(Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Door de Commissie voorgestelde tekst Amendement 1. Oudheidkundige voorwerpen, ouder dan 100 jaar, afkomstig van: – opgravingen en vindplaatsen op het land en in zee 9705 00 00 – oudheidkundige locaties 9706 00 00 – oudheidkundige collecties 2. Delen die integrerend deel hebben uitgemaakt van artistieke, historische of religieuze monumenten die niet in hun geheel bewaard zijn gebleven, ouder dan 100 jaar 9705 00 00 9706 00 00 3. Afbeeldingen en schilderijen die niet tot categorie 4 of 5 behoren en geheel met de hand zijn vervaardigd, ongeacht op welke ondergrond en van welke materialen 1 bis 9701 4. Aquarellen, gouaches en pasteltekeningen die geheel met de hand zijn vervaardigd, ongeacht op welke ondergrond 1 bis 9701 5. Mozaïeken, ongeacht van welke materialen, die geheel met de hand zijn vervaardigd en niet tot categorie 1 of 2 behoren, en tekeningen die geheel met de hand zijn vervaardigd, ongeacht op welke ondergrond en van welke materialen 1 bis 6914 9701 6. Oorspronkelijke gravures, prenten, zeefdrukken en lithografieën en hun respectieve matrijzen, alsmede de originele affiches 1 bis Hoofdstuk 49/9702/00008442/99 7. Oorspronkelijke beelden of oorspronkelijk beeldhouwwerk, alsmede kopieën die zijn verkregen volgens hetzelfde procedé als de oorspronkelijke stukken 1 bis , en die niet tot categorie 1 behoren 9703 00 00 8. Fotoafdrukken, films en negatieven daarvan 1 bis 3704 3705 3706 4911 91 80 9. Wiegendrukken en manuscripten, met inbegrip van geografische kaarten en partituren, afzonderlijk of in verzamelingen 1 bis 9702 00 00 9706 00 00 4901 10 00 4901 99 00 4904 00 00 4905 91 00 4905 99 00 4906 00 00 10. Boeken, ouder dan 100 jaar, afzonderlijk of in verzamelingen 9705 00 00 9706 00 00 11. Gedrukte geografische kaarten, ouder dan 200 jaar 9706 00 00 12. Archieven en onderdelen daarvan, ouder dan 50 jaar, ongeacht de drager ervan 3704 3705 3706 4901 4906 9705 00 00 9706 00 00 13. a) Verzamelingen 1 ter en exemplaren voor verzamelingen van fauna, flora, mineralen en anatomische delen 9705 00 00 b) Verzamelingen 1 ter van historisch, paleontologisch, etnografisch of numismatisch belang 9705 00 00 14. Vervoermiddelen, ouder dan 75 jaar 9705 00 00 Hoofdstuk 86-89 15. Andere antiquiteiten die niet tot de categorieën A 1 tot en met A 14 behoren a) tussen 50 en 100 jaar oud speelgoed, spellen Hoofdstuk 95 glaswerk 7013 edelsmidwerk 7114 meubelen en meubelstukken Hoofdstuk 94 optische instrumenten en instrumenten voor de fotografie of de cinematografie Hoofdstuk 90 muziekinstrumenten Hoofdstuk 92 uurwerken Hoofdstuk 91 houtwaren Hoofdstuk 44 aardewerk Hoofdstuk 69 tapisserieën 5805 00 00 tapijten Hoofdstuk 57 behangselpapier 4814 wapens Hoofdstuk 93 b) meer dan 100 jaar oud 9706 00 00 ______________ 1 bis Die ouder zijn dan 50 jaar en niet meer in het bezit van de maker. 1 ter Als omschreven in het arrest van het Hof van Justitie in zaak 252/84, namelijk: "Voorwerpen voor verzamelingen in de zin van post 97.05 van het gemeenschappelijk douanetarief zijn voorwerpen die geschikt zijn om in een verzameling te worden opgenomen, dat wil zeggen voorwerpen die relatief zeldzaam zijn, normalerwijs niet overeenkomstig hun oorspronkelijke bestemming worden gebruikt, voorwerp zijn van speciale handelsbranches buiten de gewone handel in soortgelijke gebruiksvoorwerpen en een hoge waarde hebben.". De bij de categorieën A 1 tot en met A 15 ingedeelde cultuurgoederen vallen alleen binnen het toepassingsgebied van deze verordening indien de financiële waarde ervan ten minste gelijk is aan de in punt B aangegeven drempels. B. Financiële waardedrempels voor bepaalde onder A genoemde categorieën (in EUR) Waarde: Ongeacht hun waarde: – 1 (Oudheidkundige voorwerpen) – 2 (Niet in hun geheel bewaarde monumenten) – 9 (Wiegendrukken en manuscripten) – 12 (Archieven) 15 000 – 5 (Mozaïeken en tekeningen) – 6 (Gravures) – 8 (Fotoafdrukken) – 11 (Gedrukte geografische kaarten) 30 000 – 4 (Aquarellen, gouaches en pasteltekeningen) 50 000 – 7 (Beelden) – 10 (Boeken) – 13 (Verzamelingen) – 14 (Vervoermiddelen) – 15 (Alle andere voorwerpen) 150 000 – 3 (Schilderijen) De naleving van de voorwaarden inzake de financiële waardedrempels moet worden beoordeeld bij de indiening van de aanvraag om een uitvoervergunning. De financiële waarde is die van het cultuurgoed op de internationale markt. De in bijlage I in euro's uitgedrukte waarden worden omgerekend en uitgedrukt in nationale valuta's tegen de wisselkoers die op 31 december 2001 in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen is gepubliceerd. Deze tegenwaarden in nationale valuta's worden met ingang van 31 december 2001 iedere twee jaar herzien. De berekening van deze tegenwaarden is gebaseerd op het gemiddelde van de dagelijkse waarden van deze valuta's in euro's over de periode van 24 maanden die eindigt op de laatste dag van de maand augustus onmiddellijk voorafgaande aan de herziening die op 31 december in werking treedt. Deze berekeningsmethode wordt op voorstel van de Commissie, in beginsel twee jaar na de eerste toepassing, door het Raadgevend Comité cultuurgoederen opnieuw onderzocht. Bij iedere herziening worden de waarden in euro's en hun tegenwaarden in nationale valuta's periodiek bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie vanaf de eerste dagen van de maand november voorafgaande aan de datum waarop de herziening in werking treedt. Het Europees Parlement, – gezien het achttiende verslag van het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) over het jaar 2017, – gezien Richtlijn (EU) 2017/1371 van het Europees Parlement en de Raad van 5 juli 2017 betreffende de strafrechtelijke bestrijding van fraude die de financiële belangen van de Unie schaadt (1) , – gezien van Verordening (EU) nr. 2017/1939 van de Raad van 12 oktober 2017 betreffende nauwere samenwerking bij de instelling van het Europees Openbaar Ministerie ("EOM") (2) , – gezien de mededeling van de Commissie van 7 april 2016 over een actieplan betreffende de btw: Naar een gemeenschappelijke btw-ruimte in de EU – Tijd om knopen door te hakken ( COM(2016)0148 ), – gezien het verslag van de Commissie van 3 september 2018 met als titel "29e jaarverslag over de bescherming van de financiële belangen van de Europese Unie – Fraudebestrijding – 2017" ( COM(2018)0553 ) en de bijbehorende werkdocumenten van de diensten van de Commissie (SWD(2018)0381-0386), – gezien Besluit 2014/335/EU, Euratom van de Raad van 26 mei 2014 betreffende het stelsel van eigen middelen van de Europese Unie (3) , – gezien Verordening (EG, Euratom) nr. 2988/95 van de Raad van 18 december 1995 betreffende de bescherming van de financiële belangen van de Europese Gemeenschappen (4) , – gezien zijn resolutie van 23 oktober 2013 over georganiseerde misdaad, corruptie en witwassen: aanbevelingen inzake de benodigde acties en initiatieven (eindverslag) (5) (CRIM-resolutie) en zijn resolutie van 25 oktober 2016 over de bestrijding van corruptie en de opvolging van de resolutie van de Bijzondere Commissie georganiseerde misdaad, corruptie en witwassen (CRIM) (6) , – gezien het speciale Eurobarometer 470-verslag, – gezien de vraag aan de Commissie over bestrijding van douanefraude en bescherming van de eigen middelen van de EU ( O‑000066/2018 ), – gezien artikel 52 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A8‑0298/2018 ), A. overwegende dat de bescherming van de financiële belangen van de Europese Unie een essentieel onderdeel moet zijn van het beleid van de EU om het vertrouwen van de burgers te versterken, door te garanderen dat hun geld correct en effectief wordt gebruikt; B. overwegende dat de diversiteit van de wettelijke en administratieve stelsels in de lidstaten een uitdagende omgeving is voor de bestrijding van fraude, nu uniforme wetgeving op Europees niveau voor de bestrijding van georganiseerde misdaad ontbreekt; C. overwegende dat artikel 325, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie bepaalt dat de lidstaten ter bestrijding van fraude waardoor de financiële belangen van de Unie worden geschaad, dezelfde maatregelen nemen als die welke zij treffen ter bestrijding van fraude waardoor hun eigen financiële belangen worden geschaad; D. overwegende dat met Richtlijn 2014/42/EU van het Europees Parlement en de Raad van 3 april 2014 betreffende de bevriezing en confiscatie van hulpmiddelen en opbrengsten van misdrijven in de Europese Unie (7) Europese minimumnormen worden ingevoerd inzake de bevriezing van voorwerpen met het oog op een eventuele confiscatie en inzake de confiscatie van voorwerpen in strafzaken; E. overwegende dat met het voorstel van de Commissie van 21 december 2016 voor een verordening inzake de wederzijdse erkenning van bevelen tot bevriezing en confiscatie ( 2016/0412(COD) ) gestandaardiseerde werkwijzen worden ingevoerd voor samenwerking tussen de lidstaten; F. overwegende dat geen van deze instrumenten van toepassing kan zijn op derde landen; G. overwegende dat Verordening (EU) 2017/1939 van de Raad, met name artikel 104, voorziet in werkwijzen voor samenwerking met derde landen; H. overwegende dat in artikel 3, lid 4, van het Verdrag van de Raad van Europa inzake het witwassen, de opsporing, de inbeslagneming en de confiscatie van opbrengsten van misdrijven en de financiering van terrorisme (CETS nr. 198), wordt bepaald: "Elke Partij neemt de maatregelen van wetgevende aard en andere maatregelen die noodzakelijk zijn om haar in staat te stellen om te verlangen dat daders ter zake van een ernstig misdrijf of misdrijven als omschreven in het nationale recht, de herkomst van de vermeende opbrengsten of andere voorwerpen die vatbaar zijn voor confiscatie aantonen voorzover een dergelijk vereiste verenigbaar is met de beginselen van haar nationale recht"; I. overwegende dat op regionaal en mondiaal niveau diverse verdragen en mechanismen inzake confiscatie en ontneming van vermogensbestanddelen zijn ontwikkeld door de VN en de Raad van Europa, met name het Verdrag van de Verenigde Naties tegen corruptie van 31 oktober 2003, het Verdrag van de Verenigde Naties tegen grensoverschrijdende georganiseerde misdaad van 15 november 2000, het Verdrag van de Raad van Europa inzake het witwassen, de opsporing, de inbeslagneming en de confiscatie van opbrengsten van misdrijven en terrorismefinanciering van 16 mei 2005 en het Verdrag van de Raad van Europa inzake het witwassen, de opsporing, de inbeslagneming en de confiscatie van opbrengsten van misdrijven van 8 november 1990; overwegende dat deze instrumenten om diverse redenen evenwel niet altijd een effectieve en tijdige invordering van gestolen activa mogelijk maken; J. overwegende dat deze kwestie door de EU is aangewezen als een van de prioriteiten van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid; overwegende dat op dit gebied proefprojecten en voorbereidende acties worden uitgevoerd; K. overwegende dat overeenkomstig de artikelen 1, 3 en 14 van Verordening (EU, Euratom) nr. 883/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 11 september 2013 betreffende onderzoeken door het Europees Bureau voor fraudebestrijding (8) , OLAF bevoegd is om overal waar EU-middelen worden uitgegeven een onderzoek in te stellen, inclusief in derde landen die EU-steun ontvangen; L. overwegende dat OLAF krachtens artikel 14 van Verordening (EU, Euratom) nr. 883/2013 administratieve samenwerkingsregelingen kan aangaan met bevoegde autoriteiten in derde landen, na voorafgaand overleg met de bevoegde diensten van de Commissie en de Europese Dienst voor extern optreden; 1. benadrukt het voortdurende probleem van EU-middelen die verloren zijn als gevolg van fraudegevallen waarbij middelen zijn overgeheveld naar derde landen; 2. benadrukt dat de overdracht van middelen via financiële tussenpersonen die werkzaam zijn in niet-transparante en niet-coöperatieve rechtsgebieden om redenen van preventie vermeden dient te worden; 3. benadrukt bezorgd het feit dat tegoeden uit derde landen ook frauduleus kunnen worden overgeheveld naar de EU; onderstreept dat het resultaat van de door de EU gefinancierde voorbereidende actie ter ondersteuning van de landen van de Arabische lente bij de terugvordering van activa via het Interregionaal criminologisch en gerechtelijk onderzoeksinstituut van de VN (United Nations Interregional Crime and Justice Research Institute, UNICRI) moet leiden tot een permanent en breder EU-programma voor de terugvordering van activa; 4. onderstreept dat de toewijzing van middelen gekoppeld moet worden aan de publicatie van gegevens inzake de feitelijke eigendom van de begunstigden, om in het geval van fraude de terugvordering van activa te vergemakkelijken; 5. onderstreept dat de EU tot dusver helaas slechts overeenkomsten inzake wederzijdse rechtshulp heeft gesloten met een aantal derde landen, zoals Japan, Liechtenstein, Noorwegen en de VS, ondanks het vermoeden dat tegoeden ook worden overgeheveld naar andere rechtsgebieden; verzoekt de Commissie zich in te spannen om overeenkomsten te sluiten met derde landen die EU-middelen ontvangen; 6. betreurt het feit dat vele lidstaten momenteel gebruik moeten maken van bilaterale overeenkomsten en dat er geen sprake is van een EU-aanpak van deze ernstige problematiek; dringt derhalve met klem aan op een meer uniforme aanpak; 7. verzoekt de EU om zo spoedig mogelijk het lidmaatschap aan te vragen van de Groep van Staten tegen corruptie (Greco) van de Raad van Europa, en het Parlement op de hoogte te houden; 8. verzoekt de Commissie om een harder standpunt in te nemen in de overeenkomsten die zij met derde landen sluit door fraudebestrijdingsclausules toe te voegen; betreurt het feit dat er geen gegevens beschikbaar zijn over het bedrag aan EU-middelen dat jaarlijks verloren gaat als gevolg van fraudegevallen in verband met de overheveling van geld naar derde landen; verzoekt de Commissie het bedrag van de verloren EU-middelen te berekenen; 9. verzoekt de Commissie een risicobeoordeling uit te voeren van EU-wetgeving die illegale overheveling van geld naar landen buiten de EU vergemakkelijkt en de gevoelige punten in deze wetgeving weg te nemen; 10. verzoekt de Commissie een gestandaardiseerde methode voor de verzameling van gegevens vast te stellen die identiek is voor alle lidstaten, om de overheveling van frauduleuze activa naar derde landen te kunnen opsporen, teneinde zo spoedig mogelijk een centrale EU-databank te creëren; onderstreept dat een dergelijk mechanisme reeds bestaat voor de bestrijding van witwassen en dat dit mechanisme kan worden uitgebreid; 11. onderstreept dat het Verdrag van de Raad van Europa inzake het witwassen, de opsporing, de inbeslagneming en de confiscatie van opbrengsten van misdrijven en terrorismefinanciering van 16 mei 2005 en het Verdrag van de Raad van Europa inzake het witwassen, de opsporing, de inbeslagneming en de confiscatie van opbrengsten van misdrijven van 8 november 1990 belangrijke instrumenten zijn om de samenwerking met derde landen inzake het bevriezen en het terugvorderen van activa te bevorderen; is tevreden met de succesvolle afsluiting van de onderhandelingen over het voorstel voor een verordening inzake de wederzijdse erkenning van bevelen tot bevriezing en confiscatie en merkt op dat de belangrijkste elementen hiervan een nuttige basis kunnen vormen voor samenwerking met derde landen in het kader van internationale verdragen en bilaterale overeenkomsten waarbij de EU partij is; 12. betreurt dat niet alle EU-lidstaten ermee hebben ingestemd deel uit te maken van het EOM; benadrukt dat het belangrijk is dat het EOM het centrale element wordt van elk toekomstig mechanisme voor terugvordering in derde landen, wat betekent dat het overeenkomstig artikel 104 van de EOM-verordening voor dit doel als bevoegde instantie moet worden erkend in de bestaande en toekomstige overeenkomsten inzake wederzijdse rechtshulp en ontneming van vermogensbestanddelen, met name de verdragen van de Raad van Europa en de VN; 13. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en het Europees Bureau voor fraudebestrijding. (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2014)0557 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 114 en artikel 168, lid 4, onder c), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C8-0142/2014), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 21 januari 2015 (1) , – na raadpleging van het Comité van de Regio's, – gezien het overeenkomstig artikel 69 septies, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 13 juni 2018 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid en het advies van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling ( A8-0035/2016 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast (2) ; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 25 oktober 2018 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2019/... van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 726/2004 tot vaststelling van communautaire procedures voor het verlenen van vergunningen en het toezicht op geneesmiddelen voor menselijk en diergeneeskundig gebruik en tot oprichting van een Europees Geneesmiddelenbureau, Verordening (EG) nr. 1901/2006 betreffende geneesmiddelen voor pediatrisch gebruik en Richtlijn 2001/83/EG tot vaststelling van een communautair wetboek betreffende geneesmiddelen voor menselijk gebruik (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2019/5.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2014)0558 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 114 en artikel168, lid 4, onder b), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C8‑0164/2014), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 21 januari 2015 (1) , – na raadpleging van het Comité van de Regio's, – gezien zijn resolutie van 19 mei 2015 over veiligere gezondheidszorg in Europa: verbetering van de patiëntveiligheid en bestrijding van antimicrobiële resistentie (2) , – gezien het overeenkomstig artikel 69 septies, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 13 juni 2018 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid en het advies van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling ( A8-0046/2016 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast (3) ; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 25 oktober 2018 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2019/... van het Europees Parlement en de Raad betreffende diergeneesmiddelen en tot intrekking van Richtlijn 2001/82/EG (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2019/6.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2014)0556 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 43 en artikel 168, lid 4, onder b), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C8-0143/2014), – gezien het advies van de Commissie juridische zaken inzake de voorgestelde rechtsgrond, – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 21 januari 2015 (1) , – na raadpleging van het Comité van de Regio's, – gezien het overeenkomstig artikel 69 septies, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 8 mei 2018 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikelen 59 en 39 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling en het advies van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid ( A8-0075/2016 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 25 oktober 2018 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2019/... van het Europees Parlement en de Raad betreffende de vervaardiging, het in de handel brengen en het gebruik van gemedicineerde diervoeders, tot wijziging van Verordening (EG) nr. 183/2005 van het Europees Parlement en de Raad en tot intrekking van Richtlijn 90/167/EEG van de Raad (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2019/4.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2017)0275 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 91, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C8-0171/2017), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het gemotiveerde advies dat in het kader van Protocol nr. 2 betreffende de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid is uitgebracht door de Oostenrijkse Bondsraad, en waarin wordt gesteld dat het ontwerp van wetgevingshandeling niet strookt met het subsidiariteitsbeginsel, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 18 oktober 2017 (1) , – gezien het advies van het Comité van de Regio's van 1 februari 2018 (2) , – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie vervoer en toerisme en het advies van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid ( A8-0202/2018 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 25 oktober 2018 met het oog op de vaststelling van Richtlijn (EU) .../... van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 1999/62/EG betreffende het in rekening brengen van het gebruik van bepaalde infrastructuurvoorzieningen aan zware vrachtvoertuigen (Voor de EER relevante tekst) HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 91, lid 1, Gezien het voorstel van de Europese Commissie, Na toezending van het ontwerp van wetgevingshandeling aan de nationale parlementen, Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité (3) , Gezien het advies van het Comité van de Regio's (4) , Handelend volgens de gewone wetgevingsprocedure (5) , Overwegende hetgeen volgt: 1) De verwezenlijking van de door de Commissie in haar Witboek van 28 maart 2011 (6) geformuleerde doelstelling, namelijk de volledige toepassing van de beginselen „de vervuiler betaalt” en „de gebruiker betaalt” om inkomsten te genereren en de financiering van toekomstige vervoersinvesteringen te waarborgen, verloopt moeizaam en de toepassing van infrastructuurheffingen voor het wegverkeer in de EU vertoont nog steeds een aantal inconsistenties. (1 bis) In dat witboek stelde de Commissie het jaar 2020 vast als uiterste termijn voor "de volledige en verplichte internalisering van de externe kosten (waaronder geluidshinder, plaatselijke verontreiniging en congestie, bovenop de verplichte doorberekening van de slijtagekosten) voor het spoor- en wegvervoer". [Am. 1] (1 ter) De verplaatsingen van goederen- en personenvoertuigen dragen bij aan de uitstoot van verontreinigende stoffen in de atmosfeer. Die verontreinigende stoffen, die zeer ernstige gevolgen hebben voor de menselijke gezondheid en tot een verslechtering van de luchtkwaliteit in de Unie leiden, omvatten onder meer PM 2,5 , NO 2 en O 3 . Volgens schattingen van het Europees Milieuagentschap uit 2017 waren deze drie verontreinigende stoffen in 2014 verantwoordelijk voor respectievelijk 399 000, 75 000 en 13 600 vroegtijdige sterfgevallen in de Unie als gevolg van langdurige blootstelling. [Am. 2] (1 quater) Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie behoort alleen al het lawaai dat wordt veroorzaakt door het wegverkeer tot de schadelijkste milieugerelateerde stressfactoren in Europa, op de tweede plaats na luchtverontreiniging. Ten minste 9 000 vroegtijdige sterfgevallen per jaar kunnen worden toegeschreven aan hartaandoeningen ten gevolge van verkeerslawaai. [Am. 3] (1 quinquies) Volgens het verslag over de luchtkwaliteit in Europa van 2017 van het Europees Milieuagentschap was het wegvervoer in 2015 de sector met de grootste NO x -uitstoot en de op een na grootste uitstoot van roetdeeltjes. [Am. 4] (2) In haar mededeling over een Europese strategie voor koolstofarme mobiliteit (7) heeft de Commissie aangekondigd dat zij een voorstel zou doen tot herziening van de richtlijn inzake infrastructuurheffingen voor vrachtwagens om een variatie van de heffingen op basis van de koolstofuitstoot mogelijk te maken en de beginselen van de richtlijn uit te breiden naar personenwagens, bestelwagens, minibussen en bussen en touringcars. (3) Alle zware voertuigen hebben een aanzienlijke impact op de wegeninfrastructuur en veroorzaken luchtverontreiniging, terwijl en lichte voertuigen zijn verantwoordelijk zijn voor het grootste deel van de door het wegverkeer veroorzaakte schadelijke milieu- en sociale effecten in termen van emissies en congestie. Met het oog op gelijke behandeling en eerlijke concurrentie moet ervoor worden gezorgd dat Richtlijn 1999/62/EG van het Europees Parlement en de Raad (8) inzake tolgelden en gebruiksrechten ook van toepassing wordt op de voertuigen waarop zij nog niet van toepassing was. De werkingssfeer van deze richtlijn moet daarom worden uitgebreid tot andere zware voertuigen dan voertuigen voor het vervoer van goederen en tot lichte voertuigen, m.i.v. personenwagens bedrijfsvoertuigen en personenwagens. Heffingen op personenwagens kunnen worden aangepast om te vermijden dat frequente gebruikers al te zeer worden benadeeld. Met het oog op gelijke behandeling moet er ook voor worden gezorgd dat de heffingen worden toegepast zonder te discrimineren, op basis van de voertuigcategorie, alsmede op gedifferentieerde wijze, volgens de impact van voertuigen op de infrastructuur , de effecten van voertuigen op het milieu en de samenleving en de sociaal-economische situatie van sommige gebruikers, die geen andere keuze hebben dan zich naar hun werk te begeven over de weg. [Am. 5] . (3 bis) De totstandbrenging van een interne markt voor wegvervoer met een gelijk speelveld vereist de uniforme toepassing van regels. Een van de hoofddoelstellingen van deze richtlijn is het wegnemen van factoren die de mededinging tussen gebruikers verstoren. Daarom moeten ook bestelwagens voor goederenvervoer over de weg worden opgenomen in het toepassingsgebied van de heffingen voor zware voertuigen. [Am. 6] (3 ter) Om de evenredigheid van deze maatregel te garanderen, is het belangrijk als doelgroep alleen de bestelwagens te nemen die worden gebruikt in het kader van de activiteiten van een ondernemer van goederenvervoer over de weg die geregeld zijn bij Verordening (EG) nr. 1071/2009 (9) en Verordening (EG) nr. 1072/2009 (10) van het Europees Parlement en de Raad, alsmede bij Verordening (EU) nr. 165/2014 van het Europees Parlement en de Raad (11) . [Am. 7] (4) Tijdsgerelateerde gebruiksrechten zijn per definitie geen correcte afspiegeling van de reële infrastructuurkosten en, om dezelfde reden, geen doeltreffend instrument om schoner en efficiënter vervoer te stimuleren of de congestie terug te dringen. Dit type heffingen moet Voor zware voertuigen moeten tijdsgerelateerde gebruiksrechten daarom geleidelijk worden vervangen door heffingen op basis van afstand, die billijker, efficiënter en doeltreffender zijn. [Am. 8] (4 bis) Om ervoor te zorgen dat deze geleidelijke vervanging van tijdsgerelateerde gebruiksrechten door heffingen op basis van afstand geen extra belemmering wordt voor de toegang van vervoer vanuit perifere landen en regio's tot de belangrijkste Europese markten, moet zo spoedig mogelijk een compensatieregeling worden opgezet om de extra kosten op te vangen en zo te garanderen dat er niet zwaar aan concurrentievermogen wordt ingeboet. [Am. 10] (4 ter) Om te voorkomen dat het verkeer wordt verplaatst naar tolvrije wegen, met mogelijk verregaande gevolgen voor de verkeersveiligheid en voor de optimale benutting van het wegennet, moeten de lidstaten tol kunnen heffen op alle wegen die rechtstreeks concurreren met de trans-Europese netwerken. [Am. 11] (4 quater) Op tijd gebaseerde gebruiksrechten moedigen bestuurders aan om meer te gaan rijden zolang hun vignet geldig is en leiden tot een verkeerde toepassing van de beginselen "de vervuiler betaalt" en "de gebruiker betaalt". [Am. 12] (4 quinquies) Om ervoor te zorgen dat deze richtlijn correct wordt toegepast, moet het met behulp van de contractuele kaders voor concessieovereenkomsten voor de inning van tolheffingen eenvoudiger worden deze overeenkomsten aan te passen aan wijzigingen van het regelgevingskader van de Unie, met inachtneming van Richtlijn 2014/23/EU van het Europees Parlement en de Raad. [Am. 13] (4 sexies) In dit verband moet worden bekeken of het mogelijk is de extra kosten die verbonden zijn aan een afgelegen ligging te compenseren door middel van faciliteiten op het vlak van toegang tot een energie-efficiënter wagenpark en het prioritair aanbieden van exclusieve infrastructuur of technologieën zoals e-snelwegen. Die compenserende faciliteiten kunnen deel uitmaken van de toekomstige CEF voor de periode na 2020. [Am. 14] (5) Om het draagvlak voor toekomstige tolregelingen bij de gebruikers in stand te houden, moeten de lidstaten, als onderdeel van een breder pakket van mobiliteitsdiensten, de mogelijkheid krijgen passende systemen voor de inning van tolgelden op te zetten. Dergelijke systemen moeten zorgen voor een billijke verdeling van de infrastructuurkosten, en het beginsel „de vervuiler betaalt” in de praktijk omzetten en regelingen omvatten om de inkomsten uit gebruiksrechten af te schermen . Daarbij staat het de lidstaten vrij ook op wegen die niet tot het hoofdverkeersnet behoren tol te heffen. Lidstaten die een dergelijk systeem invoeren, dienen ervoor te zorgen dat het conform is met Richtlijn 2004/52/EG van het Europees Parlement en de Raad (12) . [Am. 15] (5 bis) De lidstaten moeten ertoe worden aangespoord rekening te houden met sociaal-economische factoren wanneer ze heffingsregelingen voor wegeninfrastructuur toepassen op personenwagens. [Am. 16] (5 ter) Een elektronische inning van heffingen voor alle weggebruikers gaat gepaard met een massale vergaring en opslag van persoonsgegevens, waaruit bovendien uitgebreide verplaatsingsprofielen kunnen worden afgeleid. De lidstaten en de Commissie moeten bij de uitvoering van deze richtlijn stelselmatig de beginselen van doelbinding en minimale gegevensverwerking in acht nemen. Technische oplossingen voor het vergaren van gegevens in verband met de inning van gebruiksrechten moeten dan ook geanonimiseerde of versleutelde betalingsmogelijkheden of opties voor vooruitbetaling omvatten. [Am. 17] (5 quater) Belastingen op voertuigen kunnen een belemmering vormen voor de invoering van tolgelden. Om de invoering van tolgelden te ondersteunen, moeten de lidstaten over meer ruimte beschikken om de belastingen op voertuigen snel te verlagen, hetgeen impliceert dat de in Richtlijn 1999/62/EG vastgestelde minima zo spoedig mogelijk moeten worden verlaagd. [Am. 18] (5 quinquies) Het is van bijzonder belang dat de lidstaten billijke heffingsregelingen vaststellen die niet nadelig uitpakken voor gebruikers van personenwagens die vanwege hun woonplaats op het platteland of in een moeilijk bereikbaar of geïsoleerd gebied gedwongen zijn om vaker gebruik te maken van wegen waarvoor tolheffingen gelden. De lidstaten moeten in het kader van het beleid inzake territoriale ontwikkeling verlaagde heffingen toepassen voor gebruikers uit die gebieden. [Am. 20] (6) Net als voor zware bedrijfsvoertuigen, is het ook voor lichte voertuigen belangrijk dat bij een eventuele invoering van tijdsgebonden heffingen door de lidstaten wordt gewaarborgd dat tijdsgebonden heffingen deze proportioneel zijn, ook voor periodes van minder dan één jaar. In dit verband moet er rekening mee worden gehouden dat het gebruikspatroon van lichte voertuigen en zware voertuigen verschilt. Evenredige heffingen op basis van tijd kunnen worden berekend op basis van beschikbare gegevens over reispatronen , op voorwaarde dat wordt gewaakt over non-discriminatie . [Am. 21] (7) Op grond van Richtlijn 1999/62/EG mag moet er een externekostenheffing worden ingevoerd die aansluit bij het beginsel "de vervuiler betaalt" en die zo goed mogelijk overeenstemt met de maatschappelijke marginale kosten van het gebruik van het betrokken voertuig. Die methode blijkt de eerlijkste en efficiëntste manier om rekening te houden met de negatieve gevolgen van door zware bedrijfsvoertuigen veroorzaakte luchtvervuiling en geluidsoverlast en zou ervoor zorgen dat zware bedrijfsvoertuigen een billijke bijdrage leveren tot het behalen van de EU-luchtkwaliteitsnormen (13) en de naleving van de geldende geluidsnormen of streefwaarden. De toepassing van dergelijke heffingen moet dan ook worden gefaciliteerd. [Am. 22] (8) Daartoe moet de mogelijkheid worden ingevoerd om op wegennetten waarvoor geen infrastructuurheffing geldt een externekostenheffing toe te passen en moet de maximale gewogen gemiddelde externekostenheffing worden vervangen door eenvoudig toepasbare referentiewaarden minimumwaarden die worden aangepast aan de inflatie, de wetenschappelijke vooruitgang bij het ramen van de externe kosten van het wegvervoer en de ontwikkelingen inzake de samenstelling van het wagenpark. [Am. 23] (8 bis) Om de doelstelling te helpen realiseren van het Witboek vervoer om te komen tot volledige toepassing van het beginsel dat de vervuiler betaalt, moet op wegennetten waarvoor een infrastructuurheffing geldt een externekostenheffing worden toegepast voor zware voertuigen en bestelwagens voor goederenvervoer over de weg. [Am. 24] (8 ter) Om te waarborgen dat de opbrengsten van externekostenheffingen op passende wijze worden hergebruikt, is het wenselijk dat die opbrengsten opnieuw in de sector vervoersinfrastructuur worden geïnvesteerd om duurzamere vervoerswijzen met geringere milieueffecten te bevorderen. [Am. 25] (9) De variatie van de infrastructuurheffingen op basis van de euro-emissienorm heeft het gebruik van schonere voertuigen bevorderd. Door de vernieuwing van het wagenpark, wordt verwacht dat de variatie van de heffingen op basis van de euro-norm voor het gebruik van het interstedelijk wegennet tegen eind 2020 achterhaald minder doeltreffend zal zijn en tegen die tijd moet worden uitgefaseerd. Tegelijk moet systematisch werk worden gemaakt van externekostenheffingen als gericht middel om de externe kosten door te berekenen in situaties waarin dat het meeste effect sorteert. [Am. 27] (10) Het aandeel van de CO 2 -uitstoot door zware bedrijfsvoertuigen neemt toe. Er moet derhalve werk worden gemaakt van een variatie van de infrastructuurheffingen op basis van de uitstoot, die een hefboom kan vormen om op dit vlak vooruitgang te boeken. (11) Lichte voertuigen veroorzaken twee derde van de schadelijke gevolgen van het wegvervoer op het milieu en de volksgezondheid. Daarom is het belangrijk om het gebruik van de schoonste en meest brandstofefficiënte voertuigen aan te moedigen middels een variatie van de tolheffingen op basis van de in Verordening (EU) nr. 2016/427 (14) van de Commissie, Verordening (EU) nr. 2016/646 (15) van de Commissie, en Verordening (EU) 2017/xxx (16) van de Commissie gedefinieerde factoren. (12) Om het gebruik van de schoonste en meest efficiënte efficiëntere voertuigen te bevorderen, moeten de lidstaten voor die voertuigen een aanzienlijke korting toestaan op de tolgelden en gebruiksrechten. Om de uitvoering van regelingen in deze zin te faciliteren en te versnellen, moet de bedoelde korting worden toegepast onafhankelijk van de inwerkingtreding van Verordening (EU).../... van de Commissie tot uitvoering van Verordening (EG) nr. 595/2009 wat betreft de certificering van de CO 2 -emissies en het brandstofverbruik van zware bedrijfsvoertuigen. Emissieloze voertuigen mogen niet aan externekostenheffingen voor luchtverontreiniging worden onderworpen. [Am. 28] (12 bis) Het transitvervoer door de Alpen betekent voor de regio's in kwestie een extra belasting in de vorm van geluidshinder, luchtverontreiniging en infrastructuurslijtage die vanwege de kostenconcurrentie met de omliggende corridors nog toeneemt. De regio's in kwestie en de lidstaten moet dan ook een grote mate van flexibiliteit worden toegekend bij de berekening van externe kosten en bij het toepassen van maatregelen op het gebied van verkeersbeheer, vooral om ongewenste verplaatsingseffecten en verkeersomleidingen tussen corridors te voorkomen. [Am. 29] (13) Congestie, waartoe alle motorvoertuigen in verschillende mate bijdragen, vertegenwoordigt een kostprijs van ongeveer 1 % van het bbp. Een groot deel van die kosten worden veroorzaakt door congestie op interstedelijk niveau. Specifieke congestieheffingen moeten dan ook worden toegestaan, op voorwaarde dat ze gelden voor alle voertuigcategorieën. Om evenredig , doeltreffend en doeltreffend niet-discriminerend te zijn, moeten dergelijke heffingen worden berekend op basis van de marginale congestiekosten en worden gevarieerd naargelang de plaats, het tijdstip en de voertuigcategorie. Ook moeten er compenserende formules worden gevonden die niet discriminerend zijn voor werknemers die in voorsteden wonen en door die omstandigheden misschien zowel de kosten van gebruiksrechten als tolgelden moeten dragen. Om ervoor te zorgen dat congestieheffingen een zo groot mogelijk positief effect sorteren, moeten de opbrengsten ervan worden aangewend voor projecten die de oorzaken van de congestie aanpakken. [Am. 30] (13 bis) Om er mee voor te zorgen dat het automobielpatrimonium van de Unie bewaard blijft, moeten de lidstaten voertuigen van historisch belang in een speciale categorie onderbrengen om de verschillende heffingen die krachtens deze richtlijn moeten worden betaald te kunnen aanpassen. [Am. 31] (14) De congestieheffingen moeten een weerspiegeling zijn van de werkelijke kosten die een voertuig direct veroorzaakt voor de andere weggebruikers en, op evenredige wijze, indirect voor de samenleving als geheel. Om te voorkomen dat het vrij verkeer van personen en goederen buitensporige hinder ondervindt, mogen congestieheffingen niet hoger liggen dan de specifieke marginale congestiekosten wanneer de maximumcapaciteit bijna bereikt is, d.w.z. wanneer het verkeer bijna het verzadigingspunt bereikt. (15) De opbrengstneutrale variatie van de infrastructuurheffingen voor zware vrachtwagens, een suboptimaal instrument in de strijd tegen congestie, moet worden uitgefaseerd. (15 bis) Gezien de aanzienlijke externe kosten van ongevallen, die oplopen tot tientallen miljarden euro per jaar, moeten de lidstaten overeenkomstig de bepalingen van Richtlijn 2008/96/EG van het Europees Parlement en de Raad (17) s in verband met de gemiddelde maatschappelijke kosten van dodelijke en zware ongevallen de mogelijkheid krijgen niet door verzekeringen gedekte kosten beter te internaliseren. Een deel van die kosten zou dan ten laste komen van de desbetreffende sociale zekerheid of de samenleving als geheel, zoals de administratieve kosten van de overheidsdiensten waarop een beroep is gedaan, bepaalde kosten van medische diensten waarop een beroep is gedaan, het verlies aan menselijk kapitaal en de kosten in verband met fysieke en psychologische schade. [Am. 32] (16) Toeslagen op de infrastructuurheffingen kunnen eveneens nuttig zijn om een antwoord te bieden op de aanzienlijke milieuschade of congestie die door het gebruik van bepaalde wegen, niet alleen in berggebieden, wordt veroorzaakt. Daarom moet het eenvoudiger worden toeslagen op te leggen door de huidige regel dat dergelijke toeslagen beperkingen te schrappen op grond waarvan zij alleen in bergachtige gebieden mogen worden opgelegd , en moet daarom het ook gemakkelijker worden geschrapt deze toeslagen toe te wijzen aan projecten in het kader van het kernnetwerk van het trans-Europees vervoersnetwerk . Om te voorkomen dat gebruikers tweemaal moeten betalen, moet moeten er strengere grenzen worden gesteld aan de invoering van toeslagen worden uitgesloten op wegen waar reeds een congestieheffing wordt geïnd. Ook moet het maximumniveau worden aangepast aan verschillende omstandigheden. [Am. 33] (17) Indien een lidstaat een tolheffing invoert, kan de toekenning van compensaties in sommige gevallen leiden tot de discriminatie van buitenlandse weggebruikers. De mogelijkheid om compensatie te verlenen moet derhalve worden beperkt tot tolgelden en mag niet langer worden toegestaan voor gebruiksrechten. (17 bis) Met betrekking tot lichte bedrijfsvoertuigen is het van belang dat wordt gewaarborgd dat deze richtlijn geen belemmering vormt voor het vrije verkeer van burgers. De lidstaten moeten kortingen en verlagingen kunnen invoeren wanneer bepaalde weggebruikers door geografische of sociale factoren onevenredig veel heffingen opgelegd krijgen. [Am. 34] (18) Teneinde potentiële synergieën tussen de bestaande tolsystemen te benutten en de werkingskosten te drukken, moet de Commissie als volwaardige partner worden betrokken bij de samenwerking tussen lidstaten die gezamenlijke en interoperabele tolsystemen wensen in te voeren. [Am. 35] (19) De tolsystemen kunnen genereren middelen genereren voor de financiering en de kruisfinanciering van projecten op het vlak van alternatieve vervoersinfrastructuur en het onderhoud en de ontwikkeling van hoogwaardige vervoersinfrastructuur en -diensten . Derhalve moeten de lidstaten ertoe worden aangespoord de opbrengsten uit tolgelden daarvoor te gebruiken en moeten zij verplicht worden verplicht om op passende wijze verslag uit te brengen over de besteding van de opbrengsten. Opbrengsten van infrastructuurheffingen en externekostenheffingen moeten bijgevolg opnieuw worden geïnvesteerd in de vervoerssector. Dat moet met name helpen om mogelijke financieringstekorten in kaart te brengen en om het publiek draagvlak voor tolheffingen te versterken. [Am. 36] (20) Aangezien de doelstelling van deze richtlijn, met name ervoor zorgen dat de nationale tolregelingen voor andere voertuigen dan vrachtwagens worden toegepast binnen een samenhangend kader dat in de hele Unie een gelijke behandeling waarborgt, niet voldoende door de individuele lidstaten kan worden verwezenlijkt, maar gelet op het grensoverschrijdende karakter van het wegvervoer en van de problemen die met deze richtlijn worden aangepakt, beter door de Unie kan worden verwezenlijkt, kan de Unie maatregelen treffen in overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel als uiteengezet in artikel 5 van het Verdrag betreffende de Europese Unie. Overeenkomstig het in hetzelfde artikel neergelegde proportionaliteitsbeginsel gaat deze richtlijn niet verder dan nodig is om deze doelstelling te verwezenlijken. (21) Er moet voor worden gezorgd dat externekostenheffingen een zo correct mogelijke weergave blijven van de door zware bedrijfsvoertuigen veroorzaakte kosten voor luchtverontreiniging en geluidshinder zonder dat de tolregelingen daardoor buitensporig complex worden, dat het gebruik van de meest brandstofefficiënte voertuigen wordt gestimuleerd en dat de stimulansen effectief blijven en de variatie van de tolheffingen actueel blijft. Derhalve moet aan de Commissie de bevoegdheid worden overgedragen om overeenkomstig artikel 290 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie handelingen vast te stellen tot aanpassing van de referentiewaarden minimumwaarden voor externekostenheffingen aan de wetenschappelijke vooruitgang, tot vaststelling van de modaliteiten voor de opbrengstneutrale variatie van de infrastructuurheffingen op basis van de CO 2 -uitstoot van zware bedrijfsvoertuigen, en tot aanpassing van de modaliteiten voor de variatie van de infrastructuurheffingen voor lichte voertuigen aan de technische vooruitgang. Het is van bijzonder belang dat de Commissie bij haar voorbereidende werkzaamheden tot passende raadplegingen overgaat, onder meer op deskundigenniveau, en dat die raadplegingen gebeuren in overeenstemming met de beginselen die zijn vastgelegd in het Interinstitutioneel Akkoord over beter wetgeven van 13 april 2016 (18) . Met name om te zorgen voor gelijke deelname aan de voorbereiding van gedelegeerde handelingen, ontvangen het Europees Parlement en de Raad alle documenten op hetzelfde tijdstip als de deskundigen van de lidstaten, en hebben hun deskundigen systematisch toegang tot de vergaderingen van de deskundigengroepen van de Commissie die zich bezighouden met de voorbereiding van de gedelegeerde handelingen. [Am. 37] (21 bis) De Commissie komt uiterlijk twee jaar na de inwerkingtreding van de richtlijn met een algemeen geldig, transparant en begrijpelijk kader voor de internalisering van de milieu-, congestie- en gezondheidskosten dat als basis zal dienen voor toekomstige berekeningen van infrastructuurheffingen. In dit verband moet de Commissie de mogelijkheid worden geboden een model voor te stellen dat vergezeld gaat van een analyse van de effecten op de internalisering van externe kosten voor alle vervoerswijzen. Wat evenredigheid betreft moeten alle vervoerswijzen in aanmerking worden genomen in verband met externekostenheffingen. [Am. 38] (21 ter) Met het oog op transparantie is het wenselijk dat de lidstaten aan de weggebruikers de resultaten bekendmaken die zijn verwezenlijkt dankzij de herinvestering van infrastructuur-, externekosten- en congestieheffingen. Daarom moeten zij bekendmaken welke voordelen dit heeft opgeleverd in termen van grotere verkeersveiligheid, verminderde milieueffecten en verminderde verkeerscongestie. [Am. 39] (22) Om eenvormige voorwaarden te waarborgen voor de uitvoering van de desbetreffende bepalingen van deze richtlijn, moeten aan de Commissie uitvoeringsbevoegdheden worden toegekend. De raadplegingsprocedure moet worden toegepast voorafgaand aan de vaststelling van uitvoeringshandelingen ter bepaling van een geharmoniseerde reeks indicatoren voor de beoordeling van de kwaliteit van het wegennet. Deze bevoegdheden moeten worden uitgeoefend overeenkomstig Verordening (EU) nr. 182/2011 van het Europees Parlement en de Raad (19) . (23) Richtlijn 1999/62/EG moet derhalve dienovereenkomstig worden gewijzigd, HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: Artikel 1 Richtlijn 1999/62/EG wordt als volgt gewijzigd: (1) de titel wordt vervangen door:" “Richtlijn 1999/62/EG van het Europees Parlement en de Raad van 17 juni 1999 betreffende het in rekening brengen opleggen van heffingen op basis van afstand voor het gebruik van de wegeninfrastructuur aan voertuigen”; [Am. 40] (2) de artikelen 1 en 2 worden vervangen door:" "Artikel 1 1. Deze richtlijn is van toepassing op: 2. Deze richtlijn is niet van toepassing op voertuigen die uitsluitend vervoer verrichten binnen de niet-Europese grondgebieden van de lidstaten. 3. De richtlijn is evenmin van toepassing op voertuigen die zijn ingeschreven op de Canarische Eilanden, in Ceuta en Melilla en op de Azoren en Madeira, en uitsluitend vervoer verrichten binnen die grondgebieden of tussen die grondgebieden en het vasteland van Spanje, respectievelijk Portugal. Artikel 2 In deze richtlijn wordt verstaan onder: Voor de toepassing van punt 2: _______________ * Verordening (EU) nr. 1315/2013/EU van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2013 betreffende richtsnoeren van de Unie voor de ontwikkeling van het trans-Europees vervoersnetwerk (PB L 348 van 20.12.2013, blz. 1). ** Richtlijn 2014/45/EU van het Europees Parlement en de Raad van 3 april 2014 betreffende de periodieke technische controle van motorvoertuigen en aanhangwagens en tot intrekking van Richtlijn 2009/40/EG (PB L 127 van 29.4.2014, blz. 51). *** Verordening (EG) nr. 1071/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 tot vaststelling van gemeenschappelijke regels betreffende de voorwaarden waaraan moet zijn voldaan om het beroep van wegvervoerondernemer uit te oefenen en tot intrekking van Richtlijn 96/26/EG van de Raad (PB L 300 van 14.11.2009, blz. 51). **** Richtlijn 2014/24/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2014 betreffende het plaatsen van overheidsopdrachten en tot intrekking van Richtlijn 2004/18/EG (PB L 94 van 28.3.2014, blz. 65) Richtlijn 2014/23/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2014 betreffende het plaatsen van concessieovereenkomsten (PB L 94 van 28.3.2014, blz. 1) .”; 2 bis) aan artikel 6, lid 2, wordt het volgende punt toegevoegd: " "b bis) voertuigen van historisch belang;"; [Am. 58] 3) Artikel 7 wordt vervangen door:" "Artikel 7 1. Onverminderd artikel 9, lid 1 bis, mogen de lidstaten tolgelden en gebruiksrechten handhaven of invoeren op het trans-Europese wegennet of op bepaalde trajecten daarvan, en op andere bijkomende trajecten van hun autosnelwegennet die geen deel uitmaken van het trans-Europees wegennet, mits aan de in de leden 3 t.e.m. 9 van dit artikel en de in de artikelen 7 bis tot en met 7 duodecies gestelde voorwaarden is voldaan. 2. Lid 1 doet geen afbreuk aan het recht van de lidstaten om met inachtneming van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie tolgelden en gebruiksrechten toe te passen op andere wegen, mits het opleggen van tolgelden en gebruiksrechten op dergelijke andere wegen geen discriminerende werking heeft jegens het internationaal verkeer en niet tot concurrentievervalsing tussen vervoerders leidt. Tolgelden en gebruiksrechten die worden toegepast op andere wegen dan snelwegen en wegen die deel uitmaken van het trans-Europese wegennet moeten voldoen aan de voorwaarden die zijn vastgesteld in de leden 3 en 4 van dit artikel, artikel 7 bis en artikel 7 undecies, leden 1, 2 en 4. 3. De lidstaten leggen voor het gebruik van een en hetzelfde traject niet aan een voertuigcategorie zowel tolgelden als gebruiksrechten op. Een lidstaat die voor het gebruik van zijn wegennet een gebruiksrecht oplegt, mag ook tolgelden heffen voor het gebruik van bruggen, tunnels en bergpassen. 4. De tolgelden en gebruiksrechten maken geen onderscheid, direct of indirect, op grond van de nationaliteit van de weggebruiker, de lidstaat of het derde land waar de vervoerder gevestigd is of waar het voertuig geregistreerd is, of op grond van de herkomst of bestemming van het vervoer. 5. De lidstaten kunnen voorzien in verlaagde toltarieven of gebruiksrechten, dan wel vrijstellingen van de verplichting tolgeld of gebruiksrechten te betalen, voor zware bedrijfsvoertuigen die zijn vrijgesteld van de verplichting om een controleapparaat te installeren en te gebruiken overeenkomstig Verordening (EU) nr. 165/2014 van de Raad*, en in de gevallen en onder de voorwaarden vastgesteld in artikel 6, lid 2, onder a), b) en c), van de onderhavige richtlijn. 6. Onverminderd het bepaalde in lid 9, voeren de lidstaten vanaf 1 januari 2018 [de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] geen gebruiksrechten meer in voor zware bedrijfsvoertuigen en bestelwagens voor goederenvervoer . Gebruiksrechten die vóór die datum zijn ingevoerd, mogen worden gehandhaafd tot en met 31 december 2023 2022 en worden op het wegennet dat onder deze richtlijn valt met ingang van 1 januari 2023 vervangen door infrastructuurheffingen . [Am. 59] 7. Met ingang van [de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] mogen de lidstaten geen gebruiksrechten voor lichte voertuigen meer invoeren. Gebruiksrechten die vóór die datum zijn ingevoerd, worden uitgefaseerd tegen 31 december 2027. 8. Met betrekking tot zware bedrijfsvoertuigen kan een lidstaat er tot 31 december 2019 voor kiezen tolgelden en gebruiksrechten uitsluitend toe te passen op voertuigen met een maximaal toegestaan totaalgewicht van minimaal 12 t indien hij van oordeel is dat een uitbreiding tot voertuigen van minder dan 12 t: Lidstaten die ervoor kiezen tolgelden en/of gebruiksrechten alleen toe te passen op voertuigen met een maximaal toegestaan totaalgewicht van minimaal 12 t, stellen de Commissie in kennis van hun besluit, met opgave van redenen. 9. Met ingang van 1 januari 2020 gelden tolheffingen en gebruiksrechten voor zware vrachtvoertuigen voor alle zware bedrijfsvoertuigen en bestelwagens voor goederenvervoer . [Am. 61] 10. Tot en met 31 december 2022 mogen tolgelden en gebruiksrechten voor zware bedrijfsvoertuigen en bestelwagens voor goederenvervoer enerzijds en voor lichte voertuigen bedrijfsvoertuigen die geen bestelwagens voor goederenvervoer zijn anderzijds mogen onafhankelijk van elkaar worden ingevoerd of gehandhaafd. [Am. 62] ___________ * Verordening (EU) nr. 165/2014 van het Europees Parlement en van de Raad van 4 februari 2014 betreffende tachografen in het wegvervoer, tot intrekking van Verordening (EEG) nr. 3821/85 van de Raad betreffende het controleapparaat in het wegvervoer en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 561/2006 van het Europees Parlement en de Raad tot harmonisatie van bepaalde voorschriften van sociale aard voor het wegvervoer (PB L 60 van 28.2.2014, blz. 1).”; (4) Artikel 7 bis wordt vervangen door:" "Artikel 7 bis 1. Gebruiksrechten moeten evenredig zijn met de duur van het gebruik van de betrokken infrastructuurvoorzieningen. 2. Indien voor zware bedrijfsvoertuigen gebruiksrechten moeten worden betaald, moet de infrastructuur ten minste gedurende de volgende periodes kunnen beschikbaar zijn: een dag, een week, een maand en een jaar. Het maandtarief, het weektarief en het dagtarief bedragen niet meer dan respectievelijk 10 %, 5 % en 2 % van het jaartarief. Het is een lidstaat toegestaan voor op zijn grondgebied geregistreerde voertuigen alleen jaartarieven te hanteren. Voor alle zware bedrijfsvoertuigen stellen de lidstaten de gebruiksrechten, m.i.v. de administratieve kosten, vast op een tarief dat niet hoger ligt dan de in bijlage II vastgestelde maximumtarieven. 3. Indien voor personenwagens gebruiksrechten moeten worden betaald, moet de infrastructuur kunnen worden gebruikt gedurende: een dag, een week, 10 dagen, één maand of twee maanden of beide, en een jaar. Het tarief voor twee maanden, het maandtarief en het 10-dagentarief 10-dagen-, week- en dagtarief bedragen niet meer dan respectievelijk 30 %, 18 % en 8 % van het jaartarief. [Am. 63] De lidstaten mogen ook gebruiksrechten voor andere perioden aanbieden. In dergelijke gevallen passen de lidstaten tarieven toe overeenkomstig het beginsel van gelijke behandeling tussen gebruikers, rekening houdend met alle relevante factoren, met name het jaartarief en de tarieven voor de andere periodes als bedoeld in de eerste alinea, alsmede met de bestaande gebruikspatronen en de administratieve kosten. Met betrekking tot gebruiksrechten die vóór 31 mei 2017 zijn vastgesteld, mogen de lidstaten overeenkomstig het beginsel van gelijke behandeling tarieven handhaven die hoger liggen dan de in de eerste alinea vastgestelde maxima, voor zover die vóór die datum reeds van kracht waren, en overeenkomstige tarieven voor andere gebruiksperioden. De tarieven moeten evenwel in overeenstemming worden gebracht met de in de eerste alinea vastgestelde grenswaarden en met de tweede alinea zodra de tolregeling of de gebruiksrechten ingrijpend worden gewijzigd en uiterlijk vanaf 1 januari 2024. 4. Voor minibussen , bestelwagens en bestelwagens voor goederenvervoer dienen de lidstaten te voldoen aan lid 2 of lid 3. Uiterlijk vanaf 1 januari 2024 hanteren de lidstaten echter hogere gebruiksrechten voor minibussen , bestelwagens en bestelwagens voor goederenvervoer dan voor personenauto’s. [Am. 64] 4 bis. Met betrekking tot de evenredigheid kan bij het heffen van gebruiksrechten rekening worden gehouden met de bijzondere kenmerken van vervoersactiviteiten die vertrekken vanuit een lidstaat in de periferie van de Unie.”; [Am. 65] 4 bis. Aan artikel 7 ter wordt het volgende lid toegevoegd: " "2 bis. De trajecten van autosnelwegen waarop een infrastructuurheffing wordt toegepast, beschikken over de nodige infrastructuur om voor alle gebruikers verkeersveiligheid te waarborgen en kunnen beschikken over in alle weersomstandigheden veilige parkeerterreinen, overeenkomstig de bepalingen van Verordening (EU) .../... van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 561/2006 voor wat betreft de minimumeisen voor maximale dagelijkse en wekelijkse rijtijden, minimumonderbrekingen en dagelijkse en wekelijkse rusttijden en Verordening (EU) nr. 165/2014 voor wat betreft positionering met behulp van tachografen ( 2017/0122(COD) )."; [Am. 66] (5) Artikel 7 quater wordt vervangen door:" “Artikel 7 quater 1. De lidstaten kunnen externekostenheffingen invoeren of handhaven op basis van de door verkeer veroorzaakte luchtverontreiniging en/of geluidshinder. De externekostenheffingen kunnen worden ingevoerd of behouden op trajecten van het wegennet waar geen infrastructuurheffing geldt. Voor zware bedrijfsvoertuigen varieert De externekostenheffing voor door verkeer veroorzaakte luchtverontreiniging of geluidshinder varieert en wordt ze vastgesteld overeenkomstig de in bijlage III bis bedoelde minimumvoorschriften en methoden , en met inachtneming van voldoet ten minste aan de in bijlage III ter vastgestelde referentiewaarden minimumwaarden . [Am. 67] 2. De in rekening te brengen kosten hebben betrekking op het wegennet of het gedeelte van het wegennet waarop een externekostenheffing wordt toegepast en op de voertuigen die aan deze heffing zijn onderworpen. De lidstaten kunnen ervoor kiezen slechts een percentage van deze kosten door te berekenen. 