(Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Parlement en de Raad ( COM(2020)0408 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 175, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9-0150/2020), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 16 juli 2020 (1) , – gezien het advies van het Comité van de Regio's van 14 oktober 2020 (2) , – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en gezien de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 22 december 2020 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het gezamenlijk overleg van de Begrotingscommissie en de Commissie economische en monetaire zaken overeenkomstig artikel 58 van het Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid, de Commissie industrie, onderzoek en energie, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie begrotingscontrole en de Commissie regionale ontwikkeling, – gezien het standpunt in de vorm van amendementen van de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien de brief van de Commissie constitutionele zaken, – gezien het verslag van de Begrotingscommissie en de Commissie economische en monetaire zaken ( A9‑0214/2020 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. hecht zijn goedkeuring aan de gemeenschappelijke verklaring van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie die als bijlage bij deze resolutie is gevoegd; 3. hecht zijn goedkeuring aan de gemeenschappelijke verklaring van het Europees Parlement en de Commissie die als bijlage bij deze resolutie is gevoegd; 4. neemt kennis van de verklaringen van de Commissie die als bijlage bij deze resolutie zijn gevoegd; 5. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 6. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 10 februari 2021 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2021/... van het Europees Parlement en de Raad tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2021/241.) BIJLAGE BIJ DE WETGEVINGSRESOLUTIE Gemeenschappelijke VERKLARING van het Europese Parlement, de Raad en de Commissie over de vaststelling van verslagleggingsvereisten voor het mogelijk maken van de uitgifte van obligaties die een bijdrage leveren aan de milieudoelstellingen van NextGenerationEU De Commissie herinnert aan de gedeelde politieke ambitie van de Europese Green Deal. In het licht hiervan wijst zij op haar ambitie om de financiële middelen die ten behoeve van NextGenerationEU op de kapitaalmarkten moeten worden geleend, met 30% te verhogen door middel van de uitgifte van obligaties die een bijdrage leveren aan milieudoelstellingen. De drie instellingen komen overeen dat zij de mogelijkheid om verslagleggingsvereisten vast te stellen serieus zullen overwegen, om zo te garanderen dat er informatie beschikbaar is aan de hand waarvan kan worden nagegaan in hoeverre op de kapitaalmarkten geleende financiële middelen ten goede komen aan milieudoelstellingen. In het eerste kwartaal van 2021 zal de Commissie hiertoe met een wetgevingsvoorstel trachten te komen. GEMEENSCHAPPELIJKE VERKLARING VAN HET EUROPESE PARLEMENT EN DE COMMISSIE OVER GEGEVENSVERZAMELING MET HET OOG OP DOELTREFFENDE CONTROLES EN AUDITS Het Europees Parlement en de Commissie brengen in herinnering dat er doeltreffende controles en audits nodig zijn om dubbele financiering te voorkomen en om fraude, corruptie en belangenconflicten in verband met de door de faciliteit voor herstel en veerkracht ondersteunde maatregelen, te voorkomen, op te sporen en recht te zetten. Beide instellingen achten het essentieel dat de lidstaten gegevens over eindontvangers en -begunstigden van Uniefinanciering verzamelen en registreren in een gestandaardiseerd en interoperabel elektronisch formaat en dat zij gebruikmaken van het ene instrument voor datamining dat de Commissie beschikbaar moet stellen. Aanvullende VERKLARING van de Commissie over gegevensverzameling met het oog op doeltreffende controles en audits De Europese Commissie herinnert aan haar unilaterale verklaring hierover in het kader van de verordening gemeenschappelijke bepalingen, die op overeenkomstige wijze van toepassing is op artikel 22 van de "faciliteit voor herstel en veerkracht"-verordening. VERKLARING van de Commissie over methodologie voor het traceren van klimaatuitgaven De Commissie is van mening dat, met het oog op de samenhang, de methodologie van bijlage VI bij de verordening tot instelling van de faciliteit voor herstel en veerkracht moet worden opgenomen in de verordening gemeenschappelijke bepalingen. Het Europees Parlement, – gezien het jaarverslag 2019 van de Europese Centrale Bank (ECB), – gezien de feedback van de ECB op de input van het Europees Parlement in het kader van zijn resolutie over het jaarverslag 2018 van de ECB, – gezien de statuten van het Europees Stelsel van Centrale Banken (ESCB) en van de ECB, en met name de artikelen 15 en 21, – gezien artikel 123, artikel 127, leden 1, 2 en 5, artikel 130, artikel 132 en artikel 284, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien artikel 3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), – gezien de macro-economische prognoses van de medewerkers van het Eurosysteem voor de eurozone en de maatregelen die de raad van bestuur van de ECB op 4 juni 2020 heeft vastgesteld, – gezien de op 8 mei 2020 gepubliceerde enquête van de ECB over de toegang tot financiering van ondernemingen in de eurozone in de periode oktober 2019 tot maart 2020, – gezien de op 10 september 2020 gepubliceerde macro-economische prognoses van de medewerkers van de ECB voor de eurozone, – gezien de monetaire dialogen met Christine Lagarde, de president van de Europese Centrale Bank, op 6 februari en 8 juni 2020, en op 28 september 2020, – gezien zijn standpunt van 28 maart 2019 over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de totstandbrenging van een raamwerk om duurzame beleggingen te bevorderen (1) , – gezien Occasional Paper nr. 247 van de Crypto-Assets Task Force van de ECB van september 2020 getiteld “Stablecoins: Implications for monetary policy, financial stability, market infrastructure and payments, and banking supervision in the euro area”, – gezien zijn resolutie van 14 maart 2019 over genderevenwicht bij benoemingen in de EU op het gebied van economische en monetaire zaken (2) , – gezien het verslag van de ECB van oktober 2020 over een digitale euro, – gezien Occasional Paper nr. 201 van de ECB van november 2017 getiteld “The use of cash by households in the euro area”, – gezien de actualisering van 2020 van de milieuverklaring van de ECB, – gezien artikel 142, lid 1, van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken ( A9-0002/2021 ), A. overwegende dat de economie van de eurozone volgens de economische zomerprognoses 2020 van de Commissie, rekening houdend met de economische problemen als gevolg van de COVID-19-pandemie, in 2020 naar verwachting met 8,7 % zal krimpen en in 2021 met 6,1 % zal groeien, en dat de economie van de EU-27 in 2020 met 8,3 % zal krimpen en in 2021 met 5,8 % zal groeien; B. overwegende dat de jaarlijkse inflatie in de eurozone, zoals afgemeten aan het geharmoniseerd indexcijfer van de consumptieprijzen (GICP), volgens de macro-economische prognoses van de medewerkers van de ECB van september 2020 gemiddeld zal uitkomen op 0,3 % in 2020, op 1,0 % in 2021 en op 1,3 % in 2022, terwijl inflatieprognoses aanzienlijke onderlinge verschillen in de eurozone laten zien; C. overwegende dat de werkloosheidspercentages volgens Eurostat in augustus 2020 7,4 % bedroegen in de EU en 8,1 % in de eurozone; overwegende dat de werkloosheidspercentages naar verwachting nog zullen toenemen; overwegende dat de werkloosheidspercentages in de Unie uiteenlopen; overwegende dat er nog steeds buitengewone regionale verschillen op het gebied van werkloosheid zijn, zowel binnen als tussen de lidstaten; overwegende dat een hoge jeugdwerkloosheid nog steeds een ernstig probleem is dat in de EU moet worden aangepakt; D. overwegende dat gegevens van de ECB over het GICP van 2020 in diverse lidstaten een deflatoire impact laten zien die te wijten is aan de COVID-19-crisis; E. overwegende dat de prognoses van de ECB van september voor het mondiale reële bbp (met uitzondering van de eurozone) een daling van 3,7 % in 2020 laten zien, gevolgd door een herstel met 6,2 % in 2021 en 3,8 % in 2022; F. overwegende dat, ondanks de herhaalde oproepen van het Europees Parlement om een genderevenwichtige shortlist van ten minste twee namen voor functies in de directie van de ECB te krijgen, de shortlist voor de aanstelling van een nieuw lid van de directie ter vervanging van Yves Mersch uitsluitend uit mannen bestond; overwegende dat vrouwen sterk ondervertegenwoordigd blijven in de directie van de ECB; G. overwegende dat de nettowinst van de ECB in 2019 2 366 miljard EUR bedroeg, tegen 1 575 miljard EUR in 2018; overwegende dat deze stijging voornamelijk kan worden toegeschreven aan de stijging van de nettorentebaten op de portefeuille in Amerikaanse dollar en op de portefeuille van het programma voor de aankoop van activa (APP); H. overwegende dat de balans van het Eurosysteem eind 2019 4 671 425 miljoen EUR had bereikt, het op een na hoogste cijfer na de piek van 2018; I. overwegende dat kmo’s, die onverminderd de ruggengraat van de economie en de samenlevingen van de EU vormen, en die economische en sociale cohesie bevorderen, verdere steun nodig hebben; J. overwegende dat kmo’s zwaar door de COVID-19-crisis zijn getroffen; overwegende dat de ontwikkelingen in de algemene economische vooruitzichten hun toegang tot financiering negatief hebben beïnvloed; K. overwegende dat het mandaat van de ECB in het VWEU gedefinieerd is als een mandaat van handhaving van de prijsstabiliteit en steun aan het algemene economische beleid in de Unie, met als doel bij te dragen tot het verwezenlijken van de doelstellingen van de Unie; L. overwegende dat de EU toegezegd heeft zich in te zetten voor klimaatneutraliteit tegen 2050 en dat het de taak van de ECB is hier een bijdrage aan te leveren; overwegende dat het mandaat van de ECB niet alleen betrekking heeft op prijsstabiliteit, maar ook op de veiligheid en robuustheid van het bankenstelsel en de stabiliteit van het financieel stelsel; M. overwegende dat volgens de Eurobarometer-enquête van november 2019 de publieke steun voor de Europese economische en monetaire unie met één enkele munteenheid, de euro, in 2019 62 % bedroeg; N. overwegende dat de ECB op 18 maart 2020 een pandemie-noodaankoopprogramma (PEPP) aankondigde als een nieuw tijdelijk programma voor de aankoop van obligaties van de private en de overheidssector met een enveloppe van 750 miljard EUR, ter bestrijding van de risico’s voor het transmissiemechanisme van het monetair beleid in de eurozone die door de coronaviruspandemie zijn veroorzaakt; O. overwegende dat de raad van bestuur van de ECB op 4 juni 2020 heeft beslist de enveloppe voor het PEPP op te trekken tot 1,35 biljoen EUR, om de periode voor de nettoaankopen in het kader van het PEPP tot ten minste eind juni 2021 te verlengen, en dat vervallen hoofdsommen uit hoofde van het PEPP opnieuw zullen worden geïnvesteerd tot ten minste eind 2022; overwegende dat nettoaankopen in het kader van het programma voor de aankoop van activa (APP) zullen doorlopen tegen een maandelijkse snelheid van 20 miljard EUR, samen met de aankopen onder de bijkomende tijdelijke enveloppe van nog eens 120 miljard EUR tot eind 2020; P. overwegende dat andere beleidsmaatregelen werden genomen om in liquide middelen te voorzien, zoals doelgerichte langerlopende herfinancieringstransacties (TLTRO III) en PELTRO, een pandemiespecifieke liquiditeitsfaciliteit; Q. overwegende dat het Europees depositoverzekeringsstelsel aanzienlijk is vertraagd, ondanks de voorstellen van de Commissie en de ECB waarin wordt gewezen op de dringende noodzaak van het beschermen van de deposito’s op EU-niveau; Algemeen overzicht 1. is verheugd over de rol die de ECB speelt bij het waarborgen van de stabiliteit van de euro; benadrukt dat de statutaire onafhankelijkheid van de ECB, zoals vastgelegd in de Verdragen, een voorwaarde is voor het vervullen van haar mandaat, alsook voor het waarborgen van haar democratische legitimiteit; herinnert eraan dat onafhankelijkheid betekent dat de ECB geen instructies moet vragen of aanvaarden van instellingen of organen van de Unie, van regeringen van lidstaten of van andere organen; benadrukt dat niet aan deze onafhankelijk mag worden getornd, en onderstreept verder dat onafhankelijkheid van een centrale bank altijd gepaard moet gaan met een dienovereenkomstig niveau van verantwoordingsplicht; benadrukt dat in het VWEU staat dat de ECB, naast haar primaire mandaat van handhaving van de prijsstabiliteit, ook steun moet verlenen aan het algemene economische beleid in de Unie met als doel bij te dragen tot het verwezenlijken van de doelstellingen van de Unie, op voorwaarde dat deze niet botsen met het primaire mandaat; benadrukt dat duurzame ontwikkeling, convergentie, volledige werkgelegenheid en sociale vooruitgang algemene doelstellingen van de Unie zijn zoals gedefinieerd in artikel 3 VWEU; 2. verwelkomt de oprichting van een centrum voor klimaatverandering als een nieuwe eenheid binnen de ECB; 3. benadrukt dat de eenheidsmunt niet kan worden teruggedraaid; benadrukt dat de euro niet alleen een economisch project, maar ook een politiek project is; 4. maakt zich zorgen over de niet eerder geziene volksgezondheids-, economische en sociale crisis als gevolg van de COVID-19-pandemie, met een aanzienlijke krimp van de economie van de eurozone en snel slechter wordende arbeidsmarktcondities, inclusief de toename van werkloosheid; merkt op dat de activiteit in de eurozone zich naar verwachting zal herstellen, waarbij de snelheid en de omvang van het herstel evenwel hoogst onzeker zijn en waarschijnlijk ongelijk verdeeld over de lidstaten; 5. vindt het daarnaast zorgwekkend dat de verhouding tussen de risico’s enerzijds en de groeivooruitzichten anderzijds onverminderd negatief is, in een context van buitengewone onzekerheid waarbij de omvang van de krimp en het herstel af zullen hangen van de duur en de doeltreffendheid van de maatregelen voor het indammen van COVID-19, het succes van het monetaire en begrotingsbeleid om de negatieve gevolgen op de inkomens en de werkgelegenheid tot een minimum te beperken, en de mate waarin de toeleveringscapaciteit, de binnenlandse vraag en de internationale toeleveringsketens permanent worden beïnvloed; 6. dringt er op aan het systeemrisico in de financiële sector tegen de achtergrond van de pandemie op zo kort mogelijke termijn opnieuw te beoordelen; verwelkomt in dit verband de oprichting van een werkgroep Pandemie bij het Europees Comité voor systeemrisico’s; beveelt aan een kwalitatieve beoordeling van idiosyncratische risico’s onderdeel te laten uitmaken van toekomstige stresstests; 7. is verheugd over de inspanningen van de ECB om de prijsstabiliteit te handhaven; stelt vast dat het streefcijfer voor inflatie nog niet stelselmatig behaald is en dat er vergrote waakzaamheid nodig is; benadrukt dat er de voorbije maanden in de eurozone sprake was van deflatie; benadrukt dat deflatie aanzienlijke risico’s met zich meebrengt voor de economieën van de eurozone, wat mogelijkerwijs een sterke interventie van de ECB vereist; 8. juicht het toe dat de ECB nadenkt over het aanpassen van haar inflatiemaatregelen; stelt vast het GICP een zeer beperkt concept van inflatiemeting is, dat inflatie in de eurozone onderschat door een te gering aandeel van de woonlasten in de GICP-mand (3) ; dringt aan op aanpassing van de mand om rekening te houden met het feit dat Europese huishoudens 24 % van hun inkomen aan woonlasten spenderen; verzoekt de ECB ook rekening te houden met de inflatie van de activaprijzen, die onder andere het gevolg is van de lage rentestand; onderkent dat het transmissiemechanisme van het monetair beleid met uitdagingen wordt geconfronteerd; 9. neemt kennis van de krachtige oproep van president Lagarde om “het monetaire en het begrotingsbeleid volledig op elkaar af te stemmen”, alsook van haar verbintenis om “alle instrumenten te gebruiken die het meest doeltreffende, efficiënte en evenredige resultaat opleveren” om het economische herstel van de eurozone te ondersteunen; onderstreept dat er sprake is van grote complementariteit tussen het monetaire en het begrotingsbeleid; is verheugd over het pandemie-noodaankoopprogramma van de ECB om het economisch herstel van de eurozone te steunen; Monetair beleid 10. is verheugd over de snelle en substantiële monetairebeleidsreactie van de ECB op de COVID-19-crisis in een noodsituatie; erkent de positieve impact van deze reactie op de economische situatie van de eurozone; verwacht dat de ECB haar steun zal voortzetten zo lang als nodig is: neemt kennis van de verklaring van Yves Mersch, lid van de raad van toezicht van de ECB, dat dergelijke flexibiliteit niet zal worden uitgebreid tot andere transacties; 11. beklemtoont dat monetair beleid alléén niet zal volstaan om tot duurzaam economisch herstel te komen; benadrukt dat hervormingen nodig zijn die het concurrentievermogen en de sociale cohesie vergroten, teneinde overal in de Unie economische groei te herstellen en te vergroten; is van mening dat de kans dat monetair beleid alléén tot herstel zal leiden gering is en verzoekt de ECB - met inachtneming van haar onafhankelijkheid - de mogelijkheid te onderzoeken om (binnen haar mandaat) andere beleidsmaatregelen te nemen die het potentieel hebben de economie aan te zwengelen; beklemtoont de ‘spillover’-effecten van een sterk accommoderend monetair beleid, zoals de impact op spaarders of het risico van inflatie van de activaprijzen; waarschuwt de lidstaten dat zij de lage rentetarieven niet als vanzelfsprekend mogen beschouwen, aangezien een stijging daarvan een negatieve invloed zou kunnen hebben op hun staatsschuld; 12. waarschuwt verder voor het risico van overwaarderingen van de obligatiemarkten, met name wanneer de rentetarieven weer gaan stijgen en in het bijzonder voor landen die in een buitensporigtekortprocedure zitten of die hoge schuldenniveaus kennen; 13. wijst erop dat actief monetair beleid een belangrijke rol toekomt bij het verlichten van de financiële problemen waar kleine en middelgrote ondernemingen mee te kampen hebben; stelt vast dat het percentage kmo’s dat met financiële problemen kampt, is afgenomen van 18 % in de periode 2009-2012 naar 8 % in de periode 2016-2019; benadrukt dat de COVID-crisis een sterke impact heeft op kmo’s; erkent het belang van micro-, kleine en middelgrote ondernemingen in de EU; wijst er in dit verband op dat private en publieke investeringen alsmede hervormingen moeten worden aangemoedigd, en vraagt daarom om verdere inspanningen om de financiering van de reële economie te waarborgen; 14. verzoekt de ECB in kaart te brengen hoe het staat met de verhouding tussen ‘quantitative easing’ en de risico’s op haar balans, de inflatie van de activaprijzen en de mogelijk verkeerde toewijzing van middelen; 15. neemt kennis van de impact van een langer aanhoudende lage rentestand; onderstreept dat lage rentetarieven enerzijds kansen bieden aan consumenten, bedrijven, waaronder kmo’s, werknemers en kredietnemers, die kunnen profiteren van een sterkere economische dynamiek, een lagere werkloosheid en lagere financieringskosten; erkent dat de beleidsmaatregelen van de ECB divergerende distributionele gevolgen hebben; verzoekt de ECB te onderzoeken wat de impact van haar beleidsmaatregelen op ongelijke verdeling van rijkdom is; betreurt anderzijds de toename van het aantal niet-levensvatbare en met een grote schuldenlast worstelende ondernemingen, de verminderde stimulans voor regeringen om groei- en duurzaamheidsbevorderende hervormingen door te voeren, alsook de schadelijke effecten op verzekeraars en pensioenfondsen, en benadrukt dat dit voor veel burgers overal in de Unie een financiële last oplevert; 16. wijst op het verband tussen het monetair beleid en de stijgende huizenprijzen in de eurozone; benadrukt dat het aanhoudend hoge percentage van bovenmatige uitgaven aan huisvesting (9,6 % in 2018) als gevolg van de pandemie naar verwachting zal stijgen, en verzoekt de ECB in kaart te brengen wat de regionale en sectorale gevolgen, alsook de gevolgen voor de eerlijke lastenverdeling tussen de generaties, van haar programma voor “quantitative easing” op de kosten van levensonderhoud overal in de Unie zijn; 17. begrijpt dat de ECB door de ernst van de crisis niet toegekomen is aan het herzien van de strategie van haar raamwerk voor monetair beleid; neemt er kennis van dat president Lagarde tijdens de monetaire dialoog van 28 september 2020 toegezegd heeft om nauw samen te werken met het Parlement en voor regelmatige dialoog te zorgen; 18. benadrukt dat bij het herzien van de strategie van het raamwerk voor monetair beleid terdege rekening moet worden gehouden met de aard van de Europese economie, die in toenemende mate aan diensten gebonden en gedigitaliseerd is, en moet worden beoordeeld in welke mate dit de transmissie van monetair beleid in de reële economie belemmert; Maatregelen tegen klimaatverandering 19. neemt, met inachtneming van de onafhankelijkheid van de ECB, kennis van de impact van klimaatverandering op de inflatiedynamiek en de transmissierisico’s in het monetair beleid; herinnert aan de invloed van de ECB op de handhaving van de prijsstabiliteit; herinnert eraan dat de ECB, als Europese instelling, zich aan de Overeenkomst van Parijs moet houden; 20. neemt kennis van de toezegging van president Lagarde om klimaatvriendelijke wijzigingen in de activiteiten van de ECB te onderzoeken en “alle mogelijkheden te verkennen om klimaatverandering te bestrijden”; verzoekt de ECB haar onderpandkader af te stemmen op aan klimaatverandering gerelateerde risico’s en bekend te maken wat de mate van afstemming met de Overeenkomst van Parijs is, alsook in kaart te brengen hoe het staat met de afstemming in kwestie in het banksector in het algemeen; 21. dringt aan op een benadering die bestaat uit proactief en kwalitatief beheer van risico’s, waaronder aan klimaatverandering gerelateerde systemische risico’s; 22. juicht het toe dat de aankopen van groene obligaties en hun aandeel in de ECB-portefeuille blijven toenemen; 23. vindt dat meer onderzoek moet worden gedaan naar de impact van klimaatverandering op de financiële stabiliteit en de eurozone; Overige aspecten 24. verzoekt de ECB door te gaan met haar inspanningen om de stabiliteit van de financiële markten te waarborgen met het oog op alle mogelijke onvoorziene omstandigheden in verband met de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de EU; 25. maakt zich zorgen over de geleidelijk toenemende divergentie van TARGET2-saldi binnen het ESCB; stelt vast dat deze divergentie niet eensluidend wordt geïnterpreteerd; 26. neemt kennis van de resultaten van de analyse van de Crypto-Assets Task Force van de ECB; verzoekt de ECB de risico’s van het witwassen van geld, financiering van terrorisme en andere criminele activiteiten in verband met de door cryptoactiva geboden anonimiteit aan te pakken; verzoekt de ECB meer toezicht te houden op de ontwikkeling van cryptoactiva, met inbegrip van stablecoins, en op de toegenomen cyberbeveiligingsrisico’s; 27. is ingenomen met de analyse en het voorbereidend werk van de ECB op het gebied van de invoering van een digitale euro; stelt vast dat een digitale euro geen cryptoactivum is; benadrukt dat een digitale euro aan een reeks minimumvereisten zou moeten voldoen, zoals robuustheid, veiligheid, efficiëntie, en bescherming van de persoonlijke levenssfeer; benadrukt dat een digitale euro contant geld als betaalmiddel niet mag vervangen; steunt de aanbeveling van de ECB dat de uitgifte van een digitale euro buiten de eurozone toegankelijk moet zijn, op een manier die in overeenstemming is met de doelstellingen van het Eurosysteem, om de vraag naar de euro onder buitenlandse investeerders te stimuleren en zo een sterkere rol voor de euro op internationaal vlak te bevorderen; verzoekt de ECB voor een passend evenwicht te zorgen tussen het toestaan van innovatieve financiële regelgeving op het gebied van fintech en het waarborgen van financiële stabiliteit; 28. deelt de zorgen van de ECB in verband met de snelle expansie van de niet-bancaire financiële sector, ook bekend als schaduwbankieren; beklemtoont dat hiervoor passende regelgeving moet worden vastgesteld; benadrukt dat de ECB het systeemrisico als gevolg van het toenemende aantal gereglementeerde niet-bancaire entiteiten die rond banken gegroepeerd zijn met het oog op toegang tot hun betalingssysteem, moet beperken; 29. is ingenomen met de voortdurende inspanningen van de ECB om haar respons en herstelvermogen in het geval van een cyberaanval op haar eigen organisatie verder te versterken; maakt zich zorgen over de recente technische problemen bij het TARGET II-vereveningssysteem in oktober en november 2020; juicht het toe dat de ECB onderzoeken naar deze problemen heeft ingesteld en verzoekt dat de ECB het Parlement van de resultaten van die onderzoeken op de hoogte brengt; 30. neemt er kennis van dat de ECB valsemunterij met succes bestrijdt, hetgeen blijkt uit het feit dat het aandeel valse bankbiljetten van alle zich in omloop bevindende bankbiljetten al heel lang klein is; verwelkomt de introductie - in 2019 - van de gemoderniseerde bankbiljetten van 100 en 200 euro, die beter beveiligd zijn; wijst erop dat contant geld belangrijk is als betaalmiddel voor de EU-burgers; verzoekt de ECB het aantal verschillende bankbiljetten dat in omloop is verder te verkleinen; 31. verzoekt de ECB te bekijken hoe de internationale rol van de euro kan worden versterkt, aangezien dit de EU beter in staat zou stellen om haar beleidsstandpunt onafhankelijk van andere wereldmachten te bepalen en cruciaal is om de Europese economische soevereiniteit veilig te stellen; merkt op dat het aantrekkelijker maken van de euro als reservemunt het internationale gebruik ervan verder zal bevorderen; beklemtoont dat het versterken van de rol van de euro alleen kan als ook de Europese economische en monetaire unie wordt verdiept; juicht het toe dat de ECB bij herhaling oproept tot voltooiing van de bankenunie; benadrukt dat het creëren van een goed-ontworpen en veilig Europees activum financiële integratie kan vergemakkelijken en de negatieve ‘feedback loops‘ tussen staten en de nationale bankensectoren kan helpen verminderen; 32. juicht het toe dat Bulgarije en Kroatië in juli 2020 tot het WKM II zijn toegetreden; steunt het voornemen om snel een streefdatum voor de invoering van de euro in deze twee landen vast te stellen; juicht het toe dat de ECB Kroatische en Bulgaarse banken in juli en augustus 2019 aan een alomvattende screening heeft onderworpen; herinnert aan de in de Verdragen vastgelegde verplichting voor elke lidstaat, uitgezonderd Denemarken, om de eenheidsmunt in te voeren wanneer voldaan is aan de convergentiecriteria van Maastricht; 33. verzoekt de ECB haar vruchtbare samenwerking ook met de niet tot de eurozone behorende lidstaten voort te zetten; Verantwoordingsplicht 34. sluit zich aan bij de oproep van president Lagarde voor meer dialoog en benadrukt dat de ECB-regelingen inzake verantwoordingsplicht en transparantie verder moeten worden aangescherpt; benadrukt dat erover moet worden nagedacht hoe het toezicht op de ECB door het Europees Parlement, alsook door middel van dialoog met de nationale parlementen, kan worden verbeterd; dringt aan op onderhandelingen over een formele interinstitutionele overeenkomst om de bestaande praktijken op het gebied van verantwoordingsplicht ten aanzien van monetaire functies vast te leggen en aan te scherpen; 35. vindt het uiterst zorgwekkend dat slechts twee van de 25 leden van de raad van bestuur van de ECB vrouwen zijn, ondanks herhaalde oproepen van het Parlement en van hooggeplaatste personen binnen de ECB, onder wie haar president Christine Lagarde, om een beter evenwicht tussen vrouwen en mannen in EU-benoemingen op het gebied van economische en monetaire zaken tot stand te brengen; benadrukt dat de benoeming van directieleden zorgvuldig, volkomen transparant en samen met het Parlement, overeenkomstig de Verdragen, moet worden voorbereid; verzoekt de Raad voor alle toekomstige vacatures een genderevenwichtige shortlist op te stellen en die met het Parlement te delen, zodat het Parlement een meer betekenisvolle adviserende rol kan spelen in de benoemingsprocedure; betreurt het dat tot nu toe geen bevredigende vooruitgang is geboekt; herinnert eraan dat gelijke behandeling van mannen en vrouwen een grondwettelijk beginsel is dat strikt moet worden gerespecteerd; 36. brengt in herinnering dat slechts twee van de zes leden van de directie van de ECB vrouw zijn; stelt vast dat, hoewel het Parlement de Raad herhaaldelijk heeft opgeroepen om het gebrek aan genderevenwicht binnen de directie van de ECB aan te pakken, de Raad dit verzoek niet serieus heeft genomen; herhaalt dat het Parlement geen rekening zal houden met lijsten van kandidaten waarbij het beginsel van genderevenwicht niet wordt gerespecteerd; verzoekt de regeringen van de lidstaten, de Europese Raad, de Raad, de Eurogroep en de Commissie om in hun komende voorstellen voor shortlists en benoemingen actief te streven naar genderevenwicht; 37. is ingenomen met de gedetailleerde, per sectie uitgesplitste en aanzienlijke feedback die de ECB heeft gegeven in reactie op de resolutie van het Parlement inzake het jaarverslag 2018 van de ECB; verzoekt de ECB door te gaan met het afleggen van verantwoording en met het elk jaar publiceren van schriftelijke feedback op de resoluties van het Parlement over het jaarverslag van de ECB; 38. neemt kennis van de uitspraak van het Duitse grondwettelijke hof van 5 mei 2020 over de ECB, alsook aan de verklaring van de raad van bestuur van de ECB van dezelfde datum; erkent dat de ECB alle programma’s onverminderd aan een evenredigheidsbeoordeling onderwerpt; neemt er kennis van dat de ECB hierop het besluit genomen heeft om niet-openbare documenten over het aankoopprogramma voor de overheidssector (PSPP) aan het Europees Parlement, de Duitse federale regering, de Bundestag en de Bundesbank ter beschikking te stellen; 39. neemt kennis van de lopende inspanningen om de communicatie met en de transparantie naar het Parlement toe te verbeteren, en feliciteert de ECB en president Lagarde daarmee; is het verder met president Lagarde eens dat de ECB beter met de burgers moet communiceren over de gevolgen van haar beleid; stelt anderzijds voor een regelmatige dialoog achter gesloten deuren te houden tussen leden van de Commissie economische en monetaire zaken van het Parlement en relevante vertegenwoordigers van de ECB naar aanleiding van de publicatie van het recentst beschikbare verslag van de beraadslagingen van de raad van bestuur, teneinde besluiten van de ECB voorafgaand aan en gelijktijdig met de monetaire dialogen te beoordelen; 40. is ingenomen met de bekendmaking van de adviezen van de ethische commissie van de ECB voor gevallen van belangenconflicten en winstgevende beroepswerkzaamheden na afloop van het mandaat van de leden van de directie, de raad van bestuur en de raad van toezicht van de ECB; verzoekt de ECB de onafhankelijkheid van de leden van haar comité interne audit te waarborgen, erop toe te zien dat de ethische commissie niet door een voormalig president of andere oud-leden van de raad van bestuur wordt voorgezeten, noch door enige andere persoon met een mogelijk belangengeschil, en dezelfde transparantie te betrachten met betrekking tot potentiële belangenconflicten en winstgevende beroepswerkzaamheden na afloop van het mandaat; 41. merkt op dat de ECB haar beleid om de hoofdeconoom toe te staan na vergaderingen waarin beleidsbeslissingen worden genomen privételefoongesprekken met belangrijke investeerders te voeren, heroverweegt, maar is van oordeel dat hieraan onmiddellijk een eind moet worden gemaakt, aangezien het niet transparant is; 42. dringt eens te meer aan op de vaststelling van verbeterd beleid inzake klokkenluiders en op herziening van het statuut van het personeel van de ECB minimaal in overeenstemming met de normen en doelstellingen in Richtlijn (EU) 2019/1937 inzake de bescherming van klokkenluiders (4) , om klokkenluiders te beschermen en in staat te stellen op vertrouwelijke wijze bezorgdheid te uiten zonder vrees voor vergelding, inclusief anonimiteit wanneer nodig; 43. verzoekt om een gedetailleerdere openbaarmaking van sociale en personeelsaangelegenheden alsook governancezaken overeenkomstig Richtlijn 2014/95/EU met betrekking tot de bekendmaking van niet-financiële informatie (5) ; o o o 44. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de Europese Centrale Bank. Het Europees Parlement, – gezien de mededeling van de Commissie van 11 maart 2020 getiteld “Een nieuw actieplan voor een circulaire economie – Voor een schoner en concurrerender Europa” ( COM(2020)0098 ), en het werkdocument van de diensten van de Commissie getiteld “Leading the way to a global circular economy: state of play and outlook” (SWD(2020)0100), – gezien de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling en de doelstellingen voor duurzame ontwikkeling (SDG’s) van de Verenigde Naties, met inbegrip van SDG 12 “Verantwoorde consumptie en productie” en SDG 15 “Leven op het land”, – gezien de mededeling van de Commissie van 14 oktober 2020 getiteld “Strategie voor duurzame chemische stoffen – Op weg naar een gifvrij milieu” ( COM(2020)0667 ) (1) , – gezien zijn resolutie van 10 juli 2020 over de strategie voor duurzaam gebruik van chemische stoffen (2) , – gezien de mededeling van de Commissie van 10 maart 2020 getiteld “Een nieuwe industriestrategie voor Europa” ( COM(2020)0102 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 20 mei 2020 getiteld “EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030 – De natuur terug in ons leven brengen” ( COM(2020)0380 ), – gezien het Global Assessment Report on Biodiversity and Ecosystem Services van het IPBES van mei 2019, – gezien de mededeling van de Commissie van 20 mei 2020 getiteld “Een van boer tot bord-strategie voor een eerlijk, gezond en milieuvriendelijk voedselsysteem” ( COM(2020)0381 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 11 oktober 2018 getiteld “Een duurzame bio-economie voor Europa: versterking van de verbinding tussen economie, samenleving en milieu” ( COM(2018)0673 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 16 januari 2018 over een Europese strategie voor kunststoffen in een circulaire economie ( COM(2018)0028 ), – gezien zijn resolutie van 14 maart 2019 over een Europese strategische langetermijnvisie voor een bloeiende, moderne, concurrerende en klimaatneutrale economie (3) , – gezien zijn resolutie van 28 november 2019 over de noodsituatie op het gebied van klimaat en milieu (4) , – gezien zijn resolutie van 4 juli 2017 over een langere levensduur voor producten: voordelen voor consumenten en bedrijven (5) , – gezien zijn resolutie van 9 juli 2015 over hulpbronnenefficiëntie: de overgang naar een circulaire economie (6) , – gezien zijn resolutie van 13 september 2018 over de tenuitvoerlegging van het pakket circulaire economie: opties om te werken aan het snijvlak van chemicaliën-, product- en afvalwetgeving (7) , – gezien zijn resolutie van 10 juli 2020 over een alomvattende Europese benadering van energieopslag (8) , – gezien Verordening (EU) 2020/741 van het Europees Parlement en de Raad van 25 mei 2020 inzake minimumeisen voor hergebruik van water (9) , – gezien het voorstel voor het achtste milieuactieprogramma dat de Commissie op 14 oktober 2020 heeft ingediend, en met name de in artikel 2, lid 2, onder c), van het voorstel genoemde prioritaire doelstelling om de overgang naar een circulaire economie te versnellen, – gezien de mededeling van de Commissie van 11 december 2019 over de Europese Green Deal ( COM(2019)0640 ), – gezien de speciale verslagen van de Intergouvernementele Werkgroep inzake klimaatverandering (IPCC) over klimaatverandering, woestijnvorming, bodemdegradatie, duurzaam bodembeheer, voedselzekerheid en broeikasgasstromen in terrestrische ecosystemen, en over de oceaan en de cryosfeer in een veranderend klimaat, en het speciaal IPCC-verslag getiteld “Global Warming of 1,5 °C”, het vijfde evaluatierapport (AR5) en het samenvattend verslag van september 2018, – gezien het eerste actieplan voor de circulaire economie, dat in 2015 is uitgebracht (mededeling van de Commissie van 2 december 2015 getiteld “Maak de cirkel rond - Een EU-actieplan voor de circulaire economie” ( COM(2015)0614 )), en de maatregelen die in het kader van dat plan zijn genomen, – gezien zijn resolutie van 10 juli 2020 over de strategie voor duurzaam gebruik van chemische stoffen (10) , – gezien zijn resolutie van 15 januari 2020 over de Europese Green Deal (11) , – gezien zijn resolutie van 13 september 2018 over een Europese strategie voor kunststoffen in een circulaire economie (12) , – gezien zijn resolutie van 13 september 2018 over de tenuitvoerlegging van het pakket circulaire economie: opties om te werken op het snijvlak van chemicaliën-, product- en afvalwetgeving (13) , – gezien zijn resolutie van 31 mei 2018 over de uitvoering van de richtlijn inzake ecologisch ontwerp (14) , – gezien Richtlijn (EU) 2019/904 van het Europees Parlement en de Raad van 5 juni 2019 betreffende de vermindering van de effecten van bepaalde kunststofproducten op het milieu (15) ("kunststoffen voor eenmalig gebruik"-richtlijn), – gezien de in 2018 aangenomen herziene afvalwetgeving van de EU: Richtlijn (EU) 2018/851 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2018 tot wijziging van Richtlijn 2008/98/EG betreffende afvalstoffen (16) ("kaderrichtlijn afvalstoffen"), Richtlijn (EU) 2018/852 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2018 tot wijziging van Richtlijn 94/62/EG betreffende verpakking en verpakkingsafval (17) , Richtlijn (EU) 2018/850 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2018 tot wijziging van Richtlijn 1999/31/EG betreffende het storten van afvalstoffen (18) ("afvalstortrichtlijn"), en Richtlijn (EU) 2018/849 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2018 tot wijziging van de Richtlijnen 2000/53/EG betreffende autowrakken, 2006/66/EG inzake batterijen en accu’s, alsook afgedankte batterijen en accu’s, en 2012/19/EU betreffende afgedankte elektrische en elektronische apparatuur (19) , – gezien Verordening (EG) nr. 1272/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2008 betreffende de indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels (20) (de “CLP-verordening”), – gezien de mededeling van de Commissie van 26 januari 2017 getiteld “De rol van energiewinning uit afval in de circulaire economie” ( COM(2017)0034 ), – gezien de wereldwijde vooruitzichten inzake hulpbronnen voor 2019 (21) , en de verslagen inzake hulpbronnenefficiëntie en klimaatverandering (22) van het Internationale Panel voor hulpbronnen, – gezien de wetenschappelijke publicatie “Evaluating scenarios toward zero plastic pollution” (23) , – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie industrie, onderzoek en energie, de Commissie interne markt en consumentenbescherming, de Commissie internationale handel, de Commissie vervoer en toerisme en de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid ( A9-0008/2021 ), A. overwegende dat het Internationale Panel voor hulpbronnen in zijn verslag over de wereldwijde vooruitzichten inzake hulpbronnen voor 2019 de inschatting maakt dat de helft van de totale broeikasgasemissies en meer dan 90 % van het biodiversiteitsverlies en de druk op de waterstanden het gevolg zijn van de winning en verwerking van hulpbronnen; overwegende dat de mondiale economie een equivalent van 1,5 aardbollen aan hulpbronnen verbruikt en dat er momenteel al drie aardbollen nodig zouden zijn als iedereen evenveel verbruikte als de gemiddelde inwoner van de EU; voorts overwegende dat een aanzienlijke vermindering van onze afvalproductie en van het totale gebruik van natuurlijke hulpbronnen de overkoepelende doelstelling moet zijn van de circulaire economie; overwegende dat economische groei daarom moet worden losgekoppeld van het gebruik van hulpbronnen, daarbij rekening houdend met het onderscheid tussen relatieve en absolute loskoppeling; B. overwegende dat deze cijfers de centrale rol van duurzaam gebruik van hulpbronnen illustreren, en dan met name van primaire grondstoffen, en erop wijzen dat de inspanningen op alle niveaus en wereldwijd moeten worden opgevoerd; overwegende dat het concept van de circulaire economie van nature horizontaal is; voorts overwegende dat de circulaire economie in belangrijke mate zal bijdragen tot de verwezenlijking van andere milieudoelstellingen, waaronder de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs; C. overwegende dat de overgang naar een circulaire economie een cruciale rol speelt bij het terugdringen van de broeikasgasemissies van de EU en bij het verwezenlijken van de klimaatdoelstelling van de EU voor 2030 en de doelstelling om tegen 2050 klimaatneutraliteit te bereiken, en een grondige transformatie van de waardeketens binnen de gehele economie vereist; D. overwegende dat de overgang naar een circulaire economie duurzame bedrijfspraktijken kan bevorderen; voorts overwegende dat Europese bedrijven en economieën, dankzij de goed ontwikkelde bedrijfsmodellen in de EU, onze kennis van circulariteit en onze deskundigheid op het gebied van recycling, naar verwachting voorop zullen lopen bij de mondiale wedloop in de richting van circulariteit, maar ook bij het profiteren ervan; E. overwegende dat de beginselen van de circulaire economie de kern moeten vormen van elk Europees en nationaal industrieel beleid en van de nationale plannen voor herstel en veerkracht van de lidstaten in het kader van de faciliteit voor herstel en veerkracht; F. overwegende dat het totale energieverbruik in de EU aanzienlijk is en dat het actieplan voor de circulaire economie ook energie-efficiëntie en het duurzaam betrekken van energiebronnen moet omvatten; G. overwegende dat de circulaire economie van belang is voor diverse SDG’s, waaronder doelstelling 12 “Verzeker verantwoorde consumptie- en productiepatronen” alsook doelstelling 13 “Klimaatactie”; H. overwegende dat het wegontwerpen van afval en vervuiling een van de beginselen van de circulaire economie is; I. overwegende dat de circulaire economie volgens recente studies het potentieel heeft om het bbp van de EU met nog eens 0,5 % te verhogen en meer dan 700 000 nieuwe banen te creëren tegen 2030 (24) , en tegelijkertijd de kwaliteit van die banen kan verbeteren; overwegende dat het aantal banen dat verband houdt met de circulaire economie in de EU in de periode 2012-2018 met 5 % is toegenomen tot ongeveer 4 miljoen; overwegende dat de herproductie van de EU, gezien de ondersteunende beleidsmaatregelen en investeringen in de industrie, tegen 2030 naar verwachting een jaarlijkse waarde tussen de circa 70 miljard EUR en 100 miljard EUR zal hebben, met een daarmee verband houdende werkgelegenheid van tussen de circa 450 000 en nagenoeg 600 000 banen; J. overwegende dat het duurzaam en verantwoord betrekken van primaire grondstoffen cruciaal is voor de totstandbrenging van hulpbronnenefficiëntie en voor de verwezenlijking van de doelstellingen van de circulaire economie; overwegende dat er standaarden moeten worden ontwikkeld voor het duurzaam betrekken van prioritaire materialen en grondstoffen; K. overwegende dat hoogstens 80 % van de milieueffecten van producten tijdens de ontwerpfase wordt bepaald en slechts 12 % van de door de EU-industrie gebruikte materialen afkomstig is van recycling; L. overwegende dat de snelle opkomst van e-commerce heeft geleid tot een toename van verpakkingsafval, zoals afval van eenmalig gebruikt plastic en karton; voorts overwegende dat verzendingen van afval naar derde landen nog altijd een punt van zorg zijn; M. overwegende dat in de EU elk jaar naar schatting 88 miljoen ton aan voedselafval wordt gegenereerd; voorts overwegende dat naar schatting ruim de helft van het voedselafval afkomstig is van huishoudens en consumenten; overwegende dat voedselafval een aanzienlijke impact op het milieu heeft en goed is voor ongeveer 6 % van de totale broeikasgasemissies van de EU; N. overwegende dat er milieukwesties zoals zwerfvuil, moeilijkheden bij hergebruik en recycling, tot bezorgdheid aanleiding gevende stoffen, broeikasgasemissies en gebruik van hulpbronnen ontstaan indien kunststoffen niet naar behoren worden beheerd; O. overwegende dat het ECHA een wetenschappelijk advies heeft aangenomen om het gebruik van microplastics die bewust aan producten op de EU-/EER-markt worden toegevoegd in concentraties van meer dan 0,01 % op gewichtsbasis, te beperken; P. overwegende dat de per persoon gekochte hoeveelheid kleding, volgens schattingen van het Europees Milieuagentschap (EEA), in de periode 1996-2012 met 40 % is toegenomen in de EU, terwijl tegelijkertijd ruim 30 % van de kleding in kledingkasten in Europa het afgelopen jaar niet is gebruikt; overwegende dat daarnaast meer dan de helft van de kleding, zodra deze is weggegooid, terechtkomt in gemengd huishoudafval en vervolgens naar verbrandingsinstallaties of stortplaatsen wordt gebracht (25) ; Q. overwegende dat het al meer dan twee jaar geleden is dat het IPCC zijn speciaal verslag getiteld “Global Warming of 1,5 °C” publiceerde, waarin werd gesteld dat er, als we de mondiale opwarming willen beperken tot 1,5 °C, in alle aspecten van de samenleving snelle, verreikende en ongekende veranderingen vereist zijn; 1. is in dit verband ingenomen met het nieuwe, door de Commissie gepubliceerde actieplan voor de circulaire economie; benadrukt dat de circulaire economie, gekoppeld aan het streven om de vervuiling tot nul terug te brengen ten behoeve van een gifvrij milieu, van wezenlijk belang is om de totale milieuvoetafdrukken van de Europese productie en consumptie te verminderen, de grenzen van de planeet in acht te nemen en de menselijke gezondheid te beschermen, terwijl tegelijkertijd een concurrerende en innovatieve economie wordt gegarandeerd; wijst op de belangrijke bijdrage die de circulaire economie kan leveren aan de verwezenlijking van de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs, het Verdrag inzake biologische diversiteit en de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling van de VN; 2. wenst dat de Commissie alle