Het Europees Parlement, – gezien de gedelegeerde verordening van de Commissie (C(2013)7086), – gezien het schrijven van de Commissie van 14 november 2013, waarin zij het Parlement verzoekt te verklaren dat het geen bezwaar zal maken tegen de gedelegeerde verordening, – gezien artikel 290 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU) nr. 305/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 9 maart 2011 tot vaststelling van geharmoniseerde voorwaarden voor het verhandelen van bouwproducten en tot intrekking van Richtlijn 89/106/EEG van de Raad (GV) (1) , en met name artikel 7, lid 3, en artikel 63, lid 1, – gezien artikel 87 bis, lid 6, van zijn Reglement, – gezien er geen bezwaar werd gemaakt binnen de in artikel 87 bis, lid 6, derde en vierde streepjes, van zijn Reglement gestelde termijn, die op 10 december 2013 verstreek, A. overwegende dat het belangrijk is ervoor te zorgen dat de gedelegeerde verordening betreffende verstrekking via elektronische weg zo spoedig mogelijk in werking treedt, aangezien de belangrijkste bepalingen van de basiswetgevingshandeling, waaronder die betreffende de verstrekking van prestatieverklaringen, vanaf 1 juli 2013 van toepassing zijn; B. overwegende dat de mogelijkheid om deze verklaringen op een website beschikbaar te stellen, de fabrikanten van bouwproducten, overeenkomstig de wens van de wetgever, in staat zou stellen hun kosten te verminderen en ook de flexibiliteit van de bouwsector als zodanig zou vergroten; C. overwegende dat de Commissie de gedelegeerde verordening van tevoren had moeten opstellen, zodat er geen betreurenswaardige vertraging was ontstaan bij het toestaan van een afwijking van de verplichting voor de fabrikanten om een prestatieverklaring op papier of in elektronische vorm te verstrekken voor elk product dat zij op de markt aanbieden; D. overwegende dat het van het grootste belang is dat zowel het Parlement als de Raad hun in de Verdragen vastgelegde rechten als medewetgevers kunnen uitoefenen, waaronder het recht om te beslissen welke onderdelen in toekomstige basiswetgevingshandelingen aan de Commissie gedelegeerd dienen te worden, en dat het Parlement – naast deskundigen van de lidstaten en andere belanghebbenden – op transparante wijze aan raadplegingen kan deelnemen alvorens een gedelegeerde handeling wordt vastgesteld; 1. verklaart geen bezwaar te maken tegen de gedelegeerde verordening; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2011)0913 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 133 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C7-0510/2011), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van de Europese Centrale Bank van 2 maart 2012 (1) , – gezien de schriftelijke toezegging van de vertegenwoordiger van de Raad van 21 november 2013 om het standpunt van het Europees Parlement goed te keuren, overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken ( A7-0423/2013 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in haar voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 11 december 2013 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) nr. .../2014 van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een programma inzake uitwisselingen, bijstand en opleiding voor de bescherming van de euro tegen valsemunterij (programma "Pericles 2020") en tot intrekking van de Besluiten 2001/923/EG, 2001/924/EG, 2006/75/EG, 2006/76/EG, 2006/849/EG en 2006/850/EG van de Raad (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) nr. 331/2014.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2013)0525 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 338, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C7‑0224/2013), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de schriftelijke toezegging van de vertegenwoordiger van de Raad van 27 november 2013 om het standpunt van het Europees Parlement goed te keuren, overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken ( A7-0401/2013 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast ; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in haar voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 11 december 2013 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) nr. .../2013 van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EU) nr. 99/2013 betreffende het Europees statistisch programma 2013-2017 (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) nr. 1383/2013.) (Goedkeuring) Het Europees Parlement, – gezien het ontwerpbesluit van de Raad (11462/2013), – gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 153, juncto artikel 218, lid 6, tweede alinea, onder a), v), en artikel 218, lid 8, eerste alinea, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C7‑0234/2013), – gezien artikel 81 en artikel 90, lid 7, van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken ( A7-0394/2013 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan het ontwerpbesluit van de Raad; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten. (Goedkeuring) Het Europees Parlement, – gezien het ontwerp van besluit van de Raad (16469/2012), – gezien het ontwerpprotocol bij de Overeenkomst inzake partnerschap en samenwerking tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Armenië, anderzijds (16472/2012), – gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens de artikelen 114, 168, 169, en 172, artikel 173, lid 3, de artikelen 188 en 192 en artikel 218, lid 6, tweede alinea, onder a), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C7‑0009/2013), – gezien artikel 81 en artikel 90, lid 7, van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling van de Commissie buitenlandse zaken ( A7-0406/2013 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de sluiting van het Protocol; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en de Republiek Armenië. (Raadpleging) Het Europees Parlement, – gezien het ontwerpbesluit van de Raad ( COM(2013)0555 ), – gezien de ontwerpovereenkomst tussen de Europese Unie en de Franse Republiek met het oog op de toepassing van de Uniewetgeving betreffende de belasting van spaartegoeden en de administratieve samenwerking op het gebied van de belastingen ten aanzien van de Gemeenschap Saint-Barthélemy, – gezien de artikelen 113 en 115, en artikel 218, lid 6, tweede alinea, onder b), en artikel 218, lid 8, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het Parlement door de Raad is geraadpleegd (C7‑0360/2013), – gezien artikel 55, artikel 90, lid 7, en artikel 46, lid 1, van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken ( A7‑0404/2013 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de sluiting van de overeenkomst; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten. (Bijzondere wetgevingsprocedure – raadpleging) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan de Raad ( COM(2013)0781 ), – gezien artikel 349 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het Parlement door de Raad is geraadpleegd (C7‑0420/2013), – gezien artikel 55 en artikel 46, lid 1, van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie regionale ontwikkeling ( A7‑0431/2013 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan het Commissievoorstel; 2. verzoekt de Raad, wanneer deze voornemens is af te wijken van de door het Parlement goedgekeurde tekst, het Parlement hiervan op de hoogte te stellen; 3. wenst opnieuw te worden geraadpleegd ingeval de Raad voornemens is ingrijpende wijzigingen aan te brengen in de door het Parlement goedgekeurde tekst; 4. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Het Europees Parlement, – gezien artikel 225 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), en met name de artikelen 9 en 151 en artikel 153, lid 1, onder e), – gezien de artikelen 209 en 210 VWEU, – gezien de millenniumverklaring van de Verenigde Naties van 8 september 2000, – gezien de Verklaring van Parijs van 2005, de Actieagenda van Accra (AAA) van 2008 en het Mondiaal Partnerschap voor doeltreffende ontwikkelingssamenwerking van 2011, – gezien de gemeenschappelijke verklaring van de Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen der lidstaten, in het kader van de Raad, het Europees Parlement en de Commissie betreffende het ontwikkelingsbeleid van de Europese Unie: de Europese consensus (1) , – gezien de mededeling van de Commissie van 13 oktober 2011 met als titel "Het effect van het EU-ontwikkelingsbeleid vergroten: een agenda voor verandering" ( COM(2011)0637 ), – gezien de conclusies van de Raad van 14 mei 2012 over "Het effect van het EU-ontwikkelingsbeleid vergroten: een agenda voor verandering" (2) , – gezien de conclusies van de Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, van 15 mei 2007, over de "de gedragscode van de Europese Unie inzake complementariteit en taakverdeling in het ontwikkelingsbeleid" (3) , – gezien zijn resolutie van 28 september 2006 over "Meer en beter samenwerken: het pakket 2006 inzake de doeltreffendheid van de bijstand van de EU" (4) , – gezien zijn resolutie van 22 mei 2008 over het vervolg op de Verklaring van Parijs van 2005 over de doeltreffendheid van de hulp (5) , – gezien zijn resolutie van 25 oktober 2011 inzake het vierde forum op hoog niveau over de doeltreffendheid van ontwikkelingshulp (6) , – gezien de conclusies van de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen van 17 november 2009 over een operationeel kader inzake de doeltreffendheid van ontwikkelingshulp (7) , – gezien de conclusies van de Raad Buitenlandse Zaken (ministers van Ontwikkelingssamenwerking) van 14 juni 2010 over de taakverdeling tussen meerdere landen (8) , waarin het operationeel kader inzake de doeltreffendheid van ontwikkelingshulp op een aantal punten wordt aangevuld of gewijzigd, – gezien de conclusies van 9 december 2010 van de Raad Buitenlandse Zaken (ministers van Ontwikkelingssamenwerking) over wederzijdse aansprakelijkheid en transparantie: het vierde hoofdstuk van het operationele kader van de EU inzake doeltreffendheid van ontwikkelingshulp (9) , – gezien de geconsolideerde tekst over het operationele kader inzake doeltreffendheid van ontwikkelingshulp van het Secretariaat-generaal van de Raad van de Europese Unie van 11 januari 2011 (10) , – gezien het rapport van oktober 2009 met als titel "Agenda voor doeltreffendheid van hulp: de voordelen van een Europese aanpak", in opdracht van het Directoraat-generaal ontwikkeling van de Commissie (11) , – gezien het eindrapport van maart 2011 met als titel "Gezamenlijke meerjarenprogrammering", in opdracht van het Directoraat-generaal ontwikkeling van de Commissie (12) , – gezien het eindverslag van de evaluatie van de Verklaring van Parijs - tweede fase, dat in mei 2011 is gepubliceerd, – gezien het rapport over de kosten van een niet-verenigd Europa betreffende betere coördinatie tussen EU-donoren, gepresenteerd door de Commissie ontwikkelingssamenwerking op 10 juli 2013, – gezien Besluit 2010/427/EU van de Raad van 26 juli 2010 tot vaststelling van de organisatie en werking van de Europese Dienst voor extern optreden (13) , met name artikel 9 betreffende instrumenten voor extern optreden en programmering, – gezien de artikelen 42 en 48 van zijn Reglement, – gezien het verslag van zijn Commissie ontwikkelingsamenwerking en het advies van zijn Commissie buitenlandse zaken ( A7-0393/2013 ), A. overwegende dat volgens schattingen opgenomen in het bovengenoemde rapport over de kosten van een niet-verenigd Europa jaarlijks een bedrag van 800 miljoen EUR aan transactiekosten zou kunnen worden bespaard als de EU en haar lidstaten hun hulpinspanningen op minder landen en activiteiten zouden richten; voorts overwegende dat jaarlijks een bijkomend bedrag van 8,4 miljard EUR zou kunnen worden bespaard als de toewijzingen per land volledig zouden worden gecoördineerd en uitsluitend gericht zouden zijn op armoedebestrijding; B. overwegende dat gezien er in het algemeen beperkte vooruitgang is geboekt bij het bereiken van het VN-doel om tegen 2015, 0,7 % van het bruto nationaal inkomen aan officiële ontwikkelingshulp te besteden, doeltreffender coördinatie op EU-niveau uiterst belangrijk is; C. overwegende dat gezien de veranderde demografie in de wereld en de toekomstige sterkere onderlinge afhankelijkheid tussen de huidige ontwikkelingswereld en de EU als geheel, een efficiënter inzet van ontwikkelingshulp niet alleen zal leiden tot doeltreffender bijstand in de betrokken landen maar ook tot sterker wederzijds respect in de toekomst; D. overwegende dat een gecoördineerd EU-optreden, in het bijzonder door de oprichting van een commissie met vertegenwoordigers van de Commissie, de Raad en het Europees Parlement, een toegevoegde waarde heeft die, in termen van beleid en middelen, groter is dan de som van de individuele maatregelen van haar 28 lidstaten en de Commissie; E. overwegende dat de EU en haar lidstaten een voorbeeldfunctie moeten blijven vervullen wat betreft het tegengaan van versnippering van hulp door de in Parijs, Accra en Busan gedane toezeggingen inzake de doeltreffendheid van internationale hulp en ontwikkeling, volledig in te lossen en door voort te bouwen op de vorderingen die zijn gemaakt in het lopende proces van gezamenlijke programmering; F. overwegende dat EU-donorcoördinatie moet bijdragen tot de doelstelling om alle formele en informele gebonden hulp te beëindigen en de "Agenda voor doeltreffendheid van hulp" om te vormen tot een "Agenda voor doeltreffendheid van ontwikkeling"; G. overwegende dat EU-initiatieven om donorcoördinatie te verbeteren hoofdzakelijk vrijwillig en niet-bindend van aard zijn; voorts overwegende dat de gedragscode van de Europese Unie inzake complementariteit en taakverdeling in het ontwikkelingsbeleid weinig resultaten heeft opgeleverd; H. overwegende dat de Verdragen de EU de rechtsgrond bieden om de samenhang en de doeltreffendheid van haar externe optreden te versterken; I. overwegende dat de Commissie de drijvende kracht moet zijn achter de volledige uitvoering op EU-niveau van de agenda voor doeltreffende hulp en ontwikkeling; 1. roept de EU en haar lidstaten ertoe op hun toezeggingen op grond van de Verklaring van Parijs, de Actieagenda van Accra en het mondiaal partnerschap van Busan voor doeltreffende ontwikkelingssamenwerking na te leven, hetgeen in het bijzonder wordt belemmerd door een gebrek aan politieke wil, bureaucratische procedures en hoge transactiekosten; herinnert er in dit verband aan dat het eerbiedigen van het beginsel van "democratische eigen verantwoordelijkheid" een essentiële voorwaarde is voor het verwezenlijken van de agenda voor de doeltreffendheid van de hulp, hetgeen inhoudt dat de ontwikkelingsstrategieën door de betrokken landen worden gestuurd en een afspiegeling zijn van de verbintenissen van alle nationale actoren; 2. verzoekt de EU en haar lidstaten ten volle gebruik te maken van de wettelijke bepalingen van het VWEU met betrekking tot ontwikkeling, waarin wordt aangedrongen op complementariteit van het optreden van de EU en de lidstaten inzake ontwikkelingssamenwerking (artikelen 208 en 210 VWEU), teneinde de doeltreffende coördinatie tussen EU‑donoren te bevorderen; 3. pleit voor betere coördinatie tussen de EU en haar lidstaten, onder meer door gezamenlijke programmering, bijvoorbeeld bij de taakverdeling binnen landen om te voorkomen dat dubbel werk wordt verricht en de transactiekosten oplopen; beklemtoont tevens de noodzaak om een zorgvuldige analyse te verrichten van de specifieke behoeften van elk ontvangend land en er tegelijk voor te zorgen dat gefinancierde projecten verankerd zijn in de plaatselijke economie en ten goede komen aan diegenen die daaraan het meest behoefte hebben; 4. pleit voor een betere coördinatie tussen de EU en haar lidstaten bij de taakverdeling tussen landen, zodat er een einde wordt gemaakt aan een situatie waarin bepaalde landen een voorkeursbehandeling krijgen ("aid darlings") en andere juist niet ("aid orphans"); beklemtoont dat het EU-beleid inzake de taakverdeling ervoor moet zorgen dat horizontale kwesties zoals mensenrechten, gendergelijkheid en klimaatverandering voldoende aandacht krijgen; onderstreept voorts dat het doel om de weerslag van hulp te vergroten en een betere kosten-/batenverhouding te verwezenlijken niet mag leiden tot een risicoschuw ontwikkelingsbeleid dat zich alleen concentreert op "gemakkelijke landen"; 5. dringt erop aan dat de relatieve voordelen van de EU en haar lidstaten bij de taakverdeling op het gebied van ontwikkeling opnieuw worden geëvalueerd door de beoordeling van sterke en zwakke punten, in samenwerking met de betrokken lidstaat (of de Commissie) en andere donoren en partnerlanden; 6. merkt echter op dat er ook behoefte is aan betere coördinatie met de internationale gemeenschap en belangrijker nog, met lokale spelers, in het bijzonder lokale regeringen, nationale parlementen, het maatschappelijk middenveld en ngo's; herinnert eraan dat millenniumdoelstelling voor ontwikkeling nr. 8, "het opzetten van een mondiaal partnerschap voor ontwikkeling", brede participatie en nauwe samenwerking tussen alle spelers op het gebied van ontwikkeling bevordert; 7. benadrukt dat multilaterale ontwikkelingsorganisaties, door de bundeling van middelen verstrekt door donorlanden, de doeltreffendheid van hulp kunnen verhogen en de efficiëntie kunnen maximaliseren; merkt op dat het gebruik van door internationale organisaties verstrekte middelen donoren ook helpt informatie uit te wisselen over de ontwikkelingsactiviteiten, wat leidt tot grotere transparantie en een betere verantwoording; 8. benadrukt dat het belangrijk is de capaciteit van die landen te ontwikkelen zodat zij de vaardigheden, deskundigheid en instellingen kunnen opbouwen die vereist zijn om hun eigen ontwikkeling doeltreffend te beheren; onderstreept het belang van vrije handel, een markteconomie en ondernemerschap voor ontwikkelingslanden zelf om armoede te kunnen tegengaan, en zo duurzame economische ontwikkeling te scheppen en hun afhankelijkheid van hulp af te bouwen; beklemtoont eveneens het belang van het bevorderen en beschermen van goed bestuur, en dat de autoriteiten van de begunstigde landen corruptie moeten bestrijden en fiscale infrastructuur moeten opbouwen, zodat zij hun belastinginkomsten kunnen verzekeren en belastingontduiking en onwettige kapitaalvlucht kunnen bestrijden; 9. beklemtoont dat niet-traditionele donoren een steeds grotere rol gaan spelen, evenals investeringen uit de private sector en filantropische geldstromen naar ontwikkelingslanden, wat de coördinatie extra bemoeilijkt; is van oordeel dat moet worden bekeken of deze aspecten ook kunnen worden opgenomen in het nieuwe kader voor EU-donorcoördinatie met betrekking tot ontwikkelingshulp, voortbouwend op de via het partnerschap van Busan voor doeltreffende ontwikkelingssamenwerking aangegane verbintenissen; 10. onderstreept het belang van een gedifferentieerde aanpak voor doeltreffende hulp, waarbij rekening wordt gehouden met het ontwikkelingsniveau van partnerlanden (minst ontwikkelde landen, kwetsbare landen en landen met een middeninkomen) en hun specifieke behoeften; meent dat deze gedifferentieerde aanpak gebaseerd moet zijn op multidimensionale ontwikkelingsindicatoren die verder gaan dan het bbp, waarbij rekening wordt gehouden met binnenlandse armoede, ongelijkheid en kwetsbaarheid; 11. verzoekt de lidstaten ten volle gebruik te maken van de nieuwe elektronische instrumenten voor de coördinatie van projecten, zoals de databank voor de officiële ontwikkelingshulp aan Mozambique (ODAMoz), die door de EU is gefinancierd; 12. roept de EU ertoe op ervoor te zorgen dat de toezeggingen voor de doeltreffendheid van hulp en ontwikkeling, volledig tot uiting komen in alle financiële mechanismen voor ontwikkelingssamenwerking; 13. benadrukt dat gezien de bezuinigingen op nationale begrotingen en de EU‑begroting als gevolg van de economische problemen en vanwege de toenemende politieke wil om een effectiever uitgavenpatroon voor ontwikkelingshulp tentoon te spreiden, verhoogde donorcoördinatie een vereiste is, die in de eerste plaats door de EU moet worden bevorderd, en dat deze coördinatie betrekking moet hebben op alle belangrijke aspecten van alle ontwikkelingsprojecten, met inbegrip van planning, toezicht en evaluatie; 14. meent dat bij de huidige EU-initiatieven ter versterking van de donorcoördinatie, vanwege de vrijwillige en niet-bindende aard ervan, de bestaande mogelijkheden om de ontwikkelingssteun van de EU en haar lidstaten doeltreffender en efficiënter te maken niet volledig worden benut; roept de EU en haar lidstaten dan ook op om een nieuw instrument voor coördinatie tot stand te brengen in de vorm van een verordening; 15. verzoekt de Commissie om bij voorkeur tegen 31 december 2015 en uiterlijk tijdens het eerste halfjaar van 2016, op grond van de artikelen 209 en 210 VWEU, een voorstel voor een handeling inzake regelgevingsaspecten van EU-donorcoördinatie met betrekking tot ontwikkelingshulp in te dienen, na de aanneming en tenuitvoerlegging van een stappenplan met voorbereidende acties ter vereenvoudiging van de uitvoering van deze regelgevingsaspecten, en daarbij de in de hierbij gevoegde bijlage opgenomen gedetailleerde aanbevelingen te volgen; 16. verzoekt de Commissie en de EDEO dat stappenplan te evalueren aan de hand van een aantal vooraf overeengekomen indicatoren; meent dat bij dit proces enerzijds de EU‑delegaties en diplomatieke vertegenwoordigingen van de lidstaten in partnerlanden en anderzijds DG DEVCO en de EDEO samen met vertegenwoordigers van de lidstaten moeten worden betrokken; meent dat de Commissie en de EDEO in het kader van dit proces verslag moeten uitbrengen aan het Europees Parlement, zodat het kan instemmen met de tenuitvoerlegging van het stappenplan; 17. bevestigt dat deze aanbevelingen in overeenstemming zijn met de grondrechten en het subsidiariteitsbeginsel; 18. is van oordeel dat het verlangde voorstel geen financiële gevolgen heeft; 19. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie en bijgaande gedetailleerde aanbevelingen te doen toekomen aan de Commissie en de Raad. BIJLAGE BIJ DE RESOLUTIE: GEDETAILLEERDE AANBEVELINGEN BETREFFENDE DE INHOUD VAN HET VERLANGDE VOORSTEL Aanbeveling 1 (over het doel en de strekking van de vast te stellen verordening) Het doel van de verordening is de mechanismen en praktijken gericht op betere samenhang en effectieve coördinatie van ontwikkelingshulp te codificeren en te versterken. De verordening dient een passende oplossing te bieden om de doeltreffendheid en efficiëntie van de EU-ontwikkelingssteun te verhogen. De verordening dient van toepassing te zijn op de lidstaten en de instellingen van de EU. Aanbeveling 2 (over de algemene beginselen waarop de EU-donorcoördinatie dient te worden gebaseerd) In de verordening dienen de volgende beginselen te worden gecodificeerd: — Eigen verantwoordelijkheid : De EU en haar lidstaten dienen de partnerlanden de leiding in handen te laten en zich achter nationale overheidsstrategieën te scharen. Zij dienen zo nodig maatregelen te nemen om partnerlanden beter in staat te stellen om de leiding te nemen over operationele kaders voor donorcoördinatie. — Harmonisatie : De EU en haar lidstaten dienen gemeenschappelijke programmeringsregelingen op nationaal niveau (gezamenlijke programmering) uit te voeren en samen te werken om het aantal afzonderlijke, vaak overlappende acties ter plaatse en diagnostische evaluaties te verminderen. Zij dienen eveneens bevoegdheden over te dragen aan "leidende donoren" voor de uitvoering van activiteiten waarvoor een van die donoren in de sector of het land in kwestie een relatief voordeel heeft. — Aanpassing : De EU en haar lidstaten dienen hun algemene steun (landenstrategieën, beleidsdialogen en ontwikkelingssamenwerkingsprogramma's) te baseren op de nationale ontwikkelingsstrategieën van hun partners en de periodieke evaluaties van de vorderingen bij de uitvoering van die strategieën. Om administratieve rompslomp tegen te gaan, dienen zij in de eerste plaats nationale systemen te gebruiken. De EU en haar lidstaten dienen geen speciale structuren te creëren voor het dagelijks beheer en de uitvoering van met hulp gefinancierde projecten en programma's. — Voorspelbaarheid van de middelen : Met het oog op de effectieve coördinatie van hun ontwikkelingsinspanningen, dienen de EU en haar lidstaten ontwikkelingslanden tijdig te informeren over hun toekomstige uitgaven en/of uitvoeringsplannen, met indicatieve toewijzingen, om de partnerlanden in staat te stellen deze op te nemen in hun planning voor de middellange termijn. — Transparantie en wederzijdse verantwoording : De EU en de lidstaten dienen samen te werken met de partnerlanden om gezamenlijk overeengekomen kaders vast te stellen die zorgen voor betrouwbare evaluaties van de resultaten, transparantie en controleerbaarheid van nationale systemen, en om de beschikbaarheid en kwaliteit van data in de partnerlanden te verbeteren. Sleutelinitiatieven ter verwezenlijking van deze doelstellingen zoals de EU-Transparantiewaarborg en het Internationaal Initiatief inzake transparantie van ontwikkelingshulp dienen verder te worden bevorderd. — Gedifferentieerde aanpak : Bij de uitvoering van deze verordening dient te worden gekozen voor een gedifferentieerde aanpak gebaseerd op de ontwikkelingscontext en -behoeften van de partnerlanden en -regio's, die hun een specifieke samenwerking biedt, toegesneden op hun eigen behoeften, strategieën, prioriteiten en pluspunten. — Herziening, evaluatie en bespreking van resultaten : De EU dient toezicht te houden op en verslag uit te brengen over de tenuitvoerlegging van de verordening. Jaarlijks dient verslag te worden uitgebracht over de genomen maatregelen aan de nationale parlementen en het Europees Parlement. Aanbeveling 3 (over gezamenlijke programmering) De verordening dient de toezegging van de lidstaten en de Commissie te codificeren om hun deelname aan gezamenlijke meerjarenprogrammering op basis van de ontwikkelingsstrategieën van de partnerlanden te verhogen, hetgeen er onder andere toe moet leiden dat de EU- en de nationale programmeringscycli zo goed mogelijk op elkaar worden afgestemd op het niveau van de partnerlanden. Het gezamenlijke programmeringskader is een pragmatisch instrument voor een betere taakverdeling en dient de bestaande regelingen voor donorcoördinatie aan te vullen en te versterken om onnodige parallelle processen te voorkomen. De verordening dient ervoor te zorgen dat de EU actief toezicht houdt op de vorderingen op centraal en op nationaal niveau om te waarboren dat de gedane toezeggingen gestaag gestand worden gedaan en de stappenplannen voor de uitvoering van het gezamenlijke EU-programmeringskader naar behoren worden nageleefd. Aanbeveling 4 (over taakverdeling) De EU en haar lidstaten hebben een veelheid aan richtsnoeren ontwikkeld over de manier waarop taken effectief dienen te worden verdeeld. De gedragscode van de Europese Unie inzake complementariteit en taakverdeling in het ontwikkelingsbeleid vormt een leidraad voor de EU en de lidstaten en dient snel te worden ingevoerd in alle partnerlanden. Aanbeveling 4.1: over taakverdeling binnen landen De EU en haar lidstaten dienen de transactiekosten te verlagen door het aantal EU-donoren dat betrokken is bij de sectorale beleidsdialoog en de samenwerkingsactiviteiten te beperken. Met het oog hierop dienen zij sectorale exitplannen te ontwikkelen en uit te voeren, teneinde een sterkere concentratie op bepaalde sectoren tot stand te brengen op basis van een dialoog met de regeringen van de partnerlanden en andere donoren, en op grond van een effectanalyse van mogelijke financieringstekorten. Aanbeveling 4.2: over taakverdeling tussen landen Om versnippering van hulp over vele landen en een overvloed aan donoren te voorkomen, dienen de EU en de lidstaten ervoor te zorgen dat zij met kennis van zaken middelen toewijzen, door onder andere rekening te houden met de plannen van andere lidstaten en de mogelijke invloed van de EU. De lidstaten dienen zich in te zetten voor sterkere geografische concentratie en de Commissie dient een coördinerende rol te vervullen, in het bijzonder in achtergestelde landen ("orphan countries"). In dit kader kunnen gezamenlijke EU-studies en ­strategieën voor zowel "aid darlings" als "aid orphans" als basis dienen voor een betere taakverdeling tussen de verschillende landen. Aanbeveling 5 (over het toezicht op de vorderingen op centraal en nationaal niveau) De verordening dient de mechanismen te codificeren voor het doorgeven van aanwijzigen van vorderingen wat betreft versterkte donorcoördinatie op nationaal niveau, waaronder a) uitgesplitste informatie over alle relevante hulpstromen; b) vooruitgang wat betreft processen voor gezamenlijke programmering, met bijzondere aandacht voor taakverdeling; c) aanwijzingen van verlaagde transactiekosten door middel van taakverdeling; en d) de opname van gezamenlijke programmering en taakverdeling in de strategische planningsprocessen. Deze informatie dient de partnerlanden ter beschikking te worden gesteld zodat zij deze kunnen opnemen in hun documenten betreffende de nationale begroting, ter bevordering van de transparantie ten opzichte van parlementen, het maatschappelijk middenveld en andere relevante betrokkenen. Aanbeveling 6 (over de deelname van nationale parlementen aan het toezicht op donorcoördinatie) De verordening dient bepalingen te bevatten om de deelname van nationale parlementen aan het toezicht op donorcoördinatie te doen toenemen. Hiertoe dienen jaarlijkse vergaderingen tussen het Europees Parlement en de nationale parlementen te worden gehouden om de vorderingen te evalueren en de resultaten te bespreken. Aanbeveling 7 (over het jaarverslag aan het Europees Parlement en de Raad) De verordening dient bepalingen te bevatten over evaluatie door middel van een jaarverslag. De Commissie dient de vorderingen gemaakt bij de uitvoering van de op grond van de verordening genomen maatregelen, te bestuderen en het Europees Parlement en de Raad, evenals het in aanbeveling 9 genoemde comité, een jaarverslag te doen toekomen over de uitvoering ervan en de resultaten in termen van coördinatie van EU-bijstand. Dit verslag dient tevens te worden voorgelegd aan het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s. Het jaarverslag dient te worden gebaseerd op informatie over het voorafgaande jaar afkomstig van de hoofdzetel en het terrein. Het verslag dient een evaluatie te bevatten van de resultaten van de inspanningen ter verbetering van de coördinatie van het ontwikkelingsbeleid van de EU en de lidstaten, waarbij zo veel mogelijk gebruik wordt gemaakt van specifieke en meetbare indicatoren van de gemaakte vorderingen bij de realisatie van de doelstellingen van de verordening. Aanbeveling 8 (over de herziening) De Commissie dient een verslag bij het Europees Parlement en de Raad in te dienen waarin de tenuitvoerlegging van de verordening in de eerste drie jaar wordt geëvalueerd, met, indien nodig, een wetsvoorstel waarin de vereiste wijzigingen worden gepresenteerd. Aanbeveling 9 (over de oprichting van het Coördinatiecomité) De verordening dient bepalingen te bevatten voor de oprichting van een comité. Dit comité dient een reglement aan te nemen en te zijn samengesteld uit vertegenwoordigers van de Commissie, de Raad en het Europees Parlement. (Raadpleging) Het Europees Parlement, – gezien artikel 286, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het Parlement door de Raad is geraadpleegd (C7‑0313/2013), – gezien artikel 108 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A7‑0438/2013 ), A. overwegende dat zijn Commissie begrotingscontrole de kwalificaties van de voorgedragen kandidaat heeft onderzocht, met name gelet op de in artikel 286, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie vermelde voorwaarden; B. overwegende dat deze commissie de kandidaat vervolgens op 7 november 2013 heeft gehoord; 1. brengt positief advies uit over de voordracht van de Raad voor de benoeming van Phil Wynn Owen tot lid van de Rekenkamer; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de Raad en, ter informatie, aan de Rekenkamer, alsmеde aan de overige instellingen van de Europese Unie en de controle-instellingen van de lidstaten. (Raadpleging) Het Europees Parlement, – gezien artikel 286, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het Parlement door de Raad is geraadpleegd (C7‑0312/2013), – gezien artikel 108 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A7‑0433/2013 ), A. overwegende dat zijn Commissie begrotingscontrole de kwalificaties van de voorgedragen kandidaat heeft onderzocht, met name gelet op de in artikel 286, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie vermelde voorwaarden; B. overwegende dat de Commissie begrotingscontrole het kandidaat-lid van de Rekenkamer vervolgens tijdens haar vergadering van 7 november 2013 heeft gehoord; 1. brengt positief advies uit over de voordracht van de Raad voor de benoeming van Alex Brenninkmeijer tot lid van de Rekenkamer; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de Raad en, ter informatie, aan de Rekenkamer, alsmede aan de overige instellingen van de Europese Unie en de controle-instellingen van de lidstaten. (Raadpleging) Het Europees Parlement, – gezien artikel 286, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het Parlement door de Raad is geraadpleegd (C7‑0309/2013), – gezien artikel 108 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A7-0439/2013 ), A. overwegende dat de Commissie begrotingscontrole op haar vergadering van 7 november 2013 de kandidaat die de Raad heeft voorgedragen voor benoeming tot lid van de Rekenkamer, heeft gehoord; B. overwegende dat Henri Grethen voldoet aan de in artikel 286, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie gestelde voorwaarden; 1. brengt positief advies uit over de voordracht van de Raad voor de benoeming van Henri Grethen tot lid van de Rekenkamer; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de Raad en, ter informatie, aan de Rekenkamer, alsmede aan de overige instellingen van de Europese Unie en de controle-instellingen van de lidstaten. (Raadpleging) Het Europees Parlement, – gezien artikel 286, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het Parlement door de Raad is geraadpleegd (C7‑0310/2013), – gezien artikel 108 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A7‑0436/2013 ), A. overwegende dat de Commissie begrotingscontrole van het Parlement de kwalificaties van de voorgedragen kandidaat heeft onderzocht, met name gelet op de in artikel 286, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie vermelde voorwaarden; B. overwegende dat de Commissie begrotingscontrole het kandidaat-lid van de Rekenkamer vervolgens tijdens haar vergadering van 7 november 2013 heeft gehoord; 1. brengt positief advies uit over de voordracht van de Raad voor de benoeming van Nikolaos Milionis tot lid van de Rekenkamer; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de Raad en, ter informatie, aan de Rekenkamer, alsmеde aan de overige instellingen van de Europese Unie en de controle-instellingen van de lidstaten. (Raadpleging) Het Europees Parlement, – gezien artikel 286, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het Parlement door de Raad is geraadpleegd (C7‑0311/2013), – gezien artikel 108 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A7‑0437/2013 ), A. overwegende dat zijn Commissie begrotingscontrole de kwalificaties van de voorgedragen kandidate heeft onderzocht, met name gelet op de in artikel 286, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie vermelde voorwaarden; B. overwegende dat de Commissie begrotingscontrole de door de Raad voorgedragen kandidate voor benoeming tot lid van de Rekenkamer tijdens haar vergadering van 7 november 2013 heeft gehoord; 1. brengt positief advies uit over de voordracht door de Raad van Danièle Lamarque voor de benoeming tot lid van de Rekenkamer; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de Raad en, ter informatie, aan de Rekenkamer, alsmede aan de overige instellingen van de Europese Unie en de controle-instellingen van de lidstaten. (Goedkeuring) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Europese Centrale Bank van 22 november 2013 tot benoeming van de voorzitter van de raad van toezicht van de Europese Centrale Bank (N7‑0103/2013), – gezien artikel 26, lid 3, van Verordening (EU) nr. 1024/2013 van de Raad van 15 oktober 2013, waarbij aan de Europese Centrale Bank specifieke taken worden opgedragen betreffende het beleid inzake het prudentieel toezicht op kredietinstellingen (1) , – gezien het Interinstitutioneel Akkoord tussen het Europees Parlement en de Europese Centrale Bank over de praktische regelingen in verband met de uitoefening van democratische verantwoordingsplicht en toezicht op de uitoefening van de taken die in het kader van het Gemeenschappelijk toezichtmechanisme aan de Europese Centrale Bank zijn opgedragen (2) , – gezien zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken ( A7-0452/2013 ), A. overwegende dat in artikel 26, lid 3, van Verordening (EU) nr. 1024/2013 is bepaald dat de Europese Centrale Bank (ECB) haar voorstel tot benoeming van de voorzitter van haar raad van toezicht aan het Europees Parlement voorlegt en dat de voorzitter op basis van een open selectieprocedure wordt gekozen uit een voordracht van personen met een erkende kwalificatie en ervaring in het bankwezen en financiële aangelegenheden, die geen lid zijn van de raad van bestuur; B. overwegende dat in artikel 26, lid 2, van Verordening (EU) nr. 1024/2013 is bepaald dat bij benoemingen voor de raad van toezicht overeenkomstig die verordening de beginselen van genderevenwicht, ervaring en kwalificaties moeten worden nageleefd; C. overwegende dat de ECB, bij brief van 22 november 2013, bij het Parlement een voorstel heeft ingediend tot benoeming van Danièle Nouy als voorzitster van de raad van toezicht van de ECB voor een ambtstermijn van vijf jaar; D. overwegende dat de Commissie economische en monetaire zaken van het Parlement vervolgens de kwalificaties van de voorgedragen kandidate heeft onderzocht, met name tegen de achtergrond van de eisen in artikel 26, leden 2 en 3, van Verordening (EU) nr. 1024/2013; overwegende dat de commissie in het kader van de uitvoering van deze beoordeling een curriculum vitae van de voorgedragen kandidate heeft ontvangen, alsook haar antwoorden op een schriftelijke vragenlijst; E. overwegende dat de commissie de voorgedragen kandidate op 27 november 2013 heeft gehoord, waarbij zij een openingsverklaring heeft afgelegd en vervolgens vragen van de commissieleden heeft beantwoord; 1. hecht zijn goedkeuring aan het voorstel van de ECB tot benoeming van Danièle Nouy als voorzitster van de raad van toezicht van de ECB; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de Europese Centrale Bank, de Raad, alsmede aan de regeringen van de lidstaten. (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2011)0842 ), – gezien artikel 294, lid 2, artikel 209, lid 1, en artikel 212, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C7‑0494/2011), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Comité van de Regio's van 9 oktober 2012 (1) , – gezien de schriftelijke toezegging van de vertegenwoordiger van de Raad van 4 december 2013 om het standpunt van het Europees Parlement goed te keuren, overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken en de adviezen van de Commissie ontwikkelingssamenwerking, de Commissie internationale handel en de Begrotingscommissie ( A7-0447/2013 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. hecht zijn goedkeuring aan de bij deze resolutie gevoegde verklaring van het Parlement; 3. neemt kennis van de bij deze resolutie gevoegde verklaring van de Commissie; 4. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in haar voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 5. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 11 december 2013 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) nr. .../2014 van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van gemeenschappelijke voorschriften en procedures voor de tenuitvoerlegging van de instrumenten van de Unie ter financiering van extern optreden (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) nr. 236/2014.) BIJLAGE BIJ DE WETGEVINGSRESOLUTIE Verklaring van de Europese Commissie betreffende het gebruik van uitvoeringshandelingen voor de vaststelling van bepalingen voor de toepassing van bepaalde regels in Verordening nr. 232/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een Europees nabuurschapsinstrument en in Verordening (EU) nr. 231/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een instrument voor pretoetredingssteun (IPA II) De Europese Commissie is van oordeel dat de uitvoeringsbepalingen voor de programma's voor grensoverschrijdende samenwerking als vastgesteld in Verordening (EU) nr. 236/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van gemeenschappelijke voorschriften en procedures voor de tenuitvoerlegging van de financieringsinstrumenten van de Unie voor extern optreden en andere specifieke, meer gedetailleerde uitvoeringsbepalingen in Verordening (EU) nr. 232/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een Europees nabuurschapsinstrument en in Verordening (EU) nr. 231/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een instrument voor pretoetredingssteun (IPA II), de basishandeling aanvullen en derhalve als gedelegeerde handelingen op basis van artikel 290 VWEU moeten worden aangenomen. De Europese Commissie zal zich niet verzetten tegen de aanneming van de door de medewetgevers overeengekomen tekst. Toch wijst de Europese Commissie erop dat de kwestie van de afbakening tussen de artikelen 290 en 291 VWEU momenteel bij het Hof van Justitie van de EU in behandeling is in de zaak „biociden”. Verklaring van de Europese Commissie betreffende „terugbetalingen” Overeenkomstig artikel 21, lid 5, van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie en tot intrekking van Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002, is de Europese Commissie verplicht een begrotingsonderdeel voor interne bestemmingsontvangsten op te nemen in de ontwerpbegroting, en moet zij, voor zover mogelijk, een raming geven van dat bedrag. De begrotingsautoriteit wordt jaarlijks in kennis gesteld van het bedrag van de geaccumuleerde middelen tijdens de begrotingsopmaak. De interne bestemmingsontvangsten worden slechts in de ontwerpbegroting opgenomen voor het bedrag dat zeker is. Verklaring van het Europees Parlement betreffende de opschorting van de in het kader van de financiële instrumenten toegekende steun Het Europees Parlement merkt op dat in Verordening (EU) nr. 233/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een financieringsinstrument voor ontwikkelingssamenwerking voor de periode 2014-2020, Verordening (EU) nr. 232/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een Europees nabuurschapsinstrument, Verordening (EU) nr. 234/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een partnerschapsinstrument voor samenwerking met derde landen en Verordening (EU) nr. 231/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een instrument voor pretoetredingssteun (IPA II) geen uitdrukkelijke verwijzing is opgenomen naar de mogelijkheid om de steun op te schorten wanneer een begunstigd land de fundamentele beginselen van het betrokken instrument, en met name de beginselen van de democratie, de rechtsstaat en de eerbiediging van de mensenrechten, niet naleeft. Het Europees Parlement is van mening dat een eventuele opschorting van de in het kader van deze instrumenten verleende steun de volgens de gewone wetgevingsprocedure overeengekomen algemene financiële regeling zou wijzigen. Indien een dergelijk besluit zou worden genomen, heeft het Europees Parlement als medewetgever en tak van de begrotingsautoriteit het recht zijn prerogatieven in dat verband ten volle uit te oefenen. (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2011)0845 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 209, lid 1, en artikel 212, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C7‑0497/2011), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de schriftelijke toezegging van de vertegenwoordiger van de Raad van 4 december 2013 om het standpunt van het Europees Parlement goed te keuren, overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken en de adviezen van de Commissie ontwikkelingssamenwerking, de Commissie internationale handel en de Begrotingscommissie ( A7-0451/2013 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. neemt kennis van de bij deze resolutie gevoegde verklaring van de Commissie; 3. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in haar voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 4. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 11 december 2013 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) nr. .../2014 van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een instrument voor bijdrage aan stabiliteit en vrede (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) nr. 230/2014.) BIJLAGE BIJ DE WETGEVINGSRESOLUTIE Verklaring van de Europese Commissie over de strategische dialoog met het Europees Parlement (1) Op basis van artikel 14 VEU zal de Europese Commissie een strategische dialoog aangaan met het Europees Parlement voorafgaand aan de programmering van Verordening (EU) nr. 230/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een instrument dat bijdraagt aan stabiliteit en vrede en na, voor zover dienstig, initieel overleg met de relevante begunstigden ervan. De Europese Commissie zal het Europees Parlement de relevante beschikbare documenten over de programmering presenteren met indicatieve toewijzingen per land of regio, en binnen een land of regio, met prioriteiten, mogelijke resultaten en indicatieve toewijzingen per prioriteit voor de geografische programma's, alsook de keuze van steunmodaliteiten (2) . De Europese Commissie zal het Europees Parlement de relevante beschikbare documenten over de programmering presenteren met thematische prioriteiten, mogelijke resultaten, de keuze van steunmodaliteiten 2 , en financiële toewijzingen voor dergelijke prioriteiten waarin de thematische programma's voorzien. De Europese Commissie zal rekening houden met het standpunt van het Europees Parlement op dit punt. De Europese Commissie zal een strategische dialoog aangaan met het Europees Parlement ter voorbereiding van de tussentijdse evaluatie en vóór elke belangrijke wijziging van de programmeringsdocumenten tijdens de looptijd van deze verordening. De Europese Commissie zal, indien het Europees Parlement daarom verzoekt, verklaren waar in de programmeringsdocumenten met de opmerkingen van het Europees Parlement rekening is gehouden en alle verdere uitleg verstrekken over de uitkomsten van de strategische dialoog. (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2011)0839 ), – gezien artikel 294, lid 2, artikel 209, lid 1 en artikel 212, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C7‑0492/2011), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 14 november 2012 (1) , – gezien het advies van het Comité van de Regio's van 9 oktober 2012 (2) , – gezien de schriftelijke toezegging van de vertegenwoordiger van de Raad van 4 december 2013 om het standpunt van het Europees Parlement goed te keuren, overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken en de adviezen van de Commissie ontwikkelingssamenwerking, de Commissie internationale handel, de Begrotingscommissie, de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie industrie, onderzoek en energie, de Commissie regionale ontwikkeling, de Commissie cultuur en onderwijs en de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid ( A7-0449/2013 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. hecht zijn goedkeuring aan de bij deze resolutie gevoegde verklaring van het Parlement; 3. neemt kennis van de bij deze resolutie gevoegde verklaring van de Commissie; 4. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in haar voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 5. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 11 december 2013 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) nr. .../2014 van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een Europees nabuurschapsinstrument (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) nr. 232/2014.) BIJLAGE BIJ DE WETGEVINGSRESOLUTIE Verklaring van de Europese Commissie over de strategische dialoog met het Europees Parlement (3) Op basis van artikel 14 VEU zal de Europese Commissie een strategische dialoog aangaan met het Europees Parlement voorafgaand aan de programmering van Verordening (EU) nr. 232/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een Europees nabuurschapsinstrument, en na, voor zover dienstig, initieel overleg met de relevante begunstigden ervan. De Europese Commissie zal het Europees Parlement de relevante beschikbare documenten over de programmering presenteren met indicatieve toewijzingen per land of regio, en binnen een land of regio, met prioriteiten, mogelijke resultaten en indicatieve toewijzingen per prioriteit voor de geografische programma's, alsook de keuze van steunmodaliteiten (4) . De Europese Commissie zal het Europees Parlement de relevante beschikbare documenten over de programmering presenteren met thematische prioriteiten, mogelijke resultaten, de keuze van steunmodaliteiten 2 , en financiële toewijzingen voor dergelijke prioriteiten waarin de thematische programma's voorzien. De Europese Commissie zal rekening houden met het standpunt van het Europees Parlement op dit punt. De Europese Commissie zal een strategische dialoog aangaan met het Europees Parlement ter voorbereiding van de tussentijdse evaluatie en vóór elke belangrijke wijziging van de programmeringsdocumenten tijdens de geldigheidsduur van deze verordening. De Europese Commissie zal, indien het Europees Parlement daarom verzoekt, verklaren waar in de programmeringsdocumenten met de opmerkingen van het Europees Parlement rekening is gehouden en alle verdere uitleg verstrekken over de uitkomsten van de strategische dialoog. Verklaring van de Europese Commissie betreffende het gebruik van uitvoeringshandelingen voor de vaststelling van bepalingen voor de toepassing van bepaalde regels in Verordening (EU) nr. 232/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een Europees nabuurschapsinstrument en in Verordening (EU) nr. 231/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot invoering van een instrument voor pretoetredingssteun (IPA II) De Europese Commissie is van oordeel dat de uitvoeringsbepalingen voor de programma's voor grensoverschrijdende samenwerking als vastgesteld in Verordening (EU) nr. 236/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van gemeenschappelijke voorschriften en procedures voor de tenuitvoerlegging van de financieringsinstrumenten van de Unie voor extern optreden en andere specifieke, meer gedetailleerde uitvoeringsbepalingen in Verordening (EU) nr. 232/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een Europees nabuurschapsinstrument en in Verordening (EU) nr. 231/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot invoering van een instrument voor pretoetredingssteun (IPA II), de basishandeling aanvullen en derhalve als gedelegeerde handelingen moeten worden aangenomen op basis van artikel 290 VWEU. De Europese Commissie zal zich niet verzetten tegen de aanneming van de door de medewetgevers overeengekomen tekst. Toch wijst de Europese Commissie erop dat de kwestie van de afbakening tussen de artikelen 290 en 291 VWEU momenteel bij het Hof van Justitie van de EU in behandeling is in de zaak „biociden”. Verklaring van het Europees Parlement betreffende de opschorting van de in het kader van de financiële instrumenten toegekende steun Het Europees Parlement stelt vast dat in Verordening (EU) nr. 233/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een financieringsinstrument voor ontwikkelingssamenwerking voor de periode 2014-2020, Verordening (EU) nr. 232/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een Europees nabuurschapsinstrument, Verordening (EU) nr. 234/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een partnerschapsinstrument voor samenwerking met derde landen en Verordening (EU) nr. 231/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een instrument voor pretoetredingssteun (IPA II) geen uitdrukkelijke verwijzing is opgenomen naar de mogelijkheid om de steun op te schorten wanneer een begunstigd land de fundamentele beginselen van het betrokken instrument, en met name de beginselen van de democratie, de rechtsstaat en de eerbiediging van de mensenrechten, niet naleeft. Het Europees Parlement is van mening dat een eventuele opschorting van de in het kader van deze instrumenten verleende steun de volgens de gewone wetgevingsprocedure overeengekomen algemene financiële regeling zou wijzigen. Indien een dergelijk besluit zou worden genomen, heeft het Europees Parlement als medewetgever en tak van de begrotingsautoriteit het recht zijn prerogatieven in dat verband ten volle uit te oefenen. (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2011)0838 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 212, lid 2 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C7‑0491/2011), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 14 november 2012 (1) , – gezien het advies van het Comité van de Regio's van 9 oktober 2012 (2) , – gezien de schriftelijke toezegging van de vertegenwoordiger van de Raad van 4 december 2013 om het standpunt van het Europees Parlement goed te keuren, overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken en de adviezen van de Commissie internationale handel, de Begrotingscommissie, de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken en de Commissie regionale ontwikkeling ( A7‑0445/2013 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. hecht zijn goedkeuring aan de verklaringen van het Parlement en aan de gemeenschappelijke verklaring van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie die als bijlage bij onderhavige resolutie zijn gevoegd; 3. neemt kennis van de verklaringen van de Commissie die als bijlage bij onderhavige resolutie zijn gevoegd; 4. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in haar voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 5. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 11 december 2013 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) nr. .../2014 van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een instrument voor pretoetredingssteun (IPA II) (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) nr. 231/2014.) BIJLAGE BIJ DE WETGEVINGSRESOLUTIE Verklaring van de Europese Commissie over de strategische dialoog met het Europees Parlement (3) Op basis van artikel 14 VEU zal de Europese Commissie een strategische dialoog aangaan met het Europees Parlement voorafgaand aan de programmering van Verordening (EU) nr. 231/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een instrument voor pretoetredingssteun (IPA II) en na, voor zover dienstig, initieel overleg met de relevante begunstigden ervan. De Europese Commissie zal het Europees Parlement de relevante beschikbare documenten over de programmering presenteren met indicatieve toewijzingen per land of regio, en binnen een land of regio, met prioriteiten, mogelijke resultaten en indicatieve toewijzingen per prioriteit voor de geografische programma's, alsook de keuze van steunmodaliteiten (4) . De Europese Commissie zal het Europees Parlement de relevante beschikbare documenten over de programmering presenteren met thematische prioriteiten, mogelijke resultaten, de keuze van steunmodaliteiten 2 , en financiële toewijzingen voor dergelijke prioriteiten waarin de thematische programma's voorzien. De Europese Commissie zal rekening houden met het standpunt van het Europees Parlement op dit punt. De Europese Commissie zal een strategische dialoog aangaan met het Europees Parlement ter voorbereiding van de tussentijdse evaluatie en vóór elke belangrijke wijziging van de programmeringsdocumenten tijdens de looptijd van deze verordening. De Europese Commissie zal, indien het Europees Parlement daarom verzoekt, verklaren waar in de programmeringsdocumenten met de opmerkingen van het Europees Parlement rekening is gehouden en alle verdere uitleg verstrekken over de uitkomsten van de strategische dialoog. Gezamenlijke verklaring van het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie over de financiering van horizontale programma's voor minderheden Het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie komen overeen dat artikel 2, lid 1, onder a), ii), van Verordening (EU) nr. 231/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een instrument voor pretoetredingssteun (IPA II) moet worden geïnterpreteerd als het toestaan van de financiering van programma's die bedoeld zijn om het respect voor en de bescherming van minderheden overeenkomstig de criteria van Kopenhagen te bevorderen, zoals het geval was in het kader van Verordening (EG) nr. 1085/2006 van de Raad van 17 juli 2006 tot invoering van een instrument voor pretoetredingssteun (IPA). Verklaring van de Europese Commissie betreffende het gebruik van uitvoeringshandelingen voor de vaststelling van bepalingen voor de toepassing van bepaalde regels in Verordening (EU) nr. 232/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een Europees nabuurschapsinstrument en in Verordening (EU) nr. 231/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een instrument voor pretoetredingssteun (IPA II) De Europese Commissie is van oordeel dat de uitvoeringsbepalingen voor de programma's voor grensoverschrijdende samenwerking als vastgesteld in Verordening (EU) nr. 236/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van gemeenschappelijke voorschriften en procedures voor de tenuitvoerlegging van de financieringsinstrumenten van de Unie voor extern optreden en andere specifieke, meer gedetailleerde uitvoeringsbepalingen in Verordening (EU) nr. 232/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een Europees nabuurschapsinstrument en in Verordening (EU) nr. 231/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een instrument voor pretoetredingssteun (IPA II), de basishandeling aanvullen en derhalve als gedelegeerde handelingen op basis van artikel 290 VWEU moeten worden aangenomen. De Europese Commissie zal zich niet verzetten tegen de aanneming van de door de medewetgevers overeengekomen tekst. Toch wijst de Europese Commissie erop dat de kwestie van de afbakening tussen de artikelen 290 en 291 VWEU momenteel bij het Hof van Justitie van de Europese Unie in behandeling is in de zaak „biociden”. Verklaring van het Europees Parlement betreffende de opschorting van de steun die wordt toegekend in het kader van de financiële instrumenten Het Europees Parlement merkt op dat in Verordening (EU) nr. 233/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een financieringsinstrument voor ontwikkelingssamenwerking voor de periode 2014-2020, Verordening (EU) nr. 232/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een Europees nabuurschapsinstrument, Verordening (EU) nr. 234/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een partnerschapsinstrument voor samenwerking met derde landen en Verordening (EU) nr. 231/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een instrument voor pretoetredingssteun (IPA II) geen uitdrukkelijke verwijzing is opgenomen naar de mogelijkheid om de steun op te schorten wanneer een begunstigd land de fundamentele beginselen van het betrokken instrument, en met name de beginselen van de democratie, de rechtsstaat en de eerbiediging van de mensenrechten, niet naleeft. Het Europees Parlement is van mening dat een eventuele opschorting van de in het kader van deze instrumenten verleende steun de volgens de gewone wetgevingsprocedure overeengekomen algemene financiële regeling zou wijzigen. Indien een dergelijk besluit zou worden genomen, heeft het Europees Parlement als medewetgever en tak van de begrotingsautoriteit het recht zijn prerogatieven in dat verband ten volle uit te oefenen. Verklaring van het Europees Parlement betreffende de begunstigden die zijn genoemd in bijlage I bij Verordening (EU) nr. 231/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een instrument voor pretoetredingssteun (IPA II) Het Europees Parlement merkt op dat in Verordening (EU) nr. 231/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een instrument voor pretoetredingssteun (IPA II) de term „begunstigden genoemd in bijlage I” in de hele tekst wordt gebruikt. Het Europees Parlement is van oordeel dat deze term betrekking heeft op landen. (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2011)0843 ), – gezien artikel 294, lid 2, artikel 207, lid 2, artikel 209, lid 1, en artikel 212, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C7‑0495/2011), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Comité van de Regio's van 9 oktober 2012 (1) , – gezien de schriftelijke toezegging van de vertegenwoordiger van de Raad van 4 december 2013 om het standpunt van het Europees Parlement goed te keuren, overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken en de adviezen van de Commissie internationale handel, de Commissie ontwikkelingssamenwerking, de Begrotingscommissie en de Commissie industrie, onderzoek en energie ( A7-0446/2013 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. hecht zijn goedkeuring aan de bij deze resolutie gevoegde verklaring van het Parlement; 3. neemt kennis van de bij deze resolutie gevoegde verklaring van de Commissie; 4. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in haar voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 5. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 11 december 2013 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) nr. .../2014 van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een partnerschapsinstrument voor samenwerking met derde landen (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) nr. 234/2014.) BIJLAGE BIJ DE WETGEVINGSRESOLUTIE Verklaring van de Europese Commissie over de strategische dialoog met het Europees Parlement (2) Op basis van artikel 14 VEU zal de Europese Commissie een strategische dialoog aangaan met het Europees Parlement voorafgaand aan de programmering van Verordening (EU) nr. 234/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een partnerschapsinstrument voor samenwerking met derde landen en na, voor zover dienstig, initieel overleg met de relevante begunstigden ervan. De Europese Commissie zal het Europees Parlement de relevante beschikbare documenten over de programmering presenteren met indicatieve toewijzingen per land of regio, en binnen een land of regio, met prioriteiten, mogelijke resultaten en indicatieve toewijzingen per prioriteit voor de geografische programma's, alsook de keuze van steunmodaliteiten (3) . De Europese Commissie zal het Europees Parlement de relevante beschikbare documenten over de programmering presenteren met thematische prioriteiten, mogelijke resultaten, de keuze van steunmodaliteiten 2 , en financiële toewijzingen voor dergelijke prioriteiten waarin de thematische programma's voorzien. De Europese Commissie zal rekening houden met het standpunt van het Europees Parlement op dit punt. De Europese Commissie zal een strategische dialoog aangaan met het Europees Parlement ter voorbereiding van de tussentijdse evaluatie en vóór elke belangrijke wijziging van de programmeringsdocumenten tijdens de looptijd van deze verordening. De Europese Commissie zal, indien het Europees Parlement daarom verzoekt, verklaren waar in de programmeringsdocumenten met de opmerkingen van het Europees Parlement rekening is gehouden en alle verdere uitleg verstrekken over de uitkomsten van de strategische dialoog. Verklaring van het Europees Parlement betreffende de opschorting van de in het kader van de financiële instrumenten toegekende steun Het Europees Parlement merkt op dat in Verordening (EU) nr. 233/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een financieringsinstrument voor ontwikkelingssamenwerking voor de periode 2014-2020, Verordening (EU) nr. 232/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een Europees nabuurschapsinstrument, Verordening (EU) nr. 234/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een partnerschapsinstrument voor samenwerking met derde landen en Verordening (EU) nr. 231/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een instrument voor pretoetredingssteun (IPA II) geen uitdrukkelijke verwijzing is opgenomen naar de mogelijkheid om de steun op te schorten wanneer een begunstigd land de fundamentele beginselen van het betrokken instrument, en met name de beginselen van de democratie, de rechtsstaat en de eerbiediging van de mensenrechten, niet naleeft. Het Europees Parlement is van mening dat een eventuele opschorting van de in het kader van deze instrumenten verleende steun de volgens de gewone wetgevingsprocedure overeengekomen algemene financiële regeling zou wijzigen. Indien een dergelijk besluit zou worden genomen, heeft het Europees Parlement als medewetgever en tak van de begrotingsautoriteit het recht zijn prerogatieven in dat verband ten volle uit te oefenen. (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2011)0844 ), – gezien artikel 294, lid 2, en de artikelen 209 en 212 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C7‑0496/2011), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, — gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 15 november 2012 (1) , — gezien het advies van het Comité van de Regio's van 9 oktober 2012 (2) , – gezien de schriftelijke toezegging van de vertegenwoordiger van de Raad van 4 december 2013 om het standpunt van het Europees Parlement goed te keuren, overeenkomstig artikel 294, lid 4 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken en de adviezen van de Commissie ontwikkelingssamenwerking, de Begrotingscommissie en de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid ( A7-0448/2013 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. hecht zijn goedkeuring aan de gemeenschappelijke verklaring van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie die als bijlage bij onderhavige resolutie is gevoegd; 3. neemt kennis van de bij deze resolutie gevoegde verklaring van de Commissie; 4. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in haar voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 5. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 11 december 2013 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) nr. .../2014 van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een financieringsinstrument voor democratie en mensenrechten in de wereld (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) nr. 235/2014.) BIJLAGE BIJ DE WETGEVINGSRESOLUTIE Verklaring van de Europese Commissie over de strategische dialoog met het Europees Parlement (3) Op basis van artikel 14 VEU zal de Europese Commissie een strategische dialoog aangaan met het Europees Parlement voorafgaand aan de programmering van Verordening (EU) nr. 235/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een financieringsinstrument voor democratie en mensenrechten in de wereld en na, voor zover dienstig, initieel overleg met de relevante begunstigden ervan. De Europese Commissie zal het Europees Parlement de relevante beschikbare documenten over de programmering presenteren met indicatieve toewijzingen per land of regio, en binnen een land of regio, met prioriteiten, mogelijke resultaten en indicatieve toewijzingen per prioriteit voor de geografische programma's, alsook de keuze van steunmodaliteiten (4) . De Europese Commissie zal het Europees Parlement de relevante beschikbare documenten over de programmering presenteren met thematische prioriteiten, mogelijke resultaten, de keuze van steunmodaliteiten 2 , en financiële toewijzingen voor dergelijke prioriteiten waarin de thematische programma's voorzien. De Europese Commissie zal rekening houden met het standpunt van het Europees Parlement op dit punt. De Europese Commissie zal een strategische dialoog aangaan met het Europees Parlement ter voorbereiding van de tussentijdse evaluatie en vóór elke belangrijke wijziging van de programmeringsdocumenten tijdens de looptijd van deze verordening. De Europese Commissie zal, indien het Europees Parlement daarom verzoekt, verklaren waar in de programmeringsdocumenten met de opmerkingen van het Europees Parlement rekening is gehouden en alle verdere uitleg verstrekken over de uitkomsten van de strategische dialoog. Gezamenlijke verklaring van het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie over verkiezingswaarnemingsmissies Het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie onderstrepen de belangrijke bijdrage van de verkiezingswaarnemingsmissies van de Europese Unie voor het buitenlandse beleid van de Unie ter ondersteuning van de democratie in de partnerlanden. De verkiezingswaarnemingsmissies van de Europese Unie dragen bij tot grotere transparantie van en meer vertrouwen in verkiezingsprocedures en bieden een geïnformeerde evaluatie van verkiezingsprocedures alsook aanbevelingen voor verdere verbetering ervan, in de context van de samenwerking en de politieke dialoog van de Unie met de partnerlanden. In dit verband komen het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie overeen om tot 25 % van de middelen over de periode 2014-2020 van Verordening (EU) nr. 235/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een financieringsinstrument voor democratie en mensenrechten in de wereld te besteden aan de financiering van de verkiezingswaarnemingsmissies van de Europese Unie, afhankelijk van de jaarlijkse verkiezingsprioriteiten. (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2011)0840 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 209, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C7‑0493/2011), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Comité van de Régio's van 9 oktober 2012 (1) , – gezien de schriftelijke toezegging van de vertegenwoordiger van de Raad van 4 december 2013 om het standpunt van het Europees Parlement goed te keuren, overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie ontwikkelingssamenwerking en de adviezen van de Commissie buitenlandse zaken, de Commissie internationale handel, de Begrotingscommissie en de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid ( A7-0450/2013 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. hecht zijn goedkeuring aan de gemeenschappelijke verklaring van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie die als bijlage bij onderhavige resolutie is gevoegd; 3. neemt kennis van de verklaringen van de Commissie sie als bijlage bij onderhavige resolutie zijn gevoegd; 4. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in dit voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 5. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 11 december 2013 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) nr. .../2014 van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een financieringsinstrument voor ontwikkelingssamenwerking voor de periode 2014 - 2020 (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) nr. 233/2014.) BIJLAGE BIJ DE WETGEVINGSRESOLUTIE Verklaring van de Europese Commissie over de strategische dialoog met het Europees Parlement (2) Op basis van artikel 14 VEU zal de Europese Commissie een strategische dialoog aangaan met het Europees Parlement voorafgaand aan de programmering van Verordening (EU) nr. 233/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een financieringsinstrument voor ontwikkelingssamenwerking voor de periode 2014-2020, en na, voor zover dienstig, initieel overleg met de relevante begunstigden ervan. De Europese Commissie zal het Europees Parlement de relevante beschikbare documenten over de programmering presenteren met indicatieve toewijzingen per land of regio, en binnen een land of regio, met prioriteiten, mogelijke resultaten en indicatieve toewijzingen per prioriteit voor de geografische programma's, alsook de keuze van steunmodaliteiten (3) . De Europese Commissie zal het Europees Parlement de relevante beschikbare documenten over de programmering presenteren met thematische prioriteiten, mogelijke resultaten, de keuze van steunmodaliteiten 2 , en financiële toewijzingen voor dergelijke prioriteiten waarin de thematische programma's voorzien. De Europese Commissie zal rekening houden met het standpunt van het Europees Parlement op dit punt. De Europese Commissie zal een strategische dialoog aangaan met het Europees Parlement ter voorbereiding van de tussentijdse evaluatie en vóór elke belangrijke wijziging van de programmeringsdocumenten tijdens de looptijd van deze verordening. De Europese Commissie zal, indien het Europees Parlement daarom verzoekt, verklaren waar in de programmeringsdocumenten met de opmerkingen van het Europees Parlement rekening is gehouden en alle andere verdere uitleg verstrekken over de uitkomsten van de strategische dialoog. Verklaring van het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie betreffende artikel 5, lid 2, onder b), punt ii), van Verordening (EU) nr. 233/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een financieringsinstrument voor ontwikkelingssamenwerking voor de periode 2014-2020 Met het oog op de toepassing van artikel 5, lid 2, onder b), punt ii), van Verordening (EU) nr. 233/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een financieringsinstrument voor ontwikkelingssamenwerking voor de periode 2014-2020 komen op het tijdstip van inwerkingtreding van die verordening de volgende partnerlanden in aanmerking voor bilaterale samenwerking als buitengewone gevallen, met name met het oog op het afbouwen van subsidies voor ontwikkeling: Cuba, Colombia, Ecuador, Peru en Zuid-Afrika. Verklaring van de Europese Commissie betreffende artikel 5 van Verordening (EU) nr. 233/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een financieringsinstrument voor ontwikkelingssamenwerking voor de periode 2014-2020 De Europese Commissie raadpleegt het Europees Parlement voordat de toepassing van artikel 5, lid 2, onder b), punt ii), van Verordening (EU) nr. 233/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een financieringsinstrument voor ontwikkelingssamenwerking voor de periode 2014-2020 wordt gewijzigd. Verklaring van de Europese Commissie over de toewijzingen voor basisdiensten Verordening (EU) nr. 233/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een financieringsinstrument voor ontwikkelingssamenwerking voor de periode 2014-2020 moet een bijdrage leveren tot de gezamenlijke verbintenis van de Unie om bijstand te blijven verlenen voor de ontwikkeling van het menselijk potentieel om het leven van mensen te verbeteren overeenkomstig de millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling. Ten minste 20 % van de in het kader van deze verordening toegewezen steun is bestemd voor elementaire sociale voorzieningen, met speciale aandacht voor gezondheid en onderwijs en middelbaar onderwijs, erkennend dat een zekere mate van flexibiliteit de norm moet zijn, bijvoorbeeld in gevallen van buitengewone steun. Informatie betreffende de inachtneming van deze verklaring wordt opgenomen in het jaarverslag als bedoeld in artikel 13 van Verordening nr. 236/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van gemeenschappelijke voorschriften en procedures voor de tenuitvoerlegging van het EU-financieringsinstrument voor extern optreden. Verklaring van het Europees Parlement betreffende de opschorting van de in het kader van de financieringsinstrumenten verleende steun Het Europees Parlement merkt op dat in Verordening (EU) nr. 233/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een financieringsinstrument voor ontwikkelingssamenwerking voor de periode 2014-2020, Verordening (EU) nr. 232/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een Europees nabuurschapsinstrument, Verordening (EU) nr. 234/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een partnerschapsinstrument voor samenwerking met derde landen en Verordening (EU) nr. 231/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een instrument voor pretoetredingssteun (IPA II) geen uitdrukkelijke verwijzing is opgenomen naar de mogelijkheid om de steun op te schorten wanneer een begunstigd land de fundamentele beginselen van het betrokken instrument, en met name de beginselen van de democratie, de rechtsstaat en de eerbiediging van de mensenrechten, niet naleeft. Het Europees Parlement is van mening dat een eventuele opschorting van de in het kader van deze instrumenten verleende steun de volgens de gewone wetgevingsprocedure overeengekomen algemene financiële regeling zou wijzigen. Indien een dergelijk besluit zou worden genomen, heeft het Europees Parlement als medewetgever en tak van de begrotingsautoriteit het recht zijn prerogatieven in dat verband ten volle uit te oefenen. (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2011)0608 ), – gezien artikel 294, lid 2, en de artikelen 175, 42 en 43 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C7-0319/2011), – gezien het advies van de Commissie juridische zaken over de voorgestelde rechtsgrond, – gezien artikel 294, lid 3, en artikel 175 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de gemotiveerde adviezen die in het kader van protocol nr. 2 betreffende de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid zijn ingediend door het Deens parlement, de Nederlandse Eerste Kamer en de Nederlandse Tweede Kamer en de Zweedse rijksdag, en waarin wordt gesteld dat het ontwerpwetgevingsbesluit niet strookt met het subsidiariteitsbeginsel, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 23 februari 2012 (1) , – gezien het advies van het Comité van de Regio's van 3 mei 2012 (2) , – gezien de schriftelijke toezegging van de vertegenwoordiger van de Raad van 18 oktober 2013 om het standpunt van het Europees Parlement goed te keuren, overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de artikelen 55 en 37 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken en de adviezen van de Commissie internationale handel, de Begrotingscommissie, de Commissie begrotingscontrole, de Commissie regionale ontwikkeling en de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid ( A7-0005/2013 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in haar voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 11 december 2013 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) nr. .../2013 van het Europees Parlement en de Raad betreffende het Europees fonds voor aanpassing aan de globalisering (2014‑2020) en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1927/2006 (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) nr. 1309/2013.) (Bijzondere wetgevingsprocedure – raadpleging) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan de Raad ( COM(2013)0348 ), – gezien artikel 115 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het Parlement door de Raad is geraadpleegd (C7‑0200/2013), – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken en het advies van de Commissie begrotingscontrole ( A7-0376/2013 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan het Commissievoorstel, als geamendeerd door het Parlement; 2. verzoekt de Commissie haar voorstel krachtens artikel 293, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie dienovereenkomstig te wijzigen; 3. verzoekt de Raad, wanneer deze voornemens is af te wijken van de door het Parlement goedgekeurde tekst, het Parlement hiervan op de hoogte te stellen; 4. wenst opnieuw te worden geraadpleegd ingeval de Raad voornemens is ingrijpende wijzigingen aan te brengen in het voorstel van de Commissie; 5. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan de Raad ( COM(2012)0561 ), – gezien de artikelen 31 en 32 van het Verdrag van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, op grond waarvan het Parlement door de Raad is geraadpleegd (C7‑0320/2012), – gezien het advies van de Commissie juridische zaken over de voorgestelde rechtsgrond, – gezien artikel 294, lid 3, en artikel 91 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het standpunt van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 22 februari 2012 (1) , – gezien de artikelen 55 en 37 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie industrie, onderzoek en energie en het advies van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid ( A7-0385/2013 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt de Commissie haar voorstel krachtens artikel 293, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie dienovereenkomstig te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 11 december 2013 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) nr. .../2014 van het Europees Parlement en de Raad tot invoering van een communautair systeem voor de registratie van vervoerders van radioactief materiaal [Am. 1] HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gezien het Verdrag tot oprichting van de betreffende de werking van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie Unie , en met name de tweede alinea van artikel 31 en artikel 32 91 , [Am. 2] Gezien het voorstel van de Europese Commissie, opgesteld na advies van een door het Wetenschappelijk en Technisch Comité aangewezen groep van personen , [Am. 3] Na toezending van het ontwerp van wetgevingshandeling aan de nationale parlementen, Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité (2) , Gezien het advies van het Europees Parlement Handelend volgens de gewone wetgevingsprocedure (3) , [Am. 4] Overwegende hetgeen volgt: (1) Krachtens artikel 33 moeten de lidstaten de passende wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen vaststellen om de basisnormen voor de bescherming van de gezondheid van de bevolking en de werknemers tegen de aan ioniserende straling verbonden gevaren te doen naleven. (2) De basisnormen voor de bescherming van de gezondheid van de bevolking en de werknemers tegen de aan ioniserende straling verbonden gevaren zijn vastgesteld bij Richtlijn 96/29/Euratom van de Raad (4) . Die richtlijn is van toepassing op alle handelingen die het risico inhouden van ioniserende straling afkomstig van kunstmatige of natuurlijke stralingsbronnen, inclusief het vervoer van dergelijke stralingsbronnen. (3) Om de naleving van de basisnormen voor de bescherming van de gezondheid te waarborgen, moet worden vastgesteld welke personen, organisaties of ondernemingen door de bevoegde instanties van de lidstaten moeten worden gecontroleerd. Te dien einde zijn de lidstaten krachtens Richtlijn 96/29/Euratom ertoe verplicht bepaalde handelingen die risico's ten gevolge van ioniserende straling met zich meebrengen, aan een stelsel van melding en voorafgaande vergunning te onderwerpen of bepaalde handelingen te verbieden. (4) Aangezien vervoer de enige handeling is die frequent van grensoverschrijdende aard is, kan van vervoerders van radioactief materiaal geëist worden dat zij de eisen in acht nemen die verband houden met de meldings‑ en vergunningsystemen welke gelden in verscheidene lidstaten. Bij deze verordening worden de meldings‑ en vergunnings­systemen van de onderscheiden lidstaten vervangen door één registratie­systeem dat geldig is in de gehele Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (hierna "de Gemeenschap" genoemd). (4 bis) Er moet voor een doeltreffende en geharmoniseerde uitvoering van deze verordening worden gezorgd door de vaststelling van gemeenschappelijke criteria die de lidstaten moeten toepassen bij het afgeven van certificaten van registratie van vervoerders en door het invoeren van een mechanisme om haalbare en verplichte informatie met andere lidstaten uit te wisselen met het oog op het toezicht op de vervoerders, de controle op de naleving en een doeltreffende reactie op noodsituaties. [Am. 5] (5) Voor vervoerders over zee en in de lucht bestaat een dergelijk registratie‑ en certificatiesysteem al. Krachtens Verordening (EEG) nr. 3922/91 van de Raad (5) moeten luchtvaartondernemingen in het bezit zijn van een specifiek certificaat van luchtvaartexploitant voor het vervoer van gevaarlijke goederen. Wat vervoer over zee betreft, is bij Richtlijn 2002/59/EG van het Europees Parlement en de Raad (6) een communautair monitoring‑ en informatiesysteem voor de zeescheepvaart ingevoerd. De door de burgerluchtvaartautoriteiten afgegeven certificaten en het rapporteringssysteem voor zeeschepen worden geacht op afdoende wijze de meldings‑ en vergunningsverplichtingen van Richtlijn 96/29/Euratom ten uitvoer te leggen. Een registratie van lucht‑ en zeevervoerders in het kader van deze verordening is derhalve niet noodzakelijk om het voor de lidstaten mogelijk te maken de naleving van de basisnormen bij deze vervoerstakken te waarborgen. (6) Vervoerders van radioactief materiaal zijn onderworpen aan een aantal eisen van de wetgeving van de Unie en van Euratom en van andere internationale wetgevings­instrumenten. De voorschriften van de Internationale Organisatie voor Atoomenergie (IAEA) met betrekking tot het veilig vervoer van radioactief materiaal (TS-R-1) en de per vervoerstak geldende voorschriften voor het vervoer van gevaarlijke goederen blijven rechtstreeks gelden of worden, wat het vervoer over de weg, per spoor of over de binnenwateren betreft, door de lidstaten ten uitvoer gelegd in het kader van Richtlijn 2008/68/EG van het Europees Parlement en de Raad (7) . Het bepaalde in die richtlijn laat echter de toepassing van andere bepalingen op het gebied van de bescherming van de veiligheid en de gezondheid van de desbetreffende werknemers en op het gebied van milieubescherming onverlet. (6 bis) Teneinde rekening te houden met mogelijke risico’s in verband met de veiligheidsnormen voor de bescherming van de omgeving en de gezondheid van de werknemers en de bevolking, moet aan de Commissie de bevoegdheid worden verleend om overeenkomstig artikel 290 VWEU handelingen vast te stellen met betrekking tot het vaststellen van gemeenschappelijke criteria waaraan vervoerders van radioactief materiaal moeten voldoen om een certificaat van registratie te verkrijgen. Het is van bijzonder belang dat de Commissie bij haar voorbereidende werkzaamheden tot passende raadpleging overgaat, onder meer op deskundigenniveau. De Commissie moet bij de voorbereiding en het opstellen van gedelegeerde handelingen ervoor zorgen dat de desbetreffende documenten tijdig, gelijktijdig en op passende wijze aan het Europees Parlement en aan de Raad worden toegezonden. [Am. 60] (7) Teneinde uniforme voorwaarden voor de tenuitvoerlegging van deze verordening te waarborgen, moeten aan de Commissie uitvoeringsbevoegdheden worden verleend. Die bevoegdheden moeten worden uitgeoefend overeenkomstig het bepaalde in Verordening (EU) nr. 182/2011 van het Europees Parlement en de Raad (8) , (7 bis) Gezien de algemene doelstelling om de lasten van de regelgeving voor het bedrijfsleven te verminderen, moet het economische effect van deze verordening op de vele kleine bedrijven die binnen het grondgebied van een enkele lidstaat radioactief materiaal vervoeren, verder door de Commissie worden gevolgd. [Am. 7] HEBBEN DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD: Artikel 1 Onderwerp en toepassingsgebied 1. Bij deze verordening wordt een communautair systeem voor de vergunning en registratie van vervoerders van radioactief materiaal ingesteld dat de taak van de lidstaten vergemakkelijkt om te waarborgen dat de bij op basis van de bepalingen van Richtlijn 2008/68/EG en Richtlijn 96/29/Euratom vastgestelde basisnormen voor de bescherming van de gezondheid van de bevolking en de werknemers tegen de aan ioniserende straling verbonden gevaren in acht worden genomen . [Am. 8] 2. Deze verordening is van toepassing op elke vervoerder die radioactief materiaal vervoert binnen de Gemeenschap , over de weg, per spoor of over de binnenwateren , van een derde land naar de Gemeenschap en van de Gemeenschap naar derde landen. Zij geldt niet voor vervoerders die radioactief materiaal vervoeren door de lucht en over zee. [Am. 9] 2 bis. Deze verordening is van toepassing onverminderd nationale bepalingen ter bescherming van het vervoer van radioactief materiaal tegen diefstal, sabotage of andere kwaadaardige handelingen. [Am. 10] Artikel 2 Definities Voor de toepassing van deze verordening wordt verstaan onder: (a) "vervoerder", elke persoon, organisatie of openbare onderneming die zorgt voor het vervoer van radioactief materiaal met ongeacht welk vervoermiddel in de Gemeenschap, inclusief vervoerders die vervoer verrichten voor derden en vervoerders die dat doen voor eigen rekening; [Am. 11] (b) "bevoegde instantie", elke instantie die door de lidstaten wordt aangewezen om taken overeenkomstig deze verordening uit te voeren; (b bis) "gemeenschappelijke criteria", een reeks veiligheidsnormen gebaseerd op de model verordeningen voor het vervoer van gevaarlijke goederen (de Europese Overeenkomst betreffende het internationaal vervoer van gevaarlijke goederen over de weg (ADR), de Reglementen betreffende het internationaal vervoer van gevaarlijke goederen per spoor (RID) en de Europese Overeenkomst inzake het internationale vervoer van gevaarlijke goederen over de binnenwateren (ADN)), Richtlijn 96/29/Euratom en Richtlijn 2008/68/EG, waaraan vervoerders van radioactief materiaal moeten voldoen om een certificaat van registratie te verkrijgen; [Am. 12] (c) "vervoer", alle vervoersoperaties die worden verricht door de vervoerder van de plaats van verzending naar de plaats van bestemming , inclusief het laden, de opslag bij doorvoer en het lossen van het radioactief materiaal ; [Am. 13] (d) "radioactief materiaal", elk materiaal dat radionucliden bevat waarbij zowel de activiteits­concentratie als de totale activiteit in de zending de in de punten 402–407 van de IAEA-voorschriften voor het veilig vervoer van radioactief materiaal (Safety Requirements nr. TS-R-1, 2009, Wenen) gespecificeerde waarden overschrijdt als bedoeld in de model verordeningen voor het vervoer van gevaarlijke goederen (ADR, RID en ADN) die door de lidstaten ten uitvoer worden gelegd overeenkomstig Richtlijn 2008/68/EG ; [Am. 14] (e) "gevaarlijke goederen met grote gevolgen - radioactief materiaal", radioactief materiaal dat potentieel accidenteel kan vrijkomen of in een terroristisch incident kan worden misbruikt en dat als gevolg daarvan ernstige gevolgen kan hebben, zoals een groot aantal slachtoffers of massale verwoestingen zoals omschreven in Aanhangsel A.9. van de Nuclear Security Series nr. 9 "Security in the Transport of Radioactive material" van de IAEA, Wenen 2008; [Am. 15] (f) "vrijgesteld collo", elk collo waarin de toegestane radioactieve inhoud de activiteitsniveaus niet overschrijdt welke zijn vastgelegd in tabel V van afdeling IV van de IAEA-voorschriften voor het veilig vervoer van dat radioactief materiaal , Safety requirements nr. TS-R-1, 2009, Wenen, of, bij het vervoer per post, één tiende van deze grenswaarden, en dat is gelabeld als UN nr. 2908, 2909, 2910 of 2911 bevat dat voldoet aan de criteria voor colli die geclassificeerd zijn als "vrijgesteld collo" als bedoeld in de model verordeningen voor het vervoer van gevaarlijke goederen (ADR, RID en ADN) die door de lidstaten ten uitvoer worden gelegd overeenkomstig Richtlijn 2008/68/EG ; [Am. 16] (g) "splijtbaar materiaal", uraan-233, uraan-235, plutonium-239 en plutonium-241 of elke combinatie van deze radionucliden. Artikel 3 Algemene bepalingen 1. Vervoerders van radioactief materiaal moeten beschikken over een geldig registratienummer dat is verkregen overeenkomstig artikel 5. Bedoelde registratie stelt de vervoerder in de gelegenheid vervoersoperaties uit te voeren in de gehele Europese Unie. 2. Afzonderlijke vervoersoperaties gaan vergezeld van een afschrift van het registratiecertificaat van de vervoerder of van de vergunning of registratie, verkregen overeenkomstig de toepasselijke nationale procedures in het geval van het in lid 3 bedoelde vervoer . [Am. 17] 3. Een houder van overeenkomstig Richtlijn 96/29/Euratom uitgereikte geldige vergunningen of registraties voor de hantering van radioactief materiaal of voor het gebruik van apparatuur die radioactief materiaal of radioactieve bronnen bevat, mag dit materiaal of deze bronnen vervoeren zonder registratie overeenkomstig deze verordening wanneer het vervoer is opgenomen in de vergunningen of registraties voor alle lidstaten waarin het vervoer plaatsvindt. [Am. 18] 4. Nationale meldings‑ en vergunningseisen die bovenop de bij deze verordening vastgestelde eisen komen, mogen gelden , maar niet uitsluitend , voor de vervoerders van het volgende materiaal: (a) splijtbaar materiaal , met uitzondering van natuurlijk uraan of verarmd uraan dat uitsluitend in een thermische reactor is bestraald ; (b) gevaarlijke goederen met grote gevolgen - radioactief materiaal. [Am. 52] 5. Er wordt geen registratie vereist voor vervoerders die uitsluitend vrijgestelde colli vervoeren. 5 bis. Elk transport van radioactief materiaal voldoet aan de door de Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties (UNECE) vastgestelde internationale regels en normen voor gevaarlijke en vervuilende goederen, alsmede de desbetreffende ADR, RID en ADN, overeenkomstig de definitie in Richtlijn 2008/68/EG. [Am. 19] 5 ter. Bij de indiening van zijn registratieverzoek toont de aanvrager aan te beschikken over de financiële capaciteit om schade te vergoeden en te herstellen in geval van een ongeval waarvoor zijn transport aansprakelijk is, met inachtneming van het principe "de vervuiler betaalt". [Am. 53] 5 quater. Het is verboden radioactief materiaal te vervoeren bij een transport van explosief materiaal. [Am. 54] Artikel 4 Elektronisch systeem voor de registratie van vervoerders (ESRV) 1. Voor het toezicht op en de monitoring van het vervoer de registratie van vervoerders van radioactief materiaal wordt door de Commissie een elektronisch systeem voor de registratie van vervoerders (ESRV) ingesteld , en bijgehouden en gewaarborgd . De Commissie omschrijft de informatie die in het systeem moet worden opgenomen, alsook technische specificaties en vereisten voor het ESRV. Om misinterpretatie te voorkomen moeten die specificaties volledig en ondubbelzinnig zijn. [Am. 20] 1 bis. Het ESRV moet vóór de inwerkingtreding van deze verordening veilig, robuust en volledig operationeel zijn. Bovendien moet er een mechanisme voor informatie-uitwisseling tussen de bevoegde instanties en het ESRV worden opgezet om ten minste het grensoverschrijdende vervoer te vergemakkelijken; [Am. 21] 2. Het ESRV waarborgt een beperkte en beveiligde toegang voor de bevoegde instanties van de lidstaten, voor de geregistreerde vervoerders en voor aanvragers van een registratie, overeenkomstig de desbetreffende voorschriften inzake de bescherming van persoonsgegevens als met name neergelegd bij Richtlijn 95/46/EG van het Europees Parlement en de Raad (9) . De bevoegde instanties hebben toegang tot alle beschikbare gegevens. Het ESRV maakt de lijst van geregistreerde vervoerders openbaar. [Am. 22] 3. De Commissie is niet bevoegde autoriteiten van de lidstaten zijn verantwoordelijk voor de inhoud en nauwkeurigheid van de informatie die via het ESRV wordt ingediend , die nauwkeurig moet zijn en tijdig en op transparante wijze moet worden verstrekt . [Am. 23] Artikel 5 Registratieprocedure 1. Een vervoerder vraagt overeenkomstig lid 3 via het ESRV een registratie aan bij de in lid 3 bedoelde bevoegde autoriteit . [Am. 24] De vervoerder die een aanvraag wil indienen, doet dit door het in bijlage I gegeven elektronisch aanvraagformulier in te vullen en toe te zenden. Er moeten te allen tijde richtsnoeren met contactgegevens en informatie over de manier waarop het meldpunt of de bevoegde instantie kunnen worden bereikt online beschikbaar zijn om de aanvrager te assisteren. [Am. 25] Er geldt na ... (10) een overgangsperiode van één jaar om alle vervoerders in staat te stellen een aanvraag in te dienen en een registratiecertificaat te verkrijgen overeenkomstig deze verordening. Gedurende deze overgangsperiode gelden de bepalingen van Richtlijn 96/29/Euratom en Richtlijn 2008/68/EG. [Am. 26] 2. Nadat het aanvraagformulier is ingevuld en verzonden, ontvangt de aanvrager een automatische ontvangstbevestiging samen met een aanvraagnummer. De bevoegde autoriteit ontvangt dezelfde ontvangstbevestiging. De Commissie is verantwoordelijk voor de naleving van de bepalingen van lid 3 van dit artikel. Als een aanvraag wordt afgewezen wordt de aanvrager hiervan in kennis gesteld met vermelding van de redenen waarom de aanvraag is afgewezen. [Am. 27] 3. Wanneer de aanvrager in één of meer lidstaten is gevestigd, wordt de aanvraag behandeld door de bevoegde instantie van de lidstaat waar het hoofdkantoor van de aanvrager is gevestigd. Wanneer de aanvrager in een derde land is gevestigd, wordt de aanvraag behandeld door de bevoegde instantie van de lidstaat waarnaar de vervoerder voornemens is voor het eerst het grondgebied van de Unie te binnen te komen. De bevoegde instantie van de lidstaat die het eerste certificaat van registratie van de vervoerder heeft uitgereikt, reikt ook een nieuw certificaat uit in het geval van wijziging van de gegevens overeenkomstig artikel 6. 4. Binnen een periode van acht weken na toezending van de ontvangstbevestiging reikt de bevoegde instantie een certificaat van registratie van vervoerder uit wanneer zij oordeelt dat de verstrekte informatie volledig is en in overeenstemming is met de toepasselijke eisen van deze verordening , alsook met Richtlijn 96/29/Euratom en Richtlijn 2008/68/EG en dat de aanvrager voldoet aan de vereisten van de gemeenschappelijke criteria . [Am. 28] 5. Het certificaat van registratie van vervoerder bevat de in bijlage II bedoelde informatie en wordt via het ESRV uitgereikt in de vorm van een gestandaardiseerd registratiecertificaat. Een afschrift van het certificaat van registratie van vervoerder wordt automatisch via het ESRV verstrekt aan alle de bevoegde instanties van de alle lidstaten waarin de vervoerder voornemens is zijn activiteit uit te voeren . [Am. 29] 6. De bevoegde autoriteit verzoekt de aanvrager zo nodig om binnen drie weken na ontvangst van diens aanvraag, de nodige correcties aan te brengen of aanvullende informatie te verschaffen. Wanneer de bevoegde instantie weigert een certificaat van registratie van vervoerder uit te reiken op grond van het feit dat de in de aanvraag verstrekte informatie onvolledig is of niet in overeenstemming is met de geldende eisen, stuurt zij de aanvrager een schriftelijk antwoord binnen acht weken na toezending van de ontvangstbevestiging. Voorafgaand aan een dergelijke weigering verzoekt de bevoegde instantie de aanvrager om zijn aanvraag te corrigeren of aan te vullen binnen een termijn van drie weken na de ontvangst van dit bezoek. De bevoegde instantie verstrekt een verklaring met de redenen voor de weigering. [Am. 30] Een afschrift van de weigering en van de verklaring met de redenen voor de weigering wordt via het ESRV automatisch toegezonden aan alle de bevoegde instanties van de alle lidstaten waarin de desbetreffende vervoerder voornemens is zijn activiteit uit te voeren . [Am. 31] 7. In geval van een weigering om een certificaat van registratie van vervoerder uit te reiken, kan de aanvrager tegen deze beslissing beroep aantekenen overeenkomstig de geldende nationale wettelijke voorschriften. 8. Een geldig certificaat van registratie wordt erkend door alle lidstaten. 9. Het certificaat van registratie van vervoerder is geldig voor een periode van vijf jaar en kan op aanvraag van de vervoerder worden verlengd. 