3. De externekostenheffingen die gekoppeld zijn aan de door het verkeer veroorzaakte luchtverontreiniging, gelden niet voor zware bedrijfsvoertuigen die aan de strengste EURO-emissienormen voldoen. De eerste alinea vervalt vier jaar vanaf de datum waarop de regelgeving waarbij die normen zijn ingevoerd, van toepassing werd. 4. Het tarief van de externekostenheffing wordt vastgesteld door de betrokken lidstaat. Indien een lidstaat hiertoe een instantie aanwijst, moet die juridisch en financieel onafhankelijk zijn van de organisatie die belast is met het beheer of de inning van een deel of het geheel van de heffing. 5. Met ingang van 1 januari 2021 passen de lidstaten op zware bedrijfsvoertuigen en bestelwagens voor goederenvervoer een externekostenheffing toe voor door verkeer veroorzaakte luchtverontreiniging of geluidshinder op ten minste het deel alle delen van het in artikel 7, lid 1, bedoelde netwerk waar de door zware bedrijfsvoertuigen veroorzaakte milieuschade groter is dan de gemiddelde door zware bedrijfsvoertuigen veroorzaakte milieuschade als gedefinieerd overeenkomstig de in bijlage III bis bedoelde relevante kennisgevingsverplichtingen waarop een infrastructuurheffing wordt toegepast . [Am. 68] 5 bis. Met ingang van 1 januari 2026 geldt een externekostenheffing op een traject van het wegennet als bedoeld in artikel 7, lid 1, op niet-discriminerende wijze voor alle voertuigcategorieën. [Am. 69] 5 ter. De lidstaten kunnen afwijkingen toestaan om het tarief van de externekostenheffing aan te passen voor voertuigen van historisch belang. ";[Am. 70] (6) Het volgende artikel 7 quinquies bis wordt toegevoegd:" "Artikel 7 quinquies bis: 1. De lidstaten kunnen, overeenkomstig de voorschriften van bijlage V, een congestieheffing invoeren op elk wegvak van hun wegennet dat met congestie kampt. De congestieheffingen mogen alleen worden toegepast op de wegvakken waar geregeld congestie optreedt en alleen gedurende de perioden waarin dat doorgaans het geval is. 2. De lidstaten definiëren de in lid 1 bedoelde wegvakken en periodes op basis van objectieve criteria die verband houden met de congestiegraad van de wegen en hun omgeving, zoals de gemiddelde verliestijden en filelengte. 3. Op bepaalde wegvakken ingevoerde congestieheffingen gelden op niet-discriminerende wijze voor alle voertuigcategorieën, in overeenstemming met de standaard equivalentiecoëfficiënten in bijlage V. De lidstaten mogen echter beslissen bussen en touringcars van deze congestieheffingen vrij te stellen ter bevordering van het collectief vervoer, de sociaal-economische ontwikkeling en de territoriale cohesie. [Am. 72] 4. De congestieheffing is een weerspiegeling van de kosten die een voertuig veroorzaakt voor andere weggebruikers en indirect voor de samenleving, maar mag niet hoger liggen dan de in bijlage VI voor een bepaald type weg vastgestelde maximumniveaus. 5. De lidstaten voorzien in adequate mechanismen om de impact van de congestieheffingen te monitoren en voor de herziening van die heffingen. Zij evalueren regelmatig, ten minste om de drie jaar, het niveau van de heffingen om ervoor te zorgen dat deze niet hoger liggen dan congestiekosten die in de lidstaat worden veroorzaakt op de wegvakken waar congestieheffingen worden opgelegd.”; (7) De artikelen 7 septies en 7 octies worden vervangen door:" “Artikel 7 septies 1. Nadat hij de Commissie daarvan in kennis heeft gesteld, kan een lidstaat een toeslag heffen op de infrastructuurheffingen voor wegvakken die regelmatig verzadigd zijn, of waarvan het gebruik door voertuigen aanzienlijke milieuschade veroorzaakt, wanneer aan de volgende voorwaarden is voldaan: 1 bis. Voor nieuwe grensoverschrijdende projecten mogen alleen toeslagen worden ingevoerd indien alle bij die projecten betrokken lidstaten daarmee instemmen. [Ams. 78 en 164] 2. Een toeslag kan worden geheven op infrastructuurheffingen die overeenkomstig artikel 7 octies of 7 octies bis worden gevarieerd. 3. Wanneer de Commissie de vereiste inlichtingen heeft ontvangen van een lidstaat die voornemens is een toeslag op te leggen, stelt zij die informatie ter beschikking van de leden van het in artikel 9 quater bedoelde comité. Wanneer de Commissie van oordeel is dat de geplande toeslag niet in overeenstemming is met de in lid 1 gestelde voorwaarden, of wanneer zij van oordeel is dat de geplande toeslag aanzienlijke nadelige gevolgen zal hebben voor de economische ontwikkeling van perifere regio’s, kan zij het door de betrokken lidstaat voorgelegde plan voor heffingen middels een uitvoeringshandeling afwijzen, dan wel om wijziging ervan verzoeken. Die uitvoeringshandelingen worden vastgesteld volgens de in artikel 9 quater, lid 2, bedoelde raadplegingsprocedure. Als de toeslag wordt toegepast op tolregelingen als bedoeld in artikel 7 sexies, lid 3, wordt deze niet beschouwd als een ingrijpende wijziging in de zin van deze richtlijn. [Am. 79] 4. Het bedrag van de toeslag wordt afgetrokken van het bedrag van de externekostenheffing die wordt berekend overeenkomstig artikel 7 quater, behalve voor voertuigen van EURO-emissieklassen 0, I en II vanaf 15 oktober 2011, III en IV vanaf 1 januari 2015, V vanaf 1 januari 2019 en VI vanaf januari 2023. Alle opbrengsten die door de gelijktijdige toepassing van toeslagen en externekostenheffingen worden gegenereerd, worden gebruikt voor de financiering van investeringen in de aanleg van de in deel 1 van bijlage I bij Verordening (EU) nr. 1316/2013 genoemde kernnetwerkcorridors. [Am. 80] 5. Er worden geen toeslagen geheven op wegvakken waar een congestieheffing wordt toegepast. Artikel 7 octies 1. Tot 31 december 2021 mag de infrastructuurheffing worden gevarieerd om congestie aan te pakken, schade aan de infrastructuur te beperken en het gebruik van de desbetreffende infrastructuur te optimaliseren of de verkeersveiligheid te bevorderen indien aan de volgende voorwaarden is voldaan: Een lidstaat die zo’n variatie wenst in te voeren of een bestaande variatie wil wijzigen, stelt de Commissie daarvan in kennis en doet haar de nodige informatie toekomen om te kunnen beoordelen of aan de voorwaarden is voldaan. 2. Voor zware bedrijfsvoertuigen laten de lidstaten de infrastructuurheffing tot 31 december 2020 variëren volgens de EURO-emissieklasse van het voertuig, met dien verstande dat geen enkele infrastructuurheffing meer dan 100 % hoger mag zijn dan dezelfde heffing aangerekend voor gelijkwaardige voertuigen die aan de strengste emissienormen voldoen. Bestaande concessieovereenkomsten mogen van deze bepaling worden vrijgesteld tot ze worden hernieuwd. Een lidstaat mag echter afwijken van het voorschrift betreffende een variabele infrastructuurheffing indien: Dergelijke afwijkende regelingen of vrijstellingen worden aan de Commissie gemeld. 3. Wanneer bij een controle een bestuurder of, in voorkomend geval, de vervoerder geen voertuigdocumenten kan overleggen gebruik maakt van betaalmogelijkheden door middel van elektronische tolheffing of geen geldig abonnement heeft, of wanneer zijn voertuig geen door de tolwegexploitant erkende uitrusting aan boord heeft waarmee in het kader van lid 2 de emissieklasse van het voertuig kan worden aangetoond, mogen de lidstaten het hoogste toltarief opleggen. [Am. 82] 4. Binnen één jaar na de bekendmaking door de Commissie van de officiële gegevens inzake CO 2 -uitstoot overeenkomstig Verordening (EU) nr.../... *, stelt de Commissie overeenkomstig artikel 9 sexies een gedelegeerde handeling vast om de referentiewaarden voor CO 2 -emissies te bepalen, samen met een passende categorisering van de betrokken zware bedrijfsvoertuigen , rekening houdend met emissieverlagende technologieën . [Am. 83] Binnen één jaar na de inwerkingtreding van die gedelegeerde handeling, variëren de lidstaten de infrastructuurheffingen op basis van de CO 2 -emissiewaarden en de relevante voertuigcategorisering. Bij de variatie van die heffingen wordt ervoor gezorgd dat de infrastructuurheffingen niet meer dan 100 % hoger liggen dan voor een gelijkwaardig voertuig dat niet emissieloos is maar de laagste CO 2 -emissie haalt. Emissieloze voertuigen genieten een korting van 75 % op de infrastructuurheffingen ten opzichte van het maximumtarief . [Am. 84] 4 bis. Met ingang van … [datum van de inwerkingtreding van deze richtlijn] genieten emissieloze voertuigen een korting van 50 % ten opzichte van het laagste tarief van de infrastructuurheffingen. Voor emissieloos gebruik geldt dezelfde korting, op voorwaarde dat dit gebruik kan worden aangetoond. [Am. 85] 4 ter. De Commissie stelt uiterlijk op ... [vijf jaar na de inwerkingtreding van deze richtlijn] een evaluatieverslag op waarin het marktaandeel van emissieloze voertuigen en emissieloos gebruik wordt beoordeeld. De Commissie is bevoegd om, in voorkomend geval, overeenkomstig artikel 9 sexies gedelegeerde handelingen vast te stellen tot herberekening van de korting die op emissieloze voertuigen van toepassing is ten opzichte van het laagste tarief van de infrastructuurheffing. [Am. 86] 5. De in de leden 1, 2 en 4 bedoelde variaties mogen niet tot doel hebben extra opbrengsten uit tolgeld te genereren. Iedere niet beoogde toename van de opbrengsten moet binnen twee jaar na afloop van het boekjaar waarin de extra opbrengsten zijn gegenereerd worden gecompenseerd door middel van wijzigingen in de structuur van de toegepaste variatie. ____________ * Verordening (EU).../... van de Commissie van XXX tot uitvoering van Verordening (EG) nr. 595/2009 wat betreft de certificering van de CO2-emissies en het brandstofverbruik van zware bedrijfsvoertuigen en tot wijziging van Richtlijn 2007/46/EG van het Europees Parlement en de Raad (PB L ... van ..., blz. ...).”; (8) Het volgende artikel 7 octies bis wordt toegevoegd:" "Artikel 7 octies bis: 1. Tot 31 december 2021 mogen de lidstaten de tolgelden en gebruiksrechten voor lichte voertuigen variëren op basis van de milieuprestaties van het voertuig. [Am. 87. Niet van toepassing op de Nederlandse versie] 2. Vanaf 1 januari 2022 variëren de lidstaten de tolgelden en, in het geval van gebruiksrechten, minstens de jaarlijkse rechten, op basis van de emissies van CO 2 en verontreinigende stoffen overeenkomstig de voorschriften van bijlage VII. 2 bis. De lidstaten mogen rekening houden met de verbeterde milieuprestaties van het voertuig die worden behaald doordat het voertuig is omgebouwd om op alternatieve brandstoffen te kunnen rijden. Gebruikers moeten via een vast abonnement of een andere door de exploitant van het tolsysteem erkende regeling een variabele tolheffing kunnen genieten waarmee ze worden beloond voor de verbeterde milieuprestaties van het voertuig na de ombouw ervan. [Am. 88] 3. Wanneer bij een controle een bestuurder of, in voorkomend geval, de vervoerder niet beschikt over een abonnement of een andere door de exploitant erkende regeling of geen voertuigdocumenten kan overleggen waarmee het emissieniveau van het voertuig (conformiteitscertificaat) kan worden aangetoond overeenkomstig Verordening (EU) …/…* van de Commissie, mogen de lidstaten het hoogste toltarief of gebruiksrecht voor één jaar opleggen. Wanneer de desbetreffende documenten waarmee het emissieniveau van het voertuig kan worden aangetoond achteraf kunnen worden voorgelegd, wordt een eventueel verschil tussen het toegepaste toltarief of gebruiksrecht en het voor het betrokken voertuig passende toltarief of gebruiksrecht terugbetaald. [Am. 89] 3 bis. De lidstaten mogen uitzonderlijke maatregelen vaststellen met het oog op het opleggen van heffingen aan voertuigen van historisch belang. [Am. 90] 4. De Commissie is gemachtigd om overeenkomstig artikel 9 sexies gedelegeerde handelingen vast te stellen tot wijziging van bijlage VII om de in de bijlage gespecificeerde modaliteiten aan te passen aan de technische vooruitgang en rekening te houden met de rol van onderdelen voor de verbetering van zowel de verkeersveiligheid als het koolstofvrij maken van het vervoer . [Am. 91] _____________ * Verordening (EU) 2017/xxx van de Commissie van XXX tot aanvulling van Verordening (EG) nr. 715/2007 van het Europees Parlement en de Raad van 20 juni 2007 betreffende de typegoedkeuring van motorvoertuigen met betrekking tot emissies van lichte personen- en bedrijfsvoertuigen (Euro 5 en Euro 6) en de toegang tot reparatie- en onderhoudsinformatie, tot wijziging van Richtlijn 2007/46/EG van het Europees Parlement en de Raad, Verordening (EG) nr. 692/2008 van de Commissie, Verordening (EU) nr. 1230/2012 van de Commissie en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 692/2008 (PB L xxx) en Richtlijn 2007/46/EG van het Europees Parlement en de Raad van 5 september 2007 tot vaststelling van een kader voor de goedkeuring van motorvoertuigen en aanhangwagens daarvan en van systemen, onderdelen en technische eenheden die voor dergelijke voertuigen zijn bestemd (kaderrichtlijn) (PB L 263 van 9.10.2007, blz. 1).”; (9) Artikel 7 novies wordt als volgt gewijzigd: a) in lid 1 wordt de aanhef vervangen door de volgende tekst:" “Ten minste zes maanden voor de toepassing van een nieuwe of ingrijpend gewijzigde tolregeling met gebruikmaking van een infrastructuurheffing, zenden de lidstaten de Commissie het volgende toe:”; a bis) aan artikel 7 nonies, lid 1, onder a), wordt het volgende streepje toegevoegd: " "– duidelijke informatie over de interoperabiliteit van de uitrusting aan boord van voertuigen die dient voor het betalen van gebruiksrechten en tolgelden. Deze informatie vermeldt de redenen waarom gebruikers voor deze tolregeling geen gebruik kunnen maken van andere uitrusting aan boord die in andere lidstaten wordt gebruikt."; [Am. 92] a ter) het volgende lid wordt toegevoegd: " "1 bis. Het contractueel kader voor de betrekkingen tussen de concessiegever en de concessiehouder is bedoeld om de concessieovereenkomsten te kunnen aanpassen aan de ontwikkeling van het regelgevingskader van de Unie of de lidstaten, in verband met de verplichtingen die zijn vastgelegd in de artikelen 7 quater, 7 quinquies bis, 7 octies en 7 octies bis van deze richtlijn."; [Am. 93] b) lid 3 wordt vervangen door:" "3. Vóór de uitvoering van een nieuwe of ingrijpend gewijzigde tolregeling met gebruikmaking van een externekostenheffing, stellen de lidstaten de Commissie in kennis van het betrokken netwerk en van de geplande tarieven per voertuigcategorie en emissieklasse.”; c) lid 4 wordt geschrapt. (10) Artikel 7 decies wordt als volgt gewijzigd: -a) in lid 2 wordt de inleidende zin vervangen door: " “2. Voor zware bedrijfsvoertuigen en bestelwagens voor goederenvervoer mogen de lidstaten voorzien in kortingen op of verlagingen van de infrastructuurheffing op voorwaarde dat: ”; [Am. 94] a) in lid 2 worden de punten b) en c) vervangen door:" “b) de kortingen of verlagingen weerspiegelen de feitelijke vermindering van de administratieve kosten voor de behandeling van frequente gebruikers ten opzichte van incidentele gebruikers; a bis) het volgende lid wordt ingevoegd: " "2 bis. Voor lichte voertuigen, met name voor frequente gebruikers in gebieden met verspreide bewoning en in voorsteden, mogen de lidstaten voorzien in kortingen op of verlagingen van de infrastructuurheffing op voorwaarde dat: a ter) het volgende lid wordt ingevoegd: " "2 ter. De lidstaten of bevoegde autoriteiten mogen een forfaitaire kilometervrijstelling invoeren voor een specifiek gedeelte van de weg om rekening te houden met de mobiliteitspatronen en de economische belangen van perifere regio's, op voorwaarde dat de resulterende tariefstructuur evenredig is, openbaar wordt gemaakt, onder gelijke voorwaarden beschikbaar is voor alle gebruikers en er niet toe leidt dat bijkomende kosten worden doorberekend aan andere gebruikers in de vorm van hogere toltarieven;"; [Am. 97] b) lid 3 wordt als volgt gewijzigd:" "3. De toltarieven mogen, mits wordt voldaan aan de in artikel 7 octies, lid 1, onder b), en lid 5, genoemde voorwaarden voor specifieke projecten van groot Europees belang als genoemd in bijlage I bij Verordening (EU) nr. 1315/2013 /EU , aan andere vormen van variatie worden onderworpen, teneinde de commerciële levensvatbaarheid van die projecten veilig te stellen, wanneer zij worden geconfronteerd met rechtstreekse concurrentie van andere vervoerswijzen. De daaruit voortvloeiende tariefstructuur moet lineair en evenredig zijn, moet openbaar worden gemaakt , en moet voor alle gebruikers onder gelijke voorwaarden beschikbaar zijn , en mag niet leiden tot bijkomende kosten die in de vorm van hogere toltarieven worden doorberekend aan andere gebruikers .”; [Am. 98] b bis) het volgende lid wordt ingevoegd: " "3 bis. In berggebieden en perifere regio's mogen de lidstaten of de bevoegde autoriteiten variabele toltarieven invoeren volgens de afstand die de aan een tolheffing onderworpen voertuigen hebben afgelegd, om de sociaal-economische impact zo veel mogelijk te beperken, op voorwaarde dat: (11) Artikel 7 undecies wordt als volgt gewijzigd: a) in lid 1 wordt de tweede zin vervangen door:" “Hiertoe werken de lidstaten samen voor de vaststelling van methoden die de weggebruikers in staat stellen de tolgelden en gebruiksrechten 24 uur per dag te betalen, althans hetzij aan de belangrijkste verkooppunten grens , hetzij aan een verkooppunt, met de mogelijkheid om een ontvangstbewijs te krijgen, met gebruikelijke betalingsmiddelen (waaronder elektronisch) , zowel binnen als buiten de lidstaten waarin zij worden opgelegd.”; [Am. 100] b) lid 3 wordt vervangen door:" "3. Indien een lidstaat een voertuig een tolgeld oplegt, worden het totale bedrag van dat tolgeld, het bedrag van de infrastructuurheffing, het bedrag van de externekostenheffing en het bedrag van de congestieheffing desgevallend vermeld op een aan de eindgebruiker op diens verzoek verstrekt ontvangstbewijs, voor zover mogelijk via elektronische weg.”; [Am. 101] c) in lid 4 wordt de eerste zin vervangen door:" “Indien economisch haalbaar, verrichten en innen de lidstaten externekosten- en congestieheffingen door middel van een elektronisch systeem dat voldoet aan de eisen van artikel 2, lid 1, van Richtlijn 2004/52/EG.”; 12) Artikel 7 duodecies wordt vervangen door:" “Artikel 7 duodecies Onverminderd de artikelen 107 en 108 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie laat deze richtlijn de lidstaten die een systeem van tolheffingen invoeren, vrij om daarvoor een adequate compensatie te voorzien , mits dit geen verstoring of negatieve gevolgen voor plaatselijke en/of alledaagse vervoersondernemers met zich meebrengt .”; [Am. 102] 13) Artikel 8, lid 2, wordt als volgt gewijzigd: a) in punt a) wordt de verwijzing naar "artikel 7, lid 7" vervangen door de verwijzing naar “artikel 7 bis"; b) in punt b) worden de woorden „en 2” ingevoegd na „artikel 7, lid 1”; 13 bis) het volgende artikel wordt ingevoegd: " "Artikel 8 bis Monitoring en rapportage 1. Elke lidstaat wijst een onafhankelijke autoriteit voor toezicht op de infrastructuurheffingen aan die belast wordt met het toezicht op de naleving van deze richtlijn. 2. De toezichtautoriteit voert een economische en financiële controle uit van de concessieovereenkomsten, met name om na te gaan of artikel 7 ter is nageleefd. 3. De lidstaten stellen de Commissie in kennis van de aanwijzing van deze toezichtautoriteit."; [Am. 103] 14) Artikel 9 wordt als volgt gewijzigd: -a) in artikel 9, lid 2, wordt de inleidende zin vervangen door: " “2. Om de ontwikkeling van het gehele verkeerswegennet mogelijk te maken, worden de inkomsten uit infrastructuur- en externekostenheffingen, of het financiële waarde-equivalent van deze inkomsten, aangewend voor de instandhouding en het onderhoud van het weggennet en tot optimalisering van het gehele vervoersysteem. Met name de inkomsten uit externekostenheffingen, of het financiële waarde-equivalent van deze inkomsten, worden aangewend voor de verduurzaming van het vervoer, hetgeen een of meer van de volgende punten omvat :”; [Am. 104] -a bis) in lid 2 wordt punt b) vervangen door: " “b) de door het wegvervoer veroorzaakte luchtverontreiniging en geluidshinder verminderen;”; [Am. 105] -a ter) in lid 2 wordt het volgende punt ingevoegd: " "b bis) collectieve en duurzame vervoerswijzen financieren;"; [Am. 106] -a quater) lid 2, onder e), wordt vervangen door: " “e) infrastructuur voor alternatieve brandstoffen ontwikkelen, in overeenstemming met Richtlijn 2014/94/EU, en alternatieve dienstverlening voor vervoergebruikers ontwikkelen en/of de bestaande capaciteit uitbreiden;”; [Am. 107] -a quinquies) in lid 2 wordt punt f) vervangen door: " “f) het trans-Europese vervoersnet ondersteunen en knelpunten wegwerken ;”; [Am. 108] -a sexies) in lid 2 wordt punt h) vervangen door: " “h) de verkeersveiligheid en veilige wegeninfrastructuur verbeteren; en”; [Am. 109] -a septies) in lid 2 wordt punt i) vervangen door: " “i) veilige en beveiligde parkeerterreinen aanleggen ;”; [Am. 110] a) in lid 2 wordt de tweede alinea geschrapt; b) het volgende lid 3 wordt toegevoegd:" "3. Opbrengsten uit congestieheffingen, of het financiële waarde-equivalent van die inkomsten, moeten worden gebruikt om het congestieprobleem aan te pakken, met name bijvoorbeeld door: [Am. 111] b bis) het volgende lid wordt ingevoegd: " "3 bis. De inkomsten uit infrastructuur- en externekostenheffingen worden gebruikt op het grondgebied van het traject waarop de heffingen worden toegepast."; [Am. 114] 15) De artikelen 9 quinquies en 9 sexies worden vervangen door:" “Artikel 9 quinquies De Commissie is gemachtigd om overeenkomstig artikel 9 sexies gedelegeerde handelingen vast te stellen tot wijziging van bijlage 0, de bedragen in de tabellen 1 en 2 in bijlage III ter en de formules in de punten 4.1 en 4.2 van bijlage III bis teneinde deze aan te passen aan de wetenschappelijke en technische vooruitgang. Artikel 9 sexies 1. De bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen, wordt aan de Commissie toegekend onder de in dit artikel neergelegde voorwaarden. 2. De in artikel 7 octies, lid 4, artikel 7 octies bis, lid 4, en artikel 9 quinquies bedoelde bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen, wordt aan de Commissie toegekend voor onbepaalde tijd een termijn van vijf jaar met ingang van ... [datum van inwerkingtreding van deze richtlijn]. De Commissie stelt uiterlijk negen maanden voor het einde van de termijn van vijf jaar een verslag op over de bevoegdheidsdelegatie. De bevoegdheidsdelegatie wordt stilzwijgend met termijnen van dezelfde duur verlengd, tenzij het Europees Parlement of de Raad zich uiterlijk drie maanden voor het einde van elke termijn tegen deze verlenging verzet. [Am. 115] 3. De in artikel 7 octies, lid 4, artikel 7 octies bis, lid 4, en artikel 9 quinquies bedoelde bevoegdheidsdelegatie kan te allen tijde door het Europees Parlement of de Raad worden ingetrokken. Het besluit tot intrekking beëindigt de delegatie van de in dat besluit genoemde bevoegdheid. Het wordt van kracht op de dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie of op een daarin genoemde latere datum. Het laat de geldigheid van de reeds van kracht zijnde gedelegeerde handelingen onverlet. 4. Vóór de vaststelling van een gedelegeerde handeling raadpleegt de Commissie de door elke lidstaat aangewezen deskundigen overeenkomstig de beginselen die zijn neergelegd in het Interinstitutioneel Akkoord over beter wetgeven van 13 april 2016. 5. Zodra de Commissie een gedelegeerde handeling heeft vastgesteld, doet zij daarvan gelijktijdig kennisgeving aan het Europees Parlement en de Raad. 6. Een overeenkomstig artikel 7 octies, lid 4, artikel 7 octies bis, lid 4, en artikel 9 quinquies vastgestelde gedelegeerde handeling treedt alleen in werking indien het Europees Parlement noch de Raad daartegen binnen een termijn van twee maanden na de kennisgeving van de handeling aan het Europees Parlement en de Raad bezwaar heeft gemaakt, of indien zowel het Europees Parlement als de Raad voor het verstrijken van die termijn de Commissie hebben medegedeeld dat zij daartegen geen bezwaar zullen maken. Die termijn wordt op initiatief van het Europees Parlement of de Raad met twee maanden verlengd.”; 16) De artikelen 9 septies en 9 octies worden geschrapt. 17) Artikel 10 bis wordt vervangen door:" "1. De bedragen in euro in bijlage II en de bedragen in centen in de tabellen 1 en 2 in bijlage III ter worden om de twee jaar aangepast ter verrekening van de wijzigingen in het voor de hele EU geldende geharmoniseerde indexcijfer van de consumptieprijzen, exclusief energie en onbewerkte voedingsmiddelen, als gepubliceerd door de Commissie (Eurostat). De eerste aanpassing vindt plaats uiterlijk op 31 maart [van het jaar volgende op de twee jaar na de inwerkingtreding van deze richtlijn]. De bedragen worden automatisch aangepast door verhoging van het basisbedrag in euro of centen met de percentagewijziging in die index. De resulterende bedragen worden afgerond tot een rond bedrag in euro met betrekking tot bijlage II en een rond bedrag in een tiende cent met betrekking tot bijlage III ter. 2. De Commissie publiceert de aangepaste bedragen als bedoeld in lid 1 uiterlijk op 31 maart van het jaar na twee kalenderjaren als bedoeld in lid 1 in het Publicatieblad van de Europese Unie . Die aangepaste bedragen gelden vanaf de eerste dag van de maand volgend op de bekendmaking daarvan.”; 18) Artikel 11 wordt vervangen door:" "Artikel 11 -1. De lidstaten of de bevoegde autoriteiten vermelden zo transparant en duidelijk mogelijk hoe zij de opbrengsten uit de door de weggebruikers betaalde heffingen aanwenden. [Am. 116] 1. Elk jaar publiceren de lidstaten in geaggregeerde vorm een verslag over de op hun grondgebied geheven tolgelden en gebruiksrechten, m.i.v. informatie over het gebruik van de opbrengsten en de kwaliteit van de wegen waarvoor tolgelden of gebruiksrechten worden geheven als gespecificeerd in de leden 2 en 3. 2. In het overeenkomstig lid 1 gepubliceerde verslag wordt de volgende informatie opgenomen: 3. Voor de beoordeling van de kwaliteit van de wegvakken waarop tolgelden of gebruiksrechten worden geheven, maken de lidstaten gebruik van kernprestatie-indicatoren. Die indicatoren hebben ten minste betrekking op: 3 bis. De lidstaten maken de resultaten die zijn behaald dankzij de herinvestering van infrastructuurheffingen en externekostenheffingen openbaar, samen met de voordelen die dit heeft opgeleverd in termen van grotere verkeersveiligheid, verminderde milieueffecten en verminderde verkeerscongestie. [Am. 118] 4. Binnen drie jaar na [de inwerkingtreding van de herziene richtlijn] stelt de Commissie een uitvoeringshandeling vast volgens de raadplegingsprocedure als bedoeld in artikel 9 quater, lid 2, om een reeks geharmoniseerde indicatoren te definiëren. 5. Binnen zes jaar [na de inwerkingtreding van de herziene richtlijn] publiceert de Commissie een verslag over de toepassing van de in lid 4 bedoelde indicatoren door de lidstaten. 5 bis. Binnen de vijf jaar na de inwerkingtreding van deze richtlijn dient de Commissie een verslag in over de ontwikkeling van het marktaandeel van emissieloze voertuigen en herziet zij indien nodig dienovereenkomstig het kortingstarief voor deze voertuigen. [Am. 119] 19) De bijlagen worden als volgt gewijzigd: a) De bijlagen 0, III bis, III ter en IV worden gewijzigd overeenkomstig de bijlage bij deze richtlijn. b) De bijlagen V, VI en VII worden toegevoegd overeenkomstig de bijlage bij deze richtlijn. Artikel 2 1. De lidstaten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden om uiterlijk op … aan deze richtlijn te voldoen. Zij delen de Commissie de tekst van die bepalingen onverwijld mede. Wanneer de lidstaten die bepalingen aannemen, wordt in die bepalingen zelf of bij de officiële bekendmaking ervan naar deze richtlijn verwezen. De regels voor deze verwijzing worden vastgesteld door de lidstaten. 2. De lidstaten delen de Commissie de tekst van de belangrijkste bepalingen van intern recht mede die zij op het onder deze richtlijn vallende gebied vaststellen. Artikel 3 Deze richtlijn treedt in werking op de twintigste dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie . Artikel 4 Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten. Gedaan te ..., Voor het Europees Parlement Voor de Raad De voorzitter De voorzitter BIJLAGE 1) De bijlagen 0, III, III bis, III ter en IV worden als volgt gewijzigd: a) In bijlage 0 wordt afdeling 3 als volgt gewijzigd: i) de titel wordt vervangen door: "3. "EURO III-/EURO IV-/EURO V-voertuig"" ii) in de tabel wordt de regel betreffende „EEV-voertuigen” geschrapt; iii) het volgende wordt toegevoegd: "Euro VI-emissiegrenswaarden Grenswaarden CO (mg/kWh) THC (mg/kWh) NMHC (mg/kWh) CH 4 (mg/kWh) NO X (1) (mg/kWh) NH 3 (ppm) Deeltjesmassa (mg/kWh) Deeltjesaantal (#/kWh) WHSC (CI) 1500 130 400 10 10 8,0 x 10 11 WHTC (CI) 4000 160 460 10 10 6,0 x 10 11 WHTC (PI) 4000 160 500 460 10 10 6,0 x 10 11 Opmerking: PI = elektrische ontsteking CI = compressieontsteking 1) Het toelaatbare niveau van de NO 2 -component in de NO x -grenswaarde kan in een later stadium worden bepaald."; b) Bijlage III wordt als volgt gewijzigd: i) Deel 2 wordt als volgt gewijzigd: – in punt 2.1 wordt het zesde streepje vervangen door: “– De kostentoerekening aan zware bedrijfsvoertuigen elke voertuigcategorie geschiedt op een objectieve en transparante basis, waarbij rekening wordt gehouden met het aandeel van zware bedrijfsvoertuigen de verschillende voertuigcategorieën in het verkeer dat van het wegennet gebruik maakt en de daaraan verbonden kosten. De voertuigkilometers van de zware bedrijfsvoertuigen kunnen hiertoe worden gecorrigeerd aan de hand van objectief verantwoorde "equivalentiecoëfficiënten" zoals die welke zijn opgenomen in punt 4 (*). [Am. 120] ___________ * Bij de toepassing van equivalentiecoëfficiënten door de lidstaten kan rekening worden gehouden met wegenaanleg in fasen of volgens een langelevenscyclusbenadering.”; – in punt 2.2 wordt het tweede streepje vervangen door: “– De kosten worden op basis van werkelijke en voorspelde aandelen voertuigkilometers verdeeld over de zware bedrijfsvoertuigen en het overige verkeer lichte voertuigen , en kunnen worden gecorrigeerd aan de hand van objectief verantwoorde equivalentiecoëfficiënten zoals die welke zijn vermeld in punt 4.”; [Am. 121] ii) in deel 4 worden de titel en het eerste streepje vervangen door: “4. AANDEEL VAN ZWARE BEDRIJFSVOERTUIGEN IN HET VERKEER, EQUIVALENTIECOËFFICIËNTEN EN CORRECTIEMECHANISME – De berekening van het tolgeld is gebaseerd op het feitelijke of voorspelde aandeel van zware bedrijfsvoertuigen in de voertuigkilometers, die mogen worden gecorrigeerd aan de hand van equivalentiecoëfficiënten om rekening te houden met de hogere kosten voor aanleg en reparatie van infrastructuur voor gebruik door zware bedrijfsvoertuigen.”; c) Bijlage III bis wordt vervangen door: “BIJLAGE III bis MINIMUMEISEN VOOR DE TOEPASSING VAN EEN EXTERNEKOSTENHEFFING In deze bijlage worden de minimumeisen voor de toepassing van een externekostenheffing en, desgevallend, voor de berekening van de maximale externekostenheffing vastgesteld. 1. Betrokken gedeelten van het wegennet De lidstaten specificeren nauwkeurig op welk deel of welke delen van hun wegennet een externekostenheffing wordt toegepast. Wanneer een lidstaat voornemens is een externekostenheffing slechts toe te passen op een deel of delen van zijn wegennet, namelijk zijn aandeel in het trans-Europees netwerk en zijn snelwegen, wordt dit deel of worden deze delen gekozen nadat een beoordeling is gemaakt waarbij is vastgesteld dat: – het gebruik van de wegen waarop een externekostenheffing wordt toegepast door voertuigen grotere milieuschade met zich meebrengt dan de gemiddelde milieuschade als beoordeeld op basis van de rapportagevoorschriften inzake luchtkwaliteit, de nationale emissie-inventarissen, de verkeersvolumes en, voor geluid, Richtlijn 2002/49/EG, of – het opleggen van een externekostenheffing op andere delen van het aldus samengestelde netwerk negatieve effecten kan hebben op het milieu of de verkeersveiligheid, of dat de toepassing en inning van een externekostenheffing op die gedeelten van het net buitensporige kosten met zich meebrengt. [Am. 122] 2. Relevante voertuigen, wegen en tijdsperioden Wanneer een lidstaat voornemens is hogere externekostenheffingen toe te passen dan de in bijlage III ter gespecificeerde referentiewaarden, stelt hij de Commissie in kennis van de voertuigclassificatie op basis waarvan de externekostenheffingen zal worden gevarieerd. De lidstaat stelt de Commissie tevens in kennis van de ligging van de wegen waarop hogere externekostenheffingen worden toegepast (hierna: „voorstadswegen, (inclusief autosnelwegen)”) en van de wegen waarop lagere externekostenheffingen worden toegepast (hierna: „interlokale wegen (inclusief autosnelwegen)”). Indien van toepassing, stelt hij de Commissie in kennis van de exacte tijdsperioden die overeenstemmen met de nachtperiode, tijdens welke een hogere heffing van externe geluidshinderkosten mag worden opgelegd om de grotere geluidshinder te compenseren. De indeling van de wegen in voorstadswegen (inclusief autosnelwegen) en interlokale wegen (inclusief autosnelwegen), en de vaststelling van de tijdsperiodes is gebaseerd op objectieve criteria in verband met het niveau van blootstelling van de wegen en hun omgeving aan verontreiniging, zoals de bevolkingsdichtheid, de jaarlijkse gemiddelde luchtverontreiniging (met name van PM 10 en NO 2 ) en het aantal dagen (voor PM 10 ) en uren (NO 2 ) waarop de bij Richtlijn 2008/50/EG vastgestelde grenswaarden worden overschreden. De gebruikte criteria worden gespecificeerd in de kennisgeving. [Am. 123] 3. Hoogte van de heffing Dit deel is van toepassing wanneer een lidstaat plannen heeft voor de invoering van hogere externekostenheffingen dan de in bijlage III ter gespecificeerde referentiewaarden. Voor elke voertuigklasse, elk soort weg en elke tijdsperiode stelt de lidstaat, of in voorkomend geval een onafhankelijke instantie, één specifiek tarief vast. De daaruit voortvloeiende heffingsstructuur is transparant, wordt openbaar gemaakt en is onder gelijke voorwaarden voor alle gebruikers beschikbaar. De openbaarmaking moet geruime tijd vóór de toepassing geschieden. Alle parameters, gegevens en andere informatie die nodig zijn om te begrijpen hoe de verschillende externekostenelementen zijn berekend, worden openbaar gemaakt. Bij de bepaling van de tarieven moet de lidstaat of in voorkomend geval een onafhankelijke instantie zich laten leiden door het beginsel van doelmatige tarifering, zijnde de vaststelling van tarieven die een zo correct mogelijke weergave zijn van de maatschappelijke marginale kosten van het gebruik van het voertuig waarop de heffing wordt toegepast. Bij de bepaling van de tarieven moet rekening worden gehouden met het risico op sluipverkeer en de negatieve effecten die dat kan hebben voor de verkeersveiligheid, het milieu en de congestie, en moet worden bekeken hoe die risico’s kunnen worden beperkt. De lidstaat of, in voorkomend geval, een onafhankelijke instantie monitort hoe doeltreffend de heffingsregeling is in het verminderen van de milieuschade ten gevolge van het wegvervoer. Om de twee jaar worden, indien nodig, de tariefstructuur en het specifieke bedrag van de heffing dat is vastgesteld voor een bepaalde voertuigklasse, een wegtype en een periode aangepast aan de veranderingen in vraag en aanbod van het vervoer. 4. Externekostenelementen 4.1. Kosten van door het verkeer veroorzaakte luchtverontreiniging Wanneer een lidstaat voornemens is hogere externekostenheffingen toe te passen dan de in bijlage III ter gespecificeerde referentiewaarden, berekent die lidstaat of, in voorkomend geval, een onafhankelijke instantie de in rekening te brengen kosten van de door het verkeer veroorzaakte luchtverontreiniging aan de hand van de volgende formule: waarbij — PCV ij = de luchtverontreinigingskosten van voertuigklasse i op een weg van type j (EUR/voertuig.kilometer), — EF ik = de emissiefactor van verontreinigende stof k en voertuigklasse i (gram/voertuig.kilometer), en — PC jk = in geldwaarde uitgedrukte kosten van verontreinigende stof k voor het wegentype j (EUR/gram). De emissiefactoren zijn dezelfde als die welke door de lidstaten worden gebruikt om de nationale emissie-inventarissen vast te stellen overeenkomstig Richtlijn (EU) 2016/2284 van het Europees Parlement en de Raad betreffende de vermindering van de nationale emissies van bepaalde luchtverontreinigende stoffen* (waarbij gebruik moet worden gemaakt van het EMEP/EEA-richtsnoer voor de inventarisatie van emissies van luchtverontreinigende stoffen**). De in geldwaarde uitgedrukte kosten van verontreinigende stoffen worden door de lidstaat of, in voorkomend geval, een onafhankelijke instantie als bedoeld in artikel 7 quater, lid 4, geraamd op basis van wetenschappelijk onderbouwde methoden. De lidstaat of, in voorkomend geval, een onafhankelijke instantie kan wetenschappelijk onderbouwde alternatieve methoden voor de berekening van de kosten van luchtverontreiniging toepassen met gebruikmaking van gegevens van luchtverontreinigingsmetingen en in geldwaarde uitgedrukte plaatselijke kosten van de luchtverontreinigende stoffen. 4.2. Kosten van door het verkeer veroorzaakte geluidshinder Wanneer een lidstaat voornemens is om hogere externekostenheffingen toe te passen dan de in bijlage III ter gespecificeerde referentiewaarden, berekent de lidstaat of, in voorkomend geval, een onafhankelijke instantie de in rekening te brengen kosten van de door het verkeer veroorzaakte geluidshinder aan de hand van de volgende formules: waarbij — NCV j = geluidshinderkosten van één zwaar vrachtvoertuig op een weg van het type j (EUR/voertuig.kilometer), — NC jk = geluidshinderkosten per persoon blootgesteld aan geluidsniveau k op weg van het type j (EUR/persoon), — POP k = de bevolking die is blootgesteld aan dagelijks geluidsniveau k per kilometer (persoon/kilometer), — WADT = gewogen gemiddeld dagelijks verkeer (personenwagenequivalent) — a en b wegingsfactoren die zodanig door de lidstaten zijn vastgesteld dat de resulterende gewogen gemiddelde geluidshinderheffing per voertuigkilometer overeenkomt met NCV j (daily). De door het verkeer veroorzaakte geluidshinder betreft de impact van geluid op de gezondheid van de bevolking langs de weg. De aan geluidsniveau k blootgestelde bevolking wordt afgeleid uit de strategische geluidsbelastingskaarten die zijn opgesteld overeenkomstig artikel 7 van Richtlijn 2002/49/EG van het Europees Parlement en de Raad ***. De geluidshinderkosten per aan geluidsniveau k blootgestelde persoon worden door de lidstaat of, in voorkomend geval, een onafhankelijke instantie geraamd aan de hand van wetenschappelijk onderbouwde methoden. Bij de bepaling van het gewogen gemiddelde dagelijks verkeer wordt uitgegaan van een equivalentiefactor „e” tussen zware vrachtvoertuigen en personenwagens op basis van de geluidsemissies van de gemiddelde vrachtwagen en in het licht van Verordening (EU) nr. 540/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 16 april 2014 betreffende het geluidsniveau van motorvoertuigen en vervangende geluidsdempingssystemen, en tot wijziging van Richtlijn 2007/46/EG en tot intrekking van Richtlijn 70/157/EEG. De lidstaat of, in voorkomend geval, een onafhankelijke instantie kan gedifferentieerde geluidshinderheffingen toepassen om het gebruik van stillere voertuigen te belonen mits dit niet tot een ongelijke behandeling van buitenlandse voertuigen leidt. _____________ * Richtlijn (EU) 2016/2284 van het Europees Parlement en de Raad van 14 december 2016 betreffende de vermindering van de nationale emissies van bepaalde luchtverontreinigende stoffen, tot wijziging van Richtlijn 2003/35/EG en tot intrekking van Richtlijn 2001/81/EG (PB L 344 van 17.12.2016, blz. 1). ** Methodologie van het Europees Milieuagentschap, http://www.eea.europa.eu//publications/emep-eea-guidebook-2016. *** Richtlijn 2002/49/EG van het Europees Parlement en de Raad van 25 juni 2002 inzake de evaluatie en de beheersing van omgevingslawaai (PB L 189 van 18.7.2002, blz. 12)."; d) Bijlage III ter wordt vervangen door: “BIJLAGE III ter REFERENTIEWAARDEN MINIMUMWAARDE N VOOR EXTERNEKOSTENHEFFINGEN In deze bijlage worden de referentiewaarden minimumwaarden van de externekostenheffing vastgesteld, m.i.v. de kosten van luchtverontreiniging en geluidshinder. [Am. 126] Tabel 1: Referentiewaarden Minimumwaarden van de externekostenheffing voor zware vrachtvoertuigen [Am. 127] Voertuigklasse Cent/voertuigkilometer Weg in stedelijk gebied (1) Weg in buitengebied (2) Vrachtwagens met een maximaal toegestaan totaalgewicht van minder dan 14 ton of met twee assen EURO 0 13,3 8,3 EURO I 9,1 5,4 EURO II 8,8 5,4 EURO III 7,7 4,3 EURO IV 5,9 3,1 EURO V 5,7 1,9 EURO VI 3,2 0,6 Minder vervuilend dan EURO VI 2,5 0,3 Vrachtwagens met een maximaal toegestaan totaalgewicht tussen 14 en 28 ton of met drie assen EURO 0 23,3 15,1 EURO I 16,4 10,1 EURO II 15,7 10,0 EURO III 13,5 8,2 EURO IV 9,5 5,7 EURO V 8,9 3,7 EURO VI 3,6 0,8 Minder vervuilend dan EURO VI 2,5 0,3 Vrachtwagens met een maximaal toegestaan totaalgewicht tussen 28 en 40 ton of met vier assen EURO 0 30,4 19,7 EURO I 22,6 13,9 EURO II 21,3 13,9 EURO III 17,8 11,2 EURO IV 12,2 7,7 EURO V 9,2 4,0 EURO VI 3,5 0,8 Minder vervuilend dan EURO VI 2,5 0,3 Vrachtwagens met een maximaal toegestaan totaalgewicht van meer dan 40 ton of met 5 assen of meer EURO 0 43,0 28,6 EURO I 31,5 19,8 EURO II 29,2 19,4 EURO III 24,0 15,6 EURO IV 16,2 10,6 EURO V 9,8 4,7 EURO VI 3,6 1,0 Minder vervuilend dan EURO VI 2,5 0,3 (1) „stedelijk gebied”: gebied met een bevolkingsdichtheid tussen 150 en 900 inwoners/km² (gemiddelde bevolkingsdichtheid van 300 inwoners/km²). 2) „buitengebied”: gebied met een bevolkingsdichtheid van minder dan 150 inwoners/km ² . Tabel 2: Referentiewaarden Minimumwaarden van de externekostenheffing voor touringcars [Am. 128] Voertuigklasse Cent/voertuigkilometer Weg in stedelijk gebied (1) Weg in buitengebied (2) Touringcars met een maximaal toegestaan totaalgewicht van 18 ton of met twee assen EURO 0 20,3 13,1 EURO I 16,0 10,4 EURO II 15,6 9,9 EURO III 13,9 8,5 EURO IV 10,0 5,7 EURO V 9,0 5,0 EURO VI 2,8 0,8 Minder vervuilend dan EURO VI 1,4 0,2 Touringcars met een maximaal toegestaan totaalgewicht van meer dan 18 ton of met drie assen of meer: EURO 0 24,9 16,2 EURO I 19,2 12,3 EURO II 18,5 12,0 EURO III 15,7 9,8 EURO IV 10,6 6,6 EURO V 10,2 5,2 EURO VI 2,8 0,8 Minder vervuilend dan EURO VI 1,4 0,2 (1) „stedelijk gebied”: gebied met een bevolkingsdichtheid tussen 150 en 900 inwoners/km² (gemiddelde bevolkingsdichtheid van 300 inwoners/km²). (2) „buitengebied”: gebied met een bevolkingsdichtheid van minder dan 150 inwoners/km ² . De waarden van de tabellen 1 en 2 mogen met een factor referentiefactor van maximaal 2 4 worden vermenigvuldigd in bergachtige gebieden en rond agglomeraties, voor zover dat gerechtvaardigd is door de lagere bevolkingsspreiding, het hellingspercentage van de wegen, de hoogte en/of temperatuurinversies. Indien er wetenschappelijk bewijs is ter ondersteuning van een hogere berg- of agglomeratiefactor, kan deze referentiewaarde worden verhoogd op basis van een gedetailleerde motivering. ”; [Am. 129] Tabel 3: Minimumwaarden van de externekostenheffing voor personenwagens (cent/voertuigkilometer) Voertuig Motor EURO-klasse Weg in stedelijk gebied Weg in buitengebied Autodiesel &lt;1,4l EURO II 1,9 0,9 EURO III 1,6 0,9 EURO IV 1,3 0,7 EURO V 0,9 0,5 EURO VI 0,6 0,3 1,4-2,0l EURO 0 3,6 1,0 EURO I 1,9 0,9 EURO II 1,8 0,8 EURO III 1,7 0,9 EURO IV 1,4 0,7 EURO V 0,9 0,5 EURO VI 0,6 0,3 &gt;2,0l EURO 0 3,9 1,3 EURO I 1,9 0,9 EURO II 1,8 0,9 EURO III 1,7 0,9 EURO IV 1,4 0,7 EURO V 0,9 0,5 EURO VI 0,6 0,3 Autobenzine &lt;1,4l EURO 0 3,7 2,4 EURO I 1,0 0,4 EURO II 0,7 0,3 EURO III 0,5 0,2 EURO IV 0,5 0,2 EURO V 0,5 0,2 EURO VI 0,5 0,2 1,4-2,0l EURO 0 3,9 3,0 EURO I 1,1 0,4 EURO II 0,7 0,3 EURO III 0,5 0,2 EURO IV 0,5 0,2 EURO V 0,4 0,2 EURO VI 0,4 0,2 &gt;2,0l EURO 0 4,0 3,0 EURO I 1,0 0,4 EURO II 0,5 0,3 EURO III 0,5 0,2 EURO IV 0,5 0,2 EURO V 0,4 0,2 EURO VI 0,4 0,2 [Am. 124] Tabel 4: Minimumwaarden van de externekostenheffing voor lichte bedrijfsvoertuigen (cent/voertuigkilometer): Voertuig EURO-klasse Weg in stedelijk gebied Weg in buitengebied Benzine voor lichte bedrijfsvoertuigen EURO I 2,4 0,7 EURO II 1,9 0,4 EURO III 1,8 0,4 EURO IV 1,7 0,3 EURO V 1,6 0,3 EURO VI 1,6 0,3 Diesel voor lichte bedrijfsvoertuigen EURO I 4,0 1,7 EURO II 4,1 1,7 EURO III 3,5 1,3 EURO IV 3,0 1,1 EURO V 2,2 0,8 EURO VI 1,9 0,5 [Am. 125] e) in bijlage IV wordt de tabel met het kopje „Voertuigcombinaties (gelede voertuigen en samenstellen)” vervangen door: “Voertuigcombinaties (gelede voertuigen en samenstellen) Aangedreven assen voorzien van luchtvering of van een als gelijkwaardig erkende vering Andere veringssystemen van aangedreven assen Schadeklasse Aantal assen en maximaal toegestaan totaalgewicht (in t) Aantal assen en maximaal toegestaan totaalgewicht (in t) Gelijk aan of meer dan Minder dan Gelijk aan of meer dan Minder dan 2 + 1 assen 7,5 12 14 16 18 20 22 23 25 12 14 16 18 20 22 23 25 28 7,5 12 14 16 18 20 22 23 25 12 14 16 18 20 22 23 25 28 I 2 + 2 assen 23 25 26 28 25 26 28 29 23 25 26 28 25 26 28 29 29 31 29 31 II 31 33 31 33 33 36 36 38 33 36 III 2 + 3 assen II 36 38 38 40 36 38 38 40 III 3 + 2 assen II 36 38 38 40 36 38 38 40 40 44 III 40 44 3 + 3 assen 36 38 38 40 36 38 I 38 40 II 40 44 40 44 7 assen 40 50 40 50 II 50 60 50 60 III 60 60 8 of 9 assen 40 50 40 50 I 50 60 50 60 II 60 60 III"; e bis) aan bijlage IV wordt de volgende alinea toegevoegd: “Voor alle door alternatieve brandstoffen aangedreven motorvoertuigen wordt het maximaal toegestane gewicht met het voor de alternatieve brandstoftechnologie vereiste extra gewicht verhoogd met ten hoogste 1 ton.”; [Am. 130] 2) De volgende bijlagen V, VI en VII worden toegevoegd: "BIJLAGE V MINIMUMEISEN VOOR DE TOEPASSING VAN CONGESTIEHEFFINGEN In deze bijlage worden de minimumeisen voor de toepassing van een congestieheffing vastgesteld. 1. De delen van het netwerk, de voertuigen en de periodes waarop congestieheffingen worden toegepast De lidstaten specificeren duidelijk: a) op welk deel of welke delen van hun netwerk, bestaande uit hun aandeel in het trans-Europese wegennet en hun snelwegen, als bedoeld in artikel 7, lid 1, congestieheffingen worden ingevoerd overeenkomstig artikel 7 quinquies bis, leden 1 en 3. b) de indeling van de wegvakken van hun netwerk waar congestie optreedt in „grootstedelijke” en „niet-grootstedelijke” wegen. Voor de indeling van alle wegvakken hanteren de lidstaten de in tabel 1 genoemde criteria. Tabel 1 Criteria voor de indeling van de wegen van het netwerk als bedoeld in punt a) in „grootstedelijke” en „niet-grootstedelijke” wegen. Wegencategorie Indelingscriterium „Grootstedelijke wegen”: delen van het netwerk die binnen agglomeraties met 250 000 inwoners of meer zijn gelegen. „Niet-grootstedelijke wegen”: Delen van het netwerk die niet als „grootstedelijke wegen” zijn gekwalificeerd. c) voor elk individueel wegvak, de periode waarin de heffing van toepassing is. Wanneer tijdens de heffingsperiode verschillende heffingen van toepassing zijn, specificeren de lidstaten duidelijk het begin en het einde van elke periode waarin een specifieke heffing wordt toegepast. De lidstaten gebruiken de in tabel 2 genoemde equivalentiefactoren voor het bepalen van de verhouding tussen de heffingsniveaus voor verschillende voertuigcategorieën: Tabel 2: Equivalentiecoëfficiënten voor de verhouding tussen de niveaus van de congestieheffing voor de verschillende voertuigcategorieën Voertuigcategorie Equivalentiefactor Lichte voertuigen 1 Niet-gelede vrachtwagens 1,9 Bussen en touringcars 2,5 1,5 Vrachtwagens met oplegger en/of aanhangwagen 2,9 [Am. 131] 2. Bedrag van de heffing Voor elke voertuigcategorie, elk wegvak en elke periode, bepaalt de lidstaat, of in voorkomend geval een onafhankelijke instantie, één specifiek tarief overeenkomstig het bepaalde in deel 1 van deze bijlage en rekening houdend met de overeenkomstige in de tabel in bijlage VI vastgestelde maxima. De daaruit voortvloeiende heffingsstructuur is transparant, wordt openbaar gemaakt en is onder gelijke voorwaarden voor alle gebruikers beschikbaar. De lidstaat publiceert alle hierna genoemde informatie voldoende lang vóór de congestieheffing wordt ingevoerd: a) alle parameters, gegevens en andere informatie die nodig zijn om te begrijpen hoe wegen en voertuigen zijn ingedeeld en hoe de periodes waarin de heffing van toepassing is, zijn bepaald; b) een volledig overzicht van de congestieheffingen voor iedere voertuigcategorie op elk wegvak en in elke periode. De lidstaten stellen de Commissie in kennis van alle informatie die zij op grond van de punten a) en b) moeten publiceren. Vooraleer de tarieven worden bepaald moet rekening worden gehouden met het risico op sluipverkeer en de negatieve effecten die dat kan hebben voor de verkeersveiligheid, het milieu en de congestie, en moet worden bekeken hoe die risico’s kunnen worden beperkt. De lidstaat of, in voorkomend geval, een onafhankelijke instantie monitort hoe doeltreffend de heffingsregeling is in het verminderen van de congestie. Elk jaar worden, indien nodig, de tariefstructuur, de periodes en het specifieke bedrag van de heffing dat is vastgesteld voor elke voertuigcategorie, elk type weg en elke periode aangepast aan de veranderingen in vraag en aanbod van het vervoer. BIJLAGE VI MAXIMALE CONGESTIEHEFFING In deze bijlage wordt het maximumniveau van de congestieheffing bepaald. De in de onderstaande tabel vermelde maximumniveaus gelden voor lichte voertuigen. De wijzigingen voor andere voertuigcategorieën worden bepaald door vermenigvuldiging van de heffing voor lichte voertuigen met de equivalentiefactoren in de tabel in bijlage V. Tabel: Maximumniveau van de congestieheffing voor lichte voertuigen Cent/voertuigkilometer Grootstedelijke wegen Niet-grootstedelijke wegen Autosnelwegen 67 34 Hoofdwegen 198 66 BIJLAGE VII VARIATIE VAN DE TOLGELDEN EN GEBRUIKSRECHTEN VOOR LICHTE VOERTUIGEN In deze bijlage worden de emissiecategorieën gespecificeerd op basis waarvan tolgelden en gebruiksrechten worden gevarieerd. De emissies van verontreinigende stoffen worden gemeten overeenkomstig Verordening (EU) nr..../... *. De laagste tarieven gelden voor alle personenwagens en lichte bedrijfsvoertuigen waarvan de specifieke CO 2 -emissies, gemeten overeenkomstig Verordening (EG) nr. 715/2007 van het Europees Parlement en de Raad **, lager liggen dan de niveaus die overeenkomen met de toepasselijke doelstellingen voor het EU-wagenpark als vastgesteld in Verordening (EG) nr. 443/2009 van het Europees Parlement en de Raad *** en Verordening (EU) nr. 510/2011 van het Europees Parlement en de Raad ****. Tabel: emissiecategorieën voor lichte voertuigen Conformiteitsfactor 1,5-2,1 1-1,5 Lager dan 1 Emissieloze voertuigen Heffing per km 10 % minder dan het hoogste percentage 20 % minder dan het hoogste percentage 30 % minder dan het hoogste percentage 75 % minder dan het hoogste percentage __________________ * Verordening (EU) .../... van de Commissie van XXX tot wijziging van Verordening (EU) 2017/xxx van de Commissie en Richtlijn 2007/46/EG van het Europees Parlement en de Raad wat betreft emissies van lichte personen- en bedrijfsvoertuigen onder reële rijomstandigheden (Euro 6) [RDE 3] (PB L ... van ... 2017, blz ....). ** Verordening (EG) nr. 715/2007 van het Europees Parlement en de Raad van 20 juni 2007 betreffende de typegoedkeuring van motorvoertuigen met betrekking tot emissies van lichte personen- en bedrijfsvoertuigen (Euro 5 en Euro 6) en de toegang tot reparatie- en onderhoudsinformatie (PB L 171 van 29.6.2007, blz. 1). *** Verordening (EG) nr. 443/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 tot vaststelling van emissienormen voor nieuwe personenauto's, in het kader van de communautaire geïntegreerde benadering om de CO2-emissies van lichte voertuigen te beperken (PB L 140 van 5.6.2009, blz. 1). **** Verordening (EG) nr. 443/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 tot vaststelling van emissienormen voor nieuwe personenauto's, in het kader van de communautaire geïntegreerde benadering om de CO2-emissies van lichte voertuigen te beperken (PB L 140 van 5.6.2009, blz. 1).”. (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Door de Commissie voorgestelde tekst Tabel 1: In artikel 3 bedoelde codes van de gemeenschappelijke woordenlijst overheidsopdrachten Code van de gemeenschappelijke woordenlijst overheidsopdrachten Beschrijving 60112000-6 Openbaarvervoersdiensten 60130000-8 Diensten voor speciaal personenvervoer over land 60140000-1 Personenvervoer zonder dienstregeling 60172000-3 Bus- en autobusverhuur met chauffeur 90511000-2 Diensten voor ophalen van vuilnis 60160000-7 Postvervoer over de weg 60161000-4 Pakketvervoer Amendement Tabel 1: In artikel 3 bedoelde codes van de gemeenschappelijke woordenlijst overheidsopdrachten Code van de gemeenschappelijke woordenlijst overheidsopdrachten Beschrijving 60112000-6 Openbaarvervoersdiensten 60130000-8 Diensten voor speciaal personenvervoer over land 60140000-1 Personenvervoer zonder dienstregeling 60172000-3 Bus- en autobusverhuur met chauffeur 90511000-2 Diensten voor ophalen van vuilnis 60160000-7 Postvervoer over de weg 60161000-4 Pakketvervoer 64121100-1 Postbezorging 64121200-2 Pakketbezorging 60170000-0 Verhuur van voertuigen voor personenvervoer met chauffeur 60171000-7 Verhuur van personenauto's met chauffeur 60181000-0 Verhuur van vrachtwagens met chauffeur 60180000-3 Verhuur van voertuigen voor goederenvervoer met chauffeur 90511100-3 Ophalen van vast stadsafval 90511200-4 Ophalen van huisvuil 90511300-5 Diensten voor het verzamelen van straatafval 90511400-6 Diensten voor het verzamelen van oud papier Door de Commissie voorgestelde tekst Tabel 2: Emissiedrempels voor lichte bedrijfsvoertuigen Voertuigcategorieën 2025 2030 CO 2 g/km RDE emissies van luchtverontreinigende stoffen*, uitgedrukt als percentage van de emissiegrenswaarden** CO 2 g/km RDE emissies van luchtverontreinigende stoffen*, uitgedrukt als percentage van de emissiegrenswaarden M1-voertuigen 25 80% 0 n.v.t. M2-voertuigen 25 80% 0 n.v.t. N1-voertuigen 40 80% 0 n.v.t. * emissies onder reële rijomstandigheden van ultrafijne stofdeeltjes in #/km (PN), stikstofoxiden in mg/km (NOx), gemeten volgens de toepasselijke versie van bijlage IIIA van Verordening 2017/1151. ** De toepasselijke emissiegrenswaarde in bijlage I van Verordening (EG) nr. 715/2007 of de opvolgingsinstrumenten daarvan. Amendement Tabel 2: Emissiedrempels voor lichte bedrijfsvoertuigen Voertuigcategorieën 2025 2030 CO 2 g/km RDE emissies van luchtverontreinigende stoffen*, uitgedrukt als percentage van de emissiegrenswaarden** CO 2 g/km RDE emissies van luchtverontreinigende stoffen*, uitgedrukt als percentage van de emissiegrenswaarden L-voertuigen 25 M1-voertuigen 50 80% 0 n.v.t. M2-voertuigen 50 80% 0 n.v.t. N1-voertuigen 50 80% 0 n.v.t. M3-voertuigen n.v.t. N2-voertuigen n.v.t. N3-voertuigen n.v.t. * emissies onder reële rijomstandigheden van ultrafijne stofdeeltjes in #/km (PN), stikstofoxiden in mg/km (NOx), gemeten volgens de toepasselijke versie van bijlage IIIA van Verordening 2017/1151. ** De toepasselijke emissiegrenswaarde in bijlage I van Verordening (EG) nr. 715/2007 of de opvolgingsinstrumenten daarvan. Door de Commissie voorgestelde tekst Tabel 4: Minimumstreefcijfer voor het aandeel lichte bedrijfswagens overeenkomstig tabel 2 in de totale overheidsopdrachten voor lichte bedrijfswagens per lidstaat* Lidstaat 2025 2030 Luxemburg 35% 35% Zweden 35% 35% Denemarken 34% 34% Finland 35% 35% Duitsland 35% 35% Frankrijk 34% 34% Verenigd Koninkrijk 35% 35% Nederland 35% 35% Oostenrijk 35% 35% België 35% 35% Italië 35% 35% Ierland 35% 35% Spanje 33% 33% Cyprus 29% 29% Malta 35% 35% Portugal 27% 27% Griekenland 23% 23% Slovenië 20% 20% Tsjechië 27% 27% Estland 21% 21% Slowakije 20% 20% Litouwen 19% 19% Polen 20% 20% Kroatië 17% 17% Hongarije 21% 21% Letland 20% 20% Roemenië 17% 17% Bulgarije 16% 16% *Voor het behalen van het streefcijfer worden voertuigen zonder uitlaatemissies meegerekend als 1 voertuig. Alle andere voertuigen die voldoen aan de eisen van tabel 2 van deze bijlage worden meegerekend als 0,5 voertuig. Amendement Tabel 4: Minimumstreefcijfer voor het aandeel lichte bedrijfswagens in de totale overheidsopdrachten voor lichte bedrijfswagens per lidstaat 1, 2 Voertuigcategorie M1, M2, N1 Voertuigcategorie L Lidstaat 2025 2030 2025 2030 EU-instellingen, -agentschappen en -organen [50%] [50%] [50%] [50%] Luxemburg 50% 50% 50% 50% Zweden 50% 50% 50% 50% Denemarken 50% 50% 50% 50% Finland 50% 50% 50% 50% Duitsland 50% 50% 50% 50% Frankrijk 50% 50% 50% 50% Verenigd Koninkrijk 50% 50% 50% 50% Nederland 50% 50% 50% 50% Oostenrijk 50% 50% 50% 50% België 50% 50% 50% 50% Italië 50% 50% 50% 50% Ierland 50% 50% 50% 50% Spanje 50% 50% 50% 50% Cyprus 50% 50% 50% 50% Malta 50% 50% 50% 50% Portugal 50% 50% 50% 50% Griekenland 35% 35% 35% 35% Slovenië 35% 35% 35% 35% Tsjechië 50% 50% 50% 50% Estland 35% 35% 35% 35% Slowakije 35% 35% 35% 35% Litouwen 35% 35% 35% 35% Polen 35% 35% 35% 35% Kroatië 25% 25% 25% 25% Hongarije 25% 25% 25% 25% Letland 25% 25% 25% 25% Roemenië 25% 25% 25% 25% Bulgarije 25% 25% 25% 25% 1 Ten minste 70 % van de minimumstreefcijfers voor overheidsopdrachten voor schone lichte bedrijfsvoertuigen voor de eerste referentieperiode (tot 2025) wordt ingevuld met emissievrije en emissiearme voertuigen, en voor de tweede referentieperiode (2025-2030) en de daaropvolgende referentieperioden met emissievrije voertuigen. 