initiatieven ontplooit die in het actieplan worden uiteengezet, overeenkomstig de gegevens van de bijlage bij de mededeling, en elk wetgevingsvoorstel baseert op een uitgebreide effectbeoordeling; benadrukt voorts hoe belangrijk het is om ook de kosten van niet-actie mee te nemen; 3. onderstreept dat de circulaire economie oplossingen kan bieden voor de nieuwe uitdagingen die door de COVID-19-crisis zijn veroorzaakt en aan het licht zijn gebracht, en wel door de waardeketens, zowel binnen de EU als wereldwijd, minder kwetsbaar te maken en Europese industriële ecosystemen niet alleen veerkrachtiger en duurzamer te maken, maar ook concurrerender en winstgevender; wijst erop dat dit de strategische autonomie van de EU zal bevorderen en zal bijdragen tot het scheppen van werkgelegenheid; onderstreept dat de COVID-19-pandemie de noodzaak heeft aangetoond van een gunstig klimaat voor de circulaire economie; roept de lidstaten op de circulaire economie in hun nationale plannen voor herstel en veerkracht te integreren; 4. is van mening dat een circulaire economie voor de EU en Europese ondernemingen de manier bij uitstek is om innovatief en concurrerend te blijven op de wereldmarkt en tegelijkertijd hun milieuvoetafdruk te verkleinen; dringt daarom bij de Commissie en de lidstaten aan op directe investeringen voor het opschalen van initiatieven op het gebied van de circulaire economie en het ondersteunen van innovatie; is van mening dat het economisch herstelplan van de EU (Next Generation EU), het Fonds voor een rechtvaardige transitie en Horizon Europa moeten worden gebruikt voor het ontwikkelen en bevorderen van initiatieven, praktijken, infrastructuur en technologieën op het gebied van de circulaire economie; 5. benadrukt dat de verbetering van de werking van de interne markt een voorwaarde is voor de totstandbrenging van een circulaire economie in de EU; wijst in het bijzonder op het belang van een correcte tenuitvoerlegging en doeltreffende handhaving van de bestaande regels voor een goed functionerende, duurzame interne markt; herinnert eraan dat de EU zowel de op een na grootste economische macht is als de grootste handelsmacht ter wereld; wijst erop dat de interne markt een krachtig instrument is dat gebruikt moet worden om duurzame en circulaire producten en technologieën te ontwikkelen die de normen van morgen zullen worden, zodat burgers betaalbare producten kunnen kopen die veilig, gezond en verantwoord zullen zijn; 6. benadrukt dat groei geheel moet worden losgekoppeld van het gebruik van natuurlijke hulpbronnen; wenst dat de Commissie wetenschappelijk onderbouwde, bindende EU-doelstellingen voorstelt voor de middellange en lange termijn, met het oog op een vermindering van milieueffecten en het gebruik van primaire grondstoffen; pleit voor de vaststelling van EU-doelstellingen door middel van een retrospectieve benadering, om zo te zorgen dat beleidsdoelstellingen aan de basis staan van een geloofwaardig traject om uiterlijk in 2050 een koolstofneutrale, ecologisch duurzame, gifvrije en volledig circulaire economie tot stand te brengen, rekening houdend met de grenzen van onze planeet; 7. roept de Commissie op bindende EU-doelstellingen voor te stellen voor 2030, met als doel om de materiële voetafdruk en de consumptievoetafdruk van de EU aanzienlijk te verminderen en tegen 2050 binnen de grenzen van de planeet te brengen, een en ander met behulp van indicatoren die tegen eind 2021 worden vastgesteld als onderdeel van het bijgewerkte monitoringkader; wenst dat de Commissie voortbouwt op wat de meest ambitieuze lidstaten hebben laten zien, maar tegelijkertijd terdege rekening houdt met de uiteenlopende uitgangspunten en capaciteiten van de lidstaten; 8. dringt er bij de Commissie op aan tegen 2021 geharmoniseerde, vergelijkbare en uniforme indicatoren voor circulariteit in te voeren, waaronder indicatoren inzake de materiële en consumptievoetafdruk, alsook een aantal subindicatoren inzake hulpbronnenefficiëntie en ecosysteemdiensten; benadrukt dat deze indicatoren het verbruik en de productiviteit van hulpbronnen moeten meten, inclusief invoer en uitvoer op EU-, lidstaat- en industrieel niveau, en moeten aansluiten bij de geharmoniseerde levenscyclusbeoordeling en verantwoordingsmethoden voor natuurlijk kapitaal; wijst erop dat de indicatoren moeten worden toegepast in de beleidslijnen, financiële instrumenten en regelgevingsinitiatieven van de Unie; 9. is verheugd dat de Commissie zich inzet voor de bijwerking en herziening van het monitoringkader voor de circulaire economie; betreurt het feit dat het huidige monitoringkader geen uitgebreide en holistische reeks indicatoren biedt die het mogelijk maken om het loskoppelen van de economische groei van het gebruik van hulpbronnen en de milieueffecten te meten; benadrukt dat het monitoringkader bovengenoemde indicatoren voor circulariteit en daarnaast de volledige reeks doelstellingen en concrete acties van het actieplan voor de circulaire economie moet omvatten om een doeltreffend instrument te bieden voor het uitgebreid meten van de circulariteit en de vooruitgang op weg naar het behalen van de doelstellingen ervan; 10. wijst voorts op de noodzaak van wetenschappelijk solide metingen om de synergieën tussen de circulaire economie en de inperking van de klimaatverandering in kaart te brengen, onder meer door koolstofvoetafdrukken te berekenen; 11. wijst op de mogelijkheden die gelegen zijn in optimaler gebruik van producten en diensten, in aanvulling op maatregelen die de levensduur en het gebruik van materialen verlengen; wijst in dit verband met name op de mogelijkheden om oplossingen op het gebied van de circulaire economie en digitalisering te combineren; roept de Commissie en de lidstaten op beleid te ontwikkelen ter ondersteuning van nieuwe duurzame en circulaire bedrijfsmodellen, zoals “product als dienst”-benaderingen die het hulpbronnenverbruik en milieueffecten doen afnemen en tegelijkertijd consumentenbescherming waarborgen, vraagt de Commissie dergelijke PaaS-benaderingen te bevorderen binnen het nieuwe initiatief inzake duurzame producten en verzoekt de Commissie en de lidstaten onnodige fiscale en regelgevingsbarrières voor deze benaderingen weg te nemen en de ontwikkeling van infrastructuren die circulariteit en een duurzame digitale economie mogelijk maken, te bevorderen; herinnert eraan dat de digitalisering ook aanzienlijke gevolgen heeft voor klimaat en milieu, zoals een toenemende vraag naar energie, winning van grondstoffen en het genereren van elektronisch afval; verzoekt de Commissie deze problemen in kaart te brengen en aan te pakken door een methode te ontwikkelen voor het monitoren en kwantificeren van de milieu-impact van digitale technologieën, structuren en diensten, waaronder datacentra, en door maatregelen voor te stellen voor het waarborgen van de milieuduurzaamheid van digitale oplossingen – waaronder zo nodig passende wetgevingsmaatregelen – om ervoor te zorgen dat energie-efficiëntie, een vermindering van de broeikasgasemissies en het gebruik van hulpmiddelen alsook de totstandbrenging van een circulaire economie centraal staan bij een duurzame digitale transitie; 12. roept de Commissie op de wetgevings- en overige maatregelen voor te stellen die nodig zijn om de administratieve en juridische belemmeringen voor een circulaire lease- en diensteneconomie weg te nemen en de ontwikkeling ervan te stimuleren; roept de Commissie in het bijzonder op oplossingen in kaart te brengen voor problemen zoals aansprakelijkheidskwesties en eigendomsrechten met betrekking tot de lease- en diensteneconomie, aangezien het verbeteren van de rechtszekerheid, voor zowel producent als gebruiker, cruciaal is voor deze concepten; stelt voor dat de Commissie de uitwerking van een Europese strategie voor de lease- en diensteneconomie overweegt, waarin zowel deze kwesties als sociale kwesties aan de orde worden gesteld; 13. wijst op de noodzaak van een beter begrip van de manier waarop kunstmatige-intelligentietechnologieën een circulaire economie kunnen ondersteunen door de toepassing ervan in ontwerpen, bedrijfsmodellen en infrastructuur aan te moedigen; wijst op het belang van het behandelen van digitalisering als belangrijke factor voor de circulaire economie, met name wat betreft productpaspoorten of essentiële informatie in het kader van een EU-brede “dataruimte”; benadrukt dat het verbeteren van de toegankelijkheid en het delen van gegevens essentieel zal zijn, terwijl de actieve samenwerking tussen belanghebbenden moet worden gewaarborgd om ervoor te zorgen dat nieuwe benaderingen eerlijk en inclusief blijven en de privacy en gegevensbeveiliging worden gegarandeerd; 14. benadrukt hoe belangrijk het is om economische stimuleringsmaatregelen en het juiste regelgevingsklimaat te creëren voor innovatie in circulaire oplossingen, materialen en bedrijfsmodellen, en tegelijkertijd marktverstorende subsidies af te schaffen, evenals subsidies die schadelijk zijn voor het milieu, en wenst dat dit wordt gesteund in de nieuwe industriestrategie voor Europa en in de kmo-strategie; wijst op de specifieke rol die voortrekkers, kmo’s (kleine en middelgrote ondernemingen) en startende ondernemingen spelen bij de overgang naar een circulaire economie; onderstreept dat onderzoek naar duurzame materialen, processen, technologieën en producten, alsook de industriële opschaling ervan, Europese bedrijven wereldwijd een concurrentievoordeel kan opleveren; benadrukt dat er nationaal en EU-beleid nodig is om de koplopers van de circulaire economie en circulaire bedrijfsmodellen te ondersteunen; 15. benadrukt hoe belangrijk het is om de Europese industrie erbij te betrekken als belanghebbende in de transitie naar een meer circulaire economie; herinnert eraan dat maatregelen ter ondersteuning van de circulaire economie cruciaal zijn voor de verwezenlijking van industriële decarbonisatie; vraagt om circulaire benaderingen in de industrie en op alle niveaus van productontwerp, inkoop van materialen, hergebruik en recycling van producten en afvalbeheer; beklemtoont dat de ontwikkeling van leidende markten voor duurzame industriële materialen en producten moet worden gestimuleerd; 16. moedigt ondernemingen aan transitieplannen op te stellen als onderdeel van hun jaarlijkse verslaglegging, waarin wordt beschreven hoe en wanneer zij voornemens zijn klimaatneutraliteit, de circulaire economie en duurzaamheid tot stand te brengen; 17. roept de lidstaten op prioriteit te geven aan opties die een minimale administratieve belasting met zich meebrengen en die de ontwikkeling kracht bij zetten van publiek-private partnerschappen op het gebied van onderzoek en ontwikkeling die systematische en allesomvattende oplossingen bieden; 18. roept de Commissie op een regelgevingskader in te stellen voor certificatie van alle natuurlijke en technologische oplossingen voor koolstofverwijdering, met inbegrip van koolstofafvang, -opslag en -gebruik; 19. wijst op de cruciale rol van biomimetica als katalysator van circulariteit doordat er biomimetische oplossingen worden gestimuleerd die door hun ontwerp het gebruik van materialen, energie en giftige samenstellingen minimaliseren en duurzame, regeneratieve en innovatieve oplossingen bieden die zijn geïnspireerd door de natuur en die kunnen worden gebruikt binnen tal van sectoren; 20. vraagt om een toereikende personeelsbezetting en begroting voor de diensten van de Commissie, die de succesvolle uitvoering van het actieplan moeten waarborgen; benadrukt dat de toewijzing van middelen voldoende moet zijn voor het realiseren van zowel de huidige politieke prioriteiten als de politieke prioriteiten op lange termijn, en rekent bijgevolg in het kader van de Europese Green Deal op een aanzienlijke versterking van de personele middelen, met name binnen het directoraat-generaal Milieu van de Commissie; Een beleidskader inzake duurzame producten 21. benadrukt dat de lineaire economie van “nemen, maken en weggooien” moet worden omgebogen naar een echt circulaire economie, gebaseerd op de volgende beginselen: vermindering van het gebruik van energie en natuurlijke hulpbronnen, behoud van waarde binnen de economie, afvalpreventie, het wegontwerpen van afval, schadelijke stoffen en vervuiling, het in gebruik en in gesloten lussen houden van producten en materialen, bescherming van de menselijke gezondheid, bevordering van voordelen voor de consument, en het opnieuw genereren van natuurlijke systemen; benadrukt dat deze doelstellingen de leidraad moeten vormen voor het nieuwe beleidskader voor duurzame producten, de strategie voor een circulaire economie als geheel en de industriële strategie; onderstreept dat het concept van duurzame circulaire systemen volledig moet worden geïntegreerd in alle activiteiten, waaronder beleidsmaatregelen, producten, productieprocessen en bedrijfsmodellen; 22. onderstreept dat duurzame, circulaire, veilige en niet-giftige producten en materialen de norm in plaats van de uitzondering moeten worden op de markt van de EU en als een standaardoptie moeten worden gezien die aantrekkelijk, betaalbaar en toegankelijk is voor alle consumenten; is derhalve ingenomen met het plan van de Commissie om een wetgevingsinitiatief inzake duurzame producten voor te stellen teneinde de horizontale beginselen voor het productbeleid te definiëren, evenals bindende vereisten voor producten die op de markt van de EU worden gebracht; 23. staat er volledig achter om het toepassingsgebied van de richtlijn inzake ecologisch ontwerp (26) dusdanig uit te breiden dat niet-energiegerelateerde producten er ook onder vallen en dat er horizontale duurzaamheidsbeginselen en productspecifieke normen worden vastgesteld voor de prestatie, levensduur, mogelijkheid tot hergebruik, repareerbaarheid, niet-toxiciteit, opwaardeerbaarheid, herbruikbaarheid en hulpbronnen- en energie-efficiëntie van producten die op de markt van de EU worden gebracht; roept de Commissie op in 2021 een voorstel hieromtrent te presenteren; vraagt de Commissie daarnaast opnieuw om ambitieus te zijn als het gaat om de tenuitvoerlegging van de richtlijn inzake ecologisch ontwerp voor alle energieverbruikende producten die onder het huidige toepassingsgebied van richtlijn vallen, met inbegrip van aspecten die verband houden met de circulaire economie; 24. wijst op het belang van het handhaven van een samenhangend en duidelijk EU-wetgevingskader voor duurzame producten en onderstreept dat de synergieën met andere beleidslijnen, waaronder de EU-milieukeur, moeten worden versterkt; benadrukt hoe belangrijk het is om, naast wettelijke minimumnormen voor productontwerp, marktstimulerende maatregelen aan te bieden voor de duurzaamste ondernemingen en voor duurzame producten en materialen; 25. verzoekt de Commissie met een voorstel te komen voor bindende doelstellingen inzake de materiaal- en milieuvoetafdruk van de gehele levenscyclus van elke productcategorie die op de markt van de EU wordt gebracht, waaronder de meest koolstofintensieve halffabricaten; vraagt de Commissie daarnaast met een voorstel te komen voor productspecifieke en/of sectorspecifieke bindende doelstellingen inzake het gehalte aan gerecycleerd materiaal in producten, zonder afbreuk te doen aan de prestaties en veiligheid ervan, en aan het feit dat ze zijn ontworpen om te worden gerecycled; dringt bij de Commissie aan op de vaststelling van ondersteunende technologische, regelgevende en marktvoorwaarden om deze doelstellingen te verwezenlijken en daarnaast rekening te houden met de vereiste industriële veranderingen en de investeringscycli van elke sector; wenst dat de Commissie tevens verplichte vereisten ter verhoging van de duurzaamheid van diensten overweegt; 26. is voorstander van het plan om digitale productpaspoorten in te voeren om ondernemingen, consumenten en markttoezichtautoriteiten beter zicht te geven op de sociale, klimaat-, milieu- en andere effecten van een product in de gehele waardeketen en betrouwbare, transparante en eenvoudige toegankelijke informatie te verstrekken over de levensduur van een product, mogelijkheden voor het onderhouden, hergebruiken, repareren en demonteren ervan, de verwerking van het product aan het einde van de levenscyclus, de samenstelling ervan in termen van gebruikte materialen en chemicaliën, evenals de milieu- en andere effecten ervan; verzoekt de Commissie in dit verband de mogelijkheden voor een keurmerk in kaart te brengen; is van mening dat productpaspoorten op dusdanige wijze moeten worden ingevoerd dat ondernemingen, en dan in het bijzonder kmo’s, niet worden opgezadeld met onnodige regeldruk; is van mening dat productpaspoorten verenigbaar moeten zijn met andere digitale instrumenten, zoals het op handen zijnde gebouwrenovatiepaspoort en de SCIP-database; 27. benadrukt hoe belangrijk de totstandbrenging van cycli van niet-toxische en herstellende materialen is om de circulaire economie te doen slagen, een duurzame interne markt te creëren en Europese burgers uiteindelijk te verzekeren van een gifvrij milieu; herhaalt daarom de standpunten die het heeft ingenomen in zijn resolutie over een strategie voor duurzaam gebruik van chemische stoffen en in zijn resolutie over het snijvlak van chemicaliën-, product- en afvalwetgeving; wenst dat snel actie worden ondernomen om de strategie voor duurzame chemische stoffen – Op weg naar een gifvrij milieu ten uitvoer te leggen; 28. wijst op het recht van consumenten op meer precieze, geharmoniseerde en nauwkeurige informatie over de milieu- en klimaateffecten van producten en diensten gedurende de levenscyclus, onder meer in termen van levensduur en repareerbaarheid; dringt aan op maatregelen tegen “greenwashing” en valse milieuclaims, waaronder claims die verband houden met producten die zowel online als offline worden aangeboden; is groot voorstander van het voornemen van de Commissie om met voorstellen te komen voor het reguleren van groene claims door middel van de vaststelling van gedegen en geharmoniseerde berekeningsmethoden die verband houden met de gehele waardeketen, op basis van geharmoniseerde indicatoren en levenscyclusbeoordelingen zoals milieuvoetafdrukken, onder meer met betrekking tot afvalpreventie, gebruik van grondstoffen, vermijding van schadelijke stoffen, de duurzaamheid en levensduur van het product alsook de intrinsieke repareerbaarheid en recycleerbaarheid ervan; benadrukt voorts dat de onlangs gewijzigde Richtlijn 2005/29/EG (27) moet worden gehandhaafd door middel van proactieve maatregelen om groene claims aan te pakken; 29. vraagt de Commissie om steun voor de ontwikkeling van digitale instrumenten voor consumentenvoorlichting, teneinde de positie van consumenten in het digitale tijdperk te versterken; benadrukt het belang van onlineplatforms en onlinemarktplaatsen om duurzame producten en diensten te bevorderen en merkt op dat zij de consumenten kunnen voorzien van duidelijkere en gemakkelijker te begrijpen informatie over de duurzaamheid van de producten en diensten die zij aanbieden; 30. wijst erop dat de EU-milieukeur als maatstaf voor milieuduurzaamheid moet worden versterkt door het bewustzijn en de erkenning op de markt en van de consument te vergroten, alomvattende normen vast te stellen, de regeling uit te breiden tot producten die ertoe doen en het gebruik ervan bij overheidsopdrachten te vergemakkelijken; 31. schaart zich achter de geplande initiatieven ter verbetering van de duurzaamheid en de repareerbaarheid van producten overeenkomstig het beginsel van afvalpreventie binnen de afvalhiërarchie, waarbij tevens de consumentenrechten worden versterkt, zowel op de markt tussen bedrijven en consumenten (b2c) als op de markt tussen bedrijven onderling (b2b); is daarom uiterst verheugd over de geplande initiatieven om een nieuw “recht op reparatie” in te voeren dat ten minste betrekking heeft op de verlengde levenscyclus van producten en de toegang tot reserveonderdelen, uitgebreide informatie en betaalbare reparatiediensten voor consumenten; 32. dringt in dit verband aan op maatregelen om alle marktdeelnemers gratis toegang te verschaffen tot noodzakelijke reparatie- en onderhoudsinformatie, met inbegrip van informatie over reserveonderdelen en software-updates, met inachtneming van de vereisten van consumentenveiligheid, en zonder afbreuk te doen aan Richtlijn (EU) 2016/943 (28) , en ervoor te zorgen dat alle actoren in de reparatiesector zonder oneerlijke belemmeringen toegang hebben tot reserveonderdelen, met inbegrip van onafhankelijke reparateurs en consumenten, verplichte minimumperiodes vast te stellen voor de beschikbaarheid van reserveonderdelen en/of software-updates en maximale leveringstermijnen, voor een uitgebreid gamma van productcategorieën waarbij rekening wordt gehouden met hun specifieke kenmerken, en na te gaan hoe reparatie kan worden aangemoedigd in het kader van de wettelijke garantieregeling; benadrukt dat verkopers alle marktdeelnemers moeten informeren over de mogelijkheid om hun producten te repareren; 33. roept, ter vergemakkelijking van het besluitvormingsproces van de consument, op tot duidelijke en eenvoudig te begrijpen geharmoniseerde etikettering, die de vorm kan aannemen van een index, over de duurzaamheid van het product (d.w.z. de verwachte levensduur van het product) en de repareerbaarheid, en dringt aan op de ontwikkeling van een uniforme reparatiescore en de invoering van gebruiksmeters voor bepaalde productcategorieën; dringt aan op minimuminformatievereisten overeenkomstig Richtlijn 2005/29/EG en Richtlijn 2011/83/EU (29) ; roept de Commissie op bij de voorbereiding van de herziening van Richtlijn (EU) 2019/771 (30) te overwegen zowel de wettelijke garantierechten als de regels inzake omkering van de bewijslast uit te breiden voor sommige productcategorieën die een langere levensduur hebben, en rechtstreekse aansprakelijkheid van de producent in te voeren; 34. dringt aan op wetgevende maatregelen om een einde te maken aan geplande veroudering, ook door dergelijke praktijken op te nemen in bijlage I bij Richtlijn 2005/29/EG; 35. is ingenomen met het voornemen van de Commissie om wetgeving in te voeren die de vernietiging van onverkochte duurzame goederen verbiedt, tenzij deze een gevaar voor de veiligheid of de gezondheid inhouden; onderstreept dat recycling, hergebruik en herdistributie van niet-voedingsproducten de norm moeten zijn en in wetgeving moeten worden gegoten; 36. benadrukt dat de interne markt voor duurzame producten een impuls moet krijgen en is van mening dat de publieke sector hierbij het voortouw moet nemen; wijst erop dat overheden bij de gunning van overheidsopdrachten voor de levering van goederen, diensten of de verrichting van werkzaamheden nog steeds vaak uitsluitend kijken naar het criterium van de laagste prijs; is voorstander van de vaststelling van verplichte minimumcriteria en -streefwaarden voor groene overheidsopdrachten in sectorale wetgeving; 37. wijst op de rol van groene overheidsopdrachten bij de versnelling van de overgang naar een duurzame en circulaire economie, en op het belang van de invoering van groene overheidsopdrachten tijdens het economisch herstel van de EU; 38. roept de Commissie op met een wetgevingsvoorstel te komen over het plaatsen van groene overheidsopdrachten; is van mening dat hergebruikte, gerepareerde, gereviseerde en gerenoveerde producten, evenals andere energie- en hulpbronnenefficiënte producten en oplossingen die de milieueffecten gedurende de levenscyclus tot een minimum beperken, de standaardkeuze zijn bij alle overheidsopdrachten en dat, wanneer dit niet het geval is, het “pas toe of leg uit”-beginsel moet gelden; vraagt de Commissie tevens om richtsnoeren ter ondersteuning van duurzame bedrijfsopdrachten; wenst dat er rapportageverplichtingen met betrekking tot duurzame overheidsopdrachten worden opgelegd aan de Commissie en de lidstaten, een en ander met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel; 39. benadrukt dat hoogwaardig hergebruik en hoogwaardige materiaalinzamelingsstromen en recycling moeten worden bevorderd, dat de waarde van materialen zo hoog mogelijk moet worden gehouden en dat er schone, niet-toxische en duurzame gesloten materiaalkringlopen tot stand moeten worden gebracht; beklemtoont dat de beschikbaarheid en de kwaliteit van recyclaten moeten worden vergroot, waarbij de nadruk wordt gelegd op het vermogen van een materiaal om na recycling zijn inherente eigenschappen te behouden en op zijn vermogen om onbewerkte grondstoffen in toekomstige toepassingen te vervangen; onderstreept in dit verband dat de recycleerbaarheid bij het ontwerp van producten moet worden bevorderd en dat maatregelen zoals effectieve gescheiden inzameling en statiegeldregelingen moeten worden gestimuleerd; verzoekt om steun voor de bouw van recyclinginstallaties en -capaciteiten, overeenkomstig het beginsel van nabijheid en voor zover deze nog niet aanwezig zijn; 40. verzoekt de Commissie en de lidstaten de ontwikkeling van hoogwaardige infrastructuur voor inzameling, sortering, hergebruik en recycling van materialen te ondersteunen, evenals onderzoek naar de ontwikkeling van nieuwe innovatieve technologieën die het gebruik van hulpbronnen en de hoeveelheid restafval tot een minimum beperken, de opbrengst aan en de kwaliteit van recycleerbare en herbruikbare secundaire materialen verbeteren, recyclaten ontdoen van verontreiniging en de algehele milieuvoetafdruk – met inbegrip van de energie- en klimaatvoetafdruk – in vergelijking met andere technologieën verkleinen; is van mening dat chemische recycling, indien het aan deze criteria voldoet, de materiaalkringloop van bepaalde afvalstromen kan helpen sluiten; 41. vraagt de Commissie erop toe te zien dat de gezondheids-, milieu- en klimaateffecten van processen en voortbrengselen van nieuwe recycling- en terugwinningstechnologieën grondig worden geëvalueerd op industrieel niveau voordat wordt overgegaan tot stimuleringsmaatregelen, en wenst dat tijdens de evaluatie tevens de transparantie wordt gewaarborgd; 42. is van mening dat chemische recycling aan de definitie van recycling moet voldoen zoals deze is neergelegd in de kaderrichtlijn afvalstoffen, zodat herverwerking tot materialen en stoffen die bestemd zijn om te worden gebruikt als brandstoffen, niet worden beschouwd als chemische recycling; verzoekt de Commissie om de juridische bevestiging hiervan; 43. roept de Commissie en de lidstaten op digitale technologieën, zoals de blockchaintechnologie en digitale watermerken, mogelijk en interoperabel te maken, zodat deze de ontwikkeling van de circulaire economie kunnen ondersteunen door middel van het volgen, traceren en in kaart brengen van het gebruik van hulpbronnen en van productstromen in alle stadia van de levenscyclus; 44. wijst op het belang van betere toegang tot financiering voor onderzoeks- en innovatieprojecten op het gebied van de circulaire economie; verzoekt de Commissie dan ook de activiteiten van het programma Horizon Europa in de richting te sturen van ondersteuning van onderzoek en innovatie op de volgende gebieden: 45. wijst op de belangrijke rol die duurzame hernieuwbare productiemiddelen kunnen vervullen in circulaire processen die de decarbonisatie ten goede komen en benadrukt dat het gebruik van hernieuwbare energie de circulariteit van de levenscycli van producten in de hand kan werken en de energietransitie kan helpen bevorderen; 46. benadrukt dat wetgeving in verband met “een beleidskader inzake duurzame producten” moet berusten op een transparant koolstof- en milieuboekhoudingsysteem waarmee investeringen in producten en processen op het gebied van de circulaire economie worden aangetrokken; 47. benadrukt dat bij de vaststelling van productnormen voor de gevolgen voor het milieu en de gezondheid rekening moet worden gehouden met de volledige levenscyclus van een product, van de wieg tot het graf, en met de impact van winning, halffabricaten, reserveonderdelen en bijproducten in de gehele waardeketen; is van mening dat deze moeten worden vastgesteld aan de hand van een open, transparant en wetenschappelijk onderbouwd proces, waarbij relevante belanghebbenden worden betrokken; staat in dit verband achter de vaststelling van een gemeenschappelijke methodiek voor de levenscyclusanalyse en verbetering van de gegevensverzameling; 48. beklemtoont dat normalisatie een conditio sine qua non is voor het implementeren van beleid inzake duurzame producten, in concreto in de vorm van betrouwbare definities, meetkundige eenheden en tests voor kenmerken zoals duurzaamheid en repareerbaarheid; 49. wijst op het belang van het tijdig en overeenkomstig reële gebruiksomstandigheden ontwikkelen van EU-normen en benadrukt dat daarbij administratieve knelpunten moeten worden vermeden die leiden tot vertraagde publicatie van normen; 50. herinnert aan de mededeling van de Commissie van 1 juni 2016, getiteld “Europese normen voor de 21e eeuw” en de werkzaamheden die zijn verricht in het kader van het gezamenlijk initiatief inzake normalisatie; verzoekt de Commissie om dit gezamenlijke initiatief verder te versterken en nieuwe acties en projecten vast te stellen ter verbetering van de werking van de Europese normalisatieorganisaties; 51. beklemtoont dat doeltreffende tenuitvoerlegging en handhaving van de EU-regels inzake productveiligheid en duurzaamheidsvereisten een “must” is om ervoor te zorgen dat producten die in de handel worden gebracht aan die regels voldoen, overeenkomstig Verordening (EU) 2019/1020 (31) ; voegt eraan toe dat een zeer groot aantal via internet aangekochte en in de EU ingevoerde producten niet aan de EU-minimumveiligheidsnormen voldoet; verzoekt de Commissie en de lidstaten meer inspanningen te leveren om ervoor te zorgen dat producten aan de normen voldoen, inclusief producten die via internet worden verkocht, en de risico’s die namaakproducten met zich meebrengen voor de veiligheid van consumenten tegen te gaan door middel van beter markttoezicht en gelijkwaardige douanecontrolenormen, alsmede door nauwere samenwerking op dit gebied en meer financiële en personele middelen; dringt derhalve aan op een doelmatiger EU-toezicht, door geharmoniseerde regels vast te stellen inzake het minimumaantal controles en de frequentie daarvan, en door de Commissie meer mogelijkheden te bieden om de activiteiten van nationale markttoezichtautoriteiten te monitoren en te controleren; 52. benadrukt dat vrijwillige overeenkomsten niet doeltreffend zijn gebleken om tot een duurzame en universele oplossing te komen voor het opladen van mobiele radioapparatuur; herhaalt zijn dringende verzoek aan de Commissie om de bepalingen van Richtlijn 2014/53/EU (32) inzake radioapparatuur onverwijld ten uitvoer te leggen, en met name om een universele oplader in te voeren voor smartphones en alle kleine en middelgrote elektronische apparaten, als beste manier om standaardisering, compatibiliteit en interoperabiliteit van opladers en oplossingen voor draadloos opladen te waarborgen, als onderdeel van een mondiale strategie ter vermindering van de hoeveelheid elektronisch afval; verzoekt de Commissie om tijdig een strategie voor te bereiden die ervoor moet zorgen dat consumenten bij de aanschaf van een nieuw apparaat niet ook een nieuwe oplader hoeven te kopen, hetgeen nog meer milieuvoordelen zou opleveren, kosten zou besparen en het gemak van de consument zou dienen; wijst er nogmaals op dat het voor consumenten belangrijk is dat zij, via geharmoniseerde etikettering in een gemakkelijk leesbaar formaat, kunnen beschikken over betrouwbare en relevante informatie over de kenmerken van opladers, zoals interoperabiliteit en laadprestaties, inclusief of zij voldoen aan USB 3.1 of hoger, om de voor hen gemakkelijkste, goedkoopste en duurzaamste keuze te kunnen maken; 53. wijst op het belang van beleidssamenhang tussen bestaande en toekomstige maatregelen op EU- en lidstaatniveau, zodat de doelstellingen van het actieplan kunnen worden verwezenlijkt en circulaire technologieën, producten en diensten economische en investeringszekerheid krijgen, hetgeen tevens het concurrentievermogen en de innovatie van de EU ten goede zal komen; roept de Commissie op alle bestaande inconsistenties in de regelgeving, belemmeringen of rechtsonzekerheden weg te nemen die de volledige totstandbrenging van een circulaire economie in de weg staan; dringt aan op economische stimuleringsmaatregelen zoals CO 2 -beprijzing, uitgebreide producentenverantwoordelijkheid met eco-gemoduleerde heffingen en belastingen, en andere financiële stimuleringsmaatregelen die consumenten aanzetten tot duurzame keuzes; is van mening dat deze maatregelen, waar passend, in overeenstemming moeten zijn met de technische screeningcriteria voor de circulaire economie zoals gedefinieerd in de taxonomieverordening; roept de lidstaten op in alle relevante nationale wetgeving rekening te houden met de doelstellingen inzake de circulaire economie en volledige afstemming op de doelstellingen en maatregelen van de EU-strategie voor de circulaire economie te waarborgen; wenst dat de Commissie zich daarnaast toelegt op de tenuitvoerlegging van de wetgeving inzake de circulaire economie, om zo voor een gelijk speelveld voor circulaire productieprocessen en bedrijfsmodellen te zorgen; Waardeketens van belangrijke producten: elektronica en ICT 54. steunt het initiatief voor herbruikbare elektronica, dat de tekortkomingen moet verhelpen op het gebied van duurzaamheid, circulair ontwerp, aanwezigheid van gevaarlijke en schadelijke stoffen, gehalte aan gerecycleerd materiaal, repareerbaarheid, toegang tot reserveonderdelen, verbeterbaarheid, preventie van e-afval, inzameling, hergebruik en recycling; vraagt eveneens dat hierbij ook wordt gekeken naar problemen die verband houden met vroegtijdige veroudering, onder meer veroudering van producten als gevolg van wijzigingen in de software; dringt aan op de harmonisering en verbetering van de infrastructuur voor de recycling van afgedankte elektrische en elektronische apparatuur in de EU; 55. is van mening dat de verzameling van elektronisch afval veel gemakkelijker moet worden gemaakt voor consumenten; is ingenomen met de toezegging van de Commissie om mogelijkheden te onderzoeken voor een EU-brede terugnameregeling voor ICT-producten en is van mening dat een dergelijke regeling van toepassing moet zijn op een zo breed mogelijk scala aan producten; benadrukt dat het belangrijk is dat een dergelijke terugnameregeling en ook andere inzamelmodellen zodanig worden ontworpen dat de herbruikbaarheid van ICT-producten wordt verzekerd en dat bedrijven voor hergebruik toegang krijgen tot goederen die kunnen worden hergebruikt; 56. onderstreept het potentieel van maatregelen op het gebied van ecologisch ontwerp en herinnert eraan dat de richtlijn inzake ecologisch ontwerp en de energie-etiketteringsrichtlijn (33) samen bijna de helft hebben opgeleverd van de streefwaarde voor energie-efficiëntiebesparing die de EU voor 2020 had vastgesteld; onderstreept dat moet worden gezorgd voor een snelle afronding van de bestaande werkzaamheden op het gebied van ecologisch ontwerp voor elektronica en ICT, met name voor smartphones, tablets, computers, printers (onder meer patronen), mobiele netwerkstations en subsystemen en netwerkapparatuur, teneinde uiterlijk in 2021 maatregelen voor te stellen; 57. benadrukt dat duurzamere consumptie- en productiewijzen voor elektronica en ICT moeten worden bevorderd en vraagt dat de Commissie nagaat of het mogelijk is om aan de consument informatie ter beschikking te stellen over het onderscheid tussen corrigerende en vernieuwende updates en de koolstofvoetafdruk van gegevensverbruik; 58. vraagt dat een verplichte regeling wordt vastgesteld voor de certificering voor recyclers van elektronisch afval om een efficiënte terugwinning van grondstoffen en milieubescherming te waarborgen; 59. verzoekt de Commissie naast het initiatief voor herbruikbare elektronica een initiatief te ontwikkelen voor circulaire en duurzame digitalisering, ICT en AI; Waardeketens van belangrijke producten: batterijen en voertuigen 60. onderstreept het belang van een strategische, ecologisch duurzame en ethische aanpak in de nieuwe wetgevingskaders voor batterijen en voertuigen in het licht van de transitie naar broeikasgasneutrale mobiliteit en op hernieuwbare energiebronnen gebaseerde elektriciteitsnetwerken en wijst op de noodzaak om te zorgen voor een duurzame en ethische bevoorrading met grondstoffen, ook van kritieke grondstoffen; dringt erop aan dat concurrerende en veerkrachtige waardeketens worden gecreëerd voor de productie, het hergebruik en de recycling van batterijen in de EU; 61. is ingenomen met het voorstel van de Commissie voor een nieuwe verordening betreffende batterijen en afgedankte batterijen en is van mening dat het nieuwe EU-regelgevingskader voor batterijen ten minste het volgende moet omvatten: duurzame, ethische en veilige bevoorrading, ecologisch ontwerp, onder meer maatregelen voor de aanpak van gerecycleerde inhoud, vervanging van gevaarlijke en schadelijke stoffen waar mogelijk, verbeterde gescheiden inzameling, hergebruik, renovatie, herfabricage, herbestemming en recycling - onder meer hogere recyclingdoelstellingen, terugwinning van waardevolle materialen, uitgebreide producentenverantwoordelijkheid en consumentenvoorlichting; meent dat het kader betrekking moet hebben op de milieueffecten tijdens de volledige levenscyclus, met speciale bepalingen inzake batterijen in verband met mobiliteit en energieopslag; 62. is bezorgd over de sterke afhankelijkheid van de EU van de invoer van grondstoffen voor de productie van batterijen; is ervan overtuigd dat verbeterde regelingen voor de recycling van batterijen zouden kunnen zorgen voor een aanzienlijk aandeel van de grondstoffen die nodig zijn voor de productie van batterijen in de EU; 63. uit zijn zorgen over de sociaaleconomische gevolgen van de delfstoffenindustrie, en met name de kobaltindustrie; verzoekt de Commissie na te gaan welke opties er zijn voor een haalbaar wetgevingskader om te zorgen voor de ethische winning van materialen en de invoering van een verplichte zorgvuldigheidswetgeving om de negatieve effecten voor het milieu en de mensenrechten binnen een internationale context aan te pakken; 64. is verheugd over de plannen van de Commissie om de richtlijn betreffende autowrakken (34) te herzien; verzoekt de Commissie deze richtlijn bij te werken om de beginselen van de circulaire economie hierin volledig te weerspiegelen en te eerbiedigen, met inbegrip van ontwerpen met hergebruikt afval, opwaardeerbaarheid, modulariteit, repareerbaarheid, herbruikbaarheid en recycleerbaarheid van de materialen op het hoogste waardeniveau, waarbij prioriteit wordt verleend aan hergebruik; verzoekt de Commissie inspanningen te leveren om te zorgen voor doeltreffende hergebruikketens, met regelingen voor autofabrikanten en uitgebreide aansprakelijkheid van producenten; verzoekt de Commissie de rapportage van autowrakken te verbeteren door middel van een Europese databank; verzoekt de Commissie het beginsel te verduidelijken en te versterken dat het demonteren van de auto en het hergebruik van de onderdelen altijd de voorkeur moet krijgen boven het slopen en shredden van auto’s en hierop toezicht te houden; 65. onderstreept dat onderzoek naar en innovatie met betrekking tot recyclingprocessen en -technologieën in het kader van Horizon Europa verder moeten worden bevorderd, teneinde het circulaire-economiepotentieel van batterijen te verhogen; erkent de rol die kmo’s spelen bij het inzamelen en recycleren van batterijen; Waardeketens van belangrijke producten: verpakking 66. wijst nogmaals op de doelstelling om alle verpakkingsmaterialen tegen 2030 op een rendabele manier herbruikbaar of recycleerbaar te maken en vraagt dat de Commissie onverwijld met een wetsvoorstel komt met onder meer maatregelen en streefdoelen voor afvalvermindering en ambitieuze essentiële vereisten in de richtlijn verpakking en verpakkingsafval, teneinde overmatig verpakkingsgebruik, ook in e-handel, te beperken, de recycleerbaarheid te verbeteren en de complexiteit van verpakkingen tot een minimum te beperken, de gerecycleerde inhoud te verhogen, gevaarlijke en schadelijke stoffen geleidelijk uit te bannen en hergebruik te bevorderen; benadrukt dat de normen inzake voedselveiligheid en hygiëne niet in het gedrang mogen komen; dringt erop aan dat met deze maatregelen wordt gestreefd naar de beste algemene milieuresultaten in overeenstemming met de afvalhiërarchie en naar een lage koolstofvoetafdruk; 67. onderstreept de essentiële rol van verpakkingen voor de productveiligheid, met name voedselveiligheid en hygiëne, alsook voor het verminderen van voedselverspilling, maar roept de sector op de regelgevingsmaatregelen aan te vullen met extra vrijwillige acties om onnodige verpakkingen verder te vermijden en de hoeveelheid verpakkingen die op de markt worden gebracht aanzienlijk te verminderen, om meer hulpbronnenefficiënte, circulaire en klimaatvriendelijke verpakkingsoplossingen te ontwikkelen, zoals geharmoniseerde verpakkingsformaten en herbruikbare en navulbare verpakkingen, en om het gebruik van herbruikbare transportverpakkingen te vergemakkelijken; stimuleert initiatieven zoals de Alliantie voor een circulaire kunststofeconomie en het Europees pact voor kunststoffen; 68. herhaalt dat kwalitatief hoogwaardige recycling een echte marktvraag naar gerecycleerd materiaal oplevert en een van de sleutelfactoren is in het streven om de totale hoeveelheid ingezamelde, gesorteerde en gerecycleerde verpakkingen te vergroten; dringt aan op het gebruik van moderne en efficiënte sorteerapparatuur en scheidingstechnologieën in combinatie met een beter ecologisch ontwerp van verpakkingen, met inbegrip van de noodzaak om verpakkingsoplossingen opnieuw te ontwerpen op basis van verbeterde LCA-criteria; 69. verzoekt de Commissie onderzoek te doen naar de diverse soorten verpakkingen die in de e-handel worden gebruikt, om na te gaan wat de beste praktijken zijn om verpakkingen te optimaliseren en zo oververpakking tegen te gaan; verzoekt de Commissie het hergebruik van verpakkingsmaterialen voor het leveren van verschillende items te ondersteunen als alternatief voor verpakkingsmaterialen voor eenmalig gebruik; 70. wijst op de grote rol die de losse verkoop kan spelen om het gebruik van verpakkingen te beperken en verzoekt de Commissie en de lidstaten dit soort maatregelen aan te moedigen en tegelijkertijd de voedselveiligheid en -hygiëne te waarborgen; 71. onderstreept de essentiële rol van fondsen en programma’s voor innovatie bij de beperking van materiaal en op het gebied van recycling; 72. stelt vast dat het aantal onlineverkopen toeneemt, wat gepaard gaat met een toename van het aantal pakketten dat wordt bezorgd; dringt er bij de Commissie op aan maatregelen te nemen om vast te stellen of alle onlineverkopers, ongeacht hun locatie, voldoen aan de essentiële vereisten en verslag uitbrengen en een financiële bijdrage leveren aan de systemen voor uitgebreide producentenverantwoordelijkheid in de EU-lidstaten waar de producten op de markt worden gebracht; 73. vraagt dat de Commissie steun verleent aan de gescheiden inzameling en sortering van verpakkingsafval, zoals vastgelegd in Richtlijn (EU) 2018/852, en dat zij ervoor zorgt dat de lidstaten deze tijdig omzetten in nationale wetgeving; vraagt de Commissie dat zij nagaat of het identificatiesysteem voor verpakkingsmaterialen (Beschikking 97/129/EG (35) ) kan worden herzien zodat de burgers de verpakkingen gemakkelijker gescheiden kunnen inzamelen naar gelang van de recycleerbaarheid ervan; 74. verzoekt de Commissie de mogelijkheden voor compatibele nationale statiegeldregelingen te ondersteunen en te onderzoeken, om het noodzakelijke inzamelingspercentage van 90 % van de plastic drankverpakkingen te halen en als een stap naar de totstandbrenging van een interne markt voor verpakkingen, met name voor aangrenzende lidstaten; meent dat verenigbare regelingen kunnen worden verwezenlijkt door middel van de toekenning van een serienummer en de gecodificeerde en geharmoniseerde etikettering; is van mening dat indien een lidstaat niet over een regeling beschikt of van plan is zijn regeling te herzien, deze moet worden aangemoedigd om aan de hand van beste praktijken en relevante wetenschappelijke gegevens een regeling te kiezen die vergelijkbaar is met of verenigbaar is met die van andere lidstaten; Waardeketens van belangrijke producten: kunststoffen 75. dringt er bij de Commissie op aan door te gaan met de uitvoering van de Europese strategie voor kunststoffen in een circulaire economie, met name door aan te sturen op beter ontwerp, circulaire bedrijfsmodellen en innovatieve producten en “product als dienst”-benaderingen die duurzamere consumptiepatronen mogelijk maken; 76. verzoekt de Commissie kunststoffen, met inbegrip van microplastics, op een alomvattende manier aan te pakken; dringt er bij de Commissie op aan dat zij zorgt voor een algemene geleidelijke afschaffing van opzettelijk toegevoegde microplastics en dat zij door middel van nieuwe dwingende regelgeving het onopzettelijk vrijkomen van alle microplastics aan de bron, bijvoorbeeld uit banden, textiel, kunstgras en de productie van kunststofkorrels, vermindert; benadrukt dat de lacunes in de wetenschappelijke kennis over microplastics en nanoplastics moeten worden gedicht en dat de ontwikkeling van veiliger alternatieven en concurrerende markten met producten zonder microplastics moet worden bevorderd; wijst er tegelijk op dat er dringend kortetermijnmaatregelen moeten worden genomen; onderstreept dat het grootste aandeel van de verontreiniging met microplastics wordt veroorzaakt door het uiteenvallen van macroplastics in het milieu en is er voorstander van dat voor alle kunststofproducten specifieke maatregelen worden vastgesteld, zoals vereisten in verband met ecologisch ontwerp tijdens de productiefase, om het vrijkomen van secundaire microplastics in het milieu te voorkomen; verzoekt de Commissie te kijken naar de bronnen, de distributie, het lot en de gevolgen van zowel macro- als microplastics in het kader van de afvalwaterbehandeling en het regenwaterbeheer; herinnert eraan dat 80 % van het zwerfvuil in zee afkomstig is van het land en dringt er bij de lidstaten op aan iets te doen aan kritieke zwerfvuilplekken in rivieren en riviermondingen; 77. benadrukt dat, aangezien producten voor eenmalig gebruik een aanzienlijke belasting vormen voor het milieu en de hulpbronnen, producten voor eenmalig gebruik op milieuvriendelijke wijze moeten worden vervangen door herbruikbare producten wanneer er herbruikbare en/of duurzame alternatieven bestaan, zonder dat de voedselhygiëne of -veiligheid in gevaar wordt gebracht; verzoekt de Commissie in dit verband om wetgevingsmaatregelen te overwegen, waaronder een uitbreiding van de richtlijn betreffende kunststoffen voor eenmalig gebruik in de context van de herziening van deze richtlijn; verzoekt de Commissie te werken aan de ontwikkeling van normen voor herbruikbare verpakkingen en vervangingsmiddelen voor wegwerpverpakkingen, tafelgerei en bestek; 78. erkent de potentiële rol van biogebaseerde en biologisch afbreekbare en composteerbare kunststoffen in de circulaire economie, maar waarschuwt dat biogebaseerde en/of biologisch afbreekbare kunststoffen alleen geen oplossing zullen bieden voor de milieuproblemen in verband met kunststoffen; benadrukt het belang van bewustmaking over het juiste gebruik van biogebaseerde en biologisch afbreekbare kunststoffen; 79. moedigt het aan dat voorstellen worden gedaan voor duidelijke mondiale normen voor materialen, producten, ontwerp en recycling; 80. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan om een consistent transparantiekader te creëren, evenals rapportageverplichtingen voor alle actoren in de waardeketen voor kunststoffen, van de productie en handel tot het gebruik en het beheer aan het einde van de levenscyclus; 81. dringt er bij de Commissie op aan om regelingen voor uitgebreide producentenverantwoordelijkheid te ontwikkelen in het kader waarvan producenten verantwoordelijk worden gesteld voor het einde van de levensduur van kunststofproducten; Waardeketens van belangrijke producten: textiel 82. onderstreept het belang van een nieuwe alomvattende EU-strategie voor textiel ter bevordering van duurzaamheid en circulariteit, alsmede traceerbaarheid en transparantie in de textiel- en kledingsector van de EU, waarbij rekening wordt gehouden met het mondiale karakter van de waardeketens en de dimensie van “snelle mode”; dringt erop aan dat de strategie bestaat uit een samenhangend geheel van beleidsinstrumenten en nieuwe bedrijfsmodellen ondersteunt om de volledige waaier van sociale en milieueffecten in de gehele waardeketen aan te pakken en het ontwerp van textiel te verbeteren om de duurzaamheid, de herbruikbaarheid en de mechanische recycleerbaarheid te vergroten en het gebruik van kwaliteitsvolle vezels te bevorderen, met name door een combinatie van voorschriften van het type ecologisch ontwerp, regelingen inzake producentenverantwoordelijkheid en etiketteringsregelingen; 83. is verheugd over de toepassing van het nieuwe kader voor productbeleid op textiel en benadrukt dat hierin voorrang moet worden verleend aan afvalpreventie en duurzaamheid, herbruikbaarheid en repareerbaarheid, alsmede aan de aanpak van gevaarlijke en schadelijke chemische stoffen in overeenstemming met de afvalhiërarchie; dringt aan op maatregelen in het ontwerp- en productiestadium tegen het verlies van synthetische microvezels en op andere maatregelen zoals de ontwikkeling van preventief gecontroleerd en niet-verontreinigend industrieel voorwassen en normen voor het uitrusten van nieuwe wasmachines met microvezelfilters; dringt aan op specifieke eindeafvalcriteria voor textiel voor de gehele EU; 84. dringt erop aan dat de toepassing van het nieuwe kader voor productbeleid in de textielsector samenhang vertoont met andere beleidsinstrumenten, met name het komende voorstel voor EU-wetgeving inzake mensenrechten en zorgvuldigheid op milieugebied, om ervoor te zorgen dat de rechten van werknemers, de mensenrechten en gendergelijkheid in alle stadia van de textielwaardeketen aan de orde worden gesteld; Waardeketens van belangrijke producten: constructie en gebouwen 85. verzoekt de Commissie het “renovatiegolf”-initiatief uit te voeren in volle overeenstemming met de beginselen van de circulaire economie en daarbij rekening te houden met de diversiteit van de sector; vraagt dat de Commissie horizontale en productspecifieke vereisten vaststelt; benadrukt het potentieel voor broeikasgasemissiereducties en milieuwinst door de levensduur van gebouwen te verlengen in plaats van ze te slopen; vraagt dat de Commissie overweegt om reductiedoelstellingen vast te stellen voor de koolstof- en materiaalvoetafdruk van EU-gebouwen en het Level(s)-kader inzake duurzame gebouwen toe te passen als bindend kader voor bouwprestaties; acht het noodzakelijk dat daarbij wettelijke minimumeisen inzake de milieuprestaties van gebouwen worden opgenomen, teneinde de hulpbronnenefficiëntie en de energieprestaties van gebouwen te verbeteren; 86. herinnert eraan dat de Commissie uit hoofde van de kaderrichtlijn afvalstoffen verplicht is na te denken over een herziening van de in de EU-wetgeving vastgestelde streefcijfers voor materiaalterugwinning van bouw- en sloopafval en de materiaalspecifieke fracties daarvan en is van oordeel dat daarin ook een streefcijfer voor materiaalterugwinning voor afgegraven grond moet worden opgenomen; stelt voor om streefcijfers inzake hergebruik en recycling op te nemen en het gebruik van secundaire grondstoffen in bouwtoepassingen gemakkelijker traceerbaar te maken; vraagt dat de Commissie de bouwproductenverordening herziet en is ingenomen met de aankondiging van een strategie voor een duurzame bebouwde omgeving in 2021; is van oordeel dat de toepassing van digitale oplossingen in de bebouwde omgeving, zoals het traceren van afval, betere energieprestaties van gebouwen en een grotere circulariteit in de bouwsector mogelijk zou maken; 87. benadrukt dat maatregelen voor een kwalitatief hoogstaande bouwplanning moeten worden ingevoerd, die gericht zijn op renovatie, verbouwing en voortgezet gebruik van gebouwen, waar dat mogelijk is, in plaats van op nieuwbouw; 88. wijst erop dat, aangezien 90 % van de bebouwde omgeving voor 2050 reeds bestaat, er speciale eisen moeten worden vastgesteld voor de renovatiesector zodat er in 2050 volledig modulaire, aan verschillende gebruiksdoeleinden aanpasbare en energiepositieve gebouwen zijn, met inbegrip van ingrijpende renovaties, productie ter plaatse en herbruikbaarheid; Waardeketens van belangrijke producten: levensmiddelen, water en nutriënten 89. wenst dat de Commissie een wetgevingsvoorstel indient met het oog op de verwezenlijking van de doelstelling om de voedselverspilling tegen 2030 te halveren, in overeenstemming met de toezeggingen in het kader van de “van boer tot bord”-strategie en op basis van gegevens die door de lidstaten zijn gerapporteerd in overeenstemming met de kaderrichtlijn afvalstoffen; roept de Commissie op de preventie van voedselverlies en -verspilling in de gehele voedselwaardeketen op te nemen in het desbetreffende EU-beleid, zoals uiteengezet in “van boer tot bord”-strategie, en herinnert eraan dat deze maatregelen in overeenstemming moeten zijn met de afvalhiërarchie; roept de lidstaten op alomvattende maatregelen te nemen om voedselverspilling aanzienlijk te beperken en voedseldonaties aan te moedigen; 90. vraagt dat de Commissie maatregelen neemt om de nutriëntenkringloop in de landbouw te sluiten, Europa minder afhankelijk te maken van de invoer van plantaardige eiwitten voor diervoeder en meer gebruik te maken van gerecycleerde dierlijke mest en andere organische nutriënten, zoals compost en digestaat, in plaats van synthetische meststoffen, en tegelijk een hoog niveau van bescherming van de gezondheid en van het milieu en de ecosystemen te waarborgen; 91. verzoekt om een circulaire economie op basis van een milieuvriendelijk regelgevingskader om eventuele negatieve toxische effecten op aquatische ecosystemen te voorkomen; is ingenomen met de onlangs aangenomen verordening inzake minimumvereisten voor hergebruik van water en met de herziening van de drinkwaterrichtlijn (36) en dringt aan op de volledige uitvoering ervan; verzoekt de Commissie het verband tussen water en energie volledig op te nemen in het Europees beleid en herinnert eraan dat de kwaliteit van waterbronnen afhankelijk is van een goede uitvoering van controles aan de bron en het beginsel dat de vervuiler betaalt; is voorstander van een circulaire aanpak bij de behandeling en het beheer van afvalwater, teneinde de terugwinning van stedelijk afvalwater te bevorderen; benadrukt dat uit afvalwater hulpbronnen kunnen worden teruggewonnen, van cellulose over biokunststof tot nutriënten, energie en water, en door de mogelijkheden voor hergebruik verder te onderzoeken terwijl het energie- en waterverbruik wordt beperkt; steunt de geplande herziening van de richtlijn inzake de behandeling van stedelijk afvalwater (37) ; verzoekt de Commissie na te gaan of wetgevingsmaatregelen kunnen worden genomen om de waterefficiëntie in gebouwen aan te pakken; 92. benadrukt dat een betere toegang tot water voor iedereen in de Europese Unie de circulariteit aanzienlijk kan verbeteren met minder afhankelijkheid van verpakt water; verzoekt om de volledige uitvoering van de bepalingen inzake de toegang tot water van de drinkwaterrichtlijn; 93. benadrukt dat duurzame producten op biologische basis, en met name een betere terugwinning uit bioafval en het gebruik van residuen en bijproducten, een belangrijke rol spelen bij de transitie naar een circulaire koolstofneutrale economie; 94. verzoekt de Commissie en de lidstaten ervoor te zorgen dat de gescheiden inzameling van bioafval, zoals ingevoerd bij de kaderrichtlijn afvalstoffen, gericht is op de productie van kwaliteitsvolle compost ter ondersteuning van bodemverbetering, niet-gevaarlijke chemische stoffen en andere producten en hernieuwbare energie, voor zover dit haalbaar is en gunstig voor het milieu; 95. benadrukt het potentieel van een duurzame bio-economie en een duurzame op bosbouw gebaseerde sector; benadrukt dat het belangrijk is de EU-strategieën inzake bio-economie en biodiversiteit uit te voeren om de circulariteit te verbeteren door fossiele materialen te vervangen door hernieuwbare materialen op biobasis, waar dat milieuvriendelijk en duurzaam is - ook voor de biodiversiteit, rekening houdend met de toenemende vraag naar biomaterialen; Minder afval, meer waarde 96. wijst erop dat eerst prioriteit moet worden verleend aan afvalpreventie, in overeenstemming met de afvalhiërarchie van de EU, zowel in het productbeleid als in het afvalbeleid; verzoekt de Commissie om bij de voor 2024 geplande herziening van de kaderrichtlijn afvalstoffen en de richtlijn betreffende het storten van afvalstoffen, bindende streefcijfers voor te stellen voor de totale afvalvermindering en voor de vermindering van afval in specifieke afvalstromen en productgroepen, alsook streefcijfers om het genereren van restafval te beperken; is van mening dat de streefcijfers inzake de voorbereiding voor hergebruik en recycling apart moeten staan van elkaar zodat de voorbereiding voor hergebruik de prioriteit krijgt die dit in de afvalhiërarchie heeft; 97. uit zijn bezorgdheid over de ongelijke tenuitvoerlegging van de afvaldoelstellingen van de EU in de lidstaten; roept de Commissie op ervoor te zorgen dat alle lidstaten zowel de huidige afvaldoelstellingen als het afvalpakket van 2018 effectief en volledig uitvoeren en dringt er bij alle lidstaten op aan de wetgeving van 2018 onverwijld volledig om te zetten; 98. is van mening dat niet-concurrerende prijzen en een gebrek aan kwaliteitsvolle secundaire grondstoffen en markten voor deze grondstoffen mede een belemmering vormen voor een circulaire economie; vraagt dat de Commissie een evaluatie maakt van maatregelen om secundaire grondstoffen concurrerender te maken en tegelijkertijd bij te dragen tot een gifvrij milieu; 99. beschouwt de particuliere sector als sterke partner bij het vergroten van de vraag naar en de belangstelling van consumenten voor circulaire oplossingen en producten en dringt er bij de lidstaten op aan ondernemingen te ondersteunen die bedrijfsmodellen, diensten of producten hebben die afval en hulpbronnengebruik beperken, en van hun diensten gebruik te maken; 100. staat volledig achter het streven om een goed functionerende EU-markt voor kwaliteitsvolle, niet-giftige secundaire grondstoffen tot stand te brengen, zonder af te doen aan de bepalingen van de kaderrichtlijn afvalstoffen en de verordening betreffende de overbrenging van afvalstoffen, en onderstreept dat daarvoor gemeenschappelijke kwaliteitsnormen nodig zullen zijn; herinnert eraan dat de lidstaten de mogelijkheid hebben om nationale bijproducten en eindeafvalcriteria vast te stellen en verzoekt de Commissie geharmoniseerde Europese eindeafvalcriteria voor de belangrijkste afvalstromen voor te stellen overeenkomstig de kaderrichtlijn afvalstoffen, teneinde marktbelemmeringen weg te nemen en de terugwinning van kwaliteitsvol materiaal te waarborgen; betreurt het dat de Commissie geen EU-specifieke criteria voor papier, banden en textiel heeft vastgesteld, zoals in de kaderrichtlijn afvalstoffen was voorgeschreven; 101. vraagt dat de Commissie aandacht besteedt aan de regels inzake grensoverschrijdende overbrenging van afvalstoffen met het oog op terugwinning tussen EU-lidstaten en dat zij zich erover beraadt deze regels aan te passen om ze duidelijker en begrijpelijker te maken, administratieve belemmeringen weg te nemen en tegelijkertijd de doeltreffendheid van de wetgeving ter bescherming van de menselijke gezondheid en het milieu te behouden en om de uitvoering ervan in alle EU-lidstaten te harmoniseren, onder meer door de invoering van één elektronisch EU-systeem voor de registratie van afvaloverbrengingen; 102. steunt de lopende werkzaamheden van de Commissie om te zorgen voor een passende behandeling van afvalolie; nodigt de Commissie uit om, zoals gedefinieerd in Richtlijn 2008/98/EG (38) , uiterlijk 2022 een wetgevingsvoorstel in te dienen met aanvullende maatregelen om de regeneratie van afvalolie te bevorderen, met inbegrip van de invoering van kwantitatieve streefdoelen; 103. herinnert eraan dat alle lidstaten de verplichting hebben ervoor te zorgen dat bioafval uiterlijk op 31 december 2023 ofwel aan de bron wordt gescheiden en gerecycled, ofwel gescheiden wordt ingezameld en niet wordt vermengd met andere soorten afval; dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan investeringen aan te wenden om de inzameling en compostering van organisch afval op te voeren; 104. herinnert aan de afvaldoelstellingen van de EU en onderstreept dat de EU en de lidstaten de preventie en de voorbereiding voor hergebruik moeten versterken, kwaliteitsvolle recycling moeten bevorderen en moeten afstappen van stortplaatsafval, terwijl verbranding tot een minimum moet worden beperkt, dit in overeenstemming met de afvalhiërarchie; verzoekt de Commissie een gemeenschappelijke aanpak voor de gehele EU vast te stellen voor het beheer van stedelijk restafval dat niet recycleerbaar is, om te zorgen voor een optimale verwerking van dit afval en om te voorkomen dat op EU-niveau een overcapaciteit voor afvalverbranding ontstaat die lock-in-effecten kan veroorzaken en de ontwikkeling van de circulaire economie kan belemmeren; is van mening dat waar verbranding wordt toegepast, dit moet gebeuren in de meest geavanceerde afval-tot-energie-installaties met een hoge energie-efficiëntie en lage emissies binnen de EU; 105. benadrukt dat gescheiden inzameling van afval een voorwaarde is voor kwaliteitsvolle recycling en om waardevolle materialen en producten in de recyclingkringloop te houden; steunt de plannen van de Commissie om maatregelen voor te stellen die de bestaande systemen voor gescheiden inzameling moeten verbeteren en harmoniseren; vindt dat hierbij rekening moet worden gehouden met de beste praktijken in de lidstaten en met de verschillende regionale en lokale omstandigheden en dat deze maatregelen geen nadelige gevolgen mogen hebben voor goed functionerende bestaande systemen; vraagt dat de Commissie zorgt voor de juiste uitvoering van de bepalingen die zijn vastgesteld in de kaderrichtlijn afvalstoffen; 106. benadrukt dat afvalstrategieën en -beleid moeten stoelen op degelijke wetenschappelijke gegevens en methoden en dat de betrouwbaarheid en de vergelijkbaarheid van de EU-statistieken moeten worden verbeterd; verzoekt de Commissie daarom de afvalstatistieken verder te harmoniseren en gegevens over gerecycleerde materialen en gerecycleerd afval op drie punten te verzamelen: de inzameling, het punt van binnenkomst in de recyclinginstallatie en het aandeel effectief hergebruik van gerecycleerde materialen; 107. betreurt het dat in de afvalstortrichtlijn te weinig aandacht wordt besteed aan preventie en dringt er dan ook op aan de richtlijn in overeenstemming te brengen met de overkoepelende beginselen van het actieplan voor de circulaire economie en een streefdoel voor storten van 10 % vast te stellen op basis van een referentiejaar en kg afval per persoon per jaar, om te voorkomen dat van afvalstorting op afvalverbranding wordt overgegaan; 108. herinnert eraan dat industriële symbiose een essentieel aspect is van het tot stand brengen van de circulaire economie, door onderling verbonden netwerken te bevorderen waarbij het afval van de ene industrie de grondstof van de andere industrie wordt en energie en materialen voortdurend in de kringloop kunnen blijven, waardoor hulpbronnen zolang mogelijk worden gebruikt; verzoekt derhalve om meer inspanningen voor het opschalen van de industriële symbiose op EU-niveau en het efficiënter en concurrerender maken van de industriële waardeketen; 109. benadrukt dat de ontwikkeling van industriële symbiose zou vereisen dat gebieden hun lokale hulpbronnenstromen beter begrijpen en beheren en zij nieuwe strategieën voor ruimtelijke ordening uitvoeren in samenwerking met industrieën, belanghebbenden, lokale overheden en burgers; dringt er bij de lidstaten op aan te eisen dat lokale en regionale overheden mogelijkheden voor industriële symbiose identificeren door de economische activiteiten grondig in kaart te brengen en een analyse van hulpbronnenstromen te vereisen; 110. onderstreept het belang van de uitvoering van artikel 8 bis, lid 1, van de kaderrichtlijn afvalstoffen, waarin duidelijk is bepaald dat de lidstaten verplicht zijn de verantwoordelijkheden en taken van organisaties voor producentenverantwoordelijkheid (PRO’s) duidelijk te omschrijven; 111. beveelt aan de ontwikkeling te ondersteunen van lokale waardeketens die zijn gebaseerd op de recycling van bioafval voor het opwekken van hernieuwbare energie, zoals biomethaan, teneinde nauwere banden te creëren tussen plattelands- en stedelijke gemeenschappen, terwijl de afvalhiërarchie volledig wordt toegepast; 112. wijst op de noodzaak om de circulariteit van producten en hulpbronnenintensiteit op te nemen in grensoverschrijdende aanpassingsmechanismen; Circulariteit haalbaar maken voor mensen, regio’s en steden 113. erkent dat regionale regeringen, lokale autoriteiten en gemeenschappen en kmo’s een belangrijke rol spelen in de circulaire economie, op het gebied van afvalbeheer en bij de uitvoering van de maatregelen die zijn opgenomen in het actieplan voor de circulaire economie; roept de Commissie en de lidstaten op de oprichting en samenwerking van circulaire knooppunten in alle Europese regio’s, industriële clusters en lokale gemeenschappen te ondersteunen in de geest van het voorgestelde “Nieuw Europees Bauhaus”, waarbij steun wordt verleend aan de ontwikkeling van circulaire modellen op het gebied van ontwerp, aanbestedingen en afvalbeheer; 114. steunt het idee om de vaardighedenagenda bij te werken voor de circulaire economie en roept de Commissie op deze agenda af te stemmen op specifieke werkgelegenheidsbehoeften, met inbegrip van onderwijs- en opleidingseisen en nieuwe banen die nodig zijn bij de transitie naar een circulaire economie; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat het actieplan voor de circulaire economie wordt gekoppeld aan de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en de strategie voor gendergelijkheid en te zorgen voor een rechtvaardige overgang; benadrukt tevens de cruciale rol van de sociale partners bij werkgerelateerde en sociale aspecten van de transitie naar een circulaire economie; 115. benadrukt de sleutelrol van de consument bij afvalpreventie en -beheer en wijst erop dat de burgers meer betrokken moeten worden bij gescheiden afvalinzameling; herhaalt dat de lidstaten en de regionale en lokale overheden het publiek meer bewust moeten maken van duurzame consumptie, onder meer consumptiemodellen die gebaseerd zijn op hergebruik, huren of delen, en van afvalpreventie en het efficiënt sorteren en verwijderen van afval; 116. vraagt dat de Commissie ervoor zorgt dat de beginselen van de circulaire economie in alle praktijken worden verankerd en dat zij de lidstaten ondersteunt bij het delen van kennis en beste praktijken met betrekking tot de verschillende inspanningen die op het gebied van de circulaire economie op regionaal en lokaal niveau in de EU worden geleverd; 117. benadrukt het belang van samenwerking tussen regeringen, plaatselijke overheden, wetenschappelijke instellingen en bedrijven, met inbegrip van producenten en kopers, teneinde de maatregelen inzake de circulaire economie te stimuleren en op te schalen; onderstreept dat het van belang is deze samenwerking uit te breiden tot andere belanghebbenden, zoals sociale ondernemingen, startende ondernemingen en ngo’s; 118. merkt op dat de sector reparatie- en onderhoudsdiensten een aanzienlijk potentieel heeft om werkgelegenheid te scheppen en dat de ontwikkeling van deze sector moet worden ondersteund en bevorderd, met name reparatie-initiatieven, coöperaties en sociale ondernemingen op lokaal, basis- en gemeenschapsniveau; 119. onderstreept de potentiële rol van milieuveilige koolstofafvang, en -opslag en milieuveilig koolstofgebruik (CCS/U) voor het verwezenlijken van de doelstellingen van de Europese Green Deal; is voorstander van een geïntegreerde beleidscontext ter bevordering van het gebruik van milieuveilige CCS/U-toepassingen die voor een nettoreductie van broeikasgasemissies zorgen, teneinde de zware industrie klimaatneutraal te maken wanneer er geen directe opties voor emissiereductie beschikbaar zijn (39) ; verklaart echter nogmaals dat in de EU-strategie voor broeikasgasneutraliteit voorrang moet worden gegeven aan rechtstreekse emissiebeperking en maatregelen voor het behoud en de bevordering van de natuurlijke putten en reservoirs in de EU (40) ; Leidende inspanningen op mondiaal niveau 120. steunt het streven van de Commissie om de verordening betreffende de overbrenging van afvalstoffen te herzien teneinde de transparantie en de traceerbaarheid van de handel in afvalstoffen binnen de EU te waarborgen, de uitvoer naar derde landen van afval die schade toebrengt aan het milieu of de menselijke gezondheid een halt toe te roepen en onwettig gedrag doeltreffender aan te pakken om ervoor te zorgen dat al het afval wordt verwerkt volgens de beginselen van de circulaire economie; steunt voorts de Commissie bij de uitvoering van de recente wijzigingen in het Verdrag van Bazel betreffende kunststofafval en vraagt dat zij handelt met volledige inachtneming van de EU-verplichtingen uit hoofde van dit verdrag; vraagt dat de Commissie zich ook richt op: 121. is verheugd over de wereldwijde alliantie voor een circulaire economie en hulpbronnenefficiëntie om de mondiale transitie naar een klimaatneutrale, hulpbronnenefficiënte en circulaire economie te versnellen en nodigt de Commissie uit het voortouw te nemen bij de inspanningen voor een internationale overeenkomst over het beheer van natuurlijke hulpbronnen om voor het gebruik van natuurlijke hulpbronnen binnen de “grenzen van de planeet” te blijven; 122. steunt de inspanningen van de Commissie op internationaal niveau om een mondiale overeenkomst inzake kunststof tot stand te brengen en om de wereldwijde toepassing van de EU-benadering van kunststof van de circulaire economie te bevorderen; onderstreept dat ervoor moet worden gezorgd dat de verschillende toezeggingen die op zowel EU- als mondiaal niveau zijn gedaan, op een geïntegreerde en transparante manier kunnen worden gevolgd; verzoekt de Commissie en de lidstaten actief leiderschap te tonen om te blijven werken aan internationale antwoorden voor het bestrijden van kunststofzwerfvuil in zee en microplastics; 123. onderstreept dat het belangrijk is te eisen dat primaire en secundaire grondstoffen die in de EU worden ingevoerd, voldoen aan normen inzake mensenrechten, volksgezondheid en milieubescherming die gelijkwaardig zijn aan de EU-normen, onder meer door middel van het komende wetgevingsvoorstel van de Commissie over duurzaam ondernemingsbestuur en zorgvuldigheid, en te zorgen voor gelijke concurrentievoorwaarden in de belangrijkste toeleveringsketens van de EU; benadrukt dat het van belang is te zorgen voor samenhang tussen het interne en het externe beleid van de Unie met betrekking tot de doelstellingen van de Europese Green Deal en het actieplan voor een circulaire economie, ook in de externe betrekkingen van de Unie en in buitenlandse handelsovereenkomsten; 124. roept de Europese producenten op hun verantwoordelijkheid te nemen wanneer zij producten verkopen in derde landen en stelt voor dat industriële belanghebbenden zich ertoe verbinden hun producentenverantwoordelijkheid uit te breiden tot het organiseren of financieren van de gescheiden inzameling van hun producten wanneer deze afval worden in derde landen; roept ook de producenten op iets te doen aan de ongelijkheden inzake de kwaliteit van uitgevoerde producten en producten die op de EU-markt worden verkocht; 125. steunt de Commissie bij het bevorderen van multilaterale besprekingen over duurzame niveaus van hulpbronnengebruik en de grenzen van de planeet, met inbegrip van de verkenning van op wetenschap gebaseerde streefdoelen voor hulpbronnengebruik; 126. benadrukt dat dringend uitvoering moet worden gegeven aan de agenda voor 2030 inzake aangelegenheden die verband houden met de versterking van het internationale beheer en de bescherming tegen gezondheids- en milieuschade ten gevolge van chemische stoffen; wijst met name op het belang van het lopende proces in het kader van de strategische aanpak voor het internationale beheer van chemische stoffen (SAICM) om tijdens de ICCM 5 in Bonn in juli 2021 een besluit te nemen over een sterk kader voor het goed beheer van chemische stoffen en afval na 2020; 127. dringt er bij de Commissie op aan het gebruik van indicatoren voor hulpbronnenefficiëntie te bevorderen door middel van internationale verdragen teneinde vergelijkingen tussen sectoren en economieën mogelijk te maken en een gelijk speelveld te waarborgen en de dialoog en samenwerking met derde landen te ondersteunen; 128. is van mening dat, gezien het feit dat de hulpbronnen van de aarde eindig zijn, een internationaal congres inzake de toereikendheid van hulpbronnen moet worden gepland voor besprekingen over de toegang tot en de gevolgen van het gebruik van hulpbronnen, waarbij duurzaamheid en rechtvaardigheid centraal staan; 129. herinnert eraan dat de EU niet alleen maatregelen moet nemen om de doelstelling van koolstofneutraliteit tegen 2050 te verwezenlijken, maar daarnaast ook de koolstofvoetafdruk als gevolg van de vraag in de EU naar ingevoerde producten moet aanpakken; verzoekt de Commissie belemmeringen voor groene groei, eco-innovatie en belemmeringen die de markttoegang voor circulaire producten en diensten van buiten de EU verhinderen of beperken, in kaart te brengen en weg te nemen; verzoekt de Commissie de mogelijkheden en voordelen van een verlaging van de tarieven en niet-tarifaire belemmeringen voor bepaalde producten en diensten te onderzoeken, teneinde de ontwikkeling van de circulaire economie te bevorderen, ook in de context van de lopende herziening van het EU-stelsel van algemene tariefpreferenties (SAP); moedigt de Commissie in dit verband aan de dimensie van de circulaire economie op te nemen in de onderhandelingen over de overeenkomst inzake milieugoederen, die moeten worden geïntensiveerd; verzoekt de Commissie rekening te houden met de specifieke behoeften van de kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) in de EU, kmo’s te helpen om de circulaire economie in hun bedrijfsmodel te integreren, onder meer door stimulansen, en hen te ondersteunen bij de tenuitvoerlegging van bedrijfsstrategieën voor de uitvoer van circulaire producten, met name door de invoering van een risicobeoordelingsinstrument voor oorsprongsregels, zoals momenteel door de Commissie wordt overwogen; verzoekt de Commissie in de WTO het voortouw te nemen om producten op basis van hun koolstofgehalte aan te pakken en zo op regelgevingsgebied te zorgen voor een gelijk speelveld; 130. acht het noodzakelijk juridisch sluitende bepalingen op te nemen in handelsovereenkomsten om de relevante EU-wetgeving inzake de circulaire economie te vrijwaren met betrekking tot het begrip handelsbarrière; 131. benadrukt dat een strategisch handelsbeleid een essentieel instrument is om de transitie naar de circulaire economie en de agenda voor duurzame ontwikkeling van de EU en de VN tegen 2030 wereldwijd te bevorderen en benadrukt dan ook dat ervoor moet worden gezorgd dat handels- en investeringsovereenkomsten stroken met het beleid voor de circulaire economie; 132. moedigt de Commissie aan om met de EU-handelspartners een open en transparante dialoog aan te gaan en samen te werken om de doelstellingen van de circulaire economie verder te ondersteunen; vraagt dat de Commissie en de lidstaten in internationale fora (UNCTAD, WTO, G20, G7) extra inspanningen leveren om de EU-agenda inzake de circulaire economie uit te voeren en samen met de internationale partners te zorgen voor een wereldwijd gelijk speelveld, door de mogelijkheid van digitale productpaspoorten te overwegen om de beschikbaarheid van gegevens over de samenstelling, de koolstofvoetafdruk en recyclebaarheid van het product te bevorderen, de circulariteit te verbeteren, uitgebreide producentenverantwoordelijkheid te stimuleren en consumenten aan te zetten tot duurzame keuzes; stelt in dit verband ook voor dat de Commissie zich met de relevante multilaterale organisaties inzet voor een akkoord over een internationaal, voor de consument begrijpelijk etiket dat aangeeft of een product recyclebaar is; benadrukt voorts dat bijzondere aandacht moet worden besteed aan de manier waarop minder ontwikkelde partnerlanden aan de circulaire economie kunnen deelnemen en ervan kunnen profiteren; vraagt de Commissie in het bijzonder de beginselen van de circulaire economie te integreren in haar strategiedocument “Naar een brede strategie met Afrika”; vraagt de Commissie hulp voor handel en de SAP plus-regeling te gebruiken om ontwikkelingslanden te helpen bij het invoeren van praktijken op het gebied van de circulaire economie, waaronder productnormen; o o o 133. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien artikel 2 en artikel 3, lid 3, tweede alinea, van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) en de artikelen 8, 79 en 83 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien de artikelen 3, 5 en 23 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, – gezien het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM), – gezien Richtlijn 2011/36/EU van het Europees Parlement en de Raad van 5 april 2011 inzake de voorkoming en bestrijding van mensenhandel en de bescherming van slachtoffers daarvan, en ter vervanging van Kaderbesluit 2002/629/JBZ van de Raad (1) (de "richtlijn ter bestrijding van mensenhandel"), – gezien de Conventie van de Raad van Europa over actie tegen mensenhandel en de aanbevelingen van de Raad van Europa op dit gebied, – gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, – gezien het Verdrag van de Verenigde Naties tegen grensoverschrijdende georganiseerde misdaad ("het Verdrag van Palermo") en de bijbehorende protocollen, met name het Protocol inzake de voorkoming, bestrijding en bestraffing van mensenhandel, in het bijzonder vrouwenhandel en kinderhandel (het Mensenhandelprotocol van de Verenigde Naties) en het Protocol tegen de smokkel van migranten over land, over zee en door de lucht, – gezien het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind en het Facultatief Protocol bij het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van het kind inzake de verkoop van kinderen, kinderprostitutie en kinderpornografie, en gezien de resolutie van het Europees Parlement van 26 november 2019 over kinderrechten naar aanleiding van het dertigjarig bestaan van het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind (2) , – gezien het VN-Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing, – gezien het werk van de speciale rapporteur van de VN inzake mensenhandel, met name vrouwen en kinderen, – gezien het Verdrag van de VN inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen (CEDAW), met name artikel 6, betreffende de bestrijding van alle vormen van handel in vrouwen en van het exploiteren van prostitutie van vrouwen, – gezien het VN-Verdrag inzake de afschaffing van mensenhandel en van de exploitatie van prostitutie van anderen, – gezien de verklaring en het actieprogramma van Peking, die op 15 september 1995 zijn goedgekeurd op de vierde Wereldvrouwenconferentie, en de latere slotdocumenten die zijn aangenomen op speciale bijeenkomsten van de Verenigde Naties Beijing +5 (2000), Beijing +10 (2005), Beijing +15 (2010) en het slotdocument van de toetsingsconferentie Beijing +20, – gezien het “Joint UN Commentary” over de EU-richtlijn inzake de voorkoming en bestrijding van mensenhandel en de bescherming van slachtoffers, waarin wordt opgeroepen om slachtoffers van mensenhandel op een genderbewuste manier internationale bescherming te verlenen, – gezien het Verdrag van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) betreffende de gedwongen arbeid (1930, nr. 29), het Protocol van 2014 daarbij, het Verdrag betreffende de afschaffing van gedwongen arbeid (1957, nr. 105) en de Aanbeveling betreffende gedwongen arbeid (aanvullende maatregelen) (2014, nr. 203), het Verdrag betreffende de ergste vormen van kinderarbeid (1999, nr. 182) en het Verdrag inzake fatsoenlijk werk voor huishoudelijk personeel (2011, nr. 189), – gezien de leidende beginselen van de VN inzake bedrijfsleven en mensenrechten, – gezien algemene aanbeveling nr. 33 van het VN-comité voor de uitbanning van discriminatie van vrouwen (CEDAW) van 23 juli 2015 over de toegang van vrouwen tot de rechter, – gezien de resolutie van de Verenigde Naties getiteld “Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development” (Onze wereld transformeren: Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling), aangenomen door de Algemene Vergadering op 25 september 2015, met name duurzame-ontwikkelingsdoelstelling (SDG) 5.2 inzake de uitbanning van alle vormen van geweld tegen vrouwen en meisjes in de publieke en private sfeer, met inbegrip van mensenhandel en seksuele en andere vormen van uitbuiting, – gezien het Verdrag van de Raad van Europa inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld (Verdrag van Istanbul), – gezien Richtlijn 2012/29/EU van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012 tot vaststelling van minimumnormen voor de rechten, de ondersteuning en de bescherming van slachtoffers van strafbare feiten, en ter vervanging van Kaderbesluit 2001/220/JBZ van de Raad (3) (de richtlijn rechten van slachtoffers), – gezien Richtlijn 2011/93/EU van het Europees Parlement en de Raad van 13 december 2011 ter bestrijding van seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen en kinderpornografie, en ter vervanging van Kaderbesluit 2004/68/JBZ van de Raad (4) (de richtlijn ter bestrijding van seksueel misbruik en kinderpornografie), – gezien Richtlijn 2009/52/EG van het Europees Parlement en de Raad van 18 juni 2009 tot vaststelling van minimumnormen inzake sancties en maatregelen tegen werkgevers van illegaal verblijvende onderdanen van derde landen (5) , – gezien Richtlijn 2008/115/EG van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2008 over gemeenschappelijke normen en procedures in de lidstaten voor de terugkeer van onderdanen van derde landen die illegaal op hun grondgebied verblijven (6) , – gezien Richtlijn 2004/81/EG van de Raad van 29 april 2004 betreffende de verblijfstitel die in ruil voor samenwerking met de bevoegde autoriteiten wordt afgegeven aan onderdanen van derde landen die het slachtoffer zijn van mensenhandel of hulp hebben gekregen bij illegale immigratie (7) (de richtlijn betreffende de verblijfstitel), – gezien Richtlijn 2002/90/EG van de Raad van 28 november 2002 tot omschrijving van hulpverlening bĳ illegale binnenkomst, illegale doortocht en illegaal verblĳf (8) , en Kaderbesluit 2002/946/JBZ van de Raad van 28 november 2002 tot versterking van het strafrechtelijk kader voor de bestrijding van hulpverlening bĳ illegale binnenkomst, illegale doortocht en illegaal verblĳf (9) , – gezien de mededeling van de Commissie van 24 juni 2020 getiteld “EU-strategie inzake de rechten van slachtoffers (2020-2025)” ( COM(2020)0258 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 19 juni 2012 getiteld “De EU-strategie voor de uitroeiing van mensenhandel 2012-2016” ( COM(2012)0286 ), – gezien het werkdocument van de diensten van de Commissie van 17 oktober 2014 getiteld “Mid-term report on the implementation of the EU strategy towards the eradication of trafficking in human beings” (SWD(2014)0318) en gezien het eerste ( COM(2016)0267 ), tweede ( COM(2018)0777 ) en derde voortgangsverslag ( COM(2020)0661 ) daarbij, – gezien het verslag van de Commissie ter beoordeling van de mate waarin de lidstaten de nodige maatregelen hebben genomen om te voldoen aan Richtlijn 2011/36/EU inzake de voorkoming en bestrijding van mensenhandel en de bescherming van slachtoffers daarvan, in overeenstemming met artikel 23, lid 1, van de richtlijn ( COM(2016)0722 ), – gezien zijn resolutie van 23 oktober 2020 over gendergelijkheid in het buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU (10) , – gezien zijn resolutie van 28 november 2019 over de toetreding van de EU tot het Verdrag van Istanbul en andere maatregelen ter bestrijding van gendergerelateerd geweld (11) , – gezien zijn resolutie van 5 juli 2016 over de bestrijding van mensenhandel in de externe betrekkingen van de EU (12) , – gezien zijn resolutie van 12 mei 2016 over de tenuitvoerlegging van Richtlijn 2011/36/EU van 5 april 2011 inzake de voorkoming en bestrijding van mensenhandel en de bescherming van slachtoffers daarvan vanuit een genderperspectief (13) , – gezien zijn resolutie van 26 februari 2014 over seksuele uitbuiting en prostitutie en de gevolgen daarvan voor de gendergelijkheid (14) , – gezien de mededeling van de Commissie van 4 december 2017 getiteld “Verslag over de follow-up van de EU-strategie voor de uitroeiing van mensenhandel en het vaststellen van verdere concrete maatregelen” ( COM(2017)0728 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 5 maart 2020 getiteld “Een Unie van gelijkheid: strategie voor gendergelijkheid 2020-2025” ( COM(2020)0152 ), – gezien de studie van de Commissie over de economische, sociale en menselijke kosten van mensenhandel binnen de EU (2020), de studie van de Commissie over evaluatie van de werking van de nationale en transnationale verwijzingsmechanismen van de lidstaten (2020), de studie van de Commissie over gegevensverzameling betreffende mensenhandel in de EU (2020) en de studie van de Commissie over de genderdimensie van mensenhandel (2016), – gezien de gezamenlijke verklaring om samen te werken bij de aanpak van mensenhandel, ondertekend in 2018 door het Europees Ondersteuningsbureau voor asielzaken (EASO), het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten (FRA), het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving (Europol), het Agentschap van de Europese Unie voor justitiële samenwerking in strafzaken (Eurojust), de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden (Eurofound), het Agentschap van de Europese Unie voor opleiding op het gebied van rechtshandhaving (Cepol), het Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving (EMCDDA), het Agentschap van de Europese Unie voor het operationeel beheer van grootschalige IT-systemen op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht (eu-LISA), het Europees Grens- en kustwachtagentschap (Frontex) en het Europees Instituut voor gendergelijkheid (EIGE), – gezien het situatieverslag van Europol van 18 februari 2016 getiteld “Trafficking in human beings in the EU”, – gezien het verslag van Europol getiteld “The challenges of countering human trafficking in the digital era” (De uitdagingen bij de bestrijding van mensenhandel in het digitale tijdperk) van 18 oktober 2020, – gezien het verslag van Europol van 2017 over de dreigingsevaluatie van de zware en georganiseerde criminaliteit (Socta), – gezien het vierde jaarlijkse verslag van het Europees Centrum tegen migrantensmokkel van Europol van 15 mei 2020, – gezien het verslag van het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten, getiteld “Severe labour exploitation: workers moving within or into the European Union” (Ernstige arbeidsuitbuiting: werknemers die zich binnen of naar de Europese Unie verplaatsen) van 29 mei 2015, – gezien het verslag van Eurostat van 17 oktober 2014 “Trafficking in human beings”, – gezien resolutie 9/1 van de Conferentie van de Partijen bij het Verdrag van de Verenigde Naties ter bestrijding van grensoverschrijdende georganiseerde criminaliteit (UNTOC) betreffende de instelling van het mechanisme voor de evaluatie van de uitvoering van het UNTOC en de daaraan gehechte protocollen, – gezien de UNHCR-richtsnoeren van 7 april 2006 inzake internationale bescherming getiteld “The application of Article 1A(2) of the 1951 Convention and/or 1967 Protocol relating to the Status of Refugees to victims of trafficking and persons at risk of being trafficked”, – gezien het algemeen verslag van het VN-Bureau voor drugs- en misdaadbestrijding (UNODC) van 2018 over de mensenhandel, – gezien algemene aanbeveling nr. 38 van het VN-comité voor de uitbanning van discriminatie van vrouwen (CEDAW) van 6 november 2020 over de handel in meisjes en vrouwen in de context van wereldwijde migratie, – gezien de Europese uitvoeringsanalyse getiteld “Implementation Assessment of Directive 2011/36/EU: Migration and gender issues”, op 15 september 2020 gepubliceerd door het directoraat-generaal Parlementaire Onderzoeksdiensten (15) , – gezien artikel 54 van zijn Reglement en artikel 1, lid 1, onder e), van en bijlage 3 bij het besluit van de Conferentie van voorzitters van 12 december 2002 betreffende de procedure inzake het verlenen van toestemming voor het opstellen van initiatiefverslagen, – gezien de gezamenlijke beraadslagingen van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid overeenkomstig artikel 58 van het Reglement, – gezien het verslag van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid ( A9-0011/2021 ), A. overwegende dat mensenhandel een schending van de menselijke waardigheid en de lichamelijke en psychologische integriteit van mensen is die ons in ons dagelijks leven omringt en een grove schending van de grondrechten uitmaakt in de zin van artikel 5, lid 3, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie; B. overwegende dat mensenhandel een sterk gendergebonden verschijnsel is, nu bijna drie kwart (16) van alle slachtoffermeldingen in de EU in 2017 en 2018 vrouwen en meisjes waren, die overwegend verhandeld werden met het oog op seksuele uitbuiting; overwegende dat seksuele uitbuiting sinds 2008 de meest gemelde reden is voor mensenhandel in de EU; C. overwegende dat het aantal geregistreerde slachtoffers van mensenhandel in de laatste door de Commissie onderzochte periode (2017 en 2018) is toegenomen ten opzichte van de voorgaande periode en verder blijft toenemen (17) ; overwegende dat het daadwerkelijke aantal slachtoffers waarschijnlijk aanzienlijk hoger ligt dan blijkt uit de geregistreerde gegevens, aangezien veel gevallen onopgemerkt blijven; D. overwegende dat kinderen een aanzienlijk deel van de slachtoffers van mensenhandel uitmaken; overwegende dat 78 % van alle verhandelde kinderen meisjes zijn en 68 % van alle verhandelde volwassenen vrouwen zijn (18) ; E. overwegende dat genderongelijkheid, armoede, gedwongen ontheemding, werkloosheid, gebrek aan sociaal-economische kansen, gebrek aan toegang tot onderwijs, gendergerelateerd geweld, discriminatie en marginalisering, en corruptie enkele van de factoren zijn die mensen, met name vrouwen en kinderen, kwetsbaar maken voor mensenhandel; overwegende dat de onderliggende oorzaken van mensenhandel nog onvoldoende worden aangepakt; F. overwegende dat slachtoffers van mensenhandel vaak te maken krijgen met meervoudige en elkaar overlappende vormen van discriminatie en geweld, onder meer op grond van gender, leeftijd, ras, handicap, etnische herkomst, cultuur en godsdienst, alsook op grond van hun nationale of sociale herkomst of andere statussen, en overwegende dat deze vormen van discriminatie zelf aan mensenhandel kunnen bijdragen (19) ; G. overwegende dat er veel vormen van mensenhandel zijn, maar dat zij allemaal gebaseerd zijn op misbruik van de inherente kwetsbaarheid van de slachtoffers en gericht zijn op de uitbuiting van mensen, en overwegende dat de slachtoffers van mensenhandel diverse legale en illegale activiteiten blijken te verrichten, waaronder, maar niet uitsluitend, de landbouwsector, de voedselverwerking, de seksindustrie, huishoudelijk werk, productie, zorg, schoonmaak, andere sectoren (met name diensten) bedelarij, criminaliteit, gedwongen huwelijken, seksuele uitbuiting online en offline, illegale adopties en handel in menselijke organen; overwegende dat er andere vormen van mensenhandel bestaan die onvolledig geregistreerd en onvolledig gemeld worden, waaronder een aantal vormen die sterk gendergebonden zijn, zoals gedwongen huwelijken en huishoudelijke slavernij; H. overwegende dat de afgelopen paar jaren is gebleken dat migranten en asielzoekers een bijzonder risico lopen om het slachtoffer van mensenhandel te worden; overwegende dat netwerken voor mensenhandel zich binnen deze groepen in het bijzonder richten op niet-begeleide minderjarigen en vrouwen; I. overwegende dat Europol ervoor heeft gewaarschuwd dat de COVID-19-pandemie ertoe kan leiden dat het aantal slachtoffers verder toeneemt (20) en de pakkans voor mensenhandelaren afneemt, en dat een economische recessie ten gevolge van de COVID-19-crisis ook gevaarlijke gevolgen op het gebied van de mensenhandel kan hebben (21) ; overwegende dat de situatie van de slachtoffers van mensenhandel sinds het begin van de crisis is verslechterd en dat de hulpverleningsdiensten moeilijkheden hebben ondervonden bij het verlenen van bijstand aan slachtoffers; J. overwegende dat het gebruik van digitale technologieën volgens Europol (22) de mogelijkheden van criminelen om mensen te vervoeren voor diverse vormen van uitbuiting heeft verruimd; overwegende dat mensenhandelaren tijdens alle fasen van seksuele uitbuiting gebruikmaken van nieuwe technologieën, van het ronselen en het aanbieden van slachtoffers tot chantage en het controleren van hun bewegingen; overwegende dat deze nieuwe hulpmiddelen mensenhandelaren een grotere mate van anonimiteit bieden en het moeilijker maken voor rechtshandhavers om hen op te sporen; overwegende dat online-interactie zowel risico’s als kansen met zich meebrengt voor criminelen, slachtoffers en wetshandhavingsautoriteiten; K. overwegende dat mensenhandel een complexe en veelvoorkomende vorm van criminaliteit blijft, die de realisatie bemoeilijkt van alle doelstellingen voor duurzame ontwikkeling (SDG’s), met name SDG 5 (gendergelijkheid), SDG 8 (eerlijk werk en economische groei), SDG 16 (vrede, justitie en sterke publieke diensten) en SDG 17 (partnerschap om doelstellingen te bereiken); L. overwegende dat mensenhandel weliswaar voor alles een ernstige misdaad tegen individuele personen is, maar ook kosten voor de maatschappij met zich meebrengt, zoals de extra inzet van openbare voorzieningen, waaronder wetshandhaving, gespecialiseerde diensten, gezondheidsdiensten en sociale bescherming, gederfde economische productie, de waarde van het verlies aan levenskwaliteit, en de coördinatie van het preventieve werk ter bestrijding van mensenhandel; overwegende dat de kosten hiervan voor de EU-28 worden geschat op 3 700 524 433 EUR (23) ; M. overwegende dat mensenhandel een complex, transnationaal verschijnsel is dat alleen doeltreffend kan worden aangepakt als de EU-instellingen, de lidstaten, derde landen en EU- en internationale organisaties op gecoördineerde wijze met elkaar samenwerken; overwegende dat internationale samenwerking van essentieel belang is om mensenhandel uit te roeien door middel van synergie tussen diverse bestaande interne en externe beleidsmaatregelen, zoals de integrale strategie voor het buitenlands en veiligheidsbeleid van de Europese Unie en het actieplan inzake mensenrechten en democratie 2020-2024, alsook via de desbetreffende voorlichtingscampagnes in de betrokken landen; overwegende dat met mensenhandel rekening moet worden gehouden bij de wetgevingswerkzaamheden inzake het genderactieplan III; N. overwegende dat de doeltreffende opsporing van slachtoffers van mensenhandel in de meeste lidstaten nog steeds een uitdaging vormt, om diverse redenen, zoals het gebrek aan taalkennis en onwilligheid om aangifte te doen bij de politie, alsook een gebrek aan capaciteit bij wetshandhavingsautoriteiten; overwegende dat de identificatie van minderjarige slachtoffers vaak nog moeilijker is doordat zij niet begrijpen dat zij slachtoffer zijn; overwegende dat de lidstaten gehouden zijn gepaste zorgvuldigheid te betrachten om mensenhandel te voorkomen, om gevallen van mensenhandel te onderzoeken en daders te bestraffen, om slachtoffers te ondersteunen, hun zelfstandigheid te vergroten en hun waardigheid te eerbiedigen, ervoor te zorgen dat zij beschermd worden en toegang tot rechtsmiddelen hebben, en overwegende dat het verzuimen van deze verplichtingen betekent dat de mensenrechten en fundamentele vrijheden van slachtoffers worden geschonden en beperkt of teniet gedaan; O. overwegende dat de richtlijn ter bestrijding van mensenhandel in heel de EU toepasselijke minimumnormen vaststelt voor de voorkoming en bestrijding van mensenhandel en de bescherming van slachtoffers daarvan, en voorziet in een definitie van mensenhandel; overwegende dat de volledige en correcte omzetting van de richtlijn ter bestrijding van mensenhandel, gevolgd door de volledige tenuitvoerlegging ervan, niet alleen verplicht is, maar ook noodzakelijk om vooruitgang te boeken bij de aanpak van mensenhandel; P. overwegende dat uit alle monitoringverslagen blijkt dat er op het niveau van de lidstaten bijna tien jaar na vaststelling van de richtlijn ter bestrijding van mensenhandel nog steeds belemmeringen zijn voor de volledige uitvoering ervan, waarbij de meeste slachtoffers onopgemerkt blijven en de cijfers inzake vervolging en veroordeling van daders laag blijven; overwegende dat de aanzienlijke lacunes in de reikwijdte en toepassing van de nationale wetten en beleidsmaatregelen met betrekking tot de mensenhandel door georganiseerde misdaadgroepen actief kunnen worden gebruikt, zodat grote groepen mensen nog kwetsbaarder zijn voor uitbuiting; Q. overwegende dat de tenuitvoerlegging van de richtlijn "rechten van slachtoffers" te wensen overlaat, vooral als gevolg van een onvolledige en/of onjuiste omzetting; R. overwegende dat mensenhandel een zeer rendabele vorm van georganiseerde misdaad is en daardoor vraag- en winstgedreven; overwegende dat bij de bestrijding van mensenhandel de nadruk moet liggen op het terugdringen van de vraag, ook met betrekking tot de uitbuiting van vrouwen en meisjes; overwegende dat fysiek, psychologisch en seksueel geweld bestanddelen zijn van mensenhandel met het oog op seksuele uitbuiting en geweld tegen vrouwen; S. overwegende dat de ratificatie door de EU van het Verdrag van Istanbul een aanvulling kan vormen op de inspanningen van de EU en de lidstaten in de strijd tegen mensenhandel; T. overwegende dat er ernstige arbeidsuitbuiting plaatsvindt in veel economische sectoren in de EU, en dat diverse groepen grensoverschrijdende werknemers hier het slachtoffer van worden, zowel EU-burgers als niet-EU-burgers; overwegende dat, zoals aanbevolen door het FRA (24) , deze praktijken moeten worden aangepakt met behulp van onder meer een sluitend systeem van gerichte inspecties op de werkplek; 1. wijst erop dat een gecoördineerd, geharmoniseerd en samenhangend kader op EU-niveau nodig is, gebaseerd op efficiëntere beoordelings- en follow-upmechanismen, dat garandeert dat de preventie van mensenhandel wordt versterkt, samen met de ondersteuning, bijstand en bescherming van slachtoffers, met het oog op de volledige uitbanning van mensenhandel, onder meer door een gecoördineerde uitvoering met de rechten die zijn verleend overeenkomstig de richtlijn rechten van slachtoffers, de richtlijn betreffende de verblijfstitel, de richtlijn ter bestrijding van seksueel misbruik en kinderpornografie en de richtlijn betreffende schadeloosstelling (25) , aangezien mensenhandel een misdrijf is met een grensoverschrijdende dimensie en dus niet kan worden aangepakt op nationaal niveau alleen; 2. is ingenomen met het werk dat de Commissie heeft verricht bij het coördineren van de respons van de EU op mensenhandel en het opbouwen van kennis en vaststellingen over de diverse aspecten van mensenhandel, met inbegrip van onderzoek naar de genderdimensie en de specifieke kwetsbaarheid van kinderen; verzoekt de Commissie de continuïteit van het werk dat wordt verricht, te waarborgen door de benoeming van een fulltime EU-coördinator voor de bestrijding van mensenhandel, met relevante expertisen en een duidelijk mandaat, die samenwerkt met een netwerk van nationale vertegenwoordigers van de lidstaten en maatschappelijke organisaties om te zorgen voor een goede samenwerking; 3. benadrukt het feit dat het belangrijk is dat de financiering van de programma’s in het kader van het Fonds voor asiel, migratie en integratie (AMIF), het Daphne-programma, het Europees Sociaal Fonds+ en het Fonds voor interne veiligheid (ISF) voort gebruikt wordt voor projecten ter bestrijding van mensenhandel, samen met de inzet van andere beschikbare instrumenten, inclusief EU-programma’s zoals het programma Burgers, gelijkheid, rechten en waarden, financiële instrumenten zoals het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking (NDICI) en het EU-noodtrustfonds voor Afrika, en initiatieven zoals Empact, het Spotlight-initiatief van de EU en de VN en het GLO.ACT-initiatief; herinnert eraan dat initiatieven en projecten nodig zijn die verband houden met de genderdimensie van mensenhandel, en dringt aan op een alomvattende beleidsevaluatie van door de EU gefinancierde projecten; verzoekt de lidstaten te zorgen voor stabiele financiering en voldoende personeel om slachtoffers te herkennen en te beschermen, en uit zijn bezorgdheid over het gebrek aan toereikende financiering voor slachtofferorganisaties, met name organisaties die steun verlenen aan vrouwen, die als gevolg van forse bezuinigingen moeite hebben om de dienstverlening aan slachtoffers voort te zetten; 4. wijst erop dat het gebrek aan consistente, vergelijkbare en gedetailleerde gegevens een correcte en op feiten gebaseerde beoordeling van de schaal en de trends op het gebied van mensenhandel nog steeds belemmert; verzoekt de lidstaten hun inspanningen en financiering voor onderzoek, analyse en gegevensverzameling met betrekking tot alle vormen van mensenhandel op te voeren en de coördinatie tussen gegevensbronnen op nationaal en EU-niveau te verbeteren, evenals de verzameling van actuelere, gecentraliseerde en uitgebreidere gegevens, uitgesplitst naar soort mensenhandel, leeftijd en gender, ras en etnische herkomst, met inbegrip van intern verhandelde personen, door statistische informatie te vergaren, met inachtneming van het recht op privacy en bescherming van persoonsgegevens, in samenwerking met de betrokken institutionele actoren, het maatschappelijk middenveld, het EIGE en alle relevante internationale organisaties; verzoekt de Commissie regelmatig zulke gegevens te verzamelen en te publiceren voor de EU; 5. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan te zorgen voor differentiatie tussen mensenhandel en mensensmokkel, waarvoor een grondigere analyse nodig is en die een verschillende respons vereisen op het gebied van wetgeving en beleid; wijst erop dat de verwarring tussen beide vaak leidt tot tekortkomingen met betrekking tot een juiste identificatie van slachtoffers en het garanderen van toegang tot beschermende maatregelen en het voorkomen van secundair slachtofferschap; 6. verzoekt de Commissie en de lidstaten een beoordeling uit te voeren van het gebruik van digitale technologieën, sociale media en internetdiensten als belangrijkste instrumenten voor de rekrutering van slachtoffers van mensenhandel, en rechtshandhavingsinstanties en maatschappelijke organisaties in staat te stellen mensenhandel te bestrijden door hun de nodige technische kennis en specifieke middelen te verschaffen om de uitdagingen van de nieuwe technologieën het hoofd te bieden; dringt er voorts bij hen op aan regels inzake wettelijke aansprakelijkheid vast te stellen voor technologiebedrijven die aan uitbuiting gerelateerd materiaal hosten, de wetgevingsinstrumenten die worden gebruikt in gerechtelijke procedures en bij de vervolging van mensenhandelaren te verbeteren, de uitwisseling van informatie en de samenwerking tussen de bevoegde autoriteiten, internetproviders en socialemediabedrijven te bevorderen, publieksvoorlichtingscampagnes over mensenhandel in de hele EU te bevorderen, met inachtneming van het recht van slachtoffers op privacy en veiligheid, en hun grondrechten en gegevensbescherming te waarborgen, alsmede meer steun te verlenen voor de opbouw van transnationale expertise en op technologie gebaseerde oplossingen, bijvoorbeeld om de rekrutering van slachtoffers tegen te gaan; 7. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan om van cyberbewustzijn een prioriteit te maken in campagnes gericht op scholen, universiteiten, bedrijven en onderzoeksinstellingen, en voort te bouwen op bestaande deskundigheid zoals het portaal Better Internet for Kids; onderstreept dat het creëren van meer bewustzijn over onlinemensenhandel op sociale media essentieel is om te voorkomen dat er nieuwe slachtoffers in de netwerken van mensenhandelaren belanden; verzoekt de Commissie actief samen te werken met platforms met het oog op de ontwikkeling van gemeenschappelijke richtsnoeren en actieplannen om mensenhandel te voorkomen en te bestrijden; Identificatie, bescherming, bijstand en ondersteuning van slachtoffers 8. wijst erop dat een vroegtijdige identificatie van slachtoffers nog steeds een van de belangrijkste uitdagingen bij de uitvoering is, terwijl dit van cruciaal belang is, anders kunnen de slachtoffers hun rechten niet uitoefenen; verzoekt de lidstaten hen te beschermen, meer actoren verantwoordelijkheid te geven en bewustmakingsmogelijkheden te bieden voor het identificeren van slachtoffers van mensenhandel in alle fasen van het proces, zoals vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties, rechtshandhavingsfunctionarissen, immigratie- en asielambtenaren, arbeidsinspecteurs en maatschappelijk werkers of medische zorgverleners, evenals andere relevante professionals en actoren; benadrukt het feit dat een aanpak nodig is op basis van de vier belangrijkste strategieën: preventie, vervolging, slachtofferbescherming en meerlagig partnerschap; verzoekt alle lidstaten voldoende middelen uit te trekken voor de identificatie, bescherming, bijstand en ondersteuning van slachtoffers van mensenhandel in alle stadia; benadrukt dat bij vroegtijdige identificatie rekening moet worden gehouden met de specifieke kenmerken van risicovolle sectoren en groepen zoals slachtoffers die vrouwen en meisjes zijn; 9. verzoekt alle lidstaten de rechten van slachtoffers effectief te waarborgen door middel van rechtshulp in een zo vroeg mogelijk stadium, inclusief toegankelijke informatie over hun wettelijke rechten, en hen te beschermen en te steunen met een genderbewuste en kindvriendelijke aanpak, en tegelijk te zorgen voor complementariteit met de richtlijn rechten van slachtoffers; herinnert eraan dat de lidstaten op grond van de richtlijn ter bestrijding van mensenhandel verplicht zijn de nodige maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat de bevoegde autoriteiten het recht hebben slachtoffers van mensenhandel niet te vervolgen of te bestraffen wegens hun betrokkenheid bij criminele activiteiten waaraan zij gedwongen waren om deel te nemen; 10. betreurt het gebrek aan gerichte beschermingsprogramma’s voor kwetsbare slachtoffers in veel lidstaten; benadrukt het feit dat het belangrijk is te voorzien in maatregelen voor de speciale behoeften van slachtoffers in kwetsbare situaties en in specifieke begeleiding voor slachtoffers van mensenhandel met het oog op seksuele uitbuiting; benadrukt het feit dat gezorgd moet worden voor onvoorwaardelijke en geïndividualiseerde bescherming, bijstand en ondersteuning van slachtoffers, waarbij ook rekening moet worden gehouden met de personen die rechtstreeks van hen afhankelijk zijn, inclusief in het kader van gerechtelijke procedures in verband met strafrechtelijke, civiele of andere acties tegen mensenhandelaren of uitbuiters; dringt aan op een doeltreffende tenuitvoerlegging in alle lidstaten van de richtlijn rechten van slachtoffers en alle daarmee verband houdende wetgeving, volgens een benadering op basis van gender waarbij het slachtoffer centraal wordt geplaatst; herinnert eraan dat mensen die werken om de slachtoffers van mensenhandel te beschermen en te helpen niet strafbaar mogen worden gesteld voor hun werk in verband hiermee; 11. merkt op dat slachtoffers van mensenhandel gespecialiseerde diensten behoeven, waaronder toegang tot veilige accommodatie op korte en lange termijn, getuigenbeschermingsprogramma’s, gezondheidszorg en advies, vertaling en vertolking, voorzieningen in rechte, compensatie, toegang tot onderwijs en opleiding, met inbegrip van les om de taal van hun land van verblijf te leren, toegang tot de arbeidsmarkt en arbeidsbemiddeling, re-integratie, hulp bij hervestiging en gepersonaliseerde diensten, met een specifiek genderperspectief; dringt er bij de lidstaten op aan te zorgen voor genderspecifieke, passende en gerichte dienstverlening aan slachtoffers van mensenhandel; 12. betreurt het feit dat de specifieke behoeften van slachtoffers in kwetsbare situaties, zoals vrouwen, kinderen, LGBTI-personen, personen met een handicap en mensen uit raciale groepen, vaak over het hoofd worden gezien, en dringt er bij de lidstaten op aan te zorgen voor genderspecifieke diensten en ondersteuning voor slachtoffers die zijn afgestemd op hun behoeften; verzoekt de lidstaten met name rekening te houden met de behoeften van LGBTI-personen, aangezien deze uiterst kwetsbaar zijn voor mensenhandel vanwege het cumulatieve effect van de verschillende vormen van discriminatie op grond van seksuele geaardheid en genderidentiteit; 13. wijst op de grote kwetsbaarheid van Roma-gemeenschappen voor alle vormen van mensenhandel en uitbuiting, met name vrouwen en kinderen, volgens de drie voortgangsverslagen van de Commissie; verzoekt de Commissie en de lidstaten specifieke maatregelen ter bestrijding van mensenhandel voor te bereiden in het kader van de nationale strategieën voor de integratie van Roma voor de periode 2020-2030; verzoekt de Commissie en de lidstaten statistische gegevens over de slachtoffers van mensenhandel te verzamelen op basis van hun etnische achtergrond; 14. is bezorgd over het feit dat slachtoffers van mensenhandel vaak niet voldoende worden geïnformeerd over hun rechten of over de bijstands- en steunmaatregelen die hun ter beschikking staan; onderstreept het feit dat het belangrijk is te beschikken over duidelijke en consistente informatie voor slachtoffers en voor eerstelijnsmedewerkers die met slachtoffers in contact kunnen komen; 15. benadrukt dat de gevolgen van de COVID-19-pandemie weliswaar nog niet volledig meetbaar zijn, maar dat het niettemin duidelijk is dat de crisis de meest kwetsbare slachtoffers van mensenhandel onevenredig zwaar treft, met name vrouwen, kinderen en personen in precaire situaties, en dat veel opvangcentra hierdoor gedwongen zijn te sluiten of hun diensten op te schorten als gevolg van gemelde infecties, waardoor slachtoffers van mensenhandel zonder huisvesting, gezondheidszorg en juridische bijstand komen te zitten; benadrukt in deze context dat de toegang tot zorg en sociale diensten moet worden gegarandeerd zonder onderscheid; herinnert eraan dat de diepere oorzaken van mensenhandel door de pandemie zijn verergerd, waardoor kwetsbare bevolkingsgroepen zijn blootgesteld aan een groter risico op mensenhandel en het aantal onlineadvertenties met slachtoffers van mensenhandel, het aantal seksuele roofdieren dat zich richt op kinderen, het aantal gevallen van seksuele uitbuiting op het internet en de vraag naar kinderpornografie zijn toegenomen; verzoekt de lidstaten effectieve actie te ondernemen met de steun van maatschappelijke organisaties en EU-agentschappen zoals Europol, dat een verslag heeft gepubliceerd met als titel “Pandemic profiteering: how criminals exploit the COVID-19 crisis” in maart 2020; verzoet de Commissie een grondiger onderzoek uit te voeren naar de effecten van de COVID-19-pandemie op potentiële slachtoffers van mensenhandel en op de structuur en werking van mensenhandel in het algemeen, teneinde specifieke maatregelen te creëren om mensenhandel uit te bannen; 16. wijst erop dat volledig functionerende, coherente nationale verwijzingsmechanismen (National Referral Mechanisms, NRM)) nodig zijn, gecoördineerd met transnationale verwijzingsmechanismen en gefinancierd via specifiek hieraan toegewezen financiële middelen, om de uitdagingen op het gebied van de coördinatie van de verschillende actoren aan te pakken, alsmede de tekortkomingen die leiden tot een beperkt vertrouwen onder slachtoffers, hetgeen een negatief effect kan hebben op de effectieve verwijzingen; onderstreept dat een goede samenwerking tussen de politie en niet-gouvernementele organisaties (ngo’s) een aanvulling moet vormen op een volwaardig NRM waarin de rollen en verantwoordelijkheden zijn vastgesteld van alle relevante actoren (26) , met het oog op de bescherming en bevordering van de grondrechten van de slachtoffers; spoort de lidstaten aan nationale centra op te richten die gespecialiseerd zijn in de ondersteuning en opvang van slachtoffers van mensenhandel en rechtstreekse en efficiënte grensoverschrijdende samenwerking tussen deze centra mogelijk te maken, alsook tussen wetshandhavingsautoriteiten en de bevoegde EU-agentschappen; 17. verzoekt de Commissie de situatie te monitoren en inventariseren inzake schadeloosstelling van slachtoffers in de lidstaten en over de grenzen heen met betrekking tot toegang, handhaving en effectieve betalingen, en specifieke maatregelen voor te stellen om te zorgen voor betere, snelle en gratis rechtshulp en toegang tot schadeloosstelling in alle lidstaten, onverminderd andere vormen van herstel; 18. is ingenomen met de goedkeuring in 2018 van de instelling van het mechanisme voor de evaluatie van de uitvoering van het Verdrag van de Verenigde Naties ter bestrijding van grensoverschrijdende georganiseerde criminaliteit en de daaraan gehechte protocollen en de start van het evaluatieproces in 2020; vraagt de Commissie zich te positioneren als rolmodel in het evaluatieproces; onderstreept dat het belangrijk is te komen tot een beter begrip van mensenhandel als een complexe en zich ontwikkelende misdaad; verzoekt de lidstaten en de EU-instellingen ervoor te zorgen dat een op mensenrechten gebaseerde respons centraal blijft staan in de analyse van en de reacties op mensenhandel, en herinnert aan de noodzaak om samen te werken met burgers en maatschappelijke organisaties; benadrukt de belangrijke rol die wordt gespeeld door het Europees Parlement en de nationale parlementen; verzoekt de Commissie en de lidstaten deel te nemen aan de internationale campagne van de Verenigde Naties tegen mensenhandel; verzoekt de lidstaten met klem alle relevante internationale instrumenten inzake mensenhandel te ratificeren, waaronder het Verdrag van de Raad van Europa inzake bestrijding van mensenhandel; Mensenhandel als gendergebonden misdrijf en de aanpak van mensenhandel met het oog op seksuele uitbuiting 19. wijst erop dat seksuele uitbuiting sinds 2008 de meest voorkomende en meest gemelde vorm van mensenhandel in de EU is, aangezien 60 % van de slachtoffers wordt verhandeld met het oog op seksuele uitbuiting; merkt op dat 92 % van deze slachtoffers vrouwen en meisjes zijn en meer dan 70 % van de mensenhandelaren mannen (27) , hetgeen duidelijk maakt dat mensenhandel voor seksuele uitbuiting geworteld is in genderongelijkheden; 20. dringt er daarom bij de lidstaten op aan specifieke maatregelen vast te stellen voor het aanpakken van gendergerelateerd geweld, geweld tegen vrouwen en minderjarigen, de maatschappelijke acceptatie van geweld en de cultuur van straffeloosheid, alsmede structurele genderongelijkheden en stereotypen als onderliggende oorzaken van mensenhandel, met name door middel van onderwijs-, voorlichtings- en bewustmakingscampagnes, aangevuld met een uitwisseling van beste praktijken, waaronder programma’s en opleidingen om in dialoog te treden met mannen en jongens; beveelt de Commissie aan de genderdimensie bij de monitoring van de uitvoering van de EU-wetgeving tegen mensenhandel te versterken en verder uit te werken, en dringt er bij de Commissie op aan dit te blijven monitoren bij haar beoordeling van de naleving en tenuitvoerlegging van de richtlijn ter bestrijding van mensenhandel door de lidstaten; 21. verzoekt de Commissie in samenwerking met de lidstaten te onderzoeken hoe mensenhandel wordt aangedreven door de vraag naar seksuele diensten, aangezien Europol heeft gemeld er lidstaten zijn waar prostitutie legaal is en dat het hierdoor voor mensenhandelaren veel makkelijker is om gebruik te maken van een legale omgeving om hun slachtoffers uit te buiten (28) ; herinnert aan de vaststelling van Europol dat in een aantal EU-lidstaten waar prostitutie legaal is, verdachten kinderen konden uitbuiten naast volwassen slachtoffers (29) ; onderstreept dat mensenhandel wordt aangedreven door de hoge winsten voor mensenhandelaren en door de vraag, die alle vormen van uitbuiting aanmoedigt; benadrukt dat het gebruik van legale ondernemingen als dekmantel voor uitbuitingsactiviteiten onder mensenhandelaren gemeengoed is; herinnert eraan dat de lidstaten wettelijk verplicht zijn de vraag naar alle vormen van uitbuiting te ontmoedigen en terug te dringen, hetgeen een centraal streefdoel moet zijn bij de inspanningen op het gebied van preventie en vervolging; 22. verzoekt de Commissie prioriteit te geven aan de preventie van het misdrijf van mensenhandel met het oog op seksuele uitbuiting, onder meer door middel van voorlichtings-, bewustmakings- en onderwijscampagnes en de vaststelling van maatregelen en programma’s voor het ontmoedigen en terugdringen van de vraag, en in de toekomst eventueel specifieke wetgeving vast te stellen, en verzoekt de lidstaten bewuste gebruikmaking van de diensten van slachtoffers van mensenhandel op te nemen als misdrijf in de nationale wetgeving, als aanbevolen in artikel 18 van de richtlijn ter bestrijding van mensenhandel en in 2018 door de Commissie herhaald (30) , en te voorzien in effectieve, evenredige en ontradende sancties; dringt er bij de lidstaten op aan nauw samen te werken met maatschappelijke organisaties die zich bezighouden met slachtoffers van mensenhandel; 23. dringt er bij de lidstaten en de Commissie op aan te focussen op de terugkerende en opkomende patronen op het gebied van mensenhandel met het oog op seksuele uitbuiting, zoals de toenemende uitbuiting van kinderen en vrouwen, onder meer door grooming en seksuele chantage, en het hanteren van onder andere de loverboy-methode als meest voorkomende techniek om slachtoffers te rekruteren en volgzaam te maken door gebruik te maken van onlinetechnologieën, en hiervoor in te zetten op de ontwikkeling van digitale vaardigheden, inclusief veiligheid online, in samenwerking met alle relevante actoren; merkt op dat het toegenomen gebruik van technologie door criminele netwerken die zich bezighouden met mensenhandel hun traditionele werkwijze aanzienlijk heeft veranderd, met name in bepaalde fasen van het handelsproces; 24. wijst op het belangrijke karakter van en verzoekt om een verhoging van het aantal genderbewuste en kindvriendelijke trainingsprogramma’s voor alle ambtenaren, rechters, belanghebbenden en actoren die zich bezighouden met gevallen van mensenhandel, onderzoeken en potentiële slachtoffers, om de vroege identificatie te verbeteren van personen die het slachtoffer kunnen zijn van mensenhandel met het oog op seksuele uitbuiting, en moedigt de lidstaten aan maatregelen vast te stellen ter ondersteuning van slachtoffers, zoals exitprogramma’s, psychologische bijstandsmaatregelen, behoorlijke mogelijkheden op voor maatschappelijke en beroepsmatige re-integratie, onderwijs en toegang tot alomvattende diensten op het gebied van de seksuele en reproductieve gezondheid, toegang tot de rechter en aanverwante rechten, met betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld, de sociale partners en de privésector; onderstreept in dit verband tevens het belang van bewustmakingsprogramma’s voor het brede publiek om potentiële slachtoffers te identificeren en beschermen; benadrukt dat er voldoende middelen moeten worden uitgetrokken voor opleidingsdoeleinden en dringt er daarom bij de lidstaten op aan voldoende middelen ter beschikking te stellen; 25. dringt er bij de lidstaten op aan uitgebreide, aan de leeftijd en het ontwikkelingsniveau aangepaste seksuele voorlichting in te voeren als essentieel middel om alle vormen van geweld tegen vrouwen en meisjes te voorkomen, waaronder mensenhandel en seksuele uitbuiting, met inbegrip van lessen over instemming en relaties ter bevordering van gezonde attitudes op het gebied van respect en gelijkheid bij alle vormen van interactie; Mensenhandel met het oog op arbeidsuitbuiting 26. betreurt ten zeerste het feit dat diverse lidstaten en maatschappelijke organisaties melding hebben gemaakt van een toename van de mensenhandel met het oog op arbeidsuitbuiting (31) ; betreurt het feit dat ook kinderen in toenemende mate slachtoffer worden van mensenhandel met het oog op arbeidsuitbuiting, en verzoekt de nationale arbeidsinspecties in de lidstaten dringend in actie te komen om deze praktijken op te sporen en er een einde aan te maken; verzoekt voorts de Europese Arbeidsautoriteit ernstige arbeidsuitbuiting prioritair aan te pakken en de lidstaten te ondersteunen bij de capaciteitsopbouw hiervoor, om praktijken op het gebied van ernstige arbeidsuitbuiting beter te identificeren en te bestraffen door middel van gerichte inspecties; benadrukt dat het belangrijk is te overwegen arbeidsuitbuiting op te nemen in de opleidingsprogramma’s voor ambtenaren die slachtoffers onder hun hoede hebben, teneinde de vroegtijdige identificatie te verbeteren van slachtoffers die ten prooi gevallen zijn aan mensenhandel met het oog op gedwongen arbeid; verzoekt de Commissie in samenwerking met de lidstaten te onderzoeken hoe mensenhandel met het oog op arbeidsuitbuiting wordt aangedreven door de vraag naar goedkope arbeid; dringt er bij de autoriteiten van de lidstaten op aan hun inspanningen op te voeren om alle vormen van informeel en ongereguleerd werk uit te bannen en zo de arbeidsrechten van alle werknemers te waarborgen; benadrukt dat de onzekere arbeidssituatie van de betrokken werknemers hen afhankelijk maakt van hun werkgevers en de daders van mensenhandel in staat stelt hun slachtoffers uit te buiten; Overige vormen van uitbuiting 27. dringt er bij de lidstaten en de Commissie op aan zich te concentreren op de terugkerende en opkomende patronen van alle vormen van mensenhandel, onder meer met het oog op arbeidsuitbuiting, gedwongen bedelarij, gedwongen en schijnhuwelijken en gedwongen criminaliteit; onderstreept dat mensenhandel wordt aangedreven door de hoge winsten voor mensenhandelaren en door de vraag, die alle vormen van uitbuiting aanmoedigt; stelt met bezorgdheid vast dat veel EU-lidstaten niet beschikken over adequate wetgeving voor slachtoffers van alle vormen van uitbuiting; verzoekt de lidstaten rekening te houden met alle vormen van mensenhandel wanneer zij bescherming, bijstand en ondersteuning verlenen aan slachtoffers; merkt op dat er ondanks recente verslagen over criminele netwerken die binnen de EU mensen verhandelen met het oog op arbeidsuitbuiting en andere vormen van uitbuiting, toch een gebrek is aan geschikte gegevens, wetgeving en toegang tot ondersteunende diensten voor de slachtoffers van deze vormen van uitbuiting; 28. merkt op dat mensenhandel met het oog op andere vormen van uitbuiting goed was voor 18 % van de slachtoffers (32) , met activiteiten op het gebied van gedwongen bedelarij, gedwongen criminaliteit, de verkoop van baby’s, verwijdering van organen, illegale adoptie, financiële uitbuiting door middel van fraude en mensenhandel door middel van draagmoederschap; wijst erop dat veel van de slachtoffers van gedwongen bedelarij en gedwongen criminaliteit vaak afkomstig zijn uit gemarginaliseerde Roma-gemeenschappen en dikwijls kinderen zijn; 29. benadrukt dat het juridische en beleidskader van de EU inzake mensenhandel zowel de interne als de externe dimensie combineert door te erkennen dat de bestrijding van mensenhandel, dat een ernstig misdrijf en een schending van de mensenrechten is, een duidelijke doelstelling van het externe optreden van de EU is; verzoekt de Commissie en de lidstaten de samenwerking met derde landen te intensiveren om alle vormen van mensenhandel te bestrijden en meer mogelijkheden te creëren voor gezamenlijke onderzoeken en gespecialiseerde vervolgingen; Mensenhandel in de context van asiel en migratie 30. benadrukt dat, hoewel de meeste slachtoffers EU-onderdanen zijn, criminele organisaties misbruik hebben gemaakt van migratieroutes om slachtoffers binnen te brengen in de EU, waarbij humanitaire crises de blootstelling van migranten, vluchtelingen en asielzoekers aan mensenhandelaren hebben vergroot; wijst op de sterke toename in de afgelopen jaren van het aantal vrouwen en meisjes dat via de route door het centrale Middellandse Zeegebied wordt verhandeld met het oog op seksuele uitbuiting in de EU (33) ; verzoekt de lidstaten en de EU deze vrouwen en meisjes te identificeren en soortgelijke gevallen in de toekomst te voorkomen door een coherente, gecoördineerde en op rechten gebaseerde, alsmede genderbewuste en kindvriendelijke benadering te hanteren om mensenhandel te voorkomen en aan te pakken; herinnert eraan dat vrouwen en kinderen vaak het slachtoffer worden van seksueel misbruik op de migratieroute, in ruil voor bescherming en de voorziening van essentiële behoeften; onderstreept dat de criteria voor de toekenning aan deze vrouwen en kinderen van de officiële status van slachtoffer van mensenhandel vaak zo rigide zijn dat er niet aan kan worden voldaan, en dat zij daarom niet de nodige bijstand kunnen krijgen om de door hen geleden schade aan te pakken; 31. herhaalt dat asielzoekers, vluchtelingen en migranten, met name niet-begeleide en van hun gezinsleden gescheiden minderjarigen, kwetsbaar zijn voor mensenhandel, en dat bijzondere aandacht moet worden besteed aan de handel in vrouwen, kinderen en andere kwetsbare groepen; wijst op het bestaan van kwetsbaarheid en risico tijdens de verschillende fasen van het migratieproces vóór de migratie zelf, onderweg naar de EU, op de bestemming en voor wie eventueel wordt teruggestuurd; merkt op dat de beperkte kennis van een lokale taal en/of het beperkte begrip van hun rechten, de beperkte toegang tot levensvatbare vormen van levensonderhoud of tot behoorlijk onderwijs en de beperkingen van hun bewegingsvrijheid eveneens bijdragen aan het risico dat zij slachtoffer van mensenhandel worden; 32. wijst op het zeer lage aantal slachtoffers van mensenhandel dat in het kader van internationale beschermingsprocedures is geregistreerd; verzoekt de lidstaten om een versterking van de informatieverstrekking aan aankomende personen, onder meer met behulp van vertaling en vertolking, in verband met hun rechten en de toepasselijke procedures volgens het EU-recht, inclusief de mogelijkheden inzake verkrijging van bijstand via advocaten en interculturele bemiddelaars die zich met het voorkomen van mensenhandel en uitbuiting bezighouden; 33. wijst erop dat in sommige lidstaten personen die internationale bescherming hebben aangevraagd en worden geïdentificeerd als slachtoffers van mensenhandel, kunnen hebben besloten of verplicht kunnen zijn om over te stappen op een andere procedure en een aanvraag in te dienen voor een verblijfstitel overeenkomstig de Richtlijn betreffende de verblijfstitel (34) ; verzoekt de lidstaten ervoor te zorgen dat de mensenhandel- en de asielprocedure aan elkaar gekoppeld zijn en elkaar aanvullen; 34. verzoekt de lidstaten een samenhangende toepassing te garanderen van de bepalingen in de Dublin III-verordening, de richtlijn ter bestrijding van mensenhandel en de richtlijn betreffende de verblijfstitel, teneinde de in sommige lidstaten gangbare praktijk te voorkomen waarbij slachtoffers van mensenhandel worden overgebracht naar het land waar ze werden uitgebuit bij hun eerste binnenkomst, zodat ze meer blootgesteld worden aan het risico om opnieuw te worden verhandeld en opnieuw te worden getraumatiseerd; 35. verzoekt de lidstaten zich meer inspanningen te getroosten om potentiële slachtoffers vroegtijdig te identificeren, met name in migratiestromen en hotspots, en beschermings- en preventiemaatregelen vast te stellen; benadrukt dat potentiële slachtoffers die geïdentificeerd zijn, bescherming moeten krijgen en moeten worden ondergebracht op een veilige plek waar hun informatie en rechtsbijstand kan worden verstrekt; verzoekt de lidstaten maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat alle slachtoffers, inclusief migranten, toegang krijgen tot de rechter, ongeacht hun verblijfsstatus; 36. verzoekt de lidstaten toereikende middelen en speciale voorzieningen beschikbaar te stellen voor feitelijke en vermoedelijke slachtoffers van mensenhandel, inclusief vrouwen en niet-begeleide en van hun gezinsleden gescheiden minderjarigen, en te zorgen voor voldoende plaatsen in opvangcentra; verzoekt de lidstaten de aanwezigheid in opvangfaciliteiten te garanderen van personeel met een opleiding op het gebied van gender, en passende steun en financiering te verstrekken aan maatschappelijke organisaties die met deze personen werken; 37. verzoekt de lidstaten het recht op gezinsleven van slachtoffers van mensenhandel te waarborgen en de mogelijke uitbreiding te beoordelen van de internationale bescherming die aan slachtoffers wordt verleend naar hun familieleden; verzoekt de lidstaten de procedures voor gezinshereniging te versnellen voor familieleden van slachtoffers die gevaar lopen in het land van herkomst; 38. wijst erop dat er nationale mechanismen moeten worden ingesteld voor het verzamelen van gegevens over slachtoffers van mensenhandel in internationale beschermingsprocedures om in geïdentificeerde gevallen voor een follow-up te kunnen zorgen; 39. maakt zich zorgen over het feit dat de herstelperiode/bedenktijd gekoppeld is aan medewerking door het slachtoffer tijdens het onderzoek en wordt toegekend door de wetshandhavingsautoriteiten; betreurt het feit dat deze periode in sommige lidstaten (35) niet wordt toegekend aan slachtoffers van mensenhandel die onderdaan zijn van de EU en/of de EER, noch aan asielzoekers; verzoekt de Commissie toe te zien op de toepassing van de beschikbare juridische oplossingen op het niveau van de lidstaten, met name waar de toekenning van een herstelperiode/bedenktijd betreft; 40. wijst erop dat volgens Europol migrantensmokkel en mensenhandel soms worden uitgevoerd door dezelfde misdaadorganisaties (36) en dat uit onderzoek is gebleken dat mensenhandelaren zich in toenemende mate richten op migranten en asielzoekers in de EU om deze uit te buiten (37) ; benadrukt het belang van preventie en de bestrijding van mensenhandel in het kader van de samenwerking tegen mensensmokkel met derde landen, zowel landen van herkomst als doorreislanden, in combinatie met de bescherming van slachtoffers, en het waarborgen van uitgebreide programma’s voor ondersteuning, re-integratie en rehabilitatie; 41. herinnert de lidstaten eraan dat een gebrek aan veilige en legale migratieroutes voor asielzoekers hen kwetsbaarder maakt voor mensenhandel, aangezien zij zowel kunnen worden uitgebuit tijdens de reis als na aankomst; verzoekt de lidstaten meer veilige en legale migratieroutes beschikbaar te maken, zoals humanitaire visa, teneinde de uitbuiting van kwetsbare personen te voorkomen; 42. merkt op dat het feit niet over papieren te beschikken of een afhankelijke status te hebben, de kans op victimisatie vergroot en de kans vermindert dat slachtoffers hulp zullen zoeken of misbruik zullen melden vanwege angst voor de gevolgen op het gebied van immigratie, waardoor zij het risico lopen slachtoffer te worden van uitbuiting en misbruik; merkt op dat de aanzienlijke lacunes in de reikwijdte en toepassing van de nationale wetten en beleidsmaatregelen op het gebied van mensenhandel daders meer mogelijkheden bieden om slachtoffers met een onregelmatige status uit te buiten, waardoor grote groepen mensen kwetsbaarder zijn voor uitbuiting; verzoekt de lidstaten hun acties op het gebied van migratiehandhaving los te koppelen van hun wetshandhavingsactiviteiten; benadrukt dat veilige meldingsmechanismen en effectieve klachtenmechanismen in het leven moeten worden geroepen voor kwetsbare personen; Kinderhandel 43. merkt op dat kinderen bijna een kwart uitmaken van alle slachtoffers in de EU en dat de overgrote meerderheid (78 %) van de minderjarige slachtoffers in de EU meisjes zijn; merkt op dat bijna 75 % van alle minderjarige slachtoffers in de EU EU-burgers zijn; maakt zich met name zorgen over het geweld, het misbruik en de uitbuiting waar minderjarige slachtoffers in de EU mee geconfronteerd worden, met name degene die worden verhandeld met het oog op seksuele uitbuiting (38) ; 44. herinnert aan de verplichting voor de lidstaten om bijzondere aandacht te besteden aan minderjarige slachtoffers van mensenhandel, waarbij het belang van het kind bij alle acties voorop moet staan; benadrukt de fysieke en psychologische schade die kinderen die het slachtoffer zijn van mensenhandel ondervinden en hun grotere kwetsbaarheid voor uitbuiting; verzoekt de lidstaten krachtige maatregelen ter bescherming van het kind te waarborgen, het vermoeden van minderjarigheid toe te passen en te zorgen voor leeftijdsbepaling van kinderen, bescherming voor en tijdens de strafprocedure, toegang tot onvoorwaardelijke bijstand, schadeloosstelling, niet-bestraffing, en bijstand en steun voor gezinsleden van een minderjarig slachtoffer, evenals preventie; 45. verzoekt de lidstaten zich te richten op het identificeren van minderjarige slachtoffers en het verlenen van hulp aan deze met het oog op het uitoefenen van hun rechten; benadrukt dat minderjarige slachtoffers, inclusief niet-begeleide minderjarige slachtoffers, onmiddellijk een goed opgeleide en naar behoren ondersteunde voogd toegewezen moeten krijgen, inclusief een tijdelijke voogd bij wijze van noodmaatregel, en benadrukt het belang van kindvriendelijke juridische en gespecialiseerde diensten; verzoekt de lidstaten voorts maatregelen te nemen om te zorgen voor adequate en passende opleiding, met name op juridisch en psychologisch gebied, voor personen die met minderjarige slachtoffers van mensenhandel werken, en het aantal voogden te verhogen door het organiseren van bewustmakingscampagnes; 46. verzoekt de lidstaten te waarborgen dat consulair personeel bij het opnemen van de biometrische gegevens in het kader van de visumaanvraagprocedure speciale aandacht besteedt aan de juiste verificatie van de identiteit van minderjarigen en de band met de persoon/personen die het ouderlijk gezag of de wettelijke voogdij uitoefent/uitoefenen; verzoekt de Commissie, in nauwe samenwerking met Europol en maatschappelijke organisaties, en de lidstaten gericht en effectief onderwijs en opleiding te verstrekken, alsmede informatie over de methoden die door de mensenhandelaren worden gebruikt, aan de nationale, lokale en regionale autoriteiten, om kinderhandel te voorkomen; 47. verzoekt de lidstaten de richtlijn ter bestrijding van seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen en kinderpornografie volledig uit te voeren en om de politiële en justitiële samenwerking te versterken om seksuele uitbuiting te voorkomen en te bestrijden op EU-niveau; verzoekt de lidstaten met klem samen te werken met maatschappelijke organisaties en de EU-agentschappen, met name Europol en Eurojust, teneinde de informatie-uitwisseling te intensiveren en grensoverschrijdende onderzoeken te ondersteunen; 48. is uiterst bezorgd over het hoge aantal gevallen van seksueel misbruik van kinderen en over de werkwijze en de banalisering van de handel in en seksuele uitbuiting van kinderen, en roept op tot een adequate respons door onlineplatforms om te voorkomen dat materiaal in verband met misbruik waarbij kinderen betrokken zijn, beschikbaar wordt; 49. wijst op het gebruik van middelen zoals internet en sociale media om potentiële slachtoffers te rekruteren en aan te trekken; dringt erop aan dat de internetplatforms bijzondere aandacht besteden aan de ontwikkeling van adequate instrumenten; vraagt dat in het kader van de nieuwe wet inzake digitale diensten het hanteren van deze methoden met gebruikmaking van cybergeweld wordt aangepakt; verzoekt de lidstaten een mechanisme te ontwikkelen voor de identificatie van en vroegtijdige ondersteuning en hulp voor kinderen die slachtoffer zijn van seksuele uitbuiting en misbruik op het internet, alsook bewustmakingsprogramma’s en kindvriendelijke meldingsmechanismen; spoort de Commissie en de lidstaten aan aanvullende maatregelen te nemen ter bestrijding van deze onlinemisdrijven en de preventieve maatregelen aan te scherpen; wijst er daarom nogmaals op dat de grensoverschrijdende samenwerking en informatie-uitwisseling tussen wetshandhavingsautoriteiten en kinderbeschermingsinstanties moet worden verbeterd, en dat gezorgd moet worden voor de ontwikkeling van een snelle opsporing van familieleden en voor alternatieve opvangmogelijkheden voor niet-begeleide minderjarigen; 50. wijst op het feit dat minderjarige slachtoffers specifieke ondersteuning nodig hebben, waarbij hun belangen voorop moeten staan en rekening moet worden gehouden met hun specifieke kwetsbaarheden; spoort de lidstaten aan erop toe te zien dat beroepsbeoefenaren die in contact komen met minderjarige slachtoffers, zoals personeel van wetshandhavingsinstanties, grenswachten, ambtenaren, de rechterlijke macht, maatschappelijk werkers en zorgverleners, met inbegrip van degene die werken in jeugdzorginstellingen, voldoende zijn opgeleid om minderjarige slachtoffers van mensenhandel te identificeren, te ondersteunen en door te verwijzen; merkt op dat de teams binnen de wetshandhavingsautoriteiten die gespecialiseerd zijn in het maken van audiovisuele opnamen van getuigenissen van kinderen, niet consequent betrokken zijn bij het ondervragen van alle minderjarige slachtoffers van mensenhandel; dringt er bij de lidstaten op aan dit tot standaardpraktijk te maken en personeel van wetshandhavingsinstanties op te leiden voor deze vorm van kindvriendelijke ondervraging; beveelt de lidstaten aan een sterk op de keten gebaseerde benadering toe te passen, met nauwe banden tussen specifieke ondersteuning in verband met mensenhandel, zoals gespecialiseerde centra voor ondersteuning en opvang van slachtoffers van mensenhandel, en reguliere jeugdzorgmodules, rekening houdend met de specifieke behoeften van alle minderjarige slachtoffers van mensenhandel; 51. merkt op dat Romakinderen bijzonder kwetsbaar zijn voor uitbuiting en mensenhandel en een hoog risico lopen slachtoffer te worden van seksuele uitbuiting, arbeidsuitbuiting en gedwongen bedelarij; 52. is ingenomen met het besluit van de Commissie om in de EU-strategie voor een doeltreffendere bestrijding van seksueel misbruik van kinderen van 24 juli 2020 te voorzien in de mogelijkheid om een Europees centrum ter voorkoming en bestrijding van seksueel misbruik van kinderen op te richten, zoals gevraagd in de resolutie van het Europees Parlement van 26 november 2019 over kinderrechten, als