9 bis. De bevoegde instantie bewaart alle historische gegevens van alle aanvragers om de traceerbaarheid te waarborgen, voor een betere monitoring te zorgen en fraude te voorkomen. [Am. 32] Artikel 6 Wijziging van de gegevens 1. De vervoerder is verantwoordelijk voor het waarborgen van de nauwkeurigheid van de in het aanvraag­formulier verstrekte gegevens voor de aanvraag bij het ESRV van een registratie van vervoerder binnen de Gemeenschap. Om die reden moet een aanvrager zijn eigen gegevens gemakkelijk kunnen bijwerken zonder al te veel administratieve rompslomp. [Am. 33] 1 bis. De bevoegde autoriteit die het certificaat heeft verstrekt moet erop toezien, via inspecties, dat de geregistreerde vervoerder gedurende de periode dat het certificaat geldig is, blijft voldoen aan de vereisten van deze verordening. [Am. 34] 2. Bij een wijziging van de gegevens in deel A van het aanvraagformulier voor registratie van vervoerder binnen de Gemeenschap, dient de desbetreffende vervoerder een aanvraag voor een nieuw certificaat in. 2 bis. Om een gelijke behandeling van alle aanvragers te waarborgen, moeten de bevoegde instanties ervoor zorgen dat de criteria voor de afgifte van het registratiecertificaat identiek zijn en consistent met de definities van de IAEA en dat de registratieprocedure geharmoniseerd is. [Am. 35] Artikel 7 Waarborgen van de naleving 1. Wanneer een vervoerder de eisen van deze verordening niet naleeft, neemt de bevoegde instantie van de lidstaat waar de inbreuk is ontdekt, handhavings­maatregelen binnen het rechtskader van die lidstaat, zoals schriftelijke aanmaningen, opleidings‑ en voorlichtingsmaatregelen , schorsing, intrekking of wijziging van de registratie , dan wel gerechtelijke vervolging, naargelang de veiligheidsbetekenis van de inbreuk en de staat van dienst op nalevingsgebied van de vervoerder. De handhavingsmaatregelen worden onmiddellijk gemeld aan de lidstaat die het certificaat heeft verstrekt. Uiterlijk binnen vier weken wijzigt of verlengt deze lidstaat de registratie of trekt hij deze in. Het besluit wordt via het ESRV toegezonden aan de bevoegde autoriteiten van alle lidstaten. [Am. 36] 1 bis. Naargelang de veiligheidsimpact van de inbreuk en de staat van dienst op nalevingsgebied van de vervoerder kan de lidstaat waar de inbreuk is ontdekt, de registratie van de vervoerder opschorten. De opschorting wordt onmiddellijk gemeld aan de lidstaat die het certificaat heeft verstrekt. Uiterlijk binnen vier weken wijzigt of verlengt deze lidstaat de registratie of trekt hij deze in. Het besluit wordt via het ESRV toegezonden aan de bevoegde autoriteiten van alle lidstaten. [Am. 37] 2. De bevoegde instantie van de lidstaat waar de inbreuk is ontdekt, deelt de vervoerder en de bevoegde instanties van de alle lidstaten waarin/waarnaar de vervoerder voornemens was radioactief materiaal te vervoeren en de Commissie , de informatie mede over de genomen handhavingsmaatregelen, alsmede een verklaring met de redenen waarom deze maatregelen genomen zijn. Wanneer de vervoerder de in lid 1 bedoelde handhavingsmaatregelen niet naleeft, trekt de bevoegde instantie van de lidstaat waar het hoofdkantoor van de vervoerder gevestigd is of, wanneer de vervoerder in een derde land gevestigd is, de bevoegde instantie van de lidstaat op het grondgebied waarvan de vervoerder voornemens was voor het eerst de Gemeenschap binnen te komen, de registratie in. [Am. 38] 3. De bevoegde instantie stelt de vervoerder en de andere betrokken bevoegde instanties in kennis van de intrekking van de registratie, samen met een verklaring met de redenen daarvoor. [Am. 39] 3 bis. Alle gevallen van inbreuk worden doorgegeven aan de Commissie en het ESRV. [Am. 40] Artikel 8 Bevoegde instanties en nationaal meldpunt 1. De lidstaten wijzen een bevoegde instantie en een nationaal meldpunt voor het vervoer de registratie van vervoerders van radioactief materiaal aan. Die informatie moet vermeld staan op de registratiepagina van de aanvrager. [Am. 41] Uiterlijk een maand na de inwerkingtreding van deze verordening zenden de lidstaten de Commissie de namen, adressen en alle nodige informatie voor snelle communicatie met de bevoegde instanties en met het nationale meldpunt voor het vervoer van radioactief materiaal toe, alsook elke daaropvolgende wijziging van dergelijke gegevens. De Commissie stelt alle bevoegde instanties in kennis van deze informatie en van elke wijziging daarvan via het ESRV en zij maakt deze informatie en elke wijziging daarvan bekend aan het publiek via internet . [Am. 42] 2. De informatie betreffende de nationale regels voor stralingsbescherming die van toepassing zijn op het vervoer van radioactief materiaal, is via de nationale meldpunten gemakkelijk toegankelijk voor vervoerders . [Am. 43] 3. Op verzoek van een vervoerder verstrekken het meldpunt en de bevoegde instantie van de desbetreffende lidstaat volledige informatie inzake de voorschriften voor het vervoer van radioactief materiaal op het grondgebied van de lidstaat in kwestie. Die informatie is gemakkelijk op afstand en met gebruikmaking van elektronische middelen toegankelijk en wordt goed bij de tijd gehouden. De meldpunten en de bevoegde instanties antwoorden zo snel mogelijk op elk verzoek om informatie en stellen, in gevallen waarin dit verzoek gebrekkig of ongegrond is, de indiener van het verzoek om informatie daarvan onverwijld binnen twee weken in kennis. [Am. 44] Artikel 9 Samenwerking tussen de bevoegde instanties De bevoegde instanties van de lidstaten werken samen met het oog op de harmonisatie van hun voorwaarden voor uitreiking van een registratie en een geharmoniseerde toepassing en handhaving van deze verordening. Wanneer er binnen een lidstaat meer dan één bevoegde instantie is, onderhouden deze contact met elkaar en werken zij nauw samen op basis van juridische of formele overeenkomsten waarin de bevoegdheden van elk van hen worden omschreven. Zij communiceren met elkaar en verstrekken elkaar, het nationale meldpunt en de andere gouvernementele en niet-gouvernementele organisaties met verwante bevoegdheden alle nodige informatie. Artikel 9 bis Gedelegeerde handelingen De Commissie stelt gedelegeerde handelingen vast in overeenstemming met artikel 9 bis ter bepaling van de in artikel 2, onder b bis, bedoelde gemeenschappelijke criteria. [Am. 58] Artikel 9 ter Uitoefening van de delegatie 1. De bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen, wordt aan de Commissie toegekend onder de in dit artikel neergelegde voorwaarden. 2. De bevoegdheid tot vaststelling van de gedelegeerde handelingen bedoeld in artikel 9 bis wordt aan de Commissie verleend voor een periode van vijf jaar vanaf 1 januari 2014. 3. Het Europees Parlement of de Raad kan de in artikel 9 bis bedoelde bevoegdheidsdelegatie te allen tijde intrekken. Een besluit tot intrekking maakt een einde aan de in dat besluit genoemde bevoegdheidsdelegatie. Het wordt van kracht op de dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie of op een daarin genoemde latere datum. Het laat de geldigheid van de reeds van kracht zijnde gedelegeerde handelingen onverlet. 4. Zodra de Commissie een gedelegeerde handeling heeft vastgesteld, stelt zij het Europees Parlement en de Raad daarvan gelijktijdig in kennis. 5. Een overeenkomstig artikel 9 bis vastgestelde gedelegeerde handeling treedt alleen in werking indien het Europees Parlement noch de Raad daartegen binnen een termijn van twee maanden na de kennisgeving van de handeling aan het Europees Parlement en de Raad bezwaar heeft gemaakt, of indien zowel het Europees Parlement als de Raad vóór het verstrijken van die termijn de Commissie hebben medegedeeld dat zij daartegen geen bezwaar zullen maken. Die termijn wordt op initiatief van het Europees Parlement of de Raad met twee maanden verlengd. [Am. 59] Artikel 10 Uitvoering De Commissie stelt uitvoeringsbesluiten vast tot instelling van het in artikel 4 beschreven elektronisch systeem voor de registratie van vervoerders (ESRV). Die uitvoeringsbesluiten worden vastgesteld overeenkomstig de in artikel 11, lid 2, bedoelde raadplegingsprocedure. Artikel 11 Raadgevend comité 1. De Commissie wordt bijgestaan door een comité. Dit comité is een comité in de zin van Verordening (EU) nr. 182/2011. 2. Wanneer naar dit lid wordt verwezen, is artikel 4 van Verordening (EU) nr. 182/2011 van toepassing. 3. Het comité adviseert de Commissie en staat haar bij bij de uitvoering van haar taken in het kader van deze verordening. 4. Het comité wordt samengesteld uit door de lidstaten en door de Commissie aangewezen deskundigen en wordt voorgezeten door een vertegenwoordiger van de Commissie. Artikel 11 bis Evaluatie De Commissie evalueert deze verordening voor… (11) om de doelmatigheid ervan te beoordelen en stelt zo nodig verdere maatregelen voor om ervoor te zorgen dat radioactief materiaal binnen de Gemeenschap en uit derde landen veilig wordt vervoerd. [Am. 47] Artikel 12 Inwerkingtreding Deze verordening treedt in werking op de twintigste dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie . Bij de toepassing van deze verordening zal rekening worden gehouden met de beschikbaarheid van een gevalideerd en operationeel registratiesysteem. [Am. 49] Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat. Gedaan te ..., Voor het Europees Parlement Voor de Raad De voorzitter De voorzitter BIJLAGE I AANVRAAGFORMULIER VOOR REGISTRATIE VAN VERVOERDER BINNEN DE GEMEENSCHAP GELIEVE DEZE AANVRAAG UITSLUITEND TE VERZENDEN MET GEBRUIKMAKING VAN DE BEVEILIGDE WEBSITE VAN HET ELEKTRONISCH SYSTEEM VOOR DE REGISTRATIE VAN VERVOERDERS (ESRV) VAN DE EUROPESE COMMISSIE WANNEER OM EEN WIJZIGING VAN DE INFORMATIE IN DEEL A WORDT VERZOCHT, IS EEN NIEUWE REGISTRATIE VEREIST. De vervoerder moet ervoor zorgen dat de via dit systeem in het aanvraag­formulier verstrekte gegevens voor de aanvraag van een registratie van vervoerder binnen de Gemeenschap nauwkeurig blijft. De in dit aanvraagformulier verstrekte informatie wordt behandeld door de Europese Commissie overeenkomstig het bepaalde in Richtlijn 95/46/EG van het Europees Parlement en de Raad. ⁭ NIEUW CERTIFICAAT VAN REGISTRATIE ⁭ WIJZIGING VAN EEN BESTAANDE REGISTRATIE ⁭ VERNIEUWING VAN EEN BESTAANDE REGISTRATIE Nummer(s) van het certificaat van registratie: Verklaar meer in detail waarom om wijziging van een bestaande registratie wordt verzocht. 1. GEGEVENS OVER DE AANVRAGER: DEEL A DEEL B 1. Naam, functie, volledig adres, telefoonnummer (vast en mobiel) en e-mailadres van de bevoegde vertegenwoordiger van de organisatie van de vervoerder (de persoon die gemachtigd is om namens de organisatie van de vervoerder verbintenissen aan te gaan): 2. Naam, functie, volledig adres, telefoonnummer (vast en mobiel) en e-mailadres van de persoon waarmee de bevoegde instanties contact kunnen opnemen inzake technische/administratieve kwesties (persoon die verantwoordelijk is voor de naleving van de voorschriften voor de door het vervoersbedrijf ontplooide activiteiten): 3. Naam, functie en volledig adres , telefoonnummer (vast en mobiel) en e-mailadres van de veiligheidsadviseur (uitsluitend voor vervoer over land en indien verschillend van 1 of 2): 4. Naam, functie en volledig adres , telefoonnummer (vast en mobiel) en e-mailadres van de persoon die verantwoordelijk is voor de uitvoering van het stralingsbeschermingsprogramma, indien verschillend van 1 of 2 of 3: [Am. 50] NAAM ONDERNEMING: VOLLEDIG ADRES: NATIONAAL REGISTRATIENUMMER : 2. AARD VAN HET VERVOER: DEEL A DEEL B ⁭ WEG ⁭ SPOORWEG ⁭ BINNENWATEREN ⁭ 1 Aantal personen betrokken bij en opgeleid voor vervoer (informatie) ⁭ 1 t/m 5 ⁭ 5 t/m 10 ⁭ 10 t/m 20 ⁭ &gt;20 2 Sector van vervoersactiviteit: algemene beschrijving van de aard van de te ondernemen vervoersactiviteiten (informatie) ⁭ medisch gebruik ⁭ industrieel gebruik, gebruik voor niet-destructieve beproeving, onderzoek ⁭ gebruik in de splijtstofkringloop ⁭ afval ⁪ gevaarlijke goederen met grote gevolgen - radioactief materiaal 3. GEOGRAFISCHE DEKKING Gelieve in onderstaande lijst de lidstaten aan te kruisen waarnaar wordt voorgenomen radioactief materiaal te vervoeren en selecteer de aard van de activiteit Geef, wanneer ook activiteiten worden ontplooid in andere lidstaten dan die waarin de registratieaanvraag is ingediend, nadere gegevens voor elk land, d.w.z. uitsluitend doorvoer, dan wel voornaamste laad‑/losplaatsen binnen een specifiek land, frequentie: DEEL A DEEL B ⁭België ⁭Bulgarije ⁭Tsjechië ⁭Denemarken ⁭Duitsland ⁭Estland ⁭Ierland ⁭Griekenland ⁭Spanje ⁭Frankrijk ⁭Italië ⁭Cyprus ⁭Letland ⁭Litouwen ⁭Luxemburg ⁭Hongarije ⁭Malta ⁭Nederland ⁭Oostenrijk ⁭Polen ⁭Portugal ⁭Roemenië ⁭Slovenië ⁭Slowakije ⁭Finland ⁭Zweden ⁭Verenigd Koninkrijk ⁭ doorvoer ⁭ lossen ⁭ laden voornaamste laadplaatsen: voornaamste losplaatsen: frequentie : ⁭ dagelijks ⁭ wekelijks ⁭ maandelijks ⁭ minder frequent 4. TYPE COLLO Registratie is vereist voor: DEEL A TYPE COLLO – Indeling overeenkomstig TS-R-1 DEEL B: geraamd aantal colli/jaar UN 2908 RADIOACTIEF MATERIAAL, VRIJGESTELD COLLO — LEGE VERPAKKING UN 2909 RADIOACTIEF MATERIAAL, VRIJGESTELD COLLO — VOORWERPEN VERVAARDIGD VAN NATUURLIJK URAAN of VERARMD URAAN of NATUURLIJK THORIUM UN 2910 RADIOACTIEF MATERIAAL, VRIJGESTELD COLLO — BEPERKTE HOEVEELHEID MATERIAAL UN 2911 RADIOACTIEF MATERIAAL, VRIJGESTELD COLLO — INSTRUMENTEN of VOORWERPEN UN 2912 RADIOACTIEF MATERIAAL, GERINGE SPECIFIEKE ACTIVITEIT (LSA-I), niet splijtbaar of splijtbaar vrijgesteld UN 2913 RADIOACTIEF MATERIAAL, VOORWERPEN MET BESMETTING AAN HET OPPERVLAK (SCO-I of SCO-II), niet splijtbaar of splijtbaar vrijgesteld UN 2915 RADIOACTIEF MATERIAAL, TYPE A-COLLO, niet in speciale toestand, niet splijtbaar of splijtbaar vrijgesteld UN 2916 RADIOACTIEF MATERIAAL, TYPE B(U)-COLLO, niet splijtbaar of splijtbaar vrijgesteld UN 2917 RADIOACTIEF MATERIAAL, TYPE B(M)-COLLO, niet splijtbaar of splijtbaar vrijgesteld UN 2919 RADIOACTIEF MATERIAAL, VERVOERD OP GROND VAN SPECIALE REGELING, niet splijtbaar of splijtbaar vrijgesteld UN 2977 RADIOACTIEF MATERIAAL, URAANHEXAFLUORIDE, SPLIJTBAAR UN 2978 RADIOACTIEF MATERIAAL, URAANHEXAFLUORIDE, niet splijtbaar of splijtbaar vrijgesteld UN 3321 RADIOACTIEF MATERIAAL, GERINGE SPECIFIEKE ACTIVITEIT (LSA-II), niet splijtbaar of splijtbaar vrijgesteld UN 3322 RADIOACTIEF MATERIAAL, GERINGE SPECIFIEKE ACTIVITEIT (LSA-III), niet splijtbaar of splijtbaar vrijgesteld UN 3323 RADIOACTIEF MATERIAAL, TYPE C-COLLO, niet splijtbaar of splijtbaar vrijgesteld UN 3324 RADIOACTIEF MATERIAAL, GERINGE SPECIFIEKE ACTIVITEIT (LSA-II), SPLIJTBAAR UN 3325 RADIOACTIEF MATERIAAL, GERINGE SPECIFIEKE ACTIVITEIT (LSA-III), SPLIJTBAAR UN 3326 RADIOACTIEF MATERIAAL, VOORWERPEN MET BESMETTING AAN HET OPPERVLAK (SCO-I of SCO-II), SPLIJTBAAR UN 3327 RADIOACTIEF MATERIAAL, TYPE A-COLLO, SPLIJTBAAR, niet in speciale toestand UN 3328 RADIOACTIEF MATERIAAL, TYPE B(U)-COLLO, SPLIJTBAAR UN 3329 RADIOACTIEF MATERIAAL, TYPE B(M)-COLLO, SPLIJTBAAR UN 3330 RADIOACTIEF MATERIAAL, TYPE C-COLLO, SPLIJTBAAR UN 3331 RADIOACTIEF MATERIAAL, VERVOERD OP GROND VAN SPECIALE REGELING, SPLIJTBAAR UN 3332 RADIOACTIEF MATERIAAL, TYPE A-COLLO, IN SPECIALE TOESTAND, niet splijtbaar of splijtbaar vrijgesteld UN 3333 RADIOACTIEF MATERIAAL, TYPE A-COLLO, IN SPECIALE TOESTAND, SPLIJTBAAR 5. STRALINGSBESCHERMINGSPROGRAMMA (SBP) DEEL A: ⁭ Door dit vakje aan te kruisen: verklaar ik dat wij beschikken over een SBP dat volledig ten uitvoer is gelegd en strikt wordt toegepast DEEL B: Referentienummer en datum van het document waarin het SBP beschreven is Upload van het SBP 6. KWALITEITSBORGINGSPROGRAMMA (KBP) Dit KBP is beschikbaar voor inspectie door de bevoegde instantie (overeenkomstig artikel 1.7.3 van de ADR (Overeenkomst Internationaal vervoer gevaarlijke goederen over de weg)) DEEL A: ⁭Door dit vakje aan te kruisen: verklaar ik dat wij beschikken over een KBP dat volledig ten uitvoer is gelegd en strikt wordt toegepast DEEL B: Referentienummer en datum van het document 7. Verklaring ⁭ Ik, de vervoerder, verklaar hierbij dat ik voldoe aan alle ter zake dienende internationale, communautaire en nationale voorschriften met betrekking tot het vervoer van radioactief materiaal. ⁭ Ik, de vervoerder, verklaar hierbij dat de in dit formulier vervatte informatie correct is. Datum ……….. Naam ………..…….. Handtekening ……… BIJLAGE II ELEKTRONISCH CERTIFICAAT VAN REGISTRATIE VAN VERVOERDER VAN RADIOACTIEF MATERIAAL OPMERKING: ELK VERVOER DAT VALT ONDER HET TOEPASSINGSGEBIED VAN DEZE VERORDENING GAAT VERGEZELD VAN EEN AFSCHRIFT VAN DIT CERTIFICAAT VAN REGISTRATIE. Dit certificaat van registratie wordt uitgereikt overeenkomstig Verordening (Euratom) xxxxx / ddd.mm.jjjj van de Raad. Dit certificaat stelt de vervoerder niet vrij van de naleving van andere toepasselijke voorschriften. 1) REFERENTIENUMMER VAN DE REGISTRATIE: BE/ xxxx / dd-mm-jjjj 2) NAAM VAN DE BEVOEGDE INSTANTIE / HET LAND: 3) NAAM &amp; ADRES VAN DE ONDERNEMING 4) WIJZE VAN VERVOER: ⁭ WEG ⁭ SPOORWEG ⁭ BINNENWATEREN 7) LIDSTATEN waarin het certificaat geldig is 8) TYPE COLLO – UN-NUMMER ( zie bijlage 1- zelfde formaat ) 9) DATUM ELEKTRONISCHE HANDTEKENING GELDIGHEIDSPERIODE: DATUM + 5 jaar Het Europees Parlement, – gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM) en andere mensenrechtenverdragen en ‑instrumenten van de VN, – gezien de millenniumverklaring van de Verenigde Naties van 8 september 2000 (A/Res/55/2) en de desbetreffende resoluties van de Algemene Vergadering van de VN, – gezien artikel 21 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), – gezien het jaarverslag van de EU over de mensenrechten en democratie in de wereld in 2012, dat op 6 juni 2013 door de Raad is goedgekeurd, – gezien zijn resolutie van 13 december 2012 over het jaarverslag over mensenrechten en democratie in de wereld in 2011 en het beleid van de Europese Unie ter zake (1) , – gezien het strategisch kader en het actieplan van de Europese Unie voor mensenrechten en democratie (11855/2012), die op 25 juni 2012 door de Raad Buitenlandse Zaken zijn goedgekeurd, – gezien zijn resolutie van 13 december 2012 over de herziening van de mensenrechtenstrategie van de EU (2) , – gezien Besluit 2012/440/GBVB van de Raad van 25 juli 2012 tot benoeming van de speciale vertegenwoordiger van de Europese Unie voor de mensenrechten (3) , – gezien zijn aanbeveling van 13 juni 2012 over de speciale vertegenwoordiger van de EU voor de mensenrechten (4) , – gezien de conclusies van de Raad van 14 mei 2012 over "Het effect van het EU-ontwikkelingsbeleid vergroten: een agenda voor verandering", – gezien zijn aanbeveling van 13 juni 2013 aan de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid en vicevoorzitter van de Europese Commissie, aan de Raad en aan de Commissie over de evaluatie in 2013 van de organisatie en het functioneren van de EDEO (5) , – gezien de richtsnoeren van de Europese Unie inzake mensenrechten en internationaal humanitair recht (6) , – gezien de richtsnoeren van de EU tot bevordering en bescherming van de vrijheid van godsdienst en overtuiging en de aanbeveling van het Parlement aan de Raad van 13 juni 2013 over de ontwerprichtsnoeren van de EU tot bevordering en bescherming van de vrijheid van godsdienst en overtuiging, – gezien de richtsnoeren van de Europese Unie voor de bevordering en bescherming van alle mensenrechten van lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen, transgenders en interseksuelen (LGBTI's), gezien de richtsnoeren van de Europese Unie voor de bevordering en bescherming van alle mensenrechten van lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen, transgenders en interseksuelen (LGBTI's), – gezien de richtsnoeren van de EU inzake de mensenrechtendialoog die op 13 december 2001 zijn goedgekeurd door de Raad en op 19 januari 2009 zijn herzien, – gezien zijn resolutie van 8 oktober 2013 over corruptie in de publieke en de private sector: het effect op de mensenrechten in derde landen (7) , – gezien zijn resolutie van 7 februari 2013 over de 22e zitting van de VN-Mensenrechtenraad (8) , – gezien zijn resolutie van 17 november 2011 over steun van de EU aan het Internationaal Strafhof: aangaan van uitdagingen en overwinnen van moeilijkheden (9) , – gezien zijn resolutie van 14 december 2011 over de herziening van het Europees nabuurschapsbeleid (10) , – gezien de gemeenschappelijke mededelingen van de Europese Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 20 maart 2013 getiteld "Europees nabuurschapsbeleid: naar een sterker partnerschap" (JOIN(2013)4) en van 25 mei 2011 getiteld "Inspelen op de veranderingen in onze buurlanden: evaluatie van het Europees nabuurschapbeleid" ( COM(2011)0303 ), – gezien het strategiedocument 2011‑2013 van het Europees Instrument voor de democratie en de mensenrechten (EIDHR) en het voorstel van de Commissie voor een nieuw financieel reglement voor het EIDHR 2014‑2020 ( COM(2011)0844 ), – gezien zijn aanbeveling van 29 maart 2012 aan de Raad over de modaliteiten voor de mogelijke oprichting van een Europees Fonds voor Democratie (EFD) (11) , – gezien zijn resolutie van 17 juni 2010 over EU-beleid ten gunste van mensenrechtenverdedigers (12) , – gezien zijn resolutie van 7 juli 2011 over het externe beleid van de EU ter bevordering van democratisering (13) , – gezien zijn resolutie van 11 december 2012 over een strategie voor digitale vrijheid in het buitenlandbeleid van de EU (14) , – gezien de op 20 december 2012 aangenomen resolutie 67/176 van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties over een moratorium op de doodstraf, – gezien resoluties 1325 (2000), 1820 (2008), 1888 (2009), 1889 (2009), 1960 (2010) en 2106 (2013) van de VN-Veiligheidsraad over vrouwen, vrede en veiligheid, – gezien het verslag over de indicatoren van de EU voor een alomvattende benadering van de uitvoering door de EU van de resoluties 1325 en 1820 van de VN-Veiligheidsraad inzake vrouwen, vrede en veiligheid, dat op 13 mei 2011 door de Raad van de Europese Unie is goedgekeurd, – gezien de resoluties van de Algemene Vergadering van de VN over de rechten van het kind, in het bijzonder de meest recente van 4 april 2012 (66/141), – gezien zijn resolutie van 25 november 2010 over mensenrechten, sociale normen en milieunormen in internationale handelsovereenkomsten (15) , – gezien zijn resolutie van 25 november 2010 over internationaal handelsbeleid in de context van de klimaatveranderingsvereisten (16) , – gezien zijn resolutie van 25 november 2010 over maatschappelijk verantwoord ondernemen in het kader van internationale handelsovereenkomsten (17) , – gezien artikel 48 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken en de adviezen van de Commissie ontwikkelingssamenwerking en de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid ( A7‑0418/2013 ), A. overwegende dat de diverse overgangsprocessen, met inbegrip van volksopstanden, conflict- en postconflictsituaties, evenals de stapsgewijze transities in autoritaire landen, een steeds grotere uitdaging vormen voor het EU-beleid ter ondersteuning van mensenrechten en democratie in de wereld; overwegende dat het jaarverslag van de EU over mensenrechten en democratie in de wereld in 2012 aantoont dat de EU moet doorgaan met de ontwikkeling van flexibele beleidsreacties; overwegende dat de meest fundamentele politieke keuze voor de EU betrekking heeft op de veerkracht en de politieke vastberadenheid om in moeilijke tijden en onder druk van andere beleidsdoelstellingen en -belangen trouw te blijven aan de grondbeginselen van de Europese Unie; B. overwegende dat gerechtigdheid, de rechtsstaat, verantwoording, transparantie en rekenschap, bestrijding van straffeloosheid, eerlijke processen en onafhankelijke gerechtelijke autoriteiten onontbeerlijke bestanddelen zijn van de bescherming van de mensenrechten; C. overwegende dat artikel 21 VEU de verplichting van de Unie heeft versterkt om zich bij haar internationaal optreden te laten leiden door de beginselen van democratie, de rechtsstaat, de universaliteit en de ondeelbaarheid van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, eerbiediging van de menselijke waardigheid, de beginselen van gelijkheid en solidariteit en de naleving van de beginselen van het Handvest van de Verenigde Naties, het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie en het internationaal recht; D. overwegende dat de politieke criteria van Kopenhagen inzake "stabiele instellingen die de democratie, de rechtsstaat, de mensenrechten en het respect voor en de bescherming van minderheden garanderen" een fundamenteel onderdeel van het uitbreidingsproces blijven; E. overwegende dat de opstanden in de Arabische wereld de Europese Unie ertoe hebben gebracht het falen van het in het verleden gevoerde beleid onder ogen te zien en een "meer voor meer"-benadering te omarmen in het kader van de herziening van het nabuurschapsbeleid, gebaseerd op de toezegging "om het niveau van de EU-steun aan partnerlanden af te stemmen op de vooruitgang die wordt geboekt bij de politieke hervormingen en de totstandkoming van een duurzame democratie", de eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, met inbegrip van vrije en eerlijke verkiezingen, vrijheid van vereniging, meningsuiting en vergadering, pers- en mediavrijheid, een rechtsstaat met een onafhankelijke rechterlijke macht, en vrijheid van denken, geweten, godsdienst of overtuiging; F. overwegende dat in de conclusies van de Raad met betrekking tot de agenda voor verandering voor het ontwikkelingsbeleid van de EU, goedgekeurd in mei 2012, specifiek wordt gesteld dat "de steun aan de partners zal worden aangepast aan hun ontwikkelingssituatie en aan hun inzet en vooruitgang met betrekking tot de mensenrechten, de democratie, de rechtsstaat en goed bestuur"; overwegende dat het laatste gemeenschappelijke standpunt van de EU met betrekking tot het forum op hoog niveau over de doeltreffendheid van ontwikkelingshulp stelt dat bij ontwikkelingssamenwerking systematisch moet worden verwezen naar "democratische eigen verantwoordelijkheid", waarbij partnerlanden de verantwoordelijkheid dragen om een gunstig klimaat te bevorderen voor het maatschappelijk middenveld en om de rol van parlementen, de lokale autoriteiten, nationale controle-instanties en de vrije media te versterken; G. overwegende dat de Raad van de Europese Unie in juni 2012 een strategisch kader en een actieplan inzake mensenrechten en democratie heeft goedgekeurd, waarmee de EU-instellingen zich verplichten tot de verwezenlijking van diverse tastbare beleidsdoelstellingen; overwegende dat de Raad van de EU in juli 2012 de functie van thematische speciale vertegenwoordiger van de EU voor de mensenrechten heeft gecreëerd en de eerste kandidaat hiervoor heeft benoemd; overwegende dat de procedure voor de goedkeuring van een nieuw actieplan voor mensenrechten en democratie, dat in januari 2015 van kracht moet worden wanneer het huidige actieplan afloopt, in het voorjaar van 2014 van start moet gaan; H. overwegende dat het Europees Fonds voor Democratie in oktober 2012 werd opgericht met als voornaamste doel de verstrekking van directe subsidies aan prodemocratische activisten en organisaties die strijden voor de overgang naar democratie in de Europese buurlanden en daarbuiten; I. overwegende dat de oprichting van de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) gepaard ging met garanties dat steun voor mensenrechten en democratie een rode draad zou vormen binnen de nieuwe diplomatieke dienst van de EU; overwegende dat het netwerk van EU-delegaties in de hele wereld de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV) nieuwe capaciteit verschaft om het mensenrechtenbeleid van de EU uit te voeren; J. overwegende dat het Parlement in zijn resoluties over het vorige jaarverslag en over de herziening van de mensenrechtenstrategie van de EU (die beide werden aangenomen in december 2012) de noodzaak heeft onderstreept van een hervorming van zijn eigen methoden om mensenrechten te integreren in zijn activiteiten, alsook van de follow-up van zijn dringende resoluties waarin inbreuken op de democratie, mensenrechten en de rechtsstaat worden veroordeeld; K. overwegende dat uit het Eurobarometer-onderzoek betreffende de publieke opinie van het Europees Parlement dat in november en december 2012 in de 27 EU-lidstaten is uitgevoerd, eens te meer blijkt dat de bescherming van de mensenrechten in de ogen van Europeanen de belangrijkste waarde is; overwegende dat de geloofwaardige uitvoering van door de EU gedane toezeggingen om in het kader van haar externe beleid mensenrechten en democratie te ondersteunen van cruciaal belang is om de algehele geloofwaardigheid van het buitenlands beleid van de EU te behouden; L. overwegende dat de Europese Unie in december 2012 de Nobelprijs heeft ontvangen voor haar bijdrage aan de bevordering van vrede, verzoening, democratie en mensenrechten in Europa; Algemene opmerkingen 1. is van mening dat mensenrechten centraal staan in de betrekkingen van de EU met alle derde landen, met inbegrip van haar strategische partners; benadrukt dat het mensenrechtenbeleid van de EU consistent moet voldoen aan de uit het Verdrag voortvloeiende verplichtingen, voor de nodige samenhang tussen het binnenlandse en het buitenlandse beleid moet zorgen en dubbele maatstaven in het extern beleid moet vermijden; roept de EU daarom op jaarlijks conclusies van de Raad Buitenlandse Zaken over de mensenrechten en de strategische partners aan te nemen waarin een gemeenschappelijke drempel voor de lidstaten en voor EU-ambtenaren wordt vastgesteld op het gebied van mensenrechtenkwesties die zij minimaal aan de orde moeten stellen bij hun strategische tegenhangers; 2. dringt er bij de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV), de speciale vertegenwoordiger van de EU voor mensenrechten en de EDEO op aan deze verplichtingen na te streven en mensenrechten en democratie te integreren in de betrekkingen van de EU met haar partners, ook op het hoogste politieke niveau, door gebruik te maken van alle relevante EU-instrumenten voor extern beleid; 3. erkent de cruciale rol van het maatschappelijk middenveld bij de bescherming en bevordering van democratie en mensenrechten; roept de VV/HV op te zorgen voor nauwe samenwerking en partnerschap met het maatschappelijk middenveld, met inbegrip van mensenrechtenverdedigers; is van mening dat de EU haar volle gewicht in de schaal zal moeten blijven leggen voor alle pleitbezorgers van mensenrechten, democratie, vrijheid en transparantie wereldwijd; 4. erkent dat de EU-instellingen en alle lidstaten een krachtige en samenhangende aanpak van mensenrechtenschendingen overal ter wereld moeten hanteren en daarbij transparant en verantwoordelijk te werk moeten gaan; is van mening dat de EU, wanneer zij wordt geconfronteerd met aanhoudende schendingen van de mensenrechten, met één stem moet spreken en ervoor moet zorgen dat haar boodschap zowel door corrupte regeringen als door de betrokken bevolking wordt gehoord; verzoekt de Raad Buitenlandse Zaken om elk jaar een openbaar debat over mensenrechten te organiseren; 5. wijst er nogmaals op dat het nauw betrokken wil worden bij en geraadpleegd wil worden over de tenuitvoerlegging van het strategisch kader van de EU inzake mensenrechten en democratie; Het jaarverslag van de EU voor 2012 6. verwelkomt de aanneming van het jaarverslag van de Europese Unie over mensenrechten en democratie in de wereld in 2012; verwacht een niet-aflatende verbintenis van de VV/HV, die regelmatig verslag dient uit te brengen aan het Parlement; dringt aan op actief en constructief overleg tussen EU-instellingen bij de voorbereiding van toekomstige verslagen die de zichtbaarheid van de acties van de EU op dit terrein vergroten; 7. is van mening dat het jaarverslag een essentieel instrument moet worden voor de communicatie en het overleg over EU-activiteiten op het gebied van mensenrechten en democratie; is derhalve ingenomen met de toezegging van de VV/HV en de EDEO dat zij EU-jaarverslagen zullen gebruiken als verslagen over de uitvoering van het strategisch kader en het actieplan van de EU inzake mensenrechten en democratie; 8. neemt kennis van de opmerkingen in het jaarverslag met betrekking tot acties van de speciale vertegenwoordiger van de EU voor mensenrechten en moedigt de VV/HV en de EDEO aan met meer diepgaande analyses te komen, met name inzake de rol van de speciale vertegenwoordiger voor mensenrechten bij de tenuitvoerlegging van het strategisch kader en het actieplan, teneinde een adequate beschrijving te geven van diens rol en werkzaamheden; 9. erkent de inspanningen die zijn verricht om de verschillende EU-acties op het gebied van mensenrechten en ondersteuning van de democratie op te nemen in de landenverslagen, die een schat aan informatie bevatten over het werk van de EU-instellingen wereldwijd; betreurt niettemin dat in de landenverslagen nog steeds een systematisch, duidelijk en coherent kader ontbreekt dat een zorgvuldigere analyse van de effecten en de doeltreffendheid van EU-acties mogelijk zou maken; 10. herhaalt zijn standpunt dat de landenverslagen verder moeten worden versterkt en de tenuitvoerlegging van de landenstrategieën voor mensenrechten zouden moeten weerspiegelen, en bijgevolg naar specifieke benchmarks zouden moeten verwijzen gebaseerd op een reeks indicatoren om zowel de positieve als negatieve trends te evalueren, de efficiëntie van EU-acties te beoordelen en een grondslag te verschaffen voor de aanpassing van EU-steun overeenkomstig de voortgang die is geboekt op het gebied van mensenrechten, democratie, de rechtsstaat en goed bestuur; 11. is verheugd over de inspanningen om activiteiten van het Europees Parlement in het jaarverslag op te nemen, nodigt uit om gebruik te maken van het acquis en potentieel van het EP, onder andere van de talloze onderzoeken en analyses die het Parlement heeft laten uitvoeren en dringt er met klem bij de VV/HV en de EDEO op aan verslag uit te brengen over de EU-acties die zijn ondernomen naar aanleiding van resoluties van het Parlement, met inbegrip van urgentieresoluties betreffende schendingen van de mensenrechten; dringt erop aan dat de speciale vertegenwoordiger van de EU voor mensenrechten het Parlement voortdurend informeert en ermee samenwerkt, met name in geval van noodsituaties; 12. is verheugd over het EU-jaarverslag over mensenrechten en democratie in de wereld in 2012, aangezien daaruit de inspanningen van de EU blijken voor de bevordering van de integratie van mensenrechten, gendergelijkheid, democratie en goed bestuur in ontwikkelingsbeleid en -instrumenten; Beleidskader van de EU Strategisch kader en actieplan 13. spreekt opnieuw zijn waardering uit voor het strategisch kader en het actieplan van de EU voor mensenrechten en democratie als een belangrijke mijlpaal voor de integratie en mainstreaming van mensenrechten in het gehele externe beleid van de Unie; onderstreept de noodzaak van algemene consensus en meer coördinatie met betrekking tot het EU-beleid inzake mensenrechten tussen de EU-instellingen en de lidstaten; verzoekt de EDEO om meer inspanningen te leveren om de lidstaten meer inspraak te geven in dit actieplan; verzoekt om in het jaarverslag een punt op te nemen over de tenuitvoerlegging van het actieplan door de lidstaten; 14. benadrukt het essentiële belang van een efficiënte en geloofwaardige uitvoering van de aangegane verplichtingen, in het kader van zowel het strategisch kader als het actieplan; wijst erop dat geloofwaardigheid adequate financiering van een toegewijd mensenrechtenbeleid vereist evenals consistente mainstreaming op hoog politiek niveau, bijvoorbeeld tijdens ministeriële en top-ontmoetingen met derde landen, waaronder de strategische partners; 15. betreurt dat economische, sociale en culturele rechten grotendeels worden verwaarloosd in het EU-mensenrechtenbeleid, wat in schril contrast staat met de verklaringen van de EU om de ondeelbaarheid en onderlinge afhankelijkheid van de rechten te waarborgen, en verzoekt de EDEO, de Commissie en de lidstaten om meer inspanningen te leveren om die verbintenis na te komen, onder meer op het gebied van arbeidsrechten en sociale rechten; 16. merkt op dat het huidige actieplan eind 2014 wordt afgerond; verwacht van de VV/HV en de EDEO dat zij tijdig zullen overgaan tot een evaluatie en tot overleg met de lidstaten, de Commissie, het Parlement en het maatschappelijk middenveld, met het oog op de aanneming van een nieuw actieplan dat in januari 2015 in werking treedt; Speciale vertegenwoordiger van de EU voor mensenrechten 17. erkent het belang van het mandaat dat aan de eerste speciale vertegenwoordiger van de EU (SVEU) voor mensenrechten is verstrekt; spoort de SVEU aan de zichtbaarheid, mainstreaming, coherentie, rechtlijnigheid en doeltreffendheid van het EU-beleid inzake mensenrechten, en met name vrouwenrechten en de rechten van alle minderheden, te vergroten en het juiste evenwicht te bewerkstelligen tussen stille en publieksdiplomatie bij de uitvoering van zijn mandaat; herhaalt zijn aanbeveling dat de SVEU geregeld aan het Parlement verslag moet uitbrengen over zijn activiteiten en zijn thematische en geografische prioriteiten moet toelichten, alsook ervoor moet zorgen dat de door het Parlement geuite bezorgdheden niet zonder gevolg blijven; 18. prijst de SVEU voor de openheid van de dialoog die hij met het Parlement en het maatschappelijk middenveld heeft gevoerd, waarmee een belangrijke praktijk is ingesteld die moet worden voortgezet en geconsolideerd teneinde transparantie en verantwoordingsplicht te waarborgen; is ingenomen met de samenwerking van de SVEU met regionale instanties en binnen multilaterale fora en spoort hem aan om zulke activiteiten verder te verruimen; 19. is ingenomen met het feit dat de samenwerking met de SVEU voor mensenrechten is opgenomen in het mandaat van de geografische SVEU voor de Sahel, en dringt er bij de Raad en de VV/HV op aan dit eveneens te doen bij de mandaten van toekomstige geografische SVEU's; EU-richtsnoeren inzake mensenrechten 20. verwelkomt de goedkeuring van de EU-richtsnoeren betreffende de vrijheid van godsdienst of overtuiging, en betreffende de mensenrechten van lesbiennes, homoseksuelen, bi-, trans- en interseksuelen; herinnert de EDEO er evenwel aan dat hij de goede interinstitutionele praktijken dient te eerbiedigen en tijdig moet overleggen met de desbetreffende politieke organen binnen het Parlement bij de uitwerking van eventuele nieuwe strategische instrumenten zoals richtsnoeren of bij de herziening van bestaande instrumenten; herinnert aan de aanbevelingen van het Parlement aan de Raad inzake de richtsnoeren betreffende de vrijheid van godsdienst of overtuiging, waarin het Parlement een reeks ambitieuze instrumenten heeft voorgesteld die suggesties bevatten ten aanzien van de praktische uitvoering van de richtsnoeren om zo aanzienlijke vooruitgang te boeken in de bescherming en bevordering van deze fundamentele en universele vrijheid; prijst het door de EDEO en de Raad ingestelde gebruik om oudere richtsnoeren te evalueren en te herzien; spoort de EDEO aan een rigoureuzere evaluatieprocedure te hanteren, met inbegrip van de grondige raadpleging van belanghebbenden met het oog op aanpassing aan veranderende omstandigheden; 21. verzoekt de EDEO en de Raad in het bijzonder aandacht te besteden aan de kwestie van correcte uitvoeringsplannen voor de richtsnoeren; pleit voor verdere opleiding en bewustmaking van het personeel van de EDEO en de EU-delegaties, alsook van diplomaten van de lidstaten; is ernstig bezorgd over de tenuitvoerlegging van de richtsnoeren inzake internationaal humanitair recht en de richtsnoeren inzake foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing; Mensenrechtendialogen met derde landen 22. wijst op de voortdurende moeilijkheden bij het boeken van concrete vooruitgang in diverse van de mensenrechtendialogen en het mensenrechtenoverleg van de EU; spoort de EU aan nieuwe wegen te zoeken om de dialoog met landen van zorg betekenisvoller te maken; onderstreept dat het noodzakelijk is in deze dialogen een daadkrachtig, ambitieus en transparant mensenrechtenbeleid na te streven; dringt er derhalve bij de EU op aan duidelijke politieke conclusies te trekken wanneer de mensenrechtendialoog niet constructief verloopt en, in dergelijke gevallen of in het geval van aanhoudende schendingen van de mensenrechten, meer nadruk te leggen op de politieke dialoog, demarches en publieksdiplomatie; waarschuwt voorts dat mensenrechtendiscussies niet mogen worden losgekoppeld van de dialogen op hoog politiek niveau; 23. is van mening dat de dialoog en het overleg inzake mensenrechten ondersteuning moet bieden aan en de positie moet versterken van het maatschappelijk middenveld, mensenrechtenverdedigers, vakbonden, journalisten, juristen en parlementsleden die misbruiken in eigen land aanpakken en aan de kaak stellen en eisen dat hun rechten worden geëerbiedigd; verzoekt de EU om ervoor te zorgen dat de mensenrechtendialoog en het bijbehorende overleg ambitieus zijn en vergezeld gaan van duidelijke openbare benchmarks waaraan hun succes objectief kan worden getoetst; 24. herinnert eraan dat corruptie in de publieke en private sector blijft voortbestaan en de ongelijkheden en discriminatie bij de gelijke toegang tot politieke, economische, sociale, culturele en burgerrechten verergert, en onderstreept dat reeds is bewezen dat corruptie en mensenrechtenschendingen gepaard gaan met machtsmisbruik, een gebrek aan verantwoordingsplicht en verschillende vormen van discriminatie; verzoekt om een zo hoog mogelijk niveau van verantwoordingsplicht en transparantie voor de hulp aan derde landen en de overheidsbegrotingen met betrekking tot de begroting van de EU en haar hulp aan derde landen; Landenstrategieën voor mensenrechten en contactpunten voor mensenrechten 25. neemt kennis van de inspanningen van de EDEO om de eerste cyclus EU-landenstrategieën voor mensenrechten af te ronden; spreekt nogmaals zijn steun uit voor de doelstelling om de EU-delegatie en de ambassades van de lidstaten ter plaatse zeggenschap te geven over de landenstrategie, terwijl het hoofdkantoor zorg draagt voor de kwaliteitscontrole; betreurt evenwel het gebrek aan transparantie met betrekking tot de inhoud van de landenstrategieën; herhaalt zijn oproep om op zijn minst de belangrijkste prioriteiten van elke landenstrategie openbaar te maken en om het Parlement toegang te geven tot deze strategieën om zo een passende mate van toezicht mogelijk te maken; spoort de EU aan om een openbare beoordeling op te stellen van de lessen die zijn getrokken uit de eerste cyclus van de EU-landenstrategieën voor mensenrechten en om beste praktijken vast te stellen voor de volgende cyclus; 26. is verheugd over het bijna volledige netwerk van contactpunten voor mensenrechten in de EU-delegaties; verzoekt de VV/HV en de EDEO een plan op te stellen met betrekking tot de vraag hoe het volledige potentieel van dit netwerk kan worden benut; verzoekt de EU-delegaties om de contactgegevens te publiceren van alle contactpunten voor mensenrechten en alle EU-verbindingsambtenaren ten behoeve van mensenrechtenverdedigers; Mensenrechten in het handelsbeleid van de EU 27. staat achter de praktijk om juridisch bindende en onvoorwaardelijke mensenrechtenclausules op te nemen in de internationale overeenkomsten die de EU met derde landen sluit, en is van mening dat ook in handelsovereenkomsten stelselmatig mensenrechtenclausules moeten worden opgenomen; verzoekt om effectief toezicht uit te oefenen op de toepassing daarvan en aan de bevoegde commissie van het Parlement verslag uit te brengen over de beoordeling ervan en de voorgestelde reactie; 28. wijst erop dat het Parlement de goedkeuring van internationale overeenkomsten moet weigeren wanneer er sprake is van ernstige mensenrechtenschendingen; 29. brengt in herinnering dat de herziene SAP op 1 januari 2014 in werking treedt; is verheugd over de voortzetting van de SAP+-regeling in het kader waarvan landen extra preferentiële tarieven kunnen krijgen nadat zij de 27 cruciale mensenrechten-, arbeids-, en milieuverdragen hebben geratificeerd en ten uitvoer gelegd; herinnert aan de mogelijkheid om SAP-, SAP+- en "alles behalve wapens" (EBA)-preferenties op te schorten in geval van ernstige mensenrechtenschendingen; dringt er bij de Commissie op aan de beoordelingen met betrekking tot de toekenning van SAP+ openbaar beschikbaar te maken, teneinde de transparantie en de verantwoordingsplicht te vergroten; 30. dringt er voorts bij de EU op aan om specifieke beleidsrichtlijnen op te stellen en aan te nemen met betrekking tot de effectieve opname van mensenrechten in haar handels- en investeringsovereenkomsten, teneinde methodologische consistentie en nauwkeurigheid te bewerkstelligen in de effectbeoordelingen met betrekking tot mensenrechten; Mensenrechten in het EU-ontwikkelingsbeleid 31. benadrukt dat het partnerschap van Busan voor doeltreffende ontwikkelingssamenwerking de internationale gemeenschap heeft opgeroepen een op de mensenrechten gebaseerde benadering (human rights-based approach, HRBA) van internationale samenwerking aan te nemen om de doeltreffendheid van ontwikkelingsinspanningen te verhogen; 32. dringt er bij de Commissie op aan uitgebreide effectbeoordelingen uit te voeren met betrekking tot de ontwikkelingssamenwerkingsprojecten van de EU, welke een beoordeling moeten inhouden van het effect ervan op de mensenrechtensituatie, om ervoor te zorgen dat ontwikkelingsinspanningen van de EU niet bijdragen aan de verdere marginalisering van groepen die onder discriminatie lijden en dat de EU-middelen eerlijk worden verdeeld over de verschillende regio's van een land, op basis van de behoeften en het ontwikkelingsniveau ter plaatse; 33. herhaalt dat de Commissie en de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) verantwoordelijk moeten zijn voor de aanname van een op de mensenrechten gebaseerde benadering in de toekomstige programmering; 34. is van mening dat nationale parlementen en maatschappelijke organisaties een belangrijke rol vervullen bij de doeltreffende tenuitvoerlegging van bepalingen inzake mensenrechten en benadrukt dat er gepaste omstandigheden moeten worden gecreëerd voor hun deelname aan de besluitvorming, teneinde hun daadwerkelijke zeggenschap over en verantwoordelijkheid voor beleidskeuzen inzake de ontwikkelingsstrategie te vergroten; Het beleid van de Europese Unie inzake het overgangsproces 35. wijst op het overweldigende bewijs van de afgelopen jaren waaruit blijkt dat het van essentieel belang is dat het buitenlands beleid van de EU adequaat inspringt op dynamische overgangsprocessen in derde landen; spoort de EU aan lering te blijven trekken uit zowel positieve als negatieve ervaringen in het verleden, teneinde herhaling van bepaalde politieke fouten te voorkomen, en om optimale werkwijzen vast te stellen om democratiseringsprocessen te beïnvloeden en te consolideren; erkent het belang van beleidsflexibiliteit in uiteenlopende situaties en juicht de ontwikkeling van beleidsinstrumenten toe die in verschillende overgangsscenario's zouden kunnen worden toegepast teneinde steunmaatregelen voor mensenrechten en democratie op een flexibele en geloofwaardige manier in de EU-benadering te integreren; 36. benadrukt dat politieke overgangsprocessen en democratisering gepaard moeten gaan met eerbiediging van mensenrechten, de bevordering van gerechtigheid, transparantie, verantwoordingsplicht, de rechtsstaat en de totstandbrenging van democratische instellingen, waarbij ook gendergelijkheid en het jeugdrecht terdege in acht worden genomen; onderstreept het belang van het recht op schadevergoeding betreffende mensenrechtenschendingen die door voormalige regimes zijn gepleegd; benadrukt dat de EU altijd moet pleiten voor een aan de context aangepaste benadering van overgangsjustitie, waarbij het beginsel van verantwoordingsplicht voor schendingen van de mensenrechten en het internationaal humanitair recht strikt moeten worden toegepast; 37. benadrukt dat de EU haar volledige steun moet geven aan landen die zich van autoritaire regimes ontdaan hebben en die zich in een overgangsproces naar democratie bevinden door het maatschappelijk middenveld te steunen als cruciale speler bij de bevordering van de rechtsstaat, verantwoordingsplicht en transparantie en bij de bevordering van sociale bewegingen voor politieke verandering en participatie; herinnert eraan dat de politie, de strijdkrachten en de gerechtelijke macht vaak worden gebruikt als mechanismen voor systematische mensenrechtenschendingen; benadrukt in dit verband dat de institutionele hervorming van deze organen moet zorgen voor meer verantwoordingsplicht en transparantie in overgangsprocessen; 38. beschouwt de externe financieringsinstrumenten van de EU als een belangrijk middel om de EU-waarden internationaal te bevorderen en te beschermen; verwelkomt in dit verband de toezegging om mensenrechten, democratie en de rechtsstaat centraal te stellen in het extern optreden van de EU; dringt aan op verbetering van de coherentie en doeltreffendheid van verschillende thematische en geografische instrumenten, teneinde deze strategische doelstelling te verwezenlijken; 39. spoort de EU ten zeerste aan om wereldwijd een actief en onafhankelijk maatschappelijk middenveld te ondersteunen, zowel in politieke als financiële zin, met name door middel van het Europees Instrument voor democratie en mensenrechten (EIDHR); oppert dat het openstellen van Europese studentenuitwisselingsprogramma's voor jongeren uit niet-EU-landen en het opzetten van opleidingsprogramma's voor jonge beroepsbeoefenaren de actieve deelname van jongeren aan de opbouw van de democratie zouden bevorderen en het maatschappelijk middenveld zouden versterken; betreurt dat de vrijheid van vergadering, een essentiële voorwaarde voor elke democratische ontwikkeling en een bijzonder gevoelig thema in overgangslanden, blijkbaar over het hoofd is gezien in het actieplan van de EU voor mensenrechten en democratie; verzoekt de EDEO en de lidstaten om richtsnoeren inzake de vrijheid van vergadering