2 Voor het behalen van het streefcijfer worden voertuigen zonder uitlaatemissies meegerekend als 1 voertuig. Emissiearme voertuigen of voertuigen op aardgas die volledig op biomethaan rijden, hetgeen moet worden aangetoond aan de hand van een contract voor aankoop van biomethaan of andere middelen om toegang te krijgen tot biomethaan, worden meegerekend als 0,66 voertuig. Alle andere schone voertuigen worden meegerekend als 0,5 voertuig. Door de Commissie voorgestelde tekst Tabel 5: Minimumstreefcijfer voor het aandeel zware bedrijfswagens overeenkomstig tabel 3 in de totale overheidsopdrachten voor zware bedrijfswagens per lidstaat* Lidstaat Vrachtwagens Bussen 2025 2030 2025 2030 Luxemburg 10% 15% 50% 75% Zweden 10% 15% 50% 75% Denemarken 10% 15% 50% 75% Finland 9% 15% 46% 69% Duitsland 10% 15% 50% 75% Frankrijk 10% 15% 48% 71% Verenigd Koninkrijk 10% 15% 50% 75% Nederland 10% 15% 50% 75% Oostenrijk 10% 15% 50% 75% België 10% 15% 50% 75% Italië 10% 15% 50% 75% Ierland 10% 15% 50% 75% Spanje 10% 14% 50% 75% Cyprus 10% 13% 50% 75% Malta 10% 15% 50% 75% Portugal 8% 12% 40% 61% Griekenland 8% 10% 38% 57% Slovenië 7% 9% 33% 50% Tsjechië 9% 11% 46% 70% Estland 7% 9% 36% 53% Slowakije 8% 9% 39% 58% Litouwen 9% 8% 47% 70% Polen 7% 9% 37% 56% Kroatië 6% 7% 32% 48% Hongarije 8% 9% 42% 63% Letland 8% 9% 40% 60% Roemenië 6% 7% 29% 43% Bulgarije 8% 7% 39% 58% * Voertuigen zonder uitlaatemissies of voertuigen op aardgas die volledig op biomethaan rijden, hetgeen moet worden aangetoond aan de hand van een contract voor aankoop van biomethaan of andere middelen om toegang te krijgen tot biomethaan, worden meegerekend als 1 voertuig . Deze berekeningswijze wordt niet gebruikt voor lidstaten waar het minimumstreefcijfer voor overheidsopdrachten meer dan 50 % van het totale volume aan overheidsopdrachten bedraagt, waarbij de grens op 50 % ligt. Alle andere voertuigen die voldoen aan de eisen van tabel 2 van deze bijlage worden meegerekend als 0,5 voertuig. Amendement Tabel 5: Minimumstreefcijfer voor het aandeel zware bedrijfswagens overeenkomstig artikel 4, lid 4, in de totale overheidsopdrachten voor zware bedrijfswagens per lidstaat Lidstaat Vrachtwagens Bussen 2025 1 2030 2 2025 1 2030 2 EU-instellingen, -agentschappen en -organen [10%] [15%] [50%] [75%] Luxemburg 10% 15% 50% 75% Zweden 10% 15% 50% 75% Denemarken 10% 15% 50% 75% Finland 9% 15% 46% 69% Duitsland 10% 15% 50% 75% Frankrijk 10% 15% 48% 71% Verenigd Koninkrijk 10% 15% 50% 75% Nederland 10% 15% 50% 75% Oostenrijk 10% 15% 50% 75% België 10% 15% 50% 75% Italië 10% 15% 50% 75% Ierland 10% 15% 50% 75% Spanje 10% 14% 50% 75% Cyprus 10% 13% 50% 75% Malta 10% 15% 50% 75% Portugal 8% 12% 40% 61% Griekenland 8% 10% 38% 57% Slovenië 7% 9% 33% 50% Tsjechië 9% 11% 46% 70% Estland 7% 9% 36% 53% Slowakije 8% 9% 39% 58% Litouwen 9% 8% 47% 70% Polen 7% 9% 37% 56% Kroatië 6% 7% 32% 48% Hongarije 8% 9% 42% 63% Letland 8% 9% 40% 60% Roemenië 6% 7% 29% 43% Bulgarije 8% 7% 39% 58% 1 Ten minste 66 % van de minimumstreefcijfers voor overheidsopdrachten voor schone zware bedrijfsvoertuigen wordt ingevuld met emissievrije voertuigen of voertuigen op aardgas die volledig op biomethaan rijden, hetgeen wordt aangetoond aan de hand van een contract voor aankoop van biomethaan of andere middelen om toegang te krijgen tot biomethaan. De telling van het aandeel voertuigen op biomethaan voor het substreefcijfer stopt wanneer 30 % van het substreefcijfer is bereikt. 2 Ten minste 75 % van de minimumstreefcijfers voor overheidsopdrachten voor schone zware bedrijfsvoertuigen wordt ingevuld met emissievrije voertuigen of voertuigen op aardgas die volledig op biomethaan rijden, hetgeen wordt aangetoond aan de hand van een contract voor aankoop van biomethaan of andere middelen om toegang te krijgen tot biomethaan. De telling van het aandeel voertuigen op biomethaan voor het substreefcijfer stopt wanneer 30 % van het substreefcijfer is bereikt. (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2017)0734 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 114 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C8-0420/2017), – gezien artikel 295 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, alsmede het Interinstitutioneel Akkoord van 13 april 2016 tussen het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie over beter wetgeven, waarin deze instellingen zich ertoe hebben verbonden in alle stadia van de wetgevingscyclus loyaal en transparant samen te werken en daarbij herinneren aan de gelijkheid van beide medewetgevers, – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de gezamenlijke verklaring van het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie over de gedecentraliseerde agentschappen van 19 juli 2012, – gezien de procedure met het oog op een besluit over de hervestiging van het Europees Geneesmiddelenbureau en de Europese Toezichthoudende Autoriteit (de Europese Bankautoriteit) (EBA) in het kader van de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de Unie, zoals goedgekeurd in de marge van de Europese Raad (artikel 50 VEU-samenstelling) op 22 juni 2017, – na raadpleging van de Europese Centrale Bank, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 17 januari 2018 (1) , – gezien het overeenkomstig artikel 69 septies, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 17 oktober 2018 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken en de adviezen van de Begrotingscommissie en de Commissie constitutionele zaken ( A8–0153/2018 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. neemt nota van de als bijlage bij deze resolutie gevoegde verklaring van de Raad; 3. vraagt dat de gemeenschappelijke aanpak die als bijlage bij de gezamenlijke verklaring van het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie van 19 juli 2012 over de gedecentraliseerde agentschappen is gevoegd, onverwijld wordt herzien om naar behoren rekening te houden met de rol van het Parlement in het besluitvormingsproces over de vestigingsplaats van agentschappen, gelet op zijn prerogatieven als medewetgever in de gewone wetgevingsprocedure, en vraagt daarom dat het Parlement nauw bij dat besluitvormingsproces wordt betrokken; 4. herinnert aan de criteria voor de hervestiging van de agentschappen van de Unie in Londen in het kader van de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de Unie, zoals door de Commissie vastgesteld en door de staatshoofden en regeringsleiders van de EU27 tijdens de Europese Raad (in de samenstelling van artikel 50 VEU) op 22 juni 2017 bekrachtigd, te weten: i. de verzekering dat het agentschap op de locatie kan worden opgezet en zijn taken verder kan verrichten vanaf de datum van terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de Unie; ii. de toegankelijkheid van de vestigingsplaats; iii. de aanwezigheid van adequate onderwijsvoorzieningen voor de kinderen van personeelsleden van het agentschap; iv. toegang tot de arbeidsmarkt, sociale zekerheid en gezondheidszorg voor echtgenoten en kinderen; v. continuïteit van de werkzaamheden, en vi. geografische spreiding; 5. betreurt dat het Parlement niet is betrokken bij de vaststelling en de weging van de criteria voor de selectie van de vestigingsplaats van de zetel van de EBA, ondanks zijn prerogatieven, waaronder het Parlement en de Raad gelijkwaardige medewetgevers zijn ten aanzien van Verordening (EU) nr. 1093/2010 (2) tot oprichting van de EBA en tot vaststelling van haar vestigingsplaats; 6. herinnert eraan dat het besluit van 2010 betreffende de vestigingsplaats van de EBA, net als het besluit betreffende de vestigingsplaats van de EIOPA en de ESMA, genomen is overeenkomstig de gewone wetgevingsprocedure, na een volledige trialoogprocedure; wijst erop dat het besluit betreffende de zetel van het agentschap in Londen dat eveneens hervestigd moet worden, genomen is in onderlinge overeenstemming tussen de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten, op het niveau van de staatshoofden en regeringsleiders; wijst erop dat de Raad (in de samenstelling van artikel 50 VEU) de nieuwe zetel van de EBA gekozen heeft op basis van de gezamenlijke verklaring over de gedecentraliseerde agentschappen van 19 juli 2012, die een lagere juridische status heeft dan Verordening (EU) nr. 1093/2010; 7. betreurt het gebrek aan transparantie en democratische verantwoording bij de stemprocedure in de Raad op 20 november 2017, waarmee het nemen van definitieve besluiten neerkomt op het trekken van lootjes; wijst erop dat de agentschappen op dit moment gedeeltelijk worden gefinancierd met middelen van de begroting van de Unie en dat de hervestigingskosten ook gedeeltelijk ten laste van de begroting van de Unie zouden kunnen komen (een kwestie waarover de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk momenteel nog onderhandelen); beklemtoont in dit verband het belang van democratische verantwoording, alsmede van een transparant en inzichtelijk besluitvormingsproces, in het belang van de Europese burgers; verzoekt om meer gedetailleerde informatie over de weging van de door de Raad gehanteerde criteria voor de selectie van de vestigingsplaats van het EBA; 8. is van oordeel dat het Parlement stelselmatig en op voet van gelijkwaardigheid met de Commissie en de Raad betrokken moet worden bij de vaststelling en de weging van de criteria voor de selectie van de vestigingsplaats van de zetel van alle organen en agentschappen van de Unie; verzoekt de Commissie en de Raad om herziening van de gezamenlijke verklaring over de gedecentraliseerde agentschappen van 19 juli 2012, met als doel het garanderen van een sterke betrokkenheid van het Parlement, met inachtneming van in het bijzonder zijn medebeslissingsbevoegdheden; 9. beklemtoont de verschillende taken en gebieden van expertise van de Europese toezichthoudende autoriteiten EBA, EIOPA en ESMA; herinnert aan het weloverwogen besluit van de medewetgevers om drie autoriteiten in het leven te roepen met verschillende taken en gebieden van expertise, één voor banken, één voor effecten, en één voor verzekeringen en pensioenen; eist dat deze verdeling weerspiegeld blijft in de regelgevings- en toezichtsbevoegdheden en de governance van deze toezichthoudende autoriteiten, alsmede in de belangrijkste aspecten van de opzet en de financiering van hun activiteiten, ongeacht hun vestigingsplaats, mét ruimte voor het – in voorkomend geval – delen van administratieve ondersteunende diensten en bedrijfsondersteuningsdiensten die geen verband houden met de kerntaken, en verzoekt de Commissie en de Raad de huidige opzet van de drie toezichthoudende autoriteiten gedurende en ná de hervestiging van de EBA te handhaven; eist dat het hierover regelmatig door de Commissie wordt geïnformeerd, in het bijzonder gedurende de lopende wetgevingsprocedure voor de evaluatie van de Europese toezichthoudende autoriteiten ( COM(2017)0536 )); herinnert eraan dat artikel 7 van Verordening (EU) nr. 1093/2010 onderdeel uitmaakt van de wetgevingsprocedure voor de evaluatie van de Europese toezichthoudende autoriteiten ( COM(2017)0536 )); 10. onderstreept dat de hervestiging afgerond en de nieuwe gebouwen gereed moeten zijn op het moment dat het Verenigd Koninkrijk zich daadwerkelijk terugtrekt uit de Europese Unie; 11. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 12. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 25 oktober 2018 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2018/... van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EU) nr. 1093/2010 wat betreft de zetel van de Europese Bankautoriteit (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2018/1717.) BIJLAGE BIJ DE WETGEVINGSRESOLUTIE Verklaring van de Raad inzake EBA/EMA Herinnerend aan de verbintenis van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie om loyaal en transparant samen te werken, en in het licht van de voor de hervestiging van het EMA en de EBA gevolgde procedure, die specifiek op de situatie was gericht en geen precedent voor de vestiging van agentschappen in de toekomst vormde; Indachtig de Verdragen erkent de Raad dat het waardevol zou zijn om vanaf de beginstadia van toekomstige procedures voor de vestiging van agentschappen intensiever informatie uit te wisselen. Een dergelijke vroege uitwisseling van informatie zou het voor de drie instellingen gemakkelijker maken hun rechten overeenkomstig de Verdragen via de desbetreffende procedures uit te oefenen. De Raad neemt nota van het verzoek van het Europees Parlement om zo spoedig mogelijk de gezamenlijke verklaring en de gemeenschappelijke aanpak inzake gedecentraliseerde agentschappen van 2012 te herzien. Als eerste stap verzoekt hij de Commissie om uiterlijk in april 2019 een grondige analyse van de uitvoering van de gezamenlijke verklaring en de gemeenschappelijke aanpak inzake de vestiging van gedecentraliseerde agentschappen te verstrekken. Deze analyse zal als basis dienen voor een beoordeling van de volgende stappen in het kader van de procedure voor een dergelijke herziening. (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2017)0735 ), – gezien artikel 294, lid 2, en de artikelen 114 en 168, lid 4, onder c), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C8-0421/2017), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het overeenkomstig artikel 69 septies, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 17 oktober 2018 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid en het advies van de Commissie constitutionele zaken ( A8-0063/2018 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast (1) ; 2. bekritiseert de gezamenlijke verklaring van het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie van 19 juli 2012 over de gedecentraliseerde agentschappen en de gemeenschappelijke aanpak in de bijlage daarbij, en dringt aan op nauwe betrokkenheid van het Europees Parlement bij het besluitvormingsproces over de vestigingsplaats en de hervestiging van bureaus en agentschappen, gelet op zijn prerogatieven als medewetgever in de gewone wetgevingsprocedure; 3. hecht zijn goedkeuring aan de als bijlage bij deze resolutie gevoegde verklaring; 4. neemt nota van de als bijlage bij deze resolutie gevoegde verklaring van de Raad; 5. betreurt dat het Europees Parlement, dat uiteindelijk de burgers van de Unie vertegenwoordigt, niet volledig betrokken is geweest bij de procedure voor de vaststelling van de nieuwe zetel van het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA), en dat deze procedure plaatsvond door middel van een loting, terwijl het hier ging om een uitermate belangrijk besluit; besluiten inzake de vaststelling van de zetel van organen en agentschappen moeten – op grond van het recht – genomen worden via de gewone wetgevingsprocedure, waarbij de prerogatieven van het Europees Parlement geëerbiedigd worden en het Europees Parlement en de Raad als gelijkwaardige medewetgevers optreden; 6. betreurt het besluit van de Raad dat leidt tot een nog grotere geografische onbalans, aangezien slechts negen van de 37 gedecentraliseerde agentschappen van de EU een zetel hebben in een nieuwe lidstaat, hetgeen niet in overeenstemming is met de conclusies 5381/04 en 11018/1/08 van de Europese Raad, waarin prioriteit wordt gegeven aan nieuwe lidstaten; 7. verzoekt de begrotingsautoriteiten en de Commissie om te waarborgen dat de kosten die gepaard gaan met de overplaatsing van de zetel van het EMA volledig gedekt zullen worden door het huidige gastland; wijst erop dat een deel van de kosten van de hervestiging uit de begroting van de Unie moet worden voorgefinancierd, in afwachting van de financiële afwikkeling met het huidige gastland; 8. verzoekt de begrotingsautoriteiten en de Commissie om te waarborgen dat de extra kosten ten gevolge van de verhuizing van het EMA in twee etappes, namelijk eerst naar een tijdelijke locatie en vervolgens naar het Vivaldigebouw, volledig voor rekening zullen komen van de Nederlandse regering en dus niet zullen drukken op de algemene begroting van de Unie; 9. verzoekt de begrotingsautoriteiten en de Commissie om ervoor te zorgen dat deze verhuizing in twee etappes geen gevaar oplevert als het gaat om de normale operationele behoeften van het EMA en dat de continuïteit van de werkzaamheden en de goede werking van het EMA, zonder onderbrekingen, ook na maart 2019 gewaarborgd worden; 10. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 11. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 25 oktober 2018 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2018/... van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 726/2004 wat betreft de zetel van het Europees Geneesmiddelenbureau (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2018/1718.) BIJLAGEN BIJ DE WETGEVINGSRESOLUTIE Verklaring van het Europees Parlement Het Europees Parlement betreurt dat zijn rol als medewetgever niet naar behoren in aanmerking is genomen, doordat het Parlement niet betrokken is geweest bij de procedure voor de vaststelling van de nieuwe zetel van het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA). Het Europees Parlement herinnert aan zijn prerogatieven als medewetgever en dringt erop aan dat met betrekking tot de vestigingsplaats van organen en agentschappen de gewone wetgevingsprocedure volledig in acht wordt genomen. Als enige rechtstreeks verkozen instelling van de Unie en als vertegenwoordiger van de burgers van de Unie zet het Europees Parlement zich als geen ander in voor de eerbiediging van de beginselen van de democratie in de Unie. Het Europees Parlement is het niet eens met de procedure die gevolgd is bij de vaststelling van de nieuwe zetel van het EMA, omdat zijn prerogatieven daarbij de facto zijn veronachtzaamd, aangezien het Parlement niet betrokken is geweest bij dit proces en nu wordt geacht eenvoudigweg de gekozen vestigingsplaats te bekrachtigen via de gewone wetgevingsprocedure. Het Europees Parlement herinnert eraan dat de gemeenschappelijke aanpak die als bijlage bij de in 2012 ondertekende gezamenlijke verklaring van het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie over de gedecentraliseerde agentschappen is gevoegd, juridisch niet-bindend is, zoals in de verklaring zelf is vastgelegd, en is overeengekomen onverminderd de wetgevende bevoegdheden van de instellingen. Het Parlement dringt er daarom op aan dat de procedure voor de vaststelling van de vestigingsplaats van agentschappen wordt herzien en dat deze procedure in de toekomst niet meer in deze vorm wordt toegepast. Tot slot herinnert het Europees Parlement eraan dat de drie instellingen zich er in het Interinstitutioneel Akkoord "Beter wetgeven" van 13 april 2016 (2) toe hebben verbonden loyaal en transparant samen te werken, daarbij herinnerend aan de gelijkheid van beide medewetgevers, zoals neergelegd in de Verdragen. Verklaring van de Raad inzake EBA/EMA Herinnerend aan de verbintenis van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie om loyaal en transparant samen te werken, en in het licht van de voor de hervestiging van het EMA en de EBA gevolgde procedure, die specifiek op de situatie was gericht en geen precedent voor de vestiging van agentschappen in de toekomst vormde; Indachtig de Verdragen erkent de Raad dat het waardevol zou zijn om vanaf de beginstadia van toekomstige procedures voor de vestiging van agentschappen intensiever informatie uit te wisselen. Een dergelijke vroege uitwisseling van informatie zou het voor de drie instellingen gemakkelijker maken hun rechten overeenkomstig de Verdragen via de desbetreffende procedures uit te oefenen. De Raad neemt nota van het verzoek van het Europees Parlement om zo spoedig mogelijk de gezamenlijke verklaring en de gemeenschappelijke aanpak inzake gedecentraliseerde agentschappen van 2012 te herzien. Als eerste stap verzoekt hij de Commissie om uiterlijk in april 2019 een grondige analyse van de uitvoering van de gezamenlijke verklaring en de gemeenschappelijke aanpak inzake de vestiging van gedecentraliseerde agentschappen te verstrekken. Deze analyse zal als basis dienen voor een beoordeling van de volgende stappen in het kader van de procedure voor een dergelijke herziening. Het Europees Parlement, – gezien de Universele Verklaring van de rechten van de mens, – gezien het verslag van 9 mei 2017 van de speciaal rapporteur van de Verenigde Naties over hedendaagse vormen van racisme, rassendiscriminatie, vreemdelingenhaat en aanverwante vormen van onverdraagzaamheid, – gezien resolutie 71/179 van de Algemene Vergadering van de VN van 19 december 2016 getiteld "Combating glorification of Nazism, neo-Nazism and other practices that contribute to fuelling contemporary forms of racism, racial discrimination, xenophobia and related intolerance" (Bestrijding van verheerlijking van nazisme, neonazisme en andere praktijken die bijdragen tot het aanwakkeren van hedendaagse vormen van racisme, rassendiscriminatie, vreemdelingenhaat en aanverwante vormen van onverdraagzaamheid), – gezien het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens, en met name artikel 14 van protocol nr. 12 bij dit Verdrag, – gezien het Internationaal Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van rassendiscriminatie, – gezien het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, – gezien de artikelen 2, 3, 6 en 7 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), – gezien Richtlijn 2000/43/EG van de Raad van 29 juni 2000 (1) houdende toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van personen ongeacht ras of etnische afstamming (richtlijn inzake rassengelijkheid), – gezien Kaderbesluit 2008/913/JBZ van de Raad van 28 november 2008 betreffende de bestrijding van bepaalde vormen en uitingen van racisme en vreemdelingenhaat door middel van het strafrecht (2) , – gezien Richtlijn 2012/29/EU van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012 tot vaststelling van minimumnormen voor de rechten, de ondersteuning en de bescherming van slachtoffers van strafbare feiten (3) , – gezien Verordening (EU, Euratom) nr. 1141/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 22 oktober 2014 betreffende het statuut en de financiering van Europese politieke partijen en Europese politieke stichtingen (4) , – gezien de oprichting in juni 2016 van de EU-groep op hoog niveau voor de bestrijding van racisme, vreemdelingenhaat en andere vormen van onverdraagzaamheid, – gezien de resolutie van de Raad van Europa van 30 september 2014 over optreden tegen manifestaties van neonazi's en rechts-extremisten; – gezien de praktijkcode over desinformatie van de EU, – gezien de gedragscode tegen illegale haatzaaiende uitlatingen op internet, – gezien artikel 123, leden 2 en 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat krachtens artikel 2 VEU eerbied voor de menselijke waardigheid, vrijheid, democratie, gelijkheid, de rechtsstaat en eerbiediging van de mensenrechten, waaronder de rechten van personen die tot minderheden behoren, de waarden zijn waarop de Unie berust; overwegende dat alle lidstaten deze waarden delen; B. overwegende dat het uitblijven van serieus optreden tegen neofascistische en neonazistische groeperingen ertoe geleid heeft dat vreemdelingenhaat nu zo sterk toeneemt in Europa; C. overwegende dat openlijk neofascistische, neonazistische, racistische en xenofobe groeperingen en politieke partijen hebben opgeroepen tot haat en geweld in de samenleving en ons eraan herinneren waartoe zij in staat waren in het verleden; D. overwegende dat online haatzaaien vaak leidt tot een toename van geweld, ook door neofascistische groeperingen; E. overwegende dat neofascistische groeperingen duizenden mensen hebben vermoord, waaronder vluchtelingen en immigranten, etnische en religieuze minderheden, mensen met een LGBTQI-achtergrond, mensenrechtenactivisten, politici en leden van politiekorpsen; F. overwegende dat neofascistische groeperingen onze democratische middelen misbruiken om haat en geweld te verspreiden; G. overwegende dat Europol heeft gemeld dat de EU-commissaris voor Veiligheid, Sir Julian King, in zijn toespraak op 22 maart 2017 bij de herdenking van de aanslagen in Brussel van 2016 wees op de toenemende dreiging van gewelddadig rechts-extremisme en verklaarde dat er bij zijn weten geen enkele EU-lidstaat was die niet op enigerlei wijze te maken had met dit fenomeen, waarbij hij met name verwees naar de aanslagen in Noorwegen in 2011, de moord op het Britse parlementslid Jo Cox, en de aanslagen op asielzoekerscentra en moskeeën in heel Europa om te wijzen op deze "onderbelichte" veiligheidsdreiging; overwegende dat neofascistische en neonazistische groeperingen zich op diverse manieren uiten; overwegende dat de meeste van deze groeperingen bepaalde individuen en groepen buitensluiten van de samenleving; overwegende dat deze organisaties vaak agressieve taal bezigen jegens minderheden en zich daarbij vaak beroepen op de vrijheid van meningsuiting; overwegende dat de vrijheid van meningsuiting niet absoluut is; H. overwegende dat in artikel 30 van de Universele Verklaring van de rechten van de mens duidelijk wordt verklaard dat niets in deze Verklaring "zodanig [zal] mogen worden uitgelegd, dat welke Staat, groep of persoon dan ook, daaraan enig recht kan ontlenen om iets te ondernemen of handelingen van welke aard ook te verrichten, die vernietiging van een van de rechten en vrijheden, in deze Verklaring genoemd, ten doel hebben"; I. overwegende dat in het Internationaal Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van rassendiscriminatie wordt bekrachtigd dat de staten die partij zijn bij dit verdrag alle propaganda en organisaties veroordelen die gebaseerd zijn op ideeën of theorieën over de superioriteit van een bepaald ras of een groep personen met een bepaalde huidskleur of etnische afkomst; J. overwegende dat de bevordering van fascisme in verschillende lidstaten bij wet verboden is; K. overwegende dat in het TESAT-verslag van Europol uit 2018 melding wordt gemaakt van bijna een verdubbeling van het aantal personen dat in 2017 gearresteerd werd vanwege rechts-extremistische vergrijpen; L. overwegende dat er op 22 juli 2011 bij de aanslagen in Noorwegen 77 doden en 151 gewonden vielen; M. overwegende dat Jo Cox, lid van het parlement van het VK, op 16 juni 2016 op wrede wijze vermoord is in het Britse Birstall; N. overwegende dat volgens het TESAT-verslag van Europol uit 2018 er in 2017 (5) in het Verenigd Koninkrijk melding is gemaakt van vijf verijdelde, mislukte of geslaagde terroristische aanslagen die werden toegeschreven aan ultrarechtse daders; O. overwegende dat Eleonora Forenza, lid van het Parlement, en haar medewerker Antonio Perillo op 21 september 2018 aangevallen werden na een antifascistische demonstratie in Bari, Italië; P. overwegende dat de Franse inlichtingendienst zijn bezorgdheid heeft geuit over het toenemende aantal werknemers van het leger en rechtshandhavingsinstanties dat zich aansluit bij gewelddadige ultrarechtse groeperingen (6) ; Q. overwegende dat de Europese Commissie tegen Racisme en Onverdraagzaamheid (ECRI), die is opgericht door de Raad van Europa, in een verslag dat is gepubliceerd op 15 mei 2018 de noodklok heeft geluid vanwege de opkomst van rechts-extremisme en neofascisme in Kroatië (7) ; R. overwegende dat in Polen, tijdens een demonstratie in november 2017, foto's van zes leden van het Europees Parlement die zich inzetten voor tolerantie, de rechtsstaat en andere Europese waarden, op een plein van de zuidelijke stad Katowice aan een provisorische galg werden opgeknoopt door leden van de ultrarechtse Poolse beweging ONR (Nationaal Radicaal Kamp); overwegende dat de zaak nog wordt onderzocht, maar dat er tot dusver geen vervolging tegen de vermoedelijke daders is ingesteld, hoewel in diverse media verslag werd gedaan van het evenement, onder meer met videomateriaal; S. overwegende dat ultrarechtse organisaties ter ere van de Onafhankelijkheidsdag van Polen in november 2017 een grote demonstratie organiseerden in Warschau waar meer dan 60 000 mensen aan deelnamen; overwegende dat de betogers xenofobe spandoeken droegen met slogans als "wit Europa van broedernaties", soms met een afbeelding van het falanga-symbool, een fascistisch symbool uit de jaren dertig van de twintigste eeuw; T. overwegende dat in Griekenland de rechtszaak tegen de neonazistische Gouden Dageraad, die ervan wordt beschuldigd een criminele organisatie te zijn en die naast andere misdrijven wordt beschuldigd van de moord op Pavlos Fyssas, nog steeds loopt; U. overwegende dat de LGBTQI-activist Zak Kostopoulos op 21 september 2018 op brute wijze werd vermoord in het centrum van Athene; overwegende dat een van de verdachten naar verluidt in verband wordt gebracht met extreemrechtse groeperingen; overwegende dat er een diepgaand onderzoek moet komen om ervoor te zorgen dat degenen die verantwoordelijk zijn voor zijn mishandeling en dood kunnen worden berecht; V. overwegende dat een Italiaanse man tot 12 jaar gevangenisstraf is veroordeeld wegens het beschieten en verwonden van zes Afrikaanse migranten tijdens een door racistische motieven ingegeven aanslag in de stad Macerata in het midden van Italië; W. overwegende dat zeven leden van een ultrarechtse "burgerwacht" die half september 2018 in Chemnitz werden gearresteerd wegens het verstoren van de vrede onlangs in staat van beschuldiging zijn gesteld op verdenking van het vormen van een terroristische organisatie die zichzelf Revolution Chemnitz noemt; overwegende dat volgens federale openbaar aanklagers rechercheurs de aanklacht hebben verzwaard van crimineel naar terroristisch na het bekijken van de interne communicatie van de groepering; X. overwegende dat in Frankrijk op 7 december 2017 vijf leden van de beweging Génération Identitaire werden veroordeeld wegens aanzetten tot godsdienst- en rassenhaat; overwegende dat personen die banden onderhouden met ultrarechtse groeperingen, zoals Action Française, voorbereidingen troffen om tijdens de presidentsverkiezingen in 2017 een terroristische aanslag op een aantal Franse politici en moskeeën te plegen; overwegende dat op 24 juni 2018 10 leden van de ultrarechtse groep Action des Forces Opérationnelles (AFO) zijn gearresteerd wegen het voorbereiden van een reeks aanslagen op leden van de moslimgemeenschap; overwegende dat op 14 september 2018 twee voormalige skinheads schuldig zijn bevonden aan de moord op Clément Méric, een jonge student en antifascistische activist die in juni 2013 werd vermoord; Y. overwegende dat in Spanje momenteel een onderzoek loopt naar 12 leden van de neonazistische organisatie Hogar Social Madrid wegens het aanzetten tot haat; overwegende dat leden van de Spaanse fascistische groeperingen Falange, Alianza Nacional en Democracia Nacional zijn gearresteerd en door het hooggerechtshof van Spanje zijn veroordeeld voor de aanval op het culturele centrum Blanquerna in Madrid tijdens feestelijkheden voor de nationale feestdag van Catalonië in 2013; overwegende dat de antiracistische ngo SOS Racismo in 2016 309 gevallen van xenofoob geweld heeft gedocumenteerd; overwegende dat de voorzitter van deze organisaties doodsbedreigingen ontving nadat hij deze gevallen bekendmaakte, en dat hij zich kritisch heeft uitgelaten over het ontbreken van een doeltreffend mechanisme om dergelijke misdaden aan de kaak te stellen; Z. overwegende dat de Francisco Franco-stichting, een instelling die een dictatoriaal regime en zijn misdaden verheerlijkt, en de familie Franco 19 personen hebben beschuldigd van diverse misdrijven waarvoor zij tot 13 jaar gevangenisstraf zouden kunnen krijgen, vanwege hun betrokkenheid bij een vreedzame en symbolische actie, waarbij zij twee grote spandoeken van het herenhuis Pazo de Meirás naar beneden lieten zakken om de overheidsautoriteiten op te roepen dit pand terug te geven aan de bevolking van Galicië; AA. overwegende dat het Spaanse congres van afgevaardigden heeft besloten een motie goed te keuren om de stoffelijke resten van Francisco Franco weg te halen uit de graftombe bij het oorlogsmonument dat bekend staat als de vallei der gevallenen, een bedevaartsoord voor ultrarechts; overwegende dat alle resterende symbolen of monumenten die dienen ter verheerlijking van de militaire opstand, de burgeroorlog en het dictatorschap van Franco daadwerkelijk moeten worden verwijderd, en overwegende dat de symbolen en monumenten die niet kunnen worden verwijderd, moeten worden voorzien van de noodzakelijke context en herinterpretatie, zodat zij bijdragen tot het publieke bewustzijn en het herdenken van het verleden; AB. overwegende dat de neonazistische Noordse Verzetsbeweging (NMR) in heel Scandinavië geregeld bijeenkomsten houdt, waarbij slogans worden gescandeerd en er wordt gezwaaid met de groen-witte vlaggen van de organisatie; overwegende dat diverse leden van de NMR zijn veroordeeld wegens gewelddadige aanvallen op burgers en politieagenten; overwegende dat de Zweedse regering vanwege het grote aantal gevallen van brandstichting bij opvangcentra voor vluchtelingen in 2015 heeft besloten om de locatie van gebouwen die zijn bestemd om vluchtelingen te huisvesten, geheim te houden; AC. overwegende dat in Riga op 16 maart jaarlijks duizenden mensen bijeen komen voor de Letse Legioen Dag ter ere van Letse soldaten die bij de Waffen-SS dienden; AD. overwegende dat C14 en andere ultrarechtse groeperingen in Oekraïne, zoals de aan Azov gelieerde Nationale Milities, Rechtse Sector, Karpatska Sich en andere, sinds begin 2018 herhaaldelijk aanvallen hebben uitgevoerd op groepen Roma, alsook op antifascistische demonstraties, gemeenteraadsvergaderingen, een door Amnesty International georganiseerd evenement, kunsttentoonstellingen, LGBTQI-evenementen, vrouwenrechtenactivisten en milieuactivisten; 1. veroordeelt en betreurt de terroristische aanslagen, moorden, het psychologisch geweld, de gewelddadige aanvallen en marsen door neofascistische en neonazistische organisaties die hebben plaatsgevonden in diverse EU-lidstaten ten stelligste; 2. is ernstig bezorgd over de toenemende normalisering van fascisme, racisme, vreemdelingenhaat en andere vormen van onverdraagzaamheid in de Europese Unie, en is bezorgd over berichten uit sommige lidstaten over samenzwering tussen politieke leiders, politieke partijen en ordehandhavingstroepen en neofascisten en neonazi's; 3. is met name verontrust over het neofascistische geweld dat de samenleving als geheel schaadt en gericht is tegen specifieke minderheden, zoals zwarte Europeanen/mensen van Afrikaanse afkomst, joden, moslims, Roma, mensen uit derde landen, mensen met een LGBTI-achtergrond en personen met een beperking; 4. beschouwt alle gewelddadige aanvallen door neofascistische groeperingen op politici en leden van politieke partijen, die gemeld worden in een aantal lidstaten, als zeer verwerpelijk, en met name de recente aanval door fascistische brigades van CasaPound op Europarlementariër Eleonora Forenza, haar assistent Antonio Perillo, en anderen die deelnamen aan een antiracistische demonstratie in Bari, Italië, op 21 september 2018; 5. is zeer bezorgd over de straffeloosheid waarmee neofascistische en neonazistische groeperingen in sommige lidstaten te werk gaan, en benadrukt dat dit gevoel van straffeloosheid een van de redenen is voor de alarmerende toename van gewelddadigheden die door bepaalde ultrarechtse organisaties worden begaan; 6. is zich bewust van de zorgelijke tendens dat neofascistische en neonazistische groeperingen gebruikmaken van sociale media en internet om zich overal in de Europese Unie te organiseren en strategieën uit te werken; 7. betreurt het feit dat de publieke omroep in sommige lidstaten is verworden tot een spreekbuis voor de partijpropaganda van een enkele partij, waarbij oppositiepartijen en minderheden vaak worden buitengesloten en zelfs wordt opgeroepen tot geweld; 8. herinnert eraan dat de fascistische ideologie en onverdraagzaamheid altijd in verband worden gebracht met een aanval op het wezen van de democratie; 9. roept de lidstaten op om haatmisdrijven, haatzaaiende taal van en het zoeken naar zondebokken door politici en ambtenaren op alle niveaus en in alle soorten media, ronduit te veroordelen en te bestraffen, aangezien zij haat en geweld in de samenleving direct normaliseren en versterken; 10. verzoekt de lidstaten verdere maatregelen te nemen om haatzaaiende taal en haatmisdrijven te voorkomen, te veroordelen en te bestrijden; 11. dringt er bij de Commissie, de lidstaten en socialemediabedrijven op aan op te treden tegen het verspreiden van racisme, fascisme en vreemdelingenhaat op het internet, in samenwerking met de relevante maatschappelijke organisaties op nationaal en internationaal niveau; 12. verzoekt de lidstaten haatmisdrijven te onderzoeken en te vervolgen en goede werkmethoden uit te wisselen voor het in kaart brengen en onderzoeken van haatmisdrijven, zo ook de misdrijven die specifiek zijn ingegeven door de verschillende vormen van vreemdelingenhaat; 13. verzoekt de lidstaten voldoende steun te voorzien en te bieden aan de slachtoffers van racistische of xenofobe misdrijven en haatmisdrijven, en toe te zien op de bescherming van alle getuigen tegen de daders; 14. dringt er bij de lidstaten op aan eenheden voor anti-haatmisdrijven op te zetten in hun politiemachten; verzoekt de politiemachten erop toe te zien dat hun personeel zich niet leent voor racistische, xenofobe of discriminerende handelingen, en dat dergelijke handelingen die desondanks begaan zijn onderzocht worden en de daders berecht worden; 15. verzoekt de Commissie maatschappelijke organisaties op te roepen haatzaaiende taal en haatmisdrijven in de lidstaten in de gaten te houden en hiervan melding te maken; 16. steunt, prijst en pleit voor de bescherming van belangengroepen en maatschappelijke organisaties die fascisme, racisme, vreemdelingenhaat en andere vormen van onverdraagzaamheid bestrijden; 17. pleit voor geconsolideerde EU-wetgeving inzake non-discriminatie, waaronder de omzetting/tenuitvoerlegging van bestaande wetgeving en het aannemen van nieuwe wetgeving, zoals de richtlijn inzake gelijke behandeling; 18. wijst erop dat Kaderbesluit 2008/913/JBZ van de Raad betreffende de bestrijding van bepaalde vormen en uitingen van racisme en vreemdelingenhaat door middel van het strafrecht, waarvan de termijn voor tenuitvoerlegging november 2010 was, voorziet in een rechtsgrond om straffen op te leggen aan rechtspersonen die aanzetten tot geweld of haat tegen een minderheidsgroepering, zoals uitsluiting van overheidssteun, verbod op het uitoefenen van commerciële activiteiten, plaatsing onder toezicht van de rechter of rechterlijk bevel tot ontbinding; 19. dringt er bij de Commissie op aan haar verslag uit 2014 over de tenuitvoerlegging van bovengenoemd kaderbesluit bij te werken, en inbreukprocedures in te stellen tegen de lidstaten die niet hebben voldaan aan de bepalingen van het besluit; 20. dringt er bij de lidstaten op aan ervoor te zorgen dat zij aan de bepalingen van het kaderbesluit van de Raad voldoen, organisaties die in de publieke ruimte en online haatzaaiende taal en geweld verspreiden te bestrijden en neofascistische en neonazistische groeperingen en andere stichtingen of verenigingen die nazisme en fascisme verheerlijken doeltreffend te verbieden, waarbij de nationale rechtsorde en jurisdictie worden geëerbiedigd; 21. dringt aan op volledige en tijdige samenwerking tussen rechtshandhavingsdiensten, inlichtingendiensten, de rechterlijke macht en maatschappelijke organisaties in de strijd tegen fascisme, racisme, vreemdelingenhaat en andere vormen van onverdraagzaamheid; 22. dringt er bij de lidstaten op aan gevolg te geven aan de aanbevelingen van de Raad van Europa inzake maatregelen tegen neonazistische en rechts-extremistische manifestaties; 23. verzoekt de lidstaten op alle niveaus te voorzien in verplichte, op mensenrechten gebaseerde en op dienstverlening gerichte trainingen op de werkvloer voor rechtshandhavingsambtenaren en ambtenaren die werkzaam zijn binnen het gerechtelijk apparaat; 24. dringt er bij de lidstaten op aan zich te concentreren op preventie door educatie, bewustmaking en de uitwisseling van beste praktijken; 25. dringt er bij de lidstaten, nationale sportfederaties, en met name voetbalclubs, op aan op te treden tegen de gesel van racisme, fascisme en vreemdelingenhaat in voetbalstadions en in de voetbalcultuur, door de verantwoordelijken te veroordelen en te straffen, en door positieve educatieve activiteiten te bevorderen die gericht zijn op jonge fans in samenwerking met scholen en relevante maatschappelijke organisaties; 26. spoort de lidstaten aan opleidingen aan te bieden aan werknemers bij de publieke omroep en de media om hen bewust te maken van de uitdagingen en discriminatie waarmee de slachtoffers van neofascistische en neonazistische groeperingen te maken krijgen; 27. verzoekt de lidstaten nationale "exitprogramma's" op te zetten om mensen te helpen gewelddadige neofascistische en neonazistische groeperingen te verlaten; onderstreept dat deze programma's veel verder moeten gaan dan één-op-éénmaatregelen, en langetermijnondersteuning moeten bieden aan mensen die moeite hebben een baan te vinden, zich elders te vestigen en een nieuw en veilig sociaal netwerk op te bouwen; 28. wijst erop dat historisch bewustzijn een noodzakelijke voorwaarde is om dergelijke misdrijven in de toekomst te voorkomen, en dat dit een belangrijke rol speelt in het onderwijs aan de jongere generaties; 29. dringt er bij de lidstaten op aan alle vormen van ontkenning van de holocaust te veroordelen en daartegen op te treden, inclusief het bagatelliseren en minimaliseren van de misdaden van de nazi's en hun collaborateurs; wijst erop dat de waarheid over de holocaust niet mag worden gebagatelliseerd in politieke betogen en uitlatingen in de media; 30. roept op tot een gemeenschappelijke cultuur van herdenking waarin de fascistische misdaden uit het verleden worden verworpen; is ernstig bezorgd over het feit dat jongere generaties in Europa en elders zich steeds minder zorgen maken over de geschiedenis van het fascisme, en daardoor onverschilliger lijken te gaan staan ten opzichte van nieuwe dreigingen; 31. spoort de lidstaten aan educatie via de mainstreamcultuur over de diversiteit van onze samenleving en over onze gemeenschappelijke geschiedenis aan te moedigen, inclusief de wreedheden die zijn begaan in de Tweede Wereldoorlog, zoals de holocaust, en de stelselmatige en jarenlange ontmenselijking van de slachtoffers; 32. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de Raad van Europa, de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa en de Verenigde Naties. Het Europees Parlement, – gezien Richtlijn 2007/43/EG van de Raad van 28 juni 2007 tot vaststelling van minimumvoorschriften voor de bescherming van vleeskuikens (1) ("de vleeskuikenrichtlijn"), – gezien zijn resolutie van 26 november 2015 over een nieuwe strategie voor het welzijn van dieren voor de periode 2016-2020 (2) , – gezien het Europees "één gezondheid"-actieplan tegen antimicrobiële resistentie van 2017, – gezien de mededeling van de Commissie van 19 januari 2012 over de strategie van de EU voor de bescherming en het welzijn van dieren 2012-2015 ( COM(2012)0006 ), – gezien het verslag van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad van 13 april 2018 over de toepassing van Richtlijn 2007/43/EG en de invloed daarvan op het welzijn van vleeskuikens alsook over de ontwikkeling van welzijnsindicatoren ( COM(2018)0181 ), – gezien de studie van de Commissie van 21 november 2017 over de toepassing van Richtlijn 2007/43/EG van de Raad en de ontwikkeling van welzijnsindicatoren, – gezien het akkoord (3) over de verordening inzake geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik, dat op 5 juni 2018 werd bereikt, – gezien Verordening (EU) 2016/429 van het Europees Parlement en de Raad van 9 maart 2016 betreffende overdraagbare dierziekten en tot wijziging en intrekking van bepaalde handelingen op het gebied van diergezondheid ("diergezondheidswetgeving") (4) , – gezien Verordening (EU) 2017/625 van het Europees Parlement en de Raad van 15 maart 2017 betreffende officiële controles en andere officiële activiteiten die worden uitgevoerd om de toepassing van de levensmiddelen- en diervoederwetgeving en van de voorschriften inzake diergezondheid, dierenwelzijn, plantgezondheid en gewasbeschermingsmiddelen te waarborgen (5) , – gezien de Europese Overeenkomst inzake de bescherming van voor landbouwdoeleinden gehouden dieren en Richtlijn 98/58/EG van de Raad van 20 juli 1998 inzake hetzelfde onderwerp (6) , – gezien Uitvoeringsbesluit (EU) 2017/302 van de Commissie van 15 februari 2017 tot vaststelling van BBT-conclusies (beste beschikbare technieken) op grond van Richtlijn 2010/75/EU van het Europees Parlement en de Raad, voor intensieve pluimvee- of varkenshouderij (7) , – gezien artikel 128, lid 5, en artikel 123, lid 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat de EU een belangrijke mondiale vleeskuikenproducent is, waarbij er ongeveer 7 miljard voor voedingsdoeleinden worden geslacht; overwegende dat de pluimveesector, die produceert volgens het Europese "van boer tot bord"-beginsel, werkt biedt aan meer dan een kwart miljoen mensen en dat er in Europa 23 000 grote vleeskuikenbedrijven zijn; B. overwegende dat in Richtlijn 2007/43/EG (de vleeskuikenrichtlijn) minimumvoorschriften zijn neergelegd voor de bescherming van vleeskuikens; overwegende dat het van belang is dat de Commissie, de lidstaten en de producenten deze voorschriften naleven en regelmatig controles op dit gebied verrichten; C. overwegende dat uit de studie van de Commissie van 21 november 2017 over de toepassing van Richtlijn 2007/43/EG van de Raad blijkt dat 34 % van de vleeskuikens wordt gehouden in een bezettingsdichtheid van 33 kg/m 2 , wat de algemene regel is, 40 % in een bezettingsdichtheid tussen 34 en 39 kg/m 2 , en 26 % in de hoogste, door de richtlijn toegelaten bezettingsdichtheid (tot 42 kg/m 2 ); D. overwegende dat de vleeskuikenrichtlijn niet op uniforme wijze wordt gehandhaafd en dat uit het recente verslag van de Commissie over de toepassing ervan blijkt dat de handhaving in de verschillende lidstaten op zijn best inconsistent is; E. overwegende dat het overmatig gebruik van antimicrobiële diergeneesmiddelen, als groeibevorderaar en voor metafylaxe en profylaxe, een van de belangrijkste factoren is die een rol spelen bij het ontstaan van bacteriën met antimicrobiële resistentie; overwegende dat een slecht welzijn als gevolg van een hoge bezettingsdichtheid en warmtestress immunologische tekorten kan veroorzaken waardoor vleeskuikens vatbaarder worden voor ziekten; F. overwegende dat de aanwezigheid van multiresistente zoönotische stammen van campylobacter spp. en salmonella spp. in vleeskuikenbedrijven en in het vlees van vleeskuikens volgens de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) en het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) een steeds grotere bedreiging vormt voor de volksgezondheid; G. overwegende dat de regels inzake dierenwelzijn geactualiseerd moeten worden op basis van nieuwe wetenschappelijke bevindingen, waarbij ook gekeken moet worden naar het concurrentievermogen op de lange termijn van de agrarische veehouderij; overwegende dat de toepassing van landbouwsystemen die het welzijn vergroten, de resultaten op het gebied van diergezondheid en dierenwelzijn kan verbeteren en zo bijdraagt tot een vermindering van de behoefte aan antimicrobiële stoffen, waarbij een hoogwaardige productkwaliteit gewaarborgd blijft; H. overwegende dat uit het wetenschappelijk advies van de EFSA van 2010 over de invloed van genetische parameters op het welzijn en de stressbestendigheid van commerciële vleeskuikens blijkt dat genetische selectie op basis van het groeitempo van vleeskuikens de gezondheid en het welzijn van deze dieren in gevaar kan brengen; I. overwegende dat Europese burgers veel belang hechten aan dierenwelzijn en als consumenten in staat willen zijn met meer kennis van zaken keuzes te maken; J. overwegende dat uit de laatste speciale Eurobarometer over dierenwelzijn blijkt dat meer dan 50 % van de Europese burgers bij het kopen van dierlijke producten op zoek zijn naar informatie over de productiemethode en dat zij bereid zijn meer te betalen voor meer dierenwelzijn; overwegende dat meer dan 80 % van de Europese burgers willen dat het welzijn van gekweekte dieren in de EU toeneemt; K. overwegende dat 25 % van het borstpluimveevlees dat in de EU geconsumeerd wordt, geïmporteerd wordt uit derde landen waar de wetgeving inzake dierenwelzijn minder streng is; overwegende dat het grootste deel van het ingevoerde pluimveevlees wordt gebruikt voor verwerking in levensmiddelen en in de horeca, waar bekendmaking van informatie over de oorsprong en etikettering van het vlees niet verplicht is; L. overwegende dat Thailand, Brazilië en Oekraïne, samen goed voor 90 % van de invoer uit derde landen, audits hebben ondergaan door DG SANTE van de Commissie, waarbij belangrijke tekortkomingen aan het licht zijn gekomen in het productieproces en met betrekking tot de EU-wetgeving; overwegende dat EU-landbouwers en ngo's hun bezorgdheid hebben geuit over de economische, sociale en milieugevolgen van de invoer van goedkoop kippenvlees en de misleidende etikettering van kippenvlees dat in de Europese Unie wordt verwerkt, maar afkomstig is uit derde landen; 1. neemt kennis van de resultaten van het verslag van de Commissie over de toepassing van Richtlijn 2007/43/EG en de invloed ervan op het welzijn van vleeskuikens, waaruit blijkt dat slechts twee derde van de lidstaten de richtlijn naar behoren toepast; is bezorgd over het feit dat uit het verslag blijkt dat een hoge bezettingsdichtheid van meer dan de algemene regel van 33 kg/m 2 op veel plaatsen voorkomt; 2. is bezorgd over de toename van multiresistente zoönoseverwekkers die typisch zijn voor de vleeskuikenhouderij, zoals campylobacter spp., salmonella spp. en E. coli; 3. erkent de inspanningen die de pluimveehouders bij de toepassing van de richtlijn in de verschillende lidstaten al hebben geleverd op het gebied van het welzijn van vleeskuikens, met name in het kader van vrijwillige regelingen; 4. verzoekt de Commissie en de lidstaten te zorgen voor een geharmoniseerde tenuitvoerlegging en volledige handhaving van Richtlijn 2007/43/EG op het gebied van bouwspecificaties en veiligheid, om de doelstellingen van de richtlijn te waarborgen; 5. benadrukt dat oneerlijke concurrentie leidt tot ongelijke voorwaarden, omdat degenen die de regels niet naleven degenen die de regels wel naleven onderuit halen; 6. verzoekt de Commissie te zorgen voor robuuste en meetbare geharmoniseerde dierenwelzijnsindicatoren voor vleeskuikens en ouderdieren, met inbegrip van richtsnoeren voor de beste beschikbare praktijken voor broederijen; 7. verzoekt de Commissie en de lidstaten het probleem van pluimveestalbranden aan te pakken door goede praktijken te bevorderen; verzoekt de lidstaten zich er ten volle voor in te zetten dat personen die belast zijn met de zorg voor dieren passende en voldoende scholing krijgen, zoals bepaald in Richtlijn 2007/43/EG; 8. verzoekt de EFSA een advies uit te brengen over de prevalentie en risicofactoren voor antimicrobieel resistente campylobacter spp., salmonella spp. en E. coli met zoönotisch potentieel; 9. is ingenomen met het feit dat er op 5 juni 2018 een akkoord is bereikt over de verordening inzake geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik; is ingenomen met de bepalingen ter beperking van het gebruik van antibiotica voor metafylaxe en profylaxe; herinnert aan zijn standpunt over preventieve maatregelen en aan het gezamenlijk wetenschappelijk advies van het EMA en de EFSA (8) waarin wordt opgeroepen tot het gebruik van fokdieren die gezonder en trager groeien, een bezettingsdichtheid die het risico op ziekte niet vergroot, kleinere groepen, afzondering van zieke dieren (artikel 10 van Verordening (EU) 2016/429) en toepassing van de bestaande wetgeving op het gebied van welzijn; vertrouwt erop dat de verordening het broodnodige optreden inzake antimicrobiële resistentie (AMR) zal vergemakkelijken en innovatie op het gebied van diergeneeskunde zal bevorderen; is van mening dat de Europese pluimveesector en de nationale overheden initiatieven nemen om het gebruik van antibiotica te beperken door pluimveebedrijven te moderniseren; 10. benadrukt dat de levenskwaliteit van pluimvee kan worden verbeterd en de noodzaak tot het gebruik van antimicrobiële stoffen kan worden verminderd door verbetering van de technieken voor de dierhouderij, bijvoorbeeld door te zorgen voor natuurlijk licht, schone lucht, meer leefruimte en minder uitstoot van ammoniak; herinnert de Commissie aan haar verklaring in de strategie voor diergezondheid en aan de uitspraak die zij in dat kader heeft gedaan dat voorkomen beter is dan genezen; 11. benadrukt dat de bevordering van dierenwelzijn op zich ook al een preventieve maatregel is, omdat daarmee de kans dat dieren ziek worden kleiner wordt en dus ook minder gebruik moet worden gemaakt van antimicrobiële stoffen, en de productiecijfers vaak ook hoger liggen; merkt op dat onjuist gebruik van antimicrobiële stoffen ertoe kan leiden dat deze stoffen niet langer doeltreffend zijn, wat dus een gevaar vormt voor de volksgezondheid; 12. verzoekt de Commissie AMR-onderzoek en goede praktijken te bevorderen en ervoor te zorgen dat de lidstaten daadwerkelijk preventieve maatregelen uitvoeren, zoals het bewaken van ziekten en het verrichten van controles; 13. dringt er bij de Commissie op aan beleid te bevorderen om het gebruik van alternatieve houderijsystemen voor vleeskuikens en van traditionele en/of vleeskuikenrassen die meer welzijn mogelijk maken aan te moedigen; 14. verzoekt de Commissie een stappenplan op te stellen ter ondersteuning van een concurrentiële en duurzame vleesproductie van pluimvee en van houderijmethoden die meer welzijn van vleeskuikens waarborgen; 15. verzoekt de Commissie om de controles aan de grenzen bij de invoer van kippenvlees uit derde landen te verbeteren, om ervoor te zorgen dat deze invoer in overeenstemming is met de EU-wetgeving inzake dierenwelzijn, voedselveiligheid en milieubescherming; 16. wijst erop dat de invoer van kippenvlees uit landen met lagere normen op het gebied van milieu, sociaal beleid, voedselveiligheid en dierenwelzijn is toegenomen; verzoekt de Commissie erop toe te zien dat ingevoerd kippenvlees en vleesproducten en bereidingen afkomstig van kip geproduceerd zijn overeenkomstig de normen op het gebied van milieu, sociaal beleid, voedselveiligheid en dierenwelzijn die in de Unie gelden, om zo eerlijke en gelijke concurrentievoorwaarden voor EU-producenten te waarborgen; 17. verzoekt de Commissie wetgeving voor te stellen inzake verplichte etikettering van de oorsprong van in de EU ingevoerd vlees dat verder wordt verwerkt in de detailhandel, de catering en de horeca, om consumenten in staat te stellen met kennis van zaken hun keuze te bepalen; 18. verzoekt de Commissie een EU-methode vast te stellen voor de productmarkering voor vleeskuikens die vergelijkbaar is met de bestaande EU-methode voor eieren, om de transparantie en de communicatie met de consumenten inzake dierenwelzijn in de landbouwproductie te verbeteren; 19. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Commissie en de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering (UNFCCC) en het bijbehorend Protocol van Kyoto, – gezien de Overeenkomst van Parijs, besluit 1/CP.21, de 21e conferentie van de partijen (COP21) bij het UNFCCC en de 11e conferentie van de partijen bij het Protocol van Kyoto (CMP11), die van 30 november t/m 11 december 2015 in Parijs, Frankrijk, hebben plaatsgevonden, – gezien de 18e conferentie van de partijen (COP18) bij het UNFCCC en de 8e conferentie van de partijen waarin de partijen bij het Protocol van Kyoto bijeenkomen (CMP8), die van 26 november t/m 8 december 2012 in Doha, Qatar, hebben plaatsgevonden, en de goedkeuring van een amendement op het protocol met daarin een tweede verbintenisperiode in het kader van het Kyotoprotocol, die ingaat op 1 januari 2013 en eindigt op 31 december 2020, – gezien de openstelling voor ondertekening van de Overeenkomst van Parijs in het VN‑hoofdkwartier in New York op 22 april 2016, en gezien het feit dat deze openstelling op 21 april 2017 is beëindigd, dat 195 landen de Overeenkomst van Parijs hebben ondertekend en dat 175 landen akten van bekrachtiging hebben neergelegd, – gezien de 23e Conferentie van de partijen (COP23) bij het UNFCCC, de 13e sessie van de bijeenkomst van de partijen bij het Protocol van Kyoto (CMP13) en de 2e sessie van de Conferentie van de partijen waarin de partijen bij de Overeenkomst van Parijs bijeenkomen (CMA2), die van 4 t/m 16 november 2017 in Bonn, Duitsland, hebben plaatsgevonden, – gezien de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling en de duurzameontwikkelingsdoelstellingen (SDG's) van de Verenigde Naties, – gezien zijn resolutie van 3 juli 2018 over klimaatverandering (1) , – gezien zijn resolutie van 4 oktober 2017 over de VN-klimaatconferentie van 2017 in Bonn, Duitsland (COP23) (2) , – gezien de mededeling van de Commissie van 20 juli 2016, getiteld "Een snellere overgang van Europa naar een koolstofarme economie" ( COM(2016)0500 ), – gezien de conclusies van de Europese Raad van 15 februari 2016, 30 september 2016, 23 juni 2017 en 22 maart 2018, – gezien de conclusies van de Raad van 13 oktober 2017, 26 februari 2018 en 9 oktober 2018, – gezien besluit (EU) 2017/1541 van de Raad van 17 juli 2017 betreffende de sluiting, namens de Europese Unie, van de wijziging van Kigali van het Protocol van Montreal betreffende stoffen die de ozonlaag afbreken (3) , – gezien de voorgenomen nationaal vastgestelde bijdragen (INDC's) van de EU en haar lidstaten, die Letland en de Europese Commissie op 6 maart 2015 bij het UNFCCC hebben ingediend, – gezien het vijfde evaluatierapport (AR5) van de Intergouvernementele Werkgroep inzake klimaatverandering (IPCC), het samenvattend verslag hiervan, en het speciaal verslag van de IPPC getiteld "Global Warming of 1.5 °C", – gezien het achtste samenvattende verslag van het Milieuprogramma van de Verenigde Naties (UNEP) van november 2017, getiteld "The Emissions Gap Report 2017" en het derde rapport van het UNEP van 2017 over de aanpassingskloof, – gezien het verslag van het Internationaal Energieagentschap, getiteld "Global Energy &amp; CO 2 Status Report 2017", – gezien de "Statement on the state of the global climate in 2017" van de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) van maart 2018 en het 13e "Greenhouse Gas Bulletin" van de WMO van 30 oktober 2017, – gezien het "Global Risks Report 2018" (4) van het World Economic Forum, – gezien de verklaring van de Green Growth Group van 5 maart 2018, ondertekend door 14 milieu- en klimaatministers van de EU, over "Financing EU climate action – reinforcing climate spending and mainstreaming in the next Multiannual Financial Framework (MFF)" (5) , – gezien het verslag van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek van de Commissie van november 2017, getiteld "CO 2 – an operational anthropogenic CO 2 emissions monitoring and verification support capacity" (6) , – gezien de Verklaring van Fairbanks, die door de ministers van Buitenlandse Zaken van de landen rond de Noordpool is aangenomen tijdens de 10e ministersontmoeting van de Arctische Raad, die op 10 en 11 mei 2017 in Fairbanks, Alaska, heeft plaatsgevonden, – gezien de eerste bijeenkomst van de One Planet Summit op 12 december 2017 in Parijs, en de tijdens die top aangenomen twaalf toezeggingen, – gezien de encycliek van paus Franciscus getiteld "Laudato Si", – gezien de verklaring van Meseberg van 19 juni 2018, – gezien artikel 128, lid 5, en artikel 123, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat de Overeenkomst van Parijs op 4 november 2016 in werking is getreden en dat 181 van de 197 partijen bij het UNFCCC hun akten van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding bij de VN hebben ingediend (per 11 oktober 2018); B. overwegende dat de EU op 6 maart 2015 de voorgenomen nationaal bepaalde bijdrage (INDC) van de EU en haar lidstaten heeft ingediend bij het UNFCCC en hierin verklaart zich te willen inzetten voor een bindend streefcijfer van ten minste 40 % interne reductie van de broeikasgasemissies tegen 2030 ten opzichte van het niveau van 1990; C. overwegende dat de verbintenissen die de lidstaten van de Overeenkomst van Parijs tot nu toe zijn aangegaan, niet voldoende zullen zijn om de gezamenlijke doelstelling te halen; overwegende dat de huidige nationaal bepaalde bijdragen (NDC's) die de EU en haar lidstaten hebben ingediend, niet stroken met de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs en daarom moeten worden herzien; D. overwegende dat essentiële elementen van de EU-wetgeving die bijdragen tot het verwezenlijken van de NDC's van de EU met een verhoogde ambitie zijn geformuleerd, met name de richtlijn hernieuwbare energie en de richtlijn energie-efficiëntie, waardoor de broeikasgasemissies van de EU tegen 2030 met minstens 45 % worden verminderd; overwegende dat een vermindering van 45 % in de EU tegen 2030 nog niet zal volstaan om de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs en de doelstelling voor CO 2 -neutraliteit tegen 2050 te halen; E. overwegende dat transparantie in emissiemetingen van doorslaggevend belang is om op rechtvaardige wijze aanzienlijke vooruitgang te boeken in de wereldwijde vermindering van broeikasgasemissies; F. overwegende dat de wereldwijde en Europese koolstofemissies, na drie jaar waarin de cijfers stationair bleven, in 2017 weer zijn toegenomen; overwegende dat de stijging niet overal in de wereld even groot is; G. overwegende dat het grote aantal extreme weersomstandigheden en temperatuurrecords in 2017 wereldwijde klimaatactie steeds dringender noodzakelijk maakt; H. overwegende dat een ambitieus beleid van beperking van de klimaatverandering voor groei en werkgelegenheid kan zorgen; overwegende dat een aantal specifieke sectoren echter kwetsbaar zijn voor koolstoflekkage als de ambitie op andere markten niet vergelijkbaar is; overwegende dat passende bescherming tegen koolstoflekkage dan ook nodig is om de werkgelegenheid in deze specifieke sectoren te beschermen; I. overwegende dat de klimaatverandering een multiplicator is van een aantal andere bedreigingen die de ontwikkelingslanden onevenredig zwaar treffen; overwegende dat droogte en andere ongunstige weersomstandigheden hulpbronnen waarvan arme mensen rechtstreeks afhankelijk zijn voor hun levensonderhoud, aantasten en vernietigen en tot meer concurrentie om de resterende hulpbronnen leiden, wat bijdraagt tot humanitaire crises, spanningen, gedwongen verplaatsing, radicalisering en conflicten; overwegende dat er aanwijzingen zijn dat klimaatverandering een rol heeft gespeeld in de onrust en de verspreiding van geweld in het Midden-Oosten, de Sahel en de Hoorn van Afrika, met gevolgen tot ver daarbuiten; J. overwegende dat in het "1,5 °C"-verslag van de IPCC ook wordt aangetoond dat een dergelijke temperatuurstijging waarschijnlijk veel minder ernstige gevolgen zal hebben dan een temperatuurstijging van 2 °C; K. overwegende dat de beperking van de klimaatverandering op lange termijn slechts kan slagen als er veel sterkere maatregelen worden genomen – met name door de ontwikkelde landen – om de koolstofeconomie te laten varen en klimaatslimme groei te bevorderen, ook in de ontwikkelingslanden; overwegende dat er blijvende inspanningen moeten worden geleverd om de ontwikkelingslanden meer financiële en technologische steun en steun voor capaciteitsopbouw te verstrekken; L. overwegende dat grote uitstoters er niet in slagen om hun broeikasgasemissies te verminderen overeenkomstig de maatregelen die nodig zijn om de wereldwijde gemiddelde temperatuurstijging tot 1,5 °C of 2 °C te beperken, waardoor de reeds enorme omvang en kosten van de noodzakelijke aanpassing aan de klimaatverandering alleen maar groter worden, met bijzonder ernstige gevolgen voor de minst ontwikkelde landen (MOL's) en kleine eilandstaten in ontwikkeling (SIDS); overwegende dat alle initiatieven van de MOL's en SIDS om informatie over risico's en vroegtijdige waarschuwingen te produceren, moeten worden ondersteund; M. overwegende dat de groeiende kloof tussen de behoeften en de inspanningen op het vlak van aanpassing dringend moet worden gedicht door veel sterkere mitigatie- en aanpassingsmaatregelen; N. overwegende dat het onhoudbaar is om elk land voor zijn eigen aanpassingskosten te laten opdraaien, en dat degenen die de grootste verantwoordelijkheid voor de uitstoot van broeikasgassen dragen, het grootste deel van de wereldwijde last voor hun rekening moeten nemen; O. overwegende dat in artikel 7 van de Overeenkomst van Parijs een algemene aanpassingsdoelstelling is vastgesteld en dat deze doelstelling nu onverwijld ten uitvoer moet worden gelegd; overwegende dat er een belangrijke rol is weggelegd voor de nationale aanpassingsplannen (NAP's); P. overwegende dat bossen in aanzienlijke bijdrage mate bijdragen aan de beperking van en de aanpassing aan de klimaatverandering; overwegende dat ontbossing goed is voor bijna 20 % van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen en met name het gevolg is van de uitbreiding van intensieve veeteelt en de industriële productie van soja en palmolie, ook voor de EU-markt; overwegende dat de EU haar indirecte bijdrage aan ontbossing ("embodied deforestation"), waarvoor zij verantwoordelijkheid draagt, moet verminderen; Q. overwegende dat land een schaarse hulpbron is en dat het gebruik ervan voor de teelt van conventionele biobrandstofgewassen en biobrandstofgewassen van de eerste generatie de voedselonzekerheid kan verergeren en de bestaansmiddelen van arme mensen in ontwikkelingslanden kan vernietigen, met name door landroof, gedwongen verplaatsing, milieuvervuiling en schendingen van de rechten van inheemse volkeren; overwegende dat koolstofcompensatie- en herbebossingsprogramma's ook dergelijke schade kunnen veroorzaken als ze niet goed worden ontworpen en uitgevoerd; 1. herinnert eraan dat de klimaatverandering, als oorzaak en multiplicator van andere risico's, een van de meest dringende uitdagingen is waarmee de mensheid wordt geconfronteerd, en dat alle staten en actoren wereldwijd er alles aan moeten doen om deze uitdaging aan te pakken door sterke individuele maatregelen; onderstreept ook dat tijdige internationale samenwerking en solidariteit en een consequente en volgehouden verbintenis om gezamenlijk actie te ondernemen, de enige optie zijn met het oog op de collectieve verantwoordelijkheid om de hele planeet en haar biodiversiteit te behouden voor de huidige en toekomstige generaties; benadrukt dat de EU bereid is een leidende rol te blijven spelen bij deze wereldwijde inspanning en tegelijkertijd te zorgen voor duurzame economische ontwikkeling met lage broeikasgasemissies, die zorgt voor energiezekerheid, een concurrentievoordeel voor de Europese industrie en banencreatie; Wetenschappelijke basis voor klimaatactie 2. wijst erop dat 2015, 2016 en 2017 volgens de WMO de drie warmste jaren sinds het begin van de metingen waren, wat heeft geresulteerd in zeer hoge temperaturen in het noordpoolgebied, die langdurige gevolgen zullen hebben voor de algemene zeespiegel en de weerpatronen wereldwijd; 3. meent dat de ingrijpende en hoogstwaarschijnlijk onomkeerbare gevolgen van een stijging van 2 °C van de wereldwijde temperatuur wellicht kunnen worden vermeden als de ambitieuzere doelstelling van 1,5 °C wordt nagestreefd, maar dat dit zou vereisen dat de stijgende wereldwijde broeikasgasemissies uiterlijk in 2050 tot nul dalen; wijst erop dat de nodige technologische oplossingen voorhanden zijn en in kostenopzicht steeds concurrerender worden, en dat alle EU-beleidsmaatregelen nauwkeurig op de langetermijndoelstellingen van de Overeenkomst van Parijs moeten worden afgestemd en regelmatig aan deze doelstellingen moeten worden getoetst; kijkt dan ook uit naar de bevindingen van het speciale verslag van de IPCC over de gevolgen van een stijging van de wereldwijde temperatuur met 1,5 °C boven het pre-industriële niveau; 4. onderstreept dat de klimaatverandering volgens de WHO gevolgen heeft voor de sociale en milieudeterminanten van gezondheid (schone lucht, veilig drinkwater, voldoende voedsel en veilig wonen), en dat tussen 2030 en 2050 250 000 extra doden per jaar te verwachten zijn als gevolg van ondervoeding, malaria, diarree en hittestress; merkt op dat extreem hoge temperaturen rechtstreeks bijdragen tot sterfgevallen door hart- en vaatziekten en ademhalingsproblemen, met name bij ouderen; erkent dat klimaatverandering een katalysator is voor conflicten; meent dat de volledige uitvoering van de Overeenkomst van Parijs in hoge mate zou bijdragen tot de Europese en internationale veiligheid en vrede; Ratificatie van de Overeenkomst van Parijs en uitvoering van de toezeggingen 5. is verheugd over het ongekende tempo van de ratificatie van de Overeenkomst van Parijs, alsook over de wereldwijde mobilisatie en vastberadenheid van zowel overheids- als niet-overheidsactoren om de overeenkomst volledig en snel uit te voeren, zoals tot uitdrukking is gebracht in de toezeggingen in het kader van grote mondiale bijeenkomsten zoals de Noord-Amerikaanse klimaattop in Chicago van 4 t/m 6 december 2017, de One Planet Summit in Parijs op 12 december 2017 en de Global Climate Action Summit in San Francisco van 12 t/m 14 september 2018; 6. benadrukt dat de wereldwijde temperatuurstijging door de huidige NDC's slechts tot ongeveer 3,2 °C (7) zou worden beperkt en niet eens in de buurt zou komen van 2 °C; vraagt alle partijen een constructieve bijdrage te leveren aan het proces met het oog op 2020, wanneer de NDC's moeten worden geactualiseerd, en ervoor te zorgen dat hun NDC's aansluiten bij de temperatuurdoelstelling op lange termijn van de Overeenkomst van Parijs om de wereldwijde temperatuurstijging ruim onder 2 °C boven het pre-industriële niveau te houden en ernaar te streven de temperatuurstijging tot 1,5 °C te beperken; is zich ervan bewust dat de huidige toezeggingen, ook die welke de Unie en haar lidstaten hebben ingediend, onvoldoende zijn om de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs te verwezenlijken; benadrukt in dit verband dat de wereldwijde broeikasgasemissies zo spoedig mogelijk hun hoogste niveau moeten bereiken en dat alle partijen, en vooral de EU en alle G20-landen, hun inspanningen moeten opvoeren en hun NDC's tegen 2020, na de Talanoa-dialoog van 2018, moeten actualiseren om de resterende kloof met de temperatuurdoelstelling van 1,5 °% te dichten; 7. is van mening dat de bepalingen betreffende koolstoflekkage, met name voor sectoren met een hoog risico op koolstoflekkage, behouden moeten blijven om het algemene concurrentievermogen van de Europese industrie te waarborgen als andere grote economieën geen toezeggingen doen die vergelijkbaar zijn met die van de EU betreffende de vermindering van broeikasgasemissies; 8. betreurt dat in de meeste derde landen die in het kader van de Overeenkomst van Parijs toezeggingen hebben gedaan, het debat over een verhoging van hun bijdragen slechts erg traag op gang komt; vraagt de Commissie daarom de overwegingen van de EU om haar toezeggingen te verhogen, te stroomlijnen en zich sterker in te spannen om andere partners te motiveren om dat ook te doen; 9. beklemtoont hoe belangrijk het is dat de EU een ambitieus klimaatbeleid voert om een geloofwaardige en betrouwbare partner in de wereld te zijn, dat de EU op wereldvlak een leidende rol op klimaatgebied blijft vervullen, en dat zij zich aan de Overeenkomst van Parijs houdt; is verheugd dat het Europees Parlement en de Raad zijn overeengekomen om de doelstellingen voor hernieuwbare energie en energie-efficiëntie tegen 2030 tot respectievelijk 32 % en 32,5 % op te trekken, waardoor de broeikasgasemissies tegen 2030 met ruim 45 % zullen dalen; is dan ook ingenomen met de opmerkingen van de Commissie over de actualisering van de NDC's van de EU, namelijk dat zij rekening zal houden met deze hogere ambitie en de emissiereductiedoelstelling voor 2030 zal opvoeren; verzoekt de Commissie tegen eind 2018 een ambitieuze nulemissiestrategie voor de EU voor het midden van de eeuw op te stellen, waarin een kostenefficiënt traject wordt uitgestippeld om uiterlijk in 2050 de doelstelling van CO 2 -neutraliteit die in de Overeenkomst van Parijs is vastgesteld, te verwezenlijken en de economie in de Unie CO 2 -neutraal te maken, overeenkomstig een billijk aandeel van de Unie in het resterende mondiale koolstofbudget; is voorstander van een actualisering van de NDC's van de Unie met voor de hele economie een doelstelling om de interne broeikasgasemissies tegen 2030 met 55 % te verminderen ten opzichte van het niveau van 1990; 10. is verheugd dat de secretaris-generaal van de VN heeft aangekondigd dat in september 2019 in de marge van de 74e Algemene Vergadering een klimaattop zal worden georganiseerd om sneller klimaatactie te ondernemen met het oog op de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs en om ertoe aan te zetten de ambitie van de klimaatverbintenissen te verhogen; vraagt de EU en haar lidstaten deze inspanning te steunen door engagement en politieke wil te tonen om hun eigen verbintenissen te verhogen en te pleiten voor sterke bijdragen van andere partijen; 11. betreurt het voornemen van de Amerikaanse president Donald Trump om de Verenigde Staten uit de Overeenkomst van Parijs terug te trekken, en beschouwt dit als een stap achteruit; is tevreden dat alle grote partijen na de mededeling van president Trump hebben bevestigd de Overeenkomst van Parijs te zullen nakomen; is bijzonder verheugd dat belangrijke staten, steden, universiteiten en andere niet-overheidsactoren in de VS zich voor klimaatactie blijven inzetten in het kader van de "We are still in"-campagne; 12. benadrukt dat het met name na de aankondiging van president Trump belangrijk is dat er de nodige bepalingen tegen koolstoflekkage zijn, en dat ervoor moet worden gezorgd dat de beste presteerders kosteloze emissierechten krijgen, zoals overeengekomen in de ETS-richtlijn; verzoekt de Commissie de doeltreffendheid en wettelijkheid te onderzoeken van extra maatregelen om bedrijfstakken te beschermen tegen het risico van koolstoflekkage, zoals koolstofbelastingaanpassingen aan de grens en heffingen op koolstofverbruik, met name voor producten die komen uit landen die hun verbintenissen in het kader van de Overeenkomst van Parijs niet nakomen; 13. is verheugd over de inwerkingtreding van de wijziging van Kigali van het Protocol van Montreal op 1 januari 2019, met tot nu toe 27 partijen, waaronder zeven lidstaten van de EU, die hun akten van bekrachtiging hebben ingediend; verzoekt de partijen bij het Protocol van Montreal, in het bijzonder de lidstaten die hun akten van bekrachtiging nog niet hebben ingediend, al het nodige te doen om het snel te ratificeren, als noodzakelijke bijdrage aan de uitvoering van de Overeenkomst van Parijs en de verwezenlijking van de klimaat- en energiedoelstellingen op middellange en lange termijn; 14. juicht het toe dat alle lidstaten de wijziging van Doha van het Protocol van Kyoto hebben geratificeerd en op 21 december 2017 de gezamenlijke akte van ratificatie van de Unie hebben ingediend; is van oordeel dat dit een belangrijke troef zal zijn in de gesprekken met het oog op de succesvolle voltooiing van de klimaatonderhandelingen van 2018 en dat de broeikasgasemissies hierdoor effectief zullen dalen dankzij gezamenlijke inspanningen; 15. beklemtoont dat uitvoering vóór 2020 en ambitie sleutelelementen waren tijdens de COP23-onderhandelingen; juicht het besluit toe om tijdens de COP's in 2018 en 2019 twee inventarisaties te houden; vraagt de Commissie en de lidstaten bijdragen voor te bereiden om de emissies tot 2020 te beperken en deze te presenteren bij de inventarisatie van de periode vóór 2020 tijdens de COP24; denkt dat dit belangrijk is opdat alle partijen hun ambitie voor de periode na 2020 verhogen, en kijkt dan ook met belangstelling uit naar de uitkomst van de eerste inventarisatie in Katowice, die de vorm zou moeten aannemen van een besluit van de COP waarin de verbintenis wordt bevestigd om de ambitie van de NDC's van de partijen voor 2030 tegen 2020 te verhogen zodat ze aansluiten bij de langetermijndoelstellingen van de Overeenkomst van Parijs; 16. vraagt de Commissie en de lidstaten communicatiestrategieën en -activiteiten in te zetten om van het publiek en het beleid meer steun te krijgen voor klimaatactie en aan bewustmaking te doen over de bijkomende voordelen van de strijd tegen klimaatverandering, zoals betere luchtkwaliteit en volksgezondheid, behoud van natuurlijke hulpbronnen, economische groei en meer werkgelegenheid, grotere energiezekerheid en lagere kosten voor de invoer van energie, alsook voordelen bij internationale concurrentie door innovatie en technologische ontwikkeling; benadrukt dat de aandacht ook moet worden gevestigd op de onderlinge verbanden tussen klimaatverandering en sociale onrechtvaardigheid, migratie, instabiliteit en armoede en op het feit dat wereldwijde klimaatactie in grote mate kan bijdragen tot de oplossing van deze problemen; 17. benadrukt de synergieën tussen de Overeenkomst van Parijs, de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling, het kader van Sendai en het actieagenda van Addis Ababa (Finance for Development) alsook met andere conventies van Rio, aangezien dit belangrijke en onderling verweven stappen in de goede richting zijn die ervoor zorgen dat armoedebestrijding en duurzame ontwikkeling hand in hand gaan; De COP24 in Katowice 18. erkent dat de voorzitterschappen van de COP22 en de COP23 er gezamenlijk in geslaagd zijn de opzet van Talanoa-dialoog in 2018 voor te bereiden, die breed door de partijen is goedgekeurd en in januari 2018 van start is gegaan; kijkt uit naar de eerste resultaten van deze dialoog tijdens de COP24 en naar de politieke conclusies daarna om onze collectieve ambitie tegen 2020 in overeenstemming te brengen met de langetermijndoelstellingen van de Overeenkomst van Parijs; stelt het op prijs dat de Talanoa-dialoog niet beperkt blijft tot besprekingen tussen nationale regeringen, maar ook diverse belanghebbenden, waaronder regio's en steden en hun verkozen vertegenwoordigers, de kans geeft om belangrijke problemen met betrekking tot klimaatactie onder de aandacht van nationale en wereldwijde beleidsmakers te brengen; is verheugd over de Talanoa-dialogen met steden en regio's en kijkt uit naar verdere dialogen in Europa; kijkt uit naar de input van de niet-overheidsactoren en verzoekt alle partijen hun bijdragen tijdig in te dienen, teneinde de politieke discussie in Katowice te vergemakkelijken; 19. stelt daarnaast vast dat er, ondanks de aanzienlijke vooruitgang die tijdens de COP23 met het Action Work Programme van Parijs (het "rulebook") is geboekt, nog significante uitdagingen zijn om het af te ronden en tijdens de COP24 tot concrete besluiten te komen; dringt erop aan het noodzakelijke voorbereidende werk vóór de top te doen teneinde het rulebook af te ronden, wat van het grootste belang is voor de tijdige uitvoering van de Overeenkomst van Parijs; 20. is voorstander van een rulebook dat alle partijen een hoge mate van transparantie en bindende regels oplegt om de vooruitgang correct te kunnen meten en verder vertrouwen op te bouwen tussen de partijen die bij het internationale proces betrokken zijn; is bezorgd over het feit dat een aantal partijen nog steeds geen werk willen maken van volledige transparantie bij de meting van emissies; roept alle grote economieën op om een voortrekkersrol te spelen bij de onderhandelingen over het rulebook en te pleiten voor bindende vereisten voor monitoring- en toezichtssystemen, met inbegrip van tijdige en betrouwbare gegevens en ramingen over broeikasgasemissies; 21. benadrukt dat het belangrijk is het rulebook aan te vullen met op observatie gebaseerde weergegevens om de betrouwbaarheid en nauwkeurigheid van de verslaglegging te vergroten; vraagt de Commissie, het Europees Ruimteagentschap (ESA), de Europese Organisatie voor de Exploitatie van Meteorologische Satellieten (Eumetsat), het Europees Centrum voor weersvoorspellingen op middellange termijn (ECWMT), de Europese onderzoeksinfrastructuur Integrated Carbon Observation System (ICOS), de nationale inventarisagentschappen en onderzoekscentra en andere belangrijke spelers operationele capaciteit te ontwikkelen die informatie over antropogene emissies kan genereren aan de hand van satellietgegevens en tegelijkertijd voldoet aan de nodige vereisten, waaronder een constellatie van satellieten; 22. beklemtoont dat het belangrijk is dat de EU tijdens de COP24 in Katowice met één stem spreekt om politiek sterk te staan en geloofwaardig te zijn; vraagt alle lidstaten bij de onderhandelingen en bij bilaterale ontmoetingen met andere actoren het EU-mandaat te steunen; 23. vraagt de Commissie en de lidstaten klimaatactie op de agenda te zetten van belangrijke internationale fora binnen de VN en fora zoals de G7 en de G20, en op zoek te gaan naar multilaterale partnerschappen rond specifieke onderwerpen in verband met de uitvoering van de Overeenkomst van Parijs en de SDG's; Openheid, inclusiviteit en transparantie 24. vraagt de Commissie en de lidstaten strategische partnerschappen met zowel ontwikkelde landen als opkomende economieën te onderhouden en te versterken om de komende jaren een kopgroep op klimaatgebied te vormen, en zich meer solidair te tonen met kwetsbare staten; ondersteunt de langdurige en actieve inzet van de EU binnen de coalitie met een hoge ambitie en met de leden daarvan om uiting te geven aan hun vastberadenheid om te komen tot een​betekenisvolle uitvoering van de Overeenkomst van Parijs door de vaststelling van een solide rulebook in 2018 en een succesvolle Talanoa-dialoog tijdens de COP24; 25. benadrukt dat om de stijging van de gemiddelde wereldwijde temperatuur tot 1,5 °C te beperken, effectieve deelname van alle partijen is vereist, wat op zijn beurt vereist dat problemen met gevestigde of tegengestelde belangen worden aangepakt; herhaalt in dit verband zijn steun voor het initiatief van regeringen die de meerderheid van de wereldbevolking vertegenwoordigen om een specifiek beleid tegen belangenconflicten in het kader van het UNFCCC te introduceren; vraagt de Commissie en de lidstaten constructief aan dat proces mee te werken zonder de doelen en doelstellingen van het UNFCCC en de Overeenkomst van Parijs in gevaar te brengen; 26. benadrukt dat 80 % van de mensen die door klimaatverandering ontheemd zijn geraakt, vrouwen zijn, en dat vrouwen over het algemeen meer onder klimaatverandering te lijden hebben dan mannen, maar een zwaardere last te dragen hebben en minder betrokken zijn bij de besluitvorming over klimaatverandering; benadrukt dan ook dat empowerment van vrouwen en volledige en gelijkwaardige deelname en leiderschap van vrouwen in internationale fora zoals het UNFCCC en nationale, regionale en lokale klimaatactie, van vitaal belang zijn voor het welslagen en de doeltreffendheid van dergelijke actie; vraagt de EU en de lidstaten het genderperspectief in het klimaatbeleid te integreren en de participatie van inheemse vrouwen en verdedigers van vrouwenrechten in het UNFCCC-kader te bevorderen; 27. verwelkomt het besluit van de COP23 betreffende de voortzetting van het Aanpassingsfonds en de rol ervan in het kader van de Overeenkomst van Parijs; onderkent het belang van het Aanpassingsfonds voor de gemeenschappen die het gevoeligst zijn voor klimaatverandering, en juicht het derhalve toe dat de lidstaten nieuwe toezeggingen aan het fonds ten belope van 93 miljoen USD hebben gedaan; 28. neemt er kennis van dat de EU en haar lidstaten de grootste verstrekkers van publieke klimaatfinanciering zijn; vindt het zorgwekkend dat hetgeen de ontwikkelde landen tot nu toe daadwerkelijk hebben toegezegd, ver achterblijft bij het collectieve doel van 100 miljard USD per jaar; benadrukt dat het belangrijk is dat alle ontwikkelde partijen hun bijdrage aan dit doel leveren, aangezien langetermijnfinanciering van doorslaggevend belang is om ontwikkelingslanden in staat te stellen hun aanpassings- en mitigatiedoelstellingen te verwezenlijken; 29. benadrukt dat de begroting van de Unie moet stroken met haar internationale verbintenissen op het vlak van duurzame ontwikkeling en met haar klimaat- en energiedoelstellingen op middellange en lange termijn, en dus niet contraproductief mag zijn en de verwezenlijking ervan niet mag bemoeilijken; stelt bezorgd vast dat de Unie haar doelstelling om 20 % van haar totale uitgaven aan klimaatmaatregelen te besteden, waarschijnlijk niet gaat halen, en dringt dan ook aan op corrigerende maatregelen; onderstreept voorts dat de klimaat- en energiedoelstellingen van meet af aan centraal moeten staan in de politieke discussies over het meerjarig financieel kader (MFK) voor de periode na 2020, zodat de nodige middelen beschikbaar zijn om deze doelstellingen te verwezenlijken; herinnert aan zijn standpunt dat de huidige klimaatgerelateerde uitgaven zo snel mogelijk en uiterlijk in 2027 moeten worden verhoogd van 20 % naar 30 %; is van mening dat alle overige MFK-uitgaven in overeenstemming moeten zijn met de Overeenkomst van Parijs en niet contraproductief mogen zijn ten aanzien van de klimaatinspanningen; 30. vraagt dat er een specifiek en automatisch openbaar financieringsmechanisme van de EU wordt ingesteld dat voorziet in extra en adequate steun opdat de EU haar billijke aandeel kan leveren met het oog op de internationale klimaatfinancieringsdoelstelling van 100 miljard USD; De rol van niet-overheidsactoren 31. herinnert eraan dat in de Overeenkomst van Parijs de belangrijke rol van meerlagig bestuur in klimaatbeleid wordt erkend, alsook de noodzaak om samen te werken met regio's, steden en niet-overheidsactoren; 32. juicht het toe dat een steeds bredere coalitie van niet-overheidsactoren zich wereldwijd voor het klimaat inzet met concrete en meetbare doelstellingen; benadrukt dat er voor het maatschappelijk middenveld, de particuliere sector en overheden op plaatselijk en regionaal niveau een belangrijke rol is weggelegd om de publieke opinie te beïnvloeden en de staat tot actie aan te sporen; vraagt de EU, de lidstaten en alle partijen om niet-overheidsactoren te stimuleren en te faciliteren, en op volledig transparante wijze met hen de dialoog aan te gaan, aangezien het juist deze groepen zijn die steeds meer het voortouw nemen bij de bestrijding van klimaatverandering, en hetzelfde te doen met actoren op subnationaal niveau, met name daar waar de betrekkingen van de EU met nationale regeringen op het vlak van klimaatbeleid zijn verslechterd; spreekt in dit verband zijn lof uit voor de toezegging – gedaan tijdens de COP23 – van 25 voorlopersteden, met in totaal 150 miljoen inwoners, om tegen 2050 hun emissies tot nul te reduceren; 33. vraagt de Commissie haar betrekkingen met lokale en regionale overheden verder te versterken, thematische en sectorale samenwerking tussen steden en regio's, zowel binnen als buiten de EU, uit te breiden, aanpassings- en weerbaarheidsinitiatieven uit te werken en duurzameontwikkelingsmodellen en emissiereductieplannen te versterken in sleutelsectoren zoals energie, industrie, technologie, landbouw en vervoer, zowel in stedelijke als in plattelandsgebieden, bijvoorbeeld door jumelageprogramma's, via het internationaal samenwerkingsprogramma voor steden, door steun aan platformen zoals het Burgemeestersconvenant en door het oprichten van nieuwe fora voor de uitwisseling van best practices; vraagt de EU en de lidstaten steun te verlenen aan inspanningen van regionale en lokale actoren om regionaal en lokaal bepaalde bijdragen in te voeren (analoog met NDC's) als de klimaatambitie daardoor kan worden verhoogd; 34. moedigt de Commissie aan om in haar voorstel voor de EU-strategie voor CO 2 ‑neutraliteit tegen het midden van de eeuw concrete broeikasgasemissiereductiedoelstellingen voor 2050 in alle sectoren vast te stellen en een duidelijk plan op te stellen voor de wijze waarop deze doelstellingen kunnen worden verwezenlijkt, met inbegrip van concrete mijlpalen voor 2035, 2040 en 2045; vraagt de Commissie voorstellen op te nemen over hoe er overeenkomstig de Overeenkomst van Parijs meer verwijderingen per put kunnen worden gerealiseerd om uiterlijk in 2050 broeikasgasneutraliteit in de Unie te verwezenlijken en spoedig daarna tot negatieve emissies te komen; vraagt dat in deze strategie wordt voorzien in een billijke verdeling van de inspanning tussen sectoren en een mechanisme om de resultaten van de vijfjaarlijkse mondiale inventarisatie te verwerken, zodat rekening wordt gehouden met de bevindingen van het op handen zijnde speciale verslag van de IPCC, de aanbevelingen en standpunten van het Europees Parlement, alsook de standpunten van niet-overheidsactoren, zoals lokale en regionale overheden, het maatschappelijk middenveld en de particuliere sector; 35. benadrukt dat de langetermijnstrategie van de EU moet worden gezien als een mogelijkheid om strategische toekomstige prioriteiten te stellen voor een moderne, groene EU-economie waar volledig gebruik wordt gemaakt van het potentieel van technologische vooruitgang en met een hoog niveau van sociale zekerheid en hoge consumentennormen, en die gunstig zal zijn voor de industrie en het maatschappelijk middenveld, vooral op de lange termijn; 36. moedigt de Commissie en de lidstaten aan om strategieën en programma's uit te werken voor de transitie binnen sectoren die wordt veroorzaakt door decarbonisatie en technologische ontwikkelingen, en uitwisseling van kennis en good practices tussen de regio's, werknemers en bedrijven in kwestie mogelijk te maken, alsook steun te verlenen aan regio's en werknemers om hen te helpen zich voor te bereiden op structurele veranderingen, actief op zoek te gaan naar nieuwe economische mogelijkheden en strategische locatiebeleidsmaatregelen uit te werken om te zorgen voor een verantwoorde overgang naar een CO 2 -neutrale economie in Europa; 37. is van mening dat, om ervoor te zorgen dat NDC's stroken met de voor de hele economie geldende inspanningen die door de Overeenkomst van Parijs zijn vereist, de partijen moeten worden aangemoedigd om de emissies van de internationale scheepvaart en luchtvaart daarin op te nemen en in te stemmen met en uitvoering te geven aan maatregelen op internationaal, regionaal en nationaal niveau om de emissies van deze sectoren aan te pakken; Alomvattende inspanningen van alle sectoren 38. juicht het toe dat wereldwijd steeds meer regelingen voor emissiehandel worden ingevoerd, en met name ook dat China in december 2017 de eerste fase van een nationale regeling voor emissiehandel in de elektriciteitssector heeft geïntroduceerd; verwelkomt ook de overeenkomst inzake het onderling koppelen van de Europese regeling voor emissiehandel en de Zwitserse regeling, die eind 2017 is ondertekend, en vraagt de Commissie te bekijken of er met de CO 2 -markten van nog andere derde landen en regio's vergelijkbare koppelingen en andere vormen van samenwerking mogelijk zijn, en de oprichting te bevorderen van nog meer CO 2 -markten en andere koolstofbeprijzingsmechanismen, die bijdragen tot de reductie van de wereldwijde emissies, voor meer efficiëntie en kostenbesparingen zorgen en het risico van koolstoflekkage reduceren doordat ze voor een wereldwijd level playing field zorgen; vraagt de Commissie vrijwaringsmechanismen in te stellen om ervoor te zorgen dat koppelingen met de EU ETS-regeling extra en permanente mitigatiebijdragen blijven opleveren en de interne verbintenissen van de Unie op het van gebied van broeikasgassen niet ondermijnen; 39. betreurt het dat de vervoerssector de enige sector is waar de emissies sinds 1990 zijn toegenomen; benadrukt dat dit niet verenigbaar is met duurzame ontwikkeling op lange termijn, die integendeel vereist dat de emissies van alle sectoren van de samenleving verder en sneller afnemen; herinnert eraan dat de vervoerssector tegen 2050 volledig koolstofvrij moet zijn; 40. is erg teleurgesteld over het voorstel van de Commissie met betrekking tot de CO 2 -emissienormen voor de periode na 2020 voor personenauto's en lichte bedrijfswagens, aangezien deze niet stroken met de langetermijndoelstellingen van de Overeenkomst van Parijs; 41. maakt zich zorgen over het ambitieniveau van de regeling voor koolstofcompensatie en ‑reductie voor de internationale luchtvaart (Corsia) van de ICAO, gezien de lopende werkzaamheden met betrekking tot de normen en de aanbevolen praktijken (SARP's) voor de implementatie van de regeling vanaf 2019; is sterk gekant tegen de pogingen om Corsia op te leggen voor vluchten binnen Europa, waarbij EU-wetgeving en onafhankelijke besluitvorming aan de kant worden geschoven; benadrukt dat een verdere uitholling van het ontwerp van de SARP's voor Corsia onaanvaardbaar is; vraagt de Commissie en de lidstaten al het mogelijke te doen om de bepalingen van Corsia te verscherpen en zo de impact van de regeling in de toekomst te vergroten; 42. herinnert aan Verordening (EU) nr. 2017/2392 van het Europees Parlement en de Raad van 13 december 2017 tot wijziging van Richtlijn 2003/87/EG om de huidige beperkingen van het toepassingsgebied voor luchtvaartactiviteiten voort te zetten en de tenuitvoerlegging van een wereldwijde marktgebaseerde maatregel vanaf 2021 voor te bereiden (8) , en met name artikel 1, lid 7, waarin duidelijk wordt gesteld dat het Europees Parlement en de Raad als medewetgevers de enige instellingen zijn die kunnen beslissen over eventuele latere wijzigingen van de ETS-richtlijn; roept de lidstaten op om in de geest van het interinstitutioneel akkoord "Beter wetgeven" een formeel voorbehoud in te dienen tegen de SARP's voor Corsia, en daarin te stellen dat voor de tenuitvoerlegging van Corsia en voor deelname aan de vrijwillige fasen voorafgaande goedkeuring van de Raad en het Europees Parlement vereist is; 43. herinnert eraan dat de Unie de afwijking van de EU-regeling voor emissiehandel voor vluchten buiten de EER nog eens heeft verlengd, tot 2024, om de ICAO in de gelegenheid te stellen met een wereldwijde oplossing voor de emissies door de luchtvaart te komen; beklemtoont evenwel dat elke verdere wijziging van de wetgeving alleen mag worden toegestaan als deze strookt met de verbintenissen van de EU betreffende de voor de hele economie geldende broeikasgasemissiereducties, waarin niet in het gebruik van compensatiecredits na 2020 is voorzien; 44. is verheugd dat EU-regeling voor de emissiehandel in de luchtvaart al voor zo'n 100 miljoen ton CO 2 ‑reducties/‑compensaties heeft gezorgd; 45. wijst er nog eens op dat de CO 2 -emissies van de scheepvaart tussen nu en 2050 naar verwachting met 50 à 250 % zullen toenemen en dat er reeds technische oplossingen bestaan om de emissies van schepen sterk te verminderen; verwelkomt het akkoord over de IMO-strategie voor de reductie van de broeikasgasemissies van schepen, dat in april 2018 tijdens de 72e sessie van het Comité voor de bescherming van het mariene milieu van de IMO is bereikt, als een eerste stap waarmee de sector een bijdrage levert aan de verwezenlijking van de temperatuurdoelstelling van de Overeenkomst van Parijs; roept de IMO op snel afspraken te maken over nieuwe verplichte maatregelen voor emissiereducties die nodig zijn voor het halen van de doelstellingen, en beklemtoont hoe belangrijk en urgent het is deze vóór 2023 uit te voeren; onderstreept dat er verdere maatregelen en acties nodig zijn om de emissie van schepen aan te pakken, en vraagt de EU en de lidstaten in dit verband nauwlettend toe te zien op de uitvoering en het effect van het IMO-akkoord, en na te denken over aanvullende EU-maatregelen om ervoor te zorgen dat de broeikasgasemissies van schepen overeenkomen met de temperatuurdoelstelling van de Overeenkomst van Parijs; dringt er bij de Commissie op aan de internationale scheepvaart op te nemen in haar toekomstige decarbonisatiestrategie voor 2050 teneinde de investeringsbeslissingen van de EU in de richting van koolstofneutrale brandstoffen en aandrijvingstechnologieën voor de scheepvaart te sturen; 46. overwegende dat ontbossing en aantasting van bossen bijna 20 % van de mondiale CO 2 ‑emissies veroorzaken; onderstreept de belangrijke rol die bossen en moerasgebied vervullen bij de beperking van klimaatverandering, aangezien zij veel koolstof kunnen vasthouden; wijst erop dat natuurlijke koolstofputten en -reservoirs in de EU en de rest van de wereld op de lange termijn in stand moeten worden gehouden en moeten worden uitgebreid, en dat de totale oppervlakte aan bossen in de wereld, alsook hun aanpassingsvermogen en klimaatbestendigheid, verder moeten worden vergroot om de langetermijndoelstelling van de Overeenkomst van Parijs te verwezenlijken; benadrukt voorts dat er behoefte is aan mitigatiemaatregelen voor het tropisch regenwoud, maar dat ook de onderliggende oorzaken van de verdwijning van bossen en van de klimaatverandering moeten worden aangepakt; Klimaatbestendigheid door aanpassing 47. verzoekt de Commissie de EU-aanpassingsstrategie te herzien, aangezien aanpassing voor alle landen een absolute noodzaak is als zij de negatieve gevolgen van de klimaatverandering tot een minimum willen beperken en ten volle gebruik willen maken van de mogelijkheden voor klimaatbestendige groei en duurzame ontwikkeling; 48. beschouwt het operationeel worden van het platform van plaatselijke gemeenschappen en inheemse volkeren als een van de succesverhalen van de COP23 en alweer een belangrijke stap in de richting van de uitvoering van de besluiten die in Parijs zijn genomen; is van oordeel dat het platform zal bijdragen tot een effectieve uitwisseling van ervaringen en best practices op het gebied van aanpassingsinspanningen en ‑strategieën; 49. benadrukt dat er openbare, transparante en gebruiksvriendelijke structuren en instrumenten moeten worden ontwikkeld om op de hoogte te blijven van de voortgang en de doeltreffendheid van de nationale plannen en maatregelen; Klimaatdiplomatie 50. is groot voorstander van de voortzetting en verdere versterking van het EU-beleid van politieke toenadering en klimaatdiplomatie, dat essentieel is om klimaatactie beter bekend te maken in de partnerlanden en de wereldwijde publieke opinie; vraagt dat de EDEO en de Commissie personele en financiële middelen krijgen die beter aansluiten bij de sterke inzet voor en de grotere betrokkenheid bij klimaatdiplomatie; benadrukt dat er een alomvattende strategie voor de klimaatdiplomatie van de EU moet worden uitgestippeld en dat klimaatactie op alle gebieden van het externe optreden van de EU een plaats moet krijgen, waaronder handel, ontwikkelingssamenwerking, humanitaire hulp en veiligheid en defensie; 51. wijst op de groter wordende gevolgen van de klimaatverandering voor de internationale veiligheid en de regionale stabiliteit, als gevolg van de achteruitgang van het milieu, het verlies van bestaansmiddelen, door het klimaat veroorzaakte ontheemding en daarmee gepaard gaande onrust, waarbij de klimaatverandering vaak als multiplicator van bedreigingen kan worden beschouwd; roept de EU en de lidstaten dan ook op om met hun partners in de rest van de wereld samen te werken om de destabiliserende gevolgen van de klimaatverandering beter te begrijpen en te integreren, er beter op te anticiperen en er beter mee om te gaan; beklemtoont dan ook dat het belangrijk is klimaatdiplomatie tot een vast onderdeel van het Europese beleid voor conflictpreventie te maken; 52. vraagt de Commissie en de lidstaten allianties met een hoge ambitie in het leven te roepen om het voortouw te nemen bij de integratie van klimaatactie in verschillende kwesties betreffende buitenlands beleid, zoals handel, internationale migratie, de hervorming van de internationale financiële instellingen en vrede en veiligheid; 53. verzoekt de Commissie het aspect klimaatverandering op te nemen in internationale handels- en investeringsovereenkomsten en van de ratificatie en uitvoering van de Overeenkomst van Parijs een voorwaarde te maken voor toekomstige handelsovereenkomsten; verzoekt de Commissie grondig te beoordelen in welke mate de bestaande overeenkomsten stroken met de Overeenkomst van Parijs; Industrie en concurrentievermogen 54. benadrukt dat klimaatverandering bovenal een maatschappelijke uitdaging is en dat de bestrijding ervan daarom een van de leidende beginselen van het beleid en het optreden van de EU moet blijven, ook op het gebied van industrie, energie, onderzoek en digitale technologie; 55. is verheugd over de inspanningen die de Europese burgers, bedrijven en industrie hebben geleverd om de verplichtingen van de Overeenkomst van Parijs na te komen, en over de vooruitgang die zij tot nu toe hebben geboekt; moedigt hen aan om hogere ambities te stellen, ten volle gebruik te maken van de mogelijkheden die uit de Overeenkomst van Parijs voortvloeien en gelijke tred te houden met de technologische ontwikkelingen; 56. benadrukt dat een stabiel en voorspelbaar juridisch kader en duidelijke beleidssignalen op mondiaal en EU-niveau klimaatgerelateerde investeringen faciliteren en bevorderen; benadrukt in dit verband hoe belangrijk de wetgevingsvoorstellen in het kader van het pakket "Schone energie voor alle Europeanen" zijn om het concurrentievermogen van de EU te versterken, burgers mondiger te maken en doelstellingen vast te stellen die stroken met de verbintenissen van de EU in het kader van de Overeenkomst van Parijs en de vijfjaarlijkse herziening; 57. is verheugd dat verscheidene landen waar belangrijke concurrenten van de energie-intensieve sectoren van de EU gevestigd zijn, een emissiehandelssysteem of andere prijsstellingsmechanismen hebben ingevoerd; moedigt andere landen aan om dat ook te doen; 58. benadrukt het belang van een toename van het aantal kwalitatief hoogwaardige banen en geschoolde werknemers in de EU-industrie om innovatie en een duurzame transitie te stimuleren; pleit voor een holistisch en inclusief proces om een visie te ontwikkelen voor een alternatief bedrijfsmodel in steenkool- en koolstofintensieve regio's met een hoog percentage werknemers in sectoren die afhankelijk zijn van koolstof, teneinde een duurzame transformatie voor bloeiende industrieën en diensten te vergemakkelijken, met erkenning voor het erfgoed en de beschikbare vaardigheden van de beroepsbevolking; onderstreept dat er voor de lidstaten een belangrijke rol is weggelegd bij het bespoedigen van hervormingen die kunnen leiden tot een billijke transitie van de beroepsbevolking in deze regio's; herinnert eraan dat extra financiële steun van de EU in dit verband een onmisbare rol speelt; Energiebeleid 59. herinnert eraan dat de investeringen in hernieuwbare energie in de EU afnemen; wijst er daarom op dat hernieuwbare energie en energie-efficiëntie van groot belang zijn voor het verminderen van de emissies, alsook voor energiezekerheid en het voorkomen en verminderen van energiearmoede om kwetsbare huishoudens te beschermen en te helpen; dringt aan op een wereldwijde bevordering van maatregelen voor energie-efficiëntie en energiebesparingen en de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen (bijvoorbeeld door stimulansen voor het zelf opwekken van hernieuwbare energie voor eigen gebruik); 60. herinnert eraan dat voorrang voor energie-efficiëntie, onder meer aan de hand van het beginsel "energie-efficiëntie eerst", en wereldwijd leiderschap op het gebied van hernieuwbare energiebronnen twee van de belangrijkste doelstellingen van de energie-unie van de EU zijn; benadrukt het belang van ambitieuze wetgeving in het kader van het pakket schone energie voor de verwezenlijking van deze doelstellingen, alsook van de komende strategie om de verbintenissen in het kader van de Overeenkomst van Parijs om de stijging van de gemiddelde temperatuur wereldwijd ruim onder 2 °C te houden, met als verdere doelstelling deze onder 1,5 °C te houden, tegen het midden van de eeuw effectief ten uitvoer te leggen in het EU-beleid; 61. onderstreept hoe belangrijk het is technologie voor energieopslag, slimme energienetten en vraagsturing te ontwikkelen om ervoor te helpen zorgen dat hernieuwbare energiebronnen effectief worden ingezet bij de opwekking van elektriciteit en in de sector verwarming en koeling voor particuliere huishoudens; 62. vraagt de EU de internationale gemeenschap ertoe aan te sporen onverwijld concrete maatregelen te nemen, met inbegrip van een tijdschema, voor het geleidelijk afbouwen van voor het milieu schadelijke subsidies die concurrentieverstorend werken, een belemmering vormen voor internationale samenwerking en innovatie in de weg staan; Beleid inzake onderzoek, innovatie, digitale technologieën en ruimtevaart 63. onderstreept dat verder en meer onderzoek en innovatie op het gebied van beperking van de klimaatverandering, aanpassingsbeleid, efficiënt gebruik van hulpbronnen, duurzame emissiearme en emissievrije technologieën, duurzaam gebruik van secundaire grondstoffen ("circulaire economie") en het verzamelen van gegevens over klimaatverandering essentieel zijn voor een kosteneffectieve bestrijding van de klimaatverandering en ons minder afhankelijk helpen maken van fossiele brandstoffen; dringt daarom aan op wereldwijde verbintenissen om investeringen op deze gebieden te bevorderen en te focussen; benadrukt dat in het kader van het nieuwe programma "Horizon Europa" prioriteit moet worden gegeven aan de financiering van projecten op het gebied van duurzame energie, gezien de verbintenissen die de Unie in het kader van de energie-unie en de Overeenkomst van Parijs is aangegaan; 64. benadrukt dat de SDG's een radicale verandering in het internationale beleid inzake ontwikkelingssamenwerking inhouden en dat de EU zich ertoe heeft verbonden de SDG's in haar interne en externe beleid ten uitvoer te leggen; benadrukt, in overeenstemming met de externe dimensie van de SDG's, dat verschillende methoden moeten worden onderzocht om ontwikkelingslanden en opkomende economieën te helpen bij hun energietransitie, onder meer door middel van capaciteitsopbouwende maatregelen, hulp bij het verminderen van de kapitaalkosten van hernieuwbare energiebronnen en projecten voor energie-efficiëntie, technologieoverdracht en oplossingen voor de ontwikkeling van slimme steden en afgelegen gemeenschappen en plattelandsgemeenschappen, zodat zij hun verplichtingen uit hoofde van de Overeenkomst van Parijs kunnen nakomen; is in dit verband verheugd over het onlangs opgerichte Europees Fonds voor duurzame ontwikkeling; 65. herinnert eraan dat onderzoek, innovatie en concurrentievermogen tot de vijf pijlers van de EU-strategie voor de energie-unie behoren; stelt vast dat de EU vastbesloten is om op deze gebieden een wereldleider te blijven, en tegelijk nauwe wetenschappelijke samenwerking met internationale partners ontwikkelt; wijst erop hoe belangrijk het is dat zowel in de ontwikkelde als in de opkomende landen een sterke innovatiecapaciteit voor het inzetten van technologieën voor schone en duurzame energie wordt opgebouwd en gehandhaafd; 66. herinnert eraan dat digitale technologieën een fundamentele rol spelen bij de ondersteuning van de energietransitie en met name de verbetering van de energie-efficiëntie en energiebesparingen; wijst op de klimaatvoordelen die de digitalisering van de Europese industrie kan opleveren door een efficiënt gebruik van hulpbronnen, een lagere materiaalintensiteit en het vergroten van het huidige arbeidspotentieel; 67. is er vast van overtuigd dat de ruimtevaartprogramma's van de Unie zodanig moeten worden opgezet dat zij bijdragen aan de bestrijding van de klimaatverandering en mitigatiestrategieën; herinnert er in dit verband aan dat het Copernicus-systeem een bijzondere rol speelt en dat het over een dienst voor CO 2 -monitoring moet beschikken; benadrukt hoe belangrijk het is het beleid van vrije, volledige en open gegevens te handhaven, aangezien dit essentieel is voor de wetenschappelijke gemeenschap en internationale samenwerking op dit gebied ondersteunt; Klimaatactie in de ontwikkelingslanden 68. benadrukt dat het mogelijk moet blijven om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 °C en dat grote uitstoters, met inbegrip van de EU, de plicht hebben om hun mitigatie-inspanningen, die aanzienlijke nevenvoordelen op het gebied van duurzame ontwikkeling kunnen opleveren, snel op te voeren en hun steun voor klimaatmaatregelen in de ontwikkelingslanden aanzienlijk op te voeren; 69. onderstreept het belang van klimaatgeïnformeerde besluitvorming en de ondersteuning daarvan door de verbetering van klimaatdiensten, die van bijzonder belang zijn voor ontwikkelingslanden; dringt erop aan dat dit een belangrijke doelstelling van door de EU gefinancierd onderzoek wordt en dat de EU zich sterk inspant om de overdracht van technologie naar ontwikkelingslanden te vergemakkelijken; dringt aan op een WTO-verklaring over intellectuele-eigendomsrechten en klimaatverandering, naar analogie met de Verklaring van Doha van 2001 over de TRIPS-overeenkomst en de volksgezondheid; 70. herinnert eraan dat de ontwikkelde landen zich ertoe hebben verbonden nieuwe en extra financiering te verstrekken voor klimaatmaatregelen in de ontwikkelingslanden, die tegen 2020 100 miljard USD per jaar moet bedragen; erkent de noodzaak van een voortdurende toename en een striktere boekhouding van de financiële inspanningen, onder meer door aandacht te besteden aan de vereiste dat de financiering nieuw en aanvullend moet zijn en door alleen het subsidie-equivalent van leningen op te nemen, berekend volgens de methode die is overeengekomen in de Commissie voor ontwikkelingsbijstand van de OESO; beveelt aan dat de EU-lidstaten de werkwijze volgen die de Commissie heeft ontwikkeld voor het gebruik van de Rio-indicatoren voor officiële ontwikkelingshulp met een klimaatdoelstelling; 71. verzoekt de EU zich te houden aan het beginsel van beleidscoherentie voor ontwikkeling, zoals vastgelegd in artikel 208 VWEU, aangezien dit een fundamenteel aspect vormt van de bijdrage van de EU aan de Overeenkomst van Parijs; vraagt de EU daarom te zorgen voor samenhang tussen haar ontwikkelings-, handels-, landbouw- en klimaatbeleid; 72. herinnert eraan dat de klimaatverandering zowel directe als indirecte gevolgen heeft voor de productiviteit van de landbouw; herhaalt zijn oproep om de manier waarop we voedsel produceren en consumeren, te veranderen in de richting van een agro-ecologische praktijk, overeenkomstig de conclusies van de Internationale beoordeling van landbouwkennis, wetenschap en technologie voor ontwikkeling (IAASTD) en de aanbevelingen van de speciale VN-rapporteur voor het recht op voedsel; looft de initiatieven van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) om de agro-ecologie uit te breiden teneinde de SDG's te verwezenlijken; vraagt de EU en haar lidstaten hun ontwikkelingsbeleid in deze zin uit te stippelen, ook in het onderdeel landbouwinvesteringen van de EFDO; 73. onderstreept dat de nog steeds stijgende CO 2 -uitstoot als gevolg van vervoer en handel de doeltreffendheid van de klimaatveranderingsstrategie van de EU ondermijnt; merkt op dat de bevordering van een op export gerichte ontwikkeling, ook via exportgerichte industriële landbouw, moeilijk te verenigen is met de dringende noodzaak om de gevolgen van de klimaatverandering te beperken; 74. is van mening dat de EU moet nagaan hoe de Europese handel in en consumptie van producten die bossen in gevaar brengen, zoals soja, palmolie, eucalyptus, rundvlees, leder en cacao, kan worden gecontroleerd, rekening houdend met de lessen die zijn geleerd uit het FLEGT-actieplan en de houtverordening en uit de EU-maatregelen om andere toeleveringsketens te reguleren teneinde ernstige schade een halt toe te roepen of te voorkomen; wijst erop dat de sleutel tot het welslagen van dergelijke inspanningen onder meer gelegen is in de handhaving van traceerbaarheid en verplichte zorgvuldigheidseisen in de hele toeleveringsketen; 75. vraagt de Europese Investeringsbank spoedig een einde te maken aan kredietverlening voor projecten rond fossiele brandstoffen en verzoekt de EU-lidstaten een einde te maken aan alle exportkredietgaranties voor projecten rond fossiele brandstoffen; pleit voor specifieke publieke garanties ten behoeve van groene investeringen, labels en fiscale voordelen voor groene investeringsfondsen en de uitgifte van groene obligaties; 76. benadrukt hoe belangrijk het is de wereldwijde doelstelling inzake aanpassing te verwezenlijken en omvangrijke nieuwe fondsen te mobiliseren voor aanpassing in ontwikkelingslanden; vraagt de EU en haar lidstaten zich ertoe verbinden om de aanpassingsfinanciering die zij verstrekken, aanzienlijk te verhogen; erkent dat er ook vooruitgang moet worden geboekt op het gebied van verlies en schade, waarvoor extra middelen moeten worden uitgetrokken via innovatieve bronnen van overheidsfinanciering met behulp van het internationale mechanisme van Warschau; 77. benadrukt de noodzaak van bottom-up, lokaal geleide projecten die bijzonder kwetsbare mensen en gemeenschappen bereiken; merkt op dat de huidige nadruk op blendingverrichtingen en waarborgen om particuliere investeringen te faciliteren, grote projecten bevoordeelt, en vraagt om een passend evenwicht in het gebruik van de steunfondsen; 78. merkt op dat de luchtvaartsector sterk afhankelijk is van koolstofcompensaties en dat boskoolstofcompensatie moeilijk te meten en onmogelijk te garanderen is; benadrukt dat erop moet worden toegezien dat het koolstofcompensatie- en -reductieprogramma voor de internationale luchtvaart (Corsia) en andere projecten op generlei wijze schade toebrengen aan de voedselzekerheid, de landrechten, de rechten van inheemse volkeren of de biodiversiteit, en dat het beginsel van vrije, voorafgaande en geïnformeerde toestemming in acht wordt genomen; Rol van het Europees Parlement 79. is van mening dat het Parlement goed in de EU-delegatie moet worden geïntegreerd, aangezien het zijn goedkeuring moet geven aan internationale overeenkomsten en als medewetgever een centrale rol speelt bij de uitvoering van de Overeenkomst van Parijs in Europa; rekent er dan ook op dat het de coördinatievergaderingen van de EU in Katowice mag bijwonen en dat het vanaf het begin van de onderhandelingen toegang krijgt tot alle voorbereidende documenten; o o o 80. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten en het secretariaat van het UNFCCC, met het verzoek de resolutie ook toe te zenden aan alle partijen die geen lid zijn van de EU. Het Europees Parlement, – gezien zijn resolutie van 2 februari 2016 over de tussentijdse evaluatie van de biodiversiteitsstrategie van de EU (1) , – gezien zijn resolutie van 15 november 2017 over een actieplan voor de natuur, de mensen en de economie (2) , – gezien het verslag van de Commissie van 20 mei 2015 getiteld "De stand van de natuur in de Europese Unie: Verslag over de staat van en trends voor typen van habitats en soorten die onder de Habitatrichtlijn en de Vogelrichtlijn vallen voor de periode 2007‑2012, zoals vereist krachtens artikel 17 van de Habitatrichtlijn en artikel 12 van de Vogelrichtlijn" ( COM(2015)0219 ), – gezien de vragen aan de Commissie en de Raad over de 14e bijeenkomst van de Conferentie van de partijen bij het Verdrag inzake biologische diversiteit (COP14) ( O‑000115/2018 – B8‑0413/2018 en O‑000116/2018 – B8‑0414/2018), – gezien de ontwerpresolutie van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid, – gezien artikel 128, lid 5, en artikel 123, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat de verklaarde doelstelling van het strategische plan voor biodiversiteit 2011‑2020, in 2010 goedgekeurd door de partijen bij het Verdrag inzake biologische diversiteit (VBD), is doeltreffende en urgente actie te ondernemen om het verlies aan biodiversiteit (de buitengewone variatie van ecosystemen, soorten en genetische hulpbronnen die ons omringen) een halt toe te roepen teneinde ervoor te zorgen dat de ecosystemen uiterlijk in 2020 veerkrachtig zijn en essentiële diensten blijven bewijzen, en op die manier de diversiteit van het leven op onze planeet te vrijwaren en bij te dragen tot menselijk welzijn en het uitbannen van armoede; B. overwegende dat Visie 2050, aangenomen in het kader van het VBD, is "In harmonie met de natuur leven", zodat "tegen 2050, biodiversiteit wordt gewaardeerd, behouden, hersteld en verstandig gebruikt, door ecosysteemdiensten te handhaven, een gezonde planeet in stand te houden en te laten profiteren van voordelen die essentieel zijn voor alle mensen"; C. overwegende dat Visie 2050 wordt ondersteund door vijf hoofddoelstellingen: a) aanpak van de achterliggende oorzaken van het verlies van biodiversiteit door overheid en samenleving van biodiversiteit bewust te maken; b) vermindering van de directe druk op biodiversiteit en stimuleren van duurzaam gebruik; c) de status van de biodiversiteit verbeteren door ecosysteemdiensten, soorten en genetische diversiteit te beschermen; d) de baten van biodiversiteit en ecosysteemdiensten voor iedereen vergroten; en e) de tenuitvoerlegging versterken door participatieplanning, kennismanagement en capaciteitsopbouw; D. overwegende dat het Protocol van Nagoya inzake toegang en verdeling van voordelen ten doel heeft ervoor te zorgen dat de uit het gebruik van genetische rijkdommen voortvloeiende voordelen eerlijk en billijk worden verdeeld; E. overwegende dat de EU 2020 biodiversiteitsstrategie erop gericht is het verlies van biodiversiteit en ecosysteemdiensten in de EU tegen te gaan en het biodiversiteitsverlies wereldwijd tegen 2020 een halt toe te roepen, rekening houdend met de intrinsieke waarde van biodiversiteit en de essentiële bijdrage van ecosysteemdiensten aan het menselijk welzijn en economische voorspoed; F. overwegende dat de EU en de lidstaten Agenda 2030 en haar doelstellingen voor duurzame ontwikkeling (SDG’s) hebben aangenomen, waarin opgeroepen wordt om onze wereld te veranderen en onze planeet te beschermen, inclusief het leven op het land en in het water, en hebben toegezegd deze agenda volledig ten uitvoer te zullen leggen; G. overwegende dat verslechtering van de ecosystemen enorme sociale en economische verliezen voor de EU met zich meebrengt; Algemene opmerkingen 1. merkt met bezorgdheid op dat de 2020 Aichi-biodiversiteitsdoelstellingen niet gehaald kunnen worden met de huidige ontwikkeling van het biodiversiteitsverlies en dringt er bij alle partijen en belanghebbenden bij het VBD op aan hun inspanningen te verhogen; dringt er in dit verband bij de Commissie en de lidstaten op aan zich te committeren aan onmiddellijke, substantiële en aanvullende inspanningen om de diversiteit te behouden en zo de EU‑doelstellingen te halen; 2. benadrukt dat de bescherming van de mondiale biodiversiteit een essentiële uitdaging is en dus een strategisch EU-belang dat hoog op de politieke agenda moet staan; dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan zich actief in te zetten, met name via hun externe instrumenten, voor derde landen om beleidsmaatregelen voor het behoud van biodiversiteit te bevorderen en te versterken, met name in alle multilaterale overeenkomsten; 3. benadrukt dat er een allesomvattend bestuursmodel moet komen waarin het behoud en het duurzaam gebruik van biodiversiteit en ecosysteemdiensten wordt gestimuleerd; dringt er bij de EU en de lidstaten op aan zich te blijven inzetten voor verdere aanscherping van het VBD en het voortouw te nemen bij de voorbereiding van het kader post‑2020, met name in de aanloop naar de veertiende en vijftiende bijeenkomst van de Conferentie van de partijen (COP), en hun visies en prioriteiten voor het mondiale biodiversiteitskader post‑2020 op transparante wijze uiteen te zetten; 4. brengt in herinnering dat de instandhouding en het herstel van de biodiversiteit van belang zijn om de meeste SDG's te halen en essentieel zijn voor de verwezenlijking van de doelstellingen van het EU‑beleid op het gebied van o.a. milieu, voedselveiligheid, beperking van en aanpassing aan klimaatverandering, volksgezondheid, rampenrisicovermindering en migratie; 5. herinnert eraan dat biodiversiteit en behoud van ecosystemen inherent synergetisch zijn en een kernelement van duurzame ontwikkeling; dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan te faciliteren dat biodiversiteit en verbeterde samenhang van het milieubeleid worden gemainstreamd in al het interne en externe beleid van de EU, ook met het oog op hun inspanningen om de SDG's van de VN vóór 2030 volledig ten uitvoer te leggen; 6. acht het van essentieel belang de belangrijkste oorzaken van biodiversiteitsverlies en ‑verslechtering aan te pakken met een strategische benadering die gericht is op de lange termijn en om effectieve besluiten en maatregelen te ontwikkelen en ten uitvoer te leggen, van het aanduiden en in stand houden van beschermde gebieden op basis van de gevoeligheid van die gebieden, de aanwezigheid van bedreigde soorten of de vastgestelde kenniskloven en/of effectief bestuur, om het biodiversiteitsverlies en de negatieve gevolgen voor het grondgebied en het bestaan van inheemse en lokale gemeenschappen te beperken, en om ecosystemen en hun diensten ook buiten beschermde gebieden te herstellen, tot het mainstreamen van biodiversiteit in andere beleidssectoren, zoals landbouw, bosbouw, ruimtelijke ordening, ontwikkelingssamenwerking, onderzoek en innovatie, transport, mijnbouw en gezondheidszorg, en het afschaffen van averechts werkende subsidies; acht het van essentieel belang biodiversiteitsverlies en de negatieve impact ervan voor het land en voor de bestaansmiddelen van lokale en inheemse gemeenschappen, te beperken; Tenuitvoerlegging van het Verdrag en het strategisch plan voor biodiversiteit 2011-2020 7. herinnert eraan dat het op de COP14 in Egypte vijfentwintig jaar geleden was dat het Verdrag in werking trad; is derhalve van mening dat het van het uiterste belang is de inspanningen te verhogen voor de tenuitvoerlegging van het huidige strategische plan voor biodiversiteit 2011‑2020, te focussen op verwezenlijking van de Aichi-biodiversiteitsdoelstellingen en de kernonderdelen van het Protocol van Nagoya inzake toegang en verdeling van voordelen en te werken aan een ambitieus strategisch plannings- en tenuitvoerleggingsmechanisme voor de periode post‑2020, teneinde een 2050-scenario te ontwikkelen waarbij rekening wordt gehouden met de nieuwe uitdagingen op het gebied van biodiversiteit in lijn met de Agenda 2030 voor SDG's; 8. benadrukt de rol van de Aichi-biodiversiteitsdoelstellingen voor het behalen van de Agenda 2030 en de SDG's, met name SDG14 (Behoud en maak duurzaam gebruik van oceanen, zeeën en maritieme hulpbronnen) en SDG15 (Bescherm ecosystemen op het vasteland, beheer bossen duurzaam, bestrijd woestijnvorming, stop landdegradatie en draai het terug en roep het verlies aan biodiversiteit een halt toe); 9. merkt met bezorgdheid op dat uit de beoordelingen (3) van de staat van instandhouding van soorten en habitattypen in de EU blijkt dat slechts 7 % van mariene soorten en 9 % van mariene habitattypen een "gunstige staat van instandhouding" heeft en dat 27 % van de soorten en 66 % van de habitattypen een "ongunstige staat van instandhouding" heeft; Mondiaal biodiversiteitskader voor de periode post-2020 10. dringt aan op stappen om het ambitieniveau op te schroeven en de werking van het mondiaal biodiversiteitskader voor de periode post‑2020 te verbeteren; dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan zich actief in te zetten voor de ontwikkeling van duidelijke, kwantitatieve, meetbare doelen met prestatie-indicatoren, betere meetinstrumenten, vastleggingsprocessen en beoordelings- en rapportage-regelingen met gemeenschappelijke normen, naar het voorbeeld van de regelingen van de Overeenkomst van Parijs, om de transparantie en de verantwoordingsplicht van de partijen bij het verdrag te verbeteren, alsmede de algehele effectiviteit van het volgende mondiale biodiversiteitskader; 11. benadrukt dat er een sterker internationaal kader nodig is om de mondiale biodiversiteit te beschermen, om de huidige neergang tegen te gaan en om de biodiversiteit zoveel mogelijk te herstellen; is van mening dat een dergelijk kader gebaseerd zou moeten zijn op doelstellingen en vrijwillige toezeggingen, o.a. nationaal vastgestelde bijdragen, die worden ondersteund met lokale en regionale bijdragen, en andere passende instrumenten, financiële toezeggingen en verbeterde capaciteitsopbouwgaranties, alsmede een vijfjarige herzieningsregeling, met een nadruk op beter bestuur van beschermde gebieden, effectievere instandhoudingsmaatregelen en een stijgend ambitieniveau; 12. benadrukt het belang van het zoveel mogelijk bekorten van de termijnen tussen de goedkeuring van het mondiale biodiversiteitskader voor de periode post‑2020 en de omzetting ervan in nationale biodiversiteitsdoelstellingen om te voorkomen dat er vertraging wordt opgelopen bij het nemen van concrete maatregelen om verlies van biodiversiteit tegen te gaan; Economische overwegingen en financiering 13. benadrukt dat economische groei duurzame ontwikkeling alleen kan faciliteren als ze wordt losgekoppeld van achteruitgang van biodiversiteit en de capaciteit van de natuur om te voorzien in het menselijk welzijn en benadrukt dat op de natuur gebaseerde oplossingen moeten worden opgeschaald zodat samenlevingen complexe vraagstukken met sociale en economische aspecten op een volledig duurzame manier kunnen aanpakken; 14. wijst op het belang van voldoende financiering voor biodiversiteit; benadrukt het feit dat het volgende Meerjarig Financieel Kader biodiversiteitsbestendig moet zijn en dat er wellicht middelen moeten worden gereserveerd voor biodiversiteit wil het een aanzienlijk en positief effect hebben op de verwezenlijking van de Visie 2050; 15. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan de invoering van nieuwe internationale financieringsinstrumenten voor behoud van biodiversiteit in het kader van het VBD te bevorderen en wijst op het belang van private financieringsinitiatieven in dit verband; 16. benadrukt het belang van hogere investeringen om de toezeggingen van de Overeenkomst van Parijs te verwezenlijken om de gevolgen van de klimaatverandering voor biodiversiteit te beperken, en om te zorgen voor samenhang tussen beleid inzake de beperking van en aanpassing aan klimaatverandering en biodiversiteit; Bosbouw en landbouw 17. is verheugd over het feit dat in aanbeveling 10.2.g (XXI/1.) voor het COP14-besluit het potentieel van bosbouw en landbouw wordt genoemd; benadrukt het feit dat landbouwactiviteiten en het behoud van biodiversiteit nauw samenhangen; benadrukt het feit dat duurzame land- en bosbouw in sterke mate bijdragen tot een grote rijkdom aan soorten, habitats en ecosystemen, en de gevolgen van klimaatverandering beperken; 18. wijst echter op de negatieve gevolgen van intensieve landbouw op de biodiversiteit, met name met betrekking tot ontbossing en het gebruik van pesticiden; herinnert aan de verontrustende achteruitgang van bestuivers, die essentieel zijn voor goed functionerende ecosystemen; dringt er bij de partijen op aan zich sterk in te zetten voor duurzame land- en bosbouw, inclusief voorschriften voor de bevordering van agro‑ecologische benaderingen, en het geleidelijk afschaffen van gewasbeschermingsmiddelen en strategieën om te zorgen voor bescherming van bodems en habitats; Innovatie 19. is verheugd over het feit dat in 10.2.h (XXI/1.) technologische ontwikkeling wordt genoemd; herinnert aan het belang van innovatie, onderzoek en ontwikkeling voor de verwezenlijking van de doelstellingen van de Visie 2050, en vraagt de partijen daarbij in het bijzonder te focussen op het verband tussen het behoud van biodiversiteit en de positieve effecten op de gezondheid en het economisch welzijn van mensen, en de maatregelen ten behoeve van het verzamelen van gegevens te coördineren; Capaciteitsopbouw, bewustmaking en betrokkenheid van alle actoren 20. benadrukt dat capaciteitsopbouw en bewustmaking, onder meer over de waarde van biodiversiteit en ecosysteemdiensten, essentieel zijn voor een succesvolle tenuitvoerlegging; is derhalve verheugd over het feit dat de COP13 in haar besluit XIII/23 alsmede in aanbeveling XXI/1 een actieplan voor de korte termijn (2017‑2022) heeft goedgekeurd om de capaciteitsopbouw te vergroten en te ondersteunen en haar communicatiestrategie, en dringt er bij de COP14 op aan deze aspecten verder uit te werken; 21. benadrukt dat er een uitgebreid en participatief proces moet zijn om het kader na 2020 vorm te geven; 22. is verheugd over het feit dat in XXI/1 bewustmakingscampagnes worden overwogen voor de voorbereiding van COP14 en dringt er bij de partijen op aan het bewustzijn van het publiek en de betrokkenheid van alle belanghebbenden te vergroten om te zorgen voor op maat gesneden oplossingen voor plaatselijke gemeenschappen en inheemse volkeren teneinde duurzaam gebruik van land te stimuleren voor meer biodiversiteit, zodat regionale verschillen in landschappen en habitats volledig worden gerespecteerd; 23. is verheugd over de intentie om meerdere belanghebbenden, inclusief regionale en locale actoren, actief te benaderen wat van fundamenteel belang is om biodiversiteit te waarderen, beschermen, behouden, duurzaam te gebruiken, en te herstellen en benadrukt dat een grotere betrokkenheid van en tussen bestuursniveaus en sectoren, alsmede platforms voor bedrijfsleven en biodiversiteit, mogelijkheden zal creëren om biodiversiteitsdoelstellingen beter ten uitvoer te leggen en in overig beleid te mainstreamen; o o o 24. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien de artikelen 3 en 5 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), – gezien het witboek van de Commissie van 16 februari 2012 getiteld "Een agenda voor adequate, veilige en duurzame pensioenen" ( COM(2012)0055 ), – gezien de artikelen 9, 145, 148, 149, 152, 153, 174 en 349 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien het Interinstitutioneel Akkoord van 13 april 2016 tussen het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie over beter wetgeven (1) , – gezien het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, en met name titel IV (solidariteit), – gezien het VN‑Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap, – gezien de duurzame-ontwikkelingsdoelstellingen van de VN, met name de doelstellingen 1, 3, 4, 5, 8, 10 en 13, – gezien het verslag van de vijf voorzitters van 22 juni 2015 getiteld "De voltooiing van Europa's Economische en Monetaire Unie", – gezien de aanbeveling van de Raad van 14 mei 2018 over het economisch beleid van de eurozone (2) , – gezien de conclusies van de Raad van 7 december 2015 over de bevordering van de sociale economie als centrale motor van economische en sociale ontwikkeling in Europa, – gezien de mededeling van de Commissie van 23 mei 2018 getiteld "Europees semester 2018: landenspecifieke aanbevelingen" ( COM(2018)0400 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 22 november 2017 getiteld "Jaarlijkse groeianalyse 2018" ( COM(2017)0690 ), – gezien het ontwerp van gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid van de Commissie en de Raad van 22 november 2017 bij de mededeling van de Commissie van 22 november 2017 over de jaarlijkse groeianalyse 2018 ( COM(2017)0674 ), – gezien het voorstel van de Commissie van 22 november 2017 voor een besluit van de Raad betreffende de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten ( COM(2017)0677 ), en het desbetreffende standpunt van het Parlement van 19 april 2018 (3) , – gezien de aanbeveling van de Commissie van 22 november 2017 voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone ( COM(2017)0770 ), – gezien het verslag van de Commissie van 22 november 2017 getiteld "Waarschuwingsmechanismeverslag 2018" ( COM(2017)0771 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 22 november 2017 getiteld "Ontwerpbegrotingsplannen 2018: Algemene beoordeling" ( COM(2017)0800 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 26 april 2017 inzake de oprichting van een Europese pijler van sociale rechten ( COM(2017)0250 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 26 april 2017 getiteld "Een initiatief om het evenwicht tussen werk en privéleven voor werkende ouders en mantelzorgers te ondersteunen" ( COM(2017)0252 ), – gezien het werkdocument van de diensten van de Commissie van 26 april 2017, getiteld 'Taking stock of the 2013 Recommendation on "Investing in children: breaking the cycle of disadvantage"' (Balans van de aanbeveling uit 2013 "Investeren in kinderen: de cyclus van benadeling doorbreken") (SWD(2017)0258), – gezien het Strategic Engagement for Gender Equality 2016-2019 van de Commissie en het Europees pact voor gendergelijkheid 2011-2020 en de conclusies van de Raad van 7 maart 2011 (4) , – gezien de Barcelona-kinderopvangdoelstellingen van 2002, nl. om in 2010 voor minimaal 90 % van de kinderen tussen de drie jaar en de leerplichtige leeftijd en voor minstens 33 % van de kinderen onder de drie jaar voor kinderopvang te zorgen, – gezien de mededeling van de Commissie van 4 oktober 2016 getiteld "Drie jaar jongerengarantie en jongerenwerkgelegenheidsinitiatief" ( COM(2016)0646 ), – gezien het voorstel van de Commissie van 14 september 2016 voor een verordening van de Raad houdende wijziging van Verordening (EU, Euratom) nr. 1311/2013 tot bepaling van het meerjarig financieel kader voor de jaren 2014-2020 ( COM(2016)0604 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 14 september 2016 getiteld "Stimuleren van Europese investeringen voor banen en groei: naar een tweede fase van het Europees Fonds voor strategische investeringen en een nieuw Europees extern investeringsplan" ( COM(2016)0581 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 10 juni 2016 getiteld "Een nieuwe agenda voor vaardigheden voor Europa – Samenwerken ter versterking van het menselijk kapitaal, de inzetbaarheid op de arbeidsmarkt en het concurrentievermogen" ( COM(2016)0381 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 2 juni 2016 getiteld "Een Europese agenda voor de deeleconomie" ( COM(2016)0356 ), – gezien het pakket circulaire economie (5) , – gezien de mededeling van de Commissie van 1 juni 2016 getiteld "Europa investeert weer – Balans van het investeringsplan voor Europa en volgende stappen" ( COM(2016)0359 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 8 maart 2016 getiteld "Lancering van een raadpleging over een Europese pijler van sociale rechten" ( COM(2016)0127 ) en de bijlagen hierbij, – gezien zijn resolutie van 11 september 2018 over trajecten voor de re‑integratie van werknemers die herstellen van letsel of ziekte in een hoogwaardige baan (6) , – gezien zijn resolutie van 14 maart 2018 over het Europees semester voor coördinatie van het economisch beleid: sociale en werkgelegenheidsaspecten in de jaarlijkse groeianalyse 2018 (7) , – gezien zijn resolutie van 16 november 2017 over de bestrijding van ongelijkheid als hefboom om het scheppen van banen en groei te stimuleren (8) , – gezien zijn resolutie van 26 oktober 2017 over het economisch beleid van de eurozone (9) , – gezien zijn resolutie van 24 oktober 2017 over beleid ter garantie van een minimuminkomen als instrument om de armoede te bestrijden (10) , – gezien zijn resolutie van 14 september 2017 over een nieuwe agenda voor vaardigheden voor Europa (11) , – gezien zijn resolutie van 19 januari 2017 over een Europese pijler van sociale rechten (12) , – gezien zijn resolutie van 26 mei 2016 over armoede: een genderperspectief (13) , – gezien zijn resolutie van 25 november 2015 over het strategisch EU-kader voor gezondheid en veiligheid op het werk 2014-2020 (14) , – gezien het verslag van de Commissie met als titel "Pension Adequacy Report 2018: Current and future income adequacy in old age in the EU", – gezien het Commissieverslag "The 2018 Ageing Report: Economic and Budgetary Projections for the EU Member States (2016‑2070)", – gezien zijn standpunt van 2 februari 2016 over het voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot oprichting van een Europees platform voor de intensivering van de samenwerking bij het voorkomen en tegengaan van zwartwerk (15) , – gezien het (herziene) Europees Sociaal Handvest en het Proces van Turijn, dat in 2014 werd gelanceerd met als doel het gedragssysteem van het Europees Sociaal Handvest binnen de Raad van Europa te versterken en het nauwer te laten aansluiten bij het recht van de Europese Unie (16) , – gezien de slotopmerkingen van het VN-Comité voor de rechten van personen met een handicap over het initiële verslag van de Europese Unie (september 2015), – gezien speciaal verslag nr. 5/2017 van de Europese Rekenkamer van maart 2017 getiteld: "Jeugdwerkloosheid – heeft het EU-beleid een verschil gemaakt? Een evaluatie van de jongerengarantie en het jongerenwerkgelegenheidsinitiatief", – gezien artikel 52 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken en het advies van de Commissie cultuur en onderwijs ( A8‑0329/2018 ), A. overwegende dat het voor seizoen gecorrigeerde werkloosheidspercentage in de eurozone in juni 2018 8,3 % bedroeg, wat neerkomt op een daling ten opzichte van 9,0 % in juni 2017, en dat dit het laagste percentage in de eurozone sinds december 2008 is; overwegende dat het verschil in werkloosheidspercentage tussen de lidstaten van de eurozone significant is, waarbij de laagste werkloosheidspercentages in juni 2018 werden geregistreerd in Malta (3,9 %) en Duitsland (3,4 %), terwijl de hoogste werkloosheidspercentages werden opgetekend in Griekenland (20,2 % in april 2018) en Spanje (15,2 %), waar de arbeidsparticipatiegraad respectievelijk 57,8 % en 65,5 % was; B. overwegende dat het jeugdwerkloosheidspercentage in de eurozone in juni 2018 16,9 % bedroeg, tegenover 18,9 % in juni 2017; overwegende dat dit percentage ondanks de gestage daling, nog steeds onaanvaardbaar hoog is en meer dan dubbel zo hoog is dan de totale gemiddelde werkloosheid, met in bepaalde landen een op de drie jongeren die werkloos is; overwegende dat het in eerste instantie de lidstaten zijn die de jeugdwerkloosheid moeten aanpakken door regelgevingskaders voor de arbeidsmarkt, onderwijs- en opleidingsstelsels en actief arbeidsmarktbeleid te ontwikkelen en uit te voeren, om er onder andere voor te zorgen dat er fatsoenlijke banen voor fatsoenlijke lonen worden gecreëerd; C. overwegende dat het verschil in jeugdwerkloosheidspercentage tussen de lidstaten van de eurozone ook significant is, waarbij de laagste jeugdwerkloosheidspercentages in de eurozone in juni 2018 werden opgetekend in Malta (5,5 %) en Duitsland (6,2 %), terwijl de hoogste werden geregistreerd in Griekenland (42,3 % in april 2018), Spanje (34,1 %) en Italië (32,6 %); D. overwegende dat andere lidstaten worden geconfronteerd met structurele uitdagingen op de arbeidsmarkt zoals een lage participatie, mismatches in vaardigheden en kwalificaties; overwegende dat er een stijgende behoefte is aan concrete maatregelen voor de integratie of re‑integratie van inactieven om tegemoet te komen aan de behoeften van de arbeidsmarkt; E. overwegende dat de totale arbeidsparticipatiegraad in de eurozone in 2017 71,0 % bedroeg, terwijl de arbeidsparticipatiegraad voor vrouwen 65,4 % bedroeg; overwegende dat de doelstelling voor de Europese Unie in het kader van de Europa 2020-strategie een arbeidsparticipatiegraad van 75 % is voor personen in de leeftijdscategorie 20‑64, met een grotere betrokkenheid van vrouwen en oudere werknemers en een betere integratie van migranten op de arbeidsmarkt; overwegende dat de participatiegraad in de eurozone eind 2016 het hoogste punt vóór de crisis oversteeg en in het tweede kwartaal van 2018 met 1,5 % toenam ten opzichte van hetzelfde kwartaal van het voorgaande jaar; overwegende echter dat dit nog altijd lager ligt dan de werkgelegenheidsniveaus die tien jaar geleden in sommige lidstaten werden geregistreerd, waarbij bedacht moet worden dat dit in oostelijke landen kan worden toegeschreven aan een langdurige afname van de totale bevolking en niet zozeer aan negatieve arbeidsmarktontwikkelingen; overwegende dat de dalende tendens van het aantal gewerkte uren per werknemer als gevolg van onvrijwillige deeltijdarbeid zorgwekkend is, met een lichte daling (0,3 %) in 2017 ten opzichte van het voorgaande jaar en nog steeds op een niveau dat ongeveer 3,0 % lager ligt dan in 2008 (17) ; F. overwegende dat de arbeidsmarktsegmentatie vooral vrouwen, laaggeschoolden, jongeren en ouderen, mensen met een handicap en mensen met een migrantenachtergrond treft, die ook vaker in deeltijd en als uitzendkracht werken, wat naast afwijkende en atypische arbeidsvormen en schijnzelfstandigheid blijft aanhouden; overwegende dat de arbeidsparticipatiegraad van 55‑64-jarigen in 2017 57 % bedroeg in de EU, 10 procentpunten lager dan de algemene arbeidsparticipatiegraad, en dat de genderkloof in die leeftijdsgroep 13 procentpunten bedroeg, 3 procentpunten hoger dan het corresponderende percentage voor de totale bevolking in de werkende leeftijd; overwegende dat volgens de ontwikkelingen in de demografie het aantal oudere werknemers zal toenemen; G. overwegende dat universele toegang tot kwalitatief hoogwaardige gezondheidszorg een basisbehoefte is die lidstaten moeten waarborgen en waarin ze moeten investeren; H. overwegende dat in 2016 23,1 % van de mensen in de eurozone het risico liep op armoede of sociale uitsluiting, nog steeds hoger dan het percentage in 2009, en dat het armoedepercentage bij werkenden 9,5 % bedroeg; overwegende dat nog steeds 118 miljoen Europese burgers het risico lopen op armoede of sociale uitsluiting, 1 miljoen meer dan voor de crisis; overwegende dat de Europa 2020-doelstelling om het risico van armoede en sociale uitsluiting met 20 miljoen te verminderen ten opzichte van de benchmark van 2008, nog lang niet wordt gehaald; overwegende dat de cijfers inzake materiële ontbering weliswaar afnemen, maar dat de monetaire armoede en het armoederisico toenemen; I. overwegende dat de langdurige werkloosheid in de eurozone afneemt (van 5 % in 2016 tot 4,4 % in 2017), maar nog steeds 48,5 % van de totale werkloosheid uitmaakt, hetgeen onaanvaardbaar hoog is; J. overwegende dat volgens de jaarlijkse evaluatie van de Werkgelegenheids- en sociale ontwikkelingen in Europa ("Employment and Social Developments in Europe", ESDE) van 2018 de beperkte productiviteitsstijging per werkende die van invloed is op loonstijgingen, verband houdt met factoren zoals het hogere aandeel deeltijdbanen en het lagere aantal arbeidsuren; K. overwegende dat de participatiegraad in deeltijdarbeid en uitzendwerk in de eurozone sinds 2013 stabiel is gebleven, hoewel zij een groot aandeel van de totale werkgelegenheid blijven uitmaken, waarbij deeltijdwerk in 2017 goed was voor 21,2 % van alle overeenkomsten; overwegende dat het aandeel van deeltijdarbeid onder vrouwen aanzienlijk hoger is (31,4 %) dan dat onder mannen (8,2 %), wat significante gevolgen kan hebben voor het inkomen en het recht op uitkeringen; overwegende dat jongeren in 2016 veruit het grootste aandeel tijdelijke contracten hadden – 43,8 % van alle werknemers van 15 tot 24 jaar; L. overwegende dat de toereikendheid van de pensioenen nog steeds een uitdaging is, aangezien het risico van sociale uitsluiting toeneemt met de leeftijd en de pensioenkloof van 37 % tussen mannen en vrouwen nog steeds een uitdaging vormt voor veel oudere vrouwen en hun risico op armoede en sociale uitsluiting doet toenemen; overwegende dat de pensioenrechten van personen met een niet-standaardarbeidsovereenkomst en zelfstandigen lager zijn dan die van werknemers; M. overwegende dat de toegang tot sociale diensten, zoals kinderopvang, gezondheidszorg en diensten voor langdurige zorg of betaalbare diensten ter bevordering van de mobiliteit, een aanzienlijk effect heeft op de toereikendheid van het inkomen, met name voor personen met lage inkomens of die afhankelijk zijn van sociale bescherming; 1. merkt op dat de economische situatie in de eurozone op dit moment weliswaar gunstig is en de totale werkgelegenheid gestaag toeneemt, maar dat het economisch herstel niet gelijk verdeeld is in de eurozone en dat er nog veel ruimte is voor verbetering in termen van economische convergentie, de bestrijding van jeugdwerkloosheid en langdurige werkloosheid, genderongelijkheid, segmentatie en ongelijkheden op de arbeidsmarkt, met name voor kwetsbare groepen, en in termen van het terugdringen van het aantal mensen dat werkt onder hun kwalificatieniveau, armoede in het algemeen en armoede onder werkenden in het bijzonder, het uitbannen van kinderarmoede, en het stimuleren van productiviteit en loonstijging; merkt op dat de inkomensongelijkheid nog veel groter geweest zou zijn zonder de herverdelingseffecten van de sociale transfers, waardoor het percentage mensen dat het risico loopt op armoede in 2015 met een derde is gedaald (33,7 %); betreurt echter dat het effect ervan ontoereikend was en sterk uiteenliep in de lidstaten, waardoor de inkomensongelijkheid met meer dan 20 % afnam in België, Finland en Ierland, maar met minder dan 10 % in Estland, Griekenland, Italië, Letland en Portugal; 2. benadrukt dat het genot van sociale rechten en een goed functionerend socialebeschermingsstelsel dat adequate bescherming biedt aan alle werkenden, ongeacht hun soort arbeidsverhouding, overeenkomst of arbeidsvorm, naast actief en duurzaam arbeidsmarktbeleid, een belangrijke voorwaarde zijn om armoede en sociale uitsluiting tegen te gaan, met name voor de meest kwetsbaren, en te zorgen voor inclusieve nationale arbeidsmarkten en de veerkracht en het concurrentievermogen van de economie van de eurozone als geheel te versterken; 3. is ingenomen met de verhoogde financiële steun die via het steunprogramma voor structurele hervormingen (SRSP) aan de lidstaten wordt verleend om hun hervormingen voort te zetten op het gebied van het scheppen van hoogwaardige banen om de werkgelegenheid te bevorderen, het terugdringen van de werkloosheid met nadruk op het aanpakken van langdurige werkloosheid en jeugdwerkloosheid en het streven naar loonstijging; is ingenomen met het voorstel van de Commissie om de werkingssfeer van het SRSP uit te breiden tot landen die de euro niet als munt hebben, teneinde de economische en sociale convergentie in de gehele EU te bevorderen; 4. neemt nota van de landenspecifieke aanbevelingen van de Commissie voor 2018, die een belangrijk onderdeel van het Europees semester vormen, en is verheugd over de speciale aandacht die daarin aan sociale uitdagingen wordt besteed; moedigt de Commissie aan ervoor te zorgen dat er samenhang is tussen de sociale en economische landenspecifieke aanbevelingen en de flexibiliteitsclausule in het stabiliteits- en groeipact te eerbiedigen, als opgenomen in het gemeenschappelijk overeengekomen standpunt over flexibiliteit binnen het stabiliteits- en groeipact; stelt met bezorgdheid vast dat slechts 50 % van de aanbevelingen voor 2017 geheel of gedeeltelijk ten uitvoer is gelegd en moedigt de lidstaten derhalve aan meer inspanningen te leveren om de aanbevelingen uit te voeren, met name op de volgende gebieden: 5. benadrukt dan ook dat het scheppen van hoogwaardige banen, toegang tot sociale bescherming, ongeacht de arbeidsverhouding of het soort arbeidsovereenkomst, en loonstijging een aanzienlijk effect hebben op het verminderen van ongelijkheden, het risico op armoede en sociale uitsluiting, en ertoe zullen bijdragen dat de levensstandaard wordt verbeterd en het economisch herstel wordt ondersteund; benadrukt dat de hervormingen van de lidstaten, die de Commissie via de landenspecifieke aanbevelingen aanmoedigt, daarom in het bijzonder moeten worden gericht op beleid dat de productiviteit en het duurzame groeipotentieel verhoogt, het scheppen van hoogwaardige banen ondersteunt en ongelijkheid en armoede, voornamelijk kinderarmoede, vermindert; moedigt het creëren van arbeidsrelaties voor onbepaalde duur aan, waarbij het aanpassingsvermogen wordt gestimuleerd, een inclusieve arbeidsmarkt wordt bevorderd en gezorgd wordt voor een goed evenwicht tussen werk en privéleven; 6. is ingenomen met de mededeling van de Commissie van 13 maart 2018 met als titel "De uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten monitoren" ( COM(2018)0130 ), waarin de pijler wordt afgestemd op de cyclus van het Europees semester door de prioriteiten van de Europese pijler van sociale rechten te weerspiegelen in de analyse van de genomen maatregelen en de geboekte vooruitgang op nationaal niveau; benadrukt dat de sociale doelstellingen en ‑verbintenissen van de EU op gelijke voet moeten staan met de economische doelstellingen; roept de Commissie en de lidstaten op de sociale rechten te versterken door de Europese pijler van sociale rechten (EPSR) zodanig ten uitvoer te leggen dat er een echte sociale dimensie van de EU tot stand wordt gebracht (door wetgeving, beleidsvormings- en financiële instrumenten op het passende niveau); 7. merkt op dat de arbeidsmarkten van de landen van de eurozone sterk verschillen, hetgeen een uitdaging vormt voor hun goede werking; dringt daarom aan, zij het onverminderd het subsidiariteitsbeginsel, op goed opgezette arbeidsmarktbeleidsmaatregelen en -hervormingen die hoogwaardige banen scheppen, gelijke kansen en gelijke behandeling van werkenden bevorderen, en de sociale en solidaire economie, de gelijke toegang tot de arbeidsmarkt en de sociale bescherming vergemakkelijken, de sociale mobiliteit bevorderen, de werklozen re-integreren en ongelijkheden en wanverhoudingen tussen mannen en vrouwen bestrijden; verzoekt de lidstaten om sociaal en economisch beleid te ontwikkelen in overeenstemming met de beginselen van de aanbeveling van de Commissie van 3 oktober 2008 over de actieve inclusie van personen die van de arbeidsmarkt zijn uitgesloten (19) , en met name te zorgen voor de verstrekking van passende inkomenssteun, toegankelijke arbeidsmarkten en toegang tot hoogwaardige diensten. Al deze elementen worden fundamenteel geacht voor duurzame resultaten; 8. onderstreept dat de arbeidsparticipatiegraad moet worden verhoogd en dat er fatsoenlijke banen moeten worden gecreëerd, met name voor langdurig werklozen, laaggeschoolde, jongere en oudere werknemers, vrouwen, migranten, mensen met een handicap, minderheden en gemarginaliseerde gemeenschappen zoals de Roma, teneinde de Europa 2020-doelstelling van een arbeidsparticipatiegraad van ten minste 75 % te verwezenlijken en het risico op armoede, met name kinderarmoede en armoede onder werkenden, en sociale uitsluiting waarmee zij worden geconfronteerd, te beperken; benadrukt dat het aantal mensen dat in armoede leeft, moet worden verminderd om de Europa 2020-doelstelling om armoede terug te dringen met 20 miljoen mensen te verwezenlijken; benadrukt dat kinderarmoede moet worden teruggedrongen door de uitvoering van een EU-brede kindergarantie; 9. verzoekt de lidstaten om acties en strategieën te ontwikkelen in overeenstemming met de Europese pijler van sociale rechten om tegemoet te komen aan de sociale behoeften van degenen voor wie de arbeidsmarkt niet toegankelijk is, bijvoorbeeld de mensen die met extreme achterstelling worden geconfronteerd zoals daklozen, kinderen en jongeren en mensen met chronische fysieke en mentale gezondheidsproblemen; 10. verzoekt om nationale strategieën en coördinatie op EU-niveau om leeftijdsdiscriminatie op de arbeidsmarkten als antwoord op een toenemend aantal oudere werknemers in de EU-beroepsbevolking te bestrijden, door onder andere bewustmaking over Richtlijn 2000/78/EG tot instelling van een algemeen kader voor gelijke behandeling in arbeid en beroep (20) , door afstemming van voorschriften op het gebied van gezondheid en veiligheid op het werk met het oog op duurzame werkgelegenheid, rekening houdend met nieuwe en opkomende beroepsrisico's, door de toegang tot levenslang leren te waarborgen en door een beter beleid ter bevordering van de combinatie van werk en gezinsleven; 11. roept de lidstaten van de eurozone op ten volle profijt te trekken van de positieve economische vooruitzichten en door te gaan met arbeidsmarkthervormingen die gericht zijn op het creëren van banen die voorspelbare, zekere arbeidsovereenkomsten van onbeperkte duur en rechtszekere arbeidsovereenkomsten bevorderen die de algemene arbeidsvoorwaarden vaststellen, schijnzelfstandigheid voorkomen en aanpakken en zorgen voor adequate sociale bescherming, ongeacht de arbeidsverhouding of het soort overeenkomst; verzoekt de lidstaten de voorgestelde aanbeveling van de Raad met betrekking tot de toegang tot sociale bescherming goed te keuren en uit te voeren en mensen met een afwijkende arbeidsvorm aan te moedigen deel te nemen aan socialebeschermingsstelsels; benadrukt het belang van de lopende onderhandelingen over een richtlijn betreffende voorspelbare en transparante arbeidsvoorwaarden; 12. roept de lidstaten op om te investeren in zorgdiensten voor de hele levenscyclus, de Barcelona-doelstellingen van 2002 inzake kinderopvang te blijven nastreven en zorgdoelstellingen te ontwikkelen voor ouderen en niet-zelfstandige personen; is van mening dat de verlening van zorgdiensten binnen het gezin geen negatieve gevolgen mag hebben voor de sociale of pensioenuitkeringen; dringt er in dit verband bij de lidstaten op aan te zorgen voor een nationaal mechanisme voor de opbouw van voldoende pensioenrechten; 13. roept de lidstaten van de eurozone op de genderkloof op het gebied van pensioenen te verkleinen en te zorgen voor gelijkheid tussen de generaties door te voorzien in fatsoenlijke en toereikende pensioenuitkeringen zodat armoede en sociale uitsluiting onder ouderen wordt uitgeroeid, en om tegelijkertijd te voorzien in duurzame en adequate pensioenstelsels, de arbeidsparticipatie aan hoogwaardige banen te bevorderen zodat meer wordt bijgedragen aan de overheidspensioenstelsels en de jongere generatie niet wordt overbelast; stelt met bezorgdheid vast dat in de meeste lidstaten van de eurozone de genderkloof op het gebied van pensioenen en het aantal vervroegde uittredingen nog steeds groot is; wijst erop dat de duurzaamheid van pensioenstelsels kan worden verbeterd door o.a. de werkloosheid te verlagen, zwartwerk doeltreffend te bestrijden, en migranten en vluchtelingen te integreren op de arbeidsmarkt; is verheugd over de aanbeveling van de Commissie in het verslag getiteld "Pension Adequacy Report 2018" over de behoefte aan een holistische benadering van de toereikendheid van ouderdomspensioenen en de financiële houdbaarheid van pensioenstelsels; vraagt ook om de situatie van de "oudste ouderen", wier pensioenuitkeringen in de loop van de tijd misschien gedaald zijn als gevolg van de inflatie, grondiger te analyseren; 14. meent dat de lidstaten bij hun hervormingen van de stelsels voor sociale bescherming ernaar moeten streven de arbeidsmarktparticipatie te bevorderen van mensen die kunnen werken door werk lonend te maken; beklemtoont in dit verband dat inkomenssteun moet worden gericht op degenen die daar de grootste behoefte aan hebben; 15. stelt vast dat het aantal vacatures in de eurozone in het eerste kwartaal van 2018 2,1 % bedroeg, tegen 1,9 % in 2017; benadrukt dat adequate vaardigheden kunnen worden verworven en dat de discrepantie tussen gevraagde en aangeboden vaardigheden kan worden aangepakt door de kwaliteit, beschikbaarheid, betaalbaarheid en toegankelijkheid van onderwijs en opleiding, waaronder gerichte kwaliteitsopleidingen, te verbeteren, door de wederzijdse erkenning van kwalificaties te verbeteren, en maatregelen voor bijscholing en omscholing te versterken, met bijzondere aandacht voor basisvaardigheden en door niet-formele mogelijkheden voor volwassenenonderwijs te bieden, hetgeen passende steun vereist, zoals EU-financiering, onverminderd artikel 149 VWEU, en financiering op nationaal en regionaal niveau; dringt in dit verband aan op gerichte maatregelen ter ondersteuning van kwetsbare groepen, waaronder de Roma, mensen met een handicap, vroegtijdige schoolverlaters, langdurig werklozen en migranten en vluchtelingen; wijst op de noodzaak om de relevantie van beroepsopleiding voor de arbeidsmarkt te vergroten en maatregelen te nemen om de aantrekkelijkheid ervan ten opzichte van academische trajecten te vergroten; steunt voortzetting van de tenuitvoerlegging en monitoring van het bijscholingstrajecten-initiatief om ervoor te zorgen dat mensen fundamentele vaardigheden voor de 21 e eeuw verwerven; verzoekt de lidstaten uitgebreide opleiding in digitale en ondernemersvaardigheden tot prioriteit te verheffen en in de context van bijscholing en omscholing rekening te houden met de verschuiving naar een digitale economie; 16. is verontrust over het feit dat het gemiddelde van de algemene overheidsuitgaven voor onderwijs als percentage van het bbp in de EU19 tussen 2009 en 2016 gestaag is gedaald (21) ; benadrukt dat goed gefinancierde openbare onderwijsstelsels van vitaal belang zijn voor gelijkheid en sociale inclusie; 17. constateert met grote bezorgdheid dat er nog steeds een groot aantal Europese burgers is met slechte lees- en schrijfvaardigheden en problemen met geletterdheid, waaronder functionele en media-ongeletterdheid, hetgeen ernstige zorgen baart als het gaat om een zinvolle en doeltreffende deelname aan het openbare leven en de arbeidsmarkt; 18. moedigt de bevordering van duale onderwijsstelsels en andere vergelijkbare maatregelen aan; onderstreept dat doeltreffende dwarsverbanden tussen onderwijs, onderzoek, innovatie en de arbeidsmarkt een doorslaggevende bijdrage aan het scheppen van banen kunnen leveren; 19. benadrukt dat een veilige en passende leeromgeving essentieel is voor het welzijn van scholieren/studenten en onderwijspersoneel; 20. verzoekt de Commissie en de lidstaten specifieke maatregelen te ontwikkelen binnen het werkgelegenheids-, onderwijs- en sociaal beleid om te zorgen voor doeltreffende inclusie van mensen met een handicap en mensen uit randgroepen; 21. wijst op de noodzaak om georganiseerde en moderne beroepskeuzeprogramma's in scholen te plannen en te promoten, met name op het platteland en in grens-, berg- en eilandgebieden; 22. is voorstander van mobiliteit van scholieren/studenten, werknemers, sporters en kunstenaars in de EU en de eurozone; is evenwel bezorgd dat grote verschillen in levens- en arbeidsstandaard in de eurozone onbedoeld tot migratie aanzetten, hetgeen het effect van de zogeheten braindrain nog eens versterkt; wijst erop dat een essentiële voorwaarde voor het aanpakken van het verschijnsel "brain drain" het creëren van fatsoenlijke banen is, alsmede de bevordering van doeltreffende strategieën voor onderwijs, opleiding en beroepskeuze; dringt erop aan dat toekomstige beleidsmaatregelen op het vlak van onderwijs en werk dit verschijnsel daadkrachtig tegengaan, onder meer door de Europese onderwijsruimte volledig te ontwikkelen; onderstreept dat er een Europese scholieren/studentenkaart moet worden ontwikkeld om de onderwijsmobiliteit te stimuleren en de wederzijdse erkenning van certificaten, diploma's en beroepskwalificaties te vergemakkelijken, de administratieve lasten te verminderen en de kosten voor scholieren/studenten en voor onderwijs- en opleidingsinstellingen terug te dringen; 23. benadrukt dat volgens de onderwijs- en opleidingsbenchmarks 2020 (ET 2020) in het jaar 2020 niet meer dan 15 % van de 15‑jarigen over te weinig vaardigheden zouden mogen beschikken op het gebied van lezen, wiskunde en wetenschappelijke vakken; spreekt zijn voldoening uit over de opname van de "onderprestatie in het onderwijs"-benchmark voor 15-jarigen (resultaten voor geringe prestaties op het gebied van wiskunde in de studie naar het programma voor internationale evaluatie van studenten (PISA)) in het nieuwe sociaal scorebord; 24. herinnert eraan dat in 2020 volgens de ET 2020-benchmarks ten minste 95 % van alle kinderen (vanaf 4 jaar tot de leerplichtige leeftijd) zouden moeten deelnemen aan voorschools onderwijs; benadrukt dat het sociaal scorebord voor het onderwerp "voorschoolse opvang" slechts één indicator kent, voor kinderen onder de drie jaar in formele opvang; merkt op dat er geen informatie is over de opvang van oudere kinderen onder de leerplichtige leeftijd, evenals informatie over de omvang van kinderopvang gemeten in het aantal opvanguren; 25. houdt rekening met de positieve rol van open onderwijs en open universiteiten bij het verwerven van kennis en vaardigheden, met name online scholingsprogramma's voor werknemers, daar dit een dynamische vorm van leren is die beantwoordt aan de huidige behoeften en belangen van de deelnemers; 26. herhaalt zijn verzoek om het Erasmus+-budget in het volgende Meerjarig Financieel Kader (MFK) ten minste te verdrievoudigen, teneinde veel meer jongeren, jongerenorganisaties en scholieren in het secundair onderwijs alsmede het leerlingstelsel in heel Europa te bereiken; verzoekt om bijzondere aandacht te besteden aan de deelname aan het programma van mensen met een achtergrond van sociaaleconomische achterstand, evenals van personen met een handicap, overeenkomstig de verplichtingen van de EU en de lidstaten krachtens het VN‑Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap (CRPD); 27. herinnert aan het strategische potentieel van de culturele en creatieve sector als motor voor banen en rijkdom in de EU; onderstreept dat de culturele en creatieve sector 11,2 % van alle particuliere ondernemingen en 7,5 % van alle werknemers in de totale EU‑economie omvat, en 5,3 % van de totale Europese bruto toegevoegde waarde vertegenwoordigt; onderstreept de rol van de culturele en creatieve sector bij het behoud en de bevordering van de Europese culturele en taalverscheidenheid en de bijdrage van deze sector aan economische groei, innovatie en werkgelegenheid, met name voor werkgelegenheid voor jongeren; 28. wijst erop dat adequate investering en planning op het gebied van onderwijs, met name wat betreft digitale vaardigheden en programmering, van essentieel belang zijn om de concurrentiepositie van de Unie veilig te stellen, evenals de beschikbaarheid van geschoolde werknemers en de inzetbaarheid van werknemers; 29. verzoekt de Commissie jongeren stimulansen en technische bijstand te bieden voor het opzetten van een eigen bedrijf en maatregelen voor te stellen om ondernemerschap te promoten, ook via schoolprogramma's in de lidstaten; 30. benadrukt dat er hervormingen moeten worden doorgevoerd die de arbeidsmarkt en de werknemers voorbereiden op de digitale transformatie voor mensen van alle leeftijden en ongeacht hun achtergrond, op basis van een flexibele, op de leerling gerichte benadering, met name door te zorgen voor adequate mogelijkheden voor levenslang leren en opleidingen in digitale vaardigheden, wat van cruciaal belang is in een kenniseconomie; benadrukt het belang van levenslange loopbaanbegeleiding om te waarborgen dat mensen geschikte, flexibele en hoogwaardige opleidings- en carrièrepaden volgen; herinnert in dit verband eraan dat moeilijk kan worden voorspeld welke vaardigheden er nodig zullen zijn omdat de arbeidsmarkt snel verandert en benadrukt in dat verband het belang van transversale vaardigheden zoals communicatie, probleemoplossing, creativiteit en het vermogen om te leren, die mensen veerkrachtiger maken en hen beter in staat stellen zich gedurende hun hele leven aan te passen aan veranderingen en nieuwe vaardigheden te verwerven; onderstreept dat ervoor gezorgd moet worden dat nationale socialebeschermingsstelsels werknemers adequate bescherming bieden, ook bij nieuwe vormen van werk en nieuwe soorten overeenkomsten, en om de dekking te verbeteren van mensen die niet kunnen werken of geen baan kunnen vinden; roept de lidstaten op een arbeidsmarktbeleid te ontwikkelen dat de mobiliteit tussen sectoren en de omscholing van werknemers ondersteunt, wat steeds belangrijker zal worden naarmate onze arbeidsmarkten zich aanpassen aan de digitale transformatie van onze economieën; benadrukt dat er met het oog op een ​eerlijke transformatie voor gezorgd moet worden dat zowel vakbonden als werkgeversorganisaties bij het proces worden betrokken; 31. roept de lidstaten van de eurozone op de nodige hervormingen door te voeren en de sociale investeringen te verhogen om de toegankelijkheid, beschikbaarheid, betaalbaarheid, de kwaliteit en de kosteneffectiviteit van hun gezondheidszorgstelsels te waarborgen; verzoekt om een hernieuwde Europese doelstelling om het aantal gezonde levensjaren aanzienlijk te verhogen door in het gezondheidsbeleid van de EU voorrang te geven aan preventie, naast curatieve maatregelen; dringt aan op het uitvoeren van gezondheidsbevorderingscampagnes; 32. verzoekt om een Europese strategie voor hoogwaardige en toegankelijke systemen voor langdurige zorg, waarbij wordt gestreefd naar een op rechten en de gemeenschap gebaseerde benadering van langdurige zorg en ondersteuning; verzoekt om sterk te investeren in diensten voor langdurige zorg om de verwachte toegenomen behoeften in het licht van de demografische veranderingen voor te bereiden; erkent dat de sector van de langdurige zorg ontoereikende arbeidsomstandigheden kent en dringt aan op een herwaardering van de zorg en de arbeidsomstandigheden in zorgdiensten als manier om de kwaliteit van de langdurige zorg te waarborgen; 33. wijst op de noodzaak van goed opgezet beleid voor een beter evenwicht tussen werk en privéleven, met inbegrip van betaalbare kinderopvang, opvang voor de jongste kinderen en langdurige opvang, door een nieuw evenwicht aan te brengen tussen de zorgtaken van mannen en vrouwen, door aanpasbare werkregelingen te bevorderen en het opnemen van voordelig en betaald moederschaps-, vaderschaps-, ouderschaps- en zorgverlof; is van mening dat de goedkeuring van de richtlijn betreffende het evenwicht tussen werk en privéleven voor ouders en mantelzorgers een noodzakelijke stap is in de richting van een beter evenwicht tussen werk en privéleven; dringt bovendien aan op een Europees initiatief inzake sociale bescherming en diensten voor mantelzorgers; 34. benadrukt het belang dat de gestructureerde dialoog en de deelname van werkgeversorganisaties, vakbonden en maatschappelijke organisaties aan de ontwikkeling en tenuitvoerlegging van beleid en hervormingen op werkgelegenheids- en sociaal gebied worden versterkt en dat zij actief worden betrokken in het Europees semester; 35. is van mening dat het mondiale concurrentievermogen kan worden gehandhaafd en verbeterd door middel van een duidelijk, eenvoudig en flexibel regelgevingskader voor de arbeidsmarkt in de lidstaten, dat tegelijkertijd hoge arbeidsnormen handhaaft; 36. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, met name de artikelen 7, 8, 11, 12, 39, 40, 47 en 52, het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, met name de artikelen 8, 9, 10, 11, 13, 16 en 17, en het protocol bij het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, met name artikel 3, – gezien het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, met name de artikelen 2, 17, 19, 20 en 25, – gezien Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens, en tot intrekking van Richtlijn 95/46/EG (algemene verordening gegevensbescherming) (1) , en Richtlijn (EU) 2016/680 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door bevoegde autoriteiten met het oog op de voorkoming, het onderzoek, de opsporing en de vervolging van strafbare feiten of de tenuitvoerlegging van straffen, en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van Kaderbesluit 2008/977/JBZ van de Raad (2) , – gezien het Verdrag van de Raad van Europa tot bescherming van personen met betrekking tot de geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens en het aanvullende protocol daarbij, – gezien het onderzoek naar nepnieuws van het Lagerhuis en het 5 e tussentijdse verslag van zijn commissie voor digitale zaken, cultuur, media en sport over desinformatie en nepnieuws, – gezien de hoorzittingen in de commissie voor energie en handel van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden, – gezien Uitvoeringsverordening (EU) 2016/1250 van de Commissie van 12 juli 2016 overeenkomstig Richtlijn 95/46/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende de gepastheid van de door het EU-VS-privacyschild geboden bescherming (3) , – gezien zijn resolutie van 5 juli 2018 over de gepastheid van de door het EU-VS-privacyschild geboden bescherming (4) , – gezien het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ-EU) van 6 oktober 2015 in zaak C-362/14, Maximillian Schrems/Data Protection Commissioner (5) , – gezien het arrest van het HvJ-EU van 25 januari 2018 in zaak C-498/16, Maximillian Schrems/Facebook Ireland Limited (6) , – gezien het arrest van het HvJ-EU van 5 juni 2018 in zaak C-210/16, Unabhängiges Landeszentrum für Datenschutz Schleswig-Holstein/Wirtschaftsakademie Schleswig-Holstein GmbH (7) , – gezien het formele verzoek van David Carroll waarin hij Cambridge Analytica oproept zijn persoonsgegevens over te dragen en de bron ervan bekend te maken, – gezien advies 3/2018 van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming (EDPS) van 19 maart 2018 over onlinemanipulatie en persoonsgegevens (8) , – gezien de richtsnoeren van de Groep artikel 29 van 3 oktober 2017 inzake geautomatiseerde individuele besluitvorming en profilering voor de toepassing van Verordening (EU) 2016/679 (9) , – gezien de twee reeksen schriftelijke antwoorden op de vragen die onbeantwoord waren gebleven tijdens de ontmoeting tussen fractieleiders van het Europees Parlement en CEO van Facebook Zuckerberg, die Facebook publiceerde op respectievelijk 23 mei (10) en 4 juni 2018 (11) , – gezien Aanbeveling (EU) 2018/234 van de Commissie van 14 februari 2018 over het bevorderen van het Europese karakter en het efficiënte verloop van de verkiezingen voor het Europees Parlement in 2019 (12) , de aanbeveling van de Commissie van 12 september 2018 betreffende electorale samenwerkingsnetwerken, onlinetransparantie, bescherming tegen cyberincidenten en bestrijding van desinformatiecampagnes in het kader van de verkiezingen voor het Europees Parlement (C(2018)5949) en de mededeling van de Commissie van 12 september 2018 getiteld "Vrije en eerlijke Europese verkiezingen garanderen" ( COM(2018)0637 ), – gezien het voorstel van de Commissie van 12 september 2018 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EU, Euratom) nr. 1141/2014 wat betreft een verificatieprocedure in verband met inbreuken op de regels inzake de bescherming van persoonsgegevens in de context van verkiezingen voor het Europees Parlement ( COM(2018)0636 ), – gezien de richtsnoeren van de Commissie van 12 september 2018 voor de toepassing van de EU-gegevensbeschermingswetgeving in het kader van verkiezingen ( COM(2018)0638 ), – gezien de diepgaande hoorzitting die de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken heeft gehouden in opdracht van het Europees Parlement, over het gebruik van gegevens van Facebookgebruikers door Cambridge Analytica en gevolgen voor de gegevensbescherming, – gezien de verslagen van de gegevensbeschermingsautoriteit van het Verenigd Koninkrijk (Information Commissioner's Office) over het onderzoek naar het gebruik van gegevensanalyse in politieke campagnes en het verslag getiteld "Democracy disrupted" (13) , – gezien de getuigenis van het Europees Bureau van Consumentenverenigingen (BEUC) van 25 juni 2018 (14) , – gezien de verklaring van de Commissie van 23 oktober 2018, – gezien de ontwerpresolutie van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken, – gezien artikel 123, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat onderzoeksjournalistiek omvangrijke lekken van gegevens van Facebookgebruikers aan het licht heeft gebracht en openbaar heeft gemaakt in verband met de toegang die Facebook verleende aan applicaties van derden, en het daaropvolgende misbruik van deze gegevens voor verkiezingscampagnes en andere inbreuken in verband met persoonsgegevens in het bezit van grote socialemediabedrijven die later werden ontdekt; B. overwegende dat deze inbreuken in verband met persoonsgegevens gevolgen hebben gehad voor burgers over de hele wereld, waaronder Europese burgers en niet-Europese burgers die op het grondgebied van de Europese Unie verblijven; overwegende dat diverse nationale parlementen hoorzittingen hebben gehouden, onderzoeken hebben verricht en hun bevindingen ter zake hebben gepubliceerd; C. overwegende dat deze inbreuken in verband met persoonsgegevens zich gedurende een langere periode hebben voorgedaan; overwegende dat de betrokken bedrijven inbreuk maakten op het destijds geldende EU‑recht inzake gegevensbescherming, met name Richtlijn 95/46/EG en Richtlijn 2002/58/EG; D. overwegende dat het gegevensmisbruik dat aan het licht kwam in de context van het Cambridge Analytica-schandaal plaatsvond vóór de toepassing van de algemene verordening gegevensbescherming; E. overwegende dat Facebook heeft bevestigd dat er geen informatie inzake bankrekeningen, creditcards of nationale identiteitsgegevens met Cambridge Analytica werden gedeeld; F. overwegende dat Cambridge Analytica heeft verklaard dat de verzamelde gegevens officieel werden verwerkt voor onderzoeksdoeleinden, maar vervolgens werden doorgegeven voor politieke en commerciële doeleinden; G. overwegende dat de eerste reactie van de betrokken bedrijven niet aan de verwachte normen voldeed en geen volledig, onafhankelijk onderzoek en audit door de betrokken nationale of Europese autoriteiten mogelijk maakte; H. overwegende dat de fractievoorzitters in het Europees Parlement op 22 mei 2018 een eerste niet-openbare gedachtewisseling hebben gehouden met de CEO en oprichter van Facebook, Mark Zuckerberg, en dat de Conferentie van voorzitters na deze bijeenkomst de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken heeft verzocht om, in samenwerking met de Commissie constitutionele zaken, de Commissie juridische zaken en de Commissie industrie, onderzoek en energie, diepgaande vervolghoorzittingen te houden; I. overwegende dat er op 4 en 25 juni en 2 juli 2018 drie hoorzittingen zijn gehouden over de impact van de zaak Facebook/Cambridge Analytica op kwesties in verband met gegevensbescherming, verkiezingsprocessen, nepnieuws en de marktpositie van sociale media, waaraan werd deelgenomen door de betrokken Eurocommissarissen, de uitvoerend directeur van het Agentschap van de Europese Unie voor netwerk- en informatiebeveiliging (Enisa), de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming, de voorzitter van het Europees Comité voor gegevensbescherming (EDPB), de gegevensbeschermingsautoriteit van het VK, de directeur van de kiescommissie van het VK, bezorgde burgers en Facebook; J. overwegende dat Facebook weigerde in te gaan op het verzoek van de betrokken commissievoorzitters om medewerkers met het juiste technische en verantwoordelijkheidsniveau en de nodige technische expertise en kennis af te vaardigen, en in plaats daarvan leden van het Public Policy-team naar alle drie de hoorzittingen heeft gestuurd; overwegende dat de informatie die tijdens de hoorzittingen door de vertegenwoordigers van Facebook werd verstrekt, niet precies genoeg was over de concrete en specifieke maatregelen die zijn genomen om de volledige naleving van het EU-recht inzake gegevensbescherming te waarborgen en van meer algemene aard was; K. overwegende dat de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming in Advies 3/2018 zijn bezorgdheid heeft geuit over kwesties in verband met onlinemanipulatie en persoonsgegevens; overwegende dat de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming ook aanvoert dat het mededingingsrecht een cruciale rol speelt bij het waarborgen van de verantwoordingsplicht van dominante spelers op de markt en de bescherming van de democratie tegen buitensporige marktmacht; overwegende dat bij de beoordeling van mogelijk misbruik van een machtspositie of fusies van bedrijven die gezamenlijk over een aanzienlijke informatiemacht kunnen beschikken, meer rekening moet worden gehouden met de belangen van personen; L. overwegende dat de Groep artikel 29 in haar advies van 3 oktober 2017 heeft verklaard dat profilering en geautomatiseerde besluitvorming aanzienlijke risico's met zich mee kunnen brengen voor de rechten en vrijheden van personen, waarvoor passende waarborgen moeten worden geboden; M. overwegende dat de voorzitter van het EDPB heeft benadrukt dat de zaak Facebook/Cambridge Analytica dateert van vóór de inwerkingtreding van de algemene verordening gegevensbescherming, en dat het systeem van de leidende toezichthouder overeenkomstig de algemene verordening gegevensbescherming dus niet van toepassing is; overwegende dat de onderzoeken werden geleid door de gegevensbeschermingsautoriteit van het VK; N. overwegende dat Facebook heeft toegegeven dat het een contract had afgesloten met een app-ontwikkelaar zonder vooraf diens algemene voorwaarden te raadplegen, waarin laatstgenoemde zich het recht voorbehield persoonsgegevens aan derden bekend te maken; overwegende dat deze nalatigheid ernstige gevolgen heeft gehad en dat een dergelijke praktijk reeds onwettig was op grond van het op dat moment geldende gegevensbeschermingsrecht; O. overwegende dat er momenteel onderhandelingen aan de gang zijn over de e-privacyverordening; P. overwegende dat het EDPB heeft aangegeven dat een honderdtal grensoverschrijdende zaken reeds wordt behandeld in het kader van het coherentiemechanisme van de algemene verordening gegevensbescherming; overwegende dat dit mechanisme de acties van de nationale gegevensbeschermingsautoriteiten coördineert om te zorgen voor een gemeenschappelijke aanpak van de handhaving van het EU-gegevensbeschermingsrecht; Q. overwegende dat Facebook, een van de ondertekenende partijen bij het privacyschild, heeft bevestigd dat zich onder de persoonsgegevens die zijn misbruikt door het politiek consultancybureau Cambridge Analytica ook de gegevens van tot wel 2,7 miljoen EU‑burgers bevonden; R. overwegende dat Facebook op 28 september 2018 bekendmaakte dat een externe partij zijn systemen heeft aangevallen en misbruik heeft gemaakt van een kwetsbaarheid die de toegangstokens voor 50 miljoen Facebookaccounts blootlegde, en dat de Ierse gegevensbeschermingscommissie en andere gegevensbeschermingsautoriteiten een onderzoek naar deze feiten zijn gestart om de naleving van het EU-gegevensbeschermingsrecht te evalueren; S. overwegende dat de Amerikaanse federale handelscommissie (Federal Trade Commission, FTC) momenteel onderzoekt of Facebook zijn beloften op het gebied van privacy al dan niet is nagekomen, met inbegrip van de belofte om het privacyschild in acht te nemen, of dat het zich – in strijd met de FTC Act en de eerdere schikking tussen de FTC en Facebook in 2011 – schuldig heeft gemaakt aan oneerlijke handelingen die consumenten aanzienlijke schade hebben berokkend; T. overwegende dat vier consumentenorganisaties uit België, Italië, Spanje en Portugal een collectieve schadevergoedingsactie tegen Facebook zijn gestart om een economische compensatie te eisen voor de getroffen Facebookgebruikers in hun land; U. overwegende dat het BEUC in zijn getuigenis van 25 juni 2018 heeft verklaard dat de verantwoordingsplicht van een platform ten aanzien van de toegang van derden tot persoonsgegevens moet worden gewaarborgd; overwegende dat het BEUC in dezelfde getuigenis ook stelt dat bedrijven meer moeten doen om te zorgen voor solide verantwoordingsstructuren voor de toegang van partners tot persoonsgegevens en het verdere gebruik van deze gegevens; V. overwegende dat het onderzoek van de gegevensbeschermingsautoriteit van het Verenigd Koninkrijk ook betrekking had op de verbinding tussen Cambridge Analytica, het moederbedrijf SCL Elections Limited en AggregateIQ, en op beschuldigingen dat persoonsgegevens die via Facebook zijn verkregen, mogelijk zijn misbruikt door beide partijen bij het Britse referendum over het EU-lidmaatschap en mogelijk zijn gebruikt om zich tot kiezers te wenden tijdens de campagne voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016; overwegende dat het onderzoek van de gegevensbeschermingsautoriteit van het Verenigd Koninkrijk hoofdzakelijk werd uitgevoerd uit hoofde van de gegevensbeschermingswet van 1998 en de verordening inzake privacy en elektronische communicatie van 2003, waarbij in voorkomend geval ook al werd verwezen naar de algemene verordening gegevensbescherming; W. overwegende dat de speciale commissie van het Britse Lagerhuis voor cultuur, media en sport getuigen heeft gehoord met betrekking tot vermeende Russische inmenging in verkiezingsprocessen in de EU, en er bij de verantwoordelijke nationale autoriteiten op heeft aangedrongen deze beschuldigingen te onderzoeken; overwegende dat er in mei 2017 in de Verenigde Staten een speciale raadsman werd aangesteld om een onderzoek in te stellen naar Russische inmenging in de presidentsverkiezingen van 2016 en daarmee verband houdende kwesties en dat dit onderzoek nog gaande is; X. overwegende dat de gegevensbeschermingsautoriteit van het Verenigd Koninkrijk Facebook een kennisgeving heeft doen toekomen van haar voornemen om het een geldelijke sanctie van 500 000 GBP op te leggen vanwege een gebrek aan transparantie en veiligheidskwesties in verband met het verzamelen van gegevens waarmee inbreuk wordt gemaakt op het eerste en zevende gegevensbeschermingsbeginsel van de gegevensbeschermingswet van 1998; Y. overwegende dat de gegevensbeschermingsautoriteit van het Verenigd Koninkrijk al 23 informatieve nota's heeft gestuurd aan 17 verschillende organisaties en personen, waaronder een aan Facebook op 23 februari 2018, waarin de organisaties worden verzocht om gestructureerde informatie; overwegende dat Facebook op 18 mei 2018 heeft bevestigd dat AggregateIQ advertenties heeft ontworpen – en in sommige gevallen heeft geplaatst – voor de uittredingscampagne van de Democratische Unionistische Partij (DUP), alsook voor Vote Leave, BeLeave en Veterans for Britain; Z. overwegende dat de gegevensbeschermingsautoriteit van het Verenigd Koninkrijk haar bezorgdheid heeft geuit over de voorwaarden voor de beschikbaarstelling van informatie aan gebruikers over de gegevensbronnen en de beschikbaarheid en transparantie van de aan gebruikers aangeboden controles; overwegende dat de gegevensbeschermingsautoriteit van het Verenigd Koninkrijk ook heeft verklaard dat de algemene informatie en controles op het gebied van privacy die door Facebook beschikbaar werden gesteld, de gebruikers niet effectief informeerden over het waarschijnlijke gebruik van hun persoonsgegevens; overwegende dat de gegevensbeschermingsautoriteit van het Verenigd Koninkrijk haar bezorgdheid heeft geuit over gevallen waarin er gegevens toegankelijk zijn gemaakt via het Facebookplatform en zijn gebruikt voor doeleinden waarvoor ze niet bedoeld waren of die de betrokken gebruikers redelijkerwijs niet hadden kunnen voorzien; AA. overwegende dat uit cijfers van de kiescommissie van het VK is gebleken dat de politieke partijen in het Verenigd Koninkrijk tijdens de algemene verkiezingen van 2017 3,2 miljoen GBP hebben uitgegeven aan directe Facebookreclame; AB. overwegende dat sociale netwerken een belangrijk platform vormen voor politieke partijen en openbare instellingen, aangezien ze hen in staat stellen met burgers in contact te treden; AC. overwegende dat mondiale onlineplatforms te maken hebben met uitdagingen waar het gaat om doeltreffende bestrijding van nepnieuws, gezien de uiteenlopende dreigingen en medialandschappen in de verschillende landen en regio's; AD. overwegende dat gegevensanalyse en algoritmen een almaar grotere invloed hebben op de informatie die aan burgers ter beschikking wordt gesteld; overwegende dat deze technieken, wanneer er misbruik van wordt gemaakt, het fundamentele recht op informatie, persvrijheid en pluralisme in gevaar kunnen brengen; AE. overwegende dat transparantie en verantwoordingsplicht ten aanzien van algoritmen van essentieel belang zijn om ervoor te zorgen dat personen goed geïnformeerd zijn over en inzicht hebben in de verwerking van hun persoonsgegevens; overwegende dat dit moet neerkomen op het nemen van technische en operationele maatregelen waarmee de transparantie en de niet-discriminerende aard van geautomatiseerde besluitvorming worden gewaarborgd en kansberekening met betrekking tot het gedrag van personen wordt verboden; overwegende dat transparantie moet inhouden dat aan personen nuttige informatie wordt verstrekt over de onderliggende logica, het belang en de verwachte gevolgen; overwegende dat deze informatie onder meer gegevens moet omvatten die worden gebruikt voor de opleiding op het gebied van big data-analyse, en dat personen de besluiten die hen aangaan moeten kunnen begrijpen en volgen; AF. overwegende dat Facebook op 2 juli 2018 tijdens de bijeenkomst met Eurocommissarissen heeft beloofd zijn medewerking te verlenen en onafhankelijke academici toegang te geven tot de gegevens over de vermeende kiezersmanipulatie; 1. verwacht van alle onlineplatforms dat zij volledig voldoen aan het EU-recht op het gebied van gegevensbescherming, namelijk de algemene verordening gegevensbescherming en Richtlijn 2002/58/EG (e‑privacy), gebruikers helpen inzicht te krijgen in de manier waarop hun persoonsgegevens worden verwerkt voor gerichte reclame, en over doeltreffende controles beschikken, onder meer door te waarborgen dat verschillende verwerkingsdoeleinden los van elkaar worden goedgekeurd, en dat er meer transparantie komt aangaande de privacyinstellingen en het ontwerp en de zichtbaarheid van privacyverklaringen; 2. benadrukt dat de uitzondering voor onderzoeksdoeleinden waarin het EU-recht op het gebied van gegevensbescherming voorziet in geen geval als maas in de regelgeving mag worden gebruikt voor gegevensmisbruik; 3. neemt kennis van de verklaring van Facebook dat het de gegevens van niet-Facebookgebruikers uitsluitend gebruikt om samengestelde gegevensreeksen aan te maken waaruit het conclusies trekt over de manier waarop de dienst wordt gebruikt; 4. benadrukt dat er aanzienlijk meer transparantie en verantwoordingsplicht voor algoritmen moet worden betracht voor wat betreft de verwerking en de analyse van gegevens door de particuliere en publieke sector en alle andere actoren die gegevens analyseren, als een essentieel instrument om te waarborgen dat de betrokkenen terdege worden geïnformeerd over de verwerking van hun persoonsgegevens; 5. is van mening dat het digitale tijdperk vereist dat de kieswetgeving wordt aangepast aan deze nieuwe digitale realiteit en stelt voor dat conventionele ("offline") verkiezingsbeveiligingen, zoals regels die van toepassing zijn op politieke mededelingen tijdens verkiezingsperioden, transparantie van en grenzen aan verkiezingsuitgaven, respect voor pre-electorale stilteperioden en gelijke behandeling van kandidaten ook online van toepassing zijn; is van mening dat de lidstaten een verplicht systeem van digitale voetafdrukken moeten invoeren voor elektronische campagnes en reclame en de aanbeveling van de Commissie moeten uitvoeren die erop gericht is de transparantie van betaalde online politieke reclame en boodschappen te vergroten; benadrukt dat elke vorm van politieke reclame gemakkelijk toegankelijke en begrijpelijke informatie moet omvatten over de organisatie die de reclame publiceert en die wettelijk verantwoordelijk voor de uitgaven is, zodat duidelijk is wie de campagnes sponsort, voortbouwend op de vereisten voor gedrukt campagnemateriaal in verschillende lidstaten; hamert erop dat burgers van de Unie in staat moeten zijn om betaalde online politieke reclame en boodschappen gemakkelijk te herkennen, alsook de partij, stichting of organisatie erachter; benadrukt voorts dat transparantie ook moet inhouden dat er volledige informatie wordt verstrekt over de criteria om de doelgroep voor de specifieke politieke reclame te selecteren alsook de verwachte omvang van de doelgroep; 6. merkt op dat Facebook zijn privacyinstellingen heeft bijgewerkt zodat gebruikers ervoor kunnen kiezen om niet gericht te worden benaderd, waarbij hun bijvoorbeeld geen advertenties op basis van informatie van derden meer worden getoond en hun persoonsgegevens die door Facebook zijn verzameld niet langer worden gebruikt om advertenties op andere websites of platforms weer te geven; 7. beveelt alle onlineplatforms aan onderscheid te maken tussen het politieke gebruik van hun online-reclameproducten en het commerciële gebruik ervan; herinnert eraan dat verwerking van persoonsgegevens voor politieke reclame een afzonderlijke wettelijke basis vereist die verschilt van de basis voor commerciële reclame; 8. is van mening dat de onlangs door Facebook ingevoerde verplichting om de identiteit, locatie en sponsor van politieke advertenties te verifiëren een goed initiatief is dat de transparantie zal vergroten en zal bijdragen tot de bestrijding van de inmenging in verkiezingen door buitenlandse actoren; verzoekt Facebook dezelfde verplichting in te voeren voor politieke advertenties in Europa; verzoekt de lidstaten hun kieswetgeving in die zin aan te passen; 9. is van mening dat profilering ten behoeve van politieke en verkiezingsdoeleinden en profilering op basis van onlinegedrag waaruit politieke voorkeuren kunnen blijken, zoals interactie met politieke inhoud, moeten worden verboden voor zover deze praktijk overeenkomstig het EU-gegevensbeschermingsrecht betrekking heeft op politieke of levensbeschouwelijke overtuigingen, en dat socialemediaplatforms hierop toezicht moeten houden en de autoriteiten actief moeten informeren wanneer zich dergelijke gedragingen voordoen; is ook van mening dat profilering op basis van andere gegevens, zoals sociaal-economische of demografische factoren, voor politieke en verkiezingsdoeleinden moet worden verboden; roept politieke partijen en andere bij verkiezingen betrokken actoren op zich te onthouden van het gebruik van profilering voor politieke en verkiezingsdoeleinden; roept politieke partijen op transparant te zijn over hun gebruik van onlineplatforms en gegevens; 10. herhaalt de maatregelen die de Commissie heeft voorgesteld om vrije en eerlijke Europese verkiezingen te waarborgen, met name de wetswijziging om de regels betreffende de financiering van Europese politieke partijen strenger te maken, waardoor de mogelijkheid ontstaat om financiële sancties op te leggen voor inbreuken op de regels betreffende gegevensbescherming om het resultaat van de Europese verkiezingen met opzet te beïnvloeden; herhaalt dat de verwerking van persoonsgegevens door politieke partijen in de EU onderworpen is aan de algemene verordening gegevensbescherming en dat de schending van de beginselen, rechten en verplichtingen die onder deze wet vallen, zou leiden tot bijkomende boetes en sancties; 11. beschouwt de inmenging in verkiezingen als een zeer groot risico voor de democratie, dat moet worden aangepakt aan de hand van gezamenlijke inspanningen waarbij dienstverleners, regelgevers en politieke actoren en partijen betrokken zijn; 12. is ingenomen met het pakket dat de Commissie op 12 september 2018 heeft gepresenteerd met betrekking tot de voorbereiding van de Europese verkiezingen; 13. herinnert aan de belofte van Facebook met betrekking tot het verschaffen van toegang aan onafhankelijke academici tot de gegevens over de vermeende kiezersmanipulatie en verwacht vóór eind 2018 in kennis te worden gesteld van de belangrijkste bevindingen en voorgestelde oplossingen; 14. neemt kennis van de maatregelen die Facebook heeft genomen om misbruik van gegevens tegen te gaan, met inbegrip van het blokkeren of verbieden van applicaties die vermoedelijk gebruikersgegevens misbruiken; verwacht dat Facebook snel zal reageren op de meldingen over verdachte applicaties en applicaties waarvan is vastgesteld dat ze gegevens hebben misbruikt en zal voorkomen dat dergelijke applicaties in de eerste plaats op het platform worden toegelaten; 15. benadrukt dat socialemediaplatforms niet alleen passieve platforms zijn die eenvoudigweg door gebruikers gegenereerde inhoud groeperen, maar benadrukt dat technologische ontwikkelingen de reikwijdte en functie van deze bedrijven hebben verbreed door de invoering van op algoritmen gebaseerde reclame en publieke inhoud; concludeert dat deze nieuwe functie ook tot uitdrukking moet komen in de regelgeving; 16. betreurt dat Facebook niet bereid was medewerkers met de juiste technische kennis en verantwoordelijkheid binnen het bedrijf naar de hoorzittingen te sturen, en wijst erop dat een dergelijke aanpak schadelijk is voor het vertrouwen van de Europese burgers in sociale media; betreurt dat Mark Zuckerberg geen openbare hoorzitting met leden wenste bij te wonen; 17. is van oordeel dat Facebook niet alleen het vertrouwen van EU-burgers heeft geschaad, maar ook het EU-recht heeft overtreden en herinnert eraan dat een vertegenwoordiger van Facebook tijdens de hoorzittingen bevestigde dat Facebook zich ervan bewust was dat in de voorwaarden van de applicatie "This is your digital life" vermeld stond dat de gegevens die de applicatie verzamelde naar derde partijen konden worden gestuurd; concludeert dat Facebook bewust een contract heeft afgesloten met de ontwikkelaar van een applicatie die openlijk heeft aangegeven dat hij zich het recht voorbehield persoonsgegevens bekend te maken aan derde partijen; concludeert voorts dat Facebook de verantwoordelijke voor de verwerking van de persoonsgegevens is en daarom wettelijk verantwoordelijk is bij het afsluiten van een contract met een verwerker die het EU-gegevensbeschermingsrecht overtreedt; 18. neemt nota van de verbeteringen op privacygebied die Facebook heeft doorgevoerd na het schandaal rond Facebook/Cambridge Analytica, maar herinnert er tevens aan dat Facebook heeft beloofd een volledige interne audit uit te voeren waarvan het Europees Parlement nog niet op de hoogte is gebracht, en beveelt Facebook aan substantiële wijzigingen aan te brengen in zijn platform zodat het aan het EU-gegevensbeschermingsrecht voldoet; 19. verzoekt Facebook om het Enisa en het Europees Comité voor gegevensbescherming, binnen de grenzen van hun respectieve mandaten, toe te staan en in staat te stellen een volledige en onafhankelijke audit van het platform uit te voeren en de bevindingen van deze audit te presenteren aan de Commissie, het Europees Parlement en de nationale parlementen; is van mening dat een dergelijke audit ook bij andere grote platforms moet worden uitgevoerd; 20. benadrukt de hoogdringendheid om iedere poging tegen te gaan om de Europese verkiezingen te manipuleren en om de regels die van toepassing zijn op socialemediaplatforms aan te scherpen wat betreft het verstoren van reclame-inkomsten van accounts en websites die desinformatie verspreiden; is ingenomen met de specifieke routekaarten die onlineplatforms en de reclame-industrie op 16 oktober 2018 aan de Commissie hebben gepresenteerd, waarin concrete maatregelen voor de bestrijding van desinformatie in alle lidstaten worden voorgesteld; dringt er bij de online socialemediaplatforms op aan om door bots gedeelde inhoud te etiketteren door de transparantieregels te volgen; dringt er tevens bij hen op aan het proces van het verwijderen van nepaccounts te versnellen, voldoen aan gerechtelijke bevelen om details te verstrekken over personen die illegale inhoud creëren; en door samen te werken met onafhankelijke factcheckers en de academische wereld teneinde gebruikers te attenderen op desinformatie met een groot bereik en deze desinformatie indien mogelijk te corrigeren; 21. verzoekt alle onlineplatforms die politieke partijen en campagnes reclamediensten aanbieden om deskundigen in hun verkoopteam op te nemen, dat politieke partijen en campagnes specifiek advies kan geven over transparantie en verantwoordingsplicht met betrekking tot het voorkomen van het gebruik van persoonsgegevens om gebruikers te bereiken; verzoekt alle onlineplatforms die kopers van reclame in staat stellen bepaalde keuzen te maken, juridisch advies uit te brengen over de verantwoordelijkheden van deze kopers als gezamenlijke voor de verwerking van de gegevens verantwoordelijken, na het arrest van het HvJ-EU in zaak C‑210/16; 22. roept alle onlineplatforms op zo snel mogelijk de geplande transparantiemaatregelen met betrekking tot politieke reclame door te voeren, waarbij tevens de met verkiezingswaarneming en -controle belaste nationale autoriteiten worden geraadpleegd en deze instrumenten beoordelen; dringt erop aan dat dergelijke politieke en verkiezingsreclame niet wordt weergegeven op basis van individuele gebruikersprofielen; 23. roept de lidstaten op de verkiezingsregels aan te passen aan onlinecampagnes, met inbegrip van de regels met betrekking tot transparantie over financiering, pre-electorale stilteperioden, de rol van de media en desinformatie; 24. beveelt aan om het verplicht te stellen dat er na afloop van referendumcampagnes audits worden uitgevoerd door derde partijen om ervoor te zorgen dat de in het kader van de campagnes verzamelde persoonsgegevens worden gewist en uitsluitend worden gedeeld als daarvoor de betreffende toestemming is gegeven; 25. roept Facebook op de transparantie te verbeteren zodat gebruikers inzicht kunnen krijgen in de wijze waarop en waarom een politieke partij of campagne zich tot hen kan richten; 26. is van mening dat gegevensbeschermingsautoriteiten passende financiering moeten krijgen om dezelfde technische expertise op te bouwen als de door hen te onderzoeken organisaties; roept de lidstaten op ervoor te zorgen dat de gegevensbeschermingsautoriteiten over de nodige personele, technische en financiële middelen beschikken voor de doeltreffende uitvoering van hun taken en uitoefening van hun bevoegdheden, zoals vereist krachtens artikel 52 van de algemene verordening gegevensbescherming; dringt er bij de Commissie op aan bij de lidstaten nauwlettend toe te zien op hun verplichting om deze middelen ter beschikking te stellen, en indien nodig inbreukprocedures op te starten; 27. herinnert eraan dat Facebook in het kader van het EU-VS-privacyschild een zelfgecertificeerde organisatie is en als zodanig het besluit over de gepastheid heeft gebruikt als rechtsgrond voor de doorgifte van persoonsgegevens van de Europese Unie aan de Verenigde Staten en voor de verdere verwerking van deze gegevens; 28. wijst nogmaals op zijn resolutie van 5 juli 2018 over de gepastheid van de door het EU‑VS-privacyschild geboden bescherming en verzoekt de Amerikaanse autoriteiten die bevoegd zijn voor de handhaving van het privacyschild, gezien het feit dat Facebook heeft erkend dat er sprake was van ernstige privacyschendingen, om als reactie op dergelijke onthullingen onverwijld maatregelen te nemen die ten volle overeenstemmen met hun toezeggingen en verbintenissen tot handhaving van de huidige privacyschildregeling, en om deze bedrijven in voorkomend geval te schrappen van de privacyschildlijst; is in dit verband ingenomen met het feit dat Cambridge Analytica in juni 2018 uit het privacyschild is verwijderd; richt zich tevens tot de bevoegde EU‑gegevensbeschermingsautoriteiten om deze onthullingen te onderzoeken en om gegevensoverdrachten in het kader van het privacyschild in voorkomend geval op te schorten of te verbieden; verwacht dat de FTC, als verantwoordelijke autoriteit van de Verenigde Staten, de Commissie een gedetailleerde samenvatting van haar bevindingen verstrekt zodra zij haar onderzoek naar de inbreuk in verband met persoonsgegevens met betrekking tot Facebook en Cambridge Analytica heeft afgerond, en dat zij passende handhavingsmaatregelen met een doeltreffend afschrikwekkend effect neemt tegen de betrokken bedrijven; 29. betreurt dat de uiterste termijn van 1 september 2018 voor de VS om volledig te voldoen aan het privacyschild niet is gehaald; is dan ook van mening dat de Commissie er niet in is geslaagd te handelen overeenkomstig artikel 45, lid 5, van de algemene verordening gegevensbescherming; dringt er daarom bij de Commissie op aan, in overeenstemming met zijn resolutie van 5 juli 2018 over de gepastheid van de door het EU-VS-privacyschild geboden bescherming, om het privacyschild op te schorten totdat de Amerikaanse overheid aan deze voorwaarden voldoet; 30. merkt op dat het misbruik van persoonsgegevens de grondrechten raakt van miljarden mensen over de hele wereld; is van mening dat de algemene verordening gegevensbescherming en de e-privacyrichtlijn voorzien in de hoogste beschermingsnormen; betreurt dat Facebook heeft besloten 1,5 miljard niet‑EU-gebruikers buiten het bereik van de bescherming van de algemene verordening gegevensbescherming en de e-privacyrichtlijn te plaatsen; trekt de wettelijkheid van een dergelijke handeling in twijfel; dringt er bij alle onlineplatforms op aan de normen van de algemene verordening gegevensbescherming (en de e-privacyrichtlijn) toe te passen op al hun diensten, ongeacht waar deze worden aangeboden, aangezien een hoog niveau van bescherming van persoonsgegevens steeds meer wordt beschouwd als een belangrijk concurrentievoordeel; 31. verzoekt de Commissie de mededingingsregels aan te passen om rekening te houden met de digitale realiteit en het bedrijfsmodel van socialemediaplatforms en hun mogelijke monopoliesituatie te onderzoeken, met inachtneming van het feit dat een dergelijk monopolie mogelijk het gevolg is van de specifieke kenmerken van het merk en de hoeveelheid verzamelde persoonsgegevens en dus geen traditionele monopoliesituatie is, en de nodige maatregelen te nemen om dit te verhelpen; roept de Commissie op amendementen voor te stellen op het Europees wetboek voor elektronische communicatie die ook van OTT-communicatiedienstverleners vereisen dat zij interconnectie met anderen tot stand brengen teneinde het lock‑in-effect voor hun gebruikers te voorkomen; 32. verzoekt het Europees Parlement, de Commissie, de Raad en alle andere instellingen, organen en instanties van de Europese Unie erop toe te zien dat de pagina's van sociale media en de analytische en marketinginstrumenten die op hun websites worden gebruikt de persoonsgegevens van burgers op geen enkele manier in gevaar brengen; stelt voor dat zij hun huidige communicatiebeleid vanuit dit perspectief evalueren, wat ertoe kan leiden dat zij zullen overwegen hun Facebook-accounts te verwijderen als dit noodzakelijk is om de persoonsgegevens van iedereen die contact met hen opneemt te beschermen; geeft zijn eigen communicatieafdeling de opdracht zich strikt te houden aan de richtsnoeren van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming betreffende de bescherming van persoonsgegevens die worden verwerkt via door EU‑instellingen verstrekte webdiensten (15) ; 33. is van mening dat de volgende Europese Commissie een van haar leden met een specifieke portefeuille inzake privacy- en gegevensbescherming moet belasten, teneinde ervoor te zorgen dat er proactieve betrokkenheid van partners binnen en buiten de EU tot stand komt en dat alle wetgevingsvoorstellen volledig in overeenstemming zijn met het juridisch acquis van de EU inzake privacy- en gegevensbescherming; 34. dringt er bij de Raad op aan de impasse rond de e‑privacyverordening te doorbreken en eindelijk tot overeenstemming te komen met het Parlement zonder het beschermingsniveau dat de e‑privacyrichtlijn momenteel biedt te verlagen, om ervoor te zorgen dat de rechten van de burgers worden beschermd, met name die met betrekking tot de bescherming van gebruikers tegen targeting; 35. verzoekt de Commissie de activiteiten van de reclame-industrie op sociale media te controleren en wetgeving voor te stellen indien de sector en de betrokken partijen geen overeenstemming kunnen bereiken over vrijwillige gedragscodes met afschrikkende maatregelen; 36. verzoekt de gegevensbeschermingsautoriteiten op nationaal en Europees niveau een grondig onderzoek in te stellen naar Facebook en zijn huidige praktijken, zodat het nieuwe coherentiemechanisme van de algemene verordening gegevensbescherming kan zorgen voor een passende en doeltreffende Europese reactie; 37. verzoekt de lidstaten maatregelen te nemen om de risico's voor de veiligheid van netwerk- en informatiesystemen die worden gebruikt voor de organisatie van verkiezingen aan te pakken; 38. is van mening dat de lidstaten samen met derde partijen, zoals media, onlineplatforms en verleners van informatietechnologiediensten, moeten werken aan bewustmakingsactiviteiten die bedoeld zijn om de transparantie van verkiezingen alsook het vertrouwen in het verkiezingsproces te vergroten; 39. is van mening dat de lidstaten dringend onderzoeken moeten instellen, indien nodig met de steun van Eurojust, naar het vermeende misbruik van de politieke onlineomgeving door buitenlandse machten; 40. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten en de Verenigde Staten, de Raad van Europa en de CEO van Facebook. Het Europees Parlement, – gezien zijn eerdere resoluties over Saudi-Arabië, met name zijn resolutie van 11 maart 2014 over Saudi-Arabië, de betrekkingen tussen Saudi-Arabië en de Europese Unie en de rol van Saudi-Arabië in het Midden-Oosten en Noord-Afrika (1) , zijn resolutie van 12 februari 2015 over Raif Badawi (2) , zijn resolutie van 8 oktober 2015 over Ali Mohammed al-Nimr (3) , zijn resolutie van 31 mei 2018 over de situatie van voorvechters van vrouwenrechten in Saudi-Arabië (4) , en zijn resoluties van 25 februari 2016 over de humanitaire situatie in Jemen (5) en van 30 november 2017 (6) en 4 oktober 2018 (7) over de situatie in Jemen, – gezien zijn aanbeveling van 2 april 2014 aan de Raad over de instelling van gemeenschappelijke visumbeperkingen voor bij de zaak-Magnitsky betrokken Russische ambtenaren (8) , – gezien de opmerkingen van Federica Mogherini, vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV), op 9 oktober 2018, tijdens de gemeenschappelijke persconferentie met de Portugese minister van Buitenlandse Zaken, en op 15 oktober 2018, in het kader van de Raad Buitenlandse Zaken, en gezien haar verklaring namens de Europese Unie van 20 oktober 2018 over de recente ontwikkelingen in de zaak rond de Saudische journalist Jamal Khashoggi, – gezien het Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB van de Raad van 8 december 2008 tot vaststelling van gemeenschappelijke voorschriften voor de controle op de uitvoer van militaire goederen en technologie (9) , – gezien de verklaring van de woordvoerder van de secretaris-generaal van de VN van 19 oktober 2018, – gezien de verklaring van Michelle Bachelet, VN-Commissaris voor de mensenrechten, van 16 oktober 2018, waarin zij Saudi-Arabië ertoe oproept helemaal geen informatie achter te houden over de verdwijning van Jamal Khashoggi, – gezien de verklaring van VN-deskundigen van 9 oktober 2018, die een onderzoek eisen naar de verdwijning van de Saudische journalist Jamal Khashoggi in Istanbul, – gezien het verslag van 18 oktober 2018 van de VN-werkgroep inzake gedwongen en onvrijwillige verdwijningen, waarin de groep haar ernstige bezorgdheid uit over het nieuwe verschijnsel van door de overheid gesteunde ontvoeringen, – gezien de verklaring die de ministers van Buitenlandse Zaken van de G7 op 17 oktober 2018 hebben afgelegd over de verdwijning van Jamal Khashoggi, – gezien de gezamenlijke verklaring van 14 oktober 2018 van de ministers van Buitenlandse Zaken van het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Duitsland over de verdwijning van de Saudische journalist Jamal Khashoggi, en gezien hun gezamenlijke verklaring van 21 oktober 2018 over zijn overlijden, – gezien de verklaring van de Saudische minister van Buitenlandse Zaken over de verdwijning van Jamal Khashoggi, burger van Saudi-Arabië, – gezien het lidmaatschap van Saudi-Arabië van de VN-Mensenrechtenraad, – gezien de EU-mensenrechtenrichtsnoeren inzake de online en offline vrijheid van meningsuiting, – gezien het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (IVBPR), – gezien het VN-Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing, – gezien het Arabisch handvest van de rechten van de mens, dat in 2009 door Saudi-Arabië is geratificeerd, – gezien het Verdrag van Wenen inzake consulaire betrekkingen uit 1963, – gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM) uit 1948, – gezien de toekenning van de Sacharovprijs voor de vrijheid van gedachte en van meningsuiting aan de Saudische blogger Raif Badawi in 2015, – gezien artikel 123, leden 2 en 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat Jamal Khashoggi, een bekende Saudische journalist, het consulaat van Saudi-Arabië in Istanbul op 2 oktober 2018 heeft betreden om documenten op te vragen voor zijn huwelijk, en sindsdien vermist werd, ook al beweerden de Saudische ambtenaren aanvankelijk dat hij het gebouw opnieuw had verlaten; overwegende dat er bijzonder verontrustende informatie over zijn lot aan het licht is gekomen, die aanleiding geeft tot beschuldigingen van een mogelijke buitengerechtelijke executie en een door de staat gesteunde moord; B. overwegende dat Saudi-Arabië eerst elke betrokkenheid bij de verdwijning van Jamal Khashoggi ontkende, maar vervolgens onder invloed van aanzienlijke internationale druk toegaf dat Jamal Khashoggi in het Saudische consulaat was vermoord; C. overwegende dat de Saudische openbare aanklager op 19 oktober 2018 verklaarde dat de zaak wordt onderzocht, teneinde alle bij de zaak betrokken personen ter verantwoording te roepen en voor het gerecht te brengen; overwegende dat de Saudische minister van Buitenlandse Zaken op 21 oktober 2018 verklaarde dat de operatie is uitgevoerd door individuen die hun bevoegdheden en verantwoordelijkheden hebben genegeerd, en dat de Saudische autoriteiten vastbesloten zijn alle verantwoordelijken voor de moord te straffen; overwegende dat Mohammad Bin Salman al-Saud de volledige controle heeft over de veiligheidsdiensten en dat het daarom uiterst onwaarschijnlijk is dat er een operatie zou hebben plaatsgevonden zonder dat hij daarvan op de hoogte was of zonder dat hij toezicht erop had; D. overwegende dat er wordt beweerd - aantijgingen die door de Saudische autoriteiten als ongefundeerd en volledig onjuist bestempeld - dat videobeelden van bewakingscamera's uit het consulaat zijn verwijderd, dat alle Turkse medewerkers werd opgedragen een dag vrij te nemen, dat delen van het consulaat na de verdwijning van Jamal Khashoggi opnieuw zijn geschilderd en dat vijftien Saudische onderdanen, van wie de meesten banden zouden hebben met kroonprins Mohammad Bin Salman, de staatsveiligheidsdiensten, het leger of andere overheidsdiensten, op 2 oktober 2018, de dag waarop Jamal Khashoggi verdween, met twee chartervluchten aankwamen in Istanbul en weer vertrokken; E. overwegende dat de Saudische autoriteiten na de verdwijning van Jamal Khashoggi obstakels hebben opgeworpen om een snel, grondig, doeltreffend, onpartijdig en transparant onderzoek te verhinderen; overwegende dat speurders het Saudische consulaat pas op 15 oktober 2018, na de uitoefening van internationale druk en een akkoord met de Turkse autoriteiten, van binnen mochten inspecteren en pas op 17 oktober 2018 toegang kregen tot de residentie van de consul-generaal; F. overwegende dat de Turkse en Saudische ambtenaren een gezamenlijk onderzoek naar de verdwijning van Jamal Khashoggi hebben aangekondigd; overwegende dat deskundigen van de VN hebben aangedrongen op een internationaal en onafhankelijk onderzoek naar zijn verdwijning; overwegende dat de Europese Unie en de lidstaten hebben aangedrongen op een grondig, geloofwaardig en open onderzoek om de omstandigheden van de moord op Jamal Khashoggi op te helderen en ervoor te zorgen dat alle verantwoordelijken volledige rekenschap afleggen; G. overwegende dat de aanval op Jamal Khashoggi door Saudische agenten in het Saudische consulaat te Istanbul een flagrante schending inhoudt van het Verdrag van Wenen inzake consulaire betrekkingen uit 1963, en dat in artikel 55(2) van dit verdrag staat dat consulaire gebouwen niet mogen worden gebruikt op manieren die niet compatibel zijn met de uitoefening van consulaire taken; overwegende dat in artikel 41 van hetzelfde verdrag staat dat de diplomatieke immuniteit in gevallen van ernstige misdrijven op bevel van een bevoegde rechtbank kan worden opgeheven; H. overwegende dat Saudi-Arabië en Turkije allebei partij zijn bij het VN-Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing, en zij dus de plicht hebben alle maatregelen te nemen om foltering, gedwongen verdwijningen en andere ernstige mensenrechtenschendingen te voorkomen, beschuldigingen van dergelijke misdrijven te onderzoeken en degenen die verdacht worden van het plegen ervan te berechten; overwegende dat de moord op Jamal Khashoggi krachtens het VN‑Verdrag onder de universele rechtsmacht valt en dat verdachten bijgevolg overal op het grondgebied van de ondertekenende landen kunnen worden gearresteerd en, in voorkomend geval, door de nationale rechtbanken van die landen kunnen worden berecht; I. overwegende dat de vrijheid van mening en meningsuiting en de vrijheid van pers en media, zowel online als offline, tot de fundamentele rechten van elke mens behoren en cruciaal zijn als voorwaarde en katalysator voor democratisering en hervormingen en als hulpmiddel om controle uit te oefenen op de overheid; overwegende dat een verscheidenheid aan vrije en onafhankelijke media in elke samenleving van essentieel belang is om de mensenrechten te bevorderen en te beschermen; overwegende dat journalisten vaak intimidatie en geweld riskeren doordat zij machtsmisbruik openbaar maken, corruptie aan het licht brengen en gangbare meningen ter discussie stellen; J. overwegende dat de moord op journalist Jamal Khashoggi deel uitmaakt van een grootscheepse campagne tegen prominente mensenrechtenverdedigers, vrouwenrechtenactivisten, juristen, journalisten, schrijvers en bloggers, en dat die campagne aan intensiteit heeft gewonnen sinds kroonprins Mohammad Bin Salman is begonnen zijn macht over de veiligheidsinstanties van Saudi-Arabië te consolideren; overwegende dat de Saudische autoriteiten verscheidene van deze dissidenten ter dood willen laten veroordelen; overwegende dat bewakingssystemen en andere apparatuur voor tweeërlei gebruik zijn ingezet om het doen en laten van mensenrechtenbeschermers en critici in Saudi-Arabië na te gaan en te traceren; overwegende dat in Saudi-Arabië wonende familieleden van Saudische journalisten en activisten die in het buitenland wonen, onder meer in Westerse hoofdsteden, bedreigingen hebben ontvangen; K. overwegende dat het Saudische regime tegelijkertijd een dure internationale mediacampagne is gestart waarin het land wordt geportretteerd als een moderniserende kracht en waarin hervormingen worden aangekondigd, maar dat het Saudische systeem ondemocratisch en discriminerend blijft; overwegende dat verscheidene prominente sprekers, sponsors en mediapartners uit verontwaardiging over de verdwijning van Jamal Khashoggi hebben laten weten niet te zullen deelnemen aan het Future Investment Initiative, een conferentie die in oktober 2018 plaatsvindt in Riyad; L. overwegende dat het Saudische regime herhaaldelijk druk, dwang en bedreigingen heeft gehanteerd ten aanzien van landen en internationale organisaties, en internationale onafhankelijke onderzoeken naar aanleiding van kritiek van deze landen of organisaties inzake mensenrechtenschendingen in Saudi-Arabië of schendingen van het internationaal humanitair recht in Jemen, heeft geblokkeerd; M. overwegende dat de Duitse bondskanselier op 21 oktober 2018 heeft verklaard dat Duitsland zijn wapenexport naar Saudi-Arabië tijdelijk opschort, gezien de onduidelijke omstandigheden waarin Jamal Khashoggi om het leven is gekomen; 1. veroordeelt in de krachtigste bewoordingen de foltering van en moord op Jamal Khashoggi en betuigt zijn medeleven aan zijn familie en vrienden; dringt er bij de Saudische autoriteiten op aan te onthullen waar de stoffelijke resten van de journalist zich bevinden; brengt in herinnering dat het stelselmatig laten verdwijnen van personen alsook buitengerechtelijke executies misdaden tegen de menselijkheid vormen; 2. dringt aan op een onafhankelijk en onpartijdig internationaal onderzoek naar de omstandigheden rond de dood van Jamal Khashoggi; verlangt dat de daders worden opgespoord en berecht, tijdens een eerlijk proces dat moet verlopen in overeenstemming met de internationale normen en moet plaatsvinden voor een onpartijdige rechtbank, in aanwezigheid van internationale waarnemers; 3. is bijzonder verontrust over de informatie over het lot van Jamal Khashoggi en de betrokkenheid van Saudische agenten; neemt kennis van het lopende onderzoek door Turkse en Saudische ambtenaren en moedigt verdere gezamenlijke inspanningen aan; vraagt de Saudische autoriteiten om hun volle samenwerking te verlenen aan de Turkse autoriteiten, en verzoekt de Turkse autoriteiten met klem om op hun beurt alle relevante informatie beschikbaar te maken, zodat er precies kan worden achterhaald wat er op 2 oktober 2018 is gebeurd en de huidige hypotheses kunnen worden bevestigd of ontkracht; 4. herhaalt dat, indien de verdwijning van en de moord op Jamal Khashoggi het werk blijkt te zijn van Saudische agenten, zowel overheidsinstanties als individuen ter verantwoording moeten worden geroepen; dringt er in dit verband bij de VV/HV en de lidstaten op aan klaar te staan om, wanneer de feiten zijn bewezen, gerichte sancties op te leggen, met inbegrip van visumverboden voor Saudische personen en de bevriezing van hun tegoeden evenals mensenrechtensancties jegens het Koninkrijk Saudi-Arabië; dringt erop aan dat deze sancties niet alleen de personen treffen die dit misdrijf hebben uitgevoerd, maar ook de personen die het hebben bedacht en er de aanzet toe gegeven hebben; 5. vreest dat de verdwijning van Jamal Khashoggi verband houdt met de kritiek die hij de afgelopen jaren op het Saudische beleid heeft geuit; herhaalt zijn oproep aan de Saudische autoriteiten om zich open te stellen voor de grondrechten, inclusief het recht op leven, het recht op vrije meningsuiting en het recht op vreedzaam protest; 6. roept de VV/HV, de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) en de lidstaten ertoe op om, in het kader van de betrekkingen van de Europese Unie met de Samenwerkingsraad van de Golf, een structurele dialoog te voeren met Saudi-Arabië over de mensenrechten en fundamentele vrijheden en over de ontwrichtende rol van het land in de regio; 7. veroordeelt de aanhoudende repressie door de Saudische autoriteiten ten aanzien van voorvechters van de mensenrechten en kritische juristen, journalisten, geestelijken, schrijvers en bloggers zowel binnen als buiten Saudi-Arabië, die de geloofwaardigheid van de hervormingen in het land ondermijnt; verlangt van de Saudische autoriteiten dat zij de noodzakelijke stappen zetten om iedereen in staat te stellen zijn rechten vrijelijk uit te oefenen, zonder enige gerechtelijke intimidatie of andere represailles, zoals bedreiging van familieleden; roept de Saudische autoriteiten op tot de onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating van alle mensenrechtenactivisten en andere gewetensbezwaarden die gevangenen zitten en veroordeeld zijn enkel en alleen omdat ze gebruik hebben gemaakt van hun recht op vrije meningsuiting en zich geweldloos hebben ingezet voor de mensenrechten; 8. wijst op het belang van de verdediging van de vrijheid van meningsuiting, zowel online als offline, de persvrijheid en de bescherming van journalisten; onderstreept dat het bedreigen, aanvallen en doden van journalisten in alle omstandigheden onaanvaardbaar is en een reden is voor diepe bezorgdheid; 9. herinnert de Saudische autoriteiten aan hun internationale verplichtingen uit hoofde van de Universele verklaring van de rechten van de mens, het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten en het VN‑Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing; 10. merkt op dat Saudi-Arabië op 5 november 2018, tijdens de volgende bijeenkomst van de Mensenrechtenraad in Genève, in het kader van de universele periodieke doorlichting zijn prestaties op het gebied van de mensenrechten zal presenteren, en dringt erop aan dat de EU en haar lidstaten bij deze gelegenheid een duidelijk standpunt innemen; verzoekt de EU‑lidstaten nogmaals om binnen de VN‑Mensenrechtenraad een voorstel voor te doen voor de benoeming van een speciale rapporteur voor de mensenrechten in Saudi-Arabië; verzoekt de lidstaten om tijdens de volgende vergadering van de Mensenrechtenraad de kwestie van het lidmaatschap van landen met een zeer twijfelachtige staat van dienst op het gebied van de mensenrechten, zoals Saudi-Arabië, aan de orde te stellen; betreurt dat verscheidene lidstaten de verkiezing van Saudi-Arabië tot lid van de Mensenrechtenraad hebben gesteund; 11. is een overtuigd voorstander van het initiatief voor de oprichting van een algemeen EU‑stelsel van sancties tegen mensenrechtenschenders wereldwijd, waarmee individuen zouden worden geviseerd door middel van visumverboden en bevriezing van tegoeden; verwacht concrete resultaten van de conferentie die de Nederlandse autoriteiten met het oog op de lancering van dit initiatief hebben georganiseerd en die gepland is voor november in Den Haag, en spoort de lidstaten en de EDEO ertoe aan dit voorstel zonder voorbehoud te steunen; 12. roept de Saudische autoriteiten ertoe op Raif Badawi onmiddellijk en onvoorwaardelijk vrij te laten, aangezien hij beschouwd wordt als een gewetensgevangene en uitsluitend is opgesloten en veroordeeld omdat hij zijn recht op vrije meningsuiting heeft uitgeoefend; dringt er bij de EU op aan zijn zaak bij elk contact op hoog niveau ter sprake te brengen en samen met de relevante betrokkenen, onder wie de EDEO en de EU-delegatie, een interinstitutionele taakgroep op te richten met als doel de inspanningen om hem vrij te krijgen op te drijven; 13. dringt aan op een moratorium op de doodstraf; vraagt om een herziening van alle processen waarbij de doodstraf is opgelegd, met als doel te waarborgen dat hierbij de internationale normen in acht zijn genomen; 14. roept de Raad ertoe op een gemeenschappelijk standpunt in te nemen met het oog op de instelling van een EU-embargo op de uitvoer van wapens naar Saudi-Arabië, en zich te houden aan Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB; vraagt om een embargo op de uitvoer van bewakingssystemen en andere apparatuur voor tweeërlei gebruik die in Saudi-Arabië voor repressieve doeleinden kunnen worden gebruikt; 15. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de Europese Dienst voor extern optreden, de secretaris-generaal van de VN, de Hoge Commissaris van de VN voor de mensenrechten, de regering van Turkije, Zijne Majesteit Koning Salman bin Abdulaziz al-Saud, kroonprins Mohammad Bin Salman al-Saud, de regering van het Koninkrijk Saudi-Arabië en de secretaris-generaal van het Centrum voor de nationale dialoog in het Koninkrijk Saudi-Arabië; verlangt dat deze resolutie wordt vertaald in het Arabisch. Het Europees Parlement, – gezien zijn eerdere resoluties over Rusland en Oekraïne, – gezien de verklaring van de woordvoerder van de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) van 15 mei 2018 over de gedeeltelijke opening van de Kertsj-brug, – gezien het VN-Verdrag inzake het recht van de zee, het Verdrag inzake de niet-verspreiding van kernwapens en het VN-Handvest, – gezien Besluit (GBVB) 2018/1085 van de Raad van 30 juli 2018 tot wijziging van Besluit 2014/145/GBVB betreffende beperkende maatregelen met betrekking tot acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen (1) , waarbij zes entiteiten worden toegevoegd aan de in bijlage I bij Verordening (EU) nr. 269/2014 vervatte lijst van aan beperkende maatregelen onderworpen personen, entiteiten en lichamen, – gezien de overeenkomst tussen Oekraïne en de Russische Federatie over het gebruik van de Zee van Azov en de Straat van Kertsj van 2003, het memorandum van Boedapest betreffende veiligheidsgaranties van 5 december 1994 en het pakket maatregelen voor de tenuitvoerlegging van de akkoorden van Minsk van 12 februari 2015, – gezien artikel 123, leden 2 en 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat de bilaterale overeenkomst tussen Oekraïne en Rusland van 2003 betrekking heeft op de situatie in de Zee van Azov en dat hierin is bepaald dat deze gebieden binnenwateren van de twee staten zijn en dat beide partijen het recht hebben om verdachte schepen te inspecteren; overwegende dat zowel de overeenkomst van 2003 als het VN-Verdrag inzake het recht van de zee voorzien in de vrijheid van scheepvaart; B. overwegende dat de bouw van de Kertsj-brug en een gaspijplijn en de plaatsing van onderzeese kabels naar de illegaal geannexeerde Krim zonder toestemming van Oekraïne nog een inbreuk op de soevereiniteit en territoriale integriteit van Oekraïne door de Russische Federatie vormen; C. overwegende dat als gevolg van de Kertsj-brug alleen nog schepen met een hoogte van minder dan 33 meter en een lengte van minder dan 160 meter de Oekraïense havens in de Zee van Azov kunnen bereiken, wat betekent dat het voor schepen van de Panamax-klasse, die vóór de bouw meer dan 20 % van al het scheepsverkeer uitmaakten, onmogelijk is geworden om de Zee van Azov binnen te varen; overwegende dat vóór de openstelling van de brug over de Straat van Kertsj dit voorjaar, steekproefsgewijze en niet-intrusieve inspecties werden uitgevoerd die het vrije verkeer van schepen en goederen niet verstoorden; D. overwegende dat Rusland veelvuldig en op een willekeurige wijze schepen tegenhoudt en inspecteert die via de Straat van Kertsj van en naar Oekraïense havens varen; overwegende dat deze procedures vertragingen oplopende tot een week veroorzaken en leiden tot een afname van het vrachtverkeer evenals merkbare financiële verliezen voor de plaatselijke economie in Oekraïne en de handelaren wier vaartuigen aan deze regeling onderworpen worden; overwegende dat volgens Oekraïense regeringsbronnen tot eind september 2018 meer dan 200 schepen deze buitensporige procedure hebben moeten doorlopen, waaronder meer dan 120 in de EU-geregistreerde schepen, terwijl schepen onder de Russische vlag van dergelijke inspecties werden uitgesloten; E. overwegende dat de steden in kwestie en de omliggende regio reeds kampen met de negatieve economische en sociale gevolgen van de annexatie van de Krim en het door Rusland gesteunde aanhoudende conflict in Oost-Oekraïne; overwegende dat deze nieuwe Russische actie al aanzienlijke negatieve gevolgen voor de lokale economie heeft gehad en tot een sterke afname van de overslag van Oekraïense havens heeft geleid; F. overwegende dat de bouw van deze grootschalige brug tot een lagere zeespiegel in de Straat van Kertsj en geringere wateruitwisseling tussen de Zee van Azov en de Zwarte Zee heeft geleid en dus negatieve gevolgen voor het milieu heeft gehad; G. overwegende dat Oekraïne in september 2018 besloot het in 1997 tussen Oekraïne en de Russische Federatie gesloten vriendschaps-, samenwerkings- en partnerschapsverdrag in te trekken en een marinebasis in de Zee van Azov te vestigen, waardoor zijn militaire aanwezigheid aldaar verder toenam door het stationeren van extra troepen van de marine en kustartillerie in dat kustgebied; 1. betreurt de excessieve acties van de Russische Federatie in de Zee van Azov, aangezien deze een schending inhouden van het internationaal recht van de zee en Ruslands eigen internationale verbintenissen; veroordeelt het buitensporige aanhouden en inspecteren van handelsschepen, waaronder zowel Oekraïense schepen als schepen die de vlag van derde landen voeren, met inbegrip van schepen die de vlag van verschillende EU-lidstaten voeren; benadrukt dat hoewel steekproefsgewijze inspecties van schepen zijn toegestaan, deze inspecties niet mogen worden misbruikt of uitgevoerd om politieke redenen met als doel om de veiligheid, integriteit en sociale en economische situatie van Oekraïne verder te destabiliseren; verzoekt de Raad en de vicevoorzitter van de Commissie / hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV) te eisen dat de Russische Federatie onmiddellijk stopt met de uitgebreide en discriminerende inspecties van schepen en om, indien nodig, passende tegenmaatregelen te overwegen; 2. drukt zijn zeer ernstige bezorgdheid uit over de zeer instabiele veiligheidssituatie in de Zee van Azov, die gemakkelijk kan ontaarden in een openlijk conflict; is ernstig bezorgd over de voortgezette militarisering van de Zee van Azov en de Zwarte Zee, met name van de illegaal bezette en geannexeerde Krim, de ontwikkeling van de anti-access- en area denial (A2/AD)-capaciteiten door de Russische Federatie, die nieuwe S-400-luchtdoelsystemen omvatten, en de overplaatsing van militaire en patrouillevaartuigen uit de Kaspische Zee; betreurt dat nu ook in de Zee van Azov oorlogszuchtige Russische acties tegen Oekraïne worden ondernomen; 3. veroordeelt de bouw van de brug over de Straat van Kertsj, die de illegaal geannexeerde Krim met het Russische vasteland verbindt, en de schending van navigatierechten in de territoriale wateren van Oekraïne; wijst erop dat Rusland gebonden is aan het internationale recht van de zee en de bilaterale samenwerkingsovereenkomst met Oekraïne en daardoor schepen die door de Straat van Kertsj en de Zee van Azov willen varen niet mag belemmeren of tegenhouden; 4. herhaalt zijn steun voor de onafhankelijkheid en de territoriale integriteit van Oekraïne, en bevestigt nogmaals de soevereiniteit van Oekraïne over de Krim en zijn gedeelte van de Zee van Azov, en het absolute recht van Oekraïne om volledige toegang te hebben tot de Zee van Azov, zoals verankerd is in het VN-Verdrag inzake het recht van de zee; 5. betreurt de illegale winning van olie en gas door de Russische Federatie op het Oekraïense grondgebied; benadrukt het mogelijke gevaar dat Rusland Oekraïense olie- en gasvelden in de Zee van Azov in beslag neemt wanneer het zijn doel heeft bereikt om deze tot een "binnenmeer" van de Russische Federatie te maken; 6. onderstreept dat Rusland dit patroon van schendingen van de territoriale wateren van Europese landen of blokkades van het zeevervoer al eerder heeft gebruikt in de Oostzee, met name ten aanzien van de Baltische Staten en Polen (Wisła-lagune); 7. verzoekt de VV/HV beter toezicht te houden op de zich ontwikkelende veiligheidssituatie in de Zee van Azov vanwege het groeiende conflictpotentieel aan de poorten van Europa, met mogelijk bredere veiligheidsimplicaties die rechtstreeks van invloed zijn op de EU en haar lidstaten; is in dit verband van mening dat het zeer nuttig zou zijn een speciale EU-gezant voor de Krim en het Donetsbekken te benoemen, die tevens belast zou zijn met de Zee van Azov; 8. verzoekt de VV/HV de nodige stappen te ondernemen om voor te stellen dat het mandaat van de bijzondere waarnemingsmissie van de OVSE in Oekraïne, die het gehele grondgebied van Oekraïne omvat, met inbegrip van het maritieme grondgebied, ook het nieuwe gebied in de Zee van Azov waarin spanningen heersen omvat, en benadrukt dat ofwel deze missie met de nodige middelen om haar waarnemende rol op zee te kunnen vervullen moet worden uitgerust ofwel een afzonderlijke internationale waarnemingsmissie voor dit waterlichaam moet worden opgericht; 9. onderstreept dat de Kertsj-brug illegaal is gebouwd en is ingenomen met het besluit van de Raad om beperkende maatregelen op te leggen aan zes bij de bouw ervan betrokken ondernemingen; spoort de VV/HV en de EU-lidstaten in de Raad aan duidelijk te maken dat de gerichte sancties tegen Rusland zullen worden aangescherpt indien het conflict in de Zee van Azov verder escaleert; 10. herhaalt zijn bezorgdheid over de betrokkenheid van Europese ondernemingen bij de bouw van de Kertsj-brug, waardoor bewust of onbewust afbreuk wordt gedaan aan de sanctieregeling van de EU; verzoekt in dit verband de Commissie om de toepassing van de geldende beperkende maatregelen van de EU te beoordelen en te controleren en de lidstaten om informatie te delen over eventuele nationale douane- of strafrechtelijke onderzoeken naar gevallen van mogelijke schendingen; 11. ondersteunt de door Oekraïne gedane inspanningen in alle diplomatieke acties en juridische procedures waarin het internationaal recht en de desbetreffende verdragen voorzien, met inbegrip van de lopende arbitrageprocedures in het kader van het VN-Verdrag inzake het recht van de zee, teneinde zich teweer te stellen tegen het vijandige Russische optreden in de Zee van Azov; 12. verzoekt de Commissie en de EDEO om de economische schade als gevolg van de feitelijke blokkade volledig te beoordelen en na te denken over mogelijke manieren om de getroffen reders en havens te ondersteunen, met name door de betrokkenheid van de EU in Marioepol en Berdyansk te versterken, waarmee de sociale veerkracht en economische ontwikkeling van deze steden en de omliggende zuidoostelijke regio van Oekraïne kan worden versterkt; 13. maakt zich zorgen over de door de Kertsj-brug veroorzaakte milieuschade, die gevolgen kan hebben voor de belangen van alle aan het Zwarte Zeebekken grenzende landen; roept Oekraïne, de Commissie en de aan de Zwarte Zee grenzende lidstaten op de situatie in de gaten te houden, relevante informatie uit te wisselen en eventuele saneringsbehoeften vast te stellen; 14. drukt zijn medeleven uit aan de families van de slachtoffers van de massamoord in de school in Kertsj, waarbij twintig mensen zijn gedood en tientallen mensen gewond zijn geraakt, op 17 oktober 2018; 15. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de secretaris-generaal van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), de secretaris-generaal van de NAVO, de president, de regering en het parlement van Oekraïne, de president, de regering en het parlement van de Russische Federatie en de EU-lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien zijn eerdere resoluties over Venezuela, met name die van 27 februari 2014 over de situatie in Venezuela (1) , van 18 december 2014 over de vervolging van de democratische oppositie in Venezuela (2) , van 12 maart 2015 (3) , van 8 juni 2016 (4) , van 27 april 2017 (5) en van 8 februari 2018 (6) over de situatie in Venezuela, van 3 mei 2018 over de verkiezingen in Venezuela (7) en van 5 juli 2018 over de migratiecrisis en de humanitaire situatie in Venezuela en aan zijn grenzen met Colombia en Brazilië (8) , – gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens van 1948, – gezien het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, – gezien het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten, – gezien het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof, – gezien de verklaring van 8 februari 2018 van de aanklager van het Internationaal Strafhof, Fatou Bensouda, over het instellen van een vooronderzoek naar de situatie op de Filippijnen en in Venezuela, en van 27 september 2018 over de verwijzing door een groep van zes verdragsstaten bij het ICC betreffende de situatie in Venezuela, – gezien de conclusies van de Raad Buitenlandse Zaken van 15 oktober 2018, – gezien de benoeming op 19 september 2018 van Eduardo Stein als gezamenlijke speciaal vertegenwoordiger van het Bureau van de Hoge Commissaris van de VN voor de Vluchtelingen (UNHCR) en de Internationale Organisatie voor Migratie van de VN (IOM) voor Venezolaanse vluchtelingen en migranten in de regio, – gezien de verklaring van de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV) van 9 oktober 2018 over de dood van gemeenteraadslid Fernando Albán in Venezuela, – gezien de verklaring van zijn Commissie buitenlandse zaken en de Subcommissie mensenrechten van 10 oktober 2018 over de dood van Fernando Albán, – gezien het verslag van zijn werkbezoek dat vooral betrekking had op de migratiecrisis en de humanitaire situatie in Venezuela en aan zijn grenzen met Colombia en Brazilië, – gezien zijn besluit om de Sacharovprijs in 2017 toe te kennen aan de democratische oppositie en politieke gevangenen in Venezuela, – gezien artikel 123, leden 2 en 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat de situatie van de mensenrechten, de democratie en de rechtsstaat in Venezuela ernstig blijft verslechteren; overwegende dat Venezuela als gevolg van een politieke crisis nu ook met een ongekende sociale, economische en humanitaire crisis kampt die al een groot aantal mensenlevens heeft geëist en tot grofweg 2,3 miljoen migranten en vluchtelingen heeft geleid; B. overwegende dat 87 % van de Venezolaanse bevolking in armoede leeft, en 61,2 % zelfs in diepe armoede; overwegende dat de moedersterfte en kindersterfte met 60 % resp. 30 % zijn toegenomen; overwegende dat 89 % van de Venezolaanse bevolking niet genoeg geld heeft om voldoende voedsel te kopen voor het gezin; overwegende dat het IMF voorspeld heeft dat de inflatie in 2018 1,4 miljoen % zal bedragen en in 2019 10 miljoen %; C. overwegende dat de Venezolaanse regering ondanks de bereidheid van de internationale gemeenschap helaas volhardt in haar weigering om de verstrekking van internationale humanitaire hulp aan haar bevolking, die daar grote behoefte aan heeft, openlijk te accepteren en de verspreiding ervan te faciliteren en zo haar verantwoordelijkheid jegens haar eigen burgers verwaarloost; D. overwegende dat een Venezolaans lid van de oppositie, Fernando Albán, op 8 oktober 2018 naar verluidt is gemarteld en vermoord in het gebouw van de Bolivariaanse nationale inlichtingendienst (SEBIN), de politieke politie van Venezuela; overwegende dat de autoriteiten, ondanks oproepen van de VN en de EU, geweigerd hebben een onafhankelijk onderzoek naar de oorzaak van zijn overlijden toe te staan, met inbegrip van een internationale autopsie door een onafhankelijk forensisch team; overwegende dat de heer Albán werd vastgehouden in het gebouw van de SEBIN en dat de Venezolaanse autoriteiten derhalve verantwoordelijk gesteld moeten worden voor zijn lot; E. overwegende dat Lorent Saleh, laureaat van de Sacharovprijs 2017, op 13 oktober 2018 werd vrijgelaten, rechtstreeks naar het vliegveld werd gereden en onmiddellijk naar Spanje werd verbannen; overwegende dat hij vier jaar in de gevangenis had gezeten, waar hij vreselijke martelingen moest doorstaan en werd vastgehouden zonder proces, aangezien zijn rechtszaak ten minste 53 keer werd uitgesteld; overwegende dat zijn getuigenis, samen met die van vele andere slachtoffers, de wrede en onmenselijke behandeling van politieke gevangenen in Venezuela bevestigt; F. overwegende dat er in Venezuela nog steeds meer dan tweehonderd politieke gevangenen vastzitten; overwegende dat Juan Recasens, lid van de nationale vergadering, willekeurig is gearresteerd en gefolterd en dat hij wordt vastgehouden in eenzame opsluiting, met continue en onrechtmatige schending van zijn politieke immuniteit; G. overwegende dat de voormalige voorzitter van de Nationale Vergadering en laureaat van de Sacharovprijs in 2017, Julio Borges, voormalig hoofdaanklager Luisa Ortega Diaz en voormalig aanklager van het openbaar ministerie van Venezuela Zair Mundaray Rodriguez ten onrechte worden beschuldigd van betrokkenheid bij een moordaanslag op de president van Venezuela, Nicolás Maduro; overwegende dat de Venezolaanse autoriteiten via Interpol een internationaal arrestatiebevel hebben uitgevaardigd voor deze drie personen; H. overwegende dat er een klimaat van toenemend geweld en totale straffeloosheid heerst in Venezuela, aangezien de autoriteiten daders van ernstige mensenrechtenschendingen, zoals moord, het gebruik van buitensporig geweld tegen demonstranten, willekeurige gevangenneming, marteling en andere vormen van onterende of onmenselijke behandeling, maar ook crimineel geweld, niet ter verantwoording roepen; I. overwegende dat de aanklager van het Internationaal Strafhof op 8 februari 2018 een vooronderzoek heeft ingesteld naar de situatie in Venezuela; overwegende dat een groep van zes verdragsstaten bij het Statuut van Rome van het Internationaal Strafhof (Argentinië, Canada, Colombia, Chili, Paraguay en Peru) de aanklager op 27 september 2018 heeft verzocht een onderzoek in te stellen naar misdrijven tegen de menselijkheid, die zijn gepleegd op het grondgebied van Venezuela; overwegende dat ook Frankrijk en Costa Rica de oproep voor een dergelijk onderzoek ondersteunen; overwegende dat dit de eerste verwijzing was die werd ingediend door een groep van verdragsstaten over een situatie op het grondgebied van een andere verdragsstaat; overwegende dat het Parlement dit verzoek tweemaal heeft geformuleerd, in zijn resolutie van 8 februari 2018 over de situatie in Venezuela en zijn resolutie van 13 september 2017 over de politieke betrekkingen van de EU met Latijns-Amerika (9) ; J. overwegende dat de Raad op 13 november 2017 heeft besloten Venezuela een wapenembargo op te leggen, alsook een embargo op aanverwant materiaal dat voor binnenlandse repressie kan worden gebruikt; overwegende dat de Raad op 22 januari 2018 heeft besloten zeven Venezolaanse overheidsambtenaren sancties in de vorm van beperkende maatregelen op te leggen, zoals een reisverbod en bevriezing van tegoeden, wegens niet-naleving van democratische beginselen; overwegende dat op 25 juni 2018 nog eens elf Venezolaanse overheidsambtenaren die verantwoordelijk worden gesteld voor het schenden van de mensenrechten en het ondermijnen van de democratie en de rechtsstaat, sancties opgelegd kregen; K. overwegende dat de EU, samen met andere democratische instellingen, de presidentsverkiezingen, de verkiezingen voor de Constituerende Nationale Vergadering en de autoriteiten die werden geïnstalleerd met deze onrechtmatige processen, niet heeft erkend; overwegende dat de nationale kiesraad, de CNE, 9 december 2018 als datum heeft gekozen voor de volgende gemeenteraadsverkiezingen; overwegende dat de belangrijkste en grootste politieke oppositiepartijen Acción Democrática (AD), Primero Justicia (PJ), Un Nuevo Tiempo (UNT) en Voluntad Popular niet aan de verkiezingen mogen deelnemen; herhaalt dat de internationale gemeenschap de verkiezingsuitslag niet zal aanvaarden als de oppositieleiders in de gevangenis zitten en politieke partijen worden uitgesloten; L. overwegende dat in de conclusies van de Raad Buitenlandse Zaken van 15 oktober 2018 een verwijzing is opgenomen naar een politieke oplossing van de huidige crisis, door na te gaan of er een contactgroep zou kunnen worden opgericht die samen met regionale en internationale partners een initiatief zou moeten bevorderen om de voorwaarden te scheppen die kunnen leiden tot een politiek proces; M. overwegende dat twee pogingen van het Vaticaan en internationale bemiddelaars om een nationale dialoog op gang te brengen tussen de regering en de oppositie om een uitweg uit de crisis te vinden, mislukt zijn vanwege de weinig serieuze houding van de Venezolaanse autoriteiten die alleen tijd probeerden te rekken en uit waren op internationale erkenning; 1. betuigt zijn oprechte medeleven met de familieleden en vrienden van Fernando Albán; veroordeelt in dit verband de misdrijven die zijn gepleegd door de Venezolaanse autoriteiten en eist dat er in dit specifieke geval onmiddellijk een onafhankelijk onderzoek naar de regering wordt ingesteld, met inbegrip van een internationale autopsie die wordt uitgevoerd door een onafhankelijk forensisch team; herinnert eraan dat het de plicht is van de staat om de veiligheid en de lichamelijke integriteit van alle personen in gevangenschap te waarborgen; 2. veroordeelt het feit dat duizenden mensenrechtenactivisten, verkozen oppositieleden en onafhankelijke maatschappelijke organisaties willekeurig worden opgesloten en judicieel en administratief worden geïntimideerd; dringt er bij de Venezolaanse autoriteiten op aan een eind te maken aan alle mensenrechtenschendingen en de daders ter verantwoording te roepen, en ervoor te zorgen dat alle fundamentele vrijheden en mensenrechten volledig worden geëerbiedigd; 3. wijst erop dat twee eerdere pogingen om tot een politieke oplossing te komen voor de crisis in Venezuela, door bemiddeling van het Vaticaan en via een nationale politieke dialoog die plaatsvond in de Dominicaanse Republiek, duidelijk zijn mislukt; 4. herhaalt het eerder ingenomen standpunt van de Unie en het Parlement dat in elk politiek proces moet worden voldaan aan de volgende niet-onderhandelbare eisen: de onmiddellijke vrijlating van alle politieke gevangenen en het einde van alle foltering, mishandeling en intimidatie van politieke tegenstanders, mensenrechtenactivisten en vreedzame betogers; de instelling van een nieuwe onafhankelijke nationale kiesraad die wordt gekozen door de Nationale Vergadering; het houden van vrije en eerlijke verkiezingen in overeenstemming met internationale normen voor een geloofwaardig proces waarin politiek pluralisme wordt gerespecteerd, met de aanwezigheid van internationale democratische waarnemers; en erkenning van de bevoegdheid van de legitieme Nationale Vergadering en ontbinding van de Constituerende Nationale Vergadering; 5. neemt met belangstelling kennis van de conclusies van de Raad met betrekking tot de mogelijkheid om contact te leggen met regionale en internationale partners om na te gaan of er een contactgroep zou kunnen worden opgericht; wijst er in dit verband op dat internationale bemiddeling of een faciliterende contactgroep onpartijdig moet zijn en moet worden aanvaard door beide partijen; is van mening dat het doel van deze contactgroep zou moeten zijn om op vreedzame wijze een democratische en politieke oplossing te vinden voor het Venezolaanse conflict, waarover uitsluitend het Venezolaanse volk zou mogen besluiten; wijst de VV/HV erop dat, wanneer wordt nagegaan of er een contactgroep kan worden opgericht, er contact moet worden gelegd met de legitieme vertegenwoordigers van de Venezolaanse democratische oppositie om te peilen of er een meerderheid bestaat voor een dergelijk initiatief; 6. staat volledig achter het vooronderzoek van het Internationaal Strafhof naar de talrijke misdaden van en gevallen van repressie door het Venezolaanse regime tegen zijn eigen burgers; dringt er bij de Unie en de lidstaten op aan zich aan te sluiten bij het initiatief van de verdragsstaten bij het Internationaal Strafhof om een onderzoek in te stellen naar de misdrijven tegen de menselijkheid die zijn gepleegd door de Venezolaanse regering op het grondgebied van Venezuela en de daders ter verantwoording te roepen; herhaalt dat de EU zich committeert aan het multilateralisme, in het kader van de VN-doctrine, en aan de rol van het Internationaal Strafhof bij de bestrijding van ernstige misdrijven tegen de menselijkheid en het berechten van de daders; 7. toont zich verheugd dat de EU aanvullende gerichte sancties heeft opgelegd, die kunnen worden teruggedraaid maar hoe dan ook de Venezolaanse bevolking niet zullen treffen, vanwege het houden van onrechtmatige en niet door de internationale gemeenschap erkende verkiezingen op 20 mei 2018; wil dat deze sancties worden aangescherpt als de situatie op het gebied van democratie en mensenrechten in het land blijft verslechteren; 8. prijst de Colombiaanse regering ervoor dat zij zo snel steun heeft verleend aan alle Venezolanen die naar Colombia zijn uitgeweken; prijst tevens Brazilië, Peru en andere landen in de regio, met name die landen die de Verklaring van Quito over de menselijke mobiliteit van Venezolaanse burgers hebben ondertekend, alsmede de regionale en internationale organisaties, particuliere en openbare instanties, de katholieke kerk en burgers in de hele regio om hun actieve hulp en solidariteit ten aanzien van Venezolaanse migranten en vluchtelingen; verzoekt de EU-lidstaten die de maken krijgen met de instroom van Venezolanen om ze toegang te geven tot basisdiensten en ze tijdelijk een beschermde status en een bijzondere verblijfsvergunning toe te kennen; 9. herhaalt de zorgwekkende bevindingen van zijn werkbezoek van juni 2018 aan de grenzen van Venezuela met Colombia en Brazilië en dringt erop aan in 2019 een ad‑hocdelegatie naar Peru te zenden om de impact van de migratiecrisis ter plaatse te beoordelen; herhaalt zijn oproep aan de Venezolaanse autoriteiten om met spoed en ongehinderd humanitaire hulp toe te laten om de verergering van de humanitaire en volksgezondheidscrisis te voorkomen en op korte termijn maatregelen te treffen om ondervoeding tegen te gaan; 10. dringt er bij de Raad en de VV/HV op aan meer fondsen en hulp beschikbaar te stellen, in samenwerking met de onlangs benoemde gezamenlijke speciale vertegenwoordiger van het UNHCR en het IOM voor Venezolaanse vluchtelingen en migranten in de regio, Eduardo Stein; is verheugd over zijn benoeming die duidelijk een erkenning vormt van de regionale en mondiale dimensie van de aanhoudende migratiecrisis in Venezuela; 11. herinnert eraan dat Interpol de internationale politieorganisatie is die zich voornamelijk bezighoudt met de bestrijding van internationale misdaad; dringt er bij Interpol op aan zich heel goed te realiseren dat de verzoeken van de Venezolaanse regering, die gericht zijn tegen de heer Borges, mevrouw Ortega Diaz en de heer Mundaray Rodriguez louter politiek gemotiveerd zijn; 12. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de regering en Nationale Vergadering van de Bolivariaanse Republiek Venezuela, de regering en het parlement van de Republiek Colombia, van de Republiek Brazilië en van de Republiek Peru, de Euro-Latijns-Amerikaanse Parlementaire Vergadering en de secretaris-generaal van de Organisatie van Amerikaanse Staten en de Groep van Lima. Het Europees Parlement, – gezien de artikelen 26, 53 en 165 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien de conclusies van de Europese Raad van 14 december 2017 over de bevordering van samenwerking tussen de lidstaten op het gebied van de onderlinge erkenning van diploma's hoger onderwijs en einddiploma's middelbaar onderwijs, – gezien de aanbeveling van de Raad van 22 mei 2017 inzake het Europees kwalificatiekader voor een leven lang leren en tot intrekking van de aanbeveling van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2008 tot vaststelling van een Europees kwalificatiekader voor een leven lang leren (1) , – gezien het Communiqué van Boekarest van 2012, – gezien het voorstel van de Commissie van 17 januari 2018 voor een aanbeveling van de Raad inzake sleutelcompetenties voor een leven lang leren ( COM(2018)0024 ), – gezien het voorstel van de Commissie van 22 mei 2018 voor een aanbeveling van de Raad betreffende de bevordering van automatische wederzijdse erkenning van diploma's hoger onderwijs en hoger secundair onderwijs en de resultaten van leerperioden in het buitenland ( COM(2018)0270 ), – gezien de vraag aan de Commissie over het bevorderen van automatische wederzijdse erkenning van diploma's ( O‑000084/2018 – B8‑0415/2018), – gezien de ontwerpresolutie van de Commissie cultuur en onderwijs, – gezien artikel 128, lid 5, en artikel 123, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat mobiliteit op het gebied van onderwijs ten goede komt aan vaardigheden, competenties en kennis en de Europese waarden en een actieve deelname aan de samenleving bevordert; B. overwegende dat de wederzijdse erkenning van diploma's en de resultaten van leerperioden in het buitenland de lidstaten in staat stelt hun samenwerking op het gebied van onderwijs en opleiding op te voeren en te versnellen, en een voorbeeld is van de concrete voordelen van EU-samenwerking voor de burger; C. overwegende dat verbetering van de erkenningsprocedures voor diploma's hoger onderwijs en hoger secundair onderwijs en voor de resultaten van leerperioden in het buitenland een voorwaarde is voor de invoering van een Europese onderwijsruimte (2) in 2025; D. overwegende dat er op het niveau van het hoger onderwijs reeds aanzienlijke vooruitgang is geboekt, met name via regionale overeenkomsten tussen sommige lidstaten die als inspiratie kunnen dienen voor het verwezenlijken van automatische erkenning in de Europese onderwijsruimte; E. overwegende dat de processen voor wederzijdse erkenning van diploma's hoger secundair onderwijs en de resultaten van leerperioden in het buitenland tijdens het secundair onderwijs nog niet tot volle ontwikkeling zijn gekomen; F. overwegende dat onderwijsmobiliteit in de EU steeds belangrijker wordt, zowel wat betreft de aantallen scholieren als de capaciteit en de mogelijkheden voor onderwijs; G. overwegende dat een eerlijke en transparante erkenning van buitenlandse diploma's niet alleen een technische doelstelling van het Bologna-proces is, maar ook een fundamentele pijler van een open en inclusieve Europese ruimte voor hoger onderwijs (EHEA); H. overwegende dat het recht op onderwijs een fundamenteel mensenrecht is dat universeel moet worden gegarandeerd; 1. roept de lidstaten op een politieke toezegging te doen en mechanismen in te stellen voor de automatische wederzijdse erkenning van diploma's hoger onderwijs en hoger secundair onderwijs, en van de resultaten van leerperioden in het buitenland, overeenkomstig de doelstellingen van de Europese onderwijsruimte; verzoekt de Commissie dit streven te ondersteunen door wederzijds leren en de uitwisseling van goede praktijken te bevorderen, bijvoorbeeld door regelmatige publicatie van "vergelijkbaarheidsverklaringen" van diploma's hoger secundair onderwijs en consequent gebruik van de ECTS-tabel; 2. verzoekt de lidstaten de transnationale samenwerking op te voeren en gebruik te maken van nieuwe technologieën om de efficiëntie te verhogen, de kosten te drukken, de transparantie te verbeteren en vertrouwen op te bouwen, teneinde te profiteren van de onderwijs- en arbeidskansen die de interne markt biedt; onderstreept de noodzaak van samenwerking met de Commissie om daadwerkelijk een Europese scholierenkaart te ontwikkelen en in te voeren met het doel de wederzijdse erkenning van diploma's en leerperioden in het buitenland te vergemakkelijken, en de administratieve lasten en kosten voor scholieren en onderwijsinstellingen te verlagen; 3. verzoekt de lidstaten een proces van samenwerking inzake algemeen secundair onderwijs en opleiding op te starten dat gericht is op grotere transparantie en het opbouwen van vertrouwen tussen de verschillende onderwijs- en opleidingsstelsels; 4. herinnert aan het belang en het potentieel van EU-financieringsbronnen en het Erasmus+-programma voor met name bevordering van de mobiliteit op alle onderwijsniveaus en invoering van Europese universiteiten en gemeenschappelijke masterdiploma's; 5. herinnert er in dit verband aan hoe belangrijk het is om voor inclusiviteit van de mobiliteitsprogramma's van de EU te zorgen, vooral door te waarborgen dat personen met een handicap of met een kansarme sociaaleconomische achtergrond hieraan kunnen deelnemen; 6. roept de lidstaten op de integratie van recent aangekomen scholieren, vluchtelingen en migranten in de onderwijsomgeving te faciliteren door ervoor te zorgen dat de eerste erkenning van hun diploma's of leerperioden in het buitenland door een lidstaat van de EU geen excessieve administratieve belasting meebrengt; 7. roept de lidstaten op mechanismen in te stellen die de automatische wederzijdse erkenning van diploma's en leerperioden in het buitenland uiterlijk in 2025 vergemakkelijken, overeenkomstig de doelstellingen van de Europese onderwijsruimte en op basis van bestaande kaders, waaronder het Europees kader voor basisvaardigheden; benadrukt in dit verband tevens het belang van onderlinge koppelingen en complementariteit tussen de Europese onderwijsruimte en de Europese ruimte voor hoger onderwijs; 8. wijst op het Europees baccalaureaat als positief voorbeeld van samenwerking tussen lidstaten inzake de erkenning van diploma's voor hoger secundair onderwijs; beveelt evenwel aan dat de lidstaten alle belemmeringen voor een snelle en transparante erkenning van diploma's van Europese Scholen voor toegang tot hoger onderwijs uit de weg ruimen; 9. beveelt aan dat de lidstaten er met het oog op de totstandbrenging van automatische wederzijdse erkenning van diploma's en eerlijke toegang tot instellingen voor hoger onderwijs voor zorgen dat alle Europese scholieren recht hebben op hoger secundair onderwijs op dezelfde voorwaarden als de onderdanen van die lidstaat, er recht op hebben om in een klas van dezelfde leeftijdsgroep te worden geplaatst, op een gelijkwaardig niveau met hun klas in hun land van herkomst, ongeacht hun taalvaardigheidsniveau; 10. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de regeringen en parlementen van de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien de mededeling van de Commissie van 8 november 2017, getiteld "Naar een zo breed mogelijk gebruik van alternatieve brandstoffen – een actieplan inzake infrastructuur voor alternatieve brandstoffen volgens artikel 10, lid 6, van Richtlijn 2014/94/EU, met inbegrip van de beoordeling van de nationale beleidskaders volgens artikel 10, lid 2, van Richtlijn 2014/94/EU" ( COM(2017)0652 ), – gezien Richtlijn 2014/94/EU van het Europees Parlement en de Raad van 22 oktober 2014 betreffende de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen (1) , – gezien Richtlijn 2009/33/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 inzake de bevordering van schone en energiezuinige wegvoertuigen (2) , – gezien de Overeenkomst van Parijs, besluit 1/CP.21 en de 21e Conferentie van de Partijen (CoP21) bij het UNFCCC, en de 11e Conferentie van de Partijen waarin de Partijen bij het Protocol van Kyoto bijeenkomen (CMP11), die van 30 november t/m 11 december 2015 in Parijs, Frankrijk, hebben plaatsgevonden, – gezien het voorstel van de Commissie voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van emissienormen voor nieuwe personenauto's en nieuwe lichte bedrijfsvoertuigen in het kader van de geïntegreerde benadering van de Unie om de CO 2 -emissies van lichte voertuigen te beperken en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 715/2007 (herschikking) ( COM(2017)0676 ), – gezien de International Code of Safety for Ships using Gases or other Low-flashpoint Fuels (IGF-code), tezamen met de voorgestelde wijzigingen om de code verplicht te stellen in het kader van het Internationaal Verdrag voor de beveiliging van mensenlevens op zee (SOLAS), bedoeld om te reageren op de uitdagingen die het gevolg zijn van de goedkeuring van alternatieve brandstoffen op regelgevingsniveau in de scheepvaartsector en om het risico voor schepen, hun bemanning en het milieu tot een minimum te beperken, en gezien de aard van de betrokken brandstoffen, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 19 april 2018, – gezien artikel 52 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie vervoer en toerisme en de adviezen van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid, de Commissie industrie, onderzoek en energie en de Commissie interne markt en consumentenbescherming ( A8‑0297/2018 ), A. overwegende dat mobiliteit een basisbehoefte is, de ruggengraat van onze samenlevingen en economieën is en schoon, duurzaam, betrouwbaar, betaalbaar en in alle opzichten veilig moet zijn; overwegende dat schone technologieën in dit verband grote mogelijkheden en voordelen bieden voor de maatschappij, met aanzienlijke gevolgen voor gezondheid en milieu, alsmede voor de automobielindustrie, energieleveranciers, nutsvoorzieningen en netexploitanten; B. overwegende dat de lidstaten hun nationale beleidskaders hebben vastgesteld, die door de Commissie werden beoordeeld in haar recente mededeling COM(2017)0652 , waarin geconstateerd werd dat de doelstellingen en tenuitvoerlegging op het gebied van oplaadinfrastructuur voor elektrische voertuigen van lidstaat tot lidstaat verschillen, aangezien slechts acht van de 25 lidstaten volledig voldoen aan de vereisten voor nationale beleidskaders zoals vastgesteld in Richtlijn 2014/94/EU (3) , en dat twee lidstaten verzuimd hebben hun nationale beleidskader binnen de in artikel 3 van Richtlijn 2014/94/EU vastgestelde uiterste termijn van 16 november 2016 in te dienen; C. overwegende dat het koolstofvrij maken van het vervoer de luchtkwaliteit ten goede zal komen en de Europese energiezekerheid en onafhankelijkheid van ingevoerde energie en fossiele brandstoffen kan versterken, en dat daarvoor een snelle en substantiële verandering nodig is van het type energie, de brandstoffen en de aandrijfsystemen die worden gebruikt, evenals een verhoging van de energie-efficiëntie, door de meest efficiënte en geavanceerde technologieën in te zetten, de overgang naar multimodaal vervoer te maken en het mobiliteitsgedrag te wijzigen; D. overwegende dat de vervoerssector de enige grote economische sector in de Europese Unie is waarin de broeikasgasemissies sinds 1990 zijn gestegen; overwegende dat het vervoer verantwoordelijk is voor 23 % van de CO 2 -emissies en dat dit aandeel nog steeds stijgt; overwegende dat het wegvervoer bijna 75 % van alle energie voor vervoer voor zijn rekening neemt en bijna 73 % van de broeikasgasemissies van de vervoerssector veroorzaakt; overwegende dat het verkeer voortdurend toeneemt, terwijl ook het aantal verplaatsingen en het volume aan vervoerde goederen in de EU groeien en de mobiliteit van personen toeneemt; overwegende dat deze toename volgens de verwachtingen voor 2030 gevolgen zal hebben voor de klimaatverandering, de luchtkwaliteit en het energieverbruik, en ook een effect zal hebben op de infrastructuur; overwegende dat het koolstofvrij maken van het wegvervoer door het gebruik van duurzame alternatieve brandstoffen een flexibele benadering zal vergen, hetgeen betekent dat voor verschillende voertuigcategorieën verschillende alternatieve brandstoffen vereist kunnen zijn; E. overwegende dat de scheepvaart qua volume goed is voor meer dan 80 % van de wereldhandel en 3 % van de wereldwijde emissie van broeikasgassen, en bijdraagt aan de luchtverontreiniging in kustgebieden en havens; overwegende dat de scheepvaart een aanzienlijk aandeel heeft in de wereldwijde vervoersmarkt en dat de geleidelijke invoering van alternatieve brandstoffen in de scheepvaart daarom een aanzienlijk positief effect zou hebben op het milieu; F. overwegende dat het wegvervoer uiterlijk in 2050 volledig koolstofvrij en CO 2 -neutraal moet zijn, om de wereldwijde stijging van de temperatuur ruim onder 2 ºC te houden en tegelijk te streven naar de 1,5 ºC-doelstelling overeenkomstig de toezeggingen in de Overeenkomst van Parijs; overwegende dat het om dit doel te bereiken nuttig is om over te stappen op alternatieve brandstoffen, maar dat er voorlopig nog steeds conventionele brandstoffen nodig zullen zijn, totdat de volledige behoefte door alternatieve brandstoffen gedekt kan worden; G. overwegende dat overschakelen op duurzame alternatieve brandstoffen en aandrijfsystemen en tegelijk rekening houden met de volledige levenscyclus van voertuigen de beste manier is om het bestaande en toekomstige wagenpark koolstofvrij te maken; overwegende dat het algehele effect nog groter zal zijn wanneer dit wordt gecombineerd met een verhoogde voertuigefficiëntie, het gebruik van het openbaar vervoer en de fiets, de ontwikkeling van gedeelde mobiliteit en verbeteringen van de algehele efficiëntie van vervoerssystemen door middel van C-ITS-systemen en automatiserings- en digitaliseringstechnologie; overwegende dat stadsplanning en ruimtelijke ordening de technologische inspanningen kunnen ondersteunen en aanvullen en de uitrol van oplaad- en tankinfrastructuur kunnen ondersteunen; overwegende dat het bevorderen van alternatieve brandstoffen een belangrijke bijdrage kan leveren om de luchtkwaliteit in de stad te verbeteren; H. overwegende dat het prijsnadeel van door alternatieve brandstoffen aangedreven voertuigen ten opzichte van gewone voertuigen met een interne verbrandingsmotor evenals de gebrekkige uitrol van tank- en oplaadinfrastructuur nog steeds tot de doorslaggevende factoren behoren bij aankoopbeslissingen van klanten; overwegende dat in dit verband is gebleken dat premies voor kopers, belastingvrijstellingen en niet-fiscale stimulansen de verwerving van een marktaandeel versnellen en dat deze moeten zijn afgestemd op de prestaties van verschillende alternatieve brandstoffen op het gebied van broeikasgasemissies en de uitstoot van verontreinigende stoffen; I. overwegende dat op alternatieve brandstoffen en aandrijfsystemen overschakelen een kans en een onderzoeksstimulans inhoudt voor een concurrerende Europese sector, die zijn leiderschap op technologisch gebied kan bekrachtigen; overwegende dat die omschakeling essentieel is om de internationale concurrentie aan te gaan op het vlak van kennis, technologie en marktaandeel; J. overwegende dat bij de herschikking van de verordening inzake emissienormen voor nieuwe personenauto's en nieuwe lichte bedrijfsvoertuigen hopelijk ambitieuze reductiedoelstellingen zullen worden vastgesteld en stimulansen zullen worden geboden voor voertuigen die weinig of geen uitlaatemissies produceren, bij een technologisch neutrale aanpak, om zo het Europese wagenpark koolstofvrij te maken, hetgeen de uitrol van een adequaat infrastructuurnetwerk voor alternatieve brandstoffen zal vereisen; overwegende dat de herziening van de richtlijn inzake de bevordering van schone en energiezuinige wegvoertuigen de richtlijn inzake alternatieve brandstoffen aanvult door leveranciers waarborgen te bieden wat betreft de vraag, en de overschakeling naar schone voertuigen te bevorderen; K. overwegende dat 94 % van de Europese vervoerssector olieafhankelijk is en dat 90 % van de olie moet worden ingevoerd, soms uit politiek instabiele landen; L. overwegende dat alternatieve brandstoffen overeenkomstig Richtlijn 2014/94/EU nog brandstoffen van fossiele oorsprong omvatten, waardoor de doelstelling van CO 2 -reductie en de geleidelijke afschaffing van fossiele brandstoffen in het gedrang komen; overwegende dat prioriteit moet worden gegeven aan oplossingen waarbij weinig of geen uitlaatemissies geproduceerd worden en de volledige levenscyclus van voertuigen in aanmerking wordt genomen; overwegende dat LNG (Liquefied natural gas) en CNG (Compressed natural gas) bij zware bedrijfsvoertuigen en in de scheepvaartsector evenwel op korte en middellange termijn kunnen bijdragen aan de verbetering van de luchtkwaliteit, met name rond havens en langs de kust; M. overwegende dat de energiesector en de vervoerssector nauwer moeten worden gekoppeld om de CO 2 -uitstoot van de mobiliteit vergaand te kunnen verminderen; overwegende dat energiedragers zoals elektriciteit en waterstof emissievrije mobiliteit en de integratie van hernieuwbare energiebronnen mogelijk maken; overwegende dat overschotenergie in perioden van zwakke vraag moet worden opgeslagen, nu de energiesector geleidelijk aan op exclusief gebruik van hernieuwbare energiebronnen overschakelt; overwegende dat elektrische, door batterijen aangedreven voertuigen en elektrische voertuigen met brandstofcellen hiertoe kunnen bijdragen; overwegende dat emissiearme energiebronnen een tussenstap zullen zijn bij de omschakeling naar emissievrije mobiliteit; overwegende dat technologieneutraliteit daarom het uitgangspunt moet zijn bij de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen; N. overwegende dat lithiumionencellen, een essentieel onderdeel van batterijen voor elektrische voertuigen, vrijwel uitsluitend buiten de Europese Unie worden geproduceerd, voornamelijk in Azië; O. overwegende dat slimme, robuuste elektriciteitsnetten, betere integratie van het gas- en elektriciteitsnet via omzetting van elektriciteit in gas, toegang tot het net voor oplaaddienstverleners en particuliere oplaadpunten en de uitrol van waterstoftankpunten essentieel zijn voor elektromobiliteit; overwegende dat het slim en gecontroleerd opladen van elektrische, door batterijen aangedreven voertuigen en van elektrische voertuigen met brandstofcellen kan zorgen voor netbalancering, maar dat er nog steeds een gebrek is aan regelgevende, technische en belastingkaders; P. overwegende dat de TEN-V-netwerken de voornaamste vervoersnetwerken in de Europese Unie vormen; overwegende dat de nadruk op de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen en op de verwezenlijking van de in de mededeling vastgestelde doelstelling om tegen 2025 de kernnetwerkcorridors van het trans-Europees vervoersnetwerk (TEN-V) volledig van oplaadpunten te voorzien een topprioriteit moet zijn; overwegende dat deze doelstelling verder moet worden aangevuld met de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen zowel langs het uitgebreide TEN-V-netwerk als in stedelijke, rurale en dunbevolkte gebieden, waarbij rekening moet worden gehouden met structurele en economische beperkingen, om een evenwichtige dekking tot stand te brengen; 1. is ingenomen met bovenvermelde mededeling van de Commissie over de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen; beklemtoont dat verdere coördinatie en samenwerking op EU-niveau nodig zijn om de vervoerssector tegen 2050 koolstofvrij te maken en wijst op de mogelijkheden die de uitrol van alternatieve brandstoffen en de bijbehorende infrastructuur biedt voor de sector, voor technologie en voor de werkgelegenheid; De inspanningen opvoeren 2. verzoekt de Commissie evenwel een herziening van Richtlijn 2014/94/EU voor te leggen, de huidige definitie van alternatieve brandstoffen als vermeld in artikel 2 te behouden en zich te concentreren op de correcte tenuitvoerlegging van de richtlijn, aangezien slechts 8 van 25 lidstaten de richtlijn tot dusver volledig ten uitvoer hebben gelegd, om de lacunes inzake infrastructuur voor alternatieve brandstoffen in de hele Europese Unie weg te werken; wijst erop dat het marktaandeel van alternatieve brandstoffen moet groeien en dat het nodig is tot een stabiel klimaat voor investeringen te komen; 3. stelt vast dat uit de evaluatie door de Commissie van de nationale kaderplannen blijkt dat tussen de lidstaten verschillen bestaan inzake het niveau van de inspanningen, de ambities en de beschikbare financiering, en dat alternatieve brandstoffen nog niet ruim verspreid en gelijk verdeeld zijn; verzoekt de Commissie daarom de projecten in de context van de nationale kaderplannen en het ambitieniveau grondig te evalueren, indien nodig aanvullende maatregelen voor te stellen en de lidstaten te ondersteunen met voorbeelden van goede praktijken; verzoekt de Commissie het systeem van nationale kaderplannen te vervangen door efficiëntere instrumenten, met inbegrip van concrete, bindende en afdwingbare streefcijfers, om duurzaamheidscriteria te formuleren; stelt voor dat de Commissie rekening houdt met het verwachte en het verworven marktaandeel van door alternatieve brandstoffen aangedreven voertuigen en de technologische vooruitgang daarvan, de lidstaten flexibel laat bepalen hoe zij de doelen verwezenlijken, en de doelstelling nastreeft om voor alle alternatieve brandstoffen over een trans-Europees infrastructuurnetwerk te beschikken dat toegankelijk, compatibel en interoperabel is; 4. dringt erop aan dat rekening wordt gehouden met de verwachte toename van het verkeer en van het volume aan vervoerde goederen tot 2030, zodat de nieuwe infrastructuur qua omvang en uitrusting adequaat is; wijst op de betekenis van de huidige en toekomstige technologische vooruitgang op het gebied van batterijen, waterstof- en energieopslag en vindt dat bij komende strategische keuzes rekening moet worden gehouden met deze vooruitgang; merkt op dat de nieuwe infrastructuur toegesneden moet zijn op de ontwikkeling van het volume en die van de technologie; wijst er bij wijze van voorbeeld op dat een grootschalige toename van het aantal elektrische voertuigen in combinatie met een uitbreiding van de autonomie van deze voertuigen tot 400 km betekent dat het netwerk van oplaadstations fijnmaziger zal moeten worden en dat er een ander oplaadsysteem nodig is; 5. stelt voor de stand van de uitvoering van de lidstaten jaarlijks te evalueren en het toepassingsgebied van de richtlijn te verruimen en te heroriënteren van de uitrol langs het TEN-V-kernnetwerk naar de dekking van het uitgebreide TEN-V-netwerk, de stedelijke en regionale knooppunten en de gebieden die meer dan 35 dagen per jaar "hoog" scoren volgens de Europese index voor luchtkwaliteit en met een bevolkingsdichtheid die zesmaal hoger is dan het EU-gemiddelde, om een ruime geografische dekking tot stand te brengen, en stelt voor er ook de infrastructuur voor het openbare wagenpark in op te nemen; spoort de Commissie aan het toepassingsgebied van de Connecting Europe Facility (CEF) in dit opzicht uit te breiden en de middelen hiervoor te verhogen; 6. is voorstander van geëlektrificeerde wegen die elektrische voertuigen tijdens het rijden opladen; vraagt dat deze technologie ruimer wordt toegepast, op zijn minst langs het TEN-V-kern- en uitgebreide netwerk; is van mening dat geëlektrificeerde wegen een oplossing kunnen zijn om batterijen kleiner te maken en bijgevolg de prijs van nieuwe voertuigen te verlagen; 7. verzoekt de Commissie een gelijk speelveld te creëren voor de verschillende alternatieve brandstoffen en daarbij technologieneutraliteit te waarborgen, in het bijzonder bij het bevorderen van distributie-infrastructuur, waardoor waterstofinfrastructuur verplicht wordt gesteld en in dat verband weliswaar in een aangepaste vorm uitrolvereisten gelden zoals voor CNG; 8. onderstreept het belang van duurzame stedelijke planning en overschakeling van particulier gebruik naar gedeeld en openbaar gebruik van vervoer en verzoekt de Commissie en de lidstaten met name aandacht te besteden aan de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen voor collectief en openbaar vervoer, zoals bussen, trams, treinen, gedeelde auto's, taxi's, minibussen en voor fietsen, scooters en motoren; bevordert de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen in stedelijke en voorstedelijke gebieden, waarbij prioriteit wordt gegeven aan gebieden met een slechte luchtkwaliteit; 9. spoort de lokale en regionale overheden die zich bij het Wereldwijde Burgemeestersconvenant voor klimaat en energie hebben aangesloten, aan om in de respectieve actieplannen voor duurzame energie concrete maatregelen op te nemen die met name gericht zijn op de bouw en voltooiing van de oplaadinfrastructuur voor elektrische voertuigen; 10. spoort de Commissie aan de klimaatgerelateerde doelstellingen van Richtlijn 2014/94/EU aan te vullen met extra maatregelen voor schone lucht naar aanleiding van de geschiktheidscontrole van de EU-richtlijnen inzake luchtkwaliteit 2004/107/EG (4) en 2008/50/EG (5) ; 11. herinnert eraan dat duurzame openbare aanbestedingen van op alternatieve brandstoffen rijdende voertuigen belangrijk zijn als motor van de vraag naar alternatieve brandstoffen en infrastructuur daarvoor; 12. pleit voor de levering van schone energie op luchthavens (zowel voor gebruik in stationair draaiende vliegtuigen als voor mobiele apparatuur op luchthavens) om het kerosineverbruik te doen dalen, de luchtkwaliteit te verbeteren en de gevolgen voor het klimaat en de geluidsoverlast te verminderen; Fonds voor schone mobiliteit: infrastructuur voor alternatieve brandstoffen financieren 13. is ingenomen met de inspanningen van de Commissie om 800 miljoen EUR aan extra EU-steun te verstrekken om in de opstartfase de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen te financieren; betwijfelt evenwel dat voldoende investeringen zullen worden aangetrokken, aangezien er tegen 2020 naar verwachting 5,2 miljard EUR nodig is, en tegen 2025 een totaal investeringsbedrag van nog eens 16 tot 22 miljard EUR (6) ; spoort de Commissie aan de initiële financiering te verhogen, om niet alleen steun te verlenen voor de uitrol, maar ook voor de exploitatie van dergelijke infrastructuur gedurende de niet-renderende uitrolfase, en zich te concentreren op de behoeften van de exploitanten van openbaar vervoer, onder meer inzake ondersteunende infrastructuur zoals onderhoudswerkplaatsen; beklemtoont dat bijkomende publieke en in het bijzonder particuliere investeringen nodig zijn; 14. stelt voor de noodzakelijke investeringen van naar schatting 25 miljard EUR tegen 2025 gezamenlijk te financieren, zodat de Europese Unie ongeveer 10 % bijdraagt en ongeveer 90 % afkomstig is van de sector, met name fabrikanten, leveranciers, producenten van energie en brandstoffen en andere belanghebbenden; benadrukt dat voor infrastructuurprojecten voor alternatieve brandstoffen toegang moet worden verleend tot subsidies en leningen van de CEF, de Europese Investeringsbank (EIB) en het investeringsplan voor Europa van de Europese Commissie, waarbij er steeds voor moet worden gezorgd dat de markt niet wordt verstoord; vraagt dat de duurzaamheid, de haalbaarheid, de technologieneutraliteit, de klimaatdoelstellingen, de Europese meerwaarde, de verwezenlijking van doelstellingen inzake de uitrol en het cohesiebeleid de criteria vormen voor de toekenning van financiële middelen uit het fonds; vraagt dat het INEA, dat reeds toezicht houdt op de CEF, het bevoegde agentschap wordt; 15. is van mening dat de tweede generatie van de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESIF 2), het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling (EFRO), het Cohesiefonds (CF), InvestEU en Horizon Europa geschikte instrumenten zijn voor de ondersteuning van de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen en voortdurende investeringen in onderzoek en innovatie met het oog op een betere koppeling van sectoren zoals vervoer en energie; 16. verzoekt de Commissie Richtlijn 1999/94/EG van het Europees Parlement en de Raad (7) betreffende consumenteninformatie over personenauto's te herzien; is van mening dat bij die herziening moet worden gestreefd naar een aanzienlijke verbetering van de informatie die consumenten krijgen over het brandstofverbruik, de CO 2 -uitstoot en de uitstoot van verontreinigende stoffen, en dat het daardoor mogelijk moet zijn de efficiëntie en de uitstoot van traditionele en alternatieve brandstoftechnologieën voor vervoer onder reële rijomstandigheden met elkaar te vergelijken; 17. dringt er bij de Commissie op aan een verordening op te stellen inzake roaming op publiek toegankelijke infrastructuur voor alternatieve brandstoffen, op zijn minst binnen het TEN‑V-netwerk; 18. merkt op dat belastingen een grote impact hebben op het prijsconcurrentievermogen van alternatieve brandstoffen; verzoekt de lidstaten daarom hun energiebelastingkaders te herzien om het gebruik van koolstofarme en koolstofvrije alternatieve brandstoffen te vergemakkelijken en te stimuleren en de huidige verschillen in energiebelastingen tussen de verschillende vervoerswijzen weg te werken, bijvoorbeeld op elektriciteit die wordt gebruikt voor stroomvoorziening vanaf de wal voor schepen en energie die wordt gebruikt voor de productie van alternatieve brandstoffen, met inbegrip van de omzetting van elektriciteit in gas voor de opslag van intermitterende hernieuwbare energie; 19. verzoekt de Commissie steun te verlenen om de maritieme en scheepvaartsector koolstofvrij te maken, met een duidelijke nadruk op innovatie, digitalisering en de aanpassing van havens en schepen; dringt er bij de Commissie, de lidstaten en hun regio's op aan een gemeenschappelijk project voor "blauwe LNG-corridors voor eilanden" op te zetten, met name voor de ultraperifere gebieden; beklemtoont dat energievoorziening vanaf de wal in zowel binnenhavens als zeehavens een aanzienlijke bijdrage kan leveren tot de beperking van geluidshinder en de uitstoot van CO 2 en andere verontreinigende stoffen en de luchtkwaliteit ten goede komt; Alternatieve brandstoffen - een alternatief industriebeleid 20. betreurt de vertraging inzake de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen en inzake de beschikbaarheid van voertuigen op alternatieve brandstoffen, nu er in 2017 slechts 19 elektrisch aangedreven voertuigen en 25 plug-in hybride elektrische voertuigen en maar liefst 417 voertuigmodellen met een interne verbrandingsmotor beschikbaar waren, en verzoekt de fabrikanten hun inspanningen in dit verband op te drijven; erkent dat er behoefte is aan beleid dat stimulansen biedt voor het gebruik van voertuigen die weinig of geen uitlaatemissies produceren en dat het aanbod stimuleert van door alternatieve brandstoffen aangedreven lichte en zware bedrijfsvoertuigen, bijvoorbeeld ambitieuze emissienormen in 2025 en 2030 voor nieuwe lichte en zware bedrijfsvoertuigen, inclusief sterke stimulansen voor voertuigen die weinig of geen uitlaatemissies produceren; erkent tegelijkertijd dat meer publieke en vooral particuliere investeringen nodig zijn; 21. benadrukt het verband tussen de beschikbaarheid van voertuigen op alternatieve brandstoffen, de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen en de vraag van de consument naar deze technologieën; beklemtoont in dit verband dat op alternatieve brandstoffen en aandrijfsystemen overschakelen de sector kan helpen om op wereldwijde schaal concurrerend te zijn en hoogwaardige banen in Europa te behouden, en de gemiste kansen inzake het koolstofvrij maken van de automobielsector en de ontoereikende investeringen in duurzaam vervoer kan compenseren; benadrukt dat het toegenomen gebruik van voertuigen op alternatieve brandstoffen zal zorgen voor lagere productiekosten en een snellere verlaging van de totale kosten van eigendom; 22. vestigt nogmaals de aandacht op het belang van een functionerende interne markt, zodat een vlotte toegang tot tankstations, de interoperabiliteit van betalingsdiensten en technische normen, transparante brandstofprijzen en de interoperabiliteit tussen servers en gegevensformaten gewaarborgd zijn; benadrukt in dit verband het belang van tijdige, gemakkelijk te begrijpen, accurate, toegankelijke en transparante informatie voor de consument en van de toegankelijkheid van deze informatie via een open dataplatform; dringt aan op de uitrol van multi‑energiestations om te voorkomen dat er voor elke energiesoort afzonderlijke distributienetwerken moeten worden aangelegd; 23. merkt op dat het opladen van elektrische voertuigen meestal thuis of op het werk zal plaatsvinden, en verder ook op openbare en semiopenbare ruimten zoals supermarkten, treinstations of luchthavens; benadrukt in dit verband dat meer aandacht nodig is voor slimme oplaadoplossingen, netstabiliteit moet worden gewaarborgd en zelfconsumptie mogelijk moet zijn; onderstreept dat voor elektromobiliteit op lange afstand snelle en supersnelle oplaadstations nodig zijn langs snelwegen, grote wegen en knooppunten van het netwerk; beklemtoont dat open toegang tot oplaadpunten, interoperabiliteit van technologie en betalingen en vrije keuze van energie, met inbegrip van hernieuwbare energie, en van leverancier essentieel zijn voor de werking van het systeem; 24. is ingenomen met het initiatief van de Commissie voor een duurzame Europese alliantie voor batterijen en spreekt zijn krachtige steun uit voor de ontwikkeling van de Europese productie van batterijcellen op basis van technologie van de volgende generatie; verzoekt de Commissie het initiatief uit te breiden tot andere aandrijfsystemen zoals brandstofcellen om het Europese leiderschap op het gebied van technologie te behouden; 25. verzoekt de Commissie de haalbaarheid na te gaan van levenscyclusbeoordelingen voor alle alternatieve brandstoffen, batterijen en aandrijfsystemen om de vervoerssector op duurzame wijze koolstofvrij te maken en de emissies en impact daarvan op de vraag naar energie en water, het landgebruik, het milieu en de gemeenschappen te beoordelen; o o o 26. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien de discussienota van de Commissie van 10 mei 2017 getiteld "Het in goede banen leiden van de mondialisering" ( COM(2017)0240 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 13 september 2017 getiteld "Een evenwichtig en vooruitstrevend handelsbeleid om de mondialisering in goede banen te leiden" ( COM(2017)0492 ), – gezien het voorstel van de Commissie van 13 september 2017 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een kader voor de screening van buitenlandse directe investeringen in de Europese Unie ( COM(2017)0487 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 14 oktober 2015 getiteld "Handel voor iedereen: Naar een meer verantwoordelijk handels- en investeringsbeleid" ( COM(2015)0497 ), – gezien zijn resolutie van 30 mei 2018 over het jaarverslag over de uitvoering van het gemeenschappelijk handelsbeleid (1) , – gezien zijn resolutie van 5 juli 2016 over een nieuw op te stellen toekomstgerichte en innovatieve strategie voor handel en investeringen (2) , – gezien zijn resolutie van 12 december 2017 getiteld "Naar een digitale handelsstrategie" (3) , – gezien het verslag van de Commissie van 13 september 2017 over de uitvoering van de strategie voor handelsbeleid "Handel voor iedereen: Zorgen voor een vooruitstrevend handelsbeleid om de mondialisering in goede banen te leiden" ( COM(2017)0491 ), – gezien het verslag van de Commissie van 9 november 2017 over de uitvoering van vrijhandelsovereenkomsten 1 januari 2016 - 31 december 2016 ( COM(2017)0654 ), – gezien de op 25 september 2015 door de Algemene Vergadering van de VN goedgekeurde resolutie getiteld "Transforming Our World: The 2030 Agenda for Sustainable Development", – gezien de op 26 juni 2014 goedgekeurde resolutie 26/9 van de VN‑Mensenrechtenraad, en met name het daarin vervatte besluit tot instelling van een intergouvernementele werkgroep voor onbepaalde duur voor transnationale bedrijven en andere ondernemingen met betrekking tot de rechten van de mens, met als mandaat het uitwerken van een internationaal juridisch bindend instrument, aan de hand waarvan de activiteiten van transnationale ondernemingen en andere ondernemingen overeenkomstig het internationaal recht inzake de mensenrechten moeten worden gereguleerd, – gezien de VN-richtsnoeren over beoordelingen van het effect van handels- en investeringsovereenkomsten op de mensenrechten, – gezien de toespraak over de Staat van de Unie van 13 september 2017 door de voorzitter van de Commissie, Jean-Claude Juncker, – gezien zijn resolutie van 12 september 2017 over de gevolgen van de internationale handel en het handelsbeleid van de EU voor mondiale waardeketens (4) , – gezien Verordening (EU) 2017/2321 van het Europees Parlement en de Raad van 12 december 2017 tot wijziging van Verordening (EU) 2016/1036 betreffende beschermende maatregelen tegen invoer met dumping uit landen die geen lid zijn van de Europese Unie, en Verordening (EU) 2016/1037 betreffende bescherming tegen invoer met subsidiëring uit landen die geen lid zijn van de Europese Unie (5) , – gezien zijn standpunt in eerste lezing van 16 maart 2017 over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot instelling van een Uniesysteem voor zelfcertificering van passende zorgvuldigheid in de toeleveringsketen voor verantwoordelijke importeurs van tin, tantaal en wolfraam, de overeenkomstige ertsen, en goud uit conflict- en hoogrisicogebieden (6) , – gezien zijn standpunt in eerste lezing van 4 oktober 2016 over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1236/2005 van de Raad met betrekking tot de handel in bepaalde goederen die gebruikt zouden kunnen worden voor de doodstraf, foltering of andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing (7) , – gezien zijn resolutie van 25 november 2010 over mensenrechten, sociale normen en milieunormen in internationale handelsovereenkomsten (8) , – gezien zijn resolutie van 25 november 2010 over het internationaal handelsbeleid met de verplichtingen zoals door de klimaatverandering geboden (9) , – gezien de artikelen 2 en 21 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), – gezien het non-paper van de diensten van de Commissie van 26 februari 2018 getiteld "Feedback and way forward on improving the implementation and enforcement of Trade and Sustainable Development chapters in EU Free Trade Agreements", – gezien het werkdocument van de diensten van de Commissie van 14 juli 2015 over de stand van zaken ten aanzien van de tenuitvoerlegging van de leidende beginselen van de VN inzake bedrijfsleven en mensenrechten (SWD(2015)0144), – gezien het op 31 mei 2018 gepubliceerde OESO-richtsnoer inzake de zorgvuldigheidseisen voor verantwoord ondernemerschap, – gezien de Alliantie voor handel zonder foltering die op 18 september 2017 tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties van start ging, – gezien het advies van het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten (FRA) van 10 april 2017 over de verbetering van de toegang tot rechtsmiddelen op het gebied van het bedrijfsleven en de mensenrechten op EU‑niveau (1/2017), – gezien het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM), en met name artikel 4, lid 1, inzake het verbod op slavernij en dwangarbeid, – gezien de beleidsnota van het Internationaal Monetair Fonds, de Wereldbank en de WTO van 10 april 2017 getiteld "Making trade an engine of growth for all: the case for trade and for policies to facilitate adjustment", – gezien de kernpuntennota van de OESO van 2017 getiteld "Making globalisation work: better lives for all" (10) , – gezien de Unesco-overeenkomst van 1970 inzake de middelen om de onrechtmatige invoer, uitvoer of eigendomsoverdracht van culturele goederen te voorkomen en het Unidroit-verdrag van 1995 inzake gestolen of onrechtmatig uitgevoerde cultuurgoederen, – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de Europese Dienst voor extern optreden getiteld "Naar een EU-strategie voor internationale culturele betrekkingen" (JOIN(2016)0029), – gezien de algemene verordening gegevensbescherming van de EU die sinds 25 april 2018 van kracht is (11) , – gezien de artikelen 10 en 11 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie van 2010, – gezien de artikelen 167, 207, 208 en 218 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien artikel 52 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie internationale handel en de adviezen van de Commissie ontwikkelingssamenwerking, de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, de Commissie cultuur en onderwijs en de Commissie juridische zaken ( A8-0319/2018 ), A. overwegende dat de mondialisering een voortdurend proces is dat heeft geleid tot een nieuwe reeks politieke, economische en sociale uitdagingen voor de toekomst als gevolg van de snelle technologische vooruitgang, en overwegende dat vrijwel alle sectoren veranderingen zullen ondergaan; overwegende dat het wet- en regelgevingskader deze snelle ontwikkelingen niet kan bijbenen, waardoor belangrijke maatschappelijke verworvenheden in het gedrang komen; B. overwegende dat de inkomensongelijkheid op een historisch hoogtepunt is gebleven, maar dat het aandeel van de wereldbevolking dat in extreme armoede leeft van 44 % in 1980 naar 10 % in 2015 is gedaald; overwegende dat het Parlement het eens is met de Commissie dat de mondialisering ook uitdagingen meebrengt omdat de voordelen ervan ongelijk verdeeld zijn tussen mensen en regio's en dat, wanneer er geen actieve maatregelen worden genomen, het risico bestaat dat de mondialisering de effecten van de technologische vooruitgang en de recente economische crisis zal combineren en zal bijdragen tot nog grotere ongelijkheid en maatschappelijke polarisering; C. overwegende dat wereldwijde open handel en mondialisering positieve effecten hebben gehad doordat miljoenen mensen hierdoor uit de armoede zijn gehaald, en dat zij daardoor op zich kunnen bijdragen aan de economische groei, welvaart en concurrentiekracht van landen; overwegende dat de mondialisering ook uitdagingen meebrengt en dat de voordelen ervan ongelijk verdeeld zijn tussen mensen en regio's; overwegende dat mondialisering niet ten koste mag gaan van het milieu; overwegende dat onder er de EU-burgers steeds meer op aangedrongen wordt dat het handelsbeleid van de Unie ervoor moet zorgen dat goederen die in de EU op de markt worden gebracht in fatsoenlijke en duurzame omstandigheden zijn vervaardigd en dat de EU, in de evoluerende wereldwijde context, een handelsagenda op basis van waarden moet bevorderen; D. overwegende dat voor een op waarden gebaseerd open-handels- en investeringsbeleid een reeks doeltreffende begeleidende beleidsmaatregelen nodig is, om ervoor te zorgen dat de handelsliberalisering voor de EU en voor de bevolking en economie van derde landen zoveel mogelijk profijt en zo weinig mogelijk verlies oplevert; overwegende dat de tenuitvoerlegging van de VN-doelstellingen voor duurzame ontwikkeling, bedoeld om de armoede uit de wereld te helpen en vooruitgang te boeken op sociaal en milieugebied, de benchmark moet worden voor het welslagen van het handelsbeleid van de Unie; E. overwegende dat protectionisme een simplistisch en zwak antwoord is op de uitdagingen die de mondialisering meebrengt; overwegende dat protectionistische beleidsmaatregelen die niet overeenkomstig WTO-regels worden toegepast, een domino-effect op allen zal hebben en importeurs, exporteurs en consumenten zal schaden; overwegende dat eerlijke en ethische handelsrelaties de norm moeten worden in internationale economische betrekkingen; F. overwegende dat de door menselijke activiteiten veroorzaakte klimaatverandering sneller toeneemt dan de meest pessimistische prognoses van de IPCC voorspellen, dat de biodiversiteit afneemt en dat de milieuvervuiling, met name in verband met de exploitatie van koolwaterstoffen, op middellange termijn het voortbestaan van ecosystemen, met name in de zeeën en oceanen, bedreigt; G. overwegende dat de EU gemachtigd is om beleidsmaatregelen op het gebied van de handel in culturele en audiovisuele diensten vast te stellen met het doel de diversiteit van culturele uitdrukkingsvormen alsmede cultureel erfgoed te beschermen en te bevorderen, en een bijdrage te leveren aan de verwezenlijking van duurzame-ontwikkelingsdoelstelling 4 over kwaliteitsonderwijs; overwegende dat deze andere bepalingen ook het gemeenschappelijk handelsbeleid omvatten, zoals vastgelegd in artikel 207 VWEU; H. overwegende dat artikel 3, lid 3, VEU bevestigt dat "de EU [...] haar rijke verscheidenheid van cultuur en taal [eerbiedigt] en [toeziet] op de instandhouding en de ontwikkeling van het Europese culturele erfgoed"; I. overwegende dat Europa een rijke variëteit van tradities heeft en sterke culturele en creatieve industrieën, kleine en middelgrote ondernemingen en verschillende systemen voor publieke media-instanties en voor de publieke financiering van films, en overwegende dat de bevordering van culturele diversiteit, toegang tot cultuur en democratische dialoog een leidraad moeten blijven, in overeenstemming met de EU-benadering van internationale handel; J. overwegende dat de culturele en creatieve industrieën bijdragen tot het scheppen van fatsoenlijk werk en tot economische welvaart en goed zijn voor 2,6 % van het bbp van de EU, met een hoger groeipercentage dan de rest van de economie en overwegende dat deze sector een van de meest veerkrachtige sectoren was tijdens de financiële crisis; overwegende dat de ontwikkeling van de handel in goederen en diensten van de culturele en de creatieve sectoren een drijvende kracht zal zijn achter duurzame economische groei en het scheppen van banen in Europa; K. overwegende dat in de algemene verordening gegevensbescherming strenge normen voor de verwerking van persoonsgegevens zijn vastgesteld, die een bepaalde mate van verantwoordelijkheid vereisen van de kant van platforms en streamingdiensten bij de regulering van de internationale handel; L. overwegende dat het in goede banen leiden van mondialisering van de handel in cultuurgoederen een strikte naleving van alle internationale verdragen inzake de bescherming van cultureel erfgoed impliceert, met name van het Verdrag van Den Haag van 1954, de Unesco-overeenkomst van 1970 en het Unidroit-verdrag van 1995; M. overwegende dat interculturele dialoog respect en wederzijds begrip stimuleert, en eerlijker sociale en economische uitwisselingen aanmoedigt, inclusief handel, waardoor er praktijken kunnen worden ontwikkeld die de belangen van alle partijen op een meer evenwichtige en respectvolle wijze bevorderen, en waardoor oneerlijke praktijken zoals corrupte bepalingen en opgelegde unilaterale voorwaarden worden bestreden; Het in goede banen leiden van de mondialisering 1. is ingenomen met de discussienota van de Commissie over het in goede banen leiden van de mondialisering en is verheugd dat het zwaartepunt wordt gelegd bij het meer binnen handbereik brengen van de positieve gevolgen van de mondialisering, terwijl tegelijkertijd wordt onderstreept dat de negatieve gevolgen moeten worden aangepakt; 2. beklemtoont dat de internationale handel niet alleen een beslissende rol speelt in de economische ontwikkeling en samenwerking tussen landen in de gemondialiseerde economie, maar ook van fundamentele invloed is op de vrede, op maatschappelijk en ecologisch duurzame groei, werkgelegenheid, de uitbanning van armoede en voedselonzekerheid, op mensenrechten en de bestrijding van de klimaatverandering; erkent derhalve de steeds groter wordende verantwoordelijkheid van de EU om in haar mondiale handelsbetrekkingen en externe betrekkingen bij te dragen tot het aanpakken van deze uitdagingen; 3. wijst erop dat de controle op de handel in producten voor tweeërlei gebruik doeltreffend moet worden versterkt en dringt er dan ook op aan dat de verplichtingen van de Unie in het kader van het Internationaal Wapenhandelsverdrag consequent ten uitvoer worden gelegd; Een balans 4. merkt op dat landen en economieën door de mondialisering steeds sterker met elkaar verweven raken; merkt op dat dit heeft geleid tot de opkomst van internationale waardeketens en wijst erop dat de internationale arbeidsverdeling en de onderlinge afhankelijkheid van landen door deze waardeketens een herstructurering ondergaan; herinnert eraan dat de extreem complexe aard van deze waardeketens, het gebrek aan transparantie en de verwatering van aansprakelijkheid kunnen leiden tot een hoger risico van mensen- en arbeidsrechtenschendingen, feitelijke straffeloosheid voor milieudelicten en grootschalige belastingontwijking en -fraude; wijst nogmaals op de voordelen van een EU-handelsbeleid dat is gebaseerd op gemeenschappelijke regels en waarden, waaronder vraagstukken zoals mensenrechten, arbeidsomstandigheden en milieubescherming; 5. merkt op dat de voordelen van de mondialisering ongelijk verdeeld zijn tussen regio's en binnen samenlevingen, waarbij sommige regio's en sectoren in grote mate profiteren, terwijl andere te kampen hebben met structurele veranderingen en toenemende werkloosheid; merkt op dat dit, samen met technologische verschuivingen zoals automatisering en digitalisering, binnen delen van de samenleving leidt tot groeiend scepticisme jegens en verwerping van de mondialisering; merkt op dat de financiële en economische crisis de inkomensverdeling heeft aangetast en het armoedeprobleem heeft verergerd; merkt op dat de gemiddelde Gini-coëfficiënt voor besteedbaar gezinsinkomen in 2014 hoger was dan de afgelopen dertig jaar het geval is geweest, maar een uiterst negatieve trend vertoonde in de bescheiden en gemiddelde inkomens; stelt vast dat de middenklasse in veel EU-lidstaten is gekrompen, en dat haar aandeel in het globaal inkomen eveneens is gedaald; is van mening dat de combinatie van een steeds kleiner wordende middenklasse, burgers die bang zijn om hun sociale en economische positie te verliezen, en scepsis ten aanzien van mondialisering kan leiden tot protectionisme als simplistisch antwoord op gedeelde angsten; merkt op dat noch een nationalistisch-protectionistisch beleid noch een ongewijzigd beleid in dit verband een passende reactie is; 6. wijst erop dat het vooruitzicht van een duurzame en bloeiende binnenlandse toekomst de beperking van illegale migratiestromen naar Europa ondersteunt waardoor deze gemakkelijker te beheersen zijn; 7. merkt op dat, wanneer de economie faalt, de democratie ook nadeel ondervindt; stelt vast dat de democratie nu vrijwel overal klappen krijgt; onderstreept dat de burgers sterker geëmancipeerd zijn dan ooit tevoren, maar dat velen van mening zijn dat de democratie hen niet langer goede diensten bewijst; wijst erop dat deze trend ertoe leidt dat autocratische en ondemocratische landen onze samenlevingen met succes als wapen gebruiken en profiteren van het verzet van de bevolking tegen de mondialisering; 8. merkt op dat China en andere landen in Zuidoost-Azië op economisch gebied steeds belangrijker worden; vestigt de aandacht op de toenemende handels- en investeringsstromen in deze regio; wijst erop dat deze trend de komende jaren zal aanhouden; merkt op dat dit inhoudt dat de huidige internationale economische centra, Europa en Noord-Amerika, minder belangrijk worden en leidt tot nieuwe uitdagingen in verband met het behoud van een op waarden gebaseerd internationaal handelsbeleid; beklemtoont dat aanpassing aan deze nieuwe economische uitdagingen belangrijk is; herhaalt daarom dat het op regels en waarden gebaseerde multilaterale stelsel verder moet worden versterkt; onderstreept dat deze ontwikkelingen de Europese strategische belangen in gevaar kunnen brengen; 9. merkt op dat technologie en innovatie dankzij de mondialisering sneller en breder verspreid zijn geraakt en dat technologie een belangrijk instrument kan zijn voor de handel; wijst erop dat de EU tot dusver nog geen strategie voor digitale handel heeft ontwikkeld en de voordelen die het internet en digital-ledgertechnologie kunnen opleveren voor de internationale handel nog niet heeft behandeld; 10. merkt op dat China fors groeit en zijn marktaandeel vergroot, ten koste van Europa en Noord-Amerika; merkt op dat het "Eén gordel, één route"-initiatief een poging is van China om de grootste economische wereldmacht te worden; onderstreept dat de invloed van China, die niet alleen een economisch maar ook een strategisch aspect heeft, zich geleidelijk naar Europa zelf uitspreidt; ziet de strategie van "America First" als een poging van de Verenigde Staten om het hoofd te bieden aan de eigen neergang, en beschouwt dit beleid als destructief voor de op regels gebaseerde economische wereldorde; 11. wijst erop dat de trans-Atlantische as de voorbije decennia steeds garant heeft gestaan voor de vrije en op waarden gebaseerde wereldhandel en deze rol in de toekomst opnieuw kan vervullen; stelt vast dat een trans-Atlantische overeenkomst in dit verband nieuwe impulsen kan geven; 12. wijst erop dat de multilaterale economische wereldorde waarin de Wereldhandelsorganisatie (WTO) centraal staat, moeite heeft om deze diepgaande veranderingen en de veranderende belangen van landen te verwerken in internationale overeenkomsten; merkt op dat toenemende protectionisme in de Verenigde Staten en in andere landen, alsmede het gebrek aan aandacht voor de behoeften en verwachtingen van ontwikkelingslanden in internationale overeenkomsten, de WTO verzwakken; acht de Beroepsinstantie van de WTO van bijzonder belang voor het beslechten van handelsgeschillen en uit zijn ernstige bezorgdheid over het feit dat de Verenigde Staten de benoeming van de leden van deze instantie blokkeren, waardoor de werking van de WTO wordt ondermijnd; vraagt de Commissie blijk te geven van flexibiliteit wanneer het erop aankomt de Beroepsinstantie van de WTO te hervormen, maar aan te dringen op een geschillenmechanisme in twee stappen; betreurt dat de SDG's te weinig worden opgenomen in de agenda voor wereldhandel en dat hiermee onvoldoende rekening wordt gehouden; is van mening dat de behoeften en verwachtingen van ontwikkelingslanden beter tot uitdrukking moeten komen in internationale overeenkomsten en in de ontwikkelingsronde van Doha; Europees beleid 13. merkt op dat de EU wordt geconfronteerd met de uitdaging om succesvol te functioneren in deze gewijzigde economische wereldorde, hetgeen betekent dat zij haar concurrentievermogen moet veiligstellen bij behoud van haar sociale en milieunormen, haar samenwerking met de opkomende economieën in Zuidoost-Azië, India, China en Latijns-Amerika moet versterken en het hoofd moet bieden aan het toenemende willekeurige protectionisme van de Verenigde Staten; wijst erop dat het belangrijk is om de economische wereldorde te herstructureren en de behoeften van ontwikkelingslanden en van de economisch en maatschappelijk misdeelden in de ontwikkelde landen in acht te nemen; benadrukt dat de verwezenlijking van de SDG's en de tenuitvoerlegging van de Overeenkomst van Parijs als overkoepelend raamwerk voor dit streven moeten dienen, waarbij beleidscoherentie ten aanzien van ontwikkeling voorop moet staan; onderstreept dat overheidsfinanciën, officiële ontwikkelingshulp en de mobilisatie van binnenlandse hulpbronnen noodzakelijke instrumenten zijn om de SDG's te verwezenlijken; 14. benadrukt het belang van begeleidende beleidsmaatregelen ter ondersteuning van de positieve effecten en kansen van de mondialisering; onderstreept de behoefte aan gestructureerde, evenwichtige vrijhandelsovereenkomsten; herhaalt zijn steun aan het handelsbeleid van de Commissie en de bevordering van handelsbeleidsinstrumenten om de uitdagingen van de mondialisering te reguleren en aan te pakken; 15. is van mening dat de Europese Unie een relevant steunkader biedt om progressieve regels inzake handel en investeringen te ontwikkelen, economische samenwerking en solidariteit tussen de volkeren te bevorderen en de strijd tegen de klimaatverandering aan te gaan; spoort de Unie aan haar initiatieven verder uit te diepen om de mondialisering beter te reguleren met behulp van doeltreffende steunmaatregelen; 16. merkt op dat het voor de lidstaten lastig is om afzonderlijk het hoofd te bieden aan grensoverschrijdende uitdagingen zoals migratiestromen, financiële crises en belastingontwijking, terrorisme of klimaatverandering; onderstreept de gezamenlijke verantwoordelijkheid en de rol van de regio's en steden bij het in goede banen leiden van de mondialisering; merkt op dat de doeltreffendheid van Europese maatregelen afhangt van de door de lidstaten geleverde inspanningen; 17. wijst erop dat de geschillen tussen de EU en de VS nieuwe uitdagingen met zich meebrengen voor de EU, maar ook meer kansen om nieuwe manieren te zoeken om de mondialisering te beheren, vorm te geven en als verantwoordelijkheid op te vatten; De interne respons van Europa 18. is het er met de Commissie eens dat het behoud van het internationale concurrentievermogen met waarborging van strenge sociale en milieunormen een eerste vereiste is voor een succesvolle Europese strategie; is ingenomen met de verdere versterking van de interne markt van de EU en de consolidering van de economische unie via harmonisering van de normen inzake sociale bescherming, lonen en levensstandaard; acht een dergelijke harmonisering van wezenlijk belang, aangezien een sterke interne markt een vereiste is voor de succesvolle tenuitvoerlegging van internationale strategieën; 19. wijst erop dat het internationaal concurrentievermogen sterk afhankelijk is van het op succesvolle en sociaal en ecologisch verantwoorde wijze vormgeven van automatisering en digitalisering, waarbij de bescherming van de privacy van de Europese burgers gewaarborgd blijft; merkt op dat nieuwe technologieën, met name blockchain-technologie, het karakter van de internationale handel zullen veranderen; merkt op dat onze doelstellingen van het klimaatbeleid zo spoedig mogelijk moeten worden bereikt en dat de overschakeling naar hernieuwbare vormen van energie snel moet plaatsvinden; is van mening dat de EU dringend een echte en doeltreffende industriële strategie moet ontwikkelen teneinde externe kwetsbaarheden te beperken en tegelijkertijd de overgang naar een koolstofarme economie te bevorderen; is van mening dat op de kansen en uitdagingen die de mondialisering met zich meebrengt en de recente maatregelen van bepaalde derde landen moet worden gereageerd met een EU-handelsbeleid ten gunste van open en eerlijke handel met transparante regels en een sterk multilateraal systeem binnen de WTO; 20. wijst erop dat, in overeenstemming met artikel 12 VWEU, waarin is bepaald dat met de eisen ter zake van consumentenbescherming rekening wordt gehouden bij het bepalen en uitvoeren van het beleid en het optreden van de Unie op andere gebieden, een specifiek hoofdstuk over consumentenbescherming zou kunnen bijdragen tot het bereiken van een hoog niveau van consumentenbescherming aan de hand van wettelijke waarborgen, bijvoorbeeld inzake het reguleringsrecht en het voorzorgsbeginsel, maar dat dit ook tastbare voordelen zou opleveren voor consumenten en het consumentenvertrouwen, ook in online diensten, zou versterken, om aldus duurzame consumptie te bevorderen, het belang van de consument te integreren in de tenuitvoerlegging van handelsovereenkomsten en bij te dragen tot de doeltreffende handhaving van het consumentenrecht, ook in grensoverschrijdende situaties; 21. wijst erop dat er voor kmo's een meer gelijk speelveld moet worden gewaarborgd; verzoekt de Commissie een Europese handelsstrategie voor kmo's vast te stellen om deze ondernemingen in internationale waardeketens op te nemen en handelsspecifieke obstakels, zoals niet-tarifaire belemmeringen, weg te nemen; wijst erop dat toegang tot informatie een van de grootste obstakels is die kmo's beletten om aan de markt deel te nemen, wat inhoudt dat de transparantie en steun moeten worden vergroot; dringt erop aan dat de Commissie in dit verband instrumenten ontwikkelt die de omgang met oorsprongsregels en de toepassing van preferenties voor kmo's vergemakkelijken; wijst op het grote potentieel van onbenutte preferenties en verzoekt de Commissie ambitieuze streefcijfers voor de verhoging van gebruikspercentages vast te stellen; wijst op de betekenis van kmo's voor het verwezenlijken van de SDG's; dringt erop aan specifieke hoofdstukken over de behoeften en belanden van kmo's op te nemen in handelsovereenkomsten, met name wat betreft vergemakkelijking van de markttoegang; 22. merkt op dat doeltreffende handelsbeschermingsinstrumenten nodig zijn; is ingenomen met de recente hervorming van de handelsbeschermingsinstrumenten die op doeltreffende en evenredige wijze moet worden uitgevoerd teneinde sectoren en banen te beschermen tegen invoer met dumping en onrechtmatig gesubsidieerde invoer; bevestigt andermaal dat handelsbeschermingsinstrumenten niet voor protectionistische doeleinden mogen worden gebruikt; steunt de maatregelen die de Commissie heeft genomen nadat de VS tarieven oplegden aan de invoer van staal en aluminium; wijst erop dat er zo spoedig mogelijk regels voor het screenen van investeringen moeten worden vastgesteld om buitenlandse investeringen tegen te gaan die uitsluitend zijn gemotiveerd door industriebeleid en dienen om Europese technologieën te verwerven; wijst andermaal op de noodzaak van een krachtig Internationaal Aanbestedingsinstrument; is ingenomen met de moedige stappen die zijn gezet om de dimensie van sociale en milieudumping in die instrumenten op te nemen en vraagt de Commissie de ontwikkeling van solide methoden voort te zetten om ten volle rekening te houden met die dimensies, onder meer met betrekking tot sociale en milieunormen die van toepassing zijn in de exporterende landen; 23. merkt op dat de lidstaten in antwoord op het verlies van banen als gevolg van de mondialisering hun arbeidsmarktbeleid en opleidingsaanbod moeten verbeteren; stelt evenwel vast dat er een hervorming van het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering (EFG) nodig is om het hoofd te bieden aan de nieuwe uitdagingen van de mondialisering, met inbegrip van een hervorming van de voorwaarden voor het ontvangen van steun; beklemtoont dat het EFG een proactiever instrument moet worden dat werknemers en bedrijven voorbereidt op de bestrijding van de negatieve gevolgen van de mondialisering; merkt op dat kleinere ondernemingen toegang moeten krijgen tot EFG-financiering; wijst erop dat het toepassingsgebied van het EFG moet worden uitgebreid naar andere door het beleid ingegeven aanpassingen en dat het fonds moet worden voorzien van een adequaat budget en van een passend controle- en evaluatiemechanisme; 24. prijst de positieve stappen die de Commissie heeft genomen om de transparantie in vrijhandelsovereenkomsten te vergroten; verzoekt de Commissie als antwoord op scepsis ten aanzien van de mondialisering de transparantie betreffende handelsovereenkomsten verder te vergroten, het toezicht op de wet- en regelgeving van de EU te verbeteren en de participatie van haar burgers te versterken; verzoekt de Commissie in alle openheid onderhandelingen te voeren, aan de hand van een voortdurende dialoog met het Europees Parlement, nationale parlementen, sociale partners en het maatschappelijk middenveld; vraagt de Raad de nationale parlementen en het maatschappelijk middenveld te informeren en bij de onderhandelingen te betrekken voordat een onderhandelingsmandaat wordt goedgekeurd en tijdens de onderhandelingen; betreurt dat de Raad, in zijn conclusies van 22 mei 2018, heeft beslist om de status quo te handhaven door de onderhandelingsrichtsnoeren van vrijhandelsovereenkomsten van de EU per geval bekend te maken; vraagt de Raad om alle onderhandelingsmandaten bekend te maken; 25. beklemtoont dat er meer mondiale governance en regels nodig zijn om de mondialisering beter in goede banen te leiden; wijst op het belang van ondersteunend binnenlands beleid om het concurrentievermogen en de veerkracht van de EU te versterken; 26. herinnert eraan dat EU-agrovoedingsproducten aan de hoogste normen ter wereld voldoen; vraagt de Commissie ervoor te zorgen dat ingevoerde landbouwproducten voldoen aan de EU-normen en verzoekt de controle op ingevoerde agrovoedingsproducten te versterken, zowel op de plaats van herkomst als bij binnenkomst in de EU; 27. wijst op het belang van een efficiënte uitvoering van de gesloten handelsovereenkomsten om ervoor te zorgen dat onze landbouwers ten volle kunnen profiteren van de exportmogelijkheden die worden geboden door dergelijke overeenkomsten, zoals de Brede Economische en Handelsovereenkomst tussen de EU en Canada (CETA); 28. benadrukt dat op wereldniveau nieuwe handelsregels en -voorschriften moeten worden ontwikkeld om de sociale, productie- en milieunormen in de agrovoedingssector te regelen en te harmoniseren; 29. is verheugd over de handelsovereenkomst van de EU met Japan, de vierde grootste landbouwexportmarkt van de EU, die goede exportmogelijkheden zal verschaffen voor veel EU-landbouwproducten, zoals zuivelproducten; 30. onderstreept het belang van, enerzijds, het opnemen van doeltreffende en snel beschikbare bilaterale vrijwaringsclausules die de tijdelijke schorsing van preferenties mogelijk maken indien, wegens de inwerkingtreding van de handelsovereenkomst, een toename van de import ernstige schade zou berokkenen of dreigen te berokkenen aan gevoelige sectoren, en anderzijds, de herziening van de bestaande multilaterale vrijwaringsmechanismen in Verordening (EU) nr. 1308/2013 (integrale-GMO-verordening) (12) , die een preventieve rol moeten spelen voor gevoelige sectoren op basis van referentievolumedrempels en prijsdrempels die de automatische en opschortende inwerkingstelling van de vrijwaringsmechanismen mogelijk moeten maken zodra die drempels worden bereikt; 31. wijst erop dat het voor de EU van strategisch belang is om een hoge mate van voedselonafhankelijkheid te handhaven; is van mening dat de mondialisering van de handel de levensvatbaarheid van de EU-agrovoedingsproductie niet in gevaar mag brengen, aangezien dat op de lange termijn tot een soortgelijke afhankelijkheid van derde landen kan leiden als in de energiesector; 32. merkt op dat de discussienota van de Commissie over het in goede banen leiden van de mondialisering het eerste document is waarin wordt vermeld dat het belangrijk is de dierenwelzijnsnormen te verbeteren via de agenda van de EU voor handel en investeringen; is ingenomen met de door de Commissie geuite bereidheid om te ijveren voor betere mondiale governance op dit gebied; vraagt de Commissie om dierenwelzijn uitdrukkelijk op te nemen in haar volgende strategie voor handelsbeleid en de herzieningsclausules in de bestaande vrijhandelsovereenkomsten te gebruiken om de bepalingen in verband met dierenwelzijn verder te verbeteren; vraagt de Commissie ervoor te zorgen dat handelspreferenties afhankelijk zijn van naleving van de EU-normen inzake dierenwelzijn, hetgeen een gelijker speelveld waarborgt en rekening houdt met de wensen van de meeste EU-burgers; verzoekt de Commissie te erkennen dat hogere dierenwelzijnsnormen een belangrijke rol kunnen spelen bij het behalen van verschillende SDG's, met name voor gezondheid in verband met antimicrobiële resistentie, en voor klimaatverandering; 33. benadrukt dat cultuur en onderwijs, inclusief een leven lang leren, gemeenschappelijke goederen zijn, dat toegang tot cultuur en onderwijs een mensenrecht is en dat cultuur en onderwijs niet mogen worden beschouwd of beheerd op dezelfde wijze als willekeurige goederen of diensten, maar moet worden gezien als gemeenschappelijke goederen die in stand moeten worden gehouden en voortdurend moeten worden verbeterd; dringt er daarom op aan dat culturele, audiovisuele en educatieve diensten, ook online, duidelijk moeten worden uitgesloten in handelsovereenkomsten tussen de Unie en derde landen, zoals het trans-Atlantisch partnerschap voor handel en investeringen (TTIP) met de Verenigde Staten; 34. hamert daarom op de essentiële rol van het Unesco-Verdrag van 2005 betreffende de bescherming en de bevordering van de diversiteit van cultuuruitingen voor internationale handelsovereenkomsten, die rekening moeten houden met de relevante bepalingen daarvan en deze moeten naleven; 35. is van mening dat er op evenwichtige wijze moet worden onderhandeld over auteursrechten om ervoor te zorgen dat zij niet worden uitonderhandeld tot de laagste gemeenschappelijke noemer maar gericht zijn op zo goed mogelijke regels om cultureel erfgoed te beschermen, culturele diversiteit te bevorderen en te zorgen voor een inkomen voor degenen die werkzaam zijn in de culturele en mediasector, dat zij creativiteit, de verspreiding van kennis en inhoud en gebruikersrechten in het digitale tijdperk stimuleren en vergroten en dat zij een open en op regels gebaseerd handelskader vormen, hetgeen van essentieel belang is voor het welvaren van de culturele en creatieve industrieën in de Europese Unie; 36. dringt er andermaal op aan dat de EU in handelsonderhandelingen met derde landen gebruik maakt van haar recht om maatregelen (met name van regelgevende en/of financiële aard) vast te stellen of te handhaven, inclusief een wettelijk bindende algemene bepaling op het gebied van bescherming en bevordering van culturele en taalverscheidenheid, cultureel erfgoed, vrijheid van meningsuiting, mediapluralisme en mediavrijheid, ongeacht de gebruikte technologie of het gebruikte distributieplatform; 37. erkent gegevensbescherming als een grondrecht in de Europese Unie; dringt erop aan dat in handelsovereenkomsten hoge normen voor gegevensbescherming worden gewaarborgd door middel van wederzijdse adequaatheidsbesluiten tussen de Europese Unie en derde landen; 38. acht het belangrijk om de regelingen van de Europese Unie voor geografische aanduidingen en traditionele specialiteiten verder te bevorderen en hierover bilaterale overeenkomsten met derde landen te blijven sluiten; 39. verwelkomt het recente mandaat van de Raad aan de Commissie om namens de Europese Unie te onderhandelen over een verdrag tot oprichting van een multilateraal gerecht voor de beslechting van investeringsgeschillen (MIC) teneinde de beperkingen van het bestaande systeem voor geschillenbeslechting tussen investeerders en staten aan te pakken; merkt op dat het MIC zal fungeren als een permanent orgaan voor de beslechting van investeringsgeschillen en zal leiden tot een transparanter, coherenter en eerlijker systeem, dat grote voordelen zal meebrengen voor investeerders; is in dit verband voorts verheugd dat de Raad besloten heeft de richtsnoeren voor deze onderhandelingen eveneens openbaar te maken, iets waarop het Parlement in zijn streven naar meer transparantie op het gebied van internationale onderhandelingen al geruime tijd had aangedrongen; De externe respons van Europa 40. verzoekt de Commissie de SDG's en de Overeenkomst van Parijs tot de leidende beginselen van het EU-handelsbeleid te maken; merkt op dat de hervormingen die werden vermeld in de strategie "Handel voor iedereen" daartoe niet volstaan; verzoekt de Commissie uit te gaan van duurzaamheid als overkoepelend beginsel voor alle handelsovereenkomsten, onder meer door duurzaamheidsgerelateerde verplichtingen in ieder hoofdstuk op te nemen, evenals een specifiek hoofdstuk dat bijdraagt tot ondersteuning en bevordering van internationale verdragen inzake sociale, arbeids- en mensenrechten, en in multilaterale milieuovereenkomsten; merkt op dat de toepassing van deze bindende en afdwingbare bepalingen op passende wijze moet worden gecontroleerd opdat, zo nodig, procedures tot raadpleging van de regering kunnen worden opgestart en de speciale geschillenbeslechtingsmechanismen in gang kunnen worden gezet, zoals bepaald in het kader van het hoofdstuk over handel en duurzame ontwikkeling; verzoekt de Raad en de Commissie meer ambitie aan de dag te leggen tijdens onderhandelingen met geïndustrialiseerde partnerlanden betreffende de IAO-verdragen waarnaar in de overeenkomst zal worden verwezen; 41. verzoekt de Commissie in vrijhandelsovereenkomsten solide en uitgebreide hoofdstukken over duurzame ontwikkeling op te nemen teneinde de internationale handel te ondersteunen; is ingenomen met het 15-puntenplan van de Commissie om de EU-hoofdstukken over handel en duurzame ontwikkeling doeltreffender te maken; 42. wijst op het belang van een evenwichtig en progressief handelsbeleid om de uitdagingen van de mondialisering het hoofd te bieden met behulp van evenwichtige vrijhandelsovereenkomsten die reeds zijn gesloten of waarover nog wordt onderhandeld, bijvoorbeeld met Canada, Japan, Singapore, Australië, Nieuw-Zeeland, Vietnam en Mexico; 43. vraagt de Commissie een ambitieus handelsbeleid na te streven en een open investeringsklimaat te handhaven; voegt daaraan toe dat de ratificatie van gesloten en ondertekende handelsovereenkomsten snel moet plaatsvinden zodat we de beloften aan onze partners kunnen nakomen; 44. vraagt de Commissie in de vrijhandelsovereenkomsten van de EU regels betreffende de digitale handel, waaronder over grensoverschrijdende gegevensstromen, op te nemen om aan te tonen dat de handel in digitale goederen en diensten reële voordelen kan opleveren voor bedrijven en consumenten; 45. feliciteert de Commissie met haar besluit om de nieuwe EU Cities for Fair and Ethical Trade Award in het leven te roepen; 46. vraagt de Commissie na te gaan op welke manier distributed-ledgertechnologieën (DLT's) en blockchaintechnologie kunnen worden aangewend om de internationale handel te bevorderen, problemen in verband met onder meer transparantie en flexibiliteit aan te pakken, en namaak tegen te gaan; 47. benadrukt dat de Agenda 2030 van de VN en de Klimaatovereenkomst van Parijs de benchmarks bieden om na te gaan in hoeverre het handelsbeleid van de EU bijdraagt tot de verwezenlijking van overeengekomen doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling; merkt op dat er, wanneer er voor het begin van onderhandelingen effectbeoordelingen worden uitgevoerd, rekening moet worden gehouden met de verwezenlijking van de SDG's; merkt op dat nationale duurzaamheidsstrategieën en uitvoeringsplannen met betrekking tot de Overeenkomst van Parijs enkele van de essentiële punten moeten zijn voor effectbeoordelingen; wijst erop dat handelsovereenkomsten en de mogelijke gevolgen daarvan moeten beantwoorden aan de vereisten van de SDG's; dringt er bij de Commissie op aan in haar toekomstige verslagen over de tenuitvoerlegging van vrijhandelsovereenkomsten een beoordeling te verstrekken, met inbegrip van gegevens, van de gevolgen van die overeenkomsten voor de verwezenlijking van de SDG's en de Overeenkomst van Parijs; merkt op dat overeenkomsten moeten worden aangepast indien delen daarvan de verwezenlijking van de SDG's of van de Overeenkomst van Parijs belemmeren; 48. merkt op dat het systeem voor de tenuitvoerlegging van samenhangend ontwikkelingsbeleid van de Commissie moet worden toegesneden op SDG 17; wijst erop dat de wisselwerking tussen beleidsterreinen, zoals het handels-, landbouw-, visserij- en milieubeleid, het buitenlands en het fiscaal beleid, op coherente wijze door het maatschappelijk middenveld, de Commissie en de nationale parlementen moet worden beoordeeld; merkt op dat de schending van duurzaamheidsbepalingen moet leiden tot corrigerende maatregelen; dringt aan op een evaluatie van de beleidscoherentie op het gebied van ontwikkeling, overeenkomstig de bepalingen van het Verdrag van Lissabon inzake handelsgerelateerde wetgevingsvoorstellen; merkt op dat verantwoord ondernemerschap en het verantwoorde beheer van mondiale waardeketens essentieel zijn voor de verwezenlijking van de SDG's en dat in de Agenda 2030 wordt beklemtoond dat er dringend behoefte is aan een EU-actieplan inzake verantwoord ondernemerschap dat de samenhang van het beleid op EU-niveau zou bevorderen; 49. wijst erop dat de ratificatie en tenuitvoerlegging van de belangrijkste arbeidsnormen van de IAO een prioriteit moeten zijn voor de tenuitvoerlegging van vrijhandelsovereenkomsten; merkt op dat het maatschappelijk middenveld en de sociale partners via bilaterale bijeenkomsten met de onderhandelende partners moeten worden betrokken bij de vormgevingsfase, de tenuitvoerleggingsfase en de monitoringfase na tenuitvoerlegging van overeenkomsten; merkt op dat er een doeltreffend en werkzaam mechanisme voor geschillenbeslechting moet worden ingevoerd, evenals doeltreffende toezichthoudende organen die het maatschappelijk middenveld bij een en ander betrekken; 50. merkt op dat de EU de toeleveringsketens van hout, vis en conflictmineralen heeft gereguleerd en dat meerdere lidstaten stelsels van zorgvuldigheidseisen hebben ontwikkeld in verschillende sectoren, waaruit blijkt dat het nodig is een breed kader te ontwikkelen om een gelijk speelveld te garanderen; verzoekt de Commissie dan ook voor de gehele waardeketen met duidelijke verplichtingen met betrekking tot transparantie en zorgvuldigheid te komen, om tegemoet te komen aan de steeds complexer wordende waardeketens en de toenemende onderlinge afhankelijkheid van producenten, aangezien de zwakke handhaving van het arbeidsrecht en de normen voor veiligheid op het werk in landen waar voorraden worden ingekocht een dringend probleem blijft; vraagt de Commissie daartoe voort te bouwen op bestaande EU-wetgeving op het gebied van conflictmineralen en hout, evenals op de onlangs bekendgemaakte zorgvuldigheidsrichtsnoeren inzake maatschappelijk verantwoord ondernemen van de OESO; merkt op dat de mondiale waardeketens sommige toeleveranciers er ook toe hebben gebracht de arbeidswetgeving te negeren, hun bedrijf naar landen buiten de EU te verplaatsen en werknemers in onveilige en onaanvaardbare omstandigheden te laten werken; herinnert eraan dat deze praktijken oneerlijke concurrentie creëren voor leveranciers die zich wel houden aan de arbeidswetgeving en de internationale normen en voor regeringen die de lonen en de levensstandaard willen verbeteren; benadrukt dat fatsoenlijke lonen en gedegen normen inzake veiligheid op het werk belangrijk zijn voor een duurzaam wereldwijd handelsstelsel en nieuwe mondiale waardeketens; verzoekt de Commissie de effecten van de opkomst van de mondiale waardeketens te bestuderen en te komen met concrete voorstellen om de omstandigheden in die ketens te verbeteren, en te ijveren voor een juridisch bindend kader voor de verantwoordingsplicht van de bedrijfswereld en voor maatschappelijk verantwoord ondernemen ten aanzien van fatsoenlijk werk, milieuduurzaamheid en eerbiediging van de mensenrechten, in nauw overleg met de IAO en de OESO; erkent dat het de voorkeur verdient dat de EU via multilaterale onderhandelingen naar een dergelijk bindend kader streeft in plaats van unilateraal ingrijpende maatregelen op te leggen; verzoekt de EU en de lidstaten blijk te geven van leiderschap en zich sterker te engageren tijdens beraadslagingen in de VN betreffende een bindend verdrag inzake bedrijfsleven en mensenrechten; vraagt de Commissie om zich, overeenkomstig de vier strategische doelstellingen van de IAO-agenda inzake waardig werk, in te zetten voor de naleving, bevordering en verwezenlijking van internationale arbeidsnormen en de fundamentele beginselen en rechten betreffende werknemers; 51. wijst erop dat actieve maatregelen waarmee wordt gestreefd naar meer kansen voor vrouwen om te profiteren van de door een vrijhandelsovereenkomst geboden mogelijkheden, noodzakelijk zijn om de gendergelijkheidsdoelstelling te behalen; dringt erop aan dat handelsovereenkomsten een specifiek hoofdstuk over handel, gendergelijkheid en de empowerment van vrouwen bevatten en maatregelen bieden die onder meer bedoeld zijn om te zorgen voor een beter evenwicht tussen werk en privéleven, toegang te verlenen tot sociale en gezondheidsdiensten en te streven naar een grotere deelname van door vrouwen geleide bedrijven (met name micro-ondernemingen en kmo's) aan openbare aanbestedingen teneinde de internationalisering van bedrijven van vrouwen en de deelname van vrouwen aan Mode 4-kansen te ondersteunen; 52. merkt op dat het gezien de aanvallen op de multilaterale economische wereldorde, van essentieel belang is om deze orde te handhaven, daar het terugvallen op protectionisme schadelijke gevolgen zou hebben en tot een handelsoorlog zou leiden; merkt op dat de multilaterale orde alleen kan worden gehandhaafd als deze wordt hervormd; is van mening dat de Agenda 2030 van de VN en de Klimaatovereenkomst van Parijs beter in die orde moeten worden geïntegreerd, wil zij kunnen worden behouden; verzoekt de Commissie zich actief in te zetten voor deblokkering van het beroepsorgaan van de WTO en voor internationale samenwerking bij de bestrijding van oneerlijke concurrentie en protectionisme, die schadelijk zijn voor zowel bedrijven als consumenten; merkt op dat open en eerlijke handel die de SDG's verwezenlijkt en die ruimte geeft aan de behoeften van ontwikkelingslanden, zoals vermeld in de strategie "Handel voor iedereen", voor de EU voorop zou moeten staan; merkt op dat, aangezien multilaterale initiatieven momenteel weinig kans van slagen hebben, de EU in de tussentijd moet streven naar bilaterale en plurilaterale overeenkomsten, waarin eerlijke handel een van de leidende beginselen is, maar is van mening dat de huidige situatie de EU de kans biedt sterk leiderschap te tonen bij de duurzame en levenskrachtige hervorming van de multilaterale handelsorde; 53. merkt op dat open, eerlijke en duurzame handel uit economisch oogpunt wenselijk is en cruciale politieke gevolgen heeft; merkt op dat het, in het licht van de strategie "America First" en van het nieuwe "Eén gordel, één route"-initiatief, van cruciaal strategisch belang is dat Europa de handel gebruikt als instrument ter bevordering van democratische en duurzame ontwikkeling alsmede verbetering van de dialoog en de technische bijstand, met name in de landen van het Oostelijk Partnerschap, evenals in de Afrikaanse partnerlanden; wijst erop dat handel en investeringen in partnerlanden gekoppeld moeten zijn aan strategieën voor duurzame ontwikkeling; vraagt de Commissie aan te dringen op een coherente tenuitvoerlegging van de associatieovereenkomsten met de landen van het Oostelijk Partnerschap; roept de Commissie op tot ontwikkeling, op de middellange termijn, van een strategie voor de opbouw van stabiele betrekkingen met het Gemenebest van onafhankelijke staten (GOS); merkt op dat bij de tenuitvoerlegging van de economische partnerschapsovereenkomsten met de Afrikaanse regio's en landen handel niet het aspect is dat belangrijk is, maar dat de koppeling daarvan met de vereisten van duurzame ontwikkeling in de Afrikaanse landen van essentieel belang is; verzoekt de Commissie te ijveren voor een grotere capaciteit van de regeringen om met duurzame en inclusieve economische ontwikkeling verband houdende kwesties op te nemen in hun nationale handelsstrategieën en -programma's; herinnert eraan dat de EU er belang bij heeft om de samenwerking inzake handelsvraagstukken met internationale organisaties zoals de VN, de IAO, de OESO en de Wereldbank te intensiveren, in het licht van de uitdagingen van de mondialisering; betreurt in dit verband dat de Unie en de meeste lidstaten er niet in zijn geslaagd het streefcijfer van 0,7 % van het bni voor de financiering van ontwikkelingssamenwerking te bereiken; 54. benadrukt dat wereldwijde governance van de handel een integratie van de handel mogelijk zou moeten maken die echte mogelijkheden creëert voor duurzame ontwikkeling; wijst er in dit verband op dat de huidige WTO-architectuur voor bijzondere en gedifferentieerde behandeling (SDT) niet de verwachte resultaten oplevert; benadrukt dat de SDT-bepalingen doeltreffender en inzetbaarder moeten worden voor ontwikkelingslanden; 55. wijst erop dat handelsovereenkomsten negatieve gevolgen kunnen hebben voor de voedselzekerheid in ontwikkelingslanden; verzoekt de EU plaatselijke voedselproductie te beschermen en schadelijke gevolgen van goedkope invoer te voorkomen, ook in het kader van de economische partnerschapsovereenkomsten; 56. betreurt het feit dat ten minste 218 miljoen kinderen worden uitgebuit via kinderarbeid, met name om kosten te drukken; roept de EU op ervoor te zorgen dat goederen die in de EU worden verhandeld volgens regelingen voor ethische certificering geen banden hebben met gedwongen arbeid en kinderarbeid, teneinde te garanderen dat de etiketten "eerlijk" en "ethisch" op betrouwbare wijze worden gebruikt en de consument een weloverwogen keuze kan maken; 57. constateert dat er tot dusverre slechts één volledige economische partnerschapsovereenkomst (EPO) is gesloten; roept de EU dan ook op aandacht te schenken aan de problemen waarmee ontwikkelingslanden met betrekking tot EPO's in het post-Cotonou-proces te maken hebben; onderstreept met name dat er een uitgebreide analyse moet worden gemaakt van hun impact op de economieën van de Afrikaanse landen en hun respectieve arbeidsmarkten, en dat de intraregionale handel in Afrika moet worden bevorderd; 58. betreurt dat er per jaar een bedrag dat hoger is dan de totale jaarlijkse officiële ontwikkelingshulp in de vorm van illegale geldstromen uit Afrika wegsijpelt; wijst op de schadelijke gevolgen van belastingontduiking voor ontwikkelingslanden, waardoor er met name veel overheidsgeld verloren gaat dat gebruikt zou kunnen worden om de economische groei, de bescherming van het milieu en de openbare dienstverlening te verbeteren maar ook om bij te dragen aan de sociale samenhang; spoort de Commissie aan om bij de onderhandelingen over handelsovereenkomsten van het bestrijden van dit ernstige probleem een prioriteit te maken en daartoe alle beschikbare middelen in te zetten; dringt erop aan dat in door de EU gesloten vrijhandelsovereenkomsten en preferentiële handelsregelingen krachtige bepalingen ter bestrijding van belastingontduiking en -ontwijking worden opgenomen; 59. herhaalt zijn oproep om doeltreffende instrumenten in het leven te roepen om belastingontduiking en -ontwijking wereldwijd te bestrijden en de samenwerking op het gebied van belastingvraagstukken met ontwikkelingslanden te verbeteren, met inbegrip van de mobilisering van binnenlandse inkomsten; 60. herinnert eraan dat er een intergouvernementeel VN-orgaan moet worden opgericht om op voet van gelijkheid met de ontwikkelingslanden de hervorming van wereldwijde belastingregels in gang te zetten; 61. is er groot voorstander van om digitale technologieën en diensten nog meer tot een algemeen onderdeel van het EU-ontwikkelingsbeleid te maken; verzoekt de Commissie de investeringen in de ontwikkeling van digitale infrastructuur op het zuidelijk halfrond te verhogen; 62. is ingenomen met het EU-plan voor externe investeringen dat tot doel heeft duurzame groei, investeringen en het scheppen van banen in ontwikkelingslanden aan te moedigen; roept op tot uitbreiding van het huidige EIB-mandaat voor externe leningen, om de rol van het EIB bij het tot stand brengen van duurzame ontwikkeling te vergroten – door middel van blending, cofinanciering van projecten en ontwikkeling van de lokale particuliere sector – met bijzondere aandacht voor de minst ontwikkelde landen en fragiele staten; 63. is ingenomen met de in 2017 geactualiseerde "Aid for Trade"-strategie van de Commissie die tot doel heeft de EU-steun aan ontwikkelingslanden te verbeteren en te moderniseren; roept op tot meer inspanningen en meer financiële toezeggingen van de EU in het kader van "Aid for Trade"-initiatieven, teneinde ontwikkelingslanden, met name de minst ontwikkelde landen, te helpen bij het tot stand brengen van welvaart via handel en investeringen, en hun maatregelen ter verwezenlijking van de SDG's te steunen. o o o 64. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie.