Het Europees Parlement, – gezien zijn eerdere resoluties over China, – gezien artikel 144, lid 5, en artikel 132, lid 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat de Chinese Communistische Partij (CCP) sinds 1999 systematisch de religieuze beweging Falun Gong vervolgt met als doel deze uit te roeien; overwegende dat de vrijheid van godsdienst in de Volksrepubliek China (VRC) steeds verder wordt ingeperkt; overwegende dat censuur en surveillance op basis van technologie bij deze onderdrukking centraal staan; overwegende dat in artikel 36 van de grondwet van de VRC is bepaald dat haar burgers vrijheid van godsdienst genieten; B. overwegende dat is gedocumenteerd dat sinds 1999 duizenden Falun Gong-beoefenaars zijn omgekomen als gevolg van vervolging door de VRC; overwegende dat beoefenaars veelvuldig worden vastgehouden en naar verluidt worden onderworpen aan foltering, psychologisch misbruik en orgaanroof, om hen te dwingen hun geloof af te zweren; C. overwegende dat op 12 mei 2023 de Falun Gong-beoefenaars de heer Ding Yuande en zijn vrouw Ma Ruimei zonder aanhoudingsbevel werden gearresteerd; overwegende dat mevrouw Ma Rumei op borgtocht werd vrijgelaten, maar vervolgens door de politie werd geïntimideerd vanwege een reddingscampagne van hun zoon in het buitenland; D. overwegende dat de heer Ding Yuande acht maanden lang is vastgehouden en dat zijn familie hem in deze tijd niet mocht bezoeken; overwegende dat hij op 15 december 2023 tot drie jaar gevangenisstraf en een boete van 15000 CNY is veroordeeld; overwegende dat hij hoger beroep tegen het vonnis heeft ingesteld; 1. dringt er bij de VRC op aan onmiddellijk een einde te maken aan de vervolging van Falun Gong-beoefenaars en andere minderheden, waaronder Oeigoeren en Tibetanen; eist de onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating van de heer Ding Yuande en alle Falun Gong-beoefenaars in China; 2. roept de VRC op een einde te maken aan binnenlandse en transnationale surveillance en controle en onderdrukking van de vrijheid van godsdienst; dringt er bij de VRC op aan zich te houden aan haar verplichtingen uit hoofde van het internationaal recht en haar eigen grondwet om de mensenrechten te eerbiedigen en te beschermen; 3. verzoekt de EU-lidstaten nogmaals uitleveringsverdragen met de VRC op te schorten; 4. benadrukt dat in de betrekkingen tussen de EU en China de eerbiediging van de mensenrechten, de democratie en de rechtsstaat centraal moet staan; verzoekt de EU en haar lidstaten een internationaal onderzoek naar de vervolging van Falun Gong-beoefenaars te ondersteunen en te faciliteren en de vervolging van religieuze minderheden aan de orde te stellen tijdens alle politieke en mensenrechtendialogen met de Chinese autoriteiten; verzoekt de lidstaten en de EU-delegatie in de VRC gerechtelijke procedures nauwlettend te volgen; 5. verzoekt de EU en haar lidstaten misbruik op het gebied van orgaantransplantatie in China publiekelijk te veroordelen en de wereldwijde EU-sanctieregeling voor de mensenrechten en nationale sanctieregelingen voor de mensenrechten toe te passen op alle daders en entiteiten die hebben bijgedragen tot de vervolging van Falun Gong-beoefenaars, zowel in China als daarbuiten; benadrukt dat de EU-maatregelen onder meer moeten bestaan uit het weigeren van visa, het bevriezen van tegoeden, uitzetting uit het grondgebied van de EU, strafrechtelijke vervolging, onder meer op basis van extraterritoriale bevoegdheid, en strafrechtelijke vervolging op internationaal niveau; 6. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de EU-instellingen, de regeringen en parlementen van de lidstaten, alsmede aan de regering en het parlement van de VRC. Het Europees Parlement, – gezien zijn eerdere resoluties over Sudan, – gezien de verbintenisverklaring van Jeddah waarin de toezegging is gedaan om de burgers in Sudan te beschermen, – gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, – gezien artikel 144, lid 5, en artikel 132, lid 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat het gewelddadige conflict tussen de Sudanese strijdkrachten en de Rapid Support Forces de belangrijkste oorzaak blijft van levensbedreigende en acute voedselonzekerheid voor 18 miljoen mensen in Sudan, van wie er 5 miljoen door acute hongersnood worden getroffen; B. overwegende dat meer dan 7,5 miljoen mensen gedwongen ontheemd zijn geraakt in Sudan en daarbuiten, wat leidt tot ernstig lijden, met name onder vrouwen en kinderen; overwegende dat Sudan nu het grootste aantal ontheemden ter wereld heeft; C. overwegende dat in het conflict ongeveer 12 000 mensen zijn omgekomen; overwegende dat het aantal etnisch gemotiveerde aanvallen, met name tegen de Masalit-gemeenschap, in Darfur en in het hele land is gestegen, waardoor het risico op etnische zuivering ernstig toeneemt; overwegende dat seksueel geweld systematisch is gebruikt; D. overwegende dat het conflict de tekorten aan basisvoorraden en brandstof in gebieden met beperkte toegang voor humanitaire hulp drastisch heeft verergerd; overwegende dat het conflict zich heeft uitgebreid tot graanproducerende gebieden; overwegende dat het land wereldwijd het hoogste percentage ondervoeding bij kinderen kent; E. overwegende dat aanvallen op humanitaire hulpverleners en infrastructuur ertoe hebben geleid dat organisaties hun activiteiten hebben opgeschort, waardoor de voedselzekerheid is verstoord; F. overwegende dat de Commissie in 2023 meer dan 128 miljoen EUR heeft vrijgemaakt voor haar humanitaire respons in Sudan; 1. spreekt met klem zijn afkeuring uit over het aanhoudende geweld tussen de rivaliserende gewapende facties in Sudan, de mensenrechtenschendingen en de daaruit voortvloeiende voedselonzekerheid; betreurt de herhaalde aanvallen op burgers en herinnert alle facties aan hun verplichtingen uit hoofde van het internationaal recht; 2. roept alle partijen bij het conflict op de vijandelijkheden onmiddellijk te staken, veilige, tijdige en ongehinderde toegang voor humanitaire hulp te faciliteren, onder meer door hun toezeggingen in de verbintenisverklaring van Jeddah na te komen, en ernaar te streven om via onderhandelingen een vreedzame oplossing van het conflict tot stand te brengen; staat volledig achter alle regionale en internationale inspanningen in dit verband; roept de externe partijen bij het conflict op zich te onthouden van inmenging die het conflict aanwakkert en bijdraagt tot instabiliteit; 3. onderstreept dat moet worden gezorgd voor rechtvaardige toegang tot humanitaire hulp voor burgers die het slachtoffer zijn van voortdurende gevechten, tekorten aan voedsel, water en brandstof, beperkte communicatie en elektriciteit, en zeer hoge prijzen voor essentiële goederen; 4. verzoekt de EU en haar lidstaten de noodfinanciering voor de humanitaire respons in heel Sudan en zijn buurlanden te verhogen; onderstreept de noodzaak van specifieke steun voor overlevenden van seksueel geweld, met inbegrip van beschermings-, zorg-, behandelings- en ondersteuningsmechanismen; 5. verzoekt de EU degenen die verantwoordelijk zijn voor mensenrechtenschendingen te bestraffen in het kader van de wereldwijde EU-sanctieregeling voor de mensenrechten; verzoekt de VN-Veiligheidsraad schendingen van het VN-wapenembargo ten aanzien van Darfur te bestraffen en dit embargo uit te breiden tot het hele land; 6. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Sudanese autoriteiten, de Afrikaanse Unie, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties en het Pan-Afrikaanse Parlement. Het Europees Parlement, – gezien zijn eerdere resoluties over Tadzjikistan, – gezien artikel 144, lid 5, en artikel 132, lid 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat de democratische controle van onafhankelijke media in Tadzjikistan de afgelopen tien jaar voortdurend is afgenomen en dat de Tadzjiekse media zich in de meest belabberde staat bevinden sinds de onafhankelijkheid in 1991; B. overwegende dat sinds oktober 2022 de autoriteiten talrijke journalisten, waaronder Abdullo Ghurbati, Daler Imomali, Zavqibek Saidamini, Abdusattor Pirmuhammadzoda, Ulfatkhonim Mamadshoeva, Khushruz Jumayev en Khurshed Fozilov, hebben veroordeeld tot tussen zeven en meer dan 20 jaar gevangenis als represaille voor hun berichtgeving over sociale kwesties en mensenrechtenschendingen, onder meer in Gorno-Badachsjan (GBAO); overwegende dat de wet inzake extremismebestrijding en de wet inzake terrorismebestrijding worden gebruikt om journalisten te vervolgen, zoals in juli 2023 door VN-experts werd betreurd; C. overwegende dat de enige twee onafhankelijke nieuwsagentschappen van betekenis – Asia-Plus en de lokale dienst van RFE/RL Radio Ozodi – regelmatig te maken hebben met intimidatie en bedreigingen, zoals problemen bij het verkrijgen van accreditaties en strafrechtelijke vervolging van met name journalist Rustami Joni; overwegende dat journalisten die de onafhankelijke Azda TV in ballingschap leiden, berichten dat de Tadzjiekse veiligheidsdiensten druk uitoefenen op hun in het land achtergebleven familieleden; D. overwegende dat de druk die door de autoriteiten wordt uitgeoefend op de binnenlandse media en de zelfcensuur de Russische propaganda en desinformatie vergemakkelijken, met name door berichtgeving over de voortdurende aanvalsoorlog tegen Oekraïne tegen te houden; 1. spreekt zijn diepe afkeuring uit over het aanhoudende harde optreden tegen onafhankelijke media, critici van de regering, mensenrechtenactivisten en onafhankelijke advocaten, waaronder het gebruik van extremismebestrijdingswetgeving; veroordeelt de sluiting van onafhankelijke media en websites, waaronder de onlinemediakanalen Pamir Daily News, New Tadzjikistan 2 en Akhbor.com; 2. hekelt alle politiek gemotiveerde processen en het gebrek aan eerlijke en openbare hoorzittingen door onafhankelijke rechtbanken; dringt er bij de autoriteiten op aan een einde te maken aan de vervolging van journalisten, degenen die willekeurig worden vastgehouden onmiddellijk en onvoorwaardelijk vrij te laten en alle aanklachten tegen hen in te trekken, een einde te maken aan de vervolging van advocaten die regeringscritici verdedigen, en mensenrechtenadvocaten Manuchehr Kholiknazarov en Buzurgmehr Yorov vrij te laten; 3. dringt er bij de regering op aan ervoor te zorgen dat gedetineerden toegang hebben tot adequate gezondheidszorg; dringt aan op een grondig onderzoek naar beschuldigingen van mishandeling van gedetineerden en gedwongen bekentenissen, en roept op tot berechting van de verantwoordelijken; 4. verzoekt de regering te zorgen voor een veilige werkomgeving voor mensen die werkzaam zijn in de media en mensenrechtenactivisten, in overeenstemming met de internationale verplichtingen van Tadzjikistan op het gebied van de mensenrechten; wijst er nogmaals op dat het vrije, onafhankelijke werk van de media en maatschappelijke organisaties een hoeksteen vormt van elke democratische samenleving; dringt erop aan dat rekening wordt gehouden met de situatie van de uitingsvrijheid in Tadzjikistan bij de beoordeling van de aanvraag om in aanmerking te komen voor de SAP plus-regeling en bij de onderhandelingen over de nieuwe versterkte partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en Tadzjikistan; 5. verzoekt de Commissie, de EDEO en de lidstaten meer steun te verlenen aan het maatschappelijk middenveld, mensenrechtenactivisten en onafhankelijke mediawerkers in Tadzjikistan, met inbegrip van financiële middelen en visa voor personen die bescherming nodig hebben; 6. verzoekt de internationale instellingen de mensenrechtensituatie in Tadzjikistan te blijven volgen; 7. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid/vicevoorzitter van de Europese Commissie, de EU-lidstaten, de Mensenrechtenraad, en de president, de regering en het parlement van Tadzjikistan. Europees Parlement, – gezien de artikelen 168 en 169 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EG) nr. 1924/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 20 december 2006 inzake voedings- en gezondheidsclaims voor levensmiddelen (1) , – gezien Verordening (EG) nr. 178/2002 van het Europees Parlement en de Raad van 28 januari 2002 tot vaststelling van de algemene beginselen en voorschriften van de levensmiddelenwetgeving, tot oprichting van een Europese Autoriteit voor voedselveiligheid en tot vaststelling van procedures voor voedselveiligheidsaangelegenheden (2) , – gezien Verordening (EU) nr. 1169/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2011 betreffende de verstrekking van voedselinformatie aan consumenten, tot wijziging van Verordeningen (EG) nr. 1924/2006 en (EG) nr. 1925/2006 van het Europees Parlement en de Raad en tot intrekking van Richtlijn 87/250/EEG van de Commissie, Richtlijn 90/496/EEG van de Raad, Richtlijn 1999/10/EG van de Commissie, Richtlijn 2000/13/EG van het Europees Parlement en de Raad, Richtlijnen 2002/67/EG en 2008/5/EG van de Commissie, en Verordening (EG) nr. 608/2004 van de Commissie (3) , – gezien Richtlĳn 2002/46/EG van het Europees Parlement en de Raad van 10 juni 2002 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten inzake voedingssupplementen (4) , – gezien Verordening (EG) nr. 1925/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 20 december 2006 betreffende de toevoeging van vitaminen en mineralen en bepaalde andere stoffen aan levensmiddelen (5) , – gezien Verordening (EU) nr. 609/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 12 juni 2013 inzake voor zuigelingen en peuters bedoelde levensmiddelen, voeding voor medisch gebruik en de dagelijkse voeding volledig vervangende producten voor gewichtsbeheersing, en tot intrekking van Richtlijn 92/52/EEG van de Raad, Richtlijnen 96/8/EG, 1999/21/EG, 2006/125/EG en 2006/141/EG van de Commissie, Richtlijn 2009/39/EG van het Europees Parlement en de Raad en de Verordeningen (EG) nr. 41/2009 en (EG) nr. 953/2009 van de Commissie (6) , – gezien Verordening (EU) 2022/2065 van het Europees Parlement en de Raad van 19 oktober 2022 betreffende een eengemaakte markt voor digitale diensten en tot wijziging van Richtlijn 2000/31/EG (digitaledienstenverordening) (7) , – gezien Verordening (EU) 2021/522 van het Europees Parlement en de Raad van 24 maart 2021 tot vaststelling van een actieprogramma voor de Unie op het gebied van gezondheid (“EU4Health-programma”) voor de periode 2021-2027, en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 282/2014 (8) , – gezien zijn resolutie van 20 oktober 2021 over een “van boer tot bord”-strategie voor een eerlijk, gezond en milieuvriendelijk voedselsysteem (9) , – gezien de mededeling van de Commissie van 20 mei 2020 getiteld “Een ‘van boer tot bord’-strategie voor een eerlijk, gezond en milieuvriendelijk voedselsysteem” ( COM(2020)0381 ), – gezien het werkdocument van de Commissiediensten van 20 mei 2020 getiteld “Executive summary of the evaluation of the Regulation (EG) nr. 1924/2006 on nutrition and health claims made on foods with regard to nutrient profiles and health claims made on plants and their preparations and of the general regulatory framework for their use in foods” (SWD(2020)0096), – gezien het wetenschappelijk advies van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) van 15 december 2021 getiteld “Tolerable upper intake level for dietary sugars” (10) , – gezien de beleidsnota van de WHO van 2022 over voedingswaarde-etikettering (11) , – gezien de publicatie van de WHO van 2019 getiteld “Leidende beginselen en de kaderhandleiding voor etikettering op de voorkant van de verpakking ter bevordering van gezonde voeding” (12) , – gezien de derde duurzameontwikkelingsdoelstelling (SDG) van de VN voor gezondheid en welzijn voor iedereen op elke leeftijd, – gezien het Unicef-verslag van december 2013 getiteld “Children’s Rights in Impact Assessments: A guide for integrating children’s rights into impact assessments and taking action for children” (13) , – gezien artikel 54 van zijn Reglement, alsmede artikel 1, lid 1, punt e), van en bijlage 3 bij het besluit van de Conferentie van voorzitters van 12 december 2002 betreffende de procedure inzake het verlenen van toestemming voor het opstellen van initiatiefverslagen, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid ( A9-0416/2023 ), A. overwegende dat Verordening (EG) nr. 1924/2006 (de “verordening voedings- en gezondheidsclaims”) erop gericht is het hoogst mogelijk niveau van consumentenbescherming te waarborgen en de consument meer keuzemogelijkheden te bieden; verder overwegende dat de verordening voedings- en gezondheidsclaims van toepassing is op vrijwillige voedings- en gezondheidsclaims voor levensmiddelen in alle commerciële mededelingen, waaronder de etikettering van levensmiddelen en in de daarvoor gemaakte reclame, alsook in mededelingen aan gezondheidsprofessionals (14) ; overwegende dat de Commissie gezondheidsclaims goedkeurt die stoelen op wetenschappelijk bewijs en begrijpelijk zijn voor consumenten, na een wetenschappelijke beoordeling van de claims door de EFSA; B. overwegende dat claims kunnen worden ingediend in de volgende categorieën: “algemeen werkende gezondheidsclaims”, “claims inzake risicobeperking”, en “claims die over de ontwikkeling van kinderen gaan”; overwegende dat per juli 2023 aan 269 gezondheidsclaims goedkeuring was verleend voor gebruik in de EU; overwegende dat aan claims die betrekking hebben op de ontwikkeling en de gezondheid van kinderen op het etiket van levensmiddelen goedkeuring kan worden verleend overeenkomstig de procedures en vereisten van de verordening voedings- en gezondheidsclaims; C. overwegende dat ten minste 18 % van alle nieuwe producten die in de EU op de markt voor levensmiddelen en dranken worden gebracht van voedings- of gezondheidsclaims voorzien zijn, en dat voor naar schatting een kwart van alle levensmiddelen die op de markt van de EU beschikbaar zijn dergelijke claims gemaakt worden (15) ; overwegende dat, zoals wordt uitgelegd in overweging 10 van de verordening voedings- en gezondheidsclaims, wanneer levensmiddelen met claims worden aangeprezen, bij de consument de indruk kan ontstaan dat zij in nutritioneel, fysiologisch of een ander met de gezondheid verband houdend opzicht beter zijn dan soortgelijke of andere producten waar dergelijke nutriënten niet aan toegevoegd zijn. Dit kan de consument ertoe brengen keuzes te maken die zijn totale inname van nutriënten of andere stoffen beïnvloeden op een wijze die strijdig is met de wetenschappelijke adviezen; D. overwegende dat de Commissie overeenkomstig artikel 13, lid 3, van de verordening voedings- en gezondheidsclaims uiterlijk op 31 januari 2010 een communautaire lijst van toegestane claims moest opstellen; E. overwegende dat de aanwezigheid van voedings- of gezondheidsclaims van invloed is op de keuze van consumenten voor levensmiddelen, naast andere kenmerken zoals de prijs, het merk, de kleur en de verpakking; overwegende dat gezondheidsclaims, en met name claims inzake risicobeperking, zwaarder wegen bij het gedrag van consumenten dan voedingsclaims (16) ; overwegende dat het begrip van consumenten van voedings- en gezondheidsclaims beïnvloed wordt door meerdere factoren, waaronder voedingskennis en opleidingsniveau, en dat hiermee rekening moet worden gehouden teneinde de overgang naar gezondere voeding te vergemakkelijken en de wijziging van de samenstelling van voedselproducten te stimuleren; overwegende dat informatieverstrekking en voorlichtings- en bewustmakingscampagnes alleen echter onvoldoende zijn om de vereiste verandering in de richting van duurzamere en gezondere keuzes van de consument tot stand te brengen, aangezien deze kunnen worden beïnvloed door andere belangrijke elementen van voedselomgevingen, zoals betaalbaarheid, marketing en beschikbaarheid; F. overwegende dat de Commissie in de verordening voedings- en gezondheidsclaims de opgedragen wordt om uiterlijk op 19 januari 2009 voedingsprofielen voor levensmiddelen en/of categorieën levensmiddelen op te stellen; overwegende dat dit in de praktijk nog niet is gebeurd: overwegende dat in het verslag van de Commissie van 2020 houdende een beoordeling van de verordening voedings- en gezondheidsclaims eens te meer werd aangegeven dat voedingsprofielen moeten worden vastgesteld als instrument om consumenten te beschermen tegen de blootstelling aan levensmiddelen met een zwakke nutritionele samenstelling die van gezondheidsclaims voorzien zijn; overwegende dat in de “van boer tot bord”-strategie werd bevestigd dat voedingsprofielen moeten worden vastgesteld om de marketing en bevordering van ongezonde levensmiddelen middels voedings- en gezondheidsclaims te beperken; G. overwegende dat het Parlement zich in zijn resolutie van 2021 over de “van boer tot bord”-strategie expliciet verheugd toonde over de aankondiging van een wetgevingsvoorstel inzake de vaststelling van voedingsprofielen om het gebruik van voedings- en gezondheidsclaims voor levensmiddelen met een hoog gehalte aan vetten, suiker en/of zout of in het algemeen ongezonde levensmiddelen te verbieden, en ertoe opriep bijzondere aandacht te besteden aan levensmiddelen voor kinderen en andere voeding voor speciale doeleinden; H. overwegende dat consumenten nog altijd blootgesteld worden aan positieve voedings- en gezondheidsclaims voor levensmiddelen met een hoog gehalte aan vetten, suiker en/of zout, hetgeen niet te rijmen valt met de doelstelling van een hoog niveau van consumentenbescherming; I. overwegende dat het aantal mensen met gewichtsproblemen en obesitas in de meeste lidstaten snel toeneemt (meer dan de helft van alle volwassenen en één op de drie kinderen in Europa lijdt aan overgewicht of is obese (17) ); overwegende dat overgewicht en obesitas bij kinderen steeds grotere mondiale uitdagingen op het gebied van volksgezondheid vormen; overwegende dat er voldoende bewijs is dat obesitas bij kinderen wordt beïnvloed door de marketing van voedingsmiddelen met een hoog gehalte aan vet, zout en suiker, maar dat kinderen nog steeds worden blootgesteld aan hoge niveaus van dergelijke marketing, waarbij krachtige en overtuigende technieken worden gebruikt, onder meer (en steeds vaker) via digitale middelen; J. overwegende dat ongezonde eetgewoonten, met veel zout, suiker en vet, waaronder verzadigde en transvetten, een belangrijke risicofactor zijn voor ziekten en sterfte in Europa, en volgens de WHO elk jaar tot 8 miljoen premature sterfgevallen leiden; overwegende dat 20 % van de sterfgevallen in 2017 toe te schrijven was aan ongezonde eetgewoonten, voornamelijk door hart- en vaatziekten en verschillende vormen van kanker; overwegende dat er een sterkere focus op preventie nodig is; K. overwegende dat het Parlement in zijn resolutie van 16 februari 2022 over versterking van Europa in de strijd tegen kanker – naar een alomvattende en gecoördineerde strategie (18) de nadruk heeft gelegd op het belang van een gezond eetpatroon voor kankerpreventie en het omlaag brengen van de incidentie van kanker; L. overwegende dat de EFSA geen “veilige innamegrens” voor vrije en toegevoegde suikers kon vaststellen omdat het risico op nadelige gezondheidseffecten (responsen) over het hele scala van waargenomen innameniveaus (doses) constant (lineair) steeg, d.w.z. hoe hoger de inname, hoe groter het risico op nadelige effecten (19) ; overwegende dat het Internationaal Agentschap voor kankeronderzoek van de Wereldgezondheidsorganisatie de zoetstof aspartaam als “mogelijk kankerverwekkend voor de mens” heeft geclassificeerd; overwegende dat een systematisch onderzoek van de WHO suggereert dat niet-suikerhoudende zoetstoffen in verband kunnen worden gebracht met een verhoogd risico op diabetes type 2, hart- en vaatziekten, sterfte door alle oorzaken en een verhoogd lichaamsgewicht; overwegende dat een gezonder dieet, inclusief een grotere consumptie van plantaardige voedingsmiddelen, zoals vers fruit en verse groenten, volkorengranen en peulvruchten, en de vermijding van de overconsumptie van vlees en sterk bewerkte producten, bijdragen tot een betere gezondheid, de sterfte door dieetgerelateerde niet-overdraagbare ziekten reduceren, en goed zijn voor het milieu; M. overwegende dat doeltreffende voorlichtingstools, zoals voedingswaarde-etikettering op de voorkant van de verpakking, burgers helpen bij het maken van gezondere voedselkeuzes en het voorkomen van ongezonde consumptie van voedsel met veel zout, vet en suiker; overwegende dat het Parlement de invoering van een dergelijk etiket steunde in zijn initiatiefresolutie van 20 oktober 2021 over de “van boer tot bord”-strategie, waarin het de Commissie verzocht te zorgen voor verplichte en geharmoniseerde voedingswaarde-etikettering op de voorkant van de verpakking op basis van wetenschappelijk bewijs en aangetoonde consumentenkennis ter ondersteuning van nauwkeurige informatie over levensmiddelen en gezondere alternatieven; N. overwegende dat de Commissie in 2012 een “on hold”-lijst heeft opgesteld van 2 078 gezondheidsclaims voor plantaardige stoffen, voornamelijk vanwege het ontbreken van studies met menselijke interventie, hetgeen leidde tot de opschorting van de beoordelings- en goedkeuringsprocedure van de EFSA in 2010; overwegende dat de claims op de “on hold”-lijst (zowel de claims met een negatieve beoordeling als de claims die nog niet beoordeeld zijn) overeenkomstig de overgangsmaatregelen als bedoeld in de verordening voedings- en gezondheidsclaims op de markt van de EU nog mogen worden gebruikt tot het moment dat een besluit over de “on hold”-lijst is genomen; O. overwegende dat de Commissie in 2020 in haar evaluatie over de verordening inzake voedings- en gezondheidsclaims voor levensmiddelen heeft geconcludeerd dat consumenten nog steeds worden blootgesteld aan gezondheidsclaims voor kruidensubstanties met verschillende niveaus van wetenschappelijke beoordeling, waaronder ongefundeerde gezondheidsclaims, waarvan zij kunnen aannemen dat de vermelde gunstige effecten aan een wetenschappelijke beoordeling zijn onderworpen terwijl dit niet het geval is; P. overwegende dat een betere coördinatie van het veiligheidskader voor kruidensubstanties tot een verbetering van de consumentenbescherming zou kunnen bijdragen; Q. overwegende dat de wetgeving inzake kruidensubstanties in levensmiddelen en voedingssupplementen op EU-niveau niet geharmoniseerd is; overwegende dat de lidstaten hetzij positieve, hetzij negatieve of helemaal geen lijsten hebben van kruidensubstanties die toegestaan zijn in levensmiddelen; overwegende dat de classificering van kruidensubstanties als ofwel levensmiddel ofwel geneesmiddel tot de bevoegdheden van de afzonderlijke lidstaten behoort; overwegende dat een geneesmiddel tot doel heeft ziekten bij de mens te behandelen of te voorkomen en dat voedingssupplementen bestemd zijn voor consumenten die geen onmiddellijke medische noden hebben; overwegende dat het derhalve belangrijk is een duidelijk onderscheid te handhaven tussen levensmiddelen en geneesmiddelen; R. overwegende dat kruidengeneesmiddelen vóór de introductie op de markt van de EU aan goedkeuringsprocedures moeten worden onderworpen, en dat in dat kader moet worden aangetoond dat ze aan productveiligheids- en werkzaamheidseisen voldoen alsook aan aanvullende wettelijke vereisten, zoals kwaliteitsbeoordelingen, geneesmiddelenbewaking en naleving van goede praktijken bij het vervaardigen; overwegende dat voor kruidengeneesmiddelen die 30 jaar lang veilig zijn gebruikt, waaronder 15 jaar in de EU, een vereenvoudigde registratieprocedure voor traditionele kruidengeneesmiddelen kan worden gebruikt, in het kader waarvan “gegevens over traditioneel gebruik” worden aanvaard als onderbouwing van de veiligheid en de werkzaamheid van het product; S. overwegende dat de handhaving van de verordening inzake voedings- en gezondheidsclaims voor levensmiddelen wat claims voor kruidensubstanties betreft, aanzienlijke vertraging heeft opgelopen; overwegende dat het doel van de verordening inzake voedings- en gezondheidsclaims voor levensmiddelen, te weten het waarborgen van een hoog niveau van consumentenbescherming, vereist dat de Commissie snel actie onderneemt om de verordening in kwestie ofwel volledig te handhaven ofwel te herzien, aangezien zij wat bepaalde aspecten betreft niet “fit-for-purpose” is; T. overwegende dat de lidstaten verantwoordelijk zijn voor de handhaving van de verordening voedings- en gezondheidsclaims in hun respectieve rechtsgebieden; overwegende dat de lidstaten verplicht zijn het beginsel van wederzijdse erkenning toe te passen; overwegende dat, als gevolg van verschillen bij de interpretatie en de handhaving tussen de lidstaten, de handhavingsmaatregelen naar aanleiding van het incorrecte gebruik van claims variëren, uiteenlopend van advies over het aanpassen van claims tot boetes voor het niet-correcte gebruik daarvan; U. overwegende dat op sociale media veel reclame wordt gemaakt voor levensmiddelen en voedingssupplementen en dat veel van deze producten online worden gekocht, terwijl niet duidelijk is in welke mate de verordening voedings- en gezondheidsclaims van toepassing is op gezondheidsgerelateerde mededelingen online; overwegende dat mededelingen van influencers of bekende personen op sociale media niet altijd duidelijk commercieel of niet-commercieel (20) van aard zijn, en tot niet-geverifieerde onjuiste en misleidende claims voor levensmiddelen kunnen leiden, bijvoorbeeld wat betreft het aanprijzen van eiwit- en andere supplementen om de spiergroei te bevorderen; 1. stelt vast dat het de belangrijkste doelstelling van de verordening voedings- en gezondheidsclaims is ervoor te zorgen dat claims voor levensmiddelen op algemeen aanvaard wetenschappelijk bewijs stoelen en naar verwachting door de gemiddelde consument worden begrepen; benadrukt dat er in de praktijk nog altijd melding wordt gemaakt van misleidende claims, zowel bij de online- als de offlineverkoop van levensmiddelen; 2. geeft aan dat consumenten in toenemende mate geïnteresseerd zijn in voedselinformatie (21) ; onderstreept dat ervoor moet worden gezorgd dat de informatie over voedings- en gezondheidswaarden van levensmiddelen op de etikettering en de presentatie van levensmiddelen, en in de marketing en reclame daarvoor, juist, wetenschappelijk onderbouwd en begrijpelijk is; dringt erop aan dat de lijst van voedsel- en gezondheidsclaims voor levensmiddelen regelmatig wordt bijgewerkt, daarbij rekening houdend met wetenschappelijke ontwikkelingen op het gebied van levensmiddelen en voeding; 3. beklemtoont dat ervoor moet worden gezorgd dat gezondheidsclaims in overeenstemming blijven met het beleid en de prioriteiten van de EU op het gebied van gezondheid; herhaalt dat het belangrijk is dat de Commissie de mogelijkheid heeft claims niet toe te staan indien deze tot conflicterende en verwarrende informatieverstrekking aan consumenten zouden kunnen leiden (22) ; Inachtneming van voedingsprofielen bij de beoordeling van gezondheidsclaims 4. herinnert eraan dat de Commissie overeenkomstig artikel 4 van de verordening voedings- en gezondheidsclaims uiterlijk op 19 januari 2009 voedingsprofielen had moeten vaststellen om het gebruik van voedings- en gezondheidsclaims voor levensmiddelen met een hoog gehalte aan vetten, suiker en/of zout te beperken; betreurt dat het voorstel van de Commissie over voedingsprofielen nog niet is voorgelegd, hoewel dat wel de bedoeling was voor 2022 als onderdeel van een herziening van de EU-wetgeving betreffende de verstrekking van voedselinformatie; herhaalt dat het vaststellen van voedingsprofielen met specifieke voedingsdrempels voor het gebruik van gezondheidsheids- en voedingsclaims, overeenkomstig artikel 4 van de verordening voedings- en gezondheidsclaims, pertinent blijft en noodzakelijk voor het verwezenlijken van de doelstellingen van de verordening in kwestie; 5. herinnert eraan dat claims consumenten niet mogen misleiden over de werkelijke voedingswaarde van een product; geeft aan dat claims, bij het ontbreken van voedingsprofielen, een positief aspect van een in het algemeen ongezond product of van een product dat de drempelwaarden voor specifieke voedingsstoffen, zoals vet, suikers en zout, overschrijdt, kunnen benadrukken; wijst erop dat er bij tal van voedingsproducten, waaronder enkele die voor kinderen op de markt worden gebracht, nog altijd gebruik wordt gemaakt van gezondheids- en voedingsclaims ondanks het feit dat zij veel problematische voedingsstoffen bevatten; onderstreept dat de ontwikkeling van specifieke voedingsprofielen, zoals bedoeld in artikel 4 van de verordening voedings- en gezondheidsclaims en in overeenstemming met de doelstellingen van de verordening voedings- en gezondheidsclaims, noodzakelijk is om het gebruik van voedings- en gezondheidsclaims voor levensmiddelen met een hoog gehalte aan vet, suiker en/of zout te beperken; onderstreept dat de toekomstige voedingsprofielen, die gebaseerd moeten zijn op robuust en onafhankelijk wetenschappelijk bewijs, consumenten kunnen helpen om geïnformeerde, gezonde en duurzame keuzes omtrent levensmiddelen te maken; 6. betreurt dat het ontbreekt aan een stelselmatige en op bewijzen stoelende benadering van het tot stand brengen van voedingsomgevingen die consumenten helpen om onderbouwde keuzes te maken en die aanzetten tot een verschuiving naar gezondere consumptiepatronen, inclusief een grotere consumptie van plantaardige voedingsmiddelen, zoals vers fruit en verse groenten, volkorengranen en peulvruchten; is van oordeel dat de Commissie en de lidstaten de verordening voedings- en gezondheidsclaims correct moeten toepassen, maar ook meer moeten investeren in voorlichting over levensmiddelen en voeding, zoals voorlichtingscampagnes, middels verschillende programma’s, waaronder EU4Health, in concreto door ondersteuning te bieden aan acties in scholen om kinderen en jongeren te informeren over gezonde en evenwichtige eetpatronen; vestigt in het bijzonder de aandacht op de invloed van sociale determinanten op de geletterdheid van consumenten wat betreft voedingsclaims; benadrukt dat informatieverstrekking en voorlichtings- en bewustmakingscampagnes alleen onvoldoende zijn om de consument ertoe te brengen gezondere keuzes te maken, en vergezeld moeten gaan van beleid ter verbetering van de voedselomgeving; Informatie voor de consument 7. benadrukt dat consumenten de neiging hebben te veel voedingsproducten tot zich te nemen die voorzien zijn van claims betreffende een betere gezondheid, hetgeen bekend is als het “halo”-effect; pleit ervoor op etiketten van alle levensmiddelen en voedingssupplementen met gezondheidsclaims minimum- en maximumgebruiksdrempels te vermelden, naast een aanbeveling om vóór de consumptie van voedingssupplementen een gezondheidsprofessional te raadplegen, met name teneinde potentiële negatieve interacties met specifieke behandelingen te voorkomen en te vermijden dat potentiële eetstoornissen worden versterkt; benadrukt dat informatieasymmetrie naar verwachting zal blijven bestaan, in een snel veranderende voedselomgeving, en dringt erop aan financiering ter beschikking te stellen voor onderzoek naar het begrip van consumenten van claims; 8. betreurt de vertraging van het voorstel voor een herziening van Verordening (EU) nr. 1169/2011 betreffende de verstrekking van voedselinformatie aan consumenten in verband met de ontwikkeling van voedingsetiketten op de voorkant van verpakkingen, die effectief zijn gebleken om consumenten te helpen kiezen voor gezondere voedingsmiddelen en dranken; verzoekt de Commissie en de lidstaten consumenten aan te sporen en te helpen om met betrekking tot voedingsmiddelen op feiten gebaseerde, gezonde en duurzame keuzes te maken door middel van de zo snel mogelijke invoering van een voor de hele EU verplicht en geharmoniseerd etiket met voedingsinformatie op de voorkant van de verpakking dat wordt ontwikkeld op basis van robuuste en onafhankelijke wetenschappelijke gegevens en aangetoond begrip bij de consument; geeft aan dat uit studies blijkt dat de gevolgen van voedingsmiddelen op gezondheid niet alleen kunnen worden verklaard aan de hand van de voedingssamenstelling, maar ook het verwerkingsniveau, met name in het geval van ultrabewerkte levensmidelen; benadrukt dan ook dat het opnemen van informatie over het aspect voedselverwerking op interpretatieve voedingswaarde-etiketten op de voorkant van de verpakking in het belang van de volksgezondheid en consumenten kan zijn en hen daadwerkelijk kan helpen gezondere voedingskeuzes te maken; dringt aan op regelgevingsmaatregelen om de lasten te verminderen die sterk bewerkte levensmiddelen voor de volksgezondheid inhouden; Relevantie van claims 9. stelt vast dat veel claims die op de Europese markt worden gebruikt, betrekking hebben op voedingsstoffen waar zeer weinig Europeanen een gebrek aan hebben in hun voedingspatroon; verzoekt de Commissie te onderzoeken of het wettelijk mogelijk is het mandaat van de EFSA uit te breiden tot het beoordelen van de relevantie van het gebruik van dergelijke claims, naast het beoordelen van de wetenschappelijke onderbouwing van de claims in kwestie; steunt krachtig de lopende publicatie door de EFSA van specifieke richtsnoeren inzake het gebruik van een claim; 10. verzoekt de Commissie na te gaan of het mogelijk is het gebruik van de toegestane voedingsclaim “zonder toegevoegde suiker” te beperken voor producten die zoetstoffen of hoge gehalten vrije suikers bevatten; 11. benadrukt dat, zelfs wanneer claims voor kindermelk wetenschappelijk onderbouwd zijn, zoals de gezondheidsclaim “de inname van DHA draagt bij tot de normale visuele ontwikkeling van zuigelingen tot de leeftijd van 12 maanden”, het gebruik ervan niet van invloed moet zijn op hoe zuigelingen worden gevoed en op verbeteringen in kindermelk (23) ; 12. steunt de instelling van voorafgaand overleg tussen fabrikanten en de EFSA zodat de autoriteit haar verwachtingen kenbaar kan maken in het kader van het indienen van hun aanvraag van een claim, met inachtneming van het beginsel van de onafhankelijkheid van de EFSA; Kruidensubstanties 13. stelt vast dat het gebrek aan harmonisatie op het niveau van de EU met betrekking tot de classificatie van kruidensubstanties als hetzij levensmiddelen hetzij geneesmiddelen betekent dat een plantaardige stof in de ene lidstaat als levensmiddel wordt geëtiketteerd en in de andere als geneesmiddel; benadrukt dat dit soort inconsistenties producenten en regelgevende instanties voor uitdagingen stelt en mogelijkerwijs tot negatieve gevolgen leidt voor de veiligheid en het welzijn van consumenten, aangezien het voor consumenten moeilijk is een onderscheid te maken tussen traditionele kruidengeneesmiddelen en kruiden in voedingssupplementen op basis van dezelfde plantaardige stof(fen), hetgeen tot misverstanden over het gebruik ervan kan leiden; 14. merkt op dat het in de EU ontbreekt aan een positieve of negatieve lijst van kruidensubstanties die in levensmiddelen en voedingssupplementen worden gebruikt, alsook aan een alomvattende lijst van positieve en negatieve gezondheidseffecten van kruiden, hetgeen resulteert in verschillen op wetgevingsvlak tussen de lidstaten, in marktfragmentatie, en in aanbod van mogelijkerwijs onveilige producten voor consumenten; 15. betreurt dat nog altijd niet opnieuw begonnen is met het beoordelen van claims voor kruidensubstanties en wijst erop dat er aanzienlijke juridische bezwaren bestaan ten aanzien van het voortdurende gebruik van de claims op de “on hold”-lijst in het kader van de overgangsmaatregelen van de verordening voedings- en gezondheidsclaims; onderstreept dat zo snel mogelijk iets moet worden gedaan aan de “on hold”-lijst van claims voor kruiden in de vorm van een verdere evaluatie van deze claims als een dringend noodzakelijke maatregel voor consumentenbescherming, zoals aangegeven in het verslag van de Commissie van 2020 met een beoordeling van de verordening voedings- en gezondheidsclaims; vindt het uiterst zorgwekkend dat in het kader van de overgangsmaatregelen als bedoeld in de verordening voedings- en gezondheidsclaims nog steeds gebruik wordt gemaakt van claims op de “on hold”-lijst aangezien dit consumenten zou kunnen misleiden en een gezondheidsrisico voor hen zou kunnen inhouden, omdat ze er ten onrechte vanuit zouden kunnen gaan dat de claims op de lijst in kwestie aan een wetenschappelijke beoordeling en risicobeheersmaatregelen zijn onderworpen; 16. acht het van essentieel belang dat de EFSA en de Commissie, in overeenstemming met de bepalingen van de verordening voedings- en gezondheidsclaims, de claims op de “on hold”-lijst voor kruidensubstanties in levensmiddelen op korte termijn aan een beoordeling onderwerpen; vraagt de Commissie claims op de “on hold”-lijst die reeds negatief zijn beoordeeld, te verwerpen; 17. verzoekt de lidstaten met klem doeltreffend samen te werken bij het uitwerken van een gecoördineerde benadering van kruiden in voedingssupplementen, en verzoekt de Commissie in dit verband voor richtsnoeren te zorgen; verzoekt de Commissie en de lidstaten onverwijld een negatieve lijst op EU-niveau vast te stellen van in levensmiddelen gebruikte kruiden op basis van hun toxiciteit of nadelige gezondheidseffecten die reeds in de lidstaten zijn geïdentificeerd; Handhaving 18. verzoekt de Commissie geactualiseerde richtsnoeren te geven over hoe om te gaan met marketingpraktijken die tot doel hebben de verordening voedings- en gezondheidsclaims te omzeilen; 19. verzoekt de Commissie en de lidstaten een kennisnetwerk te creëren voor het ondersteunen van de werkgroep voedings- en gezondheidsclaims; geeft aan dat dit netwerk de uitwisseling van optimale praktijken moet helpen vergemakkelijken, interpretatieverschillen tussen de lidstaten moet gladstrijken, en iets moet doen aan de verschillen bij de handhaving; Gezondheidsclaims in onlinemededelingen 20. benadrukt dat de verordening voedings- en gezondheidsclaims is vastgesteld in een tijd dat sociale media nog niet zo’n grote rol speelden bij reclameboodschappen voor en de verkoop van levensmiddelen en voedingssupplementen; vindt het zorgwekkend dat onduidelijk is in welke mate de verordening voedings- en gezondheidsclaims van toepassing is op gezondheidsgerelateerde onlinemededelingen over levensmiddelen; 21. is bezorgd over de aanwezigheid van niet-toegestane en misleidende voedings- en gezondheidsclaims online; benadrukt dat ervoor moet worden gezorgd dat de verordening voedings- en gezondheidsclaims relevant blijft in de online-omgeving, met name omdat bepaalde kwetsbare groepen, zoals kinderen en jongeren, bijzonder gevoelig kunnen zijn voor bepaalde gezondheidsclaims en voedselinformatie die op sociale media worden gedeeld, en dit een risico meebrengt voor hun lichamelijke en geestelijke gezondheid; acht het in dit verband belangrijk te bepalen wat precies onder commerciële mededelingen over levensmiddelen en voedingssupplementen op sociale media wordt verstaan; 22. pleit voor nieuwe aandacht voor de verwezenlijking van een doeltreffende en EU-brede aanpak van de blootstelling van kinderen en jongeren aan marketing en reclame voor bewerkte levensmiddelen met een hoog vet-, suiker- en zoutgehalte op radio en tv en in de digitale media; verzoekt de Commissie te overwegen wetgevingsactie te ondernemen om de gezondheid van deze kwetsbare groep consumenten te beschermen; 23. verzoekt de Commissie alomvattende richtsnoeren voor de handhaving van de verordening voedings- en gezondheidsclaims op te stellen; is van oordeel dat deze richtsnoeren heldere procedures en normen voor monitoring van en regelgeving betreffende onlinegezondheidsclaims moeten bevatten, ter waarborging van de juistheid en transparantie van dergelijke claims, en ter vrijwaring van het welzijn van consumenten in het kader van de digitaledienstenverordening; wijst op de verantwoordelijkheden van de lidstaten en aanbieders van onlineplatforms zoals vastgesteld bij de digitaledienstenverordening, met name om op te treden tegen de verspreiding van illegale inhoud en te zorgen voor transparantie voor consumenten met betrekking tot onlinereclame; 24. verzoekt de Commissie en de lidstaten een platform te creëren voor het uitwisselen van optimale praktijken voor handhaving van de verordening voedings- en gezondheidsclaims online, en de bevoegde autoriteiten van de lidstaten aan te sporen samen te werken; o o o 25. verzoekt zijn voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien artikel 310, lid 6, en artikel 325, lid 5, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien het verslag van de Commissie van 27 juli 2023, getiteld “34e jaarverslag over de bescherming van de financiële belangen van de Europese Unie en de bestrijding van fraude — 2022” ( COM(2023)0464 ) (PIF-verslag 2022), – gezien het verslag van het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) over 2022 (1) en het jaarverslag van het Comité van toezicht van OLAF over 2022 (2) , – gezien het jaarverslag 2022 van het Europees Openbaar Ministerie (EOM), dat op 1 maart 2023 is gepubliceerd, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2020/2092 van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2020 betreffende een algemeen conditionaliteitsregime ter bescherming van de Uniebegroting (de conditionaliteitsverordening) (3) , – gezien de arresten van het Hof van Justitie van de Europese Unie van 16 februari 2022 in de zaken C-156/21 (4) en C-157/21 (5) en de conclusies van het Hof dat het conditionaliteitsmechanisme met betrekking tot de rechtsstaat in overeenstemming is met het EU-recht, – gezien het voorstel van de Commissie van 18 september 2022 voor een uitvoeringsbesluit van de Raad betreffende maatregelen ter bescherming van de Uniebegroting tegen schendingen van de beginselen van de rechtsstaat in Hongarije ( COM(2022)0485 ), – gezien Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het Instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (6) (verordening gemeenschappelijke bepalingen), – gezien het voorstel van de Commissie van 16 mei 2022 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (herschikking Financieel Reglement) ( COM(2022)0223 ), – gezien Richtlijn (EU) 2017/1371 van het Europees Parlement en de Raad van 5 juli 2017 betreffende de strafrechtelijke bestrijding van fraude die de financiële belangen van de Unie schaadt (7) (“PIF-richtlijn”), – gezien het verslag van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad van 16 september 2022, getiteld “Tweede verslag van de Commissie over de uitvoering van Richtlijn (EU) 2017/1371 van het Europees Parlement en de Raad van 5 juli 2017 betreffende de strafrechtelijke bestrijding van fraude die de financiële belangen van de Unie schaadt” ( COM(2022)0466 ), – gezien Richtlijn (EU) 2019/1937 van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2019 inzake de bescherming van personen die inbreuken op het Unierecht melden (8) , – gezien de mededeling van de Commissie van 13 juli 2022, getiteld “Verslag over de rechtsstaat 2022” ( COM(2022)0500 ), – gezien de studie getiteld “Strengthening the fight against organised crime: Assessing the legislative framework”, gepubliceerd in december 2022 (9) , – gezien het verslag getiteld “Assessing the Threats to the NextGenerationEU (NGEU) fund – A Joint Europol-OLAF Report”, openbaar gemaakt op 6 juni 2023, – gezien de slotnota van de Europese Ombudsman over het strategisch initiatief inzake de transparantie en verantwoordingsplicht van de herstel- en veerkrachtfaciliteit van 12 september 2023 in verband met zaak SI/6/2021/PVV, geopend op 24 februari 2022, – gezien het jaarlijks activiteitenverslag 2022 van de Europese Rekenkamer, gepubliceerd op 4 mei 2023, – gezien Analyse 04/2023 van de Europese Rekenkamer van 6 juli 2023, getiteld “De digitalisering van het beheer van EU-middelen”, – gezien Speciaal verslag 06/2023 van de Europese Rekenkamer van 13 maart 2023, getiteld “Belangenconflicten in cohesie- en landbouwuitgaven van de EU – Kader is aanwezig, maar er zijn lacunes in de transparantie en detectiemaatregelen”, – gezien Verordening (EU) 2021/785 van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2021 tot vaststelling van het fraudebestrijdingsprogramma van de Unie en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 250/2014 (10) , – gezien zijn resolutie van 23 november 2021 met aanbevelingen aan de Commissie over de digitalisering van de Europese rapportage, monitoring en controle (11) , – gezien de mededeling van de Commissie van 14 december 2020 over de beoordeling van de Europese Unie in het kader van het beoordelingsmechanisme voor de tenuitvoerlegging van het Verdrag van de Verenigde Naties tegen corruptie (UNCAC) ( COM(2020)0793 ), – gezien zijn aanbeveling van 17 februari 2022 aan de Raad en de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid over corruptie en mensenrechten (12) , – gezien zijn resolutie van 19 januari 2023 over de bescherming van de financiële belangen van de Europese Unie – fraudebestrijding – jaarverslag 2021 (13) , – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A9-0434/2023 ), A. overwegende dat de Commissie overeenkomstig de in artikel 325, lid 5, VWEU neergelegde verplichting jaarlijks in samenwerking met de EU-lidstaten bij het Europees Parlement en de Raad verslag uitbrengt over de ter uitvoering van dat artikel genomen maatregelen (het zogeheten PIF-verslag); B. overwegende dat een doelmatige besteding van overheidsmiddelen en de bescherming van de financiële belangen van de EU belangrijke doelstellingen van het EU-beleid behoren te zijn, met als doel het vertrouwen van de burgers te vergroten door te waarborgen dat het geld van de belastingbetalers goed en doeltreffend wordt gebruikt; C. overwegende dat het PIF-verslag gebaseerd is op door de lidstaten verstrekte informatie, met inbegrip van gegevens over geconstateerde onregelmatigheden en fraude; overwegende dat in het PIF-verslag rekening moet worden gehouden met de financiële kenmerken van elke lidstaat en in dit verband de nodige flexibiliteit aan de dag moet worden gelegd; D. overwegende dat het aantal geconstateerde en gerapporteerde frauduleuze onregelmatigheden de resultaten aantoont van de inspanningen van de lidstaten om fraude en andere illegale activiteiten tegen te gaan, en niet mag worden geïnterpreteerd als een aanwijzing van de omvang van de fraude in de lidstaten; E. overwegende dat alle lidstaten op correcte en objectieve wijze moeten worden behandeld; F. overwegende dat er verschillende niveaus en actoren betrokken zijn bij de bescherming van de EU-begroting door middel van preventie (onderbreking en opschorting van betalingen), opsporing, financiële correcties en terugvordering van ten onrechte betaalde bedragen; G. overwegende dat het systeem voor vroegtijdige opsporing en uitsluiting de EU-begroting beschermt tegen risico’s van insolventie, nalatigheid, fraude of onregelmatigheden van particuliere actoren; H. overwegende dat het conditionaliteitsmechanisme met betrekking tot de rechtsstaat van toepassing is op de gehele EU-begroting en het mogelijk maakt maatregelen te nemen in geval van schendingen van de beginselen van de rechtsstaat die het goede financiële beheer van de EU-begroting of de financiële belangen van de EU aantasten of ernstig in gevaar brengen; I. overwegende dat eerbiediging van de waarden waarop de Unie is gegrondvest en van de grondrechten, alsook naleving van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, noodzakelijk zijn om toegang te krijgen tot EU-financiering; J. overwegende dat fraude en corruptie een altijd aanwezig gevaar vormen voor de integriteit van de besluitvorming; K. overwegende dat artikel 22 van Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (14) bepalingen bevat betreffende de bescherming van de financiële belangen van de EU; L. overwegende dat de uiteenlopende mate van digitalisering in de lidstaten moet worden aangepakt door in de EU meer uniforme, interoperabele en vergelijkbare administratieve en verslagleggingssystemen in het leven te roepen, die functioneel zijn en nodig zijn voor een gedegen alomvattende analyse en voor de effectieve preventie van onregelmatigheden en de bestrijding van fraude en corruptie; overwegende dat de lidstaten tegelijkertijd moeten worden aangemoedigd om gebruik te maken van EU-brede datamininginstrumenten zoals Arachne of het systeem voor vroegtijdige opsporing en uitsluiting (EDES); M. overwegende dat Arachne een vrijwillig instrument is, dat reeds breed wordt ingezet met betrekking tot het cohesiebeleid en geleidelijk ook gebruikt zal gaan worden voor landbouwuitgaven, en dat verplichte toepassing ervan – waar het Parlement herhaaldelijk op aangedrongen heeft – een belangrijke stap vooruit zou zijn; N. overwegende dat de verscheidenheid aan rechts- en bestuurssystemen in de lidstaten een nadeel is en adequaat moet worden aangepakt om meer uniforme, interoperabele en vergelijkbare bestuurs- en meldingssystemen in de EU tot stand te kunnen brengen teneinde fraude en corruptie doeltreffend te voorkomen en te bestrijden en een eind te maken aan onregelmatigheden; O. overwegende dat samenwerking met internationale partners en mondiale financiële instellingen van cruciaal belang is om EU-middelen die buiten Europa worden uitgegeven en de ontvangstenzijde van de EU-begroting te beschermen; Algemene opmerkingen 1. is ingenomen met het PIF-verslag 2022 en de daarin opgenomen analyses; 2. deelt het standpunt van de Commissie dat de preventie en opsporing van fraude en de monitoring van de teruggavemechanismen voor onterecht toegekende fondsen moeten worden ondersteund door verdere digitalisering en het gebruik van geavanceerde technologie op basis van machinaal leren om de toegankelijkheid, de interoperabiliteit, het gebruik en het beheer van gegevens met betrekking tot potentiële fraude te verbeteren; wijst erop dat er efficiënt fraudebestrijdingsbeheer en doeltreffende resultaatgerichte processen en naar behoren uitgeruste structuren moeten zijn om de samenwerking en coördinatie tussen alle onderdelen van de architectuur voor fraudebestrijding en de relevante actoren te waarborgen; is van mening dat daartoe de nodige digitale en procedurele kennis moet worden verstrekt aan de ambtenaren die verantwoordelijk zijn voor de verschillende onderdelen van de architectuur voor fraudebestrijding; 3. wijst erop dat, met het oog op een hoog niveau van bescherming van de financiële belangen van de EU, een solide samenwerking tussen de autoriteiten die administratieve onderzoeken uitvoeren en autoriteiten die strafrechtelijke onderzoeken uitvoeren, zowel op EU-niveau als op het niveau van de lidstaten, van essentieel belang is; 4. waardeert de inspanningen van de Commissie om vooruit te lopen op de publicatie van het jaarlijkse PIF-verslag, waardoor de resolutie van het Parlement binnen jaar n+1 kan worden aangenomen en de daarin opgenomen opmerkingen en aanbevelingen actueler zijn; 5. waardeert de verbeterde algemene samenhang van de fraudebestrijdingswetgeving in de hele EU na de maatregelen die door de lidstaten zijn genomen om de EU-regels correct om te zetten in nationale stelsels; vindt het onrustwekkend dat de situatie in bepaalde opzichten nog steeds suboptimaal is, met name wat betreft de opsporing en melding van vermoedelijke fraude en onregelmatigheden en de follow-up daarvan, waarvoor de verschillen tussen de lidstaten nog steeds zeer aanzienlijk zijn; 6. benadrukt dat preventie en communicatie van cruciaal belang zijn voor de bestrijding van fraude en corruptie, en dat de Commissie de lidstaten moet ondersteunen bij de uitvoering van doeltreffende maatregelen op deze terreinen; 7. deelt de mening van de Commissie dat de frauderisicoanalyse moet worden uitgebreid om te beoordelen of de melding van een laag fraudeniveau het gevolg is van een daadwerkelijk gering voorkomen van wangedrag of van een zwakke opsporing; 8. betreurt dat de nationale autoriteiten van veel lidstaten niet altijd de aanbevelingen van de Commissie en OLAF opvolgen, uitvoerig rapporteren of tijdig erkende goede praktijken aannemen; wijst erop dat in veel lidstaten het percentage onregelmatigheden die vele jaren nadat ze voor het eerst werden gemeld nog steeds als vermoedelijke fraude zijn aangemerkt, extreem hoog is, zelfs als het gaat om zaken die als afgesloten zijn aangemerkt; is van mening dat dergelijke situaties wijzen op een gebrek aan adequate follow-up, op onvoldoende of ontoereikend opgeleid personeel, op communicatieproblemen of inefficiënte rapportagekanalen, op zwakke samenwerking en coördinatie, of zelfs op het ongerechtvaardigd uitstellen van het als frauduleus herclassificeren van onregelmatigheden om de statistische rapportage op te smukken; 9. benadrukt dat de Commissie de lidstaten in dergelijke gevallen moet ondersteunen om het proces van opsporing, follow-up en rapportage van fraude minder bureaucratisch te maken; 10. oppert dat zowel de EU- als de nationale autoriteiten nauwer moeten samenwerken en een intensiever gebruik van digitale instrumenten moeten bevorderen om fraude te bestrijden; 11. neemt kennis van het feit dat het aantal door de bevoegde EU- en nationale autoriteiten gemelde gevallen van fraude en onregelmatigheden – in totaal 12 455 – in 2022 licht is toegenomen ten opzichte van 2021; merkt op dat de getroffen financiering met betrekking tot deze gevallen in 2022 is gedaald tot 1,77 miljard EUR (van 2,05 miljard EUR in 2021); is van mening dat deze cijfers nog steeds extreem hoog zijn en een aanzienlijk verlies voor de EU-begroting inhouden; 12. is zich ervan bewust dat als gevolg van de meerjarige cyclus van uitvoering van talrijke programma’s de vergelijking van jaar tot jaar van de rapportage van onregelmatigheden niet altijd een betrouwbare analyse van trends en patronen biedt; is van mening dat de vergelijking met een vijfjarig gemiddelde geschikter is om realtimesituaties in kaart te brengen; waardeert in dit verband dat in het PIF-verslag 2022 veelvuldig wordt verwezen naar de resultaten van de periode 2018-2021; 13. is van mening dat de betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld bij het aanpakken van fraude van cruciaal belang is om de preventie en opsporing te verbeteren, en dat dit steun inhoudt voor onderzoeksjournalistiek, die doeltreffend kan zijn voor zover deze gemakkelijk en adequaat toegang krijgt tot informatie over projecten, begunstigden en betalingen; wijst met name op de belangrijke rol die de media en onderzoeksjournalisten spelen in de strijd tegen corruptie; herhaalt dat een hoger en consistent niveau van bescherming voor journalisten en klokkenluiders in de gehele Unie helpt om de verspreiding van een subcultuur tegen te gaan die wordt gekenmerkt door straffeloosheid, stilzwijgen en samenzwering; merkt op dat, wat de pluriformiteit en vrijheid van de media betreft, de meest recente resultaten van de monitor voor de pluriformiteit van de media (MPM 2022) een lichte verslechtering van de indicator met betrekking tot de bescherming van journalisten te zien geven en dat de concentratie van nieuwsmedia nog steeds een zeer hoog risico op het hele continent inhoudt; is van mening dat het vrijwaren van de media tegen politieke druk en invloed en het waarborgen van het recht op toegang tot informatie waarover overheidsinstanties beschikken, van essentieel belang zijn om de onafhankelijkheid van de media en hun rol van waakhond voor democratie en goed beheer van middelen te beschermen; 14. is ingenomen met de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 3 mei 2023 over corruptiebestrijding (JOIN(2023)0012), waarin de ernst van corruptie wordt erkend, aangezien zij de doelmatigheid van overheidsuitgaven, de doeltreffendheid van de eengemaakte markt en de duurzaamheid van de economische groei ondermijnt; wijst erop dat corruptiebestrijding een van de belangrijkste verbintenissen van de Unie is, op gelijke voet met transparantie en integriteit; benadrukt dat nepotisme met betrekking tot staatsbedrijven en aanbestedingen waarbij sprake is van EU-middelen eveneens een groot risico vormt voor een goed beheer en de financiële belangen van de EU; is derhalve ingenomen met het nieuwe voorstel voor een richtlijn ter bestrijding van corruptie (15) ; 15. is bezorgd over het feit dat het moeilijk is om met grote precisie in te schatten in welke mate de georganiseerde misdaad illegaal profiteert van de financiën van de EU; stelt dat er in alle lidstaten een gemeenschappelijke aanpak nodig is om de gevolgen van de georganiseerde misdaad voor de middelen van de EU te beoordelen en om de doeltreffendheid te evalueren van de maatregelen die zijn genomen om dit probleem aan te pakken; verzoekt de Commissie snel alle benodigde maatregelen te nemen om deze harmonisatie tot stand te brengen; 16. benadrukt het belang van een effectbeoordeling waarin de economische en sociale effecten van fraude op de financiële belangen van de EU en op haar burgers worden geëvalueerd; dringt erop aan om te analyseren hoe de voor fraudepreventie toegewezen middelen zich verhouden tot de verliezen die konden worden voorkomen; 17. stelt dat het gebrek aan doelmatige omzetting van nationale wetgeving in veel lidstaten en het gebrek aan harmonisatie van nationale wetgeving de georganiseerde misdaad kansen bieden voor een aantal illegale grensoverschrijdende activiteiten op gebieden die de financiële belangen van de Unie schaden; herhaalt derhalve zijn eerdere oproepen tot herziening van Kaderbesluit 2008/841/JBZ van de Raad ter bestrijding van georganiseerde criminaliteit (16) en tot invoering van een nieuwe gemeenschappelijke definitie van georganiseerde criminaliteit, waarbij met name rekening wordt gehouden met het gebruik van corruptie, geweld, dreigingen of intimidatie om controle over economische activiteiten of overheidsopdrachten te verwerven; 18. merkt op dat de EU-strategie voor de aanpak van georganiseerde criminaliteit (2021-2025) (17) tot doel heeft de instrumenten en maatregelen vast te stellen om de bedrijfsmodellen en structuren van criminele organisaties over de grenzen heen te verstoren, zowel online als offline; roept de lidstaten op bij te dragen aan de inspanningen van de Commissie en regionale samenwerkingsnetwerken op te zetten voor de uitwisseling van informatie over zaken en strategieën ter bestrijding van fraude door georganiseerde criminelen; herinnert in dit verband aan het belang van de voorgestelde nieuwe richtlijn betreffende ontneming en confiscatie van vermogensbestanddelen (18) , waarvan de daadwerkelijke tenuitvoerlegging de autoriteiten betere instrumenten zou bieden om georganiseerde criminele organisaties de financiële middelen te ontnemen om verdere criminele activiteiten uit te voeren; herinnert er voorts aan dat de uitwisseling van beste praktijken en de ontwikkeling van gemeenschappelijke en gecoördineerde strategieën essentieel zijn voor de bestrijding van grensoverschrijdende georganiseerde criminaliteit; 19. wijst erop dat het EOM met betrekking tot corruptiezaken eind 2022 87 onderzochte misdrijven heeft gemeld (tegenover 40 onderzochte gevallen in de eerste zeven maanden van zijn operationele activiteiten in 2021); merkt op dat in het beheersysteem voor onregelmatigheden in de periode 2018-2022 door tien lidstaten 30 gevallen zijn gemeld, waarvan vijf met betrekking tot landbouw, 22 met betrekking tot cohesie en drie met betrekking tot pretoetredingssteun, met een algemene financiële impact van naar schatting ongeveer 50 miljoen EUR; 20. benadrukt nogmaals dat corruptie, met name corruptie op hoog niveau, ook binnen de EU-instellingen, een bijzonder ernstig misdrijf is dat zich over de grenzen heen kan uitstrekken, de financiële belangen van de Unie en de economie van de EU als geheel aantast en het vertrouwen van de burgers in de democratische instellingen van de EU en van de lidstaten ondermijnt; herhaalt dat er binnen de EU-instellingen een nultolerantiebeleid ten aanzien van corruptie moet worden gevoerd; ondersteunt de integratie van corruptiebestrijding in de beleidsopzet van de EU; 21. stelt vast dat OLAF momenteel in geen geval toegang heeft tot kantoren, computers of e-mailaccounts van de leden, zelfs niet wanneer het zaken onderzoekt waarin een gegrond vermoeden bestaat van betrokkenheid van leden; onderstreept de noodzaak van een passende procedure om OLAF toegang te verlenen in gevallen van gegronde vermoedens jegens individuele leden; verzoekt het Bureau een dergelijke procedure in te voeren; 22. wijst erop dat het EOM momenteel onderzoek verricht naar de aankoop van COVID-19-vaccins door de Commissie; 23. benadrukt dat elke EU-instelling, lidstaat en publieke of particuliere ontvanger van Uniefinanciering verplicht is om, op officieel verzoek van de Europese Rekenkamer in het kader van een lopende controle, alle relevante documenten, waaronder informatie over door de Commissie gevoerde voorlopige onderhandelingen, openbaar te maken; herinnert aan de aanbeveling van het Parlement in zijn kwijtingsresolutie over 2020 (Afdeling III – Commissie) (19) met betrekking tot toegang tot de tekstberichten die met een farmaceutisch bedrijf zijn uitgewisseld over de aankoop van een COVID-19-vaccin; 24. benadrukt dat het nultolerantiebeleid ten aanzien van corruptie moet worden geïntegreerd en naar behoren moet worden gecommuniceerd in de context van de Europese verkiezingen, om de opkomst van kiezers en het vertrouwen van burgers in overheidsinstellingen te vergroten; 25. is ingenomen met het feit dat de Commissie in haar jaarverslag over de rechtsstaat een specifiek hoofdstuk heeft gewijd aan corruptiebestrijding om een diepgaande vergelijkende analyse te maken van de benaderingen, procedures en instrumenten die de lidstaten bij hun bestrijding van corruptie gebruiken en om te helpen beoordelen welke gebieden het grootste risico lopen; verzoekt de Commissie voor alle hoofdstukken van het verslag over de rechtsstaat altijd aanbevelingen en follow-upopmerkingen voor de lidstaten op te nemen; wijst nogmaals op het belang van een volledige uitvoering van landspecifieke aanbevelingen met betrekking tot corruptie; verzoekt de lidstaten om bij de ontwikkeling van hun beleid inzake corruptiebestrijding rekening te houden met de bevindingen van het verslag over de rechtsstaat; verzoekt de Commissie in te grijpen en de lidstaten te ondersteunen bij het aanpakken van structurele uitdagingen met betrekking tot hun anticorruptiecapaciteit; 26. wijst erop dat uit de Eurobarometer-enquêtes over corruptie van 2022 blijkt dat corruptie nog steeds een ernstig punt van zorg is voor EU-burgers en bedrijven in de EU, waarbij een groot deel van de Europese burgers van mening is dat corruptie in hun land wijdverbreid is (68 %) en dat het niveau van corruptie is toegenomen (41 %); is ingenomen met het feit dat bijna alle lidstaten momenteel over strategieën inzake corruptiebestrijding beschikken, die regelmatig worden geëvalueerd en herzien, en herinnert eraan dat niet alleen een robuust rechtskader, maar ook doeltreffende uitvoering nodig is om corrupte praktijken uit te bannen en dat het voorkomen van dergelijke praktijken ook transparante en verantwoordingsplichtige governance- en integriteitskaders vereist; is in dit verband ingenomen met de door de Commissie ingediende voorstellen voor corruptiebestrijding, die aansluiten bij de oproepen van het Parlement om de strijd tegen corruptie op te voeren; merkt op dat de Commissie voornemens is de preventie van corruptie in de opzet van EU-beleid en -programma’s te integreren en actief steun te verlenen aan de inspanningen van de lidstaten om krachtige anticorruptiemaatregelen en -wetgeving in te voeren; prijst de wil om de grensoverschrijdende dimensie van corruptie aan te pakken, door corruptiedelicten strafbaar te stellen en sancties in de hele EU te harmoniseren, in coördinatie met het voorstel van de hoge vertegenwoordiger om een specifieke sanctieregeling voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid in te stellen om ernstige corruptie wereldwijd aan te pakken; 27. benadrukt dat corruptie en witwaspraktijken onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn en dat het witwassen van geld een van de belangrijkste hefbomen voor de illegale activiteiten van de georganiseerde misdaad is waarmee criminelen de opbrengsten van hun misdrijven naar de legale economie sluizen, en is zich ervan bewust dat fraude ten nadele van de EU-begroting ook een basisdelict kan zijn dat aan het witwassen van geld voorafgaat; benadrukt dat het door de transnationale dimensie van deze misdrijven moeilijk is deze misdrijven te voorkomen, op te sporen en tegen te gaan als gevolg van heterogene rechtsstelsels; is ingenomen met de vooruitgang die is geboekt bij de oprichting van de nieuwe EU-autoriteit voor de bestrijding van witwassen, naar aanleiding van het voorstel van de Commissie van juli 2021, het op 29 juni 2022 in de Raad bereikte politieke akkoord en zijn op 7 december 2022 overeengekomen standpunt over het ene rulebook, en het op 17 april 2023 door de plenaire vergadering van het Parlement verleende mandaat om trialogen aan te gaan; betreurt dat de autoriteit pas in 2026 volledig operationeel zal zijn; 28. merkt op dat via het beheersysteem voor onregelmatigheden in de periode 2018-2022 375 gevallen met betrekking tot belangenconflicten zijn gemeld, die ook kunnen worden ontdekt in omgevingen die lijken op de omgevingen waar corrupte praktijken plaatsvinden; onderstreept dat de grote meerderheid van de gerapporteerde gevallen van belangenconflicten verband houdt met de uitvoering van het cohesiebeleid (86 % tegenover 9 % met landbouw en 5 % met pretoetredingssteun), waarbij voor deze periode in totaal bijna 117 miljoen EUR gemoeid is; onderstreept dat de gemelde belangenconflicten vooral betrekking hebben op relaties tussen ontvangers van de middelen en hun aannemers en onderaannemers, terwijl slechts 7 % van de gevallen betrekking heeft op belangenconflicten tijdens het stadium van de gunning en/of beoordeling van projecten, waarbij leden van evaluatiecomités betrokken zijn; 29. is van mening dat dit een indicator kan zijn voor de positieve gevolgen en het afschrikkende effect van de wijzigingen in de financiële regels, die van toepassing zijn geworden op alle nationale autoriteiten die EU-middelen beheren, samen met het feit dat een derde van de gevallen is ontdekt via bronnen buiten het beheers- en controlesysteem, waaronder klokkenluiders en onderzoeksjournalisten, wat wijst op een basisniveau van transparantie en toegankelijkheid en op bijdragen van het maatschappelijk middenveld; 30. merkt ook bezorgd op dat het algemene voorkomen van gevallen van belangenconflicten hoger is dan in het beheersysteem voor onregelmatigheden is gemeld, zoals blijkt uit de aanvullende informatie die is ontvangen door de directoraten-generaal voor regionaal beleid en stadsontwikkeling en voor werkgelegenheid, sociale zaken en inclusie van de Commissie over gevallen van belangenconflicten en daarmee verband houdende terugvorderingen bij overheidsopdrachten in het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds en het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, die rechtstreeks vanuit de lidstaten is gerapporteerd via het fondsbeheersysteem van de EU (bekend als het SFC, dat in 2014-2020 31 gevallen met betrekking tot 16 programma’s in elf lidstaten presenteerde met een effect van 3,4 miljoen EUR); 31. herhaalt zijn oproep om het jaarlijkse PIF-verslag meer holistisch te maken, teneinde een uitgebreid overzicht te geven van de synergieën tussen alle relevante actoren, beste praktijken in kaart te brengen en tekortkomingen aan te pakken; is in dit verband ingenomen met de opneming van bevindingen uit de jaarverslagen van het EOM en OLAF in het PIF-verslag 2022; dringt aan op verdere verbetering van deze holistische aanpak, met als doel een duidelijker, vollediger en concreter beeld te geven van de algemene stand van zaken met betrekking tot de bescherming van de financiële belangen van de Unie, waarbij het volledige beleid inzake fraudebestrijding wordt bestreken, zowel op nationaal als op EU-niveau; 32. dringt erop aan dat de bepalingen inzake belangenconflicten worden toegepast op een manier die rechtszekerheid waarborgt, dat zij gebaseerd zijn op een duidelijke en evenredige beoordeling van de risico’s en dat de bevoegde autoriteiten ze in de praktijk kunnen toepassen; roept ertoe op dat de richtsnoeren van de Commissie duidelijkheid verschaffen aan aanvragers en besluitvormingsinstanties, onnodige administratieve rompslomp vermijden en het evenredigheidsbeginsel eerbiedigen; Ontvangsten 33. merkt op dat het totale aantal frauduleuze en niet-frauduleuze onregelmatigheden in verband met traditionele eigen middelen (4 661) in 2022 7,6 % hoger was dan het vijfjarig gemiddelde (2018-2022); neemt er met bezorgdheid kennis van dat de totale bedragen die door dergelijke onregelmatigheden zijn getroffen, zoals geraamd en vastgesteld door de lidstaten, ook aanzienlijk zijn gestegen (met 47 %, tot 783 miljoen EUR); benadrukt, wat hetzelfde punt betreft, dat het totale terugvorderingspercentage in 2022 voor zowel frauduleuze als niet-frauduleuze gevallen slechts 48 % bedroeg (tegenover 54 % in 2021) en dat het percentage voor frauduleuze gevallen slechts 25 % bedroeg, dat zeer ongelijk over de lidstaten was verdeeld; verzoekt de Commissie zich harder in te spannen voor een snelle terugvordering van misbruikte middelen; 34. wijst erop dat de Commissie in 2022 voor slechts 19 nieuwe verslagen inzake oninbare bedragen die zes lidstaten bij de Commissie hadden ingediend van oordeel was dat op bevredigende wijze was aangetoond dat traditionele eigen middelen verloren waren gegaan om redenen die niet aan de betrokken lidstaten konden worden toegerekend en dat zij niet financieel verantwoordelijk waren voor het verlies, terwijl de Commissie in 82 gevallen, ter waarde van in totaal bijna 39 miljoen EUR, van oordeel was dat de lidstaten niet op bevredigende wijze hadden aangetoond dat traditionele eigen middelen verloren waren gegaan om redenen die niet aan hen konden worden toegerekend en dat zij financieel verantwoordelijk werden gehouden voor het verlies (de Commissie beoordeelde in 2022 135 gevallen voor in totaal 76,8 miljoen EUR); moedigt de Commissie aan vast te houden aan dit doeltreffende mechanisme voor de herziening van de afschrijvingszaken om de doeltreffendheid van de terugvorderingsacties van de nationale overheidsdiensten te bevorderen; 35. merkt op dat ook in 2022 controles door fraudebestrijdingsdiensten en controles na de vrijgave de meest succesvolle opsporingsinstrumenten waren voor respectievelijk frauduleuze en niet-frauduleuze onregelmatigheden, in toenemende mate in combinatie met belastingcontroles en controles op de vrijgave; benadrukt dat in 2022 smokkel, onjuiste waarde en onjuiste indeling en verkeerde omschrijving van goederen de belangrijkste handelwijzen waren in frauduleuze gevallen, met een opvallende toename van het aantal gemelde gevallen van sigarettensmokkel; 36. is ingenomen met de rol van OLAF bij het opsporen en onderzoeken van fraude met de traditionele eigen middelen van de EU; neemt kennis van een lichte afname van het aantal openstaande onderzoeken op het gebied van de eigen middelen in 2022 en verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat OLAF over voldoende middelen beschikt om zijn mandaat volledig en doeltreffend uit te oefenen; 37. merkt op dat China in monetaire termen het belangrijkste land van oorsprong bleef van goederen die door onregelmatigheden werden getroffen, dat de Verenigde Staten en Vietnam op de tweede en derde plaats stonden, en dat textiel en schoeisel de goederen waren die het meest werden getroffen, zowel wat het aantal als wat de waarde van de ontdekte en gemelde gevallen betreft; 38. herhaalt zijn oproep om de btw-kloof te verkleinen door het gebrek aan middelen, de beperkte digitale efficiëntie bij belastingadministraties en de lacunes in de wetgeving die de doeltreffendheid van de maatregelen tegen belastingontduiking en -ontwijking beperken, aan te pakken; herinnert eraan dat versterking van de administratieve samenwerking de doeltreffendste manier is om grensoverschrijdende btw-fraude tegen te gaan; 39. benadrukt dat het EOM bevoegd is om onderzoek te doen naar ernstige strafbare feiten tegen het gemeenschappelijke btw-stelsel die verband houden met het grondgebied van twee of meer lidstaten en een totaal verlies van ten minste 10 miljoen EUR inhouden; maakt zich zorgen over de gegevens in het jaarverslag van het EOM over 2022, waaruit blijkt dat 16,5 % van zijn actieve onderzoeken (185) verband hield met btw-fraude, maar dat deze 47 % van de geraamde schade (6,7 miljard EUR) uitmaken; 40. is ingenomen met het op 16 september 2022 gepubliceerde tweede verslag van de Commissie over de uitvoering van de PIF-richtlijn ( COM(2022)0466 ), maar betreurt dat de Commissie de drempel van 10 miljoen EUR ongemoeid heeft gelaten, wat grote gevolgen heeft voor de activiteiten van het EOM in btw-fraudezaken; benadrukt dat de terugkerende en nog hangende vragen over de verschillende interpretaties van de methoden die worden toegepast om de drempel te berekenen (of de schade die zich in verschillende lidstaten voordoet moet worden samengevoegd, en of de landen die bij de berekening worden betrokken moeten worden beperkt tot de landen die aan het EOM deelnemen) de situatie onduidelijk maken; is er stellig van overtuigd dat de huidige drempel de afschrikking beperkt, daders in staat stelt de zwakste jurisdictie te zoeken om aan het EOM te ontkomen en nadelige gevolgen heeft voor onderzoeken, aangezien de nationale autoriteiten in de eerste fase van het onderzoek vaak geen volledig beeld hebben van de omvang van de criminele activiteiten; roept de Commissie op haar standpunt in het volgende omzettingsverslag van de PIF-richtlijn te heroverwegen en de drempel weg te nemen, of aanzienlijk te verlagen, en in de tussentijd adequate richtsnoeren voor de berekeningsmethode te verstrekken; 41. onderstreept dat doeltreffende samenwerking tussen OLAF en het EOM een voorwaarde is voor een goed beheer en de bescherming van de financiële belangen van de EU-begroting, zowel aan de uitgaven- als aan de ontvangstenzijde; is in dit verband van mening dat een dergelijke versterkte samenwerking aan de ontvangstenzijde de inning van ontvangsten voor de EU-begroting kan doen toenemen, waardoor de op het bni gebaseerde bijdrage van de lidstaten daalt, en aan de uitgavenzijde ervoor kan zorgen dat het geld van de belastingbetaler adequaat wordt besteed; 42. benadrukt dat OLAF en het EOM hun operationele onafhankelijkheid moeten behouden; 43. is ingenomen met de verklaring van Commissievoorzitter Ursula von der Leyen dat de EU moet waarborgen dat geld wordt besteed overeenkomstig het beoogde doel en in overeenstemming met de beginselen van de rechtsstaat, en dat zij ervoor moet zorgen dat fondsen worden beschermd; Uitgaven 44. merkt op dat het aantal frauduleuze en niet-frauduleuze onregelmatigheden die zijn gemeld als van invloed op de uitvoeringsmaatregelen voor plattelandsontwikkeling in de periode 2018-2022 is toegenomen, voornamelijk als gevolg van het verhoogde opsporingspercentage met betrekking tot acties in de programmeringsperiode 2014-2022; wijst er echter op dat het aantal opgespoorde en gerapporteerde frauduleuze gevallen nog steeds lager is dan verwacht, en dat dit een verhoogde monitoring van de situatie vereist; 45. merkt op dat de frauduleuze onregelmatigheden die in het kader van steun aan de landbouw zijn gemeld, in 2022 weliswaar zijn toegenomen ten opzichte van 2021, maar dat de opsporingspercentages voor plattelandsontwikkeling merkbaar hoger waren dan die voor steun aan de landbouw; neemt kennis van het feit dat binnen steun voor de landbouw door de lidstaten het hoogste fraudeniveau is gemeld voor marktmaatregelen; wijst erop dat verschillende complexe gevallen in verband met de afzetbevordering van landbouwproducten ook door OLAF zijn onderzocht; 46. betreurt dat in de periode 2018-2022, zowel bij plattelandsontwikkeling als bij rechtstreekse betalingen, de bijdragen van risicoanalyse, klokkenluiders, informanten en onderzoeksjournalisten aan de opsporing van frauduleuze zaken zeer beperkt zijn geweest; is ook bezorgd over de duur van de administratieve procedures die voor de behandeling van de gemelde frauduleuze gevallen zijn ingeleid, waarvoor in de periode 2014-2022 gemiddeld bijna vier jaar na het begin van de onregelmatigheid nodig was om tot een vermoeden van frauduleuze activiteit te komen, en bijna drie jaar extra om de zaak af te sluiten nadat deze aan de Commissie was gemeld; wijst erop dat het inzake cohesie ongeveer anderhalf jaar duurde om te komen tot een vermoeden dat er een frauduleuze onregelmatigheid was begaan en dat het meer dan twee jaar duurde om de fraudezaak af te sluiten nadat deze aan de Commissie was gemeld; verzoekt de Commissie vaker aanbevelingen te doen aan en follow-upoverleg te plegen met de autoriteiten van de lidstaten om de duur van administratieve procedures te verkorten; 47. betreurt het gebrek aan transparantie inzake de besteding van overheidsgeld door de Commissie tijdens de COVID-19-pandemie; betreurt dat de Commissie nog geen verslag over COVID-19-gerelateerde uitgaven heeft gepubliceerd (20) ; 48. neemt er kennis van dat het grootste aantal in 2022 gemelde onregelmatigheden, zowel frauduleus als niet-frauduleus, gevolgen had voor het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling (EFRO, respectievelijk 59 % en 67 %) en, in mindere mate, voor het Europees Sociaal Fonds (ESF, respectievelijk 27 % en 20 %); wijst erop dat de meest risicovolle gebieden vervoer en milieubescherming zijn, als gevolg van de grote geldbedragen die bij het wangedrag gemoeid zijn, en onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie (OTO&I), waar het aantal frauduleuze onregelmatigheden het hoogst is; 49. is bezorgd over het feit dat in 2022 het aantal gemelde onregelmatigheden met betrekking tot het instrument voor pretoetredingssteun (IPA) een piek bereikte, en is zich ervan bewust dat de gevallen betrekking hebben op het instrument voor pretoetredingssteun I (IPA I) voor de periode 2007-2013 en het instrument voor pretoetredingssteun II (IPA II) voor de periode 2014-2020; roept de Commissie op voort te bouwen op de lessen die met betrekking tot deze instrumenten zijn getrokken om de toekomstige acties en initiatieven met identieke of soortgelijke doelstellingen fraudebestendig te maken, zoals in het geval van Oekraïne, dat naar verwachting zeer relevante middelen uit IPA en Horizon Europa zal ontvangen, en waar de juiste inzet van middelen, zelfs in zeer moeilijke omstandigheden, van het grootste belang is voor de werkzaamheid en de doeltreffendheid van het toetredingsproces; 50. benadrukt dat op het gebied van het cohesiebeleid het aantal en de financiële bedragen van de niet-frauduleuze onregelmatigheden die tijdens de eerste negen jaar van de programmeringsperiode 2007-2013 waren gemeld veel hoger waren dan die welke tijdens de programmeringsperiode 2014-2020 zijn gemeld en dat deze trend betrekking heeft op alle middelen en op de meeste lidstaten; 51. merkt op dat voor het cohesiebeleid de meest voorkomende soort frauduleuze inbreuk die in het beheersysteem voor onregelmatigheden wordt gemeld, betrekking heeft op de ondersteunende documenten (onjuist, ontbrekend, vals of vervalst), terwijl voor niet-frauduleuze onregelmatigheden de inbreuk op regels voor overheidsopdrachten het meest wordt gemeld; 52. wijst met bezorgdheid op de bevindingen in het jaarverslag 2022 van de Rekenkamer over de uitvoering van de EU-begroting voor het begrotingsjaar 2022, waaruit blijkt dat controleautoriteiten ondanks verbeteringen het risico op fraude nog steeds onvoldoende aanpakken en dat de autoriteiten van de lidstaten vermoedelijke fraudegevallen niet zoals vereist in het beheersysteem voor onregelmatigheden melden; dringt erop aan dat de Commissie deze kwesties dringend aanpakt; 53. neemt kennis van het feit dat er in 2022 770 terugvorderingsposten waren geregistreerd voor onregelmatigheden in het kader van direct beheer (tegenover 879 in 2021), waarvan 37 voor frauduleuze zaken (tegenover 54 als frauduleus aangegeven zaken voor 2021), voor een bedrag van 61,28 miljoen EUR (waarvan 5,67 miljoen EUR voor fraude, tegenover 7,04 miljoen EUR in 2021); 54. merkt op dat de ontdekte frauduleuze onregelmatigheden voor direct beheer over de periode 2018-2022 in het algemeen stabiel zijn gebleven; waardeert het dat OLAF voor direct beheer in de periode 2018-2022 als opsporingsbron is aangewezen voor 88 % van de terugvorderingsposten in verband met als frauduleus gemelde onregelmatigheden, wat overeenkomt met 92 % van de totale terugvorderingsbedragen; merkt op dat ongeveer 97 % van de onregelmatigheden die niet als fraude werden gemeld, werd ontdekt door middel van controles door de Commissie; 55. is bezorgd over het feit dat de gemiddelde terugvordering tussen 2018 en 2022 nog steeds gering was, met een gemiddeld terugvorderingspercentage van 56 % (voortvloeiend uit 34 % voor “als frauduleus gemelde onregelmatigheden” en 59 % voor “als niet-frauduleus gemelde onregelmatigheden”); verzoekt de Commissie zich harder in te spannen voor een snelle terugvordering van misbruikte middelen; 56. herhaalt nogmaals zijn verzoek aan de Commissie om een wetgevingsvoorstel in te dienen over wederzijdse administratieve bijstand op de EU-uitgaventerreinen die tot dusver niet in deze praktijk voorzien, teneinde een horizontale aanpak van de bescherming van de financiële belangen van de Unie te waarborgen; NextGenerationEU (NGEU) en de herstel- en veerkrachtfaciliteit 57. herinnert eraan dat de lidstaten, vanwege de specifieke opzet van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, samen met de Commissie ervoor moeten zorgen dat de financiële belangen van de Unie doeltreffend worden beschermd, in overeenstemming met hun respectieve verantwoordelijkheden; onderstreept dat de controlesystemen van de lidstaten ervoor moeten zorgen dat uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit gefinancierde investeringsprojecten aan de EU-regels en de nationale regels voldoen; wijst erop dat de Commissie en de lidstaten elke verantwoordingskloof op EU-niveau moeten voorkomen en, indien nodig, aanvullende waarborgen moeten invoeren om deze kwestie aan te pakken, in overeenstemming met de desbetreffende aanbevelingen van de Rekenkamer; 58. is zich ervan bewust dat de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit haar hoogtepunt bereikt en dat de verordening die de toepassing ervan regelt, vereist dat de lidstaten doeltreffende en efficiënte controlesystemen invoeren met het oog op de bescherming van de financiële belangen van de Unie en de naleving van de EU-regels en de nationale regels; 59. merkt op dat de Commissie deze controlesystemen heeft beoordeeld voordat de plannen werden goedgekeurd en vervolgens in 2022 16 op de bescherming van de financiële belangen van de EU gerichte systeemaudits heeft uitgevoerd (21) , die betrekking hadden op de coördinatie- en uitvoeringsorganen, zoals ministeries en agentschappen; spreekt zijn waardering uit voor het feit dat de Commissie van plan is voor het einde van 2023 alle lidstaten ten minste eenmaal te controleren, en is ingenomen met de keuze van de auditdoelstellingen op basis van een risicobeoordeling; 60. is bezorgd over het feit dat de Rekenkamer tekortkomingen in de rapportage- en controlesystemen van de lidstaten heeft vastgesteld, waarvan sommige niet volledig operationeel waren bij de presentatie van de herstelplannen, hetgeen een risico vormde voor de regelmatigheid van de uitgaven in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en voor de bescherming van de financiële belangen van de EU (22) , hetgeen heeft geleid tot de vaststelling van “controlemijlpalen”; 61. merkt op dat de auditwerkzaamheden van de Commissie ook hebben bevestigd dat de interne-controlesystemen binnen de uitvoerende en coördinerende instanties verschillen vertonen en dat er binnen enkele van de bestaande procedures goede praktijken zijn vastgesteld om fraude, corruptie, belangenconflicten en dubbele financiering te verifiëren en te voorkomen; verzoekt de lidstaten hun beste procedures te delen om een meer gecoördineerde en fraudebestendige verwerking van de middelen te vergemakkelijken; 62. is zich bewust van de inherente kenmerken van het uitgavenmodel van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, de moeilijkheid van het beoordelen van een (met andere EU-uitgaventerreinen) vergelijkbaar foutenpercentage en de beperkingen die voortvloeien uit de methode van de Commissie voor de opschorting van betalingen (23) ; wijst er niettemin op dat er vertragingen kunnen worden waargenomen bij de indiening van betalingsverzoeken door de lidstaten in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en verzoekt de Commissie waakzaam te blijven, met name tegen het einde van de levenscyclus van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, om ervoor te zorgen dat de lidstaten de financiële belangen van de EU beschermen en dat het geld van de EU-belastingbetalers naar behoren wordt besteed; wijst erop dat met name de bestrijding van fraude, corruptie, belangenconflicten (gedefinieerd als “ernstige onregelmatigheden”) en dubbele financiering passende middelen en aandacht moet krijgen; 63. herinnert aan de bevindingen van de Rekenkamer in het jaarverslag 2022 dat de controlemijlpalen in de nationale herstel- en veerkrachtplannen qua vereisten en granulariteit verschillen; vraagt zich af waarom bepaalde lidstaten louter een controlesysteem moesten ontwerpen, terwijl andere lidstaten over een operationeel systeem moesten beschikken; 64. verzoekt de Commissie haar controleprocedures achteraf dringend te herzien om te zorgen voor adequate verificatie van de vraag of de eerder als behaald beoordeelde gecontroleerde streefdoelen niet zijn teruggedraaid na de respectieve betalingen; 65. verzoekt de Commissie voorts voortdurend toe te zien op de verwezenlijking van de mijlpalen en streefdoelen in verband met de bescherming van de financiële belangen van de EU en alle nodige maatregelen toe te passen in geval van niet-naleving of terugdraaiing van eerder behaalde mijlpalen, met inbegrip van een evenredige verlaging van de steun in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en de terugvordering van alle aan de begroting van de Unie verschuldigde bedragen, of te verzoeken om vervroegde terugbetaling van de lening in geval van fraude, corruptie en belangenconflicten waardoor de financiële belangen van de Unie worden geschaad, of een ernstige schending van een verplichting die voortvloeit uit de financieringsovereenkomsten, die niet door de lidstaat zijn gecorrigeerd; 66. herhaalt dat doeltreffende preventie, opsporing en onderzoek van illegale activiteiten die de uitvoering van NGEU bedreigen, met name risico’s van infiltratie van georganiseerde criminele organisaties, afhankelijk zijn van het doeltreffend verzamelen en uitwisselen van gegevens, met inbegrip van de snelle behandeling van verzoeken om toegang van onderzoeksdiensten binnen een lidstaat, alsmede uit andere landen of op EU-niveau, door OLAF en het EOM en, zo nodig, door Eurojust en Europol, waaraan toegang moet worden verleend; 67. betreurt de interpretatie door de Commissie van het begrip “eindontvanger” in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit; herinnert eraan dat de lidstaten volgens de gewijzigde verordening tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit de lijst moeten publiceren van de honderd grootste eindontvangers die het hoogste bedrag aan financiering ontvangen voor de uitvoering van maatregelen in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit; betreurt dat de Commissie niet verlangt dat de lidstaten informatie verstrekken over de eindbegunstigde of ontvanger van financiering in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en ervoor heeft gekozen de lidstaten te verplichten alleen informatie over “ontvangers op het tweede niveau” te verstrekken; is van mening dat deze interpretatie niet strookt met de overeenkomst tussen de medewetgevers; 68. is ingenomen met de gezamenlijke analyse door Europol en OLAF van de risico’s van fraude en onregelmatigheden in verband met NGEU; is ingenomen met de aanbevelingen van Europol en OLAF en roept de Commissie, de gespecialiseerde EU-agentschappen en -organen en de lidstaten op actief samen te werken en te communiceren om de bescherming van de financiële belangen van de EU bij de uitvoering van NGEU te waarborgen; 69. is ingenomen met het in februari 2022 gelanceerde strategische initiatief van de Ombudsman om onderzoek te doen naar de transparantie van de nationale herstel- en veerkrachtplannen, de publieke informatie- en communicatiestrategieën inzake de herstel- en veerkrachtfaciliteit en de wijze waarop de middelen worden gecontroleerd; benadrukt het belang van dit initiatief, aangezien het jaarverslag van de Europese Rekenkamer voor 2022 een hoger geschat foutenpercentage voor dat jaar bevatte; is verheugd over de inspanningen van de Ombudsman om de transparantienormen op het gebied van de herstel- en veerkrachtfaciliteit te verbeteren; 70. herinnert aan het “NextGenerationEU – Law Enforcement Forum (NGEU-LEF)”, een gezamenlijk initiatief van Europol en Italië dat Europol, het EOM, OLAF, Eurojust, het Agentschap van de Europese Unie voor opleiding op het gebied van rechtshandhaving en nationale autoriteiten bij elkaar brengt door een forum te bieden voor het delen van inlichtingen en het coördineren van acties om de infiltratie van de georganiseerde criminaliteit in de legale economie aan te pakken en het stimuleringspakket van NGEU te beschermen, met bijzondere aandacht voor corruptie, belastingontduiking, verduistering en het witwassen van geld; is ingenomen met het feit dat het initiatief NGEU-LEF de prijs van de Europese Ombudsman voor goed bestuur 2023 heeft gewonnen in de categorie “meest populair bij het publiek”; 71. is bezorgd over het feit dat er nog veel problemen zijn, voornamelijk vanwege een gebrek aan voldoende toezicht door coördinerende instanties, onvolledige fraudebestrijdingsstrategieën, ontbrekende elementen in frauderisicobeoordelingen, de noodzaak van verbetering van de controles vooraf ter voorkoming van belangenconflicten, geringe deelname aan opleidingsactiviteiten om fraude meer onder de aandacht te brengen en tekortkomingen bij de melding van onregelmatigheden aan OLAF met het oog op een mogelijk onderzoek; verzoekt de Commissie het Parlement te informeren over de vastgestelde problemen, de aanbevelingen aan de lidstaten en het gevolg dat is gegeven aan het oplossen van de problemen; 72. benadrukt dat meer transparantie een cruciale rol speelt bij het blootleggen van frauduleuze regelingen en het ontmoedigen van frauduleuze acties; dringt aan op de invoering van nieuwe initiatieven en beleidsmaatregelen inzake transparantie om de verantwoordingsplicht te bevorderen; Digitalisering en transparantie om fraude beter te bestrijden 73. is ingenomen met Analyse 04/2023 van de Europese Rekenkamer, getiteld “De digitalisering van het beheer van EU-middelen”, waarin wordt benadrukt dat digitalisering de controle van EU-middelen efficiënter kan maken; wijst op de opmerkingen van de Rekenkamer dat er veel verschillen zijn in de mate van digitalisering van de EU-uitgaven, met de grootste centralisering waar de Commissie direct beheer heeft en meer fragmentering bij de andere beheerswijzen, zoals gedeeld beheer; 74. is zich ervan bewust dat de inspanningen van de Commissie en andere uitvoerende organen om de EU-begroting te digitaliseren veel hindernissen moeten overwinnen om de compatibiliteit tussen de IT-systemen die door de vele betrokken entiteiten worden gebruikt, te verbeteren; waardeert in dit verband de consistentie van de mededeling aan de Commissie van 30 juni 2022, getiteld “European Commission digital strategy – Next generation digital Commission” (C(2022)4388); wijst erop dat digitalisering al jaren een strategische prioriteit van de Commissie is, meent dat het stroomlijnen van het beheer van EU-middelen verdere vereenvoudiging van het IT-landschap vereist en herhaalt dat interoperabiliteit in EU-beleid moet worden geïntegreerd om de compatibiliteit tussen de IT-systemen die door de vele betrokken entiteiten worden gebruikt, te verbeteren; 75. benadrukt dat de interoperabiliteit van gegevenssystemen en de harmonisatie van rapportage, monitoring en controle in de EU moeten worden verbeterd; herhaalt in dit verband zijn oproep aan de Commissie om definities te harmoniseren teneinde vergelijkbare gegevens in de hele EU te verkrijgen; 76. stelt dat digitalisering de preventie en opsporing van fraude heeft gestimuleerd en de administratieve procedures heeft vereenvoudigd en dat digitalisering centraal moet staan in elke fraudebestrijdingsstrategie, met inbegrip van de nationale fraudebestrijdingsstrategieën; roept de Commissie op haar aanbevelingen aan de lidstaten die nog geen nationale fraudebestrijdingsstrategie hebben aangenomen, te herhalen en op te volgen, en de nationale fraudebestrijdingsstrategieën actueel te houden door gebruik te maken van de mogelijkheden die door nieuwe technologieën worden geboden; 77. spreekt nogmaals zijn krachtige steun uit voor het verplichte gebruik van het geïntegreerde IT-systeem voor datamining en risicoclassificatie Arachne zoals bedoeld in de herschikking van het Financieel Reglement, dat moet zorgen voor een betere bescherming van de financiële belangen van de Unie, samen met en in aanvulling op de door de lidstaten op nationaal niveau ontwikkelde IT-instrumenten; 78. neemt kennis van het feit dat van de beschikbare opties Arachne veruit het meest gebruikte IT-systeem was (door 21 lidstaten) ter ondersteuning van de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESIF) en de herstel- en veerkrachtfaciliteit; merkt bezorgd op dat veel lidstaten hun eigen specifieke IT-instrumenten voor fraudebestrijding hebben gebruikt, vaak in combinatie met EU-instrumenten, hoewel beide soorten instrumenten zelden interoperabel waren en bijgevolg de opsporing en melding van fraude aan de Commissie belemmerden; 79. beklemtoont dat het EDES als zwarte lijst van de EU een enorm potentieel heeft om mensen en bedrijven te signaleren die misbruik maken van EU-middelen; dringt erop aan het EDES uit te breiden tot alle soorten beheerswijzen en met name tot gedeeld beheer; benadrukt dat de uiteenlopende benaderingen van de lidstaten ten aanzien van uitsluitingsmaatregelen bijdragen tot ongelijke bescherming van de financiële belangen van de EU; onderstreept dat het gebruik van het EDES als gemeenschappelijk uitsluitingssysteem voor door de lidstaten beheerde fondsen verplicht moet worden gesteld; is van mening dat deze uitbreiding de capaciteit van de EU en de lidstaten zou versterken om de financiële belangen van de Unie en uiteindelijk het geld van de belastingbetaler te beschermen; dringt er bij de lidstaten op aan om, met het oog op de bescherming van de financiële belangen van de EU-begroting, deze uitbreiding onverwijld te aanvaarden; 80. wijst erop dat het in één databank consolideren, centraliseren en publiceren van de door de lidstaten en andere uitvoerende entiteiten verstrekte informatie over de ontvangers van EU-financiering de financiële transparantie zou vergroten, door verschillende beheerswijzen te bundelen en kruiscontroles en uitputtende analyses mogelijk te maken; verzoekt de Commissie de relevante belanghebbenden, met inbegrip van de nationale autoriteiten, aan te moedigen daartoe samen te werken; vestigt de aandacht van de Commissie op de noodzaak persoonsgegevens en gevoelige informatie over begunstigden te beschermen; 81. benadrukt dat digitalisering en geavanceerde IT-instrumenten op nationaal en EU-niveau het beheer, de controle en de audit van EU-middelen zouden verbeteren en zouden kunnen bijdragen tot het voorkomen van onregelmatigheden en tot een aanzienlijke vermindering van de bureaucratie, omdat digitalisering gemakkelijkere en snellere toegang tot belangrijke gegevensreeksen en kruiscontroles vanop afstand mogelijk maakt, waardoor controles ter plaatse niet nodig zijn; 82. is ingenomen met en steunt de beoordeling van de Rekenkamer in haar jaarverslag 2022, waarin ertoe wordt opgeroepen de uitrol van het IT-systeem voor datamining en risicoclassificatie Arachne te vervroegen van 2028 naar 2025; herinnert aan het standpunt van het Parlement waarin ertoe wordt opgeroepen het systeem vanaf 2026 in te zetten; 83. neemt kennis van het feit dat de digitalisering van fraudebestrijding ook een van de prioriteiten is van de in 2022 gestarte en in juli 2023 aangenomen herziening van het actieplan bij de fraudebestrijdingsstrategie van de Commissie van 2019, dat is aangepast aan de snel veranderende economische en sociale scenario’s en aan de nieuwe uitdagingen; is zich ervan bewust dat de Commissie 60 van de in totaal 63 acties van het vorige plan met succes heeft uitgevoerd en dat sommige daarvan van continue aard zijn en nog steeds lopen; verzoekt de Commissie het Parlement de normen en criteria voor te leggen die aan het herziene actieplan ten grondslag liggen; 84. dringt erop aan te erkennen dat het belangrijk is visuele hulpmiddelen zoals tabellen en grafieken op te nemen om statistische informatie toegankelijker en begrijpelijker te maken; 85. dringt aan op de gebruikmaking van geavanceerde gegevensanalyse, artificiële intelligentie en machinaal leren bij het vaststellen van onregelmatigheden; De EU-architectuur voor fraudebestrijding en de belangrijkste maatregelen in 2022 86. is ingenomen met de maatregelen die de Commissie in 2022 heeft genomen om het niveau van bescherming van de financiële belangen van de EU te verbeteren, maar dringt aan op verdere waakzaamheid en aanvullende maatregelen op dit gebied; 87. herinnert aan zijn eerdere resoluties waarin wordt benadrukt dat de bestrijding van fraude ten nadele van de EU-begroting alleen doeltreffend kan zijn als deze op holistische wijze wordt benaderd, waarbij alle stadia van de fraudebestrijdingscyclus worden bestreken en waarbij gebruik wordt gemaakt van een groot aantal belanghebbenden, processen en acties; wijst erop dat voor de vier fasen van deze cyclus (preventie, opsporing, onderzoek en vervolging, en invordering en bestraffing) risicoanalyses, rapportageprocessen en samenwerking moeten worden nagestreefd door middel van geharmoniseerde maatregelen op wetgevend, administratief, organisatorisch en operationeel niveau; herinnert aan de opmerking van de Europese Rekenkamer in haar speciaal verslag over het financiële landschap van de EU (24) dat de complexiteit van het stelsel van fondsen en instrumenten ter aanvulling van de EU-begroting een toenemend risico op ernstige leemten in het audit- en controlesysteem en een gebrek aan verantwoordingsplicht met zich meebrengt; is van mening dat deze complexiteit een even alomvattende en gerichte aanpak voor de bescherming van de betrokken financiële belangen vergt, om onregelmatigheden en fraude aan te pakken die kunnen optreden door te profiteren van de algehele ondoorzichtigheid van het financiële landschap; herinnert eraan dat de huidige versnippering van de toegankelijke gegevens vraagt om gestandaardiseerde maatregelen voor het verzamelen, vergelijken en samenvoegen van informatie en cijfers, met name over de eindontvangers en begunstigden van Uniefinanciering, met het oog op audit en controle, met inbegrip van onderzoeken; 88. wijst erop dat het fraudebestrijdingsprogramma van de Unie is opgezet voor een periode van zeven jaar, van 2021 tot en met 2027, en dat 2022 het tweede uitvoeringsjaar is, onder direct beheer, met OLAF als leidende dienst voor de uitvoering van het programma; 89. merkt op dat in het financieringsbesluit van 2022 15,4 miljoen EUR is toegewezen aan het onderdeel Hercule, 9 miljoen EUR aan het onderdeel antifraude-informatiesysteem (AFIS) en ongeveer 1 miljoen EUR aan het onderdeel beheersysteem voor onregelmatigheden, wat heeft geleid tot de toekenning van subsidies aan de betrokken uitvoerende organen en tot de financiering van gespecialiseerde opleidingen, databanken, steun voor onderzoek, monitoring en analyses; 90. wijst erop dat het beheersysteem voor onregelmatigheden nu wordt gebruikt door 35 landen, waaronder lidstaten en andere begunstigde landen, met ongeveer 700 rapporterende organisaties, waar meer dan 3 000 gebruikers van het beheersysteem voor onregelmatigheden werken en die verschillende gebieden bestrijken, waaronder de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere gebieden zoals asiel- en nabuurschapsbeleid en pretoetredingssteun, naast de traditionele gebieden van landbouw-, cohesie- en visserijbeleid; 91. waardeert de complementaire rol van Fiscalis, douaneprogramma’s en programma’s met betrekking tot instrumenten voor douanecontroleapparatuur en is van mening dat de synergie-effecten van de invoering van deze financiële steun tastbare verbeteringen oplevert op het gebied van belastingen, de uitwisseling van risicogerelateerde informatie en de opwaardering naar geavanceerde douanecontroleapparatuur; 92. betreurt dat de deelname van lidstaten aan het EOM niet verplicht is; merkt op dat in 2022 slecht 22 lidstaten al aan het EOM hebben deelgenomen, en dat dezelfde vijf landen als in 2021 zich ervan hebben onthouden; dringt erop aan dat de lidstaten die nog niet deelnemen, dit onverwijld doen; verzoekt de Commissie de deelname aan het EOM met positieve maatregelen te stimuleren; 93. is ingenomen met het jaarverslag van het EOM over 2022, met de resultaten van het eerste volledige kalenderjaar van operationele activiteiten; merkt op dat het EOM in 2022 3 318 misdaadmeldingen heeft verwerkt (tegenover 2 832 ontvangen meldingen in de zeven maanden van operationele activiteit in 2021) en 865 onderzoeken heeft geopend (in juni-december 2021 zijn er 576 geopend); onderstreept dat na onderzoeken van het EOM een bedrag van 359,1 miljoen EUR is bevroren (tegenover 157,3 miljoen EUR in 2021), wat neerkomt op meer dan zeven keer de begroting van het EOM, en wijst erop dat het EOM eind 2022 een schade van 14,1 miljard EUR heeft geraamd als gevolg van wangedrag, waarnaar het in totaal 1 117 actieve onderzoeken heeft gedaan; 94. verzoekt de Commissie een constructieve dialoog met het EOM aan te gaan, teneinde het beter in staat te stellen de steeds toenemende uitdagingen in het fraudebestrijdingslandschap aan te pakken, onder meer door in voorkomend geval de in de EOM-verordening (25) vastgestelde tekortkomingen aan te pakken; benadrukt tegelijkertijd dat het fundamentele beginsel en de fundamentele regels van de EOM-verordening moeten worden gewaarborgd, namelijk dat het EOM onafhankelijk moet zijn en over een eigen begroting moet beschikken om te kunnen handelen in het belang van de Unie als geheel en in overeenstemming met de conditionaliteitsverordening; 95. verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat de efficiëntie en doeltreffendheid van de werkzaamheden van OLAF op het gebied van opsporing van corruptie en fraude worden gehandhaafd en dat daartoe de verlaging van de jaarlijkse begroting van OLAF voor voltijdwerknemers in overeenstemming met de werkelijke zakelijke behoeften van OLAF wordt overwogen, zoals weergegeven in zijn jaarverslag; 96. is ingenomen met de toegenomen opsporingsinspanningen en de resultaten daarvan, in vervolg op de oproepen van het EOM en het Parlement, zoals blijkt uit het aantal onderzoeken naar EU-fraude die in de 22 deelnemende lidstaten zijn gestart, dat hoger is dan het historische gemiddelde vóór de oprichting van het EOM; prijst in dit verband operatie Admiral, waardoor een btw-carrouselfraude aan het licht is gebracht die werd gepleegd door een georganiseerde groep criminelen die in verschillende lidstaten actief was en die verantwoordelijk was voor naar schatting 2,2 miljard EUR fraude; 97. prijst de samenwerking tussen OLAF en het EOM, die in de jaarverslagen van zowel OLAF als het EOM wordt benadrukt; begrijpt dat er regelmatig informatie wordt uitgewisseld tussen de twee bureaus, en dat met name het EOM heeft geantwoord op 133 door OLAF ingediende hit/no-hit-verzoeken om parallel onderzoek naar dezelfde feiten te voorkomen; roept OLAF en het EOM op hun verslaglegging over de opgezette acties om hun samenwerking tastbaar te maken te coördineren, met bijzondere aandacht voor het aantal door OLAF gevraagde aanvullende onderzoeken (uit hoofde van artikel 12, punt f), EOM-verordening) en het aantal door het EOM gevraagde gevallen ter ondersteuning van EOM-onderzoeken (uit hoofde van artikel 12, punt e), EOM-verordening); 98. is zich ervan bewust dat de eerste jaarlijkse evaluatie op hoog niveau van de samenwerking tussen het EOM en de Commissie in september 2022 heeft plaatsgevonden, waarbij onder andere aandacht werd besteed aan kwesties inzake wederzijdse rapportage, toegang tot databanken en de institutionele status van het EOM; 99. is bezorgd over het gebrek aan informatie over de administratieve terugvordering van bedragen die verschuldigd zijn aan de begroting van de Unie, die door de Commissie wordt uitgevoerd na inbreng van het EOM, zoals bepaald in artikel 103, lid 2, van de EOM-verordening, dat verwijst naar de verplichting van het EOM om de Commissie onverwijld en zonder afbreuk te doen aan de vertrouwelijkheid te informeren, en zoals bepaald in artikel 6, lid 4, punt c), van de op 18 juni 2021 ondertekende overeenkomst tussen het EOM en de Commissie, waarin wordt verwezen naar beschermende en corrigerende maatregelen; verzoekt de Commissie en het EOM het Parlement te informeren over de uitvoering van dit belangrijke instrument; 100. neemt kennis van het feit dat het EOM en Europol op doeltreffende wijze hebben samengewerkt op het gebied van verschillende operationele aangelegenheden, onder auspiciën van de stuurgroep EOM-Europol; begrijpt dat Europol op verzoek van het EOM 28 zaken heeft ondersteund (informatie-uitwisseling, analytische ondersteuning, expertise) en dat het EOM deel is geworden van de applicatie voor veilige informatie-uitwisseling (Siena), die zorgt voor een veilig communicatiekanaal bij operationele samenwerking; 101. neemt kennis van het feit dat de samenwerking tussen de betrokken actoren in 2022 op bevredigende wijze heeft plaatsgevonden, waarbij de verbindingsteams van het EOM en Eurojust in 2022 tweemaal bijeenkwamen, dat er 15 lopende EOM-zaken bij Eurojust werden behandeld, en dat de onderzoeksafdeling van de Europese Investeringsbank (EIB IG/IN) 63 verwijzingen heeft gedaan naar OLAF, het EOM en andere agentschappen binnen de multilaterale ontwikkelingsbanken en de nationale ontwikkelingsagentschappen die met inherente activiteiten zijn belast; merkt op dat in september 2022 ongeveer honderd openbare aanklagers en personeelsleden van het EOM hebben deelgenomen aan een online bewustmakingssessie over de activiteiten van de EIB en het EIF om de samenwerking tussen het EOM en IG/IN, zoals vastgesteld in het kader van de werkregeling voor 2021, doeltreffender te maken; 102. benadrukt de toegevoegde waarde die EU-organen bieden voor de bescherming van de financiële belangen van de Unie en fraudebestrijding, met name op het gebied van grensoverschrijdende criminaliteit, zoals ook in 2022 blijkt uit de operationele resultaten van het EOM en OLAF; verzoekt nogmaals ervoor te zorgen dat alle relevante EU-actoren die betrokken zijn bij de bestrijding van fraude over voldoende middelen beschikken, en herinnert de Commissie en de Raad er in dit verband aan dat elke euro die aan onderzoek en fraudebestrijdingsmaatregelen wordt besteed, naar de EU-begroting terugvloeit; 103. merkt op dat in 2022 de uitsluitingsprocedure die na IG/IN-onderzoeken door de EIB is gelanceerd, heeft geleid tot uitsluiting van vier marktdeelnemers van deelname aan door de EIB gefinancierde projecten of activiteiten; verzoekt de Commissie na te gaan of het mogelijk is de door de EIB en het EIF gehanteerde uitsluitingscriteria in overeenstemming te brengen met die welke in het EDES worden gebruikt, aangezien de financiële en administratieve kaderovereenkomsten met de EIB en het EIF slechts vijf van de zeven uitsluitingssituaties van het EDES bestrijken; 104. herhaalt dat ondoeltreffende of trage samenwerking of niet-samenwerking van de lidstaten met het EOM en OLAF een reden is om op te treden uit hoofde van de conditionaliteitsverordening; verzoekt het EOM en OLAF daarom melding te doen van alle gevallen waarin de lidstaten hun verplichting om informatie te verstrekken, bijstand te verlenen en passende maatregelen en voorzorgsmaatregelen te nemen niet zijn nagekomen, en te zorgen voor een passende en tijdige follow-up van de verslagen en aanbevelingen; 105. begrijpt dat het algemene niveau van uitvoering van de aanbevelingen van de Commissie in het PIF-verslag 2021 in alle lidstaten bevredigend wordt geacht wat betreft de integratie van specifieke IT-fraudebestrijdingsinstrumenten in hun fraudebestrijding, de versterking van de risicoanalyse en, in het algemeen, de ontwikkeling van IT-systemen aan zowel de inkomsten- als de uitgavenzijde; 106. wijst op de aanzienlijke verschillen tussen de lidstaten waarvan nog steeds sprake is bij de opsporing, rapportage en follow-up van vermoedelijke fraude; moedigt de lidstaten derhalve aan een proactieve aanpak te volgen om de financiële belangen van de Unie te beschermen, en de uitwisseling van informatie tussen hun nationale autoriteiten en met EU-organen en -agentschappen te verbeteren, onder meer om opkomende risico’s en fraudetrends tijdig in kaart te brengen en aan te pakken; 107. onderschrijft het voornemen van de Commissie om toezicht uit te oefenen op de stand van zaken van de in de lidstaten gevestigde coördinatiediensten voor fraudebestrijding (Anti-Fraud Coordination Services – AFCOS); herinnert eraan dat de definitie van de structuur, de rol, de verantwoordelijkheden en het mandaat van AFCOS beter moet worden verduidelijkt om homogene en geharmoniseerde situaties in de hele Unie te waarborgen, zodat hun samenwerking en informatie-uitwisseling wordt vergemakkelijkt; verzoekt de Commissie nogmaals de oorspronkelijk in 2015 geformuleerde AFCOS-richtsnoeren bij te werken, die niet langer toereikend zijn om de nationale autoriteiten daadwerkelijk bij te staan bij de ontwikkeling van een goed gestructureerde coördinatiedienst; verzoekt de Commissie voorts aan de kwijtingsautoriteit verslag uit te brengen over de lopende werkzaamheden op dit gebied en over de resultaten van de controle; 108. merkt op dat de nationale fraudebestrijdingsstrategieën door zoveel mogelijk lidstaten moeten worden aangenomen of geactualiseerd, en herhaalt dat de noodzaak voor dergelijke herzieningen, nu het EOM volledig operationeel is, voortvloeit uit het nieuwe fraudebestrijdingslandschap en uit de mogelijkheid om nieuwe significante risico’s in het steeds complexere fraudelandschap in kaart te brengen; 109. herhaalt zijn waardering voor het feit dat de Commissie de lidstaten aanmoedigt om nationale fraudebestrijdingsstrategieën aan te nemen, wat tot nu toe heeft geleid tot een toename van het aantal aangenomen nationale fraudebestrijdingsstrategieën, aangezien eind 2022 15 lidstaten nationale fraudebestrijdingsstrategieën hadden aangenomen, waarvan er negen transversaal waren en bijgevolg de financiële belangen van de EU volledig dekten; 110. stelt met bezorgdheid vast dat drie lidstaten (Finland, Ierland en Polen) eind 2022 nog steeds aangaven geen strategie te hebben vastgesteld om de financiële belangen van de EU te beschermen; merkt op dat vijf lidstaten (België, Spanje, Luxemburg, Nederland en Roemenië) hebben aangegeven dat zij er een aan het opstellen zijn; dringt er bij de lidstaten op aan een nationale fraudebestrijdingsstrategie aan te nemen om aan te tonen dat zij de bescherming van EU-middelen ernstig nemen; 111. is van mening dat de lidstaten baat zouden hebben bij een periodieke evaluatie van hun fraudebestrijdingskaders, met EU-richtsnoeren waar nodig, gericht op het vaststellen van hun doeltreffendheid, het identificeren van de beste praktijken en het herzien van hun fraudebestrijdingsstrategieën om nieuwe risico’s aan te pakken; verzoekt de Commissie de lidstaten aan te moedigen onafhankelijke of collegiale toetsing van de fraudebestrijdingskaders uit te voeren om de samenhang en hoge normen te verbeteren; 112. stelt dat de conditionaliteitsverordening een permanent instrument is dat de grenzen van een bepaald meerjarig financieel kader overstijgt en horizontaal moet worden toegepast, als vereiste voor de handhaving van beginselen van goed financieel beheer in het algemeen en voor een efficiënt en doeltreffend beheer van EU-middelen in het bijzonder, en dat zij een voorwaarde is voor toegang tot alle EU-middelen; 113. neemt kennis van het besluit van de Raad van 16 december 2022 om de uitbetaling van 6,3 miljard EUR aan EU-middelen aan Hongarije op te schorten; verwacht dat de Commissie en de Raad de aangenomen maatregelen alleen opheffen indien is aangetoond dat de door de Hongaarse regering genomen corrigerende maatregelen in de praktijk doeltreffend zijn gebleken en, met name, dat de reeds goedgekeurde maatregelen onverminderd en ten volle worden uitgevoerd; betreurt dat de Hongaarse regering tot dusver weinig bereidheid heeft getoond om aan de vereisten van het conditionaliteitsmechanisme te voldoen; herhaalt echter zijn mening dat de 17 maatregelen waarover de Commissie en de Hongaarse regering hebben onderhandeld, alleen niet volstaan om het bestaande systeemrisico voor de financiële belangen van de EU aan te pakken, en betreurt dat de Commissie niet heeft verzocht om voldoende wezenlijke veranderingen en waarborgen om de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht te herstellen en de corruptie terug te dringen; is zeer bezorgd over berichten in de media als zou de Commissie voornemens zijn de opschortingsmaatregelen in Hongarije op te heffen indien de regering steun voor Oekraïne goedkeurt; is van mening dat de Commissie nooit mag toegeven aan chantage, met name wanneer daarmee de bescherming van de financiële belangen van de EU in gevaar wordt gebracht; 114. betreurt dat de Commissie niet transparant genoeg is over de desbetreffende ontwikkelingen; verzoekt de Commissie daarom het Parlement en de Raad snel en regelmatig op de hoogte te brengen van de lopende onderhandelingen en herinnert de Commissie in het bijzonder aan haar wettelijke verplichtingen zoals bepaald in artikel 25, lid 2, van de verordening tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en artikel 8 van de conditionaliteitsverordening; 115. is bezorgd over de bevindingen in het derde verslag over de rechtsstaat (26) met betrekking tot de kritieke situatie in Polen, met name wat betreft de ernstige tekortkomingen in de rechterlijke macht (27) en de mediasector; herinnert eraan dat de niet-naleving door Polen van de uitspraken van het Hof van Justitie van de Europese Unie sinds 2021 heeft geleid tot de betaling van 360 miljoen EUR aan boetes en moedigt de Commissie sterk aan om middelen uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit pas vrij te maken wanneer alle mijlpalen met betrekking tot de rechtsstaat volledig zijn behaald; 116. verzoekt de Commissie het systeem voor het melden van fraude met betrekking tot middelen die in niet-EU-landen worden besteed, te actualiseren; wijst erop dat in het nieuwe systeem rekening moet worden gehouden met de specifieke problemen die de EU ondervindt wanneer financiële middelen buiten het Europese grondgebied worden besteed; Externe dimensie van de bescherming van de financiële belangen van de EU 117. is van mening dat het voorstel voor de instelling van een horizontaal sanctiekader voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid een aanvulling vormt op de bestaande instrumenten en op de interne en externe beleidsmaatregelen ter bestrijding van corruptie, die reeds in het uitbreidingsproces of in het oostelijk partnerschap zijn goedgekeurd; is van oordeel dat een sterkere betrokkenheid op internationale fora zoals het Verdrag van de Verenigde Naties tegen corruptie (UNCAC) en de Groep van Staten tegen corruptie (Greco) zal bijdragen tot de bevordering van goed bestuur en de rechtsstaat als een van de belangrijkste prioriteiten van het uitbreidingsproces; 118. herhaalt dat de EU in de Greco momenteel wel een waarnemersstatus heeft, maar dat sterk wordt geadviseerd dat zij een volwaardig lid wordt, zodat zij i) deelneemt aan het toezicht op de uitvoering van alom erkende internationale wetgeving en normen, ii) horizontaal communiceert met andere leden van de Greco over beleid en instrumenten voor fraudebestrijding, iii) op internationaal niveau ervaringen deelt om bij te dragen tot de erkenning van potentiële tekortkomingen van de interne mechanismen van de EU om corruptie op te sporen en iv) fraude optimaal bestrijdt door tijdig preventie- en opsporingsmaatregelen te activeren; verzoekt de Raad een duidelijk standpunt over een mogelijk EU-lidmaatschap van de Greco in te nemen en te verduidelijken of daar specifiek verzet tegen bestaat en, zo ja, van welke lidstaat; 119. merkt op dat zowel het aantal niet-frauduleuze onregelmatigheden als de betrokken geldbedragen van 2021 tot 2022 uitzonderlijk sterk zijn toegenomen; neemt kennis van het feit dat het toegenomen aantal zaken te wijten was aan onregelmatigheden in verband met IPA II van 2014-2020 met betrekking tot het instrument voor pretoetredingssteun op het gebied van plattelandsontwikkeling (Ipard) in Noord-Macedonië en Turkije, en dat de betrokken geldbedragen voor de meeste van deze onregelmatigheden lager waren dan 10 000 EUR, terwijl de stijging van de geldbedragen te wijten was aan onregelmatigheden in verband met Ipard in Albanië; onderstreept dat ongeveer 10 % van de onregelmatigheden als frauduleus is gemeld en dat dit percentage, dat mettertijd verandert, in 2020 aanzienlijk is toegenomen (17 %) en in 2021 een piek van 20 % bereikte; verzoekt de Commissie een adequaat niveau van toezicht op deze financieringsinitiatieven te handhaven en verslag uit te brengen aan het Parlement over mogelijke systeemproblemen die bij de inzet van de middelen aan het licht zijn gekomen; 120. is van mening dat er op de middelen in het kader van het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking – Europa in de wereld (NDICI – Europa in de wereld) voor bijstand in niet-EU-landen en op de middelen die zijn toegewezen voor de reactie van Europa op de oorlog in Oekraïne onvoldoende toezicht wordt gehouden en dat zij onvoldoende worden gecontroleerd; verzoekt de Commissie passende maatregelen te nemen en grondiger controles uit te voeren om ervoor te zorgen dat EU-middelen die naar buurlanden worden gestuurd, ten goede komen aan de meest behoeftigen; 121. onderstreept dat de EU-begroting in het kader van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne naar verwachting aanzienlijk zal bijdragen aan de voorstellen voor structurele oplossingen op langere termijn voor de financieringsbehoeften van Oekraïne; benadrukt in dit verband dat bij het gebruik van Uniemiddelen in Oekraïne de beginselen van transparantie en verantwoording moeten vooropstaan, de rechtsstaat en de financiële belangen van de Unie moeten worden beschermd en fraude, corruptie, belangenconflicten en onregelmatigheden moeten worden voorkomen, opgespoord en gecorrigeerd; is van mening dat alle daarmee verband houdende financieringsinstrumenten strikte bepalingen en waarborgen moeten bevatten om deze doelstellingen te verwezenlijken; 122. onderstreept dat samenwerking met internationale partners van cruciaal belang is om EU-middelen die buiten Europa worden uitgegeven en de ontvangstenzijde van de EU-begroting te beschermen; is derhalve ingenomen met de werkregelingen die het EOM in 2022 heeft gesloten met het Openbaar Ministerie van Oekraïne, het Openbaar Ministerie van de Republiek Albanië, het Openbaar Ministerie van de Republiek Moldavië, het Openbaar Ministerie van Montenegro, het Openbaar Ministerie van Georgië en het Openbaar Ministerie van de Republiek Noord-Macedonië, en met het memorandum van overeenstemming en de werkregeling inzake samenwerking die zijn ondertekend met het ministerie van Justitie en het ministerie van Binnenlandse Veiligheid van de Verenigde Staten; 123. raadt aan de begrotingssteun aan niet-EU-landen, inclusief kandidaat-lidstaten, waar de autoriteiten duidelijk verzuimen reële actie tegen wijdverbreide corruptie te ondernemen, op te schorten, en er tegelijk voor te zorgen dat de bijstand via andere kanalen terechtkomt bij de burgerbevolking; dringt erop aan in pretoetredingsonderhandelingen grotere prioriteit toe te kennen aan de aanpak van corruptie, met een focus op capaciteitsopbouw, bijvoorbeeld door middel van gespecialiseerde corruptiebestrijdingsorganen; verzoekt de Commissie duidelijke signalen af te geven aan kandidaat-lidstaten dat een verslechtering van de normen met betrekking tot de rechtsstaat de toetreding tot de EU in gevaar zal brengen of zal vertragen; betreurt dat volgens Speciaal verslag 01/2022 van de Europese Rekenkamer (28) 700 miljoen EUR aan financiële steun van de EU voor de verbetering van de rechtsstaat in de Westelijke Balkan tussen 2014 en 2020 weinig effect heeft gehad op fundamentele hervormingen; 124. dringt aan op internationale samenwerking met internationale organisaties en buurlanden bij het voorkomen van grensoverschrijdende fraude; wijst nogmaals op het belang van de uitwisseling van beste praktijken in dit verband; 125. bevestigt nogmaals dat het er stellig van overtuigd is dat de bescherming van de financiële belangen van de EU alleen doeltreffend en efficiënt kan worden nagestreefd en verbeterd door het versterken van de EU-architectuur voor fraudebestrijding, door interoperabiliteit en de afstemming op een uniform kader voor fraudebestrijdingsstrategieën voor de lidstaten binnen de EU aan te moedigen door te kiezen voor meer instroom op het gebied van kwantitatieve en kwalitatieve gegevensanalyse, voor het overwinnen van de inherente grenzen van de nationale systemen, die niet volstaan om de steeds meer grensoverschrijdende aanvallen op de financiële belangen van de Unie tegen te gaan; o o o 126. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien de artikelen 2, 3, 8, 21 en 23 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), – gezien het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, – gezien de leidende beginselen van de VN inzake bedrijfsleven en mensenrechten, die door de VN-Mensenrechtenraad zijn goedgekeurd in resolutie 17/4 van 16 juni 2011, – gezien resolutie 26/9 van de VN-Mensenrechtenraad van 26 juni 2014, – gezien het geactualiseerde ontwerp van het juridisch bindend instrument dat de voorzitter-rapporteur van de intergouvernementele werkgroep voor onbepaalde duur op 31 juli 2023 heeft verspreid, en de herziene derde versie daarvan die tot stand is gekomen tijdens de achtste vergadering, – gezien het VN-Verdrag tegen corruptie, – gezien resolutie 76/300 van de Algemene Vergadering van de VN van 28 juli 2022 over het mensenrecht op een schoon, gezond en duurzaam milieu, – gezien de richtsnoeren van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) voor multinationale ondernemingen inzake verantwoord ondernemerschap, – gezien de resolutie van de Afrikaanse Commissie voor de rechten van de mens en van volken van 7 maart 2023 over bedrijfsleven en mensenrechten in Afrika, – gezien het advies van het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten (FRA) van 10 april 2017 getiteld “Improving access to remedy in the area of business and human rights at EU level” (Betere toegang tot rechtsmiddelen op het gebied van bedrijfsleven en mensenrechten op EU-niveau) (1) en zijn verslag van 6 oktober 2020 getiteld “Business and Human Rights – Access to Remedy” (Bedrijfsleven en mensenrechten – toegang tot rechtsmiddelen) (2) , – gezien de conclusies van de Raad van 20 februari 2023 over de prioriteiten van de EU in de VN-mensenrechtenfora in 2023, – gezien zijn resolutie van 25 oktober 2016 over strafrechtelijke aansprakelijkheid van bedrijven voor ernstige schendingen van de mensenrechten in derde landen (3) , – gezien zijn resolutie van 4 oktober 2018 over de bijdrage van de EU aan een bindend VN-instrument inzake transnationale bedrijven en andere ondernemingen met transnationale kenmerken met betrekking tot de mensenrechten (4) , – gezien zijn resolutie van 18 januari 2023 over mensenrechten en democratie in de wereld en het beleid van de Europese Unie op dit gebied – jaarverslag 2022 (5) , en zijn eerdere resoluties over voorgaande jaarverslagen, – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie ontwikkelingssamenwerking, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken ( A9-0421/2023 ), A. overwegende dat de EU berust op waarden als eerbied voor de menselijke waardigheid, vrijheid, democratie, gelijkheid, de rechtsstaat en eerbiediging van mensenrechten, zoals vastgelegd in artikel 2 VEU; overwegende dat de EU zich bij haar optreden op het internationale toneel moet laten leiden door die beginselen en moet handelen in overeenstemming met het beginsel van beleidscoherentie voor ontwikkeling, zoals vastgelegd in artikel 208 van het Verdrag van Lissabon; B. overwegende dat de uitvoering van de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling en van het beginsel “niemand aan zijn lot overlaten” impliceert dat economische ontwikkeling gepaard moet gaan met sociale rechtvaardigheid, goed bestuur en eerbiediging van de mensenrechten; C. overwegende dat bedrijven belangrijke spelers zijn in de context van economische globalisering, financiële diensten en internationale handel, en dat zij verplicht zijn alle toepasselijke wetten en internationale verdragen na te leven en de mensenrechten te eerbiedigen; overwegende dat bedrijven de oorzaak kunnen zijn van, kunnen bijdragen tot of rechtstreeks in verband kunnen worden gebracht met negatieve effecten op de mensenrechten, zoals moderne slavernij, mensenhandel, gedwongen arbeid, kinderarbeid en andere vormen van arbeidsuitbuiting, landverdrijving, hongerlonen en schendingen van de vakbondsvrijheid, alsook nadelige gevolgen voor het milieu, met inbegrip van verontreiniging, klimaatverandering, milieudegradatie en biodiversiteitsverlies; D. overwegende dat ondernemingen kunnen bijdragen tot duurzame ontwikkeling door het scheppen van banen en economische ontwikkeling, en dus een belangrijke rol kunnen spelen bij het bevorderen van mensenrechten en milieunormen en het voorkomen van negatieve gevolgen voor de mensenrechten en het milieu; E. overwegende dat de rechten van bedrijven en investeerders gepaard moeten gaan met bindende en afdwingbare verplichtingen wat naleving van het recht inzake mensenrechten, arbeid en milieu betreft; F. overwegende dat slachtoffers van wanpraktijken van bedrijven vaak worden geconfronteerd met talrijke en overlappende obstakels bij de toegang tot rechtsmiddelen, met inbegrip van beroepsprocedures en garanties van niet-herhaling; overwegende dat deze obstakels nog groter zijn voor kwetsbare of gemarginaliseerde personen of groepen; overwegende dat straffeloosheid voor mensenrechtenschendingen door sommige ondernemingen nauwelijks wordt aangepakt doordat het ontbreekt aan een robuust en alomvattend regelgevingskader en afstemming op mondiaal en regionaal niveau; G. overwegende dat het aantal gevallen waarin bedrijven de rechten van werknemers met voeten treden overal ter wereld toeneemt en dat uit de Global Rights Index van de International Trade Union Confederation blijkt dat 113 landen werknemers het recht ontzeggen om een vakbond op te richten of zich bij een vakbond aan te sluiten, tegenover 106 landen in 2021; overwegende dat in 87 % van de landen het stakingsrecht werd geschonden en dat in vier op vijf landen collectieve onderhandelingen werden geblokkeerd; H. overwegende dat de VN-Mensenrechtenraad op 26 juni 2014 een resolutie heeft aangenomen tot oprichting van een intergouvernementele werkgroep voor onbepaalde duur, die een internationaal juridisch bindend instrument moet uitwerken “om de activiteiten van transnationale ondernemingen en andere bedrijven te reguleren in het kader van het internationaal recht inzake de mensenrechten”; I. overwegende dat deze intergouvernementele werkgroep, die sinds haar oprichting wordt voorgezeten door Ecuador, tot dusver negen vergaderingen heeft gehouden, alsook een aantal regionale en andere raadplegingen van belanghebbenden, onder meer uit het maatschappelijk middenveld en de particuliere sector; overwegende dat de voorzitter in juli 2023 een geactualiseerd ontwerp van het instrument heeft verspreid in de aanloop naar de negende vergadering van de intergouvernementele werkgroep, die gepland stond van 23 tot en met 27 oktober 2023; J. overwegende dat de EU heeft gewerkt aan ambitieuze wetgeving op het gebied van passende zorgvuldigheid in het bedrijfsleven en andere soorten wetgeving, die als basis kunnen dienen voor haar onderhandelingsmandaat; overwegende dat de vertegenwoordiger van de EU bij gebrek aan een onderhandelingsmandaat slechts als waarnemer aan de vergaderingen van de intergouvernementele werkgroep heeft deelgenomen en alleen algemene verklaringen heeft afgelegd; overwegende dat ook de betrokkenheid waarvan andere grote economieën dan de EU blijk hebben gegeven bij de besprekingen, ambivalent is geweest in de loop der jaren; K. overwegende dat het standpunt van de EU-lidstaten vervolgens geleidelijk is geëvolueerd en dat een aantal van hen actief heeft deelgenomen aan de recentste vergaderingen van de intergouvernementele werkgroep; overwegende dat Frankrijk en Portugal zich hebben aangesloten bij de groep van “vrienden van de voorzitter” en de voorzitter hebben geholpen bij het opstellen van consensusvoorstellen van regionale blokken; overwegende dat de Raad in het kader van zijn prioriteiten in mensenrechtenfora in 2023 heeft beloofd “actief deel te nemen” aan de besprekingen binnen de VN over het juridisch bindend instrument, en zich bereid heeft verklaard om met de voorzitter van de intergouvernementele werkgroep en de vrienden van de voorzitter samen te werken “om na te denken over een op consensus gebaseerd instrument dat de bescherming van slachtoffers effectief kan verbeteren en wereldwijd een gelijk speelveld tot stand kan brengen”; L. overwegende dat het Parlement meermaals zijn steun heeft uitgesproken voor de VN-besprekingen over het juridisch bindend instrument, onder meer door een aantal resoluties aan te nemen waarin de EU en de lidstaten ertoe worden opgeroepen om constructief aan de onderhandelingen deel te nemen; M. overwegende dat de EU de afgelopen jaren blijk heeft gegeven van een grote ambitie wat bedrijfsleven en mensenrechten betreft en een aantal wetgevingsinitiatieven heeft opgestart voor het reguleren van bedrijfsactiviteiten met betrekking tot mensenrechten en milieu- en klimaatgerelateerde verplichtingen, zoals de richtlijn inzake passende zorgvuldigheid in het bedrijfsleven op het gebied van duurzaamheid, een voorstel voor een verordening inzake een verbod op met dwangarbeid vervaardigde producten op de markt van de Unie, de verordening inzake ontbossingsvrije producten, de verordening inzake conflictmineralen en de batterijenverordening; N. overwegende dat enkele EU-lidstaten, zoals Frankrijk, Duitsland en Nederland, onlangs bindende wetgeving inzake passende zorgvuldigheid hebben aangenomen of voorgesteld en dat een aantal andere lidstaten overweegt dit voorbeeld te volgen; overwegende dat het belangrijk is te zorgen voor samenhang tussen de wetgeving inzake passende zorgvuldigheid op het niveau van de lidstaten of de EU en het juridisch bindend instrument van de VN; O. overwegende dat inzake bedrijfsleven en mensenrechten regelgevingsinitiatieven, waaronder wetgeving, zijn aangenomen of in behandeling zijn in niet-EU-landen als Australië, Brazilië, Canada, Ghana, Japan, Mexico, Nieuw-Zeeland, Noorwegen, de VS, Zuid-Afrika, Zuid-Korea en Zwitserland; overwegende dat tal van andere landen een nationaal actieplan inzake bedrijfsleven en mensenrechten hebben opgesteld; P. overwegende dat het ontwerp van het juridisch bindend instrument een clausule betreffende organisaties voor regionale integratie bevat om tegemoet te komen aan de respectieve rol van de EU en haar lidstaten; Q. overwegende dat bij getroffen gemeenschappen, inheemse volkeren, vakbonden, leden van het maatschappelijk middenveld, wetenschappers en deskundigen wereldwijd sprake is van aanzienlijke en toenemende belangstelling, mobilisatie en verwachtingen in verband met de besprekingen op VN-niveau over het juridisch bindend instrument; Algemene opmerkingen en het internationale kader inzake bedrijfsleven en mensenrechten 1. benadrukt dat de algemene mate van uitoefening van de mensenrechten wereldwijd onder andere afhankelijk is van het gedrag van ondernemingen, gezien de huidige omvang van de globalisering en de internationalisering van bedrijfsactiviteiten en waardeketens; beklemtoont in dit verband hoe belangrijk het is dat ondernemingen kunnen vertrouwen op goed openbaar bestuur en een alomvattend en goed functionerend rechtsstelsel en -kader om hun verplichtingen op het gebied van de mensenrechten na te komen; 2. spreekt zijn krachtige steun uit voor de volledige tenuitvoerlegging, binnen en buiten de EU, van de internationale normen inzake verantwoord ondernemerschap, ter aanvulling en versterking van de tenuitvoerlegging van de leidende beginselen van de VN inzake bedrijfsleven en mensenrechten; beklemtoont het belang van de leidende beginselen van de VN en de OESO-richtsnoeren en de brede steun die zij krijgen; herinnert eraan dat de leidende beginselen van de VN het enige mondiale kader vormen waarin de verantwoordelijkheid van ondernemingen voor het voorkomen en aanpakken van het risico op negatieve gevolgen van bedrijfsactiviteiten voor de mensenrechten wordt beschreven; benadrukt dat alle werkzaamheden in verband met het juridisch bindend instrument volledig moeten worden afgestemd op deze normen; 3. benadrukt dat maatschappelijk verantwoord ondernemen louter op vrijwillige basis geschiedt en dus niet in afdwingbare instrumenten is opgenomen, en dat dit dreigt te leiden tot marktverstoringen en oneerlijke concurrentie voor de bedrijven die ervoor kiezen zich aan internationale normen te houden of die aan nationale of regionale verplichtingen onderworpen zijn; erkent dat er weliswaar enige vooruitgang is geboekt, maar dat er nog steeds mensenrechtenschendingen plaatsvinden; is daarom tevreden dat er inspanningen worden geleverd om een gelijk speelveld tot stand te brengen en dat wordt gestreefd naar een wereldwijd gesteunde verbintenis met betrekking tot verantwoord ondernemerschap; is ook tevreden met de verschuiving die momenteel plaatsvindt wat normatieve ontwikkelingen betreft, van “soft law”-initiatieven naar bindende normen; 4. beklemtoont dat het belangrijk is om de mazen in de wet- en regelgeving te dichten die door sommige bedrijven en investeerders worden uitgebuit ten koste van de mensenrechten en het milieu; 5. constateert met bezorgdheid dat er in de rechtsstelsels van veel landen nog steeds tal van procedurele, materiële en praktische belemmeringen bestaan wat de toegang van slachtoffers tot de rechter betreft, waaronder problemen met het aanwijzen van de bevoegde rechtbank, belemmeringen in verband met bevoegdheidsnormen, korte wettelijke verjaringstermijnen, buitensporige bewijslast, beperkte of onduidelijke aansprakelijkheid als gevolg van complexe bedrijfsstructuren, toegang tot vertegenwoordiging in rechte en juridische informatie, buitensporige vertegenwoordigingskosten in het buitenland en andere ongelijkheden tussen eisers en verweerders; neemt voorts bezorgd kennis van gevallen van slachtoffers die hun recht willen halen en vervolgens worden geconfronteerd met intimidatie of geweld door de betrokken bedrijven; benadrukt dat kwetsbare of gemarginaliseerde personen of groepen, die mogelijk extra aandacht nodig hebben in het kader van activiteiten voor de betrokkenheid van belanghebbenden, worden geconfronteerd met grotere belemmeringen om op gelijke voet compensatiebetalingen of andere vormen van schadeloosstelling te genieten; 6. benadrukt dat het belangrijk is te voorzien in op het moederbedrijf gebaseerde extraterritoriale regelgeving en toegang tot de rechter voor slachtoffers van mensenrechtenschendingen door transnationale ondernemingen in het land van vestiging van transnationale ondernemingen; beklemtoont met name dat het belangrijk is duidelijk vast te leggen aan welke verplichtingen transnationale ondernemingen zich moeten houden in verband met de uitbanning van kinderarbeid en gedwongen arbeid uit hun toeleveringsketens en bedrijfsactiviteiten; 7. herhaalt zijn krachtige steun voor het werk dat in de VN via de intergouvernementele werkgroep wordt verricht om het instrument te ontwikkelen; spreekt zijn waardering uit voor het werk van de opeenvolgende Ecuadoraanse voorzitters bij het sturen van deze complexe inspanning en stelt de ondersteunende rol van de “vrienden van de voorzitter” op prijs; 8. verzoekt de voorzitter van de intergouvernementele werkgroep en de VN-lidstaten ervoor te zorgen dat de onderhandelingen op transparante wijze worden gevoerd, met zinvolle betrokkenheid van alle belanghebbenden, waaronder het maatschappelijk middenveld, vakbonden en werknemersvertegenwoordigers en de particuliere sector, met de nodige aandacht voor kwetsbare belanghebbenden; benadrukt bovendien dat het belangrijk is actieve betrokkenheid van alle regio’s te waarborgen, teneinde een doeltreffend instrument te ontwikkelen dat rekening houdt met de wereldwijde diversiteit van de juridische, maatschappelijke en economische realiteit die van invloed is op de mensenrechten, en dat voortbouwt op beste praktijken die op nationaal en regionaal niveau worden toegepast; moedigt regionale mensenrechten- en economische organisaties en autoriteiten aan om deze universele betrokkenheid te helpen faciliteren; Betrokkenheid van de EU en de lidstaten bij het VN-proces 9. herinnert eraan dat de EU zich er op grond van de Verdragen toe heeft verbonden de mensenrechten wereldwijd te bevorderen en in het kader van de VN te pleiten voor multilaterale oplossingen voor gemeenschappelijke problemen, en dat dit nog niet tot uiting is gekomen in haar deelname aan de intergouvernementele werkgroep met een onderhandelingsmandaat; 10. erkent dat de intergouvernementele werkgroep het enige mondiale en multilaterale forum is waar bindende regels inzake bedrijfsleven en mensenrechten worden besproken en acht het daarom van cruciaal belang dat de EU actief aan dit proces deelneemt, samen met een kritische massa van VN-leden, om tot een op consensus gebaseerd resultaat te komen dat wereldwijd op brede steun kan rekenen; 11. beklemtoont dat de meest recente normatieve ontwikkelingen op EU-niveau inzake bedrijfsleven en mensenrechten belangrijke eerste stappen zijn om aandacht te besteden aan toegang tot de rechter en de rechten van slachtoffers, hetgeen centraal staat in het juridisch bindend instrument als kernverdrag op het gebied van mensenrechten; benadrukt in dit verband de complementaire aard, doelstellingen en reikwijdte van beide normatieve sporen, alsook de noodzaak van samenhang tussen deze twee sporen, die op verschillende niveaus zullen functioneren; 12. is van mening dat de EU actief moet deelnemen aan de lopende onderhandelingen, met name met het oog op de verdere ontwikkeling van het ontwerp van het juridisch bindend instrument, en daarbij de aandacht moet richten op slachtoffers van bedrijfsgerelateerde wanpraktijken in de hele waardeketen, het wegnemen van belemmeringen voor gerechtigheid en een doeltreffende voorziening in rechte, het waarborgen van een gelijk speelveld en rechtszekerheid voor bedrijven, rekening houdend met de specifieke kenmerken van kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s), en intensievere samenwerking die voortbouwt op internationale perspectieven en beste praktijken; is van mening dat deze deelname uiteindelijk zou bijdragen tot een betere toepassing en handhaving van de mensenrechten op internationaal niveau, en eveneens zou bijdragen tot een gelijk internationaal speelveld en een mondiaal instrument zou opleveren dat brede steun krijgt en geratificeerd is in staten uit alle regio’s, met inbegrip van maar niet beperkt tot de Europese Unie, en dat relevant blijft in het licht van evoluerende bedreigingen voor de mensenrechten; 13. is ingenomen met de toezegging van de Raad dat de EU haar betrokkenheid zal versterken en actief zal deelnemen aan de intergouvernementele werkgroep; is echter van mening dat de goedkeuring van een EU-onderhandelingsmandaat de enige zinvolle en tastbare manier is om deze toezegging gestand te doen; dringt er daarom bij de Raad op aan zo spoedig mogelijk een ambitieus onderhandelingsmandaat goed te keuren, zodat de EU actief kan deelnemen aan de onderhandelingen om mee vorm te geven aan het toekomstig juridisch bindend instrument; benadrukt dat de EU in haar standpunt moet streven naar krachtige bepalingen wat handhavings- en monitoringmechanismen betreft, alsook wat toegang tot de rechter voor slachtoffers van schendingen betreft; 14. verzoekt de lidstaten om in afwachting afzonderlijk aan het proces deel te nemen en hun standpunten tijdens de onderhandelingen te coördineren, teneinde een sterk, gemeenschappelijk en duidelijk EU-standpunt te verdedigen, waarbij op constructieve wijze de wetgevingsinitiatieven naar voren worden gebracht die gericht zijn op het reguleren van bedrijfsactiviteiten met betrekking tot mensenrechten en klimaatgerelateerde verplichtingen, en tegelijk waardering wordt getoond voor de tot dusver geboekte vooruitgang; verwacht van de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) en de Commissie, met name de EU-delegatie bij de VN in Genève, dat zij een proactieve en constructieve rol in dit proces spelen; 15. verzoekt de Commissie, de EDEO en de lidstaten proactief in gesprek te gaan met alle partnerlanden en dit onderwerp aan de orde te stellen in hun overleg met niet-EU-landen en regionale organisaties, met name in het kader van de gestructureerde mensenrechtendialogen van de EU; moedigt de EU aan om met name contact te leggen met belangrijke partners die momenteel hun eigen kader inzake bedrijfsleven en mensenrechten ontwikkelen, hetzij op nationaal niveau, zoals Brazilië en Japan, hetzij op regionaal niveau, zoals de Afrikaanse Commissie voor de rechten van de mens en volken en de Inter-Amerikaanse Commissie voor de mensenrechten; Elementen voor een EU-standpunt over het juridisch bindend instrument 16. is ingenomen met het geactualiseerde ontwerp van het juridisch bindend instrument, dat in juli 2023 is gepubliceerd, en is van mening dat het een solide en veelbelovende basis biedt om de onderhandelingen vooruit te helpen, maar erkent ook dat er verbeteringen nodig zijn, evenals afstemming op de leidende beginselen van de VN, de OESO-richtsnoeren en andere geldende internationale normen; 17. is van mening dat de EU zich tot doel moet stellen een juridisch bindend instrument tot stand te brengen dat verenigbaar is met en een aanvulling vormt op de lopende normatieve ontwikkelingen op EU-niveau, en dat zo bijdraagt tot de totstandbrenging van een coherenter wereldwijd rechtskader inzake bedrijfsleven en mensenrechten; 18. is voorstander van een brede reikwijdte voor het juridisch bindend instrument waarmee wordt gewaarborgd dat verantwoordelijkheid in alle mondiale waardeketens van toepassing is; is van mening dat de staten die partij zijn de flexibiliteit moeten hebben om in hun nationale wetgeving een onderscheid te maken in de wijze waarop bedrijven, met name kmo’s, zich van de preventieverplichtingen uit hoofde van het juridisch bindend instrument kwijten, in verhouding tot hun omvang, sector, eigendom, operationele context en de ernst van de effecten op de mensenrechten, aangezien zo belangrijke speelruimte wordt geboden voor nationale aanpassing en wordt gezorgd voor consistentie met de universele reikwijdte van de leidende beginselen van de VN; wijst erop dat micro-, kleine en middelgrote ondernemingen in veel regio’s in de wereld de stuwende kracht achter de plaatselijke economie vormen; beklemtoont dat micro-, kleine en middelgrote ondernemingen wereldwijd 90 % van alle bedrijven uitmaken en goed zijn voor 60 tot 70 % van de werkgelegenheid en voor 50 % van het bruto binnenlands product; herhaalt dat het belangrijk is ervoor te zorgen dat de verplichtingen en vereisten van het instrument evenredig en proportioneel zijn ten opzichte van de omvang, middelen en invloed van bedrijven, en dringt er bij de EU op aan om bij de onderhandelingen over het instrument te voorzien in waarborgen voor micro-, kleine en middelgrote ondernemingen; 19. is van mening dat wat wordt verstaan onder bedrijfsactiviteiten in overeenstemming moet zijn met de leidende beginselen van de VN; 20. benadrukt dat het juridisch bindend instrument betrekking moet hebben op een breed toepassingsgebied van internationale instrumenten, met inbegrip van maar niet beperkt tot de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, alle belangrijke internationale mensenrechtenverdragen en de fundamentele verdragen van de Internationale Arbeidsorganisatie, in overeenstemming met de universaliteit en ondeelbaarheid van de mensenrechten; 21. betreurt dat verscheidene verwijzingen naar het milieu en de klimaatverandering, onder meer wat aansprakelijkheid betreft, in het meest recente ontwerp uit het toepassingsgebied van het juridisch bindend instrument zijn geschrapt; is van mening dat de EU en de lidstaten ernaar moeten streven om de milieu- en klimaateffecten van bedrijfsactiviteiten op te nemen in het toepassingsgebied van het juridisch bindend instrument, in overeenstemming met de wetgeving, beleidslijnen en ambitie van de EU op dit gebied, en bijgevolg rekening moeten houden met de toenemende mate waarin de effecten van bedrijfsactiviteiten zich laten voelen wat klimaatverandering en aantasting van het milieu betreft, hetgeen op zijn beurt gevolgen heeft voor de mensenrechten; 22. benadrukt dat het juridisch bindend instrument moet voorzien in een ambitieus, alomvattend, responsief en verplicht kader voor de preventie van mensenrechtenschendingen door ondernemingen, met name door het vaststellen van de verplichting voor staten die partij zijn om passende en doeltreffende wet- en regelgevingsmaatregelen en andere maatregelen vast te stellen om wanpraktijken van bedrijven te voorkomen en de praktijk van passende zorgvuldigheid op het gebied van milieu en eerbiediging van de mensenrechten door alle bedrijven te waarborgen; merkt in dit verband op dat staten die partij zijn de flexibiliteit moeten hebben om hun preventiekaders aan hun eigen rechtsstelsel aan te passen, waarbij de mensenrechten evenwel voorop moeten blijven staan, en dat dit een sleutelfactor zou zijn om een breed draagvlak voor het juridisch bindend instrument te creëren; 23. dringt er bij de EU en de lidstaten op aan om er in overeenstemming met de bepalingen van de leidende beginselen van de VN op toe te zien dat het preventiekader van het juridisch bindend instrument ondernemingen ertoe verplicht verscherpte passende zorgvuldigheid toe te passen wanneer zij actief zijn in gebieden met een verhoogd risico op grove schendingen van de mensenrechten, zoals conflictgebieden of bezette of geannexeerde gebieden, onder meer door verwijzingen naar het internationaal humanitair recht, het internationaal strafrecht en het internationaal gewoonterecht in het toepassingsgebied van het juridisch bindend instrument op te nemen; is van mening dat in het juridisch bindend instrument ook aandacht moet worden besteed aan aspecten die verband houden met bedrijfsactiviteiten in door rampen getroffen gebieden of die betrekking hebben op klimaatgevoelige gemeenschappen, aangezien deze aspecten steeds relevanter worden in de context van de klimaatcrisis; 24. is van mening dat de verplichting voor bedrijven om een risicogebaseerde aanpak te hanteren en vóór en tijdens hun activiteiten regelmatig mensenrechteneffectbeoordelingen uit te voeren en rekening te houden met de behoeften van mensen die een verhoogd risico lopen, bijzonder belangrijke elementen zijn voor het preventiekader van het juridisch bindend instrument, onder meer door hier een genderperspectief in op te nemen, maar ook door rekening te houden met kwesties in verband met groepen die risico lopen op kwetsbaarheid of marginalisering, zoals inheemse en traditionele gemeenschappen, minderheden en mensenrechten- en milieuverdedigers; 25. dringt erop aan dat in het juridisch bindend instrument een centrale rol wordt toegekend aan betrokken belanghebbenden, met name door middel van de verplichte bevordering van de actieve en zinvolle participatie van relevante belanghebbenden, waaronder vakbonden, niet-gouvernementele organisaties, inheemse volkeren en gemeenschapsorganisaties, alsook de particuliere sector, bij de uitvoering van wetgeving, beleid en andere maatregelen, met bijzondere aandacht voor toegang tot de rechter en rechtsmiddelen; 26. dringt erop aan dat in het juridisch bindend instrument een definitie wordt opgenomen van actieve en zinvolle participatie van relevante belanghebbenden, onder meer door middel van interactieve contacten die te goeder trouw, doorlopend en met passende follow-up plaatsvinden, waarbij mogelijke belemmeringen die betrokkenheid in de weg staan in kaart worden gebracht en worden weggenomen, en waarbij wordt gewaarborgd dat belanghebbenden veilig kunnen deelnemen zonder te moeten vrezen voor represailles; 27. benadrukt dat het belangrijk is dat de EU en de lidstaten ervoor zorgen dat het juridisch bindend instrument de verplichting omvat om de rechten en de veiligheid van mensenrechtenverdedigers, milieubeschermers, journalisten, werknemers en inheemse volkeren en andere gemarginaliseerde groepen te beschermen, en dat aandacht voor deze groepen in het hele instrument wordt gemainstreamd; wijst er met name op dat het belangrijk is het beginsel van vrije, voorafgaande en geïnformeerde toestemming van inheemse volkeren in het instrument vast te leggen; 28. verzoekt de EU en de lidstaten er mee voor te ijveren om corruptiebestrijding in het juridisch bindend instrument op te nemen, met het VN-Verdrag tegen corruptie als model, waarbij wordt erkend dat corruptie mensenrechtenschendingen faciliteert, bestendigt en institutionaliseert; 29. is bezorgd over de risico’s van forumshopping en de effecten ervan op een gelijk speelveld, ook in de context van de EU; dringt aan op instrumenten op EU-niveau om deze risico’s te beperken, met inbegrip van een monitoringmechanisme; benadrukt bijgevolg dat ervoor moet worden gezorgd dat landen robuuste en doeltreffende, maar ook praktische en evenredige mechanismen voor handhaving en toezicht op naleving invoeren; dringt er voorts op aan dat staten die partij zijn verplicht worden om regelmatig en grondig verslag uit te brengen; wijst op de mogelijke rol in dit verband van de processen die zijn vastgesteld voor de ontwikkeling van nationale actieplannen inzake bedrijfsleven en mensenrechten; merkt op dat het EU-mandaat ervoor moet zorgen dat vereisten zodanig worden ontworpen dat zij kunnen worden afgestemd op de huidige EU-wetgeving op dit gebied; 30. verwacht van de EU en de lidstaten dat zij in het kader van het juridisch bindend instrument pleiten voor robuuste bepalingen inzake toegang tot de rechter, met inbegrip van toegang tot door de staat ingestelde rechtsmiddelen, in overeenstemming met hun verbintenis om slachtoffers te beschermen, straffeloosheid te bestrijden en de leidende beginselen van de VN te handhaven; 31. benadrukt dat in de bepalingen van het juridisch bindend instrument betreffende de rechten van slachtoffers en rechthebbenden uitdrukkelijk moet worden aangegeven hoe het recht op een eerlijke, adequate, snelle, niet-discriminerende, passende en genderbewuste toegang tot de rechter, individuele of collectieve schadeloosstelling en een doeltreffende voorziening in rechte met betrekking tot mensenrechtenschendingen die door bedrijven zijn veroorzaakt of waarbij bedrijven een rol hebben gespeeld, kunnen worden gewaarborgd; merkt op dat dit het recht op collectieve vorderingen, toegang tot rechtsbijstand, het recht om te worden gehoord in alle fasen van de procedure, toegang tot informatie in het bezit van bedrijven zoals gedefinieerd in de desbetreffende rechtsgebieden, en de bescherming tegen represailles en revictimisatie moet omvatten; is van mening dat in het ontwerp moet worden voorzien in mechanismen om de bewijslast voor slachtoffers te verlichten, teneinde het recht van slachtoffers op toegang tot rechtsmiddelen te vergemakkelijken; meent dat de staten die partij zijn in dringende gevallen de vaststelling van voorlopige of voorzorgsmaatregelen moeten toestaan; 32. dringt erop aan dat het juridisch bindend instrument de staten die partij zijn ertoe verplicht om een alomvattend en adequaat systeem van wettelijke aansprakelijkheid te ontwikkelen dat aan de behoeften van slachtoffers voldoet wat rechtsmiddelen betreft en in verhouding staat tot de ernst van de wanpraktijk, waarbij wordt voorkomen dat onrechtmatige vorderingen worden gefaciliteerd; dringt er voorts op aan dat in het juridisch bindend instrument voorwaarden worden vastgelegd op basis waarvan de aansprakelijkheid van bedrijven voor schade waarvoor zij verantwoordelijk zijn naar behoren kan worden vastgesteld; 33. benadrukt dat het juridisch bindend instrument een antwoord moet bieden op de praktische en procedurele hinderpalen waarmee slachtoffers van wanpraktijken van bedrijven te maken krijgen als ze hun recht willen halen, onder meer door aandacht te besteden aan de problemen die rechtbanken ondervinden bij het opeisen van hun bevoegdheid in een diverse reeks situaties en te waarborgen dat verjaringstermijnen toereikend en niet onnodig restrictief zijn; benadrukt dat het belangrijk is om in dit verband de nodige aandacht te besteden aan kwetsbare of gemarginaliseerde personen of groepen; 34. is ingenomen met het voorstel voor de oprichting van een internationaal slachtofferfonds in het kader van het juridisch bindend instrument, waarmee juridische en financiële steun kan worden verleend aan slachtoffers die toegang tot rechtsmiddelen wensen te krijgen; 35. benadrukt dat het juridisch bindend instrument de conferentie van de partijen voldoende bevoegdheden moet toekennen om mechanismen te kunnen instellen voor monitoring van de uitvoering van het juridisch bindend instrument en aanbevelingen te kunnen doen voor mogelijke verdere stappen; is van mening dat het in het kader van het juridisch bindend instrument opgerichte comité bevoegd moet zijn voor het ontvangen en behandelen van mededelingen en klachten van personen, gemeenschappen of hun vertegenwoordigers met betrekking tot onder dit instrument vallende mensenrechtenschendingen door bedrijven die in strijd zijn met de bepalingen van het instrument, alsook met betrekking tot schendingen van de in het juridisch bindend instrument vastgestelde rechten door een staat die partij is; 36. verzoekt de Commissie haar financiële en technische steun aan nationale autoriteiten in niet-EU-landen op het gebied van bedrijfsleven en mensenrechten op te voeren, met name door i) het vaststellen en uitvoeren van nationale actieplannen in het kader van de leidende beginselen van de VN, ii) de ontwikkeling van buitengerechtelijke mechanismen, zoals ombudsdiensten of nationale contactpunten, iii) wetgevingsinitiatieven ter bescherming van klokkenluiders en ter regulering van bedrijfsactiviteiten met betrekking tot mensenrechten en milieugerelateerde verplichtingen, en iv) de bevordering van en voorziening in toegankelijke en efficiënte rechtsmiddelen voor slachtoffers; moedigt de Commissie aan meer steun te verlenen aan maatschappelijke organisaties op deze gebieden; o o o 37. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de voorzitter van de VN-Mensenrechtenraad en de voorzitter van de intergouvernementele werkgroep voor onbepaalde duur. Het Europees Parlement, – gezien de bepalingen van het Verdrag van de VN inzake het recht van de zee van 1982, – gezien de VN-visbestandenovereenkomst van 1995, – gezien de Overeenkomst van de Voedsel- en Landbouworganisatie (FAO) uit 1995 om te bevorderen dat vissersvaartuigen op de volle zee de internationale maatregelen voor instandhouding en beheer van de visbestanden naleven, – gezien de Gedragscode van de FAO van 1995 voor een verantwoorde visserij, – gezien het internationale actieplan van de FAO uit 2001 om illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij te voorkomen, tegen te gaan en te beëindigen, – gezien Verdrag nr. 188 van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) inzake arbeid in de visserij van 14 juni 2007, – gezien Verordening (EG) nr. 1005/2008 van de Raad van 29 september 2008 houdende de totstandbrenging van een communautair systeem om illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij te voorkomen, tegen te gaan en te beëindigen, tot wijziging van Verordeningen (EEG) nr. 2847/93, (EG) nr. 1936/2001 en (EG) nr. 601/2004 en tot intrekking van Verordeningen (EG) nr. 1093/94 en (EG) nr. 1447/1999 (1) (de IOO-verordening), – gezien Verordening (EG) nr. 1224/2009 van de Raad van 20 november 2009 tot vaststelling van een communautaire controleregeling die de naleving van de regels van het gemeenschappelijk visserijbeleid moet garanderen, tot wijziging van Verordeningen (EG) nr. 847/96, (EG) nr. 2371/2002, (EG) nr. 811/2004, (EG) nr. 768/2005, (EG) nr. 2115/2005, (EG) nr. 2166/2005, (EG) nr. 388/2006, (EG) nr. 509/2007, (EG) nr. 676/2007, (EG) nr. 1098/2007, (EG) nr. 1300/2008, (EG) nr. 1342/2008 en tot intrekking van Verordeningen (EEG) nr. 2847/93, (EG) nr. 1627/94 en (EG) nr. 1966/2006 (2) (de controleverordening voor de visserij), – gezien de Overeenkomst van de FAO van 2009 inzake havenstaatmaatregelen om illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij te voorkomen, tegen te gaan en te beëindigen, – gezien de Overeenkomst van Kaapstad van 2012 betreffende de toepassing van de bepalingen van het Protocol van Torremolinos van 1993 inzake het Internationaal Verdrag van Torremolinos voor de beveiliging van vissersvaartuigen, 1977, – gezien de vrijwillige FAO-richtsnoeren voor vlaggenstaatprestaties van 2014, – gezien Verordening (EU) 2020/1998 van de Raad van 7 december 2020 betreffende beperkende maatregelen tegen ernstige schendingen van de mensenrechten (3) , – gezien het verslag van de EU-coalitie voor IOO-visserij van december 2021, getiteld “Seafood traceability: Aligning RFMO catch documentation schemes to combat IUU fishing”, – gezien de studie van de Commissie van 2022 getiteld “Study on the legislative frameworks and enforcement systems of Member States regarding obligations and sanctions to nationals for infringements to the rules arising from the IUU Regulation”, – gezien speciaal verslag 20/2022 van de Europese Rekenkamer van 26 september 2022, getiteld “EU-maatregelen ter bestrijding van illegale visserij – Controlesystemen aanwezig, maar verzwakt door uiteenlopende controles en sancties door de lidstaten”, dat betrekking heeft op het EU-beleid ter bestrijding van illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij (IOO-visserij), – gezien het verslag van de FAO van 2022 getiteld “The State of World Fisheries and Aquaculture 2022. Towards Blue Transformation”, – gezien de op 28 juni 2022 gedane toezegging van de IUU Fishing Action Alliance om de ambitie en maatregelen in de strijd tegen illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij te bevorderen, – gezien de overeenkomst van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) van 2022 inzake visserijsubsidies waarin schadelijke visserijsubsidies worden verboden, – gezien het richtsnoer van de FAO van 2023 getiteld “Advancing end-to-end traceability – Critical tracking events and key data elements along capture fisheries and aquaculture value chains”, – gezien het technische richtsnoer van de FAO van 2023 getiteld “Implementation of the International Plan of Action to Prevent, Detered and Eliminate Illegal, Unreported and Unregulated Fishing – 1. Methodologies and indicators for the estimation of the magnitude and impact of illegal, unreported and unregulated fishing: 1.1 Principles and approaches”, – gezien het gezamenlijke advies van de adviesraad voor markten en de adviesraad voor de vollezee-/verrezeevloot van 21 april 2023 inzake de noodzaak van geharmoniseerde invoercontroles tussen de lidstaten teneinde te voorkomen dat producten van illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij (IOO-visserij) op de markt van de Europese Unie komen, – gezien het standpunt van het Europees Parlement inzake een verbod op met dwangarbeid vervaardigde producten op de markt van de Unie ( COM(2022)0453 ), – gezien zijn resolutie van 17 oktober 2023 over de gevolgen van Chinese visserijactiviteiten op de visserijsector van de EU en de te volgen koers (4) , – gezien de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de VN, met name duurzameontwikkelingsdoelstelling 14 “Leven in het water: behoud en maak duurzaam gebruik van oceanen, zeeën en maritieme hulpbronnen”, – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie visserij ( A9-0433/2023 ), A. overwegende dat de EU als een belangrijke mondiale speler op visserijgebied, met een vissersvloot van ongeveer 73 000 vaartuigen, en vanwege haar positie als ‘s werelds grootste importeur van visserijproducten waarmee zij in waarde 34 % van de totale wereldhandel vertegenwoordigt, waarbij bijna 70 % van de in de EU geconsumeerde visserijproducten wordt ingevoerd, derhalve een centrale rol speelt in de strijd tegen IOO-visserij wereldwijd; B. overwegende dat de visserijsector in de EU 124 000 vissers rechtstreeks in dienst heeft en jaarlijks 6,3 miljard EUR aan inkomsten genereert; C. overwegende dat het lastig is een schatting te maken van de omvang van IOO-visserij en de economische waarde ervan; overwegende dat uit studies is gebleken dat de wereldwijde hoeveelheid ongemelde vangsten in 2016 ongeveer 28 miljoen ton bedroeg, met een geschatte waarde van 41 miljard USD; overwegende dat illegale vangsten in het begin van de jaren 2000 naar schatting 10 tot 26 miljoen ton vis bedroegen, met een geschatte waarde van 10 tot 23 miljard USD; overwegende dat in de EU jaarlijks naar schatting ongeveer 500 000 ton uit IOO-visserij afkomstige producten wordt ingevoerd, met een waarde van 1,1 miljard EUR (5) ; D. overwegende dat IOO-visserijpraktijken aanzienlijke gevolgen hebben voor de voedselzekerheid en de werkgelegenheidskansen voor kustgemeenschappen en een grote bedreiging vormen voor mariene ecosystemen en visbestanden, hetgeen een ernstige bedreiging vormt voor het levensonderhoud van vissers en kustgemeenschappen in de Europese Unie en in derde landen, en oneerlijke concurrentie op de markt voor visserijproducten creëert; E. overwegende dat de EU zich heeft verbonden tot de verwezenlijking van duurzameontwikkelingsdoelstelling 14.4 om IOO-visserij te beëindigen tegen 2020 en om, voor zover mogelijk, een einde te maken aan de invoer van producten die afkomstig zijn van IOO-visserij en die nog steeds op de EU-markt terechtkomen; F. overwegende dat de EU-vloot voor de visserij in volle zee concurreert met bepaalde buitenlandse vloten die worden beschuldigd van het beoefenen van IOO-visserij, met inbegrip van dwangarbeid, arbeidsuitbuiting en mensenhandel, waardoor het levensonderhoud en de mensenrechten van vissers overal ter wereld en de duurzaamheid van visbestanden worden ondermijnd, en die worden beschuldigd van het verkopen van visserijproducten tegen lage kosten op de markt van de EU, waardoor hoogwaardige EU-producten niet meer kunnen concurreren; overwegende dat EU-maatregelen tegen IOO-visserij helpen een gelijk speelveld tussen ondernemers binnen en buiten de EU te waarborgen; G. overwegende dat de EU beschikt over een solide kader van visserijwetgeving, met inbegrip van maatregelen ter verbetering van de capaciteit op het gebied van monitoring, inspectie, controle en bewaking ter bestrijding van IOO-visserij; H. overwegende dat de IOO-verordening, volgens het speciaal verslag van de Europese Rekenkamer over EU-maatregelen ter bestrijding van IOO-visserij, de traceerbaarheid heeft verbeterd en de invoercontrole versterkt, nuttig is gebleken en een positieve hervorming in de meeste betrokken landen heeft teweeggebracht, maar dat in het verslag wordt geconcludeerd dat de controlesystemen worden verzwakt door uiteenlopende controles en sancties door de lidstaten; I. overwegende dat de digitalisering van IOO-vangstcertificaten via het IT-systeem CATCH de mogelijkheden voor frauduleuze invoer zal verminderen; overwegende dat de vangstcertificeringsregeling van de EU bovendien de meest alomvattende regeling is in vergelijking tot de regelingen van de VS en van Japan, die respectievelijk de op één na en op twee na grootste importeurs ter wereld zijn; J. overwegende dat artikel 12 van de IOO-verordening de invoer van uit IOO-visserij verkregen visserijproducten verbiedt en dat derde landen overeenkomstig de artikelen 31 tot en met 36 van die verordening als niet-meewerkende landen kunnen worden aangemerkt; overwegende dat de EU een nultolerantiebeleid voert ten aanzien van IOO-visserij, dat van toepassing is op alle aspecten van de visserij, ongeacht of deze binnen of buiten de EU plaatsvindt; K. overwegende dat vijf derde landen momenteel een rode kaart hebben en acht een gele kaart; overwegende dat één grote producent van vis-, schaal- en schelpdierproducten, de Volksrepubliek China, echter nooit is onderworpen aan een procedure op grond van de IOO-verordening, ondanks aanzienlijke bewijzen van haar aanzienlijke en toenemende betrokkenheid bij IOO-visserij en overwegende dat haar ongereglementeerde en niet-transparante visserijactiviteiten een significant gevaar voor het voortbestaan van de mondiale visbestanden en visserijtoeleveringsketens vormen; L. overwegende dat het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij steun verleende voor monitoring-, controle- en handhavingsactiviteiten, met een totale begroting van 580 miljoen EUR hiervoor; M. overwegende dat het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur (EFMZVA) belangrijke steun biedt voor monitoring-, controle- en handhavingsactiviteiten, met als specifieke doelstelling “het bevorderen van efficiënte controle en handhaving in de visserij, waaronder de bestrijding van IOO-visserij” in het kader van Prioriteit 1 – Bevordering van de duurzame visserij en van het herstel en de instandhouding van de aquatische biologische rijkdommen; N. overwegende dat producten die het resultaat zijn van IOO-visserij een risico vormen voor de voedselzekerheid van de burgers van de Europese Unie doordat zij de toegang tot veilig, betaalbaar, hoogwaardig en traceerbaar voedsel voor iedereen in gevaar brengen; O. overwegende dat het erkent dat IOO-visserij onevenredige gevolgen heeft voor kwetsbare en gemarginaliseerde gemeenschappen, zowel in de EU als in derde landen; P. overwegende dat de EU zich in maart 2023 bij de IUU Fishing Action Alliance heeft aangesloten; 1. herhaalt dat de EU en haar lidstaten een nultolerantieaanpak moeten blijven hanteren ten aanzien van IOO-visserij, deze aanpak in gelijke mate moeten toepassen op alle landen, ongeacht hun grootte, en economisch, ecologisch en sociaal duurzame visserij moeten bevorderen teneinde overbevissing, de vernietiging van mariene ecosystemen en oneerlijke concurrentie voor de visserijsector van de EU tegen te gaan, en tegelijkertijd de voedselzekerheid en de volksgezondheid waarborgen; 2. merkt op dat de visserijsector een cruciale rol speelt bij het waarborgen van de mondiale voedsel- en voedingszekerheid en bestaansmiddelen biedt aan de mensen die in kustgebieden wonen; benadrukt dat de Unie veel belang hecht aan de duurzame ontwikkeling van de mondiale visserij en aan het uitbannen van dwangarbeid, mensenhandel en andere vormen van misbruik, ook in de visserijsector; erkent de inzet en naleving waarvan talrijke vissers in de EU blijk hebben gegeven om ervoor te zorgen dat de visbestanden duurzaam worden beheerd; 3. erkent dat voor de bestrijding van IOO-visserij een holistische benadering nodig is waarmee de oorzaken van IOO-visserij, zoals armoede, het gebrek aan economische alternatieven, en zwakke governance in bepaalde regio’s, worden aangepakt; moedigt de Commissie aan programma’s voor capaciteitsopbouw op te zetten en internationale samenwerking aan te gaan om deze onderliggende problemen te helpen aanpakken en duurzame visserijpraktijken te bevorderen; 4. dringt er bij de Commissie op aan in het bijzonder samen te werken met derde landen die grote hoeveelheden visserijproducten uitvoeren naar de EU om ervoor te zorgen dat zij maatregelen treffen om IOO-visserij te voorkomen, met inbegrip van arbeids- en milieuvoorschriften; moedigt de Commissie aan sancties of andere handelsmaatregelen te overwegen als derde landen zich niet aan de internationale normen houden; 5. verzoekt de Commissie de kuststaten waarmee de Unie een dialoog onderhoudt er door middel van technische bijstand en capaciteitsopbouw en in overeenstemming met de EU-doelstellingen inzake oceaanbeheer toe aan te sporen hun vermogen om IOO-visserij te bestrijden te vergroten en de vereisten inzake duurzaamheid en transparantie in de voorwaarden voor toegang tot hun exclusieve economische zones aan te scherpen, en hen in dit proces te begeleiden en daarbij alle mogelijke kanalen te benutten die het gemeenschappelijk visserijbeleid biedt; 6. is ingenomen met het initiatief van de Commissie om vanaf 10 mei 2023 op een website informatie te publiceren over vismachtigingen die worden toegekend aan vaartuigen uit de Unie die buiten de Europese wateren vissen en aan vaartuigen van buiten de Unie die in Europese wateren vissen; dringt er bij de visserijautoriteiten van derde landen en regionale organisaties voor visserijbeheer (ROVB’s), op aan vergelijkbare maatregelen te treffen; 7. is verheugd dat de nieuwe controleverordening voor de visserij vereist dat voor op zee gevangen visserijproducten die in de EU worden ingevoerd ofwel het IMO-nummer van het vissersvaartuig wordt aangegeven ofwel een ander uniek identificatienummer voor vaartuigen, indien het IMO-nummer niet van toepassing is; 8. is ingenomen met de op 28 juni 2022 gedane toezegging van de alliantie voor actie tegen IOO-visserij om de ambitie en maatregelen in de strijd tegen illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij te bevorderen; is verheugd dat de Europese Unie zich recentelijk bij de alliantie voor actie tegen IOO-visserij heeft aangesloten; dringt er bij de leden van de alliantie op aan dat zij hun nationale systemen voor de bestrijding van IOO-visserij onderling afstemmen en, in het bijzonder, de mogelijkheid analyseren om gezamenlijk “gele kaarten” en “rode kaarten” af te geven of andere, vergelijkbare instrumenten toe te passen; 9. benadrukt de noodzaak om gedegen wetenschappelijk onderzoek uit te voeren en gegevens te verzamelen om meer inzicht te verkrijgen in de specifieke gevolgen van IOO-visserij voor de voedselzekerheid, lokale economieën en het milieu; verzoekt de Commissie financiering en middelen toe te wijzen aan dergelijk onderzoek en haar beoordelingen regelmatige te actualiseren als bijdrage voor empirisch onderbouwde beleidsvorming; 10. onderstreept dat EU-verordeningen inzake IOO-visserij op geharmoniseerde wijze ten uitvoer moet worden gelegd, waarbij moet worden gezorgd voor hetzelfde uitvoeringsniveau in alle lidstaten, hetgeen de toepassing ervan doeltreffender zou maken en mogelijke mazen in de wetgeving zou voorkomen; 11. verzoekt de Commissie te waarborgen dat in de EU-richtsnoeren inzake de uitvoering van EU-verordeningen inzake IOO-visserij wordt aangegeven hoe de uitvoering ervan kan worden verbeterd in de lidstaten die de voorschriften van de verordening niet naleven, en hoe de informatie in de tweejaarlijkse verslagen het best kan worden geverifieerd; 12. benadrukt het belang van meer controles op ingevoerde producten om de volksgezondheid en het concurrentievermogen van de visserijsector van de EU te beschermen, door middel van doeltreffende en tijdige maatregelen en sancties; 13. wijst erop dat de lidstaten voldoende capaciteit en middelen moeten toewijzen om de doeltreffende uitvoering van invoercontroles te waarborgen; 14. moedigt nationale autoriteiten aan te zorgen voor passende uitvoering van de IOO-verordening om een voorbeeld van een goede praktijk te geven aan andere lidstaten en bij te dragen tot de uitvoering van een degelijk traceerbaarheidssysteem, verantwoorde visserijpraktijken te waarborgen, de veiligheid op zee en de arbeidsomstandigheden op vissersvaartuigen te verbeteren en om de nauwkeurige vangstaangifte te versterken; 15. benadrukt dat de Commissie adequate steun moet verlenen aan de nationale autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor de controle op de invoer van visserijproducten, waarbij moet worden opgemerkt dat deze steun, indien beschikbaar, kan bestaan uit het opstellen van een lijst van de beheers- en instandhoudingsmaatregelen die van toepassing zijn in niet-EU-landen en het delen van gedetailleerde informatie over tekortkomingen die zijn vastgesteld in het kader van de uitvoering van de IOO-verordening van de EU met betrekking tot niet-EU-landen; 16. benadrukt dat de Commissie, samen met het Europees Bureau voor visserijcontrole en in nauwe coördinatie met de lidstaten, de nationale autoriteiten verdere steun moet verlenen met betrekking tot de beste manier om de IOO-verordening uit te voeren, en wel in de vorm van begeleiding, uitwisseling van goede praktijken, opleiding en dergelijke, die de nationale visserij ook in staat stelt haar concurrentievermogen te herstellen; 17. verzoekt de lidstaten gebruik te maken van het EFMZVA om ervoor dat zorgen dat dit fonds de noodzakelijke gerichte steun verleent aan kleinschalige en ambachtelijke vissers, die zich bij het naleven van de IOO-verordeningen vaak tegenover unieke uitdagingen gesteld zien; benadrukt dat deze vissers een kritieke rol in de lokale voedselzekerheid spelen en de hulp moeten krijgen die zij nodig hebben; 18. dringt er bij de Commissie op aan mogelijkheden te onderzoeken om getroffen gemeenschappen in de lidstaten te ondersteunen; erkent dat de overgang naar duurzame visserijpraktijken economische verstoring en banenverlies tot gevolg kan hebben, en dringt derhalve aan op maatregelen om de bestaansmiddelen te beschermen van mensen die afhankelijk zijn van de visserijsector, zoals beroepsopleiding en financiële steun bij deze overgang; 19. benadrukt dat het de plicht van de Commissie is te zorgen voor de consistente toepassing en uitvoering in de hele EU van invoercontroleprocedures, met inbegrip van controles van vangstcertificaten, een risicogebaseerde aanpak, verificaties en de instelling van inbreukprocedures; 20. moedigt, in overeenstemming met het recente akkoord over de herziening van de controleverordening voor de visserij, de invoering aan van maatregelen voor elektronische monitoring op afstand in niet-EU-wateren om IOO-visserij aan te pakken; 21. verwacht van de Commissie dat zij innovatie en onderzoek ondersteunt voor de ontwikkeling van monitoring-, lokalisatie- en geolokalisatiesystemen voor vaartuigen op volle zee door steun te verlenen voor de uitvoering van internationale initiatieven om gegevenssystemen te coördineren en volledige en nauwkeurige gegevens en transparante informatie te verstrekken over de locatie, herkomst en activiteit van vissersvaartuigen; 22. wijst de Commissie erop dat de invoercontroles in alle lidstaten moeten worden geharmoniseerd teneinde te voorkomen dat IOO-visserijproducten op de EU-markt komen en dringt er bij de Commissie sterk op aan in dit opzicht verdere maatregelen te treffen; benadrukt dat de Europese Unie de controle en handhaving moet verbeteren om dwangarbeid te bestrijden in zowel de visserijsector als in de verwerkingsindustrie van ingevoerde producten; 23. erkent dat de Overeenkomst van Kaapstad van de IMO van 2012, de Overeenkomst van de FAO inzake havenstaatmaatregelen van 2009, het Protocol van de IAO bij het Verdrag betreffende de gedwongen arbeid, 1930 (nr. 29) en het Verdrag van de IAO inzake arbeid in de visserij (nr. 188) belangrijke instrumenten zijn om fatsoenlijke arbeidsomstandigheden te waarborgen en te helpen onaanvaardbare vormen van arbeid voor alle vissers te voorkomen, met name dwangarbeid, mensenhandel en andere vormen van misbruik, en om IOO-visserij te bestrijden; verzoekt de lidstaten deze overeenkomsten te onderteken en te ratificeren, of toe te treden tot deze overeenkomsten; 24. verzoekt de Commissie het bewustzijn te vergroten ten aanzien van de bescherming van mensenrechten in de visserijsector; benadrukt dat voor de visserijsector in specifieke geografische gebieden het risico van door de staat opgelegde dwangarbeid groter is; dringt erop aan dat wanneer dwangarbeid wordt vastgesteld, het verboden moet zijn dat de daarvan afkomstige producten op de EU-markt terechtkomen; 25. eist dat de Commissie maatregelen treft om een eind te maken aan het gebruik van gelegenheidsvlaggen; dringt aan op gemakkelijke toegang tot informatie over de feitelijke eigendom van vissersvaartuigen voor alle vlaggen; verzoekt de Commissie haar systeem voor de identificatie van vissersvaartuigen die IOO-visserij bedrijven, zoals vastgesteld in Uitvoeringsverordening (EU) 2022/1184, te verbeteren zodat het land van herkomst van een vaartuig, zelfs wanneer de vlaggenstaat onduidelijk is, kan worden vastgesteld, en vaartuigen waarvan is vastgesteld dat er mensenrechtenschendingen op zijn gepleegd, aan de lijst kunnen worden toegevoegd; 26. is ingenomen met het feit dat de herziene controleverordening voor de visserij met specifieke bepalingen verbiedt dat ondernemers in de Unie, met inbegrip van uiteindelijke begunstigden, vaartuigen bezitten, exploiteren of beheren die geregistreerd zijn onder de vlag van landen die een rode kaart hebben gekregen voor niet-samenwerking bij de bestrijding van IOO-visserij; 27. dringt er bij de lidstaten op aan omvangrijke databanken op te zetten en bij te houden waarin informatie over de uiteindelijke begunstigden van geregistreerde vaartuigen wordt verzameld en opgeslagen; 28. moedigt de lidstaten aan samen te werken met de relevante autoriteiten om de nauwkeurigheid te waarborgen van de gegevens die over de uiteindelijke begunstigden van vaartuigen zijn verzameld teneinde beleidsvorming en de handhaving van de herziene controleverordening voor de visserij te vergemakkelijken; 29. moedigt de Commissie aan om er snel voor te zorgen dat het IT-systeem CATCH volledig operationeel is en dat de nationale autoriteiten van de lidstaten binnen twee jaar na de datum van toepassing van artikel 4 van de herziene controleverordening voor de visserij volledig vertrouwd zijn met het gebruik ervan; 30. vraagt de Commissie te zorgen voor voldoende personele middelen teneinde een snellere en effectievere invoering van bovengenoemd IT-systeem in de lidstaten te waarborgen; 31. is zeer ingenomen met de invoering van het nieuwe IT-systeem CATCH door de herziene controleverordening voor de visserij; 32. moedigt de snelle opname aan van uitgebreidere risicocriteria en kruiscontroles van gegevens in de volgende versies van het IT-systeem CATCH, zoals is aanbevolen door de adviesraad voor de vollezee-/verrezeevloot; is van mening dat de Commissie, teneinde een “race to the top” te waarborgen, ervoor moet zorgen dat de in CATCH toegepaste risicobeoordeling ten minste even grondig is als die welke wordt toegepast in de lidstaten die al over een elektronisch systeem voor de controle van vangstcertificaten beschikken; is van mening dat de Commissie er in de tussentijd voor moet zorgen dat er interoperabiliteit is tussen CATCH en de nationale IT-systemen, zonder dat de lasten voor de marktdeelnemers toenemen; 33. dringt er bij de Commissie op aan binnen het directoraat-generaal Maritieme Zaken en Visserij van de Commissie meer personeel in te zetten voor oceaangovernance en IOO-visserij; 34. moedigt de lidstaten aan ervoor te zorgen dat de benodigde procedures worden ingesteld ter voorbereiding van de wettelijke invoering van het IT-systeem CATCH en ervoor te zorgen dat het systeem zo spoedig mogelijk gebruiksklaar is; 35. dringt er bij de lidstaten op aan hun controlesystemen ter voorkoming van de invoer van illegale visserijproducten te versterken en de benodigde maatregelen te nemen; is ingenomen met de volledige traceerbaarheid van verse, bevroren en verwerkte visserijproducten zoals overeengekomen in de nieuwe controleverordening voor de visserij, hetgeen zal bijdragen tot een betere voedselveiligheid in de EU en derde landen ertoe zal aanzetten de traceerbaarheid te vergroten om ervoor te zorgen dat hun visserijproducten op de markt van de Unie worden toegestaan; 36. benadrukt het belang van verbeterde traceerbaarheid voor alle visserij- en aquacultuurproducten zodat de consument een weloverwogen besluit kan nemen bij het kopen van deze producten; is van mening dat meer specifieke en transparante etikettering die duidelijk het traject van het product van productie tot tafel aangeeft, voor zowel producten uit de EU als producten uit niet-EU-landen moet worden overwogen; moedigt de lidstaten aan passende promotiecampagnes te organiseren voor vis-, schaal- en schelpdierproducten, teneinde de consumenten bewust te maken van hetgeen zij kopen en van de traceerbaarheidsmaatregelen; 37. dringt er bij de lidstaten op aan de nieuwe controleverordening voor de visserij snel ten uitvoer te leggen om te voldoen aan hun wettelijke verplichting om doeltreffende, evenredige en afschrikkende sancties tegen IOO-visserij vast te stellen, waardoor de prikkels om IOO-visserij te beoefenen, worden beperkt en toekomstige inbreuken worden ontmoedigd; 38. benadrukt dat multilaterale samenwerking en een mondiaal samenhangend beleid inzake IOO-visserij, handel en oceaangovernance heel belangrijk zijn om IOO-visserij op doeltreffende wijze te bestrijden; verzoekt in dit opzicht de Commissie om haar partners, via haar partnerschapsovereenkomsten inzake duurzame visserij, haar IOO-beleid, in ROVB’s en de WTO, te blijven aanmoedigen, en haar samenwerking met de Verenigde Staten van Amerika, het Verenigd Koninkrijk, Japan en andere belangrijke spelers in het visserij- en oceaanbeleid te intensiveren, met gebruikmaking van diplomatieke en handelsinstrumenten, om andere derde landen aan te moedigen degelijke wetgeving en maatregelen vast te stellen om IOO-visserij te bestrijden; 39. erkent dat de doeltreffende handhaving van verordeningen inzake IOO-visserij samenwerking tussen de lidstaten en een gecoördineerde aanpak op EU-niveau vereist; moedigt de Commissie en het Europees Bureau voor visserijcontrole aan inspanningen om IOO-visserij te bestrijden beter op elkaar af te stemmen, beste praktijken te delen en handhavingsactiviteiten tussen de lidstaten te harmoniseren; 40. erkent de noodzaak om samenwerking met het maatschappelijk middenveld en belanghebbenden uit de gemeenschap te bevorderen in de strijd tegen IOO-visserij; onderstreept het belang van betrokkenheid van belanghebbenden om de IOO-verordening zo goed mogelijk uit te voeren; verzoekt de Commissie samen te werken met deze belanghebbenden om duurzame visserijpraktijken te bevorderen en ervoor te zorgen dat de stemmen van getroffen gemeenschappen worden gehoord in het besluitvormingsproces; 41. verzoekt om de instelling van een alomvattend programma voor de bescherming van klokkenluiders binnen de EU om personen die kennis hebben van IOO-visserijactiviteiten aan te moedigen dit kenbaar te maken en cruciale informatie te verschaffen; onderstreept dat een dergelijk programma juridische waarborgen, anonimiteit en stimulansen voor klokkenluiders om schendingen te melden moet omvatten, zonder angst voor represailles; 42. verzoekt de lidstaten eerlijke handelspraktijken in de visserijsector te bevorderen om een echt gelijk speelveld tot stand te brengen tussen visserijproducten uit de EU en visserijproducten uit derde landen; is van mening dat de lidstaten moeten overwegen handelsmaatregelen te nemen waarbij rekening wordt gehouden met de milieu- en arbeidsnormen van de ingevoerde producten; 43. verzoekt de Commissie en de lidstaten geen preferentiële markttoegang te verlenen aan landen die in verband worden gebracht met IOO-visserijpraktijken en ernstige schendingen van arbeidsrechten, met inbegrip van het gebruik van dwangarbeid; is van mening dat de EU moet streven naar een echt gelijk speelveld voor in de EU geproduceerde vis, schaal- en schelpdieren en die uit derde landen; is van mening dat met name het instrument van het autonoom tariefcontingent, dat onmisbaar is om het concurrentievermogen van de verwerkingsindustrie van de Unie te waarborgen en te voorkomen dat de productie van visserijproducten in de Unie in gevaar wordt gebracht door een passende aanvoer van visserijproducten aan de industrie te garanderen, uitsluitend mag worden gebruikt in gevallen waarin het aanbod van vis, schaal- en schelpdieren voor de EU-markten ontoereikend is en dat het niet mag worden gebruikt om producten in te voeren die afkomstig zijn van IOO-visserij of om druk uit te oefenen op de prijzen van in de EU geproduceerde goederen; 44. dringt er bij de Commissie op aan te zorgen voor de coherente en strikte uitvoering van rode en gele kaarten, ongeacht de omvang of de economische en commerciële invloed van een land; verzoekt de Commissie om in dit opzicht, zoals verzocht in de resolutie van het Europees Parlement over de gevolgen van Chinese visserijactiviteiten op de visserijsector van de EU en de te volgen koers ( A9-0282/2023 ), alle Chinese initiatieven ter bestrijding van IOO-visserij te beoordelen en in het licht van die beoordelingen passende maatregelen te treffen in het kader van de IOO-verordening; 45. benadrukt dat de beschikbare IOO-databanken ondoorzichtig zijn, d.w.z. onbekende namen, herkomst of eigendom van vaartuigen bevatten, hetgeen inkomensverlies veroorzaakt, met name in arme landen; benadrukt dat internationale organen die betrokken zijn bij de bestrijding van IOO-visserij hun activiteiten betreffende de controle van IOO-visserij moeten coördineren met gedeelde elektronische databanken, duidelijke strategieën en gestructureerde plannen die resulteren in het laagste mogelijke niveau van IOO-visserijpraktijken op internationaal niveau; 46. moedigt de lidstaten aan om de routinematige en tijdige uitwisseling van informatie te verbeteren, ook over afgewezen zendingen, waardoor de autoriteiten de wet beter kunnen toepassen en handhaven; benadrukt dat de Overeenkomst van de FAO inzake havenstaatmaatregelen hierbij kan helpen; 47. merkt op dat ROVB’s succesvol zijn gebleken in de strijd tegen illegale visserij; verzoekt de Commissie de totstandbrenging van meer relevante ROVB’s actief te bevorderen; moedigt de lidstaten aan de initiatieven van de FAO en van relevante ROVB’s ter bestrijding van IOO-visserij te bevorderen en informatie uit te wisselen over vissersvaartuigen die van dergelijke activiteiten worden verdacht; 48. benadrukt dat multilaterale vangstdocumentatieregelingen die zijn ontworpen en overeengekomen door de verdragsluitende partijen van ROVB’s en samenwerkende niet-verdragsluitende partijen, en die vereisen dat essentiële informatie over een zending wordt geregistreerd en in de hele toeleveringsketen wordt doorgegeven, doeltreffende instrumenten zijn gebleken om de traceerbaarheid te verbeteren en bij te dragen aan de bestrijding van IOO-visserij; 49. wijst op de doelstellingen om tegen 2030 ten minste 30 % van de oceanen te beschermen; verzoekt de Commissie en de lidstaten ervoor te zorgen dat vóór 2030 doeltreffende maatregelen worden genomen en ervoor te zorgen dat de IOO-verordening volledig wordt uitgevoerd; 50. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (het Handvest), en met name de artikelen 1, 7, 20, 21, 22, 23, 25 en 26, – gezien het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), en met name de artikelen 2, 3 en 6, – gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), en met name artikel 19 en artikel 83, lid 1, – gezien het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de bijbehorende jurisprudentie van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, – gezien de Universele Verklaring van de rechten van de mens, – gezien de rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ-EU), – gezien de mededeling van de Commissie van 9 december 2021 getiteld “Een inclusiever en beschermender Europa: uitbreiding van de lijst van EU-misdrijven tot haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven” ( COM(2021)0777 ) en het bijgaande voorstel voor een besluit van de Raad, – gezien Kaderbesluit 2008/913/JBZ van de Raad van 28 november 2008 betreffende de bestrijding van bepaalde vormen en uitingen van racisme en vreemdelingenhaat door middel van het strafrecht (1) , – gezien de mededeling van de Commissie van 5 maart 2020 getiteld “Een Unie van gelijkheid: strategie voor gendergelijkheid 2020‑2025” ( COM(2020)0152 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 18 september 2020 getiteld “Een Unie van gelijkheid: EU-actieplan tegen racisme 2020-2025” ( COM(2020)0565 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 12 november 2020 getiteld “Een Unie van gelijkheid: strategie voor gelijkheid van lhbtiq’ers 2020‑2025” ( COM(2020)0698 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 3 maart 2021 getiteld “Een Unie van gelijkheid: strategie inzake de rechten van personen met een handicap 2021-2030” ( COM(2021)0101 ) en het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van personen met een handicap, dat door de EU en al haar lidstaten is geratificeerd, – gezien de mededeling van de Commissie van 24 juni 2020 getiteld “EU-strategie inzake de rechten van slachtoffers (2020-2025)” ( COM(2020)0258 ), – gezien de aanbeveling van het Comité van Ministers van de Raad van Europa van 20 mei 2022 aan de lidstaten van de Raad van Europa over het bestrijden van haatzaaiende uitlatingen (CM/Rec(2022)16), – gezien algemene beleidsaanbeveling nr. 15 van de Commissie tegen racisme en onverdraagzaamheid (ECRI) van de Raad van Europa, van 8 december 2015, over de bestrijding van haatzaaiende uitlatingen, – gezien het Kaderverdrag van de Raad van Europa inzake de bescherming van nationale minderheden en het Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden, – gezien de aanbevelingen, verslagen en resoluties van ECRI, de Stuurgroep bestrijding van discriminatie, diversiteit en inclusie, de Parlementaire Vergadering, de Commissie van Venetië en andere organen van de Raad van Europa, – gezien de richtsnoeren voor de verbetering van de verzameling en het gebruik van gelijkheidsgegevens die zijn opgesteld door de Subgroep gegevens over gelijkheid van de Groep op hoog niveau inzake non-discriminatie, gelijkheid en diversiteit van de Commissie en die in 2021 zijn gepubliceerd, – gezien de mensenrechtenverdragen van de VN en de VN-instrumenten voor de bescherming van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, met name de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, het Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van rassendiscriminatie en het Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen, en de aanbevelingen van het jaarlijkse VN-Forum voor minderheidsvraagstukken, – gezien de gegevens over haatmisdrijven van het OVSE-Bureau voor Democratische Instellingen en Mensenrechten die ieder jaar worden gepubliceerd op 16 november, – gezien zijn resolutie van 25 november 2020 over versterking van de mediavrijheid: bescherming van journalisten in Europa, haatzaaiende taal, desinformatie en de rol van platforms (2) , – gezien zijn resolutie van 16 september 2021 met aanbevelingen aan de Commissie betreffende het aanmerken van gendergerelateerd geweld als een nieuwe vorm van criminaliteit als bedoeld in artikel 83, lid 1, VWEU (3) , – gezien zijn resolutie van 13 november 2018 over minimumnormen voor minderheden in de EU (4) , – gezien artikel 105, lid 5, van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken ( A9-0377/2023 ), A. overwegende dat op grond van artikel 21 van het Handvest iedere vorm van discriminatie op grond van o.a. geslacht, ras, kleur, etnische of sociale afkomst, genetische kenmerken, taal, godsdienst of overtuiging, politieke of andere denkbeelden, het behoren tot een nationale minderheid, vermogen, geboorte, een handicap, leeftijd of seksuele gerichtheid, verboden is; overwegende dat binnen het rechtskader van de Verdragen en onverminderd de bijzondere bepalingen ervan, ook iedere discriminatie op grond van nationaliteit verboden is; overwegende dat ingevolge de ruime interpretatie van de grond “geslacht” door het HvJ EU, dit begrip ruim moet worden opgevat, d.w.z. dat alle vormen van discriminatie in verband met genderidentiteit, genderexpressie en geslachtskenmerken erin begrepen zijn (5) ; B. overwegende dat alle vormen en uitingen van haat en onverdraagzaamheid, met inbegrip van haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven, onverenigbaar zijn met de waarden van de Unie op het gebied van menselijke waardigheid, vrijheid, democratie, gelijkheid, de rechtsstaat en eerbiediging van de mensenrechten, waaronder de rechten van personen die tot minderheden behoren, zoals verankerd in artikel 2 VEU; overwegende dat de bevordering en bescherming van deze fundamentele waarden van de Unie afhangt van de EU-instellingen, de lidstaten en alle andere relevante actoren die vooroordelen, vooringenomenheid en onverdraagzaamheid bestrijden, alsook van de uitbanning van haat; C. overwegende dat haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven complexe en multidimensionale verschijnselen zijn met verstrekkende gevolgen voor de mensenrechten en de rechtsstaat in democratische samenlevingen; overwegende dat de bestrijding van vreemdelingenhaat, racisme, vrouwenhaat, homofobie, transfobie en andere vormen van vooroordelen, onverdraagzaamheid, discriminatie, onder meer op basis van politieke of andere opvattingen, en haat tegen bepaalde personen of maatschappelijke groepen vereist dat de EU en haar lidstaten een holistische respons ontwikkelen in nauwe samenwerking met relevante belanghebbenden, waaronder het maatschappelijk middenveld; overwegende dat strafbaarstelling één instrument is om haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven te bestrijden; D. overwegende dat de bestrijding van haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven, zowel online als offline, een multidimensionale aanpak vereist en, in voorkomend geval, verschillende middelen om ze te bestrijden, met inbegrip van het strafrecht, civiele en administratieve procedures en andere belangrijke beleidsmaatregelen of sociale maatregelen; overwegende dat de lidstaten zich er al toe hebben verbonden wetgeving en maatregelen vast te stellen om haatmisdrijven te bestraffen, onderrapportage aan te pakken en activiteiten voor capaciteitsopbouw voor rechtshandhavings- en gerechtelijke functionarissen in te voeren of verder te ontwikkelen (6) ; overwegende dat het voor een doeltreffende bestrijding van haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven van essentieel belang is de onderliggende oorzaken ervan, met name stereotypen, aan te pakken; overwegende dat preventieve maatregelen, onderwijs, met inbegrip van digitaal onderwijs, geletterdheid en vaardigheden ter bevordering van veilige digitale ruimten, opleiding en bewustmaking in dit verband van cruciaal belang zijn; overwegende dat de EU en de lidstaten een beter begrip moeten bevorderen van het feit dat er diversiteit en dialoog nodig is binnen een context van democratie, mensenrechten en de rechtsstaat, dat zij het publieke bewustzijn moeten vergroten over het feit dat het belangrijk is pluriformiteit te eerbiedigen en dat zij negatieve stereotypering en stigmatisatie moeten bestrijden; E. overwegende dat haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven bijzonder ernstige misdrijven kunnen zijn en niet alleen de afzonderlijke slachtoffers en hun gemeenschap treffen, door hun leed toe te brengen en hun grondrechten en fundamentele vrijheden te beperken, maar ook de samenleving als geheel, waardoor de fundamenten van de EU worden ondermijnd; F. overwegende dat niet alle haatzaaiende uitlatingen een misdrijf vormen, maar dat zij wel bijdragen tot de normalisering van uitingen van haat, geweld en onverdraagzaamheid in de samenleving; G. overwegende dat er de afgelopen decennia een sterke toename is van discriminatie, haatmisdrijven en haatzaaiende uitlatingen in de hele EU (7) , een toename van diverse vormen van racisme, antisemitisme, islamofobie, vreemdelingenhaat, homofobie, transfobie en andere vormen van onverdraagzaamheid en een alarmerende piek in haatzaaiende uitlatingen en aanzetting tot haat online en offline; overwegende dat personen die tot kwetsbare groepen behoren, zoals lhbtiq+- personen, geracialiseerde personen, etnische, religieuze of taalminderheden, inheemse gemeenschappen (8) (9) , personen met een handicap, personen met een sociaal-economische achterstandspositie, asielzoekers, vluchtelingen en migranten, herhaaldelijk het doelwit zijn van haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven; overwegende dat er in Europa een significante toename is van het aantal haatmisdrijven en haatzaaiende uitlatingen tegen lhbtiq-personen (10) , alsmede een toename van de discriminatie en haat tegen vrouwen; overwegende dat meervoudige, intersectionele discriminatie een vruchtbare bodem is voor haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven; overwegende dat doelwitten van haatzaaiende uitlatingen steeds meer worden uitgesloten uit de samenleving; H. overwegende dat de toename van discriminatie en haat in veel lidstaten nog wordt verergerd door extremistische en populistische bewegingen en het multiplicatoreffect van de onlineomgeving en sociale media, die tot revictimisatie leiden; overwegende dat deze stijging leidt tot gevaarlijke verdeeldheid in de samenleving als geheel en een bedreiging vormt voor de democratie; I. overwegende dat er aanwijzingen zijn dat haatzaaiende uitlatingen en door haat ingegeven incidenten in de EU nog steeds te weinig worden gemeld (11) , waardoor het moeilijk is de omvang van het probleem te kwantificeren; J. overwegende dat de media en journalisten een fundamentele rol spelen doordat zij de samenleving informeren en een bijdrage leveren aan de democratische processen; K. overwegende dat het politieke debat steeds meer wordt gekenmerkt door haatzaaiende uitlatingen; overwegende dat verkiezingscampagnes een bijzonder vruchtbare bodem zijn voor haatzaaiende uitlatingen en het aanzetten tot haat, hetgeen niet alleen gevolgen heeft voor de politieke sfeer, maar ook voor de werking van de samenleving in het algemeen en de politieke polarisatie doet toenemen; overwegende dat haatzaaiende uitlatingen tegen vrouwen in openbare functies een alarmerend niveau hebben bereikt; overwegende dat politieke leiders een belangrijke rol en verantwoordelijkheid hebben in de strijd tegen haatzaaiende uitlatingen en onverdraagzaamheid; overwegende dat zij het goede voorbeeld moeten geven en gevallen van haat publiekelijk aan de kaak moeten stellen; L. overwegende dat minderjarigen bijzonder kwetsbare slachtoffers zijn van haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven, onder meer in scholen en online, in de vorm van cyberpesten; overwegende dat dergelijke aanvallen hun lichamelijke en geestelijke integriteit in gevaar brengen en hun ontwikkeling en lichamelijke en geestelijke gezondheid aantasten; overwegende dat zij bijzondere aandacht behoeven; M. overwegende dat de lidstaten haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven niet op gelijke wijze aanpakken in hun strafrecht, waardoor bepaalde groepen in sommige delen van de Unie onvoldoende beschermd worden; overwegende dat dit het moeilijk maakt om een gemeenschappelijke Europese aanpak voor de bestrijding van haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven vast te stellen; overwegende dat het ontbreken van juridische bescherming verwoestende gevolgen kan hebben voor de slachtoffers; N. overwegende dat het huidige EU-kader alleen betrekking heeft op haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven op grond van ras, kleur, godsdienst, afkomst en nationale of etnische oorsprong; overwegende dat er momenteel op EU-niveau geen alomvattende gemeenschappelijke wettelijke definitie van haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven bestaat; overwegende dat er duidelijk behoefte is aan een doeltreffende aanpak van haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven op andere gronden, zoals geslacht, seksuele gerichtheid, gender, genderidentiteit, genderexpressie, geslachtskenmerken, leeftijd, handicap en welke andere fundamentele kenmerken ook, met name degene die beschermd zijn op grond van artikel 21 van het Handvest, alsmede elke combinatie van deze kenmerken; overwegende dat de EU de meest kwetsbaren in de samenleving moet beschermen; overwegende dat bijzondere aandacht moet worden besteed aan het identificeren van de personen, groepen of gemeenschappen die het kwetsbaarst zijn voor haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven, teneinde negatieve gevolgen voor de bescherming van slachtoffers te voorkomen; O. overwegende dat artikel 83, lid 1, VWEU duidelijke vereisten bevat voor de opname van nieuwe vormen van criminaliteit in de lijst van grensoverschrijdende EU-misdrijven; overwegende dat haatzaaiende uitlatingen op het internet duidelijk een specifieke grensoverschrijdende dimensie hebben; overwegende dat de digitale transformatie aantoont dat dit verschijnsel op Europees niveau moet worden aangepakt; overwegende dat haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven op gemeenschappelijke basis en op EU-niveau moeten worden bestreden; overwegende dat de EU de verantwoordelijkheid heeft om op te treden; P. overwegende dat het EU-strafrecht een krachtige, evenredige en op maat gesneden respons moet bieden op haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven, om het slachtoffer naar behoren te beschermen en naar behoren rekening te houden met de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van informatie, die hoekstenen zijn van de democratie; overwegende dat de EU moet waarborgen dat beperkingen op de vrije meningsuiting met het oog op het voorkomen en bestrijden van haatzaaiende uitlatingen niet door de bevoegde autoriteiten in de lidstaten worden misbruikt om minderheden monddood te maken of kritiek de kop in te drukken; overwegende dat de arresten van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens inzake de vrijheid van meningsuiting moeten worden nageleefd bij het vaststellen van bescherming tegen haatzaaiende uitlatingen; Q. overwegende dat de grondrechten die in de strijd tegen haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven worden beschermd in de eerste plaats de menselijke waardigheid en het beginsel van non-discriminatie zijn; overwegende dat deze bescherming universeel moet zijn; overwegende dat de bescherming tegen onverdraagzaamheid, zowel op basis van ras als op basis van nationale afkomst, seksuele gerichtheid, godsdienst, ideologie, leeftijd, mening of enige andere persoonlijke, fysieke of sociale toestand of omstandigheid, ongeacht de uitdrukkingsvorm, niet louter beperkt mag worden tot bepaalde gronden of motieven; R. overwegende dat veranderingen in de sociale dynamiek tot nieuwe motieven voor haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven kunnen leiden die moeten worden aangepakt binnen een gemeenschappelijk EU-kader, zodat artikel 83, lid 1, VWEU, waarin de lijst van EU-misdrijven is vastgesteld, moet worden uitgebreid; S. overwegende dat de Commissie in 2021 een mededeling heeft gepresenteerd getiteld “Een inclusiever en beschermender Europa: uitbreiding van de lijst van EU-misdrijven tot haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven”, met het oog op het toevoegen, overeenkomstig artikel 83, lid 1, VWEU, van haatmisdrijven en haatzaaiende uitlatingen aan de lijst van vormen van criminaliteit waarvoor het Parlement en de Raad minimumvoorschriften betreffende de bepaling van strafbare feiten en sancties kunnen vaststellen die van toepassing zijn in alle EU-lidstaten; overwegende dat de Raad in dit verband een besluit moet vaststellen; T. overwegende dat dit besluit van de Raad een eerste stap zou zijn in de richting van het vaststellen van de nodige rechtsgrondslag voor de vaststelling, als tweede stap, van een gemeenschappelijk rechtskader ter bestrijding van haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven in de hele EU; overwegende dat een dergelijk gemeenschappelijk rechtskader dringend nodig is om minimumnormen betreffende de bepaling van strafbare feiten en sancties vast te stellen en zodoende haatmisdrijven en haatzaaiende uitlatingen te bestrijden op gemeenschappelijke Europese basis, teneinde te zorgen voor een consistente bescherming van de potentiële slachtoffers van dergelijke handelingen in de hele Unie; U. overwegende dat de Raad nog geen besluit heeft genomen; overwegende dat sommige lidstaten concrete vooruitgang met betrekking tot dit specifieke dossier in de Raad hebben geblokkeerd; V. overwegende dat op grond van artikel 83, lid 1, VWEU eenparigheid van stemmen in de Raad is vereist om vast te stellen welke “andere vormen van criminaliteit” aan de criteria voldoen; overwegende dat deze vereiste nadelig is gebleken voor het boeken van de noodzakelijke gemeenschappelijke vooruitgang bij de bestrijding van haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven in de hele Unie; 1. dringt er bij de Raad op aan een besluit vast te stellen om haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven op te nemen in de lijst van strafbare feiten van artikel 83, lid 1, VWEU, zodat de Commissie de tweede fase van de procedure kan inleiden; 2. herinnert eraan dat haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven op verschillende manieren worden behandeld in het strafrecht van de lidstaten en dat er alleen geharmoniseerde minimumregels op EU-niveau bestaan wanneer dergelijke misdrijven worden begaan tegen een groep of een persoon op grond van ras, huidskleur, godsdienst, afkomst of nationale of etnische afkomst, wat de uitvoering van een succesvolle gemeenschappelijke strategie voor het effectief bestrijden van haat bemoeilijkt; 3. betreurt ten zeerste dat er bijna twee jaar zijn verstreken sinds de publicatie van de mededeling van de Commissie en dat de Raad er geen vooruitgang mee heeft geboekt, terwijl hij wel in staat was voor andere doeleinden de lijst van EU-misdrijven snel uit te breiden; betreurt dit gebrek aan actie in het licht van de toename van haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven; 4. verzoekt de lidstaten op verantwoorde en constructieve wijze samen te werken en de onderhandelingen binnen de Raad te hervatten om vóór het einde van de huidige zittingsperiode een besluit van de Raad vast te stellen; 5. dringt er bij de lidstaten op aan de aanneming van het ontwerpbesluit te steunen of er zich in elk geval niet tegen te verzetten; 6. verzoekt de huidige en toekomstige voorzitterschappen van de Raad van de Unie het voorstel van de Commissie als prioriteit te beschouwen bij het opstellen van hun agenda en het bepalen van doelstellingen; 7. beveelt aan artikel 83 VWEU te wijzigen om de toepassing ervan te laten afhangen van een versterkte gekwalificeerde meerderheid in plaats van de momenteel vereiste unanimiteit; dringt er in dit verband op aan de overbruggingsclausule in werking te stellen; 8. benadrukt dat toekomstige EU-wetgeving om minimumnormen betreffende de bepaling van strafbare feiten en sancties voor haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven vast te stellen de menselijke waardigheid moet beschermen, moet streven naar het voorkomen van schade, gelijkheid moet waarborgen en haat en onverdraagzaamheid moet bestrijden, ongeacht de motieven; 9. herinnert eraan dat de bescherming universeel moet zijn, met bijzondere aandacht voor de personen die tot doelwit worden gemaakt en voor kwetsbare groepen en gemeenschappen; 10. herinnert eraan dat de vrijheid van meningsuiting een fundamentele waarde van democratische samenlevingen is en niet ten onrechte mag worden beperkt; herinnert er voorts aan dat wetgeving inzake haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven gebaseerd moet zijn op de beginselen van noodzakelijkheid en evenredigheid; onderstreept dat de vrijheid van meningsuiting moet worden uitgeoefend binnen het kader van de wet en in overeenstemming met artikel 11 van het Handvest, en niet mag worden uitgebuit als schild voor haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven; 11. verzoekt de Commissie een open aanpak te overwegen waarbij de lijst van discriminatiegronden niet wordt beperkt tot een gesloten lijst, om haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven die worden ingegeven door een nieuwe en veranderende sociale dynamiek doeltreffend te bestrijden; 12. benadrukt dat misbruik van het internet en het bedrijfsmodel van socialemediaplatforms, dat gebaseerd is op microtargeting op het gebied van reclame, bijdragen aan de verspreiding en versterking van haatzaaiende uitlatingen, het aanzetten tot discriminatie en geweld en het vergroten van het risico van revictimisatie; verzoekt de Commissie en de lidstaten te zorgen voor de correcte tenuitvoerlegging van de huidige wetgeving, zoals Verordening (EU) 2022/2065 (12) , en gebruik te maken van alle middelen en instrumenten waarover zij beschikken om de verspreiding van haatzaaiende uitlatingen op het internet tegen te gaan; 13. herinnert eraan dat overheidsinstanties verantwoordelijk zijn voor het voorkomen, onderzoeken, vervolgen en melden van haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven, en dat zij daarbij rekening moeten houden met feiten die op haat wijzen; benadrukt dat toekomstige EU-wetgeving nauwe samenwerking moet ondersteunen en bevorderen met het maatschappelijk middenveld, organen voor gelijke behandeling en nationale mensenrechteninstellingen; 14. verzoekt de Commissie en de lidstaten bijzondere aandacht te besteden aan minderjarigen, met inbegrip van minderjarigen die behoren tot kwetsbare groepen, teneinde hun speciale bescherming te bieden tegen haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven, te voorkomen dat deze incidenten zich voordoen, met inbegrip van pesten op school en cyberpesten, en de gevolgen ervan voor de ontwikkeling en de geestelijke gezondheid van minderjarigen tot een minimum te beperken; 15. verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat een solide EU-kader voor juridische bescherming wordt ingesteld, zodat slachtoffers doeltreffend beschermd worden, met name slachtoffers uit kwetsbare groepen in de hele EU; benadrukt dat een intersectionele benadering moet worden gevolgd en dat het belangrijk is alomvattende maatregelen vast te stellen, waaronder het verstrekken van opleiding aan beroepsbeoefenaars die in contact kunnen komen met slachtoffers, alsook maatregelen ter waarborging van bescherming, veilige toegang tot een onafhankelijke justitie, gespecialiseerde hulporganisaties en schadeloosstelling voor slachtoffers; benadrukt dat slachtoffers hun ervaringen moeten kunnen melden bij de bevoegde autoriteiten en bescherming moeten kunnen krijgen; wijst erop dat wanneer de juridische bescherming van slachtoffers wordt gewaarborgd, dit een veilige omgeving zou creëren die zou bijdragen aan een toename van het aantal meldingen, wat nodig is om haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven te documenteren; 16. verzoekt de Commissie en de lidstaten, in samenwerking met de relevante instellingen en organen van de Unie, adequate gegevensverzamelingssystemen op te zetten voor het verkrijgen van solide, vergelijkbare, uitgesplitste en anonieme gegevens over haatincidenten, met inbegrip van haatmisdrijven, met inachtneming van de relevante nationale rechtskaders en de EU-wetgeving op het gebied van gegevensbescherming, en ook te zorgen voor adequate monitoringmechanismen om de regelmatige beschikbaarheid, vergelijkbaarheid en kwaliteit van de verzamelde gegevens te verbeteren en het effect van het beleid en de regelgeving op de bestrijding van haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven te beoordelen; 17. verzoekt zijn voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), en met name de artikelen 3, 4, 5, 11, 13, 38, 39, 43 en 349, – gezien Verordening (EU) nr. 1380/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2013 inzake het gemeenschappelijk visserijbeleid (GVB) (1) , – gezien Richtlijn 2014/89/EU van het Europees Parlement en de Raad van 23 juli 2014 tot vaststelling van een kader voor maritieme ruimtelijke planning (richtlijn maritieme ruimtelijke planning) (2) , – gezien zijn resolutie van 22 november 2012 over kleinschalige en ambachtelijke visserij en de hervorming van het gemeenschappelijk visserijbeleid (3) , – gezien zijn resolutie van 21 januari 2021 getiteld “Meer vissen in de zee? Maatregelen ter bevordering van het herstel van de bestanden boven het niveau van de maximale duurzame opbrengst, met inbegrip van gebieden voor herstel van de visbestanden en beschermde mariene gebieden” (4) , – gezien zijn resolutie van 18 mei 2021 over het veiligstellen van de doelstellingen van de aanlandingsverplichting uit hoofde van artikel 15 van het gemeenschappelijk visserijbeleid (5) , – gezien zijn resolutie van 9 juni 2021 over de “EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030: de natuur terug in ons leven brengen” (6) , – gezien zijn resolutie van 16 september 2021 over “vissers voor de toekomst: de visserijsector aantrekkelijk maken voor een nieuwe generatie werknemers en werkgelegenheid scheppen in kustgemeenschappen” (7) , – gezien zijn resolutie van 20 oktober 2021 over een “van boer tot bord”-strategie voor een eerlijk, gezond en milieuvriendelijk voedselsysteem (8) , – gezien zijn resolutie van 5 april 2022 over de toekomst van de visserij in het Kanaal, de Noordzee, de Ierse Zee en de Atlantische Oceaan in het licht van de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de EU (9) , – gezien zijn resolutie van 7 juni 2022 over de tenuitvoerlegging van artikel 17 van de verordening inzake het gemeenschappelijk visserijbeleid (10) , – gezien zijn resolutie van 19 januari 2023 over de situatie van de kleinschalige visserij in de EU en de vooruitzichten voor de toekomst (11) , – gezien de Resolutie van de Raad van 3 november 1976 inzake bepaalde externe aspecten van het instellen in de Gemeenschap, met ingang van 1 januari 1977 (12) , van een visserijzone van 200 mijl (Resolutie van Den Haag van 1976), en met name bijlage VII, – gezien de mededeling van de Commissie van 10 oktober 2007 getiteld “Een geïntegreerd maritiem beleid voor de Europese Unie” ( COM(2007)0575 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 20 mei 2020, getiteld “EU‑biodiversiteitsstrategie voor 2030: de natuur terug in ons leven brengen” ( COM(2020)0380 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 21 februari 2023 getiteld “Het gemeenschappelijk visserijbeleid vandaag en morgen: een Visserij- en oceaanpact voor wetenschappelijk onderbouwd, innovatief en inclusief visserijbeheer” ( COM(2023)0103 ), – gezien het rapport van 26 september 2019 van het Wetenschappelijk, Technisch en Economisch Comité voor de visserij (WTECV) van de Commissie, over maatschappelijke gegevens in de EU-visserijsector (STECF 19-03), – gezien het rapport van het WTECV van 10 december 2020 getiteld “Social dimension of the CFP” (Sociale dimensie van het gemeenschappelijk visserijbeleid) (STECF 20-14)”, – gezien de studie uit juli 2021 in opdracht van de Commissie visserij, getiteld “Impacts of the COVID-19 pandemic on EU fisheries and aquaculture”, – gezien het rapport van het WTECV van 8 december 2021 getiteld “The 2021 Annual Economic Report on the EU Fishing Fleet (STECF 21-08)”, – gezien document nr. 8/2020 van het directoraat-generaal Maritieme Zaken en Visserij van de Commissie van 9 maart 2021 getiteld “The EU fishing fleet 2020: Trends and economic results”, – gezien het rapport van het Uitvoerend Agentschap klimaat, infrastructuur en milieu van de Europese Commissie van 7 oktober 2022 getiteld “Climate change and the common fisheries policy” (13) , – gezien het rapport van de Wereldbank uit 2017 getiteld “The Sunken Billions revisited - Progress and challenges in global marine fisheries”, – gezien het advies van de visserijraad van Galicië van 8 februari 2022 over de herziening van het gemeenschappelijk visserijbeleid, – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie visserij ( A9-0357/2023 ), A. overwegende dat het Parlement zijn standpunten over verschillende specifieke aspecten van het GVB reeds kenbaar heeft gemaakt, bouwt dit verslag voort op eerdere verslagen aangaande de sector en biedt het een globale politieke beoordeling van de werking van het GVB en een overdenking met betrekking tot de toekomst, met name door in te gaan op de instandhouding van de mariene biologische rijkdommen van de zee en op het visserijbeheer in het kader van het GVB; B. overwegende dat het GVB, in al haar aspecten en met name via de instandhouding van de biologische rijkdommen van de zee, op grond van artikel 39 van het VWEU onder meer de vissersbevolking een redelijke levensstandaard moet verzekeren en de beschikbaarheid van voorraden veilig moet stellen (voedselzekerheid); overwegende dat in artikel 11 VWEU tevens wordt bepaald dat “de eisen inzake milieubescherming moeten worden geïntegreerd in de omschrijving en uitvoering van het beleid en het optreden van de Unie, in het bijzonder met het oog op het bevorderen van duurzame ontwikkeling”; C. overwegende dat met het GVB wordt gepoogd te waarborgen dat visserij- en aquacultuuractiviteiten op de lange termijn ecologisch duurzaam zijn, en dat deze activiteiten worden beheerd op een manier die strookt met de doelstellingen van het beleid, namelijk om voordelen te realiseren op economisch en maatschappelijk gebied en op het gebied van werkgelegenheid; overwegende dat het GVB ook als doelstelling heeft om bij te dragen tot de “beschikbaarheid van voedselvoorraden” en daarnaast om “op het visserijbeheer de ecosysteemgerichte benadering [toe te passen], om ervoor te zorgen dat de negatieve gevolgen van visserijactiviteiten voor het mariene ecosysteem tot een minimum worden beperkt”, om bij te dragen tot “een redelijke levensstandaard voor degenen die van visserijactiviteiten afhankelijk zijn, met aandacht voor de kustvisserij en de sociaaleconomische aspecten” en om “de kustvisserij [te stimuleren], met inachtneming van sociaaleconomische aspecten”; D. overwegende dat niet zomaar geconcludeerd kan worden dat het GVB in zijn opzet geslaagd is wanneer geëxploiteerde visbestanden in stand worden gehouden en de milieudoelstellingen in het kader van het GVB worden gehaald; E. overwegende dat het passend is een evenwicht te behouden tussen de drie pijlers van duurzaamheid en gebreken in de sociale dimensie van het GVB aan te pakken; F. overwegende dat het GVB tevens bedoeld is om de Europese markt van duurzame levensmiddelen te voorzien en minder afhankelijk te zijn van de invoer van voedsel; G. overwegende dat voedselzekerheid een van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s) is; overwegende dat viseiwitten een buitengewoon strategische waarde hebben en essentieel zijn voor de voedselzekerheid; overwegende dat de visvangst als methode om dierlijke eiwitten te produceren, behoort tot de systemen met de laagste impact; H. overwegende dat de Commissie als strategische doelstelling heeft vastgesteld dat meer voedsel uit de oceanen moet worden geproduceerd; overwegende dat in een verslag uit 2017 van de wetenschapsgroep op hoog niveau, die is ingesteld door toenmalig commissaris Karmenu Vella, wordt aanbevolen om een paradigma inzake verantwoord gekweekt en gevangen voedsel uit de oceaan op te nemen in brede mondiale en EU‑beleidsagenda’s op systeemniveau; I. overwegende dat de EU-visserij een strategische sector in de EU is en zorgt voor een aanzienlijk aantal directe en indirecte banen in visserij- en kustgebieden, bijdraagt aan de voedselzekerheid en een duurzame economie in stand houdt doordat werkgelegenheid en de inkomstenbronnen van de bevolking in direct verband staan met de omgeving en met de instandhouding van culturele tradities; J. overwegende dat de visserij zowel op zee als op het land voor werkgelegenheid zorgt; overwegende dat sommige regio’s afhankelijk zijn van lokale aanlandingen om de levensvatbaarheid van veel bedrijven te waarborgen en levendige kustgemeenschappen in stand te houden; K. overwegende dat producenten van aquatische levensmiddelen en aanverwante industrietakken van vitaal belang zijn voor de samenleving en voor de gemeenschappen die hiervan leven; L. overwegende dat de visserij een onmisbare bijdrage levert aan de voedselzekerheid in de EU; M. overwegende dat de doelstellingen van voedselvoorziening door de visserij van de EU en van een eerlijke levensstandaard zwaarder moeten wegen in de besluitvorming; N. overwegende dat een gezonde Europese visserijsector van essentieel belang is om minder afhankelijk te zijn van derde landen, zoals China, in de voedselvoorziening van de EU; O. overwegende dat oceanen, in het kader van internationale onderhandelingen onder auspiciën van de Verenigde Naties, moeten worden erkend als een gemeenschapsgoed van de mensheid; P. overwegende dat de EU de doelstellingen van het GVB op internationaal niveau moet bevorderen door een gelijk speelveld te creëren en samen te werken met derde landen en internationale organisaties om de naleving van internationale normen te verbeteren, waaronder maatregelen voor het bestrijden van illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij, op basis van de best beschikbare wetenschappelijke kennis; Q. overwegende dat er een beleid voor het beheer van de visbestanden moet worden vastgesteld dat collectieve toegang tot de visbestanden in stand houdt, voornamelijk gebaseerd is op de biologische aspecten van die visbestanden en neerkomt op een systeem voor gedeeld visserijbeheer waarin rekening wordt gehouden met de specifieke omstandigheden van de visbestanden en de respectieve zeegebieden, en waarin de mensen die werkzaam zijn in de sector effectief deelnemen; R. overwegende dat de Commissie in haar mededeling “Het gemeenschappelijk visserijbeleid vandaag en morgen: een Visserij- en oceaanpact voor wetenschappelijk onderbouwd, innovatief en inclusief visserijbeheer” voorstelt om het GVB niet te herzien, maar beter uit te voeren; S. overwegende dat het Europees Parlement en de Raad bij de goedkeuring van opeenvolgende regionale meerjarenplannen vanaf 2016 besloten hebben dat MDO-gerichte visserijsterfteniveaus alleen gebruikt hoeven te worden voor de belangrijkste doelbestanden (MDO - maximale duurzame opbrengst); overwegende dat deze plannen tevens enige noodzakelijke extra flexibiliteit toelaten ten aanzien van deze sterftereferentieniveaus, meer bepaald zodat rekening kan worden gehouden met de wisselwerking tussen visbestanden en visserij (verstikkingssoorteffecten); overwegende dat de wetgever in het meerjarenplan voor het Westelijk Middellandse Zeegebied voorts besloten heeft de uiterste termijn voor de toepassing van MDO-gerichte visserijsterfteniveaus tot 2025 te verlengen; T. overwegende dat het in de praktijk volgens wetenschappers onmogelijk is om de MDO voor alle bestanden tegelijk te halen; U. overwegende dat de gezondheid van de visbestanden niet in alle wateren van de EU gelijk is; V. overwegende dat de maatregelen voor visserijbeheer die in het kader van het GVB zijn vastgesteld, hun vruchten afwerpen, aangezien het aantal visbestanden dat op duurzaam niveau wordt bevist, stijgt, waardoor hogere opbrengsten mogelijk zijn voor bestanden die overbevist werden; W. overwegende dat de EU er niet in is geslaagd tegen 2020 het exploitatiepercentage voor een maximale duurzame opbrengst (MDO) voor alle visbestanden te halen; overwegende dat er echter aanzienlijke vooruitgang is geboekt bij de verwezenlijking van de MDO-doelstelling, met name in het noordoostelijke deel van de Atlantische Oceaan en de Oostzee, waar in 2020 99 % van de aanlandingen die uitsluitend door de EU worden beheerd en waarvoor wetenschappelijk advies beschikbaar was, op duurzame wijze beheerde bestanden waren; X. overwegende dat de EU zichzelf ertoe verbonden heeft Agenda 2030 van de VN uit te voeren, met inbegrip van SDG 14 (“behoud en duurzaam gebruik van oceanen, zeeën en maritieme hulpbronnen voor duurzame ontwikkeling”); Y. overwegende dat de GVB-herziening van 2013 tot een belangrijke omslag in decennia van visserijbeheer heeft geleid, aangezien het sindsdien verplicht is om alle vangsten, met name van quotumvrije soorten of ondermaatse vissen, aan boord te houden en aan te landen; overwegende dat dit instrument weliswaar bedoeld was om bij te dragen tot de doelstelling om de teruggooi van ongewenste vangsten in de visserij geleidelijk uit te bannen, maar intussen een doel op zich lijkt te zijn geworden; Z. overwegende dat de gemengde visserij door de aanlandingsverplichting in veel gevallen niet meer winstgevend is, met name omdat vissers onverkoopbare vissen of vissen met lage opbrengst moeten uitsorteren en aan boord bewaren, met meer werk en minder rusttijd en opslagruimte aan boord als gevolg; overwegende dat rechtmatige visserijrechten voor sommige bestanden door de aanlandingsverplichting bovendien onderbenut dreigen te worden, aangezien schepen alle visserijactiviteiten moeten staken zodra hun quota voor één bestand (verstikkingssoort) zijn bereikt; AA. overwegende dat het percentage ongewenste vangsten erg schommelt tussen de verschillende visserijtakken; overwegende dat de toepassing van de flexibiliteitsmogelijkheden waar artikel 15 van de GVB-basisverordening in voorziet, tot talrijke, ingewikkelde, steeds veranderende en oncontroleerbare uitzonderingen op de aanlandingsverplichting heeft geleid; AB. overwegende dat wereldwijd de meest geslaagde beleidsmaatregelen in verband met de vermindering en afschaffing van teruggooi stap voor stap zijn ingevoerd en dat het beleid daarbij verder is ontwikkeld door lessen te trekken uit ervaring; AC. overwegende dat nieuwe technieken met selectief vistuig noodzakelijk zijn voor een duurzame visserij die tevens goede opbrengsten heeft; AD. overwegende dat het GVB en de verordening technische maatregelen hand in hand gaan en dat het daarom nodig is ook deze verordening te herzien, om het verlenen van toestemming voor innovatieve tuigen gemakkelijker te maken; AE. overwegende dat het aantal totaal toegestane vangsten (TAC’s - “total allowable catches”) moet worden aangepast aan het aantal dat nodig om de visserij in zijn geheel te beheren; overwegende dat de Internationale Raad voor het onderzoek van de zee (ICES) heeft aangegeven dat een aantal TAC’s uit het EU-systeem kan worden geschrapt zonder dat daarmee het algehele beheer van de visbestanden wordt ondergraven (14) ; AF. overwegende dat overeenkomstig het beginsel van relatieve stabiliteit, dat voor het eerst is vastgesteld in de basisverordening van het GVB van 1982 en is uitgevoerd middels de TAC’s- en quotaverordening van 1983, een verdeelsleutel voor de toewijzing van de TAC’s per lidstaat wordt vastgesteld op basis van de beginselen van historische vangsttoewijzingen (1973-1978) in de Haagse preferenties van 1976; AG. overwegende dat de relatieve stabiliteit van groot belang is voor de voorspelbaarheid en continuïteit van de visserijvloot in de Europese Unie; AH. overwegende dat de Brexit gevolgen heeft gehad voor de verdeling van vangstrechten in de EU en dat hier sociaaleconomisch gevolgen aan kleven; AI. overwegende dat de EU de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs inzake de strijd tegen klimaatverandering en klimaatneutraliteit tegen 2050 moet verwezenlijken en daarnaast moet voldoen aan de verplichtingen die zij in het kader van de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) is aangegaan, en tegelijkertijd voor banen en duurzame groei moet zorgen zonder dat daarbij de voedselproductie, voedseltoevoer en voedselzekerheid in het gedrang komen; AJ. overwegende dat, hoewel visserij niet de activiteit is die de meeste ongevallen veroorzaakt, vissersvaartuigen van alle zeeschepen het vaakst bij een ongeval betrokken zijn; overwegende dat in 2018 het aantal incidenten waarbij vissersvaartuigen betrokken waren met 40 % is gestegen ten opzichte van het voorgaande jaar; AK. overwegende dat desondanks sprake is van een dalende trend, en dat de overgrote meerderheid van de incidenten wordt veroorzaakt door menselijke fouten (62,4 %), gevolgd door falende systemen/apparatuur (23,2 %); overwegende dat een gebrek aan veiligheidsbewustzijn, een gebrek aan kennis en onjuiste werkmethoden bij personeel aan boord de drie vaakst gemelde factoren zijn die bijdragen tot ongevallen aan boord van vissersvaartuigen die verband houden met menselijk handelen; overwegende dat al deze factoren niet los kunnen worden gezien van de winstgevendheid van de visserijsector, aangezien zonder winstgevendheid niet verder in veilige arbeidsomstandigheden geïnvesteerd kan worden; AL. overwegende dat in de visserijsector wereldwijd jaarlijks 32 000 mensen om het leven komen, bovenop duizenden mensen die het slachtoffer worden van ongevallen; overwegende dat er bovendien, zoals ook door brancheorganisaties is opgemerkt, de afgelopen jaren sprake is van een zorgwekkende toename van beroepsziekten bij degenen die dit veeleisende werk verrichten; AM. overwegende dat vissen een zwaar beroep is en dat wie in deze sector werkzaam is serieuze risico’s loopt op het vlak van gezondheid en veiligheid; overwegende dat de Internationale Arbeidsorganisatie deze risico’s in 2007 in een verdrag heeft erkend en dat de landen die dit verdrag hebben geratificeerd, zijn opgeroepen om voor degenen die in deze sector werkzaam zijn veiligheid en fatsoenlijke arbeidsomstandigheden te waarborgen; erkent dat het welzijn van werknemers aan boord van vissersvaartuigen van essentieel belang is voor de toekomst van de sector; AN. overwegende dat moet worden benadrukt dat maritieme visserijactiviteiten een belangrijke rol spelen bij de verbetering van de levensstandaard van visserijgemeenschappen; AO. overwegende dat het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur (EFMZVA) financiële steun biedt aan wie de overgang maakt naar duurzamere visserij, met inbegrip van steun om vissersvaartuigen energie-efficiënter te maken en om nieuw vistuig te ontwikkelen teneinde visserij met een lage impact mogelijk te maken; AP. overwegende dat deze steun echter niet toereikend is; overwegende dat de beperkingen op de vangstcapaciteit en de smalle marges die sommige lidstaten binnen hun nationale maxima hebben, het onmogelijk maken de veiligheid, arbeids- en levensomstandigheden aan boord van vissersvaartuigen te verbeteren; overwegende dat nieuwe koolstofvrije aandrijfsystemen meer ruimte aan boord innemen dan traditionele motoren en brandstoftanks; AQ. overwegende dat in de GVB-basisverordening is bepaald dat de goedkeuring van meerjarenplannen prioriteit heeft; overwegende dat deze benadering ongetwijfeld helpt bij een beter beheer van middelen en de sector een zekere mate van zekerheid biedt; AR. overwegende dat bepaalde bestanden verspreid zijn over zeegebieden die onder verschillende regionale meerjarenplannen vallen, hetgeen betekent dat er voor het hele verspreidingsgebied consistente maatregelen nodig zijn; AS. overwegende dat het GVB nog niet volledig ten uitvoer is gelegd en dat sommige maatregelen ervan, zoals de afbakening van gebieden voor herstel van de visbestanden, nog niet zijn toegepast; AT. overwegende dat regionalisering een unieke kans biedt om micromanagement vanuit Brussel te voorkomen en het besluitvormingsproces aan te passen aan specifieke regionale en lokale kenmerken, traditionele structuren (zoals “cofradías” – Spaanse vissersgilden) en specifieke activiteiten (zoals visserij te voet en schelpdiervisserij); AU. overwegende dat de relevante sectoren vroegtijdig en doeltreffend moeten worden geraadpleegd en bij de beleidsvorming moeten worden betrokken om te zorgen voor goede, werkbare, eerlijke, algemeen aanvaarde en succesvolle wetgeving, en om deze uit te voeren en te handhaven; overwegende dat de adviesraden en het advies dat zij geven cruciaal zijn voor het besluitvormingsproces; AV. overwegende dat de adviesraden het potentieel hebben tot spil te worden in resultaatgericht beheer of gedeeld beheer; AW. overwegende dat de Commissie weliswaar regelmatig analyses achteraf over de economische situatie van de vissersvloten in de EU publiceert, maar dat haar initiatieven voor strategieën of wetgeving met betrekking tot visserijbeheer vaak niet gepaard gaan met een degelijke voorafgaande sociaal-economische beoordeling; AX. overwegende dat wetenschap, de ervaringen van vissers en volledige effectbeoordelingen garant staan voor een objectieve basis voor besluitvorming en dat besluiten op basis daarvan robuuster zijn en gemakkelijker door de betrokken sectoren worden aanvaard; AY. overwegende dat de visserij en aquacultuur weliswaar tamelijk kleine economische sectoren zijn, maar tegelijk van strategisch belang zijn door hun sociaal-economische rol en hun rol wat betreft de voedselzekerheid, zoals gebleken is tijdens de COVID-19-pandemie en tijdens recente internationale geopolitieke ontwikkelingen; AZ. overwegende dat de EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030 onder meer tot doel heeft de negatieve gevolgen van visserij- en winningsactiviteiten voor gevoelige mariene habitats en soorten, waaronder de zeebodem, te verminderen, teneinde tot een goede milieutoestand te komen; BA. overwegende dat de EU-biodiversiteitsstrategie onder meer tot doel heeft de bijvangst van soorten te beperken tot een zodanig niveau dat ze zich kunnen herstellen en handhaven; BB. overwegende dat in de interne markt zuiver plantaardige producten al worden verhandeld onder de handelsnaam “vis” of als allerlei vissoorten; BC. overwegende dat zowel kleinschalige als ambachtelijke vissers en de schelpdiersector een strategische rol spelen in de voedselbevoorrading en in veel kustgemeenschappen tevens een sociaal-economische factor van belang zijn; BD. overwegende dat de kleinschalige visserij, waaronder de ambachtelijke visserij, specifieke kenmerken en uitdagingen heeft; BE. overwegende dat het GVB en de daaruit voortkomende regelgeving mogelijk onvoldoende zijn toegesneden op de specifieke kenmerken van de kleinschalige en ambachtelijke visserij en er in die gevallen mogelijk niet in slagen met de juiste, voldoende of noodzakelijke antwoorden te komen voor de problemen waarmee deze sectoren momenteel te kampen hebben; BF. overwegende dat professionele maritieme activiteiten, met name visserij, over het algemeen worden beschouwd als erg risicovol en gevaarlijk, waarbij 85 % van de EU-vaartuigen kleinschalige kustvaartuigen (met een totale lengte van minder dan 12 meter) zijn en derhalve worden blootgesteld aan nog grotere risico’s als gevolg van ongunstige weersomstandigheden en vanwege het feit dat ze dicht bij de kust werken; BG. overwegende dat het daarnaast moeilijker is om kleinschalige kustvaartuigen uit te rusten met beschermende ruimten en om er de werkomstandigheden te verbeteren, en dat er ook risico’s kleven aan de vergevorderde ouderdom van een aanzienlijk deel van deze vloot; BH. overwegende dat voorts recente uitdagingen, zoals de Brexit, de COVID-19-pandemie en de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne, met name de kleinschalige visserij zwaar hebben getroffen; BI. overwegende dat “kleinschalige kustvisserij” in de EFMZVA-verordening wordt gedefinieerd als visserij die wordt “beoefend door zeevisserij- en binnenvisserijvaartuigen met een lengte over alles van minder dan 12 meter die geen gesleept vistuig gebruiken, en door vissers te voet, schelpdiervissers inbegrepen”; overwegende dat dit de enige definitie van kleinschalige kustvisserij in de wetgeving van de EU is; BJ. overwegende dat de bepalende kenmerken van de kleinschalige visserij in diverse lidstaten en internationale fora verder gaan dan de definitie uit de EFMZVA-verordening aangezien nog een reeks aanvullende criteria geldt, waaronder met betrekking tot het toegestane vistuig, de maximale lengte van vaartuigen, het motorvermogen, de maximale duur van een vistocht, op welke afstand tot de haven vaartuigen hun werkzaamheden mogen verrichten, het gebied waar werkzaamheden worden verricht, de maximale toegestane tijd dat een vaartuig onderweg is en criteria met betrekking tot de eigendom van het vaartuig; BK. overwegende dat de Raad verantwoordelijk is voor de vaststelling van vangstmogelijkheden die vervolgens aan de lidstaten worden toegewezen volgens het beginsel van relatieve stabiliteit; overwegende dat de lidstaten overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel verantwoordelijk zijn voor het toewijzen van vangstmogelijkheden aan de verschillende vloten; BL. overwegende dat overeenkomstig artikel 17 van het GVB de lidstaten bij de toewijzing van de hun ter beschikking staande vangstmogelijkheden gebruikmaken van transparante en objectieve criteria van onder meer ecologische, sociale en economische aard en ernaar streven stimulansen te bieden voor vissersvaartuigen die zijn uitgerust met selectief vistuig of die gebruikmaken van minder milieubelastende visserijtechnieken; BM. overwegende dat er grote verschillen kunnen bestaan tussen de sectoren in verschillende landen, waardoor een uniforme benadering niet gewenst is; BN. overwegende dat uit de meest recente beoordeling door het WTECV inzake de sociale dimensie van het GVB blijkt dat slechts 16 van de 23 lidstaten met een zeekust gehoor hebben gegeven aan het verzoek van de Commissie om informatie over de gebruikte toewijzingsmethode; overwegende dat enkele van die antwoorden weinig nuttig waren doordat ze slechts een uitgebreide beschrijving bevatten van de nationale vissersvloot of doordat eenvoudigweg de voorgenomen toewijzingen werden benadrukt zonder daarbij uiteen te zetten welke “transparante en objectieve criteria” waren gebruikt; BO. overwegende dat het Parlement de Commissie en de lidstaten herhaaldelijk heeft verzocht specifieke steunmaatregelen te treffen voor de kleinschalige kustvisserij; BP. overwegende dat het EFMZVA voorziet in financiële steun voor jonge vissers die een nieuwe visserijactiviteit opzetten, terwijl hierop geen garantie volgt dat ze ook vangstmogelijkheden zullen krijgen; BQ. overwegende dat producentenorganisaties een sleutelrol spelen bij de toepassing en handhaving van de doelstellingen van het GVB en de gemeenschappelijke marktordening van de visserij en de aquacultuur; BR. overwegende dat ook andere traditionele structuren, zoals gilden, een fundamentele rol spelen in de voedselsystemen van bepaalde lidstaten, waar zij fungeren als sociaal-economische entiteiten zonder winstoogmerk die de visserijsector, en in het bijzonder de kleinschalige kustvloot en de schelpdiervisserij, vertegenwoordigen, en die zowel taken van medebestuur vervullen ten bate van de zeevisserij en de werknemers in de sector, alsook commerciële functies uitoefenen, zoals het op de markt brengen van producten en het verlenen van diensten op het gebied van advies en beheer; BS. overwegende dat in de publieke perceptie van de visserijsector nog steeds negatieve stereotypen bestaan over de activiteiten van de visserij en het mariene leven, ondanks de inspanningen, successen en de aanhoudende bereidheid van de sector om de visserij verder te verduurzamen; overwegende dat deze negatieve perceptie de consumptiepatronen van aquatische levensmiddelen beïnvloedt en dat banen in de visserijsector van de EU, die toch al grote moeite heeft de nieuwe generatie vissers binnen te halen, minder aantrekkelijk worden; BT. overwegende dat de generatiewissel afhankelijk is van de aantrekkelijkheid van de sector en dat de jongere generaties graag in duurzame en winstgevende sectoren willen werken; BU. overwegende dat de visserij algemeen wordt beschouwd als een risicovol beroep, dat nog wordt verergerd door de zware aard van de werkzaamheden op vissersboten en door de onvoorspelbaarheid van het inkomen; overwegende dat dit belangrijke factoren zijn voor het gebrek aan belangstelling van jongeren voor het beroep, waardoor de generatiewissel in de visserijsector en de toekomst van de visserijsector als geheel in gevaar komen; BV. overwegende dat het verbeteren van de leef- en werkomstandigheden en de veiligheid van vissers een overkoepelende sociale doelstelling is die van essentieel belang is om jongeren aan te trekken en generatiewissel te bewerkstelligen; BW. overwegende dat jongeren die als visser hun eigen bedrijf willen starten, geconfronteerd worden met aanzienlijke belemmeringen; BX. overwegende dat de GVB-instrumenten die bedoeld zijn om beroepen in de visserij en aquacultuur aantrekkelijker te maken, niet volstaan; BY. overwegende dat in het GVB geen melding wordt gemaakt van belangrijke maatschappelijke kwesties zoals klimaatverandering, de Brexit, de Green Deal of de energiecrisis, en dat ook de gevolgen voor de voedselzekerheid van het toenemende aantal beschermde zeegebieden, de uitbreiding van installaties voor hernieuwbare energie op zee en de energietransitie niet aan bod komen; BZ. overwegende dat het merendeel van de lidstaten en de economische partners van de EU in de visserijsector toch regelmatig aangeeft dat de inkomsten uit visserijactiviteiten in sommige segmenten onzeker zijn, hetgeen ertoe bijdraagt dat jongeren geen interesse hebben in de visserij, een ontwikkeling die de laatste jaren steeds meer toeneemt en het nog lastiger maakt activiteiten voort te zetten die te lijden hebben onder het banenverlies in kustgemeenschappen; CA. overwegende dat het merendeel van de lidstaten en de economische partners van de EU in de visserijsector toch regelmatig aangeeft dat jongeren geen interesse hebben in de visserij, een feit dat minstens twee decennia geleden al bekend was en dat in de sector als geheel aanvullende uitdagingen oplevert en de sociale problemen in kustgemeenschappen, zowel op het Europese vasteland als in de overzeese regio’s, verergert; CB. overwegende dat een aanzienlijk aantal mensen dat werkzaam is in de visserijsector vrouw is, van wie het merendeel (vaak informele) activiteiten aan wal uitvoert ter ondersteuning van de activiteiten op zee, met name in het geval van de kleinschalige visserij; overwegende dat de rol van vrouwen, ondanks hun belangrijke bijdrage aan de sector, nog steeds onvoldoende wordt erkend; CC. overwegende dat de bestrijding van illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij (IOO-visserij) bijdraagt tot het waarborgen van een gelijk speelveld voor eerlijke concurrentie tussen de EU en bepaalde buitenlandse vloten met lagere sociale en milieunormen die het concurrentievermogen van EU-producenten wanneer zij hun producten op de EU-markt verkopen, kunnen ondermijnen; overwegende dat wetgeving tegen IOO-visserij op zich echter onvoldoende is om een gelijk speelveld te waarborgen; CD. overwegende dat de verdediging en bevordering van het duurzaamheidsmodel van de EU heel goed verenigbaar is met de verdediging van de belangen van de EU-sectoren en er hand in hand mee moet gaan; CE. overwegende dat gemengde vennootschappen met kapitaal van de EU een rol spelen bij de verspreiding van de duurzaamheidswaarden en -doelstellingen van het GVB, en ook een belangrijke rol spelen in de ontwikkelingssamenwerking met derde landen, en bijdragen tot het verbeteren van de economie, de arbeidsomstandigheden en de voedselzekerheid in de landen waar zij gevestigd zijn; CF. overwegende dat visserij een zeer prominente rol innam in de campagne voor het referendum in 2016 over het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de EU; CG. overwegende dat verhogingen van autonome tariefcontingenten voor tonijnfilets ten goede zijn gekomen aan de Chinese industrie, die geen informatie over de traceerbaarheid garandeert en die kan rekenen op subsidies; CH. overwegende dat de ultraperifere gebieden met specifieke uitdagingen te kampen hebben die te maken hebben met hun afgelegen ligging, de kenmerken van het terrein, de kleine markten en het klimaat, zoals vermeld in artikel 349 VWEU; overwegende dat in het GVB onvoldoende rekening wordt gehouden met de specifieke kenmerken van visserij in de ultraperifere gebieden; CI. overwegende dat ambachtelijke visserij in de ultraperifere gebieden een belangrijke economische levensader, een bron van voedselsoevereiniteit en een traditionele activiteit is die deel uitmaakt van de cultuur van deze gebieden, voor banen op zee en in de verwerkende sector zorgt en bijdraagt aan een dynamische toeristische sector, die een belangrijke economische motor van deze regio’s is; CJ. overwegende dat het, met het oog op het voortbestaan van de visserijsector in de ultraperifere gebieden en in overeenstemming met de beginselen van aparte behandeling voor kleine eilanden en gebieden als bedoeld in SDG 14, op grond van artikel 349 VWEU mogelijk moet zijn steun te verlenen aan de vernieuwing van ambachtelijke vissersvaartuigen in ultraperifere gebieden die al hun vangsten aanlanden in havens in de ultraperifere gebieden en bijdragen aan lokale duurzame ontwikkeling; CK. overwegende dat de indicatoren waarmee wordt vastgesteld of de vangstcapaciteit in evenwicht is met de beschikbare vangstmogelijkheden, niet zijn aangepast aan de kenmerken van de lokale vloten van de ultraperifere gebieden; CL. overwegende dat de bijzondere kenmerken en permanente structurele beperkingen van de ultraperifere gebieden moeten worden erkend en in aanmerking moeten worden genomen; overwegende dat de visserijsector belangrijk is voor de sociaal-economische situatie, de werkgelegenheid en de bevordering van de economische en sociale cohesie in deze gebieden, en dat er potentieel bestaat voor werkgelegenheidsgroei in de duurzame blauwe economie; overwegende dat de ultraperifere gebieden als gevolg van hun geografische ligging in een bevoorrechte positie verkeren voor wat het toezicht op en de controle van kust- en oceaangebieden betreft, en moeten worden betrokken bij de inspanningen van de EU om IOO-visserij te bestrijden; CM. overwegende dat klimaatverandering een groot probleem vormt voor de instandhouding van aquatische hulpbronnen en voor de toekomstige bestaansmiddelen van exploitanten die afhankelijk zijn van de visserij; CN. overwegende dat vissers slachtoffer zijn van de klimaatverandering; CO. overwegende dat klimaatverandering een aanzienlijke rechtstreekse impact heeft op de mariene fauna doordat zeedieren er qua aantal, veelvoud en wat betreft hun migratiepatronen door worden beïnvloed, alsook wat betreft hun voeding, ontwikkeling en voortplanting en op het vlak van de verhoudingen tussen verschillende soorten; overwegende dat deze veranderingen gevolgen hebben voor het GVB en voor het beheer van de wateren van de EU; CP. overwegende dat de weerbaarheid en de goede gezondheid van mariene ecosystemen essentieel zijn voor klimaatregulering en om visbestanden in stand te houden; CQ. overwegende dat het met het oog op de weerbaarheid van kustgemeenschappen en de visserijsector van essentieel belang is blauwe koolstofecosystemen in stand te houden en nieuw leven in te blazen; Algemene doelstellingen van het GVB 1. wijst erop dat het GVB er borg voor moet staan dat visserij- en aquacultuuractiviteiten uit ecologisch oogpunt op de lange termijn duurzaam zijn en worden beheerd op een manier die strookt met de doelstellingen om voordelen te realiseren op economisch en sociaal gebied en op het gebied van werkgelegenheid en om bij te dragen tot de beschikbaarheid van voedselvoorraden; herinnert er voorts aan dat in artikel 39 VWEU is bepaald dat het GVB de beschikbaarheid van voorraden moet waarborgen en de visserij- en aquacultuurgemeenschap een billijke levensstandaard moet bieden; 2. betreurt dat bij de tenuitvoerlegging van het GVB sinds 2014 onvoldoende rekening is gehouden met sociaal-economische aspecten, met de voedselvoorziening en met de ecosysteemgerichte benadering, die allemaal nodig zijn om een duurzaam beheer van de bestanden te waarborgen; 3. is van mening dat de daaruit voortvloeiende negatieve gevolgen voor de visserijsector zijn verergerd doordat zich nieuwe ongekende uitdagingen hebben voorgedaan die in 2012 – toen het GVB werd ontworpen – niet konden worden voorspeld, zoals de Brexit, de COVID-19-pandemie en de energiecrisis; benadrukt de zware impact van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne, die negatieve gevolgen heeft op terreinen zoals de veiligheid op zee en heeft geleid tot een verstoring van de visserijactiviteiten met name in de Zwarte Zee, vanwege afgedreven zeemijnen, en tot een verlies aan biodiversiteit, wat met name te zien is aan de alarmerende toename van de sterfte van walvisachtigen in de Zwarte Zee; 4. is ingenomen met de snelle goedkeuring door de EU van maatregelen ter ondersteuning en verlichting van de sector in moeilijke tijden; benadrukt echter dat de cumulatieve effecten van deze situatie ertoe hebben geleid dat voor talrijke vloten de definitieve ondergang nabij is gekomen en dat de rentabiliteit van duizenden bedrijven zodanig is ondermijnd dat hun voortbestaan in gevaar is, met mogelijk verwoestende gevolgen voor de werkgelegenheid en de sociale cohesie in kustgebieden; 5. benadrukt dat de tenuitvoerlegging van het GVB moet worden aangepast aan de uitdaging van de strijd tegen de klimaatverandering, waarbij de EU zich ertoe heeft verbonden uiterlijk in 2050 klimaatneutraal te zijn; 6. is er daarom van overtuigd dat het GVB uitgevoerd moet blijven worden, en waar nodig moet worden hervormd en dienovereenkomstig aangepast; 7. onderstreept dat visserijproducten een zeer hoogwaardige bron van eiwitten zijn en een essentieel onderdeel vormen van een gezond voedingspatroon met een koolstofvoetafdruk die over het algemeen kleiner is dan bij op land geproduceerd voedsel; wijst derhalve op de strategische waarde van visserijproducten in de context van de Europese Green Deal en gezien de bijdrage die ze kunnen leveren aan diverse SDG’s, zoals SDG 2 “Geen honger”, SDG 3 “Goede gezondheid en welzijn”, SDG 12 “Verantwoorde consumptie en productie”, SDG 13 “Klimaatactie” en SDG 14 “Onderwaterleven”; 8. is van mening dat het GVB alle beleidsdoelstellingen in gelijke mate moet eerbiedigen; benadrukt dat er een evenwicht moet worden bewaard tussen de drie pijlers van duurzaamheid in het GVB; is er daarom voorstander van om de sociaal-economische dimensie en de voedselzekerheidsdimensie van het GVB te versterken, ontbrekende zaken aan te pakken en het ambitieniveau te verhogen, alsook van een volledige toepassing van een ecosysteemgerichte benadering en het bereiken van een gelijk speelveld in de internationale dimensie van het GVB; 9. is van mening dat visserijbeleid onder meer tot doel moet hebben de levering van vis aan de bevolking te garanderen – als onderdeel van het waarborgen van voedselzekerheid en voedselsoevereiniteit – kustgemeenschappen te ontwikkelen, maatschappelijke erkenning voor visserijgerelateerde beroepen te steunen en aan te moedigen, en het scheppen van banen en het verbeteren van de levensomstandigheden van vissers te stimuleren; 10. verzoekt de Commissie om met het oog hierop systematisch volledige effectbeoordelingen vooraf en achteraf uit te voeren, met inbegrip van sociaal-economische analyses, voordat enige strategie of wetgeving wordt voorgesteld of beleidsbeslissingen worden genomen, en alle belanghebbenden uit de visserijsector te raadplegen; 11. merkt op dat in de GVB-basisverordening weliswaar de ecologische, sociaal-economische en voedselzekerheidsdoelstellingen van het beleid worden benadrukt, maar dat Verordening (EU) 2016/2336 betreffende diepzeebestanden uitsluitend betrekking heeft op milieuaspecten; is van mening dat voortaan in alle verordeningen die ondergeschikt zijn aan de basisverordening volledig rekening moet worden gehouden met sociaal-economische aspecten en voedselzekerheid; 12. verzoekt de Commissie en de Raad om in de beleidsvorming meer waarde te hechten aan het belang van de visserij voor de voedselvoorziening middels de levering van hoogwaardige visserijproducten, vooral ook in crises zoals de COVID-19-pandemie, alsook aan de bijdrage van de visserij aan de economische en maatschappelijke structuur en het cultureel, toeristisch en gastronomisch erfgoed van de kust- en eilandgemeenschappen van Europa; 13. benadrukt de strategische rol die vissers en producenten in de aquacultuur innemen in de voedselwaardeketen en bij het waarborgen van voedselzekerheid, alsook de rol van vrouwen die werkzaam zijn als bv. visser, scheepskapitein, nettenboeter, hulpkracht aan wal of inpakker, en hun behoefte aan erkenning; 14. herinnert eraan dat alle zeeën en oceanen een mondiaal gemeenschappelijk goed zijn en dat de mariene rijkdommen een natuurlijke publieke hulpbron zijn, dat visserijactiviteiten en visserijbeheer afhankelijk zijn van deze rijkdommen en tot ons gemeenschappelijk erfgoed behoren, en dat deze rijkdommen moeten worden beheerd op basis van betrouwbaar wetenschappelijk advies, op een manier die de grootste voordelen op lange termijn voor de gehele samenleving waarborgt; 15. is van mening dat, met het oog op coherentie en op de veiligstelling van de voedselzekerheid, het maximumbedrag van de de-minimissteun voor verwerkingsbedrijven van visserij- en aquacultuurproducten moet worden afgestemd op de overeenkomstige regeling die geldt voor bedrijven die landbouwproducten verwerken; is daarom ingenomen met de amendementen die de Commissie in dit verband op de de-minimisregeling heeft aangenomen; Maximale duurzame opbrengst (MDO) 16. herinnert eraan dat het GVB er onder meer op gericht moet zijn “dat de levende biologische rijkdommen van de zee zo worden geëxploiteerd dat de populaties van de gevangen soorten boven een niveau worden gebracht en behouden dat de MDO kan opleveren” en dat “het exploitatieniveau voor de MDO (...) voor alle bestanden uiterlijk 2020 [wordt] verwezenlijkt” en uiterlijk in 2025 voor de bestanden die onder het beheersplan voor demersale bestanden in het westelijke deel van de Middellandse Zee vallen; benadrukt echter dat voor meersoortenvisserij het beheer van soorten op basis van het MDO-model onmogelijk toepasbaar is, zelfs wanneer er sprake is van wetenschappelijk goed bekende en gedocumenteerde visserij; 17. is van mening dat de invoering van MDO als referentiepunt voor visserijbeheer een drijvende kracht is geweest die tot een verbetering van de algemene toestand van de visbestanden heeft geleid; herinnert eraan dat de visserijsector zich in de jaren sinds de toepassing van het GVB aanzienlijke inspanningen heeft getroost om de visserijdruk zodanig te verminderen dat de totale visserijsterftecoëfficiënt (F/FMSY) in het noordoostelijke deel van de Atlantische Oceaan in 2020 minder dan één bedroeg; 18. benadrukt dat het van cruciaal belang is zich te blijven inzetten om de visbestanden sneller boven het MDO-niveau terug te brengen en te houden, met name in de Middellandse Zee waar de F/FMSY nog boven de één ligt, en tegelijkertijd zoveel mogelijk visserijproducten te produceren als op duurzame wijze mogelijk is, teneinde de voedselvoorziening en een positief sociaal en economisch rendement voor vissers en kustbewoners te waarborgen; 19. is in dit verband van mening dat de MDO-doelstelling moet worden uitgevoerd in het licht van de realiteit van de praktijk en rekening houdend met de sociaal-economische dimensie en de aspecten evenredigheid en voedselzekerheid zoals vastgelegd in het Verdrag en in de gedragscode van de Voedsel- en Landbouworganisatie (FAO); 20. is voorts van oordeel dat de MDO-doelstelling onderdeel moet worden van een ecosysteemmodel dat alle factoren omvat die van invloed zijn op de situatie van de visbestanden met inbegrip van interacties tussen soorten, klimaatopwarming en vervuiling, zodat de uitputting van de visbestanden niet uitsluitend aan de visserijsector wordt toegeschreven; 21. verzoekt de Commissie om eerst een brede raadpleging van belanghebbenden te houden en dan na te gaan of er doelstellingen inzake visserijbeheer kunnen worden ingevoerd waarmee zowel een optimaal niveau van de visbestanden als een optimale socio-economische prestatie van de visserijvloot worden gewaarborgd; 22. verzoekt in dit verband de lidstaten die projecten willen initiëren, met inbegrip van andere soorten beheersmaatregelen zoals de doelstelling van maximale economische opbrengst, indien passend raadplegingen te lanceren om na te gaan waar dergelijke proefprojecten het best kunnen worden uitgevoerd; Aanlandingsverplichting en beperking van ongewenste vangsten 23. herhaalt de standpunten die zijn verwoord in zijn resolutie van 18 mei 2021 over de aanlandingsverplichting; herinnert eraan dat sommige ongewenste vangsten of bijvangsten onvermijdelijk zijn, met name in de gemengde visserij, bijvoorbeeld doordat vis beschadigd of onverkoopbaar is, te klein van formaat of weliswaar geschikt is voor menselijke consumptie maar niet mag worden verkocht; herinnert er voorts aan dat, ondanks de voortdurende inspanningen en samenwerking door alle belanghebbenden, de aanlandingsverplichting niet naar behoren kan worden uitgevoerd als bepaalde tekortkomingen niet worden aangepakt, zoals het gebrek aan opslagcapaciteit aan boord of in de haven, en de inadequate omgang met vrijstellingen; wijst erop dat deze tekortkomingen een correcte tenuitvoerlegging in de weg staan, waardoor onvoldoende gegevens over de bestanden worden verzameld en het moeilijk is een nauwkeurige schatting van de vangsten te doen, hetgeen een belemmering vormt voor het verkrijgen van betrouwbare wetenschappelijke ramingen van de visbestanden; 24. benadrukt dat de aanlandingsverplichting geen doel op zich is, maar een instrument om ongewenste vangsten tot een minimum te beperken; benadrukt in dit verband dat de hoeveelheid ongewenste bijvangsten dankzij de grotere selectiviteit die in de afgelopen jaren is bereikt, aanzienlijk is verminderd; benadrukt dat dit het resultaat is van de inspanningen van vissers in samenwerking met wetenschappers, waarbij kennis is toegepast ter ondersteuning van de ontwikkeling van selectievere visserijtechnieken en vistuig; benadrukt daarom dat meer inspanningen gericht moeten zijn op het financieren van de ontwikkeling en de inzet van vistuig dat bijdraagt tot selectiviteit en betere gegevensverzameling; 25. herinnert eraan dat het Parlement de Commissie heeft verzocht de uitvoering van de aanlandingsverplichting te beoordelen, waarbij ook de sociaaleconomische effecten van de aanlandingsverplichting moeten worden beoordeeld, en deze beoordeling uit te voeren voor alle visserijsegmenten, ook de kleinschalige visserij; 26. is voorts van mening: 27. wijst er nogmaals op dat de doelstelling om ongewenste vangsten tot een minimum te beperken niet alleen met de aanlandingsverplichting behaald kan worden, en hoofdzakelijk moet worden verwezenlijkt met behulp van technische maatregelen en moet worden ondersteund door een betere documentering van vangsten, op basis van het best beschikbare wetenschappelijke advies; verzoekt de Commissie andere alternatieven te onderzoeken om ongewenste vangsten tot een minimum te beperken en ook maatregelen voor te stellen om de aanlandingsverplichting beter te laten functioneren, naast het blijven zoeken naar andere manieren om de aanlandingsverplichting ten uitvoer te leggen en selectiever vistuig te ontwikkelen; Instandhoudingsmaatregelen Vangstmogelijkheden 28. herinnert eraan dat TAC’s en quota de meest directe manier zijn om de visserijsterfte te beheersen, maar dat het problematisch kan zijn om in de gemengde visserij TAC’s voor één bestand vast te stellen (vanwege het verstikkingseffect); 29. benadrukt dat het wetenschappelijk advies voor gemengde visserij moet worden verbeterd, ook in het licht van de gevolgen van de klimaatverandering voor de oceanen, en dat bij de vaststelling van TAC’s rekening moet worden gehouden met de vangstsamenstelling en de verplaatsing van soorten als gevolg van de klimaatverandering; 30. benadrukt dat het probleem van verstikkingssoorten bij visserij die wordt beheerd op basis van quota ervoor kan zorgen dat de visserijactiviteiten voor het einde van het seizoen moeten worden stilgelegd, met mogelijk aanzienlijke economische gevolgen voor vissers; verzoekt de Commissie en de lidstaten gebruik te maken van de huidige mogelijkheden binnen het GVB, zoals quotaruil en flexibiliteit met betrekking tot het jaar en tussen soorten, en onderstreept in dit verband dat een goed quotasysteem een zekere mate van flexibiliteit moet omvatten, aangezien dit vissers die extra quota nodig hebben voor een verstikkingssoort en vissers die beschikbare quota hebben in staat zou stellen tot een wederzijds gunstige oplossing te komen; 31. verzoekt de Commissie en de Raad te overwegen TAC’s vast te stellen voor langere perioden dan een jaar of een half jaar, met name voor de belangrijkste doelbestanden, altijd op basis van het best beschikbare wetenschappelijke advies, teneinde vissers meer voorspelbaarheid en langetermijnzekerheid te bieden met behoud van het MDO-beginsel; verzoekt de Commissie en de Raad het best beschikbare wetenschappelijke advies in te winnen over de mogelijkheid om de TAC’s voor bepaalde bestanden te schrappen, en er tegelijkertijd op toe te zien dat het betreffende bestand op korte en middellange termijn binnen biologisch veilige grenzen blijft; 32. beklemtoont dat relatieve stabiliteit, welke vier decennia geleden is vastgesteld, algemeen wordt aanvaard als een essentieel instrument om op lange termijn te kunnen zorgen voor voorspelbaarheid en continuïteit bij het delen van visbestanden tussen landen; Vlootbeheer 33. benadrukt dat ondanks de inspanningen op internationaal en EU-niveau om de veiligheidssituatie aan boord van vissersvaartuigen te verbeteren, er nog steeds tekortkomingen bestaan aangezien de internationale verdragen waarin de regels en systemen voor de bescherming van vaartuigen en personen aan boord worden vastgesteld, voornamelijk gelden voor grotere schepen; 34. herhaalt dat de arbeids- en leefomstandigheden aan boord niet los kunnen worden gezien van de veiligheidssituatie; is van mening dat goede arbeids- en leefomstandigheden op vaartuigen en de passende modernisering van vaartuigen de veiligheid en de rusttijden voor vissers ten goede komen; is van mening dat deze aspecten directe gevolgen hebben voor de veiligheid aan boord, aangezien een groot percentage van de ongevallen en incidenten op vissersvaartuigen nog steeds verband houdt met menselijke fouten als gevolg van een gebrek aan kennis, opleiding of vermoeidheid; 35. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan de grootst mogelijke veiligheid aan boord van vaartuigen te waarborgen, ongeacht hun grootte; moedigt de sector aan om de best mogelijke voorwaarden te scheppen voor veiligheid aan boord; 36. wijst – rekening houdend met de huidige mogelijkheden van het EFMZVA ter ondersteuning van de gezondheid, de veiligheid, de arbeidsomstandigheden en de energie-efficiëntie aan boord van vissersvaartuigen – op het feit dat het huidige gebruik van brutotonnage als maatstaf voor het meten van de vangstcapaciteit in de EU een belemmering kan vormen voor de verbetering van de energie-efficiëntie, de veiligheid en het comfort van vaartuigen, aangezien het de mogelijkheden beperkt om vaartuigen te vervangen en te moderniseren of meer ruimte te creëren, ook wanneer dit er niet voor zorgt dat het vaartuig meer kan vissen; benadrukt dat dit op zijn beurt de verbetering op bovengenoemde punten belemmert, terwijl dit uiteindelijk de werkgelegenheid, de ontwikkeling van kustgemeenschappen en de aantrekkelijkheid van de sector, met name voor jongeren en vrouwen, juist zou bevorderen; 37. neemt kennis van de mededeling van de Commissie over de energietransitie van de visserij- en aquacultuursector van de EU (15) , die erop gericht is ervoor te zorgen dat de visserijsector ertoe bijdraagt dat de EU in 2050 klimaatneutraal wordt en er tegelijkertijd voor zorgt dat de visserij in de EU sociaal, economisch en ecologisch duurzaam is; wijst erop dat deze transitie te maken heeft met een aantal belemmeringen, zoals de huidige definitie en beperkingen van de vangstcapaciteit; herinnert eraan dat waterstof-, ammoniak- of elektrische motoren over het algemeen zwaarder en groter zijn dan gelijkwaardige dieselmotoren en dat de installatie ervan aan boord daarom extra brutotonnage vereist en dat er een gebrek is aan aangepaste technologieën, en wijst op de hoge kosten en het ontbreken van onderzoek en ontwikkeling met een specifieke focus op de visserij- en aquacultuursector; betreurt dat deze belemmeringen in de mededeling van de Commissie niet aan bod komen; 38. verzoekt de Commissie maatregelen voor te stellen om tegemoet te komen aan de noodzaak om het koolstofvrij maken van de visserijsector te vergemakkelijken, het probleem van verouderde vissersvaartuigen op te lossen en de veiligheid en arbeidsomstandigheden te verbeteren; is van oordeel dat dergelijke maatregelen in voorkomend geval het volgende kunnen omvatten: 39. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan om het voor beroepsbeoefenaren uit de sector gemakkelijker te maken om toegang te krijgen tot EFMZVA-middelen; 40. verzoekt de Commissie en de lidstaten voorts onderzoek en ontwikkeling te versnellen, het staatssteunbeleid aan te passen en, in synergie met het EFMZVA, te zorgen voor passende en toereikende financiering, zodat de sector erin slaagt de EU-vloot koolstofvrij te maken binnen de krappe termijn die vereist is in het kader van de Europese Green Deal en andere daarmee verband houdende verplichtingen; 41. verzoekt de Commissie tevens om, met het oog op het bereiken van de doelstelling van koolstofneutraliteit, het EFMZVA te herzien overeenkomstig de Overeenkomst inzake visserijsubsidies die is aangenomen op 17 juni 2022 tijdens de 12e Ministeriële Conferentie van de WTO; pleit ervoor de financiering van nieuwe boten goed te keuren binnen de parameters die in de internationale visserijovereenkomsten zijn voorgeschreven; 42. dringt voorts aan op de invoering van economische overgangssteun voor alle vlootsegmenten om de decarbonisatie te versnellen; benadrukt dat dergelijke steun ook moet dienen om bestaande schepen te vervangen, aangezien de vloot zeer verouderd is, door efficiëntere, veiligere, technologisch innovatievere en ruimere vaartuigen die de aantrekkelijkheid van en de generatiewissel in de sector helpen bevorderen; 43. verzoekt de Commissie en de lidstaten de EFMZVA-middelen aan te vullen, bijvoorbeeld via het Fonds voor een rechtvaardige transitie, RePower EU en Horizon Europa, om decarbonisatie te vergemakkelijken en onderzoek te financieren teneinde een rechtvaardige groene transitie te bevorderen waarbij niemand aan zijn lot wordt overgelaten; 44. spoort de Commissie en de lidstaten aan samen te werken om onderzoek te ondersteunen en innovatieve tuigen en nieuwe selectieve visserijtechnieken toe te staan waardoor de CO 2 -uitstoot en het brandstofverbruik substantieel verlaagd worden; Regionale meerjarenplannen 45. erkent de essentiële rol van meerjarenplannen als belangrijkste kader voor regionaal visserijbeheer op lange termijn dat stoelt op het beste beschikbare wetenschappelijke, technische en economische advies, maar betreurt dat het potentieel ervan nog niet volledig wordt benut; 46. verzoekt de Commissie te beoordelen hoe doeltreffend de bestaande meerjarenplannen uitgevoerd worden en zich er op die manier van te vergewissen dat zij adequaat zijn om de doelstellingen van het GVB te bereiken; benadrukt dat deze plannen moeten worden geactualiseerd en verbeterd waar nodig om rekening te houden met sociaal-economische overwegingen en veranderende omstandigheden; 47. verzoekt de Commissie om, in samenwerking met andere partners op dit gebied, zoals niet-EU-landen en relevante regionale organisaties voor visserijbeheer (ROVB’s), na te gaan of meerjarenplannen, vergelijkbaar met die in andere zeebekkens, kunnen worden voorgesteld voor de resterende EU-wateren, met name het oostelijke deel van de Middellandse Zee en de Zwarte Zee, en hoe zij kunnen worden aangevuld en samenwerken met reeds bestaande beheersinstrumenten in deze zeebekkens; 48. benadrukt dat er moet worden gezorgd voor synergieën tussen de regionale meerjarenplannen en de uitvoering van het maritieme beleid per waterbekken; 49. is van mening dat het absoluut noodzakelijk is dat alle lokale en regionale overheden die bevoegd zijn voor visserijbeheer, alsook de adviesraden die in dit verband een fundamentele rol spelen, volledig worden betrokken bij de vaststelling, ontwikkeling en uitvoering van meerjarenplannen in overeenstemming met het GVB; 50. onderstreept dat de visserij de sector is die het sterkst afhankelijk is van gezonde, productieve en veerkrachtige bestanden en mariene ecosystemen en dat deze ecosystemen ook worden aangetast door de vele andere toepassingen van het mariene milieu en door activiteiten die daar plaatsvinden, zoals het vervoer over zee en toerisme, de stedelijke en kustontwikkeling, de exploitatie van grondstoffen en energiebronnen, met inbegrip van diepzeemijnbouw, en dat ze daarnaast ook gevolgen ondervinden van zeeverontreiniging en klimaatverandering; benadrukt daarom dat de uitvoering van de ecosysteemgerichte benadering op regionaal, nationaal en Europees niveau moet worden verbeterd en dat meerjarenplannen en andere beheersinstrumenten hierbij een cruciale rol spelen; 51. benadrukt dat er behoefte is aan consistente maatregelen voor visserijbeheer met betrekking tot grensoverschrijdende bestanden die verspreid zijn over regio’s die onder verschillende meerjarenplannen vallen, alsook voor regio’s die niet onder meerjarenplannen vallen; Governance 52. beveelt ten zeerste aan om, gezien het strategische belang van de visserij en de aquacultuur als bron van gezond, eiwitrijk en hoogwaardig voedsel, dit beleid binnen de Commissie de extra strategische erkenning te geven die het verdient en in het personeelsbestand van de verantwoordelijke diensten van de Commissie voldoende deskundigen op het gebied van visserij en aquacultuur op te nemen; 53. vraagt om bij de toekomstige samenstelling van het college van commissarissen één commissaris aan te stellen die zich uitsluitend bezighoudt met visserij, aquacultuur en maritieme zaken; 54. benadrukt dat het belangrijk is dat de Commissie voldoende gedetailleerde informatie opneemt in haar jaarverslagen als bedoeld in artikel 50 van het GVB, zodat de tenuitvoerlegging van het GVB door de Commissie doeltreffend kan worden gecontroleerd en beoordeeld; verzoekt de Commissie bovendien om bij de herziening van het GVB artikel 49 te wijzigen en een termijn vast te stellen waarbij tien jaar na de evaluatie en vervolgens om de vijf jaar een verslag wordt ingediend bij het Europees Parlement en de Raad; 55. verzoekt de Commissie om de lidstaten beter te ondersteunen bij de uitvoering en naleving van de doelstellingen van het GVB; onderstreept het belang van transparantie in het kader van het beheer van de visbestanden door de Commissie en de lidstaten; beklemtoont dat transparant beheer van essentieel belang is om een hoog vertrouwensniveau bij de EU-bevolking te bereiken en om de goede reputatie van de EU-visserijsector te behouden; 56. stelt de Commissie en de Raad voor om het Europees Parlement de status van waarnemer toe te kennen en op die manier een volwaardige politieke vertegenwoordiging te waarborgen tijdens de jaarlijkse onderhandelingen over vangstmogelijkheden; Regionalisering en betrokkenheid van belanghebbenden 57. benadrukt dat het belangrijk is de regionalisering in het GVB te versterken, zodat regio’s en lokale overheden meer betrokken worden bij de opstelling, ontwikkeling en evaluatie van de nationale operationele programma’s voor de visserij en meer in het algemeen bij het visserijbeheer, en tegelijkertijd ten volle gebruik te maken van de bestaande mogelijkheden in het GVB; 58. onderstreept hoe belangrijk het is om rekening te houden met specifieke regionale kenmerken en tegelijkertijd te zorgen voor een geharmoniseerde aanpak van het visserijbeheer in de hele EU; moedigt de lidstaten aan om, overeenkomstig artikel 18 van de GVB-basisverordening, binnen de regionale groepen nauwer samen te werken met de relevante belanghebbenden, adviesraden en lokale en regionale overheden, teneinde regionale instandhoudingsmaatregelen te ontwerpen door middel van gezamenlijke aanbevelingen die beter zijn afgestemd op de specifieke kenmerken van elk afzonderlijk zeegebied; 59. benadrukt de fundamentele rol van adviesraden bij het versterken van de samenwerking tussen belanghebbenden en bij het waarborgen van een gepaste en eerlijke deelname van deze belanghebbenden aan het besluitvormingsproces van de EU; 60. benadrukt voorts dat de adviesraden van essentieel belang zijn om de Europese Commissie en de lidstaten ervaring en kennis te verschaffen, om aanbevelingen te doen over aangelegenheden die verband houden met het beheer van de visserij en de sociaal-economische en instandhoudingsaspecten van visserij en aquacultuur, alsook om de problemen van de sector en van andere belanghebbenden toe te lichten en zo de wetgeving te ondersteunen en te verbeteren; 61. onderstreept dat adviesraden ook een sleutelrol spelen in het kader van de regionalisering; 62. vraagt de Commissie om regionale belanghebbenden en adviesraden meer te betrekken bij haar onderhandelingen en overleg met derde landen, met name het Verenigd Koninkrijk en Noorwegen; onderstreept dat het de taak is van de Commissie om de onderhandelingen met derde landen zodanig te organiseren dat de belanghebbenden aan beide kanten rechtstreeks met elkaar kunnen interageren en communiceren; 63. steunt de samenstelling van de adviesraden, waarbij sociaal-economische actoren de meerderheid uitmaken naast andere belangengroepen die zijn vertegenwoordigd; 64. benadrukt het belang van actieve participatie van belanghebbenden in de adviesraden, waar respect, aandacht voor de standpunten van alle groepen belanghebbenden, onpartijdige secretariaten, roulerende voorzitters en externe, regelmatige en onafhankelijke prestatiebeoordelingen de basis vormen voor een goede werksfeer; 65. benadrukt dat het belangrijk is de adviesraden bij de werkzaamheden van het Europees Parlement te betrekken en stelt daarom voor om op regelmatige basis gedachtewisselingen te houden tussen de vertegenwoordigers van de adviesraden en de bevoegde commissies van het Parlement; 66. betreurt het gebrek aan monitoring en transparantie in verband met de wijze waarop bij de besluitvorming rekening wordt gehouden met het advies van de adviesraden; verzoekt de Commissie een procedure op te stellen om de adviesraden een beter inzicht te geven in de resultaten van hun aanbevelingen, door bijvoorbeeld een jaarverslag te overwegen en door in specifieke voorstellen van de Commissie, zoals in de overwegingen van de desbetreffende wetgevingshandelingen, uitleg te geven over de wijze waarop rekening is gehouden met de aanbevelingen van de adviesraden; 67. verzoekt de Commissie stelselmatig en actief deel te nemen aan de vergaderingen van de adviesraden en beter te communiceren over de waarde van hun advies en vraagt de lidstaten om de werking van de adviesraden op passende wijze te ondersteunen; 68. is van mening dat gezamenlijk beheer een transparant, proactief en democratisch model van participatie en medeverantwoordelijkheid is, dat is gebaseerd op een bottom-upbenadering en bijdraagt tot een betere kennisdeling voor visserijbeheer binnen een verantwoordelijkheidscultuur, zodat een netwerk van vertrouwen ontstaat, conflicten kunnen worden vermeden en belemmeringen overwonnen bij de tenuitvoerlegging van innovaties en noodzakelijke maatregelen op het gebied van visserijbeheer, alsook bij de totstandbrenging, de uitvoering en het beheer van beschermde mariene gebieden, waar dit zeer succesvol is gebleken; 69. is ingenomen met het voorstel dat de Commissie in haar mededeling over het GVB vandaag en morgen heeft aangekondigd, om tussen het voorjaar van 2023 en de zomer van 2024 een participatief verkenningsproject voor de hele EU uit te voeren over “Vissers van de toekomst”, op basis van interviews ter plaatse; Wetenschappelijk onderbouwde besluiten en effectbeoordelingen 70. verzoekt de Commissie al haar politieke en wetgevingsinitiatieven (met inbegrip van uitvoeringshandelingen die beperkingen van de visserij inhouden) te baseren op het beste beschikbare wetenschappelijke, technische en economische advies (met inbegrip van de empirische kennis van vissers), op raadpleging en deelname van de visserijsector en andere relevante belanghebbenden en op voorafgaande effectbeoordelingen waarbij gebruik wordt gemaakt van innovatieve instrumenten, zoals instrumenten die werden ontwikkeld in het kader van het CabFishMan-project waarbij de gevolgen van de visserij in kustgebieden worden geanalyseerd; 71. verzoekt de lidstaten hun personele en materiële middelen verhogen en te zorgen voor voldoende capaciteit voor passende wetenschappelijke onderzoekscampagnes en projecten, zodat zij voldoende kennis hebben over de doelsoorten van instandhoudingsmaatregelen; 72. dringt erop aan middelen uit het EFMZVA in te zetten, op basis van wetenschappelijke effectbeoordelingen van specifieke visserijtechnieken, om de vissersvloten van de EU doeltreffend te ondersteunen bij de overgang naar selectievere en minder ingrijpende visserijtechnieken en in het bijzonder vissers bij te staan die het zwaarst door de beperkingen worden getroffen; moedigt de Commissie aan meer in te zetten op het wetenschappelijke concept “pêchécologie” (“visecologie”), dat erop gericht is instandhoudingsmaatregelen en een duurzaam gebruik van de levende rijkdommen van de zee met elkaar in overeenstemming te brengen; 73. is van mening dat de adviesraden de mogelijkheid moeten krijgen een bijdrage te leveren aan de verzoeken om advies die de Commissie doet aan de Internationale Raad voor het onderzoek van de zee (ICES) en het Wetenschappelijk, Technisch en Economisch Comité voor de visserij (WTECV), teneinde nauwere samenwerking tussen wetenschappers en belanghebbenden te bevorderen; 74. verzoekt de Commissie om het Europees Parlement systematisch over deze verzoeken te informeren, en in het bijzonder over de manier waarop de doelstellingen van het GVB ermee worden verwezenlijkt; Integratie van visserij in een bredere beleidscontext 75. benadrukt dat ervoor moet worden gezorgd dat visserij en aquacultuur ten opzichte van andere sectoren een eerlijke plaats krijgen in de beleidsvorming en in ruimtelijke ordening; herinnert eraan dat, door middel van de richtlijn inzake maritieme ruimtelijke planning (16) , een beter evenwicht moet worden gevonden tussen de verschillende economische activiteiten in het kader van de blauwe economie, teneinde conflicten te verminderen en te voorkomen en synergieën te bevorderen, met name voor infrastructuur voor hernieuwbare mariene energie (17) ; benadrukt dat hiertoe een brede en inclusieve deelname van alle belanghebbenden vereist is; 76. herinnert eraan dat, in overeenstemming met het VWEU, milieubeschermingseisen in het GVB moeten worden geïntegreerd om een duurzame ontwikkeling te bevorderen; 77. benadrukt dat het onmogelijk is om het visserijbeheer als een losstaand beleid te beschouwen en vraagt de Commissie om een tenuitvoerlegging van het GVB in het kader van een synergie met al het Europese overheidsbeleid dat verband houdt met de hydrosfeer, rekening houdend met alle uitdagingen in verband met de Europese maritieme gebieden; 78. onderstreept dat het GVB in het bijzonder in overeenstemming moet zijn met de EU-milieuwetgeving, met name met het oog op het bereiken van een goede milieutoestand zoals bepaald in de kaderrichtlijn mariene strategie (18) , en dat het moet worden uitgevoerd met gelijke inachtneming van de drie pijlers van duurzaamheid; 79. benadrukt dat in andere beleidsmaatregelen en strategieën van de EU voldoende rekening moet worden gehouden met het GVB en dat ze ermee in overeenstemming moeten zijn; 80. merkt op dat de uitvoering van maatregelen ter verbetering van de omstandigheden van het mariene milieu een holistische aanpak vergt, waarbij wordt gezorgd voor passende ondersteuning van de visserij- en aquacultuursector; 81. herinnert eraan dat de EU en haar lidstaten bij het formuleren en uitvoeren van het visserijbeleid van de EU overeenkomstig artikel 13 VWEU ten volle rekening moeten houden met de vereisten op het vlak van dierenwelzijn, met inachtneming van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen en gebruiken van de lidstaten; 82. roept de Commissie op de wetenschappelijk onderbouwde kennis over het welzijn van waterdieren verder te verdiepen en dit onderzoek in aanmerking te nemen bij toekomstige beleidsontwikkelingen op het gebied van visserij en aquacultuur; benadrukt dat bij alle toekomstige beleidsontwikkelingen ook de praktische haalbaarheid in het visserij- en aquacultuurbeheer in aanmerking moet worden genomen, alsook de potentiële economische en operationele gevolgen voor de marktdeelnemers en hun activiteiten, en dat ook rekening moet worden gehouden met de noodzaak om op internationaal niveau een gelijk speelveld te waarborgen; 83. is van mening dat het in de handel brengen van louter plantaardige producten onder de handelsnaam “vis” of van vissoorten de consument tijdens de aankoop in verwarring kan brengen; bevestigt dat de handelsnaam “vis” of van vissoorten op de interne markt voorbehouden moet blijven aan vis- of aquacultuurproducten van dierlijke oorsprong; 84. vraagt dat de Commissie het concept “gebied dat sterk afhankelijk is van de visserij” herziet, actualiseert en van regelgevende inhoud voorziet, zodat deze erkenning leidt tot een gedifferentieerde behandeling die erop gericht is in deze gebieden visserijactiviteiten in stand te houden door middel van een verdeling van toegangsrechten van vangstquota; onderschrijft dat in een bijgewerkt concept van “gebied dat sterk afhankelijk is van de visserij” de belangrijkste elementen moeten zijn: productie van hoogwaardige dierlijke eiwitten, bijdrage aan de voedselzekerheid of hoge meerwaarde van de vangsten en andere zeeproducten, alsook het sociale belang van de activiteiten; Kleinschalige visserij 85. merkt op dat sommige aspecten van het GVB wellicht onvoldoende rekening houden met de kleinschalige visserij en dat de vitale sociaal-economische rol van deze sector in veel kustgemeenschappen alsmede zijn strategische rol bij de beschikbaarheid van voedsel moeten worden gewaarborgd; 86. is van mening dat in het GVB voldoende rekening moet worden gehouden met de diversiteit en de specifieke kenmerken en problemen van de kleinschalige visserij en de schelpdiersector; 87. vestigt de aandacht op de noodzaak van grotere betrokkenheid en deelname van beroepsbeoefenaren uit de kleinschalige visserijsector ten aanzien van beheer, bepaling en uitvoering van visserijbeleid, alsook in het kader van adviesraden; 88. is van mening dat een herziening van het GVB een gemeenschappelijke, brede en passende definitie van de kleinschalige, ambachtelijke en kustvisserij moet omvatten; wijst erop dat deze definitie pragmatisch, meetbaar en duidelijk moet zijn; benadrukt voorts dat deze definitie gebaseerd moet zijn op een passende beoordeling, rekening houdend met de specifieke kenmerken en criteria van het kleinschalige segment in plaats van zich uitsluitend te richten op de lengte van de vaartuigen, om op die manier tot een definitie van kleinschalige visserij te komen die beter aansluit bij de realiteit van het segment; 89. verzoekt de Commissie om samen met de adviesraden een geharmoniseerde definitie voor te stellen die moet worden opgenomen in een herziening van de GVB-basisverordening, zodat in voorkomend geval de volledige visserijwetgeving van de Unie erin wordt bestreken; is van oordeel dat geen enkele van de hierboven uiteengezette wijzigingen gevolgen mag hebben voor de uitvoering van het EFMZVA gedurende de huidige begrotingsperiode; 90. benadrukt de noodzaak van een wijziging van Verordening (EG) nr. 1967/2006 van de Raad inzake beheersmaatregelen voor de duurzame exploitatie van visbestanden in de Middellandse Zee, ook bekend als de “Middellandse Zeeverordening”, waarin regels worden vastgesteld voor de technische kenmerken en het gebruik van vistuigen, en die helaas verouderd is en als zodanig een belemmering vormt voor de verwezenlijking van de belangrijkste doelstellingen van het gemeenschappelijk visserijbeleid, met name de doelstellingen die betrekking hebben op de kleinschalige visserij; Toewijzing van quota 91. onderstreept dat de lidstaten overeenkomstig artikel 17 op basis van transparante en objectieve criteria van onder meer ecologische, sociale en economische aard vangstmogelijkheden kunnen toewijzen aan hun visserijvloot; benadrukt dat het aan de lidstaten is om te bepalen welke criteria zij gebruiken bij de toewijzing van vangstmogelijkheden; 92. is ingenomen met het feit dat de huidige methoden voor de toewijzing van vangstmogelijkheden, die grotendeels op historische rechten zijn gebaseerd, voor een bepaalde mate van economische stabiliteit in de visserijsector zorgen, waardoor marktdeelnemers wellicht duurzamere technieken kunnen ontwikkelen en toepassen; 93. benadrukt dat een gemakkelijk toegankelijk systeem van vangstmogelijkheden met transparante criteria voor de toewijzing ervan en transparantie bij de praktische toepassing ervan een betere controle, een gelijk speelveld, gelijke kansen voor alle belanghebbende partijen en meer voorspelbaarheid, stabiliteit en rechtszekerheid voor vissers mogelijk maakt; 94. betreurt het gebrek aan transparantie bij de verdeling van de vangstmogelijkheden in bepaalde lidstaten en dringt erop aan dat de criteria, in overeenstemming met de toepasselijke wetgeving inzake gegevensbescherming, openbaar worden gemaakt; 95. is van mening dat de toewijzingsmethoden moeten worden ontwikkeld en toegepast in samenwerking met visserijgemeenschappen, regionale autoriteiten en andere relevante belanghebbenden, waarbij ervoor moet worden gezorgd dat alle vlootsegmenten, producentenorganisaties (PO’s) en werknemersorganisaties eerlijk vertegenwoordigd zijn, op basis van het beste beschikbare wetenschappelijke advies, en dat zij gepaard moeten gaan met waarborgen, zoals kennisgevingstermijnen, om vissers in staat te stellen zich aan te passen indien de lidstaten besluiten hun toewijzingsmethode te wijzigen; 96. dringt er bij de Raad op aan bij de verdeling van vangstmogelijkheden rekening te houden met de specifieke kenmerken en behoeften van elk vlootsegment, met inbegrip van de kleinschalige visserij; 97. herinnert aan de rol van artikel 17 van het GVB als instrument om stimulansen te bieden voor de kleinschalige visserij en visserij met een lage impact en wijst erop dat het aan de lidstaten is om gebruik te maken van de mogelijkheden die in dit artikel geboden worden, zoals stimulansen voor het gebruik van selectiever vistuig of het gebruik van visserijtechnieken met een lager energieverbruik of minder impact op de habitats; 98. merkt op dat de Commissie besprekingen tussen de lidstaten en belanghebbenden zal starten met als doel een handleiding op te stellen over de verdeling van de vangstmogelijkheden teneinde de transparantie te verbeteren, duurzame visserijpraktijken in de hele EU te bevorderen en kleinschalige en kustvisserij te ondersteunen; Producentenorganisaties en gilden 99. onderstreept de rol van PO’s bij de bevordering van duurzaamheid, de bijdrage aan de beschikbaarheid van voedsel en de bevordering van groei en werkgelegenheid in de visserij- en aquacultuursector, onder meer door: 100. merkt voorts op dat in veel lidstaten maar relatief weinig kleinschalige vissers lid zijn van PO’s en nog minder kleinschalige vissers hun eigen speciale PO hebben, waardoor zij dit kanaal slechts in beperkte mate kunnen gebruiken om toegang te krijgen tot de vangstquota; spoort daarom de Commissie en de lidstaten aan de oprichting van PO’s voor en door kleinschalige vissers te vergemakkelijken en aan te moedigen; 101. benadrukt dat visserijorganisaties, zoals gilden, die in het kader van de gemeenschappelijke marktordening (19) de belangrijkste doelstellingen van een PO nastreven, op gelijke voet met de huidige erkende PO’s in aanmerking moeten komen voor financiële steun; dringt er in dit verband op aan dat de betrokken lidstaten, de Commissie en de gilden gezamenlijk relevante opties en oplossingen in overweging nemen; Generatiewissel en de rol van vrouwen 102. wijst erop dat de GVB-normen tot de strengste ter wereld behoren en een belangrijke bijdrage leveren aan de ecologische, economische en sociale duurzaamheid, en dat, hoewel er nog steeds veel ruimte is voor verbetering, de vooruitgang die in de afgelopen decennia is geboekt alvast laat zien wat er kan worden gedaan om enerzijds bij te dragen tot de duurzaamheid van visbestanden en -habitats en anderzijds de inkomens van vissers en scheepseigenaren te verbeteren; benadrukt dat onder meer het bevorderen van strenge normen met betrekking tot de ecologische, economische en sociale duurzaamheid van de visserijsector een essentiële factor vormt om een nieuwe generatie vissers aan te trekken en voor langdurige economische stabiliteit in de sector te zorgen; 103. merkt op dat Europeanen, en met name de jongere generaties, zich steeds meer zorgen maken over de bescherming van het milieu; beklemtoont dat duurzaam visserijbeheer belangrijk is om jonge vissers aan te trekken; pleit er in dit verband voor om visserijactiviteiten met een lage impact te bevorderen; 104. verzoekt de Commissie voorts ervoor te zorgen dat een deel van de financiële bijdragen uit de partnerschapovereenkomsten inzake duurzame visserij, waar mogelijk, wordt ingezet voor een betere integratie van jongeren en vrouwen in de visserij- en aquacultuursector, het herstel van het mariene milieu en de verbetering van de kennis over de toestand van het klimaat en het mariene milieu; 105. benadrukt dat jongeren niet alleen moeten worden warm gemaakt voor visserijactiviteiten op zee, maar ook voor het beheer van visserijbedrijven en aquacultuur, zodat in de hele sector van de aquatische levensmiddelen een generatiewissel kan worden bewerkstelligd; 106. benadrukt het belang van een generatiewissel om de demografische uitdagingen aan te pakken waarmee kust- en omliggende plattelandsgebieden in het bijzonder worden geconfronteerd, en dat een generatiewissel zal helpen om het cultureel erfgoed van deze gebieden te behouden; 107. is ingenomen dat het EFMZVA voor de periode 2021-2027 jonge vissers steun en bijstand verleent, wanneer ze voor het eerst een vissersvaartuig aankopen of een visserijbedrijf opzetten; verzoekt de Commissie en de lidstaten in dit verband de generatiewissel te bevorderen door mensen te ondersteunen die in de visserijsector willen gaan werken en door obstakels weg te nemen zoals het aanpakken van de hoge kosten voor het opstarten van een bedrijf, de inkomensinstabiliteit, de genderongelijkheid en het gebrek aan professionele stabiliteit; 108. verzoekt de Commissie nieuwe maatregelen te nemen in samenwerking met de lidstaten en verzoekt de industrie maatregelen te nemen om de inclusie van jongeren en vrouwen op alle niveaus binnen de sector te bevorderen en de generatiewissel beter aan te moedigen, met name door alle banen in de waardeketen van de visserij- en aquacultuursector aantrekkelijker, veiliger en beter betaald te maken; 109. benadrukt dat het belangrijk is te zorgen voor adequate informatie en opleiding, met name voor jongeren, om te zorgen voor de uitwisseling van kennis, in het bijzonder over de manier waarop de visserij een bijdrage kan leveren op het vlak van duurzaamheid; is van mening dat dit belangrijk is om hun persoonlijke situatie te waarborgen door bij te dragen tot een inkomensverbetering, en hierdoor ook voor de cohesie van hun lokale gemeenschappen, met name in de meest geïsoleerde kustgebieden met minder werkgelegenheid; 110. benadrukt dat bij de generatiewissel rekening moet worden gehouden met de doelstellingen van de Europese Green Deal en de behoefte om ook in een duurzame blauwe economie de digitale transitie te bewerkstelligen; is echter van mening dat de generatiewissel niet mag leiden tot een botsing tussen generaties en dat bij de vernieuwing vissers van alle leeftijden betrokken moeten zijn, zodat er voor een evenwichtige ecologische en digitale transitie wordt gezorgd waarbij geen van generatie op generatie overgedragen ervaring verloren gaat; dringt voorts aan op meer mobiliteit en werkgelegenheid in de hele EU zonder dat vissers problemen of beperkingen ondervinden met betrekking tot de erkenning van hun vaardigheden en opleiding; 111. prijst de belangrijke rol die vrouwen vervullen bij de logistieke en administratieve ondersteuning van vissersvaartuigen en bij de afzet en verwerking van vis; benadrukt echter dat hun rol vaak over het hoofd wordt gezien of nauwelijks zichtbaar is, vooral als visser of scheepskapitein of nog in hun rol in de wetenschap; 112. verzoekt de Commissie daarom initiatieven te lanceren om het werk van vrouwen in de visserij te erkennen en hun rol zichtbaarder te maken, door de inclusie van de vrouw te bevorderen op diverse domeinen van de sector, een betere vertegenwoordiging van vrouwen in alle representatieve organisaties en instellingen te ondersteunen, en gelijke beloning voor mannen en vrouwen zeker te stellen; 113. herinnert eraan dat in de strategie voor gendergelijkheid 2020-2025 staat dat de desbetreffende EU-fondsen, zoals het EFMZVA, acties ondersteunen ter bevordering van het evenwicht tussen werk en privéleven van de vrouw en de arbeidsmarktparticipatie van vrouwen, investeringen in zorgfaciliteiten bevorderen, vrouwelijk ondernemerschap ondersteunen en gendersegregatie bestrijden; 114. roept de Commissie en de lidstaten op ernaar te streven dat alle programma’s en maatregelen in het kader van het GVB die erop gericht zijn jongeren aan te trekken voor de visserijsector, bijdragen tot het bereiken van gendergelijkheid; Externe dimensie van het GVB en oceaangovernance 115. verzoekt de Commissie meer inspanningen te leveren om het GVB te bevorderen als een beleidsmodel voor oceaangovernance, door gebruik te maken van de positie van de EU in ROVB’s, vrijhandelsakkoorden en partnerschapovereenkomsten inzake duurzame visserij, en meer in het algemeen in internationale fora; onderstreept dat dit cruciaal zal zijn om eerlijke mededingingsvoorwaarden te kunnen garanderen voor marktdeelnemers uit de EU en om de belangen van de visserij en aquacultuursector van de EU op wereldwijd niveau te kunnen verdedigen; 116. verzoekt de Commissie toezicht te houden op de verdeling van de financiële bijdragen van de EU en ervoor te zorgen dat deze worden toegewezen aan de visserij- en aquacultuursector; 117. vraagt om de rol van ROVB’s te versterken en verzoekt de Commissie een algemeen kader voor te stellen voor de onderhandelingsmandaten in geval van deelname aan deze organisaties; verzoekt de Commissie er tevens voor te zorgen dat het Parlement in een zo vroeg mogelijk stadium wordt betrokken bij het opstellen van maatregelen en aanbevelingen voor goedkeuring binnen ROVB’s, op een wijze die de onderhandelingspositie van de EU niet ondermijnt; 118. is van mening dat er geen oceaangebied of relevante visbestanden mogen zijn die niet onder de desbetreffende ROVB vallen; verzoekt de Commissie om in internationale fora de oprichting van nieuwe ROVB’s en, waar nodig, de aanpassing van bestaande organisaties te bevorderen, teneinde de bescherming van de visbestanden en het duurzame beheer van de visbestanden te verbeteren, en de duurzame activiteiten van de vloten in deze gebieden te verdedigen; 119. wijst erop dat partnerschapsovereenkomst inzake duurzame visserij (PODV’s) met niet-EU-landen wederzijdse voordelen opleveren voor zowel de EU als de partnerlanden; benadrukt dat recente PODV’s mensenrechtenclausules bevatten en rekening houden met de behoeften van de lokale bevolking; 120. acht het absoluut noodzakelijk dat de Commissie alle aspecten van het internationaal recht volledig eerbiedigt wanneer zij optreedt in het kader van de externe dimensie van het GVB; 121. verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat de GVB-doelstellingen volledig worden geïntegreerd in het standpunt van de EU in alle internationale milieufora, zoals het Verdrag inzake biologische diversiteit (VBD) of de Overeenkomst inzake de internationale handel in bedreigde in het wild levende dier- en plantensoorten (Cites), waar kwesties in verband met de biologische rijkdommen van de zee worden besproken; Invoer en handel, en illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij 122. is van mening dat ingevoerde aquatische levensmiddelen moeten worden onderworpen aan strenge controle- en certificeringsprocedures om ervoor te zorgen dat zij afkomstig zijn van duurzame visserij en dat zij onderworpen zijn aan hoge gezondheids-, milieu- en sociale normen, die even streng zijn als voor EU-producten; is van mening dat dit moet worden vereist door middel van specifieke clausules in de nieuwe handelsakkoorden waarover de EU onderhandelt; 123. wijst erop dat het traceerbaarheidssysteem van verse, ingevroren en verwerkte aquatische levensmiddelen die in de Unie worden ingevoerd, met inbegrip van tonijnzijden die in het kader van de autonome tariefcontingentenregeling worden ingevoerd, van essentieel belang is om aan de verwachtingen van de consument te voldoen door informatie te verstrekken ter verbetering van de voedselveiligheid, controles op de invoer uit derde landen mogelijk te maken en maatregelen te treffen in de bestrijding van IOO-visserij; dringt aan op een meer geharmoniseerde aanpak in de EU voor de tenuitvoerlegging van EU-wetgeving met betrekking tot IOO-visserij; 124. herinnert eraan dat de EU de grootste en aantrekkelijkste invoermarkt voor visserij- en aquacultuurproducten is; dringt erop aan dat deze sterke handelspositie wordt ingezet als pressiemiddel om de belangen van de sectoren in de Unie en van de Europese consument te beschermen door hoge normen te bevorderen, om te voorkomen dat de partners van de EU overeenkomsten of gemaakte afspraken niet nakomen en om bij te dragen aan eerlijke concurrentievoorwaarden op internationaal vlak, in het bijzonder met betrekking tot sociale, economische en milieunormen; 125. is ermee ingenomen dat in de handels- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk een rechtstreeks verband wordt gelegd tussen handelsbepalingen en visserijbepalingen; verzoekt de Commissie en de Raad erop toe te zien dat de onderhandelingen over visserij met het VK en andere kuststaten in het noordoostelijke deel van de Atlantische Oceaan eveneens gekoppeld worden aan handelskwesties en de toegang tot de interne markt van de EU; 126. benadrukt het belang van het nultolerantiebeleid van de EU ten aanzien van IOO‑visserij, aangezien het een fenomeen is dat nog steeds voorkomt op internationaal vlak, met voorbeelden die variëren van een gebrek aan transparantie over illegale visserijactiviteiten tot moderne slavernij, zoals in het geval van sommige Chinese vaartuigen, en betreurt dat niet-toegestane visserijproducten nog steeds op een aantal EU-markten worden verkocht; 127. wijst erop dat de Commissie en de lidstaten hun inspanningen moeten opvoeren om IOO-visserij tegen te gaan en ervoor moeten zorgen dat de consumptie van visserijproducten in de EU geen stimulans vormt voor IOO-visserij; 128. roept de Commissie ertoe op de rol van het Europees Bureau voor visserijcontrole (EFCA) in de bestrijding van IOO-visserij te versterken; 129. pleit ervoor om in alle vrijhandelsakkoorden met derde landen een hoofdstuk op te nemen over de bestrijding van IOO-visserij; Ultraperifere gebieden 130. is van mening dat bepaalde aspecten van het GVB onvoldoende tegemoetkomen aan de specifieke behoeften van de ultraperifere gebieden; verzoekt de Commissie en de betrokken lidstaten deze situatie aan te pakken op basis van artikel 349 VWEU en door middel van een geregionaliseerde aanpak zoals vastgelegd in het GVB, en waar nodig de noodzakelijke aanpassingen door te voeren; 131. wijst op de specifieke kenmerken van de visserij- en aquacultuursector in de ultraperifere gebieden; verzoekt de Commissie een programma van speciaal op een afgelegen en insulair karakter afgestemde maatregelen (Posei) voor visserij en aquacultuur voor te stellen, vergelijkbaar met dat voor de landbouw; 132. benadrukt dat EU- en nationale steun voor de vernieuwing van ambachtelijke vloten van wezenlijk belang is voor deze gebieden; verzoekt de Commissie met name haar richtsnoeren voor de analyse van het evenwicht tussen vangstcapaciteit en vangstmogelijkheden ( COM(2014)0545 ) aan te passen aan de kenmerken van de ultraperifere gebieden; 133. onderstreept het belang van degelijke studies om de biologische rijkdommen van de zee in alle wateren van de Unie en in de ultraperifere gebieden in het bijzonder te beoordelen; 134. benadrukt dat moet worden voorzien in steun voor selectieve visserijmethoden, zoals verankerde visaantrekkende voorzieningen die worden gebruikt door ambachtelijke vloten in de ultraperifere gebieden, op voorwaarde dat dergelijke voorzieningen bijdragen tot duurzame en selectieve visserij; 135. benadrukt dat de nodige middelen beschikbaar moeten worden gesteld om de wetenschappelijke kennis over de exclusieve economische zones van de ultraperifere gebieden te verbeteren; Klimaatverandering en andere toekomstige uitdagingen 136. benadrukt dat mitigatie van en aanpassing aan de klimaatverandering belangrijke uitdagingen zijn die met het huidige GVB onvoldoende worden aangepakt; 137. benadrukt dat de inspanningen van de visserijsector om de bestanden te verduurzamen en in goede staat te houden zodra een goede toestand is bereikt, zinloos zullen zijn als de klimaatverandering niet wordt aangepakt; 138. benadrukt met klem dat wetenschappelijk onderzoek meer gericht moet zijn op de wisselwerking tussen milieuveranderingen als gevolg van klimaatverandering en visbestanden, om te voorkomen dat de uitputting van de bestanden uitsluitend aan de visserijsector wordt toegeschreven; 139. benadrukt dat vissers en de rest van de waardeketen van visserijproducten niet de oorzaak, maar het slachtoffer van de klimaatverandering zijn; 140. is van oordeel dat de aquacultuursector een consistente bijdrage kan leveren aan ecosysteemdiensten voor de samenleving en dat vijveraquacultuur en de kweek van algen en schelpdieren kunnen helpen om de EU-economie koolstofvrij te maken en klimaatverandering te temperen; beklemtoont echter dat de koolstofvastlegging door de kweek van algen en schelpdieren beperkt is, afhankelijk van de productiemethode en de oogsttijd; roept de lidstaten op om, waar passend, efficiënte korte bevoorradingsketens te bevorderen teneinde bij te dragen aan de bestrijding van klimaatverandering; 141. wijst erop dat bepaalde aquacultuurpraktijken, zoals de mossel- en oesterkweek en vijverpolycultuur, succesvolle modellen kunnen vormen voor toekomstige systemen met emissiekredieten in het kader van de EU-klimaatwetgeving; verzoekt de Commissie en de lidstaten dit soort groene bedrijven te ondersteunen; 142. verzoekt de lidstaten de algenkweek te blijven aanmoedigen en het gebruik en de ontwikkeling van algen als levensmiddel en diervoeder te bevorderen; beklemtoont dat er in de algenkweek onaangeboord potentieel zit om nieuwe banen te scheppen en in ecosysteemdiensten en milieuvriendelijkere levensmiddelen en milieuvriendelijker diervoeder te voorzien; 143. verzoekt de Europese Commissie bij de herziening van het gemeenschappelijk visserijbeleid rekening te houden met het feit dat de kenmerken van de oceanen (temperatuur, dichtheid, zoutgehalte, zuurstofverzadiging enz.) de afgelopen tien jaar zijn veranderd; 144. wijst op de noodzaak van veerkrachtigere ecosystemen door middel van onderling verbonden en doeltreffend beheerde beschermde mariene gebieden, als basis voor veerkrachtige en winstgevende economische visserijsectoren; 145. benadrukt dat gediversifieerde visserijzones en doelsoorten voor de visserij het middel zijn om klimaatbestendig te worden; 146. moedigt de Commissie en de lidstaten aan meer personele en financiële middelen uit te trekken voor visserijwetenschap in verband met klimaatverandering en het koolstofvrij maken van de vloot, en daarbij de gevolgen van de klimaatverandering voor de toestand en de omstandigheden van de visserij te analyseren; 147. dringt aan op nieuwe manieren om in het kader van een nauwe samenwerking tussen wetenschappers en belanghebbenden de gevolgen van de klimaatverandering voor de bestanden te monitoren, teneinde sneller te kunnen reageren en aangepaste beheersinstrumenten te ontwikkelen; 148. verzoekt de Commissie instrumenten te ontwerpen en in toereikende financiering te voorzien voor de sectoren die door de klimaatverandering worden getroffen; 149. verzoekt de Commissie, teneinde de circulaire economie in de visserijsector te bevorderen, Europese programma’s op te zetten voor de inzameling van zwerfvuil op zee in perioden waarin niet gevist kan worden, voor vissers die daartoe de middelen hebben en als aanvulling op hun inkomen; 150. verzoekt de Commissie en de lidstaten aandacht te besteden en gevolg te geven aan alle bepalingen van het GVB die niet zijn uitgevoerd; Recreatievisserij 151. benadrukt de urgentie en de noodzaak om de gegevensverzameling met betrekking tot de vangsten van de recreatievisserij te verbeteren; dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan om in Verordening (EU) 2017/1004 betreffende de instelling van het Europees kader voor gegevensverzameling (20) , alle soorten op te nemen waarvoor TAC’s en quota gelden, naast de soorten die zijn opgenomen in de meerjarige beheersplannen en die waarvoor de aanlandingsverplichting geldt; 152. benadrukt de noodzaak om te beschikken over gegevens om de impact van de activiteiten van de recreatievisserij in de EU op het mariene ecosysteem in EU-wateren te beoordelen, met inbegrip van gegevens over de bijvangst, met name van soorten die worden beschermd in het kader van het internationale of EU-recht, gegevens over de gevolgen van de recreatievisserij voor mariene habitats, met inbegrip van kwetsbare mariene gebieden, en gegevens over de gevolgen van de visserij voor voedselketens; 153. benadrukt dat recreatievisserij aanzienlijke gevolgen kan hebben voor de visbestanden; is ingenomen met de vooruitgang die is geboekt bij de herziening van de visserijcontroleverordening en verzoekt de lidstaten ervoor te zorgen dat recreatievisserij plaatsvindt op een wijze die verenigbaar is met de doelstellingen van het GVB; Aquacultuur 154. herinnert eraan dat aquacultuur belangrijk is om de voedselzekerheid op lange termijn te waarborgen en bij te dragen aan de toenemende wereldwijde vraag naar aquatische levensmiddelen, alsook dat aquacultuur bijdraagt aan groei en werkgelegenheid voor de burgers van de EU, aan een betere instandhouding van ecosystemen en biodiversiteit en deel uitmaakt van een meer circulair beheer van hulpbronnen; 155. benadrukt dat gekweekte visserijproducten, als bron van eiwitten voor consumptie, een lagere koolstofvoetafdruk hebben, minder natuurlijke hulpbronnen nodig hebben dan landdieren en een belangrijke rol spelen bij de opbouw van een duurzaam voedselsysteem; 156. ziet in dat de strategische richtsnoeren en de nationale strategische meerjarenplannen belangrijk zijn om een duurzame en veerkrachtige aquacultuur uit te bouwen; 157. betreurt dat de Europese aquacultuur sinds 2014 stagneert en dat er beperkte vooruitgang is geboekt bij het verminderen van de administratieve lasten en het integreren van aquacultuur in de ruimtelijke ordening op zee, aan de kust en in het binnenland; 158. benadrukt dat de Europese aquacultuur nog lang niet haar volledige capaciteit heeft bereikt en dat de EU sterk afhankelijk is van invoer, aangezien bijna 75 % van alle in de EU geconsumeerde visserijproducten uit derde landen wordt ingevoerd; 159. verzoekt de Commissie en de lidstaten om niet de groei van laagtrofische aquacultuur, maar wel die van aquacultuur met een lage milieu-impact te bevorderen, die niet alleen weekdieren en algen omvat, maar ook zoetwater- en mariene viskwekerijen; benadrukt met name dat het, gezien de omvang van de ingevoerde tonnages (94 % in 2021), belangrijk is vis voor de EU-markt te kweken; 160. herinnert eraan dat grote producerende landen buiten de EU de groei van hun viskwekerijsector sterk blijven bevorderen, waarbij de EU hun belangrijkste exportmarkt is; 161. verzoekt de Commissie en de lidstaten de uitvoering van de herziene strategische richtsnoeren en de meerjarige nationale plannen actief te ondersteunen en de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen, niet alleen met aandacht voor milieuduurzaamheid, maar ook voor de economische en sociale duurzaamheid van aquacultuur in de EU; 162. betreurt dat het huidige handelsbeleid van de EU geen gelijk speelveld waarborgt tussen EU- en niet-EU-producenten, waardoor de aquacultuursector duurzame economische resultaten zou kunnen behalen en in ruil daarvoor zou kunnen bijdragen aan de sociale en economische ontwikkeling van de EU-regio’s; 163. herinnert aan het belang van aquacultuur om de voedselzekerheid op lange termijn te waarborgen en bij te dragen aan het voldoen aan de toenemende wereldwijde vraag naar aquatische levensmiddelen, alsook aan de bijdrage van aquacultuur bij het creëren van groei en banen voor de EU-burgers, een betere instandhouding van ecosystemen en biodiversiteit, en aan het belang ervan om deel uit te maken van een meer circulair beheer van hulpbronnen; betreurt dat de Europese aquacultuur sinds 2014 stagneert en dat er beperkte vooruitgang is geboekt bij het verminderen van de administratieve lasten en het integreren van aquacultuur in de ruimtelijke ordening op zee, aan de kust en in het binnenland; benadrukt dat de Europese aquacultuur haar volledige capaciteit nog lang niet heeft bereikt en dat 75 % van de in de EU geconsumeerde visserijproducten wordt gekweekt in faciliteiten buiten de EU; verzoekt de Commissie de uitvoering van de herziene strategische richtsnoeren en nationale plannen actief te ondersteunen en de ecologische, economische en sociale duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen; o o o 164. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien de mededeling van de Commissie van 21 februari 2023 getiteld “EU-actieplan: bescherming en herstel van mariene ecosystemen voor duurzame en veerkrachtige visserij” ( COM(2023)0102 ) (het “actieplan”), – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 12 juli 2023 over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s over het EU-actieplan: Bescherming en herstel van mariene ecosystemen voor een duurzame en veerkrachtige visserij (1) , – gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 39 betreffende het verzekeren van een fatsoenlijke levensstandaard aan mensen die werkzaam zijn in de landbouw- en visserij, en artikel 5 inzake het evenredigheidsbeginsel, – gezien de resolutie van de Algemene Vergadering van de VN getiteld “Onze wereld transformeren: de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling”, die werd aangenomen tijdens de VN-top over duurzame ontwikkeling van 25 september 2015 in New York en met name duurzameontwikkelingsdoelstelling (SDG) nr. 14 van de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling van de VN, die aanspoort tot bescherming en duurzaam gebruik van oceanen, zeeën en mariene hulpbronnen, – gezien de Overeenkomst van Parijs van 12 december 2015, en met name artikel 2, lid 1, punt b), over aanpassing aan de negatieve gevolgen van klimaatverandering op een wijze die de voedselproductie niet in gevaar brengt, – gezien de in het kader van het VN-Verdrag inzake het recht van de zee gesloten overeenkomst van 19 juni 2023 inzake de instandhouding en het duurzaam gebruik van de mariene biologische diversiteit in gebieden buiten de nationale jurisdicties (VN-verdrag inzake de volle zee) en het mondiaal biodiversiteitskader van Kunming-Montreal, – gezien Verordening (EU) nr. 1380/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2013 inzake het gemeenschappelijk visserijbeleid, tot wijziging van Verordeningen (EG) nr. 1954/2003 en (EG) nr. 1224/2009 van de Raad en tot intrekking van Verordeningen (EG) nr. 2371/2002 en (EG) nr. 639/2004 van de Raad en Besluit 2004/585/EG van de Raad (2) , – gezien Richtlijn 2000/60/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2000 tot vaststelling van een kader voor communautaire maatregelen betreffende het waterbeleid (3) , – gezien Richtlijn 2008/56/EG van het Europees Parlement en de Raad van 17 juni 2008 tot vaststelling van een kader voor communautaire maatregelen betreffende het beleid ten aanzien van het mariene milieu (Kaderrichtlijn mariene strategie) (4) , – gezien Richtlijn 2014/89/EU van het Europees Parlement en de Raad van 23 juli 2014 tot vaststelling van een kader voor maritieme ruimtelijke planning (5) (richtlijn maritieme ruimtelijke planning), – gezien Verordening (EU) 2016/2336 van het Europees Parlement en de Raad van 14 december 2016 tot vaststelling van bijzondere voorwaarden voor de visserij op diepzeebestanden in het noordoostelijke deel van de Atlantische Oceaan, tot vaststelling van bepalingen voor de visserij in de internationale wateren van het noordoostelijke deel van de Atlantische Oceaan en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 2347/2002 van de Raad (6) , – gezien Verordening (EG) nr. 1100/2007 van de Raad van 18 september 2007 tot vaststelling van maatregelen voor het herstel van het bestand van Europese aal (7) (aalverordening), – gezien Uitvoeringsverordening (EU) 2022/1614 van de Commissie van 15 september 2022 tot bepaling van de bestaande diepzeevisserijgebieden en tot vaststelling van een lijst van gebieden waar kwetsbare mariene ecosystemen voorkomen of waarschijnlijk zullen voorkomen (8) , – gezien zijn resolutie van 9 juni 2021 over de EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030: de natuur terug in ons leven brengen (9) , – gezien zijn resolutie van 21 januari 2021 getiteld “Meer vissen in de zee? Maatregelen ter bevordering van het herstel van de bestanden boven het niveau van de maximale duurzame opbrengst, met inbegrip van gebieden voor herstel van de visbestanden en beschermde mariene gebieden” (10) , – gezien zijn resolutie van 3 mei 2022 getiteld “Naar een duurzame blauwe economie in de EU: de rol van de visserij- en de aquacultuursector” (11) , – gezien zijn resolutie van 7 juni 2022 over de tenuitvoerlegging van artikel 17 van de verordening inzake het gemeenschappelijk visserijbeleid (12) , – gezien zijn resolutie van 6 oktober 2022 over het momentum om oceaangovernance en biodiversiteit te versterken (13) , – gezien zijn resolutie van 9 mei 2023 over gezamenlijk visserijbeheer in de EU en de bijdrage van de visserijsector aan de tenuitvoerlegging van beheersmaatregelen (14) , – gezien zijn resolutie van 21 november 2023 over de tenuitvoerlegging van Verordening (EG) nr. 1100/2007 van de Raad tot vaststelling van maatregelen voor het herstel van het bestand van Europese aal (15) , – gezien de conclusies van het voorzitterschap van de Europese Raad van 26 juni 2023 over het pakket visserijbeleidsmaatregelen voor een duurzame, veerkrachtige en concurrerende visserij- en aquacultuursector, – gezien de toespraak van 13 september 2023 over de Staat van de Unie 2023 van Commissievoorzitter Ursula von der Leyen tijdens de plenaire vergadering van het Europees Parlement, – gezien de mededeling van de Commissie van 10 oktober 2007 getiteld “Een geïntegreerd maritiem beleid voor de Europese Unie” ( COM(2007)0575 ), – gezien het richtsnoer van de Commissie van 2018 betreffende aquacultuur en Natura 2000, – gezien het verslag van de Commissie van 23 september 2021 getiteld “Uitvoering van de verordening inzake technische maatregelen (artikel 31 van Verordening (EU) 2019/1241)” ( COM(2021)0583 ), – gezien het werkdocument van de diensten van de Commissie van 28 januari 2022 getiteld “Criteria and guidance for protected areas designations” (SWD(2022)0023), – gezien het rapport van het intergouvernementeel platform voor biodiversiteit en ecosysteemdiensten van 4 mei 2019 getiteld “The global assessment report on biodiversity and ecosystem services”, – gezien het rapport van de Internationale Raad voor het onderzoek van de zee van 24 juni 2021 getiteld “EU request on how management scenarios to reduce mobile bottom fishing disturbance on seafloor habitats affect fisheries landing and value”, – gezien speciaal verslag nr. 26/2020 van de Europese Rekenkamer van 26 november 2020 getiteld “Het mariene milieu: de EU biedt brede, maar geen diepgaande bescherming”, – gezien de aanbeveling van de adviesraad voor aquacultuur van juni 2023 getiteld “Impact of the Action Plan’s Bottom Trawling Ban on Shellfish Farming”, en het antwoord van de Commissie van 1 augustus 2023 getiteld “Answer to the Aquaculture Advisory Council’s Recommendation “Impact of the Action Plan’s Bottom Trawling Ban on Shellfish Farming””, en de brief van de Commissie van 3 april 2023 aan EP-leden David McAllister, Jens Gieseke en Niclas Herbst inzake Krabbenfisherei (krabvisserij) (16) , – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie ontwikkelingssamenwerking, – gezien het verslag van de Commissie visserij ( A9‑0437/2023 ), A. overwegende dat voor de bescherming van de oceaan het beginsel van het gemeenschappelijk erfgoed van de mensheid leidend moet zijn; overwegende dat er dringend meer actie op mondiaal en EU-niveau moet worden ondernomen om de werkelijk bestaande en door wetenschappers beschreven achteruitgang van mariene ecosystemen om te buigen door, voor zover dit binnen onze mogelijkheden ligt, alle denkbare menselijke en natuurlijke drukfactoren aan te pakken, het positieve herstel van visbestanden, soorten en hun habitats te ondersteunen en wetenschappelijke studies, onderzoek en ontwikkeling aan te moedigen, alsook visserij en technieken te steunen die zorgen voor een duurzame visserij en aquacultuur, waarbij marktdeelnemers en de vertegenwoordigers van lokale overheden, het maatschappelijk middenveld en de kustgemeenschappen – gezien het essentiële belang van hun bijdrage aan deze mondiale doelstelling – volledig moeten worden betrokken; B. overwegende dat er momenteel talrijke wetgevingsteksten, mededelingen, strategieën en regelgevingen met betrekking milieubescherming en visserijbeheer zijn, met name inzake natuurherstel; C. overwegende dat de EU zich ertoe heeft verbonden de Agenda 2030 van de VN, met inbegrip van SDG 14, uit te voeren en haar verplichtingen uit hoofde van het mondiaal biodiversiteitskader van Kunming-Montreal, na te komen; D. overwegende dat alle EU-beleidsmaatregelen die verband houden met zowel de interne als de externe dimensie van de duurzame blauwe economie worden aangestuurd door middel van een verkokerde governancestructuur, wat resulteert in een gebrek aan synergie en wat ook conflicten teweegbrengt tussen belanghebbenden in de duurzame blauwe economie; overwegende dat de Commissie een ecosysteemgerichte benadering moet toepassen in al het EU-beleid met betrekking tot de blauwe economie, als onderdeel van een overkoepelend rechtskader, teneinde de specifieke beleidsdoelstellingen te verwezenlijken en ervoor te zorgen dat deze worden beheerd door middel van een geïntegreerde en consistente aanpak die synergieën bevordert tussen alle activiteiten die verband houden met de mariene sector; E. overwegende dat de lidstaten tijdens de zitting van de Raad Landbouw en Visserij van 20 maart 2023 verscheidene standpunten kenbaar hebben gemaakt, waaronder ook punten van kritiek, ten aanzien van het actieplan; overwegende dat deze controle door nationale parlementen in acht lidstaten is uitgevoerd; F. overwegende dat het actieplan moet zijn afgestemd op de doelstellingen van het gemeenschappelijk visserijbeleid (GVB), dat tot doel heeft de mariene biologische hulpbronnen naar behoren in stand te houden en te beheren en dat ernaar streeft dat visserij- en aquacultuuractiviteiten – die in recente crises van strategisch belang zijn gebleken – uit ecologisch oogpunt duurzaam zijn op de lange termijn en worden beheerd op een manier die strookt met de doelstellingen om voordelen te realiseren op economisch en sociaal gebied en voor de werkgelegenheid, en bij te dragen tot de beschikbaarheid van voedselvoorraden; G. overwegende dat het Koninkrijk Spanje op 14 november 2022, en Galicische vissers en producentenorganisaties op 13 december 2022, bij het Hof van Justitie van de Europese Unie een lopende gerechtelijke procedure zijn gestart in verband met Uitvoeringsverordening (EU) 2022/1614 van de Commissie, waarin 87 gebieden in de EU-wateren van het noordoostelijke deel van de Atlantische Oceaan worden vastgesteld waar al het bodemvistuig verboden is, wat erop neerkomt dat op een totale oppervlakte van 16 419 km² en 17 % van het gebied tussen 400 en 800 meter diep geen bodemvistuig is toegestaan; overwegende dat deze uitvoeringsverordening is vastgesteld zonder voorafgaande sociaaleconomische effectbeoordeling, en dat de uitvoering ervan ernstige sociaal-economische gevolgen zal hebben voor de betrokken vissersvloten; H. overwegende dat de mariene biodiversiteit in samenwerking met alle belanghebbenden, en in het bijzonder met de visserijsector en de wetenschappelijke gemeenschap, moet worden beschermd en hersteld; I. overwegende dat, waar er volgens cijfers van de Commissie in 2009 slechts vijf duurzaam beviste visbestanden in de EU waren, dit aantal in 2022 was gestegen tot meer dan 60, en dat de situatie steeds verder verbetert (17) ; overwegende dat er in 2022 weliswaar goede vooruitgang is geboekt bij de verwezenlijking van de doelstellingen van het GVB, maar dat meer vooruitgang nodig is in de mariene ecosystemen van de EU, met name in de Middellandse Zee en de Zwarte Zee; J. overwegende dat de toekomst van de voedselzekerheid tevens zal afhangen van onze omgang met natuurverlies en de toenemende gevolgen van klimaatverandering; K. overwegende dat ecosysteembeheer een holistische aanpak vereist die rekening houdt met alle oorzaken van biodiversiteitsverlies, zoals overbevissing, klimaatverandering, verzuring van de oceanen, het opduiken van uitheemse soorten, kusterosie of verlies van mariene biodiversiteit, onder meer door middel van maatregelen die ervoor zorgen dat goed beheerde beschermde mariene gebieden en andere doeltreffende gebiedsgebonden instandhoudingsmaatregelen en -activiteiten, zoals schaal- en schelpdierencultuur, zowel de visserij als het ecosysteem ten goede komen; Milieubescherming en duurzaamheid 1. is lovend over de inspanningen die de visserijsector van de EU heeft geleverd, en de vooruitgang die is geboekt, om de visserij nog duurzamer te maken en een bijdrage te leveren aan de bescherming en het duurzaam gebruik van mariene ecosystemen; merkt op dat ondanks deze inspanningen en de geboekte vooruitgang de oceaan ook door diverse andere factoren wordt beïnvloed, zoals overbevissing, klimaatverandering, verzuring, invasieve uitheemse soorten en verschillende bronnen van vervuiling, met name door activiteiten op het land en door vervoer – zaken die ten dele buiten de invloedssfeer van vissers vallen en die een aanzienlijke bedreiging vormen voor hun bestaansmiddelen en voor mariene ecosystemen; 2. wijst op de intrinsieke waarde van de oceaan en alle soorten die er afhankelijk van zijn; benadrukt dat gezonde mariene ecosystemen essentieel zijn voor het leven op aarde en een sleutelrol spelen in het welzijn van onze planeet; erkent dat de bescherming van de oceanen op mondiaal en EU-niveau moet worden verbeterd; 3. is net als alle belanghebbenden die betrokken zijn bij het visserij- en milieubeleid van mening dat gezonde mariene ecosystemen gunstig zijn voor onze gezondheid, onze samenleving en onze economie, en van essentieel belang zijn voor de hele planeet en met name voor de bevolkingsgroepen die van deze ecosystemen afhankelijk zijn; 4. herinnert aan het cruciale belang van de oceanen als een pijler voor het klimaat en voor voedselsystemen, aangezien zij 71 % van het aardoppervlak beslaan, de helft van onze zuurstof produceren en een derde van de CO 2 -emissies absorberen; benadrukt dat er beleids- en financieringsbenaderingen moeten worden ontwikkeld voor de instandhouding en het duurzaam gebruik van de oceaan; dringt aan op de wereldwijde instandhouding van bestaansmiddelen die van de oceaan afhankelijk zijn, en van de biodiversiteit in de oceanen; benadrukt de cruciale rol van de oceaan, met name wat koolstofvastlegging, de ontwikkeling van hernieuwbare energie, het scheppen van banen, het terugdringen van armoede, goederenvervoer en internetcommunicatie betreft; waarschuwt voor de onderlinge afhankelijkheid van visserij en voedselzekerheid, aangezien 3,3 miljard mensen voor ten minste 20 % van hun inname van dierlijke eiwitten afhankelijk zijn van voedsel uit de zee; 5. merkt op dat kustgemeenschappen al vele generaties lang de Europese zeeën bevissen voor voedsel; is van mening dat de visserij- en aquacultuursector en deze kustgemeenschappen bijdragen tot duurzame voedselzekerheid in het kader van de blauwe economie; is van mening dat het duurzaam gebruik en beheer van mariene hulpbronnen moet worden gezien als een bijdrage aan de mariene ecosystemen, en niet als een aantasting daarvan; Een aanpak in lijn met de bestaande regelgeving 6. is van mening dat het actieplan van de Commissie geen samenhang vertoont met andere prioriteiten en strategieën van de Unie, zoals waarborging van de voedselzekerheid en de strategische autonomie van de EU; benadrukt dat het actieplan bovendien moet worden beheerd aan de hand van een geïntegreerde, consistente en ecosysteemgerichte benadering die synergieën tussen alle maritieme activiteiten bevordert teneinde conflicten te voorkomen en samenwerking te bevorderen, met name op het gebied van mariene energie-infrastructuur, en dat een gelijk speelveld met niet-EU-landen gewaarborgd moet zijn; is van mening dat overwegingen zoals prijsstijgingen, uitbreiding van de sociale dimensie van het GVB en versterking van economische groei en werkgelegenheid niet voldoende aan bod komen in het actieplan; 7. betreurt het dat het voorgestelde actieplan op een moment komt waarop de visserijsector gebukt gaat onder de gevolgen van de Russische invasie van Oekraïne, stijgende en onvoorspelbare olieprijzen en Brexit; 8. onderstreept een algemene bezorgdheid over het gebrek aan echte raadpleging van belanghebbenden om steun voor het actieplan te waarborgen; uit zijn algemene bezorgdheid over het feit dat in de voorstellen van de Commissie niet naar behoren rekening wordt gehouden met evenredigheidsoverwegingen; 9. herinnert eraan dat het actieplan moet stroken met de doelstellingen van het GVB om ervoor te zorgen dat visserij- en aquacultuuractiviteiten op lange termijn ecologisch duurzaam zijn en worden beheerd op een manier die strookt met een ecosysteemgerichtebenadering; herinnert eraan dat het actieplan ook moet stroken met de doelstellingen om economische, sociale en werkgelegenheidsvoordelen te waarborgen, moet bijdragen tot de beschikbaarheid van voedselvoorraden en optimaal gebruik moet maken van de beschikbare vangstmogelijkheden om minder afhankelijk te worden van niet-EU-markten; is ingenomen met elke doelstelling die samenhang tussen het GVB en andere beleidsgebieden mogelijk maakt, met name milieuwetgeving; 10. steunt de noodzaak tot versterking en verbetering van wetenschappelijke onderzoeks- en innovatieprojecten, die moeten worden uitgevoerd op een wijze die consistent is met ander EU-beleid, proefprojecten en wetenschappelijke projecten op het gebied van innovatie en onderzoek, bijvoorbeeld projecten die gericht zijn op het verminderen en vervangen van het gebruik van (micro)plastic; Herstel van mariene ecosystemen 11. betreurt het gebrek aan samenhang in de titel van het actieplan, alsook het ontbreken van een holistisch pakket aan voorstellen in het actieplan, aangezien het plan voornamelijk gericht is op verandering van de vangstmethoden die van invloed zijn op soorten en habitats, en geen aandacht besteedt aan het potentieel van vangsttechnieken en -praktijken die zijn afgestemd op de bescherming of het herstel van ecosystemen; herinnert aan het specifieke belang van evenwicht tussen verplichtingen voor gebruikers en natuurwinst, met het oog op voorspelbaarheid en juridische duidelijkheid, en benadrukt dat vissers deel moeten uitmaken van de oplossing, in plaats van als oorzaak van het probleem te worden afgeschilderd; 12. is ingenomen met het feit dat in het actieplan ook aandacht wordt besteed aan de mogelijkheid om aanvullende maatregelen in te voeren om de selectiviteit te verhogen, met inbegrip van innovaties om de selectiviteit van vistuig en -voorzieningen te vergroten, alsook maatregelen om de vangst van jonge exemplaren en de bijvangst van kwetsbare soorten te verminderen; wijst erop dat incidentele vangsten van kwetsbare mariene soorten moeten worden verminderd en waar mogelijk moeten worden uitgebannen, zodat zij de staat van instandhouding van deze soorten niet in gevaar brengen, zoals vereist bij Verordening (EU) 2019/1241 van het Europees Parlement en de Raad van 20 juni 2019 inzake de instandhouding van visbestanden en de bescherming van mariene ecosystemen door middel van technische maatregelen; 13. is ingenomen met de verzoeken van de Commissie om de bijvangst van kwetsbare soorten te beperken; benadrukt met name dat er dringend moet worden opgetreden om de bijvangst van de gewone dolfijn en de bruinvis te verminderen, door bepaalde visserijgebieden op korte termijn te sluiten, gecombineerd met akoestische afschrikapparaten en verbeterde monitoringsystemen overeenkomstig wetenschappelijk advies; herinnert eraan dat er in het kader van het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur (EFMZVA) financiële compensatie en initiatieven beschikbaar zijn om de sociaal-economische effecten van die maatregelen te beperken; 14. benadrukt dat het nodig is initiatieven voor het herstel van mariene ecosystemen te ontwikkelen en steunen, hetgeen alleen gerealiseerd kan worden als beleidsmakers zich volledig inzetten en samenwerken met de mensen wier bestaanszekerheid afhangt van die mariene gebieden; verzoekt in dit verband om financiële steun voor wetenschappelijke studies en gegevensverzameling over mariene ecosystemen, financiële compensatie en stimulansen, bijvoorbeeld via het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur (EFMZVA), die moeten worden gebruikt om doeltreffende steun te verlenen aan vissersvloten uit de EU die overschakelen op selectievere vistechnieken, en met name om de vissers te ondersteunen die het zwaarst door de beperkingen worden getroffen, en om de sociaal-economische gevolgen van beperkende maatregelen te verzachten; 15. wijst er bijvoorbeeld op dat uit wetenschappelijke studies blijkt dat door het vergroten van de maaswijdte en de minimummaat bij aanlanding de jongste vissen in het water kunnen blijven, en dus de kans toeneemt dat vispopulaties zich kunnen voortplanten, hetgeen leidt tot een hogere opbrengst voor vissers en een hogere aanvoer per inspanningseenheid; 16. herhaalt de doelstelling om tegen 2030 ten minste 30 % van de EU-zeeën te beschermen en ten minste 10 % van de EU-zeeën stringent te beschermen; merkt op dat de EU vooruitgang heeft geboekt bij het aanwijzen van nieuwe beschermde mariene gebieden, zowel als onderdeel van het Natura 2000-netwerk van de EU als via aanvullende nationale aanwijzingen; Beschermde mariene gebieden 17. benadrukt dat beschermde mariene gebieden divers zijn qua omvang, te beschermen soorten, habitats en ecosystemen, worden vastgesteld met het oog op diverse instandhoudingsdoelstellingen, en niet als uniforme gebieden mogen worden beschouwd die allemaal de voordelen voor mariene ecosystemen van goed beheerde beschermde mariene gebieden voortbrengen; is daarom van mening dat het actieplan van de Commissie een sterk vereenvoudigde en te algemene aanpak bevat, waardoor de indruk wordt gewekt dat alle beschermde mariene gebieden op dezelfde manier kunnen worden uitgevoerd en beheerd, hetgeen bijvoorbeeld wordt geïllustreerd door voorstellen met betrekking tot bepaalde vistuigen en de uitfasering van mobiel zeebodemvissen in alle beschermde mariene gebieden tegen 2030; dringt aan op een evenwichtige benadering van de definitie en uitvoering van beschermde mariene gebieden, waarbij rekening wordt gehouden met de instandhoudingsdoelstellingen van elk specifiek gebied, maar ook met activiteiten die van oorsprong van deze gebieden gebruikmaken, alsook met de dynamische en veranderende omgeving onder invloed van klimaatverandering, waarbij gezorgd wordt voor een effectieve participatie van vissers in de aanwijzing en het beheer van de gebieden; 18. merkt op dat er een sterke wetenschappelijke consensus bestaat dat MPA’s gunstig kunnen zijn voor de visserij vanwege hun overloopeffect en positieve effecten op de populatietoename, bijvoorbeeld door de bescherming van reproductiegebieden, jonge exemplaren en grote moederdieren met een hoog reproductievermogen, zoals aangetoond in diverse MPA’s in de EU; wijst erop dat MPA’s, indien ze succesvol zijn, aanzienlijke sociaal-economische voordelen opleveren, met name voor kustgemeenschappen, de visserijsector en de toeristische sector, en dat MPA’s belangrijke ecologische functies kunnen vervullen voor de reproductie van vispopulaties, bijvoorbeeld als paaiplaats en kweekgebied met veel jonge vissen, en de veerkracht van vispopulaties kunnen verbeteren; 19. vestigt de aandacht van de Commissie en de lidstaten op het feit dat andere doeltreffende milieubeschermingsinstrumenten, zoals andere doeltreffende gebiedsgebonden instandhoudingsmaatregelen, in het actieplan in aanmerking moeten worden genomen om de doelstellingen te helpen verwezenlijken en de effecten te maximaliseren van de maatregelen die reeds zijn uitgevoerd in een dynamische en onder invloed van klimaatopwarming aan verandering onderhevige omgeving, en om te helpen te midden van alle maatregelen de evenredigheid niet uit het oog te verliezen; 20. verzoekt de Commissie en de lidstaten de beschermende of beperkende maatregelen uit te voeren die nodig zijn om de instandhoudings- en hersteldoelstellingen in alle afzonderlijke beschermde mariene gebieden te verwezenlijken, waaronder de technische maatregelen die nodig zijn voor de verwezenlijking van die doelstellingen, en met behulp van toereikende financiering, te beginnen met de meest bedreigde gebieden en de Natura 2000-gebieden die tot doel hebben mariene habitats te beschermen; herinnert aan de wettelijke verplichtingen van de lidstaten en benadrukt dat de Commissie tegen bepaalde lidstaten procedures heeft ingeleid wegens vermoedelijke niet-naleving van hun verplichtingen uit hoofde van de habitatrichtlijn (18) ; 21. is van mening dat beschermde mariene gebieden en andere beschermde gebieden een middel zijn, en geen doel op zich mogen vormen; onderkent dat het voor het succes ervan nodig is dat zij worden aanvaard en omarmd door vissers, kustgemeenschappen en andere belanghebbenden; verzoekt de Commissie en de lidstaten wetenschappelijke onderzoeksprogramma’s op te zetten en te financieren en dringt erop aan dat de visserijsector, met inbegrip van de ambachtelijke tak, alsook andere relevante belanghebbenden, worden betrokken bij het ontwerp, het beheer, de uitvoering, de monitoring en het toezicht op beschermde mariene gebieden; 22. is van mening dat de betrokkenheid van de wetenschap, de visserijsector en alle relevante belanghebbenden niet alleen door de EU kan worden nagestreefd, met name waar het de preventie van slechte praktijken door buitenlandse vloten betreft; dringt erop aan dat er verdere inspanningen worden geleverd om wereldwijd activiteiten aan te pakken die schadelijk zijn voor de bescherming van de oceaan, onder meer door vloten van niet-EU-landen, zoals de Chinese vloot, en dat wordt nagedacht over het opzetten van een mondiaal netwerk voor beschermde mariene gebieden; 23. toont zich uitermate bezorgd over de gevolgen van de olie- en gaswinning op het mariene milieu en op de visserij en de aquacultuur; herhaalt zijn oproep om alle winningsactiviteiten die het milieu schaden, zoals mijnbouw en de winning van fossiele brandstoffen, te verbieden in MPA’s; Bodemberoerend vistuig 24. benadrukt dat veel vaartuigen uit de Unie gebruikmaken van mobiel bodemberoerend vistuig en dat veel kustgebieden sociaal en economisch afhankelijk zijn van activiteiten waarbij gebruik wordt gemaakt van mobiel en vast bodemberoerend vistuig, zoals de activiteiten van de schaal- en schelpdierencultuur; benadrukt dat beperkingen op of het sluiten van visserijzones voor bodemberoerend vistuig niet louter een kwestie is van verplaatsing van de activiteit van vissersvaartuigen naar andere visgronden; wijst erop dat onder meer rekening moet worden gehouden met de mogelijke beschikbare bestanden die kunnen worden gevangen met dit vistuig, de praktijkervaringen van vissers, de aanwezigheid en herverdeling van vissersvaartuigen in aangrenzende gebieden om te voorkomen dat overlapping ontstaat die zou kunnen leiden tot conflicten over het gebruik van de ruimte, toenemende druk op andere visserijzones en de achteruitgang van arbeidsomstandigheden; 25. herinnert eraan dat de maatregelen in de richting van regionalisering die tijdens de vorige hervorming van het GVB zijn getroffen een poging waren om af te stappen van een uniforme benadering waarbij beslissingen in de EU overmatig gecentraliseerd werden genomen; is ingenomen met de maatregelen die worden voorgesteld in het actieplan ter verbetering van regionale samenwerking; is echter van mening dat het actieplan enkele stappen in de tegenovergestelde richting onderneemt, met name wat betreft de voorstellen inzake bodemtrawlvisserij; 26. meent dat er binnen en buiten het kader van het actieplan diverse initiatieven zijn geweest ten aanzien van dezelfde visserijtechniek, wat heeft geleid tot een lappendeken aan initiatieven en wat heeft doen twijfelen aan de samenhang en voorspelbaarheid van de acties die op EU-niveau worden genomen en een ernstige deuk in het vertrouwen van vissers en visserijgemeenschappen oplevert ten aanzien van (EU-)beleids- en besluitvormingsprocessen; 27. is van mening dat elk plan om bepalingen of beperkingen op te leggen ten aanzien van het gebruik van een specifiek vistuig, afgestemd moet zijn op andere beleidsmaatregelen, en met alle belanghebbenden rekening moet houden, alsook met alle relevante voedselzekerheids-, sociaal-economische, ecologische, technische en wetenschappelijke aspecten; herhaalt dat acties waarover consensus is bereikt en waar deze overwegingen aan vooraf zijn gegaan, beter zullen slagen, en zullen profiteren van positieve effecten op de uitvoering; 28. is van mening dat een actieplan of wetgevingsvoorstel sowieso gebaseerd moet zijn op wetenschappelijke en sociaal-economische beoordelingen en evaluaties; wijst erop dat de consequenties van bepaalde aspecten van het actieplan onvoldoende in aanmerking zijn genomen, bijvoorbeeld enerzijds de oproepen van de Commissie aan de lidstaten om uiterlijk eind maart 2024 mobiele bodemvisserij te verbieden in de beschermde mariene gebieden die onder de habitatrichtlijn zijn aangewezen als Natura 2000-gebied voor de bescherming van de zeebodem en mariene soorten, terwijl anderzijds parallel daaraan en binnen dezelfde termijn lidstaten wordt verzocht informatie te verstrekken over hoe zij van plan zijn te waarborgen dat mobiele bodemvisserij uiterlijk 2030 geleidelijk wordt afgeschaft in alle beschermde mariene gebieden, zonder bijvoorbeeld de wetenschappelijke en sociaal-economische conclusies van eerdere voorstellen af te wachten; is ingenomen met het feit dat de Commissie erkent dat een uniform verbod op mobiele bodemberoerende visserij niet geschikt is om de doelstellingen van het actieplan te verwezenlijken; 29. is van mening dat maatregelen met betrekking tot bodemtrawlvisserij moeten worden beoordeeld in overeenstemming met alle mogelijke richtsnoeren, zoals die van de Internationale Raad voor het onderzoek van de zee of het Wetenschappelijk, Technisch en Economisch Comité voor de visserij, alsook met de best beschikbare wetenschappelijke gegevens; is van mening dat deze maatregelen rekening moeten houden met het gegeven dat bodemtrawlvisserij een van de meest gebruikelijke en meest gereguleerde vistuigen in Europa betreft, en dat deze vorm van visserij in de eerste plaats gereguleerd moet worden in het kader van de verordening technische maatregelen (Verordening (EU) 2019/1241 (19) ) die zoals de titel aangeeft gericht is op “de instandhouding van visbestanden en de bescherming van mariene ecosystemen”; 30. merkt op dat wetenschappelijke instanties zoals de Internationale Raad voor het onderzoek van de zee en vele collegiaal getoetste wetenschappelijke studies hebben aangetoond en erkend dat mobiel bodemberoerend vistuig gevolgen heeft voor ecosystemen; benadrukt echter dat het effect van trawlvisserij variabel is en, afhankelijk van verschillende factoren, zoals het soort visserij, door de wetenschap wordt beschouwd als duurzaam en verenigbaar met instandhoudingsdoelstellingen voor de zeebodem, of als oorzaak van visbestanden die boven de niveaus van maximale duurzame opbrengst bevist worden; 31. benadrukt dat het voornemen van de Commissie om maatregelen op te leggen door middel van haar actieplan, in plaats van de medewetgevers te laten besluiten, dreigt in te gaan tegen het beginsel van good governance en dialoog tussen belanghebbenden en tussen verschillende bestuurlijke niveaus, en dreigt het interinstitutioneel evenwicht waarbij elke instelling haar rol heeft in het besluitvormingsproces te ondermijnen; Aal 32. benadrukt dat het beheer van het aalbestand complex en divers is en zich niet kan beperken tot één enkele mariene aanpak; herhaalt dat de aalverordening in de evaluatie van de Commissie van 2020 geschikt is bevonden voor het beoogde doel; is echter van mening dat een betere uitvoering van de aalverordening en aanvullende, versterkte maatregelen door de lidstaten nodig zijn, teneinde een alomvattende aanpak bij de uitvoering van de verordening te waarborgen; herinnert de Commissie en de lidstaten eraan om ten volle gebruik te maken van de aalverordening als het centrale beleid voor het beheer en het herstel van het aalbestand, en te zorgen voor een holistische en consistente aanpak die zowel de mariene als de zoetwaterfase van de aal bestrijkt en zowel de impact van visserij als van overige (niet-visserij) oorzaken adresseert, middels een volledige tenuitvoerlegging van maatregelen op alle relevante gebieden; 33. is van mening dat maatregelen die buiten het kader van de aalverordening worden genomen, de consistentie van het vastgestelde beleid kunnen ondermijnen; uit derhalve zijn ernstige bezorgdheid over de niet-holistische aanpak die wordt gehanteerd in Verordening (EU) 2023/194 van de Raad (20) die de aalvisserij heeft beperkt door de invoering van een sluitingsperiode van zes maanden zonder deugdelijke raadpleging van belanghebbenden en zonder een compleet maatregelenpakket op andere beleidsterreinen of passende compensatie te overwegen, met inbegrip van maatregelen waarin rekening wordt gehouden met de sociaal-economische gevolgen; is daarom van mening dat een voorafgaande analyse moet worden uitgevoerd naar het herstel van de soort alsook naar de mogelijke rol van de aal bij de bestrijding van invasieve soorten, alvorens verdere beperkende maatregelen, als aangekondigd in het actieplan, worden overwogen; 34. herhaalt haar oproep voor de oprichting van een specifieke deskundigengroep voor aal met het oog op een volledige en evenwichtige vertegenwoordiging van alle relevante belanghebbenden; verzoekt de lidstaten regelmatig hun beheersplannen voor aal te actualiseren en zich te houden aan hun verslagleggingsverplichtingen uit hoofde van de aalverordening; Reacties van de lidstaten op het actieplan 35. neemt kennis van de talrijke verklaringen en duidelijke bewoordingen van vertegenwoordigers van de lidstaten waarin duidelijke bezorgdheid wordt geuit over het actieplan en de daarmee samenhangende onzekerheden; merkt op dat de lidstaten met name vraagtekens hebben geplaatst bij de al te simplistische benadering van de Commissie met betrekking tot beperkingen op bodemtrawling in beschermde mariene gebieden; 36. beschouwt de positionering waarbij de ontwikkeling van de visserijsector wordt neergezet als zijnde in tegenspraak met de bescherming van de mariene biodiversiteit, als een doodlopende weg; is van mening dat beide op evenwichtige wijze kunnen worden bereikt, zoals ook is verklaard door vertegenwoordigers van de lidstaten na de presentatie van het actieplan; 37. is ingenomen met de oprichting van een speciale dialooggroep bestaande uit de directoraten-generaal Milieu (DG ENV) en Maritieme Zaken en Visserij (DG MARE) van de Commissie, de lidstaten en geïnteresseerde belanghebbenden; is van mening dat de dialooggroep kennis en mogelijke besprekingen tussen de visserij- en milieugemeenschap moet bevorderen, en eveneens de lidstaten een platform moet geven voor transparantie en dialoog over de uitvoering van hun routekaarten; Juridische implicaties van het actieplan van de Commissie 38. herhaalt dat het vastbesloten is de prerogatieven en bevoegdheden van het Parlement uit te oefenen met betrekking tot elk initiatief, zoals wetgevingsvoorstellen en gedelegeerde of uitvoeringshandelingen, met inbegrip van initiatieven die al dan niet verband houden met het actieplan; 39. merkt op dat het actieplan weliswaar juridisch niet bindend is, maar dat de uitvoering ervan aanzienlijke sociaal-economische kosten voor de lidstaten en hun vloten met zich mee zal brengen, aangezien het plan circa 90 maatregelen bevat in de vorm van regelgeving, richtsnoeren, analyses, routekaarten, studies, verslagen en initiatieven; verzoekt de lidstaten en de Commissie tijdig de nodige studies uit te voeren in het kader van de voorbereiding voor nieuwe of hervormde regelgeving of initiatieven, en eveneens rekening te houden met en deel te nemen aan de processen voor mariene ruimtelijke ordening, enerzijds tussen de regio’s en de zeebekkens, maar ook tussen verschillende lidstaten en met niet-EU-landen, met het oog op het waarborgen van socio-economische voordelen; 40. is van mening dat de maatregelen die zijn opgenomen in het actieplan waar mogelijk de gewone wetgevingsprocedure moet volgen om te zorgen voor meer transparantie, en een daadwerkelijke effectbeoordeling moeten omvatten waarbij alle belanghebbenden terdege worden betrokken; 41. neemt bezorgd kennis van het gebrek aan duidelijkheid over de juridische consequenties van het actieplan, als gevolg van door de Commissie gedane verklaringen, bijvoorbeeld tijdens de presentatie van het actieplan in de Commissie visserij van het Parlement en in de richting van verschillende belanghebbenden; is van mening dat dit geen helderheid en stabiliteit voor de visserijsector heeft opgeleverd en schadelijke gevolgen heeft gehad voor veel visserijsectoren in een tijd waarin de onzekerheden ten gevolge van de zich opstapelende consequenties van diverse crises een sterk demoraliserende uitwerking hebben op de mensen die werkzaam zijn in de sector; 42. stelt met bezorgdheid vast dat de Commissie steeds vaker gebruik maakt van niet-bindende instrumenten, zoals mededelingen, die vaak “zachte wetgeving” worden genoemd, om zeer concrete beleidsmaatregelen voor te stellen zonder dat deze worden opgevolgd met wetgevingsvoorstellen; is van mening dat onduidelijkheid over de bedoelde juridische betekenis van de gepresenteerde mededelingen en hun werkelijke juridische effect, naar alle waarschijnlijkheid gevolgen heeft voor de juridische zekerheid en voorspelbaarheid ten aanzien van de sector, en tevens juridische vragen oproept over institutioneel evenwicht en de grenzen aan en uitoefening van EU-bevoegdheden; is derhalve van mening dat mededelingen van de Commissie niet mogen worden gebruikt om bindende maatregelen voor te stellen; 43. betreurt het dat in uitingen van de Commissie, met name van DG MARE en DG ENV, tegenstrijdige verklaringen zijn gedaan over de bindende gevolgen van het actieplan; verzoekt DG MARE en DG ENV beter te luisteren wat betreft de specifieke kenmerken van de visserijsector alvorens gezamenlijke initiatieven voor te bereiden of voor te stellen; Sociaal-economische aspecten en voedselzekerheid 44. steunt de toespraak over de Staat van de Unie van 2023 van de voorzitter van de Commissie waarin werd verklaard dat voor elke nieuwe wettekst een concurrentievermogenstoets zou worden uitgevoerd; dringt erop aan dat het actieplan, alle visserijgerelateerde wetgevingsvoorstellen en andere initiatieven van een concurrentievermogenstoets vergezeld gaan die betrekking heeft op de sociaal-economische gevolgen voor de verschillende activiteiten en voor kustgemeenschappen, alsook voor de recreatievisserij en het cumulatieve effect op de beschikbaarheid van de voedseltoevoer; 45. betreurt dat het actieplan niet vergezeld gaat van een sociaal-economische studie, effectbeoordeling met wetenschappelijke analyse of tussentijds verslag en dat het geen voorstel bevat voor aanvullende financieringsmaatregelen, in welke vorm dan ook, voor de groene en energietransitie; maakt de Commissie erop attent dat strategische documenten zoals dit actieplan op een meer gecoördineerde en duidelijke wijze moeten worden voorgelegd aan de verschillende belanghebbenden, met wier standpunten rekening dient te worden gehouden, en dat deze documenten volledige milieu-, sociale, economische en juridische beoordelingen van de uitvoering moeten omvatten; dringt erop aan dat alle nodige middelen worden ingezet voor een rechtvaardige en evenwichtige transitie, met inbegrip van stimulansen en compensatiemechanismen; 46. herinnert eraan dat de lidstaten artikel 17 van het GVB volledig moeten toepassen bij de toewijzing van vangstmogelijkheden; verzoekt de lidstaten vangstmogelijkheden toe te wijzen aan de hand van transparante en objectieve criteria op basis van de sociale en milieuprestaties van de visserijvloten en artikel 17 toe te passen als instrument om verantwoorde visserijpraktijken met een lage impact te stimuleren; 47. benadrukt dat het actieplan in gelijke mate moet bijdragen aan de pijlers van duurzaamheid in het GVB (ecologisch, sociaal en economisch) als, onder andere, aan productiviteitsgroei, fatsoenlijke arbeidsomstandigheden in de sector, met name voor de kleinschalige visserij, stabiele markten, het waarborgen van voedselveilige, kwalitatieve en duurzame producten zonder voedselzekerheid en autonomie in het gedrang te brengen zodat vissers de hun toegewezen vangstquota ten volle kunnen benutten, en het moet bijdragen tot milieuherstel en -bescherming met het oog op klimaatmitigatie en -adaptatie; 48. is ingenomen met de oproep van de Commissie om gegevens te verzamelen over de impact van de recreatievisserij, maar onderstreept dat ook rekening moet worden gehouden met de economische en sociale gevolgen van duurzame recreatievisserij; is van mening dat de recreatievisserij uitstekende kansen kan bieden ter bevordering van de “citizen science” (burgerwetenschap); Internationale maatregelen en wederkerigheid 49. beschouwt het VN-verdrag inzake de volle zee als een belangrijke prestatie op internationaal niveau voor de bescherming van de oceanen; betreurt echter dat in het actieplan onvoldoende wordt aangedrongen op de noodzaak om wederkerigheid op te nemen in internationale overeenkomsten; acht het derhalve van essentieel belang dat de EU op internationaal niveau samenwerkt met andere tegenhangers om regels toe te passen met doelstellingen en doelen die vergelijkbaar zijn met wat in het GVB is vastgelegd, met name artikel 28, lid 2, punt d), de Europese Green Deal en de SDG’s; 50. benadrukt hoe belangrijk het is dat de EU samenwerkt met ontwikkelingslanden, met name de landen in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan, om zich voor te bereiden op de toekomstige ontwikkeling van hernieuwbare mariene energie door de expertise van de EU op het gebied van mariene planning en industriële ontwikkeling te delen; verzoekt de EU de capaciteitsopbouw en financiering voor ontwikkelingslanden op te schalen om het oceaan- en kustbeheer te verbeteren, strategieën voor de oceaaneconomie te ontwikkelen, hiaten in de governance te dichten en illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij en illegale handel in mariene hulpbronnen aan te pakken; benadrukt dat het belangrijk is met oplossingen te komen die tegemoetkomen aan de lokale behoeften aan emissievrije energie, die ervoor zorgen dat mariene ecosystemen worden beschermd en die traditionele activiteiten zoals visserij in stand houden; benadrukt dat het belangrijk is de kustgemeenschappen te betrekken bij de uitvoering van deze maatregelen; benadrukt verder het belang van het ondersteunen van duurzame visserijpraktijken in de ultraperifere gebieden, op basis van het duurzame gebruik van mariene hulpbronnen en het beheer van visserij, aquacultuur en toerisme, als een manier om de sociaal-economische ontwikkeling van deze gebieden op lange termijn te waarborgen; 51. verzoekt de EU transparantie in de visserij en andere winningsindustrieën op zee in partnerlanden te bevorderen, aangezien dit van cruciaal belang is om een einde te maken aan overbevissing, biodiversiteitsverlies en schendingen van de mensenrechten; benadrukt dat ontwikkelingslanden aan de kust de normen van het Transparantie-initiatief voor de visserij en het Initiatief inzake transparantie van winningsindustrieën kunnen toepassen om de transparantie te verbeteren; 52. vraagt dat iedere beperking, al dan niet gebaseerd op het actieplan, automatisch ook van toepassing wordt op producten die uit niet-EU-landen worden ingevoerd, met name gezien het feit dat 70 % van de vis die in de EU wordt geconsumeerd, is ingevoerd; benadrukt dat het essentieel is te zorgen voor consistentie tussen het interne en externe beleid en voor een gelijk speelveld tussen EU- en niet-EU-marktdeelnemers; 53. merkt op dat 25 % van de totale Europese vangsten wordt gevangen met mobiel bodemvistuig; is van mening dat nieuwe beheersregels, met name beperkingen of restricties op het gebruik van visserijtechnieken op EU-niveau, de voedselzekerheid niet in het gedrang mogen brengen, niet mogen leiden tot een toename aan ingevoerde visserijproducten, en al helemaal niet als die producten zijn gevangen met vistuig waarvoor in de EU beperkingen of restricties op het gebruik gelden; Werken met de visserijsector 54. steunt de visserijsector bij haar aanhoudende inspanningen om de selectiviteit van visserijtechnieken te verbeteren en zijn impact op het milieu te verminderen; wijst op de positieve voorbeelden van herstel van soortenbestanden in beschermde gebieden bij behoud van de visserijactiviteiten; ondersteunt verdere inspanningen ter stimulering van regelingen voor gezamenlijk beheer waarbij lokale belanghebbenden de verantwoordelijkheid nemen voor duurzaam beheer, en steunt eveneens verdere investeringen in onderzoek, innovatie en de ontwikkeling van nieuw vistuig en nieuwe visserijtechnieken; wijst op de rol van vissers als “hoeders van de zee” en hun inzet voor het herstel van visbestanden en hun bijdrage aan het herstel van mariene ecosystemen; 55. merkt op dat volgens de Commissie dankzij het GVB de afgelopen decennia tastbare vooruitgang is geboekt in de richting van duurzamere visserij in de praktijk; benadrukt echter dat de meeste visserijgemeenschappen een hoge tol hebben betaald voor dit herstel; 56. benadrukt dat het belangrijk is alle relevante belanghebbenden, van vissers tot vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld, te betrekken bij het besluitvormingsproces en de uitvoering van maatregelen die bijdragen tot de bescherming en het herstel van mariene ecosystemen, en die een duurzame en veerkrachtige visserij kunnen ondersteunen; 57. benadrukt dat bijzondere aandacht moet worden besteed aan gendergelijkheid en empowerment van vrouwen, gezien de cruciale rol van vrouwen en jongeren, met name in de duurzame oceaaneconomie en mariene instandhoudingsgebieden; o o o 58. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien Verordening (EU) nr. 1379/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2013 houdende een gemeenschappelijke marktordening voor visserijproducten en aquacultuurproducten, tot wijziging van Verordeningen (EG) nr. 1184/2006 en (EG) nr. 1224/2009 van de Raad en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 104/2000 (1) van de Raad (GMO-verordening) en de uitvoering hiervan, – gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), en met name artikel 349, – gezien het verslag van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad van 21 februari 2023 getiteld “Uitvoering van Verordening (EU) nr. 1379/2013 houdende een gemeenschappelijke marktordening voor visserijproducten en aquacultuurproducten” ( COM(2023)0101 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 20 mei 2020 getiteld “Een “van boer tot bord”-strategie voor een eerlijk, gezond en milieuvriendelijk voedselsysteem” ( COM(2020)0381 ), – gezien zijn resolutie van 20 oktober 2021 over een “van boer tot bord”-strategie voor een eerlijk, gezond en milieuvriendelijk voedselsysteem (2) , – gezien zijn resolutie van 19 januari 2023 over de situatie van de kleinschalige visserij in de EU en de vooruitzichten voor de toekomst (3) , – gezien het resultaat van de onderhandelingen over de verordening inzake visserijcontrole, – gezien het verslag van het Wetenschappelijk, Technisch en Economisch Comité voor de visserij (WTECV) uit 2020 getiteld “Criteria and indicators to incorporate sustainability aspects for seafood products in the marketing standards under the Common Market Organisation” (criteria en indicatoren voor de opname van duurzaamheidsaspecten voor visserijproducten in de marketingnormen uit hoofde van de gemeenschappelijke marktordening)(WTECV-20-05), – gezien het verslag van de speciale Eurobarometer nr. 515 van 2021 getiteld “Consumentengewoonten in de EU met betrekking tot visserij- en aquacultuurproducten”, – gezien de mededeling van de Commissie van 3 mei 2022 getiteld “Mensen vooropstellen, zorgen voor duurzame en inclusieve groei en het potentieel van de ultraperifere regio’s van de EU ontsluiten” ( COM(2022)0198 ), – gezien artikel 54 van zijn Reglement, alsmede artikel 1, lid 1, punt e), van en bijlage 3 bij het besluit van de Conferentie van voorzitters van 12 december 2002 betreffende de procedure inzake het verlenen van toestemming voor het opstellen van initiatiefverslagen, – gezien het advies van de adviesraad voor markten (4) van 30 maart 2022 inzake het verslag van de Commissie getiteld “Uitvoering van Verordening (EU) nr. 1379/2013 houdende een gemeenschappelijke marktordening voor visserijproducten en aquacultuurproducten” ( COM(2023)0101 ), – gezien het advies van de adviesraad voor markten (5) van 8 mei 2023 getiteld “Improving the Labelling Legislation for Plant-Based Imitations of Fisheries and Aquaculture Products” (verbetering van de wetgeving inzake etikettering van plantaardige imitaties van visserij- en aquacultuurproducten), – gezien het verslag van de Commissie visserij ( A9-0406/2023 ), A. overwegende dat het in zijn resolutie over een “van boer tot bord”-strategie heeft benadrukt dat goede traceerbaarheidsmechanismen die beantwoorden aan de wensen van de consumenten door informatie te verstrekken over de vraag waar, wanneer en hoe de vis is gevangen of gekweekt en om welke vis het gaat, met inbegrip van producten die worden ingevoerd van buiten de EU, essentieel zijn voor het waarborgen van voedselveiligheid, transparantie voor consumenten, de strijd tegen illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij (IOO‑visserij) en het halen van de streefdoelen van de Green Deal en de SDG’s; B. overwegende dat de pas herziene verordening inzake visserijcontrole aanzienlijke verbeteringen bevat van de traceerbaarheidsregels voor alle visserij- en aquacultuurproducten; overwegende dat deze regels geleidelijk zullen worden uitgevoerd na een overgangsperiode – twee jaar voor verse en ingevroren producten en vijf jaar voor verwerkte producten – en ervoor zullen zorgen dat de consument correct wordt geïnformeerd; overwegende dat betere etikettering een instrument zal zijn voor en zal bijdragen tot het bestrijden van IOO-visserij en het garanderen van eerlijke mededinging; C. overwegende dat meer dan driekwart van de respondenten van de speciale Eurobarometer nr. 515 uit 2021 van mening is dat de vangst- of productiedatum op het etiket van alle visserij- en aquacultuurproducten moet worden vermeld; D. overwegende dat de uitvoering van de GMO aantoont dat er weinig gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheid om organisaties van visproducenten op te richten vanwege de complexe opzet en het complexe erkenningskader in de lidstaten en de financiële en juridische onzekerheden met betrekking tot de financiële steun en de subsidiabiliteit van acties; overwegende dat de belemmeringen voor andere organisaties zoals cofradías en prud’homies de pêche ook moeten worden aangepakt; E. overwegende dat de omstandigheden voor activiteiten in de ultraperifere gebieden unieke en passende oplossingen vereisen om de uitdagingen op het gebied van endogene ontwikkeling en zelfvoorziening op voedselgebied aan te gaan; Inleiding 1. herinnert eraan dat de gemeenschappelijke marktordening (GMO) integrerend deel uitmaakt van het gemeenschappelijk visserijbeleid (GVB), naast instandhoudings- en financiële maatregelen, en van vitaal belang is voor de verwezenlijking van de doelstellingen ervan; 2. benadrukt dat de herziening van de GMO-verordening in 2013 heeft geleid tot een omschakeling van bepaalde interventietypes naar een benadering die meer gericht is op de markt op lange termijn, met de nadruk op ontwikkeling en innovatie in de sector en zonder voldoende rekening te houden met de uitzonderlijke situatie van de in artikel 349 VWEU bedoelde gebieden; Beroepsorganisaties 3. beschouwt producentenorganisaties en brancheorganisaties als de ruggengraat van de visserij- en aquacultuursector, doordat zij het dagelijks beheer van het GVB ondersteunen, de collectieve uitvoering ervan op producentenniveau mogelijk maken, zorgen voor een aanbod van gezonde eiwitten en de economische activiteit en het culturele erfgoed van kustgebieden in stand houden; 4. is van mening dat producentenorganisaties en brancheorganisaties een sleutelrol spelen bij de verwezenlijking van de doelstellingen van het GVB, en dat zij daarom verder moeten worden ondersteund en versterkt; merkt op dat het van essentieel belang is de bevordering, oprichting en consolidatie van producentenorganisaties en brancheorganisaties in de hele EU te blijven aanmoedigen, met inbegrip van een verbetering van de financiële ondersteuning, die van lidstaat tot lidstaat verschilt, met name in lidstaten waar de primaire productie grotendeels versnipperd is gebleven (aquacultuur, schelpdierenvissers, kleinschalige visserij); is van mening dat een sterke aanwezigheid van producentenorganisaties en brancheorganisaties van cruciaal belang is voor het vergroten van de welvaart van kust- en eilandgemeenschappen en het beschermen van het mariene milieu, alsmede voor het versterken van de positie van vissers en aquacultuurproducenten in de toeleveringsketen en voor de bevordering van duurzame visserij- en aquacultuuractiviteiten, met name in de ultraperifere gebieden; 5. is ingenomen met de erkenning door de Commissie dat productie- en afzetplannen (production and marketing plan, PMP’s) van essentieel belang zijn om de doelstellingen te helpen verwezenlijken die in artikel 35 van de GVB-verordening aan de GMO zijn toegewezen en dat een sterke aanwezigheid van goed functionerende producentenorganisaties een beslissende factor is; merkt evenwel op dat er meer moet worden gedaan om het dagelijkse werk van producentenorganisaties met betrekking tot de uitvoering van de PMP’s te ondersteunen en om ervoor te zorgen dat alle producentenorganisaties concrete toegang hebben tot financiering; verzoekt de Commissie daarom om geactualiseerde richtsnoeren van haar diensten op dit gebied, alsmede om actie ter facilitering van de markttoegang voor alle vlootsegmenten; 6. concludeert dat goed functionerende producentenorganisaties en brancheorganisaties over het algemeen over succesvolle maatregelen en acties beschikken, maar merkt op dat er nog steeds een gebrek is aan producentenorganisaties en brancheorganisaties die zich in het bijzonder bezighouden met name kleinschalige vissers, schelpdierenvissers en aquacultuurexploitanten, met name in de ultraperifere gebieden; merkt op dat financiële belemmeringen in sommige lidstaten moeilijkheden creëren, met name voor kleinschalige vissers; merkt op dat de momenteel actieve producentenorganisaties in de aquacultuur bijzonder succesvol zijn geweest in hun promotie- en communicatieactiviteiten; 7. is verheugd dat de Commissie erkent dat de financiering en oprichting van structuren om de financiële steun van transnationale beroepsorganisaties te delen en te organiseren, een belangrijke kwestie is; merkt op dat dit met name relevant is voor de diverse kleinschalige kustvisserij, die het grootste deel van de EU-vloot uitmaakt; 8. dringt er bij de lidstaten op aan de nodige administratieve en financiële steun te verlenen voor het oprichten en exploiteren van nieuwe producentenorganisaties, met name voor kleinschalige kustvisserij, om in het bijzonder het sociale en culturele belang ervan te onderstrepen, en de voorschriften voor de erkenning daarvan te versoepelen; 9. dringt er bij de lidstaten op aan de consistentie in de steun voor producentenorganisaties door de nationale autoriteiten te verbeteren en de bestaande kloven en verschillen in de EU zoveel mogelijk te verkleinen, ook wat de financiering van PMP’s betreft, om te komen tot een gelijker speelveld voor producentenorganisaties; verzoekt de Commissie de lidstaten in dit verband te blijven steunen; 10. is van mening dat er momenteel in de lidstaten organisaties zijn die taken uitvoeren en functies uitoefenen die onder de bevoegdheid van producentenorganisaties en brancheorganisaties vallen, zonder dat deze organisaties in het kader van de GMO-verordening als producentenorganisaties kunnen worden aangemerkt, zoals cofradías en prud’homies de pêche ; is van mening dat deze organisaties een essentiële rol spelen in het beheer van de lokale hulpbronnen, het toewijzen van quota en het behandelen van kwesties in verband met het behoud van visbestanden en de bescherming en bevordering van traditionele producten, met name in bepaalde kustgemeenschappen; 11. is van mening dat deze organisaties in het kader van de GMO-verordening erkenning moeten krijgen, zodat zij over dezelfde rechten beschikken, ook wat financiële steun betreft, en over dezelfde verantwoordelijkheden als producentenorganisaties; verzoekt de Commissie in dit verband actie te ondernemen in coördinatie met de betrokken lidstaten, onder meer door te overwegen de GMO-regels waar nodig dienovereenkomstig aan te passen, en ervoor te zorgen dat er behoorlijke systemen in gebruik zijn om te controleren of de werking van producentenorganisaties in overeenstemming is met de toepasselijke regels; 12. merkt op dat de COVID-19-crisis heeft geleid tot de plotselinge sluiting van de meeste afzetmogelijkheden voor verse aquatische levensmiddelen, ook in de ultraperifere gebieden, waardoor het opportuun was opnieuw gebruik te maken van steunmechanismen voor opslag en deze uit te breiden tot producentenorganisaties in de aquacultuur en de mosselteelt; Gemeenschappelijke handelsnormen 13. herinnert eraan dat veel van de handelsnormen die zijn opgenomen in de GMO-verordening van 2013, dateren van de jaren 1980 en 1990; merkt op dat deze normen volgens de evaluatie van de Commissie over het algemeen relevant en efficiënt zijn geweest en een toegevoegde waarde hebben opgeleverd; 14. wijst erop dat de evaluatie van de Commissie en de daaraan ten grondslag liggende raadplegingen mogelijkheden aan het licht hebben gebracht voor vereenvoudiging, stroomlijning en modernisering van de normen; merkt op dat ook een relatief beperkte controle door de nationale autoriteiten is vastgesteld met betrekking tot het toezicht op de naleving van de normen, zodat het meer dan ooit noodzakelijk is om de wetgeving inzake controle en inspectie in alle EU-lidstaten te harmoniseren; 15. is van mening dat de handelsnormen voor aquatische levensmiddelen die in de EU in de handel worden gebracht, ongeacht de herkomst ervan, in overeenstemming moeten zijn met geharmoniseerde normen inzake ecologische en sociale duurzaamheid; vraagt dat deze normen worden opgenomen in handelsovereenkomsten en in de maatregelen die worden goedgekeurd in de Regionale organisaties voor visserijbeheer (ROVB), omdat het belangrijk is ervoor te zorgen dat exploitanten opereren op een gelijk speelveld en dat de producenten uit de EU niet zonder reden worden benadeeld op de markt; is van mening dat het potentieel moet worden benut van certificering, met name door middel van beschermde oorsprongsbenamingen (BOB’s), en de voordelen daarvan op het gebied van milieuduurzaamheid, om aquacultuurproducten te promoten; 16. benadrukt dat in de evaluatie van de Commissie tekortkomingen zijn geïdentificeerd in het bestaande kader met betrekking tot de mogelijkheid om met dit kader de doelstellingen van de GMO-verordening te verwezenlijken; 17. verzoekt de Commissie meer inspanningen te leveren om gevallen op te sporen van niet-naleving van de regelgeving en te zorgen voor een gelijk speelveld in alle EU-landen; stelt met name voor om rekening te houden met goede praktijken inzake tenuitvoerlegging en naleving van de wetgeving op het gebied van afzet en bescherming van ecosystemen; 18. wijst erop dat het van essentieel belang is dat de handelsnormen voor alle producten die in de EU op de markt worden gebracht, worden afgestemd op en geactualiseerd in overeenstemming met de eisen en doelstellingen van het GVB om eerlijke mededinging en duidelijkheid tussen alle spelers te bevorderen, waarbij het van essentieel belang is de integratie van sociale en milieubenchmarks te benadrukken om mondiale duurzaamheid te waarborgen; merkt in verband hiermee op dat rekening moet worden gehouden met de specifieke kenmerken van de markten in de in artikel 349 VWEU bedoelde gebieden; Informatie voor de consument 19. is het ermee eens dat, willen de doelstellingen van de GMO volledig worden verwezenlijkt, de bevoegde autoriteiten ervoor moeten zorgen dat de consumenten geïnformeerd worden, door middel van bevorderings-, marketing- en educatieve campagnes, over de nutritionele, gezondheids- en duurzaamheidsvoordelen van het eten van visserij- en aquacultuurproducten, de grote verscheidenheid aan beschikbare soorten en het feit dat het belangrijk is de informatie te begrijpen die vermeld staat op de etiketten, waarbij moet worden voorkomen dat consumenten verkeerd worden geïnformeerd en ervoor gezorgd moet worden dat een en ander aangepast is aan de voedselsystemen in de EU; is van mening dat consumenten, om weloverwogen keuzes te kunnen maken, duidelijke en volledige informatie moeten krijgen over de producten die op de EU-markt worden verkocht, en dat deze informatie moet voldoen aan dezelfde regels, ongeacht de oorsprong van de producten en de manier waarop zij geproduceerd zijn; 20. benadrukt dat het WTECV heeft voorgesteld de informatie aan de consument te verbeteren door meer gedetailleerde informatie op te nemen over het vangstgebied, het vistuig en de productiemethoden in de GMO; verzoekt de Commissie daarom te overwegen de handelsnormen aan te scherpen zodat meer informatie wordt opgenomen op de etiketten, bijvoorbeeld de ingrediënten, het geografische visserijgebied, het vistuig, naast andere informatie, zonder producenten en producentenorganisaties op te zadelen met onnodige administratieve lasten; is van mening dat periodieke evaluaties moeten worden uitgevoerd om toe te zien op de naleving en om de doeltreffendheid van deze geharmoniseerde normen te beoordelen, omdat dit zal helpen gebieden te identificeren waar verbetering mogelijk is en ervoor te zorgen dat de normen relevant blijven en bijgewerkt zijn; 21. is van mening dat consumenten duidelijk de oorsprong van producten moeten kunnen vaststellen, aangezien Europese consumenten aan deze informatie steeds meer belang hechten en deze informatie consumenten aanmoedigt lokaal voedsel te consumeren dat wordt geproduceerd of verkregen in hun omgeving; wijst erop dat het huidige systeem waarbij visserijproducten worden geïdentificeerd per FAO-gebied, moet worden veranderd, aangezien de herkomst van producten hiermee niet duidelijk en in detail wordt aangegeven en het systeem tot verwarring kan leiden; 22. verzoekt de Commissie en de lidstaten nieuwe beschermde kwaliteitsbenamingen te bevorderen en in te voeren, gezien de gekende en bewezen voordelen hiervan voor de Europese visserij- en aquacultuurproductie, en verzoekt om een verbeterde afzet van de producten in kwestie; dringt er bij de Commissie op aan de toepassing te faciliteren van de op handen zijnde regels die deze kwaliteitsstructuren aanzienlijk ten goede zullen komen, doordat de termijnen voor de behandeling van aanvragen hiermee zoveel mogelijk worden verkort; 23. stelt dat traceerbaarheid en daarmee verband houdende transparantiemaatregelen noodzakelijk zijn om de naleving van de toepasselijke GVB-regels te waarborgen; is van mening dat, indien deze maatregelen worden ondersteund door een behoorlijk etiketteringssysteem, dat verplicht moet zijn voor verwerkte, verse en geconserveerde aquatische voedingsproducten, zij kunnen garanderen dat de informatie die aan de consument wordt verstrekt, juist, duidelijk, deugdelijk en betrouwbaar is; benadrukt dat een dergelijk etiketteringssysteem van vitaal belang is voor de bestrijding van zowel voedselfraude, met inbegrip van onjuiste etikettering, als IOO-visserij; is van mening dat de traceerbaarheid van producten moet worden versterkt en gewaarborgd in alle stadia van de waardeketen, niet alleen met het oog op economische en commerciële voordelen, maar ook om de inspanningen te ondersteunen op het gebied van bescherming van de gezondheid; is in dit verband ingenomen met de invoering van het CATCH-certificaat voor ingevoerde producten uit hoofde van de nieuwe verordening inzake visserijcontrole; 24. merkt op dat de Commissie in het kader van haar raadplegingen meldingen heeft ontvangen dat in sommige lidstaten niet is voldaan aan de vereisten inzake verplichte informatie aan de consument; merkt op dat de uitvoering in de EU als ongelijk wordt beschouwd en dat de verschillen met name significant zijn in bepaalde segmenten, bijvoorbeeld bij vishandelaren en grote cateringbedrijven; herinnert eraan dat de etikettering een nauwkeurige beschrijving moet geven van de visserij- en niet-visserijproducten en dat fraude en misleidende reclame, die schadelijk is voor consumenten en vissers, moet worden voorkomen, met name wanneer vervangende producten worden vermeld, aangezien in veel gevallen afbeeldingen worden gebruikt die de consumenten laten geloven dat bepaalde producten visserijproducten zijn hoewel dat niet het geval is; maakt zich zorgen over het feit dat voor bepaalde producten op de markt, zoals plantaardige producten, termen worden gehanteerd die uitsluitend worden gebruikt voor visserijproducten, hoewel het niet om visserijproducten gaat; is van mening dat de Commissie deze kwestie verder moet onderzoeken op basis van de door haar ontvangen meldingen; 25. is bijgevolg van mening dat de handelsnaam “vis” of “vissoort” op de interne markt moet worden voorbehouden voor visserij- of aquacultuurproducten van dierlijke oorsprong; verzoekt de Commissie in verband hiermee de bestaande wetgeving inzake de etikettering en presentatie van producten van plantaardige oorsprong die visserij- en aquacultuurproducten imiteren, te herzien, om te zorgen voor waarheidsgetrouwe en correcte informatie aan de consument die niet leidt tot misverstanden en waarmee gelijke voorwaarden op de EU-markt worden gehandhaafd; Mededingingsregels 26. herinnert eraan dat producentenorganisaties en brancheorganisaties kunnen worden vrijgesteld van de toepassing van de mededingingsregels om hun doelstellingen te verwezenlijken, onder bepaalde voorwaarden, bijvoorbeeld dat hun activiteiten niet leiden tot compartimentering van de markten, mededinging niet uitsluiten en de mededinging niet uitschakelen; 27. merkt op dat deze vrijstelling van essentieel belang is om bepaalde praktijken van producentenorganisaties en brancheorganisaties, met name in de ultraperifere gebieden, mogelijk te maken, zoals het controleren van de hoeveelheden die door hun leden op de markt worden gebracht om markten en prijzen te stabiliseren, te voldoen aan de instandhoudingsvereisten en voedselverspilling te voorkomen; concludeert dat collectieve producentenorganisaties die niet erkend zijn (bv. coöperaties, cofradías ), op grond van de huidige criteria voor producentenorganisaties wellicht niet voor de vrijstelling in aanmerking komen; 28. benadrukt dat ongeveer 70 % van de visserijproducten die in de EU worden geconsumeerd, wordt geïmporteerd uit derde landen, zodat de EU van deze invoer afhankelijk is voor haar verbruik; benadrukt dat de visserij- en aquacultuursector en aanverwante sectoren rendabel moeten zijn om de investeringen te kunnen doen die nodig zijn om te functioneren, terwijl rendabiliteit alleen mogelijk is als de producten kunnen concurreren met invoer uit derde landen; verzoekt de Commissie en de Raad ervoor te zorgen dat het handelsbeleid van de EU een gelijk speelveld mogelijk maakt voor producten uit de EU en producten die worden ingevoerd, en verzoekt hen het verbruik te bevorderen van aquatische voedingsmiddelen die ecologisch, economisch en sociaal duurzaam zijn; 29. moedigt de Commissie aan een dialoog met producentenorganisaties en andere relevante belanghebbenden op gang te brengen over autonome tariefcontingenten; Informatie over de markt en crisisbeheersing 30. herinnert eraan dat de Waarnemingspost voor de EU-markt voor visserij- en aquacultuurproducten (Eumofa) marktinformatie verstrekt aan marktdeelnemers in de visserijsector om hen te helpen markttrends beter te begrijpen; merkt op dat sinds april 2013 een speciale website en databank online beschikbaar zijn die sinds de inwerkingtreding van de herziene GMO volledig operationeel zijn, hetgeen onderzoeksinstellingen, belanghebbenden en het grote publiek ten goede komt door de toegang tot marktinformatie en -gegevens te verbeteren; 31. herinnert eraan dat Eumofa marktinformatie verstrekt op basis van de bestaande gecombineerde nomenclatuur van het gemeenschappelijk douanetarief van de EU; is van mening dat deze laatste moet worden geactualiseerd om er nieuwe productklassen van visproducten in op te nemen die in grotere hoeveelheden in de EU worden verhandeld, en om intuïtievere en uitgebreidere digitale instrumenten te bieden; verzoekt de Commissie na te gaan hoe de marktinformatie over visserij- en aquacultuurproducten verder kan worden verbeterd, en met name hoe er een verbetering mogelijk is van de marktanalyse, door een onderscheid te maken tussen de verschillende delen van Europa, waar verschillende gewoonten heersen op het gebied van de consumptie van vissoorten; 32. merkt op dat Eumofa is gebruikt om crisismaatregelen in gang te zetten om de gevolgen aan te pakken van de COVID-19-pandemie; 33. verzoekt de Commissie bij de volgende herziening van de GMO de mogelijkheid te onderzoeken om een crisisreserve of -systeem in te stellen, met inbegrip van opslagsteun, als manier om de sector te beschermen tegen uitzonderlijke omstandigheden die in de visserij- en aquacultuursector van de EU kunnen ontstaan; wijst op het feit dat onlangs buitengewone hulp moest worden verstrekt om de crisis aan te pakken als gevolg van de COVID-19-pandemie; verzoekt de Commissie de criteria vast te stellen om op deze hulp een beroep te doen en ervoor te zorgen dat zij kan worden afgestemd op de marktverstoring die zich specifiek voordoet, met als basis het model voor een crisisreserve dat al in gebruik is voor andere voedingsmiddelensectoren, en andere maatregelen te onderzoeken die kunnen helpen om ernstige marktverstoringen te verminderen; Conclusies 34. is ingenomen met de vooruitgang die is geboekt bij de uitvoering van de GMO-regels; benadrukt dat verdere inspanningen nodig zijn om ervoor te zorgen dat consumenten naar behoren worden geïnformeerd, de etikettering te verbeteren, de markttransparantie te vergroten en de traceerbaarheid van visserij-, schelpdier- en aquacultuurproducten te verbeteren, en dat er behoefte is aan beleidsmaatregelen die gender- en jeugdinclusief zijn; merkt op sommige lidstaten regeringen hebben onder het niveau van de staat die bevoegdheden hebben op het gebied van visserij, schelpdieren en aquacultuur en dat de Commissie en andere betrokken instanties dit moeten eerbiedigen om de tenuitvoerlegging van de GMO te bevorderen; 35. is van mening dat de Commissie en de lidstaten meer inspanningen moeten leveren om tot een meer uniforme uitvoering van de GMO-verordening te komen in alle sectoren, waarbij voldoende rekening moet worden gehouden met de specifieke omstandigheden waaronder de markten opereren in de ultraperifere gebieden; is van mening dat een meer uniforme uitvoering ervoor kan helpen zorgen dat de consument vertrouwen heeft in de aquatische voedingsproducten die op de interne markt worden gebracht en de doelstellingen zou dienen van endogene ontwikkeling en zelfvoorziening op voedselgebied in de ultraperifere gebieden; 36. benadrukt dat het belangrijk is om alle belanghebbenden in de toeleveringsketen te betrekken; benadrukt in dit verband het waardevolle werk van de verantwoordelijke adviesraad voor markten; 37. is ingenomen met het voornemen van de Commissie om een voorstel in te dienen voor een wetgevingskader voor duurzame voedselsystemen, met als doel de transparantie te vergroten en consumenten meer informatie te verstrekken; benadrukt dat in dit voorstel moet worden erkend dat gezonde en duurzame visserij- en aquacultuurproducten belangrijk zijn, teneinde de visserijsector op te waarderen; benadrukt dat in dit nieuwe wetgevingskader moet worden opgenomen dat het in het kader van een gezond dieet belangrijk is vis te consumeren; wijst erop dat ervoor moet worden gezorgd dat hierdoor geen extra administratieve lasten worden gecreëerd en dat een en ander voldoet aan de in de EU-wetgeving vastgestelde duurzaamheidsvereiste; 38. is ingenomen met het resultaat van de onderhandelingen over de herziening van de verordening inzake visserijcontrole, met name de regels ter versterking van de traceerbaarheidsbepalingen voor alle visserij-, schelpdier- en aquacultuurproducten, met inbegrip van producten die worden ingevoerd uit derde landen; is van mening dat deze traceerbaarheidsinformatie van groot belang zal zijn voor de Europese consument, zowel op het Europese vasteland als in de overzeese gebieden; verzoekt de Commissie verdere maatregelen voor te stellen met dezelfde vereisten voor alle producten, ongeacht de mate van verwerking, de levensmiddelencategorie en de lidstaat waar het bedrijf is gevestigd, om ervoor te zorgen dat de verstrekte informatie juist, duidelijk, volledig en geharmoniseerd is in alle lidstaten en gebieden die bevoegd zijn voor visserij en in alle productcategorieën, zodat die de eindgebruikers bereikt in een eenvoudig en toegankelijk formaat; 39. is van mening dat de lidstaten meer gebruik moeten maken van Eumofa, met name in gebieden waar in mindere mate van Eumofa gebruikgemaakt wordt, omdat zo de verzamelde gegevens en de marktanalyse van de verschillende delen van Europa, waar verschillende gewoonten heersen op het gebied van de consumptie van vissoorten, verder kunnen worden verbeterd, door in het kader van het instrument intuïtievere en uitgebreidere digitale hulpmiddelen aan te bieden; is van mening dat de gegevens van Eumofa op deze manier nuttiger kunnen zijn voor het analyseren van de markt, met ook specifieke gegevens per regio, met name wanneer zich drastische veranderingen voordoen, zoals tijdens de COVID-19-crisis, met het oog op het activeren van crisisinstrumenten en opties ter stabilisering van de markt; 40. is ervan overtuigd dat het verbeteren van de traceerbaarheid en de transparantie in de toeleveringsketen van de sector van de aquatische voedingsmiddelen van cruciaal belang is voor de bestrijding van IOO-visserij; 41. herhaalt zijn oproep aan alle lidstaten om de criteria voor de erkenning van producentenorganisaties en brancheorganisaties aan te passen, teneinde alle verschillende organisaties in de lidstaten te erkennen die taken uitvoeren die grotendeels onder de bevoegdheid vallen van een producentenorganisatie; wijst in dit verband op organisaties als cofradías en prud’homies de pêche en op organisaties die actief zijn in de ultraperifere gebieden; 42. roept de Commissie op doeltreffendere maatregelen te initiëren om belemmeringen voor producentenorganisaties om hun taken volledig uit te voeren, weg te nemen, door de problemen aan te pakken die producentenorganisaties in de kleinschalige kust- en eilandvisserij ondervinden als gevolg van de gedifferentieerde behandeling door nationale overheidsdiensten, bijvoorbeeld wat de erkenning van producentenorganisaties, dagelijkse financiering, administratieve steun of de subsidiabiliteit van maatregelen betreft; 43. benadrukt dat het belangrijk is ervoor te zorgen dat alle belanghebbenden betrokken zijn, in de hele toeleveringsketen van de visserij en de aquacultuur en in het maatschappelijk middenveld, om het vertrouwen in en het begrip van de uitvoering van de bepalingen van de GMO te vergroten, met name door de samenwerking met de adviesraad voor markten voort te zetten en te versterken; o o o 44. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de regeringen en de parlementen van de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien artikel 2 en artikel 3, leden 1 en 3, van het Verdrag betreffende de Europese Unie, – gezien de artikelen 8, 9, 10, 119, 122, 127 en 151, artikel 153 lid 2, en de artikelen 156, 157, 191 en 194 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, en in het bijzonder de bepalingen met betrekking tot sociale rechten en gelijkheid van mannen en vrouwen, – gezien de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling, het beginsel dat “niemand aan zijn lot mag worden overgelaten”, en, in het bijzonder, duurzame ontwikkelingsdoelstelling (SDG) 1 over het uitbannen van armoede, SDG 5 over het bereiken van gendergelijkheid en het verbeteren van de levensomstandigheden voor vrouwen, en SDG 8 over het bereiken van duurzame economische groei, – gezien de mededeling van de Commissie van 5 maart 2020 getiteld “Een Unie van gelijkheid: strategie voor gendergelijkheid 2020-2025” ( COM(2020)0152 ), – gezien Richtlijn 2009/73/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 juli 2009 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor aardgas en tot intrekking van Richtlijn 2003/55/EG (1) , – gezien Richtlijn 2012/27/EU van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012 betreffende energie-efficiëntie, tot wijziging van Richtlijnen 2009/125/EG en 2010/30/EU en houdende intrekking van de Richtlijnen 2004/8/EG en 2006/32/EG (2) , – gezien Richtlijn (EU) 2018/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2018 ter bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen (3) , – gezien Richtlijn (EU) 2019/944 van het Europees Parlement en de Raad van 5 juni 2019 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit en tot wijziging van Richtlijn 2012/27/EU (4) , – gezien Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (5) , – gezien Richtlijn (EU) 2023/970 van het Europees Parlement en de Raad van 10 mei 2023 ter versterking van de toepassing van het beginsel van gelijke beloning van mannen en vrouwen voor gelijke of gelijkwaardige arbeid door middel van beloningstransparantie en handhavingsmechanismen (6) , – gezien Aanbeveling (EU) 2023/2407 van de Commissie van 20 oktober 2023 over energiearmoede, – gezien zijn resolutie van 19 mei 2022 over de sociale en economische gevolgen voor de EU van de Russische oorlog in Oekraïne – versterking van het vermogen van de EU om op te treden (7) , – gezien zijn resolutie van 5 juli 2022 over armoede onder vrouwen in Europa (8) , – gezien het Speciaal verslag van de Europese Rekenkamer van 26 mei 2021 getiteld “Gendermainstreaming in de EU-begroting: tijd om de daad bij het woord te voegen” (9) , – gezien Aanbeveling (EU) 2020/1563 van de Commissie van 14 oktober 2020 over energiearmoede (10) , – gezien de mededeling van de Commissie van 14 oktober 2020 getiteld “Een renovatiegolf voor Europa – groenere gebouwen, meer banen, hogere levenskwaliteit” ( COM(2020)0662 ), – gezien de gegevens van het Internationaal Energieagentschap over de prijzen en belastingen bij eindgebruik van energie (11) , – gezien het verslag van het Internationaal Monetair Fonds van oktober 2022 getiteld “The Fog of War Clouds the European Outlook” (12) , – gezien de studie van Eurostat van 2022 getiteld “Living conditions in Europe” (13) , – gezien het briefingdocument van Eurostat van 10 februari 2022 getiteld “Energy prices on the rise in the euro area in 2021” (14) , – gezien het verslag van Eurofound van 28 oktober 2022 getiteld “The cost of living crisis and energy poverty in the EU: Social impact and policy responses – Background paper” (15) , – gezien de laatste online-enquête van Eurofound, getiteld “Living and Working in Europe”, van voorjaar 2023, – gezien de gendergelijkheidsindex 2021 en 2022 van het Europees Instituut voor gendergelijkheid (16) , (17) – gezien zijn Eurobarometer-enquête van najaar 2022 (18) , – gezien het onderzoek van het Wereld Economisch Forum van 26 januari 2023 (19) , – gezien de studie getiteld “Gender perspective on access to energy in the EU”, gepubliceerd door zijn directoraat-generaal Intern Beleid van de Unie op 18 december 2017 (20) , – gezien de briefing getiteld “Gender Aspects of Energy Poverty”, gepubliceerd door zijn directoraat-generaal Intern Beleid van de Unie op 1 maart 2023 (21) , – gezien de studie getiteld “The Gender Dimension and Impact of the Fit for 55 Package”, gepubliceerd door zijn directoraat-generaal Intern Beleid van de Unie op 6 december 2022 (22) , – gezien de briefing getiteld “Energy poverty in the EU”, gepubliceerd door zijn directoraat-generaal Parlementaire Onderzoeksdiensten op 18 september 2023 (23) , – gezien zijn resolutie van 17 september 2020 over het maximaliseren van het energie-efficiëntiepotentieel van het gebouwenbestand in de EU (24) , – gezien het advies van de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid van 12 mei 2022 inzake het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende energie-efficiëntie, – gezien het verslag van de Commissie ontwikkelingssamenwerking van 7 april 2021 over de gevolgen van klimaatverandering voor kwetsbare bevolkingsgroepen in ontwikkelingslanden en het advies van de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid van 2 oktober 2020, – gezien zijn resolutie van 10 februari 2021 over het terugdringen van ongelijkheid, met speciale aandacht voor armoede onder werkenden (25) , – gezien zijn resolutie van 21 januari 2021 over toegang tot fatsoenlijke en betaalbare huisvesting voor iedereen (26) , – gezien zijn resolutie van 15 december 2021 inzake de tenuitvoerlegging van de richtlijn energieprestatie van gebouwen (27) , – gezien zijn resolutie van 3 oktober 2023 over Europees vervoer dat voldoet aan de behoeften van vrouwen (28) , – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid ( A9‑0430/2023 ), A. overwegende dat de inflatie sinds 2021 sterk is toegenomen, voornamelijk als gevolg van de hoge energie- en voedselkosten, en is verergerd door de ongerechtvaardigde aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne (29) ; overwegende dat de lonen naar verwachting niet zo snel zullen stijgen als de inflatie, wat zal leiden tot een crisis in verband met de kosten van levensonderhoud; overwegende dat deze crisis een ernstige bedreiging vormt voor de bestaansmiddelen, de gezondheid, het welzijn, de economische onafhankelijkheid en de toegang tot huisvesting van vrouwen, en tegelijkertijd hun koopkracht en hun vermogen om basisbenodigdheden zoals voedsel te kopen, beperkt, waardoor zij geen fatsoenlijke levensstandaard kunnen genieten; B. overwegende dat de prijzen sinds oktober 2021 over de hele linie met 11,5 % zijn gestegen in de EU, in het bijzonder de voedselprijzen, en dat de inflatie in oktober 2022 tot 17,8 % was gestegen; overwegende dat volgens de macro-economische prognoses van de ECB van september 2023 voor de eurozone, de gemiddelde inflatie voor 2023 wordt geraamd op 5,6 %, wat een opwaartse herziening van eerdere prognoses is; overwegende dat volgens Eurofound de nominale loonstijgingen in tal van landen voor 2023 in veel gevallen niet voldoende waren om de koopkracht van werkende vrouwen op peil te houden; C. overwegende dat de COVID-19-pandemie, de crisis in verband met de stijgende kosten van levensonderhoud en de oorlog tegen Oekraïne een reeds bestaande crisis en de onzekere arbeids- en levensomstandigheden van veel vrouwen hebben verergerd; overwegende dat de gendergerelateerde gevolgen van dergelijke crises systemische genderongelijkheden in meerdere sectoren verder in stand houden; D. overwegende dat vrouwen in al hun diversiteit onevenredig zwaar worden getroffen door de gevolgen van de crisis in verband met de kosten van levensonderhoud, aangezien zij doorgaans tot het armste deel van de bevolking behoren, en 70 % uitmaken van de 1,3 miljard (30) mensen die in armoede leven; overwegende dat vrouwen consequent worden benadeeld door structurele en culturele factoren zoals traditionele gendernormen; E. overwegende dat vrouwen oververtegenwoordigd zijn in onzekere banen, flexibele vormen van werk, atypische en flexibele contracten (deeltijdwerk, tijdelijk werk, informele banen) en oververtegenwoordigd zijn onder werknemers met een minimumloon; overwegende dat vrouwen als gevolg van de loon- en pensioenkloof doorgaans ook een lager inkomen en minder vermogen hebben en dus vaker melding maken van moeilijkheden om de eindjes aan elkaar te knopen, en nog steeds een onevenredige last dragen met betrekking tot onbetaalde zorgtaken, waardoor zij minder middelen hebben om zich te beschermen tegen de negatieve gevolgen van de crisis in verband met de kosten van levensonderhoud; overwegende dat vrouwen ook bijzonder worden getroffen door tijdarmoede, die wordt gedefinieerd als het gebrek aan voldoende tijd voor rust en vrijetijdsbesteding na aftrek van de tijd die nodig is voor betaald werk en onbetaald werk, en dus niet in staat zijn hun werkuren te verminderen zonder (dieper) in armoede te vervallen; F. overwegende dat vrouwen vaak de “schokbrekers van de armoede” zijn omdat zij de hoofdverantwoordelijkheid en mentale last dragen voor het plannen, aankopen en bereiden van voedsel voor hun gezin en de coördinatie van andere huishoudelijke en zorgtaken, zoals het beheren van het budget van arme huishoudens, en daardoor veel zwaarder worden getroffen door de stijgende kosten van levensonderhoud en de energiecrisis; overwegende dat vrouwen in deze rol van hoofdverzorger in het gezin een onevenredig deel van de lasten van onbetaald en huishoudelijk werk dragen; G. overwegende dat de opeenvolgende crises nadelige gevolgen hebben gehad voor vrouwen over de hele wereld, hetgeen de vooruitgang op het gebied van gendergelijkheid in de weg staat; overwegende dat vrouwen in het bijzonder de gevolgen ondervinden van desinvesteringen en bezuinigingen op openbare diensten zoals onderwijs, gezondheidszorg, vervoer en sociale bijstand, aangezien zij vaker werken in en afhankelijk zijn van deze diensten en zij een grotere kans lopen dat deze openbare diensten voor hun rekening komen wanneer zij worden afgeschaft; H. overwegende dat het belangrijk is om discriminatie tussen mannen en vrouwen bij de toegang tot banen en werk te bestrijden en om gelijkheid in loopbanen en beroepscategorieën, beroepsopleiding en beloning te bevorderen, en tegelijkertijd activiteiten met betrekking tot arbeidsrechten te intensiveren, alsook collectieve onderhandelingen en vakbondsrechten te beschermen; I. overwegende dat de energiecrisis in Europa heeft aangetoond dat de Europese elektriciteitsmarkt hervormd moet worden; overwegende dat die markt, door de elektriciteitsprijzen te koppelen aan de gasprijzen, de deur wijd heeft opengezet voor speculatie, wat heel wat problemen oplevert voor ondernemingen, in het bijzonder kmo’s, en huishoudens, met name mensen in kwetsbare situaties of op het platteland, onder wie vrouwen, die een bijzonder groot risico lopen; overwegende dat deze economische speculatie heeft bijgedragen aan de stijging van de energiekosten; overwegende dat prijsregulering in de energiesector een van de belangrijkste instrumenten is om de economische en sociale rechten van mensen te waarborgen en ervoor te zorgen dat iedereen toegang heeft tot elektriciteit, verwarming en koeling in het kader van de groene energietransitie; J. overwegende dat de Raad in het kader van de hervorming van de elektriciteitsmarkt een akkoord heeft bereikt dat tot doel heeft de elektriciteitsprijzen minder afhankelijk te maken van volatiele prijzen van fossiele brandstoffen, consumenten te beschermen tegen prijspieken, de uitrol van hernieuwbare energiebronnen te versnellen en de consumentenbescherming te verbeteren; K. overwegende dat de klimaatverandering en klimaatgerelateerde rampen de crisis in verband met de kosten van levensonderhoud verergeren en vrouwen bijzonder hard raken, aangezien vrouwen statistisch gezien meer risico op armoede lopen; overwegende dat de groepen die reeds in de marge leven, het hardst worden getroffen door de volatiliteit van het energiesysteem voor fossiele brandstoffen, terwijl grote economische groepen, zoals energie- en levensmiddelenbedrijven recordwinsten boeken; L. overwegende dat energiearmoede een enorme uitdaging en een ernstig sociaal probleem voor de EU vormt; overwegende dat zelfs vóór de huidige crisis, in 2021, 6,9 % van alle huishoudens in de Unie betalingsachterstanden had met betrekking tot rekeningen voor nutsvoorzieningen en 6,4 % te kennen gaf hun woning niet te kunnen verwarmen; overwegende dat in 2020 bijna 15 % van alle huishoudens in woningen met lekkages, kapotte daken of schimmel woonde (31) ; M. overwegende dat in 2022 meer dan 41 miljoen Europeanen niet in staat waren hun woning voldoende te verwarmen; overwegende dat dit aantal gelijk is aan de totale bevolking van Griekenland, Portugal, Hongarije en Zweden, wat betekent dat deze mensen moeten kiezen tussen verwarming van hun woning en aankoop van voedsel; overwegende dat wordt geschat dat dit cijfer nog veel hoger kan liggen, en dat het volgens de waarnemingspost voor energiearmoede van de EU om meer dan 50 miljoen huishoudens gaat; overwegende dat energiearmoede een fenomeen is met vele facetten, waarvan wordt aangenomen dat het voortvloeit uit het samenspel van een laag inkomen, hoge energiekosten en slechte energie-efficiëntie in gebouwen; N. overwegende dat 40 % van het eindenergieverbruik in de EU en 36 % van de energiegerelateerde broeikasgasemissies betrekking heeft op gebouwen, en dat 75 % van de gebouwen in de EU nog niet energie-efficiënt is; O. overwegende dat energiearmoede wordt verergerd door bestaande genderongelijkheden, met name op het gebied van inkomen, zoals de loon-, pensioen- en participatiekloof tussen mannen en vrouwen; overwegende dat de loonkloof tussen vrouwen en mannen in de EU nog steeds 12,7 % bedraagt (32) ; overwegende dat het cumulatieve effect van deze inkomensongelijkheid tussen vrouwen en mannen tijdens het leven van vrouwen ertoe leidt dat zij een pensioeninkomen ontvangen dat in de EU gemiddeld 35 % lager ligt dan dat van mannen; overwegende dat het recht op gelijk loon voor gelijk werk niet altijd nageleefd wordt en dat dit een van de grootste uitdagingen blijft bij het uitbannen van loondiscriminatie; overwegende dat de ongelijkheid nog steeds aanzienlijk is wat betreft de pensioenkloof tussen mannen en vrouwen in de verschillende EU-lidstaten, van 2,6 % in Estland tot 46,1 % in Malta; overwegende dat de pensioenkloof tussen mannen en vrouwen ertoe leidt dat vrouwen een groter risico op armoede op oudere leeftijd en sociale uitsluiting lopen; P. overwegende dat vrouwen, met name alleenstaande moeders en vrouwen die intersectionele discriminatie ervaren op grond van etniciteit, ras, migratiestatus, seksuele geaardheid, handicap of leeftijd, een grotere kans lopen om in energiearmoede terecht te komen; overwegende dat dit betekent dat de aanhoudende crisis in verband met de kosten van levensonderhoud de gendergerelateerde energiearmoede in de EU zal verergeren; overwegende dat er meer naar gender en intersectionele gelijkheid uitgesplitste gegevens nodig zijn; overwegende dat volgens de VN de wereld het hoofd moet bieden aan de grootste crisis in verband met de kosten van levensonderhoud in een generatie; Q. overwegende dat in 2022 ruim een vijfde van de bevolking van de EU die deel uitmaakte van huishoudens met kinderen ten laste risico op armoede of sociale uitsluiting liep; overwegende dat eind 2022 44 % van de alleenstaande moeders en 31 % van de alleenstaande vrouwen moeilijkheden voorzag met het betalen van de energiekosten de komende maanden (33) ; R. overwegende dat de energiecrises en het hogere aandeel van de energiekosten in het totale inkomen van vrouwen hun financiële capaciteit om een zelfstandig bestaan op te bouwen vermindert, waardoor het voor vrouwen zonder inkomen of met een laag inkomen moeilijker wordt om te ontsnappen aan huiselijk geweld en misbruik door een partner aan wie zij financieel gebonden zijn; S. overwegende dat energiearmoede gepaard gaat met aanzienlijke gevolgen voor de lichamelijke en psychologische gezondheid van de mens, aangezien bijvoorbeeld een lage binnentemperatuur verband houdt met een verhoogd risico op stress, slaapstoornissen, ademhalingsziekten en hart- en vaatziekten (34) ; overwegende dat vrouwen te maken hebben met aanzienlijke gezondheids- en veiligheidsrisico’s als gevolg van luchtverontreiniging door huishoudens en van een gebrek aan verlichting, en dat vrouwen volgens een WHO-studie een relatief hoger risico op gezondheidsproblemen lopen als gevolg van blootstelling aan rook uit vaste brandstoffen, waaronder chronische obstructieve longziekten en longkanker; overwegende dat koude huizen en daarmee samenhangende gezondheidsrisico’s zijn erkend als een potentiële oorzaak van oversterfte in de winter (35) ; T. overwegende dat plattelandsgebieden, landinwaarts gelegen gebieden, ultraperifere gebieden en gebieden met een hoog risico op ontvolking in het bijzonder worden blootgesteld aan energiearmoede vanwege de relatief lagere inkomens van huishoudens in deze gebieden en gezien de specifieke energiebehoeften van de huishoudens van landbouwers; overwegende dat er bovendien minder wordt geïnvesteerd in het verbeteren van de energie-efficiëntie van woningen; overwegende dat vrouwen die in deze gebieden wonen, kwetsbaarder zijn voor energiearmoede en onevenredig zwaar worden getroffen door ontoereikende toegang tot schone en betaalbare energie, aangezien zij vaak de voornaamste gebruikers van energie in huishoudens zijn; U. overwegende dat er weinig kennis en gegevens voorhanden zijn over de gevolgen van energiearmoede voor vrouwen in de EU; overwegende dat de EU-waarnemingspost voor energiearmoede geen naar gender uitgesplitste gegevens in zijn openbaar toegankelijke reeks indicatoren biedt; overwegende dat slechts enkele lidstaten definities van energiearmoede en indicatoren voor energiearmoede hebben vastgesteld, die doorgaans geen rekening houden met gender; V. overwegende dat zonne-energie niet alleen een oplossing kan zijn voor de huidige energiecrisis, maar ook een positieve impact kan hebben op gendergelijkheid en rechtvaardigheid wereldwijd; W. overwegende dat vrouwen in de energiesector vaker werken bij bedrijven waar de lonen lager liggen, iets wat in die sector vaker het geval is dan in andere sectoren; overwegende dat in de energiesector slechts 20 % van de hogere managementfuncties wordt bekleed door vrouwen en dat vrouwen dus een ontoereikende rol spelen op het managementniveau van energiebedrijven; overwegende dat de volledige inclusie van vrouwen in deze functies zou bijdragen tot de bevordering van innovatie, de toepassing van nieuwe managementmethoden en de bevordering van diversiteit onder het personeel, en dus een positieve cyclus van gendergelijkheid zou bevorderen die bijdraagt tot de groene energietransitie; X. overwegende dat vrouwen volgens de VN krachtige aanjagers van verandering kunnen zijn in de overgang naar schone energie; overwegende dat de totstandbrenging van een voor vrouwelijk ondernemerschap en duurzame energie gunstig klimaat, tevens samenwerking met tal van verschillende belanghebbenden in de particuliere sector veronderstelt; overwegende dat het aanpakken van de bestaande genderkloven op het gebied van toegang tot financiering, informatie, technologie, goederen en diensten belangrijk is om de investeringsrisico’s te verminderen en de toegang tot bedrijfsfinanciering voor vrouwelijke ondernemers op het gebied van duurzame energie aan te moedigen; Y. overwegende dat een grotere toegang van vrouwen tot duurzame energie en kansen een eerste voorwaarde is voor armoedeverlichting en verbetering van de economische positie van vrouwen wereldwijd; Z. overwegende dat de energiesector volgens het Wereld Economisch Forum kampt met een betreurenswaardig gebrek aan vrouwelijke STEAM-afgestudeerden (wetenschap, technologie, engineering, kunst en wiskunde), waardoor het aanbod van potentiële sollicitanten kleiner uitvalt; overwegende dat vrouwen 52 % van de Europese bevolking en de meerderheid van de afgestudeerden in het tertiair onderwijs in de EU uitmaken, maar dat slecht 17,9 % van de hoogleraren op het gebied van techniek en technologie vrouw is (36) , dat slechts twee van de vijf wetenschappers en ingenieurs vrouw is, en dat vrouwen daarom slechts 34 % van het personeel in STEM-beroepen uitmaken (37) ; overwegende dat de energietransitie aanzienlijk baat kan hebben bij de kennis en ervaring van vrouwen; AA. overwegende dat de Commissie haar toezegging in de strategie voor gendergelijkheid om een genderperspectief te integreren in alle belangrijke initiatieven van de Commissie, met inbegrip van de Europese Green Deal en daarmee verband houdende beleidsmaatregelen, niet is nagekomen; AB. overwegende dat de Commissie krachtens de Verdragen verplicht is gendergelijkheid te bevorderen; overwegende dat de Europese Rekenkamer echter van mening is dat de EU-begroting geen genderperspectief bevat aangezien belangrijke elementen, zoals genderanalyse, gendergerelateerde doelstellingen, indicatoren en verantwoording via verslaglegging, grotendeels ontbreken; AC. overwegende dat gendergelijkheid grotendeels ontbreekt in de pijlers groene transitie en digitale transformatie van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, wat een gemiste kans is om gendergelijkheid doeltreffend te integreren in klimaat- en milieudoelstellingen; AD. overwegende dat uit een onderzoek in opdracht van de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid (FEMM) blijkt dat vaak de voorkeur wordt gegeven aan mannen boven vrouwen en andere gemarginaliseerde groepen wanneer het gaat om het ontwerp van subsidies en steun in het kader van het Fit for 55-pakket en bij andere beleidsmaatregelen, programma’s en financiering ten behoeve van de groene transitie; AE. overwegende dat het genderperspectief ontbreekt in het beleid en de maatregelen van de lidstaten en de EU die erop gericht zijn de gevolgen van de crisis in verband met de kosten van levensonderhoud tegen te gaan en te verlichten; overwegende dat ongeveer twee derde van de door de lidstaten ingevoerde maatregelen om de stijgende inflatie te beperken, niet gericht is op specifieke groepen in kwetsbare situaties en alleen kortetermijnoplossingen biedt in plaats van antwoorden die zullen bijdragen tot een sociaal rechtvaardige en groene transitie, zoals het bevorderen van energiebesparing of de overstap op hernieuwbare energiebronnen; AF. overwegende dat bij EU-optreden rekening moet worden gehouden met het belang van het begrip “klimaatrechtvaardigheid” en de toezegging van alle partijen bij de Overeenkomst van Parijs dat zij hun verplichtingen op het gebied van de mensenrechten, waaronder gendergelijkheid, zullen nakomen, bevorderen en in aanmerking zullen nemen bij maatregelen tegen klimaatverandering; Genderbewuste oplossingen voor de stijgende kosten van levensonderhoud 1. verzoekt de Commissie de positieve toezegging van voorzitter Von der Leyen om gendergelijkheid in alle beleidsvorming te bevorderen en benadrukt dat er meer moet worden gedaan aangezien een genderperspectief ontbreekt in de belangrijkste gepresenteerde klimaat-, energie- en milieu-initiatieven; dringt erop aan dat de Europese Green Deal zorgt voor een eerlijke en sociaal rechtvaardige transitie die voor iedereen werkt door een gendertransformatieve intersectionele strategie te ontwikkelen om energiearmoede aan te pakken en door de overheidsinvesteringen in sociale, betaalbare en energie-efficiënte huisvesting te verhogen, rekening houdend met de specifieke behoeften van vrouwen, die vaak een grote bijdrage leveren aan het beheersen van het energieverbruik in het huishouden, maar geen gelijke toegang tot de middelen hebben; 2. betreurt dat in Aanbeveling (EU) 2023/2407 van de Commissie van 20 oktober 2023 over energiearmoede (38) en de bijbehorende richtsnoeren (39) de gendergerelateerde aspecten van energiearmoede en de essentiële behoefte aan naar gender uitgesplitste gegevens voor een adequate beoordeling van de behoeften van kwetsbare huishoudens niet als belangrijke indicator worden erkend; is bezorgd dat de Commissie geen gehoor heeft gegeven aan de vele verzoeken van het Europees Parlement, het maatschappelijk middenveld en het Europees Instituut voor gendergelijkheid (EIGE) om genderspecifieke indicatoren te ontwikkelen om te waarborgen dat de groene transitie sociaal rechtvaardig is; 3. roept de Unie op om zich sterk te maken voor een bijzonder steunpakket voor mensen die worstelen met de uit de pan rijzende kosten van levensonderhoud, met inbegrip van 100 miljard EUR voor gezinnen, met name eenoudergezinnen – voor het overgrote deel met een moeder aan het hoofd – die het zwaarst worden getroffen door energiearmoede, en ten minste 20 miljard EUR om de kindergarantieregeling op te schalen; 4. verzoekt de lidstaten en de EU dringend te zorgen voor betaalbare nutsvoorzieningen en voedsel voor huishoudens met een laag inkomen, en met name voor huishoudens die te maken hebben met intersectionele discriminatie; benadrukt dat niemand het midden in de winter koud zou moeten hebben of oververhit zou moeten raken tijdens de verzengende zomermaanden en roept de lidstaten en de EU op om afsluiting van energielevering te verbieden; benadrukt dat verbeterde energie-efficiëntie door woningen te renoveren in alle lidstaten een prioriteit moet zijn; 5. herinnert eraan dat er, nu meer dan 50 miljoen mensen in de EU met energiearmoede kampen, financiële bijstand moet worden geboden aan huishoudens met een laag inkomen om ze te helpen de minimumnormen voor energieprestaties in acht te nemen; acht het belangrijk dat de lidstaten waarborgen dat kwetsbare mensen toegang hebben tot elektriciteit; 6. herinnert eraan dat in de hele EU vrouwen onevenredig hard worden getroffen door energiearmoede en dat de lidstaten daarom de nodige ondersteuning moeten bieden om energiearmoede onder vrouwen te verminderen; 7. verzoekt de Commissie en de lidstaten om met spoed actie te ondernemen tegen armoede en de toenemende ongelijkheden tussen vrouwen, met name onder kwetsbare groepen, zoals alleenstaande moeders, vrouwen met een handicap, vrouwen met raciale of etnische achtergronden, lhbtiq+-personen, vrouwelijke migranten en vluchtelingen, oudere vrouwen en vrouwen in plattelands- of ontvolkte gebieden; verzoekt de Commissie nogmaals een ambitieuze Europese armoedebestrijdingsstrategie voor 2030 te ontwikkelen, die ook tijdarmoede omvat, met concrete streefdoelen voor de vermindering van armoede, waarin de nadruk wordt gelegd op de beëindiging van de armoede onder vrouwen en het doorbreken van de armoedespiraal, waarbij het risico op armoede van de ene op de andere generatie overgaat; 8. verzoekt de lidstaten specifieke maatregelen te nemen om het risico op armoede op oudere leeftijd te bestrijden en een genderbewuste aanpak te hanteren bij de hervorming van de pensioenstelsels, de aanpassing van de pensioenleeftijd en de versterking van pensioenen en sociale uitkeringen en diensten zoals langdurige zorg, rekening houdend met de ondervertegenwoordiging van vrouwen op de arbeidsmarkt, segregatie op de arbeidsmarkt en discriminatie op grond van gender; 9. verzoekt de Commissie nieuwe wetgevingshandelingen te beoordelen en in voorkomend geval voor te stellen om te voorkomen dat speculanten de toegang tot energie onbetaalbaar maken voor vrouwen; 10. benadrukt dat toegang tot elektriciteit een fundamentele rol speelt bij het terugdringen van armoede en bij het waarborgen van volledige en gelijke deelname aan de samenleving; 11. verzoekt het directoraat-generaal Energie van de Commissie een genderactieplan op te stellen dat ervoor zorgt dat in alle EU-wetgeving op energiegebied, met inbegrip van het recht op het onderling delen van energie als bedoeld in Richtlijn (EU) 2018/2001, de genderdimensie is geïntegreerd en dat er specifieke maatregelen, indicatoren en gerichte fondsen worden ontwikkeld om energiearmoede tegen te gaan, en met name de gendergerelateerde gevolgen ervan; 12. verzoekt de Commissie en de lidstaten ervoor te zorgen dat gender- en intersectionele dimensies worden opgenomen in alle regelingen voor energie-efficiëntie en hernieuwbare elektriciteit, met inbegrip van het recht om energie te delen, teneinde burgers te ondersteunen die het meest te lijden hebben onder energiearmoede; erkent de bijdrage van door vrouwen geleide initiatieven aan oplossingen op het gebied van duurzame energie en de cruciale rol van vrouwen bij het ontwerpen van dergelijke oplossingen op alle niveaus, met inbegrip van huishoudens en gemeenschappen, alsook op lokaal, nationaal en Europees niveau; 13. verzoekt de Commissie en de lidstaten gendergelijkheid in alle beleidsmaatregelen te integreren om een zo goed mogelijk antwoord te vinden op de energiecrisis, die vrouwen onevenredig hard treft; verzoekt de Commissie in dit verband een verslag op te stellen over de gendergerelateerde gevolgen van de stijgende kosten van levensonderhoud als gevolg van de energiecrisis, met inbegrip van een genderbeoordeling van de uitvoering van haar aanbeveling inzake energiearmoede; verzoekt de lidstaten de prijzen van energie, vervoer en andere essentiële goederen te monitoren teneinde specifieke maatregelen te nemen om het risico van sociale uitsluiting en armoede tegen te gaan, waarbij de nadruk wordt gelegd op toegang tot betaalbare diensten op het gebied van huisvesting, vervoer, justitie en energie; 14. verzoekt de Commissie van de lidstaten te eisen dat zij verplichte gendereffectbeoordelingen uitvoeren in het kader van de nationale energie- en klimaatplannen, ook bij de verslaglegging over energiearmoede; 15. verzoekt de Commissie specifieke richtsnoeren uit te werken om ervoor te zorgen dat de lidstaten gendermainstreaming en genderanalyses naar behoren toepassen bij het opstellen van nationale energie- en klimaatplannen, met inbegrip van maatregelen en acties om de energiearmoede te verlichten; is van oordeel dat het van groot belang is voor de bevordering van een sociaal rechtvaardige energietransitie dat er een genderanalyse met een intersectioneel perspectief in de nationale energie- en klimaatplannen wordt opgenomen; 16. verzoekt de lidstaten meer overheidsinvesteringen te doen in beleid dat direct of indirect gericht is op het tegengaan van de negatieve gevolgen van de crisis in verband met de kosten van levensonderhoud voor vrouwen in al hun diversiteit, om slachtoffers van gendergerelateerd geweld te beschermen en toegang te garanderen tot hoogwaardige gratis openbare diensten op het gebied van zorg, onderwijs, gezondheid, waaronder seksuele en reproductieve gezondheid en rechten, en betaalbare huisvesting, alsook toegang tot fatsoenlijk werk; verzoekt de lidstaten bijzondere aandacht te besteden aan plattelandsgebieden, landinwaarts gelegen gebieden, ultraperifere gebieden en gebieden die met ontvolking worden bedreigd en waarin die diensten vaak in onvoldoende mate worden verstrekt; 17. benadrukt dat de gevolgen van de hoge inflatie en energiekosten openbare diensten ondermijnen, waarop vrouwen vaker een beroep doen en waarin vrouwen vaker werken; benadrukt dat bezuinigingen op de begrotingen van de lidstaten voor kinderopvang, onderwijs, voorschoolse activiteiten en verzorgers directe gevolgen hebben voor vrouwen, die het grootste deel van de extra taken op zich nemen; verzoekt de lidstaten de financiële middelen voor de sociale infrastructuur te verhogen, met name voor (gezondheids)zorg, en voorrang te geven aan sociale huisvesting en investeringen in de renovatie van woningen om de energiekosten te verminderen; 18. benadrukt dat de crisis in verband met de energiekosten en de crisis in verband met de kosten van levensonderhoud nadelige gevolgen hebben voor de economische en sociale inclusie, alsook de gezondheid en grondrechten van vrouwen, waaronder seksuele en reproductieve gezondheid en rechten; wijst erop dat ongeveer een derde van de mensen te kennen geeft te zijn gestopt met een medische behandeling in 2022, en nog meer mensen melden dat ze zich gedwongen zien medische zorg stop te zetten vanwege de stijgende kosten, de langere wachttijden en de tekorten aan artsen en geneesmiddelen; 19. dringt aan op het waarborgen van een toereikend minimuminkomen, overeenkomstig de Europese aanbevelingen om gendergelijkheid, inkomenszekerheid en de economische onafhankelijkheid van vrouwen te bevorderen; herinnert eraan dat toereikende minimumlonen een noodzakelijke waarborg zijn om een eerlijkere loonverdeling te waarborgen en een ondergrens voor lonen te garanderen die vrouwen beschermt; benadrukt dat bovengenoemde instrumenten de in collectieve overeenkomsten vastgelegde rechten moeten eerbiedigen; 20. verzoekt de Commissie geen beleidsaanbevelingen te bevorderen die zouden leiden tot een toename van onzekere arbeidsverhoudingen, de deregulering van werktijden, de verlaging van lonen, een aanval op collectieve onderhandelingen of de privatisering van overheidsdiensten en sociale zekerheid; 21. vraagt om een openbaarvervoersbeleid waarin rekening wordt gehouden met gendergelijkheid, met name door openbaarvervoersdiensten uit te breiden en te verbeteren en doeltreffende mobiliteit aan te bieden, zodat vrouwen werk kunnen vinden en actiever kunnen deelnemen aan de arbeidsmarkt (en een beter evenwicht tussen werk en privéleven kunnen bereiken); 22. dringt er bij de lidstaten op aan ervoor te zorgen dat er geen kunstmatige speculatieve zeepbel ontstaat die ten koste gaat van het welzijn van vrouwen; 23. herinnert eraan dat passende huisvesting een grondrecht is dat moet worden beschermd en moet worden erkend als een conditio sine qua non voor de uitoefening van, en de toegang tot, andere grondrechten, en voor een menswaardig leven; betreurt dat veel vrouwen als gevolg van discriminatie en ongelijkheid op het gebied van huisvesting in onzekere, onwaardige en onveilige omstandigheden leven en een verhoogd risico lopen op dakloosheid en geweld; benadrukt dat gedwongen uitzettingen en andere schendingen van het recht op huisvesting onevenredig grote gevolgen hebben voor vrouwen en bestaande ongelijkheden versterken, wat een aanzienlijke belemmering vormt voor gendergelijkheid; verzoekt de Commissie nieuwe wetgevingshandelingen te beoordelen en in voorkomend geval voor te stellen om de financialisering van de huizenmarkten beheersbaar te houden en speculanten te beletten huisvesting onbetaalbaar te maken; 24. verzoekt de Commissie lokale overheden, met inbegrip van stedelijke autoriteiten, de mogelijkheid te bieden om hun controle op onlineplatforms voor woningverhuur aan te scherpen; verzoekt de lidstaten om het aanbod en de keuze van beschikbare openbare huisvesting te vergroten en de gevolgen van rentestijgingen als gevolg van inflatie aan te pakken; 25. verzoekt de Commissie er bij de lidstaten op aan te dringen de energievoorziening in afgelegen gebieden te garanderen om ervoor te zorgen dat de levensomstandigheden in plattelandsgebieden een minimumniveau van comfort bieden aan vrouwen en hun gezin; 26. wijst erop dat de last waarmee de kwetsbaarste consumenten worden opgezadeld en die wordt veroorzaakt door de veranderlijkheid van de energiemarkten in significante mate kan worden verlicht door de energie-efficiëntie van gebouwen te verbeteren; 27. dringt er bij energiebedrijven op aan een evenredige aanpak te hanteren bij het afsluiten van de stroom van gebruikers, door rekening te houden met de behoeften, uitdagingen en andere moeilijkheden van vrouwen, alleenstaande moeders, vrouwen met een handicap, oudere vrouwen, meisjes en vrouwen die in plattelandsgebieden en landinwaarts gelegen gebieden wonen tijdens een crisis in verband met de kosten van levensonderhoud, die onlosmakelijk verbonden is met de energiecrisis; 28. verzoekt de EU en haar lidstaten een gender- en intersectioneel perspectief op te nemen in hun definities van energiearmoede, zodat deze realiteit kan worden vergeleken en gemonitord op een wijze die verder gaat dan het algemene begrip “kwetsbare huishoudens” en een beter inzicht kan worden verkregen in de verschillende situaties binnen elk huishouden; 29. verzoekt de Commissie, Eurostat en de lidstaten nogmaals om het verzamelen van naar gender uitgesplitste en intersectionele gegevens, statistieken, onderzoek en analyse verder te ontwikkelen en te verbeteren, aangezien alleen op die manier kan worden voorkomen dat specifieke situaties over het hoofd worden gezien, en ervoor te zorgen dat deze als uitgangspunt kunnen dienen bij deugdelijke beleidsvorming; 30. roept de Commissie en de lidstaten op Eurostat te verzoeken om naar gender uitgesplitste gegevens over energiearmoede te verstrekken; verzoekt in dit verband de EU-waarnemingspost voor energiearmoede dergelijke gegevens te gebruiken voor de ontwikkeling en selectie van genderspecifieke indicatoren die empirisch onderbouwde beleidsontwikkeling op dit gebied mogelijk maken, in overleg met het Europees Instituut voor gendergelijkheid, het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten en het Europees Milieuagentschap; 31. is van mening dat de lidstaten meer inspanningen moeten leveren om naar gender uitgesplitste gegevens op te nemen in hun nationale plannen voor de renovatie van gebouwen, met het oog op gerichter beleid en gerichtere maatregelen; 32. benadrukt dat het van groot belang is doorlopend genderbewust onderzoek en voortdurende genderbewuste innovatie op het gebied van de hernieuwbare-energiesector te stimuleren; 33. verzoekt de lidstaten en de EU dringend te zorgen voor betaalbare nutsvoorzieningen voor door vrouwen geleide kmo’s, en met name voor degenen die te maken hebben met intersectionele discriminatie; erkent dat door vrouwen aangestuurde ondernemingen en lokale ondernemingen met een hoog percentage vrouwelijke werknemers vaak een essentieel onderdeel vormen van de productie van essentiële goederen; benadrukt dat vrouwelijke ondernemers geen onevenredige lasten voor economische speculatie mogen dragen en gelijke toegang moeten krijgen tot de kansen die de groene transitie biedt, waarbij de ongelijke gevolgen ervan moeten worden beperkt; 34. benadrukt dat de beginselen van gelijke behandeling en gendermainstreaming centraal moeten staan in het energie-efficiëntie-eerstbeginsel en tot uiting moeten komen in beleids-, plannings- en investeringsbesluiten; Naar een genderinclusieve groene transitie 35. herinnert eraan dat een rechtvaardige groene transitie noodzakelijk is om ernstige toekomstige crises en toenemende armoede te voorkomen; herinnert er voorts aan dat de groene transitie alleen sociaal rechtvaardig zal zijn als zij een genderperspectief omvat en gelijke kansen waarborgt voor vrouwen en degenen die te maken hebben met intersectionele discriminatie, alsook hun zinvolle opneming in de besluitvorming; verzoekt de Commissie daarom een EU-gender- en klimaatcoördinator aan te stellen met voldoende personeel en financiering, en gendereffectbeoordelingen op te nemen in alle beleidsmaatregelen en wetgeving van de EU, met name in het kader van de Europese Green Deal; 36. herinnert eraan dat uitbreiding van de toegang tot groene energie en bevordering van de betaalbaarheid ervan essentieel zijn voor het verwezenlijken van inclusievere en duurzamere ontwikkeling; erkent dat de snel dalende kosten van technologie voor hernieuwbare energie en nieuwe bedrijfsmodellen energieoplossingen bieden die veelbelovend zijn voor het bespoedigen van de toegang tot duurzame energie voor vrouwen in al hun diversiteit; 37. benadrukt dat vrouwen een strategische en waardevolle rol moeten spelen in de groene transitie, aangezien zij belangrijke actoren zijn bij de ontwikkeling van duurzame en ecologisch verantwoorde consumptie- en productiepatronen, alsook in het bedrijfsleven en bij de beleidsvorming op alle niveaus; benadrukt de noodzaak om hun potentieel om duurzame energie te bevorderen en om bij te dragen aan de verwezenlijking van tal van SDG’s onverwijld te erkennen; 38. betreurt dat volgens de VN het potentieel van vrouwelijke ondernemers in de energiesector wordt onderbenut; verzoekt de Commissie vrouwelijke ondernemers op het gebied van duurzame energie te ondersteunen en vraagt de lidstaten de bestaande genderkloven te dichten en hun toegang tot informatie, technologie, goederen en diensten, markten en financiering te verbeteren, met name door traditionele en innovatieve financiële bemiddelingsdiensten, zoals geïntegreerde webplatforms, te versterken; 39. spreekt zijn waardering uit voor lokale of nationale overheden of particuliere bedrijven die zich grote inspanningen getroosten om de sociale en economische dimensies van energiearmoede aan te pakken en dringt er bij hen op aan deze werkzaamheden voort te zetten door waar mogelijk een genderperspectief in te bouwen en erop toe te zien dat de gebruikte taal/communicatie genderinclusief is en zo nodig in braille beschikbaar wordt gesteld; 40. betreurt dat vrouwen aanzienlijk ondervertegenwoordigd zijn in belangrijke beleidsbepalende functies op het gebied van klimaatverandering, de energietransitie en milieu, en verzoekt de EU en de lidstaten positieve actiemaatregelen zoals tijdelijke quota in te voeren om te zorgen voor een gelijke en diverse vertegenwoordiging op besluitvormingsposities in alle EU-instellingen, overheidsorganen en overheidsinstanties op alle bestuursniveaus en daarmee verbonden openbare organen; verzoekt de lidstaten de zinvolle deelname van vrouwen aan genderresponsieve planning, beleidsmaatregelen en programma’s te bevorderen, met inbegrip van de begrotingsplanning ervan, en ervoor te zorgen dat in deze beleidsmaatregelen rekening wordt gehouden met de verschillende gevolgen van de klimaatverandering en energiecrises voor vrouwen en mannen; 41. merkt op dat, om ervoor te zorgen dat de beroepsbevolking van de Unie er volledig op voorbereid is om actief te werken aan de verwezenlijking van haar klimaatdoelstellingen, de lidstaten ernaar moeten streven de genderkloof in de bouw- en gebouwensector te verkleinen, onder meer door middel van hun nationale energie- en klimaatplannen; 42. is ingenomen met het feit dat UNEP en UN Women, als toonaangevende agentschappen op het gebied van milieu en gendergelijkheid in de structuur van de Verenigde Naties, hun krachten hebben gebundeld om een mondiaal programma ter bevordering van vrouwelijk ondernemerschap voor duurzame energie te ontwikkelen; verzoekt de Commissie en de betrokken EU-agentschappen nota te nemen van dit programma en in de EU soortgelijke duurzame energiedoelstellingen voor ondernemingen te bevorderen; 43. beklemtoont dat digitale technologie en platforms een essentiële rol gaan spelen in het hele proces om onderwijs en opleiding ten behoeve van vrouwen en meisjes te bieden, alsook in vele werkselectieprocessen; betreurt de negatieve gevolgen van ongelijke toegang tot technologie, die de ontwikkeling van de digitale geletterdheid van vrouwen en meisjes kan belemmeren, en verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat vrouwen en meisjes in al hun diversiteit, met inbegrip van alleenstaande vrouwen, oudere vrouwen, vrouwen die in plattelandsgebieden, landinwaarts gelegen gebieden en gebieden met een hoog risico op ontvolking wonen, niet onevenredig worden getroffen door energiearmoede; 44. verzoekt de Commissie en de lidstaten de genderkloof in de energiesector te verkleinen door de ondervertegenwoordiging van vrouwen in STEAM-loopbanen aan te pakken en ervoor te zorgen dat vrouwen gelijke toegang hebben tot beroepsopleidingen en bewustmakingscursussen op het gebied van STEAM, met inbegrip van energie-efficiëntie en -toereikendheid, en een positief verband te leggen tussen het verwerven van kennis en het ontwikkelen van vaardigheden die essentieel zijn voor nieuwe arbeidskansen in de digitale en groene transitie; 45. erkent dat er in de energiesector nog steeds niet is voldaan aan de uiteindelijke doelstellingen van inclusie, gelijkheid en genderevenwicht; verzoekt de respectieve onderwijsautoriteiten in de lidstaten met name meisjes aan te moedigen zich te interesseren voor de energiesector door genderstereotypen in onderwijskeuzes te bestrijden en hun een groter vertrouwen te geven dat zij beschikken over de vaardigheden die nodig zijn om werknemers, innovatoren en pioniers in de energiesector te worden; 46. benadrukt dat de energiesector een van de meest genderonevenwichtige industrieën in de EU is, aangezien het personeel voor slechts 24 % uit vrouwen bestaat (40) en er sprake is van gendersegregatie op hiërarchisch en functioneel niveau; verzoekt particuliere en publieke energiebedrijven om alle vormen van discriminatie op grond van gender of op andere gronden zoals beschreven in artikel 21 van het Handvest van de grondrechten te voorkomen; benadrukt dat de aanhoudende structurele genderongelijkheden die de toegang tot en het behoud van werknemers in de energiesector in de weg blijven staan, moeten worden bestreden, met inbegrip van de eerbiediging en bevordering van het gebruik van moederschaps- en vaderschapsrechten; onderstreept dat energiebedrijven die gelijkheid bevorderen, aantrekkelijker zijn voor al hun werknemers en potentiële werknemers; 47. is ingenomen met de initiatieven om vrouwen te stimuleren om ondernemer te worden op het gebied van zonne-energie, windenergie, geothermische energie en waterkracht, aangezien dit zowel de betrokken vrouwen als de bredere gemeenschap ten goede komt, en verzoekt de lidstaten eventuele belemmeringen in kaart te brengen die vrouwen beletten in deze sectoren te werken; roept particuliere bedrijven in de energiesector op om ervoor te zorgen dat de technologie op het gebied van zonne-energie, windenergie, aardwarmte en waterkracht, en de op dat terrein werkzame vrouwelijke innovatoren in staat worden gesteld hun steentje bij te dragen aan de energietransitie; 48. neemt kennis van een van de belangrijkste doelstellingen van de Commissie in het kader van haar EU-strategie voor zonne-energie, die tot doel heeft de zonne-energiesystemen in EU concurrerender en robuuster te maken; erkent dat zonne-energie, windenergie, aardwarmte en waterkracht meer vrouwen toegang verschaffen tot energie, met name in plattelandsgebieden; benadrukt dat zorgen over de veiligheid van vrouwen in verband met het gebruik van verlichting moeten worden geïntegreerd in het ontwerp en de planning van stads- en mobiliteitsbeleid met het oog op de bevordering van veilige openbare ruimten waar vrouwen niet worden lastiggevallen; 49. verzoekt de Commissie en de Raad zich in te zetten voor genderbudgettering en ervoor te zorgen dat deze wordt toegepast op de gehele EU-begroting, en dat de aanbevelingen van de Europese Rekenkamer volledig worden uitgevoerd, onder meer in de tussentijdse evaluatie van het huidige meerjarig financieel kader en de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit; o o o 50. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien artikel 194 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien Verordening (EU) 2021/1119 van het Europees Parlement en de Raad van 30 juni 2021 tot vaststelling van een kader voor de totstandbrenging van klimaatneutraliteit en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 401/2009 en Verordening (EU) 2018/1999 (de “Europese klimaatwet”) (1) , – gezien Richtlijn (EU) 2023/2413 van het Europees Parlement en de Raad van 18 oktober 2023 tot wijziging van Richtlijn (EU) 2018/2001, Verordening (EU) 2018/1999 en Richtlijn 98/70/EG wat de bevordering van energie uit hernieuwbare bronnen betreft, en tot intrekking van Richtlijn (EU) 2015/652 van de Raad (2) , – gezien de op 14 maart 2023 door het Parlement aangenomen amendementen op het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de energieprestatie van gebouwen (herschikking) (3) , – gezien het voorstel van de Commissie voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van de Verordeningen (EU) 2019/943 en (EU) 2019/942 en de Richtlijnen (EU) 2018/2001 en (EU) 2019/944 om de opzet van de elektriciteitsmarkt van de Unie te verbeteren, – gezien de op 14 september 2023 door het Parlement aangenomen amendementen op het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een kader om een veilige en duurzame voorziening van kritieke grondstoffen te waarborgen, en tot wijziging van de Verordeningen (EU) nr. 168/2013, (EU) 2018/858, (EU) 2018/1724 en (EU) 2019/1020 (4) , – gezien de op 21 november 2023 door het Parlement aangenomen amendementen op het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een kader van maatregelen ter versterking van het Europese ecosysteem voor de productie van nettonultechnologieproducten (verordening voor een nettonulindustrie) ( COM(2023)0161 ) (5) , – gezien de mededeling van de Commissie van 18 mei 2022 getiteld “REPowerEU Plan” ( COM(2022)0230 ), – gezien de op 14 december 2022 door het Parlement aangenomen amendementen op het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn (EU) 2018/2001 ter bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen, Richtlijn 2010/31/EU betreffende de energieprestatie van gebouwen en Richtlijn 2012/27/EU betreffende energie-efficiëntie (6) , – gezien de verordening inzake de taxonomieverordening duurzame financiering (Verordening (EU) 2019/2088) (7) en de betreffende gedelegeerde verordening tot vaststelling van technische screeningcriteria om de voorwaarden te bepalen waaronder een specifieke economische activiteit kan worden aangemerkt als substantieel bijdragend aan de mitigatie van klimaatverandering of de adaptatie aan klimaatverandering, en om uit te maken of die economische activiteit niet ernstig afbreuk doet aan een van de andere milieudoelstellingen (8) , – gezien Verordening (EU) nr. 813/2013 van de Commissie van 2 augustus 2013 tot uitvoering van Richtlijn 2009/125/EG van het Europees Parlement en de Raad wat eisen inzake ecologisch ontwerp voor ruimteverwarmingstoestellen en combinatieverwarmingstoestellen betreft (9) , – gezien Richtlijn 2014/52/EU van het Europees Parlement en de Raad van 16 april 2014 tot wijziging van Richtlijn 2011/92/EU betreffende de milieueffectbeoordeling van bepaalde openbare en particuliere projecten (10) , – gezien Uitvoeringsverordening (EU) 2023/138 van de Commissie van 21 december 2022 tot vaststelling van een lijst met specifieke hoogwaardige datasets en de regelingen voor publicatie en hergebruik van die gegevens (11) , – gezien het verslag van het Internationaal Agentschap voor hernieuwbare energie van februari 2023 getiteld “Global geothermal market and technology assessment” (12) , – gezien het verslag van het Waarnemingscentrum voor schone-energietechnologie getiteld “Deep Geothermal Heat and Power in the European Union – 2022 Status Report on Technology Development, Trends, Value Chains and Markets” (13) , – gezien het verslag van het Waarnemingscentrum voor schone-energietechnologie getiteld “Overall Strategic Analysis of Clean Energy Technology in the European Union – 2022 Status Report” (14) , – gezien de studie van de Europese Commissie met als titel “Geothermal plants and applications emissions: overview and analysis” (15) , – gezien het verslag van de Commissie getiteld “Stadsverwarming en ‑koeling in de EU – overzicht van markten en regelgevingskaders in het kader van de richtlijn hernieuwbare energie” (16) , – gezien het verslag van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek getiteld “The heat pump wave: opportunities and challenges” (17) , – gezien de studie van de Europese Commissie van 2023 getiteld “Overview of heating and cooling – Perceptions, markets and regulatory frameworks for decarbonisation” (18) , – gezien zijn resolutie van 15 december 2021 inzake de tenuitvoerlegging van de richtlijn energieprestatie van gebouwen (19) , – gezien de resolutie van het Europees Parlement van 10 juli 2020 over een alomvattende Europese benadering van energieopslag (20) en de aanbeveling van de Commissie van 14 maart 2023 inzake energieopslag – ter ondersteuning van een koolstofvrij en veilig energiesysteem in de EU (21) , – gezien zijn resolutie van 21 januari 2021 over toegang tot fatsoenlijke en betaalbare huisvesting voor iedereen (22) , – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie industrie, onderzoek en energie ( A9-0432/2023 ), A. overwegende dat geothermische energie een waardevolle en lokale bron van hernieuwbare energie is, die op kosteneffectieve wijze verdeelbare elektriciteit, verwarming of een combinatie van beide kan leveren, een groot potentieel inhoudt voor de energiesector, voor warmteproductie en voor de duurzame productie van grondstoffen, en een bron van hoogwaardige banen kan zijn; B. overwegende dat in de EU-strategie voor zonne-energie werd gesteld dat het aandeel van de vraag naar energie dat door zonnewarmte en geothermische energie wordt gedekt, ten minste moet verdrievoudigen om ervoor te zorgen dat de EU haar klimaat- en energiedoelstellingen voor 2030 haalt; C. overwegende dat de productie en het gebruik van energie verantwoordelijk zijn voor meer dan 75 % van de broeikasgasemissies in de EU; overwegende dat helaas meer dan de helft van het eindverbruik van energie voor ruimteverwarming in woningen wordt gedekt door fossiele brandstoffen (23) ; D. overwegende dat de energieprijzencrisis en de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne hebben aangetoond dat de open strategische autonomie van Europa dringend moet worden vergroot; overwegende dat geothermische verwarming, koeling en elektriciteit al hebben bijgedragen aan de inspanningen van de EU om de invoer van fossiele brandstoffen te verminderen; E. overwegende dat geothermische energie kan bijdragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen van het REPowerEU-plan, met name het verhogen van de productie van schone energie en het diversifiëren van de energievoorziening, en dat geothermische energie het potentieel heeft om betrouwbare en betaalbare elektriciteit en warmte te leveren aan de industrie en bedrijven, in het bijzonder kmo’s, waardoor hun concurrentievermogen wordt versterkt, alsook aan burgers, waardoor onder meer het probleem van energiearmoede wordt aangepakt; F. overwegende dat geothermische energie een hernieuwbare, constante en betrouwbare energiebron is die gemakkelijk toegankelijk is zodra de nodige infrastructuur aanwezig is, die een nettonul- en lokale oplossing biedt om stadsverwarmingsnetwerken koolstofvrij te maken, in overeenstemming met de definitie van “efficiënte stadsverwarmings- en ‑koelingssystemen” in de energie-efficiëntierichtlijn (24) , en die kan bijdragen tot het opzetten van lokale “energiegemeenschappen” en tot collectieve zelfvoorziening in het verbruik van hernieuwbare energie; G. overwegende dat de integratie van geothermische technologieën in de energiesector een sleutelrol zal spelen bij het vergroten van de flexibiliteit en efficiëntie van de energiesector en het verlagen van zijn koolstofvoetafdruk; H. overwegende dat warmtepompen en technologieën voor geothermische energie in de bijlage bij het voorstel van de Commissie voor een verordening voor een nettonulindustrie zijn vermeld als strategische nettonultechnologieën voor Europa; I. overwegende dat geothermische energie volgens de schatting van de industrie tegen 2040 meer dan 75 % van de in Europa verbruikte verwarming en koeling en ruim 15 % van zijn stroomvoorziening kan dekken; J. overwegende dat de alomvattende beleidsvoorwaarden en ‑kaders die nodig zijn om de ontwikkeling en het gebruik van geothermische energie in Europa te stimuleren, op EU-niveau nog steeds ontbreken; overwegende dat ook op verscheidene beleidsgebieden op nationaal niveau dringend vooruitgang moet worden geboekt opdat geothermische actoren de uitrol van projecten kunnen stimuleren door beter onderzoek, een versterking van de toeleveringsketen, efficiënte steunregelingen en een grotere bewustwording van het publiek; Ontwikkeling en potentieel 1. merkt op dat de technologische ontwikkelingen ervoor hebben gezorgd dat kostenefficiënte geothermische projecten op meer plaatsen en op grotere schaal mogelijk zijn; 2. benadrukt het potentieel van de alomtegenwoordige ondiepe geothermische hulpbronnen met lage temperatuur die in alle lidstaten beschikbaar zijn; wijst op het potentieel van diepe geothermische energie die rechtstreeks kan worden gebruikt voor warmte- en elektriciteitsopwekking; 3. merkt op dat geothermische energie nog vaak een marginale rol speelt in de discussie over hernieuwbare energie; vestigt de aandacht op het feit dat voor geothermische installaties minder kritieke grondstoffen nodig zijn dan voor andere hernieuwbare energiebronnen; merkt op dat geothermische energie, op basis van een duurzame levenscyclusbenadering, een lage milieu-impact heeft en doorgaans een beperkt landgebruik vergt en gemakkelijk in het landschap kan worden geïntegreerd; 4. benadrukt dat geothermische energie voordelen op de lange termijn biedt die kunnen opwegen tegen de hoge aanloopkosten die met de ontwikkeling ervan gepaard gaan, zoals het feit dat het een duurzame energiebron is met een lage impact op het milieu, stabiele en voorspelbare energiekosten, lage exploitatiekosten, een lange levensduur en betrouwbaarheid die zakelijke kansen en werkgelegenheid creëert in lokale gemeenschappen en de afhankelijkheid van ingevoerde brandstoffen helpt verminderen; 5. betreurt dat het potentieel van geothermische energie niet eerder voldoende is benut en dat de recente opmars ervan grotendeels het gevolg is van de energiecrisis en de dringende noodzaak om de sociaal-economische druk van de vraag naar verwarming en koeling in Europa te verlichten; waarschuwt dat de instroom van gesubsidieerd gas, de geringe bekendheid bij het publiek en de hoge investeringen die vooraf nodig zijn, al jaren belemmeringen vormen voor de ontwikkeling van geothermische energie; 6. onderstreept dat geothermische energie het potentieel heeft om een substantiële bijdrage te leveren aan de verwezenlijking van belangrijke strategische doelstellingen in de EU, waaronder het bereiken van klimaatdoelstellingen door het koolstofvrij maken van verschillende industriële sectoren, het vergroten van de open strategische autonomie van de EU door tegemoet te komen aan de behoeften inzake energiezekerheid, het beëindigen van de afhankelijkheid van onbetrouwbare derde landen zoals Rusland voor fossiele brandstoffen, het vergroten van het concurrentievermogen van de Europese industrie en het empoweren van consumenten dankzij betaalbare en betrouwbare warmte- en elektriciteitsvoorziening; 7. benadrukt dat het proces om grondstoffen op een ecologisch duurzame manier uit geothermisch pekelwater te winnen, een duurzame en lokale voorziening van strategische kritieke grondstoffen zoals lithium zou kunnen helpen bewerkstelligen, en zo de economische veerkracht van de EU zou kunnen vergroten; merkt in dit verband op dat faciliteiten die zowel geothermische energie als grondstoffen winnen, een groter effect op de werkgelegenheid hebben dan traditionele geothermische installaties en bedrijven aantrekken die meerdere hulpbronnen willen gebruiken; 8. vestigt de aandacht op geothermische oplossingen die overtollige wind- en zonne-energie kunnen opslaan voor later gebruik voor verwarming, koeling en elektriciteitsopwekking, en op de cruciale rol ervan bij de ontwikkeling van op hernieuwbare energie gebaseerde energiesystemen; wijst in dit verband op de rol van inactieve mijnen, die bijzonder geschikt zijn voor grootschalige seizoensgebonden thermische opslag en langdurige elektriciteitsopslag; wijst op het potentieel van geothermische energie voor netbalancering en ondersteunende diensten dankzij de hoge capaciteitsfactor, de flexibele voorziening en de regelbaarheid van deze energie; 9. wijst erop dat het grootste potentieel voor het gebruik van geothermische energie in de EU in stadsverwarmings- en ‑koelingssystemen en netwerken van ondiepe geothermische installaties ligt; benadrukt dat die voor lokale en flexibele hernieuwbare energie op basislastniveau kunnen zorgen en bescherming kunnen bieden tegen de volatiele en stijgende prijzen van fossiele brandstoffen; benadrukt dat geothermische energie kan bijdragen aan het koolstofvrij maken van de verwarmings- en koelingssector, die goed is voor bijna de helft van het totale eindenergieverbruik van de EU en tot wel 35 % bijdraagt aan de broeikasgasemissies als gevolg van energieverbruik in de EU; wijst op het potentieel van en de toenemende behoefte aan geothermische stadskoeling, die een belangrijk onderdeel zal zijn van duurzame aanpassing aan de klimaatverandering in steden, aangezien warmere temperaturen en hittegolven naar verwachting vaker zullen voorkomen; 10. neemt nota van het aanzienlijke potentieel van geothermische warmte voor industriële processen, met name voor weinig tot gemiddeld energie-intensieve processen (minder dan 200 graden), die tot wel de helft van de industriële warmteproductie in Europa vertegenwoordigen; benadrukt in dit verband dat als het gebruik van geothermische warmte voor dit doel werd ontwikkeld, het concurrentievermogen van Europese bedrijven zou toenemen omdat geothermische warmte een betrouwbare en betaalbare bron van warmte is; 11. wijst ook op het potentieel van geothermische warmte voor binnenlandse voedselproductie, met name voor de productie van landbouwproducten, tuinbouw en aquacultuur; merkt op dat er in verschillende Europese regio’s al succesvolle voorbeelden zijn van geothermische toepassingen in deze sectoren; onderstreept dat het gebruik van geothermische warmte zal bijdragen tot het koolstofvrij maken van deze sectoren en tot duurzamere en milieuvriendelijkere praktijken, en tegelijk de productiekosten, de hoge energiekosten en de prijsvolatiliteit voor producenten zal verlagen en de veerkracht van voedselsystemen zal bevorderen; 12. wijst op het potentieel van cascadegebruik, waarbij dezelfde geothermische vloeistof wordt gebruikt voor meerdere doeleinden; benadrukt dat sectoroverschrijdende synergieën tussen geothermische en andere sectoren moeten worden bevorderd, onder meer door gezamenlijk gebruik te maken van locaties, infrastructuur, gegevens en vaardigheden van werknemers; 13. is van mening dat bij het aanwijzen van de geografische locatie van “nettonulindustrievalleien” in het kader van de verordening voor een nettonulindustrie rekening moet worden gehouden met de aanwezigheid van geothermische energie; Beleidsaanbevelingen 14. verzoekt de Commissie een EU-strategie voor geothermische energie voor te stellen met concrete richtsnoeren voor de lidstaten en lokale overheden om de uitrol van geothermische energie te versnellen teneinde verwarming koolstofvrij te maken, bij te dragen tot de energieonafhankelijkheid van de EU en te voldoen aan de in de EU-strategie voor zonne-energie aangekondigde doelstelling om het aandeel van zonnewarmte en geothermische energie tegen 2030 ten minste te verdrievoudigen; wijst erop dat 151 bedrijven en sectoren de Commissie in 2022 hebben verzocht een Europese strategie op te stellen om het potentieel van geothermische energie te ontsluiten; 15. benadrukt dat maatregelen van de lidstaten en van de EU met betrekking tot geothermische energie gebaseerd moeten zijn op een beoordeling van het geothermische potentieel van Europa, rekening houdend met de uiteenlopende geologische en klimatologische omstandigheden, en op een raming van de kostenefficiëntie van het toepassen van geothermische oplossingen; 16. verzoekt de Commissie de strategie te baseren op een uitgebreide beoordeling van het potentieel van geothermische energie in de ondiepe, middeldiepe, diepe en ultradiepe ondergrond in alle 27 lidstaten; merkt op dat deze beoordeling moet helpen om het potentieel van geothermische energie voor verschillende toepassingen in kaart te brengen, waaronder – maar niet beperkt tot – stadsverwarming, koeling, industriële processen, voedselproductie, warmtepompen, elektriciteitsopwekking en de productie van hernieuwbare waterstof en lithium; merkt op dat in deze studie ook moet worden gekeken naar het effect van de ontwikkeling van geothermische energie op het koolstofvrij maken van de economie, het scheppen van banen, het concurrentievermogen, de empowerment van consumenten en de kosteneffectiviteit in vergelijking met andere energiebronnen; 17. verzoekt de Commissie in de strategie aandacht te besteden aan de belemmeringen voor de ontwikkeling van geothermische projecten, waaronder grensoverschrijdende kwesties, en een gids met beste praktijken bij het gebruik van geothermische energie in de EU op te stellen voor nationale en lokale overheden, projectontwikkelaars en financiële instellingen; 18. is verheugd over het toenemende bewustzijn van en de toenemende steun voor geothermische energie op nationaal niveau; verzoekt de lidstaten het voorbeeld te volgen van landen die routekaarten, doelstellingen en specifieke beleidsmaatregelen voor geothermische energie hebben ontwikkeld (25) ; benadrukt dat de uitwisseling van informatie over deze maatregelen en van gegevens ter ondersteuning van geothermische beleidsmaatregelen moet worden vergemakkelijkt en dat bestaande beste praktijken en het delen van kennis moeten worden bevorderd; 19. verzoekt de Commissie een “geothermische alliantie” op te richten, bestaande uit lidstaten, instanties die de toepassing van geothermische energie mogelijk helpen maken, de industrie, de wetenschappelijke gemeenschap en het maatschappelijk middenveld, om de uitwisseling van beste praktijken te vergemakkelijken en de toekomstige geothermische strategie ten uitvoer te leggen; 20. verzoekt de Commissie de potentiële bijdrage van geothermische energie aan de in het REPowerEU-plan vastgestelde doelstellingen voor de productie van schone waterstof te onderzoeken; Stadsverwarming en -koeling 21. onderstreept dat bestaande verwarmings- en koelingsnetwerken moeten worden gemoderniseerd en dat er nieuwe moeten worden aangelegd met gebruikmaking van het potentieel van geothermische energie; verzoekt de Commissie en de lidstaten sterke stimulansen te creëren om het bovenstaande te ondersteunen en verwarmings- en koelingssystemen van de vierde en vijfde generatie te bevoordelen; merkt op dat de ontwikkeling van verwarmings- en koelingsnetwerken integraal deel uitmaakt van de opstelling van alomvattende gemeentelijke verwarmingsplannen, zoals vereist door de richtlijn energie-efficiëntie, en strookt met de doelstellingen van de nationale energie- en klimaatplannen; verzoekt de Commissie de lidstaten richtsnoeren te verstrekken voor het opstellen van deze plannen, onder meer voor de beoordeling van het geothermische potentieel; 22. is verheugd over het toenemende aantal projecten waarbij bestaande infrastructuur voor stadsverwarming en ‑koeling wordt omgebouwd tot infrastructuur op basis van geothermische energie; wijst met name op het potentieel van zo’n omschakeling in Midden- en Oost-Europese landen, waar die een belangrijke bijdrage kan leveren aan het decarbonisatiebeleid; benadrukt dat deze acties ruime steun moeten krijgen uit het Moderniseringsfonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Cohesiefonds; vraagt dat bij investeringen die door het Moderniseringsfonds worden gesteund en die de omschakeling van bestaande stadsverwarmingssystemen ondersteunen, steeds rekening moet worden gehouden met het potentieel om ze van geothermische energie te voorzien; 23. uit zijn bezorgdheid over het feit dat de ontwikkeling van geothermische projecten maar al te vaak wordt verhinderd of aanzienlijk wordt vertraagd doordat te weinig stadsverwarmings- en ‑koelingsnetwerken zijn ontwikkeld; benadrukt dat er moet worden gezorgd voor coördinatie tussen energiebedrijven en lokale overheden om stadsverwarmings- en ‑koelingsnetwerken gezamenlijk te plannen en te beheren en erin te investeren; 24. vestigt de aandacht op het feit dat een aantal recente projecten voor geothermische stadsverwarming- en ‑koeling zijn uitgevoerd met nieuwe bedrijfsmodellen die particuliere bedrijven, waaronder nutsbedrijven, in staat stellen namens lokale overheden openbare infrastructuur aan te leggen; verzoekt de lidstaten innovatieve regelgevingsmogelijkheden te onderzoeken om de ontwikkeling van geothermische stadsverwarming en ‑koeling te bevorderen; 25. benadrukt dat het belangrijk is om gegevens over bestaande stadsverwarmingsnetwerken, zoals de mate van modernisering en de vraag naar warmte, beschikbaar te stellen aan belanghebbenden op het gebied van geothermische energie in heel Europa; onderstreept dat deze gegevens van cruciaal belang zijn om het potentieel van een regio te evalueren en in de beginfase van een project met de lokale overheden samen te werken; verzoekt de Commissie de beschikbaarheid van gegevens over bestaande stadsverwarming en ‑koeling te faciliteren en te coördineren; Beschikbaarheid van gegevens 26. merkt op dat moeizame toegang tot gegevens over de ondergrond momenteel een belangrijke belemmering vormt voor risicovermindering en dus ook voor de snelle uitrol van projecten voor geothermische energie; onderstreept dat vlotte en billijke toegang tot gegevens over de ondergrond in de lidstaten van cruciaal belang is voor de projectbeoordelingsfase; benadrukt voorts dat deze gebrekkige toegang tot gegevens verhindert dat wetenschappers de geologische modellen kunnen opstellen die essentieel zijn om het potentieel en de opbrengst van geothermische energie in een bepaald ondergronds gebied te voorspellen en dus cruciaal zijn om de onzekerheid voor projectontwikkelaars te verminderen; 27. dringt er bij de lidstaten en de Commissie op aan methoden te onderzoeken om verschillende soorten geologische gegevens van openbare en particuliere entiteiten te verzamelen teneinde ze te organiseren, te systematiseren en voor het publiek beschikbaar te maken, door bestaande geologische basisdatabanken uit te breiden met behulp van de digitale formaten voor het verzamelen en beschikbaar maken van de gegevens; merkt op dat dit moet gebeuren met inachtneming van de toepasselijke regels inzake gegevensbescherming, de bescherming van commercieel gevoelige gegevens, met inbegrip van de bescherming van bedrijfsgeheimen, en de bescherming van intellectuele-eigendomsrechten, alsook beveiligingsoverwegingen, en dat er waar nodig stimulansen of compensatie moeten worden geboden voor het delen van gegevens door particuliere entiteiten; is van mening dat door de overheid gefinancierde geologische gegevens die nodig zijn voor geothermische projecten (zoals gegevens die zijn verkregen met overheidssteun voor proefboringen) binnen een door de betrokken lidstaat vast te stellen korte termijn voor het publiek beschikbaar moeten worden gemaakt; vestigt de aandacht op het feit dat geologische gegevens die in het bezit zijn van particuliere entiteiten in sommige lidstaten na een bepaalde periode kosteloos ter beschikking van het publiek worden gesteld; 28. dringt er bij de Commissie op aan om de voordelen van en belemmeringen voor het harmoniseren van de nationale wetgeving inzake het verlenen van toegang tot gegevens over de ondergrond en het opslaan van geologische gegevens op een gecentraliseerd portaal op EU-niveau dat voor iedereen vrij en gemakkelijk toegankelijk is te onderzoeken; 29. benadrukt dat overheden in gebieden met onvoldoende gegevens over de ondergrond een rol kunnen spelen bij de financiering van het in kaart brengen van geothermische hulpbronnen en proefboringen; is ingenomen met het feit dat sommige lidstaten al stappen in deze richting hebben gezet; verzoekt de Commissie deze gegevensverzameling te blijven ondersteunen via relevante projecten, zoals de Europese infrastructuur voor geologische gegevens (EGDI), die tot doel heeft een EU-brede atlas van geothermische hulpbronnen tot stand te brengen; benadrukt het belang van de landmonitoringdienst van Copernicus, die betrouwbare gegevens over landtemperaturen kan verstrekken, die bijzonder nuttig zijn voor ondiepe geothermische energie; 30. wijst op het geothermische potentieel van het herbestemmen van inactieve olie- en gasbronnen en inactieve mijnen; verzoekt de lidstaten in samenwerking met olie-, gas- en steenkoolbedrijven openbare inventarissen en kaarten, met specificaties, op te stellen van uitgeputte, verlaten en afgedankte koolwaterstoffeninfrastructuur die kan worden gebruikt als geothermische hulpbron; benadrukt dat er prioritair financiering moet worden toegekend om gedetailleerde studies over de staat van deze infrastructuur uit te voeren teneinde het potentieel van elke locatie te beoordelen; 31. uit zijn bezorgdheid over de versnipperde aard van de statistieken over geothermische energie; benadrukt dat het zeer moeilijk is om de uitrol van geothermische energie in Europa te beoordelen doordat het ontbreekt aan normen voor de rapportage van gegevens van de industrie; verzoekt de lidstaten in samenwerking met de industrie en de Commissie de bestaande procedures voor het verzamelen van statistische gegevens over geothermische energie te herzien en de beste praktijken in de sector over te nemen door normen voor de rapportage van gegevens van de industrie op te stellen; Financiering 32. herhaalt dat onzekerheid over ondergrondse hulpbronnen het moeilijk maakt om projectfinanciering te verkrijgen; merkt op dat de beginfase van projecten, zoals de exploratie- en bouwfase, aanzienlijke aanloopkosten en grote ondernemersrisico’s met zich meebrengt die het besluit om te investeren bemoeilijken; verzoekt de lidstaten oplossingen ter beperking van het financiële risico te zoeken die passen bij de maturiteit van hun lokale markt, zoals subsidies, leningen die in subsidies kunnen worden omgezet, door de staat gedekte garanties, exploratieverzekeringen en afdekkingsmechanismen; wijst op voorbeelden van risicodekkingsmechanismen die niet alleen door overheidsmiddelen, maar ook door bijdragen van de particuliere sector worden ondersteund; merkt in dit verband op dat een EU-regeling voor de beperking van de financiële risico’s vooral nuttig zou zijn voor de minst rijpe markten in de geothermische sector; wijst op het belang van andere risicobeperkende maatregelen, zoals het verlenen van gemakkelijke toegang tot gegevens over de ondergrond en het uitwisselen van goede praktijken inzake nieuwe soorten bedrijfsmodellen die synergieën tussen publieke en private financiering mogelijk maken; 33. uit zijn bezorgdheid over het feit dat hoge initiële boor- en installatiekosten de keuze voor geothermische warmtepompen ontmoedigen ten gunste van minder efficiënte technologische oplossingen; verzoekt de lidstaten mogelijke financiële stimulansen te onderzoeken om deze kloof te dichten, onder meer aan de hand van “pay as you save”-financieringsmodellen; verzoekt de Commissie deze kwestie in het komende EU-actieplan voor warmtepompen aan de orde te stellen; 34. benadrukt dat de hoge aanloopkosten de groei van geothermische energie belemmeren, met name voor actoren met beperkte financiële middelen, waardoor ze de voorkeur geven aan investeringen die op korte termijn rendabeler zijn, maar minder milieuduurzaamheid opleveren; verzoekt de Commissie passende maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat bij het gebruik van bestaande Europese fondsen en instrumenten beter rekening wordt gehouden met geothermische projecten; verzoekt de Commissie in het kader van bestaande fondsen middelen uit te trekken om de exploratie, ontwikkeling en modernisering van geothermische projecten, met name op basis van innovatieve technologieën, en de om- en bijscholing van werknemers te ondersteunen; Reguleringskwesties 35. benadrukt dat snellere vergunningsregels voor geothermische energie, met inachtneming van de bestaande milieuwetgeving van de EU, de uitrol van geothermische energieprojecten overal in de EU zouden vergemakkelijken; merkt op dat diepe geothermische energieprojecten momenteel zijn onderworpen aan wetten die voor grootschalige mijnbouwprojecten zijn ontworpen en moeilijk na te leven zijn, in het bijzonder voor kleinschaligere geothermische projecten; verzoekt de lidstaten daarom de bestaande mijnbouwwetgeving te herzien om beter rekening te houden met de specifieke aard van geothermische projecten en specifieke vergunningsregels voor geothermische energie te ontwikkelen, rekening houdend met het feit dat aan verschillende geothermische technologieën sterk uiteenlopende gevolgen en risico’s voor de geologie en het milieu verbonden zijn; verzoekt de Commissie richtsnoeren te verstrekken om het vereiste niveau van samenhang te waarborgen, vergelijkbaar met de aanpak die is gehanteerd voor het regelgevingskader voor de opslag van CO 2 (Richtlijn 2009/31/EG (26) ); 36. vestigt de aandacht op het feit dat de termijnen voor de beoordeling van projecten in sommige lidstaten onder duidelijk omschreven voorwaarden gebaseerd zijn op het beginsel van stilzwijgende goedkeuring, tenzij een antwoord vereist is op grond van het EU-recht of het nationale recht; verzoekt de lidstaten de voordelen van en belemmeringen voor de toepassing van dit beginsel op geothermische projecten te onderzoeken en de invoering ervan in hun wetgeving te overwegen; 37. uit zijn bezorgdheid over het feit dat geothermische projecten te maken krijgen met lange vergunningsprocedures; dringt er bij de lidstaten op aan om efficiëntere, gestroomlijnde en gedigitaliseerde vergunningsprocedures te creëren voor nieuwe geothermische projecten en voor de uitbreiding van bestaande faciliteiten, onder meer door – voor zover dit nog niet is gebeurd – één loket te creëren voor het hele vergunningsproces bij alle overheden, en om lokale overheden te ondersteunen om ervoor te zorgen dat hun personeel over de nodige vaardigheden beschikt; is van mening dat deze éénloketsystemen het ook gemakkelijker moeten maken om door de Commissie verzamelde informatie over financieringsmogelijkheden te delen via een gecentraliseerd portaal; 38. wijst op de verschillen tussen de exploitatie van geothermische energie in stedelijke en landelijke omgevingen; vestigt de aandacht op de specifieke aard van geothermische verwarmingsprojecten in steden en verzoekt de lidstaten efficiëntere en gestroomlijnde vergunningsprocedures te ontwikkelen voor geothermische verwarmingsprojecten, onder meer door gemakkelijker toegang te bieden tot stedelijke percelen die geschikt zijn voor geothermische installaties; verzoekt de Commissie daarom aanbevelingen te doen aan distributiesysteembeheerders over hoe met lokale overheden dient te worden samengewerkt om lokale verwarmings- en koelingsplannen op te stellen waarin de nadruk op geothermische energie ligt, teneinde de integratie van het gebruik van geothermische energie in zowel stedelijke bestemmingsplannen als moderne benaderingen van het ruimtelijk beheer van de ondergrond te vergemakkelijken; 39. merkt op dat het voor projectpromotoren gemakkelijker moet worden gemaakt om vergunningen voor geothermische installaties uit te breiden met de winning van grondstoffen of de productie van waterstof uit bestaande capaciteit in het kader van dezelfde overeenkomst; 40. verzoekt de Commissie vergunningverlenende instanties richtsnoeren te verstrekken over beste praktijken om met vergunningsaanvragen voor ondiepe geothermische energie en de mogelijke effecten op het drinkwater om te gaan teneinde de vergunningsprocedure te versnellen maar er tegelijk voor te zorgen dat de milieunormen volledig worden toegepast; 41. betreurt het dat een levenscyclusanalyse wel wordt toegepast op geothermische energie, maar niet op andere hernieuwbare energiebronnen, hetgeen tegen de technologieneutrale benadering van de taxonomieverordening (27) indruist, het aanzienlijke potentieel van geothermische energie om bij te dragen aan decarbonisatie, vooral van de warmtevoorziening, beknot en deze energie blootstelt aan ongelijke concurrentievoorwaarden ten opzichte van andere hernieuwbare energiebronnen; verzoekt de Commissie daarom de indeling van toepassingen voor geothermische energie in de taxonomiebepalingen te herzien zodat geothermische energie in de regelgeving op gelijke voet komt te staan met wind- en zonne-energie; 42. benadrukt dat geothermische energie dezelfde regelgevingsstatus moet hebben als die welke al bestaat voor andere hernieuwbare energiebronnen, ook bij EU-aanbestedingen, in het tijdelijke crisis- en transitiekader en bij eventuele latere maatregelen; Arbeidskrachten, opleiding en vaardigheden 43. uit zijn bezorgdheid over de gemelde achterstand en vertragingen bij de installatie van geothermische warmtepompen, het boren van putten en het verlenen van de nodige vergunningen door een tekort aan gekwalificeerd personeel; benadrukt dat de behoefte aan geschoolde arbeidskrachten in de toekomst nog zal toenemen en dringt er bij de lidstaten op aan om, in samenwerking met de industrie en zo nodig de vakbonden, meer maatregelen te nemen om specialisten in geothermische energie op te leiden en bij te scholen, aangezien het voor de verwezenlijking van de doelstellingen voor de uitrol van geothermische technologie van cruciaal belang zal zijn om over voldoende geschoolde arbeidskrachten te beschikken; 44. verzoekt de lidstaten ervoor te zorgen dat er certificeringsregelingen of vergelijkbare kwalificatieregelingen voorhanden zijn voor installateurs van kleinschalige ondiepe geothermische energiesystemen en warmtepompen; 45. merkt op dat slechts een beperkt aantal universitaire opleidingen aan geothermische energie gewijd is, dat deze opleidingen van korte duur en niet-verplicht zijn en dat in de meeste aangeboden lessen alleen basisvaardigheden aan bod komen; moedigt de lidstaten daarom aan om met onderwijsinstellingen samen te werken om de diploma’s op het gebied van geothermische energie te actualiseren en te versterken, zodat de toekomstige generaties werknemers in de sector adequaat worden opgeleid; is ingenomen met de door Erasmus+ ondersteunde projecten om het gebrek aan gekwalificeerde jonge afgestudeerden in de waardeketen voor geothermische energie te verhelpen, zoals het Geo3En-programma, dat tot doel heeft de basis te leggen voor een toekomstige Erasmus Mundus-masteropleiding geothermische techniek; onderstreept dat de geothermische industrie studenten en onderwijzend personeel beter bewust moet maken van de geothermische sector en de loopbaanmogelijkheden die deze biedt; Technologische ontwikkeling 46. benadrukt dat de EU weliswaar koploper is op het gebied van onderzoek en ontwikkeling (O&O) op het gebied van geothermische energie, hoogwaardige octrooien, publicaties en productie, maar dat er op Europees en nationaal niveau ondersteunende maatregelen voor geothermische technologieën van de volgende generatie nodig zijn om deze positie te behouden, met name wat betreft geothermische opslag en industriële toepassingen; 47. merkt op dat investeringen in O&O op het gebied van geothermische energie aanzienlijk minder financiering hebben ontvangen dan andere sectoren, en dat tot dusver slechts twee projecten op het gebied van geothermische energie door het Innovatiefonds zijn ondersteund; verzoekt de Commissie daarom investeringen in O&O op het gebied van geothermische technologie, zoals de ontwikkeling van betrouwbare pomptechnologie en nieuwe boortechnieken, te ondersteunen; 48. onderstreept met name het belang van projecten voor ondergrondse pompopslag van waterkracht en ondergrondse warmteopslag; verzoekt de Commissie en de lidstaten O&O op het gebied van deze oplossingen te ondersteunen en grootschalige proefinstallaties op te zetten; vraagt om bredere steun voor deze projecten, met name projecten op basis van ontmantelde mijnen en groeven die kunnen worden omgevormd tot waterreservoirs, in het kader van oproepen voor het EU-Innovatiefonds en Horizon Europa, aangezien deze oplossing een essentieel onderdeel kan vormen van de ontwikkeling van koolstofvrije elektriciteitssystemen; 49. wijst erop dat sommige lidstaten hun bezorgdheid hebben geuit over het feit dat sommige geïmporteerde warmtepompen niet voldoen aan hun opgegeven energie-efficiëntiestatus; benadrukt dat conformiteitsbeoordelingen door derden (in plaats van eigen verklaringen) moeten worden besproken bij de herziening van de regels inzake energie-etikettering met betrekking tot ecologisch ontwerp; Gebieden in transitie 50. benadrukt dat de benutting van het geothermische potentieel, met name voor stadsverwarming, een van de natuurlijke hulpbronnen is die tot een rechtvaardige energietransitie in de getroffen gebieden kan bijdragen door banenverlies te compenseren wanneer mijnen en andere winningsinstallaties sluiten, energiearmoede uit te bannen en de zelfvoorziening van lokale gemeenschappen en hun overheden te versterken door ze minder afhankelijk te maken van ingevoerde energie; 51. betreurt dat het potentieel van het herbestemmen van uitgeputte, verlaten of afgedankte koolwaterstoffenreservoirs en olie- en gasbronnen voor geothermische toepassingen niet volledig wordt benut; 52. vestigt de aandacht op bestaande herbestemmingsprojecten in buiten bedrijf gestelde mijnen, waar technologie voor de opslag van thermische energie in holle ruimten kan zorgen voor verwarming of koeling; neemt nota van de ontwikkeling van projecten waarbij aardoliereservoirs worden gebruikt voor de opslag van geothermische energie; neemt kennis van lopende projecten om buiten gebruik gestelde olie- en gasbronnen te herbestemmen voor geothermische toepassingen, waardoor de exploratierisico’s en de boorkosten sterk worden verminderd; 53. merkt op dat veel van deze projecten worden uitgevoerd door de fossielebrandstoffenindustrie, die ze ziet als een kans om deel uit te maken van de energietransitie, en dat deze sector nog meer en in een vroege fase moet worden betrokken bij het verkennen van het potentieel voor geothermische energie; benadrukt dat een vroegtijdige beoordeling van de hulpbronnen, terwijl de mijnen nog toegankelijk zijn, zorgt voor een efficiëntere ontwikkeling van het alternatieve gebruik ervan; merkt op dat terdege rekening moet worden gehouden met de aansprakelijkheidsregeling; 54. verzoekt de lidstaten gebruik te maken van de bestaande Europese financieringsmogelijkheden om de omscholing van arbeidskrachten in gebieden in transitie te ondersteunen, teneinde de banen die voortvloeien uit geothermische projecten te benutten; merkt op dat vaardigheden uit de olie- en gasindustrie kunnen worden toegepast in en zeer waardevol kunnen zijn voor de geothermische sector; benadrukt daarom dat voor de geothermische sector waardevolle werknemers moeten worden aangetrokken en ondersteund, onder meer door stimulansen en opleidingsprogramma’s te ontwikkelen; 55. vestigt de aandacht op de specifieke behoeften van ultraperifere gebieden om hernieuwbare energiebronnen te ontwikkelen die aansluiten bij hun geografische, geologische en meteorologische kenmerken; wijst erop dat deze gebieden door hun afgelegen geografische ligging niet zijn aangesloten op de Europese energienetwerken; merkt op dat een groot deel van de ultraperifere gebieden vulkanische gebieden zijn en dus een groot potentieel hebben voor de productie van zowel ondiepe als diepe geothermische energie; onderstreept dat geothermische energie in deze gebieden een essentiële rol kan spelen om hun autonomie op energiegebied te waarborgen; Zichtbaarheid en draagvlak 56. vestigt de aandacht op het online in kaart brengen van de bestaande geothermische installaties in een bepaalde stad of regio als een goede praktijk die de zichtbaarheid van geothermische oplossingen kan vergroten en beslissingen over overheids- en particuliere investeringen kan helpen ondersteunen; 57. merkt op dat draagvlak bij het publiek een uitdaging blijft voor geothermische projecten, met name wegens bezorgdheid over het milieu, zoals het mogelijke effect op het grondwater, emissies van niet-condenseerbare gassen, overexploitatie van watervoorraden en seismische activiteit; herinnert eraan dat het belangrijk is om in alle fasen van geothermische energieprojecten strikte milieu- en wetenschappelijke normen te handhaven en een duurzame levenscyclusbenadering te hanteren; benadrukt dat een strikte naleving van deze vereisten, transparantie van de investering, meer inspraak van belanghebbenden en betrokkenheid van de lokale gemeenschappen bij de plannings- en uitvoeringsfase een doeltreffende manier kunnen zijn om aan zorgen van het publiek tegemoet te komen en wantrouwen weg te nemen; verzoekt de Commissie in samenwerking met de geothermische industrie en de lidstaten richtsnoeren en beste praktijken te ontwikkelen voor samenwerking tussen projectontwikkelaars en lokale overheden en gemeenschappen, teneinde vertrouwen op te bouwen, steun te bevorderen en wederzijds voordelige betrekkingen tot stand te brengen; Internationale samenwerking 58. benadrukt dat beste praktijken, technologische knowhow en resultaten van onderzoek en innovatie op het gebied van geothermische technologieën moeten worden gedeeld met partnerlanden en organisaties die reeds op grotere schaal diepe en ondiepe geothermische energie hebben ontwikkeld of bezig zijn met de uitvoering van ambitieuze plannen om de geothermische energiesector snel te laten groeien; 59. benadrukt dat het belangrijk is om geothermische energie op te nemen in de samenwerkingsagenda met ontwikkelingslanden met het oog op de overdracht van milieuvriendelijke technologieën, kennisdeling en capaciteitsopbouw om aan de groeiende vraag naar energie te voldoen; o o o 60. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) en het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (“het Handvest”), – gezien de rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie (1) , – gezien Verordening (EU, Euratom) 2020/2092 van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2020 betreffende een algemeen conditionaliteitsregime ter bescherming van de Uniebegroting (2) (hierna “verordening inzake conditionaliteit met betrekking tot de rechtsstaat” genoemd), – gezien Verordening (EU) 2021/692 van het Europees Parlement en de Raad van 28 april 2021 tot vaststelling van het programma “Burgers, gelijkheid, rechten en waarden” en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1381/2013 van het Europees Parlement en de Raad en Verordening (EU) nr. 390/2014 van de Raad (3) , – gezien Verordening (EU) 2017/1939 van de Raad van 12 oktober 2017 betreffende nauwere samenwerking bij de instelling van het Europees Openbaar Ministerie (“EOM”) (4) , – gezien Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens, en tot intrekking van Richtlijn 95/46/EG (algemene verordening gegevensbescherming) (5) , – gezien Richtlijn (EU) 2017/1371 van het Europees Parlement en de Raad van 5 juli 2017 betreffende de strafrechtelijke bestrijding van fraude die de financiële belangen van de Unie schaadt (6) , – gezien Kaderbesluit 2008/913/JBZ van de Raad van 28 november 2008 betreffende de bestrijding van bepaalde vormen en uitingen van racisme en vreemdelingenhaat door middel van het strafrecht (7) , – gezien Richtlijn 2000/43/EG van de Raad van 29 juni 2000 houdende toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van personen ongeacht ras of etnische afstamming (8) en de lopende inbreukprocedures die de Commissie op grond van deze richtlijn tegen diverse lidstaten heeft ingeleid, waarvan de Commissie er één bij het Hof van Justitie aanhangig heeft gemaakt, – gezien de aanbeveling van de Raad van 12 maart 2021 inzake de gelijkheid, inclusie en participatie van de Roma (2021/C 93/01) (9) , – gezien de mededeling van de Commissie van 9 januari 2023 getiteld “Beoordelingsverslag over de nationale strategische kaders voor Roma van de lidstaten” ( COM(2023)0007 ), – gezien Aanbeveling (EU) 2021/1534 van de Commissie van 16 september 2021 over het waarborgen van de bescherming, de veiligheid en de weerbaarheid van journalisten en andere mediaprofessionals in de Europese Unie (10) , – gezien de mededeling van de Commissie van 9 december 2021 getiteld “Een inclusiever en beschermender Europa: uitbreiding van de lijst van EU-misdrijven tot haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven” ( COM(2021)0777 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 5 maart 2020 getiteld “Een Unie van gelijkheid: strategie voor gendergelijkheid 2020-2025” ( COM(2020)0152 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 24 juni 2020 getiteld “EU-strategie inzake de rechten van slachtoffers (2020-2025)” ( COM(2020)0258 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 12 november 2020 getiteld “Een Unie van gelijkheid: strategie voor gelijkheid van lhbtiq’ers 2020-2025” ( COM(2020)0698 ), – gezien de conclusies van de Raad van 2 maart 2022 over de bestrijding van racisme en antisemitisme, – gezien de mededeling van de Commissie van 2 december 2020 getiteld “Strategie ter versterking van de toepassing van het Handvest van de Grondrechten in de EU” ( COM(2020)0711 ), – gezien het verslag van de Commissie van 6 december 2022 getiteld “Een bloeiende ruimte voor het maatschappelijk middenveld ter eerbiediging van de grondrechten in de EU – Jaarverslag over de toepassing van het EU-Handvest van de grondrechten 2022” ( COM(2022)0716 ), – gezien Aanbeveling (EU) 2023/681van de Commissie van 8 december 2022 betreffende procedurele rechten van verdachten en beklaagden die onderworpen zijn aan voorlopige hechtenis en betreffende materiële detentieomstandigheden (11) , – gezien de mededeling van de Commissie van 5 juli 2023 getiteld “Verslag over de rechtsstaat 2023 – Situatie op het gebied van de rechtsstaat in de Europese Unie” ( COM(2023)0800 ), de 27 landenhoofdstukken en de begeleidende aanbevelingen aan de lidstaten, – gezien de Europese pijler van sociale rechten, met inbegrip van het derde beginsel inzake gelijke kansen, en de mededeling van de Commissie van 4 maart 2021 getiteld “Het actieplan voor de Europese pijler van sociale rechten” ( COM(2021)0102 ), – gezien het voorstel van de Commissie voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2022 tot bescherming van bij publieke participatie betrokken personen tegen kennelijk ongegronde of onrechtmatige gerechtelijke procedures (“strategische rechtszaken tegen publieke participatie”) ( COM(2022)0177 ), en de begeleidende aanbeveling, – gezien het voorstel van de Commissie voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad van 16 september 2022 tot vaststelling van een gemeenschappelijk kader voor mediadiensten op de interne markt (“verordening mediavrijheid”) en tot wijziging van Richtlijn 2010/13/EU ( COM(2022)0457 ) (de “verordening mediavrijheid”), en de begeleidende aanbeveling inzake interne waarborgen voor redactionele onafhankelijkheid en transparantie van eigendom in de mediasector (12) , – gezien het voorstel van 7 december 2022 voor een Richtlijn van de Raad betreffende normen voor organen voor gelijke behandeling op het gebied van gelijke behandeling van personen ongeacht hun ras of etnische afstamming, gelijke behandeling van personen in arbeid en beroep ongeacht hun godsdienst of overtuiging, handicap, leeftijd of seksuele geaardheid, gelijke behandeling van vrouwen en mannen op het gebied van sociale zekerheid en de toegang tot en het aanbod van goederen en diensten, en tot schrapping van artikel 13 van Richtlijn 2000/43/EG en artikel 12 van Richtlijn 2004/113/EG ( COM(2022)0689 ), – gezien het voorstel van de Commissie voor een verordening van de Raad van 7 december 2022 betreffende de rechterlijke bevoegdheid, het toepasselijke recht, de erkenning van beslissingen en de aanvaarding van authentieke akten inzake afstamming en betreffende de invoering van een Europese akte van afstamming ( COM(2022)0695 ), – gezien het voorstel van de Commissie voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 7 december 2022 betreffende normen voor organen voor gelijke behandeling op het gebied van gelijke behandeling en gelijke kansen voor vrouwen en mannen in arbeid en beroep, en tot schrapping van artikel 20 van Richtlijn 2006/54/EG en artikel 11 van Richtlijn 2010/41/EU ( COM(2022)0688 ), – gezien de verslagen van het Bureau voor de grondrechten van de Europese Unie (FRA), met name de verslagen over de grondrechten voor de jaren 2022 en 2023, met inbegrip van de landspecifieke verslagen van Franet, – gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, – gezien de instrumenten van de VN inzake de bescherming van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, met inbegrip van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, het Internationaal Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van rassendiscriminatie, het Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen, en het Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap, de aanbevelingen en verslagen in het kader van de universele periodieke doorlichting van de VN, de rechtspraak van de verdragsorganen van de VN en de speciale procedures van de Mensenrechtenraad, – gezien de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling van de Verenigde Naties, – gezien het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens (EVRM) en de jurisprudentie van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM), – gezien het Verdrag van de Raad van Europa inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld, dat op 11 mei 2011 in Istanbul voor ondertekening werd opengesteld (het “Verdrag van Istanbul”) en op 28 juni 2023 door de Europese Unie werd geratificeerd, – gezien de aanbevelingen en verslagen van het Bureau voor Democratische Instellingen en Mensenrechten, de Hoge Commissaris inzake de nationale minderheden en andere organen van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OSCE), – gezien het verslag van de Raad van Europa van 23 maart 2023 getiteld “Human Rights Defenders in the Council of Europe Area in Times of Crises” naar aanleiding van de rondetafelconferentie over de mensenrechten, georganiseerd door het Bureau van de commissaris voor de Mensenrechten van de Raad van Europa in Dublin op 24-25 oktober 2022 (13) , – gezien het Kaderverdrag van de Raad van Europa inzake de bescherming van nationale minderheden en het Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden, – gezien het herziene Europees Sociaal Handvest van de Raad van Europa, – gezien de verklaringen, aanbevelingen en verslagen van de commissaris voor de Mensenrechten van de Raad van Europa, – gezien de aanbevelingen en verslagen van de Raad van Europa, met name van de Commissie van Venetië, de Europese Commissie tegen Racisme en Onverdraagzaamheid (ECRI), GREVIO en Greco, – gezien zijn resolutie van 13 november 2018 over minimumnormen voor minderheden in de EU (14) , – gezien zijn resolutie van 15 januari 2019 over gendergelijkheid en belastingbeleid in de EU (15) , – gezien zijn resolutie van 11 november 2021 over versterking van de democratie en de vrijheid en pluriformiteit van de media in de EU: oneigenlijk gebruik van civielrechtelijke en strafrechtelijke procedures om journalisten, ngo’s en het maatschappelijk middenveld het zwijgen op te leggen (16) , – gezien zijn resolutie van 15 december 2021 over de evaluatie van de preventiemaatregelen ter voorkoming van corruptie, onregelmatige uitgaven en het misbruik van EU- en nationale middelen bij noodfondsen en op crisisgerelateerde uitgaventerreinen (17) , – gezien zijn resolutie van 17 februari 2022 met aanbevelingen aan de Commissie betreffende een statuut voor Europese grensoverschrijdende verenigingen en organisaties zonder winstoogmerk (18) , – gezien zijn resolutie van 8 maart 2022 over de steeds beperktere ruimte voor het maatschappelijk middenveld in Europa (19) , – gezien zijn resolutie van 10 maart 2022 over de rechtsstaat en de gevolgen van het arrest van het HvJ-EU (20) , – gezien zijn resolutie van 9 juni 2022 over de rechtsstaat en de potentiële goedkeuring van het Poolse nationaal herstel- en veerkrachtplan (21) , – gezien zijn resolutie van 6 juli 2022 inzake de intersectionele discriminatie in de Europese Unie: de sociaaleconomische situatie van vrouwen van Afrikaanse, Midden-Oosterse, Latijns-Amerikaanse en Aziatische afkomst (22) , – gezien zijn resolutie van 15 september 2022 over het voorstel voor een besluit van de Raad houdende de constatering, overeenkomstig artikel 7, lid 1, van het Verdrag betreffende de Europese Unie, dat er een duidelijk gevaar bestaat voor een ernstige schending door Hongarije van de waarden waarop de Unie berust (23) , – gezien zijn resolutie van 5 oktober 2022 over de situatie van Roma die in nederzettingen in de EU wonen (24) , – gezien zijn resolutie van 15 december 2022 over vermoedens van corruptie door Qatar en de bredere noodzaak van transparantie en verantwoordingsplicht in de Europese instellingen (25) , – gezien zijn resolutie van 7 juli 2022 over het besluit van het Amerikaanse Hooggerechtshof om het recht op abortus in de Verenigde Staten af te schaffen en de noodzaak om het recht op abortus en de gezondheid van de vrouw te beschermen, ook binnen de EU (26) , – gezien zijn resolutie van 3 mei 2022 over de vervolging van minderheden op grond van godsdienst of levensovertuiging (27) , – gezien zijn resolutie van 5 mei 2022 over hoorzittingen uit hoofde van artikel 7, lid 1, VEU met betrekking tot Polen en Hongarije (28) , – gezien zijn Besluit (EU) 2023/325 van 18 oktober 2022 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Grens- en kustwachtagentschap voor het begrotingsjaar 2020 (29) , – gezien zijn resolutie van 20 oktober 2022 over de toename van haatmisdrijven ten aanzien van lhbtiq+-personen in heel Europa in het licht van de recente homofobe moord in Slowakije (30) , – gezien zijn resolutie van 10 november 2022 over raciale gerechtigheid, non-discriminatie en antiracisme in de EU (31) , – gezien zijn resolutie van 13 december 2022 “Naar gelijke rechten voor personen met een handicap” (32) , – gezien zijn resolutie van 19 april 2023 over de bestrijding van discriminatie in de EU – de langverwachte horizontale antidiscriminatierichtlijn (33) , – gezien zijn standpunt van 10 mei 2023 over de ontwerpen van besluit van de Raad over de sluiting, namens de Europese Unie, van het Verdrag van de Raad van Europa inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld (34) , met betrekking tot de instellingen en het openbaar bestuur van de Unie en tot aangelegenheden die verband houden met justitiële samenwerking in strafzaken en met betrekking tot asiel en non-refoulement, – gezien zijn resolutie van 11 mei 2023 over de gepastheid van de bescherming die wordt geboden door het kader voor gegevensbescherming EU-VS (35) , – gezien zijn verslag en aanbeveling van 22 mei 2023 over het onderzoek naar vermeende inbreuken op en gevallen van wanbeheer bij het toepassen van het Unierecht met betrekking tot het gebruik van Pegasus en soortgelijke spyware voor surveillance, – gezien zijn resolutie van 1 juni 2023 over de inbreuken op de rechtsstaat en de grondrechten in Hongarije en de bevroren EU-gelden (36) , – gezien zijn resolutie van 13 juli 2023 over de toegang van het publiek tot documenten – jaarverslag voor de jaren 2019-2021 (37) , – gezien zijn resolutie van 4 oktober 2023 over de segregatie en discriminatie van Romakinderen in het onderwijs (38) , – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie constitutionele zaken, – gezien het verslag van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken ( A9-0376/2023 ), A. overwegende dat de EU op bepaalde waarden berust, namelijk eerbied voor de menselijke waardigheid, vrijheid, democratie, gelijkheid, de rechtsstaat en eerbiediging van de mensenrechten, waaronder de rechten van personen die tot minderheden behoren, zoals is vastgelegd in artikel 2 van het VEU en in het Handvest en zoals is opgenomen in internationale mensenrechtenverdragen; overwegende dat deze waarden door de EU en de lidstaten in hun interne en externe optreden moeten worden gedeeld en nageleefd en actief moeten worden bevorderd; overwegende dat de eerbiediging van deze waarden de afgelopen jaren in sommige lidstaten op zorgwekkende wijze is afgenomen; B. overwegende dat democratie, de rechtsstaat en grondrechten waarden zijn die elkaar versterken en die, als ze ondermijnd worden, een systemische bedreiging vormen voor de Unie en voor de rechten en vrijheden van alle mensen in de EU; overwegende dat de eerbiediging van de rechtsstaat bindend is voor de gehele Unie en voor haar lidstaten op alle bestuurlijke niveaus; C. overwegende dat vrije, onafhankelijke en transparante verkiezingen een pijler van de democratie zijn; D. overwegende dat de toenemende verspreiding van desinformatie een bedreiging vormt voor de democratische werking van de Unie; overwegende dat het terugdringen van de manipulatie van informatie een zaak van algemeen belang is; overwegende dat desinformatie het vermogen van burgers en ingezetenen om op feiten gebaseerde beslissingen te nemen en vrijelijk deel te nemen aan democratische processen vermindert; overwegende dat onafhankelijke en pluralistische media een krachtig instrument zijn in de strijd tegen desinformatie; E. overwegende dat mediavrijheid, pluralisme en de onafhankelijkheid en veiligheid van journalisten cruciale onderdelen vormen van het recht op vrije meningsuiting en informatie, en onontbeerlijk zijn voor de goede werking van de democratie in de EU en haar lidstaten; overwegende dat journalisten en andere mediaspelers de afgelopen jaren in veel lidstaten en daarbuiten steeds vaker het slachtoffer zijn geworden van bedreigingen, ongepaste druk, intimidatie, geweld en andere vormen van belemmering van hun werk, met name wanneer zij zich richten op machtsmisbruik, corruptie, schendingen van grondrechten en criminele activiteiten; overwegende dat strategische rechtszaken tegen publieke participatie (SLAPP’s) in de hele EU een prangend probleem blijven; overwegende dat de alarmerende situatie met betrekking tot bedreigingen en aanvallen niet uitsluitend beperkt is tot beroepsjournalisten en andere traditionele media-actoren; overwegende dat de definitie van media-actoren is uitgebreid als gevolg van nieuwe mediavormen in het digitale tijdperk en derhalve ook anderen omvat die een bijdrage leveren aan het openbare debat en die journalistieke activiteiten verrichten of publieke waakhondfuncties vervullen; F. overwegende dat overheidsinstanties in sommige lidstaten en niet-EU-landen Pegasus en andere spyware voor surveillance hebben gebruikt tegen journalisten, politici, rechtshandhavingsfunctionarissen, diplomaten, advocaten, zakenlieden, actoren uit het maatschappelijk middenveld en andere actoren, voor politieke en zelfs criminele doeleinden; overwegende dat dergelijke praktijken uiterst alarmerend zijn en het risico onderstrepen van misbruik van surveillancetechnologieën met als doel de fundamentele mensenrechten, de democratie en verkiezingsprocessen te ondermijnen; G. overwegende dat corruptie een ernstige bedreiging vormt voor de democratie en de rechtsstaat; overwegende dat er aanhoudende en ernstige bezorgdheid bestaat over de bestrijding van corruptie in sommige lidstaten; overwegende dat de mechanismen ter bestrijding van corruptie in verschillende lidstaten zwak zijn en dat het gebrek aan bescherming voor klokkenluiders een wijdverbreide tekortkoming blijft; overwegende dat de verordening inzake conditionaliteit met betrekking tot de rechtsstaat tot doel heeft de begroting van de Unie te beschermen tegen schendingen van de beginselen van de rechtsstaat; H. overwegende dat journalisten, mediakanalen en bloggers, mensenrechtenverdedigers, evenals maatschappelijke organisaties, activisten, vakbonden, kunstenaars, onderzoekers, klokkenluiders en politici steeds vaker te maken krijgen met bedreigingen, pesterijen en andere vormen van intimidatie vanwege hun betrokkenheid bij publieke participatie; I. overwegende dat de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht – een essentiële voorwaarde voor het democratische beginsel van scheiding der machten en cruciaal voor het waarborgen van de eerbiediging van de grondrechten – in steeds meer lidstaten ernstig wordt bedreigd en zelfs structureel wordt ondermijnd; J. overwegende dat het Hof van Justitie eraan heeft herinnerd (39) dat het in artikel 12, lid 1, van het Handvest verankerde recht op vrijheid van vereniging een van de wezenlijke grondslagen vormt van een democratische en pluralistische samenleving, aangezien het mensen in de EU in staat stelt collectief op te treden op gebieden van wederzijds belang en aldus bij te dragen aan de goede werking van het openbare leven; overwegende dat in sommige lidstaten steeds vaker melding wordt gemaakt van aanvallen op het recht van vergadering en vereniging door onevenredig gebruik van geweld tegen vreedzame betogers; K. overwegende dat sommige lidstaten beperkingen hebben opgelegd met het doel de burgerruimte doelbewust te beperken; overwegende dat de burgerruimte in veel lidstaten te maken heeft met juridische, administratieve en fiscale intimidatie, criminalisering en negatieve retoriek die erop gericht is maatschappelijke organisaties, activisten en mensenrechtenverdedigers te stigmatiseren en te delegitimeren en hun mogelijkheden om hun werk uit te voeren, te beperken; L. overwegende dat de mensenrechtencommissaris van de Raad van Europa in maart 2023 oordeelde dat de situatie van mensenrechtenverdedigers in Europa alarmerend was verslechterd en dat regeringen steeds meer geneigd zijn hun toezeggingen op het gebied van de mensenrechten naast zich neer te leggen en voorrang te geven aan nationale veiligheid en openbare veiligheid boven de mensenrechten; overwegende dat de commissaris melding heeft gemaakt van toenemende beperkingen van hun mogelijkheden om vrij en veilig te werken, alsook van diverse vormen van represailles, waaronder gerechtelijke intimidatie, vervolging, onrechtmatige controles en surveillance, lastercampagnes, bedreigingen en intimidatie in lidstaten en buurlanden; overwegende dat het ontbreken van effectieve onderzoeken naar schendingen die door overheids- en niet-overheidsactoren worden begaan jegens mensenrechtenverdedigers, een groot probleem blijft; overwegende dat dit de democratie ondermijnt en deel uitmaakt van een breder probleem van polarisatie in de samenleving die wordt gekenmerkt door toenemende uitingen van haat en geweld tegen verschillende sociale of minderheidsgroepen; M. overwegende dat er verschillende incidenten zijn geweest waarbij aan de Europese grenzen migranten zijn omgekomen en de mensenrechten zijn geschonden als gevolg van ineffectief beheer en onevenredig gebruik van geweld door de autoriteiten; overwegende dat er steeds meer technologie, waaronder artificiële intelligentie, wordt ingezet om migranten aan de buiten- en binnengrenzen van de EU te monitoren; overwegende dat het een inbreuk op het internationale recht (40) is en daarom op grond van het EU-recht niet is toegestaan, om door niet-gouvernementele organisaties of andere niet-overheidsactoren met inachtneming van het toepasselijke rechtskader uitgevoerde opsporings- en reddingsoperaties strafbaar te stellen; overwegende dat het Hof van Justitie eraan heeft herinnerd dat onderdanen van niet-EU-landen alleen in hechtenis mogen worden genomen wanneer er een specifieke rechtsgrond is om hun recht op vrijheid te beperken en niet wanneer er slechts een algemeen criterium is (41) ; N. overwegende dat het aantal dodelijke slachtoffers aan de zeegrenzen van Europa in 2022 licht is gedaald ten opzichte van 2021, maar nog steeds hoger is dan in de drie jaren voorafgaand aan 2021 (42) ; overwegende dat de meeste dodelijke slachtoffers vielen in het centrale Middellandse Zeegebied, voor de kusten van Noord-Afrika (43) ; O. overwegende dat er verschillende verslagen en onderzoeken naar Frontex zijn uitgevoerd met betrekking tot kwesties die verband houden met de grondrechten, onder meer door het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) en de Europese Ombudsman; overwegende dat de voormalige directeur van Frontex in april 2022 ontslag heeft genomen; overwegende dat alle EU-agentschappen de grondrechten moeten naleven en verantwoording moeten afleggen in geval van schendingen van de grondrechten; P. overwegende dat er in de afgelopen jaren een georganiseerde tegenreactie is geweest tegen de rechten van vrouwen en meisjes; overwegende dat er in sommige lidstaten pogingen zijn ondernomen om de seksuele en reproductieve gezondheid en rechten verder terug te schroeven, zoals de bestaande wettelijke bescherming van de toegang van vrouwen tot abortuszorg; overwegende dat het ontzeggen van veilige en legale toegang tot abortus in sommige lidstaten de afgelopen jaren heeft geleid tot de dood van een aantal vrouwen; overwegende dat gendergerelateerd geweld, waaronder seksueel geweld en verkrachting, in de hele EU nog steeds veel voorkomt; overwegende dat sommige lidstaten het Verdrag van de Raad van Europa inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld (het Verdrag van Istanbul) nog steeds niet hebben geratificeerd; overwegende dat bewegingen die zich verzetten tegen het bevorderen en aanbieden van seksuele voorlichting in de EU toenemen; Q. overwegende dat gendergerelateerd geweld zowel een oorzaak als een gevolg is van de structurele ongelijkheden die hun oorsprong vinden in genderstereotypen en machtsasymmetrieën, ook in de particuliere, sociale, publieke en economische sfeer; R. overwegende dat uit enquêtegegevens van het FRA blijkt dat de gangbaarheid van discriminatie op grond van ras of etnische oorsprong (waaronder Roma, moslims, joden en mensen van Afrikaanse afkomst) consequent hoog blijft, zowel in de loop van de tijd als bij verschillende bevolkingsgroepen, met name personen met een kansarme sociaal-economische achtergrond, in verschillende lidstaten; overwegende dat raciale en etnische minderheden te maken hebben met structureel racisme, haatmisdrijven en haatzaaiende uitlatingen, gebrek aan toegang tot de rechter en aanhoudende sociaal-economische ongelijkheden op gebieden als huisvesting, gezondheidszorg, werkgelegenheid en onderwijs, die moeten worden erkend als belangrijke belemmeringen voor de volledige uitoefening van hun grondrechten en als belangrijke obstakels voor inclusie en gelijkheid; overwegende dat antisemitisme, zigeunerhaat, islamofobie en racisme hardnekkige vormen van haat en discriminatie zijn; overwegende dat extreemrechts extremisme een bijzondere bedreiging vormt voor mensen die gediscrimineerd worden en voor de samenleving als geheel; overwegende dat er volgens FRA aanwijzingen zijn voor systemisch racisme in de EU, ook binnen de rechtshandhaving; overwegende dat bij beleid en maatregelen ter bestrijding van racisme en discriminatie rekening moet worden gehouden met intersectionele discriminatie; S. overwegende dat personen met een handicap die in de EU wonen nog steeds te maken hebben met discriminatie, zoals ontzegging van redelijke aanpassingen, intimidatie en meervoudige en intersectionele vormen van discriminatie in alle aspecten van hun leven, waaronder sociaal-economische nadelen, sociale isolatie, mishandeling en geweld, met inbegrip van gendergerelateerd geweld, gedwongen sterilisatie en abortus, gebrek aan toegang tot collectieve diensten, huisvesting van lage kwaliteit, institutionalisering, ontoereikende gezondheidszorg en ontzegging van de mogelijkheid bij te dragen en actief deel te nemen aan de samenleving; T. overwegende dat een aanzienlijk deel van de mensen met een Romani-achtergrond (44) in Europa zowel in plattelands- als in stedelijke gebieden onder bijzonder onzekere omstandigheden leeft en zich bovendien in een zeer slechte sociaal-economische situatie bevindt; overwegende dat de meeste mensen met een Romani-achtergrond in alle facetten van het leven hun fundamentele mensenrechten wordt ontzegd; overwegende dat in sommige lidstaten nog steeds sprake is van het plaatsen van kinderen op gescheiden scholen en de discriminerende praktijk om kinderen van etnische en raciale minderheden op scholen voor kinderen met een verstandelijke handicap te plaatsen; U. overwegende dat de voortdurende trend van toenemende discriminatie, haatzaaiende uitlatingen en geweld tegen lhbtiq+-personen en verdedigers van lhbtiq+-rechten in de hele EU aanhoudt; overwegende dat lhbtiq+-personen in diverse lidstaten nog steeds worden geconfronteerd met discriminatie en uitsluiting op het gebied van sociale bescherming, sociale zekerheid, toegang tot gezondheidszorg, onderwijs, rechtsbescherming en toegang tot en aanbod van goederen en andere diensten die publiekelijk beschikbaar zijn, waaronder huisvesting; overwegende dat de jurisprudentie van het Hof van Justitie ter bescherming van de sociale rechten en het privéleven van paren van hetzelfde geslacht en van kinderen van ouders van hetzelfde geslacht niet wordt toegepast, zoals de zaak Coman (C-673/16) en de zaak van baby Sara (C-490/20); overwegende dat interseksuele kinderen operaties en medische behandelingen ondergaan zonder dat zij hiertoe vooraf hun persoonlijke, volledige en geïnformeerde toestemming hebben gegeven; overwegende dat genitale verminking bij interseksuele personen levenslange gevolgen kan hebben, zoals psychologische trauma’s en lichamelijke beperkingen; V. overwegende dat het aantal gevallen van haatmisdrijven en haatzaaiende uitlatingen in de gehele EU de afgelopen jaren gestaag is toegenomen (45) , grotendeels als gevolg van het stijgende aantal gebruikers van sociale media en het feit dat haatzaaiende uitlatingen online goed gedijen; overwegende dat het bedrijfsmodel van socialemediaplatforms, dat gebaseerd is op microgerichte reclame, een rol speelt bij de verspreiding en versterking van haatzaaiende uitlatingen die aanzetten tot discriminatie en geweld; overwegende dat onderwijsstelsels van cruciaal belang zijn voor het aanbieden van digitaal onderwijs, digitale geletterdheid en digitale vaardigheden voor iedereen, het bevorderen van het inzicht van gebruikers in digitale technologieën, het overwinnen van ongelijkheden, het verbeteren van digitale inclusie en het mondiger maken en beschermen van mensen en hun rechten, waarbij hun verantwoordelijkheden worden verduidelijkt; overwegende dat haatzaaiende uitlatingen kunnen leiden tot haatmisdrijven; overwegende dat volgens het FRA tot wel negen op de tien haatmisdrijven en door haat ingegeven aanvallen in de EU niet worden aangegeven en daardoor niet worden bestraft; W. overwegende dat artikel 21 van het Handvest alle discriminatie op grond van taal of het behoren tot een nationale minderheid verbiedt; overwegende dat artikel 22 van het Handvest de eerbiediging van de taalkundige verscheidenheid waarborgt; X. overwegende dat de EU is gegrondvest op de bevordering van sociale, culturele en economische rechten; overwegende dat het aantal mensen dat in armoede leeft in de EU hoog is, dat meer dan een op de vijf kinderen in armoede dreigt af te glijden en dat voor bijna een op de vier Europeanen armoede of sociale uitsluiting dreigt; overwegende dat de armoedecyclus andere ongelijkheden verergert, zoals bij de toegang van mensen tot onderwijs, betaalbare huisvesting, gezondheidszorg en werkgelegenheid; overwegende dat door de energiecrisis en de inflatie het aantal mensen dat te maken krijgt met onzekerheid, armoede en sociale uitsluiting is toegenomen; overwegende dat artikel 151 VWEU verwijst naar de sociale grondrechten als vastgelegd in het Europees Sociaal Handvest; overwegende dat de Europese pijler van sociale rechten en de uitvoering van het daartoe behorende actieplan de belangrijkste instrumenten zijn om sociale prioriteiten in alle EU-beleidsmaatregelen te mainstreamen en een leidraad vormen voor de daadwerkelijke uitvoering van zijn 20 beginselen; Y. overwegende dat toetreding van de EU tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens (EVRM) een verplichting is op grond van artikel 6, lid 2, VEU, en een hoge prioriteit blijft houden; Z. overwegende dat de lidstaten en de EU-instellingen en -organen, waaronder het Hof van Justitie, het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten (FRA) en het Europees Openbaar Ministerie (EOM), allen een cruciale rol spelen bij de handhaving van de waarden en grondrechten van de EU; AA. overwegende dat de Europese Ombudsman een onderzoek heeft ingesteld naar de uitwisseling van persoonlijke sms’jes en telefoongesprekken in verband met de aankoop van COVID-19-vaccins tussen de voorzitter van de Commissie en de CEO van Pfizer, die de Commissie achteraf weigerde openbaar te maken; overwegende dat de Ombudsman in juli 2022 heeft vastgesteld dat deze weigering neerkomt op wanbeheer (46) ; AB. overwegende dat de rechtsstaat in verschillende lidstaten al enkele jaren verslechtert als gevolg van het systematische optreden van hun regeringen, met name in Hongarije en Polen, die tegen hen procedures lopen op grond van artikel 7, lid 1, VEU; overwegende dat de bezorgdheid over de rechtsstaat en de grondrechten in andere lidstaten snel toeneemt; overwegende dat het van cruciaal belang is ervoor te zorgen dat de lidstaten voldoen aan de OVSE-verbintenissen en andere internationale verplichtingen en normen voor democratische verkiezingen, met inbegrip van de Commissie van Venetië; AC. overwegende dat armoede een vorm van structureel en sociale onrechtvaardigheid is, die zijn oorsprong vindt in genderongelijkheid, discriminatie en ongelijke kansen op toegang tot goederen en diensten, en dat armoede leidt tot schending van de grondrechten; overwegende dat voor de bestrijding van armoede een intersectionele aanpak nodig is waarbij bijzondere aandacht wordt besteed aan personen in kwetsbare situaties, zoals kinderen, vrouwen, geracialiseerde en etnische gemeenschappen, lhbtiq+-personen, migranten en asielzoekers en mensen met een handicap, alsook personen uit sociaaleconomisch achtergestelde milieus; AD. overwegende dat volgens het verslag van het Europees Milieuagentschap getiteld “Air quality in Europe 2022” alleen al in 2020 blootstelling aan luchtverontreiniging door fijnstof heeft geleid tot 307 000 voortijdige sterfgevallen in de Unie; De rechtsstaat en de toegang tot de rechter 1. herinnert aan het belang van vrije media voor de instandhouding van de democratie, voor het ter verantwoording roepen van publieke en particuliere instellingen en voor de toegang van burgers tot op feiten gebaseerde informatie; wijst op het belang van pluralisme in de media en de journalistieke vrijheid; veroordeelt ten stelligste het feit dat in 2022 opnieuw een wereldrecord is gevestigd voor het aantal gedetineerde journalisten, en roept op tot volledige gerechtigheid met betrekking tot de moord op onderzoeksjournalisten in de EU; 2. verzoekt de lidstaten de aanbeveling van de Commissie over de wijze waarop journalisten en mensenrechtenverdedigers die betrokken zijn bij publieke participatie kunnen worden beschermd tegen kennelijk ongegronde of onrechtmatige gerechtelijke procedures uit te voeren, met name om gevangenisstraffen voor smaad te schrappen, smaad uit het strafrecht te halen en in plaats daarvan de voorkeur te geven aan civiele of administratieve procedures; dringt er bij de Commissie op aan iets te doen aan de ernstige situatie met betrekking tot SLAPP’s die worden aangespannen in de vorm van strafrechtelijke procedures door een voorstel in te dienen met maatregelen die garanderen dat laster, smaad en eerroof, in de meeste lidstaten strafbare feiten, niet kunnen worden aangewend voor SLAPP’s via openbare of particuliere vervolging; wijst erop dat SLAPP’S slechts één methode zijn om journalisten het zwijgen op te leggen en verzoekt de Commissie andere praktijken verder te onderzoeken en met maatregelen te komen; roept politici op bedreigingen en aanvallen op journalisten publiekelijk te veroordelen; 3. herhaalt zijn bezorgdheid over de schending van de grondrechten in verband met het gebruik van Pegasus en soortgelijke spyware om gewone en prominente personen, zoals journalisten, bloggers, mensenrechtenactivisten, politici of andere actoren, op de korrel te nemen; onderstreept dat het onwettige gebruik van spyware door nationale regeringen direct en indirect gevolgen heeft voor de integriteit van het besluitvormingsproces, waardoor de democratie in de EU wordt ondermijnd, en benadrukt dat er dringend behoefte is aan meer transparantie en wettelijke verantwoordingsplicht van de surveillance-industrie; 4. verzoekt de lidstaten, met name Griekenland, Hongarije, Polen, Spanje en Cyprus, de op hen betrekking hebbende aanbevelingen uit het verslag over het gebruik van Pegasus en soortgelijke spyware voor surveillance op te volgen; herinnert aan zijn aanbevelingen om gemeenschappelijke EU-normen na te leven, omdat individuele rechten niet in gevaar mogen worden gebracht door onbeperkte toegang tot surveillance toe te staan; 5. dringt er bij de lidstaten op aan nationale actieplannen op te stellen voor de veiligheid van journalisten en een gunstig klimaat te scheppen waarin pluriforme en onafhankelijke media kunnen floreren en hun essentiële waakhondfunctie kunnen vervullen door regeringen en andere actoren ter verantwoording te roepen; 6. wijst er nogmaals op dat de handel in en het gebruik van spyware strikt moeten worden gereguleerd; onderstreept dat het gebruik van spyware alleen in uitzonderlijke en specifieke gevallen mag worden toegestaan in het kader van onderzoeken naar een beperkte en uitputtende lijst van duidelijk en nauwkeurig omschreven ernstige strafbare feiten, per geval moet worden gerechtvaardigd, in overeenstemming moet zijn met het Handvest en andere relevante EU-wetgeving en vooraf moet worden bevolen door een onafhankelijke en onpartijdige gerechtelijke instantie met doeltreffende, bekende en toegankelijke corrigerende maatregelen; overwegende dat alle surveillanceactiviteit door middel van spyware achteraf moet worden getoetst door een onafhankelijke toezichthoudende instantie, die ervoor moet zorgen dat elke toegestane surveillanceactiviteit wordt uitgevoerd met inachtneming van de grondrechten en in overeenstemming met de voorwaarden die zijn vastgesteld door het Hof van Justitie, het EHRM en de Commissie van Venetië; dringt erop aan dat personen die het doelwit zijn van spyware toegang krijgen tot een echt en zinvol rechtsmiddel; 7. wijst erop dat corruptie onverenigbaar is met de waarden van de democratie en de rechtsstaat, aangezien corruptie ongelijkheden vergroot en het vertrouwen van de burger in goed bestuur ondermijnt; is ernstig bezorgd over de toenemende mate van corruptie in verscheidene lidstaten, met name in gevallen waarbij hoge ambtenaren en politici betrokken zijn; veroordeelt nogmaals de beweerde gevallen van corruptie waarbij huidige en voormalige leden van het Europees Parlement betrokken zijn; wijst in dit verband op de vaststelling van wijzigingen van het reglement van orde van het Europees Parlement die tot doel hebben de integriteit, onafhankelijkheid en verantwoordingsplicht te versterken; is bezorgd over de uiteenlopende niveaus van tenuitvoerlegging van het EU-kader voor corruptiebestrijding in de lidstaten; dringt erop aan dat nultolerantie ten aanzien van corruptie de regel moet zijn; verzoekt om de oprichting van een onafhankelijk ethisch orgaan; verzoekt de lidstaten te zorgen voor de volledige uitvoering van de klokkenluidersrichtlijn (47) ; 8. benadrukt dat de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht en doeltreffende controles en waarborgen, die van lidstaat tot lidstaat kunnen verschillen, essentiële onderdelen van de rechtsstaat zijn; benadrukt dat er ernstige bezorgdheid blijft bestaan over de rechtsstaat en de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht in verschillende EU-lidstaten; veroordeelt alle pogingen van regeringen van lidstaten om rechtstreeks of via organisatorische middelen politieke invloed uit te oefenen op of controle uit te oefenen over de onafhankelijke besluitvorming van de rechterlijke macht; 9. steunt de ontwikkeling van een EU-strategie om te zorgen voor concrete en gecoördineerde actie op EU-niveau, onder meer door de oprichting van een beschermingsmechanisme voor mensenrechtenverdedigers in Europa, voortbouwend op de voorbeelden in het buitenlands beleid van de EU, om preventie, directe bijstand en verantwoordingsplicht te waarborgen; 10. steunt het gebruik van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en de horizontale randvoorwaarden voor het bevriezen van EU-financiering ter bestrijding van corruptie en achteruitgang van de rechtsstaat in de lidstaten; benadrukt dat middelen die aan verschillende conditionaliteitsmaatregelen gekoppeld zijn, pas mogen worden vrijgegeven wanneer aan de belangrijkste voorwaarden is voldaan; dringt er bij de lidstaten op aan de passende maatregelen te nemen om de in hun respectieve herstel- en veerkrachtplannen vastgestelde mijlpalen te bereiken; verzoekt de Europese Raad actie te ondernemen en te bepalen of Hongarije zich schuldig heeft gemaakt aan ernstige en voortdurende schendingen van de waarden van de EU overeenkomstig artikel 7, lid 2, VEU; betreurt het ten zeerste dat de lhbtqi+-gemeenschap door de Hongaarse autoriteiten systematisch als zondebok wordt gebruikt; onderstreept dat de Raad medeverantwoordelijk is voor de bescherming van de in artikel 2 VEU vastgelegde waarden en dat nalatigheid op dit punt langdurige en potentieel schadelijke gevolgen zou hebben; benadrukt dat de rol en de bevoegdheden van het Parlement moeten worden geëerbiedigd; 11. betreurt het feit dat sommige lidstaten de noodmaatregelen verlengen die verder gaan dan wat noodzakelijk en evenredig is, en overhaast wetgeving vaststellen zonder behoorlijke raadpleging; 12. wijst er nogmaals op dat het dringend noodzakelijk is een EU-mechanisme voor democratie, de rechtsstaat en grondrechten in te stellen en dringt er bij de Commissie en de Raad op aan onmiddellijk met het Parlement in onderhandeling te treden om hierover tot een akkoord te komen; 13. is ingenomen met de start van rechtstreekse uitzending en livestreaming door het Hof van Justitie in 2022 om de gedeeltelijke toegang van het publiek tot zijn gerechtelijke werkzaamheden te vergemakkelijken; Vrijheden 14. spreekt zijn grote bezorgdheid uit over de toenemende bedreigingen van de vrijheid van vereniging, meningsuiting en vergadering; wijst er nogmaals op dat het recht op vreedzame vergadering alleen kan worden beperkt indien de wet daarin voorziet en indien het noodzakelijk en evenredig is om een door de Unie erkend algemeen belang of de rechten en vrijheden van anderen te beschermen; spreekt zijn afkeuring uit over het in sommige gevallen gewelddadig en disproportioneel optreden van rechtshandhavingsinstanties tijdens vreedzame protesten en veroordeelt gevallen van willekeurige massa-arrestaties van potentiële demonstranten; spoort de bevoegde nationale autoriteiten ertoe aan om te zorgen voor een transparant, onpartijdig, onafhankelijk en doeltreffend onderzoek naar vermoedelijk of vermeend gebruik van disproportioneel geweld; verzoekt de lidstaten alternatieve methodes voor ordehandhaving toe te passen die in sommige lidstaten al effectief zijn gebleken; 15. benadrukt dat informatie universeel toegankelijk en divers moet zijn om het recht op vrijheid van meningsuiting en informatie, dat de grondslag vormt van elke democratie, te waarborgen en onderstreept dat de artistieke vrijheid moet worden gegarandeerd; benadrukt dat desinformatie het functioneren van democratische samenlevingen, economieën en politieke stelsels ernstig kan verstoren; wijst er nogmaals op dat media- en digitale geletterdheid moeten worden opgenomen in burgerschapsvorming teneinde de verspreiding van desinformatie tegen te gaan; doet nogmaals de aanbeveling doeltreffende maatregelen te nemen om desinformatie van kwaadwillende buitenlandse mogendheden aan te pakken, met name met het oog op de komende Europese verkiezingen; benadrukt dat een onafhankelijk en pluriform medialandschap, zowel online als offline, onontbeerlijk is om desinformatie en propaganda doeltreffend tegen te gaan en derhalve moet worden bevorderd, onder meer door doeltreffende maatregelen tegen mediaconcentraties te nemen; 16. wijst erop dat de nationale regelgevende instanties en/of organen krachtens het recht van de Unie functioneel onafhankelijk moeten zijn van hun regering en geen instructies van andere instanties mogen verlangen of aanvaarden; merkt op dat de politieke onafhankelijkheid van de regulering van en het toezicht op de media door de lidstaten en de Commissie, de bescherming van de redactionele onafhankelijkheid in de gehele EU, en de bescherming van journalisten tegen surveillance en de bescherming van journalistieke bronnen van het grootste belang zijn; dringt in dit verband aan op de vaststelling van een robuuste Europese verordening inzake mediavrijheid om de onafhankelijkheid, pluriformiteit en vrijheid van de media in de hele EU te waarborgen en te zorgen voor transparantie op het gebied van eigendom en financiering; 17. onderstreept de cruciale rol van maatschappelijke organisaties bij het bevorderen van actief burgerschap, de grondrechten en democratische participatie in Europa; dringt er bij de Commissie op aan een strategie te presenteren en minimumnormen vast te stellen voor de bescherming van maatschappelijke organisaties in alle lidstaten, teneinde een regelgevend en politiek klimaat te bevorderen dat vrij is van afschrikwekkende effecten, bedreigingen en aanvallen, maatschappelijke organisaties duurzame en niet-discriminerende toegang tot middelen te verschaffen en hun betrokkenheid bij de civiele dialoog en deelname aan de beleidsvorming te ondersteunen; betreurt het dat de situatie van mensenrechtenverdedigers in de EU de afgelopen jaren alarmerend is verslechterd; dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan de nodige maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat mensenrechtenverdedigers ongehinderd en veilig hun werk kunnen doen; 18. herinnert eraan dat uit hoofde van artikel 6 van het Handvest iedereen recht heeft op vrijheid en veiligheid, wat betekent dat iedereen in de EU beschermd moet worden tegen onwettige en willekeurige arrestatie; verzoekt de lidstaten de aanbeveling van de Commissie over procedurele rechten van verdachten en beklaagden op te volgen, teneinde de detentieomstandigheden te verbeteren en zo een betere bescherming van het recht op vrijheid en veiligheid te waarborgen; 19. veroordeelt de toename van discriminatie op grond van godsdienst of overtuiging en racistische incidenten in de EU; verzoekt de Commissie en de lidstaten in dit verband daadkrachtige maatregelen te nemen, ook op internationaal niveau; herinnert eraan dat krachtens artikel 10 van het Handvest eenieder recht heeft op vrijheid en gedachte, geweten en godsdienst; betreurt het feit dat incidenten van discriminatoire, racistische en xenofobe misdrijven vaak niet aan de autoriteiten worden gemeld, wat leidt tot feitelijke straffeloosheid; betreurt het dat niet alle lidstaten het Kaderbesluit van de Raad betreffende de bestrijding van bepaalde vormen en uitingen van racisme en vreemdelingenhaat door middel van het strafrecht volledig in nationale wetgeving hebben omgezet; 20. is bezorgd over het toenemende aantal gevallen van politiegeweld tegen de Roma-bevolking; verzoekt de lidstaten deze incidenten grondig te onderzoeken om ervoor te zorgen dat de invoering en/of uitvoering van repressieve, gewelddadige maatregelen tegen personen of gemeenschappen met een Romani-achtergrond niet ongestraft blijven; verzoekt de lidstaten voorts om vooringenomen politieregistraties, meldingen, vervolgingen en rechterlijke uitspraken aan te pakken en de gebrekkige toegang tot de rechter voor personen met een Romani-achtergrond aan te pakken; 21. wijst erop dat als gevolg van de dataficatie van het dagelijks leven en gegevensschandalen betekenen dat het recht op bescherming van persoonsgegevens steeds belangrijker wordt; herhaalt zijn bezorgdheid over de ongelijke toepassing van de algemene verordening gegevensbescherming; steunt de initiatieven ter versterking van het wetgevingsproces voor een EU-regelgevingskader inzake artificiële intelligentie dat voorziet in solide waarborgen voor de grondrechten; 22. veroordeelt krachtig de wijdverbreide schendingen van de grondrechten en het gebruik van onevenredig geweld aan de EU-grenzen tegen migranten, waaronder vluchtelingen, zoals willekeurige detentie, onmenselijke leefomstandigheden en gebrek aan toegang tot gezondheidszorg, onrechtmatige terugkeer en gewelddadige pushbacks; toont zich zeer bezorgd over het feit dat lidstaten het gebruik van pushbacks in hun nationale wetgeving vastleggen; spreekt zijn afkeuring uit over alle wetgeving in lidstaten die de doeltreffende bescherming van de mensenrechten van vluchtelingen, asielzoekers en migranten te land en ter zee ondermijnen, alsook de criminalisering van humanitaire werker en activisten; benadrukt dat bijna een derde van de asielzoekers kinderen zijn en herhaalt dat detentie van kinderen bij immigratie niet mag worden toegestaan; 23. roept de EU en de lidstaten op ervoor te zorgen dat er doeltreffende toezichtsmechanismen worden ingevoerd om de naleving van de grondrechten aan de buitengrenzen te waarborgen, die ook toezicht op grensbewakingsactiviteiten moeten omvatten; verzoekt voorts de Commissie en de lidstaten ervoor te zorgen dat personen wier gegevens zijn opgeslagen in de databanken van de grootschalige informatiesystemen van de EU, worden geïnformeerd over hun rechten en toegang hebben tot de beschikbare rechtsmiddelen; 24. betreurt ten zeerste de vele doden onder vluchtelingen en migranten op zee, die vaak het slachtoffer zijn van mensenhandel en onmenselijke en vernederende behandelingen moeten ondergaan zonder enige aandacht voor hun veiligheid; wijst nogmaals op de verplichting uit hoofde van het internationaal zeerecht om personen in nood bij te staan en dringt met klem aan op permanente gecoördineerde opsporings- en reddingsoperaties met snelle ontscheping, en de verplichting voor de lidstaten om alles in het werk te stellen om de levens van mensen die gevaar lopen op zee te redden; dringt erop aan dat het recht op asiel van alle op zee geredde personen wordt geëerbiedigd, door individuele omstandigheden per geval te beoordelen; 25. merkt op dat verschillende lidstaten de nationale veiligheid gebruiken als een bepalende factor voor binnenlands beleid, zoals migratie; wijst erop dat alle maatregelen die op grond van nationale veiligheid worden genomen, noodzakelijk en evenredig moeten zijn en de door het Handvest gewaarborgde rechten niet mogen ondermijnen; herinnert eraan dat artikel 19 van het Handvest voorziet in bescherming in geval van verwijdering, uitzetting of uitlevering door collectieve uitzettingen te verbieden en daarom individuele beoordelingen vereist en de afwijzing van verzoeken om internationale bescherming die uitsluitend op een specifieke nationaliteit zijn gebaseerd, verbiedt; 26. is verheugd over de activering van de EU-richtlijn tijdelijke bescherming (48) naar aanleiding van de oorlog in Oekraïne, die tot doel heeft vluchtelingen en asielzoekers, ongeacht hun herkomst, toegang tot bescherming te bieden; herinnert eraan dat bij de toegang tot huisvesting, werkgelegenheid, onderwijs, gezondheidszorg en sociale voorzieningen in het kader van de richtlijn tijdelijke bescherming rekening moet worden gehouden met een genderbenadering; betreurt de ongelijke behandeling, de rassendiscriminatie en het geweld waarmee niet-Oekraïners die het conflict ontvluchten, worden geconfronteerd, in het bijzonder mensen van kleur en lhbtiq+-personen; betreurt het dat er in de EU met twee maten wordt gemeten als het gaat om migranten en vluchtelingen en roept op aan deze situatie een einde te maken; 27. is verheugd over de aanbeveling van het Comité van Ministers van de Raad van Europa inzake de bescherming van de rechten van migranten, vluchtelingen en asielzoekende vrouwen en meisjes, waarin de lidstaten worden verzocht maatregelen te nemen om discriminatie van deze vrouwen te voorkomen, onder meer door de toegang tot werk en seksuele en reproductieve gezondheidszorg te bevorderen en de toegang tot diensten en de rechter voor overlevenden van gendergerelateerd geweld te vergemakkelijken (49) ; 28. neemt met bezorgdheid kennis van de grote populatie staatlozen in de EU, met name kinderen die staatloos worden geboren; verzoekt de Commissie een alomvattende strategie en een actieplan te ontwikkelen om staatloosheid in de EU aan te pakken en hen te beschermen tegen uitzetting; verzoekt de lidstaten staatlozen naar behoren te identificeren, te erkennen en te beschermen, en daarbij de specifieke kwetsbaarheden van staatlozen aan te pakken; Gelijkheid en waardigheid 29. verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat het recht op non-discriminatie en gelijke behandeling in de hele EU wordt geëerbiedigd; betreurt het feit dat het voorstel voor een horizontale antidiscriminatierichtlijn sinds 2008 in de Raad geblokkeerd is; is van mening dat eventuele actualiseringen van het voorstel door de Commissie gebaseerd moeten zijn op het standpunt van het Parlement, intersectionele discriminatie moeten aanpakken en discriminatie op elke combinatie van in het Handvest genoemde gronden uitdrukkelijk moeten verbieden; betreurt het dat de Raad deze verzoeken heeft genegeerd en dringt er bij de Raad op aan deze in zijn mandaat op te nemen en alle passende maatregelen te nemen om discriminatie in de EU te bestrijden; 30. verzoekt de Commissie de uitvoering van de nationale actieplannen tegen racisme van de lidstaten en het EU-actieplan tegen racisme te monitoren en te zorgen voor een correcte follow-up; verzoekt de Commissie voorts racisme- en discriminatiebestrijding in al het beleid van de EU te integreren; verzoekt de komende voorzitterschappen van de Raad serieus te overwegen een raadsformatie inzake gendergelijkheid en gelijkheid in te stellen; 31. verzoekt de Commissie en de lidstaten zigeunerhaat in alle sectoren van de samenleving aan te pakken door middel van doeltreffende wetgevings- en beleidsmaatregelen, zowel in de lidstaten als in de uitbreidingslanden; 32. herinnert er met betrekking tot digitalisering aan dat er bijzondere aandacht moet worden besteed aan discriminerende vooroordelen in nieuwe technologieën en dat ontwikkelaars en exploitanten moeten worden verplicht publiek toegankelijke informatie te verstrekken over de wijze waarop deze systemen worden getraind; verzoekt de Commissie en de lidstaten maatregelen te treffen om te voorkomen dat discriminatie, bestaande ongelijkheden en armoede door toedoen van nieuwe technologieën, waaronder artificiële intelligentie, verergeren; verzoekt de Commissie en de lidstaten om ervoor te zorgen dat artificiële-intelligentiesystemen worden geleid door de beginselen van transparantie, verklaarbaarheid, billijkheid en verantwoordingsplicht en dat er effectbeoordelingen op het gebied van de grondrechten worden uitgevoerd; verzoekt de Commissie en de lidstaten voorts de gender- en diversiteitskloof in de sectoren informatie- en communicatietechnologie (ICT) en wetenschap, technologie, engineering en wiskunde (STEM) aan te pakken, met name bij de ontwikkeling van nieuwe technologieën en vooral in besluitvormingsposities; 33. herinnert eraan dat het belangrijk is dat kinderen die tot nationale minderheden behoren, speciale scholen kunnen vinden die onderwijs in hun taal aanbieden; moedigt de deelname van vertegenwoordigers van nationale minderheden aan bij besluitvormingsprocessen die gevolgen hebben voor hun onderwijsstelsels; 34. herinnert eraan dat gendergerelateerd geweld in alle lidstaten van de Unie veel voorkomt; spreekt zijn grote afkeuring uit over de snelle achteruitgang van de rechten van vrouwen en lhbtiq+-personen in verschillende lidstaten; veroordeelt ten stelligste de weigering van toegang tot veilige en legale abortus gezien het feit dat het een vorm van gendergerelateerd geweld is; benadrukt dat het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft geoordeeld dat restrictieve abortuswetten en de gebrekkige uitvoering daarvan een schending vormen van het recht van de vrouw op lichamelijke autonomie en integriteit; spreekt nogmaals zijn afkeuring uit over de Poolse wet die abortus bijna volledig verbiedt; herinnert eraan dat burgers die mensen helpen toegang te krijgen tot abortus wanneer deze niet vrij en legaal beschikbaar is, niet mogen worden vervolgd; herhaalt zijn oproep om het recht op abortus op te nemen in het Handvest; 35. is ingenomen met het voorstel van de Commissie voor een richtlijn ter bestrijding van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld en dringt erop aan dat de onderhandelingen snel worden afgerond en dat gendergerelateerd geweld wordt opgenomen in de lijst van EU-misdrijven; benadrukt dat een dergelijke richtlijn de verplichtingen die in het Verdrag van Istanbul als minimumnorm zijn vastgelegd, moet waarborgen en tot doel moet hebben deze normen aan te scherpen om het beschermingsniveau te verhogen; is verheugd over de ratificatie door de EU van het Verdrag van Istanbul, dat op 1 oktober 2023 in werking is getreden; verzoekt de resterende lidstaten het verdrag te ratificeren teneinde vrouwen te beschermen tegen geweld; 36. benadrukt dat personen met een handicap, en met name vrouwen met een handicap, nog altijd te maken hebben met meervoudige en intersectionele discriminatie op grond van hun handicap en gender, ras, etnische afkomst, leeftijd, godsdienst of overtuiging, seksuele gerichtheid, migratiestatus of sociaal-economische achtergrond; wijst erop dat vrouwen en meisjes met een handicap in het bijzonder het slachtoffer zijn van gendergerelateerd geweld, waaronder fysiek, seksueel, psychologisch en economisch geweld; verzoekt de Commissie en de lidstaten ervoor te zorgen dat mechanismen voor de melding van geweld tegen personen met een handicap alsook ondersteunende diensten voor slachtoffers worden ingevoerd en toegankelijk worden gemaakt; 37. benadrukt dat de rechten van het kind universeel zijn en dat elk kind dezelfde rechten moet kunnen genieten, zonder discriminatie, zoals het recht op erkenning van de afstamming, ook voor paren van hetzelfde geslacht; is ingenomen met het voorstel van de Commissie voor een verordening betreffende de rechterlijke bevoegdheid, het toepasselijke recht, de erkenning van beslissingen en de aanvaarding van authentieke akten inzake afstamming en betreffende de invoering van een Europese akte van afstamming om de rechten van alle kinderen te beschermen, door ervoor te zorgen dat hun in een lidstaat gevestigde ouderlijke banden, met inbegrip van met name ouders van hetzelfde geslacht, in alle EU-lidstaten worden erkend; 38. verzoekt alle lidstaten gedwongen sterilisatie strafbaar te stellen; herhaalt zijn standpunt dat in de richtlijn ter bestrijding van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld gedwongen sterilisatie als strafbaar feit in de zin van artikel 83, lid 1, VWEU moet worden opgenomen; 39. herinnert eraan dat haatmisdrijven en haatzaaiende uitlatingen die zijn ingegeven door racisme of religieuze onverdraagzaamheid, vreemdelingenhaat, religieuze intolerantie of door vijandigheid of vooroordelen op grond van iemands handicap, seksuele geaardheid, genderidentiteit, genderexpressie en geslachtskenmerken extreme voorbeelden van discriminatie zijn; merkt op dat de lidstaten de plicht hebben om haatmisdrijven te bestrijden en te onderzoeken, de daders te straffen en preventieve maatregelen te nemen; wijst erop dat de rechtshandhavingsautoriteiten haatmisdrijven naar behoren moeten registreren om een beter inzicht te krijgen in de aard en de prevalentie van het verschijnsel en de gevolgen ervan voor de slachtoffers, en om de onderliggende oorzaken ervan aan te pakken; 40. verwelkomt het initiatief van de Commissie om de lijst van EU-misdrijven in artikel 83, lid 1, VWEU, uit te breiden met haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven, en benadrukt de noodzaak om te zorgen voor een krachtige strafrechtelijke reactie van de EU op haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven; betreurt ten zeerste de vertraagde goedkeuring van het initiatief en herhaalt zijn verzoek aan de Raad om voortvarend naar een consensus toe te werken; 41. herinnert eraan dat de EU-wetgeving inzake haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven de menselijke waardigheid universeel moet beschermen en haat en onverdraagzaamheid moet bestrijden, ongeacht de motivering, met bijzondere aandacht voor personen, groepen en gemeenschappen die het doelwit zijn; veroordeelt met klem elke vorm van haatzaaiende uitlatingen en lastercampagnes in de publieke media tegen journalisten, politici, overheidsfunctionarissen, activisten en andere actoren; 42. verzoekt de Commissie doeltreffend toezicht te houden op de uitvoering van de maatregelen die zijn vervat in de verschillende gelijkheidsstrategieën, zoals de EU-strategie voor gelijkheid van lhbtiq’ers 2020-2025, de EU-strategie voor gendergelijkheid 2020-2025, de strategie voor gelijkheid en inclusie van de Roma, en het EU-actieplan tegen racisme 2020-2025; dringt er bij de lidstaten op aan met spoed nationale actieplannen tegen racisme op te stellen en uit te voeren; 43. is ingenomen met het feit dat de Commissie zich voor het eerst heeft beroepen op een op zichzelf staande schending van artikel 2, VEU, toen zij de Hongaarse “kinderbeschermingswet”, die andere doelstellingen verhulde, naar het Hof van Justitie verwees; Maatschappelijke, economische en milieu-uitdagingen 44. erkent dat armoede een andere vorm van discriminatie is die leidt tot schending van de grondrechten en ongelijke kansen bij de toegang tot goederen en diensten; benadrukt de bijzondere kwetsbaarheid van kinderen en de gevolgen van armoede voor hen en hun lichamelijke en psychische ontwikkeling; verzoekt de Commissie, de Raad en de lidstaten beleid te ontwikkelen om armoede en sociale uitsluiting terug te dringen, en hierbij een intersectionele aanpak in aanmerking te nemen en speciale aandacht te besteden aan personen in kwetsbare situaties; is verheugd over de goedkeuring van de Europese kindergarantie, maar is van mening dat meer inspanningen nodig zijn, met name op het gebied van sociale bescherming; verzoekt de lidstaten gelijke toegang tot en gelijke kansen voor hoogwaardig onderwijs en werkgelegenheid te bieden, aangezien deze een cruciale rol spelen om ongelijkheid te helpen verminderen en mensen uit de armoede te halen; 45. is ernstig bezorgd over de toename van armoede, ongelijkheid en sociale uitsluiting in de EU; verzoekt de lidstaten “menstruatie-armoede” aan te pakken en de btw op producten voor persoonlijke hygiëne af te schaffen; wijst erop dat de economische langetermijngevolgen van de COVID-19-pandemie en de stijging van de voedsel- en energieprijzen een zware wissel hebben getrokken op de rechten van mensen met een laag inkomen of in armoede, waaronder het recht op een degelijke levensstandaard, voedsel, gezondheid, huisvesting en sociale zekerheid; verzoekt de Commissie en de Raad macro-economisch beleid te ontwikkelen dat niet alleen gericht is op economische groei, maar ook gebaseerd op sociale normen, en herinnert aan het belang van sociale normen in het Europees semester; 46. verwelkomt de aanbeveling van de Raad van 30 januari 2023 over een toereikend minimuminkomen (50) met het oog op actieve inclusie als een stap voorwaarts bij de tenuitvoerlegging van beginsel 14 van de Europese pijler van sociale rechten; betreurt echter het gebrek aan concrete maatregelen om structurele discriminatie van kwetsbare groepen tegen te gaan; roept de lidstaten op voor deze groepen uitgesplitste gegevens over het minimuminkomen te verzamelen; 47. benadrukt dat digitalisering een transversaal proces is dat gevolgen heeft voor de toegang tot alle diensten, met name gezondheidszorg, en de uitoefening van de grondrechten; benadrukt dat digitale armoede in de EU moet worden gemonitord en beoordeeld voor wat betreft de toegang tot essentiële diensten en grondrechten, ook voor ouderen, personen die in afgelegen gebieden wonen, personen die dakloos zijn en Roma; herinnert aan de verplichting van de lidstaten, op grond van het Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap, om ervoor te zorgen dat personen met een handicap volledig toegang hebben tot de samenleving; herinnert eraan dat technologische verslavingen een volksgezondheidsprobleem vormen dat met name minderjarigen en hun lichamelijke en geestelijke integriteit treft; 48. stelt vast dat huisvesting geen handelswaar is maar een noodzaak en een voorwaarde is om volledig te kunnen deelnemen aan de maatschappij; roept de lidstaten op meer te investeren in sociale en betaalbare huisvesting om een einde te maken aan de buitensporige woonlasten, met name voor kansarme en kwetsbare groepen, en concurrentie tussen deze groepen te voorkomen; 49. is er verheugd over dat de Mensenrechtenraad van de VN op 8 oktober 2021 het universele recht op toegang tot een gezond en duurzaam milieu heeft erkend; benadrukt dat aantasting van het milieu en het feit dat sommige overheidsinstanties geen informatie verstrekken over de ernstige milieurisico’s waaraan personen worden blootgesteld, zeer schadelijke gevolgen kunnen hebben voor personen; herinnert aan de noodzaak om de luchtkwaliteitsnormen van de EU tegen 2030 volledig in overeenstemming te brengen met de meest recente richtsnoeren van de Wereldgezondheidsorganisatie; Institutionele waarborgen voor de grondrechten 50. is ingenomen met de vooruitgang die is geboekt sinds de hervatting van de onderhandelingen over de toetreding van de EU tot het EVRM in juni 2020 en met het voorlopige akkoord over het ontwerp van herziene toetredingsinstrumenten dat in maart 2023 is bereikt; verzoekt de Commissie en de Raad de aanhoudende kwestie van de situatie van EU-besluiten op het gebied van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid zo snel mogelijk op te lossen, zodat het toetredingsproces kan worden afgerond; 51. steunt het werk van het FRA om gegevens te analyseren met het oog op het documenteren van discriminatie en verwelkomt verdere ontwikkelingen op dit gebied; is ingenomen met de voorstellen van de Commissie voor twee richtlijnen betreffende normen voor organen voor gelijke behandeling, die moeten zorgen voor de tenuitvoerlegging en handhaving van de antidiscriminatievoorschriften van de EU; verzoekt de nationale instanties die met het FRA samenwerken om onpartijdige gegevens te verstrekken; verzoekt het FRA aanvullende bronnen te raadplegen wanneer er ernstige bezorgdheid blijft bestaan over de kwaliteit van de gegevens; 52. onderstreept het belang van het ondersteunen en verbeteren van samenwerking tussen de EU-instellingen, de lidstaten, OLAF en het EOM; verzoekt de Commissie een verslag in te dienen waarin de mogelijkheden en modaliteiten worden onderzocht om het mandaat van het EOM zoals bepaald in artikel 86 VWEU uit te breiden tot ernstige milieudelicten die de belangen van de Unie schaden of de consistente toepassing van EU-beleid op het gebied van milieubescherming in het gedrang brengen; 53. roept op het FRA als een onafhankelijke mensenrechtenautoriteit op te richten, vergelijkbaar met nationale mensenrechteninstellingen en in overeenstemming met de Beginselen van Parijs van 1993 van de Algemene Vergadering van de VN, ter bescherming en bevordering van op het Handvest gebaseerde maatregelen en praktijken van de instellingen, organen en instanties van de Unie, en van de lidstaten bij de uitvoering van de wetgeving van de EU; is van mening dat hiertoe een rechtsgrondslag in de Verdragen nodig is met het oog op de oprichting van een EU-autoriteit voor de grondrechten, waarin haar onafhankelijkheid wordt verankerd en waarbij de gewone wetgevingsprocedure wordt ingevoerd voor de vaststelling en wijziging van haar mandaat; verzoekt deze nieuwe autoriteit het recht te geven om op grond van artikel 263 VWEU beroep in te stellen wegens schending van het Handvest; verzoekt om in haar mandaat de bevoegdheid op te nemen om klachten te behandelen, en de verplichte raadpleging door de Commissie van het FRA bij de voorbereiding van wetgevingsvoorstellen of aanbevelingen die gevolgen hebben voor de grondrechten; 54. herinnert aan het belang van de desbetreffende jurisprudentie van het Hof van Justitie, waarin de eerbiediging van de grondrechten wordt bevestigd en de rechtsstaat nader wordt gedefinieerd; is bezorgd over de aanhoudende weigering van sommige lidstaten om nationale vonnissen, arresten van het Hof van Justitie en arresten van het EHRM uit te voeren, wat bijdraagt tot de uitholling van de rechtsstaat; wijst erop dat het niet uitvoeren van rechterlijke uitspraken ertoe kan leiden dat schendingen van mensenrechten niet ongedaan worden gemaakt; benadrukt dat het primaat van het EU-recht het fundament van de rechtsorde van de EU vormt; verzoekt de Commissie te zorgen voor een passende follow-up ingeval dit beginsel geen toepassing vindt; 55. wijst op de rol van de nationale en lokale overheden, de parlementen van de lidstaten en de rechtshandhavingsautoriteiten bij de bevordering en bescherming van de rechten van het Handvest; 56. neemt kennis van de opmerking van het FRA dat het de lidstaten lijkt te ontbreken aan een gestructureerde inspanning voor de uitvoering van de strategie ter versterking van de toepassing van het Handvest van de Commissie, zoals duidelijke streefdoelen, mijlpalen en tijdschema’s; verzoekt de lidstaten de strategie volledig uit te voeren; 57. herinnert eraan dat het recht om deel te nemen aan het democratisch leven en de verplichting om ervoor te zorgen dat besluiten zo open mogelijk en zo dicht mogelijk bij de burgers worden genomen, worden gewaarborgd door de Verdragen en artikel 10 VEU in het bijzonder; verzoekt de EU-instellingen en de lidstaten te zorgen voor voldoende tijd voor openbare raadpleging en transparantie en openbare documenten op proactieve wijze te publiceren; o o o 58. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien zijn eerdere resoluties en aanbevelingen over het conflict in het Midden-Oosten, met name zijn resolutie van 19 oktober 2023 over de verachtelijke terroristische aanvallen van Hamas op Israël, Israëls recht om zich te verdedigen in overeenstemming met het humanitair en internationaal recht, en de humanitaire situatie in Gaza (1) , – gezien de betreffende resoluties van de VN-Veiligheidsraad en de Algemene Vergadering van de VN, met name resolutie 2720 (2023) van de VN-Veiligheidsraad van 22 december 2023, – gezien het Protocol van 29 april 1994 inzake de economische betrekkingen tussen de regering van de Staat Israël en de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie, als vertegenwoordiger van het Palestijnse volk, en het Oslo II-akkoord van 28 september 1995, – gezien het internationaal humanitair recht, met name de Verdragen van Den Haag van 1899 en 1907, de Verdragen van Genève van 1949 en de aanvullende protocollen daarbij, – gezien de EU-lijst van terroristische organisaties, waar Hamas op staat, – gezien het Internationaal Verdrag tegen het nemen van gijzelaars van 1979, – gezien artikel 132, leden 2 en 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat terroristen van Hamas op 7 oktober 2023 een lang van tevoren beraamde aanslag op Israël hebben gepleegd en daarbij opzettelijk 1 139 Israëlische en buitenlandse burgers hebben vermoord, onder wie 36 kinderen; overwegende dat Hamas meer dan 240 gijzelaars heeft gemaakt, waarvan er 136 nog steeds onder verschrikkelijke omstandigheden in de Gazastrook worden vastgehouden; overwegende dat sinds 7 oktober 2023 meer dan 5 400 Israëli’s gewond zijn geraakt; overwegende dat Hamas dagelijks lukraak raketten op Israël blijft afschieten; B. overwegende dat VN-deskundigen op 8 januari 2024 verklaarden dat de toenemende hoeveelheid bewijsmateriaal met betrekking tot beschuldigingen van seksueel geweld door Hamas in Israëlische dorpen bijzonder aangrijpend was, verwijzend naar beschuldigingen van seksuele foltering, verkrachting, groepsverkrachting en aanranding; overwegende dat de EU en haar lidstaten de misdaden van Hamas krachtig hebben veroordeeld en herhaaldelijk hebben opgeroepen tot de onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating van alle gijzelaars die in de Gazastrook worden vastgehouden; C. overwegende dat tijdens een humanitaire pauze 81 gijzelaars zijn vrijgelaten in het kader van een door Egypte en Qatar bemiddelde overeenkomst in ruil voor de vrijlating van Palestijnse gevangenen, en dat meer humanitaire hulp de Gazastrook mocht binnenkomen; overwegende dat de gijzelaars die tijdens de humanitaire pauze zijn vrijgelaten, voornamelijk vrouwen en kinderen, hebben verteld over psychologisch, fysiek en seksueel misbruik door hun gijzelnemers; D. overwegende dat Hamas een internationaal erkende terroristische organisatie is die extreem geweld aanmoedigt; overwegende dat het hoofddoel van Hamas is om Israël te vernietigen en een tweestatenoplossing te verwerpen; overwegende dat de organisatie sinds haar oprichting verantwoordelijk is voor veel zelfmoordaanslagen en andere dodelijke aanvallen op burgers en Israëlische soldaten; overwegende dat het Amerikaanse Ministerie van Buitenlandse Zaken Hamas in 1997 heeft aangewezen als terroristische organisatie, gevolgd door een soortgelijk besluit van de EU; overwegende dat Israël zich in 2005 volledig uit de Gazastrook heeft teruggetrokken en het bestuur ervan aan de Palestijnse Autoriteit heeft overgelaten; E. overwegende dat de reactie van het Israëlische leger in de Gazastrook sinds de aanslag van 7 oktober 2023 er volgens het Bureau voor de Coördinatie van Humanitaire Aangelegenheden van de Verenigde Naties (OCHA) toe heeft geleid dat 23 000 mensen zijn gedood, onder wie 10 000 kinderen, 60 000 mensen gewond zijn geraakt, en bijna twee miljoen mensen zijn verdreven; overwegende dat ongeveer de helft van de bevolking van de Gazastrook uit kinderen bestaat; overwegende dat 30 % van alle civiele infrastructuur is vernield; overwegende dat met name de waterinfrastructuur, met inbegrip van zuiveringsinstallaties en waterleidingen, door de Israëlische autoriteiten grotendeels is vernield of afgesloten, en dat in december 2023 slechts twee waterleidingen weer in gebruik zijn genomen; F. overwegende dat 140 VN-medewerkers zijn gedood, hetgeen het hoogste aantal dodelijke slachtoffers in de geschiedenis van de Verenigde Naties is; overwegende dat volgens Verslaggevers zonder grenzen ten minste 81 journalisten en mediawerkers zijn gedood, waaronder 18 van hen in verband met of tijdens de uitvoering van hun werk; overwegende dat volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) meer dan 600 leden van het medisch personeel en patiënten in ziekenhuizen zijn gedood; overwegende dat volgens Unicef sinds 28 december 2023 meer dan 370 scholen zijn beschadigd; overwegende dat volgens de WHO twee derde van de ziekenhuizen in de Gazastrook is verwoest en dat een derde nauwelijks operationeel is; overwegende dat Hamas ziekenhuizen en andere gezondheidsvoorzieningen gebruikt als schuilplaats voor terroristische activiteiten; overwegende dat de IDF het tunnelsysteem onder het Al-Shifa-ziekenhuis en in andere delen van de Gazastrook hebben blootgelegd; G. overwegende dat de Israëlische autoriteiten de toegang tot en het verlaten van de Gazastrook langs alle grensovergangen controleren, ook die met Egypte; overwegende dat de Israëlische controle van de in- en uitreispunten van de Gazastrook het leveren van hulp sterk belemmert en dat volgens het OCHA het aantal hulpvrachtwagens dat de Gazastrook mag binnengaan sinds 7 oktober 2023 sterk is teruggelopen; overwegende dat volgens het geïntegreerde kader voor de classificatie van voedselzekerheid (Integrated Food Security Phase Classification – IPC) van 21 december 2023 100 % van de bevolking van de Gazastrook lijdt onder acute voedselonzekerheid, dat 50 % te kampen heeft met extreem voedselgebrek en verhongering, en dat 26 % aan hongersnood lijdt; H. overwegende dat de invoer in de Gazastrook van essentiële goederen, zoals medische apparatuur en zonnepanelen, is geweigerd; overwegende dat de EU een leidende rol speelt bij het bieden van humanitaire hulp aan de Gazastrook met financiële middelen voor VN-agentschappen, medische apparatuur en andere dringend benodigde goederen, en dat zij haar hulp sinds 7 oktober 2023 heeft verviervoudigd; overwegende dat de Commissie op 21 november 2023 na een controle van de financiële steun van de EU voor Palestina heeft gemeld dat “er geen geld is gebruikt voor onbedoelde doeleinden”; I. overwegende dat aanvallen door Israëlische strijdkrachten en kolonisten sinds 7 oktober 2023 ten minste 330 Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever gedood hebben; J. overwegende dat Egypte een driepuntenplan heeft voorgesteld voor een permanent staakt-het-vuren, met inbegrip van een voorlopig humanitair bestand voor een verlengbare periode van twee weken met het oog op de uitwisseling van 40 Israëlische gijzelaars tegen 120 Palestijnse gevangenen, waarbij de vijandelijkheden zouden worden gestaakt, tanks zich zouden terugtrekken en essentiële goederen zoals voedsel, medische hulp, kookgas en brandstof mogen worden ingevoerd; K. overwegende dat het Internationaal Strafhof (ICC) in 2021 een onderzoek heeft ingesteld naar de bezette Palestijnse gebieden; overwegende dat Zuid-Afrika op 29 december 2023 bij het Internationaal Gerechtshof (IGH) een aanvraag tegen Israël heeft ingediend; overwegende dat het parket van de aanklager van het ICC op 10 oktober 2023 heeft bevestigd dat het mandaat van het Strafhof van toepassing is op het huidige conflict; L. overwegende dat het risico op escalatie in de regio al tientallen jaren niet meer zo groot is geweest gezien de agressieve acties en het gebruik van gelieerde groeperingen door Iran als middel om de regio opzettelijk te destabiliseren; overwegende dat Houthi’s sinds 19 november 2023, toen Houthi-rebellen het onder Japanse vlag varende schip “Galaxy Leader” kaapten, de aanval hebben geopend tegen de commerciële scheepvaart in de zeestraat Bab el Mandeb; overwegende dat meerdere landen militaire vergeldingsmaatregelen hebben genomen; M. overwegende dat Iran de Houthi-rebellen, Hezbollah en Hamas heeft bewapend en gefinancierd; overwegende dat Qatar al geruime tijd financiële steun verleent aan Hamas; overwegende dat westerse inlichtingendiensten de vraag hebben opgeworpen in hoeverre Qatar voorkennis had van de aanval van Hamas op Israël op 7 oktober 2023; 1. roept op tot een permanent staakt-het-vuren en tot hervatting van de pogingen om tot een politieke oplossing te komen, op voorwaarde dat alle gijzelaars onmiddellijk en onvoorwaardelijk worden vrijgelaten en de terroristische organisatie Hamas wordt ontmanteld; spreekt nogmaals zijn onwrikbare steun uit voor een door onderhandelingen tot stand gekomen tweestatenoplossing op basis van de grenzen van 1967, met twee soevereine, democratische staten die in vrede en veiligheid naast elkaar bestaan, met Jeruzalem als hoofdstad van beide staten en met volledige eerbiediging van het internationale recht; 2. betuigt zijn diepste rouw voor de onschuldige slachtoffers aan beide zijden; herhaalt in de krachtigste bewoordingen zijn veroordeling van de verachtelijke terroristische aanvallen die door de terroristische groepering Hamas tegen Israël zijn gepleegd; veroordeelt de onevenredige militaire reactie van Israël, die heeft geleid tot een dodental van ongekende omvang onder burgers; 3. herhaalt zijn oproep om humanitaire toegang te waarborgen zodat alle gijzelaars met medische behoeften geholpen kunnen worden, en om de lichamen van overleden gijzelaars terug te geven; wijst erop dat het nemen van gijzelaars een schending van het internationaal recht vormt en neerkomt op een oorlogsmisdaad; dringt erop aan dat de daders en organisatoren van deze misdrijven worden vervolgd en gestraft; 4. herinnert eraan dat Israël het recht heeft zich te verdedigen binnen de grenzen van het internationaal recht, dat voorschrijft dat alle partijen in een conflict te allen tijde onderscheid moeten maken tussen strijders en burgers, dat aanvallen uitsluitend gericht mogen zijn op militaire doelen en dat burgers en civiele infrastructuur nooit het doelwit mogen zijn van aanvallen; betreurt dat Hamas Palestijnse civiele infrastructuur misbruikt, gevechtsoperaties uitvoert in dichtbevolkte gebieden, tunnels aanlegt en gebruikmaakt van menselijke schilden; 5. spreekt zijn diepe bezorgdheid uit over de schrijnende en snel verslechterende humanitaire situatie in de Gazastrook en de ernstige gevolgen daarvan voor de burgerbevolking; onderstreept dat er dringend behoefte is aan volledige, snelle, veilige en ongehinderde humanitaire toegang tot de gehele Gazastrook; wijst met klem op de verplichtingen van de partijen bij het conflict uit hoofde van het internationaal humanitair recht met betrekking tot de verlening van humanitaire bijstand; dringt er bij de Israëlische autoriteiten op aan om in overeenstemming met het internationaal recht te waarborgen dat de Gazastrook permanent toegang heeft tot humanitaire hulp, waarbij de nadruk moet liggen op de ononderbroken levering van essentiële goederen zoals brandstof, voedsel, water, medische benodigdheden en onderdak, en eist dat cruciale infrastructuur onmiddellijk wordt hersteld, met name om het gevaar van een hongersnoodramp en hongerdoden alsook de mogelijke verspreiding van infectieziekten te vermijden; 6. dringt aan op een Europees initiatief om de tweestatenoplossing weer op de agenda te zetten; benadrukt dat onmiddellijke hervatting van het vredesproces absoluut noodzakelijk is; is in dit verband ingenomen met het vredesinitiatief voor het Midden-Oosten (“the Peace Day Effort for Middle East Peace”) dat, kort voor de aanslagen, door de EU en de Arabische Liga was gelanceerd; 7. roept opnieuw op tot beëindiging van de bezetting van de Palestijnse gebieden; herinnert eraan dat de Israëlische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever, met inbegrip van Oost-Jeruzalem, in strijd zijn met het internationaal recht; roept op tot de-escalatie van de spanningen op de Westelijke Jordaanoever, met inbegrip van Oost-Jeruzalem; veroordeelt ten zeerste de toename van het geweld van extremistische kolonisten tegen Palestijnen en dringt aan op het opleggen van beperkende maatregelen aan extremistische kolonisten die de mensenrechten en het internationaal recht schenden; dringt erop aan dat de hoogste politieke leiders van Hamas worden toegevoegd aan de EU-lijst van terroristen, waaronder Ismail Haniyeh, Khaled Mashal, Khalil al-Hayya en Mahmoud Zahar, zodat hun tegoeden en financiële activa in de EU-lidstaten kunnen worden bevroren; 8. spreekt zijn afschuw uit over het feit dat de leiders van Hamas een enorme rijkdom hebben opgebouwd ten koste van de Palestijnse burgers, die meestal in armoede leven; 9. onderstreept zijn onverdeelde steun voor het Arabische vredesinitiatief van 2002, waarmee een volledige normalisering van de betrekkingen tussen de staat Israël en alle Arabische staten in ruil voor de volledige terugtrekking van Israël uit alle sinds 1967 bezette Palestijnse en Arabische gebieden wordt voorgesteld, en onderling overeen te komen landruil tussen Israël en Palestina van equivalente waarde; herinnert aan zijn steun voor normalisering van de betrekkingen tussen Israël en alle Arabische staten; roept er dringend toe op dat de Palestijnse Autoriteit ten volle bij dit proces wordt betrokken, overeenkomstig het streven van de EU en de VN naar een tweestatenoplossing voor vrede, veiligheid en stabiliteit in de regio; 10. benadrukt dat de VN-Veiligheidsraad in zijn resolutie van 22 december 2023 zijn eis herhaalt “dat alle partijen bij het conflict hun verplichtingen uit hoofde van het internationaal recht, met inbegrip van het internationaal humanitair recht, moeten nakomen” en eraan herinnert “dat civiele en humanitaire voorzieningen, de voorzieningen van de VN, alsook humanitair en medisch personeel en hun vervoermiddelen, respect en bescherming moeten krijgen, in overeenstemming met het internationaal humanitair recht”; veroordeelt het doden van journalisten, mediawerkers, VN-personeel en gezondheidswerkers en wijst nogmaals op het belang van hun werk; 11. benadrukt de cruciale rol van de Organisatie van de Verenigde Naties voor hulpverlening aan Palestijnse vluchtelingen in het Nabije Oosten (UNRWA), die momenteel meer dan een miljoen intern ontheemden onderdak biedt en het belangrijkste platform is geworden voor humanitaire bijstand aan de bevolking van de Gazastrook; 12. spreekt zijn diepe bezorgdheid uit over de evacuatiebevelen van de Israëlische regering, waarmee de burgerbevolking in het noorden van de Gazastrook onder dwang naar het zuiden van de Gazastrook wordt verdreven en hun leefgebied tot minder dan een derde van het grondgebied van Gaza wordt beperkt, terwijl zones en civiele infrastructuur worden aangevallen; 13. herhaalt dat de EU de grootste donor is van humanitaire hulp en ontwikkelingshulp in de bezette Palestijnse gebieden; dringt erop aan dat de ontwikkelingshulp van de EU aan de Palestijnse Autoriteit niet wordt belemmerd of onderbroken; is ingenomen met de benoeming van Sigrid Kaag tot hoofdcoördinator voor humanitaire hulp en wederopbouw in de Gazastrook; is ingenomen met de inspanningen van de EU en haar lidstaten om humanitaire bijstand te verlenen aan de bevolking van de Gazastrook; is ingenomen met het feit dat EU-financiering voor humanitaire hulp voor de Gazastrook de afgelopen drie maanden verviervoudigd is; 14. herhaalt dat de eerbiediging van de mensenrechten en de democratische beginselen een essentieel onderdeel vormt van de associatieovereenkomst tussen de EU en Israël en van de betrekkingen van de EU met de Palestijnse Autoriteit; 15. wijst andermaal op de krachtige steun van de EU voor het werk van het Internationaal Strafhof (ICC) en het Internationaal Gerechtshof (IGH); dringt erop aan dat degenen die verantwoordelijk zijn voor terroristische daden en schendingen van het internationaal recht ter verantwoording worden geroepen en dat hiertoe alle mogelijke oorlogsmisdaden worden onderzocht; wijst er opnieuw op dat doelbewuste aanvallen op burgers en het onder dwang verplaatsen van bevolkingen ernstige schendingen van het internationaal recht vormen; eist gerechtigheid voor de slachtoffers van onwettige moorden en seksuele foltering door Hamas tijdens de aanslagen van 7 oktober 2023; neemt nota van het feit dat Zuid-Afrika een zaak tegen Israël heeft aangespannen bij het IGH; 16. steunt een intensievere rol voor de beide civiele missies van de EU in het kader van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid – het Coördinatiebureau van de EU voor de ondersteuning van de Palestijnse politie en de EU-missie voor bijstandsverlening inzake grensbeheer aan de grensovergang bij Rafah, zodat beide kunnen meewerken aan het vergemakkelijken van humanitaire hulp voor de Gazastrook en het verbeteren van de efficiëntie van de Palestijnse Autoriteit op de Westelijke Jordaanoever; 17. veroordeelt ten stelligste de aanvallen door de Libanese Hezbollah en de vanuit Syrië door Iran gelanceerde raketten op Israël na de aanslagen van 7 oktober 2023; is uiterst bezorgd over de honderden aanvallen in Zuid-Libanon en Noord-Israël die sindsdien hebben plaatsgevonden; 18. herhaalt zijn oproep om onverwijld te beginnen met de‑escalatiemaatregelen, om te voorkomen dat de huidige spanningen langs de Israëlisch-Libanese grens in een grootschalig conflict kunnen uitmonden; beklemtoont hoe belangrijk het is resolutie 1701 (2006) van de VN-Veiligheidsraad van 11 augustus 2006 ten uitvoer te leggen; verzoekt de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV) alle diplomatieke inspanningen die worden gedaan om alle partijen rond de tafel te krijgen, te steunen, aangezien Libanon heeft gezegd bereid te zijn tot een akkoord over de-escalatie te komen; roept op tot terughoudendheid aan beide zijden; 19. herinnert eraan dat het belangrijk is EU-steun te verlenen aan de interim-strijdkrachten van de Verenigde Naties in Libanon en de Libanese strijdkrachten en binnenlandse veiligheidstroepen, zodat zij hun essentiële rol kunnen vervullen; herinnert eraan dat alle gewapende groeperingen, met inbegrip van Hezbollah, overeenkomstig resolutie 1701 (2006) van de VN-Veiligheidsraad tot ontwapening moeten overgaan; 20. veroordeelt in de krachtigste bewoordingen de aanvallen van de Houthi’s op de commerciële scheepvaart voor de kust van Jemen; roept op tot onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating van de bemanning van het onder Japanse vlag varende schip “Galaxy Leader”, waartoe ook Roemeense en Bulgaarse onderdanen behoren, die sinds 19 november 2023 wordt vastgehouden; roept alle lidstaten op zich onmiddellijk en in onderlinge coördinatie in te spannen om deze aanvallen te adresseren, onder meer door een marineoperatie op te zetten in het kader van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid, in nauwe samenwerking met regionale actoren en internationale partners; is ingenomen met de door de VS geleide “Operation Prosperity Guardian” ter bescherming van de scheepvaart op de Rode Zee en van vrije scheepvaart, die te allen tijde moeten worden gewaarborgd; 21. verlangt nadrukkelijk dat de VV/HV deze inspanningen in antwoord op de situatie coördineert, met het oog op een krachtige reactie van de EU teneinde het in het VN-Verdrag inzake het recht van de zee van 1982 verankerde recht van doorvaart te beschermen; dringt er bij de VV/HV op aan het door de VN geleide vredesproces ter beëindiging van het conflict in Jemen voort te zetten en te ondersteunen; 22. hekelt de rol die derde landen en niet-statelijke entiteiten spelen bij het verlenen van financiële, materiële en operationele steun aan Hamas en Hezbollah; dringt aan op grondig onderzoek om vast te stellen wat de herkomst is van de financiering en de wapensystemen die zij gebruiken; verzoekt de EU sancties op te leggen aan de landen en entiteiten die de aanvallen hebben gefaciliteerd, met name Iran en Qatar; 23. veroordeelt de toename van antisemitisme, moslimhaat en racisme in heel Europa; 24. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de speciale vertegenwoordiger van de EU voor het vredesproces in het Midden-Oosten, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, de secretaris-generaal van de Liga van Arabische Staten, de Knesset en de regering van Israël, de Palestijnse Autoriteit en de Palestijnse Wetgevende Raad. Het Europees Parlement, – gezien de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 plechtig is afgekondigd door het Parlement, de Raad en de Commissie, – gezien de mededeling van de Commissie van 4 maart 2021 getiteld “Het actieplan voor de Europese pijler van sociale rechten” ( COM(2021)0102 ), – gezien de Verklaring van Porto van de Europese Raad van 8 mei 2021, – gezien zijn resolutie van 11 mei 2023 over een routekaart voor een sociaal Europa – twee jaar na de Sociale Top van Porto (1) , – gezien zijn resolutie van 14 januari 2014 over doeltreffende arbeidsinspecties als middel om de arbeidsomstandigheden in Europa te verbeteren (2) , – gezien Verordening (EU) 2019/1149 van het Europees Parlement en de Raad van 20 juni 2019 tot oprichting van een Europese Arbeidsautoriteit, tot wijziging van de Verordeningen (EG) nr. 883/2004, (EU) nr. 492/2011 en (EU) 2016/589, en tot intrekking van Besluit (EU) 2016/344 (3) , – gezien het voorstel van de Commissie van 13 maart 2018 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot oprichting van een Europese Arbeidsautoriteit ( COM(2018)0131 ), en de bijbehorende effectbeoordeling (SWD(2018)0068), – gezien de geconsolideerde jaarlijkse activiteitenverslagen van de Europese Arbeidsautoriteit van 2019, 2020, 2021 en 2022, – gezien zijn resolutie van 19 juni 2020 over Europese bescherming van grensoverschrijdende en seizoenarbeiders in het kader van de COVID-19-crisis (4) , – gezien artikel 45, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, waarin is bepaald dat het vrije verkeer de afschaffing inhoudt van elke discriminatie op grond van de nationaliteit tussen de werknemers van de lidstaten, wat betreft de werkgelegenheid, de beloning en de overige arbeidsvoorwaarden, – gezien artikel 132, lid 2, van zijn Reglement, – gezien de ontwerpresolutie van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, A. overwegende dat er in 2021 ongeveer 10 miljoen EU-burgers in de arbeidsgerechtigde leeftijd in een andere lidstaat woonden (5) ; overwegende dat het aantal onderdanen van derde landen dat in de EU woont en werkt de afgelopen jaren is gestegen; overwegende dat in 2022 9,93 miljoen burgers uit derde landen werkzaam waren op de arbeidsmarkt van de EU, hetgeen neerkomt op 5,1 % van de totale beroepsbevolking (6) ; overwegende dat werknemers uit derde landen nog niet onder de Europese Arbeidsautoriteit (ELA) vallen, hoewel hun problemen met betrekking tot arbeidsmobiliteit en arbeidsomstandigheden vaak vergelijkbaar zijn met die van werknemers uit de EU; B. overwegende dat het vrije verkeer van werknemers en het vrij verrichten van diensten twee van de vier fundamentele vrijheden van de EU zijn; overwegende dat deze vrijheden van essentieel belang zijn voor de goede werking van de interne markt; overwegende dat deze vrijheden tot de belangrijkste verwezenlijkingen van de integratie in de EU behoren; C. overwegende dat de mobiliteit van werknemers kan worden belemmerd door onvoldoende coördinatie tussen de socialezekerheidsstelsels van de lidstaten; overwegende dat kwesties die van invloed zijn op de meeneembaarheid van rechten in verband met sociale zekerheid werknemers kunnen ontmoedigen om in een andere lidstaat te gaan werken; D. overwegende dat het Parlement herhaaldelijk heeft verzocht om het creëren van een EU-breed socialezekerheidsnummer om een eenvoudige identificatie van werknemers, hun arbeidssituatie en hun socialezekerheidsrechten mogelijk te maken; E. overwegende dat arbeidsmobiliteit de economische groei stimuleert en de EU in haar geheel ten goede komt doordat vraag en aanbod op de arbeidsmarkt met elkaar in evenwicht worden gebracht; overwegende dat arbeidsmobiliteit ook kan leiden tot slechte arbeidsomstandigheden en uitbuiting van mobiele werknemers door misbruik en omzeiling van bestaande wetten, of doordat werknemers niet op de hoogte zijn van hun rechten en eventuele toepasselijke collectieve arbeidsovereenkomsten; F. overwegende dat als gevolg van de 27 verschillende arbeidsmarktstelsels met nationale voorschriften en praktijken het waarborgen van eerlijke mobiliteit en eerlijke concurrentie op basis van non-discriminatie en het beginsel van gelijk loon voor gelijk werk een uitdaging blijft; overwegende dat de wetgeving van de Unie inzake arbeids- en sociale rechten van werknemers in alle lidstaten en in grensoverschrijdende situaties naar behoren moet worden uitgevoerd en gehandhaafd; overwegende dat de ELA ook het gebruik van innovatieve benaderingen voor efficiënte grensoverschrijdende samenwerking en de verzameling, analyse en uitwisseling van informatie moet aanmoedigen; overwegende dat er onvoldoende ondersteunende diensten beschikbaar zijn voor mobiele werknemers, met name voor onderdanen van derde landen, zoals juridische, sociale en psychologische begeleiding; G. overwegende dat in de Europese pijler van sociale rechten, die in 2017 in Göteborg is afgekondigd, twintig beginselen zijn vastgelegd alsook een pakket sociale regels voor een sterk, sociaal Europa dat eerlijk en inclusief is; overwegende dat gelijke rechten en kansen, toegang tot de arbeidsmarkt, eerlijke arbeidsvoorwaarden, sociale bescherming, inclusie en de autonomie van de sociale partners tot de hoekstenen van de EU behoren, die verankerd zijn in de Verdragen; H. overwegende dat nationale handhavingsinstanties, zoals arbeids- en socialezekerheidsinspecties, en sociale partners die betrokken zijn bij arbeids- en socialezekerheidsinspecties, niet altijd over de nodige middelen beschikken en derhalve moeite kunnen hebben om de nationale en EU-wetgeving doeltreffend te handhaven, vooral in grensoverschrijdende situaties; overwegende dat een doeltreffende handhaving voldoende middelen vereist, alsook gestructureerde samenwerking en een regelmatige en veilige informatie-uitwisseling tussen de lidstaten en alle relevante belanghebbenden; I. overwegende dat de ELA is opgericht om de grensoverschrijdende samenwerking bij de doeltreffende handhaving van de arbeidswetgeving, met inbegrip van gezamenlijke en onderling afgestemde inspecties, te vergemakkelijken, en om de uitwisseling van informatie tussen de lidstaten over kwesties in verband met de arbeidsmobiliteit te bevorderen, teneinde bij te dragen tot eerlijke en goed werkende arbeidsmarkten en socialezekerheidsstelsels, werknemers te beschermen en eerlijke concurrentie op de interne markt te waarborgen; J. overwegende dat de lidstaten steun, informatie en advies moeten verstrekken aan werknemers en werkgevers; overwegende dat noch de ELA, noch de betrokken vakbonden over voldoende middelen beschikken om als helpdesk voor individuen te fungeren; K. overwegende dat de ELA uit hoofde van haar oprichtingsverordening moet bijdragen tot het waarborgen van eerlijke arbeidsmobiliteit in de gehele Unie, en de lidstaten en de Commissie bijstand moet verlenen bij de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels binnen de Unie; overwegende dat de ELA in dit verband verschillende taken uitvoert, met inbegrip van het verbeteren van de toegang tot informatie over arbeidsmobiliteit voor werkzoekenden, werkgevers en de sociale partners, het ondersteunen van de lidstaten bij het bevorderen van grensoverschrijdende arbeidsbemiddeling en het coördineren van het Europees netwerk van diensten voor arbeidsvoorziening (Eures), het verbeteren van de samenwerking en de uitwisseling van informatie tussen de lidstaten, het coördineren en ondersteunen van onderling afgestemde en gezamenlijke inspecties, het uitvoeren van analyses en risicobeoordelingen met betrekking tot kwesties in verband met grensoverschrijdende arbeidsmobiliteit, het ondersteunen van de lidstaten bij de capaciteitsopbouw op het gebied van arbeidsmobiliteit, de bestrijding van zwartwerk en het bemiddelen bij geschillen tussen lidstaten over de toepassing van het toepasselijke EU-recht; L. overwegende dat de ELA haar volledige operationele potentieel nog niet heeft bereikt; overwegende dat de activiteiten en de impact van de ELA worden beperkt door het vrijwillige karakter van de samenwerking en de deelname van de lidstaten en de beperkte rechten van de ELA om te verzoeken om gegevens van betrokken werknemers en bedrijven en deze te verwerken; overwegende dat het rechtskader van de ELA verhindert dat zij op eigen initiatief onderzoeken uitvoert en kwesties in verband met arbeidsmobiliteit uit derde landen aanpakt; M. overwegende dat regels en praktijken voor het uitvoeren van arbeidsinspecties sterk verschillen tussen de lidstaten, net zoals de samenwerking tussen de nationale autoriteiten en de ELA; N. overwegende dat de Europese Bankautoriteit een mandaat heeft gekregen om op eigen initiatief onderzoeken in te stellen; overwegende dat sommige Europese agentschappen, zoals Europol, toegang hebben tot de databank van het Informatiesysteem interne markt en persoonsgegevens mogen verwerken; overwegende dat de ELA niet over vergelijkbare rechten beschikt; O. overwegende dat de sociale partners niet eerst alle binnenlandse handhavingsmogelijkheden hoeven uit te putten, aangezien zij grensoverschrijdende gevallen te allen tijde onder de aandacht van de ELA kunnen brengen teneinde grensoverschrijdende inspecties op te starten; overwegende dat het voor de verbetering van de doeltreffendheid van de ELA onontbeerlijk is dat de sociale partners op EU-, sectoraal en nationaal niveau tijdig, stelselmatig en structureel worden betrokken; P. overwegende dat het Europees platform tegen zwartwerk in de ELA is geïntegreerd; overwegende dat zwartwerk een acuut probleem blijft in de EU; overwegende dat sommige sectoren, zoals de horeca, de bouw, het toerisme, de zorg en huishoudelijke diensten, meer worden getroffen dan andere; Q. overwegende dat onderzoeken en analyses van de ELA vaak worden uitbesteed aan externe contractanten, waardoor de autoriteit geen eigen expertise kan opbouwen en haar onafhankelijkheid kan worden aangetast; R. overwegende dat een van de doelstellingen van de oprichting van de ELA was om iets te doen aan de ontoereikende uitwisseling van informatie tussen nationale autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor de verschillende aspecten van arbeidsmobiliteit en de coördinatie van socialezekerheidsstelsels, om ervoor te zorgen dat alle beschikbare middelen zo efficiënt mogelijk worden ingezet op gebieden waar de ELA meerwaarde kan bieden; S. overwegende dat de discrepanties tussen gevraagde en aangeboden vaardigheden en de tekorten aan arbeidskrachten in de EU toenemen; overwegende dat Eures een centrale rol kan spelen bij het bevorderen van arbeidsmobiliteit en grensoverschrijdende arbeidsbemiddeling; overwegende dat de ELA niet over de capaciteit beschikt om helpdeskdiensten te verstrekken aan individuele werkzoekenden en bedrijven; overwegende dat het volledige potentieel van Eures nog niet is bereikt; overwegende dat het gebruik van Eures sterker moet worden gestimuleerd door nationale overheden, bureaus voor arbeidsbemiddeling en sociale partners; T. overwegende dat de Commissie overeenkomstig artikel 40 van Verordening (EU) 2019/1149 uiterlijk op 1 augustus 2024 en daarna om de vijf jaar de prestaties van de ELA ten aanzien van haar doelstellingen, mandaat en taken moet beoordelen; overwegende dat bij de evaluatie van de Commissie rekening moet worden gehouden met inbreng van de ELA en relevante belanghebbenden en dat met name moet worden beoordeeld of het nodig is het mandaat van de ELA en de reikwijdte van haar activiteiten te wijzigen, met inbegrip van een uitbreiding van die reikwijdte tot sectorspecifieke behoeften; overwegende dat bij de evaluatie ook verdere synergieën en mogelijkheden voor afstemming met andere agentschappen op het gebied van werkgelegenheid, sociaal beleid en grondrechten moeten worden onderzocht, en moet worden vastgesteld waar de activiteiten van de ELA meer toegevoegde waarde zouden kunnen opleveren voor de nationale autoriteiten; U. overwegende dat in het kader van de evaluatie verder onderzoek moet worden gedaan naar regelmatige samenwerking en uitwisselingen met Europol en Eurojust in het geval van misdrijven, met name wanneer het gaat om georganiseerde misdaad, bijvoorbeeld in de bouwsector, en, wanneer het gaat om Europese subsidies, met het Europees Openbaar Ministerie; V. overwegende dat het Parlement in zijn resolutie van 11 mei 2023 over een routekaart voor een sociaal Europa – twee jaar na de Sociale Top van Porto het belang van een goed functionerende en efficiënte ELA heeft onderstreept; overwegende dat het Parlement de Commissie reeds heeft verzocht om de komende beoordeling aan te grijpen voor het indienen van een wetgevingsvoorstel voor de herziening van het toepassingsgebied van de oprichtingsverordening van de ELA, en om het ELA toe te staan haar potentieel ten volle te benutten, met name wat betreft haar onderzoeksbevoegdheden; 1. verzoekt de Commissie om, op basis van de lessen die sinds 2019 zijn geleerd en van haar lopende evaluatie van het mandaat en de operationele capaciteit van de ELA, een voorstel in te dienen voor een gerichte herziening van de oprichtingsverordening van de ELA, met het oog op de versterking van haar mandaat en de toegevoegde waarde voor de nationale autoriteiten, zodat zij haar missie – het waarborgen van eerlijke arbeidsmobiliteit – ten volle kan verwezenlijken; 2. dringt aan op een aanzienlijke versterking van het mandaat van de ELA om ervoor te zorgen dat deze een toegevoegde waarde heeft voor de nationale handhavingsinstanties, door de ELA in staat te stellen vermeende inbreuken op of niet-toepassing van het EU-recht te onderzoeken en op eigen initiatief onderzoeken en inspecties in het kader van grensoverschrijdende zaken op te starten en uit te voeren, na de relevante nationale bevoegde autoriteiten op de hoogte te hebben gebracht, met name in gevallen waarin het gaat om inbreuken op het EU-recht of waarin de bevoegde nationale autoriteiten geen follow-up hebben gegeven aan vermeende inbreuken op of niet-toepassing van het EU-recht; benadrukt dat de nationale bevoegde autoriteiten in kennis moeten worden gesteld en dat de sociale partners op de hoogte moeten worden gehouden van elk ELA-onderzoek in hun rechtsgebied en dat ervoor moet worden gezorgd dat de nationale bevoegde autoriteiten met inachtneming van de nationale wetten en praktijken de ELA onverwijld alle informatie verstrekken die zij nodig acht voor haar onderzoek; 3. herinnert eraan dat de arbeidsinspecties in sommige lidstaten door de sociale partners worden verricht; beklemtoont dat het belangrijk is dat ervoor wordt gezorgd dat de ELA en de nationale bevoegde autoriteiten doeltreffend samenwerken met de sociale partners en hun autonomie, rechten en prerogatieven eerbiedigen in overeenstemming met de nationale stelsels voor arbeidsverhoudingen; 4. herinnert eraan dat het toepassingsgebied van de ELA beperkt is tot de in de oprichtingsverordening genoemde Uniehandelingen; merkt echter op dat de autoriteit vaak wordt geconfronteerd met problemen in verband met de arbeidsomstandigheden van onderdanen van derde landen op wie de relevante arbeidswetgeving van toepassing is; dringt er daarom op aan dat het mandaat van de ELA wordt uitgebreid tot arbeidsmobiliteit voor onderdanen van derde landen, met speciale aandacht voor het beëindigen van nepdetachering en schijnzelfstandigheid; benadrukt dat de lidstaten beter moeten worden ondersteund bij de toepassing van de relevante EU-wetgeving en dat sectorspecifieke wetgeving met betrekking tot het arbeidsrecht in de context van arbeidsmobiliteit expliciet in het mandaat moet worden opgenomen, bijvoorbeeld voor de vervoerssector, de bouwsector en de landbouwsector, alsook voor uitzendwerk; 5. benadrukt dat moet worden gezorgd voor een passende follow-up van onderling afgestemde en gezamenlijke inspecties die door de ELA worden ondersteund of gefaciliteerd; pleit voor doeltreffende procedures om ervoor te zorgen dat geconstateerde inbreuken op de nationale en EU-wetgeving op het gebied van arbeidsmobiliteit naar behoren worden aangepakt via administratieve of juridische procedures in de lidstaten; onderstreept dat de ELA de bevoegdheid moet krijgen om administratieve en juridische procedures in te leiden bij vermoedelijke inbreuken; benadrukt dat de ELA op grond van haar mandaat de invordering van niet-betaald loon en niet-betaalde socialezekerheidsbijdragen in grensoverschrijdende gevallen moet ondersteunen, bijvoorbeeld door beschikbare informatie en bewijsmateriaal te verstrekken; 6. benadrukt dat de ELA gevallen die onder haar aandacht worden gebracht door organisaties van sociale partners grondig moet onderzoeken door gezamenlijke en onderling afgestemde inspecties op te starten met de relevante nationale autoriteiten of door zelf inspecties uit te voeren; benadrukt dat de sociale partners om een ELA-onderzoek of -inspectie moeten kunnen verzoeken; benadrukt dat de sociale partners follow-upinformatie over de procedure moeten ontvangen en, indien de ELA een verzoek afwijst, een uitgebreide motivering; 7. onderstreept dat doeltreffende handhaving, met inbegrip van afschrikkende financiële sancties, nodig is om een einde te maken aan gevallen van niet-naleving van de arbeidswetgeving, het omzeilen van socialezekerheidsbetalingen en belastingontduiking bij grensoverschrijdende activiteiten; dringt er daarom bij de ELA op aan om in het kader van haar mandaat prioriteit te geven aan grensoverschrijdende wetshandhaving en controles, en samen te werken met andere relevante EU-agentschappen; benadrukt dat de ELA een overzicht moet bijhouden van gevallen waarin EU- en nationale wetgeving op het gebied van arbeidsmobiliteit werd geschonden, met inachtneming van de toepasselijke EU-regels inzake gegevensbescherming; 8. herinnert eraan dat het voorstel van de Commissie voor een verordening tot oprichting van een Europese Arbeidsautoriteit voorzag in een verplichting voor de ELA om vermoede onregelmatigheden “bij de toepassing van het recht van de Unie, zelfs op gebieden die buiten haar bevoegdheden vallen” te melden aan de Commissie en de autoriteiten in de betrokken lidstaat, mocht zij tijdens haar werkzaamheden kennis krijgen van dergelijke onregelmatigheden; betreurt dat deze bepaling niet is opgenomen in de goedgekeurde tekst van de oprichtingsverordening; beklemtoont dat een dergelijke bepaling bij een herziening van de oprichtingsverordening van de ELA moet worden ingevoerd; 9. pleit met het oog op de verbetering van de doeltreffendheid van de ELA voor een tijdige, stelselmatige en structurele betrokkenheid van de sociale partners op EU-, sectoraal en nationaal niveau bij de uitwerking en uitvoering van de activiteiten van de ELA; roept de nationale bevoegde autoriteiten op nauwer samen te werken met hun nationale sociale partners, aangezien zij deskundig zijn op het gebied van arbeidsrecht; 10. roept de lidstaten op de toegevoegde waarde van de ELA te erkennen, de samenwerking tussen hun bevoegde autoriteiten en de ELA te versterken en op nationaal niveau voldoende middelen ter beschikking te stellen om ervoor te zorgen dat de bevoegde autoriteiten over de middelen, capaciteit en structuur beschikken om doeltreffende wijze samen te werken en te handelen; herinnert aan de sleutelrol die de nationale verbindingsfunctionarissen spelen bij het vergemakkelijken van de samenwerking tussen de lidstaten en de ELA, door op te treden als nationale contactpunten, en bij het vergemakkelijken van de uitwisseling van informatie tussen de ELA en de lidstaten; benadrukt dat door de lidstaten gedetacheerde nationale deskundigen, met inbegrip van nationale verbindingsfunctionarissen, moeten helpen bij de uitvoering van de taken van de ELA, en bij hun werkzaamheden niet door hun lidstaat mogen worden aangestuurd of gecontroleerd; benadrukt dat de sociale partners op EU-niveau de mogelijkheid moeten krijgen om elk één verbindingsfunctionaris aan te wijzen; 11. wijst erop dat onzekere arbeids- en leefomstandigheden vaker voorkomen bij onderdanen van derde landen, die bijvoorbeeld afhankelijk zijn van huisvesting waarin hun werkgever voorziet; benadrukt dat de ELA de bevoegdheid moet krijgen om de situatie van onderdanen van derde landen aan te pakken, op basis van de toepasselijke EU-arbeidswetgeving, en dat in dit verband nauw moet worden samengewerkt met de lidstaten, de sociale partners en maatschappelijke organisaties; wijst erop dat de lidstaten er baat bij zouden kunnen hebben als de ELA informatie zou kunnen verstrekken over de arbeidsomstandigheden van mobiele onderdanen van derde landen; benadrukt dat de ELA gegevens moet kunnen verzamelen en raadplegen over de situatie van mobiele werknemers, met inbegrip van onderdanen van derde landen, overeenkomstig de toepasselijke EU-gegevensbeschermingsregels, en de lidstaten moet kunnen ondersteunen om de bestaande wetgeving voor onderdanen van derde landen die op de interne markt werken beter te handhaven; merkt op dat de ELA ook een rol zou kunnen spelen bij het vergemakkelijken van de samenwerking en de uitwisseling van informatie tussen de lidstaten over het verbeteren van de toegang van onderdanen van derde landen tot de bevoegde instanties voor arbeidsmobiliteit en arbeidsomstandigheden; 12. betreurt dat de Commissie geen gevolg heeft gegeven aan de resolutie van het Parlement van 25 november 2021 over de invoering van een Europese socialezekerheidspas voor het verbeteren van de digitale handhaving van socialezekerheidsrechten en billijke mobiliteit (7) of aan zijn herhaalde verzoek om een wetgevingsvoorstel inzake de invoering van een Europees socialezekerheidsnummer; herhaalt daarom zijn oproep aan de Commissie om onverwijld een dergelijk voorstel in te dienen, teneinde handhavingsactiviteiten van de ELA en nationale autoriteiten te vergemakkelijken, de coördinatie van de sociale zekerheid mogelijk te maken en een billijke arbeidsmobiliteit te waarborgen; 13. wijst erop dat het op nationaal niveau niet altijd eenvoudig is om door internationale actoren uitgevoerde uitbuitings-, frauduleuze en onrechtmatige bedrijfspraktijken in het kader van arbeidsmobiliteit op te sporen en aan te pakken; is er daarom van overtuigd dat de ELA toegevoegde waarde kan bieden door middel van operationele analyses op EU-niveau, om risicosectoren en de oneerlijke praktijken van de betrokken entiteiten beter in kaart te brengen en bloot te leggen en om beste praktijken uit te wisselen over hoe dergelijke gevallen kunnen worden aangepakt; betreurt dat de huidige ELA-verordening geen toereikende rechtsgrondslag biedt voor het uitvoeren van operationele risicoanalyses of follow-upprocedures; wijst er nogmaals op dat elke inbreuk op het EU-recht op het gebied van arbeidsmobiliteit moet leiden tot onderzoek en, in voorkomend geval, afschrikkende sancties; 14. dringt aan op een duidelijke bepaling die de ELA toestaat gegevens in verband met onderzoeken en operationele analyses te verwerken, in overeenstemming met de toepasselijke EU-gegevensbeschermingsregels; dringt erop aan dat de ELA toegang krijgt tot het Informatiesysteem interne markt en andere relevante databanken, mits de vertrouwelijkheid van de gegevens wordt gewaarborgd en de grondrechten van alle betrokkenen worden geëerbiedigd; benadrukt dat de ELA, om haar taken tijdig en doeltreffend te kunnen uitvoeren, ook toegang moet hebben tot alle nationale gegevens die relevant zijn voor haar werk, met inbegrip van bevindingen van inspecties en handhavingsactiviteiten door de lidstaten; 15. benadrukt de belangrijke rol die Eures kan spelen bij het aanpakken van tekorten aan arbeidskrachten en discrepanties tussen gevraagde en aangeboden vaardigheden (8) in de hele EU, en bij het verstrekken van algemene informatie over nationale arbeidsmarkten en socialezekerheidsstelsels en realtime-informatie over beschikbare banen; benadrukt het belang van een gebruiksvriendelijker Eures-portaal voor mobiele werkzoekenden en potentiële werkgevers; 16. dringt aan op betere coördinatie en samenwerking tussen de lidstaten, de sociale partners en de ELA bij het verstrekken van informatie over arbeidsmobiliteit en de rechten van werknemers aan werknemers en werkgevers; 17. wijst erop dat een efficiënte samenwerking tussen agentschappen van de EU noodzakelijk is voor het creëren van synergieën; 18. dringt aan op meer samenwerking bij de uitwisseling van informatie met Europol en Eurojust in het geval van misdrijven, met name wanneer het gaat om georganiseerde misdaad, bijvoorbeeld in de bouwsector, en, wanneer het gaat om Europese subsidies, met het Europees Openbaar Ministerie; 19. benadrukt dat de ELA voldoende middelen nodig heeft, waaronder eigen personeel, om zijn taken uit te voeren, met name inspecties ter plaatse om overtredingen van de arbeidswetgeving vast te stellen; merkt op dat het hoge percentage gedetacheerde nationale deskundigen (GND’s) bij de ELA een aanzienlijke belemmering vormt voor haar activiteiten op de middellange en lange termijn; herinnert eraan dat GND’s slechts tijdelijke opdrachten uitvoeren, hetgeen binnen de organisatie kan bijdragen tot inconsistentie, de operationele continuïteit in gevaar kan brengen en kan leiden tot problemen bij het uitvoeren van de kerntaken van de ELA; dringt daarom aan op de omzetting van een voldoende aantal GND-posten in vaste posten; 20. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), met name artikel 2, artikel 4, lid 3, en artikel 7, lid 1, – gezien het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (het “Handvest”), – gezien het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de protocollen daarbij, – gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, – gezien de internationale mensenrechtenverdragen van de Verenigde Naties en de Raad van Europa, – gezien het voorstel van de Commissie van 22 december 2021 voor een verordening van de Raad houdende wijziging van Verordening (EU, Euratom) 2020/2093 tot bepaling van het meerjarig financieel kader voor de jaren 2021-2027 ( COM(2021)0569 ), – gezien Verordening (EU, Euratom) 2020/2092 van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2020 betreffende een algemeen conditionaliteitsregime ter bescherming van de Uniebegroting (1) (hierna “verordening inzake conditionaliteit met betrekking tot de rechtsstaat” genoemd), – gezien Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (2) (de “RRF‑verordening”), – gezien Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het Instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (3) (de “verordening gemeenschappelijke bepalingen”), – gezien zijn eerdere resoluties over de rechtsstaat in Hongarije, en met name die van 12 september 2018 (4) , 8 juli 2021 (5) , 15 september 2022 (6) , 16 januari 2020 (7) , 24 november 2022 (8) , en 1 juni 2023 (9) , – gezien de mededeling van de Commissie van 20 juni 2023 over de tussentijdse herziening van het meerjarig financieel kader 2021-2027 ( COM(2023)0336 ), – gezien zijn resolutie van 3 oktober 2023 over het voorstel voor een tussentijdse herziening van het meerjarig financieel kader 2021-2027 (10) , – gezien de landenhoofdstukken over Hongarije in de jaarverslagen over de rechtsstaat van de Commissie, en met name die van 2021, 2022, en 2023, – gezien artikel 132, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat eerbied voor de menselijke waardigheid, vrijheid, democratie, gelijkheid, de rechtsstaat en eerbiediging van de mensenrechten, waaronder de rechten van personen die tot minderheden behoren, de waarden zijn waarop de Unie is gegrondvest, zoals neergelegd in artikel 2 VEU en zoals weerspiegeld in het Handvest en opgenomen in internationale mensenrechtenverdragen; B. overwegende dat een lidstaat de in artikel 2 VEU opgenomen waarden in acht moet nemen om aanspraak te kunnen maken op alle uit de toepassing van de Verdragen voortvloeiende rechten; overwegende dat de Unie overeenkomstig artikel 7 VEU kan constateren dat er duidelijk gevaar bestaat voor een ernstige schending van de in artikel 2 bedoelde waarden, of een ernstige en voortdurende schending van de in lid 2 bedoelde waarden door een lidstaat kan constateren; C. overwegende dat de rechtsstaat in Hongarije al een aantal jaar wordt aangetast ten gevolge van de systematische maatregelen van zijn regering; overwegende dat deze situatie niet voldoende is aangepakt, dat er veel zorgen blijven bestaan, en dat er veel problemen de kop op blijven steken; overwegende dat de situatie van verschillende kwetsbare groepen, met name vrouwen, lhbtiq+-personen, Roma, migranten, asielzoekers en vluchtelingen, de afgelopen jaren aanzienlijk is verslechterd, en dat zij onverminderd te maken hebben met schendingen van de grondrechten, zonder dat onafhankelijke instituties in staat of bereid zijn hen te helpen; overwegende dat het ontbreken van de rechtsstaat ertoe heeft geleid dat de Hongaarse regering controle uitoefent over zowel de staats- als particuliere media en de reeds zwakke arbeidswetgeving constant met voeten treedt, alsook dat het milieu ernstig wordt aangetast; D. overwegende dat de Hongaarse nationale vergadering op 3 mei 2023 een pakket gerechtelijke hervormingen heeft goedgekeurd zonder degelijke parlementaire toetsing of openbare raadpleging; overwegende dat dit pakket, in weerwil van latere toevoegingen, niets doet om de recente politieke benoemingen op de hoogste niveaus van het rechtsstelsel van Hongarije aan een beoordeling te onderwerpen; E. overwegende dat de Hongaarse nationale vergadering op 12 december 2023 een pakket maatregelen ter “bescherming van de nationale soevereiniteit” heeft goedgekeurd zonder degelijke parlementaire toetsing of openbare raadpleging; overwegende dat dit pakket de uitvoerende macht nog meer mogelijkheden biedt om onafhankelijke geluiden en tegenstanders de mond te snoeren en te stigmatiseren; F. overwegende dat Hongarije tot de grootste begunstigden van EU-fondsen behoort (in het huidige meerjarig financieel kader (MFK) worden aan Hongarije meer dan 32 miljard EUR aan fondsen toegewezen van de verordening gemeenschappelijke bepalingen en van NextGenerationEU); overwegende dat de aantasting van de rechtsstaat in Hongarije een ernstige bedreiging vormt voor de bescherming van de financiële belangen van de EU en voor de uitvoering van de EU-begroting in Hongarije; G. overwegende dat de verordening inzake conditionaliteit met betrekking tot de rechtsstaat van het allergrootste belang is omdat het één van de meest doeltreffende instrumenten is voor het beschermen van de EU-begroting; H. overwegende dat de Raad op 15 december 2022 Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/2506 inzake maatregelen ter bescherming van de Uniebegroting tegen schendingen van de beginselen van de rechtsstaat in Hongarije (11) heeft vastgesteld; overwegende dat de Commissie uit hoofde van de verordening inzake conditionaliteit met betrekking tot de rechtsstaat toezicht heeft uitgeoefend op de tenuitvoerlegging van de corrigerende maatregelen die door Hongarije waren voorgesteld tijdens de procedure in het kader van Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/2506 van de Raad; overwegende dat de maatregelen de schorsing omvatten van 55 % van de vastleggingen in de begroting voor de drie operationele programma’s in het kader van het cohesiebeleid, en een verbod om juridische verplichtingen aan te gaan met trusts van openbaar belang die op grond van de Hongaarse wet IX van 2021 zijn opgericht of door entiteiten in het bezit van dergelijke trusts van openbaar belang; overwegende dat de Commissie de situatie in Hongarije in december 2023 opnieuw heeft beoordeeld en heeft bevestigd dat het gevaar voor de begroting van de Unie sinds december 2022 niet is veranderd, en dat de maatregelen van de Raad niet moeten worden aangepast of opgeheven; I. overwegende dat de Raad op 15 december 2022 een uitvoeringsbesluit heeft vastgesteld betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Hongarije, waarin verschillende mijlpalen worden vastgesteld die daadwerkelijk moeten worden uitgevoerd vóór de indiening van het eerste betalingsverzoek; overwegende dat de Raad op 7 december 2023 een uitvoeringsbesluit heeft vastgesteld houdende goedkeuring van het gewijzigde Hongaarse herstel- en veerkrachtplan, inclusief een REPowerEU-hoofdstuk; J. overwegende dat de Commissie op 22 december 2022 een partnerschapsovereenkomst met Hongarije heeft goedgekeurd; overwegende dat de Commissie ook diverse operationele programma’s heeft goedgekeurd, waarbij zij verwees naar verschillende horizontale en thematische faciliterende voorwaarden; overwegende dat de Commissie tot de conclusie is gekomen dat Hongarije niet voldeed aan de horizontale faciliterende voorwaarde inzake het Handvest met betrekking tot de rechterlijke onafhankelijkheid en de bepalingen van diverse wetten die serieuze risico’s inhouden voor de lhbtiq+‑rechten, academische vrijheid en het recht op asiel; overwegende dat Hongarije zijn zelfbeoordeling van de niet-inachtneming van meerdere thematische faciliterende voorwaarden heeft voltooid en dat de Commissie daar nota van heeft genomen; overwegende dat zowel de horizontale als de thematische faciliterende voorwaarden tijdens de gehele programmeringsperiode in acht moeten worden genomen om vergoedingen vanuit de begroting van de EU te kunnen krijgen voor uitgaven; K. overwegende dat de Commissie op 13 december 2023 een besluit heeft goedgekeurd waarin staat dat de horizontale faciliterende voorwaarde inzake het Handvest met betrekking tot de rechterlijke onafhankelijkheid in acht wordt genomen; overwegende dat dit besluit betekent dat de Hongaarse autoriteiten vanaf nu de betaling kunnen verlangen van tot ongeveer 10,2 miljard EUR van de Europese structuur- en investeringsfondsen; L. overwegende dat de Europese Raad op 14-15 december 2023 geen unanimiteit heeft bereikt over een besluit inzake wijziging van het MFK voor de jaren 2021-2027; overwegende dat dit naar verluidt het gevolg was van het verzet hiertegen van de premier van Hongarije; overwegende dat dit gebrek aan overeenstemming over de herziening van het MFK de continuïteit en de voorspelbaarheid van de financiële hulp van de EU voor Oekraïne ernstig in gevaar brengt, met grote strategische gevolgen voor de EU; M. overwegende dat Hongarije het afgelopen decennium volgens de betreffende indexcijfers in een hybride regime van electorale autocratie is veranderd; 1. herhaalt zijn bevindingen, zorgen en aanbevelingen zoals weergegeven in zijn eerdere resoluties over de situatie op het gebied van de rechtsstaat en de grondrechten in Hongarije; veroordeelt de doelbewuste, voortdurende en systematische pogingen van de Hongaarse regering om de in artikel 2 VEU verankerde waarden waarop de EU berust te ondermijnen; is ernstig bezorgd over de verdere uitholling van de democratie en de verslechtering van de situatie op het gebied van de rechtsstaat en de grondrechten in Hongarije sinds de goedkeuring door het Parlement van zijn resolutie van 15 september 2022, met name over de recente goedkeuring van het pakket “bescherming van de nationale soevereiniteit”; herinnert eraan dat de Hongaarse regering als enige verantwoordelijk is voor het opnieuw naleven van het EU-recht en de eerbiediging van de in artikel 2 VEU verankerde waarden; 2. betreurt het ten zeerste dat de Raad er niet in slaagt om in het kader van de lopende procedures van artikel 7, lid 1, VEU, daadwerkelijk vooruitgang te boeken; herhaalt zijn oproep aan de Raad om te reageren op alle nieuwe ontwikkelingen die gevolgen hebben voor de rechtsstaat, de democratie en de grondrechten; herhaalt zijn oproep aan de Raad om in het kader van deze procedure aanbevelingen te doen; beklemtoont dat de Raad mee verantwoordelijk is voor de bescherming van de in artikel 2 VEU verankerde waarden en dat nalatigheid op dit punt langdurige en potentieel schadelijke gevolgen zou hebben; verzoekt de Europese Raad en de lidstaten actie te ondernemen en te bepalen of Hongarije zich schuldig heeft gemaakt aan ernstige en voortdurende schendingen van de waarden van de EU overeenkomstig artikel 7, lid 2, VEU; benadrukt dat de rol en de bevoegdheden van het Parlement moeten worden geëerbiedigd; 3. spreekt zijn sterke veroordeling uit over het optreden van de premier van Hongarije toen hij besloot het besluit over de essentiële herziening van het MFK, met inbegrip van het steunpakket Oekraïne, te blokkeren, hetgeen blijk geeft van totale minachting ten aanzien van de strategische belangen van de EU en in strijd is met deze belangen; is van mening dat een dergelijk optreden in strijd is met het beginsel van loyale samenwerking zoals verankerd in de Verdragen; wijst erop dat de EU geenszins mag toegeven aan chantage en dat zij de strategische belangen van de EU en haar bondgenoten niet mag opgeven door haar waarden te verloochenen; herhaalt met klem dat het MFK dringend en gericht moet worden versterkt om tegemoet te komen aan de behoeften van burgers en de beloftes na te komen in verband met reeds gedane politieke toezeggingen, met inbegrip van financiering voor Oekraïne; verzoekt de Europese Raad om tijdens de buitengewone top van 1 februari 2024 zo snel mogelijk overeenstemming te bereiken over een standpunt in die zin; 4. is ingenomen met de mededeling van de Commissie van 13 december 2023 waarin wordt bevestigd dat het risico voor de begroting van de Unie sinds december 2022 ongewijzigd is gebleven en dat de in het kader van de conditionaliteitsverordening vastgestelde maatregelen bijgevolg worden verlengd; is van mening dat dit een bevestiging vormt van de zorgen en aanbevelingen die het Parlement in dit verband reeds had geuit; herhaalt zijn oproep aan de Commissie om ervoor te zorgen dat de eindontvangers of begunstigden van EU-middelen niet verstoken blijven van deze middelen, zoals uiteengezet in de verordening inzake conditionaliteit met betrekking tot de rechtsstaat; beklemtoont dat maatregelen om schendingen van de rechtsstaat aan te pakken van essentieel belang zijn om ervoor te zorgen dat burgers meer vertrouwen krijgen in de EU; 5. uit zijn spijt en herhaalt zijn ernstige bezorgdheid over het besluit van de Commissie dat de horizontale randvoorwaarde van het Handvest is vervuld met betrekking tot de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, waardoor de Hongaarse autoriteiten verzoeken om terugbetaling tot 10,2 miljard EUR kunnen indienen zonder dat er sprake is van adequate controlemechanismen of openbare aanbestedingsprocedures om goed financieel beheer en de bescherming van de EU-begroting te waarborgen; is van mening dat dit besluit politiek gezien in tegenspraak is met het besluit om de in het kader van de conditionaliteitsverordening vastgestelde maatregelen te verlengen en is teleurgesteld dat het Parlement tijdens het proces niet naar behoren is geïnformeerd; beklemtoont dat de Commissie de taak heeft op onafhankelijke en objectieve wijze te oordelen over de naleving door Hongarije van de toepasselijke wetgeving, zonder toegevingen te doen wat democratie, de rechtsstaat en de grondrechten betreft; is van mening dat Hongarije zelfs na de recente hervormingen niet voldoet aan de in het Handvest vastgelegde norm inzake onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, zoals aangegeven door deskundigen in Hongarije en op internationaal niveau, aangezien de genomen maatregelen onvoldoende waarborgen bieden tegen politieke beïnvloeding en het mogelijk is deze maatregelen te omzeilen of niet naar behoren toe te passen; is met name bezorgd over de belemmeringen die blijven bestaan met betrekking tot prejudiciële verwijzingen, problemen met de toewijzing van zaken in de Kúria en het gebrekkige systeem voor de benoeming van de voorzitter van de Kúria; dringt er bij de Commissie op aan het besluit vergezeld te doen gaan van een gedetailleerde schriftelijke motivering; verzoekt de Commissie haar besluit opnieuw te beoordelen, met name in het licht van de nationale maatregelen die sinds de goedkeuring ervan zijn genomen, en geen middelen uit te betalen totdat alle relevante wetgeving volledig ten uitvoer is gelegd en de vastgestelde maatregelen hun doeltreffendheid in de praktijk hebben bewezen; 6. herhaalt zijn eerdere oproepen aan de Commissie om ervoor te zorgen dat er geen betalingen in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit aan de Hongaarse autoriteiten plaatsvinden totdat de mijlpalen (met inbegrip van de zogeheten “supermijlpalen”) en streefdoelen in verband met de eerste betaling op bevredigende wijze zijn bereikt en de duurzaamheid ervan in de praktijk is bewezen; is van mening dat er pas EU-middelen mogen worden uitbetaald als de huidige audit- en controleregelingen die door de Hongaarse autoriteiten zijn ingevoerd, via een versnelde procedure om te voldoen aan de vereiste criteria voor justitiële hervormingen, in de praktijk concrete, duurzame en verifieerbare resultaten opleveren, met name wat de aanpak van systemische kwesties betreft; verzoekt de Commissie een nieuwe geactualiseerde beoordeling uit te voeren, met name met betrekking tot de situatie op het gebied van de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht in Hongarije, vooral in het licht van de ontwikkelingen sinds het besluit is genomen; 7. benadrukt dat de Hongaarse autoriteiten particulieren, ondernemingen, het maatschappelijk middenveld, ngo’s en lokale en regionale overheden gelijke kansen moeten garanderen om toegang te krijgen tot EU-financiering en dat zij onafhankelijk gerechtelijk toezicht en onpartijdige en doeltreffende klachtenmechanismen moeten waarborgen; veroordeelt de gemelde systemische discriminerende praktijken ten aanzien van academici, journalisten, politieke partijen en het maatschappelijk middenveld, alsook ten aanzien van bedrijven in bepaalde sectoren; betreurt de politiek gemotiveerde handelspraktijken die concurrenten een oneerlijk voordeel verschaffen, ondoorzichtige en gemanipuleerde openbare aanbestedingsprocedures, overnamebiedingen door de regering en entiteiten die banden hebben met de premier, en het gebruik van EU-middelen om politieke bondgenoten van de regering te verrijken in strijd met de EU-regels inzake mededinging en openbare aanbestedingen; benadrukt dat de rechtsstaat van essentieel belang is voor een goed functionerende eengemaakte markt in de EU; 8. beklemtoont de belangrijke rol van het voorzitterschap van de Raad om de werkzaamheden van de Raad in verband met EU-wetgeving aan te zwengelen en tegelijkertijd de continuïteit van de EU-agenda te waarborgen en de Raad te vertegenwoordigen in de betrekkingen met de andere instellingen van de EU; vraagt zich af of de Hongaarse regering zich geloofwaardig van deze taak zal kunnen kwijten in 2024, aangezien zij het EU-recht niet naleeft en de in artikel 2 VEU verankerde waarden en het beginsel van loyale samenwerking niet eerbiedigt; herinnert eraan dat de voorzitter van de Europese Raad in sommige gevallen kan worden vervangen door het lid van de Europese Raad dat als vertegenwoordiger optreedt van de lidstaat die het halfjaarlijks voorzitterschap van de Raad bekleedt; verzoekt de Raad zo spoedig mogelijk passende oplossingen te vinden om deze risico’s te beperken; herinnert eraan dat het Parlement passende maatregelen kan nemen indien een dergelijke oplossing niet wordt gevonden; verzoekt de voorzitter van de Raad en de lidstaten onmiddellijk procedures in te leiden om het besluitvormingsproces in de Raad te hervormen met als doel een einde te maken aan het misbruik van het vetorecht en de chantage in de Europese Raad en andere Europese instellingen; 9. benadrukt dat de maatregelen die nodig zijn voor de vrijgave van EU-financiering, zoals vastgesteld door middel van de relevante besluiten uit hoofde van de verordening gemeenschappelijke bepalingen, de verordening tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en de verordening inzake conditionaliteit met betrekking tot de rechtsstaat, moeten worden behandeld als één integraal pakket, wat betekent dat als er op een of meerdere gebieden vooruitgang is geboekt maar er nog tekortkomingen blijven bestaan op andere gebieden, er geen betalingen mogen worden verricht; blijft zich inzetten om ervoor te zorgen dat EU-middelen de Hongaarse bevolking bereiken, onder meer via rechtstreekse financiering voor lokale en regionale overheden en het maatschappelijk middenveld zodra aan de voorwaarden is voldaan, en benadrukt dat de Hongaarse autoriteiten als enige verantwoordelijk zijn voor de huidige situatie; 10. herhaalt zijn verzoek aan de Commissie om ten volle gebruik te maken van de instrumenten waarover zij beschikt om het duidelijke gevaar voor een ernstige schending door Hongarije van de waarden waarop de Unie berust aan te pakken, en denkt hierbij met name aan financiële maatregelen en versnelde inbreukprocedures, verzoeken om voorlopige maatregelen bij het Hof van Justitie van de Europese Unie en maatregelen met betrekking tot het gebrek aan uitvoering van de uitspraken van het Hof; rekent erop dat er snel actie wordt ondernomen naar aanleiding van de goedkeuring van het pakket “bescherming van de nationale soevereiniteit”; 11. verzoekt zijn Commissie juridische zaken zo snel mogelijk de nodige stappen te ondernemen met betrekking tot het besluit van de Commissie dat heeft geleid tot de vrijmaking van 10,2 miljard EUR, onder meer door de Juridische Dienst overeenkomstig artikel 149 van het Reglement te verzoeken ervoor te zorgen dat de wettigheid van Besluit C(2023) 9014 bij het Hof van Justitie van de Europese Unie aan een toetsing wordt onderworpen, in overeenstemming met artikel 263 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie; herinnert aan de mogelijkheid voor het Parlement om gebruik te maken van de wettelijke en politieke maatregelen waarover het beschikt indien de Commissie financiering vrijgeeft zonder dat aan de criteria is voldaan of indien zij er niet in slaagt de volledige tenuitvoerlegging van de desbetreffende wetgeving te waarborgen, gezien de verantwoordelijkheid van de Commissie om op te treden als hoedster van de Verdragen en de financiële belangen van de EU te beschermen; herinnert eraan dat de Commissie politieke verantwoording verschuldigd is aan het Parlement; 12. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de Raad van Europa, de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa en de Verenigde Naties.