op te stellen; 40. is ingenomen met de oprichting van het Europees Fonds voor Democratie (EFD) en dringt erop aan dat daaruit steun wordt verleend aan degenen die strijden voor democratische verandering door hun flexibele, aan hun behoeften aangepaste financiering te bieden; verzoekt de EU en haar lidstaten passende financiële steun voor het EFD te waarborgen; wijst er nogmaals op dat het van cruciaal belang is om overlappingen tussen het mandaat en de activiteiten van het EFD en die van externe EU-instrumenten, met name die op het gebied van mensenrechten en democratie, te voorkomen; Uitbreidingsbeleid, democratisering en mensenrechten 41. benadrukt het cruciale belang van het uitbreidingsproces als een middel om democratisering te ondersteunen en de bescherming van mensenrechten te verbeteren; 42. is verheugd over het besluit van de Commissie om de rechtsstaat centraal te stellen in het uitbreidingsproces; verzoekt de EU om gedurende de uitbreidingsprocessen waakzaam te blijven en een nauwgezette tenuitvoerlegging te eisen van bepalingen die essentieel zijn voor mensenrechten, zoals de actieve bescherming van de rechten van personen die behoren tot nationale minderheden om de gelijke behandeling van die minderheden met betrekking tot onderwijs, gezondheidszorg en sociale en andere openbare diensten te vrijwaren, de totstandbrenging van een rechtsstaat waarin alle vormen van corruptie krachtig worden bestreden, effectieve toegang tot de rechter en stappen ter eerbiediging van fundamentele vrijheden, en de volledige en daadwerkelijke gelijkheid van personen die tot nationale minderheden behoren en personen die tot de nationale meerderheid behoren, op alle vlakken van het sociale, economische, politieke en culturele leven; 43. benadrukt dat dringend een rechtvaardige en duurzame oplossing voor het Midden-Oostenconflict moet worden gevonden om te komen tot twee naast elkaar bestaande staten, een onafhankelijke, democratische en levensvatbare Palestijnse staat, en de staat Israël, die in vrede en veiligheid samenleven binnen de in 1967 internationaal erkende grenzen; 44. merkt met bezorgdheid op dat de eerbiediging van de rechten van minderheden een van de grootste uitdagingen is die zijn vastgesteld in de uitbreidingsstrategie van de Commissie voor 2012-2013; spoort de lidstaten, alsook de kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten, aan een algemeen publiek debat aan te zwengelen over de acceptatie van minderheden en hun integratie in het onderwijssysteem, maatschappelijke betrokkenheid, verbeterde leefomstandigheden en bewustmaking in het algemeen; betreurt dat met name de Roma-gemeenschap wordt achtergesteld op de gehele Westelijke Balkan, en dat dit een ongunstige invloed op de partnerschapsprocessen heeft; dringt er bij de betrokken landen op aan om effectieve maatregelen te treffen om problemen zoals discriminatie en segregatie, en toegang tot huisvesting en gezondheidszorg aan te pakken; veroordeelt het aanzetten tot haat en vooroordelen in het algemeen, en negatieve daden en discriminatie op grond van gender of seksuele geaardheid ten aanzien van kwetsbare groepen en mensen met een handicap; beklemtoont dat dit een terugkerend probleem is in veel uitbreidingslanden en in de meeste lidstaten; 45. merkt op dat de mediavrijheid in de uitbreidingslanden over het algemeen is verbeterd; betreurt evenwel het gebrek aan maatregelen in bepaalde uitbreidingslanden om de vrijheid van meningsuiting te beschermen, hetgeen geregeld leidt tot zelfcensuur, politieke inmenging, economische druk, het treiteren van of zelfs het gebruik van geweld tegen journalisten; is in dit verband ernstig bezorgd over de toenemende schendingen van de vrijheid van meningsuiting en van de persvrijheid in Turkije; De uitdaging van overgangsprocessen in het nabuurschapsbeleid 46. erkent de uitdagingen die verband houden met de overgang naar democratie in de zuidelijke en oostelijke buurlanden; wijst op de toenemende divergentie met betrekking tot democratische hervormingen in de buurlanden van de EU; herhaalt dat het belangrijk is dat het maatschappelijk middenveld en mensenrechtenorganisaties bij het overgangsproces naar democratie worden betrokken; pleit er daarom voor om een onderscheid te maken tussen de zuidelijke en de oostelijke dimensie van het nabuurschapsbeleid om doeltreffender rekening te kunnen houden met de specifieke eigenschappen en behoeften van elk geografisch gebied; 47. verzoekt de EU zich in de betrekkingen met haar buurlanden consequent op te stellen als een partner die ijvert voor democratische hervormingen; steunt in dit verband verdere stappen voor associatieprocessen met de buurlanden; erkent de conclusies van de top in Vilnius en roept op tot verdere consolidatie van de betrekkingen tussen de EU en de landen van het Oostelijk Partnerschap; steunt de democratische en pro-Europese processen in Oekraïne en veroordeelt het recente gebruik van geweld tegen vreedzame burgerdemonstraties in Kiev als een schending van de grondbeginselen van vrijheid van vergadering en vrijheid van meningsuiting; 48. neemt kennis van de nieuwe EU-benadering die is gericht op de versterking van het partnerschap tussen de EU en de landen en samenlevingen in de naburige regio's, op basis van een wederzijdse verantwoordingsplicht en een gezamenlijke inzet voor de universele waarden op het gebied van mensenrechten, democratie, sociale rechtvaardigheid en de rechtsstaat; 49. wijst met bezorgdheid op de fragiele status van de democratiseringsprocessen en de verslechtering van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden in de meeste buurlanden; benadrukt dat goed bestuur, transparantie, de vrijheid van vereniging, meningsuiting, gedachte, geweten en godsdienst en vergadering, een vrije pers en vrije media, de rechtsstaat en een onafhankelijke rechterlijke macht essentieel zijn als fundament van de democratische hervormingen; wijst er nogmaals op dat het belangrijk is gendergelijkheid en vrouwenrechten na te streven en te bevorderen, naast sociale ontwikkeling en de beperking van ongelijkheden; erkent de centrale rol van het maatschappelijk middenveld bij de totstandbrenging van publieke steun voor de democratische hervormingen in de buurlanden; 50. betreurt dat maatschappelijke organisaties in sommige landen nog steeds te maken hebben met ernstige beperkingen, zoals belemmering van vrij verkeer, rechtszaken tegen leiders van ngo's en mensenrechtenactivisten, omslachtige administratieve procedures, het agressief gebruik van wetgeving inzake smaad tegen ngo's of een algeheel verbod op hun functioneren, restrictieve regels met het oog op de controle van buitenlandse financiering of het eisen van goedkeuring voor de aanvaarding van financiële steun; benadrukt in dit verband de betekenis van het Europees Fonds voor Democratie als een flexibele en discrete manier om het prodemocratische potentieel van het maatschappelijk middenveld van landen voor en tijdens de overgang naar democratie te ondersteunen; 51. betreurt het gebrek aan vooruitgang in de zoektocht naar een duurzame politieke oplossing voor "bevroren conflicten"; wijst erop dat er in de politieke dialoog terdege rekening moet worden gehouden met de territoriale integriteit en de internationaal erkende grenzen van de betrokken landen, en dat deze volledig moeten worden geëerbiedigd; dringt er bij de EU op aan om zich actiever in te zetten om dit te verwezenlijken; 52. onderstreept het belang van nationale mensenrechteninstanties binnen de mensenrechtenstructuur op nationaal niveau, voor onder meer de monitoring van en de bewustmaking inzake mensenrechten, maar ook voor het garanderen van verhaal in het geval van schendingen van de mensenrechten; dringt er bij de EDEO en de Commissie op aan om een beleid uit te werken ter ondersteuning van nationale mensenrechteninstanties en om, overeenkomstig de beginselen van Parijs, de oprichting en bestendiging van nationale mensenrechteninstanties te ondersteunen als een van de prioriteiten van de externe bijstand, met name uit hoofde van het ENPI; 53. blijft bezorgd over het gebrek aan democratie, rechtsstaat, fundamentele vrijheden en eerbiediging van de mensenrechten in Belarus; 54. neemt met bezorgdheid kennis van gevallen van selectieve rechtspraak in bepaalde Oost-Europese landen; herinnert eraan dat de EU herhaaldelijk heeft aangedrongen op de vrijlating van politieke gevangenen, zoals Julia Timosjenko in Oekraïne; benadrukt nogmaals dat politieke en strafrechtelijke aansprakelijkheid duidelijk gescheiden dienen te zijn in landen die hechten aan democratische waarden; 55. steunt alle stappen die leiden tot een politieke dialoog, die van essentieel belang is om het overgangsproces in Egypte verder te helpen; is ernstig bezorgd over de recente crises en de politieke polarisering in het land, waaronder de straatgevechten tussen het leger en aanhangers van de Moslimbroederschap, terrorisme en gewelddadige confrontaties in de Sinaï; veroordeelt het extremistische geweld tegen minderheden, waaronder de koptische christelijke gemeenschappen; spreekt zijn solidariteit uit met de Egyptische bevolking die strijdt voor democratie, is verheugd over de inspanningen van de Europese Unie en de VV/HV om een uitweg uit de crisis te vinden, en wijst nogmaals op de dringende behoefte aan een constructieve en inclusieve politieke dialoog om een duidelijke routekaart voor de overgang naar een echte, duurzame democratie uit te stippelen; dringt er bij alle politieke leiders in het land op aan een manier te vinden om de gevaarlijke patstelling te doorbreken en overeenstemming te bereiken over de tenuitvoerlegging van concrete vertrouwenwekkende maatregelen teneinde het risico van meer bloedvergieten en polarisering in het land te voorkomen; dringt aan op een spoedige hervatting van het democratisch proces, met inbegrip van vrije en eerlijke presidents- en parlementsverkiezingen via een alomvattend proces; dringt er bij de Egyptische overheid op aan om werk te maken van een inclusieve grondwet met gelijke rechten voor iedereen; 56. dringt erop aan dat onmiddellijk een einde wordt gemaakt aan alle gewelddadigheden, seksueel misbruik, en andere vernederende behandelingen jegens vrouwelijke betogers en vrouwenrechtenactivisten, dat een serieus en onafhankelijk onderzoek naar al deze zaken wordt ingesteld en dat degenen die hiervoor verantwoordelijk zijn volledige rekenschap moeten afleggen; 57. blijft zeer bezorgd over de kritieke situatie in Syrië; betreurt ten zeerste het gebruik van chemische wapens en het excessieve gebruik van dwang en geweld jegens de burgerbevolking en minderheden in het land, dat in geen geval te rechtvaardigen valt, en spreekt zijn afschuw uit over de mate van machtsmisbruik door de staat, hetgeen mogelijk een misdaad tegen de menselijkheid vormt; herhaalt dat het volledig achter de oproep van de Hoge Commissaris voor de mensenrechten van de VN staat dat de VN-Veiligheidsraad het Internationaal Strafhof moet inschakelen voor een formeel onderzoek naar de situatie in Syrië; roept alle gewapende groeperingen op om onmiddellijk een einde te maken aan het geweld in het land; spreekt zijn ernstige bezorgdheid uit over de voortdurende humanitaire crisis, met inbegrip van de situatie van vluchtelingen, en de gevolgen ervan voor de buurlanden en de stabiliteit in de regio; benadrukt nogmaals dat humanitaire hulp voor diegenen die behoefte hebben aan basisgoederen en diensten in Syrië en de buurlanden de onmiddellijke prioriteit moet zijn van de internationale gemeenschap en de Europese Unie; is van mening dat de sleutel voor de oplossing van het conflict gelegen is in politieke mechanismen en diplomatieke processen; benadrukt het belang van de strikte toepassing van het Verdrag tot verbod van de ontwikkeling, de productie, de aanleg van voorraden en het gebruik van chemische wapens en inzake de vernietiging van deze wapens; is ingenomen met de recente resolutie van de VN-Veiligheidsraad en het voorstel van de Secretaris-Generaal van de VN om in november 2013 een Genève II-conferentie te houden; veroordeelt de vervolging van christenen en andere religieuze minderheden in het Midden-Oosten; 58. herinnert aan zijn resolutie van 25 november 2010 over de situatie in de Westelijke Sahara (18) , van 22 oktober 2013 over de mensenrechten in de Sahel-regio (19) en dringt aan op het zekerstellen van de mensenrechten van het Sahrawivolk en benadrukt de noodzaak om aan de orde te stellen dat deze rechten in de Westelijke Sahara en in de Tindouf kampen, waaronder de vrijheid van vereniging, meningsuiting en betoging, worden geëerbiedigd; eist vrijlating van alle politieke gevangenen van het Sahrawivolk; wenst dat het gebied wordt opengesteld voor onafhankelijke waarnemers, ngo's en de media; is voorstander van een eerlijke en wederzijds aanvaardbare politieke oplossing voor de Westelijke Sahara, in overeenstemming met de desbetreffende resoluties van de Verenigde Naties, waaronder die welke zelfbeschikking toestaan; Overgangsjustitie en de uitdaging van vredesopbouw in postconflictsituaties 59. beschouwt verantwoordingsplicht voor schendingen in het verleden als een integraal element in het proces van de totstandbrenging van duurzame verzoening; verzoekt de EU en de lidstaten de stelselmatige participatie van vrouwen in vredesprocessen en in de politieke en economische besluitvorming, mede bij democratisering en conflictoplossing, te ondersteunen en wijst op het fundamentele belang daarvan; roept ertoe op om oorlogsmisdadigers voor het Internationaal Strafhof te brengen en dringt er bij de lidstaten op aan in dit verband intensiever met het Strafhof samen te werken; is verheugd over het voornemen van de EDEO om een toegewijd beleid inzake overgangsjustitie te ontwikkelen teneinde samenlevingen te helpen om te gaan met vormen van misbruik in het verleden en straffeloosheid te bestrijden, en pleit ervoor om tijdig zulk beleid uit te werken; benadrukt dat overgangsjustitie benaderd moet worden op een manier die consistent is met de EU-steun voor internationale strafrechtspleging in het algemeen, en het Internationaal Strafhof in het bijzonder; wijst met name op de ervaringen van de EU op de Westelijke Balkan die ter inspiratie kunnen dienen; verzoekt de EU om het nieuwe mandaat van de speciale VN-rapporteur over de bevordering van de waarheid, gerechtigheid, schadeloosstelling en de waarborgen ter voorkoming van herhaling actief te steunen; 60. benadrukt dat een hoofdelement van de EU-benadering ten aanzien van overgangsjustitie steun voor institutionele hervormingen dient te zijn, teneinde de functionering van de rechtsstaat in overeenstemming met de internationale normen te versterken; benadrukt dat criminelen die hun daden langer geleden hebben gepleegd moeten worden vervolgd door nationale of internationale gerechtshoven; benadrukt het belang van een publieke dialoog om het verleden onder ogen te zien, alsook van adequate slachtofferondersteuning en compensatieprogramma's, met inbegrip van herstelbetalingen; is van mening dat het grondig onderzoeken van de achtergrond van personeelsleden die in de overgangsinstellingen werken een geloofwaardigheidstest vormt voor overgangsjustitie; 61. wijst erop dat de ontwikkeling van consistent beleid voor overgang in postconflictsituaties bijzonder complex is; onderstreept derhalve de noodzaak om de naleving en monitoring van internationale mensenrechten en normen inzake het humanitair recht te versterken in situaties waarbij sprake is van een gewapend conflict, en moedigt de EDEO ertoe aan om organisaties uit het maatschappelijk middenveld te steunen die zich inzetten om de eerbiediging van het humanitair recht door gewapende overheidsactoren en niet-overheidsactoren te bevorderen, met bijzondere aandacht voor de rechten van vrouwen en het belang van het kind; 62. veroordeelt in de krachtigste bewoordingen de ernstige mensenrechtenschendingen in het kader van gewapende conflictsituaties in recente en voortdurende crises, zoals in Syrië, Mali, de Democratische Republiek Congo en de Centraal Afrikaanse Republiek, en met name standrechtelijke executies, verkrachting en andere vormen van seksueel geweld, vormen van marteling, en willekeurige arrestaties en gevangennemingen, in het bijzonder wat de situatie van vrouwen en kinderen betreft, die erg kwetsbaar zijn; dringt er bij de EU op aan straffeloosheid in al deze gevallen te bestrijden en haar steun te geven aan de inspanningen van nationale rechtbanken en het Internationaal Strafhof om de daders te berechten; spoort de EU ertoe aan om mechanismen ter preventie van foltering te integreren in alle activiteiten van de EU op het gebied van externe betrekkingen; 63. dringt er bij de VV/HV en de EDEO op aan een grondige beleidsevaluatie uit te voeren in het licht van de tragische gebeurtenissen in Syrië, Libië en Mali en andere recente conflicten, teneinde de EU-richtsnoeren inzake internationaal humanitair recht te herzien en te streven naar een effectievere tenuitvoerlegging van deze richtlijnen; roept de EU op steun te verlenen aan het lopende initiatief van het Internationaal Comité van het Rode Kruis en de Zwitserse regering om het huidige internationale governancekader met betrekking tot het internationaal humanitair recht te hervormen; pleit ervoor dat de EU zich inzet voor een hervorming van de VN-Veiligheidsraad, om doeltreffend te kunnen reageren op hedendaagse crises; 64. is ingenomen met de lancering van het initiatief "EU Aid Volunteers" (Europees vrijwilligerskorps voor humanitaire hulpverlening) in januari 2014, dat de kans zal bieden om meer dan 8 000 EU- en niet-EU-burgers op te leiden in en in te zetten bij humanitaire operaties overal ter wereld, en merkt op dat zich naar verwachting nog eens 10 000 mensen zullen inschrijven als "onlinevrijwilligers", die taken zullen vervullen vanaf een computer thuis; 65. verzoekt de EU om een gemeenschappelijk EU-standpunt uit te werken over gewapende onbemande vliegtuigen; Stapsgewijze transities en landen van zorg 66. vestigt tevens de aandacht op de stapsgewijze transities in landen en regio’s waar de hervormingsbewegingen en de overgangsprocessen zijn gestopt of onderdrukt door het zittende regime; dringt er bij de EU op aan haar inspanningen voort te zetten om de regerende elites in deze landen en in andere landen van zorg die nog steeds op autoritaire wijze worden bestuurd, ervan te overtuigen een hervormingsproces in gang te zetten, teneinde sterke en stabiele democratieën tot stand te brengen waarbinnen de rechtsstaat, mensenrechten en fundamentele vrijheden worden geëerbiedigd; is van mening dat dit moet gebeuren in alle dialogen met haar partners, ook op het hoogste politieke niveau, en door gebruik te maken van alle relevante domeinen van het buitenlands beleid van de EU, waaronder ontwikkeling, handel enz.; 67. herinnert eraan dat het landen en regio's die zich in een overgangssituatie bevinden ontbreekt aan democratische hervormingen en politieke verantwoordingsplicht; wijst er nogmaals op dat alle burgers het recht hebben om volledig en vrijelijk deel te nemen aan het politieke leven, waarbij vrije, eerlijke en open verkiezingen plaatsvinden met meer dan een partij en met verschillende alternatieve en onafhankelijke mediabronnen; 68. spreekt zijn ernstige bezorgdheid uit over de recente repressieve wetten en de willekeurige toepassing hiervan door de Russische autoriteiten, hetgeen vaak leidt tot de intimidatie van ngo's, maatschappelijke en mensenrechtenactivisten, minderheden en lesbiennes, homo's, biseksuelen, transgenders en interseksuelen, en roept de EU op om deze bezorgdheid op alle politieke niveaus te uiten; roept op om Mikhail Khodorkovsky en andere politieke gevangenen vrij te laten, en betreurt het gebruik van justitie voor politieke doeleinden; dringt er bij de Russische overheid op aan om een onafhankelijk onderzoek te voeren naar de verantwoordelijken voor de dood van Sergej Magnitski, Natalia Estemirova, Anna Politkovskaya, Stanislav Markelov en Vasily Alexanian en om hen voor het gerecht te brengen; betreurt dat de Raad de aanbeveling van het Parlement van 23 oktober 2012 over de zaak-Magnitski niet in aanmerking heeft genomen; verzoekt de Raad derhalve om een besluit tot opstelling van een gemeenschappelijke EU-lijst van ambtenaren die betrokken zijn bij de dood van Sergej Magnitski; voegt eraan toe dat dit besluit van de Raad gerichte sancties voor die ambtenaren moet opleggen; uit zijn grootste bezorgdheid over de activiteiten van extreemrechtse burgerwachtgroeperingen die lesbiennes, homo's, biseksuelen, transgenders en interseksuelen via het internet contacteren en in de val lokken en honderden video's van deze daden op het internet plaatsen; verzoekt de EU-delegatie en de ambassades van de lidstaten in Rusland overeenkomstig de desbetreffende richtsnoeren meer steun te verlenen aan de verdedigers van de mensenrechten van lesbiennes, homo's, biseksuelen, transgenders en interseksuelen; 69. spreekt zijn bezorgdheid uit over de voortdurende repressie van onafhankelijke journalisten en mensenrechtenactivisten en de onderdrukking van politieke dissidenten in Cuba; vestigt de aandacht op de situatie van gewetensgevangenen in Cuba, die nog steeds veroordeeld worden op basis van gefingeerde beschuldigingen of in voorlopige hechtenis worden gehouden; verzoekt de EDEO en de VV/HV om in het kader van de Verenigde Naties te pleiten voor een internationale en onafhankelijke onderzoekscommissie die de omstandigheden moet onderzoeken waarin de Cubaanse mensenrechtenverdedigers en vreedzame dissidenten Oswaldo Payá Sardiñas (laureaat van de Sacharov-prijs in 2002) en Harold Cepero om het leven kwamen in juli 2012; 70. benadrukt de noodzaak van internationaal toezicht op de mensenrechtensituatie in China en dringt er bij de EU-lidstaten op aan zich actief in te zetten voor de totstandbrenging van dit toezicht in het licht van het feit dat de dialoog EU-China inzake mensenrechten tot dusver geen beduidende en tastbare resultaten heeft opgeleverd; blijft bezorgd over de toenemende beperkingen gericht op mensenrechtenverdedigers, juristen, activisten uit het maatschappelijk middenveld, journalisten en bloggers; steunt de interne vraag van het Chinese volk om de fundamentele vrijheden en rechten waarop het recht heeft; herinnert eraan dat de EU in dat verband als bemiddelaar zou kunnen optreden door meer vertrouwen te scheppen, nieuwe manieren te vinden om in dialoog te treden, en de bestaande instrumenten te verbeteren; 71. dringt er bij de Chinese overheid op aan om op een ernstige manier in dialoog te treden met het Tibetaanse volk om de onderliggende oorzaken van het grote aantal zelfverbrandingen te onderzoeken; veroordeelt de niet-vrijwillige hervestiging en verplaatsing van Tibetaanse nomaden, die een bedreiging vormen voor het voortbestaan van een levensstijl die integraal deel uitmaakt van de Tibetaanse identiteit; dringt er bij de EDEO op aan om, in overeenstemming met de EU-richtsnoeren betreffende de vrijheid van godsdienst en overtuiging, bijzondere aandacht te schenken aan het probleem van religieuze onderdrukking in Tibet en om China op te roepen om een einde te maken aan zijn beperkende beleid inzake het Tibetaanse boeddhisme; benadrukt dat er verbeteringen moeten worden doorgevoerd in het onderwijsstelsel, met name met betrekking tot het tweetalig onderwijs in de regio, om zo de nationale identiteit en het nationale erfgoed te bewaren en de oorzaken van de werkloosheid onder jongeren aan te pakken; 72. spreekt zijn ernstige bezorgdheid uit over de mensenrechtensituatie in Iran, de voortdurende onderdrukking van hervormers, het groeiende aantal politieke gevangenen en gewetens- en geloofsgevangenen, de discriminatie en vervolging van de Baha’i-gemeenschap, het immer hoge aantal executies, ook van minderjarigen, de wijdverspreide praktijken van foltering, de oneerlijke processen en de buitensporige bedragen voor borgtocht, alsook de strenge beperking van de vrijheid van informatie, meningsuiting, vergadering, godsdienst, onderwijs en de bewegingsvrijheid; is ingenomen met de vrijlating van een aantal gewetensgevangenen in Iran, waaronder jurist en Sacharov-prijswinnaar Nasrin Sotoudeh; verzoekt de Iraanse overheid om de drie oppositieleiders Mehdi Karroubi, Zahra Rahnavard en Mir Hossein Mousavi, die al twee jaar huisarrest hebben zonder dat hen iets ten laste is gelegd, vrij te laten, de speciale rapporteur van de VN voor mensenrechten in Iran toe te staan het land te bezoeken, werk te maken van een moratorium op de doodstraf, de censuur op het internet op te heffen en vrijheid van meningsuiting toe te staan in Iran; stelt vast dat de diplomatieke contacten tussen Iran en de internationale gemeenschap zijn hervat, en hoopt op een bevredigende en voor alle partijen aanvaardbare afronding van de onderhandelingen tussen de E3+3 en Iran over het nucleaire programma van Iran; 73. spreekt zijn ernstige zorg uit over de verslechterende mensenrechtensituatie in de Democratische Volksrepubliek Korea (DVK), vestigt de aandacht op de door het Europees Parlement aangenomen spoedresoluties daaromtrent (op grond van artikel 122) en dringt er bij de DVK op aan een betekenisvolle dialoog met de Europese Unie aan te gaan over mensenrechten; verzoekt de DVK een einde te maken aan buitengerechtelijke executies en onvrijwillige verdwijningen, politieke gevangenen vrij te laten en haar burgers toe te staan vrij te reizen, zowel in Noord-Korea zelf als naar het buitenland; verzoekt de DVK vrijheid van meningsuiting en persvrijheid voor nationale en internationale media toe te staan en haar burgers ongecensureerde toegang tot het internet te verlenen; merkt op dat de provocerende acties van de DVK en de beperkende maatregelen die zij oplegt aan haar burgers geleid hebben tot wijdverbreide armoede en materiële ontbering; 74. spreekt zijn grote bezorgdheid uit over de situatie in Kasjmir, waar elke vorm van geweld tegen burgers sterk moet worden betreurd; is zich bewust van het feit dat er onderzoeken zijn ingesteld naar de kwestie van de ongeïdentificeerde graven; dringt er evenwel op aan om van mechanismen voor de bescherming van de mensenrechten een centraal element te maken van elke poging om de daders van geweld tegen burgers te identificeren en rekenschap te doen afleggen; 75. verzoekt de Europese Unie zich toe te leggen op een gecoördineerde en inclusieve strategie in de Sahel om enerzijds de regio veilig te stellen en anderzijds de mensenrechten te bevorderen opdat een halt wordt toegeroepen aan schendingen zoals foltering, willekeurige arrestaties van vaak tegenstanders en journalisten, het neerslaan van vreedzame demonstraties, geweld tegen vrouwen zoals verkrachting, gedwongen huwelijk, genitale verminking, discriminatie op grond van etniciteit of kaste en zo te helpen bij de totstandkoming van een rechtsstaat die de grondrechten en fundamentele vrijheden waarborgt; 76. is ten zeerste verontrust over het toenemende geweld door de staat tegen LGBTI's in meerdere landen ten zuiden van de Sahara, met name in Oeganda, Nigeria, Kameroen en Senegal; veroordeelt ten stelligste pogingen om steeds repressievere wetten uit te vaardigen in landen waar homoseksualiteit reeds strafbaar is; roept alle collega-parlementsleden op niet langer toe te geven aan populistische en conservatieve druk, onder meer van religieuze leiders, en de rechten van alle burgers, met inbegrip van LGBTI's, te beschermen; wijst erop dat in 76 landen homoseksualiteit nog steeds strafbaar is, met inbegrip van vijf landen waar hiervoor de doodstraf geldt; betreurt eens te meer dat in het kader van de politieke dialoog met het oog op de sluiting van de Overeenkomst van Cotonou, geen debat heeft plaatsgevonden over discriminatie op grond van seksuele gerichtheid, zoals het Parlement herhaaldelijk heeft gevraagd; herinnert de Commissie en de Raad eraan dat het Parlement vastbesloten is dit aspect op te nemen in de volgende herziening van de Overeenkomst; 77. roept de EU op een efficiënt sanctiebeleid te ontwikkelen ten aanzien van alle regimes die repressieve methoden jegens burgers hanteren; 78. verzoekt de EU om mensenrechtenverdedigers actief te blijven steunen, onder meer door diegenen die risico lopen tijdig tijdelijk onderdak te bieden; verzoekt de EU om haar beleid ten aanzien van de steun voor mensenrechtenverdedigers uit te breiden naar klokkenluiders en onderzoeksjournalisten, die een aanzienlijke bijdrage kunnen leveren tot de bescherming en bevordering van mensenrechten; Verkiezingswaarneming en beleid ter bevordering van de democratie 79. is verheugd over de voortzetting van de EU-steun voor verkiezingsprocessen overal ter wereld door de inzet van verkiezingswaarnemingsmissies en missies van verkiezingsdeskundigen en door bijstand en steun te verlenen aan binnenlandse verkiezingswaarnemers; wijst erop dat deze missies recentelijk hebben bijgedragen tot steun voor democratische ontwikkeling in de buurlanden van de EU, en getuige zijn geweest van de machtsoverdracht aan de oppositie (Senegal) en de consolidering van democratie na een conflict (Sierra Leone); 80. benadrukt het belang van een follow-up van de verslagen en aanbevelingen van verkiezingswaarnemingsmissies; wijst op zijn initiatief om de aanbevelingen van EU-verkiezingswaarnemingsmissies op te volgen door deze aanbevelingen te gebruiken als onderdeel van de "routekaart voor democratie" in het desbetreffende land, en om de hoofdwaarnemer de bijzondere taak toe te bedelen ervoor te zorgen dat de aanbevelingen worden opgevolgd en uitgevoerd met steun van de permanente organen van het Parlement; 81. benadrukt dat het van belang is de operationele capaciteit van parlementen in de periode tussen de verkiezingen te versterken; herinnert in dit verband aan het pleidooi van de EU in het forum op hoog niveau over de doeltreffendheid van ontwikkelingshulp om ontwikkelingssamenwerking te baseren op "democratische zeggenschap", met een speciale verwijzing naar de versterkte rol van parlementen; dringt er bij de EU op aan om werk te maken van een op rechten gebaseerde aanpak, met het oog op de integratie van mensenrechtenbeginselen in de operationele activiteiten van de EU, en mensenrechtenkwesties op de mondiale ontwikkelingsagenda te krijgen, zoals beloofd in het actieplan; 82. herinnert aan de toezegging van de VV/HV om bij verkiezingswaarnemingen aandacht te besteden aan de deelname van vrouwen, nationale minderheden en personen met een handicap, als kandidaten en als kiezers; vraagt dat de conclusies van de EU-verkiezingswaarnemingsmissies steeds in aanmerking worden genomen bij het vaststellen van programma's om de volledige en gelijke participatie van vrouwen in het verkiezingsproces en de tenuitvoerlegging van de aanbevelingen van de missies te bevorderen; Vrijheid van meningsuiting 83. benadrukt het cruciale belang van de vrijheid van meningsuiting, met inbegrip van vrije media, in overgangssituaties; is ingenomen met de toezegging van de EU om richtlijnen inzake de vrijheid van meningsuiting (online en offline) op te stellen, en raadt voorts aan dat de EU een methodologie ontwerpt om toe te zien en in te spelen op veranderingen in de wetgeving die de pluriformiteit en vrijheid van de pers in derde landen beperken; 84. spreekt zijn ernstige en aanhoudende bezorgdheid uit over onlinecensuur en over het feit dat daar jammer genoeg in veel landen sprake van is; wijst erop dat de EU in haar beleid voorrang moet geven aan de uitvoering van het recht op participatie en het recht op toegang tot informatie als kernbeginselen van de democratie die ook online moeten worden verwezenlijkt, en gebruik moet maken van de beschikbare mechanismen om de publieke verantwoording te versterken, zoals de beginselen van open gegevens; is van mening dat dit het geval moet zijn op alle niveaus van dialoog met derde landen, ook in de bilaterale betrekkingen en op het hoogste niveau; benadrukt het belang van onlinemedia voor de werking en de doeltreffendheid van het maatschappelijk middenveld, met inbegrip van mensenrechtenverdedigers, vakbonden en klokkenluiders; verzoekt de Commissie en de EDEO meer inspanningen te leveren om digitale vrijheid in de externe betrekkingen van de EU te integreren; 85. wijst op de betreurenswaardige trend om wetten uit te vaardigen die de vrijheid van meningsuiting en van vergadering beperken van al wie de mensenrechten van lesbiennes, homo's, biseksuelen, transgenders en interseksuelen steunt; merkt op dat dergelijke wetten reeds bestaan in Litouwen en Rusland, worden besproken in Oekraïne en zijn voorgesteld in Georgië, Armenië en Kazachstan; feliciteert Moldavië wegens de intrekking van een wet die "het verkondigen van andere relaties dan die met betrekking tot huwelijk en gezin" verbood; verzoekt de EU-delegaties in de betrokken landen de grote bezorgdheid van de EU over dergelijke wetten te uiten; EU-steun voor universele mensenrechten 86. staat volledig achter het positieve standpunt dat de EU heeft ingenomen in het strategisch kader inzake mensenrechten en democratie met betrekking tot de bevordering en bescherming van alle mensenrechten, alsook het pleidooi om "zich uit te spreken tegen iedere poging om de eerbiediging van het universele karakter van mensenrechten te ondermijnen"; spreekt nogmaals zijn steun uit voor en dringt bij de EU aan op het waarborgen van de ondeelbaarheid en de universaliteit van de mensenrechten, met inbegrip van het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten overeenkomstig artikel 21 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (Titel V, Hoofdstuk 1 – Algemene bepalingen betreffende het extern optreden van de Unie); Het VN-mensenrechtenstelsel 87. bekrachtigt zijn steun voor versterking van het VN-mensenrechtenstelsel als een cruciale factor voor de bevordering van universele mensenrechten; erkent de inspanningen van de EU in het kader van de toetsing van de VN-mensenrechtenraad en dringt er bij alle leden van de VN-mensenrechtenraad op aan om de hoogste normen inzake mensenrechten te handhaven en om de beloften die zij voorafgaand aan hun verkiezing deden waar te maken; beschouwt de onafhankelijkheid van het bureau van de Hoge Commissaris van de VN voor de mensenrechten en van de VN-mandaathouders voor speciale procedures als een absolute voorwaarde voor hun doeltreffende functionering, en benadrukt de noodzaak van niet-geoormerkte financiering om dit te waarborgen; 88. verwelkomt de aanvang van de tweede ronde van het proces van universele periodieke doorlichting (Universal Periodic Review – UPR), en dringt er bij de EU op aan nauwlettend te blijven toezien op de versterking van de UPR-procedure en de mate waarin de UPR-aanbevelingen, die door landen zijn aanvaard en die zij hebben beloofd uit te voeren, ten uitvoer worden gelegd; 89. dringt er bij de EU-lidstaten op aan voort te bouwen op de door hen in het strategisch kader van de EU gedane toezegging en de belangrijkste internationale mensenrechtenverdragen te ratificeren en uit te voeren, door in het bijzonder de tien belangrijkste mensenrechtenverdragen van de VN en de bijbehorende optionele protocollen te ratificeren en ten uitvoer te leggen, en de desbetreffende verklaringen af te leggen inzake het waarborgen van de aanvaarding van alle individuele klachten en onderzoeksprocedures; benadrukt het belang van deze ratificaties voor de interne en externe geloofwaardigheid van het mensenrechtenbeleid van de EU; spreekt zijn grote bezorgdheid uit over het feit dat bepaalde EU-lidstaten consequent hebben nagelaten om hun periodieke verslagen aan de relevante VN-instanties voor de monitoring van de mensenrechten tijdig in te dienen, wat de geloofwaardigheid van het EU-mensenrechtenbeleid ten opzichte van derde landen eveneens ondermijnt; 90. verzoekt de EU om derde landen aan te moedigen volledig samen te werken met speciale rapporteurs en onafhankelijke deskundigen van de VN op het gebied van de mensenrechten, onder andere door middel van permanente uitnodigingen en het ontvangen van dergelijke deskundigen; 91. spoort de EU en haar lidstaten aan om de Hoge Commissaris van de VN voor de mensenrechten te steunen bij de tenuitvoerlegging van haar verslag van 2012 inzake de versterking van de VN-verdragsorganen die een belangrijke rol spelen bij het toezicht op de daadwerkelijke tenuitvoerlegging van mensenrechtenverplichtingen door staten die partij zijn bij de VN-mensenrechtenverdragen; 92. betreurt dat de VN-Mensenrechtenraad zijn resolutie A/HRC/RES/21/3 over traditionele waarden heeft goedgekeurd, waardoor het beginsel van universele en ondeelbare mensenrechten wordt ondermijnd, en prijst het verzet van de EU hiertegen; betreurt dat er geen follow-up is van resolutie A/HRC/RES/17/19 over mensenrechten, seksuele gerichtheid en genderidentiteit, en verzoekt de groep landen die hieraan werkt, met inbegrip van Zuid-Afrika, zo spoedig mogelijk tot follow-up van deze resolutie over te gaan; prijst de inzet van de hoge VN-commissaris voor de mensenrechten voor de bevordering en bescherming van alle mensenrechten van lesbiennes, homo's, biseksuelen, transgenders en interseksuelen, met name via verklaringen, rapporten en de nieuwe campagne "vrij en gelijk"; verzoekt de hoge VN-commissaris dit werk voort te zetten en grote bezorgdheid te uiten over zogenaamde anti-propagandawetten die de vrijheid van meningsuiting en van vergadering beperken; 93. beklemtoont in het licht van de beginselen van het internationaal humanitair recht die nauwkeurig omschreven zijn in de resoluties van Den Haag van 1907 (artikelen 42-56) en de Vierde Conventie van Genève (GC IV, artikelen 27-34 en 47-78) en in de bepalingen van het Eerste Aanvullend Protocol, dat de EU dient te waarborgen dat de partners die behoren tot de categorie van bezettingsmacht hun verplichtingen ten aanzien van de bevolking op bezet grondgebied nakomen; herinnert eraan dat de bezettingsmacht overeenkomstig het internationaal humanitair recht volksgezondheidsnormen moet aanhouden en voedsel en medische zorg moet verstrekken aan de bevolking in het bezette gebied; herhaalt dat verplaatsing van de burgerbevolking die tot de bezettingsmacht behoort naar het bezette gebied verboden is en dat degenen die van strafbare feiten worden beschuldigd procedures moeten krijgen die internationaal erkende juridische waarborgen bieden, zoals het krijgen van informatie over de reden van aanhouding, de tenlastelegging van een specifiek strafbaar feit en het zo spoedig mogelijk krijgen van een eerlijk proces; Internationaal Strafhof 94. bekrachtigt zijn steun voor het Internationaal Strafhof; beschouwt het groeiende aantal staten dat partij is als een belangrijke ontwikkeling voor de versterking van het universele karakter van het Hof; is ingenomen met de ratificatie van het Statuut van Rome door Guatamala in april 2012 en door Ivoorkust in februari 2013; 95. roept de ministers van Buitenlandse Zaken van de EU op om conclusies van de Raad Buitenlandse Zaken aan te nemen waarin de EU en haar lidstaten duidelijke steun betuigen aan het Internationaal Strafhof en nota wordt genomen van de inspanningen van de EU om haar instrumenten inzake het Internationaal Strafhof voortdurend te herzien, bij te werken en te verruimen en waarin nogmaals wordt beloofd om werk te maken van het universele karakter van het Statuut van Rome, om de toegang tot rechtspraak voor slachtoffers van ernstige misdrijven op grond van het internationale recht te verruimen; 96. betreurt dat het Statuut van Rome van het internationaal Strafhof nog steeds niet is opgenomen in de lijst van verdragen die vereist zijn voor de SAP+-status, zoals vermeld in de nieuwe SAP-verordening; merkt op dat een aantal SAP+-aanvragers geen partij is bij het statuut of dit niet heeft geratificeerd (bv. Armenië en Pakistan); herhaalt zijn aanbeveling dat het Statuut van Rome moet worden toegevoegd aan de toekomstige lijst van verdragen; 97. roept de EU en haar lidstaten op om de noodzaak van ratificatie en tenuitvoerlegging van het Statuut en het Verdrag betreffende de privileges en immuniteiten van het Internationaal Strafhof te benadrukken in het kader van onderhandelingen en politieke dialogen met derde landen, regionale organisaties en andere regionale groepen, en om bepalingen met betrekking tot het Internationaal Strafhof en internationale rechtspleging op te nemen in EU-overeenkomsten met derde landen; 98. spoort de EDEO ertoe aan om ervoor te zorgen dat alle EU-delegaties en speciale vertegenwoordigers van de EU volledig op de hoogte zijn van het besluit van de Raad van de EU en van het actieplan inzake het Internationaal Strafhof, en van het EU-complementariteitsinstrumentarium, en om het Internationaal Strafhof, de handhaving van zijn besluiten en de strijd tegen straffeloosheid met betrekking tot schendingen van het Statuut van Rome, actief te promoten; 99. dringt er bij de EU-delegaties en de speciale vertegenwoordigers van de EU, en met name de speciale vertegenwoordiger van de Europese Unie voor de mensenrechten, op aan om het Internationaal Strafhof, de handhaving van zijn besluiten en de strijd tegen straffeloosheid met betrekking tot schendingen van het Statuut van Rome, actief te promoten in politieke dialogen en vergaderingen met derde landen; stelt daarnaast voor om de financiële steun aan het Internationaal Strafhof te versterken; 100. is ingenomen met de aanneming van de EU-toolkit ter bevordering van de complementariteit en verzoekt de EDEO en de Commissie aanvullende stappen te ondernemen om de daadwerkelijke toepassing ervan te verzekeren; spoort de EU aan ervoor te zorgen dat steun voor het Internationaal Strafhof op adequate wijze wordt geïntegreerd in alle relevante domeinen van het buitenlands beleid van de EU; 101. roept de EU-lidstaten op het Statuut van Rome volledig ten uitvoer te leggen door de nationale wetgeving af te stemmen op alle verplichtingen van het Statuut en om de verzoeken van het Internationaal Strafhof met betrekking tot steun en samenwerking in alle stadia van de procedures van het Hof, met name met betrekking tot voorlopig onderzoek, onderzoek, arrestatie en uitlevering, bescherming van slachtoffers en getuigen, voorlopige invrijheidsstelling en de uitvoering van het vonnis, in te willigen; betreurt dat de bijdragen van het Trustfonds voor slachtoffers ontoereikend blijven en verzoekt de EU-lidstaten de benodigde middelen te verstrekken opdat het zijn mandaat ten volle kan vervullen; 102. uit zijn steun voor adequaat gefinancierde outreach- en voorlichtingsactiviteiten uit de algemene begroting van het Strafhof en onderstreept het belang van deze activiteiten om justitie een gezicht te geven; 103. verzoekt de EU-lidstaten om de Kampala-amendementen op het Statuut van Rome te ratificeren en de ratificatie ervan door derde landen te bevorderen; 104. verzoekt de EU en haar lidstaten meer inspanningen te leveren om straffeloosheid binnen de EU te bestrijden; moedigt hen daarom aan rekening te houden met de aanbevelingen van het Europees netwerk van aanspreekpunten inzake personen die verantwoordelijk zijn voor genocide, misdrijven tegen de menselijkheid en oorlogsmisdrijven; De doodstraf 105. keert zich ondubbelzinnig tegen de doodstraf en beschouwt de toepassing van een universeel moratorium met het oog op de mondiale afschaffing ervan als een kerndoelstelling van het EU-mensenrechtenbeleid; benadrukt dat van de doodstraf nooit is bewezen dat ze een afschrikwekkende werking heeft met betrekking tot criminaliteit en beklemtoont dat, op grond van de beschikbare gegevens, de doodstraf vooral kansarmen treft; prijst de inspanningen van de Europese Unie en haar lidstaten bij de Verenigde Naties die hebben geleid tot de goedkeuring in december 2012 van de resolutie van de Algemene Vergadering betreffende een moratorium op de toepassing van de doodstraf; is echter bezorgd over de hervatting van terechtstellingen in sommige landen; verzoekt de EU om gerichte campagnes tegen de doodstraf op touw te blijven zetten en om de contacten met landen die vasthouden aan de doodstraf te intensiveren; verwacht terdege te worden geraadpleegd bij de voor 2013 geplande herziening van Verordening (EG) nr. 1236/2005 met betrekking tot de handel in bepaalde goederen die gebruikt zouden kunnen worden voor de doodstraf of foltering; 106. betreurt dat Belarus het laatste land op het Europese continent blijft dat de doodstraf handhaaft; benadrukt nogmaals dat de executies van Dmitri Konovalov en Vladislav Kovalev zeer betreurenswaardig zijn; herhaalt zijn oproep aan Belarus om een moratorium op de doodstraf in te stellen dat uiteindelijk moet leiden tot de afschaffing ervan; Het bedrijfsleven en mensenrechten 107. herhaalt dat Europese ondernemingen ervoor moeten zorgen dat hun activiteiten de normen op het gebied van mensenrechten eerbiedigen, ook wanneer zij actief zijn buiten de EU; uit zijn bezorgdheid over de berichte samenwerking van bepaalde Europese ondernemingen met autoritaire regimes, met name waarbij handel in gevoelige goederen, bijvoorbeeld op het gebied van informatietechnologie en communicatie, tot mensenrechtenschendingen heeft geleid; 108. wijst erop dat het belangrijk is maatschappelijk verantwoord ondernemen te bevorderen, ook bij bedrijfsactiviteiten buiten de EU, en ervoor te zorgen dat in de volledige toeleveringsketen maatschappelijk verantwoord wordt ondernomen; vindt dat de Europese ondernemingen en hun dochterondernemingen en onderaannemers een sleutelrol moeten spelen in de wereldwijde bevordering en verspreiding van de internationale normen inzake ondernemerschap en mensenrechten; wijst op het belang van een zinvolle verslaglegging over de sociale en milieugevolgen en de gevolgen voor de mensenrechten van projecten die door de Europese Investeringsbank (EIB) of door uitvoerkredieten van Europese kredietinstellingen worden gesteund; onderstreept dat financieringsverrichtingen van deze instellingen moeten bijdragen tot de in artikel 21 VEU bedoelde algemene beginselen die aan het externe optreden van de Unie ten grondslag liggen; 109. verzoekt de EDEO verslag uit te brengen over de uitvoering van de verbintenissen die in het EU-actieplan inzake mensenrechten zijn aangegaan met betrekking tot de VN-richtsnoeren inzake bedrijfsleven en mensenrechten; betreurt dat de Commissie weinig vorderingen heeft geboekt bij het inwilligen van het verzoek van het Parlement om wetgeving voor te stellen die ondernemingen uit de EU zou verplichten ervoor te zorgen dat zij met hun aankopen geen daders van conflicten en ernstige mensenrechtenschendingen steunen; 110. herinnert de Commissie aan haar verbintenis van september 2010 om de kwestie van dwangarbeid in gevangenissen in derde landen te onderzoeken en het optreden van de EU dienovereenkomstig te herzien, en verzoekt de Commissie om het Parlement in kennis te stellen van de resultaten van dit proces; verzoekt de Commissie om wetgeving in te voeren om de invoer van met behulp van dwangarbeid en arbeid in gevangenissen geproduceerde goederen in de Unie te verbieden; Uitroeiing van alle vormen van discriminatie 111. herinnert aan de artikelen van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens waarin wordt gesteld dat alle mensen vrij en gelijk in waardigheid en rechten worden geboren en aanspraak hebben op alle rechten en vrijheden die in de Verklaring worden opgesomd, zonder enig onderscheid van welke aard ook; benadrukt het belang van de bestrijding van alle vormen van discriminatie, met inbegrip van discriminatie op grond van ras, kleur, geslacht, seksuele geaardheid, taal, godsdienst, kaste, maatschappelijke afkomst, cultuur, leeftijd, geboorte, handicap of andere status; herhaalt zijn oproep aan de EU om discriminatie en intolerantie te bestrijden als kernonderdeel van haar mensenrechtenbeleid, en om dit beleid te baseren op een inclusieve en alomvattende definitie van non-discriminatie; benadrukt dat de eerbiediging van de rechten van minderheden een cruciale factor is voor vrede, ontwikkeling en democratie; is ingenomen met de samenwerking van de EU met de Verenigde Naties en regionale organisaties op dit gebied en spoort haar aan deze samenwerking voort te zetten; 112. dringt er bij de EU op aan bijzondere aandacht te besteden aan vormen van maatschappelijke gelaagdheid, zoals het kastenstelsel en soortgelijke stelsels van geërfde status, die een zeer schadelijk en soms destructief effect hebben op de vooruitzichten met betrekking tot het genieten van gelijke mensenrechten; is van mening dat er bij de landen waar het kastenstelsel nog steeds bestaat krachtig op aangedrongen moet worden dat dit verboden wordt en dat wetten die een einde moeten maken aan het kastenstelsel ook echt worden uitgevoerd; Vrijheid van denken, geweten, godsdienst of overtuiging 113. benadrukt dat het recht op vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst, als verankerd in artikel 18 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en andere internationale mensenrechteninstrumenten een fundamenteel mensenrecht is dat samenhangt met andere mensenrechten en fundamentele vrijheden en het recht om te geloven of niet te geloven omvat, evenals de vrijheid om een theïstisch, niet-theïstisch of atheïstisch geloof te belijden, hetzij in de privésfeer, hetzij in het openbaar, alleen of in een gemeenschap samen met anderen, en het recht van eenieder om een geloof naar keuze aan te nemen, te verwisselen of hiervan afstand te doen; verzoekt de EU om het recht op vrijheid van godsdienst of overtuiging te bevorderen in internationale en regionale fora en in bilaterale betrekkingen met derde landen; 114. herinnert eraan dat het recht op gewetensbezwaren tegen de militaire dienst een rechtmatige uitoefening van het recht op vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst is, en dringt er bij de EDEO en de lidstaten op aan om landen met een systeem van verplichte militaire dienst te verzoeken om te voorzien in de mogelijkheid om een alternatieve niet-combattante of burgerdienst uit te oefenen, die in het belang van de bevolking moet