hoeksteen van een gecoördineerde en gedeelde Europese aanpak voor de preventie en bestrijding van kindermisbruik en bijstand aan slachtoffers; 53. merkt op dat migrantenkinderen, en in het bijzonder niet-begeleide en van hun gezinsleden gescheiden migrantenkinderen, nog steeds een hoog risico lopen om slachtoffer te worden van geweld, mensenhandel en uitbuiting op de migratieroutes, op weg naar en binnen de EU; merkt op dat meisjes over de hele migratieroute het risico lopen slachtoffer te worden van seksuele uitbuiting en gendergerelateerd geweld; verzoekt de lidstaten niet-begeleide minderjarige slachtoffers van mensenhandel bijstand, ondersteuning en beschermingsmaatregelen te bieden die beantwoorden aan hun specifieke behoeften, hun bij aankomst een voogd toe te wijzen en hun behoorlijke en aangepaste levensomstandigheden te bieden; herinnert eraan dat deze maatregelen gebaseerd moeten zijn op de belangen van de niet-begeleide kinderen, zowel op korte als op lange termijn; veroordeelt het feit dat sommige lidstaten detentie hebben gebruikt als middel om niet-begeleide minderjarigen te “beschermen”, inclusief in politiecellen; herinnert eraan dat de lidstaten alternatieven voor detentie moeten onderzoeken, met name voor kinderen; herinnert eraan dat detentie niet in het belang van het kind is en dat de lidstaten niet-vrijheidsberovende, kindvriendelijke huisvesting moeten waarborgen; 54. merkt op dat mensenhandelaren vaak gebruikmaken van opvangcentra om potentiële slachtoffers te identificeren en hun verplaatsing te regelen naar locaties waar ze worden uitgebuit, zodat de relevante openbare instanties en andere bevoegde autoriteiten in de lidstaten extra waakzaam moeten zijn en deze centra moeten monitoren en beveiligen, met bijzondere aandacht voor de meest kwetsbare groepen, zoals kinderen, wier bescherming tegelijk moet worden aangescherpt door ze van informatie te voorzien en mondiger te maken, door middel van bewustmaking op scholen, in jongerencentra en in jeugdbewegingen; benadrukt dat een gecoördineerde Europese aanpak nodig is om niet-begeleide migrantenkinderen te vinden en te beschermen wanneer zij vermist raken; Efficiëntie van strafrechtstelsels en strafbaarstelling van de gebruikmaking van diensten van slachtoffers 55. merkt het lage aantal vervolgingen en veroordelingen op voor het misdrijf mensenhandel; verzoekt de lidstaten met klem maatregelen te nemen om het onderzoek naar gevallen van mensenhandel te verbeteren en te versnellen door op nationaal en transnationaal niveau de inspanningen van de politie op te schroeven en strenge straffen voor het misdrijf mensenhandel in te stellen; benadrukt dat er nog altijd grote verschillen tussen de lidstaten bestaan wat de geldende nationale sancties en de uitvoeringswijze ervan betreft; benadrukt dat er speciale aandacht moet worden besteed aan aspecten waar onvoldoende meldingen over of onderzoek naar wordt gedaan, met name seizoensgebonden en tijdelijke banen in sectoren met laaggeschoold en slecht betaald werk, zoals arbeidsuitbuiting in de landbouwsector; verzoekt de lidstaten straffeloosheid tegen te gaan door middel van een gecoördineerde aanpak tussen de betrokken EU-agentschappen, in partnerschap met de lidstaten, de EU-instellingen, maatschappelijke organisaties en andere partners, om zo de doeltreffendheid van onderzoeken en vervolgingen te vergroten, onder meer door effectief gebruik te maken van de bestaande platforms van agentschappen zoals Europol en Eurojust; verzoekt daarom de bevoegde autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor het voorkomen, opsporen, onderzoeken of vervolgen van ernstige criminaliteit, met inbegrip van gevallen van mensenhandel, gebruik te maken van grootschalige IT-systemen, waaronder het Schengeninformatiesysteem (SIS II), overeenkomstig de bepalingen van de desbetreffende wetgeving om hen te ondersteunen; 56. wijst erop dat niet alle lidstaten wetgeving hebben ingevoerd in het kader van artikel 18 van de richtlijn ter bestrijding van mensenhandel (39) ; merkt op dat de uiteenlopende juridische situaties met betrekking tot de strafbaarstelling van het gebruiken van diensten die worden afgedwongen van slachtoffers, de inspanningen inzake het terugdringen van de vraag tegenwerken; betreurt het lage percentage vervolgingen en veroordelingen in de EU voor het bewuste gebruik van diensten van slachtoffers en voor seksuele uitbuiting; herhaalt zijn dringende verzoek aan de lidstaten om het als een strafbaar feit te beschouwen wanneer bewust gebruik wordt gemaakt van de diensten van slachtoffers van mensenhandel; 57. benadrukt dat het van cruciaal belang is dat de wetshandhavingsautoriteiten in de EU doeltreffende en uitgebreide analytische methoden ontwikkelen om de almaar toenemende criminele onlineactiviteiten op het gebied van mensenhandel aan te pakken; verzoekt de Commissie financiële steun te verlenen aan EU-agentschappen als Europol en, via speciaal daarvoor bestemde sectorale fondsen van de EU zoals het ISF, aan de lidstaten, teneinde de strengste analytische normen en passende instrumenten te waarborgen voor het verwerken van de steeds complexere informatie; 58. stelt vast dat vrouwen onevenredig worden gecriminaliseerd op basis van hun sociaal-economische situatie of migratiestatus en geen gelijke toegang tot de rechter genieten als gevolg van genderstereotypering, discriminerende wetten, intersectionele of meervoudige discriminatie en vereisten en praktijken met betrekking tot procedures en bewijslevering; verzoekt de Commissie en de lidstaten erop toe te zien dat alle vrouwen vanuit fysiek, economisch, sociaal en cultureel oogpunt toegang hebben tot de rechter; verzoekt de Commissie en de lidstaten de belemmeringen voor de toegang van vrouwen tot de rechter aan te pakken; 59. betreurt het feit dat de voorwaarden waaraan een slachtoffer moet voldoen om de officiële status te krijgen van slachtoffer van mensenhandel, vaak zo rigide zijn dat er niet aan kan worden voldaan, met name voor minderjarige en andere kwetsbare slachtoffers, die financieel en emotioneel afhankelijk zijn van hun handelaars; betreurt het feit dat slachtoffers nog altijd te maken krijgen met strafrechtelijke vervolgingen en veroordelingen voor misdrijven die ze hebben gepleegd onder dwang, veelal in verband met het feit dat zij illegaal het grondgebied van een lidstaat hebben betreden, hetgeen vaak onlosmakelijk verbonden is met hun situatie als slachtoffer van mensenhandel; verzoekt de lidstaten duidelijke bepalingen vast te stellen over het niet-vervolgen of niet-bestraffen van slachtoffers van mensenhandel en over het loskoppelen van de bescherming van slachtoffers van samenwerking met wetshandhavingsinstanties, waardoor de bewijslast momenteel volledig rust op de slachtoffers; verzoekt de lidstaten in plaats daarvan te voorzien in de behoeften van slachtoffers op het gebied van psychologische ondersteuning; verzoekt de lidstaten voorts de nodige maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat de verlening van bijstand en ondersteuning aan een slachtoffer niet afhankelijk wordt gesteld van diens bereidheid om mee te werken aan het strafrechtelijk onderzoek, de vervolging of het proces overeenkomstig artikel 11 van de richtlijn ter bestrijding van mensenhandel; 60. betreurt het feit dat de identiteitsgegevens van slachtoffers van mensenhandel worden opgenomen in de processen-verbaal van de politie en openbaar worden gemaakt tijdens de rechtszittingen, waardoor slachtoffers niet vrijuit kunnen spreken of beschermd kunnen worden tegen vergelding; spoort de lidstaten aan om de naam en andere identiteitsgegevens van slachtoffers op te slaan in afzonderlijke bestanden die toegankelijk zijn voor de politie en het openbaar ministerie, maar niet mogen worden ingezien door de personen die worden verdacht van mensenhandel of hun advocaten, met eerbiediging van het recht op een eerlijk proces; 61. benadrukt het belang van financieel onderzoek en het volgen van de geldstromen als belangrijke strategie voor het onderzoeken en vervolgen van de georganiseerde criminele netwerken die van mensenhandel profiteren; verzoekt de lidstaten bij het opstarten van een nieuw onderzoek naar mensenhandel financiële onderzoeken uit te voeren en samen te werken met deskundigen op het gebied van witwaspraktijken; verzoekt de lidstaten nauwer samen te werken bij het bevriezen en confisqueren van de tegoeden van personen die betrokken zijn bij mensenhandel en bij het vergoeden van slachtoffers, onder meer door geconfisqueerde opbrengsten te gebruiken ter ondersteuning van de bijstand en bescherming van slachtoffers, overeenkomstig de aanmoediging in overweging 13 van de richtlijn ter bestrijding van mensenhandel; verzoekt de Commissie de inzet van bestaande samenwerkingsvormen tussen justitie en politie, alsook de beschikbare instrumenten te beoordelen en te bevorderen, onder meer de wederzijdse erkenning van vonnissen, gezamenlijke onderzoeksteams en het Europees onderzoeksbevel; dringt in verband hiermee aan op een holistischer benadering, gericht op een meer gemeenschappelijke visie in alle sectoren, zoals immigratie, werkgelegenheid, gezondheid en veiligheid op het werk en veel andere sectoren; Samenwerking tussen de lidstaten en met de EU-agentschappen 62. herinnert aan de rol van de EU-agentschappen met betrekking tot de vroegtijdige identificatie van slachtoffers en de bestrijdingvan mensenhandel; vraagt meer middelen voor de agentschappen op het gebied van justitie en binnenlandse zaken (JBZ), zodat het personeel hiervan kan worden opgeleid en capaciteitsopbouwende instrumenten voor de detectie van slachtoffers kunnen worden ontwikkeld, inclusief de benoeming van personeel dat passende opleiding heeft genoten op het gebied van genderbewuste en kindvriendelijke aanpak, vooral in lidstaten die te maken hebben met een toename van gemengde migratiestromen; verzoekt de Commissie richtsnoeren op te stellen om gender- en mensenrechtenexpertise te mainstreamen in de activiteiten van wetshandhavingsautoriteiten in de hele EU, onder meer door het ontwikkelen van continue programma’s voor het verbeteren van het genderevenwicht in de besluitvormingsprocessen en het personeel van de JBZ-agentschappen, vooral degene die zich bezighouden met mensenhandel; 63. is verheugd over de opstelling door de JBZ-agentschappen van de gezamenlijke verklaring om samen te werken bij de aanpak van mensenhandel; verzoekt de lidstaten in verband hiermee de grensoverschrijdende samenwerking en kennisdeling met de relevante EU-agentschappen, zoals Eurojust, Europol, het FRA, Frontex, Cepol, het EIGE en het EASO, te intensiveren; 64. wijst op de cruciale rol die Eurojust vervult met betrekking tot de samenwerking en coördinatie op het gebied van complexe onderzoeken en vervolgingen tussen de rechterlijke instanties van de lidstaten, onder meer via het Europees aanhoudingsbevel, het Europees onderzoeksbevel en de inzet van gezamenlijke onderzoeksteams; verzoekt de lidstaten ervoor te zorgen dat meer gevallen van mensenhandel tijdig naar Eurojust worden doorverwezen met het oog op een betere coördinatie van gerechtelijke onderzoeken en vervolgingen tussen de lidstaten onderling en met derde landen; moedigt de toenemende inzet van de gezamenlijke onderzoeksteams aan, met ondersteuning van Eurojust en Europol, aangezien dit instrument voor justitiële samenwerking uiterst doeltreffend is gebleken in de bestrijding van mensenhandel; 65. moedigt de lidstaten aan de uitwisseling van gegevens en informatie ter bestrijding van mensenhandel te intensiveren door gebruik te maken van de relevante middelen en databanken van Europol; 66. roept Cepol op te voorzien in opleiding voor de bevoegde rechtshandhavingsautoriteiten om te zorgen voor gestandaardiseerde benaderingen van onderzoek en de bescherming van slachtoffers; Aanbevelingen 67. verzoekt de Commissie de richtlijn ter bestrijding van mensenhandel te herzien na een grondige effectbeoordeling om de maatregelen voor de preventie, bestrijding en vervolging van alle vormen van mensenhandel te verbeteren, met name voor seksuele uitbuiting, het grootste gebied van mensenhandel; het gebruik van onlinetechnologieën zowel bij de proliferatie als de preventie van mensenhandel aan te pakken; de maatregelen voor preventie en vroegtijdige identificatie van slachtoffers en gemakkelijke en onvoorwaardelijke toegang tot bijstand en bescherming te verbeteren, en tegelijkertijd een horizontaal genderbewust en kindvriendelijk perspectief voor alle vormen van mensenhandel te versterken; 68. verzoekt de Commissie de richtlijn ter bestrijding van mensenhandel te wijzigen om ervoor te zorgen dat de lidstaten het bewuste gebruik van alle diensten van slachtoffers van mensenhandel die uitbuiting inhouden, expliciet strafbaar stellen, zoals voorgesteld in artikel 18 van de richtlijn ter bestrijding van mensenhandel, gezien het ernstige en wijdverbreide karakter van dit misdrijf in de EU en het geringe aantal vervolgingen; betreurt het feit dat het bewijzen van het bewuste karakter bij het gebruik van de diensten van een slachtoffer van mensenhandel een moeilijke zaak is voor de vervolgingsautoriteiten; benadrukt dat de moeilijkheid om bewijs te vinden niet noodzakelijkerwijs een doorslaggevend argument is om een bepaald soort gedraging niet te behandelen als een strafbaar feit; merkt op dat het beperken van de strafrechtelijke aansprakelijkheid tot situaties waarin de gebruiker rechtstreeks en daadwerkelijk weet dat de persoon het slachtoffer is van mensenhandel, een zeer hoge drempel vormt voor het instellen van vervolging; is van mening dat het kennisniveau dat voor dit strafbare feit vereist zou moeten zijn, grondig moet worden onderzocht; is van mening dat de gebruiker moet aantonen dat alle redelijke stappen zijn ondernomen om het gebruik van diensten die worden verleend door een slachtoffer, te voorkomen; is bezorgd over het feit dat wetshandhavingsinstanties onvoldoende kennis hebben van het bewuste gebruik van diensten die worden geleverd door slachtoffers van mensenhandel, over het gebrek aan gerechtelijke praktijk met betrekking tot de desbetreffende bepaling en over het ontoereikende en inadequate karakter van het ingezette personeel; benadrukt dat het belangrijk is dat de lidstaten hun inspanningen opvoeren om het aantal onderzoeken en vervolgingen te verhogen en de last voor slachtoffers en hun getuigenissen tijdens procedures voor bewijsgaring te verminderen; dringt aan op regelmatige en op maat gesneden opleidingen voor onderzoekers, openbare aanklagers en rechters, en op het systematische gebruik van financiële onderzoeken en andere doeltreffende inlichtingengestuurde onderzoeksinstrumenten, die een reeks bewijstypen kunnen opleveren die kunnen worden gebruikt naast de getuigenissen van slachtoffers; verzoekt de lidstaten voldoende financiële middelen en personeel uit te trekken om dit misdrijf naar behoren aan te pakken; 69. verzoekt de Commissie onverwijld een bijzondere, specifieke EU-strategie voor de uitroeiing van mensenhandel te publiceren om mensenhandel in de EU als prioritair gebied aan te pakken, door middel van een alomvattend, gender- en kindspecifiek juridisch en beleidskader waarbij het slachtoffer centraal staat; 70. herinnert eraan dat de richtlijn ter bestrijding van mensenhandel volledig ten uitvoer moet worden gelegd en consequent en nauwgezet moet worden toegepast door alle spelers op het terrein, inclusief wetgevers, rechters, aanklagers, de politie en overheidsinstellingen; benadrukt dat een behoorlijke opleiding van al deze spelers essentieel is, net als preventieve bewustmakingscampagnes en samenwerking tussen overheidsinstellingen en maatschappelijke organisaties; spoort de Commissie en de lidstaten aan hun inspanningen hiertoe op te voeren; 71. verzoekt de Commissie de tenuitvoerlegging van de richtlijn ter bestrijding van mensenhandel door de lidstaten regelmatig onder de loep te nemen en te evalueren en overeenkomstig artikel 23, lid 1, een verslag in te dienen waarin wordt beoordeeld in hoeverre de lidstaten de nodige maatregelen hebben genomen om aan deze richtlijn te voldoen en welke de gevolgen zijn van de bestaande nationale wetgeving, en dringend inbreukprocedures in te leiden wanneer er sprake is van een gebrek aan effectieve uitvoering, verslag uit te brengen aan het Europees Parlement en voorstellen in te dienen voor een herziening; 72. verzoekt de Commissie een evaluatie uit te voeren van de richtlijn betreffende verblijfstitels aan slachtoffers van mensenhandel die onderdaan zijn van een derde land, om ervoor te zorgen dat slachtoffers niet worden teruggestuurd na afloop van de bedenktijd en dat verblijfstitels voor slachtoffers van mensenhandel niet afhankelijk worden gesteld van deelname door de verhandelde persoon of diens bereidheid om deel te nemen aan het onderzoek of de strafprocedure van de zaak; verzoekt de lidstaten voorts te waarborgen dat de onvoorwaardelijke toegang tot bijstand en ondersteuning uit hoofde van de richtlijn ter bestrijding van mensenhandel in overeenstemming wordt gebracht met de richtlijn betreffende de verblijfstitel en de uitvoering ervan; 73. verzoekt de Commissie passende middelen vast te stellen, toe te wijzen en te reserveren ter bestrijding van de mensenhandel, hetzij op nationaal, hetzij op Europees niveau, op basis van de financieringsmogelijkheden in het kader van Europese fondsen en projecten, zoals het Fonds voor asiel, migratie en integratie (AMIF), het ISF, en het Daphne-onderdeel van het programma Burgers, gelijkheid, rechten en waarden in het nieuwe meerjarig financieel kader; 74. verzoekt de Commissie en de lidstaten voorlichtingscampagnes te organiseren die gericht zijn op potentiële slachtoffers en hen informeren over bijstand, bescherming en hun rechten in alle EU-landen; 75. verzoekt de Commissie empirisch onderbouwd onderzoek te verrichten naar de risicofactoren voor potentiële slachtoffers en naar de wisselwerking tussen diverse beleidsterreinen en mensenhandel in risicosectoren; 76. verzoekt de Commissie en de lidstaten een op mensenrechten gebaseerde aanpak van de preventie van mensenhandel toe te passen, met de nadruk op de rechten van de slachtoffers, samen te werken met het maatschappelijk middenveld bij het verlenen van de nodige diensten en bijstand aan slachtoffers en ervoor te zorgen dat zij toegang hebben tot de rechter, schadeloosstelling en herstel; 77. benadrukt dat het belangrijk is een samenhangende aanpak te volgen om de identificatie van potentiële slachtoffers in de context van migratiestromen en in hotspots te verbeteren, de toegang tot asielprocedures te verbeteren en de complementariteit hiervan met de procedures op het gebied van mensenhandel te garanderen; verzoekt de Commissie de uitvoering van de richtlijn ter bestrijding van mensenhandel te beoordelen en herzieningsvoorstellen te presenteren; 78. verzoekt de Commissie en de lidstaten om met spoed maatregelen te treffen tegen criminele groepen die zich bezighouden met migrantensmokkel en mensenhandel, gezien de waarschijnlijkheid waarmee gesmokkelde mensen slachtoffer worden van mensenhandel, en om het risico voor migranten en de meest kwetsbaren, met name niet-begeleide minderjarigen, van hun gezinsleden gescheiden kinderen en vrouwen, te beoordelen; onderstreept in dit verband dat meer legale en veilige migratieroutes nodig zijn teneinde de uitbuiting van kwetsbare mensen met een onregelmatige status te voorkomen; 79. verzoekt de lidstaten om in antwoord op de COVID-19-pandemie een noodplan uit te werken om in noodsituaties de minimale werking van systemen ter bestrijding van mensenhandel te garanderen; merkt op dat het noodplan een minimumpakket van diensten moet garanderen die slachtoffers ter beschikking staan om te voorzien in hun onmiddellijke behoeften tijdens de periode waarin er slechts beperkte mogelijkheden zijn voor verwijzing, bescherming, onderzoek van de zaak en procedures voor de rechtbank; 80. verzoekt de Commissie de continuïteit van de werkzaamheden van de EU-coördinator voor de bestrijding van mensenhandel te waarborgen door een fulltime EU-coördinator voor de bestrijding van mensenhandel aan te wijzen en dit op te nemen in de nieuwe strategie voor mensenhandel; o o o 81. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de regeringen en de parlementen van de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, aangenomen door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties (VN) in 1948, en het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, – gezien het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind, – gezien het Europees Verdrag voor de rechten van de mens (EVRM), – gezien het Verdrag betreffende de status van vluchtelingen van 1951 en het Protocol daarbij van 1967, en met name het recht op non-refoulement, – gezien het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (het “Handvest”), en met name de artikelen 1, 3, 4, 6, 7, 18, 19, 20 en 47, – gezien het op 19 december 2018 door de Algemene Vergadering van de VN aangenomen mondiaal pact inzake veilige, ordelijke en reguliere migratie, – gezien artikel 78 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Richtlijn 2013/32/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 juni 2013 betreffende gemeenschappelijke procedures voor de toekenning en intrekking van de internationale bescherming (1) (richtlijn asielprocedures), – gezien de relevante jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ-EU) en van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM), – gezien Richtlijn 2013/33/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 juni 2013 tot vaststelling van normen voor de opvang van verzoekers om internationale bescherming (richtlijn opvangvoorzieningen) (2) , – gezien het voorlopig akkoord tussen het Parlement en de Raad van 14 juni 2018 over de herschikking van de richtlijn opvangvoorzieningen, – gezien Verordening (EU) 2016/399 van het Europees Parlement en de Raad van 9 maart 2016 betreffende een Uniecode voor de overschrijding van de grenzen door personen (Schengengrenscode) (3) , – gezien Verordening (EU) nr. 604/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 26 juni 2013 tot vaststelling van de criteria en instrumenten om te bepalen welke lidstaat verantwoordelijk is voor de behandeling van een verzoek om internationale bescherming dat door een onderdaan van een derde land of een staatloze bij een van de lidstaten wordt ingediend (Dublin III) (4) , – gezien de mededeling van de Commissie van 16 april 2020 met als titel “COVID-19: richtsnoeren betreffende de uitvoering van de relevante EU-bepalingen op het gebied van de asiel- en terugkeerprocedures en betreffende hervestiging” (C(2020)2516), – gezien de door de Onderzoeksdienst van het Europees Parlement (EPRS) in november 2020 gepubliceerde Europese uitvoeringsanalyse over de asielprocedures aan de grens (5) , – gezien de studie van het Europees Ondersteuningsbureau voor asielzaken (EASO) van september 2020 met als titel “Border Procedures for Asylum Applications in EU+ Countries” en de publicatie van het EASO van september 2019 getiteld “EASO-richtsnoeren voor de Dublinprocedure: operationele normen en indicatoren”, – gezien het verslag over de grondrechten 2020 van het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten (FRA), – gezien advies 3/2019 van het FRA van 4 maart 2019 met als titel “Update of the 2016 Opinion of the European Union Agency for Fundamental Rights on fundamental rights in the “hotspots” set up in Greece and Italy”, – gezien het verslag van het FRA van 8 december 2020 getiteld “Migration: Fundamental Rights Challenges at Land Borders”, – gezien de aanbevolen beginselen en richtsnoeren van het Bureau van de Hoge Commissaris voor de mensenrechten inzake mensenrechten aan internationale grenzen, – gezien het Interinstitutioneel Akkoord tussen het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie van 2016 over beter wetgeven, – gezien zijn resolutie van 30 mei 2018 over de interpretatie en tenuitvoerlegging van het interinstitutioneel akkoord “Beter wetgeven” (6) , – gezien het verslag van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken van 22 mei 2018 over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een gemeenschappelijke procedure voor internationale bescherming in de Unie en tot intrekking van Richtlijn 2013/32/EU, – gezien artikel 54 van zijn Reglement en artikel 1, lid 1, onder e), van en bijlage 3 bij het besluit van de Conferentie van voorzitters van 12 december 2002 betreffende de procedure inzake het verlenen van toestemming voor het opstellen van initiatiefverslagen, – gezien het verslag van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken ( A9-0005/2021 ), A. overwegende dat deze resolutie erop is gericht de medewetgevers te voorzien van empirisch onderbouwde informatie over de huidige toepassing van grensprocedures door na te gaan hoe de lidstaten artikel 43 van de richtlijn asielprocedures en de daarmee verband houdende bepalingen toepassen; overwegende dat deze resolutie niet bedoeld is om het reeds lang verwachte volledige uitvoeringsverslag van de Commissie over de richtlijn asielprocedures te vervangen, noch om de wetgevingsonderhandelingen over het nieuwe, gewijzigde voorstel voor een verordening asielprocedures te vervangen; B. overwegende dat uitgesplitste en vergelijkbare gegevens over de tenuitvoerlegging van artikel 43 van de richtlijn asielprocedures dikwijls niet worden verzameld of openbaar beschikbaar zijn; overwegende dat er geen gegevens beschikbaar zijn over de financiële kosten van grensprocedures; overwegende dat vrijheidsbeneming aanzienlijke menselijke kosten voor personen met zich mee kan brengen, met name wanneer de inrichtingen voor bewaring aan de grens niet toereikend zijn of wanneer de procedurele waarborgen niet of niet voldoende worden toegepast; C. overwegende dat in de richtlijn asielprocedures geen duidelijke definitie van de grensprocedures wordt gegeven en de doelstellingen ervan niet worden gespecificeerd; overwegende de lidstaten uit hoofde van artikel 43, lid 1, van de richtlijn asielprocedures kunnen kiezen of ze grensprocedures gebruiken; overwegende dat veertien lidstaten een grensprocedure hebben en dat drie in de Europese uitvoeringsanalyse van de EPRS onderzochte lidstaten gebruikmaken van gronden die verder gaan dan de richtlijn asielprocedures; overwegende dat de lidstaten in welbepaalde omstandigheden aan de grens of in een transitzone gebruik kunnen maken van procedures betreffende het onderzoek van de ontvankelijkheid of de inhoud van een verzoek; overwegende dat de meeste lidstaten aan de grens of in transitzones ook beoordelen of een Dublin-procedure kan worden toegepast; overwegende dat grensprocedures slechts een klein percentage van het totale aantal zaken van de beslissingsautoriteiten vormen, met uitzondering van Griekenland, waar meer dan 50 % van de asielverzoeken in een na de verklaring EU-Turkije ingevoerde versnelde procedure wordt behandeld; D. overwegende dat in artikel 43 van de richtlijn asielprocedures niet uitdrukkelijk wordt gespecificeerd aan welke grenzen de lidstaten grensprocedures kunnen toepassen; overwegende dat in de Europese uitvoeringsanalyse van de EPRS wordt gesteld dat “grens” in het bovengenoemd artikel moet worden verstaan als de buitengrens van de EU; overwegende dat twee lidstaten ook grensprocedures toepassen aan de binnengrenzen, en dat ze verzoekers vasthouden in politiefaciliteiten; E. overwegende dat sommige lidstaten zonder rechtsgrondslag in de nationale wetgeving asielzoekers in bewaring houden in het kader van grensprocedures; overwegende dat dit er niet alleen toe kan leiden dat er onvoldoende waarborgen zijn voor verzoekers, maar ook dat parlementsleden het bezoekrecht wordt ontzegd; F. overwegende dat voor bewaring in grensprocedures dezelfde regels gelden als voor de bewaring van verzoekers elders op het grondgebied van een lidstaat; overwegende dat in de richtlijn opvangvoorzieningen is bepaald dat verzoekers alleen in laatste instantie in bewaring mogen worden gehouden, nadat alle niet tot vrijheidsbeneming strekkende alternatieve maatregelen nauwkeurig zijn onderzocht, en dat bewaring gebaseerd moet zijn op de beginselen van noodzakelijkheid en evenredigheid; overwegende dat de lidstaten, wanneer de bewaring wordt bevolen door een administratieve instantie, er ambtshalve of op verzoek van de verzoeker voor moeten zorgen dat de rechtmatigheid van de bewaring door de rechter met spoed wordt getoetst; overwegende dat de lidstaten uit hoofde van het huidige rechtskader alles in het werk moeten stellen om de bewaring van minderjarigen op te heffen en hen in een voor minderjarigen geschikte accommodatie plaatsen; G. overwegende dat de lidstaten, ondanks de aanzienlijke toename van vermeende schendingen van de grondrechten aan de buitengrenzen van de EU, niet verplicht zijn een onafhankelijk toezichtmechanisme op te zetten om de bescherming van de grondrechten aan de buitengrenzen te waarborgen; H. overwegende dat duidelijke informatie en adequate bijstand moet worden verschaft aan onderdanen van derde landen of staatlozen in grensprocedures, waaronder rechtshulp en tolkdiensten, in het bijzonder met betrekking tot de mogelijkheid om een verzoek om internationale bescherming in te dienen; I. overwegende dat uit de Europese uitvoeringsanalyse van de EPRS blijkt dat de in de richtlijn asielprocedures voorziene procedurele waarborgen, met name het recht op informatie, rechtsbijstand en vertolking, in de praktijk niet of slechts restrictief worden toegepast door de in de analyse onderzochte lidstaten; J. overwegende dat uit de Europese uitvoeringsanalyse van de EPRS blijkt dat de richtlijn asielprocedures in verschillende gevallen niet is nageleefd; overwegende dat de Commissie tegen slechts twee lidstaten een inbreukprocedure heeft ingeleid; Algemene opmerkingen 1. merkt op dat de Commissie ter voorbereiding van het nieuwe migratie- en asielpact belanghebbenden heeft geraadpleegd en met het Europees Parlement en de lidstaten van gedachten heeft gewisseld; wijst er echter op dat de Commissie, ondanks haar wettelijke rapportageverplichting en de vereisten die voortvloeien uit het Interinstitutioneel Akkoord over beter wetgeven, nooit een uitvoeringsverslag over de richtlijn asielprocedures heeft gepresenteerd, en dat ze in 2016 en 2020 voorstellen heeft ingediend voor een verordening asielprocedures zonder in een effectbeoordeling te voorzien; verwacht dat de Commissie dit verslag, dat in 2017 al had moeten worden ingediend, presenteert; 2. wijst nogmaals op het belang van een empirisch onderbouwde benadering om coherente beleidsvorming te sturen; 3. merkt op dat toezicht en statistische gegevens van essentieel belang zijn om te zorgen voor de naleving van het EU-recht; roept de lidstaten op statistieken te verzamelen over: i) het aantal in grensprocedures onderzochte verzoeken en de categorie van de betrokken verzoekers, ii) de gronden die worden toegepast om grensprocedures te gebruiken en de frequentie daarvan, iii) het resultaat van de grensprocedures, zowel in eerste aanleg als in beroep, en iv) het aantal en de categorie personen die niet naar grensprocedures worden geleid; Toepassingsgebied 4. benadrukt dat grensprocedures momenteel een uitzondering vormen op de wettelijk vastgelegde regel dat asielzoekers het recht hebben om het grondgebied van een lidstaat binnen te komen; merkt op dat veel verzoeken om internationale bescherming aan de grens of in een transitzone van een lidstaat worden gedaan voordat een beslissing over de toegang van de verzoeker is genomen; merkt op dat de lidstaten in dergelijke gevallen alleen in grensprocedures mogen voorzien in de gevallen die uitputtend zijn vermeld in artikel 31, lid 8, en artikel 33 van de richtlijn asielprocedures en in overeenstemming met de fundamentele beginselen en waarborgen van hoofdstuk II van die richtlijn; stelt vast dat de omzetting en toepassing van grensprocedures in het kader van de richtlijn asielprocedures van lidstaat tot lidstaat verschilt, met een gebrek aan uniformiteit in de EU tot gevolg; stelt vast dat de meeste lidstaten slechts in een klein aantal gevallen grensprocedures toepassen en dat meerdere lidstaten helemaal geen grensprocedures gebruiken; benadrukt echter dat drie van de zeven in de Europese uitvoeringsanalyse van de EPRS onderzochte lidstaten grensprocedures toepassen die verder gaan dan de in artikel 43 van de richtlijn asielprocedures genoemde gronden, en roept deze lidstaten op om dit niet te doen; dringt er bovendien bij de lidstaten op aan geen grensprocedures aan de binnengrenzen toe te passen; 5. merkt op dat iedereen die om internationale bescherming verzoekt er belang bij heeft dat zijn verzoek zo snel en efficiënt mogelijk wordt behandeld, op voorwaarde dat alle verzoeken afzonderlijk worden beoordeeld en dat de uit hoofde van het Unierecht aan verzoekers verleende procedurele waarborgen en rechten worden toegepast en doeltreffend kunnen worden uitgeoefend; De juridische fictie van niet-inreizen en bewaring 6. herinnert eraan dat grensprocedures inhouden dat een asielaanvraag aan de grens of in een transitzone wordt onderzocht voordat een beslissing over de toegang tot het grondgebied van een lidstaat is genomen; herhaalt dat de weigering van toegang overeenkomstig de Schengengrenscode geen afbreuk mag doen aan de toepassing van speciale bepalingen inzake het recht op asiel en internationale bescherming; merkt op dat de lidstaten daarom verplicht zijn te beoordelen of een asielzoeker bescherming behoeft; 7. merkt bovendien op dat het verzoekers overeenkomstig artikel 9, lid 1, van de richtlijn asielprocedures moet zijn toegestaan om op het grondgebied te verblijven van de lidstaat waarin het verzoek om internationale bescherming is ingediend, ook aan de grens of in een transitzone; 8. wijst erop dat het feit dat een verzoeker wettelijk gezien het grondgebied van de lidstaat niet is binnengekomen maar wel op het grondgebied verblijft een juridische fictie vormt; benadrukt dat deze juridische fictie alleen gevolgen heeft voor het recht op binnenkomst en verblijf, maar dat dit niet wil zeggen dat de verzoeker niet onder de jurisdictie van de betrokken lidstaat valt; 9. wijst erop dat het waarschijnlijk is dat verzoekers in grensprocedures tijdens de behandeling van hun asielaanvraag in bewaring worden gehouden; merkt bovendien op dat alle in de Europese uitvoeringsanalyse van de EPRS onderzochte lidstaten asielzoekers in het kader van grensprocedures in bewaring houden; 10. herhaalt dat de lidstaten, zoals bepaald in de richtlijn opvangvoorzieningen, een persoon niet in bewaring mogen houden uitsluitend omdat hij een verzoeker is en dat verzoekers uitsluitend in bewaring mogen worden gehouden in duidelijk gedefinieerde uitzonderlijke omstandigheden; herinnert aan zijn voorlopig akkoord met de Raad over de herschikking van de richtlijn opvangvoorzieningen, waarin is bepaald dat de lidstaten verzoekers niet in bewaring mogen houden op basis van hun nationaliteit; benadrukt dat in de richtlijn opvangvoorzieningen is bepaald dat bewaring alleen als laatste redmiddel mag worden ingezet, zo kort mogelijk moet duren en slechts zolang de in artikel 8, lid 3, van de richtlijn opvangvoorzieningen vastgestelde gronden van toepassing zijn, en dat personen in bewaring de kans moeten krijgen om in beroep te gaan tegen hun vrijheidsbeneming; herhaalt dat het recht op vrijheid zoals vastgelegd in artikel 6 van het Handvest en artikel 5 van het EVRM ook aan de grenzen van de EU geldt; betreurt dat er nauwelijks alternatieven voor bewaring zijn ontwikkeld en toegepast in grensprocedures en spoort de lidstaten aan de nodige maatregelen te treffen om ervoor te zorgen dat er alternatieven voor bewaring beschikbaar zijn; 11. is bezorgd dat sommige lidstaten asielzoekers in grensprocedures in bewaring houden zonder dat de nationale wetgeving een toepasselijke rechtsgrondslag voor bewaring in het kader van grensprocedures biedt, aangezien dit kan leiden tot ontoereikende waarborgen; benadrukt dat de lidstaten, als ze ervoor kiezen tot bewaring over te gaan, moeten voorzien in een rechtsgrondslag in de nationale wetgeving; 12. wijst erop dat het HvJ-EU in gevoegde zaken C-924/19 PPU en C-925/19 PPU heeft geoordeeld dat ook als een verzoeker een transitzone kan verlaten in de richting van een derde land, deze situatie als bewaring kan worden beschouwd; 13. is uiterst bezorgd over de meldingen van ernstige mensenrechtenschendingen en erbarmelijke detentieomstandigheden in transitzones of inrichtingen voor bewaring in grensgebieden; dringt er bij de lidstaten op aan om te zorgen voor waardige opvangomstandigheden in grensvoorzieningen in overeenstemming met de normen van de richtlijn opvangvoorzieningen; herinnert er in dit verband aan dat verzoekers die in bewaring worden gehouden, moeten worden behandeld met volledige eerbiediging van hun menselijke waardigheid; 14. herinnert eraan dat het belang van het kind voor de lidstaten voorop moet staan bij de toepassing van de richtlijn asielprocedures, overeenkomstig het Handvest en het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van het kind van 1989; merkt op dat het VN-Comité voor de Rechten van het Kind heeft verduidelijkt dat kinderen nooit in bewaring mogen worden gehouden om immigratieredenen; herhaalt met betrekking tot de verordening asielprocedures zijn standpunt dat minderjarigen nooit in bewaring mogen worden gehouden in het kader van grensprocedures, en dat de grensprocedure alleen op minderjarigen mag worden toegepast als er een alternatief voor bewaring bestaat; dringt er bij de lidstaten die momenteel de grensprocedure op minderjarigen toepassen op aan om alternatieven voor bewaring in te voeren in overeenstemming met het belang van het kind; roept de lidstaten op om grensprocedures alleen toe te passen wanneer dergelijke niet tot vrijheidsbeneming strekkende alternatieven voor bewaring zijn ingevoerd; Weigering van toegang en toezicht 15. wijst op de recente bevindingen van het FRA, in het bijzonder de bevinding dat het aantal vermeende incidenten van schendingen van de grondrechten aan de buitengrenzen de afgelopen jaren aanzienlijk is toegenomen; merkt op dat dit veel gevallen omvat van personen die de toegang is geweigerd zonder dat hun asielaanvraag werd geregistreerd, waaronder in het kader van grensprocedures; herhaalt dat de lidstaten verplicht zijn onrechtmatige grensoverschrijdingen te voorkomen, en herinnert eraan dat deze verplichting geen afbreuk doet aan de rechten van personen die om internationale bescherming verzoeken; is het eens met het FRA dat de regelmatigheid en ernst van deze vermeende incidenten aanleiding geven tot ernstige bezorgdheid over de grondrechten; herhaalt dat automatische weigering van toegang, refoulement en collectieve uitwijzingen verboden zijn volgens het EU-recht en het internationaal recht; benadrukt bovendien dat de lidstaten uit hoofde van artikel 8 van de richtlijn asielprocedures verplicht zijn personen informatie te bieden over de mogelijkheid om asiel aan te vragen wanneer er aanwijzingen zijn dat zij internationale bescherming behoeven, en dat personen aan wie toegang wordt geweigerd overeenkomstig het EU-recht en het EVRM toegang moeten hebben tot een doeltreffende voorziening in rechte; betreurt alle gevallen waarin lidstaten hun verplichtingen in dit verband niet nakomen en roept hen op om volledig aan die verplichtingen te voldoen; roept de Commissie op om op doeltreffende wijze te waarborgen dat de lidstaten deze verplichtingen nakomen, onder meer door EU-betalingen op te schorten in geval van ernstige tekortkomingen; 16. acht het belangrijk dat er een onafhankelijk toezichtmechanisme wordt opgericht en roept de lidstaten op om toezichthoudende instanties ongehinderde toegang te verlenen tot grensvoorzieningen om de doeltreffende bescherming van de grondrechten en de systematische melding van schendingen te verzekeren, overeenkomstig de aanbevelingen van het FRA in zijn verslag over problemen in verband met de grondrechten aan landgrenzen; is van mening dat bij onafhankelijk toezicht ook de kwaliteit van de besluitvormingsprocessen en de resultaten ervan moeten worden gecontroleerd, alsook de omstandigheden van bewaring en de naleving van procedurele waarborgen; is van mening dat onafhankelijke en bevoegde nationale mensenrechteninstellingen, ngo’s, EU-agentschappen zoals het FRA en internationale organisaties zoals het UNHCR deel moeten uitmaken van deze toezichthoudende instanties; Niet-begeleide minderjarigen en kwetsbare verzoekers die bijzondere procedurele waarborgen behoeven in de grensprocedure 17. merkt op dat in artikel 24 van de richtlijn asielprocedures is bepaald dat de lidstaten binnen een redelijke termijn nadat een verzoek om internationale bescherming wordt gedaan, moeten beoordelen of de verzoeker een verzoeker is die bijzondere procedurele waarborgen behoeft, en dat zij de grensprocedure niet mogen toepassen indien dergelijke waarborgen niet kunnen worden geboden; 18. benadrukt dat de lidstaten wel mechanismen hebben ingevoerd om verzoekers die bijzondere procedurele waarborgen behoeven te identificeren, maar dat deze vaak niet doeltreffend zijn om dergelijke behoeften op te sporen en dat, wanneer er behoeften worden vastgesteld, vaak alleen zichtbare behoeften worden beoordeeld; wijst erop dat de doeltreffende en snelle identificatie van verzoekers die bijzondere procedurele waarborgen behoeven een probleem blijft; benadrukt dat kwetsbare personen uit hoofde van de EU-wetgeving recht hebben op een beoordeling van hun behoefte aan bijzondere procedurele waarborgen en op passende steun als er grensprocedures op hen worden toegepast; roept de lidstaten op te waarborgen dat alle verzoekers die bijzondere procedurele waarborgen behoeven op doeltreffende wijze worden geïdentificeerd en volledige toegang krijgen tot deze bijzondere waarborgen en steun, zoals bepaald in de richtlijn opvangvoorzieningen; benadrukt dat wanneer er in het kader van de grensprocedure geen passende steun kan worden verleend, of wanneer de beslissingsautoriteit van oordeel is dat de verzoeker bijzondere procedurele waarborgen behoeft, met speciale aandacht voor slachtoffers van foltering, verkrachting of andere ernstige vormen van psychisch, fysiek, seksueel of gendergerelateerd geweld, de beslissingsautoriteit deze procedures niet of niet langer mag toepassen op de verzoeker; 19. herinnert eraan dat in artikel 25, lid 6, onder b), van de richtlijn asielprocedures een beperkt aantal omstandigheden is vastgesteld waarin de lidstaten de verzoeken van niet-begeleide minderjarigen in een grensprocedure mogen behandelen; beklemtoont dat de onderzochte lidstaten geen passende methoden voor leeftijdsbepaling hebben ingevoerd; roept de lidstaten op om de eerbiediging van het belang van het kind te waarborgen en om kinderen te beschermen, met inbegrip van slachtoffers van mensenhandel; benadrukt dat de lidstaten uit hoofde van de richtlijn asielprocedures de mogelijkheid hebben om niet-begeleide minderjarigen vrij te stellen van de grensprocedure en hun verzoeken in het kader van de reguliere asielprocedure te behandelen; roept de lidstaten op om niet-begeleide minderjarigen vrij te stellen van grensprocedures; Procedurele waarborgen 20. merkt op dat grensprocedures versnelde procedures zijn en herinnert eraan dat verzoekers in grensprocedures overeenkomstig artikel 43 van de richtlijn asielprocedures dezelfde rechten en waarborgen genieten als verzoekers in normale procedures; 21. beklemtoont dat in alle onderzochte lidstaten aanzienlijke problemen werden gemeld in verband met de toegang tot en de kwaliteit van de rechtsbijstand; benadrukt dat rechtsbijstand essentieel is voor het waarborgen van eerlijke asielprocedures; beveelt aan om reeds in eerste aanleg, zodra de asielaanvraag is geregistreerd, kosteloze rechtsbijstand te waarborgen; roept de lidstaten op om ook in de praktijk doeltreffende toegang tot rechtsbijstand te bieden en ervoor te zorgen dat er voldoende gekwalificeerde juridische adviseurs beschikbaar zijn; 22. merkt op dat de richtlijn asielprocedures de lidstaten de mogelijkheid biedt ngo’s toegang te verlenen tot de asielprocedure om verzoekers bij te staan; betreurt dat verschillende lidstaten in het kader van de grensprocedures dergelijke toegang in grensvoorzieningen, doorlaatposten en transitzones niet regelen voor gespecialiseerde niet-gouvernementele organisaties, die een belangrijke rol kunnen spelen bij het waarborgen van de wettelijke en procedurele rechten van verzoekers en de kwaliteit van de besluitvorming in eerste aanleg kunnen verbeteren; 23. beklemtoont dat grensprocedures worden gekenmerkt door een combinatie van korte procestermijnen en bewaring; is van mening dat doeltreffende procedurele termijnen nodig zijn om de tijdelijke ontneming van de bewegingsvrijheid wanneer mensen in bewaring worden gehouden tot een minimum te beperken; herinnert eraan dat de lidstaten kortere maar redelijke termijnen kunnen invoeren, onverminderd het uitvoeren van een behoorlijke en volledige behandeling en onverminderd daadwerkelijke toegang tot de basisbeginselen en -waarborgen voor de verzoeker waarin de richtlijn asielprocedures voorziet; merkt op dat de termijn voor een beslissing in een grensprocedure tussen de lidstaten varieert van twee tot 28 dagen, en voor het instellen van beroep van twee tot zeven dagen; wijst erop dat het bij korte termijnen een uitdaging kan zijn om het onderhoud of een beroep grondig voor te bereiden en dus om de procedure op eerlijke wijze toe te passen, met name wanneer de in de richtlijn asielprocedures verankerde procedurele waarborgen niet doeltreffend worden toegepast; 24. wijst nogmaals op de verplichtingen van de lidstaten om verzoekers toegang te verschaffen tot bijstand, vertegenwoordiging en procedurele informatie, zoals bepaald in de richtlijn asielprocedures; benadrukt dat verzoekers tijdig toegang moeten krijgen tot passende en begrijpelijke informatie over grensprocedures en over hun rechten en plichten; wijst erop dat in alle fasen van de grensprocedure in persoonlijke vertolking moet worden voorzien; herinnert eraan dat persoonlijke onderhouden voortvloeien uit de verplichting van de lidstaten om verzoekers daadwerkelijk de mogelijkheid te bieden om de gronden van hun verzoek en belangrijke elementen voor de behandelingsprocedure aan te voeren, en dat ze moeten worden afgenomen door naar behoren opgeleid personeel; benadrukt dat verzoekers voldoende tijd moeten krijgen om hun onderhoud voor te bereiden; merkt bezorgd op dat de in de Europese uitvoeringsanalyse van de EPRS onderzochte lidstaten hun verplichtingen uit hoofde van de richtlijn asielprocedures met betrekking tot procedurele waarborgen in het kader van grensprocedures niet nakomen en benadrukt dat de moeilijkheden die verzoekers ondervinden bij de toegang tot procedurele waarborgen aanzienlijke gevolgen kunnen hebben voor hun in het Handvest verankerde rechten; dringt er bij de lidstaten op aan deze in de richtlijn asielprocedures vastgestelde waarborgen ten uitvoer te leggen en toe te passen; 25. erkent dat de richtlijn asielprocedures het aan de lidstaten overlaat om te bepalen of een beroep al dan niet automatisch een schorsende werking heeft; herinnert er echter aan dat het HvJ-EU heeft erkend dat wanneer een beroep wordt ingesteld tegen een terugkeerbesluit waarvan de uitvoering voor de betrokken derdelander een ernstig risico op refoulement inhoudt, dit beroep een schorsende werking moet hebben; Grensprocedures en de aankomst van grote aantallen personen 26. merkt op dat, overeenkomstig artikel 43, lid 3, van de richtlijn asielprocedures, in geval van de aankomst van grote aantallen onderdanen van derde landen of staatlozen die aan de grens of in een transitzone verzoeken om internationale bescherming indienen, deze procedures ook kunnen worden toegepast indien en zolang de onderdanen van derde landen of staatlozen op normale wijze worden ondergebracht op plaatsen nabij de grens of de transitzone; 27. herinnert eraan dat de waarborgen die zijn vastgesteld in hoofdstuk II van de richtlijn asielprocedures ook gelden wanneer er grote aantallen personen aankomen; is van mening dat voldoende personeel en middelen in dit verband essentieel zijn; merkt bezorgd op dat de juiste toepassing van grensprocedures in deze gevallen een uitdaging kan zijn, een risico op schendingen van grondrechten met zich mee kan brengen en aanleiding kan geven tot bezorgdheid over de doeltreffendheid; 28. is net zoals het FRA, de Hoge Commissaris van de VN voor de vluchtelingen en de speciaal rapporteur van de Verenigde Naties voor mensenrechten van migranten bezorgd over de eerbiediging van de procedurele waarborgen en de grondrechten in de versnelde grensprocedures die in de Griekse hotspots worden gebruikt; betreurt de ernstige tekortkomingen op het gebied van de grondrechten die het FRA in die Europese hotspots heeft vastgesteld; 29. benadrukt dat de EU-agentschappen de lidstaten kunnen ondersteunen in geval van de aankomst van grote aantallen asielzoekers in grensdoorlaatposten, om een snelle en eerlijke procedure voor alle verzoekers te waarborgen; merkt in het bijzonder op dat het EASO operationele ondersteuning kan bieden in de verschillende stappen van de asielprocedure en dat Frontex kan helpen bij de screening, identificatie en het nemen van vingerafdrukken; merkt op dat het EASO tot nu toe alleen in Griekenland ondersteuning heeft geboden in het kader van de zogenaamde versnelde grensprocedure voor eilanden; wijst er bovendien op dat er al vooruitgang is geboekt, maar dat er nog steeds aanzienlijke tekortkomingen zijn, zoals het feit dat grensprocedures gemiddeld meerdere maanden duren; hoopt dat het geplande Asielagentschap van de EU zal bijdragen aan het verhelpen van deze tekortkomingen; Toepassing van grensprocedures 30. herinnert eraan dat de toepassing van grensprocedures een discretionaire bevoegdheid van de lidstaten blijft; herhaalt dat de lidstaten, als zij grensprocedures toepassen, moeten zorgen voor voorwaarden die een eerlijke en adequate procedure verzekeren en die het mogelijk maken dat personen die om internationale bescherming verzoeken snel duidelijkheid krijgen over het resultaat van de procedure; merkt op dat met name in complexere gevallen de doeltreffendheid van procedurele waarborgen, zoals het recht op rechtsbijstand, kan worden ondermijnd; benadrukt dat efficiënte procedures hand in hand moeten gaan met procedurele waarborgen; benadrukt dat wanneer er binnen uiterlijk vier weken geen beslissing kan worden genomen, het verzoek volgens de andere bepalingen van de richtlijn asielprocedures moet worden behandeld; roept de lidstaten op om de in de richtlijn asielprocedures vastgestelde procedurele waarborgen volledig na te leven, zowel in het recht als in de praktijk; 31. roept de lidstaten op om voortdurend beste praktijken uit te wisselen over de correcte toepassing van de huidige grensprocedures en deze ook met de Commissie te delen; 32. roept de lidstaten op om kritisch te beoordelen of hun huidige operationele capaciteit voldoende is om te waarborgen dat ze hun verplichtingen in grensprocedures nakomen; dringt er bij de lidstaten op aan de operationele samenwerking en ondersteuning waar nodig uit te breiden; 33. verzoekt de Commissie de uitvoering van artikel 43 en de daarmee verband houdende bepalingen van de richtlijn asielprocedures doeltreffend te monitoren en op te treden in geval van niet-naleving, onder andere door waar passend inbreukprocedures in te leiden; o o o 34. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) en het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), en met name de artikelen 1, 9, 10, 11 en 16 van het VEU en artikel 15 van het VWEU, – gezien het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, en met name de artikelen 41 en 42, – gezien Verordening (EG) nr. 1049/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie (1) , – gezien zijn resolutie van 11 maart 2014 over de toegang van het publiek tot documenten (artikel 104, lid 7, van het Reglement) voor de periode 2011-2013 (2) , – gezien zijn resolutie van 28 april 2016 over de toegang van het publiek tot documenten (artikel 116, lid 7, van het Reglement) voor de periode 2014-2015 (3) , – gezien zijn resolutie van 14 september 2017 over transparantie, verantwoordelijkheid en integriteit in de EU-instellingen (4) , – gezien de jaarverslagen van de Europese Ombudsman en haar speciaal verslag naar aanleiding van het strategisch onderzoek OI/2/2017 inzake de transparantie van het wetgevingsproces in de Raad, – gezien zijn resolutie van 17 januari 2019 over het strategisch onderzoek van de Ombudsman OI/2/2017 betreffende de transparantie van het wetgevingsoverleg in de voorbereidende instanties van de Raad van de EU (5) , – gezien de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ-EU) en van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM), – gezien de verslagen van de Commissie, de Raad en het Parlement uit 2016, 2017 en 2018 over de toepassing van Verordening (EG) nr. 1049/2001, – gezien Verordening (EG) nr. 1367/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 6 september 2006 betreffende de toepassing van de bepalingen van het Verdrag van Aarhus betreffende toegang tot informatie, inspraak bij besluitvorming en toegang tot de rechter inzake milieuaangelegenheden op de communautaire instellingen en organen (6) , – gezien zijn resolutie van 16 november 2017 over het jaarverslag over de activiteiten van de Europese Ombudsman in 2016 (7) , – gezien de politieke richtsnoeren voor de Commissie 2019-2024 van voorzitter Ursula von der Leyen, – gezien artikel 54 en artikel 122, lid 7, van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en het advies van de Commissie constitutionele zaken ( A9-0004/2021 ), A. overwegende dat de Unie, op grond van de Verdragen, “in al haar activiteiten het beginsel van gelijkheid van haar burgers, die gelijke aandacht genieten van haar instellingen, [eerbiedigt]” (artikel 9 van het VEU); overwegende dat “iedere burger het recht [heeft] aan het democratisch bestel van de Unie deel te nemen”; en overwegende dat “de besluitvorming [plaatsvindt] op een zo open mogelijke wijze, en zo dicht bij de burgers als mogelijk” (artikel 10, lid 3, van het VEU, uitgelegd in de zin van overweging 13 van de preambule hierbij, en van artikel 1, lid 2, en artikel 9); B. overwegende dat in artikel 15 van het VWEU staat: “Om goed bestuur te bevorderen en de deelneming van het maatschappelijk middenveld te waarborgen, werken de instellingen, organen en instanties van de Unie in een zo groot mogelijke openheid”, en “Iedere burger van de Unie en iedere natuurlijke of rechtspersoon met verblijfplaats of statutaire zetel in een lidstaat heeft recht op toegang tot documenten van de instellingen, organen en instanties van de Unie”; C. overwegende dat het recht op toegang tot documenten, dat een grondrecht is, verder wordt onderstreept in artikel 42 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, dat nu “dezelfde juridische waarde als de Verdragen heeft” (artikel 6, lid 1, van het VEU); overwegende dat het recht op toegang tot documenten burgers in staat stelt om op doeltreffende wijze hun recht uit te oefenen om toezicht te houden op de werkzaamheden en activiteiten van de instellingen, organen en instanties van de EU, met name op het wetgevingsproces; D. overwegende dat de werking van de EU-instellingen in overeenstemming moet zijn met het beginsel van de rechtsstaat; overwegende dat de EU-instellingen moeten streven naar de hoogst mogelijke normen op het gebied van transparantie, verantwoordingsplicht en integriteit; overwegende dat deze leidende beginselen van essentieel belang zijn om goed bestuur in de EU-instellingen te bevorderen en voor meer openheid te zorgen ten aanzien van de werking van de EU en haar besluitvormingsproces; overwegende dat het vertrouwen van de burgers in de EU-instellingen van fundamenteel belang is voor de democratie, goed bestuur en doeltreffende beleidsvorming; overwegende dat transparantie en toegang tot documenten ook moeten worden gegarandeerd met betrekking tot de manier waarop EU-beleid op alle niveaus wordt uitgevoerd en EU-middelen worden gebruikt; overwegende dat openheid en de deelname van het maatschappelijk middenveld onontbeerlijk zijn voor de bevordering van goed bestuur in de EU-instellingen; overwegende dat burgers overeenkomstig de elementaire beginselen van de democratie het recht hebben om kennis te nemen van het besluitvormingsproces en dit proces te volgen; overwegende dat het Europees Parlement in zijn wetgevingsprocedure met een hoge mate van transparantie werkt, met inbegrip van de commissiefase, waardoor burgers, de media en belanghebbenden kunnen zien hoe en waarom besluiten worden genomen en duidelijk verschillende standpunten binnen het Parlement en de oorsprong van specifieke voorstellen kunnen vaststellen, alsook de goedkeuring van definitieve besluiten kunnen volgen; E. overwegende dat de Raad overeenkomstig artikel 16, lid 8, van het VEU in openbare zitting over een ontwerp van wetgevingshandeling moet beraadslagen en stemmen; overwegende dat de huidige praktijk om de meeste voorbereidende documenten in lopende wetgevingsprocedures aan te merken als “LIMITÉ” volgens de Ombudsman een onevenredige beperking vormt van het recht van burgers op zo ruim mogelijke toegang tot wetgevingsdocumenten (8) ; overwegende dat het gebrek aan inzet van de Raad om transparantie te waarborgen duidt op een gebrek aan verantwoordingsplicht in zijn rol als medewetgever van de EU; F. overwegende dat de belangrijkste punten van zorg in de in 2018 door de Ombudsman afgesloten onderzoeken betrekking hadden op transparantie, verantwoordingsplicht en publieke toegang tot informatie en documenten (24,6 %), gevolgd door de cultuur van dienstverlening (19,8 %) en het correct gebruik van discretionaire bevoegdheid (16,1 %); overwegende dat de overige punten van zorg onder meer betrekking hadden op eerbiediging van procedurele rechten zoals het recht om gehoord te worden, eerbiediging van de grondrechten, ethische kwesties, inspraak van het publiek in het EU‑besluitvormingsproces met inbegrip van inbreukprocedures, gezond financieel beheer van EU-aanbestedingen, -subsidies en -contracten, alsook aanwerving en goed beheer van kwesties met betrekking tot EU-personeel; G. overwegende dat de Ombudsman in 2018 een nieuwe website heeft gelanceerd, met een herziene, gebruiksvriendelijke interface voor wie een klacht wil indienen; overwegende dat de versnelde procedure van de Ombudsman om klachten over openbare toegang tot documenten af te handelen, laat zien hoezeer de Ombudsman zich inspant om bijstand te verlenen en snel besluiten te nemen ten aanzien van personen die om bijstand verzoeken; H. overwegende dat de conclusie van het strategisch onderzoek van de Ombudsman OI/2/2017/TE luidde dat het gebrek aan transparantie bij de Raad inzake de toegang van het publiek tot zijn wetgevingsdocumenten en de huidige praktijken van de Raad in zijn besluitvormingsproces, met name tijdens de voorbereidende fase in de voorbereidende organen van de Raad, waaronder zijn comités, werkgroepen en het Comité van permanente vertegenwoordigers (Coreper), neerkomen op wanbeheer; overwegende dat de Ombudsman, gezien de onwil van de Raad om haar aanbevelingen uit te voeren, op 16 mei 2018 het speciaal verslag OI/2/2017/TE over de transparantie van het wetgevingsproces van de Raad aan het Parlement heeft voorgelegd; overwegende dat het Parlement in zijn resolutie van 17 januari 2019 over het strategisch onderzoek van de Ombudsman de aanbevelingen van de Ombudsman heeft onderschreven; I. overwegende dat de Ombudsman in zaak 1302/2017/MH inzake de afhandeling door de Commissie van een verzoek om openbare toegang tot de adviezen van haar juridische dienst met betrekking tot het transparantieregister, constateerde dat de aanhoudende weigering door de Commissie om ruimere toegang te verschaffen tot de documenten neerkwam op wanbeheer, aangezien de Commissie had nagelaten zo open en tegemoetkomend mogelijk te zijn met betrekking tot deze maatregel, waarmee net wordt beoogd de transparantie te bevorderen teneinde de legitimiteit en verantwoordingsplicht in de EU te vergroten; Transparantie vanuit een breder perspectief 1. streeft er met grote vastberadenheid naar het besluitvormingsproces dichter bij de burgers te brengen; benadrukt dat transparantie en verantwoordingsplicht van fundamenteel belang zijn om het vertrouwen van de burgers in de politieke, wetgevende en administratieve activiteiten van de EU in stand te houden; benadrukt dat in artikel 10, lid 3, van het VEU de participatieve democratie wordt erkend als een van de belangrijkste democratische beginselen van de EU, waarmee wordt benadrukt dat besluiten zo dicht mogelijk bij de burgers moeten worden genomen; herinnert eraan dat volledig democratische en zeer transparante besluitvorming op Europees niveau cruciaal is om het vertrouwen van de burgers in de EU-instellingen te vergroten; benadrukt dat alle instellingen van de EU vanaf nu een vergelijkbaar niveau van transparantie moeten hanteren; 2. waardeert het dat een commissaris voor transparantie is aangewezen die tot taak heeft meer transparantie in het wetgevingsproces in de Europese instellingen te brengen; 3. herinnert eraan dat de Ombudsman heeft bevestigd dat het Parlement de belangen van de Europese burgers op een open en transparante wijze vertegenwoordigt, met als doel hen volledig op de hoogte te houden, en neemt kennis van de vooruitgang die de Commissie heeft geboekt bij het verbeteren van haar transparantienormen; is ernstig bezorgd over het feit dat de Raad ondanks de oproepen en aanbevelingen van het Parlement en de Ombudsman nog geen vergelijkbare normen heeft ingevoerd en dat het besluitvormingsproces in de Raad verre van transparant is; verzoekt de Raad de relevante uitspraken van het HvJ-EU in de praktijk uit te voeren en deze niet te omzeilen; waardeert de goede praktijken van bepaalde voorzitterschappen van de Raad en van bepaalde lidstaten om Raadsdocumenten, met inbegrip van voorstellen van het voorzitterschap van de Raad te publiceren; 4. is ingenomen met het besluit van de Raad van de EU om, naar aanleiding van het openen van zaak 1011/2015/TN door de Ombudsman, Verordening (EG) nr. 1049/2001 toe te passen op documenten die in het bezit zijn van zijn secretariaat-generaal en die betrekking hebben op taken ter ondersteuning van diverse intergouvernementele organen en entiteiten, zoals de adviezen van het in deze zaak genoemde comité over de geschiktheid van kandidaten voor de functie van rechter of advocaat-generaal bij het Hof van Justitie en het Gerecht van de EU; is verheugd over het advies van de Ombudsman om naar meer openheid te streven bij het vinden van een correct evenwicht tussen de behoefte om de persoonsgegevens van kandidaten voor hoge openbare ambten te beschermen en de noodzaak om maximale transparantie te garanderen omtrent benoemingen van hoge ambtenaren; 5. betreurt de terugkerende praktijk van de Commissie die het Parlement vaak slechts een zeer beperkte hoeveelheid informatie verstrekt over de tenuitvoerlegging van EU‑wetgeving; verzoekt de instellingen het beginsel van loyale samenwerking te eerbiedigen en deze informatie proactief te publiceren; betreurt dat de Commissie weigert statistieken over de doeltreffendheid van EU-beleid te publiceren, hetgeen een belemmering vormt voor het publieke toezicht op beleidsmaatregelen met aanzienlijke gevolgen voor de grondrechten; verzoekt de Commissie proactiever op te treden bij de publicatie van dergelijke statistieken teneinde aan te tonen dat beleid noodzakelijk is en in verhouding staat tot de te verwezenlijken doelstellingen; verzoekt de Commissie transparant te zijn omtrent haar contracten met derden; verzoekt de Commissie om proactiever te werk te gaan dan nu het geval is bij het publiceren van zoveel mogelijk informatie over de aanbestedingsprocedures; 6. onderstreept het belang van de maatregelen ter bevordering van de transparantie van besluiten die in het kader van inbreukprocedures worden genomen; vraagt met name dat de documenten die de Commissie in het kader van dergelijke procedures aan de lidstaten toestuurt, alsook de antwoorden daarop, toegankelijk worden gemaakt voor het publiek; 7. benadrukt dat internationale overeenkomsten wettelijk bindend zijn en gevolgen hebben voor de wetgeving van de EU, en hamert op de noodzaak van transparantie tijdens het gehele onderhandelingsproces; herinnert eraan dat het Parlement krachtens artikel 218 van het VWEU onmiddellijk en volledig op de hoogte moet worden gebracht in alle fasen van de onderhandelingen; verzoekt de Commissie zich nog meer in te spannen om de volledige naleving van artikel 218 van het VWEU te garanderen; 8. betreurt ten zeerste dat de Commissie en de Raad aandringen op vergaderingen met gesloten deuren, zonder hiervoor een deugdelijke motivering aan te voeren; is van mening dat verzoeken om vergaderingen met gesloten deuren zorgvuldig moeten worden overwogen; dringt aan op duidelijke criteria en voorschriften voor de behandeling van verzoeken om vergaderingen met gesloten deuren in de EU-instellingen; 9. wijst erop dat de transparantie van het wetgevingsproces van het grootste belang is voor de burgers en een belangrijke manier om hun actieve deelname aan het wetgevingsproces te waarborgen; is ingenomen met het Interinstitutioneel Akkoord (IIA) “Beter wetgeven” van 2016 en met de toezegging die de drie instellingen hierin hebben gedaan om op basis van de desbetreffende wetgeving en jurisprudentie te zorgen voor transparantie bij de wetgevingsprocedures, waarbij zij onder meer op passende wijze met de trialogen omgaan; 10. vraagt de instellingen de besprekingen voort te zetten over de oprichting van een specifieke, gebruiksvriendelijke gezamenlijke databank over de stand van zaken met betrekking tot wetgevingsdossiers (gemeenschappelijke wetgevingsdatabank), zoals overeengekomen in het IIA “Beter Wetgeven”, om te zorgen voor meer transparantie; 11. is ingenomen met de reeds gelanceerde initiatieven die tegemoetkomen aan de publieke vraag naar meer transparantie, zoals het interinstitutionele register van gedelegeerde handelingen, dat in december 2017 werd gelanceerd als gezamenlijk instrument van het Parlement, de Commissie en de Raad, en dat toegang verschaft tot de volledige levenscyclus van gedelegeerde handelingen; 12. wijst erop dat de transparantie van de comitéprocedures en de toegankelijkheid van het comitologieregister moeten worden verbeterd en dat de inhoud ervan moet worden gewijzigd om een grotere transparantie van het besluitvormingsproces te garanderen; onderstreept dat het verbeteren van de zoekfuncties van het register om ook op beleidsterrein te kunnen zoeken, een essentieel onderdeel moet zijn van dit proces; 13. is ingenomen met de in februari 2018 in werking getreden nieuwe gedragscode voor Commissieleden, waarin de transparantie verhoogd wordt, in het bijzonder met betrekking tot bijeenkomsten tussen commissarissen en belangenvertegenwoordigers en met betrekking tot de kosten van dienstreizen van individuele commissarissen; betreurt dat de Raad nog steeds geen gedragscode voor zijn leden heeft vastgesteld en dringt er bij de Raad op aan om onverwijld een dergelijke code vast te stellen; stelt met klem dat de Raad even verantwoordingsplichtig en transparant moet zijn als de overige instellingen; 14. wijst op zijn herziene Reglement, op grond waarvan de leden verzocht wordt om systematisch alleen belangenvertegenwoordigers te ontmoeten die in het transparantieregister zijn ingeschreven; herinnert er tevens aan dat de leden verzocht wordt alle geplande bijeenkomsten met belangenvertegenwoordigers die onder het transparantieregister vallen, te publiceren op internet, terwijl rapporteurs, schaduwrapporteurs en commissievoorzitters voor elk verslag alle geplande bijeenkomsten met belangenvertegenwoordigers die onder het transparantieregister vallen op internet moeten publiceren; wijst er in dit verband echter op dat het verkozen vertegenwoordigers vrijstaat om zonder enige beperking bijeen te komen met iedereen die zij relevant en belangrijk achten voor hun politieke werkzaamheden; 15. is van mening dat de huidige manier om informatie te vinden over het stemgedrag van leden van het Europees Parlement, namelijk in PDF-bestanden op de website van het Parlement die betrekking hebben op honderden stemmingen, niet gebruiksvriendelijk is en niet bijdraagt aan de transparantie van de EU; verzoekt om een gebruiksvriendelijk systeem waarbij voor elke hoofdelijke stemming de tekst waarover is gestemd en de stemresultaten op fractie en op parlementslid kunnen worden gefilterd, en dus tegelijk zichtbaar zijn; 16. is verheugd dat de onderhandelingen over het voorstel van de Commissie voor een IIA over een verplicht transparantieregister ( COM(2016)0627 ) eindelijk zijn afgerond, en verzoekt de drie instellingen het akkoord onverwijld ten uitvoer te leggen; onderstreept dat om een hoog niveau van vertrouwen in de Europese instellingen onder de burgers te behouden, meer transparantie nodig is met betrekking tot de bijeenkomsten die binnen de instellingen worden georganiseerd; 17. moedigt ook leden van nationale regeringen en parlementen aan te streven naar meer transparantie met betrekking tot hun ontmoetingen met belangenvertegenwoordigers, aangezien zij bij het nemen van besluiten over EU-aangelegenheden deel uitmaken van de wetgevende macht van de EU; Toegang tot documenten 18. herinnert eraan dat het recht van het publiek op toegang tot documenten van de instellingen een grondrecht is, dat is verankerd in de Verdragen en in het Handvest van de grondrechten en dat onlosmakelijk verbonden is met de democratische aard van de instellingen; benadrukt dat het van essentieel belang is om dit recht zo ruim mogelijk en in een zo vroeg mogelijk stadium uit te oefenen, aangezien dat het democratisch toezicht op de werkzaamheden en activiteiten van de EU-instellingen waarborgt; herinnert eraan dat het vertrouwen van burgers in de politieke instellingen van fundamenteel belang is in een representatieve democratie; 19. herinnert eraan dat het in eerdere resoluties herhaaldelijk heeft aangedrongen op publieke toegankelijkheid van documenten; betreurt dat de Commissie en de Raad geen behoorlijk gevolg hebben gegeven aan verschillende voorstellen van het Parlement; 20. herinnert eraan dat transparantie en onbeperkte toegang tot de documenten in het bezit van de instellingen de regel moeten zijn, zoals bepaald in Verordening (EG) nr. 1049/2001, en dat uitzonderingen op deze regel strikt geïnterpreteerd moeten worden, rekening houdend met het openbaar belang van toegankelijkheid, zoals reeds is bepaald in de vaste rechtspraak van het Europees Hof van Justitie over precedenten; 21. herhaalt dat het belangrijk is dat documenten niet onterecht worden aangemerkt als vertrouwelijk, omdat dit afbreuk kan doen aan het publieke toezicht; betreurt dat officiële documenten geregeld ten onrechte als vertrouwelijk worden geclassificeerd; herhaalt zijn standpunt dat er duidelijke en uniforme regels moeten worden vastgesteld voor de classificatie en declassificatie van documenten; 22. neemt kennis van het feit dat het hoogste aantal eerste verzoeken met betrekking tot gespecificeerde documenten bij de Commissie is ingediend (6 912 in 2018), gevolgd door de Raad (2 474 in 2018) en het Parlement (498 in 2018); neemt ter kennis dat de verzoeken over het algemeen worden ingewilligd (in 2018 werd 80 % van de verzoeken aan de Commissie ingewilligd, 72,2 % van de verzoeken aan de Raad en 96 % van de verzoeken aan het Parlement); 23. neemt met belangstelling ter kennis dat de voornaamste redenen van weigering berusten op de noodzaak tot bescherming van het besluitvormingsproces van de instellingen, de privacy en de integriteit van personen en de commerciële belangen van een bepaalde natuurlijke persoon of rechtspersoon; merkt voorts op dat het Parlement tevens de bescherming van juridisch advies als gegronde reden voor weigering heeft aangevoerd bij gevallen waarin met name documenten van het Bureau werden opgevraagd, terwijl de Commissie het verrichten van inspecties, onderzoeken en audits en de openbare veiligheid aanvoerde als gegronde redenen voor het weigeren van toegang tot documenten; 24. is ingenomen met de uitspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie in zaak C‑213/15 P ( Commissie/Patrick Breyer ), waarin het de uitspraak van het Gerecht bevestigde dat de Commissie de toegang tot schriftelijke inzendingen van de lidstaten die in haar bezit zijn niet kan weigeren louter omdat een document verband houdt met een gerechtelijke procedure; wijst erop dat het Hof van mening is dat alle besluiten inzake een dergelijk verzoek om toegang moeten worden genomen op basis van Verordening (EG) nr. 1049/2001, en dat documenten die verband houden met de gerechtelijke activiteiten van het Hof van Justitie in beginsel niet uitgesloten zijn van het toepassingsgebied van de verordening wanneer deze in het bezit zijn van de EU-instellingen die in de verordening worden vermeld, in dit specifieke geval van de Commissie; 25. schaart zich achter de oproep van het maatschappelijk middenveld (9) om de openbare hoorzittingen van het Hof van Justitie van de Europese Unie live uit te zenden, wat al gebeurt bij bepaalde nationale en internationale gerechtshoven, zoals de Conseil Constitutionnel in Frankrijk en het Europees Hof voor de Rechten van de Mens; 26. herinnert aan zijn oproep aan de Commissie en de Raad in zijn resolutie van 28 april 2016 over de publieke toegankelijkheid van documenten voor de periode 2014-2015; 27. herinnert eraan dat de herziening van Verordening (EG) nr. 1049/2001 sinds 2012 geblokkeerd is, en betreurt dat de Commissie beoogt dit voorstel in te trekken; dringt er bij alle betrokken partijen op aan het proces te hervatten en verder te werken aan de herziening om de bepalingen van de verordening af te stemmen op het Verdrag van Lissabon, en ervoor te zorgen dat het toepassingsgebied alle instellingen, organen en instanties van de EU omvat, met als uiteindelijk doel de EU-burgers bredere en betere toegang te bieden tot EU-documenten; 28. herinnert eraan dat het recht op toegang tot documenten ingevolge de inwerkingtreding van het VEU en het VWEU voor alle instellingen, organen en instanties van de EU geldt, zoals is vastgesteld in artikel 15, lid 3, van het VWEU; acht het noodzakelijk dat Verordening (EG) nr. 1049/2001 wordt gewijzigd en geactualiseerd om de verordening in overeenstemming te brengen met het VWEU, naar aanleiding van de ontwikkelingen op dit gebied, alsook in het licht van de desbetreffende jurisprudentie van het Hof van Justitie en het Europees Hof voor de Rechten van de Mens; dringt er daarom bij alle drie de instellingen op aan constructief samen te werken met het oog op de vaststelling van een herziene verordening; 29. benadrukt dat het een wettelijke verplichting krachtens de Verdragen en een basisvereiste voor democratisch toezicht en de democratie in brede zin is, te waarborgen dat burgers het wetgevingsproces begrijpen, in detail kunnen volgen en eraan kunnen deelnemen; is van mening dat documenten die in het kader van trialogen worden opgesteld, zoals agenda’s, overzichten van resultaten, notulen en algemene oriëntaties in de Raad, indien zij beschikbaar zijn en in het formaat waarin zij beschikbaar zijn, ontegenzeglijk documenten in verband met wetgevingsprocedures zijn en dus in beginsel niet anders dan andere wetgevingsdocumenten mogen worden behandeld; 30. benadrukt hoe belangrijk transparantie en toegang van het publiek tot documenten zijn; benadrukt dat een hoge mate van transparantie in het wetgevingsproces essentieel is om burgers, media, het maatschappelijk middenveld en andere belanghebbenden in staat te stellen hun verkozen functionarissen en regeringen verantwoording te laten afleggen; onderstreept dat de Ombudsman een waardevolle rol heeft gespeeld in het onderhouden van contacten en het bemiddelen tussen de EU-instellingen en de burgers; wijst op de rol die de Ombudsman vervult bij het tot stand brengen van een EU-wetgevingsproces waarin meer verantwoording wordt afgelegd aan de burgers; 31. herinnert eraan dat de toegang tot documenten, met name wetgevingsdocumenten, volgens de Ombudsman slechts mag worden beperkt in uitzonderlijke situaties waarin dit absoluut noodzakelijk is; is ingenomen met de versnelde procedure van de Ombudsman voor toegang tot documenten, maar betreurt dat haar aanbevelingen niet juridisch bindend zijn; 32. benadrukt dat besluiten om de toegang van het publiek tot documenten te weigeren, op duidelijk en streng omlijnde wettelijke uitzonderingen moeten stoelen en vergezeld moeten gaan van een gemotiveerde, specifieke toelichting die de burgers in staat stelt de reden voor de weigering te begrijpen en doeltreffend gebruik te maken van de beschikbare rechtsmiddelen; stelt met bezorgdheid vast dat de enige juridische weg die momenteel voor burgers openstaat om de weigering van een verzoek om toegang tot documenten te betwisten, een juridische procedure bij het HvJ-EU is, hetgeen zeer lang kan duren, het risico van hoge kosten en een onzeker resultaat inhoudt, en een onredelijke last legt op burgers die een besluit willen aanvechten, waardoor zij worden afgeschrikt; 33. verzoekt de instellingen, organen en instanties van de EU in dit verband om snellere, minder omslachtige en toegankelijker procedures vast te stellen voor de behandeling van klachten tegen weigeringen van toegang; is van oordeel dat een proactievere aanpak zou bijdragen tot daadwerkelijke transparantie en tot het voorkomen van nodeloze juridische geschillen, die kunnen leiden tot onnodige kosten en lasten voor zowel de burgers als de instellingen; is van mening dat burgers niet wegens een gebrek aan financiële middelen verhinderd mogen worden om besluiten aan te vechten; herinnert aan de mogelijkheid om rechtsbijstand aan te vragen die verankerd is in het Handvest van de grondrechten; vraagt de EU-instellingen niet te eisen dat de tegenpartij de kosten van een rechtszaak draagt; 34. herinnert in dit verband aan de besluiten van de Ombudsman van 19 december 2017 in zaak 682/2014/JF, waarin wordt gesteld dat de eis van de Commissie dat elke persoon die om openbare toegang tot documenten verzoekt zijn postadres moet opgeven voor verzending per post een vorm van wanbeheer is, en waarin wordt benadrukt dat het aandringen op het indienen van een nieuw verzoek en procedurele formaliteiten die onnodig zijn en geen duidelijk praktisch doel dienen, duidt op een gebrek aan eerbied voor de grondrechten van de burgers; 35. betreurt ten zeerste dat de Raad de meeste documenten met betrekking tot wetgevingsdossiers niet proactief openbaar maakt, zodat de burgers niet weten welke documenten er eigenlijk bestaan en op die manier beperkt worden in hun recht om toegang tot documenten te vragen; betreurt dat de beschikbare informatie over wetgevingsdocumenten door de Raad in een onvolledig en niet-gebruiksvriendelijk register wordt gepresenteerd; verzoekt de Raad om documenten in verband met wetgevingsprocedures in een gebruiksvriendelijk openbaar register op te nemen en aldus ten volle het openbaar belang van transparantie in acht te nemen en legitiem democratisch toezicht, niet alleen door burgers maar ook door nationale parlementen, mogelijk te maken; 36. dringt er bij de Raad op aan zijn werkwijzen af te stemmen op de normen van een parlementaire en participatieve democratie, zoals op grond van de Verdragen vereist is, en onderstreept nogmaals dat de Raad even verantwoordingsplichtig en transparant moet zijn als de overige instellingen; 37. schaart zich volledig achter de aanbevelingen van de Europese Ombudsman aan de Raad naar aanleiding van het strategisch onderzoek, namelijk om: a) systematisch de standpunten van de lidstaten vast te leggen bij discussies in de voorbereidende instanties, b) duidelijke en openbaar beschikbare criteria te ontwikkelen voor het aanmerken van documenten als “LIMITÉ”, en c) de “LIMITÉ”-status van documenten systematisch te evalueren voorafgaand aan de definitieve goedkeuring van de wetgevingshandeling, waarbij deze evaluatie moet plaatsvinden voorafgaand aan informele onderhandelingen in trialogen, wanneer de Raad al een initieel standpunt heeft ingenomen; dringt erop aan dat de Raad alle noodzakelijke maatregelen neemt om de aanbevelingen van de Ombudsman zo spoedig mogelijk ten uitvoer te leggen, zodat de transparantie van het wetgevingsoverleg in de voorbereidende instanties van de Raad gewaarborgd is; 38. beschouwt de huidige wijdverbreide en willekeurige praktijk van de Raad om de meeste voorbereidende documenten in lopende wetgevingsprocedures aan te merken als “LIMITÉ” als een beperking van het recht van burgers op zo ruim mogelijke toegang tot wetgevingsdocumenten; 39. neemt kennis van de forse toename van het aantal bij het Parlement ingediende verzoeken van burgers om toegang tot de tijdens trialoogvergaderingen besproken meerkolommendocumenten naar aanleiding van het arrest van het Gerecht in de zaak-De Capitani (10) , en neemt met tevredenheid ter kennis dat het Parlement sinds de uitspraak alle meerkolommendocumenten waartoe uit hoofde van Verordening (EG) nr. 1049/2001 om toegang werd verzocht, openbaar heeft gemaakt; is ingenomen met deze ontwikkeling, aangezien de openheid van het wetgevingsproces bijdraagt tot een grotere legitimiteit van de instellingen in de ogen van de EU-burgers; onderstreept dat het algemene vereiste om toegang tot documenten te geven voor de instellingen het beste instrument is om tegemoet te kunnen komen aan het enorm gestegen aantal verzoeken om documenten; 40. onderstreept dat het Gerecht in zijn arrest van maart 2018 in de zaak-De Capitani stelt dat niet algemeen mag worden aangenomen dat de standpunten van de instellingen zoals weergegeven in de vierkolommendocumenten niet openbaar mogen worden gemaakt; merkt op dat de gevoelige aard van het onderwerp dat in de trialoogdocumenten aan de orde werd gesteld, op zichzelf onvoldoende reden was om het publiek de toegang tot de documenten te ontzeggen; 41. herinnert eraan dat de conclusies van het Gerecht van toepassing zijn op alle EU-instellingen en dat het Gerecht duidelijk stelt dat wanneer voor een document van een EU-instelling een uitzondering op het recht op toegang voor het publiek geldt, de instelling duidelijk moet uitleggen in welk opzicht de toegang tot dat document een concrete en daadwerkelijke ondermijning zou vormen van het belang dat door de uitzondering wordt beschermd, en met name waarom onbeperkte toegang tot het document in kwestie het besluitvormingsproces concreet en daadwerkelijk zou ondermijnen, en dat dit risico dus redelijkerwijs voorzienbaar en niet louter hypothetisch moet zijn; benadrukt dat elk besluit om de toegang tot documenten te weigeren in elk specifiek geval naar behoren moet worden gemotiveerd; 42. is verheugd dat de zaak ClientEarth tegen de Commissie aanzienlijke duidelijkheid schept omtrent de reikwijdte van het begrip “wetgevingsdocumenten” en dat het HvJ-EU oordeelde dat documenten die zijn opgesteld in het kader van een effectbeoordeling kunnen worden aangemerkt als wetgevingsdocumenten en daarom niet kunnen worden beschermd op grond van een algemene veronderstelling dat zij niet openbaar hoeven te worden gemaakt; 43. betreurt dat de toegang tot de adviezen van de respectieve juridische diensten van de Raad, de Commissie en het Parlement beperkt is, en dat de adviezen van de juridische dienst van het Parlement vaak zelfs niet beschikbaar zijn voor de leden van andere commissies; roept de instellingen op te zorgen voor transparantie; 44. neemt kennis van de onderzoeken die de Europese Ombudsman in 2020 heeft ingesteld naar de praktijken bij het agentschap Frontex wat betreft zijn verplichtingen uit hoofde van de EU regels op het gebied van publieke toegang tot documenten; dringt er bij het agentschap op aan gevolg te geven aan de bevindingen van de Europese Ombudsman en uitvoering te geven aan haar aanbevelingen inzake het bijwerken van het documentenregister en het publiceren van de gevoelige documenten die het in zijn bezit heeft en die niet in het documentenregister zijn opgenomen (11) ; 45. wijst op de belangrijke rol die klokkenluiders spelen bij het blootleggen van gevallen van wanbeheer en ondersteunt maatregelen om klokkenluiders beter te beschermen tegen vergelding; vraagt de instellingen om hun interne regelingen voor de aangifte van overtredingen te beoordelen en indien nodig te herzien; 46. vraagt de Commissie om ervoor te zorgen dat het publiek toegang heeft tot de volledige versie van alle koopovereenkomsten tussen de EU en particuliere bedrijven op het gebied van gezondheid, met name wat bestellingen voor vaccins betreft; Conclusies 47. benadrukt dat de behoefte aan transparantie zorgvuldig in evenwicht moet worden gebracht met de noodzaak om persoonsgegevens te beschermen en de mogelijkheid om besluiten wanneer dat nodig is met een zekere mate van vertrouwelijkheid te nemen; 48. wijst er nadrukkelijk op dat eventuele uitzonderingen op de toegang van het publiek tot EU-documenten of informatie van geval tot geval moeten worden onderzocht, waarbij de toegang tot dergelijke documenten de regel is, terwijl uitzonderingen op de regel strikt moeten worden uitgelegd; 49. verzoekt alle instellingen, organen en instanties een gemeenschappelijke aanpak te ontwikkelen voor de toegang tot documenten, met inbegrip van een procedure voor trialoogmateriaal, en voortdurend nieuwe methoden en maatregelen te verkennen om maximale transparantie te bereiken; 50. verzoekt de instellingen om op basis van de relevante wetgeving en jurisprudentie en de aanbevelingen van de Ombudsman te zorgen voor transparantie van de wetgevingsprocedures; 51. verzoekt alle instellingen hun communicatie tijdens de volledige wetgevingscyclus te verbeteren en meer van hun eigen documenten met betrekking tot de wetgevingsprocedure proactief te verspreiden op een manier die zo eenvoudig, gebruiksvriendelijk en toegankelijk mogelijk is, via hun websites en andere communicatiemiddelen; onderstreept dat meer transparantie nodig is met betrekking tot de besluitvorming in het kader van inbreukprocedures; verzoekt de instellingen zich nog meer in te spannen om een gebruiksvriendelijke gezamenlijke databank op te richten over de stand van zaken met betrekking tot wetgevingsdossiers waaraan nog wordt gewerkt, zoals overeengekomen in het interinstitutioneel akkoord “Beter Wetgeven”, teneinde te zorgen voor transparantie in de verschillende stappen van het wetgevingsproces en de burgers een duidelijker inzicht te geven in de wetgevingsprocedures van de EU; 52. herinnert eraan dat krachtens artikel 3 van het VEU en het Handvest van de grondrechten de rijke verscheidenheid van cultuur en taal in de Unie moet worden geëerbiedigd; verzoekt de instellingen van de Europese Unie alles in het werk te stellen om toegang te verlenen tot documenten in alle officiële talen van de Europese Unie; 53. benadrukt dat open, democratische samenlevingen afhankelijk zijn van de mate waarin burgers toegang hebben tot een grote hoeveelheid te verifiëren informatiebronnen, zodat zij zich over verschillende onderwerpen een mening kunnen vormen; benadrukt ook dat de toegang tot informatie de verantwoordingsplicht bij de besluitvorming vergroot en essentieel is voor de werking van democratische samenlevingen; o o o 54. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de Ombudsman en de andere instellingen, organen en instanties van de Unie, alsmede aan de Raad van Europa. Het Europees Parlement, – gezien de artikelen 2 en 3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), – gezien de doelstelling van cohesie overeenkomstig artikel 3 VEU, in het bijzonder opwaartse sociale convergentie, – gezien de horizontale sociale clausule in artikel 9 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien het sociaal beleid overeenkomstig artikel 151 e.v. VWEU, – gezien het herziene Europees Sociaal Handvest, – gezien het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie en het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden als bedoeld in artikel 6 VEU, – gezien de Europese pijler van sociale rechten, en met name de beginselen 5 en 6, – gezien de VN-doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling (SDG’s), – gezien de verdragen en aanbevelingen van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO), – gezien het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van personen met een handicap (VN-CRPD), dat op 21 januari 2011 in werking is getreden, volgens Besluit 2010/48/EG van de Raad van 26 november 2009 betreffende de sluiting door de Europese Gemeenschap van het (VN-CRPD) (1) , – gezien Richtlijn 2000/78/EG van de Raad van 27 november 2000 tot instelling van een algemeen kader voor gelijke behandeling in arbeid en beroep (2) , – gezien Richtlijn 2000/43/EG van de Raad van 29 juni 2000 houdende toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van personen ongeacht ras of etnische afstamming (3) , – gezien de politieke beleidslijnen van Ursula von der Leyen, – gezien het aangepaste werkprogramma van de Commissie voor 2020, – gezien de doelstelling voor armoedebestrijding en sociale uitsluiting als vastgelegd in de EU-2020 strategie, – gezien het EU-kader voor nationale strategieën inzake de integratie van Roma, – gezien zijn resolutie van 9 oktober 2008 over de bevordering van sociale integratie en bestrijding van armoede, met inbegrip van armoede onder kinderen, in de EU (4) , – gezien zijn resolutie van 20 oktober 2010 over de rol van het minimuminkomen bij de bestrijding van armoede en de bevordering van een inclusieve samenleving in Europa (5) , – gezien zijn resolutie van 19 juni 2020 over Europese bescherming van grensoverschrijdende en seizoenarbeiders in het kader van de COVID-19-crisis (6) , – gezien zijn resolutie van 24 november 2015 over vermindering van de ongelijkheid, met bijzondere focus op kinderarmoede (7) , – gezien zijn resolutie van 14 januari 2014 over doeltreffende arbeidsinspecties als middel om de arbeidsomstandigheden in Europa te verbeteren (8) , – gezien zijn resolutie van 26 mei 2016 over armoede: een genderperspectief (9) , – gezien zijn resolutie van 29 november 2018 over de situatie van vrouwen met een handicap (10) , – gezien de gendergelijkheidsindex van het Europees Instituut voor gendergelijkheid, – gezien de mededeling van de Commissie van 5 maart 2020, getiteld “Een Unie van gelijkheid: strategie voor gendergelijkheid 2020-2025” ( COM(2020)0152 ), – gezien zijn resolutie van 24 oktober 2017 over beleid ter garantie van een minimuminkomen als instrument om de armoede te bestrijden (11) , – gezien zijn resolutie van 17 april 2020 over gecoördineerde EU-maatregelen om de COVID-19-pandemie en de gevolgen ervan te bestrijden (12) , – gezien de resolutie van het Europees Parlement van 4 juli 2017 over arbeidsomstandigheden en onzeker werk (13) , – gezien de Global Rights Index van de International Trade Union Confederation (ITUC) (14) , – gezien de rapporten van het Europees netwerk voor armoedebestrijding en de relevante rapporten van het Europees Gehandicaptenforum en het European Roma Grassroots Organisations (ERGO) Network, – gezien de doelstellingen van de Europese Green Deal voor een rechtvaardige en billijke transitie door toegang te verlenen tot omscholingsprogramma’s en arbeidskansen in nieuwe economische sectoren, – gezien de mededeling van de Commissie van 14 januari 2020 getiteld “Een sterk sociaal Europa voor rechtvaardige transities” ( COM(2020)0014 ), – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid en de Commissie verzoekschriften, – gezien het verslag van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken ( A9-0006/2021 ), Groeiende ongelijkheid en armoede A. overwegende dat het sociale model van de EU een van haar sterke punten is; overwegende dat vanwege de technologische ontwikkelingen en de wereldwijde trend van toenemende ongelijkheden het sociale model moet worden herbekeken en aangepast aan onze moderne, snelle, complexe en onvoorspelbare mondiale omgeving; B. overwegende dat volgens de definitie van Eurostat personen het risico lopen op armoede onder werkenden als zij meer dan de helft van het jaar werkzaam zijn en hun beschikbaar jaarlijks equivalent inkomen minder bedraagt dan 60 % van het nationale mediane huishoudensinkomen (na sociale overdrachten); overwegende dat de meest recente cijfers van Eurostat aantonen dat 9,4 % van de Europese werkenden in 2018 een armoederisico liep (15) ; C. overwegende dat er ongelijkheden bestaan binnen en tussen lidstaten en dat die aanzienlijk uiteenlopen; overwegende dat de kloof qua nettovermogen tussen de rijkste bovenlaag en alle anderen steeds breder wordt; overwegende dat in 2017 het nettovermogen van de armste 20 % huishoudens in de landen van de eurogroep daalde, terwijl dat van de rijkste 20 % relatief sterk steeg (16) , en dat de armste 20 % van de huishoudens gemiddeld een schuld had van 4 500 EUR, terwijl de rijkste 10 % beschikte over een nettovermogen van gemiddeld 1 189 700 EUR (17) ; D. overwegende dat de factoren die bijdragen tot armoede en de toename van de netto-vermogensongelijkheid complex zijn en met elkaar samenhangen, en voornamelijk bestaan uit loonongelijkheid, genderongelijkheid, gebrek aan betaalbare huisvesting, discriminatie, lage opleidingsniveaus, technologische veranderingen in de arbeidswereld en structurele veranderingen op de arbeidsmarkt; overwegende dat vanwege de stijging van de productiviteit, zonder dat deze gepaard gaat met loonstijging, ook de economische onbalans binnen en tussen de lidstaten toeneemt; E. overwegende dat het risico van een snellere toename van het fenomeen van inkomensuitsluiting bij werknemers niet alleen laaggeschoolde werknemers treft, maar ook werknemers met een diploma (met inbegrip van een universiteitsdiploma) die de arbeidsmarkt betreden; overwegende dat de inkomenskloof tussen de meest en de minst verdienenden groter zal worden; F. overwegende dat een op de zes werkenden in de EU een laag loon verdient, namelijk een loon lager dan twee derde van het nationale mediane inkomen, en dat dit aantal continu toeneemt; overwegende dat lage lonen in veel lidstaten niet met andere lonen mee zijn geëvolueerd, waardoor inkomensongelijkheid en armoede onder werkenden toenemen en het vermogen van mensen met een laag loon om opgewassen te zijn tegen economische moeilijkheden afneemt; G. overwegende dat de krimp van de arbeidsmarkt tijdens de vorige crisis resulteerde in een drastische toename van het aantal werknemers met onvrijwillig deeltijdwerk die meestal werkzaam zijn in beroepen en sectoren voor de verlening van diensten op basis- of lager niveau met een zeer hoog risico op armoede onder werkenden; H. overwegende dat gendergelijkheid en non-discriminatie fundamentele waarden van de Europese Unie zijn, zoals verankerd in het VEU en het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie; I. overwegende dat vrouwen in de EU-27 gemiddeld 15 % minder verdienen dan mannen (18) , oftewel 9,38 % indien gecorrigeerd om verschillende redenen (19) ; overwegende dat de al decennia bestaande genderloonkloof heeft geleid tot een verschil in pensioeninkomen van 37 %, waardoor een ongelijke mate van economische onafhankelijkheid tussen vrouwen en mannen is gecreëerd; J. overwegende dat de ongelijke verdeling van zorgtaken in de EU, waarbij vrouwen een onevenredig zware last dragen als voornaamste zorgverleners in gezinnen, samen met de beperkte toegang tot kinderopvang en ouderenzorg in sommige lidstaten, leidt tot perioden van afwezigheid van de arbeidsmarkt en derhalve tot een loon- en pensioenkloof tussen mannen en vrouwen; overwegende dat deze ongelijke verdeling van zorgtaken, alsmede ongelijke beloning voor werk dat typisch door vrouwen wordt gedaan, en het effect van loopbaanonderbrekingen op promotie en pensioenvooruitgang allemaal factoren zijn die armoede bij vrouwen in de hand werken; K. overwegende dat in 2017 het risico van armoede en sociale uitsluiting voor vrouwen 23,3 % bedroeg en daarmee hoger was dan voor mannen, voor wie het risico 21,6 % bedroeg (20) ; L. overwegende dat het loonverschil tussen mannen en vrouwen in het algemeen kleiner is voor nieuwkomers op de arbeidsmarkt (21) ; overwegende dat gelijke kansen verder moeten worden bevorderd om de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen verder terug te dringen; M. overwegende dat vrouwen aanzienlijk meer in de dienstensector werkzaam zijn dan in de industrie en voor het merendeel in de gezondheidszorg en de sociale sector, de detailhandel, de productiesector, educatieve en zakelijke activiteiten, met een toenemende concentratie vrouwen die werkzaam zijn in deeltijd- en tijdelijke banen; N. overwegende dat gendermainstreaming een belangrijk instrument is om gendergelijkheid te integreren in alle beleidslijnen, maatregelen en acties van de EU, waaronder arbeidsmarktbeleid en sociaal beleid, teneinde gelijke kansen te bevorderen en alle vormen van discriminatie van vrouwen uit te bannen; O. overwegende dat de Europese pijler van sociale rechten (EPSR) aanbevelingen over gendergelijkheid, gelijke kansen en actieve ondersteuning bij het vinden van werk omvat; P. overwegende dat volgens beginsel 6 van de EPSR armoede onder werkenden moet worden voorkomen en dat toereikende minimumlonen moeten worden gewaarborgd, om te zorgen voor de bevrediging van de behoeften van werknemers en hun gezinnen in het licht van nationale economische en sociale omstandigheden, terwijl de toegang tot werkgelegenheid en stimulansen om werk te zoeken worden gewaarborgd; overwegende dat in het kader van de EPSR, als in een beginsel wordt verwezen naar werknemers, hiermee alle werkenden worden bedoeld, ongeacht de aard, vorm en duur van hun dienstbetrekking; Q. overwegende dat jongeren moeite hebben om een hoogwaardige en stabiele baan met een vast contract te vinden en vaak perioden van langdurige werkloosheid meemaken; overwegende dat veel lidstaten werkgevers toestaan jongere werknemers een lager salaris te betalen, wat discriminerend is voor jongere werknemers; overwegende dat jongeren vaak onbetaalde stages lopen zonder vooruitzicht op een baan; R. overwegende dat onzekere arbeidsvormen sommige groepen aanzienlijk meer treffen dan andere, waarbij sommige bevolkingsgroepen, zoals de Roma, in atypische, onstabiele en weinig betaalde banen zijn oververtegenwoordigd; overwegende dat 80 % van de Roma en hun kinderen een inkomen hebben dat onder de respectieve nationale armoederisicodrempel (22) ligt, ongeacht of zij een baan hebben; overwegende dat de Roma hard zijn getroffen door de pandemie en de inperkingsmaatregelen (23) ; S. overwegende dat 95 miljoen mensen (21,7 %) in de EU het risico lopen op armoede en sociale uitsluiting, hetgeen betekent dat in de op twee na grootste economie in de wereld een op de vijf personen in zijn sociale voortbestaan, zijn maatschappelijke participatie en zijn levenskwaliteit (24) wordt bedreigd; overwegende dat 85,3 miljoen mensen in de EU (16,9 %) te maken hebben met armoede of sociale uitsluiting na sociale overdrachten; T. overwegende dat uit de armoedestatistieken van de EU blijkt dat grote verschillen bestaan tussen de lidstaten wat betreft het bereiken van de doelstelling om armoede en sociale uitsluiting te verminderen; U. overwegende dat 8,2 miljoen mensen uit de categorieën “armoederisico” en “sociale uitsluiting” zijn gehaald in vergelijking met de uitgangssituatie in 2008, grotendeels dankzij betere arbeidsmarktomstandigheden, naast een daling van ernstig materieel gebrek (25) en van het aandeel van mensen die in huishoudens met een zeer lage arbeidsintensiteit (26) leven in sommige lidstaten; V. overwegende dat de EU, ondanks een aanzienlijke verbetering van de situatie in sommige lidstaten, haar doelstelling van de Europa 2020-strategie om het absolute aantal mensen dat in armoede dreigt te vervallen in 2020 met 20 miljoen te verminderen ten opzichte van 2008, niet heeft gehaald; W. overwegende dat sommige categorieën werknemers zoals seizoenarbeiders en sommige grenswerkers ondanks dat zij werk hebben een bijzonder hoog risico lopen op armoede en sociale uitsluiting en vaak op basis van arbeidscontracten voor korte termijn worden aangenomen met weinig of geen arbeidszekerheid, arbeidsrechten of sociale bescherming; X. overwegende dat onzekere leef- en werkomstandigheden en armoede onder werkenden diverse economische en sociale gevolgen hebben, waaronder een lager subjectief geestelijk welzijn, problemen met huisvesting en woonomgeving, slechte relaties en gevoelens van sociale uitsluiting (27) ; Y. overwegende dat werkenden die te maken krijgen met armoede vaak werken in banen met onaanvaardbare arbeidsomstandigheden, zoals werk zonder collectieve arbeidsovereenkomst, schendingen van de regels inzake werktijden (28) en risico's voor de gezondheid en veiligheid op het werk; Z. overwegende dat dergelijke werknemers in tijden van economische recessie nog minder sterk staan op de arbeidsmarkt; AA. overwegende dat over het algemeen deeltijdwerkers, en met name werknemers met onvrijwillig deeltijdwerk, meer risico op armoede lopen als verschillende risicofactoren samenkomen, zoals een laag loon, een onstabiele baan, een eenverdienerhuishouden en leden van het huishouden ten laste (29) ; AB. overwegende dat in 2019 5,8 % van de bevolking in de EU-27 in extreme materiële armoede leefde en dat extreme armoede in tal van regio’s en gemeenschappen voorkomt; overwegende dat dit aandeel waarschijnlijk aanzienlijk zal toenemen als gevolg van de COVID-19-pandemie, waardoor dit probleem nog urgenter wordt; AC. overwegende dat energiearmoede een bijzonder wijdverspreid probleem in Europa is, aangezien 50 tot 125 miljoen mensen zich geen goed thermisch comfort binnenshuis kunnen veroorloven (30) ; overwegende dat 11 % van de huishoudens in de EU geen internettoegang heeft (31) ; AD. overwegende dat de armoede in huishoudens (32) slechts langzaam afneemt (33) : elk vierde kind onder de 18 jaar loopt het risico op armoede of sociale uitsluiting en belandt zo in een situatie van achterstand die van generatie op generatie voortduurt (34) ; overwegende dat vooral alleenstaande ouders (34,2 %) en kinderrijke gezinnen hierdoor getroffen worden (35) ; overwegende dat gezinnen met een kind of andere gezinsleden met een handicap meer risico lopen op armoede; AE. overwegende dat de huren in de meeste lidstaten voortdurend stijgen; overwegende dat het percentage van de bovenmatige huisvestingskosten (36) in de EU 9,6 % bedraagt, wat betekent dat de bewoners van deze huishoudens 40 % of meer van hun equivalent besteedbaar inkomen aan huisvesting besteden (37) ; overwegende dat het percentage van de bovenmatige huisvestingskosten in sommige lidstaten wel 50-90 % bedraagt (38) ; overwegende dat in de EU huishoudens in een huurwoning met een laag inkomen te maken hebben met mediane huisvestingskosten ter hoogte van 20 tot 45 % van hun beschikbare inkomen; AF. overwegende dat de belangrijkste factor die bijdraagt tot de kloof qua nettovermogen te vinden is in wijzigingen van de huizenprijzen; overwegende dat de schaarste aan betaalbare huisvesting de grootste aanjager van ongelijkheden in de lidstaten aan het worden is; AG. overwegende dat de dakloosheid in heel Europa stijgt en dat in 2019 ongeveer 700 000 mensen dakloos waren (39) : 70 % meer dan tien jaar geleden (40) ; AH. overwegende dat in 2017 het percentage werkende jongeren tussen 18 en 24 jaar dat in armoede dreigde te vervallen, in de Europese Unie naar schatting 11 % en in Roemenië zelfs 28,2 % bedroeg (41) ; AI. overwegende dat de armoede onder ouderen voortdurend toeneemt: het percentage ouderen boven de 65 jaar voor wie armoede dreigde lag gemiddeld op 16,1 % (EU-27); overwegende dat dit cijfer nog verder zal stijgen vanwege onzekere en atypische arbeidsvormen, waar vooral ouderen mee te maken hebben (42) ; AJ. overwegende dat armoede onder werkenden het fundamentele doel van werk, namelijk een menswaardig bestaan voor werknemers en hun gezinnen, tenietdoet door hen te verhinderen economisch onafhankelijk te worden; AK. overwegende dat in artikel 4 van het Europees Sociaal Handvest van de Raad van Europa wordt bepaald dat alle werknemers recht hebben op een billijke beloning die hun en hun gezin een behoorlijk levenspeil verschaft; Verminderde cao-dekking AL. overwegende dat het bereik van de collectieve onderhandelingen in de OESO-landen in de afgelopen drie decennia is gedaald van gemiddeld 46 % tot 32 %; overwegende dat in minstens 14 EU-landen de helft van de werknemers niet onder een cao valt; overwegende dat in slechts zeven lidstaten meer dan 80 % van de werknemers onder een cao valt (43) ; overwegende dat de daling het snelst plaatsvond in landen waar collectieve onderhandelingen het onderwerp waren van structurele hervormingen (44) ; AM. overwegende dat goed gecoördineerde stelsels van collectieve onderhandelingen met een brede dekking bevorderlijk zijn voor goede prestaties op de arbeidsmarkt en dat werknemers die onder collectieve overeenkomsten vallen gewoonlijk betere arbeidsomstandigheden en een kwalitatief betere werkomgeving hebben dan werknemers die daar niet onder vallen; AN. overwegende dat het aantal landen in de wereld waar werknemers niet het recht hebben een vakbond op te richten of lid van een vakbond te worden is gestegen van 92 in 2018 tot 107 in 2019; overwegende dat de hoogste stijging te zien was in Europa; overwegende dat 40 % van de Europese landen werknemers verbiedt lid te zijn van een vakbond, en dat in 68 % van de landen het stakingsrecht is geschonden, en in 50 % het recht op collectieve onderhandelingen (45) ; AO. overwegende dat het voor werknemers in plattelandsgebieden moeilijker is om vakbondsvertegenwoordiging te verkrijgen en te onderhandelen over lokale en sectorale collectieve arbeidsovereenkomsten, wat ook van de sector afhangt; AP. overwegende dat de loonontwikkeling in de eurozone in de periode 2000-2016 onder het productiviteitscijfer lag (46) ; overwegende dat de loonstijging geen gelijke tred heeft gehouden met de ontwikkeling van de toegevoegde waarde, waardoor de bestaande ongelijkheid is verankerd; AQ. overwegende dat collectieve onderhandelingen en sectorale collectieve overeenkomsten niet alleen loonniveaus reguleren, maar ook arbeidsvoorwaarden zoals arbeidstijd, betaald verlof, vakantie en bijscholingsmogelijkheden; AR. overwegende dat sterke sociale partners en collectieve onderhandelingen een positieve impact kunnen hebben op de algemene loonniveaus in Europa, met inbegrip van minimum- en mediaan loon; overwegende dat collectieve onderhandelingen waarborgen dat werknemers worden gehoord en gerespecteerd; overwegende dat er bewijs is van een duidelijke positieve correlatie is tussen de participatie van werknemers op de werkplek en de prestaties en inkomsten van een bedrijf (47) ; Toename van atypische en onzekere arbeidsvormen AS. overwegende dat de arbeidsparticipatie van personen met een handicap in 2017 met 50,6 % aanzienlijk lager was dan de totale arbeidsparticipatie (74,8 %) (48) ; AT. overwegende dat personen met een handicap als gevolg daarvan een groter risico lopen op armoede onder werkenden (11% tegenover een EU-gemiddelde van 9,1%) (49) ; AU. overwegende dat slechts 20,7 % van de vrouwen met een handicap en 28,6 % van de mannen met een handicap een voltijdbaan heeft (50) ; AV. overwegende dat in sommige lidstaten personen met een handicap bij het aanvaarden van een baan vaak hun rechten op grond van een handicap verliezen, wat hun risico op armoede onder werkenden vergroot; AW. overwegende dat in sommige lidstaten gehandicapten die in sociale werkplaatsen werken niet noodzakelijkerwijs de status van werknemer, arbeidsrechten of een gegarandeerd minimumloon hebben (51) ; AX. overwegende dat de integratie van personen met een handicap op de arbeidsmarkt met name moeilijk is gebleken in de nasleep van de financiële crisis (52) ; AY. overwegende dat het percentage werknemers die in een huishouden leven dat in armoede dreigt te belanden binnen tien jaar is gestegen van 8 % naar 9,4 %, wat neerkomt op 20,5 miljoen mensen (53) ; AZ. overwegende dat een verband is gevonden tussen de toename van atypische vormen van werkgelegenheid en het toegenomen aantal Europeanen die het risico lopen op armoede onder werkenden (54) ; overwegende dat 16,2 % van personen die in deeltijd werken of een tijdelijk contract hebben, een hoger risico loopt op armoede onder werkenden, vergeleken met 6,1% van personen met een vast contract; BA. overwegende dat het opleidingsniveau van grote invloed is op het risico van armoede onder werkenden; overwegende dat het risico van armoede onder werkenden aanzienlijk groter is voor laaggeschoolde werkenden; overwegende dat in sommige lidstaten zelfs hoger geschoolde werkenden nog steeds een risico lopen op armoede onder werkenden (55) ; BB. overwegende dat er in de EU verschillende loonvormingspraktijken zijn; BC. overwegende dat de stelsels voor minimumlonen - voor zover deze bestaan - van lidstaat tot lidstaat sterk verschillen qua reikwijdte en dekking (56) ; overwegende dat de minimumloonstelsels ook verschillen voor wat betreft hun absolute en relatieve niveau en dat er aanzienlijke leemten zijn ten aanzien van de dekking en de toereikendheid om een fatsoenlijk bestaan te waarborgen; overwegende dat zelfs indien deze verschillen kleiner worden wanneer met de verschillen in prijs rekening wordt gehouden, de koopkrachtverschillen groot blijven (57) ; overwegende dat ook het percentage mensen dat een minimumloon ontvangt aanzienlijk uiteenloopt tussen de lidstaten; BD. overwegende dat het minimumloon in slechts drie lidstaten consequent boven de vastgestelde armoederisicodrempel (60 % bruto mediaan) ligt en minimumloon in andere lidstaten geen bescherming tegen armoede biedt; overwegende dat bepaalde sectoren, groepen werknemers en arbeidsvormen deels niet zijn opgenomen in regelingen inzake minimumloon of collectieve arbeidsovereenkomsten; BE. overwegende dat werknemers die een minimumloon verdienen, vaak moeite hebben om de eindjes aan elkaar te knopen; overwegende dat meer in het bijzonder 7 van de 10 werknemers die een minimumloon verdienen, ten minste “enige” moeite hebben om rond te komen, tegenover 5 van de 10 andere werknemers, waarbij de verschillen tussen de lidstaten aanzienlijk zijn (58) ; BF. overwegende dat de daling van de werkgelegenheid tijdens de financiële crisis in 2008 heeft geleid tot een dramatische toename van het aantal mensen met atypische banen, kortetermijnwerk en deeltijdwerk, waaronder onvrijwillig deeltijdwerk (59) ; overwegende dat onvrijwillige deeltijdwerkers het vaakst in eenvoudige of lagere dienstverlenende beroepen en sectoren werken en een van de hoogste risico's op armoede onder werkenden lopen; overwegende dat meer dan een derde van de deeltijdwerkers onvrijwillig in deeltijd werkt en een op de twee een kortetermijncontract heeft (60) ; BG. overwegende dat 59 % van alle banen in de EU standaard voltijdse banen met overeenkomsten voor onbepaalde tijd zijn, terwijl de atypische en vaak, maar niet altijd, onzekere werkgelegenheid voortdurend toeneemt (61) ; BH. overwegende dat kortetermijnwerk niet bevorderlijk is voor de ontwikkeling, opleiding en aanpassing van de vaardigheden van werknemers aan de veranderende arbeidswereld; BI. overwegende dat er grote schommelingen zijn in de aantallen werknemers in de EU die onzeker werk verrichten in de groot- en detailhandel, het vervoer, het hotelwezen, de cateringsector (62) en de sectoren cultuur en evenementenbeheer; BJ. overwegende dat armoede onder werkenden ook jonge beroepsbeoefenaren met een hoog opleidingsniveau kan treffen, met name in lidstaten met een hoge jeugdwerkloosheid; overwegende dat het percentage jongeren dat kampt met armoede onder werkenden weliswaar lager is voor universitair geschoolden dan voor lager geschoolden, maar dat het in sommige lidstaten niettemin aanzienlijk blijft; overwegende dat deze jongvolwassenen vaak te kampen hebben met lage lonen, oneerlijke arbeidsomstandigheden, schijnzelfstandigheid, atypische arbeidscontracten of zelfs zwartwerk (63) ; BK. overwegende dat aanvullend inkomen, meer flexibiliteit, het opdoen van ervaring, het aantrekken van klanten en het ontbreken van kansen op de traditionele arbeidsmarkt de belangrijkste redenen lijken te zijn om platformwerk te verrichten; overwegende dat platformwerk doorgaans gunstig is voor de integratie op de arbeidsmarkt (64) ; overwegende dat platformwerk heterogeen is en dat bijgevolg een uniforme oplossing de opkomst van belangrijke vormen van werk zou ondermijnen (65) ; BL. overwegende dat de Europese Arbeidsautoriteit (ELA) in juli 2019 is opgericht om de lidstaten en de Commissie te ondersteunen bij de doeltreffende toepassing en handhaving van het recht van de Unie op het gebied van arbeidsmobiliteit en de coördinatie van de sociale zekerheid; overwegende dat de Europese Arbeidsautoriteit naar verwachting tegen 2024 volledig operationeel zal zijn; BM. overwegende dat de Commissie weliswaar heeft aangekondigd voornemens te zijn een voorstel voor een Europees socialezekerheidsnummer in te dienen, maar dat er nog geen concreet voorstel is ingediend; BN. overwegende dat in 2018 het percentage personen die volwasseneneducatie volgden 11,1 % was, terwijl het streefcijfer voor 2020 15 % is (66) ; overwegende dat technologie en innovatie grote mogelijkheden bieden voor het ontsluiten van kansen, maar dat meer dan 40% van de volwassenen in de EU niet beschikt over digitale basisvaardigheden; De economische en sociale gevolgen van de COVID-19-pandemie BO. overwegende dat tijdens de financiële crisis van 2008 de werkloosheid en de onzekere en atypische banen sterk toenamen en dat dit tijdens de COVID-19-crisis heeft geleid tot een verslechtering van de sociale omstandigheden in verband met ontslagen, korte arbeidscontracten en bestaansonzekerheid, met name in kleine en middelgrote ondernemingen (KMO’s), de kleine ambachtelijke sector, kleine detailhandelaren en grensarbeiders; overwegende dat de middenstand krimpt, de kloof tussen arm en rijk breder wordt en de ongelijkheid in en tussen lidstaten door de COVID-19-crisis groeit; BP. overwegende dat in april 2020, tijdens de COVID-19-pandemie, 50 % van de werknemers in de EU een vermindering van hun arbeidstijd ondervond, en dat volgens meer dan een derde (34 %) van de werknemers hun arbeidstijd “flink” afnam, terwijl volgens 16 % ervan deze “lichtjes” afnam (67) ; BQ. overwegende dat 75 % van de EU-burgers van mening is dat hun financiële situatie nu slechter is dan vóór de COVID-19-pandemie, terwijl 68 % meldt moeite te hebben om de eindjes aan elkaar te knopen en 68 % aangeeft zonder inkomen hun levensstandaard niet langer dan drie maanden te kunnen handhaven; overwegende dat 16 % van de werkenden in de EU ervan uitgaat dat zij in de nabije toekomst hun baan waarschijnlijk zullen verliezen (68) ; BR. overwegende dat de door de COVID-19-pandemie veroorzaakte economische crisis op lange termijn ernstige gevolgen kan hebben voor de arbeidsmarkt, met name voor jongeren of kwetsbare werknemers, omdat zij daardoor gedwongen kunnen worden onzekere en atypische banen te aanvaarden, waardoor de arbeidsomstandigheden aanzienlijk zullen verslechteren en de bestaande ongelijkheden nog zullen toenemen; BS. overwegende dat de COVID-19-pandemie daarom hoogstwaarschijnlijk een rechtstreeks effect zal hebben in de vorm van meer armoede en armoede onder werkenden (69) , vooral onder de meest kwetsbare groepen in de samenleving; BT. overwegende dat de COVID-19-pandemie heeft aangetoond dat inclusievere sociale bescherming nodig is voor alle soorten werkenden, met name zelfstandigen en platformwerknemers; BU. overwegende dat laagbetaalde en goedbetaalde banen in aantal blijven toenemen, maar dat het aantal banen met gemiddeld loon afneemt; overwegende dat laagbetaalde banen geen lage kwalificaties impliceren, met name in het geval van platformwerknemers; overwegende dat er steeds meer vraag is naar hoogopgeleide werknemers, zelfs voor laagbetaalde banen; 1. benadrukt dat de EU, uit hoofde van artikel 31 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, ervoor moet zorgen dat alle werknemers gezonde, veilige en waardige arbeidsomstandigheden genieten en dringt erop aan dat aandacht wordt besteed aan het feit dat armoede en uitsluiting van de arbeidsmarkt en de samenleving de ongelijkheden en segregatie verergeren; herinnert aan het feit dat de Commissie en de lidstaten bij de uitvoering van hun beleid het sociaal model van de EU verder moeten versterken en rekening moeten houden met de eisen in verband met de bevordering van een hoog niveau van werkgelegenheid, de waarborging van een fatsoenlijke levensstandaard en adequate sociale bescherming voor allen, en de bestrijding van armoede en sociale uitsluiting; 2. onderstreept dat in het VEU is vastgelegd dat de Unie de basisverplichting heeft om te streven naar een duurzame ontwikkeling van Europa, onder andere op basis van een sociale markteconomie met een groot concurrentievermogen die gericht is op volledige werkgelegenheid, sociale vooruitgang en een hoog niveau van bescherming: onderstreept dat de EU sociale uitsluiting en discriminatie moet bestrijden en sociale rechtvaardigheid en bescherming, de gelijkheid van vrouwen en mannen, de solidariteit tussen generaties en de bescherming van de rechten van het kind moet bevorderen; 3. is het eens met de Commissie dat de inkomensongelijkheid in de EU als regio van de wereld kleiner is dan in sommige andere grote geavanceerde economieën: onderstreept dat een grote ongelijkheid aanleiding vormt tot bezorgdheid over billijkheid, aangezien diepgewortelde ongelijkheid kan resulteren in ongelijke kansen, en de potentiële groei kan verminderen; onderstreept dat een betrekkelijk grote ongelijkheid gepaard kan gaan met een hoger armoederisicopercentage, sterkere sociale uitsluiting en meer financiële nood en, als zodanig, de sociale samenhang kan verminderen (70) ; 4. merkt op dat de armoedecijfers onder vrouwen in de lidstaten weliswaar aanzienlijk uiteenlopen, maar dat risicogroepen – waartoe oudere vrouwen, alleenstaande vrouwen, vrouwen met kinderen en alleenstaande moeders behoren, alsook vrouwelijke vluchtelingen en migranten, vrouwen met een donkere huidskleur, vrouwen die tot etnische minderheden behoren, homoseksuele, biseksuele en transgendervrouwen en vrouwen met een handicap – een groot risico op armoede en sociale uitsluiting lopen, en dat vrouwen gemiddeld genomen meer risico lopen (22,8 % in de EU in 2018) dan mannen; merkt op dat andere intersectionele risicofactoren, zoals inactiviteit en een gebrek aan opvang voor kinderen en hulpbehoevende familieleden, ervoor zorgen dat sommige specifieke categorieën vrouwen een groter risico op armoede lopen; 5. benadrukt dat één op de twee mensen met een niet-EU-migratieachtergrond een risico op armoede of sociale uitsluiting loopt, dat bijzonder veel vrouwelijke migranten en vluchtelingen in een precaire arbeidssituatie verkeren en dat de armoedecijfers extreem hoog zijn bij personen met een afhankelijke of illegale status; wijst erop dat vier op de vijf Roma een inkomen hebben dat onder de armoedegrens ligt, en dat minder dan één op de vijf Roma-vrouwen (van 16 jaar en ouder) een baan heeft; wijst erop dat discriminatie op het gebied van toegang tot en kwaliteit van onderwijs, opleiding en arbeid deze toestand in de hand werkt; wenst dat de EU er samen met de lidstaten voor zorgt dat alle Europese en nationale arbeidsnormen volledig en zonder enige vorm van discriminatie worden toegepast, onder meer door middel van doeltreffende en onafhankelijke monitoring-, klachten- en verhaalmechanismen die voor alle werknemers toegankelijk zijn; 6. merkt op dat er volgens Eurostat in de lidstaten momenteel 64,6 miljoen vrouwen en 57,6 miljoen mannen in armoede leven, waaruit blijkt dat armoede voor vrouwen en mannen niet dezelfde uitwerking heeft; merkt op dat uit deze cijfers enkel blijkt hoeveel vrouwen door armoede worden getroffen en stelt dat ze in combinatie met andere indicatoren moeten worden geanalyseerd, zoals leeftijd, levensverwachting, inkomensongelijkheid, de loonkloof tussen mannen en vrouwen, gezinstype en sociale overdrachten, om de betekenis ervan volledig te doorgronden; benadrukt dat de armoede onder vrouwen waarschijnlijk wordt onderschat en verzoekt de lidstaten armoedecijfers te verzamelen die een afspiegeling zijn van zowel het huishouden als de persoon, samen met relevante gelijkheidsgegevens, en genderanalyses toe te passen op armoedestatistieken en -beleid, aangezien er niet van kan worden uitgegaan dat bij mannen en vrouwen die tot hetzelfde huishouden behoren, sprake is van een gelijke verdeling van middelen; Maatregelen tegen ongelijkheid 7. roept de Commissie en de lidstaten ertoe op het doel van vergelijkbare levensomstandigheden te bereiken door middel van opwaartse sociale en economische convergentie, de toenemende ongelijkheid binnen en tussen de lidstaten tegen te gaan, en meer solidariteit tot stand te brengen; verzoekt de lidstaten zorg te dragen voor sterkere systemen voor collectieve onderhandelingen en toe te zien op minimale sociale bescherming en socialezekerheidsstelsels voor alle leeftijdsgroepen; benadrukt dat deze doelen gehaald kunnen worden met instrumenten als onder meer een minimuminkomen, minimumlonen en minimumpensioenen in het kader van de eerste pijler (71) , overeenkomstig de bevoegdheden en wetten van elke lidstaat, en met inachtneming van alle algemene beginselen van de Europese Unie, met inbegrip van grondrechten, evenredigheid, rechtszekerheid, gelijkheid voor de wet en subsidiariteit; 8. herinnert de Commissie en de lidstaten eraan dat het voorkomen en aanpakken van armoede onder werkenden deel moet uitmaken van de algemene doelstelling om de armoede in de EU uit te bannen; 9. meent dat de beschikbaarheid van betaalbare en toegankelijke diensten (in het bijzonder overheidsdiensten) van goede kwaliteit essentieel is om ongelijkheid en armoede te verminderen; acht het dan ook van essentieel belang dat de lidstaten maatregelen nemen ter waarborging van de toegang tot hoogwaardige diensten en daarmee de universele toegang tot gezondheidszorg, onderwijs, betaalbare huisvesting, energievoorziening en sociale bescherming; 10. is ervan overtuigd dat de stelregel “werk is de beste remedie tegen armoede” vandaag de dag niet altijd opgaat in het licht van de sectoren met lage lonen en onzekere arbeidsomstandigheden (waaronder bepaalde vormen van atypisch werk), hetgeen gevolgen heeft voor de duurzaamheid en adequaatheid van socialezekerheidsstelsels; is voorts van mening dat doeltreffende collectieve arbeidsovereenkomsten en effectieve wettelijke minimumloonstelsels in voorkomend geval belangrijke instrumenten zijn om armoede te bestrijden; 11. wijst erop dat economische groei essentieel is om bestaansonzekerheid en armoede te bestrijden; is ervan overtuigd dat ondernemerschap moet worden aangemoedigd, ook bij vrouwen en jongeren; herinnert eraan dat kmo’s ondersteuning verdienen omdat zij werkgelegenheid en welvaart scheppen en de ruggengraat van de Europese economie vormen; wijst erop dat zij de vitaliteit van regio’s vergroten, bijdragen aan innovatie en aan de totstandbrenging van een concurrerende, gediversifieerde en duurzame arbeidsmarkt; beklemtoont dat de Europese regelgeving gunstig moet zijn voor ondernemingen, met name voor kmo’s; 12. verzoekt de Commissie en de lidstaten om op grond van hun verplichtingen uit hoofde van de IAO-verdragen, het herziene Europees Sociaal Handvest en hun toezeggingen in het kader van de Europese pijler van sociale rechten en de SDG’s collectieve onderhandelingen te bevorderen; verzoekt de lidstaten nationale wetgeving aan te passen die een belemmering vormt voor collectieve onderhandelingen en voor het recht zich te verenigen, te onderhandelen en collectieve arbeidsovereenkomsten te sluiten, en, indien van toepassing, het recht op billijke minimumlonen te eerbiedigen en te handhaven; 13. benadrukt dat de technologische ontwikkelingen en de veranderende structuur van de economie ertoe leiden dat de economische activiteit en hooggekwalificeerde banen sterker geconcentreerd raken in grootstedelijke gebieden, waardoor de sociale en geografische ongelijkheid toeneemt; verzoekt de Commissie en de lidstaten om meer te investeren in digitale technologie in de plattelandsgebieden om de openbare dienstverlening en de kwaliteit en efficiëntie ervan te verbeteren en om nieuwe vormen van dienstverlening te creëren voor afgelegen en minder goed bediende regio’s teneinde ongelijkheid aan te pakken en betere werkgelegenheidskansen te bieden; 14. is verheugd over het voorstel van de Commissie over de vaardighedenagenda; wijst erop dat een laag opleidingsniveau een van de onderliggende oorzaken van armoede onder werkenden is, en dat dit probleem aangepakt moet worden; 15. verzoekt de lidstaten om gelijke toegang tot inclusief onderwijs en inclusieve opleiding voor iedereen te garanderen en om meer inspanningen te leveren in de strijd tegen vroegtijdig schoolverlaten; 16. onderstreept dat hoogwaardig onderwijs van jongs af aan, beroepsonderwijs en -opleiding, omscholing en bijscholing van essentieel belang zijn om ongelijkheid terug te dringen, werknemers beter in staat te stellen zich aan te passen aan de veranderende arbeidsmarkt en het hun gemakkelijker te maken met succes de arbeidsmarkt te betreden; 17. verzoekt de lidstaten derhalve nauw samen te werken met de sociale partners, de aanbieders van onderwijs en opleiding, het bedrijfsleven en andere belanghebbenden om onderwijs- en opleidingsstelsels te versterken en te verbeteren en de kwaliteit en de relevantie ervan voor de arbeidsmarkt en voor de persoonlijke ontwikkeling te verhogen, onder meer met het doel mensen in staat te stellen deel te nemen aan een leven lang leren; 18. benadrukt dat de digitale transformatie en het toenemende aantal hooggekwalificeerde beroepen gerichte investeringen in een leven lang leren noodzakelijk maken; moedigt de Commissie en de lidstaten aan de ontwikkeling van de vereiste digitale vaardigheden – ook door oudere werknemers – coherent en omvattend te ondersteunen; dringt daarom aan op gerichte investeringen in digitale omscholing en bijscholing, zodat werknemers in staat zijn zich aan te passen aan veranderingen en hogere lonen gewaarborgd kunnen worden; 19. roept de Commissie en de lidstaten op jongeren een passend en adequaat onderwijs- en opleidingsniveau te bieden waarmee zij kunnen voldoen aan de behoeften en uitdagingen van de arbeidsmarkt en hun arbeids- en sociale rechten kennen, zodat zij niet in atypisch of onzeker werk terechtkomen; 20. wijst de Commissie en de lidstaten erop te waarborgen dat fundamentele arbeids- en sociale rechten op gelijk niveau behandeld worden als de fundamentele economische vrijheden op de interne markt wanneer deze rechten en vrijheden met elkaar in botsing komen; 21. roept op tot een overkoepelende Europese armoedebestrijdingsstrategie met ambitieuze doelstellingen voor het terugdringen van armoede en het uitbannen van extreme armoede in Europa tegen 2030, overeenkomstig de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten en rekening houdend met de SDG’s; 22. verzoekt de Commissie en de lidstaten gebruik te maken van financiële instrumenten zoals de jongerengarantie en EU- programma’s om de jeugdwerkeloosheid aan te pakken, de inzetbaarheid van jongeren te verbeteren en hen aan te moedigen stabiele en zekere banen aan te nemen; 23. verzoekt de Commissie en de lidstaten belastingontwijking en belastingfraude daadwerkelijk aan te pakken, als een belangrijke manier om economische ongelijkheid te beperken, en de belastinginning in de lidstaten te verbeteren; 24. verzoekt de Commissie om actualisering van haar kader voor de oprichting en ontwikkeling van coöperaties en sociale ondernemingen, aangezien deze intrinsiek meer nadruk leggen op eerlijke arbeidsvoorwaarden en het bieden van kansen aan werknemers; 25. roept de Commissie en de lidstaten op initiatieven te ontplooien ter versterking van de positie van vrouwen door middel van onderwijs, beroepsopleiding en een leven lang leren, en om de toegang van vrouwen tot financiële middelen, vrouwelijk ondernemerschap en de vertegenwoordiging van vrouwen in toekomstgerichte sectoren te bevorderen, zodat hoogwaardig werk voor hen toegankelijk wordt; wenst in het bijzonder dat meer wordt ingezet op STEM-vakken, digitaal onderwijs, kunstmatige intelligentie en financiële geletterdheid om heersende stereotypen te bestrijden en ervoor te zorgen dat meer vrouwen actief worden in deze sectoren en bijdragen aan de ontwikkeling ervan; 26. onderstreept dat in het kader van nationale, regionale en EU-fora regelmatig overleg plaatsvindt tussen vrouwen die met armoede worden geconfronteerd en beleidsmakers om de effectiviteit van de huidige beleidsmaatregelen/dienstverlening te controleren en oplossingen voor te stellen; 27. onderstreept dat toegezien moet worden op voldoende financiering voor ngo’s en beklemtoont dat zij toegang tot EU-middelen moeten hebben zodat zij innovatieve en effectieve diensten ter bestrijding van armoede kunnen aanbieden; 28. is ingenomen met het plan van de Commissie om onverwijld een kindergarantie (72) in te voeren; 29. roept de lidstaten op om de toegang tot fatsoenlijke, betaalbare, energie-efficiënte en gezonde huisvesting voor iedereen te waarborgen en meer te doen om de sociale woningbouw te stimuleren; roept de lidstaten op tot meer uitwisseling van goede praktijken inzake doeltreffend beleid voor sociale woningbouw; 30. verzoekt de lidstaten en de lokale overheden een adequaat huisvestingsbeleid vast te stellen, de voorwaarden te scheppen voor investeringen in betaalbare sociale woningbouw en deze te ondersteunen, en energiearmoede te bestrijden; 31. verzoekt de Commissie – in het licht van het verband tussen armoede onder werkenden en dakloosheid – een strategisch kader van de Unie voor nationale strategieën tegen dakloosheid voor te stellen; roept de lidstaten op dringend maatregelen te nemen om dakloosheid aan te pakken en huisuitzettingen te voorkomen; 32. onderstreept het belang van meer financiering voor de minstbedeelden in het kader van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) als een essentieel element van de Europese solidariteit en als een manier om de ergste vormen van armoede in de EU, zoals voedselgebrek en armoede onder kinderen, te bestrijden; Minimumbescherming van de leef- en arbeidsomstandigheden 33. meent dat er een rechtskader ter regulering van de telewerkvoorwaarden in de EU nodig is om te zorgen voor fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden in de digitale economie en daarmee bij te dragen tot het verminderen van ongelijkheid en het aanpakken van armoede onder werkenden; 34. verzoekt de Commissie een EU-kader voor het minimuminkomen te presenteren; 35. verzoekt de Commissie en de lidstaten te investeren in actief arbeidsbeleid om Europese werknemers en economieën veerkrachtiger te maken en werknemers waardevolle vaardigheden te laten opdoen; 36. neemt kennis van het voorstel van de Commissie voor een EU-richtlijn met als doel te garanderen dat dat werknemers in de EU worden beschermd door een toereikend minimumloon dat een waardig bestaan mogelijk maakt; 37. benadrukt dat de richtlijn duidelijke garanties moet bieden in de lidstaten waar de sociale partners in de regel collectief onderhandelen over de lonen; 38. herinnert aan de in de politieke richtsnoeren van de Commissie voor 2019-2024 (73) voorgestelde maatregelen, die tot doel hebben te waarborgen dat werknemers in de Unie een billijk minimumloon ontvangen waarmee zij een waardig bestaan kunnen leiden, ongeacht de plek zij werken; 39. herinnert eraan dat de richtlijnen inzake arbeidsrechten – overeenkomstig het non-regressiebeginsel en gunstiger bepalingen – minimumnormen bevatten en dat het elke lidstaat vrij staat een hogere mate van bescherming en strengere normen te bieden; 40. is van mening dat deze richtlijn door middel van collectieve arbeidsovereenkomsten en een wettelijke minimumloon moet garanderen dat geen enkele werknemer noch diens familieleden het risico lopen in armoede te vervallen, en dat iedereen van zijn of haar werk kan leven en aan de samenleving kan deelnemen; 41. onderstreept dat de definitieve richtlijn moet garanderen dat het wettelijke minimumloon – in voorkomend geval – altijd boven de armoedegrens wordt vastgesteld; 42. verzoekt de lidstaten en de sociale partners overeenkomstig de nationale praktijken een minimumloon vast te stellen, waarbij zij rekening houden met de gevolgen ervan voor het concurrentievermogen, het scheppen van banen en de armoede onder werkenden; 43. benadrukt dat maatregelen genomen moeten worden om te kunnen voorkomen dat werkgevers de kosten van de uitvoering van de werkzaamheden, zoals huisvesting, de benodigde kleding, gereedschap, persoonlijke bescherming en andere uitrusting, in mindering brengen op het minimumloon; 44. verzoekt de Commissie en de lidstaten het wettelijk kader voor minimumarbeidsvoorwaarden voor alle werknemers te handhaven, met name voor werknemers die onder onzekere arbeidsvoorwaarden werken, wat dikwijls ook geldt voor mensen met atypisch werk of mensen die op afroep werken, en dit kader te verbeteren door lacunes in de wetgeving op te vullen en bestaande richtlijnen (74) te verbeteren, of door zo nodig nieuwe rechtshandelingen af te kondigen; 45. verzoekt de lidstaten zorg te dragen voor socialebeschermingsstelsels voor alle werknemers en verzoekt de Commissie om aanvulling en ondersteuning van de activiteiten van de lidstaten op het gebied van sociale zekerheid en sociale bescherming van werknemers; 46. wijst erop dat arbeidsmobiliteit essentieel is om de talenten en ambities van Europeanen optimaal te benutten, de economische prestaties en welvaart van ondernemingen en individuen te maximaliseren en mensen een breed scala aan mogelijkheden te bieden; verzoekt de Commissie en de lidstaten om de huidige belemmeringen voor mobiliteit in de Europese Unie weg te nemen; 47. verzoekt de lidstaten erop toe te zien dat redelijke aanpassingen worden doorgevoerd op de werkplek van personen met een handicap (75) ; 48. verzoekt de Commissie en de lidstaten de strijd aan te binden met praktijken die de armoede onder werkenden vergroten, zoals onbetaalde overuren, onbetrouwbare of onvoorspelbare werktijdplanning door werkgevers, nulurencontracten niet-opgegeven economische activiteiten en de grijze economie; brengt in herinnering dat werkgevers verantwoordelijk zijn voor een veilige en gezonde werkplek en dat beroepsgerelateerde opleidingen onder werktijd moeten plaatsvinden; 49. merkt op dat de door de Commissie te organiseren Europese top over platformarbeid, die beoogt te verkennen hoe de arbeidsvoorwaarden van platformwerkers verbeterd kunnen worden, vanwege de COVID-19-crisis is uitgesteld; verzoekt de Commissie deze top zo spoedig mogelijk te organiseren; 50. wijst op de maatschappelijke gevolgen van platformwerk: werknemers die geen arbeidsrechten en sociale bescherming genieten en niet-betaalde socialezekerheidsbijdragen en belastingen; 51. neemt ter kennis dat Commissie voornemens is een wetgevingsvoorstel (76) inzake platformwerkers vast te stellen; verzoekt de Commissie erop toe te zien dat de arbeidsverhoudingen tussen platformen en platformwerkers aangepast zijn aan de nieuwe werkelijkheid van een digitale samenleving en economie en duidelijk geregeld worden door het bestaande arbeidsrecht en de socialezekerheidsbepalingen op deze werknemers van toepassing te verklaren, de arbeidsvoorwaarden, de vaardigheden en de scholing van platformwerkers te verbeteren, en platformwerkers voorspelbare werktijden te garanderen; 52. benadrukt dat een EU-wetgevingsvoorstel erin moet voorzien dat platformwerkers een werknemersvertegenwoordiging kunnen vormen en zich in vakbonden kunnen organiseren, zodat zij collectieve overeenkomsten kunnen sluiten; 53. dringt er bij de lidstaten op aan de richtlijn betreffende het evenwicht tussen werk en privéleven (77) zo spoedig mogelijk volledig om te zetten; 54. roept de lidstaten ertoe op betaalbare en goede kinderopvang in het algemeen toegankelijk te maken, en in het bijzonder voor alleenstaande ouders, voor ouders van kinderen met een handicap en voor ouders van grote gezinnen; herinnert eraan dat toegang tot kinderopvang van bijzonder belang is voor werkzoekenden en voor werknemers in een instabiele arbeidssituatie, ongeacht de aard van het contract, evenals toegang tot zorgfaciliteiten voor personen met een handicap of hulpbehoevende familieleden, om te voorkomen dat deze werknemers met zorgtaken in onzekere banen terechtkomen, hetgeen dikwijls leidt tot armoede onder werkenden; 55. benadrukt dat betere mogelijkheden voor gedeeld ouderschapsverlof een positieve effect kunnen hebben op de arbeidsparticipatie van vrouwen; verzoekt de lidstaten maatregelen te nemen zodat begunstigden van ouderschapsverlof of vergelijkbare toelagen zodanig worden beschermd dat zij niet onder de armoedegrens terechtkomen; 56. benadrukt dat de regels inzake gelijkheid moeten worden nageleefd, dat alle vormen van discriminatie, met name op het gebied van loon en arbeidsvoorwaarden, moeten worden aangepakt, dat gelijke kansen moeten worden geboden en dat lacunes in de wetgeving die kansarme groepen treffen, moeten worden gedicht; roept voorts op tot deblokkering van de horizontale antidiscriminatierichtlijn; 57. verzoekt de Commissie gelijke arbeidsparticipatie en gelijke kansen voor mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt te bevorderen en initiatieven te nemen ter bevordering van de toegang van vrouwen tot financiële middelen, ondernemerschap en financiële onafhankelijkheid; 58. onderstreept dat bestrijding van de genderloonkloof en de daaruit voortvloeiende pensioenkloof essentieel is om armoede onder werkende vrouwen aan te pakken; wijst erop dat het belangrijk is te voorzien in voldoende financiële steun voor kinderopvang tijdens het zwangerschaps- en ouderschapsverlof; 59. verzoekt de lidstaten te overwegen om de opvoeding van kinderen te integreren in de pensioenregelingen wanneer vrouwen in dergelijke periodes niet in staat zijn om te werken en voldoende bijdragen te betalen; 60. onderstreept dat maatregelen op het gebied van loontransparantie gericht moeten zijn op de totstandbrenging van gelijke betaling en sociale partners in staat moeten stellen collectieve overeenkomsten te sluiten om dit doel te bereiken; 61. roept de Commissie op een Europese strategie inzake handicaps voor na 2020 voor te leggen met het oog op volledige inclusie van personen met een handicap op de arbeidsmarkt; verzoekt de Commissie en de lidstaten er zorg voor te dragen dat personen met een handicap de nodige vaardigheden kunnen opdoen om een baan te vinden op de open arbeidsmarkt, en dat het arbeidsrecht, sociale bescherming en het minimumloon op hen van toepassing zijn; 62. verzoekt de lidstaten personen met een handicap de uitkering waarmee zij de aanvullende kosten in verband met hun handicap betalen niet te ontnemen wanneer zij de arbeidsmarkt betreden of boven een