Het Europees Parlement , – gezien het verslag van de Commissie ( COM(2002) 490 - C5-0607/2002) – gezien het samenwerkingsbeleid van de Europese Gemeenschap, – gezien de ACS-EG-Partnerschapsovereenkomst tussen de landen van Afrika, het Caribisch Gebied en de Stille Oceaan enerzijds en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten anderzijds, die op 23 juni 2000 in Cotonou is ondertekend (1) en na de voltooiing van de ratificatieprocedures op 1 april 2003 in werking is getreden, – gezien het in 2002 door de Commissie voor ontwikkelingsbijstand van de OESO uitgebrachte toetsingsverslag over de ontwikkelingshulp van de Europese Gemeenschap, – gelet op de artikelen 47, lid 2 en 163 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie ontwikkelingssamenwerking en de adviezen van de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid en de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen (A5&nbhy;0209/2003), A. overwegende dat 2001 het tweede jaar is waarover EuropeAid een jaarverslag heeft uitgebracht, B. overwegende dat de in 2001 uit de algemene begroting en het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF) gefinancierde externe officiële hulp aan de ontwikkelingslanden 5 994 miljoen EUR aan vastleggingen en 5 892 miljoen EUR aan betalingen beliep, en dat de in 2001 verleende officiële ontwikkelingshulp en bijstand aan landen en gebieden die zich in een overgangsfase bevinden 9 729 miljoen EUR aan vastleggingen en 7 700 miljoen EUR aan betalingen bedroeg, C. overwegende dat de externe hulp van de Europese Gemeenschap volgens het toetsingsverslag van de OESO-Commissie voor ontwikkelingsbijstand in 2001 in reële termen met 21,1% is toegenomen in vergelijking met het voorgaande jaar, hetgeen vooral toe te schrijven was aan de extra steun voor toetredingslanden, D. overwegende dat de kandidaat-lidstaten meer steun krijgen dan de ontwikkelingslanden, E. overwegende dat de Europese Unie op het punt van ontwikkelingshulp de voornaamste donor ter wereld is en dat de lidstaten ter gelegenheid van de Europese Raad van Barcelona hebben toegezegd tegen 2006 op hun respectieve begrotingen tenminste 0,33% van hun BNI te zullen uittrekken voor officiële ontwikkelingshulp, 1. is ingenomen met het feit dat EuropeAid in 2001 voor de tweede maal een jaarverslag heeft uitgebracht, dat nuttig is om te raadplegen als repertorium met gegevens en analyses die niet elders in een direct toegankelijke vorm beschikbaar zijn, en dat derhalve de transparantie van de activiteiten van de EU op het stuk van ontwikkelingssamenwerking helpt bevorderen; 2. gaat ervan uit dat het verslag van EuropeAid tot op zekere hoogte een experimenteel karakter draagt en betrekking heeft op een periode waarin het externe hulpbeleid en met name het ontwikkelingsbeleid zelf zich nog in een overgangs- en consolidatiefase bevonden; onderkent dat het hier een belangwekkend en goed onderbouwd document betreft, en spreekt de hoop uit dat in het verslag over 2002 een substantiëlere evaluatie zal worden opgemaakt, zodat er een realistischer oordeel kan worden geveld; 3. constateert met voldoening dat de Commissie, conform de herhaalde malen door het Europees Parlement geformuleerde inzichten, heeft getracht na te gaan in hoeverre er sedert de vaststelling van de ontwikkelingsdoelstellingen voor het millennium in september 2000 vooruitgang is geboekt bij de verwezenlijking daarvan; 4. onderstreept dat de bevordering van gelijke behandeling van mannen en vrouwen en van de rechten van de vrouw een essentieel onderdeel vormt van de ontwikkelingsdoelstellingen voor het millennium, en verzoekt de Commissie derhalve in haar toekomstige jaarverslagen ook gegevens op te nemen met betrekking tot het evenwicht tussen de seksen, met name in de sectoren onderwijs en gezondheidszorg, alsook maatregelen om gebruik van geweld tegen vrouwen tegen te gaan; 5. uit zijn waardering over het feit dat de Commissie de nadruk legt op armoedebestrijding en zich (met uitzondering van de kandidaat-lidstaten) concentreert op ontwikkelingshulp voor de armste landen, en met name de minst ontwikkelde landen; roept alle landen met een laag inkomen op zo snel mogelijk met strategiedocumenten voor armoedebestrijding te komen, zodat de armoedebestrijding op een gerichte manier kan worden aangepakt; wenst dat in dit verband naast de armste landen ook rekening wordt gehouden met ontwikkelingslanden met een gemiddeld inkomen die grote armoede en sociale ongelijkheid kennen; 6. is ingenomen met het feit dat de Commissie op regionaal en subregionaal niveau prioriteit toekent aan de ontwikkeling en versterking van de politieke, economische en handelsintegratie in regio's die in aanmerking komen voor samenwerking met de EU, en verlangt dat bij wijze van algemene strategie meer werk wordt gemaakt van de regionale en subregionale integratie- en associatiemodellen om het hoofd te kunnen bieden aan de uitdagingen waarmee de onderontwikkeling ons in de 21ste eeuw confronteert; 7. onderkent de noodzaak van een betrouwbaar systeem om de effectiviteit van de Europese ontwikkelingsactiviteiten te meten, met name waar het armoedebestrijding en handelsbevordering betreft, dringt er derhalve bij de Commissie, alsook bij Eurostat op aan de overheden in de ontwikkelingslanden te helpen om statistische diensten op te zetten die accurate gegevens kunnen verstrekken over de economische groei en de economische en sociale vooruitgang; 8. merkt op dat de reorganisatie van de Commissiediensten en de installatie van het Samenwerkingsbureau van EuropeAid hebben bijgedragen tot een effectiever beheer van de Europese ontwikkelingshulp, maar betreurt dat het nog steeds ontbreekt aan voldoende mankracht om het beschikbare budget in zijn volle omvang te administreren; dringt er derhalve op aan meer personeel ter beschikking te stellen voor het beheer van de externe hulp van de Gemeenschap, alsook extra personeel bij de externe delegaties onder te brengen teneinde eventuele deconcentratieproblemen te kunnen ondervangen; 9. levert opnieuw kritiek op het feit dat de programmering van de door Europa verleende hulp zoveel tijd in beslag neemt; merkt op dat de Commissie zich van deze problemen bewust is, en dringt dan ook aan op nog eenvoudiger en minder omslachtige administratieve procedures; 10. maakt ernstig voorbehoud ten aanzien van het gebruik van de Europese middelen voor macro-economische begrotingssteun, die in 2001 alleen al voor de ACS-landen 263 miljoen EUR beliep, en merkt op dat dit geld grotendeels naar landen is gegaan die onderhevig zijn aan kritiek vanwege hun gebrekkige bestuur; 11. roept de Commissie op, coherente, rigoureuze en transparante controle- en rapportagesystemen te ontwikkelen om toezicht te houden op de verleende macro-economische steun, teneinde ervoor te zorgen dat deze effectief wordt gebruikt voor de doelstellingen waarvoor hij was bedoeld; dringt er voorts bij de Commissie op aan met andere donoren in overleg te treden met het oog op de harmonisatie van de rapportagevoorschriften, zodat ook de administratieve procedures voor ontvangende ontwikkelingslanden kunnen worden vergemakkelijkt; 12. is verheugd over de oprichting van de overkoepelende groep voor kwaliteitsondersteuning (Inter-Service Quality Support group), en is van mening dat deze een blijvende positieve invloed zal hebben op de kwaliteit en de samenhang van de EU-ontwikkelingsstrategie en het complementaire karakter ervan ten opzichte van programma's van andere donors, met name de EU-lidstaten, de VN-organisaties en de instellingen van Bretton Woods; 13. betreurt dat de Commissie er niet in is geslaagd te voldoen aan de doelstellingen voor samenwerking met Aziatische en Latijns-Amerikaanse landen, met name voor wat betreft sociale infrastructuur en dienstverlening, zoals vermeld in het commentaar van het Europees Parlement op de algemene begroting 2001; 14. verzoekt de onderhandelende partijen snel voortgang te maken met de besprekingen over de sluiting van een associatieovereenkomst tussen de EU en Mercosur, alsook met de sluiting van akkoorden inzake politieke dialoog en samenwerking tussen de EU en de landen van de Andesgemeenschap en tussen de EU en Midden-Amerika, zodat op de volgende top van staatshoofden en regeringsleiders van de EU, Latijns-Amerika en de Caraïben, die in 2004 in Mexico zal plaatsvinden, concrete resultaten kunnen worden voorgelegd, een en ander in het kader van de consolidatie van de biregionale strategische verbondenheid tussen de beide regio's; 15. verzoekt de Commissie meer middelen uit te trekken en meer inspanningen te leveren, met name ter bescherming en verbetering van de zelfredzaamheid van inheemse bevolkingsgroepen, en wenst dat tezelfdertijd in het kader van de horizontale en regionale programma's de nodige aandacht wordt besteed aan de behoeften van deze groepen; 16. verzoekt de Commissie in het jaarverslag over 2002 een evaluatie op te nemen van de effectiviteit van de steun die is verleend voor de ontwikkeling van de particuliere sector, en criteria te ontwikkelen voor de beoordeling van het welslagen van deze vorm van hulp, met inbegrip van maatregelen die specifiek zijn bedoeld om de participatie van vrouwen als ondernemer te bevorderen; 17. is vooral verontrust over het aanhoudend hoge niveau van de uitstaande, nog uit te betalen vastleggingskredieten, de zogenaamde "RAL" ("reste à liquider"); wijst erop dat er volgens het boekhoudsysteem op de algemene begroting eind 2001 nog 1482 volstrekt "slapende" betalingsverplichtingen stonden, hetgeen overeenkwam met een uitstaand bedrag van 1319 miljoen EUR; verzoekt de Commissie alles in het werk te stellen om het niveau van de RAL terug te brengen, hetzij door projecten of programma's waarvoor middelen zijn vastgelegd daadwerkelijk te activeren, hetzij door bedragen vrij te maken wanneer duidelijk is dat handhaving van dergelijke verplichtingen zinloos is; 18. is niettemin ingenomen met het feit dat de op de algemene begroting voor 2001 nog uitstaande RAL-kredieten volgens de cijfers van de Commissie met 60% zijn teruggelopen, namelijk van 1092,34 miljoen EUR tot 329,7 miljoen EUR; 19. betreurt het dat de Commissie in het jaarverslag over 2001 geen gegevens heeft opgenomen met betrekking tot ongebruikte vastleggingen uit het EOF die, in tegenstelling tot de RAL op de begroting, in 2001 niet zijn verminderd; dringt aan op een krachtdadiger optreden met betrekking tot de RAL uit het EOF, en verwacht dat daarvan een uitvoerige analyse zal worden opgenomen in het jaarverslag over 2002; 20. merkt op dat een onevenredig hoog percentage van deze RAL betrekking heeft op begrotingshoofdstuk B7-4 (Middellandse-Zeegebied), en betreurt bovendien dat er zo weinig betalingen hebben plaatsgevonden op begrotingslijnen die bestemd zijn voor milieubescherming en tropische bossen; 21. acht de invoering noodzakelijk van een betrouwbaar gemeenschappelijk computersysteem dat alle aspecten van de projectcyclus omvat, en dringt opnieuw aan op meer personeel voor het beheer van het steeds verder groeiende aantal projecten; 22. onderstreept dat de succesvolle uitvoering van bestaande programma's even belangrijk is als de lancering van nieuwe programma's; betreurt het dat er af en toe nieuwe programma's en projecten zijn opgezet zonder dat was voorzien in het voor een correcte uitvoering daarvan benodigde personeel; 23. dringt erop aan dat het EOF snel in de begroting wordt opgenomen, waardoor de bestaande procedures zouden worden vereenvoudigd en het vrijmaken van oude en slapende RAL zou worden vergemakkelijkt, uiteraard met dien verstande dat de opneming van het EOF in de begroting onder geen beding mag leiden tot een verlaging in reële termen van de waarde van het fonds of van de omvang van de voor de ACS-landen beschikbare middelen; 24. verzoekt de Commissie in haar jaarverslag over 2002 ook aandacht te schenken aan de op de topconferenties van Monterrey en Johannesburg genomen besluiten en een evaluatie op te maken van haar initiële reactie op de daaruit voortvloeiende verplichtingen; 25. constateert met voldoening dat de Commissie ook een deel van haar verslag heeft gewijd aan de mainstreaming van gelijkheid tussen mannen en vrouwen in het beleid; verzoekt de Commissie voortaan in haar jaarverslagen nader in te gaan op de stand van de implementatie en de effectiviteit van beleidsmaatregelen en programma's ter verbetering van de positie van de vrouw; 26. verzoekt de Commissie in haar jaarverslag over 2002 meer statistische bijlagen op te nemen aan de hand waarvan een omstandige vergelijking kan worden opgemaakt van de besteding van kredieten voor de diverse sectoren en regio's, alsmede een inzichtelijke samenvatting; 27. pleit ervoor dat de Commissie in haar toekomstige jaarverslagen een duidelijk onderscheid maakt tussen projecten en middelen in het kader van de ontwikkelingssamenwerking met zuidelijke landen en haar activiteiten ten behoeve van de ontwikkeling van noordelijke landen, inclusief de landen die kandidaat zijn voor het EU-lidmaatschap en aangrenzende landen zoals die van de Balkan; 28. onderstreept dat in de jaarverslagen van EuropeAid bijzondere aandacht moet worden besteed aan de doeltreffendheid van de maatregelen van de EU ter bevordering van efficiënte, transparante en tot het afleggen van rekenschap verplichte openbare instellingen in de ontwikkelingslanden die toegesneden moeten zijn op de specifieke omstandigheden in elk land; 29. hoopt dat in de toekomstige jaarverslagen van EuropeAid voldoende aandacht wordt besteed aan de grensoverschrijdende dimensie van bepaalde ontwikkelingsprogramma's, met name INTERREG, MEDA en TACIS en andere beleidsmaatregelen die gericht zijn op het stimuleren van de ontwikkeling van de gebieden die dicht bij de buitengrenzen van de uitgebreide Unie liggen; 30. merkt op dat het verslag over 2001 een aantal onvolkomenheden bevat, zoals de verschillen in redactionele stijl tussen de verschillende hoofdstukken; dringt erop aan dat deze tekortkomingen in het verslag over 2002 worden rechtgezet, teneinde te voorkomen dat het er gaat uitzien als een samenraapsel van losse elementen; 31. pleit ervoor dat de Commissie van het verslag over 2001 voldoende exemplaren in de nodige talen laat drukken, zodat het rapport op zo ruim mogelijke schaal kan worden verspreid in de ontwikkelingslanden, in de lidstaten en met name onder de NGO's, die zich vaak als zeer verdienstelijke partners blijken te ontpoppen bij de tenuitvoerlegging van het samenwerkingsbeleid van de EU; 32. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de ACS-EU-Raad van ministers, de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU, de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement , – gelet op artikel 192, tweede alinea van het EG&nbhy;Verdrag, – gelet op de artikel 149, 150, 151 en 308 van het EG-Verdrag, – gelet op de artikelen 21 en 22 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, – onder verwijzing naar zijn resolutie van 14 januari 2003 over de rol van de regionale en lokale overheden bij de Europese opbouw (1) en de daarin opgenomen verwijzing naar de taalkundige verscheidenheid in Europa, – gezien besluit nr. 1934/2000/EG van het Europees Parlement en de Raad van 17 juli 2000 tot instelling van het Europees Jaar van de talen 2001 (2) , – met verwijzing naar resolutie van de Raad van 14 februari 2002 betreffende het bevorderen van talendiversiteit en het leren van talen in het kader van de uitvoering van de doelstellingen van het Europees Jaar van de talen 2001 (3) , – gelet op het op 1 maart 1998 van kracht geworden Europese Handvest voor regionale en minderheidstalen van de Raad van Europa, – gelet op het op 1 februari 1998 van kracht geworden Kaderverdrag inzake bescherming van nationale minderheden van de Raad van Europa, – gelet op de artikelen 59 en 163 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport alsmede het advies van de Begrotingscommissie ( A5-0271/2003 ), A. overwegende dat er op EU-niveau geen wettelijke voorschriften bestaande inzake regionale of minder gebruikte Europese talen, B. overwegende dat momenteel geen voorstel wordt opgesteld in de zin van artikel 59, lid 2 van het Reglement, C. overwegende dat het Europees Parlement en het Comité van de Regio's zich herhaaldelijk hebben beziggehouden met de betekenis van minder gebruikte talen (4) , D. overwegende dat het respect voor de taal- en culturele verscheidenheid een van de beginselen van de EU vormt en dat in artikel 22 van het Handvest van de grondrechten van de EU dit als volgt is verankerd "De Unie eerbiedigt de culturele, godsdienstige en taalkundige verscheidenheid", E. overwegende dat in zijn hoger aangehaalde resolutie van 14 januari 2003 wordt verzocht om een nieuw artikel aan het EG-Verdrag toe te voegen dat als volgt luidt: "Binnen het kader van haar bevoegdheden eerbiedigt de Gemeenschap de taalkundige verscheidenheid in Europa, met inbegrip van de positie van regionale of minderheidstalen als uitdrukking van die verscheidenheid, en bevordert deze door de samenwerking tussen de lidstaten te stimuleren en gebruik te maken van andere daartoe geëigende instrumenten die deze doelstelling helpen verwezenlijken", F. overwegende dat de culturele verscheidenheid bedoeld is als element van sociale samenhang en geen rol mag spelen in de wet van meerderheid tegenover minderheid, G. overwegende dat de EU gebieden omvat waar autochtone gemeenschappen van minderheidstalen leven en dat, volgens officiële schattingen, 40 miljoen burgers in de Unie regelmatig een van generatie op generatie overgeleverde regionale of minderheidstaal gebruiken, in de meeste gevallen tezamen met de officiële taal of talen van het betrokken land, H. overwegende dat genoemde regionale en minderheidstalen in enkele lidstaten een belangrijk communicatiemiddel binnen de betrokken gemeenschap zijn en zelfs op regionaal niveau als officiële of daarmee gelijkgestelde taal zijn erkend, I. overwegende dat sommige officiële talen van de lidstaten niet behoren tot de talen die worden gebruikt in de instellingen van de Europese Unie, hoewel het de meest gebruikte talen zijn in de betrokken regio's, in alle delen van de samenleving, in de media en tevens in het onderwijs, niet in de laatste plaats op universitair niveau, J. overwegende dat volgens de opgave van de Commissie in de EU meer dan 60 gemeenschappen van autochtone of minderheidstalen bekend zijn en dat dit aantal zich na de uitbreiding ruimschoots zal verdubbelen, K. overwegende dat na de uitbreiding van de EU een groot aantal nieuwe gemeenschappen van regionale en minderheidstalen de taal- en culturele verscheidenheid van de Europese Unie verder zal verrijken, L. overwegende dat in de conclusies van het voorzitterschap van de Europese Raad van Kopenhagen van 21 en 22 juni 1993 wordt gesteld dat eerbiediging en bescherming van minderheden een vereiste is voor het lidmaatschap van de Europese Unie, M. overwegende dat volgens de gebruikelijke definitie van het Europees Handvest voor regionale of minderheidstalen onder "regionale of minderheidstalen" wordt verstaan, talen die traditioneel door delen van de bevolking van het land worden gesproken, maar niet dialecten van de officiële taal of talen, talen van immigranten of kunsttalen, N. overwegende dat de definitie van regionale en minderheidstalen niet mag worden beïnvloed door de mate van steun die deze talen ontvangen van de respectieve lokale en/of regionale autoriteiten, O. overwegende dat steun voor regionale en minderheidstalen constant moet zijn en onafhankelijk van wijzigingen in het politieke klimaat, P. overwegende dat er onder de regionale en minderheidstalen in Europa, ondanks hun deels zeer verschillende sociale, economische en politieke uitgangssituatie, tal van aanrakingspunten zijn in het gehele gebied van de EU en zij een Europees aspect bezitten waardoor zij van algeheel Europees belang zijn, Q. overwegende dat de regionale en minderheidstalen in enkele van deze gemeenschappen zich over de landsgrenzen uitstrekken en andere al vanouds culturele en historische banden hebben, R. overwegende dat deze banden ongetwijfeld belangrijk zijn en ook in de toekomst op interregionaal niveau moeten worden bevorderd; dat vrijwel al deze gemeenschappen van regionale en minderheidstalen een sterk belang hebben bij het voortbestaan en de ontplooiing van hun taal en cultuur en bij de algehele benutting van hun mogelijkheden in de EU, S. overwegende dat de regionale en minderheidstalen een belangrijke bron van culturele rijkdom vormen en dat steun aan deze talen - die een gemeenschappelijk cultureel erfgoed vormen - moet worden bevorderd, T. overwegende dat de media een belangrijke rol spelen bij de waarborging en bevordering van de kennis en het gebruik van regionale en minder gebruikte talen, 1. verzoekt de Commissie op basis van de artikelen 149, 150, 151 en 308 van het EG-Verdrag het Parlement uiterlijk op 31 maart 2004 wetgevingsvoorstellen inzake de taaldiversiteit en het leren van talen - waaronder Europese regionale en minder gebruikte Europese talen - voor te leggen overeenkomstig de bijgevoegde aanbevelingen en de ontwerpen in de bijlage; 2. verzoekt de Commissie, op wetenschappelijke basis de criteria vast te stellen aan de hand waarvan met het oog op het eventuele programma inzake taalkundige verscheidenheid een definitie van het begrip minderheid - of regionale taal kan worden gegeven; 3. is van mening dat, aangezien de Europese Unie een mainstreaming-strategie heeft vastgesteld voor haar financieringsbeleid, de doelstelling van bevordering en bescherming van regionale en minderheidstalen, tenminste bij alle taal- en aan de inhoudsindustrie gerelateerde programma's, duidelijk als een van de doelstellingen moet worden vermeld; 4. is van mening dat de budgettaire gevolgen van de in bijgevoegde aanbevelingen bepleite maatregelen en programma's zonder herprogrammering van het bestaande beleid verenigbaar moeten zijn met het plafond van rubriek 3; 5. verzoekt de Commissie haar toekomstige initiatief vergezeld te doen gaan van een evaluatie van mogelijke overlapping van activiteiten op gecentraliseerd en gedecentraliseerd niveau en van een voorstel om passende menselijke en administratieve hulpbronnen van de centrale organen naar de betrokken agentschappen over te hevelen; 6. stelt vast dat de bijgevoegde aanbevelingen in overeenstemming zijn met het beginsel van subsidiariteit en de grondrechten van de burgers; 7. stelt voor om het in het kader van de jaarlijkse begrotingsprocedure een nieuwe begrotingspost onder artikel B3-100 op te nemen met de daarvoor nodige begrotingskredieten; 8. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie en de als bijlage toegevoegde uitvoerige aanbevelingen te doen toekomen aan de Commissie, de Raad, de Intergouvernementele Conferentie, de Raad van Europa en het Europees Bureau voor minderheidstalen. BIJLAGE UITVOERIGE AANBEVELINGEN VOOR DE INHOUD VAN HET VERLANGDE VOORSTEL A. DE BEGINSELEN EN DOELEN VAN HET VOORSTEL Na het succes van het Europees Jaar van de talen 2001 voorzag de Commissie voor de zomer van 2003 een actieplan voor het leren van talen en de taaldiversiteit te publiceren dat uitgaat van de voor de huidige communautaire programma's en -maatregelen beschikbare middelen. Het Europees Parlement beschouwt dit initiatief als een belangrijke stap op weg naar een brede aanzet ter stimulering van het leren van talen en de bewustwording van ons linguïstisch en cultureel erfgoed. In dit verband verlangt het Europees Parlement verdere maatregelen. Parallel aan het Europees Jaar tegen het racisme in 1997, dat werd gevolgd door de oprichting van het Europees Waarnemingscentrum voor racisme en vreemdelingenhaat en door een actieprogramma ter bestrijding van discriminatie, verlangt het EP de oprichting van een Europees Agentschap voor taaldiversiteit en het leren van talen alsmede een meerjarenprogramma voor de taaldiversiteit en het leren van talen dat voortbouwt op het Europees Jaar van de talen in 2001. Het Agentschap voor taaldiversiteit en het leren van talen moet de ontwikkelingen in dit verband en de tenuitvoerlegging van het actieplan consequent begeleiden en de aanzet geven tot concrete maatregelen om onder meer mee te werken aan de bevordering van het Europa van de talen en een taalvriendelijk klimaat alsook aan de opbouw van een netwerk ter bevordering van de taaldiversiteit - waaronder de Europese regionale en minderheidstalen. Tegelijk dienen passende maatregelen te worden genomen om te verzekeren dat een deel van de financiële middelen doelgericht wordt gebruikt voor concrete maatregelen en voor regionale en minder gebruikte talen. Doel van deze maatregelen is het versterken van de Europese dimensie, ter bevordering en ter bescherming van regionale en minderheidstalen en -culturen. Van belang is dat dit doel niet doelmatig kan worden nagestreefd zonder behoorlijke coördinatie met mechanismen die reeds in het kader van de Raad van Europa bestaan, ter vermijding van verdubbeling of doorkruising van bevoegdheden en/of acties. Met name het onderzoek dat in het kader van het Europees Handvest voor de regionale en minderheidstalen, de Europese juridische basistekst terzake, wordt verricht, voornamelijk door het onafhankelijk comité dat is belast met toezicht op de uitvoering van het Handvest maar ook middels de tweejaarlijkse verslagen die door het secretariaat-generaal van de Raad van Europa worden uitgebracht, laat zien welke de probleemgebieden zijn, die vaak meerdere landen bestrijken, en waar dus bij prioriteit moet worden opgetreden. Dat betekent dat het optreden van het agentschap en van de Commissie moet steunen op de resultaten van dat onderzoek bij het bepalen van de doelstellingen, financiële richtsnoeren en prioriteiten, om in bedoelde probleemgebieden adequaat en tijdig te kunnen optreden (een en ander geldt ook ten aanzien van het onderzoek in het kader van de kaderconventie voor de bescherming van nationale minderheden, voorzover daarbij ook taalaspecten aan de orde komen). Aangezien ons linguïstisch en cultureel erfgoed vooral in een uitgebreide Unie een belangrijke en niet te onderschatten rol krijgt, zijn de voorgestelde initiatieven gerechtvaardigd. B. VOOR TE STELLEN MAATREGELEN (Aanbeveling 1) Europees Agentschap voor taaldiversiteit en het leren van talen I. Wettelijke maatregel : voorstel voor een wettelijke maatregel inzake oprichting van een Europees Agentschap voor taaldiversiteit en het leren van talen waarbij naar behoren rekening wordt gehouden met de Europese regionale en minderheidstalen; II. Inhoud : uitvoering van de in het actieplan van de Commissie voorgestelde maatregelen, met inachtneming van de resultaten van het door de Europese Commissie te entameren haalbaarheidsonderzoek naar een Europees Agentschap voor taaldiversiteit en het leren van talen; bevordering van een Europa van de talen en een taalvriendelijk klimaat; het opzetten van een netwerk ter bevordering van de taaldiversiteit - waaronder Europese regionale en minderheidstalen; verzameling en vergelijking van gegevens, met inachtneming van de gegevensbescherming, over de situatie van minderheidstalen in een uitgebreide EU met volledige eerbiediging van nationale bepalingen inzake onderwijs in de officiële taal of talen; (Aanbeveling 2) Programma voor taaldiversiteit (waaronder regionale en minderheidstalen) en het leren van talen I. Wettelijke maatregel : voorstel voor een wettelijke maatregel tot instelling van een meerjarenprogramma voor taaldiversiteit (waaronder regionale en minderheidstalen en gebarentaal) en het leren van talen; II. Inhoud : invoering van concrete financiële maatregelen voor projecten ter bevordering van een taalvriendelijk klimaat, met name door uitwisseling van ervaring tussen meertalige gemeenten en regio's, ter benadrukking van de voordelen van het leren van talen en ter ondersteuning van Europese netwerken die op dit terrein werkzaam zijn; rekening houdend, met het oog op het bepalen van doelstellingen en prioriteiten ten aanzien van regionale of minderheidstalen, met de resultaten van het onderzoek dat wordt verricht in het kader van het Europese Handvest van de Raad van Europa voor de regionale en minderheidstalen; Afgezien van deze twee centrale maatregelen is het Europees Parlement van mening dat binnen een algeheel concept ter bevordering van de taaldiversiteit en het leren van talen alsook tot instandhouding van ons linguïstisch erfgoed - met inbegrip van de Europese regionale en minderheidstalen - de volgende maatregelen zinvol zijn. Bovendien acht het Europees Parlement het een goede zaak 1. De Gemeenschap respecteert en bevordert, voorzover zij daartoe bevoegd is, de taaldiversiteit in Europa, waaronder regionale en minderheidstalen als uitdrukking van deze diversiteit, door samenwerking tussen de lidstaten aan te moedigen en andere passende instrumenten te gebruiken teneinde dit doel na te streven. 2. De maatregelen van de Gemeenschap omvatten met name: 3. De Gemeenschap en de lidstaten bevorderen samenwerking met bevoegde internationale organisaties ter bevordering van de taaldiversiteit, met name met de Raad van Europa. 4. De Europese Unie tracht erop toe te zien dat er geen EU-beleid of -maatregelen worden goedgekeurd of toegepast op een wijze die schadelijk is voor de taaldiversiteit in Europa. 5. De Raad, teneinde bij te dragen tot het bereiken van de onder dit punt genoemde doelstellingen: Het Europees Parlement , A. gezien de uitzonderlijke weersomstandigheden en de buitengewoon hoge temperaturen die de afgelopen tijd in Europa en met name in het zuiden van Europa hebben geheerst, B. gezien de droogte en de daarmee gepaard gaande bosbranden in het zuiden van Europa, met name in Portugal maar ook in Spanje, Frankrijk en Italië, C. gezien het verlies aan mensenlevens en de verwoesting van talrijke landbouwbedrijven, woningen en vervoers-, communicatie- en energievoorzieningen, D. overwegende dat als gevolg van de hittegolf ruim 10.000 mensen meer dan normaal zijn overleden, E. overwegende dat de bosbranden in Portugal alleen al meer dan 400.000 hectare bosland ofwel bijna 5% van het nationale grondgebied en 11% van het bosareaal hebben verwoest en dat de schade meer dan 1 miljard EUR bedraagt, F. overwegende dat de branden die in de zomer hebben gewoed een probleem vormen dat zich herhaaldelijk in het gehele Middellandse-Zeegebied voordoet en dat het specifieke karakter van de mediterrane bossen en de karakteristieke klimaatomstandigheden in Zuid-Europa ertoe leiden dat deze regio één van de meest bedreigde streken van de Unie is, G. overwegende dat moet worden gevreesd dat dit soort grootschalige natuurrampen als gevolg van de klimaatverandering waarschijnlijk vaker zal voorkomen, H. overwegende dat sommige lidstaten niet in staat zijn om het hoofd te bieden aan natuurrampen van dergelijke omvang en daarom op solidariteit en bijstand uit Europa moeten kunnen rekenen; I. overwegende dat het door de branden verwoeste areaal veel groter is dan hetgeen elk jaar wordt herbebost waardoor ernstige menselijke, sociale, economische en ecologische problemen op de lange termijn zullen ontstaan, J. gezien de enorme schade die de droogte in de landbouwsector heeft veroorzaakt, 1. betuigt zijn welgemeende medeleven en solidariteit met de familie van de omgekomen personen en met de bevolking van de getroffen regio's, veelal bejaarde personen uit achtergebleven plattelandsgebieden, en betuigt zijn respect voor de inzet waarmee brandweerpersoneel, vrijwillige brandweer en andere vrijwilligers in actie zijn gekomen en, vaak met gevaar voor eigen leven, onafgebroken strijd hebben geleverd tegen het vuur en de hitte; 2. doet een beroep op de sociale, medische en nooddiensten in de verschillende lidstaten om thans het soort preventieve of noodmaatregelen te evalueren die in een eventuele soortgelijke klimatologische situatie in de toekomst moeten worden genomen; 3. neemt nota van het besluit van de Commissie om voor te stellen het Solidariteitsfonds van de Europese Unie in te zetten voor het toekennen van een steun van 31, 655 miljoen EUR aan Portugal voor het herstel van de infrastructuur van het land en het betalen van de kosten van de noodmaatregelen, maar is van oordeel dat de bijdrage uit het Solidariteitsfonds nog dichter bij het totaalbedrag van de noodhulp moet liggen die uit het Solidariteitsfonds kan worden verkregen, te weten 94,579 miljoen EUR; 4. verzoekt de Commissie om te blijven samenwerken met de nationale autoriteiten bij de verlening van steun aan de getroffen bevolking, de beperking van de ecologische gevolgen van de branden en herbebossing, door alle nationale hulpacties te ondersteunen die zijn gericht op herstel van het productiepotentieel in de getroffen regio's en die tot doel hebben nieuwe werkgelegenheid te scheppen en de nodige maatregelen te treffen om de sociale kosten als gevolg van het verlies van arbeidsplaatsen en inkomstenbronnen te compenseren en ook alle communautaire administratieve procedures in verband met de noodzakelijke herziening van de structuurfondsen te vergemakkelijken en de rigide procedures voor de toegang tot deze structuurfondsen te versoepelen en te vergemakkelijken; 5. verzoekt de Commissie, de lidstaten en de betrokken regio's om samen een plan op te stellen voor het herstel van de infrastructuur alsmede een plan voor het herstel van de getroffen gebieden met het oog op de herbebossing en de preventie van branden door een gedeelte van de communautaire fondsen, met name de Structuurfondsen, het EOGFL en het Cohesiefonds, een nieuwe bestemming te geven; 6. dringt aan op een beleid inzake herbebossing van de getroffen gebieden op basis van de eerbiediging van de biologische, klimatologische en ecologische kernmerken van deze gebieden en wenst dat veel belang wordt gehecht aan het herstel van het karakteristieke plaatselijke landschap; 7. dringt met klem aan op een doeltreffender beleid ter preventie van bosbranden en geeft nogmaals uiting aan zijn standpunt dat zowel toezicht- als preventiemaatregelen door de Gemeenschap moeten worden aangemoedigd, met name in het kader van het voorstel voor een verordening Forest Focus; 8. beklemtoont de noodzaak in het kader van het voorstel voor een verordening Forest Focus de Europese Unie dezelfde financiële middelen ter beschikking te stellen als in het kader van Verordening (EEG) nr. 2158/92 betreffende de bescherming van de bossen in de Gemeenschap tegen brand (1) , ter financiering van met name adequate voorzieningen voor de preventie van bosbranden, zoals brandgangen, boswegen, toegangspunten, bluswatervoorzieningen; 9. veroordeelt scherp het misdadige optreden van individuele personen die verantwoordelijk zijn voor het opzettelijk aansteken van enkele van deze branden en verzoekt de lidstaten al het mogelijke te doen om ervoor te zorgen dat deze voor de rechter worden gebracht; 10. is van mening dat alle getroffen lidstaten hun voorlichting van het grote publiek over de preventie van bosbranden dringend moeten herzien; 11. verzoekt de Commissie en de Raad de kwestie van de oprichting van een Europese burgerbescherming met spoed te behandelen en waardeert de inspanningen van talrijke lidstaten die de door de branden getroffen mediterrane landen extra personele en materiële middelen ter beschikking hebben gesteld; 12. verzoekt de Commissie de tragische gevolgen van de hittegolf van afgelopen zomer grondig te onderzoeken en de resultaten ervan nu reeds op te nemen in haar verdere voorstellen betreffende gezondheidszorg en langetermijnzorg voor ouderen, overeenkomstig de voornemens van de Europese Raad van dit voorjaar voor het najaar 2003; 13. is ingenomen met het besluit van de Commissie om de betaling van enkele vormen van rechtstreekse GLB-steun aan landbouwers te vervroegen om de ernstige gevolgen van de droogte voor de landbouwsector te verlichten; verzoekt de Commissie artikel 87, lid 2 van het EG-Verdrag snel ten uitvoer te leggen teneinde adequate financiële steun te verlenen aan alle sectoren die door de ramp zijn getroffen; verzoekt de Commissie en de lidstaten de landbouwers tegemoet te komen bij de aanpassing van landbouwpraktijken ten einde de risico's van oogstverliezen als gevolg van extreme klimatologische omstandigheden te beperken; 14. is van oordeel dat het wenselijk is om een grondige studie uit te voeren naar nieuwe methoden voor het beheer van landbouwcrises ten gevolge van extreme klimaatschommelingen, zoals een communautair verzekeringsstelsel, een en ander met inachtneming van de begrotingsdiscipline; 15. dringt er bij de Commissie en elke afzonderlijke lidstaat op aan met ambitieuze initiatieven te komen voor een snelle phase-in van hernieuwbare energie aan de hand van snelle en ambitieuze energiebesparingsprogramma's, met inbegrip van een doeltreffende tenuitvoerlegging van het programma Intelligente Energie; 16. verzoekt de Commissie bij haar voorstel voor de herziening van de trans-Europese vervoersnetwerken (TEN-T) prioriteit te geven aan infrastructuurprojecten voor het vervoer per spoor, over het water en voor gecombineerd vervoer; 17. is van mening dat de Europese Unie de beschikking moet hebben over objectieve meer bindende streefwaarden voor ozon in de lucht, en dat de huidige communautaire wetgeving die daarop betrekking heeft moet worden verbeterd; 18. beschouwt de recente extreme weersomstandigheden als een verder bewijs van de negatieve gevolgen van klimaatverandering en beklemtoont dat deze extreme weersomstandigheden een nieuw signaal zijn dat er in de hele wereld ambitieuze maatregelen moeten worden genomen om de klimaatverandering een halt toe te roepen; is van mening dat de EU in dit proces een voortrekkersrol moet blijven vervullen en haar inspanningen op sleutelgebieden als milieu, energie, vervoer enz. moet opvoeren; verzoekt de Commissie om initiatieven te nemen in overeenstemming met de toezeggingen die in Kyoto zijn gedaan en het onderzoek naar het verband tussen vervuiling en klimaatverandering te ontwikkelen; 19. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Commissie, de Raad en de regeringen van de door de branden getroffen lidstaten. Het Europees Parlement , – onder verwijzing naar zijn vorige resoluties over de situatie op Cuba, met name die van 25 april 2002 over de rol van de Europese Unie bij de bevordering van de mensenrechten en democratisering in derde landen (1) en die van 10 april 2003 over de mensenrechten in Cuba (2) , – gelet op de conclusies van de Raad van ministers van buitenlandse zaken van 21 juli 2003 over de situatie in Cuba, – gelet op de verklaring van de Commissie van 27 juli 2003 over het feit dat Cuba afziet van de door de EU verstrekte humanitaire hulp, – onder verwijzing naar de verklaringen van 5 juni en 26 maart 2003 van het voorzitterschap, namens de Europese Unie, over de voortdurende flagrante schendingen van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden op Cuba, – gezien het gemeenschappelijk standpunt 96/697/CFSP van 2 december 1996 over Cuba (3) , door de Raad vastgesteld op basis van artikel J.2 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, dat regelmatig is herzien, A. overwegende dat een van de kerndoelstelling van de Europese Unie de handhaving blijft van de universaliteit en ondeelbaarheid van de mensenrechten - waaronder de civiele, politieke, economische, sociale en culturele rechten - zoals verkondigd door de Wereldconferentie in Wenen van 1993 inzake de mensenrechten, B. overwegende dat de recente gebeurtenissen op Cuba, zoals het grote aantal arrestaties en gevangennemingen, de strenge vonnissen die na summiere processen zijn uitgesproken tegen meer dan 70 dissidenten en mensenrechtenactivisten, en de hervatting van de toepassing van de doodstraf, de Europese Commissie ertoe bewogen hebben om het evaluatieverslag over het Cubaanse verzoek tot toetreding tot de Overeenkomst van Cotonou op te schorten, C. overwegende dat de regering van Cuba van haar kant heeft besloten voor de tweede keer haar verzoek om toetreding tot de Overeenkomst van Cotonou in te trekken, D. overwegende dat de Europese Unie onlangs heeft besloten om het aantal bilaterale overheidsbezoeken op hoog niveau te beperken, het niveau van de deelname van lidstaten aan culturele evenementen te verlagen, Cubaanse dissidenten uit te nodigen voor de viering van nationale feestdagen en over te gaan tot een nieuwe beoordeling van het gemeenschappelijk standpunt van de EU, E. overwegende dat het door de VS gevoerde beleid van confrontatie dat meer dan 44 jaar heeft voortgeduurd (embargo, extraterritoriale wetgeving zoals Helms-Burton, enz.) geen constructieve bijdrage levert aan de bevordering van veranderingen of hervormingen van het Cubaanse regime, F. overwegende dat de uitoefening van de vrijheid van meningsuiting een van de fundamentele rechten van de mens is, G. uiterst bezorgd over de gezondheidstoestand van verschillende dissidenten die momenteel op het eiland gevangen zitten, H. ernstig verontrust over het feit dat de Cubaanse autoriteiten de doodstraf weer ten uitvoer leggen, I. overwegende dat intussen de Cubaanse bevolking nog steeds lijdt onder de gevolgen van de schendingen van de rechten van mens, J. overwegende dat het Europees Parlement de Sacharov-prijs 2002 heeft toegekend aan Osvaldo Payá Sardiñas, dissident en lid van de oppositie tegen het Cubaanse bewind, 1. veroordeelt opnieuw nadrukkelijk de nog steeds voortdurende flagrante schending van de burgerrechten en de politieke rechten en van de fundamentele vrijheid van leden van de Cubaanse oppositie en onafhankelijke journalisten, en doet een beroep op de Cubaanse autoriteiten alle politieke gevangenen onmiddellijk vrij te laten; 2. verzoekt de Commissie en de Raad het probleem van de politieke gevangenen in Cubaanse gevangenissen in het oog te houden en de nodige initiatieven te nemen om ervoor te zorgen dat alle gevangenen onmiddellijke in vrijheid worden gesteld; 3. herinnert de Cubaanse autoriteiten eraan dat geen enkele wet beperkingen mag opleggen aan het recht op vrije meningsuiting en dat zij onder geen enkele voorwaarde gevangenisstraffen mogen opleggen aan individuele personen die die vrijheid uitoefenen; beklemtoont dat eerbiediging en verdediging van de mensenrechten en democratisering bijdragen aan de totstandkoming van de politieke, sociale en economische voorwaarden die nodig zijn om vrede en stabiliteit te waarborgen en ervoor te zorgen dat eenieder in waardigheid kan leven; 4. wijst erop dat, sinds de evaluatie van de doelstellingen van het gemeenschappelijk standpunt van december 2002, niet alleen positieve maatregelen van de Cubaanse regering zijn uitgebleven, maar dat de situatie inzake de rechten van mens in Cuba ernstig achteruitgegaan is; 5. verzoekt de Raad en de Commissie om, zodra alle politieke gevangenen zijn vrijgelaten en er een einde is gekomen aan de arbitraire opsluitingen, met een ondubbelzinnig Cuba-beleid te komen; 6. herhaalt dat de doelen van het beleid van de Europese Unie ten opzichte van Cuba nog steeds zijn eerbiediging van de mensenrechten en fundamentele vrijheden, aanmoediging van een proces van overgang naar een pluralistische democratie en ondersteuning van een duurzaam economisch herstel met het oog op verbetering van de levensstandaard van het Cubaanse volk; 7. is van oordeel dat de Europese Unie een belangrijke rol kan spelen door vast te houden aan een beleid dat gericht is op het nemen van positieve maatregelen, zoals de ondertekening, ratificatie en tenuitvoerlegging van internationale instrumenten op het gebied van de mensenrechten - met name het VN-Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten alsmede het Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten - , door er zowel bij de autoriteiten als de democratische oppositie op aan te dringen samen te werken aan een vreedzame democratische overgang, en door de dialoog van de Hoge Vertegenwoordiger van de Unie met de autoriteiten en met de democratische oppositie in het land te intensiveren; is bovendien van mening dat de Unie een volwaardige plaats moet geven aan andere mogelijke positieve maatregelen, met inbegrip van genereuze samenwerkingsprogramma's ten einde de eerbiediging van de mensenrechten op alle niveaus te verbeteren; 8. betreurt het besluit van het Cubaanse regime om af te zien van de steun van de Europese Unie en verklaart nogmaals dat de toezeggingen en de bereidheid van de EU om het Cubaanse volk te steunen onverminderd van kracht zijn, 9. betreurt ten zeerste het gedrag van de Cubaanse autoriteiten tegenover de communautaire instellingen, lidstaten en toetredende landen, te meer nu de Commissie onlangs een bureau in Havana heeft geopend; betreurt voorts de sluiting van het Spaans Cultureel Centrum en verwacht van de Cubaanse autoriteiten een andere, constructievere opstelling, gebaseerd op hervormingsbereidheid; 10. betreurt het uitblijven van economische en sociale hervormingen, waardoor het dagelijks bestaan van de Cubaanse burgers alleen maar moeilijker wordt; 11. herhaalt zijn veroordeling van het door de Verenigde Staten aan Cuba opgelegde embargo en verlangt dat dit onmiddellijk wordt opgeheven, zoals reeds meermalen is gevraagd in de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties; 12. wenst dat Osvaldo Payá, winnaar van de Sacharov-prijs in 2002, officieel wordt uitgenodigd om onverwijld naar Europa te reizen om daar persoonlijk het voorzitterschap van de EU, de Hoge Vertegenwoordiger voor het GBVB, de voorzitter en bevoegde leden van de Commissie, alsmede de Voorzitter van het Europees Parlement te ontmoeten, steunt het door zijn Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid genomen besluit om de heer Oswaldo Payá Sardiñas uit te nodigen, en verzoekt de Cubaanse autoriteiten zijn komst niet te verhinderen; 13. gelast zijn Delegatie voor de betrekkingen met de landen in Midden-Amerika en Mexico d om, in de geest van deze resolutie, de kwestie van de mensenrechten in Cuba vastberadener aan te pakken en de ontwikkelingen op dat vlak nauwlettend te blijven volgen; 14. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, de regering en de Nationale Volksvergadering van de Republiek Cuba en aan Oswaldo Payá Sardiñas. Het Europees Parlement , – onder verwijzing naar de ontwerpresolutie van Maurizio Turco e.a. over godsdienstvrijheid (B5&nbhy;0445/2002), – gezien het vierde jaarlijks verslag van de EU over de mensenrechten (12747/1/02), – gelet op de artikelen 3, 6, 11, 13 en 19 van het Verdrag betreffende de Europese Unie en de artikelen 177 en 300 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, – gelet op de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en alle relevante internationale mensenrechteninstrumenten (1) , – gelet op de inwerkingtreding van het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof op 1 juli 2002, – onder verwijzing naar zijn vorige resoluties over de mensenrechten in de wereld, aangenomen op 25 april 2002, 5 juli 2001, 16 maart 2000, 17 december 1998, 12 december 1996, 26 april 1995, 12 maart 1993, 12 september 1991, 18 januari 1989, 12 maart 1987, 22 oktober 1985, 22 mei 1984 en 17 mei 1983 (2) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 30 januari 2003 over de rechten, prioriteiten en aanbevelingen van de EU voor de 59ste zitting van de VN-Commissie voor de rechten van de mens in Genève (3) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 25 april 2002 over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over de rol van de Europese Unie bij de bevordering van de mensenrechten en de democratisering in derde landen (4) , en de conclusies van de Raad van 25 juni 2001, – gezien de conclusies van de Raad van 10 december 2002 over de mensenrechten en de democratisering in derde landen, samen met de praktische maatregelen die zijn goedgekeurd met het oog op de tenuitvoerlegging van de conclusies van de Raad van 25 juni 2001, – gelet op het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (5) , – onder verwijzing naar zijn vorige resoluties over de situatie met betrekking tot de grondrechten in de Europese Unie, met name naar de resolutie van 15 januari 2003 (6) , – onder verwijzing naar zijn resoluties van 4 juli 2002 over ASPA, de American Service-Members" Protection Act (wet ter bescherming van Amerikaanse militairen ) (7) en zijn resoluties over het Internationaal Strafhof van 26 september 2002 en 24 oktober 2002 (8) , en de conclusie van de Raad van 30 september 2002, – gezien het gemeenschappelijk standpunt van de Raad van 11 juni 2001 betreffende het Internationaal Strafhof, gewijzigd bij gemeenschappelijk standpunt 2002/474/GBVB van de Raad van 20 juni 2002 (9) , het daaraan gerelateerde actieplan van 15 mei 2002 en het gemeenschappelijk standpunt 2003/444/GBVB van de Raad van 16 juni 2003 (10) , – onder verwijzing naar zijn resoluties van 19 november 1998, 18 januari 2001 en 28 februari 2002 over het Internationaal Strafhof (11) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 20 september 2001 over genitale verminking van vrouwen (12) , – gelet op de inwerkingtreding op 1 april 2003 van de Partnerschapsovereenkomst ACS&nbhy;EU, die op 23 juni 2003 in Cotonou is ondertekend (13) , – gezien het actieplan dat is aangenomen tijdens de vijfde Euro-mediterrane ministersconferentie die op 23 april 2002 in Valencia is gehouden, – gezien de conclusies van het discussieforum over de mensenrechten van december 2002 in Kopenhagen, – gelet op artikel 163 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid (A5&nbhy;0274/2003), A. overwegende dat de mensenrechten - bestaande uit civiele, politieke, economische, sociale en culturele rechten - universeel en ondeelbaar van aard zijn en onderling afhankelijk en met elkaar verbonden zijn, zoals in 1993 op de VN-Mensenrechtenconferentie in Wenen is bekrachtigd, B. overwegende dat het ontwikkelen en consolideren van de democratie en de rechtsstaat en de eerbiediging van de rechten en fundamentele vrijheden van de mens een algemene doelstelling van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de Europese Unie is, en dat het communautair beleid op het gebied van ontwikkelingssamenwerking tot verwezenlijking van deze algemene doelstelling dient bij te dragen, C. overwegende dat de Europese Unie zich door middel van haar externe betrekkingen en gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid heeft verplicht tot eerbiediging van de internationale wetgeving inzake mensenrechten en van de internationale humanitaire wetgeving, D. overwegende dat op de tweede ministersconferentie van de Community of Democracies, die van 10 tot 12 november 2002 plaatsvond te Seoel, 118 landen, waaronder alle lidstaten van de EU, opnieuw hun engagement en bereidheid hebben bevestigd de democratie, de rechtsstaat en de mensenrechten in de wereld te bevorderen en te verdedigen, E. overwegende dat als de EU haar verantwoordelijkheid voor vrede en stabiliteit in de wereld wil kunnen nakomen, het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid moet worden versterkt en belang moet worden gehecht aan een effectief gebruik van alle voorzieningen die de EU bij haar externe betrekkingen ter beschikking staan, F. overwegende dat de geloofwaardigheid van de EU met betrekking tot het mensenrechtenbeleid bij haar externe betrekkingen mede afhangt van de uitvoering van haar beleid inzake de rechten en fundamentele vrijheden van de mens binnen haar eigen grenzen, G. overwegende dat de EU in principe een positieve en op samenwerking gerichte benadering toepast ter bevordering van de eerbiediging van de mensenrechten met betrekking tot derde landen, H. overwegende dat pogingen om de eerbiediging van de mensenrechten en de democratie als fundamentele doelstellingen van het communautair beleid inzake externe betrekkingen te bevorderen, zullen stranden als de inherente beginselen onvoldoende prioriteit krijgen ten opzichte van aan veiligheid gerelateerde, economische of politieke belangen, I. betreurende dat sommige lidstaten van de EU, in strijd met de verplichtingen die voortvloeien uit de Overeenkomst van Cotonou en andere associatie- en samenwerkingsovereenkomsten met derde landen, in verschillende delen van de wereld ondemocratische regimes steunen indien hun nationale economische, militaire en andere belangen hiermee gediend zijn, J. overwegende dat in de zogenaamde oorlog tegen het terrorisme de behartiging van de klassieke individuele mensenrechten niet achtergesteld mag worden bij het streven naar collectieve veiligheid, K. overwegende dat gewapende geschillen een ernstig gevaar blijven vormen voor de mensenrechten en ernstige schendingen van de mensenrechten tot gevolg hebben, L. overwegende dat de nationale veiligheid sinds de tragische gebeurtenissen van 11 september voor tal van regeringen een groot probleem is geworden ten koste van de mensenrechten, met name door onderdrukking van politieke tegenstanders, door hen af te schilderen als "terroristen", door verborgen stelsels van strafrecht in het leven te roepen, en door een grotere mate van aarzeling van de kant van regeringen om kritiek te hebben op elkaars binnenlands beleid; overwegende dat dit internationale klimaat een ernstige bedreiging is voor de bescherming van de mensenrechten, M. overwegende dat de Verenigde Staten mensen die in verband met de "oorlog tegen het terrorisme" zijn gearresteerd, internationaal erkende rechten blijven ontzeggen; overwegende dat duizenden mensen tijdens de oorlog in Afghanistan gevangen zijn genomen in weerwil van het internationaal humanitair recht en de nationale wetgeving van de Verenigde Staten, N. overwegende dat de mensenrechtensituatie in het Midden-Oosten, Noord-Afrika en delen van Azië nog is verslechterd in naam van de "strijd tegen het terrorisme"; dat beperkende maatregelen inzake vrijheid van meningsuiting en vergadering, en intimidatie van mensenrechtenactivisten om zich heen grijpen; dat de regio's nog steeds gebukt gaan onder gerechtelijke en standrechtelijke terechtstellingen, wijd verbreide toepassing van foltering en oneerlijke processen, O. overwegende dat de mensenrechtenclausule die als essentieel onderdeel in associatie- en samenwerkingsovereenkomsten met derde landen is opgenomen, op een werkelijk operationele wijze moet worden toegepast om schendingen van de mensenrechten effectief te kunnen aanpakken en schendingen in de toekomst te kunnen voorkomen, en moet voorzien in een duidelijk mechanisme voor toepassing en opschorting in gevallen van niet-naleving, P. overwegende dat schendingen van de mensenrechtenclausule door landen die via overeenkomsten aan de EU gebonden zijn, niet alleen schendingen zijn van de universele rechten en vrijheden die erkend zijn in de Universele Verklaring van de rechten van de mens, maar bovenal een schending vormen van internationale verdragen waartoe de parijen uit vrije wil zijn toegetreden, Q. overwegende dat overeenkomstig de betreffende EU-richtsnoeren mensenrechtendialogen uitsluitend een aanvaardbare optie zijn als het partnerland voldoende inzet betoont tot verbetering van de mensenrechtensituatie in het veld; overwegende voorts dat de EU de resultaten van de dialogen regelmatig dient te evalueren om vast te stellen in hoeverre haar verwachtingen zijn uitgekomen, R. overwegende dat het de verantwoordelijkheid van de Raad en de Commissie is de coherentie en consistentie van het mensenrechtenbeleid van de EU te vergroten door mensenrechten en democratisering als doelstellingen te "mainstreamen" in alle aspecten van de externe betrekkingen en door deze vraagstukken op alle niveaus aan de orde te stellen tijdens alle relevante bijeenkomsten met derde landen, S. overwegende dat integratie van mensenrechten in het beleid moet worden omschreven als aandacht voor mensenrechtenoverwegingen op ieder niveau en in iedere vorm van beleid, en uitsluitend effectief kan zijn indien deze "mainstreaming" verplicht wordt gesteld en gecontroleerd wordt door de hoogste niveaus in de Raad en de Commissie, T. overwegende dat in het Europees Parlement verdere maatregelen vereist zijn om de structuren en werkmethoden van zijn mensenrechtenbeleid te versterken; overwegende voorts dat verbeteringen prioriteit dienen te krijgen om te zorgen voor een goede follow&nbhy;up van zijn verklaringen, U. overwegende dat het voorzitterschap niet alleen het EP dient te raadplegen over de voornaamste aspecten en keuzen van het GBVB, maar er ook voor dient te zorgen dat de standpunten van het EP naar behoren in overweging worden genomen; overwegende voorts dat het de verantwoordelijkheid van het voorzitterschap en de Commissie is regelmatig informatie te verschaffen over de ontwikkeling en tenuitvoerlegging van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, V. overwegende dat er manieren en middelen moeten worden gevonden om de positie van het Parlement te versterken door te zorgen voor een goede controleerbaarheid van de Raad en de Commissie bij de tenuitvoerlegging van het beleid, met name met betrekking tot de tenuitvoerlegging van mensenrechtenclausules, W. overwegende dat mensenrechtenkwesties vanwege hun aard soms om een onmiddellijke reactie vragen; overwegende dat Parlementsleden volgens de mechanismen waarin het huidige Reglement voorziet niet van de Raad en de Commissie kunnen verlangen dat zij ingediende vragen met spoed beantwoorden; overwegende dat het schriftelijk antwoord van de Raad op vragen van Parlementsleden altijd bijzonder lang op zich laat wachten en veel te vaak vaag en oppervlakkig is, Vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst X. overwegende dat de godsdienstvrijheid, die is vastgelegd in artikel 18 van de Universele Verklaring van de rechten van de mens wordt omschreven als een ieders "recht op vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst en mede "de vrijheid (omvat) om van godsdienst of overtuiging te veranderen, alsmede de vrijheid hetzij alleen, hetzij met anderen zowel in het openbaar als in zijn particuliere leven zijn godsdienst of overtuiging te belijden door het onderwijzen ervan, door de praktische toepassing, door eredienst en de inachtneming van de geboden en voorschriften"; dat het recht zich niet tot een godsdienst te bekennen impliciet wordt erkend en in dezelfde mate dient te worden beschermd, Y. overwegende dat godsdienst, overtuiging of het niet-aanhangen van een overtuiging tot de individuele vrijheden behoren; overwegende dat godsdiensten en overtuigingen een referentiekader bieden voor de zin van het bestaan en tegemoet komen aan de geestelijke behoeften van gelovigen, die meer dan 90 procent van de wereldbevolking uitmaken, Z. overwegende dat het de plicht is van regeringen ervoor te zorgen dat een ieders recht op godsdienstvrijheid en geloofsovertuiging of het niet-aanhangen van een geloofsovertuiging volledig wordt beschermd, AA. overwegende dat de vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst in verschillende delen van de wereld op willekeurige wijze wordt geschonden en met voeten getreden, wat soms leidt tot ernstige en wrede vormen van vervolging, waaronder detentie, foltering, onderwerping en het miskennen van de vrijheid van meningsuiting, vereniging en vergadering, het gevaar van straf bij overstap naar een andere godsdienst en het verbieden van missionering, AB. overwegende dat de staat per definitie niet-godsdienstig moet zijn, en dat het voor gelovigen of niet-gelovigen soms moeilijk is vreedzaam samen te leven wanneer staat en godsdienst en geloof niet zijn gescheiden, en dat er voor minderheden problemen kunnen ontstaan, AC. overwegende dat regimes met een eenpartijstelsel verantwoordelijk zijn voor onderdrukkingsbeleid en ernstige schending van de godsdienstvrijheid, met name in de Democratische Volksrepubliek Laos, Vietnam, Cuba en de Volksrepubliek China, AD. overwegende dat er momenteel wereldwijd op staatsniveau vele barrières bestaan die de vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst in de weg staan, zoals pogingen controle uit te oefenen over geloofsovertuiging of godsdienstuitoefening of deze verplicht te stellen, vijandige houding tegenover minderheden of niet-toegestane godsdiensten, nalatigheid ten aanzien van schendingen van de vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst en het bestaan van discriminerende wetgeving en discriminerend beleid, AE. overwegende dat bevordering en bescherming van de rechten van personen die tot enigerlei minderheid behoren, bijdragen tot politieke en maatschappelijke stabiliteit en vrede, en het culturele erfgoed van de maatschappij als geheel kunnen verrijken, AF. overwegende dat in vele delen van de wereld ernstige vormen van intolerantie, discriminatie en geweld op grond van een verkeerde interpretatie van godsdienst of geloofsovertuiging voorkomen, waaronder intimidatie en onderdrukking ingegeven door religieus extremisme, AG. overwegende dat godsdiensten, zowel in gematigde als in radicale bewegingen, veelal taken op zich nemen die de overheid laat liggen, onder andere op het gebied van gezondheidszorg en onderwijs, AH. overwegende dat godsdiensten in toenemende mate voor politieke doeleinden worden geïnstrumentaliseerd, met name als er sprake is van een machtsstrijd of in het kader van etnische problemen, en heel makkelijk kunnen worden misbruikt om conflicten aan te wakkeren; overwegende voorts dat twaalf van de dertig belangrijkste conflicten van dit moment verband houden met godsdienst, AI. overwegende dat traditionele vreedzame betrekkingen tussen godsdiensten door een machtsstrijd zijn verstoord, bijvoorbeeld in de Balkan, op de Molukken, in Nigeria, Soedan, Pakistan en India, waar zich botsingen voordoen, waarvan met name minderheden het slachtoffer zijn, tussen moslims en christenen of hindoes en moslims en andere religieuze minderheden, AJ. overwegende dat het van wezenlijk belang is onderscheid te maken tussen godsdienst als geloof en vreedzame eredienst en godsdienst als middel om haat en geweld jegens anderen aan te wakkeren, AK. overwegende dat geweld uit religieuze overwegingen wereldwijd toeneemt, hetgeen leidt tot meer spanningen tussen of binnen godsdiensten en geloofsovertuigingen, AL. overwegende dat religieus en atheïstisch extremisme de mogelijkheid tot vreedzaam en kalm samenleven van verschillende gemeenschappen in gevaar brengt; overwegende dat het daardoor per definitie een bedreiging vormt voor het recht op vrijheid van godsdienst en geloofsovertuiging, AM. overwegende dat de toename van religieus extremisme zich soms manifesteert in de vorm van geweld en protesten tegen de waarden van de moderne maatschappij, zoals godsdiensttolerantie, vrijheid van meningsuiting, secularisme, democratie en pluralisme, AN. overwegende dat de oorzaken van het toenemende extremisme divers zijn, met wortels in elementen van economische, sociologische, historische en/of politieke aard, en er geen kant-en-klare oplossing is om dit verschijnsel te bestrijden, AO. overwegende dat de toename van extremistische interpretaties van een godsdienst wordt gevoed door groeperingen die steeds beter georganiseerd zijn en die over aanzienlijke financiële middelen lijken te beschikken, AP. overwegende dat moslimextremisme vooral in de beter ontwikkelde en kennelijk meer seculiere islamitische maatschappijen, zoals Algerije, Egypte, Libanon en Tunesië, sterk naar voren komt en met name in delen van Azië en Afrika toeneemt, AQ. overwegende dat het veelal door de regeringen van bovengenoemde landen gevoerde repressieve en antidemocratische beleid het extremisme dat het zegt te bestrijden, slechts kan versterken, doordat het de vertegenwoordigers van de democratische oppositie verzwakt, AR. overwegende dat religieus fanatisme zelfs de kop kan opsteken in landen die tot op heden als seculier worden beschouwd en waar de staat van oudsher gescheiden is van godsdienst of geloof, en dat deze nieuwe situatie de neiging heeft zich als een olievlek uit te breiden naar landen die in politiek opzicht kwetsbaarder zijn, AS. overwegende dat met name in landen als Saoedi-Arabië, Iran, Soedan, Somalië en Nigeria onwankelbare en extreme interpretaties van de sharia gelden, AT. overwegende dat in verscheidene landen met een grote moslimbevolking, zoals (het noorden van) Nigeria, Soedan en Pakistan, sharia en andere praktijken die als strijdig met de universele rechten van de mens worden beschouwd, opnieuw in opkomst zijn, AU. in dit opzicht verontrust over de verwijzingen naar de sharia in de ontwerpgrondwet van Afghanistan, AV. overwegende dat de rechten van vrouwen, meisjes en andere kwetsbare bevolkingsgroepen met name in gevaar komen door onaanvaardbare praktijken zoals verbranding, steniging, verminking van vrouwelijke geslachtsdelen, kinderhuwelijken en uithuwelijking in naam van cultuur, traditie, gebruik of godsdienst, waardoor aan deze groeperingen een ondergeschikte maatschappelijke positie en status wordt toegekend, AW. overwegende dat religieus extremisme andere vormen van religieus extremisme kan aanwakkeren, zoals het geval is op het Aziatische subcontinent, waar extremisme van de kant van een godsdienst, bijvoorbeeld in Pakistan, Indonesië en India, extremisme van een andere godsdienst uitlokt en andersom, AX. overwegende dat fundamentalisme een toenemend gevaar is voor de gelijke constitutionele rechten en toegang tot de rechtsorde van miljoenen mensen in India, met name voor moslim- en christelijke minderheden, AY. overwegende dat wetten tegen de overstap op een andere godsdienst, zoals die zijn aangenomen of worden voorgesteld in India en Sri Lanka, in de praktijk gemakkelijk kunnen worden misbruikt voor onderdrukking van godsdienstige minderheden, AZ. overwegende dat het onaanvaardbaar is dat in naam van een godsdienst of een andere levensfilosofie aanspraak wordt gemaakt op het bezit of de uitoefening van politiek gezag, BA. overwegende dat de potentiële toename van geweld en schendingen van de mensenrechten ten gevolge van de wereldwijde opkomst van religieus en totalitair seculier extremisme vraagt om een vastberaden en op een breed draagvlak berustende reactie van de Europese Unie en de Europese samenleving, BB. overwegende dat de mondialisering over de hele wereld tot intensievere interacties tussen mensen heeft geleid, waardoor de noodzaak van tolerantie inzake geloof en vrijheid van geweten en de noodzaak voor mensen met een religieuze achtergrond respect te eisen, zijn toegenomen om conflicten tussen waardesystemen te voorkomen, BC. overwegende dat het gevaar bestaat dat godsdiensten op basis van misvattingen over en onbekendheid met de cultuur en de godsdienst van de "ander" worden gestigmatiseerd, wat op zichzelf de godsdienstvrijheid in gevaar kan brengen, BD. overwegende dat de media een belangrijke rol kunnen spelen bij de verspreiding van kennis van en adequate informatie over geloofsovertuigingen en culturen en bij het bevorderen van wederzijds begrip tussen mensen met een uiteenlopende religieuze achtergrond; overwegende voorts dat zij om deze reden het schetsen van stereotype beelden van andere geloofsovertuigingen dienen te vermijden, en de plicht dienen te erkennen naar waarheid verslag te doen indien er sprake is van religieuze intolerantie, 1. is van mening dat de mensenrechten de hoeksteen vormen van ieder binnen- en buitenlands beleid van de Europese Unie; dringt er bij de Raad en de Commissie dan ook op aan schendingen van de mensenrechten waar die ook plaatsvinden, duidelijk te veroordelen; verklaart ernstig verontrust te zijn over een eventuele marginalisering van de mensenrechten ten opzichte van met veiligheid verband houdende economische en politieke prioriteiten; 2. steunt het voornemen van de Raad om tot een effectiever en zichtbaarder EU-beleid ten aanzien van de mensenrechten en democratisering te komen door middel van meer coherentie en consistentie tussen communautaire actie en het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, mainstreaming, meer openheid en regelmatige vaststelling en beoordeling van prioritaire maatregelen; 3. verzoekt de Raad, de Commissie en de lidstaten te benadrukken dat bescherming van de mensenrechten en rechtsorde een integraal en essentieel bestanddeel zijn voor het oplossen van conflicten en voor een lange-termijntoezegging voor de wederopbouw na een conflict; 4. verzoekt de Raad, de Commissie en de lidstaten de nodige stappen te nemen om de op 10 december 2002 door de Raad goedgekeurde maatregelen, vervat in het COHOM-verslag over de follow-up van de conclusies van de Raad Algemene Zaken van 25 juni 2001, in praktijk te brengen, en het Parlement vóór eind 2003 verslag uit te brengen over de geboekte voortgang; Mensenrechtenclausule 5. verzoekt de Raad en de Commissie de mensenrechtenclausule te presenteren als een toezegging van beide partijen om zich te houden aan de overeenkomst om de mensenrechten te eerbiedigen en de clausule te gebruiken om positieve verandering te bewerkstelligen; is van mening dat, indien dit mislukt, er consequenties moeten worden getrokken en de clausule volledig dient te worden toegepast; 6. is van mening dat de tenuitvoerlegging van de mensenrechtenclausule in associatie- en samenwerkingsovereenkomsten in de eerste plaats afhangt van de politieke wil van de EU om voldoende druk uit te oefenen op het land in kwestie, en van de prioriteit die aan mensenrechtenkwesties wordt gegeven boven economische, veiligheids- en andere politieke belangen; 7. is van mening dat de lidstaten die via hun nationaal beleid met het oog op waarborging van economische, militaire en andere eigen belangen ten opzichte van derde landen ondemocratische regimes steunen, in staat stellen aan de macht te blijven of zelfs aan de macht brengen en die daardoor in feite een standpunt innemen dat in strijd is met de doelstellingen van de associatie- en samenwerkingsovereenkomsten op het gebied van mensenrechten, democratie en behoorlijk bestuur, op ieder gewenst moment aan de andere lidstaten en het Europees Parlement verantwoording moeten afleggen; 8. benadrukt echter dat het gebrek aan een duidelijk uitvoeringsmechanisme het effect van de clausule beperkt; is van mening dat het uitvoeringsmechanisme van de Overeenkomst van Cotonou qua bepalingen inzake raadpleging, opschorting en participatie door het maatschappelijk middenveld als voorbeeld dient; 9. verzoekt de Commissie de nodige voorstellen te doen voor een mechanisme voor de tenuitvoerlegging van de mensenrechtenclausule om expliciet druk uit te kunnen oefenen teneinde de mensenrechtensituatie in de betrokken landen aanzienlijk te verbeteren en geledingen van de maatschappij, die het bevorderen van de democratie en eerbiediging van de mensenrechten steunen, aan te moedigen; 10. verzoekt de Commissie en de Raad criteria voor beperkende en stimuleringsmaatregelen op te stellen en te publiceren om de openheid en geloofwaardigheid bij het ten uitvoer leggen van de clausule te vergroten, en tegelijkertijd te erkennen dat moet worden gezorgd voor een bepaalde speelruimte bij de vaststelling van de beste manier om deze doelen te verwezenlijken; 11. dringt er bij de Raad en de Commissie op aan procedures voor een gestructureerde dialoog in gang te zetten om regelmatig te kunnen beoordelen of partnerlanden hun verplichtingen op het gebied van de mensenrechten naleven; 12. verzoekt de Raad in zijn hoedanigheid van deelnemer aan de Associatie- en samenwerkingsraden specifieke subcommissies voor de mensenrechten in te stellen die duidelijk zijn gekoppeld aan de politieke dialoog op het hoogste niveau, met het oog op de tenuitvoerlegging van artikel 2 van de Overeenkomst van Cotonou; 13. verzoekt de Commissie en de Raad werkgroepen of rondetafelconferenties over de mensenrechten op te zetten als onderdeel van een systematische methodologie om de mensenrechtenclausule ten uitvoer te leggen; deze werkgroepen dienen op basis van bestaande controle-instrumenten toezicht te houden op de mensenrechtensituatie van het desbetreffende land, specifieke actie voor verbetering voor te stellen, waaronder tijdschema's en criteria; in de werkgroepen dienen vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld, NGO's en mensenrechtenorganisaties uit de EU en het partnerland zitting te nemen; leden van het Europees Parlement moeten worden uitgenodigd deel te nemen; 14. verzoekt de Commissie samen met de EU-missies informatie te vergaren en te beoordelen over specifieke schendingen van de mensenrechten, met bijzondere aandacht voor de rechten van de vrouw - zoals de praktijk van vrouwenbesnijdenis en andere verminkingen van de vrouwelijke genitaliën - en voor de rechten van het kind en van gehandicapten in derde landen, als essentieel onderdeel van de controlerende functie die ze heeft, met name ten aanzien van die landen die aan een mensenrechtenclausule als onderdeel van de met de EU gesloten overeenkomsten gebonden zijn; 15. spreekt de aanbeveling uit niet alleen stelselmatig verslag te doen over de mensenrechten, maar eveneens controlelijsten, opleidingsprogramma's en handboeken te ontwikkelen om de taak van ambtenaren te vergemakkelijken; 16. betreurt wederom dat het Parlement niet betrokken is bij het besluitvormingsproces voor het initiëren van raadplegingsprocedures of het opschorten van een overeenkomst; dringt er om deze reden met klem op aan dat het tijdig en volledig wordt geïnformeerd over de genomen maatregelen; dringt er voorts op aan dat met zijn denkbeelden over het in het kader van toekomstige overeenkomsten overeen te komen type clausule rekening wordt gehouden; Sancties 17. verzoekt de Commissie en de Raad de beperkende en opschortende maatregelen toe te passen op basis van een beoordeling van de ernst van de feiten, welke beoordeling minder mild moet zijn dan tot dusver het geval is geweest, ten koste van de doelmatigheid van de clausule en van de geloofwaardigheid van het juridisch gewicht dat aan de mensenrechtenclausule toekomt; 18. verzoekt de Raad en de Commissie de door de EU aangenomen beperkende maatregelen daadwerkelijk ten uitvoer te leggen, zodat het niet bij een uiting van afkeuring blijft; 19. verzoekt de Raad, de Commissie en de lidstaten het sanctiebeleid van de EU in het kader van de bevordering van mensenrechten daadwerkelijk ten uitvoer te leggen om ervoor te zorgen dat geen maatregelen worden genomen die dit beleid moedwillig ondergraven, zoals is gebeurd in het geval van Zimbabwe waar het effect van beoogde sancties regelmatig is ondermijnd door ontduikingsmogelijkheden; 20. dringt erop aan dat het sanctiebeleid periodiek wordt bezien om de doelmatigheid ervan te evalueren en te verbeteren; Mensenrechtendialoog en politieke dialoog 21. staat op het standpunt dat mensenrechtendialogen tussen de EU en derde landen niet beperkt moeten blijven tot praten of het uitwisselen van standpunten over culturele en historische verschillen, maar dat in plaats daarvan criteria moeten worden opgesteld voor de te boeken vooruitgang die in het veld zichtbaar moet worden; 22. dringt er bij de Raad op aan zich te houden aan zijn toezeggingen op het gebied van openheid ten aanzien van mensenrechtenkwesties in de EU die in het kader van de politieke dialoog en de mensenrechtendialoog worden besproken, hoewel het zich volledig bewust is van de gevoelige aard van de kwesties en de soms vereiste discretie bij besprekingen; 23. verzoekt de Raad in het kader van de politieke dialoog specifieke dialogen over de mensenrechten te initiëren met de geassocieerde landen in het Middellandse-Zeegebied en met landen die op grond van partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten een relatie met de EU hebben, zoals Rusland en Oekraïne en de landen van de Zuid-Kaukasus, en in het kader van de stabiliteits- en associatieovereenkomsten met de westelijke Balkanlanden; 24. wenst dat door middel van nieuwe onderhandelingen of gezamenlijke verklaringen in alle associatie- en samenwerkingsovereenkomsten procedures worden opgenomen voor een dialoog tussen de regeringen en het maatschappelijk middenveld om de rol van het maatschappelijk middenveld te benadrukken en het wederzijds vertrouwen tussen de partijen te bevorderen; benadrukt in dit verband de unieke aard van de Overeenkomst van Cotonou, in het kader waarvan het maatschappelijk middenveld betrokken wordt bij een dialoog met regeringen en bij ontwikkelingsprojecten; 25. stimuleert de Raad voor Samenwerking van de Arabische-Golfstaten voortgang te boeken bij het opzetten van een rondetafelconferentie over de mensenrechten teneinde een dialoog over mensenrechtenkwesties tussen deze Raad en de EU mogelijk te maken; 26. verzoekt de Raad en de Commissie de kwestie aan te kaarten van mannen die in Egyptische gevangenissen worden vastgehouden op grond van hun vermeende homoseksualiteit en "losbandig gedrag", en is verontrust over de opsporing van homoseksuele mannen via het internet; 27. verzoekt de Raad overeenkomstig de EU-richtsnoeren betreffende de mensenrechtendialoog te handelen en de mensenrechtendialogen van de EU met Iran en China eens per jaar te beoordelen; 28. betreurt dat er tijdens de Top EU-China van september 2002 niets is gedaan met de bezorgdheid van de EU over de situatie in dat land, ondanks het engagement van de EU haar bezorgdheid over de mensenrechten op bijeenkomsten met China op alle niveaus aan de orde te stellen; 29. betreurt dat de VS niet is toegetreden tot belangrijke internationale akkoorden betreffende de internationale mensenrechten en het humanitair recht of deze niet volledig naleeft, zoals de akkoorden ter bescherming van de rechten van het kind, tot afschaffing van de doodstraf en voor een gewaarborgde behandeling van krijgsgevangenen in de nasleep van de recente conflicten; verzoekt de VS met name dringend het Statuut van het Internationaal Strafhof te bekrachtigen; verzoekt de Raad en de Commissie bovendien deze kwesties op te nemen in de agenda van de politieke dialoog met de Verenigde Staten; 30. is van oordeel dat de heropbouw van de juridische en wettelijke infrastructuur evenals de versterking van de onafhankelijke mensenrechtencommissie en van haar capaciteit om toe te zien op de mensenrechten en onderzoek te verrichten naar schendingen van de mensenrechten, van fundamenteel belang blijft; vraagt om méér internationale bijstand in deze gebieden; acht het absoluut noodzakelijk snel een objectief onderzoek te voeren naar alle schendingen van de mensenrechten en oorlogsmisdaden; verzoekt de lidstaten de Verenigde Naties bij te staan in haar inspanningen om oorlogsmisdaden en schendingen van de mensenrechten te onderzoeken; 31. verzoekt de Chinese regering de VN-Hoge Commissaris voor de mensenrechten, de speciale VN-rapporteurs inzake marteling en inzake onderwijs en de voorzitter van de werkgroep inzake willekeurige detentie op de kortst mogelijke termijn uit te nodigen voor een officieel bezoek; verzoekt de Chinese regering de speciale VN-rapporteur inzake godsdienstvrijheid uit te nodigen voor een officieel bezoek; 32. is van mening dat de bereidheid van Iran om zonder voorwaarden vooraf een mensenrechtendialoog aan te gaan een positieve ontwikkeling is met het oog op normalisering van de betrekkingen tussen de EU en Iran; 33. is van mening dat het mislukken van de mensenrechtendialoog met Iran rechtstreeks van invloed zal zijn op de onderhandelingen over de handels- en samenwerkingsovereenkomst, aangezien in de richtsnoeren inzake mensenrechtendialogen is vastgesteld dat vooruitgang in het veld van doorslaggevend belang is, en in de conclusies van de Raad van 17 juni 2002 een duidelijk verband wordt gelegd tussen voortgang bij de onderhandelingen en voortgang bij de politieke dialoog, waarvan de mensenrechten onlosmakelijk deel uitmaken; 34. verzoekt de Iraanse regering de speciale VN-rapporteurs inzake vrijheid van meningsuiting, en geweld tegen vrouwen op de kortst mogelijke termijn te ontvangen; is van mening dat het bezoek van de werkgroep inzake willekeurige detentie, in februari 2003, en dat van de werkgroep inzake gedwongen en onvrijwillige verdwijningen, dat voor juni 2003 gepland staat, een positieve ontwikkeling zijn, mits hun aanbevelingen ten uitvoer worden gelegd; 35. veroordeelt de toepassing van steniging en alle vormen van mensonterende en wrede bestraffing, met name in Iran, Nigeria en Saoedi-Arabië; verzoekt de Raad en de Commissie met klem er tijdens hun politieke dialoog met de regeringen op aan te dringen dat deze praktijken worden afgeschaft; 36. neemt nota van het feitelijke moratorium op de doodstraf door steniging in Iran; dringt er bij de Iraanse regering op aan dit gebruik definitief af te schaffen; 37. verzoekt de Raad, de Commissie en de Iraanse autoriteiten erop toe te zien dat alle relevante internationale en Iraanse NGO's, alsook leden van het Europese en Iraanse parlement bij de rondetafelconferentie in het kader van de mensenrechtendialoog tussen de EU en Iran worden betrokken, zodat van hun kennis op het gebied van de mensenrechten gebruik kan worden gemaakt; 38. verzoekt de Raad en de Commissie nauw samen te werken met mensenrechtenorganisaties in Iran en China en de relevante mensenrechtenmechanismen van de VN om ervoor te zorgen dat de lijst met politieke gevangenen die de Iraanse en Chinese autoriteiten tijdens de mensenrechtendialoog is overhandigd, wordt geactualiseerd en dat informatie die de EU via de dialoog bereikt, met deze mechanismen wordt gedeeld; 39. verzoekt de Raad de rondetafelbesprekingen in het kader van de mensenrechtendialoog met Iran te verdiepen op het gebied van de rechten van minderheden, de doodstraf, lijfstraffen en de vrijheid van vereniging; 40. veroordeelt de goedkeuring door de Knesset van een wetsontwerp dat Palestijnen verbiedt via huwelijk het Israëlisch burgerschap te verwerven; verzoekt de Israëlische regering deze discriminerende en racistische wet niet te ratificeren noch toe te passen; 41. verzoekt de Commissie te zorgen voor continuïteit van het netwerken, financiering van de coördinatie en de follow-up op de rondetafelbesprekingen in het kader van de mensenrechtendialogen, en de oprichting van een permanente pool van mensenrechtendeskundigen in de betrokken landen te steunen om zo waardevolle kennis over de mensenrechten te vergaren; 42. betreurt het feit dat, ondanks zijn verzoek aan de Raad om een krachtig politiek initiatief te nemen om het optreden van de Russische regering in Tsjetsjenië kritisch te kunnen volgen, deze kwestie in het kader van de politieke dialoog van de EU op de Top EU-Rusland in 2002 en op de bijeenkomst van de Samenwerkingsraad EU-Rusland in maart 2003 niet als hoofdthema is behandeld; 43. verzoekt de Raad er bij de Russische regering op aan te dringen dat zij de straffeloosheid met betrekking tot schendingen van de internationale mensenrechten en humanitair recht, met inbegrip van eventuele oorlogsmisdaden, daadwerkelijk bestrijdt; dringt aan op een internationale onderzoekscommissie voor schendingen van de mensenrechten door de Russische veiligheidstroepen en Tsjetsjeense strijders, indien blijkt dat er op nationaal niveau in Rusland geen onderzoek naar wordt ingesteld; 44. herhaalt zijn verzoek aan Rusland om internationale humanitaire organisaties, onafhankelijke media en mensenrechtenwaarnemers ongehinderd toegang te verlenen tot Tsjetsjenië, en ervoor te zorgen dat repatriëring van ontheemden en vluchtelingen naar Tsjetsjenië plaatsvindt bij volledige naleving van de beginselen van het internationaal humanitair recht en uitsluitend op basis van vrijwilligheid; 45. veroordeelt het voortdurend ontvoeren van buitenlanders in Tsjetsjenië en verzoekt alle betrokken partijen te zorgen voor de onmiddellijke vrijlating van alle gegijzelden; 46. verzoekt de Raad er bij de Russische regering op aan te dringen dat het volledige mandaat van de OVSE-Hulpgroep voor Tsjetsjenië zo spoedig mogelijk wordt verlengd, om zo bij te dragen tot coördinatie van humanitaire hulp, conflictoplossing, voorkoming van mensenrechtenschendingen en hulpmechanismen voor het handhaven van de openbare orde in Tsjetsjenië; 47. dringt bij de Unie en de lidstaten aan op waakzaamheid, mobilisering en legislatieve aanpassingen ten gunste van burgers die wegens hun wetenschappelijke, ecologische of humanitaire inzet of stellingname worden vervolgd of gevangen gehouden, en die eigenlijk de status hebben van politieke gevangenen; herinnert als voorbeeld aan het geval van de Wit-Russische wetenschapper Youri Bandhzhevsky, die tot acht jaar dwangarbeid werd veroordeeld omdat hij de gezondheidssituatie in Wit-Rusland na de explosie van de kerncentrale van Tsjernobyl aan de kaak had gesteld; VN-Commissie voor de rechten van de mens 48. benadrukt dat de mensenrechtendialoog niet moet worden gezien als een vervanging van de mechanismen van de VN-Commissie voor de rechten van de mens of de resoluties van de Algemene Vergadering van de VN, maar dat deze hand in hand moet gaan met onafhankelijke controle en een regelmatige rapportage over de mensenrechtensituatie in het betreffende land door de speciale VN-rapporteur; 49. spreekt zijn bezorgdheid uit over het feit dat de VN-Commissie voor de rechten van de mens, "s werelds voornaamste orgaan op het gebied van de mensenrechten, het gevaar loopt aanzienlijk aan betekenis in te boeten ten gevolge van de negatieve tendens in de richting van een sterke politisering; betreurt dat debatten en resoluties niet zozeer de mensenrechtensituatie weergeven, maar eerder de mobilisering van steun voor landen die worden beschuldigd van mensenrechtenschendingen; tegen resoluties gerichte moties om geen acties te ondernemen, die volgen op duidelijk geprofileerde campagnes door de betrokken landen, hebben vaak succes; dringt erop aan dat de nodige hervormingen worden doorgevoerd om het politiseringsproces te keren en zo de geloofwaardigheid van dit belangrijke forum te behouden; 50. betreurt dat de VN-lidstaten Libië, een land dat nauwelijks is opgevallen door eerbiediging van mensenrechten en vrijheden, tot voorzitter van de VN-Commissie voor de rechten van de mens hebben gekozen; 51. is van mening dat er voorwaarden moeten worden gesteld aan het lidmaatschap van de VN-Commissie voor de rechten van de mens, zoals ondertekening, ratificatie en naleving van internationale mensenrechtenverdragen en het toelaten van het bezoek van een speciale VN-rapporteur; meent verder dat het ook aangewezen is dat de besluitvorming binnen de VN-Commissie plaatsvindt volgens de 2/3-meerderheidsregel in plaats van de unanimiteitsregel; 52. betreurt dat de actie die de EU heeft genomen op de 59ste zitting van de VN-Commissie voor de rechten van de mens het standpunt van het Parlement slechts ten dele weergeeft, en dringt erop aan dat het EU-voorzitterschap op toekomstige zittingen ten volle rekening houdt met de prioriteiten van het Parlement; spreekt in het bijzonder zijn teleurstelling uit over het feit dat de EU, ondanks het verzoek van het Parlement, geen enkele resolutie over China of Iran heeft gesteund; 53. spreekt zijn waardering uit voor de initiatieven die de EU heeft ingediend op de 59ste bijeenkomst van de UNHCR, waaronder 11 resoluties over landen en 2 over een bepaald thema, en voor de talrijke resoluties die zijn medeondertekend, waardoor de EU een van de actiefste UNHCR-partners is geworden; 54. betreurt dat de VN-Commissie voor de rechten van de mens in 2002 en in 2003 de door de EU gesteunde resolutie over Tsjetsjenië met een meerderheid van één stem heeft afgekeurd; betreurt dat een resolutie over de mensenrechtensituatie in Zimbabwe tijdens beide VN-zittingen door middel van een motie om geen actie te ondernemen werd geblokkeerd; 55. betreurt dat de UNHCR de resolutie heeft verworpen waarin Cuba werd veroordeeld voor de lange gevangenisstraffen die in april 2003 zijn opgelegd aan 78 activisten die zich vreedzaam hebben ingezet voor democratie, en waarin kritiek werd geuit op de standrechtelijke procedure die werd toegepast; verwacht een nieuwe, onpartijdige behandeling door een rechtbank, en verzoekt de regering van Cuba een VN-delegatie voor de rechten van de mens zo spoedig mogelijk in staat te stellen het eiland te bezoeken om verslag te kunnen doen van de situatie in verband met de grondrechten en fundamentele vrijheden op Cuba; 56. herhaalt zijn verzoek aan de Raad en de Commissie zich bij de politieke dialoog en de mensenrechtendialoog met de betrokken landen volledig in te zetten voor de tenuitvoerlegging van de resoluties die de EU in de VN-Commissie voor de mensenrechten heeft geïnitieerd, en met de aanbevelingen van de speciale VN-rapporteurs en de resoluties van het Parlement naar behoren rekening te houden; 57. besluit eenmaal per jaar een debat met de Raad en de Commissie te voeren om de resultaten van de VN-Commissie voor de rechten van de mens en de rol die de EU in die commissie speelt, te evalueren; 58. beveelt aan in nauwe samenwerking met de Raad voorzieningen te treffen om de Voorzitter van het Europees Parlement in staat te stellen tijdens de jaarlijkse zittingen van de VN-Commissie voor de rechten van de mens namens het EP een beleidsverklaring af te leggen; 59. verzoekt de Conferentie van voorzitters in Genève een permanente vertegenwoordiging op administratief niveau tijdens de bijeenkomsten van de VN-Commissie voor de rechten van de mens in overweging te nemen; 60. verzoekt de EU-lidstaten er samen met de VN-lidstaten voor te zorgen dat de financiële middelen die het Bureau van de Hoge Commissaris voor de mensenrechten uit de reguliere begroting van de VN ter beschikking worden gesteld, worden verhoogd, niet in de laatste plaats met het oog op de nieuwe taken in Irak; 61. verzoekt om verdergaande raadpleging, samenwerking en coördinatie tussen de EU en de VN, met name het Bureau van de Hoge Commissaris voor de mensenrechten, de OVSE en de Raad van Europa, met het oog op beleidsformuleringen, programma's en projecten; 62. verzoekt de Commissie, de Raad en de EU-lidstaten met klem om initiatieven ter bevordering van de bestrijding van kastendiscriminatie in alle betrokken VN-fora, met name de mensenrechtenorganen van de VN, de ILO en de Wereldbank, alsook de roep om een speciale rapporteur inzake kastendiscriminatie te steunen; Het effect van het mensenrechtenbeleid van de EU 63. verzoekt de Commissie en de Raad alle werkzaamheden met het oog op integratie van mensenrechtenaspecten in het beleid in de EU te bezien en beter te coördineren door tot overeenstemming te komen over een duidelijke omschrijving en methodologie van "mainstreaming" en door aandacht te schenken aan de ervaring die is opgedaan in andere sectoren, internationale organisaties en landen; verzoekt de lidstaten van de EU de mensenrechten te integreren in de betrekkingen met derde landen en met andere lidstaten en de instellingen van de EU ervaringen te delen en te coördineren; 64. merkt op dat de nieuwe jaarlijkse programmeringsstrategie van de Raad en de Commissie gericht is op een grotere mate van samenhang, in de eerste plaats door betere coördinatie op interinstitutioneel niveau en tussen opeenvolgende voorzitterschappen; 65. herhaalt zijn standpunt dat de instellingen jaarlijks in een constructieve dialoog prioriteiten en politieke maatregelen dienen te bepalen om het geïntegreerde politieke programmeringsproces van de EU verder te versterken; verzoekt derhalve de Raad het Parlement te betrekken bij de dialoog over zijn operationeel programma voor 2004; 66. besluit eens per jaar een debat met de Raad en de Commissie te voeren over richtsnoeren betreffende het externe optreden van de Unie ten behoeve van de mensenrechten, om een bijdrage te leveren aan het oriëntatiedebat van de Raad over externe beleidsprioriteiten en aan discussies over verbetering van het effect van communautaire actie in het veld; 67. betreurt het feit dat noch het operationeel programma van de Raad voor 2003, noch de programma's van de voorzitterschappen van de EU in een specifieke mensenrechtenagenda voor een bepaald land of gebied voorzien; 68. onderstreept dat inconsistentie van uiteenlopende politieke agenda's onder opeenvolgende voorzitterschappen alleen kan worden voorkomen en dat continuïteit bij de te ondernemen actie alleen kan worden gegarandeerd als de programmering van het mensenrechten- en democratiseringsbeleid van de EU gebaseerd is op een agenda voor de lange termijn met duidelijk omschreven doelstellingen en maatregelen voor de tenuitvoerlegging ervan; 69. is van mening dat mensenrechten- en democratiseringskwesties een vast onderdeel van de agenda voor de vergaderingen van de Raad Externe Betrekkingen moeten uitmaken; 70. verzoekt de Commissie de integratie van mensenrechten- en democratiseringsaspecten in de landenstrategiedocumenten verder uit te werken om ervoor te zorgen dat mensenrechtenprioriteiten voor derde landen in alle externe samenwerkingsprogramma's worden opgenomen teneinde de middelen voor mensenrechtenprojecten in het kader van het Europees initiatief voor democratie en mensenrechten op doeltreffende wijze aan te vullen; 71. verzoekt de Raad en de Commissie op het niveau van beleidsformulering en met betrekking tot de tenuitvoerlegging van de externe hulpprogramma's een systematische effectbeoordeling inzake mensenrechten in te voeren; onderstreept in dit verband dat reeds een effectbeoordeling van duurzame ontwikkeling wordt uitgevoerd met betrekking tot het handelsbeleid van de EU; benadrukt dat de effectbeoordeling volledig in overeenstemming moet zijn met de richtsnoeren van de EU inzake de doodstraf en martelingen; 72. verzoekt het voorzitterschap en de Commissie de instelling van een Europees Netwerk voor Mensenrechten en Democratie in de Externe Betrekkingen te bevorderen, dat moet worden opgericht in samenwerking met de directoraten voor het mensenrechtenbeleid van de Ministeries van Buitenlandse Zaken en nationale mensenrechteninstellingen van de lidstaten en kandidaat-lidstaten, de EU-missies in derde landen, de Dienst Externe Betrekkingen van de Commissie, de relevante organen van de Raad en het Europees Parlement, regionale en internationale organisaties zoals de VN, de Raad van Europa, de OVSE en het ODIHR en internationale NGO's; 73. is van mening dat de hoofddoelstellingen van het netwerk dienen te zijn het vergroten van de kennis over mensenrechtenkwesties op nationaal en interinstitutioneel niveau, het leveren van een bijdrage tot de vorming en tenuitvoerlegging van het mensenrechtenbeleid van de EU, het bevorderen van openheid en uitwisseling van informatie in het veld en het verbeteren van de betrekkingen tussen diensten die met elkaar verbonden zijn; is van mening dat het netwerk op situaties dient in te spelen door middel van de uitwisseling van informatie via een voor dat doel op te zetten website en via seminars over aanverwante onderwerpen; 74. benadrukt de noodzaak diplomaten die werkzaam zijn voor de Dienst Externe Betrekkingen van de Commissie en voor EU-missies, een specifieke opleiding aan te bieden op het gebied van de mensenrechten; Interactie tussen het Europees Parlement en de Raad 75. spreekt nogmaals de vaste overtuiging uit dat de interactie tussen de Raad en het Parlement over mensenrechtenkwesties verre van bevredigend is; dringt er bij de Raad op aan de informatieverstrekking aan het Parlement over actie die is ondernomen op het gebied van mensenrechtenbeleid ingrijpend te verbeteren en positiever te reageren op de standpunten en verklaringen van het Parlement, met name zoals deze vervat zijn in dringende resoluties, zodat het Parlement op effectievere wijze bijdragen tot de tenuitvoerlegging van het mensenrechtenbeleid van de EU; 76. verwacht grote voortgang bij de dialoog met de Raad na zijn conclusies van december 2002; verzoekt de Raad zijn voornemen toe te werken naar een grotere betrokkenheid van de EP-Commissie buitenlandse zaken in daden om te zetten, en in overweging te nemen beter uitgewerkte reacties te formuleren op het jaarverslag over de mensenrechten van het Parlement en zijn resoluties over mensenrechtenkwesties in het algemeen; 77. herhaalt zijn verzoek aan de Raad om - in het kader van het jaarverslag van de EU en bij wijze van vroegtijdige reactie na de goedkeuring van het jaarverslag van het EP over de mensenrechten - uitvoerig op dit jaarverslag van het EP te reageren in de vorm van een schriftelijk follow-updocument; verwacht dat uit de reactie van de Raad duidelijk naar voren zal komen of hij al dan niet van plan is aan de wensen van het Parlement gehoor te geven en, zo nee, om welke reden dan niet; 78. herhaalt zijn verzoek aan de Raad en de Commissie om de structuur van het jaarverslag van de EU te verbeteren; is van mening dat het jaarverslag een analyse van het effect van de acties van de EU en een beoordeling van de naleving van de mensenrechtenclausules in verdragen met derde landen dient te bevatten; 79. verzoekt de Raad op ministerieel niveau en minstens een keer per voorzitterschap aan zijn bevoegde commissie verslag uit te brengen over het aan resoluties van het EP gegeven gevolg, met name resoluties over schendingen van de mensenrechten, de democratie en de rechtsstaat; 80. dringt erop aan dat in de rapportage van de Raad ook een beoordeling wordt opgenomen van de mensenrechtendialogen en kwesties die tijdens de politieke dialoog worden besproken, met de nadruk op de mensenrechten in het kader van de bijeenkomsten van de Associatie/Samenwerkingsraad en EU-topbijeenkomsten met derde landen en het standpunt dat de EU in de VN-Commissie voor de rechten van de mens en de Algemene Vergadering van de VN inneemt; 81. verzoekt de Raad de voorzitter van de Werkgroep mensenrechten van de Raad (COHOM) te laten deelnemen aan vergaderingen van zijn bevoegde commissie; verwacht van de vertegenwoordiger van de Raad dat deze bereid is ad hoc vragen van leden van het Parlement over spoedeisende kwesties te beantwoorden; 82. verzoekt de Raad regelmatig ad hoc COHOM-bijeenkomsten te organiseren met de rapporteur van het EP-jaarverslag over de mensenrechten, zoals in juni 2003 reeds is gebeurd, en met de leden van het Parlement, vooral met het oog op de voorbereiding van de jaarlijkse zitting van de VN-Commissie voor de rechten van de mens, naar aanleiding van het programma van het voorzitterschap inzake externe betrekkingen en actie op het gebied van de mensenrechten en als nabespreking van de resultaten van COHOM-bijeenkomsten; 83. benadrukt de noodzaak de werkrelaties op het gebied van de mensenrechten tussen het secretariaat-generaal van de Raad, de Commissie en de secretariaten van zijn eigen bevoegde commissies te intensiveren om te zorgen voor een betere informatieverstrekking aan en betere pro-actieve initiatieven op dit terrein door zijn leden; 84. dringt erop aan dat de Raad zijn procedures herziet om ervoor te zorgen dat aan de termijnen voor het schriftelijk beantwoorden van vragen van Parlementsleden de hand wordt gehouden; 85. verzoekt de Raad en de Commissie om de betrokken commissies van het Europees Parlement regelmatig op de hoogte te stellen van de agenda van de commissarissen en vertegenwoordigers van het voorzitterschap, alsmede van het rooster van komende politieke debatten, om het Parlement in staat te stellen de Raad en de Commissie aanbevelingen voor te leggen; Actie van het Europees Parlement op het gebied van mensenrechten en democratie 86. benadrukt dat prioriteit moet worden gegeven aan het verbeteren van zijn eigen structuur en werkmethoden om te zorgen voor de noodzakelijke systematische follow-up van zijn actie op het gebied van de mensenrechten, met bijzondere aandacht voor individuele gevallen die aan de orde worden gesteld, en om meer steun te kunnen geven aan initiatieven van EP-leden; 87. onderstreept in dit verband de duidelijke noodzaak zijn administratieve capaciteiten op het gebied van de mensenrechten, waarbij momenteel duidelijk sprake is van personele onderbezetting, te vergroten; 88. beveelt aan de mainstreaming van de mensenrechten in zijn externe betrekkingen sterk te verbeteren en de zichtbaarheid van zijn activiteiten op het gebied van de mensenrechten te vergroten; 89. is van mening dat het intensiever gebruik moet maken van alle beschikbare parlementaire voorzieningen, niet alleen om te debatteren over kwesties op het gebied van het mensenrechtenbeleid van de EU, maar ook om op systematische wijze informatie te kunnen verschaffen over de follow-up van aanbevelingen van het EP, met name aan de hand van mondelinge vragen tijdens het vragenuur, dat ook in de commissie dient te worden gehouden; 90. is van mening dat zijn bevoegde commissies het nieuwe Reglement , dat aanvullende mogelijkheden biedt om op commissieniveau over schending van mensenrechten te debatteren, vaker moeten toepassen; 91. benadrukt dat bijeenkomsten met parlementsleden en het maatschappelijk middenveld van derde landen die de mensenrechtenclausule hebben ondertekend, op een efficiëntere wijze moeten bijdragen tot controle door het Parlement op de concrete tenuitvoerlegging van de clausule; 92. benadrukt dat openbare hoorzittingen met vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld van derde landen, en met name met mensenrechtenbeschermers, systematisch moeten worden opgezet, met het oog op de door het EP te verlenen instemming met verdragen; 93. beveelt aan dat zijn Conferentie van delegatievoorzitters richtsnoeren opstelt voor de mainstreaming van mensenrechtenkwesties op het niveau van bijeenkomsten met parlementsleden uit derde landen; beveelt met name aan dat de mensenrechten op systematische wijze worden besproken, dat individuele gevallen aan de orde worden gesteld en dat er regelmatig van gedachten wordt gewisseld met de lokale NGO's; 94. is van mening dat er in het kader van de komende Euro-mediterrane Parlementaire Vergadering een commissie voor mensenrechten en democratie moet worden opgezet om een beter gestructureerde dialoog over mensenrechten en democratie mogelijk te maken die bijdraagt tot grotere culturele gevoeligheid en een grotere doeltreffendheid van het Euro-mediterrane partnerschap op dit terrein; 95. besluit de contacten met de voormalige winnaars van de Sacharovprijs te verstevigen en te systematiseren teneinde de beschermende werking van deze prijs voor de winnaars te garanderen en de situatie ten aanzien van de mensenrechten en fundamentele vrijheden in de betrokken landen te kunnen controleren; pleit voor voortgezette steun aan deze voormalige Sacharovprijswinnaars die in hun land onder verdrukking leven, met name Leyla Zana en Aung San Suu Kyi ; 96. verzoekt in dit opzicht de Birmese autoriteiten om de onmiddellijke vrijlating van Aung San Suu Kyi, de leider van de nationale liga voor democratie; 97. spreekt zijn voornemen uit zich nauwer bezig te houden met het democratiseringsproces in derde landen; beveelt om die reden aan dat leden van het Parlement deelnemen aan door de EU gefinancierde projecten, eventueel in samenwerking met de Raad van Europa, gericht op de scholing van parlementsleden uit derde landen ter ondersteuning van de democratie, om hen in staat te stellen kennis aan te dragen en beproefde praktijken uit te wisselen; 98. besluit op het niveau van zijn commissiesecretariaten vragen ter schriftelijke beantwoording beter te onderzoeken; is van mening dat antwoorden met betrekking tot mensenrechten en democratie via internet openbaar moeten worden gemaakt; 99. overweegt opnieuw een Commissie mensenrechten in te stellen; Openheid naar het maatschappelijk middenveld 100. is van mening dat het de betrokkenheid van mensenrechtenbeschermers, met name als ze actief zijn in derde landen, ten goede komt wanneer de EU in het kader van de politieke dialoog de verbetering van de mensenrechtensituatie in derde landen expliciet en openlijk steunt; 101. verzoekt de EU met klem de mensenrechtenactivisten die voor de instellingen getuigenis hebben afgelegd, te steunen zodra zij naar hun land zijn teruggekeerd, en erop toe te zien dat zij niet langer bloot worden gesteld aan represailles en intimidatie; 102. verzoekt de Commissie en de Raad in hun politieke dialogen met derde landen de belangrijke rol van mensenrechtenbeschermers en hun behoefte aan bescherming te onderstrepen, daar zij steeds vaker het doelwit van mensenrechtenschendingen worden, mede als gevolg van tegen terrorisme gerichte maatregelen van regeringen, waardoor veelal hun vrijheid van meningsuiting en het recht zich vrijelijk te verplaatsen wordt beperkt op een wijze die niet in verhouding staat tot hun legitieme activiteiten; 103. verzoekt de Raad en de Commissie zich ervoor in te zetten dat de fysieke onaantastbaarheid en de absolute onafhankelijkheid van journalisten bij het verrichten van hun werk wordt gewaarborgd; 104. verzoekt het voorzitterschap regelmatig niet-gouvernementele organisaties die actief zijn op het gebied van de mensenrechten, over zijn activiteiten te raadplegen en te informeren om ervoor te zorgen dat de openheid die onder het Deens voorzitterschap is bereikt, wordt voortgezet; 105. verzoekt met name de Raad via internet uitvoerig en tijdig informatie beschikbaar te stellen, waaronder agenda's en de resultaten van COHOM-bijeenkomsten, mensenrechtendialogen en politieke dialogen, alsmede informatie over actie die is ondernomen op het gebied van de bepaling en tenuitvoerlegging van mensenrechtenbeleid met betrekking tot derde landen; 106. verzoekt de Commissie en de Raad de structuur van hun websites te verbeteren om de respectievelijke competenties op het gebied van het GBVB en communautaire maatregelen beter tot hun recht te laten komen; verzoekt de Commissie haar websites beter te structureren om de toegang voor actoren, met name op het gebied van projectfinanciering, te vereenvoudigen; 107. verzoekt de Commissie en de lidstaten lokale niet-gouvernementele organisaties in derde landen te blijven informeren over het mensenrechtenbeleid van de EU, overeenkomstig de recente mededeling van de Commissie aan de Raad, het EP, het EGC en het Comité van de regio's over participatie van niet-overheidsactoren ( COM(2002) 598 ), en hen uit te nodigen regelmatig aan EG-delegaties en EU-missies verslag uit te brengen over de situatie in het desbetreffende land ter verbetering van de effectbeoordeling op het gebied van de mensenrechten; 108. onderstreept de noodzaak vertegenwoordigers van derde landen uit te nodigen deel te nemen aan het mensenrechtenforum van de EU en het kennisterrein van experts uit te breiden met handel en ontwikkeling; 109. benadrukt opnieuw dat bij informatie over de rol van de EU in de wereld - een onderwerp waaraan prioriteit werd toegekend binnen de nieuwe informatie- en communicatiestrategie voor de Europese Unie - de nadruk moet worden gelegd op het mensenrechtenbeleid van de EU, teneinde het desbetreffende bewustzijn te vergroten; Europees initiatief voor democratie en mensenrechten (EIDHR) 110. verzoekt de Commissie het Parlement in een zo vroeg mogelijk stadium te raadplegen over het actualiseren van het programmadocument voor de financiering van EIDHR in 2004; verzoekt de Commissie vroegtijdig een dialoog met het Europees Parlement aan te gaan met het oog op de komende herziening van de mensenrechtenverordeningen die in 2004 aflopen; 111. neemt nota van het feit dat de aanneming van de geactualiseerde prioriteiten van de Commissie voor de financiering van EIDHR (in november) en de goedkeuring van de EU-begroting (in december) voor het komende begrotingsjaar qua tijd een hiaat opleveren waardoor de Commissie niet in staat is ten volle rekening te houden met het commentaar van het EP op de begroting; besluit dit probleem met de Commissie te bespreken om tot een oplossing te komen; 112. betreurt de herhaalde pogingen van de Commissie om de kredieten voor artikel 190403 (begrotingslijn "Ontwikkeling en consolidatie van democratie en rechtsstaat - Eerbiediging van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden" voorheen B7&nbhy;7010) in haar voorontwerp van begroting te verlagen, en spreekt opnieuw zijn steun uit voor de belangrijke activiteiten die uit deze rubriek worden gefinancierd; 113. merkt op dat het laatste verslag over de tenuitvoerlegging van EIDHR-projecten dateert uit 2000; verzoekt de Commissie deze verslagen eens per jaar te publiceren, aangezien zij een nuttig evaluatie-instrument zijn; 114. verzoekt de Raad, de Commissie en de lidstaten om de vrijheid van godsdienst tot een prioriteit te maken in de betrekkingen van de EU met derde landen en bij schending daarvan sancties vast te stellen net als gebeurt in de Amerikaanse Wet op de vrijheid van godsdienst in de wereld (International Religious Freedom Act van 1998, Public Law 105-292 / 105th Congress); 115. moedigt de Commissie aan om de hervorming van het beheer van het EIDHR verder door te voeren en te zorgen voor voldoende en gekwalificeerd personeel om de doelmatige uitvoering van de EIDHR-programma's te waarborgen en een einde te maken aan de vertraging in de uitvoering van de EIDHR-microprojecten voor 2001 en 2002; 116. pleit ervoor deel te nemen aan de door de Commissie georganiseerde regionale workshops over door EIDHR gefinancierde projecten en de beoordeling van de effecten ervan; 117. verzoekt de Commissie bij het opzetten van een nationaal indicatief programma het maatschappelijk middenveld in het desbetreffende land over de voorgestelde maatregelen ter bevordering van de mensenrechten en democratie intensiever te raadplegen; verzoekt de Commissie de deelname van onafhankelijke instellingen aan de tenuitvoerlegging van projecten te steunen en de reeds in de Overeenkomst van Cotonou opgenomen bepalingen inzake participatie van het maatschappelijk middenveld uit te breiden tot andere landen en regio's in de wereld; 118. verzoekt de Commissie om in het EIDHR-programma bijzondere aandacht te schenken aan vrouwen, kinderen, etnische en religieuze minderheden en gehandicapten, en de deelname van maatschappelijke organisaties die de belangen van deze kwetsbare groepen vertegenwoordigen, aan de door het EIDHR gefinancierde projecten op doeltreffende wijze te controleren; 119. verzoekt de Commissie Iran op te nemen als een van de doellanden voor EIDHR-financiering in 2004 teneinde het maatschappelijk middenveld, de onafhankelijke media en niet-gouvernementele organisaties te helpen hun profiel te verbeteren en een beslissende rol te spelen bij de democratisering van de Iraanse maatschappij, en kwesties die tijdens de mensenrechtendialoog aan de orde zijn gesteld verder te blijven volgen; verzoekt de Commissie en de Raad hun coördinatie in dit opzicht te verbeteren; 120. verzoekt de Commissie Rusland aan de hand van door EIDHR gefinancierde projecten te helpen de Kaliningrad-regio te ontwikkelen, teneinde de kwaliteit van de democratie, de rechtsstaat en het openbaar bestuur te verbeteren; 121. verzoekt de Commissie bij de Russische regering aan te dringen op een verlaging van het hoge belastingtarief van meer dan 30 procent op subsidies voor mensenrechtenprogramma's die door buitenlandse stichtingen of organisaties worden gefinancierd, welk tarief de tenuitvoerlegging van dergelijke projecten om voor de hand liggende redenen in de weg staat; 122. betreurt het dat de toegenomen financiële steun van de Commissie voor de bestrijding van marteling ten koste is gegaan van de financiële steun voor organisaties die bijstand en rehabilitatie bieden aan slachtoffers van marteling; dringt bij de Commissie aan op een evenwichtige financiering van zowel de bestrijding van foltering als van de voortgezette steun aan de rehabilitatie van slachtoffers van marteling; 123. verzoekt de Commissie zich te richten op de maatschappelijke reïntegratie van gevangenen door middel van door EIDHR gefinancierde projecten; verzoekt de Commissie bijzondere aandacht te schenken aan de situatie van de meest kwetsbare groepen gedetineerden, zoals jongeren, vrouwen, buitenlanders, personen die deel uitmaken van een etnische of religieuze minderheid, homoseksuelen en slachtoffers van foltering; Vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst 124. verzoekt de Raad en de Commissie op ernstige en voortdurende schendingen van de vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst in derde landen op doeltreffende wijze te reageren door middel van een duidelijke stellingname tegenover de desbetreffende regeringen en door het meten met twee maten te vermijden; 125. verzoekt de Raad en de Commissie bij besprekingen in het kader van de politieke dialoog het belang van de bescherming van de fundamentele vrijheid van godsdienst, geloofsovertuiging of het niet-aanhangen van een overtuiging stelselmatig te benadrukken, niet alleen door deze vrijheden in de grondwet of het wetboek van strafrecht op te nemen, maar ook door ze in praktijk te brengen; 126. verzoekt de Raad en de Commissie richtsnoeren op te stellen voor een op derde landen gericht EU-beleid inzake de vrijheid van godsdienst en meningsuiting; 127. doet een beroep op de Raad, de Commissie en de lidstaten om in hun contacten met derde landen waar nodig op te komen voor de gewetensvrijheid, en bij de regeringen van die landen aan te dringen op eerbiediging van gewetensbezwaren van personen die werkzaam zijn bij de overheid, zij het de administratie, de gezondheidszorg of de krijgsmacht, dan wel andere in aanmerking komende sectoren; 128. veroordeelt alle vormen van schending van de godsdienstvrijheid door de staat, die zich voordoen onder totalitaire regimes die geloofsovertuiging en godsdienstuitoefening onderdrukken en trachten in te perken, en waar discriminerende wetgeving of politiek worden toegepast op minderheden en niet-erkende godsdiensten wanneer de staat discriminatie of vervolging van minderheden en niet-erkende godsdiensten op zijn beloop laat, en dringt er bij die regeringen op aan de internationale mensenrechtenwetgeving na te leven en de vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst te garanderen; 129. herhaalt zijn dringende verzoek aan de Chinese regering om onverwijld de vervolging en grootscheepse lastercampagnes tegen Falun Gong en de beoefenaars daarvan te staken; vraagt bij de Chinese regering met klem op te houden de leden van deze beweging te arresteren, te martelen, om te brengen, te hersenspoelen en te beperken in hun recht van spreken en vergaderen; 130. getuigt van zijn solidariteit met de christelijke bergvolken die sinds tientallen jaren bruut worden onderdrukt door de autoriteiten te Hanoi, en eist dat de Vietnamese regering een einde maakt aan haar onderdrukkings- en uitroeiingsbeleid; 131. neemt nota van de eerste positieve stappen van de Vietnamese premier jegens de patriarch van de Verenigde Boeddhistische Kerk die al sinds meer dan 20 jaar door het regime is verboden, maar houdt vast aan zijn eis dat de Vietnamese regering onverwijld concrete maatregelen neemt om de godsdienstvrijheid en de eerbiediging van de fundamentele rechten te waarborgen, te beginnen met de volledige vrijheid van beweging, vríjheid van meningsuiting en religie voor de hoogeerwaarde Thich Quang Do, vrijgelaten in juni 2003, maar nog steeds onderworpen aan politiecontrole, en het herstel an de wettelijke status van de verboden Verenigde Boeddhistische Kerk; 132. veroordeelt tevens de voortdurende schendingen van de grondrechten in de Democratische Volksrepubliek Laos en de brute en voortdurende onderdrukking waaronder de christelijke Hmong-volken te lijden hebben; 133. verzoekt de Raad en de Commissie in het kader van de politieke dialogen met de Indiase regering de bedreiging van de mensenrechten, met name die van de vrijheid van godsdienst, ten gevolge van de huidige anti-bekeringswetten, een vorm van misbruik van het hindoeïsme voor nationalistische doeleinden, en de situatie in Gujarat, aan de orde te stellen; 134. betreurt het geweld tegen leden van minderheidsgemeenschappen in Pakistan, met name van de christelijke en Ahmadi-gemeenschappen, en de nalatigheid van de regering deze personen te beschermen; betreurt verder de willekeurige toepassing van de wetten inzake heiligschennis; 135. is van mening dat de Europese Unie, met inachtneming van het beginsel van scheiding van staat en kerk, de vertegenwoordigers van de verschillende godsdiensten moet aanmoedigen een beleid te ontwikkelen dat gericht is op het bevorderen van tolerantie, wederzijds begrip en respect voor verschillende culturele en religieuze gemeenschappen, zowel binnen als buiten de Europese Unie; 136. keurt ten strengste de recente verwerping af, door de Congregatie voor de geloofsleer van het Vaticaan, van de voorstellen om het huwelijk tussen homoseksuelen wettelijk te erkennen; 137. verzoekt de Raad en de Commissie geregelde dialogen aan te gaan met lokale religieuze gemeenschappen om meer begrip te kweken voor de rol die godsdienst in een open samenleving kan spelen, en te bespreken hoe EU-lidstaten zelf met secularisme en godsdienstvrijheid omgaan; er moet worden gezorgd voor richtsnoeren voor de organisatie van deze gesprekken en de formulering van relevante criteria voor deelnemende partners; 138. verzoekt de EU tijdens besprekingen met derde landen over de vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst de internationale normen voor de mensenrechten als voornaamste maatstaf te hanteren; is van mening dat de EU tegelijkertijd op zoek moet gaan naar referentiepunten bij de overtuigingen, waarden en normen van de tegenhanger teneinde gruwelijke straffen of praktijken die in naam van de godsdienst worden toegepast en indruisen tegen de rechten of vrijheden van de mens, met name de toepassing van de sharia, af te schaffen en de ontwikkeling van alternatieve straffen en van wetten die aan de internationale mensenrechtennormen beantwoorden, aan te moedigen; 139. verzoekt de Raad en de Commissie de godsdienst- en gewetensvrijheid in het referentiekader van algemene menselijke waarden aan de orde te stellen, en religieuze leiders aan te moedigen hun teksten zodanig te interpreteren dat deze waarden worden geëerbiedigd; 140. is van mening dat de Verklaring van Caïro over de rechten van de mens in de islam (1991) en het Arabisch Handvest voor mensenrechten (1994) voor een deel regelrecht in strijd is met de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens; doet om die reden een beroep op de Raad en de Commissie om leiders van de islamitische wereld uit te nodigen tot een confrontatie van hun visie op de islamitische wetten met de Universele Verklaring van de rechten van de mens teneinde verboden en strafbaarstelling van verandering van geloof af te schaffen en excessen, zoals onmenselijke bestraffing of praktijken, te voorkomen en prioriteit te geven aan alternatieve straffen; 141. verzoekt de Raad en de Commissie een dialoog aan te gaan met leidende islamitische intellectuelen om die bestraffingen aan te wijzen en uit te lichten die voor "sharia" doorgaan, maar in werkelijkheid niets anders zijn dan stamgebruiken; 142. spreekt zijn verontrusting uit over de toename van het religieus extremisme in Pakistan en de oplegging van shariawetten in de noordwestelijke grensprovincie door een alliantie van religieus-fundamentalistische partijen; 143. verzoekt de Commissie externe hulpprojecten te financieren die zijn bedoeld als steun voor slachtoffers van schendingen van godsdienstvrijheid, met name voor degenen die worden vervolgd omwille van hun geloof en voor slachtoffers van barbaarse praktijken op culturele of religieuze gronden, zoals steniging, verminking van vrouwelijke geslachtsdelen, amputatie en uithuwelijking onder dwang; 144. herhaalt dat de desbetreffende gemeenschappen betrokken moeten worden bij maatregelen ter bestrijding van verminking van vrouwelijke geslachtsdelen en dat deze maatregelen afgestemd moeten zijn op de aldaar bestaande situatie, om hen te doordringen van de noodzaak dergelijke praktijken uit te roeien; 145. verzoekt de Raad en de Commissie in het mensenrechtenbeleid van de EU prioriteit te geven aan het vroegtijdig signaleren van misbruik van godsdienst voor politieke doeleinden en in dialoog met de verantwoordelijke leiders gewelddadig religieus extremisme te voorkomen; 146. verzoekt de Commissie derde landen waar mogelijk te stimuleren en te helpen bij het nemen van de nodige actie ter bestrijding van geweld, haat, intimidatie en onderdrukking ingegeven door intolerantie ten aanzien van godsdienst, overtuiging of het niet-aanhangen van een overtuiging, met name met betrekking tot religieuze en filosofische minderheden en praktijken waarbij vrouwen worden gediscrimineerd en hun mensenrechten worden geschonden; 147. onderstreept de sleutelrol die onderwijs speelt bij het vergroten van het wederzijds begrip en respect voor verschillende godsdiensten; verzoekt de Commissie, door een constructieve maar onpartijdige houding inzake confessies, de wederzijdse aanvaarding van burgers van verschillend geloof te bevorderen; vindt dat opwekking tot haat strafbaar dient te zijn, o.a. in het onderwijs; verzoekt de Commissie, de Raad en de lidstaten ervoor te zorgen dat geen schoolboeken en andere leermiddelen worden gefinancierd die religieuze of andere haat aanwakkeren; is van mening dat toegang tot moderne communicatietechnologieën en taalcursussen kunnen bijdragen tot interculturele uitwisselingen, tolerantie en begrip voor andere godsdiensten binnen en buiten de Europese Unie; 148. is van mening dat de media ertoe moeten worden gebracht zich te onthouden van het creëren van een stereotype vijandbeeld van andere godsdiensten, door bijvoorbeeld hun cultureel bewustzijn te vergroten; 149. verzoekt de Raad, de Commissie en de lidstaten om bij de scholingsmodulen voor hun personeel dat zich met externe betrekkingen bezighoudt, de nadruk te leggen op het verwerven van een grondige kennis van de waarden en gebruiken bij verschillende godsdiensten teneinde hun culturele gevoeligheid te versterken; 150. verzoekt de Commissie de structuren voor een interculturele en interreligieuze dialoog te bevorderen en de daartoe benodigde financiële middelen beschikbaar te stellen; 151. beveelt aan de interculturele dialoog tussen de EU en derde landen rond een specifiek thema, zoals het recht van geloof te veranderen of zijn geloof te verlaten, de rechten van de vrouw en het rechtsstaatbeginsel overeenkomstig internationale mensenrechtennormen te versterken en de dialoog te intensiveren door deelname van leden van het Europees Parlement, regeringsvertegenwoordigers, parlementsleden, academici en vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld, zowel uit EU-lidstaten als uit derde landen; 152. verwelkomt het initiatief van de voorzitter van de Commissie om een adviesgroep op hoog niveau betreffende de dialoog tussen volkeren en culturen in te stellen om de interculturele dialoog met en tussen de landen en gemeenschappen aan de zuidkust van de Middellandse Zee te intensiveren op basis van de hoofdbeginselen gelijkheid, mede-eigendom en kruisbestuiving en gericht op het versterken van de interne samenhang binnen de samenlevingen van de EU; 153. verwacht dat in het verslag van de adviesgroep, gepland voor september 2003, praktische benaderingen en specifieke maatregelen ter aanmoediging van de interculturele dialoog zullen worden aangereikt en dat er niet alleen door de Commissie, maar ook op nationaal en lokaal niveau door de lidstaten en de mediterrane partners een operationeel gevolg aan zal worden gegeven; 154. benadrukt het belang van een permanente structuur voor een interculturele en interreligieuze dialoog en verzoekt de lidstaten en de mediterrane partnerlanden de Euro-mediterrane Stichting waarover in april 2002 op de ministersconferentie in Valencia een besluit is genomen, spoedig op te richten; onderstreept dat de Stichting als katalysator voor de interculturele dialoog met het publiek, in het bijzonder in het onderwijs, dient te fungeren en een positievere betrokkenheid van de media dient te stimuleren; 155. verzoekt de Commissie nauw samen te werken met initiatieven op het gebied van de interculturele en interreligieuze dialoog in het kader van de Raad van Europa, de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, de UNHCHR en andere nationale en internationale fora, om dubbel werk te voorkomen en de ervaring en kennis op dat terrein te vergroten; 156. is ernstig verontrust over de almaar toenemende aantasting van de persvrijheid, met name in Marokko, Algerije en Tunesië; Thematische onderwerpen 157. stelt opnieuw dat de staten moeten verzekeren dat alle maatregelen ter bestrijding van terrorisme in overeenstemming zijn met hun volkenrechtelijke verplichtingen, met name internationaal mensenrechten-, vluchtelingen- en humanitair recht; herhaalt zijn verzoek om de invoering van een VN-mechanisme om het effect van tegen terrorisme gerichte maatregelen op de mensenrechten te kunnen meten en analyseren; 158. verzoekt de lidstaten, de toetredende landen en alle derde landen met spoed over te gaan tot de ondertekening en ratificatie van het Facultatief Protocol bij het VN-Verdrag tegen foltering, en voldoende middelen beschikbaar te stellen om te bewerkstelligen dat het verdrag aan het beoogde doel beantwoordt; 159. verzoekt het voorzitterschap en de lidstaten te zorgen voor de spoedige goedkeuring van het voorstel van de Commissie van 30 december 2002 inzake beperkingen van de handel in apparatuur die wordt gebruikt voor de voltrekking van de doodstraf, foltering of andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling; 160. verzoekt de Raad en de Commissie in hun politieke dialoog met de betrokken landen prioriteit te geven aan het probleem van de handel in vrouwen en kinderen; dringt er bij de lidstaten en de kandidaat-lidstaten op aan het kaderbesluit van de Raad 2002/629/JBZ van 19 juli 2002 inzake bestrijding van mensenhandel (14) snel om te zetten; dringt aan op spoedige ratificatie van het VN-protocol inzake mensenhandel, dat een aanvulling is op het VN-Verdrag tegen transnationale georganiseerde misdaad; 161. verzoekt de Raad en de Commissie de bestrijding van slavernij in de betrokken landen, waaronder specifiek gedwongen kinderarbeid, te steunen, en dringt er bij de regeringen van deze landen op aan dit probleem grondig te onderzoeken en maatregelen te treffen, zoals mechanismen voor vrijlating en rehabilitatie, om aan deze gruwelijke schending een eind te maken; 162. verzoekt de Raad en de Commissie de kastendiscriminatie in politieke dialogen en bij de ontwikkelings- en handelssamenwerking van de EU met de betrokken landen aan de orde te stellen en concrete maatregelen ten aanzien van deze kwestie te nemen; dringt aan op de invoering van bilaterale raadplegingsmechanismen en op ondersteuning van de emancipatie van de Dalits door middel van externe hulpprogramma's; verzoekt de EU iedere gelegenheid aan te grijpen om ervoor te zorgen dat de Algemene Aanbeveling XXIX over discriminatie op grond van afkomst die de VN-Commissie tegen rassendiscriminatie in augustus 2002 heeft aangenomen, de breedst mogelijke erkenning in de vorm van tenuitvoerlegging krijgt; 163. verzoekt de Raad in zijn mensenrechtenverslag een analyse van de kastendiscriminatie op te nemen alsook objectieve verslagen en een kritische beoordeling van het effect van het mensenrechtenbeleid van de EU met betrekking tot de aanpak van kastendiscriminatie; 164. verzoekt de Commissie een rechtskader voor te stellen ter bestrijding van de illegale economische uitbuiting van derde landen door particuliere ondernemingen uit de EU, en voor een onafhankelijke controle op de naleving van Verordening(EG) nr. 254/2003 van de Raad van 11 februari 2003 tot wijziging van Verordening(EG) nr. 2368/2002 tot uitvoering van de Kimberleyprocescertificering voor de internationale handel in ruwe diamant (15) ; 165. steunt de pogingen die de ILO heeft ondernomen om dwangarbeid in alle landen waar zulks voorkomt, voorgoed uit te roeien; herhaalt zijn verzoek aan de Raad om zijn gemeenschappelijk standpunt aan te scherpen door er een verbod op buitenlandse investeringen in op te nemen om het onmogelijk te maken dat het internationale bedrijfsleven van het wijdverspreide en systematische gebruik van dwangarbeid profiteert; 166. verzoekt de Raad en de Commissie concrete maatregelen te nemen ten aanzien van landen met discriminerende wetgeving op grond van seksuele geaardheid; 167. verzoekt de Raad al het mogelijke te ondernemen om een einde te maken aan de uitbuiting van arbeiders en de repressie tegen vakbonden en het ombrengen van vakbondsleden; dringt bij de Europese Unie aan op grondig onderzoek naar de situatie van vakbonden en vakbondsleden in alle landen waarmee samenwerkingsovereenkomsten met Europa bestaan; Doodstraf 168. bevestigt nogmaals zijn standpunt, dat de EU zich moet blijven inzetten voor de universele afschaffing van de doodstraf; roept alle staten die de doodstraf nog steeds in hun strafrecht handhaven, een moratorium in te stellen op alle nog uit te voeren terechtstellingen in afwachting van volledige afschaffing van de doodstraf; 169. dringt er bij alle landen die de doodstraf nog steeds handhaven, op aan zich te houden aan resolutie 2003/67 die tijdens de 59ste zitting van de VN-Commissie voor de rechten van de mens is aangenomen en waarin wordt verzocht de doodstraf niet toe te passen bij niet-gewelddadige handelingen, misdaden die zijn gepleegd door minderjarigen, geestelijk gehandicapten en zwangere vrouwen of vrouwen met afhankelijke kinderen; is sterk gekant tegen toepassing van de doodstraf op grond van wetgeving inzake genderdiscriminatie, openbare terechtstellingen en wrede straffen zoals steniging, waar onmiddellijk een eind aan moet worden gemaakt; 170. verzoekt het Italiaanse voorzitterschap om zijn toezegging gestand te doen om te bewerkstelligen dat op de volgende zitting van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties een algemeen moratorium op executies wordt aangenomen; 171. verwelkomt de afschaffing van de doodstraf voor gewone misdaden in Turkije, maar wenst de doodstraf voor álle gevallen te zien afgeschaft; 172. spreekt nogmaals zijn bezorgdheid uit over het groeiende aantal terdoodveroordelingen in andere landen waarmee de EU nauwe betrekkingen onderhoudt, zoals de Verenigde Staten, Saoedi-Arabië en de Democratische Volksrepubliek China; wijst erop dat met name in Saoedi-Arabië aan buitenlandse migrerende vrouwen het recht wordt onthouden op een eerlijk proces en toegang tot de rechter, zoals in de bekende, voor de islamitische rechtbank gebrachte gevallen; 173. verzoekt de pas gekozen regering van Nigeria ervoor te zorgen dat de bestaande wetgeving in de diverse deelstaten in overeenstemming is met de Nigeriaanse grondwet en met de internationale mensenrechtenwetgeving die de Nigeriaanse regering heeft geratificeerd; dringt er met name bij de noordelijke staten, die het strafrecht volgens de sharia hebben ingevoerd, op aan een eind te maken aan de verplichte toepassing van de doodstraf en andere onmenselijke straffen zoals amputaties en steniging, en de steun aan milities te staken; Internationale tribunalen 174. verzoekt de EU te zorgen voor de oprichting van een internationale onderzoekscommissie die beschuldigingen van ernstige schendingen van mensenrechten en internationaal humanitair recht in het kader van het conflict in de Democratische Republiek Congo gaat onderzoeken; betreurt het falen van de VN-Commissie voor de rechten van de mens in 2003 in dit verband, ondanks het verzoek van de Hoge Commissaris van de VN; 175. onderstreept het grote belang van volledige samenwerking van alle landen en partijen in de westelijke Balkanlanden met het Internationaal Strafhof voor het voormalige Joegoslavië (ICTY); 176. verzoekt de regering van Indonesië zich te buigen over de tekortkomingen van het ad hoc tribunaal voor Oost-Timor en te zorgen voor een verslag met bewijzen van de mensenrechtenschendingen die in 1999 hebben plaatsgevonden teneinde alle