zijn en geen straf mag zijn, en om gewetensbezwaarden niet te bestraffen, ook niet met een gevangenisstraf, omdat zij geen militaire dienst willen vervullen; 115. veroordeelt in de krachtigste bewoordingen discriminatie, intolerantie, geweld en moord op grond van godsdienst of geloof, waar en jegens wie zij ook plaatsvinden; is met name bezorgd over het toenemende aantal pogingen om de geschillen binnen langs religieuze lijnen verdeelde volkeren met behulp van geweld en vervolging op te lossen, daar deze acties een belemmering voor duurzame vrede en verzoening vormen; maakt zich tevens zorgen over de toenemende vijandigheid van regeringen en de samenleving in het algemeen in veel landen waar minderheden met een bepaalde godsdienst of een bepaalde overtuiging het recht wordt ontzegd om hun geloof vrijelijk te belijden of openlijk te uiten; merkt op dat de sociale vijandigheid jegens en aanvallen op aanhangers van bepaalde godsdiensten of overtuigingen, waarbij vele doden en gewonden zijn gevallen, nog steeds toenemen en dat de straffeloosheid en het gebrek aan bescherming voor religieuze minderheden tot bezorgdheid blijven strekken; 116. is gekant tegen wetgeving die personen straft omdat zij voor een andere godsdienst of overtuiging kiezen; is bijzonder bezorgd dat personen in bepaalde landen vanwege zulke wetgeving bedreigd worden met opsluiting of zelfs de doodstraf; is eveneens bezorgd dat personen die hun godsdienst hebben verlaten of voor een andere godsdienst hebben gekozen te maken krijgen met sociale vijandigheid, onder meer in de vorm van geweld en intimidatie; is gekant tegen wetten die uitingen bestraffen die als godslasterlijk, smadelijk of beledigend worden beschouwd tegenover een godsdienst of godsdienstige symbolen, figuren of gevoelens; verklaart dat zulke wetten niet stroken met de aanvaarde internationale mensenrechtennormen; veroordeelt de wetsbepalingen inzake godslastering in Afghanistan, Bangladesh, Egypte, Pakistan en Saudi-Arabië, die voorzien in opsluiting en de doodstraf; 117. is ingenomen met de recente oproepen van het EIDHR om voorstellen uit te werken waarin voorrang wordt verleend aan acties van het maatschappelijk middenveld om discriminatie op grond van godsdienst of overtuiging te bestrijden en waarin zulke acties worden gesteund; spoort de EU ertoe aan inclusieve inspanningen met het oog op de dialoog tussen culturen en overtuigingen te ondersteunen waarbij leidinggevende actoren, vrouwen, jongeren en vertegenwoordigers van etnische minderheden moeten worden betrokken, om de vredesopbouw en de sociale samenhang te bevorderen; verzoekt de EU en de lidstaten om subsidieregelingen uit te werken voor de bescherming en bevordering van de vrijheid van godsdienst of overtuiging in landen waar het recht daarop ernstig wordt bedreigd; 118. is ingenomen met de verbintenis van de EU om het recht op vrijheid van godsdienst of overtuiging te bevorderen in internationale en regionale fora zoals de VN, de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), de Raad van Europa en andere regionale mechanismen; spoort de EU ertoe aan om haar jaarlijkse resolutie over de vrijheid van godsdienst of overtuiging te blijven indienen bij de Algemene Vergadering van de VN en om het mandaat van de speciale VN-rapporteur voor vrijheid van godsdienst en overtuiging te steunen; De rechten en empowerment van vrouwen en kinderen 119. spreekt zijn volledige steun uit voor het werk van de VN met betrekking tot de rechten en empowerment van vrouwen; spoort de EU ertoe aan om gerichte campagnes op touw te zetten inzake de politieke en economische participatie van vrouwen en om initiatieven tegen gendergeweld en vrouwenmoord te steunen; steunt de tenuitvoerlegging van het Actieplan voor gendergelijkheid en empowerment van vrouwen in het kader van ontwikkelingssamenwerking; dringt er bij de EU-delegaties op aan specifieke maatregelen in te voeren met betrekking tot de rol van externe bijstand en ontwikkelingssamenwerking in het kader van hun lokale strategieën voor de tenuitvoerlegging van de EU-richtsnoeren betreffende geweld tegen vrouwen en meisjes en de bestrijding van alle vormen van discriminatie jegens hen, waaronder gedwongen huwelijken; benadrukt dat de rol van de Commissie en de lidstaten op dit gebied zowel in de EU als daarbuiten zich niet mag beperken tot de strijd tegen geweld tegen vrouwen in al zijn vormen – ongeacht of het fysiek, psychologisch, sociaal of economisch geweld betreft –, en dat de prioriteit moet worden gegeven aan genderneutraal onderwijs vanaf jonge leeftijd; verzoekt de Commissie en de Raad derde landen verder aan te moedigen om bij de opstelling van hun nationale wetgeving rekening te houden met de rechten van vrouwen en erop toe te zien dat alle desbetreffende bepalingen naar behoren worden toegepast; 120. veroordeelt opnieuw elke vorm van misbruik en geweld tegen vrouwen, met inbegrip van huiselijk geweld; roept derhalve alle lidstaten van de Raad van Europa op het Verdrag inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen te ondertekenen en te ratificeren en verzoekt de EU stappen te ondernemen om tot het verdrag toe te treden teneinde de samenhang tussen het interne en externe beleid van de EU inzake geweld tegen vrouwen te verzekeren; onderstreept het belang van het voeren van voorlichtings- en bewustmakingscampagnes in gemeenschappen waar genitale verminking van vrouwen, seksueel misbruik van jonge meisjes, uithuwelijking op jonge leeftijd en gedwongen huwelijken, vrouwenmoorden en andere gendergerelateerde schendingen van de mensenrechten gangbaar zijn en meent dat mensenrechtenverdedigers die al actief zijn in de strijd tegen de genitale verminking van vrouwen hierbij moeten worden betrokken; moedigt de EDEO en de lidstaten aan om de kwestie van genitale verminking van vrouwen verder ter sprake te brengen in hun politieke en beleidsdialoog met partnerlanden waar deze verminking nog steeds voorkomt; 121. verzoekt de EU om de reproductieve rechten beter te beschermen en wijst erop dat dit beleid een centrale plek moet krijgen in de ontwikkelingssamenwerking met derde landen; veroordeelt ten stelligste de schandelijke praktijken van vrouwenbesnijdenis in bepaalde delen van Afrika, eremoorden, selectieve abortus op basis van geslacht en gedwongen huwelijken; herinnert aan de belangrijke conclusies die werden bereikt naar aanleiding van de Internationale Conferentie over bevolking en ontwikkeling in Caïro; 122. steunt het initiatief "Onderwijs eerst" van de Secretaris-Generaal van de VN, aangezien toegang tot onderwijs meisjes beter beschermt tegen zaken die hun toekomst bedreigen, zoals huwelijken en zwangerschappen op jonge leeftijd, hiv, armoede, huiselijk en seksueel geweld, en ook de kinder- en kraamvrouwensterfte doet afnemen; 123. meent dat een grotere inspanning moet worden gedaan om de millenniumontwikkelingsdoelstellingen inzake gendergelijkheid, de gezondheid van moeders en de toegang tot passende gezondheidszorg, onderwijs en seksuele en reproductieve gezondheidsrechten, met name voor de meest kwetsbare groepen zoals meisjes en jonge vrouwen, vóór afloop van de vastgestelde termijnen zoveel mogelijk te verwezenlijken, waarbij de regeringen blijk moeten geven van een krachtdadige inzet om de verantwoordings- en bewakingsmechanismen voor bestaande mensenrechtenverplichtingen te verbeteren, de toegang tot de rechtspraak voor iedereen te bevorderen en de daadwerkelijke participatie van de bevolking, met inbegrip van de meest gemarginaliseerde en benadeelde groepen, bij de besluitvorming en tenuitvoerlegging van het ontwikkelingsbeleid te verzekeren; beveelt aan om in de millenniumontwikkelingsdoelstellingen na 2015 een afzonderlijke doelstelling op te nemen voor vrouwenrechten en gendergelijkheid, waarbij de klemtoon wordt gelegd op seksuele en reproductieve gezondheid en rechten; 124. dringt er bij de EU en haar lidstaten op aan er zorg voor te dragen dat de evaluatie van het ICPD+20 resulteert in een integrale evaluatie van alle aspecten die samenhangen met het volledig kunnen uitoefenen van seksuele en reproductieve rechten, en opnieuw een duidelijk en progressief standpunt in te nemen ten aanzien van seksuele en reproductieve rechten voor iedereen, in overeenstemming met de internationale normen op het gebied van de mensenrechten en met verdergaande verantwoording voor de vorderingen op dit gebied; verzoekt de EU en haar lidstaten er in het bijzonder zorg voor te dragen dat voor het evaluatieproces een participerende aanpak gevolgd wordt en dat de verschillende belanghebbende partijen, zowel het maatschappelijk middenveld als vrouwen, jongeren en jongvolwassenen, daar daadwerkelijk aan kunnen bijdragen; herinnert eraan dat het kader voor deze evaluatie gestoeld moet zijn op de mensenrechten, met specifieke aandacht voor de seksuele en reproductieve rechten; 125. spreekt zijn ernstige bezorgdheid uit over het probleem van verkrachting; betreurt de uiterst hoge mate van straffeloosheid met betrekking tot verkrachting in landen als India en Pakistan; 126. veroordeelt het wijdverbreide gebruik van seksueel geweld en verkrachting als oorlogswapen, met name in het gebied van de Grote Meren; wijst erop dat gendergerelateerde misdaden en misdaden van seksueel geweld in het Statuut van Rome zijn opgenomen als oorlogsmisdaden, misdaden tegen de menselijkheid of handelingen die de grondslag vormen voor genocide of foltering; is in dit verband ingenomen met resolutie 2106 (2013) van de VN-Veiligheidsraad over de preventie van seksueel geweld in conflictgebieden die op 24 juni 2013 werd aangenomen en waarin wordt bevestigd dat het Internationaal Strafhof een cruciale rol speelt in de strijd tegen straffeloosheid met betrekking tot seksuele en op gender gebaseerde misdaden; dringt er bij de EU op aan de tenuitvoerlegging van deze beginselen ten volle te ondersteunen; herinnert tevens aan de toezegging van de EU om mensenrechten en genderaspecten te integreren in GVDB-missies, overeenkomstig de op dit punt cruciale resoluties°1325 en 1820 van de VN-Veiligheidsraad betreffende vrouwen, vrede en veiligheid; 127. verzoekt de EU om van de strijd tegen mensenhandel een prioriteit te maken; wijst erop dat in de strijd tegen mensenhandel rekening moet worden gehouden met zowel interne als externe aspecten; spoort de lidstaten ertoe aan de EU-richtlijn (2011/36/EU) en de strategie voor de uitroeiing van mensenhandel 2012-2016 uit te voeren; 128. roept op tot de universele ratificatie van het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind; verzoekt de Commissie en de EDEO actie te ondernemen betreffende de rechten van het kind, met bijzondere aandacht voor geweld tegen kinderen, met name wat betreft gedwongen kinderarbeid, kinderhuwelijken, de inlijving van kinderen bij gewapende groepen en hun ontwapening, rehabilitatie en reïntegratie, en het probleem van kinderen die van hekserij worden beschuldigd, op de agenda te plaatsen van de mensenrechtendialoog met de betrokken landen; benadrukt dat het belangrijk is om van de rechten van het kind een prioriteit te maken in het buitenlands beleid van de EU; 129. benadrukt de noodzaak van intensievere inspanningen voor de tenuitvoerlegging van de herziene uitvoeringsstrategie ten aanzien van de EU-richtlijnen betreffende kinderen en gewapende conflicten; spoort de EU aan de samenwerking met de speciale vertegenwoordiger van de VN voor door gewapende conflicten getroffen kinderen verder te verdiepen; verwelkomt de introductie in 2012 van een nieuwe financieringslijn ter ondersteuning van door gewapende conflicten getroffen kinderen door middel van humanitaire bijstand om te voorzien in onderwijs in noodsituaties; 130. herinnert aan zijn eerdere aanbevelingen om de eigen procedures met betrekking tot mensenrechtenkwesties te verbeteren en meer inspanningen te leveren om mensenrechten daadwerkelijk te integreren in de eigen structuren en processen; betreurt dat er geen vorderingen zijn gemaakt met betrekking tot de plenaire debatten en de resoluties over gevallen van schendingen van de mensenrechten, de democratie en de rechtsstaat, en de follow-up van die debatten en resoluties; is ingenomen met de inspanningen om de samenwerking op het gebied van mensenrechtenkwesties met de nationale parlementen van de lidstaten te verbeteren; o o o 131. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, en de Europese Dienst voor extern optreden, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de speciale vertegenwoordiger van de Europese Unie voor de mensenrechten, de regeringen en parlementen van de lidstaten en de kandidaat-lidstaten, de Verenigde Naties, de Raad van Europa en aan de regeringen van de in deze resolutie genoemde landen en gebiedsdelen. Het Europees Parlement, – gezien het Commissieverslag over het mededingingsbeleid 2012 ( COM(2013)0257 ) en het begeleidende interne werkdocument van de diensten van de Commissie (SWD(2013)0159), – gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) en met name de artikelen 101, 102 en 107, – gezien Verordening (EG) nr. 1/2003 van de Raad van 16 december 2002 betreffende de uitvoering van de mededingingsregels van de artikelen 81 en 82 van het Verdrag (1) , – gezien Verordening (EG) nr. 169/2009 van de Raad van 26 februari 2009 houdende de toepassing van mededingingsregels op het gebied van het vervoer per spoor, over de weg en over de binnenwateren (2) , – gezien het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende bepaalde regels voor schadevorderingen volgens nationaal recht wegens inbreuken op de bepalingen van het mededingingsrecht van de lidstaten en van de Europese Unie ( COM(2013)0404 ), – gezien de mededeling van de Commissie over de kwantificering van de schade in schadevergoedingsacties n.a.v. overtreding van de artikelen 101 en 102 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (C(2013)3440), – gezien het werkdocument van de diensten van de Commissie met als titel "Openbare hoorzitting: op weg naar een samenhangende Europese aanpak van collectieve verhaalmechanismen" (SEC(2011)0173), – gezien de mededeling van de Commissie van 11 juni 2013 met als titel "Naar een Europees horizontaal kader voor collectief verhaal" ( COM(2013)0401 ), – gezien de Aanbeveling van de Commissie over gemeenschappelijke beginselen voor mechanismen voor collectieve vorderingen tot staking en tot schadevergoeding in de lidstaten betreffende schendingen van aan het EU-recht ontleende rechten (C(2013) 3539/3), – gezien de studie van juni 2012 van de beleidsondersteunende afdeling van het directoraat-generaal Intern Beleid met als titel "Collectief verhaal in antitrust", – gezien de mededeling van de Commissie overeenkomstig artikel 27, lid 4, van Verordening (EG) nr. 1/2003 van de Raad in zaak AT.39740 – Google (2013/C 120/09), – gezien de door de Commissie aangeboden toezeggingen overeenkomstig artikel 9 van Verordening (EG) nr. 1/2003 van de Raad in zaak COMP/39.398 – Visa MIF, – gezien Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad van 20 januari 2004 betreffende de controle op concentraties van ondernemingen (de "EG-concentratieverordening") (3) , – gezien de raadpleging van de Commissie van 27 maart 2013 over de concentratiecontrole van de EU – ontwerpherziening van de vereenvoudigde procedure en de concentratie-uitvoeringsverordening, – gezien de mededeling van de Commissie van 13 oktober 2008 over de toepassing van de staatssteunregels op maatregelen in het kader van de huidige wereldwijde financiële crisis genomen met betrekking tot financiële instellingen (de mededeling over het bankwezen) (4) , – gezien de mededeling van de Commissie van 5 december 2008 over de herkapitalisatie van financiële instellingen in de huidige financiële crisis: beperking van steun tot het noodzakelijke minimum en bescherming tegen buitensporige mededingingverstoringen (de mededeling over de herkapitalisatie) (5) , – gezien de mededeling van de Commissie van 25 februari 2009 over de behandeling van aan een bijzondere waardevermindering onderhevige activa in de communautaire banksector (de mededeling over aan bijzondere waardevermindering onderhevige activa) (6) , – gezien de mededeling van de Commissie van 23 juli 2009 betreffende het herstel van de levensvatbaarheid en de beoordeling van de herstructureringsmaatregelen in de financiële sector in de huidige crisis met inachtneming van de staatssteunregels (de herstructureringsmededeling) (7) , – gezien de mededeling van de Commissie van 17 december 2008 over een tijdelijke communautaire kaderregeling inzake staatssteun ter stimulering van de toegang tot financiering in de huidige financiële en economische crisis (de oorspronkelijke tijdelijke kaderregeling) (8) , – gezien de mededeling van de Commissie van 1 december 2010 getiteld "Tijdelijke communautaire kaderregeling inzake staatssteun ter stimulering van de toegang tot financiering in de huidige financiële en economische crisis (9) " (de nieuwe tijdelijke kaderregeling) ter vervanging van de kaderregeling die op 31 december 2010 ten einde is gelopen, – gezien de ontwerpmededeling van de Commissie over de toepassing, vanaf 1 augustus 2013, van de staatssteunregels op steunmaatregelen ten voordele van banken in het kader van de financiële crisis (de nieuwe ontwerpmededeling over het bankwezen) (10) , – gezien de puntennota van de Commissie ter attentie van het EFC over de herziening van de richtsnoeren inzake staatssteun voor de herstructurering van banken, – gezien de studie van juni 2011 van de beleidsondersteunende afdeling van het directoraat-generaal Intern Beleid met als titel "Staatssteun – Crisisregels voor de financiële sector en de reële economie", – gezien de mededeling van de Commissie betreffende de toepassing van de staatssteunregels van de Europese Unie op voor het verrichten van diensten van algemeen economisch belang verleende compensatie (11) , – gezien Besluit 2012/21/EU van de Commissie van 20 december 2011 betreffende de toepassing van artikel 106, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie op staatssteun in de vorm van compensatie voor de openbare dienst, verleend aan bepaalde met het beheer van diensten van algemeen economisch belang belaste ondernemingen (12) , – gezien de mededeling van de Commissie over het kaderprogramma van de Europese Unie voor staatssteunregels voor diensten van algemeen economisch belang (2011) (13) , – gezien Verordening (EU) nr. 360/2012 van de Commissie van 25 april 2012 betreffende de toepassing van de artikelen 107 en 108 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie op de-minimissteun verleend aan diensten van algemeen economisch belang verrichtende ondernemingen (14) , – gezien zijn resolutie van 15 november 2011 over hervorming van de EU-regels inzake staatssteun voor diensten van algemeen economisch belang (15) , – gezien de mededeling van de Commissie met als titel "De modernisering van het EU-staatssteunbeleid" ( COM(2012)0209 ), – gezien zijn resolutie van 17 januari 2013 over modernisering van het staatssteunbeleid (16) , – gezien het voorstel van de Commissie voor een verordening van de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 994/98 van de Raad van 7 mei 1998 betreffende de toepassing van de artikelen 92 en 93 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap op bepaalde soorten van horizontale steunmaatregelen en Verordening (EG) nr. 1370/2007 van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2007 betreffende het openbaar personenvervoer per spoor en over de weg ( COM(2012)0730 ), – gezien het voorstel van de Commissie voor een verordening van de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 659/1999 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 93 van het EG-Verdrag ( COM(2012)0725 ), – gezien de Communautaire richtsnoeren betreffende staatssteun aan spoorwegondernemingen (17) , – gezien zijn resolutie van 12 juni 2013 over regionaal beleid als onderdeel van bredere regelingen inzake staatssteun (18) , – gezien de kaderovereenkomst van 20 november 2010 over de betrekkingen tussen het Europees Parlement en de Europese Commissie (19) (hierna "de kaderovereenkomst" genoemd), en met name de paragrafen 9, 12, 15 en 16 daarvan, – gezien de zaak die in een lidstaat is aangespannen vanwege vermeende inbreuk op het elementaire rechtsbeginsel "nulla poena sine lege", op basis waarvan een onderneming geen boete opgelegd kan krijgen voor kartelvorming wanneer die boete niet bij wet is vastgesteld, – gezien zijn resoluties van 22 februari 2005 over het 33e verslag van de Commissie inzake het mededingingsbeleid 2003 (20) , van 4 april 2006 over het Commissieverslag inzake het mededingingsbeleid 2004 (21) , van 19 juni 2007 over het verslag inzake het mededingingsbeleid 2005 (22) , van 10 maart 2009 over de verslagen inzake het mededingingsbeleid 2006 en 2007 (23) , van 9 maart 2010 over het verslag inzake het mededingingsbeleid 2008 (24) , van 20 januari 2011 over het verslag inzake het mededingingsbeleid 2009 (25) , van 2 februari 2012 over het jaarverslag inzake het mededingingsbeleid van de EU (26) en van 12 juni 2013 over het jaarverslag over het mededingingsbeleid van de EU (27) , – gezien de artikelen 48 en 119, lid 2, van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken en het advies van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken ( A7-0357/2013 ), A. overwegende dat van 2008 tot einde 2011 het equivalent van 1,6 triljoen EUR in de vorm van staatssteun aan banken in de EU werd toegekend en overwegende dat deze overheidssteun voornamelijk de vorm had van schuldemissies met overheidsgarantie of schuldgaranties en, bij uitzondering, de vorm van subsidies; B. overwegende dat de kmo's, die 98 % van het Europese bedrijfsleven uitmaken, in veel lidstaten gebukt gaan onder een ernstige kredietcrisis; C. overwegende dat elk jaar verliezen van 181-320 miljard EUR – ongeveer 3% van het bbp in de EU – te wijten zijn aan het bestaan van kartels; D. overwegende dat het gebrek aan liberalisering en openheid in personen- en goederenvervoer per spoor deels te wijten is aan het ontbreken van echt onafhankelijke toezichtsorganen op nationaal niveau in sommige lidstaten; E. overwegende dat het jaarverslag over het mededingingsbeleid moet dienen als een instrument om het algemene concurrentievermogen van de Unie te bevorderen door de concurrentie te verruimen en open te stellen voor nieuwe spelers, om zo de interne markt uit te breiden en te verdiepen, en derhalve niet enkel mag gaan over de praktische tenuitvoerlegging van het mededingingsbeleid door de Commissie; F. overwegende dat het wegnemen van hinderpalen voor het vrije verkeer van goederen, diensten, personen en kapitaal een voorwaarde is voor groei; G. overwegende dat de sectoren met minder concurrentie vaak ook gekenmerkt worden door een ondermaatse economische productie; H. overwegende dat het mededingingsbeleid erop is gericht de goede werking van de interne markt en gelijke concurrentievoorwaarden te waarborgen, consumenten tegen concurrentiebeperkende praktijken te beschermen en te zorgen voor de laagste prijzen; overwegende dat het mededingingsbeleid niet bedoeld is om op microniveau beleid te voeren, maar om duidelijke en eerlijke regels te handhaven voor een doeltreffende werking van de marktkrachten; I. overwegende dat overheidsmaatregelen, overheidsinvesteringen en diensten van algemeen economisch belang (DAEB) essentieel zijn voor de sociale cohesie, met name in de context van de crisis; J. overwegende dat in artikel 14 VWEU is bepaald dat de medebeslissingsprocedure moet worden gebruikt om de – met name economische en financiële – voorwaarden voor het goede functioneren van diensten van algemeen economisch belang te garanderen; K. overwegende dat Protocol nr. 26 bij het VWEU voorziet in de ruime discretionaire bevoegdheid van de autoriteiten om diensten van algemeen economisch belang te verrichten, te doen verrichten en te organiseren; L. overwegende dat het Altmark-arrest aan de hand van vier criteria het onderscheid vaststelt tussen compensatie voor een openbare dienst en staatssteun; Mededingingsbeleid als een instrument om de interne markt te bevorderen 1. verheugt zich over het verslag van de Commissie en de aandacht die daarin wordt besteed aan de bijdrage van het mededingingsbeleid aan concentratiecontrole, de wegneming van belemmeringen, de bestrijding van misbruiken van machtsposities en onderhandse contracten en verstorende staatssteunmaatregelen ten voordele van de interne markt en dat daarbij rekening wordt gehouden met de evolutie van de wereldeconomie; 2. betreurt het dat de Commissie in haar verslag over het mededingingsbeleid in 2012 sterk de nadruk legt op oneerlijke concurrentie die het gevolg is van overheidspraktijken en relatief weinig aandacht schenkt aan oneerlijke praktijken die het gevolg zijn van de concentratie van ondernemingen op de interne markt; 3. is van mening dat het mededingingsbeleid zeker in tijden van crisis een drijvende kracht is achter economische groei en het scheppen van werkgelegenheid; 4. herinnert eraan dat het mededingingsbeleid en een goed functionerende interne markt in deze tijden van crisis onontbeerlijk zijn om de economische groei en duurzame werkgelegenheid van de Europa 2020-strategie te stimuleren en om bij te dragen aan het bereiken van de doelstellingen van de Europese Unie; 5. is het derhalve met de Commissie eens dat de crisis niet mag worden gebruikt als voorwendsel om de handhaving van de mededingingsregels te versoepelen; 6. is van mening dat het mededingingsbeleid moet worden aangepast om beter te kunnen inspelen op de globaliseringsproblematiek; 7. is van mening dat er in het nieuwe Europese mededingingsbeleid ruimte moet zijn voor flexibiliteitsclausules; 8. erkent dat nog teveel sectoren grotendeels door nationale grenzen en door kunstmatige publieke of particuliere barrières worden gescheiden en dat het mededingingsbeleid een fundamentele rol heeft te spelen in de bestrijding van deze fragmentering en in het creëren van een gelijk speelveld voor alle sectoren ervan, rekening houdend met de speciale behoeften van kmo's en eindconsumenten; 9. wijst erop dat de tenuitvoerlegging van het mededingingsbeleid in ruime zin niet mag leiden tot versterking van reeds gevestigde ondernemingen en aanbieders van goederen en diensten, maar de algemene doelstelling moet hebben om de toegang van nieuwe spelers en de ontwikkeling van nieuwe ideeën en technieken te vergemakkelijken, om zo de EU-burgers maximaal te laten profiteren; 10. is van mening dat het mededingingsbeleid moet bijdragen tot de bevordering en oplegging van open normen en interoperabiliteit, om te vermijden dat consumenten en klanten wat technologie betreft in de greep van een handvol marktdeelnemers terechtkomen; 11. is van mening dat de prijzen van producten nog steeds verschillen van de ene lidstaat tot de andere, bijvoorbeeld medicijnen, ten gevolge van de verschillende overeenkomsten tussen lidstaten en de farmaceutische industrie; verzoekt de Commissie dit probleem onder de loep te nemen en voorstellen uit te werken om een transparantere interne markt tot stand te brengen en daarbij in het belang van de consument onnodige prijsverschillen te voorkomen; 12. verheugt zich over het EU-eenheidsoctrooi als een stap in de richting van de voltooiing van de interne markt en om te reageren op de uitdagingen van de globalisering; vraagt maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat alle lidstaten eraan kunnen deelnemen; acht het noodzakelijk de intellectuele eigendomsrechten in evenwicht te brengen met de vereisten van mededinging, waarbij het algemene belang blijft behouden en octrooihouders geen misbruik maken van hun rechten in het nadeel van burgers; roept de Commissie op gedrag dat erop is gericht het op de markt brengen van generieke geneesmiddelen ten onrechte te vertragen, te bestrijden. Legitimiteit en doeltreffendheid van het EU-mededingingsbeleid 13. is van mening dat het Parlement medebeslissingsbevoegdheid moet hebben op het vlak van de vestiging van het mededingingsbeleidskader; betreurt het dat in artikelen 103 en 109 van het VWEU alleen wordt voorzien in de raadpleging van het Parlement; is van mening dat dit democratisch tekort niet mag worden getolereerd; stelt voor deze leemte zo snel mogelijk op te vullen met behulp van interinstitutionele regelingen op het vlak van mededingingsbeleid, en te corrigeren bij de volgende wijziging van het Verdrag; herinnert eraan dat de politieke verantwoording van de Commissie aan het Parlement van toepassing is op het mededingingsbeleid en dat de structurele dialoog met de relevante commissaris een belangrijk instrument is waarmee degelijke democratische controle op dit vlak wordt uitgevoerd; 14. is van mening dat het soort dialoog dat de commissaris voor mededinging aangaat, een reële democratische controle door het Parlement niet kan vervangen; benadrukt dat parlementaire controle eens te meer belangrijk is omdat de Commissie in het kader van het mededingingsbeleid toezicht uitoefent op besluiten van democratisch gekozen nationale en lokale overheden; benadrukt tevens de noodzaak om een betere dialoog tot stand te brengen tussen de Commissie, de lidstaten, lokale en regionale overheden en het maatschappelijk middenveld; 15. benadrukt hoe belangrijk het is dat het Parlement en de Raad gelijk behandeld worden bij de toegang tot vergaderingen en de verstrekking van informatie tijdens de voorbereiding van wetgeving of zachte wetgevingsinstrumenten op het gebied van het mededingingsbeleid, zoals vastgesteld in de kaderovereenkomst; betreurt het dat dit niet door de Commissie is geëerbiedigd; 16. benadrukt de noodzaak van het versterken van een concurrentiecultuur die haar waarden promoot en bijdraagt aan een positieve houding ten aanzien van de naleving ervan met een preventief en gunstig effect op de ontwikkeling van het mededingingsbeleid; 17. wijst erop dat voor de horizontale dimensie van het mededingingsbeleid in de Europese Unie maximale samenhang is vereist tussen dit beleid en het EU-beleid in de verschillende sectoren; acht het voor het garanderen van een goede werking van de interne markt noodzakelijk dat met de sectorale verordeningen de beginselen van het mededingingsbeleid worden geëerbiedigd; 18. is van mening dat de Commissie een voorstel moet doen om de mededingingsvraagstukken op het gebied van minderheidsbelangen te reguleren; 19. spoort de Commissie aan door te gaan met het uitbrengen van richtsnoeren inzake zachte wetgeving op het vlak van mededingingsbeleid, en daarbij terdege rekening te houden met de bestaande jurisprudentie van het HvJ, teneinde enige rechtszekerheid te waarborgen voor de belanghebbenden; is echter van mening dat wetgeving niet mag worden vervangen door zachte wetgeving in gebieden waar rechtszekerheid cruciaal is; 20. benadrukt dat het opleggen van boetes een afschrikkend instrument is dat een belangrijke rol heeft in het mededingingsbeleid en dat snelle actie nodig is voor succesvolle onderzoeken; gelooft dat juridische zekerheid, een vereenvoudiging van procedures en de mogelijkheid van een vroegtijdige beëindiging door middel van passende overeenkomsten cruciaal zijn, herhaalt daarom zijn oproep aan de Commissie om de regels over boetes in een Verordening (EG) nr. 1/2003 op te nemen; is tegelijkertijd van mening dat de Commissie de onaangekondigde inspecties moet opvoeren om actie te nemen tegen vermeende inbreuken; 21. is echter van mening dat het gebruik van steeds hogere boetes als enige antitrust-instrument wellicht te bot is, niet in het minst vanwege het potentiële verlies aan werkgelegenheid omdat bedrijven deze boetes niet kunnen betalen; benadrukt dat een beleid van hoge boetes niet mag worden gebruikt als alternatieve manier van begrotingsfinanciering; is voorstander van een benadering waarbij slecht gedrag wordt bestraft met sancties met een daadwerkelijk afschrikkende werking, met name voor recidivisten, en goed gedrag wordt beloond met stimulansen; 22. verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat haar boete- en handhavingsbeleid de markt weer in evenwicht brengt en ondernemingen stimuleert om inbreuken intern vast te stellen en op vrijwillige basis te herstellen; verzoekt de Commissie met klem rekening te houden met de omvang van de onwettige winsten en verliezen die de betrokkenen hebben geboekt of geleden; 23. wijst opnieuw op het feit dat het aantal verzoeken tot verlaging van de opgelegde boetes wegens onvermogen om te betalen, met name van de zijde van monoproducenten en kmo's, is toegenomen; blijft van mening dat een systeem van latere betaling en/of betaling in termijnen als een alternatief kan worden gezien voor verlaging van de opgelegde boetes, om te voorkomen dat ondernemingen failliet gaan; 24. merkt op dat het hanteren van de wereldwijde omzet bij het bepalen van het maximum van 10 % kan leiden tot meerdere boetes voor dezelfde inbreuk gelet op het groeiende aantal mededingingsautoriteiten wereldwijd; meent dat de omzet in de EER derhalve passender is dan de wereldwijde omzet; 25. wacht nog steeds op een aanpassing van de boeterichtsnoeren voor monoproducenten en kmo's; is evenwel ingenomen met het feit dat de Commissie in haar recent besluit van 28 maart 2012 in zaak COMP/39452 ("Beslag voor vensters en vensterdeuren") rekening heeft gehouden met de specifieke behoeften van monoproducenten; 26. verzoekt de Commissie haar samenwerking met de nationale rechterlijke instanties te versterken om de private handhaving en de correcte beslechting van geschillen over staatssteun, te vergemakkelijken; is ingenomen met de opleidingsprogramma's van de Commissie voor nationale rechters; 27. is positief over de rol van de gerechtelijke instanties in het mededingingsbeleid en moedigt deze aan gebruik te maken van hun bevoegdheid om informatie en adviezen in te winnen bij de Commissie en om mee te doen aan EU-opleidingsactiviteiten; beveelt op zijn beurt de Commissie aan nauw samen te werken met de gerechtelijke autoriteiten, actief gebruik te maken van haar bevoegdheid om als "amicus curiae" bijdragen te leveren aan de gerechtelijke instanties die tijdig op de website van de Commissie moeten worden geplaatst en om de mogelijkheid te bestuderen gerechtelijke stappen te ondernemen om rechteloosheid te vermijden en om de belangen te beschermen die de Europese Unie moet beschermen; 28. erkent het voorstel van de Commissie van 11 juni 2013 over schadevorderingen volgens nationaal recht wegens inbreuken op de bepalingen van het mededingingsrecht, waaraan zij momenteel werkt; is vastbesloten een bevredigend resultaat te vinden om de specifieke kwesties die op dit vlak naar boven komen, aan te pakken; 29. acht het noodzakelijk dat de Europese Unie actief de fundamentele en procedurele convergentie van de mededingingsregels op internationaal gebied bevordert; is van mening dat voor gegarandeerde consistentie en interoperabiliteit in de toepassing van het mededingingsbeleid door de verschillende verantwoordelijke autoriteiten internationale samenwerking onontbeerlijk is, en dat op die wijze ook wordt bijgedragen aan de effectiviteit van onderzoek en aan het scheppen van gelijke voorwaarden; 30. benadrukt het belang van bevordering van wereldwijde convergentie van de mededingingsregels; spoort de Commissie ertoe aan bilaterale samenwerkingsovereenkomsten aan te gaan omtrent de handhaving van de mededingingsregels; werkt momenteel aan de voorgestelde overeenkomst tussen de EU en Zwitserland met betrekking tot de samenwerking over de toepassing van hun mededingingsrecht; is vastbesloten een bevredigend resultaat te vinden om de specifieke kwesties die op dit vlak naar boven komen, aan te pakken; 31. is van mening dat de middelen voor het directoraat-generaal Concurrentie van de Commissie moeten worden aangepast aan de toegenomen werkbelasting en het grotere takenpakket, onder andere door middelen van in onbruik geraakte of ondergebruikte begrotingslijnen over te hevelen, zodat het DG proactiever kan handelen; Mededingingsautoriteiten 32. roept de lidstaten op ervoor te zorgen dat alle nationale mededingingsautoriteiten (NMA) en sectorale toezichthouders onafhankelijk zijn van de nationale regeringen, met het oog waarop het noodzakelijk is te voorzien in de benoeming van niet-politieke voorzitters en leden van de raad, bij wie ook anderszins geen sprake is van belangenverstrengeling; roept de lidstaten op ervoor te zorgen dat de NMA en sectorale toezichthouders voldoende personeel en middelen hebben en dat deze variëren naargelang van de marktbehoeften en de efficiënte uitoefening van hun taken; 33. benadrukt hoe belangrijk de volledige transparantie van de NMA en sectorale toezichthouders is; vraagt dat alle relevante informatie over zaken en officiële besluiten met inachtneming van bedrijfsgeheimen die de concurrentie aanmerkelijk kunnen beïnvloeden, online duidelijk zichtbaar en beschikbaar worden gemaakt via een open database; 34. is voorstander van de gestructureerde samenwerking binnen het Europees concurrentienetwerk (ECN), dat EU-brede, coherente handhaving van de mededingingsregels mogelijk maakt en de verdere ontwikkeling ervan bevordert, aangezien bepaalde markten een grotere nationale dimensie hebben dan andere als gevolg van verschillende juridische, economische en culturele omstandigheden; is van mening dat als een algemene regel de werkprogramma's en besluiten van ECN-bijeenkomsten openbaar moeten worden gemaakt op de website van de Commissie; 35. is van mening dat de nationale mededingingsautoriteiten en andere nationale sectorale toezichthouders moeten blijven samenwerken om aanvullende acties te ontplooien, met name in sectoren waar de liberalisering nog niet voltooid is of nog niet volledig in werking is getreden; raadt aan een breder netwerk van Europese toezichthouders op te richten, met inbegrip van de nationale mededingingsautoriteiten en de sectorale toezichthouders, om beste praktijken uit te wisselen; Staatssteun en gevolgen voor de reële economie Staatssteun aan banken 36. onderkent de belangrijke rol die het toezicht op staatssteun sinds het begin van de crisis speelt als herstructurerings- en beslechtingsmechanisme voor noodlijdende banken; 37. is van mening dat de controle op staatssteun zich tijdens de crisis moet richten op zowel de stabilisering van het banksysteem als de aanpak van oneerlijke segmentering van de kredietvoorwaarden in de reële economie en discriminatie van kmo's en huishoudens in de interne markt; roept de Commissie echter op te waarborgen dat de beoogde stabilisering van het bankenstelsel niet leidt tot een stijging van de staatsschulden; dringt er bij de Commissie op aan de uitbreiding van de tijdelijke staatssteun aan de banksector te koppelen aan verbeterde en striktere voorwaarden die zijn gerelateerd aan de te plaatsen focus op particuliere leningen alsmede strengere en transparantere regels over bonussen, vergoedingsstructuren en de verdeling van dividend; 38. herinnert eraan dat het Europees Parlement de Commissie met klem heeft verzocht om de staatssteunregels voor banken, die in 2008 als tijdelijke maatregelen zijn ingesteld, te herzien; is derhalve ingenomen met de recente acties van de Commissie op dit gebied; 39. verzoekt de Commissie de gegevens over de staatssteun die sinds het uitbreken van de crisis aan de financiële sector is verleend, regelmatig bij te werken, alsook de gegevens over geconsolideerde verliezen en de voortgang van de terugbetalingen, gedetailleerd per land en per eenheid; verzoekt de Commissie deze gegevens op haar website te publiceren met als doel de omvang van interventies door overheden en het effect hiervan op de partijen die hebben bijgedragen sinds het begin van de crisis transparant te maken; 40. is van mening dat boekhoudmethodes moeten worden geharmoniseerd vóór kan worden beoordeeld of bedragen van staatssteun aan banken moeten worden gegeven, zodat, bijvoorbeeld, de boekhoudkundige behandeling van voor de tweede keer geherfinancierde leningen dezelfde is ongeacht de betrokken lidstaat; 41. benadrukt dat bij de herfinanciering van leningen, met name in het geval van banken die staatssteun ontvangen, volledig rekening moet worden gehouden met de levensvatbaarheid van de ontvanger; stelt dat, in het geval van multinationale corporaties, de verkoop van activa en aandelen in de vennootschappen waarin zij deelnemingen hebben, een voorwaarde moet zijn voor de herfinanciering van leningen; 42. dringt er bij de Commissie op aan die markten in de banksector nauwgezet te controleren waarin concentraties talrijk zijn en toenemen, in het bijzonder ten gevolge van herstructureringen als antwoord op de crisis; herinnert eraan dat oligopolistische markten bijzonder gevoelig zijn voor concurrentiebeperkende praktijken; vreest dat deze concentratie uiteindelijk consumenten kan schaden; beklemtoont dat een te grote concentratie zowel de financiële sector als de reële economie in gevaar brengt; 43. wijst erop dat de consolidatie van de banksector het marktaandeel van verscheidene grote financiële instellingen heeft doen toenemen; vraagt de Commissie met aandrang om de sector goed in het oog te houden, met als doel de concurrentie en de consumentenbescherming in de Europese banksectoren te bevorderen, wanneer het beleggingsbanken door middel van deposito's van particulieren mogelijk wordt gemaakt om riskantere beleggingsactiviteiten te financieren; 44. dringt er bij de Commissie op aan voorafgaand aan de verlening van staatssteun zorgvuldig te kijken naar de activa en deelnemingen van financiële instellingen; 45. benadrukt dat depositohouders met een bedrag tot 100 000 EUR op hun bankrekening op maximale bescherming moeten kunnen rekenen en moeten worden uitgesloten van elke lastenverdelende regeling ten gevolge van de herstructurering of resolutie van een bank; 46. is van mening dat de Commissie moet overwegen om staatssteun voor banken in sommige gevallen te koppelen aan de voorwaarde om kredieten te verstrekken aan kmo's; 47. benadrukt dat kmo's sinds het begin van de financiële crises buitensporige moeilijkheden ondervinden bij de toegang tot krediet; wijst erop dat kmo's 98 % van alle bedrijven in de eurozone uitmaken, goed zijn voor ongeveer driekwart van de banen in de eurozone en ongeveer 60 % van de toegevoegde waarde genereren, en dat de slechte toegang tot krediet verhindert dat ze investeren en groeien; roept de Commissie derhalve op prioriteit te geven aan maatregelen om de financiële regelgeving te herijken teneinde groei te bevorderen en de financieringscrisis van de kmo's te verzachten; 48. benadrukt dat banken die staatssteun ontvangen, niet groter en complexer mogen worden; dringt er bij de Commissie op aan hen aan te moedigen in hun bedrijfsmodellen de nadruk te leggen op het levensvatbare deel van hun activiteiten, hun beloningsbeleid en hun vergoedingsstructuur en zich niet méér bloot te stellen aan openbare schuld, vooral als zij op hetzelfde moment de kredietstroom naar kmo's en huishoudens verminderen; benadrukt dat er een nieuw, permanent regelgevingsstelsel en nieuwe staatssteunregels nodig zijn om de gebreken van het rechtsstelsel van voor de crisis, te verhelpen, met name wat de financiële sector betreft en om de verstoringen te verhelpen die door de financiële en economische crisis zijn ontstaan, en ervoor te zorgen dat prioritair aandacht wordt besteed aan de gevolgen en voordelen voor belastingbetalers, consumenten en de interne markt als geheel wanneer banken staatssteun ontvangen; 49. betreurt het dat kmo's die aanpassingsprogramma's in de lidstaten ondergaan, moeilijk toegang krijgen tot krediet van banken en worden verplicht hogere interesten te betalen, alleen omdat zij in de eurozone zijn gelegen, hetgeen verstoringen op de interne markt creëert; 50. benadrukt dat ook externe investeerders moeten worden aangemoedigd om zoveel mogelijk deel te nemen aan in het kader van staatssteunprogramma's gecreëerde vermogensbeheerders als een manier om probleemactiva af te scheiden, teneinde een belangenconflict tussen investeerders die activa houden of overdragen en de doelstellingen van eender welke vermogensbeheerder te voorkomen; 51. is van mening dat externe vermogensbeheerders moeten proberen hun activa zo snel mogelijk te verkopen om een normale marktsituatie te herstellen en een eind te maken aan de publieke interventies in een bepaalde sector; 52. is van mening dat de ervaringen van DG COMP met de bankencrisis als beste praktijken moeten worden aangemerkt en in de toekomst meer preventief dan achteraf moeten worden aangewend; Modernisering van de staatssteun 53. is wederom ingenomen met de mededeling van de Commissie over de modernisering van het staatssteunbeleid ( COM(2012)0209 ) en het feit dat de Raad onlangs herziene staatssteunregels inzake groepsvrijstellingen en -procedures heeft vastgesteld; verzoekt de Commissie evenwel te waarborgen dat de stimulering van economische groei als een van de algemene doelstellingen van deze hervorming niet opnieuw leidt tot stijgende overheidsschulden; 54. is van mening dat ondernemingen bij herstructureringen duidelijke beperkingen in acht moeten nemen, waarbij de schadelijke effecten voor concurrenten die geen publiek gefinancierde steun hebben ontvangen, tot een minimum worden beperkt; 55. roept de Commissie op na te gaan wanneer bedrijven “too big to fail” worden en te overwegen welke maatregelen er op nationaal of EU-niveau kunnen worden genomen om te voorkomen dat bedrijven afhankelijk worden van toekomstige reddingsoperaties door de overheid; 56. neemt nota van het algemene voornemen van de Commissie om meer maatregelen vrij te stellen van de verplichting tot aanmelding; benadrukt evenwel dat de lidstaten ervoor moeten zorgen dat vooraf vaststaat dat de staatssteunregels in acht worden genomen bij de-minimismaatregelen en bij steunregelingen die onder een groepsvrijstellingsverordening vallen, teneinde toereikend toezicht te behouden, waarbij de Commissie achteraf toezicht zal blijven uitoefenen op dit soort maatregelen; 57. is het met de Commissie eens dat de staatssteunprocedures versneld moeten worden om meer de nadruk te kunnen leggen op gecompliceerde maatregelen die grote gevolgen hebben voor de concurrentie op de interne markt; neemt nota van het voorstel van de Commissie om haar beoordelingsvrijheid met betrekking tot de afhandeling van klachten, te vergroten; roept de Commissie op te voorzien in gedetailleerde criteria om in het kader hiervan belangrijke van minder belangrijke maatregelen te onderscheiden; wijst erop dat dit onderscheid adequaat kan worden gemaakt aan de hand van hogere drempels voor de de-minimisverordening en uitbreiding van de horizontale categorieën van de machtigingsverordening en de algemene groepsvrijstellingsverordening; 58. onderstreept dat de Commissie een betere uitwisseling met de lidstaten tot stand moet brengen wat de kwaliteit en de snelheid betreft waarmee informatie wordt ingediend en bij de uitwerking van de aanmelding; onderstreept dat effectieve nationale systemen moeten waarborgen dat staatssteunmaatregelen die van de verplichting tot voorafgaande aanmelding zijn vrijgesteld, in overeenstemming zijn met het EU-recht; wijst erop dat dit onderscheid adequaat kan worden gemaakt aan de hand van hogere drempels voor de de-minimisverordening en uitbreiding van de horizontale categorieën van de machtigingsverordening en de algemene groepsvrijstellingsverordening; 59. merkt op dat tot nog toe relevante informatie voor staatssteuntoezicht in voorkomende gevallen enkel door de lidstaten wordt verstrekt; herhaalt zijn verzoek aan de Commissie om na te gaan of aanvullende menskracht nodig zal zijn om haar instrumenten voor het verzamelen van informatie uit te breiden en haar in staat te stellen om informatie rechtstreeks van marktdeelnemers te ontvangen; merkt evenwel op dat de Commissie niet de mogelijkheid moet hebben om aanvullende kwaliteits- en efficiëntiecriteria op te nemen in de beoordeling van de verenigbaarheid en dat beslissingen hieromtrent aan de steunverlenende autoriteit moeten worden overgelaten; 60. wijst op de onduidelijkheid in een aantal lidstaten over de vraag of de publieke financiering van Europese consumentencentra (ECC's) kan worden aangemerkt als ongerechtvaardigde staatssteun in de zin van het Europees mededingingsrecht; is bezorgd dat de steun van de lidstaten aan de ECC's hierdoor in gevaar komt en al geleid heeft tot de tijdelijke opschorting van de financiering van ECC's; verzoekt de Commissie derhalve met klem de goede werking van de ECC's te waarborgen door zo snel mogelijk te verhelderen dat deze financieringsvorm overeenkomstig het Unierecht geen staatssteun is, omdat ECC's geen economische activiteiten ontplooien, maar ondersteunende diensten verlenen aan consumenten; Vervoerssector 61. is van mening dat de Commissie de samenhang tussen het mededingingsbeleid en het vervoersbeleid moet versterken, teneinde het concurrentievermogen van de Europese vervoersector te verbeteren; 62. roept de Commissie en de lidstaten op te zorgen voor open en eerlijke concurrentie voor alle vervoerswijzen; 63. roept de Commissie op openbare vervoersnetwerken te ontwikkelen teneinde de dienstverlening aan de consumenten te verbeteren; 64. dringt er bij de Commissie op aan, met het oog op de bestrijding van de alsmaar stijgende CO2-uitstoten, speciale aandacht te besteden aan het nakomen van de internationale verplichting om de opwarming van de aarde te beperken tot de doelstelling voor 2020, te weten twee graden Celcius boven pre-industrieel niveau; Spoor 65. dringt er bij de Commissie op aan de uitvoering van één Europese spoorwegruimte te voltooien, te zorgen voor volledige transparantie in de geldstromen tussen infrastructuurbeheerders en spoorwegondernemingen en te controleren dat elke lidstaat een sterke en onafhankelijke nationale regelgevende instantie heeft; 66. roept de Commissie en de lidstaten op meer inspanningen te leveren om ervoor te zorgen dat de spoorvervoerssector wordt