(Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2022)0362 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 212 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9-0289/2022), — gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 21 september 2022 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien de artikelen 59 en 163 van zijn Reglement, 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 20 oktober 2022 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2022/… van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van specifieke bepalingen voor de samenwerkingsprogramma’s voor de periode 2014-2020 die worden ondersteund door het Europees nabuurschapsinstrument in het kader van de doelstelling “Europese territoriale samenwerking”, naar aanleiding van de verstoring van de programma-uitvoering (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2022/2192.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) [Amendement 1] Voorstel voor een BESLUIT (EU) 2022/... VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD betreffende de niet-aanvaarding van Russische reisdocumenten die zijn afgegeven in Oekraïne en Georgië HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 77, lid 2, punten a) en b), Gezien het voorstel van de Europese Commissie, Na toezending van het ontwerp van wetgevingshandeling aan de nationale parlementen, Handelend volgens de gewone wetgevingsprocedure, Overwegende hetgeen volgt: (1) Naar aanleiding van de illegale annexatie van de Autonome Republiek Krim en de stad Sebastopol door de Russische Federatie in 2014 en haar aanhoudende destabiliserende optreden in het oosten van Oekraïne, heeft de Europese Unie tot op heden reeds economische sancties ingesteld naar aanleiding van de acties van Rusland die de situatie in Oekraïne destabiliseren, ook gezien de onvolledige uitvoering van de akkoorden van Minsk, alsook sancties met betrekking tot acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen, en sancties naar aanleiding van de illegale annexatie van de Autonome Republiek Krim en de stad Sebastopol door de Russische Federatie. (2) Als ondertekenaar van de akkoorden van Minsk droeg Rusland een duidelijke en rechtstreekse verantwoordelijkheid om in de geest van de daarin vervatte beginselen te werken aan een vreedzame oplossing van het conflict. Door het besluit te nemen tot erkenning van de niet onder het gezag van de regering vallende gebieden in het oosten van Oekraïne als onafhankelijke entiteiten, heeft de Russische Federatie onmiskenbaar in strijd met de akkoorden van Minsk gehandeld, die bepalen dat deze gebieden weer volledig onder het gezag van de Oekraïense regering moeten worden gebracht. (3) Dat besluit▐ en het daaruit voortvloeiende besluit om Russische troepen naar deze gebieden te sturen, vormen een verdere ondermijning van de soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne en een ernstige inbreuk op het internationale recht en een aantal internationale overeenkomsten, waaronder het Handvest van de Verenigde Naties, de Slotakte van Helsinki, het Handvest van Parijs en het Memorandum van Boedapest. (3 bis) Op 24 februari 2022 heeft de Europese Raad tezamen met zijn internationale partners in de krachtigste bewoordingen de niet-uitgelokte en ongerechtvaardigde militaire agressie van Rusland tegen Oekraïne veroordeeld en volledige solidariteit met Oekraïne en de Oekraïense bevolking betuigd. Voorts eiste de Europese Raad dat Rusland zijn militaire acties onmiddellijk staakt, al zijn troepen en militair materieel onvoorwaardelijk van het gehele grondgebied van Oekraïne terugtrekt en de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne binnen zijn internationaal erkende grenzen volledig eerbiedigt (2) . De Europese Raad heeft dit standpunt op 25 maart 2022, 31 mei 2022 en 24 juni 2022 herhaald (3) . (4) Militaire agressie in een buurland van de Europese Unie, zoals de militaire agressie die in Oekraïne plaatsvindt en die aanleiding heeft gegeven tot de beperkende maatregelen, rechtvaardigt maatregelen ter bescherming van de wezenlijke veiligheidsbelangen van de Unie en haar lidstaten. (5) Sinds de illegale annexatie van het schiereiland de Krim op 18 maart 2014 geeft Rusland Russische internationale paspoorten af aan inwoners van de Krim. Op 24 april 2019 ondertekende de president van de Russische Federatie een decreet ter vereenvoudiging van de procedure waarmee ingezetenen van de niet onder regeringsgezag vallende Oekraïense regio’s Donetsk en Loehansk het Russische staatsburgerschap kunnen verkrijgen en waaronder ook de afgifte van Russische internationale paspoorten aan die ingezetenen valt. Bij decreet van 11 juli 2022 heeft de Russische Federatie de systematische afgifte van gewone Russische internationale paspoorten uitgebreid tot andere niet onder regeringsgezag vallende Oekraïense gebieden, meer in het bijzonder Cherson en Zaporizja. In mei 2022 heeft de Russische Federatie een vereenvoudigde Russische naturalisatieprocedure ingevoerd voor weeskinderen uit de zogenoemde Volksrepubliek Donetsk en de zogenoemde Volksrepubliek Loehansk, alsook uit Oekraïne. Het decreet is ook van toepassing op kinderen zonder ouderlijke zorg en op handelingsonbekwame personen die inwoner zijn van die twee bezette gebieden. De systematische afgifte van Russische paspoorten in die bezette gebieden vormt een verdere schending het internationaal recht en van de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne. Wat betreft Georgië heeft de Europese Raad op 1 september 2008 het unilaterale besluit van Rusland om de onafhankelijkheid van Abchazië en Zuid-Ossetië te erkennen met klem veroordeeld, en er bij andere landen op aangedrongen die onafhankelijkheid niet te erkennen (4) . (5 bis) De Unie en haar lidstaten alsmede IJsland, Noorwegen, Zwitserland en Liechtenstein hebben de illegale annexatie door Rusland niet erkend en hebben de illegale bezetting van Oekraïense regio’s en gebieden door de Russische Federatie veroordeeld. Dit betreft in het bijzonder de annexatie van de Autonome Republiek Krim en de stad Sebastopol, de bezetting van de regio’s Donetsk en Loehansk, maar ook de verdere illegale bezetting van andere oostelijke en zuidelijke Oekraïense regio’s, te weten Cherson en Zaporizja. In die regio’s afgegeven Russische reisdocumenten worden niet erkend of binnenkort niet erkend door de lidstaten en door IJsland, Noorwegen, Zwitserland en Liechtenstein. Hetzelfde geldt voor reisdocumenten die zijn afgegeven in de momenteel niet onder Georgisch regeringsgezag vallende gebieden Abchazië en Zuid-Ossetië (“afgescheiden gebieden”). (6) Om voor een gemeenschappelijk visumbeleid te kunnen zorgen en voor een gemeenschappelijke aanpak van de controles op personen bij het overschrijden van de buitengrenzen, is het voor doeleinden van visumverstrekking en overschrijding van de buitengrenzen zaak dat Russische reisdocumenten die in de bezette regio’s of gebieden in Oekraïne of in de afgescheiden Georgische gebieden als genoemd in de bijlage bij dit besluit zijn afgegeven of aan inwoners van die regio’s of gebieden, niet als geldige reisdocumenten worden aanvaard . De lidstaten moeten een uitzondering kunnen maken voor personen die reeds Russisch staatsburger waren op de datum waarop werd begonnen met de afgifte van de Russische documenten in de bezette regio, het bezette gebied of het afgescheiden gebied, en ook voor nakomelingen van deze personen. (6 bis) Dit besluit heeft geen gevolgen voor de bevoegdheid van de lidstaten om reisdocumenten te erkennen. (6 ter) Om redenen van rechtszekerheid en transparantie dient de Commissie met hulp van de lidstaten, per regio of gebied een lijst op te stellen van niet-aanvaarde Russische reisdocumenten. In die lijst moet worden aangegeven vanaf welke datum die Russische reisdocumenten in die regio’s of gebieden zijn afgegeven, zijnde de datum vanaf dewelke nieuw afgegeven reisdocumenten niet meer aanvaard mogen worden. De lijst moet worden vastgesteld bij uitvoeringshandeling, worden bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie, en worden opgenomen in de lijst van reisdocumenten krachtens Beschikking 1105/2011/EU van het Europees Parlement en de Raad (5) die vervat is in de online beschikbare begeleidende tabel van door derde landen en territoriale entiteiten afgegeven reisdocumenten. ▐ (10) Dit besluit doet geen afbreuk aan het recht van vrij verkeer van burgers van de Unie en hun respectieve familieleden, noch aan de mogelijkheid van deze familieleden om het grondgebied van de lidstaten binnen te komen zonder een geldig reisdocument in de zin van met name Richtlijn 2004/38/EG en de door de Unie en de lidstaten, enerzijds, en bepaalde derde landen, anderzijds, gesloten overeenkomsten inzake het vrije verkeer van personen. Richtlijn 2004/38/EG staat onder de daarin vermelde voorwaarden beperkingen van het vrije verkeer toe om redenen van openbare orde, openbare veiligheid of volksgezondheid. (11) Dit besluit is in overeenstemming met de grondrechten en beginselen die met name door het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie worden erkend. Dit besluit mag geen afbreuk doen aan het recht op asiel. (12) Zoals in herinnering is gebracht in de mededeling van de Commissie met operationele richtsnoeren voor het beheer van de buitengrenzen om grensoverschrijdingen aan de grenzen tussen de EU en Oekraïne te faciliteren, staat het de lidstaten vrij om onderdanen van derde landen die niet voldoen aan een of meer van de voorwaarden van artikel 6, lid 1, van Verordening (EU) 2016/399 (toegangsvoorwaarden voor onderdanen van derde landen), toegang tot hun grondgebied te verlenen op humanitaire gronden, op grond van het nationale belang of op grond van internationale verplichtingen. Deze ruime afwijking moet in de huidige crisis worden toegepast om alle mensen die het conflict in Oekraïne ontvluchten, toegang te verlenen. De lidstaten behouden de mogelijkheid om houders van in dit besluit bedoelde reisdocumenten die geen gebruik hebben gemaakt van hun recht om internationale bescherming aan te vragen, in individuele gevallen toegang tot het grondgebied van de lidstaten te verlenen, zoals bepaald in de artikelen 25 en 29 van Verordening (EG) nr. 810/2009 en artikel 6, lid 5, van Verordening (EU) 2016/399. (12 bis) Teneinde rekening te houden met relevante juridische en politieke ontwikkelingen, moet aan de Commissie de bevoegdheid worden overgedragen om overeenkomstig artikel 290 VWEU handelingen vast te stellen om dit besluit te wijzigen door in de bijlage opgenomen regio’s of gebieden toe te voegen of te schrappen. Het is van bijzonder belang dat de Commissie bij haar voorbereidende werkzaamheden tot passende raadplegingen overgaat, onder meer op deskundigenniveau, en dat die raadplegingen geschieden in overeenstemming met de beginselen die zijn vastgelegd in het Interinstitutioneel Akkoord van 13 april 2016 over beter wetgeven (6) . Met name om te zorgen voor gelijke deelname aan de voorbereiding van gedelegeerde handelingen ontvangen het Europees Parlement en de Raad alle documenten op hetzelfde tijdstip als de deskundigen van de lidstaten, en hebben hun deskundigen systematisch toegang tot de vergaderingen van de deskundigengroepen van de Commissie die zich bezighouden met de voorbereiding van gedelegeerde handelingen. (12 ter) Om de Unie in staat te stellen snel te reageren in een snel veranderende situatie, moet worden voorzien in de onmiddellijke toepassing van de desbetreffende gedelegeerde handeling tot wijziging van de bijlage bij dit besluit, indien dwingende en urgente redenen dit vereisen. Indien de spoedprocedure wordt gevolgd, is het van bijzonder belang dat de Commissie bij haar voorbereidende werkzaamheden tot passende raadplegingen overgaat, onder meer op deskundigenniveau. (13) Het doel van dit besluit is de werking van het gemeenschappelijk visumbeleid en het Schengengebied te versterken. Deze doelstellingen kunnen niet door de lidstaten afzonderlijk worden verwezenlijkt. Derhalve moet op Unieniveau een verplichting worden ingevoerd om voor doeleinden van visumverstrekking en overschrijding van de buitengrenzen bepaalde reisdocumenten niet te aanvaarden . De Unie kan daarom, overeenkomstig het in artikel 5 van het Verdrag betreffende de Europese Unie neergelegde subsidiariteitsbeginsel, maatregelen nemen. Overeenkomstig het in dat artikel neergelegde evenredigheidsbeginsel gaat dit besluit niet verder dan wat nodig is om de doelstellingen te verwezenlijken. (14) Overeenkomstig de artikelen 1 en 2 van Protocol nr. 22 betreffende de positie van Denemarken, gehecht aan het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, neemt Denemarken niet deel aan de vaststelling van dit besluit en is dit niet bindend voor, noch van toepassing op Denemarken. Aangezien dit besluit voortbouwt op het Schengenacquis, beslist Denemarken overeenkomstig artikel 4 van het bovengenoemde protocol binnen een termijn van zes maanden nadat de Raad heeft beslist over dit besluit of het dit in zijn interne recht zal omzetten. (15) Dit besluit vormt een ontwikkeling van de bepalingen van het Schengenacquis waaraan Ierland niet deelneemt (7) ; Ierland neemt derhalve niet deel aan de vaststelling van dit besluit en dit is niet bindend voor, noch van toepassing op deze lidstaat. (16) Wat IJsland en Noorwegen betreft, vormt dit besluit een ontwikkeling van de bepalingen van het Schengenacquis in de zin van de Overeenkomst tussen de Raad van de Europese Unie en de Republiek IJsland en het Koninkrijk Noorwegen inzake de wijze waarop IJsland en Noorwegen worden betrokken bij de uitvoering, de toepassing en de ontwikkeling van het Schengenacquis (8) die vallen onder het gebied bedoeld in artikel 1, punten A en B, van Besluit 1999/437/EG van de Raad (9) . (17) Wat Zwitserland betreft, vormt dit besluit een ontwikkeling van de bepalingen van het Schengenacquis in de zin van de Overeenkomst tussen de Europese Unie, de Europese Gemeenschap en de Zwitserse Bondsstaat inzake de wijze waarop Zwitserland wordt betrokken bij de uitvoering, de toepassing en de ontwikkeling van het Schengenacquis (10) die vallen onder het gebied bedoeld in artikel 1, punten A en B, van Besluit 1999/437/EG van de Raad, in samenhang met artikel 3 van Besluit 2008/146/EG van de Raad (11) . (18) Wat Liechtenstein betreft, vormt dit besluit een ontwikkeling van de bepalingen van het Schengenacquis in de zin van het Protocol tussen de Europese Unie, de Europese Gemeenschap, de Zwitserse Bondsstaat en het Vorstendom Liechtenstein betreffende de toetreding van het Vorstendom Liechtenstein tot de Overeenkomst tussen de Europese Unie, de Europese Gemeenschap en de Zwitserse Bondsstaat inzake de wijze waarop Zwitserland wordt betrokken bij de uitvoering, de toepassing en de ontwikkeling van het Schengenacquis (12) die vallen onder het gebied bedoeld in artikel 1, punten A en B, van Besluit 1999/437/EG van de Raad, in samenhang met artikel 3 van Besluit 2011/350/EU van de Raad (13) . (19) Wat Cyprus, Bulgarije, Roemenië en Kroatië betreft , vormt artikel 1, punt a), van dit besluit een handeling die voortbouwt op of op andere wijze is gerelateerd aan het Schengenacquis in de zin van respectievelijk artikel 3, lid 2, van de Toetredingsakte van 2003, artikel 4, lid 2, van de Toetredingsakte van 2005 en artikel 4, lid 2, van de Toetredingsakte van 2011, terwijl artikel 1, punt b), een handeling is die voortbouwt op of op andere wijze is gerelateerd aan het Schengenacquis in de zin van respectievelijk artikel 3, lid 1, van de Toetredingsakte van 2003, artikel 4, lid 1, van de Toetredingsakte van 2005 en artikel 4, lid 1, van de Toetredingsakte van 2011. (20) Gezien de urgentie van de situatie en de aanhoudende illegale aanwezigheid van Rusland in buitenlandse gebieden moet dit besluit in werking treden op de eerste dag na die van de bekendmaking ervan, HEBBEN HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD: Artikel 1 Russische reisdocumenten die zijn afgegeven in of aan inwoners van door Rusland bezette Oekraïense regio’s of gebieden of de afgescheiden Georgische gebieden als genoemd in de bijlage , worden voor de volgende doeleinden niet als geldige reisdocumenten aanvaard : (a) de afgifte van een visum overeenkomstig Verordening (EG) nr. 810/2009; (b) het overschrijden van de buitengrenzen overeenkomstig Verordening (EU) 2016/399. De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 2 bis gedelegeerde handelingen vast te stellen om de bijlage te wijzigen door regio’s of gebieden toe te voegen of te schrappen, wanneer dit nodig is om rekening te houden met relevante juridische en politieke ontwikkelingen. Indien dit wegens een zich snel ontwikkelende situatie om dwingende redenen van urgentie vereist is, is de in artikel 2 ter neergelegde procedure van toepassing op overeenkomstig dit artikel vastgestelde gedelegeerde handelingen. Artikel 1 bis In afwijking van artikel 1 kan een Russisch reisdocument als bedoeld in artikel 1 worden aanvaard: — indien de houder ervan een Russisch staatsburger was vóór de data die zijn vermeld in de uitvoeringshandeling als bedoeld in artikel 2. Dit geldt ook voor de nakomelingen van deze Russische burgers; — indien de houder ervan een kind of handelingsonbekwame persoon was op het moment dat deze het Russische staatsburgerschap verkreeg via de vereenvoudigde naturalisatieprocedure naar Russisch recht. De lidstaten kunnen houders van reisdocumenten waarop dit besluit betrekking heeft, in individuele gevallen toegang tot het grondgebied van de lidstaten te verlenen, zoals bepaald in de artikelen 25 en 29 van Verordening (EG) nr. 810/2009 en artikel 6, lid 5, van Verordening (EU) 2016/399. Dit besluit doet geen afbreuk aan het asielacquis van de Unie, met name het recht om internationale bescherming aan te vragen. Artikel 2 De Commissie stelt met hulp van de lidstaten, per regio, gebied of afgescheiden gebied als vermeld in de bijlage een lijst op van de in artikel 1 bedoelde reisdocumenten. Op die lijst wordt aangegeven vanaf welke datum die reisdocumenten in de bezette regio’s, gebieden of afgescheiden gebieden zijn afgegeven. De lijst wordt vastgesteld bij uitvoeringshandeling, bekendgemaakt in het Publicatieblad en opgenomen in de op grond van Besluit nr. 1105/2011/EU opgestelde lijst van reisdocumenten. Artikel 2 bis 1. De bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen, wordt aan de Commissie toegekend onder de in dit artikel neergelegde voorwaarden. 2. De in artikel 1 bedoelde bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen wordt aan de Commissie toegekend voor een termijn van twee jaar. 3. Het Europees Parlement of de Raad kan de in artikel 1 bedoelde bevoegdheidsdelegatie te allen tijde intrekken. Het besluit tot intrekking beëindigt de delegatie van de in dat besluit genoemde bevoegdheid. Het wordt van kracht op de dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie of op een daarin genoemde latere datum. Het laat de geldigheid van de reeds van kracht zijnde gedelegeerde handelingen onverlet. 4. Vóór de vaststelling van een gedelegeerde handeling raadpleegt de Commissie de door elke lidstaat aangewezen deskundigen overeenkomstig de beginselen die zijn neergelegd in het Interinstitutioneel Akkoord van 13 april 2016 over beter wetgeven. 5. Zodra de Commissie een gedelegeerde handeling heeft vastgesteld, doet zij daarvan gelijktijdig kennisgeving aan het Europees Parlement en de Raad. 6. Een overeenkomstig artikel 1 vastgestelde gedelegeerde handeling treedt alleen in werking indien het Europees Parlement noch de Raad binnen een termijn van twee maanden na de kennisgeving van de handeling aan het Europees Parlement en de Raad daartegen bezwaar heeft gemaakt, of indien zowel het Europees Parlement als de Raad vóór het verstrijken van die termijn de Commissie hebben medegedeeld dat zij daartegen geen bezwaar zullen maken. Die termijn wordt op initiatief van het Europees Parlement of de Raad met twee maanden verlengd. Artikel 2 ter 1. Een overeenkomstig dit artikel vastgestelde gedelegeerde handeling treedt onverwijld in werking en is van toepassing zolang geen bezwaar wordt gemaakt overeenkomstig lid 2. In de kennisgeving van de gedelegeerde handeling aan het Europees Parlement en de Raad wordt vermeld om welke redenen wordt gebruikgemaakt van de spoedprocedure. 2. Het Europees Parlement of de Raad kan overeenkomstig de in artikel 2 bis, lid 6, bedoelde procedure bezwaar maken tegen een gedelegeerde handeling. In dat geval trekt de Commissie de handeling onmiddellijk in na de kennisgeving van het besluit waarbij het Europees Parlement of de Raad bezwaar maakt. Artikel 3 Dit besluit treedt in werking op de eerste dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie . Gedaan te Brussel, Voor het Europees Parlement Voor de Raad De voorzitter De voorzitter BIJLAGE Oekraïne Autonome Republiek Krim en de stad Sebastopol regio Donetsk regio Loehansk regio Cherson regio Zaporizja Georgië Abchazië Zuid-Ossetië Het Europees Parlement, – gezien de artikelen 2, 4, 5, 6, 7, 9 en 10 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), – gezien artikel 20 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de artikelen 6, 7, 8, 10, 11, 12 en 47 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (het “Handvest”), – gezien zijn resoluties van 15 november 2017 (1) , 28 maart 2019 (2) , 16 december 2019 (3) en 29 april 2021 (4) over de rechtsstaat in Malta, – gezien de hoorzittingen, gedachtewisselingen en delegatiebezoeken die de Groep voor toezicht op de democratie, de rechtsstaat en de grondrechten van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken sinds 15 november 2017 heeft gehouden, – gezien de briefwisseling tussen de voorzitter van de monitoringgroep inzake de democratie, de rechtsstaat en de grondrechten en de premier van Malta, – gezien Resolutie 2293(2019) van de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa van 26 juni 2019, getiteld “De moord op Daphne Caruana Galizia en de rechtsstaat in Malta en daarbuiten – ervoor zorgen dat de hele waarheid boven water komt”, – gezien het verslag over de follow-up van Resolutie 2293(2019) van de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa, dat op 8 december 2020 is goedgekeurd door de Commissie juridische zaken en rechten van de mens van de Parlementaire Vergadering, – gezien het advies van de Commissie van Venetië nr. 993/2020 van 8 oktober 2020 inzake tien wetten en wetsvoorstellen ter uitvoering van de wetgevingsvoorstellen die in advies CDL-AD(2020)006 zijn vervat, – gezien het verslag van de Commissaris voor de Mensenrechten van de Raad van Europa naar aanleiding van haar bezoek aan Turkije van 11 tot en met 16 oktober 2021, – gezien de brief van de Commissaris voor de Mensenrechten van de Raad van Europa van 23 september 2022 aan de premier van Malta en het antwoord van de premier van Malta van 4 oktober 2022, – gezien het verslag van de Commissie over de rechtsstaat 2022 ( COM(2022)0500 ), – gezien het verslag van het werkbezoek van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken (LIBE) naar aanleiding van het bezoek van haar delegatie over de rechtsstaat aan Valletta, Malta, van 23 tot en met 25 mei 2022, – gezien artikel 132, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat de Unie gegrondvest is op de in artikel 2 VEU verankerde gemeenschappelijke waarden, namelijk eerbiediging van de menselijke waardigheid, vrijheid, democratie, gelijkheid, de rechtsstaat en eerbiediging van de mensenrechten, met inbegrip van de rechten van personen die tot minderheden behoren – waarden die de EU-lidstaten gemeen hebben en die de kandidaat-lidstaten moeten eerbiedigen om lid te worden van de Unie als onderdeel van de criteria van Kopenhagen, die na toetreding niet kunnen worden veronachtzaamd of opnieuw geïnterpreteerd; overwegende dat democratie, de rechtsstaat en grondrechten waarden zijn die elkaar versterken en die, als ze ondermijnd worden, een systemische bedreiging kunnen vormen voor de Unie en voor de rechten en vrijheden van haar burgers; B. overwegende dat de eerbiediging van de rechtstaat, de democratie, de mensenrechten en de fundamentele vrijheden en de in de EU-Verdragen en internationale mensenrechteninstrumenten vervatte waarden en beginselen verplichtingen zijn die op de Unie en haar lidstaten rusten en die moeten worden nagekomen; C. overwegende dat het Handvest deel uitmaakt van het primaire EU-recht; overwegende dat de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid en pluriformiteit van de media zijn vastgelegd in artikel 11 van het Handvest en artikel 10 van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens (EVRM); D. overwegende dat de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht is vastgelegd in artikel 19, lid 1, van het VEU, artikel 47 van het Handvest en artikel 6 van het EVRM, en dat zij een essentiële vereiste is van het democratische beginsel van de scheiding der machten; E. overwegende dat journalisten, vooral maar niet uitsluitend onderzoeksjournalisten, steeds vaker het doelwit zijn van zogenaamde “strategische rechtszaken tegen publieke participatie” (SLAPP’s), zowel binnen als buiten de EU, die enkel tot doel hebben hun activiteiten tegen te werken, publieke controle te vermijden, en te voorkomen dat autoriteiten ter verantwoording worden geroepen; overwegende dat dit een remmend effect heeft op de mediavrijheid; F. overwegende dat de lidstaten de invoering van mechanismen voor vroegtijdige waarschuwing en snelle respons moeten aanmoedigen om ervoor te zorgen dat journalisten en andere media-actoren onmiddellijk toegang hebben tot beschermende maatregelen wanneer zij worden bedreigd; overwegende dat dergelijke mechanismen onderworpen moeten zijn aan zinvol toezicht door het maatschappelijk middenveld en bescherming moeten waarborgen voor klokkenluiders en bronnen die anoniem willen blijven; G. overwegende dat de lidstaten, om straffeloosheid te voorkomen, verplicht zijn alle nodige stappen te ondernemen om de daders van misdrijven tegen journalisten en andere media-actoren voor de rechter te brengen; overwegende dat bij onderzoeken en vervolgingen rekening moet worden gehouden met alle verschillende – feitelijke en potentiële – rollen bij deze misdrijven, zoals auteurs, aanstichters, daders en medeplichtigen, en met de strafrechtelijke aansprakelijkheid die uit elk van deze rollen voortvloeit; H. overwegende dat Daphne Caruana Galizia, een Maltese onderzoeksjournaliste en blogster gespecialiseerd in corruptiebestrijding, op 16 oktober 2017 is vermoord met een autobom; overwegende dat zij het doelwit was van intimidatie en talrijke bedreigingen in de vorm van dreigtelefoons, -brieven en -berichten, en dat haar huis in brand werd gestoken; overwegende dat de huurmoordenaar bekentenissen heeft afgelegd en op 16 maart 2021 in de rechtbank heeft verklaard dat er twee jaar voor de moord op Daphne Caruana Galizia al een ander complot bestond om haar met een AK‑47-geweer te vermoorden; overwegende dat op de eerste dag van hun proces, op 14 oktober 2022, de twee andere in beschuldiging gestelde huurmoordenaars schuldig pleitten en werden veroordeeld tot 40 jaar gevangenisstraf; I. overwegende dat het moordonderzoek onder leiding van de Maltese autoriteiten en bijgestaan door Europol, heeft geleid tot de identificatie en voorgeleiding van en de lopende rechtszaak tegen verscheidene verdachten en één potentiële opdrachtgever van de moord, namelijk de eigenaar van het in Dubai gevestigde bedrijf 17 Black Ltd., een voormalig lid van de raad van bestuur van ElectroGas Malta Ltd, verantwoordelijk voor de grootste deel van de elektriciteitsproductie van Malta, die op 20 november 2019 werd gearresteerd terwijl hij klaarblijkelijk probeerde Malta te ontvluchten; overwegende dat ook het Federal Bureau of Investigation (FBI) van de Verenigde Staten bij het onderzoek betrokken was; J. overwegende dat de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) werden gebruikt om transacties te verhullen die gelieerd zouden zijn met de corruptie die Daphne Caruana Galizia ten tijde van haar moord aan het licht bracht; K. overwegende dat het in Dubai gevestigde bedrijf 17 Black Ltd. werd genoemd als een bedrijf waarvan in Panama gevestigde bedrijven in het bezit van de voormalige stafchef van de voormalige premier van Malta en van de voormalige minister van Toerisme, voorheen de minister van Energie, geld zouden ontvangen; overwegende dat er nog steeds banden tussen 17 Black Ltd. en talrijke openbare projecten in Malta aan het licht komen; L. overwegende dat de stafchef van de voormalige premier van Malta en de voormalige minister van Toerisme, voorheen de minister van Energie, en hun gezinnen door het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken zijn aangewezen als zijnde betrokken bij aanzienlijke corruptie en daarom de toegang tot de Verenigde Staten zijn ontzegd; M. overwegende dat Pilatus Bank door Daphne Caruana Galizia werd ontmaskerd als de bank bij uitstek voor verdachte transacties waarbij Maltese en Azerbeidzjaanse politiek prominente personen betrokken waren; overwegende dat de politiecommissaris van Malta in augustus 2020 publiekelijk heeft verklaard dat een aanklacht tegen degenen die betrokken waren bij criminele activiteiten van de Pilatus Bank op handen was; overwegende dat 26 maanden later slechts één persoon is aangeklaagd en dat het onderzoek tot stilstand lijkt te zijn gekomen; overwegende dat de betrokkenen het land vrij konden binnenkomen of verlaten ondanks uitgevaardigde arrestatiebevelen; overwegende dat een voormalige compliance officer van de Malta Gaming Authority, Malta mocht verlaten terwijl hij met vakantie ging met de voormalige premier van Malta, ondanks dat er een Europees arrestatiebevel tegen hem van kracht was, en vervolgens bij aankomst in Italië werd aangehouden; N. overwegende dat twee partners van het aan Mossack-Fonseca gelieerde bedrijf Nexia BT, dat nu ter ziele is en van wie Daphne Caruana Galizia en de Panama Papers hebben aangetoond dat zij de witwasstructuren hebben ontworpen om corruptie mogelijk te maken, slechts voor een deel van de beschuldigingen tegen hen zijn aangeklaagd, en waarvan het ElectroGas-schandaal is uitgezonderd; O. overwegende dat de overeenkomst inzake de veiligstelling van de levering van vloeibaar aardgas tussen ElectroGas Malta Ltd. en de regering van Malta, ondertekend door de voormalige minister van Toerisme, die destijds, in 2015, minister van Energie was, jarenlang geheim is gehouden en pas in september 2022 bekend werd dankzij de Daphne Caruana Galizia Foundation en een mediakanaal; overwegende dat de huidige procureur-generaal is bekritiseerd omdat zij, in haar vroegere rol van adjunct-procureur-generaal, de ondertekening van deze overeenkomst heeft gefaciliteerd zonder verdere goedkeuring van het kabinet of het parlement; overwegende dat Daphne Caruana Galizia ten tijde van haar moord onderzoek deed naar een groot aantal interne documenten van ElectroGas Malta Ltd; P. overwegende dat een van de vermeende medeplichtigen en bepaalde opnames die tijdens de gerechtelijke procedure aan bod kwamen, erop wijzen dat de voormalige stafchef van de premier van Malta betrokken was bij de opdracht tot de planning en financiering van de moord; overwegende dat hij op 20 maart 2021 samen met verscheidene van zijn zakenpartners is gearresteerd en beschuldigd van witwaspraktijken, fraude, corruptie en vervalsing, in het kader van een andere zaak die door Daphne Caruana Galizia werd onderzocht; Q. overwegende dat eind 2019 een openbaar onafhankelijk onderzoek is gestart naar de moord op Daphne Caruana Galizia, en op 29 juli 2021 is afgerond; overwegende dat de met het openbaar onderzoek belaste commissie een verslag heeft gepubliceerd met een reeks conclusies en aanbevelingen over het versterken van de rechtsstaat, de eerbiediging van de persvrijheid, de vrijheid van meningsuiting en de bescherming van journalisten, over juridische hervormingen op constitutioneel niveau en over wetgevingsvoorstellen inzake mediavrijheid; overwegende dat de commissie ook heeft vastgesteld dat “hoewel er geen bewijs is dat de staat als zodanig een rol heeft gespeeld bij de moord op mevrouw Caruana Galizia [...], de staat de verantwoordelijkheid voor de moord moet dragen door een klimaat van straffeloosheid te creëren dat op het hoogste niveau van de centrale overheid in Castille (5) is ontstaan en zijn tentakels heeft verspreid naar andere entiteiten zoals regelgevende instellingen en de politie, hetgeen tot de ineenstorting van de rechtsstaat heeft geleid”; R. overwegende dat de regering van Malta een aantal hervormingen heeft voorgesteld om gevolg te geven aan enkele van deze aanbevelingen, waaronder ontwerpwetgeving ter versterking van de mediavrijheid en een voorstel voor een anti-SLAPP-wet; overwegende dat de hervormingen van het Maltese rechtsstelsel die in 2020 van start zijn gegaan, nog steeds ten uitvoer worden gelegd; S. overwegende dat de meest recente monitor voor de pluriformiteit van de media het algemene risico voor de mediapluriformiteit in Malta als “middelmatig” heeft aangemerkt, maar het risico voor redactionele autonomie en politieke onafhankelijkheid als “hoog”; T. overwegende dat de Maltese nieuwszender The Shift News te maken heeft gekregen met 40 afzonderlijke door overheidsinstanties ingestelde beroepen tegen verzoeken in het kader van vrijheid van informatie betreffende overheidsuitgaven ten aanzien van de onafhankelijke media; U. overwegende dat de door de Maltese autoriteiten ondernomen justitiële hervorming werd aangestipt in de toespraak over de Staat van de Unie van 2021; V. overwegende dat het Comité van deskundigen inzake de evaluatie van maatregelen ter bestrijding van het witwassen van geld en de financiering van terrorisme (Moneyval) heeft erkend dat Malta aanzienlijke vooruitgang heeft geboekt bij de naleving van de normen van de Financiële-actiegroep, heeft geoordeeld dat Malta aan de normen voldoet en Malta na 12 maanden van de grijze lijst heeft gehaald; W. overwegende dat de werkgroep voor toezicht op de democratie, de rechtsstaat en de grondrechten van de Commissie LIBE naar aanleiding van het bezoek aan Malta van 23 t/m 25 mei 2022 van de LIBE-delegatie over de rechtstaat, in het missieverslag zijn bezorgdheid heeft geuit over de trage vooruitgang bij de follow-up van de moord op Daphne Caruana Galizia en de uitvoering van de aanbevelingen van het openbaar onderzoek, waarbij erkend wordt dat de gerechtelijke procedures nog steeds lopen; 1. brengt vijf jaar na haar moord hulde aan Daphne Caruana Galizia en aan haar essentiële werk om corruptie, georganiseerde misdaad, belastingfraude en witwaspraktijken aan het licht te brengen en degenen die betrokken zijn bij dergelijke illegale activiteiten ter verantwoording te roepen; veroordeelt met klem de criminalisering van, de aanvallen en moorden op journalisten vanwege hun werk, waaronder de moorden op Ján Kuciak en zijn verloofde Martina Kušnírová op 21 februari 2018, van Viktoria Marinova op 6 oktober 2018, van de Griekse journalist George Karaivaz op 9 april 2021 en van de Nederlandse journalist Peter R. de Vries op 15 juli 2021, en benadrukt de cruciale rol die zij spelen bij het onthullen van de waarheid, het beschermen van de democratie en het beëindigen van de cultuur van straffeloosheid; brengt verder hulde aan alle journalisten die de afgelopen jaren in Europa zijn vermoord; wijst nogmaals op het cruciale belang van onafhankelijke media en een actief maatschappelijk middenveld als fundamentele pijlers van justitie, democratie en de rechtsstaat; merkt op dat de moord op journalisten niet alleen een lidstaat treft, maar ook de Europese Unie als geheel; is er vast van overtuigd dat de bescherming van de democratische rechtsstaat een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid is die nationale grenzen en partijgrenzen overschrijdt; 2. erkent de vooruitgang die is geboekt in de lopende gerechtelijke procedure inzake de moord op Daphne Caruana Galizia, maar betreurt ten zeerste dat deze tot dusver tot slechts drie veroordelingen hebben geleid in verband met de uitvoering van de moord, nadat de huurmoordenaars schuld bekend hadden; herhaalt daarom zijn oproep om het onderzoek naar de belangrijkste motieven voor de moord zo snel mogelijk af te sluiten en de strafrechtelijke procedures zo snel mogelijk af te ronden, en de bij de moord betrokken personen, op welk niveau dan ook, te berechten; pleit nogmaals voor de volledige en voortdurende betrokkenheid van Europol bij alle aspecten van het moordonderzoek en bij alle daaraan gerelateerde onderzoeken; 3. erkent dat de huidige premier van Malta zich publiekelijk verontschuldigde voor de tekortkomingen van de staat die hebben kunnen bijdragen tot de moord op Daphne Caruana Galizia; 4. is bezorgd over het feit dat één jaar na de publicatie van het verslag van het openbaar onderzoek, de uitvoering van de aanbevelingen tekortschiet; merkt op dat de Maltese regering een aantal hervormingen heeft voorgesteld, waaronder wetgevingsvoorstellen, om aan deze aanbevelingen gevolg te geven; merkt op dat de Commissaris voor de Mensenrechten van de Raad van Europa heeft aangegeven dat de Maltese autoriteiten ervoor moeten zorgen dat de wetgevingswerkzaamheden die naar aanleiding van het verslag van het openbaar onderzoek van start zijn gegaan, in overeenstemming zijn met de internationale normen en volledig openstaan voor publieke controle en participatie; verzoekt de Maltese regering alle aanbevelingen van het verslag van het openbaar onderzoek onverwijld uit te voeren; 5. is ingenomen met de inspanningen van de Financial Intelligence Analysis Unit en benadrukt dat het van essentieel belang is dat spraakmakende financiële en economische misdrijven, met name corruptie- en witwaspraktijken, streng worden vervolgd; is echter ontsteld over het gebrek aan vooruitgang bij de vervolging van corruptie- en witwaspraktijken die Daphne Caruana Galizia ten tijde van haar moord onderzocht, waarbij verdachten op het hoogste politieke niveau betrokken waren; is ook verontrust over het institutionele falen van de rechtshandhaving en justitie in Malta en dringt er bij de verantwoordelijke autoriteiten met klem op aan om eenieder die betrokken is bij een of meer van de talrijke zaken die momenteel worden onderzocht of gemeld, voor de rechter te brengen; is zeer bezorgd over de recente onthullingen dat herhaaldelijk geen gevolg wordt gegeven aan Europese aanhoudingsbevelen tegen personen die banden hebben met hoge politieke functionarissen; verzoekt de Maltese autoriteiten de uitdagingen in verband met de duur van onderzoeken naar corruptiezaken op hoog niveau aan te pakken, door onder meer een solide staat van dienst wat betreft definitieve rechterlijke uitspraken op te bouwen; benadrukt het belang van institutionele onafhankelijkheid voor de goede werking van de rechtsstaat; verzoekt de Maltese autoriteiten vooruitgang te boeken bij het onderzoek naar gevallen van mogelijke pogingen van overheidsfunctionarissen om bewijsmateriaal verborgen te houden en onderzoeken en gerechtelijke procedures te dwarsbomen; 6. is verontrust over het gebrek aan vooruitgang in de onderzoeks- en gerechtelijke procedures tegen functionarissen van de Pilatus Bank en over de inspanningen van de Maltese autoriteiten om de procedures tot stilstand te brengen; neemt kennis van de voorlopige maatregelen van het Internationaal Centrum voor beslechting van investeringsgeschillen van 14 september 2022 (6) , waardoor het onderzoek van de Maltese autoriteiten wordt vertraagd; verzoekt de Maltese autoriteiten extra middelen ter beschikking te stellen om de redenen voor de vertraging te onderzoeken en ervoor te zorgen dat het recht zijn beloop krijgt; verzoekt de betrokken Europese organen de voortgang van de zaak Pilatus Bank nauwlettend te volgen; is ook verontrust over het gebrek aan vooruitgang ten aanzien van de twee Nexia BT-partners en verzoekt de Commissie en Moneyval de zaak in het oog te houden; uit voorts zijn bezorgdheid over de beschuldigingen van witwaspraktijken en corruptie in verband met de ElectroGasovereenkomst en verzoekt de Commissie alle haar ter beschikking staande instrumenten te gebruiken om te beoordelen of de toepasselijke Europese wetgeving is nageleefd; 7. is ingenomen met de extra capaciteit die beschikbaar wordt gesteld voor het onderzoek naar en de vervolging van misdrijven in het algemeen, de hervormde benoemingsprocedure voor rechters en de hervorming van het bureau en de rol van de procureur-generaal; verzoekt het Maltese parlement overeenstemming te bereiken over de depolitisering van de benoeming van de hoogste rechter, door de rechterlijke macht bij de procedure te betrekken, rekening houdend met de Europese normen inzake rechterlijke benoemingen en het advies van de Commissie van Venetië; 8. betreurt de achteruitgang van de efficiëntie van het Maltese rechtsstelsel en dringt erop aan dat er oplossingen worden gevonden om de duur van procedures te verkorten; 9. wijst op het belang van de informatie waarover de VAE beschikken over transacties van bedrijven die verband houden met corruptie en het belang daarvan voor lopende onderzoeken; merkt op dat de VAE sindsdien op de grijze lijst staat van de Financiële-actiegroep; verbindt zich ertoe de lopende samenwerking tussen de VAE en Malta te monitoren om ervoor te zorgen dat de nodige informatie voor vervolgingen naar behoren wordt opgevraagd en doorgegeven, en merkt op dat deze samenwerking gevolgen moet hebben voor de reputatie van de VAE bij regelgevende instanties inzake de bestrijding van witwaspraktijken; verzoekt de Commissie en de Maltese autoriteiten nogmaals om gebruik te maken van alle instrumenten die hun ter beschikking staan om de medewerking aan en passende juridische bijstand bij alle onderzoeken te waarborgen; verzoekt de VAE om snel samen te werken met de Maltese autoriteiten om onderzoeken te vergemakkelijken, en met de EU in het algemeen; 10. is ingenomen met de recente verwijzingen door de Maltese regering naar het Europees Openbaar Ministerie (EOM); is echter van mening dat het totale aantal zaken relatief beperkt blijft in vergelijking met andere lidstaten en dat het Maltese systeem voor het opsporen, onderzoeken en vervolgen van misdrijven ondoorzichtig blijft; 11. uit zijn ernstige bezorgdheid over het gemelde gebrek aan samenwerking van de Maltese autoriteiten met het EOM in lopende zaken; neemt met name kennis van de beschuldigingen met betrekking tot het lopende onderzoek naar een door de EU gefinancierd project waarbij het vermeende meesterbrein achter de moord op Daphne Caruana Galizia en eigenaar van de in Dubai gevestigde onderneming 17 Black Ltd. betrokken is; 12. uit zijn bezorgdheid over de straffeloosheid van sleutelfiguren van de regering van de voormalige premier, waaronder de voormalige premier zelf, zijn chef-staf en de voormalige minister van Toerisme, voorheen de minister van Energie; 13. erkent de verschillende voorstellen die de Maltese regering heeft gedaan om de situatie op het gebied van mediavrijheid te verbeteren; dringt er bij de Maltese autoriteiten op aan ervoor te zorgen dat de voorgestelde hervormingen voldoen aan de Europese en internationale normen inzake de bescherming van journalisten, met name wat betreft het voorkomen en bestraffen van bedreigingen en intimidatie van journalisten, zowel in het openbaar als online, en deze snel ten uitvoer te leggen; dringt er bij de Maltese autoriteiten ook op aan aanvullende maatregelen en andere waarborgen in te voeren om het klimaat voor kritische en onafhankelijke journalistiek in Malta en de verantwoordingsplicht van politici en ambtenaren te verbeteren; 14. is bezorgd over het feit dat er nog steeds belemmeringen bestaan voor de vrijheid en pluriformiteit van de media, bijvoorbeeld wat betreft de verzoeken aan de regering om toegang tot informatie en mogelijk discriminerende financiering van mediakanalen; betreurt het dat overheidsinstanties een reeks beroepen hebben ingesteld tegen de 40 positieve besluiten van de commissaris voor gegevensbescherming ten gunste van verzoeken van The Shift News in het kader van de vrijheid van informatie, en is van mening dat de beroepen een afschrikkend signaal kunnen afgeven aan media-actoren en burgers; verzoekt de Maltese regering deze beroepen onmiddellijk in te trekken; 15. uit zijn bezorgdheid over berichten dat het Comité van deskundigen op het gebied van de media weliswaar was belast met het verstrekken van advies over veranderingen in de mediasector, en dat er enkele vertegenwoordigers van de media bij betrokken waren, maar dat de Maltese regering geen openbare raadpleging heeft gehouden; verzoekt de Maltese autoriteiten te zorgen voor een brede openbare raadpleging over de mediasector, zoals is toegezegd door de premier van Malta op 13 oktober 2022 naar aanleiding van de pleidooien van het internationale maatschappelijk middenveld, de mediawereld in Malta en de Raad van Europa, en met name over de beperking van het gebruik van SLAPP’s; dringt er bij het Maltese parlement op aan met voorrang relevante wetgeving vast te stellen, met inbegrip van wijzigingen van de grondwet; 16. betreurt het feit dat journalisten en familieleden van Daphne Caruana Galizia momenteel nog steeds het doelwit zijn van SLAPP’s, en herhaalt zijn dringende oproep aan de personen die de zaken hebben ingeleid, met inbegrip van voormalige regeringsfunctionarissen, om deze te laten vallen; 17. is ingenomen met de huidige voorstellen waarin wordt bepaald dat de tarieven van de smaadrechter niet moeten worden betaald na de eerste indiening van een verweer door de aangeklaagde journalist, en met de mogelijkheid voor Maltese rechtbanken om smaadprocedures als “kennelijk ongegrond” te beschouwen en dus af te wijzen; verzoekt de Maltese autoriteiten de aanbeveling van de Commissie uit te voeren en doeltreffend beleid voor de bescherming van journalisten vast te stellen; is ingenomen met het voorstel van de Commissie voor een richtlijn ter bestrijding van SLAPP’s ( COM(2022)0177 ); 18. verzoekt de Maltese regering de bestaande zorgen in verband met de vrijheid van de media en de onafhankelijkheid van publieke media van politieke inmenging verder aan te pakken, met inbegrip van een kader om transparantie in overheidscampagnes te waarborgen, en de toename van haatzaaiende uitlatingen op sociale media; 19. is ingenomen met de wijziging in 2021 van de Maltese wet inzake de bescherming van klokkenluiders van 2013, en met de toezegging om uiterlijk eind 2024 een databank op te zetten voor het verzamelen van informatie over klokkenluiden; 20. uit zijn bezorgdheid over het feit dat er geen oplossing is gevonden voor de benoeming van een nieuwe ombudsman en dat er geen vrouwen zijn benoemd tot commissaris voor administratieve onderzoeken; verzoekt de Maltese autoriteiten een mechanisme tegen patstellingen bij parlementaire benoemingen in het leven te roepen en prioriteit te geven aan de oprichting van de commissie voor mensenrechten en gelijkheid in overeenstemming met de beginselen van Parijs en het EU-acquis inzake gelijkheid; 21. herhaalt zijn oproep aan de Maltese autoriteiten om alle resterende aanbevelingen van de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa, de Commissie van Venetië, de Groep van Staten tegen Corruptie en Moneyval volledig uit te voeren; verzoekt de Maltese autoriteiten de Commissie van Venetië om advies te verzoeken inzake de naleving van haar aanbevelingen; 22. benadrukt dat het Maltese burgerschaps- en investeringsprogramma een punt van grote zorg blijft; herinnert aan zijn standpunt dat het EU-burgerschap niet te koop is en dringt aan op een onmiddellijke afschaffing van het programma in Malta en in de hele EU; is ingenomen met het optreden van de Commissie om de inbreukprocedure voor te leggen aan het Hof van Justitie van de Europese Unie en wacht op de definitieve uitspraak van het Hof; 23. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Commissie, de Raad, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de Raad van Europa, de regering en het parlement van de Verenigde Arabische Emiraten en de president van de Republiek Malta. Het Europees Parlement, – gezien het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (“het Handvest” genoemd), – gezien artikel 2 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, – gezien het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de bijbehorende jurisprudentie van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, – gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, – gezien Richtlijn 2012/29/EU van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012 tot vaststelling van minimumnormen voor de rechten, de ondersteuning en de bescherming van slachtoffers van strafbare feiten, en ter vervanging van Kaderbesluit 2001/220/JBZ van de Raad (1) (hierna “richtlijn slachtofferrechten” genoemd), – gezien de evaluatie van de uitvoering van de richtlijn slachtofferrechten in het werkdocument van de diensten van de Commissie – evaluatie (SWD(2022)0180) (2) en bijbehorende samenvatting (3) van 28 juni 2022, – gezien de mededeling van de Commissie van 12 november 2020 getiteld “Een Unie van gelijkheid: strategie voor gelijkheid van lhbtiq’ers 2020-2025” ( COM(2020)0698 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 9 december 2021 getiteld “Een inclusiever en beschermender Europa: uitbreiding van de lijst van EU-misdrijven tot haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven” en de bijlage daarbij ( COM(2021)0777 ), – gezien de resultaten van de enquête over de situatie van lhbt-personen in de EU, uitgevoerd door het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten (FRA) in 2019, – gezien zijn resolutie van 7 oktober 2020 over de instelling van een EU-mechanisme voor democratie, de rechtsstaat en grondrechten (4) , – gezien zijn resolutie van 11 maart 2021 over het uitroepen van de EU tot vrijheidszone voor LGBTIQ-personen (5) , – gezien de aanbeveling van het Comité van Ministers van de Raad van Europa van 20 mei 2022 aan de lidstaten van de Raad van Europa over het bestrijden van haatzaaiende uitlatingen (CM/Rec(2022)16) (6) , – gezien de aanbeveling van het Comité van Ministers van de Raad van Europa van 31 maart 2010 aan de lidstaten van de Raad van Europa over maatregelen ter bestrijding van discriminatie op grond van seksuele geaardheid of genderidentiteit (CM/Rec(2010)5) (7) en zijn verslag over de uitvoering daarvan van 2020 (8) , – gezien algemene beleidsaanbeveling nr. 15 van de Europese Commissie tegen Racisme en Onverdraagzaamheid (ECRI) over de bestrijding van haatzaaiende uitlatingen (9) , – gezien het monitoringverslag over de Slowaakse Republiek van de ECRI (10) , – gezien de mensenrechtennota van de Commissaris voor de Mensenrechten van de Raad van Europa, getiteld “Pride vs. indignity: political manipulation of homophobia and transphobia in Europe” (11) , – gezien het verslag van de Commissaris voor de Mensenrechten van de Raad van Europa naar aanleiding van zijn bezoek aan de Slowaakse Republiek van 15 tot en met 19 juni 2015, – gezien het verslag van de Commissie over de rechtsstaat van 2022, – gezien de studie van zijn directoraat-generaal Intern Beleid van 20 mei 2022 getiteld “Right-wing extremism in the EU” (12) , – gezien artikel 132, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat een extreemrechtse geradicaliseerde schutter die geïnspireerd was door terroristen die wit superioriteitsdenken voorstaan, op woensdag 12 oktober 2022 in het centrum van Bratislava (Slowakije) op wrede wijze twee jongeren, Matúš Horváth en Juraj Vankulič, heeft vermoord en een andere persoon heeft verwond; overwegende dat het schietincident plaatsvond voor de bekende gaybar Tepláreň, een van de heel weinige lhbtiq+-ontmoetingsplaatsen in de stad; overwegende dat het hierbij ging om een opzettelijke en geplande aanval die uitdrukkelijk gericht was tegen de lhbtiq+-gemeenschap, en dat de schutter van plan was meer mensen, onder wie hoge ambtenaren, te doden; overwegende dat hier volgens de Slowaakse politie sprake is van een terroristische daad en dat het onderzoek nog steeds loopt; overwegende dat dit, als het inderdaad om een terroristische daad blijkt te gaan, de eerste terroristische aanval op de lhbtiq+-gemeenschap in de EU zou zijn; B. overwegende dat de moordenaar, een geradicaliseerde 19-jarige student uit Bratislava, uren na de aanval op de vlucht was; overwegende dat hij vóór, tijdens en na de aanval actief over het incident heeft gecommuniceerd via verschillende socialemediakanalen; overwegende dat enkele uren voor het schietincident een anti-Joods en tegen de lhbtiq+-gemeenschap gericht manifest op zijn account is verschenen; overwegende dat op dezelfde account te zien is dat de vermeende moordenaar halverwege augustus 2022 buiten voor de bar Tepláreň was; overwegende dat de eigenaar van die account een half uur na de moorden “hatecrime”, “gaybar” en “feeling no regrets” heeft getweet; overwegende dat kort voor middernacht op de account verscheen: “bye, see you on the other side”; overwegende dat uit foto’s blijkt dat de geradicaliseerde 19-jarige student banden had met de internationale antifeministische en misogyne incelideologie en ‑beweging; C. overwegende dat de Slowaakse lhbtiq+-gemeenschap het slachtoffer is geworden van door haat gedreven retoriek en geweld, die bovendien door veel Slowaakse politici waren aangewakkerd; overwegende dat verbale en fysieke aanvallen op de lhbtiq+-gemeenschap in Slowakije wijdverbreid zijn, waardoor lhbtiq+-personen zich niet veilig en niet door de samenleving aanvaard voelen; overwegende dat na het drama haatdragend commentaar op sociale media is verschenen waarin de moorden worden goedgepraat of er lacherig over wordt gedaan; D. overwegende dat een klimaat van haat, onverdraagzaamheid en intimidatie ten aanzien van de lhbtiq+-gemeenschap in Slowakije wordt aangewakkerd door uiterst rechtse en extremistische bewegingen en door vertegenwoordigers van de kerk en bestuurlijke elites die in hun verklaringen vaak hebben aangedrongen op verdere beperkingen ten aanzien van lhbtiq+-personen; overwegende dat het Slowaakse parlement in juni 2014 de grondwet van het land heeft gewijzigd om partners van hetzelfde geslacht het recht om te huwen en de bijbehorende rechtsbescherming uitdrukkelijk te ontzeggen; overwegende dat in februari 2015 een anti-lhbtiq+-referendum heeft plaatsgevonden nadat de door de conservatieve kerk gesteunde groepering Alliantie voor het gezin 400 000 handtekeningen had verzameld om erop aan te dringen dat over strengere wetgeving ten aanzien van lhbtiq+-personen zou worden gestemd; overwegende dat een lid van een partij in de regeringscoalitie in mei 2022 een wetsvoorstel heeft ingediend om de regenboogvlag op openbare en overheidsgebouwen te verbieden; overwegende dat parlementsleden in september een ander wetsvoorstel hebben ingediend dat erop gericht is elke vermelding van de queer gemeenschap in scholen en reclame en op televisie te verbieden; overwegende dat op de leeftijd afgestemde en brede relationele en seksuele voorlichting niet verplicht wordt gegeven op Slowaakse scholen; E. overwegende dat een groot aantal mensen, onder wie de Slowaakse president en premier, op vrijdag 14 oktober 2022 in Bratislava bijeen is gekomen om met een mars de haat tegen lhbtiq+-personen te veroordelen; overwegende dat in heel het land en in verscheidene andere lidstaten soortgelijke evenementen zijn georganiseerd om op te komen voor de rechten van de lhbtiq+-gemeenschap in Slowakije; overwegende dat de Slowaakse president de politici eraan heeft herinnerd dat zij er al lang toe oproept om geen haat te zaaien; overwegende dat op het presidentieel paleis naast de Slowaakse en de Europese vlag voor het eerst ook de regenboogvlag werd gehesen en dat het Bureau van het parlement het kasteel van Bratislava heeft laten verlichten ter nagedachtenis van de slachtoffers van de moord; F. overwegende dat door vooroordelen ingegeven misdrijven, ook wel haatmisdrijven of haatmisdaden genoemd, niet alleen de afzonderlijke slachtoffers, maar ook de gemeenschappen en samenlevingen als geheel treffen; overwegende dat op de lidstaten een positieve verplichting rust om ervoor te zorgen dat het recht op menselijke waardigheid en op integriteit en het verbod op foltering en op onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing worden gerespecteerd en in de praktijk worden gehandhaafd; G. overwegende dat de retoriek van uitsluiting en stigmatisering ten aanzien van lhbtiq+-personen op basis van vooroordelen steeds meer wordt genormaliseerd, hetgeen leidt tot nog meer geweld en ontmenselijking en ervoor zorgt dat de betrokken daders geen schuld voelen en zich ongeremd voelen; H. overwegende dat uit de tweede lhbti-enquête van de EU van 2019 een somber beeld naar voren kwam wat discriminatie van lhbtiq+-personen in de EU betreft, terwijl er maar weinig vooruitgang is geboekt sinds de eerste lhbti-enquête van 2012; overwegende dat in 2019 het aantal mensen dat aangifte deed bij de politie van het meest recente incident van door haat gedreven fysiek of seksueel geweld dat hen was overkomen, sinds 2012 al was gedaald; overwegende dat in de Slowaakse Republiek 1 op de 10 respondenten te maken had gehad met door haat gedreven geweld; overwegende dat volgens het monitoringverslag over de Slowaakse Republiek van de ECRI van 2020 uit studies blijkt dat lhbti-personen ongeveer 1 à 8 % van de bevolking van het land uitmaken; overwegende dat de ECRI heeft onderkend dat de politiek de anti-lhbtiq+-retoriek heeft versterkt, met name door middel van anti-lhbtiq+-campagnes, de grondwetswijziging waardoor personen van hetzelfde geslacht niet kunnen huwen en andere politieke initiatieven die lhbtiq+-personen openlijk discrimineren; overwegende dat de ECRI de negatieve dynamiek van de afgelopen jaren met spijt heeft vastgesteld, evenals de beperkte vooruitgang inzake gelijkwaardigheid van lhbtiq+-personen; I. overwegende dat het Europees Hof voor de Rechten van de Mens recent een aantal uitspraken heeft gedaan in zaken die verband houden met haatmisdrijven tegen lhbtiq+-personen: de zaak Stoyanova / Bulgarije , met betrekking tot de afschuwelijke moord op een 26-jarige homoseksuele man in een openbaar park, waardoor Bulgarije verplicht werd zijn Wetboek van Strafrecht aan te passen, zodat dergelijke gewelddadige feiten (die werden gepleegd vanwege de feitelijke of vermeende seksuele geaardheid) onder de misdrijven met verzwarende omstandigheden zouden vallen (13) ; de zaak Sabalić / Kroatië , met betrekking tot een haatmisdrijf tegen een lesbische vrouw, waarin wordt onderkend dat de autoriteiten, als zij geen krachtig standpunt innemen, op door vooroordelen ingegeven incidenten reageren met een onverschilligheid die neerkomt op officiële berusting in of zelfs stilzwijgende goedkeuring van haatmisdrijven (14) ; en de zaak Beizaras en Levickas / Litouwen , waarin de positieve verplichting van de staat wordt onderkend om homofobe opmerkingen online die aanzetten tot haat en geweld, te onderzoeken (15) ; J. overwegende dat het Comité van Ministers van de Raad van Europa in 2022 een aanbeveling over de bestrijding van haatzaaiende uitlatingen heeft vastgesteld en momenteel een aanbeveling over de bestrijding van haatmisdrijven voorbereidt voor 2023; overwegende dat het Comité van Ministers van de Raad van Europa in 2010 een heel belangrijke aanbeveling aan de lidstaten van de Raad van Europa heeft vastgesteld over maatregelen ter bestrijding van discriminatie op grond van seksuele geaardheid en genderidentiteit; K. overwegende dat de Commissaris voor de Mensenrechten van de Raad van Europa in 2021 heeft gewaarschuwd dat ultraconservatieve en nationalistische politici die zich als verdedigers van zogenoemde “traditionele waarden” opwerpen, om tactische redenen lhbtiq+-minderheden tot zondebok verklaren, namelijk om hun basis te versterken en aan de macht te komen of te blijven; overwegende dat dit aanleiding geeft tot grote bezorgdheid over de legitimering van haat door politici om mogelijk politiek gewin te verkrijgen; overwegende dat volgens de Commissaris voor de Mensenrechten het tot zondebok verklaren van lhbtiq+-personen symptomatisch is voor de wijdverbreide oppositie en campagne tegen de mensenrechten en de rechtsstaat, die beide tot de kernwaarden van de EU behoren; L. overwegende dat in het verslag over de rechtsstaat 2022 dat de Europese Commissie in juli 2022 heeft gepubliceerd, uiting wordt gegeven aan aanhoudende bezorgdheid over de financiering van activiteiten van maatschappelijke organisaties die verband houden met gendergelijkheid en lhbtiq+-rechten en over verbale aanvallen op mensenrechtenverdedigers die op deze gebieden actief zijn, alsook over de uitbetaling van financiering via regelingen voor overheidssubsidies waar organisaties die zich met deze kwesties bezighouden, uitgesloten van blijven; M. overwegende dat in de richtlijn slachtofferrechten is bepaald dat slachtoffers van haatmisdrijven een individuele beoordeling moeten krijgen en dat daarbij specifieke behoeften aan bescherming en ondersteuning moeten worden vastgesteld, bijvoorbeeld in verband met hun seksuele geaardheid, genderidentiteit of genderexpressie, en dat slachtoffers van haatmisdrijven als bijzonder kwetsbare slachtoffers moeten worden aangemerkt; N. overwegende dat de Commissie in december 2021 een voorstel voor een besluit van de Raad heeft gepubliceerd om haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven aan de in artikel 83, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) gecodificeerde lijst van EU-misdrijven toe te voegen, en dat daarvoor eenparigheid van stemmen in de Raad vereist is; overwegende dat Hongarije, Polen en Tsjechië dit besluit nog steeds niet willen steunen; O. overwegende dat de onafhankelijk deskundige van de Verenigde Naties inzake seksuele gerichtheid en genderidentiteit in 2020 in de context van de pandemie heeft opgemerkt dat haatzaaiende uitlatingen die aanzetten tot geweld tegen lhbt-personen zijn toegenomen en er bij de staten op heeft aangedrongen lhbtiq+-personen te beschermen tegen geweld en discriminatie en daders te vervolgen (16) ; overwegende dat in de strategie en het actieplan inzake haatuitingen van de Verenigde Naties van 2019 is vastgesteld dat haatzaaiende uitlatingen een bedreiging vormen voor de democratische waarden, sociale stabiliteit en vrede (17) ; 1. veroordeelt in de krachtigste bewoordingen de lafhartige terreurdaad tegen de lhbtiq+-gemeenschap en de moord op Matúš Horváth en Juraj Vankulič in Slowakije; betreurt deze ideologisch gemotiveerde, extreemrechtse aanval; betuigt zijn oprechte medeleven aan de nabestaanden van de slachtoffers; 2. waardeert dat Slowaakse maatschappelijke organisaties en burgers onmiddellijk, massaal en constructief hebben gereageerd op de moorden, zoals is gebleken uit de marsen in het hele land en in het buitenland, en is solidair met de lhbtiq+-gemeenschap in het land; 3. veroordeelt krachtig alle vormen van haat en geweld, alsook elk fysiek geweld en alle verbale aanvallen in Slowakije en de hele EU ten aanzien van personen vanwege hun gender, seksuele geaardheid, genderidentiteit of genderexpressie en geslacht; herinnert eraan dat er in onze samenlevingen geen plaats is voor haat tegen lhbtiq+-personen, noch voor racisme en discriminatie; dringt er bij de Commissie, de Europese Raad en de Raad op aan krachtig en resoluut stelling te nemen tegen haat, geweld en onrecht in Europa; 4. verzoekt de regering en het parlement van de Slowaakse Republiek zich daadwerkelijk in te zetten voor betekenisvolle vooruitgang inzake de bescherming van lhbtiq+-personen tegen alle vormen van haatmisdrijven en homofobie, in nauwe samenwerking met de lhbtiq+-gemeenschap, en een krachtig openbaar standpunt in te nemen tegen mensenrechtenschendingen ten aanzien van lhbtiq+-personen; 5. dringt er bij de Slowaakse autoriteiten op aan de tegen lhbtiq+-personen gerichte desinformatiecampagnes doeltreffend te bestrijden, feitelijke, objectieve en professionele berichtgeving door de media te bevorderen over lhbtiq+-personen en kwesties in verband met seksuele geaardheid, genderidentiteit of genderexpressie en geslacht, en de haatmisdrijven en haatzaaiende uitlatingen ten aanzien van leden van de lhbtiq+-gemeenschap die in Slowakije wonen, te onderzoeken; 6. spreekt zijn ernstige bezorgdheid uit over het veelvuldige gebruik van beledigende, agressieve en homofobe taaluitingen ten aanzien van de lhbtiq+-gemeenschap in Slowakije, onder meer door leden en voormalige leden van de regering en het parlement van de Slowaakse Republiek, evenals door een aantal voormalige premiers; roept ertoe op de polarisatie van de samenleving in Slowakije een halt toe te roepen en elke vorm van samenwerking met uiterst rechtse, extremistische krachten af te wijzen; 7. roept de regering en het parlement van de Slowaakse Republiek op gelijke rechten voor lhbtiq+-personen die in Slowakije wonen te waarborgen op basis van het Handvest, en de eerbiediging van alle rechten te waarborgen, en met name van het recht op eerbiediging van privéleven, familie-en gezinsleven, met inbegrip van wettelijke erkenning voor partners van hetzelfde geslacht; dringt erop aan op de lopende besprekingen over de hervorming van de wettelijke gendererkenning af te ronden met inachtneming van de internationale en Europese normen en deze hervorming snel goed te keuren; 8. spreekt zijn diepe bezorgdheid uit over de discriminatie in Slowakije ten aanzien van regenbooggezinnen en met name de kinderen in die gezinnen, aan wie fundamentele mensenrechten worden ontzegd vanwege de seksuele geaardheid, de genderidentiteit of genderexpressie of het geslacht van de ouders of partners; verzoekt de regering een einde te maken aan deze discriminatie en alle belemmeringen weg te nemen waar lhbtiq+-personen mee worden geconfronteerd bij de uitoefening van het grondrecht op vrij verkeer binnen de EU; dringt er bij de regering op aan haar verplichtingen uit hoofde van het internationaal en Europees recht na te komen en de grondrechten van alle personen te waarborgen; 9. neemt kennis van het monitoringverslag over de Slowaakse Republiek van de ECRI; herinnert eraan dat de ECRI verschillende aanbevelingen heeft gedaan aan de Slowaakse autoriteiten, bijvoorbeeld om in nauw overleg met het maatschappelijk middenveld een actieplan voor lhbti-personen te ontwikkelen en uit te voeren, om een nieuw actieplan goed te keuren ter voorkoming en bestrijding van racisme, homofobie en transfobie, in het bijzonder in de vorm van haatzaaiende uitlatingen, om te waarborgen dat aanbieders van internet en sociale netwerken haatzaaiende uitlatingen snel en systematisch van hun systemen verwijderen en het bewijsmateriaal doorsturen naar de gerechtelijke autoriteiten, en om het Wetboek van Strafrecht te herzien zodat racistische, homofobe of transfobe motieven voor gewone strafbare feiten als “verzwarende omstandigheid” in aanmerking worden genomen; staat volledig achter de aanbevelingen van de ECRI en roept de Slowaakse autoriteiten op deze maatregelen onmiddellijk uit te voeren; 10. is ernstig bezorgd over de straffeloosheid van anti-lhbtiq+-groeperingen, en met name uiterst rechtse, extremistische groeperingen, in sommige lidstaten, en benadrukt dat dit gevoel van straffeloosheid precies een van de redenen is voor de zorgwekkende toename van geweld door bepaalde extreemrechtse organisaties en steeds frequentere bedreigingen ten aanzien van minderheden, waaronder de lhbtiq+-gemeenschap; 11. is ernstig bezorgd dat de jongere generaties in Europa en elders zich steeds minder bekommeren om de geschiedenis van het fascisme en de daarin verankerde haat en discriminatie ten aanzien van lhbtiq+-personen, etnische minderheden en de Joodse bevolking; benadrukt dat historisch bewustzijn een noodzakelijke voorwaarde is om dergelijke misdrijven in de toekomst te voorkomen en een belangrijk aspect moet zijn van het onderwijs aan de jongere generaties; benadrukt dat er in het geschiedenisonderricht meer tijd moet worden besteed aan objectief en op feitenkennis gericht leren over de verschillende ideologieën – met inbegrip van het fascisme – en hun verschijningsvormen en oorsprong, evenals over de gevolgen en sporen daarvan in onze tijd; 12. onderstreept dat haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven in heel Europa wijdverbreid zijn en de afgelopen jaren zijn toegenomen; onderstreept dat haatzaaiende uitlatingen van prominenten, en met name politici, door daders als legitimering van hun haat worden gepercipieerd; acht het noodzakelijk deze uitdrukkingsvormen aan te pakken, aangezien zij haat aanwakkeren, verspreiden of bevorderen en in strijd zijn met de beginselen van een democratische en pluralistische samenleving; is bezorgd over de toenemende anti-lhbtiq+-retoriek van extreemrechtse, ultraconservatieve en alt-right partijen; verzoekt de overheid en met name de lokale autoriteiten om het tij van onverdraagzaamheid te helpen keren dat samenhangt met deze en andersoortige aanvallen; 13. is van mening dat de EU campagnes moet lanceren tegen het anti-lhbtiq+-discours met inbegrip van rechts-extremisme op EU-niveau en langetermijnprogramma’s moet ontwikkelen en financieren ter ondersteuning van lokale basisorganisaties en burgerinitiatieven op lokaal niveau om bij de bevolking het verzet tegen het rechts-extremisme verder los te maken; verzoekt de Commissie bovendien met voorrang het anti-lhbtiq+-discours en de bijbehorende pogingen om desinformatie te verspreiden nader te onderzoeken; 14. verzoekt de lidstaten meer inspanningen te leveren om ervoor te zorgen dat de maatschappelijke waarden aanvaarding, verdraagzaamheid, diversiteit, gelijkwaardigheid en respect in het onderwijs worden bevorderd met betrekking tot seksuele geaardheid, genderidentiteit en genderexpressie en geslacht, bijvoorbeeld door middel van systematisch onderwijs over mensenrechten en bewustmakingscampagnes; benadrukt dat de onderliggende oorzaken van extremisme moeten worden aangepakt door middel van op maat gesneden preventieve maatregelen, in samenwerking met scholen en gezinnen; 15. veroordeelt krachtig de regeringen in Europa die rekenen op de actieve of passieve steun van extreemrechtse of andere politieke anti-lhbtiq+-partijen om macht te verwerven en te behouden en hun discours te legitimeren; 16. verzoekt de Commissie en de lidstaten maatschappelijke organisaties te ondersteunen op Europees, nationaal, regionaal en lokaal niveau bij het versterken van de democratie, de rechtsstaat en de grondrechten, aangezien zij een belangrijke rol spelen, met name in lidstaten waar de extreemrechtse ideologie en haatzaaiende uitlatingen steeds meer opgeld doen; 17. verzoekt de Commissie om in haar jaarlijks verslag over de rechtsstaat voortaan ook systematisch aandacht te besteden aan de grondrechten, met inbegrip van de rechten van lhbtiq+-personen; 18. benadrukt dat de lidstaten de haat ten aanzien van lhbtiq+-personen met alle mogelijke middelen moeten bestrijden, onder meer door gevolg te geven aan de aanbevelingen van het Comité van Ministers van de Raad van Europa, waarin zijn lidstaten ertoe worden opgeroepen te zorgen voor doeltreffend, snel en onpartijdig onderzoek en degenen die verantwoordelijk zijn voor deze misdrijven te vervolgen, motieven die zijn ingegeven door vooroordelen over seksuele geaardheid of genderidentiteit in aanmerking te nemen als “verzwarende omstandigheid”, en ervoor te zorgen dat slachtoffers en getuigen ertoe worden aangespoord om aangifte te doen van door haat ingegeven incidenten en dat bij rechtshandhavingsinstanties de nodige kennis en vaardigheden voorhanden zijn om bijstand aan deze personen te verlenen; roept de lidstaten voorts op passende maatregelen te nemen ter bestrijding van online aanzetten tot haat; 19. herinnert eraan dat geen gevolg geven aan rechterlijke uitspraken neerkomt op uitholling van de rechtsstaat; 20. dringt er bij de Raad op aan zo spoedig mogelijk het besluit van de Raad vast te stellen betreffende de uitbreiding van de lijst van EU-misdrijven van artikel 83, lid 1, VWEU, tot haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven, dringt er bij Hongarije en Polen op aan de vaststelling daarvan niet langer te blokkeren, en dringt er bij Tsjechië, dat momenteel het roulerende voorzitterschap van de Raad bekleedt, op aan verdere stappen in dit verband te ondernemen en hierover zo spoedig mogelijk overeenstemming te vinden; 21. beklemtoont de individuele verantwoordelijkheid van de lidstaten voor de bestrijding van haatmisdrijven ten aanzien van lhbtiq+-personen en prijst de lidstaten die eenzijdig hebben besloten het beschermingsniveau te verbeteren door motieven die verband houden met seksuele geaardheid, genderidentiteit en genderexpressie en geslacht uitdrukkelijk als “verzwarende omstandigheid” te erkennen en door slachtofferhulp evenals opleiding voor beoefenaars van juridische beroepen en specifieke rechtshandhavingsinstanties te ontwikkelen om deze misdrijven aan te pakken; spoort alle lidstaten aan goede praktijken uit te wisselen en het goede voorbeeld te geven op dit gebied; 22. benadrukt dat de richtlijn slachtofferrechten een nuttig instrument is om bijstand te verlenen aan personen die te lijden hebben gehad onder haat en geweld; stelt met bezorgdheid vast dat lhbtiq+-slachtoffers vaak geen aangifte doen van misdrijven door gebrek aan garanties of openheid van de kant van de rechtshandhavingsinstanties, door gebrek aan opgeleid personeel of door angst voor represailles, en onderkent dat er meer kan worden gedaan om het vertrouwen in de overheid te ontwikkelen; 23. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de regeringen en parlementen van de lidstaten, alsmede aan de Raad, de Commissie, het Comité van de Regio’s, het Europees Economisch en Sociaal Comité en de Raad van Europa. Het Europees Parlement, – gezien het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering (UNFCCC) en het bijbehorend Protocol van Kyoto, – gezien de Overeenkomst die op 12 december 2015 is goedgekeurd op de 21e Conferentie van de Partijen bij het UNFCCC (COP21) in Parijs (de “Overeenkomst van Parijs”), – gezien de 26e Conferentie van de partijen bij het UNFCCC (COP26), de 16e sessie van de bijeenkomst van de partijen bij het Protocol van Kyoto (CMP16) en de derde sessie van de Conferentie van de partijen waarin de partijen bij de Overeenkomst van Parijs bijeenkomen (CMA3), die van 31 oktober t/m 13 november 2021 in Glasgow, Verenigd Koninkrijk, hebben plaatsgevonden, en het op 13 november 2021 goedgekeurde klimaatpact van Glasgow, – gezien de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling en de doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling (SDG’s) van de Verenigde Naties, – gezien zijn resolutie van 21 oktober 2021 over de VN-klimaatconferentie 2021 in Glasgow, VK (COP26) (1) , – gezien zijn resolutie van 28 november 2019 over de noodsituatie op het gebied van klimaat en milieu (2) , – gezien het speciaal verslag van de Intergouvernementele Werkgroep inzake klimaatverandering (IPCC) over de opwarming van de aarde met 1,5 °C, zijn speciaal verslag over de klimaatverandering en de bodem, zijn speciaal verslag over de oceanen en de cryosfeer in een veranderend klimaat, en zijn zesde evaluatierapport (AR6), – gezien zijn resolutie van 17 december 2020 over de EU-strategie voor aanpassing aan de klimaatverandering (3) , – gezien Besluit (EU) 2022/591 van het Europees Parlement en de Raad van 6 april 2022 betreffende een algemeen milieuactieprogramma voor de Europese Unie voor de periode tot en met 2030 (4) , – gezien zijn resolutie van 17 september 2020 over het Europees Jaar van groenere steden 2022 (5) , – gezien Verordening (EU) 2021/1119 van het Europees Parlement en de Raad van 30 juni 2021 tot vaststelling van een kader voor de verwezenlijking van klimaatneutraliteit, en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 401/2009 en Verordening (EU) 2018/1999 (“Europese klimaatwet”) (6) , – gezien de mededeling van de Commissie van 11 december 2019 over de Europese Green Deal ( COM(2019)0640 ), – gezien zijn resolutie van 15 januari 2020 over de Europese Green Deal (7) , – gezien zijn resolutie van 16 september 2020 over maatregelen van de EU om de bossen wereldwijd te beschermen en te herstellen (8) , – gezien het samenvattend verslag van het UNFCCC over nationaal bepaalde bijdragen uit hoofde van de Overeenkomst van Parijs van 17 september 2021, – gezien het verslag van het Milieuprogramma van de Verenigde Naties (UNEP) over de emissiekloof van 26 oktober 2021 getiteld “The Heat Is On”, zijn verslag over de aanpassingskloof van 1 november 2021 getiteld “The Gathering Storm” en zijn verslag over de productiekloof van 20 oktober 2021, – gezien het verslag van het Internationaal Energieagentschap (IEA) van maart 2022 getiteld “Global Energy Review: CO 2 Emissions in 2021”, – gezien het verslag van het IEA van mei 2021 getiteld “Net Zero by 2050 – A Roadmap for the Global Energy Sector” en zijn verslag over de vooruitzichten inzake energietechnologieën voor 2020, – gezien het verslag 2021 van het Bossenforum van de Verenigde Naties over de mondiale bosdoelstellingen, – gezien het netwerk van Santiago voor verlies en schade, – gezien het kader van Sendai voor rampenrisicovermindering 2015-2030, – gezien het verslag van de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) uit april 2021 over de wereldwijde staat van het klimaat in 2020, en het verslag over de wereldwijde staat van het klimaat in 2021 uit mei 2022, – gezien het mondiaal evaluatieverslag van 2022 betreffende rampenrisicovermindering (GAR2022) van het Bureau van de Verenigde Naties voor rampenrisicovermindering (UNDRR), – gezien het eerste verslag van de permanente commissie Financiën van het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering (UNFCCC) van 2021 betreffende het vaststellen van de behoeften van partijen die ontwikkelingslanden zijn met betrekking tot de uitvoering van het Verdrag en de Overeenkomst van Parijs (NDR); – gezien het mondiaal evaluatieverslag over biodiversiteit en ecosysteemdiensten van het intergouvernementeel platform voor biodiversiteit en ecosysteemdiensten (IPBES) van 31 mei 2019, en zijn workshopverslag van 29 oktober 2020 over biodiversiteit en pandemieën, – gezien de conclusies van de Raad van 21 februari 2022 over EU-klimaatdiplomatie: versnelde uitvoering van de resultaten van Glasgow, – gezien zijn resolutie van 28 april 2021 over bodembescherming (9) , – gezien de tijdens de 66e zitting van de VN-Commissie voor de Status van de Vrouw (CSW66) in 2022 overeengekomen conclusies over het bereiken van gendergelijkheid en de empowerment van alle vrouwen en meisjes in het kader van de klimaatverandering en de beleidsmaatregelen en programma’s betreffende de vermindering van milieu- en rampenrisico’s, – gezien de mededeling van de Commissie van 11 maart 2020, getiteld “Een nieuw actieplan voor een circulaire economie – Voor een schoner en concurrerender Europa” ( COM(2020)0098 ), – gezien de conclusies van de Raad van 4 oktober 2022 over klimaatfinanciering met het oog op de 27e Conferentie van de Partijen (COP27) bij het UNFCCC in Sharm-el-Sheikh van 6 tot en met 18 november 2022, – gezien de conclusies van de Raad van 19 november 2021 over water in het externe optreden van de EU, – gezien de mededeling van de Commissie van 24 februari 2021, getiteld “Een klimaatveerkrachtig Europa tot stand brengen – de nieuwe EU-strategie voor aanpassing aan de klimaatverandering” ( COM(2021)0082 ), – gezien het UNEP-verslag van 18 februari 2021 getiteld “Making Peace with Nature: a scientific blueprint to tackle the climate, biodiversity and pollution emergencies”, – gezien het UNEP-verslag van 6 mei 2021 getiteld “Global Methane Assessment: Benefits and Costs of Mitigating Methane Emissions”, – gezien zijn resolutie van 23 juni 2022 over de tenuitvoerlegging en verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s) (10) , – gezien zijn resolutie van 9 juni 2021 over de EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030: de natuur terug in ons leven brengen (11) , – gezien de mededeling van de Commissie van 14 oktober 2020 over een EU-strategie om methaanemissies terug te dringen ( COM(2020)0663 ), – gezien het gezamenlijke workshopverslag van het IPBES en de IPCC over biodiversiteit en klimaatverandering van 10 juni 2021, – gezien de vragen aan de Commissie en de Raad over de Conferentie van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering van 2022 in Sharm-el-Sheikh, Egypte (COP27) ( O‑000041/2022 – B9-0027/2022 en O-000042/2022 – B9-0028/2022), – gezien artikel 136, lid 5, en artikel 132, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat de Overeenkomst van Parijs op 4 november 2016 in werking is getreden; overwegende dat tegen september 2022 193 van de 197 partijen bij het UNFCCC hun akten van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding bij de VN hadden ingediend; B. overwegende dat de Verenigde Naties een noodsituatie op het gebied van klimaat en milieu hebben afgekondigd en zich ertoe hebben verbonden de concrete maatregelen te nemen die nodig zijn om deze bedreiging te bestrijden en beperken voor het te laat is; overwegende dat verlies aan biodiversiteit en klimaatverandering met elkaar samenhangen en elkaar onderling versterken, even grote bedreigingen voor ons leven en onze planeet vormen, en als zodanig zo snel mogelijk gezamenlijk moeten worden aangepakt; C. overwegende dat de EU en haar lidstaten op 17 december 2020 hun bijgewerkte nationaal bepaalde bijdragen (NDC’s) bij het secretariaat van het UNFCCC hebben ingediend, en dat de EU daarin de bindende doelstelling aangaat om de binnenlandse broeikasgasemissies van de gehele economie tegen 2030 netto met ten minste 55 % te verminderen ten opzichte van 1990 zonder een bijdrage van internationale kredieten; overwegende dat deze doelstelling in het Unierecht is verankerd door middel van Verordening (EU) 2021/1119; D. overwegende dat de toezeggingen die de ondertekenaars van de Overeenkomst van Parijs tot dusver hebben gedaan, volgens het UNEP-verslag 2021 over de emissiekloof ontoereikend zullen zijn om het gemeenschappelijke doel van de Overeenkomst van Parijs te bereiken en tegen het eind van deze eeuw zullen leiden tot een opwarming van de aarde met 2,7 °C, wat betekent dat de wereld nog steeds gevaarlijk ver van het schema verwijderd is om de ambities van de Overeenkomst van Parijs waar te maken; overwegende dat natuurlijke vicieuze cirkels de opwarming van de aarde nog verder kunnen doen toenemen; overwegende dat de frequentere hittegolven, droogten en overstromingen de tolerantiedrempels van planten en dieren al overschrijden, wat leidt tot massale sterfte, bijvoorbeeld van bomen en koralen; overwegende dat deze weersextremen zich gelijktijdig voordoen, waardoor domino-effecten ontstaan die steeds moeilijker te beheersen zijn (12) ; overwegende dat in veel nationale klimaatplannen pas maatregelen zijn voorzien na 2030 en dat de actie die veel partijen bij het UNFCCC tot dusver hebben genomen, zelfs nog geen aanzet kan worden genoemd voor het verwezenlijken van hun NDC’s; E. overwegende dat de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen volgens het zesde evaluatierapport van de IPCC ten laatste in 2025 een piek mag bereiken en tegen 2030 met 43 % moet zijn verminderd ten opzichte van het niveau van 2019, en dat tegelijkertijd de uitstoot van methaan met ongeveer een derde moet worden verminderd als we de opwarming van de aarde zonder overschrijding tot ongeveer 1,5 °C willen beperken; overwegende dat zelfs het optimistische scenario waarin de stijging van de gemiddelde temperatuur op aarde tot 1,5 °C wordt beperkt, onomkeerbare negatieve gevolgen zou hebben voor menselijke systemen en ecosystemen en het aanpassingsvermogen ervan aanzienlijk zou overstijgen en doen afnemen, met verliezen en schade tot gevolg; overwegende dat er volgens de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) een risico van bijna 50 % bestaat dat de temperatuurstijging in de periode 2022-2026 tijdelijk hoger zal liggen dan 1,5 °C; overwegende dat het wereldwijde economische herstel na de COVID-19-crisis volgens het IEA niet beantwoordt aan het duurzame herstel dat gewenst was; overwegende dat de wereldwijde CO 2 -uitstoot in 2021 met ruim twee miljard ton is gestegen, dat dit in absolute cijfers de grootste toename op jaarbasis ooit vormt, en dat de door de pandemie veroorzaakte daling van de uitstoot als gevolg van de vermindering van de economische activiteiten van het voorgaande jaar hiermee ruimschoots is tenietgedaan; overwegende dat steenkool goed was voor 40 % van de toename van de wereldwijde CO 2 -uitstoot in 2021; F. overwegende dat de meeste emissies van synthetische stikstofmeststoffen ontstaan nadat ze op de bodem zijn aangebracht en in de atmosfeer terechtkomen als distikstofoxide (N 2 O) – een hardnekkig broeikasgas met een aardopwarmingsvermogen dat 265 maal groter is dan dat van CO 2 ; overwegende dat de productie van synthetische stikstofmeststoffen goed is voor 35,2 % van de totale met synthetische stikstofmeststoffen samenhangende emissies, terwijl de veldemissies goed zijn voor 62,4 % en vervoer voor de resterende 2,4 %; overwegende dat de vier grootste uitstoters (China, India, de VS en de EU) samen goed zijn voor 63 % van de totale emissies; G. overwegende dat het bereiken van klimaatneutraliteit volgens het verslag van het IEA getiteld “Energy Technology Perspectives”, een belangrijke versnelling van de ontwikkeling en uitrol van schone technologieën vergt; overwegende dat de helft van de decarbonisatietechnologie die nodig is voor het tegen 2050 bereiken van klimaatneutraliteit, zich momenteel in de laboratorium- of demonstratiefase bevindt; H. overwegende dat de energiecrisis de kwestie van energiezekerheid en de noodzaak van vermindering van de vraag naar energie en een gediversifieerd energiesysteem in het middelpunt heeft gezet, waardoor een grotere vraag is ontstaan naar bestaande en binnenkort beschikbare oplossingen voor hernieuwbare energie en energie-efficiëntie; overwegende dat de illegale Russische militaire invasie van Oekraïne en de daaropvolgende gevolgen de noodzaak van een snelle transformatie van het mondiale energiesysteem nog urgenter hebben gemaakt; overwegende dat de te grote afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en de instabiliteit van de mondiale energiemarkten de noodzaak onderstrepen om zowel in Europa als wereldwijd prioriteit te geven aan investeringen in energie-efficiëntie en -toereikendheid, decarbonisatie, langdurige energieopslag, toepassing van innovatieve schone technologie, hernieuwbare energie, oplossingen op het gebied van slimme netwerken en duurzame technologieën die emissievrij zijn, en om een sociaaleconomisch model te ontwikkelen dat verenigbaar is met een gezond milieu voor toekomstige generaties en dat binnen de planetaire grenzen blijft; overwegende dat er steun moet worden verleend aan onderzoek ter ondersteuning van innovatie en de ontwikkeling van nieuwe, groene technologieën, aangezien deze een rol kunnen spelen bij de beperking van de klimaatverandering, alsook bij duurzame economische groei en het concurrentievermogen van de EU; I. overwegende dat de IPCC de wereld heeft gewaarschuwd de opwarming van de aarde onder 1,5 °C te houden, maar dat de opwarming in 2020 reeds circa 1,2 °C boven het pre-industriële niveau lag; overwegende dat het volgens de IPCC onweerlegbaar is dat menselijke invloed heeft geleid tot de opwarming van de atmosfeer, oceanen en aarde, en dat de gevolgen van door de mens veroorzaakte klimaatverandering steeds meer voelbaar zijn in de vorm van het steeds vaker voorkomen van extreme weersomstandigheden, zoals hittegolven, droogten, overstromingen, winterstormen, orkanen en natuurbranden; overwegende dat overstromingen, droogten en stormen alleen al in de periode 2000-2019 wereldwijd bijna vier miljard mensen hebben getroffen en meer dan 300 000 levens hebben geëist; overwegende dat de omvang van deze extreme weersomstandigheden een belangrijke verandering ten opzichte van de periode 1980-1999 inhoudt nu de frequentie van de overstromingen met 134 % is toegenomen, van stormen met 40 % en van droogten met 29 % (13) ; J. overwegende dat er een wetenschappelijk aangetoond verband bestaat tussen de gezondheids-, de milieu- en de klimaatcrisis; overwegende dat extreme weersomstandigheden, biodiversiteitsverlies, bodemdegradatie en waterschaarste mensen op de vlucht drijven en dramatische gevolgen voor hun gezondheid hebben; overwegende dat de klimaatverandering volgens de Wereldgezondheidsorganisatie de allergrootste bedreiging voor de mensheid is en tussen 2030 en 2050 ongeveer 250 000 extra sterfgevallen per jaar zal veroorzaken (14) , dat er wereldwijd ongeveer 7 miljoen mensen door luchtverontreiniging vroegtijdig komen te overlijden en dat de kosten van de directe schade aan de gezondheid, met inbegrip van de geestelijke gezondheid, tegen 2030 naar schatting zullen oplopen tot twee à vier miljard USD per jaar; K. overwegende dat uit het door het UNDRR gepubliceerde mondiaal evaluatieverslag van 2022 blijkt dat gedurende de afgelopen twee decennia ieder jaar tussen de 350 en 500 middelgrote tot grote rampen hebben plaatsgevonden, en dat wordt voorspeld dat tegen 2030 560 rampen per jaar zullen plaatsvinden, oftewel anderhalve ramp per dag; L. overwegende dat de klimaatverandering een belangrijke drijvende kracht is achter de aantasting van het milieu, met negatieve gevolgen voor de voedsel- en waterzekerheid, de toegang tot natuurlijke hulpbronnen en de menselijke gezondheid; overwegende dat waterschaarste, overstromingen en droogte de belangrijkste risico’s zijn in Europa en dat watertekorten gevolgen hebben voor verschillende sectoren in de EU vanwege domino- en overloopeffecten; overwegende dat verbeteringen op het gebied van efficiënt waterverbruik tot de belangrijke mogelijkheden voor adaptatie behoren; overwegende dat digitale oplossingen moeten worden ingezet om te zorgen voor een veerkrachtige en groene samenleving in Europa en daarbuiten; overwegende dat alle belanghebbenden en sectoren moeten worden gemobiliseerd om een samenleving tot stand te brengen die slim omspringt met water, door gelijktijdig aandacht te besteden aan de aanpassing aan de klimaatverandering, voedsel- en waterzekerheid, de bescherming van de biodiversiteit en een hulpbronnenefficiënte en concurrerende economie; overwegende dat de EU en de lidstaten deze aanpak ook moeten ontwikkelen door middel van het Europees nabuurschapsbeleid, het externe optreden van de EU en de agenda’s van de VN; M. overwegende dat de aan het klimaat gerelateerde risico’s voor de gezondheid, de middelen van bestaan, de voedselzekerheid, de watervoorziening en de economische groei bij een opwarming van de aarde met 2 °C naar verwachting veel groter zullen zijn; overwegende dat een beperking van de opwarming van de aarde tot 1,5 °C in plaats van 2 °C de gevolgen voor terrestrische, zoetwater- en kustecosystemen naar verwachting zal beperken, en meer van hun diensten voor de mens behouden zullen blijven; overwegende dat derhalve actie nodig is om de stijging van de temperatuur te beperken tot 1,5 °C boven de pre-industriële niveaus; N. overwegende dat in de preambule van de Overeenkomst van Parijs “het belang van het waarborgen van de integriteit van alle ecosystemen, waaronder oceanen” wordt erkend, en overwegende dat in artikel 4, lid 1, punt d), van het UNFCCC wordt benadrukt dat de partijen bij dat verdrag een duurzaam beheer en de instandhouding en uitbreiding van putten en reservoirs van alle broeikasgassen moeten bevorderen, waaronder biomassa, bossen en oceanen, alsmede andere ecosystemen op het land, langs de kust en in zee; overwegende dat in het mondiaal evaluatieverslag over biodiversiteit en ecosysteemdiensten van het IPBES wordt benadrukt dat duurzaam gebruik van de natuur essentieel zal zijn voor de aanpassing aan en de beperking van het gevaarlijke antropogene ingrijpen in het klimaatsysteem; O. overwegende dat het behoud van de oceanen van cruciaal belang is voor hun rol binnen het klimaatsysteem, zoals de opname en herverdeling van natuurlijke en antropogene CO 2 en warmte, evenals de ondersteuning van het ecosysteem; overwegende dat het speciaal verslag van de IPCC over de oceanen en de cryosfeer in een veranderend klimaat van 2019 laat zien dat de oceanen sinds 1970 steeds warmer worden en meer dan 90 % van de overtollige warmte in het klimaatsysteem hebben opgenomen; overwegende dat de opwarming van de oceanen gevolgen heeft voor kustecosystemen, met intensievere mariene hittegolven, verzuring, zuurstofverlies, zoutindringing en stijgende zeespiegels tot gevolg; P. overwegende dat in het klimaatpact van Glasgow de belangrijke rol wordt erkend van belanghebbenden die geen partij zijn, met inbegrip van het maatschappelijk middenveld, inheemse volken, lokale gemeenschappen, jongeren, kinderen, lokale en regionale overheden en andere belanghebbenden, bij het bevorderen van de verwezenlijking van de doelstellingen uit hoofde van de Overeenkomst van Parijs, en dat hierin wordt benadrukt dat er dringend behoefte is aan samenwerking op verschillende niveaus en aan coöperatief optreden; Q. overwegende dat klimaatverandering rechtstreeks of indirect de volledige uitoefening van de mensenrechten in het gedrang brengt, met inbegrip van het recht op leven, water en sanitaire voorzieningen, voedsel, gezondheid en huisvesting; overwegende dat het vermogen van mensen zich aan te passen aan de klimaatverandering onlosmakelijk verbonden is met hun toegang tot fundamentele mensenrechten en de gezondheid van de ecosystemen waarvan zij voor hun bestaansmiddelen en welzijn afhankelijk zijn; overwegende dat volgens de Internationale Organisatie voor Migratie meer dan 200 miljoen mensen gedwongen zouden kunnen worden te migreren als gevolg van de klimaatverandering; overwegende dat de omvang van interne klimaatmigratie het grootst zal zijn in de armste en meest klimaatgevoelige regio’s; overwegende dat mondiale maatregelen ter verlaging van de broeikasgasemissies de toename van het aantal interne klimaatmigranten tegen 2050 met wel 80 % kunnen doen afnemen (15) ; R. overwegende dat de afgelopen zeven jaar, oftewel de periode 2015-2021, de warmste jaren ooit gemeten waren; overwegende dat ook de zeespiegels in 2021 een nieuw recordniveau hebben bereikt; overwegende dat de zeespiegel in de jaren 2013-2021 gemiddeld 4,5 mm per jaar is gestegen, en dat de zeespiegel volgens de WMO in verschillende regio’s “aanzienlijk sneller” stijgt dan het wereldwijde gemiddelde; overwegende dat in 2021 voor het eerst in de geschiedenis regen is geregistreerd op het hoogste punt van de ijskap van Groenland; S. overwegende dat de consumptie-emissies van de rijkste 1 % van de wereldbevolking in 2030 naar verwachting nog altijd dertig keer hoger zullen liggen dan de gemiddelde uitstoot per hoofd van de bevolking, terwijl de koolstofvoetafdruk van de armste helft van de wereldbevolking naar verwachting ver onder dat niveau zal blijven (16) ; T. overwegende dat de meeste ontwikkelingslanden minimaal bijdragen aan de uitstoot van broeikasgassen in de atmosfeer die veranderingen in het klimaat veroorzaken; overwegende dat de gevolgen van klimaatverandering in ontwikkelingslanden zijn toegenomen; overwegende dat de middelen die zij kunnen mobiliseren voor adaptatiemaatregelen om de negatieve effecten van klimaatverandering aan te pakken en klimaatbestendigheid en duurzame ontwikkeling te bereiken duidelijk ontoereikend zijn; U. overwegende dat in het eerste UNFCCC-verslag betreffende het vaststellen van de behoeften van partijen die ontwikkelingslanden zijn, wordt gesteld dat de geraamde kosten die de ontwikkelingslanden moeten maken voor de uitvoering van de NDC’s tussen 5,8 en 5,9 biljoen USD bedragen, waarvan 502 miljard USD is aangemerkt als behoeften waar internationale financieringsbronnen voor nodig zijn; V. overwegende dat volgens Global Witness in 2020 227 grond- en milieuactivisten zijn gedood, waarvan 71 % zich bezighield met het wereldwijd beschermen van bossen tegen ontbossing en industriële ontwikkeling, terwijl weer anderen werden gedood in het kader van hun werkzaamheden ten behoeve van de bescherming van rivieren, kustgebieden en oceanen; overwegende dat in 2020 geweld tegen grond- en milieuactivisten verreweg het vaakst plaatsvond in het Globale Zuiden, en dat minder dan 1 % van de geregistreerde dodelijke aanvallen in het Globale Noorden plaatsvond; overwegende dat tussen 2015 en 2019 meer dan een derde van de dodelijke aanvallen tegen inheemse volken was gericht, terwijl inheemse gemeenschappen slechts 5 % van de wereldbevolking vormen (17) ; 1. herinnert eraan dat de klimaat- en biodiversiteitscrises een van de belangrijkste uitdagingen zijn waarmee de mensheid wordt geconfronteerd en dat alle regeringen en actoren over de hele wereld hun uiterste best moeten doen om ze dringend te boven te komen en de twee crises als nauw met elkaar verweven moeten beschouwen; onderstreept dat internationale samenwerking, betrokkenheid van regionale en lokale overheden, bedrijven en andere niet-gouvernementele actoren, solidariteit, een rechtvaardige transitie, een door de wetenschap geschraagd coherent optreden en een onwrikbare inzet om de ambities op te voeren en het beleid op deze ambities af te stemmen, noodzakelijk zijn om onze collectieve verantwoordelijkheid voor het beperken van de opwarming van de aarde en het voorkomen van het verlies aan biodiversiteit na te komen, en aldus de hele planeet en het welzijn van de huidige en toekomstige generaties te beschermen; 2. uit zijn bezorgdheid over de bevindingen in het UNEP-verslag 2021 over de emissiekloof en in zijn op 4 november 2021 gepubliceerde addendum, met name over het feit dat de voorspelde uitstoot, ondanks ambitieuzere klimaatverbintenissen die voorafgaand aan en tijdens de COP26 zijn aangegaan, en op voorwaarde dat de aangekondigde nationale klimaatdoelstellingen voor 2030 volledig worden verwezenlijkt en er aanvullende beperkende maatregelen worden genomen, tot een wereldwijde temperatuurstijging van 2,7 °C zal leiden, wat veel meer is dan de doelstelling van de Overeenkomst van Parijs om de opwarming van de aarde ruim onder de 2 °C te houden en een maximale stijging van 1,5 °C na te streven; is verontrust over het feit dat de emissies nog steeds stijgen en de emissiekloof groter wordt; benadrukt dat het beperken van de opwarming van de aarde tot 1,5 °C een snelle, vergaande en aanhoudende vermindering van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen vereist, onder meer door de mondiale CO 2 -emissies tegen 2030 met 43 % te verminderen ten opzichte van het niveau van 2019; herinnert eraan dat alle partijen door de aanneming van het klimaatpact van Glasgow hebben erkend dat beperking van de stijging van de gemiddelde temperatuur op aarde tot 1,5 °C boven het pre-industriële niveau de risico’s en gevolgen van klimaatverandering aanzienlijk zou verminderen; 3. onderstreept dat de afbouw van methaanemissies in de sectoren van fossiele brandstoffen, afval en landbouw volgens het UNEP-verslag 2021 over de emissiekloof op korte termijn kan helpen om de emissiekloof te dichten en de opwarming van de aarde tegen te gaan, maar benadrukt dat er om dit mogelijk te maken met spoed duidelijke regels moeten worden vastgesteld die erop gericht zijn de emissies daadwerkelijk te verminderen en die vergezeld gaan van regelingen om de vooruitgang te volgen en transparantie te bieden; 4. wijst op het toenemende aantal landen dat zich verbindt tot emissieneutraliteit tegen het midden van de eeuw, maar onderstreept dat deze toezeggingen dringend moeten worden omgezet in krachtige streefcijfers, beleidsmaatregelen en acties op korte termijn, ondersteund met financiële middelen, en moeten worden weerspiegeld in herziene NDC’s in de vorm van aangescherpte klimaatdoelstellingen, opdat de mondiale emissies zo spoedig mogelijk hun piek bereiken; sluit zich aan bij het oordeel van het UNEP dat in een groot aantal nationale klimaatplannen de acties tot na 2030 worden uitgesteld en dat veel van de langetermijntoezeggingen tot emissieneutraliteit een groot aantal onduidelijkheden vertonen en niet transparant zijn; 5. wijst met diepe bezorgdheid op het meest recente WMO-rapport over de toestand van het klimaat waarin wordt gesteld dat vier belangrijke klimaatindicatoren – stijging van de zeespiegel, opwarming van de oceanen, verzuring van de oceanen en concentraties van broeikasgassen – in 2021 nieuwe records hebben gebroken; Het klimaatpact van Glasgow en de COP27 in Sharm-el-Sheikh 6. neemt kennis van de vooruitgang die is geboekt tijdens de COP26 en in het klimaatpact van Glasgow; benadrukt echter dat de beperking van de opwarming van de aarde tot 1,5 °C alleen kan worden bereikt als er in dit kritieke decennium vóór 2030 dringend actie wordt ondernomen; benadrukt dat de partijen tijdens de COP26 zijn verzocht de streefcijfers voor 2030 in hun NDC’s uiterlijk eind 2022 te herzien en aan te scherpen, aangezien dit nodig is om tegemoet te komen aan de temperatuurdoelstelling in het kader van de Overeenkomst van Parijs, rekening houdend met de verschillende nationale omstandigheden; dringt er bij alle partijen bij het UNFCCC met klem op aan hun NDC’s vóór de COP27 te verhogen teneinde de ambitiekloof te dichten, en hun beleid af te stemmen op een traject dat verenigbaar is met deze ambitie; verzoekt de EU en alle G20-landen in dit opzicht mondiaal leiderschap te tonen; 7. verwelkomt het besluit van de COP26 om een werkprogramma op te stellen om in dit kritieke decennium dringend de mitigatieambitie en -uitvoering op te voeren, op een wijze die de wereldwijde inventarisatie aanvult, om het syntheseverslag over de NDC’s jaarlijks vóór elke COP bij te werken en om jaarlijks een ministeriële rondetafelgesprek over het ambitieniveau tot 2030 te beleggen; dringt erop aan dat dit werkprogramma tijdens de COP27 wordt goedgekeurd en dat wordt toegezien op een jaarlijkse evaluatie van het ambitieniveau aan de hand van de beste beschikbare wetenschappelijke kennis en het hoogst mogelijke ambitieniveau van de partijen; benadrukt dat de partijen hun NDC’s moeten herzien en verhogen totdat ze in overeenstemming zijn met een traject dat verenigbaar is met het beperken van de opwarming van de aarde tot 1,5 °C; 8. is ingenomen met de voltooiing in Glasgow van het regelboek voor de Overeenkomst van Parijs, en benadrukt dat de toepassing van het regelboek moet zorgen voor een sterke milieu-integriteit en zo hoog mogelijke ambities; 9. is verheugd over het feit dat in het klimaatpact van Glasgow het belang van aanpassing aan de klimaatverandering wordt benadrukt, alsook de noodzaak om de maatregelen op te schalen teneinde het vermogen tot aanpassing te vergroten, de veerkracht te versterken en de kwetsbaarheid voor klimaatverandering te verminderen; merkt in dit kader op dat 47 landen het afgelopen jaar adaptatiemededelingen of nationale adaptatieplannen hebben ingediend, en verwacht van andere landen dat zij hun mededelingen indienen in overeenstemming met de Overeenkomst van Parijs; is ingenomen met de totstandbrenging van een nieuwe dialoog van Glasgow over verlies en schade, die gericht moet zijn op financiële regelingen om verlies en schade door de nadelige gevolgen van klimaatverandering af te wenden, te beperken en aan te pakken; 10. neemt nota van de toezeggingen met betrekking tot klimaatfinanciering die zijn gedaan tijdens de COP26, maar betreurt het feit dat uit het klimaatfinancieringsplan 2021 blijkt dat de huidige doelstelling van 100 miljard USD aan klimaatfinanciering waarschijnlijk pas in 2023 wordt verwezenlijkt, drie jaar na de oorspronkelijke uiterste termijn; wijst op de groeiende financieringskloof, met name voor aanpassing aan de klimaatverandering; dringt er bij de ontwikkelde landen, waaronder de EU en haar lidstaten, op aan ervoor te zorgen dat de doelstelling van 100 miljard USD voor klimaatfinanciering al vanaf 2022 en gemiddeld over de periode 2020-2025 kan worden gehaald en uitbetaald, en de weg voorwaarts voor de nieuwe doelstelling voor klimaatfinanciering na 2025 nader uit te werken; wijst erop dat financiële steun van de ontwikkelde landen die verantwoordelijk zijn voor een groot deel van de historische emissies, ook van cruciaal belang zal zijn voor het opbouwen van vertrouwen ten behoeve van een ambitieuzere dialoog over doelstellingen op het gebied van klimaatmitigatie; 11. wijst er nadrukkelijk op dat de gastheer van de COP27 behoort tot een van de regio’s in de wereld die het zwaarst door de klimaatverandering worden getroffen; merkt op dat het Middellandse Zeegebied 20 % sneller opwarmt dan het wereldwijde gemiddelde en dat het een van de belangrijkste klimaathotspots van de wereld is, waar 250 miljoen mensen naar verwachting binnen 20 jaar met watertekorten zullen worden geconfronteerd (18) ; onderstreept dat de Middellandse Zee bezig is de snelst opwarmende zee van de wereld te worden (19) , met gevolgen voor belangrijke economische sectoren en het hele maritieme ecosysteem, met onomkeerbare gevolgen voor het ecosysteem en soorten; verzoekt de Commissie en de lidstaten snel te handelen en met hun partners in het Middellandse Zeegebied samen te werken aan ambitieuze aanpassingsmaatregelen, en een voortrekkersrol te vervullen bij de mitigatie-actie; 12. steunt het initiatief van de Oekraïense regering om een mondiaal platform op te zetten voor de beoordeling van de milieuschade die tijdens gewapende conflicten wordt veroorzaakt; 13. herinnert eraan dat het belangrijk is alle partijen volledig te betrekken bij het besluitvormingsproces in het kader van het UNFCCC; wijst erop dat het huidige besluitvormingsproces in het kader van het UNFCCC kan worden verbeterd teneinde de volledige betrokkenheid van de gedelegeerden van ontwikkelingslanden en de minst ontwikkelende landen (MOL’s) en vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld te bewerkstelligen; acht het van essentieel belang dat de standpunten van de landen die het meest onder de klimaatverandering te lijden hebben, worden gehoord en dat ernaar wordt gehandeld; roept derhalve het COP27-voorzitterschap en toekomstige voorzitterschappen op te zoeken naar aanvullende manieren om een effectieve en zinvolle deelneming van ontwikkelingslanden te waarborgen en hiervoor extra middelen uit te trekken; herinnert aan zijn eerdere standpunten over de mensenrechtensituatie in Egypte; neemt kennis van een aantal maatschappelijke organisaties die hun zorgen hebben geuit over de marginalisering van het maatschappelijk middenveld tijdens de COP in Egypte en de belemmeringen op het gebied van protesten en deelname door het maatschappelijk middenveld; verzoekt het UNFCCC en de Egyptische autoriteiten de billijke toegang en volledige deelname van burgers en het maatschappelijk middenveld bij de COP27 te waarborgen; 14. herhaalt zijn oproep tot vrijlating van alle personen in Egypte die willekeurig worden vastgehouden en benadrukt het bijzonder dringende geval van mensenrechtenactivist Alaa Abd el-Fattah; verzoekt de Egyptische autoriteiten de dynamiek van de COP27 aan te wenden om de mensenrechtensituatie in Egypte te verbeteren en te garanderen dat de fundamentele vrijheden tijdens en na de COP27 worden geëerbiedigd, in het bijzonder voor wat de vrijheid van meningsuiting en vreedzame vergadering betreft; sluit zich onvoorwaardelijk aan bij de oproep van de VN-deskundigen aan het secretariaat van het UNFCCC om mensenrechtencriteria te ontwikkelen waartoe de landen waar de toekomstige COP’s zullen plaatsvinden, zich in het kader van de gastlandovereenkomst moeten verbinden; 15. is verheugd over het feit dat in het klimaatpact van Glasgow de belangrijke rol wordt erkend van belanghebbenden die geen partij zijn, met inbegrip van het maatschappelijk middenveld, inheemse volken, lokale gemeenschappen, jongeren, kinderen, lokale en regionale overheden en andere belanghebbenden, bij het bevorderen van de verwezenlijking van de doelstellingen uit hoofde van de Overeenkomst van Parijs; erkent de belangrijke rol die jongeren vervullen bij de strijd tegen de klimaatverandering; roept de partijen en belanghebbenden dan ook met klem op de betekenisvolle deelname en vertegenwoordiging van jongeren in multilaterale, nationale en lokale besluitvormingsprocessen te waarborgen; herinnert er in het bijzonder aan dat steden een essentiële rol vervullen bij het terugdringen van broeikasgasemissies en is verheugd over het toenemend aantal steden en regio’s wereldwijd dat zich verbindt tot emissieneutraliteit, en met name over de verbintenis van de honderd Europese steden die deelnemen aan de missie klimaatneutrale en slimme steden die erop gericht is tegen 2030 klimaatneutraliteit te bereiken en deze steden tot innovatiehubs te maken, en ervoor te zorgen dat alle EU- en gelijkgestemde naburige steden tegen 2050 hun voorbeeld kunnen volgen; 16. benadrukt dat een beperking van de stijging van de gemiddelde wereldwijde temperatuur tot 1,5 °C alleen maar kan worden gerealiseerd als alle partijen daar op doeltreffende wijze een bijdrage aan leveren, hetgeen vereist dat eventuele problemen in verband met gevestigde of strijdige belangen worden aangepakt; is met name bezorgd over het feit dat sommige grote vervuilers hun aanwezigheid op de COP’s hebben aangewend om de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs te ondermijnen; maakt zich ernstige zorgen over het feit dat het UNFCCC nauwelijks iets doet op het gebied van het aanpakken van strijdige belangen in verband met de participatie van belanghebbenden die geen partij zijn; dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan in dit proces het voortouw te nemen om het besluitvormingsproces van het UNFCCC te beschermen tegen belangen die indruisen tegen de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs; 17. is verheugd over de verbetering ten aanzien van het partnerschap van Marrakesh voor mondiale klimaatactie als podium om niet-overheidsactoren en subnationale overheden aan te sporen per direct klimaatmaatregelen te nemen, alsook over de vaststelling van zijn werkprogramma voor 2022; erkent de initiatieven “Race to zero” en “Race to Resilience” als belangrijke platforms voor ondersteuning van bottom-upgovernance, met het oog op het vergemakkelijken van verslaglegging en inventarisatie op subnationaal niveau; Een ambitieus EU-klimaatbeleid 18. verwacht van het wetgevingspakket Fit for 55 en de beleidsmaatregelen in het kader van de Europese Green Deal dat zij resulteren in de maatregelen die nodig zijn om de EU‑doelstelling voor 2030 te verwezenlijken en de EU en haar lidstaten koers te laten zetten in de richting van koolstofneutraliteit uiterlijk tegen 2050, en onderstreept de standpunten van het Parlement hierover; herinnert eraan dat de EU, overeenkomstig de EU-klimaatwet en de Overeenkomst van Parijs alsook de best beschikbare wetenschappelijke inzichten, haar klimaatactie moet intensiveren, zowel wat betreft mitigatie, om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 °C ten opzichte van het pre-industriële niveau, als wat betreft adaptatie om de veerkracht te bevorderen; verzoekt de EU haar NDC bij te werken en haar broeikasgasreductiedoelstelling vóór de COP27 te verhogen op basis van de best beschikbare wetenschappelijke inzichten; roept op tot het hoogste ambitieniveau in het “Fit for 55”-pakket om een duidelijk signaal te geven aan alle andere partijen dat de EU bereid is bij te dragen aan het dichten van de kloof die nodig is om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 °C, op een rechtvaardige, sociaal evenwichtige, eerlijke en kosteneffectieve manier, rekening houdend met aspecten van mondiale billijkheid en rechtvaardigheid en de historische en huidige verantwoordelijkheid van de EU voor de emissies die de klimaatcrisis veroorzaken; 19. wijst erop dat de algemene EU-doelstelling inzake emissies voor 2030, zoals vastgelegd in de Europese klimaatwet en de wetgevingsvoorstellen voor “Fit for 55”, inhoudt dat de verlaging van de emissies van de EU groter zal moeten zijn dan de vermindering aan netto-emissies ter hoogte van 55 % die momenteel is opgenomen in de nationaal bepaalde bijdragen van de lidstaten; onderstreept voorts dat het Parlement voor wat deze voorstellen en de in het REPowerEU-plan opgenomen doelstellingen betreft van mening is dat de EU haar klimaatambities nog moet verhogen, en verzoekt de Raad om de standpunten van het Parlement in dit verband te onderschrijven; verzoekt de EU in het licht van het in het kader van het klimaatpact van Glasgow genomen besluit om de streefcijfers voor 2030 te herzien, met klem haar emissietoezeggingen dienovereenkomstig te actualiseren; 20. wijst erop dat de huidige geopolitieke situatie aantoont dat de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen met spoed moet worden teruggedrongen en dat de uitrol van hernieuwbare energiebronnen moet worden gestimuleerd, en in dit opzicht de mogelijkheid biedt het EU-leiderschap te versterken; 21. herhaalt dat het noodzakelijk is klimaatambities te integreren in al het beleid van de EU, evenals in alle maatregelen tot omzetting daarvan, en benadrukt dat artikel 6, lid 4, van de Europese klimaatwet de Commissie verplicht de samenhang tussen alle ontwerpmaatregelen of wetgevingsvoorstellen, waaronder begrotingsvoorstellen, en de klimaatdoelstellingen van de EU te beoordelen; dringt er bij de Commissie op aan deze bepaling volledig ten uitvoer te leggen op dezelfde wijze waarop zij effectbeoordelingen uitvoert op alle beleidsterreinen van de EU; benadrukt dat ook de bestaande beleidsmaatregelen van de Unie en haar lidstaten opnieuw moeten worden geëvalueerd en moeten worden afgestemd op deze doelstellingen, en verwacht dat de onlangs opgerichte Europese wetenschappelijke adviesraad inzake klimaatverandering een bijdrage zal leveren aan deze evaluatie; is verheugd over de benoeming van de 15 leden van de onlangs opgerichte Europese wetenschappelijke adviesraad inzake klimaatverandering; verzoekt de adviesraad zo snel mogelijk zijn beoordeling te publiceren van een EU-broeikasgasbudget dat verenigbaar is met de doelstelling om de opwarming van de aarde tot 1,5 °C te beperken, en verwacht van de Commissie dat zij het advies van de adviesraad volledig ter harte neemt bij het vaststellen van het indicatieve broeikasgasbudget van de Unie en de klimaatdoelstellingen van de Unie voor de periode na 2030; 22. herinnert aan een recente uitspraak van het constitutionele hof van een lidstaat dat klimaatbescherming geen kwestie van politieke discretie is en dat de bepaling van de grondwet inzake milieubescherming de staat een grondwettelijke plicht oplegt om klimaatneutraliteit te bereiken; 23. benadrukt de sterke steun van de EU-burgers voor het intensiveren van de klimaatactie nu volgens de meest recente Eurobarometer bijna een op de twee Europese burgers (49 %) de klimaatverandering als de belangrijkste mondiale uitdaging voor de toekomst van de EU beschouwt; 24. benadrukt dat het volledige klimaatbeleid moet worden uitgevoerd in overeenstemming met het beginsel van een rechtvaardige transitie naar klimaatneutraliteit en in nauwe samenwerking met het maatschappelijk middenveld en de sociale en economische partners; stelt zich derhalve op het standpunt dat meer transparantie, een sterkere betrokkenheid van de sociale partners en het maatschappelijk middenveld op lokaal, regionaal, nationaal en EU-niveau noodzakelijk zijn om in alle sectoren van de samenleving op billijke, inclusieve en sociaal duurzame wijze voor klimaatneutraliteit te zorgen; Adaptatie en verlies en schade 25. is ingenomen met de nieuwe financiële toezeggingen die in Glasgow zijn gedaan voor wat betreft het aanpassingsfonds van het UNFCCC en het fonds voor de minst ontwikkelde landen; merkt echter op dat de steun voor mitigatie groter blijft dan de steun voor adaptatie, en staat volledig achter de oproep aan de ontwikkelde landen om hun collectieve verstrekking van financiering voor aanpassing aan de klimaatverandering in overeenstemming met het klimaatpact van Glasgow tegen 2025 ten minste te verdubbelen ten opzichte van het niveau van 2019, teneinde tot een beter evenwicht te komen; betreurt het feit dat de wereldwijde doelstelling inzake aanpassing zeven jaar na de Overeenkomst van Parijs nog altijd niet duidelijk is gedefinieerd; is ingenomen met het werkprogramma van Sharm-el-Sheikh voor de wereldwijde doelstelling inzake aanpassing, dat is vastgesteld en gelanceerd tijdens de COP26; onderstreept het belang van op subsidies gebaseerde financiering voor aanpassing; spoort de EU met klem aan het aandeel aanpassingsfinanciering uit hoofde van het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking – Europa in de wereld, in de periode 2021-2027 ieder jaar te verhogen; benadrukt dat er meer inspanningen moeten worden geleverd om deze mondiale doelstelling inzake aanpassing om te zetten in meetbare resultaten die onder meer een grondig inzicht verschaffen in de klimaat- en rampenrisico’s en daaraan gerelateerde aanpassingsbehoeften en -kosten op meerdere niveaus, om de beschikbaarheid van consistente en vergelijkbare gegevens te vergroten, om de verstrekking en toegankelijkheid van uitvoeringsmiddelen vast te stellen en te verbeteren, met inbegrip van financiële en technologische bijstand, en om de ontwikkeling van een reeks gemeenschappelijke kwalitatieve en kwantitatieve meetmethoden, methodologieën en benaderingen mogelijk te maken om de vooruitgang die wordt geboekt bij het bereiken van de doelstelling door de tijd heen te meten; wijst in dit verband op het kader van Sendai voor rampenrisicovermindering en het bijbehorende monitoring- en rapportagesysteem; 26. wijst erop dat aanpassingsmaatregelen voor de korte, middellange en lange termijn voor alle landen een onvermijdelijke noodzaak zijn als zij de negatieve gevolgen van de klimaat- en biodiversiteitscrises tot een minimum willen beperken en klimaatbestendigheid en duurzame ontwikkeling willen realiseren, en vestigt de aandacht op het feit dat ontwikkelingslanden bijzonder kwetsbaar zijn voor de gevolgen van de klimaatverandering, en dan met name de minst ontwikkelde landen en kleine eilandstaten in ontwikkeling; benadrukt het feit dat aanpassing aan de klimaatverandering diverse voordelen met zich meebrengt, zoals het verbeteren van de landbouwproductiviteit, voordelen met betrekking tot innovatie, gezondheid en welzijn, voedselzekerheid, bestaansmiddelen en behoud van de biodiversiteit, alsmede het verminderen van risico’s en schade; verzoekt de EU en de lidstaten de aanpassingsmaatregelen op te schroeven door middel van verplichte aanpassingsplannen, klimaatkwetsbaarheidsbeoordelingen en klimaatstresstests op lokaal, regionaal en nationaal niveau en door steun voor lokaal geleide benaderingen en samenwerking met lokale autoriteiten en het lokale maatschappelijk middenveld om de aanpassingsdoelstelling van de Overeenkomst van Parijs volledig na te komen en ervoor te zorgen dat het aanpassingsbeleid van de EU de gemeenschappen en ecosystemen in de EU voldoende beschermt tegen de effecten van klimaatverandering; dringt aan op verdere vooruitgang met betrekking tot de nieuwe aanpassingsstrategie van de EU en benadrukt het belang van de koppeling ervan met de EU-biodiversiteitsstrategie en het nieuwe regelgevingskader inzake aanpassing dat voortvloeit uit de Europese klimaatwet; herhaalt zijn oproep tot een ambitieuze uitvoering ervan, ook van de internationale componenten; 27. benadrukt dat de klimaatverandering weliswaar een mondiaal probleem is, maar dat de verschillende regio’s hier nu al op verschillende wijzen door worden getroffen, en dat lokale overheden, die dichter bij de bevolking staan, essentiële actoren zijn voor het mogelijk maken van aanpassing aan de klimaatverandering; benadrukt dat een betere toewijzing van financiële middelen op lokaal niveau noodzakelijk is voor het ontwikkelen van doeltreffende, gerichte oplossingen, en is in dit kader verheugd over de missie inzake aanpassing aan de klimaatverandering die ter ondersteuning zal dienen voor minstens 150 Europese regio’s en gemeenschappen bij het uiterlijk in 2030 bewerkstelligen van klimaatveerkracht; roept op tot steun voor een regionale en gedecentraliseerde aanpak bij de respons op de effecten van klimaatverandering en bij de toegang tot klimaatfinanciering in ontwikkelingslanden, teneinde lokale overheden, lokale maatschappelijke organisaties en milieuactivisten een grotere rol te geven bij het aanpakken van de effecten van klimaatverandering en om de meest kwetsbaren te bereiken; 28. benadrukt dat in de EU-strategie voor aanpassing aan de klimaatverandering die op 24 februari 2021 door de Commissie werd vastgesteld, uitdrukking wordt gegeven aan het doel van de Commissie om de klimaatfinanciering verder op te schroeven en op grotere schaal financiering voor aanpassing te mobiliseren en dat bijzondere aandacht vereist is om ervoor te zorgen dat financiële middelen terechtkomen bij de meest kwetsbare gemeenschappen in ontwikkelingslanden; 29. wijst erop dat systemen voor vroegtijdige waarschuwing van cruciaal belang zijn voor doeltreffende aanpassing aan de klimaatverandering, maar dat deze in slechts minder dan de helft van de WMO-lidstaten beschikbaar zijn; steunt het tijdens de COP27 goed te keuren voorstel van de WMO op basis waarvan iedereen in de komende vijf jaar de beschikking krijgt over systemen voor vroegtijdige waarschuwing; hoopt dat dit initiatief voor systemen voor vroegtijdige waarschuwing snel wordt toegepast, met name om zo snel mogelijk zoveel mogelijk levens te redden; 30. benadrukt dat groene infrastructuur bijdraagt tot de aanpassing aan klimaatverandering en rampenrisicovermindering doordat zij natuur en ecosystemen beschermt, natuurlijke habitats en soorten in stand houdt en herstelt en zorgt voor een goede ecologische toestand, goed waterbeheer en voedselzekerheid; merkt op dat de ontwikkeling van groene infrastructuur een van de doeltreffendste maatregelen voor de aanpassing aan de klimaatverandering vormt die kan worden uitgevoerd in steden, aangezien groene infrastructuur de negatieve gevolgen beperkt van klimaatverandering en toenemende extreme weersverschijnselen, zoals hittegolven, bosbranden, extreme regenval, overstromingen en droogten, extreme temperatuurverschillen beperkt, en de levenskwaliteit verbetert voor ingezetenen die in steden wonen, met inbegrip van hun geestelijke en fysieke gezondheid; 31. wijst op de verwoestende gevolgen op middellange en lange termijn van woestijnvorming op ecologisch, sociaal en economisch gebied en de ontvolking die zij in sommige gebieden teweegbrengt, en merkt op dat er gemeenschappelijke benaderingen nodig zijn om dit fenomeen naar behoren te voorkomen, zich eraan aan te passen en het te boven te komen; herinnert er derhalve aan dat waterbeheer niet alleen van cruciaal belang is voor de mitigatie van en de aanpassing aan de klimaatverandering, maar ook voor het beschermen van de water- en voedselzekerheid, het beschermen van de biodiversiteit en het bevorderen van gezonde bodems; wijst er derhalve op dat de EU-kaderrichtlijn water snel en volledig moet worden uitgevoerd, zodat de doelstellingen ervan kunnen worden verwezenlijkt en de Europese waterbronnen beter kunnen worden beheerd; benadrukt dat het hergebruik van water en de efficiëntie van watergebruik door middel van circulaire processen in de gehele economie en samenleving volledig moeten worden toegepast teneinde de waarde van water te kunnen benutten en waterzekerheid voor iedereen, zowel kwantitatief als kwalitatief, te waarborgen; benadrukt dat digitale oplossingen kunnen bijdragen tot de aanpassing aan de klimaatverandering doordat ze het vermogen kunnen verbeteren om waterschaarste, overstromingen en waterverontreiniging te voorspellen, en steunt het gebruik van deze instrumenten; 32. benadrukt dat klimaatverandering en milieudegradatie belangrijke aanjagers zijn van ontheemding en een multiplicatoreffect hebben op de menselijke veiligheid en de sociaal-politieke stabiliteit; benadrukt dat onvoldoende mitigatie- en aanpassingsvermogen gewapende conflicten, voedseltekorten, natuurrampen en door het klimaat veroorzaakte ontheemding in de hand kan werken; verzoekt de Commissie en de lidstaten de behoeften en kwetsbaarheid te erkennen van mensen die te kampen hebben met door het klimaat veroorzaakte ontheemding, en roept op tot versterking van het EU-beleid voor ontwikkelingssamenwerking en humanitaire hulp en van de respectieve financiële instrumenten daarvan, teneinde de aanpassing aan de klimaatverandering in ontwikkelingslanden te ondersteunen, veerkracht op te bouwen, de beperking van het rampenrisico te versterken en te reageren op humanitaire noodsituaties in tijden van toenemende behoeften; 33. merkt op dat in artikel 8 van de Overeenkomst van Parijs (betreffende verlies en schade) is bepaald dat de partijen een coöperatieve benadering van verlies en schade door de nadelige gevolgen van de klimaatverandering dienen te volgen; wijst daarom op het belang van wereldwijde ondersteunende maatregelen in gebieden die het door de klimaatverandering bijzonder hard te verduren krijgen, zoals kustgebieden en eilanden, en gebieden waar het aanpassingsvermogen beperkt is; verzoekt de Commissie en de lidstaten als bruggenbouwers op te treden tussen ontwikkelde landen, ontwikkelingslanden en de minst ontwikkelde landen, en zich in te zetten voor de opvoering van de werkzaamheden van de coalitie met een hoge ambitie met betrekking tot zowel financiering voor mitigatie en adaptatie als verlies en schade; erkent dat dit essentiële componenten zijn van mondiale klimaatrechtvaardigheid; 34. betuigt zijn dank aan de Intergouvernementele Werkgroep inzake klimaatverandering (IPCC) en spreekt zijn grote waardering uit voor het werk dat is verricht in het kader van zijn zesde evaluatieverslag; is ingenomen met de grondige evaluatie van verliezen en schade in het recente verslag van Werkgroep II van de IPCC, en wijst erop dat verliezen en schade hierin worden aangemerkt als een steeds belangrijker onderwerp in zowel het internationale klimaatbeleid als de klimaatwetenschap; verzoekt de IPCC voort te bouwen op de verrichte werkzaamheden en een speciaal verslag op te stellen dat gericht betrekking heeft op verliezen en schade; 35. herhaalt dat internationale instellingen hun organisaties, samenwerkingen en crisisbeheersing moeten versterken teneinde beter voorbereid te zijn op de klimaatverandering op lokaal en mondiaal niveau als volgende stap richting institutionele aanpassing aan klimaatverandering; De klimaat- en biodiversiteitscrisis 36. benadrukt het belang van het beschermen, in stand houden en herstellen van de natuur en de ecosystemen voor het verwezenlijken van de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs; herinnert voorts aan de cruciale rol van biodiversiteit voor de mens bij de bestrijding van en de aanpassing aan de opwarming van de aarde en voor het vergroten van zijn weerstandsvermogen; is van mening dat op de natuur gebaseerde oplossingen en ecosysteemgerichte benaderingen essentiële instrumenten zijn voor de beperking van en de aanpassing aan de klimaatverandering, alsook voor de bescherming en het herstel van de biodiversiteit en bossen, en voor rampenrisicovermindering; benadrukt dat de samenleving kan profiteren van het vermogen van de natuur om koolstof te absorberen en op te slaan, door aangetaste ecosystemen zo snel mogelijk te herstellen en 30 tot 50 % van wereldwijde habitats te land, in binnenwateren en in zee op efficiënte en eerlijke wijze in stand te houden, en tegelijkertijd de mensenrechten en de rechten van inheemse volkeren te vrijwaren en te versterken; beklemtoont dat de overgang naar duurzame ontwikkeling moet worden versneld, maar dat gepaste financiële en politieke steun hiervoor onmisbaar zijn; 37. benadrukt de kritieke en onderling afhankelijke rol die bossen, biodiversiteit en duurzaam landgebruik vervullen om de wereld in staat te stellen zijn SDG’s te bewerkstelligen; wijst er derhalve op dat het zaak is ontbossing en bodemdegradatie met spoed een halt toe te roepen en terug te draaien als manier om een bijdrage te leveren aan de vermindering van de jaarlijkse nettobroeikasgasemissies; 38. herinnert aan de toezegging van de regeringen van 141 landen met ruim 3,6 miljard hectare aan bossen om de ontbossing tegen 2030 een halt toe te roepen en terug te draaien; 39. herhaalt dat de strikte instandhouding en het herstel van koolstofrijke ecosystemen een responsoptie is met een onmiddellijk effect en een breed scala aan mitigatie- en aanpassingsvoordelen; wijst op de sleutelrol van bossen bij de bescherming van het klimaat en de biodiversiteit; benadrukt dat bossen bijdragen tot inspanningen om de negatieve gevolgen van klimaatverandering te verzachten en zich daaraan aan te passen; 40. wijst erop dat sectoraal beleid en het klimaatbeleid voor de sector landgebruik, onder meer voor belangrijke primaire productieactiviteiten van de land- en bosbouw, op passende wijze moeten worden uitgevoerd in synergie met het natuurlijk aanpassingsvermogen van de natuurlijke en seminatuurlijke ecosystemen, en het aanpassingsvermogen van de overwegend culturele landschappen zoveel mogelijk moeten verhogen; wijst op de recente uitspraak in een zaak waarin de eisers bosbouwers waren die een zaak hadden aangespannen tegen de overheid vanwege haar nationale bosbeleid, dat hen in feite heeft belet de veerkracht van beheerde bossen te verbeteren, onder meer doordat het beleid natuurlijke regeneratie ontmoedigde (20) ; 41. herinnert eraan dat volgens het vijfde evaluatieverslag van het IPCC inheemse, lokale en traditionele vormen van kennis een belangrijke hulpbron zijn voor het duurzame beheer van natuurlijke hulpbronnen, het behoud van de biodiversiteit en de aanpassing aan klimaatverandering; benadrukt de noodzaak om hun gemeenschapsrechten op land en hulpbronnen te versterken teneinde de klimaatverandering tegen te gaan, zoals uiteengezet in de Verklaring van de Verenigde Naties over de rechten van inheemse volkeren en Verdrag nr. 169 van de IAO, en om te voldoen aan het beginsel van vrije, voorafgaande en geïnformeerde toestemming; 42. benadrukt dat grond- en milieuactivisten ten opzichte van het bedrijfsleven moeten worden beschermd door doeltreffende en robuuste op regelgeving gebaseerde bescherming te waarborgen op het gebied van het milieu, arbeidsrechten, landrechten, en de rechten, bestaansmiddelen en culturen van inheemse volken, met inbegrip van het beginsel van vrije, voorafgaande en geïnformeerde toestemming; is in dit opzicht verheugd over de EU-initiatieven inzake passende duurzame zorgvuldigheid in het bedrijfsleven en de verordening betreffende het op de markt van de Unie aanbieden en de uitvoer uit de Unie van bepaalde grondstoffen en producten die met ontbossing en bosdegradatie verband houden; verzoekt de partijen erop toe te zien dat de tijdens de COP27 gedane toezeggingen tot uitvoering van de Overeenkomst van Parijs verenigbaar zijn met de bestaande internationale verplichtingen betreffende mensenrechten en de voor bedrijfsactiviteiten geldende normen; 43. herinnert eraan dat de klimaatverandering een van de belangrijkste directe oorzaken is van het verlies aan biodiversiteit en de aantasting van het land; onderstreept dat de negatieve gevolgen van de klimaatverandering voor de natuur en de biodiversiteit, de ecosystemen, de oceanen, de gezondheid en de voedselzekerheid de komende decennia naar verwachting een kritieke omvang zullen bereiken; benadrukt dat er een sterker, bindend en ambitieuzer internationaal kader nodig is om de mondiale biodiversiteit te beschermen, om de huidige neergang te stoppen en om de biodiversiteit zoveel mogelijk te herstellen; erkent in deze context het belang van de Conferentie over biodiversiteit in Montreal, Canada, in december 2022; verzoekt de IPCC en het IPBES hun samenwerking en gezamenlijke werkzaamheden voort te zetten en te versterken teneinde beleidsmakers van de meest recente wetenschappelijke inzichten te kunnen voorzien over de klimaat- en biodiversiteitscrises en de aanpak ervan; verzoekt daarnaast het UNFCCC zich in het kader van het VN-Verdrag inzake biologische diversiteit (VBD) en het ontwikkelingsprogramma van de VN (UNDP) in te spannen voor een samenhangend kader voor klimaatneutraliteit en -veerkracht, bescherming van de biodiversiteit en duurzame ontwikkeling; 44. spoort de partijen aan om, in overeenstemming met het klimaatpact van Glasgow, in hun nationaal, regionaal en lokaal beleid en in hun planningsbesluiten een geïntegreerde aanpak te hanteren ten aanzien van de biodiversiteit; roept het UNFCCC in dit verband op zich in het kader van het VBD en het UNDP in te spannen voor een samenhangend kader voor klimaatneutraliteit en -veerkracht, bescherming van de biodiversiteit en duurzame ontwikkeling; is verheugd over de verklaring van Edinburgh inzake het mondiaal biodiversiteitskader voor de periode na 2020, hetgeen een voorbeeld is van een inclusieve, overheidsbrede aanpak; 45. verzoekt de partijen hun werkzaamheden ten behoeve van de dialoog over oceanen en klimaatverandering voort te zetten door concrete en actiegerichte doelstellingen vast te stellen, de meest relevante en dringende kwesties met betrekking tot het verband tussen oceanen en het klimaat aan de orde te stellen, en landen – met name kuststaten – aan te sporen overeenkomstige toezeggingen op te nemen in onder meer hun geactualiseerde NDC’s, nationale adaptatieplannen, langetermijnstrategieën en algemene inventarisaties; Duurzame klimaatfinanciering 46. wijst erop dat de EU en haar lidstaten de grootste verstrekkers van publieke klimaatfinanciering zijn; erkent dat de klimaatfinanciering van belang is voor succesvolle klimaatacties, vooral omdat veel ontwikkelingslanden voorwaardelijke NDC’s hebben, waarvan de verwezenlijking afhankelijk is van toereikende financiële steun; is daarom ingenomen met het feit dat er tegen 2025 een nieuwe collectieve gekwantificeerde doelstelling inzake klimaatfinanciering zal worden vastgesteld die veel verder moet gaan dan de jaarlijkse doelstelling van 2020 van 100 miljard USD, en rekening houdend met de behoeften en prioriteiten van ontwikkelingslanden met betrekking tot aanvullende en adequate klimaatfinanciering; is van mening dat als onderdeel van deze nieuwe collectieve gekwantificeerde doelstelling inzake klimaatfinanciering, afzonderlijke doelstellingen voor mitigatie, aanpassing en verlies en schade moeten worden onderzocht; onderstreept dat bij het vaststellen van de bijdragen van de partijen in het kader van toekomstige doelstellingen inzake klimaatfinanciering rekening moet worden gehouden met de behoeften van ontwikkelingslanden, evenals met het billijkheidsbeginsel van de Overeenkomst van Parijs; benadrukt in dit verband de noodzaak om duidelijk prioriteit te geven aan op subsidies gebaseerde klimaatfinanciering om ervoor te zorgen dat klimaatfinanciering niet bijdraagt tot onhoudbare schulden in ontwikkelingslanden; herinnert aan zijn oproep voor een specifiek EU-mechanisme voor overheidsfinanciering voor het verstrekken van aanvullende en toereikende steun in het kader van de eerlijke bijdrage van de EU ten behoeve van de doelstellingen betreffende internationale klimaatfinanciering; herhaalt tevens zijn standpunt van 22 juni 2022 inzake het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens (CBAM) (21) dat de Unie financiering moet bieden voor de inspanningen van minst ontwikkelde landen om hun maakindustrie koolstofvrij te maken, met een jaarlijks bedrag dat minstens overeenkomt met het niveau van de inkomsten uit de verkoop van CBAM-certificaten; 47. benadrukt hoe belangrijk het is de wereldwijde doelstelling inzake aanpassing te verwezenlijken en omvangrijke nieuwe fondsen te mobiliseren voor aanpassing in ontwikkelingslanden; stelt met bezorgdheid vast dat de aanpassingsbehoeften en -kosten stijgen en dat zij vijf tot tien keer groter zijn dan de huidige internationale financieringsstromen voor aanpassing, wat leidt tot een groeiende financieringskloof voor aanpassing aan de klimaatverandering; wijst op de inherente moeilijkheden die samengaan met het genereren van private financiering ten behoeve van aanpassing aan de klimaatverandering; benadrukt dat de huidige mondiale financieringsstromen met name in de ontwikkelingslanden onvoldoende zijn voor de uitvoering van de noodzakelijke aanpassingsmaatregelen, onder meer omdat een aanzienlijk deel van de aanpassingsfinanciering wordt verleend in de vorm van leningen; merkt op dat 50 % van de totale EU-klimaatfinanciering in 2020 is verstrekt in de vorm van leningen, en spoort de EU en alle lidstaten aan de subsidiegebaseerde financiering te verhogen, met name waar het aanpassingsfinanciering betreft en vooral voor de minst ontwikkelde landen en kleine eilandstaten in ontwikkeling; vraagt de EU en haar lidstaten zich ertoe verbinden om de aanpassingsfinanciering die zij verstrekken, aanzienlijk te verhogen en tijdens de COP27 met een duidelijk plan te komen over de manier waarop de in het klimaatpact van Glasgow overeengekomen doelstelling kan worden verwezenlijkt, te weten het tegen 2025 verdubbelen van de aanpassingsfinanciering ten opzichte van het niveau van 2019; 48. erkent de noodzaak van vooruitgang op het gebied van financiën om verlies en schade aan te pakken; roept de partijen op om overeenstemming te bereiken over nieuwe, adequate en aanvullende bronnen van overheidsfinanciering, waarbij duidelijke prioriteit wordt gegeven aan subsidies om verliezen en schade in verband met de negatieve effecten van klimaatverandering aan te pakken; wijst op de inherente moeilijkheden die samengaan met het genereren van private financiering ten behoeve van verlies en schade; dringt er bij de EU op aan zich voorafgaand aan de COP27 constructief op te stellen, onder meer door de modaliteiten voor een dergelijke faciliteit te bestuderen, rekening houdend met bestaande institutionele regelingen in de voorstellen van ontwikkelingslanden teneinde tijdens de COP27 een financieringsfaciliteit voor verlies en schade op te richten; dringt erop aan dat verlies en schade een vast agendapunt wordt voor toekomstige COP’s, zodat er duidelijke onderhandelingsruimte is om toezicht te houden op en vooruitgang te boeken met betrekking tot deze kwestie, en voor de volledige operationalisering van het Santiago-netwerk om op doeltreffende wijze technische bijstand te katalyseren voor het adequaat aanpakken van verlies en schade; 49. herinnert eraan dat alle partijen ervoor moeten zorgen dat de – publieke, private, binnenlandse en internationale – financieringsstromen verenigbaar zijn met een traject dat overeenkomt met de doelstelling in de Overeenkomst van Parijs om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 °C; herhaalt dat de subsidies voor fossiele brandstoffen en andere subsidies die schadelijk zijn voor het milieu in de EU en wereldwijd dringend moeten worden stopgezet; benadrukt de in het kader van het klimaatpact van Glasgow gedane toezegging om de inspanningen te versnellen voor het terugdringen van de onverminderd hoge productie van elektriciteit uit steenkool en van inefficiënte subsidies voor fossiele brandstoffen; is bezorgd over het ontbreken van een definitie van wat een “inefficiënte subsidie voor fossiele brandstoffen” is en dat dit de geloofwaardigheid van dergelijke toezeggingen ernstig in gevaar brengt; merkt op dat de subsidies voor fossiele brandstoffen in de EU nog steeds zo’n 55-58 miljard EUR per jaar bedragen; herinnert eraan dat de Commissie en de lidstaten in het kader van het achtste milieuactieprogramma zijn overeengekomen een uiterste termijn vast te stellen voor de uitfasering van subsidies voor fossiele brandstoffen in overeenstemming met de ambitie om de opwarming van de aarde tot 1,5 °C te beperken, alsook een bindend Uniekader om toezicht te houden op en verslag uit te brengen over de vooruitgang die de lidstaten boeken bij het uitfaseren van subsidies voor fossiele brandstoffen, op basis van een overeengekomen methodologie; verzoekt de Commissie en alle lidstaten concreet beleid te voeren, concrete tijdschema’s in te voeren en concrete maatregelen te treffen om alle directe en indirecte subsidies voor fossiele brandstoffen zo snel mogelijk en uiterlijk in 2025 af te schaffen; moedigt andere partijen aan soortgelijke maatregelen te nemen en te werken aan de ontwikkeling van een non-proliferatieverdrag voor fossiele brandstoffen; verwelkomt de toezegging van de G7 om vóór eind 2022 de financiering van de ontwikkeling van fossiele brandstoffen in het buitenland stop te zetten, maar benadrukt dat deze toezegging ook binnen de eigen grenzen moet gelden; benadrukt dat ervoor moet worden gezorgd dat het EU-kader voor koolstofbeprijzing industriële vervuiling niet stimuleert; wijst op de rol van het Innovatiefonds; 50. acht het van essentieel belang dat de grote internationale financiële instellingen snel groene financieringsinstrumenten invoeren en ontwikkelen om de wereldeconomie met succes koolstofvrij te maken; herinnert aan de rol van de Europese Investeringsbank (EIB) als de klimaatbank van de EU en aan haar onlangs aangenomen routekaart voor de klimaatbank en haar geactualiseerde beleid voor energieleningen, alsook aan de extra inspanningen van het Europees Investeringsfonds (EIF) om klimaatinvesteringen tot speerpunt te maken; is verheugd over het feit dat de Europese Centrale Bank heeft toegezegd klimaatveranderingsoverwegingen op te nemen in haar monetair beleidskader; dringt er bij multilaterale ontwikkelingsbanken, inclusief de EIB, en instellingen voor ontwikkelingsfinanciering – die doorgaans financiële steun verlenen in de vorm van instrumenten die schulden creëren – op aan de beginselen van het verantwoord verstrekken en opnemen van leningen toe te passen, hun portefeuilles in overeenstemming te brengen met de Overeenkomst van Parijs, en hoogwaardige gegevens over klimaatrisico’s, -kwetsbaarheid en -gevolgen te verzamelen en in te zetten teneinde investeringen af te kunnen stemmen op de doelstelling van het beperken van de opwarming van de aarde tot 1,5 °C; erkent het belang van de oprichting van de Glasgow Financial Alliance for Net Zero en de bijbehorende toezegging om opkomende economieën te helpen bij de transitie naar klimaatneutraliteit; is in dit verband verheugd over de EU-overeenkomst inzake duurzaamheidsrapportage door bedrijven, hetgeen van cruciaal belang is voor de totstandbrenging van financiering; 51. spreekt zijn steun uit voor de werkzaamheden van de coalitie van ministers van Financiën voor klimaatactie en spoort alle regeringen aan om zich aan te sluiten bij de toezeggingen van de coalitie om alle onder de bevoegdheid van de ministeries van Financiën vallende beleidsmaatregelen en praktijken in overeenstemming te brengen met de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs en een effectieve koolstofbeprijzing in te voeren overeenkomstig de beginselen van Helsinki; 52. is verheugd over de werkzaamheden van de International Sustainability Standards Board bij het ontwikkelen van een mondiaal referentiescenario voor duurzaamheidsinformatie teneinde kapitaalmarkten aan te sporen meer kapitaal in schone technologieën en klimaatinvesteringen te steken; Inspanningen in alle sectoren 53. herinnert eraan dat de Europese klimaatwet een toezegging bevat om sectorspecifieke klimaatdialogen en partnerschappen te vergemakkelijken door de essentiële belanghebbenden op inclusieve en representatieve wijze samen te brengen, om de sectoren aan te moedigen zelf indicatieve vrijwillige routekaarten te ontwerpen en hun transitie naar de verwezenlijking van de doelstelling van de Unie inzake klimaatneutraliteit uiterlijk in 2050 te plannen; benadrukt dat deze routekaarten een waardevolle bijdrage kunnen leveren als hulp aan de sectoren bij de planning van de nodige investeringen voor de transitie naar een klimaatneutrale economie en ook kunnen dienen ter versterking van de sectorale betrokkenheid voor het nastreven van klimaatneutrale oplossingen; 54. verzoekt alle partijen om dringend maatregelen te nemen tegen methaanemissies; is ingenomen met de “Global Methane Pledge” (wereldwijde methaanbelofte) die de EU, de VS en een aantal andere landen tijdens de COP26 hebben onderschreven, en die tot doel heeft alle door menselijk handelen veroorzaakte methaanemissies tegen 2030 met 30 % te verminderen ten opzichte van het niveau van 2020, wat de eerste stap is in de richting naar de door het UNEP aanbevolen vermindering met 45 % (22) ; dringt er bij alle ondertekenaars op aan ervoor te zorgen dat zij de methaanemissies op hun grondgebied tegen 2030 met ten minste 30 % verminderen en om nationale maatregelen te nemen om dit doel te bereiken; merkt op dat ongeveer 60 % van alle methaan ter wereld wordt uitgestoten door bronnen zoals de landbouw, stortplaatsen en afvalwaterinstallaties, en door de productie van fossiele brandstoffen en het vervoer daarvan via pijpleidingen; herinnert eraan dat methaan een krachtig broeikasgas is en dat de impact ervan op het klimaat in een tijdbestek van honderd jaar 28 keer groter is dan de impact van CO 2 , en in een tijdsbestek van twintig jaar tachtig keer groter; benadrukt in dit verband dat krachtiger optreden om de methaanemissies te verminderen een van de meest kosteneffectieve maatregelen is om de broeikasgasemissies op korte termijn terug te dringen; merkt op dat er al veel technologieën en praktijken beschikbaar zijn waarmee de methaanemissies op een kosteneffectieve manier, tegen lage of negatieve kosten, kunnen worden verminderd; wijst erop dat de hoeveelheid methaanemissies in de landbouw met name het gevolg is van de groter wordende veestapel en dat de emissies van vee uit mest en darmgisting ongeveer 32 % van de antropogene methaanemissies uitmaken; neemt in dit verband nota van het in december 2021 door de Commissie ingediende voorstel ter vermindering van de methaanemissies in de energiesector; roept op tot de aanneming van aanvullende bindende wetgevingsmaatregelen om de emissies in andere emitterende sectoren aan te pakken, tot bindende emissiereductiedoelstellingen van de Unie voor methaan, en tot de opneming van methaan onder de gereguleerde verontreinigende stoffen in de richtlijn nationale emissieplafonds; herhaalt zijn oproep om de veedichtheid in de EU aan te pakken met het oog op een ambitieuze vermindering van de broeikasgasemissies in deze sector; herhaalt zijn standpunt dat een verschuiving nodig is in de consumptiepatronen naar meer gezonde voedingsmiddelen, eetpatronen en levensstijlen, waaronder een grotere consumptie van duurzaam en regionaal geproduceerde planten en plantaardige voedingsmiddelen, en dat de overconsumptie van vlees en sterk verwerkte producten moet worden aangepakt; 55. is van mening dat voor duurzame landbouwproductiemodellen mondiale normen moeten worden vastgesteld op basis van een sectoroverschrijdende, multidisciplinaire “één gezondheid”-benadering (23) ter waarborging van de transitie naar duurzame voedselsystemen en het voldoen aan de toezeggingen uit hoofde van de Overeenkomst van Parijs en het klimaatpact van Glasgow; 56. erkent dat de klimaatverandering zal bijdragen aan de hogere resistentie tegen antibiotica en roept de partijen derhalve op om tot een mondiale overeenkomst te komen om het gebruik van antimicrobiële stoffen te verminderen en het risico op resistentie te bestrijden; 57. benadrukt dat de vervoerssector de enige sector is waarin de emissies op EU-niveau sinds 1990 zijn gestegen en dat dit niet verenigbaar is met de klimaatdoelstellingen van de EU, die grotere en snellere emissiereducties vereisen in alle sectoren van de samenleving, inclusief de lucht- en de zeevaart; is van mening dat, om ervoor te zorgen dat de NDC’s in overeenstemming zijn met de inspanningen die op grond van de Overeenkomst van Parijs in de hele economie moeten worden geleverd, de partijen er sterk toe moeten worden aangemoedigd om de emissies van de internationale scheepvaart en luchtvaart daarin op te nemen en in te stemmen met en uitvoering te geven aan maatregelen op internationaal, regionaal en nationaal niveau om de emissies van deze sectoren terug te dringen, met inbegrip van de niet-CO 2 -gerelateerde effecten van de luchtvaart; herinnert er voorts aan dat, om tegen 2050 klimaatneutraliteit te bereiken, volgens het IEA alle nieuwe personenauto’s die wereldwijd op de markt worden gebracht tegen 2035 emissievrij moeten zijn; 58. benadrukt de opneming van emissies van de lucht- en scheepvaart in het EU‑emissiehandelssysteem (ETS), hetgeen als voorbeeld zou kunnen dienen voor andere landen, en ter ondersteuning van hogere ambities op internationaal niveau, onder meer in de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) en de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie (ICAO); is bezorgd over de geringe vooruitgang die de IMO en de ICAO hebben geboekt bij de aanpak van de emissies van de internationale scheepvaart en luchtvaart; verzoekt de Commissie en de lidstaten alles in het werk te stellen om de regeling voor koolstofcompensatie en -reductie voor de internationale luchtvaart (Corsia) te versterken, zonder afbreuk te doen aan de wetgevingsautonomie van de EU bij de uitvoering van de ETS-richtlijn; is verheugd over de lopende werkzaamheden van de IMO bij het actualiseren van haar strategie inzake broeikasgassen en haar streefcijfer voor emissiereductie, alsook bij het vaststellen van concrete maatregelen; spoort de IMO echter aan snel over te gaan tot het op de korte en middellange termijn vaststellen van streefcijfers en maatregelen in overeenstemming met de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs; 59. merkt op dat privéjets een enorme klimaatimpact hebben en wijst erop dat één privéjet in slechts één uur twee kubieke ton CO 2 kan uitstoten (24) ; onderstreept dat leiders het goede voorbeeld moeten geven en betreurt daarom dat sommige wereldleiders en delegatieleden met een privéjet naar de COP26 zijn gereisd; verzoekt alle deelnemers aan de COP27 met klem om de minst vervuilende vervoerswijze te gebruiken om hun bestemming te bereiken; vindt het verontrustend dat het gebruik van privéjets in Europa sinds de pandemie naar schatting met 30 % is toegenomen (25) , en verzoekt de lidstaten dan ook onverwijld maatregelen te nemen om het gebruik van privéjets op hun grondgebied te beperken; 60. is verheugd over de tijdens de COP26 tot stand gebrachte “Beyond Oil and Gas Alliance” (BOGA) en wijst erop dat het van cruciaal belang is het aanbod van fossiele brandstoffen te beperken en de productie van olie en gas uit te faseren; herinnert eraan dat fossiele brandstoffen de grootste bijdrage leveren aan klimaatverandering en verantwoordelijk zijn voor meer dan 75 % van alle broeikasgassen, en dat de huidige plannen zouden leiden tot de productie van ongeveer 240 % meer steenkool, 57 % meer olie en 71 % meer gas dan verenigbaar zou zijn met de beperking van de opwarming van de aarde tot 1,5 °C; is voorstander van een sociaal rechtvaardige en billijke mondiale transitie die erop is gericht de productie van olie en gas in overeenstemming te brengen met de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs; roept alle lidstaten en andere partijen bij de Overeenkomst van Parijs op zich bij dit initiatief aan te sluiten; 61. toont zich bezorgd over het feit dat investeerders in fossiele brandstoffen in het kader van investeringsovereenkomsten regeringen voor investeringsgerechten dagen wegens het voeren van beleid op het gebied van klimaat, de uitfasering van fossiele brandstoffen of de rechtvaardige transitie; pleit ervoor om bilaterale en multilaterale investeringsovereenkomsten en internationaal overeengekomen klimaatdoelstellingen onderling coherent te maken door investeringen in fossiele brandstoffen niet langer te beschermen; 62. herinnert eraan dat volgens het zesde evaluatierapport van de IPCC mitigatieopties die maximaal 100 USD per ton CO 2 -kosten de mondiale broeikasgasemissies tegen 2030 met minstens de helft van het niveau van 2019 kunnen terugdringen; benadrukt daarom dat het invoeren van een effectieve koolstofprijs, als onderdeel van een bredere beleidsmix, kan bijdragen tot een aanzienlijke vermindering van de broeikasgasemissies en het stimuleren van innovatie op het gebied van schone technologie; moedigt de EU aan een leidende rol op zich te nemen bij het bevorderen van koolstofbeprijzing in combinatie met een doeltreffend en sociaal inclusief gebruik van de inkomsten om een snellere en rechtvaardigere transitie te bevorderen; moedigt de EU er ook toe aan om te zoeken naar koppelingen en andere vormen van samenwerking met bestaande koolstofbeprijzingsmechanismen in derde landen en regio’s, teneinde de kostenefficiënte en sociaal rechtvaardige emissiereducties wereldwijd te versnellen en tegelijkertijd het risico van koolstoflekkage te verminderen, hetgeen er allemaal toe moet bijdragen dat er wereldwijd een gelijk speelveld wordt gecreëerd; verzoekt de Commissie te voorzien in waarborgen om ervoor te zorgen dat koppelingen met de EU ETS-regeling extra en permanente mitigatiebijdragen blijven opleveren en de verbintenissen van de EU op het gebied van de binnenlandse uitstoot van broeikasgassen niet ondermijnen; 63. verzoekt de Commissie samen te werken met andere grote veroorzakers van CO 2‑ emissies om een internationale klimaatclub tot stand te brengen waar alle landen aan kunnen deelnemen die het voortouw willen nemen bij het aan de dag leggen van hoge klimaatambities en zich willen inzetten voor effectieve koolstofbeprijzing, met als gemeenschappelijk doel de broeikasgasemissies terug te dringen en uiterlijk tegen 2050 klimaatneutraliteit te bereiken; Klimaatverandering en gender 64. waarschuwt dat mensen op verschillende manieren worden beïnvloed door klimaatverandering, afhankelijk van factoren zoals gender, leeftijd, handicap, etniciteit en armoede; is van mening dat de transitie naar een duurzame samenleving op een inclusieve, eerlijke en gelijke manier moet plaatsvinden, en dat gendergelijkheid de sleutel is tot die transitie; is derhalve verheugd over het tijdens COP26 aangenomen besluit zoals aanbevolen door het hulporgaan inzake de uitvoering op het gebied van gender en klimaatverandering om de genderdimensie beter in NDC’s te integreren en dat klimaatfinanciering genderresponsief moet zijn; betreurt echter dat ongeveer de helft van de partijen nog steeds een nationaal contactpunt moet benoemen voor genderkwesties en klimaatverandering met het oog op klimaatonderhandelingen, uitvoering en monitoring en hier hun steun voor moet uitspreken; 65. wijst op het door UNFCCC verbeterde Lima-werkprogramma inzake gender en het bijbehorende genderactieplan, waarin wordt erkend dat het bevorderen en verbeteren van gendergelijkheid een horizontale prioriteit bij klimaatverandering is; herhaalt zijn verzoek aan de Commissie om een concreet actieplan uit te werken om de verbintenissen van het verlengde genderactieplan waar te maken en een permanent EU‑contactpunt voor genderkwesties en klimaatverandering in het leven te roepen, met voldoende begrotingsmiddelen, teneinde genderverantwoordelijke klimaatactie in de EU en wereldwijd uit te voeren en te monitoren (26) ; roept de EU op het genderaspect te integreren in alle beleidsvorming op het gebied van klimaat en milieu; herhaalt zijn oproep aan de EU en haar lidstaten om te zorgen voor genderrechtvaardige nationale klimaatactieplannen en voor een zinvolle betrokkenheid van alle genders bij de opstelling en uitvoering daarvan, alsook om de rol van vrouwen en vrouwenorganisaties in de governance en de besluitvorming te versterken, en hun toegang te verlenen tot financiering en tot programma’s die de rol van vrouwen in klimaatgovernance ondersteunen; 66. wijst erop dat van de ontwikkelde landen in het kader van de Overeenkomst van Parijs wordt verwacht dat zij verslag uitbrengen over de genderresponsiviteit van hun financiering en over het feit of bij hun financiering genderaspecten in overweging worden genomen; uit zijn bezorgdheid over het feit dat de gendermarkering van projecten nog steeds duidelijk onvoldoende is en roept de EU op haar inspanningen op dit gebied op te voeren; beveelt het gebruik van genderanalyses aan om de verschillende behoeften en belangen in de samenleving te helpen bepalen, evenals de verschillende niveaus van toegang tot financieringsmechanismen binnen samenlevingen; herhaalt zijn verzoek aan de Commissie om een concreet actieplan uit te werken om de verbintenissen van het verlengde genderactieplan waarover tijdens de COP25 overeenstemming is bereikt, waar te maken, met voldoende begrotingsmiddelen om genderresponsieve klimaatactie in de EU en wereldwijd uit te voeren en te monitoren; is van mening dat dit voor andere partijen een voorbeeld kan zijn om soortgelijke maatregelen te nemen; Industrie, kmo’s en concurrentievermogen 67. beschouwt de COP27 als een zeer belangrijke stap sinds de ondertekening van de Overeenkomst van Parijs in 2015, aangezien de Unie haar “Fit for 55”-pakket, het REPowerEU-pakket en andere maatregelen heeft gelanceerd, niet alleen om haar broeikasgasemissies te verminderen en uiterlijk in 2050 klimaatneutraliteit te bereiken, maar ook om haar energiesysteem om te vormen; is van mening dat economische welvaart, sociale cohesie, het scheppen van banen, duurzame industriële ontwikkeling en klimaatbeleid elkaar moeten versterken; benadrukt dat de bestrijding van klimaatverandering gericht moet zijn op het terugdringen van energiearmoede en het vergroten van de veerkracht en het concurrentievermogen, en kansen biedt voor het bedrijfsleven en de kmo’s in de EU die kunnen worden benut als wetgevers zich ertoe verbinden een tijdige, op maat gemaakte, op solidariteit gebaseerde en adequate beleidsrespons te bieden; acht het van het grootste belang dat de Unie ervoor zorgt dat zij een pioniersvoordeel verkrijgt en het goede voorbeeld geeft, terwijl zij de interne markt beschermt tegen oneerlijke concurrentie door derde landen en zorgt voor een gelijk speelveld voor Europese industrieën wereldwijd; 68. benadrukt dat de Unie alles in het werk moet stellen om de leidende positie en het mondiale concurrentievermogen van haar industrieën en kmo’s te behouden bij de transitie naar een economie met een netto-uitstoot van broeikasgassen van nul; wijst erop dat beschikbare en innovatieve beleidsinstrumenten moeten worden ingezet om de gebieden waarop de EU een leidende rol speelt, te handhaven en uit te breiden; onderstreept dat de Europese industrie snel verder moet worden gedecarboniseerd en dat de Unie dit streven moet blijven steunen, met name wat betreft evenredige oplossingen voor kmo’s; is ingenomen met de genomen initiatieven voor strategische waardeketens; erkent de positieve gevolgen voor de Europese industrieën, waaronder kmo’s, van het aannemen van vroegtijdige strategieën ter bestrijding van de klimaatverandering, alsmede van het feit dat de Unie een voorbeeld stelt door klimaatneutraliteit te bereiken, hetgeen de weg vrijmaakt voor minder geavanceerde of ambitieuze landen en een zeer gunstig concurrentievoordeel voor de industrieën en kmo’s in de EU zou kunnen waarborgen; benadrukt dat er afdwingbare multilaterale en bilaterale overeenkomsten tussen de EU en haar partners moeten worden gesloten die gericht zijn op het exporteren van de milieunormen van de Unie en op het waarborgen van gelijke concurrentievoorwaarden in handel en investeringen; benadrukt dat moet worden voorkomen dat productie en investeringen in de Europese industrieën en kmo’s worden verplaatst als gevolg van minder ambitieuze klimaatmaatregelen buiten de Unie, en spoort de internationale partners er derhalve toe aan hun inspanningen ter bestrijding van de klimaatverandering op elkaar af te stemmen; is daarentegen van mening dat productie en investeringen in Europa de industriële waardeketen en de strategische autonomie van de EU in een onstabiele mondiale context zouden versterken; 69. erkent de essentiële rol van de kmo’s, met name van micro-ondernemingen en start-ups, bij het stimuleren en realiseren van werkgelegenheid en groei, alsook bij het nemen van het voortouw in de digitale en de groene transitie; herinnert eraan dat kmo’s een essentieel onderdeel vormen van het Europese economische en sociale weefsel en bij deze transitie moeten worden gesteund en gestimuleerd door de wetgever, met name door te zorgen voor toegang tot financiering voor duurzame technologieën, diensten en processen, en door administratieve procedures te vereenvoudigen; is bezorgd over het feit dat niet voldoende rekening wordt gehouden met de kansen en kwetsbaarheden van kmo’s in alle EU-beleidsmaatregelen met betrekking tot de interne markt, ook niet bij het streven naar bevordering van digitalisering en de groene transitie; 70. is verheugd over de inzet, de inspanningen en de vooruitgang die de Europese burgers, gemeenschappen, gemeenten, steden, regio’s, industrieën en instellingen tot dusver hebben geleverd om aan de verplichtingen van de Overeenkomst van Parijs te voldoen; 71. is verheugd over het feit dat verschillende handelspartners van de EU koolstofhandelssystemen of andere koolstofprijsmechanismen hebben ingevoerd en verzoekt de Commissie dit en soortgelijk beleid op wereldschaal verder te promoten; ziet uit naar een spoedig akkoord met de Raad over het voorstel voor een sociaal rechtvaardig EU-mechanisme voor koolstofgrenscorrectie, dat een doeltreffend mechanisme voor koolstoflekkage omvat, en naar het effect daarvan op de totstandkoming van een mondiale koolstofprijs, die zal bijdragen tot de vermindering van de mondiale koolstofemissies en tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs; 72. is van mening dat de overgang naar een duurzame economie gepaard moet gaan met het behoud van het concurrentievermogen van Europa en het scheppen van banen, aangezien het voor het welslagen van de Europese Green Deal van cruciaal belang is dat de interne markt kostenefficiënt blijft bij de aanpassing aan een nieuw regelgevingskader; 73. benadrukt de noodzaak van bevordering van concurrerende markten voor grondstoffen en zeldzame metalen die essentieel zijn voor de groene transitie, aangezien de grondstoffenvoorraden in de wereld in handen zijn van zeer weinig landen; benadrukt dat een aanhoudende afhankelijkheid van enkele leveranciers bepaalde huidige beleidsmaatregelen, zoals het REPowerEU-plan, en de door de burgers van de Unie gebrachte offers teniet zal doen; 74. wijst op de noodzaak van kwalificatieprogramma’s om de beroepsbevolking om te scholen om te voldoen aan de toenemende vraag naar arbeidskrachten op het gebied van energie-efficiëntie, hernieuwbare energiebronnen en groene technologie; roept alle lidstaten op stappen te ondernemen om ervoor te zorgen dat de huidige en toekomstige Europese beroepsbevolking alle nodige vaardigheden verwerft om de groene transitie in goede banen te leiden, door te voeren en de bakens ervan te verzetten; Energiebeleid 75. is ingenomen met alle initiatieven om de afhankelijkheid van de EU van fossiele brandstoffen te verminderen, waaronder het verminderen en uiteindelijk wegnemen van de afhankelijkheid van alle Russische fossiele brandstoffen en aanverwante producten, aangezien Rusland zijn natuurlijke hulpbronnen als wapen gebruikt en vanwege zijn invasie in Oekraïne; dringt er in dit verband bij de Commissie en de Raad op aan een investeringsplan voor energie-efficiëntiemaatregelen en hernieuwbare energiebronnen te ontwikkelen teneinde de energieautonomie te versterken; herinnert eraan dat de Commissie schat dat er 300 miljard EUR nodig is om onze energieafhankelijkheid van Rusland tegen 2030 geleidelijk af te bouwen; neemt nota van de lopende werkzaamheden van de EU met internationale partners om de energievoorziening te diversifiëren; merkt op dat in de analyse van de Commissie ter ondersteuning van het REPowerEU-plan wordt voorspeld dat als gevolg van nieuwe omstandigheden sommige op fossiele brandstoffen gebaseerde capaciteit helaas langer zal worden gebruikt dan aanvankelijk werd verwacht; 76. wijst op de lopende herziening van de energiewetgeving in het kader van het “Fit for 55”-pakket om deze in overeenstemming te brengen met de verhoogde doelstelling van de Unie om de emissies tegen 2030 met ten minste 55 % te verminderen teneinde uiterlijk in 2050 klimaatneutraliteit te bereiken; dringt echter aan op voortzetting van de werkzaamheden om ambitieuzere doelstellingen vast te stellen, bijvoorbeeld op het gebied van hernieuwbare energiebronnen en energie-efficiëntie, vooral gezien het feit dat de Unie het goede voorbeeld moet blijven geven; 77. wijst op het grote belang van energie-efficiëntie en hernieuwbare energie in het kader van de transitie naar een klimaatneutrale economie; herinnert eraan dat de groenst mogelijke energie de energie is die we niet gebruiken, en wijst met name op de rol die instrumenten voor energie-efficiëntie kunnen spelen bij de bevordering hiervan; erkent de vooruitgang die is geboekt bij de uitbouw van hernieuwbare energiebronnen; roept tegelijkertijd op tot een verdere uitbouw van energie-efficiënte acties zoals sectorale integratie en hergebruik van overtollige warmte; wijst erop dat verwarming in 2018 goed was voor 50 % van het wereldwijde energieverbruik (27) en dat warmte, overeenkomstig het energie-efficiëntie-eerstbeginsel, op voordelige wijze kan worden hergebruikt en opnieuw geïntegreerd als duurzame verwarmingsbron die alle landen ten goede zou komen, aangezien in alle landen overtollige warmte wordt gegenereerd; erkent echter hoe belangrijk het is om de doelstellingen voor hernieuwbare energie en energie-efficiëntie op elkaar af te stemmen om uiterlijk in 2050 klimaatneutraliteit te bereiken en om te voldoen aan de Overeenkomst van Parijs en aan de doelstellingen van REPowerEU, waarbij gebruik wordt gemaakt van de huidige daling van de kosten van technologieën voor hernieuwbare energie en opslag; erkent dat een aangescherpte ambitie op het gebied van het energie-efficiëntiestreefcijfer voor 2030 van de Unie verenigbaar moet zijn met de toename en toepassing van elektrificatie, waterstof, e-brandstoffen en andere schone technologieën die nodig zijn voor de groene transitie; 78. herinnert aan de noodzaak van een massale opschaling en versnelling van de vergunningsprocedures voor projecten op het gebied van hernieuwbare energie, rekening houdend met de EU-natuurwetgeving, ook op het gebied van biodiversiteit, en waarbij alle relevante belanghebbenden worden betrokken bij het karterings- en planningsproces; 79. herinnert aan de gehechtheid van de Unie aan het energie-efficiëntie-eerstbeginsel, waarbij rekening wordt gehouden met kostenefficiëntie, systeemefficiëntie, opslagcapaciteit, flexibiliteit aan de vraagzijde en voorzieningszekerheid; onderstreept het belang van de integratie en toepassing van het beginsel in alle relevante wetgeving en initiatieven en in alle sectoren, waar passend; wijst op het onbenutte potentieel van energie-efficiëntie in sectoren zoals de industrie (28) , informatietechnologie, vervoer en gebouwen, inclusief verwarming en koeling; verwelkomt het “renovatiegolf”-initiatief en daarmee verband houdende en concrete regelgevings-, financierings- en faciliteringsmaatregelen, met als doel het jaarlijkse percentage energierenovaties van gebouwen tegen 2030 ten minste te verdubbelen, grondige renovaties te bevorderen en e-mobiliteit te faciliteren, in het kader van het “Fit for 55”-pakket, teneinde de energiearmoede terug te dringen; wijst op de cruciale rol die kmo’s in de bouw- en renovatiesector zullen spelen tijdens de renovatiegolf, die een vermindering van de energie- en klimaatimpact van gebouwen mogelijk zal maken; 80. is ingenomen met de REPowerEU-strategie en roept alle EU-lidstaten op om het tienpuntenplan van het IEA in overweging te nemen, dat, indien correct uitgevoerd, het potentieel heeft om de gasinvoer uit Rusland met meer dan de helft te verminderen, waardoor de Unie minder afhankelijk wordt van Russisch aardgas; 81. benadrukt het belang van een zo spoedig mogelijke geleidelijke afschaffing van fossiele brandstoffen; merkt op dat deze doelstelling moet worden verwezenlijkt en dat daarbij het positieve effect op de energiezekerheid van de Unie, het concurrentievermogen van de industrie en het welzijn van de burgers moet worden gemaximaliseerd; roept de G7‑landen op het goede voorbeeld te geven bij de energietransitie en alle nieuwe investeringen in de winning van fossiele brandstoffen stop te zetten; is ingenomen met de toezegging van de G7-landen om hun energiesectoren tegen 2035 te decarboniseren en de financiering van de meeste buitenlandse projecten voor fossiele brandstoffen tegen het einde van dit jaar stop te zetten; benadrukt het belang van internationale samenwerking om fossiele brandstoffen uit te faseren, zoals in het kader van BOGA en de Powering Past Coal Alliance; 82. betreurt dat de subsidies voor fossiele energie in de Unie sinds 2008 op hetzelfde peil zijn gebleven en in totaal ongeveer 55-58 miljard EUR per jaar bedragen, hetgeen overeenkomt met ongeveer een derde van alle energiesubsidies in de Unie, en dat momenteel 15 lidstaten meer subsidie verlenen voor fossiele brandstoffen dan voor hernieuwbare energie; is van mening dat subsidies voor fossiele brandstoffen de doelstellingen van de Europese Green Deal en de verplichtingen van de Overeenkomst van Parijs ondermijnen; is van mening dat het van cruciaal belang is dat er consistentere prijssignalen komen voor alle energiesectoren en de lidstaten, en dat wordt voorkomen dat externe kosten worden geïnternaliseerd; neemt nota van de recente goedkeuring door sommige lidstaten van maatregelen om consumenten te beschermen tegen de directe gevolgen van stijgende energieprijzen, met name voor huishoudens, en dringt erop aan dat dergelijke praktijken uitzonderlijk en tijdelijk moeten blijven; roept de lidstaten en de andere partijen bij de COP26 op prioriteit te geven aan investeringen in groene energie en infrastructuur en directe en indirecte subsidies voor fossiele brandstoffen geleidelijk af te schaffen; 83. is van mening dat, wil de Unie klimaatneutraliteit bereiken, haar energiesysteem geïntegreerd moet zijn en gebaseerd moet zijn op een trapsgewijs prioriteitensysteem dat begint met de toepassing van het energie-efficiëntie-eerstbeginsel, op basis van kostenefficiëntie, systeemefficiëntie, opslagcapaciteit, voorzieningszekerheid en flexibiliteit aan de vraagzijde, ondersteund door slimme netwerken, wat leidt tot energiebesparingen, gevolgd door rechtstreekse elektrificatie van eindverbruikssectoren met behulp van hernieuwbare bronnen, gebruik van hernieuwbare en op hernieuwbare bronnen gebaseerde brandstoffen, waaronder waterstof, voor eindgebruiktoepassingen en, in een overgangsfase, duurzame en veilige koolstofarme brandstoffen voor toepassingen waarvoor geen ander alternatief bestaat, met behoud van de toegankelijkheid, betaalbaarheid en voorzieningszekerheid van energie door de ontwikkeling van een circulair, zeer energie-efficiënt, geïntegreerd, onderling verbonden, veerkrachtig en multimodaal energiesysteem; 84. herinnert eraan hoe belangrijk het is rekening te houden met de diversiteit van de nationale energiesystemen en uitdagingen; wijst op de noodzaak van een rechtvaardige transitie en herhaalt de in de nieuwe Green Deal vervatte belofte dat niemand in de kou mag blijven staan; is bezorgd over het feit dat ongeveer 50 miljoen huishoudens in de Unie nog steeds in energiearmoede leven en is van mening dat de EU haar inspanningen moet opvoeren om energiearmoede te voorkomen en tot een minimum te beperken; benadrukt het belang van de sociale dimensie van een hogere klimaatambitie; onderstreept dat renovaties van gebouwen essentieel zijn om het energieverbruik van gebouwen te verminderen, de emissies terug te dringen en de energierekeningen te verlagen; benadrukt dat al het energiebeleid moet worden gevoerd volgens het principe van een rechtvaardige transitie en in nauwe samenwerking met het maatschappelijk middenveld en de sociale partners; stelt zich daarom op het standpunt dat overheidsbeleid, sterkere sociale partnerschappen en betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld op lokaal, nationaal en EU-niveau noodzakelijk zijn om in alle sectoren van de samenleving op billijke, inclusieve en sociaal duurzame wijze voor klimaatneutraliteit te zorgen; 85. is ingenomen met de aanneming van de Europese waterstofstrategie die vereist dat er in de Unie hernieuwbare waterstofelektrolysers worden geïnstalleerd met een vermogen van ten minste 6 GW tegen 2024 en van 40 GW tegen 2030; verzoekt de Unie en de lidstaten in dit verband de integratie van waterstof in moeilijk aan te passen sectoren te vergemakkelijken; 86. is ingenomen met de EU-strategie voor hernieuwbare offshore-energie en haar ambitie van ten minste 60 GW aan capaciteit tegen 2030 en 340 GW tegen 2050, waarvan het Parlement heeft gevraagd deze te verhogen tot 450 GW (29) , evenals met de strategie voor zonne-energie die tot doel heeft om in de periode tot 2025 ruim 320 GW aan energie uit zonnepanelen te gaan halen, en bijna 600 GW in de periode tot 2030; benadrukt dat ervoor moet worden gezorgd dat de uitvoering van de strategie ten goede komt aan de gehele Unie, met inbegrip van de niet aan zee grenzende lidstaten; benadrukt dat Europese bedrijven wereldleiders en industriële pioniers zijn op het gebied van hernieuwbare offshore-energie en dat de sector een onaangeboord potentieel biedt voor het scheppen van meer banen (zowel direct als indirect), groei en export; dringt erop aan dat Europees leiderschap in de hernieuwbare-energiesector en de toeleveringsketens daarvan deel uitmaken van het industriebeleid van de EU; neemt met grote tevredenheid kennis van de gezamenlijke verklaring die België, Denemarken, Duitsland en Nederland in mei 2022 tijdens de Noordzeetop in Esbjerg (Denemarken) hebben ondertekend en die van de Noordzee een groene motor voor Europa zal maken; 87. is ervan overtuigd dat de voorwaarden moeten worden geschapen opdat de consument meer kennis opdoet en meer wordt gestimuleerd om voor duurzamere vormen van energie te kiezen en actiever te zijn; verzoekt de Commissie de netcapaciteit te beoordelen die nodig is voor de integratie van hernieuwbare energie en elektrische verwarmingsoplossingen, en na te gaan welke belemmeringen er nog bestaan om de ontwikkeling van zelfverbruik van hernieuwbare energie en hernieuwbare-energiegemeenschappen te vergemakkelijken, met name voor huishoudens met een laag inkomen of kwetsbare huishoudens; 88. moedigt de lopende werkzaamheden ter herziening van de richtlijn energiebelasting aan, met als doel het belastingbeleid af te stemmen op de energie- en klimaatdoelstellingen voor 2030 en 2050, en tegelijkertijd de gevolgen ervan te beoordelen, onder meer voor consumenten, energiearmoede en mobiliteitsarmoede; 89. benadrukt dat Europa weliswaar werkt aan de verwezenlijking van haar ambitieuze doelstellingen, maar dat er gecoördineerde wereldwijde actie vereist is om het doel van mondiaal nul emissies tegen uiterlijk 2050 te bereiken; wijst erop dat ontwikkelingslanden internationale steun nodig zullen hebben om hun groene transitie te bewerkstelligen; benadrukt dat het van belang is de nauwe grensoverschrijdende samenwerking en de uitwisseling van beste praktijken met internationale partners op het gebied van beleidsvorming en wetenschap, met inbegrip van technologieoverdracht, te versterken teneinde energie-efficiëntie en investeringen in duurzame energietechnologieën en -infrastructuur te bevorderen; neemt nota van de recente goedkeuring door de Commissie van haar mededeling over de externe energiebetrokkenheid van de EU, waarin zij vastbesloten is om samen te werken met derde landen over de hele wereld en “om partnerlanden aan te moedigen hun klimaatambitie te versterken en hun wegen naar klimaatneutraliteit uit te stippelen, maar ook om langdurige relaties aan te gaan die voor beide partijen gunstig zijn, met name op energiegebied”; 90. is ingenomen met het voornemen van de Commissie om in 2022 een actieplan voor de digitalisering van de energiesector vast te stellen, teneinde de EU als technologisch leider te positioneren en een meer geïntegreerd energiesysteem mogelijk te maken met intelligente oplossingen in specifieke sectoren en met een betere financiering voor de periode 2021-2027; herinnert eraan hoe belangrijk het is cyberbeveiligingsrisico’s in de energiesector aan te pakken teneinde de veerkracht van de energiesystemen te waarborgen; Beleid inzake onderzoek, innovatie, digitale technologieën en ruimtevaart 91. is ingenomen met de rol van het programma Horizon Europa en de bijdrage ervan aan klimaatneutraliteit; is van mening dat de partnerschappen in het kader van Horizon Europa, met inbegrip van de gemeenschappelijke ondernemingen, de samenwerking tussen de openbare en de particuliere sector zullen bevorderen, met als doel bij te dragen tot de verwezenlijking van de groene transitie, en er tegelijkertijd voor te zorgen dat innovaties duurzaam, beschikbaar, toegankelijk en betaalbaar zijn; onderstreept het belang van een betere toegang tot en deelname van kmo’s aan oproepen in het kader van Horizon Europa en van betere communicatie met en betrokkenheid van burgers over de resultaten van Europese O&O-projecten en nieuwe technologieën, met inbegrip van “vuurtorenprojecten”, teneinde de publieke aanvaarding te vergroten en de rol van de Unie zichtbaarder te maken voor haar burgers; 92. is ingenomen met de rol van het Copernicus-programma en het nieuwe EU‑kenniscentrum voor aardobservatie voor de land-, atmosfeer- en marienemilieumonitoringsdienst; onderstreept het belang van satellietobservatiecapaciteiten voor monitoring, modellering, voorspelling en ondersteuning van beleidsvorming inzake klimaatverandering; 93. benadrukt dat er meer publieke en private investeringen moeten worden aangetrokken in onderzoek, innovatie en toepassing van nieuwe duurzame technologieën, onder meer in arbeidsintensieve industrieën, in noodzakelijke nieuwe infrastructuurnetwerken en in projecten die bijdragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de Europese Green Deal en de Overeenkomst van Parijs; benadrukt dat bij toekomstig onderzoek en toekomstige technologie rekening moet worden gehouden met duurzaamheid en circulariteit; benadrukt tegelijkertijd het belang van fundamenteel onderzoek en van collaboratieve en transdisciplinaire benaderingen op het gebied van onderzoek en innovatie (O&I) bij het aanpakken van klimaatuitdagingen; wijst voorts op de noodzaak om de sociale innovatie te ondersteunen die essentieel is om onvervulde maatschappelijke behoeften en uitdagingen aan te pakken en tegelijkertijd mensen mondiger te maken tijdens de groene transitie; 94. onderstreept dat het van belang is te zorgen voor samenhang en consistentie in de stimuleringsmaatregelen ter bevordering van innovatieve technologieën om de doelstellingen voor 2030 en 2050 te halen, en daarbij aandacht te besteden aan de inzet van reeds volgroeide technologieën en aan investeringen in nieuwe technologieën die moeten worden ontwikkeld om de doelstelling van de Unie om uiterlijk in 2050 klimaatneutraliteit te bereiken, te verwezenlijken; 95. benadrukt de noodzaak van een dubbele transitie, waarbij de digitale en groene transitie hand in hand gaan; benadrukt de fundamentele rol die digitale technologieën kunnen spelen bij de groene transitie van de Unie; herinnert eraan dat het herstel van de Unie de instelling vereist van een stabiel regelgevingskader dat bevorderlijk is voor vooruitgang, met inbegrip van marktgestuurde vooruitgang, op het gebied van onderzoek, innovatie en ontwikkeling van duurzame technologieën, en van passende voorwaarden voor de financiering daarvan; 96. onderstreept dat digitalisering een van de sleutelfactoren is die de integratie van energiesystemen aandrijven, aangezien zij dynamische en onderling gekoppelde stromen van energiedragers mogelijk kan maken, de mogelijkheid biedt meer diverse markten onderling te koppelen, en de nodige gegevens kan opleveren om vraag en aanbod op elkaar af te stemmen; benadrukt het potentieel van digitale technologieën om de energie-efficiëntie te verhogen en zo de totale broeikasgasemissies te verminderen; benadrukt de noodzaak om te zorgen voor een veilig regelgevingskader met niet-discriminerende en transparante procedures voor toegang tot en overdracht van energiegegevens; herinnert eraan dat de Commissie schat dat de ecologische voetafdruk van ICT tussen 5 % en 9 % van het mondiale elektriciteitsverbruik vertegenwoordigt en meer dan 2 % van de mondiale broeikasgasemissies; benadrukt dat volgens een studie van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie over artificiële intelligentie uit 2018 datacentra en datatransmissie tussen 3 % en 4 % van het totale elektriciteitsverbruik van de Unie kunnen uitmaken; wijst erop dat de Commissie tussen 2018 en 2030 een stijging van 28 % van het verbruik van datacentra verwacht; onderstreept dat 47 % van de digitale koolstofemissies wordt veroorzaakt door consumentenapparatuur, zoals computers, smartphones, tablets en andere geconnecteerde voorwerpen; roept derhalve op tot maatregelen om de koolstofvoetafdruk van de ICT-sector te verkleinen door te zorgen voor energie- en hulpbronnenefficiëntie op het niveau van netwerken, datacentra en consumentenapparatuur, en herhaalt de doelstelling om datacentra uiterlijk in 2030 klimaatneutraal en zeer energie-efficiënt te maken, zoals vermeld in de digitale strategie; 97. herinnert aan het belang van de bijdrage van O&I aan de verwezenlijking van de doelstellingen die zijn vastgelegd in de Overeenkomst van Parijs en aan de doelstellingen van de Europese Green Deal; verzoekt de Commissie en de lidstaten om steun voor onderzoek en innovatie en om een algehele verhoging van de EU- en nationale begrotingen voor O&I op het gebied van duurzame en veilige energietechnologieën en -innovatie; verzoekt de Commissie te overwegen verdere steun te verlenen voor technologieën en innovatieve oplossingen die zullen bijdragen tot een klimaatbestendig en geïntegreerd energiesysteem, ook daar waar Europa wereldleider is en over eigen waardeketens beschikt; acht het van essentieel belang dat cruciale segmenten van de waardeketens voor hernieuwbare energie zich in de Unie bevinden, teneinde de klimaatdoelstellingen te verwezenlijken en de Europeanen aanzienlijke economische voordelen te bieden, en dringt aan op passende maatregelen om de rol van Europese inhoud in de toeleveringsketen van hernieuwbare energiebronnen en wetgeving te ondersteunen; Klimaatverandering en ontwikkeling 98. bevestigt dat de EU zich inzet voor de uitvoering van een coherent ontwikkelingsbeleid, met name op het gebied van industrie-, landbouw-, visserij-, handels- en investeringsbeleid; dringt aan op een coherente aanpak van de uitvoering van de Overeenkomst van Parijs en de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling in het kader van zowel het intern als extern beleid; 99. verzoekt de Commissie, de lidstaten en de andere G7-landen partnerschappen voor een rechtvaardige energietransitie met ontwikkelingslanden te ontwikkelen en vast te stellen, en in nieuwe en aanvullende investeringen te voorzien om een rechtvaardige transitie te waarborgen bij het uitfaseren van fossiele brandstoffen in ontwikkelingslanden; is van mening dat deze partnerschappen voornamelijk moeten worden ondersteund door financiële instrumenten die geen schulden creëren; 100. benadrukt het belang van een mensenrechtenbenadering in klimaatmaatregelen om ervoor te zorgen dat alle maatregelen de mensenrechten van alle mensen eerbiedigen en ondersteunen; dringt er bij de partijen bij het UNFCCC op aan de mensenrechtendimensie te integreren in hun NDC’s, hun aanpassingsmededeling en hun NAP’s; 101. dringt erop aan dat met het ontwikkelings- en klimaatbeleid ongelijkheid, de reeds bestaande schuldenproblematiek en armoede, die worden verergerd door de negatieve gevolgen van klimaatverandering, worden aangepakt; Rol van het Europees Parlement 102. is van mening dat het Parlement, aangezien het zijn goedkeuring moet geven aan internationale overeenkomsten en als medewetgever een centrale rol speelt bij de uitvoering van de Overeenkomst van Parijs in Europa, op integrerende wijze moet worden opgenomen in de EU-delegatie; rekent er dan ook op dat het de coördinatievergaderingen van de EU tijdens de COP27 in Sharm-el-Sheikh mag bijwonen en dat het vanaf het begin van de onderhandelingen toegang krijgt tot alle voorbereidende documenten; o o o 103. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten en het secretariaat van het UNFCCC, met het verzoek haar toe te zenden aan alle niet-EU-partijen bij het UNFCCC. Het Europees Parlement, – gezien artikel 167 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het Verdrag betreffende de Europese Unie, en met name de preambule, artikel 3 en Protocol nr. 2 betreffende de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid, – gezien de preambule van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, – gezien zijn resolutie van 1 maart 2022 over de aanval van Rusland op Oekraïne (1) , – gezien zijn aanbeveling van 8 juni 2022 aan de Raad en de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid over het buitenlands, veiligheids- en defensiebeleid van de EU na de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne (2) , – gezien de verklaringen van de leiders van het Parlement van 16 en 24 februari 2022 over Oekraïne, – gezien zijn resolutie van 17 september 2020 over het cultureel herstel van Europa (3) , – gezien zijn resolutie van 20 oktober 2021 over de situatie van kunstenaars en het cultureel herstel in de EU (4) , – gezien de conclusies van de Raad van 18 mei 2021 over het herstel, de veerkracht en de duurzaamheid van de culturele en creatieve sectoren, – gezien de vraag aan de Commissie over culturele solidariteit met Oekraïne en een gemeenschappelijk noodresponsmechanisme voor cultureel herstel in Europa ( O‑000030/2022 – B9‑0026/2022), – gezien artikel 136, lid 5, en artikel 132, lid 2, van zijn Reglement, – gezien de ontwerpresolutie van de Commissie cultuur en onderwijs, A. overwegende dat de oorlog van Rusland tegen Oekraïne een poging is om de identiteit en cultuur van een soevereine natie uit te roeien, onder meer door middel van strategische en gerichte daden van vernieling van cultureelerfgoedlocaties (5) , die een oorlogsmisdaad vormen uit hoofde van het Haags Verdrag van 1954 (6) , dat door beide landen is ondertekend; B. overwegende dat de aanval op Oekraïne ook een aanval is op onze gemeenschappelijke Europese identiteit, waarden en levenswijze, die worden gekenmerkt door open samenlevingen die gebaseerd zijn op democratie, eerbiediging van de mensenrechten, waardigheid, de rechtsstaat en culturele diversiteit; overwegende dat miljoenen mensen overal ter wereld de uiterst schadelijke gevolgen ondervinden, variërend van verlies van mensenlevens tot voedseltekorten, een slinkende wereldwijde energievoorziening en toenemende inflatie en migratiestromen; overwegende dat Rusland deze beoogde gevolgen gebruikt als politieke en strategische dreigingen; C. overwegende dat de Russische invasie in Oekraïne ook kunstenaars, cultuurwerkers, journalisten en academici in gevaar brengt en een klimaat van angst en ongeloof verspreidt ten koste van de vrijheid van kunsten, kwaliteitsnieuws, de onafhankelijkheid van de media en de toegang tot informatie, de academische vrijheid en de vrijheid van meningsuiting in ruimere zin; D. overwegende dat de illegale vernieling van cultureel erfgoed en de plundering en smokkel van cultuurgoederen en kunstvoorwerpen een grote bedreiging vormen voor de identiteit van alle Oekraïners en minderheden in het land, en nationale verzoening na het conflict zullen belemmeren; E. overwegende dat de verstrekkende gevolgen van de COVID-19-pandemie een aanzienlijke impact hebben gehad op alle aspecten van ons leven en onze leefomgeving, en met name op het hele culturele ecosysteem, dat zo al werd gekenmerkt door fragiele organisatorische en financiële structuren en vaak precaire arbeidsomstandigheden, alsook bedreigingen voor de vrijheid van artistieke expressie; overwegende dat de culturele en creatieve sectoren en industrieën (CCSI) nog steeds niet volledig zijn hersteld van de COVID-19-crisis; F. overwegende dat deze grote crises niet alleen de strategische autonomie van de Unie op de proef hebben gesteld, maar ook hebben aangetoond dat zij over een groot potentieel beschikt om een sterk gevoel van verbondenheid tot stand te brengen, gezamenlijke antwoorden op dringende behoeften te formuleren en de steun voor Europese integratie te consolideren; G. overwegende dat cultuur een belangrijke vector van wederzijds begrip en vredeshandhaving tussen de bevolkingen blijft; Meer steun voor en solidariteit met het Oekraïense culturele ecosysteem 1. is ingenomen met de in het algemeen sterke steun van de EU en haar lidstaten voor de Oekraïense CCSI en de snelle terbeschikkingstelling van financiële instrumenten door de Commissie, overheidsactoren, niet-gouvernementele organisaties (ngo’s) en het maatschappelijk middenveld ter ondersteuning van kunstenaars en cultuurwerkers die op de vlucht zijn voor de oorlog, de culturele organisaties van de landen die Oekraïense vluchtelingen opvangen, en de bescherming van cultureel erfgoed; verwelkomt met name de snelleresponsinitiatieven zoals het “Culture of Solidarity Fund” voor Oekraïne; 2. betuigt zijn oprechte solidariteit met uitvoerende en scheppende kunstenaars, auteurs, uitgevers, hun bedrijven en alle andere cultuurmakers en cultuurwerkers, met inbegrip van amateurs, aangezien kunst en cultuur een fundamentele rol zullen spelen bij het herstel en de wederopbouw van Oekraïne; prijst met name het optreden van de Oekraïense uitvoerende en scheppende kunstenaars die in verzet zijn gekomen tegen de Russische invasie door hun kunst te beoefenen; 3. verzoekt de Commissie en de lidstaten de dringende behoeften van de cultuursector en de cultureelerfgoedsector in aanmerking te nemen bij de humanitaire steun van de EU aan Oekraïne; is ervan overtuigd dat er, in lijn met het historische besluit van de Europese Raad van 23 juni 2022 om Oekraïne de status van kandidaat-lidstaat te verlenen, ook specifieke steun moet worden toegewezen binnen het toekomstige trustfonds voor Oekraïne, dat door de staatshoofden en regeringsleiders is bekrachtigd in de conclusies van de Europese Raad van 24 en 25 maart 2022; 4. dringt er bij de EU op aan gerichte steun te verlenen aan Oekraïense culturele actoren, kleine en middelgrote ondernemingen, ngo’s, lokale culturele activiteiten, universiteiten en het maatschappelijk middenveld bij het opstellen en ontwikkelen van de Oekraïense routekaart voor wederopbouw en herstel; 5. is van mening dat de EU haar steun moet aanbieden aan de Oekraïense autoriteiten, met name op lokaal en regionaal niveau, samen met het maatschappelijk middenveld als constructieve partner bij de wederopbouw van het land en in het bijzonder bij het herstel van culturele locaties; benadrukt in dit verband dat de EU degenen die bij de wederopbouw betrokken zijn, ertoe moet aanmoedigen te overwegen de hoogste kwaliteitsnormen toe te passen; erkent dat het Nieuw Europees Bauhaus een bijdrage kan leveren aan de naoorlogse restauratie met betrokkenheid van de Oekraïense CCSI; 6. is van mening dat er bijzondere aandacht moet worden besteed aan de in Oekraïne aanwezige culturele en historische werken en aan de bescherming van het culturele erfgoed van het land; bevestigt dat de Europese Unie bereid is kunstwerken en cultureel erfgoed te helpen beschermen door alle juridische instrumenten ter bescherming van en ter voorkoming van illegale handel in of illegale uitvoer van cultureel erfgoed in tijden van oorlog toe te passen; 7. benadrukt dat Oekraïne dringend moet worden bijgestaan bij het grondig documenteren van alle aanvallen op cultureel erfgoed, met name die welke potentiële oorlogsmisdaden vormen en worden gepleegd tegen cultureel erfgoed dat door internationale verdragen wordt beschermd; herinnert eraan dat de EU, naast de fysieke bescherming van monumenten en kunstvoorwerpen, ook de steun voor de digitalisering en digitale documentatie van cultureel erfgoed verder moet opvoeren; 8. is van mening dat financiële steun aan Oekraïne op cultureel gebied geen afbreuk mag doen aan de financiering die via het programma Creatief Europa wordt uitgetrokken voor de CCSI in de Europese Unie; Ondersteuning van de veerkracht en het herstel van het hele culturele ecosysteem van de EU na de crisis 9. verzoekt de Commissie en de lidstaten cultuur centraal te stellen in alle belangrijke beleidsmaatregelen en prioriteiten van de EU, zoals klimaatactie, de digitale transformatie, economisch herstel en internationale betrekkingen; verzoekt de Commissie het multidimensionale potentieel van de CCSI voor het welzijn van samenlevingen en burgers in Europa verder te benutten en het openbare culturele discours proactief te bevorderen teneinde zoveel mogelijk mensen bij de publieke opinievorming te betrekken en internationale culturele samenwerking te bevorderen; 10. benadrukt dat maatregelen op alle bestuursniveaus en met zowel publieke als particuliere belanghebbenden, waaronder het maatschappelijk middenveld en filantropische actoren, moeten worden ondersteund en gecoördineerd, onder meer met gerichte steun voor de culturele, creatieve en cultureelerfgoedecosystemen en voor eerlijke arbeidsvoorwaarden voor mensen die daarin werkzaam zijn; 11. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan hun innovatiecapaciteit op het gebied van samenwerking en publiek-private partnerschappen op te schalen om meer weerbaarheid te creëren tegen toekomstige crises met gevolgen voor de CCSI; dringt er in dit verband bij de Commissie en de lidstaten op aan de digitalisering van de CCSI verder te bevorderen en te zorgen voor brede digitale toegang tot artistieke en culturele werken; 12. verzoekt de Commissie de mogelijkheid te onderzoeken om op basis van een multistakeholderbenadering een Europees mechanisme voor respons en herstel in noodsituaties op te zetten – of daarin als partner op te treden – dat specifiek gericht is op culturele, cultureelerfgoed- en creatieve ecosystemen; verzoekt de Commissie het juridische en budgettaire kader voor een dergelijk mechanisme voor te stellen en een lijst op te stellen van geassocieerde strategische partners uit alle betrokken sectoren, publiek of particulier, met inbegrip van filantropische partnerschapsmodellen, met volledige inachtneming van het additionaliteitsbeginsel, teneinde een strategische bundeling van middelen mogelijk te maken, zodat overheidsfinanciering wordt versterkt en steun voor de CCSI wordt geoptimaliseerd; o o o 13. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien zijn eerdere resoluties, met name die van 19 december 2019 over schendingen van de mensenrechten, waaronder de godsdienstvrijheid, in Burkina Faso (1) , die van 16 september 2020 over de samenwerking tussen de EU en Afrika op het gebied van veiligheid in de Sahelregio, West-Afrika en de Hoorn van Afrika (2) , en die van 17 februari 2022 over de politieke crisis in Burkina Faso (3) , – gezien de verklaring van de commissaris voor Internationale Partnerschappen, Jutta Urpilainen, namens de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 4 oktober 2022 in het Europees Parlement in Straatsburg, en het daaropvolgende debat, – gezien de verklaringen van de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 1 en 5 oktober 2022 over de staatsgreep in Burkina Faso en de situatie in het land, – gezien de verklaringen over de situatie in Burkina Faso van de Economische Gemeenschap van West-Afrikaanse Staten (Ecowas) van 30 september, 1 oktober en 2 oktober 2022, en de missie van Ecowas naar Burkina Faso op 4 oktober 2022, – gezien de verklaring van de voorzitter van de Commissie van de Afrikaanse Unie van 30 september 2022, waarin hij de tweede gewelddadige machtsovername in Burkina Faso veroordeelt, – gezien de verklaring van de woordvoerder van de secretaris-generaal van de VN van 1 oktober 2022 over de situatie in Burkina Faso, – gezien de verklaring van de VN-Veiligheidsraad van 7 oktober 2022 over de situatie in Burkina Faso, – gezien het Ecowas-protocol inzake democratie en goed bestuur, – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 9 maart 2020, getiteld “Naar een brede strategie met Afrika” (JOIN(2020)0004), – gezien de resolutie van de Paritaire Parlementaire Vergadering van de Organisatie van staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan (ACS) en de EU van 11 maart 2021 over democratie en de eerbiediging van de grondwettelijke orde in de EU- en de ACS-landen, – gezien de duurzameontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s) van de Verenigde Naties, en met name SDG 16 over het bevorderen van rechtvaardige, vreedzame en inclusieve samenlevingen met het oog op duurzame ontwikkeling, – gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten en het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten, – gezien het Afrikaans Handvest inzake de rechten van mensen en volken, – gezien de grondwet van de Republiek Burkina Faso, – gezien de Partnerschapsovereenkomst tussen de leden van de groep van staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan, enerzijds, en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, anderzijds, ondertekend te Cotonou op 23 juni 2000 (4) (de Overeenkomst van Cotonou), – gezien het Afrikaans Handvest inzake democratie, verkiezingen en bestuur, – gezien het Verdrag van de Afrikaanse Unie betreffende de bescherming en ondersteuning van intern ontheemden in Afrika, – gezien het Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen van 1979, – gezien het Vluchtelingenverdrag van de VN van 1951 en het bijbehorende protocol van 1967, – gezien artikel 132, leden 2 en 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat onder leiding van kapitein Ibrahim Traoré op 30 september 2022 door het leger van Burkina Faso een staatsgreep is gepleegd waarbij president luitenant-kolonel Paul-Henri Sandaogo Damiba van zijn positie is verstoten; overwegende dat president Damiba zelf op 24 januari 2022 de macht had gegrepen met een staatsgreep waarbij de in november 2020 democratisch verkozen president Roch Kaboré werd afgezet; overwegende dat huidig president Ibrahim Traoré, net als voormalig president Damiba, de staatsgreep rechtvaardigt door te verwijzen naar het onvermogen van de autoriteiten om de verslechterende veiligheidssituatie aan te pakken; B. overwegende dat het leger na de staatsgreep van januari 2022 dankzij de bemiddeling van Ecowas heeft ingestemd met een overgangsperiode die loopt tot juli 2024, wanneer er democratische verkiezingen moeten worden belegd; overwegende dat de EU veel ondersteuning heeft geboden aan Ecowas bij haar bemiddelingsoptreden en zich aanzienlijk heeft ingespannen voor meer samenwerking, onder meer op het gebied van defensie en veiligheid; overwegende dat Ecowas de staatsgreep van september 2022 in Burkina Faso heeft veroordeeld en deze niet terecht acht gezien de vooruitgang die reeds is geboekt voor wat betreft de ordelijke herinvoering van een grondwettelijk bestel tegen 1 juli 2024; overwegende dat de staatsgreep van september 2022 ook wordt afgekeurd door de Afrikaanse Unie, de EU en de VN; C. overwegende dat in een desinformatiecampagne werd verklaard dat Frankrijk bescherming had verleend aan voormalig president Damiba, hetgeen onmiddellijk met klem werd ontkend door de Franse autoriteiten, alsook door zowel voormalig president Damiba zelf als huidig president Ibrahim Traoré; overwegende dat na de staatsgreep protesten zijn uitgebroken tegen Frankrijk, waarbij werd opgeroepen tot intensievere militaire samenwerking met Rusland; overwegende dat de Franse ambassade en het consulaat in Ouagadougou evenals het Institut Français in Ouagadougou en Bobo Dioulasso zijn gevandaliseerd; overwegende dat verschillende andere aanvallen op Europese instellingen en symbolen in het land zijn waargenomen; D. overwegende dat voormalig president Damiba op 2 oktober 2022 na overleg met traditionele stamhoofden ontslag heeft genomen als president; overwegende dat hij zijn aftreding afhankelijk heeft gesteld van zeven voorwaarden, waaronder de verplichte handhaving van de overeenkomst met Ecowas gedurende een overgangsperiode van 24 maanden; overwegende dat huidig president Ibrahim Traoré al deze voorwaarden heeft aanvaard; E. overwegende dat Ecowas op 4 oktober 2022 een onderzoeksmissie heeft gestuurd in verband met de staatsgreep van september 2022 en gesprekken heeft gevoerd met de nieuwe leiders; overwegende dat president Traoré na een ontmoeting met een Ecowas-delegatie heeft verklaard het tussen zijn voorganger en Ecowas overeengekomen tijdschema voor de overgang te zullen eerbiedigen; overwegende dat president Traoré zich er ook toe heeft verbonden de internationale verplichtingen van Burkina Faso na te komen, met name wat betreft de bescherming van de mensenrechten; F. overwegende dat kapitein Ibrahim Traoré op 15 oktober 2022 door de “assises nationales” unaniem tot president is benoemd en dat diezelfde dag het overgangshandvest is aangenomen; G. overwegende dat de grondwet, die aanvankelijk op 30 september 2022 is opgeschort, op 5 oktober 2022 opnieuw door de “Mouvement Patriotique pour la Sauvegarde et la Restauration” (MPSR) in werking is gesteld bij de door haar goedgekeurde “fundamentele handeling”, waarin de eerbiediging wordt gegarandeerd van internationale overeenkomsten waarbij Burkina Faso partij is, alsook de continuïteit van de staat in afwachting van de aanneming van een overgangshandvest; H. overwegende dat president Traoré op 7 oktober 2022 het volledige diplomatieke korps in Ouagadougou heeft ontmoet om hen er nogmaals van te verzekeren dat hij wil samenwerken met alle partners van Burkina Faso; overwegende dat president Traoré meermaals heeft verklaard dat Burkina Faso de EU slechts als “een van de vele” partners beschouwt; I. overwegende dat Jevgeni Prigozjin, hoofd van de Wagnergroep, een Russische particuliere militaire onderneming, heeft verklaard ingenomen te zijn met de staatsgreep die in september plaatsvond; overwegende dat de Wagnergroep haar activiteiten in de Sahelregio en West-Afrika blijft uitbreiden en dat de Wagnergroep erom bekendstaat talloze oorlogsmisdaden in de regio te hebben begaan; J. overwegende dat Burkina Faso sinds 2015 is terechtgekomen in een escalerende golf van geweld die wordt toegeschreven aan strijders van groeperingen zoals de groep voor steun aan de islam en moslims (JNIM), die banden heeft met Al Qaida, en de Islamitische Staat in de Groot-Sahara (ISGS), en overwegende dat hierbij duizenden mensen om het leven zijn gekomen; overwegende dat op 26 september 2022 37 mensen zijn omgekomen en 70 vrachtwagenchauffeurs volgens hun vakbond vermist zijn geraakt bij een aanval op een bevoorradingskonvooi in de buurt van Gaskindé; overwegende dat deze aanslag door een aan Al Qaida gelieerde groep werd opgeëist, en als een van de oorzaken van de recente staatsgreep wordt beschouwd; overwegende dat op circa 40 % van het grondgebied van Burkina Faso momenteel gewelddaden worden gepleegd door gewapende rebellengroepen, en dat deze gebieden te kampen hebben met een gebrek aan voedsel, water, elektriciteit en basisgezondheidszorg als gevolg van de blokkade die deze groepen hebben opgelegd; overwegende dat een deel van de bevolking en een aantal politieke leiders vraagtekens plaatsen bij operatie Barkhane in de Sahel; K. overwegende dat 1,9 miljoen mensen, waarvan meer dan de helft kinderen, ontheemd zijn als gevolg van de verslechterende veiligheidssituatie in het land; overwegende dat onder de intern ontheemden met name vrouwen en jongeren ernstig worden bedreigd, onder meer met seksuele en arbeidsuitbuiting, gendergerelateerd geweld, gedwongen rekrutering en mensenhandel; overwegende dat de aanwezigheid van intern ontheemden en vluchtelingen kan leiden tot conflicten met de plaatselijke bevolking over schaarse natuurlijke hulpbronnen als er geen passende maatregelen worden genomen om te voorzien in huisvesting, werkgelegenheid en voedsel; L. overwegende dat in het kader van de EU-opleidingsmissie in Mali en EU-missie voor capaciteitsopbouw in Mali opleidingen voor Burkinees personeel hebben plaatsgevonden, maar dat dit na de staatsgreep in september 2022 is opgeschort, en dat de belangrijkste doelstelling van de opleiding op dat moment nog niet was bereikt; M. overwegende dat in oktober 2022 4,9 miljoen mensen in Burkina Faso humanitaire hulp nodig hadden, en dat 3,4 miljoen van hen met ernstige voedselonzekerheid worden geconfronteerd; N. overwegende dat er steeds meer ontevredenheid en kritiek is over het gebrek aan capaciteit van vorige regeringen om de enorme veiligheids-, sociale en economische uitdagingen in Burkina Faso als gevolg van de toename van terroristische aanslagen aan te pakken; O. overwegende dat voor de periode 2014‑2020 meer dan 1 miljard EUR aan Burkina Faso is toegewezen uit alle financieringsinstrumenten van de EU; overwegende dat de EU-steun in het kader van het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking (NDICI) - Europa in de wereld voor de periode 2021-2024 naar verwachting 384 miljoen EUR zal bedragen; P. overwegende dat de gebeurtenissen in de Sahel belangrijk zijn voor heel Afrika en Europa en op beide continenten een weerslag hebben; overwegende dat Burkina Faso van cruciaal regionaal belang is, aangezien het een strategische brug vormt tussen de Sahel en de landen langs de West-Afrikaanse kust; 1. veroordeelt de militaire staatsgreep van 30 september 2022 in Burkina Faso; betreurt het dat deze actie de recente vooruitgang op weg naar een ordelijke terugkeer naar de grondwettelijke orde ondermijnt; 2. verzoekt de volgende regering haar belofte na te komen om zich te houden aan de internationale verplichtingen van het land, waaronder die welke betrekking hebben op de bevordering en bescherming van de mensenrechten; dringt er bij de volgende regering op aan de mensen, met inbegrip van alle minderheidsgroepen, toe te staan hun burger- en politieke rechten uit te oefenen, met inbegrip van hun recht op vrijheid van vergadering, vereniging en meningsuiting; is uiterst bezorgd over het feit dat berichten over vermeende mensenrechtenschendingen ons blijven bereiken; 3. verlangt een dringende terugkeer naar de grondwettelijke orde, met inbegrip van een onmiddellijke terugkeer naar een burgerregering; verzoekt de volgende regering haar toezegging na te komen om het overeengekomen tijdschema voor een snelle terugkeer naar de grondwettelijke orde na te leven en tevens de toezegging voor het uiterlijk op 1 juli 2024 houden van inclusieve en transparante verkiezingen na te komen; betuigt zijn volledige steun aan Ecowas en de Afrikaanse Unie met betrekking tot hun bemiddelingsinspanningen en verklaart zich bereid deze inspanningen waar mogelijk te ondersteunen; roept de internationale gemeenschap, waaronder de EU, op deze inspanningen te steunen en hun steun aan te bieden om een veilige transitie te waarborgen; spreekt zijn steun uit voor verkiezingswaarnemers in Burkina Faso en een verkiezingswaarnemingsmissie van de EU; 4. dringt er bij de volgende regering op aan een daadwerkelijke, eerlijke, transparante en inclusieve nationale dialoog te bevorderen, met actieve en effectieve deelname van alle sectoren van het maatschappelijk middenveld, met als doel een duidelijke toekomstvisie voor democratie in Burkina Faso uit te stippelen en een inclusievere en hechtere samenleving te bevorderen; pleit voor meer inclusie en actieve deelname van vrouwen aan de besluitvorming en aan inspanningen op het gebied van vredesopbouw en verzoening; 5. dringt er bij de volgende regering op aan haar veiligheidsrespons te herdefiniëren, in volledig partnerschap met de internationale gemeenschap, op een wijze die de rechtsstaat eerbiedigt, de mensenrechten beschermt en het vertrouwen van het publiek herstelt; benadrukt in dit verband dat de lopende nationale raadpleging een kans biedt om de veiligheidssector substantieel te hervormen; 6. betuigt zijn medeleven met de bevolking van Burkina Faso, die steeds maar weer het slachtoffer is van gewelddadige aanvallen, vaak gepleegd door jihadistische groeperingen; onderstreept dat de EU achter Burkina Faso en de Burkinese bevolking staat en bereid is haar betrokkenheid op te voeren; benadrukt dat de Burkinese leiders moeten zorgen voor een situatie waarin een dergelijk versterkt partnerschap mogelijk wordt; 7. veroordeelt de aanvallen op de Franse ambassade en het Franse consulaat, het Institut Français en andere Europese instellingen en symbolen in Burkina Faso tijdens en na de staatsgreep; verzoekt de volgende regering met klem zich te houden aan de internationale wettelijke verplichtingen van het land om diplomatieke stafleden en gebouwen te beschermen, en de veiligheid van buitenlanders in het land te waarborgen; uit zijn bezorgdheid over de toename van Russische desinformatiecampagnes tegen EU-missies en -operaties in Afrika; 8. dringt er bij alle betrokken partijen op aan de pers- en mediavrijheid te eerbiedigen en journalisten en mediaorganisaties in staat te stellen hun werk vrij en veilig te verrichten, met inbegrip van het documenteren van de situatie van intern ontheemden en operaties van veiligheidstroepen; 9. verzoekt de autoriteiten met klem de bescherming van mensenrechtenactivisten en maatschappelijke organisaties bij de uitoefening van hun mandaat te waarborgen; roept de EU en haar lidstaten op om hun bescherming van en steun voor mensenrechtenactivisten in Burkina Faso op te voeren; veroordeelt het gebruik van seksueel geweld en alle vormen van intimidatie in conflictsituaties; 10. dringt er bij de volgende regering op aan snelle, grondige en onpartijdige onderzoeken uit te voeren naar alle doden en gewonden in verband met de staatsgreep, waaronder de doden en gewonden die zijn gevallen tijdens plunderingen en demonstraties, en een onafhankelijke en onpartijdige rechtsbedeling en verantwoordingsplicht te waarborgen ten behoeve van slachtoffers en overlevenden; 11. is ernstig bezorgd over de activiteiten van de Wagner Group in de regio; raadt de volgende regering sterk af om met de Wagner Group enig partnerschap aan te gaan; is er vast van overtuigd dat de betrokkenheid van particuliere beveiligingsbedrijven die worden beschuldigd van grove schendingen van de mensenrechten indruist tegen de doelstelling om Burkina Faso vrede, veiligheid en stabiliteit te brengen; wijst op de zeer negatieve resultaten van de Russische inzet in Mali, waar de bevolking als gevolg van straffeloosheid en mislukte militaire tactieken nu te lijden heeft onder toenemende terroristische dreigingen en schendingen van de mensenrechten door huurlingen; verzoekt de EU en de Afrikaanse landen met klem ervoor te zorgen dat er gerechtelijke stappen, waaronder strafrechtelijke sancties, worden genomen tegen mensenrechtenschendingen als gevolg van de activiteiten van particuliere militaire en beveiligingsbedrijven; 12. verzoekt de EU en haar lidstaten hun financiële steun en humanitaire hulp te verhogen om tegemoet te komen aan de dringende behoeften van de bevolking van Burkina Faso, en met name de behoeften van ontheemden en vluchtelingen in buurlanden; verzoekt de volgende regering om de werkzaamheden van humanitaire organisaties in Burkina Faso te vergemakkelijken door ongehinderde toegang voor humanitaire hulp te waarborgen; toont zich bezorgd over het effect van veiligheidsdreigingen op de effectiviteit van humanitaire hulp en ontwikkelingssamenwerking; 13. verzoekt de EU en haar lidstaten om bij het opstellen van hun beleid betreffende de Sahel rekening te houden met de essentiële vereiste om goed bestuur, het maatschappelijk middenveld, ontwikkeling en investeringen voor een betere toekomst voor de gemeenschappen in de Sahel te ondersteunen, en een effectbeoordeling van de G5-Sahel uit te voeren; roept de EU en haar lidstaten op samen te werken met Ecowas, de overgangsautoriteiten en alle belanghebbenden in Burkina Faso om de samenwerking op gebied van veiligheid, ontwikkeling, het onderwijs en de inspanningen op het gebied van aanpassing aan de klimaatverandering te versterken en zo armoede aan te pakken en verdere radicalisering te voorkomen; 14. verzoekt de internationale gemeenschap, waaronder de EU, om in overleg met hun internationale partners en de relevante internationale instellingen dringend alle beschikbare middelen te evalueren om te voorkomen dat de Burkina Faso zijn betalingsverplichtingen niet kan nakomen; 15. stelt vast dat de steun voor vredesopbouw- en ontwikkelingssamenwerkingsactiviteiten van de EU in de regio is afgenomen; verzoekt de Commissie zich meer in te zetten voor de ondersteuning van de mensenrechten en humanitaire en ontwikkelingssamenwerking in de regio, en de zichtbaarheid van deze activiteiten te verhogen; 16. verzoekt de lidstaten hun internationale verplichtingen na te komen en een grondig controle- en traceringssysteem in te voeren voor hun wapenuitvoer, teneinde misbruik van die wapens en aanmoediging van mensenrechtenschendingen te voorkomen; 17. verzoekt de EU met klem het recht van Burkina Faso op voedselsoevereiniteit te bevorderen als instrument om voedingszekerheid te verwezenlijken en armoede terug te dringen, en daarbij bijzondere aandacht te besteden aan vrouwen in de landbouw en agrarische familiebedrijven om de beschikbaarheid van betaalbare levensmiddelen zeker te stellen; 18. is bezorgd dat de toenemende instabiliteit op politiek en veiligheidsvlak en de nijpende sociaal-economische en humanitaire situatie in Burkina Faso een voedingsbodem zijn voor terroristische groeperingen om totale verwoesting aan te richten en ernstige internationale gevolgen hebben; onderstreept dat terrorisme en instabiliteit overal in de Sahelregio een probleem vormen voor de consolidatie van de democratie en de rechtsstaat, en deze ondermijnen; herinnert eraan dat het aanpakken van de structurele dynamiek achter de huidige uitdagingen essentieel is om de legitimiteit van democratisch gekozen regeringen bij de bevolking te versterken; verzoekt de internationale gemeenschap, met inbegrip van de EU, de samenwerking en steun bij het aanpakken van al deze uitdagingen op te voeren; 19. betuigt zijn erkentelijkheid en brengt hulde aan de religieuze en traditionele leiders in Burkina Faso, die een essentiële bemiddelingsrol hebben gespeeld en zich tijdens de verschillende crises in het land actief hebben ingezet om geweld en haat te neutraliseren; roept de leiders van Burkina Faso op om minderheden, waaronder religieuze minderheden, beter te beschermen; 20. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de autoriteiten van de Republiek Burkina Faso, het secretariaat van de G5-Sahel, de covoorzitters van de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU en het Pan-Afrikaanse Parlement, de Economische Gemeenschap van West-Afrikaanse Staten, de secretaris-generaal van de VN, de Algemene Vergadering van de VN, en de Afrikaanse Unie en haar instellingen.