Het Europees Parlement, – gezien het voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van bijlage II bij Verordening (EG) nr. 396/2005 van het Europees Parlement en de Raad wat de maximumgehalten aan residuen van thiacloprid in of op bepaalde producten betreft ( COM(2023)0739 ), – gezien Verordening (EG) nr. 396/2005 van het Europees Parlement en de Raad van 23 februari 2005 tot vaststelling van maximumgehalten aan bestrijdingsmiddelenresiduen in of op levensmiddelen en diervoeders van plantaardige en dierlijke oorsprong en houdende wijziging van Richtlijn 91/414/EEG van de Raad (1) , en met name artikel 14, lid 1, punt a), en artikel 49, lid 2, – gezien Verordening (EG) nr. 1107/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 betreffende het op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen en tot intrekking van de Richtlijnen 79/117/EEG en 91/414/EEG van de Raad (2) , en met name artikel 4, lid 1 en artikel 4, lid 2, eerste alinea, punt a), en bijlage II, punt 3.6.4, – gezien Verordening (EG) nr. 178/2002 van het Europees Parlement en de Raad van 28 januari 2002 tot vaststelling van de algemene beginselen en voorschriften van de levensmiddelenwetgeving, tot oprichting van een Europese Autoriteit voor voedselveiligheid en tot vaststelling van procedures voor voedselveiligheidsaangelegenheden (3) , en met name artikel 5, lid 1, – gezien de artikelen 11, 13, 168 en 191 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het met redenen omkleed advies dat op 9 februari 2023 door de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) werd goedgekeurd en op 15 maart 2023 werd gepubliceerd (4) , – gezien de conclusie over de intercollegiale toetsing van bestrijdingsmiddelen, goedgekeurd door de EFSA op 17 januari 2019 en gepubliceerd op 14 maart 2019 (5) , – gezien het advies van het Comité risicobeoordeling (RAC) van het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA) van 12 maart 2015 (6) , – gezien artikel 5 bis, lid 4, punt e), en artikel 5 bis, lid 5, van Besluit 1999/468/EG van de Raad van 28 juni 1999 tot vaststelling van de voorwaarden voor de uitoefening van de aan de Commissie verleende uitvoeringsbevoegdheden (7) , – gezien artikel 112, leden 2 en 3 en lid 4, punt c), van zijn Reglement, – gezien de ontwerpresolutie van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid, A. overwegende dat thiacloprid een werkzaam bestanddeel is in insecticiden die voornamelijk worden gebruikt voor katoen, pitvruchten, groenten en aardappelen; B. overwegende dat de goedkeuring van de werkzame stof thiacloprid op 3 februari 2020 is verstreken en niet werd verlengd overeenkomstig Uitvoeringsverordening (EU) 2020/23 van de Commissie (8) ; overwegende dat de respijtperiode voor gewasbeschermingsmiddelen die thiacloprid bevatten op 3 februari 2021 is verstreken; C. overwegende dat de goedkeuring van de werkzame stof thiacloprid niet werd verlengd, aangezien met betrekking tot een of meer representatieve gebruiksdoeleinden van minstens één gewasbeschermingsmiddel niet kon worden aangetoond dat aan de in artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1107/2009 bedoelde goedkeuringscriteria was voldaan; overwegende dat de EFSA met name twee kritieke gebieden heeft vastgesteld die aanleiding geven tot bezorgdheid; overwegende dat het eerste kritieke gebied van zorg betrekking had op de aanwijzing dat het grondwater verontreinigd was door verschillende relevante metabolieten van thiacloprid waarvan niet kon worden uitgesloten dat ze kankerverwekkend zijn (M30, M34 en M46) boven de parametrische grenswaarde voor drinkwater van 0,1 µg/L voor alle representatieve gebruiksdoeleinden (9) ; overwegende dat het tweede kritieke gebied van zorg betrekking had op de geharmoniseerde indeling door het ECHA van thiacloprid als stof waarvan kan worden verondersteld dat zij de vruchtbaarheid en het ongeboren kind kan schaden (giftig voor de voortplanting, categorie 1B) overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1272/2008 van het Europees Parlement en de Raad (10) waarbij thiacloprid overeenkomstig artikel 4, lid 1, van Verordening (EG) nr. 1107/2009 als een “uitgesloten stof” wordt aangemerkt; D. overwegende dat de EFSA ook heeft geconcludeerd dat de beoordeling van de risico’s voor bijen en niet tot de doelsoorten behorende landplanten niet kon worden uitgevoerd; E. overwegende dat thiacloprid overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1272/2008 ook is ingedeeld als verdacht van het veroorzaken van kanker (kankerverwekkende stof van categorie 2), zeer giftig voor in het water levende organismen (Aquat. acuut 1) en zeer giftig voor in het water levende organismen met langdurige gevolgen (Aquat. chron. 1); F. overwegende dat het Permanent Comité voor planten, dieren, levensmiddelen en diervoeders (PDLD-comité) geen advies heeft uitgebracht over het voorstel voor een verordening van de Raad; overwegende dat tijdens de vergadering van het PDLD-comité van 18-19 september 2023 “[acht] lidstaten de ontwerpverordening niet hebben gesteund. Zes van hen noemden in de eerste plaats hun bezorgdheid over het handhaven van CXL’s en invoertoleranties voor een niet-goedgekeurde stof die voldoet aan een of meer van de uitsluitingscriteria van Verordening (EG) nr. 1107/2009 (giftig voor de voortplanting). Bovendien was één lidstaat die de ontwerpverordening niet steunde, bezorgd over het feit dat de EFSA overschrijdingen van de acute referentiedosis voor sommige producten in bepaalde niet-standaardomstandigheden had aangegeven, en noemde een andere lidstaat de discriminatie van landbouwers in de EU die geen gewasbeschermingsmiddelen met deze werkzame stof meer mogen gebruiken, terwijl landbouwers in derde landen dat nog wel kunnen doen, wat tot oneerlijke concurrentie leidt” (11) ; G. overwegende dat Duitsland heeft verzocht om de volgende verklaring op te nemen in het samenvattend verslag van de vergadering van het PDLD-comité van 18-19 september 2023: “Thiacloprid is een uitgesloten werkzame stof volgens Verordening (EG) nr. 1107/2009. Tijdens de procedure voor het verlengen van de goedkeuring van de werkzame stof is vastgesteld dat deze voldoet aan de uitsluitingscriteria, want ze is ingedeeld als giftig voor de voortplanting 1B. De goedkeuring van de werkzame stof werd daarom niet verlengd. Duitsland is in het algemeen geen voorstander van het vaststellen van [maximumresidugehalten (MRL’s)] voor werkzame stoffen die in de EU niet zijn goedgekeurd wegens gezondheidsoverwegingen. Doorslaggevend hierbij is dat de uitsluitingscriteria zijn vastgesteld in het kader van de procedure voor de (verlenging van de) goedkeuring van een werkzame stof overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1107/2009” (12) ; H. overwegende dat het derhalve passend is om de in bijlage II bij Verordening (EG) nr. 396/2005 voor thiacloprid vastgestelde bestaande MRL’s te schrappen overeenkomstig artikel 17 in samenhang met artikel 14, lid 1, punt a), van die verordening; I. overwegende dat de Commissie in het voorstel voor een verordening van de Raad echter voorstelt om de MRL’s voor thiacloprid te handhaven boven de bepaalbaarheidsgrens voor gebruik op meer dan dertig producten voor invoerdoeleinden op basis van het met redenen omkleed advies van de EFSA (13) ; J. overwegende dat de toepassingen waarvoor MRL’s boven de bepaalbaarheidsgrens als veilig worden beschouwd, toepassingen omvatten van thiacloprid op papaja’s, thee, noten, kweeperen, mispels, loquats/Japanse mispels, abrikozen, (zoete) kersen, pruimen, aardbeien, bramen/braambessen, dauwbramen, ander kleinfruit en besvruchten, kiwi’s, aardappelen, tomaten, aubergines, meloenen, watermeloenen, rijst, tarwe, dierlijke producten (varkens, runderen, schapen, paarden, pluimvee en andere landbouwdieren) van weefsels (spier, lever, nier en eetbaar slachtafval), melk en eieren, frambozen, komkommers, courgettes, koolzaad, mosterdzaad en katoenzaad; overwegende dat de voor deze toepassingen voorgestelde MRL’s variëren van tweemaal de bepaalbaarheidsgrens tot duizendmaal de bepaalbaarheidsgrens (voor gebruik op thee); K. overwegende dat de aanvraag voor invoertoleranties daarentegen slechts voor twee toepassingen (op perziken en paprika’s) werd afgewezen, aangezien een overschrijding van de acute referentiedosis niet kan worden uitgesloten, en de Commissie daarom heeft voorgesteld de MRL’s voor thiacloprid alleen voor die toepassingen tot de bepaalbaarheidsgrens te verlagen; L. overwegende dat in overweging 5 van Verordening (EG) nr. 396/2005 is bepaald dat residuen niet aanwezig mogen zijn in zodanige hoeveelheden dat zij een onaanvaardbaar risico vormen voor de gezondheid van mens of dier; M. overwegende dat in artikel 4, lid 2, punt a), van Verordening (EG) nr. 1107/2009 is bepaald dat residuen van gewasbeschermingsmiddelen geen schadelijke effecten mogen hebben op de gezondheid van mens, met inbegrip van die van kwetsbare bevolkingsgroepen, of op die van dieren, rekening houdend met bekende cumulatieve en synergistische effecten; overwegende dat punt 3.6.4 van bijlage II bij die verordening stelt dat een werkzame stof die overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1272/2008 als giftig voor de voortplanting, categorie 1A of 1B, is ingedeeld, slechts wordt goedgekeurd wanneer “residuen van de werkzame stof [...] in kwestie in levensmiddelen en diervoeders de overeenkomstig artikel 18, lid 1, onder b), van Verordening (EG) nr. 396/2005 vastgestelde standaardwaarde niet overschrijden”; overwegende dat in artikel 18, lid 1, punt b), van Verordening (EG) nr. 396/2005 een standaardwaarde van 0,01 mg/kg wordt vastgesteld; N. overwegende dat in artikel 3, lid 2, punt g), van Verordening (EG) nr. 396/2005 is bepaald dat een invoertolerantie een voor ingevoerde producten vastgestelde MRL is waarbij “het gebruik van de werkzame stof in een gewasbeschermingsmiddel op een bepaald product in de Gemeenschap niet is toegestaan uit andere dan volksgezondheidsoverwegingen voor het product en het gebruik in kwestie”; overwegende dat thiacloprid niet aan deze criteria voldoet omdat het wegens gezondheidsoverwegingen verboden is, aangezien het is ingedeeld als giftig voor de voortplanting, categorie 1B; O. overwegende dat overeenkomstig artikel 5, lid 1, van Verordening (EG) nr. 178/2002 de levensmiddelenwetgeving streeft naar een of meer van de algemene doelstellingen van een hoog niveau van bescherming van het leven en de gezondheid van de mens en de bescherming van de belangen van de consument, inclusief eerlijke praktijken in de levensmiddelenhandel, waar nodig rekening houdend met de bescherming van de gezondheid en het welzijn van dieren, de gezondheid van planten en het milieu; P. overwegende dat de huidige bestuivingscrisis een van de grootste bedreigingen vormt voor de biodiversiteit en de mondiale en lokale voedselzekerheid; overwegende dat deze crisis de problemen van verborgen honger kan verergeren, de veerkracht van ecosystemen kan aantasten en het evenwicht in de ecosystemen die aan de basis liggen van ons leefsysteem, kan verstoren (14) ; Q. overwegende dat de Commissie in haar mededeling van 20 mei 2020, getiteld “Een “van boer tot bord”-strategie voor een eerlijk, gezond en milieuvriendelijk voedselsysteem” (15) , heeft aangekondigd dat “de EU de wereldwijde transitie naar duurzame agrovoedingssystemen zal ondersteunen, in overeenstemming met de doelstellingen van deze strategie en de duurzameontwikkelingsdoelstellingen”, en dat “de EU een sleutelrol kan spelen door met deze strategie wereldwijd de toon te zetten met hoge normen”; overwegende dat de Commissie in de strategie expliciet stelt dat “[een] duurzamer EU-voedselsysteem ook van onze handelspartners steeds duurzamere praktijken [vereist]. Om een geleidelijke overstap op het gebruik van veiligere gewasbeschermingsmiddelen te bevorderen, zal de EU, in overeenstemming met de WTO-regels en na een risicobeoordeling, overwegen om de invoertoleranties voor stoffen die aan de uitsluitingscriteria voldoen en die een groot risico voor de mens opleveren, te herzien”; R. overwegende dat de Commissie in 2022 de MRL’s voor twee neonicotinoïden met een hoog risico voor bestuivers heeft verlaagd (16) tot het laagste niveau dat met de nieuwste technologieën kan worden gemeten, waardoor ingevoerde producten niet langer residuen van clothianidine en thiamethoxam kunnen bevatten; S. overwegende dat de Commissie in dit verband van mening was dat “rekening houdend met alle relevante factoren ter zake overeenkomstig artikel 14, lid 2, gelezen in het licht van artikel 11 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, waarin wordt bepaald dat “de eisen inzake milieubescherming moeten worden geïntegreerd in de omschrijving en uitvoering van het beleid en het optreden van de Unie, in het bijzonder met het oog op het bevorderen van duurzame ontwikkeling”, alle huidige MRL’s voor clothianidine en/of thiamethoxam, zoals vastgesteld in Verordening (EG) nr. 396/2005, [moeten] worden verlaagd tot de bepaalbaarheidsgrens” (17) ; T. overwegende dat de Commissie er tijdens het op 10 en 11 mei 2023 gehouden PDLD-comité aan heeft herinnerd dat thiacloprid tot de groep werkzame stoffen van de neonicotinoïden behoort maar dat, aangezien het andere eigenschappen heeft dan clothianidin en thiamethoxam, momenteel niet de bedoeling is hiervoor dezelfde aanpak te volgen als voor clothianidin en thiamethoxam bij de uitvoering van de “van boer tot bord”-strategie door alle MRL’s te verlagen tot de bepaalbaarheidsgrens” (18) ; U. overwegende dat het feit dat thiacloprid andere eigenschappen zou hebben dan andere neonicotinoïden in de wetenschappelijke literatuur wordt betwist, waarbij resultaten aantonen dat “het imago van thiacloprid als een relatief goedaardig neonicotinoïde nu in twijfel moet worden getrokken” (19) ; V. overwegende dat met name hommelkolonies die zijn blootgesteld aan thiacloprid vaker vroegtijdig sterven en dat de kolonies die het overleven subletale gevolgen ondervinden (20) ; overwegende dat bovendien is vastgesteld dat thiacloprid het gedrag en het immuunsysteem van honingbijen net zo beïnvloedt als imidacloprid, clothianidin en thiamethoxam (21) , (22) ; W. overwegende dat er steeds meer bewijs is dat het gebruik van thiacloprid verwoestende gevolgen heeft voor de biodiversiteit, vooral voor bijen en andere bestuivers (23) ; X. overwegende dat de EFSA in haar verslag over niet-verlenging van 22 oktober 2019 (24) heeft geconcludeerd dat “de beschikbare informatie ontoereikend is om aan de vereisten van artikel 4, leden 1 tot en met 3, van Verordening (EG) nr. 1107/2009 te voldoen”, en met name dat “de risicobeoordeling voor bijen niet kon worden uitgevoerd”; Y. overwegende dat voor thiacloprid derhalve dezelfde redenering en regels moeten gelden als voor clothianidin en thiamethoxam; Z. overwegende dat de Commissie het milieu en de burgers van de Unie moet beschermen op basis van de beschikbare wetenschappelijke informatie, door gebruik te maken van de verplichtingen en wettelijke mogelijkheden uit hoofde van de Verordeningen (EG) nr. 396/2005 en (EG) nr. 178/2002 om een hoog niveau van bescherming van de gezondheid van mens en dier en van het milieu te waarborgen; AA. overwegende dat de voorgestelde MRL’s de gezondheid van de burgers in de Unie niet beschermen en geen hoog beschermingsniveau voor bijen en andere bestuivers waarborgen, en bijgevolg in strijd zijn met de Verordeningen (EG) nr. 396/2005 en (EG) nr. 178/2002; AB. overwegende dat er geen MRL’s mogen worden vastgesteld voor werkzame stoffen die in de Unie niet zijn goedgekeurd uit gezondheidsoverwegingen; overwegende dat er derhalve geen invoertoleranties mogen worden vastgesteld voor thiacloprid, aangezien deze stof is ingedeeld als giftig voor de voortplanting, categorie 1B; overwegende dat voorts de indeling van thiacloprid als giftig voor de voortplanting, categorie 1B, voor de Commissie voldoende reden had moeten zijn om de aanvragen voor invoertoleranties te weigeren onder verwijzing naar de risico’s voor de gezondheid van burgers in derde landen; 1. maakt bezwaar tegen de goedkeuring van het voorstel voor een verordening van de Raad; 2. is van oordeel dat het voorstel voor een verordening van de Raad niet verenigbaar is met het doel en de inhoud van de Verordeningen (EG) nr. 396/2005 en (EG) nr. 178/2002, noch met Verordening (EG) nr. 1107/2009, met inbegrip van punt 3.6.4 van bijlage II; 3. verzoekt de Commissie het voorstel voor een verordening in te trekken; 4. verzoekt de Commissie een nieuw ontwerp voor te leggen aan het comité om alle MRL’s voor thiacloprid te verlagen tot de bepaalbaarheidsgrens voor alle toepassingen en alle aanvragen voor invoertoleranties te weigeren; 5. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten. (Goedkeuring) Het Europees Parlement, – gezien het ontwerp van besluit van de Raad (12975/2014), – gezien het ontwerp van toetredingsprotocol betreffende de toetreding tot de kaderovereenkomst inzake een breed partnerschap en samenwerking tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, enerzijds, en de Republiek Indonesië, anderzijds, om rekening te houden met de toetreding van de Republiek Kroatië tot de Europese Unie (1) , – gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens de artikelen 207 en 209, en artikel 218, lid 6, tweede alinea, punt a), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C9‑0314/2023), – gezien artikel 105, leden 1 en 4, en artikel 114, lid 7, van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling van de Commissie buitenlandse zaken ( A9-0428/2023 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de sluiting van het protocol; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en de Republiek Indonesië. (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2022)0143 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 114 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9‑0128/2022), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 13 juli 2022 (1) , – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 25 oktober 2023 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid, – gezien het verslag van de Commissie interne markt en consumentenbescherming ( A9-0099/2023 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast (2) ; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 17 januari 2024 met het oog op de vaststelling van Richtlijn (EU) 2024/... van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van de Richtlijnen 2005/29/EG en 2011/83/EU wat betreft het versterken van de positie van de consument voor de groene transitie door middel van betere informatie en door middel van bescherming tegen oneerlijke praktijken (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Richtlijn (EU) 2024/825.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Door de Commissie voorgestelde tekst 4 bis. Triband-fosforlampen voor algemene verlichtingsdoeleinden die niet onder vermelding 4, a), vallen. 31.12.2027 Amendement 4 bis. Triband-fosforlampen voor algemene verlichtingsdoeleinden die niet onder vermelding 4, a), vallen. 31.12.2025 Door de Commissie voorgestelde tekst 4 quater. Niet-lineaire triband-fosforlampen. 31.12.2027 Amendement 4 quater. Niet-lineaire triband-fosforlampen. 31.12.2025 Door de Commissie voorgestelde tekst 5 bis. Hogedruk-kwiknatrium(damp)lampen (HPS-lampen) voor algemene verlichtingsdoeleinden. 31.12.2025 Amendement 5 bis. Hogedruk-kwiknatrium(damp)lampen (HPS-lampen) voor algemene verlichtingsdoeleinden, waarbij: a) P ≤ 105 W met een kwikgehalte van meer dan 16 mg; b) 105 W 155 W met een kwikgehalte van meer dan 25 mg. 31.12.2025 Het Europees Parlement, – gezien artikel 167 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het Unesco-Verdrag betreffende de bescherming en de bevordering van de diversiteit van cultuuruitingen, – gezien Richtlijn (EU) 2019/790 van het Europees Parlement en de Raad van 17 april 2019 inzake auteursrechten en naburige rechten in de digitale eengemaakte markt en tot wijziging van Richtlijnen 96/9/EG en 2001/29/EG (1) , – gezien Verordening (EU) 2021/818 van het Europees Parlement en de Raad van 20 mei 2021 tot vaststelling van het programma Creatief Europa (2021-2027) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1295/2013 (2) , – gezien Verordening (EU) 2022/1925 van het Europees Parlement en de Raad van 14 september 2022 over betwistbare en eerlijke markten in de digitale sector, en tot wijziging van Richtlijnen (EU) 2019/1937 en (EU) 2020/1828 (digitalemarktenverordening) (3) , – gezien Verordening (EU) 2022/2065 van het Europees Parlement en de Raad van 19 oktober 2022 betreffende een eengemaakte markt voor digitale diensten en tot wijziging van Richtlijn 2000/31/EG (digitaledienstenverordening) (4) , – gezien zijn resolutie van 14 december 2022 over de uitvoering van de nieuwe Europese agenda voor cultuur en de EU-strategie voor internationale culturele betrekkingen (5) , – gezien zijn resolutie van 20 oktober 2021 over de Europese media in het digitale decennium: een actieplan ter ondersteuning van het herstel en de transformatie (6) , – gezien zijn resolutie van 20 oktober 2021 over de situatie van kunstenaars en het cultureel herstel in de EU (7) , – gezien zijn resolutie van 19 mei 2021 over kunstmatige intelligentie in het onderwijs en in de culturele en audiovisuele sector (8) , – gezien zijn resolutie van 20 oktober 2020 met aanbevelingen aan de Commissie betreffende een kader voor ethische aspecten van artificiële intelligentie, robotica en aanverwante technologieën (9) , – gezien zijn resolutie van 20 oktober 2020 over intellectuele-eigendomsrechten voor de ontwikkeling van technologieën op het gebied van artificiële intelligentie (10) , – gezien zijn resolutie van 17 september 2020 over het cultureel herstel van Europa (11) , – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie cultuur en onderwijs ( A9-0388/2023 ), A. overwegende dat de muzieksector een belangrijke pijler van cultuur is, als cruciaal onderdeel van de culturele en taalkundige diversiteit in de Unie, met het grootste publieke bereik van alle culturele en creatieve sectoren; B. overwegende dat de muzieksector een belangrijk onderdeel is van de culturele en creatieve sector, die wordt erkend als een van de 14 belangrijke ecosystemen voor de ontwikkeling van de Europese economie, aangezien deze sector voor groei en werkgelegenheid zorgt, ook voor jongeren; C. overwegende dat componisten, liedjesschrijvers en uitvoerend kunstenaars helemaal aan het begin van de waardeketen van de muzieksector staan en de belangrijkste creatieve motor vormen van alle muziek die op streamingplatforms wordt verspreid; D. overwegende dat de afgelopen twee decennia snelle innovaties op het gebied van digitale technologieën de muzieksector ingrijpend hebben veranderd, met name de manier waarop muziek wordt gecreëerd, geproduceerd en gedistribueerd en de manier waarop mensen er toegang toe hebben en deze consumeren; E. overwegende dat de muzieksector zich voortdurend en snel aanpast, met nieuwe bedrijfsmodellen, nieuwe manieren van interactie met het publiek en het gebruik van complementaire platforms zoals socialemediaplatforms of apps met korte filmpjes, die zowel nieuwe kansen als uitdagingen met zich meebrengen; overwegende dat in dit verband belangrijke uitdagingen moeten worden aangepakt, zoals de bevordering van culturele diversiteit en een billijke vergoeding voor auteurs; F. overwegende dat de belangrijkste wijze waarop mensen nu van muziek genieten, bestaat uit het streamen van muziek via digitale muziekplatforms of platforms waar onlinegebruikers content uploaden, waaronder socialemediaplatforms, streaming van liveoptredens of apps met korte filmpjes, die toegang bieden wel liefst 100 miljoen titels die overal, altijd en op allerlei apparaten beschikbaar zijn, hetzij gratis, hetzij tegen relatief lage maandelijkse abonnementskosten; G. overwegende dat streaming goed is voor 67 % van de wereldwijde inkomsten van de muzieksector (12) ; overwegende dat de wereldwijde muzieksector een voortdurende groei heeft doorgemaakt, waarbij in 2022 voor het achtste jaar op rij sprake was van groei met jaarlijkse inkomsten van maar liefst 22,6 miljard USD; overwegende dat het toenemende aantal investeerders in de muzieksector aantoont dat deze sector een enorme algehele economische waarde heeft; H. overwegende dat auteurs en uitvoerend kunstenaars vaak niet op waarde worden geschat of beloond op een wijze die de werkelijke omvang van hun bijdrage weerspiegelt, hetgeen ertoe leidt dat de meeste auteurs zeer lage inkomsten uit de muziekstreamingmarkt ontvangen en vaak niet in staat zijn hun muziekcarrière vol te houden, wat leidt tot steeds grotere onevenwichtigheid die moet worden aangepakt (13) ; overwegende dat er eerlijkere modellen moeten worden verkend voor de toewijzing van streaminginkomsten voor auteurs en uitvoerend kunstenaars, door verschillende beschikbare mechanismen te onderzoeken, zoals pro-ratamodellen en gebruikersgerichte modellen of volledig nieuwe modellen; overwegende dat de criteria voor het tellen van streams door platforms ook gevolgen kunnen hebben voor manipulatiepraktijken bij streaming; I. overwegende dat uit studies blijkt dat de huidige situatie wordt gekenmerkt door nieuwe uitdagingen en door een aantal reeds lang bestaande systemische problemen waarmee de muzieksector nog steeds kampt, met name een daling van de totale waarde van producten, een concentratie van inkomsten die worden opgeslokt door grote labels en de populairste artiesten, een gebrek aan hoogwaardige gegevens om auteurs, uitvoerend kunstenaars of andere rechthebbenden naar behoren in kaart te brengen, streamingmanipulatie, het illegale gebruik van muziekcontent door aanbieders van onlinediensten voor het delen van content en dominante onlineplatforms en appstores; wijst erop dat al deze factoren van invloed zijn op de billijkheid en duurzaamheid van de inkomsten uit de muziekstreamingmarkt; J. overwegende dat de gemiddelde prijs van een maandelijks abonnement op een muziekstreamingdienst in de loop der jaren niet is gestegen sinds de lancering van die diensten, vooral wanneer er rekening wordt gehouden met de inflatie en de enorme toename van de beschikbare content; K. overwegende dat auteursrechten niet mogen worden beschouwd als een gratis troef voor de eigen commerciële en promotiestrategieën van muziekdiensten; L. overwegende dat muziekstreamingplatforms dankzij hun gebruik van algoritmen en aanbevelingssystemen een essentiële rol spelen bij het ontdekken van content en dus een aanzienlijke impact hebben op de culturele diversiteit; overwegende dat deze platforms ook de zichtbaarheid van bepaalde titels en daarmee de inkomsten van auteurs en componisten en andere actoren in de Europese culturele en creatieve sector kunnen beïnvloeden, daar selectief mee om kunnen gaan of die zichtbaarheid kunnen vergroten; M. overwegende dat muziekstreamingplatforms hun inspanningen moeten voortzetten om de algehele transparantie en traceerbaarheid te vergroten met betrekking tot veel operationele aspecten die van groot belang zijn voor auteurs, uitvoerend kunstenaars en andere rechthebbenden; overwegende dat muziekstreamingplatforms niet verplicht zijn openheid van zaken te bieden over hun algoritmen en aanbevelingstools of om de promotie van Europese muziekwerken te waarborgen; N. overwegende dat de bevordering van culturele diversiteit op de Europese markt voor muziekstreaming, met inbegrip van de wereldwijde promotie van Europese artiesten, verder moet worden geanalyseerd om het volledige potentieel van de Europese culturele en creatieve sector te ontsluiten, dat niet alleen mag afhangen van de commerciële beslissingen van dominante particuliere mondiale spelers; O. overwegende dat de muzieksector steeds meer wordt geconfronteerd met de opkomst van door AI gegenereerde content, waarbij steeds meer titels de streamingplatforms dagelijks overspoelen, hetgeen de bestaande onevenwichtigheden op het gebied van vindbaarheid en vergoeding van auteurs dreigt te verergeren; overwegende dat de ontwikkeling van AI-technologieën in plaats daarvan de menselijke creativiteit moet dienen en bevorderen en dat het gebruik ervan transparant moet zijn; P. overwegende dat er in diverse studies gevallen van streamingfraude en manipulatie zijn vastgesteld, omdat bepaalde spelers het systeem manipuleren om inkomsten af te romen die naar auteurs zouden moeten gaan, door bijvoorbeeld bots te gebruiken om het aantal luisteraars voor bepaalde geüploade nummers kunstmatig op te schroeven (14) ; overwegende dat opsporingssystemen en identificatiemechanismen om dit frauduleuze gedrag op muziekstreamingplatforms in te dammen tot dusver beperkt zijn; Q. overwegende dat er moet worden gezorgd voor een goed functionerende interne markt voor de onlinedistributie van muziek; overwegende dat er dan ook meer gerichte inspanningen moeten worden geleverd om discrepanties en onevenwichtigheden aan te pakken en te verhelpen, gezien de impact daarvan op de markt, met name op de verdeling van de inkomsten van streamingplatforms; overwegende dat daartoe verder onderzoek en analyses moeten worden uitgevoerd om gegevens te verzamelen en factoren in kaart te brengen die obstakels kunnen opwerpen voor de circulatie van muziekcontent in heel Europa; R. overwegende dat de juiste identificatie van auteurs niet alleen cruciaal is voor hun waardering en een betere beloning, maar ook voor het waarborgen van diversiteit en transparantie op platforms; 1. benadrukt dat er regels moeten worden opgesteld en ondersteund om een eerlijk en duurzaam ecosysteem voor muziekstreaming in de Unie tot stand te brengen dat de culturele diversiteit in de hand werkt, maar ook de onevenwichtigheden aanpakt met negatieve gevolgen voor de sector, met name voor auteurs en uitvoerend kunstenaars, die bovendien de bloei van de sector de kop in kunnen drukken; 2. benadrukt dat alle actoren in de waardeketen voor muziekstreaming een doeltreffende dialoog moeten aangaan met auteurs en uitvoerend kunstenaars en de nodige veranderingen moeten doorvoeren om een eerlijk, inclusief en duurzaam ecosysteem in de sector te waarborgen, zodat deze kan bijdragen aan culturele diversiteit, door mogelijkheden te bieden om artiesten te ontdekken en door lokale repertoires onder de aandacht te brengen; 3. stelt met bezorgdheid vast dat de huidige ongelijke verdeling van inkomsten op de markt voor muziekstreaming zowel de auteurs als de uitvoerend kunstenaars benadeelt en de duurzaamheid van hun carrière op de digitale markt in gevaar brengt; is ingenomen met alle inspanningen voor een eerlijkere vergoeding voor auteurs en uitvoerend kunstenaars, gezien het belang van hun rol in de Europese muzieksector; 4. verzoekt de Commissie de impact te beoordelen van bestaande contractuele praktijken op de Europese markt voor muziekstreaming, alsook van het huidige inkomstenverdelingsmodel voor muziekstreamingdiensten, op de culturele diversiteit en het beginsel van een passende en evenredige vergoeding voor auteurs en uitvoerend kunstenaars, en verzoekt de Commissie in samenwerking met de belanghebbenden passende maatregelen te onderzoeken, waaronder alternatieve en eerlijkere modellen voor de herverdeling van inkomsten uit streaming; verzoekt de Commissie te onderzoeken of er een hoge mate van concentratie in de muziekindustrie bestaat en de gevolgen ervan voor de culturele diversiteit, de vergoeding van auteurs en de concurrentie te beoordelen; 5. dringt er bij alle belanghebbenden op aan de nodige stappen te ondernemen om de huidige onevenwichtigheden weg te nemen en verzoekt de Commissie vooruitgang op dit gebied te monitoren en aan te moedigen en passende beleidsopties te overwegen als vrijwillige initiatieven van belanghebbenden niet tot zinvolle oplossingen leiden; Naar een duurzaam ecosysteem voor auteurs 6. benadrukt dat er rekening moet worden gehouden met de centrale rol van auteurs door de transparantie van muziekstreamingdiensten te verbeteren en de streaminginkomsten evenwichtiger te verdelen; verzoekt de sector nieuwe modellen te verkennen voor de toewijzing van streaminginkomsten om te zorgen voor een zo gelijk en eerlijk mogelijke verdeling voor auteurs en uitvoerend kunstenaars; 7. moedigt de Commissie aan na te gaan of het gebruik van nieuwe technologieën, zoals blockchain, en de internationale identificatiecodes van houders van rechten, muziekwerken en geluidsopnamen het potentieel hebben om de transparantie en kostenefficiëntie op de markt voor muziekstreaming te verbeteren, vooral wat betreft de nauwkeurigheid van metagegevens en vergoedingen, met name voor auteurs en uitvoerend kunstenaars; betreurt dat het muziekstreamingdiensten over het algemeen in hoge mate ontbreekt aan dergelijke transparantie- en identificatievereisten; 8. onderstreept hoe belangrijk het is dat auteurs lid worden van organisaties voor collectief beheer teneinde het recht op collectieve overeenkomsten en collectieve vertegenwoordiging te waarborgen; benadrukt dat collectieve onderhandelingen via auteursverenigingen tot doel hebben een juiste waarde voor het gebruik van werken van auteurs op de muziekstreamingmarkt te waarborgen, alsook een eerlijker toegang tot markten en culturele diversiteit binnen de Unie te bevorderen; herinnert aan het belang van Richtlijn 2014/26/EU (15) , die het kader biedt voor de online multiterritoriale licentieverlening van auteursrechten voor muziekstreamingdiensten, de vrijheid van auteurs waarborgt bij de keuze van de meest efficiënte manier om hun vergoedingsrechten te beheren, en een hoog niveau van transparantie en regels inzake goed bestuur vaststelt voor organisaties voor collectief beheer, die van cruciaal belang zijn voor een doeltreffend beheer van repertoires op muziekstreamingplatforms; 9. benadrukt dat het van essentieel belang is om iedereen die in muziekstreamingdiensten betrokken is bij het creatieve proces, met name auteurs en uitvoerend kunstenaars, beter te identificeren door voor elke titel die naar een muziekstreamingdienst wordt geüpload te zorgen voor de volledige en nauwkeurige toewijzing van metagegevens vanaf het moment van creatie; moedigt in dit verband het gebruik van alle internationale identificatiecodes (IPI (16) , ISWC (17) , ISRC (18) , IPN (19) en ISNI (20) ) aan; benadrukt dat een juiste identificatie van makers een belangrijke rol speelt bij het zoeken naar en de vindbaarheid van werken, en een passende vergoeding voor makers bij de verdeling van inkomsten mogelijk maakt; 10. verzoekt alle spelers in de muziekindustrie grotere inspanningen te leveren om ervoor te zorgen dat metadata van liedjes volledig en correct worden toegewezen door bij muziekwerken in streamingdiensten de gegevens van de auteurs te identificeren en nauwkeurig te vermelden, ook wanneer de geüploade content het werk is van volledig onafhankelijke auteurs; 11. benadrukt de noodzaak om met name jonge auteurs bewust te maken van het belang om in de streamingmarkt de waardering te krijgen die zij verdienen en te worden betaald voor hun muziek; is ingenomen met relevante onderzoeksprogramma’s en initiatieven, ook op internationaal niveau, en verzoekt de Commissie na te gaan hoe dergelijke initiatieven kunnen worden ondersteund; 12. herinnert eraan dat de waarde van auteursrechten moet worden beschermd, ongeacht het aanbod van muziekstreamingdiensten; merkt op dat uit verschillende recente studies (21) (22) blijkt dat de meeste auteurs en uitvoerend kunstenaars onvoldoende inkomsten uit muziekstreaming ontvangen; dringt aan op een herziening van de predigitale royaltytarieven om deze in overeenstemming te brengen met eerlijke en moderne tarieven; spreekt zijn afkeuring uit over het bestaan van praktijken zoals “payola”, die auteurs dwingen lagere of geen inkomsten te accepteren in ruil voor een grotere zichtbaarheid, waardoor de toch al zeer lage streaminginkomsten van auteurs nog verder dalen, vooral omdat de belofte van een grotere zichtbaarheid in de meeste gevallen niet wordt ingelost; 13. merkt op dat de concurrentie tussen aanbieders van muziekstreaming op de Europese markt wordt gedomineerd door enkele mondiale spelers; herinnert aan de noodzaak van een snelle uitvoering van de digitalemarktenverordening en de digitaledienstenverordening om te zorgen voor een billijk ecosysteem door een eind te maken aan oneerlijke concurrentiepraktijken van onlineplatforms voor het delen van content en aanbieders van muziekstreamingdiensten in de muziekstreamingmarkt, zoals praktijken die gebruikers in staat stellen beschermde content illegaal te streamen of te downloaden; benadrukt in dit verband de noodzaak van transparantie en efficiënte controles; benadrukt dat dergelijke inbreuken op en door platforms, alsook in appstores, moeten worden uitgebannen; 14. benadrukt dat het belangrijk is te zorgen voor investeringen in nieuw Europees talent en nieuwe Europese muziek, met inbegrip van lokale kunstenaars, nichekunstenaars en kunstenaars uit kwetsbare gemeenschappen, door middel van passende financieringsinstrumenten, waaronder het programma Creatief Europa, om investeringen in diversere repertoires wat betreft taal of genre te stimuleren, in het aanbieden van digitale vaardigheden en in de digitale transformatie van bedrijfsmodellen, en benadrukt dat auteurs bewust moeten worden gemaakt van hun rechten; 15. ondersteunt het stimuleren van het delen van informatie over liveoptredens van artiesten op platforms, met name voor lokale artiesten, om nieuwe ontdekkingen te stimuleren en verdere zichtbaarheid te bevorderen; 16. verzoekt alle belanghebbenden in de muziekstreamingsector samen te werken om de koolstofvoetafdruk van digitale muziek te beoordelen en te verkleinen; Bekendheid en vindbaarheid van Europese muziekwerken 17. dringt aan op maatregelen op Unieniveau om de zichtbaarheid en toegankelijkheid van Europese muziekwerken te waarborgen, gezien de overweldigende hoeveelheid content die voortdurend toeneemt op muziekstreamingplatforms en het ontbreken van Unieregels om die op geharmoniseerde wijze te reguleren; 18. is ingenomen met de door de Commissie geïnitieerde studie die tot doel heeft de vindbaarheid van Europese muziekwerken in het muziekecosysteem te beoordelen, onder meer via muziekstreamingdiensten; verzoekt de Commissie op basis van deze resultaten passende maatregelen voor te stellen, waaronder een rechtskader om de zichtbaarheid, toegankelijkheid en bekendheid van Europese muziekwerken op muziekstreamingplatforms te waarborgen; 19. verzoekt de Commissie er in dit verband voor te zorgen dat een dergelijk rechtskader specifieke diversiteitsindicatoren bevat die een onafhankelijke beoordeling mogelijk maken van het gebruik en de zichtbaarheid van Europese muziekwerken en hun diversiteit aan genres, talen en onafhankelijke auteurs; 20. benadrukt bovendien dat een dergelijk rechtskader de Commissie zou verplichten beste praktijken vast te stellen voor het toetsen van gediversifieerde content die op platforminterfaces wordt gepromoot, en dit regelmatig te monitoren en hierover verslag uit te brengen met een duidelijke methode om de zichtbaarheid van Europese muziekwerken te begrijpen en te beoordelen in onder meer beheerde speellijsten, gebruikersinterfaces, algoritmische keuzes en aanbevelingssystemen teneinde de zichtbaarheid en vindbaarheid te waarborgen; 21. verzoekt de Commissie gegevens te verzamelen en een grondige analyse uit te voeren om de vindbaarheid van Europese muziekwerken via muziekstreamingdiensten te waarborgen, en om een gestructureerde dialoog tot stand te brengen tussen alle betrokken partijen; vraagt de Commissie op basis van de bevindingen na te denken over de mogelijkheid om muziekstreamingplatforms concrete maatregelen, zoals quota’s voor Europese werken, op te leggen; 22. verzoekt de Commissie en de lidstaten na te gaan hoe het digitale Europese muzikale erfgoed op adequate wijze in stand kan worden gehouden en tegelijkertijd de feitelijke afhankelijkheid van commerciële muziekstreamingplatforms kan worden verminderd, zodat de beschikbaarheid en toegankelijkheid van Europese muziekwerken op de lange termijn gewaarborgd blijft; Naar een ethisch gebruik van AI 23. dringt aan op een ethisch gebruik van AI in de culturele en creatieve sector, met inbegrip van de muzieksector, en benadrukt dat AI een instrument kan zijn voor artiesten om hun eigen werk te verkennen, te vernieuwen en te verbeteren; pleit voor maximale transparantie en benadrukt dat alle wettelijke vereisten van de Unie met betrekking tot de ontwikkeling, productie en uitvoering van muziekwerken door middel van AI-technologieën in acht genomen moeten worden; benadrukt dat de specifieke gevolgen van het gebruik van AI in de culturele en creatieve sector moeten worden aangepakt; 24. verzoekt de Commissie gerichte wettelijke bepalingen voor te stellen om de transparantie van de algoritmen en contentaanbevelingssystemen op alle relevante muziekstreamingplatforms te waarborgen, teneinde oneerlijke praktijken en streamingfraude te voorkomen, die worden gebruikt om de kosten te verminderen en de waarde voor professionele auteurs verder te verlagen; verzoekt de muziekdiensten te blijven investeren in adequate tools om dergelijke activiteiten te identificeren; 25. benadrukt dat de toename van door AI gegenereerde content heeft geleid tot een toenemend aantal titels die op streamingplatforms worden geüpload, waardoor het des te belangrijker wordt om de bekendheid en vindbaarheid van Europese muziekwerken te waarborgen; benadrukt dat het publiek zich er bewust van moet zijn dat de muziekwerken, liedjes of artiesten waarnaar zij luisteren op muziekstreamingplatforms hoofdzakelijk zijn gegenereerd door AI en/of zonder een substantiële bijdrage van menselijke auteurs; onderstreept in dit verband dat moet worden gewaarborgd dat consumenten goed geïnformeerd zijn, en benadrukt dat er tijdig een duidelijk en zichtbaar label moet worden ingevoerd om het publiek te informeren over louter door AI gegenereerde werken die niets van de persoonlijkheid of creativiteit van de auteur tot uitdrukking brengen; 26. verwelkomt de dialoog tussen belanghebbenden om de verspreiding van deepfakes op muziekstreamingplatforms tegen te gaan en pleit ervoor rekening te houden met de belangen van alle auteurs en uitvoerend kunstenaars; herinnert eraan dat deepfakes door AI-modellen geproduceerde outputs en toepassingen zijn die mogelijk gebruikmaken van de identiteit, stem en gelijkenis van auteurs en uitvoerend kunstenaars zonder hun toestemming te hebben verkregen; dringt erop aan meer gebruik te maken van identificatietools om deepfakes en gemanipuleerde content op te sporen en pleit voor gemakkelijk toegankelijke meldingsmechanismen voor auteurs, uitvoerend kunstenaars en andere houders van rechten; 27. benadrukt dat auteurs, uitvoerend kunstenaars en andere houders van rechten de rechten voor het gebruik van hun werk voor training, ontwikkeling of ontwerp van AI, buiten wetenschappelijk onderzoek, zelf moeten kunnen houden en in licentie moeten kunnen geven; beklemtoont in dit verband de noodzaak van transparantie over de door de auteursrecht beschermde trainingcontent voor generatieve AI-systemen om te waarborgen dat deze in overeenstemming is met het toepasselijke auteursrecht van de Unie of de lidstaten, en benadrukt dat de aanbieders van dergelijke generatieve AI-systemen daarom een voldoende gedetailleerde samenvatting van het gebruik van dergelijke trainingdata moeten documenteren en openbaar moeten maken, ongeacht waar de training heeft plaatsgevonden, zodat de uitzondering voor tekst- en datamining waarin het auteursrecht van de Unie voorziet, correct kan worden toegepast; Vooruitzichten 28. verzoekt de Commissie een Europese waarnemingspost voor muziek op te zetten om informatie te verstrekken over muziekmarkten in de Unie, door gegevens in de lidstaten te verzamelen en te analyseren, en om juridische kwesties die van invloed zijn op de muzieksector, met name de muziekstreamingmarkt, te analyseren en hierover verslag uit te brengen, met als doel de sector te ontwikkelen; 29. verzoekt de Commissie het programma Creatief Europa verder te verbeteren, met name door middel van alomvattende maatregelen op het gebied van muziek; 30. benadrukt dat muziek een groot potentieel heeft om de cultuur, geschiedenis, het erfgoed, de waarden en diversiteit van Europa verder te promoten; is van mening dat muziek ook het potentieel heeft om bij te dragen aan de “soft power” van de Unie; benadrukt dat de bevordering van Europese artiesten in derde landen een belangrijk aandachtspunt van de EU moet zijn; verzoekt de Commissie in dit verband een alomvattende Europese exportstrategie voor Europese muziekwerken te ontwikkelen; 31. verzoekt de Commissie een gestructureerde dialoog tussen alle belanghebbenden op te zetten om actuele kwesties die van invloed zijn op de muziekstreamingmarkt te bespreken en samen te werken aan gemeenschappelijke oplossingen voor een billijkere verdeling van de inkomsten van muziekstreamingplatforms, met name voor auteurs, uitvoerend kunstenaars en onafhankelijke kleine en microproducenten, naast haar verwachte wetgevingsvoorstellen inzake de transparantie van algoritmen en de bekendheid Europese muziekwerken; 32. verzoekt de Commissie te overwegen een Europese industriestrategie voor muziek te introduceren om de Unie een rol te laten spelen bij het bevorderen van de diversiteit van haar artiesten en muziekwerken, waarbij de nadruk ligt op de kracht en diversiteit van de Europese muzieksector, het stimuleren van kleinere spelers, het aantrekken van meer investeringen, het vergroten van de zichtbaarheid van artiesten en het kwantificeren van de resultaten; o o o 33. verzoekt zijn voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien de artikelen 2, 4, 6, 7 en 10 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, – gezien artikel 325 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de artikelen 11, 12, 41 en 47 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, – gezien zijn resolutie van 28 maart 2019 over de situatie van de rechtsstaat en de strijd tegen corruptie binnen de EU, met name in Malta en Slowakije (1) , – gezien zijn resolutie van 19 april 2018 over de bescherming van onderzoeksjournalisten in Europa: de zaak van de Slowaakse journalist Ján Kuciak en van Martina Kušnírová (2) , – gezien de mededeling van de Commissie van 5 juli 2023 getiteld “Verslag over de rechtsstaat 2023 – Situatie op het gebied van de rechtsstaat in de Europese Unie” ( COM(2023)0800 ), – gezien artikel 132, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat Slowakije de afgelopen jaren zijn inspanningen ter bestrijding van corruptie op hoog niveau en georganiseerde misdaad heeft opgevoerd, waarbij verscheidene voormalige hoge ambtenaren beschuldigd zijn van omkoping en er tal van onherroepelijke rechterlijke uitspraken zijn gedaan; overwegende dat het Slowaakse speciaal openbaar ministerie, dat op 1 september 2004 met zijn werkzaamheden is begonnen, en de Slowaakse politie een belangrijke rol hebben gespeeld bij de behandeling van zaken in verband met corruptie en ernstige misdrijven, met inbegrip van zaken in verband met misbruik van EU-middelen; B. overwegende dat het lage aantal onderzochte zaken en het ontbreken van een doeltreffend mechanisme voor de bestrijding van corruptie en georganiseerde misdaad in Slowakije de voornaamste redenen waren voor de oprichting van het speciaal openbaar ministerie in Slowakije; overwegende dat er in verschillende andere lidstaten een soortgelijk gespecialiseerd instituut bestaat, waaronder de onlangs opgerichte gespecialiseerde Europese aanklager op EU-niveau, die in de Raad de steun van Slowakije heeft gekregen; C. overwegende dat de nieuwe regering heeft besloten het speciaal openbaar ministerie te ontbinden en de strafrechtelijke sancties voor ernstige misdrijven, waaronder corruptie en milieudelicten, te verlagen door een wijziging van het wetboek van strafrecht via een versnelde wetgevingsprocedure aan het begin van haar mandaat; D. overwegende dat de versnelde procedure de mogelijkheid van een zinvol openbaar debat of een correct verloop van het democratisch proces heeft weggenomen; overwegende dat meer dan 20 000 burgers herhaaldelijk de straat op zijn gegaan om te protesteren tegen het omstreden voorstel; overwegende dat meer dan 100 000 burgers hun handtekening hebben geplaatst onder twee verzoekschriften tegen de regeringsvoorstellen en de versnelde wetgevingsprocedure; overwegende dat de Slowaakse president haar diepe bezorgdheid heeft geuit over het voorstel en de versnelde wetgevingsprocedure en heeft aangegeven dat zij haar veto zal uitspreken over de wet; overwegende dat de Commissie in haar verslag over de rechtsstaat 2023 de aanbeveling aan Slowakije heeft opgenomen om een effectieve openbare raadpleging en betrokkenheid van belanghebbenden bij het wetgevingsproces te waarborgen; E. overwegende dat de Slowaakse regering gedurende de volledige versnelde wetgevingsprocedure heeft geweigerd rekening te houden met analyses en adviezen van deskundigen van het maatschappelijk middenveld en de Commissie, zoals de ernstige bezorgdheid die zij hebben geuit over de wijze waarop de voorgestelde wijzigingen de strijd tegen corruptie zouden ondermijnen; F. overwegende dat de minister van Binnenlandse Zaken tegelijkertijd substantiële personeelswijzigingen heeft doorgevoerd en aanzienlijke structurele en organisatorische veranderingen heeft aangekondigd binnen de Slowaakse politie en andere onafhankelijke democratische instellingen, onder meer met betrekking tot onderzoekers van het Slowaaks nationaal strafagentschap die zich bezighouden met ernstige strafzaken en corruptie op hoog niveau, hetgeen twijfels doet rijzen over de redenen voor deze veranderingen; overwegende dat de Slowaakse regering een aantal leden van de raad voor de rechtspraak van de Slowaakse Republiek vóór het einde van hun mandaat en zonder behoorlijke motivering heeft vervangen; G. overwegende dat de Slowaakse regering het parlement wetgevingsvoorstellen heeft voorgelegd die ertoe zouden leiden dat de klokkenluidersbescherming voor politieambtenaren wordt afgeschaft, de vrijheid van meningsuiting wordt ondermijnd en de rechten van alle mensen in Slowakije worden ingeperkt op basis van de invoering van een arbitraire, subjectieve beoordeling, hetgeen indruist tegen de beginselen van de klokkenluidersrichtlijn van de EU (3) ; H. overwegende dat het Europees Openbaar Ministerie (EOM) op 18 december 2023 heeft verklaard dat sommige door de Slowaakse regering voorgestelde wetswijzigingen met betrekking tot belangrijke juridische en vervolgingskaders risico’s kunnen inhouden voor de doeltreffende bescherming van de financiële belangen van de Europese Unie en voor het EU-kader ter bestrijding van corruptie, en dat hierdoor niet langer gewaarborgd zou worden dat strafbare feiten ten nadele van de EU-begroting met doeltreffende, evenredige en afschrikkende strafrechtelijke sancties worden bestraft in Slowakije; overwegende dat de ontbinding van het speciaal openbaar ministerie de samenwerking en coördinatie met het EOM, het Agentschap van de Europese Unie voor justitiële samenwerking in strafzaken en het Europees Bureau voor fraudebestrijding zou kunnen ondermijnen; I. overwegende dat de Slowaakse premier in zijn taalgebruik vaak verdeeldheid zaait om de Slowaakse samenleving te polariseren; overwegende dat een respectvolle uitwisseling van standpunten tussen politieke leiders en alle burgers, met inbegrip van studenten, van essentieel belang is voor een gezonde werking van de democratie; J. overwegende dat door publieke aanvallen die politici in Slowakije in het verleden hebben uitgevoerd tegen journalisten, het maatschappelijk middenveld en kwetsbare groepen een permissief klimaat is gecreëerd voor haatzaaiende uitlatingen, waarbij zware geweldmisdrijven zijn gepleegd, waaronder de moord op Ján Kuciak en Martina Kušnírová; overwegende dat Ján Kuciak zich had gespecialiseerd in verslaggeving over grootschalige belastingontduiking, belastingfraude, corruptie en witwaspraktijken, en onderzoek voerde naar verschillende zakenlieden die banden met hooggeplaatste politici hebben; overwegende dat de moord op Ján Kuciak en Martina Kušnírová een van de meest complexe zaken is die door en onder toezicht van het speciaal openbaar ministerie worden onderzocht; overwegende dat het risico bestaat dat het dossier wordt overgedragen aan een nieuwe aanklager als het speciaal openbaar ministerie wordt ontbonden; 1. uit zijn diepe bezorgdheid over de ongerechtvaardigde versnelde wetgevingsprocedure waarvan de Slowaakse regering zich bedient, met name met betrekking tot de voorgestelde wijzigingen van het wetboek van strafrecht en de ontbinding van het speciaal openbaar ministerie, waardoor de integriteit van gerechtelijke procedures wordt bedreigd, de strijd van de Europese Unie tegen fraude wordt ondermijnd en de bescherming van de financiële belangen van de EU en het natuurlijke milieu in Slowakije in gevaar wordt gebracht; verzoekt de Slowaakse regering deze wijzigingen te heroverwegen in het licht van de mogelijke gevolgen ervan voor de rechtsstaat, de financiële belangen van de EU en het EU-kader voor corruptiebestrijding; verzoekt de Slowaakse regering de bindende beginselen van de klokkenluidersrichtlijn van de EU te eerbiedigen en de voorgestelde wijzigingen wat de bescherming van klokkenluiders in Slowakije betreft te heroverwegen; uit met name zijn bezorgdheid over de plannen om klokkenluiders met terugwerkende kracht van hun bescherming te beroven, hetgeen zou leiden tot een gebrek aan rechtszekerheid; merkt op dat het Slowaakse bureau voor de bescherming van klokkenluiders deze kwesties heeft gemeld bij de Commissie; 2. herinnert eraan dat elke hervorming van het strafrecht voldoende en adequate waarborgen moet bevatten om de voortzetting en doeltreffendheid van nieuwe en lopende strafzaken te waarborgen, met name met betrekking tot corruptie op hoog niveau, en om de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht en de autonomie van vervolgingsdiensten te waarborgen, in overeenstemming met de aanbevelingen van de Commissie in opeenvolgende verslagen over de rechtsstaat; uit zijn bezorgdheid over de aanzienlijke vertragingen die kunnen ontstaan door het opnieuw toewijzen van de zaken van het speciaal openbaar ministerie, waardoor sommige zaken kunnen instorten als gevolg van de verjaringstermijn; dringt er bij de regering op aan gevolg te geven aan de reeds lang bestaande oproep om paragraaf 363 van het Slowaakse strafprocesrecht te hervormen en de mogelijkheid in te voeren om een besluit van de procureur-generaal om geen vervolging in te stellen aan te vechten, evenals andere maatregelen of waarborgen ter voorkoming van misbruik van deze bepaling; 3. benadrukt dat er behoefte is aan een grondig openbaar proces waarin rekening wordt gehouden met de adviezen van deskundigen en relevante instellingen, zoals de Commissie van Venetië, en dat een passende raadpleging van belanghebbenden en openbare raadplegingen op nationaal en EU-niveau omvat over elke wijziging met betrekking tot het huidige wetboek van strafrecht en de structuren die belast zijn met het onderzoeken en vervolgen van zware criminaliteit, met inbegrip van gevallen van corruptie in Slowakije; 4. dringt aan op een adequater niveau van personele en financiële middelen voor corruptiezaken en een betere coördinatie tussen onderzoekers en aanklagers van corruptie, in overeenstemming met de aanbeveling van het EOM, zodat corruptiegerelateerde misdrijven doeltreffender worden onderzocht; 5. verzoekt de Commissie deze ontwikkelingen nauwlettend te volgen en hierover informatie te verstrekken, en daarbij de nodige maatregelen te nemen om de rechtsstaat en de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht te waarborgen, met name met betrekking tot gevallen van corruptie op hoog niveau, en de financiële belangen van de EU te beschermen; 6. erkent en steunt de belangrijke rol en de betrokkenheid van burgers en niet-gouvernementele organisaties (ngo’s) bij de bescherming en bevordering van de democratie en de rechtsstaat; dringt erop aan dat belanghebbenden worden betrokken bij het wetgevingsproces, met name in verband met het gebruik van versnelde procedures; 7. brengt hulde aan Ján Kuciak, die zes jaar geleden werd vermoord, en aan zijn essentiële werk als onderzoeksjournalist; verzoekt de Slowaakse autoriteiten ervoor te zorgen dat recht geschiedt; 8. dringt er bij alle politieke leiders op aan constructief en respectvol met burgers samen te werken door de beginselen van democratisch debat in acht te nemen en overheidsinstellingen, de rechtsstaat en de academische vrijheid te eerbiedigen; dringt er daarom bij regeringsfunctionarissen op aan zich te onthouden van verbale aanvallen op personen, journalisten en maatschappelijke organisaties; beklemtoont de plicht van overheids- en regeringsfunctionarissen om alle burgers te dienen, met name in een land dat een geschiedenis van haatmisdrijven kent en waar een journalist werd vermoord; 9. veroordeelt de ongepaste en oneerbiedige opmerkingen van de premier, onder meer tegen een student die deel heeft uitgemaakt van een initiatief om een academische uitwisseling over de situatie op het gebied van de rechtsstaat in Slowakije te bevorderen; dringt er bij regeringsfunctionarissen op aan de legitimiteit van rechterlijke uitspraken niet in twijfel te trekken; maakt zich ernstige zorgen over de aangekondigde plannen om wetgeving aan te nemen die de ruimte voor het maatschappelijk middenveld zou ondermijnen, onder meer door het werk van ngo’s te beperken en organisaties die buitenlandse financiering ontvangen te stigmatiseren; 10. waarschuwt voor politieke inmenging in de redactionele onafhankelijkheid en journalistieke integriteit; neemt met bezorgdheid kennis van de geplande herstructurering van Radio en Televisie Slowakije, de belangrijkste openbare omroep van het land; beklemtoont het belang van het behoud van vrije, onafhankelijke media als hoeksteen van een democratische samenleving; 11. betreurt het besluit van de premier en verschillende regeringsfunctionarissen om de communicatie met belangrijke mediakanalen stop te zetten en erkent dat dit een aanzienlijke belemmering vormt voor het recht van het publiek om relevante overheidsinformatie te ontvangen; benadrukt dat dergelijke acties de vrijheid en transparantie van de media inperken en bijdragen tot de verspreiding van manipulatieve desinformatie in de openbare ruimte; 12. verzoekt de Slowaakse regering het beginsel van loyale samenwerking met de EU-instellingen te eerbiedigen; 13. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten en het Europees Openbaar Ministerie. Het Europees Parlement, – gezien de artikelen 49, 56 en 179, lid 1, en 225 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de artikelen 12 en 13 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, – gezien de Verklaring van Bonn over de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek, die op 20 oktober 2020 tijdens de ministeriële conferentie inzake de Europese Onderzoeksruimte in Bonn is aangenomen (de “Verklaring van Bonn”), – gezien de mededeling van de Commissie van 30 september 2020 getiteld “Een nieuwe EOR voor onderzoek en innovatie”, – gezien de mededeling van de Commissie van 18 mei 2021 over de totaalaanpak voor onderzoek en innovatie getiteld “De strategie van Europa voor internationale samenwerking in een veranderende wereld”, – gezien de beleidsagenda voor de Europese Onderzoeksruimte, actie 6, – gezien de mededeling van de Commissie van 3 december 2020 betreffende het actieplan voor Europese democratie, – gezien overweging 72 van Verordening (EU) 2021/695 van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van Horizon Europa – het kaderprogramma voor onderzoek en innovatie, tot vaststelling van de regels voor deelname en verspreiding en tot intrekking van Verordeningen (EU) nr. 1290/2013 en (EU) nr. 1291/2013 (1) , – gezien de beoordeling van de Europese meerwaarde van de bevordering van de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek van 2023, die op 18 september 2023 door de afdeling Europese Meerwaarde aan de Commissie industrie, onderzoek en energie is gepresenteerd, – gezien het ministerieel communiqué van Rome van 19 november 2020 van de Europese ministers voor hoger onderwijs in het kader van de Europese ruimte voor hoger onderwijs, meer bepaald bijlage I over academische vrijheid, – gezien het advies van het SFIC inzake de toepassing van de Verklaring van Bonn in internationale samenwerking inzake onderzoek en innovatie (ERAC-SFIC 1356/21) (2021), – gezien de aanbeveling van de Unesco over wetenschap en wetenschappelijke onderzoekers (2017), – gezien de aanbeveling betreffende het statuut van het onderwijzend personeel in het hoger onderwijs, die door de Algemene Vergadering van de Organisatie van de Verenigde Naties voor Onderwijs, Wetenschap en Cultuur (Unesco) tijdens haar 29e vergadering van 21 oktober tot 12 november 1997 is vastgesteld, – gezien het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, – gezien het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten, – gezien de Universele Verklaring van de rechten van de mens, – gezien de artikelen 47 en 54 van zijn Reglement, – gezien de aanbevelingen van het Strategisch Forum voor internationale wetenschappelijke en technologische samenwerking, – gezien het verslag van de Commissie industrie, onderzoek en energie ( A9-0393/2023 ), A. overwegende dat de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek, die een wezenlijk onderdeel van de democratie en de academische vrijheid uitmaakt, in de Unie onder druk staat en geleidelijk wordt uitgehold (2) , hetgeen wordt geïllustreerd door het feit dat alle lidstaten in 2008 een score van meer dan 0,85 op de index voor academische vrijheid hadden, terwijl sommige lidstaten in 2022 het aanzienlijk slechter doen, waarbij de laagste score voor 2022 0,34 was; B. overwegende dat beperkingen op de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek de innovatie afremmen, wetenschappelijke vooruitgang vertragen en het mondiale concurrentievermogen van Europa verminderen en dus een negatieve weerslag hebben op de economie van de EU; C. overwegende dat de uitholling van de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek bijdraagt tot een braindrain van toponderzoekers, zelfcensuur onder academici, minder kritische analyse van sociale en politieke kwesties, minder interdisciplinaire samenwerking en minder openbaar debat; D. overwegende dat baanonzekerheid het lastig maakt om de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek ten volle te kunnen uitoefenen; overwegende dat duizenden onderzoekers met beperkte projectfinanciering werken – door middel van individuele of projectonderzoekssubsidies, arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd of door specifieke taken als zelfstandige uit te voeren – en over geringe baanzekerheid en arbeidsbescherming beschikken; E. overwegende dat de Verklaring van Bonn een definitie van de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek omvat, alsook de erkenning dat regeringen en onderzoeksorganisaties beide de verantwoordelijkheid hebben om de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek te bevorderen; F. overwegende dat de bescherming van de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek waarborgt dat wetenschappelijk onderzoek bijdraagt aan het algemeen belang en aan de ontwikkeling en betere levensomstandigheden van mensen; G. overwegende dat de Verklaring van Bonn geen uitvoeringsinstrumenten op Europees niveau omvat; H. overwegende dat er op het gebied van academische vrijheid, met inbegrip van de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek, een solide corpus van rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens bestaat, waarin een aantal juridische normen en beginselen voor de bescherming en de bevordering van de academische vrijheid is opgenomen; I. overwegende dat het Hof van Justitie in zijn arrest van 6 oktober 2020 in zaak C-66/18 (3) oordeelde dat de Hongaarse wet op het nationaal hoger onderwijs de betroffen organisaties de organisatiestructuur heeft ontnomen die zij nodig hebben om hun academisch onderzoek uit te voeren, wat illustreert hoe de academische vrijheid in Hongarije wordt uitgehold; J. overwegende dat de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek wordt beperkt door specifieke wetgevingshandelingen van de Unie, aangezien daarin regelingen worden opgelegd aan de academische sector die voornamelijk bedoeld zijn om de interne markt te reguleren; K. overwegende dat Commissievoorzitter Ursula von der Leyen, vóór de bevestiging van haar ambt door het Parlement, in de politieke beleidslijnen voor de volgende Europese Commissie (2019-2024) heeft beloofd een initiatiefrecht voor het Parlement te zullen steunen en heeft toegezegd te zullen reageren met een wetgevingshandeling wanneer het Parlement resoluties aanneemt waarin de Commissie wordt verzocht wetgevingsvoorstellen in te dienen; 1. bevestigt nogmaals dat de Unie zich inspant om de grondrechten te handhaven, met inbegrip van het recht op vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst, academische vrijheid en de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek in alle wetenschappelijke disciplines en kunsten als verankerd in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie; 2. ziet in dat de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek van essentieel belang is om onze kennis van natuurlijke en sociale fenomenen te vergroten en aldus bij te dragen tot de bevordering van innovatie, maatschappelijke vooruitgang en een beter algemeen welzijn van Unieburgers, zowel binnen als buiten de Unie; herinnert eraan dat de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek een universeel recht en een publiek goed is, dat op alle wetenschappelijke disciplines moet worden toegepast; onderstreept dat de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek in de wereldwijde concurrentie op het gebied van onderzoek, ontwikkeling en innovatie een voorwaarde is voor het aantrekken van talent met concurrerende nieuwe ideeën; betreurt in dat verband dat de Verklaring van Bonn op Europees niveau niet concreet wordt uitgevoerd; 3. ziet in dat de aanhoudende precaire situatie in de sector zware gevolgen heeft voor de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek; breekt een lans voor de arbeidsrechten van wetenschappelijke onderzoekers, de verbetering van hun loopbaan, stabiele arbeidsovereenkomsten en toegang tot uitgebreide socialebeschermingsstelsels; is van mening dat wetenschappelijke onderzoekers over hoogwaardige banen, fatsoenlijke arbeidsomstandigheden, degelijke lonen en gezonde werkplekken moeten beschikken, met inbegrip van een goed evenwicht tussen werk en privéleven; 4. benadrukt dat gelijke kansen, met name als gevolg van gendergelijkheid, van essentieel belang zijn om de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek te bevorderen en om ervoor te zorgen dat uiteenlopende uitdagingen voor de bevordering van duurzame en billijke ontwikkeling worden opgelost rekening houdend met verschillende invalshoeken; 5. wijst op de bijzonder precaire situatie van junior onderzoekers en benadrukt dat er duidelijkere en meer gestructureerde loopbaanmogelijkheden moeten komen om het aantal junior onderzoekers te vergroten; beklemtoont dat daartoe ook transparante aanwervingsprocedures moeten worden bevorderd die vrij zijn van vooroordelen, en passende sociale zekerheid moet worden geboden aan alle onderzoekers, met inbegrip van promovendi die zich met bezoldigd onderzoek bezighouden; 6. merkt op dat de bestuursorganen van organisaties voor wetenschappelijk onderzoek de onderzoeksprioriteiten van die instellingen vaststellen; beseft dat afbrokkeling van de democratie in organisaties voor wetenschappelijk onderzoek de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek aantast; benadrukt daarom het belang van academisch zelfbestuur, waaronder ook het recht van wetenschappelijke onderzoekers op inspraak in het bestuur van hun wetenschappelijke instelling moet vallen, met inbegrip van de arbeidsomstandigheden in die instelling; benadrukt dat wetenschappelijke onderzoekers alle rechten uit hoofde van artikel 12 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie moeten kunnen uitoefenen; 7. is van mening dat organisaties voor wetenschappelijk onderzoek moeten worden aangemoedigd om, zonder afbreuk te doen aan hun institutionele autonomie, internationale samenwerking aan te gaan teneinde bilaterale en multilaterale betrekkingen te versterken en zo een sterke component van wetenschapsdiplomatie uit te bouwen, gericht op de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek en mogelijke gevolgen in geval van inbreuken daarop; 8. dringt erop aan dat de Unie een veilige haven moet zijn voor alle onderzoekers die gevaar lopen en dat ze een Europese regeling moet opzetten voor beurzen ter ondersteuning van onderzoekers die gevaar lopen, waarmee financiële steun wordt verleend om onderzoekers die gevaar lopen in noodsituaties bij Europese onderzoeksorganisaties te plaatsen; is van mening dat deze regeling ook een solidariteitsmechanisme moet zijn om Europese onderzoekers van wie de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek wordt geschonden, te ondersteunen; 9. erkent, in overeenstemming met de Verklaring van Bonn, dat vrijheid van wetenschappelijk onderzoek voor openheid, uitwisseling, excellentie, internationalisme, diversiteit, gelijkheid, integriteit, nieuwsgierigheid, verantwoordelijkheid en reflectie staat en dus een pijler is van elke democratie; 10. neemt kennis van de definitie van de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek in bijlage II, punt 2, van het voorstel van de Commissie van 13 juli 2023 voor een aanbeveling van de Raad betreffende een Europees kader (4) voor het aantrekken en behouden van onderzoeks-, innovatie- en ondernemingstalenten in Europa; 11. is van mening dat de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek de verantwoordelijkheid moet inhouden om de hoogste ethische normen en mate van integriteit in wetenschappelijk onderzoek te eerbiedigen en open wetenschap moet bevorderen; benadrukt dat transparante financiering een voorwaarde is voor de integriteit van wetenschappelijk onderzoek en dat de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek verantwoordelijkheid ten aanzien van de samenleving met zich meebrengt om deze transparantie te waarborgen; spreekt daarom zijn krachtige steun uit voor de gangbare praktijk van transparante communicatie over financieringsbronnen voor onderzoeksactiviteiten en roept de wetenschappelijke sector op deze praktijk te handhaven; 12. wijst op de doorslaggevende rol van een naar behoren ontworpen en goed uitgevoerd kader om de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek in de hele Unie doeltreffend te beschermen en te bevorderen, waarbij zoveel mogelijk rekening wordt gehouden met beschikbare overheidssteun om de productie, het delen en het verspreiden van kennis als publiek goed te vergemakkelijken, en om elk risico van inmenging in of ondermijning van de onafhankelijkheid van wetenschappelijk onderzoek te voorkomen; 13. wijst met klem op het belang van open kennis om de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek te waarborgen; dringt aan op efficiënte en transparante ontwikkeling van kennis zonder kunstmatige belemmeringen die de toegang tot informatie en de verspreiding ervan verhinderen; meent dat het delen van resultaten van wetenschappelijk onderzoek voor niet-commerciële doeleinden door het Unierecht moet worden beschermd en actief moet worden bevorderd; benadrukt dat door de overheid gefinancierde wetenschappelijke resultaten in openbaar toegankelijke vaktijdschriften moeten worden gepubliceerd en dat de resultaten op een laagdrempelige manier voor iedereen te raadplegen moeten zijn; 14. maakt zich zorgen over de recente achteruitgang van dit grondrecht in de Unie, dat van essentieel belang is voor politieke vrijheid en sociale participatie en waardoor de ontwikkeling van een functionerende en concurrerende Europese Onderzoeksruimte (EOR) dreigt te worden ondergraven; 15. merkt op dat er in de mededeling van de Commissie van 30 september 2020 getiteld “Een nieuwe EOR voor onderzoek en innovatie” op wordt gewezen dat de EOR pas kan worden voltooid indien de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek volledig wordt geëerbiedigd, met inbegrip van, maar niet beperkt tot, niet-inmenging in onderzoeksagenda’s, institutionele autonomie en adequate financiering, alsook de middelen die nodig zijn om onderzoeksresultaten te verspreiden; 16. maakt zich ernstig zorgen over het feit dat de Commissie, ondanks haar krachtige taal in die mededeling, verzuimt haar wettelijke bevoegdheid te gebruiken om deze vrijheid in de Unie te beschermen; bevestigt nogmaals dat de Unie zich inspant om de grondrechten te handhaven, met inbegrip van het recht op vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst, academische vrijheid en de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek en kunsten als verankerd in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie; maakt zich ernstig zorgen over het feit dat de vrijheid van onderzoek vanuit morele en politieke hoek onder druk wordt gezet; 17. dringt er bij de Commissie op aan alle mogelijke stappen te zetten om de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek in de Unie te beschermen en te bevorderen, en ervoor te zorgen dat de onderzoeksethiek en -integriteit niet in het gedrang komen, onder meer door haar wettelijke bevoegdheid te gebruiken teneinde verdere achteruitgang met betrekking tot dit grondrecht te voorkomen; verzoekt de Commissie wetenschappelijk pluralisme actief te bevorderen en te financieren door projecten in het volledige spectrum van wetenschappelijk onderzoek te ondersteunen; 18. verzoekt de lidstaten de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek volledig te eerbiedigen en te handhaven en ervoor te zorgen dat de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek niet onnodig wordt beknot als gevolg van maatregelen die in het algemeen belang worden genomen, bijvoorbeeld in het belang van de nationale veiligheid, territoriale integriteit of openbare veiligheid, om wanordelijkheden en strafbare feiten te voorkomen, de gezondheid of de goede zeden alsook de goede naam of de rechten van anderen te beschermen, de verspreiding van vertrouwelijke mededelingen te voorkomen of om het gezag en de onpartijdigheid van de rechtelijke macht te waarborgen; 19. benadrukt dat de EOR slechts kan worden voltooid als de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek naar behoren wordt geëerbiedigd en actief wordt bevorderd in de gehele Unie, en is van mening dat iedere poging om die vrijheid te ondergraven of verzuim om die vrijheid actief te bevorderen, negatieve gevolgen heeft voor de ontwikkeling van een concurrerende en innovatieve EOR; verzoekt de lidstaten en de Commissie wetenschappelijke onderzoekers meer mogelijkheden te geven bij de toegang tot en het gebruik en de verspreiding van alle informatie die relevant is voor hun werk, onder meer door gebruik te maken van digitale opensource-instrumenten; 20. spreekt zijn bezorgdheid uit over het feit dat de Commissie geen gebruik maakt van haar wettelijke bevoegdheid uit hoofde van de Verdragen om de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek als een van de grondrechten van Unieburgers te beschermen, waardoor ze haar verantwoordelijkheid om de rechtsstaat in de Unie te handhaven feitelijk ontloopt; roept de Commissie op meteen maatregelen te nemen om deze situatie te verhelpen; 21. verzoekt de Europese Raad de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek te helpen beschermen en bevorderen en ervoor te zorgen dat dit grondrecht in alle lidstaten naar behoren wordt geëerbiedigd; 22. dringt erop aan te erkennen dat extra overheidsmiddelen moeten worden uitgetrokken om onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek te financieren, waarbij wordt vermeden dat de doelen worden geleid door of de methoden of resultaten worden beïnvloed als gevolg van onbehoorlijke inmenging; 23. verzoekt de Commissie en de lidstaten het publiek bewust te maken van het belang van de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek door middel van onderwijs, voorlichting en ondersteuning van wetenschapsjournalistiek; 24. verzoekt de Commissie op grond van artikel 182, lid 5, in samenhang met artikel 179, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie een voorstel in te dienen voor een handeling inzake de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek, waarbij de in de bijbehorende bijlage uiteengezette aanbevelingen worden gevolgd om deze vrijheid op het niveau van onderzoeksorganisaties en onderzoekers gedurende hun hele loopbaan te waarborgen, te beschermen en te bevorderen; 25. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie en bijgaande aanbevelingen te doen toekomen aan de Commissie, de Raad en de nationale parlementen. BIJLAGE BIJ DE RESOLUTIE: AANBEVELINGEN BETREFFENDE DE INHOUD VAN HET VERLANGDE VOORSTEL Definitie van de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek 1. De vrijheid van wetenschappelijk onderzoek vormt een wezenlijk onderdeel van de academische vrijheid en wetenschappelijke integriteit in Europa en is tevens onafhankelijk, zoals blijkt uit de specifieke vermelding in artikel 13 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. 2. De vrijheid van wetenschappelijk onderzoek houdt rechten in voor individuele wetenschappelijke onderzoekers, alsook rechten en plichten voor organisaties voor wetenschappelijk onderzoek en verplichtingen voor overheidsdiensten. 3. Daar de uitoefening van de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek plichten en verantwoordelijkheden met zich brengt, kan zij worden onderworpen aan bepaalde formaliteiten, voorwaarden, beperkingen of sancties, die bij de wet zijn voorzien en die in een democratische samenleving noodzakelijk zijn in het belang van de nationale veiligheid, territoriale integriteit of openbare veiligheid, om wanordelijkheden en strafbare feiten te voorkomen, de gezondheid of de goede zeden alsook de goede naam of de rechten van anderen te beschermen, de verspreiding van vertrouwelijke mededelingen te voorkomen of om het gezag en de onpartijdigheid van de rechtelijke macht te waarborgen. De vrijheid van wetenschappelijk onderzoek kan ook worden beperkt als gevolg van bijzondere onderzoeksomstandigheden of operationele beperkingen. Deze vrijheid moet zorgvuldig worden afgewogen tegen andere legitieme belangen, zoals het verkrijgen van legitieme concurrentievoordelen en de bescherming van intellectuele eigendom. Dergelijke beperkingen mogen evenwel niet indruisen tegen erkende ethische beginselen en praktijken, waaraan onderzoekers zich dienen te houden. 4. In het voorstel moet worden voortgebouwd op de definitie van vrijheid van wetenschappelijk onderzoek als bedoeld in de Verklaring van Bonn en in bijlage II, punt 2, bij het voorstel voor een aanbeveling van de Raad betreffende een Europees kader voor het aantrekken en behouden van onderzoeks-, innovatie- en ondernemingstalenten in Europa. Vrijheid van wetenschappelijke onderzoekers 5. Het begrip “wetenschappelijke onderzoeker” moet breed worden gedefinieerd, in overeenstemming met het voorstel voor een aanbeveling van de Raad betreffende een Europees kader voor het aantrekken en behouden van onderzoeks-, innovatie- en ondernemingstalenten in Europa. 6. De vrijheid van wetenschappelijk onderzoek houdt in dat individuele onderzoekers het recht hebben om onderzoeksvragen vrij te bepalen, theorieën te kiezen en te ontwikkelen, empirisch materiaal te verzamelen en deugdelijke wetenschappelijke onderzoeksmethoden te hanteren, de wetenschappelijke integriteit te handhaven, conventionele kennis in twijfel te trekken, vrijelijk te publiceren en te communiceren en nieuwe ideeën en theorieën aan te dragen en deze in alle vrijheid te verspreiden. 7. De rechten van individuele onderzoekers omvatten ten minste: a) het recht zich te verenigen in een representatieve academische of beroepsorganisatie; b) het recht op vrije toegang tot openbare informatie en het recht op toegang tot particuliere informatie die nodig is voor wetenschappelijke doeleinden, hetgeen wel moet worden afgewogen tegen de rechten van de informatiebezitters en de aard/gevoeligheid van de informatie; c) het recht om specifieke informatie of gegevens, alsook de bron van die informatie of gegevens, vertrouwelijk te houden om te voldoen aan ethische en wetenschappelijke normen, en om wetenschappelijke of andere legitieme doelstellingen te bereiken; d) het recht om de resultaten en gegevens van hun onderzoek te publiceren, te delen, te verspreiden en er, zowel intern als extern, in alle openheid over te communiceren en het recht om vrijuit en kritisch te spreken over het werk en beleid van instellingen voor wetenschappelijk onderzoek, zonder te hoeven vrezen voor represailles; e) het recht om vrij onderzoeksonderwerpen te bepalen, empirisch materiaal te kiezen, te ontwikkelen en te verzamelen en met andere onderzoekers contact te hebben. 8. Elke onderzoeker moet die individuele rechten kunnen uitoefenen zonder te hoeven vrezen voor represailles. Rechten en plichten van organisaties voor wetenschappelijk onderzoek 9. Om de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek voor wetenschappelijke onderzoekers te waarborgen, moeten organisaties voor wetenschappelijk onderzoek over daadwerkelijke institutionele autonomie beschikken. Hoewel institutionele autonomie een voorwaarde vormt voor de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek voor wetenschappelijke onderzoekers en voor de aard van zelfbestuur van onderzoek, is zij niet per definitie ondergeschikt aan de rechten van individuele onderzoekers. Institutionele autonomie is niet alleen nodig om de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek te beschermen, maar ook om de goede werking van de wetenschappelijke sector te verzekeren. Daarom moet in het voorstel een zorgvuldig evenwicht worden gevonden om individuele rechten te harmoniseren met institutionele autonomie. 10. Organisaties voor wetenschappelijk onderzoek moeten de vrijheid hebben om internationale samenwerking aan te gaan. 11. In het kader van hun institutionele autonomie moeten onderzoeksorganisaties voorzien in transparante, eerlijke en op excellentie gebaseerde procedures voor onderzoeksloopbanen. 12. Om tot institutionele autonomie te komen, moet onder meer rekening worden gehouden met organisatorische, financiële, wetenschappelijke en personeelsautonomie. 13. Institutionele autonomie is erg contextgebonden en kan op veel verschillende manieren en met combinaties van verschillende soorten autonomie worden verwezenlijkt. Om tot daadwerkelijke institutionele autonomie te komen, hoeft niet op uniforme wijze aan al die verschillende aspecten van institutionele autonomie te worden voldaan. De definitie van institutionele autonomie in het voorstel mag dus niet statisch zijn, maar moet veeleer aanpassing aan verschillende nationale, regionale en institutionele contexten mogelijk maken. Daartoe moet het met name mogelijk zijn de nadruk te laten verschuiven tussen verschillende aspecten van institutionele autonomie aan de hand van een geleidelijke in plaats van binaire beoordeling van de verschillende aspecten. 14. Institutionele autonomie moet gepaard gaan met een verplichting voor onderzoeksorganisaties om wetenschappelijke onderzoekers op een of andere manier bij de besluitvorming te betrekken. 15. Daaronder valt ook het recht om publiekelijk commentaar te leveren op het bestuur van de organisatie en het systeem, zonder te hoeven vrezen voor represailles. Daarnaast betekent dit dat onderzoeksorganisaties de verantwoordelijkheid hebben om een opendebatcultuur tot stand te brengen. Het houdt tevens in dat er doeltreffende procedures moeten zijn om wangedrag te melden en om mensen die wangedrag of inbreuken op academische of ethische normen melden, in overeenstemming met de in Richtlijn (EU) 2019/1937 van het Europees Parlement en de Raad (5) bedoelde normen te beschermen, alsook dat er afzonderlijke procedures moeten bestaan die berusten op de bescherming van de privésfeer en het vermoeden van onschuld en die bedoeld zijn om meldingen van wangedrag te behandelen. Overheidsverplichtingen 16. Overheidsinstanties in de lidstaten op elk bestuursniveau, met inbegrip van instellingen, organen en instanties van de Unie, moeten verplicht worden de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek, met inbegrip van institutionele autonomie, te eerbiedigen, te beschermen, te bevorderen en te waarborgen. 17. Eerbiediging van de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek betekent dat overheidsinstanties zich niet naar believen bemoeien met en onnodige beperkingen opleggen aan de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek, en zich onthouden van actieve deelname of medeplichtigheid aan schendingen van het recht. 18. De bescherming van de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek betekent dat overheidsinstanties verplicht zijn actieve maatregelen te nemen om bescherming te bieden tegen derde partijen die zich op onrechtmatige wijze mengen in eender welk aspect van de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek. 19. Om de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek te waarborgen, moeten overheidsinstanties actief een klimaat tot stand brengen waarin die vrijheid in al haar facetten, met inbegrip van institutionele autonomie, kan worden beleefd. Dat houdt ook in dat beleid voor duurzame onderzoeksloopbanen moet worden gevoerd waarmee hoogwaardige banen ter beschikking worden gesteld in alle stadia van de loopbaan en dat moet worden gezorgd voor betrouwbare en stabiele institutionele financiering op lange termijn. 20. De bevordering van de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek betekent dat overheidsinstanties actief in dialoog moeten gaan met derde partijen om te pleiten voor de eerbiediging, bescherming en waarborging van de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek en mogelijk moeten afzien van samenwerking met derden die niet dezelfde reeks beginselen en waarden eerbiedigen. Algemene overwegingen 21. Uit het wetgevingsvoorstel moet duidelijk blijken dat de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek breed moet worden benaderd, onder meer als vrijheid van inmenging en door voor randvoorwaarden te zorgen. Wetenschappelijk onderzoek moet vrij zijn van ongepaste overheidsbemoeienis. Met het oog op de uitoefening van de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek moeten er daarnaast een sterke wetenschappelijke kring en een maatschappelijk draagvlak voor wetenschappelijke kennis bestaan. Overheidsinstanties moeten de verantwoordelijkheid hebben onderzoeken in te stellen naar vermeende schendingen van de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek en daders van schendingen ter verantwoording te roepen. 22. Met het wetgevingsvoorstel moet een monitoringsysteem worden ingevoerd voor het melden van inbreuken op wetenschappelijk onderzoek zodra deze worden vastgesteld. 23. In het wetgevingsvoorstel moet rekening worden gehouden met het feit dat de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek weliswaar onafhankelijk is, maar in moderne universiteiten onlosmakelijk verbonden is met de vrijheid om les te geven. Gezien de rechtsgrond van het voorstel en de kernbevoegdheden van de Unie op het gebied van onderzoek betekent dit dat het voorstel erop gericht moet zijn interne verspreiding zo breed mogelijk te beschermen, met inachtneming van de beperkte bevoegdheden van de Unie wat betreft onderwijswetgeving. 24. De voorgestelde handeling moet over de hele Unie juridisch bindend zijn. Het voorstel moet bedoeld zijn om een rechtskader te creëren waarmee voldoende flexibiliteit wordt geboden om rechten en plichten per geval met elkaar in evenwicht te brengen, en kan in de hele Unie worden toegepast, ondanks de enorme verscheidenheid aan nationale en regionale stelsels voor wetenschappelijk onderzoek. Het voorstel moet een uitgangspunt vormen voor de ontwikkeling van wettelijke minimumnormen inzake de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek door middel van de rechtspraak van Europese rechtbanken, met inbegrip van het Hof van Justitie van de Europese Unie. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), met name artikel 5 over bevoegdheidstoedeling en subsidiariteit, artikel 10, lid 1, over representatieve democratie, artikel 10, lid 2, over de vertegenwoordiging van de Europese burgers, artikel 10, lid 3, over het recht van de EU-burger om aan het democratisch bestel van de Unie deel te nemen, artikel 10, lid 4, over de rol van de Europese politieke partijen, artikel 11 over participatiedemocratie, artikel 12 over de rol van de nationale parlementen, artikel 48, lid 3, over de gewone herzieningsprocedure en artikel 48, lid 7 (overbruggingsclausule), – gezien Protocol nr. 1 betreffende de rol van de nationale parlementen in de Europese Unie (1) , dat gehecht is aan het Verdrag van Amsterdam, en Protocol nr. 2 betreffende de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid (2) , dat gehecht is aan het Verdrag van Lissabon, – gezien artikel 15 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) en de artikelen 41 en 42 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, – gezien zijn resoluties van 7 mei 2009 over de ontwikkeling van de betrekkingen tussen het Europees Parlement en de nationale parlementen in het kader van het Verdrag van Lissabon (3) , van 16 april 2014 over de betrekkingen tussen het Europees Parlement en de nationale parlementen (4) en van 19 april 2018 over de tenuitvoerlegging van de Verdragsbepalingen betreffende de nationale parlementen (5) , – gezien het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende het statuut en de financiering van Europese politieke partijen en Europese politieke stichtingen ( COM(2021)0734 ), – gezien de jaarverslagen van de Commissie over de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid en over de betrekkingen met de nationale parlementen voor 2018 van 11 juli 2019 ( COM(2019)0333 ), voor 2019 van 30 juni 2020 ( COM(2020)0272 ), voor 2020 van 23 juli 2021 ( COM(2021)0417 ) en voor 2021 van 1 augustus 2022 ( COM(2022)0366 ), – gezien de jaarverslagen van het directoraat Betrekkingen met de nationale parlementen van het Europees Parlement, met name het verslag van 2022 over de betrekkingen tussen het Europees Parlement en de nationale parlementen van de EU, – gezien zijn resoluties van 20 januari 2021 over de controle op de toepassing van het EU-recht in 2017, 2018 en 2019 (6) en van 19 mei 2022 over het verslag van de Commissie over de rechtsstaat 2021 (7) , – gezien zijn resolutie van 24 juni 2021 over gezonde regelgeving en subsidiariteit en evenredigheid in de Europese Unie – verslag over beter wetgeven betreffende de jaren 2017, 2018 en 2019 (8) , – gezien het verslag van de taskforce inzake subsidiariteit, evenredigheid en minder en efficiënter optreden van 10 juli 2018 met als titel “Actieve subsidiariteit – een nieuwe manier van werken” (9) , – gezien zijn resoluties van 15 januari 2020 over het standpunt van het Europees Parlement over de Conferentie over de toekomst van Europa (10) en van 4 mei 2022 over de follow-up van de conclusies van de Conferentie over de toekomst van Europa (11) , – gezien zijn resolutie van 9 juni 2022 over de oproep tot een Conventie voor een herziening van de Verdragen (12) , – gezien zijn resolutie van 22 november 2023 over ontwerpen van het Europees Parlement tot herziening van de Verdragen (13) , – gezien artikel 13 van het Verdrag inzake stabiliteit, coördinatie en bestuur in de Economische en Monetaire Unie (VSCB), waarin de organisatie van interparlementaire conferenties voor het bespreken van het begrotingsbeleid en andere onder dit Verdrag vallende kwesties is verankerd, – gezien zijn resolutie van 15 maart 2023 over het Europees Semester voor coördinatie van het economisch beleid (14) , – gezien de conclusies van het voorzitterschap van de Conferentie van de voorzitters van de parlementen van de Europese Unie, die op 24 en 25 april 2023 in Praag werd gehouden (15) , – gezien de conclusies van de plenaire vergadering van de 69e Conferentie van de organen van de parlementen die gespecialiseerd zijn in de aangelegenheden van de Unie (Cosac), die van 14 t/m 16 mei 2023 in Stockholm werd gehouden (16) , – gezien de Verklaring van León over parlementarisme, aangenomen tijdens de Conferentie ter gelegenheid van de Internationale Dag van het Parlementarisme – Versterking van de parlementen ter verbetering van de democratie, gehouden op 30 juni en 1 juli 2023 te León (17) , – gezien artikel 54 van zijn Reglement, alsmede artikel 1, lid 1, punt e), van en bijlage 3 bij het besluit van de Conferentie van voorzitters van 12 december 2002 betreffende de procedure inzake het verlenen van toestemming voor het opstellen van initiatiefverslagen, – gezien het verslag van de Commissie constitutionele zaken ( A9-0429/2023 ), A. overwegende dat de actieve deelname van de nationale parlementen aan Europese aangelegenheden en een versterkte controle door de nationale parlementen van de nationale regeringen van cruciaal belang zijn voor het waarborgen van de democratische verantwoordingsplicht en de legitimiteit van het institutionele stelsel van de EU; B. overwegende dat de nationale parlementen “actief bijdragen tot de goede werking van de Unie” en samen met het Europees Parlement een essentiële rol spelen om de democratische legitimiteit van het EU-project te versterken, het vertrouwen van burgers te wekken en bij te dragen aan de bestendigheid en weerbaarheid van het Europese project; C. overwegende dat de huidige instrumenten voor de deelname van de nationale parlementen aan Europese aangelegenheden veelal onbekend zijn, zowel bij besluitvormers als bij het brede publiek; overwegende dat deze instrumenten onder de aandacht moeten worden gebracht; D. overwegende dat de parlementaire verantwoordingsplicht en controle van de nationale regeringen in het kader van Europese aangelegenheden, dat afhankelijk is van verschillende nationale werkwijzen, de hoeksteen zijn van de rol van de nationale parlementen in het kader van de huidige EU-Verdragen; E. overwegende dat deze verantwoordingsplicht en controle kunnen worden vergemakkelijkt door meer transparantie in de Raad, met name met betrekking tot het stemgedrag en de standpunten van de lidstaten; overwegende dat de nationale parlementen en het Europees Parlement meer druk op de Raad moeten uitoefenen om transparanter te handelen en gedurende het hele wetgevingsproces meer verantwoording af te leggen; overwegende dat het hebben van toegang tot documenten van andere EU-instellingen de nationale parlementen bovendien in staat stelt naar behoren toezicht uit te oefenen; F. overwegende dat een gebrek aan transparantie in de wetgevings- en besluitvormingsprocessen van de EU zowel de prerogatieven van de nationale parlementen uit hoofde van de Verdragen en de desbetreffende protocollen, als hun rol bij het toezicht op hun nationale regeringen zoals vertegenwoordigd in de Raad, dreigt te ondermijnen; G. overwegende dat parlementair pluralisme het debat op Europees niveau verrijkt en daarom zeer gunstig is voor de Unie en de vertegenwoordiging van parlementaire minderheden in Europese aangelegenheden, en tegenwicht kan bieden aan de meerderheden in elk parlement, waarbij deze meerderheden ten volle en in overeenstemming met hun proportie in acht worden genomen; overwegende dat de standpunten en vertegenwoordiging van nationale parlementaire minderheden op EU-niveau in aanmerking moeten worden genomen en onder meer nuttig kunnen zijn in een toekomstig herzieningsproces van de EU-Verdragen, waarbij de bevoegdheden van de nationale parlementen met betrekking tot hun vertegenwoordiging in acht genomen moeten worden; H. overwegende dat in Protocol nr. 2 wordt erkend dat nationale parlementen regionale parlementen met wetgevende bevoegdheden kunnen raadplegen, maar dat de rol van regionale parlementen grotendeels afhankelijk is van de nationale regelingen en zeer vaak adviserend blijft; overwegende dat de Commissie, de Raad, de lidstaten en hun nationale parlementen rekening moeten houden met de rol en van regionale parlementen met wetgevende bevoegdheden en hun betrokkenheid moeten bevorderen, met name wanneer regionale exclusieve bevoegdheden kunnen worden aangetast; I. overwegende dat veel leden van het Comité van de Regio’s in een regionaal lichaam gekozen zijn; overwegende dat er een debat zou kunnen worden gehouden over de rol die het Comité van de Regio’s kan spelen bij het betrekken van regionale parlementen bij het algehele integratieproces en de versterking van de Europese democratie; J. overwegende dat de nationale parlementen en hun rol binnen het institutionele kader van de EU zijn behandeld in een aantal voorstellen in het verslag over het eindresultaat van de Conferentie over de toekomst van Europa; overwegende dat de ervaringen met de Conferentie over de toekomst van Europa hebben aangetoond dat er sprake is van vruchtbare samenwerking tussen de nationale parlementen en het Europees Parlement; K. overwegende dat de nationale parlementen een rol spelen bij elke herziening van de EU-Verdragen, in het bijzonder met het oog op het versterken van de parlementaire dimensie en het democratische bestel van de EU; overwegende dat het Europees Parlement in zijn resolutie van 9 juni 2022 heeft opgeroepen tot een conventie voor een herziening van de Verdragen; L. overwegende dat een Europese publieke ruimte kan worden bevorderd door een reeks fora op de Europese agenda en dat dergelijke fora kunnen worden goedgekeurd door middel van een gemeenschappelijke “Europese week”, waarin leden van nationale en regionale parlementaire kamers tegelijkertijd Europese aangelegenheden bespreken met leden van de Commissie, leden van het Europees Parlement en ministers van het fungerende voorzitterschap van de Raad; overwegende dat de ontwikkeling van een echte Europese publieke ruimte ook gebaat zou zijn bij een sterkere bewustwording en participatie van burgers, alsook bij een dialoog met burgers; M. overwegende dat het betrekken van nationale parlementen bij EU-aangelegenheden ook moet worden versterkt via een thematische, commissiegebaseerde of ad-hocbenadering; overwegende dat het format van de interparlementaire commissievergaderingen verder moet worden bijgeschaafd; N. overwegende dat de nationale parlementen belangstelling tonen om nauwer te worden betrokken bij de inhoud van het beleid en de wetgeving van de EU en niet alleen in het kader van het systeem voor vroegtijdige waarschuwing (EWS), dat uitsluitend betrekking heeft op subsidiariteit; O. overwegende dat de tenuitvoerlegging van het recht van de nationale parlementen om de naleving van het subsidiariteitsbeginsel te controleren aan de hand van het EWS de betrokkenheid van de nationale parlementen bij de EU-besluitvorming heeft versterkt; P. overwegende dat de gemotiveerde adviezen die door de nationale parlementen worden ingediend het Europese wetgevingsproces krachtiger maken, aangezien in deze adviezen wordt beoordeeld in hoeverre het subsidiariteitsbeginsel wordt nageleefd; overwegende dat de in artikel 4 van Protocol nr. 1 vastgestelde termijn van acht weken ontoereikend is gebleken om tijdig toezicht uit te oefenen op de naleving van het subsidiariteitsbeginsel en moet worden verlengd in het kader van de volgende herziening van het Verdrag; Q. overwegende dat Europese politieke partijen een essentiële rol spelen bij het dichten van de kloof tussen de EU en de nationale parlementen; overwegende dat belemmeringen op het gebied van regelgeving een zinvoller samenspel van Europese politieke partijen en nationale partijen in de weg staan; overwegende dat er kan worden nagedacht over innovatieve en krachtigere instrumenten voor samenwerking tussen de nationale parlementen en het Europees Parlement, met inbegrip van een intensievere dialoog tussen politieke stromingen en fracties; R. overwegende dat in het uitvoeringsverslag van 2018 werd aanbevolen de nationale parlementen de mogelijkheid te bieden constructieve voorstellen in te dienen voor overweging door de Commissie, met inachtneming van het initiatiefrecht van de Commissie; S. overwegende dat de Conferentie over de toekomst van Europa heeft aanbevolen dat nationale parlementen en regionale parlementen met wetgevende bevoegdheden “de mogelijkheid krijgen om een wetgevingsinitiatief op Europees niveau voor te stellen”, een instrument dat hen in de gelegenheid zou stellen constructieve voorstellen ter overweging door de Commissie voor te stellen, met inachtneming van het initiatiefrecht van de Commissie, na eerst de steun te hebben gekregen van het Parlement; overwegende dat het doel om volwaardig initiatiefrecht tot stand te brengen voor het Europees Parlement bij tal van gelegenheden werd aangehaald tijdens de huidige legislatuur; T. overwegende dat het Parlement in zijn resolutie van 9 juni 2022 heeft aangedrongen op de invoering van een algemeen rechtstreeks initiatiefrecht op wetgevingsgebied voor het Europees Parlement; overwegende dat na de toekenning van dit recht “groene kaart”-procedures tot het Parlement moeten worden gericht; U. overwegende dat de invoering van een “rode kaart”-procedure niet als een geschikt en constructief instrument kan worden beschouwd in het licht van het doel om de deelname van nationale parlementen aan het Europese integratieproces te verbeteren; V. overwegende dat IPEX, een platform voor de voortdurende uitwisseling van informatie tussen de nationale parlementen onderling en tussen de nationale parlementen en de Europese instellingen, verder moet worden ontwikkeld in overeenstemming met de digitale strategie ervan; overwegende dat het Europees Parlement hierbij een belangrijke ondersteunende rol speelt; W. overwegende dat de nationale parlementen over relevante bevoegdheden beschikken op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht overeenkomstig de artikelen 70, 85 en 88 VWEU en daarom een veel belangrijkere rol moeten krijgen in de toekomst met betrekking tot het veiligheids- en defensiebeleid van de Unie, ook door voort te bouwen op de interparlementaire conferentie over het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GBVB/GVDB), zoals vastgesteld in artikel 10 van Protocol nr. 1; Controle van overheidsactiviteiten in Europese aangelegenheden 1. is van mening dat de tenuitvoerlegging van de rechten en plichten van de nationale parlementen die voortvloeien uit het Verdrag van Lissabon hun rol binnen het Europese constitutionele kader heeft uitgebreid en zodoende heeft gezorgd voor meer pluralisme, democratische legitimiteit en een betere werking van de Unie; 2. is van mening dat de verantwoordingsplicht van nationale regeringen jegens de nationale parlementen, zoals erkend in artikel 10, lid 2, VEU, de hoeksteen vormt van de rol van de nationale parlementaire kamers in de Europese Unie; beschouwt de nationale parlementen als partners bij het behoud van het institutionele evenwicht van de EU; spoort de nationale parlementen aan ten volle gebruik te maken van hun Europese functie om rechtstreeks invloed en controle uit te oefenen op de inhoud van het Europees beleid, met name via toezicht op de nationale regeringen in hun hoedanigheid van leden van de Europese Raad; verzoekt de leden van de nationale en regionale parlementen om bij hun besluitvorming een Europees geweten te ontwikkelen en de rechtstreekse invloed die het EU-beleid heeft op hun kiezers te erkennen; prijst de goede ervaring met samenwerking tussen de nationale parlementen en het Europees Parlement en is van mening dat de nationale parlementen en het Europees Parlement natuurlijke bondgenoten kunnen zijn bij het vormgeven van een sterkere parlementaire dimensie van de EU; 3. verzoekt de lidstaten ervoor te zorgen dat de nationale parlementen voldoende tijd, de capaciteit, de middelen en de nodige toegang tot informatie krijgen om hun constitutionele rol te vervullen, namelijk het uitoefenen van toezicht op en dus de legitimering van de activiteiten van de nationale regeringen wanneer deze handelen op Europees niveau; herinnert aan het belang van toegang tot informatie en erkent dat de Raad de nodige waarborgen voor de beveiliging van documenten moet vaststellen en er tegelijkertijd voor moet zorgen dat de nationale parlementen democratische controle op hun respectieve regeringen kunnen uitoefenen, onder meer door toegang te verlenen tot de wetgevingsdatabank van de Raad, waarbij tevens de vertrouwelijkheid volledig in acht wordt genomen; 4. is van mening dat transparantie wat betreft de werkmethoden en de besluitvormingsprocedures van de EU-instellingen een randvoorwaarde vormt om de nationale parlementen in staat te stellen hun institutionele rol die voortvloeit uit de Verdragen op doeltreffende wijze te vervullen; dringt er daarom op aan dat het stemgedrag en de standpunten van de lidstaten in de Raad openbaar worden gemaakt; dringt er voorts op aan dat de nationale parlementen ten volle gebruikmaken van hun respectieve bevoegdheden, onder meer door hun interne organisatie, tijdschema’s en procedureregels aan te passen om dit mogelijk te maken; moedigt de nationale parlementen aan om innovatievere en krachtigere samenwerkingsinstrumenten in te voeren op politiek en administratief niveau, met inbegrip van intensievere vormen van uitwisseling en dialoog tussen Europese politieke stromingen en fracties, en verbindt zich hiertoe; 5. moedigt een sterkere politieke dialoog tussen de Europese instellingen en de nationale parlementen aan en herinnert eraan dat besluiten moeten worden genomen met inachtneming van de grondwettelijke bevoegdheden, de EU-Verdragen en het EU-acquis, waarbij rekening wordt gehouden met de duidelijke afbakening tussen de respectieve besluitvormingsbevoegdheden van de lokale, regionale, nationale en Europese organen; 6. stelt dat het afstemmen van het Europees semester op de agenda's van de nationale parlementen verder zou kunnen bijdragen tot de coördinatie van het economisch beleid, maar benadrukt hierbij dat dit afstemmen moet gebeuren zonder de bevoegdheden voor zelfbestuur en het specifieke reglement van orde van elke parlementaire kamer uit het oog te verliezen; 7. verlangt dat nationale parlementen een grotere rol gaan spelen bij de instelling van een periode van budgettaire dialoog en economische beleidsdialoog op nationaal niveau, gedurende welke de nationale parlementen kunnen samenwerken en het Europees semester kunnen bespreken en eraan bijdragen door hun eigen regeringen een mandaat te geven in hun betrekkingen met de Commissie en de Raad; De ontwikkeling van een Europese publieke ruimte 8. benadrukt in dit verband het belang van het beginsel van evenredige vertegenwoordiging van leden van verschillende politieke partijen; beveelt daarom aan dat de nationale parlementaire delegaties die optreden voor de Europese instellingen een afspiegeling vormen van de politieke diversiteit; 9. merkt op dat de bindende wil van de parlementaire meerderheden tot uiting zou kunnen worden gebracht in de adviezen die de nationale parlementen binnen of buiten het kader van het EWS indienen; is evenwel voorstander van het idee om nationale parlementaire politieke minderheden de kans te geven afwijkende standpunten te uiten, die vervolgens opgenomen zouden kunnen worden in de bijlagen bij deze adviezen; 10. is van mening dat interactie met de nationale parlementen indirect kan worden uitgebreid door de Europese politieke partijen te versterken; herhaalt nogmaals het reeds lang geuite verzoek om deze partijen de mogelijkheid te bieden actief deel te nemen aan de politieke ruimte van de lidstaten, en de bij hen aangesloten partijen te steunen wanneer EU-kwesties in het geding zijn; dringt aan op een snelle afronding van de herschikte Verordening (EU, Euratom) nr. 1141/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 22.10.2014 betreffende het statuut en de financiering van Europese politieke partijen en Europese politieke stichtingen (18) zodat Europese politieke partijen de bij hen aangesloten partijen kunnen steunen in de campagne voor de Europese verkiezingen en in referendumcampagnes met betrekking tot EU-aangelegenheden; 11. is van mening dat de instelling van een jaarlijkse Europese week de leden van het Europees Parlement, leden van de Commissie en ministers van de fungerende voorzitterschappen van de Raad in staat zou stellen te verschijnen voor alle nationale en, in voorkomend geval, regionale parlementen om samen met nationale parlementsleden de Europese agenda te bespreken en toe te lichten; stelt voor om een discussie op gang te brengen over het opstellen van een gezamenlijke politieke verklaring of raamovereenkomst tussen de nationale parlementen en het Europees Parlement over de organisatie van de voorgestelde Europese week, om te zorgen voor een coherenter kader voor samenwerking op politiek, institutioneel en administratief niveau; is van mening dat de voorgestelde Europese week lering moet trekken uit de huidige en eerdere fora, zoals de parlementaire week van de Conferentie over het Europees Semester, de interparlementaire conferentie over stabiliteit, economische coördinatie en bestuur in de Europese Unie, alsook de Conferentie over de toekomst van Europa; is voorts van mening dat vergaderingen van politieke stromingen en bijeenkomsten van partijleden tussen en binnen nationale en Europese fracties in het kader van interparlementaire samenwerking in de EU toegevoegde waarde zouden kunnen opleveren in de vorm van een echt Europees politiek debat; 12. is van mening dat de sterkere betrokkenheid van nationale parlementen van kandidaat-lidstaten een cruciaal instrument is om de uitbreidingsstrategie van de EU te doen welslagen; stelt voor om vertegenwoordigers van de nationale parlementen van kandidaat-lidstaten bij de voorgestelde Europese week te betrekken; Ondersteuning van een hervorming van het systeem voor vroegtijdige waarschuwing 13. onderstreept dat het belangrijkste prerogatief voor de nationale parlementen als gevolg van het Verdrag van Lissabon hun vermogen was om de naleving van het subsidiariteitsbeginsel in een vroeg stadium van de wetgevingsprocedures van de EU te controleren; 14. merkt op dat procedures zoals de “gele” of “oranje” kaarten niet op grote schaal zijn gebruikt; stelt voor dat alle EU-instellingen en -lidstaten het eens worden over een gemeenschappelijk begrip van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid dat oorspronkelijk aan het Verdrag van Amsterdam was gehecht, de desbetreffende jurisprudentie van het Europees Hof van Justitie en de eigen praktijk van de Commissie; is van mening dat de ontwikkeling van deze gemeenschappelijke visie alle elementen van subsidiariteit moet omvatten en kan worden bevorderd door middel van nieuwe samenwerkingsinstrumenten; 15. erkent het verzoek van de nationale parlementen om verlenging van de termijn van acht weken waarbinnen zij een gemotiveerd advies kunnen indienen overeenkomstig artikel 3 van Protocol nr. 1; onderstreept echter dat het huidige Verdragskader niet in een dergelijke verlenging voorziet; merkt op dat de Commissie bijgevolg in 2019, als verzachtende maatregel, is begonnen met het uitsluiten van de feestperiode aan het einde van het jaar bij de vaststelling van de periode van acht weken waarbinnen de nationale parlementen gemotiveerde adviezen konden toezenden; is daarom van mening dat de invoering van een periode van twaalf weken moet worden overwogen in het kader van een volgende herziening van het Verdrag; 16. roept de nationale parlementen op om in hun definitieve met redenen omklede adviezen die naar de voorzitters van het Parlement, de Raad en de Commissie worden verstuurd, de met redenen omklede adviezen op te nemen van regionale parlementen met wetgevende bevoegdheden wanneer er gevolgen zijn voor exclusieve bevoegdheden op regionaal niveau; 17. stelt voor om een systeem op te zetten, ook wel “groene kaart”-procedure genoemd, waarbij ten minste een derde van de nationale parlementen de Commissie of het Europees Parlement, zodra het Parlement een algemeen rechtstreeks initiatiefrecht heeft gekregen, kan verzoeken om voorstellen in te dienen met als doel een positieve invloed uit te oefenen op het Europese debat; stelt in dit verband voor dat de Commissie of het Europees Parlement over de beoordelingsvrijheid beschikt om ofwel deze voorstellen mee te nemen, ofwel een formeel antwoord uit te spreken waarbij zij de redenen uiteenzet om de voorstellen niet op te volgen; wijst erop dat een dergelijke procedure niet kan bestaan uit een recht om initiatieven in te dienen of een recht om wetgeving in te trekken of te wijzigen, aangezien dit de Uniemethode en de verdeling van de bevoegdheden tussen het nationale en het Europese niveau zou ondergraven en dus in strijd zou zijn met de Verdragen; Uitoefening van het recht op informatie 18. herhaalt dat artikel 12 VEU en Protocol nr. 1 de nationale parlementen het recht geven om rechtstreeks informatie te ontvangen van de Europese instellingen; stelt voor het recht op informatie uit te breiden tot regionale parlementen met wetgevende bevoegdheden; 19. beveelt aan dat nationale parlementen tijdig gebruikmaken van het IPEX-platform om het nationale controlemechanisme in een vroeg stadium te kunnen opstarten; beveelt aan IPEX te gebruiken als een kanaal om systematisch informatie uit te wisselen en bezwaren op het vlak van subsidiariteit in een vroeg stadium op te sporen; is ingenomen met de geactualiseerde versie van de IPEX-richtsnoeren, die is goedgekeurd tijdens de vergadering van de secretarissen-generaal in februari 2023 en die de nieuwe versie van het IPEX-platform en de mogelijkheden en instrumenten van deze nieuwe versie weerspiegelt; Streven naar betere interinstitutionele samenwerking 20. neemt kennis van de bestaande samenwerking tussen het Europees Parlement en de nationale parlementen in de Cosac, in de interparlementaire conferentie over het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en in het kader van artikel 13 VSCB; neemt voorts kennis van recentere vormen van interparlementaire samenwerking, zoals de Gezamenlijke Parlementaire Controlegroep voor Europol en de interparlementaire commissievergadering over de evaluatie van Eurojust; benadrukt dat deze samenwerking moet worden uitgewerkt op basis van de beginselen van consensus, informatie-uitwisseling en overleg, zodat de nationale parlementen controle kunnen uitoefenen op de respectieve regeringen en overheden; 21. wijst er echter nogmaals op dat het huidige kader voor de betrekkingen tussen de Unie en de nationale parlementen zou kunnen worden vereenvoudigd en geharmoniseerd om het efficiënter en doeltreffender te maken; dringt in dit verband aan op een evaluatie van de samenwerking tussen de Unie en haar nationale parlementen in alle bestaande platforms en fora, met als doel om deze betrekkingen te versterken en aan te passen aan de huidige behoeften; moedigt de Europese instellingen en regionale parlementen met wetgevende bevoegdheden aan om zich actiever in te zetten en meer rechtstreekse interacties te onderhouden met elkaar, en daarbij de rol en bevoegdheden van de nationale parlementen ten volle in acht te nemen; 22. wijst erop dat de versterking van de politieke en technische dialoog tussen de parlementaire commissies en politieke fracties op zowel nationaal als Europees niveau een hoogst productieve stap in de richting van volledige interparlementaire samenwerking zou zijn; stelt in dit verband voor om op nationaal niveau meer bekendheid te geven aan mogelijke samenwerkingsinstrumenten; stelt daarom voor om bijkomende middelen toe te wijzen om dit doel te verwezenlijken, onder meer door het gebruik van videoconferenties, uitwisseling van personeel en proefprojecten te financieren; 23. erkent de relevantie van de interparlementaire commissievergaderingen die zijn vastgesteld in de artikelen 9 en 10 van Protocol nr. 1 en het sectorale succes van een “commissiemethode” bij interparlementaire samenwerking; is van oordeel dat de interinstitutionele samenwerking kan worden verbeterd als de leden van het Europees Parlement en de nationale parlementen meer belang zouden hechten aan de interparlementaire commissievergaderingen en als deze zouden worden voorbereid met het oog op nauwere samenwerking; is van mening dat het reglement van orde kan worden gewijzigd om sterkere vormen van samenwerking tussen de nationale parlementen en het Europees Parlement te regelen, met volledige inachtneming van hun institutionele bevoegdheden en de verdeling daarvan; 24. raadt aan de nationale parlementen volledig te betrekken bij de voortdurende ontwikkeling van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid; is van mening dat deze betrokkenheid moet worden bevorderd in nauwe samenwerking met het Europees Parlement, in overeenstemming met artikel 10 van Protocol nr. 1 en met volledige inachtneming van de bepalingen van de nationale grondwetten met betrekking tot het veiligheids- en defensiebeleid; verzoekt de nationale parlementen meer in detail na te denken over de prioritering van de defensievermogens op EU-niveau, onder meer door middel van gezamenlijke interparlementaire bijeenkomsten tussen vertegenwoordigers van de nationale parlementen en leden van het Europees Parlement binnen het kader van de interparlementaire conferentie over het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid, en via politieke dialoog; 25. herinnert eraan dat het van belang is de samenwerking en dialoog tussen de nationale parlementen en het Europees Parlement inzake het enquêterecht te intensiveren; o o o 26. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de regeringen en de parlementen van de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien de artikelen 2, 3, 6, 9, 10, 11, 12, 21 en 23 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), – gezien de artikelen 15, 20, 21, 22, 24, 26, 45, 46, 47, 48, 153 en 165 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, – gezien Richtlijn 2004/38/EG van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2004 betreffende het recht van vrij verkeer en verblijf op het grondgebied van de lidstaten voor de burgers van de Unie en hun familieleden, tot wijziging van Verordening (EEG) nr. 1612/68 en tot intrekking van Richtlijnen 64/221/EEG, 68/360/EEG, 72/194/EEG, 73/148/EEG, 75/34/EEG, 75/35/EEG, 90/364/EEG, 90/365/EEG en 93/96/EEG (1) , – gezien Verordening (EU) 2021/692 van het Europees Parlement en de Raad van 28 april 2021 tot vaststelling van het programma “Burgers, gelijkheid, rechten en waarden” en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1381/2013 van het Europees Parlement en de Raad en Verordening (EU) nr. 390/2014 van de Raad (2) , – gezien Verordening (EU) nr. 492/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 5 april 2011 betreffende het vrije verkeer van werknemers binnen de Unie (3) , – gezien Verordening (EU) nr. 2019/1149 van het Europees Parlement en de Raad van 20 juni 2019 tot oprichting van een Europese Arbeidsautoriteit, tot wijziging van de Verordeningen (EG) nr. 883/2004, (EU) nr. 492/2011 en (EU) 2016/589, en tot intrekking van Besluit (EU) 2016/344 (4) , – gezien Richtlijn (EU) 2018/957 van het Europees Parlement en de Raad van 28 juni 2018 tot wijziging van Richtlijn 96/71/EG betreffende de terbeschikkingstelling van werknemers met het oog op het verrichten van diensten (5) , – gezien Verordening (EU) 2016/589 van het Europees Parlement en de Raad van 13 april 2016 inzake een Europees netwerk van diensten voor arbeidsvoorziening (EURES), de toegang van werknemers tot mobiliteitsdiensten en de verdere integratie van de arbeidsmarkten en tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 492/2011 en (EU) nr. 1296/2013 (6) , – gezien Richtlijn 2013/55/EU van het Europees Parlement en de Raad van 20 november 2013 tot wijziging van Richtlijn 2005/36/EG betreffende de erkenning van beroepskwalificaties en Verordening (EU) nr. 1024/2012 betreffende de administratieve samenwerking via het Informatiesysteem interne markt (7) , – gezien Richtlijn (EU) 2015/637 van de Raad van 20 april 2015 betreffende de coördinatie- en samenwerkingsmaatregelen ter vergemakkelijking van de consulaire bescherming van niet-vertegenwoordigde burgers van de Unie in derde landen en tot intrekking van Besluit 95/553/EG (8) , – gezien Richtlijn (EU) 2019/997 van de Raad van 18 juni 2019 tot vaststelling van een EU-noodreisdocument en tot intrekking van Besluit 96/409/GBVB (9) , – gezien de mededeling van de Commissie van 2 juli 2009 betreffende richtsnoeren voor een betere omzetting en toepassing van Richtlijn 2004/38/EG betreffende het recht van vrij verkeer en verblijf op het grondgebied van de lidstaten voor de burgers van de Unie en hun familieleden ( COM(2009)0313 ), – gezien Verordening (EU) 2019/788 van het Europees Parlement en de Raad van 17 april 2019 betreffende het Europees burgerinitiatief (10) , – gezien Verordening (EU) 2020/1042 van het Europees Parlement en de Raad van 15 juli 2020 tot vaststelling, in het licht van de COVID‑19-uitbraak, van tijdelijke maatregelen inzake de termijnen voor de verzameling, de verificatie en het onderzoek als vastgesteld in Verordening (EU) 2019/788 betreffende het Europees burgerinitiatief (11) , – gezien de mededeling van de Commissie van 2 december 2020 getiteld “Strategie ter versterking van de toepassing van het Handvest van de Grondrechten in de EU” ( COM(2020)0711 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 3 december 2020 betreffende het actieplan voor Europese democratie ( COM(2020)0790 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 25 november 2021 getiteld “Bescherming van de integriteit van verkiezingen en bevordering van democratische participatie” ( COM(2021)0730 ), – gezien het verslag van de Commissie van 15 december 2020 getiteld “Verslag over het EU-burgerschap 2020 – Burgers meer zeggenschap geven en hun rechten beschermen” ( COM(2020)0730 ), – gezien het verslag van de Commissie van 15 december 2020 krachtens artikel 25 VWEU getiteld “Over de vorderingen op weg naar een echt EU-burgerschap 2016-2020” ( COM(2020)0731 ), – gezien zijn standpunt van 14 februari 2023 over het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot vaststelling van de wijze van uitoefening van het actief en passief kiesrecht bij de verkiezingen voor het Europees Parlement ten behoeve van de Unieburgers die verblijven in een lidstaat waarvan zij geen onderdaan zijn (12) , – gezien zijn standpunt van 14 februari 2023 over het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot vaststelling van de wijze van uitoefening van het actieve en passieve kiesrecht bij gemeenteraadsverkiezingen ten behoeve van de Unieburgers die verblijven in een lidstaat waarvan zij de nationaliteit niet bezitten (herschikking) (13) , – gezien zijn resolutie van 12 februari 2019 over de tenuitvoerlegging van de verdragsbepalingen inzake EU-burgerschap (14) , – gezien zijn resolutie van 9 maart 2022 met voorstellen aan de Commissie inzake burgerschaps- en verblijfsregelingen voor investeerders (15) , – gezien zijn resolutie van 10 maart 2022 over het verslag over het EU-burgerschap 2020: burgers meer zeggenschap geven en hun rechten beschermen (16) , – gezien zijn resolutie van 13 juni 2023 over de tenuitvoerlegging van de verordeningen over het Europees burgerinitiatief (17) , – gezien zijn resolutie van 14 september 2023 over parlementarisme, Europees burgerschap en democratie (18) , – gezien zijn resolutie van 7 juli 2021 over burgerdialogen en burgerparticipatie in de besluitvorming van de EU (19) , – gezien zijn resolutie van 9 maart 2022 over het in gesprek gaan met burgers: het petitierecht, het recht zich te wenden tot de Europese Ombudsman en het Europees burgerinitiatief (20) , – gezien zijn resolutie van 15 maart 2017 over belemmeringen van het vrije verkeer van EU-burgers en van hun vrijheid om in de interne markt te werken (21) , – gezien het verslag over de grondrechten 2023 van het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten, – gezien het verslag over het eindresultaat van de Conferentie over de toekomst van Europa, – gezien de resultaten van Flash Eurobarometer 485/2020 en standaard‑Eurobarometer 99/2023, – gezien het verslag van de Commissie van 6 december 2023 krachtens artikel 25 VWEU getiteld “Over de vorderingen op weg naar een echt EU-burgerschap 2020-2023” ( COM(2023)0931 (het verslag over het EU-burgerschap 2023), – gezien artikel 54 van zijn Reglement, alsmede artikel 1, lid 1, punt e), van en bijlage 3 bij het besluit van de Conferentie van voorzitters van 12 december 2002 betreffende de procedure inzake het verlenen van toestemming voor het opstellen van initiatiefverslagen, – gezien het advies van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken, – gezien het verslag van de Commissie constitutionele zaken ( A9-0436/2023 ), A. overwegende dat het EU-burgerschap is ingesteld met de inwerkingtreding van het Verdrag van Maastricht in 1993 en verder versterkt is door het Verdrag van Lissabon in 2009; overwegende dat er sinds de instelling ervan dertig jaar zijn verstreken en dat er grote sociale, digitale, economische en politieke veranderingen hebben plaatsgevonden; B. overwegende dat volgens artikel 20, lid 1, VWEU, het EU-burgerschap een aanvulling op het nationale burgerschap vormt, maar het niet vervangt; overwegende dat tot op heden het EU-burgerschap geen plichten voor de burgers van de Unie met zich meebrengt; C. overwegende dat het EU-burgerschap een unieke constructie is die de gemeenschappelijke democratische identiteit en gedeelde waarden van EU-burgers tot uitdrukking brengt, en heeft bijgedragen tot het smeden van banden, het bevorderen van gelijkheid en het verwerpen van alle vormen van racisme en discriminatie; overwegende dat het potentieel van het EU-burgerschap nog niet ten volle is benut; D. overwegende dat het vrije verkeer het voor meer dan 15 miljoen EU-burgers (22) mogelijk heeft gemaakt in een andere lidstaat te wonen en werken en voor alle EU-burgers om vrij te reizen in de hele EU, waardoor het EU-burgerschap belangrijker is dan ooit; E. overwegende dat EU-burgers maar al te vaak onvoldoende bewustzijn, kennis en begrip hebben van de rechten, burgerplichten en vrijheden die voortvloeien uit het EU-burgerschap; overwegende dat er nog steeds aanzienlijke tekortkomingen zijn in de praktische toepassing van het EU-burgerschap en in de volledige uitoefening van de rechten en vrijheden die eruit voortvloeien, waarbij sommige het gevolg zijn van de niet-uniforme uitvoering van EU-wetgeving door de lidstaten; F. overwegende dat uit de resultaten van de openbare raadpleging over het EU-burgerschap van 2020 is gebleken dat meer dan 60 % van de deelnemers zich niet goed geïnformeerd achtte over hun EU-burgerschapsrechten (23) ; overwegende dat uit de Flash Eurobarometer-enquête van 2023 over burgerschap en democratie is gebleken dat de helft van de respondenten zich goed geïnformeerd achtte over hun rechten als EU-burgers; G. overwegende dat EU-burgers als gevolg van de COVID‑19-pandemie voor ongekende uitdagingen staan, naast de digitale revolutie en de daarmee gepaard gaande sociale en economische transformaties; H. overwegende dat het bijeenbrengen en consolideren van bestaande en toekomstige rechten een betere en meer geïnformeerde uitoefening van de rechten en vrijheden die voortvloeien uit het EU-burgerschap zou vergemakkelijken; I. overwegende dat de Conferentie over de toekomst van Europa (CoFE) een concreet voorbeeld is van de deelname van burgers aan het democratische leven van de Unie; overwegende dat de conclusies ervan voorstellen en maatregelen bevatten waarin de overeenstemming tussen de Europese instellingen en de EU-burgers om het EU-burgerschap te versterken, tot uitdrukking komt; J. overwegende dat bestaande belemmeringen voor de uitoefening van de aan het EU-burgerschap verbonden rechten leiden tot ongelijkheid en discriminatie tussen EU-burgers, met name mobiele EU-burgers en hun familieleden, in het bijzonder kinderen, personen die in grensoverschrijdende regio’s en plattelandsgebieden van de EU wonen, en leden van kwetsbare en gemarginaliseerde groepen, zoals minderheden, personen met een laag inkomen, daklozen, ouderen, mensen met een handicap en mensen die het risico lopen op digitale uitsluiting; K. overwegende dat bijna 87 miljoen EU-burgers met een handicap leven (24) en problemen ondervinden bij de uitoefening van hun burgerschapsrechten, waarbij deze problemen soms leiden tot een regelrechte ontzegging van hun recht op vrij verkeer en verblijf en beperkingen op de uitoefening van hun politieke rechten; L. overwegende dat sommige lidstaten nog steeds beschikken over goudenvisumprogramma’s en investeerdersregelingen waarmee mensen de nationaliteit van de betreffende lidstaat en daarmee ook het EU-burgerschap kunnen verwerven; Inleiding 1. is van mening dat het EU-burgerschap de gedeelde en gemeenschappelijke Europese democratische identiteit en de daaraan verbonden specifieke rechten, burgerplichten en vrijheden omvat, en dat de uitoefening van deze rechten, zowel online als offline, de band van de burgers met de EU en haar democratische legitimiteit versterkt en hun aanvullende rechten biedt; 2. wijst erop dat bij de opbouw van het EU-burgerschap vooruitgang moet worden geboekt om tegemoet te komen aan de behoeften en uitdagingen van de EU in de 21e eeuw, waarbij het potentieel van digitale innovatie en de noodzaak van een evenwichtige aanpak van de globalisering moeten worden erkend om de complexiteit die globalisering en nieuwe technologieën met zich meebrengen aan te pakken; benadrukt dat de digitalisering van democratische processen, in combinatie met onvoldoende digitale geletterdheid en toegang tot informatie- en communicatietechnologie, kan bijdragen tot een groeiende digitale kloof bij de uitoefening van burgerschapsrechten, waardoor een deel van de burgers van het Europese project vervreemdt; 3. overweegt dat meertaligheid binnen de EU-instellingen en in hun interactie met burgers een essentieel aspect is om de notie van EU-burgerschap te versterken; benadrukt in dit verband dat het volgens de conclusies van de Raad van 13 juni 2005 de bedoeling is dat niet-officiële EU-talen die in een lidstaat of op een deel van het grondgebied van die lidstaat worden erkend, door EU-burgers kunnen worden gebruikt in hun interactie met EU-instellingen, en officieel kunnen worden gebruikt in EU-instellingen of -organen, waaronder het Europees Parlement; 4. wijst erop dat het Parlement in zijn resolutie van 12 februari 2019 over de tenuitvoerlegging van de Verdragsbepalingen inzake EU-burgerschap en in zijn resolutie van 10 maart 2022 over het verslag over het EU-burgerschap 2020: burgers meer zeggenschap geven en hun rechten beschermen, heeft aangedrongen op de invoering van een dergelijk statuut; herinnert eraan dat de Conferentie over de toekomst van Europa het belang van het versterken van het EU-burgerschap heeft onderstreept door in haar conclusies te vermelden dat een dergelijk statuut een nuttig instrument zou zijn om de beginselen en waarden van de EU tastbaarder te maken; 5. betreurt het dat de Commissie in haar mededeling naar aanleiding van de Conferentie over de toekomst van Europa niet specifiek melding heeft gemaakt van de versterking van het EU-burgerschap en mogelijke manieren om deze te bewerkstelligen (25) ; herinnert eraan dat de Raad zich in de technische beoordeling die hij met betrekking tot de Conferentie over de toekomst van Europa heeft gepubliceerd bereid heeft getoond om het burgerschap te versterken, maar geen maatregelen heeft voorgesteld, genomen of uitgevoerd om dit doel te bereiken; 6. herinnert eraan dat de Commissie haar verslag over het EU-burgerschap 2023 voor het einde van het jaar zal publiceren en verwacht dat zij nieuwe initiatieven zal voorstellen om het EU-burgerschap te versterken en de tekortkomingen in de uitvoering ervan zal aanpakken; betreurt het dat de Commissie er deze keer voor heeft gekozen een verzoek om input te publiceren en niet een openbare raadpleging, zoals zij in voorgaande jaren heeft gedaan; herinnert eraan dat de resultaten van het verzoek om input geen alomvattend overzicht van de meest recente ontwikkelingen en lacunes in de uitvoering bevatten; benadrukt dat het verslag moet worden opgesteld op basis van geactualiseerde gegevens; Problemen rond het EU-burgerschap 7. is bezorgd over specifieke problemen die de volledige uitoefening van de rechten en vrijheden die voortvloeien uit het EU-burgerschap belemmeren; Politieke rechten 8. betreurt het dat mobiele burgers minder geneigd zijn hun stemrecht uit te oefenen en zich kandidaat te stellen voor Europese en gemeenteraadsverkiezingen in hun lidstaat van verblijf, en dat dit onder meer te wijten is aan onvoldoende informatie, taalbarrières, moeilijkheden bij de registratie om te kunnen stemmen en het lage succespercentage van niet-nationale kandidaten; 9. maakt zich grote zorgen over de praktijk van bepaalde lidstaten om hun burgers het recht te ontnemen om te stemmen bij nationale parlementsverkiezingen wanneer zij permanent of tijdelijk in het buitenland wonen, hetgeen leidt tot uitsluiting van het politieke leven in zowel hun land van herkomst als hun land van verblijf; Vrijheid van verkeer en verblijf 10. benadrukt dat het Schengengebied een van de grootste verwezenlijkingen van de EU is; benadrukt dat alle belemmeringen voor het vrije verkeer binnen de EU moeten worden weggenomen om gelijke EU-burgerschapsrechten voor alle Europese burgers tot stand te brengen; dringt aan op toetreding van Roemenië en Bulgarije tot het Schengengebied, in overeenstemming met de resoluties van het Parlement; 11. is bezorgd over het feit dat mobiele EU-burgers, met name degenen die tot kwetsbare groepen behoren, door hun lidstaat van verblijf anders dan onderdanen worden behandeld wat betreft de toegang tot uitkeringen; verzoekt de lidstaten de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de EU (HvJ-EU) die dergelijke discriminatie verbiedt, naar behoren uit te voeren; 12. is bezorgd over de moeilijkheden en uitdagingen voor burgers die in grensoverschrijdende regio’s van de EU wonen, met name in het geval van grenssluitingen als gevolg van een EU-brede of regionale crisis; verzoekt de lidstaten in dergelijke gevallen de grensoverschrijdende samenwerking en, in voorkomend geval, nauwe interactie met de desbetreffende lokale en regionale overheden te handhaven; Consulaire bescherming 13. is bezorgd over het bestaan van tekortkomingen bij de uitvoering van de richtlijn consulaire bescherming en over tekortkomingen in de werking van de consulaire netwerken van de lidstaten, en merkt op dat deze zijn toegenomen na de uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de EU; betreurt in dit verband het feit dat EU-burgers in sommige niet-EU-landen beperkte toegang hebben tot consulaire bescherming en bijstand; 14. wijst erop dat er gevallen zijn geweest waarin twee personen die onderdaan zijn van twee verschillende lidstaten bepaalde formaliteiten, zoals het sluiten van een huwelijk, niet konden vervullen bij de consulaire vertegenwoordiging van een van de lidstaten, ook al had de andere lidstaat in dat land geen toegankelijke consulaire vertegenwoordiging; Discriminatie 15. is van mening dat het gebrek aan uniformiteit in de regels van de lidstaten inzake de verwerving en het verlies van nationaal burgerschap heeft geleid tot verschillen wat betreft de verwerving en het verlies van het EU-burgerschap, en dat deze verschillen in sommige gevallen hebben geleid tot schending van de beginselen en waarden van de EU; 16. benadrukt dat er nog steeds verschillende gevallen zijn waarin de verwerving van een afgeleid verblijfsrecht wordt geweigerd aan onderdanen van derde landen wier minderjarige personen ten laste EU-burgers zijn, ondanks de ontwikkelingen in de jurisprudentie van het HvJ-EU; 17. uit nogmaals zijn bezorgdheid over de discriminatie van stellen van hetzelfde geslacht en hun kinderen bij de uitoefening van het grondrecht op vrij verkeer binnen de EU; Aanbevelingen 18. verzoekt de lidstaten, regionale en lokale autoriteiten de bestaande richtlijnen inzake de rechten van mobiele burgers volledig toe te passen en de verschillende bestaande tekortkomingen in het licht van de komende Europese verkiezingen te verhelpen; pleit voor het opzetten van gerichte bewustmakingscampagnes in het land van verblijf om mobiele EU-burgers te informeren over hun stemrecht en hun recht om zich kandidaat te stellen voor Europese en gemeenteraadsverkiezingen in dat land; herhaalt zijn oproep om de rechten van mobiele burgers uit te breiden tot nationale en regionale verkiezingen; 19. verzoekt de lidstaten het recht van hun uitgezonden onderdanen om in hun land van herkomst te stemmen te waarborgen waar dit wordt erkend, door de regelgevingsvoorwaarden te creëren die het voor hen mogelijk maken om te stemmen en door alle bureaucratische obstakels weg te nemen die de uitoefening van dit recht belemmeren en soms onmogelijk maken; dringt er met name bij de lidstaten op aan deze rechten op gelijke wijze te waarborgen en indien van toepassing elke vorm van ongelijke behandeling van hun onderdanen in het buitenland bij het stemmen op afstand, in het bijzonder per brief, uit te bannen; pleit voor een uniforme toepassing van het stemrecht bij de Europese verkiezingen voor EU-burgers die buiten de EU wonen; 20. verzoekt de Commissie een nieuwe mededeling aan te nemen waarin een aantal belangrijke begrippen uit Richtlijn 2004/38/EG betreffende het recht van vrij verkeer en verblijf in de EU voor de burgers van de EU en hun familieleden worden verduidelijkt, teneinde de lidstaten actuele richtsnoeren te verstrekken die kunnen bijdragen tot een betere uitvoering van de richtlijn op nationaal niveau, wat EU-burgers en hun familieleden ten goede komt; 21. verzoekt de EU de goedkeuring te bevorderen van een bindend Europees Handvest inzake digitale rechten, met inbegrip van digitale burgerschapsrechten, voortbouwend op de Europese verklaring inzake digitale rechten en beginselen voor het digitale decennium; 22. is ingenomen met het voorstel van de Commissie om de richtlijn consulaire bescherming te actualiseren en te verbeteren teneinde het recht van EU-burgers op consulaire bescherming, met name in crisissituaties, te versterken, onder meer door EU-delegaties een actievere rol te geven bij de ondersteuning van ondervertegenwoordigde EU-burgers; 23. verzoekt de lidstaten een einde te maken aan goudenvisumprogramma’s en beleggersregelingen en andere soortgelijke nationale regelingen die leiden tot de verwerving van het burgerschap van die lidstaten en waarbij het EU-burgerschap direct of indirect wordt verkocht en misbruikt, aangezien zij het hele concept van het EU-burgerschap ondermijnen en de beginselen en waarden van de EU schenden; dringt er bij de lidstaten op aan de integriteit en de waarde van het EU-burgerschap te waarborgen; verzoekt de Commissie alle nodige maatregelen te nemen, zoals het dagen van de betrokken lidstaten voor het HvJ-EU; 24. pleit er, in het kader van de volgende herziening van de Verdragen, voor dat het Parlement en de Raad volgens de gewone wetgevingsprocedure gemeenschappelijke bepalingen vast kunnen stellen ter voorkoming van de verkoop van paspoorten en andere vormen van misbruik in verband met de verwerving en het verlies van het EU-burgerschap door onderdanen van derde landen, teneinde de voorwaarden waaronder dat burgerschap kan worden verworven nader tot elkaar te brengen; 25. verzoekt de lidstaten en de relevante autoriteiten bestaande leerplannen aan te passen of nieuwe te creëren zodat die lessen bevatten over de geschiedenis van Europa, de Europese Unie en de werking daarvan, teneinde een actief burgerschap en gemeenschappelijke Europese waarden te bevorderen en het bewustzijn te vergroten van de toegevoegde waarde van het Europeaan-zijn en het EU-burgerschap; benadrukt dat het versterken van de Europese dimensie van burgerschapsvorming en het waarborgen van gelijke toegang voor iedereen, ook door gebruik te maken van alle digitale instrumenten waarover wij beschikken, EU-burgers in staat zullen stellen als geïnformeerde burgers te handelen en ten volle deel te nemen aan het maatschappelijke, politieke en sociale leven op zowel Europees als nationaal niveau; benadrukt dat Erasmus+ een belangrijke rol kan spelen bij het stimuleren van EU-burgerschapsvorming door middel van leermobiliteit voor iedereen, ongeacht leeftijd, geslacht, werk of opleidingsniveau; 26. verzoekt de Commissie openbare raadplegingen te ontwikkelen die zijn toegesneden op alle EU-burgers, met name jongeren, om de participatie van EU-burgers te vergroten; dringt er bij de Commissie op aan de manier waarop openbare raadplegingen worden gehouden te actualiseren om de maatschappelijke betrokkenheid en participatie van een bredere verscheidenheid aan Europese burgers te vergroten, in overeenstemming met het succesvolle voorbeeld van de Conferentie over de toekomst van Europa; verzoekt de Commissie in dit verband het portaal “Geef uw mening” verder te verbeteren door gebruik te maken van nieuwe technologieën en mee te delen hoe feedback van burgers bijdraagt aan de verschillende initiatieven; 27. dringt aan op de oprichting van één loket voor alle participatie-instrumenten van de EU, zoals het Europees burgerinitiatief, verzoekschriften aan het Parlement, klachten ingediend bij de Europese Ombudsman, openbare raadplegingen en burgerdialogen, en op het vergroten van de efficiëntie van deze instrumenten, met name door ervoor te zorgen dat zij bijdragen tot de vaststelling van de Europese agenda, en tegelijkertijd te waarborgen dat de representatieve democratie in het besluitvormingsproces wordt versterkt; verzoekt de Commissie, de lidstaten en de regionale en lokale overheden zich meer in te spannen om het publiek te informeren over de bestaande participatie-instrumenten; 28. stelt nogmaals voor om een permanent mechanisme voor burgerraadpleging in het leven te roepen dat burgers, met name jongeren, in staat stelt te beraadslagen over de prioriteiten en het beleid van de EU en bij te dragen aan de toepassing van onder meer een “jongerentoets” in de wetgeving ter aanvulling en niet ter vervanging van de representatieve parlementaire democratie; stelt voor dat de vertegenwoordigers van het Parlement op de hoogte worden gebracht van deze beraadslagingen, zodat zij kunnen beoordelen of er in voorkomend geval follow-up aan moet worden gegeven; 29. stelt voor de invoering van een Europese burgerkaart te overwegen, die bijvoorbeeld de uitoefening van burgerschapsrechten en het stemmen bij Europese verkiezingen alsook het gebruik van participatie-instrumenten zou kunnen vergemakkelijken; 30. onderstreept de belangrijke rol van de kantoren van Europe Direct bij het vergroten van de participatie van burgers op lokaal niveau in het democratisch leven van de EU; moedigt de lidstaten en instanties op regionaal en lokaal niveau aan intensiever samen te werken met deze kantoren; 31. verzoekt de Commissie meer gebruik te maken van sociale media en digitale instrumenten, met bijzondere aandacht voor het vergroten van de betrokkenheid van jongeren en personen met een handicap bij het democratische proces, en zo hun engagement te bevorderen, en daarbij ook de verlaagde kiesgerechtigde leeftijd in de lidstaten voor Europese verkiezingen te erkennen; verzoekt de Commissie in dit verband de bevordering van democratische participatie te versterken door haar dialoog met de burgers te intensiveren en de burgers bewuster te maken van de gevolgen van EU-wetgeving voor hun dagelijks leven; 32. is van mening dat het, gezien de toenemende invloed van de digitale omgeving op het leven van de burgers, met name sociale media en AI, van essentieel belang is voor de lidstaten en de Europese instellingen om zich te blijven richten op de ontwikkeling van nieuw overheidsbeleid en op de uitvoering van doeltreffende mechanismen die gericht zijn op het online waarborgen van de grondrechten en het bestrijden van buitenlandse inmenging en desinformatie, aangezien deze een existentiële bedreiging vormen voor de democratie en de uitoefening van de burgerrechten; 33. dringt er bij de Raad en de Commissie op aan de onderhandelingen over de herziening van Verordening (EG) nr. 1049/2001 (26) te hervatten, om ervoor te zorgen dat EU-burgers hun recht op toegang tot documenten ten volle kunnen uitoefenen en de instellingen, organen en instanties van de EU kunnen controleren. 34. wijst nogmaals op de noodzaak om op basis van artikel 25 VWEU een EU-burgerschapsstatuut op te stellen, waarin bestaande en toekomstige burgerschapsrechten worden samengebracht teneinde de afdwingbaarheid van burgerschapsrechten te verbeteren en de gelijkheid van burgers te waarborgen, door de samenhang te versterken en in te spelen op sociale, economische, politieke en digitale veranderingen; herinnert eraan dat dit moet gebeuren in het kader van de Verdragen; 35. stelt voor dat burgers op het gebied van participatie en politieke rechten, vrij verkeer en digitaal burgerschap, en in overeenstemming met de bestaande en toekomstige EU-wetgeving, met name moeten beschikken over: 36. dringt erop aan in het EU-burgerschapsstatuut een horizontale non-discriminatieclausule op te nemen als extra waarborg voor gelijkheid bij de uitoefening van burgerschapsrechten, teneinde non-discriminatie te waarborgen en burgers te beschermen, met name leden van kwetsbare en gemarginaliseerde groepen en personen die in grensoverschrijdende gebieden van de EU wonen; 37. verzoekt de Commissie gerichte bewustmakingscampagnes te organiseren over rechten en burgerplichten die voortvloeien uit het EU-burgerschap en het statuut, onder meer door een EU-pakket in te voeren om informatie te verstrekken over het EU-burgerschap, en meer middelen uit te trekken voor het EU-burgerschap; benadrukt dat burgers met de digitale en technologische revolutie de echte pijlers van onze democratische stelsels zijn geworden en degenen zijn die deze zullen verdedigen; 38. neemt kennis van het burgerschapspakket, met name van het verslag over het EU-burgerschap 2023 dat de Commissie op 6 december 2023 heeft gepubliceerd om het EU-burgerschap verder te bevorderen en deze tastbaarder te maken voor EU-burgers; verzoekt de Commissie rekening te houden met de aanbevelingen in dit verslag en de nodige stappen te nemen om ze uit te voeren volgens de procedure in het kader van de Verdragen; 39. dringt er nogmaals op aan een Conventie voor de herziening van de Verdragen bijeen te roepen, zoals bepaald in artikel 48 VEU; is er stellig van overtuigd dat de Conventie zorgvuldig moet nagaan hoe het EU-burgerschap verder kan worden versterkt; o o o 40. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name titel XVIII, – gezien de mededeling van de Commissie van 1 juni 2023 getiteld “Maritieme veiligheid: de kern van schone en moderne scheepvaart” ( COM(2023)0268 ), – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 10 maart 2023 betreffende de actualisering van de strategie van de EU voor maritieme veiligheid en haar actieplan “Een versterkte EU-strategie voor maritieme veiligheid voor evoluerende maritieme bedreigingen” (JOIN(2023)0008), – gezien het op 24 juni 2014 door de Europese Raad vastgestelde actieplan van de strategie voor maritieme veiligheid, – gezien de conclusies van de Raad over de herziening van het op 26 juni 2018 door de Europese Raad vastgestelde actieplan van de maritieme veiligheidsstrategie van de EU, – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 1 december 2021 getiteld “De Global Gateway” (JOIN(2021)0030), – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 12 maart 2019 getiteld “EUChina – Een strategische visie” (JOIN(2019)0005), – gezien de gezamenlijke mededeling aan het Europees Parlement, de Europese Raad en de Raad van 20 juni 2023 betreffende een “Strategie voor economische veiligheid van de EU” (JOIN(2023)0020), – gezien het “Fit for 55”pakket van de Commissie van 14 juli 2021 betreffende de verwezenlijking van de Europese Green Deal, – gezien de overeenkomst die tijdens de 21e Conferentie van de Partijen bij het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering (COP21) op 12 december 2015 in Parijs is goedgekeurd (de Overeenkomst van Parijs), – gezien de mededeling van de Commissie van 20 mei 2020 getiteld “EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030: De natuur terug in ons leven brengen” ( COM(2020)0380 ), – gezien Richtlijn 2007/60/EG van 23 oktober 2007 over beoordeling en beheer van overstromingsrisico’s, – gezien Richtlijn (EU) 2018/2001 van 11 december 2018 ter bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen, – gezien de mededeling van de Commissie van 23 mei 2013 getiteld “Havens: een motor voor groei”( COM(2013)0295 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 18 oktober 2023 over het EU-stappenplan voor de bestrijding van drugshandel en georganiseerde criminaliteit, – gezien het EU-actieplan “Verontreiniging van lucht, water en bodem naar nul”, – gezien de richtlijn luchtkwaliteit ( 2022/0347(COD) ) [onderhandelingen aan de gang], – gezien Verordening (EU) 2023/1804 van het Europees Parlement en de Raad van 13 september 2023 betreffende de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen en tot intrekking van Richtlijn 2014/94/EU (1) , – gezien Verordening (EU) 2023/1805 van het Europees Parlement en de Raad van 13 september 2023 betreffende het gebruik van hernieuwbare en koolstofarme brandstoffen in het zeevervoer, en tot wijziging van Richtlijn 2009/16/EG (2) , – gezien Richtlijn (EU) 2022/2557 van het Europees Parlement en de Raad van 14 december 2022 betreffende de weerbaarheid van kritieke entiteiten en tot intrekking van Richtlijn 2008/114/EG van de Raad (3) , – gezien Verordening (EU) 2021/1153 van het Europees Parlement en de Raad van 7 juli 2021 tot vaststelling van de Connecting Europe Facility en tot intrekking van Verordeningen (EU) nr. 1316/2013 en (EU) nr. 283/2014 (4) , – gezien Verordening (EU) 2019/452 van het Europees Parlement en de Raad van 19 maart 2019 tot vaststelling van een kader voor de screening van buitenlandse directe investeringen in de Unie (5) , – gezien Verordening (EU) 2022/2560 van het Europees Parlement en de Raad van 14 december 2022 betreffende buitenlandse subsidies die de interne markt verstoren (6) , – gezien Verordening (EU) 2017/352 van het Europees Parlement en de Raad van 15 februari 2017 tot vaststelling van een kader voor het verrichten van havendiensten en gemeenschappelijke regels inzake de financiële transparantie van havens (7) , – gezien Verordening (EU) nr. 1315/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2013 betreffende richtsnoeren van de Unie voor de ontwikkeling van het trans-Europees vervoersnetwerk en tot intrekking van Besluit nr. 661/2010/EU (8) , – gezien Verordening (EG) nr. 906/2009 van de Commissie van 28 september 2009 betreffende de toepassing van artikel 81, lid 3, van het Verdrag op bepaalde groepen overeenkomsten, besluiten en onderling afgestemde feitelijke gedragingen tussen lijnvaartondernemingen (consortia) en de mededeling van de Commissie van 10 oktober 2023 over het aflopen ervan op 25 april 2024, – gezien het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende richtsnoeren van de Unie voor de ontwikkeling van het trans-Europees vervoersnetwerk, tot wijziging van Verordening (EU) 2021/1153 en Verordening (EU) nr. 913/2010 en tot intrekking van Verordening (EU) 1315/2013 ( COM(2021)0812 ), – gezien zijn resolutie van 16 september 2021 over een nieuwe EU-strategie ten aanzien van China (9) , – gezien zijn resolutie van 27 april 2021 over technische en operationele maatregelen voor efficiënter en schoner zeevervoer (10) , – gezien zijn resolutie van 12 maart 2019 over de veiligheidsdreigingen in verband met de toenemende technologische aanwezigheid van China in de EU en mogelijke maatregelen op EU-niveau om deze tegen te gaan (11) , – gezien de studie van september 2023 getiteld “Chinese Investments in European Maritime Infrastructure” (Chinese investeringen in Europese maritieme infrastructuur), uitgevoerd in opdracht van de Commissie vervoer en toerisme (12) , – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie internationale handel, – gezien het verslag van de Commissie vervoer en toerisme ( A9-0443/2023 ), A. overwegende dat onze havens de toegangspoort van de EU tot de wereld zijn en als zodanig een cruciale rol spelen in haar economie, waardoor welvaart en banen worden gecreëerd, door de externe handel te vergemakkelijken, de verbinding te leggen met het achterland en de groei van de blauwe economie en de industriële productie, de energietransitie en de continuïteit van de energievoorziening, alsmede de strategische autonomie van de EU te waarborgen; B. overwegende dat havens een essentiële openbare dienst leveren, waarvoor zij moeten worden erkend en gewaardeerd; C. overwegende dat concurrentie tussen havens weliswaar gunstig is, maar dat een “race to the bottom” ten koste van de veiligheid of in ruil voor grotere politieke invloed of buitenlandse controle via investeringen door entiteiten van buiten de EU, met name overheidsbedrijven of bedrijven die onder zeggenschap of invloed staan van de overheid, moeten worden vermeden; D. overwegende dat overheidsbedrijven van buiten de EU of bedrijven die direct of indirect onder zeggenschap staan van vreemde landen hun financiële en operationele belangen in Europese havens, terminals, bedrijven en haveninfrastructuur op strategische wijze hebben vergroot; E. overwegende dat de Europese Unie heeft benadrukt dat zij autonomer wil worden in strategische sectoren, maar weinig heeft gedaan om te reageren op de groei van China in de maritieme sector en de gevolgen daarvan voor de veiligheid; F. overwegende dat havens uiterst complexe omgevingen zijn met veel verschillende stakeholders en belangen, waardoor het erkennen en beoordelen van de risico’s van buitenlandse beïnvloeding een lastige maar cruciale oefening is; G. overwegende dat de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne heeft aangetoond dat er onaanvaardbare risico’s verbonden zijn aan de afhankelijkheid in strategische sectoren van één enkel niet-EU-land en dat het van cruciaal belang is de veiligheid en veerkracht van maritieme infrastructuur en waardeketens te versterken teneinde de stroom van essentiële goederen te waarborgen; H. overwegende dat havens opnieuw belangrijk zijn vanuit militair en defensieoogpunt, met inbegrip van tweeërlei gebruik van haveninsfrastructuur; I. overwegende dat Europese havens vaak concurreren met havens in derde landen waar buitenlandse investeringen uit derde landen het ontbreken van een gelijk speelveld vergroten met betrekking tot concurrentievermogen en de naleving van duurzaamheidsnormen, werknemersrechten en fiscale lasten; J. overwegende dat bijzondere aandacht moet worden besteed aan de negatieve gevolgen van ontwijkend gedrag door de verplaatsing van overladingsactiviteiten naar havens buiten de EU, zowel op het gebied van ondermijning van het concurrentievermogen van EU-havens als van toenemende koolstoflekkage; K. overwegende dat havens een onmisbare rol hebben gespeeld in de crisisbeheersing van de EU door de continuïteit van toeleveringsketens te waarborgen en het opzetten van alternatieve routes mogelijk te maken, onder meer door op korte termijn alternatieve routes voor de levering van vloeibaar aardgas (LNG) aan te leggen en de gasopslag in Europa te vergroten; L. overwegende dat havens in ultraperifere gebieden en op eilanden vaak een vitale verbindingslijn zijn doordat zij fungeren als belangrijkste sociale en economische band met de rest van de EU; M. overwegende dat havens van essentieel belang zijn voor het koolstofvrij maken van het vervoer over water, rekening houdend met de Green Deal, de doelstellingen inzake vermindering van verontreiniging en de essentiële rol van hernieuwbare offshore-energie; overwegende dat het belangrijk is de luchtverontreiniging door schepen in havengebieden, met inbegrip van de uitstoot van zwarte koolstof, te verminderen; N. overwegende dat havengebieden en havenactiviteiten in de hele EU kwetsbaar zullen zijn voor de stijging van de zeespiegel; O. overwegende dat havens uiteenlopende kustactiviteiten combineren en in stand houden ten behoeve van burgers, kustgemeenschappen en het mariene milieu door bij te dragen aan het in stand houden van kusthabitats en het verbeteren van de luchtkwaliteit in stedelijke agglomeraties rond havens; P. overwegende dat een betere logistieke planning tussen havens en klanten, met inbegrip van scheepvaartmaatschappijen, onnodig wegvervoer in heel Europa zou kunnen voorkomen; overwegende dat meer samenwerking tussen havens, met als doel de intraregionale verbindingen aan te halen en de verbindingen te verkorten, kan leiden tot efficiëntere investeringen in haveninfrastructuur, veerkrachtigere invoer-/uitvoerroutes en een efficiënter gebruik van middelen, van publiek en particulier geld en van onderbenutte capaciteit; Q. overwegende dat havens deel uitmaken van een ruimer ecosysteem aan het water dat een breed scala aan activiteiten omvat, waaronder scheepvaart, scheepsbouw, productie van maritieme uitrusting, binnenvaart en logistiek; R. overwegende dat de Commissie de kennelijke behoefte aan een multidisciplinaire en holistische benadering van Europese havens niet heeft vertaald in concrete maatregelen, wat in de loop der tijd heeft geleid tot een lappendeken van havengerelateerde regelgeving; Buitenlandse invloed 1. wijst erop dat inlichtingendiensten herhaaldelijk hebben gewaarschuwd voor de risico’s van economische afhankelijkheid, spionage en sabotage als gevolg van de economische aanwezigheid en de operationele betrokkenheid van entiteiten uit niet-EU-landen bij onze kritieke infrastructuur en strategische sectoren, zoals havens (13) , met inbegrip van de activiteiten van buitenlandse schepen; 2. verzoekt de Commissie een strategisch beleidskader van de EU voor te stellen om de invloed op en de financiële en operationele controle over de havens van de EU en hun processen en activiteiten met het achterland door niet-EU-landen te verminderen en te beperken, met inbegrip van gevallen van deelname aan en controle van het beheer van een havenautoriteit, in een geest van het vinden van een evenwicht tussen het behoud van een open investeringsklimaat en het beperken van risico’s; verzoekt de Commissie en de lidstaten ook toezicht te houden op de betrokkenheid van derde landen in de havens van buurlanden die onder het Europees nabuurschapsbeleid en het uitbreidingsbeleid vallen; 3. verzoekt de Commissie een kader voor te stellen om samen met de lidstaten voortdurend toezicht te houden op en verslag uit te brengen over de invloed van niet-EU-landen in de EU-havens, met name TEN-T-havens, het terminalbeheer in de EU en de mondiale containervaart, en de mogelijke verbanden tussen de acties van specifieke niet-EU-landen in deze sectoren te beoordelen; 4. benadrukt dat het beperken van buitenlandse investeringen, met name door overheidsbedrijven of bedrijven die onder zeggenschap of invloed staan van de overheid, in een individuele haven in een lidstaat de concurrentiepositie van die haven ten opzichte van naburige havens die deze beperkingen niet hebben, negatief kan beïnvloeden, hetgeen de noodzaak van een gezamenlijke Europese havenstrategie onderstreept; is van mening dat asymmetrische spreiding van buitenlandse investeringen tussen EU-landen een bedreiging kan vormen voor de eenheid, de crisisbeheersingscapaciteit en de veerkracht van de EU; verzoekt de Commissie een analyse te maken van de mogelijke gevolgen voor de werkgelegenheid en de handel op lokaal en EU-niveau van de beperking van niet-EU-investeringen in Europese havens; 5. moedigt de nationale havenautoriteiten, de lidstaten en de Commissie aan een adequate structuur voor strategische samenwerking tussen Europese havens te ontwikkelen teneinde het risico dat zij door externe actoren tegen elkaar worden uitgespeeld, tot een minimum te beperken; 6. benadrukt dat er op EU-niveau weliswaar beschermingsmechanismen zijn ingevoerd, zoals mededingingsregels en het screenen van buitenlandse directe investeringen, maar dat deze instrumenten ontoereikend zijn om de toenemende economische macht van externe partijen via individuele bedrijven, met inbegrip van overheidsbedrijven of bedrijven die onder zeggenschap of invloed staan van de overheid, aan te pakken en dat de doeltreffendheid ervan sterk afhangt van de tenuitvoerlegging door de afzonderlijke lidstaten; 7. onderstreept dat het belangrijk is binnen de EU intensiever samen te werken bij het screenen en blokkeren van buitenlandse investeringen in kritieke infrastructuur die grote negatieve gevolgen kunnen hebben voor andere lidstaten of de EU als geheel, en dat deze samenwerking informatiedeling moet omvatten over dreigingen en kansen; 8. moedigt de Commissie er nadrukkelijk toe aan de rol van de beschermingsmaatregelen voor havens te versterken door middel van een ambitieuze herziening van de verordening buitenlandse directe investeringen (14) (BDI-verordening), onder meer door een systeem voor de screening van buitenlandse directe investeringen verplicht te stellen in alle lidstaten, waarbij ervoor wordt gezorgd dat de screeningprocessen duidelijk en objectief zijn en dat de definities, het toepassingsgebied en de procedurele aspecten in alle lidstaten consistent zijn, teneinde een gelijk speelveld in de hele EU te waarborgen; 9. onderstreept ook het cruciale belang van het mechanisme in artikel [47] van de herziene TEN-T-verordening [xxx/2024], waarin wordt bepaald dat de lidstaten investeringen van derde landen in TEN-T-infrastructuur moeten screenen op hun potentiële risico’s voor de veiligheid of de openbare orde, dat moet worden beschouwd als een aanvulling op de bepalingen van de BDI-verordening, aangezien dit mechanisme zowel van toepassing is op investeringen in infrastructuur (bv. verwerving van aandelen in een terminal) als op infrastructuurwerken die in de EU worden uitgevoerd door een onderneming uit een derde land (bv. in het kader van een openbare aanbesteding voor de bouw van een terminal in een Europese haven), en benadrukt dat de doeltreffende toepassing ervan op de haveninfrastructuur in kwestie een hoeksteen moet zijn van een Europese havenstrategie; 10. onderstreept dat het belangrijk is toezicht te houden op de tenuitvoerlegging van Verordening (EU) 2022/2560 betreffende buitenlandse subsidies die de interne markt verstoren; verzoekt de Commissie nauwlettend toezicht te houden op de markt van de havensector en zo nodig ambtshalve in te grijpen, zoals bepaald in artikel 9 van deze verordening; 11. verzoekt de Commissie te onderzoeken en te beoordelen welke gevolgen verticale integratie in de maritieme logistiek, de groepsvrijstellingsverordening voor consortia, die in 2024 komt te vervallen, en de vorming van allianties in de containerscheepvaart hebben voor de invloed van niet-EU-landen in EU-havens; verzoekt de Commissie zo nodig in te grijpen om te zorgen voor eerlijke mededinging, een billijk machtsevenwicht en een gelijk speelveld voor alle actoren in het havenecosysteem; 12. onderstreept dat met name de opgetelde aanwezigheid van alle bedrijven die onder zeggenschap en/of invloed staan van de Chinese overheid in de kernnetwerkhavens en -knooppunten van het trans-Europees vervoersnetwerk (TENT) belangrijke gevolgen heeft voor de veerkracht en beveiliging van de afzonderlijke knooppunten en het netwerk als geheel; herinnert eraan dat de aanwezigheid van investeerders uit derde landen in havens een belemmering kan vormen voor hun rol als havens voor tweeërlei gebruik; 13. verzoekt de Commissie en de lidstaten snel een risicobeoordeling uit te voeren van de invloed van China op de maritieme infrastructuur, met inbegrip van de gevolgen voor arbeid en milieu, afhankelijkheden, en een beoordeling van de knelpunten bij het vervoer van goederen van China naar de EU en bij overslag, en is van mening dat deze beoordeling ook andere niet-EU-landen moet omvatten; 14. herinnert eraan dat de maritieme en de havensector in Europa worden gekenmerkt door een lappendeken van bestuursstructuren, met verschillende manieren om investeringen toe te staan, variërend van licentie- en concessieregelingen, over het toekennen van eigendom van haveninfrastructuur, tot volledige operationele controle over de havenautoriteiten; benadrukt in dit verband dat het belang is dat havenbeheerders risicobeperkende maatregelen nemen om de controle te waarborgen door voor de exploitatie van een terminal meerdere voorwaarden vast te stellen (operationele, sociale, milieuvoorwaarden enz.); onderstreept echter de grenzen van een aanpak die uitsluitend gebaseerd is op havenconcessies en/of leasecontracten; 15. stelt voor dat alle lidstaten wetgeving invoeren en noodplannen ontwikkelen voor een ernstig conflictscenario of een andere noodtoestand, of voor gevallen van duidelijk misbruik of tweeërlei gebruik van kritieke infrastructuur met negatieve gevolgen voor de veiligheid of de openbare orde, om de controle over havens, terminals en andere maritieme infrastructuur weer te kunnen overnemen, met inbegrip van de intrekking van concessierechten en/of de schorsing van het genotsrecht in geval van eigendom en participatie; 16. dringt aan op aanzienlijke publieke en particuliere investeringen in havens in overzeese gebieden en ultraperifere gebieden om deze om te vormen tot strategische clusters voor multimodaal vervoer, energieopwekking, -opslag en -distributie en defensie; verzoekt de Commissie in haar voorstel bepalingen op te nemen om de invloed en operationele controle door niet-EU-landen in die havens te beperken; Veiligheid 17. verzoekt de Commissie en de lidstaten er specifiek aandacht aan te besteden dat de risico’s van spionage en sabotage moeten worden voorkomen en beperkt in havens voor tweeërlei gebruik of met een militaire functie, zoals havens die worden gebruikt door de NAVO, ook door middel van buitenlandse schepen; 18. verzoekt de Commissie en de lidstaten aandacht te besteden aan het gebruik van betrouwbare technologie in de maritieme logistiek en bij het functioneren van containerterminals; uit zijn bezorgdheid over de toenemende afhankelijkheid van producenten van buiten de EU voor (grens)beveiligingsapparatuur in havens, alsook voor kadekranen die gegevens over de herkomst en bestemming van containers kunnen verzamelen; moedigt investeringen in onderzoek en ontwikkeling op deze gebieden aan, zodat EU-bedrijven het voortouw kunnen nemen bij de productie en verkoop van deze technologieën; 19. is van mening dat complexe en zeer digitale logistieke operaties leiden tot een grotere kwetsbaarheid voor onderbrekingen van volledige logistieke ketens; vraagt daarom dat de toegang van buitenlandse overheidsbedrijven of bedrijven die onder zeggenschap of invloed staan van de overheid tot havenactiviteiten en -informatie wordt beperkt en gemonitord; 20. verzoekt de Commissie bijzondere aandacht te besteden aan de bedreiging die buitenlandse investeringen kunnen vormen voor intellectuele eigendom, met name door gedwongen technologieoverdracht; 21. benadrukt dat een hoog niveau van cyberbeveiliging en cyberweerbaarheid van alle actoren in onze havens van cruciaal belang is om spionage en ernstige verstoringen van havensystemen en -activiteiten te voorkomen, nu het risico van cyberbedreigingen de laatste jaren aanzienlijk is toegenomen; verzoekt de Commissie verder onderzoek te doen en gegevens te verzamelen over de mate van betrokkenheid van bedrijven van buiten de EU bij cyber- en gegevensbeveiliging in kritieke infrastructuur en over de hieraan verbonden risico’s, en de ontwikkeling te ondersteunen van alomvattende noodplannen voor havens, met technische en operationele steun van het Europees Agentschap voor maritieme veiligheid; is van mening dat het risico van negatieve overloopeffecten van een gebrek aan cyberbeveiliging van de ene haven naar de andere hoog is, dat alle lidstaten daarom strenge normen moeten handhaven en dat de uitwisseling van beste praktijken en ervaringen aanbevolen is; 22. wijst erop dat het in toenemende mate belangrijk is om kritieke infrastructuur op zee en onder water te beschermen (bijvoorbeeld energiepijpleidingen, communicatienetwerken en offshore-installaties voor hernieuwbare energie) met het oog op de veiligheid en beveiliging van de EU-wateren en de daarin ontwikkelde activiteiten; 23. beklemtoont dat het delen van gegevens in de logistiek weliswaar bijdraagt tot de efficiëntie, wendbaarheid en veerkracht van bevoorradingsketens, maar dat het gebruik van platforms in havens die in handen zijn of onder zeggenschap of invloed staan van overheden van buiten de EU, economische en strategische risico’s voor de EU met zich meebrengt en moet worden voorkomen; 24. betreurt het feit dat EU-havens door criminele organisaties worden misbruikt als belangrijk toegangspunt voor illegale drugs, hetgeen gevolgen heeft voor de samenleving als geheel en de veiligheid ondermijnt van havens en van nabijgelegen steden en hun inwoners; verzoekt de Commissie maatregelen voor te stellen voor effectieve Europese samenwerking ter bestrijding van de handel in en de extractie van drugs en van criminele ondermijning; is in dit verband ingenomen met het stappenplan van de Commissie van 18 oktober 2023 voor de bestrijding van drugshandel en georganiseerde criminaliteit en onderstreept dat een gecoördineerde EU-aanpak nodig is om alle vormen van grensoverschrijdende georganiseerde misdaad te bestrijden; 25. benadrukt dat de Europese havens bijzonder kwetsbaar zijn voor de handel in andere illegale producten, zoals wapens en namaakartikelen, alsmede voor douane- en btw-fraude, en dat het nodig is om ook tegen deze activiteiten de strijd op te voeren; onderstreept in dit verband dat het belangrijk is dat havenbeheersinstanties en rechtshandhavingsinstanties samenwerken, onder meer bij het gebruik van digitale instrumenten en gegevens, om veilige en beveiligde havenactiviteiten te waarborgen; is van mening dat, wanneer er voldoende juridische rechtvaardiging is, havens toegang moeten hebben tot alle instrumenten die zij nodig hebben om bij te dragen aan hun veiligheid; 26. onderstreept dat de veiligheid van havens afhankelijk is van hun veerkracht ten aanzien van klimaatverandering en milieuverandering; verzoekt de Commissie daarom een studie uit te voeren om de klimaatrisico’s voor de Europese havens en de bijbehorende vervoersinfrastructuur te analyseren, waarbij risicocategorieën worden vastgesteld, zoals stijgende zeespiegel, overstromingen en extreme hitte, om de risico’s per regio te analyseren en de maatregelen vast te stellen om deze risico’s aan te pakken, met inbegrip van de kosten van deze maatregelen en de benodigde investeringen; verzoekt de lidstaten een beoordeling uit te voeren van het milieurisico voor hun kritieke haveninfrastructuur op lange termijn en tijdig aanpassingsmaatregelen te nemen; Rol van havens in de energietransitie 27. benadrukt dat havens een cruciale rol spelen in de energietransitie als bepaald in de Green Deal van de EU, als energiehubs voor de conversie, bewerking en opslag van energiedragers, voor energie-opwekking en voor de invoer van kritieke grondstoffen, als hubs voor koolstofafvang en ‑opslag, als onderhoudsstations en productiehubs voor offshore-energiefaciliteiten en als knooppunten in vervoerssystemen die de energietransitie ondersteunen; 28. wijst erop dat de EU ernaar streeft om tegen het einde van 2030 tien miljoen ton groene waterstof in te voeren, en dat om dit doel te bereiken een alomvattende aanpak inzake invoer, coördinatie en ontwikkeling van infrastructuur van essentieel belang is voor de Europese havenstrategie en snel moet worden vastgesteld; 29. verzoekt de Commissie en de lidstaten de toenemende behoefte aan investeringen in havens en terminals en in de infrastructuur ervan aan te pakken, zodat zij hun rol in de energietransitie kunnen vervullen; verzoekt de Commissie te analyseren in hoeverre er behoefte is aan een sneltraject voor vergunningen voor havenuitbreidingen in het kader van de energietransitie, bijvoorbeeld voor de uitrol van offshorewindenergie, en hier een aanpak voor te ontwikkelen, opdat de havens geen knelpunt in de energietransitie worden; onderstreept dat er behoefte is aan een duurzamer beheer van de maritieme ruimte en de kusten om het potentieel van hernieuwbare offshore-energie te ontsluiten; moedigt het gebruik van havengebieden voor de uitrol van fotovoltaïsche en windenergie aan; 30. benadrukt dat meer synergie tussen het trans-Europees vervoersnetwerk en het trans-Europees energienetwerk belangrijk is; 31. verzoekt de Commissie havens op te nemen in haar strategie voor de circulaire economie en de lidstaten en lokale havenautoriteiten bij te staan door richtsnoeren te verstrekken voor de uitvoering van projecten in verband met circulariteit; verzoekt de Commissie het toenemende probleem van olievlekken in havens en scheepvaartkanalen aan te pakken; 32. verzoekt de Commissie haar ambitie op het gebied van modal shift, zoals voorgesteld in de Green Deal, waar te maken en de resterende uitdagingen op het gebied van binnenvaart en met name goederenvervoer per spoor aan te pakken om het gebruik daarvan in havens en de verbindingen ervan met het achterland te bevorderen; 33. wijst erop dat een energietransitie in havens, in de scheepsbouw en in de maritieme sector niet mogelijk is zonder geschoolde arbeidskrachten en passende publieke en particuliere financiering; dringt er bij de Commissie op aan voor toekomstbestendige mogelijkheden voor opleiding, onderwijs en een leven lang leren te zorgen en sociale dialoog te bevorderen, zodat havenarbeiders een centrale rol kunnen spelen in de digitale en groene transitie en zodat de sector aantrekkelijker wordt voor vrouwen; wijst nogmaals op de belangrijke maatschappelijke rol die havens spelen doordat zij veel directe en indirecte banen bieden en benadrukt dat eerlijke en veilige arbeidsomstandigheden voor alle werknemers in havens en in de maritieme sector moeten worden gewaarborgd; benadrukt dat bij recente crises is gebleken dat zeevarenden, bemanningsleden, vissers en havenarbeiders essentiële eerstelijnswerkers zijn en dat hun welzijn van vitaal belang is om de wereld te laten draaien; Concurrentievermogen van havens en bedrijven in de EU 34. benadrukt dat het concurrentievermogen van havens een van de hoofdprioriteiten moet zijn van een Europese havenstrategie; 35. benadrukt dat versterking van de economische positie van de EU-havens en verbetering van hun concurrentievermogen in een mondiale economie cruciaal zijn om buitenlandse invloed en veiligheidsrisico’s te beperken, alsook voor Europa’s soevereiniteit over zijn bevoorradingsketens; is van mening dat Europese wetgeving niet het concurrentievermogen mag ondermijnen van EU-havens en niet mag leiden tot koolstoflekkage en het wegtrekken van bedrijven naar havens buiten de EU; 36. onderstreept de risico’s van verplaatsing van containeroverslagactiviteiten naar havens buiten de EU met als doel de vereisten van de EU-richtlijn inzake het emissiehandelssysteem (15) (ETS) en de FuelEU Zeevaart-verordening (16) te omzeilen; dringt aan op een strikte toepassing van de bepalingen inzake toezicht op overlading in deze twee wetgevingsteksten om dergelijk gedrag op te sporen en te verbieden, en op een beoordeling van de vraag of deze bepalingen volstaan om ontwijkend gedrag ten nadele van zowel het milieu als de groei en de werkgelegenheid in Europa doeltreffend te ontmoedigen en of aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn; 37. verzoekt de Commissie te analyseren welke investeringen Europese havens nodig hebben om in de toekomst concurrerend te blijven en deze investeringen te bevorderen, en zich in te zetten voor een stabieler investeringsklimaat, met inbegrip van transparantie en voorspelbaarheid bij de beoordeling van investeringen, zowel openbare als private; 38. onderstreept dat, om het concurrentievermogen van EU-havens in stand te houden en ervoor te zorgen dat een mogelijke Europese havenstrategie werkt, buitensporige administratieve lasten die de werking van een dergelijke strategie kunnen ondermijnen, moeten worden vermeden; 39. benadrukt dat een consistente Europese havenstrategie van essentieel belang is om eerlijke concurrentie te waarborgen; moedigt nauwere samenwerking tussen Europese havens en de uitbanning van schadelijke praktijken, zoals te lage prijzen, aan; 40. is van mening dat een goed functionerende douane-unie van fundamenteel belang is voor het concurrentievermogen, de duurzaamheid en de veerkracht van de EU; is van mening dat een hervormde en versterkte douane-unie met een gemeenschappelijk douanewetboek de integriteit van de eengemaakte markt in stand zal houden, zal bijdragen tot het behoud van het concurrentievermogen van de EU in de groene en digitale transitie en oneerlijke concurrentie tussen Europese havens zal voorkomen; 41. benadrukt dat verschillen in douaneprocedures bij de punten van binnenkomst in de douane-unie van de EU vaak de handelsstromen verstoren en de integriteit van de Europese interne markt in het gedrang brengen; 42. wijst erop dat het van belang is om geharmoniseerde douanecontroles in alle Europese havens in te voeren teneinde een uiteenlopende toepassing van normen op het gebied van volksgezondheid of zorgvuldigheid te voorkomen; dringt erop aan dat de Commissie waarborgt dat douanecontroles in de hele EU voldoen aan dezelfde normen, door middel van een mechanisme voor rechtstreekse uniforme douanecontroles, in samenwerking met de lidstaten en met volledige inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel; 43. wijst erop dat havens geen op zichzelf staande activa zijn, aangezien zij deel uitmaken van een omvangrijk aan het water gelegen ecosysteem van maritieme logistiek, industrie en bevoorradingsketens die worden aangestuurd door de vraag van Europese importeurs en exporteurs; 44. is bezorgd over het feit dat scheepvaartmaatschappijen uit de EU geconfronteerd worden met restrictieve wetgeving inzake cabotage in het zeevervoer in China, die hen effectief verbiedt cabotageactiviteiten uit te voeren tussen Chinese havens, terwijl cabotageactiviteiten een kernelement vormen van het bedrijfsmodel van Chinese scheepvaartmaatschappijen in en tussen bepaalde havens in de EU; verzoekt de Commissie na te gaan of het mogelijk is een wederkerige EU-verordening inzake cabotage in het zeevervoer vast te stellen die van toepassing kan zijn op bepaalde verladers van buiten de EU, bijvoorbeeld uit China; herinnert eraan dat het gebrek aan wederkerigheid van investeringen in havens de belangen van de EU schaadt; 45. benadrukt dat het Global Gateway-initiatief van de EU belangrijk is als strategisch mondiaal alternatief voor het Chinese Belt and Road-initiatief; benadrukt het potentieel van Global Gateway-projecten in de maritieme sector (bv. haveninfrastructuur, weg- en spoorverbindingen met het achterland, groene waterstof) om een netwerk van havens te creëren dat handel en investeringen en wederzijds voordelige partnerschappen in de hand werkt; 46. benadrukt dat het dringend nodig is de sterkte, capaciteit en veerkracht te verbeteren van de verbindingen van Europese havens met het achterland, met name voor havens die deel uitmaken van het TEN-T-netwerk, rekening houdend met het feit dat de emissies moeten worden teruggedrongen en de energie-efficiëntie moet worden vergroot, met als doel het vervoer naar het achterland zo veel mogelijk te verschuiven naar het spoor en de binnenvaart, en zich tegelijkertijd voor te bereiden op de gevolgen van de klimaatverandering, zoals extreme weersomstandigheden en lage waterstanden op de binnenwateren; 47. stelt voor dat de Commissie een “atlas” van Europese havens opstelt, waarin onder meer een inventaris wordt gemaakt van de beschikbaarheid van walstroom en alternatieve brandstoffen in de Europese commerciële havens, de infrastructuur voor het achterland (met name het spoor) en de scheepvaartroutes, eventueel voortbouwend op de interactieve TENtec-kaarten en de werkzaamheden van het Europees Waarnemingscentrum voor alternatieve brandstoffen, zij het met de bijkomende opname van kleinere havens en van nadere informatie; is van mening dat een dergelijke inventarisatie een algemene feitelijke basis kan vormen voor de verdere ontwikkeling van EU-havens en aanverwante sectoren, zoals vracht- en personenvervoer, cruiseverkeer, visserij, offshorewindenergie, brandstofbunkeren en productie; 48. onderstreept het feit dat mariene industrie, zoals scheepsbouw en de toeleveringsketen daarvan, in de EU belangrijk zijn als basis voor het behoud van een bloeiende maritieme sector; verzoekt de Commissie de gevolgen te onderzoeken en te beoordelen van Europa’s afhankelijkheid van buitenlandse maritieme productie, snel een ambitieuze Europese industriële maritieme strategie vast te stellen en passende maatregelen te nemen om het concurrentievermogen en de veerkracht van de Europese scheepswerven en de volledige toeleveringsketen daarvan te vergroten; 49. verzoekt de Commissie een digitaal steunkader in te voeren om programma’s voor innovatie en de verdere digitalisering van havens te stimuleren, zoals programma’s voor slimme havens, teneinde de efficiëntie, productiviteit en duurzaamheid van havens te verbeteren; onderstreept met name het potentieel van digitalisering voor de optimalisering van havenaanlopen (om de wachttijden in kustwateren en havens te verkorten), just-in-time aankomsten, geavanceerde navigatiesystemen (voor brandstofbesparing en emissiereductie) en automatische identificatiesystemen (voor meer veiligheid op zee en een betere handhaving van milieuvoorschriften), alsmede voor drones en oplossingen op het gebied van artificiële intelligentie die leiden tot betere beslissingen over haveninfrastructuur; 50. benadrukt dat adequate subsidie- en financieringsinstrumenten zullen moeten worden toegewezen aan havens om ervoor te zorgen dat zij concurrerend blijven, een faciliterende rol spelen in de groene transitie en risico’s van buitenlandse beïnvloeding beperken; vraagt dat de financiering voor havens in het kader van de Connecting Europe Facility wordt opgetrokken; onderstreept dat private investeringen in havens belangrijk zijn en benadrukt dat het de bedrijven zijn die zorgen voor werkgelegenheid en innovatie in en rond havens; Conclusie 51. dringt aan op een Europese haventop om bovengenoemde kwesties verder te ontwikkelen en de mogelijkheden voor nauwere samenwerking tussen Europese havens te verkennen; 52. verzoekt de Commissie uiterlijk eind 2024 een alomvattende Europese havenstrategie te presenteren waarin bovengenoemde kwesties aan bod komen; o o o 53. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien de Brede Economische en Handelsovereenkomst (CETA) tussen Canada, enerzijds, en de Europese Unie en haar lidstaten, anderzijds (1) , – gezien het gezamenlijk uitleggingsinstrument bij de Brede Economische en Handelsovereenkomst (CETA) tussen Canada en de Europese Unie en haar lidstaten (2) , – gezien het strategisch partnerschap inzake kritieke grondstoffen tussen Canada, enerzijds, en de Europese Unie en haar lidstaten, anderzijds, dat werd goedgekeurd en opgestart tijdens de top EU-Canada van 14 en 15 juni 2021, – gezien Ontwerpbesluit nr. X/2023 van het Gemengd Comité voor de CETA inzake de uitlegging van bepaalde termen in artikel 8.10, bijlage 8-A en artikel 8.39, – gezien zijn standpunt van 15 februari 2017 over het ontwerp van besluit van de Raad betreffende de sluiting van de Brede Economische en Handelsovereenkomst (CETA) tussen Canada, enerzijds, en de Europese Unie en haar lidstaten, anderzijds (3) , – gezien advies 2/15 van het Hof van Justitie van de Europese Unie van 16 mei 2017 krachtens artikel 218, lid 11, VWEU over de vrijhandelsovereenkomst tussen de Europese Unie en de Republiek Singapore (4) , – gezien de gezamenlijke verklaringen van de interne adviesgroepen van de EU en van Canada, – gezien het verslag van de Commissie van 11 oktober 2022 over de uitvoering en handhaving van EU-handelsovereenkomsten ( COM(2022)0730 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 22 juni 2022, getiteld “De kracht van handelspartnerschappen: samen voor groene en rechtvaardige groei” ( COM(2022)0409 ), – gezien het verslag van het Gemengd Comité voor de CETA van 31 maart 2023 na zijn derde vergadering, – gezien zijn resolutie van 23 juni 2022 over de toekomst van het internationale investeringsbeleid van de EU (5) , – gezien de aanbevelingen van het Gemengd Comité voor de CETA van 26 september 2018 inzake handel, klimaatactie en de Overeenkomst van Parijs, inzake handel en gender en inzake kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s), – gezien de mededeling van de Commissie van 5 maart 2020, getiteld “Een Unie van gelijkheid: strategie voor gendergelijkheid 2020-2025” ( COM(2020)0152 ), – gezien de verslagen van de verschillende gespecialiseerde comités, het Forum voor het maatschappelijk middenveld en het Forum voor samenwerking op regelgevingsgebied, – gezien het zesde beoordelingsverslag van de Intergouvernementele Werkgroep inzake klimaatverandering (IPCC), dat op 20 maart 2023 gepubliceerd is, – gezien de opeenvolgende audits die het directoraat-generaal Gezondheid en Voedselveiligheid van de Commissie in 2014, 2019 en 2022 heeft uitgevoerd inzake de traceerbaarheid en kwaliteit van de bestaande controlesystemen voor de productie van rund- en varkensvlees voor uitvoer naar de Europese Unie, – gezien artikel 54 van zijn Reglement, alsmede artikel 1, lid 1, punt e), van en bijlage 3 bij het besluit van de Conferentie van voorzitters van 12 december 2002 betreffende de procedure inzake het verlenen van toestemming voor het opstellen van initiatiefverslagen, – gezien het advies van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, – gezien het verslag van de Commissie internationale handel ( A9-0400/2023 ), A. overwegende dat de CETA een van de eerste handelsovereenkomsten was tussen de EU en een andere grote gevestigde OESO-economie, na Zuid-Korea; overwegende dat zij ook de meest ambitieuze en omvattende overeenkomst was die de EU of Canada destijds had gesloten, welke ongekende toegang bood tot overheidsopdrachten op zowel subfederaal als federaal niveau; B. overwegende dat de CETA sinds 21 september 2017 voorlopig wordt toegepast, d.w.z. al meer dan zes jaar; C. overwegende dat belangrijke bepalingen, met name met betrekking tot investeringsbescherming, nog steeds niet zijn toegepast, aangezien niet alle lidstaten de overeenkomst hebben geratificeerd; D. overwegende dat Canada en de EU de laatste hand leggen aan een ontwerpbesluit van het Gemengd Comité voor de CETA inzake de uitlegging van bepaalde termen in artikel 8.10, bijlage 8-A en artikel 8.39, ter verduidelijking van de draagwijdte van het recht om regelgeving vast te stellen in de context van het hoofdstuk investeringsbescherming, en inzake het vergemakkelijken van de toegang van kmo’s tot het stelsel van investeringsgerechten in het kader van de CETA; E. overwegende dat de EU in 2022 de op twee na grootste handelspartner van Canada was, na de Verenigde Staten en China, en goed was voor 8,2 % van zijn handel in goederen met de wereld; overwegende dat Canada datzelfde jaar de 14e plaats innam onder de internationale handelspartners van de EU en goed was voor bijna 1,4 % van de totale buitenlandse handel in goederen van de EU; F. overwegende dat de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne heeft aangetoond dat handelsovereenkomsten moeten worden gediversifieerd, dat de afhankelijkheid van de invoer uit en uitvoer naar een beperkt aantal handelspartners moet worden verminderd en dat het belangrijk is handelsovereenkomsten te sluiten met gelijkgestemde partners; G. overwegende dat de doeltreffende uitvoering en de monitoring van de handelsovereenkomsten van de EU voor het Parlement, de Raad en de Commissie een topprioriteit is om het gemeenschappelijk handelsbeleid van de EU te monitoren, beoordelen en kalibreren; overwegende dat verslag uitbrengen over de uitvoering van de overeenkomst met Canada een tijdige en nuttige bijdrage is aan de reflectie over de werking van de EU-handelsovereenkomsten; H. overwegende dat het institutionele kader van de CETA nu volledig operationeel is, met 19 gespecialiseerde comités, een forum voor samenwerking op regelgevingsgebied en een forum voor het maatschappelijk middenveld, en dat hun agenda’s en verslagen openbaar zijn; I. overwegende dat Canada het eerste land was waarmee de EU een strategisch partnerschap inzake kritieke grondstoffen heeft opgezet, dat vervolgens is aangevuld met een initiatief voor een groene alliantie, een digitaal partnerschap tussen de EU en Canada en een oceaanpartnerschap; J. overwegende dat Canada actief deelneemt aan de WTO-dialoog over verontreiniging door kunststoffen en ecologisch duurzame handel in kunststoffen en het WTO-comité voor handel en klimaat, maar geen lid is van het initiatief voor de hervorming van de subsidies voor fossiele brandstoffen; K. overwegende dat er nu voldoende ervaring, gegevens en statistische informatie voorhanden zijn om de voorlopige uitvoering van de CETA te beoordelen; L. overwegende dat Canada een wereldleider is in de co-constructie van overheidsbeleid voor de sociale en solidaire economie en overwegende dat de sociale en solidaire economie in sommige provincies, zoals Québec, bijna 10 % van het bruto binnenlands product vertegenwoordigt en goed is voor ongeveer 210 000 banen; Belangrijkste conclusies en aanbevelingen 1. benadrukt dat de CETA berust op een op regels en waarden gebaseerde relatie die een veiliger en stabieler economisch klimaat tussen de handelspartners bevordert, hetgeen met name belangrijk is in de context van toegenomen geopolitieke onzekerheden, en stoelt op de beginselen van duurzame ontwikkeling en eerbiediging van de mensenrechten en arbeids- en milieunormen; is van mening dat een dergelijke voorspelbaarheid positieve gevolgen kan hebben voor economische groei, de uitwisseling van goederen, de verlening van diensten, de deelname aan overheidsopdrachten, het aantrekken van investeringen, het scheppen van hoogwaardige werkgelegenheid, het creëren van meer en beter betaalde banen en het creëren van betere arbeidsomstandigheden en een hogere levensstandaard; merkt evenwel op dat de CETA duurzame ontwikkeling en eerbiediging van de mensenrechten en arbeidsrechten verder moet bevorderen en het klimaat moet beschermen; 2. stelt met tevredenheid vast dat de handel in goederen tussen de EU en Canada tussen 2016 en 2022 met 66 % is toegenomen, terwijl de handel in diensten tussen de EU en Canada met 46 % is toegenomen, wat beter is dan de handel van de EU met andere derde landen; neemt ter kennis dat de uitvoer van goederen uit de EU naar Canada in de eerste vijf jaar van de voorlopige toepassing met 47 % is toegenomen, waarbij de grootste winst werd geboekt op het vlak van industrieproducten, chemische producten en levensmiddelen en dierlijke producten; merkt op dat de meeste zorgen die vóór de voorlopige toepassing van de overeenkomst zijn geuit over het feit dat Canadese landbouwproducten de EU-markt zouden overspoelen, geen werkelijkheid zijn geworden; stelt vast dat de Canadese uitvoer naar de EU met 46,4 % is gestegen, waarbij de grootste winsten werden opgetekend bij ertsen, edelstenen en metalen, en minerale brandstoffen en aardolie; 3. legt de nadruk op de aanzienlijke groei van de bilaterale handel in levensmiddelen en landbouwproducten tussen de EU en Canada, waarbij sinds het begin van de voorlopige toepassing van de CETA de uitvoer van agrovoedingsmiddelen uit de EU naar Canada met 62 % en de invoer van dergelijke producten uit Canada naar de EU met 52 % is toegenomen; merkt op dat dit producenten en exporteurs van beide partijen grote voordelen heeft opgeleverd en ook heeft bijgedragen tot het scheppen van banen; is ingenomen met de aanzienlijke toename van het aantal micro-, kleine en middelgrote ondernemingen in de EU die producten uitvoeren naar Canada, alsook met de aanzienlijke toename van de waarde van hun uitgevoerde producten en merkt op dat de overeenkomst dus in het belang is van deze ondernemingen; 4. benadrukt dat er bij de uitvoering van de CETA en voor alle andere handelsovereenkomsten van de EU naar behoren rekening moet worden gehouden met de eerbiediging van duurzame landbouwproductie, wederkerigheid en de handhaving van strenge normen, met name sanitaire, fytosanitaire en veterinaire normen, alsook met passende controles en toezicht op de naleving van deze normen door beide partijen; 5. is ingenomen met het feit dat de handelsstromen tussen de partijen over het algemeen veerkrachtig zijn gebleken tijdens de pandemie en tijdens de moeilijke situatie als gevolg van de Russische aanvalsoorlog in Oekraïne, waarbij de toeleveringsketens aan de druk weerstaan en bijdragen tot een grotere voedselzekerheid; is van mening dat de CETA als een instrument moet dienen om samenwerking en gezamenlijk optreden bij de wederopbouw van Oekraïne te vergemakkelijken zodra de oorlog voorbij is; 6. onderstreept dat de uitvoer van de EU van cruciaal belang is voor de werkgelegenheid; is ingenomen met het feit dat de CETA heeft bijgedragen tot het scheppen van nieuwe werkgelegenheid, aangezien het aantal banen dat afhankelijk is van de EU-uitvoer naar Canada, is gestegen van 624 000 in 2017 tot meer dan 700 000 in 2021; 7. benadrukt dat het belangrijk is arbeidsmobiliteit in het kader van de CETA te bevorderen, aangezien die bijdraagt tot een adequate overdracht van vaardigheden tussen de EU en Canada en tekorten aan gekwalificeerde arbeidskrachten helpt te voorkomen; is in dit verband verheugd dat in 2022 in het kader van de CETA een eerste overeenkomst inzake wederzijdse erkenning van kwalificaties succesvol is afgesloten, namelijk voor architecten; is van mening dat de Europese blauwe kaart uitwisselingen tussen twee concurrerende economieën met een hoogopgeleide bevolking verder zou kunnen vergemakkelijken; onderstreept dat uitwisselingsprogramma’s tussen academische instellingen in de EU en Canada op lange termijn verder kunnen bijdragen tot de nodige arbeidsmobiliteit; 8. merkt op dat de twee belangrijkste productcategorieën die de EU en Canada naar elkaar uitvoeren bestaan uit machines en vervoermiddelen, die goed zijn voor ongeveer 34 % van de in- en uitvoer, en chemische, farmaceutische en kunststofproducten, die goed zijn voor ongeveer 20 % van de totale in- en uitvoer; wijst er echter op dat de mijn- en winningssector, met name op het vlak van meststoffen, nikkel, uranium en oliezand, in vergelijking met andere handelspartners zeer belangrijk is wat de invoer uit Canada betreft en goed is voor bijna 20 % van de totale invoer van de EU uit Canada; benadrukt dat de toegang tot kritieke grondstoffen van betrouwbare handelspartners, waaronder Canada, een essentieel onderdeel van de EU-strategie voor kritieke grondstoffen is en van cruciaal belang is om een duurzame groene transitie te bewerkstelligen; 9. benadrukt dat samenwerking op het gebied van toegang tot kritieke grondstoffen van essentieel belang is in de huidige geopolitieke situatie, alsook voor de groene en rechtvaardige transitie, en is ingenomen met de ondertekening in juli 2021 van het strategisch partnerschap tussen de EU en Canada inzake kritieke grondstoffen in het kader van de CETA, dat moet helpen om waardeketens voor grondstoffen tussen de EU en Canada te integreren en samenwerking op het gebied van wetenschap, technologie en innovatie te bevorderen; merkt op dat dit een belangrijk onderdeel vormt van de Europese strategie voor economische veiligheid; is ervan overtuigd dat de winning van grondstoffen moet gebeuren met inachtneming van de milieunormen en de arbeids- en mensenrechten, waaronder de rechten van inheemse volkeren; 10. is ingenomen met het feit dat Europese en Canadese bedrijven voortdurend en steeds meer gebruikmaken van de preferenties die in het kader van de CETA zijn toegekend, met zowel voor de EU als voor Canada een preferentiegebruik van 60 % in 2022 ten opzichte van respectievelijk 40 % en 52 % in 2018; merkt met belangstelling op dat kleinere bedrijven de preferenties in grotere mate gebruiken dan grote ondernemingen en dat de benuttingsgraad voor de agrovoedingsindustrie aanzienlijk hoger is dan voor de verwerkende industrie; benadrukt dat de lage benuttingsgraad in belangrijke sectoren voor verschillende EU-lidstaten betekent dat zij kostenbesparingen hebben laten liggen en de welvaartswinst als gevolg van de overeenkomst niet ten volle hebben benut; moedigt beide partners aan zich te blijven inspannen om belanghebbenden in beide regio’s meer bewust te maken van de CETA, onder meer via het Access2Markets-platform van de EU; onderstreept dat het belangrijk is via digitale handel, in overeenstemming met de EU-normen, nieuwe kansen voor ondernemingen en consumenten te bevorderen; 11. merkt op dat het benuttingspercentage van het tariefcontingent voor de invoer van rundvlees in de EU in 2021 slechts 3 % bedroeg, en dat EU-exporteurs hun marktaandeel in Canada hebben uitgebreid, zodat de EU meer bevroren rundvlees naar Canada uitvoert dan zij uit dat land importeert; merkt evenwel op dat het benuttingspercentage van dit tariefcontingent mettertijd kan veranderen ten gevolge van schommelingen op de andere uitvoermarkten van Canada, in het bijzonder de VS en China; 12. benadrukt dat Canada volgens het auditverslag van het directoraat-generaal Gezondheid en Voedselveiligheid van de Commissie de aanbevelingen van de audit van het directoraat-generaal inzake de traceerbaarheid en kwaliteit van de bestaande controlesystemen voor de productie van rund- en varkensvlees voor uitvoer naar de Europese Unie nog op bevredigende wijze moet uitvoeren; 13. is ingenomen met de invoering van een geharmoniseerd EU-uitvoercertificaat voor de uitvoer van vers pluimvee uit gemachtigde lidstaten, dat in 2021 operationeel is geworden; verzoekt de Commissie verdere vooruitgang te boeken op het gebied van soortgelijke certificaten voor verwerkt vlees en schapen- of geitenvlees, en tegelijk meer inspanningen te doen om te zorgen voor sterkere traceringssystemen voor vleesproducten; verzoekt de Commissie om, in het kader van het Comité van beheer en in samenwerking met de Canadese autoriteiten en de lidstaten, vooruitgang te boeken bij de erkenning van de resterende vleeskeuringssystemen, zodat de resterende lidstaten vlees naar Canada kunnen uitvoeren; 14. stelt met spijt vast dat het beginsel van regionalisering niet algemeen wordt toegepast in de CETA en dat de EU uitsluitend als één gebied wordt beschouwd wat betreft de veeteelt, maar niet wat betreft de sector groenten en fruit, wat betekent dat elke lidstaat afzonderlijk moet onderhandelen en overeenstemming moet bereiken over de exportvereisten voor elk product; dringt erop aan dat deze tekortkoming zo snel mogelijk wordt verholpen in het kader van het Gemengd Comité van beheer EU-Canada; 15. verzoekt de Commissie de voortdurende samenwerking met de Canadese autoriteiten te faciliteren teneinde in het kader van de CETA meer aandacht te besteden aan waarborgen voor normen op het vlak van dierenwelzijn en na te gaan of in de toekomst spiegelclausules op dit gebied kunnen worden vastgesteld om de gelijkwaardigheid van dierenwelzijnsnormen en hierdoor een gelijk speelveld voor dierlijke producten uit de EU en geïmporteerde dierlijke producten te waarborgen; 16. wijst erop dat het handelsbeleid van de EU, en in het bijzonder de CETA, aanzienlijke economische gevolgen heeft voor de ultraperifere gebieden, en benadrukt daarom dat de belangen van deze gebieden moeten worden beschermd bij toekomstige onderhandelingen of bij een mogelijke herziening van de overeenkomst; 17. is van mening dat een deel van de douanerechten en tariefcontingenten voor EU-producten moet worden toegewezen aan marktdeelnemers die in de ultraperifere gebieden zijn geregistreerd, gezien hun economische situatie; benadrukt dat een gedifferentieerde behandeling van marktdeelnemers in deze gebieden van essentieel belang is om het concurrentievermogen van bedrijven en de eerlijke verdeling van douanerechten en tariefcontingenten tussen marktspelers te waarborgen, door te voorkomen dat deze voordelen slechts een klein aantal marktdeelnemers toekomen; 18. neemt kennis van het feit dat de benuttingsgraad van het tariefcontingent voor de uitvoer van kaas uit de EU gemiddeld 98 % bedraagt; dringt niettemin aan op een transparanter en flexibeler Canadees systeem voor het beheer van tariefcontingenten voor zuivelproducten, en met name de kaasquota, en verzoekt de Canadese autoriteiten met klem zo spoedig mogelijk werk te maken van een eventuele herziening van het systeem; 19. benadrukt dat de regeling voor geografische aanduidingen moet worden erkend als een essentieel onderdeel van de overeenkomst; onderstreept dat de bescherming van geografische aanduidingen doeltreffender moet worden gehandhaafd voor houders van EU-rechten in Canada om vertrouwen in de correcte werking van de overeenkomst te waarborgen; 20. neemt kennis van het feit dat in de eerste zes jaar van de voorlopige toepassing van de CETA de uitvoer van de EU naar Canada en de invoer van de EU uit Canada in de dienstensector met respectievelijk 54 % en 74 % zijn toegenomen, waarbij de grootste winst werd opgetekend op het gebied van vervoersdiensten, zakelijke diensten en informatie-, computer- en telecommunicatiediensten, met name ten gunste van kleinere EU-lidstaten waar diensten een belangrijke rol spelen in de economische structuur van het land; 21. is ingenomen met de concrete inspanningen om de toegang tot overheidsopdrachten te vergemakkelijken, waaronder het centrale toegangspunt in Canada; is van mening dat, hoewel nu veel meer EU-bedrijven met succes deelnemen aan Canadese aanbestedingen, zoals voor het regionale passagiersvervoer per spoor in Ontario of bruggen in Montreal, leveranciers in de EU nog meer gebruik zouden kunnen maken van de geboden mogelijkheden, met name wat betreft infrastructuurprojecten en aanbestedingen voor provinciale en gemeentelijke contracten; 22. verzoekt de partijen alle juridische en administratieve ondersteuning en instrumenten beschikbaar te stellen die kmo’s nodig hebben voor handel en investeringen in het kader van de CETA, teneinde een toename van de uitwisselingen te bevorderen en hun deelname te vergroten zodat zij de vruchten van de CETA kunnen plukken, onder meer door middel van actieve maatregelen om de internationalisering van kmo’s in de hand te werken, de procedures te vereenvoudigen en technische handelsbelemmeringen aan te pakken die onevenredige gevolgen hebben voor kmo’s; is in dit verband ingenomen met de aanbeveling over kmo’s die het Gemengd Comité in 2018 heeft aangenomen, en met de daaropvolgende actieplannen, met inbegrip van concrete acties zoals de lancering van het Access2Markets-platform in oktober 2020, dat kmo’s ondersteunt met praktische informatie over handelsovereenkomsten en handelsbelemmeringen; verwacht dat de ex-postevaluatie gegevens zal opleveren over de ontwikkeling van het aandeel van de handel tussen de EU en Canada dat kmo’s voor hun rekening nemen; verzoekt de partijen om de mogelijkheid te overwegen een volwaardig hoofdstuk over kmo’s op te nemen, zoals in de overeenkomsten met Nieuw-Zeeland en Chili; 23. verzoekt het Gemengd Comité om, gelet op het belang van de sector van de sociale en solidaire economie in Canada en het actieplan voor de sociale economie dat de Commissie op 9 december 2021 heeft aangenomen (6) , vast te stellen welke concrete maatregelen zouden kunnen worden ingevoerd om meer samenwerking tussen de sociale en solidaire actoren aan beide zijden van de Atlantische Oceaan te bevorderen; 24. moedigt beide partijen aan hun voorlichtingsactiviteiten voort te zetten, met bijzondere aandacht voor kmo’s en voor de actoren van de sociale en solidaire economie, om door middel van gerichte informatiecampagnes meer bekendheid te geven aan de mogelijkheden die de CETA te bieden heeft, en er tegelijkertijd voor te zorgen dat de voordelen van de overeenkomst gelijkelijk worden verdeeld tussen mannen en vrouwen; 25. is verheugd dat het Gemengd Comité voor de CETA al in 2018 een aanbeveling inzake handel en gender heeft goedgekeurd, die een toezegging bevat om methoden en procedures uit te wisselen voor het verzamelen van naar geslacht uitgesplitste gegevens, het gebruik van indicatoren, monitoring- en evaluatiemethoden en de analyse van gendergebaseerde statistieken met betrekking tot handel; onderstreept dat de handel iedereen ten goede moet komen, en met name de economische positie van vrouwen moet versterken; spoort het Gemengd Comité voor de CETA er ten sterkste toe aan de effecten van de overeenkomst op gender te blijven monitoren; is van mening dat de werkzaamheden in het kader van het gezamenlijk goedgekeurde actieplan als voorbeeld kunnen dienen voor andere handelsovereenkomsten, ook al bevat de overeenkomst zelf geen specifieke hoofdstukken over handel en gender; herinnert aan de resolutie van het Parlement over het genderactieplan III (7) en moedigt de Commissie aan gemakkelijker toegankelijke, naar geslacht uitgesplitste gegevens over het gebruik van de overeenkomst te publiceren, in het bijzonder in verband met de hoofdstukken inzake overheidsopdrachten en handel en arbeid; 26. verzoekt de Commissie te verhinderen dat het voorzorgsbeginsel, dat als grondbeginsel van de Europese Unie in de Verdragen is verankerd en de bescherming van de Europese boeren en burgers waarborgt, wordt afgezwakt; benadrukt hoe belangrijk het is het voorzorgsbeginsel met betrekking tot alle aspecten van de handel te bevorderen, de toepassing ervan te verzekeren en tegelijk ongerechtvaardigde handelsbelemmeringen te voorkomen; 27. onderstreept dat de CETA een kader biedt dat zowel handel als klimaatactie bevordert doordat de overeenkomst toezeggingen bevat om samen te werken op het gebied van handelsgerelateerde milieukwesties van gemeenschappelijk belang, zoals klimaatverandering, getuige de aanbeveling inzake handel, klimaatactie en de Overeenkomst van Parijs, met name middels de bevordering van schone technologieën; onderstreept het belang van in Canada gevestigde mondiale energieproductie om de transitie naar schone energie te versnellen door energie te produceren op basis van hernieuwbare bronnen; is ingenomen met de groei van de handel in milieugoederen met 27 % sinds het begin van de voorlopige toepassing; merkt echter op dat Canada elementen van Europese wetgevings- en niet-wetgevingsinitiatieven met betrekking tot de Europese Green Deal als technische handelsbelemmeringen heeft beschouwd; verzoekt de partijen op zoek te gaan naar synergieën bij de uitvoering van het mechanisme voor koolstofgrenscorrectie (CBAM) en andere initiatieven in de EU en samen de werkzaamheden te ondersteunen om gezamenlijke of vergelijkbare koolstofemissiemethoden te ontwikkelen op internationaal niveau; 28. is ingenomen met de lancering van het digitale partnerschap tussen de EU en Canada als belangrijke factor om de groene en de digitale transitie mogelijk te maken; verzoekt beide partijen om hun samenwerking in het kader van de uitvoering van de CETA te versterken wat kwesties van strategisch wederzijds belang betreft, zoals artificiële intelligentie, cyberbeveiliging en de strijd tegen desinformatie; 29. is ingenomen met de actieve betrokkenheid bij en de monitoring van de uitvoering van de CETA door de interne adviesgroepen en het Forum voor het maatschappelijk middenveld, dat honderden vertegenwoordigers uit de hele EU en Canada bijeenbrengt, waaronder bedrijven, milieu- en arbeidsorganisaties, het maatschappelijk middenveld, de academische wereld en vertegenwoordigers van inheemse volkeren uit Canada, en actief bijdraagt aan de werkzaamheden van met name het Comité voor handel en duurzame ontwikkeling door middel van hun gezamenlijke verklaringen; dringt er bij de Commissie en de Raad inzake handel en duurzame ontwikkeling op aan om gevolg te geven aan hun voorstellen; benadrukt dat het mandaat van de interne adviesgroepen ook erin moet bestaan de duurzaamheidseffecten van de gehele overeenkomst te bekijken; onderstreept hoe waardevol het kan zijn in hun werkzaamheden overwegingen over de gevolgen van het hoofdstuk over investeringsbescherming voor duurzaamheid en mensenrechten op te nemen; 30. roept beide partijen op te zorgen voor een betere integratie van consumenten en kleinschalige landbouwers in de interne adviesgroepen in het kader van de vernieuwing van deze groepen; 31. dringt aan op de concrete uitvoering van de specifieke toezeggingen in verband met de bepalingen op het gebied van handel en duurzame ontwikkeling, die integraal deel uitmaken van de CETA en van essentieel belang zijn voor de verwezenlijking van de gestelde doelen, met inbegrip van de vroegtijdige evaluatie op het gebied van handel en duurzame ontwikkeling die is toegezegd in het gezamenlijk uitleggingsinstrument maar nog op zich laat wachten; neemt kennis van het feit dat de Commissie in 2024 samen met onafhankelijke deskundigen een ex-postevaluatie van de CETA zal uitvoeren, met inbegrip van het hoofdstuk over handel en duurzame ontwikkeling, wat de gelegenheid zal bieden dit hoofdstuk te toetsen aan de nieuwe aanpak van de Commissie van juni 2022 en te overwegen rekening te houden met concrete voorstellen die Canada in 2020 heeft gedaan om sommige bepalingen van dit hoofdstuk een meer bindende draagwijdte te geven; wijst erop dat het Gemengd Comité een bindend besluit kan nemen tot vaststelling van stappenplannen voor de uitvoering om de samenwerking te versterken op gebieden waarvoor in de ex-postevaluatie tekortkomingen worden vastgesteld, en verwacht dat het dit ook daadwerkelijk doet; is van mening dat inspanningen met het oog op een betere uitvoering van het hoofdstuk over handel en duurzame ontwikkeling of de evaluatie daarvan moeten worden voorafgegaan door een zinvolle raadpleging van alle belanghebbenden; 32. merkt op dat het Verenigd Koninkrijk na de voorlopige toepassing van de CETA uit de Europese Unie is gestapt; merkt op dat het Verenigd Koninkrijk en Canada een reeks bilaterale handelsregelingen hebben getroffen om daar rekening mee te houden, ook met betrekking tot het gebruik en de cumulatie van tariefcontingenten; merkt op dat sommige van deze regelingen na 2024 komen te vervallen, wat geringe verstoringen van gevestigde toeleveringsketens met zich mee kan brengen; verzoekt de Commissie na te gaan of het mogelijk is nieuwe regelingen te treffen wanneer die verstoringen negatieve gevolgen kunnen hebben voor marktdeelnemers uit de Unie; 33. verzoekt de partijen de CETA, zodra deze is geratificeerd, aan de hand van de evaluatieclausule te herzien om een geschikt en doeltreffend geschillenbeslechtingsmechanisme voor handel en duurzame ontwikkeling in te voeren en tevens te overwegen, naast verschillende andere handhavingsmethoden, als afschrikkende maatregel sancties op te leggen die in laatste instantie kunnen worden gebruikt in geval van ernstige schendingen; benadrukt dat het wil overwegen de lopende samenwerking op het gebied van handel en gender bij deze herziening te institutionaliseren; wijst erop dat bij deze herziening moet worden overwogen specifieke krachtige bepalingen inzake de rechten van inheemse volkeren in te voeren, waaronder Verdrag nr. 169 van de Internationale Arbeidsorganisatie en de Verklaring van de Verenigde Naties inzake de rechten van inheemse volkeren; 34. dringt er bij België, Bulgarije, Cyprus, Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Ierland, Italië, Polen en Slovenië op aan de CETA spoedig te ratificeren, aangezien dit ook van essentieel belang zal zijn om de overeenkomst te actualiseren, en benadrukt nogmaals dat het belangrijk is de CETA volledig toe te passen, met inbegrip van de bepalingen inzake investeringsbescherming; 35. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de regering en het parlement van Canada. Het Europees Parlement, – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 15 mei 2019 getiteld “De EU en Centraal-Azië: nieuwe kansen voor een sterker partnerschap” (JOIN(2019)0009), – gezien de conclusies van de Raad van 17 juni 2019 over de nieuwe strategie van de EU voor Centraal-Azië, – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 19 september 2018 getiteld “Versterken van de banden tussen Europa en Azië – Bouwstenen voor een EU-strategie” (JOIN(2018)0031), – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 1 december 2021 getiteld “De Global Gateway” (JOIN(2021)0030), – gezien de resultaten van de 18e bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken van de EU en Centraal-Azië op 17 november 2022 in Samarkand, die gericht was op het vinden van oplossingen voor gemeenschappelijke uitdagingen, – gezien het gezamenlijk perscommuniqué van de staatshoofden van Centraal-Azië en de voorzitter van de Europese Raad, afgegeven na de tweede regionale bijeenkomst op hoog niveau in Cholpon-Ata op 2 juni 2023, – gezien de Versterkte Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en de Republiek Kazachstan, anderzijds (1) , – gezien de Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst waarbij een partnerschap tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Kirgizstan, anderzijds (2) , – gezien het voorstel van de Commissie van 13 juni 2022 voor een besluit van de Raad betreffende de sluiting namens de Europese Unie van de versterkte partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie, enerzijds, en de Kirgizische Republiek, anderzijds ( COM(2022)0277 ), – gezien de Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst waarbij een partnerschap tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Tadzjikistan, anderzijds (3) , – gezien de Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst waarbij een partnerschap tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Oezbekistan, anderzijds (4) , – gezien de resultaten van de op 18 november 2022 gehouden conferentie over connectiviteit tussen de EU en Centraal-Azië, het op 18 en 19 mei 2023 gehouden tweede economisch forum EU-Centraal-Azië, het op 10 maart 2023 gehouden vierde forum van het maatschappelijk middenveld EU-Centraal-Azië, en de op 23 en 24 februari 2023 gehouden zevende conferentie op hoog niveau EU-Centraal-Azië over milieu en watervoorraden, – gezien de door de EU gefinancierde, op 30 juni 2023 gepubliceerde studie “Sustainable transport connections between Europe and Central Asia” van de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling, – gezien het op 7 november 2022 ondertekende memorandum van overeenstemming tussen de EU en Kazachstan over een strategisch partnerschap op het gebied van grondstoffen, batterijen en hernieuwbare waterstof, – gezien de resultaten van de mensenrechtendialogen met de Centraal-Aziatische staten, – gezien de gezamenlijke routekaart voor de intensivering van de betrekkingen tussen de EU en Centraal-Azië, die op 23 oktober 2023 is goedgekeurd tijdens de 19e ministeriële bijeenkomst EU-Centraal-Azië, – gezien de gezamenlijke verklaring van de staatshoofden van Centraal-Azië en de Duitse bondskanselier na hun top van 29 september 2023 in Berlijn, – gezien zijn eerdere resoluties over Kazachstan, Kirgizië, Tadzjikistan, Turkmenistan en Oezbekistan, – gezien het EU‑genderactieplan III 2021-2025, – gezien zijn resolutie van 23 oktober 2020 over gendergelijkheid in het buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU (5) , – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken ( A9-0407/2023 ), A. overwegende dat de regio sinds de vaststelling van de EU-strategie voor Centraal-Azië in 2019 is getroffen door aanzienlijke externe factoren, zoals de illegale aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne, de machtsovername door de Taliban in Afghanistan en het steeds assertievere buitenlandse beleid van China, alsook door interne instabiliteit, met name de gewelddadige onlusten in Kazachstan in januari 2022, het gewelddadige optreden na protesten van de Pamiri in de autonome provincie Gorno-Badachsjan in Tadzjikistan in november 2021 en mei 2022 en in de Republiek Karakalpakstan, Oezbekistan in juli 2022, en herhaalde botsingen aan de grens tussen Kirgizië en Tadzjikistan; B. overwegende dat Centraal-Azië voor de EU een regio van strategisch belang is op het gebied van veiligheid, connectiviteit, energie- en grondstoffendiversificatie, conflictoplossing en de verdediging van de multilaterale, op regels gebaseerde internationale orde, die onder druk is komen te staan door de Russische aanval op onze waarden, de verergering van de mondiale voedselcrisis, agressie en wreedheden, de verspreiding van desinformatie, de inzet van corruptie als wapen en inmenging in verkiezingen; C. overwegende dat geen enkele Centraal-Aziatische staat de Russische invasie van Oekraïne steunt en zij evenmin de door Rusland geannexeerde Oekraïense regio’s als onderdeel van de Russische Federatie erkennen; D. overwegende dat de speciale gezant van de EU voor sancties de landen in de regio op 28 maart 2023 heeft opgeroepen om Moskou niet te ondersteunen in zijn pogingen om de sancties te omzeilen die aan Rusland zijn opgelegd naar aanleiding van de aanvalsoorlog tegen Oekraïne; E. overwegende dat Russische functionarissen en propagandisten agressieve retoriek blijven gebruiken tegen sommige Centraal-Aziatische landen, in het bijzonder tegen Kazachstan, door de territoriale integriteit en nationale identiteit van het land in twijfel te trekken; F. overwegende dat door omstandigheden zoals het isolement van Rusland als gevolg van de aanvalsoorlog tegen Oekraïne, de versterking van de handelsroutes via Centraal-Azië die Rusland omzeilen, de geplande uitbreiding van de EU in Oost-Europa, en de groeiende invloed van China in de regio, de EU-strategie voor Centraal-Azië volledig opnieuw moet worden bekeken, en een actievere aanwezigheid van de democratische EU in de regio nodig is als alternatief voor gevestigde autocratische actoren; G. overwegende dat er behoefte is aan verbindingen tussen Europa en Azië waarbij het Russische grondgebied niet wordt doorkruist; overwegende dat de EU er een groot belang bij heeft efficiënte handels- en energiecorridors in te stellen tussen Europa en Azië, zoals blijkt uit de conferentie over de connectiviteit tussen de EU en Centraal-Azië die op 18 november 2022 in Samarkand is gehouden; H. overwegende dat alle vijf de Centraal-Aziatische landen de Overeenkomst van Parijs hebben geratificeerd; overwegende dat zij bijzonder kwetsbaar zijn voor de gevolgen van de klimaatverandering; overwegende dat roekeloos waterbeheer en vervuiling van grote rivieren voor de irrigatie van katoenvelden hebben geleid tot een ondoeltreffend gebruik en exploitatie van de watervoorraden in de regio; overwegende dat gletsjers in Centraal-Azië in sneltempo blijven krimpen, waardoor ze een van de zwaarste watercrises op aarde verergeren en de kwetsbare bevolking in het gebied blootstellen aan dramatische gezondheids-, ecologische en sociale problemen; overwegende dat veelvuldige conflicten over water en politieke instabiliteit een gemeenschappelijke planning en een doeltreffende toewijzing van grensoverschrijdende rivieren in de weg staan; overwegende dat de geopolitieke verschuivingen in de ruimere regio kansen bieden voor zinvollere regionale samenwerking; overwegende dat is gebleken dat dergelijke regionale samenwerking een grote impact heeft op het gebied van waterdiplomatie en het oplossen van grensgeschillen, en nog van crucialer belang zal zijn bij het aanpakken van de toenemende grensoverschrijdende dreigingen die uitgaan van de klimaatverandering; I. overwegende dat versterkte partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten (EPCA’s) een nieuwe generatie overeenkomsten zijn die de hoeksteen vormen van de samenwerking van de EU met Centraal-Azië; overwegende dat Kazachstan in 2015 de eerste Centraal-Aziatische staat was die een EPCA heeft ondertekend; overwegende dat deze EPCA op 1 maart 2020 in werking is getreden, na ratificatie door alle lidstaten, en dat zij periodiek moet worden geëvalueerd; overwegende dat de onderhandelingen over de EPCA tussen de EU en Kirgizië werden afgerond op 6 juli 2019, maar dat de overeenkomst nog steeds niet werd ondertekend wegens een juridisch geschil tussen de Raad en de Commissie; overwegende dat de onderhandelingen over een EPCA tussen de EU en Oezbekistan werden afgerond op 6 juli 2022; overwegende dat begin 2023 onderhandelingen werden opgestart over een EPCA tussen de EU en Tadzjikistan; overwegende dat er in 1998 een partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst (PCA) met Turkmenistan werd ondertekend, maar dat het Parlement nog niet heeft ingestemd met ratificatie van de overeenkomst omdat er grote bezorgdheid bestaat over de benchmarks op korte termijn wat de vooruitgang van Turkmenistan op het gebied van mensenrechten en fundamentele vrijheden betreft; J. overwegende dat de eerste bijeenkomst van de leiders van de EU en Centraal-Azië plaatsvond in Astana op 27 oktober 2022, gevolgd door een tweede bijeenkomst in Cholpon-Ata op 2 juni 2023; overwegende dat er in 2024 opnieuw een top van de leiders is gepland; overwegende dat deze bijeenkomsten een verdere institutionalisering van de betrekkingen tussen de EU en Centraal-Azië inhouden en een aanvulling vormen op de activiteiten van bestaande regionale dialogen en platforms; K. overwegende dat de eerste C5+1-top tussen Centraal-Aziatische leiders en de president van de Verenigde Staten op 19 september 2023 in New York werd gehouden; overwegende dat op 29 september 2023 de top C5+Duitsland heeft plaatsgevonden in Berlijn; L. overwegende dat alle vijf de Centraal-Aziatische staten lage en dalende scores voor democratie krijgen en als “niet vrij” worden geclassificeerd in het verslag van Freedom House van 2023 over vrijheid in de wereld; overwegende dat de wereldindex voor persvrijheid 2023 een duidelijke verslechtering van de situatie op het gebied van persvrijheid in Centraal-Azië heeft gemeld en dat de gemiddelde score voor Centraal-Azië in de corruptieperceptie-index 2022 ruim onder het mondiale gemiddelde lag; overwegende dat Verslaggevers zonder Grenzen heeft gewezen op tal van gevallen waarbij Centraal-Aziatische autoriteiten hun media onder druk zetten om de Russische invasie van Oekraïne op “neutrale” wijze te verslaan of zelfs volledig te negeren; M. overwegende dat de Commissie buitenlandse zaken van het Parlement Tadzjikistan en Oezbekistan heeft bezocht van 21 t/m 25 februari 2022, en Kazachstan en Kirgizië van 21 t/m 25 augustus 2023; overwegende dat zijn delegatie in de parlementaire samenwerkingscommissies EU-Kazachstan, EU-Kirgizië, EU-Oezbekistan en EU-Tadzjikistan en voor de betrekkingen met Turkmenistan en Mongolië regelmatige interparlementaire betrekkingen onderhoudt met de Centraal-Aziatische landen; N. overwegende dat in Centraal-Azië gegronde vrees bestaat voor radicalisering, toenemend extremisme en terroristische dreiging, gezien het zeer grote aantal voormalige Da’esh-strijders dat terugkeert naar de regio en de zorgelijke veiligheidssituatie in Afghanistan; O. overwegende dat vrouwen en meisjes in Centraal-Azië nog steeds zeer kwetsbaar zijn voor misbruik, vooral omdat er sprake is van een hoog niveau van aanvaarding van geweld tegen vrouwen, en weinig bewustzijn over genderstereotypen; P. overwegende dat kinderhuwelijken nog steeds vaak voorkomen in Centraal-Azië, met name in Kirgizië en Tadzjikistan, waar een op acht meisjes huwt vóór de leeftijd van 18 jaar; Samenwerking van de EU met Centraal-Azië 1. benadrukt dat de EU en Centraal-Azië te maken hebben met ingrijpende mondiale en regionale geopolitieke verschuivingen en uitdagingen, die hen een aanzienlijke impuls geven om te werken aan een langdurige, gestructureerde en wederzijds voordelige samenwerking in aangelegenheden van gemeenschappelijk belang; moedigt de EU aan om, gezien het geostrategische belang van de regio, intensiever samen te werken met Centraal-Azië en een strategische associatie met deze landen te stimuleren door de samenwerking op politiek en economisch vlak te verruimen; is ingenomen met de toegenomen contacten op hoog niveau tussen de EU en Centraal-Azië, met name de bijeenkomsten tussen de Centraal-Aziatische staatshoofden en de voorzitter van de Europese Raad, en de inzet van de speciale vertegenwoordiger van de EU voor Centraal-Azië; dringt aan op concrete acties als follow-up van al deze bijeenkomsten en verklaringen op hoog niveau; is in dit verband ingenomen met het feit dat de eerste top EU-Centraal-Azië gepland staat voor 2024, alsook met de goedkeuring van de gezamenlijke routekaart voor de intensivering van de betrekkingen tussen de EU en Centraal-Azië, die dient als strategische blauwdruk om de dialoog en samenwerking op specifieke gebieden te bevorderen, waaronder het opbouwen van culturele, sociale en economische veerkracht; moedigt de EU aan zich te blijven inzetten voor politieke en economische hervormingen die de rechtsstaat, de democratie, goed bestuur en de eerbiediging van de mensenrechten versterken; merkt op dat het Parlement bereid is de parlementaire samenwerking met Centraal-Azië te bevorderen; 2. wijst erop dat de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne en zijn toegenomen nationalistisch discours de positie van Rusland in de regio hebben verzwakt en Centraal-Azië hebben aangemoedigd om samen te werken met andere actoren, en dat deze actoren hun samenwerking met Centraal-Azië hebben geïntensiveerd; neemt tevens kennis van de Chinese betrokkenheid in de regio; benadrukt dat de EU nu de mogelijkheid heeft om haar banden met Centraal-Azië aan te halen en een prominentere rol te spelen in de regio; benadrukt dat de EU deze situatie moet aangrijpen om wederzijds voordelige samenwerking te bevorderen en Centraal-Azië een partnerschap aan te bieden dat kan uitgroeien tot een speciaal spoor in een bredere strategie ten aanzien van de oostelijke buurlanden van de EU; is van mening dat een versterking van deze samenwerking ook zal helpen om de invloed van Rusland in de regio af te zwakken; 3. wijst op het belang van trans-Atlantische samenwerking inzake Centraal-Azië, en verzoekt de EU het initiatief te nemen om samen met de Verenigde Staten een gemeenschappelijke strategie voor Centraal-Azië uit te werken, waarin samenwerking op het gebied van bevordering van democratie, investeringen en handel, economie en regionale veiligheid aan bod moeten komen; 4. herhaalt dat de EU zich zal blijven inzetten om samen met de Centraal-Aziatische landen te werken aan vrede, veiligheid, stabiliteit, welvaart en duurzame ontwikkeling met volledige inachtneming van het internationaal recht, alsook van de beginselen inzake eerbiediging van de onafhankelijkheid, soevereiniteit en territoriale integriteit van alle landen, het niet-gebruiken van geweld of de dreiging van geweld, en de vreedzame beslechting van internationale geschillen; 5. verwerpt alle pogingen om de internationale erkenning van de separatistische entiteit in bezet Cyprus op welke manier dan ook te bevorderen of te ondersteunen, in het bijzonder met betrekking tot de vermeende aanvaarding ervan als waarnemer in de Organisatie van Turkse Staten; spoort de betrokken Centraal-Aziatische staten aan om de beginselen inzake soevereiniteit en territoriale integriteit van alle staten effectief te eerbiedigen en de gewijzigde statuten van de Organisatie van Turkse Staten, die uitvoering zouden geven aan de beslissing om deze separatistische entiteit de status van waarnemer toe te kennen, niet te ratificeren; 6. wijst erop dat de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne en de gevolgen daarvan zowel uitdagingen als kansen inhouden voor de Centraal-Aziatische staten, die van oudsher nauwe betrekkingen met Rusland onderhouden; benadrukt dat de EU belang heeft bij het aanhalen van de economische en politieke banden met de landen in Centraal-Azië, mede om de omzeiling van sancties tegen Rusland en Belarus tot een minimum te beperken; wijst op het belang van blijvende nauwe uitwisseling over sancties en verzoekt de autoriteiten van de Centraal-Aziatische staten, met name Kazachstan, Kirgizië en Oezbekistan, nauw samen te werken met de EU, in het bijzonder de EU-gezant voor sancties, teneinde hun inspanningen ter voorkoming van het omzeilen van sancties op te voeren; veroordeelt de procedure waarbij Centraal-Aziatische migranten en burgers door Rusland worden geworven om te vechten in Oekraïne, en ondersteunt maatregelen om dit een halt toe te roepen; neemt nota van de individuele inspanningen van de Centraal-Aziatische staten om ervoor te zorgen dat hun grondgebied niet wordt gebruikt om de EU-sancties te omzeilen, en is ingenomen met de administratieve maatregelen en het politieke engagement op hoog niveau van Kazachstan in dit verband; verzoekt de EU om een gedifferentieerde benadering te hanteren in de strategie voor Centraal-Azië, waarin wordt beoordeeld in hoeverre met de EU wordt samengewerkt met betrekking tot het sanctiebeleid tegen Rusland; wijst op de rol die de lidstaten zelf spelen om ervoor te zorgen dat exportgoederen waarvan het waarschijnlijk is dat ze Rusland toch bereiken via Centraal-Azië aan de passende preventieve controles worden onderworpen; 7. is van mening dat een herziening van de EU-strategie voor Centraal-Azië noodzakelijk is om deze te actualiseren in het licht van de geopolitieke gebeurtenissen van de afgelopen jaren; wijst nogmaals op de sleutelrol van versterkte partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten als kader voor samenwerking met de Centraal-Aziatische staten; stelt met bezorgdheid vast dat de versterkte partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst met Kirgizië, waarover de onderhandelingen in 2019 zijn afgerond, nog steeds niet ondertekend is; verzoekt de Raad en de Commissie snel vooruitgang te boeken bij de lopende onderhandelingen voor een EPCA met Tadzjikistan, de openstaande kwesties op te lossen en de versterkte partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten met Kirgizië en Oezbekistan onverwijld te ondertekenen, zodat het Parlement zijn prerogatieven met betrekking tot de ratificatie van deze overeenkomsten kan uitoefenen; benadrukt dat het niet ondertekenen van dergelijke overeenkomsten na afloop van de onderhandelingen de geloofwaardigheid van de EU als mondiale speler ondermijnt; 8. merkt op dat in de EPCA’s met de Centraal-Aziatische landen die tot nog toe zijn onderhandeld sterk de nadruk wordt gelegd op eerbiediging van de democratische beginselen, mensenrechten en de rechtsstaat; wijst op het belang van het mainstreamen van mensenrechten, democratische waarden, gendergelijkheid, vrije media en de groene transitie in alle interacties met de Centraal-Aziatische regeringen; Regionale samenwerking 9. wijst op het grote potentieel van wederzijds voordelige samenwerking op het gebied van duurzame ontwikkeling, connectiviteit, energie, kritieke grondstoffen en veiligheid, waarbij Centraal-Azië een belangrijke regio is voor de connectiviteit tussen oost en west; herinnert in dit verband aan de belangrijke geopolitieke gevolgen van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne, die een nieuwe impuls heeft gegeven aan de zogenaamde Middle Corridor, niet alleen als een regionale economische zone, maar ook als alternatieve en duurzame route tussen Azië en Europa, waarbij Russisch grondgebied wordt vermeden; herinnert eraan dat de Nieuwe Euraziatische Landbrug via het gesanctioneerde Russische en Belarussische grondgebied loopt; wijst erop dat het van belang is om regionale integratie langs de Middle Corridor te bevorderen en merkt op dat de knelpunten die in de studie van de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling zijn vastgesteld, moeten worden weggewerkt om de hoognodige financiering voor infrastructuurprojecten in het kader van de Global Gateway aan te trekken; verzoekt de Commissie te onderzoeken in hoeverre het mogelijk is steun van de Europese Investeringsbank te verlenen voor investeringen in infrastructuurontwikkeling in Centraal-Aziatische staten, voornamelijk in de Middle Corridor; 10. is van mening dat het EU-beleid ten aanzien van Centraal-Azië op het gebied van energie, connectiviteit en grondstoffendiversificatie moet worden geïnspireerd door de Europese Green Deal en gebaseerd moet zijn op wederzijds voordelige strategische partnerschappen, waarbij rekening wordt gehouden met de specifieke kenmerken van elk van de Centraal-Aziatische staten, hun toegang tot moderne technologieën en kwaliteitsvolle banen wordt gegarandeerd en tegelijkertijd de veilige en concurrerende toegang van de EU tot grondstoffen en energie wordt gewaarborgd; maakt zich in dit verband zorgen over de afhankelijkheid van Rusland als gevolg van de ondertekening van het aardgasakkoord tussen Gazprom en Oezbekistan via Kazachstan; 11. erkent de cruciale rol van de EU bij de financiering van de sectorale hervormingen in Centraal-Azië, de verbetering van de energie-efficiëntie en de vermindering van de uitstoot van broeikasgassen; is ingenomen met de lancering van het project voor duurzame energieconnectiviteit in Centraal-Azië (SECCA) in 2022 en kijkt uit naar de positieve gevolgen ervan voor de versterking van het nationale beleid voor de transitie naar een duurzaam energiesysteem, en de toename van investeringen, capaciteit en bewustzijn met betrekking tot hernieuwbare energie en energie-efficiëntie in de regio; 12. wijst op het belang van een positief investeringsklimaat voor de economische ontwikkeling van Centraal-Azië en voor de handel en samenwerking tussen de EU en Centraal-Azië; benadrukt dat een positief investeringsklimaat dat leidt tot het creëren van hoogwaardige arbeidsplaatsen met passende salarissen en fatsoenlijke arbeidsomstandigheden afhankelijk is van stabiele democratische instellingen, de eerbiediging van de mensenrechten en de rechtsstaat, evenals de capaciteit van bedrijven en het maatschappelijk middenveld om passende zorgvuldigheid toe te passen; 13. wijst op de reeds lang bestaande aanpak van de Centraal-Aziatische staten, met uitzondering van Tadzjikistan, om betrekkingen te onderhouden met Afghanistan en hun evoluerende pragmatische betrekkingen met de Taliban, die zij echter niet erkennen, sinds de machtsovername in 2021; benadrukt dat landen in de regio, in het bijzonder Pakistanen en China, maar ook de Centraal-Aziatische staten een sleutelrol spelen bij het waarborgen van de stabiliteit in Afghanistan door middel van humanitaire hulp, elektriciteit, handelsmogelijkheden en gezamenlijke connectiviteitsprojecten; moedigt de speciale gezant van de EU voor Afghanistan aan nauw te blijven samenwerken met de tegenhangers in de Centraal-Aziatische staten in het kader van de dialoog tussen de EU en Centraal-Azië over Afghanistan; erkent dat Centraal-Azië een cruciaal gebied is om religieus extremisme, terrorisme en netwerken voor drugshandel in te dammen en te maken heeft met toegenomen migratiedruk als gevolg van de aanhoudende humanitaire crisis in Afghanistan; uit nogmaals zijn verontwaardiging over het feit dat de Taliban vrouwen als minder dan tweederangsburgers behandelen, en verzoekt de Europese Dienst voor extern optreden en de speciale gezant van de EU voor Afghanistan samen te werken met Turkmenistan, Oezbekistan en Tadzjikistan om vrouwen die Afghanistan trachten te ontvluchten te ondersteunen; 14. wijst op de rol van de EU als belangrijke donor van hulp aan de regio; wijst op het belang van een collectieve aanpak als Team Europa, aangezien dit het mogelijk maakt synergieën tot stand te brengen en de impact van de genomen maatregelen te maximaliseren en de voordelen van multilaterale samenwerking onder de aandacht te brengen, en aangezien zo de beste instrumenten en partners worden samengebracht, zoals maatschappelijke organisaties, mensenrechtenverdedigers, onafhankelijke media, deskundigen en de overheids- en privésector, om de beoogde effecten te verwezenlijken; benadrukt dat de bijstand en investeringen van de EU zichtbaar moeten worden gemaakt en dringt erop aan dat de bijstand en begrotingssteun van de EU aan de Centraal-Aziatische staten worden gekoppeld aan concrete benchmarks voor vooruitgang op het gebied van democratische hervormingen, bescherming van de mensenrechten, de rechtsstaat en duurzame ontwikkeling; wijst op het belang van gecoördineerde samenwerking met andere partners en internationale organisaties om synergieën mogelijk te maken en dubbel werk te vermijden; 15. wijst erop dat de klimaatverandering, een groeiende bevolking en economische behoeften de watervoorraden in Centraal-Azië steeds meer onder druk zetten; benadrukt dat stroomopwaarts en stroomafwaarts gelegen landen op dit gebied nauwer regionaal moeten samenwerken om conflicten over de distributie en het gebruik van watervoorraden te voorkomen; is ingenomen met het bestaan van regionale platforms, zoals het Internationaal Fonds voor de redding van het Aralmeer, die dialoog en samenwerking tussen Centraal-Aziatische staten aanmoedigen; herinnert eraan dat de milieudialoog tussen de EU en Centraal-Azië is ingesteld om de stabilisering van het Aralmeer te ondersteunen en een beter beheer van de watervoorraden te bevorderen; roept op om de Overeenkomst van Parijs inzake klimaatverandering uit te voeren en is bereid deskundigheid te verstrekken en samen te werken om dit tot een goed einde te brengen; 16. benadrukt dat het oplossen van conflicten, met inbegrip van conflicten over waterdistributie, in overeenstemming met het internationaal recht en betrekkingen van goed nabuurschap, en het koste wat het kost vermijden van het gebruik of de dreiging van geweld van cruciaal belang zijn voor de verwezenlijking van zowel de regionale stabiliteit op lange termijn als de duurzameontwikkelingsdoelstellingen; benadrukt dat het belangrijk is betwiste grensgebieden tussen Tadzjikistan en Kirgizië te begrenzen en af te bakenen om verdere militaire confrontaties tussen beide landen te voorkomen, en is ingenomen met de stappen die door beide partijen in dit verband werden gezet; herhaalt het aanbod van de EU om een vreedzame oplossing van het conflict te ondersteunen door middel van technische bijstand en vertrouwenwekkende maatregelen; is ingenomen met het feit dat in januari 2023 een oplossing werd gevonden voor de kwestie van de grensafbakening tussen Kirgizië en Oezbekistan; herhaalt dat de EU zich inzet voor de non-proliferatie van massavernietigingswapens in de regio; Democratie en mensenrechten 17. benadrukt dat de eerbiediging van de mensenrechten en de naleving van internationale verplichtingen belangrijk zijn voor de betrekkingen van de EU met Centraal-Azië; dringt er bij de Centraal-Aziatische staten op aan hun verplichtingen op het gebied van democratie en mensenrechten na te komen en merkt op dat dit ook in overeenstemming is met de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten en het stelsel van algemene preferenties plus; wijst op het belang van regelmatige mensenrechtendialogen met de Centraal-Aziatische staten, aangezien deze dialogen een instrument zijn om de eerbiediging van de mensenrechten, de fundamentele vrijheden en politiek pluralisme te bevorderen en een forum zijn om punten van zorg aan de orde te stellen; verzoekt de EU-delegaties en de vertegenwoordigingen van de lidstaten in Centraal-Azië een actieve rol te blijven spelen bij het monitoren van de situatie ter plaatse, samen te werken met mensenrechtenverdedigers en te reageren op mensenrechtenschendingen en politiek gemotiveerde vervolging, onder meer door rechtszaken bij te wonen en politieke gevangenen te bezoeken; moedigt samenwerking met de verdragsorganen van de VN en speciale procedures aan, evenals in multilaterale mensenrechtenfora zoals de VN-Mensenrechtenraad; 18. is bezorgd over het gebrek aan verantwoordingsplicht voor ernstige, grootschalige mensenrechtenschendingen, onder meer het gebruik van harde maatregelen door de autoriteiten om een einde te maken aan massaprotesten en de daaropvolgende onrust tijdens de zogenaamde gebeurtenissen van “bloedige januari” in Kazachstan, in de autonome regio Gorno-Badachsjan (GBAO) in Tadzjikistan en in de Republiek Karakalpakstan in Oezbekistan; verzoekt de autoriteiten van de vijf Centraal-Aziatische staten doeltreffende maatregelen te nemen om onafhankelijke en diepgaande onderzoeken op te starten voor alle beschuldigingen van foltering en mishandeling, en andere ernstige mensenrechtenschendingen, en dringt erop aan het gebruik van buitensporig geweld en foltering door politie en veiligheidstroepen te voorkomen; verzoekt de regeringen van de Centraal-Aziatische landen justitiële hervormingen door te voeren teneinde een grotere onafhankelijkheid en transparantie te kunnen waarborgen; 19. wijst op de fundamentele democratische tekortkomingen in Centraal-Azië met betrekking tot democratisch bestuur, de rechtsstaat en de bescherming van de mensenrechten, tekortkomingen die nog steeds bestaan en onlangs in verschillende opzichten zijn verergerd; benadrukt dat verkiezingsprocessen transparanter, opener en eerlijker moeten worden gemaakt voor alle politieke actoren; wijst op de belangrijke rol die het maatschappelijk middenveld kan spelen bij het ondersteunen en bevorderen van democratische hervormingen, goed bestuur en de bescherming van de mensenrechten in Centraal-Azië; betreurt de restrictieve aanpak van wetgevingsinitiatieven met betrekking tot niet-gouvernementele organisaties en de media, die de ruimte voor activiteiten van het maatschappelijk middenveld beperken; roept de Centraal-Aziatische landen op zinvolle stappen te ondernemen om deze tekortkomingen aan te pakken, de relevante verdragen van de Internationale Arbeidsorganisatie uit te voeren en ervoor te zorgen dat zij hun internationale verplichtingen inzake democratisch bestuur en bescherming van de mensenrechten nakomen, en wijst erop dat zij zich hiertoe hebben verbonden in het kader van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten met de EU, de onderhandelde versterkte partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten en het stelsel van algemene preferenties plus van de EU; merkt op dat de Centraal-Aziatische staten een jonge en dynamische bevolking hebben die de kans moet krijgen om op zinvolle wijze te worden betrokken bij de vormgeving van de toekomst van hun land; is ingenomen met de activiteiten van het forum van het maatschappelijk middenveld EU-Centraal-Azië en verzoekt de EU haar steun aan het maatschappelijk middenveld te vergroten; 20. merkt op dat Centraal-Azië beter bestand moet worden gemaakt tegen desinformatie door onafhankelijke media en inhoud in lokale talen te bevorderen, de mediageletterdheid te vergroten en gerichte cursussen voor lokale journalisten te organiseren; wijst erop dat de onafhankelijkheid en pluriformiteit van de media en vrijheid van meningsuiting in Centraal-Azië moet worden versterkt in overeenstemming met de hoogste democratische normen; roept op om de transparantie over de eigendom en financiering van de media te vergroten, met het oog op meer onafhankelijkheid en pluriformiteit van de media; betreurt het feit dat Centraal-Aziatische autoriteiten de strijd tegen desinformatie hebben uitgebuit om de rechtmatige uitoefening van de vrijheid van meningsuiting te beperken, onder meer door wie corruptie, onrechtvaardigheid en misbruik door de regering aanklaagt te beschuldigen van de vermeende verspreiding van “foutieve” informatie, het zaaien van “tweedracht” en het bevorderen van “extremisme”; is bezorgd over het toenemende aantal arrestaties van journalisten en bloggers en over bedreigingen om onafhankelijke mediakanalen te sluiten; benadrukt dat de eerbiediging van de rechten van journalisten, onafhankelijke bloggers, mensenrechtenverdedigers, burger- en milieuactivisten moet worden gewaarborgd en dat zij moeten worden beschermd tegen intimidatie, druk en bedreigingen, dat alle aanvallen op hen moeten worden onderzocht, en dat al wie onterecht is aangehouden of in hechtenis is genomen onmiddellijk en onvoorwaardelijk moet worden vrijgelaten; veroordeelt het aantal recente regeringsinitiatieven in Tadzjikistan en Kirgizië om onafhankelijke mediadiensten te sluiten en de toegang tot hun websites te blokkeren, evenals de wetsontwerpen inzake media die momenteel worden behandeld in Kirgizië en Kazachstan en die de controle van de staat op media-activiteiten dreigen te vergroten; 21. roept de Centraal-Aziatische autoriteiten op om alle politieke gevangenen vrij te laten; roept met name de autoriteiten van Kazachstan op om Aigerim Tleuzhan, Marat Zhylanbayev, Bekizhan Mendygaziyev, Timur Danebayev en Kairat Klyshev vrij te laten; roept de autoriteiten van Kirgizië op om Azimbek Beknazarov, Aibek Buzurmankulov, Aidanbek Akmatov, Temir Makhmudov en Marat Bayazov vrij te laten; roept de autoriteiten van Oezbekistan op om Dauletmurat Tazhimuratov, Allabai Tokymbetov, Nurlan Naiypov, Amirbek Adilbekov vrij te laten; roept de autoriteiten van Tadzjikistan op om Faromuz Irgashov, Ulfatkhonim Mamadshoeva, Khursand Mamadshoev en Khushruz Djumaev vrij te laten; en roept de autoriteiten van Turkmenistan op om Omruzak Omarkuliev, Murat Dushemov, Murat Ovezov, Mansur Mingelov en Nurgeldy Khalykov vrij te laten; 22. is bezorgd over het feit dat, hoewel gendergelijkheid in alle landen wettelijk beschermd zou zijn, gendergerelateerd geweld, huiselijk geweld, kinderhuwelijken, discriminatie en intimidatie van etnische en religieuze minderheden en lhbtiq‑personen nog steeds wijdverbreid zijn in Centraal-Azië; dringt er bij de Centraal-Aziatische regeringen op aan deze mensenrechtenschendingen te voorkomen door middel van passende wetten, voorlichtingscampagnes en maatregelen, onder meer door het bewustzijn en de kwalificaties van overheidsambtenaren, met name politieagenten, te vergroten, de capaciteit van maatschappelijke organisaties te versterken om wetswijzigingen te bepleiten, eerstelijnsdiensten voor slachtoffers te verbeteren en het bewustzijn te vergroten om bestaande stereotypen te bestrijden en gelijkheid in de samenleving te bevorderen; uit zijn bezorgdheid over het feit dat de criminalisering van lhbtiq‑personen blijft voortbestaan, dat basiswetgeving voor discriminatiebestrijding in de meeste landen ontbreekt, dat correctieve verkrachting wordt gebruikt tegen lesbiennes en er onvoldoende veilige plekken zijn waar lhbtiq‑personen kunnen samenkomen, met aanhoudende invallen in bars en sociale ruimten, en wijdverbreid politiegeweld; wijst erop dat een EU-strategie voor Centraal-Azië in overeenstemming moet zijn met het genderactieplan III van de EU; 23. uit nogmaals zijn bezorgdheid over de ongebreidelde corruptie en kleptocratie in Centraal-Azië, die het vertrouwen in de overheid aantast, ongelijkheid aanwakkert, burgers openbare diensten ontzegt en de economische groei vertraagt; roept de Centraal-Aziatische regeringen op om verder te gaan dan de wijdverspreide anticorruptieretoriek en zich eindelijk in te zetten voor de bestrijding van corruptie en kleptocratie, nationale strategieën aan te nemen die gericht zijn op een geïntegreerde aanpak van de preventie en repressie van corruptie, de transparantie en de toegang tot informatie te vergroten en de invloed van particulieren te beperken; 24. benadrukt dat de EU haar positieve imago in Centraal-Azië moet benutten door meer culturele en publieke diplomatie aan te gaan; pleit voor het aanhalen van de banden en het vergroten van de mogelijkheden voor samenwerking tussen Europese en Centraal-Aziatische instellingen, het bevorderen van persoonlijke contacten en mobiliteit, het bieden van kansen op het gebied van onderwijs en wetenschap, zoals uitwisselingen op academisch niveau via de programma’s Erasmus+ en Horizon 2020, en het bevorderen van duurzaam toerisme; 25. merkt op dat de Centraal-Aziatische landen bereid zijn een dialoog op te starten met de EU over visumliberalisering, en roept de Commissie op om het overleg over de uitwerking van gerichte en alomvattende routekaarten voor hervormingen in de Centraal-Aziatische staten op te voeren, teneinde de weg vrij te maken voor visumversoepelings- en overnameovereenkomsten; Bilaterale samenwerking 26. merkt op dat Kazachstan het eerste Centraal-Aziatisch land is met een geratificeerde EPCA, die een solide basis biedt om de samenwerking op cruciale gebieden van wederzijds belang uit te breiden, zoals connectiviteit, energie-efficiëntie, groene economie en digitalisering; is verheugd over de ondertekening van het memorandum van overeenstemming tussen de Republiek Kazachstan en de EU over een strategisch partnerschap inzake duurzame grondstoffen, batterijen en waardeketens voor hernieuwbare waterstof; verzoekt de Kazachse autoriteiten politieke en economische hervormingen te blijven doorvoeren, die de democratie, rechtsstaat en goed bestuur moeten versterken; benadrukt dat het uitrollen van de visie van een “eerlijk en rechtvaardig Kazachstan” moet inhouden dat de mensenrechten en de vrijheid van meningsuiting, vereniging en vergadering worden geëerbiedigd en dat het verkiezingskader wordt verbeterd, in overeenstemming met de aanbevelingen van het Bureau voor Democratische Instellingen en Mensenrechten van de OVSE; verzoekt de autoriteiten van Kazachstan het onderzoek naar de gebeurtenissen van januari 2022 af te ronden, hun bevindingen te publiceren en recht te doen geschieden voor de slachtoffers van foltering; wijst op de potentiële voordelen van meer persoonlijke uitwisselingen met Kazachstan door middel van een visumversoepelingsovereenkomst, waarvoor het overleg in mei 2023 van start is gegaan; 27. benadrukt dat de aanstaande ondertekening van de EPCA en de lopende uitvoering van SAP+ verder de nadruk leggen op de noodzaak om de eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden in Kirgizië te waarborgen, in overeenstemming met de internationale verbintenissen van het land; stelt met bezorgdheid vast dat de democratische normen en mensenrechten de afgelopen jaren zijn achteruitgegaan, gelet op het feit dat Kirgizië werd beschouwd als het meest democratische land in de regio, met een krachtig maatschappelijk middenveld en vrije media; is bezorgd over de vervolging van de politieke oppositie, onder meer vertegenwoordigers van de sociaaldemocratische partij, en de negatieve gevolgen van wetgevingsinitiatieven die zich richten op de activiteiten van onafhankelijke media en het maatschappelijk middenveld, met name de wet inzake “foutieve informatie” en wetsontwerpen inzake “buitenlandse vertegenwoordigers”, “massamedia” en “het beschermen van kinderen tegen schadelijke informatie”, evenals het stijgende aantal zaken tegen mensenrechtenverdedigers, mediawerkers en journalisten, alsook tegen mediakanalen; verzoekt de EU het maatschappelijk middenveld en de onafhankelijke media te blijven ondersteunen; 28. merkt op dat de start van de onderhandelingen over de EPCA met Tadzjikistan een kans biedt om het toepassingsgebied van bilaterale samenwerking en uitwisselingen te verruimen; benadrukt dat blijvende nauwe samenwerking over veiligheidskwesties noodzakelijk is aangezien Afghanistan een bron van instabiliteit en veiligheidsproblemen blijft door de hardvochtige heerschappij van de Taliban en de aanhoudende humanitaire crises in het land; herhaalt dat de legitieme strijd tegen terrorisme en gewelddadig extremisme niet mag worden gebruikt als voorwendsel om oppositieactiviteiten te beteugelen, de vrijheid van meningsuiting te belemmeren of de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht te ondermijnen; is verheugd over de belangstelling van Tadzjikistan om deel te nemen aan SAP+, dat duurzame economische groei kan ondersteunen en de handel een impuls kan geven, en waarvoor de effectieve toepassing van internationale normen inzake mensen- en arbeidsrechten vereist is; verzoekt Tadzjikistan de bescherming van de mensenrechten en fundamentele vrijheden te verbeteren, met name de vrijheid van meningsuiting, en een einde te stellen aan de intimidatie en vervolging van mediawerkers, mensenrechtenverdedigers, onafhankelijke advocaten en het maatschappelijk middenveld, alsook aan de onderdrukking van de Pamiri-minderheid in de GBAO; 29. merkt op dat Turkmenistan het enige Centraal-Aziatische land blijft dat geen PCA heeft gesloten met de EU, waardoor de mogelijkheden voor bilaterale samenwerking beperkt blijven; wijst erop dat Turkmenistan een verbetering moet laten zien wat betreft zijn trieste staat van dienst op het gebied van democratie en mensenrechten opdat het Parlement zijn standpunt kan herbekijken en de PCA kan ratificeren; dringt er bij de Turkmeense regering op aan om consensuele seksuele relaties tussen mannen te decriminaliseren; merkt op dat het in het belang van Turkmenistan is om zich open te stellen en geen buitenbeentje te zijn in de regio met beperkte mogelijkheden voor samenwerking; erkent het potentieel van wederzijds voordelige samenwerking op gebieden zoals energie, connectiviteit en handel, en is ingenomen met het feit dat Turkmenistan interesse heeft getoond om gas te leveren aan Europa door een trans-Kaspische gaspijpleiding aan te leggen; 30. neemt kennis van de aangekondigde hervormingen in Oezbekistan om daadwerkelijke verandering tot stand te brengen in het land wat sociaal-economische ontwikkeling, efficiënt beheer, een onafhankelijker rechtssysteem en eerbiediging van de mensenrechten en fundamentele vrijheden betreft; wijst erop dat de constitutionele hervorming een kans biedt om de rechtsstaat te versterken en de hervormingen een solide juridische basis te geven; herhaalt niettemin zijn diepe bezorgdheid over de slechte staat van dienst van Oezbekistan op het gebied van democratie, mediavrijheid, mensenrechten en de rechtsstaat, met inbegrip van het gewelddadige optreden tijdens de protesten in Karakalpakstan en de beperkingen inzake de vrijheid van vereniging, zowel voor ngo’s als voor politieke partijen, alsook de vervolging en bedreiging van journalisten, onafhankelijke bloggers, producenten van inhoud en mensenrechtenverdedigers; herinnert de autoriteiten aan het belang van de eerbiediging van de vrijheid van meningsuiting, zowel online als offline, de vrijheid van vergadering, de vrijheid van vereniging en de onafhankelijkheid van de media; is ingenomen met enkele opmerkelijke verbeteringen op het gebied van vrouwenrechten in Oezbekistan; dringt er bij de regering van Oezbekistan op aan om consensuele seksuele relaties tussen mannen te decriminaliseren; is verheugd over de afronding van de onderhandelingen over de EPCA tussen de EU en Oezbekistan en roept nogmaals op tot een snelle voltooiing van de wettelijke en technische procedures die nodig zijn om de EPCA te kunnen ondertekenen; is ingenomen met de voortrekkersrol die Oezbekistan speelt om regionale samenwerking op verschillende gebieden te bevorderen, waaronder connectiviteit en het gebruik van watervoorraden; o o o 31. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid en de presidenten, regeringen en parlementen van Kazachstan, Kirgizië, Tadzjikistan, Turkmenistan en Oezbekistan. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien titel V van het Verdrag betreffende de Europese Unie, en met name hoofdstuk 2, afdeling 2, over de bepalingen inzake het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid, – gezien het “Strategisch kompas inzake veiligheid en defensie – Voor een Europese Unie die haar burgers, waarden en belangen beschermt en bijdraagt aan de internationale vrede en veiligheid”, zoals aangenomen door de Raad op 21 maart 2022 en bekrachtigd door de Europese Raad op 25 maart 2022, – gezien de Verklaring van Versailles, die tijdens de informele bijeenkomst van de staatshoofden en regeringsleiders van 11 maart 2022 is aangenomen, – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 20 juni 2023 over “De Europese economische veiligheidsstrategie” (JOIN(2023)0020), – gezien Verordening (EU) 2022/2560 van het Europees Parlement en de Raad van 14 december 2022 betreffende buitenlandse subsidies die de interne markt verstoren (1) , – gezien Verordening (EU) 2019/452 van het Europees Parlement en de Raad van 19 maart 2019 tot vaststelling van een kader voor de screening van buitenlandse directe investeringen in de Unie (2) , – gezien Richtlijn (EU) 2022/2557 van het Europees Parlement en de Raad van 14 december 2022 betreffende de weerbaarheid van kritieke entiteiten en tot intrekking van Richtlijn 2008/114/EG van de Raad (richtlijn kritieke entiteiten) (3) , – gezien Richtlijn (EU) 2022/2555 van het Europees Parlement en de Raad van 14 december 2022 betreffende maatregelen voor een hoog gezamenlijk niveau van cyberbeveiliging in de Unie, tot wijziging van Verordening (EU) nr. 910/2014 en Richtlijn (EU) 2018/1972 en tot intrekking van Richtlijn (EU) 2016/1148 (NIS 2-richtlijn) (4) , – gezien het voorstel van de Commissie van 15 september 2022 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende horizontale cyberbeveiligingsvereisten voor producten met digitale elementen en tot wijziging van Verordening (EU) 2019/1020 ( COM(2022)0454 ), – gezien Verordening (EU) 2023/1781 van 13 september 2023 van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een kader voor maatregelen ter versterking van het Europese ecosysteem voor halfgeleiders (chipverordening) (5) , – gezien zijn standpunt in eerste lezing over een voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een kader om een veilige en duurzame voorziening van kritieke grondstoffen te waarborgen (verordening kritieke grondstoffen) in de aangenomen TA met de voorlopige versie (6) , – gezien Verordening (EU) 2023/2675 van het Europees Parlement en de Raad van 22 november 2023 betreffende de bescherming van de Unie en haar lidstaten tegen economische dwang door derde landen (7) , – gezien zijn resolutie van 16 september 2021 over een nieuwe EU-strategie ten aanzien van China ( 2021/2037(INI) ) (8) , die onder meer tot doel heeft het handelsinstrumentarium van de EU te versterken om de huidige onevenwichtigheid in de bilaterale economische en handelsbetrekkingen tussen China en de EU te helpen beperken, – gezien de resoluties van het Europees Parlement van 9 maart 2022 (9) en 1 juni 2023 over buitenlandse inmenging in alle democratische processen in de Europese Unie, met inbegrip van desinformatie (10) , – gezien de gezamenlijke mededeling aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité, het Comité van de Regio’s en de Europese Investeringsbank van 1 december 2021, getiteld “De Global Gateway” (JOIN(2021)0030), – gezien de aanbeveling van de Commissie van 3 oktober 2023 over technologiegebieden die kritiek zijn voor de economische veiligheid van de EU met het oog op nadere risicobeoordeling met de lidstaten (C(2023)6689), – gezien de aanbeveling van de Raad van 8 december 2022 betreffende een Uniebrede gecoördineerde aanpak om de weerbaarheid van kritieke infrastructuur te versterken (11) , – gezien het communiqué van de top in Vilnius dat is uitgebracht door de staatshoofden en regeringsleiders van de NAVO die op 11 juli 2023 deelnamen aan de vergadering van de Noord-Atlantische Raad in Vilnius, – gezien het definitieve beoordelingsverslag van de EU-NAVO-taskforce van 29 juni 2023 over de veerkracht van kritieke infrastructuur, – gezien de gezamenlijke verklaring van 10 januari 2023 over de samenwerking tussen de EU en de NAVO, – gezien het communiqué van de G7-leiders van 20 mei 2023 in het kader van de top van Hiroshima, – gezien de conclusies van de Raad van 24 oktober 2023 over de herziene EU-strategie voor maritieme veiligheid (EUSMV) en het bijbehorende actieplan, – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie internationale handel, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken ( A9‑0401/2023 ), A. overwegende dat de recente gezamenlijke mededeling over een Europese economische veiligheidsstrategie gericht is op het minimaliseren en beheersen van de risico’s die voortvloeien uit bepaalde economische stromen en de afhankelijkheid van de EU van autoritaire en totalitaire regimes zoals de Volksrepubliek China in de context van toegenomen geopolitieke spanningen en steeds snellere technologische verschuivingen, alsook op het beschermen van de beginselen van de vrije markt tegen verstoring door deze regimes, zodat een maximale economische openheid en dynamiek behouden blijft; B. overwegende dat verstoringen van kritieke infrastructuur aanzienlijke negatieve gevolgen kunnen hebben voor vitale overheidstaken, essentiële diensten voor de bevolking, economische activiteiten en de veiligheid en defensie van de EU; overwegende dat het van cruciaal belang is dat de lidstaten en de Commissie waakzaam zijn ten aanzien van financiële investeringen door derde landen in de exploitatie van kritieke entiteiten binnen de EU en de gevolgen die dergelijke investeringen kunnen hebben voor het vermogen om aanzienlijke verstoringen te voorkomen; C. overwegende dat de richtlijn betreffende de weerbaarheid van kritieke entiteiten (12) en de NIS 2-richtlijn (13) een uitgebreid rechtskader bieden ter versterking van zowel de fysieke als de digitale veerkracht van kritieke infrastructuur, waaronder infrastructuur voor energie, vervoer, gezondheid, digitale infrastructuur, water en voedsel; D. overwegende dat sinds de aanbeveling van de Raad van 8 december 2022 al gerichte acties zijn uitgevoerd om te zorgen voor een gemeenschappelijke EU-respons op incidenten, onder meer door de coördinatie met de NAVO te versterken via de EU‑NAVO-taskforce voor de veerkracht van kritieke infrastructuur die is ingebed in de gestructureerde dialoog tussen de NAVO en de EU over veerkracht; E. overwegende dat Europese havens waarin Chinese staatsbedrijven belangen hebben, meer dan 10 % van de totale Europese capaciteit voor de afhandeling van zeecontainers in handen hebben; overwegende dat de drie grootste Chinese aandeelhouders van Europese havens activa bezitten in vrijwel de helft van de havens (14 van de 29) die dicht bij marinebases liggen of logistieke ondersteuning bieden aan NAVO-strijdkrachten, waardoor het risico op spionage sterk toeneemt; F. overwegende dat het dwangbeleid en de toenemende assertiviteit van de Volksrepubliek China (VRC), waaronder haar steeds agressievere opstelling ten aanzien van Taiwan en haar agressieve houding in de Zuid-Chinese Zee, alsook de sociale en economische gevolgen van de COVID-19-pandemie en de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne de kwetsbaarheden van de EU aan het licht hebben gebracht en nogmaals hebben bevestigd dat zij haar betrekkingen met de VRC en andere niet-democratische derde landen minder riskant moet maken; G. overwegende dat de Chinese regering heeft laten zien dat zij bereid is om haar vergaande controle over de wereldwijde voorraden van zeldzame aardmetalen als wapen te gebruiken voor politieke doeleinden en om onbillijke economische concessies en voordelen te verkrijgen; H. overwegende dat China de deelname van niet-Chinese bedrijven aan infrastructuurprojecten aan het beperken is wegens veiligheidsrisico’s en wetgeving aan het voorbereiden is over kritieke infrastructuur, zoals de regelgeving ter bescherming van de veiligheid van kritieke informatie-infrastructuur; overwegende dat China in verscheidene EU-lidstaten betrokken is bij de aanleg van door de EU gefinancierde infrastructuur; overwegende dat de EU en de lidstaten op grond van internationale verbintenissen onder bepaalde voorwaarden beperkende maatregelen kunnen opleggen aan buitenlandse directe investeringen (BDI) om redenen van veiligheid of openbare orde; overwegende dat China in 2021en 2022 een economische boycot tegen Litouwen heeft ingesteld als reactie op het besluit van Litouwen om zich terug te trekken uit de Nieuwe Zijderoute en een vertegenwoordiging van Taiwan in Litouwen te openen, waarop de Commissie de Wereldhandelsorganisatie heeft verzocht een panel in te stellen om de wettigheid van de Chinese handelsbeperkingen ten aanzien van Litouwen en EU-exportgoederen met Litouwse inhoud te onderzoeken, en overwegende dat hieruit blijkt dat China assertief het vizier op bepaalde EU-landen richt, niet alleen door middel van rechtstreekse economische dwang, maar ook met secundaire sancties door te dreigen; I. overwegende dat China’s digitale autoritarisme en massasurveillance zich steeds verder uitbreiden, zowel binnen China als daarbuiten, en het vizier richten op democratische instellingen en samenlevingen, en overwegende dat dit het risico met zich meebrengt dat er een nieuwe internationale orde tot stand komt die de vrijheid en de democratie over de hele wereld in gevaar zou brengen; overwegende dat er veel Chinese studenten aan universiteiten in EU-lidstaten studeren, met name op het gebied van technologieën voor tweeërlei gebruik, wat in sommige gevallen een groot risico op spionage met zich mee kan brengen; overwegende dat voormalige Europese gevechtspiloten in dienst zijn genomen door het Chinese leger en dat die rekrutering een ernstig risico met zich meebrengt dat kritieke informatie wordt overgedragen, waardoor de militaire en strategische belangen van de betrokken landen in gevaar komen; overwegende dat China steeds meer ambities heeft op strategische gebieden als AI, cloud computing, halfgeleiders en hardware; overwegende dat deze tools, en met name AI, zouden kunnen worden ontwikkeld voor militaire doeleinden en daarmee een drijvende kracht zouden kunnen worden achter de volgende revolutie op militair gebied; J. overwegende dat de verwerving van kritieke infrastructuur door China, met name in de EU en haar buurlanden, waaronder de Westelijke Balkan, een toenemend multidimensionaal risico vormt voor de veiligheid van de Unie; K. overwegende dat de Chinese wetgeving inzake nationale veiligheid, zoals de nationale veiligheidswet van de Volksrepubliek China van 2015, burgers en organisaties verplicht ondersteuning en bijstand te verlenen aan de instanties van de VRC die belast zijn met openbare veiligheid de staatsveiligheid, alsook aan militaire instanties; L. overwegende dat het strategische partnerschap tussen China en Rusland, dat op 4 februari 2022 is geformaliseerd met de gezamenlijke verklaring over internationale betrekkingen in een nieuw tijdperk en wereldwijde duurzame ontwikkeling, blijft groeien, ook wat betreft de overdracht van technologie en militaire knowhow en vermogens, wat een toenemende bedreiging vormt voor de Europese veiligheid; De kern van het probleem: de Chinese strategie van militair-civiele verwevenheid begrijpen 1. onderstreept dat de Chinese strategie van militair-civiele verwevenheid een door de staat geleid en gestuurd programma en plan is om alle hefbomen van de staatsmacht en commerciële macht te gebruiken om de Chinese Communistische Partij (CCP) en haar gewapende vleugel, het Volksbevrijdingsleger, te versterken en te ondersteunen, met name door de meest geavanceerde technologieën te wereld te verwerven en een nieuwe bestemming te geven, met als doel het totalitaire regime te versterken en militaire dominantie te bewerkstelligen; 2. is van oordeel dat het door de partij gestuurde politieke en economische systeem van China particuliere bedrijven er vaak toe verplicht hun commerciële belangen op één lijn te brengen met die van de CCP, met inbegrip van haar militaire activiteiten, repressie, invloed en politieke inmenging; merkt op dat partijcellen van de CCP in particuliere bedrijven vaak worden gebruikt als instrumenten om rechtstreekse partijcontrole uit te oefenen; benadrukt dat dit tot gevolg heeft dat de internationale activiteiten van Chinese bedrijven de doelstelling van de CCP ondersteunen om haar invloed op andere landen uit te breiden, geopolitieke rivalen te ondermijnen en de invloed van China te vergroten; 3. is van mening dat de strategie van militair-civiele verwevenheid moet worden gezien in een bredere geopolitieke, economische en strategische context, rekening houdend met de verbanden ervan met andere initiatieven, zoals de Nieuwe Zijderoute, de Digitale Zijderoute (waaronder Made in China 2025 en China Standards 2035), het Global Security Initiative en de strategie voor duale circulatie, en de toenemende assertiviteit en agressieve houding van China in het buitenland; is van mening dat het uiteindelijke doel van de strategie van militair-civiele verwevenheid erin bestaat het strategische langetermijndoel van de partijstaat om de leidende wereldmacht te worden in termen van politieke invloed, economische capaciteit, technologisch overwicht en militaire macht, te helpen bereiken en de op regels gebaseerde internationale orde te ondermijnen; 4. herinnert eraan dat het bereiken van een leidende positie op het gebied van wetenschap en technologie de afgelopen jaren een van de topprioriteiten van de CCP is geweest en dat de partijstrategie van militair-civiele verwevenheid het delen van onderzoeks- en ontwikkelingsresultaten tussen marktgerichte sectoren en de Chinese defensiesector stimuleert; benadrukt dat inlichtingendiensten herhaaldelijk hebben gewaarschuwd voor de risico’s van economische afhankelijkheid, spionage en sabotage als gevolg van de economische aanwezigheid van entiteiten uit bepaalde niet-EU-landen, met name China, in kritieke infrastructuur en strategische sectoren overal in de EU; is in dit verband bezorgd over de politieke druk die wordt uitgeoefend bij de goedkeuring van specifieke Chinese investeringen in kritieke infrastructuur, zoals het geval was bij het besluit van de Duitse regering om akkoord te gaan met de verwerving van een belang in de haven van Hamburg door COSCO, tegen het advies van de bevoegde instellingen in; Gevolgen van de strategie van militair-civiele verwevenheid van de VRC 5. waarschuwt voor het risico dat Chinese bedrijven, in het bijzonder bedrijven die directe of indirecte banden hebben met het Chinese politiek-militaire systeem of inlichtingensysteem, betrokken raken bij strategische activa in de EU; onderstreept in dit verband zijn vrees dat technologie en technologische knowhow die voor civiele activiteiten, met name op economisch gebied, worden gebruikt, nog steeds worden overgedragen aan het Chinese leger, waardoor dat beter is staat zal zijn om de volgende generatie militaire technologie te ontwikkelen, die kan worden gebruikt om partners in Azië en de rest van de wereld onder druk te zetten; verzoekt de EU-lidstaten dringend het regelgevend toezicht aan te scherpen en specifieke achtergrondcontroles in te voeren voor personen en juridische entiteiten die directe banden hebben met de Chinese overheid; 6. is bezorgd over het feit dat de VRC in 98 % van de vraag naar zeldzame aardmetalen in de EU voorziet; benadrukt dat China (met drie van de vijf grootste batterijproducenten) 70 % van alle batterijen ter wereld produceert, goed is voor 60 % van de wereldwijde aluminiumproductie, 75 % van de siliciumproductie, 94 % van de wereldwijde galliumproductie en circa 60 % van de germaniumproductie, 60 % van alle lithium raffineert, 70 % van alle koper verwerkt en 84 % alle nikkel en 85 % van alle kobalt ter wereld produceert; onderstreept dat Chinese mijnbouwbedrijven actief zijn in Servië (koper en goud), de Democratische Republiek Congo (kobalt), Indonesië (nikkel), Chili en Australië (lithium) en dat China’s quasi-monopolie op de productie en verwerking van deze kritieke grondstoffen cruciale afhankelijkheden creëert en daarom niet alleen een acute geopolitieke uitdaging voor de EU vormt, maar ook een enorm risico inhoudt voor de Europese defensiesector en andere belangrijke industrietakken, alsook voor de open strategische autonomie van de EU en de Europese economische veiligheidsstrategie; 7. verwelkomt in dit verband het voorstel van de Commissie voor een verordening inzake kritieke grondstoffen, en vraagt dat de doelstellingen daarvan snel worden verwezenlijkt om de veerkracht van de toeleveringsketen van de EU te versterken; herinnert eraan dat kritieke grondstoffen essentieel zijn voor de veiligheids- en defensiesector en voor het welslagen van de digitale en groene transitie van de EU; verzoekt de Commissie en de lidstaten om, in overleg met belanghebbenden uit de sector, uitvoering te geven aan het besluit om de afhankelijkheid van China geleidelijk te verminderen door de bronnen van kritieke grondstoffen en zeldzame aardmetalen te diversifiëren en strategische partnerschappen met betrouwbare derde landen aan te gaan om een veilige en betrouwbare aanvoer van kritieke grondstoffen te waarborgen; dringt er bij de EU op aan de lidstaten te helpen bij het ontwikkelen van projecten die gericht zijn op meer onafhankelijkheid van Chinese productie; 8. pleit sterk voor diversificatie van leveranciers en partners bij initiatieven op het gebied van kritieke infrastructuur om de kwetsbaarheid voor invloeden van buitenaf te verminderen en ervoor te zorgen dat afhankelijkheid van één enkele bron zoveel mogelijk wordt beperkt; 9. is bezorgd over het feit dat onderzeese kabels in particulier bezit die worden geleverd door Chinese bedrijven, zoals HMN Technologies, een entiteit die gelieerd is aan de cyberinlichtingendienst van het Volksbevrijdingsleger, worden gebruikt voor diplomatieke en militaire communicatie van de EU en de lidstaten; spreekt zijn ernstige bezorgdheid uit over de door het Chinese bedrijf HMN Technologies geëxploiteerde onderzeese datakabelsystemen die het grondgebied van de EU-lidstaten en de Indo-Pacifische regio, met inbegrip van militaire bases van de lidstaten en de NAVO, met elkaar verbinden, waardoor zwakke punten in de beveiliging ontstaan met betrekking tot cyberbeveiliging, onderwatersurveillance, het verzamelen van gegevens en het vergaren van inlichtingen; is in dit verband ook bezorgd over de verkoop van een Nederlands bedrijf, dat de ruggengraat van de internetinfrastructuur in Estland vormt, aan een Chinees bedrijf dat banden heeft met het Volksbevrijdingsleger; benadrukt dat de lidstaten zich gezamenlijk moeten inspannen om soortgelijke gevallen te voorkomen; 10. herinnert eraan dat de informatiebeveiligingsinfrastructuur en ‑diensten van de EU‑instellingen grondig moeten worden geëvalueerd, met name wat betreft gerubriceerde communicatie tussen de instellingen en missies en operaties in het buitenland; herinnert eraan dat de volledige toeleveringsketen in aanmerking moet worden genomen om er zeker van te zijn dat de betrokken bedrijven geen directe of indirecte banden met de VRC hebben; vraagt dat er specifieke bepalingen in de aanbestedingsprocedures van de EU-instellingen worden opgenomen om het risico op inmenging te beperken, onder meer met betrekking tot aankoop, onderhoud of doorlichting door een derde partij; 11. waarschuwt dat grote investeringen in zeehavens, spoorwegen en luchthavens Peking de mogelijkheid bieden om toezicht te houden op en controle uit te oefenen over activiteiten in belangrijke logistieke knooppunten met een fundamentele strategische dimensie; 12. benadrukt dat China in 2022 de op één na grootste handelspartner van de EU was wat goederen betreft; maakt zich zorgen over de steeds onevenwichtigere handels- en investeringsbetrekkingen tussen de EU en China, die ook tot uiting komen in het feit dat het handelstekort van de EU met China nog nooit zo groot was als in 2022, namelijk 396 miljard EUR, en het feit dat de EU in een aantal kritieke sectoren afhankelijk is van invoer en investeringen uit China; wijst op het onevenwichtige internationale handelsbeleid van China in de context van zijn strategie voor duale circulatie; verzoekt de Commissie de zorgen van de EU over de gereguleerde handelspraktijken van China bij China aan te kaarten; Reacties ontwikkelen: het instrumentarium om veiligheids- en defensieproblemen aan te pakken, uitbreiden 13. stelt dat de kritieke infrastructuur van de EU voor een belangrijk deel bestaat uit haar netwerk van onderzoeksinstellingen en faciliteiten voor onderzoek en ontwikkeling, die een belangrijke rol spelen in het vermogen van de EU om de beloofde groene en digitale transitie waar te maken, naast belangrijke gebieden als ruimtedefensie; herinnert aan de kwetsbaarheden op het gebied van veiligheid in verband met gedwongen overdracht van technologie, diefstal van intellectuele eigendom en kennislekken, zowel in de EU als daarbuiten; dringt aan op meer waakzaamheid in het licht van dergelijke dreigingen ten aanzien van het vermogen van de EU om te innoveren en groei te bevorderen; 14. merkt op dat Chinese bedrijven al vooroplopen bij de productie van belangrijke technologieën die worden gebruikt in sectoren als draadloze 5G-infrastructuur, drones, accu’s, hypersonische raketten, zonne- en windenergie en cryptovaluta; uit zijn bezorgdheid over het gebruik van deze technologieën en de afhankelijkheden die ze creëren; merkt in dit verband op dat het 5G-radiotoegangsnetwerk in Cyprus voor 100 % en in Duitsland voor 59 % uit Chinese apparatuur bestaat; benadrukt dat dit in strijd is met de richtsnoeren van de EU-toolbox inzake 5G-cyberbeveiliging om beveiligingsrisico’s in netwerken te beperken, en verzoekt de Raad en de Commissie het gebruik van apparatuur en software van fabrikanten uit de VRC in functies van het kernnetwerk uit te sluiten; herinnert eraan dat Huawei tot juni 2023 heeft deelgenomen aan elf projecten in het kader van Horizon Europe en zo in totaal 3,89 miljoen EUR aan financiering heeft ontvangen; dringt er daarom bij de EU en de Europese instellingen op aan een systematische screening uit te voeren van Chinese bedrijven die direct of indirect profiteren van Europese programma’s die van strategisch belang zijn voor de EU, en zo nodig een einde te maken aan hun deelname; verzoekt de Commissie voorts aanvullende veiligheidsnormen voor te stellen voor Chinese leveranciers van 5G en van het 6G-netwerk van de volgende generatie; 15. is van mening dat de app TikTok, die eigendom is van het Chinese conglomeraat ByteDance, in strijd is met het Europese kader voor de bescherming van persoonsgegevens, waardoor zij een potentieel risico en een bron van door China gesteunde desinformatie is; is ingenomen met het besluit van de EU-instellingen en verscheidene EU-lidstaten om het gebruik van TikTok op bedrijfsapparaten, alsook op persoonlijke apparaten die bij de mobiele diensten van de instellingen zijn aangemeld, op te schorten; 16. waarschuwt dat de verslechtering van het veiligheidsklimaat in Europa, de omringende landen en de rest van de wereld ertoe noopt dringend na te denken over hoe de open strategische autonomie van de EU kan worden versterkt en haar afhankelijkheid van landen als de VRC en systemische rivalen die een bedreiging voor de veiligheid van de EU vormen, kan worden verminderd; benadrukt dat moet worden voorkomen dat gevoelige opkomende technologieën en belangrijke producten voor tweeërlei gebruik, met name die welke van kritiek belang zijn voor de veiligheid en defensie van de EU, worden overgedragen aan problematische bestemmingen die strategieën van militair-civiele verwevenheid volgen of daaraan meewerken; beschouwt de invoering van EU‑brede elektronische systemen voor douanecontrole en uitvoervergunningen als een cruciale stap in de richting van doeltreffende gemeenschappelijke Europese uitvoercontroles en dringt er bij alle lidstaten op aan deze systemen tegen eind 2024 operationeel te maken; verzoekt de EU-instellingen en de lidstaten voorts nauwer samen te werken met de trans-Atlantische en andere gelijkgestemde partners om kritieke infrastructuur te beschermen, de democratie te verdedigen en onze gemeenschappelijke waarden, veiligheid en welvaart in stand te houden; 17. blijft bezorgd over het feit dat Europese kritieke infrastructuur, van telecommunicatienetwerken tot havenfaciliteiten, steeds kwetsbaarder wordt voor beïnvloeding van buitenaf; looft in dit verband de recente wetgevingsmaatregelen om de weerbaarheid van kritieke entiteiten in de EU te vergroten; merkt echter met bezorgdheid op dat die initiatieven grotendeels beperkt blijven tot screeningprocedures voor buitenlandse directe investeringen, waardoor de CCP over andere kanalen blijft beschikken om toegang te krijgen tot en invloed uit te oefenen op kritieke activa, onder meer door het rekruteren van hooggeplaatsten, de overdracht van technologie en intellectuele eigendom en de afhankelijkheid van toeleveringsketens en afzetmarkten; merkt op dat de vaststelling van een degelijk regelgevingskader voor risicobeoordeling en ‑inventarisatie noodzakelijk is om kritieke infrastructuur en de kwetsbaarheid daarvan in kaart te brengen; acht het noodzakelijk om de toegang van China en andere derde landen tot kritieke infrastructuur in de EU in kaart te brengen, te volgen en te beoordelen, en waar nodig gezamenlijk beperkende maatregelen te treffen; verzoekt de Commissie in dit verband om met ondersteuning van de lidstaten een complete inventarisatie van kritieke activa uit te voeren en hun kwetsbaarheid voor externe invloeden systematisch te beoordelen; pleit er daarom voor om de wetgevingsinitiatieven om dergelijke risico’s tegen te gaan, uit te breiden; 18. verzoekt de Commissie voor het einde van deze zittingsperiode een gedetailleerde analyse van de handelsrisico’s in verband met technologieën zoals halfgeleiders, kwantumcomputing, blockchains, ruimtevaart, artificiële intelligentie en biotechnologie en de eventuele noodzaak van EU-maatregelen op die gebieden met het Parlement te delen; 19. herinnert eraan dat de verordening inzake de screening van buitenlandse directe investeringen (14) betrekking heeft op risico’s voor de veiligheid en de openbare orde die voortvloeien uit investeringen afkomstig van buiten de EU; wijst op de belangrijke toegevoegde waarde van het screeningmechanisme als relevant instrument dat de EU en de lidstaten een beter strategisch overzicht en situationeel bewustzijn biedt ten aanzien van de trends, doelen en methoden die buitenlandse actoren inzetten om hun economische en politieke invloed te vergroten; dringt erop aan dat de huidige instrumenten met betrekking tot buitenlandse directe investeringen en buitenlandse subsidies worden uitgebreid met algemene screeningprocedures voor alle stakeholders die bij kritieke-infrastructuurprojecten in de EU betrokken zijn via alle mogelijke vormen van participatie in deze projecten, waaronder samenwerkingsverbanden, partnerschappen en technologieoverdracht; onderstreept ook dat routine-evaluaties van kritieke-infrastructuurprojecten waarbij stakeholders van buiten de EU betrokken zijn, van essentieel belang zijn en is van mening dat daarbij ook kritisch moet worden gekeken naar eigendomsstructuren, afhankelijkheden binnen toeleveringsketens en overdracht van technologie in verband met deze projecten; acht het ook noodzakelijk om zorgvuldigheidsnormen vast te stellen om na te gaan welke invloed China heeft op investeerders in kritieke infrastructuur in de EU, en onderstreept dat deze aanpak eveneens moet gelden voor kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten; benadrukt dat de lidstaten de uiteindelijke verantwoordelijkheid dragen voor de bescherming van infrastructuur, maar dat zij de huidige richtsnoeren inzake buitenlandse directe investeringen niet consequent hebben toegepast; is in dit verband zeer bezorgd over het feit dat niet alle lidstaten beschikken over of gebruikmaken van mechanismen om buitenlandse investeringen in kritieke infrastructuur te screenen; dringt er bij de lidstaten op aan de huidige wetgeving inzake buitenlandse directe investeringen en de weerbaarheid van kritieke entiteiten consequent ten uitvoer te leggen; 20. betreurt in dit verband dat er geen adequate screening plaatsvindt van het risico op inmenging bij openbare aanbestedingen van beveilingsapparatuur, zoals in het geval van het contract dat de luchthaven van Straatsburg heeft gesloten voor de installatie van beveiligingsscanners en detectiepoortjes, die geleverd werden door de Europese dochteronderneming van het Chinese bedrijf Nuctech, dat deels in handen is van de Chinese overheid en gebonden is aan het “verenigd front”-beleid; waarschuwt dat dergelijke technologie ingebouwde gaten in de beveiliging zou kunnen bevatten of tijdens onderhoud toegankelijk zou kunnen zijn; is anderzijds ingenomen met het besluit van de Roemeense regering om een einde te maken aan de onderhandelingen met China General Nuclear Power Corporation (CGNPC) over de bouw van de kernreactoren 3 en 4 in Cernavoda; 21. wijst er evenwel op dat er een strategisch evenwicht moet worden gevonden tussen enerzijds de openheid van de interne markt van de EU en de aantrekkelijkheid daarvan voor investeerders, en anderzijds de verdediging van de kritieke infrastructuur en de autonomie van de EU, gezien de kwetsbaarheden van de EU op veiligheidsgebied, in het bijzonder met betrekking tot economische dwang of dreigingen ten aanzien van de integriteit van kritieke infrastructuur in de EU; 22. verzoekt de Commissie na te denken over manieren om haar adviezen inzake de screening van buitenlandse directe investeringen meer effect te laten sorteren, teneinde verstoringen van de interne markt en een “race to the bottom” tussen de lidstaten te voorkomen; verzoekt de Commissie en de lidstaten de harmonisatie te vergroten, onder meer door de nodige deskundigheid op te bouwen, en de verordening inzake de screening van buitenlandse directe investeringen volledig ten uitvoer te leggen; is van mening dat de verordening bij de komende herziening aan het eind van het jaar kan en moet worden aangescherpt; moedigt de Commissie aan om een ambitieus wetgevingsvoorstel in te dienen voor een herziene verordening waarin alle mazen worden gedicht die tijdens de tenuitvoerlegging van de verordening aan het licht zijn gekomen, en snel de mogelijkheid te evalueren van een wetgevingsvoorstel inzake een screeningmechanisme voor uitgaande investeringen; beveelt aan om een eventueel voorgesteld mechanisme voor het screenen van uitgaande investeringen te baseren op een effectbeoordeling die passend overleg met het bedrijfsleven omvat, teneinde mogelijke negatieve gevolgen voor het Europese concurrentievermogen tot een minimum te beperken; 23. is ingenomen met de nieuwe nadruk op risicovermindering in de voorgestelde Europese strategie voor economische veiligheid van 20 juni 2023, die erop gericht is zoveel mogelijk profijt te trekken van de economische openheid van de EU en de open strategische autonomie van de EU te beschermen, te bevorderen en te versterken, maar tegelijk de risico’s die voortvloeien uit economische afhankelijkheid – die mogelijk als wapen kan worden ingezet – tot een minimum te beperken, ook als het gaat om investeringen en onderzoekssamenwerking op het gebied van sleuteltechnologieën met militaire toepassingen, onder meer op het gebied van kwantumcomputers, geavanceerde halfgeleiders en artificiële intelligentie; dringt erop aan dat de voorstellen van de hoge vertegenwoordiger en de Commissie snel worden goedgekeurd en dat de lidstaten volledige uitvoering geven aan het uitgebreide regelgevingskader van de EU om entiteiten die aan militair-civiele verwevenheid zouden kunnen bijdragen, uit te sluiten en alternatieven voor door China gefinancierde projecten in de EU te vinden door een alomvattende aanpak te ontwikkelen voor het gezamenlijk identificeren, beoordelen en beheersen van risico’s voor de Europese economische veiligheid; 24. verwelkomt voorts het voorstel van de hoge vertegenwoordiger en de Commissie om te voorkomen dat gevoelige opkomende technologieën uitlekken door een lijst van technologieën voor tweeërlei gebruik op te stellen op basis van nauw omschreven en toekomstgerichte criteria, zoals de potentiële ontsluitende en transformatieve aard van een technologie, het risico van militair-civiele verwevenheid en het risico dat de technologie wordt misbruikt om de mensenrechten te schenden; verzoekt de Commissie en de lidstaten de relevante beschermingsmaatregelen voor deze technologieën voor tweeërlei gebruik zo spoedig mogelijk vast te stellen en uit te voeren; 25. verzoekt de Commissie in dit verband om, in coördinatie met de lidstaten, een snellereactiemechanisme voor het opsporen van tweeërlei gebruik of misbruik van infrastructuur in de EU met een Chinese eigenaar, deelnemer of concessiehouder te ontwerpen, dat zou kunnen worden gebruikt om de concessierechten te beëindigen en/of de domeincapaciteit te schorsen in geval van eigendom en deelneming; verzoekt de Commissie jaarlijks aan het Parlement verslag uit te brengen over: 26. is verheugd over de aanneming van de Europese chipverordening, die de EU beter in staat zal stellen halfgeleiders te produceren en een strategische kaart zal creëren van onder meer capaciteitstekorten in de waardeketen voor halfgeleiders in de EU, waardoor de EU minder afhankelijk zal worden van derde landen zoals China; vraagt om verdere voorstellen om de productie- en toeleveringsketens van kritieke infrastructuur en grondstoffen binnen de EU veilig te stellen; verzoekt de Commissie en de lidstaten voorts aanvullende initiatieven voor nauwere coördinatie en samenwerking met gelijkgestemde partners en bondgenoten te ontwikkelen om de wereldwijde productiecapaciteit en toeleveringsketens van kritieke infrastructuur en materialen die van cruciaal belang zijn voor de veiligheid en defensie van de Unie te monitoren en deze, waar mogelijk en in overeenstemming met het doel van de EU om de afhankelijkheid op dit gebied verder te verminderen, verder te ontwikkelen; vestigt in het bijzonder de aandacht op Taiwan, dat een belangrijke rol speelt in de wereldwijde toeleveringsketens en in de internationale op regels gebaseerde orde; herhaalt dat het al sinds geruime tijd voorstander is van de bilaterale investeringsovereenkomst tussen de EU en Taiwan en alle regelingen die wederzijds voordeel opleveren voor de bilaterale handel en investeringen; 27. verzoekt de Commissie een nieuw wetgevingskader voor te stellen om de veiligheidsrisico’s die aan de leveranciers van onderzeese kabelsystemen verbonden zijn, te beperken, onder meer door strengere controle en een regelmatige toetsing van de eigendomsstructuren van die leveranciers, hun eerdere investeringen in onderzeese kabelsystemen en de nabijheid van deze onderzeese kabelsystemen tot militaire bases van EU-lidstaten of hun bondgenoten; benadrukt dat moet worden voorkomen dat leveranciers van kabelsystemen, zoals Chinese bedrijven, gegevens delen met inlichtingendiensten om andere redenen dan om de infrastructuur te beschermen tegen binnendringing van buitenaf of kwaadaardige aanvallen; pleit in dit verband voor initiatieven die gericht zijn op de verdere ontwikkeling van bedrijven op het gebied van onderzeese kabelsystemen die in Europese handen zijn of in Europa gevestigd zijn; 28. onderstreept dat de reactie van de EU gebaseerd moet zijn op een beter inzicht in het betreffende strategische plaatje, met een focus op dreigingsevaluaties en kwetsbaarheidsstudies inzake kritieke infrastructuur die meerdere beleidsterreinen en landen omvatten; is van mening dat een gedecentraliseerde of onachtzame aanpak, zonder centraal en duidelijk zicht en toezicht op projecten die van strategisch belang zijn voor de Europese defensie en veiligheid, de geopolitieke belangen van de EU ernstig zou kunnen schaden (15) ; herinnert aan de kwetsbaarheden in verband met buitenlandse inmenging, in het bijzonder op het vlak van informatie, en aan de wisselwerking tussen buitenlandse directe-investeringsprojecten en informatiemanipulatie door kwaadwillige buitenlandse actoren; Koppeling van intern en extern beleid: de naaste partners van de EU weerbaarder maken 29. uit zijn bezorgdheid over het feit dat de VRC de EU-markt en haar ruimere omgeving binnendringt; verzoekt de Commissie en de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) ervoor te zorgen dat de maatregelen die zijn genomen om de EU weerbaarder te maken tegen Chinese invloed, waaronder risicovermindering, diversificatie en vermindering van kritieke afhankelijkheden, ook worden uitgebreid tot de naaste partners van de EU, met name de toetredingslanden en de landen die deel uitmaken van het nabuurschapsbeleid van de EU; 30. herinnert eraan dat de zeemacht van de VRC over middelen en juridische instrumenten beschikt om ervoor te zorgen dat Chinese civiele schepen en infrastructuur kunnen worden gebruikt voor militaire en veiligheidsdoeleinden; is van mening dat China zijn civiele commerciële infrastructuur kan gebruiken om de aanwezigheid van het Volksbevrijdingsleger in derde landen te ondersteunen; waarschuwt dat die militair-civiele verwevenheid het Volksbevrijdingsleger toegang geeft tot buitenlandse havens, waardoor het vooruitgeschoven logistieke steun kan bieden om de inzet van marineschepen tot in de Indische Oceaan, de Middellandse Zee en de Atlantische Oceaan te ondersteunen; onderstreept dat het risico op spionage het grootst is wanneer Chinese civiele commerciële activa zich bevinden in logistieke hubs in de nabijheid van marinebases van de EU en de NAVO of havenexploitanten die overeenkomsten hebben gesloten om logistieke steun te verlenen aan Europese bedrijven; verzoekt de Commissie en de lidstaten dringend maatregelen te nemen om de risico’s van spionage en sabotage van kritieke infrastructuur te beperken, met name wanneer die een militaire functie heeft, zoals havens die door de NAVO worden gebruikt; benadrukt in dit verband dat de EU en de NAVO moeten samenwerken om een langetermijnplan te ontwikkelen om de Chinese strategie van militair-civiele verwevenheid in Europa tegen te gaan, en vraagt dat het definitieve beoordelingsverslag van de EU-NAVO-taskforce (16) volledig ten uitvoer wordt gelegd; 31. merkt op dat havens toegangspoorten tot de wereld vormen en zo een cruciale rol vervullen in de economie van de EU; stelt met bezorgdheid vast dat entiteiten die in Chinese handen zijn of door China worden gecontroleerd, hun belangen in Europese havens en haveninfrastructuur strategisch hebben vergroot; verzoekt de Commissie een strategisch EU-beleidskader voor te stellen om de invloed en operationele controle van China en andere regimes te beperken; herinnert er ook aan dat de VRC overzee macht uitoefent door gebruik te maken van een netwerk van commerciële havens en faciliteiten voor tweeërlei gebruik die logistieke steun en inlichtingen verstrekken aan de Chinese marine; merkt op dat Chinese bedrijven in 2022 haventerminals in 96 havens in 53 landen in bezit hadden of exploiteerden; merkt voorts op dat oorlogsschepen van het Volksbevrijdingsleger in ten minste negen havens, waarvan twee in Europa, aanzienlijke reparaties of onderhoud aan de schepen en de uitrusting hebben laten uitvoeren; wijst erop dat de plaatsen waar marineschepen aanmeren, een aanwijzing vormen van invloedssferen, prioritaire operationele zones, doelwitten van inlichtingenoperaties en samenwerkingsprioriteiten; 32. benadrukt dat een geopolitieke benadering van de wereldwijde samenwerking op het gebied van kritieke infrastructuur noodzakelijk is als de EU met succes het hoofd wil bieden aan de nieuwe uitdagingen op het gebied van veiligheid; merkt op dat een derde van alle Afrikaanse infrastructuur die sinds 2010 is aangelegd, waaronder ongeveer 50 % van de 3G-netwerken en 70 % van de 4G-netwerken in Afrika, door Chinese staatsbedrijven is gefinancierd en gebouwd; onderstreept dat China de afgelopen twintig jaar zijn handels-, investerings- en leningsverbintenissen met Afrikaanse regeringen en hun staatsbedrijven met 160 miljard USD heeft verhoogd, voornamelijk in de sectoren vervoer, energieproductie, mijnbouw en telecommunicatie, en dat met weinig of ondoorzichtige contractuele verplichtingen; benadrukt met name dat één Chinees telecommunicatiebedrijf tot wel 70 % van de IT-infrastructuur in Afrika heeft aangelegd, en wijst op de rol die Chinese bedrijven spelen bij de financiering, aanleg, uitbreiding en vernieuwing van ten minste 14 gevoelige interne telecommunicatienetwerken van Afrikaanse overheden; uit zijn bezorgdheid over het feit dat het Chinese model duidelijk aantrekkelijk is voor veel landen die niet kunnen of willen voldoen aan de vereisten van de EU om toegang te krijgen tot gelijkwaardige financieringsniveaus, waardoor de Chinese invloed zich uitbreidt ten koste van EU‑partnerschappen en deze landen het risico lopen onhoudbare schulden aan te gaan, hetgeen nadelig is voor hun ontwikkeling op de lange termijn en dus ook voor de lokale bevolking; verzoekt de Commissie, de EDEO en de lidstaten hun inspanningen op te voeren, onder meer door investeringen uit de particuliere sector aan te trekken, om het Global Gateway-investeringspakket van 150 miljard EUR ten uitvoer te leggen, zoals overeengekomen tijdens de zesde top tussen de EU en de Afrikaanse Unie in februari 2022; dringt er bij de Raad en de Commissie op aan de projecten in het kader van dit initiatief, en met name de gidsprojecten, snel uit te voeren; 33. is zeer bezorgd over het feit dat de strategie van de VRC om aan de Afrikaanse kust een “samenwerkingsbasis voor de blauwe economie” op te zetten, onder meer door de bouw van vissersschepen en scheepsherstellingsfaciliteiten, ook voor militaire doeleinden zou kunnen worden gebruikt; benadrukt dat het bij deze overeenkomsten en vergunningen met Afrikaanse landen over het algemeen ontbreekt aan nadere gegevens en transparantie; wijst op de mogelijke geopolitieke gevolgen voor de EU, met name in derde landen waar de EU actief is; o o o 34. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name de artikelen 4, 16, 26, 81, 114 en 118, – gezien de Berner Conventie van 1886 voor de bescherming van werken van letterkunde en kunst, – gezien de Overeenkomst van Nice betreffende de internationale classificatie van de waren en diensten ten behoeve van de inschrijving van merken, zoals gewijzigd op 28 september 1979 en geactualiseerd in de twaalfde editie (12-2023), – gezien het verdrag inzake auteursrecht van 1996 van de Wereldorganisatie voor de intellectuele eigendom (WIPO) en het WIPO-verdrag inzake uitvoeringen en fonogrammen van 1996, – gezien Richtlijn 96/9/EG van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 1996 betreffende de rechtsbescherming van databanken (1) , – gezien Richtlijn 2005/29/EG van het Europees Parlement en de Raad van 11 mei 2005 betreffende oneerlijke handelspraktijken van ondernemingen jegens consumenten op de interne markt en tot wijziging van Richtlijn 84/450/EEG van de Raad, Richtlijnen 97/7/EG, 98/27/EG en 2002/65/EG van het Europees Parlement en de Raad en van Verordening (EG) nr. 2006/2004 van het Europees Parlement en de Raad (“richtlijn oneerlijke handelspraktijken”) (2) , – gezien Verordening (EG) nr. 864/2007 van 11 juli 2007 van het Europees Parlement en de Raad betreffende het geldend recht voor niet-contractuele verbintenissen (Rome II) (3) , – gezien Verordening (EG) nr. 593/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 17 juni 2008 inzake het recht dat van toepassing is op verbintenissen uit overeenkomst (Rome I) (4) , – gezien Richtlijn 2009/24/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 betreffende de rechtsbescherming van computerprogramma’s (5) , – gezien Verordening (EU) nr. 1215/2012 van het Europees Parlement en de Raad van 12 december 2012 betreffende de rechterlijke bevoegdheid, de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken (herschikking) (6) (Brussel I-verordening), – gezien Verordening (EU) nr. 910/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 23 juli 2014 betreffende elektronische identificatie en vertrouwensdiensten voor elektronische transacties in de interne markt en tot intrekking van Richtlijn 1999/93/EG (7) , – gezien Richtlijn (EU) 2016/943 van het Europees Parlement en de Raad van 8 juni 2016 betreffende de bescherming van niet-openbaar gemaakte knowhow en bedrijfsinformatie (bedrijfsgeheimen) tegen het onrechtmatig verkrijgen, gebruiken en openbaar maken daarvan (8) , – gezien Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van Richtlijn 95/46/EG (9) , – gezien Richtlijn (EU) 2016/680 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door bevoegde autoriteiten met het oog op de voorkoming, het onderzoek, de opsporing en de vervolging van strafbare feiten of de tenuitvoerlegging van straffen, en betreffende het vrije verkeer van die gegevens (10) , – gezien Richtlijn (EU) 2016/2102 van het Europees Parlement en de Raad van 26 oktober 2016 inzake de toegankelijkheid van de websites en mobiele applicaties van overheidsinstanties (11) , – gezien Verordening (EU) 2017/1001 van het Europees Parlement en de Raad van 14 juni 2017 inzake het Uniemerk (12) , – gezien Verordening (EU) 2018/1725 van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2018 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door de instellingen, organen en instanties van de Unie en betreffende het vrije verkeer van die gegevens, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 45/2001 en Besluit nr. 1247/2002/EG (13) , – gezien Verordening (EU) 2018/1807 van het Europees Parlement en de Raad van 14 november 2018 inzake een kader voor het vrije verkeer van niet-persoonsgebonden gegevens in de Europese Unie (14) , – gezien Richtlijn (EU) 2019/790 van het Europees Parlement en de Raad van 17 april 2019 inzake auteursrechten en naburige rechten in de digitale eengemaakte markt en tot wijziging van Richtlijnen 96/9/EG en 2001/29/EG (auteursrechtenrichtlijn) (15) , – gezien Richtlijn (EU) 2019/882 van het Europees Parlement en de Raad van 17 april 2019 betreffende de toegankelijkheidsvoorschriften voor producten en diensten (16) , – gezien Richtlijn (EU) 2019/1024 van het Europees Parlement en de Raad van 20 juni 2019 inzake open data en het hergebruik van overheidsinformatie (17) , – gezien Verordening (EU) 2019/1150 van het Europees Parlement en de Raad van 20 juni 2019 ter bevordering van billijkheid en transparantie voor zakelijke gebruikers van onlinetussenhandelsdiensten (18) , – gezien het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van geharmoniseerde regels betreffende artificiële intelligentie (wet op de artificiële intelligentie) en tot wijziging van bepaalde wetgevingshandelingen van de Unie ( COM(2021)0206 ), – gezien het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EU) nr. 910/2014 betreffende een Europees kader voor een digitale identiteit ( COM(2021)0281 ), – gezien het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende geharmoniseerde regels inzake eerlijke toegang tot en eerlijk gebruik van data (Dataverordening) ( COM(2022)0068 ), – gezien het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake aansprakelijkheid voor producten met gebreken ( COM(2022)0495 ), – gezien het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de aanpassing van de regels inzake niet-contractuele civielrechtelijke aansprakelijkheid aan artificiële intelligentie (AI) (richtlijn AI-aansprakelijkheid) ( COM(2022)0496 ), – gezien Verordening (EU) 2022/868 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2022 betreffende Europese datagovernance en tot wijziging van Verordening (EU) 2018/1724 (datagovernanceverordening) (19) , – gezien Verordening (EU) 2022/1925 van het Europees Parlement en de Raad van 14 september 2022 over betwistbare en eerlijke markten in de digitale sector, en tot wijziging van Richtlijnen (EU) 2019/1937 en (EU) 2020/1828 (digitalemarktenverordening) (20) , – gezien Verordening (EU) 2022/2065 van het Europees Parlement en de Raad van 19 oktober 2022 betreffende een eengemaakte markt voor digitale diensten en tot wijziging van Richtlijn 2000/31/EG (digitaledienstenverordening) (21) , – gezien Verordening (EU) 2023/988 van het Europees Parlement en de Raad van 10 mei 2023 inzake algemene productveiligheid, tot wijziging van Verordening (EU) nr. 1025/2012 van het Europees Parlement en de Raad en Richtlijn (EU) 2020/1828 van het Europees Parlement en de Raad, en tot intrekking van Richtlijn 2001/95/EG van het Europees Parlement en de Raad en Richtlijn 87/357/EEG van de Raad (22) , – gezien Verordening (EU) 2023/1114 van het Europees Parlement en de Raad van 31 mei 2023 betreffende cryptoactivamarkten en tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1093/2010 en (EU) nr. 1095/2010 en Richtlijnen 2013/36/EU en (EU) 2019/1937 (23) , – gezien zijn resolutie van 20 oktober 2020 over de intellectuele-eigendomsrechten voor de ontwikkeling van technologieën op het gebied van artificiële intelligentie ( A9-0176/2020 ) (24) , – gezien de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s, getiteld “Het innovatiepotentieel van de EU optimaal benutten – Een actieplan inzake intellectuele eigendom om het herstel en de veerkracht van de EU te ondersteunen” ( COM(2020)0760 ), – gezien zijn resolutie van 11 november 2021 over een actieplan inzake intellectuele eigendom om het herstel en de veerkracht van de EU te ondersteunen (25) , – gezien de mededeling van de Commissie van 11 juli 2023 getiteld “Een EU-initiatief voor Web 4.0 en virtuele werelden: een voorsprong bij de volgende technologische transitie”, – gezien de mededeling van de Commissie van 11 mei 2022, getiteld “Een digitaal decennium voor kinderen en jongeren: de nieuwe Europese strategie voor een beter internet voor kinderen (BIK+)” ( COM (2022)0212 ), – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie juridische zaken ( A9-0442/2023 ), A. overwegende dat virtuele werelden nog niet op grote schaal worden gebruikt, hoewel de toepassing ervan in een aantal gebruiksgevallen in verschillende sectoren het algemene bewustzijn heeft vergroot en de aandacht van de overheid heeft getrokken; B. overwegende dat het van essentieel belang is dat we nieuwe technologieën blijven bevorderen en ontwikkelen, waarbij we hun transformerende potentieel op gebieden als onderwijs, cultuur, gezondheidszorg, gaming en vele andere erkennen en tegelijkertijd de risico’s aanpakken die deze nieuwe technologieën met zich mee kunnen brengen; C. overwegende dat het volgens deskundigen nog 10 tot 15 jaar kan duren voordat virtuele werelden hun volledige potentieel hebben bereikt en dat de ontwikkeling ervan in de komende jaren aanzienlijke gevolgen kan hebben voor het digitale landschap, hetgeen zowel kansen met zich meebrengt als risico’s die moeten worden aangepakt; D. overwegende dat digitale soevereiniteit een middel is om de notie van Europees leiderschap en strategische autonomie te bevorderen en van cruciaal belang is om het vermogen van de EU te waarborgen om wetgeving in de digitale omgeving vorm te geven en te handhaven, en zo te zorgen voor ethische, duurzame en mensgerichte virtuele werelden en de bescherming van de grondrechten en de waarden van de EU te waarborgen; Definities 1. merkt op dat er momenteel nog geen geconsolideerde definities van de concepten “metaverse” en “virtuele wereld” bestaan; 2. is in dit verband ingenomen met het voorstel in de mededeling van de Commissie voor een definitie die zich richt op de belangrijkste kenmerken van virtuele werelden, zijnde: “virtuele werelden zijn blijvende, immersieve omgevingen op basis van technologie zoals 3D en extended reality (XR), die het mogelijk maken om fysieke en digitale werelden in real time te mengen, voor uiteenlopende doeleinden, zoals ontwerpen, simulaties maken, samenwerken, leren, omgaan met anderen, het verrichten van transacties of het aanbieden van amusement”; wijst erop dat veel van de technologieën die “virtuele werelden” worden genoemd, al jaren bestaan; beklemtoont dat een toekomstige Europese strategie verankerd moet zijn in onderzoek, wetenschappelijk bewijs en maatschappelijke relevantie; 3. wijst op het grote belang van het bevorderen van normalisatie en interoperabiliteit voor de volledige ontwikkeling van een ecosysteem van onderling verbonden virtuele werelden; Een passend ethisch en rechtskader 4. wijst erop dat in de EU toegankelijke virtuele werelden de ethische waarden, beginselen en grondrechten moeten eerbiedigen die zijn verankerd in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (26) en bestaande EU-wetgeving, met name inzake gegevensbescherming, beveiligings- en veiligheidsnormen, het delen van gegevens, inhoudsmoderatie, de strijd tegen intimidatie en haatzaaiende uitlatingen, cyberbeveiliging, werknemersrechten, bescherming van consumenten en kinderen, toegankelijkheidsvereisten, eerbiediging van intellectuele-eigendomsrechten, de bescherming van knowhow en handelsgeheimen, de preventie van online misbruik en fraude, en betwistbare en eerlijke markten; 5. herinnert eraan dat virtuele werelden moeten worden ontwikkeld en ingezet volgens het algemene beginsel dat wat offline illegaal is, online ook illegaal moet zijn, zodat de rechten van mensen, met een sterke focus op kinderen, als gebruikers, consumenten, werknemers, investeerders, rechthebbenden en makers volledig worden geëerbiedigd; 6. wijst erop dat met name de volgende wetgeving reeds van toepassing is op verschillende aspecten van virtuele werelden: de digitaledienstenverordening; de digitalemarktenverordening; de datagovernanceverordening; de dataverordening; de voorgestelde AI-verordening; de algemene verordening gegevensbescherming (27) (AVG); de verordening algemene productveiligheid; de richtlijn oneerlijke handelspraktijken; de verordening betreffende cryptoactivamarkten; Europese digitale identiteit; de richtlijn inzake auteursrechten in de digitale eengemaakte markt; de verordening inzake het Uniemerk; de richtlijn betreffende de bescherming van bedrijfsgeheimen; de Europese toegankelijkheidsrichtlijn; en de richtlijn webtoegankelijkheid; 7. benadrukt het belang van regelmatig toezicht op de naleving en effectieve handhaving van de geldende rechtsinstrumenten; verzoekt de Commissie om in samenwerking met verschillende belanghebbenden, waaronder vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld, consumentenbeschermingsorganisaties en de academische wereld, richtsnoeren en beste praktijken te ontwikkelen ter verduidelijking van de wettelijke verplichtingen en verantwoordelijkheden van alle belanghebbenden bij virtuele werelden, zoals platformexploitanten, dienstverleners, ontwikkelaars en gebruikers, uit hoofde van het toepasselijke EU-recht; 8. beklemtoont dat het van het grootste belang is dat de Commissie de geschiktheid van de geldende rechtsinstrumenten regelmatig controleert, in het bijzonder met het oog op een mogelijke herziening van de richtlijn oneerlijke handelspraktijken, de richtlijn consumentenrechten (28) en de richtlijn oneerlijke bedingen in overeenkomsten (29) , en benadrukt dat in toekomstige wetgeving over virtuele werelden overlappingen of inconsistenties moeten worden vermeden, terwijl leemten waar nodig moeten worden opgevuld; 9. merkt op dat sommige regelgevingskwesties niettemin al duidelijk zijn op het gebied van internationaal privaatrecht, burgerlijk recht en intellectuele-eigendomsrecht, zoals gespecificeerd in de onderstaande paragrafen; 10. benadrukt dat recent onderzoek heeft aangetoond dat VR-sensorgegevens even uniek identificeerbaar zijn als een vingerafdrukscan en kunnen worden gebruikt om een grondig inzicht te krijgen in de persoonlijkheid van gebruikers en om verschillende kenmerken af te leiden, zoals leeftijd, geslacht, inkomen, etniciteit, gehandicaptenstatus, geestestoestand en emoties; is van mening dat dit aanzienlijke ethische en juridische zorgen teweegbrengt, met name in verband met gerichte reclame op basis van gedrag, en dat deze zorgen moeten worden aangepakt; wijst erop dat deze ethische zorgen over het verzamelen van enorme hoeveelheden persoonsgegevens, waaronder gevoelige gebruikersgegevens zoals biometrische en gedragsgegevens, emotionele reacties en haptische informatie, deels kunnen worden weggenomen door te garanderen dat gebruikers zich bewust zijn van de gegevens die worden verzameld en dat de toestemming voor het verzamelen van dergelijke gegevens niet alleen wordt verkregen bij het betreden van de virtuele wereld, maar voor elk gebruiksgeval in overeenstemming met de in de AVG neergelegde beginselen, zoals privacy door ontwerp en doelbinding; 11. benadrukt dat virtuele werelden, wanneer identificatie van de gebruiker niet vereist is door de wetgeving van de Unie of de lidstaten, met name voor aansprakelijkheidsdoeleinden, en wanneer dit technisch haalbaar en redelijk is, het anonieme gebruik van diensten mogelijk moeten maken als een manier om een beschermend schild voor de privacy te bieden en ongeoorloofde openbaarmaking van gegevens, identiteitsdiefstal en andere vormen van misbruik van online verzamelde persoonsgegevens doeltreffend te voorkomen; 12. merkt in dit verband op dat de maatregelen die de Commissie in haar mededeling voorstelt om het bewustzijn te vergroten, de digitale vaardigheden en geletterdheid te verbeteren en de toegang van gebruikers tot sleuteltechnologieën te vergroten, met name door de toegang tot snelle internetinfrastructuur en adequate apparatuur te vergemakkelijken, essentieel zijn om digitale kloven te voorkomen en zo spoedig mogelijk moeten worden uitgevoerd om een inclusieve en concurrerende digitale samenleving te bevorderen en ervoor te zorgen dat niemand achterblijft bij deze snelle technologische ontwikkeling; Internationaal privaatrecht 13. wijst erop dat bepaalde traditionele territoriale beginselen inzake toepasselijk recht en jurisdictie ontoereikend kunnen zijn voor virtuele werelden, waarvan de niet-territorialiteit mogelijk wordt gemaakt door het gebruik van gedecentraliseerde technologieën zoals blockchain, en problemen veroorzaken als het gaat om het waarborgen van de toepasselijkheid van het EU-recht en de bescherming van de rechten van consumenten en bedrijven; 14. merkt meer in het bijzonder op dat, aangezien iedereen in de wereld toegang heeft tot virtuele werelden, het door het Hof van Justitie van de Europese Unie vastgestelde “mozaïekcriterium”, op grond waarvan de benadeelde partij schadevergoeding kan vorderen voor de rechterlijke instanties van de landen waar ten minste een deel van de schade zich heeft voorgedaan, wellicht niet houdbaar is; herinnert er echter aan dat het Hof een aanvullend criterium heeft vastgesteld op grond waarvan benadeelde partijen schadevergoeding kunnen vorderen via de rechterlijke instanties van het land waar zij hun voornaamste belang hebben, en bevestigt dat de codificatie van dit criterium in de Brussel I-verordening kan worden overwogen; 15. stelt vast dat de definitie van “consument” in de Brussel I-verordening momenteel is gebaseerd op een directe contractuele relatie, die bijvoorbeeld ontbreekt tussen de emittent van een niet-verwisselbaar token (NFT) en de koper wanneer het NFT op een secundaire markt wordt gebracht; merkt op dat bijgevolg, in geval van een geschil met de emittent, de eindkoper de bevoegdheidsbehandeling die de Brussel I-verordening aan consumenten toekent, zou worden ontnomen; 16. verzoekt de Commissie rekening te houden met deze en andere mogelijk problematische situaties en de geschiktheid van de bestaande bepalingen van het in de EU toepasselijke internationaal privaatrecht te beoordelen en zo nodig passende wijzigingen voor te stellen om te waarborgen dat burgers en bedrijven niet systematisch voor buitenlandse rechterlijke instanties of op grond van buitenlandse wetgeving hoeven te procederen om hun rechten af te dwingen, en er zo voor te zorgen dat hun rechten op grond van het regelgevingskader van de EU volledig worden gevrijwaard, daarbij rekening houdend met het risico van forumshopping, met name door niet-EU-bedrijven; Burgerlijk recht 17. merkt op dat het aantal en de economische relevantie van commerciële transacties binnen virtuele werelden de komende tien jaar naar verwachting zullen toenemen; wijst er in dit verband op dat ervoor moet worden gezorgd dat aanbieders van virtuele goederen en diensten kunnen worden geïdentificeerd en aansprakelijk kunnen worden gesteld voor door hun producten veroorzaakte schade; 18. wijst op de bezorgdheid die wordt gewekt door de gebruikte reclametechnieken bij de verkoop van zogenaamd virtueel onroerend goed, zoals een gebouw of een stuk grond in een virtuele wereld, dat wordt vertegenwoordigd door een NFT, aangezien gebruikers kunnen geloven dat zij daadwerkelijk eigendomsrechten verwerven, terwijl zij in de praktijk alleen een licentie krijgen om het virtuele “land” te gebruiken; benadrukt dat het belangrijk is ervoor te zorgen dat de toepasselijke voorwaarden transparant, duidelijk, eerlijk en bevattelijk zijn, vooral omdat gebleken is dat gebruikers vaak voorwaarden niet lezen omdat deze te ingewikkeld en technisch van aard zijn; 19. herinnert eraan dat de aansprakelijkheidsregels volledig van toepassing moeten zijn op virtuele werelden en benadrukt het belang van doeltreffende maatregelen om in virtuele werelden elke vorm van schadelijk gedrag te voorkomen en aan te pakken en de wet te handhaven in overeenstemming met de grondrechten, waaronder, zo nodig en onverminderd het recht om gerechtelijk verhaal te zoeken, de instelling van meldings- en geschillenbeslechtingsmechanismen; 20. is bezorgd over het feit dat het gebruik van avatars en gedecentraliseerde systemen, zoals die welke op blockchaintechnologie zijn gebouwd, het een enorme uitdaging kunnen maken om overtreders verantwoordelijk te houden; is van mening dat de invoering van doeltreffende systemen voor identiteitsbeheer essentieel is om de juiste en tijdige identificatie ervan mogelijk te maken en valse identiteiten te bestrijden, waarbij ook rekening wordt gehouden met de specifieke kenmerken die verband houden met het bestuur van gedecentraliseerde autonome organisaties en collectieve aansprakelijkheid; verwelkomt in dit verband het voornemen van de Commissie om de toegevoegde waarde van een mogelijk rechtskader voor gedecentraliseerde autonome organisaties te bestuderen; 21. herinnert eraan dat avatars geen rechtspersoonlijkheid hebben, waardoor alle kwesties met betrekking tot hun rechtsbekwaamheid, rechten, verplichtingen en aansprakelijkheden moeten worden behandeld met verwijzing naar de natuurlijke of rechtspersonen die ze gebruiken; is van mening dat, naarmate virtuele werelden evolueren en complexer worden, moet worden overwogen of het passend is om avatars een specifieke juridische status te verlenen; is van mening dat de avatar of de persoon die erachter schuilgaat identificeerbaar moet zijn en dat het “ken uw zakelijke klant”-beginsel van toepassing moet zijn; Intellectuele-eigendomsrecht 22. benadrukt dat het corpus van het EU-recht inzake de bescherming van intellectuele- en industrieel-eigendomsrechten, met inbegrip van auteursrechten, handelsmerken, octrooien, ontwerpen en bedrijfsgeheimen, volledig van toepassing is op virtuele werelden; wijst er niettemin op dat de ontwikkeling van virtuele werelden nieuwe uitdagingen met zich meebrengt op het vlak van handhaving van intellectuele eigendom, identificatie van inbreukmakers, alsook kwesties in verband met de collisieregels inzake toepasselijk recht en jurisdictie; 23. herinnert eraan dat exploitanten van platforms, dienstverleners en gebruikers in virtuele werelden verplicht zijn de exclusieve rechten van rechthebbenden en hun recht op een billijke vergoeding te eerbiedigen; benadrukt dat het gebruik van inhoud die wordt beschermd door intellectuele-eigendomsrechten (IE-recht), ook in digitale vorm op een elektronisch medium zoals een NFT, toestemming vereist door middel van licentieverlening of toewijzing, tenzij het onder een uitzondering of beperking op de bescherming van IE-recht valt (zoals kopiëren voor privégebruik, onderwijs, onderzoek, citaat, recensie, parodie of pastiche); herhaalt in dit verband hoe belangrijk het is dat providers zorgen voor transparantie over de reikwijdte van de licenties, met inbegrip van territoriale licenties, zodanig dat gebruikers kunnen bepalen welk gebruik van door intellectuele-eigendomsrechten beschermde inhoud in virtuele werelden wordt gedekt door de licenties waarover zij beschikken en dat makers en rechthebbenden nauwkeurige en correcte rapportage kunnen krijgen over het feitelijke gebruik van beschermde werken; 24. is ingenomen met de actualisering van de twaalfde editie van de “Nice-classificatie”, die de registratie van handelsmerken in klassen die betrekking hebben op het gebruik ervan in virtuele werelden mogelijk maakt; vraagt dat de concrete toepassing van die classificatie nauwlettend in de gaten wordt gehouden; is echter bezorgd over het gebruik van NFT’s die verwijzen naar handelsmerken zonder de toestemming van hun eigenaars en dringt aan op doeltreffende maatregelen om deze en andere gevallen van inbreuk aan te pakken; is in dit verband ingenomen met het voorstel van de Commissie om een toolbox te ontwikkelen voor de bestrijding van namaak; 25. erkent de toepasselijkheid van aansprakelijkheidsregels zoals vastgelegd in de digitaledienstenverordening en van de bijzondere regeling van artikel 17 van de auteursrechtenrichtlijn voor het uploaden van door gebruikers gegenereerde inhoud; is echter van mening dat meer duidelijkheid nodig is over de manier waarop bestaande regels moeten worden toegepast op online diensten voor het delen van inhoud waarmee inhoud in virtuele werelden beschikbaar wordt gesteld en over de manier waarop deze regels moeten worden gehandhaafd; 26. wijst erop dat NFT’s geen IE-recht als zodanig toekennen over het digitale actief en wijst op de noodzaak van verdere duidelijkheid en transparantie teneinde fraude en de frequente verwarring tussen het recht op het token zelf en het recht op de onderliggende beschermde inhoud te voorkomen; 27. merkt op dat NFT’s en andere op blockchain gebaseerde aanbiedingen het gemakkelijker maken om activa op basis van auteursrechtelijk beschermde werken alsmaar door te verkopen via onlinetransacties en is van mening dat een passende en evenredige vergoeding van de auteurs voor elke doorverkoop van dergelijke activa moet worden gewaarborgd; 28. herinnert eraan dat autonoom door AI-systemen gegenereerde outputs volgens de huidige regels wellicht niet in aanmerking komt voor auteursrechtelijke bescherming, aangezien het originaliteitsbeginsel gekoppeld is aan een natuurlijke persoon en het begrip “intellectuele schepping” de persoonlijkheid van de auteur veronderstelt; herinnert voorts aan het verschil tussen door AI ondersteunde menselijke scheppingen en autonoom door AI-systemen gegenereerde outputs; brengt in herinnering dat het huidige kader voor intellectuele eigendom van toepassing blijft op door AI ondersteunde scheppingen, maar dat autonoom door AI-systemen gegenereerde outputs nieuwe regelgevingsuitdagingen voor de bescherming van intellectuele-eigendomsrechten met zich meebrengen, zoals kwesties inzake eigendom, auteurschap en uitvinderschap, alsook passende vergoedingen en problemen in verband met potentiële marktconcentratie; is ingenomen met de toezegging die in het actieplan voor intellectuele-eigendomsrechten is opgenomen en waarbij de Commissie zich ertoe verbindt met belanghebbenden te overleggen over de vraag hoe de uitdagingen van AI-gesteunde uitvindingen en scheppingen moeten worden aangepakt; verzoekt de Commissie te overwegen om het toepassingsgebied van deze dialoog te verruimen, zodat ook AI-gerelateerde kwesties, waaronder generatieve AI, er ruimschoots onder vallen; Toegankelijkheid en digitale geletterdheid 29. benadrukt dat virtuele werelden mogelijkheden zouden kunnen bieden voor de levering van openbare diensten van algemeen belang, ten voordele van de burgers; benadrukt echter dat de opname van en de toegankelijkheid voor alle gebruikers in de EU moeten worden gewaarborgd, zowel wat de kosten als het gebruik van hardware en het begrip van software betreft; merkt op dat toegankelijkheid van bijzonder belang is om ervoor te zorgen dat kwetsbare bevolkingsgroepen, zoals ouderen, personen met een handicap, kinderen en mensen die in landelijke en afgelegen gebieden wonen de essentiële digitale vaardigheden verwerven om deel te nemen aan virtuele werelden, en dat daarbij rekening moet worden gehouden met aspecten als geografische ligging, gender, opleidingsniveau en sociaal-economische achtergrond; 30. voegt er in dit verband aan toe dat digitale geletterdheid van het grootste belang is om te zorgen voor een veilige en maatschappelijk nuttige invoering en een geïnformeerd en verantwoord gebruik van virtuele werelden, om gebruikersverslaving, vooroordelen en discriminerende praktijken te voorkomen, om desinformatie, manipulatie en misbruik in de virtuele omgeving tegen te gaan en om democratische controle te bevorderen; 31. benadrukt dat er doeltreffende onderwijsmaatregelen moeten worden genomen om te zorgen voor een brede kennis van de virtuele wereld bij de burgers, om professionals op verschillende gebieden, in het bijzonder leerkrachten, bij te scholen, en om de ontwikkeling van Europees talent en Europese technologieën aan te moedigen en te bevorderen, en tegelijkertijd meer mensen, en ook meer vrouwen, aan te trekken voor wetenschap, technologie, engineering en wiskunde; 32. beveelt aan dat de “virtual worlds toolbox” die bestemd is voor het grote publiek, zoals uiteengezet in de mededeling van de Commissie, verder wordt ontwikkeld, in overeenstemming met de aanbevelingen van het burgerpanel, teneinde burgers te helpen om een beter begrip te krijgen van hoe zij hun virtuele identiteit, hun virtuele creaties, hun virtuele activa en hun gegevens moeten beheren, en bij te dragen tot een alomvattende EU-strategie voor virtuele werelden die zowel duurzaam als mensgericht is; 33. is ingenomen met de positieve bijdrage van de opensourcegemeenschap van de EU aan de ontwikkeling van de belangrijkste kenmerken van virtuele werelden, zoals met betrekking tot het gebruik van “distributed ledger”-technologie en andere technologieën die nodig zijn voor de authenticiteit, het beheer en de beveiliging van virtuele objecten en identiteiten, zoals opgemerkt door de Commissie; o o o 34. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien artikel 165 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien zijn resolutie van 19 september 2019 over het belang van Europese herinnering voor de toekomst van Europa (1) , – gezien zijn resolutie van 2 april 2009 over het Europese geweten en het totalitarisme (2) , – gezien Verordening (EU) 2021/692 van het Europees Parlement en de Raad van 28 april 2021 tot vaststelling van het programma “Burgers, gelijkheid, rechten en waarden” en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1381/2013 van het Europees Parlement en de Raad en Verordening (EU) nr. 390/2014 van de Raad (3) , – gezien zijn resolutie van 11 november 2021 over de Europese onderwijsruimte: een gedeelde holistische benadering (4) , – gezien zijn resolutie van 8 maart 2022 over de rol van cultuur, onderwijs, media en sport bij racismebestrijding (5) , – gezien zijn resolutie van 6 april 2022 over de uitvoering van acties op het gebied van burgerschapsvorming (6) , – gezien zijn resolutie van 14 december 2022 over de uitvoering van de nieuwe Europese agenda voor cultuur en de EU-strategie voor internationale culturele betrekkingen (7) , – gezien zijn resolutie van 21 januari 2021 over de EU-strategie inzake gendergelijkheid (8) , – gezien de mededeling van de Commissie van 18 september 2020 getiteld “Een Unie van gelijkheid: EU-actieplan tegen racisme 2020-2025” ( COM(2020)0565 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 14 juni 2016 over ondersteuning bij de voorkoming van radicalisering die tot gewelddadig extremisme leidt ( COM(2016)0379 ), – gezien het Europees Cultureel Verdrag van 19 december 1954 (9) , – gezien de studie die is uitgevoerd voor de Commissie cultuur en onderwijs, getiteld “Europees historisch geheugen: beleid, uitdagingen en vooruitzichten” (10) , – gezien de studie die is uitgevoerd voor de Commissie cultuur en onderwijs, getiteld “European Identity” (11) , – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie cultuur en onderwijs ( A9-0402/2023 ), A. overwegende dat het complexe, door conflicten geteisterde en omstreden verleden van Europa zowel een uitdaging als een kans voor Europese integratie vormt, met de erkenning dat een goed geïnformeerd historisch bewustzijn wederzijds begrip en tolerantie bevordert; B. overwegende dat op gender, geloof en etniciteit gebaseerde onrechtvaardigheid al eeuwenlang voorkomt in de Europese geschiedenis, onder meer in de vorm van antisemitisme en antiziganisme, met gevolgen voor Europa en de rest van de wereld; C. overwegende dat aandacht voor de geschiedenis en in het verleden voorkomende onrechtvaardigheid ons helpt om verschillende vormen van onverdraagzaamheid en ongelijkheid aan te pakken en inclusievere samenlevingen op te bouwen; D. overwegende dat de geschiedenis nooit mag worden gerelativeerd, vervormd of vervalst voor politieke doeleinden; E. overwegende dat historisch negationisme en andere vormen van gekleurde interpretaties van de geschiedenis een grote bedreiging vormen, wantrouwen en conflicten tussen volkeren en naties in de hand werken en inspanningen ter bevordering van historische rechtvaardigheid en verzoening ondermijnen; F. overwegende dat de omgang met het verleden de grootst mogelijke onpartijdigheid en objectiviteit vereist, zowel in de geschiedwetenschap als in de politiek; G. overwegende dat het historisch geheugen in aanzienlijke mate subjectief is, aangezien de keuze van datgene wat herinnerd moet worden en de interpretatie van het verleden per definitie op waardeoordelen zijn gebaseerd; H. overwegende dat er weliswaar “historische feiten” zijn op basis van wetenschappelijk historisch onderzoek, onderwijs, het behoud van historische bronnen en het behoud van bronnen en locaties van historisch belang, maar dat er geen homogene, onbetwistbare en eeuwige “historische waarheid” bestaat die een bepaalde groep of natie kan monopoliseren en uitsluitend voor zichzelf kan opeisen, of kan misbruiken om het bestaan van andere volkeren, naties of staten te ontkennen; I. overwegende dat voor het geschiedenisonderwijs een interdisciplinaire benadering en het in context plaatsen van historische elementen van essentieel belang zijn, en dat dit moet worden gekoppeld aan het onderwijs in Europees burgerschap en aan uitwisselings- en mobiliteitsprogramma’s; J. overwegende dat het bevorderen van kritisch, internationaal historisch bewustzijn door middel van onderwijs en andere middelen van cruciaal belang is om Europeanen inzicht te laten krijgen in, en in het reine te laten komen met hun verleden, zodat zij vol vertrouwen kunnen omgaan met het heden en kunnen toewerken naar een gemeenschappelijke toekomst; K. overwegende dat Europees historisch bewustzijn wordt opgevat als zowel individuele als collectieve vermogens en vaardigheden om de geschiedenis te begrijpen, kritisch te beoordelen en ervan te leren, wat het gemakkelijker maakt te erkennen dat er een onlosmakelijk verband en onderlinge verwevenheid bestaan tussen verleden, heden en toekomst; De omgang met het verleden van Europa als risico en kans 1. onderkent dat de uiteenlopende en dikwijls tegenstrijdige geschiedenis van de Europese naties en staten ervoor zorgt dat elke inspanning om de geschiedenis op politiek niveau aan de orde te stellen een heikele en potentieel gevaarlijke onderneming is, en dat pogingen om te bepalen hoe het verleden herdacht en geïnterpreteerd moet worden altijd problematisch blijken te zijn; 2. benadrukt dat het beginsel historia magistra vitae veel mogelijkheden biedt en beschouwt name de tragische perioden en de donkere kanten van de Europese geschiedenis niet alleen als een krachtige herinnering aan fouten uit het verleden die zich niet mogen herhalen, maar ook als een oproep om samen te werken aan democratische en inclusieve samenlevingen in de Unie en wereldwijd; 3. is van mening dat een verantwoordelijke, empirisch onderbouwde en kritische omgang met het verleden, met nadruk op de gemeenschappelijke Europese waarden, een conditio sine qua non is voor elk democratisch politiek orgaan, teneinde de huidige en toekomstige generaties bewust te maken van zowel verworvenheden als aberraties uit het verleden, een publiek debat dat blijk geeft van zelfreflectie te versterken en begrip en verzoening binnen en tussen bepaalde sociale groepen, naties en staten te bevorderen; Door het verleden ingegeven politiek in de Europese Unie – een kritische beoordeling 4. benadrukt de noodzaak van een eerlijke beoordeling van de op het verleden gerichte politiek van de EU, waarmee zij heeft gepoogd het Europese project meer legitimiteit te geven, het Europese saamhorigheidsgevoel te versterken en de vreedzame coëxistentie van de volkeren van het continent te bevorderen, door zowel de successen als de bestaande tekortkomingen te erkennen en door de manieren waarop burgers zijn aangemoedigd om zich met het verleden bezig te houden, onder de loep te nemen; 5. neemt kennis van de vele vroegere en actuele initiatieven op Europees niveau ter bevordering van een gemeenschappelijk Europees historisch geheugen, waaronder de Herdenkingsdag voor de Holocaust en de Europese Herdenkingsdag voor de slachtoffers van alle totalitaire en autoritaire regimes, alsook het opnemen van een speciale herdenkingscomponent in het vroegere programma Europa voor de burger en in het huidige programma Burgerschap, gelijkheid, rechten en waarden (CERV), en diverse resoluties van het Parlement, zoals die van 2 april 2009 over het Europese geweten en het totalitarisme en van 19 september 2019 over het belang van Europese herinnering voor de toekomst van Europa; 6. uit zijn bezorgdheid over het feit dat er in Europa, niet alleen tussen West- en Oost-Europa maar ook tussen landen en naties in bepaalde delen van het continent, nog altijd sprake is van latente concurrentie en een zekere onverenigbaarheid tussen verschillende herinneringskaders en -culturen; benadrukt dat alle Europese landen deels dezelfde, maar ook uiteenlopende ervaringen hebben opgedaan die tot een gedeelde Europese geschiedenis behoren; wijst op de misdaden van nazi-, fascistische en communistische totalitaire regimes en tijdens het kolonialisme, en de rol die deze misdaden hebben gespeeld bij het vormgeven van historische percepties in Europa; benadrukt dat de bestaande regionale en ideologische verschillen in historisch bewustzijn tussen Europese landen en volkeren moeten worden gedicht om een gemeenschappelijke basis te creëren voor dialoog, wederzijds begrip en respect; 7. wijst erop dat de verschrikkingen uit het verleden als een “negatieve ontstaansmythe” fungeren en het Europese vredesproject een sterke doelgerichtheid verlenen, maar onderkent dat het feit dat de Unie zich vooral concentreert op het vertellen van een verhaal over zichzelf ex negativo het risico met zich meebrengt dat een teleologische en simplistische zwart-witweergave van de geschiedenis wordt gevoed die een op kennis gebaseerd begrip van het complexe verleden van Europa in de weg kan staan en er minder toe stimuleert om de stereotypen en heilige koeien uit de nationale geschiedenis in twijfel te trekken; Naar een geïnformeerd historisch bewustzijn in Europa 8. wijst op de noodzaak van een breder en omvattender begrip van de Europese geschiedenis voor het ontstaan van een kritisch en zelfreflectief Europees historisch bewustzijn, met name door de huidige Europese herdenkingsinitiatieven een bredere focus te geven, waarbij ook rekening wordt gehouden met groepen die tot nu toe ondervertegenwoordigd zijn, en door innovatieve manieren van geschiedenisonderwijs te bevorderen; 9. benadrukt dat het belangrijk is af te stappen van een Europese “herinneringscultuur” die voornamelijk van bovenaf wordt vastgesteld en bepaalt wat de Europeanen zich moeten herinneren, en in plaats daarvan toe te werken naar een door burgers gedragen bottom-upcultuur van herinneren die gebaseerd is op gemeenschappelijke Europese beginselen en waarden en die de nadruk legt op het ontwikkelen van het vermogen tot kritische verwerking van het verleden op lokaal, regionaal, nationaal en Europees niveau, in samenwerking met maatschappelijke organisaties; 10. wijst erop dat het cruciaal is om het verleden van Europa te benaderen op basis van de Europese kernwaarden die zijn vastgelegd in artikel 2 van het Verdrag betreffende de Europese Unie en de ethische en filosofische tradities die aan deze waarden ten grondslag liggen, en om een open sfeer van discussie te creëren die het ook mogelijk maakt om moeilijke elementen van nationale geschiedenissen aan de orde te stellen en die zorgt voor wederzijds begrip en verzoening, zowel binnen en tussen Europese naties, als tussen Europese naties en de rest van de wereld; 11. is van mening dat de vrijheid om les te geven, te studeren en onderzoek te doen, met inbegrip van de vrije toegang tot archieven en bronnen, naast de vrijheid van artistieke expressie, een voorwaarde is voor het genereren en verspreiden van onbevooroordeelde en op feiten gebaseerde kennis in democratische samenlevingen, en voor een kritische omgang met geschiedenis in het bijzonder; roept de Commissie en de lidstaten op om deze vrijheden die momenteel in gevaar zijn, met name als gevolg van gevallen van misbruik van wetten inzake gedenken, te beschermen, onder meer door middel van het rechtsstaatmechanisme van de EU; 12. wijst op de cruciale rol van onderwijs en verzoekt de lidstaten hun huidige curricula en lesmethoden te moderniseren en het zwaartepunt te verleggen van nationale naar Europese en mondiale geschiedenis, zodat er meer ruimte komt voor het supranationaal historisch besef, met name door het toelaten van verschillende perspectieven op de geschiedenis en door het bevorderen van een stijl van lesgeven die reflectie en discussie over kennisoverdracht stimuleert en waarbij de algemene doelstelling centraal staat om leerlingen te leren hoe zij moeten denken en niet wat zij moeten denken; 13. onderstreept het cruciale belang van het leren over de Europese integratie, de geschiedenis, de instellingen en de fundamentele waarden van de Unie en het Europees burgerschap voor het ontstaan van een Europees gevoel van verbondenheid; dringt aan op onderwijs in de Europese geschiedenis en de Europese integratie, die in een mondiale context moeten worden gezien, en roept ertoe op om de Europese burgerschapsvorming integraal deel te laten uitmaken van de nationale onderwijsstelsels; wijst op de inspanningen die op EU-niveau zijn geleverd om de kennis over de Unie en haar geschiedenis te verbeteren, met inbegrip van de zogenaamde Jean Monnet-acties; verzoekt de Commissie en de lidstaten om, onder meer via de werkgroep gelijkheid en waarden van de Europese onderwijsruimte, te werken aan maatregelen die specifiek betrekking hebben op de ontwikkeling van Europees historisch bewustzijn, en gezamenlijk een “EU-handboek” op te stellen voor leeractiviteiten met gemeenschappelijke richtsnoeren en onpartijdige feiten en cijfers voor het onderwijzen van de Europese geschiedenis; 14. is van mening dat chauvinisme, genderstereotypen, machtsasymmetrieën en structurele ongelijkheden diep geworteld zijn in de Europese geschiedenis, en betreurt het gebrek aan een voldoende multiculturele en genderbewuste benadering in het geschiedenisonderwijs; acht het van essentieel belang de marginalisering van vrouwen en andere ondervertegenwoordigde maatschappelijke groepen in de geschiedenis aan te pakken en verzoekt de lidstaten om hier in de nationale leerplannen meer aandacht te besteden; 15. benadrukt de noodzaak van interdisciplinair en intersectioneel geschiedenisonderwijs dat innovatieve en leerlinggerichte pedagogie toepast, zoals interactieve, verhalende en leergestuurde benaderingen voor alle generaties, gebruik maakt van een uitgebreide reeks bronnen, technologieën en leermaterialen, waaronder grensoverschrijdende en transnationale geschiedenisboeken en mondelinge geschiedenissen, en analytische en kritische denkvaardigheden bevordert; 16. wijst op de centrale rol die leerkrachten spelen bij het genereren en overdragen van competenties die nodig zijn om historische feiten te begrijpen en kritisch te beoordelen, en benadrukt dat het belangrijk is dat leerkrachten niet alleen een adequate opleiding krijgen, maar zich ook inzetten voor permanente professionele ontwikkeling, met inbegrip van peer-learningactiviteiten en de uitwisseling van beste praktijken op nationaal en transnationaal niveau; benadrukt in dit verband de toegevoegde waarde van de Erasmus+ Teacher Academies; 17. verzoekt de lidstaten op maat gesneden lesmateriaal over geschiedenis aan te bieden, naast opleidingen om leerkrachten beter vat te laten krijgen op de transnationale een veelzijdige aspecten van de geschiedenis en vertrouwd raken met adequate didactiek en beginselen van modern onderwijs, waarbij het vormen van jonge mensen die in staat zijn tot zelfreflectie centraal staat; 18. benadrukt dat het verzamelen van gegevens en het vergelijken en evalueren van methoden en instrumenten voor geschiedenisonderwijs van grote waarde is, en verwelkomt het werk van zowel gespecialiseerde gouvernementele als niet-gouvernementele organisaties die op dit gebied actief zijn, waaronder het Waarnemingscentrum voor geschiedenisonderwijs in Europa van de Raad van Europa en Euroclio; benadrukt dat meer EU-lidstaten aan het waarnemingscentrum moeten deelnemen; 19. wijst op het potentieel van musea die zich kritisch bezighouden met de omstreden geschiedenis van Europa als instrument om over het verleden te leren en historisch bewustzijn op te bouwen, met name het “Huis van de Europese geschiedenis” als vlaggenschipproject waarvoor voldoende middelen beschikbaar moeten worden gesteld om een breder bereik onder het Europese publiek te waarborgen; 20. benadrukt het belang van het behoud van Europa’s rijke culturele en historische erfgoed en gedenkplaatsen, met name als middel om een kritisch historisch bewustzijn tot stand te brengen, mits deze niet worden misbruikt voor ideologische doeleinden, en benadrukt de rol die het Europees erfgoedlabel en onafhankelijke instellingen die het Europees erfgoed bevorderen, zowel materieel als immaterieel, in dit verband kunnen spelen; moedigt de lidstaten aan hun inspanningen op te voeren om plaatsen van democratische herinnering te definiëren en te beschermen, met name die welke verband houden met ondervertegenwoordigde groepen; benadrukt het potentieel van Europeana om als digitale bibliotheek en digitaal archief, museum en onderwijsplatform van Europa te fungeren; 21. wijst op het potentieel van digitale media en de toenemende digitalisering in het onderwijs, maar spreekt zijn diepe bezorgdheid uit over het feit dat digitale kanalen in toenemende mate worden misbruikt voor politieke manipulatie en de verspreiding van desinformatie, ook met betrekking tot de geschiedenis, zoals blijkt uit het Russische historische revisionisme bij de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne; verzoekt de Commissie en de lidstaten hun inspanningen op te voeren om de media- en digitale geletterdheid te versterken en leerkrachten en studenten te passende vaardigheden bij te brengen en te voorzien van instrumenten om op feiten gebaseerd geschiedenisonderwijs te vergemakkelijken en hen in staat te stellen zowel traditionele als moderne historische bronnen te identificeren, te contextualiseren en te analyseren; 22. benadrukt dat door Europese programma’s en andere mobiliteitsregelingen geboden mogelijkheden voor grensoverschrijdende leermobiliteit de uitwisseling van ideeën stimuleren en transversale kennis en intercultureel begrip bevorderen, waardoor nationale belemmeringen kunnen worden weggenomen en een beter inzicht wordt verkregen in het verleden en het heden; 23. verzoekt de Commissie en de lidstaten om versterking van de momenteel op Europees niveau beschikbare instrumenten ter bevordering van een kritisch en zelfreflecterend Europees historisch bewustzijn, met name het Erasmus+-programma, dat mobiliteit en intercultureel leren ondersteunt als cruciale manieren om meer begrip te creëren voor andere culturen en naties, alsook het CERV-programma, dat transnationale historische herinneringsprojecten ondersteunt en maatschappelijke betrokkenheid bevordert; 24. verzoekt de Europese instellingen, de lidstaten, kandidaat-lidstaten en mogelijke kandidaat-lidstaten, onderwijsinstellingen en maatschappelijke actoren meer moeite te doen om verzoening te bevorderen, te voorkomen dat de geschiedenis voor politieke doeleinden wordt aangewend en om historisch revisionisme en het ontkennen van historische gebeurtenissen te bestrijden, zowel in de Europese Unie als daarbuiten; herinnert aan het belang van deze aspecten voor toekomstige uitbreidingen van de Unie; Vooruitzicht: de erfenis van het verleden en de toekomst van de EU 25. ondersteunt het ideaal van een “cultuur van herinneren” en historisch bewustzijn op basis van gedeelde Europese waarden en methoden voor de benadering van het verleden, waarbij tegelijkertijd een ongepaste nivellering of simplistische voorstelling van de geschiedenis wordt vermeden; 26. spreekt de hoop uit dat op basis van kritische zelfreflectie met betrekking tot geschiedenis en historische verantwoordelijkheid op nationaal niveau een waarlijk Europees reflectief discours over het verleden van het continent kan ontstaan, waarbij de geschiedenis niet wordt misbruikt voor machtspolitieke doeleinden, en spreekt de hoop uit dat uit gemeenschappelijk historisch werk een gemeenschap van lotsverbondenheid tussen Europese volkeren zal ontstaan; 27. voorziet dat collectieve herinneringen uiteindelijk zullen bijdragen tot en opgaan in een Europese publieke ruimte, waarin uiteenlopende herinneringsculturen elkaar aanvullen en niet met elkaar concurreren, en dat het omgaan met de geschiedenis meer een maatschappelijke dan politieke aangelegenheid wordt; o o o 28. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling van de VN en de duurzameontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s), met name SDG 1 inzake uitbanning van armoede, SDG 7 inzake het waarborgen van toegang tot betaalbare, betrouwbare, duurzame en moderne energie voor iedereen, SDG 9 inzake industrie en infrastructuur, SDG 13 inzake klimaatactie en SDG 5 inzake het verwezenlijken van gendergelijkheid en het versterken van de positie van alle vrouwen en meisjes, – gezien artikel 208 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, waarin staat dat het hoofddoel van het EU-beleid op het gebied van ontwikkelingssamenwerking is om de armoede terug te dringen en uiteindelijk uit te bannen en waarin wordt voorgeschreven dat “de Unie [...] bij de uitvoering van beleid dat gevolgen kan hebben voor de ontwikkelingslanden rekening [houdt] met de doelstellingen van de ontwikkelingssamenwerking”, – gezien artikel 3, lid 5 en artikel 21 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, waarin wordt uiteengezet dat de Unie zich inzet voor een op waarden gebaseerde benadering van ontwikkelingssamenwerking om de samenhang van haar externe optreden te waarborgen, met inachtneming van de beginselen van het Handvest van de Verenigde Naties en ter bevordering van de duurzame ontwikkeling van de ontwikkelingslanden op economisch, sociaal en milieugebied, – gezien de gemeenschappelijke verklaring van de Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, het Parlement en de Commissie van 30 juni 2017 over de nieuwe Europese consensus inzake ontwikkeling: “Onze wereld, onze waardigheid, onze toekomst” (1) , – gezien Verordening (EU) 2021/947 van het Europees Parlement en de Raad van 9 juni 2021 tot vaststelling van het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking — Europa in de wereld, tot wijziging en intrekking van Besluit nr. 466/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU) 2017/1601 en Verordening (EG, Euratom) nr. 480/2009 van de Raad (2) , – gezien de conclusies van de Raad van 4 oktober 2022 over klimaatfinanciering met het oog op de 27e Conferentie van de Partijen bij het UNFCCC (COP27) in Sharm-el-Sheikh van 6 t/m 18 november 2022, van 25 januari 2021 over klimaat- en energiediplomatie — verwezenlijking van de externe dimensie van de Europese Green Deal, en van 28 november 2016 over energie en ontwikkeling, – gezien de mededeling van de Commissie van 11 december 2019, getiteld “De Europese Green Deal” ( COM(2019)0640 ), – gezien het voorstel van de Commissie van 16 maart 2023 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een kader om een veilige en duurzame voorziening van kritieke grondstoffen te waarborgen, en tot wijziging van de Verordeningen (EU) 168/2013, (EU) 2018/858, 2018/1724 en (EU) 2019/1020 ( COM(2023)0160 ), – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2023/1184 van de Commissie van 10 februari 2023 tot aanvulling van Richtlijn (EU) 2018/2001 van het Europees Parlement en de Raad door de bepaling van een gemeenschappelijke Uniemethode die voorziet in gedetailleerde regels voor de productie van hernieuwbare vloeibare en gasvormige transportbrandstoffen van niet-biologische oorsprong (3) , – gezien de mededeling van de Commissie van 16 maart 2023 over de Europese waterstofbank ( COM(2023)0156 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 8 juli 2020, getiteld “Een waterstofstrategie voor een klimaatneutraal Europa” ( COM(2020)0301 ), – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 18 mei 2022, getiteld “De externe energiebetrokkenheid van de EU in een veranderende wereld” (JOIN(2022)0023), – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 1 december 2021, getiteld “De Global Gateway” (JOIN(2021)0030), – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 9 maart 2020, getiteld “Naar een brede strategie met Afrika” (JOIN(2020)0004), – gezien het verslag van de speciale rapporteur van de VN-Mensenrechtenraad inzake mensenrechtenverplichtingen met betrekking tot het genot van een veilig, schoon, gezond en duurzaam milieu van 5 januari 2023, getiteld “Women, girls and the right to a clean, healthy and sustainable environment”, – gezien de nieuwe partnerschapsovereenkomst tussen de Europese Unie, enerzijds, en de leden van de Organisatie van staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan (OACPS), anderzijds (de Samoa-overeenkomst), die in werking zal treden zodra het Europees Parlement ermee heeft ingestemd en de partijen de overeenkomst hebben geratificeerd, – gezien het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering (UNFCCC) van 1992 en het bijbehorende Protocol van Kyoto, de 21e Conferentie van de Partijen (COP21) bij het UNFCCC in Parijs in december 2015, de goedkeuring van de Overeenkomst van Parijs (de allereerste universele, juridisch bindende mondiale klimaatovereenkomst), en het vijfde evaluatierapport over klimaatverandering van de Intergouvernementele Werkgroep inzake klimaatverandering, – gezien het speciale verslag van de Intergouvernementele Werkgroep inzake klimaatverandering van 24 september 2019, getiteld “Special Report on the Ocean and Cryosphere in a changing Climate”, – gezien de VN-verklaring over de rechten van inheemse volken, die op 13 september 2007 is aangenomen door de Algemene Vergadering van de VN, – gezien het verslag van het Milieuprogramma 2022 van de VN over de emissiekloof, en het tweede samenvattende verslag over de productie van fossiele brandstoffen (verslag over de productiekloof 2021) (4) , – gezien de leidende beginselen van de VN inzake bedrijfsleven en mensenrechten, die de VN-Mensenrechtenraad op 16 juni 2011 heeft goedgekeurd, – gezien de OESO-richtsnoeren voor multinationale ondernemingen en de OESO-richtsnoeren over passende zorgvuldigheid voor verantwoord ondernemerschap, – gezien de beleidsnota 2018 van het Departement Economische en Sociale Zaken van de VN, getiteld “Policy Brief #12: Global Progress of SDG7 – Energy and Gender”, – gezien het verslag van 2022 van het Internationaal Agentschap voor hernieuwbare energie, getiteld “World Energy Transitions Outlook 2022: 1.5 °C Pathway” (5) , – gezien het gezamenlijke verslag van 2023 van de Wereldbank, het Internationaal Energieagentschap, het Internationaal Agentschap voor hernieuwbare energie, de VN en de Wereldgezondheidsorganisatie, getiteld “Tracking SDG7: The Energy Progress Report, 2023” (6) , – gezien het actieplan voor groen herstel van de Afrikaanse Unie 2021-2027, dat een alomvattende strategie omvat om groene initiatieven te bevorderen, de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen, het milieu te beschermen en de weerbaarheid tegen klimaatverandering te vergroten (7) , – gezien de verklaring van Nairobi van Afrikaanse leiders over klimaatverandering en oproep tot actie van 6 september 2023, – gezien de verklaring over klimaat en ontwikkeling van de Afrikaanse bevolking van 2023, – gezien zijn resoluties van 14 maart 2023 over beleidscoherentie voor ontwikkeling (8) , van 25 maart 2021 over een nieuwe strategie EU-Afrika — een partnerschap voor duurzame en inclusieve ontwikkeling (9) , van 15 januari 2020 over de Europese Green Deal (10) , van 1 december 2016 over toegang tot energie in ontwikkelingslanden (11) en van 2 februari 2012 over ontwikkelingssamenwerking van de EU met het oog op universele toegang tot energie tegen 2030 (12) , – gezien het actieplan voor gendergelijkheid en empowerment van vrouwen in het externe optreden 2021-2025 (GAP III), – gezien het verslag van mei 2022 van de Economische Commissie voor Latijns-Amerika en het Caribisch Gebied, getiteld “Energy in Latin America and the Caribbean: access, renewability and efficiency”, – gezien het verslag van de Wereldcommissie voor dammen van 16 november 2000, getiteld “A new framework for decision-making”, – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie ontwikkelingssamenwerking ( A9-0441/2023 ), A. overwegende dat energie centraal staat in alle SDG’s, maar dat in het verslag over de duurzameontwikkelingsdoelstellingen 2023 (13) wordt geconcludeerd dat de wereld nog steeds niet op koers ligt om universele toegang tot energie te verwezenlijken; overwegende dat energie een bevorderende factor is voor ontwikkeling, met name de ontwikkeling van landbouw, het bedrijfsleven, communicatie, onderwijs, gezondheidszorg en vervoer, en voor het functioneren van de staat; B. overwegende dat in SDG 7 de doelstelling is vastgelegd dat uiterlijk in 2030 de duurzame toegang tot betaalbare en schone energie moet worden bewerkstelligd, met name door te pleiten voor meer internationale samenwerking om de toegang tot onderzoek, infrastructuur en technologie op het gebied van schone en hernieuwbare energie te verbeteren en investeringen in deze doelstellingen te bevorderen; overwegende dat het van essentieel belang is om de diplomatieke inspanningen ter bevordering van een grotere politieke ambitie op te voeren teneinde energiearmoede doeltreffend aan te pakken en te beëindigen; C. overwegende dat volgens de VN medio 2023 wereldwijd ongeveer 733 miljoen mensen, van wie 80 % in Afrika bezuiden de Sahara, nog steeds geen toegang hebben tot betaalbare, betrouwbare, schone en hoogwaardige energie (14) ; D. overwegende dat de toegang tot energie sterk verschilt in de ontwikkelingslanden; overwegende dat 52 % van de bevolking in Afrika bezuiden de Sahara geen toegang tot elektriciteit heeft en dat dit de enige regio ter wereld is waar het percentage mensen zonder toegang tot elektriciteit toeneemt; overwegende dat dit cijfer grote verschillen verhult, aangezien slechts 30,4 % van de plattelandsbevolking in de regio, tegenover 80,7 % van de stedelijke bevolking, regelmatige toegang heeft tot energie; overwegende dat onderwijs wordt beschouwd als een van de belangrijkste facetten van armoedebestrijding; overwegende dat toegang tot elektriciteit ook bijdraagt aan hoogwaardig onderwijs, maar dat slechts 47 % van de scholen in Afrika bezuiden de Sahara elektriciteit heeft; E. overwegende dat het gebrek aan toegang tot elektriciteit in stedelijke gebieden of aan de rand van steden gevolgen heeft voor de bevolking van grote irreguliere nederzettingen, alsook voor gedwongen ontheemden en vluchtelingen; overwegende dat zelfs wanneer elektriciteit voorhanden is de kwaliteit van de dienstverlening vaak slecht is; F. overwegende dat de toegang tot betaalbare, betrouwbare, schone en hoogwaardige energie nog moeilijker is in landen die te maken hebben met conflicten en natuurrampen; overwegende dat er zelfs in regio’s met een betere toegang tot energie, zoals Azië en de Stille Oceaan of Latijns-Amerika en het Caribisch gebied, grote ongelijkheden bestaan tussen landen en binnen bevolkingsgroepen; G. overwegende dat de energiecrisis als gevolg van de Russische invasie van Oekraïne nog steeds zijn tol eist, waarbij hoge energieprijzen de meest kwetsbare groepen het hardst treffen, met name in ontwikkelingslanden; H. overwegende dat toegang tot energie cruciaal is voor humanitaire en ontwikkelingsorganisaties om efficiënte humanitaire hulp te verlenen, met name medische zorg en noodhulp; I. overwegende dat uit de huidige prognoses blijkt dat er in 2030 wereldwijd ongeveer 660 miljoen mensen geen toegang zullen hebben tot elektriciteit en dat ongeveer een miljard mensen geen toegang zullen hebben tot schoon koken als er geen passende maatregelen worden genomen; J. overwegende dat een betere toegang tot betaalbare en schone energie zal leiden tot duurzame economische groei, bedrijvigheid en ondernemerschap zal aantrekken en de menselijke gezondheid, het welzijn en de veiligheid zal verbeteren; K. overwegende dat energiearmoede, gedefinieerd als het gebrek aan duurzame, schone en veilige energiebronnen, onder meer een genderkwestie is, waarbij vrouwen en meisjes gemiddeld tot 18 uur per week bezig zijn om brandstoffen voor voedselbereiding te verzamelen (15) ; L. overwegende dat vrouwen wereldwijd sterk ondervertegenwoordigd zijn als werknemers in de energiesector, met name in leidinggevende functies; overwegende dat de betrokkenheid van vrouwen als actieve actoren in hernieuwbare-energieoplossingen, in overeenstemming met het GAP III van de EU, de duurzaamheid zal verbeteren en positieve genderresultaten zal opleveren; M. overwegende dat vooral traditionele brandstoffen voor voedselbereiding (vaste biomassa, kerosine en steenkool) debet zijn aan koolstofemissies, ontbossing en klimaatverandering en een bedreiging vormen voor de volksgezondheid; overwegende dat er wereldwijd 2,4 miljard mensen afhankelijk zijn van deze brandstoffen, wat leidt tot ongeveer 3,7 miljoen vroegtijdige sterfgevallen per jaar, waarbij vrouwen en kinderen het zwaarst worden getroffen; overwegende dat er alleen al in Afrika in 2019 maar liefst 700 000 sterfgevallen zijn geregistreerd als gevolg van vervuiling van de binnenlucht; N. overwegende dat de EU-financiering voor schone brandstoffen voor voedselbereiding marginaal is; overwegende dat zelfs wanneer er schone kookstrategieën bestaan de uitvoering zwak is en er weinig financiële middelen beschikbaar zijn, waardoor het zelfs moeilijk is om bescheiden winsten te boeken en er nog steeds te weinig gebruik wordt gemaakt van betere fornuizen; overwegende dat minder dan 10 % van de mensen die geen toegang hebben tot schoon koken woont in landen met een doeltreffend beleid en voldoende financiering om daar uiterlijk in 2030 universele toegang toe te bieden; O. overwegende dat de COVID-19-pandemie en de stijging van de energieprijzen de vooruitgang bij een betere toegang tot schoon koken hebben vertraagd; overwegende dat de EU in ontwikkelingslanden die voor het koken sterk afhankelijk zijn van biomassa alternatieven voor houtverbruik moet ondersteunen en oplossingen zoals kooktoestellen op zonne-energie moet bevorderen; P. overwegende dat vanwege de gebrekkige toegang tot schoon koken vrouwen en meisjes meer tijd doorbrengen met koken; overwegende dat dit de ongelijke verdeling van huishoudelijk werk tussen mannen en vrouwen verder in de hand werkt; overwegende dat de mogelijkheid tot schoon koken vrouwen en meisjes naar schatting gemiddeld 1,5 uur per dag zou schelen — tijd die zij zouden kunnen besteden aan vrije tijd en/of onderwijs; Q. overwegende dat ontwikkelingslanden over meer dan toereikende hernieuwbare energiebronnen beschikken, maar vaak een stimulerend beleids- en regelgevingskader en de nodige industriële en technologische oplossingen ontberen voor de ontwikkeling en het gebruik van duurzame energie; overwegende dat deze landen ook te maken hebben met tal van uitdagingen, zoals klimaatverandering, een overmatige schuldenlast en een snelle demografische groei, die allemaal van invloed zijn op de vraag naar en het verbruik van energie; overwegende dat landen als Namibië en Angola betrokken zijn bij ambitieuze projecten op het gebied van hernieuwbare energie; overwegende dat sommige ontwikkelingslanden, zoals Senegal, Rwanda en Kenia, aanzienlijke vooruitgang hebben geboekt op het gebied van toegang tot energie; overwegende dat er rekening moet worden gehouden met de uiteenlopende context in elk land teneinde doorbraken op het gebied van toegang tot energie tot stand te brengen, met de juiste dosis politieke wil en toereikende EU-steun; R. overwegende dat de EU een lange traditie van samenwerking op energiegebied heeft in Afrika; overwegende dat de EU en haar lidstaten het overgrote deel van de financiering van officiële ontwikkelingshulp voor SDG 7-projecten in Afrika hebben verstrekt, d.w.z. een bedrag van 13,8 miljard EUR tussen 2014 en 2020; overwegende dat dit nog steeds niet voldoende is en dat er meer inspanningen moeten worden geleverd; overwegende dat naar schatting 53 % van de uitbetalingen de vorm van leningen aannam, maar dat deze extra schuld het vermogen van deze landen om te investeren in de SDG’s, waaronder SDG 7, vermindert; overwegende dat 21 lage-inkomenslanden in Afrika in 2023 in een schuldencrisis (dreigden te) verkeren; S. overwegende dat de financiële stromen voor energie beperkt blijven tot een kleine groep landen, waardoor de minst ontwikkelde landen vaak achterop raken; overwegende dat, wat geografische concentratie betreft, slechts drie van de tien voornaamste begunstigden de minst ontwikkelde landen zijn, waaruit blijkt dat de middelen voor een betere toegang tot energie en de bestrijding van energiearmoede niet in volgorde van prioriteit zijn toegewezen; T. overwegende dat de energietransitie in ontwikkelingsregio’s, met name in de minst ontwikkelde landen, kampt met ernstige en hardnekkige onderfinanciering; overwegende dat het Natural Resource Governance Institute (Instituut voor het beheer van natuurlijke hulpbronnen) de “vloek van de bodemschatten” definieert als het feit dat veel landen die rijk zijn aan bodemschatten er niet in slagen ten volle te profiteren van hun rijkdom aan natuurlijke hulpbronnen, en dat de regeringen in deze landen zodoende niet doeltreffend kunnen inspelen op de behoeften van het openbaar welzijn (16) ; overwegende dat een buitensporige afhankelijkheid van de uitvoer van fossiele brandstoffen het risico van geringe economische diversificatie met zich meebrengt; U. overwegende dat de EU de financiering van hernieuwbare energie in ontwikkelingslanden moet verhogen, met name in de nieuwe geopolitieke context die is ontstaan vanwege de Russische invasie van Oekraïne, en tegelijkertijd corruptie en zwakke instellingen moet aanpakken, die de problemen van onderfinanciering verergeren, met name in de minst ontwikkelde landen; V. overwegende dat de meeste door de EU gefinancierde projecten gericht zijn op de bevordering van elektriciteitsopwekking, maar dat het distributiesegment het zwakst is, terwijl juist dat segment cruciaal is voor de verwezenlijking van SDG 7; overwegende dat veel ontwikkelingslanden nog steeds afhankelijk zijn van steenkool als primaire energiebron voor elektriciteitsopwekking; W. overwegende dat de landen die het zwaarst worden getroffen door de negatieve gevolgen van de klimaatverandering de laagste uitstoot veroorzaken; overwegende dat Afrika bijna 18 % van de wereldbevolking herbergt, maar minder dan 6 % van het wereldwijde energieverbruik voor zijn rekening neemt; overwegende dat Afrika verantwoordelijk is voor slechts 3 % van de energiegerelateerde CO 2 -emissies in de wereld; overwegende dat de G20-landen verantwoordelijk zijn voor 80 % van de wereldwijde emissies; X. overwegende dat het energiepartnerschap Afrika-EU in februari 2022 op een nieuwe leest werd geschoeid om rekening te houden met de Agenda 2063 van de Afrikaanse Unie en de prioriteiten van de EU op het gebied van klimaatverandering, energiezekerheid, REPowerEU en de Global Gateway, die tot doel hebben de opwekking en distributie van hernieuwbare energie te bevorderen, onder meer voor uitvoer naar Europa; overwegende dat er een investeringspakket van ongeveer 150 miljard EUR is aangekondigd ter ondersteuning van de gemeenschappelijke ambities van de continenten, zoals uiteengezet in de Agenda 2030 en in de Agenda 2063 van de Afrikaanse Unie, met als doel om onder meer een energietransitie te waarborgen die kosteneffectief, modern, efficiënt, betrouwbaar, eerlijk, rechtvaardig en billijk is; Y. overwegende dat het partnerschap van de EU met Zuid-Afrika voor een rechtvaardige energietransitie een voorbeeld is van de bereidheid van de EU om zich te positioneren als wereldleider in de rechtvaardige energietransitie en aldus bij te dragen aan de externe dimensie van de energie- en klimaatstrategie van de EU en de ambitie van de Europese Green Deal wereldwijd te bevorderen; Z. overwegende dat de energieautonomie van kleine eilandstaten in ontwikkeling, voortbouwend op hun grote potentieel op het vlak van hernieuwbare energie, een duidelijke doelstelling moet blijven; AA. overwegende dat onder “koolstofarme waterstof” ook waterstof kan vallen die wordt geproduceerd met behulp van kernenergie en aardgas en dus niet noodzakelijk emissievrij is; overwegende dat groene waterstof uit hernieuwbare bronnen de enige soort waterstof is die daadwerkelijk kan bijdragen tot klimaatneutraliteit op de lange termijn; AB. overwegende dat in REPowerEU de doelstelling is vastgesteld om uiterlijk in 2030 jaarlijks 10 miljoen ton groene waterstof te importeren; overwegende dat de Commissie in november 2022 onder andere memoranda van overeenstemming over strategische partnerschappen voor hernieuwbare waterstof heeft ondertekend met Namibië en Egypte; AC. overwegende dat volgens de Global Hydrogen Review 2023 van het Internationaal Energieagentschap (17) 99 % van de wereldwijd geproduceerde waterstof afkomstig is van fossiele brandstoffen; AD. overwegende dat groene waterstof het potentieel heeft om versneld tot een koolstofvrije industriële productie in partnerlanden te komen, mits dit de lokale energietransitie niet vertraagt en deel uitmaakt van een bredere strategie om het totale energieverbruik in ontwikkelde landen te verminderen teneinde de grenzen van onze planeet te eerbiedigen; overwegende dat er tegelijkertijd echter terdege rekening moet worden gehouden met het feit dat de noodzakelijke infrastructuur voor groene waterstof kapitaal- en technologie-intensief is, dat het transport en de opslag van waterstof over lange afstand energie-intensief en duur zijn en dat er voor de grootschalige productie van groene waterstof enorme hoeveelheden land en water nodig zijn; AE. overwegende dat de klimaatdoelstellingen voor 2030 en 2050 niet zullen worden verwezenlijkt zonder de decarbonisatie van belangrijke sectoren die moeilijk koolstofvrij te maken zijn; overwegende dat de invoer van groene waterstof uit landen buiten de EU een belangrijk onderdeel vormt van nieuwe strategische partnerschappen van de EU; overwegende dat volgens de Global Hydrogen Review 2023 van het Internationaal Energieagentschap het kostenplaatje een bedreiging vormt voor de winstgevendheid van de uitrol van waterstofproductie op lange termijn; overwegende dat de uitrol van waterstofproductie het risico met zich meebrengt dat het gebruik van fossiele brandstoffen en ontginningsmethoden wordt uitgebreid, met inbegrip van de mogelijke grootschalige toe-eigening van land, water en energie in producerende ontwikkelingslanden; AF. overwegende dat kritieke grondstoffen een cruciale rol spelen bij het waarborgen van de toegankelijkheid en betaalbaarheid van technologieën voor schone energie voor iedereen, en dat de EU bezig is een samenhangend kader tot stand te brengen om de continue, veilige en verantwoorde voorziening van die grondstoffen te waarborgen, waarbij de mensenrechten worden geëerbiedigd en lokale ontwikkeling wordt ondersteund; AG. overwegende dat gedecentraliseerde, via micronetten geleverde en niet aan het net gekoppelde hernieuwbare energie goede oplossingen biedt voor afgelegen gemeenschappen, vooral op het vlak van nieuwe banen, onderwijs en gezondheid, die echter vergezeld moeten gaan van overheidssteun om een levensvatbaar en verantwoordelijk bedrijfsmodel tot stand te brengen; AH. overwegende dat de uitbreiding van hernieuwbare energiebronnen op basis van zonne- en windenergie, de productie van hernieuwbare waterstof en de bouw van waterkrachtdammen ook uitdagingen met zich meebrengen, aangezien daarvoor grote stukken land nodig zijn, waardoor het bestaande landgebruik en de lokale behoeften, met name op het gebied van toegang tot water, mogelijk worden verstoord, en dit de verplaatsing van lokale en inheemse gemeenschappen kan veroorzaken en schade kan toebrengen aan ecosystemen en natuurlijke habitats; overwegende dat land- en zeegebieden die kunnen worden gebruikt voor de opwekking van hernieuwbare energie in kaart moeten worden gebracht, waarbij rekening wordt gehouden met de eerbiediging van de biodiversiteit, de lokale economie en de instemming van inheemse volkeren; AI. overwegende dat de transitie naar hernieuwbare energiebronnen naar verwachting meer werkgelegenheid in de sector hernieuwbare energie zal opleveren; overwegende dat nieuwe technologieën voor hernieuwbare energie het potentieel hebben om economische kansen te creëren, die op hun beurt het recht op levensonderhoud en fatsoenlijk werk kunnen ondersteunen; overwegende dat Afrika een veelbelovende toekomst heeft op het gebied van hernieuwbare-energiesystemen, aangezien dit continent beschikt over 60 % van de beste bronnen van zonne-energie ter wereld, maar slechts over 1 % van de installaties voor zonne-energie; overwegende dat Latijns-Amerika een van de belangrijkste regio’s ter wereld is wat betreft het gebruik en de opwekking van hernieuwbare energie; AJ. overwegende dat volgens het Internationaal Energieagentschap de wereldwijde waterkrachtcapaciteit tussen 2021 en 2030 met 17 % zal kunnen toenemen; overwegende dat het grootste onbenutte waterkrachtpotentieel in ontwikkelingslanden in Afrika, Azië en Latijns-Amerika ligt; overwegende dat grootschalige waterkrachtprojecten echter gepaard gaan met negatieve sociale en milieueffecten, variërend van de ontheemding van kwetsbare bevolkingsgroepen tot de vernietiging van unieke biodiversiteit; overwegende dat waterkracht nieuwe uitdagingen met zich meebrengt tegen de achtergrond van de klimaatverandering, waardoor de frequentie van overstromingen en droogvallende rivieren waar waterkrachtprojecten zich bevinden drastisch zal toenemen en de risico’s voor zowel de veiligheid van de projecten als de capaciteit om elektriciteit op te wekken ook zullen toenemen; AK. overwegende dat de EU en haar partnerlanden een gemeenschappelijke, maar andere verantwoordelijkheid hebben om een duurzame energietransitie tot stand te brengen; overwegende dat de EU-steun voor projecten op het gebied van hernieuwbare energie in de eerste plaats tegemoet moet komen aan de behoeften van de lokale bevolking en dan pas mag dienen voor de ondersteuning van de export; AL. overwegende dat de uitgesproken wens van bepaalde ontwikkelingslanden om hun koolwaterstofbronnen te exploiteren ook moet worden geanalyseerd in het licht van de inspanningen van de EU om tijdens de COP28 tot een wereldwijde toezegging te komen om fossiele brandstoffen geleidelijk af te bouwen; overwegende dat het gebruik van natuurlijke hulpbronnen voor energieopwekking economische kansen kan creëren, maar dat ontwikkelingslanden, door prioriteit te geven aan het exporteren van hernieuwbare energie, hun binnenlandse energietransitie in gevaar kunnen brengen en de hoeveelheid fossiele brandstoffen in hun eigen elektriciteitsmix mogelijk vergroten; AM. overwegende dat volgens het World Resources Institute een kwart van de wereldbevolking elk jaar te maken heeft met extreme waterstress; overwegende dat water van cruciaal belang is voor de teelt van gewassen en veeteelt, het opwekken van elektriciteit, het in stand houden van de menselijke gezondheid, het bevorderen van rechtvaardige samenlevingen en het verwezenlijken van de mondiale klimaatdoelstellingen; AN. overwegende dat agrovoedingssystemen ongeveer 30 % van de mondiale energie verbruiken en dat een derde van de broeikasgasemissies in de sector voortkomt uit energieverbruik; overwegende dat de energietransitie en de transformatie van agrovoedingssystemen met elkaar verweven zijn; De universele toegang tot schone energie bevorderen 1. herinnert eraan dat toegang tot universele, betaalbare en duurzame energie een fundamenteel mensenrecht is en een voorwaarde is voor de verwezenlijking van de SDG’s en de doelstelling om niemand aan zijn lot over te laten; onderkent in dit verband de rol van publieke en private financiering; benadrukt dat een koolstofneutrale toekomst en de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen gecombineerd moeten worden met economische diversificatie, groene industrialisatie, decarbonisatie, armoedebestrijding en een op mensenrechten gebaseerde aanpak; 2. benadrukt dat het waarborgen van een stabiele energievoorziening niet alleen een economische en logistieke kwestie is, maar ook een geopolitiek vraagstuk; herinnert eraan dat de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne ernstige gevolgen heeft gehad voor de mondiale energiemarkten, met name in ontwikkelingslanden, en dat er nog steeds gecoördineerd optreden nodig is om een stabiele energievoorziening en betaalbare prijzen te waarborgen; 3. verzoekt de EU de toegang tot hernieuwbare energie in ontwikkelingslanden te bevorderen door middel van beleids-, regelgevings- en administratieve ondersteuning, met inbegrip van capaciteitsopbouw en technologieoverdracht; moedigt partnerschappen aan die afstappen van de exploitatie van fossiele hulpbronnen en gericht zijn op het gebruik van schone energie; benadrukt dat moet worden gewaarborgd dat groene investeringen bijdragen tot sociaal-economische ontwikkeling en een grotere deelname van ontwikkelingslanden aan het nieuwe geopolitieke landschap op het vlak van energieneutraliteit; 4. benadrukt dat er oplossingen moeten worden uitgewerkt om de uitrol van hernieuwbare energie in ontwikkelingslanden, met inbegrip van mariene en rivierenergie, te helpen verwezenlijken en tegelijkertijd de biodiversiteit te beschermen; wijst op het aanzienlijke potentieel van nieuwe offshore-installaties voor de opwekking van hernieuwbare energie in ontwikkelingslanden; benadrukt hoe belangrijk het holistische beheer van maritieme gebieden is, waar alle belanghebbenden bij worden betrokken en de instemming van lokale gemeenschappen een vereiste is; 5. spoort ontwikkelingslanden actief aan zich in te zetten voor energierechtvaardigheid via hun regelgevingskaders, die moeten zorgen voor lokale acceptatie, de participatie van de gemeenschap, de bescherming van landrechten en de naleving van internationaal erkende mensenrechtennormen, met als doel om de toegang tot betaalbare energie voor iedereen te waarborgen; onderstreept dat energiepartnerschappen moeten worden gekoppeld aan de vaststelling van regelgevingskaders en dat er technische bijstand moet worden verleend voor de uitvoering ervan; 6. wijst erop dat energiezekerheid een genderspecifieke aanpak vereist; benadrukt dat energiearmoede vrouwen en meisjes onevenredig zwaar treft; onderstreept dat zij dagelijks ver van huis brandhout en houtskool verzamelen; dringt erop aan vrouwen op te nemen als actieve spelers in het energietransitieproces, ook in beschermde mariene gebieden; 7. dringt er bij de EU op aan haar technische ondersteuning bij de gendermainstreaming van de energietransitie op te voeren, onder meer door prioriteit te geven aan genderbewuste energieprojecten waarbij door vrouwen geleide energieorganisaties en -bedrijven betrokken zijn, en tevens te zorgen voor lokale zeggenschap, met bijzondere aandacht voor de minst ontwikkelde landen en middeninkomenslanden die te kampen hebben met aanzienlijke ongelijkheden op het gebied van toegang tot energie en schoon koken; benadrukt dat er naar gender uitgesplitste gegevens moeten worden verzameld over de toegang tot energie als leidraad voor het externe optreden van de EU op energiegebied; wijst erop dat energiearmoede ook minderheden en gemarginaliseerde gemeenschappen treft; 8. is bezorgd over de gevolgen voor de gezondheid en het milieu van door huishoudens veroorzaakte emissies van brandhout, zoals ademhalingsziekten, hart- en vaatziekten en kanker, teloorgang van bossen, broeikasgasemissies en biodiversiteitsverlies; wijst op het risico dat verbonden is aan het toenemende gebruik van niet-schone kookbrandstoffen om te voorzien in de energiebehoeften van de groeiende bevolking, met name in Afrika bezuiden de Sahara; 9. benadrukt dat mensen die in extreme armoede leven op veel plaatsen geen toegang meer hebben tot brandhout en dat zij daardoor andere materialen gebruiken voor verwarmen en koken die zij in de buurt van hun huis of in de omgeving vinden, zoals banden en andere stoffen die schadelijk zijn voor de gezondheid; benadrukt in dit verband dat vrouwen en meisjes onevenredig zwaar lijden onder vervuiling van de binnenlucht; 10. wijst erop dat het tempo waarin de toegang tot schone kookbrandstoffen momenteel in veel ontwikkelingslanden wordt uitgebreid niet hoog genoeg ligt om de bijbehorende doelstellingen in het kader van SDG 7 uiterlijk in 2030 te halen; is zich bewust van de gecompliceerde uitdagingen in verband met de invoering van schoon koken en geschikte fornuizen die in overeenstemming zijn met de WHO-normen; pleit voor de bewustmaking van de gezondheidsrisico’s in verband met vervuiling van de binnenlucht als gevolg van traditionele kookpraktijken en van de voordelen van alternatieven; dringt er bij de EU op aan nationale maatregelen in partnerlanden financieel te ondersteunen, te bepleiten en aan te moedigen; 11. verzoekt de EU verder om de toegang tot schoon koken als prioriteit op te nemen in haar energiepartnerschappen en indicatieve meerjarenprogramma’s met ontwikkelingslanden en in de programmering van de samenwerking op lokaal, regionaal en nationaal niveau; benadrukt hoe belangrijk overleg met het lokale maatschappelijk middenveld is, vooral met door vrouwen geleide organisaties, met het oog op de verwezenlijking van gendergelijkheid en de bevordering van een gelijkere verdeling van huishoudelijke en zorgtaken tussen mannen en vrouwen, in overeenstemming met het concept van een zorgmaatschappij; wijst op de kansen die worden geboden door Global Gateway-initiatieven, zoals moderne kookfaciliteiten voor Afrika en initiatieven ter versterking van het ondernemersmilieu voor schoon koken; 12. verzoekt de EU daarnaast bijzondere aandacht te besteden aan infrastructuur en nutsvoorzieningen, met inbegrip van de aanleg van en de toegang tot riolering, en de toegang van huishoudens of gemeenschappen tot putten of waterzuiveringssystemen; 13. betreurt de zeer ernstige gevolgen van het gebrek aan toegang tot elektriciteit voor de basisbehoeften van de bevolking; verzoekt de EU en haar lidstaten elektrificatie tot prioriteit te maken in hun samenwerking en partnerschappen met ontwikkelingslanden; benadrukt dat er vooral moet worden geïnvesteerd in opwekkingscapaciteit, met name in Afrika bezuiden de Sahara, om de doelstelling van universele toegang tot energie te verwezenlijken; 14. vestigt de aandacht op de mogelijkheden voor toegang tot alternatieve energiebronnen, zoals onbenutte geothermische energiebronnen; wijst erop dat steun voor betaalbare energiekosten van cruciaal belang is voor een betere toegang tot elektriciteit, met name in Afrika, waar 30 % van de bevolking zich geen essentiële elektriciteitsdiensten kan veroorloven; 15. uit zijn bezorgdheid over de toenemende energiebehoeften van vluchtelingen en intern ontheemden die in kampen wonen; betreurt het dat in geïsoleerde gebieden en gebieden waar humanitaire hulp geboden wordt de energieonzekerheid lokale gezondheidsklinieken en scholen belet volledig te functioneren; 16. benadrukt dat de begrotingslijn voor humanitaire hulp moet worden verhoogd in het kader van de herziening van het meerjarig financieel kader om tegemoet te komen aan de humanitaire behoeften, onder meer door meer financiële bijstand te verlenen om de energievoorziening in kampen te waarborgen, zo ook door middel van groene projecten buiten het net, mininetwerken en hernieuwbare-energieprojecten, om te waarborgen dat humanitaire organisaties ter plaatse elementaire humanitaire hulp kunnen verlenen, met name medische en acute zorg; De energietransitie ondersteunen in overeenstemming met het beginsel van beleidssamenhang op het gebied van ontwikkelingssamenwerking 17. dringt er bij de EU en haar lidstaten op aan te zorgen voor beleidssamenhang op het gebied van duurzame ontwikkeling in de hele externe energieagenda van de EU, die moet worden afgestemd op lokale bijzonderheden en behoeften; 18. herhaalt zijn inzet voor energierechtvaardigheid; verzoekt de EU ontwikkelingslanden te ondersteunen bij de uitvoering van op rechten gebaseerde regelingen voor hernieuwbare energie die op doeltreffende wijze bijdragen aan hun duurzame ontwikkeling; is van mening dat het beginsel van vrije, voorafgaande en geïnformeerde toestemming voor de gemeenschappen in kwestie een voorwaarde is voor een succesvolle groene en rechtvaardige energietransitie; benadrukt dat energie-efficiëntie en lokale vaardigheden moeten worden bevorderd en dat technologische innovatie, technologieoverdracht en technische samenwerking bij dergelijke projecten op het vlak van energietransitie moeten worden aangemoedigd; 19. benadrukt dat de EU ontwikkelingslanden waar nodig moet ondersteunen bij het vaststellen of versterken van regelgevingskaders die de distributie van energie en de universele dienstverlening op hun grondgebied waarborgen, evenals de capaciteit voor goed bestuur en transparantie in alle projecten op het vlak van energietransitie; verzoekt de EU de technische bijstand voor de hervorming van elektriciteitssystemen te verbeteren; verzoekt de Commissie daarnaast verslag uit te brengen over de vooruitgang die is geboekt bij het verbeteren van de toegang tot energie en de regulering van de energiesector door middel van specifieke EU-projecten en -investeringen in ontwikkelingslanden die partnerlanden van de EU zijn; 20. wijst op de mogelijke risico’s van conflicten over land- en watergebruik, met name gedwongen hervestiging en onteigening vanwege grootschalige installaties voor hernieuwbare energie; dringt er bij de EU op aan de regeringen van ontwikkelingslanden via haar partnerschappen te ondersteunen om: 21. stelt vast dat voor sommige grootschalige groene energieprojecten (zoals wind- en zonne-energie), zoals de projecten die worden opgezet in droge gebieden, deugdelijk overleg met de oorspronkelijke gebruikers van het land (zoals nomadische veehouders) essentieel is; herinnert eraan dat traditionele collectieve rechten een behoorlijk zwakke juridische status hebben en vaak niet ten uitvoer worden gelegd, waardoor het risico op landroof toeneemt; verzoekt de EU en haar partnerlanden tegen deze achtergrond het recht van inheemse volkeren op eigendom van en zeggenschap over hun land en natuurlijke rijkdommen, zoals neergelegd in de Verklaring over de rechten van inheemse volken van de VN en Verdrag nr. 169 van de Internationale Arbeidsorganisatie, te erkennen en te beschermen, en het beginsel van vrije, voorafgaande en geïnformeerde toestemming te eerbiedigen; 22. beveelt de lidstaten van de EU die dat nog niet hebben gedaan aan Verdrag nr. 169 van de Internationale Arbeidsorganisatie betreffende inheemse en in stamverband levende volken te ratificeren; 23. onderkent de gevolgen die waterverslindende praktijken voor de omzetting van energie, zoals waterkrachtcentrales en waterkrachtproductie, kunnen hebben voor landbouwgemeenschappen; wijst op de negatieve gevolgen van waterkrachtdammen voor rivieren en de biodiversiteit, met name in riviermondingen, zoals onder meer uiteengezet in het verslag van de Wereldcommissie voor dammen van 16 november 2000; wijst echter op het potentieel om osmotische energie te ontwikkelen, met name in riviermondingen en -delta’s om oplossingen te bieden voor de opwekking van hernieuwbare energie; 24. herinnert eraan dat grote waterkrachtprojecten in ontwikkelingslanden vaak kampen met allerhande uitdagingen, waaronder buitensporige aanloopkosten, enorme kostenoverschrijdingen en vertragingen, moeilijkheden bij het aantrekken van financiering, de sociale en ecologische voetafdruk, kwetsbaarheid voor klimaatverandering en een slechte staat van dienst wat betreft het leveren van de beloofde energie; benadrukt hoe belangrijk het is om duurzame waterkrachtprojecten te bevorderen door uitgebreide milieu- en sociale effectbeoordelingen uit te voeren en te zorgen voor zinvolle participatie van de gemeenschap; is van mening dat waar mogelijk voorrang moet worden gegeven aan andere kleinschalige en verschillende soorten hernieuwbare-energieprojecten; 25. benadrukt dat volgens de aanbevelingen van het verslag van de Wereldcommissie voor dammen van 16 november 2000 elke planning van dammen moet worden beoordeeld aan de hand van vijf waarden: rechtvaardigheid, efficiëntie, op participatie gebaseerde besluitvorming, duurzaamheid en verantwoordingsplicht; benadrukt meer in het algemeen dat in het besluitvormingsproces met betrekking tot dammen ten volle rekening moet worden gehouden met het begrip mensenrechten, zoals verankerd in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens van 1948 en de bijbehorende verdragen die daarna zijn aangenomen, om zo complexe kwesties in verband met water, dammen en ontwikkeling op te lossen; onderstreept dat de EU moet werken binnen het kader van haar partnerschappen met ontwikkelingslanden zodat de gemeenschappen die de gevolgen ondervinden van damprojecten naar behoren worden gecompenseerd en kunnen profiteren van passende maatregelen voor de instandhouding van hun levensonderhoud; 26. is bezorgd over de kwetsbaarheid van installaties vanwege extreme weersomstandigheden, zoals blijkt uit de recente overstromingen in Libië, waardoor hele wijken werden weggespoeld en kritieke infrastructuur beschadigd raakte; dringt aan op de belangrijkste doelstellingen van SDG 9, die gericht is op de aanleg van veerkrachtige infrastructuur, het bevorderen van duurzame industrialisatie en het stimuleren van innovatie; 27. stelt met bezorgdheid vast dat er in Afrika steeds meer projecten op het gebied van fossiele brandstoffen worden uitgevoerd, waardoor het risico bestaat dat niet tijdig de overstap wordt gemaakt naar hernieuwbare energie; merkt verder op dat Afrika weliswaar 18 % van de wereldbevolking herbergt, maar slechts 6 % van het wereldwijde energieverbruik voor zijn rekening neemt; wijst erop dat een groot deel van de huidige olie-, gas- en steenkoolproductie in Afrika bestemd is voor de export, terwijl het continent zelf nog steeds kampt met energiearmoede; benadrukt dat er prioriteit moet worden gegeven aan investeringen in duurzame infrastructuur voor hernieuwbare energie in Afrika, met name in plattelands- en gemarginaliseerde gemeenschappen, door gedecentraliseerde energiesystemen en micronetwerken tot stand te brengen; 28. verzoekt de EU de ontwikkeling aan te moedigen van energiesystemen die geen uitbreiding van bestaande of nieuwe projecten op het gebied van fossiele brandstoffen omvatten of daarvan afhankelijk zijn, in overeenstemming met de aanbevelingen van het Internationaal Energieagentschap; wijst op het belang van wederzijds voordelige partnerschappen die ook ten goede komen aan exporterende landen en hun bevolking op het gebied van hernieuwbare energie; 29. hekelt het feit dat particuliere en openbare financiële instellingen in ontwikkelde landen met twee maten meten: zij doen steeds meer toezeggingen om uiterlijk in 2050 tot koolstofneutraliteit te komen, maar financieren tegelijkertijd de ontwikkeling en uitbreiding van fossiele brandstoffen; onderstreept dat oproepen aan lage- en middeninkomenslanden om hun afhankelijkheid van steenkool af te bouwen niet doeltreffend zullen zijn zolang ontwikkelde landen zo afhankelijk blijven van andere fossiele brandstoffen; 30. herinnert eraan dat alternatieven op basis van hernieuwbare energie in toenemende mate een goedkopere, toegankelijkere, inclusievere en betrouwbaardere energiebron kunnen vormen; benadrukt de rol van hernieuwbare energie bij het verbeteren van de aanpassing en efficiëntie van agrovoedingssystemen; verzoekt de EU en haar lidstaten het gebruik van hernieuwbare energiebronnen in agrovoedingssystemen tot prioriteit te maken in hun partnerschapsovereenkomsten met landen buiten de EU; 31. beveelt aan om in het kader van het partnerschap tussen de EU en de Afrikaanse Unie een gezamenlijke planning voor de energietransitie uit te voeren, waarbij wordt voortgebouwd op de Paritaire Parlementaire Vergadering EU-Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan en het Afrikaanse maatschappelijk middenveld, met inachtneming van de soevereiniteit van de Afrikaanse naties; beveelt aan richtsnoeren op te stellen voor een eerlijke verdeling van investeringen, inkomsten, technologieën en vaardigheden; 32. verzoekt de EU en haar lidstaten onderwijs- en opleidingsprogramma’s voor de lokale bevolking op te nemen in hun energiepartnerschappen met landen buiten de EU om de lokale energietransitie te ondersteunen en werkgelegenheidskansen voor lokale gemeenschappen te creëren; dringt tevens bij de EU aan op een intensievere wetenschappelijke samenwerking met ontwikkelingslanden wat betreft toegang tot onderzoek en technologieën op het vlak van hernieuwbare energie; is van mening dat de winningsmatrix van hernieuwbare energie moet worden gewijzigd om af te stappen van een louter extractivistisch perspectief; 33. herinnert eraan dat de verklaring van Glasgow van 2021 over internationale overheidssteun voor de transitie naar schone energie de ondertekenaars ertoe verbindt een einde te maken aan nieuwe rechtstreekse overheidssteun voor de energiesector van fossiele brandstoffen; verzoekt de EU en haar lidstaten het goede voorbeeld te geven en de financiering van projecten op het gebied van fossiele brandstoffen stop te zetten; Groene waterstof 34. wijst op de cruciale rol van groene waterstof als instrument om het energiesysteem koolstofvrij te maken, wereldwijd uiterlijk in 2050 broeikasgasneutraliteit te bewerkstelligen en de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs te verwezenlijken, maar herhaalt het belang van levenscyclusbeoordelingen waarin rekening wordt gehouden met de gebruikte productie- en vervoerswijzen; 35. waarschuwt voor het mogelijke risico van een nieuwe “groene waterstofvloek” die ontwikkelingslanden afhankelijker zou maken van de export en investeringen in de ontwikkeling van lokale energiemarkten mogelijk verdringt; stelt dat de sector groene waterstof een cruciale rol kan spelen bij de ontwikkeling van ontwikkelingslanden die rijk zijn aan hulpbronnen, mits bepaalde factoren aanwezig zijn, zoals goed bestuur, de uitvoering en monitoring van een degelijk rechtskader, corruptiepreventie, de werking van de rechtsstaat en transparantie met betrekking tot financiële stromen; 36. benadrukt dat de mondiale infrastructuur voor de productie, de opslag, het vervoer, de distributie en het verbruik van groene waterstof, de kosten van langeafstandsvervoer en de gevolgen voor het klimaat, de beperkte investeringen en financiële capaciteit en de risico’s in verband met zwakke instellingen en corruptie in sommige ontwikkelingslanden moeten worden aangepakt; 37. verzoekt de EU, met name via het Global Gateway-initiatief, wederzijds voordelige partnerschappen te ondersteunen die zowel importerende als exporterende landen en hun bevolking ten goede komen; dringt er in dit verband op aan dat de EU de ontwikkeling van een waardeketen voor groene waterstof ondersteunt wanneer deze voor exporterende landen gelijke sociale en economische voordelen oplevert, met name wat betreft de opleiding en omscholing van de lokale bevolking, het scheppen van banen, de decarbonisatie van industriële activiteiten die moeilijk koolstofvrij te maken zijn en de toegang tot schonere mobiliteit en energie; 38. verzoekt de EU economische diversificatie en binnenlandse toegang tot elektriciteit en water te ondersteunen, met volledige eerbiediging van ecosystemen en met het oog op het verminderen van de buitensporige afhankelijkheid van de uitvoer van fossiele brandstoffen; benadrukt dat nauwere samenwerking tussen bedrijven en kmo’s uit de EU en partnerlanden, waarbij de deskundigheid van verschillende gelijkgestemde partners wordt gecombineerd, het pad kan effenen naar gezond ondernemerschap in de sector groene waterstof; 39. beseft dat de uitbreiding van groene waterstof negatieve sociale en milieueffecten kan hebben voor het zuidelijk halfrond, met name omdat dit gebied afhankelijk is van mijnbouw en het gebruik van grondstoffen en zeldzame aardmetalen, waarvoor grote hoeveelheden zoet water nodig zijn en waardoor er waterverontreiniging ontstaat; benadrukt dat er een mondiaal systeem voor hulpbronnenbeheer moet worden ontwikkeld waarin prioriteit wordt gegeven aan duurzaamheid, efficiëntie en circulariteit om de wereldwijde vraag naar nieuwe grondstoffen te verminderen, terwijl er ook wordt stilgestaan bij de uitdagingen die daarmee gepaard gaan; 40. wijst op de noodzaak van een systematische aanpak om de lokale kansen en gevolgen van de productie van groene waterstof voor de Europese behoeften in ontwikkelingslanden te beoordelen; benadrukt dat de EU de duurzaamheid moet waarborgen van de gewonnen, verwerkte en gerecycleerde kritieke grondstoffen die cruciaal zijn voor waterstof en de andere nettonultechnologieën; 41. neemt met bezorgdheid kennis van het tegenstrijdige gebruik van water in de mijnbouw en de ontwikkeling van grootschalige installaties voor hernieuwbare energie, zoals voor groene waterstof; bekrachtigt dat toegang tot water een fundamenteel mensenrecht is; onderstreept dat de waterinfrastructuur in regio’s waar mijnbouw en hernieuwbare-energiecentrales een prominente rol spelen, moet worden verbeterd door te investeren in waterzuiveringsinstallaties en waterrecyclingsystemen; 42. benadrukt dat water als hulpbron voor de productie van groene waterstof op duurzame wijze moet worden gereguleerd, met name in dorre regio’s, onder meer door middel van uitvoeringsverordeningen die duurzame waterwinningstechnieken, efficiënt watergebruik en de minimale lozing van afvalwater voorschrijven, zodat de toegang van de lokale bevolking tot water niet in gevaar komt en de waterkosten niet worden opgedreven; 43. wijst op de toename van ontziltingsinstallaties om waterschaarste aan te pakken; onderkent dat ontziltingsinstallaties lokale gemeenschappen en de binnenlandse economie ten goede kunnen komen, maar wijst erop dat de ontzilting van zeewater grote milieueffecten kan hebben, met name voor de mariene biodiversiteit; dringt aan op de bevordering van een duurzame aanpak van waterontzilting en van oplossingen die geen gevolgen hebben voor kustgebieden, zoals ontzilting van de diepzee; benadrukt dat het verminderen van het watergebruik en het recyclen of hergebruiken van gezuiverd afvalwater vaak goedkoper is dan ontzilting; 44. wijst op de potentiële risico’s van waterroof en waterverontreiniging in verband met buitenlandse directe investeringen in de grootschalige aankoop van land voor hernieuwbare energie; verzoekt de EU en haar lidstaten zorgvuldigheids- en verslagleggingsnormen in verband met water vast te stellen voor bedrijven; 45. hamert erop dat strategieën voor groene waterstof moeten voldoen aan strenge sociale en duurzaamheidsnormen; verzoekt de EU in haar partnerschapsovereenkomsten passende monitoringkaders op te nemen die het mogelijk maken de bredere impact van die overeenkomsten op de SDG-prestaties te beoordelen, met name door milieu-, sociale en governance-indicatoren vast te stellen en meetbare doelen te stellen; dringt erop aan dat er verplichte milieueffectbeoordelingen worden uitgevoerd, zo ook voor ontzilting, en dat biodiversiteitshotspots worden uitgesloten als locaties voor installaties voor groene waterstof; is van mening dat bij de productie van groene waterstof moet worden aangetoond dat deze afhankelijk is van materialen die gewonnen zijn volgens milieu- en mensenrechtennormen voor winningsactiviteiten (bijvoorbeeld uit landen die het initiatief inzake de transparantie van winningsindustrieën hebben ondertekend); 46. dringt er bij de Commissie op aan een inclusief governancekader voor partnerschapsovereenkomsten op te zetten dat ook maatschappelijke organisaties omvat, zodat het “niet-schaden”-beginsel ten aanzien van lokale gemeenschappen wordt geëerbiedigd en dat de mondiale mensenrechtennormen worden nageleefd; Meer financiering uittrekken voor een rechtvaardige energietransitie 47. benadrukt dat EU-financiering voor hernieuwbare energie in overeenstemming moet zijn met de beginselen van billijkheid, duurzaamheid en klimaatrechtvaardigheid, die onder meer kan bestaan uit schuldbijstand, schuldverlichting en -kwijtschelding, schuldherstructurering en het verlies- en schadefonds; 48. benadrukt dat investeringen in hernieuwbare waterstof die wordt geproduceerd in landen buiten de EU moeten uitgaan van internationale zorgvuldigheidsbeginselen, zoals de leidende beginselen van de Verenigde Naties inzake bedrijfsleven en mensenrechten, de OESO-richtsnoeren voor multinationale ondernemingen en de OESO-richtsnoeren over passende zorgvuldigheid voor verantwoord ondernemerschap; 49. verzoekt de EU en haar lidstaten het bedrag aan officiële ontwikkelingshulp voor de energiesector te verhogen, met name op grond van rubriek 6 van het meerjarig financieel kader en vooral in Afrika, waarbij subsidies voorrang krijgen boven leningen en de financiering wordt gericht op landen met een slechtere toegang tot elektriciteit met als doel om hun transitie naar schone en hernieuwbare energie te ondersteunen in overeenstemming met de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling; 50. moedigt de ontwikkeling van publieke en private partnerschappen en programma’s ter bevordering van de overdracht van kennis en groene technologieën aan; benadrukt dat de elektriciteitssectoren van veel Afrikaanse landen specifieke kenmerken hebben (zoals een sterke groei van de vraag, kleinschalige netten, kwetsbare nationale nutsbedrijven en het beperkte vermogen van afnemers om te betalen) waarmee rekening moet worden gehouden; 51. benadrukt dat de toegang tot financiering voor een rechtvaardige energietransitie voor ontwikkelingslanden moet worden vereenvoudigd en versneld; benadrukt dat de EU innovatieve oplossingen kan bieden om de groene transitie te versnellen en het mondiale aandeel van hernieuwbare energie te vergroten; dringt er in dit verband bij de EU en haar lidstaten op aan om “debts for climate swaps” te overwegen, zodat ontwikkelingslanden het geld dat zij verschuldigd zijn, kunnen gebruiken voor de financiering van projecten voor aanpassing aan en beperking van de klimaatverandering; 52. dringt er meer in het algemeen op aan dat in het kader van het G20-initiatief inzake de opschorting van schuld­aflossingen een langetermijnmechanisme voor “debts for climate swaps” operationeel wordt gemaakt en dat de speciale trekkingsrechten van het IMF worden herschikt; 53. verzoekt de EU en haar lidstaten meer middelen uit te trekken om ontwikkelingslanden te helpen zich aan de klimaatverandering aan te passen en energiesystemen beter bestand te maken tegen klimaatrisico’s; wijst op het belang van groene energie in boslandbouw en projecten voor aanpassing aan de klimaatverandering, zoals de Grote Groene Muur; 54. dringt er bij de Commissie op aan het aantal programma’s in het kader van het Global Gateway-initiatief te verhogen waarin prioriteit wordt gegeven aan basistoegang tot elektriciteit en schoon koken, met name in de meest behoeftige landen; wijst op het belang van de particuliere sector bij het opschalen van de financiering voor basistoegang tot energie en schoon koken, waarbij de publieke toegang wordt gewaarborgd en de nationale publieke energieleveranciers worden versterkt; dringt er in dit verband bij de Commissie op aan het Europees Fonds voor duurzame ontwikkeling+ te gebruiken als instrument om investeringen van de particuliere sector in ontwikkelingslanden te ondersteunen teneinde de energie-infrastructuur te versterken en betere toegang te bieden tot energie en schoon koken voor huishoudelijk gebruik; 55. dringt er bij de EU op aan ontwikkelingslanden te ondersteunen bij de geleidelijke afschaffing van subsidies voor fossiele brandstoffen en zich te richten op efficiënte, moderne en betaalbare kooktechnologieën; dringt aan op het mobiliseren van investeringen en het creëren van een gunstig klimaat om de groei van een robuuste schone kookindustrie te stimuleren; 56. roept de EU en de Europese instellingen voor ontwikkelingsfinanciering ertoe op om: 57. verzoekt de Commissie uitgesplitste gegevens te verstrekken over de hoeveelheid investeringen in toegang tot energie om na te gaan hoeveel er is toegewezen aan SDG 7, en gegevens te verstrekken over de kernprestatie-indicator “met Uniesteun geïnstalleerde capaciteit voor het opwekken van hernieuwbare energie (MW)”, die is vastgesteld in het kader van het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking — Europa in de wereld; 58. is ingenomen met de conclusies van de COP28 van 2023, waarin er voor het eerst in de geschiedenis toe wordt opgeroepen om af te stappen van fossiele brandstoffen en een duidelijke toezegging te doen om de 1,5°-doelstelling te halen, actie te ondernemen om op wereldschaal de capaciteit voor hernieuwbare energie te verdrievoudigen en de energie-efficiëntie tot 2030 te verdubbelen, en wereldwijd een mensgerichte aanpak van klimaatfinanciering en energie-infrastructuurprojecten te bevorderen; 59. verzoekt de EU een sleutelrol te spelen in de onderhandelingen over mitigatiemaatregelen voor ontwikkelingslanden om de schadelijke gevolgen van het gebruik van vervuilende brandstoffen te bestrijden en tegelijkertijd de ontwikkeling van duurzame en schone energie te bevorderen; o o o 60. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de Europese Dienst voor extern optreden en de Europese Investeringsbank. Het Europees Parlement, – gezien artikel 24 van het Handvest van de grondrechten van de EU, alsook het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind zoals verder uitgewerkt in algemene opmerking nr. 25 bij dat verdrag over kinderrechten in verband met de digitale omgeving, – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie cultuur en onderwijs, – gezien het verslag van de Commissie interne markt en consumentenbescherming ( A9‑0397/2023 ), A. overwegende dat de wereld een ongekende transformatie doormaakt die wordt gekenmerkt door digitalisering, die ingrijpende veranderingen teweegbrengt op alle gebieden van ons economische, politieke en sociale leven; B. overwegende dat digitalisering een schat aan mogelijkheden met zich meebrengt op gebieden als geneeskunde, cultuur, onderwijs, economie, veiligheid en wetshandhaving, en het potentieel heeft om wereldwijde problemen in verband met armoede, ongelijkheid en duurzaamheid te helpen oplossen en processen en de toegang tot onderwijs en kennis te democratiseren; overwegende dat digitalisering ook nieuwe mogelijkheden biedt om het transitieproces naar duurzamere en rechtvaardigere samenlevingen te bevorderen, mits zij door passend beleid in de juiste richting wordt geleid; overwegende dat er nog steeds aanzienlijke investeringen nodig zijn om de digitale kloof, die momenteel 46 % van de Europeanen betreft, aan te pakken; C. overwegende dat de digitale transformatie ook aanzienlijke uitdagingen met zich meebrengt, die ons ertoe zouden kunnen brengen de concepten en normen te herzien die tot nu toe onze economische en sociale vooruitgang hebben geschraagd, zonder afbreuk te doen aan onze fundamentele kernbeginselen en ‑waarden, zoals cultuurbeleid en auteursrecht; overwegende dat in de digitale economie sprake is van buitensporige marktconcentratie; benadrukt dat de technologische afhankelijkheid van niet-EU-landen moet worden verminderd door over te stappen op een Europese benadering van virtuele werelden, met zowel grotere als kleinere spelers op verschillende niveaus van de waardeketen; D. overwegende dat in de EU het bewustzijn van zowel het potentieel van opkomende technologieën als de uitdagingen als gevolg van de machtsconcentratie bij digitale reuzen ertoe noopt een gelijk speelveld op de digitale markt te herstellen, wat heeft geleid tot politieke en wetgevende actie; overwegende dat de EU-instellingen de groene en digitale transitie tot een prioritair gebied voor actie en beleidsformulering hebben gemaakt en regels hebben vastgesteld die stroken met de waarden van de EU, de beginselen van billijkheid en eerlijke concurrentie en de grondrechten, waarbij strategische autonomie en onafhankelijkheid worden gewaarborgd; E. overwegende dat de transitie naar Web 4.0 en de ontwikkeling van virtuele werelden een belangrijk onderdeel van de toekomst van de digitalisering vormen en een van de belangrijke potentiële bouwstenen voor de voltooiing van de digitale eengemaakte markt kunnen zijn; is van mening dat de digitalisering, die integraal deel uitmaakt van Web 4.0, op harmonieuze wijze in de digitale eengemaakte markt moet worden geïntegreerd, zonder belemmeringen op te werpen; erkent dat virtuele werelden weliswaar de reële wereld kunnen complementeren als aanvullend instrument, maar dat ze die niet mogen vervangen en er niet toe mogen leiden dat consumenten worden uitgesloten; F. overwegende dat virtuele werelden aanzienlijke risico’s met zich meebrengen op verschillende gebieden, zoals geestelijke gezondheid, concurrentie, gegevensbescherming en consumentenbescherming, ook voor kwetsbare groepen zoals minderjarigen, ouderen en mensen met een handicap; overwegende dat ook op dit gebied verder onderzoek nodig is; overwegende dat virtuele werelden ook uitdagingen met vele facetten met zich meebrengen, zoals, maar niet beperkt tot, door gebruikers gegenereerde inhoud, intellectuele-eigendomsrechten, cyberbeveiligingsmaatregelen en fundamentele mensenrechten; overwegende dat de beleving van virtuele werelden uitdagingen kan inhouden voor vrouwen; overwegende dat volgens het Europees Instituut voor gendergelijkheid (EIGE) één op de tien vrouwen sinds de leeftijd van 15 jaar te maken heeft gehad met een of andere vorm van cybergeweld; overwegende dat de speciale VN-rapporteur inzake geweld tegen vrouwen heeft verklaard dat nieuwe technologieën onvermijdelijk zullen leiden tot andere, nieuwe uitingen van onlinegeweld tegen vrouwen; is van mening dat het gebrek aan evenwicht tussen onlineconsumenten en handelaren in virtuele werelden nog groter kan worden; onderstreept dat technologieën niet mogen worden ontworpen om het gedrag van consumenten te manipuleren; merkt op dat er aan virtuele werelden steeds meer en steeds gevarieerdere producten, ook financiële producten, verbonden zijn, zoals het kopen van virtuele activa, avatars enz.; benadrukt dat er gerichte studies moeten worden verricht en dat er uitgebreid moet worden overlegd met deskundigen op verschillende gebieden, van economen over psychologen tot neurologen, om een geschikt wetgevingskader te ontwikkelen; is ingenomen met het werk dat de sector in dit verband heeft verzet, maar onderstreept dat er meer kan worden gedaan; Algemene beginselen 1. verwelkomt de mededeling van de Commissie van 11 juli 2023 getiteld “Een EU-initiatief voor Web 4.0 en virtuele werelden: een voorsprong bij de volgende technologische transitie” ( COM(2023)0442 ); benadrukt dat elke strategie duurzaam en mensgericht moet zijn en tegelijk de waarden van de Europese Unie moet beschermen; 2. wijst op de uitdagingen in verband met het ontbreken van een universeel erkende of overeengekomen definitie van virtuele werelden, wat ook leidt tot een gebrek aan beleidscoördinatie op nationaal niveau en daarboven; erkent de inspanningen van de Commissie om virtuele werelden te definiëren op een manier die aansluit bij algemeen aanvaarde kenmerken als immersiviteit, synchroniciteit en persistentie; 3. onderstreept dat er een duidelijk onderscheid moet worden gemaakt tussen de bestaande digitale instrumenten en andere mogelijke opkomende technologieën, op basis van onderzoek, sterke wetenschappelijke studies en technische bijzonderheden, terwijl de noodzaak voor normalisering van de sector wordt onderzocht; Interne markt en consumentenbescherming 4. merkt op dat het, hoewel in de mededeling van de Europese Commissie nog niet wordt aangegeven dat er behoefte is aan precieze wetgevingsmaatregelen, niettemin belangrijk is om een zorgvuldige beoordeling te maken van alle kwesties die verband houden met de ontwikkeling van virtuele werelden en de effectieve dekking ervan door de bestaande wetgeving; onderstreept dat een echte digitale eengemaakte markt een beslissende bijdrage kan leveren aan de ontwikkeling van virtuele werelden en het wereldwijde concurrentievermogen van de EU kan versterken; is van mening dat een duidelijk, alomvattend regelgevingskader van vitaal belang is, met name wanneer de technologie tot volle wasdom komt, om te zorgen voor een gelijk speelveld dat het volledige potentieel van virtuele werelden benut en hun economische groei mogelijk maakt; 5. is ingenomen met de meest recente ontwikkelingen op het gebied van regelgeving ter zake, zoals de digitaledienstenverordening (Verordening (EU) 2022/2065 (1) ), de digitalemarktenverordening (Verordening (EU) 2022/1925 (2) ) en de dataverordening ( 2022/0047(COD) ), die binnenkort door de Raad en het Europees Parlement zal worden aangenomen; neemt ook nota van het voorstel voor een verordening artificiële intelligentie en een verordening cyberweerbaarheid en de lopende onderhandelingen daarover; is van mening dat de Commissie regelmatig moet controleren of het wetgevingskader van de digitale eengemaakte markt adequaat en consistent is teneinde nieuwe kansen, risico’s of andere problemen die zich met virtuele werelden zouden kunnen voordoen, aan te pakken, en zo nodig wetgevingsvoorstellen moet indienen; is van mening dat de resultaten van die controles openbaar moeten worden gemaakt; 6. is verheugd dat de Commissie heeft beloofd de ontwikkeling van virtuele werelden te volgen; verzoekt de Commissie om de twee jaar een verslag over dit onderwerp op te stellen en dit aan het Parlement en de Raad voor te leggen; verzoekt de Commissie aandacht te besteden aan de mogelijke opkomst van problemen op het Web 4.0 die al bestaan op het Web 3.0, zoals onder meer de verspreiding van desinformatie, de verspreiding van illegale inhoud, digitale identiteitsdiefstal, cybercriminaliteit, inbreuken op intellectuele-eigendomsrechten, cyberterrorisme, misbruik van persoonsgegevens, manipulatieve gedragssturende of verslavende vormgeving van digitale diensten, fraude, terroristische onlinecontent, seksueel misbruik van minderjarigen en cyberpesten, en rekening te houden met bestaande wetgeving, zoals de digitaledienstenverordening, en toekomstige wetgeving ter zake om deze kwesties aan te pakken; 7. wijst op het aanzienlijke economische potentieel van virtuele werelden en de toenemende behoefte aan investeringen in de nodige infrastructuur en in onderzoek, innovatie en om- en bijscholing op dit gebied; benadrukt dat de totale kosten van dergelijke investeringen een neutraal effect op de prijzen voor de eindverbruiker moeten beogen; erkent dat de beschikbare middelen op EU-niveau moeten worden verhoogd om deze doelstellingen te verwezenlijken; wijst op de rol van virtuele realiteit (VR), augmented reality (AR) en gemengde realiteit (XR) als cruciale technologieën voor de ontwikkeling en groei van virtuele werelden, die gebruikers immersieve en interactieve ervaringen bieden, maar merkt ook op dat industriële toepassingen en gebruik door consumenten verschillende uitdagingen met zich meebrengen en een gedifferentieerde aanpak vereisen; merkt op dat ook de ontwikkeling van bepaalde AI-modellen, zoals generatieve AI, een cruciale rol kan spelen bij het creëren en verrijken van virtuele omgevingen; verzoekt de Commissie in dit verband ook de snelle ontwikkeling van deze technologie en de impact ervan op het digitale ecosysteem nauwlettend te monitoren; 8. wijst ook op het potentieel positieve effect dat deze ontwikkelingen kunnen hebben op de werkgelegenheid, waaronder het scheppen van nieuwe banen op gebieden als het bouwen van virtuele werelden of het creëren van inhoud; benadrukt dat er moet worden geïnvesteerd in omscholingsinitiatieven om de bestaande beroepsbevolking in de EU op te leiden, met bijzondere aandacht voor ondervertegenwoordigde groepen in deze sector; wijst erop dat het belangrijk is te investeren in en de ontwikkeling te bevorderen van passende vaardigheden teneinde het aanbod van getalenteerde, geschoolde en voor deze banen geschikte werknemers in de EU te waarborgen, en om aantrekkelijke voorwaarden te scheppen om Europees talent te behouden, buitenlands talent aan te trekken en ondernemerschap en innovatie op het grondgebied van de EU te bevorderen; 9. wijst op de positieve en negatieve potentiële gevolgen van de nieuwe technologieën en producten voor consumenten, hun gezondheid en hun sociale en economische leven; wijst op het potentieel van virtuele werelden in industriële en professionele omgevingen, met name voor opleiding en prototyping, maar erkent ook de bredere gevolgen voor werknemers; benadrukt dat de naleving van de arbeidsrechten en een hoog niveau van bescherming van werknemers moet worden gewaarborgd; 10. herinnert eraan dat de meeste bedrijven die het voortouw nemen bij de ontwikkeling van virtuele werelden weliswaar buiten de EU zijn gevestigd, maar dat er binnen de EU een dynamisch, evoluerend ecosysteem bestaat; benadrukt dat de EU het voortouw moet nemen bij het vormgeven van virtuele werelden als ecosystemen die de waarden van de EU, de grondrechten en het hoogste niveau van consumentenbescherming eerbiedigen en bevorderen; wijst erop dat het belangrijk is om een gelijk speelveld te bevorderen dat de expansie van Europese kleine en middelgrote ondernemingen en de opkomst van concurrerende Europese bedrijven alsook gedecentraliseerde en interoperabele ecosystemen stimuleert; 11. onderstreept dat er een passend beleidskader moet worden gecreëerd en internationaal overleg moet worden aangegaan, met name met gelijkgestemde niet-EU-landen, met het oog op een gecoördineerde aanpak van virtuele werelden; benadrukt dat het belangrijk is de Europese burgers bewuster te maken van verantwoord gebruik in deze digitale domeinen; 12. neemt er nota van dat verschillende ondernemingen tal van virtuele werelden hebben ontwikkeld bij gebrek aan open en gemeenschappelijke normen, regelgeving en interoperabele platforms; onderstreept dat deze virtuele werelden momenteel worden ontwikkeld door een beperkt aantal ondernemingen die daartoe over de nodige hulpmiddelen en financiering beschikken; is van mening dat interoperabiliteit en open normen quasimonopolies of misbruik van machtspositie ten nadele van de consument en Europese bedrijven, in het bijzonder kmo’s, kunnen helpen voorkomen; 13. is verheugd dat de Commissie heeft toegezegd om met bestaande multistakeholderinstellingen voor internetbeheer samen te werken om gemeenschappelijke beheersnormen en regels te ontwikkelen; moedigt de Commissie aan om steun te verlenen aan lopende multistakeholderinitiatieven die momenteel normen ontwikkelen, zoals die van consumentenverenigingen en andere maatschappelijke organisaties; beveelt aan om een uitgebreide studie naar interoperabele virtuele werelden te verrichten; wijst op het potentieel van de totstandbrenging van Europese dataruimten voor de ontwikkeling van virtuele werelden; 14. benadrukt dat ervoor moet worden gezorgd dat virtuele werelden open, inclusief en toegankelijk zijn en zo bijdragen tot een grotere participatie van mensen met een handicap in de nieuwe digitale omgeving; wijst op het potentieel van virtuele werelden om de deelname van mensen met een handicap aan verschillende activiteiten te vergroten, zoals virtueel toerisme; waarschuwt voor de potentiële uitdagingen waarmee gebruikers met een handicap bij de interactie met virtuele werelden te maken zullen krijgen als gevolg van ontoereikende toegankelijkheidseigenschappen of ontwerp dat niet aan hun specifieke behoeften voldoet; verzoekt de Commissie na te gaan in hoeverre de Europese toegankelijkheidswet (3) en de richtlijn inzake webtoegankelijkheid (4) geschikt zijn om de toegankelijkheid van virtuele werelden te garanderen; benadrukt ook dat de specifieke behoeften en rechten van kinderen moeten worden erkend; 15. is van mening dat het debat over de noodzaak van identificatie van gebruikers in virtuele werelden een prioriteit moet zijn bij de ontwikkeling van virtuele werelden en dat er grondig moet worden nagedacht over de mogelijke configuratie van deze digitale omgeving, waarbij in gedachten moet worden gehouden dat anonimiteit in sommige gevallen de voorkeur kan verdienen; wijst erop dat anonimiteit in de digitale omgeving altijd mogelijk is onder een gebruikersnaam (alias), en verzoekt de Commissie na te gaan of de Europese digitale identiteit (eID) en portemonnee zouden kunnen worden gebruikt in virtuele werelden; 16. wijst er nogmaals op dat het belangrijk is de persoonsgegevens en de privacy van de gebruikers te beschermen; wijst erop dat de algemene verordening gegevensbescherming (5) wellicht niet volstaat om alle uitdagingen op het gebied van gegevensbescherming in onderling verbonden virtuele werelden het hoofd te bieden; pleit voor een innovatievriendelijk klimaat, maar vraagt dat er bijzondere aandacht wordt besteed aan de gevolgen van door gebruikers gegenereerde inhoud voor de gegevensbescherming, alsook aan de verwerking van gevoelige gegevens zoals biometrische en gedragsgegevens, emotionele reacties en haptische informatie; 17. onderstreept dat deelname aan de virtuele wereld vrijwillig is en verzoekt de Commissie te overwegen om het recht op permanente verwijdering in te voeren, zodat consumenten kunnen vragen om hun gegevens en profiel te wissen uit applicaties, onlinegames en virtuele omgevingen; 18. is van mening dat er bijzondere aandacht moet worden besteed aan verslavend ontwerp en donkere patronen in deze virtuele omgevingen; waarschuwt voor de mogelijke gezondheidsproblemen die door interactie met virtuele werelden kunnen ontstaan, zoals verslaving, cybermisselijkheid of verstoorde slaappatronen; benadrukt dat minderjarigen en jongeren bijzonder kwetsbaar zijn voor deze gezondheidsproblemen, die mogelijk zelfs gevolgen kunnen hebben voor hun cognitieve ontwikkeling, en onderstreept de noodzaak van aan de leeftijd aangepast ontwerp en ouderlijk toezicht om hen te beschermen; is ook van mening dat er onderzoek moet worden gedaan naar de gevolgen van technologieën die rechtstreekse en permanente wijzigingen van het lichaam met zich meebrengen; 19. herinnert eraan dat virtuele werelden en immersieve educatie de rechten van kinderen online met betrekking tot hun onderwijs, empowerment, participatie en spel kunnen bevorderen en unieke ervaringen kunnen bieden die minderjarigen kunnen helpen hun leergierigheid te ontwikkelen, bijvoorbeeld door spelenderwijs te leren; merkt op dat deze interactie hen kan helpen vaardigheden te ontwikkelen op het gebied van samenwerking, communicatie, kritisch denken, innovatie en zelfvertrouwen; wijst op de opportuniteit om de vaardigheidskloof in de EU aan te pakken en toekomstig talent op te leiden; onderstreept de noodzaak van onderwijsprogramma’s om kinderen en jongeren te helpen zich aan technologische veranderingen aan te passen en een gezonde en evenwichtige aanpak te hanteren waarbij de traditionele sociale interactie wordt gecombineerd met de tijd die in de virtuele omgeving wordt doorgebracht, en ouders ook de nodige tools krijgen om toezicht te houden en geïnformeerde beslissingen te nemen wanneer ze hun kinderen in de virtuele omgeving toelaten of betrekken; 20. merkt op dat er onderzoek moet worden verricht naar de impact van virtuele realiteit en andere technologieën op de cognitieve en gedragsontwikkeling; wijst op de mogelijke risico’s die inherent zijn aan vroegtijdige blootstelling aan en overmatig gebruik van schermen, die een negatieve invloed kunnen hebben op hun welzijn en hun cognitieve, lichamelijke, mentale en sociale ontwikkeling; dringt aan op voorlichtingscampagnes over verantwoord schermgebruik; benadrukt dat leerkrachten de nodige opleiding moeten krijgen opdat zij over de nodige digitale vaardigheden en geletterdheid beschikken; verzoekt de Commissie initiatieven aan te moedigen waarbij universiteiten, technische scholen en spelers uit het bedrijfsleven samenwerken om de vaardigheidskloof te evalueren, gezamenlijk routekaarten op te stellen en de publiek-private samenwerking te versterken ten behoeve van de jongeren in de EU; benadrukt dat het belangrijk is om het hoogste niveau van bescherming dat minderjarigen in andere offline- en onlineomgevingen wordt geboden, uit te breiden tot virtuele werelden ten aanzien van diverse risico’s, waaronder, maar niet beperkt tot, misbruik, intimidatie, pesterijen en blootstelling aan gewelddadige, seksistische, racistische of pornografische inhoud; benadrukt dat de specifieke behoeften, kwetsbaarheden en rechten van kinderen in virtuele werelden moeten worden erkend; onderstreept dat het belangrijk is dat onlinediensten en ‑producten die vooral door kinderen worden gebruikt, zodanig worden ontworpen en beheerd dat ze door ontwerp en standaardinstellingen veilig zijn voor kinderen; 21. merkt op dat virtuele werelden beelden en video’s met een hoge resolutie genereren om een immersieve gebruikerservaring mogelijk te maken, waardoor nog meer krachtige infrastructuur nodig is; merkt op dat met name mobiele netwerken van de volgende generatie en efficiënte wifiverbindingen, zoals wifi 6, met lage latentie en hoge bandbreedte, van cruciaal belang zullen zijn, alsook technologieën zoals edgecomputing; herinnert aan het verslag van de Europese Rekenkamer van januari 2022, waarin de totale kosten van de uitrol van 5G in alle EU-lidstaten worden geraamd op 281 à 391 miljard EUR tegen 2025, inclusief de aanleg van nieuwe 5G-infrastructuur en de modernisering van bestaande infrastructuur; 22. stelt met bezorgdheid vast dat het toenemende gebruik van virtuele werelden ook bepaalde groepen mensen kan uitsluiten die niet over basisvaardigheden of middelen beschikken om in deze omgeving te participeren, maar ook mensen die in landelijke en afgelegen gebieden wonen, zoals ultraperifere gebieden; benadrukt dat het bevorderen van digitale geletterdheid en toegang tot hoogwaardig en betaalbaar internet een voorwaarde is voor elk kader op EU-niveau voor virtuele werelden; verzoekt de Commissie een op feiten gebaseerde beoordeling uit te voeren van de vraag hoe ervoor kan worden gezorgd dat de benodigde infrastructuur en apparaten om de ontwikkeling en het functioneren van virtuele werelden en de overgang van Web 3.0 naar Web 4.0 te ondersteunen, bij de consumenten terechtkomen, ook in afgelegen gebieden en in huishoudens met lagere inkomens; benadrukt dat een echte eengemaakte markt voor telecommunicatie in dit verband van essentieel belang is; waarschuwt voor de gevaren van financiële transacties met cryptovaluta, met name fraude en oplichting, die in virtuele werelden nog groter kunnen zijn; herinnert er ook aan dat de onomkeerbaarheid van veel transacties in cryptovaluta ook nieuwe kanalen voor de parallelle economie creëert, waarbij slachtoffers van fraude weinig of geen mogelijkheden hebben om verloren geld terug te krijgen; verwelkomt de EU-verordening betreffende markten voor cryptoactiva (MiCA) (6) , die tot doel heeft een rechtskader voor cryptovaluta en digitale activa tot stand te brengen; Duurzaamheid 23. wijst erop dat voor de productie van de apparaten die nodig zijn om toegang te krijgen tot virtuele werelden, hulpbronnen zoals zeldzame aardmetalen en andere minerale grondstoffen nodig zijn; is in dit verband ingenomen met de presentatie van het voorstel van de Commissie voor een verordening tot vaststelling van een kader om een veilige en duurzame voorziening van kritieke grondstoffen te waarborgen ( COM(2023)0160 ); 24. merkt op dat virtuele werelden en Web 4.0 het potentieel hebben om een positieve bijdrage te leveren aan de strijd tegen klimaatverandering en aan milieuduurzaamheid, bijvoorbeeld door telewerken te vergemakkelijken en zo het woon-werkverkeer en de daarmee gepaard gaande koolstofemissies te verminderen; merkt op dat netwerkinfrastructuur die digitale oplossingen en nieuwe bedrijfsmodellen mogelijk maakt, een cruciale rol speelt; 25. is van mening dat bij de ontwikkeling en uitrol van virtuele werelden rekening moet worden gehouden met de gevolgen voor het milieu; benadrukt dat het belangrijk is om de consumenten bewuster te maken van de milieueffecten en de duurzaamheid van deze nieuwe technologieën, ook wat elektronisch afval betreft; merkt op dat het elektriciteitsverbruik van grote datacentra volgens het Internationaal Energieagentschap momenteel 1 à 1,5 % van het wereldwijde elektriciteitsverbruik uitmaakt, en wijst erop dat het elektriciteitsverbruik van datacentra kan toenemen als virtuele technologieën op grote schaal worden toegepast; herinnert eraan dat technologische vooruitgang moet worden gebruikt, versneld en gestimuleerd om het energieverbruik en de milieuvoetafdruk van activiteiten in verband met de productie, het gebruik en de ontwikkeling van virtuele werelden te verminderen, zoals geavanceerde recyclingtechnieken en hernieuwbare energiebronnen; o o o 26. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Commissie en de Raad, alsmede aan de parlementen en regeringen van de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien het in 2004 gesloten strategische partnerschap tussen de EU en India, – gezien de gezamenlijke verklaring van de 15e top EU-India van 15 juli 2020, het tijdens die top aangenomen document over het strategische partnerschap tussen de EU en India: een routekaart naar 2025, en de andere gezamenlijke verklaringen die onlangs door de EU en India zijn ondertekend, – gezien de Samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Gemeenschap en de Republiek India inzake partnerschap en ontwikkeling van 1994 (1) , – gezien de gezamenlijke mededeling van de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV) en de Commissie van 20 november 2018 getiteld “Elementen voor een EU-strategie inzake India” (JOIN(2018)0028) en de hieraan gerelateerde conclusies van de Raad over de EU-strategie ten aanzien van India van 10 december 2018, – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 16 september 2021 getiteld “De EU-strategie voor samenwerking in de Indo-Pacifische regio” (JOIN(2021)0024), – gezien de gezamenlijke mededeling aan het Europees Parlement en de Raad betreffende de actualisering van de strategie van de EU voor maritieme veiligheid en het bijbehorende actieplan “Een versterkte EU-strategie voor maritieme veiligheid voor evoluerende maritieme bedreigingen” van 10 maart 2023 (JOIN(2023)0008), – gezien de algemene strategie voor de Europese Unie op het gebied van buitenlands en veiligheidsbeleid – Gedeelde visie, gemeenschappelijke actie: een sterker Europa, van juni 2016, – gezien Verordening (EU) 2021/947 van het Europees Parlement en de Raad van 9 juni 2021 tot vaststelling van het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking – Europa in de wereld (2) , – gezien het strategisch kompas voor veiligheid en defensie dat op 21 maart 2022 door de Raad werd goedgekeurd, – gezien de beperkende EU-maatregelen tegen Rusland wegens Oekraïne, – gezien de conclusies van de Raad van 20 februari 2023 over de prioriteiten van de EU in de mensenrechtenfora van de VN in 2023, – gezien de thematische richtsnoeren van de EU inzake de mensenrechten, met inbegrip van de richtsnoeren over mensenrechtenverdedigers, over mensenrechtendialogen en over de bevordering en de bescherming van de vrijheid van godsdienst en levensovertuiging, – gezien het Verdrag inzake de non-proliferatie van kernwapens, – gezien de resolutie van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties over de agressie tegen Oekraïne, aangenomen op 2 maart 2022, – gezien het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering en de Overeenkomst van Parijs, – gezien de universele periodieke doorlichting van India door de Verenigde Naties van 2022, – gezien zijn resolutie van 21 januari 2021 over connectiviteit en de betrekkingen EU-Azië (3) , – gezien zijn resolutie van 5 juli 2022 over de toekomstige samenwerking tussen de EU en India op het gebied van handel en investeringen (4) , – gezien zijn resolutie van 7 juni 2022 over de EU en de veiligheidsuitdagingen in de Indo-Pacifische regio (5) , – gezien zijn resolutie van 13 september 2017 over de politieke betrekkingen van de EU met India (6) , – gezien zijn resolutie van 13 juli 2023 over India, de situatie in Manipur (7) , – gezien zijn aanbeveling van 29 april 2021 aan de Raad, de Commissie en de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid over de betrekkingen tussen de EU en India (8) , – gezien de persverklaring van de delegatie van de Europese Unie in India en Bhutan over de 10e ronde van de mensenrechtendialoog tussen de EU en India op 15 juli 2022, – gezien de conclusies van de G20-top van 9 en 10 september 2023 in New Delhi, – gezien de komende top EU-India in New Delhi, – gezien artikel 118 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken ( A9‑0435/2023 ), A. overwegende dat de EU en India van plan zijn om begin 2024 bijeen te komen tijdens de bijeenkomst van de leiders in New Delhi, met name om de verbintenissen van beide partijen tot het strategisch partnerschap te bekrachtigen en om de balans op te maken van de uitvoering van de routekaart EU-India 2025; B. overwegende dat India parlementsverkiezingen plant in mei en juni 2024 en de verkiezingen voor het Europees Parlement plaatsvinden in juni 2024; C. overwegende dat de EU en India in 2022 het zestigjarige bestaan van hun bilaterale partnerschap hebben gevierd; overwegende dat dit partnerschap de afgelopen jaren een impuls heeft gekregen dankzij de sterke politieke, economische, sociale en culturele banden en de hernieuwde politieke wil om het partnerschap op het gebied van een aantal sectoren en beleidsterreinen te versterken; overwegende dat het potentieel van dit partnerschap daarentegen nog niet ten volle wordt benut; D. overwegende dat de bilaterale betrekkingen tussen de EU-lidstaten en India op het gebied van connectiviteit en klimaat bijdragen tot het partnerschap tussen de EU en India; overwegende dat het door de geopolitieke uitdagingen des te belangrijker is geworden voor zowel de EU als India om te zorgen voor veiligheid, welvaart en duurzame ontwikkeling; E. overwegende dat de bilaterale en multilaterale samenwerking met India in het bijzonder gerechtvaardigd is in de huidige context van een polycrisis, met onder meer geopolitieke uitdagingen, een wereldwijde achteruitgang van de democratie, een escalerende klimaatcrisis, verscherpte ongelijkheden, en toenemende concurrentie tussen grootmachten; overwegende dat de EU streeft naar een partnerschap op basis van een gelijk speelveld met India, aangezien dit partnerschap kan bijdragen tot de diversificatie van de toeleveringsketens van de EU en een positieve invloed kan hebben op de mondiale en regionale welvaart en stabiliteit en de handhaving van een gezamenlijke visie op effectief multilateralisme en een op regels gebaseerde multilaterale orde; F. overwegende dat het belang en de relevantie van India op regionaal en mondiaal vlak toenemen, aangezien het land in 2023 China heeft overtroffen als land met de meeste inwoners, het zichzelf positioneert als een regionale economische en militaire macht, zijn partnerschappen verder uitbouwt en zijn banden op economisch en defensiegebied aanhaalt, in het bijzonder in Zuidoost-Azië; overwegende dat de EU de grootste handelspartner van India is en het dus in het belang van beide partijen is de economische banden nauwer aan te halen; G. overwegende dat de EU het toenemende geostrategische belang van India erkent via haar strategisch kader, dat is verankerd in de integrale EU-strategie, de EU-strategie inzake India, de EU-Azië-connectiviteitsstrategie en de EU-strategie voor de Indo-Pacifische regio, en benadrukt dat het belangrijk is om samen te werken op wereldvlak en naar een gemeenschappelijke agenda te streven; H. overwegende dat het toenemende regionale en mondiale belang van India blijkt uit het feit dat het land van december 2022 tot december 2023 voorzitter was van de G20, in 2021-2022 lid was van de VN-Veiligheidsraad en in 2019-2022 en 2022-2024 van de VN-Mensenrechtenraad; I. overwegende dat de Indische Oceaan is uitgegroeid tot een belangrijk internationaal centrum dat van strategisch belang is voor de wereldhandel en van vitaal economisch en strategisch belang voor zowel de EU als India; overwegende dat een van de EU-lidstaten ultraperifere gebieden en landen en gebieden overzee heeft in de Indo-Pacifische regio; overwegende dat de EU en India er beide baat bij hebben de risico’s in de betrekkingen met China te verminderen en zich gezamenlijk te positioneren ten aanzien van de toenemende invloed van China in de Indo-Pacifische regio en de rest van de wereld; overwegende dat in de EU-strategie van 2021 voor samenwerking in de Indo-Pacifische regio de nadruk werd gelegd op partnerschappen en samenwerking als reactie op de geopolitieke concurrentie in de Indo-Pacifische regio, en de samenwerking met India werd aangemerkt als een prioriteit van de EU in het gebied; overwegende dat het in het gezamenlijk belang van de EU en India is om de Indo-Pacifische regio open, vrij en veilig te houden, met de nadruk op het behoud van de regio als een gebied met eerlijke concurrentie, ongestoorde communicatielijnen over zee, stabiliteit en veiligheid; overwegende dat de EU en India op 5 oktober 2023 hun derde maritieme veiligheidsdialoog India-EU hebben gehouden; J. overwegende dat ruim een derde van alle Europese uitvoer naar de Indo-Pacifische regio gaat, meestal via de scheepvaartroutes in de Indische Oceaan en de Stille Oceaan; overwegende dat de EU afhankelijk is van de ongehinderde toegang tot maritieme snelwegen die de Indo-Pacifische regio doorkruisen en bijgevolg duidelijk baat heeft bij het behoud van de stabiliteit in de regio van de Indische Oceaan; K. overwegende dat India zich heeft ingezet om zijn partnerschappen te diversifiëren en zijn betrekkingen op economisch, veiligheids-, maritiem en diplomatiek vlak heeft geïntensiveerd met onder meer Japan, Australië en de Associatie van Zuidoost-Aziatische Staten (Asean), teneinde verder te integreren in Zuidoost-Azië en de strategische samenwerking te verdiepen; L. overwegende dat de EU en India een drijvende kracht moeten zijn achter een doeltreffende klimaatdiplomatie, de wereldwijde inzet voor de uitvoering van de Overeenkomst van Parijs en de mondiale bescherming van het klimaat, het milieu en de biodiversiteit; M. overwegende dat lokale en internationale mensenrechtenwaarnemers melden dat mensenrechtenverdedigers en journalisten in India te maken krijgen met represailles voor hun werk, zoals intimidatie, willekeurige detentie, ernstige strafrechtelijke aanklachten op grond van repressieve wetgeving (waaronder wetgeving inzake terrorismebestrijding); overwegende dat discriminatie op grond van kaste weliswaar verboden is, maar nog altijd een structureel probleem vormt in India; N. overwegende dat op 6 februari 2023 de Handels- en Technologieraad India-EU is opgericht; O. overwegende dat er onderhandelingen met India lopen over een vrijhandelsovereenkomst; overwegende dat er ook afzonderlijke onderhandelingen gaande zijn over een investeringsbeschermingsovereenkomst en een overeenkomst inzake geografische aanduidingen om het strategisch partnerschap te versterken; 1. beveelt de Raad, de Commissie en de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid aan: Strategisch partnerschap EU-India: institutioneel kader Samenwerking tussen de EU en India op het gebied van buitenlands en veiligheidsbeleid Mensenrechten en democratie: van bijzaak tot hoofdzaak in de betrekkingen tussen de EU en India Samenwerking op het gebied van klimaat, energie en digitalisering 2. verzoekt zijn Voorzitter deze aanbeveling te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, alsmede aan de wetgevende organen en de regering van India. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) en het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien de conclusies van de Raad van 20 juni 2011 over conflictpreventie en van 22 januari 2018 over de geïntegreerde aanpak voor externe conflicten en crises, – gezien de integrale strategie voor het buitenlands en veiligheidsbeleid van de Europese Unie van 28 juni 2016, – gezien de Raadsconclusies en het concept voor EU-vredesbemiddeling van de Raad van 7 december 2020, – gezien het “strategisch kompas inzake veiligheid en defensie – Voor een Europese Unie die haar burgers, waarden en belangen beschermt en bijdraagt aan de internationale vrede en veiligheid”, zoals goedgekeurd door de Raad op 21 maart 2022 en bekrachtigd door de Europese Raad op 25 maart 2022, – gezien het gezamenlijke werkdocument van de diensten van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 1 september 2023 getiteld “Updated toolset for EU Conflict Analysis and Conflict Early Warning – Objectives, processes and guidance” (SWD(2023)0295), – gezien zijn aanbeveling van 10 februari 1999 over de oprichting van een Europees Civiel Vredeskorps (1) , – gezien de nieuwe agenda voor vrede (“New Agenda for Peace”) van de VN van 20 juli 2023, – gezien resolutie 1325 van de VN-Veiligheidsraad over vrouwen, vrede en veiligheid, van 31 oktober 2000, – gezien zijn resolutie van 23 oktober 2020 over gendergelijkheid in het buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU (2) , – gezien zijn resolutie van 12 maart 2019 over de opbouw van EU-capaciteit voor conflictpreventie en -bemiddeling (3) , – gezien zijn resolutie van 18 april 2023 over de tenuitvoerlegging van het civiele GVDB en andere EU-veiligheidsbijstand (4) , – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over klimaatdiplomatie van de EU van 6 oktober 2023, – gezien zijn resolutie van 14 juni 2018 over de Georgische bezette gebieden tien jaar na de Russische inval (5) , – gezien artikel 118 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken ( A9‑0404/2023 ), A. overwegende dat vredeshandhaving, conflictpreventie en versterking van de internationale veiligheid behoren tot de kerndoelstellingen van het externe beleid van de EU, zoals bepaald in artikel 21, lid 2, van het Verdrag betreffende de Europese Unie; B. overwegende dat er meerdere factoren zijn die bijdragen aan de conflicten en instabiliteit die zich overal ter wereld uitbreiden, met name in het licht van de illegale aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne en de toenemende spanningen in het Midden-Oosten, waaronder een veranderende geopolitieke context voortkomend uit het feit dat opkomende machten actoren die lange tijd dominant waren uitdagen, aanvallen op het multilaterale systeem, de democratie en de op regels gebaseerde orde, geweld dat weer opflakkert in slepende conflicten, opkomende technologieën, cyberdreigingen, kwaadwillende inmenging van derde partijen, de klimaat- en biodiversiteitscrises, ongekende niveaus van wereldwijde economische ongelijkheid, de uitholling van rechten, met name die van vrouwen, de hardnekkige en stelselmatige uitsluiting en discriminatie van complete sociale groepen, de wereldwijde achteruitgang op het gebied van de mensenrechten en de democratie, voedselzekerheidskwesties en migratie; C. overwegende dat de VN “preventieve diplomatie” definieert als diplomatieke actie om te voorkomen dat geschillen ontaarden in conflicten en om te voorkomen dat conflicten, wanneer deze zich voordoen, zich verder verspreiden; D. overwegende dat preventieve diplomatie in de EU onder meer bestaat uit politieke en financiële steun voor het multilaterale systeem, handel, ontwikkeling, humanitaire bijstand en mensenrechten, waarbij de nadruk ligt op het in kaart brengen van mogelijkheden om de oorzaken van conflicten aan te pakken en het scheppen van ruimte voor dialoog, dikwijls in samenwerking met internationale en regionale organisaties, evenals de betrokken partijen; E. overwegende dat bevroren conflicten nationalistische narratieven en sentimenten aanwakkeren en normaliseren, en de opkomst van extreemrechts bestendigen; F. overwegende dat opkomende machten traditionele spelers uitdagen, hetgeen tezamen met nieuwe technologieën en de voortschrijdende globalisering leidt tot toenemende internationale concurrentie, hetgeen gecombineerd met klimaatverandering, voedselzekerheidskwesties en migratie leidt tot stijgende spanningen en uiteindelijk tot conflicten overal ter wereld die ook een uitdaging vormen voor de EU; G. overwegende dat in de huidige volatiele geopolitieke situatie de multilaterale, op regels gebaseerde orde wordt bedreigd en onder vuur ligt, waardoor het van het grootste belang is dat de EU op internationale conflictsituaties reageert overeenkomstig de door haar verkondigde waarden, zoals eerbiediging van de mensenrechten, gelijkheid, vrijheid, democratie, de rechtsstaat en de menselijke waardigheid, teneinde de steun voor het multilateralisme niet verder te verzwakken; overwegende dat sommige vroegere allianties die zijn gefundeerd op een gemeenschappelijk belang om dit systeem te ontwrichten, opnieuw begin op te komen, zoals Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika (BRICS); overwegende dat de eenzijdige acties van Rusland een aanzienlijk effect hebben gehad op de totstandkoming van allianties en de vestiging van zijn invloedssferen; H. overwegende dat de instandhouding en verdediging van het multilateralisme en een op regels gebaseerde internationale orde met het oog op de bevordering van democratie, mensenrechten en de rechtsstaat urgentie geniet; I. overwegende dat autocratische actoren het universele karakter van mensenrechten ter discussie stellen en democratische normen wereldwijd ondermijnen; overwegende dat een wereld bestaande uit gezonde democratieën, in de zin van een wereld met sterke democratische stelsels, een veiliger wereld is, aangezien in democratieën degelijke checks-and-balances werkzaam zijn die de onvoorspelbaarheid waardoor autocratieën gekenmerkt worden, voorkomen; J. overwegende dat de voornaamste conflicten hun oorsprong vinden in het gebruik door statelijke en niet-statelijke actoren van hybride strategieën, cyberaanvallen, desinformatiecampagnes, rechtstreekse inmenging in verkiezingen en politieke processen, economische dwang en instrumentalisering van irreguliere migratiestromen; K. overwegende dat de EU haar preventieve instrumenten actiever moet inzetten en de vitale rol moet erkennen die zij speelt bij het handhaven van de vrede, veiligheid en stabiliteit, zowel in de EU als daarbuiten; L. overwegende dat de EU de grootste internationale donor ter wereld is, die hulp biedt om armoede te overwinnen en ontwikkeling wereldwijd te bevorderen; overwegende dat haar impact op het vlak van publieksdiplomatie in vergelijking daarmee achterblijft en dat zij daarom meer ambitie zou moeten tonen en meer zichtbaarheid zou moeten creëren rond haar werk op het vlak van de preventieve diplomatie wereldwijd, voornamelijk door meer ruchtbaarheid te geven aan haar prestaties en successen op diplomatiek gebied tot dusver, alsook aan de resultaten van haar financiële steun; overwegende dat de EU momenteel een grondige evaluatie uitvoert van de instrumenten voor financiering van internationale samenwerking; M. overwegende dat de EU-benadering van preventieve diplomatie gericht is op vredeshandhaving, conflictpreventie en versterking van de internationale veiligheid aan de hand van multidimensionale acties met meerdere actoren op verschillende niveaus, waarmee tegelijkertijd diverse aspecten en fasen van conflicten worden aangepakt en ruimte voor dialoog wordt gecreëerd; N. overwegende dat het bij conflictpreventie vaak niet voldoende is om uitsluitend te vertrouwen op politieke, diplomatieke of militaire strategieën, en dat er daarom een alomvattende, ambitieuze, inclusieve, genderbewuste strategie voor conflictpreventie en vredesopbouw nodig is die ook humanitaire hulp, ontwikkelingssamenwerking, handels-, buitenlands- en veiligheidsbeleid, herstel en handhaving van de binnenlandse rechtsorde, de opbouw of wederopbouw van bestuurlijke structuren, interetnische en interreligieuze dialoog en andere methoden van conflictoplossing moet omvatten, met inbegrip van de bestrijding van straffeloosheid; overwegende dat het optreden van de EU op het gebied van preventieve diplomatie gebaseerd moet zijn op het onvermoeibare streven naar samenwerking ten bate van democratie en ontwikkeling en naar maatregelen die het vertrouwen tussen de verschillende partijen moeten opbouwen; O. overwegende dat de inspanningen van de EU op het vlak van internationale ontwikkeling, alsook steun voor democratie, belangrijke instrumenten van het buitenlands beleid van de EU zijn; overwegende dat verkiezingswaarnemingsmissies een belangrijke rol spelen bij het vergroten van de betrokkenheid van de EU bij partnerlanden, onder meer bij het ondersteunen van hun inspanningen om hun internationale verplichtingen op het gebied van de mensenrechten na te komen; P. overwegende dat de EU en haar lidstaten, in overeenstemming met de nieuwe Europese consensus inzake ontwikkeling, het samenspel erkennen van duurzame ontwikkeling, humanitair optreden, vrede en veiligheid bij het nastreven van de doelstellingen van Agenda 2030 van de VN voor duurzame ontwikkeling en de duurzameontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s), met name SDG 16 inzake de bevordering van vreedzame en inclusieve samenlevingen; Q. overwegende dat de Raad negen speciale vertegenwoordigers van de EU voor verschillende instabiele en door conflict getroffen gebieden heeft benoemd, die in sommige gevallen als bemiddelaar en vredesfacilitator optreden om te voorkomen dat geschillen escaleren en dat conflicten, wanneer die zich voordoen, zich verder verspreiden, maar dat hun initiatieven en het resultaat van hun werk niet altijd voldoende zichtbaar of effectief zijn; overwegende dat de speciale vertegenwoordigers van de EU over een breed, flexibel mandaat moeten beschikken, dat kan worden aangepast aan veranderende geopolitieke omstandigheden, zodat zij het beleid en de belangen van de EU in specifieke regio’s en landen kunnen bevorderen en actief kunnen bijdragen aan preventieve diplomatieke inspanningen; R. overwegende dat het de EU ontbreekt aan het nodige zelfvertrouwen, de nodige middelen en instrumenten om haar bemiddelingspotentieel op gebieden van strategisch belang volledig te ontwikkelen, en door een of meer strijdende partijen mogelijk niet als onbevooroordeeld wordt beschouwd; overwegende dat dit zou kunnen leiden tot een toenemend anti-Europees discours in de directe buurlanden van de EU, alsook in niet-EU-landen; S. overwegende dat de illegale, niet-uitgelokte en ongerechtvaardigde Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne, en tegen Georgië in augustus 2008, en de wereldwijde gevolgen daarvan duidelijk maken dat het optreden van de EU op het wereldtoneel krachtiger en ambitieuzer, geloofwaardig, strategisch, tastbaar en eensgezind moet zijn, en dat nog eens onderstreept wordt dat het noodzaak is dat de EU zelfstandig haar eigen strategische doelen stelt en de daarvoor benodigde vermogens ontwikkelt en inzet teneinde herhaling van eerdere fouten te voorkomen en daarvan te leren met het oog op toekomstige uitdagingen; overwegende dat de EU alle nodige financiële middelen moet vrijmaken om de snel toenemende geopolitieke uitdagingen aan te pakken en meer te investeren in preventieve diplomatie en andere conflictpreventiemaatregelen, om te voorkomen dat conflicten zich verspreiden, aangezien deze schadelijk zijn voor de sociale en economische ontwikkeling van de betroffen gebieden; T. overwegende dat de veiligheid in het oostelijk nabuurschap, de Westelijke Balkan, de Sahel, West-Afrika en de Hoorn van Afrika ernstig wordt bedreigd door de Russische invasie van Oekraïne en kwaadaardige hybride acties van Rusland, waarbij de mogelijkheid bestaat dat deze agressie zich uitbreidt naar buurlanden; overwegende dat de destabilisering van ons directe nabuurschap een bedreiging vormt voor de stabiliteit, de vrede en de veiligheid van de buitengrenzen van de EU, en daarmee voor de EU en haar lidstaten; overwegende dat de EU de effectiviteit van haar veiligheids- en defensiebeleid moet vergroten, met name in de landen van het Oostelijk Partnerschap; U. overwegende dat de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne de EU wakker schudt, aangezien er nu een onmiddellijke bedreiging is voor de Europese en mondiale veiligheidsorde en voor de veiligheid van de EU en haar lidstaten, alsook voor de kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten; overwegende dat de grootschalige Russische invasie van Oekraïne en de wereldwijde gevolgen daarvan het momentum hebben aangewakkerd voor een geopolitieke herdefinitie van het EU-buitenlandbeleid, waaronder een heroverweging van haar responsmechanisme waartoe ook het instrumentarium voor preventieve diplomatie moet worden gerekend, en tevens hebben geleid tot publieke oproepen aan de EU om consequent te zijn bij haar reactie op internationale conflicten; V. overwegende dat de EU actief preventieve diplomatie moet bedrijven in gebieden met bevroren conflicten om escalatie te voorkomen en stabilisering te bevorderen; W. overwegende dat de EU altijd heeft geprobeerd om rechtstreekse besprekingen te faciliteren en het risico op escalatie in verschillende delen van de wereld te beperken, en daarbij steun heeft verleend aan vredesprocessen en initiatieven op het vlak van vredesopbouw, alsook aan regionale systemen voor vroegtijdige waarschuwing in een complexe geopolitieke context; X. overwegende dat de onwil van een deel van de lidstaten om in de buitenlandse betrekkingen afstand te nemen tot hun individuele, politieke of economische belangen teneinde de krachten te bundelen en volledige strategische autonomie te ontwikkelen, een van de belangrijkste belemmeringen is voor een mondiale leiderschapsrol voor de EU op het vlak van preventieve diplomatie; Y. overwegende dat de EU moet blijven streven naar de volledige ontwikkeling van haar eigen, autonome en permanente instrumenten ten behoeve van haar externe optreden, haar gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) en haar gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GVDB); Z. overwegende dat civiele crisisbeheersing een fundamenteel onderdeel is van het GBVB; AA. overwegende dat er behoefte bestaat aan een herbeoordeling en versterking van de coördinatie tussen de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO), het Parlement en de lidstaten teneinde gezamenlijke capaciteiten op te bouwen en de huidige benaderingen te moderniseren om tastbare resultaten te kunnen leveren en zinvolle initiatieven op het gebied van preventieve diplomatie, vredesopbouw en vredesherstel in gang te zetten; overwegende dat de EU met één stem moet spreken en dat haar optreden ter plaatse wat betreft vroegtijdige waarschuwing, conflictpreventie en crisisbeheersing moet worden afgestemd op dat van de lidstaten; overwegende dat conflictpreventie een gemeenschappelijke doelstelling van alle lidstaten is; AB. overwegende dat de geloofwaardigheid van de EU een basisvoorwaarde is voor de goede uitvoering van haar acties op het gebied van preventieve diplomatie, aangezien hierdoor het vertrouwen richting de EU bij de verschillende partijen bij een conflict wordt vergroot; overwegende dat het in dit verband noodzakelijk is om bij het externe optreden van de EU te zorgen voor een zo groot mogelijke coördinatie en samenhang, met name door de leidende rol van de vicevoorzitter van de Commissie / hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (HV/VV) als bruggenbouwer tussen het GBVB en de externe betrekkingen van de EU te waarborgen; overwegende dat de Commissie de coördinatie met de EDEO moet versterken, ook met betrekking tot de initiatieven en acties van de EU op het gebied van preventieve diplomatie, door ervoor te zorgen dat artikel 3, lid 2, en artikel 9 van het EDEO-besluit volledig worden nageleefd (6) ; AC. overwegende dat mondiale financiering voor conflictpreventie en vredesopbouw momenteel het laagste niveau in 15 jaar heeft bereikt (7) ; AD. overwegende dat het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking (NDICI – Europa in de wereld) ook een thematisch programma inzake vrede, stabiliteit en conflictpreventie omvat; overwegende dat de Commissie een meerjarig indicatief programma heeft gepubliceerd waarin voor de periode 2021-2027 een bedrag van 870 970 044 EUR aan dit thematisch gebied is toegewezen, waarvan slechts 13 - 18 % voor conflictpreventie bestemd is; AE. overwegende dat de civiele en militaire operaties van de EU een mandaat hebben voor conflictpreventie, vredeshandhaving en crisisbeheersing; overwegende dat hun vermogen wat betreft hun preventieve instrumentarium moet worden uitgebreid en dat er aanvullende opleidingen voor het personeel moeten worden aangeboden; AF. overwegende dat de EU helaas bij verschillende gelegenheden een gebrek aan duidelijkheid heeft vertoond bij haar externe optreden, hetgeen afbreuk heeft gedaan aan de coherentie van haar beleid en daarmee ook – wereldwijd – aan haar geloofwaardigheid; overwegende dat de bevoegdheden van de HV/VV, de voorzitter van de Commissie en de voorzitter van de Europese Raad inzake het externe optreden en de externe vertegenwoordiging van de EU duidelijk moeten worden omschreven, aangezien het huidige regelgevingskader onduidelijk is wat de bevoegdheden van elke institutionele ambtsdrager betreft; AG. overwegende dat uit onderzoek blijkt dat vrouwen en mannen gewapende conflicten niet op dezelfde manier beleven en er ook verschillend aan deelnemen en door getroffen worden, en tevens verschillende denkbeelden over vrede hebben (8) ; AH. overwegende dat de uitvoering van de agenda voor vrouwen, vrede en veiligheid een essentieel middel is om te waarborgen dat vrouwen van alle leeftijden tijdens alle fasen van conflictpreventie, vredesherstel, vredesopbouw en wederopbouw na conflicten een zinvolle en gelijkwaardige rol kunnen spelen in het besluitvormingsproces; overwegende dat vrouwen, vrede en veiligheid een integraal onderdeel vormen van het strategisch kompas van de EU; AI. overwegende dat symbolische monumenten en monumenten van cultureel erfgoed in door oorlog getroffen gebieden bijdragen aan vredesopbouw en de verzoening tussen gemeenschappen; AJ. overwegende dat steun voor cultuur en de doelgerichte inzet van middelen voor internationale culturele betrekkingen in hoge mate zouden bijdragen aan het vermogen van de EU om haar interculturele betrekkingen met partners – als zijnde een waardevol onderdeel van het instrumentarium voor preventieve diplomatie – volledig te ontwikkelen en te ondersteunen; AK. overwegende dat de culturele diplomatie van de EU en de bescherming van cultureel en historisch erfgoed belangrijk zijn voor harmonieus samenleven, vrede, democratie en duurzame ontwikkeling, aangezien de EU-delegaties en actoren ter plaatse hiermee solidariteit, verdraagzaamheid en verzoening bevorderen; AL. overwegende dat de hernieuwde toetreding van de VS tot de Organisatie van de Verenigde Naties voor Onderwijs, Wetenschap en Cultuur (Unesco) belangrijk is voor de wereldwijde samenwerking betreffende transnationale uitdagingen, onder meer door middel van preventieve diplomatie; AM. overwegende dat de groeiende as Rusland-China-Iran internationale organisaties, en met name VN-organen, gebruikt om het internationaal recht uit te hollen en deze organisaties aan haar belangen te onderwerpen, wat steeds haakser staat op het VN-Handvest en de op regels gebaseerde wereldorde; AN. overwegende dat klimaatdiplomatie klimaatverandering aanmerkt als een aspect van het buitenlands beleid en de noodzaak benadrukt om de verwezenlijking van klimaatdoelstellingen en de beperking van klimaatrisico’s op het hoogste diplomatieke niveau en op alle beleidsterreinen na te streven; AO. overwegende dat samenwerking met lidstaten, instellingen, trans-Atlantische en internationale partners, kandidaat-lidstaten van de EU en andere landen door middel van de uitwisseling van instrumenten, informatie en praktijken een belangrijke bijdrage kan leveren tot de versterking en verbetering van de instrumenten voor preventieve diplomatie van de EU; AP. overwegende dat de recente toename van de spanningen tussen Venezuela en Guyana over het Essequibo-gebied een gelegenheid is voor de internationale gemeenschap, met inbegrip van de EU, om dringend preventieve diplomatieke actie te ondernemen voordat de kwestie verder escaleert; 1. beveelt de Raad, de Commissie en de HV/VV aan: Inzicht in de lokale en culturele context EU-systeem voor vroegtijdige waarschuwing bij conflicten Rol van speciale vertegenwoordigers en speciale gezanten in preventieve diplomatie, hun verantwoordingsplicht en overzicht van hun resultaten in conflictoplossingsprocessen Lessen trekken uit EU-bemiddeling bij conflictoplossing en bevroren conflicten en door de EU bemiddelde staakt-het-vurenovereenkomsten, alsook bevroren en onopgeloste conflicten Versterken van partnerschappen en internationale coördinatie Preventieve diplomatie en kwetsbare of risicogroepen Het EU-instrumentarium voor preventieve diplomatie verbeteren 2. verzoekt zijn Voorzitter deze aanbeveling te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de vicevoorzitter van de Commissie / hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid. Het Europees Parlement, – gezien het jaarverslag over de werkzaamheden van de Europese Ombudsman in 2022, – gezien artikel 10, lid 3, van het Verdrag betreffende de Europese Unie, – gezien artikel 15, artikel 24, lid 3, artikel 228 en artikel 298, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien de artikelen 11, 41, 42 en 43 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (het “Handvest”), – gezien het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2021/1163 van het Europees Parlement van 24 juni 2021 inzake het statuut en de algemene voorwaarden voor de uitoefening van het ambt van de Europese Ombudsman (statuut van de Europese Ombudsman) en tot intrekking van Besluit 94/262/EGKS, EG, Euratom (1) , – gezien de Europese Code van goed administratief gedrag, aangenomen door het Parlement op 6 september 2001, – gezien de raamovereenkomst inzake samenwerking die op 15 maart 2006 werd gesloten tussen het Parlement en de Europese Ombudsman, en die op 1 april 2006 in werking is getreden, – gezien zijn eerdere resoluties over de werkzaamheden van de Europese Ombudsman, – gezien artikel 54 en artikel 142, lid 2, van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie verzoekschriften ( A9-0414/2023 ), A. overwegende dat het jaarverslag over de werkzaamheden van de Europese Ombudsman in 2022 op 28 april 2023 officieel werd ingediend bij de voorzitter van het Parlement en overwegende dat de Ombudsman, mevrouw Emily O’Reilly, haar verslag op 27 juni 2023 in Brussel bij de Commissie verzoekschriften heeft gepresenteerd; B. overwegende dat de Europese Ombudsman krachtens de artikelen 20, 24 en 228 VWEU de bevoegdheid heeft kennis te nemen van klachten over gevallen van wanbeheer bij het optreden van de instellingen, organen of instanties van de Unie, met uitzondering van het Hof van Justitie van de Europese Unie bij de uitoefening van zijn gerechtelijke taak; C. overwegende dat in artikel 15 van het VWEU wordt bepaald: “Om goed bestuur te bevorderen en de deelneming van het maatschappelijk middenveld te waarborgen, werken de instellingen, organen en instanties van de Unie in een zo groot mogelijke openheid” en “Iedere burger van de Unie en iedere natuurlijke of rechtspersoon met verblijfplaats of statutaire zetel in een lidstaat heeft recht op toegang tot documenten van de instellingen, organen en instanties van de Unie”; overwegende dat het met het oog op de bescherming van de rechten en fundamentele vrijheden van EU-burgers essentieel is dat ervoor gezorgd wordt dat de geboden diensten hoogwaardig zijn en dat het EU-bestuur bij zijn optreden de behoeften en zorgen van de burgers in aanmerking neemt; D. overwegende dat in artikel 41 van het Handvest, dat betrekking heeft op het recht op behoorlijk bestuur, wordt bepaald dat “eenieder [...] er recht op [heeft] dat zijn zaken onpartijdig, billijk en binnen een redelijke termijn door de instellingen, organen en instanties van de Unie worden behandeld”; E. overwegende dat in artikel 43 van het Handvest wordt bepaald dat “iedere burger van de Unie en iedere natuurlijke of rechtspersoon met verblijfplaats of statutaire zetel in een lidstaat [...] het recht [heeft] zich tot de Europese ombudsman te wenden in verband met gevallen van wanbeheer in het optreden van de instellingen, organen en instanties van de Unie, met uitzondering van het Hof van Justitie van de Europese Unie bij de uitoefening van zijn gerechtelijke taak”; F. overwegende dat overeenkomstig artikel 298, lid 1, VWEU de instellingen, organen en instanties van de Unie bij de vervulling van hun taken op een open, doeltreffend en onafhankelijk Europees ambtenarenapparaat steunen; G. overwegende dat de Ombudsman in 2022 348 onderzoeken heeft geopend, waarbij het in 344 gevallen ging om een onderzoek naar aanleiding van een klacht en in 4 gevallen om een onderzoek op eigen initiatief, en dat de Ombudsman in dat jaar 330 onderzoeken heeft afgesloten (325 onderzoeken naar aanleiding van een klacht en 5 onderzoeken op eigen initiatief); H. overwegende dat verreweg het grootste deel van de onderzoeken in 2022 betrekking had op de Commissie (197 onderzoeken, oftewel 57,1 %), gevolgd door onderzoeken met betrekking tot het Europees Bureau voor personeelsselectie (22 onderzoeken, oftewel 6,3 %), het Europees Parlement (19 onderzoeken, oftewel 5,5 %) en de Europese Dienst voor extern optreden (16 onderzoeken, oftewel 4,6 %); overwegende dat het in de overige gevallen ging om onderzoeken met betrekking tot: het Europees Grens- en kustwachtagentschap (Frontex) (14 onderzoeken, oftewel 4,3 %), het Agentschap van de Europese Unie voor de veiligheid van de luchtvaart (7 onderzoeken, oftewel 2 %), overige EU-instellingen of -organen (46 onderzoeken, oftewel 13,5 %) en overige EU-agentschappen (23 onderzoeken, oftewel 6,7 %); I. overwegende dat in 2022 het grootste percentage onderzoeken betrekking had op het optreden van de Commissie en dat er voor de administratieve activiteiten van de Commissie een aanzienlijke publieke belangstelling bestaat, aangezien de Commissie de uitvoerende macht van de EU is; J. overwegende dat bij 37 % van alle onderzoeken die door de Ombudsman in 2022 werden afgesloten geen wanbeheer werd geconstateerd, dat het in 46,1 % van de gevallen lukte om met de betrokken instelling tot een oplossing te komen, dat in 12,7 % van de gevallen verder onderzoek niet gerechtvaardigd werd geacht en dat bij 4,5 % van de gevallen wanbeheer werd geconstateerd; K. overwegende dat bij de door de Ombudsman in 2022 afgesloten onderzoeken de volgende drie punten van zorg het vaakst aan de orde kwamen: transparantie en verantwoordingsplicht (toegang tot informatie en documenten) (32 %), de dienstencultuur (20 %) en eerbiediging van de grondrechten (15 %); overwegende dat onder meer de volgende andere onderwerpen bij de onderzoeken aan de orde kwamen: het juiste gebruik van discretionaire bevoegdheden (onder meer bij inbreukprocedures), aanwerving, goede afhandeling van personeelskwesties, eerbiediging van procedurele rechten, behoorlijk bestuur bij inbreukprocedures, goed financieel beheer, ethische vraagstukken en inspraak van de burgers bij EU-besluitvormingsprocessen; L. overwegende dat de Ombudsman de Raad in 2022 heeft verzocht sneller toegang te verlenen tot wetgevingsdocumenten, zodat het publiek daadwerkelijk kan deelnemen aan discussies over ontwerpwetgeving van de EU (2) ; M. overwegende dat de Ombudsman onderzoek heeft gedaan naar de behandeling door de Commissie van een verzoek om toegang tot tekstberichten die waren uitgewisseld tussen de voorzitter van de Commissie en de CEO van een farmaceutisch bedrijf (Pfizer) en hierbij tot de conclusie kwam dat er sprake was van wanbeheer (3) (4) ; N. overwegende dat de Ombudsman in 2022 een onderzoek heeft ingesteld naar de aanpak door de Europese Centrale Bank (ECB) van het fenomeen “draaideurconstructies” (5) ; O. overwegende dat de Ombudsman een strategisch onderzoek heeft uitgevoerd betreffende de stelselmatige en aanzienlijke vertragingen bij de behandeling door de Commissie van verzoeken van het publiek om toegang tot documenten; overwegende dat de Ombudsman heeft vastgesteld dat er bij de behandeling van deze verzoeken door de Commissie sprake was van wanbeheer, met name bij de behandeling van verzoeken tot herziening van initiële besluiten (“confirmatieve verzoeken”) (6) ; P. overwegende dat de Ombudsman in 2022 ook bredere strategische onderzoeken heeft uitgevoerd en strategische initiatieven heeft ontplooid met betrekking tot systemische problemen binnen de EU-instellingen, waarbij onder meer aandacht werd besteed aan ethische kwesties, draaideurconstructies, verantwoordingsplicht in verband met besluitvorming, toegang tot documenten en grondrechten; Q. overwegende dat de Ombudsman in 2022 naar aanleiding van een onderzoek naar de weigering van de Raad om toegang te verlenen tot onderhandelingsdocumenten in het kader van de procedure tot vaststelling van de digitalemarktenverordening tot het oordeel kwam dat er sprake was van wanbeheer, en de Raad heeft aanbevolen het verzoek om toegang tot deze wetgevingsdocumenten volledig in te willigen; R. overwegende dat het bureau van de Ombudsman zich er ook in 2022 weer voor heeft ingezet meer bekendheid te geven aan de rol van de Ombudsman bij het handhaven van hoge normen op het gebied van verantwoordingsplicht en transparantie binnen het EU-bestuur; S. overwegende dat de Ombudsman een openbare raadpleging heeft uitgevoerd over de transparantie van de EU-beleidsvorming op het gebied van milieu en de deelname van de burgers aan de beleidsvorming op dit beleidsgebied, in het licht van de klimaatnoodtoestand en de aantasting van het milieu en ecosystemen, met als doel na te gaan welke aanpak de EU als partij bij het Verdrag van Aarhus hanteert om de burgers ruim toegang te geven tot milieu-informatie en een hoge mate van publieke participatie in het besluitvormingsproces van de EU te waarborgen; T. overwegende dat de Ombudsman er in 2022 bij de Commissie op heeft aangedrongen verzoeken om toegang tot documenten betreffende EU-herstelfondsen op consistentere wijze aan te pakken en besluiten om bepaalde informatie niet vrij te geven zorgvuldiger toe te lichten (7) ; U. overwegende dat de Ombudsman in 2022 een onderzoek heeft ingesteld naar de weigering van de Commissie om toegang te verlenen tot documenten die verband hielden met haar voorstel voor een verordening betreffende de Europese ruimte voor gezondheidsgegevens (8) ; V. overwegende dat de Ombudsman in 2022 een onderzoek heeft ingesteld naar de afhandeling door de Commissie van een verzoek om toegang van het publiek tot belangenverklaringen van de leden van haar Raad voor regelgevingstoetsing (9) ; W. overwegende dat de Ombudsman heeft benadrukt dat de EU-regels inzake overheidsopdrachten niet krachtig en duidelijk genoeg waren om belangenconflicten te voorkomen, en dat de Ombudsman de Commissie heeft verweten onvoldoende onderzoek te hebben gedaan naar mogelijke belangenconflicten voordat zij besloot BlackRock Investment Management, een bedrijf dat zich bezighoudt met investeringen in de sector fossiele brandstoffen en het bankwezen, een contract te gunnen voor de uitvoering van een studie over het integreren van ecologische, sociale en governancedoelstellingen in de EU-bankregels, terwijl de activiteiten waarmee dit bedrijf zich bezighoudt onder de nieuwe milieu, sociale en governanceregels vallen; 1. is ingenomen met het door de Europese Ombudsman ingediende jaarverslag over 2022; 2. spreekt zijn waardering uit voor het goede werk dat Emily O’Reilly verricht en voor de inspanningen die zij permanent levert om de administratieve praktijken te verbeteren, de verantwoordingsplicht en volledige transparantie van de instellingen, organen en instanties van de EU te bevorderen, en de toegankelijkheid van EU-documenten voor EU-burgers te waarborgen; 3. spreekt zijn waardering uit voor de constructieve manier waarop de Europese Ombudsman blijft samenwerken met het Europees Parlement, met name de Commissie verzoekschriften, en met andere EU-instellingen; herhaalt zijn toezegging om de Ombudsman te steunen bij het verrichten van haar taken; 4. spreekt zijn waardering uit voor het feit dat de gemiddelde duur van het onderzoek bij de in 2022 afgesloten zaken minder dan 6 maanden bedroeg, terwijl dit in 2013 nog op 13 maanden lag, waaruit blijkt dat de efficiëntie bij het bureau van de Ombudsman aanzienlijk is toegenomen; wijst erop dat de behaalde resultaten betrekking hebben op verschillende gebieden van het EU-bestuur met beperkte middelen; 5. dringt er bij de Raad op aan de in een parlementaire en participerende democratie geldende transparantienormen ten volle te eerbiedigen, zoals vereist op grond van de Verdragen en in lijn met de aanbeveling van de Ombudsman; herinnert eraan dat het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft bepaald dat de beginselen van openbaarmaking en transparantie inherent zijn aan de wetgevingsprocedures van de EU en dat de afwezigheid van transparantie en informatie bij de burgers twijfel doet ontstaan aan de legitimiteit van het gehele wetgevingsproces van de EU; 6. dringt er bij de Raad op aan burgers tijdens lopende wetgevingsprocedures tijdig toegang te geven tot wetgevingsdocumenten, zodat het in het Verdrag verankerde recht van iedere burger om aan het democratisch bestel van de Unie deel te nemen ten volle geëerbiedigd wordt, wat op zijn beurt het vertrouwen van de burgers in het besluitvormingsproces van de EU zou doen toenemen; 7. is ingenomen met het feit dat de Ombudsman een onderzoek op eigen initiatief heeft geopend om te beoordelen hoe de Commissie ervoor zorgt dat haar contacten met tabakslobbyisten transparant verlopen; wijst erop dat de Ombudsman in haar voorlopige bevindingen heeft aangegeven dat het feit dat de Commissie over het algemeen niet op proactieve wijze gegevens over bijeenkomsten met tabakslobbyisten heeft bekendgemaakt, aangemerkt dient te worden als wanbeheer; herinnert eraan dat de EU de Kaderovereenkomst van de Wereldgezondheidsorganisatie voor de bestrijding van tabaksgebruik heeft ondertekend en formeel heeft bekrachtigd, en verplicht is zich aan de daarin vervatte bepalingen te houden, hetgeen inhoudt dat alle contacten met de tabaksindustrie vanuit regelgevend oogpunt strikt noodzakelijk moeten zijn en bovendien transparant moeten zijn, zodat de tabaksindustrie geen invloed kan uitoefenen met nadelige gevolgen voor het volksgezondheidsbeleid; 8. acht het van het grootste belang dat de Ombudsman onderzoek doet naar de onafhankelijkheid van de door de Commissie opgerichte Industry Advisory Group (IAG) van het EU-energieplatform; 9. onderschrijft het resultaat van het onderzoek van de Ombudsman naar de manier waarop de Commissie waarborgt dat er bij externe deskundigen die betrokken zijn bij de evaluatie van projectvoorstellen in het kader van het Europees Defensiefonds geen sprake is van belangenconflicten; wijst erop dat het zeer belangrijk is dat voor de benoeming van deze deskundigen grondig onderzoek wordt gedaan naar mogelijke belangenconflicten en dat gewaarborgd wordt dat de verplichtingen inzake transparantie en ethiek volledig worden nageleefd; 10. is ingenomen met het voorstel van de Commissie, in reactie op de bevindingen van de Ombudsman naar aanleiding van haar onderzoek in de zaak BlackRock, om het Financieel Reglement aldus te wijzigen dat inschrijvers die een belangenconflict hebben van aanbestedingsprocedures kunnen worden uitgesloten; verzoekt de Commissie volledig gevolg te geven aan de suggesties van de Ombudsman en striktere en duidelijkere regels vast te stellen ter voorkoming van belangenconflicten bij alle procedures in verband met overheidsopdrachten, en ook haar interne richtsnoeren ter zake te actualiseren; 11. wijst erop dat de Commissie sinds een onderzoek van de Ombudsman naar het fenomeen “draaideurconstructies” werkt aan verbetering van haar aanpak ter zake en dat zij voormalige personeelsleden om informatie verzoekt over de wijze waarop zij zich houden aan de geldende beperkingen; wijst erop dat de Commissie heeft toegezegd haar jaarlijkse overzicht van leidinggevenden die om toestemming hebben verzocht voor het aangaan van een nieuwe dienstbetrekking sneller te publiceren en deze verzoeken sneller te zullen beoordelen; wijst erop dat de Commissie geen toestemming voor het aangaan van een nieuwe dienstbetrekking mag verlenen als het nieuwe dienstverband niet kan worden onderworpen aan beperkingen die het risico op belangenconflicten op passende wijze verminderen of als die beperkingen niet op betrouwbare wijze kunnen worden gemonitord en gehandhaafd, waaronder de verplichting voor de nieuwe werkgever om de beperkingen openbaar te maken; is van mening dat de Commissie tijdig informatie openbaar moet maken over alle door haar beoordeelde werkzaamheden van voormalige leidinggevenden na uitdiensttreding, aangezien dit de publieke toetsing van deze besluiten ten goede zou komen, wat van essentieel belang is met het oog op monitoring; is tevreden over het feit dat het personeelsleden die onbetaald verlof opnemen niet is toegestaan werkzaamheden te verrichten waarbij een risico bestaat op belangenconflicten; spoort de Ombudsman aan de aanpak van de Commissie ter zake te monitoren; 12. is ingenomen met het door de Ombudsman op eigen initiatief ingestelde onderzoek naar de aanpak door de ECB van het fenomeen “draaideurconstructies” en steunt het verzoek van de Ombudsman aan de ECB om strengere regels toe te passen met betrekking tot de overstap van personeelsleden van de ECB naar de particuliere sector; steunt de aanbeveling van de Ombudsman aan de ECB om personeelsleden van de ECB aan strengere afkoelingsvereisten te onderwerpen en de periode waarin voormalige personeelsleden van de ECB niet bij hun oud-collega’s mogen lobbyen te verlengen; 13. wijst erop dat de lobbyactiviteiten en beleidsvorming binnen de EU door Qatargate in een ander daglicht zijn geplaatst; neemt kennis van de kritische beoordeling door de Ombudsman naar aanleiding van het schandaal en is verheugd dat gewerkt wordt aan maatregelen ter versterking van de normen van het Europees Parlement inzake integriteit, met als doel de democratie in de EU te waarborgen; beschouwt deze acties als een belangrijke eerste stap om het regelgevingskader van de EU te verbeteren, omdat het doel ervan is te komen tot hogere normen inzake ethiek en corruptiebestrijding en zo de EU-instellingen een voorbeeldfunctie te laten vervullen op het gebied van integriteit en verantwoordingsplicht; 14. is ingenomen met de permanente inspanningen van de Ombudsman om de transparantie en ethische normen in verband met lobbyactiviteiten te verbeteren, en is met name ingenomen met het feit dat de Ombudsman van de Commissie verlangt dat zij de gedragscode voor de leden van de Europese Commissie aanscherpt, dat zij een register invoert voor de contacten tussen leden van de Commissie en lobbyisten en dat zij proactief informatie bekendmaakt over reiskosten van leden van de Commissie; 15. benadrukt dat de participatie van burgers in het EU-besluitvormingsproces een belangrijke bijdrage levert aan de legitimiteit ervan; is ingenomen met de inzet van de Ombudsman om de verantwoordingsplicht in de besluitvorming van de EU, met name op het gebied van milieu, te bevorderen; steunt en is ingenomen met de verzoeken van de Ombudsman aan de Europese Investeringsbank (EIB) om een aantal transparantiebevorderende maatregelen te nemen om de burgers meer inzicht te geven in de potentiële milieueffecten van de door de EIB gefinancierde projecten, en is ingenomen met het voornemen van de Ombudsman om haar toezicht op de activiteiten van de EIB te intensiveren gezien de ontoereikende follow-up door de EIB tot dusver, en met name te controleren of milieu-informatie in verband met door de EIB gefinancierde projecten tijdig wordt gepubliceerd, zodat de burgers voldoende tijd hebben om eventuele punten van zorg aan de orde te stellen; 16. spreekt zijn waardering uit voor het feit dat de Ombudsman prioriteit geeft aan de beoordeling van de transparantie van de EU-milieubesluitvormingsprocedures, onder meer nadat zij de aanpak van de Commissie – die had verzuimd om voorafgaand aan de afronding van de onderhandelingen over de handelsovereenkomst tussen de EU en Mercosur de milieueffecten van deze handelsovereenkomst naar behoren te beoordelen – als wanbeheer heeft aangemerkt, alsook naar aanleiding van de ernstige tekortkomingen van de Commissie bij de afhandeling van verzoeken van het publiek om toegang tot milieu-informatie, en het gebrek aan duidelijke regels die moeten waarborgen dat de Commissie in het kader van de vaststelling van milieubeleid uitsluitend deskundigen raadpleegt waarbij geen belangenconflicten spelen; 17. wijst erop dat de Ombudsman heeft aangegeven het te betreuren dat er pas sprake was van proactieve transparantie nadat de nationale plannen in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit reeds waren goedgekeurd, waardoor de burgers de onderhandelingen hierover niet voldoende hebben kunnen volgen; maakt zich zorgen over de enorme vertragingen aan de kant van de Commissie bij de behandeling van verzoeken van het publiek om toegang tot documenten in verband met de herstel- en veerkrachtfaciliteit, waarbij het soms meer dan een jaar duurt voordat een verzoek wordt behandeld; dringt er bij de Commissie op aan de lidstaten aan te sporen om gebruik te maken van een openbaar portaal voor alle begunstigden van financiering in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, haar voorlopige beoordelingen van de betalingsverzoeken van de lidstaten te blijven publiceren en het publiek concrete details te verstrekken over haar toezichts- en controlewerkzaamheden, om ervoor te zorgen dat met betrekking tot alle uitgegeven middelen afdoende verantwoording wordt afgelegd; is ingenomen met de publicatie - door de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling in samenwerking met het bureau van de Europese Ombudsman - van het beleidsdocument “Towards good practice principles for government transparency in the use of recovery funds”, met daarin richtsnoeren voor regeringen inzake het waarborgen van transparantie en verantwoordingsplicht bij het gebruik van middelen van de COVID-19-herstelfondsen; is in dit verband ingenomen met de inspanningen van de Ombudsman om de normen inzake transparantie met betrekking tot de herstel- en veerkrachtfaciliteit te verbeteren; 18. wijst erop dat de Ombudsman in haar strategisch initiatief met betrekking tot de wijze waarop de Europese Commissie transparantie en een evenwichtige belangenvertegenwoordiging waarborgt in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB), heeft geconstateerd dat in de nationale strategische plannen die de lidstaten in het kader van het GLB vaststellen diverse belangrijke elementen ontbreken, zoals specifieke maatregelen met betrekking tot begrotingsposten en te behalen mijlpalen, waardoor het voor burgers en belanghebbenden moeilijk is om inzicht te krijgen in de voorwaarden die gelden voor het gebruik door de lidstaten van de steun uit het nieuwe GLB; steunt het verzoek van de Ombudsman aan de Commissie om proactief meer informatie openbaar te maken over de goedkeuring van de strategische plannen die de lidstaten opstellen in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid; verzoekt de Commissaris voor Landbouw en zijn kabinet, alsook het directoraat-generaal Landbouw en Plattelandsontwikkeling van de Commissie om de aanbevelingen van de Ombudsman op te volgen en ernaar te streven dat de belangen van landbouwers en maatschappelijke organisaties bij vergaderingen en overleg met belangenvertegenwoordigers op eerlijke en evenwichtige wijze vertegenwoordigd worden, in het licht van het feit dat de Commissaris voor Landbouw en zijn kabinet, zoals door de Ombudsman aangegeven in haar brief van februari 2022, meer bijeenkomsten hebben gehad met vertegenwoordigers van de landbouwsector dan met milieuorganisaties en andere organisaties, zoals onderzoeksinstellingen; verzoekt de Commissie een actieve rol op zich te nemen bij het waarborgen van de naleving van de voor de lidstaten geldende transparantieverplichtingen, zoals de verplichting om informatie te verstrekken over de grotere entiteiten waar de begunstigden van financiering deel van uitmaken en de verplichting om het totale bedrag van de door een begunstigde ontvangen betalingen openbaar te maken, teneinde te waarborgen dat het publiek toegang heeft tot alle nodige informatie over begunstigden van GLB-financiering; 19. betreurt dat de Commissie bij de oprichting van de groepen voor de dialoog met het maatschappelijk middenveld met betrekking tot kwesties betreffende het GLB onvoldoende rekening heeft gehouden met de aanbevelingen van de Ombudsman en dat de aanpak van de Commissie ter zake een aantal hiaten vertoont, met name het feit dat bij de samenstelling van deze groepen niet op transparante en heldere wijze is gezorgd voor een evenwichtige vertegenwoordiging van economische en niet-economische belangen; 20. benadrukt dat verzoeken om toegang tot documenten door alle instellingen vlot moeten worden behandeld, omdat de relevantie van documenten na verloop van tijd kan afnemen; is ingenomen met het speciaal verslag van de Ombudsman in het kader van het strategisch onderzoek naar de tijd die de Commissie nodig heeft voor de behandeling van verzoeken om toegang van het publiek tot documenten (10) ; uit zijn bezorgdheid over de stelselmatige en aanzienlijke vertragingen die zich voordoen bij de behandeling door de Commissie van deze verzoeken; wijst erop dat de toegang van het publiek tot documenten een grondrecht is en dat dit recht verankerd is in Verordening 1049/2001 (11) ; verzoekt de Commissie haar administratieve praktijken te verbeteren, opdat de door de wetgever vastgestelde termijnen gehaald worden, en om proactief en op heldere wijze te laten zien dat zij bij de behandeling van verzoeken om toegang van het publiek tot documenten de transparantie voorop stelt en in alle gevallen waarborgt; is van mening dat de EU-instellingen voldoende personele middelen beschikbaar moeten stellen voor het vergroten van de efficiëntie bij de behandeling van verzoeken om toegang tot documenten; herinnert eraan dat de Ombudsman de Commissie heeft aanbevolen haar aanpak bij de afhandeling van verzoeken om toegang tot documenten ingrijpend te wijzigen; 21. wijst op het onderzoek van de Ombudsman waaruit bleek dat de Commissie tekstberichten die waren uitgewisseld tussen de voorzitter van de Commissie en de CEO van een farmaceutisch bedrijf en die gingen over de aanschaf van een COVID-19-vaccin, niet had aangemerkt als documenten die opgenomen dienden te worden in het documentenregister en daarom ook niet had beoordeeld of deze tekstberichten openbaar gemaakt dienden te worden; is bezorgd over het feit dat deze handelwijze van de Commissie aangemerkt dient te worden als wanbeheer; benadrukt dat werkgerelateerde tekst- en instant messaging-berichten vallen onder het begrip “document” in de zin van Verordening 1049/2001, en wijst erop dat het uiterst belangrijk is dat dit uitgangspunt geëerbiedigd wordt; steunt de aanbeveling van de Ombudsman aan het EU-bestuur om werkgerelateerde tekst- en instant messaging-berichten in het register op te nemen; vindt het belangrijk dat de EU-instellingen deze aanbevelingen ten volle ter harte nemen, om ervoor te zorgen dat er binnen het EU-bestuur op correcte wijze met moderne communicatiemiddelen wordt omgegaan; wijst erop dat de Commissie in reactie hierop heeft aangegeven dat zij aanvullende richtsnoeren zal uitvaardigen voor het gebruik van moderne communicatiemiddelen, zoals tekstberichten; 22. verzoekt de Raad lering te trekken uit het onderzoek van de Ombudsman naar de weigering van de Raad om het publiek volledige toegang te verlenen tot documenten die verband hielden met de onderhandelingen over de ontwerpverordening inzake digitale markten, waarbij de Ombudsman in 2022 concludeerde dat de handelwijze van de Raad aangemerkt diende te worden als wanbeheer; dringt er bij de Raad op aan in dergelijke gevallen de hoogste normen inzake transparantie toe te passen, met name gelet op het feit dat de Ombudsman in het kader van eerdere strategische onderzoeken reeds heeft vastgesteld dat de Raad tekort is geschoten wat betreft de transparantie van het wetgevingsproces en de besluitvorming tijdens de COVID-19-crisis; herinnert eraan dat transparantie een van de belangrijkste beginselen in de EU-Verdragen is en dat een gebrek aan transparantie het vertrouwen van de burgers in de Europese instellingen en de EU kan doen afnemen; 23. wijst op het belang van het onderzoek van de Ombudsman naar de naleving van de mensenrechten door het EU-bestuur; steunt het verzoek van de Ombudsman aan de Commissie om een nieuw portaal op te zetten dat uitsluitend bestemd is voor het indienen van klachten over vermeende mensenrechtenschendingen, en ervoor te zorgen dat via dit portaal ook met de mensenrechten verband houdende klachten kunnen worden ingediend door maatschappelijke organisaties en andere belanghebbenden in landen waarmee de EU handelsovereenkomsten heeft ondertekend; 24. wijst erop dat de Ombudsman een strategisch onderzoek heeft uitgevoerd naar de uitvoering door Frontex van zijn verplichtingen op het gebied van de grondrechten en transparantie in het kader van zijn uitgebreide mandaat krachtens Verordening 2019/1896 (12) ; benadrukt dat het met het oog op publieke toetsing van het optreden van Frontex en de naleving van de verantwoordingsplicht belangrijk is dat Frontex hoge transparantienormen toepast en bij alle operaties de grondrechten eerbiedigt; verzoekt Frontex op passende wijze gevolg te geven aan de aanbevelingen van de Ombudsman; 25. wijst op het onderzoek van de Ombudsman naar het systeem van de Commissie voor het toezicht op de eerbiediging van de grondrechten door de Kroatische autoriteiten bij de uitvoering van met EU-middelen gefinancierde grensbeheeroperaties, waarbij de Ombudsman kritiek uitte op de vertraging die was opgelopen bij de instelling door de Commissie van een passend mechanisme voor de monitoring van het grensbeheer door de Kroatische autoriteiten; verzoekt de Commissie met klem te allen tijde snel te reageren wanneer de Ombudsman voorstellen voor verbetering doet, met name in dit soort gevallen waarin belangrijke tekortkomingen zijn vastgesteld; 26. is ingenomen met het feit dat het netwerk van EU-agentschappen op basis van de praktische aanbevelingen van de Ombudsman inzake het gebruik van de officiële EU-talen bij de communicatie met het publiek overeenstemming heeft bereikt over richtsnoeren inzake meertaligheid; 27. neemt kennis van het feit dat het statuut van de Europese Ombudsman in 2022 is geactualiseerd, en dat in dat kader uitvoeringsbepalingen zijn vastgesteld inzake de werkmethoden van het bureau van de Ombudsman; verwacht dat de nieuwe bepalingen het functioneren van de Ombudsman zullen verbeteren; 28. is ingenomen met de verklaring van de Ombudsman dat zij de uitvoering van het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap door het EU-bestuur zorgvuldig monitort; spreekt zijn waardering uit voor de werkzaamheden die de Ombudsman verricht als lid van het EU-kader voor het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap; 29. wijst op de uitkomsten van het onderzoek op eigen initiatief van de Ombudsman naar de wijze waarop de Europese Commissie de Europese structuur- en investeringsfondsen monitort om te waarborgen dat de middelen uit deze fondsen ingezet worden om het recht van personen met een handicap om zelfstandig te leven en het recht van personen met een handicap op inclusie te versterken; steunt de suggestie om in het kader van het gebruik van de Europese structuur- en investeringsfondsen meer aandacht te besteden aan de noodzaak van de-institutionalisering; 30. spoort de Ombudsman aan om door te gaan met het uitwisselen van ervaringen en beste praktijken met nationale ombudsmannen via het Europees netwerk van ombudsmannen (ENO); stelt het op prijs dat tijdens de jaarlijkse ENO-conferentie van 2022 aandacht werd besteed aan beste praktijken op het gebied van de ondersteuning van vluchtelingen en aan de gevolgen van digitalisering van overheidsdiensten voor de rechten van burgers; is ingenomen met het feit dat de bureaus van de Oekraïense en de Moldavische ombudsman zich bij het ENO hebben aangesloten; 31. is ingenomen met de permanente inspanningen van de Ombudsman om de zichtbaarheid van haar werkzaamheden te verbeteren, onder meer via online-instrumenten, zoals de meertalige website waarop informatie te vinden is in alle 24 officiële talen van de EU; 32. is ingenomen met de vruchtbare, reeds lang bestaande dialoog tussen de Ombudsman en de Commissie verzoekschriften van het Europees Parlement; wijst erop dat de sterke samenwerking tussen deze twee organen bijdraagt aan het waarborgen van de democratische verantwoordingsplicht van de EU-instellingen en aan het verkleinen van de afstand tussen deze instellingen en de burgers; 33. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie en het verslag van de Commissie verzoekschriften te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de Europese Ombudsman, de regeringen en parlementen van de lidstaten en de ombudsmannen of soortgelijke bevoegde instanties in de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de Europese Unie, met name de artikelen 2, 3, 5 en artikel 11, lid 2, en Protocol (nr. 2), – gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, met name artikel 322, lid 1, punt a), en artikel 325, lid 4, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (1) (het “Financieel Reglement”), – gezien het voorstel van de Commissie van 16 mei 2022 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie ( COM(2022)0223 ), – gezien het verslag van zijn Begrotingscommissie en de Commissie begrotingscontrole van 4 mei 2023 over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, – gezien Verordening (EU) 2021/2116 van het Europees Parlement en de Raad van 2 december 2021 inzake de financiering, het beheer en de monitoring van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1306/2013 (2) , – gezien Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het Instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (3) , – gezien de mededeling van de Commissie van 3 december 2020 betreffende het actieplan voor Europese democratie ( COM(2020)0790 ), – gezien Speciaal verslag 35/2018 van de Europese Rekenkamer (ERK) van 18 december 2018 getiteld “Transparantie van door ngo’s uitgevoerde EU-middelen: meer inspanningen nodig”, – gezien de studie getiteld “Financiering van niet-gouvernementele organisaties (ngo’s) met middelen van de EU-begroting”, die op 25 november 2010 is gepubliceerd door zijn directoraat-generaal Intern Beleid (4) , – gezien de studie getiteld “Democratische verantwoordingsplicht en begrotingscontrole van niet-gouvernementele organisaties die gefinancierd worden met middelen van de EU-begroting”, die op 24 januari 2017 is gepubliceerd door zijn directoraat-generaal Intern Beleid (5) , en de actualisering daarvan van 21 januari 2019, – gezien de studie getiteld “Transparantie en verantwoordingsplicht van EU-financiering voor ngo’s die actief zijn op EU-beleidsterreinen binnen het grondgebied van de EU”, die op 28 september 2023 is gepubliceerd door zijn directoraat-generaal Intern Beleid (6) (“studie transparantie en verantwoordingsplicht”), – gezien de operationele richtsnoeren van de Commissie voor ontvangers van EU-financiering over het gebruik van het EU-logo in het kader van EU-programma’s 2021-2027, die in maart 2021 zijn gepubliceerd, – gezien zijn resolutie van 17 februari 2022 met aanbevelingen aan de Commissie betreffende een statuut voor Europese grensoverschrijdende verenigingen en organisaties zonder winstoogmerk (7) , – gezien zijn resolutie van 10 mei 2023 met de opmerkingen die een integrerend deel uitmaken van het besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2021, afdeling III – Commissie en uitvoerende agentschappen (8) , – gezien zijn resolutie van 10 mei 2023 met de opmerkingen die een integrerend deel uitmaken van het besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2021, afdeling I – Europees Parlement (9) , – gezien zijn resolutie van 13 juli 2023 over aanbevelingen voor de hervorming van de regels van het Europees Parlement inzake transparantie, integriteit, verantwoordingsplicht en corruptiebestrijding (10) , – gezien de Kwijting 2021: Algemene begroting van de EU – Commissie en uitvoerende agentschappen (11) , – gezien de adviezen van de Commissie buitenlandse zaken en de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken, – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A9-0446/2023 ), A. overwegende dat de EU mechanismen voor transparantie en verantwoordingsplicht heeft ontwikkeld om ervoor te zorgen dat begunstigden van EU-financiering, zoals niet-gouvernementele organisaties (ngo’s), deze middelen doeltreffend, efficiënt en in overeenstemming met de waarden, het beleid en de financiële regels van de EU gebruiken, zoals onder meer vastgelegd in het Financieel Reglement, waarin transparantie als één van haar leidende begrotingsbeginselen wordt genoemd en is bepaald dat de Commissie tijdig en op passende wijze informatie over EU-financiering openbaar moet maken; B. overwegende dat de EU een van de grootste financiers van maatschappelijke organisaties is (12) ; C. overwegende dat maatschappelijke organisaties variëren van kleinschalige gemeenschapsactiviteiten tot ngo’s; overwegende dat het bij ngo’s die EU-financiering ontvangen gaat om een brede waaier aan structuren, werkwijzen, financieringsbronnen en aandachtsgebieden, waardoor er heel uiteenlopende projecten met EU-middelen worden gefinancierd; overwegende dat de EU-instellingen en de lidstaten krachtens de Verdragen verplicht zijn om een open, transparante en regelmatige dialoog te voeren met representatieve organisaties en het maatschappelijk middenveld; overwegende dat de EU en haar lidstaten toereikende financiering moeten verstrekken voor programma’s ter bescherming en bevordering van de in de EU-Verdragen verankerde rechten en waarden; overwegende dat ngo’s en maatschappelijke organisaties een belangrijke rol spelen bij de uitvoering van deze programma’s; overwegende dat overheidsinstanties in sommige gevallen taken uitbesteden aan ngo’s en maatschappelijke organisaties; overwegende dat de Commissie de EU-middelen beheert via direct, indirect of gedeeld beheer; overwegende dat in overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel de regels inzake monitoring en rapportage door de Commissie gelden voor financiering die rechtstreeks aan begunstigden, waaronder ngo’s, is toegekend; D. overwegende dat het systeem voor financiële transparantie (FTS) van de Commissie de belangrijkste bron van openbaar beschikbare gegevens is die kan worden gebruikt voor een grootschalige analyse van subsidies en contracten onder direct beheer van de Commissie; overwegende dat er een duidelijk onderscheid moet worden gemaakt tussen publieke transparantie en transparantie omwille van legitieme begrotingscontrole gezien de gevoelige werkterreinen en problematiek waarmee ngo’s zich bezighouden; E. overwegende dat uit een analyse van FTS-gegevens blijkt dat in 2022 ten minste 2,6 miljard EUR aan financiële toezeggingen van de EU onder direct beheer aan ngo’s is toegekend, voor alle EU-programma’s en -fondsen, met uitzondering van de programma’s op het gebied van onderwijs en onderzoek; F. overwegende dat de EU-voorschriften en -controles inzake transparantie en verantwoordingsplicht van toepassing moeten zijn op alle belangenvertegenwoordigers die EU-financiering ontvangen; overwegende dat 3 377 entiteiten (13) in het EU-transparantieregister geregistreerd zijn onder de categorie “ngo’s, platforms en netwerken en dergelijke”; overwegende dat de voorschriften en controles inhoudelijk moeten overeenkomen met de in het transparantieregister vastgestelde categorisering, om rekening te houden met alle juridische vormen van entiteiten en niet alleen ngo’s; overwegende dat de voorschriften en controles van de EU niet alleen aan het transparantieregister moeten worden gekoppeld aangezien sommige entiteiten die EU-middelen ontvangen, wellicht liever niet in dit register worden opgenomen om hun voortbestaan niet in gevaar te brengen; G. overwegende dat de EU-voorschriften en -controles inzake transparantie en verantwoordingsplicht van toepassing moeten zijn op alle begunstigden van EU-financiering, waaronder ngo’s, die verplicht zijn accurate en transparante financiële overzichten bij te houden over het gebruik van EU-financiering en de herkomst van de financieringsbronnen die zij voor hun werking gebruiken, aangezien zij aan hun leden, donoren, partners en begunstigden verantwoording moeten afleggen over hun activiteiten, hun bronnen van financiering waaronder EU-middelen, en de besluiten die zij namens hun belanghebbenden nemen; overwegende dat de lidstaten de rechtsgrond voor ngo’s bepalen en dat de status van ngo’s op nationaal niveau wordt geregistreerd; H. overwegende dat het gebruik van EU-middelen steeds vaker in strijd is met de regels, beginselen en waarden van de EU; overwegende dat individuen en dekmantelorganisaties, meestal onder invloed van het buitenland, financiële EU-steun aanvragen, ongeacht het bedrag, om op die manier een respectabel imago te krijgen, maar de EU-financiering in werkelijkheid gebruiken voor activiteiten die de grondbeginselen en waarden van de EU en onze gehechtheid aan de democratie ondermijnen; I. overwegende dat de Commissie de verantwoordelijkheid heeft om de uitvoering van de EU-begroting te waarborgen en toe te zien op de eerbiediging van de regelgeving en waarden van de EU; overwegende dat in dit verband alle controles vooraf en achteraf moeten waarborgen dat alleen ngo’s en entiteiten die zich aan de regels, beginselen en waarden van de EU houden, EU-middelen ontvangen; J. overwegende dat in de kwijting 2021 voor de algemene begroting van de EU en de Commissie grote bezorgdheid wordt geuit over de financiering van projecten die worden uitgevoerd door of waarbij ngo’s betrokken zijn die banden hebben met radicale religieuze en politieke organisaties; verzoekt de Commissie te waarborgen dat EU-middelen alleen worden toegekend aan organisaties die alle EU-waarden strikt eerbiedigen, en dringt er bij de Commissie op aan mechanismen op te zetten om vooraf duidelijk in kaart te brengen welke ngo’s die actief zijn op het grondgebied van de Unie en daarbuiten, aantoonbare banden hebben met religieuze fundamentalistische netwerken en belangen bevorderen die de waarden van de Unie ondermijnen (14) ; K. overwegende dat voor alle ngo’s die EU-financiering ontvangen dezelfde strenge normen inzake verantwoordingsplicht en dezelfde regels inzake transparantie moeten gelden, ongeacht of zij binnen of buiten de Europese Unie actief zijn; L. overwegende dat enkele overwegingen die hierna worden uiteengezet, gedeeltelijk gebaseerd zijn op de bevindingen van de studie over transparantie en verantwoordingsplicht waarin verdere tekortkomingen ter sprake komen die betrekking hebben op de transparantie van de informatie over het gebruik van EU-middelen door de Commissie, de lidstaten en de begunstigden, waaronder ngo’s; Algemene opmerkingen 1. is ingenomen met de cruciale rol die ngo’s spelen bij de vertegenwoordiging van het maatschappelijk middenveld en bij de bevordering en verdediging van de rechten en waarden die zijn verankerd in de Verdragen en de grondrechten uit hoofde van het Handvest van de grondrechten van de EU (EU-Handvest); benadrukt dat alleen ngo’s die in hun activiteiten deze rechten en waarden eerbiedigen, in aanmerking mogen komen voor EU-financiering; verzoekt alle belanghebbenden met klem om op het gebied van EU-financiering steeds meer belang te hechten aan de beginselen en waarden van de EU en meer aandacht te hebben voor de diversiteit onder ngo’s wat betreft hun omvang, financiering en personeel; 2. wijst met name op de rol van begunstigden, waaronder ngo’s, bij de uitvoering van de EU-begroting en de verplichting om zich bij deze taak strikt te houden aan de financiële regels en beginselen van de EU om de financiële belangen van de EU te beschermen; herinnert eraan dat ngo’s die actief zijn op het grondgebied van de EU, zich moeten houden aan de nationale wetgeving die van toepassing is in elke lidstaat waarop hun activiteit betrekking heeft, alsook aan de EU-wetgeving en het internationaal recht; herhaalt dat de transparantie en verantwoordingsplicht van de EU van essentieel belang zijn om een gunstig en eerlijk Europees systeem te versterken dat gebaseerd is op democratie, fundamentele vrijheden, inclusie en diversiteit; 3. Onderstreept dat ngo’s zowel afhankelijk zijn van openbare financiële steun als van particuliere donaties en dat deze vormen van steun elkaar niet uitsluiten; herinnert eraan hoe belangrijk het is voor het voortbestaan en de werking van ngo’s dat zij ook andere financiering dan EU- of overheidsmiddelen op nationaal of lokaal niveau kunnen aantrekken, verwerven en gebruiken; 4. onderstreept dat maatschappelijke organisaties enorm veel respect en dank verdienen voor het werk dat zij iedere dag doen; erkent het dagelijkse werk van maatschappelijke organisaties over heel Europa en in de rest van de wereld en herhaalt dat deze ngo’s zoveel mogelijk waardering en steun verdienen; benadrukt hoe belangrijk het is deze organisaties te ondersteunen op het vlak van financiering en andere behoeften; 5. prijst de cruciale rol die ngo’s in de EU en in andere landen vervullen bij het verdedigen van de rechtsstaat en de democratische waarden, het bestrijden van corruptie en het bevorderen van de mensenrechten en de democratie; herhaalt dat in landen met autoritaire of ondemocratische regimes ngo’s vaak optreden als de laatste verdedigingslinie van de democratie die autoritaire regimes wereldwijd het zwijgen proberen op te leggen, onder meer door wetten aan te nemen en discriminerende verplichtingen op te leggen, en dat deze ngo’s dus behoefte hebben aan ondersteuning en bescherming; verzoekt de Commissie zich in dat verband te beraden op vrijwaringsclausules en -mechanismen; benadrukt dat het belangrijk is om te zorgen voor voldoende en transparante EU-financiering voor ngo’s en entiteiten die op deze gebieden actief zijn; 6. uit zijn waardering voor de activiteiten van ngo’s in conflictgebieden die ervoor zorgen dat de humanitaire hulp de burgers en hulpbehoevenden snel en doeltreffend bereikt; erkent de belangrijke rol van ngo’s omdat zij ervoor zorgen dat de EU, als grootste verstrekker van ontwikkelingshulp ter wereld, blijft bijdragen tot de bevordering van stabiliteit, de bestrijding van armoede en de ontwikkeling op wereldvlak; 7. wijst erop dat bij wetgevingsprocessen in de praktijk mogelijk geen rekening wordt gehouden met de stem van lokale, regionale en nationale ngo’s; is van mening dat kleine ngo’s vaak moeilijkheden ondervinden om toegang te krijgen tot EU-financiering als gevolg van administratieve rompslomp; verzoekt de Commissie de procedures verder te vereenvoudigen en te stroomlijnen, zodat kleinere ngo’s ook op lokaal niveau EU-financiering kunnen aanvragen en ontvangen; benadrukt dat de prioriteiten en behoeften van kleinere ngo’s vaak worden genegeerd of minder aandacht krijgen, ondanks het feit dat zij vaak het best op de hoogte zijn van de situatie en bergen kunnen verzetten; benadrukt dat het werk van kleine organisaties zeer bewonderenswaardig is en dat zij een betere toegang tot EU-financiering moet krijgen, aangezien zij in belangrijke mate bijdragen tot de diversiteit en verscheidenheid in Europa en de rest van de wereld; erkent dat ngo’s in Europa zeer belangrijke ondersteuning bieden ter aanvulling op overheidsdiensten; 8. blijft uitermate bezorgd over het feit dat ngo’s in sommige lidstaten worden bedreigd en onrechtmatig worden aangevallen, onder meer door wetten voor te stellen en aan te nemen die ngo’s discriminerende verplichtingen opleggen zodat hun activiteiten worden ingeperkt of verboden, en door middel van online en offline intimidatie en pesterijen van hun personeel, negatieve publiciteit en lastercampagnes, mondelinge bedreigingen alsook juridische en fysieke aanvallen; benadrukt dat sommige ngo’s bovendien te kampen hebben met buitensporige administratieve controles of audits, politiek gemotiveerde bezuinigingen en bijzonder strikte juridische voorschriften met betrekking tot hun oprichting en registratie; houdt vol dat ngo’s moeten worden beschermd en voldoende financiering en ondersteuning moeten krijgen; 9. is ervan overtuigd dat transparantie en verantwoordingsplicht ook van vitaal belang zijn voor ngo’s en andere organisaties met of zonder winstoogmerk om hun waardevolle werk voor het voetlicht te brengen, erkenning te krijgen, en hun geloofwaardigheid op te bouwen; is van mening dat er bijzondere bepalingen moeten gelden voor ngo’s die handelen in volledige overeenstemming met de waarden en financiële regels van de EU en met volledige inachtneming van het EU-Handvest, hoewel zij actief zijn in een omgeving waar de democratie onder druk staat; is van mening dat de Europese burgers de garantie moeten hebben dat de EU precies weet hoe alle EU-middelen worden ingezet; vreest dan ook dat er ondanks de bestaande transparantievoorschriften een tekort is aan informatie, gegevens en controles met betrekking tot wie of wat EU-financiering ontvangt; herinnert eraan dat transparantie- en verantwoordingsvoorschriften altijd in overeenstemming moeten zijn met het internationaal recht en de mensenrechtenwetgeving, met name wat betreft de uitoefening van burgerlijke vrijheden, beperkt moeten blijven tot wat strikt noodzakelijk is en in verhouding moeten staan tot de specifieke nagestreefde doelstellingen; 10. wijst er nogmaals op dat transparantie en verantwoordingsplicht niet mogen worden gebruikt om de ruimte voor onafhankelijke maatschappelijke organisaties in te perken of kritische stemmen het zwijgen op te leggen; 11. onderstreept hoe belangrijk het is erop toe te zien dat de verplichtingen inzake transparantie en verantwoordingsplicht van de EU de eindbegunstigden van EU-financiering niet in gevaar brengen; is van mening dat in voldoende gemotiveerde gevallen, de voorschriften inzake publieke transparantie bij wijze van uitzondering op een passende manier moeten worden toegepast, met name voor ngo’s die actief zijn in landen met autoritaire regimes of met erkende kwesties in verband met de rechtsstaat die negatieve gevolgen hebben voor ngo’s, en met een beperkte ruimte voor het maatschappelijk middenveld, waar de publieke verspreiding van informatie over de identiteit of de werkzaamheden van die ngo’s kan leiden tot represailles, waardoor het voortbestaan van die ngo’s en de veiligheid van hun personeel in gevaar komt; 12. is van oordeel dat bepaalde corruptiezaken die bij de burgers grote ontevredenheid hebben veroorzaakt, zoals Qatargate, hadden kunnen worden voorkomen indien de bestaande transparantievoorschriften en verplichtingen voor de betrokken entiteiten, waaronder ngo’s, om hun financieringsbronnen en interne structuren openbaar te maken, consistent waren gehandhaafd; merkt op dat de betrokken entiteiten in sommige gevallen hebben geprofiteerd van EU-financiering; 13. veroordeelt het toenemende gebruik van EU-financiering in strijd met de beginselen en waarden van de EU, vooral wanneer het gebruik van de middelen en de overdrachten naar andere organisaties niet volledig traceerbaar zijn; waarschuwt voor het gevaar dat EU-middelen uiteindelijk binnen corrupte kringen kunnen worden gebruikt en dat dit aanleiding kan geven tot fraude, onregelmatigheden, buitenlandse inmenging of infiltraties in politieke partijen; benadrukt het belang van het beginsel van transparantie met betrekking tot de eindbegunstigde voor EU-financiering; Ngo’s en entiteiten in het kader van de begrotingscontrole 14. wijst nogmaals op het fundamentele belang van het publiek vertrouwen in en de steun voor ngo’s; stelt vast dat de termen die worden gebruikt om deze organisaties te beschrijven zowel door de rechterlijke instanties als door het publiek niet altijd op dezelfde manier worden geïnterpreteerd in de lidstaten; 15. benadrukt dat de term ngo een brede overkoepelende term is, die een waaier aan entiteiten omvat: van grote internationale organisaties tot kleine regionale of plaatselijke initiatieven, van organisaties die voornamelijk bestaan uit werknemers tot verenigingen die in de eerste plaats door vrijwilligers worden gerund; benadrukt dat de terreinen waarop de ngo’s actief zijn en hun werkwijze ook aanzienlijk kunnen verschillen; beseft dat deze diversiteit het moeilijker maakt om te komen tot een gemeenschappelijke definitie van ngo’s binnen de EU; beklemtoont niettemin de voordelen van een geharmoniseerde EU-brede benadering, onder meer door middel van een geharmoniseerde definitie, en de toegevoegde waarde hiervan, zoals meer transparantie, verantwoordingsplicht, voorspelbaarheid en publiek vertrouwen; moedigt de medewetgevers daarom aan om een akkoord te bereiken over een geharmoniseerde benadering van ngo’s en betrokken entiteiten op EU-niveau, wat de Europese procedures voor begrotingscontrole aanzienlijk zou vergemakkelijken, vooral in geval van grensoverschrijdende verenigingen; wijst erop dat het van fundamenteel belang is transparantie en verantwoordingsplicht te waarborgen met betrekking tot alle entiteiten die EU-financiering ontvangen; wijst op de voordelen van een geharmoniseerde benadering van de manier waarop deze entiteiten zich verhouden tot de EU en haar organen in verschillende contexten; 16. neemt kennis van het voorstel van de Commissie om een gemeenschappelijke definitie van ngo’s op te nemen in het voorstel van 2022 voor een herschikking van het Financieel Reglement; herinnert eraan dat het Parlement in zijn mandaat heeft verzocht om een duidelijkere definitie van een ngo, vooral wat betreft de mate van formeel bestaan en de transparantie en verantwoordingsplicht van haar leden of oprichters; moedigt de Commissie aan een grondige raadpleging te houden over de definitie van een ngo en om hierbij ambtenaren van de lidstaten en vertegenwoordigers van ngo’s te betrekken en ook rekening te houden met de methode die is gevolgd om te komen tot de definitie van “kleine en middelgrote onderneming (kmo)”; 17. is van mening dat een ngo niet voor honderd procent door de overheid en de Commissie hoeft te worden gefinancierd om als ngo te worden beschouwd; 18. stelt vast dat de Commissie in het FTS geen duidelijk onderscheid maakt tussen de termen ngo en non-profitorganisatie (NFPO); betreurt dat dit aanleiding geeft tot onzekerheid bij de toewijzing en monitoring van EU-financiering en een vertekend beeld kan geven van de omvang van de financiering voor ngo’s en entiteiten; merkt op dat op de pagina met veelgestelde vragen van het FTS een definitie wordt gegeven van ngo’s waarin de non-profitstatus centraal staat en moet worden gevalideerd; betreurt dat dit onduidelijke onderscheid te wijten is aan het gebrek aan een geharmoniseerde EU-benadering van ngo’s en aan het feit dat entiteiten zich tot nu toe zelf in het FTS in een categorie moesten indelen, alleen op basis van regels die van lidstaat tot lidstaat kunnen verschillen; dringt er verder op aan dat er in het FTS wordt gezorgd voor een degelijke indeling van de verschillende soorten ngo’s of non-profitorganisaties om situaties te vermijden waarin er weinig of geen onderscheid wordt gemaakt tussen bepaalde soorten organisaties en waarin universiteiten, onderzoeksinstellingen, vrijwilligersorganisaties en andere ngo’s in de FTS-databank over één kam worden geschoren; Naar meer EU-transparantie en verantwoordingsplicht voor EU-middelen 19. is van oordeel dat fraude, belangenconflicten, dubbele financiering, corruptie, witwaspraktijken en verduistering te allen tijde moeten worden voorkomen en aangepakt en dat dit geldt voor alle begunstigden, ongeacht hun aard en wettelijke status; is bezorgd over het feit dat de kwijtingsautoriteit over onvoldoende gegevens beschikt met betrekking tot dergelijke gevallen; herinnert eraan dat de financiële regels van de EU van toepassing zijn op alle aanvragers en begunstigden van EU-financiering, met inbegrip van ngo’s; 20. beklemtoont dat het systeem voor vroegtijdige opsporing en uitsluiting (EDES) een belangrijk instrument is om de financiële belangen van de EU te beschermen, omdat het zorgt voor bescherming op meerdere niveaus door middel van de vroegtijdige opsporing van risicovolle personen of entiteiten die een bedreiging vormen voor de financiële belangen van de EU; is ingenomen met het voorstel van de Commissie voor een herschikking van het Financieel Reglement, waarin het EDES wordt uitgebreid naar middelen onder gedeeld beheer en nieuwe gronden voor uitsluiting worden toegevoegd (15) ; verzoekt de Commissie het EDES volledig gebruiksklaar te maken zodat begunstigden, met inbegrip van ngo’s, op basis van het Financieel Reglement effectief de verdere toegang tot EU-middelen kan ontzegd worden; 21. vindt het zorgwekkend dat de transparantievoorschriften onvoldoende kunnen zijn, met name wanneer middelen meermaals worden overgedragen en ook worden gebruikt om gezamenlijke projecten met andere donoren te financieren; acht het problematisch dat het FTS alleen informatie verstrekt over subsidies die rechtstreeks door de Commissie onder direct beheer zijn toegekend, maar geen details over de middelen die indirect zijn ontvangen door begunstigden en partners die een juridische relatie met de Commissie hebben; 22. benadrukt dat niet alle lidstaten hetzelfde niveau van informatie verstrekken over subsidies en dat de bestaande EU-databank tekortschiet op het vlak van consistentie en coherentie; verzoekt de Commissie de transparantie en verantwoordingsplicht in gevallen van gedeeld en indirect beheer te versterken door toe te zien op de hertoewijzing van financiering en het gebruik van de middelen te controleren totdat deze terechtkomen bij de eindontvangers, in overeenstemming met het voorstel voor een herschikking van het Financieel Reglement; 23. verzoekt de Commissie de mechanismen voor controles vooraf evenredig te versterken, met inbegrip van passende steekproefsgewijze controles; is van mening dat er ernstige tekortkomingen zijn bij de controles achteraf van het gebruik van EU-middelen en verzoekt de Commissie met klem om in samenwerking met de lidstaten een diepgaande analyse uit te voeren met duidelijke voorstellen om de kwaliteit, het aantal en de frequentie van deze controles te versterken, met ondersteuning van een goed ingewerkte, gecentraliseerde taskforce voor begrotingscontrole binnen de Commissie voor alle belangenvertegenwoordigers, die over een duidelijk mandaat, onderzoekscapaciteiten en middelen beschikt; 24. is zich dan ook bewust van het belang van transparantie voor alle aspecten van door de EU gefinancierde activiteiten om een verantwoordelijk en verantwoord gebruik van middelen te waarborgen; erkent de bezorgdheid over mogelijke buitenlandse inmenging in de beleidsvorming van de EU en dat het bestaande systeem actoren niet volledig kan beletten om begunstigden op te richten, financieel te ondersteunen en/of te infiltreren, met inbegrip van ngo’s, om valse berichtgeving te bevorderen onder meer via desinformatie, zoals naar verluidt bij Qatargate het geval was; is van mening dat deze bezorgdheid er niet toe mag leiden dat alle ngo’s worden gestigmatiseerd, aangezien de meeste ngo’s de democratische beginselen en waarden van de EU eerbiedigen en bevorderen; onderstreept dat de EU-begroting niet mag worden gebruikt voor lobbyactiviteiten die gericht zijn tegen de democratische beginselen en waarden van de EU; 25. verzoekt de Commissie alle begunstigden, waaronder ngo’s, die EU-middelen ontvangen, te verplichten om gegevens openbaar te maken over alle financiële steun die zij van andere bronnen krijgen in het kader van projecten die door de EU worden medegefinancierd gedurende een periode van vijf jaar, met inachtneming van het vertrouwelijkheidsbeginsel, vooral in voldoende gemotiveerde gevallen waarin begunstigden, waaronder ngo’s, het risico lopen op ernstige bedreigingen of represailles; beklemtoont dat de financiering van ngo’s in landen buiten de EU een legitieme financieringsbron kan zijn, maar benadrukt dat dergelijke financieringsmogelijkheden de deur openzetten voor misbruik en ongepaste beïnvloeding door actoren uit derde landen als er geen duidelijke transparantieregels worden gehandhaafd in overeenstemming met het vertrouwelijkheidsbeginsel; verzoekt de EU-instellingen de toepassing van hun transparantienormen te verbeteren, ook met betrekking tot de verplichte melding van lobbyactiviteiten; 26. spoort de lidstaten aan om nationale wetten inzake lobby- en transparantieregisters op te stellen, met de verplichting om ook de donoren en financieringsbronnen openbaar te maken, alsook internationale donoren, en met gelijke transparantievoorschriften voor alle belangenvertegenwoordigers, ongeacht hun aard en wettelijke status; 27. herinnert eraan dat de lidstaten verantwoordelijk zijn voor de registratie, controle en melding van gevallen van opsporing van fraude, misbruik van middelen of witwaspraktijken, veroordelingen of lopende onderzoeken; is van oordeel dat het in eerste instantie aan de nationale autoriteiten is – aangezien zij meer betrokken zijn bij de lokale situatie – om organisaties die handelen in strijd met de regels en waarden van de EU, te controleren en te monitoren, met als doel de inspanningen op te voeren om fraude of misbruik van middelen te voorkomen, op te sporen en aan te pakken; 28. verzoekt de nationale autoriteiten om hun systemen voor transparantie en verantwoordingsplicht te verbeteren teneinde alle organisaties of entiteiten die handelen in strijd met de EU-regels en -waarden, op te sporen en wettelijke en administratieve maatregelen te treffen die actie op EU-niveau vereenvoudigen en de Commissie in staat stellen de betrokken entiteiten gemakkelijker en sneller op te nemen in haar systemen; dringt er bij de Commissie op aan alle belangenvertegenwoordigers die de EU-regels en -waarden schenden, op te nemen in het EDES en bijgevolg uit te sluiten van EU‑financiering, in overeenstemming met het Financieel Reglement dat van toepassing is op de EU-begroting; 29. is van mening dat de lidstaten geen beoordelingsmarge meer mogen krijgen om ngo’s aan verstikkende voorschriften en verplichtingen te onderwerpen; herinnert eraan dat de Commissie een inbreukprocedure heeft ingeleid tegen Hongarije toen het land in 2017 een wettelijk verbod op buitenlandse inmenging instelde en dat het Europees Hof van Justitie in zijn arrest van 18 juni 2020 (16) in de zaak Commissie / Hongarije , oordeelde dat het recht op vrijheid van vereniging en daarmee het EU-recht wordt geschonden indien systematische verplichtingen voor maatschappelijke organisaties het werk en de werking bemoeilijken van de organisaties die van deze maatschappelijke organisaties afhangen; 30. betreurt dat de gegevens in het FTS worden gepubliceerd met een vertraging van 6 tot 18 maanden en dat dit gevolgen heeft voor de transparantie; verzoekt de Commissie informatie over de toekenning van EU-subsidies aan ngo’s en entiteiten niet later dan zes maanden na de datum van toekenning openbaar te maken, net als informatie over financiering die afkomstig is van andere bronnen, met inachtneming van het vertrouwelijkheidsbeginsel in voldoende gemotiveerde gevallen waarin begunstigden, waaronder ngo’s, het risico lopen op ernstige bedreigingen; verzoekt de Commissie instrumenten voor de validering van gegevens te ontwikkelen en te integreren, zodat het FTS-valideringsproces automatisch, continu en sneller verloopt, en minder middelen vereist; 31. betreurt het feit dat de IT-systemen van de Commissie niet gebruiksvriendelijk zijn en verschillende conventies gebruiken om begunstigden van projecten en subsidies te identificeren waardoor de gegevens niet consistent zijn en het moeilijk is informatie uit verschillende publiek toegankelijke portalen en databanken van de Commissie te vergelijken; beveelt de Commissie aan geharmoniseerde regels vast te stellen en de lay-out en functionaliteiten van programmaspecifieke databanken te standaardiseren met inachtneming van de uiteenlopende omgevingen waarin en werkterreinen waarop ngo’s actief zijn en zonder de ngo’s op te zadelen met onnodige extra lasten; 32. verzoekt de Commissie alle entiteiten op een unieke manier te identificeren bijvoorbeeld aan de hand van een unieke identificatiecode voor deelnemers en een identificatiesleutel voor projecten die gemeenschappelijk worden gebruikt in alle portalen en databanken, en ook op de websites van begunstigden, met inachtneming van het vertrouwelijkheidsbeginsel met name in voldoende gemotiveerde gevallen waarin begunstigden, waaronder ngo’s, het risico lopen op ernstige bedreigingen of represailles, waardoor publiek toegankelijke informatie afkomstig van verschillende systemen en websites beter kan worden vergeleken; verzoekt de Commissie alle begunstigden, waaronder ngo’s, een code te verstrekken die het mogelijk maakt om rechtstreeks financieringsgegevens met betrekking tot een periode van vijf jaar uit het FTS op te vragen en die ook links bevat naar de betrokken projecten in de programmadatabanken van de Commissie; 33. stelt vast dat de inhoud en het niveau van de informatie op de websites van projecten zeer inconsistent is, ook wat betreft de verdeling van de ontvangen financiering onder de partners en over de koppeling met relevante databanken van de Commissie; roept op tot een proactievere benadering van publieke transparantie en een nauwere samenwerking met de begrotingsautoriteiten van de EU, die verder gaat dan de huidige minimumvoorschriften voor de toekenning van EU-subsidies; verzoekt de Commissie het systeem te versterken waarbij alle aanvragers van EU-financiering, met inbegrip van ngo’s, zich ertoe verbinden het EU-Handvest te eerbiedigen; dringt erop aan dat de informatie over subsidies van de EU en andere bronnen op een duidelijkere en consistentere manier wordt vermeld van op de websites van door de EU gefinancierde projecten; 34. dringt erop aan de uiteindelijke eigenaren van bedrijven op te nemen in centrale registers in de EU-landen die toegankelijk zijn voor mensen met een rechtmatig belang, zoals onderzoeksjournalisten, bezorgde burgers en ngo’s; 35. stelt vast dat de uitrol van het eGrants-systeem als een gemeenschappelijk instrument voor het beheer van subsidies en de registratie van aanvragers bij alle diensten van de Commissie de kwaliteit en volledigheid van de FTS-gegevens weliswaar ten goede is gekomen, maar dat er nog verdere inspanningen nodig zijn om de betrouwbaarheid van deze gegevens te verbeteren; is bezorgd over het feit dat de bestaande transparantieportalen en -systemen van de Commissie nog altijd niet volledig consistent zijn; verzoekt de Commissie nogmaals meer vaart te zetten achter het stroomlijnen van de databanken om te komen tot een gebruiksvriendelijker FTS dat gekoppeld is aan het transparantieregister en compatibel is met de databanken van specifieke programma’s; benadrukt dat het ook saldobetalingen moet bevatten, zodat begunstigden, waaronder ngo’s, per categorie kunnen worden geïdentificeerd, onder meer aan de hand van de definitie van een ngo en betrokken entiteiten in overeenstemming met het Financieel Reglement; verzoekt de Commissie tegen eind 2024 een voorstel te presenteren voor aanvullende administratieve maatregelen; 36. stelt vast dat het hoofdkantoor van de non-profitorganisatie zich soms in een ander land bevindt dan waar de begunstigde zijn activiteiten verricht; dringt er bij de non-profitorganisaties op aan passende maatregelen te treffen om verantwoording af te leggen voor middelen en diensten die op plaatsen buiten hun eigen rechtsgebied worden ingezet; 37. verwelkomt het voorstel van de Commissie om, op basis van artikel 36 van het Financieel Reglement, een gecentraliseerd interoperabel IT-systeem voor datamining en de toekenning van risicoscores op te zetten, om de interne controle van de uitvoering van de begroting doeltreffender te maken; onderstreept dat dit systeem niet alleen de gegevens van ontvangers moet bevatten, maar ook de gegevens van uiteindelijk begunstigden in overeenstemming met Richtlijn (EU) 2015/849 (17) ; vindt dat dit systeem risico-indicatoren moet bevatten op basis van gegevens van het EDES onder alle beheersvormen; 38. betreurt dat begunstigden, waaronder ngo’s, mogelijk te maken krijgen met onevenredig zware administratieve lasten door de rapportageverplichtingen en boekhoudpraktijken op zowel nationaal als EU-niveau; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat de rapportageverplichtingen op het niveau van de EU en de lidstaten consistent zijn, om gemakkelijker te kunnen controleren of de verplichtingen worden nageleefd; 39. benadrukt het belang van transparantie en de identificatie van de eindontvanger van EU-middelen; verzoekt de Commissie een geharmoniseerd monitoringsysteem te ontwikkelen om de administratieve rompslomp te verminderen, de efficiëntie te verbeteren en de eindbegunstigden te identificeren; beveelt aan dat de Commissie de EU-middelen op systematische, gestandaardiseerde en geharmoniseerde wijze traceert tot aan de eindbegunstigden op alle informatie- en transparantieplatforms op EU-niveau; dringt bovendien aan op een versterking van de dialoog tussen de Commissie en de begunstigden van EU-financiering, waaronder ngo’s, over de manieren waarop buitensporige lasten kunnen worden verlicht; 40. vreest dat de bepalingen inzake zichtbaarheid van EU-programma’s niet volledig worden geëerbiedigd; verzoekt de Commissie haar diensten opdracht te geven om overeenkomsten te beëindigen met of betalingen te verminderen aan begunstigden die zich niet aan hun contractuele verplichtingen inzake zichtbaarheid houden; 41. verzoekt de Commissie om erop toe te zien dat al haar programmamedewerkers en alle EU-agentschappen opleiding krijgen over het Financieel Reglement en de EU-begroting; spoort de Commissie aan om alle begunstigden van EU-financiering, waaronder ngo’s, opleiding te bieden over de rapportage- en financiële regels, en de kwijtingsautoriteit naar behoren te informeren over deze opleidingen met betrekking tot de inhoud, de deelnemers en de eraan verbonden kosten; roept de Commissie op om de aanvraag- en selectieprocedures voor subsidies te vereenvoudigen, de aanpak te harmoniseren, het proces transparant te maken, de administratieve lasten te verlichten en deze regels van tijd tot tijd te herzien op basis van de veranderende omstandigheden en de geleerde lessen; 42. stelt vast dat volgens de bevindingen van de Europese Rekenkamer (ERK) van 2018 de Commissie bij getrapte subsidiëring niet naar behoren kan nagaan hoe de EU-middelen worden gebruikt; pleit ervoor dat de verstrekte bedragen aan ngo’s als derde partij in het kader van de doorgifte van subsidies duidelijk herkenbaar moeten zijn in het FTS en in de jaarlijkse financiële en verantwoordingsverslagen van de Commissie; 43. roept alle EU-instellingen op om ervoor te zorgen dat de huidige bepalingen van het EU-transparantieregister veel strenger worden toegepast en dat de naleving ervan strikter wordt gehandhaafd en gemonitord; dringt erop aan meer middelen toe te wijzen aan het secretariaat van het transparantieregister zodat het meer steun kan bieden aan alle aanvragers en inschrijvers, met name kleine entiteiten en ngo’s, tijdens de hele inschrijvingsprocedure, en de door hen verstrekte informatie grondiger kan controleren; verzoekt in het bijzonder dat in alle secretariaten van commissies en relevante administratieve eenheden een transparantiefunctionaris wordt aangesteld; herinnert eraan dat in de richtsnoeren betreffende het transparantieregister is bepaald dat alle wijzigingen in de verstrekte gegevens moeten worden doorgegeven zodra deze zich voordoen en in ieder geval binnen drie maanden; is van oordeel dat ook alle wijzigingen in de samenstelling van de raden van bestuur of het management van geregistreerde entiteiten in het transparantieregister moeten worden opgenomen; ijvert ervoor dat de transparantiedatabank alleen toegankelijk is voor specifiek daartoe gemachtigde personen en op aanvraag bij de begrotingsautoriteit, om te voorkomen dat door de verspreiding van informatie iemands leven of persoonlijke veiligheid of het voortbestaan van een ngo in gevaar komt; 44. betreurt dat er in het transparantieregister verschillende openbaarmakingsvereisten voor uiteenlopende soorten organisaties naast elkaar bestaan; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat er gelijke openbaarmakingsvereisten gelden voor alle soorten organisaties die zijn geregistreerd in het transparantieregister; is met name van oordeel dat zij allemaal hun inkomen en alle aan lobbyactiviteiten bestede bedragen openbaar moeten maken (18) ; 45. herinnert aan de aanbevelingen die het Parlement deed in zijn resolutie over de kwijting voor 2021 (19) , waarin het aandringt op een herziening van het EU-transparantieregister en de bijbehorende richtsnoeren, om de openbaarmaking van gedetailleerde informatie over alle financieringsbronnen van geregistreerde organisaties verplicht te maken, met inbegrip van aandelen in bedrijven, alsook om het mogelijk te maken de EU-financiering te traceren van de eerste ontvanger tot de eindbegunstigde wanneer financiering in meerdere stappen wordt doorgegeven, en ook wanneer financiering van de ene begunstigde op de andere wordt overgedragen, met inbegrip van ngo’s, met inachtneming van het vertrouwelijkheidsbeginsel in gevallen waarin ngo’s het risico lopen op ernstige bedreigingen; 46. verzoekt alle ngo’s en entiteiten die zich inzetten voor volledige transparantie en verantwoordingsplicht, het EU-Handvest en de bevordering van democratische en EU-waarden, om een aanvraag in te dienen voor inschrijving in het transparantieregister wanneer zij EU-financiering aanvragen; 47. dringt aan op een strikte handhaving van de regels inzake toegang tot het Parlement en inzake uitnodigingen voor het bijwonen van parlementaire commissies, waarbij geldt dat elke organisatie in het transparantieregister moet worden geregistreerd door de nieuwe transparantiefunctionaris die bij elk commissiesecretariaat zal worden aangesteld; 48. vindt dat alle begunstigden die EU-financiering ontvangen, waaronder ngo’s, online alle ontmoetingen met EP-leden, medewerkers van EP-leden en vertegenwoordigers van andere EU-instellingen of -organen moeten publiceren indien dergelijke ontmoetingen verband houden met lopende wetgevingsdossiers op EU-niveau of met EU-financiering die dergelijke begunstigden ontvangen of aanvragen, in overeenstemming met vergelijkbare verplichtingen voor EP-leden; verzoekt de desbetreffende EU-instellingen en -organen de noodzakelijke instrumenten voor de publicatie van dergelijke ontmoetingen ter beschikking te stellen, waarbij gerechtvaardigde uitzonderingen zijn toegestaan; 49. beschouwt de vaststelling van een ngo-verordening als een discriminerende maatregel die gericht is op ngo’s, maar alle andere ontvangers van EU-financiering buiten beschouwing laat; is van mening dat onderwerpen als draaideurpolitiek, transparantie met betrekking tot financiering en donaties, de bestrijding van witwaspraktijken, de beperking van buitenlandse inmenging, de onafhankelijkheid van politieke en economische beïnvloeding en klokkenluiden, van belang zijn voor alle entiteiten die EU-financiering ontvangen en niet mogen worden aangegrepen om de bewegingsruimte van ngo’s in te perken; 50. herhaalt zijn oproep uit de resolutie over het verlenen van kwijting aan de Commissie voor 2021 (20) om ervoor te zorgen dat alle begunstigden van EU-financiering, met inbegrip van ngo’s, die EU-middelen hebben misbruikt of verduisterd, of activiteiten hebben verricht die in strijd zijn met de in artikel 2 van het Verdrag betreffende de Europese Unie en het EU-Handvest verankerde EU-waarden, met inbegrip van het aanzetten tot terrorisme, haatzaaiende uitlatingen, het ondersteunen of verheerlijken van geweld, politiek en religieus extremisme en het verspreiden van desinformatie vermomd als opzettelijk vervalste wetenschappelijke gegevens, in het EDES worden opgenomen en de toegang wordt ontzegd tot de EU-instellingen en financieringsprogramma’s van de EU in direct en gedeeld beheer; verzoekt de Commissie en de lidstaten om de toepassing en publicatie van een verbeterde uitsluitingslijst te handhaven, zoals aanbevolen door het Parlement en in overeenstemming met het akkoord over het Financieel Reglement; verwacht dat de Commissie begin 2025 verslag uitbrengt over de uitvoering van deze aanbeveling; 51. verzoekt de Commissie en de Rekenkamer de bevindingen, conclusies en resultaten van de risicogebaseerde controles ter plaatse van begunstigden, waaronder ngo’s, systematisch voor te leggen aan het Parlement als kwijtingsautoriteit; pleit voor meer samenwerking met het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) en de Rekenkamer; verzoekt de Commissie met name de toegang voor OLAF te verbeteren, zodat het bureau informatie over het financieel wangedrag van individuele begunstigden kan verkrijgen, deze kan onderzoeken en passende sancties kan opleggen (zoals de opschorting van betaling via het EDES-systeem) in geval van fraude, corruptie en andere onregelmatigheden met betrekking tot EU-middelen, in overeenstemming met de toepasselijke verordeningen; 52. wijst erop dat ngo’s aan hetzelfde niveau van controle en onderzoeken worden onderworpen als andere ontvangers van EU-middelen waarbij aandacht wordt besteed aan de hele uitgavenzijde, binnen de respectieve mandaten van OLAF en het Europees Openbaar Ministerie; o o o 53. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de Europese Rekenkamer.