opengesteld voor eerlijke concurrentie en kwalitatief betere dienstverlening; 67. vraagt de Commissie de mogelijkheid te onderzoeken om een wetgevingsvoorstel aan te nemen voor een Europese regelgevende instantie die samenwerkt met nationale regelgevende instanties en optreedt waar deze niet bestaan, of, indien gepast, wanneer deze inactief zijn; 68. onderstreept dat de interne markt op het vlak van goederenvervoer per spoor wordt getroffen door een incorrecte of onvolledige omzetting van EU-wetgeving door de lidstaten en door knelpunten voor grensoverschrijdende mobiliteit die de groei en mededinging schaden; vraagt de Commissie te onderzoeken of marktbelemmeringen door exploitanten of technische aspecten die van de ene lidstaat tot de andere verschillen, zoals de spoorwijdte of systemen voor energietoevoer, signalisatie en andere soortgelijke obstakels in verband met de interoperabiliteit en toegankelijkheid van infrastructuur, als inbreuken op de mededingingsregels kunnen worden beschouwd; Luchtvervoer 69. is ingenomen met het voornemen van de Commissie om de Europese richtsnoeren inzake staatssteun aan de luchtvaart en luchthavens uiterlijk eind 2013 te herzien, waarbij verstoringen van de mededinging moeten worden weggenomen en een gelijk speelveld voor alle marktdeelnemers moet worden bewerkstelligd; 70. nodigt de Commissie uit een gestaafd overzicht te leveren om na te gaan welke luchtvaartmaatschappijen in strijd met het concurrentiebeginsel handelen door ten onrechte een beroep te doen op speciale voorwaarden of door machtsposities in bepaalde luchthavens te misbruiken; 71. moedigt de Commissie aan te onderzoeken of bepaalde praktijken met betrekking tot de benoeming van specifieke hub-luchthavens – op basis van de voorwaarden van de meer dan 1 000 bilaterale luchtvaartovereenkomsten tussen lidstaten en niet-EU-landen – de concurrentie verstoren en aldus de belangen van Europese consumenten schaden; Automobielsector 72. roept de Commissie op te zorgen voor gelijke onderhandelingsposities tussen fabrikanten en distributeurs, en onderstreept daarbij: vraagt de Commissie aan te dringen op de ontwikkeling van gedragsregels tussen de fabrikanten en de handelaren met betrekking tot verticale overeenkomsten in de motorvoertuigensector, met name wat betreft de bescherming van investeringen na afloop van contracten en de mogelijkheid om een bedrijf aan een lid van het netwerk over te dragen, om zo de transparantie van de zakelijke en contractuele betrekkingen tussen de partijen te vergroten; Scheepvaart 73. vraagt om garanties betreffende het concurrentievermogen van de Europese scheepvaart door de activiteiten van de sector binnen de Europese Unie te steunen tegen de achtergrond van een almaar concurrerender wordende internationale omgeving; 74. benadrukt dat de rechtszekerheid en de gelijke behandeling van de Europese rederijen in alle lidstaten moeten worden gegarandeerd; Financiële dienstensector 75. verzoekt de Commissie en de nationale regelgevingsautoriteiten onderzoek te doen naar mogelijke onderlinge afspraken tussen ondernemingen of misbruiken van dominante posities op de markten voor motorvoertuigverzekeringen; Energiesector 76. merkt op dat een eengemaakte energiemarkt leidt tot lagere prijzen voor consumenten en de concurrentiekracht van Europese ondernemingen vergroot; 77. is ingenomen met de tenuitvoerlegging van de antimonopoliemaatregelen van de Commissie in de energiesector; 78. dringt er bij de Commissie op aan volledige uitvoering te geven aan het interne energiemarktpakket, aangezien een open en concurrerende interne markt in de energiesector nog niet volledig is bereikt; dringt er bij de Commissie op aan vastberaden door te gaan met de maatregelen die zij in het licht van het sectorale onderzoek heeft genomen om ervoor te zorgen dat de mededingingsregels daadwerkelijk worden toegepast in de energiesector; staat in dit verband positief tegenover de nog steeds aanhangige mededingingsrechtelijke procedures voor de energiesector, die ten doel hebben tegen 2014 de interne energiemarkt te voltooien en de door energieleveranciers opgeworpen mededingingsobstakels op te heffen; 79. is van mening dat een Europese interne energiemarkt de energietarieven voor consumenten en het bedrijfsleven zou verlagen en de wereldwijde concurrentiekracht van het Europese bedrijfsleven zou vergroten; is derhalve van mening dat de Commissie aangespoord moet worden om uiterlijk in 2014 een Europese energiemarkt op te richten; 80. benadrukt het cruciale belang van een tijdige en volledige tenuitvoerlegging van de bestaande wetgeving door de lidstaten en de Commissie, met inbegrip van de regelgevingswerkzaamheden die nodig zijn met het oog op het derde interne energiemarktpakket, teneinde uiterlijk in 2014 een geïntegreerde en concurrerende interne Europese energiemarkt op te richten; 81. vraagt de Commissie ervoor te zorgen dat energieverordeningen en -richtlijnen in alle lidstaten correct worden omgezet en toegepast; verzoekt de Commissie bijzonder waakzaam te zijn wanneer prijzen boven het EU-gemiddelde uitkomen, omdat hoge prijzen de concurrentie verstoren en consumenten schaden; 82. is van mening dat de Commissie strikte hervormingen moet doorvoeren op de energiemarkt om de prijzen te laten dalen, met name in de lidstaten die onder de buitensporigtekortprocedure vallen; 83. verzoekt de Commissie en de nationale regelgevingsautoriteiten onderzoek te doen naar gevallen van heimelijke afspraken tussen ondernemingen en naar misbruiken van dominante posities op de brandstofretailmarkten; 84. is in dit verband ingenomen met het recente onderzoek van de Commissie naar de oliesector, waarmee zij onderkent dat inbreuken op de mededingingsregels in deze sector grote gevolgen hebben voor de consumenten; 85. roept de Commissie en nationale regelgevende instanties op te onderzoeken of het zogenaamde "maandageffect" – een vermeende manipulatie van de olieprijzen door bedrijven afhankelijk van de specifieke dag van de week – echt bestaat; dringt er bij de Commissie op aan om nauw toe te zien op de mate van concurrentie, omdat de drie grootste spelers nog steeds ongeveer 75 % (elektriciteit) en meer dan 60 % (gas) van de markt uitmaken, ondanks de geleidelijke openstelling van de markten halverwege de jaren negentig; verzoekt de Commissie richtsnoeren uit te vaardigen om de toegang van hernieuwbare energiebronnen tot het energienetwerk te verbeteren; 86. roept de Commissie op om bij haar volgende jaarverslag te onderzoeken in welke mate de concentratie van leveranciers van essentiële grondstoffen schadelijk kan zijn voor de activiteiten van klantensectoren en voor een meer ecologisch verantwoorde economie, aangezien een aantal van deze grondstoffen onmisbaar is voor de ontwikkeling van ecologisch verantwoorde technologieën die nodig zijn om milieudoelstellingen te halen; 87. wijst nadrukkelijk op de rol van intelligente netten, die een tweerichtingsverkeer tussen elektriciteitsproducenten en klanten mogelijk maken, en klanten in staat stellen hun elektriciteitsgebruik in het oog te houden en aan te passen; onderstreept dat de lidstaten deze informatie op websites toegankelijk moeten maken voor consumenten en voor alle betrokken spelers, zoals bouwondernemingen, architecten en leveranciers van verwarmings, koelings- en elektriciteitsinstallaties; Betalingsdiensten 88. uit zijn bezorgdheid over het feit dat de Europese markt voor elektronische betalingen nog steeds gefragmenteerd is en mededingingskwesties nog moeten worden opgelost; erkent de twee commissievoorstellen van 24 juli 2013 betreffende vergoedingen voor op kaarten gebaseerde betalingstransacties en betreffende betalingsdiensten in de interne markt, waaraan de Commissie momenteel werkt; is vastbesloten een bevredigend resultaat te vinden om de specifieke kwesties die op dit vlak naar boven komen, aan te pakken; 89. benadrukt dat, ofschoon de betalingsachterstandrichtlijn (2011/7/EU) uiterlijk in maart 2013 in nationaal recht omgezet had moeten zijn, nog niet alle lidstaten deze ten uitvoer leggen; merkt op dat dit schadelijk is voor de concurrentie in de eengemaakte markt en vooral kmo's daardoor schade lijden; Telecommunicatie 90. dringt er bij de Commissie op aan zich maximaal in te spannen op het gebied van de telecommarkten om een einde te maken aan de fragmentering van de telecommarkten en misbruiken van machtsposities door machtige exploitanten te voorkomen; verzoekt de Commissie er toezicht op te houden dat de diensten van exploitanten, met name wat de toegang tot internet betreft, transparant en vergelijkbaar zijn en vrij van contractuele belemmeringen naar de concurrentie; 91. juicht toe dat de Commissie op het gehele Europese grondgebied steun verleent voor de uitrol van breedbandinfrastructuur, aangezien deze het economische concurrentievermogen en de sociale cohesie bevordert; vraagt zich af of digitale diensten in Europa kunnen worden aangemerkt als diensten van algemeen economisch belang; 92. acht de bijdrage van het mededingingsbeleid aan de uitbouw van breedbandinfrastructuren in de interne markt van het grootste belang, zodat met een goed evenwicht tussen publieke en private investeringen de doelstellingen van de Digitale Agenda kunnen worden gehaald en de dekking van afgelegen, landelijke en dunbevolkte gebieden in de Europese Unie kan worden bereikt; Nieuwe technologieën en internet 93. onderstreept het ultieme belang van de "essentiële octrooien" voor de innovatie in de ICT-sector en verzoekt de Commissie met het oog hierop snel te handelen om ervoor te zorgen dat de octrooihouders gelijke, redelijke en niet-discriminerende licenties verstrekken aan andere exploitanten, zodat de technische vooruitgang en de ontwikkeling van nieuwe producten ten bate van de consument niet worden gehinderd; benadrukt dat het mededingingsbeleid over instrumenten beschikt om de vorming van kunstmatige barrières voor de onderlinge verwevenheid, de interoperabiliteit en de ontwikkeling van schaalvoordelen in de markten te vermijden; 94. is verheugd over de vooruitgang van de Commissie in het onderzoek naar de concurrentiebeperkende praktijken van Google en over het recente nieuws van een mogelijke regeling tegen het voorjaar van 2014; dringt er bij de Commissie op aan beslissend te handelen ten aanzien van alle geïdentificeerde bezorgdheden en als prioriteit alle noodzakelijke maatregelen te nemen om een einde te maken aan de oneerlijke concurrentie in de onlinezoekmarkt en onlineadvertentiemarkt, gezien de dominante positie van Google met een marktaandeel van meer dan 90% in de meeste lidstaten en het mogelijke misbruik van deze positie; 95. dringt er bij de Commissie op de nieuwe voorstellen van Google op de markt te testen teneinde de geschiktheid en gevolgen ervan nauwkeurig te beoordelen; benadrukt dat de Commissie, gezien het belang van zoekmotoren voor de digitale economie, er in ieder geval voor moet zorgen dat Google zich volledig houdt aan de oplossingen om de vier gebieden waarover de Commissie haar bezorgdheid heeft geuit, en deze toepast; vraagt de Commissie om, als dit niet via een regeling kan worden bereikt, onmiddellijk een mededeling van punten van bezwaar naar de zoekonderneming te sturen; 96. brengt in herinnering dat netneutraliteit van het grootste belang is om ervoor te zorgen dat er geen discriminatie bestaat tussen internetdiensten en dat de concurrentie volledig wordt gewaarborgd; Staatssteun voor de voetbalwereld 97. is verheugd over de start van het onderzoek naar het bestaan van staatssteun in de voetbalwereld, aangezien deze steun de inzet van publieke middelen verstoort; 98. is van mening dat de Commissie leningen of herfinancieringen van leningen van banken die staatssteun voor voetbalclubs hebben ontvangen, zorgvuldig moet bestuderen, en dan met name de rentetarieven afgezet tegen de gemiddelde tarieven voor leningen en de omvang van de lening afgezet tegen de schuld van de desbetreffende voetbalclub; 99. dringt er bij de Commissie op aan de betrekkingen tussen de beroepssport en het mededingingsbeleid op gestructureerde wijze aan te pakken, vooral het niet betalen van de sociale premies, het voldoen aan fiscale verplichtingen en opzeggingsclausules; Distributie en voeding 100. is ingenomen met de oprichting van een werkgroep over voeding (Food Task Force) in het DG Concurrentie om de ontwikkeling van de concurrentie in de voedselketen te volgen en het effect ervan op de consument, alsmede de start van een onderzoek naar de detailhandel; acht een evenwichtig systeem van relaties in de voedingssector onmogelijk als dat tot stand komt ten koste van het mededingingsbeleid of middels een puur corporatieve benadering die in strijd is met zijn basisbeginselen; 101. is ingenomen met de inspectie die de Commissie verricht naar de toelevering van de markt voor witte suiker en kijkt uit naar de resultaten van het onderzoek; Sociale aspecten 102. brengt in herinnering dat de beginselen van subsidiariteit, democratische controle en de bevordering van het algemeen belang basisbeginselen van de Europese Unie zijn; 103. onderstreept dat de lidstaten en de lokale overheden overeenkomstig de algemene beginselen van de Verdragen (non-discriminatie, gelijke behandeling, evenredigheid) vrij moeten kunnen beslissen hoe sociale diensten van algemeen belang worden gefinancierd en georganiseerd; vestigt in deze context de aandacht op de sociale doelstellingen van de Unie en op de noodzaak de kwaliteit, de toegankelijkheid en de doeltreffendheid van deze diensten, zowel van openbare als van private leveranciers, te bevorderen; 104. herinnert eraan dat de Unie voor grote uitdagingen staat op het gebied van herindustrialisering, energietransitie en digitale apparatuur, waarvoor aanzienlijke investeringen nodig zijn; en dat investeringen in onderwijs, opleiding en verbetering van vaardigheden met het oog op de bestrijding van de jeugdwerkloosheid, de doelstellingen van het mededingingsbeleid eerder aanvullen dan belemmeren; 105. herinnert eraan dat het mededingingsbeleid moet worden uitgevoerd in overeenstemming met artikel 9 VWEU, waarin is bepaald dat de Unie bij de opstelling en tenuitvoerlegging van al haar beleid en al haar activiteiten rekening moet houden met de eisen in verband met de bevordering van een hoog niveau van werkgelegenheid; 106. is ervan overtuigd dat een beleid van sociale convergentie uitstekend kan samengaan met een krachtig economisch en mededingingsbeleid; 107. is van oordeel dat het waarborgen van gelijke spelregels voor ondernemingen op de interne markt ook het bestrijden van sociale dumping omvat, een praktijk die als concurrentiebeperkend moet worden beschouwd; meent dat de Commissie op haar hoede moet zijn voor dumpingpraktijken binnen de EU, waarbij ondernemingen op internationaal of nationaal niveau producten onder de productieprijs verkopen om een of meer concurrenten failliet te doen gaan; is van mening dat de Commissie daarom moet streven naar opwaartse convergentie van de lidstaten voor wat betreft economische en sociale prestaties; onderstreept dat er behoefte is aan structurele hervormingen, met inbegrip van een grondige herziening van het belastingstelsel, om fraude, belastingontduiking en belastingparadijzen tegen te gaan; o o o 108. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de nationale mededingingsautoriteiten. Het Europees Parlement, – gezien titel III van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie met betrekking tot, met name, de landbouw, – gezien artikel 174, derde alinea, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie met betrekking tot, met name, de berggebieden, en artikel 349 met betrekking tot de ultraperifere gebieden, – gezien Verordening (EG) nr. 247/2006 houdende specifieke maatregelen op landbouwgebied ten behoeve van de ultraperifere gebieden van de Unie (1) , – gezien Verordening (EU) nr. 261/2012 (2) tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1234/2007 wat de contractuele betrekkingen in de sector melk en melkproducten betreft, – gezien Verordening (EG) nr. 1234/2007 (3) , – gezien het Protocol inzake de toepassing van de Alpenovereenkomst van 1991 op het gebied van berglandbouw – Protocol berglandbouw, gepubliceerd op 30 september 2006 in het Publicatieblad van de Europese Unie (4) , – gezien het advies van het Comité van de regio's (NAT-V-028) van 30 mei 2013 over de evolutie van de marktsituatie en de daaruit volgende voorwaarden voor een vlotte, geleidelijke afschaffing van de melkquotaregeling – tweede "zachtelandingsverslag", – gezien het verslag van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad "Evolutie van de marktsituatie en de daaruit volgende voorwaarden voor een vlotte, geleidelijke afschaffing van de melkquotaregeling – tweede "zachtelandingsverslag" ( COM(2012)0741 ), – gezien de studie "Labelling of agricultural and food products of mountain farming", die in opdracht is gegeven door het Directoraat-generaal landbouw en plattelandsontwikkeling (contract nr. AGRI-2011-0460 / JRC-IPTS Nr. 32349-2011-10), – gezien de studie van de Commissie "Economic impact of the abolition of the milk quota regime – regional analysis of the milk production in the EU" van februari 2009, – gezien de studie van beleidsondersteunende afdeling B (Structuur- en cohesiebeleid) "The future of milk quota: different scenarios" van januari 2008, – gezien artikel 48 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling ( A7-0383/2013 ), A. overwegende dat de beëindiging van de melkquotaregeling gevolgen zal hebben voor de gehele Europese melkmarkt en dat de melkveehouders in berggebieden en ultraperifere gebieden hierdoor bijzonder zullen worden getroffen, omdat in deze gebieden geen gebruik kan worden gemaakt van de door de liberalisering ontstane groeimogelijkheden vanwege de natuurlijke en permanente handicaps in deze regio's; B. overwegende dat krachtens artikel 32 van Verordening (EU) nr. 1305/2013, gebieden ten noorden van de 62ste breedtegraad en bepaalde aangrenzende gebieden als berggebieden worden beschouwd, en dat de definitie en de status van de ultraperifere gebieden worden bepaald volgens artikel 349 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie; C. overwegende dat de beslissingen van jonge bedrijfsleiders over hun toekomst in deze gebieden afhangen van de grootte van het bedrijf en hun financiële reserves, rekening houdend met het feit dat bedrijven die recent in de quotaregeling hebben geïnvesteerd na de beëindiging hiervan meer moeten doen tegen een tekort aan liquiditeit en zwaarder zullen worden belast; D. overwegende dat de locatiespecifieke kostennadelen van de melkproductie in berggebieden en ultraperifere gebieden ernstig zijn en dat na de afschaffing van de melkquotaregeling in het geval van aanvullende voorschriften en met name aanvullende beperkingen van het bodemgebruik het economische en winstgevende werk van boeren moet worden gewaarborgd; E. overwegende dat ten gevolge van de beëindiging van de melkquotaregeling ook in delen van andere minder begunstigde gebieden concurrentienadelen kunnen ontstaan, waardoor de duurzaamheid van de productie in die gebieden gevaar loopt, gedeeltelijk omdat de bevolkingsdichtheid zo klein is dat inzamelings- en verwerkingsbedrijven zich in meer concurrerende gebieden zouden kunnen vestigen waar met name de kosten voor het ophalen van de melk of het vervoeren van de producten naar de markt lager liggen; F. overwegende dat een van de belangrijkste doelstellingen van het nieuwe GLB de instandhouding van de productieve landbouw in berggebieden, minder begunstigde en ultraperifere gebieden is; G. overwegende dat de kosten van de productie, de inzameling, het vervoer en het op de markt brengen van melk en melkproducten die buiten het productiegebied worden verkocht, aanmerkelijk hoger liggen dan in gunstiger gelegen gebieden; H. overwegende dat de aaneensluiting van producenten kan bevorderen dat de productiekosten dalen en dat de onderhandelingspositie van de veehouders sterker wordt, met name bij de vaststelling van de melkprijzen; I. overwegende dat de zuivelproducten op grond van de bestaande kadervoorwaarden vaak niet in de directe nabijheid van de productieplaats kunnen worden verwerkt; overwegende dat rekening moet worden gehouden met de feitelijke infrastructuur en dat specifieke termen, zoals "product uit de bergen" ook moeten worden toegestaan voor producten die binnen een bepaalde straal rond het berggebied worden verwerkt; overwegende dat het van essentieel belang is dat deze maatregel wordt toegepast op alle uit bergmelk vervaardigde producten; J. overwegende dat de melkproductie in vele van deze gebieden de voornaamste en meest verbreide sector van landbouwactiviteit is en van cruciaal belang is voor de vervaardiging van hoogwaardige zuivelproducten met door de EU erkende benamingen; overwegende dat het belangrijk is in alle gebieden van de Unie productieapparaten in stand te houden ten einde elk consumptiegebied te kunnen bevoorraden zonder dat exorbitante vervoers- en milieukosten ontstaan; K. overwegende dat de melkproductie in veel lidstaten en regio's een van de steunpilaren van de regionale economie is en een aanzienlijk deel van de toegevoegde waarde van de landbouw genereert; L. overwegende dat de ontwikkeling en bevordering van hoogwaardige zuivelproducten een manier kan zijn om de hogere melkproductie aan te pakken; M. overwegende dat de melkproductie in veel gebieden een activiteit is die vooral wordt uitgeoefend door kleine en middelgrote familiebedrijven; N. overwegende dat 59% van het landbouwareaal in berggebieden als blijvend grasland of weideland in verband met de melkveehouderij wordt gebruikt, waarbij doorgaans geen ander agrarisch gebruik mogelijk of zinvol is; overwegende dat 9,5% van de melk in berggebieden wordt geproduceerd; overwegende dat vanwege de orografie en het klimaat het aantal agrarische alternatieven beperkt is, en de landbouwdiversiteit erg gering is; O. overwegende dat de melkproductie in bepaalde ultraperifere gebieden onvervangbaar is als een van de belangrijkste drijvende krachten achter de economie, de sociale stabiliteit, de milieukwaliteit en het bodemgebruik; overwegende dat de POSEI-programma's in die gebieden de beste instrumenten zijn om de toegenomen steun voor het behoud van de productieniveaus te verdelen; P. overwegende dat de veeteelt in die gebieden niet enkel een economische activiteit is en een manier voor de inwoners van die gebieden om in hun levensonderhoud te voorzien, maar ook een belangrijk onderdeel vormt van hun traditionele cultuur en sociale structuren en nauw samenhangt met de levenswijze en de tradities van de plaatselijke bevolking; Q. overwegende dat in berggebieden, in ultraperifere gebieden en in delen van andere minder begunstigde gebieden het opgeven van de veehouderij en de daarmee verbonden zuivelproductie vaak ertoe leidt dat de landbouw helemaal wordt opgegeven, dat goede landbouwgrond wordt verwaarloosd en dat daarna de bevolking wegtrekt en naar stedelijke gebieden migreert; R. overwegende dat de landbouw in deze gebieden in het bijzonder bijdraagt tot het behoud en onderhoud van het cultuurlandschap en de soortenrijkdom en tot de beperking van natuurgevaren, en dat de landbouw de basis vormt voor een succesvolle regionale ontwikkeling zonder welke andere bedrijfstakken, vooral het toerisme, niet tot ontwikkeling kunnen komen; overwegende dat het opgeven van de landbouw in die gebieden ook zeer nadelig dreigt uit te pakken voor de andere bedrijfstakken; S. overwegende dat de melkproductie in veel achtergestelde gebieden de economische en sociale cohesie waarborgt en deze niet door de beëindiging van de quota op het spel mag worden gezet; overwegende dat de zorg voor het rurale landschap, de toeristenindustrie, lokale cycli (productie-verwerking-marketing), arbeidsplaatsen en kansen voor jongeren moeten worden gehandhaafd en bevorderd; T. overwegende dat de afschaffing van de melkquota de productiegebieden op Europees niveau aan concurrentie onderwerpen; overwegende dat productdifferentiatie van cruciaal belang is om de markttoegang voor de berggebieden en de melk- of zuivelproducerende ultraperifere gebieden te behouden; 1. constateert dat de rechtstreekse betalingen in het kader van de eerste pijler van het landbouwbeleid in vele lidstaten, zelfs met inachtneming van de huidige hervorming van het GLB, op historische referentiebedragen gebaseerd zijn en dat daardoor het grasland en bijgevolg de melkproductie in deze gebieden sterk kunnen worden benadeeld; verzoekt derhalve lidstaten die in een dergelijke situatie verkeren, om in het kader van de nationale omzetting van de landbouwhervorming een snelle overgang naar een model te waarborgen waarmee de benadeelde positie van die gebieden wordt gecorrigeerd; 2. merkt op dat de melk uit de EU-27 voor circa 10 procent uit berggebieden komt, maar dat dit in Oostenrijk, Slovenië en Finland tweederde van de melkproductie vertegenwoordigt, dat hierbij driekwart van hun producenten betrokken is, en dat de overeenkomstige percentages in 10 of meer andere landen ook zeer hoog zijn; constateert tevens dat in de meeste van deze vochtige berggebieden, alsook in ultraperifere gebieden, grasland vooral voor het grazen door melkvee wordt gebruikt, waardoor deze gebieden toegankelijk en bewoond blijven, hetgeen aan het toerisme, de soortenrijkdom en het milieu ten goede komt; 3. is van oordeel dat blijvend grasland en weideland, die in deze gebieden meestal alleen kunnen worden gebruikt voor het houden van runderen, schapen en geiten, bij de berekening van de rechtstreekse betalingen in het kader van de eerste pijler nooit als minderwaardig aan de andere landbouwarealen mogen worden behandeld; 4. acht het onontbeerlijk dat in deze gebieden een aan graasdieren gekoppelde premie in het kader van de eerste pijler van het GLB, en in de ultraperifere gebieden in het kader van het POSEI, wordt gepland ten behoeve van boerderijen die over een graas- en voederareaal voor het eigen vee beschikken; verwerpt nieuwe eisen ten aanzien van de voeding van herkauwers die kunnen leiden tot het ineenstorten van de bestaande landbouwpraktijk; 5. benadrukt de belangrijke rol van gekoppelde betalingen binnen het kader van de eerste pijler van het landbouwbeleid; wijst erop dat de lidstaten op deze gebieden aanvullende mogelijkheden dienen te krijgen om betalingen te koppelen, zij het nationaal gefinancierd, zij het vanuit de EU, zoals was overeengekomen in het kader van de huidige GLB‑hervorming; 6. onderstreept dat bij de verdere ontwikkeling van het GLB passende aandacht moet worden besteed aan de kleine bedrijven in deze gebieden, vanwege hun structureel grotere behoefte aan menselijke arbeid en de hogere kosten die zij moeten maken bij de aanschaf van productiemiddelen, en aangezien zij van bijzonder belang zijn voor het behoud van de werkgelegenheid en de ontwikkeling van het platteland; 7. wijst erop dat de beëindiging van de melkquotaregeling in berggebieden en ultraperifere gebieden in het licht van de bijzondere omstandigheden apart moet worden beoordeeld om gerichte maatregelen ter ondersteuning en ter behoud van de productie op te stellen; 8. is van oordeel dat, gezien de onvervangbare aard van de melkproductie in sommige ultraperifere gebieden, de Commissie en de lidstaten in deze gebieden de POSEI‑programma's moeten aanwenden om de steun voor rechtstreekse betalingen en marktmaatregelen te intensiveren, en de programma's voor plattelandsontwikkeling moeten gebruiken om de steun in het kader van de tweede pijler van het GLB te versterken; 9. verlangt dat extra maatregelen worden ontwikkeld in het kader van de ontwikkeling van het gemeenschappelijk strategisch kader, met een grote betrokkenheid van programma's inzake regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds en het Cohesiefonds; is van oordeel dat het gemeenschappelijk strategisch kader tot doel moet hebben regionale ontwikkelingsconcepten en programma's voor het behoud van structuren te bevorderen die de nadruk leggen op het behoud van de landbouw en het versterken van de stroomopwaartse en stroomafwaartse waardenketen; 10. verzoekt de lidstaten en de regio's om in het kader van de plattelandsontwikkeling, indien van toepassing, een speciaal programma voor de melkproductie in deze gebieden op te stellen; 11. benadrukt in dit opzicht de noodzaak van het begeleiden van de uitbouw of de opzet van projecten die een toegevoegde waarde hebben, die zorgen voor differentiatie van de aan de gebieden verbonden producten en die nieuwe strategieën voor waardetoevoeging in de berggebieden en in de ultraperifere gebieden meebrengen; verzoekt de Commissie een transversaal mechanisme voor te stellen voor begeleiding van de opzet, de stimulering en de collectieve investeringen ten aanzien van deze projecten; 12. verzoekt de lidstaten de afdekking van grasland tegen te gaan en in wetgeving op het gebied van ruimtelijke ordening rekening te houden met dit aspect; 13. onderstreept dat de maatregelen in het kader van de tweede pijler, zoals compenserende vergoedingen, landbouwmilieupremies, individuele of collectieve investeringssteun voor de productie, verwerking – en niet te vergeten, in het geval van de ultraperifere gebieden (die onder de POSEI-regeling vallen), de mogelijkheid om producten als essentieel te doen aanmerken voor verwerking van regionale landbouwproducten, in het bijzonder zuivelproducten, die zijn begrepen in de specifieke voorzieningsregeling, met het oog op behoud van concurrentievermogen –, verkoop, steun voor de vestiging van jonge landbouwers, steun voor kwaliteit, diversificatie, innovatie en samenwerking (waaronder met lokale gemeenschappen) van groot belang zijn voor een duurzame melkproductie in deze gebieden; dringt derhalve erop aan dat aan de lidstaten en de regio's het rechtskader, het financieringsniveau en de nodige speelruimte worden gegund voor de toekenning van toereikende en sterk gedifferentieerde compenserende vergoedingen, en voor de bevordering van milieuvriendelijke, duurzame en organische landbouwvormen; dringt bovendien erop aan dat de hogere investeringskosten voor de melkproductie, die ontstaan door de bijzondere aard van de berggebieden en de ultraperifere gebieden, door het afgelegen karakter van deze regio's, de sterke versnippering van de percelen en door het gebrek aan geografische continuïteit van de eilanden, in het kader van de tweede pijler van het GLB naar behoren worden gecompenseerd; 14. dringt voorts aan op het aanbieden van gerichte investeringssteun voor levensvatbare melkveehouderijbedrijven, bijvoorbeeld in verband met afschrijvingen en rente voor stallen en techniek, om de productiekosten te beperken en het concurrentievermogen van de bedrijven te versterken; 15. verzoekt de lidstaten om projecten, zoals bijvoorbeeld coöperaties voor het economisch zinvol gebruik van machines en gebouwen, in het kader van maatregelen onder de tweede pijler speciaal te steunen; 16. verzoekt de Commissie om opnieuw een samenhangend programma uit te werken voor de ontwikkeling van het platteland en de melkveehouderij in berggebieden, in ultraperifere gebieden, in minder begunstigde gebieden waar melk wordt geproduceerd, en in lidstaten waar de meeste melk door zeer kleine bedrijven wordt geproduceerd; 17. wijst erop dat, gezien de bijzonder moeilijke verkeerstechnische situatie en de meestal kleine hoeveelheden melk per bedrijf, de ophaalkosten voor melk en de transportkosten van de eindproducten in berggebieden en ultraperifere gebieden zeer hoog zijn en dat dit tot aanzienlijke standplaats- en concurrentienadelen leidt; dringt aan op steun aan verwerkingsbedrijven, met name aan coöperatieve bedrijven, om de hogere ophaal- en productiekosten, met inbegrip van de productiemiddelen, en de hogere transportkosten van eindproducten tegenover die van beter gelegen bedrijven te compenseren; 18. benadrukt dat er een hulpmiddel voor markttoezicht (melkobservatiepunt) bij de melkproductie nodig is om de gegevens en informatie over de productie en de voorziening te verzamelen en verspreiden, vroegtijdig te waarschuwen bij gevaar voor evenwichtstoornis op de markt, mede gelet op de diversiteit van zuivelproducten, en vooruitschouwende kortetermijnanalyses uit te voeren op het punt van prijsvolatiliteit, met het oog op de precieze afstemming van de melkvolumes aan de marktvraag; 19. wijst erop dat in berggebieden, ultraperifere gebieden en andere minder begunstigde gebieden de verwerking en verkoop op de boerderij of op weiden aan kleine en zeer kleine bedrijven de gelegenheid bieden een hogere toegevoegde waarde te verwezenlijken, en dat dit bovendien bijdraagt tot de toeristische ontwikkeling van berggebieden; onderstreept dat dergelijke initiatieven in het kader van de tweede pijler van het GLB moeten worden ondersteund; 20. onderstreept dat de grote afstand tussen de ultraperifere gebieden en de consumentenmarkten bedrijven ertoe noopt goederen op meer dan één plek op te slaan, gezien de manier waarop de moderne logistieke sector georganiseerd is; spoort de Europese Commissie derhalve ertoe aan om in het kader van de regelgeving inzake investeringen in deze gebieden te overwegen om eveneens subsidies te verlenen voor deze opslaginfrastructuur buiten het grondgebied van de ultraperifere gebieden; 21. merkt op dat alpenweiden en berghutten en de melkproducerende delen van ultraperifere gebieden bijzondere aandacht nodig hebben wat betreft investeringen en maatregelen gericht op het onderhoud en/of het in ere herstellen van de omstandigheden die nodig zijn voor de teelt, de verwerking en de verkoop van de aldaar vervaardigde producten; 22. wijst erop dat er maatregelen dienen te worden ingevoerd om het op ambachtelijke wijze vervaardigen van typische producten toe te staan; 23. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan in wetgeving erop te letten dat bureaucratische voorschriften, eisen op het gebied van hygiëne, etikettering en informatie evenredig zijn, opdat de kleine producenten en verwerkers hieraan kunnen voldoen; 24. wijst erop dat kleine bedrijven in berggebieden en minder begunstigde gebieden, zoals melk- of zuivelproducerende ultraperifere gebieden, moeten worden aangespoord om producentenorganisaties op te zetten die hun onderhandelingspositie verbeteren, aangezien het voor kleinschalige bedrijven in deze gebieden belangrijk is om meer regionale en plaatselijke markten te behouden en te ontwikkelen; 25. benadrukt dat de regels inzake hygiëne en afzet moeten kunnen worden afgesteld op de omvang van de markten en de vereisten ervan, en dat de normen op het gebied van hygiëne derhalve passend en toepasbaar moeten zijn voor de landbouwers en melkverwerkende bedrijven in berggebieden, minder begunstigde gebieden en ultraperifere gebieden; 26. wijst erop dat het op een doeltreffende melkproductie gerichte fokken in kleine bedrijven buitengewoon duur is; dringt er derhalve op aan het fokken te bevorderen, opdat de melkveehouderijen in deze gebieden toch zelf kwalitatief hoogwaardige dieren kunnen fokken; 27. is van mening dat de vereniging van zuivelproducenten in producentenorganisaties moet worden ondersteund om alle bedrijven in deze gebieden een eigen markttoegang te verschaffen en om partnerschappen op te zetten ter bevordering van het agrotoerisme; 28. onderstreept dat, in navolging van de GMO voor groente en fruit, aan de producentenorganisaties de mogelijkheid moet worden geboden om door de EU gefinancierde operationele programma's op te zetten; wijst erop dat producentenorganisaties in dit verband de mogelijkheid moeten krijgen om de toegang tot nieuwe markten, marktontwikkeling, kwaliteitscontrole, productvernieuwing en reclame te bevorderen, vooral voor de nieuw in het leven geroepen aanduiding "product uit de bergen" of andere facultatieve kwaliteitsaanduidingen die kunnen worden goedgekeurd, alsmede beschermde oorsprongsaanduidingen en andere kwaliteitsmerken, en om opleidings- en crisismaatregelen te ondersteunen; 29. verzoekt de Commissie en de lidstaten om grasland en melkproductie in de berggebieden, ultraperifere gebieden en andere minder begunstigde gebieden in gemeenschappelijke onderzoeksprogramma's op te nemen en hieraan in het kader van gemeenschappelijke onderzoeksprojecten bijzondere aandacht te besteden door innovatieve oplossingen voor deze gebieden te stimuleren en om daarbij rekening te houden met de uitdagingen op het gebied van productiviteit en klimaatverandering; is van oordeel dat met dit onderzoek ook moet worden getracht gezondheidsvoordelen voor de consument vast te stellen; 30. verzoekt de Commissie om de ontwikkeling van de melkproductie in deze gebieden nauwgezet te volgen, en de economische gevolgen van de beëindiging van de melkquotaregeling voor de melkveehouderijen in deze gebieden te beoordelen; verzoekt de Commissie om tegen 2017 bij het Europees Parlement en de Raad een verslag in te dienen waarin deze kwestie wordt behandeld, vergezeld van een wetgevingsvoorstel, indien de melkproductie in deze gebieden aanzienlijk is gedaald; 31. verzoekt de Commissie om, in samenwerking met producenten, producentenverenigingen en marktorganisaties, programma's te ontwikkelen ter verzachting van de schok van de te verwachten snelle daling van de melkprijzen, bijvoorbeeld volgens het model van fondsenwerving; 32. verzoekt de Commissie en de lidstaten om de doeltreffendheid van het schoolmelkprogramma van de Unie te verbeteren en vooral de actoren de mogelijkheid te geven in de aanbestedingen uitdrukkelijk naar melk uit berggebieden met de aanduiding "product uit de bergen" te vragen; verzoekt de lidstaten voorts om korte toeleveringsketens te gebruiken voor het schoolmelkprogramma om de plaatselijke melkproductie te stimuleren en de van het vervoer afkomstige koolstofemissies te beperken; 33. verzoekt de Commissie om bij het opstellen en uitvoeren van wetgeving inzake de vermelding "product uit de bergen" rekening te houden met de specifieke eigenschappen van producten met een beschermde oorsprongsbenaming waarop reeds voorschriften betreffende de herkomst van toepassing zijn, en met name om flexibele regels voor de berggebieden te overwegen, die juist vanwege bepaalde nadelige omstandigheden, onder meer in verband met problemen bij het produceren van voedergewassen, mogelijk kunnen worden uitgesloten van de regelingen die zijn vastgesteld in Verordening (EU) nr. 1151/2012, hetgeen in strijd is met de doelstellingen van de verordening; 34. verzoekt de Commissie en de lidstaten om de opneming van verlaten weiland in de productiecyclus, waarbij de opbrengst van grasland en het rationeel gebruik ervan worden bevorderd en vergroot; 35. vestigt de aandacht op het belang van maatregelen om jonge landbouwers te helpen om zich te vestigen in berggebieden en ultraperifere gebieden, rekening houdend met het feit dat de bevolking in zulke gebieden sneller vergrijst; 36. verzoekt de lidstaten om het nodige kader te creëren om producenten en verwerkers in berggebieden en achtergestelde gebieden toegang te verlenen tot opleidingen en leningen; 37. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien artikel 210 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien de Europese consensus inzake ontwikkeling van 20 december 2005, – gezien de Europese consensus over humanitaire hulp van 18 december 2007, – gezien de mededeling van de Commissie van 8 december 2010 getiteld "Evaluatie halverwege van het actieplan voor een doeltreffend en op duidelijke principes gestoeld humanitair optreden van de EU in het kader van de Europese consensus over humanitaire hulp" ( COM(2010)0722 ), – gezien de mededeling van de Commissie getiteld "De EU-aanpak inzake weerbaarheid: lessen uit de voedselzekerheidscrises" van 3 oktober 2012 ( COM(2012)0586 ) (hierna de mededeling over weerbaarheid van 2012 genoemd), – gezien het werkdocument van die diensten van de Commissie getiteld "Actieplan voor weerbaarheid in landen die vatbaar zijn voor crises 2013-2020" van 19 juni 2013 (SWD(2013)0227), – gezien de conclusies van de Raad over de EU-aanpak inzake weerbaarheid van 28 mei 2013, – gezien de mededeling van de Commissie getiteld "EU-strategie ter beperking van het risico op rampen in ontwikkelingslanden" van 23 februari 2009 ( COM(2009)0084 ), – gezien het werkdocument van de diensten van de Commissie getiteld "Uitvoeringsplan van de EU-strategie ter beperking van het risico op rampen in ontwikkelingslanden 2011‑2014" van 16 februari 2011 (SEC(2011)0215), – gezien de conclusies van de Raad betreffende een EU-strategie ter beperking van het risico op rampen in ontwikkelingslanden van 18 mei 2009, – gezien het Actiekader van Hyogo 2005-2015 van de VN zoals aangenomen tijdens de Wereldconferentie voor rampenpreventie van januari 2005 in Hyogo, Japan, en bekrachtigd door de Algemene Vergadering van de VN in haar resolutie A/RES/60/195 en gezien de tussentijdse evaluatie van dat actiekader, – gezien de mededeling van de Commissie getiteld "Samenhang van noodhulp, rehabilitatie en ontwikkeling – Evaluatie" van 23 april 2001 ( COM(2001)0153 ), – gezien de mededeling van de Commissie getiteld "Sociale bescherming in de ontwikkelingssamenwerking van de Europese Unie" van 20 augustus 2012 ( COM(2012)0446 ), – gezien zijn resolutie van 21 september 2010 over de mededeling van de Commissie: Een communautaire aanpak van de preventie van natuurrampen en door de mens veroorzaakte rampen (1) , – gezien zijn resolutie van 27 september 2011 getiteld "Naar een krachtigere Europese respons bij rampen: de rol van civiele bescherming en humanitaire hulp" (2) , – gezien de mededeling van de Commissie getiteld "Een waardig leven voor iedereen: Armoede uitroeien en de wereld een duurzame toekomst geven" van 27 februari 2013 ( COM(2013)0092 ), – gezien de mededeling van de Commissie getiteld "Het effect van het EU-ontwikkelingsbeleid vergroten: een agenda voor verandering" van 13 oktober 2011 ( COM(2011)0637 ) en de bijbehorende conclusies van de Raad van 14 mei 2012, – gezien de nieuwe afspraken voor optreden in fragiele staten van het partnerschap van Busan voor doeltreffende ontwikkelingssamenwerking, die zijn goedgekeurd op het 5e forum op hoog niveau over de doeltreffendheid van de steun in Busan, Zuid-Korea, dat heeft plaatsgevonden van 29 november tot 1 december 2011, – gezien zijn resolutie van 13 juni 2013 inzake de millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling – vaststelling van het kader voor de periode na 2015 (3) , – gezien de conclusies van de Raad over "De overkoepelende agenda voor de periode na 2015" van 25 juni 2013, – gezien de Conferentie van de Verenigde Naties inzake duurzame ontwikkeling "The future we want", die heeft plaatsgevonden in juni 2012 in Rio de Janeiro, Brazilië (Rio+20), en met name gezien de besluiten van deze conferentie inzake de beperking van het risico op rampen, – gezien de vierde bijeenkomst van het Global Platform for Disaster Risk Reduction, die heeft plaatsgevonden van 19 tot 23 mei 2013 in Genève, Zwitserland, – gezien de mededeling van de Commissie van 12 maart 2013 met de titel "Betere voeding voor moeders en kinderen in het kader van de buitenlandse hulp: een Europees beleidskader" ( COM(2013)0141 ), – gezien artikel 48 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie ontwikkelingssamenwerking ( A7-0375/2013 ), A. overwegende dat de Commissie weerbaarheid in haar mededeling ter zake van 2012 heeft gedefinieerd als "het vermogen van een persoon, een huishouden, een gemeenschap, een land of een regio om stresssituaties en schokken te weerstaan, op te vangen en snel te boven te komen"; B. overwegende dat de beperking van het risico op rampen van essentieel belang is om weerbaarheid te bereiken; overwegende dat de beperking van het risico op rampen een analyse en beheersing van gevaren vereist om zo de kwetsbaarheid voor rampen te beperken, en activiteiten omvat ter ondersteuning van paraatheid, preventie en mitigatie op alle niveaus, van het plaatselijke tot het internationale niveau; C. overwegende dat samenhang tussen noodhulp, herstel en ontwikkeling een belangrijk instrument is in het kader van de aanpak inzake weerbaarheid, dat helpt om de operationele en de financieringskloof tussen de fase waarin noodhulp wordt geboden en de ontwikkelingsfase te dichten; D. overwegende dat het Actiekader van Hyogo van onschatbare waarde is om de agenda voor de beperking van het risico op rampen wereldwijd te bevorderen en overwegende dat dit instrument in 2015 afloopt; overwegende dat het kader voor de beperking van het risico op rampen voor de periode na 2015 naar verwachting zal worden goedgekeurd op de Wereldconferentie inzake de beperking van het risico op rampen in Japan aan het begin van 2015; E. overwegende dat in de tussentijdse evaluatie van de Europese consensus over humanitaire hulp werd opgemerkt dat er vorderingen zijn geboekt met de beperking van het risico op rampen, maar dat er ook in de praktijk nog meer vooruitgang moet worden geboekt; F. overwegende dat volgens de VN sinds 1992 4,4 miljard mensen zijn getroffen door rampen, die voor 2 biljoen dollar schade berokkenden en waarbij 1,3 miljoen mensen om het leven zijn gekomen; overwegende dat de kosten van de verliezen veroorzaakt door rampen in 2011 meer dan 300 miljard dollar bedroegen; overwegende dat volgens ramingen van de Aziatische Ontwikkelingsbank voor elke dollar die wordt geïnvesteerd in de beperking van het risico op rampen in crisisgevoelige gebieden in de toekomst ten minste vier dollar wordt uitgespaard aan noodhulp en herstel; G. overwegende dat de onderling verbonden toeleveringsketens in de gemondialiseerde wereld van vandaag ertoe leiden dat economische verliezen in een regio zich wereldwijd laten voelen; zo wordt bijvoorbeeld geraamd dat de overstromingen in Thailand in 2011 de wereldwijde industriële productie met 2,5% hebben doen dalen; H. overwegende dat de kosten van rampen toenemen naarmate de klimaatverandering meer extreme weersomstandigheden doet ontstaan, in combinatie met snelle, ongebreidelde verstedelijking, bevolkingsgroei, bodemdegradatie en schaarste van natuurlijke hulpbronnen; overwegende dat voedsel- en voedingscrises in veel gebieden in ontwikkelingslanden steeds vaker voorkomen; I. overwegende dat inspanningen om het risico op rampen te verminderen en de weerbaarheid te versterken de inspanningen van ontwikkelde landen om hun bijdrage aan de klimaatverandering te beperken niet mogen vervangen, maar een aanvulling moeten zijn op deze inspanningen; J. overwegende dat het in tijden van financiële consolidatie noodzakelijk is om effectief en efficiënt om te springen met hulpbronnen; overwegende dat financiering voor de beperking van het risico op rampen gericht moet zijn op de lange termijn en moet aansluiten op de werkelijke risico's, waarbij de nadruk vooral moet liggen op hulp aan diegenen die het kwetsbaarst zijn voor schokken; K. overwegende dat China 3,15 miljard dollar heeft uitgegeven aan de beperking van de gevolgen van overstromingen en zo 12 miljard dollar aan verliezen heeft weten te voorkomen; overwegende dat er nog meer goede voorbeelden bestaan, zoals Bangladesh, Cuba, Vietnam en Madagaskar, die erin geslaagd zijn de effecten van meteorologische gevaren zoals tropische stormen en overstromingen aanzienlijk te beperken via betere systemen voor vroegtijdige waarschuwing, een betere voorbereiding op rampen en andere risicobeperkende maatregelen; L. overwegende dat investeringen uit de privésector in veel landen een groot deel van de totale investeringen vertegenwoordigen en dat de nationale economische ontwikkeling en weerbaarheid tegen rampen afhankelijk zijn van investeringen uit de privésector waarin rekening is gehouden met het risico op rampen; M. overwegende dat de VN voorspelt dat de wereldbevolking in de steden tegen 2050 met 72% zal toenemen en dat de grootste stedelijke groei zich zal voordoen in minder ontwikkelde landen, wat het aantal mensen dat wordt blootgesteld aan het risico op rampen aanzienlijk zal doen toenemen; N. overwegende dat rampen kunnen bijdragen tot een hele reeks andere problemen, zoals extreme armoede, voedselonzekerheid en ondervoeding; O. overwegende dat de niet-duurzame ontwikkelingsplanning en -praktijken uit het verleden veel volkeren kwetsbaarder hebben gemaakt voor rampen; overwegende dat de beoordeling van het risico op rampen een voorwaarde moet zijn voor ontwikkelingsplanning en -programma's; P. overwegende dat het gebrek aan coördinatie tussen de EU-lidstaten en andere donorlanden tijdens de nasleep van crises de effecten van de gezamenlijke inspanningen beperkt; overwegende dat een betere coördinatie tussen de donoren na crises en bij inspanningen om de weerbaarheid te verhogen aanzienlijke besparingen kan opleveren en kan helpen om de ontwikkelingsdoelstellingen op een efficiëntere manier te bereiken; Q. overwegende dat het algemeen evaluatieverslag nu als een geloofwaardige wereldwijde bron geldt voor de analyse van trends op het gebied van gevarenrisico's en kwetsbaarheid; overwegende dat het gebrek aan precieze gegevens over de verliezen veroorzaakt door rampen een belangrijke uitdaging blijft; R. overwegende dat regionale integratie een bron van economisch, politiek en sociaal succes is; S. overwegende dat de overdracht van grond moet worden gereguleerd om te voorkomen dat de plattelandsbevolking wordt benadeeld; EU-aanpak inzake weerbaarheid 1. is ingenomen met de mededeling van de Commissie over weerbaarheid van 2012 en de doelstellingen die erin zijn vastgelegd; spoort de Commissie ertoe aan om de voorstellen in de mededeling actief na te streven en ervoor te zorgen dat er werk wordt gemaakt van een langetermijnaanpak voor de versterking van de weerbaarheid en de beperking van het risico op rampen, waarin rekening wordt gehouden met zowel humanitaire aspecten als met ontwikkelingsaspecten en waarin een duidelijk verband wordt gelegd tussen beide; 2. is ingenomen met het actieplan voor weerbaarheid in landen die vatbaar