daders van mensenrechtenschendingen te kunnen berechten; dringt erop aan dat blijvend aandacht wordt besteed aan de bevordering van een veilige terugkeer van vluchtelingen uit Indonesische kampen naar Oost-Timor; Internationaal Strafhof 177. verwelkomt de inwerkingtreding van het Statuut inzake het Internationaal Strafhof op 1 juli 2002 en de inauguratie van het Strafhof op 11 maart 2003; nodigt alle landen die het Statuut van het Internationaal Strafhof nog niet hebben aanvaard, dit alsnog te doen, en verzoekt alle ondertekenende landen voor een tijdige ratificatie te zorgen; 178. verzoekt alle deelnemende landen hun nationale wetgeving zo spoedig mogelijk te harmoniseren met de bepalingen van het Statuut om met het Internationaal Strafhof te kunnen samenwerken en het beginsel van de complementariteit tussen het Strafhof en de nationale rechtbanken volledig te kunnen toepassen; 179. is ingenomen met de goedkeuring van een nieuw gemeenschappelijk standpunt van de Raad over het Internationaal Strafhof, waarin de steun van de EU aan dat Hof wordt versterkt, en roept het Italiaanse voorzitterschap op het actieplan aan te passen en in overeenstemming te brengen met het nieuwe mandaat en de nieuwe doelstellingen zoals in het gemeenschappelijk standpunt vervat; 180. verzoekt de Verenigde Staten een einde te maken aan het beleid om regeringen te ontmoedigen het Statuut van Rome te ratificeren door staten over de gehele wereld onder druk te zetten om "bilaterale niet-uitleveringsovereenkomsten" te sluiten en multilaterale samenwerking in het kader van de VN te blokkeren op grond van de American Service-Members" Protection Act (wet ter bescherming van Amerikaanse militairen); 181. nodigt de Raad en de Commissie en zijn eigen interparlementaire delegaties uit de ratificatie en tenuitvoerlegging van het Statuut van het Internationaal Strafhof op de agenda voor politieke contacten met derde landen, met name de VS, te zetten; 182. verzoekt alle regeringen geen bilaterale niet-uitleveringsovereenkomsten met de Verenigde Staten te sluiten, omdat deze in strijd zijn met het Statuut van Rome en onverenigbaar met de conclusies van de Raad van de EU en de leidende beginselen van 30 september 2002, en niet mee te werken aan het plan de bestrijding van terrorisme als voorwendsel te gebruiken voor het sluiten van dergelijke overeenkomsten; 183. is ervan overtuigd dat een aantal Zuidoost-Aziatische landen China en Japan als voorbeeld zullen nemen voor de uiteindelijke ratificatie en tenuitvoerlegging van het Statuut van het Internationaal Strafhof, met name in het kader van de pogingen van de Verenigde Staten om bilaterale niet-uitleveringsovereenkomsten met de landen uit deze regio te sluiten; verzoekt China en Japan om deze reden zo spoedig mogelijk tot het Statuut van het Internationaal Strafhof toe te treden; Irak 184. neemt nota van de resolutie die in 2003 door de VN-Commissie voor de rechten van de mens is aangenomen waarbij het mandaat van de speciale rapporteur inzake Irak met een jaar wordt verlengd; verzoekt om inzetting van mensenrechtenwaarnemers zodra de veiligheidssituatie dit toelaat; 185. spreekt zijn krachtige veroordeling uit over de aanval op het VN- hoofdkwartier in Bagdad op 19 augustus 2003, waarbij twintig mensen werden gedood, waaronder de Hoge Commissaris van de VN voor de mensenrechten en speciaal gezant van de VN in Irak, Sergio Vieira de Mello; benadrukt dat het hier om een oorlogsmisdaad gaat en dat degenen die daarvoor verantwoordelijk zijn moeten worden opgespoord en berecht; 186. verzoekt de VN met klem om op basis van resolutie 1502 (2003) van de VN-Veiligheidsraad alles in het werk te stellen voor de bescherming van VN personeel, met de VN verbonden personeel en het personeel van hulporganisaties in conflictgebieden en dringt bij de lidstaten van de Verenigde Naties aan op medewerking aan verhoging van de veiligheid van hulpverleners overal ter wereld; 187. herhaalt zijn verzoek aan de Raad en de lidstaten mee te werken aan de oprichting van een commissie onder het mandaat van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties en/of de Veiligheidsraad om een onderzoek te kunnen instellen naar tijdens het Irakese regime begane oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid, met het oog op de oprichting van een ad hoc Internationaal Straftribunaal teneinde de personen die voor deze misdaden verantwoordelijk zijn, te kunnen berechten; 188. verzoekt de Werkgroep inzake minderheden binnen de Subcommissie Mensenrechten van de Verenigde Naties de situatie in Irak te bestuderen; 189. vraagt de secretaris-generaal van de VN om te blijven instaan voor toezicht en om in samenwerking met de VN-Hoge commissaris voor vluchtelingen en andere betrokken instanties alsmede met de bezettingsmogendheid in Irak, de situatie van de vluchtelingen en op drift geraakte bevolkingsgroepen binnen Irak te volgen, en hulp te bieden bij de ontberingen die zij ondergaan, ook wanneer deze vluchtelingen en op drift geraakte bevolkingsgroepen naar hun huis en bezittingen terugkeren; Inheemse volkeren 190. verzoekt de Commissie en de Raad zorg te dragen voor de volledige uitvoering van de resoluties van de Raad van 1998 en 2002 over inheemse volkeren, met name voor de ontwikkeling van een specifieke methodologie voor het ontwikkelingswerk met inheemse gemeenschappen en de training van ambtenaren van de Commissie; 191. verzoekt de Raad en de Commissie gevolg te geven aan het aandringen van het Parlement op bevordering van een wereldwijd beleid voor inheemse volkeren in het algemeen en niet alleen voor inheemse volkeren in ontwikkelingslanden; 192. geeft krachtige steun aan de verlangens van de Pygmeeën, Masao, San en andere inheemse volkeren in Afrika om door de Afrikaanse landen als inheemse gemeenschappen te worden erkend, overeenkomstig de internationale discussie over deze kwestie; 193. wenst, waar zulks dienstig is, dat de kwestie van inheemse volkeren als vast punt op de agenda wordt geplaatst van zijn interparlementaire delegaties voor de betrekkingen met landen waar inheemse volkeren leven, om de relevante informatie in de landenstrategiedocumenten te controleren en aan te vullen; 194. verzoekt de Commissie om in alle landenstrategiedocumenten voor landen met inheemse volkeren een specifieke passage of hoofdstuk in te voegen over hun leefomstandigheden én belangrijkste problemen; 195. verzoekt de Commissie om in overeenkomsten met derde landen specifieke clausules en mechanismen op te nemen ter evaluatie van de eerbiediging en bescherming van de grondrechten van inheemse volkeren, die maar al te vaak het slachtoffer zijn van zeer ernstige en stelselmatige schendingen; 196. herhaalt zijn verzoek om instelling van een permanente vertegenwoordiging tussen het Europees Parlement en het VN-Forum inzake inheemse volkeren en neemt zich voor de volgende zitting van dit forum mede te organiseren; Rechten van het kind 197. spreekt zijn bezorgdheid uit over de ernstige schending van de rechten het kind, zoals die in het Verdrag inzake de rechten van het kind zijn neergelegd, waaronder het recht op gezondheidszorg, onderwijs en voeding en bescherming tegen geweld, uitbuiting en misbruik; wijst erop dat wereldwijd 600 miljoen kinderen in armoede leven, iedere drie seconden een kind sterft aan ondervoeding, gebrek aan water of gezondheidszorg, 130 miljoen kinderen, waarvan tweederde meisjes, verstoken zijn van elementair onderwijs, de afgelopen tien jaar twee miljoen kinderen door oorlog om het leven zijn gekomen, meer dan 300.000 kinderen onder de achttien actief deelnemen aan gewapende conflicten en twee miljoen meisjes het slachtoffer zijn van verminking van de geslachtsdelen; 198. verzoekt alle landen het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind en de bijbehorende Facultatieve Protocollen, het anti-landmijnenverdrag van Ottawa, het ILO-Verdrag inzake de uitbanning van de ergste vormen van kinderarbeid en het ILO-Verdrag inzake de minimumleeftijd te ratificeren en ten uitvoer te leggen; 199. verzoekt de Raad en de Commissie in alle externe en interne beleidsterreinen van de EU een krachtiger perspectief voor de rechten van het kind op te nemen op basis van strategische richtsnoeren voor de tenuitvoerlegging, en te zorgen voor een algehele coördinatie; verzoekt de Raad en de Commissie een strategie te ontwikkelen voor de follow-up van de speciale zitting van de Algemene Vergadering van de VN over kinderen; 200. verzoekt de Raad een begin te maken met het ontwerpen van een gemeenschappelijke strategie inzake kinderen en gewapende conflicten; benadrukt dat eventuele actie gericht moet zijn op personen die zich met mensenhandel bezighouden en op hun cliënten, dat adequate sancties in het land van herkomst, doorvoer en bestemming moeten worden gepland en ondernomen en dat jeugdige slachtoffers adequate bescherming moeten genieten; 201. verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat de kwestie kinderen en gewapende conflicten op adequate wijze in de landenstrategiedocumenten wordt weergegeven, met bijzondere aandacht voor preventieve en rehabilitatiemaatregelen voor kindsoldaten; Gehandicapten 202. neemt met grote bezorgdheid kennis van het rapport van Disability Awareness in Action (maart 2003), waaruit blijkt dat in de laatste 12 maanden 483 gevallen van mishandeling van 4.292 gehandicapten over de gehele wereld, zijn gerapporterrd en dat 13% van alle slachtoffers omgekomen is als direct gevolg van mensenrechtenschendingen; 203. uit zijn ernstige bezorgdheid over de informatie in de verslagen van respectievelijk Amnesty International over ontvangers van psychiatrische behandeling en van het Mental Disability Advocacy Centre over kooibedden, waaruit ernstige misstanden blijken waar het gaat om de mensenrechten van gehandicapten in instellingen in heel Europa, waartegen door de regeringen van de betrokken landen onmiddellijk dient te worden opgetreden; 204. is met name verontrust over het voortdurende gebruik van kooibedden in psychiatrische klinieken en verzorgingstehuizen voor verstandelijk gehandicapten in sommige Oost-Europese landen; roept de betrokken landen op om deze vernederende en onmenselijke praktijk onverwijld te beëindigen; 205. bevestigt zijn steun voor een VN-Conventie inzake de mensenrechten van gehandicapten, die gebaseerd moet zijn op de VN- Standard Rules , en wel in die zin dat de rechten van gehandicapten volledig worden erkend en bevorderd, en dat die Conventie juridisch bindend moet zijn; 206. verzoekt de leden en organen van de VN ervoor te zorgen dat de zes bestaande VN-conventies inzake mensenrechten zodanig worden uitgelegd dat de rechten en behoeften van gehandicapten en hun gezinnen erkend en ten volle gesteund worden, wat tot nu toe niet het geval is; 207. verzoekt de Commissie erop toe te zien dat gehandicapten uitdrukkelijk in de mensenrechtenverslagen van de Europese Commissie worden genoemd en dat gehandicapten in de werkzaamheden van de Commissie erkend worden als groep die bijzonder kwetsbaar is voor mensenrechtenschendingen; Omstandigheden in gevangenissen 208. spreekt zijn bezorgdheid uit over het feit dat door de wereldwijd toenemende aantallen gedetineerden en het gebrek aan aanvullende middelen gevangenissystemen onder grote druk komen te staan en het gevaar toeneemt dat mensenrechten en humane detentievoorwaarden niet worden nageleefd; 209. verzoekt de Raad en de Commissie er bij hun betrekkingen met derde landen op aan te dringen dat zij bepalingen in de wetboeken van strafrecht opnemen die voorzien in alternatieven voor gevangenisstraffen voor kleine vergrijpen; onderstreept het belang van betere omstandigheden in gevangenissen, met name om de verspreiding van levensbedreigende ziekten zoals malaria, tuberculose, hepatitis en hiv/aids in detentiecentra tegen te gaan en de situatie van jongeren, vrouwen, buitenlanders, personen die deel uitmaken van een etnische of religieuze minderheid en homoseksuelen in gevangenissen te verbeteren; 210. verzoekt de Raad en de Commissie in het jaarverslag van de EU onder thematische vraagstukken van buitengewoon belang voor de EU, informatie op te nemen over gerichte actie met betrekking tot de omstandigheden in gevangenissen; 211. dringt er bij de Commissie op aan een uitgebreide inventarisatie te maken van de omstandigheden in gevangenissen in landen waarmee de EU een samenwerkings- of associatieovereenkomst heeft afgesloten; o o o 212. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten en de kandidaat-lidstaten, de Verenigde Naties, de Raad van Europa, de OVSE en de regeringen van de landen waarnaar in deze resolutie wordt verwezen, alsmede aan de Europese vestigingen van de belangrijkste niet-gouvernementele organisaties op het gebied van de mensenrechten. Het Europees Parlement , –– onder verwijzing naar de ontwerpresoluties ingediend door: – gezien het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, – gelet op de artikelen 6 en 7 van het EU-Verdrag en artikel 13 van het EG-Verdrag, – gezien het vierde jaarverslag van de Europese Unie over de mensenrechten, – gezien alle internationale verdragen terzake, – gezien de verslagen van het Europees Waarnemingscentrum voor racisme en vreemdelingenhaat, de gespecialiseerde organen van de Raad van Europa en de betrokken NGO's, – onder verwijzing naar de openbare hoorzitting van 17-18 februari 2003 met Europese jongeren, – onder verwijzing naar de openbare hoorzitting van 24 april 2003 over de situatie van de grondrechten in de EU, met vertegenwoordigers van de nationale parlementen, de NGO's en de journalisten, – gezien de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen en het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, – gezien het samenvattend verslag van de coördinator van het onder toezicht van de Commissie functionerende EU-netwerk van onafhankelijke nationale deskundigen op het gebied van de grondrechten, – onder verwijzing naar zijn resoluties van 5 juli 2001 (1) en 15 januari 2003 (2) over de situatie van de grondrechten in de Europese Unie in 2000 en 2001, – gelet op de artikelen 163 en 48 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken en de adviezen van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport en de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen (A5&nbhy;0281/2003), Inleiding 1. constateert dat het Handvest van de grondrechten, waarin de fundamentele waarden waarop de EU is gegrondvest bijeengebracht zijn, dat wil zeggen alle beginselen die daarin zijn verwoord, worden "erkend" (Titel II, artikel 7) in deel II van de tekst van het ontwerp voor een grondwet dat is opgesteld door de Conventie; betreurt evenwel dat deze "erkenning" en deze opneming in het ontwerp voor een grondwet niet volstaan, omdat het juridisch dwingende karakter van het Handvest niet expliciet wordt vermeld en evenmin is voorzien in directe individuele aanhangigmaking bij het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen; 2. wijst erop dat krachtens het nieuwe artikel 7, lid 1 van het EU-Verdrag de Europese instellingen, in het bijzonder het Europees Parlement, binnen de grenzen van hun onderscheidene bevoegdheidsterreinen controle kunnen uitoefenen op de strikte naleving van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden door de lidstaten; 3. verwelkomt het verslag over de situatie van de grondrechten in de Europese Unie en haar lidstaten in 2002 van het EU-netwerk van onafhankelijke nationale deskundigen op het gebied van grondrechten, dat bijzonder informatief en nuttig is en belangrijke bouwstenen bevat voor de ontwikkeling van het EU-mensenrechtenbeleid, op korte zowel als op de lange termijn; 4. is derhalve van oordeel dat, teneinde een zo strikt en objectief mogelijk toezicht op de toepassing van het Handvest te waarborgen, de rapporteur voor het jaarlijks verslag van het Europees Parlement over alle noodzakelijke instrumenten moet kunnen beschikken, waaronder: 5. is van mening dat deze website ook alle teksten moet bevatten die op het grondgebied van de Europese Unie juridisch geldend zijn, alsmede de verslagen van het EU-netwerk van onafhankelijke nationale deskundigen op het gebied van de grondrechten, zodat eenieder de gelegenheid heeft zijn rechten beter te leren kennen en erop toe te zien dat deze worden nageleefd; 6. is van mening dat alleen wanneer aan die voorwaarden wordt voldaan het jaarverslag van het Europees Parlement over de situatie van de grondrechten in de EU werkelijk in aanmerking genomen zal worden en gewaardeerd of zelfs gevreesd zal worden; acht dit van groot belang gezien de betekenis van dit verslag in het kader van het nieuwe stelsel van preventieve waakzaamheid voor ernstige schendingen van de grondrechten in de lidstaten, als bedoeld in artikel 7, lid 1, van het Verdrag van Nice; 7. wijst erop dat de uitgebreide Unie gegrondvest dient te zijn op de strikte naleving van de in het Handvest van de grondrechten neergelegde waarden, maar dat in 2002 de situatie in de vijftien lidstaten in tal van opzichten zorgwekkend was en op sommige punten zelfs achteruit lijkt te zijn gegaan; onderstreept dat rechten afkondigen niet voldoende is, en dat toezicht houden op de naleving ervan eveneens strikt noodzakelijk is; 8. onderstreept tevens dat het jaarverslag van het Europees Parlement over de situatie van de grondrechten een gelegenheid moet zijn om beste praktijken uit te wisselen, met andere woorden om de meerwaarde van Europa op het gebied van de eerbiediging van waarden naar voren te brengen, evenwel rekening houdend met de context en de eigen cultuur van iedere lidstaat; Hoofdstuk I: Eerbiediging van de menselijke waardigheid Recht op leven 9. neemt met instemming kennis van de ondertekening door alle lidstaten van Protocol nr. 13 bij het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) betreffende de afschaffing van de doodstraf onder alle omstandigheden (ook in tijden van oorlog), en verzoekt de lidstaten met klem dit Protocol spoedig te ratificeren, met uitzondering van België, Denemarken, Ierland en Zweden, die het reeds hebben geratificeerd; 10. veroordeelt onvoorwaardelijk het terrorisme, dat een ontkenning inhoudt van het fundamentele recht op leven en een bedreiging vormt voor de democratieën, in welke vorm het zich ook voordoet en ongeacht de herkomst ervan en de vraag of de activiteiten binnen of buiten de grenzen van de Unie plaatsvinden; 11. wijst er evenwel op dat het terrorisme destabilisering van de rechtsstaat als oogmerk heeft en dat het beleid ter voorkoming en onderdrukking van het terrorisme in de eerste plaats de handhaving en versterking van de rechtsstaat tot doel moet hebben; 12. herhaalt dat terrorisme onherstelbare schade en enorm lijden voor de slachtoffers en hun familie veroorzaakt en pleit daarom voor het nemen van maatregelen die rekening houden met de bijzondere omstandigheden van deze personen, zoals bijvoorbeeld een Europees instrument voor schadevergoeding; 13. spreekt nogmaals zijn steun uit aan de tenuitvoerlegging van maatregelen ter bestrijding van terrorisme en wijst erop dat deze genomen moeten worden binnen de grenzen van de rechtsstaat en met volledige inachtneming van de mensenrechten en de openbare vrijheden; 14. uit zijn bezorgdheid over de gevolgen van de internationale samenwerking met de Verenigde Staten, die andere, minder strenge normen hanteren dan de EU, zowel als het gaat om de overdracht van bij luchtvaartmaatschappijen of bij Europol opgevraagde persoonsgegevens, als ten aanzien van het lot van de communautaire onderdanen die worden vastgehouden op de basis van Guantánamo; Verbod op foltering en onmenselijke behandeling 15. betreurt ten zeerste dat het Verdrag ter voorkoming van foltering en andere wrede, onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing nog altijd niet is geratificeerd door Ierland (resolutie 39/46); 16. veroordeelt ten scherpste iedere vorm van wederinvoering, legitimering of rechtvaardiging van foltering en roept de lidstaten ertoe op de onbeperkte gelding van het absolute folterverbod onder alle omstandigheden te handhaven, in het bijzonder wanneer dit verbod door vertegenwoordigers van politiek, justitie of politie ter discussie wordt gesteld; 17. is verheugd over de aanneming van het Facultatief Protocol bij het Verdrag ter voorkoming van foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing, welk Protocol voorziet in de openstelling van plaatsen van detentie voor regelmatige inspecties, met de bedoeling folteringen en andere wrede, onmenselijke of onterende behandelingen of bestraffingen te voorkomen, en in de instelling, in het kader daarvan, van een "Sub-comité preventie", als onderdeel van het Comité tegen foltering, alsmede in de invoering, in iedere staat die partij is bij het Protocol, van een nationaal preventiemechanisme, bestaande uit een of twee onafhankelijke instanties die bezoeken brengen aan plaatsen waar individuen worden vastgehouden; verzoekt de EU-lidstaten dit Protocol snel te ondertekenen en te ratificeren; 18. stelt eens te meer vast dat er sprake is geweest van disproportioneel gebruik van geweld door politiediensten, als gevolg waarvan in 2002 ten minste tien personen in de EU zijn komen te overlijden terwijl zij geen reëel gevaar vormden, en van ontoelaatbaar hardhandig optreden in politiebureaus; 19. stelt tevens vast dat in 2002 de situatie van gedetineerden in de EU in sommige lidstaten verslechterd is, met name als gevolg van de overbezetting in gevangenissen (Verenigd Koninkrijk, Portugal, België, Italië, Frankrijk), die leidt tot spanningen tussen gedetineerden en bewakers en tot geweld tussen gedetineerden onderling, gebrek aan toezicht (toename van het aantal zelfdodingen of pogingen tot zelfdoding) en tal van praktijken die de sociale reïntegratie belemmeren; is in dit verband van oordeel dat de bevoegde nationale instanties, mede op grond van de beginselen van legaliteit, democratie en eerbiediging van de rechtsstaat die in alle lidstaten gelden en die het fundament zijn van de Europese Unie, zich moeten afvragen of het wel legitiem is om gedetineerden in hechtenis te houden die gezien hun gedrag in de gevangenis en hun civiele en sociale activiteiten na het begaan van de misdrijven die hun ten laste zijn gelegd, hebben laten blijken dat de hechtenis haar functie als middel tot reclassering en resocialisatie heeft volbracht; een duidelijk geval is bijvoorbeeld dat van de Italiaan Adriano Sofri, zoals ook het hoogste staatsgezag, de absolute meerderheid van de parlementsleden en gezaghebbende persorganen van diverse pluimage alsook door gezaghebbende kringen en personen op Europees niveau hebben erkend en erkennen; stelt vooral met zorg vast dat onder de gevangenisbevolking het aantal burgers uit derde landen en het aantal drugsverslaafden toeneemt, en vreest dat dit mede is toe te schrijven aan enerzijds het ontbreken van een adequaat sociaal integratiebeleid voor immigranten en anderzijds het in wezen repressieve in plaats van integratiebevorderende beleid; 20. is derhalve van oordeel, in het bijzonder tegen de achtergrond van de uitbreiding van de EU, dat de lidstaten aanzienlijk krachtiger maatregelen dienen te nemen op dit gebied, waaronder maatregelen gericht op: 21. verzoekt de betrokken lidstaten tevens met spoed maatregelen te treffen voor bepaalde categorieën gedetineerden, meer in het bijzonder om: 22. is in algemene zin van oordeel dat in een Europese ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid ook op Europees niveau inspanningen geleverd dienen te worden om het functioneren van het politieel en penitentiair systeem te verbeteren, bijvoorbeeld door: Verbod op slavernij en dwangarbeid 23. onderstreept opnieuw dat mensenhandel verwerpelijk is en met kracht moet worden bestreden, daar dit fundamenteel in strijd is met de menselijke waardigheid en leidt tot seksuele uitbuiting en uitbuiting op arbeidsgebied in omstandigheden die niet veel verschillen van die van slavernij, waarbij de slachtoffers veelal vrouwen, meisjes en kinderen zijn; 24. doet derhalve een beroep op: 25. doet een dringend beroep op de EU om een doeltreffend beleid te ontwikkelen ter bestrijding van mensenhandel, onder andere door: 26. dringt erop aan dat in het kader van een alomvattend Europees beleid ter bestrijding van mensenhandel, de moderne vorm van slavernij, maatregelen worden genomen tegen de gehele keten van de mensenhandel, met inbegrip van de landen van herkomst, doorreis en bestemming, gericht op ronselaars, mensen die de slachtoffers vervoeren, mensen die hen uitbuiten, andere bemiddelaars, klanten en mensen die van de mensenhandel profiteren; Hoofdstuk II: De vrijheden waarborgen 27. is van oordeel dat zonder strikte waarborgen inzake burgerlijke en politieke rechten van een doeltreffende bescherming van de waardigheid van het individu geen sprake kan zijn; Bescherming van persoonsgegevens 28. verlangt van : 29. maakt zich zorgen over de inhoud van Richtlijn 2002/58/EG (5) betreffende bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de sector elektronische communicatie, die het mogelijk maakt om gegevens betreffende elektronische communicatie te bewaren (data retention), en pleit nogmaals voor het nemen van maatregelen ter bescherming tegen onwettige systemen voor het aftappen van communicatielijnen; 30. geeft uiting aan zijn grote bezorgdheid over de overeenkomsten inzake de doorgifte van persoonsgegevens waarover wordt onderhandeld of die reeds zijn gesloten tussen de EU en derde instanties (Interpol, enz.) of derde staten (de Verenigde Staten, enz.) die niet hetzelfde niveau van gegevensbescherming garanderen; is van mening dat dergelijke overeenkomsten in ieder geval het niveau van gegevensbescherming moeten handhaven dat wordt voorgeschreven door Richtlijn 95/46/EG; eist daarom dat dergelijke overeenkomsten stelselmatig voorzien in de instelling van een orgaan dat toeziet op de volledige nakoming van bovengenoemde garanties bij de tenuitvoerlegging ervan; 31. maakt zich in het bijzonder zorgen over het besluit van de Verenigde Staten om luchtvaartmaatschappijen ertoe te verplichten toegang te geven tot de persoonsgegevens van hun passagiers op transatlantische vluchten; is van mening dat deze verplichting onverenigbaar is met het Gemeenschapsrecht en eist daarom de onmiddellijke opschorting van de gevolgen van deze maatregel, zolang deze niet beantwoordt aan het niveau van gegevensbescherming dat wordt gegarandeerd door het Gemeenschapsrecht; Vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst 32. verzoekt de lidstaten en de EU de interreligieuze dialoog te bevorderen in het kader van de bestrijding van alle vormen van religieus fanatisme of integrisme, en het beginsel van laiciteit te waarborgen, hetgeen godsdienstonderricht op scholen niet uitsluit; is van oordeel dat een dergelijke dialoog en een dergelijk onderricht in evenredige mate aandacht dienen te besteden aan niet-religieuze levensbeschouwingen; 33. verwelkomt de vooruitgang die Griekenland heeft geboekt met betrekking tot de eerbiediging van de vrijheid van godsdienst en geweten; dringt niettemin aan op afschaffing van de strafwetgeving inzake proselitisme en op toekenning aan moslims van het recht om moskeeën te bouwen en te beschikken over begraafplaatsen waar zij hun overledenen volgens de gebruiken van hun religie kunnen begraven; 34. doet nogmaals een beroep op Finland en Griekenland om hun wetgeving inzake de duur van de vervangende dienstplicht te wijzigen en een einde te maken aan het straffende en discriminerende karakter daarvan; 35. waarschuwt de lidstaten nogmaals voor de gevaarlijke handelingen van groeperingen met een sectarisch karakter, die de lichamelijke of psychische integriteit van individuele personen bedreigen, en roept de lidstaten ertoe op via hun normale strafrechtelijke en civielrechtelijke wetgeving aandacht te besteden aan de bestrijding van onwettige praktijken en misstanden bij deze groeperingen met een sectarisch karakter; Vrijheid van meningsuiting en informatie 36. doet opnieuw een beroep op België, Denemarken en Ierland om het Verdrag van de Raad van Europa inzake televisie zonder grenzen te ondertekenen en te ratificeren, en vraagt Griekenland, Luxemburg, Nederland en Zweden dit Verdrag te ratificeren (Portugal heeft het Verdrag in 2002 geratificeerd); spoort genoemde landen plus Portugal ertoe aan het Protocol van 1 oktober 1998 tot wijziging van dit Verdrag te ratificeren; 37. betreurt dat voor het probleem van de concentratie op mediagebied in de EU, waarbij de macht is komen te liggen bij enkele megaconcerns, nog geen juridische oplossing gevonden is, en wijst op zijn resolutie van 20 november 2002 over mediaconcentratie (6) , waarin de noodzaak onderstreept wordt van de totstandkoming van een Europese mediamarkt, teneinde de toenemende verschillen tussen de nationale regelgevingen op te vangen en de vrijheid en diversiteit van informatie te beschermen; betreurt dat met name in Italië de situatie voortduurt waarbij de macht over de media in handen van de minister-president is geconcentreerd, zonder dat een wettelijke regeling inzake strijdige belangen tot stand is gekomen; 38. herhaalt dat alle ideologieën legitiem zijn, mits deze langs democratische wegen naar buiten worden gebracht, en geeft dan ook uiting aan zijn afkeer van terroristische organisaties die mensen bedreigen en doden omdat zij voor een politiek ambt zijn gekozen en/of actief zijn in bepaalde politieke groeperingen; 39. verwerpt zeer beslist elke vorm van geweld, intimidatie of bedreiging die de vrije uitoefening van het beroep van journalist kan beperken; roept daarom alle landen ertoe op om het recht op vrije meningsuiting te respecteren en te beschermen, en verklaart zich nogmaals solidair met de journalisten die binnen en buiten het grondgebied van de EU het slachtoffer zijn van aanslagen, omdat zij niet willen inbinden en vrijelijk gebruik willen maken van dit recht; 40. verzoekt de Commissie in dit verband: Vrijheid van vergadering en vereniging 41. dringt er bij Luxemburg en Oostenrijk op aan over te gaan tot wijziging van hun wetgeving inzake het verbod voor onderdanen van derde landen of andere lidstaten om zich verkiesbaar te stellen voor ondernemingsraden, welk verbod in strijd is met het vakbondsrecht; Recht op onderwijs 42. verzoekt de lidstaten alles in het werk te stellen om kosteloos en doeltreffend onderwijs te waarborgen voor alle kinderen, met inbegrip van kinderen van zeer arme gezinnen, kinderen behorend tot een van de Roma-gemeenschappen, kinderen van vluchtelingen en gehandicapte kinderen met bijzondere toegangsproblemen; dringt er bij de lidstaten op aan alles in het werk te stellen opdat kinderen van vluchtelingen, asielzoekers en immigranten effectief worden geïntegreerd in het onderwijssysteem; Recht op asiel en bescherming bij verwijdering, uitzetting en uitlevering 43. doet een klemmend beroep op: 44. betreurt dat de vaststelling van de maatregelen die nodig zijn voor het gemeenschappelijk asiel- en immigratiebeleid vertraging heeft opgelopen en dat de reeds gesloten akkoorden maar mager zijn; herinnert eraan dat een dergelijk beleid: 45. stelt vast dat in 2002 enige stappen zijn gezet in de richting van een gemeenschappelijk, geharmoniseerd asiel- en immigratiebeleid; betreurt evenwel dat het tussen de lidstaten reeds overeengekomen gemeenschappelijk beleid uitgaat van minimumnormen die te laag zijn vastgesteld en dat de nadruk daarbij ligt op repressieve en negatieve maatregelen; 46. verzoekt de lidstaten met klem de detentie van asielzoekers te beperken tot uitzonderingsgevallen en uitsluitend om de redenen die zijn omschreven in de richtsnoeren van het Hoog Commissariaat van de Verenigde Naties voor Vluchtelingen (UNHCR) betreffende criteria en normen van toepassing op de detentie van asielzoekers; 47. is verontrust over het grote aantal personen dat in 2002 is omgekomen toen zij trachtten hun toevlucht te zoeken tot de Europese Unie, en is van mening dat gezien deze dramatische situatie een evenwichtig beleid gevoerd moet worden dat voorziet in wettige immigratiekanalen; 48. verzoekt de lidstaten met klem zo weinig mogelijk personen vast te zetten, te voorzien in opvangmogelijkheden voor asielzoekers, met name op luchthavens, bijstand door advocaten en tolken, en de mogelijkheid te communiceren met bevoegde NGO's en gezinsleden, en te garanderen dat het instellen van beroep opschortende werking heeft; 49. verzoekt de Raad met klem zo spoedig mogelijk zijn goedkeuring te hechten aan het voorstel voor een richtlijn tot instelling van subsidiaire bescherming van personen die niet beschermd worden door de Conventie van Genève, maar niet naar hun land van herkomst kunnen worden teruggestuurd vanwege a) gevaar voor marteling of onmenselijke of vernederende behandeling, b) de gevolgen van gegeneraliseerd geweld of ernstige verstoring van de openbare orde of c) humanitaire gronden; 50. heeft kritiek op de zorgwekkende situatie waarin alleenstaande minderjarige asielzoekers verkeren, met name in Oostenrijk, België, Spanje, Zweden en Italië; 51. verzoekt de lidstaten met klem de regels en praktijken met betrekking tot uitzetting te wijzigen, daar hierbij te vaak de rechtsregels en de menselijke waardigheid geschonden worden; dringt er, meer in het algemeen, bij de lidstaten op aan toe te zien op de wijze van uitvoering van collectieve uitzettingen, met name de uitzettingen met geweld, die in sommige gevallen fatale gevolgen hebben gehad; 52. verzoekt de lidstaten met klem om af te zien van elk initiatief tot wijziging van de tekst van de Conventie van Genève; 53. roept de lidstaten ertoe op om geen mensen uit te leveren aan landen waar zij voor hun misdrijven ter dood veroordeeld kunnen worden of het gevaar lopen gemarteld te worden of een onmenselijke of vernederende behandeling te ondergaan; 54. verzoekt de Europese Conventie en de IGC met klem voor te stellen het Aznar-protocol van het Verdrag van Amsterdam te schrappen omdat dit, zoals het UNHCR meermaals heeft gesteld, strijdig is met de Conventie van Genève, daar het een beperking inhoudt van het recht van het individu om asiel te zoeken; Hoofdstuk III: Naar gelijkheid Het non-discriminatiebeginsel 55. betreurt dat alleen Oostenrijk, Denemarken, Zweden, Portugal en Nederland het Europees Verdrag inzake nationaliteit geratificeerd hebben; 56. dringt aan op naleving van de in het Handvest vastgelegde grondrechten, alsook in het bijzonder het asielrecht, het recht op doeltreffende juridische bescherming en het beginsel van "non-refoulement"; 57. roept Denemarken, Spanje, Frankrijk; Zweden en het Verenigd Koninkrijk er nogmaals toe op Protocol nr. 12 bij het EVRM (non-discriminatie) te ondertekenen, en spoort alle lidstaten ertoe aan dit Protocol te ratificeren; 58. verzoekt de lidstaten te garanderen dat kinderen die op hun grondgebied aanwezig zijn recht op toegang tot onderwijs hebben, ongeacht de administratieve situatie van hun familie; 59. verzoekt de lidstaten met klem te garanderen dat elke persoon die op hun grondgebied leeft toegang heeft tot gezondheidszorg, ongeacht zijn administratieve situatie; Bestrijding van racisme en vreemdelingenhaat 60. stelt vast dat zich ook in 2002 gevallen van fysiek geweld van racistische aard hebben voorgedaan, met name in Duitsland, Frankrijk en Nederland, en dat het aantal gevallen van verbaal geweld gericht tegen moslims is toegenomen, met name in de Duitse muziekwereld, alsook het aantal racistische berichten op internetsites en in de voetbalstadions in Italië; 61. spreekt zijn bezorgdheid uit over de toename van de uitingen van haat en het aantal gevallen van discriminatie gericht tegen moslims en joden, als gevolg van de aanslagen van 11 september 2001; verheugt zich daarentegen over de bewustmakingsacties die door verschillende regeringen ondernomen zijn (Verenigd Koninkrijk, Zweden, Duitsland, Finland en Portugal), teneinde de burgers te wijzen op het gevaar van generalisatie en ze te waarschuwen voor het dualistische idee van de clash of civilisations ; 62. roept de lidstaten er derhalve toe op het proces voor de volledige en doeltreffende omzetting van de door de Raad in 2000 aangenomen richtlijnen inzake bestrijding van discriminatie te versnellen; 63. stemt wat het Europese niveau betreft in met de voorstellen voor aanneming van een meerjarig communautair actieplan ter bevordering van een veiliger gebruik van het Internet, die het ten volle steunt; 64. verwelkomt in het bijzonder het initiatief van het Verenigd Koninkrijk om onder alle ambtenaren een gedragscode te verspreiden die moet worden nageleefd in alle contacten met het publiek, ongeacht de afkomst van de betrokken personen, met de bedoeling aldus een gelijke behandeling te bevorderen; spoort de lidstaten ertoe aan maatregelen te treffen ter bestrijding van racistische uitlatingen of racistisch gedrag van autoriteiten en te voorzien in opleidingsprogramma's voor het personeel van politie en justitie, met name de diensten die zich bezighouden met migranten aan de grenzen (kennis en begrip van andere culturen, preventie van racistisch gedrag, tolerantie); 65. roept Denemarken, Griekenland, Nederland, Oostenrijk en Italië ertoe op een actiever beleid te voeren om racistische gedragingen uit te bannen; 66. verwelkomt de inspanningen van het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Nederland, Portugal en Denemarken om een systeem op te zetten voor het verzamelen van betrouwbare gegevens, een onmisbare voorwaarde voor een doeltreffend antiracismebeleid; spoort andere lidstaten, waaronder Griekenland, Oostenrijk en Italië, ertoe aan dit voorbeeld te volgen; 67. is ingenomen met de initiatieven die door verschillende lidstaten genomen zijn om de invloed van politieke partijen die racisme en vreemdelingenhaat prediken te beperken; roept Griekenland, Denemarken, Nederland, Oostenrijk en Italië ertoe op een actiever beleid te voeren op dit gebied; verzoekt de democratische partijen die het Handvest van de Europese politieke partijen voor een niet-racistische samenleving van 1998 nog niet ondertekend hebben, zowel partijen in de lidstaten als partijen in de kandidaat-lidstaten, met aandrang dit Handvest te ondertekenen; 68. verzoekt de Commissie een analyse te maken van en een verslag in te dienen over de tenuitvoerlegging van Richtlijn 2000/43/EG (7) inzake gelijke behandeling van personen ongeacht ras of etnische afstamming , en te wijzen op eventuele lacunes wat de omzetting van de richtlijn door de lidstaten betreft; Discriminatie van minderheden 69. beveelt de lidstaten aan te waarborgen dat hun naturalisatieprocedures reeds lang woonachtige ingezetenen die zulks wensen, in staat stellen het volledig burgerschap te verkrijgen; 70. spreekt zijn afkeuring uit over de discriminatie waaraan de Roma-gemeenschap en buitenlandse werknemers ook in 2002 blootgesteld zijn; 71. is verheugd over het Finse voorstel voor de oprichting van een permanent Europees forum voor de Roma, alsmede over de inspanningen van de Griekse autoriteiten om een integratieprogramma voor Roma uit te werken; 72. roept de Europese instellingen ertoe op een gemeenschappelijke, geïntegreerde aanpak overeen te komen om de problemen op te lossen waarmee de Roma-minderheid geconfronteerd wordt, welke gemeenschap helaas nog steeds in tal van opzichten gediscrimineerd wordt; 73. roept Frankrijk het enige land dat het Kaderverdrag van de Raad van Europa inzake bescherming van nationale minderheden nog niet heeft ondertekend, op dit te doen; vraagt België, Griekenland, Luxemburg en Nederland dit Kaderverdrag te ratificeren; merkt op dat het Kaderverdrag slechts op tien lidstaten van toepassing is; 74. verzoekt, meer in het algemeen, de lidstaten die het Kaderverdrag inzake de bescherming van nationale minderheden geratificeerd hebben hun acties ten gunste van de minderheden voort te zetten, teneinde deze in staat te stellen hun identiteit te behouden en te ontwikkelen, maar ook om hun emancipatie en maatschappelijke integratie te bevorderen; 75. roept België, Griekenland, Ierland en Portugal ertoe op over te gaan tot ondertekening van het Europees Handvest voor regionale of minderheidstalen; vraagt Frankrijk, Luxemburg en Italië dit Handvest te ratificeren; 76. roept de Raad van Europa ertoe op een protocol bij het Europees Handvest voor regionale talen of minderheidstalen betreffende de bevordering van gebarentalen aan te nemen, teneinde de discriminatie van doven (1,6 miljoen personen in de EU) in termen van onderwijs in gebarentaal en toegang tot de arbeidsmarkt een halt toe te roepen; Discriminatie op grond van seksuele geaardheid 77. verzoekt de lidstaten nogmaals een eind te maken aan elke vorm van - wettelijke of feitelijke - discriminatie van homoseksuelen, met name ten aanzien van hun recht te trouwen en kinderen te adopteren; 78. is verheugd over de vorderingen die in 2002 op dit gebied zijn gemaakt in Oostenrijk (afschaffing van artikel 209 van het wetboek van strafrecht), Finland (erkenning van de rechten van transseksuelen) en België (homohuwelijk); 79. roept Oostenrijk er evenwel toe op alle lopende procedures op grond van het oude artikel 209 van het wetboek van strafrecht te beëindigen en rehabilitatiemaatregelen te nemen ten aanzien van degenen die veroordeeld zijn onder deze wetsbepaling; vraagt tevens dat het nieuwe artikel 207b van het wetboek van strafrecht op niet-discriminatoire wijze wordt toegepast; 80. roept Portugal, Ierland en Griekenland ertoe op met spoed over te gaan tot wijziging van hun wetgeving waarin de leeftijd waarop seksuele contacten toegestaan zijn afhankelijk gesteld wordt van de seksuele geaardheid, daar het hier bepalingen van discriminerende aard betreft; 81. beveelt de lidstaten aan om meer in het algemeen niet-huwelijkse relaties -tussen personen van verschillend of van gelijk geslacht- te erkennen en daaraan gelijke rechten als aan het huwelijk te verbinden, onder andere door de nodige maatregelen te nemen om koppels in staat te stellen het recht op vrij verkeer in de Unie uit te oefenen; 82. spreekt zijn bezorgdheid uit over het verwateren van Richtlijn 2000/78/EG (8) tot instelling van een algemeen kader voor gelijke behandeling in arbeid en beroep en verzoekt de Commissie een analyse te maken van de tenuitvoerlegging en omzetting van deze richtlijn, en daarbij te wijzen op eventuele onregelmatigheden in de lidstaten; Gelijkheid van mannen en vrouwen 83. beveelt België en Luxemburg aan het Aanvullend Protocol bij het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen te ratificeren, en het Verenigd Koninkrijk dit Protocol te ondertekenen en te ratificeren; 84. is verheugd over de aanneming van Richtlijn 2002/73/EG (9) betreffende de tenuitvoerlegging van het beginsel van gelijke behandeling van mannen en vrouwen; spreekt de wens uit dat het in deze richtlijn bedoelde onafhankelijke orgaan, dat tot taak heeft bijstand te verlenen aan slachtoffers van discriminatie op grond van geslacht, onderzoeken over discriminatie te verrichten, verslagen te publiceren en aanbevelingen te doen over elk onderwerp dat met discriminatie verband houdt, zo spoedig mogelijk in iedere lidstaat ingesteld wordt; 85. betreurt dat de integratie van vrouwen in het arbeidsproces (met name van vrouwen die behoren tot een minderheid) verre van voltooid is, al zijn er in 2002 in Griekenland, Zweden en België diverse positieve maatregelen in dit verband genomen (quota voor de benoeming van vrouwen in de directie van ondernemingen en in leidinggevende functies); 86. verzoekt de Griekse regering om afschaffing van de strafrechtelijke sancties waarin is voorzien in het Griekse wetsdecreet nr. 2623/1953/A-268, krachtens welk aan vrouwen die het verbod op toegang van vrouwen tot de berg Athos overtreden een gevangenisstraf van twee à twaalf maanden wordt opgelegd; herhaalt zijn verzoek om opheffing van het verbod op toegang van vrouwen tot de berg Athos en constateert dat een dergelijk verbod een schending inhoudt van de beginselen van gelijke behandeling van mannen en vrouwen en non-discriminatie op basis van geslacht, en van de internationale overeenkomsten terzake, alsmede van de regels inzake het vrije verkeer van personen die zijn neergelegd in de Griekse grondwet en de communautaire wetgeving; 87. verzoekt de lidstaten te werken aan de verbetering van de situatie van vrouwen, onder andere door tijdelijke, speciale maatregelen te nemen teneinde sneller te komen tot feitelijke gelijkheid van mannen en vrouwen, overeenkomstig hun verplichtingen uit hoofde van het VN-Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen (CEDAW), met name de artikelen 3 en 4 ervan; beveelt aan dat de Europese instellingen bij de beoordeling van de rechtmatigheid van de positieve maatregelen op basis van artikel 141, lid 4 van het EU-Verdrag, verklaring nr. 28 bij het Verdrag van Amsterdam en de richtlijnen op basis van artikel 13 van het EU-Verdrag, rekening houden met de inhoudelijke aanpak met betrekking tot de gelijkheid van mannen en vrouwen zoals die voortvloeit uit het VN-Verdrag, hetgeen (onder andere) betekent dat tijdelijke, speciale maatregelen worden beschouwd als passende instrumenten om te komen tot feitelijke gelijkheid, en niet louter als springplank voor de formele verwezenlijking van het beginsel van gelijke behandeling; 88. stelt met bezorgdheid vast dat in weerwil van de verbeteringen die gedurende de afgelopen vijf jaar tot stand zijn gebracht, de genderkloof (waaronder inkomensverschillen van gemiddeld 16%) nog steeds aanzienlijk is en moet worden aangepakt, teneinde te voldoen aan de werkgelegenheidsdoelstellingen van Lissabon en Stockholm; Rechten van het kind 89. roept België, Spanje, Finland en Nederland ertoe op de Europese Overeenkomst inzake de adoptie van kinderen te ondertekenen en te ratificeren, en verzoekt Frankrijk en Luxemburg deze Overeenkomst te ratificeren; 90. roept Duitsland, België, Nederland; Finland en Spanje er nogmaals toe op het Europees Verdrag inzake de wettelijke status van buiten het huwelijk geboren kinderen te ondertekenen en te ratificeren; verzoekt Frankrijk en Italië dit Verdrag te ratificeren; 91. is verheugd over het feit dat Duitsland in 2002, na Griekenland, het Europees Verdrag inzake de uitoefening van de rechten van het kind geratificeerd heeft; roept de andere lidstaten ertoe op dit Verdrag spoedig te ondertekenen en te ratificeren; roept het Verenigd Koninkrijk (waar minderjarigen onder de achttien jaar nog steeds voor het leger gerekruteerd worden) ertoe op het Facultatief Protocol bij het Internationaal Verdrag inzake de rechten van het kind te ratificeren; 92. verzoekt Denemarken, Finland, Ierland, Portugal, Spanje, Zweden en het Verenigd Koninkrijk de Europese Overeenkomst inzake de terugleiding van minderjarigen te ondertekenen en te ratificeren; verzoekt België, Duitsland, Frankrijk, Griekenland, Luxemburg, Nederland en Oostenrijk deze Overeenkomst te ratificeren; 93. roept de lidstaten, in het bijzonder Spanje, België en het Verenigd Koninkrijk, ertoe op zich meer in te spannen om geweld tegen kinderen te voorkomen (afschaffing van de verwijzing naar "redelijke lijfstraffen", verbod op toepassing van voorlopige hechtenis bij kinderen en voorkoming van de praktijk van genitale verminking bij meisjes); 94. is ingenomen met de aanneming in Denemarken, Zweden en België, van verschillende wetten gericht op verbetering van de positie van minderjarigen in strafrechtelijke procedures; is, meer in het algemeen, verheugd over het feit dat de belangen en meningen van het kind steeds meer in aanmerking worden genomen; spreekt de wens uit dat kinderen in het toekomstige constitutionele verdrag van de EU een wettelijke status toegekend wordt; 95. verzoekt de lidstaten maatregelen te nemen om schoolverzuim te bestrijden en volledige toegang tot onderwijs te waarborgen voor alle kinderen die op het grondgebied van de EU leven, met inbegrip van kinderen van Roma-gemeenschappen en van vluchtelingen, alsmede gehandicapte kinderen; Rechten van ouderen 96. is verheugd over de ratificatie door Finland en Portugal van het herziene Sociaal Handvest ; verzoekt Duitsland en Nederland met aandrang dit Handvest te ondertekenen, en Oostenrijk, België, Denemarken, Griekenland, Luxemburg, Spanje en het Verenigd Koninkrijk het te ratificeren; 97. 