bepaalde inkomensgrens komen, aangezien het ontnemen van deze uitkering bijdraagt aan armoede onder werkenden; verzoekt de lidstaten personen met een handicap te ondersteunen bij het overwinnen van belemmeringen; 63. verzoekt de lidstaten te waarborgen dat personen met een handicap hun arbeids- en vakbondsrechten op voet van gelijkheid met andere werknemers kunnen uitoefenen; 64. herhaalt zijn oproep (78) aan de Commissie om onverwijld bindende maatregelen met betrekking tot loontransparantie voor te stellen overeenkomstig de toezegging die zij heeft gedaan in het kader van de gendergelijkheidsstrategie voor 2020-2025 (79) ; is van mening dat de autonomie van de nationale sociale partners in deze maatregelen volledig geëerbiedigd moet worden; 65. dringt erop aan dat werkgevers in zowel de publieke als de private sector loontransparantie toepassen, waarbij terdege rekening wordt gehouden met de specifieke kenmerken van kmo’s, en waarbij praktijken die de verwezenlijking van het beginsel “gelijk loon voor gelijk werk” ondermijnen, moeten worden tegengegaan; 66. verzoekt de Commissie en de lidstaten om de armoede onder werkende jongeren te bestrijden; verzoekt de Commissie en de lidstaten om maatregelen te nemen tegen schijnzelfstandigheid en tegen de uitbuiting van jonge werknemers door middel van lage lonen en onduidelijke of oneerlijke arbeidsvoorwaarden, hetgeen kan leiden tot armoede onder werkenden; acht het dringend noodzakelijk om het Europees kwaliteitskader voor stages te herzien en te versterken en daarbij het beginsel van beloning voor stages op te nemen in de kwaliteitscriteria, alsook om adequate toegang tot socialebeschermingsregelingen te waarborgen; bevestigt nogmaals dat werkende jongeren niet mogen worden beschouwd als goedkope arbeidskrachten en dat jongeren billijke arbeidsvoorwaarden en een billijk loon moeten krijgen, alsook reguliere arbeidsovereenkomsten die in overeenstemming zijn met hun ervaring en kwalificaties; 67. vreest dat atypisch en onzeker werk als gevolg van de COVID-19-crisis toeneemt; benadrukt dat het wettelijk minimumloon moet gelden voor alle werknemers, met inbegrip van de momenteel uitgesloten categorieën werknemers, zoals atypische werknemers; 68. verzoekt de Commissie en de lidstaten gedetailleerdere statistische gegevens te verzamelen over de groei van onzekere arbeidsverhoudingen en over bepaalde vormen van atypisch werk op de arbeidsmarkten, alsook om reactieve maatregelen te treffen door de huidige arbeidsrechtelijke voorschriften aan te passen en te moderniseren; 69. is ingenomen met de initiatieven van de lidstaten die gericht zijn op het terugdringen van onzeker werk en het uitbannen van frauduleuze praktijken met het oog op het bieden van lagere lonen en het ontwijken van socialezekerheidsbijdragen (80) , en verzoekt de Commissie om in het kader van haar in de Verdragen vastgelegde bevoegdheden voorstellen in te dienen; 70. herinnert de lidstaten eraan dat openbare diensten voor arbeidsvoorziening zoveel mogelijk hoogwaardige banen moeten blijven aanbieden; 71. dring er bij de lidstaten op aan het gebruik van nulurencontracten geleidelijk af te schaffen; roept de Commissie en de lidstaten ertoe op onvrijwillig deeltijdwerk aan te pakken, zich krachtig in te zetten voor de bevordering van arbeidscontracten voor onbepaalde tijd, en het gebruik van telkens verlengde tijdelijke contracten te beperken; 72. is er stellig van overtuigd dat werkgevers er volledig verantwoordelijk voor zijn hun werknemers te voorzien van de noodzakelijke uitrusting, kleding en verzekeringen, zodat de werknemers hun taken kunnen uitvoeren zonder daarbij voor kosten geplaatst te worden; benadrukt dat werkgevers volledig verantwoordelijk zijn voor de kosten of de opleiding die vereist zijn om werknemers hun functie te laten uitoefenen; 73. verzoekt de Commissie en de lidstaten toe te zien op behoorlijke handhaving van het EU-recht inzake arbeidsmobiliteit en coördinatie van de sociale zekerheid, en er in het bijzonder zorg voor te dragen dat werknemers vóór ondertekening van hun contract worden geïnformeerd over de rechten, plichten en procedurele waarborgen in een taal die zij machtig zijn (81) ; verzoekt de Europese Arbeidsautoriteit en de lidstaten toezicht te houden op de naleving van de geldende arbeids- en sociale wetgeving; verzoekt de lidstaten arbeidsinspecties in te stellen en de Europese Arbeidsautoriteit te betrekken bij grensoverschrijdende gevallen; 74. benadrukt dat de lidstaten erop toe moeten zien dat de nationale arbeidsinspecties doeltreffende en adequate controles en inspecties uitvoeren; onderstreept dat de lidstaten moeten voorzien in passende klachtenmechanismen en dat zij de rechten van alle werknemers moeten waarborgen, in het bijzonder van degenen met onzeker werk en bepaalde vormen van atypisch werk, en er tevens zorg voor moeten dragen dat deze werknemers voldoende financiële middelen ontvangen; 75. roept de lidstaten op de herziene richtlijn inzake de terbeschikkingstelling van werknemers te handhaven, zodat werknemers die onder deze categorie vallen ook daadwerkelijk worden beschermd; 76. benadrukt dat monitoren en controle vooral belangrijk zijn met betrekking tot onderdanen van derde landen die in de Unie werkzaam zijn, om hun bescherming te garanderen en misbruik tegen te gaan; verzoekt de lidstaten hiertoe intensief samen te werken met de Europese Arbeidsautoriteit; 77. verlangt dat de Europese Arbeidsautoriteit werkelijke inspectiebevoegdheden krijgt zodat zij effectief kan optreden tegen illegale praktijken, uitbuiting en misbruik van werknemers; 78. is ingenomen met de richtsnoeren van de Commissie van 16 juli 2020 betreffende seizoenarbeiders, alsook met de conclusies van de Raad van 9 oktober 2020 over seizoensarbeiders; 79. neemt nota van het grote aantal verzoekschriften dat de Commissie verzoekschriften heeft ontvangen over het misbruik van arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd in zowel de publieke (82) als private (83) sector, en constateert in dit verband dat de meest genoemde oorzaak van stress op het werk een onzeker dienstverband is; verzoekt de Commissie deze verzoekschriften te bestuderen en een beter antwoord te geven, in overeenstemming met haar bevoegdheden en die van de lidstaten, teneinde de armoede onder werkenden, de sociale uitsluiting en onzeker werk doeltreffend aan te pakken; 80. beschouwt prostitutie als een ernstige vorm van geweld en uitbuiting die vooral vrouwen en kinderen treft; verzoekt de lidstaten om specifieke maatregelen ter bestrijding van de economische, sociale en culturele oorzaken van prostitutie en om steunmaatregelen voor mensen die worden geprostitueerd, teneinde hun sociale en professionele re-integratie te vergemakkelijken; 81. is van mening dat meer nadruk moet worden gelegd op de waarden en beleidsmaatregelen waarmee arbeid en zijn relatie met de verbetering van de levenskwaliteit van mensen worden bevorderd, en dat dergelijke waarden en beleidsmaatregelen een zinvolle bijdrage moeten leveren aan de verbetering van hun sociale en fysieke omgeving; 82. is ingenomen met de vaststelling van het mobiliteitspakket; is van mening dat het mobiliteitspakket een krachtig instrument is ter bestrijding van sociale dumping en armoede onder werkenden in de vervoerssector; dringt aan op snelle en volledige tenuitvoerlegging van Verordening (EU) 2020/1054 (84) betreffende rijtijden, rusttijden en tachografen ten behoeve van vrachtwagenchauffeurs in heel Europa; benadrukt dat meer vergelijkbare initiatieven moeten worden genomen ter bestrijding van sociale dumping en armoede onder werkenden in andere sectoren waar sprake is van sociale dumping en slechte arbeidsvoorwaarden, zoals de lucht- en de scheepvaartsector; 83. is van mening dat bedrijven stages niet als gratis arbeid moeten beschouwen, maar als investering; herinnert eraan dat jonge stagiairs vaak geen ander inkomen hebben; is van mening dat stagiairs een waardevol en essentiële bijdrage leveren waarvoor zij betaald moeten worden; verzoekt de Commissie en de lidstaten onbetaalde stages een halt toe te roepen en hoogwaardige stages met een fatsoenlijke beloning te garanderen; 84. is van mening dat jongvolwassen werknemers moeten worden betaald op basis van hun ervaring en dat zij niet mogen worden gediscrimineerd door hun, enkel op grond van hun leeftijd, een aanzienlijk lager loon te betalen; verlangt dan ook dat de lidstaten een halt toeroepen aan het uitbetalen van een wettelijk loon aan jongvolwassen werknemers dat onder het minimumloon ligt; Collectieve arbeidsovereenkomsten 85. wijst erop dat de autonomie van de sociale partners een groot goed is en benadrukt dat deze autonomie in elke lidstaat moet worden gewaarborgd, waarbij op EU-niveau wordt toegezien op de naleving ervan; neemt kennis van het voorstel van de Commissie (85) ter bescherming en versterking van de stelsels voor collectieve onderhandelingen op nationaal niveau, met name op sectoraal niveau; 86. verzoekt de Commissie het gebruik van het ESF+ voor de capaciteitsopbouw van de sociale partners te bevorderen, met als doel de collectieve onderhandelingen in Europa te versterken; verzoekt de lidstaten de instanties en mechanismen op te zetten die nodig zijn om collectieve onderhandelingen te steunen, waarbij de nadruk moet liggen op sectorale collectieve onderhandelingen; verzoekt de lidstaten de nationale sociale partners te raadplegen en hen zo nodig te betrekken bij het opstellen van wetgeving; 87. neemt kennis van het voorstel van de Commissie om de lidstaten in maatregelen te laten voorzien die de voorwaarden scheppen voor collectieve onderhandelingen bij een dekkingsgraad van minder dan 70 % (86) van de werknemers; benadrukt dat de sociale partners bij het in gang zetten van dergelijke maatregelen betrokken moeten worden bij het besluitvormingsproces; is van mening dat de autonomie van de sociale partners niet in het gedrang mag komen door maatregelen die in dit verband genomen worden; 88. roept de lidstaten ertoe op het recht van werknemers om zich te organiseren, te onderhandelen en collectieve arbeidsovereenkomsten te sluiten te waarborgen en onmiddellijk maatregelen te nemen indien dit recht wordt geschonden, en verzoekt de Commissie hierop toezicht te houden; 89. verzoekt de lidstaten erop toe te zien dat vakbonden toegang hebben tot de werkplek, ook in geval van telewerk, zodat zij zich kunnen organiseren, informatie kunnen uitwisselen en overleg kunnen plegen; 90. dringt er bij de Commissie op aan de richtlijnen inzake overheidsopdrachten (87) aan te passen om concurrentie ten koste van lonen te voorkomen, zodat alleen degenen die de bestaande collectieve arbeidsovereenkomsten niet ondermijnen, met succes kunnen inschrijven; verzoekt de lidstaten toe te zien op naleving, toezicht en handhaving; 91. onderkent dat de digitalisering en globalisering hebben geleid tot een sterke toename van zelfstandigheid en atypische vormen van werk; is ermee ingenomen dat de Commissie heeft toegezegd te beoordelen of het al dan niet noodzakelijk is om op EU-niveau maatregelen vast te stellen die zelfstandigen zonder personeel in staat stellen zich te verenigen en collectieve arbeidsovereenkomsten te sluiten; verwelkomt tevens het vaste voornemen van de Commissie om, indien nodig, wijzigingen in de regelgeving voor te stellen, en verheugt zich over de recente openbare raadpleging in dit verband; ziet uit naar de publicatie van de effectbeoordeling waarin de eerste mogelijkheden voor toekomstige maatregelen uiteengezet worden; benadrukt dat dit niet mag dienen tot vertraging van andere initiatieven van de Commissie om schijnzelfstandigheid aan te pakken en de rechten van mensen met atypisch werk te waarborgen; 92. is van mening dat alle werknemers toegang moeten hebben tot een volledig overzicht van hun werkgevers en hun salaris- en arbeidsrechten, hetzij in overeenstemming met een sectorale collectieve arbeidsovereenkomst, hetzij met de nationale wetgeving; is van mening dat deze informatie beschikbaar moet zijn voor de arbeidsinspectie; meent dat dit mogelijk is in de vorm van een speciale ID-kaart voor grensarbeiders, die in bepaalde lidstaten al effectief is gebleken; roept de Commissie in dit verband op onverwijld een digitaal Europees socialezekerheidsnummer in te voeren; is van mening dat een Europees socialezekerheidsnummer aanzienlijke mogelijkheden biedt als controlemechanisme voor zowel personen als de betrokken autoriteiten om te garanderen dat de socialezekerheidsbijdragen in overeenstemming met de regelgeving worden betaald en om op te treden tegen sociale fraude; Sociale gevolgen van de COVID-19-pandemie 93. wenst dat de Commissie op EU-niveau maatregelen neemt om door vrouwen geleide kmo’s tijdens en na de crisis beter te kunnen ondersteunen; 94. wijst erop dat de COVID-19-crisis ernstige gevolgen heeft gehad voor werknemers en sociaal zwakke personen; onderstreept dat de beleidsrespons op de pandemie de mens centraal moet stellen en moet stoelen op wereldwijde solidariteit; benadrukt dat maatregelen ter bestrijding van armoede en van armoede onder werkenden uiterst noodzakelijk zijn en gericht moeten zijn op een snel, rechtvaardig en groen herstel; roept de lidstaten ertoe op tijdens de pandemie te zorgen voor voldoende bescherming voor alle kwetsbare werknemers, en samen te werken met de sociale partners aan de ontwikkeling van doeltreffende, praktische en billijke oplossingen voor de uitdagingen als gevolg van de pandemie; herinnert er in dit verband aan dat een voldoende groot deel van de aanvullende middelen van REACT-EU moet worden aangewend om de in het kader van het Fonds voor Europese hulp aan de meest behoeftigen (FEAD) beschikbaar gestelde middelen te verhogen, zodat de meest behoeftigen geholpen kunnen worden; wijst er voorts op dat het belangrijk is om in het meerjarig financieel kader voldoende middelen aan het ESF+ toe te wijzen; 95. verzoekt de Commissie bijzondere aandacht te besteden aan de economische gevolgen van regelingen voor werktijdverkorting voor mensen die permanent of tijdelijk ontslagen zijn, en aan de sociale gevolgen voor mensen die in een precaire situatie verkeren; herinnert er in dit verband aan dat regelingen voor werktijdverkorting niet in alle lidstaten identiek zijn en dat de toelagen aanzienlijk uiteen kunnen lopen, waarbij werknemers die een lage toelage ontvangen een sterk risico lopen in armoede te vervallen; verzoekt de Commissie en de lidstaten dan ook om werknemers te beschermen en te ondersteunen bij het behouden van hun baan, onder meer door het bieden van financiële steun, bijvoorbeeld via regelingen voor werktijdverkorting, en personen met onzeker werk en bepaalde vormen van atypisch werk te ondersteunen, alsook om financiële steun in overweging te nemen voor bepaalde categorieën zelfstandigen zonder personeel die vanwege de crisis hun financiële basis hebben verloren; verzoekt de lidstaten voorts om mensen met een precaire woonsituatie te beschermen; 96. verzoekt de lidstaten minimumnormen voor hun respectieve nationale werkloosheidsverzekeringen en minimale socialezekerheidsregelingen in de vorm van wettelijke kaderregelingen voor te leggen met het oog op meer sociale zekerheid voor de werknemers en inwoners van Europa; 97. roept op tot het nemen van maatregelen om te voorkomen dat onvrijwillig deeltijdwerk opnieuw toeneemt als gevolg van COVID-19; 98. herinnert aan de verontrustende meldingen tijdens de crisis over inbreuken op de rechten van grenswerkers en seizoenarbeiders in verband met hun arbeids- en levensomstandigheden; verzoekt de Commissie en de lidstaten om wanpraktijken aan te pakken en om de rechten van seizoenarbeiders en grenswerkers in de gehele onderaannemings- en toeleveringsketen te waarborgen; verzoekt de lidstaten in dit verband zorg te dragen voor schone en betaalbare huisvesting voor werknemers, zonder dat de kosten daarvoor worden ingehouden op hun salaris; 99. benadrukt dat de COVID-19-crisis heeft aangetoond hoe belangrijk beroepen zijn waarvan gebleken is dat zij systeemrelevant zijn voor onze economie en maatschappij; herinnert eraan dat in bepaalde lidstaten veel mensen die in de voorste gelederen werken slechtbetaalde banen hebben, vaak ondergewaardeerd en onderbetaald worden, en dikwijls onder onveilige omstandigheden moeten werken, die onder meer zijn terug te voeren op het ontbreken van sociale en gezondheidsbescherming; beklemtoont dat deze beroepen overwegend door vrouwen worden uitgeoefend; wijst erop dat met betrekking tot de gezondheidszorg opwaartse convergentie noodzakelijk is; 100. benadrukt dat de lidstaten langetermijnstrategieën moeten vaststellen om met grote schokken te kunnen omgaan, teneinde banen en kwalificaties van werknemers te behouden en de druk op de nationale overheidsfinanciën te verlichten; 101. roept de Commissie op een Europese zorgstrategie vast te stellen die inspeelt op de sociale gevolgen voor mensen met zorgtaken, waarbij het onevenredig vaak vrouwen betreft; benadrukt dat deze strategie aanzienlijke investeringen in de zorgeconomie vergt, moet inzetten op beleidsmaatregelen ter bevordering van een evenwicht tussen werk en zorgtaken gedurende het hele leven, alsook tekorten op de arbeidsmarkt moet wegwerken, in het bijzonder door middel van opleiding, de erkenning van vaardigheden en betere arbeidsvoorwaarden in deze sectoren; 102. ziet uit naar het komende voorstel van de Commissie voor een Europees systeem van herverzekering van werkloosheidsuitkeringen op de lange termijn, waarin rekening wordt gehouden met het feit dat ontslagen hoogstwaarschijnlijk zullen toenemen; pleit ervoor het voorstel in eerste instantie te laten gelden voor landen in de economische en monetaire unie (EMU), en het mogelijk te maken dat niet-EMU-landen zich aansluiten; 103. roept de Commissie en de lidstaten op om de ergste gevolgen van COVID-19 te verzachten door middel van gerichte EU- en nationale steun en de toewijzing van voldoende middelen; is in dit verband ingenomen met de invoering van het Europees instrument voor tijdelijke steun om het risico op werkloosheid te beperken in een noodtoestand (SURE), en roept de lidstaten op dit onverwijld ten uitvoer te leggen; verzoekt de Commissie en de lidstaten erop toe te zien dat geen financiële ondersteuning wordt verstrekt aan ondernemingen die zijn geregistreerd in de landen die zijn opgenomen in bijlage I bij de conclusies van de Raad over de herziene EU-lijst van jurisdicties die niet coöperatief zijn op belastinggebied; verzoekt de Commissie en de lidstaten ervoor te zorgen dat de begunstigden voldoen aan de in de Verdragen verankerde fundamentele waarden, en dat bedrijven die overheidssteun ontvangen, hun werknemers beschermen, fatsoenlijke arbeidsomstandigheden garanderen, de vakbonden respecteren en toepasselijke collectieve arbeidsovereenkomsten naleven, hun deel van de belastingen betalen en afzien van de terugkoop van bedrijfsaandelen of het uitkeren van bonussen aan de directie of van dividenden aan aandeelhouders; 104. spoort de lidstaten aan te investeren in betere toegang tot breedbandinternet, en in onderwijs en leren op afstand in plattelandsregio’s die bedreigd worden door ontvolking en armoede van generatie op generatie; 105. stelt voor proactieve maatregelen te nemen om de potentiële hoge werkloosheid tegen te gaan door middel van EU- en nationaal beleid en nationale werkgelegenheidsprogramma’s, en door de groene, digitale, sociale, duurzame en rechtvaardige transities waarbij niemand achterblijft te bevorderen door middel van investeringen in nieuwe, duurzame, toegankelijke en goede banen, omscholingsprogramma’s, toekomstgerichte infrastructuur, innovatie en digitale veranderingen; is van mening dat bijzondere aandacht moet uitgaan naar het bevorderen van werkgelegenheid voor jongeren; 106. verzoekt de Commissie en de lidstaten de gevolgen van de crisis aan te pakken en de transitie gemakkelijker te maken door rekening te houden met regionale bijzonderheden en daarom een snelle toewijzing van de beschikbare middelen te garanderen, bijvoorbeeld voor opleidingen in toekomstgerichte banen, bijscholing en omscholing, en door het ESF+ financieel verder te ontwikkelen voor dit doel; 107. verzoekt de Commissie en de lidstaten om met name toezicht te houden op sectoren die worden gekenmerkt door een grote mate van baanonzekerheid, om te voorkomen dat er misbruik wordt gemaakt van werknemers, bijvoorbeeld degenen die tijdelijk werken in de landbouwsector, waar seizoenarbeiders werken onder slechte omstandigheden, die in bepaalde gevallen niet alleen een schending vormen van het arbeidsrecht, maar ook van de grondrechten van werknemers; 108. benadrukt dat werknemers met een laag inkomen meer risico lopen op blootstelling aan COVID-19 doordat zij werken in sectoren waar substantieel meer contact tussen mensen plaatsvindt, zoals de zorg of de vervoersector, of doordat zij werk aannemen via onlineplatforms waarbij zij niet de mogelijkheid hebben om thuis te werken; is zeer kritisch over de trage classificatie van COVID-19 in de richtlijn betreffende biologische agentia (88) ; verlangt dringend een herziening van de richtlijn betreffende biologische agentia, zodat deze wordt aangepast aan wereldwijde pandemieën en andere uitzonderlijke omstandigheden teneinde werknemers zo spoedig mogelijk volledig te beschermen tegen blootstellingsrisico’s; 109. benadrukt dat werknemers met een laag inkomen dikwijls werken in sectoren waar zij een hoog risico lopen op fysieke beperkingen, hetgeen langdurige gevolgen kan hebben voor hun fysieke en mentale welzijn, waardoor het moeilijker voor hen wordt om in de toekomst in hun levensonderhoud te voorzien; is van mening dat de huidige wetgeving inzake gezondheid en veiligheid onvoldoende gericht is op het voorkomen van beroepsletsel; verzoekt de Commissie zo spoedig mogelijk een voorstel in te dienen voor een nieuw strategisch kader voor gezondheid en veiligheid op het werk na 2020, en verzoekt de Commissie in dit verband te bepalen met welke uitdagingen werknemers in sectoren met lage inkomens te maken hebben, en te zorgen voor instrumenten waarmee deze uitdagingen kunnen worden aangegaan; benadrukt dat deze strategie ook gericht moet zijn op platformwerkers en mensen met atypisch werk; roept de Commissie op Richtlijn 2004/37/EG (89) te wijzigen en de grenswaarden voor beroepsmatige blootstelling voor een aantal carcinogene of mutagene agentia te herzien en de werkingssfeer ervan uit te breiden; 110. wijst erop dat werkgerelateerde stress veel voorkomt in sectoren met een laag inkomen; is van mening dat werkgerelateerde stress een cruciale prioriteit moet zijn in de Europese wetgeving inzake gezondheid en veiligheid; roept de Commissie en de lidstaten op om in nauwe samenwerking met nationale sociale partners een voorstel voor een richtlijn inzake werkgerelateerde stress op te stellen, en daarin richtsnoeren op te nemen voor bedrijven om werkgerelateerde stressfactoren aan te pakken, alsook alle bedrijven te verplichten beleid te ontwikkelen ten aanzien van werkgerelateerde stress; 111. acht het van het grootste belang erop toe te zien dat de uitvoering van het herstelplan voor Europa gericht is op het uitbannen van armoede en sociaaleconomische ongelijkheid, en gebaseerd is op een doeltreffend mechanisme met doelstellingen en benchmarks die het mogelijk maken alle geboekte vooruitgang accuraat te meten; benadrukt dat het volledige Europees Parlement betrokken moet worden bij het toezicht op het herstelplan, zowel vooraf als achteraf, en dat al zijn verkozen leden een formele rol moeten krijgen, zodat een volledig democratische en transparante beoordeling en dito uitvoeringsproces gewaarborgd zijn. o o o 112. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien de artikelen 165 en 166 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 5, lid 3, van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) en Protocol nr. 2 betreffende de toepassing van het subsidiariteits- en het evenredigheidsbeginsel, – gezien artikel 14 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, – gezien zijn resolutie van 17 april 2020 over gecoördineerde EU-maatregelen om de COVID-19-pandemie en de gevolgen ervan te bestrijden (1) , – gezien zijn resolutie van 8 juli 2020 over de rechten van personen met een verstandelijke handicap en hun familie tijdens de COVID-19-crisis (2) , – gezien zijn resolutie van 17 september 2020 over het cultureel herstel van Europa (3) , – gezien zijn resolutie van 8 oktober 2020 over de jongerengarantie (4) , – gezien zijn resolutie van 22 oktober 2020 over de toekomst van het Europese onderwijs in de context van COVID-19 (5) , – gezien de vraag aan de Commissie over de gevolgen van COVID-19 voor jongeren en sport ( O-000074/2020 – B9‑0005/2021), – gezien artikel 136, lid 5, en artikel 132, lid 2, van zijn Reglement, – gezien de ontwerpresolutie van de Commissie cultuur en onderwijs, A. overwegende dat de huidige COVID-19-pandemie volgens de Internationale Arbeidsorganisatie (6) jongeren onevenredig hard treft en dat zij waarschijnlijk ernstige negatieve en langdurige gevolgen voor hun economische omstandigheden, gezondheid en welzijn zullen ondervinden: zo zullen zij bijvoorbeeld onderwijs, vrijwilligerswerk en opleidingsmogelijkheden missen in een cruciale fase van hun ontwikkeling; B. overwegende dat de gevolgen van de COVID-19-pandemie voor het functioneren van de jongeren‑ en onderwijsprogramma’s van de EU op het gebied van jeugdwerk en vrijwilligerswerk, voor de nationale onderwijsstelsels, voor de werkgelegenheid en de inkomens en voor de burgerlijke vrijheden, de ongelijkheden nog verergeren, zoals blijkt uit de OESO-statistieken, die aantonen dat slechts ongeveer de helft van de scholieren toegang heeft tot het grootste deel van of het hele leerplan, ondanks de inspanningen van de landen om oplossingen voor online leren aan te reiken; overwegende dat deze situatie de gevolgen van de digitale kloof nog verergert en de ontwikkeling van de nodige digitale vaardigheden belemmert, terwijl toegang tot de schoolprogramma’s niet altijd betekent dat leerlingen die in moeilijkheden verkeren, in staat zijn te leren; C. overwegende dat jongeren centraal staan bij door solidariteit ingegeven activiteiten om aan de behoeften van hun gemeenschappen in het licht van de COVID-19-pandemie tegemoet te komen, van het voeren van bewustmakingscampagnes tot werken in de frontlinie als onderdeel van het Europees Solidariteitskorps, alsook ander vrijwilligerswerk; D. overwegende dat de negatieve gevolgen van de pandemie zo verstrekkend zijn dat zij de civiele ruimte in de lidstaten in heel Europa verder hebben doen krimpen, en dat veel jeugdwerk- en sportverenigingen worden geconfronteerd met het vooruitzicht te moeten sluiten, hetgeen een negatief effect zou hebben op de gevestigde structuren van Europese en internationale samenwerking en het maatschappelijk engagement aanzienlijk zou beperken; E. overwegende dat de psychosociale gevolgen van COVID-19 zowel onmiddellijk als op langere termijn van invloed zijn op de geestelijke gezondheid van jongeren en hun vermogen om mensen te leren kennen; overwegende dat het gebrek aan vrijetijdsactiviteiten en de maatschappelijke beperkingen een onevenredig groot effect hebben op kinderen en jongeren met een handicap; F. overwegende dat de COVID-19-pandemie dramatische gevolgen heeft gehad voor de sport en aanverwante sectoren en bedrijfstakken; overwegende dat de economische gevolgen voor de beroepssport enorm zijn geweest, aangezien de inkomsten sterk zijn gedaald doordat talrijke evenementen op alle niveaus moesten worden afgelast of zonder toeschouwers moesten worden gehouden; G. overwegende dat de aanhoudende gevolgen van de pandemie voor semiprofessionele en amateursport en recreatie dramatisch zijn, en dat veel sportclubs in hun bestaan bedreigd worden omdat zij per definitie geen winstoogmerk hebben en meestal op vrijwillige basis en dus zonder financiële reserves werken; H. overwegende dat de beperkingen als gevolg van de COVID-19-pandemie en de ontoereikende mogelijkheden voor regelmatige training en oefening in contactsporten nadelig zijn voor de progressie en ontwikkeling van sporters; I. overwegende dat sport een belangrijke economische sector is, die goed is voor 2,12 % van het totale bbp en 2,72 % van de totale werkgelegenheid in de EU en naar schatting 5,67 miljoen banen vertegenwoordigt; J. overwegende dat sport belangrijke maatschappelijke functies vervult, bijvoorbeeld door het bevorderen van sociale inclusie, integratie, samenhang en waarden zoals wederzijds respect en begrip, solidariteit, diversiteit en gelijkheid, met inbegrip van gendergelijkheid; overwegende dat sport en aanverwant vrijwilligerswerk de lichamelijke en geestelijke gezondheid en de inzetbaarheid van met name jongeren kunnen verbeteren, en jongeren kunnen helpen om niet betrokken te raken bij geweld, met inbegrip van gendergerelateerd geweld, criminaliteit en drugsgebruik; Jongeren 1. maakt zich zorgen over het feit dat de jeugdwerkgelegenheid, door de bijzondere gevoeligheid van dat deel van de arbeidsmarkt voor economische cycli en economische crises, harder wordt getroffen door de gevolgen van de huidige pandemie, waardoor de negatieve trends van een sector die grotendeels wordt gedomineerd door onstabiele, laagbetaalde deeltijdbanen met zwakkere rechtsbescherming en socialezekerheidsnormen, worden versterkt; 2. wijst op de bijzonder acute gevolgen van de huidige pandemie voor jongeren die geen onderwijs of opleiding volgen en geen baan hebben (NEET’s) en benadrukt dat de problemen van jongeren uit kwetsbare groepen moeten worden aangepakt; benadrukt dat rekening moet worden gehouden met de aanzienlijke genderongelijkheid wat het percentage NEET’s betreft; 3. onderstreept dat arbeidsintensieve sectoren die vaak worden gekenmerkt door lage lonen, zoals de groot- en detailhandel, de accommodatiesector, het toerisme en maaltijddiensten, waarin doorgaans laaggeschoolde jonge werknemers en werkstudenten werken, het zwaarst getroffen zijn; merkt op dat de werkloosheid en armoede onder jongeren sinds het uitbreken van de pandemie gestaag zijn toegenomen; acht het waarschijnlijk dat de jeugdwerkloosheid op korte termijn verder zal stijgen en op lange termijn wellicht boven het niveau van voor de pandemie zal blijven; 4. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan alle nodige maatregelen te nemen om de rampzalige gevolgen voor de jeugdwerkgelegenheid, onder meer door middel van een macro-economisch (begrotings- en monetair) beleid dat overheidsmiddelen uittrekt voor subsidies voor aanwerving of jongerengaranties ter ondersteuning van op maat gesneden regelingen voor het behoud en het scheppen van banen en voor bij- en omscholing van jongeren, alsook investeringen in economische sectoren die het potentieel hebben om jonge werkzoekenden een goede baan en fatsoenlijke arbeids- en loonvoorwaarden aan te bieden; 5. herinnert aan de rol van vrijwilligerswerk bij het ontwikkelen van levens- en arbeidsvaardigheden voor jongeren; is van oordeel dat financieel gesteund vrijwilligerswerk werkloze jongeren kan helpen om de economische schok van de COVID-19 crisis te doorstaan en tegelijk bij te dragen aan de samenleving en waardevolle ervaring op te doen die hun overgang naar een duurzame reguliere baan vergemakkelijkt; is van oordeel dat het Europees Solidariteitskorps jonge Europeanen kan helpen om hun kansen te verruimen buiten hun plaatselijke realiteit; dringt er in dit verband bij de Commissie op aan te zorgen voor duidelijkheid en uniforme richtsnoeren voor de uitvoering van programma’s in crisissituaties en voor het wegnemen van belemmeringen voor deelname die onder meer het gevolg zijn van een gebrek aan flexibiliteit bij de financiering, vermindering van de financiering, strengere beperkingen op de verlening van visa aan vrijwilligers uit partnerlanden, en het feit dat de rechtspositie van jongeren als vrijwilligers niet wordt gewaarborgd; 6. benadrukt dat informeel en niet-formeel leren, kunst, sport, vrijwilligerswerk en sociale activiteiten van vitaal belang zijn om participatie van jongeren en sociale samenhang aan te moedigen als instrumenten die een enorm effect op lokale gemeenschappen kunnen hebben en veel van de huidige maatschappelijke uitdagingen kunnen helpen aanpakken; 7. benadrukt dat de Europese Raad met het akkoord die hij op 21 juli 2020 heeft bereikt, meer ambitie aan de dag had moeten leggen ter ondersteuning van de jonge generaties – de toekomst van Europa –, vooral door in de herstelplannen meer steun voor jongeren op te nemen door 10 % voor onderwijs uit te trekken en een bijdrage van 20 % te reserveren voor de Europese digitale strategie en de totstandbrenging van een digitale eengemaakte markt; onderstreept in dit verband dat sectorale programma’s die rechtstreeks op jongeren gericht zijn, zoals Erasmus+, het Europees Solidariteitskorps, de jongerengarantie en de kindergarantie, of die de transitie naar een rechtvaardiger en in sociaal en milieuopzicht duurzamer Europa kunnen ondersteunen, zodanig moeten worden ingezet dat hun potentieel ten volle wordt benut, omdat het risico bestaat dat hun ambitieuze doelstellingen niet worden gehaald, wat een bittere teleurstelling zou zijn voor jongeren en toekomstige generaties; 8. onderstreept dat de huidige pandemie de digitale kloof in de EU nog heeft vergroot en wijst er daarom op dat digitale geletterdheid voor iedereen dringend moet worden bevorderd en dat het wijdverbreide gebruik, de erkenning en de validering van alternatieven, waaronder informele en niet-formele leermogelijkheden, zoals online en digitaal leren en opleiden, moeten worden aangemoedigd; vraagt in het bijzonder dat er veel aandacht wordt besteed en steun wordt verleend aan jonge lerenden die inkomensverlies hebben geleden in het technisch onderwijs, het duaal onderwijs, het beroepsonderwijs en de beroepsopleiding, en voor de ontwikkeling en het grootschalige gebruik van kwalitatief hoogwaardige digitale instrumenten, onderwijs- en leermaterialen en ‑inhoud, teneinde voortijdig schoolverlaten te voorkomen en te zorgen voor een soepele en effectieve overgang van school naar werk; benadrukt dat het niettegenstaande de specifieke context van COVID-19 belangrijk is om contactonderwijs te blijven geven om ervoor te zorgen dat niemand in de steek wordt gelaten, met name jonge kinderen, kwetsbare groepen en jongeren uit moeilijke sociaaleconomische milieus zonder technologische middelen of vaardigheden; 9. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan meer te investeren in digitale oplossingen en digitale geletterdheid met het oog op de ontwikkeling van praktische vaardigheden, competenties en kwalificaties, de toegang tot digitale geletterdheid voor iedereen toegankelijk te maken, en de ontwikkeling van onafhankelijke, meertalige, inclusieve en gratis online leermiddelen te bevorderen teneinde het algemene niveau van digitale vaardigheden en competenties te verbeteren als onderdeel van de uitvoering van het actieplan voor digitaal onderwijs (2021-2027); benadrukt dat de competenties van leerkrachten, opleiders, schoolhoofden, ouders en bestuurders moeten worden ontwikkeld met het oog op een beter aanbod van online, afstands- en gemengde leeractiviteiten, met bijzondere aandacht voor programma’s voor de ontwikkeling van vaardigheden; 10. is bezorgd over het feit dat de COVID-19-crisis de ongerustheid en angst onder jongeren heeft doen toenemen, wat aanzienlijke gevolgen dreigt te hebben voor hun leven en hun overgang van school naar werk; dringt aan op een ruim gebruik van op maat gesneden geestelijkegezondheidsdiensten, psychosociale ondersteuning en sportactiviteiten, als op zichzelf staande of modulaire maatregelen, en op een grootschaligere ondersteuning van het geestelijk welzijn in opleidings- en onderwijsinstellingen, om te voorkomen dat de pandemie langdurige psychologische gevolgen heeft; wijst op de gevolgen van de pandemie voor jongeren met een handicap en jongeren die in plattelands- en afgelegen gebieden wonen, en verzoekt de Commissie en de lidstaten bijzondere aandacht te besteden aan de behoeften van deze groep door de beschikbare ondersteunende maatregelen en diensten aan te passen; 11. vraagt dat op de verschillende beleidsgebieden een op rechten gebaseerde benadering, geworteld in de beginselen van non-discriminatie en gelijkheid, wordt gehanteerd om de vele vormen van discriminatie aan te pakken waaronder jongeren tijdens de COVID-19-crisis te lijden hebben, en herinnert de Commissie en de lidstaten eraan dat er een speciale aanpak nodig is ter ondersteuning en bescherming van kwetsbare groepen, zoals jongeren met een handicap, jongeren uit kansarme milieus, jongeren die het risico lopen slachtoffer te worden van huiselijk geweld, jonge migranten en vluchtelingen, en jonge leden van de LGTBIQ+-gemeenschap; benadrukt het belang van vrije toegang tot kwalitatief hoogwaardige, op de behoeften van jongeren afgestemde informatie over de COVID-19-pandemie in haar geheel; 12. wijst erop dat met name sportactiviteiten en jeugdwerk in al hun diversiteit overal in Europa in gevaar zijn, wat leidt tot een inkrimping van de civiele ruimte, en dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan maatregelen te nemen om de structuren in stand te houden en de diversiteit van het aanbod op het gebied van jeugd en sport te waarborgen; herinnert eraan dat de lokale overheden, maatschappelijke organisaties en de sociale partners nauw betrokken moeten worden bij de uitvoering van oplossingen ter ondersteuning van jongeren en jongeren- en sportorganisaties; wijst op het belang van georganiseerde sport- en jeugdorganisaties voor de sociale samenhang; Sport 13. is ernstig bezorgd over mogelijke blijvende schade voor de sportsector, niet alleen in termen van economie en werkgelegenheid, maar ook voor de samenleving als geheel; 14. onderstreept dat sport en lichaamsbeweging in de door de pandemie veroorzaakte omstandigheden van bijzonder belang zijn omdat zij de lichamelijke en mentale veerkracht versterken; is verheugd dat uit de gegevens blijkt dat de lockdowns sommige mensen ertoe hebben aangezet bepaalde individuele sporten vaker en actiever te beoefenen; is daarentegen bezorgd over het gebrek aan lichaamsbeweging dat tijdens de lockdowns bij veel jongeren is geconstateerd en over de gevolgen die dit zou kunnen hebben voor de volksgezondheid; 15. benadrukt dat het Europese sportmodel moet worden behouden en bevorderd, aangezien solidariteit, rechtvaardigheid en een op waarden gebaseerde aanpak belangrijker dan ooit zullen zijn voor het herstel van de sportsector en voor het voortbestaan van de amateursport; 16. herinnert eraan dat sport waarden zoals wederzijds respect en begrip, solidariteit, diversiteit, rechtvaardigheid, samenwerking en burgerzin bevordert en bijbrengt, en samenhang en de integratie van migranten en vluchtelingen bevordert; benadrukt dat sport geen grenzen kent en mensen uit verschillende sociaal-economische achtergronden verenigt; is van mening dat met name amateursport een essentiële rol speelt bij de bevordering van de sociale inclusie van kansarmen, mensen uit kwetsbare groepen en mensen met een handicap; verzoekt de Commissie in dit verband inclusie door sport te bevorderen en nieuwe wegen te verkennen om het effect en bereik ervan te maximaliseren; dringt aan op meer steun voor gezinnen met een laag inkomen, zodat hun kinderen kunnen deelnemen aan sport en andere vrijetijdsactiviteiten; 17. onderstreept dat mensen met een handicap die toegang willen krijgen tot sport – zowel amateursport als sport op professioneel niveau – met aanzienlijke financiële en organisatorische problemen worden geconfronteerd, die tijdens de COVID-19-pandemie nog zijn verergerd, en dringt er derhalve bij de Commissie op aan dit probleem specifiek aan te pakken in haar komende strategie inzake handicaps; 18. benadrukt dat de COVID-19-pandemie rampzalige gevolgen heeft voor de hele sportsector op alle niveaus, met name voor sportorganisaties en ‑clubs, bonden, sportscholen en fitnesscentra, sporters, coaches, personeel en sportgerelateerde bedrijfssectoren, waaronder organisatoren van sportevenementen en sportmedia; denkt dat de weg naar herstel moeizaam zal zijn en onderstreept dat er gerichte hulpmaatregelen nodig zijn; 19. is van mening dat de algemene herstelinstrumenten die de EU in reactie op de crisis heeft vastgesteld, de sportsector op korte termijn moeten helpen ondersteunen en dringt er bij de lidstaten op aan ervoor te zorgen dat de nationale steunfondsen, de structuurfondsen en de nationale herstel- en weerbaarheidsplannen ten goede komen aan de sportsector, ook al heeft die specifieke kenmerken en organisatiestructuren; 20. benadrukt het belang van reddingspakketten voor alle sporten; wijst erop dat grote kijksporten weliswaar vaak financieel het zwaarst getroffen zijn, maar niet de enige mogen zijn die voor financiële steun in aanmerking komen of daarvoor prioriteit krijgen; 21. is van mening dat de bestaande financiële steun wellicht niet volstaat en verzoekt de Commissie alle mogelijke wegen te verkennen om aanvullende gerichte steun te verlenen aan zowel de amateursport als de beroepssport, teneinde de levensvatbaarheid van de hele sector te vergroten; 22. verzoekt de Commissie en de lidstaten het herstel en de crisisbestendigheid van de sportsector in het algemeen, en de amateursport in het bijzonder, te versterken via de beschikbare EU-programma’s waarvoor de sector in aanmerking komt, waaronder het Erasmus+-programma en het Europees Solidariteitskorps, en de sport volledige toegang te bieden tot de faciliteit voor herstel en veerkracht, het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Cohesiefonds, het Europees Sociaal Fonds Plus en EU4Health; onderstreept dat de opneming van sport in de respectieve verordeningen en het wegnemen van alle belemmeringen in de aanvraagprocedure op nationaal niveau in dit verband van cruciaal belang zijn; 23. verzoekt de Commissie de economische en sociale gevolgen van de COVID-19-pandemie voor de sport in alle lidstaten grondig te evalueren en op basis van de resultaten van deze evaluatie een Europese aanpak te ontwikkelen om de uitdagingen het hoofd te bieden en de mogelijke gevolgen te verzachten; 24. vraagt om een gestructureerde en systematische uitwisseling van best practices tussen de lidstaten bij de aanpak van de gevolgen van de crisis voor de sport en om een systematische analyse van gegevens en informatie over sportdeelname en de gevolgen van COVID-19; vindt het nuttig te onderzoeken of er nieuwe manieren kunnen worden ontwikkeld om sport te beoefenen in situaties waarin fysieke afstand in acht moet worden genomen; 25. is van oordeel dat er dringend behoefte is aan brede sectoroverschrijdende samenwerking om de uitdagingen te overwinnen die in de sportsector zijn ontstaan als gevolg van de COVID-19-pandemie; onderstreept in dit verband dat samenwerking op alle niveaus, waaronder alle bij sport betrokken actoren, de sportgerelateerde bedrijfssectoren en andere relevante belanghebbenden, verder moet worden aangemoedigd; 26. merkt op dat het gebruik van digitale oplossingen zoals sportapps tijdens de crisis is toegenomen; meent dat de verdere digitalisering van de sportsector de veerkracht ervan bij eventuele toekomstige crises zal vergroten; vraagt dat er digitale instrumenten worden ontwikkeld die de financiering van sportactiviteiten tijdens de pandemie mogelijk maken; 27. verzoekt de Commissie alle maatregelen die worden genomen om de gevolgen van de COVID-19-pandemie voor de sport aan te pakken, te coördineren in een speciaal EU‑actieplan; 28. dringt er bij de Raad op aan om in het komende EU-werkplan voor sport prioriteit toe te kennen aan maatregelen en acties die erop gericht zijn de sector te helpen om de gevolgen van de pandemie op korte en lange termijn het hoofd te bieden; 29. is van oordeel dat het zolang de pandemie zich blijft ontwikkelen, nodig zal zijn een gecoördineerde dialoog tussen de Europese en internationale sportbonden en de lidstaten aan te gaan om de mogelijkheden voor een veilige voortzetting van grote internationale sportevenementen en ‑competities te bespreken; dringt er bij de lidstaten en de Commissie op aan te streven naar een gecoördineerde aanpak van het aantal aanwezigen in stadions, reisbeperkingen en COVID-19-tests, teneinde een doeltreffende planning en een verantwoorde organisatie van pan-Europese sportcompetities mogelijk te maken; 30. vraagt om maatregelen ter versterking van de dopingpreventie tijdens en na de COVID‑19-lockdowns om de gezondheid van de sporters en fair play in de Europese sport te bevorderen; 31. meent dat de verschillende sporten in verschillende mate zijn getroffen en dat binnen bepaalde sporten kleinere clubs, competities in lagere divisies en amateursportactiviteiten hebben geleden, met name door hun economische afhankelijkheid van kleine sponsors of van de bijdragen van de sporters zelf; benadrukt dat amateursport de basis vormt voor sport op professioneel niveau, aangezien kleine amateursportclubs een belangrijke bijdrage leveren aan de ontwikkeling van jonge sporters en meestal op vrijwillige basis werken; onderstreept het belang van solidariteit binnen de Europese sportgemeenschap, tussen en binnen de verschillende sporten, en vraagt dat minderheidssporten en amateursporten in het licht van de economische problemen meer steun krijgen om hun activiteiten in stand te houden; 32. wijst erop dat de beperkingen als gevolg van de COVID-19-pandemie en de ontoereikende mogelijkheden voor regelmatige training en oefening in contactsporten nadelig zijn geweest voor de progressie en ontwikkeling van sporters; is van mening dat organisatoren van evenementen, trainers en de sporters zelf bewust moeten worden gemaakt van de mogelijke implicaties van het langdurige gebrek aan intensieve training; vraagt om samenwerking tussen sportinstellingen en ‑organisaties bij de ondersteuning van projecten en concepten die erop gericht zijn verloren capaciteiten terug te winnen; 33. is van oordeel dat sportterreinen en stadions de kern vormen van het sociale weefsel van sport- en culturele ecosystemen in onze samenlevingen; erkent dat het voor de gezondheid en het welzijn van onze burgers en voor het economisch herstel, zowel nu als in de toekomst, essentieel is dat deze ontmoetingsplaatsen weer mogen opengaan; o o o 34. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Commissie en de Raad, alsmede aan de regeringen en de parlementen van de lidstaten.