten in de G20, alsook om de intenties van de EU ten aanzien van partners te verduidelijken en haar maatregelen te bevorderen; benadrukt dat het Parlement een belangrijke bijdrage levert aan het werk van multilaterale forums door middel van zijn betrokkenheid bij, onder meer, parlementaire topontmoetingen van de G7 en de G20 en bijeenkomsten van de Interparlementaire Unie; 34. wijst erop dat het Europees Parlement een belangrijke rol speelt bij het wereldwijd bevorderen van gendergelijkheid (onder meer door feminicide en gendergerelateerd geweld tegen te gaan) en lgbti-rechten in het externe optreden van de EU; wijst erop dat parlementsleden eveneens een belangrijke rol spelen bij de bevordering van gendergevoeligheid in de externe betrekkingen van de EU door bewustmaking, capaciteitsopbouw en de uitwisseling van optimale werkmethoden, waarbij zij onder meer – maar niet uitsluitend – wijzen op de toegevoegde waarde van genderevenwichtige parlementen en een genderperspectief voor de werking van parlementaire organen; verzoekt het Parlement deze relevante dimensie van zijn parlementaire diplomatie verder te versterken in zijn interactie met partnerlanden; 35. is van mening dat het Parlement, met het oog op duurzameontwikkelingsdoelstelling 5 (gendergelijkheid en empowerment voor alle vrouwen en meisjes bereiken), een belangrijke rol moet spelen bij de verwezenlijking van belangrijke strategische benchmarks van gendergelijkheid; 36. onderstreept dat het Parlement zich inzet voor de ratificatie en tenuitvoerlegging van de desbetreffende verdragen en facultatieve protocollen van de VN en andere internationale organisaties, zoals de Overeenkomst van Parijs en het Verdrag inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld; Team Europa: het Parlement als partner op het gebied van buitenlands beleid 37. is van mening dat het Parlement weliswaar volledig autonoom moet blijven bij de uitvoering van zijn agenda voor extern beleid, maar dat gezamenlijke ad-hocbezoeken en verklaringen van het Parlement met vertegenwoordigers van de Commissie en de Raad in verband met belangrijke ontwikkelingen in niet-EU-landen een veelbelovend terrein vormen voor de uitvoering van de Team Europa-aanpak; dringt er in dit verband op aan in een beperkt aantal niet-EU-landen een interinstitutioneel Team Europa-proefprogramma op te starten; dringt erop aan dat dit proefprogramma ervoor zorgt dat de instrumenten van het Parlement volledig worden geïntegreerd in een gemeenschappelijke interinstitutionele benadering van de betrokken landen; 38. hekelt het besluit van sommige landen, waaronder enkele landen die overeenkomsten hebben gesloten met de EU, om delegaties en afzonderlijke leden van het Europees Parlement te weren van hun grondgebied of een deel daarvan; hekelt de bedreiging van en sancties tegen EP-leden door niet-EU-landen; dringt erop aan dat de Raad en de lidstaten onmiddellijk robuuste maatregelen treffen, en in voorkomend geval sancties opleggen, wanneer niet-EU-landen beperkende maatregelen invoeren ten aanzien van organen of afzonderlijke leden van het Europees Parlement; 39. wijst erop dat de samenwerking tussen het Parlement en de EDEO het meest gestructureerd is op het gebied van verkiezingswaarneming, waarbij beide instellingen verkiezingswaarnemingsactiviteiten uitvoeren die op verschillende manieren nauwkeurig op elkaar zijn afgestemd; 40. pleit opnieuw voor meer strategische coördinatie tussen de EU-instellingen met betrekking tot dringende individuele kwesties van mensenrechtenverdedigers, journalisten of leden van bijzonder kwetsbare groepen; is ervan overtuigd dat parlementaire diplomatie een doeltreffend en complementair mechanisme kan blijken om met niet-EU-landen over dergelijke kwesties in gesprek te gaan; pleit ervoor dat een interinstitutionele taakgroep voor mensenrechtenverdedigers de Europese inspanningen met betrekking tot prioritaire kwesties van mensenrechtenverdedigers coördineert; 41. verzoekt de HV/VV nogmaals om, in samenwerking met de lidstaten en het Parlement, een jaarlijkse lijst van aandachtslanden op te stellen waar de situatie van mensenrechtenverdedigers en verdedigers van de democratie zeer zorgwekkend is, onder meer om een volledig gecoördineerde praktische respons van Team Europa in het veld mogelijk te maken; is van mening dat het Parlement een doorslaggevende rol kan spelen door zijn institutionele en andersoortige middelen aan te wenden om deze gerichte, gezamenlijke aanpak te ondersteunen; 42. dringt er bij elke EU-delegatie op aan om de werkzaamheden van het Parlement die relevant zijn voor het gastland bekend te maken, onder meer in de lokale taal op haar website, en om in gesprek te blijven met lokale autoriteiten en maatschappelijke organisaties; o o o 43. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid en de regeringen en parlementen van de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 90, – gezien het Verdrag betreffende de Europese Unie, en met name artikel 3, lid 3, daarvan, – gezien het voorstel van de Commissie van 16 maart 2023 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een kader van maatregelen ter versterking van het Europese ecosysteem voor de productie van nettonultechnologieproducten (verordening voor een nettonulindustrie) ( COM(2023)0161 ), – gezien het voorstel van de Commissie van 14 juli 2021 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen en tot intrekking van Richtlijn 2014/94/EU van het Europees Parlement en de Raad ( COM(2021)0559 ), – gezien het voorstel van de Commissie van 14 december 2021 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende richtsnoeren van de Unie voor de ontwikkeling van het trans-Europees vervoersnetwerk, tot wijziging van Verordening (EU) 2021/1153 en Verordening (EU) nr. 913/2010 en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1315/2013 ( COM(2021)0812 ), met name afdeling 5 inzake de luchtvaartinfrastructuur, – gezien het voorstel van de Commissie van 7 juni 2018 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van Horizon Europa – het kaderprogramma voor onderzoek en innovatie, en tot vaststelling van de regels voor deelname en verspreiding ( COM(2018)0435 ), – gezien het voorstel van de Commissie van 11 juni 2013 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake de tenuitvoerlegging van het gemeenschappelĳk Europees luchtruim ( COM(2013)0410 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 29 november 2022 getiteld “Een dronestrategie 2.0 voor een slim en duurzaam ecosysteem voor onbemande luchtvaartuigen in Europa” ( COM(2022)0652 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 9 december 2020, getiteld “Strategie voor duurzame en slimme mobiliteit – Het Europees vervoer op het juiste spoor naar de toekomst” ( COM(2020)0789 ), – gezien Verordening (EU) 2021/1119 van het Europees Parlement en de Raad van 30 juni 2021 tot vaststelling van een kader voor de verwezenlijking van klimaatneutraliteit, en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 401/2009 en Verordening (EU) 2018/1999 (“Europese klimaatwet”) (1) , waarbij de doelstellingen van de Europese Green Deal in wetgeving worden omgezet, – gezien Verordening (EU) nr. 598/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 16 april 2014 inzake de vaststelling van regels en procedures voor de invoering van geluidsgerelateerde exploitatiebeperkingen op luchthavens in de Unie binnen het kader van een evenwichtige aanpak, en tot intrekking van Richtlĳn 2002/30/EG (2) , – gezien Richtlijn 2003/87/EG van 13 oktober 2003 van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een regeling voor de handel in broeikasgasemissierechten binnen de Gemeenschap en tot wijziging van Richtlijn 96/61/EG van de Raad (3) , en met name de oprichting van het innovatiefonds, – gezien de Europese Green Deal, die tot doel heeft de EU op weg te helpen naar een groene transitie, met als uiteindelijk doel het bereiken van klimaatneutraliteit in 2050, – gezien de goedkeuring van het “Fit for 55”‑pakket en de daarin opgenomen voorstellen, met name het voorstel om de productie en het gebruik van duurzame luchtvaartbrandstoffen, ook bekend als het ReFuelEU Luchtvaart-initiatief, op te voeren, en het voorstel tot herziening van de emissiehandelssystemen van de EU met betrekking tot de CO 2 ‑emissies van de luchtvaart, – gezien zijn resolutie van 9 mei 2023 over het nieuwe EU-kader voor stedelijke mobiliteit (4) , – gezien zijn resolutie van 11 november 2015 over luchtvaart (5) , – gezien zijn resolutie van 10 mei 2012 over de toekomst van regionale luchthavens en luchtdiensten in de EU (6) en zijn resolutie van 16 februari 2017 over een luchtvaartstrategie voor Europa (7) , – gezien de speciale certificeringsvoorwaarden SC E‑19 voor elektrische/hybride aandrijfsystemen van het Agentschap van de Europese Unie voor de veiligheid van de luchtvaart (EASA), – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie vervoer en toerisme ( A9-0438/2023 ), A. overwegende dat de emissies van de internationale luchtvaart in 2019 146 % hoger waren dan in 1990 (8) ; overwegende dat dit aandeel naar verwachting zal groeien naarmate de vraag naar vliegreizen toeneemt; B. overwegende dat 50-55 % van de emissies kan worden teruggedrongen door over te stappen op duurzame luchtvaartbrandstoffen, 30-35 % door nieuwe technologie in te zetten, 5-10 % door de exploitatie en infrastructuur van vliegtuigen te optimaliseren en 5 % door te kiezen voor nieuwe marktgerichte maatregelen (9) ; C. overwegende dat 75 % van de wereldwijde civiele vloot vanaf 2035 moet worden vervangen om de vereiste emissiereducties tegen 2050 te verwezenlijken; D. overwegende dat voor een echt schone luchtvaart nauwere samenwerking tussen onderzoekers, fabrikanten, luchtvaartmaatschappijen, overheden en andere belanghebbenden nodig is; overwegende dat een deel van de luchtvaartindustrie al bezig is met de ontwikkeling van geavanceerde concepten voor vliegtuigen (10) zoals elektrische verticale start- en landingsvliegtuigen (eVTOL); E. overwegende dat de Gemeenschappelijke Onderneming “Schone luchtvaart” het toonaangevende onderzoeks- en innovatieprogramma van de EU is voor de transformatie van de luchtvaart naar een duurzame toekomst; overwegende dat de Gemeenschappelijke Onderneming “Schone luchtvaart” en het EASA samenwerken aan de aanpassing van het standaardcertificeringsstelsel voor een nieuwe generatie vliegtuigen; F. overwegende dat kleine elektrische testvliegtuigen met maximaal negen zitplaatsen reeds in verschillende EU-regio’s vliegen; overwegende dat vliegtuigen met maximaal 30 zitplaatsen gepland zijn voor eind 2020 en regionale vliegtuigen voor 2030 (11) ; overwegende dat er voor de eerste vloot van elektrische vliegtuigen die gecertificeerd is door EASA (12) , al veilige en milieuvriendelijke opleidingsactiviteiten voor piloten aan de gang zijn; overwegende dat er voor verschillende eVTOL-modellen al een typecertificaat is aangevraagd bij het EASA; G. overwegende dat het EASA regels heeft voorgesteld voor de veilige exploitatie van VTOL‑vliegtuigen, waaronder luchttaxi’s, en een uitgebreide reeks operationele eisen voor elektrische luchttaxi’s, die betrekking hebben op de exploitatie, de vergunningen voor bemanning en de regels voor het beheer van het luchtruim en het luchtverkeer; H. overwegende dat de elektrische en hybride-elektrische luchtvaart de stedelijke en regionale luchtvaartmobiliteit en luchtvaartconnectiviteit kunnen versterken en een hele reeks innovatieve oplossingen voor openbaar vervoer kunnen bieden; overwegende dat er ondertussen ook plannen zijn om tegen 2035 op grote schaal waterstofvliegtuigen te laten opstijgen; I. overwegende dat snellere overstappen in de elektrische en hybride-elektrische luchtvaart concurrerende reistijden over kortere afstanden mogelijk maken; overwegende dat elektrische vliegtuigen minder passagiers zullen vervoeren in kleine vliegtuigen, wat betekent dat er minder tijd wordt besteed aan instappen en grondafhandeling; J. overwegende dat de EU een snelle ontwikkeling in batterijtechnologie doormaakt, zowel wat betreft productievolumes als ontwikkelingsuitgaven; K. overwegende dat het succes van zeer complexe onderzoeks- en ontwikkelingsprojecten op het gebied van schone luchtvaart rechtstreeks afhankelijk is van financiële en politieke steun, met inbegrip van die van de EU-instellingen en de lidstaten; overwegende dat er meerdere allianties voor schone luchtvaart zijn gevormd, zoals de Alliantie voor emissieloze luchtvaart (AZEA), die momenteel werken aan projectpijplijnen, maar effectieve EU-steun nodig hebben; overwegende dat stimulansen van de overheid voor deze projecten van cruciaal belang zijn om particuliere investeringen aan te trekken; L. overwegende dat de lidstaten de komende jaren moeten investeren in de elektriciteitsvoorziening van stationaire vliegtuigen om te voldoen aan de doelstellingen van Verordening (EU) 2023/1804 van het Europees Parlement en de Raad van 13 september 2023 betreffende de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen (13) , en dat deze investeringen een opstap kunnen worden naar de toekomstige uitrol van oplaadinfrastructuur voor elektrische vliegtuigen; M. overwegende dat de berekening van de koolstofvoetafdruk van elektrische en waterstofvliegtuigen gebaseerd moet zijn op de volledige levenscyclus ervan, met inbegrip van de bron van de energieproductie en de productie van batterijen; N. overwegende dat de luchtvaartsector weliswaar plots heeft beseft hoe kwetsbaar hij is voor pandemieën, geopolitiek en economische schokken, maar heeft bewezen een sleutelrol te spelen voor de continue instandhouding van de toeleveringsketen, met name voor essentiële goederen; O. overwegende dat groene en digitale vaardigheden in technisch onderwijs en technische expertise, zoals luchtvaarttechnologie en -techniek, exacte wetenschappen en wiskunde, van vitaal belang zijn voor de duurzame ontwikkeling van de luchtvaart en aantrekkelijke banen scheppen voor jonge mensen; P. overwegende dat veiligheid de eerste prioriteit van de luchtvaart moet blijven; Voordelen van elektrificatie van vliegtuigen 1. wijst op het belang van regionale luchthavens in de Unie voor elektrische korte- en middellangeafstandsvluchten; benadrukt het potentieel van regionale luchthavens als multimodale innovatiehubs en van kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) in de hele toeleveringsketen, hetgeen niet alleen ten goede komt aan onderzoek en concurrentie in de luchtvaartsector, maar ook in andere vervoerssectoren zoals het weg-, zee- en spoorvervoer; verzoekt de Commissie daarom haar financiële steun voor regionale luchthavens te bevestigen, met name luchthavens die actief zijn op het gebied van elektrische luchtvaart; 2. is van mening dat schoner, sneller en handiger luchtvervoer de connectiviteit en toegankelijkheid van kleinere, afgelegen en dunbevolkte gebieden, waaronder eilandregio’s en ultraperifere gebieden, zou verbeteren, met name wat betreft de toegang tot openbare diensten, het scheppen van werkgelegenheid en duurzamer toerisme; 3. merkt op dat de ultraperifere gebieden moeilijk met het Europese vasteland te verbinden zullen zijn via elektrische luchtvaart vanwege hun afgelegen ligging en de beperkte batterijcapaciteit van de vliegtuigen; benadrukt echter het potentieel van de elektrische luchtvaart om de verbindingen tussen de ultraperifere gebieden te verzekeren, bij te dragen tot hun ontwikkeling en de negatieve gevolgen van hun ongunstige topografie voor hun economie gedeeltelijk te verzachten; benadrukt dat de perifere gebieden financiële, inhoudelijke en technische steun nodig hebben om te zorgen voor de tijdige uitrol van de infrastructuur die nodig is voor het snel en betrouwbaar opladen van batterijen, het onderhoud van eVTOL en de opleiding van hooggekwalificeerde technici en exploitanten; 4. benadrukt dat, wanneer er sprake is van geografische barrières, de tijdwinst door het gebruik van elektrische vliegtuigen als een nieuw openbaar vervoermiddel dat niet afhankelijk is van bestaande spoorwegen aanzienlijk kan zijn; vestigt de aandacht op de ervaring van de Scandinavische landen, waarvan de geografie wordt gekenmerkt door fjorden, meren en bergen, een lage bevolkingsdichtheid en een sterke focus op duurzame energie (14) , en de ervaring van de ultraperifere gebieden, die worden gekenmerkt door hun geïsoleerdheid, afgelegen ligging, kleine oppervlakte en lastige topografische en klimatologische omstandigheden; verzoekt de Commissie dit potentieel in nauwe samenwerking met de relevante regio’s en lidstaten te onderzoeken; 5. is van mening dat de elektrificatie van de regionale luchtvaart eerder opgegeven routes economisch levensvatbaar kan maken, de connectiviteit kan verbeteren, de regionale ontwikkeling kan stimuleren en nieuwe regionale investeringen kan aantrekken; onderstreept de geloofwaardige vooruitzichten van hybridisering in het licht van de beperkingen van de regionale luchtvaart in termen van autonomie en aantal passagiers; 6. herhaalt de visie van de Commissie, zoals verwoord in haar dronestrategie 2.0, dat eVTOL’s in 2030 een hoofdbestanddeel van het passagiersvervoer moeten zijn dat geïntegreerd is in bestaande vervoersystemen en bijdraagt aan het koolstofvrij maken van de EU, terwijl negatieve milieueffecten tot een minimum beperkt blijven (15) ; benadrukt dat eVTOL’s ondanks hun snelle technologische evolutie momenteel nog steeds beperkt zijn tot zes zitplaatsen, terwijl elektrische vliegtuigen met vaste vleugels al meer passagiers kunnen vervoeren op zowel bestaande als nieuwe stedelijke vliegroutes; verzoekt de Commissie een onderscheid te maken tussen deze twee mogelijkheden, aangezien zij gebruikmaken van verschillende technologieën en verschillende markten bedienen; is er evenwel van overtuigd dat zowel eVTOL’s als elektrische vliegtuigen met vaste vleugels moeten worden beschouwd als complementaire vormen van nieuwe stedelijke luchtmobiliteit; 7. benadrukt dat vliegtuigen met elektromotoren vrijwel geen operationele vervuiling veroorzaken, wat betekent dat er minder plaatselijke emissies ontstaan die een nadelige invloed kunnen hebben op de gezondheid van burgers die in de buurt van luchthavens wonen; is daarom van mening dat met name vliegtuigen met een laag geluidsniveau moeten kunnen profiteren van vereenvoudigde procedures voor het verkrijgen van vergunningen in verband met geluidsproductie of vrijstellingen van vliegbeperkingen; benadrukt dat de met elektrische luchtvaart verwezenlijkte geluidsreductie kan leiden tot verbeteringen in de situatie van bepaalde luchthavens en nabijgelegen woongebieden; 8. benadrukt