97 verzoekt de Europese instellingen en de regeringen of de terzake bevoegde autoriteiten, een einde te maken aan de directe en indirecte discriminatie waaraan ouderen blootgesteld zijn (met name discriminatie van personen tussen de 50 en 65 jaar waar het gaat om toegang tot de arbeidsmarkt en toegang tot - polyvalente en pluridisciplinaire - beroepsopleiding in deze fase van hun beroepsleven), maatregelen te treffen met het oog op hun heropname in het arbeidsproces, gebruik makend van hun ervaring, en de bescherming van de waardigheid van zieke en gehandicapte ouderen te waarborgen (toereikende pensioenen, met name voor oudere vrouwen, maatregelen tegen slechte behandeling van ouderen in bejaardentehuizen, bestrijding van isolement); Rechten van gehandicapten 98. roept België en het Verenigd Koninkrijk ertoe op het Verdrag betreffende de beroepsrevalidatie en de tewerkstelling van gehandicapten te ratificeren; 99. is ingenomen met verschillende in 2002 door de EU aangenomen initiatieven die de toegang van gehandicapten tot bepaalde diensten verbeteren, met name in de sectoren vervoer en informatie- en communicatietechnologie; verzoekt de lidstaten Richtlijn 2000/78/EG spoedig om te zetten; 100. verzoekt de Commissie de werkzaamheden voor een nieuwe EU-richtlijn specifiek voor gehandicapten te starten; is van mening dat deze richtlijn artikel 13 van het EG-Verdrag als rechtsgrondslag moet krijgen en gericht moet zijn op gelijke behandeling en bestrijding van discriminatie op grond van een handicap op alle werkterreinen van de Europese Unie; is van mening dat zij tevens gerechtelijke procedures zou moeten invoeren om te waarborgen dat gehandicapten hun rechten in alle lidstaten kunnen uitoefenen, met inbegrip van het recht om de rechter in te schakelen; 101. pleit voor versterking van de non-discriminatiebepalingen in het Verdrag in het kader van het huidige proces ter herziening van het Verdrag; 102. wijst erop dat de term "handicap" betrekking heeft op fysieke gebreken, zintuiglijke stoornissen, mentale en psychologische tekortkomingen en stoornissen van diverse aard, welke stoornissen variëren naar gelang van de handicap en de leeftijd van de betrokkene; heeft kritiek op die gevallen waarin gehandicapten nog niet dezelfde politieke, sociale, economische en culturele rechten hebben als andere burgers; stelt voor om, in het kader van het jaar 2003, het Europees jaar van de gehandicapten, onder andere ondernemingen met meer dan vijftig werknemers ertoe te verplichten een minimumaantal personen met een handicap in dienst te nemen; 103. verzoekt de lidstaten een gemeenschappelijke houding aan te nemen ten aanzien van de opstelling van een VN-Verdrag betreffende de grondrechten van gehandicapten, en herhaalt dat het Europees Parlement een dergelijk initiatief steunt; is van oordeel dat dit Verdrag gebaseerd moet zijn op de standaardnormen van de VN en derhalve de rechten van de gehandicapten ten volle moet erkennen, de eerbiediging ervan moet bevorderen en juridisch bindend moet zijn; Hoofdstuk IV: Naar solidariteit 104. wijst er nogmaals op dat niet-eerbiediging van de economische en sociale rechten, met name ten aanzien van rechtvaardige en billijke arbeidsomstandigheden en waardige levensomstandigheden (huisvesting, toegang tot openbare diensten op het gebied van gezondheidszorg en vervoer), een ernstige aantasting inhoudt van de waardigheid van het individu, dat daardoor de facto in de uitoefening van zijn grondrechten belemmerd wordt; Recht op voorlichting en raadpleging van de werknemers binnen de onderneming 105. is verheugd over de aanneming van Richtlijn 2002/14/EG (10) tot vaststelling van een algemeen kader betreffende de informatie en de raadpleging van de werknemers in de Europese Gemeenschap; 106. verlangt dat de in het Verdrag opgenomen bepalingen inzake non-discriminatie in het licht van de huidige herziening van het Verdrag worden versterkt; Recht op collectieve onderhandelingen en collectieve acties 107. beveelt Ierland, Spanje, Denemarken en het Verenigd Koninkrijk aan over te gaan tot wijziging van de bepalingen in hun wetgeving die niet in overeenstemming zijn met de artikelen inzake collectieve onderhandelingen van het herziene Sociaal Handvest en het Sociaal Handvest; 108. verzoekt Denemarken, Duitsland, Frankrijk, Italië en Ierland wijzigingen aan te brengen in hun wettelijke bepalingen die strijdig zijn met de voorschriften van het herziene Sociaal Handvest inzake de uitoefening van het stakingsrecht in de overheidssector; Bescherming bij ongerechtvaardigd ontslag 109. is ingenomen met de aanneming van Richtlijn 2002/74/EG (11) , waarin de bescherming van werknemers in geval van insolventie van de werkgever uitgebreid wordt tot deeltijdwerkers en uitzendkrachten; 110. stemt ten volle in met de oprichting, binnen de Europese Stichting voor verbetering van de leef- en werkomstandigheden, van een Europese Waarnemingspost voor verandering; spreekt de wens uit dat de werkzaamheden van deze Waarnemingspost ertoe zullen bijdragen dat op basis van prospectief onderzoek anticiperend kan worden opgetreden ten aanzien van economische en technologische veranderingen, en dat de aanpassing van werknemers aan alle aspecten van de verandering aldus bevorderd wordt; 111. verzoekt de Commissie met klem voorstellen te ontwikkelen voor preventieve strategieën, teneinde te voorkomen dat abrupte, conjuncturele ontslagmaatregelen worden genomen, die voor de werknemers rampzalige en onaanvaardbare gevolgen hebben op financieel en psychologisch gebied; Rechtvaardige en billijke werkomstandigheden 112. doet opnieuw een beroep op: 113. merkt op dat er in Europa hoofdzakelijk vier categorieën van personen zijn die worden gediscrimineerd (buitenlanders, uitzendkrachten, gehandicapten en vrouwen); dringt er bij de lidstaten en de Europese instellingen derhalve op aan de nodige maatregelen te nemen om een einde te maken aan deze discriminatie, in het bijzonder door de maximale arbeidstijd te respecteren, de toegang tot de werkplek te vergemakkelijken, waarborgen te bieden voor daadwerkelijke veiligheid (5000 arbeidsongevallen met dodelijke afloop in de EU in 2002) en gezondheid op het werk, pesterijen op het werk te voorkomen (waarvan 9% van de werknemers in de EU het slachtoffer is) en een billijk minimumloon vast te stellen (in Ierland, Griekenland en Spanje bedraagt het minimumloon minder dan 50% van het gemiddelde nettoloon); Verbod op kinderarbeid en bescherming van jongeren op het werk 114. is verheugd over de ratificatie door Duitsland en België, in 2002, van de IAO-Conventie inzake de ergste vormen van kinderarbeid; 115. bekritiseert het feit dat verschillende lidstaten (Italië, Portugal, Frankrijk, Nederland) de in het Sociaal Handvest en het herziene Sociaal Handvest vastgelegde regelgeving inzake kinderarbeid nog niet naleven; verzoekt deze lidstaten hun wetgeving in die zin te wijzigen; Gezins- en beroepsleven combineren 116. spoort alle lidstaten ertoe aan de gezinshereniging van legaal op hun grondgebied verblijvende migrerende werknemers zoveel mogelijk te bevorderen; 117. roept de Europese instellingen en de lidstaten ertoe op een strategie te ontwikkelen die het mogelijk maakt het gezinsleven en het beroepsleven optimaal te combineren, via maatregelen inzake verlofregelingen, kinderopvang en andere faciliteiten; Sociale zekerheid en sociale bijstand, met name bestrijding van sociale uitsluiting 118. dringt aan op behoud van de twee belangrijkste aspecten van het Europese "sociaal model" (recht op sociale zekerheid en bestrijding van uitsluiting); 119. bekritiseert het feit dat een groot aantal lidstaten (Oostenrijk, België, Duitsland, Luxemburg, Ierland, Spanje en Griekenland) weigert kinderbijslag uit te keren wanneer de kinderen ten laste van de migrerende werknemer niet op het nationale grondgebied verblijven, dan wel als voorwaarde eisen stelt inzake verblijfsduur of aantal gewerkte jaren, waardoor buitenlanders worden benadeeld; 120. roept België, Griekenland, Denemarken, Ierland, Nederland, Duitsland en Finland ertoe op migrerende werknemers de garantie te bieden dat verzekerings- en arbeidsperioden bij elkaar worden opgeteld; 121. dringt aan op een doeltreffende voortzetting van het communautaire programma ter bestrijding van uitsluiting, dat tot doel heeft het percentage mensen in de EU dat onder de armoedegrens leeft tegen het jaar 2010 te verlagen tot 10%; Gezondheidsbescherming 122. is verheugd over de aanneming, op 23 september 2002, van Besluit nr. 1786/2002/EG (12) tot vaststelling van een communautair actieprogramma op het gebied van de volksgezondheid (2003-2008); 123. verzoekt België (inentingspercentage), Griekenland (strijd tegen het roken), Italië en Ierland (hygiëne op het werk), Zweden (gebrek aan medische controle), Frankrijk en Oostenrijk (recente beperking van de gratis toegang van de minstbedeelden tot gezondheidszorg) meer aandacht te besteden aan de volksgezondheid en daartoe hun wetgeving te wijzigen, overeenkomstig de verslagen over 2002 van het Economisch Comité voor sociale grondrechten; Hoofdstuk V: Het Europees burgerschap versterken Stemrecht bij de verkiezingen voor het Europees Parlement en bij lokale verkiezingen 124. roept Oostenrijk, België, Duitsland, Spanje, Frankrijk, Griekenland, Ierland, Luxemburg en Portugal er nogmaals toe op het Europees Verdrag inzake de deelneming van buitenlanders aan het openbare leven op plaatselijk niveau te ondertekenen en te ratificeren; vraagt het Verenigd Koninkrijk dit Verdrag te ratificeren; 125. dringt erop aan dat alle noodzakelijke maatregelen genomen worden, zowel door de instellingen als door de lidstaten, om de deelneming aan de komende verkiezingen voor het Europees Parlement in 2004 zoveel mogelijk te stimuleren, met name via gerichte informatie- en bewustmakingscampagnes waardoor de zichtbaarheid van de EU en de manier waarop de burgers tegen de EU aankijken verbeterd kunnen worden; 126. verzoekt de lidstaten in het bijzonder de inschrijving op de kieslijsten van op hun grondgebied verblijvende onderdanen van andere lidstaten zoveel mogelijk te bevorderen, teneinde hun deelneming, als kiezer en als kandidaat, aan de lokale en de Europese verkiezingen te stimuleren; 127. verzoekt de lidstaten de nodige maatregelen te treffen om te garanderen dat alle verkiezingen materieel toegankelijk zijn voor alle gehandicapten; 128. verzoekt de lidstaten en de politieke partijen hun inspanningen voort te zetten om te komen tot een evenwichtige vertegenwoordiging van mannen en vrouwen bij de lokale en de Europese verkiezingen; 129. doet nogmaals een beroep op de regeringen, en met name de regeringen van landen waar de participatie van vrouwen in de besluitvormingsinstanties nog steeds lager is dan 30%, om de differentiële effecten van de kiesstelsels op de politieke vertegenwoordiging van mannen en vrouwen in gekozen organen te herbeschouwen, en de aanpassing of hervorming van deze stelsels in overweging te nemen, teneinde te komen tot een genderevenwicht; 130. acht het voorts noodzakelijk dat het concept van Europees burgerschap verruimd wordt, in die zin dat niet langer enkel verwezen wordt naar de nationaliteit van de lidstaten, en dat onderdanen van derde landen die langdurig (drie jaar) legaal op het grondgebied van een lidstaat verblijven actief en passief stemrecht krijgen bij lokale verkiezingen en bij de verkiezingen voor het Europees Parlement; 131. beveelt de EU en de lidstaten aan een ambitieus, op het anti-discriminatiebeginsel gebaseerd beleid tot integratie van de burgers van derde landen vast te stellen en uit te voeren; Recht op behoorlijk bestuur en op toegang tot documenten 132. onderstreept de belangrijke rol van de Europese Ombudsman bij de toepassing van de beginselen van behoorlijk bestuur en toegang tot documenten; 133. verzoekt de Europese Unie met klem Verordening (EG) nr. 1049/2001 (13) inzake de toegang van het publiek tot documenten op transparante wijze toe te passen, de uitzonderingen en bepalingen betreffende de specifieke behandeling van gevoelige documenten alleen toe te passen wanneer zulks absoluut noodzakelijk is en zo spoedig mogelijk te voorzien in een instrument dat de voorschriften inzake de toegang tot documenten van organen en instellingen van de Europese Unie in overeenstemming brengt met deze regeling; 134. verzoekt de instellingen om volledige uitvoering te geven aan het recht van de burger op toegang tot documenten, in het bijzonder: 135. verzoekt de Raad en de Commissie met aandrang op zijn minst de leden van het Europees Parlement systematisch inzage te verlenen in de documenten in verband met het wetgevingsproces waartoe burgers niet rechtstreeks toegang hebben uit hoofde van Verordening (EG) nr. 1049/2001 (14) ; Vrijheid van verkeer en verblijf 136. verzoekt de Commissie, de Raad en de lidstaten alle nodige maatregelen te nemen om volledige uitvoering te geven aan het vrije personenverkeer uit hoofde van artikel 14 van het EG-Verdrag; 137. roept de Commissie en de lidstaten ertoe op de belemmeringen op het vrije verkeer van personen weg te nemen, welke belemmeringen met name nog bestaan op het gebied van de vrijheid van vestiging; bekritiseert voorts de ontoelaatbare beperkingen op het gebied van de vrijheid van verkeer en verblijf die de Roma in sommige lidstaten van de EU opgelegd worden, en waardoor ze gedegradeerd worden tot tweederangsburgers; 138. pleit voor vereenvoudiging van de wetgeving inzake het vrije verkeer van personen op grond van het beginsel dat elke staatsburger van een derde land ten volle recht heeft op vrijheid van verkeer, verblijf en vestiging wanneer hij een wettelijke vergunning tot langdurig verblijf heeft; 139. verheugt zich erover dat de Raad een politiek akkoord heeft bereikt over het voorstel voor een richtlijn inzake de status van langdurig verblijvende onderdanen van derde landen (15) , waarin deze burgers onder meer het recht op vrij verkeer binnen de EU toegekend wordt; Hoofdstuk VI: Toegang tot een rechtvaardige rechtspleging 140. verwelkomt het Groenboek van de Commissie over processuele waarborgen voor verdachten en verweerders in strafzaken in de Europese Unie ( COM(2003) 75 ); spoort de Commissie ertoe aan spoedig te komen met de volgende stap, het voorstel voor een kaderbesluit; 141. verzoekt de Raad een kaderbesluit inzake gemeenschappelijke regels op het gebied van het procesrecht vast te stellen, bijvoorbeeld regels voor besluiten die voorafgaan aan rechtszaken (pre-trial orders) en voor het recht op verdediging, met inbegrip van criteria voor onderzoeksmethoden en de definitie van bewijsstukken, zodat de gemeenschappelijke bescherming van de grondrechten in de hele EU gegarandeerd is; is van mening dat een dergelijk kaderbesluit op hetzelfde moment van kracht moet worden als het Europese arrestatiebevel; 142. spoort de Commissie ertoe aan te voorzien in de publicatie en vertaling van een "verklaring van rechten", die aan te ondervragen personen wordt afgegeven bij hun aankomst op het politiebureau of op de plek waar de ondervraging zal plaatsvinden; 143. neemt met instemming kennis van het voornemen van de Commissie om in juli 2003 een Groenboek te publiceren over de harmonisering, wederzijdse erkenning en uitvoering van strafrechtelijke sancties in de Europese Unie; dringt er sterk op aan dat dit Groenboek vóór eind 2003 uitmondt in een voorstel voor een kaderbesluit op dit gebied; 144. verwelkomt de aanneming van Richtlijn 2002/8/EG (16) tot verbetering van de toegang tot de rechter bij grensoverschrijdende zaken, die minder draagkrachtige EU-burgers en legaal in de EU verblijvende onderdanen van derde landen toegang tot de rechter garandeert; 145. is verheugd over de ontwikkelingen in de rechtspraak van het Gerecht van eerste aanleg en het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen inzake toetsing aan het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (Max.mobil v. Commissie) en rechtsbescherming van particulieren (Jégo-Quéré v. Commissie); 146. is bezorgd over het grote aantal en de ernst van de schendingen die zijn vastgesteld door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens wat betreft het recht op een vonnis binnen een redelijke termijn (Italië en België), toegang tot de rechter, rechten van de verdediging en eerlijk proces (Italië, Zweden, Verenigd Koninkrijk, Finland, Spanje, Griekenland, Oostenrijk en Frankrijk); 147. dringt er bij de lidstaten op aan de uitspraken van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens over de garanties voor de rechtspleging nauwkeurig en onverwijld na te leven en te zorgen voor aanpassing van hun wetgeving conform deze uitspraken; 148. spreekt nogmaals zijn bezorgdheid uit over het grote aantal gevallen waarin het EHRM ten aanzien van Italië een inbreuk op het beginsel van inachtneming van een redelijke termijn heeft vastgesteld; meent dat dit niet bijdraagt aan het vertrouwen in de rechtsstaat en roept Italië ertoe op alle noodzakelijke maatregelen te nemen om een tijdige en eerlijke procesgang te waarborgen; 149. stelt zich op het standpunt dat de inhoud van deze resolutie voor de burgers van de Europese Unie geen beperkend effect zal hebben op de toekomstige verlening en ontwikkeling van in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie vastgelegde rechten, vrijheden en beginselen; o o o 150. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen, het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, de Europese Ombudsman, de Raad van Europa, en de regeringen en parlementen van de lidstaten en de kandidaat-lidstaten. Het Europees Parlement , – gezien de mededeling van de Commissie ( COM(2002) 132 – C5&nbhy;0335/2002), – gezien de mededeling van de Commissie over de oprichting van een EU-waterfonds ( COM(2003) 211 ), – gelet op artikel 177 tot en met 181 van het EG-Verdrag, – gezien Agenda 21, die in 1992 in Rio de Janeiro is goedgekeurd, met name punt 18 ervan, – gezien de resultaten van het tweede Wereldwaterforum dat van 17 tot en met 22 maart 2000 in Den Haag is gehouden, – gezien de internationale zoetwaterconferentie in Bonn (2001), – gezien de politieke verklaring die is goedgekeurd tijdens de Wereldtop over duurzame ontwikkeling in Johannesburg van 26 augustus tot en met 4 september 2002, – gezien de richtsnoeren van de Commissie met betrekking tot ontwikkelingssamenwerking inzake waterreserves en het beheer ervan, – gezien de politieke verklaring van de Vierde Top van de P 7 die van 7 tot en met 9 juni 2000 in Brussel werd gehouden, – gezien het onderzoek dat in mei 2000 werd verricht door het Stockholm International Water Institute (SIWI) in opdracht van het Europees Parlement, – gelet op artikel 47, lid 1 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie ontwikkelingssamenwerking (A5&nbhy;0273/2003), A. overwegende dat 1,7 miljard van de 6 miljard mensen geen toegang tot drinkwater hebben en dat meer dan drie miljard mensen geen toegang tot sanitaire voorzieningen hebben, B. overwegende dat elke dag bijna 30.000 mensen sterven ten gevolge van ziektes die verband houden met het ontbreken van drinkwater of sanitaire voorzieningen, en dat vrouwen en kinderen en andere kwetsbare groepen het zwaarst te lijden hebben onder de gevolgen van het uitblijven van maatregelen op het gebied van drinkwater en sanitaire voorzieningen, C. overwegende dat de toegang tot drinkwater onontbeerlijk is voor leven, gezondheid, voeding, welzijn en ontwikkeling, en dat water derhalve niet simpelweg als handelswaar mag worden beschouwd, D. overwegende dat het Comité van de Verenigde Naties inzake economische, sociale en culturele rechten de toegang tot water heeft opgenomen in de grondrechten van de mens en dat de 145 landen die het Internationale Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten hebben geratificeerd, de plicht hebben de toegang tot water tegen billijke voorwaarden en zonder enige discriminatie te waarborgen, E. overwegende dat de schaarste van de hulpbronnen, alsmede de economische en territoriale belangen in verband met water in bepaalde regio's van de wereld het risico van gewapende conflicten met zich meebrengen waardoor de duurzame ontwikkeling, de vrede en de samenwerking gevaar lopen, F. overwegende dat de irrigatie ten behoeve van de intensieve landbouw en economieën die voornamelijk op de export gericht zijn circa 75% van het zoetwaterverbruik in de wereld voor haar rekening neemt, G. overwegende dat het gebruik dat door vrouwen wordt gemaakt van water vaak over het hoofd wordt gezien maar niet in categorieën mag worden onderverdeeld, aangezien vrouwen water gebruiken voor nutstuinen en metselwerk, en irrigatiewater ook wordt gebruikt voor huishoudelijke doeleinden en de veestapel, H. overwegende dat de bouw van grote stuwdammen, de industriële vervuiling en de ontbossing onder andere verantwoordelijk zijn voor het dalen van de grondwaterspiegel en het tekort aan veilig water, I. overwegende dat door de huidige vorm van elektriciteitsopwekking grote hoeveelheden water verloren gaan door verdamping en concurrentie ontstaat tussen elektriciteitsopwekking en irrigatie, J. eraan herinnerend dat het tekort aan drinkwater in de ontwikkelingslanden is toegenomen door begrotingsproblemen, die soms een gevolg zijn van structurele-aanpassingsprogramma's, en de onvoldoende voorrang die water krijgt van centrale overheden, K. overwegende dat de kapitaalverschaffers met het oog op de oplossing van het waterprobleem soms kiezen voor het stimuleren van grote particuliere bedrijven die op internationaal niveau opereren middels programma's inzake partnerschappen tussen de overheid en de particuliere sector, waardoor de openbare dienstverlening buitenspel kan worden gezet, L. overwegende dat de liberalisering van de openbare basisdiensten, met inbegrip van de watervoorziening, deel kan uitmaken van de voorwaarden die soms in de praktijk, maar niet als officieel beleid door de Wereldbank en het IMF voor het verkrijgen van een lening aan de landen op het zuidelijk halfrond worden opgelegd, M. overwegende dat de Commissie in het kader van de GATS-onderhandelingen de mogelijkheid van liberalisering van de watervoorziening aanbiedt aan belangstellende landen op het zuidelijk halfrond, waaronder 14 van de minst ontwikkelde landen, N. overwegende dat de privatisering van de watervoorziening meestal leidt tot een prijsstijging waardoor de arme bevolkingsgroepen in de minst ontwikkelde landen de toegang tot water wordt ontzegd; dat de particuliere sector door zijn praktische deskundigheid en diepgaande kennis van kostenbeheersing, onmisbaar is voor een veilig en doeltreffend waterbeheer in de ontwikkelingslanden, O. overwegende dat de privatisering van de watervoorziening, wanneer zij gepaard gaat met grote projecten die zijn gebaseerd op dure technologie in plaats van kleine projecten waarbij van plaatselijke materialen gebruik wordt gemaakt, negatieve gevolgen voor de plaatselijke bevolking kan hebben; overwegende dat de behoefte aan water in de ontwikkelingslanden en de omstandigheden waaronder de watervoorziening plaatsvindt, sterk uiteenlopen, en dat er dan ook behoefte bestaat aan een uitgebreid scala van dienstverlening, P. overwegende dat de doelstellingen van de particuliere sector onverenigbaar zouden kunnen zijn met de openbare dienstverlening en dat een uitsluitend commercieel waterbeheer gemakkelijk een rem kan zijn op de sociale en economische ontwikkeling van de bevolking in gebieden waar de watervoorziening als niet winstgevend zou worden beschouwd, Q. overwegende dat de nationale en plaatselijke overheidsdiensten een belangrijke regelgevende taak hebben om de toegang tot betaalbaar water voor allen te garanderen, met name voor de armste bevolkingsgroepen, R. overwegende dat het rationele waterbeheer mogelijk is dankzij de participatie van de plaatselijke bevolking, met name de vrouwen, zowel op nationaal, regionaal als plaatselijk niveau, maar tevens dankzij een adequate tarifering waarmee allen toegang tot water hebben om de aan de basisbehoeften te voldoen en waarmee een doelmatig watergebruik wordt gewaarborgd doordat de gebruikers verantwoordelijkheidsbesef wordt bijgebracht, Wat betreft het Europees waterfonds S. overwegende dat de Commissie het initiatief heeft genomen een Europees waterfonds op te richten, dat bedoeld is om de verdeling en zuivering van water in de ACS-landen te financieren, T. overwegende dat dit initiatief betreurenswaardig genoeg genomen is zonder overleg met de ACS-landen, hetgeen de geest van partnerschap ondermijnt die de Overeenkomst van Cotonou kenmerkt, welke overeenkomst gebaseerd is op de beginselen van overleg, capaciteitsvorming en toe-eigening van het ontwikkelingsbeleid, U. overwegende dat het fonds van een miljard euro dat dit initiatief moet ondersteunen gefinancierd wordt uit de reserve van het EOF en niet uit extra middelen, V. overwegende dat de doelstellingen van het fonds gekoppeld zijn aan een aantal voorwaarden, met name behoorlijk bestuur, W. overwegende dat de oprichting van het Europese waterfonds een gevolg is van het onvermogen van de openbare sector in de ontwikkelingslanden om alle burgers van voldoende veilig water te voorzien, 1. verklaart andermaal dat de toegang tot zuiver drinkwater in hoeveelheden en van een kwaliteit die toereikend zijn, een grondrecht van de mens is, en is van oordeel dat de nationale regeringen zich van deze verplichting moeten kwijten; een toereikende toegang tot drinkwater wil zeggen tenminste 20 liter per persoon per dag uit een schone bron die zich binnen een straal van 1 km. bevindt ( Global Water Supply and Sanitation Assessment Report 2000 ; WHO/UNICEF); 2. wijst erop dat herhaaldelijk, met name in Mar del Plata (1997) en Rio (1992), verklaringen zijn goedgekeurd ter afsluiting van door de VN georganiseerde conferenties waarin wordt bekrachtigd dat "alle volkeren recht hebben op drinkwater in hoeveelheden en van een kwaliteit die toereikend zijn om hun primaire behoeften te dekken", en is verheugd dat dit recht voortaan is opgenomen in het Internationaal verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten; 3. beklemtoont dat de distributie van water primair moet worden beschouwd als een overheidsdienst en dan ook zodanig moet worden georganiseerd dat water voor iedereen betaalbaar is; legt er voorts de nadruk op dat de kern van de zaak niet is of de watervoorziening wordt georganiseerd door een overheids- of een particulier bedrijf, maar gevormd wordt door de verplichtingen die in het beleidskader zijn opgenomen; is van mening dat het aan de overheid in de ontwikkelingslanden is om het wettelijk kader vast te stellen waarbinnen de verrichtingen van de exploitanten worden geregeld; 4. stelt vast dat de arme bevolkingen in de ontwikkelingslanden nog steeds worden geconfronteerd met een tekort aan drinkwater ondanks de inspanningen die de internationale gemeenschap zich heeft getroost, dat de door de kapitaalverschaffers voorgestelde oplossingen waarin de nadruk wordt gelegd op de privatisering van de drinkwatervoorziening, op niets zijn uitgelopen, dat derhalve de toegang van de bevolking tot drinkwater niet is verbeterd en dat de met drinkwatertekort verband houdende ziekten niet zijn afgenomen; 5. is van mening dat het stelsel van partnerschappen tussen de overheid en de particuliere sector (POP), waarmee de overheid eigenares blijft van de infrastructuur en een beheerscontract afsluit met de particuliere sector – waarbij toegang voor allen wordt gewaarborgd en wordt gezorgd voor een openbaar en doorzichtig prijsstelsel – niet mag worden gezien als een wondermiddel, maar als één van de opties voor een betere toegang tot water; 6. constateert dat uit meerdere onderzoeken is gebleken dat de privatisering van de watervoorziening op basis van het beginsel van het volledig terugverdienen van de kosten heeft geleid tot een tariefverhoging waardoor de arme bevolkingsgroepen in de minst ontwikkelde landen geen toegang tot drinkwater hebben; 7. onderstreept de noodzaak van een tarifering waarmee de toegang tot water voor allen ter dekking van de basisbehoeften mogelijk wordt gemaakt en waarmee een doelmatig gebruik van water wordt gewaarborgd door de gebruikers verantwoordelijkheidsgevoel bij te brengen; 8. is van oordeel dat het uitermate belangrijk is een serieuze balans op te maken - met inbegrip van de sociale, economische en ecologische uitwerking - van de privatisering van de watervoorziening in de ontwikkelingslanden, en dringt erop aan dat dit onverwijld gebeurt, opdat met de resultaten volledig rekening kan worden gehouden tijdens de onderhandelingen over de GATS-overeenkomst; 9. is van oordeel dat technologische keuzes uiteenlopende effecten hebben op mannen en vrouwen en dat de invoering van genderperspectieven een succes is op plaatselijk niveau maar op moeilijkheden stuit bij grootschaliger toepassing; 10. is van mening dat er meerdere beheersmodellen bestaan, van de plaatselijke coöperatie tot en met de nationale of gemeentelijke instantie, het publiek/private beheer en het particuliere beheer, en is van oordeel dat het derhalve het recht en de taak van de overheid in de betrokken landen is om een passend beleid goed te keuren om aan de behoeften van de bevolking te voldoen; 11. is van mening dat er behoefte bestaat aan een herziening van de artikelen VI en XXI van de GATS-overeenkomst, teneinde het recht van elk ontwikkelingsland te beschermen om vrijelijk te beslissen over zijn wijze van watervoorziening in overeenstemming met het nationaal of regionaal algemeen belang; 12. spoort de Commissie en de lidstaten aan er bij de Wereldbank en het IMF op aan te dringen soepelheid te betrachten ten aanzien van het soort waterbeheer en watervoorziening dat als voorwaarde wordt gesteld voor de toekenning van subsidies en leningen, en te aanvaarden dat landen het recht hebben vrijelijk te besluiten over de wijze van watervoorziening, namelijk of deze privaat, publiek of een mengeling daarvan zal zijn; 13. verzoekt de Commissie en de lidstaten een beleid inzake steun voor het waterbeheer goed te keuren, dat is gebaseerd op het beginsel van de universele, billijke en niet-discriminerende toegang tot veilig water; 14. verlangt een gendereffectrapportage voor alle waterprojecten om een eerlijke verdeling van rechten en plichten tussen mannen en vrouwen te waarborgen, met inbegrip van werkverdeling, betaalde arbeid en capaciteitsopbouw; 15. onderstreept de noodzaak de plaatselijke overheid te steunen in haar streven naar innovatieve, participerende en democratische systemen van openbaar waterbeheer die doeltreffend, transparant en gereglementeerd zijn en waarmee de doelstellingen van een duurzame ontwikkeling worden geëerbiedigd om aan de behoeften van de bevolking te voldoen; beklemtoont in dit verband de behoefte aan de ontwikkeling van plaatselijke capaciteit voor opbouw en onderhoud van het systeem van watervoorziening, alsmede voor het duurzame beheer door de bevolking van de schaarse watervoorraad; 16. is van oordeel dat het aan de overheid in de ontwikkelingslanden is om het juridische kader vast te stellen om het functioneren van de particuliere exploitanten te regelen en dat de particuliere sector binnen dit kader een belangrijke taak kan vervullen; 17. doet een beroep op de Commissie en de lidstaten steun te verlenen aan publiek/private partnerschappen voor het waterbeheer in de ontwikkelingslanden, en daarbij gebruik te maken van de moderne technische en beheerscapaciteiten van de particuliere sector en tevens werkgelegenheid te creëren op plaatselijk niveau; 18. onderstreept de noodzaak van nieuwe, op plaatselijke knowhow afgestemde technieken voor irrigatie, waterwinning, het opvangen van regenwater en recycling van afvalwater, alsook van het gebruik van hernieuwbare energie voor de elektriciteitsproductie; 19. verzoekt de Commissie en de lidstaten een einde te maken aan de uitvoer naar ontwikkelingslanden van in de EU verboden bestrijdingsmiddelen, aangezien deze het milieu vervuilen en het grondwater verontreinigen zodat de volksgezondheid gevaar loopt; 20. onderstreept dat het belangrijk is in landen die hetzelfde stroomgebied delen, organen voor een gemeenschappelijk waterbeheer in het leven te roepen om solidariteit te creëren of te versterken en aldus spanningen te kunnen verminderen of conflicten te kunnen beslechten; Wat betreft het Europees waterfonds 21. erkent de noodzaak aanzienlijke fondsen vrij te maken om in de elementaire behoeften van de grote meerderheid van de bevolkingen te kunnen voorzien, met name die van Afrika, waar een nijpend gebrek heerst aan drinkwater en infrastructuur voor waterzuivering; 22. is van oordeel dat het oprichten van een Europees waterfonds in beginsel een goed initiatief is en dat een dergelijk fonds tot hoofddoel moet hebben het waterbeleid van de begunstigde landen te ondersteunen, welk beleid moet zijn gebaseerd op democratisch beheer en een billijke verdeling; 23. herhaalt dat het ieders recht is vrij van discriminatie over water te kunnen beschikken, en is bijgevolg van mening dat passende maatregelen getroffen dienen te worden om te waarborgen dat personen met onvoldoende financiële middelen dit recht niet ontzegd wordt; 24. is van oordeel dat het fonds de ACS-landen moet helpen het beheer van en het toezicht op hun watersector helder te reglementeren en de ontwikkeling van plaatselijke capaciteit voor de opbouw en het beheer van watervoorzieningssystemen een impuls te geven; 25. stelt voor het beheer van het fonds te baseren op het EU-ACS-partnerschap en nationale en regionale organisaties samengesteld uit de ACS-overheden, de plaatselijke privé-sector en gebruikers; 26. verzoekt de ACS-landen nationaal en regionaal overleg in het leven te roepen met plaatselijke maatschappelijke organisaties en actoren uit de privé-sector om zo te komen tot een passende strategieën waarmee in de sociaal-economische behoeften van de bevolking voorzien kan worden; 27. verzoekt de Commissie en de ACS-landen een gezamenlijk voorstel te presenteren inzake de specifieke wijze van functioneren van het fonds: soorten infrastructuur, beheersstructuren en wijze van financieren; 28. is van oordeel dat het welslagen van dit fonds zal afhangen van de deelname van de begunstigde landen, die betrokken dienen te worden bij de ontwerp-, uitvoerings-, follow-up- en evaluatiefase, alsook bij het beheer van en het toezicht op het Europees waterfonds; 29. dringt aan op een ruil van schulden voor water, zodat een deel van de schulden van de ACS-landen kan worden kwijtgescholden en besteed aan het financieren van een basisinfrastructuur voor watervoorziening en –zuivering; 30. verzoekt een effectenstudie van het tot op heden gevoerde waterbeleid uit te voeren om van de gemaakte fouten te leren, dit met als doel voor elke specifieke situatie een passend beleid te ontwikkelen; 31. is van mening dat economische levensvatbaarheid, sociale solidariteit, een verantwoord milieubeheer en rationeel watergebruik integraal onderdeel moeten vormen van het waterbeleid, opdat de behoeften van de komende generaties niet in het gedrang komen; o o o 32. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de regeringen van de ACS-landen, alsmede aan de Wereldbank en de gespecialiseerde agentschappen van de Verenigde Naties. Het Europees Parlement , - gelet op de mededeling van de Commissie ( COM(2002) 513 ), - gezien de op 14 november 2001 te Doha (Qatar) aangenomen ministeriële verklaring van de WTO, - gezien de op 23 juni 2000 te Cotonou (Benin) ondertekende ACS-EG-partnerschapsovereenkomst (1) , en in het bijzonder titel II van deze overeenkomst betreffende economische samenwerking en handel, - gezien de politieke verklaring van de Wereldtop voor duurzame ontwikkeling die van 26 augustus tot 4 september 2002 in Johannesburg werd gehouden, - gezien de verklaring van Kaapstad van de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU over de komende onderhandelingen tussen de ACS-landen en de EU met het oog op nieuwe handelsakkoorden, aangenomen op 21 maart 2002 te Kaapstad (Zuid-Afrika) (2) , - gezien de richtsnoeren van de ACS-landen voor de onderhandelingen over de economische partnerschapsovereenkomsten zoals aangenomen door de ACS-Raad van ministers op 27 juni 2002 te Punta Cana (Dominicaanse Republiek) en het besluit inzake de onderhandelingen over de economische partnerschapsovereenkomsten en de deelname aan het internationaal handelsstelsel zoals aangenomen tijdens de derde top van staatshoofden en regeringsleiders van de ACS-landen op 19 juli 2002 te Nadi (Fiji-eilanden), - gezien zijn resolutie van 3 september 2002 over handel en ontwikkeling, voor uitroeiing van de armoede en voedselveiligheid (3) , - gezien zijn resolutie van 26 september 2002 over de aanbevelingen van het Europees Parlement aan de Commissie over de sluiting van overeenkomsten inzake economisch partnerschap met ACS-regio's en -landen (4) , - onder verwijzing naar zijn resolutie van 15 mei 2003 over capaciteitsopbouw in de ontwikkelingslanden (5) , - gezien de op 18 februari 2003 te Genève aangenomen slotverklaring van de Parlementaire Conferentie over de WTO, - gezien de bijdragen tijdens de gezamenlijke hoorzitting van de Commissie ontwikkelingssamenwerking en de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie van 21 mei 2003, - gezien het verslag "Handel en ontwikkeling" van Unctad voor het jaar 2002, - gelet op artikel 47, lid 2 en artikel 163 van zijn Reglement, - gezien het verslag van de Commissie ontwikkelingssamenwerking en het advies van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie ( A5-0277/2003 ), A. bezorgd over het feit dat de deelname van de armste landen aan de wereldhandel de afgelopen tien jaar verder is teruggelopen en dat de afhankelijkheid van deze landen ten opzichte van basisproducten met geringe toegevoegde waarde is toegenomen, B. overwegende dat de WTO-ronde van Doha over ontwikkeling als eerste prioriteit moet hebben het gebrek aan evenwicht in het wereldhandelsstelsel tussen Noord en Zuid recht te trekken, in het belang van duurzame ontwikkeling en armoedebestrijding, C. overwegende dat niet alle landen in gelijke mate deel hebben aan de voordelen van het handelsverkeer en dat de effecten in sommige gevallen zelfs negatief kunnen zijn, zoals blijkt uit het feit dat de kloof tussen rijke en arme landen nog dieper is geworden, D. overwegende dat de Agenda voor de ontwikkeling van de WTO juist als doel heeft te garanderen dat de minst ontwikkelde landen (MOL) kunnen profiteren van de liberalisering van de handel en het niveau van hun economische groei kunnen verhogen, hetgeen bijdraagt aan de uitroeiing van de armoede, E. overwegende dat als men ertoe wil bijdragen dat de ontwikkelingslanden voordeel hebben van de handel, de eerste noodzakelijke maatregel is voor de door deze landen geëxporteerde producten de juiste prijs te betalen, d.w.z. eerlijke handel te bevorderen, F. overwegende dat de ontwikkeling en de toename van de economische activiteit voornamelijk afhankelijk is van de overdracht van technologieën, de ontwikkeling van openbare diensten, de geschoolde beroepsbevolking, de totstandkoming van een interne, regionale markt en een met beleid doorgevoerde, selectieve openstelling van de markten voor buitenlandse concurrentie en van het bereikte evenwicht tussen openstelling van de markten en betere regelgeving, G. overwegende dat er geen handel is zonder verhandelbare producten en dat veel landen met lagere inkomsten alleen dan een internationaal concurrerende productie- en exportstructuur kunnen opzetten als ze hun productie herstructureren, en dat dit veel tijd kost voor de landen met gemiddelde inkomsten en nog meer tijd voor de MOL, H. overwegende dat het onontbeerlijk is dat het communautair beleid inzake ontwikkelingssamenwerking een vergroting van de capaciteiten bewerkstelligt, teneinde de integratie van de MOL in de internationale handel mogelijk te maken, I. overwegende dat niet-wederkerige, preferentiële rechten inzake markttoegang noodzakelijk doch niet toereikend zijn om een substantiële groei van de handel te bewerkstelligen, indien ze niet vergezeld gaan van een versterking van de productiecapaciteit, de invoering van stabiele prijzen voor producten die voor de ontwikkeling van wezenlijk belang zijn en van een oplossing voor het probleem van de buitenlandse schuld, J. zijn zorg uitsprekend over de toename van de overexploitatie van de natuurlijke hulpbronnen, waarvan de in armoede levende bevolking in hoge mate afhankelijk is om te kunnen overleven, K. overwegende dat de liberalisering van de diensten, met name de diensten op het gebied van energie, watervoorziening en milieu, wellicht strijdig is met een versterking van de capaciteiten van de ontwikkelingslanden in deze sectoren, die van vitaal belang zijn voor de economie van deze landen, het overleven van de bevolkingen en de vermindering van de armoede, L. overwegende dat de termijnen die zijn vastgesteld in Doha voor zaken welke van bijzonder belang zijn voor de ontwikkelingslanden - zoals landbouwsubsidies, speciale en afwijkende behandelingen, TRIPS, volksgezondheid en implementatiekwesties - niet in acht zijn genomen en dat de Verenigde Staten, in plaats van de exportsubsidies af te bouwen, deze subsidies zelfs sterk verhoogd hebben, M. vaststellende, anderzijds, dat de liberalisering van de landbouwmarkten moet beginnen met een forse vermindering door alle geïndustrialiseerde landen van alle douanetarieven voor landbouwproducten en kwantitatieve beperkingen op de invoer van landbouwproducten uit ontwikkelingslanden en MOL, en dat het voortbestaan van de boeren, de voedselveiligheid en milieuvriendelijke landbouwmethodes moeten worden bevorderd, zowel in de ontwikkelingslanden als in de geïndustrialiseerde landen, N. overwegende dat de koffie- en cacaoprijzen de afgelopen maanden letterlijk ingestort zijn, O. overwegende dat als de exportsector van de ontwikkelingslanden geen integraal onderdeel vormt van de totale economie – hetgeen dikwijls het geval is -, deze sector nauwelijks of geen kansen krijgt de groei in andere productiesectoren aan te jagen, P. overwegende dat handel een van de vele instrumenten voor ontwikkeling is, maar geen vervanging van ontwikkelingshulp kan en mag zijn; herinnert er in dit verband aan dat de lidstaten van de EU slechts langzaam vorderingen maken met de doelstelling om 0,7% van hun BNP voor ontwikkelingshulp te bestemmen, Q. vaststellend dat de Commissie de kwestie van de buitenlandse schuld niet in haar overwegingen heeft opgenomen, in aanmerking genomen het feit dat het een probleem betreft waarmee talrijke ontwikkelingslanden te kampen hebben en dat hun ontwikkeling in de weg staat, R. overwegende dat het stelsel ter regulering van de internationale handel gedemocratiseerd dient te worden en dat de macht en de bevoegdheden evenwichtiger verdeeld dienen te worden tussen de verschillende instellingen met internationaal karakter, S. zich rekenschap gevend van de bezorgdheid van de ACS-landen over de procedures die door Brazilië en Australië aanhangig zijn gemaakt bij de geschillencommissie van de WTO tegen bepaalde elementen van het stelsel voor suiker en tegen het initiatief "Alles behalve wapens", T. erop wijzend dat de Conferentie over de Aarde van Rio in 1992 zich als doelstellingen had gesteld duurzame ontwikkeling te bevorderen die beantwoordt aan de vereisten van economische groei, sociale integratie en bescherming van het milieu, 1. wijst erop dat handel en investeringen ten dienste moeten staan van de ontwikkeling en van het welzijn van de bevolking; is verheugd over de mededeling van de Commissie die belangrijke elementen bevat opdat de Europese Unie beter haar mundiale toezeggingen aan de ontwikkelingslanden gestand kan doen; 2. meent dat de EU een coherent beleid inzake ontwikkelingshulp aan de ontwikkelingslanden moet voeren door zijn landbouw- en handelsbeleid alsook het visserijbeleid te herzien om duurzame ontwikkeling te bevorderen en de armoede doeltreffend te bestrijden; 3. meent dat de handelscontacten van de EU een billijke handel moeten begunstigen die de ontwikkelingslanden in staat stelt hun economie te ontwikkelen, voor sociale samenhang te zorgen en hun markten en natuurlijke hulpbronnen te beschermen; 4. roept de Commissie op rekening te houden met de nieuwe doelstellingen inzake ontwikkeling en de nieuwe verplichtingen die de EU in internationaal verband is aangegaan, in Bangkok, Monterrey en Johannesburg en tijdens de Top van de G8; 5. verzoekt om voor en na de sluiting van de handelsovereenkomsten op systematische wijze een "duurzame effectbeoordeling" te verrichten met de actieve inspraak van de betrokkenen volkeren; 6. verzoekt de Commissie geen druk uit te oefenen op de ontwikkelingslanden om hun markten zonder enig onderscheid te liberaliseren en te dereguleren, en zich in plaats daarvan meer te concentreren op beleidsmaatregelen waarmee deze landen geholpen worden om eerst hun vermogen tot het leveren van de nodige goederen en diensten voor de eigen interne markt te vergroten om vervolgens, naarmate de kwaliteit verbetert, ook op internationale markten te kunnen concurreren; verzoekt de Commissie tevens om hun economieën te helpen versterken en te diversifiëren en via asymmetrische handelscontacten met de EU hun interne markt te activeren en voorts hun handelsbetrekkingen met buurlanden een impuls te geven, 7. meent dat, wil de EU effectieve steun aan de ontwikkelingslanden verlenen, zij een studie moet verrichten naar de uitwerking van haar handelsbeleid voor de bevolking van de ontwikkelingslanden zowel in bilateraal als multilateraal verband om daaruit de nodige lering te trekken en haar handelsbeleid aan te passen; meent derhalve dat een billijk en gereguleerd handelsstelsel dat is gericht op een algehele en duurzame ontwikkelingsstrategie, het beste middel is om economische groei en werkgelegenheid te bevorderen; 8. meent dat een billijke handel tussen Noord en Zuid betekent dat een rechtvaardige prijs moet worden betaald voor de grondstoffen en de landbouwproducten van de ontwikkelingslanden, d.w.z. een prijs die de interne en externe kosten van de productie weerspiegelt, rekening houdend met de minimale criteria voor de arbeidsomstandigheden en lonen, alsmede de bescherming van het milieu; 9. roept de Commissie op de stelsels ter waarborging van minimumprijzen voor bepaalde producten die van wezenlijk belang zijn voor het overleven van miljoenen mensen in de ontwikkelingslanden te versterken of, in voorkomend geval, te herintroduceren, bijvoorbeeld voor koffie en cacao, voor welke producten dringend actie ondernomen dient te worden; 10. verzoekt de Commissie om spoedig met een mededeling te komen over de basisproducten waarin de nadruk wordt gelegd op de aard van de handel tussen de ontwikkelingslanden en de rest van de wereld en waarin passende en realistische oplossingen worden voorgesteld voor de volatiliteit van de markten in de grondstoffen en landbouwproducten; 11. verzoekt de Commissie de kwestie van de bescherming en de duurzaamheid van de natuurlijke hulpbronnen en het vraagstuk van de bescherming van de bevolking die van die hulpbronnen afhankelijk is als wezenlijk aandachtspunt op te nemen in de nationale strategiedocumenten betreffende de ontwikkelingslanden; 12. pleit voor versnelde uitvoering van het programma voor de afschaffing van de exportsubsidies overeenkomstig de akkoorden van Doha; 13. herinnert aan de doelstellingen inzake het voortbestaan van de kleinschalige landbouw in de ontwikkelingslanden en de geïndustrialiseerde landen en voedselveiligheid; 14. herinnert aan de in Doha gemaakte afspraak om met name de markttoegang te verbeteren van producten waarbij de ontwikkelingslanden een relatief voordeel hebben, zoals landbouwproducten en arbeidsintensieve industriële producten; 15. verzoekt de Commissie om samen met de 49 minst ontwikkelde landen (MOL) het onderzoek voort te zetten naar de hinderpalen die deze landen beletten om deel te nemen aan de wereldhandel en naar de interne factoren die nationale en buitenlandse investeringen, de ontwikkeling van de particuliere ondernemingen en de ontwikkeling van het menselijk potentieel in deze landen in de weg kunnen staan; 16. onderstreept het belang van het in Doha begonnen proces van multilaterale onderhandelingen voor het bereiken van deze doelstellingen, maar pleit tegelijkertijd voor regionale integratie tussen de ontwikkelingslanden; 17. meent dat de onderhandelingsronde van Doha de ontwikkelingslanden en de MOL de flexibiliteit moet bieden die zij nodig hebben om hun landbouw voor eigen behoefte te behouden en te voorzien in hun behoefte aan ontwikkeling en voedselveiligheid; roept de Commissie derhalve op zich in te zetten voor toepassing van de specifieke bepalingen in de WTO-overeenkomst inzake landbouw waarin de ontwikkelingslanden het recht wordt toegekend hun kleine producenten door middel van een stabiliteitsfonds te beschermen; 18. verzoekt de EU en alle geïndustrialiseerde landen om verdere inspanningen te verrichten om de armste landen te helpen bij het diversifiëren van hun productie en de vergroting van de export van hun ter plaatste verwerkte hoogwaardige producten; 19. hoopt dat de exportsector meer wordt geïntegreerd in de totale economie van de ontwikkelingslanden, zodat de mogelijkheden van deze sector om de groei aan te jagen zullen worden versterkt en er andere productieactiviteiten zullen ontstaan; 20. wijst erop dat bij het stimuleren van productieve activiteit aandacht moet worden geschonken aan toepassing van de belangrijkste arbeidsnormen; beklemtoont in dit verband dat (gedwongen) kinderarbeid moet worden afgeschaft; 21. is van mening dat de particuliere sector, die maatschappelijk en ecologisch gezien verantwoordelijk is, kan bijdragen aan een duurzame ontwikkeling en aan bestrijding van armoede en meent voorts dat de ontwikkelingslanden de taak hebben om passende regels vast te stellen om hun eigen industrie te beschermen en om hun markt selectief open te stellen al naargelang de economische situatie; 22. roept de EU op het standpunt te verdedigen, met name in het kader van de WTO, dat bepaalde essentiële goederen, zoals water en grond, niet vanuit een louter commerciële invalshoek benaderd dienen te worden en dringt erop aan dat de EU voor de hulpbron water vier hoofddoelstellingen nastreeft; 23. steunt de inspanningen van de Commissie en Brazilië om te komen tot een compromis in de TRIPS-Raad van de WTO over de toegang tot medicijnen in de ontwikkelingslanden en betreurt de in dit verband door de Verenigde Staten opgeworpen blokkades; 24. is van mening dat de taal van de Verklaring van Doha duidelijk en ondubbelzinnig is en dat de Commissie de Verklaring moet respecteren en ieder standpunt moet verwerpen dat resulteert in beperkingen wat betreft de ziekten of de landen die gebruik kunnen maken van een doeltreffende oplossing voor het probleem dat in paragraaf 6 van de Verklaring is omschreven; 25. is van mening dat het niet nakomen van de overeenkomst van Doha als het om TRIPS en volksgezondheid gaat, neerkomt op een vertrouwensbreuk door de geïndustrialiseerde landen die de huidige handelsronde kan doen ontsporen, en verzoekt derhalve alle leden van de WTO om punt 6 van genoemde overeenkomst onverwijld toe te passen; 26. verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat de inspanningen van de ACS-groep om de eenheid te bewaren niet ondermijnd worden, noch in de WTO-onderhandelingen noch in de tweede fase van de onderhandelingen over de economische partnerschapsovereenkomsten, daar deze eenheid onmisbaar is om gemeenschappelijke belangen te verdedigen; 27. roept de Commissie op in te stemmen met het verzoek van de ACS-groep om instelling van een gezamenlijk toezichtcomité ACS-EU voor de WTO-onderhandelingen; 28. dringt erop aan dat de Commissie en de lidstaten zich inspannen, met name binnen de internationale financiële instellingen, om de kwestie van de schuld van de ontwikkelingslanden op te lossen, waarbij eventueel mechanismen worden gecreëerd om te controleren of de activa die vrijkomen doordat de schuld wordt kwijtgescholden of doordat de rentevoet daalt, zodanig worden herbelegd dat de bevolking er de vruchten van plukt; 29. herhaalt zijn verzoek aan de Commissie om in het kader van het communautaire ontwikkelingsbeleid zich niet te beperken tot het verlenen van technische bijstand op zuiver commerciële basis maar grotere nadruk te leggen op vergroting van de agrarische, commerciële en institutionele capaciteit en die van het midden- en kleinbedrijf van de ontwikkelingslanden -wat belangrijk is om zoveel mogelijk van handel en ontwikkeling te kunnen profiteren - alsook van het toezicht op de afzetkanalen, om aldus het hoofd te bieden aan de concurrentie van producten uit de Europese Unie of andere geïndustrialiseerde landen; 30. verzoekt de Commissie om de belangrijke rol te erkennen die multilaterale ondernemingen kunnen spelen bij verbetering van de economische en sociale situatie in ontwikkelingslanden vanwege hun enorme potentieel als het gaat om vergroting van capaciteit, overdracht van kennis en deskundigheid en capaciteit voor compenserende investeringen die op plaatselijk niveau welvaart en werkgelegenheid kunnen scheppen; 31. acht het absoluut noodzakelijk dat de ontvangers van steun in het kader van de uitwerking van de nationale strategische documenten inspraak hebben bij de keuze van de prioritaire doelstellingen als het gaat om vergroting van de capaciteit en de methoden om deze doelstellingen te bereiken, en het aanvaarden daarvan als natuurlijk onderdeel; 32. verzoekt de Commissie om ondernemingen en associaties die in de Europese Unie een billijke handel drijven en bevorderen, financieel te steunen; 33. verzoekt de Commissie steun te verlenen aan de zeer praktische voorstellen die in april 2002 door 22 landen zijn gepresenteerd om de WTO democratischer te laten functioneren; verzoekt de Commissie en de lidstaten initiatieven te nemen voor een evenwichtigere verdeling van de bevoegdheden tussen de verschillende internationale organisaties; 34. verlangt dat het handelsbeleid van de EU de tenuitvoerlegging steunt van sociaal-economische en milieudoelstellingen en doelstellingen op het gebied van de volksgezondheid in de ontwikkelingslanden; 35. verzoekt de Commissie rekening te houden met de zorgen van de ontwikkelingslanden, die niet in staat zijn zoveel onderhandelingen op handelsgebied tegelijkertijd te voeren; 36. acht het absoluut noodzakelijk dat op alle niveaus de nodige mechanismen worden vastgesteld om de coördinatie van de werkzaamheden van de internationale organisaties te verzekeren als het gaat om vergroting van de capaciteit, om bij te dragen tot de opneming van de ontwikkelingslanden in de internationale handel; 37. verzoekt de Commissie om een gedragscode op te stellen met ethische, sociale en ecologische clausules bestemd voor Europese bedrijven die rechtstreekse investeringen doen in de ontwikkelingslanden, opdat deze ondernemingen door middel van handel bijdragen tot het bevorderen van een duurzame ontwikkeling, goed bestuur en naleving van de mensenrechten in de ontwikkelingslanden; 38. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement , – gezien de mededeling van de Commissie ( COM(2002) 129 – C5&nbhy;0334/2002), – gelet op artikel 152 en de artikelen 177 t/m 181 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, – gezien de op 23 juni 2000 in Cotonou ondertekende partnerschapsovereenkomst ACS-EU (1) , – gezien de beleidsverklaring over de ontwikkelingssamenwerking van de EG (april 2000), – onder verwijzing naar zijn resolutie van 1 maart 2001 over het ontwikkelingsbeleid van de Europese Gemeenschap (2) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 15 maart 2001 over de beschikbaarheid van geneesmiddelen voor slachtoffers van hiv/aids in de derde wereld (3) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 4 oktober 2001 inzake versnelde actie ter bestrijding van de belangrijkste infectieziekten in het kader van armoedebestrijding (4) , – onder verwijzing naar de resolutie van de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU van 21 maart 2002 (Kaapstad) over gezondheidskwesties, jongeren, ouderen en gehandicapten (5) , – onder verwijzing naar zijn standpunt van 30 januari 2003 over het voorstel voor een verordening betreffende steun voor aan armoede gerelateerde ziekten (hiv/aids, malaria en tuberculose) in ontwikkelingslanden (6) , – gezien de door het World Food Day Colloquium in oktober 1982 te Rome aangenomen verklaring inzake honger, – gezien het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind, – gezien de op 14 juni 1992 door de VN-Conferentie over Milieu en Ontwikkeling te Rio aangenomen verklaring inzake milieu en ontwikkeling, – gezien het protocol betreffende water en gezondheid dat als bijlage is toegevoegd aan het in 1992 in het kader van de Economische Commissie voor Europa van de VN gesloten verdrag betreffende de bescherming en het gebruik van grensoverschrijdende waterlopen en internationale meren (het Waterverdrag), – gezien de op de Millenniumtop van de Verenigde Naties (6-8 september 2000) vastgestelde Millennium-ontwikkelingsdoelen (MDG's), – gezien het op de internationale VN-Conferentie over ontwikkelingsfinanciering (22 maart 2002) te Monterrey bereikte akkoord, – gezien de op de VN-Wereldtop inzake duurzame ontwikkeling (4 september 2002) te Johannesburg aangenomen verklaring inzake duurzame ontwikkeling, – onder verwijzing naar de resolutie van de Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten over gezondheid en armoede van 3 mei 2002, – gelet op artikel 47, lid 1 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie ontwikkelingssamenwerking en het advies van de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen (A5&nbhy;0217/2003), A. overwegende dat gezondheid als fundamenteel mensenrecht wordt erkend in artikel 25, lid 1 van de Universele Verklaring van de rechten van de mens, B. overwegende dat er zonder een goede gezondheid geen sprake kan zijn van duurzame economische en sociale ontwikkeling, en dat ziekten, gezondheidsstoornissen en handicaps nog steeds een zware rem zetten op de individuele en collectieve menselijke ontplooiing in de ontwikkelingslanden, C. overwegende dat gezondheidsbevordering en het streven naar verbetering van de gezondheidssituatie onder de armen een prominente plaats innemen onder de Millennium-ontwikkelingsdoelen (MDG's), D. overwegende dat de voltooiing van het actieprogramma van de Internationale Conferentie over Bevolking en Ontwikkeling (IPCD) van fundamenteel belang is voor de verwezenlijking van de MDG's, E. overwegende dat de Europese Gemeenschap in het kader van de nieuwe ACS-EU-partnerschapsovereenkomst en van haar beleidsverklaring inzake ontwikkelingsbeleid heeft toegezegd zich meer te zullen inzetten voor gezondheidsbevordering, F. overwegende dat in de resolutie over de algemene begroting voor 2003 wordt onderstreept dat de EU meer moet doen voor eerstelijnsgezondheidszorg, waarbij de afspraak om tenminste 35% van de beschikbare middelen aan sociale uitgaven te spenderen als uitgangspunt dient te fungeren, De relatie tussen gezondheid en armoede 1. uit zijn waardering voor de mededeling van de Commissie, waarin een beleidskader wordt uitgestippeld ter ondersteuning van de gezondheidszorg in ontwikkelingslanden; 2. is van mening dat daarin terecht de nadruk wordt gelegd op armoedebestrijding, maar is ook van mening dat het, hoe belangrijk de nadruk op de drie met armoede samenhangende ziekten ook is, tevens van belang is steun te geven aan de andere terreinen van de gezondheidszorg, bijvoorbeeld tot de bestrijding van aan diarree gerelateerde ziekten, waarvan vooral honderdduizenden kinderen het slachtoffer worden, en ook tot de problematiek van bijvoorbeeld de mentale en lichamelijke gezondheidszorg; 3. roept de Commissie en de lidstaten er - gezien het feit dat jaarlijks drie miljoen mensen overlijden aan door water overgebrachte ziekten - toe op hun bijdragen ter verwezenlijking van doelstelling 10 van de MDG's te verhogen, teneinde het percentage mensen dat niet structureel kan beschikken over veilig drinkwater tegen 2015 met de helft terug te brengen; 4. onderstreept dat er daarnaast nog een aantal andere slopende ziekten bestaan en roept de Commissie en de lidstaten op zich extra in te spannen op terreinen zoals dysenterie, cholera, rivierblindheid, meningitis, epilepsie, diabetes, astma, tyfus, hepatitis, polio , filariasis, difterie, kinkhoest, mazelen, bof, tetanus, haemophilus influenzae, pneumococcus, rotavirus en gele koorts; 5. is van mening dat de ontwikkeling van een strategie voor effectief investeren in gezondheid even belangrijk is als het totaalbedrag aan middelen dat daaraan wordt besteed, en merkt op dat de situatie drastisch is verbeterd in landen waar de nationale vaccinatieprogramma's zich specifiek richten op de stelselmatige uitvoering van die strategie op het lokale vlak, reden waarom grootschalige vaccinatiecampagnes tegen wijdverbreide volksziekten onontbeerlijk zijn; 6. onderstreept dat betere eerstelijnsgezondheidszorg en gezondheidseducatie kunnen leiden tot een verbetering van de gezondheid op het individuele vlak en in de gezinssfeer, een effectiever gebruik van gezondheidsdiensten en betere gezinsplanning, alsook tot het terugdringen van seksueel overdraagbare ziekten , zodat de armoedebestrijding bij alle maatregelen op het gebied van het ontwikkelingsbeleid op de eerste plaats moet komen; 7. wijst erop dat de strijd tegen armoede ook toegang tot onderwijs, opleiding, informatietechnologie alsmede toegang tot eigendom, sparen en kredietmechanismen inhoudt en verzoekt de Europese Gemeenschap op dit gebied specifiek op vrouwen gerichte maatregelen te ontwikkelen, met name in haar beleid voor ontwikkelingssamenwerking; verzoekt de Commissie actief op te treden tegen de handel in menselijke organen; 8. verzoekt de Commissie deelname van de bevolking, met name van vrouwen, aan te moedigen om substantiële veranderingen op gezondheidsgebied tot stand te brengen, teneinde bij gelijke voorwaarden participatiemogelijkheden te creëren, waar geen onderscheid wordt gemaakt naar etnische afkomst, godsdienst of geslacht, en aldus een eigen stelsel van gezondheidszorg op te bouwen dat niet het model van de ontwikkelde landen oplegt; bepaalde culturele of van oorsprong religieuze tradities ontzeggen vrouwen de toegang tot diensten voor seksuele en reproductieve gezondheid; 9. verzoekt de Commissie steun te verlenen aan initiatieven om de rol van de eerstelijns gezondheidszorg te versterken, die immers de enige garantie biedt om volledige gezondheidszorg ook aan de allerarmsten te verstrekken; daarnaast moet algemene toegang tot geneeskundige hulp worden gewaarborgd, alsmede toegang tot adequate diensten op het gebied van seksuele en reproductieve gezondheid en toegang van de bevolking tot geneesmiddelen, en moeten de publieke gezondheidszorg, medische opleiding en bevordering van het onderzoek worden gesteund; 10. merkt op dat hiv/aids vooral de beroepsbevolking betreft, en dringt aan op meer steun voor het Wereldfonds ter bestrijding van aids, tuberculose en malaria; 11. benadrukt dat het dringend noodzakelijk is de toegang tot geneesmiddelen voor allen te bevorderen en erkent dat geneesmiddelenproducenten moeten worden aangemoedigd meer geneesmiddelen tegen betaalbare prijzen ter beschikking te stellen door ervoor te zorgen dat deze producten op de markt blijven; 12. is van mening dat palliatieve zorg onvoldoende aandacht heeft gekregen in gebieden waar hiv/aids snel om zich heen grijpt, en dringt erop aan dat deze vrijwillige, extramurale en goedkope vorm van gezondheidszorg een plaats moet krijgen in de behandeling van mensen met levensverkortende ziekten zoals hiv/aids, tuberculose en kanker, en dat onder medisch toezicht ook de behandeling met pijnstillende middelen, zoals morfine, mogelijk wordt gemaakt waarvan het gebruik elders als verdovingsmiddel wettelijk is beperkt; 13. merkt op dat het aantal geestesziekten zoals depressies aanzienlijk toeneemt, maar dat de geestelijke gezondheidszorg in ontwikkelingslanden vaak gebrekkig of non-existent is, en dat de ernst van de ziekte voor individuele patiënten vaak wordt verergerd doordat zij in de plaatselijke samenleving worden gestigmatiseerd, en roept de Commissie en de lidstaten op meer aandacht te besteden aan geestelijke gezondheidszorg; 14. wijst erop dat gehandicapten vaak onvoldoende toegang hebben tot de voor hen bestemde diensten en daardoor worden gediscrimineerd, en roept de Europese Gemeenschap en de lidstaten op te helpen zorgen voor een goede gezondheids- en maatschappelijke zorg, inclusief toegang tot medische apparatuur en revalidatievoorzieningen voor mensen met een handicap, en de invoering van educatie- en opleidingsprogramma's ter bestrijding van discriminatie te stimuleren; 15. wijst op het hoge sterftecijfer onder moeders en zuigelingen en onderstreept het belang van universele toegang tot diensten op het gebied van reproductieve gezondheidszorg zoals gezinsplanning, veilig moederschap, preventie, opsporing en behandeling van seksueel overdraagbare ziekten, inclusief hiv/aids, en tot de zuigelingenzorg, inclusief vaccinatie van kinderen; wijst er tevens op dat de seksuele voorlichting, met name onder jongeren, volledig ontoereikend is en dat hierbij met name wordt verzuimd jongens en jonge mannen andere culturele attitudes bij te brengen die hen weerhouden van gedrag dat ten koste gaat van de gezondheid en waardigheid van vrouwen; 16. is van mening dat bona fide traditionele geneeskunde en behandelwijzen een positieve rol kunnen vervullen bij de behandeling van gezondheidsproblemen in ontwikkelingslanden, wanneer traditionele genezers en beoefenaars van de westerse geneeskunde onderling samenwerken; 17. merkt op dat meer dan eenderde van alle zwangerschappen ongewenst of ontijdig is, en wel als gevolg van het ontbreken van toegang tot voorbehoedsmiddelen en mislukte anticonceptie en dat jaarlijks miljoenen onveilige abortussen worden uitgevoerd waarbij circa 80.000 vrouwen de dood vinden en honderdduizenden gehandicapt raken, hetgeen echter kan worden voorkomen door adequate programma's voor seksuele en reproductieve gezondheidseducatie en gezondheidszorg; 18. merkt op dat in veel huishoudens bij het koken of voor verwarmingsdoeleinden gebruik wordt gemaakt van biobrandstoffen zonder dat er sprake is van een behoorlijke ventilatie, waardoor de luchtvervuiling binnenshuis hoog kan oplopen, en dringt erop aan dat steun wordt verleend om op langere termijn op andere alternatieven over te schakelen en in afwachting daarvan gebruik te maken van betere keukenkachels die voorzien zijn van een rookkanaal of afvoerkap; is van mening dat maatregelen inzake bewustwording op het gebied van de milieubescherming onontbeerlijk zijn om het schadelijk gebruik van hout en de daarmee samenhangende ontbossing een halt toe te roepen en het gebruik van zonne-energie te stimuleren; 19. wijst op de noodzaak tot bestrijding van verontreiniging, ontbossing, woestijnvorming en vormen van industriële ontwikkeling, aangezien deze een schadelijk effect hebben op de gezondheid, vooral door hun inwerking op de watervoorziening en het ontbreken van systemen voor afvalverwerking en rioolzuivering; Investeren in gezondheid 20. wijst erop dat de in Monterrey aangegane verbintenissen niet ver genoeg gaan om te voorzien in de financieringsbehoeften die voortvloeien uit de Millennium-doelstelling om de armoede in de wereld, waarvan met name vrouwen en kinderen het slachtoffer zijn, tegen 2015 met 50% terug te dringen, en dat er volgens de WHO-Commission on Macroeconomics and Health een extra bedrag van 31 miljard dollar nodig is om de steun voor de gezondheidssector te kunnen financieren; 21. verwelkomt het in 2001 te Abuja door de Afrikaanse regeringen ontplooide initiatief om 15% van hun nationale begroting te besteden aan gezondheidszorg; merkt overigens op dat de regeringen van de ontwikkelingslanden gemiddeld minder dan 15% van hun nationale begroting besteden aan elementaire sociale voorzieningen, terwijl veel arme landen of landen met een zware schuldenlast ruim 20% van hun jaarlijkse begroting besteden aan schuldaflossing; 22. vestigt de aandacht op het onbestede bedrag van 10 miljard EUR van het Europees Ontwikkelingsfonds en verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat dit bedrag wordt bestemd voor de doeleinden waarvoor het in de begroting was opgenomen, waaronder bevordering van de gezondheid; 23. is van mening dat er extra moet worden geïnvesteerd in de gezondheidszorg voor ontheemden, vluchtelingen en slachtoffers van oorlogen en rampen, om ervoor te zorgen dat zij over een adequate gezondheidszorg kunnen beschikken en dat deze geen ondraaglijke last wordt voor de gezondheidsdiensten van het gastland; 24. onderstreept dat er op wereldniveau effectiever en intensiever moet worden geïnvesteerd in de ontwikkeling van nieuwe producten, met name vaccins, microbiciden , vectorbestrijdingsproducten en geneesmiddelen en onderstreept de noodzaak van wereldwijde collectieve actie, coördinatie en financiering om - in voldoende hoeveelheden - specifieke overheidsgoederen te produceren en te ontwikkelen, met name goederen, middelen en diensten die verband houden met het uitroeien van fatale besmettelijke ziekten, hetgeen over de grenzen heen aan alle mensen ten goede komt en waarbij het gunstige effect op de een niet ten koste gaat van de ander; 25. is van mening dat farmaceutische bedrijven kwaliteitsproducten moeten ontwikkelen, zodat de verstrekking van geneesmiddelen via apotheken op een verantwoorde manier kan geschieden en de patiënten zich nauwgezet aan hun voorschrift kunnen houden en geneesmiddelen en vaccins die reeds in productie zijn beter toegankelijk kunnen worden gesteld, door ondersteuning van de volledige uitvoering van de Verklaring van Doha inzake volksgezondheid en door meer internationale samenwerking, en onderstreept dat de EU zich verantwoordelijk en solidair dient op te stellen door krachtige steun te verlenen aan bestaande initiatieven zoals de nationale meerjarenvaccinatieprogramma's die worden gefinancierd en gecontroleerd door GAVI en het Vaccinfonds; Effectiviteitsverbetering 26. is het er met de Commissie over eens dat er behoefte is aan meer selectieve en gerichte methoden om de reeds door de Gemeenschap verleende steun aan te vullen, zodat de bestaande stelsels van gezondheidszorg beter in staat worden gesteld diensten te leveren die de armen ten goede komen; 27. merkt op dat projecten op donorbasis al te zeer beslag kunnen leggen op de schaarse personele en financiële middelen, vaak slechts een beperkt bereik hebben en eisen stellen waaraan niet kan worden voldaan, en dat de ontwikkeling van plaatselijke capaciteiten kan worden belemmerd door al te zeer een beroep te doen op technische assistentie vanuit het buitenland; 28. onderstreept het belang van verbreding van de kennis op dit terrein en wijst er met nadruk op dat het wegvloeien van vakbekwaam personeel van de ontwikkelingslanden naar de ontwikkelde wereld, vooral in de medische sfeer, een halt moet worden toegeroepen; 29. onderstreept de noodzaak van nauwere coördinatie binnen de EU tussen missies in de respectieve ontwikkelingslanden en tussen de EU en andere donoren, zowel op mondiaal als op plaatselijk vlak en is verheugd over het streven van de Commissie om de samenwerking te versterken met de lidstaten en NGO's, waaronder de WHO, UNAIDS, UNFPA, UNICEF, de Wereldbank, GFATM, Global Alliance for Vaccines and Immunisation (GAVI) , STOP TB, Roll Back Malaria, International AIDS Vaccine Initiative alsmede het Internationale partnerschap voor microbiciden; 30. wijst met nadruk op de positieve rol die maatschappelijke groeperingen, inclusief religieus georiënteerde organisaties, kunnen vervullen in het functioneren van publiek-private partnerschappen; 31. onderstreept dat het wenselijk is ook internationale en plaatselijke NGO's en gemeenschappen bij de gezondheidszorg te betrekken, met name bij de verstrekking van eerstelijnszorg en ambulante diensten; 32. dringt er bij de Commissie op aan ervoor te zorgen dat gezondheid niet wordt opgenomen in het toepassingsgebied van de GATS (Algemene overeenkomst betreffende de handel in diensten) in de zin van een "dienst" waarvoor het vrije spel van de marktkrachten en productiviteitscriteria moeten gelden; 33. wijst de Commissie erop dat het wenselijk is de aandacht te vestigen op de rol van de vrouw als belangrijkste beschermer van de gezondheid en op de noodzaak om daarom het genderperspectief in het gezondheidsbeleid, de statistieken en de hiermee verband houdende studies op te nemen; momenteel is 20% van de wereldbevolking in de reproductieve leeftijd en het is dan ook van cruciaal belang dat voorlichting over seksuele en reproductieve gezondheid en diensten op dit gebied, zoals gezinsplanning en veilige moederschapsdiensten, beschikbaar zijn om dit deel van de bevolking te helpen zich te beschermen tegen niet-gewenste zwangerschappen, illegale abortussen en seksueel overdraagbare ziekten, waaronder hiv/aids; onderstreept dat de aantallen en percentages van hiv-besmetting onder vrouwen en jonge vrouwen toenemen in vergelijking met die voor mannen; wijst erop dat in 1997 41% van hiv-positieve volwassenen vrouwen en jonge vrouwen waren, en dat deze groep tegenwoordig 50% vertegenwoordigt van alle mensen die in gehele wereld met hiv of aids leven; constateert tevens dat dit percentage in Afrika bezuiden de Sahara 58% bedraagt; 34. verzoekt de Commissie actief op te treden tegen handel in vervalste geneesmiddelen of geneesmiddelen waarvan de houdbaarheidsdatum is overschreden, alsmede de doorvoer hiervan op het grondgebied van de Europese Unie; 35. verzoekt de Commissie naast voedselzekerheid ook het concept van voedselsoevereiniteit te introduceren (7) ; onder voedselsoevereiniteit wordt verstaan het recht van alle volkeren om eigen duurzame beleidsmaatregelen en strategieën voor de productie, distributie en consumptie van voedingsmiddelen te ontwikkelen; Toezicht 36. onderstreept dat er voor individuele projecten en programma's effectieve systemen moeten worden ingevoerd voor de formulering van doelstellingen en het meten van resultaten; 37. dringt aan op het gebruik van specifieke indicatoren om het effect van de diverse categorieën bijdragen die de EG bij wijze van steun verleent te evalueren; 38. onderstreept dat erop moet worden toegezien dat de landenstrategiedocumenten (CSP's) een correcte weerspiegeling vormen van de beginselen die ten grondslag liggen aan de door de EG verleende steun voor gezondheidszorg in ontwikkelingslanden; 39. is van mening dat het toezicht op de uit de nationale begrotingen toegewezen middelen en de in de gezondheidssfeer behaalde resultaten deel moet uitmaken van het in het kader van het strategiedocument ter bestrijding van armoede op gang gebrachte proces; o o o 40. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU. Het Europees Parlement , – gezien de mededeling van de Commissie ( COM(2002) 598 - C5-0625/2002), – gezien de conclusies van de Raad van 19 mei 2003 over deze mededeling (1) , – gezien het herziene voorlopige ontwerpadvies van het Economisch en Sociaal Comité van 26 maart 2003 over de rol van het maatschappelijk middenveld in het Europese ontwikkelingsbeleid (2) , – gelet op de artikelen 177, 178, 179, 180, 181 en 181 bis van het EG-Verdrag, – gezien de partnerschapsovereenkomst ACS-EG die op 23 juni 2000 in Cotonou is ondertekend (3) , – gezien de gezamenlijke verklaring van Raad en Commissie van 10 november 2000 over het ontwikkelingsbeleid van de Europese Gemeenschap (4) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 1 maart 2001 over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over het ontwikkelingsbeleid van de Europese Gemeenschap (5) , – gezien de mededeling van de Commissie "Naar een krachtige cultuur van raadpleging en dialoog - Voorstel inzake algemene beginselen en minimumnormen voor raadpleging van de betrokken partijen door de Commissie" ( COM(2002) 704 ), – gezien het Witboek van de Commissie over Europese governance (6) , – gezien het Witboek van de Commissie over de hervorming van de Commissie ( COM(2000) 200 ) en met name hoofdstuk II (IV) over de verbetering van de dialoog met de burger, – onder verwijzing naar zijn resolutie van 30 november 2000 over het Witboek van de Commissie over de hervorming van de Commissie (aspecten die de Begrotingscommissie aanbelangen) (7) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 10 december 1996 over de participatie van burgers en sociale actoren in het institutionele stelsel van de Europese Unie en de IGC (8) , – onder verwijzing naar zijn resolutie over de mededeling van de Commissie getiteld "Democratisering, rechtsstaat, eerbiediging van de mensenrechten en een behoorlijk bestuur: de inzet van het nieuwe partnerschap tussen de Europese Unie en de ACS" (9) , – onder verwijzing naar zijn resoluties van 19 februari 1987 (10) en 14 mei 1992 (11) over de rol van de NGO's in de ontwikkelingssamenwerking, – gezien de verklaring van de Internationale Arbeidsorganisatie van 18 juni 1998 over fundamentele beginselen en rechten op het werk, – gelet op Verordening (EG) nr. 1658/98 van de Raad van 17 juli 1998 betreffende de medefinanciering van acties op gebieden die voor de ontwikkelingslanden van belang zijn, met Europese non-gouvernementele organisaties (NGO's) voor ontwikkeling (12) , – gelet op Verordening (EG) nr. 955/2002 van het Europees Parlement en de Raad van 13 mei 2002 tot verlenging en wijziging van Verordening (EG) nr. 1659/98 van de Raad betreffende gedecentraliseerde samenwerking (13) , – gezien de beoordeling van september 2000 (14) van begrotingslijn B7-6002 voor gedecentraliseerde samenwerking en de evaluatie van begrotingslijn B7-6000 voor cofinancieringacties met Europese non-gouvernementele ontwikkelingsorganisaties (NGOO's) van december 2000 (15) , – gezien de antwoorden van de Commissie op de vragenlijst van Richard Howitt naar aanleiding van de Mededeling van de Commissie ( COM(2002) 598 - C5-0625/2002) (16) , – gelet op de artikelen 47, lid 2 en 163 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie ontwikkelingssamenwerking en het advies van de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid ( A5-0249/2003 ), A. overwegende dat het eigenaarschap van ontwikkelingsstrategieën door partnerlanden en de grootst mogelijke participatie van alle geledingen van de maatschappij kernbeginselen zijn van het ontwikkelingsbeleid van de EG; overwegende dat de participatie van niet-overheidsactoren (NOA's) op zichzelf geen garantie biedt voor bottom-up -ontwikkeling, terugdringing van armoede en sociale integratie, maar daaruit zou moeten voortvloeien, B. overwegende dat de Algemene Vergadering van de VN in haar millenniumverklaring van september 2000 heeft besloten krachtige partnerschappen met de particuliere sector en met organisaties van het maatschappelijk middenveld te ontwikkelen met het oog op ontwikkeling en uitroeiing van de armoede en daarbij een actieagenda heeft opgesteld waarop wereldwijd 1300 organisaties van het maatschappelijk middenveld voorkomen, C. overwegende dat volgens een raming van de Commissie (17) van de 63 geanalyseerde nationale strategiedocumenten (CSP's) slechts in 36 gevallen rekening werd gehouden met de inbreng van niet-overheidsactoren (NOA's), waaruit lijkt te volgen dat in 23 gevallen NOA's werden geraadpleegd en genegeerd, D. overwegende dat bevordering en uitvoering van alsmede controle op het ontwikkelings- en samenwerkingsbeleid van de Europese Unie tot de verantwoordelijkheden van de Commissie ontwikkelingssamenwerking van het Europees Parlement behoort en dat raadpleging van Europese en zuidelijke NOA's een essentiële rol speelt, A. Algemene beginselen 1. is ingenomen met de mededeling van de Commissie inzake de participatie van niet-overheidsactoren in het ontwikkelingsbeleid van de EG als een zeer belangrijke stap voor de bevordering van een participerende benadering in alle ontwikkelingsprogramma's van de EG; 2. erkent dat de rol van de NOA's van essentieel belang is voor de uitvoering van het proces van politieke democratisering, de opbouw van een actief maatschappelijk middenveld en de versterking van de economische en sociale cohesie, hetgeen alle noodzakelijke componenten zijn van elke duurzame ontwikkeling; benadrukt echter dat gezien de politieke verantwoordelijkheid en de verbintenissen van de EU de participatie van NOA's in het EU-ontwikkelingsbeleid gebaseerd moet zijn op EU-richtsnoeren en -prioriteiten bij het streven naar wereldwijde oplossingen voor vrede, veiligheid en een harmonieuze ontwikkeling van de wereld; 3. is ingenomen met de pogingen het in Cotonou vastgestelde beginsel (o.a. de artikelen 2, 4 en 6) om NOA's te laten deelnemen in elke fase van het ontwikkelingsbeleid uit te breiden tot alle regio's; betreurt niettemin dat het fundamentele in Cotonou vastgestelde beginsel om het partnerschap open te stellen voor alle soorten NOA's, teneinde de integratie van alle geledingen van de maatschappij in de hoofdstroom van het politieke, economische en sociale leven te bevorderen, in deze mededeling onvoldoende tot uiting komt; 4. benadrukt met name dat zolang NOA's niet worden betrokken bij de opstelling van documenten voor het EU-ontwikkelingsbeleid, zoals regionale strategiedocumenten, nationale strategiedocumenten, nationale indicatieve programma's en verordeningen, het gevaar bestaat dat de in de mededeling genoemde beginselen nooit zullen worden verwezenlijkt; 5. 5 roept op tot een beleidsdialoog met NOA's, waarin alle aspecten van de betrekkingen tussen EU-landen en derde landen die van invloed zijn op ontwikkeling in bredere zin aan bod komen; 6. acht het prioritair de inspanningen van de EU, haar lidstaten, internationale multilaterale organisaties en NOA's te bundelen om extreme armoede in de wereld te bestrijden; roept op tot nauwe samenwerking met de economische actoren in de ontwikkelingslanden om te zorgen voor de grootst mogelijke consistentie en effectiviteit van acties ter bestrijding van dit uiterst pijnlijke fenomeen; 7. acht het belangrijk de dialoog en het overleg tussen de lokale NOA's en de nationale autoriteiten van ontwikkelingslanden te verbeteren op cruciale terreinen zoals het gerechtelijk apparaat, het openbaar bestuur en de media, teneinde de capaciteit, de verantwoordingsplicht en de transparantie van de openbare instellingen te versterken en de effectiviteit van de publieke sector bij de toepassing van de beginselen van eerbiediging van de mensenrechten, goed bestuur en bestrijding van corruptie, te verhogen; 8. betreurt dat de mededeling geen officiële verzoek bevat om inbreng van zuidelijke of noordelijke NOA's, hetgeen haaks staat op de geformuleerde beginselen die erop gericht zijn te zorgen voor "een adequaat niveau van raadpleging en participatie in alle partnerlanden"; 9. erkent dat diverse NOA-groepen door de Commissie informeel zijn geraadpleegd voor het opstellen van "Richtsnoeren inzake de beginselen en beste praktijken voor de participatie van niet-overheidsactoren bij ontwikkelingsdialogen en raadplegingen" (de richtsnoeren) als praktisch vervolg op de mededeling (18) , maar betreurt de korte tijd die daarvoor is uitgetrokken; 10. verzoekt de Commissie gebruik te maken van een spectrum van wereldwijde beste praktijken en van de lering die kan worden getrokken uit participerende benaderingen van andere internationale actoren, zoals de Verenigde Naties, de Wereldbank, bilaterale agentschappen en academische instellingen (19) ; is van oordeel dat de doelmatigheid zal worden verhoogd door de oprichting te stimuleren van nationale sectorale koepelorganisaties, waarbij alle basisorganisaties worden betrokken, die als dialoogpartners kunnen optreden; 11. verwerpt het in de mededeling voorgestelde kunstmatige onderscheid tussen NOA's als uitvoeringspartners en NOA's die op eigen initiatief optreden, hetgeen, zoals de Commissie zelf toegeeft (20) , geen weerspiegeling is van de diversiteit in de NOA-gemeenschap; B. De juiste plaats voor NOA's in de beleidsdialoog 12. verzoekt de Commissie de in haar bovengenoemde mededeling ( COM(2002) 704 ) vastgelegde beginselen volledig uit te voeren, met name de toezegging een open, omvattende en niet-restrictieve dialoog met NOA's in het ontwikkelingsbeleid aan te gaan op alle niveaus van beleidsvorming en uitvoering; 13. juicht de halfjaarlijkse bijeenkomsten tussen de commissaris voor ontwikkelingszaken en de gemeenschap van non-gouvernementele ontwikkelingsorganisaties (NGOO's) toe; verzoekt om gezamenlijke voorbereiding van de agenda en de inhoud van de bijeenkomsten door de diensten van de Commissie en de NGOO's, teneinde hun een daadwerkelijke inbreng te geven bij de formulering van beleid; 14. is ingenomen met het feit dat de Raad van Ministers ACS-EG door op 16 mei 2003 een vergadering met NOA's te organiseren stappen heeft ondernomen om de uitvoering van artikel 15 van de Overeenkomst van Cotonou ten aanzien van het betrekken van NOA's bij paritaire vergaderingen van de Raad ACS-EG, te vergemakkelijken; verzoekt de Raad van Ministers ACS-EG een brede deelname van NOA's aan al zijn vergaderingen te waarborgen; verzoekt om de goedkeuring van soortgelijke bepalingen voor alle ontwikkelingslanden en regio's; 15. verzoekt de Commissie een contractueel bindende verplichting op te stellen voor de participatie van zuidelijke NOA's in alle samenwerkingsovereenkomsten en -programma's van de EG (ALA, MEDA, TACIS, CARDS, enz.) overeenkomstig het model in de Overeenkomst van Cotonou, teneinde zo de opbouw van een "dialoogcultuur" in ontwikkelingslanden te versterken (21) ; 16. verzoekt de Commissie er in al haar contacten met regeringen van ontwikkelingslanden met nadruk op te wijzen dat een grotere participatie van NOA's bij de formulering en de uitvoering van openbaar beleid volledig in overeenstemming is met de parlementaire democratie en dat een sterk en pluriform maatschappelijk middenveld in alle landen de democratische waarden versterkt, omdat het publieke debat, kritisch toezicht en participatie erdoor worden bevorderd; 17. verzoekt om het instellen in elk ontwikkelingsland en elke ontwikkelingsregio van nationale of regionale multi-stakeholder-stuurcomités voor samenwerkingsprogramma's om te raadplegen in verband met steunprogramma's van de EU en om alle aspecten van de participatie van het maatschappelijk middenveld te bevorderen; is van mening dat hierin vertegenwoordigers van het desbetreffende ACS-land, het hoofd van de delegatie van de Commissie in het land en vertegenwoordigers van lokale NOA's vertegenwoordigd dienen te zijn; 18. verzoekt de Commissie zowel in het Noorden als in het Zuiden actief samen te werken met NOA's uit de particuliere sector en hun stakeholders bij kwesties die verband houden met maatschappelijk verantwoord ondernemen; dringt erop deze kwesties uit te breiden tot hun toeleveringsbedrijven en onderaannemers; 19. verzoekt de Commissie de inbreng van NOA's te waarborgen en te zorgen voor een permanente aantoonbare verbetering van deze inbreng in het kader van het komende proces van tussentijdse evaluatie van de nationale strategiedocumenten in alle landen; 20. benadrukt het belang van steun bij de oprichting en groei van democratische vakbonden in zuidelijke landen als noodzakelijke voorwaarde voor een duurzame economische ontwikkeling; verzoekt de Commissie te zorgen voor de praktische uitvoering van de belangrijkste conventies van de Internationale Arbeidsorganisatie in alle ontwikkelingsactiviteiten en de participatie van de zuidelijke vakbonden te waarborgen door middel van de overdracht van kennis van noordelijke aan zuidelijke vakbondsorganisaties, met name door het organiseren van regionale conferenties en steun voor de instelling van een onafhankelijk ACS-vakbondsforum als tegenhanger voor de vertegenwoordigers van het bedrijfsleven en het bredere maatschappelijke middenveld; 21. benadrukt dat NOA's uit de particuliere sector die werkzaam zijn in handel en industrie, door hun ervaring en kennis een belangrijke bijdrage kunnen leveren tot ontwikkeling; 22. erkent zijn verplichting om zelf permanent zijn betrokkenheid en samenwerking met vertegenwoordigers van NOA's in het ontwikkelingsbeleid te waarborgen en te verbeteren, met name de verplichting van zijn bevoegde commissie om een geregelde dialoog te voeren via instrumenten zoals seminars en hoorzittingen, alsook via de individuele opstelling van verslagen; acht het noodzakelijk om bijlage VI, punt XIV van zijn Reglement te wijzigen om dit te ondersteunen; C. Uitvoeringsmechanismen, meetbare doelen en toezichtsindicatoren 23. benadrukt het belang van het overzicht (22) dat de Commissie heeft gemaakt om een realistisch beeld te schetsen van de mogelijkheden en behoeften van plaatselijke NOA's in verband met de voor elk land specifieke ontwikkelingsprogramma's en om de resultaten hiervan op consequente wijze op te kunnen nemen in de nationale strategiedocumenten, in overleg met de plaatselijke NOA's; 24. wijst op het belang van de doelstelling van begrotingslijn B7-6000 (NGO-cofinanciering) om ontwikkelingsactiviteiten op eigen initiatief van Europese NGOO's te bevorderen; is ingenomen met de verbeteringen die door de Commissie (AIDCO) bij het beheer van deze lijn zijn doorgevoerd en hebben geleid tot een aanzienlijke vermindering van de tijd tussen de indiening van voorstellen en het uiteindelijke besluit; betreurt niettemin de herhaalde pogingen van de Commissie om de beschikbare middelen bij de presentatie van haar voorontwerp van begroting te verlagen, alsook de aanhoudende onderbezetting van de verantwoordelijke dienst; neemt kennis van het lopende reflectieproces met het oog op verbetering van de kwaliteit van de geselecteerde projecten; verwacht dat het Europees Parlement hierbij in de nabije toekomst wordt betrokken; 25. is van mening dat in Europa gevestigde NGOO's een essentiële rol spelen bij scholing in verband met ontwikkeling, bij de bewustmaking van de Europese burgers, bij onderzoek en innovatie in ontwikkelingsbeleid, alsook bij de uitvoering van specifieke programma's, veelal in samenwerking met zuidelijke partners; is van oordeel dat de doelstellingen van begrotingslijn B7-6002 (gedecentraliseerde samenwerking) voor een rechtstreekse betrokkenheid van het zuidelijke maatschappelijke middenveld bij EU-programma's even belangrijk zijn; verzoekt om een aanzienlijke verhoging van de middelen, afhankelijk van de resultaten van begrotingsoverleg in de toekomst, onverminderd het essentiële belang van NGO's uit EU-landen bij de verwezenlijking van de verklaarde doelstelling om het eigenaarschap van ontwikkelingsstrategieën door partnerlanden te verbeteren; 26. verwacht dat de investeringsfaciliteit in de nabije toekomst wordt ingevoerd nu de Overeenkomst van Cotonou in april 2003 van kracht is geworden; ziet uit naar de resultaten van de herzieningen van EBAS en DIAGNOS als onderdeel van de uitvoering van ontwikkelingsstrategieën van de Europese particuliere sector in de ACS-landen; 27. is ingenomen met nota nr. 6 van 9 maart 2001 over programmeringsrichtsnoeren van de Commissie, met name met het oog op het feit dat maximaal 15% van de EOF-middelen aan lokale NOA's kunnen worden toegewezen; verzoekt de Commissie deze doelstelling van maximaal 15% voor NOA's in de komende jaren op te nemen in alle geografische begrotingslijnen van het voorontwerp van begroting; 28. stelt vast dat, ten aanzien van de fondsen die in het kader van het EOF voor NOA's zijn gereserveerd, in 39 van de 63 landen bedragen zijn overeengekomen met de nationale ordonnateur tot een totaalbedrag van circa 170,18 miljoen EUR (23) ; wenst dat met de nationale ordonnateur voor de overige 24 landen eveneens bedragen worden overeengekomen; 29. benadrukt dat het vaststellen van een financiële doelstelling voor de participatie van NOA's bij de uitvoering van ontwikkelingsprogramma's niet in de plaats mag komen van de kwalitatieve participatie van NOA's in de overige fases van het ontwikkelingsbeleid; 30. is ingenomen met de opname in de richtsnoeren van passende toezichtsmechanismen voor de controle van de kwaliteit van het participatieproces van NOA's en de toegevoegde waarde voor de formulering en de uitvoering van beleid; ondersteunt de opname van deze beoordelingen in de jaarverslagen van de delegaties van de EG en in het jaarverslag over het EG-ontwikkelingsbeleid en de uitvoering van de externe steun, waarin een speciaal hoofdstuk zou moeten worden opgenomen over de participatie van NOA's in het ontwikkelingsbeleid; 31. is ingenomen met het voornemen van de Commissie om één medewerker in elke EG-delegatie aan te wijzen als verantwoordelijke voor de uitvoering van en het toezicht op de participatie van lokale NOA's in ontwikkelingsbeleid en -programma's (24) en steunt dit voornemen volledig; betreurt dat de Commissie nog niet heeft voorzien in scholing op dit terrein voor delegatiepersoneel (25) ; is van mening dat onmiddellijk stappen moeten worden ondernomen voor de verdere verspreiding onder lokale NOA's van voorlichting over met name de participatiemethodologie en de dagelijkse praktische tenuitvoerlegging van financiële reglementen van de Commissie; D. Capaciteitsopbouw 32. verzoekt om een systematische integratie van capaciteitsopbouwactiviteiten voor zuidelijke NGO's in alle lijnen van de EU-begroting en in alle programma's die verband houden met ontwikkeling; is van mening dat speciale aandacht moet worden besteed aan kleine organisaties en organisaties aan de basis die kwetsbare en geïsoleerde groeperingen van de bevolking kunnen bereiken en vertegenwoordigen, alsook aan de waarborging in alle gevallen van participatie in transversale kwesties zoals gender, milieu en mensenrechten; 33. verzoekt de Commissie de instelling te overwegen van een, door de EU-delegaties ter plaatse te beheren, faciliteit voor capaciteitsopbouw voor zuidelijke NOA's, die met name van belang zou zijn in landen die niet bereid zijn lokale NOA's te steunen of daarmee samen te werken; 34. verzoekt de Commissie in verband hiermee succesvolle via NOA's uitgevoerde projecten met het oog op de continuïteit van deze aanpak ook in de toekomst onder NOA-beheer te laten, mede om te voorkomen dat de toegewezen EU-middelen wegsijpelen naar regeringsstructuren; 35. is ingenomen met de bereidheid die de Commissie heeft getoond om de op het ACS-forum van het maatschappelijk middenveld (26) voorgestelde activiteiten te ondersteunen; verzoekt de Commissie actief stappen te ondernemen om de ontwikkeling en de doeltreffendheid ervan te steunen, met name met betrekking tot de omvorming van het forum tot een permanent wereldwijd platform (27) ; 36. benadrukt dat de Commissie een nog grotere verplichting heeft om pro-actief overleg te voeren met zuidelijke NOA's, teneinde permanent te streven naar vereenvoudiging en openstelling van haar procedures op lokaal en Europees niveau; 37. verzoekt de Commissie een adequaat en duurzaam niveau van kernsubsidiëring te blijven bieden voor de ondersteuning van organen van ontwikkelings-NGO's op EU-niveau als erkenning van de waarde die zij toevoegen aan de formulering van EU-beleid en met het oog op de legitieme verwachting van vrijwillige donoren van deze organisaties dat hun bijdrage terechtkomt bij ontwikkelingsactiviteiten en niet bij een dialoog met overheidsinstanties; o o o 38. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement , – gezien het vierde verslag van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's over de toepassing van Richtlijn 89/552/EEG "Televisie zonder grenzen" ( COM(2002) 778 - C5-0069/2003), – gezien richtlijn 97/36/EG van het Europees Parlement en de Raad van 30 juni 1997 tot wijziging van richtlijn 89/552/EEG van de Raad betreffende de coördinatie van bepaalde wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in de lidstaten inzake de uitoefening van televisie-omroepactiviteiten (1) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 6 september 2000 over de mededeling van de Commissie getiteld "beginselen en richtsnoeren voor het audiovisuele beleid van de Gemeenschap in het digitale tijdperk" (2) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 4 oktober 2001 over het derde verslag van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité over de toepassing van richtlijn 89/552/EEG "Televisie zonder grenzen" (3) – onder verwijzing naar zijn resolutie van 11 april 2002 over het evaluatieverslag van de Commissie voor de Raad en het Europees Parlement over de toepassing van de aanbeveling van de Raad van 24 september 1998 over de bescherming van minderjarigen en de menselijke waardigheid (4) , – onder verwijzing naar zijn resolutie over het actieplan van de Europese Unie van 26 september 2002 voor de succesvolle invoering van digitale televisie in Europa (5) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 20 november 2002 over concentratie binnen de media (6) , – gelet op de artikelen 47, lid 2 en 163 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport en het advies van de Commissie juridische zaken en interne markt (A5&nbhy;0251/2003), A. overwegende dat de richtlijn "Televisie zonder grenzen" naar het oordeel van de Commissie in het algemeen bevredigend wordt uitgevoerd, daar het vrije verkeer van televisiediensten binnen de Gemeenschap in hoofdzaak is gewaarborgd, B. overwegende dat de toepassing van de richtlijn "Televisie zonder grenzen" tot de verantwoordelijkheid van de betrokken nationale autoriteiten behoort, en de in de richtlijn voorziene dialoog tussen communautaire en nationale instellingen zijn vruchten heeft afgeworpen, C. overwegende dat waar het gaat om toepassing van de voorschriften inzake reclame, het verheugend is dat de tegen bepaalde lidstaten ingeleide procedures die staten hebben bewogen tot het nemen van maatregelen. Toch zijn er kennelijk nieuwe procedures aanhangig gemaakt, vaak door consumentenverenigingen. Wegens de verhoogde belangstelling van de consumenten en de nieuwe vormen van reclamepraktijken is het noodzakelijk de bepalingen van de richtlijn te coördineren met het geheel van de handelspraktijken die onder het beleid inzake consumentenbescherming vallen, D. overwegende dat de audiovisuele sector van vitaal belang is voor democratie, verscheidenheid van meningen en culturele pluriformiteit, maar ook bijdraagt aan technologische innovatie, economische groei, schepping van arbeidsplaatsen en de werking van de interne markt, E. overwegende dat het in zijn bovengenoemde resolutie van 20 november 2002 de Commissie expliciet gevraagd had om bij de Conventie een voorstel in te dienen voor een rechtsgrondslag die het beginsel van het pluralisme en de vrijheid van de informatiemedia beschermt en zorg te dragen voor de opstelling van een richtlijn in dit verband; F. overwegende dat de richtlijn "Televisie zonder grenzen" een belangrijke rol vervult als minimumrichtlijn, G. overwegende dat de onderhavige richtlijn werd vastgesteld vóór de komst van het Internet en de mogelijkheid van overdracht van inhouden via verschillende technologische platforms, de ontwikkeling van de digitale radio en televisie, die een groot aantal nieuwe aangeboden diensten, zoals interactieve diensten en afroepdiensten met zich mee zal brengen, waarmee tijdens de herziening van de richtlijn rekening moet worden gehouden, H. overwegende dat de openbare omroepen een wezenlijk element vormen in de democratische meningsvorming en de transmissie van de culturele pluriformiteit van Europa en dat aan deze omroepen daarom gelijkere kansen tot toegang tot de markt moeten worden gegarandeerd, I. overwegende dat er een aanzienlijke en groeiende interactie bestaat tussen televisie en nieuwe diensten van de informatiemaatschappij en dat daarom een flexibele benadering van de regelgeving nodig is, J. overwegende dat de huidige technologische ontwikkelingen ook risico's in zich bergen voor het pluralisme in de media en de vrije stroom van informatie, bij voorbeeld in de vorm van sleutelposities, zoals de zogenaamde "gate keepers", en de mogelijkheid tot versleuteling; K. overwegende dat doeltreffende uitvoering van artikel 3 bis van de richtlijn helpt te voorkomen dat omroeporganisaties die onder de bevoegdheid van andere lidstaten vallen op grond van nationale bepalingen ondermijnende activiteiten uitvoeren en dat omroeporganisaties exclusieve rechten zodanig uitoefenen dat een belangrijk deel van het publiek in een andere lidstaat een bepaald evenement niet kan volgen. Er moet dan ook een vollediger beeld worden gegeven over de inhoud van de evenementen die in de lijst zijn opgenomen alsook over het percentage van kijkers dat deze evenementen kan volgen, L. overwegende dat er aanwijzingen zijn voor een toenemende concentratie van eigendom en zeggenschap over televisie, zowel in de huidige als in de toekomstige lidstaten, Algemene opmerkingen 1. verwelkomt dat de gewijzigde richtlijn thans in het nationale recht van alle huidige lidstaten is omgezet en dat de toetredende landen hun nationale recht op audiovisueel gebied op één lijn hebben gebracht met het gemeenschapsrecht; 2. neemt nota van de conclusie van de Commissie dat de richtlijn als adequaat en flexibel kader heeft gefunctioneerd voor regelgeving door de lidstaten en zelfregulering door de audiovisuele industrie; constateert tevens dat de richtlijn tot op heden een grote betekenis heeft gehad als minimumrichtlijn; 3. herinnert er aan dat er, ondanks het bovenstaande, tegen enkele lidstaten inbreukprocedures zijn geïnitieerd omdat zij de voorschriften inzake reclame niet op de juiste manier hebben toegepast; 4. wijst op de rol van de audiovisuele sector voor de realisering van de door de Europese Raad van Lissabon geformuleerde doelstelling om Europa tot de meest dynamische op kennis gebaseerde economie van de wereld te maken; benadrukt voorts het belang van de audiovisuele sector voor de ondersteuning van democratie, vrijheid van meningsuiting, pluralisme en culturele pluriformiteit; 5. merkt op dat de richtlijn wordt aangevuld door het Media-Plus-programma van de Gemeenschap; is ingenomen met het recente besluit van de Commissie om voor te stellen de looptijd van dat programma tot eind 2006 te verlengen; 6. verwelkomt de toezegging van de Commissie om zich zo breed mogelijk te laten adviseren over de toekomst van de audiovisuele sector in Europa en de noodzaak van herziening van de richtlijn "Televisie zonder grenzen", om rekening te kunnen houden met recente technologische veranderingen en structuurwisselingen in de markt voor audiovisuele producten, waarbij evenwel Europese scheppingen en de groei van een Europese programma-sector moeten worden bevorderd; De werkingssfeer van de richtlijn 7. constateert dat er enige rechtsonzekerheid is ontstaan door de vraag, hoe de richtlijn moet worden geïnterpreteerd om te kunnen worden toegepast op zaken als "split screens", interactieve diensten en virtuele reclame of sponsoring gekoppeld aan het gebruik van de virtuele-beeldtechniek; is echter van mening dat iedere interpretatie van de reclameregels moet leiden tot het behoud van de integriteit van de uitgezonden werken, waarbij het beginsel van een duidelijke scheiding tussen reclame en programma's moet worden gerespecteerd; 8. verwelkomt het voornemen van de Commissie om tegen het einde van 2003 met oplossingen te komen voor de vraag hoe de huidige richtlijn op zulke vormen van reclame kan worden toegepast; verwacht echter dat het Europees Parlement in deze kwestie op adequate wijze wordt geraadpleegd; 9. herhaalt niettemin zijn standpunt dat een grondige herziening van de richtlijn nodig is om rekening te houden met technologische ontwikkelingen en structuurveranderingen in de audiovisuele markt; is niettemin van oordeel dat het karakter van de richtlijn als minimumrichtlijn moet worden gehandhaafd; 10. meent dat de definitie van audiovisuele inhoud moet worden uitgebreid om rekening te houden met de technische convergentie van de media; meent voorts dat de beginselen die aan de richtlijn en aan het hele audiovisuele beleid van de Gemeenschap ten grondslag liggen, in een kaderpakket van gegradeerde reguleringsdichtheid voor inhouden moeten worden neergelegd, dat een overkoepelend kader zou bieden voor de audiovisuele sector; 11. meent dat een dergelijk inhoud-kaderpakket het gemeenschapsrecht op audiovisueel terrein zou moeten consolideren door de herziene versies van de richtlijn "Televisie zonder grenzen", de richtlijn e-commerce en de richtlijn inzake auteursrecht in verband met satelliet- en kabeltelevisie met elkaar in overeenstemming te brengen; 12. vraagt dat de Commissie consequent voorstellen voorlegt voor de communautaire maatregelen die naar haar oordeel in verband staan met deze sector, zoals het beleid van de Commissie inzake de audiovisuele sector, het beleid op het vlak van commerciële communicatie, het beleid met betrekking tot consumentenbescherming en de strategie van de interne markt in de dienstensector; De aan de richtlijn ten grondslag liggende beginselen 13. benadrukt dat een herziening van de richtlijn of een inhoud-kaderpakket gebaseerd moet zijn op de beginselen die aan de huidige richtlijn ten grondslag liggen (vrij verkeer van Europese televisieprogramma's, vrije toegang tot buitengewone gebeurtenissen, bevordering van Europese en recente onafhankelijke producties, bescherming van minderjarigen en openbare orde, bescherming van consumenten door duidelijke identificatie en transparantie in reclame, en het recht van weerwoord); 14. meent dat aan deze fundamentele beginselen nog moet worden toegevoegd de verplichting tot bescherming van de culturele diversiteit van de media en tot handhaving van de vrijheid van meningsuiting, verscheidenheid van meningen, pluriformiteit, creativiteit en het recht van vrije toegang tot informatie; 15. onderstreept dat de wijze waarop en de mate waarin inhoud wordt gereguleerd, op het medium moet zijn afgestemd en dat volgens het beginsel van gegradeerde reguleringsdichtheid het toezicht op de naleving van die regulering zo dicht mogelijk bij de te reguleren activiteiten moet blijven; 16. meent dat de praktijk die is gegroeid bij de praktische tenuitvoerlegging van de bepalingen in de richtlijn inzake bescherming van minderjarigen een goed voorbeeld biedt van juist evenwicht tussen kaderregulering op communautair niveau, nationale regulering door de verantwoordelijke autoriteiten in de lidstaten, en mede- en zelfregulering door de industrie, waarbij de zelfregulering moet uitgaan van voorgeschreven minimumnormen; is van oordeel dat de richtlijn als minimumrichtlijn een belangrijke rol heeft gespeeld; acht het dringend geboden dat er ook in de toekomst voldoende ruimte wordt gelaten voor afwijkende nationale wetgeving; 17. benadrukt dat het reguleringskader, wat reclame en consumentenbescherming betreft, moet blijven streven naar het veiligstellen van doelstellingen van algemeen belang; is echter van oordeel dat het reguleren van toepassingen van nieuwe technologieën een flexibeler en minder normerende benadering jegens reclame vergt dan tot op heden werd gevolgd; gelooft dat in die benadering het belang van de omroeporganisaties zelf bij handhaving van hoge kwaliteitsprogrammering centraal moet staan, waarbij er tevens rekening mee moet worden gehouden dat de integriteit van de uitgezonden audiovisuele en cinematografische werken moet worden gerespecteerd, en dat de criteria ter bescherming van minderjarigen tegen TV-reclame niet uit het oog mogen worden verloren; 18. is ingenomen met het feit dat de Commissie voornemens is te onderzoeken of bepaalde kwantitatieve beperkingen van de reclame met inachtneming van keuze- en sturingsmogelijkheden van de gebruiker flexibeler kunnen worden; wijst erop dat bij een voortgezette ontwikkeling van het mededingingsrecht in het kader van de richtlijn "televisie zonder grenzen" in het belang van een Europese uniforme bescherming van consumenten, kinderen en jongeren, de bestaande kwalitatieve concurrentieregelingen in het kader van deze richtlijn moeten worden gehandhaafd; 19. verzoekt de Commissie dringend om steun te geven aan de oprichting van een werkgroep van nationale regelgevende instanties, waaronder vertegenwoordigers van particuliere en openbare omroeporganisaties, voor de uitwisseling van beste praktijken bij elke vorm van regulering op het gebied van reclame en consumentenbescherming; 20. vraagt van de Commissie dat zij een volledig beeld geeft van de tot nu toe genomen zelfregulerende maatregelen, op welke sectoren deze voornamelijk betrekking hebben, de doeltreffendheid van deze maatregelen en de compatibiliteit van deze maatregelen met de doelstellingen van algemeen belang, alsook in welke mate rekening wordt gehouden met het belang van kleine zenders of nieuwe mededingingsfactoren; wat de onderhandelingen betreft moeten de voorwaarden worden vastgelegd die moeten verzekeren dat de deelnemende actoren voldoende vertegenwoordigd zijn en dat alle divergerende belangen een efficiënte spreekbuis krijgen. Culturele diversiteit en Europees bewustzijn 21. merkt op dat de quota's voor uitzending van Europese en recente werken van onafhankelijke producenten over het algemeen zijn gehaald; 22. acht een vollediger beeld van de situatie nodig om te bezien in hoeverre de genomen maatregelen met het gemeenschapsrecht verenigbaar zijn, of een aanzienlijk deel van het publiek gratis toegang krijgt tot bepaalde evenementen van groot belang, en in welke mate convergentie bestaat tussen de lidstaten inzake het vastleggen van deze evenementen; 23. wijst op de hangende kwesties door de bestaande meningsverschillen over juridische basisbegrippen die sleutelbegrippen zijn voor de toepassing van de richtlijn, zoals het begrip Europese productie en onafhankelijke producent, alsook de problemen die voortvloeien uit de ingewikkelde relaties tussen de televisieproducent en de zenders; 24. constateert dat er enkele gevallen zijn geweest waarin de artikelen 4 en 5 van de richtlijn op onjuiste wijze werden toegepast en verzoekt de Commissie daarom om een duidelijkere definitie vast te stellen van de termen "Europees werk" en "onafhankelijke producent", teneinde de juiste toepassing van deze artikelen te verzekeren; 25. is van oordeel dat, voor het geval dat specialistische TV-kanalen niet in staat zullen zijn om te voldoen aan de quotabepalingen van de artikelen 4 en 5 van de richtlijn, de nuancering gehandhaafd moet worden dat deze quota's "voor zover mogelijk" moeten worden nageleefd; 26. verzoekt de Commissie een duidelijke definitie op te stellen van "specialistische kanalen" en duidelijk vast te stellen voor welke categorieën specialistische uitzendingen sprake is van een "praktische onuitvoerbaarheid", die een verzachting of afschaffing noodzakelijk zou maken van de verplichting om te voldoen aan de in artikelen 4 en 5 van de richtlijn gestelde eisen; 27. meent dat televisie medebepalend is voor het wereldbeeld dat bij kinderen wordt gewekt; verzoekt de Commissie om zenders aan te moedigen zoveel mogelijk te putten uit Europese werken van hogere kwaliteit in hun op kinderen gerichte programma's; ondersteunt het idee van de oprichting van een Pan-Europees Kindernetwerk, waarbij zendgemachtigden uit de lidstaten en de kandidaatlanden zijn aangesloten en dat tot doel heeft over heel Europa de uitzending van Europese werken van hoge kwaliteit te bevorderen; 28. verzoekt de Commissie het nodige te doen om de omroeporganisaties aan te moedigen hun kanalen met een pan-Europese dimensie (zoals ARTE en EURONEWS) zo ruim mogelijk en in zoveel mogelijk talen toegankelijk te maken en uitzending over heel Europa van belangrijke Europese culturele evenementen aan te moedigen (zoals het Oostenrijkse nieuwjaarsconcert); verzoekt de Commissie de laatste hand te leggen aan de haalbaarheidsstudie naar een Europees kabelkanaal ('C-SPAN'/Kanaal Europa/ Netwerk) om het grote publiek relevant nieuws en informatie te verstrekken over zaken betreffende de Europees Unie; 29. is van oordeel dat omroeporganisaties moeten worden aangemoedigd om Europese films en Europese audiovisuele werken te ontwikkelen; 30. dringt er bij de Commissie op aan om tezamen met alle belanghebbenden ervoor te zorgen dat alle partijen de geest naleven van de maatregelen voor op een lijst te plaatsen gebeurtenissen van bijzonder groot maatschappelijk belang; 31. verzoekt de Commissie te overwegen of een grotere mate van rechtszekerheid niet ook zou kunnen worden bereikt door de invoering van een Europese minimumlijst van evenementen van groot maatschappelijk belang (b.v. Olympische Spelen, Wereld Voetbal Cup en het Europese Kampioenschap Voetballen), welke met nationale lijsten zou kunnen worden aangevuld; Toegang 32. dringt er bij de Commissie op aan de interoperabiliteit te blijven bevorderen zodat op zo breed mogelijke schaal volledige toegang voor de kijkers tot digitale televisie kan worden geboden; 33. merkt op dat verlening van exclusieve rechten en het gemis van een geharmoniseerd recht op toegang tot belangwekkende evenementen een beperking zou kunnen vormen voor het vrije verkeer van informatie en een belemmering voor de verslaggeving van populaire gebeurtenissen door een groot deel van de media; verzoekt de Commissie daarom te onderzoeken of er op gemeenschapsniveau maatregelen mogelijk zijn om de media te verzekeren van toegang tot summiere samenvattingen van evenementen van algemeen belang, teneinde het recht op informatie van het grote publiek te garanderen; 34. merkt op dat de kwaliteitsniveaus van de ondertiteling en de vertolking en programmapresentatie in gebarentaal voor slechthorenden en audiovisuele omschrijving voor slechtzienden van lidstaat tot lidstaat zeer uiteenlopen; herinnert aan de toezegging van de Commissie aan het Europees Parlement in juni 2002 om op dit punt in het onderhavig verslag terug te komen; merkt op dat de Commissie dit niet heeft gedaan: verzoekt de Commissie nogmaals aandacht te besteden aan het probleem van verbeterde toegang tot de uitzendmedia voor mensen met sensorische problemen; is van oordeel dat de Commissie in haar programma van werkzaamheden een jaarlijks benchmarking rapport zou moeten opnemen over de vooruitgang die er in alle lidstaten geboekt wordt bij het toegankelijk maken van digitale TV voor gehandicapten; dit verslag zou gebaseerd moeten zijn op nationale actieplannen inzake "verbetering van de toegang van gehandicapten tot digitale TV", die door elk van de lidstaten van de EU aan de Commissie moeten worden voorgelegd; 35. merkt op dat de markt voor de verhandeling van rechten zich grotendeels binnen nationale grenzen of taalgebieden afspeelt zodat de chronologische volgorde (eerste verschijning en uitzending) van de media wordt gerespecteerd en een passende exploitatie van cinematografische en audiovisuele werken wordt verzekerd; merkt echter tevens op dat dit de legale toegang tot beschermde satellietprogramma's uit andere lidstaten in de regel onmogelijk maakt; verwelkomt de toezegging van de Commissie om aan dit probleem aandacht te schenken bij haar herziening van de richtlijn op het punt van auteursrecht in verband met satellietomroep en kabeldoorgifte; Concentratie van de media 36. herhaalt zijn overtuiging dat pluriformiteit in de omroep een belangrijke waarborg is voor democratie en een pluriforme samenleving; een sterke en onafhankelijke radio en TV in openbare dienst - "public service" - speelt in dat verband, naast particuliere zenders, een grote rol; 37. roept de Commissie op om in de herziene televisierichtlijn het beginsel op te nemen dat het absoluut noodzakelijk is een passend evenwicht te vinden tussen de commerciële belangen van een rechthebbende enerzijds en het openbare belang bij vrije en grensoverschrijdende informatie anderzijds; 38. is bezorgd dat de toenemende concentratie van eigendom of zeggenschap over omroep en andere media, "horizontaal" of "verticaal", de pluriformiteit en democratie kan ondergraven; 39. gelooft dat in een eventuele toekomstige richtlijn een beginselverklaring moet worden opgenomen omtrent de spreiding van eigendom en/of zeggenschap over de omroep en andere media, onverlet andere initiatieven die de Commissie zal ondernemen ingevolge het verzoek dat het Europees Parlement tot haar gericht heeft in zijn hierboven geciteerde resolutie van 20 november 2002; hoopt dat er bij de herziening van Richtlijn 89/552/EEG, of van de nieuwe richtlijnen over audiovisuele inhouden, regels worden vastgesteld over het eigendom van televisiemedia, teneinde het pluralisme op het gebied van informatie en cultuur te beschermen; 40. acht het noodzakelijk duidelijke grenzen vast te stellen op het gebied van eigendom van en zeggenschap over de audiovisuele communicatiemedia; 41. verzoekt de Commissie de niveaus van concentratie in de media in Europa te volgen en uiterlijk begin 2004 een geactualiseerd Groenboek over deze kwestie op te stellen om nog in deze mandaatperiode de grondslag te leggen voor een richtlijn, overeenkomstig de door dit Parlement in zijn bovengenoemde resolutie van 20 november 2002 tot uitdrukking gebrachte wens; o o o 42. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Commissie, de Raad, de Raad van Europa en de regeringen van de lidstaten. Het Europees Parlement , – onder verwijzing naar de ontwerpresolutie, ingediend door Myrsini Zorba over cultuur en economie (B5&nbhy;0417/2001), – onder verwijzing naar de resolutie van de Raad van 20 januari 1997 (1) over de integratie van culturele aspecten in het optreden van de Gemeenschap, – onder verwijzing naar de resolutie van de Raad van 21 januari 2002 (2) inzake de plaats van de cultuur in het Europese bestel, – onder verwijzing naar de resolutie van de Raad van 25 juni 2002 (3) over een nieuw werkplan voor Europese samenwerking inzake cultuur, – onder verwijzing naar de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's over het industriebeleid na de uitbreiding ( COM(2002) 714 ), – onder verwijzing naar de resolutie van de Raad van 19 december 2002 (4) over de uitvoering van het werkplan voor Europese samenwerking inzake cultuur: Europese meerwaarde en mobiliteit van personen en verspreiding van werken in de culturele sector, – gelet op de resolutie van de Raad van 26 mei 2003 (5) over de horizontale aspecten van de cultuur voor het versterken van de synergieën met andere sectoren en communautaire acties en de uitwisseling van goede praktijken in verband met de sociale en economische dimensies van de cultuur, – onder verwijzing naar het breed opgezette werkdocument van de Commissie getiteld "Cultuur, cultuurindustrie en werkgelegenheid" (SEC(1998) 837), en het definitieve verslag getiteld "Exploitatie en ontwikkeling van het arbeidspotentieel in de cultuursector in het digitale tijdperk" (6) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 4 mei 2000 over het Groenboek van de Commissie (7) over bestrijding van namaak en piraterij in de interne markt, – onder verwijzing naar zijn resolutie van 12 maart 2003 (8) over de Algemene Overeenkomst betreffende Handel en Diensten (GATS) in het kader van de WTO, met inbegrip van de culturele verscheidenheid, – gelet op het voorstel voor een richtlijn over naleving intellectuele eigendomsrechten; valt nu onder de medebeslissingsprocedure, – gelet op artikel 163 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport en het advies van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie (A5&nbhy;0276/2003), A. overwegende dat cultuur, vooral met het oog op de uitbreiding van de EU, een essentieel en unificerend onderdeel vormt van het dagelijks leven van de burgers van Europa, B. overwegende dat het recht op cultuur van alle burgers, het in stand houden van de democratische toegankelijkheid van cultuurgoederen gelijke tred moet houden met het bevorderen van culturele waarden en van culturele en taalkundige diversiteit in de huidige en de toekomstige lidstaten, C. overwegende dat de culturele bedrijfstakken van Europa de nationale diversiteit van het continent weerspiegelen en dus een toegevoegde waarde op het gebied van de Europese identiteit belichamen, D. overwegende dat de deelname van de burger aan de Europese maatschappij het primaire doel is van het Europees Parlement en dat cultuur hierbij een centrale rol speelt, E. overwegende dat cultuur in een uitgebreid Europa een essentieel element van de Europese integratie is en een onmisbaar onderdeel vormt van de historische, economische en maatschappelijke ontwikkeling, bijdraagt aan wederzijds begrip, maatschappelijke betrokkenheid, burgerschap en wederzijdse verrijking in culturele zin waardoor racisme en vreemdelingenhaat mede kunnen worden overwonnen, F. overwegende dat de cultuurindustrie zich niet kon ontwikkelen zonder de leidende rol van (organisaties van) scheppende en uitvoerende kunstenaars en de vakmensen in alle sectoren van de cultuurindustrie met hun hoge beroepsopleidingen en vaardigheden, G. overwegende dat de aandacht moet worden gevestigd op de diversiteit en het grote aantal uitdrukkingsvormen in de verschillende cultuursectoren, bijvoorbeeld instandhouding van het cultureel erfgoed, monumentenzorg, restauratiewerk en sierkunst, alsook toneel en de beeldende kunsten, musea, bibliotheken, theaters, allerlei cultuurinstellingen, de gevarieerde wereld van de muziek, van solisten en popartiesten tot philharmonische orkesten en big bands en operagezelschappen, en daarnaast literatuur en uitgeverijen, de audiovisuele en geluidsindustrie en de film, H. overwegende dat de producten van artistieke schepping een sleutelrol spelen bij de uitdrukking van de Europese identiteit en dat deze werken unieke kenmerken vertonen in verband met hun dubbele culturele en economische karakter met als gevolg dat de ontwikkeling van de cultuurindustriesector steun van de overheid nodig heeft, I. overwegende dat er geen sprake is van een totale industriestrategie van de EU en een daaraan ontleend beleid voor de cultuurindustrie, o.a. gericht op de boekindustrie en de muziekbranche, J. overwegende dat de Europese cultuurproductie en de Europese scheppende kunstenaars een belangrijk kapitaal voor Europa vormen, waar alle Europese burgers zonder uitzondering mee bekend moeten zijn en dat ook buiten de Europese grenzen moet worden uitgedragen, K. overwegende dat de productie en het gebruik van cultuurproducten en -diensten zowel op financiering door de overheid, als op particuliere investeringen berusten, L. overwegende dat het MKB op cultuurgebied unieke producten aflevert die aan de gehele samenleving niet-commerciële voordelen bieden, M. overwegende dat cultuur wordt geproduceerd en gedistribueerd door een culturele industriële structuur waarin grote nationale en multinationale ondernemingen actief zijn en waar de kleine en onafhankelijke ondernemingen en de verenigingen gesteund moeten worden, N. overwegende dat het verband wordt erkend tussen cultuur en de productie van cultuurproducten en -goederen alsook de economische ontwikkeling, werkgelegenheid en opleiding op nationaal, regionaal en plaatselijk niveau, O. overwegende dat de culturele verscheidenheid en de samenwerking van de cultuurindustrie in Europa dient te worden versterkt om de vitaliteit en levensvatbaarheid van deze sectoren in de lidstaten, in de EU en in een steeds concurrerender internationale omgeving te waarborgen, P. overwegende dat televisie en andere qua publiciteit relevante media belangrijk zijn voor de democratische meningsvorming, in het bijzonder ter waarborging en versterking van de verscheidenheid van meningen en van pluralisme, Q. overwegende dat in een aantal cultuurindustrieën een verregaande concentratie optreedt die een gevaar betekent voor de transparantie van de markt, R. overwegende dat nationale beleidsmaatregelen niet tot doel mogen hebben nationale markten te beschermen of een dominerende rol van cultuurproducten op hun thuismarkt te verzekeren, S. overwegende dat de culturele bedrijfstakken die in landelijke of perifere regio's van de EU gevestigd zijn extra moeilijkheden ondervinden bij het promoten en verspreiden van hun producten, T. overwegende dat in een wereld waar nieuwe technologieën en multimedia van overheersend belang zijn geworden voor de culturele activiteiten, in de landelijke of perifere regio's gevestigde bedrijfstakken verder benadeeld worden door het ontbreken van toegang tot breedbandinternet, waardoor de kloof tussen deze bedrijven en in stedelijke gebieden gevestigde bedrijven nog wijder dreigt te worden, U. overwegende dat Richtlijn 89/552/EEG "Televisie-zonder-grenzen" plus het Media Plus-programma en het i2i-initiatief de Europese audiovisuele productie moeten blijven stimuleren en de omloop van Europese werken op de Europese markt moeten blijven verbeteren; begroet derhalve de voorgestelde verlenging van het programma Media Plus tot 2006 omdat het een belangrijk steuninstrument is voor het verbeteren van het concurrentievermogen van de audiovisuele programma-industrie, V. overwegende dat nieuwe cultuurtechnieken en nieuwe vormen van cultuurpraktijken door de aanbiedingsvormen van de informatiemaatschappij (bijv. multimedia en on line-diensten) ook tot nieuwe vormen van cultuurconsumptie hebben geleid, en dat de voortschrijdende digitalisering van de televisie een steeds gevarieerder media-aanbod met zich meebrengt, die een inhoudelijke aanpassing van de desbetreffende wetgeving, met de juiste mate van detail, vereist, W. overwegende dat door piraterij en namaak in allerlei culturele en creatieve bedrijfstakken deze branches verstoken blijven van grote inkomsten, met alle gevolgen van dien voor toekomstige investeringen in plaatselijke culturele producten waardoor de culturele verscheidenheid wordt ondergraven, X. overwegende dat eerbiediging van de intellectuele eigendom en de trademarking van kunstwerken randvoorwaarden zijn voor de ontwikkeling van de creativiteit en een Europese culturele industrie, Y. overwegende dat, hoewel de Commissie verzekert dat het huidige wettelijk kader voldoende is om te garanderen dat de kunstmarkt van de Gemeenschap ook in de toekomst zal floreren, de Europese kunstmarkt wereldwijd aanzienlijk terrein verloren heeft en er minder wordt verkocht, Z. overwegende dat de meeste van de ondervraagde werkers in de cultuursector van mening zijn, dat sterkere betrokkenheid van de EU, al is het maar sterkere financiële ondersteuning, wettelijke maatregelen of additionele hulpmiddelen, met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel, waarschijnlijk vruchten zal afwerpen voor de culturele industriestructuren; overwegende dat degenen die in de cultuursector actief zijn, tevens van mening zijn dat de grootste problemen gelegen zijn in een tekort aan investeringen, verbrokkeling van de markt, bedreiging van de commerciële haalbaarheid, alsook in problemen bij distributie en promotion; overwegende dat men ervoor moet waken dat deze maatregelen geen afbreuk aan de concurrentiepositie van de Europese culturele en creatieve industrie op de wereldmarkt, AA. overwegende dat kunstenaars, de werkelijk creatieve krachten in de culturele sector, bij hun werk dienen te worden gesteund, van de productie tot de afzet aan het grote publiek, AB. overwegende dat de culturele aspecten een fundamenteel onderdeel vormen van de toeristische industrie die op haar beurt een van de belangrijkste economische sectoren van Europa is, AC. overwegende dat cultuur en toerisme vaak nauw met elkaar zijn verbonden in het kader van de economische ontwikkeling van de regio's in de Europese Unie en dat daarom meer aandacht moet worden besteed aan het feit dat beide sectoren hiervan profiteren, AD. overwegende dat de bovengenoemde mededeling van de Commissie over "Het industriebeleid na de uitbreiding", vruchten zal afwerpen voor de cultuurindustrie, in combinatie met de structuurfondsen en het zesde kaderprogramma voor onderzoek, AE. overwegende dat de Commissie voortdurend in overleg is met openbare, niet-gouvernementele en particuliere werkers op de verschillende terreinen van de cultuurindustrie om basisoplossingen te vinden voor de uitdagingen en problemen in verband met de voortschrijdende globalisering, AF. overwegende dat de Raad in zijn bovengenoemde resolutie van 11 september 2002 over de inhoud van interactieve media in Europa verwijst naar zijn bovengenoemde resolutie van 25 juni 2002 die prioriteit legt bij het promoten van de ontwikkeling van culturele en creatieve industrieën in de Gemeenschap, AG. overwegende dat de Raad in zijn bovengenoemde resolutie van 11 september 2002 hamert op het belang in het licht van de ontwikkeling van een kennissamenleving en de ontwikkeling van culturele en creatieve industrieën ter wille van de kwaliteit van de inhoud voor de nieuwe media door artistieke vrijheid, creativiteit, innovatie alsook culturele en taalkundige diversiteit te combineren; overwegende dat publieke omroepen een belangrijke rol spelen in deze context, AH. overwegende dat de cultuurindustrie van groot belang is voor de instandhouding van de dynamiek van de culturele diversiteit in Europa, AI. overwegende dat de Raad in zijn bovengenoemde resolutie van 19 december 2002 beklemtoont dat "de cultuurindustrie de laatste jaren fors is gegroeid en steeds belangrijker wordt voor de Europese economie en werkgelegenheid", AJ. overwegende dat de bovengenoemde resolutie van de Raad van 26 mei 2003 waarbij lof wordt toegezwaaid aan het in de lidstaten en door de Commissie gestarte werk, er de nadruk op legde dat er een extra inspanning nodig is om cultuur onder te brengen in andere sectoren met als doel cultuur in het centrum van de Europese integratie te plaatsen, AK. overwegende dat de informele Raad van ministers van Cultuur van 24-25 mei 2003 (9) erkent dat de EU als een gemeenschappelijke markt en cultureel gebied nog niet haar mogelijkheden heeft ontplooid ten aanzien van de handel in en uitwisseling van culturele informatie en goederen en benadrukt dat er aanvullende maatregelen nodig zijn om de Europese burger de toegang tot de culturele rijkdom van zijn werelddeel te vergemakkelijken, AL. overwegende dat uitwisseling en circuleren van cultuurgoederen ernstig kan worden belemmerd, niet alleen door de sterk uiteenlopende belastingstelsels maar ook door het al of niet bestaan van verzekeringseisen, AM. overwegende dat er een coherente culturele industriestrategie moet worden ontwikkeld om te voldoen aan de doelstellingen die zijn neergelegd in de strategie van Lissabon van maart 2000 om van de EU de meest dynamische en concurrerende economie ter wereld te maken, AN. overwegende dat het verlangen van de Raad dat de Commissie een rapport uitbrengt over het functioneren van de interne markt in de culturele, audiovisuele en sportsector, uit te brengen aan het eind van het Italiaanse voorzitterschap, is geuit in het kader van de WTO-onderhandelingen, 1. benadrukt het verband tussen cultuur en de productie van culturele producten en diensten alsook de economische ontwikkeling, werkgelegenheid en opleiding op nationaal, regionaal en plaatselijk niveau; 2. dringt er bij de Commissie met klem op aan haar mededelingen over werkdocumenten die thans worden opgesteld te actualiseren, waarbij rekening moet worden gehouden met de gevolgen van de uitbreiding van de Europese Unie en een uitvoeriger behandeling van de partnerschapaspecten gekoppeld aan publiek-private initiatieven en, dringt er voorts bij de Commissie op aan het Europees Parlement en de Raad een mededeling voor te leggen waarin geprobeerd wordt een definitie te geven van de cultuurindustrie en de creatieve industrie, waarin de sectoren worden genoemd die daaronder vallen, alsmede de voorwaarden waaraan verenigingen en regionale organisaties met een culturele en een economische kant, moeten voldoen; 3. verzoekt de Commissie een diepgaand onderzoek te verrichten voor het in kaart brengen van de cultuurindustrie, dat moet worden voorgelegd aan het Europees Parlement en de Raad, en zich concentreert op de culturele, economische, juridische, technologische en educatieve aspecten en voorts aandacht schenkt aan de gevolgen van de uitbreiding van de EU; is van opvatting dat hierin data moeten worden opgenomen over werkgelegenheid en intellectuele-eigendomsrechten, een index van het concurrentievermogen, nieuwe producten en export; en meent voorts dat het resultaat dient te worden voorgelegd aan beroepsinstanties en verenigingen in verband met permanente raadpleging; 4. dringt er bij de Commissie op aan in aansluiting op haar bovengenoemd werkdocument van 1998 een groenboek uit te brengen over de Europese cultuur, met als doel de ondersteuning en verspreiding van de culturele rijkdom, rekening houdende met de specifieke regionale kenmerken en de specifieke culturele aspecten van de volkeren, terwijl rekening wordt gehouden met het volgende: 5. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan meer steun te verlenen aan de cultuurindustrie bij projecten voor economische ontwikkeling van regio's en steden, vanuit de structuurfondsen; 6. verzoekt de Commissie om tegen het eind van 2003 een mededeling te publiceren over de culturele dimensie van de Structuurfondsen van de EU over de periode 1994-1999; 7. verzoekt de Commissie een coherente, activerende strategie te definiëren ter ontwikkeling van innoverende, flexibele en geëigende instrumenten om de Europese culturele en creatieve industrie concurrerender te maken; deze strategie kan worden gebaseerd op de beginselen van comparatieve nationale voordelen, het behoud van regionale of plaatselijke gewoontes en culturele diversiteit; 8. doet een beroep op de lidstaten en de Commissie om, in overleg met professionals uit de sector, de prioritaire acties te identificeren waarmee de culturele bedrijfstakken kunnen worden bevorderd; 9. dringt aan op herziening van de "de minimis"-regels voor overheidssteun opdat meer rekening wordt gehouden met de unieke positie van het MKB in de culturele sector, vooral wanneer dat gevestigd is in perifere gebieden; 10. verzoekt de Commissie na te denken over de gevolgen van de toenemende concentratie in de sectoren telecommunicatie, cultuurindustrie en media, en ervoor te zorgen dat deze convergentie niet leidt tot het verdwijnen van de onafhankelijkheid en geen afbreuk doet aan de diversiteit van de creativiteit door uniformering van productie en verspreiding; 11. verzoekt de Commissie de mobiliteit van personen, het vrij verkeer van personen en de circulatie van kunstwerken in de cultuursector te bevorderen, zoals genoemd in de bovengenoemde resolutie van de Raad van 19 december 2002 en toegelicht in de studie van de Commissie over de mobiliteit en het vrij verkeer van personen en kunstwerken; 12. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan geëigende instrumenten te ontwikkelen tot wederzijdse versterking van cultuur en toerisme, met name op het gebied van integratie, onderling begrip en werkgelegenheid; 13. wijst erop dat tot dusver geen onderzoek is verricht naar de variëteit van maatregelen in de lidstaten en de kandidaat-landen inzake vergoedingen en verzekeringspolissen; verzoekt de Commissie een dergelijk rapport uit te brengen en verzoekt de lidstaten en de kandidaat-landen om maatregelen te nemen zodat er een genivelleerde ruimte ontstaat waarbinnen cultuurgoederen kunnen circuleren en kunnen worden uitgewisseld; 14. verzoekt de Commissie de cultuurindustriestatistieken van Eurostat af te stemmen op internationale standaards en te streven naar additionele systematische informatie over het gebruik en de consumptie van cultuurproducten door meer verantwoordelijkheid te leggen bij het Europese audiovisuele observatorium en andere gespecialiseerde instanties; 15. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan rekening te houden met de specifieke eigenschappen van de cultuurindustrie bij het beoordelen of de nationale en Europese ondersteunende maatregelen verenigbaar zijn met de regels van de interne Europese markt; voor zover dit verenigbaar is met het subsidiariteitsbeginsel; en voor een passende financiering van de kleine en middelgrote ondernemingen in de culturele sector, met name bedrijfsstarters; 16. verzoekt de Commissie en de lidstaten een eind te maken aan de BTW-discriminatie ten opzichte van cultuurproducten door muziek onder te brengen onder bijlage H van de BTW-richtlijn; 17. verzoekt de Commissie, de lidstaten en de regio's om binnen hun respectieve bevoegdheden en verantwoordelijkheden: 18. verzoekt de Commissie om een horizontale aanpak bij het stimuleren van de culturele bedrijfstakken te bevorderen door de mainstreaming van deze steun in projecten en programma's op het gebied van industriebeleid, structuurbeleid, onderwijs, opleiding en onderzoek die financiële steun van de EU ontvangen; 19. moedigt de lidstaten aan om te onderzoeken op welke manieren de oprichting en groei van kleine en middelgrote ondernemingen in de culturele sector kan worden ondersteund door fiscaal beleid, talenquota en andere beleidsinstrumenten; 20. dringt er bij de lidstaten op aan om prioriteit te geven aan de ontwikkeling van de toegang tot breedbandinternet in plattelandsgebieden en perifere regio's, teneinde gelijke concurrentievoorwaarden te bieden aan de culturele bedrijfstakken die in deze gebieden gevestigd zijn; 21. verzoekt de lidstaten het potentieel van hun cultuurpolitieke initiatieven te maximaliseren door zorg te dragen voor een betere synergie met de activiteiten van de Gemeenschap in de culturele sfeer, en wel vanaf een zo vroeg mogelijk stadium van de voorbereiding, alsook gedurende de gehele duur van de uitvoering en bij de evaluatie van acties; 22. verzoekt de Europese Investeringsbank om het Innovatie 2000-initiatief (i2i) open te stellen voor meer culturele en creatieve industrieën; 23. roept de intergouvernementele conferentie nogmaals op tot uitbreiding van stemming bij gekwalificeerde meerderheid voor interne beleidsterreinen van de Unie om steun voor maatregelen ter bevordering van de culturele sector te vergemakkelijken; houdt echter vast aan de geldende regel dat eenparigheid vereist is op het gebied van de externe handel met audiovisuele en culturele diensten en goederen (12) ; 24. herhaalt zijn conclusies over culturele diensten, zoals geformuleerd in de paragrafen 12 tot en met 14 van zijn bovengenoemde resolutie van 12 maart 2003; 25. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de regeringen van de lidstaten, het Comité van de regio's, het Economisch en Sociaal Comité, de Raad van Europa en UNESCO. Het Europees Parlement , - onder verwijzing naar zijn resolutie over terroristische aanslagen in India van 7 februari 2002 (1) , - onder verwijzing naar de verklaring van de derde topbijeenkomst EU-India van 10 oktober 2002, - onder verwijzing naar de verklaringen van het voorzitterschap van de EU en de Hoge Vertegenwoordiger van de EU voor het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid, - onder verwijzing naar resolutie 1373 van de VN-Veiligheidsraad van 28 september 2001 waarin wordt gevraagd om internationale samenwerking ter bestrijding van bedreigingen van de internationale vrede en veiligheid als gevolg van terroristische acties, - onder verwijzing naar de verklaring van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, A. overwegende dat als gevolg van terroristische bomaanslagen bij de Gateway of India en in de Zaveri Bazaar in Mumbai op 25 augustus 2003 een groot aantal burgers gewond geraakt of gedood is, B. overwegende dat het met deze terroristische bomaanslagen duidelijk de bedoeling was een zo groot mogelijk aantal slachtoffers onder gewone burgers te maken, de Indiase samenleving te destabiliseren en de Indiase economie te verzwakken, C. overwegende dat tot de slachtoffers van deze terroristische bomaanslagen zowel leden van de hindoe- als moslimgemeenschap behoorden, die bij de reddingswerkzaamheden samenwerkten, D. overwegende dat India, als multilinguïstische multiculturele democratie die de regels van de rechtsstaat respecteert, vastbesloten is tot bestrijding van het terrorisme in samenwerking met de internationale gemeenschap, met name in VN-kader, E. overwegende dat Pakistan deze aanslagen officieel heeft veroordeeld en zijn medeleven met de slachtoffers en hun familieleden heeft betuigd, 1. veroordeelt de terroristische bomaanslagen in Mumbai ten stelligste; 2. betreurt het feit dat terroristen opzettelijk burgers als doelwit kiezen en betreurt de dodelijke slachtoffers en gewonden als gevolg hiervan; is van oordeel dat de internationale gemeenschap onder geen beding mag berusten in aanslagen van terroristen doch deze krachtig dient te bestrijden, ongeacht waar zij plaatsvinden; 3. condoleert de familieleden van alle slachtoffers en betuigt zijn solidariteit met het parlement van India, 4. steunt de Indiase regering in haar strijd tegen het terrorisme en spreekt de oprechte hoop uit dat de daders en degenen die verantwoordelijk zijn voor deze terroristische daden na een volledig onderzoek voor de rechter zullen worden gebracht en verzoekt tevens de Indiase autoriteiten, en met name die van de gemeente Mumbai, alles in het werk stellen om confrontaties tussen religieuze gemeenschappen te voorkomen; 5. is er verheugd over dat de minister van Buitenlandse Zaken van Pakistan, de heer Khursid Kasuri, namens zijn regering de beide bomaanslagen van 25 augustus 2003 heeft veroordeeld en doet een beroep op alle naburige landen ervoor te zorgen dat hun grondgebied niet als uitvalsbasis voor terreuraanslagen wordt gebruikt; 6. wenst dat de toenaderingspogingen tussen India en Pakistan worden voortgezet en spreekt de hoop uit dat deze pogingen niet door de terroristische bomaanslagen zullen worden ondermijnd; 7. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen van de lidstaten Het Europees Parlement , - onder verwijzing naar zijn vorige resoluties over de situatie in Liberia, - gezien de op 1 augustus 2003 door de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties aangenomen resolutie 1497, A. overwegende dat in het op 18 augustus 2003 onder auspiciën van de Economische Gemeenschap van West-Afrikaanse Staten (ECOWAS) in Accra ondertekende vredesakkoord is voorzien in de instelling van een overgangsregering op 4 oktober 2003, en in verkiezingen in oktober 2005, B. overwegende dat dit akkoord tot nu toe wordt nageleefd in de hoofdstad, maar nog niet in het hele land, en dat er nog steeds moordpartijen en acties van diverse gewapende groepen plaatsvinden, C. ontsteld over berichten over de moord op honderden, misschien duizenden burgers in Nimba County, na de ondertekening van het vredesakkoord, D. overwegende dat de tenuitvoerlegging van het vredesakkoord, dat de weg effent voor een brede overgangsregering, vereist dat alle oorlogvoerende partijen in hun huidige locatie blijven en een onmiddellijk staakt-het-vuren in acht nemen, E. overwegende dat 14 jaren van geweld en wanbeheer in Liberia onnoemelijk veel menselijk leed hebben berokkend, met name onder de burgerbevolking, en hebben geleid tot grove schendingen van de mensenrechten, massale verplaatsingen van bevolkingsgroepen en de ineenstorting van maatschappelijke en economische structuren, en dat 85% van de bevolking onder de armoedegrens leeft, F. overwegende dat de aanhoudende onveiligheid in Liberia de humanitaire hulpverlening aan kwetsbare bevolkingsgroepen blijft bemoeilijken, G. overwegende dat het conflict in Liberia tevens een sterk destabiliserend effect gehad heeft op de hele West-Afrikaanse subregio, en een humanitaire crisis heeft veroorzaakt die dramatische proporties aangenomen heeft, H. overwegende dat de economische en gezondheidstoestand van de Liberiaanse bevolking zorgwekkend is, I. overwegende dat de komst van de vredesmacht van de ECOWAS het welslagen van het vredesproces mogelijk heeft gemaakt en dat financieringsproblemen de inschakeling van deze vredesmacht hebben vertraagd, J. overwegende dat het op 18 augustus 2003 in Accra onder auspiciën van de ECOWAS ondertekende vredesakkoord een fundamentele stap is op weg naar vrede, veiligheid en stabiliteit in Liberia en de hele West-Afrikaanse regio, K. overwegende dat op de topbijeenkomst van de Afrikaanse Unie besloten werd een "Raad voor vrede en veiligheid" op te richten, wat de Afrikaanse Unie in staat zal stellen te interveniëren in conflicten, L. overwegende dat de snelle en volledige ontplooiing van de multinationale vredesmacht, als voorhoede van een VN-stabilisatiemacht die uiterlijk op 1 oktober 2003 operationeel moet zijn, overeenkomstig resolutie 1497 van de VN-Veiligheidsraad, dringend noodzakelijk is voor een daadwerkelijke tenuitvoerlegging van het vredesakkoord, en om meer in het bijzonder een veilige context te creëren die het mogelijk maakt de eerbiediging van de mensenrechten, het welzijn en de herintegratie van kinderen, met name kindsoldaten, en het welzijn van de burgers in het algemeen, te garanderen, en de humanitaire hulpverlening te ondersteunen, M. bezorgd over paragraaf 7 van resolutie 1497 van de VN-Veiligheidsraad, die "exclusieve jurisdictie" over een persoon die in het kader van de vredesmissie in Liberia een misdaad heeft begaan garandeert aan het land dat deze persoon heeft gestuurd, hetgeen in strijd is met het Verdrag tot oprichting van het Internationaal Strafhof, N. overwegende dat de vertegenwoordiger van de Verenigde Naties in Liberia vraagt dat de economische sancties die tegen dit land zijn getroffen worden opgeheven, 1. verwelkomt het op 18 augustus 2003 in Accra ondertekende algemene vredesakkoord en roept alle betrokken partijen ertoe op dit akkoord te goeder trouw ten uitvoer te leggen, en op 14 oktober 2003 een overgangsregering in te stellen die het land zal leiden naar vrije en eerlijke verkiezingen in oktober 2005; 2. verheugt zich erover dat de leiders van de diverse strijdkrachten van de overgangsregering zijn uitgesloten, teneinde gewelddadige verovering van de macht niet te sanctioneren; 3. prijst de ECOWAS voor haar onverdroten inspanningen, die hebben geleid tot een positief resultaat, en prijst met name Nigeria, dat een sleutelrol gespeeld heeft in het vredesproces en snel troepen ter beschikking heeft gesteld om de burgerbevolking en de humanitaire hulpverleners te beschermen; 4. constateert evenwel met bezorgdheid dat de op grond van resolutie 1497 van de VN-Veiligheidsraad opgerichte multinationale vredesmacht, die op 4 september 2003 uit 3.500 personen zou moeten bestaan, thans nog maar kan rekenen op 2.127 mankrachten van ECOMIL (de West-Afrikaanse vredesmacht in Liberia), van wie de meeste in Monrovia moeten blijven, en dus niet in staat is buiten de hoofdstad significant aanwezig te zijn; 5. doet derhalve een beroep op alle VN-lidstaten om met personeel, uitrusting en andere hulpmiddelen bij te dragen aan de multinationale vredesmacht, en dringt er met name bij de andere West-Afrikaanse staten op aan de ontplooiing van de reeds toegezegde troepen te versnellen, teneinde in het hele land duurzame veiligheid te garanderen en doeltreffende humanitaire hulpverlening mogelijk te maken; 6. juicht het in deze context toe dat de EU 50 miljoen euro ter beschikking heeft gesteld ter ondersteuning van het vredesproces in Liberia, en om met name de voortzetting van de door de ECOWAS gevoerde vredeshandhavingsoperatie mogelijk te maken, in afwachting van de komst van de VN-stabilisatiemacht, die voor uiterlijk 1 oktober 2003 gepland is, maar verzoekt de EU en met name ECHO met aandrang grotere inspanningen te leveren om de schrijnende situatie van de bevolking te verhelpen; 7. betreurt dat resolutie 1497 van de VN-Veiligheidsraad "exclusieve jurisdictie" over een persoon die in het kader van de vredesmissie in Liberia een misdaad heeft begaan garandeert aan het land dat deze persoon heeft gestuurd; 8. betreurt dat de EU-lidstaten op het niveau van de VN-Veiligheidsraad geen gemeenschappelijk standpunt ingenomen hebben ten aanzien van deze belangrijke kwestie; 9. herhaalt dat er geen sprake kan zijn van amnestie of straffeloosheid voor oorlogsmisdaden, misdrijven tegen de menselijkheid of genocide; 10. juicht de oprichting toe van een commissie "waarheid en verzoening"; 11. vraagt alle landen in de regio af te zien van acties die kunnen leiden tot instabiliteit in Liberia of aan de grenzen tussen Liberia, Guinee, Sierra Leone en Ivoorkust; 12. vraagt dat de economische sancties tegen Liberia worden opgeheven, maar verzoekt alle landen ten aanzien van Liberia een wapenembargo in te stellen; 13. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de ACS-EU-Raad en de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU, de Europese Commissie, de secretarissen-generaal van de Verenigde Naties, de Afrikaanse Unie en de ECOWAS, en de regeringen van Liberia, Guinee, Sierra Leone, Ivoorkust en Nigeria. Het Europees Parlement , - onder verwijzing naar zijn vorige resoluties over Birma, en met name zijn resoluties van 11 april 2002 (1) en 13 maart 2003 (2) en 5 juni 2003 (3) , - gelet op het gemeenschappelijk standpunt 96/635/GBVB van de Raad van 28 oktober 1996 betreffende Birma/Myanmar (4) , door de Raad bepaald op basis van artikel J.2 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, zoals vernieuwd en uitgebreid met gemeenschappelijk standpunt 2003/297/GBVB van de Raad van 28 april 2003 betreffende Birma/Myanmar (5) , - gelet op de bijeenkomst van de Raad Buitenlandse Betrekkingen van 16 juni 2003, waarin is voorgesteld de uitgebreide sancties ten uitvoer te leggen, - gelet op Verordening (EG) nr. 552/97 van de Raad van 24 maart 1997 houdende tijdelijke intrekking van de voordelen van het aan de Unie van Myanmar toegekende stelsel van algemene tariefpreferenties (6) , - gelet op Verordening (EG) nr. 1081/2000 van 22 mei 2000 betreffende een verbod op de verkoop en de levering aan en de uitvoer naar Birma/Myanmar van uitrusting die voor binnenlandse repressie of terrorisme kan worden gebruikt, en betreffende het bevriezen van de middelen van bepaalde personen die in dat land belangrijke regeringsposten bekleden (7) , A. overwegende dat Aung San Suu Kyi en andere leden van de Nationale Liga voor Democratie (NLD) op 30 augustus al drie maanden werden vastgehouden, B. overwegende dat de regerende militaire Nationale Vredes- en ontwikkelingsraad (SPDC) geen aanvaardbare verklaring voor de detentie van Aung San Suu Kyi en haar collega's heeft gegeven, C. overwegende dat het Internationaal Comité van het Rode Kruis (ICRK) Aung San Suu Kyi in gevangenschap heeft bezocht en dat dit bezoek waarschijnlijk haar laatste contact met de buitenwereld is geweest, D. overwegende dat het Ministerie van Buitenlandse Zaken van de VS op 31 augustus heeft gemeld dat het van mening was dat Aung San Suu Kyi in hongerstaking was gegaan om te protesteren tegen haar illegale detentie door de SPDC, E. overwegende dat de nieuwe Birmaanse minister-president, generaal Khin Nyunt, op 30 augustus een uit zeven punten bestaande routekaart heeft aangekondigd met een constitutionele conventie die naar verwachting zal leiden tot vrije en eerlijke verkiezingen, F. overwegende dat de SPDC tot dusverre heeft nagelaten de uitkomst van de laatste verkiezingen in Birma in 1990 te eerbiedigen, G. overwegende dat de ASEAN-ministers er op hun bijeenkomst van 16 en 17 juni bij Myanmar op hebben aangedrongen zijn streven naar nationale verzoening en dialoog van alle betrokken partijen te hervatten die leidt tot een vreedzame overgang naar democratie en dat zij hoopvol gestemd waren over een spoedige opheffing van de beperkingen voor Aung San Suu Kyi en de leden van de NLD, H. overwegende dat deze milde berisping van de SPDC een welkome koerswijziging was ten opzichte van de eerdere tegenzin van de ASEAN-landen om druk op het regime in Birma uit te oefenen, I. overwegende dat de SPDC geweigerd heeft de ASEAN-delegatie toegang te verlenen die van plan was Aung San Suu Kyi te ontmoeten, J. gelet op het streven van de speciale gezant van de VN, Tan Razili Ismael, om een terugkeer naar de democratie in Birma te vergemakkelijken, 1. verlangt de onmiddellijke vrijlating van Aung San Suu Kyi; 2. is van mening dat de vrijlating van alle politieke gevangenen een belangrijke stap naar het herstel van de democratie zou zijn; 3. dringt erop aan dat de SPDC zijn greep op de macht laat vieren en de resultaten van de laatste verkiezingen volledig respecteert; 4. verzoekt de Raad en de Commissie zich bereid te tonen om in samenwerking met de VN het nationale verzoeningsproces in Birma gemakkelijker te maken; 5. bevestigt zijn sterke betrokkenheid met en volledige steun aan democratische, rechterlijke en politieke veranderingen in Birma; 6. verzoekt de Raad nog meer strenge maatregelen in te voeren die met name gericht zijn tegen de SPDC, zijn leden en hun belangen; 7. verzoekt de ASEAN-landen om meer druk op de SPDC uit te oefenen om Aung San Suu Kyi en andere gevangen genomen NLD-leden onmiddellijk vrij te laten, en wezenlijke maatregelen te nemen om hun invloed op het Birmaanse regime aan te wenden om een verbetering van de situatie in Birma tot stand te brengen; 8. verzoekt de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties de situatie in Birma met urgentie te behandelen; 9. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen van de ASEAN-lidstaten, Aung San Suu Kyi, de secretaris-generaal van de VN en de SPDC. Het Europees Parlement , – gelet op de mededeling van de Commissie ( COM(2002) 763 – C5&nbhy;0204/2003 (1) ) en de afspraken die in het kader van de op 23 juni 2000 in Cotonou gesloten partnerschapsovereenkomst ACS6EG zijn gemaakt, – onder verwijzing naar de resolutie van de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS/EU van 21 maart 2002 over de stagnatie in de sector bananen, rijst en andere producten (2) , – gelet op artikel 47, lid 2 en artikel 163 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie ontwikkelingssamenwerking (A5&nbhy;0164/2003), A. overwegende dat de regeling voor de invoer van bananen na haar invoering in 1993 aan diverse herzieningen is onderworpen die vooral voortvloeiden uit de door de WTO genomen besluiten, B. overwegende dat de Commissie ontwikkelingssamenwerking de afgelopen jaren op dit gebied een coherent standpunt heeft uitgedragen, met name in de adviezen over de invoerregeling van 1996, 1998 en 2000 en het advies van het EP van 19 juni 1998 over steun aan de traditionele ACS-leveranciers van bananen (3) , C. overwegende dat de Commissie ontwikkelingssamenwerking in het verleden altijd van mening is geweest dat bananen uit de ACS-landen preferentieel toegang tot de EU&nbhy;markten moeten worden verleend en dat de ACS-landen gesteund moeten worden bij de verwezenlijking van hun doelstelling om hun economische afhankelijkheid van de opbrengsten uit de bananenuitvoer te verminderen, D. overwegende dat bij de bananenteelt milieuvriendelijke technieken en technologieën gebruikt moeten worden, en dat er dus geen sprake mag zijn van bijvoorbeeld een algemeen gebruik van plastic, wanneer er ter plaatse geen mogelijkheden voor recycling zijn, E. overwegende dat het niet te verwachten valt dat de resultaten van de onderhandelingen over de bananensector in het kader van de WTO zullen worden teruggedraaid, F. overwegende dat in de overeenkomst van Cotonou is vastgelegd dat de ACS-landen bij de invoer van bananen aanspraak op een preferentieel stelsel kunnen maken, G. overwegende dat de Europese Gemeenschap zich in Protocol 5 van de Partnerschapsovereenkomst ACS-EG bereid heeft verklaard "te onderzoeken welke maatregelen zonodig genomen moeten worden om ervoor te zorgen dat deze {ACS} leveranciers van bananen kunnen blijven uitvoeren en op de markt van de Gemeenschap kunnen blijven afzetten", H. overwegende dat de ACS-landen in het kader van het toekomstig tarievensysteem van tariefpreferenties blijven profiteren, I. overwegende dat deze landen niet altijd in staat zijn bijtijds te reageren op de administratieve eisen die hun door de communautaire bureaucratie worden opgelegd, J. erop wijzende dat de Commissie problemen zou kunnen krijgen bij het beheer van de, door de 12 betrokken landen jaarlijks ingediende projecten (in zes jaar ging het om 72 projecten) en dat het indienen van meerjarige projecten derhalve moet worden gestimuleerd, K. bezorgd over het feit dat de Kaapverdische eilanden en Madagaskar in 2001 en 2002 geen gebruik hebben kunnen maken van de kredieten die in het kader van de begrotingslijn bananen (B7-8710) ter beschikking waren gesteld, L. overwegende dat de oogsten van enkele bananen producerende landen door natuurrampen zijn getroffen, 1. juicht de mededeling van de Commissie toe en constateert dat zij een compleet overzicht heeft opgesteld van de problemen die zich voordoen bij de toepassing van de Bijzondere Kaderregeling voor Bijstand (BKB) en neemt kennis van haar streven om bij te dragen aan de oplossing van deze problemen; 2. is niettemin bezorgd over de verlaging van het budget dat in 2003 is uitgetrokken voor de (BKB) ten behoeve van de traditionele ACS-leveranciers van bananen en bevestigt dat het zich inzet voor ondersteuning van deze landen in het kader van de overgang naar een stelsel dat uitsluitend op tarieven is gebaseerd; 3. verzoekt de Commissie speciale aandacht te schenken aan het terugdringen van de vertragingen bij de uitbetalingen en voor wegen te zorgen om de aan ieder land toegekende kredieten sneller ter beschikking te stellen; 4. verzoekt de Commissie geen projecten te financieren die schadelijk zijn voor het milieu en dringt er bij de Commissie op aan het gebruik van biologisch afbreekbaar materiaal bij de bananenteelt te bevorderen; 5. stelt voor dat de Commissie de landen die gedwongen zijn hun productie te diversifiëren, te helpen door ze van advies te dienen en levensvatbare programma's en projecten op te zetten; 6. verzoekt de Commissie de BKB soepel toe te passen om de begunstigde landen te helpen aan hun verplichtingen te voldoen; stimuleert dan ook de instelling van "meerjarige actieplannen" zoals dat door de Commissie werd voorgesteld, evenals het huidige deconcentratieproces zodat de ter plaatse genomen besluiten door een lokaal beheer van de dossiers op elkaar worden afgestemd; 7. dringt er bij de Commissie op aan ervoor te zorgen dat de stijging van de import als gevolg van de uitbreiding correspondeert met de geschatte feitelijke behoefte in de nieuwe lidstaten en niet groter is om een overschot op de markt te voorkomen waardoor deze verder ontwricht zou worden en de prijzen negatief zouden worden beïnvloed; 8. dringt er bij de Commissie op aan te onderzoeken hoe het gebruik van de BKB kan worden verbeterd om de ontwikkeling van de fair-trade bananenmarkt te steunen; 9. verzoekt de Commissie vooral de landen die de kredieten waarop zij recht hebben niet gebruiken en de landen die door natuurrampen zijn getroffen te helpen; 10. herhaalt zijn overtuiging dat het met ingang van 1 januari 2006 geldende douanetarief, over de hoogte waarvan in het kader van de WTO moet worden onderhandeld, rekening moet houden met de belangen van de traditionele leveranciers van bananen in ACS-landen en hun toegang tot de communautaire markt moet waarborgen; 11. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement , – gezien de mededeling van de Commissie ( COM(2002) 639 - C5-0626/2002), – gezien de internationale conferentie inzake ontwikkelingsfinanciering, die van 18 tot 22 maart 2002 in Monterrey werd gehouden, – gezien de wereldtop over duurzame ontwikkeling van Johannesburg van 26 augustus t/m 4 september 2002, – gezien de aanbeveling van de Commissie voor Ontwikkelingsbijstand van de OESO (DAC) over de ontkoppeling van officiële ontwikkelingshulp aan de minst ontwikkelde landen, OESO/DAC (2001), – gelet op artikel 47, lid 2 en artikel 163 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie ontwikkelingssamenwerking en het advies van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie (A5&nbhy;0190/2003), A. overwegende dat de gewoonte van donorlanden om de steun aan ontwikkelingslanden te koppelen aan de voorwaarde dat de hulpgelden uitsluitend worden besteed voor de aankoop van goederen en diensten van openbare of particuliere ondernemingen van het donorland, afbreuk doet aan de doelmatigheid van de steun, B. overwegende dat, wanneer er geen concurrentie is, de aankopen in het kader van contracten inzake gekoppelde steun extra kosten in de ontwikkelingslanden met zich meebrengen en bovendien de corruptie bevorderen, C. overwegende dat de verlening van gekoppelde steun voor de aankoop van goederen, leveringen en/of diensten in het donorland tot verstoringen van de mededinging op de interne markt leidt en in deze zin in strijd is met de mededingingsregels van de EU, met name de beginselen van non-discriminatie en gelijke behandeling, D. overwegende dat de aanbestedingen voor leveringen, goederen of diensten in de ontwikkelingslanden in het kader van een hulpprogramma overeenkomstig de Europese richtlijnen inzake het plaatsen van overheidsopdrachten objectieve en transparante criteria voor de selectie en gunning van de opdrachten moeten bevatten, E. overwegende dat de versterking van de capaciteiten en de plaatselijke economische ontwikkeling de eerste doelstellingen zijn van de ontkoppeling van de steun en dat de aanbestedingen voor de aankoop van leveringen, goederen of diensten in de ontwikkelingslanden derhalve bepalingen dienen te bevatten ten behoeve van de aankoop ter plaatse, F. overwegende dat de Europese Unie reeds tal van stappen in de richting van ontkoppeling heeft ondernomen, waardoor het mogelijk is de hulpgelden te besteden in één van de andere lidstaten of de landen van de regionale groep in kwestie, of dit nu de ACS- of de MEDA-landen betreft of de landen waarop de ALA-verordening van toepassing is, G. overwegende dat het geen zin heeft onderscheid te maken tussen minst ontwikkelde landen en overige ontwikkelingslanden, H. onderstrepende dat voedsel dat om humanitaire redenen in noodsituaties wordt verstrekt, aangepast moet zijn aan de plaatselijke omstandigheden en zo mogelijk in het betrokken land of gebied moet worden gekocht, teneinde de honger zo goed mogelijk te kunnen lenigen met zo weinig mogelijk negatieve gevolgen voor de capaciteiten van de kwetsbare landen, de ontwikkeling van de plaatselijke landbouw en de regionale en plaatselijke markten, I. constaterende dat de EU in toenemende mate bijstand verleent ter ondersteuning van de betalingsbalans en de begroting, steun die per definitie niet gekoppeld is, en dat bij deze vormen van steunverlening voor adequate controlemechanismen moet worden gezorgd, J. overwegende dat de ontkoppeling van de steun ook een stimulans kan vormen voor de plaatselijke en regionale particuliere sector in de ontwikkelingslanden, K. ingenomen met het feit dat de EU zich in het onderhandelingsplatform voor de internationale conferentie van Monterrey (2002) nadrukkelijk heeft uitgesproken voor verdere besprekingen over de ontkoppeling van steun, L. overwegende dat de doelstellingen van het ontwikkelingsbeleid van de EU, dat hoofdzakelijk is gericht op vermindering van de armoede, beter kunnen worden bereikt door een aanzienlijke verdere ontkoppeling van de steun, M. overwegende dat de haalbaarheid en de doelmatigheid van een dergelijke verdere ontkoppeling van de steun kan worden vergroot wanneer de niet tot de EU behorende donorlanden hetzelfde beleid volgen en dezelfde modaliteiten toepassen, maar menende dat de EU bereid moet zijn deze kwestie in de Commissie voor ontwikkelingsbijstand van de OESO (DAC) aan de orde te blijven stellen, vooral aangezien de EU en haar lidstaten tezamen meer dan de helft van de mondiale ontwikkelingshulp verstrekken, N. overwegende dat het debat over de ontkoppeling van steun binnen de DAC en in andere multilaterale fora, zoals het Voedselhulpverdrag van Londen of de WTO nog steeds wordt voortgezet; overwegende voorts dat de DAC erop wijst dat de helft van de mondiale steun nog steeds gekoppeld is en dat zij ervan uitgaat dat bij een volledige ontkoppeling de waarde van de steun qua doelmatigheid met naar verhouding 5 miljard US dollar zou toenemen, O. overwegende dat de EU-lidstaten de steun over het algemeen nog steeds koppelen, dat meer dan een derde van de steun van de lidstaten gekoppeld blijft en dat de aanbevelingen van de DAC op uiteenlopende wijze door de staten worden toegepast, 1. verwelkomt de mededeling van de Commissie als bijdrage die de leidraad moet vormen voor het debat over de ontkoppeling van de steun dat met de lidstaten en de relevante multilaterale organisaties moet worden gevoerd aangezien de traditionele gekoppelde steunverlening met beperkingen kampt en ondoelmatig is; 2. is verheugd over de pogingen van de Commissie om de onderliggende logica van de steunverlening te veranderen en de belangen van de ontvangende landen op de eerste plaats te stellen en dringt erop aan dat de steun volledig wordt losgekoppeld van de economische belangen van de donorlanden; 3. dringt aan op volledige ontkoppeling van alle officiële ontwikkelingshulp (ODA) door de EU en de lidstaten binnen de komende vijf jaar en wenst dat de definitie van ODA in de Europese Unie uitsluitend tot ontkoppelde steun wordt beperkt; steunt derhalve het streven van de Commissie om nu reeds bij vrijwel alle vormen van communautaire steun tot ontkoppeling over te gaan; 4. steunt de aanpak van de Commissie met betrekking tot de ontkoppeling van de communautaire steun, maar dringt aan op gelijke behandeling van de horizontale en geografische begrotingslijnen om een open aanbesteding in te voeren wenst verder dat deze bepalingen worden gekoppeld aan een duidelijke voorkeur voor plaatselijke en regionale samenwerking waarbij - in volgorde van belangrijkheid - prioriteit wordt verleend aan leveranciers uit het ontvangende land, naburige ontwikkelingslanden of andere ontwikkelingslanden; 5. steunt het voorstel van de Commissie inzake door overheidsdiensten van het ontvangende land gegunde opdrachten en verzoekt de lidstaten stelselmatig een contractuele clausule op te nemen die het ontvangende land ertoe verplicht gunningsprocedures toe te passen die gebaseerd zijn op de beginselen die ten grondslag liggen aan de EU-richtlijnen inzake het plaatsen van overheidsopdrachten; 6. onderstreept dat bij de programmering en het beheer van de steun rekening moet worden gehouden met de plaatselijke actoren en herinnert eraan dat de ontkoppeling van de steun ertoe moet bijdragen de nationale en regionale capaciteiten van de ontwikkelingslanden te bevorderen; 7. beveelt aan dat de Commissie en de lidstaten - in hun handboeken voor aanbestedingen - maatregelen invoeren ter ondersteuning van de levering van goederen en diensten uit ontwikkelingslanden (b.v. significante prijspreferenties); 8. beveelt aan dat in het kader van de ontkoppeling van de steun wordt nagedacht over de invoering van een stelsel van preferenties dat in de eerste plaats prioriteit verleent aan het plaatsen van de opdracht bij leveranciers of verleners van diensten uit het begunstigde land, in de tweede plaats uit de naburige regionale landen en vervolgens uit de andere ontwikkelingslanden teneinde de ontwikkeling van de plaatselijke markten te bevorderen; 9. verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat de nadruk op overheidsopdrachten niet ten koste gaat van de ontvangende landen wanneer het beginsel van ontkoppeling wordt toegepast; benadrukt dat dit geen afbreuk mag doen aan de onderliggende beginselen van transparantie, gelijke behandeling, evenredigheid en wederzijdse erkenning; 10. is verheugd over het voornemen van de Commissie twee horizontale wetgevingsvoorstellen in te dienen, één betreffende de instrumenten krachtens de EG-begroting en één in het kader van het Europees Ontwikkelingsfonds; 11. steunt het voorstel van de Commissie om de ontkoppeling voor de ontwikkelingslanden in de horizontale en geografische begrotingslijnen uit te breiden, en tot alle ontwikkelingslanden, tot niet tot de ACS behorende ontwikkelingslanden en met name de minst ontwikkelde landen; dringt er derhalve – overeenkomstig het standpunt van de Commissie en in het belang van een doeltreffender steunverlening – op aan de steun aan alle ontwikkelingslanden onder de onderhavige mededeling en toekomstige wetgeving inzake de ontkoppeling van EU-steun te laten vallen; 12. is van mening dat in de multilaterale fora de Europese Unie en de lidstaten de noodzaak moeten onderstrepen om de voedselhulp en het vervoer ervan te ontkoppelen, alsook een aantal beginselen op te stellen betreffende transparantie en goede praktijken, waaronder lokale en regionale preferentie bij de aankoop van goederen, de toezegging om in het kader van de voedselhulp het grootschalig gebruik van landbouwoverschotten in natura te reguleren en een verstoring van de markten te voorkomen, aandacht voor de voedingsgewoonten en de culturele achtergrond van de bevolking waarvoor de hulp bestemd is en het voorkomen van de inzet van transgene producten; 13. dringt er verder bij de Commissie op aan de lidstaten te verzoeken hun technische samenwerking eveneens te ontkoppelen; 14. dringt er bij de Commissie op aan de lidstaten te verzoeken onafhankelijke organen te betrekken bij de selectie van de hulpprojecten teneinde een mogelijk conflict tussen hun belangen en die van de begunstigde landen te voorkomen; 15. verzoekt de Commissie om alleen dan tot cofinanciering over te gaan en rechtstreekse begrotingssteun te verstrekken wanneer mechanismen voor het toezicht en de controle op de via deze systemen verstrekte steun gewaarborgd zijn; op het moment heeft sectoriële steun sterk de voorkeur; 16. herinnert eraan dat het Hof van Justitie zich in het kader van inbreukprocedures die de Commissie tegen verschillende lidstaten heeft ingeleid, nog dient uit te spreken over de vraag of de communautaire wetgeving inzake overheidssteun, openbare aanbestedingen en de interne markt van toepassing is op de bilaterale steun van de lidstaten; 17. stelt vast dat de regels van de interne markt, in het bijzonder de richtlijnen inzake overheidsopdrachten, van toepassing zijn op steungerelateerde opdrachten van een aanbestedende dienst van een lidstaat en merkt op dat dit van toepassing is wanneer de aanbestedende dienst in een derde land is gevestigd, bijvoorbeeld in een ambassade; 18. is verheugd over de aanbeveling onder punt 42 van de mededeling van de Commissie om de beginselen van de richtlijnen inzake overheidsopdrachten (nl. gelijke behandeling, transparantie, wederzijdse erkenning en evenredigheid) toe te passen op "opdrachten die door de overheidsdiensten van het ontvangende land worden gegund, die niet namens of op rekening van een aanbestedende dienst van een lidstaat optreden"; 19. verzoekt de Commissie stelselmatig inbreukprocedures in te leiden tegen lidstaten die door koppeling van hun steun inbreuk maken op de bepalingen van de Europese richtlijnen inzake overheidsopdrachten en op de mededingingsregels; 20. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie.