Het Europees Parlement, – gezien het verzoek van Lara Comi om verdediging van haar immuniteit in het kader van een bij de rechtbank van Ferrara lopende strafrechtelijke procedure, dat op 30 juli 2013 werd ingediend, en van de ontvangst waarvan op 9 september 2013 ter plenaire vergadering kennis werd gegeven, – na Lara Comi te hebben gehoord op 5 november 2013, overeenkomstig artikel 7, lid 3, van zijn Reglement, – gezien de artikelen 8 en 9 van protocol nr. 7 betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie, en artikel 6, lid 2, van de Akte van 20 september 1976 betreffende de verkiezing van de leden van het Europees Parlement door middel van rechtstreekse algemene verkiezingen, – gezien de arresten van het Hof van Justitie van de Europese Unie van 12 mei 1964, 10 juli 1986, 15 en 21 oktober 2008, 19 maart 2010 en 6 september 2011 (1) , – gezien artikel 6, lid 3, en artikel 7 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie juridische zaken ( A7‑0469/2013 ), A. overwegende dat Lara Comi als lid van het Europees Parlement een verzoek heeft ingediend tot verdediging van haar immuniteit in verband met een gerechtelijke procedure die is ingeleid door het openbaar ministerie bij de rechtbank van Ferrara naar aanleiding van een aangifte van smaad met verzwarende omstandigheden als bedoeld in artikel 595, leden 2 en 3, van het Italiaanse wetboek van strafrecht en artikel 30 van Wet nr. 223 van 6 augustus 1990, wegens door haar gedane uitlatingen in een politiek debat in een televisieprogramma; B. overwegende dat artikel 8 van het Protocol betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie, waarop Lara Comi zich in haar verzoek om verdediging van haar immuniteit uitdrukkelijk beroept, bepaalt dat tegen de leden van het Europees Parlement geen opsporing kan plaatsvinden, en dat zij niet kunnen worden aangehouden of vervolgd op grond van de mening of de stem die zij in de uitoefening van hun ambt hebben uitgebracht; C. overwegende dat artikel 6 van zijn Reglement als volgt luidt: Bij de uitoefening van zijn bevoegdheden met betrekking tot voorrechten en immuniteiten streeft het Parlement in de eerste plaats naar handhaving van zijn integriteit als democratische wetgevende vergadering en naar waarborging van de onafhankelijkheid van zijn leden bij de uitvoering van hun taken; D. overwegende dat het Parlement beschikt over een ruime discretionaire bevoegdheid met betrekking tot de richting die het wil geven aan een besluit naar aanleiding van een verzoek van een van zijn leden tot verdediging van diens immuniteit (2) ; E. overwegende dat het Hof heeft geoordeeld dat een verklaring die een Europees afgevaardigde buiten het gebouw van het Europees Parlement heeft afgelegd een mening kan vormen die is uitgebracht in de uitoefening van zijn ambt als parlementariër in de zin van artikel 8 van het Protocol, waarbij niet de plaats waar een dergelijke verklaring is afgelegd van belang is, maar de aard en de inhoud ervan (3) ; F. overwegende dat Lara Comi voor de televisie-uitzending in kwestie was uitgenodigd als lid van het Europees Parlement en niet als nationaal vertegenwoordiger van een partij, die overigens al vertegenwoordigd was door een andere gast, teneinde het in Italië wettelijk vereiste evenwicht tussen de verschillende politieke stromingen te waarborgen bij televisiedebatten die in verkiezingstijd plaatsvinden, zoals ook in deze zaak het geval was; G. overwegende dat het politieke debat tegenwoordig in de democratische staten niet louter in het parlement plaatsvindt maar ook via de diverse communicatiemedia, variërend van de pers tot internet; H. overwegende dat Lara Comi in de bewuste televisie-uitzending als lid van het Europese Parlement heeft deelgenomen aan een discussie over politieke aangelegenheden zoals openbare aanbestedingen en georganiseerde misdaad, een thema waarmee zij zich sinds jaar en dag in Europees verband bezighoudt; I. overwegende dat Lara Comi een dag later excuses heeft aangeboden aan degene die aangifte heeft gedaan en dat zij dat heeft herhaald tijdens een andere Italiaanse televisie-uitzending; 1. besluit de immuniteit en de voorrechten van Lara Comi te verdedigen; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en het verslag van zijn bevoegde commissie onmiddellijk te doen toekomen aan de Italiaanse Republiek en aan Lara Comi. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name de titels XVII, XVIII en XIX, – gezien Verordening (EG) nr. 1083/2006 van de Raad van 11 juli 2006 houdende algemene bepalingen inzake het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds en het Cohesiefonds en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1260/1999 (1) , – gezien Besluit 2006/702/EG van de Raad van 6 oktober 2006 betreffende communautaire strategische richtsnoeren inzake cohesie (2) , – gezien zijn resolutie van 5 juli 2011 over het vijfde cohesieverslag van de Commissie en haar strategie voor het cohesiebeleid na 2013 (3) , – gezien zijn resolutie van 23 juni 2011 over de bestaande situatie met betrekking tot het EFRO en andere structuurfondsen en de synergievoordelen die kunnen worden bereikt door deze beter op elkaar af te stemmen (4) , – gezien zijn resolutie van 7 oktober 2010 over het cohesie- en regionaal beleid van de EU na 2013 (5) , – gezien zijn resolutie van 20 mei 2010 over de bijdrage van het cohesiebeleid aan de verwezenlijking van de Lissabon- en EU 2020-doelstellingen (6) , – gezien zijn resolutie van 20 mei 2010 over de totstandbrenging van synergieën tussen voor onderzoek en innovatie bestemde fondsen in Verordening (EG) nr. 1080/2006 betreffende het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling en het zevende kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling in steden en regio's alsmede in de lidstaten en de Unie (7) , – gezien het voorstel van de Commissie van 6 oktober 2011 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds, het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij, die onder het gemeenschappelijk strategisch kader vallen, en tot vaststelling van algemene bepalingen inzake het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds en het Cohesiefonds en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1083/2006 ( COM(2011)0615 ), – gezien het voorstel van de Commissie van 6 oktober 2011 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende specifieke bepalingen met betrekking tot het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling en de doelstelling "Investeren in groei en werkgelegenheid", en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1080/2006 ( COM(2011)0614 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 6 oktober 2010 getiteld "Europa 2020-kerninitiatief – Innovatie-Unie" ( COM(2010)0546 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 9 november 2010 met als titel "Conclusies van het vijfde verslag over de economische, sociale en territoriale samenhang: de toekomst van het cohesiebeleid" ( COM(2010)0642 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 6 oktober 2010 over de bijdrage van het regionaal beleid aan de slimme groei in het kader van de Europa 2020-strategie ( COM(2010)0553 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 3 maart 2010 getiteld "Europa 2020: een strategie voor slimme, duurzame en inclusieve groei" ( COM(2010)2020 ), – gezien de gids van de Commissie van maart 2012 getiteld "Gids voor onderzoeks- en innovatiestrategieën voor slimme specialisaties (RIS 3)", – gezien het "Report on innovation driven-growth in regions: the role of smart specialisation" van de OESO van december 2012, – gezien de in opdracht van zijn Directoraat-generaal intern beleid uitgevoerde studie van december 2012 met als titel "Ex-antevoorwaarden in het cohesiebeleid", – gezien de mededeling van de Commissie van 21 maart 2013 met als titel "Stand van zaken rond de Innovatie-Unie 2012 – Verandering versnellen" ( COM(2013)0149 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 13 september 2013 getiteld "Het meten van de innovatieresultaten in Europa: naar een nieuwe indicator" ( COM(2013) 0624 ), – gezien artikel 48 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie regionale ontwikkeling ( A7-0462/2013 ), A. overwegende dat de EU juist in deze tijden van economische, financiële en sociale crisis haar inspanningen voor de voltooiing van de Innovatie-Unie en voor de totstandbrenging van duurzame economische groei moet versterken en dat de daartoe ter beschikking staande middelen op grond van de kritieke begrotingstoestand in vele lidstaten en regio's, alsook op EU-niveau, beperkt zijn en daarom bijzonder doeltreffend moeten worden aangewend; B. overwegende dat onder "strategie voor slimme specialisatie" de nationale of regionale innovatiestrategieën worden verstaan waarin prioriteiten worden vastgesteld om een concurrentievoordeel op te bouwen door de sterke punten van onderzoek en innovatie (O&amp;I) te ontwikkelen en aan te laten sluiten bij de behoeften van het bedrijfsleven om op samenhangende wijze in te spelen op opkomende mogelijkheden en marktontwikkelingen en tegelijkertijd dubbel werk en versnippering van initiatieven te voorkomen, en die de vorm kunnen aannemen van of opgenomen kunnen worden in een nationaal of regionaal strategisch beleidskader voor O&amp;I (8) ; C. overwegende dat ondersteuning van onderzoek, ontwikkeling en innovatie (O&amp;O&amp;I) als een van de doelstellingen van het cohesiebeleid is opgenomen in de verplichte thematische concentratie in het kader van het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) voor 2014-2020; D. overwegende dat de regio's voor de programmeringsperiode 2014-2020 er voor de eerste keer toe worden verplicht een O&amp;I-strategie te ontwikkelen met behulp waarvan de regionale innovatiekracht moet worden versterkt en de uitgaven op het vlak van O&amp;O&amp;I beter moeten worden gecoördineerd (9) ; E. overwegende dat de regio's zich daarbij op enkele prioriteiten dienen te concentreren, rekening houdend met hun respectieve sterke en zwakke punten, die als motor voor innovatie de regionale economie op duurzame wijze dienen te bevorderen of te vernieuwen; F. overwegende dat de regio's een strategie voor slimme specialisatie dienen uit te werken aan de hand van een kritische zelfanalyse en in nauwe samenwerking met het maatschappelijk middenveld en belanghebbenden zoals onderzoekscentra, universiteiten, hogescholen en bedrijfsleven (10) ; G. overwegende dat de strategie tot doel heeft synergieën tussen alle instrumenten en investeringen op het vlak van O&amp;O&amp;I te maximaliseren – en met name synergieën tussen Horizon 2020 en de structuurfondsen te bevorderen – teneinde de innovatiekloof tussen de regio's te dichten; H. overwegende dat de regio's eveneens investeringsplannen voor alle voor O&amp;O&amp;I ter beschikking staande regionale, nationale en EU-middelen moeten opstellen en daarin moeten aangeven hoe particuliere investeringen moeten worden gestimuleerd en aangewend om de EU-prioriteiten op het vlak van O&amp;O&amp;I in de volgende jaren te verwezenlijken; I. overwegende dat er een samenvatting van die strategieën, of ten minste een plan voor de uitvoering ervan, in de partnerschapsovereenkomst en de operationele programma's moet worden opgenomen; J. overwegende dat de Commissie de tussentijdse betalingen van EFRO-middelen voor de thematische doelstelling "versterking van O&amp;O&amp;I" kan opschorten indien niet aan deze ex-antevoorwaarden wordt voldaan; K. overwegende dat de regio's, gezien de multi-level governance van het regionale beleid, flexibiliteit moet worden gegund bij het vaststellen van de wijze waarop zij aan de ex-antevoorwaarden voldoen; L. overwegende dat de regio's niet alleen intern sterker naar elkaar toe moeten groeien, maar dat zij ook hun onderlinge samenwerking moeten versterken om hun concurrentiekracht op wereldvlak te vergroten; Algemene opmerkingen 1. erkent dat een strategie voor slimme specialisatie een dynamisch en langdurig proces is waarbij de deelnemers steeds bijleren, en dat dit proces ook tijdens de toekomstige programmeringsperiode en in de verdere toekomst nog moet worden voortgezet; 2. is van mening dat, los van de vervulling van deze ex-antevoorwaarden, de ontwikkeling van een dergelijke strategie de regio's op middellange en lange termijn grote voordelen op het vlak van doeltreffendheid van hun O&amp;O&amp;I oplevert, aangezien deze strategie een gecoördineerde aanpak omvat en hun innovatiepotentieel onder de loep neemt; 3. vraagt elke regio om deze strategie niet alleen als een wettelijke verplichting, maar ook als een bron van mogelijkheden te zien; vraagt daarom alle regio's en lidstaten, voor zover zij dat nog niet gedaan hebben, vaart te zetten achter de uitwerking van hun strategie voor slimme specialisatie, om te voorkomen dat er bij gebrek aan een dergelijke strategie vertraging optreedt bij de verstrekking van EU-financiering voor de desbetreffende operationele programma's; 4. erkent dat de regio's behoefte hebben aan informatie, en onderstreept daarom het belang van het advies en de bijstand die worden verstrekt door DG REGIO, DG RTD en andere bevoegde directoraten-generaal, alsook door het platform in Sevilla (11) , en verzoekt hen hun activiteiten te intensiveren; roept alle de regio's op om het platform intensiever te gebruiken; pleit ervoor om breed opgezette lokale campagnes te ontwikkelen om informatie over de strategie voor slimme specialisatie te verspreiden zodat de belanghebbenden en het maatschappelijk middenveld kunnen participeren; 5. vraagt de Commissie de regio's te helpen om het geplande monitoringsysteem op effectieve wijze en met relevante indicatoren op te zetten, en daarbij met name gegevens voor EU-wijde en internationale vergelijkingen te verstrekken; De "juiste" prioriteiten 6. onderstreept dat het ontwikkelingsniveau alsook de sterke en zwakke punten van de regio's sterk uiteenlopen; vraagt de regio's daarom zelf passende acties te kiezen door zich te concentreren op het versterken van hun regionale kenmerken, potentieel en concurrentievoordelen, en niet gewoon succesvolle strategieën van andere regio's te kopiëren; 7. beklemtoont dat regio's naar een voortrekkersrol op het gebied van nieuwe technologieën kunnen streven om nieuwe markten aan te boren, maar ook kunnen voortbouwen op reeds bestaande kennis en vaardigheden – en die dus kunnen diversifiëren – in verwante activiteiten, indien de kennisoverdracht daar het grootst is ("related diversity"); 8. onderstreept hoe belangrijk het voor de versterking van de regionale economieën is om zich niet uitsluitend op afzonderlijke concurrentievoordelen te concentreren, maar ook een waardeketen tot stand te brengen die alle ontwikkelings- en productiefasen verbindt, van fundamenteel onderzoek over toepassingsgericht onderzoek en technologieoverdracht tot concrete, bruikbare producten en start-ups; 9. moedigt de regio's aan om te investeren in technologie- en sectoroverschrijdende activiteiten die dwarsverbanden in de hele regionale economie tot stand kunnen brengen, zodat een zo groot mogelijke verscheidenheid aan bedrijven kunnen bijdragen tot en kunnen profiteren van het scheppen van meer groei en banen; moedigt de regio's in dit verband met name aan om het potentieel van alle kmo's – gedefinieerd als micro-, kleine en middelgrote ondernemingen (12) – te benutten en te stimuleren, omdat zij in de regio's de drijvende kracht achter innovatie zijn en dus van fundamenteel belang zijn voor de economie van elke regio; 10. is van mening dat de regio's zich bij de keuze van hun prioriteiten niet alleen moeten richten op de versterking van hun innovatiesystemen met het oog op een grotere concurrentiekracht en toegevoegde waarde, maar ook op de aanpak van structurele en maatschappelijke uitdagingen zoals werkloosheid, armoede, energiezekerheid en demografische veranderingen; 11. verzoekt de regio's zich niet alleen op technologisch gerichte innovatie te concentreren, maar hun strategieën te baseren op een zo breed mogelijke invulling van het begrip innovatie; hoopt dat daarbij niet alleen "hightech" innovatie maar ook "lowtech" en zelfs "nontech" innovatie in aanmerking zullen worden genomen, bijvoorbeeld de optimalisering van processen of de omvorming van organisaties; verwijst in dit verband uitdrukkelijk naar sociale en ecologische innovatie; onderstreept dat de innovatiestrategieën tot doel moeten hebben innovatie in de praktijk te stimuleren; 12. is zich ervan bewust dat prioritering een gevoelige procedure is die de regio's volgen; is dan ook van mening dat de invoering van een reviewsysteem de regio's de kans zou geven hun strategieën te heroverwegen; is van mening dat de initiële selectie van relevante, resultaatgerichte indicatoren en de kwaliteit van de inbreng van de betrokken actoren essentiële factoren zijn om de strategie voor slimme specialisatie te doen slagen, en dat zij het risico van vergissingen bij de prioritering verlagen; De actoren in de regio's meer betrekken 13. is van mening dat de kwaliteit van de samenwerking tussen de overheid en de betrokken actoren in de regio's van beslissende invloed zal zijn op het succes van de RIS 3-strategie en het risico van vergissingen bij de prioritering sterk zal verkleinen; 14. onderstreept in dit verband het belang van raadpleging van het bedrijfsleven, en met name kmo's, aangezien een "innovatievisie" slechts kan slagen als het bedrijfsleven beschikt over het nodige potentieel om de strategie in de praktijk te brengen; 15. onderstreept dat de overlegprocedures en doelgroepen opnieuw moeten worden bekeken en zo nodig moeten worden uitgebreid om toekomstige motoren voor innovatie niet over het hoofd te zien; vindt het bijzonder belangrijk om toekomstige ondernemers te betrekken; 16. verduidelijkt dat het met het oog op ownership en bewustmaking van het grootste belang is dat de lokale en regionale beleidsmakers, universiteiten, onderzoeks- en innovatiecentra, het bedrijfsleven alsook het maatschappelijk middenveld en de sociale partners zo nauw mogelijk bij de ontwikkeling van een gemeenschappelijke visie worden betrokken; 17. onderstreept het belang van nauwe samenwerking binnen de kennisdriehoek voor kennisoverdracht zoals die bijvoorbeeld in het kader van het Europees Instituut voor onderzoek en innovatie of in regionale innovatieclusters en innovatiecentra plaatsvindt; onderstreept in dit verband het belang van "investeren in mensen"; 18. verzoekt de publieke en private actoren gebruik te maken van de diverse financieringsmogelijkheden voor deze acties in het kader van het EFRO voor 2014-2020, onder meer door ondersteuning voor het opzetten van regionale kweekvijvers voor innovatie en door de ontwikkeling van interactie en synergieën tussen universiteiten, andere instellingen voor onderzoek en hoger onderwijs, innovatieve en creatieve ondernemers en bedrijven, bedrijfsondersteunende diensten en investeerders, zoals bijvoorbeeld in de creatieve en culturele bedrijfssectoren het geval is; 19. is van mening dat daartoe passende structuren en een efficiënt beheer nodig zijn en dat de overheidsinstanties en ministeries een cultuur van onderlinge samenwerking en samenwerking met het bedrijfsleven en andere actoren tot stand moeten brengen; verzoekt de regionale en nationale beleidsmakers en overheidsinstanties hun interne procedures overeenkomstig de behoeften van het nieuwe "ondernemingsgezinde ontdekkingsproces" te moderniseren, en met name een nauwer en duurzaam overleg met de betrokken actoren aan te gaan; moedigt kmo's, met name in regio's met een groot aandeel kmo's, aan om via geschikte platforms samen te werken om een grotere rol te kunnen spelen in het proces van slimme specialisatie; beveelt aan om de beschikbare middelen voor capaciteitsopbouw zo nodig te gebruiken om overheidsinstanties en belanghebbenden het heft meer in eigen handen te laten nemen; 20. is van mening dat aan alle betrokken regionale overheidsinstanties en actoren zo nodig hoogwaardige opleidingen en seminars moeten worden aangeboden die gericht zijn op vraagstukken met betrekking tot de voorbereiding en tenuitvoerlegging van de strategieën voor slimme specialisatie; Synergie-effecten tussen de steunprogramma's bereiken 21. is ingenomen met de door de Commissie en de EU-wetgever behaalde successen in het streven naar betere randvoorwaarden voor synergieën tussen de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESIF's) en andere EU-programma's, zoals Cosme en met name Horizon 2020, bijvoorbeeld door de tarieven te harmoniseren of steun te combineren (13) ; 22. roept de regio's op om ten volle gebruik te maken van alle steun-, samenwerkings- en investeringsmogelijkheden, met inbegrip van acties stroomopwaarts en stroomafwaarts (14) , teneinde synergieën tussen de ESIF's en Horizon 2020 te bevorderen en zo de innovatiekloof tussen de regio's te dichten; 23. roept de regio's met een achterstand bij de opbouw van onderzoeksinfrastructuur en ‑capaciteit op om samenwerking met uitmuntende onderzoeksinstellingen in de zin van "teaming/twinning for excellence" te bevorderen teneinde zelf kenniscentra op te bouwen die in de toekomst aan de gehele regionale economie ten goede zullen komen; 24. roept de regio's op om zich in het kader van de strategie intensief bezig te houden met de vraag hoe investeringen in de particuliere sector kunnen worden gestimuleerd, aangezien het investeringspotentieel op het vlak van O&amp;O&amp;I hier duidelijk nog verder kan worden vergroot; 25. verzoekt alle regionale en nationale actoren die belast zijn met de opzet en uitvoering van de RIS 3-strategie, het stappenplan van het Europees Strategieforum voor onderzoeksinfrastructuren (ESFRI), de ESIF's en Horizon 2020 nauwer samen te werken bij de planning en coördinatie en, waar nodig, de nodige structuren (15) te ontwikkelen om de diverse niveaus van het overheidsoptreden via netwerken onderling te integreren; verzoekt de lidstaten best practices inzake dergelijke structuren uit te wisselen; 26. vraagt DG REGIO en DG RTD hun inspanningen om de programma's verenigbaar te maken, vol te houden zodat er synergieën tot stand kunnen worden gebracht; onderstreept dat er gezamenlijke steun moet worden verleend om de nationale en regionale autoriteiten te helpen bij het opstellen en uitvoering van hun respectieve strategieën; verwacht dat DG REGIO en DG RTD daartoe nauwer gaan samenwerken, met name door leidraden voor de betrokken actoren op te stellen; 27. verwelkomt alle inspanningen om de adviesdiensten uit te breiden; is van mening dat het nuttig zou zijn om ook de potentiële ontvangers van middelen uit het programma Horizon 2020 en de betrokken adviescentra op passende wijze bij deze uitwisseling te betrekken; Nauwe samenwerking tussen regio's: de externe dimensie 28. verzoekt de regio's niet alleen hun interne betrekkingen tussen onderwijs- en onderzoeksinstellingen, ondernemingen en overheid te verbeteren, maar ook allianties te smeden met andere regio's om de eigen waardeketen aan te vullen; 29. benadrukt dat kansen worden bevorderd als de partners van kennis- en innovatiegemeenschappen (KIG's) in de regio's nauw samenwerken met de autoriteiten en organisaties die betrokken zijn bij de opstelling en uitvoering van de RIS 3-strategieën zoals omschreven in bijlage IV bij COM(2011)0615 , 2011/0276(COD) , C7-0335/2011, met inbegrip van partnerschappen met regio's die als gastregio optreden voor bestaande en potentiële colocatiecentra, zoals regionale implementatie‑ en innovatiegemeenschappen (RII's); 30. acht het van essentieel belang dat de regionale specialisatiestrategieën bijdragen tot de oprichting van nieuwe Europese expertisenetwerken in diverse sectoren en zo het concurrentievermogen en de internationale aanwezigheid van de Europese Unie helpen versterken; 31. is van mening dat regionale samenwerking, door de overdracht van kennis en technologie die daarmee gepaard gaat, enorm veel voordeel kan opleveren, zowel voor de regio's, met betrekking tot hun economisch potentieel ter plaatse, als voor de EU; verwijst daarbij naar zeer succesvolle samenwerkingsvormen zoals die in het kader van het initiatief "Kennisregio's"; 32. wijst erop dat veel regio's nog terugschrikken voor de complexe analyse- en coördinatiekosten; moedigt de regio's daarom aan om gebruik te maken van de door de wetgever voorziene optie om maximaal 15% van de programmamiddelen buiten het programmagebied te investeren (16) ; 33. onderstreept dat grensgebieden vaak met uitdagingen van gelijke aard te kampen hebben vanwege hun gemeenschappelijke territoriale kenmerken; verzoekt de Commissie, de lidstaten en de lokale en regionale autoriteiten om met behulp van de EU-financiering voor interregionale samenwerking, grensoverschrijdende strategieën voor slimme specialisatie uit te werken en grensoverschrijdende clusters op te richten; 34. verwelkomt de mogelijkheden op het vlak van territoriale samenwerking waarin het gemeenschappelijk strategisch kader voorziet (17) ; verwelkomt ook elke andere vorm van kleinschalige internationalisering door de regio's en actoren die namens de regio's werken; o o o 35. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien de brief van de voorzitter van de Conferentie van commissievoorzitters d.d. 9 december 2011, – gezien de artikelen 211 en 212 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie constitutionele zaken ( A7-0412/2013 ), 1. besluit onderstaande wijziging in zijn Reglement op te nemen; 2. besluit dat deze wijziging op de eerste dag van de eerstvolgende vergaderperiode in werking treedt en van toepassing is op de goedkeuringsprocedures waarvoor de bevoegde commissie nog geen aanbeveling heeft aangenomen; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit ter informatie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Parlement en de Raad ( COM(2012)0394 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 192, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C7-0185/2012), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 12 december 2012 (1) , – na raadpleging van het Comité van de Regio's, – gezien de schriftelijke toezegging van de vertegenwoordiger van de Raad van 4 oktober 2013 om het standpunt van het Europees Parlement goed te keuren, overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid en de adviezen van de Commissie industrie, onderzoek en energie en de Commissie vervoer en toerisme ( A7-0168/2013 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in haar voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 14 januari 2014 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) nr. .../2014 van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EU) nr. 510/2011 tot vaststelling van de modaliteiten voor het halen van de 2020-doelstelling inzake de reductie van de CO 2 -emissies van nieuwe lichte bedrijfsvoertuigen (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) nr. 253/2014.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2011)0707 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 169 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan de Commissie het voorstel bij het Parlement heeft ingediend (C7‑0397/2011), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 28 maart 2012 (1) , – gezien het advies van het Comité van de Regio's van 4 mei 2012 (2) , – gezien de schriftelijke toezegging van de vertegenwoordiger van de Raad van 23 oktober 2013 om het standpunt van het Europees Parlement goed te keuren, overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie interne markt en consumentenbescherming en de adviezen van de Begrotingscommissie en de Commissie juridische zaken ( A7-0214/2012 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in haar voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 14 januari 2014 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) nr. .../2014 van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een meerjarig consumentenprogramma voor de jaren 2014-2020 en tot intrekking van Besluit nr. 1926/2006/EG (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) nr. 254/2014.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2011)0906 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 207 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C7‑0524/2011), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de schriftelijke toezegging van de vertegenwoordiger van de Raad van 28 oktober 2013 om het standpunt van het Europees Parlement goed te keuren, overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie internationale handel ( A7-0212/2012 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast (1) ; 2. neemt kennis van de verklaringen van de Commissie die als bijlage bij onderhavige resolutie zijn gevoegd; 3. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in haar voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 4. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 14 januari 2014 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) nr. .../2014 van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 774/94 van de Raad, wat de aan de Commissie toe te kennen uitvoeringsbevoegdheden en gedelegeerde bevoegdheden betreft (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) nr. 252/2014.) BIJLAGE BIJ DE WETGEVINGSRESOLUTIE Verklaring van de Commissie over codificatie De aanneming van deze verordening zal leiden tot een aanzienlijk aantal wijzigingen in de handelingen in kwestie. Ter verbetering van de leesbaarheid van de betrokken handelingen zal de Commissie zo spoedig mogelijk na de aanneming van beide handelingen en ten laatste voor 30 september 2014, een codificatie ervan voorstellen. Verklaring van de Commissie over gedelegeerde handelingen In het kader van deze verordening herinnert de Commissie aan haar toezegging in punt 15 van de kaderovereenkomst over de betrekkingen tussen het Europees Parlement en de Commissie, namelijk dat zij in het kader van de opstelling van gedelegeerde handelingen het Parlement alle informatie en documentatie over haar bijeenkomsten met nationale deskundigen zal verstrekken. (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2011)0918 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 207 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C7‑0005/2012), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de schriftelijke toezegging van de vertegenwoordiger van de Raad van 28 oktober 2013 om het standpunt van het Europees Parlement goed te keuren, overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie internationale handel ( A7-0209/2012 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast (1) ; 2. neemt kennis van de verklaringen van de Commissie die als bijlage bij onderhavige resolutie zijn gevoegd; 3. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in haar voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 4. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 14 januari 2014 met het oog op de vaststelling van Verordening ( EU) nr. .../2014 van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van de Verordeningen (EG) nr. 2008/97, (EG) nr. 779/98 en (EG) nr. 1506/98 van de Raad op het gebied van de invoer van olijfolie en andere landbouwproducten uit Turkije, wat de aan de Commissie te verlenen gedelegeerde bevoegdheden en uitvoeringsbevoegdheden betreft (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) nr. 255/2014 BIJLAGE BIJ DE WETGEVINGSRESOLUTIE Verklaring van de Commissie over codificatie De aanneming van deze verordening zal leiden tot een aanzienlijk aantal wijzigingen in de handelingen in kwestie. Ter verbetering van de leesbaarheid van de betrokken handelingen zal de Commissie zo spoedig mogelijk na de aanneming van beide handelingen en ten laatste voor 30 september 2014, een codificatie ervan voorstellen. Verklaring van de Commissie over gedelegeerde handelingen In het kader van deze verordening herinnert de Commissie aan haar toezegging in punt 15 van de kaderovereenkomst over de betrekkingen tussen het Europees Parlement en de Commissie, namelijk dat zij in het kader van de opstelling van gedelegeerde handelingen het Parlement alle informatie en documentatie over haar bijeenkomsten met nationale deskundigen zal verstrekken. (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2011)0530 ), – gezien artikel 294, lid 2, en de artikelen 43, lid 2, en 114 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C7‑0234/2011), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het gemotiveerde advies dat in het kader van protocol (nr. 2) betreffende de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid is uitgebracht door het Luxemburgse parlement, en waarin wordt gesteld dat het ontwerp van wetgevingshandeling niet strookt met het subsidiariteitsbeginsel, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 7 december 2011 (1) , – gezien de schriftelijke toezegging van de vertegenwoordiger van de Raad van 14 oktober 2013 om het standpunt van het Europees Parlement goed te keuren, overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid en het advies van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling ( A7-0158/2012 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in haar voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 14 januari 2014 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) nr. .../2014 van het Europees Parlement en de Raad inzake de definitie, de aanduiding, de aanbiedingsvorm, de etikettering en de bescherming van geografische aanduidingen van gearomatiseerde wijnbouwproducten en houdende intrekking van Verordening (EEG) Nr. 1601/91 van de Raad (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) nr. 251/2014.) Het Europees Parlement, – gezien Richtlijn 2009/31/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 betreffende de geologische opslag van kooldioxide en tot wijziging van Richtlijn 85/337/EEG van de Raad, de Richtlijnen 2000/60/EG, 2001/80/EG, 2004/35/EG, 2006/12/EG en 2008/1/EG en Verordening (EG) nr. 1013/2006 van het Europees Parlement en de Raad (1) (CCS-richtlijn), – gezien de mededeling van de Commissie van 27 maart 2013 over de toekomst van koolstofafvang en -opslag in Europa ( COM(2013)0180 ), – gezien het groenboek van de Commissie van 27 maart 2013 getiteld "Een kader voor het klimaat- en energiebeleid voor 2030" ( COM(2013)0169 ), – gezien het klimaat- en energiepakket van de EU van december 2008, – gezien zijn resolutie van 15 maart 2012 over een routekaart naar een concurrerende koolstofarme economie in 2050 (2) , – gezien artikel 48 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid en het advies van de Commissie industrie, onderzoek en energie ( A7-0430/2013 ), A. overwegende dat koolstofafvang en -opslag (CCS) een veelbelovende technologie is die de enige manier zou kunnen zijn om te komen tot een aanzienlijke vermindering van CO 2 -emissies van industriële bronnen, en die de mogelijkheid biedt om CO 2 -emissies van met fossiele brandstoffen gestookte krachtcentrales significant te verminderen, maar dat investeringen nodig zijn evenals demonstratie op industriële schaal om innovatie te bevorderen, een kostenverlaging te verzekeren, en de milieuveiligheid ervan te bevestigen; B. overwegende dat het Internationale Energieagentschap verwacht dat fossiele brandstoffen tegen 2030 nog altijd 75% van de wereldwijde energiemix zullen vertegenwoordigen, en meent dat met CCS bijna 20% van de tegen 2050 vereiste vermindering van CO 2 -emissies kan worden verwezenlijkt en dat als deze technologie niet wordt ingezet 40% extra moet worden geïnvesteerd in elektriciteit om een temperatuurstijging van meer dan 2°C te voorkomen; C. overwegende dat CCS de enige technologie is die een sterke verlaging van de CO 2 -uitstoot kan opleveren in belangrijke takken van industrie, zoals de staal-, de cement- en de chemische sector en in olieraffinaderijen, en in combinatie met het gebruik van biomassa voor de opwekking van elektriciteit, tot een netto vermindering van de CO 2 -emissies kan bijdragen; D. overwegende dat uitgaande van het huidige gebruik van fossiele brandstoffen en de prognoses voor de toekomst bij eenzelfde gebruik, CCS van cruciaal belang lijkt te zijn voor het verwezenlijken van de doelstelling om de mondiale temperatuurstijging te beperken tot minder dan 2°C; E. overwegende dat de ontwikkeling van CCS moet worden beschouwd als een strategie die complementair is aan de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen in het kader van de overgang naar een koolstofarme economie; F. overwegende dat de regeringsleiders in 2007 hoopten tegen 2015 over een twaalftal demonstratie-installaties voor CCS te beschikken, maar dat dit voornemen alleen betaalbaar was met een hoge koolstofprijs en dus niet kan worden gerealiseerd; G. overwegende dat de ontwikkeling van deze technologie geen stimulans mag vormen om het percentage energiecentrales dat fossiele brandstoffen gebruikt te laten toenemen; H. overwegende dat de EU haar technologische voorsprong op het gebied van CCS stilaan verliest en, nu nog slechts één project in aanmerking komt voor steun uit het NER300-financieringsinstrument en de meeste projecten in het kader van het Europees energieprogramma voor herstel zijn stopgezet of opgeschort, geen effectief beleid heeft om topprojecten op het gebied van CCS te bevorderen; I. overwegende dat het publiek te allen tijde een volledig en duidelijk beeld van de voordelen en mogelijke gevaren van CCS moet worden gegeven voordat projecten op commerciële schaal worden ontwikkeld; De ambities opschroeven 1. erkent dat de toepassing van CCS de EU de mogelijkheid beidt om haar doelstellingen inzake koolstofemissiereducties tegen 2050 tegen de laagst mogelijke kosten te halen en dat deze technologie in het bijzonder noodzakelijk is om industriesectoren met een grote CO 2 -uitstoot koolstofarm te maken; meent dat CCS ook zou kunnen bijdragen aan een diverse en zekere energievoorziening terwijl tegelijkertijd arbeidsplaatsen worden behouden en gecreëerd; herhaalt dat dringend CCS-vlaggenschipprojecten voor de gehele productieketen moeten worden ontwikkeld om de beste en economisch meest voordelige oplossingen te bepalen, en verzoekt de Commissie om doelstellingen te bepalen voor de verwezenlijking van dit doel; is zich ervan bewust dat, gezien de aanzienlijke investeringen die moeten worden gedaan, naast het emissiehandelssysteem (ETS) van de EU ook andere instrumenten nodig zijn om onderzoek te bevorderen en te zorgen voor de technische en veilige toepassing van CCS; 2. is van mening dat CCS weliswaar gedeeltelijk zou kunnen bijdragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen inzake de vermindering van broeikasgasemissies, maar dat het nog beter zou zijn als de lidstaten deze doelstellingen zonder het gebruik van CCS zouden bereiken; 3. verzoekt de Commissie om de toepassing van CCS niet alleen aan te moedigen in verband met energieopwekking uit kolen en gas, maar eveneens in een aantal industriële sectoren, zoals de chemische sector, de metaal-, ijzer-, staal- en cementindustrie, en in olieraffinaderijen; benadrukt dat de Commissie het vraagstuk rond de toepassing van CCS moet behandelen binnen het klimaat- en energiekader voor de periode tot 2030 en voorstellen moet doen om bij te dragen aan de uitvoering op korte termijn van CCS-vlaggenschipprojecten; 4. roept de Commissie en de lidstaten op verstrekkende maatregelen te nemen om internationale samenwerking te stimuleren en het gebruik van technologieën die de gevolgen van de klimaatverandering verminderen, te bevorderen, teneinde groeiende economieën in de richting van minder koolstofintensieve ontwikkelingsalternatieven, zoals CCS, te dirigeren; 5. is van mening dat in het actieplan voor staal specifiek dient te worden gewezen op de noodzaak om in de staalsector CCS-vlaggenschipprojecten te ontwikkelen; Leidende rol van de lidstaten 6. erkent dat de toepassing van CCS onmogelijk is zonder de steun van de lidstaten en particuliere investeerders, en dat laatstgenoemden het onvoorwaardelijke en soevereine recht hebben de toepassing ervan te bevorderen of te voorkomen; merkt op dat bepaalde lidstaten te kennen hebben gegeven dat naar verwachting CCS geen rol zal spelen in hun strategieën om de CO 2 -uitstoot te verminderen, maar dat dit de lidstaten die menen dat technologie een effectieve rol kan spelen in hun overgang naar een koolstofarme economie, er niet van moet weerhouden de nodige investeringen te doen; 7. herinnert de Commissie eraan dat het Parlement heeft aangedrongen op wetgeving waarbij de lidstaten worden verplicht een strategie voor de overgang naar een koolstofarme economie vóór 2050 uit te werken; stelt voor dat deze nationale routekaarten om de vijf jaar worden bijgewerkt; verwacht dat hierin wordt vastgesteld of en hoe CCS in de betrokken lidstaten zal worden toegepast; 8. verzoekt de Commissie voor te stellen dat de lidstaten ertoe worden verplicht voorafgaand aan de VN-conferentie over klimaatverandering (UNFCCC-conferentie) in 2015 nationale routekaarten voor de overgang naar een koolstofarme economie op te stellen en te publiceren; 9. onderstreept dat, bij een lage koolstofprijs, de lidstaten die de toepassing van CCS willen bevorderen een sleutelrol moeten spelen bij het verzekeren van een transparante inkomstenstroom en de eventueel noodzakelijke bijkomende financiële steun, om ervoor te zorgen dat vlaggenschipprojecten worden opgezet en uitgevoerd, terwijl zij tegelijkertijd de exploitanten die bij hun pioniersprojecten met hoge ontwikkelingskosten worden geconfronteerd een behoorlijk rendement op hun investeringen moeten verzekeren; merkt op dat passende regelgeving eveneens nodig zou kunnen zijn indien CCS met een commercieel doel zal worden toegepast; erkent dat de normen op het gebied van milieuveiligheid moeten worden nageleefd; EU-regelgeving en financiering 10. verzoekt de Commissie de oprichting van een EU-investeringsfonds voor industriële innovatie te bestuderen, om de ontwikkeling van innovatieve klimaatvriendelijke technologieën, waaronder CCS-vlaggenschipprojecten, andere innovatieve koolstofarme technologieën en maatregelen voor de vermindering van CO 2 -emissies van energie-intensieve industrieën en hun processen, te bevorderen; stelt voor dit fonds te financieren uit de verkoop van emissierechten uit de EU-ETS; benadrukt dat dit niet mag leiden tot een nieuwe last voor de EU-begroting; erkent dat bij de vaststelling van de parameters voor het gebruik van een dergelijk fonds rekening moet worden gehouden met de ervaring opgedaan met de beperkingen en het gebrek aan flexibiliteit van het financieringsmechanisme NER300; 11. is van mening dat CCS-beleidsmaatregelen en -strategieën uitsluitend mogen worden ontwikkeld op basis van harde feiten ten aanzien van de positieve effecten die deze zullen hebben op het milieu, de stabiliteit van de Europese industrie, de werkgelegenheid in de EU en de betaalbaarheid van energie voor de burgers en de industrie; 12. meent dat de steun voor CCS op de lange termijn vooral moet komen van een passend CO 2 -prijssignaal; stelt voor dat de Commissie een debat op gang brengt over mogelijke opties door een analyse te verrichten van systemen waarbij producenten worden verplicht CCS-certificaten voor te leggen die de CO 2 -emissies die door opslag of behandeling zijn vermeden aantonen, in verhouding tot de CO 2 die de in de handel gebrachte fossiele brandstoffen bevatten; 13. wenst dat de Commissie een leidraad voor de lidstaten opstelt over de verschillende financiële en andere mechanismen waarvan zij gebruik zouden kunnen maken om de ontwikkeling van CCS te bevorderen en aan te moedigen, en om toegang te krijgen tot ondersteuningsfondsen binnen de EU-begroting ; 14. neemt kennis van het besluit van de Europese Investeringsbank om leningen voor de bouw van steenkoolcentrales met een emissie van meer dan 550g CO 2 /kWh te verbieden; onderstreept dat de invoering van strikte emissieprestatienormen van essentieel belang is indien geen financiële steun voor de ontwikkeling van CCS wordt verstrekt; 15. stelt voor dat de Commissie overweegt op welke wijze het Fonds voor onderzoek inzake kolen en staal kan worden gebruikt om de precommerciële demonstratie van CCS in de desbetreffende industriële sectoren te steunen; 16. waardeert de steun die de Noorse regering voor CCS-projecten in de EU heeft betuigd en spreekt de wens uit dat in het kader van de onderhandelingen over de volgende programmeringsperiode een verzoek om financiële steun voor CCS-vlaggenschipprojecten zal worden gedaan; 17. verzoekt de Commissie de voordelen te beoordelen van het aanwijzen en het ontwikkelen van het CCS-proefproject "Ciuden" in Spanje, dat met EU-middelen ten bedrage van 100 miljoen euro wordt gesteund, als testfaciliteit voor afvangtechnologieën en CO 2 -opslag op het vasteland; Vervoer en opslag 18. erkent dat aanzienlijke besparingen mogelijk zijn door het creëren van CCS-clusters van industriële installaties met gezamenlijke pijpleidingen of andere CO 2 -transportsystemen; meent dat van exploitanten in het algemeen niet kan worden verwacht dat zij rekening houden met toekomstige vereisten van andere installaties, en dat grote investeringen zoals pijpleidingen die uiteindelijk voor het vervoer van CO 2 uit verschillende bronnen kunnen worden gebruikt, door middel van publiek-private partnerschappen kunnen worden gerealiseerd; onderstreept dat de lidstaten die CCS willen toepassen een directe rol zouden kunnen spelen bij het verzekeren van CSS-vervoer en de beschikbaarstelling van opslaginfrastructuur; 19. roept op tot een nauwere samenwerking met de Verenigde Staten en Canada in de vorm van een uitwisseling van expertise en goede praktijken in het licht van de activiteiten die worden ondernomen op het gebied van CCS in het kader van de bilaterale dialoog met Canada en de VS over schone energie; 20. benadrukt dat we moeten beseffen dat nieuwe koolstofarme technologieën elkaar aanvullen en niet met elkaar concurreren; benadrukt dat voor zowel hernieuwbare energiebronnen als CCS een rol is weggelegd in de toekomstige energiemix van de EU en dat de ontwikkeling van CCS niet ten koste mag gaan van de verwezenlijking van de verplichte EU-doelstelling betreffende de ontwikkeling van hernieuwbare energie; verzoekt om maatregelen om het gebruik van beide technologieën te bevorderen binnen het klimaat- en energiekader voor de periode tot 2030; 21. merkt op dat gezien de geologische gesteldheid van Europa, een groot aantal locaties gevonden zou kunnen worden die zouden kunnen worden gebruikt voor de permanente opslag van grote hoeveelheden CO 2, in het bijzonder onder de Noordzee op grote afstand van de bewoonde wereld; ondersteunt EU-maatregelen en het gebruik van EU-middelen voor de vaststelling van gemeenschappelijke normen voor opslaglocaties, de identificatie van geschikte opslaglocaties in heel Europa, de ontwikkeling van proefprojecten en de voorbereiding van locaties voor opslag op commerciële schaal op het grondgebied van lidstaten die hierachter staan; 22. verzoekt de Commissie de opstelling van een Europese atlas van potentiële CO 2 -opslaglocaties te bevorderen; 23. erkent dat artikel 6 van het Protocol van Londen is gewijzigd waardoor het geen obstakel meer hoeft te vormen voor het grensoverschrijdende vervoer van CO 2 voor opslag; merkt echter op dat de ratificatie van deze wijziging vele jaren zou kunnen kosten; verzoekt de Commissie te verduidelijken of er omstandigheden zijn waarin zij de grensoverschrijdende overbrenging van CO 2 zal toestaan in de periode voorafgaand aan de ratificatie van het protocol; Aansprakelijkheid bij opslag 24. neemt kennis van de bezorgdheid van een aantal mogelijke CCS-exploitanten volgens welke de vereisten en aansprakelijkheden die hun worden opgelegd voor de geologische opslag van CO 2 op locaties die door de lidstaten zijn goedgekeurd, niet-kwantificeerbaar en te ruim zijn; herinnert echter aan de regels inzake de verantwoordelijkheid voor CO 2 -opslag zoals vastgesteld in de richtlijn betreffende de geologische opslag van CO 2 (de CCS-richtlijn) en aan de verplichtingen voor de houders van een opslagvergunning; 25. is het ermee eens dat het onopzettelijk vrijkomen van CO 2 uit een opslaglocatie moet worden voorkomen en dat de ecologische integriteit van projecten moet worden beschermd overeenkomstig artikel 1 van de CCS-richtlijn; verzoekt de Commissie richtsnoeren te bieden betreffende de mate waarin de details van nalevingsovereenkomsten vooraf moet worden vastgelegd door middel van onderhandelingen tussen mogelijke exploitanten en de bevoegde autoriteiten van de lidstaat in kwestie; 26. wijst erop dat de CCS-richtlijn de lidstaten veel ruimte laat om te bepalen welke financiële garanties de CCS-exploitanten moeten bieden en hoeveel tijd verloopt alvorens de verantwoordelijkheid voor een gesloten opslaglocatie wordt overgedragen aan de bevoegde autoriteit; stelt voor dat lidstaten die de ontwikkeling van CCS willen bevorderen een actievere rol en een grotere verantwoordelijkheid op zich nemen dan tot dusver het geval was; 27. verzoekt de Commissie haar richtsnoeren bij de CCS-richtlijn te herzien om deze punten te verduidelijken; 28. meent dat de vereiste van de CCS-richtlijn volgens welke de exploitanten bij het vrijkomen van CO 2 , emissierechten moeten inleveren geen rekening houdt met de verplichte dure herstelmaatregelen; vreest dat dit een bijkomende hinderpaal is voor de ontwikkeling van CCS; verzoekt de Commissie bij de evaluatie van de CCS-richtlijn een wijziging van deze bepaling voor te stellen; "Klaar voor CO 2- afvang en -opslag"-status 29. onderstreept dat het niet langer aanvaardbaar is te investeren in krachtcentrales of industriële installaties met een naar verwachting hoge CO 2 -uitstoot, zonder rekening te houden met de vraag hoe de emissies in de toekomst zullen worden verminderd; 30. benadrukt dat CCS volgens een Eurobarometer-enquête grotendeels onbekend is bij de Europese bevolking, maar dat mensen die ermee bekend zijn er meestal voorstander van zijn; vraagt de Commissie en de lidstaten om de voorlichting te verbeteren teneinde meer bekendheid te geven aan CCS, en acht een groter begrip van CCS van cruciaal belang voor de aanvaarding onder het publiek en daarmee het succes van CCS; 31. merkt op dat de lidstaten verschillende criteria kunnen hanteren bij de uitvoering van de bepalingen van de CCS-richtlijn die vereisen dat een evaluatie van de afvang-, transport- en opslagcapaciteit wordt verricht alvorens exploitatievergunningen voor krachtcentrales worden afgegeven; 32. verzoekt de Commissie voor te stellen dat in de lidstaten die hebben besloten gebruik te maken van CCS-technologie, een passende voorbereiding voor de toepassing van CCS, of andere maatregelen om de uitstoot van CO 2 aanzienlijk te verminderen, verplicht kunnen worden gesteld bij de bouw van alle nieuwe met fossiele brandstoffen gestookte krachtcentrales en industriële installaties met een hoge CO 2 -uitstoot vanaf een bepaalde grootte, behalve in geval van vermindering van de piekvraag of wanneer een lidstaat heeft voldaan aan de wettelijke verplichting om een routekaart te publiceren over hoe de emissiereductiedoelstellingen voor 2050 zonder het gebruik van CCS kunnen worden gerealiseerd; 33. vraagt de Commissie te analyseren en te rapporteren in welke mate CCS tegen bepaalde peildata, bijvoorbeeld 2030, moet zijn ontwikkeld, om te zorgen dat CCS een beduidende bijdrage kan leveren aan de emissiereductiedoelstellingen voor 2050; Afvang en gebruik van koolstof 34. verwelkomt de diverse initiatieven om CO 2 zo te gebruiken dat de globale uitstoot in de atmosfeer vermindert en om alternatieve producten te ontwikkelen zoals duurzame vervoersbrandstoffen; verzoekt de Commissie in het bijzonder dringend de mogelijkheden te onderzoeken van het veilige gebruik van CO 2 om de terugwinning van olie en gas in de EU te verbeteren; o o o 35. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien de mededeling van de Commissie van 6 december 2012 "Actieplan e-gezondheidszorg 2012-2020 – Innovatieve gezondheidszorg voor de 21e eeuw" ( COM(2012)0736 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 30 april 2004 "e-Gezondheidszorg – een betere gezondheidszorg voor de burgers van Europa: Een actieplan voor een Europese Ruimte voor e-gezondheidszorg" ( COM(2004)0356 ), – gezien de aanbeveling van de Commissie van 2 juli 2008 over grensoverschrijdende interoperabiliteit van systemen voor elektronische medische dossiers (2008/594/EC), – gezien de mededeling van de Commissie van 4 november 2008 "Telegeneeskunde ten bate van de patiënten, de gezondheidszorgstelsels en de maatschappij" ( COM(2008)0689 ), – gezien Richtlijn 2011/24/EU van het Europees Parlement en de Raad van 9 maart 2011 betreffende de toepassing van de rechten van patiënten bij grensoverschrijdende zorg, – gezien het eHealth Strategies-verslag van de Commissie van januari 2011 "European countries on their journey towards national eHealth infrastructures" (1) , – gezien artikel 48 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid en de adviezen van de Commissie interne markt en consumentenbescherming, de Commissie regionale ontwikkeling en de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid ( A7-0443/2013 ), A. overwegende dat de gelijke toegang tot een kwalitatief hoogwaardige universele gezondheidszorg een internationaal erkend grondrecht is, met name in de EU; B. overwegende dat de toegang tot zorgstelsels in veel gevallen beperkt is door financiële of regionale omstandigheden (bijv. in dunbevolkte gebieden), en dat e‑gezondheidssystemen een belangrijke rol kunnen spelen bij het wegnemen van deze ongelijkheden in de gezondheidszorg; C. overwegende dat het vertrouwen van patiënten in de aan hen verleende gezondheidsdiensten van cruciaal belang is om een hoogwaardige gezondheidszorg te waarborgen; D. overwegende dat het optreden van de Unie volgens artikel 168 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie een aanvulling vormt op het nationale beleid, en gericht dient te zijn op verbetering van de volksgezondheid, preventie van ziekten en aandoeningen bij de mens en het wegnemen van bronnen van gevaar voor de fysieke en mentale gezondheid; E. overwegende dat het optreden van de Unie op het gebied van de e-gezondheid daarom bestaat uit het helpen van alle bevoegde autoriteiten op lokaal, regionaal, nationaal of staatsniveau hun inspanningen op nationaal en grensoverschrijdend niveau te coördineren en uit het ondersteunen van hun maatregelen wanneer interventie een toegevoegde waarde kan bieden, met als doel om de kwaliteit van het leven van burgers te verbeteren; F. overwegende dat de economische neergang bezuinigingen in de nationale begrotingen voor gezondheidszorg noodzakelijk maakt, hetgeen ertoe leidt dat er oplossingen moeten worden gevonden om de doeltreffendheid van de zorgstelsels te vergroten en bijgevolg de duurzaamheid ervan te waarborgen; G. overwegende dat e-gezondheid een kostenefficiënte en doeltreffende manier moet zijn om gezondheidszorgdiensten te verlenen aan patiënten met als doel om hun medische kosten te verlagen zonder onnodige lasten te creëren voor de huidige nationale zorgstelsels; H. overwegende dat ongelijkheden die het gevolg zijn van de digitale kloof zich tot de gezondheidszorg zullen uitbreiden als de toegang tot hogesnelheidsinternet niet wordt verbeterd naarmate e-gezondheidsdiensten worden uitgebreid; I. overwegende dat de organisatorische en culturele benaderingen van de zorgverlening, die van lidstaat tot lidstaat verschillen, van aanzienlijke waarde zijn, met name voor de stimulering van innovatie; J. overwegende dat we te maken hebben met een groot aantal problemen in de gezondheidszorg die grensoverschrijdend van aard zijn; K. overwegende dat burgers steeds mobieler worden binnen de zorgstelsels van hun eigen land, en het voor sommige patiënten nu gebruikelijker is te kiezen voor een medische behandeling buiten het land van hun verblijfplaats; L. overwegende dat in artikel 4, lid 5, van Richtlijn 2011/24/EU van het Europees Parlement en de Raad van 9 maart 2011 betreffende de toepassing van de rechten van patiënten bij grensoverschrijdende gezondheidszorg wordt bepaald dat het optreden van de Unie de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten betreffende het taalgebruik onverlet laat; M. overwegende dat patiënten niet gebaat zijn bij het onnodig herhalen van klinische onderzoeken wanneer de uitslagen daarvan al zijn opgenomen in hun medische dossiers en zorgverleners die hen elders behandelen toegang hebben tot die dossiers; N. overwegende dat de informatie- en communicatietechnologie (ICT) voldoende ontwikkeld is om voor e-gezondheidssystemen te worden toegepast, en dat er in verschillende lidstaten en andere landen wereldwijd bevredigende resultaten zijn behaald die talrijke voordelen met zich meebrengen op nationaal niveau, met name als manier om de patiëntveiligheid te versterken, een holistische patiëntbenadering te vergemakkelijken, de ontwikkeling van gepersonaliseerde geneesmiddelen te bevorderen en de doeltreffendheid – en zodoende de duurzaamheid – van zorgstelsels te vergroten; O. overwegende echter dat er meer investeringen nodig zijn in onderzoek, ontwikkeling, evaluatie en toezicht om zeker te stellen dat e-gezondheidssystemen (met inbegrip van mobiele toepassingen) tot positieve resultaten leiden; P. overwegende dat ICT-deskundigen, consumenten, patiënten, onofficiële zorgverleners, de zorgsector in het algemeen en artsen in het bijzonder, evenals openbare gezondheidsdiensten, moeten samenwerken; Q. overwegende dat succesvolle e-gezondheidsinitiatieven en -projecten zoals epSOS of het VPH-initiatief (Virtual Physiological Human initiative) de enorme waarde van e‑gezondheidsoplossingen hebben aangetoond; R. overwegende dat meer belang moet worden gehecht aan databanken (zoals cloud computing) en aan hun locatie en beheer, en overwegende dat de veiligheid van databanken een prioriteit moet vormen; S. overwegende dat voorrang moet worden gegeven aan de juridische aspecten en de gegevensbescherming met betrekking tot de e-gezondheid, en overwegende dat, aangezien gegevens over de gezondheid van patiënten uiterst gevoelig van aard zijn, een passend evenwicht moet worden gevonden tussen gegevensbescherming en de toegang tot gegevens, en duidelijkheid moet worden geschept over de aansprakelijkheid; T. overwegende dat er in alle lidstaten behoefte is aan wettelijke kaders met betrekking tot e‑gezondheid; U. overwegende dat er behoefte is aan EU-richtsnoeren voor een correct gebruik van patiëntgegevens in de zorgsector; V. overwegende dat moet worden gestimuleerd dat de normen voor het ontwerp van e-gezondheidssystemen in de hele EU worden toegepast en dat de e-gezondheidssystemen uit de verschillende lidstaten interoperabel zijn, om te garanderen dat zij doeltreffend zijn op Europese en grensoverschrijdende schaal en om tegelijkertijd te waarborgen dat standaardiseringsmaatregelen alleen gericht zijn op interoperabiliteit en niet tot een monopolistische positie van één enkele partij leiden; W. overwegende dat niet alle burgers en zorgverleners de mogelijkheid hebben om ICT-tools te gebruiken of over de benodigde vaardigheden beschikken om van e‑gezondheidsdiensten gebruik te maken; X. overwegende dat dientengevolge, en om alle partijen te voorzien van de vereiste kennis en vaardigheden om met e-gezondheid te werken, Y. overwegende dat vrouwen, vanwege hun langere levensverwachting en de geslachtsgerelateerde prevalentie van bepaalde ziekten, in grotere mate dan mannen worden getroffen door chronische en tot invaliditeit leidende ziekten; Z. overwegende dat voor patiënten met chronische ziekten een multidisciplinaire aanpak nodig is; AA. overwegende dat e-gezondheidsoplossingen het potentieel hebben om het welzijn van met name chronisch zieke patiënten te vergroten, aangezien het eenvoudiger is hen thuis te behandelen; 1. is ingenomen met de mededeling van de Commissie met de titel "Het Actieplan e‑gezondheidszorg 2012-2020 – Innovatieve gezondheidszorg voor de 21e eeuw", dat het in 2004 aangenomen Actieplan e-gezondheidszorg actualiseert door het opzetten van verdere acties, met name voor betere toegang tot gezondheidsdiensten, lagere zorgkosten en meer gelijkheid onder de Europese burgers; verzoekt de Commissie met klem zich ervoor te blijven inzetten dat e-gezondheidszorg in de gehele EU volledig wordt overgenomen; 2. is van oordeel dat e-gezondheidszorg, ondanks al haar tekortkomingen, een groot potentieel biedt en ten goede zou kunnen komen aan zorgverleners, patiënten, mantelzorgers en de bevoegde overheden zelf; 3. wijst op het potentieel van e-gezondheidstoepassingen om gedecentraliseerd gezondheidszorgbeleid op regionaal of lokaal niveau mogelijk te maken en gezondheidszorgbeleid aan te passen aan de lokale behoeften en verschillen; 4. is van oordeel dat de benodigde instrumenten moeten worden geboden om realtime gegevens aan te wenden om de voordelen en risico's beter te kunnen beoordelen, om nadelige ontwikkelingen te kunnen voorspellen, en om de doeltreffendheid van de evaluatie van gezondheidstechnologieën te verbeteren; 5. benadrukt dat e-gezondheidstoepassingen voor iedereen toegankelijk moeten zijn en dat toegankelijkheid bij de ontwikkeling van elk product of elke softwaretoepassing een verplichte voorwaarde moet zijn, om ongelijkheden met betrekking tot toegang te voorkomen; 6. beveelt aan dat de nodige maatregelen worden getroffen om de digitale kloof tussen de verschillende regio's van de lidstaten te dichten, en om ervoor te zorgen dat alle EU-burgers in gelijke mate profiteren van de toegang tot en het gebruik van e‑gezondheidsdiensten, en dat deze niet tot sociale of territoriale ongelijkheden zullen leiden, zodat patiënten worden bereikt die niet vertrouwd zijn met ICT, evenals patiënten die anders zouden worden uitgesloten of minder goed worden bereikt door de nationale gezondheidssystemen; 7. verzoekt de Commissie en de lidstaten te zorgen voor gelijke toegang voor vrouwen op het gebied van e-gezondheid, niet alleen als patiënten maar ook als zorgverleners (al dan niet professioneel), ICT-deskundigen en beleidsmakers; benadrukt het feit dat vrouwen gedurende hun hele leven betrokken zijn bij alle niveaus van de gezondheidssector; 8. roept de Commissie op e-gezondheidsdiensten aan te moedigen en te bevorderen die ontworpen zijn voor (informele) mantelzorgers, om hen bij te staan bij hun vaak zware zorgtaken en om hen in staat te stellen de best mogelijke zorg te verstrekken; 9. wijst erop dat het van essentieel belang is dat de zorgsector de "e-gezondheidscultuur" omarmt, en de juiste omstandigheden schept zodat e-gezondheid patiënten meer zeggenschap kan bieden en hun vertrouwen wint; 10. benadrukt in dit verband hoe belangrijk het is om zorgverleners, patiënten en patiëntenorganisaties een grotere rol te geven bij de ontwikkeling en uitvoering van het Actieplan e‑gezondheidszorg; 11. benadrukt met name dat moet worden gewaarborgd dat patiënten de mogelijkheid krijgen om de informatie over hun gezondheid in te kijken, te gebruiken en te raadplegen en vraagt de Commissie en de lidstaten daarom aandacht te besteden aan de gezondheidskennis van patiënten, om te waarborgen dat e-gezondheidsinstrumenten doeltreffend worden toegepast; 12. vraagt de Commissie en de lidstaten bijzondere aandacht te besteden aan digitale geletterdheid en technische opleidingen, teneinde ervoor te zorgen dat e-gezondheidsinstrumenten, met name telegeneeskunde, daadwerkelijk doeltreffend zijn en toegankelijk zijn voor de hele bevolking; 13. betreurt de voorgestelde bezuinigingen op de Connecting Europe Facility voor digitale en breedbanddiensten ten zeerste, vooral gezien het momenteel sterk verminderde concurrentievermogen in de Unie; hoopt dat de financiering uit hoofde van Horizon 2020 op dit gebied gehandhaafd blijft; moedigt lokale en regionale overheden aan doeltreffend gebruik te maken van EU-middelen voor de financiering van e-gezondheidszorg – zonder besparingen in de traditionele gezondheidszorg door te voeren door bijvoorbeeld lokale ziekenhuizen te sluiten – en kennis op het gebied van gezondheidszorg uit te wisselen; 14. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan dat zij de nodige economische, materiële en menselijke middelen ter beschikking te stellen om ervoor te zorgen dat de toegang tot en het gebruik van e-gezondheidsdiensten niet zullen bijdragen aan de territoriale ongelijkheden die nu al de toegang tot bestaande ICT-diensten belemmeren; 15. verzoekt met name de bevoegde autoriteiten binnen de lidstaten met klem ten volle gebruik te maken van de EU-structuurfondsen om de beschikbaarheid van internetverbindingen te verbeteren en de digitale kloof te verkleinen; 16. roept de Commissie op deze inspanningen via de Digitale Agenda voor Europa te ondersteunen, het gebruik van deze middelen voor dit doel te vergemakkelijken, duidelijke richtsnoeren voor financiering te verstrekken om de ICT- en gezondheidssectoren rechtstreeks te ondersteunen, en nauwer met telecomexploitanten samen te werken om de beschikbaarheid van breedbandinternet in kaart te brengen; 17. roept de Commissie en de lidstaten op nieuwe e-gezondheidsinstrumenten te ontwikkelen die toegankelijk en gebruiksvriendelijk zijn voor ouderen en gehandicapten; 18. roept de Commissie op e-gezondheidsdiensten aan te moedigen voor vrouwen die in een isolement leven, waarmee niet enkel vrouwen worden bedoeld die in afgelegen gebieden wonen, maar ook aan huis gebonden vrouwen die niet beschikken over de mobiliteit en/of het netwerk voor (sociale) ondersteuning die nodig zijn om hun gezondheid en welzijn te onderhouden; 19. vraagt dat de Commissie en de lidstaten ook een belangrijke bijdrage leveren bij het samenbrengen van de verschillende belanghebbenden om ervaring en optimale werkmethoden uit te wisselen; 20. pleit in het licht van deze overwegingen voor de oprichting van een platform voor samenwerking op het gebied van onderzoek tussen patiënten, de academische wereld, de industrie en zorgverleners, om een doeltreffend en alomvattend e-gezondheidsbeleid tot stand te brengen; 21. wijst erop dat de ontwikkeling van e-gezondheidstoepassingen, met inbegrip van het gebruik en hergebruik van gezondheidsgegevens, maatregelen vereist op het gebied van vertrouwelijkheid, gegevensbescherming, aansprakelijkheid en vergoeding, om ervoor te zorgen dat gevoelige gegevens beschermd zijn tegen hacking, illegale verkoop en andere vormen van misbruik; is in dit verband verheugd over het voornemen van de Commissie om een studie te laten uitvoeren inzake de juridische aspecten van e-gezondheidsdiensten; 22. dringt bij de Commissie en de lidstaten aan op richtsnoeren en wetgevingsvoorstellen die een oplossing bieden voor de huidige juridische lacunes, met name op het gebied van bevoegdheden en aansprakelijkheid, en verzoekt hen in de hele EU te zorgen voor een doeltreffende toepassing van het e-gezondheidssysteem; 23. vraagt de Commissie en de lidstaten richtsnoeren en wetgeving te ontwikkelen over de juridische aspecten en de gegevensbescherming met betrekking tot de e-gezondheid, in het bijzonder wetgeving die een veilige uitwisseling, verwerking en analyse van gegevens mogelijk maakt, om zo een passend evenwicht te bereiken tussen gegevensbescherming en de toegang tot gegevens; 24. verzoekt de Commissie en de lidstaten toe te zien op een goed beheer van activiteiten ten aanzien van gezondheidsinformatie op internet; 25. onderstreept dat artsen, andere zorgverleners, patiënten en mantelzorgers toegang moeten hebben tot permanente en gespecialiseerde bijstand en opleiding op het gebied van e‑gezondheid, om hen te helpen hun digitale vaardigheden te ontwikkelen en zo optimaal gebruik te maken van e-gezondheidsdiensten, zonder dat de sociale en territoriale ongelijkheden worden vergroot; 26. meent dat de aandacht bij bijstand en opleiding vooral moet uitgaan naar: 27. beveelt aan dat zowel bij de ontwikkeling van e-gezondheidstoepassingen als bij de evaluatie en controle daarvan rekening wordt gehouden met de standpunten van artsen en andere zorgverleners en van patiëntenverenigingen; 28. onderstreept dat de gezondheidszorg een menselijke dimensie moet behouden, met name gezien de vergrijzende bevolking en gezien het feit dat het daardoor steeds moeilijker wordt om medische van sociale aspecten te onderscheiden; roept de Commissie bijgevolg op ervoor te zorgen dat e-gezondheidstechnologieën niet in de plaats komen van de vertrouwensrelatie tussen patiënten en hun (gezondheids)zorgverleners; 29. verzoekt de lidstaten en de Commissie bewustzijns- en informatiecampagnes met betrekking tot e‑gezondheid en IT op te starten (rekening houdende met sociale en territoriale ongelijkheden) om het gebrek aan kennis en vertrouwen onder patiënten, burgers en zorgverleners aan te pakken; is van oordeel dat deze campagnes moeten worden toegespitst op de sociale doelgroep, aangezien de informatievoorziening en de actieve deelname van burgers randvoorwaarden zijn voor een goede ontwikkeling van het nieuwe model gezondheidsdiensten; 30. spoort de lidstaten aan de samenwerking op het gebied van e-gezondheid te intensiveren, zowel op nationaal als regionaal maar ook op grensoverschrijdend niveau, zodat de op dit vlak meest gevorderde landen hun kennis kunnen overdragen aan de minder ervaren landen; 31. verzoekt de lidstaten hun ervaringen, kennis en optimale werkwijzen te delen en met de Commissie en belanghebbenden en onderling samen te werken, om zo de doeltreffendheid van de patiëntgerichte e-gezondheidssystemen te vergroten; 32. benadrukt dat de lidstaten daartoe moeten blijven samenwerken via elektronische platformen waarop zij optimale werkwijzen met betrekking tot e-gezondheidssystemen en ‑oplossingen kunnen delen, en dat zowel de Commissie als de lidstaten de verbinding tussen de verschillende e-gezondheidsprojecten in de EU moeten ondersteunen; 33. onderstreept het potentieel van apps voor mobiele apparaten voor patiënten, met name voor patiënten met chronische ziekten, en staat positief tegenover de ontwikkeling van nuttige, specifiek gezondheidsgerichte apps met alleen door medisch specialisten gecontroleerde inhoud; 34. roept de Commissie op met een "Actieplan m-gezondheidszorg" voor mobiele apparaten te komen dat richtsnoeren voor markttoezicht op apps voor mobiele gezondheid moet bevatten, om de bescherming van de gegevens en de betrouwbaarheid van de verstrekte gezondheidsinformatie te waarborgen, en te verzekeren dat deze apps onder adequaat medisch toezicht worden ontwikkeld; 35. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan om wetgeving te ontwikkelen over ICT-applicaties voor mobiele apparaten op het gebied van gezondheidszorg om de echtheid van de informatie die wordt doorgegeven te waarborgen en het gebrek aan juridische duidelijkheid en transparantie aangaande het gebruik van de door deze applicaties verzamelde gegevens aan te pakken; 36. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan dat zij blijven werken aan proefprojecten zoals het epSOS-project, het project "Renewing health", en/of het VPH-initiatief (Virtual Physiological Human initiative), zodat interoperabiliteit op Europees niveau tot stand kan worden gebracht, en dat zij innovatieve oplossingen voor persoonsgerichte zorg blijven ondersteunen, met inbegrip van geavanceerde modellering en simulatie, die nodig zijn om de doelstellingen van gepersonaliseerde en prognostische geneeskunde te realiseren; 37. onderstreept dat de organisatie van zorgstelsels een bevoegdheid van de lidstaten is; verzoekt de Commissie echter met klem bij het uitstippelen van haar beleid en bij het aanpakken van de botsende prioriteiten op het gebied van e-gezondheid te blijven samenwerken met zorgverleners, patiëntenorganisaties, belangrijke belanghebbenden en de bevoegde autoriteiten, zonder de voornaamste prioriteit – namelijk de toegang van patiënten tot een doeltreffend en betaalbaar zorgstelsel – uit het oog te verliezen; 38. onderstreept dat e-gezondheid voor nieuwe banen zorgt in de geneeskunde, de onderzoekssector en gezondheidsdiensten, en roept met het oog hierop de Commissie op nationale autoriteiten aan te moedigen gebruik te maken van EU-middelen om programma's voor e-gezondheid en grensoverschrijdende bedreigingen voor de gezondheid te financieren; 39. verzoekt de lidstaten – gezien het feit dat het Actieplan e-gezondheidszorg tot doel heeft nieuwe werkgelegenheid te creëren in de onderzoeks-, gezondheids-, geneesmiddelen- en ICT-sector – bijzondere aandacht te besteden aan genderevenwicht in het onderwijs, opleidingen en aanwerving in al deze sectoren; 40. roept de Commissie en de lidstaten op samen te werken om binnen nationale begrotingen voor gezondheidszorg duurzame financieringsmodellen te ontwikkelen voor e‑gezondheidsdiensten, en hierbij andere belanghebbenden te raadplegen zoals zorgverzekeraars, nationale gezondheidsinstellingen, zorgverleners en patiëntenorganisaties; 41. benadrukt dat innovatie op het gebied van e‑gezondheid kansen voor het bedrijfsleven schept en bijdraagt tot toekomstige groei; 42. benadrukt dat meer onderzoek moet worden gedaan naar e‑gezondheidssystemen, maar zonder dat de onderzoeksuitgaven een rechtstreeks effect hebben op de kosten van de geleverde diensten; 43. roept de Commissie dringend op binnen toekomstige kaderprogramma's op het gebied van onderzoek en ontwikkeling middelen toe te wijzen aan e-gezondheid; 44. benadrukt dat erop moet worden toegezien dat kleine en middelgrote ondernemingen (kmo's) passende steun krijgen, om gelijke concurrentievoorwaarden in de e-gezondheidssector te waarborgen, de markttoegang voor kmo's op dit terrein te bevorderen en ervoor te zorgen dat zij bijdragen aan de sociale en territoriale samenhang; 45. roept de Commissie daarom op projecten van kmo's op het gebied van e-gezondheid te ondersteunen en te faciliteren door richtsnoeren vast te stellen in de e-gezondheidsmarkt en de samenwerking tussen kmo's enerzijds en belanghebbenden, onderzoeksorganen en zorgverzekeraars anderzijds te verbeteren om te zorgen voor innovatie voor zorgverleners; 46. onderstreept dat transparantie en concurrentie nodig zijn bij de ontwikkeling van ICT-instrumenten door kmo's, om te zorgen voor betaalbare prijzen voor e‑gezondheidsinstrumenten; 47. roept de Commissie en de lidstaten op normen te ontwikkelen voor de verzameling en uitwisseling van gegevens over grensoverschrijdende volksgezondheidskwesties en de rapportage hierover; 48. spoort de Commissie en de lidstaten aan samen te werken met patiënten en andere belanghebbenden met het oog op het vaststellen van instrumenten en modellen voor e‑gezondheid die van pas kunnen komen bij de tenuitvoerlegging en ontwikkeling van artikel 12 van Richtlijn 2011/24/EU, dat betrekking heeft op de ontwikkeling van Europese referentienetwerken tussen zorgaanbieders en expertisecentra; 49. verzoekt de Commissie en de lidstaten zich te blijven inspannen voor de tenuitvoerlegging van artikel 14 van Richtlijn 2011/24/EU betreffende de toepassing van de rechten van patiënten bij grensoverschrijdende gezondheidszorg, waarmee het e-gezondheidsnetwerk tot stand wordt gebracht; 50. roept de Commissie op alle regionale autoriteiten die bevoegd zijn op het gebied van e‑gezondheidstoepassingen de mogelijkheid te geven deel uit te maken van het bij Richtlijn 2011/24/EU opgezette e-gezondheidsnetwerk; 51. onderstreept de noodzaak van een ethische praktijkcode voor grensoverschrijdende activiteiten waarbij geen afbreuk wordt gedaan aan het subsidiariteitsbeginsel; 52. benadrukt dat het van essentieel belang is dat patiënten zich toegang kunnen verschaffen tot hun eigen persoonlijke gezondheidsgegevens; beklemtoont dat patiënten die voorafgaand toestemming hebben gegeven voor het gebruik van deze gegevens altijd op duidelijke en transparante wijze moeten worden geïnformeerd over hoe deze gegevens worden verwerkt; 53. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan de normen voor de verwerking van persoonsgegevens die zijn neergelegd in het voorstel voor een verordening betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens toe te passen zodra deze van kracht is geworden; 54. wijst erop dat in alle lidstaten internationale normen moeten worden toegepast bij de vormgeving en uitwisseling van de gegevens, dat internationale codes moeten worden ontwikkeld voor e-gezondheidsberoepen en dat de definities moeten worden geharmoniseerd; 55. is in dit opzicht ingenomen met de voortdurende internationale samenwerking met de Wereldgezondheidsorganisatie en de OESO; 56. is verheugd over de samenwerking tussen de EU en de VS op het gebied van e‑gezondheid, die zich kenmerkt door de voortdurende opzet van gezamenlijke initiatieven, zoals de initiatieven die zijn ontwikkeld in het kader van het memorandum van overeenstemming over samenwerking op het gebied van gezondheidsinformatie en ICT, en met name de gezamenlijk ontwikkelde routekaart van de Europese Commissie en het Amerikaanse ministerie van Volksgezondheid en Sociale Zaken voor de ontwikkeling van internationaal erkende normen en implementatiemaatregelen voor de interoperabiliteit van elektronische gezondheidsinformatiesystemen; 57. onderstreept dat moet worden toegezien op een technische standaardisatie en interoperabiliteit van ICT-oplossingen en gegevensuitwisseling op alle niveaus van Europese zorgstelsels, en dat richtsnoeren moeten worden ontwikkeld voor de interoperabiliteit van deze stelsels in de gehele EU; 58. beklemtoont hoe belangrijk het is om te zorgen voor interoperabiliteit tussen de respectievelijk door patiënten en door artsen gebruikte softwaretoepassingen, om betere resultaten te bereiken en de communicatie te verbeteren; 59. is verheugd over het voornemen van de Commissie om tegen 2015 een interoperabiliteitskader voor e‑gezondheidszorg voor te stellen, en beschouwt dit als een zeer belangrijke stap in de richting van meer zeggenschap voor de patiënt in e‑gezondheidszorg; vindt het belangrijk dat in dit kader de gestandaardiseerde rapportage in medische dossiers wordt opgenomen, evenals steun voor de ontwikkeling van medische hulpmiddelen, met inbegrip van een toepassing voor de automatische elektronische opslag van medische gegevens; 60. onderstreept dat de culturele en taalkundige verscheidenheid van de Europese Unie bij de technische standaardisatie en de interoperabiliteit van de Europese gezondheidssystemen ten volle moet worden geëerbiedigd; 61. meent dat de ontwikkeling van e-gezondheidsinstrumenten niet alleen door technologische of economische belangen mag worden gedreven, maar ook gericht moet zijn op de doeltreffendheid en de bruikbaarheid van de instrumenten ten aanzien van de verbetering van de gezondheid en de kwaliteit van leven, en benadrukt dat de belangen van de patiënten, waaronder ook ouderen en gehandicapten, daarbij voorop moeten staan; 62. roept de lidstaten eveneens op om bij de bevordering van dit plan de nadruk te leggen op het streven naar het nodige evenwicht tussen mannen en vrouwen; 63. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan een genderevenwichtige benadering van gezondheidszorg en geneeskunde te bevorderen, en bij de tenuitvoerlegging van het Actieplan e-gezondheidszorg rekening te houden met de specifieke behoeften van vrouwen en meisjes als begunstigden van gezondheidszorg; 64. onderstreept het belang van wereldwijde enquêtes voor de verzameling van onderzoeksgegevens op het gebied van e-gezondheid; 65. beveelt de lidstaten en de Commissie aan om met de hulp van het Europees Instituut voor gendergelijkheid (EIGE) naar geslacht uitgesplitste gegevens te verzamelen over de eerste bevindingen ten aanzien van de toegankelijkheid en de effecten van e‑gezondheidssystemen en -instrumenten, en dringt erop aan maatregelen te nemen met het oog op de uitwisseling van beste praktijken op het vlak van de uitvoering van e‑gezondheid; 66. herhaalt dat het toekomstige Actieplan e-gezondheidszorg de volgende hoofdbeginselen moet garanderen: 67. vraagt de Commissie om de twee jaar een voortgangsverslag te publiceren met betrekking tot de uitvoering in de afzonderlijke lidstaten van het Actieplan e-gezondheidszorg, waaruit duidelijk wordt welke innovatieve wijzigingen aan dit instrument zijn aangebracht om de burgers hoogwaardige en efficiënte zorgstelsels te bieden; verzoekt de Commissie voorts in het licht hiervan doeltreffende indicatoren op nationaal en EU-niveau vast te stellen om de vorderingen en de resultaten van de geplande acties te meten, met bijzondere aandacht voor mogelijke discriminatie of ongelijke toegang waarvan consumenten of patiënten het slachtoffer zouden kunnen zijn; 68. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, het Comité van de Regio's en de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien het vijfpuntenactieplan (1) ingediend door de Commissie in maart 2013 na de ontdekking van een enorm netwerk van fraudeurs die paardenvlees voor rundvlees lieten doorgaan, – gezien Verordening (EG) nr. 882/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2004 inzake officiële controles op de naleving van de wetgeving inzake diervoeders en levensmiddelen en de voorschriften inzake diergezondheid en dierenwelzijn, – gezien Verordening (EG) nr. 178/2002 van het Europees Parlement en de Raad van 28 januari 2002 tot vaststelling van de algemene beginselen en voorschriften van de levensmiddelenwetgeving, tot oprichting van een Europese Autoriteit voor voedselveiligheid en tot vaststelling van procedures voor voedselveiligheidsaangelegenheden, – gezien Verordening (EU) nr. 1169/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2011 betreffende de verstrekking van voedselinformatie aan consumenten, tot wijziging van Verordeningen (EG) nr. 1924/2006 en (EG) nr. 1925/2006 van het Europees Parlement en de Raad en tot intrekking van Richtlijn 87/250/EEG van de Commissie, Richtlijn 90/496/EEG van de Raad, Richtlijn 1999/10/EG van de Commissie, Richtlijn 2000/13/EG van het Europees Parlement en de Raad, Richtlijnen 2002/67/EG en 2008/5/EG van de Commissie, en Verordening (EG) nr. 608/2004 van de Commissie, – gezien het voorstel voor een verordening betreffende officiële controles en andere officiële activiteiten die worden uitgevoerd om de toepassing van de levensmiddelen- en diervoederwetgeving en van de voorschriften inzake diergezondheid, dierenwelzijn, plantgezondheid, teeltmateriaal en gewasbeschermingsmiddelen te waarborgen ( COM(2013)0265 ), – gezien het verslag van de Europese Rekenkamer van 11 oktober 2012 over de omgang met belangenconflicten bij vier agentschappen van de Europese Unie, – gezien artikel 48 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid en de adviezen van de Commissie interne markt en consumentenbescherming en de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling ( A7-0434/2013 ), A. overwegende dat de algemene beginselen van de levensmiddelenwetgeving van de EU, overeenkomstigs Verordening (EG) nr. 178/2002, het in de handel brengen van onveilig voedsel verbieden, alsook frauduleuze praktijken, de vervalsing van voedsel en alle andere praktijken die de consument kunnen misleiden; B. overwegende dat Verordening (EG) nr. 1924/2006 inzake voedings- en gezondheidsclaims voor levensmiddelen en Verordening (EU) nr. 1169/2011 betreffende de verstrekking van voedselinformatie aan consumenten gedetailleerde bepalingen bevatten die misleidende reclame en etikettering verbieden; C. overwegende dat het huidige EU-regelgevingskader voor voedselveiligheid en de voedselketen tot nu toe heeft geleid tot een hoog niveau van voedselveiligheid voor Europese consumenten; overwegende dat de huidige wetgeving echter nog steeds zwakheden vertoont en niet altijd betrouwbaar is, en dat er daarom verbeteringen in de praktijk nodig zijn; D. overwegende dat tegelijkertijd recente gevallen van voedselfraude het vertrouwen van de consument in de voedselketen hebben aangetast, met negatieve gevolge voor de landbouw- en voedingssector, aangezien deze schandalen het algemene beeld van deze voor de Europese economie wezenlijke sector schaden; overwegende dat het uiterst belangrijk is om het consumentenvertrouwen in Europese levensmiddelen te herstellen, zowel binnen als buiten de EU; overwegende dat evenwel moet worden benadrukt dat het overgrote deel van de Europese levensmiddelen van uitstekende kwaliteit is en bijgevolg internationale erkenning verdient; E. overwegende dat transparantie een essentieel onderdeel is van de wijze waarop de Commissie en de lidstaten voedselveiligheidscontroles aanpakken; F. overwegende dat de levensmiddelensector een van de grootste economische sectoren in de EU is, die 48 miljoen banen verstrekt en jaarlijks 715 miljard euro waard is; G. overwegende dat individuele gevallen van voedselfraude een negatief effect hebben gehad op het imago van de hele levensmiddelensector; H. overwegende dat de levensmiddelenwetgeving van de EU zeer nauwkeurig is wat betreft voedselveiligheid en voorziet in controles en tests op residuen en andere vervuiling van levensmiddelen en diervoeder, maar dat er geen kader bestaat dat specifiek gericht is op voedselfraude, afgezien van de algemene bepaling dat consumenten niet misleid mogen worden; I. overwegende dat er ook problemen zijn geconstateerd bij de uitvoering van de huidige wetgeving en dat er behoefte is aan doeltreffendere officiële controles van levensmiddelen van dierlijke oorsprong in elke fase van de voedselketen; J. overwegende dat er geen statistieken bestaan over de frequentie van voedselfraude in de EU en dat de Commissie pas kort geleden voedselfraude tot een nieuw actiegebied heeft gemaakt; K. overwegende dat in recente gevallen van voedselfraude onder andere paardenvlees als rundvlees en vlees van met fenylbutazon behandelde paarden als eetbaar paardenvlees in de handel zijn gebracht, gewoon meel als biologisch meel, legbatterij-eieren als biologische eieren en strooizout als consumentenzout in de handel zijn gebracht, met methanol vervuilde alcohol voor de productie van gedistilleerde dranken is gebruikt, met dioxinen verontreinigde vetten in diervoeder zijn verwerkt en vissoorten en visserijproducten verkeerd zijn geëtiketteerd; L. overwegende dat voedselfraude meestal wordt gepleegd waar de mogelijkheden en de aanlokkelijkheid groot zijn en de pakkans en de sancties klein zijn; M. overwegende dat de voedselketen vaak lang en complex is en dat vele exploitanten van levensmiddelenbedrijven en andere partijen erbij betrokken zijn; overwegende dat consumenten steeds minder goed weten hoe hun voedsel wordt geproduceerd en overwegende dat afzonderlijke bedrijven niet altijd het overzicht hebben over de gehele voedselketen en hiertoe niet verplicht zijn; N. overwegende dat de enorme fraude met paardenvlees in kant-en-klaarmaaltijden in heel Europa het symptoom is van een oncontroleerbare gemondialiseerde leveringsketen, een levensmiddelensysteem dat erop gericht is steeds meer en goedkoper te produceren, en een onvolledig etiketteringssysteem; O. overwegende dat handelaren en tussenpersonen in de voedselketen niet altijd geregistreerd en gecertificeerd zijn als exploitanten van levensmiddelenbedrijven; overwegende dat de Commissie en de lidstaten vaak geen zekerheid hebben over de manier waarop niet-geregistreerde handelaren te werk gaan; P. overwegende dat na ernstige gevallen van voedselfraude veroordeelde frauderende levensmiddelenbedrijven soms door de nationale bevoegde autoriteiten worden gesloten; overwegende dat deze bedrijven zich kort daarna ergens anders laten registreren en hun activiteiten gewoon voortzetten; overwegende dat informatie-uitwisseling over veroordeelde frauderende bedrijven tussen de lidstaten het toezicht op deze bedrijven zou verbeteren, zodat kan worden voorkomen dat zij opnieuw gaan frauderen; Q. overwegende dat de lidstaten verantwoordelijk zijn voor de uitvoering en handhaving van de EU-levensmiddelenwetgeving en dat handhavings- en controleactiviteiten dus vaak tot nationaal niveau beperkt blijven, waardoor grensoverschrijdend EU-toezicht niet of nauwelijks bestaat; R. overwegende dat de nationale autoriteiten geneigd zijn hun controles op voedselveiligheid te concentreren en geen prioriteit te geven aan voedselfraude, vaak door een gebrek aan capaciteit en middelen; S. overwegende dat de bevoegde autoriteiten van sommige lidstaten over gespecialiseerde politie-eenheden ter bestrijding van voedselfraude beschikken; overwegende dat in sommige lidstaten de controleactiviteiten gedeeltelijk worden overgedragen aan particuliere controle-instanties; overwegende dat in andere lidstaten de controles volledig door de bevoegde autoriteiten worden uitgevoerd; T. overwegende dat het systeem voor snelle waarschuwingen voor levensmiddelen en diervoeders een nuttig instrument is voor de snelle uitwisseling van informatie tussen lidstaten en de Commissie, zoals kort geleden bij de fraude met paardenvlees; U. overwegende dat het Voedsel- en Veterinair Bureau (VVB) van de Commissie belast is met de controles op de naleving van de EU-vereisten inzake voedselveiligheid en -kwaliteit, en overwegende dat het typisch is dat de VVB-audits vooraf worden aangekondigd en worden voorbereid in samenwerking met de bevoegde autoriteiten; overwegende dat het VVB vanwege zijn geringe capaciteit slechts een beperkt aantal controles per jaar kan uitvoeren; overwegende dat het VVB kenbaar heeft gemaakt dat het momenteel niet over voldoende middelen en know-how beschikt om zich op voedselfraude te kunnen richten; V. overwegende dat de waarschuwingen over de toename van het aantal geslachte paarden in bepaalde lidstaten volledig zijn genegeerd door de bevoegde autoriteiten, en met name het VVB; W. overwegende dat Europol een stijging van het aantal gevallen van voedselfraude heeft geconstateerd en verwacht dat deze tendens zich zal voortzetten, in combinatie met de groeiende betrokkenheid van criminele organisaties bij voedselfraude; X. overwegende dat het informatiesysteem van Europol door de lidstaten kan worden gebruikt voor het delen van informatie over grensoverschrijdend onderzoek; overwegende dat Europol uitsluitend op verzoek van de lidstaten deze kan bijstaan met de kennis, analyse-instrumenten en databanken waarover het agentschap beschikt; overwegende dat bij de paardenvleesfraude de lidstaten aanvankelijk terughoudend waren in hun samenwerking met Europol; Y. overwegende dat Europol sinds 2011 met succes verscheidene OPSON-operaties heeft uitgevoerd tegen namaak- en ondermaatse levensmiddelen; overwegende dat Europol bij die operaties samenwerkt met Interpol, de autoriteiten van de lidstaten, niet-EU-landen en particuliere partners; Z. overwegende dat de vermelding van het land of de plaats van oorsprong van vlees en vleesproducten op zich geen fraude voorkomt; overwegende dat de oorsprong van een levensmiddel soms voor een deel de prijs van het levensmiddel bepaalt; AA. overwegende dat de sluiting van de momenteel door de EU geplande vrijhandelsovereenkomsten ertoe zou kunnen leiden dat de Europese voedselveiligheidswetgeving wordt afgezwakt; AB. overwegende dat een nieuwe inspanning moet worden ondernomen om fraude te beschouwen binnen een economische context die wordt gekenmerkt door de mondiale financiële crisis en sociale dumping binnen en buiten de EU; AC. overwegende dat werkwijzen als trading tot een "race to the bottom" op het vlak van kwaliteit, veiligheid en transparantie leiden en gevolgen hebben voor de winstmarges van de hele sector; AD. overwegende dat de distributiepraktijken en het gebruik van tussenpersonen de productiemarkten destabiliseren door de marges van de producenten te verkleinen; Voedselfraude: omvang en definitie 1. betreurt dat de bestrijding van voedselfraude een relatief nieuw onderwerp op de Europese agenda is en dat dit onderwerp in het verleden nooit een sleutelprioriteit is geweest voor wetgeving en handhaving op nationaal en EU-niveau; 2. spreekt zijn bezorgdheid uit over het potentiële effect van voedselfraude op het consumentenvertrouwen, de voedselveiligheid, de werking van de levensmiddelenketen en de stabiliteit van de landbouwprijzen, en benadrukt dat het belangrijk is om het vertrouwen van de Europese consumenten snel te herstellen; 3. vraagt de Commissie dan ook om voedselfraude alle vereiste aandacht te geven en alle nodige maatregelen te nemen om fraudepreventie en -bestrijding tot integraal onderdeel van het EU-beleid te maken; 4. benadrukt dat meer inzicht moet worden verkregen in de omvang, frequentie en aard van voedselfraude in de EU; verzoekt de Commissie en de lidstaten systematisch gegevens over gevallen van fraude te verzamelen, en uit te wisselen over optimale manieren om voedselfraude op het spoor te komen en te bestrijden; 5. merkt op dat de huidige EU-wetgeving niet voorziet in een definitie van voedselfraude en dat de lidstaten verschillend te werk gaan bij het definiëren ervan; meent dat één enkele definitie van wezenlijk belang is voor de ontwikkeling van een Europese aanpak ter bestrijding van voedselfraude; benadrukt dat op korte termijn een geharmoniseerde definitie op EU-niveau moet worden aangenomen, op basis van discussies met de lidstaten, betrokkenen en deskundigen, waarin elementen als niet-naleving van de levensmiddelenwetgeving en/of misleiding van de consument (waaronder het verzwijgen van productinformatie), opzet en potentieel financieel voordeel en/of concurrentievoordeel, moeten worden opgenomen; 6. benadrukt dat levensmiddelenfraude, gezien de aard van de interne markt van de EU, in veel gevallen de grenzen van de lidstaten overschrijdt en een bedreiging vormt voor de gezondheid van alle Europese burgers; 7. merkt op dat recente gevallen van voedselfraude verschillende soorten voedselfraude aan het licht hebben gebracht, zoals vervanging van belangrijke ingrediënten door goedkopere en kwalitatief minderwaardige alternatieven, onjuiste vermelding van bij de bereiding van vlees- of visserijproducten gebruikte diersoorten, onjuiste gewichtsvermelding, verkoop van gewone levensmiddelen als biologische levensmiddelen, onrechtmatig gebruik van kwaliteitslogo's betreffende oorsprong of dierenwelzijn, verkoop van vis uit de aquacultuur met het etiket "in het wild gevangen", verkoop van vis van een inferieure variëteit onder de naam van de hogere categorie of een duurdere soort, namaak en verkoop van levensmiddelen na het verstrijken van de uiterste-houdbaarheidsdatum; 8. wijst erop dat onder andere olijfolie, vis, biologische producten, granen, honing, koffie, thee, kruiden, wijn, bepaalde vruchtensappen, melk en vlees, vaak het voorwerp van fraude zijn; 9. is bezorgd over tekenen die erop wijzen dat het aantal fraudegevallen toeneemt en dat voedselfraude een toenemende tendens is die structurele zwakheden in de voedselketen weerspiegelt; Factoren 10. merkt op dat voedselfraude in het algemeen wordt gepleegd daar waar het mogelijke financiële voordeel groot en de pakkans klein is; vindt het onhoudbaar dat voedselfraude in de EU lucratief is en dat de pakkans relatief klein is; 11. wijst op de complexiteit en het grensoverschrijdende karakter van de voedselketen, in combinatie met het hoofdzakelijk nationale karakter van controles, sancties en handhaving, hetgeen naar verluidt het risico op voedselfraude verhoogt; meent dat een betere traceerbaarheid van ingrediënten en producten in de hele voedselketen fraude zou helpen bestrijden; 12. onderstreept dat er veel aandacht moet worden besteed aan controles op goederen die uit derde landen worden ingevoerd en op de naleving van de EU-normen inzake de veiligheid van levensmiddelen en diervoeder; 13. wijst eveneens op andere factoren die vaak worden genoemd in het kader van voedselfraude, zoals de huidige economische crisis, de bezuinigingsmaatregelen bij controle-instanties en de druk van de detailhandel en andere spelers om de voedselproductie steeds goedkoper te maken; Geleerde lessen en aanbevelingen Institutioneel kader 14. is verheugd over het besluit van de Commissie om een voedselfraudeteam op te richten en erkent de inspanningen van Europol in de strijd tegen voedselfraude; moedigt de Commissie aan om de ontwikkeling van een referentielaboratorium van de EU voor de echtheid van levensmiddelen te overwegen; 15. is verheugd dat de Commissie van plan is in 2014 een conferentie over voedselfraude te organiseren om de betrokkenen beter bewust te maken; 16. is ervan overtuigd dat onaangekondigde onafhankelijke inspecties essentieel zijn om ervoor te zorgen dat de normen inzake voedselveiligheid en etikettering daadwerkelijk worden toegepast; is daarom van mening dat onaangekondigde inspecties de norm dienen te zijn; 17. verzoekt de Commissie om de door het VVB uitgevoerde audits eveneens betrekking te doen hebben op voedselfraude; is van mening dat het VVB en de lidstaten regelmatig onafhankelijke en verplichte onaangekondigde inspecties zouden moeten verrichten om opzettelijke inbreuken op te sporen, teneinde ervoor te zorgen de strengste normen inzake voedselveiligheid effectief worden nageleefd; is van mening dat het belangrijk is dat officiële controles en inspecties op transparante wijze verlopen en dat de verslagen en resultaten van de controles en inspecties bij levensmiddelenbedrijven openbaar worden gemaakt om het vertrouwen van de consument te herstellen en te behouden; 18. betreurt dat de verslagen van het VVB en de audits van de Commissie en de lidstaten weinig zichtbaarheid krijgen en dat er weinig rekening mee wordt gehouden; vraagt de Commissie een sterkere follow-up te geven aan verslagen en aanbevelingen van het VVB; 19. verzoekt de begrotingsautoriteit om de capaciteit en de middelen van het VVB en van het fraudeteam van de Commissie uit te breiden; 20. uit zijn bezorgdheid over de vermindering van de financiële middelen in de EU voor de instanties die deze essentiële controletaken uitvoeren; 21. vraagt de lidstaten en de Europese regio's de controle-instanties van voldoende personeel en financiële en technische middelen te voorzien; 22. benadrukt het feit dat efficiënte controles en inspecties moeten worden uitgevoerd zonder dat dit leidt tot onnodige administratieve rompslomp voor kmo's; 23. stelt voor een jaarlijkse hoorzitting van het VVB door zijn Commissie ENVI te organiseren tijdens welke voltooide en toekomstige audits worden besproken voorafgaand aan de aanneming door het VVB van zijn werkprogramma voor het volgende jaar; 24. vraagt de lidstaten erop toe te zien dat de kwesties die het VVB aan de orde stelt, naar behoren worden aangepakt; 25. merkt op dat eventuele wijzigingen in de procedure voor de herziening en de vaststelling van de prioriteiten van het werkprogramma van het VVB geen wijziging vergen van de wetgevingsprocedure voor de vaststelling van de werkprogramma's van het VVB; 26. vraagt de Commissie en de lidstaten meer bepaald een follow-up te geven aan de bevindingen van de audits van het VVB met betrekking tot vervalste dossiers over de medische behandeling van dieren die bestemd zijn voor de slacht en uitvoer naar de EU, en te beletten dat vlees en andere dierlijke producten uit derde landen in de EU in de handel worden gebracht als niet kan worden gegarandeerd dat zij voldoen aan de voedselveiligheidsvoorschriften van de EU; 27. merkt op dat de lidstaten vaak op hindernissen stuiten bij de vervolging van frauderende exploitanten van levensmiddelenbedrijven met grensoverschrijdende activiteiten binnen de EU, vanwege rechtsbevoegdheidskwesties; betreurt dat de lidstaten niet systematisch met Europol samenwerken in gevallen van grensoverschrijdende voedselfraude, maar vaak bilateraal te werk gaan; 28. erkent het belang van klokkenluiders bij het onthullen van frauduleuze praktijken in de levensmiddelensector; verzoekt de lidstaten om de juiste voorwaarden te creëren voor veilige en anonieme aangiften van kwaadwillige praktijken door klokkenluiders; 29. is van mening dat de nationale bevoegde autoriteiten het publiek voor zover mogelijk en passend moeten informeren over terugroepacties en andere maatregelen van de bevoegde autoriteiten in gevallen van voedselfraude; Wetgevingskader 30. is van mening dat officiële controles niet alleen gericht moeten zijn op voedselveiligheid, maar eveneens op de preventie van fraude en het risico van consumentenmisleiding; is verheugd over het feit dat het voorstel van de Commissie voor een herziening van de officiële controles voorziet in aanvullende controles in verband met voedselfraude in gevallen waarin bevoegde autoriteiten redenen te hebben om frauduleus gedrag te vermoeden bij een bepaald bedrijf; 31. merkt op dat in sommige lidstaten de controles gedeeltelijk worden overgedragen aan particuliere controle-instanties; benadrukt dat de nationale bevoegde autoriteiten altijd toezicht moeten houden op controlestelsels en alle particuliere controlestelsels moeten verifiëren, certificeren en controleren om te zorgen voor naleving van de nationale en internationale normen opdat zij hun bevindingen ter beschikking stellen van openbare agentschappen; 32. verwerpt eventuele plannen om inspectietaken van openbare instanties te delegeren aan bedrijven; 33. is van mening dat de rol van handelaren en het wetgevingskader voor de verkoop tussen bedrijven onderling, moeten worden verduidelijkt; 34. is van mening dat alle commerciële spelers die grondstoffen, voedselingrediënten of voedingsproducten verwerken, verhandelen of opslaan in het kader van de menselijke voedselketen, waaronder handelaren en eigenaren van koel- en vrieshuizen, moeten worden geregistreerd als exploitanten van levensmiddelenbedrijven en aan controles moeten worden onderworpen; 35. is van mening dat levensmiddelenbedrijven moeten weten waar de levensmiddelen of de ingrediënten die zij gebruiken, vandaan komen, dat wil zeggen dat elk levensmiddelenbedrijf in de productieketen zijn deel van de verantwoordelijkheid voor het eindproduct draagt; 36. erkent het belang van duidelijke en transparante etikettering in de handel tussen bedrijven onderling en tussen bedrijven en consumenten, en verzoekt de Commissie de EU-levensmiddelenwetgeving op dit gebied te herzien, om het risico op voedselfraude te verminderen; 37. vraagt om meer bewustzijn van en beter toezicht op de etikettering van tussen bedrijven en van bedrijven aan consumenten verkochte diepvriesproducten; vraagt de Commissie een voorstel in te dienen om op het etiket van vlees en vis verplicht te laten vermelden of, hoe vaak en hoe lang het product in kwestie is ingevroren; 38. is van mening dat de vermelding van het land van oorsprong op zich geen instrument voor de bestrijding van voedselfraude is, maar dat deze kan bijdragen aan een betere traceerbaarheid in de hele voedselketen, stabielere betrekkingen tussen vleesleveranciers en -verwerkers, meer zorgvuldigheid bij de keuze van leveranciers en producten door levensmiddelenbedrijven, en betrouwbaarder informatie voor consumenten, waardoor het consumentenvertrouwen wordt hersteld; 39. herinnert eraan dat Verordening (EU) nr. 1169/2011 bepaalt dat de Commissie uiterlijk in december 2013 uitvoeringshandelingen vaststelt betreffende de verplichte vermelding van het land van oorsprong, de etikettering van vlees van varkens, schapen, geiten en pluimvee, en betreffende de vrijwillige etikettering van levensmiddelen na een effectbeoordeling; 40. verzoekt de Commissie op korte termijn deze uitvoeringhandelingen vast te stellen betreffende de etikettering van vers vlees van varkens, schapen, geiten en pluimvee, en zich hierbij te baseren op de regels die reeds gelden voor niet-verwerkt rund- en kalfsvlees, zodat consumenten op de hoogte worden gebracht van de plaats waar dieren zijn geboren, gehouden en geslacht, en hierbij rekening te houden met de nationale en regionale stelsels voor oorsprongsvermelding van vlees; 41. herinnert er verder aan dat het Parlement in het verleden heeft gepleit voor oorsprongsetikettering voor vlees in verwerkte levensmiddelen, en dat de Commissie werkt aan een verslag over verplichte oorsprongsetikettering voor vlees dat in producten wordt verwerkt; roept de Commissie ertoe haar verslag op korte termijn te presenteren en vervolgens wetgevingsvoorstellen te doen om de vermelding van de oorsprong van vlees in verwerkte levensmiddelen verplicht te stellen, en hierbij rekening te houden met haar effectbeoordelingen en buitensporige kosten en administratieve lasten te voorkomen; 42. vraagt om een betere etikettering van verwerkte producten die vis bevatten, met name wat de oorsprong van de vis en de gebruikte vistechniek betreft; 43. verzoekt de Commissie om zich verder in te spannen, in samenwerking met de belanghebbenden en de lidstaten, om de omvang en de noodzaak van elektronische certificeringssystemen in de voedselketen te onderzoeken, waardoor fraude met papieren certificaten zou kunnen worden teruggedrongen; 44. wenst dat de Commissie een centraal Europees register voor paardenpaspoorten opzet om te voorkomen dat op frauduleuze wijze duplicaten van paspoorten worden afgegeven; 45. uit zijn bezorgdheid over het ontbreken van een Europees wetgevingskader betreffende vlees van gekloonde dieren; 46. vraagt de Commissie een methode te ontwikkelen om vlees van gekloonde dieren te traceren en te identificeren, bijvoorbeeld door een internationale databank met genetische informatie over gekloonde dieren op te zetten; Verantwoord ondernemerschap 47. meent dat het nuttig is dat de levensmiddelensector zelf, ter aanvulling en niet ter vervanging van het stelsel van officiële controles voor de levensmiddelensector, particuliere programma's ter bestrijding van fraude proactief ontwikkelt en gebruikt, zoals eigen controles, analyse, producttraceringsplannen, audits en certificering, en is verheugd over lopende initiatieven zoals het Global Food Safety Initiative en het Food Fraud Initiative van de Michigan State University; 48. verzoekt de Commissie en de lidstaten te overwegen om exploitanten van levensmiddelenbedrijven wettelijk te verplichten bevoegde autoriteiten over gevallen van voedselfraude in te lichten; 49. is van mening dat de detailhandel de bijzondere verantwoordelijkheid heeft om de integriteit van voedingsproducten te waarborgen en van leveranciers een veilige toeleveringsketen te verlangen; meent dat het de verantwoordelijkheid van de detailhandelaars is om te controleren of er ten minste formeel aan de etiketteringsvoorschriften is voldaan; betreurt dat detailhandelaars en exploitanten van levensmiddelenbedrijven primaire producenten onder druk zetten om steeds goedkoper te produceren, vaak ten koste van de kwaliteit van de levensmiddelen of de ingrediënten; 50. merkt op dat levensmiddelenbedrijven momenteel niet altijd weten waar de ingrediënten die zij gebruiken, vandaan komen; is in dit verband van mening dat korte toeleveringsketens (lokaal en regionaal) meer transparantie kunnen waarborgen en de lange, gecompliceerde toeleveringsketens die een belangrijke rol in de voedselfraudecrisis hebben gespeeld, kunnen vervangen; 51. roept de Commissie op wetgevingsvoorstellen in te dienen overeenkomstig Verordening (EU) nr. 1151/2012 inzake kwaliteitsregelingen voor landbouwproducten en levensmiddelen, betreffende een "plaatselijke afzet en rechtstreekse verkoop"-etiket om de desbetreffende markten te ondersteunen en landbouwers te helpen om waarde toe te voegen aan hun producten; Handhaving en controles 52. vraagt de Commissie om, overeenkomstig de artikelen 7 en 17 van Verordening (EU) nr. 1169/2011 betreffende de verstrekking van voedselinformatie aan consumenten, de verkoop van producten die in de handel blijven onder een opzettelijk verkeerde of misleidende benaming te vervolgen of te voorkomen, aangezien ook dit als voedselfraude moet worden beschouwd; 53. is ervan overtuigd dat de bevoegde autoriteiten van houding moeten veranderen en hun administratieve en veterinaire aanpak moeten inruilen voor een aanpak gericht op rechtshandhaving, waarbij zij zich kunnen baseren op de ervaringen van de "flying squad" van de Deense voedselautoriteit en de "Arma dei Carabinieri" en de "Guardia di Finanza" in Italië; benadrukt dat een dergelijke aanpak slechts mogelijk is als speciale rechtbanken beschikken over rechters met deskundigheid op het gebied van de levensmiddelenwetgeving; 54. benadrukt dat de uitvoering van de controles op risico's gebaseerd moet zijn en de ontwikkeling van risicoprofielen en kwetsbaarheidsbeoordelingen voor elke toeleveringsketen en voedingsproduct moet omvatten, uitgaande van lopend transversaal universitair onderzoek op het gebied van voedselauthenticiteit en criminologie, zoals het onderzoek dat momenteel wordt gedaan bij de Vrije Universiteit van Amsterdam en de Universiteit Wageningen; 55. vraagt de Commissie en de lidstaten Europese en nationale onderzoeks- en ontwikkelingsprogramma's verder te stimuleren om technologieën en methoden voor het detecteren van voedselfraude te ontwikkelen en toe te passen, zoals sensortechnologie, gegevensanalyse en productidentificatie, en de tests op korte termijn commercieel beschikbaar te helpen stellen; spreekt zijn erkenning uit voor de bestaande Europese onderzoeksprojecten rond de integriteit en authenticiteit van levensmiddelen, zoals TRACE en Authentic Food; 56. beveelt het VVB en nationale autoriteiten aan om bij hun controles onder andere zogenaamde massabalanscontroles van invoer-, uitvoer- en afvalstromen uit te voeren; 57. pleit voor betere coördinatie en communicatie tussen de nationale instanties die voedselfraude moeten onderzoeken, om de lidstaten te helpen hun inspanningen om dit probleem te bestrijden, op te voeren; roept de Commissie dan ook op om onverwijld een elektronisch systeem in te voeren, op basis van het bestaande systeem voor snelle waarschuwingen voor levensmiddelen en diervoeders (RASFF) zoals voorgesteld door de Commissie, voor snelle informatie-uitwisseling tussen de lidstaten en de Commissie in gevallen van voedselfraude; wenst dat er, naar het voorbeeld van de RASFF-verslagen, jaarlijks verslag wordt uitgebracht over de ontdekte voedselfraudegevallen; 58. wenst dat er een fraudebestrijdingsnetwerk wordt opgericht om de coördinatie tussen de verschillende Europese instanties (Europol, Eurojust, VVB) te verbeteren en zo voedselfraude effectiever te voorkomen en te detecteren; 59. stelt voor om DNA-tests in te voeren als standaardmethode bij controles ter plaatse voor het bepalen van soorten, in het bijzonder wat vlees- en visproducten betreft, en daartoe een centrale DNA-databank op te zetten; 60. vraagt de Commissie iets te doen aan de mazen in de bestaande voedselveiligheids- en traceerbaarheidsvoorschriften met betrekking tot de invoer van levensmiddelen uit derde landen, waarbij het risico van voedselfraude groter is; 61. benadrukt dat de onderhandelingen over vrijhandelsovereenkomsten met de EU niet mogen leiden tot wijzigingen in de Europese wetgeving inzake voedselveiligheid en voedselzekerheid of tot minder capaciteit om op de naleving van die wetgeving toe te zien; 62. is van mening dat de resultaten van controles op een voor de consumenten makkelijk toegankelijke en bevattelijke wijze openbaar moeten worden gemaakt, bijvoorbeeld in de vorm van een notering; is ervan overtuigd dat dit de consumenten zou helpen beslissen en levensmiddelenbedrijven zou stimuleren om goed te presteren; Sancties 63. is verheugd over het voorstel van de Commissie om zwaardere straffen in te stellen om ten minste het geschatte met de overtreding beoogde economische voordeel te neutraliseren, maar is van mening dat deze maatregel niet afschrikwekkend genoeg is; is van mening dat de lidstaten moeten voorzien in boetes voor voedselfraude die naar schatting ten minste twee keer zo hoog zijn als het met de fraude beoogde economische voordeel; meent dat ter verdere ontmoediging nog hogere boetes, waaronder strafrechtelijke boetes, door de lidstaten moeten worden ingesteld, voor gevallen van fraude waarbij de volksgezondheid welbewust in gevaar wordt gebracht, of voor gevallen van fraude met producten bestemd voor kwetsbare consumenten; stelt verder voor om in geval van herhaaldelijke overtredingen de exploitant in kwestie uit het register te laten schrappen; 64. betreurt dat de Commissie geen overzicht heeft van de verschillende nationale sanctiesystemen voor overtredingen op het gebied van voedselfraude en van de werking van deze sanctieregelingen op basis van EU-wetgeving; verzoekt de Commissie zo spoedig mogelijk zo'n overzicht te verkrijgen; 65. vraagt dat er meer rekening wordt gehouden met het dierenwelzijn en dat er strengere sancties worden toegepast als de regels niet worden nageleefd; 66. verzoekt de Commissie om gegevens uit de lidstaten te verzamelen en verslag uit te brengen over de verschillende nationale stelsels wat betreft het soort straffen en de strafmaat voor overtredingen op het gebied van voedselfraude en de werking van de sanctieregelingen; 67. verzoekt de Commissie en de lidstaten ook andere methoden te overwegen om voedselfraude te voorkomen en te ontmoedigen, zoals "naming and shaming" door middel van een Europees register van veroordeelde frauderende levensmiddelenbedrijven; 68. dringt aan op uitbreiding van de huidige traceerbaarheidssystemen en consequente omzetting van de in basisverordening (EG) nr. 178/2002 voorziene volledige traceerbaarheid met betrekking tot levensmiddelen, voedermiddelen, voedselproducerende dieren en alle overige stoffen die bestemd zijn om in een levensmiddel of voedermiddel te worden verwerkt of waarvan verwacht kan worden dat zij hiervoor worden gebruikt; dringt erop aan dat de weg van een product door de hele keten, in alle stadia van productie, verwerking en verkoop, in heel Europa door controleurs zonder lacunes te volgen moet zijn en transparant moet zijn, zodat frauduleuze levensmiddelen in alle productiefasen snel kunnen worden geïdentificeerd; 69. stelt voor onderzoekslaboratoria en laboratoriumpersoneel van bedrijven te verplichten alle resultaten van onderzoek van levens- en voedermiddelen die duiden op fraude of belangrijk zijn voor het bestrijden van fraude, aan de bevoegde toezichthoudende autoriteiten te melden; o o o 70. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de Europese Unie, met name de preambule en de artikelen 3 en 6, – gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, met name de artikelen 6, 9, 145, 151, 152, 153, 154, 156, 159 en 168, – gezien het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, met name de artikelen 1, 3, 27, 31, 32 en 33, – gezien het Europees Sociaal Handvest van 3 mei 1996, met name deel I en deel II, artikel 3, – gezien de fundamentele arbeidsnormen van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) en de conventies en aanbevelingen van de IAO over arbeidsbeheer en arbeidsinspectie (Conventies nr. 81 en 129), die een internationale standaard zijn voor de waarborging van de toepassing van de wettelijke bepalingen inzake arbeidsomstandigheden en bescherming van werknemers, – gezien Conventie nr. 143 van de IAO inzake arbeidsmigranten (1975) en de aanvullende bepalingen van de IAO inzake arbeidsmigranten, die voorzien in alle noodzakelijke en gepaste maatregelen om een einde te maken aan clandestiene immigratie met als doel het zoeken naar arbeid en aan illegale tewerkstelling van migranten, tevens gezien de bepalingen waarin bestuursrechtelijke, civiele en strafrechtelijke sancties zijn vastgesteld ter zake van de illegale tewerkstelling van arbeidsmigranten, – gezien de IAO-agenda voor fatsoenlijk werk, – gezien de conventies en aanbevelingen van de IAO op het gebied van de gezondheid en veiligheid op het werk, – gezien Verordening (EG) nr. 1338/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2008 betreffende communautaire statistieken over de volksgezondheid en de gezondheid en veiligheid op het werk (1) , – gezien Richtlijn 89/391/EEG van de Raad van 12 juni 1989 betreffende de tenuitvoerlegging van maatregelen ter bevordering van de verbetering van de veiligheid en de gezondheid van de werknemers op het werk (kaderrichtlijn) (2) en de bijzondere richtlijnen hierover, – gezien Richtlijn 2003/88/EG van het Europees Parlement en de Raad van 4 november 2003 betreffende een aantal aspecten van de organisatie van de arbeidstijd (3) , – gezien de resolutie van de Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten, goedgekeurd in de Raad van 22 april 1999, betreffende een gedragscode ter verbetering van de samenwerking tussen de autoriteiten van de lidstaten bij de bestrijding van grensoverschrijdende uitkerings- en premiefraude in de sociale zekerheid en zwartwerk, en met betrekking tot de grensoverschrijdende terbeschikkingstelling van werknemers (4) , – gezien Richtlijn 1999/85/EG van de Raad van 22 oktober 1999 tot wijziging van Richtlijn 77/388/EEG wat de mogelijkheid betreft om bij wijze van experiment op arbeidsintensieve diensten een verlaagd btw-tarief toe te passen (5) , – gezien Richtlijn 2009/52/EG van het Europees Parlement en de Raad van 18 juni 2009 tot vaststelling van minimumnormen inzake sancties en maatregelen tegen werkgevers van illegaal verblijvende onderdanen van derde landen (6) , – gezien de mededeling van de Commissie van 24 oktober 2007, getiteld "Intensievere bestrijding van zwartwerk" ( COM(2007)0628 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 24 oktober 2007 over de resultaten van de openbare raadpleging over het Groenboek van de Commissie "De modernisering van het arbeidsrecht met het oog op de uitdagingen van de 21e eeuw" ( COM(2007)0627 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 3 maart 2010 getiteld "EUROPA 2020 - Een strategie voor slimme, duurzame en inclusieve groei" ( COM (2010)2020 ) en de daarin vermelde hoofddoelstelling, namelijk verhoging van de arbeidsparticipatie in de Europese Unie tot 75% tegen het einde van dit decennium, – gezien zijn resolutie van 15 december 2011 over de tussentijdse evaluatie van de Europese strategie 2007-2012 voor de gezondheid en veiligheid op het werk (7) , – gezien zijn resolutie van 9 oktober 2008 over een intensievere bestrijding van zwart werk (8) , – gezien zijn resolutie van 23 mei 2007 over bevordering van waardig werk voor iedereen (9) , – gezien zijn resolutie van 11 juli 2007 over de modernisering van het arbeidsrecht met het oog op de uitdagingen van de 21e eeuw (10) , – gezien zijn resolutie van 26 oktober 2006 over de toepassing van Richtlijn 96/71/EG betreffende de terbeschikkingstelling van werknemers (11) , – gezien zijn resolutie van 26 maart 2009 over de sociale verantwoordelijkheid van onderaannemers in productieketens (12) , – gezien de resolutie van het Europees Parlement van 23 mei 2013 over arbeidsomstandigheden en gezondheids- en veiligheidsnormen naar aanleiding van de recente fabrieksbranden en de instorting van een fabrieksgebouw in Bangladesh (13) , – gezien de geïntegreerde richtsnoeren voor groei en werkgelegenheid (2008-2010) ( COM(2007)0803 ), – gezien de aanbeveling van de Raad van 22 december 1995 inzake de harmonisatie van de middelen ter bestrijding van illegale immigratie en illegale arbeid (14) , – gezien de aanbeveling van de Raad van 27 september 1996 inzake de bestrijding van illegale tewerkstelling van onderdanen van derde landen (15) , – gezien het verslag van de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden (Eurofound) over de bestrijding van zwartwerk in de Europese Unie, – gezien de speciale Eurobarometer over zwartwerk, – gezien de studie over samenwerking binnen een Europees netwerk tegen zwartwerk ("ICENUW - Implementing Cooperation in a European Network against undeclared work"), – gezien de studie over de convergentie van de inspectiediensten met het oog op een handhavingssysteem op Europees niveau ("CIBELES: Convergence of Inspectorates building a European Level Enforcement System"), – gezien de studie over indirecte meetmethoden voor zwartwerk in de EU (2010), – gezien de studie over de haalbaarheid van een Europees platform voor samenwerking tussen inspectiediensten en andere relevante controle- en handhavingsinstanties met het oog op de voorkoming en bestrijding van zwartwerk (2010, Regioplan), – gezien het arrest van het Europees Hof van Justitie van 19 december 2012 in zaak C-577/10, Europese Commissie/Koninkrijk België, – gezien artikel 48 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken ( A7-0458/2013 ), A. overwegende dat arbeidsinspecties een essentiële rol spelen bij de bescherming van de rechten van de werknemers, verzekering van gezondheid en veiligheid op de werkplek en bestrijding van onveilige werkomgevingen, het voorkomen van inbreuken op de regels van arbeidsbescherming en het bevorderen van een eerlijke en sociale economische groei, doordat deze inspectie ertoe bijdragen dat daadwerkelijk lonen worden uitbetaald en sociale premies worden afgedragen, zodat de belastinginkomsten en de ontvangsten van de socialezekerheidsstelsels toenemen, waarbij de toegang van de werknemer tot sociale verzekeringen voor ziekte, arbeidsongevallen, pensioen enz. gewaarborgd blijft; B. overwegende dat de lidstaten gebruikmaken van een verscheidenheid aan modellen om verschillende specifieke arbeidsinspecties uit te voeren; C. overwegende de toenemende behoefte aan arbeidsinspecties tegen de achtergrond van gedetacheerde werknemers in Europa; D. overwegende dat arbeidsinspecties een centrale rol vervullen waar het gaat om het waarmaken van rechten, want zij zorgen ervoor dat de wet wordt nageleefd, de partijen hun rechten en verplichtingen kennen en dat ongevallen en misbruik voorkomen kunnen worden; E. overwegende dat arbeidsinspecties bij kmo's en op kleine bouwplaatsen moeten worden verscherpt; F. overwegende dat de verantwoordelijkheid van multinationals met betrekking tot de arbeidsvoorwaarden, het leven en de gezondheid van de werknemers die de goederen produceren en de diensten leveren, niet bij de deur van het bedrijf of de poort van de fabriek ophoudt en ook niet met afspraken inzake maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) alleen kan worden gegarandeerd; G. overwegende dat de uitbesteding van werk via onderaanneming en uitzendwerk inhoudt dat vaak een beroep wordt gedaan op minder gekwalificeerde werknemers en dat losse arbeidsverhoudingen heersen, hetgeen het moeilijker maakt na te gaan wie verantwoordelijk is voor de voorschriften inzake de gezondheid en veiligheid op het werk; H. overwegende dat zwartwerk een negatief effect op de economie van de lidstaten en de financiële draagkracht van het Europese sociale model heeft en de financiering en verdeling van uitkeringen en openbare voorzieningen ondergraaft en de getroffenen nu en op hun oude dag in een onzekere, kwetsbare positie van armoede brengt; I. overwegende dat arbeidsinspecties een essentiële rol spelen bij de bescherming van de rechten van de werknemers, bij het voorkomen van wanpraktijken en het bevorderen van sociale en economische groei; J. overwegende dat een van de gevolgen van de economische crisis is dat de arbeidsbelasting is toegenomen en werknemers onder grotere druk zijn komen te staan, vooral door verandering van de arbeidstijden, en dat er daarom meer moet worden gedaan aan controle op de arbeidsvoorwaarden; K. overwegende dat er steeds nieuwere vormen van arbeidsverhoudingen ontstaan die met de huidige wettelijke voorschriften steeds moeilijker gereguleerd kunnen worden; L. overwegende dat arbeid in het grijze circuit voor de betroken werknemer secundaire negatieve consequenties heeft als het gemis van toegang tot informatie, bedrijfsmedische diensten en opleidingsmogelijkheden, en psychologische druk door angst voor ongevallen of betrapping, wat weer van invloed is op de productiviteit van het bedrijf en de economie als geheel, en ook consequenties op langere termijn, zoals ontbreken van een recht op pensioen of uitzicht op slechts een gering pensioen, wat een groter armoederisico betekent; M. overwegende dat zwartwerk de concurrentie op de interne markt ontwricht omdat een onderneming hierdoor oneerlijk tegen andere kan concurreren; N. overwegende dat de consolidering van een daadwerkelijk gemeenschappelijke markt onlosmakelijk is verbonden met eliminering van elke vorm van sociale dumping; O. overwegende dat zwartwerk inmiddels 18,8% van het bbp van de EU-27 uitmaakt en in sommige landen zelfs meer dan 30% van het bbp; P. overwegende dat zwartwerk in diverse lidstaten als gevolg van de crisis nog steeds toeneemt; Q. overwegende dat er maatregelen voor klokkeluiders nodig zijn om misstanden gemakkelijker aan het licht te doen komen en de bescherming van de klokkeluiderte verzekeren, en dat de EU en de lidstaten de plicht hebben klokkeluiders volledige bescherming te bieden; R. overwegende dat elk jaar 168.000 Europese burgers overlijden door arbeidsgerelateerde ongevallen of aandoeningen en 7 miljoen bij ongevallen gewond raken (16) ; S. overwegende dat risicopreventie onontbeerlijk is om het percentage arbeidsongevallen en beroepsziekten terug te dringen; overwegende dat een goed gezond-en veiligheidsbeheer op het werk een gunstige uitwerking heeft op zowel nationaal als Europees niveau en ook voor ondernemingen; T. overwegende dat voor de inspectiediensten in meer of mindere mate geldt dat zij het nodige personeel en geld missen om effectief arbeidsinspecties te verrichten; overwegende dat ten gevolge daarvan in de EU te weinig personeelsplanning voor de arbeidsinspecties plaatsvindt, het aantal medewerkers in vele landen gestaag afneemt, terwijl het werk van de arbeidsinspecteurs steeds complexer wordt; U. overwegende dat de versplintering van de arbeidsmarkt, in combinatie met de ongecontroleerde en ongereguleerde verbreiding van bepaalde dienstverbandvormen in bepaalde lidstaten, de loonniveau’s fors doet dalen en een situatie teweegbrengt die het probleem van zwartwerk nog nijpender maakt; V. overwegende dat de sectoren die het hardst door zwartwerk worden getroffen zeer arbeidsintensief zijn, zoals de bouwsector, de veiligheidssector, de schoonmaaksector en de sector huishoudelijk werk, evenals de opvang- en verzorgingssector, die worden gekenmerkt door precaire arbeids- en salarisvoorwaarden; W. overwegende dat er een nauw verband tussen ongeregelde immigratie en zwartwerk bestaat, daar illegaal in Europa wonende personen geen regulier werk mogen hebben en dientengevolge geen bescherming genieten; X. overwegende dat werknemers die zwartwerk verrichten, geen sociale, ziektekosten- of ongevallenverzekering hebben en zodoende blootstaan aan een verhoogd risico van persoonlijke financiële schade; Y. overwegende dat arbeidsinspectie op grensoverschrijdende diensten en arbeidsverhoudingen een grensoverschrijdende aangelegenheid vormen en de grensoverschrijdende toegang tot gegevens onvoldoende is; Z. overwegende dat werknemers dikwijls niet vrijwillig zwartwerk verrichten, maar daartoe gedwongen worden; I. Controlemaatregelen op nationaal niveau Beginselen van een doeltreffende arbeidsinspectie 1. benadrukt dat het verrichten van arbeidsinspecties weliswaar een overheidstaak is die alleen door onafhankelijke overheidsinstanties mag worden uitgevoerd, maar dat dit niet uitsluit dat vertegenwoordigers van de sociale partners bij die arbeidsinspecties behulpzaam zijn; is van oordeel dat de onafhankelijkheid van bedrijfsgeneeskundige diensten ten opzichte van de werkgever gewaarborgd moet zijn; is van oordeel dat waar het gaat om gezondheid op de werkplek, alleen onafhankelijke professionals op gebied van bedrijfsgeneeskunde en veiligheid in staat zijn toezicht te houden, waarschuwingen te geven, of een deskundig oordeel of deugdelijk advies te geven op medisch terrein; betreurt dat de leiding van arbeidsgeneeskundige diensten in sommige lidstaten nog in handen ligt van werkgeversverenigingen; onderstreept dat inspectie en toezicht ten behoeve van gezondheid op het werk een zaak is voor onafhankelijke inspecteurs met training op gebied van gezondheid en veiligheid; 2. benadrukt hoe belangrijk het is dat nationale actieplannen worden opgesteld om de stelsels voor arbeidsinspectie te versterken en dat deze stelsels worden gefinancierd door de Europese structuurfondsen, gezien de meerwaarde van efficiënte arbeidsinspectie voor versteviging van de sociale samenhang en de rechtvaardigheid op de werkplek; 3. bekrachtigt de cruciale rol van de arbeidsinspecties bij de preventie en controle, en hun positieve rol voor de verbetering van de informatie en deskundigheid binnen bedrijven; moedigt de lidstaten aan om het personeel en de middelen voor hun arbeidsinspectie te verhogen en de doelstelling van één inspecteur op 10.000 werknemers te halen, overeenkomstig de aanbevelingen van de IAO, alsmede de sancties te verscherpen jegens bedrijven die hun verplichtingen ten aanzien van de essentiële rechten niet nakomen (salarissen, arbeidstijden en gezondheid en veiligheid op het werk); is van oordeel dat deze sancties doeltreffend, afschrikkend en evenredig moeten zijn; 4. wijst erop dat alle categorieën werknemers die in loondienst of als zelfstandige werken, ongeacht hun rechtspositie, hun arbeidsverband of hun herkomst, onder de bevoegdheid van de nationale controle-instanties vallen en dezelfde bescherming moeten genieten; benadrukt dat elke poging om het werkterrein van de arbeidsinspecties te beperken een negatieve uitwerking kan hebben op de gezondheid en veiligheid van werknemers, evenals op hun rechten ; 5. wijst erop dat de rol van de nationale arbeidsinspecties moet worden verzwaard, dat er training moet worden aangeboden aan het leidinggevend personeel en de taken van deze leidinggevenden moeten worden gecoördineerd, zodat de nieuwe opgaven voor de inspecties met succes kunnen worden vervuld; 6. is van mening dat arbeidsinspecties alleen doeltreffend kunnen worden uitgevoerd als de daarmee belaste instanties over voldoende financiële en personele middelen beschikken; spreekt er zijn bezorgdheid over uit dat de inspectiediensten in de lidstaten onderbezet zijn en dat het ontbreekt aan bijscholing, met name op het gebied van Europese vraagstukken; verzoekt de lidstaten met klem hun inspectiesystemen te versterken, aangezien dit een essentieel onderdeel moet uitmaken van de nationale plannen om de economische crisis het hoofd te bieden; wijst erop dat de arbeidsinspecties een onmisbare rol vervullen door te controleren of volledig de hand wordt gehouden aan de de geldende wetgeving en erop toe te zien dat kwetsbare werknemers zijn gedekt en beschermd; 7. wijst op de noodzaak van een uniforme opleiding voor arbeidsinspecteurs en anderen die op dit gebied werkzaam zijn, om de handhaving van de EU-arbeidswetgeving te versterken; 8. onderstreept dat de financiële hervormingen in bepaalde lidstaten in geen geval mogen leiden tot vermindering van de mankracht, financiering en materiële en technische infrastructuur van de arbeidsinspecties; 9. wijst erop dat wettelijke verplichtingen en eisen van werknemers de belangrijkste twee redenen blijken te zijn waarom werkgevers maatregelen van preventiebeleid invoeren (17) ; 10. acht het niet mogelijk om zonder risico-evaluatie de werknemers naar behoren te beschermen; is van oordeel dat kmo’s hulp nodig hebben bij het opzetten van hun risicopreventie-beleid; onderstreept de positieve rol van eenvoudige, kostenvrije en gerichte initiatieven, zoals de door het Europees Agentschap voor de veiligheid en de gezondheid op het werk (EU-OSHA) ontwikkelde Online interactive Risk Assessment (OiRA); 11. herinnert de lidstaten eraan dat zij allen IAO-Conventie nr. 81 inzake arbeidsinspecties ondertekend en geratificeerd hebben; verzoekt de lidstaten derhalve de in deze conventie verankerde beginselen ten uitvoer te leggen; 12. onderstreept dat arbeidsinspecties ook doeltreffend zijn als ze onaangekondigd, herhaaldelijk en steekproefsgewijs worden uitgevoerd; wijst erop dat doeltreffende sancties in geval van overtredingen van dien aard moeten zijn dat werkgevers geen profijt kunnen trekken uit het omzeilen van de geldende cao's of wettelijke regelingen; 13. wijst erop dat na een arbeidsinspectie duidelijke termijnen moeten worden gesteld voor eventuele corrigerende actie zodat misstanden vlug worden hersteld en slachtoffers in een vroeg stadium bescherming krijgen; 14. wijst erop dat arbeidsinspecteurs in de lidstaten het recht moeten hebben ter plaatse inspecties uit te voeren, intelligente controle-instrumenten moeten kunnen gebruiken, op gecoördineerde wijze met alle betrokken autoriteiten samen moeten kunnen werken, over voldoende bevoegdheden moeten beschikken en onafhankelijk moeten kunnen werken; 15. verzoekt de lidstaten om, wanneer arbeidsinspecteurs een misstand vaststellen of wanneer klokkeluiders misstanden onder de aandacht van de arbeidsinspecteurs brengen, de betrokken werknemers en klokkeluiders te beschermen en hen in staat te stellen hun recht te verkrijgen zonder kosten te moeten maken; wijst erop dat daartoe strekkende maatregelen, bijvoorbeeld een rechtstreeks of collectief klachtrecht, een effectief middel zijn om de getroffen personen en klokkeluiders te beschermen; verzoekt de lidstaten maatregelen ter bescherming van klokkeluiders en hun familieleden aan te nemen om misbruik gemakkelijker aan het licht te brengen; benadrukt dat het belangrijk is dat arbeidsmigranten in een onreguliere situatie worden beschermd en dat dit een van de aandachtsgebieden moet zijn; herinnert de lidstaten in dit verband aan de Conventie inzake arbeidsmigranten (aanvullende bepalingen), 1975 (nr. 143); 16. vraagt de lidstaten om de wettelijke bepalingen te handhaven met sancties die in verhouding staan tot de ernst van de overtreding en het niet in acht nemen van arbeidsvoorwaarden met afschrikkende sancties te bestraffen; benadrukt dat uit onderzoek duidelijk is gebleken dat op het punt van verbetering van de arbeidsomstandigheden het grootste effect wordt verkregen door krachtige, goed gecoördineerde preventieve maatregelen en inspecties in een vroegtijdig stadium; onder meer door werkgevers te informeren en te adviseren, of door niet-aangemelde werknemers alsnog met terugwerkende kracht aan te melden; 17. wijst erop dat een elektronisch netwerk van alle betrokken sociale instanties naar het voorbeeld van de Belgische "Crossroads Bank for Social Security" (18) , waardoor gegevens gemakkelijker kunnen worden uitgewisseld, een nuttig instrument is om nationale arbeidsinspecties snel toegang te geven tot de door hen benodigde gegevens; 18. beklemtoont dat arbeidsinspecties zich voor zekere opgaven gesteld zien waar het gaat om migrerende en gedetacheerde werknemers uit de EU en derde landen; benadrukt dat het voor de doeltreffendheid van de arbeidsinspecties zaak is dat de inspecteurs zich voldoende bewust zijn van de situaties met een hoog risico van niet-naleving; wijst erop dat nationale elektronische systemen voor verplichte aanmelding van buitenlandse werknemers door de werkgever de taak van de arbeidsinspectie aanzienlijk zou vereenvoudigen; 19. wijst erop dat er - overeeenkomstig nationale wetten en gebruiken - een belangrijke rol is weggelegd voor de sociale partners bij het streven naar naleving van de bestaande regels; verzoekt de lidstaten de sociale partners formeel bij de ontwikkeling en de formulering van de nationale plannen voor arbeidsinspecties en de arbeidsinspecties zelf te betrekken; 20. pleit voor de oprichting van aanvullende, tripartiete en sectorale inspectiestructuren, met deelneming van de overheid, de werknemers en de werkgevers, en deze bij wijze van proefproject tot uitvoering te brengen in de lidstaten waar zwartwerk het meest voorkomt; 21. stelt vast dat er in plattelandsgebieden minder arbeidsinspecties worden uitgevoerd; vraagt de lidstaten erop toe te zien dat ook in plattelandsgebieden afdoende wordt geïnspecteerd; 22. wijst erop dat de arbeidsvoorwaarden van werknemers met een tijdelijke overeenkomst minder gunstig zijn dan die van werknemers met een vast contract; merkt op dat om ook ingehuurde arbeid vatbaar te maken voor deugdelijke inspectie, de bevoegdheden van de inspecteurs zich moeten uitstrekken tot ook bedrijven die ingehuurde arbeidskrachten leveren, en moeten die inspecties ook zien op de inachtneming van cao-tarieven en arbeidsomstandigheden, alsmede van het minimumloon, voorzover volgens nationaal recht of bij collectieve overeenkomst voorgeschreven; dringt erop aan dat in de particuliere en de overheidssector evenveel aandacht wordt besteed aan de preventie van gezondheids- en veiligheidsproblemen op het werk; herinnert aan het bindende karakter van het beginsel van non-discriminatie; werknemers met een tijdelijke arbeidsovereenkomst moeten in staat worden gesteld om via een online-loket of website kennis te nemen van hun rechten, waaronder de geldende loontarieven; 23. toont zich bezorgd over de situatie van seizoensarbeiders in de landbouw, die doorgaans afkomstig zijn uit derde landen; is van mening dat de arbeidsinspecties in deze sector geïntensiveerd moeten worden; wijst erop dat de arbeidsmarkt in deze sector wordt gekenmerkt door een menging van regulier en zwartwerk; 24. herinnert eraan dat werknemers die werkzaamheden in huis verrichten, vaak zwart werken, of minder rechten genieten dan andere werknemers, maar dat deze situatie dikwijls buiten de bevoegdheden van de nationale arbeidsinspecties valt; verzoekt de lidstaten IAO-verdrag nr. 189 te ratificeren en overeenkomstig dit verdrag maatregelen voor arbeidsinspecties, handhaving en straffen te ontwikkelen en toe te passen, met inachtneming van de speciale kenmerken van huishoudelijk werk, overeenkomstig de nationale wet- en regelgeving; wijst erop dat, passend binnen de nationale wet- en regelgeving, in dergelijke maatregelen de voorwaarden moeten worden omschreven waaronder de toegang tot een woonhuis mag worden verleend, met inachtneming van de privacy; 25. wijst op de bijzondere situatie van thuiswerkers en telewerkers die bij hun werkzaamheden thuis of buiten de reguliere werkplek eveneens slachtoffer kunnen worden van uitbuiting in strijd met het arbeidsrecht, doordat de werkgever zijn wettelijke verplichtingen jegens die werknemers niet nakomt; 26. onderstreept dat speciale aandacht moet worden geschonken aan de vervoersector, die door het mobiele karakter ervan extra problemen kan opleveren voor de arbeidsinspectiediensten; wenst dat de arbeidsinspectiediensten voldoende worden toegerust om in deze sector doeltreffende inspecties te kunnen uitvoeren; 27. betreurt het dat het aantal gevallen van schijnzelfstandigheid dramatisch is gestegen, met name in de bouw en de vleesverwerking, mede via detacheringsconstructies; verzoekt de lidstaten geschikte controlemaatregelen in te voeren om schijnzelfstandigheid tegen te gaan, bijvoorbeeld door criteria vast te stellen om te kunnen bepalen wie werknemer is en wie niet, waardoor arbeidsinspecteurs onderscheid kunnen maken tussen schijnzelfstandigheid en legitieme zelfstandigheid; met het oog op voorkoming van deze schijnzelfstandigheid worden lidstaten in staat gesteld om bijkomende en verdergaande vereisten of controlemaatregelen in te stellen; Zwartwerk 28. verzoekt de nationale inspectiediensten een actieplan voor de bestrijding van zwartwerk op te stellen waarin alle vormen van misbruik ten aanzien van personeel in loondienst en zelfstandigen aan bod komen; onderstreept dat zwartwerk, als dit niet goed wordt aangepakt, een bedreiging vormt voor het vermogen van de EU om haar werkgelegenheidsdoelstellingen voor meer en betere banen en sterkere groei te verwezenlijken; 29. spreekt zijn grote bezorgdheid uit over de extreme kwetsbaarheid van arbeidsmigranten met een ongeregelde of illegale status, omdat zij worden uitgebuit in zwartwerk met lage normen, lage lonen en lange werktijden in een onveilige werkomgeving; onderstreept dat elke samenwerking tussen arbeidsinspecteurs en immigratiediensten beperkt moet blijven tot het achterhalen van corrupte werkgevers en niet mag leiden tot sancties tegen of uitzetting van de arbeidsmigranten zelf, omdat dat de pogingen om zwartwerk aan te pakken juist zou frustreren; 30. is van mening dat wanneer de nationale arbeidsinspectiediensten verantwoordelijk zijn voor de behandeling van migrerende en gedetacheerde werknemers, de nationale trainingsprogramma's voor arbeidsinspecteurs specifieke modules moeten omvatten over deze materie en over zwartwerk, migratie en mensensmokkel, omdat deze onderwerpen nauw met elkaar verband houden, en daarnaast tevens taal-modules voorzover dat dienstig is; 31. is van mening dat sancties alleen doeltreffend zijn als werkgever niets te winnen heeft bij tewerkstelling van niet-aangegeven werknemers omdat hij daarmee wezenlijk veel meer kan verliezen dan wat het kost om zijn werknemers aan te melden; 32. neemt er kennis van dat er sprake is van een groeiende trend naar schijnzelfstandigheid, uitbesteding en onderaanneming, hetgeen kan leiden tot een toename van het aantal onzekere banen en een verdere verslechtering van het toch al lage beschermingsniveau voor zwartwerkers; is van mening dat een stelsel van algemene aansprakelijkheid van de aannemer een doeltreffend instrument zou zijn om de naleving van de arbeidsnormen in het gehele productieproces te verbeteren, en acht de invoering van een dergelijk systeem in alle lidstaten het overwegen waard, al blijven de controles door arbeidsinspecteurs van essentieel belang; Arbeidsbescherming – gezondheid en veiligheid op het werk 33. merkt op dat de uitvoering van de bepalingen inzake gezondheid en veiligheid op het werk problematisch is in het geval van werknemers die zwartwerk verrichten; onderstreept dat het recht op gezondheid en veiligheid op het werk voor elke werknemer of zelfstandige geldt, en dat door betere uitvoering van de bestaande regels invulling aan dit recht moeten geven; stelt voor dat de lidstaten de mogelijkheid bezien om alle werknemers vertrouwelijke medische onderzoeken aan te bieden, die kosteloos één maal per jaar of eenmaal per contract worden verricht, om hun elementaire bescherming te geven; 34. pleit ervoor dat de sancties voor ondernemingen die niet voldoen aan hun verplichtingen inzake de elementaire rechten van de werknemers, worden verscherpt, en is van mening dat deze sancties zo afschrikkend moeten zijn dat werkgevers en werknemers geen profijt kunnen trekken uit het omzeilen van de voorschriften op het gebied van gezondheid en veiligheid op het werk; vraagt de lidstaten te overwegen om in hun sanctiestelsel de hoogte van de boete proportioneel te maken met de schade en te zorgen dat de boete hoger is dan het mogelijk voordeel van omzeiling van de regels; 35. herinnert eraan dat in de Europa 2020-strategie wordt benadrukt dat er behoefte is aan meer vrouwen op de arbeidsmarkt en stelt dat arbeidsinspecteurs inzicht moeten hebben in de arbeidsomstandigheden van zowel vrouwen als mannen; 36. bepleit om deze straffen ook te laten gelden voor bedrijven die werknemers op een zwarte lijst plaatsen vanwege hun activiteiten als vakbondslid of als werknemersvertegenwoordiger voor gezondheid en veiligheid; 37. dringt erop aan de nationale arbeidsinspecties te ondersteunen bij de verwezenlijking van een doeltreffende en bedrijfsgerichte bescherming op de arbeidsplaats, met name bij kleine en middelgrote ondernemingen; vraagt de lidstaten dringend erop toe te zien dat de controles meer gericht zijn op het zoeken naar praktische en haalbare oplossingen voor tekortkomingen op het punt van veiligheid en gezondheid op de werkplek; 38. ondersteunt het positieve optreden van het Comité van hoge functionarissen van de arbeidsinspectie (CHRIT) bij het nader tot elkaar brengen van de nationale culturen; dringt aan op de versterking van zijn middelen en bevoegdheden; wenst dat zijn samenwerking met het Raadgevend Comité van Luxemburg wordt geïntensiveerd; is van mening dat het Raadgevend Comité voor veiligheid en gezondheid op de arbeidsplaats van de Commissie voortdurend informatie moet inwinnen over de ontwikkeling in de lidstaten wat betreft arbeidsinspecties alsmede gezondheid en veiligheid op de arbeidsplaats; 39. is van mening dat deze arbeidsmilieuaspecten moeten worden opgenomen in de toekomstige arbeidsmilieustrategie op EU-niveau; verzoekt de arbeidsinspecties de doelgerichte preventie- en voorlichtingsmaatregelen te intensiveren om de burger bewuster te maken van het belang van gezondheids- en veiligheidsregels en procedures; verzoekt de Commissie en de lidstaten om de tenuitvoerlegging van REACH te bespoedigen, met name de vervanging van de zorgwekkendste chemische stoffen; is van oordeel dat bij het aanbrengen van prioriteiten ten aanzien van deze stoffen de beroepsziekten in aanmerking moeten worden genomen; II. Beleidsaanbevelingen op Europees niveau Snelle, efficiënte informatie-uitwisseling over grenzen heen 40. is van mening dat een goede samenwerking tussen de nationale instanties en de sociale partners van wezenlijk belang is om een einde te maken aan sociale dumping en eerlijke concurrentie op de interne markt te waarborgen; is verheugd over het initiatief van de Commissie om een Europees platform voor arbeidsinspecteurs tot stand te brengen; vraagt de Commissie om binnen de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden (Eurofound) een Europees platform voor arbeidsinspecteurs inzake zwartwerk op te richten, met als een aanvullende taak voor dit agentschap de de werkzaamheden van het platform te organiseren, en uitwisseling van ervaringen en goede praktijken te vergemakkelijken en tevens actuele, objectieve, betrouwbare en vergelijkbare informatie te verstrekken, alsook grensoverschrijdende samenwerking te bevorderen en brievenbusmaatschappijen en vergelijkbare constructies te signaleren en bij te houden; 41. vraagt de Commissie om in samenwerking met de sociale partners en de relevante nationale instanties en met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel, voldoende personeelskrachten in te zetten voor de behandeling van grensoverschrijdende gevallen van ontduiking van de voorschriften inzake veiligheid op het werk en zwartwerk, met als taak onder meer de signalering van brievenbusmaatschappijen, de controle op transnationale dienstverleners – en te zorgen voor EU-brede vervolgtraining voor inspectiediensten ter voorbereiding op opgaven als aanpak van schijnzelfstandigheid en detachering, signalering van nieuwe ontduikingsmethoden en organisatie van grensoverschrijdende inspecties; beveelt daarnaast incidentele gezamenlijke grensoverschrijdende inspecties tussen de nationale inspectiediensten aan, met name in gebieden dicht bij grenszones; 42. vraagt de Commissie om een fraudebestendige Europese socialezekerheidskaart of ander elektronisch document op zijn merites te beoordelen en eventueel in te voeren, waarop alle gegevens opgeslagen zijn die voor het controleren van de arbeidsrelatie relevant zijn, zoals bijzonderheden inzake sociale verzekering en arbeidstijden, en waarvoor strenge regels van gegevensbescherming gelden, in het bijzonder waar privacygevoelige persoonsgegevens worden verwerkt; benadrukt in dit verband dat het belangrijk is dat zowel vóór als tijdens het ontwerp van een dergelijke kaart de gevolgen voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer zorgvuldig worden onderzocht ; 43. verzoekt de Commissie een proefproject uit te voeren voor een Europees mechanisme voor vroegtijdige waarschuwing dat gericht is op het melden van overtredingen van de voorschriften betreffende de gezondheid en veiligheid op het werk en in verband met zwartwerk, zodat een snelle uitwisseling tussen de lidstaten wordt bevorderd, aangevuld met een zwarte lijst om overtredingen van de voorschriften betreffende de gezondheid en veiligheid op het werk doeltreffender in een vroeg stadium te voorkomen; wijst erop dat voor dit mechanisme het bestaande Europese systeem voor snelle waarschuwingen ten behoeve van de consumentenbescherming (RAPEX) als voorbeeld kan dienen; onderstreept de noodzaak van een nauwkeurige documentatie van alle overtredingen door middel van een systematische registratie van de resultaten van de inspecties met het oog op een doelgerichte bestrijding van misbruik; 44. is van mening dat nauwere samenwerking en informatie-uitwisseling tussen de lidstaten op het gebied van zwartwerk een belangrijke Europese meerwaarde kan bieden; benadrukt dat dit bruikbare en belangrijke steun zou bieden aan Europese wetgevingsinitiatieven op het gebied van zwartwerk en de uitwisseling van beste praktijken en de coördinatie tussen inspectiediensten in verschillende landen ten goede zou komen; 45. wijst erop dat de controlebevoegdheden van nationale inspectie-instanties ten aanzien van buitenlandse ondernemingen in bepaalde grensoverschrijdende situaties zeer beperkt zijn en dat dit zowel de bescherming van de werknemers als de concurrentieverhoudingen in gevaar brengt; bepleit dat informatie over de detachering van werknemers, zoals de detacheringsbewijzen A1, zonder terugwerking wordt opgenomen in een elektronisch, voor de gehele EU geldend register dat een aanvulling moet vormen op de bestaande nationale registers en voor de autoriteiten in de gehele EU toegankelijk wordt gemaakt, om in de afzonderlijke landen in verschillende talen controles op gedetacheerde werknemers te kunnen uitvoeren; een efficiëntere, grensoverschrijdende informatie-uitwisseling tussen de verschillende bevoegde instanties is hierbij van groot belang. vraagt de Commissie en de lidstaten ervoor te zorgen dat de arbeidsinspecties ten volle gebruik kunnen maken van hun recht om in grensoverschrijdende situaties niet-discriminerende en onafhankelijke inspecties uit te voeren, ongeacht de vestigingsplaats van de onderneming; 46. merkt in verband met de uitvoeringsrichtlijn inzake detachering van werknemers op dat documenten ongeacht hun lengte moeten worden vertaald wanneer dit bij een inspectie nodig blijkt; Nieuwe wetgevingsinitiatieven op EU-niveau 47. benadrukt dat in bestaande richtlijnen op sociaal en werkgelegenheidsgebied de aandacht onvoldoende uitgaat naar een betere tenuitvoerlegging en de rol van arbeidsinspecties; acht het noodzakelijk dat de bestaande richtlijnen op dit aspect goed tegen het licht worden gehouden en zonodig herzien, en dat de handhaving een zaak is die in de Europese arbeidswetgeving meer aandacht moet krijgen; verwelkomt in dit verband de minimum-inspectienormen die de Commissie in richtlijnen inzake bepaalde groepen werknemers heeft voorgesteld; benadrukt dat in aangelegenheden van sociale zekerheid en werkgelegenheid aan de rol van de arbeidsinspecties en van de sociale partners voldoende gewicht moet toekomen om een doeltreffende bescherming te kunnen bieden; 48. vraagt de lidstaten en de Commissie zich ervoor te beijveren dat ondernemingen vrijwillig hogere arbeidsnormen invoeren, door hantering van een systeem van kosteloze sociale keurmerken die op nationaal of op Europees niveau worden erkend; 49. wijst erop dat in sommige lidstaten kinderen van minder dan 14 jaar zijn die een baan hebben; acht het noodzakelijk de rol van de arbeidsinspecteurs te versterken en de campagnes tegen kinderarbeid te intensiveren; roept de Commissie op om specifieke inspectie- en toezichtscampagnes op Europees niveau in te voeren, gericht op de arbeidsomstandigheden onder jongeren, met name jonge migranten; 50. vraagt de Commissie en de lidstaten erop toe te zien dat processuele en afdwingbare rechten zoals die onder meer zijn beschreven in de ontwerprichtlijn betreffende maatregelen voor een gemakkelijker uitoefening van de in de context van het vrije verkeer van werknemers aan werknemers verleende rechten, aan alle werknemers ten goede komen; 51. acht het ten aanzien van mobiele werknemers van belang dat de nationale arbeidsinspecties - en al naar het geval de werknemersorganisaties – te allen tijde inspecties kunnen uitvoeren zodra zij daartoe aanleiding zien; merkt op dat de lidstaten ervoor moeten zorgen dat op hun grondgebied doeltreffende inspecties en toezichtsmechanismen worden ingevoerd, zodat op de naleving van de bepalingen en regels van de desbetreffende richtlijnen kan worden toegezien; 52. verzoekt de Commissie richtsnoeren betreffende de beste praktijken op te stellen en te verstrekken aan de lidstaten en de samenwerking en uitwisseling van informatie tussen hen te vergemakkelijken zodat zij de activiteiten van uitzendbureaus doeltreffender kunnen toetsen en controleren; onderstreept dat de lidstaten de uitgebreide inspecties van uitzendbureaus moeten verscherpen en de invoering overwegen van maatregelen waardoor die bureaus aan een certificerings- en een rapportageplicht worden onderworpen; 53. vraagt de Commissie om - met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel – met een groenboek te komen waarin de rol van de arbeidsinspecteurs wordt bevestigd en Europese arbeidsinspectienormen en uniforme opleidingsvereisten worden omschreven, rekening houdende met de verschillen tussen de nationale arbeidsmarkten; 54. verzoekt de Commissie om betere manieren te vinden om gevallen van sociale dumping in de EU aan te pakken en geschikte instrumenten daarvoor voor te stellen; o o o 55. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de nationale parlementen van de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), en met name artikel 3, lid 3, – gezien de mededeling van de Commissie van 3 maart 2010 getiteld "Europa 2020: een strategie voor slimme, duurzame en inclusieve groei" ( COM(2010)2020 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 12 december 2012 getiteld "Actieplan: Europees vennootschapsrecht en corporate governance – een modern rechtskader voor meer betrokken aandeelhouders en duurzamere ondernemingen” ( COM(2012)0740 , – gezien de mededeling van de Commissie van 5 juli 2002 getiteld “Een kader voor de bevordering van de financiële participatie van werknemers” ( COM(2002)0364 ) en de resolutie hierover van het Europees Parlement van 5 juni 2003 (1) , – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociale Comité (EESC) van 21 oktober 2010 over "Financiële participatie van werknemers in Europa" (2) , – gezien de door de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken van het Europees Parlement in opdracht gegeven (3) en in september 2012 gepubliceerde studie naar financiële participatie van werknemers in bedrijfswinsten, – gezien het rapport PEPPER IV, getiteld "Benchmarking of employee participation in profits and enterprise results in the member and candidate countries of the European Union", dat in oktober 2009 werd gepubliceerd door de Vrije Universiteit van Berlijn, – gezien het rapport PEPPER III, getiteld "Promotion of employee participation in profits and enterprise results in the new member and candidate countries of the European Union", dat in juni 2006 werd gepubliceerd door de Vrije Universiteit van Berlijn, – gezien het verslag PEPPER II van de Commissie van 8 januari 1997, getiteld "Promotion of participation by employed persons in profits and enterprise results (including equity participation) in member states" ( COM(1996)0697 ), – gezien het verslag PEPPER I, getiteld "Promotion of employee participation in profits and enterprise results", dat in maart 1991 werd gepubliceerd door de Commissie en het Europees Universitair Instituut, – gezien het proefproject van de Commissie getiteld "Promotion of employee ownership and participation" (4) , – gezien het verslag van 18 december 2003 van de groep op hoog niveau van onafhankelijke deskundigen over transnationale belemmeringen voor meer financiële participatie van werknemers in multinationale ondernemingen, – gezien de mededeling van de Commissie van 3 oktober 2012 getiteld "Akte voor de interne markt II – Samen voor nieuwe groei" ( COM(2012)0573 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 14 maart 2006 getiteld "Uitvoering van het communautair Lissabonprogramma voor groei en werkgelegenheid, Overdracht van ondernemingen – Continuïteit door een nieuwe start" ( COM(2006)0117 ), – gezien zijn resolutie van 15 januari 2013 over ‘informatie voor en raadpleging van werknemers, anticipatie en beheer van herstructurering’ (5) , – gezien artikel 48 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken en het advies van de Commissie economische en monetaire zaken ( A7-0465/2013 ), A. overwegende dat regelingen voor financiële participatie van werknemers (FPW) directe financiële voordelen kunnen opleveren die uitstijgen boven en verdergaan dan overeengekomen basisvergoedingenstructuren, in het bijzonder door middel van: B. overwegende dat werknemers een tweeledig risico lopen wanneer de werkgever met een crisis te maken krijgt: enerzijds het risico hun baan en hun inkomen kwijt te raken, en anderzijds het risico het in hun ondernemingen geïnvesteerde kapitaal te verliezen; C. overwegende dat ondernemingen in grote lijnen uit drie FPW-modellen kunnen kiezen: winstdeling (in contant geld, uitgesteld of in aandelen), ‘individual employee share ownership’ (werknemersaandelen of -aandelenopties) en ‘employee stock ownership plans’ (ESOP’s); overwegende dat FPW kan plaatsvinden in de vorm van aandelen of contant geld; D. overwegende dat de keuze voor de meest geëigende FPW-regeling vaak afhangt van de grootte en de vorm van de onderneming, in het bijzonder of het een beursgenoteerde onderneming betreft of niet; E. overwegende dat FPW, en in het bijzonder FPW in de vorm van ESOP’s of deling in de eigendom, als een schokbreker kan fungeren, waarbij bonussen of andere vormen van aanvullende betaling of beloning door derde partijen worden beheerd in zogenaamde trusts, waarmee de beleggingsrisico’s onder de belangrijkste aandeelhouders van het bedrijf worden gespreid en ook wordt gewaarborgd dat werknemers een portefeuille van gespaarde aandelen hebben; F. overwegende dat FPW voor werknemers een aantal potentiële risico’s met zich meebrengt; overwegende dat financiële participatie niet moet worden gebruikt om naleving van de arbeidswetgeving te omzeilen, of als middel om verworven sociale en arbeidsrechten te reduceren of om druk uit te oefenen ter vergroting van de arbeidsmarktflexibiliteit; G. overwegende dat indien de werknemers van de bedrijfseigenaren een prioritair ‘buy-out’-recht krijgen, en dus in staat zijn ondernemingen in financiële problemen over te nemen, zij waarschijnlijk zullen proberen hun eigen banen te beschermen en deze procedure kan bijdragen tot minder onzekerheid over hun eigen werkgelegenheid ten gevolge van mogelijke overnames door andere bedrijven; overwegende dat deling in de eigendom door werknemers een oplossing zou kunnen zijn voor opvolgingsproblemen binnen ondernemingen, aangezien ondernemingen vaak moeten sluiten of verkocht worden met het oog op herstructurering of sluiting wanneer er geen opvolger is; overwegende dat dit met name bij kmo’s en micro-ondernemingen behulpzaam kan zijn bij het op economisch verantwoorde wijze voortzetten van het bedrijf; overwegende dat deze positieve effecten alleen kunnen worden gerealiseerd in combinatie met regelingen voor werknemersparticipatie; H. overwegende dat ESOP, waarbij een intermediaire entiteit wordt gebruikt om namens de werknemers aandelen te verwerven, een voorbeeld is van een goed functionerend model van ‘employee buy-out’ voor niet beursgenoteerde ondernemingen; overwegende dat de werknemers in dit model niet aan extra risico’s worden blootgesteld, aangezien de verwerving wordt gefinancierd door middel van een winstaandeel, of een lening die met winstaandelen wordt terugbetaald, bovenop het salaris van de werknemers; I. overwegende dat het Spaanse concept van sociedades laborales een voorbeeld is van een goede FPW-praktijk voor micro-ondernemingen; overwegende dat deze regeling verder werklozen de mogelijkheid biedt ervoor te kiezen hun werkloosheidsuitkering als een bedrag ineens te ontvangen, teneinde een nieuwe onderneming te beginnen of een bestaande onderneming te herkapitaliseren; J. overwegende dat FPW het kortetermijndenken reduceert en duurzaamheid en langetermijndenken door managers binnen strategische besluitvormingsprocessen juist bevordert, en ertoe kan bijdragen dat werknemers een grotere langetermijnbetrokkenheid ontwikkelen en dat in het productieproces naar innovatieve oplossingen wordt gezocht; overwegende dat FPW-regelingen op deze manier stabiliteit, ontwikkeling en groei tot stand kunnen brengen, en daarnaast het risico van overexpansie, en het daarmee gepaard gaande banenverlies, kunnen reduceren; overwegende dat deze effecten kunnen worden vergroot door stabiele en goed functionerende regelingen voor werknemersparticipatie; K. overwegende dat regelingen voor financiële participatie aanzetten tot investeringen in opleiding, gezien de grotere waarschijnlijkheid dat bedrijven geschoolde werknemers op de langere termijn zullen kunnen behouden; L. overwegende dat regelingen voor deling in de winst van de onderneming in combinatie met, waar van toepassing, regelingen voor deelname aan het besluitvormingsproces de arbeidssatisfactie van werknemers en in het algemeen hun prestaties en motivatie ten goede kunnen komen; overwegende dat ze daarnaast het gevoel van eigendom en meer kennis van de onderneming kunnen vergroten, en het wederzijds respect tussen werkgevers en werknemers kunnen bevorderen; M. overwegende dat het bevorderen van eigendom van en verantwoordelijkheid voor de onderneming bij werknemers hun gevoel van betrokkenheid bij het bedrijf vergroot, en ertoe leidt dat zij eerder geneigd zijn met de leiding mee te denken, en begrip op te brengen voor problemen, keuzes en ideeën; N. overwegende dat FPW-regelingen kunnen bijdragen tot een grotere productiviteit, betere prestaties en een grotere overeenkomst tussen de belangen van de werknemers en de aandeelhouders, en kunnen helpen bij het aantrekken c.q. vasthouden van belangrijk personeel; O. overwegende dat participatie van werknemers in het leidinggevingsproces - door middel van stemrechten, raadpleging of andere vormen van governance - tot beter bestuur en een betere informatieuitwisseling kan leiden, en ertoe kan leiden dat werknemers de uitdagingen van het bedrijf beter zullen begrijpen, en het succes van de onderneming en de participatie daarin beter zullen waarderen; P. overwegende dat in FPW-regelingen die een intermediaire entiteit gebruiken die entiteit de stemrechten van de werknemers kan uitoefenen of namens de werknemers in andere vormen van het bestuur kan participeren, waarmee sprake is van collectieve vertegenwoordiging; Q. overwegende dat FPW-regelingen daarnaast een belangrijke rol kunnen spelen bij het in informatie-, overleg- en besluitvormingsprocessen betrekken van werknemers in het geval van herstructureringen; R. overwegende dat op FPW-regelingen de nationale belastingregels van toepassing zijn en dat het derhalve niet geëigend is één enkel, voor de hele EU geldend model voor FPW te ontwikkelen; overwegende dat FPW op het niveau van het afzonderlijke bedrijf en in goed overleg met de werknemers tot stand moet worden gebracht, waarbij terdege rekening moet worden gehouden met de algemene nationale en sectoriële context; overwegende dat een pakket fundamentele richtsnoeren kan bijdragen tot publiek vertrouwen en tot verwezenlijking van de met FPW nagestreefde doelstellingen; S. overwegende dat FPW-regelingen mogelijkerwijs niet voor alle ondernemingen of werknemers geschikt zijn en dat derhalve goed moet worden nagedacht vooraleer met een dergelijke regeling wordt begonnen; Obstakels voor de invoering van FPW in de EU 1. verzoekt de lidstaten te kijken naar de transnationale obstakels voor de invoering van FPW voor zowel bedrijven die in meerdere lidstaten dit soort regelingen aan werknemers aanbieden, als voor werknemers, voor wie dubbele belastingheffing een inbreuk kan vormen op het recht van vrij verkeer; 2. wijst op de verschillen tussen de lidstaten wat betreft verplichte sociale bijdragen op inkomen uit financiële participatieregelingen; 3. onderstreept dat het in sommige gevallen nuttig kan zijn bestaande regelingen voor financiële participatie en de daaraan gerelateerde nationale wetgeving geleidelijk op elkaar af te stemmen, teneinde werkgevers in de gelegenheid te stellen in de toekomst dezelfde of vergelijkbare regelingen in alle lidstaten aan te bieden waar zij werknemers hebben; 4. geeft aan dat het gebrek aan informatie over bestaande FPW-regelingen teniet kan worden gedaan door meer op internationaal niveau vergelijkbare informatie, hetgeen zowel voor grotere bedrijven, als kmo’s de kosten zou reduceren, waardoor ze FPW-regelingen kunnen aanbieden die aansluiten bij hun specifieke behoeften; 5. wijst op het ontbreken van nationale wettelijke maatregelen ter bevordering van FPW-regelingen; wijst in dit verband op het verschil bij de participatie in FPW-regelingen tussen EU-15-landen (6) en EU-13-landen (7) ; erkent de correlatie tussen de invoering van wettelijke maatregelen op nationaal niveau ten faveure van FPW-regelingen en de aantallen werknemers die aan dergelijke regelingen deelnemen (8) ; Belastingvraagstukken 6. wijst er met nadruk op dat er ter voorkoming van dubbele belasting en discriminatie behoefte is aan meer transparantie in de nationale aandeelhouderschapsregelingen voor werknemers, met name bij de berekening van de effectieve belastingdruk binnen de EU-28; 7. merkt op dat het Europese werknemersparticipatiemodel niet mag indruisen tegen de nationale belastingregels; 8. roept de lidstaten ertoe op ter bevordering van werknemersparticipatieregelingen overeenkomstig de optimale praktijkbeginselen belastingstimulansen toe te kennen; 9. wijst erop dat financiële werknemersparticipatieregelingen in diverse lidstaten door middel van doelgerichte belastingstimulansen zouden kunnen worden bevorderd, en dat zij zelfs tot de economische groei zouden kunnen bijdragen; 10. is derhalve van mening dat de Europese Commissie richtsnoeren zou moeten voorstellen met betrekking tot de belasting op financiële werknemersparticipatieregelingen; Aanbevelingen 11. vraagt de Commissie en de lidstaten na te denken over passende maatregelen die tot doel hebben bedrijven aan te zetten tot het op vrijwillige basis ontwikkelen en aanbieden van voor alle werknemers op niet-discriminatoire wijze openstaande FPW-regelingen, en daarbij in het bijzonder oog te hebben voor de specifieke situatie van kmo’s en micro-ondernemingen; vraagt de lidstaten wat dit punt betreft de uitwisseling van goede praktijken te intensiveren; 12. is van mening dat de financiële participatie van werknemers (FPW) ook de vorm moet kunnen aannemen van een bonus voor de werknemer, middels kapitaalparticipatie dan specifieke obligaties, al naargelang het desbetreffende financiële product of het soort bedrijf; 13. is van mening dat ieder initiatief met betrekking tot de financiële participatie van werknemers in de bedrijfswinsten op lange termijn houdbaar moet zijn en dient te berusten op de beginselen van vrijwillige deelname, gelijke behandeling van werknemers en zorgvuldigheid, met name in het midden- en kleinbedrijf; benadrukt dat, hoewel het nut van financiële werknemersparticipatieregelingen door de EU is erkend, dit geen terrein is dat onder de bevoegdheid van de Unie valt; 14. verzoekt de Commissie en de lidstaten samen met de sociale partners, organisaties van werknemers met een eigendomsaandeel en andere betrokkenen, op de respectieve niveaus en met inachtneming van de nationale wetgevingen en praktijken, een nauwere dialoog aan te gaan, met inachtneming van de autonomie van de sociale partners op het gebied van het voeren van collectieve onderhandelingen, teneinde te bewerkstelligen dat bij de ontwikkeling van nationaal beleid voor de invoering van FPW-regelingen door het bedrijfsleven rekening wordt gehouden met bestaande goede praktijken; 15. kijkt met veel belangstelling uit naar de resultaten van het proefproject, in het bijzonder de ontwikkeling van een virtueel FPW-centrum en de ‘effective tax rate calculator’ van CETREPS; verzoekt de Commissie de lidstaten ideeën aan de hand te doen met betrekking tot participatieregelingen en daarbij rekening te houden met de resultaten van dit proefproject; 16. kijkt met belangstelling naar een potentiële 29e opt-in-regeling als een enkele optionele wettelijke regeling voor werknemers in de hele EU, met inachtneming van de nationale bevoegdheden ten aanzien van belastingen en arbeidswetgeving, als: 17. is van oordeel dat een effectbeoordeling van zo’n 29e regeling voor FPW duidelijk kan maken op welke wijze voor gelijke voorwaarden kan worden gezorgd en hoe obstakels voor de internationalisering van bedrijven kunnen worden vermeden; 18. wijst erop dat werknemersparticipatie de broodnodige sociale cohesie stimuleert en als een belangrijke aanvulling fungeert op duurzaam ondernemingsbestuur; onderstreept evenwel dat er bij de bevordering van werknemersparticipatieregelingen op moet worden gelet dat salarissen niet worden vervangen door winstdelingsregelingen; 19. vraagt de Commissie en de betrokken partijen derhalve door te gaan met het bepleiten van de “building-block”-benadering; 20. vraagt de Commissie een onafhankelijke effectbeoordeling van zo’n 29e regeling voor FPW voor te leggen en zou graag zien dat de Commissie hierover informatie opneemt in haar tussentijds verslag; 21. vraagt de Commissie, na de publicatie van de onafhankelijke effectbeoordeling, en in samenwerking met organisaties van werknemers met een eigendomsaandeel, de lidstaten en, waar van toepassing, de sociale partners te overwegen een pakket basisrichtsnoeren voor succesvolle FPW-regelingen te ontwikkelen, stoelend op de volgende beginselen: 22. wijst erop dat – zoals ook is gebleken in de periode die aan de financiële crisis voorafging – een beloningsbeleid dat tot het nemen van buitensporige risico's door werknemers aanzet, ten koste kan gaan van de kwaliteit en de doeltreffendheid van het beheer van kredietinstellingen, beleggingsfondsen en andere ondernemingen in de financiële sector; 23. spoort de sociale partners aan samen te blijven werken aan nieuwe mogelijkheden voor en innovaties op het gebied van FPW-regelingen op de desbetreffende niveaus; 24. is van mening dat met het oog op de bevordering van de financiële participatie van werknemers in bedrijven, werkgevers in de gelegenheid moeten worden gesteld om hun werknemers de kans te bieden op aandelen dan wel op specifiek met dat doel uitgegeven schuldinstrumenten (obligaties) in te tekenen, teneinde een nieuwe vorm van bedrijfsfinanciering te creëren en om de binding van werknemers aan hun bedrijf te versterken; is van mening dat aan kapitaalinschrijvingen op vrijwillige basis moet kunnen worden deelgenomen, zowel door de werknemers – hetzij individueel, hetzij in groepsverband – als door het bedrijf zelf; 25. erkent dat bedrijfsopvolging, aanvullende financiering, behoud van personeel en andere karakteristieke mkb-problemen kunnen worden ondervangen door aandeelhouderschapsregelingen voor werknemers; is van mening dat aandeelhouderschapsregelingen voor werknemers in kleine en microbedrijven kunnen worden gecombineerd met arbeidsmarktvoorzieningen zoals werkloosheidsuitkeringen, en derhalve werklozen weer aan een baan kunnen helpen; 26. wijst op het gebrek aan informatie en kennis omtrent potentiële aandeelhouderschapsregelingen voor werknemers, met name in het mkb; dringt er in dit verband bij de Commissie en de lidstaten op aan betere voorlichtingscampagnes te organiseren en de grensoverschrijdende overdraagbaarheid van optimale praktijkregelingen tussen lidstaten te stimuleren; 27. verzoekt de lidstaten om samen met vakbonden, organisaties van werknemers met een eigendomsaandeel en de Commissie gebruik te maken van bestaande éénloketsystemen voor werkgevers en werknemers, of nieuwe éénloketsystemen op te zetten, teneinde uitleg te verschaffen over de voordelen en de risico’s van FPW, alsook over de beschikbare nationale stimulansen, en over de verschillende FPW-modellen die bestaan, teneinde werknemers en werkgevers in de gelegenheid te stellen met kennis van zaken te beslissen over FPW-regelingen en de beste optie te vinden voor overeenkomsten op bedrijfsniveau, en om ze beter in staat te stellen zich een oordeel te vormen over de verschillende mogelijkheden en uitdagingen in verband met opzetten, respectievelijk participeren in een FPW-regeling; suggereert deze éénloketsystemen op te richten bij of binnen bestaande bevoegde instanties of autoriteiten op nationaal niveau; o o o 28. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien artikel 3, lid 3, en artikel 6, lid 3, van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), – gezien de artikelen 9, 53 en 151 tot en met 157 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien de artikelen 5, 15, 16, 27, 31, 34 en 35 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, – gezien de artikelen 1, 2, 3, 4, 11, 12, 13, 19 en 23 van het (herziene) Europees Sociaal Handvest, – gezien Verdrag nr. 102 (1952) van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) inzake minimumnormen van sociale zekerheid, – gezien Verdrag nr. 117 (1962) van de IAO over sociaal beleid (fundamentele doelstellingen en normen), – gezien Verdrag nr. 121 (1964) van de IAO betreffende uitkeringen bij arbeidsongevallen en beroepsziekten; Verdrag nr. 128 (1967) betreffende uitkeringen bij invaliditeit en ouderdom en aan nabestaanden; Verdrag nr. 130 (1969) betreffende de geneeskundige verzorging en de uitkeringen bij ziekte; Verdrag nr. 168 (1988) betreffende de bevordering van werkgelegenheid en de bescherming tegen werkloosheid; en Verdrag nr. 183 (2000) inzake de herziening van het Verdrag betreffende de bescherming bij moederschap, – gezien de aanbeveling van de IAO van 2012 inzake nationale socialebeschermingsniveaus, – gezien het World Social Security Report van de IAO (2010/11) inzake "Providing coverage in times of crisis and beyond" (1) , – gezien het verslag van de IAO van november 2003 inzake "Social protection: A life cycle continuum investment for social justice, poverty reduction and development" (2) , – gezien Verordening (EG) nr. 883/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2004 betreffende de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels (3) , – gezien Richtlijn 2010/41/EU van het Europees Parlement en de Raad van 7 juli 2010 betreffende de toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van zelfstandig werkzame mannen en vrouwen en tot intrekking van Richtlijn 86/613/EEG van de Raad (4) , – gezien Richtlijn 2000/78/EG van de Raad van 27 november 2000 tot instelling van een algemeen kader voor gelijke behandeling in arbeid en beroep (5) , – gezien de aanbeveling van de Raad van 24 juni 1992 inzake gemeenschappelijke criteria met betrekking tot toereikende inkomsten en prestaties in de stelsels van sociale bescherming (92/441/EEG) (6) , – gezien de aanbeveling van de Raad van 27 juli 1992 betreffende de convergentie van de doelstellingen en het beleid op het gebied van de sociale bescherming (92/442/EEC) (7) , – gezien de conclusies van de Raad van 17 december 1999 betreffende de versterking van de samenwerking voor de modernisering en verbetering van de sociale bescherming (8) , – gezien het verslag van het Comité voor sociale bescherming van 10 februari 2011 met als titel "Beoordeling van de sociale dimensie van de Europa 2020-strategie" (9) , – gezien de mededeling van de Commissie van 3 maart 2010 met als titel "Europa 2020: een strategie voor slimme, duurzame en inclusieve groei" ( COM(2010)2020 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 16 februari 2012 getiteld "Witboek – Een agenda voor adequate, veilige en duurzame pensioenen" ( COM(2012)0055 ), – gezien het onderzoek van de Commissie van 8 januari 2013 naar "Werkgelegenheid en sociale ontwikkelingen in Europa 2012" (10) , – gezien de mededeling van de Commissie van 20 augustus 2012 getiteld "Sociale bescherming in de ontwikkelingssamenwerking van de Europese Unie" ( COM(2012)0446 ), – gezien het groenboek van de Commissie van 22 november 2006 betreffende de modernisering van het arbeidsrecht met het oog op de uitdagingen van de 21e eeuw ( COM(2006)0708 ), – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 29 april 2010 over "Nieuwe tendensen betreffende zelfstandige arbeid: in economische afhankelijkheid verrichte zelfstandige arbeid" (11) , – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 21 maart 2013 over "Misbruik van de status van zelfstandige" (12) , – gezien de mededeling van de Commissie van 3 oktober 2008 over een aanbeveling van de Commissie inzake de actieve inclusie van personen die van de arbeidsmarkt zijn uitgesloten ( COM(2008)0639 ), en zijn resolutie van 6 mei 2009 over de actieve inclusie van personen die van de arbeidsmarkt zijn uitgesloten (13) , – gezien de mededeling van de Commissie van 14 oktober 2009 ( COM(2009)0545 ) en zijn resolutie van 20 mei 2010 over de houdbaarheid op lange termijn van de overheidsfinanciën in de context van het economische herstel (14) , – gezien zijn resolutie van 6 juli 2010 over atypische arbeidsovereenkomsten, verzekerde beroepstrajecten, flexizekerheid en nieuwe vormen van sociale dialoog (15) , – gezien zijn resolutie van 15 maart 2006 over sociale bescherming en sociale integratie (16) , – gezien zijn resolutie van 20 oktober 2010 over de rol van het minimuminkomen bij de bestrijding van armoede en de bevordering van een inclusieve samenleving in Europa (17) , – gezien zijn resolutie van 11 september 2013 over de bestrijding van jeugdwerkloosheid: mogelijke uitwegen (18) , – gezien zijn resolutie van 9 oktober 2008 over een intensievere bestrijding van zwartwerk (19) , – gezien zijn resolutie van 23 mei 2007 over bevordering van waardig werk voor iedereen (20) , – gezien zijn resolutie van 11 juli 2007 over de modernisering van het arbeidsrecht om de uitdagingen van de 21e eeuw het hoofd te bieden (21) , – gezien zijn resolutie van 5 juli 2011 over de toekomst van sociale diensten van algemeen belang (22) , – gezien zijn resolutie van 15 november 2011 over het Europees platform tegen armoede en sociale uitsluiting (23) , – gezien zijn resolutie van 21 mei 2013 over een agenda voor adequate, veilige en duurzame pensioenen (24) , – gezien zijn resolutie van 12 juni 2013 over de mededeling van de Commissie met de titel "Naar sociale investering voor groei en cohesie – inclusief de uitvoering van het Europees Sociaal Fonds 2014‑2020" (25) , – gezien de studie door de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken uit mei 2013 over "Social protection rights of economically dependent self‑employed workers" (26) , – gezien het speciale verslag van de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden (Eurofound) van 2013 met de titel "Self-employed or not self-employed? Working conditions of 'economically dependent workers'" (27) , – gezien het verslag van Eurofound van 2 maart 2009 met de titel "Self-employed workers: industrial relations and working conditions" (28) , – gezien het vergelijkend verslag van Eurofound van april 2013 over "Social partners' involvement in unemployment benefit regimes in Europe" (29) , – gezien artikel 48 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken en het advies van de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid ( A7‑0459/2013 ), A. overwegende dat toegang tot sociale zekerheid een fundamenteel recht is dat, overeenkomstig het communautair recht en nationale wetgevingen en praktijken, een fundamenteel onderdeel van het Europees sociaal model is; overwegende dat de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) aanbevelingen heeft aangenomen ten aanzien van de nationale socialezekerheidsniveaus die het grondrecht van eenieder op sociale zekerheid en op een menswaardige levensstandaard beogen te waarborgen; B. overwegende dat sociale zekerheid tot de nationale bevoegdheden behoort en op EU-niveau wordt gecoördineerd; C. overwegende dat sociale bescherming aanpassing aan de evolutie van de arbeidsmarkt vergemakkelijkt, armoede en sociale uitsluiting bestrijdt, zorgt voor integratie op de arbeidsmarkt en een investering vormt in menselijk potentieel; overwegende dat sociale zekerheid een stabiliserend effect op de economie heeft en een anticyclische factor is met behulp waarvan de binnenlandse vraag en consumptie kan worden gestimuleerd; D. overwegende dat sommige lidstaten, om de crisis te boven te komen, aanzienlijk hebben bezuinigd op hun overheidsuitgaven juist op het moment dat de vraag naar sociale bescherming groeide vanwege de toename van het aantal werklozen; overwegende dat de nationale begrotingsmiddelen voor sociale zekerheid nog meer onder druk zijn komen te staan, aangezien de premieafdracht is geslonken omdat veel mensen hun baan zijn verloren of de lonen zijn verlaagd, waardoor het Europese sociale model daadwerkelijk in het gedrang komt; E. overwegende dat de dekking van de sociale bescherming in bepaalde lidstaten van de EU ontoereikend is en verbeterd zou kunnen worden; overwegende dat zich nog steeds gevallen van misbruik van kwetsbare werknemers in de EU; F. overwegende dat, hoewel de meeste traditionele socialebeschermingsmodellen, en met name de sociale zekerheid en het arbeidsrecht, in het leven zijn geroepen om de sociale en arbeidsrechten van werknemers te waarborgen, het risico bestaat dat met de nieuwe arbeidsvormen en door de toename van het aantal zelfstandigen, nieuwe groepen werknemers geconfronteerd worden met verminderde sociale bescherming; G. overwegende dat vrouwen die ervoor kiezen om ondernemer te worden, vaker dan mannen een beter evenwicht tussen werk en privéleven en/of economische noodzaak als belangrijkste motivatie noemen; H. overwegende dat zelfstandig werkende vrouwen een minderheid zijn onder zelfstandigen, maar een grotere kans hebben in armoede te vervallen; I. overwegende dat een gebrek aan toegang tot voldoende pensioenrechten, ziekteverlof, betaald verlof en andere vormen van sociale zekerheid voor zelfstandigen de loonkloof tussen mannen en vrouwen voor zelfstandig werkende vrouwen verergert, in het bijzonder na hun pensionering; J. overwegende dat steeds meer mensen die werkzaam zijn als zelfstandigen of mensen die weinig of onderbetaald werk hebben, in het bijzonder vrouwen, onder de armoedegrens terechtkomen hoewel ze officieel niet als werkloos geboekt staan; K. overwegende dat het nuttig zou kunnen zijn schijnzelfstandigheid duidelijk te definiëren en eventueel misbruik te verhinderen, teneinde schendingen van de sociale rechten van werknemers, concurrentieverstoringen en het risico van sociale dumping te voorkomen; L. overwegende dat schijnzelfstandigheid een fundamentele maar moeilijk opspoorbare vorm van gedeeltelijke premieontwijking is die de betaalbaarheid en toereikendheid van de pensioenstelsels ondermijnt door hieraan de onontbeerlijke financiële middelen te onthouden; M. overwegende dat ten gevolge van de bijzonder hoge werkloosheid in talrijke lidstaten en de continue druk op de arbeidskosten (vermindering van de arbeidskosten per eenheid) zich op de nationale arbeidsmarkten tendensen en praktijken voordoen die de uitbreiding en intensivering van het verschijnsel van de schijnzelfstandigheid in de hand werken; N. overwegende dat, aangezien de arbeidsomstandigheden van zelfstandigen die economisch afhankelijk zijn niet drastisch verschillen van die van werknemers, hun rechten op sociale zekerheid en hun arbeidsrechten, waar nodig, meer overeen zouden moeten komen met die van werknemers; O. overwegende dat het ontbreekt aan betrouwbare, correcte en vergelijkbare informatie en gegevens over de situatie, arbeidsomstandigheden en socialezekerheidsregelingen om werk en zorg te combineren voor zelfstandigen; P. overwegende dat zelfstandigen in de EU in 2012 meer dan 15% van de totale werkgelegenheid vertegenwoordigden, dat zelfstandige arbeid in veel gevallen niet de eerste keuze van de persoon in kwestie is, maar eerder een noodzaak wegens een tekort aan andere arbeidskansen of voldoende flexibele werkregelingen om werk en zorg te combineren; overwegende dat het in veel lidstaten voor zelfstandigen moeilijk is om voldoende pensioenrechten op te bouwen, waardoor het risico op toekomstige armoede van de betrokkenen wordt verhoogd; overwegende dat economisch afhankelijke zelfstandigen nauwelijks georganiseerd zijn in of vertegenwoordigd worden door vakbonden, ook al zijn zij naar verwachting eerder het slachtoffer van overschrijding van arbeidstijden en andere schendingen van hun rechten; Sociale zekerheid voor iedereen 1. benadrukt dat de stelsels van sociale bescherming op het niveau van de lidstaten voortdurend moeten worden ontwikkeld en gemoderniseerd om een degelijke, duurzame en adequate sociale bescherming voor iedereen te waarborgen, die is gestoeld op de beginselen van universele toegang en van non-discriminatie en op het flexibel kunnen inspelen op demografische veranderingen en ontwikkelingen op de arbeidsmarkt; 2. verzoekt de lidstaten te zorgen voor een verantwoorde en houdbare langetermijnfinanciering van de socialezekerheidsstelsels, met name ten tijde van economische crisis, alsmede om de preventieve onderdelen van hun socialezekerheidsstelsels verder te ontwikkelen en meer de nadruk te leggen op activerende maatregelen, zonder hierbij uit het oog te verliezen dat een van de belangrijkste factoren van de sociale investeringen erin bestaat dat zij sociale en economische doelstellingen met elkaar in overeenstemming kunnen brengen en dat zij op de lange termijn kunnen bijdragen tot instandhouding en ontwikkeling van de economie; is in dit verband van mening dat ze niet beschouwd zouden moeten worden als een uitgavenpost, maar eerder als een investering; 3. vestigt de aandacht op het feit dat in sommige lidstaten vergrijzing, lage geboortecijfers en veranderende arbeidsmarkten de vereiste hervorming van socialezekerheidsstelsels, inclusief pensioenen, nog dringender maken teneinde hun duurzaamheid te waarborgen; benadrukt het feit dat vrouwen vaker hun loopbaan onderbreken en deeltijdbanen hebben dan mannen vanwege de zorg voor kinderen en andere van hen afhankelijke personen, wat negatieve gevolgen heeft voor hun pensioenen en een grotere kans op armoede geeft; vraagt de lidstaten in dit verband deze perioden van loopbaanonderbreking als verzekerde perioden te beschouwen voor de vaststelling en berekening van pensioenrechten; benadrukt dat overeenkomstig de nationale wetgeving en praktijken de sociale partners bij de hervormingen moeten worden betrokken, alsook de betreffende belanghebbenden, en dat de burgers op passende wijze over deze hervormingen ingelicht worden; 4. verzoekt de lidstaten het nationale socialezekerheidsniveau te waarborgen dat zorgt voor een waardig, per land vast te stellen inkomen en toegang te garanderen tot sociale uitkeringen, met name in het geval van ziekte, werkloosheid, moederschap of invaliditeit, en pensioen, enz. om armoede en sociale uitsluiting in de lidstaten te bestrijden; moedigt de lidstaten aan strategieën voor ontwikkeling van de sociale zekerheid overeenkomstig de voorstellen van de IAO uit te werken; 5. onderstreept het feit dat effectieve sociale bescherming van een toereikend hoogwaardig niveau gebaseerd moet zijn op maatregelen ter stimulering van de deelname aan de arbeidsmarkt, hetgeen bijdraagt tot de bevordering van de gezondheid en de veiligheid op de werkplek en tot een hogere productiviteit, waardoor weer een belangrijk concurrentievoordeel ontstaat; benadrukt dat verlaging van het niveau van sociale bescherming niet beschouwd mag worden als een oplossing die leidt tot meer werkgelegenheid; 6. verzoekt de Commissie en de lidstaten ervoor te zorgen dat alle werknemers en zelfstandigen toegang hebben tot een leven lang leren door bestaande EU- en nationale financiering te herverdelen en niet langer alleen aan werknemers met een contract van onbepaalde duur maar voortaan aan alle werknemers toe te kennen - inclusief aan zelfstandigen - ongeacht het soort contract waaronder zij werken; 7. verzoekt de lidstaten zich meer inspanningen te getroosten om structurele hervormingen en maatregelen te implementeren om banen te scheppen voor jongeren en erop toe te zien dat jonge werknemers niet worden gediscrimineerd door hun rechten op sociale zekerheid te beperken; verzoekt de lidstaten ook om in samenwerking met de Commissie ervoor te zorgen dat jongeren die deelnemen aan stage- en opleidingsprogramma´s om werkervaring op te doen voldoende sociale bescherming wordt geboden; 8. benadrukt dat ouderen voor economie en maatschappij geen belasting zijn, maar door hun ervaring, hetgeen ze tijdens hun leven tot stand hebben gebracht en hun kennis juist een aanwinst; stelt voor dat, in het kader van de solidariteit tussen generaties, werknemers van boven de 60 moeten worden geprikkeld om beschikbaar te blijven voor de arbeidsmarkt, ook met het oog op het overdragen van kennis en ervaring aan volgende generaties; 9. verzoekt de lidstaten te zorgen voor de beschikbaarheid van betaalbare kinderopvang en onderwijsfaciliteiten en de toegang tot overheidsdiensten en de hiermee verband houdende belasting- of sociale voordelen voor zelfstandigen, te waarborgen; 10. verzoekt de lidstaten voor alle werkenden, met inbegrip van zelfstandigen en alle echtgenoten of partners die aan hun activiteiten deelnemen, de mogelijkheid te bieden werk en zorgtaken te combineren, mede door de toepassing van de artikelen 7 en 8 van Richtlijn 2010/41/EU van 7 juli 2010 te versnellen, en op verzoek van werkenden meer flexibele arbeidstijden, telewerken en deeltijdwerken met het oog op zorg voor minderjarigen en afhankelijke personen, aan te bieden; 11. beklemtoont de behoefte aan meer mogelijkheden van bij- en omscholing voor werknemers, zelfstandigen en degenen die bezig zijn de overstap van werknemer naar zelfstandige te maken; verzoekt derhalve de lidstaten in dit verband om aan belemmeringen voor bijscholing en omscholing een einde te maken en een leven lang leren voor allen te bevorderen; 12. verzoekt de lidstaten om zelforganisatie van zelfstandigen, in het bijzonder van vrouwen, te bevorderen en te vergemakkelijken zodat zij meer mogelijkheden hebben om hun gemeenschappelijke belangen te verdedigen; 13. verzoekt de lidstaten te zorgen voor adequate sociale zekerheid voor de meest kwetsbare groepen – werklozen, gehandicapten, eenoudergezinnen, jonge gezinnen, jongeren, ouderen en gepensioneerden; verzoekt de lidstaten tevens ervoor te zorgen dat de sociale diensten beter toegankelijk worden voor de meest kwetsbare mensen en langdurig zorgbehoevenden, met name in plattelandsgebieden en benadeelde regio’s; 14. verzoekt de lidstaten en de Commissie, naar gelang hun bevoegdheid, maatregelen te nemen om alle vormen van discriminatie op de arbeidsmarkt, waaronder die van vrouwen, tegen te gaan alsook maatregelen voor sociale bescherming te nemen, opdat zowel de beloning van vrouwen voor gelijk werk als hun sociale uitkeringen, inclusief pensioenen, niet lager zijn dan die van mannen, en moederschapsuitkeringen te waarborgen, en maatregelen te nemen om het ontslaan van werknemers tijdens zwangerschap te voorkomen en om mannen en vrouwen met zorgtaken te behoeden voor ontslag; dringt er ook bij de Raad op aan om sneller werk te maken van de vaststelling van de richtlijn inzake de tenuitvoerlegging van maatregelen ter bevordering van de verbetering van de veiligheid en de gezondheid op het werk van werkneemsters tijdens de zwangerschap, na de bevalling en tijdens de lactatie; 15. benadrukt dat Richtlijn 2010/41/EU betreffende de toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van zelfstandig werkzame mannen en vrouwen voorschrijft dat de lidstaten alle obstakels moeten wegnemen, die vrouwen en hun in het nationale recht erkende echtgenoten of partners belemmeren gebruik te maken van de sociale bescherming waartoe zij op grond van dat recht gerechtigd zijn; 16. verzoekt de lidstaten om effectieve maatregelen te treffen wanneer sprake is van een gebrek aan sociale bescherming waarmee in kleine of zeer kleine familiebedrijven meewerkende verwanten en met name echtgenoten (partners) geconfronteerd zijn wegens de onduidelijke en informele arbeidsverhoudingen of wanneer zij daar als zelfstandige werkzaam zijn; 17. moedigt de lidstaten aan concrete maatregelen te treffen ter bestrijding van armoede en sociale uitsluiting, door te voorzien in een adequaat minimuminkomen en een socialezekerheidsstelsel, rekening houdend met achtergestelde gemeenschappen en personen die het risico lopen in armoede te vervallen, overeenkomstig hun eigen nationale praktijken, inclusief de bepalingen die zijn opgenomen in collectieve overeenkomsten of de nationale wetgeving; 18. verzoekt de lidstaten de strijd tegen zwartwerk en onzekere vormen van arbeid en onechte deeltijdbanen, te intensiveren en een adequate sociale bescherming voor alle werknemers te garanderen; betreurt bovendien het misbruik van atypische arbeidsovereenkomsten om zo niet te hoeven voldoen aan de verplichtingen op het gebied van werkgelegenheid en sociale bescherming; 19. roept de lidstaten op om de administratieve samenwerking tussen de verschillende instellingen (arbeidsinspecties, belastingkantoren, gemeentelijke overheden en socialezekerheidsdiensten) op nationaal en EU-niveau te verbeteren, teneinde de tenuitvoerlegging van bepalingen van het arbeidsrecht van de Unie te vereenvoudigen en zodoende zwartwerk aan banden te leggen en de problemen ten gevolge van verschillen tussen de arbeidsregelgeving in de verschillende lidstaten efficiënter aan te pakken; 20. verzoekt de Commissie de regelgeving ten aanzien van de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels te onderzoeken en toe te zien op de tenuitvoerlegging ervan, waar nodig met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel, en vestigt de aandacht van de lidstaten op het feit dat geen discriminerende maatregelen voor sociale bescherming mogen worden toegepast op binnen de EU migrerende werknemers die in een andere lidstaat werken; is van mening dat alle migrerende werknemers in de EU toereikende sociale zekerheid en dekking zouden moeten genieten wanneer zij in een andere lidstaat werken; voor werknemers, die in het kader van het vrij verkeer van diensten worden gedetacheerd, geldt dat zij voorafgaand aan hun detachering door hun werkgever geïnformeerd dienen te worden over de van toepassing zijnde loon- en andere arbeidsvoorwaarden overeenkomstig Richtlijn 96/71/EG; 21. verzoekt de Commissie en de lidstaten om een gezond evenwicht te vinden tussen zekerheid en flexibiliteit op de arbeidsmarkt, bijvoorbeeld door een algemene tenuitvoerlegging van de beginselen inzake flexizekerheid, en om arbeidsmarktsegmentering aan te pakken door adequate sociale bescherming te bieden aan mensen in overgangsperiodes of met deeltijdse of halftijdse arbeidsovereenkomsten en tegelijkertijd te zorgen voor toegang tot opleidingsmogelijkheden; wijst erop dat, wanneer er niet gezorgd wordt voor flexizekerheid, dit nadelige gevolgen zal hebben voor zowel de duurzaamheid van de socialezekerheidsstelsels en de kwaliteit van hun sociale voorzieningen en voor de inkomens en productiviteit van de arbeidskrachten, alsook voor de reële economie en de sociale cohesie; dit ondermijnt de doelstellingen van de Europa 2020-strategie voor het behoud en de verhoging van de arbeidsparticipatie; 22. verzoekt de Commissie te onderzoeken of, vanuit het oogpunt van de Europese Unie, als gevolg van de recente veranderingen in de arbeidswetgeving van de lidstaten die de flexibiliteit van de arbeidsmarkt beoogden te vergroten, de sociale zekerheid van de werknemers niet is beperkt en of de beginselen van flexibiliteit en zekerheid niet zijn geschonden; 23. betuigt krachtige steun aan de voorgestelde instelling van een scorebord met belangrijke sociale en werkgelegenheidsindicatoren, hetgeen het begin kan zijn van de vaststelling van concrete ijkpunten; 24. dringt er bij de Commissie op aan om, waar nodig, in al haar voorstellen de vier in de Agenda voor waardig werk van de IAO vastgestelde doelstellingen op te nemen en in de jaarlijkse groeianalyse rekening te houden met de doestellingen die zijn vastgesteld in de aanbeveling van de IAO over de nationale socialezekerheidsniveaus, opdat alle werknemers in Europa sociale bescherming genieten; De sociale zekerheid van zelfstandigen 25. beklemtoont dat werkzaamheid als zelfstandige absoluut dient te worden erkend als een type werkgelegenheid dat zorgt voor bevordering van het scheppen van banen en terugdringing van de werkloosheid en dat de positieve ontwikkeling ervan vergezeld dient te gaan van adequate maatregelen voor sociale bescherming van zelfstandigen, zoals in de nationale wetgevingen van de lidstaten is vastgelegd; 26. dringt er bij de lidstaten op aan om de combinatie van werk en zorgtaken te vergemakkelijken door werknemers flexibele werktijden en werkplekken te bieden teneinde een situatie te voorkomen waarin zij geen andere mogelijkheid voor flexibiliteit hebben dan als economisch afhankelijke zelfstandige te gaan werken; 27. benadrukt de noodzaak te beschikken over bijgewerkte statistische informatie die uitvoeriger is dan de momenteel beschikbare gegevens en die gebruikt zou kunnen worden in verschillende aspecten van de analyse van het economische belang van zelfstandigen en hun verschillende groepen; dringt erop aan dat er vragen worden opgenomen in de Europese arbeidskrachtenenquête over werkzaamheid als zelfstandige; 28. vestigt de aandacht op het feit dat door het ontbreken van een duidelijke nationale definitie van werkzaamheid als zelfstandige het risico voor EU-werknemers op schijnzelfstandigheid groter wordt, en hun toegang tot adequate sociale zekerheid kan worden belemmerd; merkt op dat er een oplossing nodig is voor de verschillen onder de lidstaten in het statuut van werkzaamheid als zelfstandige om de coördinatie van de sociale zekerheid van zelfstandigen te verbeteren teneinde het vrije verkeer van werknemers niet te beperken; 29. verzoekt de Commissie uitwisselingen tussen de lidstaten te bevorderen om richtsnoeren op te stellen voor de verschillende vormen van atypisch werk en werkzaamheid als zelfstandige, om de lidstaten bij te staan bij het correct toepassen van de relevante arbeidswetgeving en de maatregelen betreffende sociale bescherming op werknemers die als zodanig werkzaam zijn; is ook van mening dat lidstaten schijnzelfstandigheid duidelijk moeten definiëren en dat werkgevers moeten worden bestraft indien dergelijke gevallen worden vastgesteld en aangetoond; beklemtoont echter dat de lidstaat waarin het werk wordt uitgevoerd, juridisch bevoegd moet blijven om het statuut van werknemer of zelfstandige vast te stellen; 30. verzoekt de Europese sociale partners, de Commissie en de lidstaten de kwestie van schijnzelfstandigheid te onderzoeken en praktische oplossingen te vinden, in het bijzonder in sectoren waar grensoverschrijdende activiteiten een belangrijke rol vervullen en bij kwetsbare groepen zoals huispersoneel en laagbetaalde werknemers; 31. dringt er bij de lidstaten op aan erop toe te zien dat werkzaamheid als zelfstandige geen middel wordt om werknemers te beletten sociale zekerheid en arbeidsbescherming te genieten of een middel voor werkgevers om arbeidswetgeving en wetgeving inzake sociale zekerheid te omzeilen; verlangt tevens dat het op een lijn stellen van zelfstandigen met werknemers vermeden moet worden om de voordelen van werkzaamheid als zelfstandige en van de economische activiteit van een zodanige aard te behouden en bij te dragen aan de ontwikkeling van het ondernemerschap en de verbetering van de kwaliteit van de dienstverlening; 32. verzoekt de lidstaten de sociale bescherming ten aanzien van pensioen, invaliditeit, moederschaps-/vaderschapsverlof en werkloosheid, waar nodig te ontwikkelen, zodat de bepalingen op het gebied van sociale bescherming voor zelfstandigen beter zijn afgestemd op de behoeften van die zelfstandigen; 33. verzoekt de lidstaten om groepsverzekeringen voor arbeidsongevallen en beroepsziekten te bevorderen en te steunen; doet een beroep op de lidstaten om de toegang tot collectieve en op solidariteit gebaseerde verzekerings- en pensioenregelingen voor zelfstandigen te waarborgen; 34. verzoekt de lidstaten voor alle burgers die de status van zelfstandige wensen te verwerven, relevante informatie beschikbaar te stellen over de wijzigingen van hun sociale bescherming en van hun arbeidsrecht wanneer zij als zelfstandige gaan werken, alsook over wijzigingen van andere aan hun economische activiteit gerelateerde rechten en plichten die uit deze economische activiteit zullen voortvloeien; verzoekt de Commissie tevens om informatie beschikbaar te stellen aan zelfstandigen en mobiele werknemers over hun rechten en plichten in verband met migratie, immigratie en grensoverschrijdende werkzaamheden; 35. verzoekt de lidstaten en de Commissie om de sociale partners te betrekken, overeenkomstig hun nationale praktijken, bij een proces ter ontwikkeling en modernisering van de sociale bescherming en om de sociale dialoog op EU- en nationaal niveau uit te bouwen; verzoekt tevens dat de sociale partners vraagstukken omtrent arbeidsrechten en sociale bescherming van zelfstandigen op de agenda zetten, om een kader voor toereikende sociale bescherming van zelfstandigen uit te werken op basis van reciprociteit en het anti-discriminatiebeginsel, en te onderzoeken of en hoe zelfstandigen moeten worden betrokken bij collectieve onderhandelingen, waaronder specifieke strategieën om de belangen van zelfstandigen te behartigen in gevallen waarin het vakbonden krachtens nationale wetgeving verboden is om zelfstandigen te vertegenwoordigen; moedigt de sociale partners aan beste praktijken onder vakbonden en beroepsorganisaties uit te wisselen over aan zelfstandigen geleverde diensten, het bestrijden van schijnzelfstandigheid, en het organiseren van zelfstandigen voor eigen rekening; o o o 36. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de parlementen van de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien de artikelen 174 en volgende van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien Verordening (EG) nr. 1083/2006 van de Raad van 11 juli 2006 houdende algemene bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds en het Cohesiefonds (1) , – gezien het gewijzigde voorstel van de Commissie voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds, het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij, die onder het gemeenschappelijk strategisch kader vallen, en algemene bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds en het Cohesiefonds ( COM(2013)0246 ), – gezien zijn resolutie van 5 juli 2011 over het vijfde cohesieverslag van de Commissie en de strategie voor het cohesiebeleid na 2013 (2) , – gezien zijn resolutie van 7 oktober 2010 over het cohesie- en regionaal beleid van de EU na 2013 (3) , – gezien zijn resolutie van 23 juni 2011 over de bestaande situatie en de synergievoordelen die kunnen worden behaald door het EFRO en de andere structuurfondsen beter op elkaar af te stemmen (4) , – gezien zijn resolutie van 7 oktober 2010 over de toekomst van het Europees Sociaal Fonds (5) , – gezien zijn resolutie van 14 december 2010 over goed bestuur met betrekking tot het regionaal beleid van de EU: steun- en controleprocedures van de Europese Commissie (6) , – gezien zijn resolutie van 27 september 2011 over de absorptie van middelen uit de structuurfondsen en het cohesiefonds: lering voor het toekomstige cohesiebeleid van de EU (7) , – gezien de mededeling van de Commissie van 26 januari 2011 met de titel "Bijdrage van het regionaal beleid aan duurzame groei in het kader van de Europa 2020-strategie" ( COM(2011)0017 ) en het bijbehorende werkdocument (SEC(2011)0092), – gezien het achtste voortgangsverslag van de Commissie over de economische, sociale en territoriale cohesie van 26 juni 2013 ( COM(2013)0463 ), – gezien het verslag van de Commissie van 18 april 2013 met de titel "Cohesiebeleid: Strategisch verslag 2013 over de uitvoering van de programma's 2007‑2013" ( COM(2013)0210 ) en het bijbehorende werkdocument (SWD(2013)0129), – gezien het werkdocument van de diensten van de Commissie van 24 april 2012 over het partnerschapsbeginsel bij de tenuitvoerlegging van de GSK-fondsen – elementen voor een Europese gedragscode voor partnerschap (SWD(2012)0106), – gezien het werkdocument van de diensten van de Commissie van 14 maart 2012 over elementen voor een gemeenschappelijk strategisch kader 2014-2020 voor het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds, het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij (SWD(2012)0061), delen I en II, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 16 juni 2011 over de rol en prioriteiten van het cohesiebeleid binnen de EU 2020-strategie (CESE 994/2011 – ECO/291), – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 12 december 2012 over het partnerschapsbeginsel bij de tenuitvoerlegging van de onder het gemeenschappelijk strategisch kader vallende fondsen – elementen voor een Europese gedragscode inzake partnerschap (CESE 1396/2012 – ECO/330), – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 22 mei 2013 over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's: "Naar sociale investering voor groei en cohesie – inclusief de uitvoering van het Europees Sociaal Fonds 2014‑2020" (CESE 1557/2013 – SOC/481), – gezien de resolutie van het Comité van de Regio's van 31 januari - 1 februari 2013 met de titel "Wetgevingspakket voor het cohesiebeleid na 2013" (2013/C 62/01), – gezien het ontwerpadvies van het Comité van de Regio's van 7‑9 oktober 2013 over aanbevelingen voor betere besteding (COTER‑V‑040), – gezien artikel 48 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie regionale ontwikkeling en het advies van de Begrotingscommissie ( A7‑0007/2014 ), A. overwegende dat de lidstaten momenteel hun partnerschapsovereenkomsten (PO's) en operationele programma's (OP's) voor de nieuwe programmeringsperiode 2014‑2020 voorbereiden; B. overwegende dat naar verwachting voor het einde van 2013 definitieve overeenstemming zal worden bereikt over het rechtskader voor de Europese structuur- en investeringsfondsen; C. overwegende dat de gemeenschappelijke verordening (GV) gemeenschappelijke regels bevat die van toepassing zijn op de vijf EU-fondsen: het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds, het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij; D. overwegende dat met het cohesiebeleid beoogd wordt de verschillen tussen de EU-regio's te verkleinen door de financiering te richten op het versterken van de economische, sociale en territoriale cohesie; E. overwegende dat het cohesiebeleid een bijdrage levert aan de verwezenlijking van de EU 2020-doelstellingen voor slimme, duurzame en inclusieve groei; F. overwegende dat het cohesiebeleid – het voornaamste beleidsterrein voor de ontwikkeling van de EU – de meeste lidstaten helpt om de economische crisis te boven te komen; G. overwegende dat alle mogelijke inspanningen moeten worden geleverd om ervoor te zorgen dat de realisatie en uitvoering van de programma's in het kader van het cohesiebeleid 2014-2020 zoveel mogelijk vereenvoudigd worden voor alle instanties en begunstigden; Een doeltreffende en tijdige start van de nieuwe programmeringsperiode van het cohesiebeleid 1. stelt vast dat in de afgelopen jaren in het kader van het cohesiebeleid met succes miljarden euro's zijn geïnvesteerd in nieuwe banen, de ondersteuning van innovatieve ondernemingen en de ontwikkeling van vervoersverbindingen in de EU; 2. benadrukt echter dat er nog steeds sprake is van, soms toenemende, verschillen tussen de EU-regio's, en dat het van essentieel belang is om EU-middelen te blijven investeren op lokaal en regionaal niveau om ervoor te zorgen dat gebieden die verbetering behoeven op economisch, sociaal en ecologisch gebied, steun blijven ontvangen; 3. benadrukt dat het cohesiebeleid onder meer gericht moet zijn op de aanpak van de toenemende jeugdwerkloosheid in de Europese Unie; 4. benadrukt dat in de huidige economische, financiële en sociale crisis financiering in het kader van het cohesiebeleid voor een aantal landen een zeer belangrijke bron van overheidsfinanciering vertegenwoordigt, en dat deze situatie maakt dat van deze lidstaten een zekere soepelheid verlangd wordt om hun nationale economie opnieuw aan te zwengelen; benadrukt in dit verband dat het belangrijk is ervoor te zorgen dat de lidstaten en de regio's begin 2014 zo snel mogelijk van start kunnen gaan met de uitvoering van de nieuwe financieringsronde in het kader van het cohesiebeleid; 5. is ingenomen met de goedkeuring van het MFK 2014‑2020 en het rechtskader voor het cohesiebeleid; benadrukt dat een bevredigend resultaat is bereikt, gelet op de wens om het nieuwe cohesiebeleid snel en doeltreffend van start te laten gaan; 6. herinnert eraan dat het niveau van de nog betaalbaar te stellen bedragen ("reste à liquider" – RAL) aan het eind van het MFK 2007‑2013 voor twee derde betrekking heeft op het cohesiebeleid; wijst op de noodzaak om een stabiele oplossing te vinden die helpt voorkomen dat de tenuitvoerlegging van programma's van de Europese Unie stokt wegens gebrek aan betalingen; wijst erop dat de regel N+3 weliswaar van wezenlijk belang is ter waarborging van de uitvoering van de via het cohesiebeleid gesteunde projecten, maar gevolgen zal hebben voor de accumulatie van RAL voor de komende jaren, met name in geval van vertraging bij de lancering van nieuwe programma's; 7. merkt op dat niet alleen de doeltreffende en tijdige start van de nieuwe programmeringsperiode van het cohesiebeleid van groot belang is, maar dat eveneens de kwaliteit van de PO's en de OP's gegarandeerd moet zijn om ervoor te zorgen dat de fondsen op lange termijn optimaal worden benut; 8. herinnert aan zijn standpunt met betrekking tot het belang van een verplichte herziening en een verdere revisie van het komende MFK vóór eind 2016, om de volgende Commissie en het volgende Parlement in staat te stellen de politieke prioriteiten van de Unie opnieuw te beoordelen, het MFK zo nodig aan nieuwe uitdagingen aan te passen en ten volle rekening te houden met de meest recente macro-economische voorspellingen; De gemeenschappelijke verordening 9. is ingenomen met de in de verordening aangebrachte verbeteringen die leiden tot een sterkere en meer geïntegreerde aanpak van de financiering in het kader van het cohesiebeleid aan de hand van het gemeenschappelijk strategisch kader; erkent dat dit essentieel is om ervoor te zorgen dat de projecten een grotere impact hebben en tastbare resultaten opleveren; verzoekt de lidstaten nog meer maatregelen in te voeren ter vereenvoudiging van de bureaucratie en het beheer van de programma's; verwacht dat dit zal leiden tot een soepele tenuitvoerlegging van deze programma's en een doeltreffende benutting van de fondsen; 10. is ingenomen met de voorstellen om vereenvoudigingsmaatregelen op te nemen in de GV om administratieve lasten te verminderen; is van mening dat vereenvoudiging van de procedure voor aanvragers, begunstigden en beheersinstanties van toegevoegde waarde zal zijn voor de EU-financiering; 11. erkent dat het cohesiebeleid een essentiële bijdrage kan leveren aan het behalen van de Europa 2020-doelstellingen en benadrukt derhalve het belang van het afstemmen ervan op de Europa 2020-doelstellingen middels een thematische concentratie op een beperkt aantal doelstellingen; beklemtoont dat deze aanpak voldoende ruimte biedt om te voorzien in de lokale en regionale behoeften; 12. onderstreept het belang van de strategie voor slimme specialisatie als aanvulling op de doelstellingen van de Europa 2020-groeistrategie door de nadruk te leggen op de vaststelling en maximale benutting van gebieden met een grote concurrentiekracht, de uitwisseling van beste praktijken en de integratie van onderzoek, innovatie en onderwijs via EU‑brede partnerschappen; 13. benadrukt dat het cohesiebeleid reeds voorwaarden kent voor de toekenning van steun, maar dat de doeltreffendheid van de financiering in de volgende programmeringsperiode verder moet worden verbeterd door deze afhankelijk te stellen van de inachtneming van bepaalde criteria; is van mening dat het cohesiebeleid bedoeld is om de samenhang tussen regio's te bevorderen en niet mag dienen ter ondersteuning van ander EU‑beleid dat op de macro-economische hervorming van de lidstaten gericht is; 14. merkt op dat aanpassing aan de bij de GV vastgestelde veranderingen de voorbereiding van PO's en OP's enigszins kan vertragen; Vorderingen in de lidstaten 15. benadrukt dat het duidelijk is dat de lidstaten momenteel niet allemaal even ver zijn met de voorbereidingen; erkent dat sommige lidstaten goede vorderingen maken en hun voorstellen voor PO's ter goedkeuring hebben voorgelegd aan de Commissie, terwijl andere nog niet zo ver zijn; 16. merkt op dat, over het geheel genomen, de nieuwere lidstaten (EU‑12) die een deel van de programmeerperiode 2000‑2006 hebben meegemaakt en de gehele programmeerperiode 2007‑2013, in vergelijking met een aantal EU‑15‑lidstaten vergevorderd zijn met hun voorbereidingen; 17. benadrukt dat in sommige lidstaten de begroting voor de komende programmeringsperiode aanzienlijk daalt, terwijl in andere lidstaten wordt gedebatteerd over de verdeling van de middelen binnen de lidstaat; is van mening dat hierdoor de voorbereidingen vertraging kunnen oplopen; 18. onderstreept dat de lidstaten die goede vorderingen boeken in de voorbereiding van de volgende financieringsronde in het kader van het cohesiebeleid, in juni of juli 2013 hun PO's en OP's aan de Commissie hebben voorgelegd voor informele opmerkingen; 19. constateert dat veel goed presterende lidstaten al in 2010 met de voorbereidingen zijn begonnen door de belangrijkste belanghebbende partijen te verzoeken een bijdrage te leveren aan de besprekingen over het formuleren van de behoeften en prioriteiten; is derhalve ingenomen met de inspanningen die zijn verricht om zo vroeg mogelijk te starten met de voorbereidingen en is van mening dat dit duidelijk zorgt voor een betere voorbereiding; 20. benadrukt dat de vordering van de voorbereidingen afhangt van de vraag of de desbetreffende instanties en organisaties over genoeg capaciteit beschikken om tijd en geld te investeren in vroege voorbereidingen en hiervoor voldoende personeel ter beschikking hebben; 21. erkent dat de gevorderde voorbereidingen in sommige gevallen hebben geresulteerd in tijdige evaluaties vooraf en strategische milieueffectbeoordelingen (SMEB's), zodat de voorstellen in september en oktober 2013 konden worden gewijzigd op basis van de uitkomsten van die evaluaties; 22. beseft dat sommige lidstaten te maken hebben gehad met regeringswisselingen die de voorbereidingen op de volgende programmeringsperiode kunnen belemmeren; benadrukt dat het voor de voortzetting van de voorbereidingen essentieel is om te beschikken over regelingen die ervoor zorgen dat de administratieve werkzaamheden kunnen worden voortgezet, ook in het geval van een regeringswisseling; 23. wijst er daarnaast op dat de voorbereiding op financiering in het kader van het cohesiebeleid moet plaatsvinden op politiek niveau, om ervoor te zorgen dat de afronding van de PO een prioriteit is voor de regeringen; Vorderingen op het gebied van partnerschapsovereenkomsten en operationele programma's 24. wijst erop dat sommige lidstaten voornemens zijn de inhoud van hun OP's te wijzigen; is ingenomen met het feit dat bepaalde lidstaten hebben besloten over te stappen op uit verschillende fondsen gefinancierde programma's of het aantal regionale OP's te verminderen; 25. merkt op dat de mate waarin de centrale overheden de coördinatie en het uitoefenen van toezicht aan de regionale overheden overlaten, sterk uiteenloopt, afhankelijk van de organisatorische structuur in de verschillende lidstaten, waarbij sommige regio's zeer actief zijn en de meeste aspecten van de financiering in het kader van het cohesiebeleid bijna volledig controleren, en sterk vertegenwoordigd zijn in de PO's; wijst in dit verband op de gedragscode, waarin is neergelegd dat de lokale en regionale actoren en maatschappelijke organisaties een sleutelrol vervullen en waarin het partnerschapsbeginsel wordt gewaarborgd wat betreft het cohesiebeleid voor de periode 2014‑2020; 26. benadrukt dat ten volle aandacht geschonken moet worden aan de lokale en regionale dimensie; beklemtoont dat de regio's een belangrijke rol spelen bij het kiezen van gebieden met een grote concurrentiekracht; 27. benadrukt dat het opnemen van afzonderlijke, door de regionale overheden opgestelde hoofdstukken in de PO's een manier kan zijn om de aanpak ten aanzien van de PO's te laten functioneren in lidstaten met centrale overheden; beklemtoont dat deze aanpak ervoor zorgt dat overheden met decentrale bevoegdheden op het gebied van de Europese financieringsprogramma's meer rechtstreeks worden betrokken bij de ontwikkeling van PO's en hun eigen programma-ideeën en uitvoeringsmechanismen kunnen ontwikkelen; 28. beseft echter dat dit de voorbereiding van de lidstaten in zijn totaliteit kan beïnvloeden; 29. wijst erop dat doeltreffende coördinatie op het niveau van de lidstaten noodzakelijk is om de termijnen aan te kunnen houden voor de voorbereiding van OP's die tegemoetkomen aan de lokale en regionale ontwikkelingsbehoeften, aangezien de verantwoordelijkheid voor de inhoud en het beheer van de OP's naar gelang het geval bij de lokale en regionale overheden moet liggen, overeenkomstig de interne organisatie van de desbetreffende lidstaat, om te waarborgen dat de PO's tijdig worden gesloten; 30. beseft echter dat een vermindering van het aantal regionale OP's gepaard zou gaan met grote beheersmatige en organisatorische veranderingen en een verhoogd risico op vertragingen in de beginperiode met zich mee zou kunnen brengen als gevolg van de complexiteit veroorzaakt door het uitvoeren van de OP's parallel aan de programmering op verschillende nationale en regionale niveaus; 31. merkt op dat de Commissie ervan op de hoogte is dat er veel interesse bestaat voor uit verschillende fondsen gefinancierde programma's, als bedoeld in de GV, en dat veel lidstaten voor de programmeringsperiode 2014-2020 plannen hebben voor één of meer uit verschillende fondsen gefinancierde programma's; benadrukt in dit verband dat deze werkwijze zo doeltreffend mogelijk moet worden gevolgd en niet mag leiden tot impasses of vertragingen; stelt vast dat er in de GV aandacht wordt besteed aan de uiteenlopende institutionele structuren in de lidstaten en dat er maatregelen zijn voorzien om met specifieke situaties rekening te houden; onderstreept dat de regionale en lokale instanties het best toegerust zijn om de ontwikkelingsbehoeften te beoordelen en programma's ten uitvoer te leggen die dicht bij de betrokken burgers, organisaties, ondernemingen en autoriteiten staan; 32. beseft dat de mogelijkheid om PO's en OP's in een gevorderd stadium voor te bereiden, afhangt van de vraag of de lidstaten over voldoende voorlopige analyses beschikken met betrekking tot de nationale situatie en de toekomstige ontwikkelingen; beklemtoont dat dit ervoor zorgt dat EU‑fondsen een effectievere bijdrage leveren aan het behalen van de nationale doelstellingen; 33. verzoekt de Commissie informatie openbaar te maken over de stand van zaken met betrekking tot de partnerschapsovereenkomsten van de lidstaten, bijvoorbeeld door middel van een samenvatting per lidstaat met informatie over de stand van de voorbereidingen, de voorgestelde inhoud en het overleg met betrokken belanghebbenden, zodat de andere lidstaten en autoriteiten kunnen leren van goede praktijken en benaderingen; Lessen uit de periode 2007-2013 34. benadrukt dat het overzetten van methoden en mechanismen uit de programmeringsperiode 2007‑2013 naar de periode na 2013 voor veel lidstaten een groot probleem vormt; beklemtoont dat het ook een uitdaging is ervoor te zorgen dat bestaande projecten doeltreffend blijven tijdens de ontwikkeling van nieuwe projecten; 35. constateert dat de voorbereidingen aan het begin van de programmeringsperiode 2007‑2013 in veel lidstaten langer hebben geduurd dan verwacht; benadrukt dat veel overheden dit hebben verholpen door nieuwe PO's en OP's tijdiger in te dienen; 36. is van mening dat uit de door de lidstaten verstrekte voorbeelden duidelijk blijkt dat de coördinatie tussen de verschillende maatregelen, OP's en fondsen, en de betrokkenheid van lokale overheden, regionale organisaties en sociale en economische partners, moeten worden verbeterd; 37. constateert dat te breed geformuleerde prioriteiten tot de meest voorkomende problemen van de vorige programmeringsperiode behoorden; verzoekt derhalve in de toekomst een strategischer en gestroomlijnder aanpak te hanteren ten aanzien van het stellen van prioriteiten, in die zin dat er minder prioriteiten worden vastgesteld en de prioriteiten zich richten op specifieke doelstellingen; 38. is ingenomen met het feit dat lidstaten op basis van de succesvolle ervaringen met de vorige financieringsronde de hefboomwerking van particuliere financiering proberen te verbeteren om alternatieve financieringsbronnen aan te boren als aanvulling op de traditionele financieringsmethoden; benadrukt dat in een tijd van budgettaire krapte en teruglopende financieringscapaciteit in de particuliere sector een verruiming van het gebruik van financiële instrumenten publiek-private samenwerkingsverbanden kan bevorderen, ervoor kan zorgen dat de EU‑begroting een multiplicatoreffect krijgt en dat alternatieve financieringsbronnen worden aangeboord en kan zorgen voor een belangrijke geldstroom voor strategische regionale investeringen; benadrukt derhalve dat het belangrijk is duidelijke voorschriften vast te stellen voor het gebruik van innovatieve financiële instrumenten, zoals leningen, garanties en participaties, als aanvulling op subsidies ter bevordering van de samenwerking tussen ondernemingen, publieke organisaties en onderwijsinstellingen; Doeltreffendheid van de fondsen 39. wijst erop dat ervaringen met voorgaande financieringsprogramma's duidelijk hebben gemaakt dat het van essentieel belang is dat de financiering leidt tot positieve langetermijneffecten; dringt voorts aan op het waarborgen van de kwaliteit van de programma's en de objectiviteit van de uitgaven; 40. benadrukt dat veel lidstaten hebben aangegeven bij de voorbereiding op de volgende financieringsronde de nadruk te willen leggen op een resultaatgerichte aanpak; is ingenomen met de door enkele lidstaten verstrekte voorbeelden van manieren om de beoogde resultaten vooraf beter vast te stellen, om ervoor te zorgen dat de financiering ten goede kan komen aan voorstellen om deze doelstellingen te realiseren; 41. beklemtoont dat veel lidstaten aangeven dat het van groot belang is om te zorgen voor coördinatie tussen beleidsterreinen en het vastleggen van nationale en regionale economische, sociale en ecologische prioriteiten; is van oordeel dat nationale operationele programma's in voorkomend geval rekening moeten houden met ontwikkelingsdoelstellingen op lokaal en regionaal niveau; wijst erop dat het creëren van synergieën tussen de verschillende bronnen van EU‑financiering en de begrotingen van de lidstaten en regionale of lokale overheden bevorderd moet worden om de doeltreffendheid van overheidsinvesteringen in de Unie te verbeteren; Synergieën met andere beleidsterreinen en instrumenten 42. acht het van essentieel belang dat de lidstaten het potentieel onderkennen van afstemming tussen alle fondsen die onder de GV vallen; 43. is verheugd over het feit dat een aantal lidstaten bekijkt hoe nieuwe instrumenten ingezet kunnen gaan worden, zoals vanuit de gemeenschap geleide lokale ontwikkeling (CLLD), geïntegreerde territoriale investeringen (ITI's) en gezamenlijke actieplannen (JAP's); heeft echter begrepen dat de nieuwe instrumenten tot gemengde reacties hebben geleid en dat uit analyse van de huidige plannen van de lidstaten is gebleken dat CLLD meer zal worden toegepast dan ITI's, hetgeen nog meer geldt voor het ELFPO dan voor het EFRO, omdat binnen het ELFPO-programma CLLD al langer bestaat en omdat ITI's een nieuw instrument zijn dat tijd nodig heeft om op degelijke wijze in praktijk te worden gebracht; is van oordeel dat het nog valt te bezien of de eerste voorbereidingen ook zullen leiden tot de volledige tenuitvoerlegging van deze instrumenten; 44. is van mening dat CLLD een prima middel is om de participatie van onderaf van een dwarsdoorsnede van plaatselijke actoren te bevorderen op basis van het succes van het LEADER-programma voor plattelandsontwikkeling; roept de lidstaten en regio's op om de kansen die CLLD biedt, te benutten; 45. beschouwt JAP's als een goed middel om te komen tot resultaatgericht beheer, dat een van de overkoepelende doelstellingen van het cohesiebeleid voor de periode na 2013 is; Vereenvoudiging 46. benadrukt dat het belangrijk is de methoden voor de voorbereiding en tenuitvoerlegging van projecten te vereenvoudigen en is verheugd over de ontvangen signalen dat de lidstaten hier inderdaad aan werken; 47. is tevreden dat in de GV de nadruk op vereenvoudiging wordt gelegd; merkt echter op dat het in de praktijk moeilijk zou kunnen worden om die vereenvoudiging te realiseren, omdat er nog steeds verschillen bestaan tussen de fondsen als gevolg van de fondsspecifieke verordeningen; 48. verwelkomt de positieve stappen in de richting van vereenvoudiging en grotere transparantie ten aanzien van het beheer van de ESI-fondsen; merkt op dat veel lidstaten een vereenvoudigde aanvraagprocedure voor begunstigden, met duidelijke informatie over de procedure en de financieringsmogelijkheden, hebben aangemerkt als een belangrijk aspect van de voorbereiding op de programmeringsperiode 2014-2020; vindt dit een goede manier om te zorgen voor een soepele voorbereiding en tenuitvoerlegging van projecten, waarbij de bureaucratie voor aanvragers wordt verminderd; verzoekt de lidstaten en de regionale en lokale autoriteiten beste praktijken die gericht zijn op vereenvoudiging van de procedures uit te wisselen en de noodzaak van strenge regels inzake controles en audits te erkennen, maar daarbij te waarborgen dat dergelijke regels evenredig zijn en dus geen nodeloze belasting vormen; 49. is van oordeel dat e-cohesie een essentiële rol kan spelen in het verminderen van knelpunten en het realiseren van vereenvoudiging en is ingenomen met het feit dat sommige lidstaten aangeven er gebruik van te maken; is van mening dat e-cohesie daarnaast aanzienlijk kan bijdragen tot de voorbereiding op toekomstige financieringsprogramma's; Partnerschap 50. benadrukt dat bij het besluitvormingsproces en de opstelling van PO's op nationaal, regionaal en lokaal niveau samengewerkt moet worden aan de planning, ontwikkeling en tenuitvoerlegging van EU-financieringsprogramma's in het kader van het cohesiebeleid; is van mening dat het beginsel van multi-level governance onontbeerlijk is voor een doeltreffend beheer van het cohesiebeleid; benadrukt in dit verband dat het belangrijk is de regionale en lokale autoriteiten en belanghebbenden volledig te betrekken bij de voorbereiding, tenuitvoerlegging en evaluatie van de programma's; benadrukt dat het belangrijk is een toereikende informatievoorziening, alsmede maatregelen gericht op capaciteitsopbouw en technische ondersteuning voor deze autoriteiten te waarborgen, opdat zij gemakkelijk en zo goed mogelijk een bijdrage kunnen leveren in alle stadia van dit proces; 51. is ingenomen met de toegenomen betrokkenheid van alle betrokken partijen, lokale en regionale vertegenwoordigers, ngo's, economische en sociale partners, particuliere ondernemingen en universiteiten, zoals blijkt uit de door de lidstaten gegeven voorbeelden; is van mening dat ontwikkeling moet plaatsvinden in samenwerking met andere organisaties en belanghebbende partijen die verschillende economische en sociale standpunten en standpunten op milieugebied vertegenwoordigen; 52. benadrukt dat succesvolle partnerschappen gewaarborgd kunnen worden door het hanteren van zowel een bottom‑up- als een top‑downbenadering; wijst erop dat één lidstaat die vergevorderd is met de voorbereidingen, de bottom-upbenadering, waarbij uitvoerig wordt overlegd met vertegenwoordigers uit de publieke, de particuliere en de derde sector, als voorbeeld heeft genoemd; 53. benadrukt dat deze bottom-up- en top-downbenaderingen garanderen dat nationale strategieën die betrekking hebben op de situatie op economisch, sociaal en milieugebied worden uitgevoerd, en dat daarbij tegelijkertijd een grote regionale en lokale betrokkenheid kan worden gerealiseerd; is ingenomen met deze doeltreffende manier om ervoor te zorgen dat de strategische vereisten worden nageleefd, terwijl de belanghebbende partijen zo veel mogelijk bij de voorbereidingen worden betrokken; Conclusies 54. is ingenomen met de overeenstemming die is bereikt over het rechtskader voor het cohesiebeleid en de afronding van de onderhandelingen over de GV en het MFK; 55. erkent hoe belangrijk meerlagig bestuur is in de voorbereidingsfasen en wijst erop dat vergevorderde voorbereidingen in sommige gevallen gebaseerd zijn op belangrijk overleg met regionale en lokale belanghebbende partijen; 56. wijst op het aan de lidstaten en regio's gerichte verzoek van de Commissie om PO's en OP's van optimale kwaliteit na te streven; merkt op dat dit ertoe zal bijdragen dat er kwaliteitsvolle, op specifieke doelstellingen gerichte projectvoorstellen worden uitgewerkt, waardoor een zo groot mogelijke impact van de EU-financiering wordt gegarandeerd; 57. beseft dat actieve en goed geïnformeerde nationale en regionale overheden die contact onderhouden met de Commissie positief kunnen bijdragen tot het vorderen van de voorbereidingen; dringt er om die reden op aan dat de Commissie en de nationale en regionale autoriteiten voortdurend informatie uitwisselen, waaronder gedetailleerde informatie over komende uitvoeringshandelingen; 58. beveelt aan dat lidstaten die met ernstige vertragingen kampen, de aanbevelingen van de Commissie nauwgezet opvolgen; benadrukt dat de Commissie die lidstaten meer steun moet bieden om ervoor te zorgen dat zij zo snel mogelijk overeenstemming bereiken over hun PO's en OP's; merkt dan ook op dat vertragingen kunnen worden beperkt door de vorderingen van de lidstaten tijdens de voorbereidende fasen op te volgen; merkt voorts op dat de Commissie tijdens de fase van de tenuitvoerlegging lidstaten die een achterstand hebben zou kunnen helpen; o o o 59. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien Richtlijn 2008/98/EG van het Europees Parlement en de Raad van 19 november 2008 betreffende afvalstoffen en tot intrekking van een aantal richtlijnen (kaderrichtlijn afvalstoffen), – gezien Richtlijn 2006/66/EG van het Europees Parlement en de Raad van 6 september 2006 inzake batterijen en accu's, alsook afgedankte batterijen en accu's en tot intrekking van Richtlijn 91/157/EEG, – gezien Richtlijn 96/59/EG van de Raad van 16 september 1996 betreffende de verwijdering van polychloorbifenylen en polychloorterfenylen (PCB's/PCT's), – gezien Richtlijn 2000/53/EG van het Europees Parlement en de Raad van 18 september 2000 betreffende autowrakken, – gezien Richtlijn 86/278/EEG van de Raad van 12 juni 1986 betreffende de bescherming van het milieu, in het bijzonder de bodem, bij het gebruik van zuiveringsslib in de landbouw, – gezien Richtlijn 94/62/EG van het Europees Parlement en de Raad van 20 december 1994 betreffende verpakking en verpakkingsafval (verpakkingsrichtlijn), – gezien Verordening (EG) nr. 1013/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 14 juni 2006 betreffende de overbrenging van afvalstoffen, – gezien Richtlĳn 2011/65/EU van het Europees Parlement en de Raad van 8 juni 2011 betreffende beperking van het gebruik van bepaalde gevaarlĳke stoffen in elektrische en elektronische apparatuur (BGS-richtlijn), – gezien Richtlijn 1999/31/EG van de Raad van 26 april 1999 betreffende het storten van afvalstoffen, – gezien Richtlijn 2000/76/EG van het Europees Parlement en de Raad van 4 december 2000 betreffende de verbranding van afval, – gezien Richtlijn 2012/19/EU van het Europees Parlement en de Raad van 4 juli 2012 betreffende afgedankte elektrische en elektronische apparatuur (AEEA), – gezien Verordening (EG) nr. 1907/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2006 inzake de registratie en beoordeling van en de autorisatie en beperkingen ten aanzien van chemische stoffen (REACH), – gezien Richtlijn 2008/56/EG van het Europees Parlement en de Raad van 17 juni 2008 tot vaststelling van een kader voor communautaire maatregelen betreffende het beleid ten aanzien van het mariene milieu (kaderrichtlijn mariene strategie), – gezien zijn resolutie van 13 september 2011 over een doeltreffende grondstoffenstrategie voor Europa (1) , – gezien de mededeling van de Commissie, van 13 februari 2012 getiteld "Innovatie voor duurzame groei: een bio-economie voor Europa" ( COM(2012)0060 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 26 januari 2011, getiteld "Efficiënt gebruik van hulpbronnen - Vlaggenschipinitiatief in het kader van de Europa 2020-strategie" ( COM(2011)0021 ), en de resolutie van het Europees Parlement van 24 mei 2012 over het efficiënt gebruik van hulpbronnen in Europa (2) , – gezien de mededeling van de Commissie getiteld "Onze levensverzekering, ons natuurlijk kapitaal: een EU-biodiversiteitsstrategie voor 2020" ( COM(2011)0244 ), en de resolutie van het Europees Parlement van 20 april 2012 over onze levensverzekering, ons natuurlijk kapitaal: een EU-biodiversiteitsstrategie voor 2020 (3) , – gezien het Groenboek van de Commissie over een Europese strategie voor kunststofafval in het milieu ( COM(2013)0123 ), – gezien Besluit nr. 1386/2013/EU van het Europees Parlement en de Raad inzake een nieuw algemeen milieuactieprogramma voor de Europese Unie voor de periode tot en met 2020, – gezien artikel 48 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid en het advies van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken ( A7-0453/2013 ), A. overwegende dat er geen EU-wetgeving bestaat die zich specifiek richt op kunststofafval en dat dit afval ondanks zijn bijzondere kenmerken wordt beschouwd als onderdeel van de reguliere afvalstroom; overwegende dat kunststofafval niet langer slechts als vuilnis moet worden gezien, maar als grondstof moet worden beschouwd; B. overwegende dat er steeds meer soorten kunststof worden ontwikkeld en dat het gebruik van kunststof toeneemt, waardoor de hoeveelheid afval, onder meer van kunststof in combinatie met andere materialen en kunststofverbindingen, toeneemt; overwegende dat zich grote hoeveelheden kunststoffen ophopen (er drijft naar schatting 80 megaton kunststofafval in de Atlantische en de Stille Oceaan) en dat kunststofafval honderden jaren in het milieu aanwezig kan blijven, een bedreiging vormt voor het leven in zee en toxische reacties kan opwekken, en dat uit kunststofafval hormoonontregelaars, kankerverwekkende, mutagene of voor de voortplanting giftige stoffen, nanodeeltjes en persistente organische verontreinigende stoffen kunnen vrijkomen die in ecosystemen en dus ook in de voedselketen terechtkomen; overwegende dat er in de EU in 2010 alleen al 95,5 miljard plastic draagtassen op de markt werden gebracht, waarvan de meerderheid bedoeld was om slechts een keer te worden gebruikt en dat veel landen het gebruik van deze plastic tassen aan banden hebben gelegd of zelfs hebben verboden; C. overwegende dat de gebrekkige uitvoering en handhaving van de EU-afvalwetgeving in de lidstaten, het gebrek aan streefcijfers en prijsmechanismen op dit gebied, de ontoereikende vraag naar gerecyclede materialen binnen de EU, het illegaal storten en exporteren en het onoordeelkundig opslaan, verwerken en vervoeren van kunststofafval geleid hebben tot aanzienlijke schade voor de volksgezondheid en het milieu, waaronder het zeemilieu, in de hele wereld, alsmede tot een toename van de export van afval, met als gevolg een verlies van grondstoffen en arbeidsplaatsen in de EU; D. overwegende dat een verbod op het storten van kunststofafval niet de gewenste terugwinning van grondstoffen zal opleveren als dezelfde volumes vervolgens worden verbrand; E. overwegende dat wat betreft kunststofafval moet worden ingezet op afvalpreventie en –vermindering, door producenten ertoe aan te zetten om bij de ontwikkeling van hun producten te kiezen voor alternatieve, duurzamere materialen; F. overwegende dat eco-innovatie en -design op het gebied van kunststofproducten zeer belangrijk zijn voor het Europese concurrentievermogen, omdat de industrie zich daardoor beter kan aanpassen aan de druk van hoge grondstofprijzen en schaarste van materialen en bovendien een bijdrage geleverd wordt aan de ontwikkeling van sleuteltechnologieën, gericht op een duurzame maatschappij; G. overwegende dat krachtige inspanningen, in de vorm van meer recycling, gericht op het verwezenlijken van een evenwichtige, hulpbronnenefficiënte, niet-toxische, circulaire economie, uitgaande van het wieg-tot-wieg-principe en hergebruik van niet-gevaarlijke restproducten, kunnen leiden tot meer werkgelegenheid en economische groei in de EU; overwegende dat momenteel 33% van de kunststofverpakkingen en 25% van al het kunststofafval wordt gerecycleerd, maar dat het economisch potentieel van recycling van kunststofafval veel groter is, en dat hoge recyclingpercentages ertoe kunnen bijdragen het tekort aan grondstoffen te verhelpen; H. overwegende dat er in de kunststoffensector in de EU ongeveer 1,6 miljoen mensen werkzaam zijn; I. overwegende dat de Europa 2020-strategie streeft naar slimme, duurzame en inclusieve groei; 1. is ingenomen met het Groenboek van de Commissie en is het ermee eens dat er in de EU-wetgeving specifieke maatregelen moeten worden opgenomen inzake kunststofafval en dat de bestaande afvalwetgeving uniformer, consistenter en strikter ten uitvoer gelegd en gehandhaafd moet worden, in het bijzonder wat betreft de afvalhiërarchie (preventie, hergebruik, recycling en terugwinning) en met name in de lidstaten die de huidige doelstellingen en streefcijfers nog niet bereikt hebben; 2. is van mening dat strategische planning het uitgangspunt kan zijn voor goed afvalbeheer; 3. benadrukt dat het, ter verbetering van de samenhang tussen de aanpak van de EU op het gebied van afvalstromen en de circulaire economie en de lopende "fitness checks" van wetgeving, en gezien het feit dat ongeveer 40% van het kunststofafval afkomstig is van verpakkingen (voornamelijk producten voor eenmalig gebruik) en de verpakkingsrichtlijn de enige richtlijn is die doelstellingen kent ten aanzien van de inzameling van kunststofafval, dringend noodzakelijk is om die richtlijn te herzien en afvalnormen voor te stellen die verder gaan dan productregels en -normen; is van mening dat de Commissie daarbij, en bij het opstellen van toekomstige voorstellen, rekening moet houden met het gegeven dat kunststofafval niet homogeen is, maar dat afvalstromen bestaan uit verschillende materialen, toevoegingen en allerlei kunststofverbindingen die op verschillende wijze verwerkt moeten worden; stelt voorts vast dat kunststofverpakkingen bijdragen tot het kwaliteitsbehoud en een langere houdbaarheid van producten, maar niet altijd noodzakelijk zijn voor de bewaring van levensmiddelen; 4. benadrukt dat de EU-wetgeving inzake kunststofafval in de eerste plaats gericht moet zijn op vermindering van de hoeveelheid kunststofafval, en dat deze wetgeving dus moet worden herzien en het volgende zou moeten omvatten: 5. is het ermee eens dat kunststofafval behandeld moet worden als waardevolle grondstof en dat hergebruik, recycling en terugwinning van kunststofafval bevorderd moet worden en er gezorgd moet worden voor een passende marktomgeving; dringt er bij de Commissie op aan uiterlijk 2014 voorstellen in te dienen om het storten van recycleerbaar of terug te winnen afval uiterlijk 2020 te verbieden, hetgeen er echter niet toe mag leiden dat afvalverbranding voorrang krijgt boven recycling, en verzoekt de Commissie te waarborgen dat bij alle verwijderingstrajecten milieuefficiëntiecriteria worden toegepast; is van oordeel dat er dus niet alleen doelstellingen voor recyclage moeten worden vastgesteld, zoals hierboven vermeld, maar tevens maatregelen om het verbranden van recycleerbare, composteerbare en afbreekbare kunststoffen te ontmoedigen om op die manier de levenscyclus van de verschillende soorten kunststof te optimaliseren en ervoor te zorgen dat de afvalhiërarchie gerespecteerd wordt; wijst erop dat er op die manier ook een einde kan komen aan de