dat de kans moet worden benut om geluidshinder aanzienlijk terug te dringen door het gebruik van elektrische en hybride-elektrische vliegtuigen; dringt er bij de industrie op aan om gebruik te maken van de werkzaamheden van het EASA voor het opstellen van de eerste technische specificatie (16) voor milieubescherming voor de geluidsbeoordeling van bepaalde eVTOL-vliegtuigen, die tot doel heeft een hoog en uniform niveau van milieubescherming te bieden voor de Europese burgers en hun integratie in het ecosysteem van de luchtvaart en de stedelijke omgeving te vergemakkelijken; 9. is er stellig van overtuigd dat elektrische en hybride-elektrische vliegtuigen een aanzienlijk potentieel inhouden voor de vermindering van broeikasgasemissies in de luchtvaart en nieuwe mogelijkheden zullen bieden voor stedelijke mobiliteit; is ingenomen met het werk dat het EASA tot dusver heeft verricht met betrekking tot eVTOL-luchtvaartuigen die bedoeld zijn voor gebruik als luchttaxi’s, het ontwerp van de nodige grondinfrastructuur voor veilige stedelijke luchtmobiliteitsactiviteiten (17) en de aanpassing van het regelgevingskader voor de luchtvaart om de toegang tot de markt te vergemakkelijken voor luchtvaartuigen die gebruikmaken van elektrische en waterstofaandrijving; benadrukt de sleutelrol van het EASA bij de certificering van dit soort vliegtuigen, met het oog op een snellere ontwikkeling ervan; steunt de commercialisering van milieuvriendelijke luchtvaartuigen die alternatieve voortstuwingstechnologieën gebruiken als aanvulling op de maatregelen die zijn genomen in het kader van de initiatieven voor duurzame vliegtuigbrandstoffen; verzoekt de Commissie actie te ondernemen om ervoor te zorgen dat elektrische vluchten korte regionale routes beslaan, dit in het licht van de openbaredienstverplichtingen uit hoofde van de toepasselijke EU-regelgeving; Investeren in de toekomst 10. is van mening dat, hoewel korte- en middellangeafstandsvluchten slechts een fractie van de emissies vertegenwoordigen, elke geëlektrificeerde route een vermindering van de klimaat- en milieuvoetafdruk van de luchtvaart betekent en daarom een lonende investering is; dringt erop aan dat de bundeling van de noodzakelijke investeringen nu moet beginnen; 11. is van mening dat lage- en nulemissiedoelstellingen ook zullen worden bereikt dankzij de hybride-elektrische technologieën die zijn ontwikkeld voor regionale en internationale korte- of middellangeafstandsvluchten, zowel voor de commerciële als voor de zakenluchtvaart, en dringt aan op de nodige investeringen in onderzoek en ontwikkeling voor het ontwerp van vliegtuigen en aandrijfsystemen, batterijen en andere hybride oplossingen; is van mening dat de lidstaten in het licht van de commercialisering van de elektrische luchtvaart moeten overwegen om hun wetgeving inzake het verbod op korte- en middellangeafstandsvluchten te herzien; 12. is van mening dat de aanzienlijke behoeften in verband met de vervanging van de civiele vloot een uitdaging vormen en aanzienlijke financiële investeringen vergen, maar ook een grote marktkans vormen die kan leiden tot de totstandbrenging van nieuwe banen en vaardigheden voor de hele vervoerssector in Europa; 13. benadrukt dat de ontwikkeling van elektrische luchtvaart voor commercieel gebruik doeltreffende financiële en regelgevende steun vereist op zowel nationaal als EU-niveau; benadrukt de zeer positieve resultaten die met behulp van overheidsopdrachten zijn bereikt en beschouwt dit als een doeltreffend instrument voor de elektrificatie van de sector zonder de markt te verstoren; 14. nodigt de lidstaten uit om marktstimulansen en -voordelen voor fabrikanten en exploitanten van elektrische vliegtuigen en betrokken kmo’s te onderzoeken teneinde de ontwikkeling en toepassing van deze milieuvriendelijke technologie te bevorderen; is van mening dat deze stimulansen en voordelen voor onderdelen voor de elektrische luchtvaart, elektriciteit en emissiekredieten de groei van de markt kunnen stimuleren; 15. merkt op dat er in Europa veel korte- en middellangeafstandsvluchten plaatsvinden; roept de Commissie op om, in samenwerking met Eurocontrol en het EASA, de vliegroutes in kaart te brengen die het meest geschikt zijn voor volledige elektrificatie en waarop een wezenlijke vermindering van de CO 2 ‑emissies kan worden verwezenlijkt, aangezien dit de betrokken luchthavens zal helpen om met de nodige aanpassingen te beginnen; benadrukt dat waterstof een belangrijke rol kan spelen bij het terugdringen van emissies; herinnert eraan dat bedrijven zich voor kleinschalige vervoersoplossingen richten op elektrische vliegtuigen en voor grootschalige vervoersoplossingen op waterstofvliegtuigen; 16. is van mening dat de mogelijkheid moet worden onderzocht om de bestaande EU-staatssteunregels te wijzigen om de totstandbrenging mogelijk te maken van een gericht investeringskader dat voortbouwt op publieke en private financiering ter ondersteuning van de opkomende, middelenintensieve eVTOL-sector, teneinde de strategische autonomie van Europa op dit gebied te versterken, aangezien eVTOL’s ongetwijfeld een strategisch onderdeel van de vervoersector zullen worden; 17. is van mening dat EU-bedrijven die actief zijn op het gebied van de elektrificatie van de luchtvaartsector nauwer moeten samenwerken met nationale en EU-autoriteiten om een geïntegreerde technische routekaart en gezamenlijke onderzoeksprogramma’s te ontwikkelen; is ingenomen met de werkzaamheden die zijn verricht in het kader van de Alliantie voor emissieloze luchtvaart; benadrukt dat deze samenwerking van cruciaal belang is voor de EU om haar industrieel leiderschap en haar concurrentievermogen op het internationale toneel te behouden; 18. merkt op dat kleinere elektrische vliegtuigen kunnen vliegen vanaf bestaande kortere en eenvoudigere start- en landingsbanen, waardoor er in de toekomst minder behoefte is aan grote en dure infrastructuur; 19. benadrukt dat de planning en beschikbaarheid van energie-infrastructuur van cruciaal belang is voor de ontwikkeling van elektrische en door waterstof aangedreven luchtvaart, aangezien de ingebruikneming van elektrische vliegtuigen pas mogelijk zal zijn wanneer de infrastructuur klaar is en is getest; merkt op dat het mogelijk is dat bestaande grote luchthavens na de overstap op alternatieve aandrijfsystemen tegen 2050 vijf à tien keer meer elektriciteit verbruiken dan vandaag (18) , en stelt vast dat de infrastructuur voor elektrische vliegtuigen en voor de elektrificatie van onder meer luchthavens nog niet voldoende ontwikkeld is; wijst erop dat, om aan de verwachte energievraag te voldoen, de eerste elementen van de infrastructuur op de luchthaven uiterlijk in 2025 moeten zijn ingevoerd, en dringt erop aan dat de nodige investeringen veilig worden gesteld; benadrukt in dit verband voorts dat de Commissie en de lidstaten de verordening betreffende de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen (19) naar behoren ten uitvoer moeten leggen om de elektrificatie van locaties verder te bevorderen, teneinde voor een goede uitrol van elektrische vliegtuigen te zorgen; wijst in dit verband op het nut van specifieke financieringsprojecten voor infrastructuur, zoals de Connecting Europe Facility voor vervoer en energie; herinnert eraan dat de Commissie krachtens de verordening betreffende de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen eind 2026 en vervolgens elke vijf jaar de actuele stand en toekomstige ontwikkeling van de markt voor elektrische en op waterstof aangedreven luchtvaart moet evalueren; dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan ervoor te zorgen dat deze evaluatie plaatsvindt, inclusief een haalbaarheidsstudie naar de uitrol van de vereiste infrastructuur voor het aandrijven van vliegtuigen, gevolgd door een plan voor de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen op luchthavens, met name voor elektrische oplaad- en waterstoftankpunten; moedigt de sector ertoe aan om op mondiaal niveau zo snel mogelijk overeenstemming te bereiken over wereldwijde normen voor grondlaadstations voor stationaire vliegtuigen; Technologische uitdagingen en oplossingen 20. is ingenomen met de bestaande sectoroverschrijdende partnerschappen voor onderzoek en ontwikkeling (20) tussen de luchtvaart- en automobielindustrie (voor de ontwikkeling van de volgende generatie batterijen en brandstofcellen), de luchtvaart- en zeevaartindustrie (voor het gebruik van alternatieve brandstoffen) en de luchtvaart- en spoorwegindustrie (voor elektrische distributiesystemen), aangezien de technologische trends in de verschillende vervoerssectoren zich in dezelfde richting bewegen; 21. wijst erop dat elektrische en hybride-elektrische vliegtuigen weliswaar een enorm potentieel bieden voor een duurzamere toekomst van de luchtvaart, maar dat de huidige generatie batterijen aanzienlijke uitdagingen met zich meebrengt, die voornamelijk te maken hebben met gewicht en energiedichtheid; merkt op dat deze beperkingen gevolgen hebben voor de actieradius, het laadvermogen en de algehele efficiëntie van elektrische vliegtuigen; 22. herinnert eraan dat de exploitatie van elektrische vliegtuigen gepaard gaat met strenge eisen aan batterijen, zodat zij in de eerste plaats veilig zijn maar ook opdat ze licht, compact en snel oplaadbaar zijn en het hoge vermogen leveren dat nodig is voor de start- en klimfase; onderstreept dat dergelijke hoogwaardige batterijen kritieke grondstoffen behoeven die vaak niet beschikbaar zijn in Europa; verzoekt de luchtvaartindustrie deel te nemen aan de inspanningen van de industrie om een duurzame toeleveringsketen te creëren; 23. herinnert eraan dat de hoogteomstandigheden die specifiek zijn voor luchtvervoer bijzondere technische beperkingen met zich meebrengen voor batterijen, in vergelijking met andere vervoerswijzen; 24. benadrukt het potentieel van door waterstof aangedreven luchtvaartuigen op basis van brandstofcellen, wat een alternatieve vorm van elektrische luchtvaartuigen is, met name voor wat betreft autonomie; benadrukt dat voortdurende verbeteringen in batterij‑ en brandstofceltechnologie, in combinatie met energiezuinigere vliegtuigontwerpen, betere milieuprestaties mogelijk kunnen maken; herhaalt dat enkele van de grootste technologische uitdagingen waar de industrie momenteel voor staat, het gewicht en de afmetingen van batterijen, het maximale uitgangsvermogen van brandstofcellen, de elektrische distributie- en thermische systemen, de integratie van het casco en de verbetering van de aerodynamica zijn; 25. benadrukt dat een toenemend gebruik van batterijen in de luchtvaart de onmiddellijke totstandbrenging zal vereisen van een EU-recyclingindustrie die verenigbaar is met de behoeften van de sector, om te voorkomen dat er nieuwe afhankelijkheid van niet-EU-landen ontstaat; Actie in het kader van de EU 26. herinnert eraan dat de luchtvaartindustrie niet alleen een belangrijke motor van economische activiteit is, maar ook een van de meest succesvolle hightechsectoren in de EU; verzoekt de Commissie om proactief beleid teneinde de sector te ontwikkelen en te ondersteunen in nauwe samenwerking met bestaande fora zoals de Adviesraad voor luchtvaartonderzoek in Europa (ACARE) en de Alliantie voor emissieloze luchtvaart (AZEA); verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat de bestaande EU-regelgeving op dit gebied niet met elkaar in tegenspraak is en de luchtvaartindustrie er niet van weerhoudt door te gaan met haar decarbonisatie- en elektrificatieprojecten; 27. is van mening dat het lucht- en ruimtevaart- en defensie-ecosysteem en het energie-ecosysteem verder op elkaar moeten worden afgestemd om elektrisch vliegen te bevorderen; merkt op dat de Commissie voor deze twee ecosystemen aan afzonderlijke overgangstrajecten werkt; erkent het cruciale belang van overgangstrajecten om de industrie in staat te stellen klimaataspiraties effectief om te zetten in tastbare klimaatacties, en daarbij waarde te behouden en te creëren voor onze samenleving, onze planeet en onze bedrijven; maakt zich evenwel zorgen over de uiteenlopende overgangstrajecten van beide ecosystemen, met name aangezien beide systemen voldoende stabiele elektriciteitsnetwerken en betaalbare schone elektriciteit vereisen, onder meer voor de elektrificatie van vliegtuigen; onderstreept in het licht van het bovenstaande het belang van een gemeenschappelijke strategie voor elektrische luchtvaartuigen en dringt er bij de Commissie op aan proactieve stappen te ondernemen om een dergelijke strategie te formuleren; verzoekt de Commissie in dit verband bovendien om een gezamenlijke structurele dialoog in te leiden tussen het directoraat-generaal Mobiliteit en Vervoer en het directoraat-generaal Energie, en dit traject vóór de EU-verkiezingen van 2024 af te ronden, zodat het als referentie kan worden gebruikt voor toekomstige regelgeving door de nieuwe Commissie die in 2024 zal aantreden; 28. herinnert eraan dat AZEA is opgericht op initiatief van de Commissie om alle particuliere en openbare partners in het ecosysteem van de luchtvaart bijeen te brengen om voorbereidingen te treffen voor de commerciële ingebruikneming van waterstof- en elektrische vliegtuigen; verzoekt de Commissie samen te werken met en steun te verlenen aan AZEA om kennis over elektrische luchtvaart te ontwikkelen; merkt op dat er in dit verband gebruik kan worden gemaakt van de vaardighedenacademies van de verordening voor een nettonulindustrie, en verzoekt de Commissie en de lidstaten deze academies te bevorderen; 29. onderstreept het huidige tekort aan vaardigheden in elektrische en systeemtechniek; herinnert eraan dat de EU-wedstrijd voor jonge wetenschappers als uitgangspunt kan dienen voor de ontwikkeling van een thematische EU-wedstrijd voor jong talent voor alle industriële ecosystemen, met inbegrip van elektrische vluchten; verzoekt de Commissie en de lidstaten meer bekendheid te geven aan de mogelijkheden van groene carrières in de luchtvaart en nationale en EU-projecten op dit vlak aan te moedigen; 30. is ingenomen met het voornemen van de Commissie om gecoördineerde diensten op te zetten voor oproepen in het kader van de bestaande EU-instrumenten en leningen van de Europese Investeringsbank (EIB) ter ondersteuning van het nieuwe vlaggenschipproject inzake dronetechnologieën; verzoekt de EIB financieringsinstrumenten uit te werken en in gebruik te nemen die zijn ontworpen om de opkomende Europese elektrische luchtvaartindustrie te versterken en te voldoen aan de behoeften van deze sector, in het besef dat het om een kapitaalintensieve sector gaat met specifieke behoeften en met name in het besef dat voor de uitrol van eVTOL’s ook investeringen in grondinfrastructuur nodig zijn, waaronder vertiports en oplaadinfrastructuur; 31. is bezorgd over het feit dat het budget dat voor de Gemeenschappelijke Onderneming “Schone luchtvaart” wordt beoogd in het kader van het Horizon Europa-programma ver achterblijft ten opzichte van haar ambities; herinnert eraan dat het innovatieniveau van elk project zeer hoog is en dat de steun evenredig moet zijn en moet doorlopen in het nieuwe meerjarig financieel kader na 2027; is van mening dat de Gemeenschappelijke Onderneming “Schone luchtvaart” ook betrekking moet hebben op elektrische luchtvaartuigen en prioriteit moet geven aan de financiering van innovatieve projecten op het gebied van emissievrije luchtvaart, zoals elektrische en waterstofvliegtuigen; wijst erop dat er nieuwe financiering nodig is om verder te gaan dan het zesde niveau van technologische paraatheid (TRL 6) en technologieën op de markt te brengen; is verheugd over de recente aankondiging dat het VK een geassocieerd land wordt in Horizon Europa, waardoor onze gezamenlijke inspanningen voor een schone luchtvaart een impuls zullen krijgen; 32. betreurt dat er ondanks de aanzienlijke inspanningen en toezeggingen die van de luchtvaartsector worden gevraagd in zijn streven naar een koolstofvrije luchtvaart, geen specifiek EU-luchtvaartfonds is dat expliciet is bedoeld om de luchtvaart te ondersteunen; verzoekt de Commissie specifieke oproepen te lanceren voor de financiering van projecten ter ondersteuning van elektrificatie en acties om de algemene effecten van de luchtvaart te verminderen; herinnert er evenwel aan dat het innovatiefonds in het kader van het emissiehandelssysteem en het gebruik van koolstofcontracten ter verrekening van verschillen belangrijke instrumenten zijn om de technologieën die de weg kunnen banen naar elektrische en waterstofluchtvaart in te voeren en op industriële schaal te brengen; herinnert aan Richtlijn (EU) 2023/959 (21) , waarmee Richtlijn 2003/87/EG is gewijzigd en het aantal projecten dat in aanmerking komt voor financiering uit het innovatiefonds is uitgebreid, zodat er een breder scala aan koolstofvrije producten, processen en technologieën onder valt; 33. benadrukt dat het beheer van de temperatuur, het opladen en het vervangen van batterijen moeten worden verbeterd en dat de ontwikkeling van de batterijrecyclingsector moet worden versneld; verzoekt de Commissie te investeren in onderzoek naar en ontwikkeling van solidstatebatterijen van de volgende generatie, die twee keer zoveel energie leveren als lithiumionbatterijen en een ongeveer drie keer zo groot opslagpotentieel hebben; roept de Commissie er daarom toe op om via instrumenten als de verordening voor een nettonulindustrie en de Europese alliantie voor batterijen de afhankelijkheid in de toeleveringsketen voor batterijen te verminderen en te zorgen voor voldoende aanvoer van kritieke grondstoffen, waardoor onze externe afhankelijkheid voor batterijen wordt verminderd; moedigt de Commissie en de lidstaten ertoe aan door te gaan met de parallelle ontwikkeling van strategische partnerschappen met gelijkgestemde niet-EU-landen op het gebied van grondstoffen voor de luchtvaart; 34. verzoekt de Commissie te zorgen voor samenhang tussen de ontwikkeling van elektrisch vervoer en mobiliteit, de vereiste infrastructuur en het EU-beleid ter vergroting van de Europese capaciteit voor de productie van batterijen, met inbegrip van de toelevering van de benodigde grondstoffen en geavanceerde materialen voor de productie van batterijen; verzoekt de Commissie derhalve het strategisch actieplan inzake batterijen te herzien, waarin de bovengenoemde aspecten aan elkaar worden gekoppeld en specifiek de invoering van gekwantificeerde en tijdsgebonden doelstellingen voor de batterijproductie in de EU wordt opgenomen; verzoekt de lidstaten en de Commissie in het licht van het bovenstaande om in samenwerking met de industrie potentiële synergieën met de wegvervoersector vast te stellen, teneinde de publieke en private investeringen te maximaliseren, met name in de productie en recycling van batterijen en brandstofcellen; 35. verzoekt de Commissie een beleidskader te creëren ter ondersteuning van het gebruik van technologieën voor elektrische luchtvaartuigen, zoals het doorsluizen van een deel van de inkomsten uit de ETS-luchtvaart of enige belasting op de luchtvaart naar de Gemeenschappelijke Onderneming “Schone luchtvaart”, in overeenstemming met het voorstel voor de energiebelastingrichtlijn (22) ; 36. verzoekt de Commissie een strategie op te stellen om ervoor te zorgen dat de nodige infrastructuur voor elektrische luchtvaart, met inbegrip van stroomopwekking, aansluiting op het elektriciteitsnet en oplaadinfrastructuur, in evenredigheid met het gebruik van elektrische vliegtuigen wordt ontwikkeld; herinnert eraan dat de beperkte beschikbaarheid van groene waterstof en het gebrek aan infrastructuur hiervoor de ingebruikname van waterstofvliegtuigen kan vertragen; verzoekt de Commissie met klem een gerichte strategie voor de productie en opslag van waterstof uit te werken; 37. verzoekt het EASA te blijven werken aan de vaststelling van certificeringsnormen en trajecten om elektrische en hybride-elektrische vliegtuigen levensvatbaar te maken en om de tijd die nodig is om dergelijke vliegtuigen op de markt te brengen aanzienlijk te verkorten; verzoekt de Commissie in dit verband de nodige middelen, met name personeel, ter beschikking te stellen; 38. verzoekt de Commissie een Europese strategie op te stellen voor een gecoördineerde aanpak van de ontwikkeling, certificering en inzet van de nieuwe generatie vliegtuigen, met inbegrip van eVTOL’s, teneinde de Europese burgers bewust te maken van de voordelen ervan en particuliere en overheidsinvesteringen te stimuleren, met behoud van Europa’s technologische basis en leiderschap; is van mening dat de elektrische luchtvaart perspectief biedt voor een duurzamere toekomst voor de luchtvaart, en dat een gerichte informatiecampagne van vitaal belang is om het publiek bewust te maken van de potentiële voordelen en gevolgen ervan; o o o 39. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien artikel 3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) en de artikelen 4, 162, 174 tot en met 178 en 349 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het Instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (1) , – gezien Verordening (EU) 2021/1058 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling en het Cohesiefonds (2) , – gezien Verordening (EU) 2021/1059 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 betreffende specifieke bepalingen voor de doelstelling “Europese territoriale samenwerking” (Interreg) ondersteund door het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling en door externe financieringsinstrumenten (3) , – gezien Verordening (EU) 2022/562 van het Europees Parlement en de Raad van 6 april 2022 tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1303/2013 en (EU) nr. 223/2014 wat betreft maatregelen uit hoofde van het cohesiebeleid ten behoeve van vluchtelingen in Europa (CARE) (4) , – gezien Verordening (EG) nr. 1082/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 5 juli 2006 betreffende een Europese groepering voor territoriale samenwerking (EGTS) (5) , – gezien het voorstel van de Commissie van 29 mei 2018 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende een mechanisme om juridische en administratieve belemmeringen in een grensoverschrijdende context uit de weg te ruimen ( COM(2018)0373 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 20 september 2017 getiteld “Groei en cohesie stimuleren in grensregio’s van de EU” ( COM(2017)0534 ), – gezien de richtsnoeren van de Commissie van 3 april 2020 voor EU-noodhulp voor grensoverschrijdende samenwerking in de gezondheidszorg met betrekking tot de COVID‑19-crisis (6) , – gezien de mededeling van de Commissie van 30 september 2020 over de totstandbrenging van de Europese onderwijsruimte tegen 2025 ( COM(2020)0625 ), – gezien zijn resolutie van 15 september 2022 over economische, sociale en territoriale cohesie in de EU: het achtste cohesieverslag (7) , – gezien zijn resolutie van 9 mei 2023 over de rol van het cohesiebeleid bij de aanpak van multidimensionale milieu-uitdagingen in het Middellandse Zeegebied (8) , – gezien zijn resolutie van 13 maart 2018 over achterstandsregio’s in de EU (9) , – gezien de studie “EU lagging regions: state of play and future challenges”, die zijn directoraat-generaal Parlementaire Onderzoeksdiensten op 26 oktober 2020 heeft gepubliceerd (10) , – gezien zijn resolutie van 11 september 2018 over het stimuleren van groei en cohesie in grensregio’s van de EU (11) , – gezien het rapport uit 2022 van de Intergouvernementele Werkgroep inzake klimaatverandering van de VN getiteld “Climate Change 2022: Mitigation of Climate Change. Contribution of Working Group III to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change” (12) , – gezien de overeenkomst die op de 21e Conferentie van de partijen bij het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering (COP21) op 12 december 2015 in Parijs is gesloten (de Overeenkomst van Parijs), – gezien de conclusies van de Raad van 19 april 2021 over een hernieuwd partnerschap met het Zuidelijk Nabuurschap: een nieuwe agenda voor het Middellandse Zeegebied, – gezien de resolutie van het Europees Comité van de Regio’s van 1 juli 2021 over een visie voor Europa – De toekomst van grensoverschrijdende samenwerking (13) , – gezien het advies van het Europees Comité van de Regio’s van 8 februari 2017 over de ontbrekende vervoersverbindingen in grensregio’s (14) , – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie regionale ontwikkeling ( A9-0415/2023 ), A. overwegende dat de grensoverschrijdende samenwerking van de EU met buurlanden, of deze nu land- of zeegrenzen delen, 184 regio’s, 33 landen en 260 miljoen inwoners betreft en een integraal onderdeel is van het EU-beleid; B. overwegende dat in artikel 8 VEU wordt bepaald dat de Unie bijzondere betrekkingen moet ontwikkelen met haar buurlanden, die erop gericht zijn een ruimte van welvaart en goed nabuurschap tot stand te brengen welke stoelt op de waarden van de Unie en welke gekenmerkt wordt door nauwe en vreedzame betrekkingen die gebaseerd zijn op samenwerking; C. overwegende dat grensoverschrijdende samenwerking een belangrijke stap is in het pretoetredingsproces van de EU voor kandidaat-lidstaten; D. overwegende dat grensoverschrijdende samenwerking bijdraagt tot vrede en duurzame ontwikkeling aan de buitengrenzen van de EU, democratische hervormingen, eerbiediging van de Europese waarden en de economische en sociale ontwikkeling van grensgebieden, met inbegrip van milieubescherming, volksgezondheidsdiensten en veiligheids- en beveiligingsmaatregelen, ondersteunt, bijdraagt aan de EU-doelstellingen voor een slimmere, groenere en meer verbonden EU en nabuurschap, alsook aan de aanpak van regionale behoeften op het gebied van goede samenwerking, goed bestuur en gemeenschappelijke uitdagingen, en helpt bij het bevorderen van wederzijds begrip en vertrouwen en het voorkomen van toekomstige conflicten en oorlogen door middel van instrumenten als het Peace+-programma; E. overwegende dat de huidige geopolitieke situatie nogmaals bevestigt hoe belangrijk stabiliteit en democratische ontwikkeling in de landen en regio’s aan de buitengrenzen van de EU zijn; F. overwegende dat de COVID‑19-pandemie en, in het bijzonder, de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne een zware wissel hebben getrokken op alle programma’s voor grensoverschrijdende samenwerking van het Europees nabuurschapsinstrument (ENI-CBC), waarbij ook Rusland en Belarus betrokken zijn, met alle gevolgen van dien voor de helft van de voor de periode 2021-2027 voorgestelde programma’s; overwegende dat het cohesiebeleid grensoverschrijdende samenwerking kan helpen bevorderen, mits de strategische aanpak ervan wordt gehandhaafd en er overeenstemming wordt bereikt over een solide begroting; G. overwegende dat braindrain een aantal minder ontwikkelde grensregio’s onevenredig hard treft en dat, indien er niets aan wordt gedaan, dit langdurige negatieve gevolgen zal hebben voor de toekomst van de EU; H. overwegende dat de massale emigratie uit sommige grensregio’s, met name van jongeren en geschoolde arbeidskrachten, het gebrek aan economische ontwikkeling in dergelijke regio’s illustreert; overwegende dat grensoverschrijdende samenwerking kan bijdragen tot het scheppen van nieuwe kansen op de arbeidsmarkt en duurzame economische ontwikkeling; I. overwegende dat samenwerking in het Middellandse Zeegebied meer dan ooit nodig is, gezien de kwetsbare politieke, economische en veiligheidssituatie in Noord-Afrika en de aanpak van de migratiecrisis; J. overwegende dat grensregio’s vaak gevoelig zijn voor spanningen en conflicten, en dat grensoverschrijdende samenwerking en regionale diplomatie een positief effect hebben op de preventie en beslechting van geschillen en potentiële crises; Algemene overwegingen over Interreg‑NEXT-programma’s 1. is ingenomen met de afstemming van de Interreg‑NEXT-programma’s op de Interreg-programma’s, aangezien daarmee procedures kunnen worden vereenvoudigd, synergieën tussen programma’s kunnen worden versterkt en de efficiëntie van Europese investeringen kan worden vergroot; benadrukt echter de behoefte aan eenvoudigere procedures, zowel in de evaluatie- als de uitvoeringsfase van de projecten, met een sterker accent op de kwantificeerbare resultaten, voor zover nodig, en de algehele effecten op de ontwikkeling van de regio’s en het leven van burgers; 2. onderstreept dat lokale en regionale overheden een cruciale rol spelen in grensoverschrijdende samenwerking met buurlanden omdat ze op de hoogte zijn van de geografische, culturele, taalkundige en maatschappelijke situatie, de mogelijkheden, de beperkingen en de gedeelde uitdagingen; 3. benadrukt het belang van grensoverschrijdende projecten, waaronder interpersoonlijke projecten, om mensen samen te brengen en zo nieuwe mogelijkheden te creëren voor duurzame lokale ontwikkeling en grensoverschrijdende samenwerking; wijst op het belang van grensoverschrijdende investeringen om innovatie, technologieoverdracht, gezamenlijke oplossingen en synergieën tussen de verschillende programma’s te bevorderen en zodoende de territoriale samenhang over administratieve grenzen heen te vergroten en de solidariteit te versterken; 4. wijst erop dat de toewijzing voor de periode 2021-2027 verre van optimaal is, en acht het dientengevolge belangrijk dat deze programma’s financieel worden versterkt; juicht het toe dat derde landen in toenemende mate verantwoordelijk zijn voor het terugvorderen van middelen van particuliere begunstigden; onderstreept het belang van de rechtsstaat en een gelijk speelveld voor alle begunstigden, publiek en particulier, en acht het noodzakelijk dat er niet alleen overheidsinvesteringen worden gedaan, maar dat ook particuliere investeerders worden aangemoedigd om zich in te zetten voor de duurzame ontwikkeling van grensregio’s en derde landen en dat daarvoor meer middelen beschikbaar worden gesteld; 5. acht het een goede zaak dat beheersautoriteiten gegevens elektronisch kunnen doorsturen naar de Commissie, maar wijst er tegelijkertijd op dat frequentere gegevensoverdracht niet tot meer bureaucratie mag leiden; wijst derhalve op het belang van interoperabele systemen waarmee gegevens automatisch naar een gemeenschappelijke databank kunnen worden verstuurd, en moedigt de Commissie aan daartoe de samenwerking met derde landen verder te ontwikkelen; 6. uit zijn bezorgdheid over het feit dat grote infrastructuurprojecten niet langer door de Commissie hoeven te worden goedgekeurd; 7. is ingenomen met de opheffing van de limiet voor EU-financiering voor grote infrastructuurprojecten en denkt dat de ontwikkeling van duurzame infrastructuur bijdraagt tot sociaal-economische groei in grensoverschrijdende regio’s; onderstreept daarnaast dat overheden en de particuliere sector hierbij moeten worden betrokken, hetgeen kan leiden tot meer innovatie en de ontwikkeling van infrastructuur op gebieden als de energiesector, vervoer, communicatie en digitalisering; 8. wijst erop dat de grote uitdagingen waarmee de EU wordt geconfronteerd (zoals een duurzame toekomst voor het Middellandse Zeegebied, het Zwarte Zeegebied en het Oostzeegebied en andere maritieme regio’s; een duurzame toekomst voor de Alpen, de Pyreneeën, de Karpaten en andere bergketens; een duurzame toekomst voor de grote stroomgebieden van de Rijn, de Donau, de Maas enz.) ook kunnen worden aangegaan door grensoverschrijdende samenwerking tussen naburige regio’s te bevorderen; 9. benadrukt dat grensoverschrijdende samenwerking een belangrijke stap is in de pretoetredingsprocessen van de EU omdat het de kandidaat-lidstaten aanmoedigt ervaringen te delen en te ontdekken hoe de EU intern werkt; wijst erop dat grensoverschrijdende samenwerking helpt om kandidaat-lidstaten te laten kennismaken met de initiatieven en doelstellingen van de EU, ervaringen te delen en van start te gaan met het proces van economische en sociale convergentie; benadrukt dat kandidaat-lidstaten die aan grensoverschrijdende samenwerking hebben deelgenomen, op het moment van toetreding tot de EU reeds vertrouwd zullen zijn met EU-programma’s en -projecten; 10. wijst op de cruciale rol van grensoverschrijdende samenwerking bij het duurzame beheer van natuurlijke hulpbronnen en bij de uitdagingen op het gebied van klimaatverandering, waaronder natuurrampen, milieu, biodiversiteit en voedselzekerheid, alsook ecosystemen in grensgebieden; benadrukt in dit verband hoe belangrijk preventie en de ontwikkeling van lokale en regionale plannen zijn voor grensoverschrijdende maatregelen voor aanpassing aan klimaatverandering; benadrukt dat er meer inspanningen moeten worden geleverd om klimaatverandering te bestrijden en klimaatmitigatie in deze regio’s te bevorderen, vooral ook in verband met de naleving van de EU-klimaatdoelstellingen; 11. wijst op het potentieel van grensoverschrijdende samenwerking, met name in dunbevolkte grensoverschrijdende gebieden, bij onder meer hernieuwbare energie en de circulaire economie, en dringt erop aan beter gebruik te maken van de bestaande mogelijkheden om een duurzame economie te ontwikkelen en hoogwaardige banen te scheppen; Grensoverschrijdende samenwerking met het oostelijk nabuurschap 12. is ingenomen met de opschorting van de grensoverschrijdende samenwerking met Rusland en Belarus naar aanleiding van de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne en met de overheveling van middelen naar Oekraïne en de Republiek Moldavië, waardoor de Europese veiligheidsarchitectuur fundamenteel is veranderd; wijst derhalve op de noodzaak van samenwerking op het gebied van veiligheidsbeleid om de gemeenschappelijke doelstellingen van betrouwbare collectieve afschrikking en defensie in het kader van grensoverschrijdende samenwerking te verwezenlijken; 13. vestigt de aandacht op de moeilijke situatie van regio’s die een grens delen met Rusland en Belarus na de opschorting van de programma’s voor grensoverschrijdende samenwerking met deze landen, en moedigt de Commissie aan nauw samen te werken met de getroffen lidstaten om duurzame oplossingen te vinden voor de sociale en economische uitdagingen in deze regio’s; 14. dringt erop aan middelen uit grensoverschrijdende programma’s te gebruiken voor de ontwikkeling van duurzame vervoersinfrastructuur, waaronder de aanleg van spoorverbindingen en opslagfaciliteiten nabij de grenzen van de EU met Oekraïne en de Republiek Moldavië, teneinde de goederen- en graanstroom te stroomlijnen en zo de mondiale voedselzekerheid te waarborgen, bij te dragen aan de ontwikkeling van een duurzame economie voor beide landen en de lidstaten in de voorste linie, alsook Moldavië en Oekraïne, te helpen deze uitdagingen het hoofd te bieden; 15. erkent het belang van de bevordering van lokale cultuur, de instandhouding van het cultureel erfgoed en van educatieve en economische uitwisselingen tussen grensregio’s voor het vergroten van wederzijds begrip van de gewoonten van buurlanden en het creëren van belangrijke stimulansen voor meertalig onderwijs; onderstreept het belang van inclusief onderwijs met betrekking tot democratische waarden en de noodzaak om een betere kwaliteit op dit gebied te ondersteunen; 16. dringt aan op steun voor duurzamere infrastructuurprojecten die bijdragen aan het verbeteren van de connectiviteit van grensoverschrijdende regio’s, het stimuleren van de mobiliteit binnen en tussen deze regio’s en het verbeteren van de levenskwaliteit en kansen voor de inwoners van de regio’s, alsook voor projecten die tegemoetkomen aan de behoefte aan infrastructuur; 17. erkent de enorme inspanningen die worden geleverd door de nationale regeringen, regionale en lokale overheden en het maatschappelijk middenveld in de EU-lidstaten dicht bij Oekraïne, alsook de inspanningen van de Republiek Moldavië om ontheemde Oekraïners op te vangen en alle problemen als gevolg van de Russische aanvalsoorlog aan te pakken, waaronder de kwestie van graan uit Oekraïne en het gebrek aan vervoersinfrastructuur; verzoekt in dat verband om passende steun te verlenen, ook via grensoverschrijdende samenwerkingsprogramma’s, om tegemoet te komen aan nieuwe behoeften; 18. onderstreept dat de Republiek Moldavië, hoewel zij niet in een open oorlog met Rusland is verwikkeld, ook conflictgebieden heeft die door Rusland worden gesteund, en een groot aantal Oekraïense vluchtelingen heeft verwelkomd, en dat Moldavië op economisch en sociaal vlak zwaar werd getroffen door de beëindiging van haar handelsbetrekkingen met Rusland; benadrukt dan ook dat solide investeringen en een open markt dringend noodzakelijk zijn en dat gemeenschappelijke projecten op alle economische en sociale terreinen meer dan welkom zijn; 19. is verontwaardigd over het verlies van mensenlevens en de vernietiging van huizen en infrastructuur in Oekraïne; wijst op de actieve rol die programma’s voor grensoverschrijdende samenwerking en het Nieuwe Europese Bauhaus moeten spelen bij de duurzame wederopbouw na de oorlog, en onderstreept dat er dringend steun moet worden verleend aan lokale en regionale overheden in Oekraïne en dat ook de hulp aan naburige regio’s moet worden voortgezet en dat er moet worden aangespoord tot meer samenwerking; 20. is ingenomen met het initiatief om Oekraïne op te nemen in het programma voor Europese territoriale samenwerking Urbact en de toetreding van Oekraïne en de Republiek Moldavië als waarnemende leden tot het Europees waarnemingsnetwerk voor territoriale ontwikkeling en samenhang (Espon); 21. betreurt het dat Rusland energiebronnen gebruikt als een middel om politieke en economische druk uit te oefenen; roept ertoe op om spoedig onderzoek te doen naar de economische samenwerking in de energiesectoren van sommige lidstaten met Rusland en om verdere maatregelen te nemen voor het versterken van hernieuwbare energiebronnen en het vergroten van de energie-efficiëntie, teneinde de afhankelijkheid van Rusland te verminderen in de (buur)landen die hun samenwerking met de agressor drastisch hebben afgebouwd en negatieve gevolgen ondervinden van de sancties; 22. betreurt de toenemende invloed van Rusland in de buurlanden, die met name de vorm aanneemt van manipulatie en desinformatie in zowel traditionele media als online sociale media, en onderstreept hoe belangrijk het is de samenwerking met deze landen te intensiveren, vooral in de onderwijs- en de culturele sector, zodat hun burgers worden voorgelicht en onderwezen over democratische waarden; Samenwerking inzake zeebekkens Zwarte Zeegebied 23. onderstreept het belang van meer financiële steun voor het programma, gezien de veiligheidsuitdagingen in de Zwarte Zee als gevolg van Russische aanvallen en de blokkade van zeehavens en Donauhavens, die tot doel hebben graantransporten te belemmeren die essentieel zijn voor de Oekraïense economie; wijst op de veiligheidsrisico’s van dergelijke aanvallen voor de lidstaten die aan Oekraïne grenzen; 24. wijst op het potentieel van de energiebronnen in de Zwarte Zee, die ook in de EU kunnen bijdragen tot een duurzame toekomst op het gebied van energie; benadrukt dat hernieuwbare energiebronnen ondanks hun potentieel grotendeels onbenut blijven; 25. is van mening dat het Interreg‑NEXT-programma voor het Zwarte Zeegebied zou moeten bijdragen tot een duurzame economische ontwikkeling en een efficiënt beheer van gemeenschappelijke hulpbronnen; 26. benadrukt het belang van de ontwikkeling van duurzaam toerisme in de kustgebieden van de Zwarte Zee en dringt bij alle betrokken partijen aan op een verantwoordelijke benadering van milieubescherming; 27. pleit ervoor om bijzondere aandacht te besteden aan de Zwarte Zee en om daarbij de regionale samenwerking bij de aanpak van veiligheidskwesties, ook in verband met regionale conflicten en energiezekerheid, te intensiveren en projecten voor de modernisering van havens en bijbehorende infrastructuur en de verbetering van hun verbindingen met bestaande vervoersknooppunten te stimuleren; dringt dan ook vooral aan op hun aansluiting op TEN‑T-corridors; 28. dringt aan op een coherente strategie voor het Zwarte Zeegebied en het creëren van synergieën met het Donauprogramma 2021-2027; Middellandse Zeegebied 29. onderstreept het belang van sterke economische en sociale partnerschappen met derde landen in het Middellandse Zeegebied; juicht het toe dat steeds meer landen deelnemen aan Interreg Euro‑MED-programma’s voor 2021-2027; 30. dringt aan op een beter gecoördineerd en efficiënter gebruik van de bestaande middelen, binnen het kader van de huidige sociale, klimaat- en milieuvoorschriften, om het concurrentievermogen van het Middellandse Zeegebied te vergroten en tegelijkertijd het potentieel van hernieuwbare onshore- en offshore-energie te bevorderen; 31. is van mening dat grensoverschrijdende programma’s een actieve rol dienen te spelen bij de aanpak van gemeenschappelijke veiligheidsuitdagingen en zich moeten richten op regionale stabiliteit; 32. dringt erop aan dat migratiestromen worden beheerd en irreguliere migratie en mensenhandel worden bestreden, onder meer door het financieren van projecten die erop gericht zijn migranten op te vangen, zich over hen te ontfermen en hun scholing te bieden en hen daarmee te helpen om de uitdagingen van een competitieve economische omgeving aan te gaan en de Europese waarden beter te begrijpen en te eerbiedigen, en dat tegelijkertijd inclusiviteit aan beide zijden van de Middellandse Zee wordt bevorderd; 33. erkent dat onderzoek en innovatie een cruciale rol speelt bij natuurrampenpreventie en bij duurzaam waterbeheer en CO 2 -reductie en onderstreept dat prioriteit moet worden toegekend aan projecten met kwantificeerbare doelstellingen in termen van economische, sociale en milieueffecten; 34. wijst erop dat hernieuwbare energiebronnen ondanks hun potentieel grotendeels onbenut blijven en dat dit potentieel moet worden benut, onder meer door kmo’s en midcaps te betrekken; 35. is ingenomen met de zeegebiedstrategie WestMED in het westelijke Middellandse Zeegebied en Interreg-programma’s zoals Marittimo als goede voorbeelden van rechtstreekse en gediversifieerde samenwerking, ook op regionaal niveau, met gedeelde doelstellingen; 36. is ingenomen met de vooruitgang van de Adriatisch-Ionische macroregionale strategie (Eusair), waar de lidstaten en hun regio’s, derde landen en hun lokale overheden actief bij betrokken zijn; beschouwt Eusair als een voorbeeld waarbij de Unie met succes een drijvende kracht en een aanjager van openheid is gebleken; is van mening dat dezelfde beginselen en een soortgelijke gemeenschappelijke aanpak moeten worden toegepast op de andere gebieden van het Middellandse Zeegebied; 37. roept de Europese Raad op de Commissie te verzoeken een gedetailleerde macroregionale strategie voor het Middellandse Zeegebied in te dienen, rekening houdend met haar nieuwe agenda voor het Middellandse Zeegebied, met name deel 5 (“Groene transitie: klimaatbestendigheid, energie en milieu”), en deze vast te stellen; betreurt de voortdurende achteruitgang van het milieu in het hele Middellandse Zeebekken, het verlies aan biodiversiteit en de toename van lucht- en mariene verontreiniging, met name door plastic en huishoudelijk afval, en dringt erop aan dit alles te voorkomen, te beperken en te beheren door de circulaire economie te bevorderen; Uitdagingen op het gebied van grensoverschrijdende samenwerking 38. stelt vast op dat de verschillende juridische en institutionele kaders voor extra belemmeringen zorgen voor de uitvoering van projecten, waardoor deze uitvoering een hele uitdaging wordt; wijst erop dat de administratieve procedures complex en tijdrovend kunnen zijn, wat de lokale en regionale overheden kan ontmoedigen om deel te nemen aan territoriale samenwerking; verzoekt de Commissie om deze procedures te helpen vereenvoudigen door ze toegankelijker en transparanter te maken; 39. merkt op dat taalbarrières en culturele verschillen de communicatie bemoeilijken en kunnen leiden tot administratieve lasten, die met passende maatregelen moeten worden aangepakt; 40. benadrukt dat er tussen staten verschillen bestaan in de bevoegdheden van overheden en dat er zich bij territoriale overheden vertragingen kunnen voordoen als er een wisseling van de wacht plaatsvindt; is van mening dat de dialoog tussen lokale overheden moet worden aangemoedigd en de deelname van het maatschappelijk middenveld aan territoriale samenwerkingsprojecten moet worden bevorderd en dat ook niet-gouvernementele organisaties, sociale ondernemingen en andere actoren daarbij moeten worden betrokken; 41. onderstreept het belang van het ontwikkelen van programma’s voor langdurige uitwisselingen en samenwerking op het gebied van ondernemerschap tussen instellingen en bedrijven in grensoverschrijdende regio’s teneinde duurzame economische ontwikkeling te bevorderen en de administratieve coördinatie tussen deelnemende lidstaten te verbeteren door duurzame functionele structuren voor grensoverschrijdende samenwerking en netwerken verder uit te bouwen, te reorganiseren of, in voorkomend geval, op te zetten; 42. onderstreept hoe belangrijk het is een systeem van interculturele uitwisselingen van korte en middellange duur op te zetten om het leren van gemeenschappelijke talen te stimuleren, een dieper begrip van regionale culturen te kweken en samenwerking tussen grensoverschrijdende gemeenschappen te faciliteren, waarbij erop moet worden gewezen dat dit systeem ook aspecten van ondernemerschap en bestuur moet bevatten om economische en bestuurlijke ontwikkeling te bevorderen; 43. wijst erop dat de programma’s moeten worden aangepast aan de individuele behoeften en specifieke kenmerken van elk deelnemend land/elke deelnemende regio; dringt aan op verdere inspanningen op dit gebied; 44. stelt vast dat de grensregio’s zwaar gebukt gingen onder de COVID‑19-pandemie, met alle gevolgen van dien voor de uitvoering van de lopende programma’s en projecten; 45. wijst erop dat het gebrek aan adequate vervoersinfrastructuur en -netwerken de handel en mobiliteit belemmert en samenwerking bemoeilijkt, met name de maritieme samenwerking en samenwerking tussen eilanden; 46. wijst op de specifieke uitdagingen van zeegrenzen en het feit dat deze moeten worden erkend als specifieke grenzen met hun eigen behoeften, met name vanwege verschillen in taal en cultuur, administratieve en juridische lasten, sociaal-economische verschillen en milieukwesties; Mogelijkheden voor grensoverschrijdende samenwerking 47. benadrukt dat grensoverschrijdende samenwerking met buurlanden, gezien de vele crises en conflicten, investeringen in de veerkracht van landen en samenlevingen vereist, dat partnerschapsprioriteiten moeten bijdragen tot een aanzienlijke verbetering van de levensomstandigheden aan weerszijden van de grens en dat daartoe onder meer moet worden gezorgd voor inclusieve duurzame ontwikkeling, sociale rechtvaardigheid, werkgelegenheid en economische welvaart; 48. denkt dat grensoverschrijdende samenwerking in aanzienlijke mate kan bijdragen tot versterking van de lokale en regionale democratie en de bestuurlijke capaciteit van de partnerlanden; wijst op het belang van de Europese groeperingen voor territoriale samenwerking (EGTS) voor het vergemakkelijken en bevorderen van territoriale samenwerking, en in het bijzonder bij het beheer van grensoverschrijdende vervoersdiensten en ziekenhuizen, de uitvoering en het beheer van grensoverschrijdende ontwikkelingsprojecten en de uitwisseling van kennis en beste praktijken; 49. acht het van belang dat cultuur, als een belangrijke indicator van regionale ontwikkeling, wordt opgenomen in grensoverschrijdende programma’s van de EU, vooral in grensgebieden waar mensen aan beide zijden van de grens een zelfde talige en culturele achtergrond hebben, teneinde levendige regio’s te creëren en hun aantrekkelijkheid te vergroten, te zorgen voor meer culturele uitwisseling en diversiteit en solidariteit over de grenzen van de EU heen te bevorderen; 50. benadrukt dat de programma’s mogelijkheden bieden voor een diepgaande dialoog met een reeks belanghebbenden, zoals het maatschappelijk middenveld, lokale en regionale overheden, universiteiten, burgers, ngo’s en de particuliere sector; wijst met name op het belang van grensoverschrijdende programma’s voor kandidaat-lidstaten van de EU, aangezien die lokale en nationale overheden in de gelegenheid stellen vertrouwd te raken met de EU-wetgeving; 51. merkt op dat grensoverschrijdende samenwerking verder kan bijdragen tot het verkleinen van regionale verschillen, het bevorderen van economische en sociale ontwikkeling, gendermainstreaming, werkgelegenheid, handel en territoriale cohesie, en het verbeteren van de mobiliteit van mensen en de connectiviteit van de regio’s; 52. onderstreept het belang van grensoverschrijdende samenwerking op het gebied van digitalisering en acht het noodzakelijk dat er gemeenschappelijke projecten worden opgezet op het gebied van digitale infrastructuur, met name bij overheidsdiensten, teneinde een coherente en efficiënte publieke sector tot stand te brengen waarin aandacht is voor de behoeften van iedereen; 53. benadrukt dat de EU en de lidstaten meer met buurlanden moeten samenwerken op het gebied van gezondheidszorg en noodhulpdiensten en het vermogen van kmo’s en midcaps om grensoverschrijdend zaken te doen, moeten vergroten; 54. onderstreept dat netwerken en benchmarks belangrijk zijn om obstakels weg te nemen, en stelt vast dat dit een beter gebruik van instrumenten, zoals EGTS, het instrument voor geïntegreerde territoriale investering en de strategie voor vanuit de gemeenschap geleide lokale ontwikkeling, mogelijk moet maken; 55. wijst op de cruciale rol van investeringen in hoogwaardige openbare diensten voor het opbouwen van sociale veerkracht en het omgaan met economische, gezondheids- en sociale crises; 56. is verheugd over het feit dat de regering van het VK zich blijft inzetten voor het Peace-programma, dat een sleutelrol speelt voor de samenwerking tussen de grensregio’s van Ierland en Noord-Ierland; 57. onderstreept de vitale rol die het Peace Plus-programma speelt bij de handhaving van goede nabuurschapsbetrekkingen in de regio’s en de waarborging van hun sociaal-economische ontwikkeling; Beleidsaanbevelingen 58. pleit voor meer complementariteit tussen projecten en benadrukt dat er ter voorkoming van dubbele financiering synergieën nodig zijn met andere financieringsinstrumenten van de EU met dezelfde geografische en thematische dekking; benadrukt dat er gedurende de programmeringsperiode 2021-2027 gerichte programma’s nodig zijn om duidelijk vast te stellen welke behoeften en prioriteiten de regio’s aan de buitengrenzen van de EU gemeen hebben, en andere door de EU gefinancierde initiatieven aan te vullen, maar overlapping te voorkomen; 59. is van mening dat de rol van macroregionale strategieën van de EU bij de aanpak van uitdagingen met betrekking tot de grensregio’s verder moet worden uitgebreid; 60. beveelt met betrekking tot grensoverschrijdend bestuur aan een volledig geïntegreerde strategie voor infrastructuur (weg, spoor en water) te ontwikkelen, met inachtneming van de gehele grensoverschrijdende regio; wijst op het belang van de ontwikkeling van duurzamere mobiliteitsoplossingen in alle grensoverschrijdende gebieden, met inbegrip van het TEN‑T-beleid; vraagt de Commissie en de lidstaten om slimme mobiliteit te bevorderen; 61. pleit voor het bevorderen van EU-financieringsinstrumenten die een sociale en economische meerwaarde bieden, om zo het bewustzijn van de voordelen van de EU te vergroten; 62. roept de Commissie op de bureaucratische lasten terug te dringen, de procedures aanzienlijk te vereenvoudigen en de belemmeringen in verband met verschillen in wetgeving te verminderen; beklemtoont dat daarmee tegemoet kan worden gekomen aan de werkelijke behoeften van grensoverschrijdende gebieden; benadrukt dat duurzame en inclusieve ontwikkeling actie vereist op alle niveaus; erkent uitdrukkelijk dat er aandacht moet worden geschonken aan landelijke gebieden in grensoverschrijdende regio’s, aangezien die bijzonder worden getroffen door demografische uitdagingen; 63. pleit voor betere een coördinatie, dialoog en verdere uitwisseling van beste praktijken tussen regio’s en staten, bijvoorbeeld via een platform als Interreg Europe; dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan de samenwerking daartoe te verbeteren, en verzoekt de lidstaten de lokale en regionale overheden de instrumenten en middelen ter beschikking te stellen die zij nodig hebben om ambitieuze grensoverschrijdende samenwerking te bevorderen; is van mening dat onderwijs- en culturele diensten open, toegankelijk en betaalbaar moeten zijn voor burgers aan beide zijden van de grens; 64. benadrukt dat lokale en regionale overheden en vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld en de particuliere sector, overeenkomstig het partnerschapsbeginsel, van meet af aan zo veel mogelijk moeten worden betrokken bij de voorbereiding en uitvoering van projecten; verzoekt de Commissie te overwegen om technische ondersteuning te bieden aan lokale en regionale overheden in buurlanden om deze overheden te helpen territoriale samenwerkingsprojecten te ontwikkelen en uit te voeren; dringt er voorts op aan dat daartoe richtsnoeren worden opgesteld; 65. verzoekt de Commissie de duurzameontwikkelingsdoelstellingen te blijven integreren in toekomstige actieplannen voor grensoverschrijdende samenwerking, zodat geen enkele plaats en niemand aan zijn lot wordt overgelaten; 66. roept de Commissie op nog meer samen te werken met partnerstaten om grensoverschrijdende samenwerking te bevorderen en zo nodig expertise aan te reiken om overeenkomstige overheidsinstanties in partnerlanden te helpen en de informatie die zij krijgen over de procedures en voorwaarden voor de toegang tot EU-financiering te verbeteren; 67. pleit voor een verhoging van de totale begroting voor grensoverschrijdende territoriale samenwerking; 68. is van mening dat de oprichting van gezamenlijke, grensoverschrijdende lokale bestuursraden, zoals die bestaat tussen Roemenië en Moldavië voor de ontwikkeling van projecten van gemeenschappelijk belang, als voorbeeld kan worden genomen; 69. moedigt de inspanningen aan om partnerlanden dichter bij de EU te brengen, interne hervormingen en capaciteitsopbouw op lokaal en regionaal niveau te stimuleren en lokale democratie, multilevel governance en gedecentraliseerde samenwerking te bevorderen, onder meer door samenwerking binnen EuroNest en de Conferentie van de lokale en regionale overheden van het Oostelijk Partnerschap (Corleap) voor het Oostelijk Nabuurschap, de Euro-mediterrane Vergadering van lokale en regionale overheden (Arlem) en de Parlementaire Vergadering van de Unie voor het Middellandse Zeegebied (PV-UMZ) voor het Zuidelijk Nabuurschap; 70. wijst erop dat er meer inspanningen moeten worden geleverd en meer middelen moeten worden vrijgemaakt voor grensoverschrijdende projecten die erop gericht zijn IT-infrastructuur te ontwikkelen en de toegang tot breedbandnetwerken uit te breiden om zo de economische en sociale samenwerking tussen grensoverschrijdende regio’s te ondersteunen; wijst op de belangrijke rol die door kunstmatige intelligentie voortgebrachte technologie en innovatie kunnen spelen in het versterken van banden, het bevorderen van duurzame ontwikkeling en het verbeteren en vereenvoudigen van administratieve procedures; 71. benadrukt hoe belangrijk het is overlapping tussen projecten en onnodige uitgaven binnen verschillende Europese programma’s en initiatieven vast te stellen en te voorkomen; 72. beveelt aan periodiek evaluaties uit te voeren voor projecten van grensoverschrijdende samenwerking teneinde te garanderen dat de financiële middelen van de EU efficiënt worden gebruikt; o o o 73. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Europese Raad, de Raad, de Commissie, het Europees Economisch en Sociaal Comité, het Comité van de Regio’s en de nationale en regionale parlementen van de lidstaten.