zijn voor crises 2013-2020 en de prioriteiten van dat actieplan; dringt er bij de Commissie op aan om samen met de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) haar voorstellen en prioriteiten ten uitvoer te leggen en ervoor te zorgen dat er gestage vorderingen worden geboekt bij de verwezenlijking van de door haar vastgestelde doelstellingen; 3. is bezorgd over het feit dat weerbaarheid en met name de beperking van het risico op rampen slechts kort worden vermeld in de conclusies van de Raad over "De overkoepelende agenda voor de periode na 2015"; is van mening dat deze kwesties meer aandacht moeten krijgen in de agenda voor de periode na 2015; 4. verzoekt de Commissie om weerbaarheidsmaatregelen actief te integreren in zowel de humanitaire als de ontwikkelingsaspecten van de programmering; wijst erop dat de humanitaire hulp op de korte termijn duidelijker moet worden gekoppeld aan de ontwikkelingsprogrammering op de lange termijn en dat deze koppeling moet stroken met de algemene EU-aanpak inzake weerbaarheid; 5. is van mening dat de EU-aanpak inzake weerbaarheid hoofdzakelijk moet worden toegespitst op de kwetsbaarste, armste en meest achtergestelde bevolkingsgroepen, die sterk worden blootgesteld aan risico's, en met name het risico op natuurrampen, en slecht beschermd zijn tegen zulke schokken, ook die welke worden veroorzaakt door verschijnselen die zich traag ontwikkelen; benadrukt dat een langetermijnaanpak inzake weerbaarheid de diepere oorzaken van de kwetsbaarheid voor risico's moet aanpakken en de onderliggende risicofactoren aanzienlijk moet beperken; 6. benadrukt dat in de EU-aanpak inzake weerbaarheid op de lange termijn aandacht moet worden geschonken aan de achteruitgang van het ecosysteem, met name op het gebied van landbouw, water, biodiversiteit en visbestanden, en verzoekt de EU een samenhangend beleid aan te nemen om de kwetsbaarheid te verminderen via haar risicoverminderingsstrategie, die kan worden verwezenlijkt door duurzame productiemethoden en -systemen in te voeren in de landbouw, zoals wisselbouw, agro-ecologie, agrobosbouw, biologische landbouw en kleine landbouwbedrijven; 7. verzoekt de Commissie om haar agenda inzake weerbaarheid toe te spitsen op kwetsbare en crisisgevoelige landen en om te investeren in de versterking van plaatselijke instellingen om voor de nodige stabiliteit te zorgen en te verzekeren dat kwetsbare volkeren toegang hebben tot basisdiensten; 8. benadrukt dat de kloof tussen de noodhulp- en de ontwikkelingsfase kan worden gedicht via samenhang tussen noodhulp, herstel en ontwikkeling, waarbij wordt geprobeerd om synergieën tot stand te brengen tussen humanitair werk en ontwikkelingswerk; is van mening dat het belangrijk is om dieper in te gaan op overgangsstrategieën en parallelle koppelingen tussen humanitaire hulp en ontwikkelingssamenwerking, met name in landen die gevoelig zijn voor rampen, bij aanhoudende crises en in landen die herstellende zijn na een ramp; 9. benadrukt dat rampgevoelige landen een voortrekkersrol moeten spelen en de belangrijkste actoren moeten zijn bij de vaststelling van hun prioriteiten en strategieën voor de overgang van humanitaire hulp naar een duurzame ontwikkelingsstrategie, aangezien zij de plaatselijke situatie beter kennen en dus beter kunnen bepalen wat het beste is voor hun eigen gemeenschappen; 10. wijst erop dat de klimaatverandering de onderliggende risicofactoren aanscherpt en daarom in aanmerking moet worden genomen in de weerbaarheidsstrategieën, met name in de vorm van aanpassing aan klimaatverandering; De beperking van het risico op rampen als essentieel onderdeel van weerbaarheid 11. benadrukt dat investeren in maatregelen ter beperking van het risico op rampen voordat er zich een ramp voordoet veel kosteneffectiever is dan de financiering van noodhulp na een ramp; pleit daarom voor meer investeringen in de beperking van het risico op rampen en weerbaarheidsstrategieën in ontwikkelingslanden, met name in de meest kwetsbare gebieden, en pleit ervoor om dit thema op te nemen in de nationale ontwikkelingsplannen; 12. wijst erop dat een effectief beheer van de noodhulp na rampen de vaststelling van een kader omvat dat het mogelijk maakt om alle nodige middelen onmiddellijk te mobiliseren; 13. benadrukt dat in de toekomstige ontwikkelingsprogrammering prioriteit zou moeten worden verleend aan de beperking van het risico op rampen en dat dit een horizontaal thema zou moeten zijn in de programmering van ontwikkelingssamenwerking en humanitaire hulp in alle kwetsbare en risicogevoelige landen; 14. verzoekt de EU, haar lidstaten en de regeringen van de partnerlanden om strategieën voor de beperking van het risico op rampen in ontwikkelingslanden te ontwikkelen en te verbeteren door risicobeoordelingsprogramma's uit te voeren en de systemen voor vroegtijdige waarschuwing te verbeteren, met name in kwetsbare en risicogevoelige landen, door meer aandacht te besteden aan de voorbereiding op rampen, om zo op alle niveaus effectief te kunnen reageren, en door duurzamere ontwikkelingsplanning in partnerlanden te ondersteunen; 15. verzoekt de partnerlanden om verslagleggingssystemen in te voeren die het mogelijk maken om de plaatselijke verliezen te registreren en informatie uit te wisselen tussen het plaatselijke en het nationale niveau voor plannings- en statistische doeleinden; merkt op dat een zekere mate van standaardisering kan helpen om verliezen beter te registreren op het regionale niveau, en zo de regionale samenwerking kan ondersteunen; 16. verzoekt de EU en haar lidstaten en de partnerlanden om milieuduurzaamheid en rampenrisicobeheersing in overweging te nemen in programma's ter hervorming van het grondbeheer en de mechanismen voor inschrijvingen in het kadaster; 17. merkt op dat de beperking van het risico op rampen en de aanpassing aan de klimaatverandering samenhangen en verzoekt de Commissie en alle actoren daarom om de strategieën voor de beperking van het risico op rampen en voor de aanpassing aan de klimaatverandering, zoals de bestaande nationale actieplannen voor adaptatie (NAPA's), verder te integreren en deze op te nemen in de planning voor het elfde EOF, om te streven naar concrete financiële ondersteuning, onder meer door het wereldwijde bondgenootschap tegen klimaatverandering toe te passen, en om gecoördineerde inspanningen te leveren om deze activiteiten te harmoniseren; 18. pleit voor een complementaire en samenhangende aanpak van de kaders voor de millenniumontwikkelingsdoelstellingen en de beperking van het risico op rampen in de periode na 2015; is van mening dat in de processen na de millenniumontwikkelings-doelstellingen en na het actiekader van Hyogo rekening moet worden gehouden met de resultaten van de huidige kaders en aandacht moet worden besteed aan de ervaringen van diegenen die het zwaarst worden getroffen door rampen en crises; herhaalt dat de beperking van het risico op rampen, de beheersing van de klimaatverandering en weerbaarheid een prominente plek moeten krijgen in het kader voor de periode na 2015; Duurzame ontwikkeling, sociale bescherming en weerbaarheid van gemeenschappen 19. wijst erop dat de aanpak inzake weerbaarheid duurzame voordelen moet opleveren voor de kwetsbaarste sectoren van de samenleving, met name mensen die in extreme armoede leven en mensen die in informele nederzettingen of sloppenwijken en inheemse bevolkingsgroepen wonen en sterk worden blootgesteld aan het risico op rampen; 20. benadrukt dat duurzame ontwikkeling als een essentieel onderdeel van de beperking van het risico op rampen moet worden beschouwd; erkent dat er enkel duurzame vorderingen kunnen worden geboekt als de onderliggende factoren die gemeenschappen of individuen kwetsbaarder maken, zoals slecht milieubeheer, gebrekkige infrastructuur, bodemdegradatie en slechte ruimtelijke ordening, worden aangepakt; 21. begrijpt dat een groot deel van de huishoudens in ontwikkelingslanden, met name lage-inkomenslanden, die in een voortdurende staat van armoede leven, over het algemeen weinig of geen sociale bescherming geniet, waardoor deze huishoudens nog meer risico lopen bij natuurrampen of door de mens veroorzaakte rampen; verzoekt de Commissie om activiteiten met het oog op sociale bescherming sterker te bevorderen in haar programma's voor ontwikkelingssamenwerking, met name specifieke activiteiten om de overheidssystemen, -preventiemaatregelen en -verzekeringen voor natuurrampen en door de mens veroorzaakte rampen te verbeteren; 22. roept op om in de aanpak inzake weerbaarheid meer aandacht te besteden aan kleinschalige rampen, als kerndoelstelling, en om meer ruchtbaarheid te geven aan de schade die kleinschalige rampen berokkenen aan gemeenschappen en de gevolgen van die rampen voor deze gemeenschappen; 23. onderstreept de noodzaak van een versterking en verdere ontwikkeling van onderwijs in de context van rampen en noodsituaties en van een betere verspreiding, opstelling en doorgifte van informatie en kennis om gemeenschappen zo weerbaarder te maken en een mentaliteitswijziging en een cultuur van paraatheid tot stand te brengen; 24. wijst op de belangrijke rol die is weggelegd voor de plaatselijke overheden en plaatselijke en nationale organisaties uit het maatschappelijk middenveld bij de opbouw van weerbaarheid, met name in kwetsbare en crisisgevoelige landen, en spoort plaatselijke overheden ertoe aan om, in samenspraak met de plaatselijke gemeenschappen en organisaties uit het maatschappelijk middenveld, samenhangende en gecoördineerde processen voor de tenuitvoerlegging van weerbaarheidsstrategieën te ontwikkelen; 25. wijst erop dat moet worden voorzien in goede verslagleggingsmechanismen en monitoring waaraan plaatselijke overheden, ontwikkelingspartners, wetenschappers, het maatschappelijk middenveld, de media en de algemene bevolking zouden moeten deelnemen om de toegang tot informatie te verbeteren en mensen bewust te maken van de behoefte aan strategieën voor de beperking van het risico op rampen en weerbaarheid; verzoekt om regelmatig gegevens te vergaren, waaronder meteorologische gegevens, gegevens over oogsten, vee, de werking van de markten, de voedingssituatie van kinderen en van de armsten in de samenleving, evenals gegevens over de bestaande mechanismen voor rampenrisicovermindering en de toegang tot basisdiensten; pleit ervoor om regelmatig verslag uit te brengen en deze gegevens te publiceren op voor het publiek toegankelijke platforms, om de toegang tot informatie te vergemakkelijken, vroegtijdige waarschuwingen af te geven en de situatie te verbeteren; Lessen trekken uit de voedselzekerheidscrises en eerdere rampen 26. wijst erop dat rampen en noodsituaties vaak gevolgd worden door voedselcrises en ondervoeding bij de getroffen bevolking, met name bij kinderen; wijst er eveneens op dat voedselcrises ook rampen zijn en dat de aanpak inzake weerbaarheid, die is toegespitst op het verbeteren van de voedselzekerheid en de voeding, systematisch moet worden meegenomen in de programmeringsbesluiten; 27. verzoekt de EU om lessen te trekken uit het samenwerkingsbeleid dat zij de afgelopen decennia heeft gevoerd en voorstellen in te dienen om de samenhang van het ontwikkelingsbeleid in de praktijk te bevorderen door ontwikkelingshulp te koppelen aan andere EU-beleidsterreinen, zoals landbouw, handel, belastingen, klimaatverandering en investeringen; 28. dringt er bij de Commissie op aan om het probleem van landroof op te nemen in haar beleidsdialoog met ontwikkelingslanden om van beleidssamenhang een hoeksteen van ontwikkelingssamenwerking op nationaal en internationaal niveau te maken en te voorkomen dat kleine landbouwers worden onteigend, de armen in landelijke gebieden nog kwetsbaarder worden en land en water op een onduurzame manier worden gebruikt; 29. merkt op dat voedsel- en voedingscrises steeds vaker voorkomen in de Sahel en de gebieden in de Hoorn van Afrika, waar miljoenen mensen geen toegang hebben tot goede voeding; wijst erop dat de voedselcrisis van 2011 in de Hoorn van Afrika en de voedselcrisis van 2012 in de Sahel hebben aangetoond dat humanitaire hulp alleen de vicieuze cirkel van chronische honger en ondervoeding niet kan doorbreken en ook de diepere oorzaken ervan niet kan wegnemen; wijst erop dat het belangrijk is om de onderliggende oorzaken van de aanhoudende voedselonzekerheid in deze regio's aan te pakken, te weten het gebrek aan toegang tot passende basisdiensten en onderwijs, acute armoede, onvoldoende steun voor kleine landbouwers en veehouders, problemen met de toegang tot land, achteruitgang van het milieu, snelle bevolkingsgroei, falende markten, de afnemende voedselproductie per hoofd van de bevolking en slecht bestuur; wijst erop dat de onderliggende oorzaken van voedselcrises tegenwoordig complexer zijn dan in het verleden, aangezien marktgerelateerde schokken en prijsschokken tegenwoordig vaker voorkomen en vaker arme mensen treffen; 30. merkt op dat chronische voedsel- en voedingsonzekerheid de eerste en belangrijkste factor is die mensen kwetsbaar maakt voor voedselcrises, omdat ze het vermogen van mensen aantast om zich voor te bereiden op risico's, om crises te weerstaan en erna de draad weer op te pakken; merkt eveneens op dat chronische voedsel- en voedingsonzekerheid nadelige langetermijngevolgen heeft die het menselijke kapitaal beperken doordat zij de groei van kinderen belemmeren en het ontwikkelingsvermogen van samenlevingen aantasten; erkent dat de aanpak van crises die worden veroorzaakt door de hoge en bijzonder volatiele voedselprijzen bijzonder duur en complex is; wijst erop dat de aanpak inzake weerbaarheid van de Commissie een stap in de goede richting vormt om de diepere oorzaken van kwetsbaarheid aan te pakken, waarvan de belangrijkste chronische voedsel- en voedingsonzekerheid is; 31. is van mening dat het EU-actieplan inzake weerbaarheid gericht moet zijn op de invoering van samenhang in het ontwikkelingsbeleid en problemen op het gebied van voedselzekerheid en weerbaarheid tegenover klimaatverandering moet aanpakken door een einde te maken aan onduurzame praktijken, zoals dumping van landbouwproducten en oneerlijke handelsregels; verzoekt de EU om duurzame landbouw op nationaal en internationaal niveau op een holistische manier te benaderen; 32. is ingenomen met zowel de gezamenlijke aanpak voor humanitaire en ontwikkelingshulp als de regionale aanpak in het EU-initiatief "Ondersteuning van de weerbaarheid in de Hoorn van Afrika" (SHARE) en in de wereldwijde alliantie van de EU voor het weerbaarheidsinitiatief (AGIR) voor de Sahel; verzoekt om nog meer aandacht te besteden aan deze regio's en een nog betere samenwerking en coördinatie tot stand te brengen tussen de nationale regeringen, internationale donoren, het maatschappelijk middenveld en de privésector om de barrières tussen de aanpak op het gebied van ontwikkelingssamenwerking en de humanitaire aanpak en tussen "normale hulp" en "crisishulp" weg te nemen; 33. verzoekt om een effectieve aanpak inzake weerbaarheid, die multi-institutioneel, gecoördineerd, omvattend en systematisch moet zijn en een aantal elementen dient te omvatten, waaronder de invoering van voorspelbare en gerichte sociale vangnetten voor de kwetsbaarste personen, wat er niet alleen voor zou zorgen dat huishoudens onmiddellijk toegang hebben tot voedsel tijdens een crisis, maar eveneens een snel herstel en weerbaarheid tegen toekomstige schokken zou garanderen; roept op om de strijd tegen ondervoeding bij kinderen een centraal element van weerbaarheid te maken via gecoördineerde nationale plannen waarin met name kinderen jonger dan twee jaar en zwangere vrouwen prioriteit krijgen; 34. merkt op dat bewijs uit Niger, Burkina Faso en Mali aantoont dat goedkope agromilieutechnieken-, en met name agrobosbouw en bodem- en waterbehoud, de weerbaarheid van kleine landbouwers tegen voedselonzekerheid hebben bevorderd; benadrukt evenwel dat agromilieulandbouw alleen niet volstaat om de structurele oorzaken van voedselonzekerheid weg te nemen; verzoekt om niet-landbouwelementen op te nemen in landbouwinterventies en om ervoor te zorgen dat betere voeding een expliciete doelstelling wordt van de landbouwprogramma's; verzoekt voorts om ervoor te zorgen dat vrouwelijke landbouwers eveneens van de programma's kunnen profiteren door in het opzetten van landbouwprogramma's rekening te houden met de belemmeringen die genderongelijkheid creëert (bijvoorbeeld met betrekking tot de toegang tot land, kredieten, voorlichting en input); Een betere coördinatie van de inspanningen en betere financieringsmethoden 35. wijst erop dat het van cruciaal belang is dat de lidstaten en de instellingen van de EU hun ontwikkelings- en humanitaire activiteiten beter coördineren en dat zij samenwerken om hun hulp doeltreffender te maken; wijst op de studie van het Europees Parlement van juni 2013 getiteld "De kosten van het uitblijven van een Europees optreden in het ontwikkelingsbeleid", waarin werd geraamd dat er jaarlijks 800 miljoen euro bespaard zou kunnen worden op transactiekosten als donoren hun hulp op een kleiner aantal landen en activiteiten zouden toespitsen, en dat er jaarlijks nog eens 8,4 miljard euro zou kunnen worden bespaard via betere landoverschrijdende toewijzingspatronen; 36. wijst op het aanzienlijke aandeel van mobiele, kleinschalige veehouders in de productie van vlees, melk en bloed in gebieden die niet geschikt zijn voor andere vormen van landbouw; wijst op de belangrijke rol die zij spelen in de voedselvoorziening van gemeenschappen en op hun positieve bijdrage aan voedselzekerheid en voeding, zoals is aangetoond in aride en semiaride gebieden, waar is gebleken dat kinderen in door herders beweide landstreken meer voedselzekerheid hebben dan kinderen die in steden en dorpen wonen; wenst daarom dat er rekening wordt gehouden met de rechten en behoeften van die herdersgemeenschappen bij het uitwerken van landbouwinterventies en –programma's; 37. wijst erop dat het belangrijk is om de capaciteit van kleine landbouwbedrijven te vergroten door particuliere en overheidsinvesteringen te bevorderen, onder meer door microkredieten aan vrouwen te verstrekken; 38. is van mening dat de middelen die worden uitgespaard dankzij een betere coördinatie tussen de donoren bijvoorbeeld zouden kunnen worden aangewend voor activiteiten met het oog op de beperking van het risico op rampen, wat opnieuw heel wat zou opbrengen en zo een heilzame cirkel tot stand zou brengen; 39. is ingenomen met het voorstel van de Commissie in het actieplan voor weerbaarheid van 2013 om een jaarlijks EU-weerbaarheidsforum te organiseren; ziet dit als een kans om de weerbaarheidsinspanningen van overheidsinstellingen, waaronder de nationale parlementen en het Europees Parlement, de privésector en ngo's en het maatschappelijk middenveld, te coördineren om zo gecoördineerd werk te kunnen maken van de beperking van het risico op rampen en weerbaarheid, in onderlinge samenwerking met alle actoren; 40. pleit voor meer samenwerking tussen de overheidssector en de privésector op het gebied van de beperking van het risico op rampen en weerbaarheid; verzoekt de Commissie om de privésector nauwer bij deze werkzaamheden te betrekken door te voorzien in stimulansen en een bevorderlijk klimaat te scheppen dat privé-entiteiten ertoe aanzet om hun ervaringen over het opbouwen van weerbaarheid en het beperken van risico's te delen; dringt er in dat opzicht evenwel bij de Commissie op aan om een voorstel uit te werken dat voorschriften bevat ten aanzien van publiek-private partnerschappen, bijvoorbeeld ten aanzien van sociale en milieueffectbeoordelingen, om onder meer een aanscherping van conflicten over grondgebruik of conflicten over de toegang tot water te voorkomen, met name om kleine landbouwers te beschermen; is er voorts voorstander van dat ACS-landen bijstand krijgen bij het onderzoeken van contracten met multinationale investeerders; pleit bovendien voor transparantie met betrekking tot investeringen en investeringsdoelstellingen, op platforms die toegankelijk zijn voor het maatschappelijk middenveld; 41. beveelt aan om nauwer samen te werken met derde landen en internationale en regionale instellingen bij de voorbereiding op rampen en bij noodhulp na rampen en wederopbouw; is voorstander van nauwere samenwerking tussen de Commissie en het VN-bureau voor de omzetting van de internationale strategie voor rampenrisicobeperking (UNISDR) om het optreden van de EU op het gebied van de beperking van het risico op rampen te verbeteren; 42. benadrukt dat hoewel de EU en internationale organisaties via hun programma's kunnen bijdragen tot de beperking van het risico op rampen en de weerbaarheid, het met name de verantwoordelijkheid van de nationale regeringen is om de veiligheid van hun burgers te garanderen, en dat de partnerlanden bijgevolg een duidelijke politieke verbintenis moeten aangaan om activiteiten die de weerbaarheid vergroten en het risico op rampen beperken te ondersteunen en uit te voeren; o o o 43. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, – gezien het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van personen met een handicap, en de inwerkingtreding van dit verdrag op 21 januari 2011 volgens Besluit 2010/48/EG van de Raad van 26 november 2009 betreffende de sluiting door de Europese Gemeenschap van het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van personen met een handicap (1) , en met name artikel 6 inzake vrouwen en meisjes met een handicap, – gezien het Verdrag van de Verenigde Naties van 18 december 1979 inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen (CEDAW), – gezien het Gemeenschapshandvest van de sociale grondrechten van de werkenden, – gezien de artikelen 10, 19 en 168 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Richtlijn 2000/78/EG van de Raad van 27 november 2000 tot instelling van een algemeen kader voor gelijke behandeling in arbeid en beroep (2) , – gezien het voorstel van de Commissie voor een richtlijn van de Raad betreffende de toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van personen ongeacht godsdienst of overtuiging, handicap, leeftijd of seksuele geaardheid ( COM(2008)0426 ) en het standpunt van het Parlement van 2 april 2009 hierover (3) , – gezien de mededeling van de Commissie van 15 november 2010 "Europese strategie inzake handicaps 2010-2020: Een hernieuwd engagement voor een onbelemmerd Europa" ( COM(2010)0636 ), alsmede de documenten in het begeleidende intern werkdocument van de Commissie "Initial plan to implement the European Disability Strategy 2010-2020 – List of Actions 2010-2015" (SEC(2010)1323 en SEC(2010)1324), – gezien de mededeling van de Commissie van 16 december 2010 "Het Europees platform tegen armoede en sociale uitsluiting: een Europees kader voor sociale en territoriale samenhang" ( COM(2010)0758 ), – gezien het voorstel van de Commissie van 3 december 2012 voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake de toegankelijkheid van websites van overheidsinstanties ( COM(2012)0721 ), – gezien Aanbeveling 98/376/EG van de Raad van 4 juni 1998 inzake een parkeerkaart voor mensen met een handicap (4) , – gezien de conclusies van de Raad van 30 november 2009 over "Bevordering van de toegang tot de arbeidsmarkt - Te boven komen van de crisis en voorbereiding van de Lissabon-agenda na 2010", – gezien de ontwerpresolutie van de Raad van 2 juni 2010 over een nieuw Europees kader ten behoeve van personen met een handicap (10173/2010) en de resolutie van de Raad over de situatie van personen met een handicap in de Europese Unie (2008/C 75/01), – gezien het verslag van de Commissie inzake de werking en het effect van Verordening (EG) nr. 1107/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 5 juli 2006 inzake de rechten van gehandicapten en personen met beperkte mobiliteit die per luchtvervoer reizen ( COM(2011)0166 ), – gezien het arrest van het Europese Hof van Justitie in zaak C 13/05 over Richtlijn 2000/78/EG – Gelijke behandeling in arbeid en beroep – Begrip handicap (5) , – gezien zijn resolutie van 17 juni 1988 over gebarentaal voor doven (6) , – gezien zijn resolutie van 26 mei 1989 over de maatschappelijke positie van gehandicapte vrouwen en van vrouwen die gehandicapten bijstaan (7) , – gezien zijn resolutie van 16 september 1992 over de rechten van geestelijke gehandicapten (8) , – gezien zijn resolutie van 14 december 1995 over de mensenrechten van gehandicapten (9) , – gezien zijn verklaring van 9 mei 1996 over de rechten van autistische personen (10) , – gezien zijn standpunt van 13 december 1996 over een Parkeerkaart voor gehandicapten - Rechten van gehandicapte personen (11) , – gezien zijn resolutie van 11 april 1997 over gelijke kansen voor gehandicapten (12) , – gezien zijn resolutie van 4 april 2001 "Naar een Europa zonder drempels voor mensen met een functiebeperking" (13) , – gezien zijn resolutie van 3 september 2003 over de mededeling van de Commissie "Naar een wettelijk bindend instrument van de Verenigde Naties ter bevordering en bescherming van de rechten en de waardigheid van personen met een handicap" (14) , – gezien zijn resolutie van 24 april 2009 over het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van personen met een handicap en het facultatief protocol daarbij (15) , – gezien zijn resolutie van 25 oktober 2011 over mobiliteit en inclusie van mensen met een handicap en de Europese strategie inzake handicaps 2010-2020 (16) , – gezien zijn resolutie van 8 maart 2011 over vermindering van de ongelijkheid op gezondheidsgebied in de EU (17) , – gezien het Europees pact voor gendergelijkheid (2011-2020), – gezien het actieplan inzake de gelijke behandeling van mannen en vrouwen (2010-2015), – gezien het Tweede manifest inzake de rechten van vrouwen en meisjes met een handicap in de Europese Unie (een instrument voor activisten en beleidsmakers), – gezien artikel 48 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid en de adviezen van de Commissie ontwikkelingssamenwerking en de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken ( A7-0329/2013 ), A. overwegende dat de 80 miljoen personen met een handicap die in de Europese Unie leven hard een toegankelijke en onbevooroordeelde fysieke, intellectuele en sociale omgeving nodig hebben, zonder belemmeringen, obstakels en stereotypen die hen beletten hun fundamentele grondrechten en hun Europees burgerschap ten volle uit te oefenen; overwegende dat onder deze 80 miljoen personen met een handicap 46 miljoen vrouwen en meisjes zijn, ofwel 16 % van de totale vrouwelijke bevolking van de Europese Unie; B. overwegende dat er naar schatting 1 miljard mensen op de wereld (18) zijn met een handicap en dat 80 % daarvan in ontwikkelingslanden leeft; overwegende dat vrouwen met een handicap zich in een meervoudige achterstandspositie bevinden, doordat ze geconfronteerd worden met grote problemen bij het verkrijgen van geschikte huisvesting, gezondheidszorg, openbaar vervoer, onderwijs, beroepsopleidingen en werk, en met een ongelijke behandeling bij de toegang tot kredietfaciliteiten en andere productiemiddelen en maar zelden deelnemen aan besluitvorming; C. overwegende dat het aantal ouderen stijgt, wat betekent dat ook het aantal personen met een handicap, waaronder vrouwen, evenzeer stijgt; overwegende dat volgens de WHO handicaps meer voorkomen onder vrouwen, en dat vrouwen hier meer mee geconfronteerd worden door hun langere levensverwachting, en daardoor het aantal oudere vrouwen met een handicap in verhouding meer zal toenemen; D. overwegende dat de stijging van het aantal mensen met een handicap de last van mantelzorgers zal vergroten, met name van familieleden, voornamelijk vrouwen, die zich gedwongen zien om minder te gaan werken of de arbeidsmarkt zelfs geheel te verlaten om voor afhankelijke familieleden te zorgen; E. overwegende dat volledige economische en sociale participatie van vrouwen met een handicap essentieel is om de Europa 2020-strategie te laten slagen in het creëren van slimme, duurzame en inclusieve groei; overwegende dat mensen met een handicap, met inbegrip van vrouwen en meisjes, eerlijke en gelijke mogelijkheden en kansen moeten krijgen om deel te nemen aan het sociale, economische en politieke leven van de gemeenschap; overwegende dat personen met een handicap nog steeds worden geconfronteerd met een hele reeks belemmeringen die verhinderen dat zij ten volle kunnen deelnemen aan de samenleving, wat vaak leidt tot sociale uitsluiting en armoede en een volledig Europees burgerschap in de weg staat; F. overwegende dat discriminatie kan leiden tot sociale geïsoleerdheid en marginalisering, psychologische trauma's en ongelukkig zijn; G. overwegende dat de basis voor elke vereniging van democratische staten bestaat uit de ondersteuning van de participatie van alle burgers - man en vrouw - in de democratische processen (verkiezingen in het bijzonder), de totstandbrenging, indien nodig, van de infrastructuur voor deze participatie en derhalve de bevordering van de inclusie van vrouwen met een handicap; H. overwegende dat alle betrokkenen zullen zorgen voor gelijke toegang voor vrouwen en meisjes met een handicap tot goede openbare gezondheidszorg, onder meer door verbetering van de beroepsopleiding en levenslang leren voor medisch personeel met betrekking tot hun specifieke behoeften, met name op het gebied van seksuele en reproductieve gezondheid; I. overwegende dat vrouwen met een handicap recht moeten hebben op onderwijs, gezondheidszorg, werk, mobiliteit, een gezinsleven, relaties, een huwelijk, moederschap en op bijzondere bescherming om deze rechten te waarborgen; J. overwegende dat door de ervaringen van vrouwen en meisjes met partnerrelaties, seksualiteit en moederschap in het publieke domein voor het voetlicht te brengen kan worden bijgedragen tot de bestrijding van vooroordelen, hardnekkige stereotypen en desinformatie; overwegende dat dit op uiteenlopende manieren gedaan kan worden, maar dat artistieke en culturele middelen en de media bij uitstek hiervoor geschikt zijn; K. overwegende dat vrouwen met een handicap veel vaker het slachtoffer van geweld, en in het bijzonder huiselijke en seksuele uitbuiting zijn, en volgens schattingen vrouwen met een handicap 1,5 tot 10 keer meer risico lopen om misbruikt te worden dan vrouwen zonder handicap (19) ; overwegende dat er specifieke maatregelen moeten worden getroffen, al naargelang de betrokken vrouwen geïntegreerd in de samenleving wonen of in instellingen, om dit onvergeeflijke fenomeen, dat een misdaad is en een ernstige schending van de mensenrechten, uit te bannen; overwegende dat gezorgd moet worden voor onbelemmerde toegang tot ondersteuningsdiensten voor alle vrouwen, daar vrouwen en meisjes met een handicap sterker emotioneel afhankelijk zijn, een groter risico lopen om het slachtoffer te worden van alle vormen van gendergerelateerd geweld, en meer kans op een geringere persoonlijke en sociale ontwikkeling en vergaande onwetendheid op het gebied van seksualiteit en de talloze schadelijke mythes die daaromtrent bestaan; overwegende dat uit gegevens blijkt dat de seksuele uitbuiting van vrouwen met een handicap gangbaarder is geworden door de toenemende armoede; L. overwegende dat vrouwen en meisjes met een handicap blootgesteld worden aan meervoudige discriminatie opgrond van geslacht, leeftijd, religie, etniciteit, cultureel en sociaal gedrag en stereotypen met betrekking tot handicaps, die aangepakt moeten worden; overwegende dat vrouwen met een handicap vaak gediscrimineerd worden in vergelijking tot mannen met een handicap wat de toegang tot werk en onderwijs betreft; overwegende dat de Commissie en de lidstaten hiertegen kunnen optreden door genderaspecten te integreren in alle relevante terreinen van hun beleid ten aanzien van mensen met een handicap; M. overwegende dat het de verantwoordelijkheid van de overheid is om gespecialiseerde goede overheidsdiensten op te zetten om vrouwen en meisjes met een handicap een dusdanig aangepaste omgeving te bieden dat zij hun rechten en verantwoordelijkheden volledig kunnen uitoefenen en zelf, op gelijke voet met mensen die geen handicap hebben, beslissingen kunnen nemen en een steeds grotere zelfstandigheid verwerven; overwegende dat de situatie, de infrastructuur, de wetgeving en de ondersteunende structuren sterk uiteenlopen in de verschillende lidstaten; N. overwegende dat vrouwen en meisjes met een handicap slechts gelijke rechten kunnen genieten als sprake is van gendergerechtigheid, en overheidsinstellingen even toegankelijk zijn voor vrouwen met een handicap als voor mensen zonder een handicap; merkt evenwel op dat de praktijk en implementatie van gendergelijkheid sterk varieert binnen de EU; O. overwegende dat de gemeenschap van mensen met een of meer fysieke, mentale of verstandelijke handicaps uiterst heterogeen is en er dus maatregelen toegesneden op de individuele behoeften nodig zijn; P. overwegende dat de werkloosheid onder mensen met een handicap onaanvaardbaar hoog blijft; overwegende dat deze hoge werkloosheid voor mensen met een handicap - een kwetsbare groep die meer kans loopt in armoede te leven - een hoger risico betekent op maatschappelijke uitsluiting; overwegende dat vrouwen en meisjes met een handicap op grotere problemen stuiten wanneer zij zich op de arbeidsmarkt willen begeven, wat het voor hen moeilijker maakt een normaal en onafhankelijk bestaan op te bouwen; overwegende dat werk meer is dan alleen een bron van inkomsten, maar ook een manier om in de samenleving te integreren, banden aan te gaan met de wijdere wereld en een netwerk van persoonlijke relaties op te bouwen; overwegen de dat meisjes en vrouwen met een handicap vaak onderbetaald worden; overwegende dat belemmeringen voor de mobiliteit en de sterkere mate van afhankelijkheid van familieleden en mantelzorgers moeten worden overwonnen om hun actieve participatie in het onderwijs en op de arbeidsmarkt en in het sociale en economische leven van de samenleving te stimuleren; Q. overwegende dat de vrouwen in de lidstaten waar het meest wordt geïnvesteerd in de integratie van vrouwen met een handicap er het beste in slagen om zelf beslissingen te nemen over hun leven en zich zelfstandig te ontwikkelen; R. overwegende dat vrouwen met een handicap uit de meest achtergestelde lagen van de bevolking gewoonlijk minder kansen krijgen om zich te ontwikkelen en zelfstandig beslissingen te nemen; S. overwegende dat de economische crisis, de bezuinigingen in de zorg en sociale dienstverlening in de meeste lidstaten nadelige gevolgen hebben voor kwetsbare groepen, en met name voor vrouwen en meisjes met een handicap; overwegende dat deze groep al vóór de crisis een groot risico op armoede liep; overwegende dat het bezuinigingsbeleid heeft geleid tot een vermindering van het personeel in het bijzonder onderwijs en van ondersteunend personeel voor mensen met een handicap, minder sociale steun voor mantelzorgers, minder uitkering voor mensen met een handicap, minder geld voor instellingen en organisaties voor personen met een handicap en verminderde toegang tot banen in de overheidssector, ontwikkelingen die ernstige gevolgen hebben voor het leven van vrouwen met een handicap en hun mogelijkheden voor zelfstandigheid; T. overwegende dat er een nauw verband bestaat tussen mobiliteit, handicap en maatschappelijke inclusie, in het bijzonder als het gaat om vrijheid van en toegang tot communicatie (met inbegrip van braille, gebarentaal en andere alternatieve communicatiemiddelen), vrij verkeer op alle levensgebieden en toegang tot diensten; overwegende dat de volledige deelname van personen met een handicap aan alle aspecten van de samenleving moet worden bevorderd en de toegang tot informatie- en communicatietechnologieën, waaronder robots voor thuisgebruik en oplossingen voor onlinecommunicatie, moeten worden vergemakkelijkt; U. overwegende dat het wenselijker is voor de sociale integratie en minder duur als de lidstaten een zodanige ondersteuning bieden aan vrouwen met een handicap dat zij bij hun familie kunnen blijven wonen in plaats van in instellingen; 1. benadrukt het belang van inclusie van alle EU-burgers ongeacht lichamelijke, verstandelijke, psychosociale of mentale handicaps, en pleit voor specifieke doelstellingen om dit te bereiken, teneinde de levenskwaliteit van mensen met een handicap te verbeteren en een samenhangend beleid via volledige participatie van allen te bevorderen; benadrukt dat bij de uitwerking en tenuitvoerlegging van strategieën, beleidsmaatregelen en wetgevingsinitiatieven om non-discriminatie en gelijke kansen te garanderen, actief moet worden samengewerkt met alle belanghebbenden, met inbegrip van vrouwen en meisjes met een handicap; 2. dringt erop aan dat genderaspecten worden geïntegreerd in het beleid, programma's en maatregelen met betrekking tot mensen met een handicap om de erkenning van en inzicht in het intersectionele karakter van gender en handicap in de wetgeving en het beleid van de EU en van de lidstaten te bevorderen; is van mening dat vrouwen met een handicap moeten worden gevraagd als consultants, adviseurs, en deskundigen mee te werken in de betrokken instanties; betreurt dat in de Europese strategie inzake handicaps 2010-2020 geen geïntegreerde gendergebaseerde benadering of een apart hoofdstuk over genderspecifieke beleidsmaatregelen voor mensen met een handicap is opgenomen; betreurt tevens dat de Strategie voor gelijkheid tussen mannen en vrouwen 2010-2015 niet specifiek ingaat op de kwestie van mensen met een handicap, ondanks het feit dat vrouwen met een handicap vaak sterker worden benadeeld dan mannen met een handicap en dat zij vaker geconfronteerd worden met armoede en maatschappelijke uitsluiting; 3. roept de lidstaten die het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van personen met een handicap en het facultatief protocol daarbij nog niet hebben geratificeerd, dit alsnog te doen, opdat het volledig ten uitvoer kan worden gelegd; 4. benadrukt dat uit vele onderzoeken is gebleken dat vrouwen met een handicap dubbel worden gediscrimineerd, zowel op grond van hun geslacht als op grond van hun handicap en benadrukt dat deze dubbele discriminatie bijzonder nadelige gevolgen heeft voor vrouwen en meisjes met een handicap; verzoekt de Commissie en de lidstaten, gezien het ontbreken van specifieke voorzieningen, om in de stelsels voor sociale bescherming speciale voorzieningen voor vrouwen met een handicap op te nemen; 5. herinnert de regeringen eraan dat discriminatie op grond van een handicap verboden is en roept de lidstaten op tot ambitieuzere inspanningen om de nog bestaande belemmeringen weg te nemen; 6. brengt in herinnering dat de integratie en participatie van vrouwen met een handicap uitsluitend kan worden verwezenlijkt indien zij zich gemakkelijk in een fysieke en sociale omgeving zonder belemmeringen kunnen bewegen, en dringt aan op maatregelen op dit terrein; 7. benadrukt de rol van verenigingen voor onderlinge hulpverlening waarin mensen en met name vrouwen verenigd zijn die zorgen voor mensen met een handicap in hun familie of directe omgeving, en het werk van deze verenigingen op het gebied van bewustmaking; 8. benadrukt dat het belangrijk is om optimaal gebruik te maken van de financieringsinstrumenten van de EU, in het bijzonder de structuurfondsen, om de toegankelijkheid voor en de non-discriminatie van mensen met een handicap te bevorderen, waarbij bijzondere aandacht moet worden besteed aan vrouwen, die vaak meervoudig worden gediscrimineerd, en aan acties om de zichtbaarheid te vergroten van financieringsmogelijkheden voor dergelijke maatregelen in programma's na 2013; 9. wijst op de noodzaak informatie over openbare diensten (onderwijs, gezondheidszorg, justitie, vervoer, overheidsdiensten, enz.) te verstrekken in alle mogelijke talen, vormen en formaten, op een eenvoudige en veilige wijze; wijst erop dat wanneer deze diensten via telefonische hulplijnen of door middel van telezorg worden aangeboden, ze ook toegankelijk moeten zijn voor dove en doofblinde vrouwen; 10. wijst erop dat inclusie impliceert dat stereotypen worden tegengegaan met behulp van positieve beelden en culturele uitingen, en bewustmakingscampagnes die een objectieve voorstelling van vrouwen met een handicap geven en van de uiteenlopende rollen die deze vrouwen kunnen spelen in het dagelijks leven in de samenleving, en die zich richten op bepaalde voorstellingen van handicaps in de openbare sfeer, aangezien er juist op dit gebied nog het nodige aan schort; wijst erop dat communicatiemiddelen een belangrijke rol spelen bij de verspreiding van informatie over vrouwen met een handicap en moeten bijdragen aan een positieve mentaliteitsverandering op dit gebied bij het publiek, in overeenstemming met de beginselen en waarden van het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap; 11. roept de lidstaten op om seksueel geweld te beschouwen als een ernstig misdrijf waarvoor men kan worden vervolgd, met name wanneer het vrouwen met een handicap en vooral vrouwen met een verstandelijke beperking betreft, teneinde het grote aantal gemelde verkrachtingen en gevallen van seksuele intimidatie en geweld in grote instellingen omlaag te brengen; 12. wijst erop dat ter voorkoming van afzondering, veronachtzaming, verwaarlozing en segregatie van meisjes met een handicap, voorlichtingscampagnes voor gezinnen moeten worden georganiseerd waarin informatie wordt verstrekt over de communautaire middelen die beschikbaar zijn voor de zorg voor deze meisjes, voor hun toekomstige ontwikkeling en voor de bestrijding van seksistische en discriminerende stereotypen; wijst erop dat overheden, indien de naaste familieleden niet in staat zijn voor een kind met een handicap te zorgen, alternatieve zorg moeten bewerkstelligen binnen de ruimere familiekring, en bij ontbreken daarvan in een gezinsvervangend verband in de samenleving; merkt op dat de opvang en adoptie van kinderen met een handicap moet worden gestimuleerd door bureaucratische procedures te vereenvoudigen en informatie en toereikende ondersteuning te verstrekken aan opvang- en adoptiegezinnen; 13. stelt voor dat op het gebied van huisvesting architectonische en andere overwegingen met betrekking tot de omgeving in aanmerking worden genomen om een positieve verschuiving van "ontwerp voor speciale behoeften" naar "integraal en inclusief ontwerp voor alle burgers" te versnellen; merkt evenwel op dat volledige toegankelijkheid en de daarvoor benodigde aanpassingen niet alleen architectonisch van aard zijn, en dat universeel ontwerp speciaal bedoeld om te voorzien in de dagelijkse basisbehoeften van vrouwen met een handicap een vaststaande doelstelling en een realiteit zou moeten zijn; benadrukt dat de toegang van vrouwen met een handicap tot sociale huisvesting moet worden gewaarborgd, op individuele of gezamenlijke basis, en dat financiële steun ter beschikking moet worden gesteld om fysieke obstakels in huis weg te nemen, die ook beschikbaar moet zijn voor huurwoningen; herhaalt daarom hoe belangrijk om ervoor te zorgen dat mensen met een handicap een betere toegang hebben tot fatsoenlijke leefomstandigheden, zowel op het gebied van huisvesting, mobiliteit, toegang tot sociale en overheidsdiensten, als van deelname aan het openbare leven; 14. verzoekt de Commissie en de lidstaten om de onbelemmerde toegankelijkheid van vervoersinfrastructuur, voertuigen en inlichtingen- en reserveringsformaten voor vrouwen en meisjes met een beperkte mobiliteit en vrouwen en meisjes met een handicap te stimuleren; stelt vast dat het aantal vrouwen met een handicap dat gebruik maakt van het openbaar vervoer groter is dan het aantal mannen met een handicap; benadrukt daarom dat het van essentieel belang is dat bij het uitstippelen, uitvoeren en de evaluatie van vervoersbeleid rekening wordt gehouden met aspecten die verband houden met handicap en geslacht om voor gelijke kansen en non-discriminatie van vrouwen met een handicap te zorgen; beveelt daarom aan dat zij, als deskundige op dit gebied, als adviseurs worden betrokken bij het vervoersbeleid; 15. wijst erop dat tevens moet worden gezorgd voor toegankelijkheid van het internet en de sociale media (bv. leesbaarheid van alle websites van overheden voor mensen met een visuele handicap, en oplossingen voor andere dan alleen visuele handicaps, zoals aanpassing van complexe inhoud aan de behoeften van mensen met een verstandelijke handicap, de integratie van video's waarin de inhoud wordt uitgelegd in gebarentaal enz.); is bezorgd dat de toegankelijkheid van overheidsinstellingen en e-overheid voor burgers nog niet volledig is gewaarborgd; meent dat alle mensen met een handicap, met inbegrip van slechthorende ouderen, wier aantal en aandeel in de samenleving volgens de schattingen van de Wereldgezondheidsorganisatie in het bijzonder toeneemt, toegang moeten hebben tot digitale middelen; is daarom ingenomen met het voorstel van de Commissie voor een richtlijn inzake de toegankelijkheid van overheidswebsites; 16. benadrukt dat democratische deelname onderdeel uitmaakt van de grond- en burgerrechten van vrouwen met een handicap en moet worden bevorderd en gewaarborgd; verzoekt de lidstaten en alle relevante overheidsinstanties daarom te zorgen voor behoorlijk aangepaste faciliteiten en om de actieve betrokkenheid en participatie van vrouwen te bevorderen; 17. wijst erop dat het VN-verdrag een mensenrechtenmodel voorstaat van "ondersteuning van het nemen van eigen beslissingen" op basis van gelijkheid en intrinsieke waardigheid van alle personen, in plaats van het verouderde systeem waarin anderen beslissingen nemen voor de betrokkene; verzoekt de lidstaten daarom de vertegenwoordiging van vrouwen met een handicap bij besluitvormingsprocessen te vergemakkelijken, om ervoor te zorgen dat hun belangen en rechten worden beschermd; 18. is van mening dat vrouwen met een handicap het recht hebben om zoveel mogelijk te beslissen over hun eigen leven en behoeften, dat zij worden gehoord en geraadpleegd en actief aangemoedigd om zo onafhankelijk mogelijk te zijn, en benadrukt dat deze rechten ook in gespecialiseerde instellingen bevorderd moet worden, in een normale leefsituatie; benadrukt dat persoonlijke ondersteuning een manier is om zelfstandig te leven en daarom moet worden gefaciliteerd en bevorderd voor vrouwen met een handicap in instellingen voor onderwijs en beroepsopleiding, op het werk, thuis en bij zwangerschap en moederschap; 19. herinnert eraan dat elke stap in het leven van een vrouw niet alleen kansen, maar ook verantwoordelijkheden met zich brengt, en dat vrouwen in die zin vaak onevenredig zwaar belast worden als het gaat om zwangerschap en bevalling, wanneer zij geconfronteerd worden met de negatieve implicaties van een zwangerschap, met name in gevallen waarin de vader zijn verantwoordelijkheid niet neemt en zich niet bekommert om het welzijn en het lot van zijn kinderen en zijn gezin in de steek laat, terwijl toch beide ouders in een gezin dezelfde verantwoordelijkheden op basis van gelijkheid moeten delen, tenzij zij op voorhand iets anders zijn overeengekomen; 20. dringt er op aan dat vrouwen en meisjes met een handicap worden geïnformeerd over hun rechten, zodat ze hun eigen beslissingen kunnen nemen, waarbij deze informatie op een voor hen toegankelijke en begrijpelijke manier wordt overgebracht, rekening houdend met verschillende, door hen te kiezen communicatiemethoden, -middelen en -formaten, en - indien van toepassing - met hun verstandelijke beperkingen; 21. merkt op dat er in de medische sector, om vrouwen en meisjes met een handicap adequate zorg te kunnen bieden, specifieke continue opleiding tijdens de gehele loopbaan op het vlak van psychische aandoeningen/handicaps nodig is om deze aandoeningen snel te herkennen en ervoor te zorgen dat patiënten met deze aandoeningen voor behandeling worden doorverwezen naar gespecialiseerde medische diensten; verzoekt daarom de lidstaten te zorgen voor speciale opleiding van alle professionals die te maken hebben met mensen met een handicap en benadrukt dat gezondheidswerkers en docenten tijdens hun opleiding moeten worden getraind in en bewust gemaakt van alle verschillende handicaps, waarvan sommigen te weinig bekend zijn ondanks het feit dat ze veel voorkomen; 22. merkt op dat onderwijs en beroepsopleiding voor mensen met een handicap in sommige lidstaten gescheiden en gebrekkig zijn georganiseerd; benadrukt dat vrouwen met een handicap in het normale onderwijs- en beroepsopleidingsysteem moeten worden geïntegreerd in alle gevallen waarin een dergelijke integratie gezien de handicap mogelijk is; 23. onderstreept de noodzaak om allochtone meisjes en vrouwen met een handicap te ondersteunen bij het ontwikkelen van hun vaardigheden en potentieel in beroepsopleidingen, en om hen mogelijkheden te bieden om geschikt werk te vinden; 24. merkt op dat verschillende fasen in het leven van een vrouw - waaronder zwangerschap - specifieke uitdagingen meebrengen die in goede banen moeten worden geleid en dat vrouwen met een handicap in deze fasen dezelfde rechten en kansen moeten genieten als vrouwen zonder een handicap, zodat zij niet worden ontmoedigd om zwanger te worden; benadrukt voorts dat vrouwen met een handicap, gezien alle andere uitdagingen waarvoor zij staan, recht moeten krijgen op een langer moederschapsverlof om zich te kunnen aanpassen aan hun nieuwe situatie en hun gezinsleven op de rails te kunnen zetten; merkt op dat verplichte sterilisatie en gedwongen abortus vormen van geweld tegen vrouwen zijn en een onmenselijke en onterende behandeling vormen, die de lidstaten moeten uitbannen en krachtig moeten veroordelen; 25. onderstreept dat vrouwen en meisjes met een handicap in staat moeten worden gesteld hun seksualiteit even vrijelijk te beleven als personen zonder een handicap en is van mening dat vrouwen met een handicap op gelijke voet met vrouwen zonder handicap hun kinderwens al dan niet moeten kunnen koesteren en in vervulling doen gaan; benadrukt dat, om ervoor te zorgen dat vrouwen en meisjes met een handicap verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen seksueel gedrag, ze toegang moeten hebben tot seksuele educatie, verzorgd door deskundigen op dit gebied, zoals professionele opleiders van lokale sociale diensten, en waar nodig aangepast aan hun verstandelijke vermogens; is van mening dat zij kennis en begrip van de werking van het menselijk lichaam moeten verwerven (hoe worden vrouwen zwanger, hoe kun je dat voorkomen), en moeten leren hoe ze zich nee kunnen zeggen tegen seksuele handelingen die ze niet willen, hoe ze seksueel overdraagbare ziekten kunnen vermijden, enz.; wijst erop dat het waarborgen van gespecialiseerde hulp voor deze vrouwen en hun gezinnen van belang is om ervoor te zorgen dat zij ten volle van het moederschap kunnen genieten en dat ondersteuning bij de zorg voor hun kinderen gewaarborgd is; benadrukt dat de lidstaten in dat verband bijzondere aandacht moeten schenken aan de behoeften van vrouwen met een verstandelijke handicap; 26. acht het van cruciaal belang dat vrouwen met een handicap volledige toegang hebben tot medische zorg die is toegesneden op hun specifieke behoeften, met inbegrip van gynaecologische consulten, medisch onderzoek, gezinsplanning en aangepaste ondersteuning gedurende de zwangerschap; verzoekt de lidstaten met klem ervoor te zorgen dat hun nationale openbare gezondheidsdiensten adequate toegang bieden tot deze diensten; 27. wijst erop hoe belangrijk het is vooroordelen, negatieve percepties en sociale stigma's uit te roeien en maatschappelijke aanvaarding, maatschappelijke participatie, respect en tolerantie en waardering van de menselijke diversiteit te stimuleren; spoort de lidstaten met name aan bewustmakingscampagnes uit te voeren; 28. benadrukt dat geweld tegen vrouwen en seksueel geweld een ernstige schending van de grondrechten zijn; benadrukt met het oog op hun grote kwetsbaarheid dat vrouwen en meisjes met een handicap die in instellingen of psychiatrische klinieken wonen, beschermd moeten worden tegen seksueel geweld en andere vormen van lichamelijke mishandeling waarvan zij het slachtoffer kunnen worden en wijst bezorgd op het gebrek aan gegevens over dit verontrustende fenomeen; verzoekt de lidstaten om te onderzoeken hoe ver dit probleem gaat en vrouwen met een handicap die er het slachtoffer van worden aan te moedigen om de stilte te doorbreken; moedigt de vertrouwelijke vergaring van relevante gegevens aan om zo de nodige adequate maatregelen te kunnen treffen om het probleem aan te pakken; verzoekt het Europees Instituut voor gendergelijkheid onderzoek te doen naar de situatie van meisjes en vrouwen met een handicap wat betreft geweld; 29. roept de lidstaten op intimidatie op het werk te voorkomen door middel van effectieve protocollen met betrekking tot intimidatie overeenkomstig Richtlijn 2000/78/EG, om het grote aantal gevallen van verkrachting, seksuele intimidatie en seksueel geweld, evenals van gedwongen sterilisatie, in het bijzonder in grote instellingen, te verminderen; 30. beklemtoont dat er in veel ontwikkelingslanden nog steeds aanzienlijke belemmeringen bestaan om aan geweld te ontsnappen, aangifte te doen van dergelijke misdrijven en toegang te verkrijgen tot de rechter en tot juridische en sociale voorzieningen; 31. verzoekt de EU en de lidstaten om alle nodige wetgevende, bestuursrechtelijke, sociale, en educatieve maatregelen te treffen om vrouwen en meisjes met een handicap te beschermen tegen alle vormen van uitbuiting, geweld en misbruik, zowel thuis als daarbuiten, en voor hen de toegang tot justitie te vergemakkelijken door te zorgen voor aangepaste hulp en ondersteuning vanuit de gemeenschap, waarbij rekening moet worden gehouden met hun specifieke behoeften, bijvoorbeeld aan ondersteunende hulpmiddelen, om te voorkomen dat zij geïsoleerd en opgesloten raken in hun eigen huis; is van mening dat daarnaast al deze diensten en programma's onder nauw toezicht dienen te staan van onafhankelijke instanties; betreurt dat in de nationale en de EU-wetgeving ter voorkoming van uitbuiting, geweld en misbruik vaak geen speciale aandacht is voor mensen met een handicap; 32. dringt er bij de Commissie op aan om een omvattende strategie te lanceren ter bestrijding van geweld tegen vrouwen, zoals het Parlement in verschillende resoluties heeft verzocht, de laatste keer in zijn resolutie van 5 april 2011 over de prioriteiten en het ontwerp van een nieuw beleidskader van de EU voor de bestrijding van geweld tegen vrouwen (20) ; wijst er nogmaals op dat de Commissie een wetgevend strafrechtelijk instrument moet voorstellen om gendergericht geweld te bestrijden, waaronder de bescherming van rechten van vrouwen met een handicap in gevallen van seksueel misbruik en geweld, in het openbaar en in hun thuisomgeving; 33. benadrukt dat vrouwen met een handicap eenvoudige, gemakkelijke, veilige en effectieve toegang tot justitie moeten hebben en dat ze in elke fase van het proces moeten kunnen beschikken over ondersteunende communicatiesystemen en -technologieën naar eigen keuze, waaronder de aanwezigheid van gebarentaaltolken of gidsentolken voor doofblinde vrouwen, teneinde een correcte communicatie met politie- en justitiefunctionarissen te waarborgen; onderstreept dat, gegeven de grote afhankelijkheid van veel vrouwen met een handicap van hun verzorgers - die in veel gevallen ook degenen zijn die agressie plegen of misbruik van hen maken - er gezorgd moet worden voor onafhankelijke communicatiemogelijkheden voor vrouwen die het slachtoffer van agressie zijn, zodat zij onmiddellijk aangifte kunnen doen en tijdelijk kunnen worden opgenomen in instellingen voor integrale zorg, totdat een definitief gerechtelijk besluit is genomen met betrekking tot de aangifte; stelt voor om gerechtelijke procedures in te voeren die zijn aangepast aan de behoeften van vrouwen en meisjes met een handicap, met inbegrip van assistentie van ngo's; onderstreept dat de toegang tot rechtsmiddelen voor vrouwen met een handicap niet mag worden belemmerd; wijst er in dit verband op dat doeltreffende maatregelen moeten worden genomen zodat vrouwen met een handicap de ondersteuning krijgen die ze nodig hebben bij de uitoefening van hun rechtsbekwaamheid, welke ondersteuning, indien nodig, moet aansluiten op hun behoeften en persoonlijke capaciteiten met betrekking tot het nemen van besluiten ten aanzien van civiele en politieke rechten; wijst erop dat er tevens adequate en doeltreffende beschermingsmaatregelen nodig zijn, zoals onpartijdige evaluaties van hun werkelijke behoeften door erkende onafhankelijke deskundigen, om te voorkomen dat derden of instellingen misbruik maken van vrouwen met een handicap bij de uitoefening van hun rechtsbekwaamheid, en dat deze maatregelen geregeld moeten worden geëvalueerd; 34. benadrukt dat een sterilisatieovereenkomst die een vrouw of meisje met een handicap aangaat vrijwillig moet zijn en onderzocht moeten worden door een onpartijdige derde partij, die moet beoordelen of het besluit eerlijk en - bij ontstentenis van ernstige medische indicaties - zonder dwang tot stand is gekomen; benadrukt voorts dat nooit anticonceptie of een legale zwangerschapsonderbreking tegen de wil van een vrouw of meisje met een handicap mogen worden toegepast; meent dat vrouwen en meisjes met een handicap het recht moeten hebben om hun geïnformeerde toestemming te verlenen aan medische ingrepen, en het recht deze ingrepen te begrijpen; is van mening dat als een vrouw of meisje met een handicap niet in staat is deze toestemming te geven, de toestemming altijd moet zijn gebaseerd op eerbieding van de mensenrechten; verzoekt de lidstaten met klem gedwongen sterilisatie van vrouwen met een handicap te voorkomen en te veroordelen; 35. merkt op dat de terminologie die wordt gebruikt om lichamelijke aandoeningen en handicaps te beschrijven verschillend is en dat de nadruk moet liggen op handicaps in plaats van op aandoeningen in medische termen, overeenkomstig de benadering waarvoor is gekozen in het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap, die ook is gevolgd door het Europese Hof van Justitie; benadrukt dat werkgevers zich moeten richten op de vaardigheden en talenten van werknemers of sollicitanten met een handicap; 36. verzoekt de lidstaten de toegang tot alle soorten formeel, informeel en levenslang onderwijs en tot de arbeidsmarkt voor vrouwen en meisjes met een handicap te vergemakkelijken, daar zij moeten worden aangemoedigd cursussen te volgen en nieuwe informatie- en communicatietechnologieën te gebruiken, en gesteund en gestimuleerd bij het betreden van de arbeidsmarkt, en benadrukt dat specifieke talenten, zienswijzen en ervaringen de werkomgeving aanzienlijk kunnen verrijken; dringt er bij de lidstaten op aan te voorzien in opleiding van en voorlichting voor leerkrachten, opleiders, verantwoordelijken bij overheidsinstanties en werkgevers, met het oog op de implementatie van sociale integratie waarin gebruik wordt gemaakt van de talenten en toegevoegde waarde van vrouwen met een handicap; stelt voor om het Europees Sociaal Fonds te gebruiken als instrument om de inclusie van vrouwen en meisjes met een handicap in alle belangrijke levensgebieden zoals toegang tot de arbeidsmarkt te verbeteren en de jeugdwerkloosheid en armoede terug te dringen; 37. roept de lidstaten op hun wetgevings- en beleidskader te herzien met het oog op de deelname aan de arbeidsmarkt van vrouwen met een handicap, evenals vrouwen met een intellectuele beperking of een mentale handicap; benadrukt dat actieve maatregelen in het kader van het arbeidsmarktbeleid moeten worden genomen voor vrouwen met een handicap, om hen in staat stellen individuele keuzes te maken, bijvoorbeeld uit flexibel werk, werk in deeltijd en werk in voltijd, en dat de mogelijkheid moet worden bestudeerd van financiële prikkels om kleine en middelgrote ondernemingen (kmo's) te stimuleren, evenals van andere steunmaatregelen voor een betere balans tussen werk en privéleven; benadrukt dat vrouwen met een handicap gelijke toegang moeten hebben tot financiering voor het opstarten van kleine ondernemingen en andere vormen van zelfstandige werkzaamheid, evenals het recht om te kunnen kiezen uit verschillende vormen van werkgelegenheid; moedigt de lidstaten aan zich te laten inspireren door positieve praktijkervaringen in andere lidstaten; dringt er bij werkgevers op aan redelijke aanpassingen van werkplekken en werkomstandigheden uit te voeren zodat een sterkere nadruk wordt gelegd op stimulansen voor mensen met een handicap en hun actieve integratie in de arbeidsmarkt, terwijl in de mogelijkheid wordt voorzien om individuele gevallen van discriminatie bij arbeidsrechtbanken aan te kaarten overeenkomstig artikel 5 van richtlijn 2000/78/EG; 38. stelt vast dat de huidige onderwijs- en opleidingssystemen er in het algemeen niet in slagen het hoge uitvalpercentage van mensen met een handicap te voorkomen, en spoort de lidstaten aan om speciale aandacht te besteden aan kinderen met een handicap of met speciale onderwijsbehoeften zodat hun integratie in het onderwijs bevorderd wordt en het percentage voortijdige schoolverlaters tot minder dan 10% wordt teruggedrongen; 39. dringt er bij de lidstaten op aan te voorzien in voldoende financiering en steun voor verenigingen en organisaties van personen met een handicap, aangezien deze instellingen van fundamenteel belang zijn voor de bevordering van de rechten van personen met een handicap en de waardering van hun actieve burgerschap en hun deelname aan de samenleving; 40. dringt er bij de lidstaten op aan de familie van vrouwen met een handicap nodige gespecialiseerde steun te bieden in de vorm van cursussen voor en ondersteuning van mantelzorgers op alle mogelijke niveaus, en instellingen op te zetten voor tijdelijke opvang van mensen met een handicap, wanneer de familie dat nodig heeft; 41. wijst op de bestaande ongelijkheid tussen de infrastructurele faciliteiten in de lidstaten voor mensen met een handicap, en benadrukt dat mobiliteit overal binnen de EU gewaarborgd moet worden voor vrouwen en meisjes met een handicap en dat de lidstaat van bestemming de speciale faciliteiten moet bieden waar zij recht op hebben, op dezelfde voorwaarden als andere personen met een handicap; 42. betreurt het feit dat de Raad zijn werkzaamheden betreffende de ontwerprichtlijn van de Raad betreffende de toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van personen ongeacht godsdienst of overtuiging, handicap, leeftijd of seksuele geaardheid nog niet heeft afgerond, ondanks het standpunt van het Parlement van 2009; roept de Raad op ervoor te zorgen dat deze wetgeving tegen het einde van de huidige parlementaire zittingsperiode is vastgesteld; 43. wijst erop dat personen met een handicap, met name vrouwen, meer risico lopen in armoede te vervallen (volgens de OESO leeft bijna een kwart van de personen met een handicap in armoede); dringt er bij de lidstaten op aan om gepaste maatregelen te treffen om te voorkomen dat vrouwen en meisjes met een handicap in armoede afglijden en om te waarborgen dat zij uitkeringen en toelages voor mensen met een handicap ontvangen en toegang hebben tot sociale en gezondheidsdiensten, via aangepaste nationale programma's en de effectieve tenuitvoerlegging ervan via voortdurende monitoring en evaluatie; merkt op dat in het bijzonder alleenstaande moeders met gehandicapte kinderen ernstig bedreigd worden door armoede en werkeloosheid; wijst er eens te meer op dat de bevordering van gendergelijkheid en gelijke kansen, alsook de bestrijding van discriminatie van kinderen met een handicap en hun families, een instrument zijn om stigmatisatie, armoede en sociale uitsluiting tegen te gaan, en dat in elk beleid ter bestrijding van armoede en sociale uitsluiting rekening moet worden gehouden met het verband tussen handicap, gender en armoede; 44. wenst dat publieke gezondheidsstelsels kwetsbare bevolkingsgroepen als gebruikers met speciale behoeften kwalificeren, en over middelen en verwijsfaciliteiten beschikken om de juiste zorg te bieden; 45. vraagt bijzondere aandacht te geven aan oudere vrouwen, die vaak alleen wonen en worden geconfronteerd met ziekten die leiden tot handicaps, door de invoering van een preventie- en assistentieprogramma; 46. benadrukt dat de invoering van bezuinigingsmaatregelen in veel landen heeft geleid tot het afbouwen van welzijnsfaciliteiten en essentiële diensten, en dat vrouwen met een handicap in dit opzicht een bijzonder kwetsbare groep zijn; onderstreept dat bezuinigingen op financiële middelen voor mensen met een handicap en mantelzorgers, meestal vrouwen, negatieve gevolgen hebben voor de sociale, economische en onderwijsbehoeften van vrouwen met verantwoordelijkheden voor familieleden; roept daarom de lidstaten op om maatregelen te nemen die erop gericht zijn elk obstakel voor efficiënte, toegankelijke, hoogwaardige en betaalbare diensten voor vrouwen met een handicap weg te nemen; 47. merkt op dat het gebrek aan betaalbare, toegankelijke en goede ondersteuningsdiensten voor personen met een handicap in de meeste EU-landen, en het feit dat zorgtaken niet gelijk zijn verdeeld tussen vrouwen en mannen, directe negatieve gevolgen hebben voor de mogelijkheid van vrouwen om deel te nemen aan alle aspecten van het maatschappelijke, economische, culturele en politieke leven; dringt er in dit verband op aan dat er bijzondere aandacht wordt gegeven aan mensen, veelal vrouwen, die de zorg hebben voor mensen met een handicap, en dat hun inzet wordt gewaardeerd als deel van hun beroepservaring; benadrukt tevens dat de lidstaten moeten worden aangemoedigd om de inzet en het onbetaalde werk van mantelzorgers, in het algemeen vrouwen, van mensen met een handicap in hun socialezekerheids- en pensioenstelsels te erkennen; benadrukt dat er bijzondere aandacht moet worden besteed aan deze vrouwen om ervoor te zorgen dat ze toereikende lonen en pensioenen ontvangen; verzoekt daarom de Commissie om een wetgevingsvoorstel in te dienen over verlof voor mantelzorgers (of zorgverlof) waardoor mensen verlof kunnen nemen om te zorgen voor een ziek, invalide of gehandicapt familielid en/of om hun baan te behouden als zij verlof nemen om voor een afhankelijk familielid te zorgen; 48. verzoekt de Commissie en de lidstaten om grootschalige bewustwordingscampagnes te ontwikkelen, teneinde vrouwen en meisjes met een handicap meer zichtbaarheid te geven en legt de nadruk op de waardevolle rol die de massamedia en het internet kunnen spelen bij het creëren van een positief beeld van vrouwen met een handicap en het stimuleren van die vrouwen om hun rechten te doen gelden; 49. wijst erop dat het van fundamenteel belang is dat de lidstaten garanderen dat vrouwen en meisjes met een handicap voor de wet gelijk zijn en recht hebben op dezelfde wettelijke bescherming en faciliteiten, zonder enige discriminatie; is van mening dat elke discriminatie op grond van handicap en geslacht moet worden uitgebannen, aangezien dat de combinatie van deze beide factoren ongelijkheid exponentieel vergroot; 50. spoort de Commissie aan om bij haar tussentijdse evaluatie van de Europese strategie inzake handicaps 2010-2020 en de opstelling van de bijhorende actielijst voor 2015-2020, een meer gendergevoelige benadering te ontwikkelen; 51. herinnert eraan dat in al het communautair beleid inzake personen met een handicap vanaf het begin rekening moet worden gehouden met gendergelijkheid, om te voorkomen dat reeds bestaande ongelijkheden tijdens de ontwikkeling van het beleid in stand worden gehouden of zelfs toenemen; wijst op de noodzaak om indicatoren te ontwikkelen die handicap en genderaspecten in hun onderlinge samenhang weerspiegelen; merkt op dat het ontbreken van indicatoren het moeilijk maakt een nauwkeurig beeld te krijgen van de werkelijkheid van vrouwen met een handicap; verzoekt de Commissie om vrouwen en meisjes met een handicap te betrekken bij toekomstige onderzoeken naar vrouwen en handicap; 52. verzoekt de Commissie, de Raad en de lidstaten om een horizontale antidiscriminatierichtlijn aan te nemen om op alle beleidsdomeinen waarvoor de EU bevoegd is de belemmeringen weg te nemen die personen met een handicap, en met name vrouwen en meisjes, beletten hun volledige potentieel voor maatschappelijke participatie en zelfstandigheid te verwezenlijken; 53. verzoekt de lidstaten vrijwillige initiatieven ter ondersteuning van de menselijke diversiteit te ondersteunen en om voldoende middelen vrij te maken voor ngo's die zich hiermee bezighouden; 54. verzoekt de Commissie en de lidstaten om gedetailleerde en betrouwbare, naar gender gespecificeerde statistieken voor gericht onderzoek te verzamelen over de werkelijke situatie van mensen met een handicap, daar deze van onmisbaar belang zijn voor een efficiënte ontwikkeling van beleid voor de aanpak van de wederzijdse verbanden tussen geslacht, handicap en geweld; meent dat vrouwen met een handicap betrokken moeten worden bij de verzameling van dit soort gegevens; is tevens van mening dat bij alle onderzoek naar personen met een handicap het genderaspect in aanmerking moeten worden genomen en dat bij onderzoek naar vrouwen en meisjes het handicapaspect in aanmerking moet worden genomen; 55. benadrukt dat diversiteit een verrijking is van de samenleving; 56. merkt op dat menselijke waardigheid onschendbaar is en moet worden gerespecteerd en beschermd; 57. benadrukt hoe belangrijk het is om een op gender gerichte benadering inzake mensen met een handicap op te nemen in de ontwikkelingsagenda voor na 2015; 58. verzoekt de Commissie en de EDEO om aspecten inzake handicap op gecoördineerde wijze te integreren in het ontwikkelingsbeleid en ontwikkelingsprojecten en een alomvattende strategie voor armoedebestrijding te bevorderen in de geografische programma's voor vrouwen met een handicap, die erop gericht is hun economische potentieel te ontwikkelen; beklemtoont dat bij landhervormingen moet worden gezorgd voor gendergelijkheid in landbezit, ook voor vrouwen met een handicap; 59. vraagt de Commissie en de EDEO toezichtmechanismes op te zetten om per land het effect van hun beleid voor vrouwen met een handicap te evalueren; vraagt de EU inspanningen te ondersteunen van de partnerlanden bij het opstellen en uitvoeren van arbeidswetten, overeenkomstig het Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap en Verdrag nr. 159 van de Internationale Arbeidsorganisatie; 60. vraagt de Commissie initiatieven te ondersteunen ter versterking van de capaciteit van betrokkenen om daadwerkelijk uitvoering te geven aan internationale verplichtingen inzake inclusieve ontwikkeling voor mensen met een handicap, in lijn met de doelstellingen van het Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap; beveelt aan dat de EU de deelname van gehandicaptenorganisaties aan internationale en nationale besluitvormingsprocessen bevordert; 61. wijst erop dat risicosituaties en humanitaire noodsituaties het moeilijker maken om vrouwen en meisjes met een handicap te beschermen en een veilige omgeving te bieden, waardoor hun kans op overleven aanzienlijk kleiner wordt; benadrukt dat vrouwen en meisjes met een handicap kwetsbaarder zijn dan andere mensen vóór, tijdens en na risicosituaties, zoals gewapende conflicten, bezetting van gebieden, natuurrampen en humanitaire noodsituaties; wijst erop dat nationale en internationale instanties verantwoordelijk voor de volksgezondheid, rampenplannen of noodhulp en humanitaire hulp bewust moeten worden gemaakt van de rechten en specifieke behoeften van vrouwen en meisjes met een handicap en van de noodzaak voldoende menselijke en materiële middelen beschikbaar te hebben om de universele toegang en gelijke kansen van vrouwen en meisjes met een handicap in risico- en noodsituaties te waarborgen, en zo tekortschietende zorg en/of dat inadequate interventies te voorkomen; 62. wijst erop dat de Europese Unie en haar lidstaten het belang moeten onderkennen van de bevordering van internationale samenwerking om nationale acties te ondersteunen ter versterking van het recht van vrouwen en meisjes met een handicap om al hun rechten en fundamentele vrijheden volledig en onder gelijke voorwaarden uit te oefenen; dringt erop aan dat de programma's voor internationale samenwerking gericht moeten zijn op de inclusie van vrouwen en meisjes met een handicap, waarvoor nodig is dat hun vertegenwoordigende organisaties (gemengde of specifieke) rechtstreeks worden betrokken bij het ontwerp, de ontwikkeling, de monitoring en de evaluatie van samenwerkingsbeleid dat op lokaal, nationaal, communautair of internationaal niveau in gang wordt gezet, door middel van de uitwisseling en verspreiding van informatie, ervaringen, opleidingsprogramma's en positieve praktijkervaringen; 63. benadrukt dat de Europese Unie en haar lidstaten moeten bevorderen dat in al hun beleid, programma's en projecten op het gebied van ontwikkelingssamenwerking geslacht en handicap als transversale kwesties worden opgenomen, en zo te garanderen dat er specifieke projecten worden ontwikkeld voor het bevorderen van gelijke kansen voor personen met een handicap, met name vrouwen en meisjes; benadrukt dat de Europese Commissie, het Europees Parlement, de Verenigde Naties, gespecialiseerde agentschappen en andere internationale, nationale en lokale donororganisaties de financiering van op vrouwen en meisjes met een handicap gerichte programma's tot een prioriteit moeten maken, en in hun algemene programma's middelen aan dergelijke programma's moeten toewijzen en financiering verstrekken voor op vrouwen en meisjes met een handicap gerichte programma's of programmaonderdelen; is van mening dat de Europese Unie de rechten van vrouwen en meisjes met een handicap moet opnemen in haar bilaterale samenwerking en langetermijnsamenwerking met overheden van derde landen, en directe financiële steun moet verlenen in het kader van multilaterale ontwikkelingssamenwerking in de vorm van financiële bijdragen aan internationale organisaties en cofinanciering van ngo's in de Europese Unie en andere delen van de wereld, alsmede in haar beleid inzake humanitaire hulp; 64. merkt op dat de actieve deelname van vrouwen met een handicap via hun vertegenwoordigende organisaties (in het bijzonder het Europees Gehandicaptenforum, de Europese Vrouwenlobby en hun respectieve nationale leden) aan de monitoring op Europees niveau van de toepassing van internationale mensenrechtenverdragen moet worden bevorderd, waarbij relevante intersectorale informatie wordt verstrekt in alternatieve verslagen over de situatie van de fundamentele rechten en vrijheden van vrouwen en meisjes met een handicap; 65. is van mening dat het van essentieel belang is ervoor te zorgen dat de periodieke verslagen in het kader van de mensenrechtenverdragen van de Europese Unie en haar lidstaten informatie gerelateerd aan elk recht bevatten over vrouwen en meisjes met een handicap, met inbegrip van de feitelijke en juridische stand van zaken, alsmede informatie over de maatregelen die zijn genomen om hun situatie te verbeteren en over de problemen en obstakels die zich daarbij hebben voorgedaan, met name in plattelandsgebieden; merkt op dat deze praktijk zich moet worden uitgebreid tot alle instellingen die zich bezighouden met mensenrechten, zowel op Europees als op nationaal niveau, met inbegrip van vertegenwoordigende organisaties van personen met een handicap en hun families, van vrouwen in het algemeen en van vrouwen met een handicap; 66. gelooft dat een van de grootste uitdagingen bij het veranderen van de situatie van vrouwen en meisjes met een handicap bestaat uit het integreren van het handicapperspectief in alle programma's en maatregelen op het gebied van genderbeleid, alsmede uit het ontwerpen en ontwikkelen van positieve actie om vooruitgang op dit gebied te verwezenlijken, gegeven hun achtergestelde situatie; 67. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de Raad van Europa en de secretaris-generaal van de VN. Het Europees Parlement, – gezien de mededeling van de Commissie van 31 januari 2013, getiteld "Een Europees actieplan inzake detailhandel" ( COM(2013)0036 ), – gezien het Groenboek van de Commissie van 31 januari 2013 inzake oneerlijke handelspraktijken in de food- en non-food-toeleveringsketen tussen ondernemingen in Europa ( COM(2013)0037 ), – gezien het verslag van de Commissie van 5 juli 2010 getiteld "Monitoringactie van de handels- en distributiemarkt - Naar een efficiëntere en eerlijkere interne handels- en distributiemarkt tegen 2020" ( COM(2010)0355 ), – gezien zijn resolutie van 5 juli 2011 over een efficiëntere en eerlijkere handels- en distributiemarkt (1) , – gezien de mededeling van de Commissie van 22 mei 2012 getiteld "Een Europese consumentenagenda – Vertrouwen en groei stimuleren" ( COM(2012)0225 ), – gezien zijn resolutie van 11 juni 2013 over een nieuwe agenda voor het Europese consumentenbeleid (2) , – gezien het werkdocument van de diensten van de Commissie van 29 mei 2012 getiteld "Consumer Conditions Scoreboard – Consumers at home in the single market: Monitoring the integration of the retail single market and consumer conditions in the Member States" (SWD(2012)0165), – gezien de mededeling van de Commissie van 27 november 2012 getiteld "Het beschermen van ondernemingen tegen misleidende marketingpraktijken en zorgen voor doeltreffende handhaving - Herziening van Richtlijn 2006/114/EG inzake misleidende reclame en vergelijkende reclame" ( COM(2012)0702 ), – gezien zijn resolutie van 22 oktober 2013 over misleidende reclame (3) , – gezien de werkzaamheden van het Forum op hoog niveau voor een beter werkende voedselvoorzieningsketen en van het Platform van deskundigen inzake contractuele praktijken in B2B-relaties, – gezien het raadplegingsdocument van de Commissie van 4 juli 2013 getiteld "Consultation of Social Partners under Article 154 TFEU on enhancing EU cooperation in the prevention and deterrence of undeclared work" (C(2013)4145), – gezien de mededeling van de Commissie van 28 oktober 2009 getiteld "Een beter werkende voedselvoorzieningsketen in Europa" ( COM(2009)0591 ), – gezien zijn resolutie van 7 september 2010 inzake billijke inkomens voor de boeren: een beter werkende voedselvoorzieningsketen in Europa (4) , – gezien zijn verklaring van 19 februari 2008 over het onderzoek naar en het optreden tegen misbruik van machtsposities door grote, in de Europese Unie werkzame supermarkten (5) , – gezien de mededeling van de Commissie van 11 januari 2012 getiteld "Een coherent kader voor een groter vertrouwen in de digitale eengemaakte markt voor elektronische handel en onlinediensten" ( COM(2011)0942 ), – gezien zijn resoluties van 11 december 2012 (6) en 4 juli 2013 (7) over het voltooien van de digitale interne markt, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 10 juli 2013 over de mededeling van de Commissie getiteld "Een Europees actieplan inzake detailhandel" (8) , – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 11 juli 2013 over het Groenboek van de Commissie inzake oneerlijke handelspraktijken in de food- en non-food-toeleveringsketen tussen ondernemingen in Europa" (9) , – gezien Richtlijn 2011/83/EU van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2011 betreffende consumentenrechten (10) , – gezien Richtlijn 2000/13/EG van het Europees Parlement en de Raad van 20 maart 2000 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgeving der lidstaten inzake de etikettering en presentatie van levensmiddelen alsmede inzake de daarvoor gemaakte reclame (11) en Verordening (EU) nr. 1169/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2011 betreffende de verstrekking van voedselinformatie aan consumenten (12) , – gezien Richtlijn 2006/114/EG van het Europees Parlement en van de Raad van 12 december 2006 inzake misleidende en vergelijkende reclame (13) , – gezien Richtlijn 2011/7/EU van het Europees Parlement en de Raad van 16 februari 2011 betreffende bestrijding van betalingsachterstand bij handelstransacties (14) , – gezien Richtlijn 2007/64/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 november 2007 betreffende betalingsdiensten in de interne markt (15) , – gezien artikel 48 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie interne markt en consumentenbescherming en het advies van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken ( A7-0374/2013 ), A. overwegende dat het belang van de detailhandelssector nauwelijks kan worden overschat, omdat deze sector 11% van het bbp van de EU uitmaakt en meer dan 15% van alle banen in Europa, zowel geschoold als ongeschoold werk, oplevert en bijdraagt tot de maatschappelijke samenhang; B. overwegende dat het strategisch belang van de detailhandelssector als stuwende kracht voor groei, concurrentievermogen en innovatie, alsmede voor de versterking van de Europese interne markt, moet worden erkend; C. overwegende dat in een samenleving die steeds meer wordt gekenmerkt door virtuele contacten via internet, winkels nog steeds een ontmoetingsplaats van mensen zijn en met name winkelstraten en stadscentra, alsook rechtstreekse verkoop door producenten, een kader kunnen bieden voor gezamenlijke ervaringen en als brandpunt kunnen fungeren voor de lokale identiteit, de trots van een gemeenschap, een gemeenschappelijk erfgoed en gedeelde waarden; overwegende dat e-handel en fysieke winkels elkaar echter niet uitsluiten en elkaar zelfs aanvullen; D. overwegende dat de huidige economische crisis zware klappen toebrengt aan de detailhandel en in het bijzonder de kleinere, onafhankelijke winkels treft; E. overwegende dat oneerlijke handelspraktijken nog steeds voorkomen en negatieve gevolgen hebben voor de hele toeleveringsketen, met inbegrip van boeren en kmo's; overwegende dat oneerlijke handelspraktijken negatieve gevolgen hebben voor de consumentenbelangen en voor de groei en de werkgelegenheid in de hele toeleveringsketen; 1. juicht het toe dat de Commissie een Europees actieplan inzake detailhandel heeft opgesteld; 2. stelt dat in het actieplan meer aandacht had moeten worden besteed aan de gevolgen van de huidige economische crisis voor de detailhandel en in het bijzonder voor kleinere, onafhankelijke winkels; 3. is verheugd over het voornemen van de Commissie om een vaste groep concurrentievermogen detailhandel in het leven te roepen, maar wijst nadrukkelijk op het belang van een evenwichtige vertegenwoordiging, ook van onder meer grote en kleine detailhandelsondernemingen, producenten, leveranciers, coöperaties en groepen die sociale, consumenten- en milieubelangen behartigen; vraagt de Commissie een totaalaanpak van de detailhandel te volgen, dubbel werk en extra bureaucratie te voorkomen en te zorgen voor samenhang en nauwe coördinatie met andere bestaande fora zoals de jaarlijkse Rondetafel voor de detailhandelsmarkt; 4. is verheugd dat de Commissie een deskundigengroep op hoog niveau voor innovatie in de detailhandelssector heeft opgericht, en vraagt de Commissie de aangekondigde aanbevelingen van deze groep spoedig te bekijken teneinde in Europa ondernemerschap verder te bevorderen, innovatie te stimuleren en werkgelegenheid en groei te creëren; 5. steunt de door de Commissie interne markt en consumentenbescherming georganiseerde Rondetafel voor de detailhandelsmarkt als institutioneel forum om de detailhandel bovenaan op de politieke agenda van de EU te houden, de voortgang van belangrijke aspecten van het actieplan voor de detailhandel te evalueren, verslag uit te brengen over de werkzaamheden van de vaste groep concurrentievermogen detailhandel en de stand te geven van de vorderingen in andere bestaande platforms en informele overlegmechanismen; vraagt de vaste groep concurrentievermogen detailhandel nauw met het Europees Parlement samen te werken bij de voorbereiding van de jaarlijkse Rondetafel voor de detailhandelsmarkt; 6. dringt er bij de lidstaten op aan in het kader van het bezuinigingsbeleid geen maatregelen te nemen die het consumentenvertrouwen aantasten en de belangen van de detailhandel rechtstreeks schaden, zoals een btw-verhoging, herindeling van producten en tarieven of lastenverzwaring voor winkels; wijst nogmaals op het belang de toegang tot financiering te verbeteren, met name voor kmo's actief in de detailhandel en groothandel; is in dit verband verheugd over het actieplan van de Commissie uit 2011 en de recente wetgevingsvoorstellen gericht op het behoud van de kredietstroom aan kmo's en de verbetering van hun toegang tot de kapitaalmarkten; 7. benadrukt dat lidstaten zich moeten onthouden van discriminerende maatregelen zoals handels- en belastingwetgeving die alleen bepaalde sectoren of bedrijfsmodellen treffen en de concurrentie verstoren; 8. betreurt dat sommige lidstaten buitenlandse bedrijven discrimineren door nieuwe belemmeringen op te werpen die het hun moeilijker maken zich in een bepaalde lidstaat te vestigen, hetgeen een duidelijke inbreuk op de beginselen van de interne markt vormt; 9. verzoekt de Commissie en de lidstaten om de detailhandel als pijler van de interne markt, waaronder de digitale interne markt, politiek maximaal op de voorgrond te plaatsen en administratieve en bureaucratische en praktische obstakels uit de weg te ruimen, die de oprichting, de ontwikkeling en het voortbestaan van ondernemingen bemoeilijken en die het voor detailhandelaren en ondernemers lastig maken om ten volle van de interne markt te profiteren; is van mening dat wetgeving inzake de detailhandelssector empirisch moet worden onderbouwd, waarbij rekening wordt gehouden met de noden van de sector, en met name gegrond is op onderzoek en begrip van de gevolgen voor kleine ondernemingen; 10. vraagt de lidstaten de internemarktregels op coherente en consistente wijze om te zetten en deze regels en wetgeving volledig en op de juiste wijze uit te voeren; wijst er nadrukkelijk op dat eisen betreffende extra tests en registraties, de niet-erkenning van certificaten en normen, territoriale leveringsbeperkingen en soortgelijke maatregelen extra kosten voor consumenten en detailhandelaren, met name kmo's, met zich brengen, waardoor de Europese burgers niet ten volle van de voordelen van de interne markt kunnen profiteren; verzoekt tevens de Commissie, teneinde een goed bestuur te waarborgen, een nultolerantiebeleid ten aanzien van lidstaten te voeren die de internemarktregels niet correct toepassen, door, in voorkomend geval, inbreukprocedures in te leiden en deze via een versnelde procedure te bespoedigen; 11. vraagt dat het scorebord van de interne markt wordt uitgebreid met de tenuitvoerlegging van de dienstenrichtlijn; 12. spoort bedrijfsfederaties en consumentenorganisaties aan om belanghebbenden meer informatie, opleiding en juridisch advies te bieden over hun rechten en de instrumenten ten die tot hun beschikking staan, zoals SOLVIT, en de onderlinge uitwisseling van optimale praktijken te steunen; 13. is verheugd over het voornemen van de Commissie om instrumenten te ontwikkelen waarmee de consument gemakkelijker toegang heeft tot transparante, bevattelijke, vergelijkbare en betrouwbare informatie over de prijzen, de kwaliteit en de duurzaamheid van goederen en diensten; moedigt de Commissie aan om een gemakkelijk toegankelijke databank op te zetten met alle in de EU en nationaal geldende etiketteringsbepalingen; waarschuwt tegelijk voor een wildgroei aan etiketten en etiketteringsbepalingen, en dringt aan op vereenvoudiging door onder meer diverse duurzaamheidsaspecten in één etiket samen te brengen en tegelijkertijd de verschillen tussen nationale wettelijke etiketteringsbepalingen te verkleinen, en, indien nodig, gemeenschappelijke benchmarks/criteria op EU-niveau vast te stellen; 14. verzoekt de Commissie, bij het toezicht op de uitvoering van haar actieplan, bijzondere aandacht te besteden aan acties ter ondersteuning van de onafhankelijke detailhandelaar; moedigt lokale en regionale overheden ertoe aan acties te bevorderen die gelijke toegang vergemakkelijken en een gelijk speelveld tot stand brengen voor de onafhankelijke detailhandelaar, met volledige inachtneming van vrije en eerlijke concurrentie, zoals: stimulering van het beginsel van "winkeladoptie", waarbij grotere detailhandelaren als "mentor" fungeren van kleinere winkels in dezelfde buurt, in het bijzonder nieuwe marktdeelnemers; bevordering van groepen onafhankelijke detailhandelaren, waaronder coöperaties, die profiteren van wederzijdse bijstand en bepaalde schaalvoordelen, maar wel hun volledige onafhankelijkheid bewaren; en eerbiediging van het recht van lokale en regionale overheden om een gunstig klimaat voor kleine, onafhankelijke winkels – die meestal in het centrum gevestigd zijn – te bevorderen door verlaging van huren en energietarieven, ook voor nachtelijke reclameverlichting, via publiek-private partnerschappen, invoering van bedrijfskortingen op lokale heffingen voor kleine ondernemingen en onafhankelijke detailhandelaren, met inachtneming van de toepasselijke EU-regels inzake staatssteun, concurrentie, interne markt en overheidsopdrachten, en bevordering van de samenwerking tussen de diverse winkels in het betrokken gebied; 15. herinnert eraan dat een concentratie van winkels buiten de stadscentra voor sommige consumenten weliswaar handig kan zijn, maar ook een negatief effect kan hebben op het milieu en een probleem kan vormen voor met name ouderen, mensen met een mobiliteitsbeperking of mensen zonder auto; verzoekt lokale en regionale autoriteiten daarom een evenwichtige benadering te kiezen waarbij ook rekening wordt gehouden met het feit dat in vele regio's, met name gezien de economische crisis, het verzadigingspunt al is bereikt; onderstreept dat winkelontwikkelaars hun gezamenlijke verantwoordelijkheid moeten blijven dragen voor de bevordering van duurzaamheid, daadwerkelijke keuzevrijheid voor consumenten en toegang tot de markt voor kleine winkels; merkt op dat huren in winkelcentra buiten het stadcentrum voor kleinere, onafhankelijke winkels te hoog kunnen zijn en benadrukt de noodzaak om voor deze winkels een gelijk speelveld te waarborgen, bijvoorbeeld door de huur aan de hand van een percentage van de omzet te berekenen, voor zover dit nog niet gebruikelijk is; 16. erkent de bevoegdheid van lokale overheden met betrekking tot stadsplanning; wijst er echter op dat stadsplanning niet mag worden gebruikt als voorwendsel om het recht van vrije vestiging te omzeilen; herinnert er in dit verband aan hoe belangrijk een goede handhaving van de dienstenrichtlijn is; roept de lidstaten op om belemmeringen voor het vrije verkeer uit de weg te ruimen en hun markt open te stellen teneinde het concurrentievermogen te stimuleren en een divers winkelaanbod te bevorderen, hetgeen van essentieel belang is als winkelgebieden, in het bijzonder in het centrum van steden, aantrekkelijk willen blijven; 17. onderstreept de belangrijke rol van publiek-private partnerschappen bij het waarborgen van schone, veilige en toegankelijke winkelgebieden in de stadcentra, onder meer door de negatieve effecten van leegstand in winkelgebieden aan te pakken, bijvoorbeeld door de betrokken gebouwen tegen een lagere dan gebruikelijke huur beschikbaar te stellen aan startende ondernemingen, met inachtneming van de toepasselijke EU-regels inzake staatssteun en overheidsopdrachten; 18. merkt op dat de snelle ontwikkeling van e-handel consumenten en ondernemingen aanzienlijke voordelen heeft opgeleverd op het punt van innovatie, nieuwe marktmogelijkheden en groei, ruimere keuze, meer concurrentie en lagere prijzen; merkt echter op dat winkels nu voor nieuwe uitdagingen staan, waardoor strategieën gericht op verkoop via meerdere kanalen steeds belangrijker worden; spoort de detailhandel, gezien zijn maatschappelijke en culturele rol, aan zoveel mogelijk van innovatieve technologieën gebruik te maken en nieuwe bedrijfsmodellen voor zijn internetklantenbestand te ontwikkelen, maar ook het winkelen in een echte winkel meer tot een belevenis te maken, onder meer door de dienstverlening zowel voor als na de verkoop te verbeteren; 19. is verheugd over het voornemen van de Commissie om e-handel aan te moedigen; betreurt echter dat zij zich niet tot doel stelt om onlinediensten en ‑goederen toegankelijk te maken voor burgers in alle lidstaten; vraagt de Commissie een strategie voor te stellen om handelaren te beletten in hun e-handelspraktijk discriminerend beleid te voeren, opdat alle Europese burgers onbelemmerde toegang hebben tot grensoverschrijdende handel; 20. benadrukt dat e-handel belangrijk is om consumenten, met name in afgelegen gebieden, keuze en toegang tot goederen en diensten te bieden; benadrukt dat de nodige maatregelen moeten worden genomen om de mogelijkheden van e-handel ten volle te ontwikkelen, onder meer door de toegang tot internet in de meest afgelegen gebieden van de EU te verbeteren; steunt de maatregelen waar in de mededeling van de Commissie over e-handel van 11 januari 2012 om wordt gevraagd, die meer vertrouwen scheppen, de registratie van domeinnamen in andere lidstaten dan het eigen land vereenvoudigen, de veiligheid bij onlinebetalingen en de bezorgdiensten verbeteren, grensoverschrijdende schuldinvordering vergemakkelijken, en de consumenten beter voorlichten over hun rechten, met name wat herroeping en verhaalsmogelijkheden betreft; 21. herhaalt hoe belangrijk het is obstakels (waaronder taalkundige en administratieve obstakels en gebrek aan informatie) uit de weg te ruimen die de commerciële mogelijkheden van grensoverschrijdende e-handel beperken en het vertrouwen van de consumenten in de interne markt ondermijnen; 22. is ingenomen met het voorstel van de Commissie inzake het multilateraal interbancair tarief (MIF) en beklemtoont het belang om kredietkaartregels uit de weg te ruimen die de concurrentieverstorende effecten van het MIF versterken; dringt er bij de Commissie op aan de lidstaten te steunen die reeds over transparante, concurrerende en innovatieve betaalsystemen beschikken en die als optimale praktijken te gebruiken bij de verdere ontwikkeling van een goedkopere en eerlijkere markt voor betalingen in Europa; 23. benadrukt de verantwoordelijkheid van de detailhandelssector op het gebied van duurzaamheid; verheugt zich over het feit dat detailhandelaren en leveranciers voorop lopen als het gaat om verantwoordelijkheid voor het milieu, met name ten aanzien van afval, energieverbruik, vervoer en vermindering van de CO 2 -uitstoot; is van mening dat verdere inspanningen op dit gebied geboden zijn; 24. is met name verheugd over de vrijwillige initiatieven en toezeggingen van detailhandelaren en leveranciers om voedselverspilling te verminderen; 25. herinnert eraan dat de detailhandelssector in de openbare ruimte (markt- en straathandel) moet worden beschermd, omdat deze voornamelijk bestaat uit duizenden zeer kleine familiebedrijfjes en tegelijkertijd een specifiek kenmerk van de Europese economie vormt; 26. benadrukt dat de detailhandelssector uiteenlopende en moderne manieren biedt om goederen en diensten te kopen en te verkopen, die bijdragen aan meer keuzemogelijkheden voor de consument en flexibele werkgelegenheidskansen, met name voor jongeren en langdurig werklozen; 27. vraagt om meer steun en aanmoediging voor kmo’s en coöperaties, in het bijzonder die welke innoveren en een bijdrage leveren aan de sociale markteconomie, inspelen op nieuwe marktbehoeften en betrokken zijn bij milieuvriendelijke en maatschappelijk verantwoorde activiteiten, teneinde het concurrentievermogen van de detailhandelssector van de EU te vergroten, de prijzen voor de consument te drukken, de kwaliteit van de dienstverlening te verbeteren en nieuwe arbeidskansen te creëren; 28. herinnert eraan hoe belangrijk het is de bestaande sociale en arbeidswetgeving correct uit te voeren; vraagt de gelijke behandeling van handelaren op de interne markt om zwart werk en sociale en fiscale fraude te bestrijden; 29. is ingenomen met franchising als bedrijfsmodel dat het opzetten van nieuwe en kleine bedrijven ondersteunt; merkt echter op dat er in sommige gevallen sprake is van oneerlijke contractvoorwaarden en vraagt om transparante en eerlijke contracten; vestigt de aandacht van de Commissie en de lidstaten met name op de problemen waarmee franchisehouders te kampen hebben die hun zaak willen verkopen of hun bedrijfsformule willen veranderen, maar wel in dezelfde sector werkzaam willen blijven; verzoekt de Commissie het verbod op prijsafspraken in franchisesystemen en de effecten van langlopende concurrentiebedingen, koopopties en het verbod op meervoudige franchises te onderzoeken en in dit verband de huidige vrijstelling van contractsluitende partijen met een marktaandeel van minder dan 30% van de mededingingsregels te heroverwegen; 30. is bezorgd over de snelle ontwikkeling van huismerken; benadrukt dat huismerken zodanig dienen te worden ontwikkeld dat zij tot verbetering van de keuzemogelijkheden van de consument leiden, met name in termen van transparantie, informatiekwaliteit en diversiteit, en dat zij kmo's duidelijke innovatie- en uitbreidingsmogelijkheden bieden; 31. steunt de werkzaamheden van het Forum op hoog niveau voor een beter werkende voedselvoorzieningsketen en van het daaronder ressorterende Platform van deskundigen inzake contractuele praktijken in B2B-relaties; is van mening dat het Parlement dringend een oplossing moet vinden voor nog hangende kwesties rond zijn deelname aan de werkzaamheden van het Forum; onderstreept dat oneerlijke handelspraktijken ook in de non-food-voorzieningsketen voorkomen; verzoekt de Commissie en de bedrijfsfederaties daarom een constructieve en sectoroverschrijdende dialoog te voeren in de bestaande fora, waaronder ook de jaarlijkse Rondetafel voor de detailhandelsmarkt en de toekomstige groep concurrentievermogen detailhandel van de Commissie; 32. is verheugd over de beginselen inzake goede praktijken en de lijst met voorbeelden van oneerlijke en eerlijke praktijken in verticale handelsrelaties in de voedselvoorzieningsketen, alsmede over het kader voor de uitvoering en handhaving van deze beginselen; is verheugd dat de werkgeversverenigingen erkennen dat handhaving noodzakelijk is, en benadrukt dat, wil een handhavingsmechanisme enig praktisch gevolg hebben, het van essentieel belang is dat alle partijen in de voedselvoorzieningsketen het in acht nemen en alle partijen, met inbegrip van landbouworganisaties, de be- en verwerkende industrie en de groothandel, eraan deelnemen; vraagt de Commissie de praktische effecten van het vrijwillige initiatief, met inbegrip van de handhaving van de beginselen inzake goede praktijken, binnen een jaar na de inwerkingtreding te evalueren; 33. merkt op dat er ook problemen met verticale handelsrelaties rijzen in verband met selectieve en exclusieve distributieregelingen voor de detailhandel in merkgoederen; verzoekt de Commissie en de lidstaten dan ook de rechten van detailhandelaren en winkeliers die een zwakkere onderhandelingspositie hebben, te beschermen; 34. is van mening dat zwakkere marktdeelnemers, met name boeren en leveranciers, het vaak moeilijk vinden een klacht in te dienen over oneerlijke handelspraktijken, en wijst nadrukkelijk op de belangrijke rol van verenigingen, die namens hen een dergelijke klacht moeten kunnen indienen; vraagt de Commissie onderzoek te doen naar de behoefte aan en de haalbaarheid van een ombudsman of arbiter en te onderzoeken of die bevoegd moet zijn om ambtshalve op te treden in geval van aangetoonde oneerlijke handelspraktijken; 35. verzoekt de Commissie te garanderen dat kleine leveranciers het recht hebben om producentengroeperingen op te zetten, zonder dat zij worden bestraft door de nationale mededingingsautoriteiten die het belang van deze groeperingen uitsluitend aan de hand van de nationale productie beoordelen; 36. verzoekt de Commissie de hand te houden aan de huidige wetgeving inzake territoriale leveringsbeperkingen die door leveranciers aan hun klanten worden opgelegd; 37. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de regeringen en parlementen van de lidstaten.