gangbare, maar niet duurzame praktijk waarbij nieuwe producten worden verkozen boven duurdere gerecycleerde producten; benadrukt dat het belangrijk is dat er reeds in de ontwerpfase van een product gekeken wordt in hoeverre het desbetreffende product te recycleren of te repareren zal zijn; verzoekt de Commissie in dit verband maatregelen voor te stellen inzake het ontwerp van producten, gericht op het verbeteren van de milieueffecten van die producten, het voorkomen van onnodig afval en het bevorderen van de ontwikkeling van recyclingmarkten; is van mening dat bij het ontwerp van kunststofproducten gestreefd moet worden naar een zo groot mogelijke duurzaamheid, rekening houdend met de hele levenscyclus van de producten; is van oordeel dat de Commissie in het kader van nieuwe wetgeving inzake kunststofafval zou moeten overwegen tot 2020 nauwer toezicht te houden op het storten van afval op stortplaatsen en de controles op afvalverbrandingsinstallaties te intensiveren; 6. vindt het essentieel dat pas wordt overgegaan tot terugwinning van energie uit kunststofafval als er geen andere mogelijkheden meer zijn en als daarbij gebruik wordt gemaakt van technologieën met adequate zuiveringsinstallaties, om schade aan het milieu en de menselijke gezondheid te voorkomen; 7. is van oordeel dat de gevaarlijkste kunststoffen, de kunststoffen waarvan wetenschappelijk is aangetoond dat ze zeer schadelijk zijn voor de gezondheid van de mens en het milieu (zoals micro- en oxo-biologisch afbreekbare kunststoffen) en kunststoffen die zware metalen bevatten of andere stoffen die het recyclingprocédé bemoeilijken, geleidelijk afgeschaft of volledig verboden moeten worden, zo snel mogelijk, maar in ieder geval uiterlijk 2020, zodat er een markt voor hergebruikte en gerecycleerde materialen kan worden verwezenlijkt, en is voorts van oordeel dat per direct begonnen moet worden met het gescheiden inzamelen van deze stoffen; is in dit kader van oordeel dat de vervanging van gevaarlijke kunststoffen en additieven gesteund moet worden, onder meer door uitbreiding van de lijst van aan beperkingen onderworpen stoffen in de BGS-richtlijn; vindt voorts, net als de meerderheid van de Europese burgers en consumenten (4) , dat het gebruik van plastic tassen voor eenmalig gebruik drastisch moet worden beperkt of, indien mogelijk, geleidelijk verboden moet worden en dat het belangrijk is om te streven naar afvalpreventie en de strijd aan te gaan tegen overconsumptie en het onverantwoord gebruik van producten voor eenmalig gebruik; 8. herinnert eraan dat in een wereld waarin natuurlijke hulpbronnen, met inbegrip van landbouwgronden, steeds schaarser worden, duurzaamheid moet worden bereikt door het gebruik van hulpbronnen in absolute cijfers te verminderen en niet door louter de ene hulpbron door de andere te vervangen; benadrukt dat passende maatregelen moeten worden genomen om het gebruik van biologisch afbreekbare en composteerbare kunststoffen en biologische kunststoffen te bevorderen, mits de productie van dergelijke kunststoffen niet ten koste gaat van de productie van voedselgewassen voor mensen of dieren en geen negatieve gevolgen heeft voor het milieu; benadrukt voorts de noodzaak voort te bouwen op de reeds erkende normen op EU-niveau (d.w.z. CEN 13432) om een beter onderscheid te kunnen maken tussen afbreekbare, biologisch afbreekbare en composteerbare kunststofproducten en tegelijkertijd te zorgen voor duidelijker informatie over de eigenschappen, recycleerbaarheid en herbruikbaarheid van deze producten voor consumenten, recyclebedrijven en afvalbeheerders; 9. dringt aan op meer overheids- en particuliere investeringen in onderzoek en technologieën gericht op de ontwikkeling van duurzame kunststoffen (waarbij minder grondstoffen worden verbruikt, maar waarbij de kwaliteit, herbruikbaarheid en recycleerbaarheid hetzelfde blijven) en een betere benutting van de verschillende soorten kunststof in productie- en verwerkingsprocessen, zonder dat aan de kwaliteit van producten afbreuk wordt gedaan; is van mening dat er ook behoefte bestaat aan nieuwe, geavanceerde technologieën op het gebied van de verwerking van kunststoffen tot compost, methoden voor afvalscheiding, verwerking en mechanische recycling, terugwinning van kunststoffen uit oceanen, ecodesign en slimme verpakkingen; is van oordeel dat aan deze belangrijke maatschappelijke behoeften tegemoetgekomen zou kunnen worden door middel van Horizon 2020, en dat de positieve effecten voor zowel het milieu als de burgers verstrekkend zouden kunnen zijn, variërend van de ontwikkeling van nieuwe economische activiteiten (zoals hoogwaardige afvalscheiding door middel van menselijke arbeid) tot het terugdringen van mariene vervuiling en het verminderen van gezondheidsrisico's; wijst erop dat dit met name jongeren een kans kan bieden om op een nieuw werkterrein actief te zijn en op de arbeidsmarkt te integreren; wijst erop dat de volledige uitvoering van de EU-afvalwetgeving jaarlijks een besparing van 72 miljard euro zou kunnen opleveren, de jaarlijkse omzet van de afvalbeheer- en recyclingsector in de EU met 42 miljard euro zou kunnen verhogen en tegen 2020 ruim 400 000 banen zou kunnen creëren; benadrukt dat ook andere EU-fondsen een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van een inzamelings- en recyclinginfrastructuur kunnen leveren, als ze worden ingezet in overeenstemming met de afvalhiërarchie van de kaderrichtlijn afvalstoffen; 10. pleit voor maatregelen ter bevordering van recycling van kunststof als beste alternatief om milieudoelstellingen te bereiken; pleit ervoor om bij meer openbare aanbestedingen, waaronder die van de Europese instellingen, als duidelijk vereiste te stellen dat, waar mogelijk kunststofafval gerecycleerd moet worden en de voorkeur moet worden gegeven aan het gebruik van gerecycleerd kunststof; 11. vindt dat door de lidstaten en de Commissie krachtiger moet worden opgetreden tegen het illegaal uitvoeren en storten van kunststofafval, dat de Europese regelgeving inzake de overbrenging van afvalstoffen strenger gehandhaafd moet worden en dat er voor havens en voor alle afvalverwerkingsinstallaties strengere toezicht- en inspectieregelingen moeten worden ingevoerd die gericht zijn op vermoede illegale overbrenging van afval en die moeten voorkomen dat afval voor hergebruik wordt geëxporteerd (hoofdzakelijk autowrakken en AEEA), om te waarborgen dat uitgevoerd afval alleen naar installaties gaat die voldoen aan de vereisten voor milieuhygiënisch verantwoord beheer, als vastgelegd in artikel 49 van de verordening inzake overbrenging van afvalstoffen; is van oordeel dat toepassing van het beginsel van uitgebreide verantwoordelijkheid van de producent en bewustmaking van consumenten eraan kunnen bijdragen dat de illegale uitvoer van kunststoffen vermindert en de hoeveelheid kunststofafval in het milieu aanzienlijk afneemt; is verder van mening dat de EU zich op alle internationale fora en bij onderhandelingen over akkoorden en binnen de instellingen moet inzetten voor een samenhangende aanpak van afvalbeheer; benadrukt dat de EU de basis moet leggen voor een mondiaal initiatief om het zwerfvuil in de oceanen te controleren en aanzienlijk terug te dringen; acht het voorts van groot belang toegang te hebben tot betrouwbare en vergelijkbare gegevens over afvalstromen, het vervoer van afval van en naar Europa, de omvang van deze afvalstromen en afvalbeheerssystemen; 12. is van mening dat de financiering van recyclinginfrastructuur voorrang moet krijgen boven de financiering van faciliteiten voor het storten of verbranden van afval, maar dat hierbij uiteraard rekening moet worden gehouden met de behoeften van de verschillende gemeenschappen; spoort de Europese gemeenten en plaatselijke overheden, de kunststoffensector en de afvalbeheer- en recyclingsector aan om zich tot het uiterste in te spannen om de burgers en ondernemingen te motiveren en te stimuleren om met betrekking tot kunststofafval het concept "circulaire economie" te omarmen, allereerst door de discussie over geplande veroudering aan te zwengelen, en verder door eenvoudige en doeltreffende afvalscheidings-, inzamelings-, hergebruik- en recyclingsregelingen te bevorderen en te zorgen voor afdoende inzamelpunten voor kunststofafval, met name in kustgebieden en ecologisch kwetsbare gebieden, en daarbij voorrang te geven aan gebieden die de lidstaten hebben aangemerkt als beschermde gebieden en/of nationale parken; denkt dat de gemeenten en provinciale overheden ook een goede bijdrage kunnen leveren aan de harmonisatie van activiteiten op het gebied van het beheer van kunststofafval in Europa door gemeenschappelijke normen en beste praktijken te ontwikkelen; verzoekt de regionale autoriteiten daar waar dat financieel en in mileuopzicht haalbaar is samen te werken aan geïntegreerde planning op het gebied van afvalbeheer en met name de oprichting van inzamelpunten voor de landbouw (voor de inzameling van kunststoffen uit de landbouw, zoals kunststof van broeikassen) te bevorderen; 13. dringt, met het oog op de bewustmaking van de burgers, aan op concrete maatregelen en campagnes, bijvoorbeeld invoering van een Europese dag voor kunststofafval, waarop de burgers hun kunststofafval, in welke hoeveelheid dan ook, op van te voren bepaalde plaatsen kunnen inleveren, bijvoorbeeld in ruil voor een passende financiële vergoeding, enerzijds om op die manier de beschikking te krijgen over voldoende recycleerbare kunststoffen en anderzijds om de burgers te wijzen op het belang van recycling en een efficiënt gebruik van hulpbronnen; is van mening dat die dag ook aangegrepen zou kunnen worden voor het organiseren van schoonmaakacties (bijvoorbeeld op het strand), waarmee een symbolische bijdrage kan worden geleverd aan de bestrijding van vervuiling ten gevolge van kunststofafval; stelt voor synergieën te creëren tussen dit soort acties en de campagnes "Let's do it", de Europese week van de afvalvermindering en de "Clean up day"; is verheugd over het proefproject MARELITT van de Europese Commissie, dat zich richt op het verwijderen van zwerfvuil uit de vier regionale Europese zeeën en het terugdringen van de schadelijke gevolgen van kunststofzwerfvuil in zee voor het milieu, de volksgezondheid, de economie en de maatschappij; verzoekt de Commissie om haar dialoog met derde landen, bijvoorbeeld de landen rond de Zwarte Zee, te intensiveren om het probleem van kunststofzwerfvuil in zee doeltreffender aan te pakken; 14. benadrukt dat nieuwe initiatieven op EU-niveau inzake milieubeleid, eco-innovatie, afvalbeheer en de bio-economie moeten worden voorafgegaan door grondige effectbeoordelingen, waarbij onder meer gekeken wordt naar de sociale gevolgen en de gevolgen voor de arbeidsmarkt van dergelijke initiatieven, met name wat betreft het banenpotentieel en de noodzaak om basis- en beroepsopleidingen op te zetten om groene banen te creëren; 15. herinnert eraan dat de lidstaten moeten streven naar een evenwicht tussen economie en milieu, en conform de Europa 2020-strategie initiatieven moeten ondersteunen die de ontwikkeling van de sectoren met het grootste werkgelegenheidspotentieel voor degelijke banen bevorderen en die met name bijdragen tot de overgang naar een duurzame economie en tot het scheppen van duurzame, kwaliteitsvolle banen in een economie die zuiniger omspringt met hulpbronnen; verzoekt de plaatselijke en regionale autoriteiten om de verstrekking van openbare diensten op een lijn te brengen met de streefdoelen en doelstellingen op het vlak van milieu, zodat er meerdere doelstellingen tegelijk worden bereikt, en hierbij groene banen te stimuleren; 16. beschouwt de vaststelling van de toekomstige behoeften van de arbeidsmarkt en de toekomstige behoefte aan vaardigheden als een prioriteit; wijst op het belang van strategieën waarmee de vaardigheden van werknemers worden afgestemd op de toekomstige behoeften van de arbeidsmarkt; onderstreept in dit verband dat er passende niveaus van opleiding en vaardigheden vereist zijn om het hoofd te kunnen bieden aan de uitdagingen die gepaard gaan met de overgang naar een grondstoffenzuiniger economie, zodat de weg gebaand wordt voor eco-innovaties en de EU-wetgeving inzake afval correct wordt uitgevoerd; beveelt de lidstaten aan het model van de circulaire economie op te nemen in hun beroepsopleidingprogramma's; merkt op dat opleiding het imago van banen in de recyclingsector kan verbeteren en kan bijdragen tot het behoud van personeel en tot betere praktijken op het vlak van gezondheid en veiligheid; herinnert er in deze context aan dat het Europees Sociaal Fonds door middel van de bevordering van beroepsopleiding en leren op de werkplek kan helpen voldoen aan de vraag naar duurzame en hoogwaardige banen in een grondstoffenzuiniger economie, in overeenstemming met het sociaal investeringspakket dat de Commissie in februari 2013 heeft voorgesteld; 17. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien de artikelen 174 e.v. van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), waarin de doelstelling van economische, sociale en territoriale samenhang is neergelegd en de structurele financieringsinstrumenten voor de verwezenlijking van die doelstelling worden gedefinieerd, – gezien artikel 39 van het VWEU, waarin de doelstellingen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid zijn vastgesteld, – gezien Verordening (EU) nr. 1305/2013 van het Europees Parlement en de Raad inzake steun voor plattelandsontwikkeling uit het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO) en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1698/2005 (1) , – gezien Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds, het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij en algemene bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds en het Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij, en tot intrekking van Verordening van de Raad (EG) nr. 1083/2006 (2) , – gezien artikel 48 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling en de adviezen van de Begrotingscommissie en de Commissie regionale ontwikkeling ( A7-0456/2013 ), A. overwegende dat het concept van territoriale ontwikkeling de afgelopen jaren aan belang heeft gewonnen, zeker nu hier in het Verdrag van Lissabon expliciet naar wordt verwezen; B. overwegende dat het Europees beleid inzake plattelandsontwikkeling als tweede pijler van het GLB zijn definitieve beslag heeft gekregen met de hervorming van de Agenda 2000; overwegende dat het aldus als aanvulling op het landbouwmarktbeleid het zuiver sociaalstructurele beleid is ontstegen; C. overwegende dat de lidstaten in de toekomstige kaderverordening betreffende het regionale beleid worden uitgenodigd bij het maken van beleid en het programmeren van de uitvoering te kiezen voor een geïntegreerde aanpak, teneinde te komen tot een grotere samenhang tussen de meerjarige programma's van het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds en het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (alsmede het Europees Visserijfonds), een en ander met behulp van een gemeenschappelijk strategisch kader dat dubbele financieringen en overlappende initiatieven vermijdt, is gericht op verwezenlijking van de doelstellingen van Europa 2020 en is vastgelegd in een partnerschapscontract dat door de lidstaten is opgesteld in samenwerking met de sociaaleconomische partners en vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld; dientengevolge overwegende dat de maatregelen en initiatieven voor de ontwikkeling van gebieden, met name plattelandsgebieden, moeten worden geïntegreerd in een alomvattende en sectoroverschrijdende benadering; D. overwegende dat de grens tussen stedelijke en plattelandsgebieden steeds vager wordt en dat de peri-urbane landbouw in opkomst is; het is van belang dat het regionaal beleid zich in aanvulling op het beleid inzake plattelandsontwikkeling ook richt op plattelandsgebieden om daar innoverende en structurele projecten te begeleiden; E. overwegende dat de instrumenten voor plattelandsontwikkeling die zijn vervat in de verordening betreffende plattelandsontwikkeling, de lidstaten en hun regio's verscheidene ontwikkelingsmogelijkheden bieden en dat deze mogelijkheden in de huidige programma's voor plattelandsontwikkeling onvoldoende worden benut vanwege het gebrek aan begrotingsmiddelen; F. overwegende dat de verordening inzake plattelandsontwikkeling voor de programmeringsperiode 2014-2020 de lidstaten meer maatregelen zal bieden op het gebied van productiesteun gericht op hoogwaardige levensmiddelen, alsmede nauwere samenwerking tussen de territoriale actoren met het oog op een betere benutting van de hulpbronnen door levering van hoogwaardige goederen en diensten, voorziet in een versterking van de producentenorganisaties en voorts maatregelen biedt ter ondersteuning van economische innovatie en diversifiëring in plattelandsgebieden; G. overwegende dat een betere opname van de primaire producenten in de voedselketen aan de hand van kwaliteitsborgingssystemen, de bevordering van de afzet op plaatselijke markten en korte voorzieningsketens als prioriteit voor de plattelandsontwikkeling in de periode 2014-2020 zijn aangewezen; H. overwegende dat de LEADER-aanpak in het kader van de plattelandsontwikkeling de beste uiting is van samenwerking tussen verschillende spelers zonder dat de landbouwactiviteiten daarbij hun centrale plaats verliezen, en dat de betrokkenen gezamenlijk een ketenproject kunnen opzetten om de specifieke kenmerken en de goede praktijken van een bepaald homogeen gebied te onderstrepen; I. overwegende dat de keuze van de methode en de soort van de in het kader van plattelandsontwikkelingsprogramma's te verlenen steun moet worden overgelaten aan de lidstaten of hun regio's als zij kiezen voor een regionale programmering; overwegende dat de lidstaten het best in staat zijn uit te maken waar het zwaartepunt van dergelijke programma's op nationaal of regionaal niveau moet liggen; J. overwegende dat er methoden bestaan om via gezamenlijke acties alle actoren uit de publieke en particuliere sector, ongeacht het niveau waarop zij actief zijn, te mobiliseren en in te schakelen en zo te komen tot meervoudige samenwerkingsvormen en een betere benutting van het potentieel van een bepaald gebied rond een gemeenschappelijk project, waarbij met name gewezen moet worden op het belang van de verenigingen voor plaatselijke ontwikkeling en producentenverenigingen en -coöperaties, aangezien zij geprivilegieerde partners kunnen zijn bij de toegang tot de plaatselijke, regionale, nationale en internationale markten; K. overwegende dat succesvolle en brede programma's voor plattelandsontwikkeling een concrete positieve invloed kunnen hebben op de werkgelegenheid en het concurrentievermogen van bedrijven in plattelandsgebieden, en bijgevolg de kans op werkloosheid of het risico van bittere armoede op het platteland als gevolg van lage inkomens, kunnen verkleinen; L. overwegende dat territoriale labels van uitmuntendheid kunnen bijdragen tot de weerbaarheid en ontwikkeling van territoriale economieën, met name in de meest kwetsbare gebieden, berggebieden en de ultraperifere regio's, door hoogwaardige goederen (voedingsmiddelen en non-foodproducten) en diensten op elkaar af te stemmen die onlosmakelijk zijn verbonden met de specifieke kenmerken en het (historische, culturele, geografische…) erfgoed van een bepaalde streek; overwegende dat deze goederen en diensten wanneer ze aan elkaar worden gekoppeld onvervangbaar zijn, voor regionale inkomsten en nieuwe economische kansen zorgen op zowel lokale als internationale markten, en eveneens als "koepel" kunnen fungeren voor het bevorderen van regio's als toeristische bestemming; overwegende dat deze territoriale labels bedoeld zijn om gebieden te identificeren die de handen elkaar hebben geslagen om solidariteit en samenwerking tussen hun actoren tot stand te brengen, met als doel hun hulpbronnen duurzaam te benutten, plaatselijke en regionale producenten een duwtje in de rug te geven en hun economie een boost te geven, wat noodzakelijk is voor de levenskwaliteit op het platteland en voor een evenwichtige ontwikkeling van stedelijke en plattelandsgebieden; overwegende dat deze labels niet mogen worden verward met de kwaliteitsaanduidingen die aan levensmiddelen worden gegeven, zoals de beschermde oorsprongsbenaming, beschermde geografische aanduiding en gegarandeerde traditionele specialiteit, waarmee ze absoluut niet onverenigbaar maar integendeel volledig complementair zijn; overwegende dat de labels moeten bijdragen tot de promotie van deze regelingen zowel binnen als buiten de EU en tot het vergroten van het concurrentievermogen van plattelandseconomieën en tegelijk werkgelegenheidskansen moeten bieden; M. overwegende dat beschermde oorsprongsbenamingen en beschermde geografische aanduidingen een doeltreffend systeem vormen dat in grote mate bijdraagt tot de territoriale en plattelandsontwikkeling door de verwezenlijking en levering van meerwaarde, door gezamenlijke inspanningen van producenten en alle betrokken actoren, en door de bevordering van het bewuste gebied die zij op de lokale, regionale en internationale markten mogelijk maken; overwegende dat regionale marges bijgevolg in geen geval in de plaats mogen komen van of op wat voor manier dan ook afbreuk mogen doen aan het systeem van beschermde oorsprongsbenamingen en beschermde geografische aanduidingen; N. overwegende dat met de stimulering en ondersteuning van synergieën tussen de primaire en de tertiaire sector op regionaal en lokaal niveau de duurzame ontwikkeling van de landbouw en het toerisme in de EU kunnen worden gewaarborgd; O. overwegende dat er een doeltreffend marketinginstrument ontworpen en toegepast moet worden om het concurrentievermogen van regionale producten een impuls te geven, lokale producenten te stimuleren en bij te dragen tot de ontwikkeling van een regionale identiteit op het gebied van de landbouw, maar ook op andere gebieden; 1. betuigt zijn instemming met de geïntegreerde benadering van territoriale ontwikkeling die is vervat in de verordening inzake het gemeenschappelijk strategisch kader voor de Europese fondsen; merkt op dat coördinatie van en samenhang tussen de verschillende Europese fondsen onontbeerlijk is voor een harmonieuze, duurzame en evenwichtige territoriale ontwikkeling; 2. stelt vast dat territoriale ontwikkeling expliciet is opgenomen als een van de doelstellingen van het GLB, naast de twee andere doelstellingen van voedselzekerheid en duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen, en de bestrijding van de klimaatopwarming; 3. benadrukt dat de landbouwregio's een multifunctionele rol spelen waarbij niet alleen landbouwontwikkeling van belang is, maar ook andere economische en sociale activiteiten die draaien om de lokale capaciteitsopbouw op het gebied van vaardigheden, knowhow en investeringen in het in kaart brengen en aanwenden van alle lokale middelen, waardevol en latent potentieel en hulpbronnen; 4. betuigt zijn instemming met het concept van "lokale ontwikkeling vanuit de gemeenschap" en verzoekt de lidstaten dit concept ook inderdaad toe te passen en eventuele belemmeringen weg te nemen tussen de ministeries en andere bestuursorganen die betrokken zijn bij het in praktijk brengen van deze innovatieve benadering; benadrukt dat de administratieve procedures niet belastend mogen zijn en ook geen extra kosten mogen veroorzaken voor de bevoegde autoriteiten in de lidstaat; 5. nodigt de lidstaten en hun regionale overheden uit zich in te zetten voor dynamischer en op participatieve leest geschoeide bestuursstructuren met het oog op de collectieve ontwikkeling van territoriale projecten die betrekking kunnen hebben op alle economische sectoren, inclusief de toeristische sector en – binnen de landbouwsector – de voedingsmiddelen- en non-foodbranches, zoals projecten voor geregionaliseerde bedrijfsketens (korte afzetkanalen, voedselketens, lokale slachthuizen, project voor de methanisering van agrarische biomassa, groene chemicaliën, agromaterialen enz.), en zich in het bijzonder op micro-ondernemingen en start-ups moeten richten, uitgaande van de geleidelijke erkenning van het specifieke karakter van iedere streek, dat onlosmakelijk samenhangt met zijn erfgoed; merkt op dat deze bestuurlijke concepten berusten op complexe partnerschappen tussen actoren en structuren, die een federatief karakter kunnen krijgen rond het concept territoriaal label van uitmuntendheid; verzoekt de lidstaten daarom een platform voor de uitwisseling van beste praktijken tot stand te brengen en daarbij met name gebruik te maken van de LEADER-instrumenten betreffende plattelandsontwikkelingsprogramma's; 6. is van oordeel dat een betere coördinatie tussen de plaatselijke actoren de plattelandseconomieën kan helpen verbeteren, met name in de meest kwetsbare gebieden (inclusief berggebieden) en de meest afgelegen regio's zoals de ultraperifere regio's; benadrukt dat streken baat zouden kunnen hebben bij een betere organisatie met het oog op de identificatie van het volledige potentieel van hun hulpbronnen (met inbegrip van latente hulpbronnen), hetgeen in het belang is van alle partners, die immers met elkaar verbonden zijn in een solidaire, onderlinge afhankelijkheid (d.w.z. de partners die actief zijn in de landbouw, ambachten, toerisme en erfgoed en in producentenorganisaties, verenigingen en kamers van koophandel…); stelt vast dat deze strategische samenwerkingsverbanden bedoeld zijn om sectoriële of bedrijfstakgebonden hulpbronnen te benutten en verder te gaan dan dat, en, uitgaande van een territoriale logica, gericht zijn op het genereren van nieuwe inkomsten uit territoriale kwaliteit in de vorm van aanvullende goederen en diensten die onlosmakelijk zijn verbonden met de specifieke kenmerken van een bepaalde streek; verduidelijkt in dat opzicht dat dit territoriale bestuur de totstandkoming, de ontwikkeling en de versterking van de bevordering van landbouwproducten en levensmiddelen die onder de bestaande kwaliteitsregelingen zijn geplaatst en gebaseerd zijn op de bescherming van de intellectuele eigendom, sterk ondersteunt en dat tegelijkertijd de bevordering van hoogwaardige diensten (die niet officieel erkend wordt op Europees niveau), de bevordering van landbouwproducten en van diensten elkaar versterken, waarbij alle actoren door middel van solidair gedrag de bevordering van alle goederen en diensten van het gebied waar zij zijn gevestigd waarborgen; 7. hoewel het territoriale kwaliteitslabel moet leiden tot een betere waardering van de verschillende streken, waarbij de identiteit en het maatschappelijk verantwoorde karakter van producten en diensten wordt benadrukt, gestreefd wordt naar integratie, en synergieën tussen de bestaande kwaliteitsmerken voor de oorsprong van landbouwproducten worden aangevuld en tot stand gebracht, reikt dit merk verder dan dat, aangezien het alle streekproducten, -goederen en –diensten omvat en eveneens betrekking heeft op het bestuursmodel van de ondernemingen, entiteiten en plaatselijke actoren in de streek; 8. benadrukt dat vormen van samenwerking tussen de verschillende regio's en een sectoroverschrijdend partnerschap moeten worden bevorderd teneinde de concurrentie het hoofd te kunnen bieden; erkent dat vertegenwoordigende instanties, zoals verenigingen, op regionaal, nationaal en Europees niveau, die regionale merken onder de aandacht brengen en de groeiende zichtbaarheid van hun regio vergroten en versterken, een belangrijke rol vervullen; dringt erop aan te overwegen of initiatieven op het gebied van regionale merken een gemeenschappelijk thema van de Europese territoriale samenwerking en Europese financieringsinitiatieven zouden kunnen worden, en tevens een instrument dat een investering vormt in de langetermijnvitaliteit van het concurrentievermogen van de regio; 9. is van mening dat een regionaal kwaliteitsmerk het beeld van Europa als een kwaliteitsbestemming voor toeristen moet helpen behouden, dankzij diverse terreinen van het regionaal toerisme, zoals agrotoerisme, plattelandstoerisme, ecotoerisme en gastronomisch toerisme, evenals het industriële, historische, natuurlijke en culturele erfgoed, zo ook fietsroutes in combinatie met openbaar vervoer; benadrukt dat er geen Europees merk bestaat voor de sector van aan het grondgebied gekoppelde diensten dat de consument de mogelijkheid biedt op basis van kwaliteit een onderscheid te maken in toeristische producten; beveelt in dit verband aan om te helpen bij de invoering van een kwaliteitsdynamiek in de toeristische sector, met name voor het plattelandstoerisme en kleine ondernemingen; vindt dat mede daarmee een alternatief kan worden geboden voor de traditionele sectoren, zoals de landbouw en veeteelt; is van mening dat een kwaliteitsmerk dat gekoppeld is aan een bepaalde plaats vergezeld moet gaan van een aantal specificaties die kwaliteitsgarantie bieden, en bestaande merken moet eerbiedigen en daarop moet voortbouwen, zoals aanduidingen op levensmiddelen, waarbij elke verwarring met landbouwproducten die voorzien zijn van een EU-kwaliteitsaanduiding moet worden voorkomen; 10. is van mening dat initiatieven zoals het EDEN-netwerk (Europese topbestemmingen) het concurrentievermogen bevorderen, duurzaam kwaliteitstoerisme in een regio tot stand helpen brengen dankzij het potentieel van kleine en micro-ondernemingen, en bijdragen aan de betrokkenheid van plaatselijke instellingen, aan de oprichting van partnerschappen en aan de verscheidenheid van deelnemers bij het opzetten van een regionaal kwaliteitsmerk; verzoekt de Commissie om de diverse, met plattelandsactiviteiten verband houdende vormen van toerisme op te nemen in aanverwante maatregelen en programma's, zoals onder meer het EDEN-netwerk en het Calypso-programma; wijst erop dat activiteiten op het vlak van plattelandstoerisme moeten worden ondersteund door middel van gerichte initiatieven en programma's; 11. beveelt de Commissie en de lidstaten aan ervoor te zorgen dat in de volgende programma's voor plattelandsontwikkeling voldoende middelen worden uitgetrokken en gepaste maatregelen worden genomen om goed en duurzaam territoriaal bestuur te vergemakkelijken door in de nieuwe verordeningen inzake plattelandsonwikkeling maatregelen in te stellen of te versterken op basis van collectief functioneren, met name maatregelen op het gebied van samenwerking (inclusief voor wat systemen voor duurzame productie betreft), coördinatie, uitwisseling, netwerken, innovatie, opleiding, producentenorganisaties, bevordering, voorlichting en investeringen; verzoekt de plaatselijke actiegroepen om in het kader van het LEADER +-programma de oprichting te bevorderen van een samenwerkingsnetwerk tussen lokale en regionale producenten, dienstverleners en culturele instellingen, zoals universiteiten, musea en onderzoekscentra, opdat de culturele en historische aspecten van het gebied hun beslag kunnen vinden in een regionaal label waarmee een duurzaam verband kan worden gelegd tussen opleiding, onderzoek en productie en aldus duurzame banen kunnen worden gecreëerd; 12. merkt op dat deze projecten weliswaar een multisectoraal karakter moeten hebben maar de landbouwactiviteiten hun centrale plaats daarin niet mogen verliezen, en dat deze projecten beoordeeld moeten worden door de voor het beheer van de ontwikkelingsplannen bevoegde autoriteit; 13. verzoekt de Commissie om steun te verlenen aan de inspanningen van de lidstaten om nieuwe vormen van samenwerking voor de plattelandsgebieden te identificeren en te stimuleren, rond het territoriale label van uitmuntendheid en met behulp van de middelen die deel uitmaken van de hervorming van het GBL, zoals het EU-initiatief LEADER, de middelen voor technische ondersteuning en netwerken, Europese innovatiepartnerschappen en het Europees netwerk voor plattelandsontwikkeling, en van alle overige instrumenten en middelen die noodzakelijk blijken te zijn; deze nieuwe vormen van Europese territoriale samenwerking moeten gebaseerd zijn op een objectieve toetsing van regionale synergieën, rekening houdend met sociale, economische en milieufactoren, duurzaamheid, de diversiteit van de economische en sociale partners (inclusief die uit de toeristische sector) die betrokken zijn bij de promotie van territoriale identiteit, en de specifieke goederen en diensten die in elk gebied kunnen worden ontwikkeld, met als doel toegevoegde waarde te creëren en te handhaven; 14. is van mening dat de lidstaten in het kader van deze nieuwe vormen van territoriale samenwerking moeten kunnen gebruik maken van alle plattelandsontwikkelingsmaatregelen die verband houden met een kwaliteitsbeleid inzake levensmiddelen, met als doel in eerste instantie de verkoop op plaatselijke markten en korte toevoerketens te bevorderen en voor een grotere duurzaamheid van en kennis over de productiemethoden te zorgen, en wijst erop dat de EU-voorschriften hierbij volledig moeten worden nageleefd en dat de bestaande EU-kwaliteitsregelingen (zoals de beschermde oorsprongsbenaming, beschermde geografische aanduiding en gegarandeerde traditionele specialiteit) hier niet negatief mogen worden door beïnvloed, ondermijnd of verzwakt; is van mening dat territoriale labels van uitmuntendheid in de voedingsmiddelensector beperkt moeten blijven tot de bevordering van bestaande kwaliteitsregelingen van beschermde oorsprongsbenamingen, beschermde geografische aanduidingen en gegarandeerde traditionele specialiteiten, of indien deze regelingen nog niet bestaan, tot de ondersteuning van de invoering ervan; vraagt dat de Commissie, rekening houdend met de proliferatie van labels en regionale branding betreffende levensmiddelen in Europa, een inventaris opstelt van merken met specifieke regionale eigenschappen, met als doel eventuele negatieve effecten op de kwaliteitsregelingen te vermijden; merkt op dat het concept "regionaal label" duidelijk moet worden gedefinieerd, gelet op de positieve ervaringen die zijn opgedaan met de bestaande kwaliteitslabels (beschermde oorsprongsbenaming, beschermde geografische aanduiding en gegarandeerde traditionele specialiteit), en dat er moet worden gezorgd voor de vaststelling van gecoördineerde strategieën om doublures en overlappingen te voorkomen en een gemeenschappelijke aanpak gebaseerd op een op Europees niveau vast te stellen kader; 15. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie.