(Gewone wetgevingsprocedure: tweede lezing) Het Europees Parlement, – gezien het standpunt van de Raad in eerste lezing (05265/1/2021 – C9‑0091/2021), – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 17 oktober 2018 (1) , – gezien zijn in eerste lezing geformuleerde standpunt (2) inzake het voorstel van de Commissie aan het Parlement en de Raad ( COM(2018)0442 ), – gezien artikel 294, lid 7, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord, – gezien artikel 67 van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling voor de tweede lezing van de Commissie interne markt en consumentenbescherming ( A9-0038/2021 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan het standpunt van de Raad in eerste lezing; 2. constateert dat het besluit is vastgesteld overeenkomstig het standpunt van de Raad; 3. verzoekt zijn Voorzitter het besluit samen met de voorzitter van de Raad overeenkomstig artikel 297, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie te ondertekenen; 4. verzoekt zijn secretaris-generaal het besluit te ondertekenen, nadat is nagegaan of alle procedures naar behoren zijn uitgevoerd, en samen met de secretaris-generaal van de Raad zorg te dragen voor publicatie ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie ; 5. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Het Europees Parlement, – gezien de Overeenkomst van Parijs, die op 12 december 2015 werd goedgekeurd op de 21e Conferentie van de Partijen (COP21) bij het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering (UNFCCC) in Parijs, – gezien het rapport over de emissiekloof van het Milieuprogramma van de Verenigde Naties (UNEP) van 2019, – gezien de speciale verslagen van de Intergouvernementele Werkgroep inzake klimaatverandering (IPCC) over de opwarming van de aarde met 1,5 °C en over de oceanen en de cryosfeer, – gezien de mededeling van de Commissie van 11 december 2019 over de Europese Green Deal ( COM(2019)0640 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 17 september 2020 over een ambitieuzere klimaatdoelstelling voor Europa voor 2030 ( COM(2020)0562 ) en de daaraan gekoppelde effectbeoordeling (SWD(2020)0176), – gezien de conclusies van de Europese Raad van 12 december 2019 en van 17 tot en met 21 juli 2020, – gezien zijn resolutie van 23 juli 2020 over de conclusies van de buitengewone Europese Raad van 17 tot en met 21 juli 2020 (1) , – gezien de conclusies en aanbevelingen van de Europese Rekenkamer in haar speciaal verslag nr. 18/2020 van 15 september 2020, met als titel “Het emissiehandelssysteem van de EU: gerichtere toewijzing van kosteloze rechten noodzakelijk”, – gezien zijn resolutie van 28 november 2019 over de noodsituatie op het gebied van klimaat en milieu (2) , – gezien zijn resolutie van 15 januari 2020 over de Europese Green Deal (3) , – gezien zijn standpunt over de klimaatdoelstelling voor 2030, namelijk een vermindering van de broeikasgasemissies met 60 % ten opzichte van het niveau van 1990 (4) , – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie internationale handel, de Commissie economische en monetaire zaken, de Begrotingscommissie en de Commissie industrie, onderzoek en energie, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid ( A9-0019/2021 ), A. overwegende dat de negatieve gevolgen van de klimaatverandering een directe bedreiging vormen voor het levensonderhoud van mensen en voor ecosystemen op het land en in zee zoals bevestigd door de speciale verslagen van de IPCC over de opwarming van de aarde met 1,5 °C en over de oceanen en de cryosfeer; overwegende dat deze gevolgen ongelijk verdeeld zijn en dat de armere landen en mensen er de negatiefste gevolgen van ondervinden; B. overwegende dat de klimaatverandering volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) vanaf 2030 naar verwachting verantwoordelijk zal zijn voor circa 250 000 extra sterfgevallen per jaar als gevolg van ondervoeding, malaria, diarree en hittestress; C. overwegende dat de gemiddelde temperatuur op aarde reeds is gestegen tot meer dan 1,1 °C boven de pre-industriële niveaus (5) ; D. overwegende dat de EU en haar lidstaten zich in de Overeenkomst van Parijs ertoe hebben verbonden om klimaatmaatregelen te nemen op basis van het recentste wetenschappelijk bewijs en zich ten doel hebben gesteld om uiterlijk in 2050 klimaatneutraliteit te bereiken; E. overwegende dat de EU er de voorbije decennia in is geslaagd de territoriale broeikasgasemissies te ontkoppelen van de economische groei, waarbij de broeikasgasemissies met 24 % zijn afgenomen, terwijl het bbp tussen 1990 en 2019 met meer dan 60 % is gestegen; overwegende dat hierbij geen rekening wordt gehouden met de aan internationale handel gerelateerde broeikasgasemissies van de EU, waardoor haar mondiale koolstofvoetafdruk wordt onderschat; F. overwegende dat de verhouding tussen ingevoerde en uitgevoerde emissies van de EU in 2015 ongeveer 3:1 bedroeg, aangezien de EU 1,317 miljard ton CO 2 invoerde en 424 miljoen ton uitvoerde (6) ; G. overwegende dat de bestaande EU-wetgeving de tot dusver vastgestelde klimaatdoelstellingen doeltreffend heeft bereikt; overwegende dat de huidige opzet van het emissiehandelssysteem (EU-ETS) en in het bijzonder de bestaande bepalingen over koolstoflekkage geen effectieve stimulansen hebben geboden voor de noodzakelijke decarbonisatie van bepaalde (met name industriële) sectoren en in sommige gevallen de begunstigde ondernemingen onrechtmatig uitzonderlijke winsten hebben opgeleverd, zoals beklemtoond door de Europese Rekenkamer (7) ; H. overwegende dat de Commissie moet blijven werken aan de ontwikkeling van methoden om de koolstof- en milieuvoetafdruk van een product te bepalen, waarbij de volledige levenscyclus van het product in aanmerking wordt genomen en wordt gegarandeerd dat de berekening van de ingebedde emissies van producten, met inbegrip van de emissies als gevolg van internationaal vervoer, de realiteit zo dicht mogelijk benadert; I. overwegende dat de Commissie eveneens de traceerbaarheid van producten en diensten moet onderzoeken om nauwkeuriger alle gevolgen van de levenscycli daarvan aan te wijzen, zoals de ontginning en het gebruik van grondstoffen, het fabricageproces, het energiegebruik en de gebruikte vervoerswijze, met als doel databases op te zetten; J. overwegende dat momenteel ongeveer 27 % van de mondiale CO 2 -emissies die vrijkomen bij de verbranding van brandstoffen, verband houden met de internationale handel in goederen (8) ; overwegende dat 90 % van het internationale goederenvervoer over zee verloopt met aanzienlijke broeikasgasemissies tot gevolg; overwegende dat in de initiële nationaal bepaalde bijdrage (NDC) van de EU alleen rekening is gehouden met de broeikasgasemissies van het vervoer over het water in de EU; overwegende dat dit moet worden herzien in het licht van de aangescherpte doelstelling van de EU voor 2030; K. overwegende dat uit de COVID-19-crisis enkele belangrijke lessen zijn getrokken en dat daarom in het voorstel van de Commissie voor een nieuw herstelinstrument – NextGenerationEU – wordt benadrukt dat de Europese autonomie en veerkracht moeten worden versterkt en dat er behoefte is aan korte ketens, in het bijzonder aan kortere voedselvoorzieningsketens; L. overwegende dat de Commissie over een geïntegreerde visie op het klimaatbeleid moet beschikken, bijvoorbeeld door de emissiereductiedoelstellingen, zoals die voor het zeevervoer, aan te pakken in coördinatie met strategieën voor koolstofbeprijzing; M. overwegende dat het garanderen van doeltreffende en zinvolle koolstofprijzen als onderdeel van een breder regelgevingskader kan dienen als een economische stimulans voor de ontwikkeling van productiemethoden met een kleinere broeikasgasvoetafdruk en investeringen kan aansporen in innovatie en nieuwe technologieën die bijdragen aan het koolstofvrij maken en de circulariteit van de economie van de EU; overwegende dat een doeltreffend mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens in dit verband een rol kan spelen; N. overwegende dat de handel een belangrijk instrument kan zijn om duurzame ontwikkeling te bevorderen en te helpen bij de bestrijding van de klimaatverandering; overwegende dat de interne markt van de EU ’s werelds op een na grootste consumentenmarkt is, waardoor de Unie zich in een unieke positie bevindt als wereldwijde normbepaler; O. overwegende dat de strijd tegen de klimaatverandering een factor vormt in het concurrentievermogen en de sociale rechtvaardigheid, en hierdoor grote mogelijkheden biedt op het gebied van industriële ontwikkeling, werkgelegenheid, innovatie en regionale ontwikkeling; P. overwegende dat artikel XX van de Algemene Overeenkomst inzake Tarieven en Handel (GATT) toestaat dat leden van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) de noodzakelijke maatregelen treffen om het leven of de gezondheid van mens, dier of plant (b), of natuurlijke hulpbronnen (g) te beschermen; Q. overwegende dat de EU moet aanvaarden dat een derde land een mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens kan opzetten als dat land een hogere koolstofprijs toepast; R. overwegende dat de Amerikaanse president Biden zich in zijn verkiezingsprogramma positief heeft uitgelaten over de mogelijkheid om koolstofvergoedingen of quota op te leggen aan koolstofintensieve goederen uit landen die zich niet houden aan hun klimaat- en milieuverplichtingen; overwegende dat hierdoor nieuwe kansen zouden ontstaan voor samenwerking tussen de EU en de VS in de strijd tegen de klimaatverandering en voor een herstel van dit cruciale partnerschap; S. overwegende dat de grotere ambitie van de EU in verband met de klimaatverandering geen risico op koolstoflekkage voor de Europese bedrijven tot gevolg mag hebben; Algemene opmerkingen 1. maakt zich grote zorgen over het feit dat geen enkele van de ingediende NDC’s, ook die van de EU en haar lidstaten niet, momenteel in overeenstemming is met de doelstelling om de mondiale temperatuurstijging ver onder 2 °C te houden, zoals bepaald in de Overeenkomst van Parijs, en inspanningen te leveren om de mondiale temperatuurstijging te beperken tot 1,5 °C boven de pre-industriële niveaus; 2. maakt zich zorgen over het gebrek aan samenwerking door een aantal van de handelspartners van de EU tijdens de internationale klimaatonderhandelingen van de afgelopen jaren, waardoor, zoals recent bij de COP25 werd waargenomen, ons collectief mondiaal vermogen om de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs te halen wordt ondermijnd; spoort alle partijen aan zich aan te sluiten bij een collectieve en op wetenschappelijke gegevens gebaseerde mondiale aanpak die kan leiden tot de verwezenlijking van deze doelstellingen; roept de Commissie en de Raad op om er in het UNFCCC een transparant, eerlijk en inclusief besluitvormingsproces op na te houden; 3. beklemtoont dat de EU en haar lidstaten de verantwoordelijkheid dragen en beschikken over de mogelijkheid om op het gebied van mondiale klimaatmaatregelen een leidende rol te blijven vervullen samen met ’s werelds andere grootste emittenten; wijst erop dat de EU het voortouw heeft genomen bij de mondiale klimaatactie, hetgeen blijkt uit de doelstelling die zij heeft vastgesteld om uiterlijk in 2050 klimaatneutraliteit te bereiken en haar plan om haar emissiereductiedoelstelling voor broeikasgassen voor 2030 te verhogen; spoort de Commissie en de lidstaten ertoe aan hun klimaatdiplomatie voor en na de vaststelling van het wetgevingsvoorstel voor een mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens te intensiveren en met name te zorgen voor een onafgebroken dialoog met de handelspartners teneinde de mondiale klimaatactie te stimuleren; beklemtoont de behoefte aan gelijklopende diplomatieke inspanningen om ervoor te zorgen dat de landen in het gebied van het Europees nabuurschap al in een vroeg stadium worden betrokken; 4. benadrukt de centrale rol van burgers en consumenten in de energietransitie en het belang van het bevorderen en ondersteunen van de keuzevrijheid van de consument om de gevolgen van klimaatverandering te beperken door het bevorderen van duurzame activiteiten en bijkomende voordelen die leiden tot een betere kwaliteit van leven; 5. neemt kennis van het voorstel van de Commissie om een nettovermindering van de emissie van broeikasgassen met ten minste 55 % ten opzichte van het niveau van 1990 vast te stellen als klimaatdoelstelling van de EU tegen 2030; beklemtoont echter dat het Parlement een hogere doelstelling van 60 % heeft vastgesteld; 6. merkt op dat de EU haar interne emissie van broeikasgassen aanzienlijk heeft verminderd, maar dat de in de invoer in de EU vervatte emissie van broeikasgassen voortdurend is toegenomen, wat de inspanningen van de Unie om haar mondiale broeikasgasvoetafdruk te verkleinen, ondermijnt; beklemtoont dat de netto-invoer van goederen en diensten in de EU goed is voor meer dan 20 % van de interne CO 2 -emissies van de Unie; is van oordeel dat het broeikasgasgehalte van ingevoerde producten beter moet worden gemonitord, zodat kan worden nagegaan welke maatregelen mogelijk zijn om de mondiale broeikasgasvoetafdruk van de EU te verkleinen; Het ontwerpen van een met de WTO verenigbaar mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens 7. steunt de invoering van een mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens op voorwaarde dat het verenigbaar is met de WTO-regels en de vrijhandelsovereenkomsten van de EU, in de zin dat het niet-discriminerend is en geen verkapte beperking van de internationale handel inhoudt; is van mening dat een dergelijk mechanisme de Europese bedrijven en de handelspartners van de EU een stimulans zou bieden om hun activiteiten koolstofvrij te maken, en op die manier het klimaatbeleid van de EU en het mondiale klimaatbeleid in de richting van broeikasgasneutraliteit zou ondersteunen overeenkomstig de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs; stelt in ondubbelzinnige bewoordingen dat een mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens uitsluitend moet worden opgezet om klimaatdoelstellingen te bevorderen en niet mag worden misbruikt als instrument ter bevordering van protectionisme, ongerechtvaardigde discriminatie of beperkingen; benadrukt dat dit mechanisme de groene doelstellingen van de EU moet ondersteunen, met name om de in de EU-industrie en in de internationale handel vervatte emissie van broeikasgassen beter aan te pakken, maar tegelijkertijd niet discriminerend mag zijn en moet streven naar een mondiaal gelijk speelveld; 8. beklemtoont dat er een bijzondere regeling moet komen voor de minst ontwikkelde landen en de kleine eilandstaten in ontwikkeling, teneinde hun specifieke kenmerken en de mogelijke negatieve gevolgen van het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens voor hun ontwikkeling in aanmerking te nemen; 9. herinnert aan de specifieke beperkingen en uitdagingen waarmee de ultraperifere gebieden worden geconfronteerd, met name vanwege hun afgelegen ligging, hun insulaire karakter en hun beperkte markt, en vraagt dat bij het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens naar behoren rekening wordt gehouden met hun specifieke kenmerken, in overeenstemming met artikel 349 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU); 10. herinnert eraan dat de invoering van een mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens deel moet uitmaken van een pakket wetgevingsmaatregelen om ervoor te zorgen dat de broeikasgasemissies van de productie en consumptie in de EU snel afnemen, met name door een toename van de energie-efficiëntie en het gebruik van hernieuwbare energiebronnen; benadrukt dat het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens gepaard moet gaan met beleid dat erop gericht is investeringen in koolstofarme industriële processen mogelijk te maken en te bevorderen, onder meer door middel van innovatieve financieringsinstrumenten, het nieuwe actieplan voor de circulaire economie en een breder industriebeleid van de EU dat zowel ecologisch ambitieus als sociaal rechtvaardig is, met als doel richting te geven aan een koolstofarme herindustrialisering van Europa die op lokaal niveau kwaliteitsvolle banen zal creëren en het mededingingsvermogen van de Europese economie zal garanderen en tegelijkertijd de klimaatambitie van de EU zal verwezenlijken en voorspelbaarheid en zekerheid zal bieden voor investeringen ten behoeve van klimaatneutraliteit; 11. beklemtoont dat productnormen kunnen zorgen voor een koolstofarme, hulpbronnenefficiënte productie en kunnen bijdragen aan de beperking van de negatieve milieueffecten van het gebruik van producten; verzoekt de Commissie derhalve, als aanvulling op de invoering van een mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens, om voor producten die in de EU in de handel worden gebracht, ambitieuzere en bindende normen en standaarden op het gebied van de vermindering van de emissie van broeikasgassen en besparingen op hulpbronnen en energie, voor te stellen ter ondersteuning van het beleidskader voor duurzame producten en het nieuwe actieplan voor de circulaire economie; 12. in van mening dat, teneinde mogelijke verstoringen van de interne markt en de waardeketen te voorkomen, een mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens van toepassing moet zijn op alle ingevoerde producten en grondstoffen die onder het EU-ETS vallen, ook wanneer die in halffabricaten of eindproducten zijn vervat; benadrukt dat in eerste instantie (reeds tegen 2023) en na uitvoering van een effectbeoordeling het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens van toepassing dient te zijn op de elektriciteitssector en op energie-intensieve industriële sectoren zoals cement, staal, aluminium, olieraffinage, papier, glas, chemische stoffen en meststoffen, die aanzienlijke gratis emissierechten blijven krijgen en nog steeds goed zijn voor 94 % van de industriële emissies van de EU; 13. beklemtoont dat het broeikasgasemissiegehalte van de invoer moet worden berekend op basis van transparante, betrouwbare en geactualiseerde productspecifieke benchmarks op het niveau van de installaties in derde landen, en dat, als de importeur geen gegevens ter beschikking stelt, standaard rekening moet worden gehouden met het wereldwijde gemiddelde broeikasgasemissiegehalte van individuele producten, uitgesplitst naar verschillende productiemethoden met uiteenlopende emissie-intensiteiten; is van mening dat bij de vaststelling van koolstofprijzen voor invoer zowel de directe als de indirecte emissies moeten worden afgedekt en er bijgevolg eveneens rekening moet worden gehouden met de landspecifieke koolstofintensiteit van het elektriciteitsnet of, indien de importeur gegevens ter beschikking heeft gesteld, met de koolstofintensiteit van het energieverbruik op het niveau van de installatie; 14. stelt vast dat de Commissie momenteel alle opties voor de invoering van een mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens in kaart brengt, uiteenlopend van fiscale instrumenten tot mechanismen die gebruikmaken van het EU-ETS; beklemtoont dat de modaliteiten voor het ontwerp van een mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens moeten worden onderzocht in aanvulling op de herziening van het EU-ETS om ervoor te zorgen dat ze complementair en consistent zijn, en om overlappingen te voorkomen die zouden leiden tot een dubbele bescherming van industriële sectoren in de EU; onderstreept dat het belangrijk is dat een mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens middels een transparant proces tot stand komt, onder meer door in samenwerking met het Europees Parlement in gesprek te gaan met de WTO en de handelspartners van de EU en door de doeltreffendheid, doelmatigheid en wettelijke haalbaarheid van de verschillende vormen van een mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens zorgvuldig te beoordelen en te vergelijken, met als doel de totale mondiale emissie van broeikasgassen te verminderen; hamert erop dat het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens in eerste instantie een milieudoel dient en dat milieucriteria derhalve het zwaarst moeten wegen bij de keuze van het instrument, door te zorgen voor een voorspelbare en voldoende hoge koolstofprijs die aanzet tot decarbonisatie-investeringen, teneinde de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs te verwezenlijken; 15. benadrukt dat het belangrijk is dat voor elke optie wordt beoordeeld wat de effecten zijn op de levensstandaard van consumenten, met name die uit kwetsbaardere groepen, alsook op de inkomsten; verzoekt de Commissie in de effectbeoordeling ook rekening te houden met de gevolgen die de inkomsten uit het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens als eigen middelen hebben voor de EU-begroting, afhankelijk van het ontwerp en de gekozen modaliteiten; 16. is van oordeel dat, teneinde het eventuele risico van koolstoflekkage aan te pakken en tegelijkertijd verenigbaar te zijn met de regels van de WTO, het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens het koolstofgehalte van ingevoerde producten moet belasten op een wijze die een weerspiegeling vormt van de koolstofkosten die EU-producenten betalen; beklemtoont dat koolstofbeprijzing in het kader van het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens een weerspiegeling moet vormen van de dynamische evolutie van de prijs van EU-emissierechten in het kader van het EU-ETS en dat er tegelijkertijd voor moet worden gezorgd dat de koolstofprijs voorspelbaar en minder volatiel is; is van mening dat importeurs emissierechten moeten kopen uit een voorraad emissierechten die niet tot het EU-ETS behoort en waarvan de koolstofprijs overeenstemt met die van het EU-ETS op de transactiedag; onderstreept dat de invoering van het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens slechts een van de maatregelen is om de doelstellingen van de Europese Green Deal te verwezenlijken en gepaard moet gaan met noodzakelijke maatregelen in de niet-ETS-sectoren en met een ambitieuze hervorming van het EU-ETS om ervoor te zorgen dat deze regeling een zinvolle koolstofbeprijzing oplevert die volledig in overeenstemming is met het beginsel dat de vervuiler betaalt, en om bij te dragen tot de noodzakelijke vermindering van de broeikasgasemissies overeenkomstig de geactualiseerde klimaatdoelstelling van de EU voor 2030 en het doel van netto nul broeikasgasemissies in 2050, onder meer door een aanpassing van de lineaire reductiefactor, een verlaging van het plafond en een evaluatie van de mogelijke behoefte aan een minimumprijs voor koolstof; 17. beklemtoont dat een accijns (of belasting) op het koolstofgehalte van alle geconsumeerde producten (zowel in de EU gemaakt, als in derde landen) het risico van koolstoflekkage niet volledig elimineert, technisch ingewikkeld is gezien de complexiteit van het traceren van koolstof in mondiale waardeketens, en consumenten zwaar zou kunnen belasten; erkent dat een vaste heffing of belasting op ingevoerde producten een eenvoudig instrument kan zijn om een sterk en stabiel milieuprijssignaal voor ingevoerde koolstof af te geven; is evenwel van oordeel dat een dergelijke belasting, vanwege de vaste aard ervan, een minder flexibel instrument zou zijn om de evoluerende prijs van het EU-ETS te weerspiegelen; beklemtoont dat, in de praktijk, een evoluerende belasting die automatisch de prijs van het EU-ETS weerspiegelt, equivalent zou zijn aan een denkbeeldig ETS; erkent dat, indien voor een mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens van fiscale aard wordt gekozen, als rechtsgrond voor artikel 192, lid 2, VWEU zou kunnen worden gekozen; 18. beklemtoont dat importeurs de mogelijkheid moeten krijgen om, overeenkomstig de EU-normen voor monitoring, rapportage en verificatie van het EU-ETS, te bewijzen dat het koolstofgehalte van hun producten onder die waarde ligt en dus in aanmerking te komen voor een dienovereenkomstig aangepast te betalen bedrag, teneinde innovatie en investeringen in duurzame technologieën overal in de wereld te bevorderen; denkt niet dat dit een onevenredig zware last voor kmo’s oplevert; benadrukt dat de invoering van het mechanisme moet worden ondersteund door een reeks EU-normen die moeten voorkomen dat het mechanisme wordt omzeild of onrechtmatig wordt gebruikt, en voor het beheer ervan een sterke, onafhankelijke infrastructuur nodig is; 19. beklemtoont dat het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens moet waarborgen dat importeurs van derde landen niet twee keer moeten betalen voor het koolstofgehalte van hun producten, teneinde te zorgen voor gelijke behandeling en non-discriminatie; verzoekt de Commissie zorgvuldig te kijken naar de gevolgen van de verschillende opties voor het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens voor de minst ontwikkelde landen; 20. wijst erop dat het mechanisme, in tegenstelling tot het ETS, het verbranden van hout als brandstof niet mag behandelen als een koolstofneutraal gegeven en dat de koolstof die is ingebed in gehakt hout en de vernielde bodem, in het herziene en geactualiseerde kader een prijs moet hebben; 21. verzoekt de Commissie met klem het risico dat exporteurs naar de EU proberen het mechanisme te omzeilen of de doeltreffendheid ervan in gevaar te brengen, bijvoorbeeld door de productie te heroriënteren tussen markten of halffabricaten uit te voeren, zoveel mogelijk te beperken; Handelsgerelateerde aspecten van een mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens 22. dringt erop aan dat de Overeenkomst van Parijs met zijn doelstellingen een van de voornaamste leidende beginselen van het handelsbeleid wordt waarop alle handelsinitiatieven en beleidsinstrumenten moeten worden afgestemd, door dit onder andere als een essentieel onderdeel in vrijhandelsovereenkomsten op te nemen; is ervan overtuigd dat een dergelijk doelgericht handelsbeleid een belangrijk instrument kan zijn om de economieën in de richting van decarbonisatie te sturen, teneinde de klimaatdoelstellingen van de Overeenkomst van Parijs en de Europese Green Deal te verwezenlijken; 23. maakt zich ernstig zorgen over de uitholling van het multilateraal handelsstelsel; doet een beroep op de Commissie om actief met de regeringen van handelspartners samen te werken om te zorgen voor een aanhoudende dialoog over dit initiatief en aldus stimulansen te bieden voor klimaatmaatregelen, zowel binnen de Unie als door haar handelspartners; beklemtoont dat het handelsbeleid kan en moet worden gebruikt om een positieve milieuagenda te bevorderen en grote verschillen in de niveaus van milieuambitie tussen de EU en de rest van de wereld te vermijden, en dat een mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens moet worden opgezet als een aanvullende maatregel bovenop de maatregelen in het kader van de hoofdstukken handel en duurzame ontwikkeling van de vrijhandelsovereenkomsten van de EU; benadrukt dat het initiatief uiteindelijk wereldwijde maatregelen tot doel moet hebben die het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens overbodig maken, naarmate de rest van de wereld de CO 2 -emissies vermindert tot het ambitieuze niveau dat de EU zich heeft gesteld; is daarom van mening dat het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens moet worden beschouwd als een middel om te helpen dit proces te versnellen en niet als een manier om het protectionisme te doen toenemen; verwacht dat de Commissie het initiatief neemt tot onderhandelingen over een mondiale aanpak in het kader van de WTO of de G20; 24. is van mening dat de internationale handel en het handelsbeleid essentiële factoren voor de transitie naar een klimaatneutrale, hulpbronnenefficiënte, circulaire wereldeconomie zijn en als zodanig de wereldwijde inspanningen ter verwezenlijking van de VN-doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling en de Overeenkomst van Parijs ondersteunen; is van mening dat er dringend behoefte is aan een omvattende hervorming van de WTO, zodat zij eerlijke handel kan waarborgen en tegelijk de opwarming van de aarde tegengaan; merkt op dat de GATT-regels uit 1947 dateren en is van mening dat zij moeten worden herbekeken tegen de achtergrond van de huidige klimaatcrisis; verwacht dat de Commissie snel initiatieven neemt om de WTO te hervormen, zodat zij verenigbaar wordt met de klimaatdoelstellingen; verzoekt de Commissie haar inspanningen op te voeren voor het verwezenlijken van de mondiale CO 2 -beprijzing en het bevorderen van de handel in technologieën voor de bescherming van klimaat en milieu, bijvoorbeeld door middel van initiatieven op het gebied van het handelsbeleid, zoals de WTO-overeenkomst inzake milieugoederen; 25. roept de Commissie op om multilaterale WTO-hervormingen na te streven die het internationale handelsrecht afstemmen op de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs en op andere aspecten van het internationaal recht, met name de verdragen van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO); wijst erop dat een mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens verenigbaar is met de WTO-regels als het met een duidelijke milieudoelstelling wordt ontwikkeld om de mondiale emissie van broeikasgassen te verminderen en als het het hoogste niveau van milieu-integriteit in acht neemt; 26. onderstreept dat het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens kan helpen de doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling te verwezenlijken; herinnert eraan dat de bevordering van fatsoenlijk werk ook een doelstelling inzake duurzame ontwikkeling is en verzoekt de Commissie met klem ervoor te zorgen dat goederen die in de EU in de handel worden gebracht, worden geproduceerd in omstandigheden die in overeenstemming zijn met de IAO-verdragen; 27. merkt op dat, met het oog op de verenigbaarheid met de WTO-regels, de bepalingen van de GATT, zoals artikel I (het beginsel van de behandeling als meest begunstigde natie), artikel III (het beginsel van nationale behandeling) en, indien nodig, artikel XX (algemene uitzonderingen), de basis kunnen vormen voor elk ontwerp van het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens dat enkel en alleen gebaseerd moet zijn op milieuoverwegingen, meer bepaald op het verminderen van de wereldwijde CO 2 -emissies en het voorkomen van koolstoflekkage; 28. wijst op het non-discriminatiebeginsel van artikel III van de GATT; beklemtoont dat een gelijke behandeling van invoer en binnenlandse productie een essentieel criterium is om de verenigbaarheid met de WTO van eender welke maatregel te garanderen; benadrukt dat het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens een gelijk speelveld tussen producenten in de EU en producenten in derde landen tot stand moet brengen door de toepassing van een met het EU-ETS equivalente heffing op de ingebedde koolstofemissies in ingevoerde goederen in die sectoren, ongeacht hun herkomst, waardoor de Europese industrie volledig zou worden beschermd tegen koolstoflekkage en de overdracht van emissies naar derde landen zou worden vermeden; onderstreept dat de tenuitvoerlegging van het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens dubbele bescherming voor EU-installaties moet vermijden, waarbij wel een analyse moet worden gemaakt van de gevolgen voor de uitvoer en de afhankelijke sectoren in de hele waardeketen; benadrukt dat bij het ontwerp van het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens een eenvoudig beginsel in acht moet worden genomen, namelijk dat één ton koolstof geen dubbele bescherming mag genieten; 29. onderstreept dat het voor het concurrentievermogen van de Europese bedrijven belangrijk is dat er een mondiaal gelijk speelveld tot stand wordt gebracht, zonder evenwel schadelijke klimaat- en milieueffecten te veroorzaken; dringt er daarom bij de Commissie op aan de mogelijke invoering van uitvoerkortingen in overweging te nemen, maar alleen als hun positieve impact op het klimaat en hun verenigbaarheid met de WTO-regels duidelijk kunnen worden aangetoond; beklemtoont dat moet worden voorkomen dat minder efficiënte productiemethoden van Europese uitvoerende bedrijven worden gestimuleerd met nadelige klimaateffecten tot gevolg, en dat de verenigbaarheid met de WTO moet worden gegarandeerd, en dat daarom elke mogelijke vorm van uitvoersteun transparant en evenredig dient te zijn, niet mag leiden tot enig concurrentievoordeel voor de uitvoerende industrie van de EU in derde landen en strikt beperkt moet blijven tot de efficiëntste installaties, zodat de stimulansen voor de uitvoerende EU-bedrijven om hun broeikasgasemissies te verlagen overeind blijven; 30. beklemtoont dat elk mechanisme voor de industriële sectoren in de EU en daarbuiten een stimulans moet bieden om schone en concurrerende producten te produceren, en koolstoflekkage moet voorkomen, zonder de handelsmogelijkheden in gevaar te brengen; 31. merkt op dat het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens deel uitmaakt van de Europese Green Deal en een instrument vormt om uiterlijk in 2050 het doel van netto nul broeikasgasemissies te bereiken; merkt op dat de koolstof- en handelsintensiefste industriële sectoren direct of indirect door het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens kunnen worden getroffen en dat deze sectoren gedurende het gehele proces moeten worden geraadpleegd; constateert voorts dat het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens zodanig van invloed kan zijn op de toeleveringsketens dat zij de koolstofkosten zouden internaliseren; benadrukt dat het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens gemakkelijk te beheren moet zijn en geen onnodige financiële en administratieve lasten mag opleggen aan ondernemingen, met name kmo’s; Het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens en eigen middelen 32. erkent dat het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens kan worden toegepast als een uitbreiding van de huidige regeling voor douanerechten of als een aanvullende regeling binnen het bestaande EU-ETS-kader; benadrukt dat beide benaderingen volledig in overeenstemming kunnen zijn met een initiatief inzake eigen middelen; 33. schaart zich achter het voornemen van de Commissie om inkomsten uit het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens te gebruiken als nieuwe eigen middelen voor de EU-begroting en verzoekt de Commissie volledige transparantie over het gebruik van deze inkomsten te garanderen; wijst er evenwel op dat de rol die het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens in de begroting speelt, slechts een nevenproduct van het instrument mag zijn; is van mening dat deze nieuwe inkomsten moeten leiden tot meer steun voor klimaatactie en de doelstellingen van de Green Deal, zoals de rechtvaardige transitie en het koolstofvrij maken van de Europese economie, alsook tot een toename van de bijdrage van de EU aan internationale klimaatgerelateerde financiering ten gunste van de minst ontwikkelde landen en de kleine eilandstaten in ontwikkeling, die het meest kwetsbaar zijn voor de klimaatverandering, met name om hen te helpen een industrialisatieproces te ondergaan dat op schone en koolstofvrije technologieën is gebaseerd; verzoekt de Commissie in haar komende voorstel rekening te houden met de sociale gevolgen van het mechanisme en die zo goed mogelijk te beperken; beklemtoont dat de inkomsten uit een mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens in geen geval mogen worden gebruikt als verkapte subsidies voor sterk vervuilende Europese industrietakken, aangezien hierdoor de verenigbaarheid van het mechanisme met de WTO in het gedrang zou komen; 34. herinnert eraan dat het Parlement, de Raad en de Commissie in het Interinstitutioneel Akkoord van 16 december 2020 betreffende de begrotingsdiscipline, de samenwerking in begrotingszaken en een goed financieel beheer, alsmede betreffende nieuwe eigen middelen, met inbegrip van een routekaart voor de invoering van nieuwe eigen middelen (IIA) (9) , zijn overeengekomen in het volgende meerjarig financieel kader (MFK) nieuwe eigen middelen te creëren, waaronder het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens; benadrukt dat het oriënteren van de geldstromen uit het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens naar de EU-begroting zal helpen om de kwestie van fiscale gelijkwaardigheid op te lossen en zal zorgen voor een billijk verdeelde impact in de lidstaten en een slanke structuur met minimale algemene beheerskosten; concludeert derhalve dat het definiëren van de opbrengsten als eigen middelen van de EU zal zorgen voor een lager aandeel van de bni-bijdragen in de financiering van de EU-begroting en zal helpen om de impact van het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens billijk te verdelen onder de lidstaten; is van oordeel dat besparingen op nationaal niveau als gevolg van de lagere bni-bijdragen de lidstaten meer fiscale ruimte zullen geven; 35. neemt nota van de diverse voorzichtige ramingen van de inkomsten, gaande van 5 tot 14 miljard EUR per jaar, afhankelijk van het toepassingsgebied en het ontwerp van het nieuwe instrument; benadrukt dat de EU-begroting in alle gevallen bijzonder geschikt is om schommelingen langs ontvangstenzijde of zelfs regressieve effecten op de lange termijn op te vangen; 36. is vastbesloten ervoor te zorgen dat de eigen middelen op basis van het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens deel zullen uitmaken van een pakket aan eigen middelen dat het niveau van de totale uitgaven kan dekken die naar verwachting nodig zullen zijn voor de aflossing van de hoofdsom en de rente van de leningen die in het kader van NextGenerationEU zijn aangegaan, en dit met inachtneming van het universaliteitsbeginsel; herinnert er bovendien aan dat overschotten van het aflossingsplan in de EU-begroting moeten blijven als algemene inkomsten; 37. herinnert eraan dat de invoering van een pakket aan eigen middelen, zoals is vastgelegd in de routekaart voor de invoering van nieuwe eigen middelen in het kader van het IIA, kan helpen de uitgaven op EU-niveau beter toe te spitsen op prioritaire gebieden en collectieve goederen, wat vergeleken met nationale uitgaven veel efficiënter is; herinnert eraan dat als een van de drie instellingen zich niet houdt aan de in het IIA vastgelegde afspraken, de andere instellingen dat juridisch kunnen aanvechten; 38. roept de instellingen op om actief gevolg te geven, naar de geest en de letter, aan de routekaart voor de invoering van nieuwe eigen middelen in het kader van het IIA, waarin is bepaald dat deze nieuwe eigen middelen uiterlijk op 1 januari 2023 in werking treden; Implementatie van het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens en andere aspecten 39. benadrukt dat de implementatie van het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens gepaard moet gaan met de afschaffing van alle vormen van milieuonvriendelijke subsidies aan energie-intensieve industrieën op nationaal niveau; verzoekt de Commissie de verschillende praktijken van de lidstaten op dat gebied te evalueren in het licht van het principe dat de vervuiler betaalt; 40. vraagt dat het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens wordt gemonitord door een onafhankelijke instantie onder toezicht van de Commissie die regelmatig verslag uitbrengt en op verzoek minstens tweemaal per jaar transparante informatie bezorgt aan het Parlement, de Raad en de Commissie; 41. merkt op dat de EU wereldwijd de grootste importeur van koolstof is en dat het koolstofgehalte van uit de EU uitgevoerde goederen veel lager ligt dan dat van ingevoerde goederen; leidt daaruit af dat de Europese inspanningen in de strijd tegen de klimaatverandering het gemiddelde op internationaal niveau overtreffen; benadrukt dat bij het bepalen van de algehele klimaateffecten van de Unie er een gedegen rapportagemethode nodig is waarin rekening wordt gehouden met de emissies van in de EU ingevoerde goederen en diensten; 42. wijst erop dat voldoende internationale klimaatinspanningen, bijvoorbeeld grootschalige, robuuste en consistente internationale koolstofbeprijzing en volledig concurrerende lage-emissietechnologieën, -producten en -productieprocessen het mechanisme mettertijd achterhaald zullen maken; is van mening dat klimaatverandering een wereldomspannend probleem is dat vraagt om mondiale oplossingen, en meent derhalve dat de EU de vaststelling van een mondiaal kader voor CO 2 -beprijzing moet blijven steunen overeenkomstig artikel 6 van de Overeenkomst van Parijs; moedigt de Commissie aan het mechanisme op te zetten volgens een duidelijk en ambitieus tijdschema voor de invoering en de ontwikkeling ervan; wijst erop dat bepaalde technische oplossingen voor CO 2 -reductie nog in het proefstadium verkeren en verzoekt daarom de Commissie haar inspanningen voort te zetten om deze verder te ontwikkelen; verzoekt de Commissie het mechanisme op te zetten als onderdeel van een omvattend en op de lange termijn gericht beleidspakket dat het mogelijk moet maken uiterlijk in 2050 een uiterst energie- en hulpbronnenefficiënte economie met een netto-nuluitstoot van broeikasgassen tot stand te brengen; 43. wijst erop dat het klimaatbeleid en het industriebeleid van de EU en het doel om duurzame economische groei in stand te houden en te laten toenemen, hand in hand moeten gaan; benadrukt dat elk mechanisme ingebed moet worden in de industriestrategie, teneinde voor de industrie een stimulans te creëren voor het produceren van schone en concurrerende producten; 44. onderstreept dat een goed functionerend mechanisme moet zorgen voor de vermindering van in de EU ingevoerde emissies en voor een zo doeltreffend mogelijke klimaatbescherming tegen het risico op koolstoflekkage, met inachtneming van de WTO-regels; wijst erop dat het mechanisme zo moet zijn opgezet dat het doeltreffend en eenvoudig kan worden toegepast terwijl gedrag om het te omzeilen wordt voorkomen, zoals het omleiden van grondstofstromen of de invoer van halffabricaten of eindproducten die niet onder het mechanisme vallen; 45. verzoekt de Commissie technische adviezen en ondersteuning te verstrekken aan industrieën in binnen- en buitenland, met name voor kmo’s, bij het opzetten van betrouwbare boekhoudsystemen voor broeikasgasemissies voor invoer om ervoor te zorgen dat het Europese bedrijfsleven sterk blijft zonder technische belemmeringen voor handelspartners op te werpen; 46. pleit voor een speciale evaluatie van de gevolgen van het mechanisme voor kmo’s en de concurrentie op de interne markt; pleit voor de totstandbrenging, indien nodig, van een ondersteuningsmechanisme voor kmo’s om deze te helpen zich met succes aan te passen aan de nieuwe marktrealiteit, teneinde te voorkomen dat zij het slachtoffer worden van de oneerlijke praktijken van grotere marktdeelnemers; 47. merkt verder op dat oneerlijke concurrentie op de Europese markt alleen kan worden voorkomen indien het mechanisme geen concurrentienadelen oplevert in verband met concurrerende materialen; onderstreept dat voor de meest klimaatvriendelijke materialen geen concurrentienadelen zouden mogen gelden; 48. beklemtoont zijn belangrijke rol als vertegenwoordiger van Europese burgers en hun belangen en als bijdrager aan de verwezenlijking van EU-prioriteiten zoals klimaatbescherming, duurzame groei en het internationale concurrentievermogen; vraagt de Commissie en de Raad derhalve het Parlement als medewetgever volledig te betrekken bij het wetgevingsproces om het mechanisme vast te stellen; o o o 49. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. (Bijzondere wetgevingsprocedure – raadpleging) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan de Raad ( COM(2020)0314 ), – gezien de artikelen 113 en 115 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het Parlement door de Raad is geraadpleegd (C9-0213/2020), – gezien artikel 82 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken ( A9-0015/2021 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan het Commissievoorstel zoals geamendeerd door het Parlement; 2. verzoekt de Commissie haar voorstel krachtens artikel 293, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie dienovereenkomstig te wijzigen; 3. verzoekt de Raad, wanneer deze voornemens is af te wijken van de door het Parlement goedgekeurde tekst, het Parlement hiervan op de hoogte te stellen; 4. wenst opnieuw te worden geraadpleegd ingeval de Raad voornemens is ingrijpende wijzigingen aan te brengen in het voorstel van de Commissie; 5. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Het Europees Parlement, – gezien artikel 225 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (“het Handvest”), – gezien Verordening (EU) nr. 995/2010 van het Europees Parlement en de Raad van 20 oktober 2010 tot vaststelling van de verplichtingen van marktdeelnemers die hout en houtproducten op de markt brengen (1) (de “houtverordening”), – gezien Richtlijn 2013/34/EU van het Europees Parlement en van de Raad van 26 juni 2013 betreffende de jaarlijkse financiële overzichten, geconsolideerde financiële overzichten en aanverwante verslagen van bepaalde ondernemingsvormen, tot wijziging van Richtlijn 2006/43/EG van het Europees Parlement en de Raad en tot intrekking van Richtlijnen 78/660/EEG en 83/349/EEG van de Raad (2) (“de jaarrekeningrichtlijn”), – gezien Richtlijn 2014/95/EU van het Europees Parlement en de Raad van 22 oktober 2014 tot wijziging van Richtlijn 2013/34/EU met betrekking tot de bekendmaking van niet-financiële informatie en informatie inzake diversiteit door bepaalde grote ondernemingen en groepen (3) (“de richtlijn betreffende de openbaarmaking van niet-financiële informatie”), – gezien Verordening (EU) 2017/821 van het Europees Parlement en de Raad van 17 mei 2017 tot vaststelling van verplichtingen inzake passende zorgvuldigheid in de toeleveringsketen voor Unie-importeurs van tin, tantaal en wolfraam, de overeenkomstige ertsen, en goud uit conflict- en hoogrisicogebieden (4) (de “verordening inzake conflictmineralen”), – gezien Richtlijn (EU) 2017/828 van het Europees Parlement en de Raad van 17 mei 2017 tot wijziging van Richtlijn 2007/36/EG wat het bevorderen van de langetermijnbetrokkenheid van aandeelhouders betreft (5) (de “richtlijn betreffende de rechten van aandeelhouders”), – gezien Richtlijn (EU) 2019/1937 van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2019 inzake de bescherming van personen die inbreuken op het Unierecht melden (6) (“de klokkenluidersrichtlijn”), – gezien Verordening (EU) 2019/2088 van het Europees Parlement en de Raad van 27 november 2019 betreffende informatieverschaffing over duurzaamheid in de financiëledienstensector (7) (“de verordening informatieverschaffing”), – gezien Verordening (EU) 2020/852 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juni 2020 betreffende de totstandbrenging van een kader ter bevordering van duurzame beleggingen en tot wijziging van Verordening (EU) 2019/2088 (8) (de “taxonomieverordening”), – gezien het Actieplan: duurzame groei financieren (9) van de EU, – gezien de Europese Green Deal (10) , – gezien de richtsnoeren inzake niet-financiële rapportage (methodologie voor het rapporteren van niet-financiële informatie) van de Commissie (11) en de richtsnoeren niet-financiële rapportage: aanvulling betreffende klimaatrapportage van de Commissie (12) , – gezien zijn resoluties van 25 oktober 2016 over strafrechtelijke aansprakelijkheid van bedrijven voor ernstige schendingen van de mensenrechten in derde landen (13) , van 27 april 2017 over het EU-vlaggenschipinitiatief inzake de kledingsector (14) en van 29 mei 2018 over duurzame financiering (15) , – gezien de Overeenkomst van Parijs, aangenomen op 12 december 2015 (de “Overeenkomst van Parijs”), – gezien de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling van de Verenigde Naties, die in 2015 werd vastgesteld, en met name de 17 duurzameontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s), – gezien het kader van de Verenigde Naties uit 2008, getiteld “Protect, Respect and Remedy: a Framework for Business and Human Rights”, – gezien de leidende beginselen van de Verenigde Naties inzake bedrijfsleven en mensenrechten uit 2011 (16) (Ruggie-beginselen), – gezien de OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen (17) , – gezien de OESO-zorgvuldigheidsrichtsnoeren voor verantwoord ondernemerschap (18) , – gezien de OESO-zorgvuldigheidsrichtsnoeren voor verantwoorde toeleveringsketens in de kleding- en schoenensector (19) , – gezien de OESO-zorgvuldigheidsrichtsnoeren voor verantwoorde toeleveringsketens van bodemschatten uit conflict- en hoogrisicogebieden (20) , – gezien de OESO-FAO-richtsnoeren voor verantwoorde toeleveringsketens in de landbouw (21) , – gezien de OESO-richtsnoeren voor verantwoord zakendoen voor institutionele beleggers (22) , – gezien de OESO-zorgvuldigheidsrichtsnoeren voor verantwoorde zakelijke kredietverlening en garantstelling voor effecten (23) , – gezien de Verklaring betreffende de fundamentele principes en rechten op het werk van de IAO van 1998 en de follow-up daarvan (24) , – gezien de Tripartiete beginselverklaring betreffende multinationale ondernemingen en sociaal beleid van de IAO van 2017 (25) , – gezien de brochure van de Verenigde Naties “Gender Dimensions of the Guiding Principles on Business and Human Rights” (26) , – gezien de Franse Wet nr. 2017-399 inzake de zorgplicht van moedermaatschappijen en opdrachtgevende ondernemingen (27) , – gezien de Nederlandse wet houdende de invoering van een zorgplicht ter voorkoming van de levering van goederen en diensten die met behulp van kinderarbeid tot stand zijn gekomen (28) , – gezien Aanbeveling CM/Rec(2016)3 van het Comité van ministers aan de lidstaten over mensenrechten en het bedrijfsleven, aangenomen door het Comité van ministers op 2 maart 2016, – gezien de studie van het directoraat-generaal Extern Beleid van de Unie van februari 2019 getiteld “Access to legal remedies for victims of corporate human rights abuses in third countries” (29) , – gezien de briefings van het directoraat-generaal Extern Beleid van de Unie van juni 2020, getiteld “EU Human Rights Due Diligence Legislation: Monitoring, Enforcement and Access to Justice for Victims” (30) en “Substantive Elements of Potential Legislation on Human Rights Due Diligence”, – gezien de studie “Due Diligence requirements through the supply chain” (31) in opdracht van de Europese Commissie, – gezien de studie “Directors’ duties and sustainable corporate governance” (32) in opdracht van de Europese Commissie, – gezien de door Unicef ontwikkelde beginselen inzake het bedrijfsleven en kinderrechten, het “Global Compact”-initiatief van de VN en Save the Children (33) , – gezien het actieplan van de Commissie voor de kapitaalmarktenunie ( COM(2020)0590 ), – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over zorgvuldigheidseisen, – gezien de artikelen 47 en 54 van zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie buitenlandse zaken, de Commissie internationale handel en de Commissie ontwikkelingssamenwerking, – gezien het verslag van de Commissie juridische zaken ( A9-0018/2021 ), A. overwegende dat in de artikelen 3 en 21 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) is bepaald dat de Unie in haar betrekkingen met de rest van de wereld haar waarden en beginselen, met name de rechtsstaat en de eerbiediging en bescherming van de mensenrechten, handhaaft en bevordert, en bijdraagt tot de duurzame ontwikkeling van de aarde, solidariteit en de vrije en eerlijke handel, alsook tot de strikte eerbiediging en ontwikkeling van het internationaal recht; overwegende dat de Unie meer bepaald de duurzame ontwikkeling van de ontwikkelingslanden op economisch, sociaal en milieugebied moet ondersteunen, met uitbanning van de armoede als voornaamste doel; overwegende dat de Unie deze beginselen moet eerbiedigen en deze doelstellingen moet nastreven bij de bepaling en de uitvoering van het overige beleid van de Unie wat de externe aspecten betreft; B. overwegende dat in artikel 208, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) is bepaald dat de Unie bij de uitvoering van beleid dat gevolgen kan hebben voor de ontwikkelingslanden rekening moet houden met de doelstellingen van de ontwikkelingssamenwerking; C. overwegende dat de globalisering van de economische activiteit de negatieve gevolgen van bedrijfsactiviteiten voor de mensenrechten, met inbegrip van sociale en arbeidsrechten, het milieu en het goede bestuur van de landen, heeft versterkt; overwegende dat het vaak het niveau van de primaire productie is waar zich mensenrechtenschendingen voordoen, met name bij het betrekken van grondstoffen en tijdens het productieproces; D. overwegende dat het Handvest van toepassing is op alle wetgeving van de Unie en tevens geldt voor nationale autoriteiten als zij het recht van de Unie ten uitvoer brengen, zowel in de Unie als in derde landen; E. overwegende dat als een omvattend zorgvuldigheidsbeleid wordt toegepast, ondernemingen op de lange termijn baat zullen hebben bij beter ondernemerschap waarbij de nadruk eerder op preventie ligt dan op het verhelpen van schade; F. overwegende dat toekomstige wetgeving inzake passende zorgvuldigheid in het bedrijfsleven en verantwoordingsplicht van Europese ondernemingen naar verwachting extraterritoriale gevolgen zal hebben, en dat dergelijke wetgeving derhalve gevolgen zal hebben voor de ontwikkeling van de ontwikkelingslanden op economisch, sociaal en milieugebied en voor hun mogelijkheden om de SDG’s te verwezenlijken; overwegende dat deze aanzienlijke gevolgen een bijdrage kunnen leveren tot de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van de Unie op het gebied van ontwikkeling; G. overwegende dat ondernemingen de mensenrechten, met inbegrip van de in het Handvest neergelegde grondrechten en bindende internationale rechten, het milieu en behoorlijk bestuur moeten eerbiedigen en in dit verband geen negatieve effecten mogen veroorzaken noch daartoe mogen bijdragen; overwegende dat de regels inzake passende zorgvuldigheid gebaseerd moeten zijn op het “berokken geen schade”-beginsel; overwegende dat de Unie op grond van artikel 21 VEU gehouden is de universaliteit en ondeelbaarheid van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, zoals beschermd door het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) en het Handvest, te bevorderen en te consolideren, en duurzame ontwikkeling en samenhang tussen haar externe optreden en het beleid van de Unie op andere terreinen te waarborgen; overwegende dat de Raad van de Europese Unie heeft verklaard dat het naleven van de mensenrechten door ondernemingen bij hun activiteiten en in de toeleveringsketens belangrijk is voor de verwezenlijking van de SDG’s van de VN; H. overwegende dat de democratie, waarin de mensenrechten en fundamentele vrijheden worden beschermd, de enige staatsvorm is die verenigbaar is met duurzame ontwikkeling; overwegende dat corruptie en gebrek aan transparantie de mensenrechten ernstig ondermijnen; I. overwegende dat het recht op een doeltreffende voorziening in rechte en het recht op een onpartijdig gerecht fundamentele mensenrechten zijn die verankerd zijn in artikel 8 van de Universele Verklaring van de rechten van de mens, artikel 2, lid 3, van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, de artikelen 6 en 13 van het EVRM en artikel 47 van het Handvest; overwegende dat de Unie in het kader van haar inspanningen om de mensenrechten wereldwijd te bevorderen, beschermen en eerbiedigen, moet bijdragen tot de bevordering van de rechten van slachtoffers van mensenrechtenschendingen en wanpraktijken die plaatsvinden als gevolg van handelspraktijken en die aangemerkt kunnen worden als strafbare feiten in derde landen, overeenkomstig Richtlijn 2011/36/EU (34) en Richtlijn 2012/29/EU (35) van het Europees Parlement en de Raad; J. overwegende dat corruptie in het kader van gerechtelijke procedures desastreus kan zijn voor een eerlijke rechtsbedeling en de integriteit van de rechtspraak en een wezenlijke inbreuk kan vormen op het recht op een onpartijdig gerecht, het recht op een eerlijke procesgang en het recht op een doeltreffende voorziening in rechte; overwegende dat corruptie kan leiden tot gevallen van systematische schending van de mensenrechten in de zakelijke context, bijvoorbeeld doordat personen de toegang wordt ontzegd tot goederen en diensten die overheden moeten verstrekken om aan hun mensenrechtenverplichtingen te voldoen of door de prijzen van die goederen en diensten te verhogen, door onrechtmatige verwerving of toe-eigening van land door bedrijven aan te moedigen, of door het witwassen van geld te vergemakkelijken, of door het verlenen van onrechtmatige vergunningen of concessies aan bedrijven in de winningssector; K. overwegende dat de COVID-19-crisis een aantal van de grootste nadelen van de wereldwijde waardeketens aan het licht heeft gebracht, evenals het gemak waarmee bepaalde ondernemingen de negatieve effecten van hun zakelijke activiteiten zowel direct als indirect kunnen overhevelen naar andere rechtsgebieden, met name buiten de Unie, zonder dat zij hiervoor ter verantwoording worden geroepen; overwegende dat de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) heeft aangetoond dat ondernemingen die proactief stappen hebben gezet om de risico’s in verband met de COVID-19-crisis zo aan te pakken dat de nadelige gevolgen voor de werknemers en toeleveringsketens worden beperkt, een grotere waarde en veerkracht op de lange termijn ontwikkelen, wat hun levensvatbaarheid op de korte termijn en hun uitzicht op herstel op de middellange tot lange termijn verbetert; L. overwegende dat moet worden gewezen op het belang van de vrijheid van meningsuiting en van de vrijheid van vereniging en van vreedzame vergadering, met inbegrip van het recht om een vakbond op te richten en zich daarbij aan te sluiten, het recht op collectieve onderhandelingen en collectieve actie, alsmede het recht op een billijke vergoeding en op fatsoenlijke arbeidsomstandigheden, met inbegrip van gezondheid en veiligheid op het werk; M. overwegende dat er volgens statistieken van de IAO wereldwijd ongeveer 25 miljoen slachtoffers van gedwongen arbeid en 152 miljoen slachtoffers van kinderarbeid zijn, dat er jaarlijks 2,78 miljoen personen overlijden als gevolg van werkgerelateerde ziekten, en dat er zich jaarlijks 374 miljoen niet-dodelijke arbeidsongevallen voordoen; overwegende dat de IAO diverse verdragen ter bescherming van de werknemers heeft opgesteld, maar deze nog steeds onvoldoende worden gehandhaafd, met name wat de arbeidsmarkten in ontwikkelingslanden betreft; N. overwegende dat nog altijd miljoenen mensen worden uitgebuit en vernederd doordat zij het slachtoffer zijn van gedwongen arbeid en op slavenarbeid gelijkende praktijken, en dat in 2019 wereldwijd van dit fenomeen is geprofiteerd door bepaalde ondernemingen, openbare of particuliere entiteiten of personen; overwegende dat de situatie van de naar schatting 152 miljoen kinderen die kinderarbeid verrichten, van wie er 72 miljoen in gevaarlijke omstandigheden werken en van wie velen door geweld, chantage en andere onwettige middelen gedwongen worden te werken, onaanvaardbaar en bijzonder zorgwekkend is; overwegende dat ondernemingen de specifieke verantwoordelijkheid hebben om met name kinderen te beschermen en iedere vorm van kinderarbeid te voorkomen; O. overwegende dat de fundamentele arbeids-, sociale en economische rechten verankerd zijn in diverse internationale mensenrechtenverdragen, waaronder het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten, de fundamentele arbeidsnormen van de IAO, en het Europees Sociaal Handvest, alsook in het Handvest; overwegende dat het recht op arbeid, op vrije keuze van een betrekking en op een vergoeding die werknemers en hun gezin een menswaardig bestaan verzekert, fundamentele mensenrechten zijn die zijn verankerd in artikel 23 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens; overwegende dat ontoereikende arbeidsinspectie door de overheid, beperkte rechtsmiddelen, extreem lange werkdagen, hongerlonen, loonverschillen tussen vrouwen en mannen en andere vormen van discriminatie nog steeds aanleiding geven tot ernstige bezorgdheid in een toenemend aantal landen, met name in exportproductiezones; P. overwegende dat de VN-werkgroep bedrijfsleven en mensenrechten heeft gewezen op de gedifferentieerde en niet-evenredige effecten van handelsactiviteiten op vrouwen en meisjes, en heeft aangegeven van oordeel te zijn dat zorgvuldigheidseisen op het gebied van de mensenrechten zowel de feitelijke als de potentiële negatieve effecten van handelsactiviteiten op de rechten van vrouwen moeten omvatten; Q. overwegende dat de speciale rapporteur van de VN voor mensenrechten en milieu heeft verklaard dat volledige uitoefening van de mensenrechten niet mogelijk is zonder dat het recht op leven, gezondheid, voedsel, water en ontwikkeling en het recht op een veilig, schoon, gezond en duurzaam milieu worden gewaarborgd; overwegende dat de speciale rapporteur ook heeft benadrukt dat het verlies aan biodiversiteit de volledige uitoefening van de mensenrechten belemmert en dat staten regels moeten vaststellen met betrekking tot de schade aan de biodiversiteit die door particuliere actoren of overheidsinstanties wordt toegebracht; overwegende dat de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in Resolutie 64/292 het recht op veilig en schoon drinkwater en op sanitaire voorzieningen erkend heeft als mensenrecht; overwegende dat die rechten in alle mogelijke wetgeving moeten worden gewaarborgd; R. overwegende dat ondernemingen zich over het algemeen maar weinig bewust zijn van de brede impact die hun activiteiten en toeleveringsketens hebben op de rechten van kinderen, evenals van de mogelijk levensveranderende gevolgen daarvan voor kinderen; S. overwegende dat de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de mensenrechten en de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties hebben verklaard dat klimaatverandering negatieve gevolgen heeft voor de mogelijkheden van mensen om hun mensenrechten daadwerkelijk en ten volle uit te oefenen; overwegende dat de staten verplicht zijn de mensenrechten te eerbiedigen wanneer zij de negatieve gevolgen van de klimaatverandering aanpakken; overwegende dat alle wetgeving inzake zorgvuldigheid in het bedrijfsleven in overeenstemming moet zijn met de Overeenkomst van Parijs; T. overwegende dat systemische corruptie in strijd is met de beginselen van transparantie, verantwoordingsplicht en non-discriminatie, en een ernstige belemmering vormt voor de daadwerkelijke uitoefening van de mensenrechten; overwegende dat de lidstaten krachtens het Verdrag van de OESO inzake bestrijding van omkoping van buitenlandse ambtenaren bij internationale zakelijke transacties en het Verdrag van de Verenigde Naties tegen corruptie gehouden zijn om doeltreffende maatregelen ter voorkoming van corruptie ten uitvoer te leggen; overwegende dat de bepalingen van het Verdrag van de Verenigde Naties tegen corruptie deel zouden moeten uitmaken van de zorgvuldigheidsverplichtingen in wetgeving; U. overwegende dat deze alarmerende situatie duidelijk heeft gemaakt dat ondernemingen dringend gevoeliger en meer aansprakelijk moeten worden en meer verantwoording moeten afleggen voor de negatieve gevolgen die zij veroorzaken of in de hand werken of waarmee hun activiteiten rechtstreeks verband houden, en dat deze situatie de aanleiding vormt voor een debat over hoe dit moet gebeuren, en overwegende dat er behoefte is aan een evenredige en geharmoniseerde EU-brede aanpak van deze kwesties, die ook nodig is om de SDG’s van de VN te kunnen verwezenlijken; V. overwegende dat volgens de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de mensenrechten een groot aantal mensenrechtenverdedigers wordt bedreigd omdat zij de negatieve gevolgen van bedrijfsactiviteiten voor de mensenrechten aan de kaak stellen; W. overwegende dat dit debat onder meer tot de vaststelling door de Verenigde Naties, de Raad van Europa, de OESO en de IAO van kaderregelingen en normen voor passende zorgvuldigheid heeft geleid; overwegende dat het hier echter gaat om vrijwillige normen, die bijgevolg slechts in beperkte mate worden toegepast; overwegende dat de wetgeving van de Unie geleidelijk en op constructieve wijze moet voortbouwen op deze kaderregelingen en normen; overwegende dat de Unie en de lidstaten de lopende onderhandelingen om een juridisch bindend VN-instrument inzake transnationale bedrijven en andere ondernemingen met betrekking tot de mensenrechten in het leven te roepen, moeten steunen en eraan moeten meedoen, en dat de Raad de Commissie een mandaat moet verlenen om actief deel te nemen aan deze lopende onderhandelingen; X. overwegende dat volgens een studie van de Commissie slechts 37 % van de deelnemende ondernemingen momenteel zorgvuldigheideisen op het gebied van het milieu en de mensenrechten toepast; Y. overwegende dat sommige lidstaten, zoals Frankrijk en Nederland, wetgeving hebben aangenomen om de verantwoordingsplicht van ondernemingen uit te breiden en verplichte kaderregelingen voor passende zorgvuldigheid hebben ingevoerd; overwegende dat ook andere lidstaten momenteel de aanneming van dergelijke wetgeving overwegen, zoals Duitsland, Oostenrijk, Zweden, Finland, Denemarken en Luxemburg; overwegende dat het gebrek aan een gezamenlijke EU-brede aanpak van deze kwestie kan leiden tot rechtsonzekerheid inzake exclusieve rechten van ondernemingen en tot concurrentieverstoringen, die op hun beurt ondernemingen zouden benadelen die proactief zijn op het gebied van ecologische en maatschappelijke kwesties; overwegende dat het gebrek aan geharmoniseerde wetgeving inzake zorgvuldigheid in het bedrijfsleven het gelijke speelveld van ondernemingen die in de Unie actief zijn in gevaar brengt; Z. overwegende dat de Unie voor specifieke sectoren reeds wetgeving inzake passende zorgvuldigheid heeft vastgesteld, zoals de verordening inzake conflictmineralen, de houtverordening, de regels voor wetshandhaving, governance en handel in de bosbouw (Flegt) en de antifolterverordening; overwegende dat deze wetgevingsinstrumenten een maatstaf zijn geworden voor gerichte bindende wetgeving inzake passende zorgvuldigheid in de toeleveringsketen; overwegende dat de toekomstige Uniewetgeving ondernemingen moet ondersteunen bij het beheren en nakomen van hun verantwoordelijkheden, volledig moet worden afgestemd op alle bestaande sectorale zorgvuldigheids- en rapportageverplichtingen, zoals de richtlijn betreffende de openbaarmaking van niet-financiële informatie, en in overeenstemming moet zijn met de desbetreffende nationale wetgeving, om overlappingen te voorkomen; AA. overwegende dat de Commissie heeft voorgesteld om in het kader van het nieuwe actieplan voor de circulaire economie een alomvattende strategie voor de kledingsector te ontwikkelen, die met de opname van een uniforme reeks normen inzake zorgvuldigheid en maatschappelijke verantwoordelijkheid nog een voorbeeld zou kunnen vormen van een geïntegreerde, gedetailleerdere aanpak voor een specifieke sector; overwegende dat de Commissie verdere sectorspecifieke Uniewetgeving inzake verplichte zorgvuldigheidseisen moet voorstellen, bijvoorbeeld voor de kledingsector en voor producten met een risico voor bossen en ecosystemen; 1. is van mening dat vrijwillige normen voor passende zorgvuldigheid beperkingen hebben en niet hebben geleid tot aanzienlijke vooruitgang inzake het voorkomen van mensenrechtenschendingen en milieuschade en inzake het verlenen van toegang tot de rechter; is van mening dat de Unie dringend bindende vereisten moet vaststellen voor ondernemingen om potentiële en/of daadwerkelijke negatieve effecten op de mensenrechten, het milieu en goed bestuur in hun waardeketen te detecteren, te beoordelen en te voorkomen, om er een einde aan te maken, ze te beperken, te monitoren en bekend te maken, om er verantwoording voor af te leggen, en om ze aan te pakken en te verhelpen; is van mening dat dit zowel voor de belanghebbenden als voor het bedrijfsleven gunstig zou zijn op het gebied van harmonisatie, rechtszekerheid, een gelijk speelveld en het beperken van oneerlijke concurrentievoordelen van derde landen die voortvloeien uit lagere beschermingsnormen en sociale en milieudumping in de internationale handel; benadrukt dat dit de reputatie van EU-ondernemingen en van de Unie als bepaler van normen zou verbeteren; wijst op de bewezen voordelen voor ondernemingen van de doeltreffende toepassing van verantwoord ondernemerschap, zoals een beter risicobeheer, lagere kapitaalkosten, betere algemene financiële prestaties en een sterker concurrentievermogen; is ervan overtuigd dat passende zorgvuldigheid de zekerheid en transparantie vergroot met betrekking tot de toeleveringspraktijken van ondernemingen die producten aankopen in landen buiten de Unie, en de belangen van de consument zal helpen beschermen door de kwaliteit en betrouwbaarheid van de producten te waarborgen, en voor ondernemingen moet leiden tot meer verantwoorde inkooppraktijken en langetermijnrelaties met leveranciers; benadrukt dat het kader gebaseerd moet zijn op een verplichting voor ondernemingen om alle evenredige en passende maatregelen te nemen en zich alle inspanningen te getroosten die binnen hun mogelijkheden liggen; 2. benadrukt dat het weliswaar de plicht van ondernemingen is om de mensenrechten en het milieu te eerbiedigen, maar dat het de verantwoordelijkheid van staten en regeringen is om de mensenrechten en het milieu te beschermen, en dat deze verantwoordelijkheid niet mag worden overgedragen aan particuliere actoren; herinnert eraan dat passende zorgvuldigheid in de eerste plaats een preventief mechanisme en dat ondernemingen bovenal verplicht moeten worden om alle evenredige en passende maatregelen te nemen en zich alle inspanningen te getroosten die binnen hun mogelijkheden liggen om potentiële of daadwerkelijke negatieve effecten te detecteren en om beleid en maatregelen vast te stellen om deze effecten aan te pakken; 3. verzoekt de Commissie om in het kader van haar activiteiten op het gebied van extern beleid, waaronder handels- en investeringsovereenkomsten, steeds bepalingen en besprekingen over de bescherming van de mensenrechten op te nemen; 4. verzoekt de Commissie grondig onderzoek te doen naar in Xinjiang gevestigde bedrijven die producten naar de Unie uitvoeren, teneinde mogelijke mensenrechtenschendingen vast te stellen, met name die welke verband houden met de onderdrukking van Oeigoeren; 5. herinnert eraan dat het volledige genot van de mensenrechten, waaronder het recht op leven, gezondheid, voedsel en water, afhankelijk is van het behoud van de biodiversiteit, die de basis vormt van ecosysteemdiensten waarmee het menselijk welzijn intrinsiek verbonden is; 6. merkt op dat kleine en middelgrote ondernemingen vanwege de COVID-19-pandemie met een moeilijke situatie worden geconfronteerd; is van mening dat het cruciale doelstellingen van de Unie zijn om deze te ondersteunen en om voor een gunstig marktklimaat te zorgen; 7. benadrukt dat mensenrechtenschendingen en schendingen van sociale en milieunormen kunnen voortvloeien uit eigen activiteiten van ondernemingen, maar ook uit die van de zakelijke relaties onder hun controle of in hun waardeketen; onderstreept daarom dat passende zorgvuldigheid betrekking moet hebben op de hele waardeketen, maar ook een beleid inzake prioriteitstelling vereist; herinnert eraan dat alle mensenrechten universeel, ondeelbaar, onderling afhankelijk en met elkaar verbonden zijn, en op eerlijke, billijke en niet-discriminerende wijze moeten worden bevorderd en geëerbiedigd; 8. dringt erop aan de traceerbaarheid van de toeleveringsketens te versterken op basis van de oorsprongsregels van het douanewetboek van de Unie; merkt op dat bij de uitvoering van het handelsbeleid van de Unie rekening moet worden gehouden met het mensenrechtenbeleid van de Unie en met de toekomstige zorgvuldigheidsvereisten van ondernemingen als vastgesteld uit hoofde van een wetgevingsvoorstel van de Commissie, onder meer bij de goedkeuring van handels- en investeringsovereenkomsten, en dat deze betrekking moeten hebben op de handel met alle handelspartners, niet alleen de handel met partners waarmee de Unie een vrijhandelsovereenkomst heeft gesloten; beklemtoont dat de handelsinstrumenten van de Unie sterke handhavingsmechanismen moeten omvatten, zoals het intrekken van preferentiële toegang in geval van niet-naleving; 9. is van mening dat het toepassingsgebied van een toekomstige bindende kaderregeling van de Unie voor passende zorgvuldigheid breed moet zijn en dat deze betrekking moet hebben op alle grote ondernemingen waarvoor het recht van een lidstaat geldt of die op het grondgebied van de Unie zijn gevestigd, met inbegrip van die welke financiële producten en diensten aanbieden, ongeacht de sector waarin zij actief zijn en ongeacht of zij in handen zijn van of onder zeggenschap staan van de overheid, alsook op alle beursgenoteerde kleine en middelgrote ondernemingen en kleine en middelgrote ondernemingen met een hoog risico; is van mening dat deze kaderregeling ook betrekking moet hebben op buiten de Unie gevestigde ondernemingen die actief zijn op de interne markt; 10. is ervan overtuigd dat naleving van de zorgvuldigheidsverplichtingen een voorwaarde moet zijn voor toegang tot de interne markt en dat marktdeelnemers moeten worden verplicht om door inachtneming van passende zorgvuldigheid aan te tonen en te bewijzen dat de producten die zij op de interne markt in de handel brengen, in overeenstemming zijn met de in de toekomstige wetgeving inzake passende zorgvuldigheid vastgestelde milieucriteria en criteria inzake mensenrechten; pleit voor aanvullende maatregelen, bijvoorbeeld een verbod op de invoer van producten die verband houden met ernstige mensenrechtenschendingen zoals gedwongen arbeid of kinderarbeid; beklemtoont dat het belangrijk is dat het bestrijden van gedwongen arbeid en kinderarbeid als doelstelling wordt opgenomen in de hoofdstukken inzake handel en duurzame ontwikkeling van handelsovereenkomsten van de Unie; 11. is van mening dat sommige ondernemingen, en met name beursgenoteerde kleine en middelgrote ondernemingen en kleine en middelgrote ondernemingen met een hoog risico, wellicht minder uitgebreide en minder geformaliseerde zorgvuldigheidsprocessen nodig hebben, en dat bij een evenredige aanpak rekening moet worden gehouden met onder meer de sector waarin de onderneming actief is, de omvang van de onderneming, de ernst en waarschijnlijkheid van risico’s in verband met de eerbiediging van de mensenrechten, goed bestuur en het milieu die inherent zijn aan haar activiteiten en de context – met inbegrip van geografische aspecten – van haar activiteiten, haar bedrijfsmodel, haar positie in de waardeketens en de aard van haar producten en diensten; dringt erop aan dat specifieke technische bijstand wordt verleend aan EU-ondernemingen, met name aan kleine en middelgrote ondernemingen, zodat zij aan de zorgvuldigheidsvereisten kunnen voldoen; 12. onderstreept dat de zorgvuldigheidsstrategieën moeten aansluiten op de SDG’s en de beleidsdoelstellingen van de Unie op het gebied van mensenrechten en het milieu, met inbegrip van de Europese Green Deal en de toezegging om de uitstoot van broeikasgassen tegen 2030 met ten minste 55 % te verminderen, en op het internationale beleid van de Unie, en in het bijzonder op het Biodiversiteitsverdrag en de Overeenkomst van Parijs en de doelstellingen daarvan om de gemiddelde wereldwijde temperatuurstijging te beperken tot hooguit 2 ºC boven het pre-industriële niveau en ernaar te streven de temperatuurstijging te beperken tot 1,5 ºC boven het pre-industriële niveau; verzoekt de Commissie om de relevante organen, bureaus en agentschappen van de Unie op zinvolle wijze te betrekken bij de ontwikkeling van een reeks zorgvuldigheidsrichtsnoeren, met inbegrip van sectorspecifieke richtsnoeren, over hoe aan de bepalingen van de bestaande en toekomstige bindende internationale en EU-rechtsinstrumenten kan worden voldaan en hoe overeenstemming kan worden bereikt met de vrijwillige kaderregelingen voor passende zorgvuldigheid, met inbegrip van coherente methoden en duidelijke maatstaven voor het meten van de effecten en vooruitgang, op het gebied van de mensenrechten, het milieu en goed bestuur, en herhaalt dat dergelijke richtsnoeren bijzonder nuttig zouden zijn voor kleine en middelgrote ondernemingen; 13. merkt op dat gecertificeerde sectorale regelingen kleine en middelgrote ondernemingen kansen bieden om de verantwoordelijkheden efficiënt te bundelen en te delen; onderstreept echter dat de toepassing van gecertificeerde sectorale regelingen op zich niet waarborgt dat een onderneming haar zorgvuldigheidsverplichtingen nakomt en niet uitsluit dat zij overeenkomstig het nationale recht aansprakelijk kan worden gesteld; merkt op dat gecertificeerde sectorale regelingen moeten worden beoordeeld, erkend en gecontroleerd door de Commissie; 14. dringt er bij de Commissie op aan om ervoor te zorgen dat in toekomstige wetgeving het beginsel beleidssamenhang ten aanzien van ontwikkeling, zoals neergelegd in artikel 208 VWEU, wordt geëerbiedigd; benadrukt dat het belangrijk is om eventuele tegenstellingen te minimaliseren en ten behoeve van de ontwikkelingslanden te werken aan synergieën met het beleid inzake ontwikkelingssamenwerking en om de doeltreffendheid van ontwikkelingssamenwerking te verhogen; merkt op dat dit in de praktijk betekent dat het directoraat-generaal Internationale Samenwerking en Ontwikkeling van de Commissie actief moet worden betrokken bij de lopende wetgevingswerkzaamheden en dat de effecten van toekomstige wetgeving op de ontwikkelingslanden grondig moeten worden beoordeeld, waarbij moet worden gekeken naar economische, sociale, mensenrechten- en milieuaspecten, een en ander in overeenstemming met de richtsnoeren voor betere regelgeving (36) en instrument 34 van het instrumentarium voor betere regelgeving (37) ; merkt op dat de uitkomsten van die beoordeling moeten worden meegewogen in het kader van het toekomstige wetgevingsvoorstel; 15. benadrukt dat complementariteit met en afstemming op het beleid en de instrumenten en actoren op het gebied van ontwikkelingssamenwerking essentieel is en dat de toekomstige wetgeving van de Unie dus ook in enkele bepalingen hierover moet voorzien; 16. benadrukt dat zorgvuldigheidsverplichtingen zorgvuldig moeten worden ontworpen opdat het daarbij gaat om een permanent en dynamisch proces en niet om het afvinken van een lijstje, en dat zorgvuldigheidsstrategieën de dynamische aard van negatieve effecten moeten weerspiegelen; is van mening dat deze strategieën betrekking moeten hebben op alle bestaande en potentiële negatieve effecten op de mensenrechten, het milieu of goed bestuur, hoewel in het kader van een beleid inzake prioriteitstelling rekening moet worden gehouden met de ernst en de waarschijnlijkheid van het negatieve effect; is van mening dat het overeenkomstig het evenredigheidsbeginsel belangrijk is de bestaande instrumenten en kaders zoveel mogelijk op elkaar af te stemmen; benadrukt dat de Commissie een gedegen effectbeoordeling moet uitvoeren om de soorten potentiële of daadwerkelijke negatieve effecten in kaart te brengen, om de gevolgen voor het gelijke speelveld op Europees en mondiaal niveau te onderzoeken, met inbegrip van de administratieve lasten voor bedrijven en de positieve gevolgen voor de mensenrechten, het milieu en goed bestuur, en om regels op te stellen die het concurrentievermogen, de bescherming van belanghebbenden en het milieu verbeteren, functioneel zijn en van toepassing zijn op alle actoren op de interne markt, met inbegrip van ondernemingen met een hoog risico en beursgenoteerde kleine en middelgrote ondernemingen; benadrukt dat bij die effectbeoordeling ook rekening moet worden gehouden met de gevolgen van de toekomstige richtlijn wat verschuivingen in de wereldwijde waardeketen betreft die van invloed zijn op de getroffen personen en ondernemingen, en wat de comparatieve voordelen van partnerlanden in ontwikkeling betreft; 17. beklemtoont dat uitvoerige transparantievereisten een cruciaal onderdeel vormen van wetgeving inzake verplichte zorgvuldigheidseisen; merkt op dat meer informatie en transparantie leveranciers en fabrikanten beter toezicht op en inzicht in hun toeleveringsketens verschaffen en de controlecapaciteit van belanghebbenden en consumenten en het vertrouwen van de bevolking in de productie verbeteren; benadrukt in dit verband dat in de toekomstige wetgeving inzake passende zorgvuldigheid rekening moet worden gehouden met digitale oplossingen om de toegang van het publiek tot informatie te vergemakkelijken en de bureaucratische lasten tot een minimum te beperken; 18. merkt op dat passende zorgvuldigheid ook vereist dat de doeltreffendheid van de processen en maatregelen wordt gemeten door middel van adequate controles en dat de resultaten worden gepubliceerd, en dat onder meer op gezette tijden openbare evaluatieverslagen over het zorgvuldigheidsproces van een onderneming en de resultaten daarvan moeten worden opgesteld in een gestandaardiseerd formaat op basis van een adequaat en coherent kader voor verslaglegging; pleit ervoor dat de verslagen gemakkelijk toegankelijk en beschikbaar zijn, met name voor de getroffen of mogelijk getroffen personen; stelt dat in het kader van de openbaarmakingsvereisten rekening moet worden gehouden met het mededingingsbeleid en het rechtmatige belang om interne zakelijke knowhow te beschermen en dat deze vereisten niet mogen leiden tot onevenredige belemmeringen of financiële lasten voor ondernemingen; 19. benadrukt dat daadwerkelijke passende zorgvuldigheid vereist dat ondernemingen te goeder trouw en op doeltreffende, zinvolle en geïnformeerde wijze overleggen met relevante belanghebbenden; benadrukt dat een zorgvuldigheidskader van de Unie moet waarborgen dat vakbonden en werknemersvertegenwoordigers op het nationale niveau, op EU-niveau en op het mondiale niveau bij de vaststelling en uitvoering van de zorgvuldigheidsstrategie worden betrokken; benadrukt dat procedures voor de betrokkenheid van belanghebbenden de veiligheid en de bescherming van de fysieke en juridische integriteit van belanghebbenden moeten waarborgen; 20. benadrukt dat samenwerking met handelspartners, in een geest van wederkerigheid, belangrijk is om ervoor te zorgen dat passende zorgvuldigheid veranderingen teweegbrengt; beklemtoont het belang van begeleidende maatregelen en projecten om de tenuitvoerlegging van vrijhandelsovereenkomsten van de Unie te bevorderen en pleit voor een sterke samenhang tussen dergelijke maatregelen en horizontale wetgeving inzake passende zorgvuldigheid; dringt er daarom op aan financieringsinstrumenten zoals “Aid for Trade” te gebruiken om verantwoord ondernemerschap in partnerlanden te bevorderen en te ondersteunen, met inbegrip van technische ondersteuning op het gebeid van opleidingen over passende zorgvuldigheid, traceerbaarheidsmechanismen en het verankeren van exportgerichte hervormingen in partnerlanden; beklemtoont in dit verband dat goed bestuur moet worden bevorderd; 21. dringt erop aan handelsinstrumenten te koppelen aan en de delegaties van de Unie actief te betrekken bij het toezicht op de toepassing van de toekomstige wetgeving inzake passende zorgvuldigheid door EU-ondernemingen die buiten de Unie actief zijn, onder meer door zinvolle gedachtewisselingen te organiseren met en steun te verlenen aan rechthebbenden, lokale gemeenschappen, kamers van koophandel en nationale mensenrechteninstellingen, actoren van het maatschappelijk middenveld en vakbonden; verzoekt de Commissie samen te werken met de kamers van koophandel van de lidstaten en nationale mensenrechteninstellingen om online instrumenten en informatie te verschaffen ter ondersteuning van de uitvoering van de toekomstige wetgeving inzake passende zorgvuldigheid; 22. merkt op dat coördinatie op sectoraal niveau de samenhang en doeltreffendheid van de inspanningen op het gebied van passende zorgvuldigheid zou kunnen verbeteren, de uitwisseling van beste praktijken mogelijk zou maken en kan bijdragen tot een gelijk speelveld; 23. is van mening dat de lidstaten ter handhaving van de zorgvuldigheidsverplichtingen nationale autoriteiten moeten oprichten of aanwijzen om beste praktijken uit te wisselen, onderzoeken uit te voeren, toezicht te houden en sancties op te leggen, rekening houdend met de ernst en het al dan niet herhaalde karakter van de inbreuken; onderstreept dat deze autoriteiten over voldoende middelen en bevoegdheden moeten beschikken om hun taken te kunnen uitvoeren; is van mening dat de Commissie een Europees netwerk inzake passende zorgvuldigheid moet opzetten dat samen met de nationale bevoegde autoriteiten moet zorgen voor coördinatie en convergentie van de praktijken op het gebied van regelgeving, onderzoek, handhaving en toezicht, voor informatiedeling en voor het toezicht op de prestaties van de nationale bevoegde autoriteiten; is van mening dat de lidstaten en de Commissie ervoor moeten zorgen dat ondernemingen hun zorgvuldigheidsstrategieën bekendmaken op een openbaar toegankelijk en gecentraliseerd platform dat onder toezicht staat van de nationale bevoegde autoriteiten; 24. beklemtoont dat uitvoerige transparantievereisten een cruciaal onderdeel vormen van wetgeving inzake verplichte zorgvuldigheidseisen; merkt op dat meer informatie en transparantie leveranciers en fabrikanten beter toezicht op en inzicht in hun toeleveringsketens verschaffen en het vertrouwen van de bevolking in de productie verbeteren; benadrukt in dit verband dat de toekomstige wetgeving inzake passende zorgvuldigheid gericht moet zijn op digitale oplossingen om de bureaucratische lasten tot een minimum te beperken, en roept de Commissie ertoe op nieuwe technologische oplossingen te onderzoeken ter ondersteuning van de totstandbrenging en verbetering van de traceerbaarheid in mondiale toeleveringsketens; herinnert eraan dat duurzame blockchaintechnologie tot deze doelstelling kan bijdragen; 25. is van mening dat een klachtenmechanisme op het niveau van een onderneming in een vroeg stadium een doeltreffende voorziening in rechte kan bieden, mits het legitiem, toegankelijk, voorspelbaar, rechtvaardig, transparant en verenigbaar met de mensenrechten is, gebaseerd is op betrokkenheid en dialoog, en bescherming biedt tegen represailles; is van mening dat dergelijke particuliere mechanismen goed moeten aansluiten op gerechtelijke mechanismen om een optimale bescherming van de grondrechten te waarborgen, waaronder het recht op een eerlijk proces; benadrukt dat dergelijke mechanismen nooit ten koste mogen gaan van het recht van slachtoffers om een klacht in te dienen bij de bevoegde autoriteiten of hun zaak aanhangig te maken bij de rechter; wijst erop dat gerechtelijke autoriteiten een klacht van derden via veilige en toegankelijke kanalen moeten kunnen behandelen zonder dat zij voor represailles hoeven te vrezen; 26. is ingenomen met de aankondiging dat het voorstel van de Commissie een aansprakelijkheidsregeling zal omvatten en is van mening dat, om slachtoffers in staat te stellen een doeltreffende voorziening in rechte te verkrijgen, ondernemingen overeenkomstig het nationale recht aansprakelijk moeten worden gesteld voor schade waartoe ondernemingen die zij controleren aanleiding hebben gegeven of hebben bijgedragen door handelingen of nalatigheid, indien laatstgenoemde ondernemingen mensenrechtenschendingen hebben begaan of milieuschade hebben veroorzaakt, tenzij die ondernemingen kunnen aantonen dat zij de nodige zorgvuldigheid hebben betracht overeenkomstig hun zorgvuldigheidsverplichtingen en dat zij alle redelijke maatregelen hebben genomen om de schade te voorkomen; onderstreept dat temporele beperkingen en moeilijkheden bij de toegang tot bewijsmiddelen, evenals genderongelijkheid, kwetsbaarheid en marginalisering grote praktische en procedurele belemmeringen kunnen vormen voor slachtoffers van mensenrechtenschendingen in derde landen, waardoor het voor hen moeilijker wordt om hun recht op een doeltreffende voorziening in rechte te laten gelden; wijst op het belang van het recht van personen die zich in een kwetsbare situatie bevinden op toegang tot een rechterlijke instantie – zonder angst voor represailles en op genderresponsieve wijze –, zoals neergelegd in artikel 13 van het Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap; herinnert eraan dat de lidstaten op grond van artikel 47 van het Handvest gehouden zijn om rechtsbijstand te verlenen aan degenen die niet over toereikende financiële middelen beschikken, voor zover die bijstand noodzakelijk is om de daadwerkelijke toegang tot de rechter te waarborgen; 27. merkt op dat het moeilijk kan zijn om ondernemingen in de waardeketen te traceren; verzoekt de Commissie instrumenten te evalueren en voor te stellen om ondernemingen te helpen met de traceerbaarheid van hun waardeketens; benadrukt dat digitale technologieën ondernemingen van dienst kunnen zijn bij de toepassing van passende zorgvuldigheid in hun waardeketen, en de kosten kunnen verlagen; is van mening dat de innovatiedoelstelling van de Unie in het kader van de toekomstige zorgvuldigheidsvereisten gekoppeld moet worden aan de bevordering van de mensenrechten en duurzaam bestuur; 28. is van mening dat wanneer ondernemingen een zorgvuldigheidsbeleid toepassen, dit hen niet automatisch ontslaat van hun aansprakelijkheid voor schade waartoe zij aanleiding hebben gegeven of hebben bijgedragen; is voorts echter van mening dat een robuust en doeltreffend zorgvuldigheidsproces ondernemingen kan helpen om schade te voorkomen; is voorts van mening dat de wetgeving inzake passende zorgvuldigheid op nationaal, Europees en internationaal niveau vastgestelde andere toepasselijke aansprakelijkheidskaders op het gebied van onderaanneming, detachering en toeleveringsketens onverlet moet laten, ook wat hoofdelijke aansprakelijkheid in onderaannemingsketens betreft; 29. onderstreept dat slachtoffers van de negatieve effecten van handelspraktijken vaak niet voldoende worden beschermd door het recht van het land waar de schade is berokkend; is in dit verband van mening dat de relevante bepalingen van de toekomstige richtlijn moeten worden beschouwd als bepalingen van bijzonder dwingend recht overeenkomstig artikel 16 van Verordening (EG) nr. 864/2007 van het Europees Parlement en de Raad van 11 juli 2007 betreffende het recht dat van toepassing is op niet-contractuele verbintenissen (“Rome II”) (38) ; 30. verzoekt de Commissie een onderhandelingsmandaat voor de Unie voor te leggen op grond waarvan de Unie constructieve besprekingen kan aangaan over een internationaal, juridisch bindend VN-instrument aan de hand waarvan de activiteiten van transnationale bedrijven en andere ondernemingen overeenkomstig het internationaal recht inzake de mensenrechten kunnen worden gereguleerd; 31. pleit ervoor dat de Commissie bij de ondersteuning van de rechtsstaat, goed bestuur en de toegang tot de rechter in derde landen prioriteit geeft aan de capaciteitsopbouw van lokale autoriteiten op de gebieden waarop de toekomstige wetgeving betrekking heeft, in voorkomend geval; 32. verzoekt de Commissie onverwijld een wetgevingsvoorstel inzake verplichte zorgvuldigheidsvereisten in de toeleveringsketen in te dienen, op basis van de aanbevelingen die in de bijlage zijn opgenomen; is van mening dat artikel 50, artikel 83, lid 2, en artikel 114 VWEU moeten worden gekozen als rechtsgrondslag voor het toekomstige wetgevingsvoorstel, zonder afbreuk te doen aan de gedetailleerde aspecten van dat voorstel; 33. is van oordeel dat het verlangde voorstel geen financiële gevolgen heeft voor de algemene begroting van de Unie; 34. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie en bijgaande aanbevelingen te doen toekomen aan de Commissie en de Raad, alsmede aan de regeringen en nationale parlementen van de lidstaten. BIJLAGE BIJ DE RESOLUTIE: AANBEVELINGEN BETREFFENDE DE INHOUD VAN HET VERLANGDE VOORSTEL AANBEVELINGEN VOOR HET OPSTELLEN VAN EEN RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD BETREFFENDE PASSENDE ZORGVULDIGHEID IN HET BEDRIJFSLEVEN EN VERANTWOORDINGSPLICHT VAN ONDERNEMINGEN TEKST VAN HET VERLANGDE VOORSTEL Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende passende zorgvuldigheid in het bedrijfsleven en verantwoordingsplicht van ondernemingen HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 50, artikel 83, lid 2, en artikel 114, Gezien het voorstel van de Europese Commissie, Na toezending van het ontwerp van wetgevingshandeling aan de nationale parlementen, Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité (39) , Handelend volgens de gewone wetgevingsprocedure, Overwegende hetgeen volgt: (1) Het bewustzijn van de verantwoordelijkheden van bedrijven met betrekking tot de negatieve effecten van hun waardeketens op de mensenrechten werd prominent in de jaren 90, toen nieuwe offshoringpraktijken bij de productie van kleding en schoeisel de aandacht vestigden op de slechte arbeidsomstandigheden waarmee veel werknemers, inclusief kinderen, in wereldwijde waardeketens te maken hadden. Tegelijkertijd werden veel olie-, gas-, en mijnbouwbedrijven, alsook levensmiddelenbedrijven actief in steeds verder afgelegen gebieden, waarbij inheemse bevolkingen vaak werden verdreven zonder enige vorm van adequate raadpleging of compensatie. (2) Omdat er steeds meer mensenrechtenschendingen en gevallen van milieuaantasting aan het licht kwamen, werd de behoefte steeds nijpender om te garanderen dat bedrijven de mensenrechten eerbiedigen en dat slachtoffers toegang tot de rechter krijgen, met name wanneer de waardeketens van bepaalde bedrijven zich uitstrekken tot landen met zwakke rechtssystemen en een gebrekkige rechtshandhaving, en om bedrijven overeenkomstig de nationale wetgeving verantwoordelijk te houden voor de schade die zij berokkenen of waartoe zij bijdragen. In dit licht verwelkomde de Raad voor de mensenrechten van de Verenigde Naties (VN) in 2008 unaniem het kader “Protect, Respect and Remedy”. Dat kader was gebaseerd op drie pijlers: de plicht van de staat om bescherming te bieden tegen mensenrechtenschendingen door derden, waaronder bedrijven, door middel van passende beleidsmaatregelen, regelgeving en berechting; de verantwoordelijkheid van bedrijven om de mensenrechten te eerbiedigen, hetgeen inhoudt dat zij met passende zorgvuldigheid moeten handelen om te voorkomen dat zij de rechten van anderen schenden, en dat zij de negatieve effecten die zij teweegbrengen moeten corrigeren; betere toegang voor slachtoffers tot doeltreffende rechtsmiddelen, zowel gerechtelijk als buitengerechtelijk. (3) Na het kader volgden de “leidende beginselen van de VN inzake bedrijfsleven en mensenrechten”, die in 2011 door de Raad voor de mensenrechten van de VN werden aangenomen. Deze leidende beginselen vormden de eerste wereldwijde norm voor passende zorgvuldigheid en boden ondernemingen niet-bindende kaderrichtsnoeren om hun verantwoordelijkheid met betrekking tot de eerbiediging van de mensenrechten in de praktijk te brengen. Vervolgens ontwikkelden andere internationale organisaties normen voor passende zorgvuldigheid die op deze leidende beginselen gebaseerd waren. In de richtsnoeren voor multinationale ondernemingen van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) uit 2011 wordt uitgebreid verwezen naar passende zorgvuldigheid en de OESO heeft ook richtsnoeren ontwikkeld om ondernemingen in specifieke sectoren en toeleveringsketens te helpen passende zorgvuldigheideisen toe te passen. In 2016 richtte het Comité van Ministers van de Raad van Europa een aanbeveling betreffende mensenrechten en het bedrijfsleven tot zijn lidstaten, waarin deze werden opgeroepen wetgeving en andere maatregelen vast te stellen om ervoor te zorgen dat ondernemingen voor de Europese rechter burgerlijk, administratief en strafrechtelijk aansprakelijk kunnen worden gesteld voor mensenrechtenschendingen in hun waardeketen. In 2018 keurde de OESO de algemene richtsnoeren inzake de zorgvuldigheidseisen voor verantwoord zakelijk gedrag goed. Evenzo keurde de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) in 2017 de tripartiete beginselverklaring betreffende multinationale ondernemingen en sociaal beleid goed, waarin ondernemingen worden aangemoedigd om zorgvuldigheidsmechanismen in te voeren voor het detecteren, voorkomen en beperken van bestaande en potentiële negatieve effecten met betrekking tot internationaal erkende mensenrechten, en het verantwoorden van de manier waarop zij deze effecten aanpakken. De beginselen inzake kinderrechten en bedrijven die in 2012 werden ontwikkeld door het “Global Compact”-initiatief van de VN, Save the Children en UNICEF, omvatten belangrijke overwegingen betreffende de negatieve effecten van bedrijfsactiviteiten, en UNICEF heeft een reeks richtlijnen ontwikkeld betreffende de passende zorgvuldigheid van bedrijven met betrekking tot kinderen. In 2013 heeft het VN-comité voor de Rechten van het Kind in algemene opmerking nr. 16 een uitgebreide reeks verplichtingen van staten vastgesteld met betrekking tot de effecten van het bedrijfsleven op de rechten van kinderen, waaronder de verplichting voor bedrijven om passende zorgvuldigheid betreffende kinderrechten te betrachten. (4) Ondernemingen beschikken momenteel dus over een aanzienlijk aantal internationale zorgvuldigheidsinstrumenten die hen kunnen helpen om hun verantwoordelijkheden op het gebied van mensenrechten na te komen. Deze instrumenten zijn van groot belang voor ondernemingen die hun plicht om de mensenrechten te beschermen serieus nemen, maar de vrijwillige aard van de instrumenten kan hun doeltreffendheid belemmeren en hun effect is bescheiden gebleken: slechts een beperkt aantal ondernemingen past vrijwillig passende zorgvuldigheid toe met betrekking tot de effecten van hun activiteiten en die van hun zakelijke relaties op de mensenrechten. Dit wordt nog versterkt door de buitensporige nadruk die veel ondernemingen leggen op het maximaliseren van de winst op korte termijn. (5) De bestaande internationale instrumenten inzake passende zorgvuldigheid zijn er niet in geslaagd de slachtoffers van negatieve gevolgen voor de mensenrechten en het milieu toegang tot de rechter en verhaalsmogelijkheden te bieden, omdat zij buitengerechtelijk en vrijwillig van aard zijn. Staten zijn eerstverantwoordelijk voor de bescherming van de mensenrechten en het bieden van toegang tot de rechter, en het gebrek aan rechterlijke mechanismen om ondernemingen aansprakelijk te stellen voor schade die in hun waardeketen wordt veroorzaakt, mag en kan niet naar behoren worden gecompenseerd door de ontwikkeling van particuliere klachtenmechanismen. Hoewel dergelijke mechanismen nuttig zijn om noodhulp en snelle compensatie voor beperkte schade te bieden, moeten zij strikt worden gereguleerd door overheidsinstanties en mogen zij geen afbreuk doen aan het recht van slachtoffers op toegang tot de rechter en het recht op een eerlijk en openbaar proces voor een onafhankelijke rechtbank. (6) De Unie heeft op zeer specifieke terreinen verplichte kaderregelingen van passende zorgvuldigheid aangenomen teneinde activiteiten te bestrijden die de belangen van de Unie of haar lidstaten schaden, zoals de financiering van terrorisme of ontbossing. In 2010 heeft de Unie Verordening (EU) nr. 995/2010 van het Europees Parlement en de Raad (40) vastgesteld, op grond waarvan alle marktdeelnemers die hout en houtproducten op de interne markt brengen, worden onderworpen aan zorgvuldigheidseisen, en handelaren in de distributieketen worden verplicht om basisinformatie te verstrekken over de leverancier en de koper, zodat het traceren van hout en de houtproducten kan worden verbeterd. Bij Verordening (EU) 2017/821 van het Europees Parlement en de Raad (41) wordt een Uniesysteem ingesteld voor passende zorgvuldigheid in de toeleveringsketen teneinde gewapende groepen, terroristische groeperingen en/of veiligheidstroepen zo weinig mogelijk kansen te geven om handel te drijven in tin, tantaal en wolfraam, de overeenkomstige ertsen, en goud. (7) In Richtlijn 2014/95/EU van het Europees Parlement en de Raad (42) wordt een andere, algemenere en aanvullende benadering toegepast, gebaseerd op transparantie en duurzaamheid, waarbij ondernemingen met meer dan 500 werknemers worden verplicht informatie bekend te maken over het beleid dat zij voeren met betrekking tot milieu-, sociale en personeelsaangelegenheden, de bestrijding van corruptie en omkoping en de eerbiediging van mensenrechten, met inbegrip van passende zorgvuldigheid. (8) In sommige lidstaten heeft de noodzaak om ondernemingen responsiever te maken met betrekking tot mensenrechten, milieu en goed bestuur geleid tot de vaststelling van nationale wetgeving inzake passende zorgvuldigheid. In Nederland zijn ondernemingen die actief zijn op de Nederlandse markt op grond van de wet inzake de zorgplicht met betrekking tot kinderarbeid verplicht om na te gaan of er sprake is van een redelijk vermoeden dat de geleverde goederen of diensten tot stand zijn gekomen met behulp van kinderarbeid en, in het geval van een redelijk vermoeden, een actieplan vast te stellen en uit te voeren. In Frankrijk zijn sommige grote ondernemingen op grond van de wet inzake zorgplicht voor moedermaatschappijen en opdrachtgevende ondernemingen verplicht een zorgvuldigheidsplan goed te keuren, te publiceren en uit te voeren om door de onderneming, haar dochterondernemingen, onderaannemers of leveranciers veroorzaakte mensenrechten-, gezondheids- en veiligheids- en milieurisico’s te detecteren en voorkomen. Het Franse recht voorziet in bestuursrechtelijke aansprakelijkheid voor het niet nakomen van de wettelijke zorgvuldigheidseisen, en in burgerrechtelijke aansprakelijkheid voor ondernemingen om veroorzaakte schade te vergoeden. In veel andere lidstaten is er een debat gaande over de invoering van verplichte zorgvuldigheidseisen voor ondernemingen, en sommige lidstaten, waaronder Duitsland, Zweden, Oostenrijk, Finland, Denemarken en Luxemburg, overwegen momenteel dergelijke wetgeving goed te keuren. (9) In 2016 spraken acht nationale parlementen hun steun uit voor een “groenekaartinitiatief”, waarbij de Commissie werd verzocht wetgeving voor te stellen om ervoor te zorgen dat bedrijven verantwoording afleggen voor mensenrechtenschendingen. Het ging om de parlementen van Estland, Litouwen, Slowakije en Portugal, de Nederlandse Tweede Kamer, de Italiaanse Senaat, de Franse Nationale Vergadering en het Hogerhuis van het Verenigd Koninkrijk. (10) Het gebrek aan harmonisatie van de wetgeving kan een negatieve invloed hebben op de vrijheid van vestiging. Verdere harmonisatie is dan ook van essentieel belang om oneerlijke concurrentievoordelen te voorkomen. Voor het creëren van een gelijk speelveld is het van belang dat de regels van toepassing zijn op alle ondernemingen die actief zijn op de Europese interne markt, ongeacht of deze ondernemingen binnen of buiten de Unie gevestigd zijn. (11) Er zijn aanzienlijke verschillen tussen de wet- en regelgeving van de lidstaten inzake zorgvuldigheidseisen, met inbegrip van civielrechtelijke aansprakelijkheid, die van toepassing zijn op in de Unie gevestigde ondernemingen. Toekomstige handelsbelemmeringen die voortvloeien uit de verschillende ontwikkelingen van dergelijke nationale wetten moeten worden voorkomen. (12) Teneinde een gelijk speelveld te waarborgen, moet de verantwoordelijkheid die ondernemingen hebben om de mensenrechten te eerbiedigen op grond van internationale normen, worden omgezet in een wettelijke verplichting op Unieniveau. Door waarborgen voor de bescherming van mensenrechten, milieu en goed bestuur op elkaar af te stemmen, moet deze richtlijn garanderen dat alle binnen of buiten de Unie gevestigd grote ondernemingen en alle beursgenoteerde of hoogrisico-kmo’s die actief zijn op de interne markt, zich moeten houden aan geharmoniseerde vereisten inzake passende zorgvuldigheid, waardoor regelgevingsversnippering wordt voorkomen en de werking van de interne markt zal verbeteren. (13) De vaststelling van verplichte zorgvuldigheidseisen op het niveau van de Unie zou gunstig zijn voor bedrijven omdat deze resulteert in harmonisatie, rechtszekerheid en een gegarandeerd gelijk speelveld, en zou de ondernemingen waarop zij van toepassing zijn een concurrentievoordeel kunnen opleveren, aangezien samenlevingen steeds meer van ondernemingen verlangen dat zij ethisch en duurzaam worden. Door een norm voor passende zorgvuldigheid voor de Unie vast te stellen, kan deze richtlijn bijdragen aan het ontstaan van een wereldwijde norm voor verantwoord zakelijk gedrag. (14) Deze richtlijn heeft tot doel bestaande en mogelijke negatieve effecten op de mensenrechten, het milieu en goed bestuur in de waardeketen te voorkomen en te beperken, en te garanderen dat ondernemingen aansprakelijk kunnen worden gehouden voor deze effecten en dat iedereen die daardoor schade heeft geleden, zijn recht op een eerlijk proces voor een rechter en het recht op schadeloosstelling overeenkomstig de nationale wetgeving doeltreffend kan uitoefenen. (15) Het is niet de bedoeling dat deze richtlijn reeds geldende sectorspecifieke Uniewetgeving inzake passende zorgvuldigheid vervangt of de invoering van aanvullende sectorspecifieke Uniewetgeving verhindert. De toepassing ervan doet dan ook geen afbreuk aan andere zorgvuldigheidseisen die zijn vastgelegd in sectorspecifieke wetgeving van de Unie – in het bijzonder Verordening (EU) nr. 995/2010 en Verordening (EU) 2017/821 –, tenzij de zorgvuldigheidseisen van deze richtlijn ten aanzien van mensenrechten, het milieu en goed bestuur strikter zijn. (16) De uitvoering van deze richtlijn mag op geen enkele wijze aanleiding geven tot verlaging van het algemene niveau van bescherming van de mensenrechten of het milieu. Met name mogen er geen gevolgen zijn voor andere bestaande op nationaal, Europees of internationaal niveau vastgestelde aansprakelijkheidskaders op het gebied van onderaanneming, detachering en toeleveringsketens. Dat een onderneming heeft voldaan aan haar verplichtingen inzake passende zorgvuldigheid uit hoofde van deze richtlijn, wil niet zeggen dat haar verplichtingen op grond van andere aansprakelijkheidskaders worden versoepeld of komen te vervallen, en een op grond van een ander aansprakelijkheidskader tegen de onderneming ingeleide juridische procedure mag derhalve niet op die grond worden afgewezen. (17) De richtlijn moet van toepassing zijn op alle grote ondernemingen waarvoor de wetgeving van een lidstaat geldt, die zijn gevestigd op het grondgebied van de Unie of die actief zijn op de Europese interne markt, ongeacht of het een particuliere onderneming of een staatsbedrijf betreft en ongeacht de economische sector waarin het actief is, inclusief de financiële sector. Deze richtlijn moet ook van toepassing zijn op alle beursgenoteerde en hoogrisico-kmo’s (43) . (18) In het zorgvuldigheidsproces wordt een evenredigheidsfactor ingebouwd, aangezien dit proces afhankelijk is van de ernst en waarschijnlijkheid van de negatieve effecten die een onderneming veroorzaakt, waartoe zij bijdraagt of die aan haar activiteiten gekoppeld kunnen worden, de sector waarin de onderneming actief is, de omvang van de onderneming, de aard en context (inclusief geografisch) van haar activiteiten, haar bedrijfsmodel, haar positie in de waardeketen en de aard van haar producten en diensten. Een grote onderneming waarvan alle directe zakelijke relaties in de Unie gevestigd zijn, of een kleine of middelgrote onderneming die na een risicobeoordeling tot de conclusie komt dat zij geen potentiële of daadwerkelijke negatieve effecten bij haar zakelijke relaties heeft vastgesteld, kan een verklaring in die zin publiceren, met inbegrip van de risicobeoordeling met de relevante gegevens, informatie en methodologie, die in elk geval moet worden herzien ingeval zich wijzigingen voordoen in de bedrijfsactiviteiten, zakelijke relaties of operationele context van de onderneming. (19) Om aan hun zorgvuldigheidsverplichtingen te voldoen, moeten ondernemingen die eigendom zijn of onder zeggenschap staan van de staat diensten uitbesteden aan ondernemingen die hebben voldaan aan hun zorgvuldigheidsverplichtingen. De lidstaten worden aangemoedigd geen staatssteun te verstrekken, ook niet door middel van overheidsfinanciering, overheidsopdrachten, exportkredietinstellingen of leningen met overheidssteun, aan ondernemingen die niet voldoen aan de doelstellingen van deze richtlijn. (20) In deze richtlijn wordt onder passende zorgvuldigheid de verplichting van een onderneming verstaan om alle evenredige en passende maatregelen te nemen en zich alle inspanningen te getroosten die binnen haar mogelijkheden liggen om negatieve effecten op de mensenrechten, het milieu en goed bestuur in haar waardeketen te voorkomen, en dergelijke effecten aan te pakken wanneer zij zich voordoen. In de praktijk bestaat passende zorgvuldigheid uit een proces dat door een onderneming wordt ingesteld voor het detecteren, beoordelen, voorkomen, beperken, wegnemen, monitoren en meedelen van, het verstrekken van informatie over en het verantwoorden, aanpakken en corrigeren van de potentiële en/of daadwerkelijke negatieve effecten op de mensenrechten, met inbegrip van sociale, vakbonds- en arbeidsrechten, het milieu, met inbegrip van de bijdrage aan klimaatverandering, en goed bestuur, van haar eigen activiteiten en die van haar zakelijke relaties in de waardeketen. Ondernemingen die onder deze richtlijn vallen, mogen hun zorgvuldigheidsverplichtingen niet overdragen op leveranciers. (21) Bijlage xx bevat een lijst van bedrijfsgerelateerde negatieve effecten op de mensenrechten. Voor zover zij relevant zijn voor ondernemingen moet de Commissie in die bijlage de negatieve effecten opnemen op de mensenrechten die worden genoemd in de internationale mensenrechtenverdragen die bindend zijn voor de Unie of de lidstaten, het Internationaal Statuut van de Rechten van de Mens, het internationale humanitaire recht, de mensenrechteninstrumenten van de Verenigde Naties inzake de rechten van personen die behoren tot bijzonder kwetsbare groepen of gemeenschappen, en de beginselen inzake grondrechten die zijn opgenomen in de Verklaring betreffende de fundamentele principes en rechten op het werk van de IAO, evenals de rechten die worden erkend in het IAO-verdrag betreffende vrijheid van organisatie en de effectieve erkenning van het recht op collectieve onderhandelingen, het IAO-verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van gedwongen of verplichte arbeid, het IAO-verdrag inzake de daadwerkelijke afschaffing van kinderarbeid en het IAO-verdrag inzake de uitbanning van discriminatie met betrekking tot werkgelegenheid en beroep. Deze effecten omvatten voorts, maar zijn niet beperkt tot, negatieve effecten met betrekking tot andere rechten die worden erkend in de tripartiete beginselverklaring betreffende multinationale ondernemingen en sociaal beleid en in diverse IAO-verdragen, zoals die betreffende de vrijheid van vereniging, collectieve onderhandelingen, minimumleeftijd, gezondheid en veiligheid op de werkvloer en gelijke beloning, en de rechten die worden erkend in het Verdrag inzake de rechten van het kind, het Afrikaans Handvest van de rechten van de mens en de volkeren, de Amerikaanse Conventie van de rechten van de mens, het Europees Verdrag voor de rechten van de mens, het Europees Sociaal Handvest, het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie en nationale grondwetten en wetten waarin mensenrechten worden erkend of ten uitvoer worden gelegd. De Commissie moet ervoor zorgen dat de lijst van effecten redelijk en realistisch is. (22) Negatieve effecten op het milieu houden vaak nauw verband met negatieve effecten op de mensenrechten. De speciale rapporteur van de VN voor mensenrechten en milieu heeft verklaard dat volledige uitoefening van de mensenrechten niet mogelijk is zonder dat het recht op leven, gezondheid, voedsel, water en ontwikkeling en het recht op een veilig, schoon, gezond en duurzaam milieu worden gewaarborgd. Voorts heeft de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in resolutie 64/292 het recht op veilig en schoon drinkwater en op sanitaire voorzieningen erkend als mensenrecht. De COVID-19-pandemie heeft niet alleen duidelijk gemaakt dat een veilige en gezonde werkomgeving van belang is, maar ook dat ondernemingen moeten garanderen dat zij geen gezondheidsrisico’s in hun waardeketens veroorzaken of hiertoe bijdragen. Daarom moeten deze rechten in de werkingssfeer van de richtlijn worden opgenomen. (23) Bijlage xxx bevat een lijst van bedrijfsgerelateerde negatieve effecten op het milieu, van tijdelijke of permanente aard, die relevant zijn voor ondernemingen. De lijst dient onder meer, maar niet uitsluitend te omvatten: afvalproductie, diffuse verontreiniging en broeikasgasemissies die ertoe leiden dat de aarde opwarmt met meer dan 1,5 graad Celsius boven pre-industriële niveaus, ontbossing en andere effecten op het klimaat, lucht-, bodem- en waterkwaliteit, het duurzame gebruik van natuurlijke hulpbronnen, biodiversiteit en ecosystemen. De Commissie moet ervoor zorgen dat de lijst van effecten redelijk en realistisch is. Om bij te dragen tot de interne samenhang van de wetgeving van de Unie en om rechtszekerheid te bieden, wordt deze lijst opgesteld in overeenstemming met Verordening (EU) 2020/852 van het Europees Parlement en de Raad (44) . (24) Bijlage xxxx bevat een lijst van bedrijfsgerelateerde negatieve effecten op goed bestuur, die relevant zijn voor ondernemingen. De lijst dient onder meer te omvatten: niet‑naleving van de OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen, hoofdstuk VII inzake de bestrijding van omkoping, het aanzetten tot omkoping en afpersing, en de beginselen van het OESO-verdrag inzake bestrijding van omkoping van buitenlandse ambtenaren bij internationale zakelijke transacties, en situaties van corruptie en omkoping waarbij een onderneming op een manier die in strijd is met de wet ongepaste invloed uitoefent op, of ongepaste geldelijke voordelen biedt aan, ambtenaren teneinde privileges of een oneerlijke gunstige behandeling te verkrijgen, waaronder situaties waarin een onderneming op ongepaste wijze betrokken raakt bij lokale politieke activiteiten, illegale bijdragen aan campagnes doet of de toepasselijke belastingwetgeving niet naleeft. De Commissie moet ervoor zorgen dat de lijst van effecten redelijk en realistisch is. (25) Negatieve effecten op de mensenrechten, het milieu en goed bestuur zijn niet genderneutraal. Ondernemingen worden aangemoedigd een genderperspectief in hun zorgvuldigheidsprocessen te integreren. Zij kunnen de brochure van de Verenigde Naties “Gender Dimensions of the Guiding Principles on Business and Human Rights” als richtsnoer gebruiken. (26) Potentiële of daadwerkelijke negatieve effecten op de mensenrechten, het milieu en het bestuur kunnen in conflictgebieden specifiek en meer uitgesproken zijn. Daarom moeten ondernemingen die in conflictgebieden actief zijn aan passende zorgvuldigheidsverplichtingen inzake mensenrechten, milieu en goed bestuur voldoen, hun verplichtingen uit hoofde van het internationaal humanitair recht nakomen, en verwijzen naar bestaande internationale normen en richtsnoeren, met inbegrip van de Verdragen van Genève en de bijbehorende aanvullende protocollen. (27) De lidstaten worden aangemoedigd toezicht te houden op de ondernemingen die onder hun jurisdictie vallen en die activiteiten of zakelijke relaties in conflictgebieden hebben, en dienovereenkomstig de nodige maatregelen te nemen om de mensenrechten, het milieu en goed bestuur te beschermen, in overeenstemming met hun wettelijke verplichtingen, met inachtneming van de specifieke en meer uitgesproken risico’s die zich in die gebieden voordoen. (28) Bedrijfsactiviteiten hebben een effect op het volledige scala aan rechten zoals bedoeld in het Verdrag inzake de rechten van het kind en andere relevante internationale normen. De kinderjaren zijn een unieke periode van lichamelijke, geestelijke, emotionele en spirituele ontwikkeling en schendingen van de rechten van het kind, zoals blootstelling aan geweld of misbruik, kinderarbeid, ongepaste marketing, of onveilige producten of milieugevaren, kunnen levenslange, onomkeerbare gevolgen hebben die zelfs meerdere generaties treffen. Mechanismen voor de zorgvuldigheidsverplichting en de verantwoordingsplicht voor ondernemingen waarin onvoldoende rekening is gehouden met kinderen zijn mogelijk niet doeltreffend als het gaat om de bescherming van hun rechten. (29) Schendingen van of negatieve effecten op mensenrechten- en sociale, milieu- en klimaatnormen door ondernemingen kunnen voortvloeien uit hun eigen activiteiten of die van hun zakelijke relaties, in het bijzonder leveranciers, onderaannemers en investeerders. Om doeltreffend te zijn, moeten de zorgvuldigheidsverplichtingen van ondernemingen de hele waardeketen omvatten, waarbij een risicogebaseerde benadering wordt gevolgd en een prioriteitenstrategie wordt vastgesteld op grond van beginsel 17 van de leidende beginselen van de VN. Het kan echter lastig zijn om alle ondernemingen die een rol vervullen in de waardeketen te achterhalen. De Commissie moet instrumenten evalueren en voorstellen om ondernemingen te helpen met de traceerbaarheid van hun waardeketens. Daartoe kunnen onder meer innovatieve informatietechnologieën behoren zoals blockchain, die het mogelijk maken om alle gegevens te traceren, en waarvan de ontwikkeling moet worden aangemoedigd om de administratieve kosten tot een minimum te beperken en dubbel werk te vermijden voor ondernemingen die passende zorgvuldigheid betrachten. (30) Passende zorgvuldigheid is in de eerste plaats een preventief mechanisme dat ondernemingen ertoe verplicht om alle evenredige en passende maatregelen te nemen en zich alle inspanningen te getroosten die binnen hun mogelijkheden liggen om potentiële of daadwerkelijke negatieve effecten te detecteren en aan te pakken, alsook beleid en maatregelen aan te nemen om deze effecten weg te nemen, te voorkomen, te beperken, te monitoren, er informatie over te verstrekken, ze aan te pakken, ze onder controle te krijgen en verantwoording af te leggen over de manier waarop ze worden aangepakt. Ondernemingen moeten een document kunnen voorleggen waarin zijn hun zorgvuldigheidsstrategie met betrekking tot elk van die fasen openbaar maken, met inachtneming van de regels inzake vertrouwelijkheid van commerciële gegevens. Deze zorgvuldigheidsstrategie moet naar behoren worden geïntegreerd in de algehele strategie van de onderneming. De strategie moet jaarlijks worden geëvalueerd en wanneer dit na een dergelijke evaluatie noodzakelijk wordt geacht, moet zij worden aangepast. (31) Ondernemingen die geen risicoverklaringen publiceren, mogen niet worden vrijgesteld van mogelijke controles of onderzoeken door de bevoegde autoriteiten van de lidstaten om ervoor te zorgen dat zij voldoen aan de verplichtingen uit hoofde van deze richtlijn, en zij kunnen aansprakelijk worden gesteld overeenkomstig het nationale recht. (32) Ondernemingen moeten een intern proces voor het in kaart brengen van waardeketens opzetten waarbij alle evenredige en passende inspanningen worden geleverd om hun zakelijke relaties in hun waardeketen vast te stellen. (33) Commerciële vertrouwelijkheid als bedoeld in deze richtlijn dient van toepassing te zijn op alle informatie die voldoet aan de vereisten om te worden beschouwd als een “bedrijfsgeheim” overeenkomstig Richtlijn (EU) 2016/943 van het Europees Parlement en de Raad (45) , namelijk informatie die geheim is in die zin dat zij, in haar geheel dan wel in de juiste samenstelling en ordening van haar bestanddelen, niet algemeen bekend is bij of gemakkelijk toegankelijk is voor personen binnen de kringen die zich gewoonlijk bezighouden met de desbetreffende soort informatie, dat zij handelswaarde bezit omdat zij geheim is, en dat de informatie door de persoon die rechtmatig daarover beschikt onderworpen is aan redelijke maatregelen, gezien de omstandigheden, om deze geheim te houden. (34) Het moet bij passende zorgvuldigheid niet gaan om het afvinken van een lijstje, maar risico’s en effecten moeten in een constant proces worden beoordeeld, aangezien zij dynamisch zijn en kunnen veranderen naar aanleiding van nieuwe zakelijke relaties of contextuele ontwikkelingen. Ondernemingen moeten hun zorgvuldigheidsstrategieën derhalve constant monitoren en zo nodig aanpassen. Deze strategieën moeten gericht zijn op het aanpakken van alle bestaande en potentiële negatieve effecten, maar indien een beleid inzake prioriteitstelling vereist is, moet wel rekening worden gehouden met de aard en context (inclusief geografisch) van de bedrijfsactiviteiten, alsook de ernst en de waarschijnlijkheid van het negatieve effect. Certificeringsregelingen van derden kunnen een aanvulling vormen op zorgvuldigheidsstrategieën, op voorwaarde dat ze adequaat zijn in termen van het toepassingsgebied en voldoen aan passende niveaus van transparantie, onpartijdigheid, toegankelijkheid en betrouwbaarheid. Certificering door derden mag echter op geen enkele manier reden zijn voor het rechtvaardigen van een afwijking van de in deze richtlijn vastgestelde verplichtingen of gevolgen hebben voor de mogelijke aansprakelijkheid van een onderneming. (35) Als een dochteronderneming is opgenomen in de zorgvuldigheidsstrategie van haar moedermaatschappij, dan wordt de dochteronderneming pas geacht te hebben voldaan aan de verplichting om een zorgvuldigheidsstrategie vast te stellen wanneer zij in haar jaarlijkse rapportage duidelijk aangeeft dat dit het geval is. Een dergelijke verplichting is noodzakelijk om te zorgen voor transparantie voor het publiek zodat de bevoegde nationale autoriteiten passende onderzoeken kunnen uitvoeren. De dochteronderneming dient ervoor te zorgen dat de moedermaatschappij over voldoende relevante informatie beschikt om voor haar rekening de nodige zorgvuldigheid te betrachten. (36) De passende controlefrequentie binnen een bepaalde periode, zoals impliciet begrepen in de term “regelmatig”, moet worden bepaald in het licht van de waarschijnlijkheid en ernst van negatieve effecten. Hoe waarschijnlijker en ernstiger de effecten zijn, hoe regelmatiger de nalevingscontrole moet worden uitgevoerd. (37) Ondernemingen moeten eerst proberen potentiële of daadwerkelijke effecten op de mensenrechten, het milieu of goed bestuur in onderling overleg met de belanghebbenden aan te pakken en op te lossen. Een onderneming die voldoende invloed heeft om negatieve effecten te voorkomen of te beperken, moet daar gebruik van maken. Een onderneming die haar invloed wenst te vergroten kan bijvoorbeeld capaciteitsopbouw of andere stimulansen aan de gelieerde onderneming aanbieden, of met andere actoren samenwerken. Wanneer een negatief effect niet kan worden voorkomen of beperkt en de invloed niet kan worden vergroot, kan in laatste instantie de samenwerking met een leverancier of andere zakelijke relatie op verantwoorde wijze worden beëindigd. (38) Gedegen zorgvuldigheid vereist dat alle belanghebbenden op doeltreffende en zinvolle wijze worden geraadpleegd en dat met name vakbonden naar behoren worden betrokken. Door belanghebbenden te raadplegen en betrekken, kunnen ondernemingen potentiële en daadwerkelijke negatieve effecten exacter detecteren en een doeltreffender zorgvuldigheidsstrategie opzetten. Deze richtlijn vereist derhalve dat overleg met en betrokkenheid van de belanghebbenden in alle fasen van het zorgvuldigheidsproces wordt verzekerd. Voorts kunnen dit overleg en deze betrokkenheid een stem geven aan spelers die groot belang hebben bij de duurzaamheid van een onderneming op de lange termijn. Door de betrokkenheid van belanghebbenden kunnen de resultaten en winstgevendheid van ondernemingen op de lange termijn beter worden, aangezien hun toegenomen duurzaamheid positieve geaggregeerde economische effecten heeft. (39) Bij het in deze richtlijn bedoelde overleg met belanghebbenden moeten ondernemingen ervoor zorgen dat, wanneer de belanghebbenden inheemse volkeren zijn, dit overleg wordt gevoerd in overeenstemming met internationale mensenrechtennormen zoals de Verklaring van de Verenigde Naties over de rechten van inheemse volkeren (46) , met inbegrip van vrije, voorafgaande en geïnformeerde instemming en het recht van inheemse volkeren op zelfbeschikking. (40) Het begrip “belanghebbende” omvat alle personen wier rechten en belangen kunnen worden aangetast door de beslissingen van een onderneming. Daartoe behoren dus werknemers, lokale gemeenschappen, kinderen, inheemse volkeren, verengingen van burgers en aandeelhouders, en organisaties die als statutair doel hebben te garanderen dat de mensenrechten en sociale rechten, klimaat- en milieunormen en normen van goed bestuur worden geëerbiedigd, zoals vakbonden en maatschappelijke organisaties. (41) Om te voorkomen dat niet wordt geluisterd naar kritische belanghebbenden of dat zij in het zorgvuldigheidsproces worden gemarginaliseerd, moet de richtlijn relevante belanghebbenden het recht verlenen op veilig en zinvol overleg met betrekking tot de zorgvuldigheidsstrategie van de onderneming en moet een passende betrokkenheid van vakbonden en werknemersvertegenwoordigers worden gewaarborgd. (42) Ondernemingen moeten op verzoek aan potentieel betrokken belanghebbenden relevante informatie over hun zorgvuldigheidsstrategie verstrekken, op een wijze die aansluit bij de situatie van die belanghebbenden, bijvoorbeeld rekening houdend met de officiële taal van het land van de belanghebbenden, hun niveau van geletterdheid en hun toegang tot het internet. Ondernemingen mogen echter niet worden verplicht om hun volledige zorgvuldigheidsstrategie openbaar te maken op een wijze die aansluit bij de situatie van de belanghebbende, en het vereiste om relevante informatie te verstrekken moet in verhouding staan tot de aard, situatie en grootte van de onderneming. (43) Procedures voor het uiten van klachten moeten waarborgen dat de anonimiteit of vertrouwelijkheid van deze klachten, in overeenstemming met de toepasselijke nationale wetgeving, alsook de veiligheid en fysieke en juridische integriteit van alle klagers, met inbegrip van mensenrechtenverdedigers en milieuactivisten, worden beschermd. Indien het gaat om klokkenluiders, moeten de klachtenprocedures in overeenstemming zijn met Richtlijn (EU) 2019/1937 van het Europees Parlement en de Raad (47) . (44) Ondernemingen moeten worden verplicht om zich alle evenredige en passende inspanningen te getroosten die binnen hun mogelijkheden liggen om hun leveranciers en onderaannemers aan te wijzen en relevante informatie toegankelijk te maken voor het publiek, met inachtneming van de commerciële vertrouwelijkheid. Om volledig doeltreffend te zijn, kan passende zorgvuldigheid niet worden beperkt tot het niveau direct onder en boven het bedrijf in de toeleveringsketen, maar moet zij betrekking hebben op al degenen waarvan tijdens het zorgvuldigheidsproces is bepaald dat zij een groot risico vormen. In deze richtlijn moet echter rekening worden gehouden met het feit dat niet alle ondernemingen over dezelfde middelen en capaciteiten beschikken om al hun leveranciers en onderaannemers aan te wijzen, en daarom moeten op die verplichting de beginselen van redelijkheid en evenredigheid van toepassing zijn, hetgeen door de ondernemingen geenszins mag worden opgevat als een excuus om niet te voldoen aan hun verplichting om in dat opzicht alle nodige inspanningen te leveren. (45) Om zorgvuldigheidseisen in de cultuur en de structuur van een onderneming te integreren, moeten de leden van bestuurs-, leidinggevende en toezichthoudende organen van de onderneming verantwoordelijk zijn voor de vaststelling en uitvoering van haar duurzaamheids- en zorgvuldigheidsstrategieën. (46) Onderlinge afstemming van de inspanningen op het gebied van passende zorgvuldigheid en vrijwillige samenwerkingsacties van ondernemingen op sectoraal of sectoroverschrijdend niveau kunnen positief bijdragen aan de consistentie en doeltreffendheid van hun zorgvuldigheidsstrategieën. Hiertoe kunnen lidstaten de vaststelling van actieplannen voor passende zorgvuldigheid op sectoraal of sectoroverschrijdend niveau aanmoedigen. Belanghebbenden moeten bij de vaststelling van deze plannen worden betrokken. De ontwikkeling van dergelijke collectieve maatregelen mag de verantwoordelijkheid van een afzonderlijke onderneming om een zorgvuldigheidstest uit te voeren en om overeenkomstig de nationale wetgeving aansprakelijk te worden gesteld voor schade die zij veroorzaakt of waartoe zij bijdraagt, geenszins tenietdoen. (47) Om doeltreffend te zijn moet een kaderregeling inzake passende zorgvuldigheid een klachtenmechanisme op bedrijfs- of sectoraal niveau omvatten, en om te garanderen dat dergelijke mechanismen doeltreffend zijn, moeten ondernemingen bij de ontwikkeling van klachtenmechanismen rekening houden met het standpunt van de belanghebbenden. Deze mechanismen moeten belanghebbenden in staat stellen redelijke punten van zorg aan te kaarten en moeten fungeren als een systeem voor het vroegtijdig detecteren van risico’s en voor bemiddeling. Zij moeten legitiem, toegankelijk, voorspelbaar, rechtvaardig, transparant, compatibel met rechten en een bron van permanent leren zijn en moeten gebaseerd zijn op betrokkenheid en dialoog. Via de klachtenmechanismen moeten suggesties kunnen worden gedaan over de manier waarop de betrokken onderneming kan omgaan met potentiële en daadwerkelijke negatieve effecten. Ook moeten passende corrigerende maatregelen kunnen worden voorgesteld wanneer bij bemiddeling duidelijk wordt dat een onderneming negatieve effecten heeft veroorzaakt of hiertoe heeft bijgedragen. (48) Klachtenmechanismen mogen de lidstaten echter niet ontheffen van hun voornaamste plicht om de mensenrechten te beschermen en toegang tot de rechter en rechtsmiddelen te bieden. (49) De lidstaten moeten een of meer nationale autoriteiten aanwijzen om de juiste uitvoering door ondernemingen van hun zorgvuldigheidsverplichtingen te monitoren en om een passende handhaving van deze richtlijn te garanderen. Deze nationale autoriteiten moeten onafhankelijk zijn en moeten over de juiste bevoegdheden en middelen beschikken om hun taken uit te voeren. Zij moeten bevoegd zijn om de nodige controles uit te voeren, op eigen initiatief of naar aanleiding van gemotiveerde en redelijke klachten die zij ontvangen van belanghebbenden en derde partijen, en om doeltreffende, evenredige en afschrikkende administratieve sancties op te leggen, rekening houdend met de ernst en het herhaalde karakter van de inbreuken, zodat zij kunnen garanderen dat ondernemingen de verplichtingen uit hoofde van de nationale wetgeving nakomen. Op Unieniveau moet de Commissie een Europees netwerk voor passende zorgvuldigheid tussen bevoegde autoriteiten opzetten om onderlinge samenwerking te verzekeren. (50) De Commissie en de lidstaten worden aangemoedigd om te voorzien in administratieve boetes die qua omvang vergelijkbaar zijn met de boetes die momenteel worden opgelegd op het gebied van mededinging en gegevensbescherming. (51) De nationale autoriteiten worden aangemoedigd om samen te werken en informatie te delen met de nationale contactpunten (NCP’s) van de OESO en met de nationale mensenrechtenorganisaties in hun land. (52) In overeenstemming met de leidende beginselen van de VN inzake bedrijfsleven en mensenrechten zijn ondernemingen die passende zorgvuldigheid toepassen niet per definitie ontheven van aansprakelijkheid wanneer zij mensenrechtenschendingen of milieuschade veroorzaken of hiertoe bijdragen. Een robuust en adequaat zorgvuldigheidsproces kan ondernemingen echter helpen te voorkomen dat er schade ontstaat. (53) Bij de invoering van een aansprakelijkheidsregeling moeten de lidstaten zorgen voor een weerlegbaar vermoeden dat een bepaald bewijsniveau vereist. De bewijslast zou worden verschoven van slachtoffer naar onderneming, waarbij een onderneming zou moeten aantonen dat zij geen zeggenschap heeft over een bedrijfseenheid die betrokken is bij mensenrechtenschendingen. (54) Verjaringstermijnen kunnen redelijk en passend worden geacht indien zij het recht van slachtoffers op toegang tot de rechter niet beperken, rekening houdend met de praktische problemen waarmee potentiële klagers worden geconfronteerd. Slachtoffers van negatieve effecten op het gebied van mensenrechten, milieu en goed bestuur moeten voldoende tijd krijgen om gerechtelijke stappen te ondernemen, rekening houdend met hun geografische locatie, hun middelen en de algemene moeilijkheid om ontvankelijke vorderingen voor de rechtbanken van de Unie in te dienen. (55) Het recht op een doeltreffende voorziening in rechte is een internationaal erkend mensenrecht, dat is neergelegd in artikel 8 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en in artikel 2, lid 3, van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, en is tevens een grondrecht van de Unie (artikel 47 van het Handvest). Staten zijn via gerechtelijke, administratieve, wetgevende of andere passende middelen verplicht te waarborgen dat personen die het slachtoffer zijn van mensenrechtenschendingen als gevolg van handelspraktijken toegang hebben tot een doeltreffende voorziening in rechte, hetgeen ook in de leidende beginselen inzake bedrijfsleven en mensenrechten is vastgelegd. Derhalve wordt in deze richtlijn specifiek verwezen naar deze verplichting, overeenkomstig de Eerste beginselen en richtsnoeren van de VN inzake het recht op verhaal en schadevergoeding van de slachtoffers van grove schendingen van het internationaal recht inzake de mensenrechten en ernstige schendingen van het internationaal humanitair recht. (56) Grote ondernemingen worden aangemoedigd om adviescomités op te richten die hun bestuursorganen moeten adviseren op het gebied van passende zorgvuldigheid, en om in deze comités belanghebbenden op te nemen. (57) Vakbonden moeten de nodige middelen ontvangen om hun rechten op het gebied van passende zorgvuldigheid uit te oefenen, onder meer om contact te kunnen leggen met de vakbonden en werknemers van ondernemingen waarmee hun onderneming een zakelijke relatie heeft. (58) De lidstaten moeten gebruikmaken van bestaande aansprakelijkheidsregelingen of indien nodig aanvullende wetgeving invoeren om te garanderen dat ondernemingen in overeenstemming met de nationale wetgeving aansprakelijk kunnen worden gesteld voor schade die voortvloeit uit negatieve effecten op mensenrechten, het milieu en goed bestuur waartoe zij, of bedrijfseenheden onder hun gezag, aanleiding hebben gegeven of bijgedragen door handelingen of door nalatigheid, tenzij de ondernemingen kunnen aantonen zij alle nodige zorgvuldigheid in overeenstemming met deze richtlijn hebben betracht om de schade in kwestie te voorkomen of dat de schade zich ook zou hebben voorgedaan indien alle nodige zorgvuldigheid betracht was. (59) Om te zorgen voor duidelijkheid, zekerheid en samenhang tussen de praktijken van ondernemingen, moet de Commissie richtsnoeren opstellen in overleg met de lidstaten en de OESO en met de hulp van een aantal gespecialiseerde organen, met name het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten, het Europees Milieuagentschap en het Uitvoerend Agentschap voor kleine en middelgrote ondernemingen. Een aantal internationale organisaties heeft al richtsnoeren inzake zorgvuldigheidseisen opgesteld en deze kunnen door de Commissie als referentie worden gebruikt wanneer zij op grond van deze richtlijn specifiek voor ondernemingen in de Unie richtsnoeren opstelt. Deze richtlijn moet de volledige harmonisatie van de normen tussen de lidstaten beogen. In aanvulling op algemene richtsnoeren die alle bedrijven en met name kleine en middelgrote ondernemingen moeten helpen bij de toepassing van passende zorgvuldigheidseisen in hun processen, moet de Commissie overwegen om sectorspecifieke richtsnoeren op te stellen en een regelmatig bijgewerkte lijst met landeninformatiebladen verstrekken om ondernemingen te helpen de potentiële en daadwerkelijke negatieve effecten van hun zakelijke activiteiten op de mensenrechten, het milieu en goed bestuur in een bepaald gebied te beoordelen. Op deze informatiebladen moet met name worden aangegeven welke verdragen van degene die worden genoemd in de bijlagen xx, xxx en xxxx bij deze richtlijn door het land in kwestie zijn geratificeerd. (60) Teneinde de lijst van negatieve effecten bij te werken, dient de bevoegdheid om handelingen in de zin van artikel 290 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie vast te stellen aan de Commissie te worden gedelegeerd wat betreft wijzigingen van de bijlagen xx, xxx en xxxx bij deze richtlijn. Het is van bijzonder belang dat de Commissie bij haar voorbereidende werkzaamheden tot passende raadplegingen overgaat, onder meer op deskundigenniveau, en dat die raadplegingen gebeuren in overeenstemming met de beginselen die zijn vastgelegd in het Interinstitutioneel Akkoord van 13 april 2016 over beter wetgeven (48) . Met name om te zorgen voor gelijke deelname aan de voorbereiding van gedelegeerde handelingen ontvangen het Europees Parlement en de Raad alle documenten op hetzelfde tijdstip als de deskundigen van de lidstaten, en hebben hun deskundigen systematisch toegang tot de vergaderingen van de deskundigengroepen van de Commissie die zich bezighouden met de voorbereiding van de gedelegeerde handelingen. (61) Omdat de doelstellingen van deze richtlijn niet voldoende door de lidstaten kunnen worden verwezenlijkt, maar vanwege de omvang of de gevolgen van het optreden beter door de Unie kunnen worden verwezenlijkt, kan de Unie, overeenkomstig het in artikel 5 van het Verdrag betreffende de Europese Unie neergelegde subsidiariteitsbeginsel, maatregelen nemen. Overeenkomstig het in hetzelfde artikel neergelegde evenredigheidsbeginsel gaat deze richtlijn niet verder dan nodig is om deze doelstellingen te verwezenlijken, HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: Artikel 1 Onderwerp en doel 1. Met deze richtlijn wordt beoogd te garanderen dat ondernemingen die binnen het toepassingsgebied van de richtlijn vallen en die actief zijn op de interne markt, hun plicht nakomen om de mensenrechten, het milieu en goed bestuur te eerbiedigen en dat zij geen potentiële of daadwerkelijke negatieve effecten op de mensenrechten, het milieu en goed bestuur veroorzaken of daaraan bijdragen door hun eigen activiteiten of rechtstreeks met hun verrichtingen, producten of diensten verband houdende activiteiten van een zakelijke relatie dan wel in hun waardeketens, en dat zij deze negatieve effecten voorkomen en beperken. 2. Bij deze richtlijn worden voor ondernemingen die binnen het toepassingsgebied van de richtlijn vallen, de verplichtingen vastgesteld inzake passende zorgvuldigheid in de waardeketen, met name om alle evenredige en passende maatregelen te nemen en zich alle inspanningen te getroosten die binnen hun mogelijkheden liggen om negatieve effecten op de mensenrechten, het milieu en goed bestuur in hun waardeketen te voorkomen, en dergelijke negatieve effecten op passende wijze aan te pakken wanneer zij zich voordoen. Inachtneming van passende zorgvuldigheid vereist dat ondernemingen de potentiële en/of daadwerkelijke negatieve effecten op de mensenrechten, het milieu en goed bestuur die hun eigen activiteiten en die van hun waardeketens en zakelijke relaties eventueel veroorzaken, identificeren, beoordelen, voorkomen, wegnemen, beperken, monitoren en bekendmaken, dat zij er verantwoording voor afleggen en dat zij ze aanpakken en remediëren. Door de waarborgen voor de bescherming van de mensenrechten, het milieu en goed bestuur onderling af te stemmen, wordt met die zorgvuldigheidseisen beoogd de werking van de interne markt te verbeteren. 3. Met deze richtlijn wordt voorts beoogd te garanderen dat ondernemingen ter verantwoording kunnen worden geroepen en aansprakelijk kunnen worden gesteld overeenkomstig de nationale wetgeving voor de negatieve effecten op de mensenrechten, het milieu en goed bestuur die zij veroorzaken of waaraan zij bijdragen in hun waardeketen, en heeft als doel te garanderen dat slachtoffers toegang hebben tot rechtsmiddelen. 4. Deze richtlijn doet geen afbreuk aan andere zorgvuldigheidseisen die zijn vastgesteld in sectorspecifieke wetgeving van de Unie, met name Verordening (EU) nr. 995/2010 en Verordening (EU) 2017/821, tenzij met de zorgvuldigheidseisen in deze richtlijn een grotere zorgvuldigheid met betrekking tot de mensenrechten, het milieu en goed bestuur wordt voorgeschreven. 5. De uitvoering van deze richtlijn geeft op geen enkele wijze aanleiding tot verlaging van het algemene niveau van bescherming van de mensenrechten of het milieu. De richtlijn doet met name geen afbreuk aan andere toepasselijke aansprakelijkheidskaders op het gebied van onderaanneming, detachering en waardeketens die zijn vastgesteld op nationaal, Unie- of internationaal niveau. Artikel 2 Toepassingsgebied 1. Deze richtlijn is van toepassing op grote ondernemingen die onder de wetgeving van een lidstaat vallen of die gevestigd zijn op het grondgebied van de Unie. 2. Deze richtlijn is ook van toepassing op alle beursgenoteerde kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) en op hoogrisico-kmo’s. 3. Deze richtlijn is ook van toepassing op grote ondernemingen, beursgenoteerde kmo’s en in hoogrisicosectoren opererende kmo’s die onder de wetgeving van een derde land vallen en die niet gevestigd zijn op het grondgebied van de Unie, wanneer zij actief zijn op de interne markt door er goederen te verkopen of diensten te verlenen. Deze ondernemingen voldoen aan de in deze richtlijn vastgestelde zorgvuldigheidsvereisten, zoals omgezet in de wetgeving van de lidstaat waar zij actief zijn, en zijn onderworpen aan de bij deze richtlijn vastgestelde sancties en aansprakelijkheidsregelingen, zoals omgezet in de wetgeving van de lidstaat waar zij actief zijn. Artikel 3 Definities Voor de toepassing van deze richtlijn gelden de volgende definities: (1) “belanghebbenden”: personen en groepen van personen wier rechten en belangen mogelijk worden aangetast door de potentiële of daadwerkelijke negatieve effecten op de mensenrechten, het milieu en goed bestuur die worden veroorzaakt door een onderneming of haar zakelijke relaties, evenals organisaties die als statutair doel hebben de mensenrechten, met inbegrip van sociale en arbeidsrechten, het milieu en goed bestuur te beschermen. Het kan daarbij onder meer gaan om werknemers en hun vertegenwoordigers, lokale gemeenschappen, kinderen, inheemse volkeren, verenigingen van burgers, vakbonden, maatschappelijke organisaties en de aandeelhouders van een onderneming; (2) “zakelijke relaties”: de dochterondernemingen en zakelijke relaties in de gehele waardeketen van een onderneming, met inbegrip van leveranciers en onderaannemers, die rechtstreeks betrokken zijn bij de zakelijke activiteiten, producten of diensten van de onderneming; (3) “leverancier”: elke onderneming die een product, een onderdeel van een product of een dienst levert aan een andere onderneming, direct dan wel indirect, in het kader van een zakelijke relatie; (4) “onderaannemer”: alle zakelijke relaties die een dienst leveren of een activiteit uitvoeren die bijdraagt tot de voltooiing van de activiteiten van een onderneming; (5) “waardeketen”: alle activiteiten, verrichtingen, zakelijke relaties en investeringsketens van een onderneming, met inbegrip van entiteiten waarmee de onderneming een directe of indirecte zakelijke relatie heeft, upstream en downstream, en die: (a) producten, onderdelen van producten of diensten leveren die bijdragen tot de eigen producten of diensten van de onderneming, of (b) producten of diensten van de onderneming ontvangen; (6) “potentieel of daadwerkelijk negatief effect op de mensenrechten”: een potentieel of daadwerkelijk negatief effect dat het volledige genot van mensenrechten door personen of groepen van personen kan verhinderen met betrekking tot de mensenrechten, inclusief sociale, werknemers- en vakbondsrechten als vastgesteld in bijlage xx bij deze richtlijn. Deze bijlage wordt regelmatig herzien en is in overeenstemming met de doelstellingen van de Unie op het gebied van de mensenrechten. De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 17 gedelegeerde handelingen vast te stellen tot wijziging van de in de bijlage xx opgenomen lijst; (7) “potentieel of daadwerkelijk negatief effect op het milieu”: elke schending van internationaal erkende milieunormen en milieunormen van de Unie als vastgesteld in bijlage xxx bij deze richtlijn. Deze bijlage wordt regelmatig herzien en is in overeenstemming met de doelstellingen van de Unie op het gebied van milieubescherming en beperking van de klimaatverandering. De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 17 gedelegeerde handelingen vast te stellen tot wijziging van de in de bijlage xxx opgenomen lijst; (8) “potentieel of daadwerkelijk negatief effect op goed bestuur”: een potentieel of daadwerkelijk negatief effect op het goede bestuur van een land, regio of gebied, zoals vastgesteld in bijlage xxxx bij deze richtlijn. Deze bijlage wordt regelmatig herzien en is in overeenstemming met de doelstellingen van de Unie op het gebied van goed bestuur. De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 17 gedelegeerde handelingen vast te stellen tot wijziging van de in de bijlage xxxx opgenomen lijst; (9) “controle”: de mogelijkheid voor een onderneming om beslissende invloed uit te oefenen op een andere onderneming, met name door eigenaarschap of door gebruiksrechten op alle of een deel van de vermogensbestanddelen van deze laatste, dan wel door rechten, overeenkomsten of elk ander middel, rekening houdend met alle feitelijke omstandigheden, waarmee een beslissende invloed wordt uitgeoefend op de samenstelling, het stemgedrag of de besluiten van de besluitvormingsorganen van een onderneming; (10) “bijdragen tot”: de activiteiten van een onderneming veroorzaken in combinatie met de activiteiten van andere entiteiten een effect of de activiteiten van de onderneming veroorzaken, faciliteren of stimuleren het veroorzaken van een negatief effect door een andere entiteit. De bijdrage moet substantieel zijn, d.w.z. dat kleine of onbeduidende bijdragen uitgesloten zijn. Bij het beoordelen van de substantiële aard van de bijdrage en om te begrijpen wanneer de acties van de onderneming eventueel het veroorzaken van een negatief effect door een andere entiteit hebben veroorzaakt, gefaciliteerd of gestimuleerd, kunnen diverse factoren in aanmerking worden genomen. Er kan rekening worden gehouden met de volgende factoren: – de mate waarin een onderneming een negatief effect door een andere entiteit kan aanmoedigen of motiveren, d.w.z. de mate waarin de activiteit het risico heeft vergroot dat het effect zich voordoet, – de mate waarin een onderneming kennis had kunnen of moeten hebben van het negatieve effect of de mogelijkheid van een negatief effect, d.w.z. de mate van voorzienbaarheid, – de mate waarin een activiteit van de onderneming het negatieve effect daadwerkelijk heeft beperkt of het risico heeft verminderd dat het effect zich voordoet. Het loutere bestaan van een zakelijke relatie of activiteiten die de algemene voorwaarden scheppen waarin negatieve effecten zich kunnen voordoen, vormt op zich geen bijdragerelatie. De activiteit in kwestie moet het risico van een negatief effect aanzienlijk vergroten. Artikel 4 Zorgvuldigheidsstrategie 1. De lidstaten stellen regels vast om te garanderen dat ondernemingen bij hun activiteiten en in het kader van hun zakelijke relaties doeltreffende passende zorgvuldigheid in acht nemen met betrekking tot potentiële of daadwerkelijke negatieve effecten op de mensenrechten, het milieu en goed bestuur. 2. Ondernemingen leveren permanent alle inspanningen die binnen hun mogelijkheden liggen om, door middel van een risicogebaseerde monitoringmethode waarbij rekening wordt gehouden met de waarschijnlijkheid, ernst en urgentie van potentiële of daadwerkelijke effecten op de mensenrechten, het milieu of goed bestuur, een identificatie en beoordeling uit te voeren van de aard en context van hun activiteiten, inclusief in geografisch opzicht, en na te gaan of hun activiteiten en zakelijke relaties potentiële of daadwerkelijke negatieve effecten veroorzaken, hiertoe bijdragen of hier rechtstreeks bij betrokken zijn. 3. Indien een grote onderneming waarvan alle directe zakelijke relaties gevestigd zijn binnen de Unie of een kmo overeenkomstig lid 2 concludeert dat zij geen potentieel of daadwerkelijk negatief effect op de mensenrechten, het milieu of goed bestuur veroorzaakt, hier niet toe bijdraagt en hier niet rechtstreeks bij betrokken is, publiceert zij een verklaring in die zin waarin zij haar risicobeoordeling opneemt met daarin de relevante gegevens, informatie en methodologie die tot deze conclusie hebben geleid. Die onderneming kan met name concluderen dat zij geen negatieve effecten op de mensenrechten, het milieu of goed bestuur heeft vastgesteld als haar effectidentificatie en risicobeoordeling uitwijzen dat al haar directe leveranciers passende zorgvuldigheid in overeenstemming met deze richtlijn betrachten. Deze verklaring wordt herzien indien zich nieuwe risico’s voordoen of wanneer die onderneming nieuwe zakelijke relaties aangaat die risico’s kunnen opleveren. 4. Tenzij een onderneming overeenkomstig de leden 2 en 3 concludeert dat zij geen potentieel of daadwerkelijk negatief effect op de mensenrechten, het milieu of goed bestuur veroorzaakt, hier niet toe bijdraagt en hier niet rechtstreeks bij betrokken is, stelt zij een zorgvuldigheidsstrategie vast en voert zij deze effectief uit. In het kader van hun zorgvuldigheidsstrategie: (i) specificeren ondernemingen de potentiële of daadwerkelijke negatieve effecten op de mensenrechten, het milieu en goed bestuur die zijn geïdentificeerd en beoordeeld overeenkomstig lid 2, die waarschijnlijk aanwezig zijn in hun activiteiten en zakelijke relaties, en de ernst, waarschijnlijkheid en urgentie daarvan, alsmede de relevante gegevens, informatie en methodologie die tot deze conclusies hebben geleid; (ii) brengen ondernemingen hun waardeketen in kaart en maken zij, met inachtneming van het handelsgeheim, relevante informatie openbaar over de waardeketen van de onderneming, bijvoorbeeld namen, locaties, soorten producten en diensten die verstrekt worden en andere relevante informatie over dochterondernemingen, leveranciers en zakenpartners in hun waardeketen; (iii) stellen ondernemingen alle evenredige en passende beleidslijnen en maatregelen vast en geven zij deze aan om potentiële of daadwerkelijke negatieve effecten op de mensenrechten, het milieu of goed bestuur weg te nemen, te voorkomen of te beperken; (iv) ontwerpen ondernemingen een strategie voor prioriteitsstelling op basis van principe 17 van de leidende beginselen inzake bedrijfsleven en mensenrechten van de VN indien zij niet in staat zijn om alle potentiële of daadwerkelijke negatieve effecten tegelijkertijd aan te pakken. Ondernemingen houden rekening met de ernst, waarschijnlijkheid en urgentie van de verschillende potentiële of daadwerkelijke negatieve effecten op de mensenrechten, het milieu of goed bestuur, de aard en context van hun activiteiten, inclusief in geografisch opzicht, de reikwijdte van de risico’s, de omvang ervan en de mate waarin zij eventueel niet kunnen worden geremedieerd, en passen hierbij indien nodig het beleid inzake prioriteitstelling toe. 5. Ondernemingen zorgen ervoor dat hun bedrijfsstrategie en hun beleid in overeenstemming zijn met hun zorgvuldigheidsstrategie. Ondernemingen nemen in verband hiermee toelichtingen op in hun zorgvuldigheidsstrategie. 6. Dochterondernemingen worden geacht te hebben voldaan aan de verplichting om een zorgvuldigheidsstrategie vast te stellen als hun moederonderneming hen in haar zorgvuldigheidsstrategie opneemt. 7. Ondernemingen passen in hun waardeketen passende zorgvuldigheid toe op een manier die evenredig is en in verhouding staat tot de waarschijnlijkheid en ernst van hun potentiële of daadwerkelijke negatieve effecten en hun specifieke omstandigheden, met name hun activiteitensector, de omvang en lengte van hun waardeketen, de omvang van de onderneming en haar capaciteit, middelen en invloed. 8. Ondernemingen garanderen dat hun zakelijke relaties beleid op het gebied van mensenrechten, milieu en goed bestuur ontwikkelen en uitvoeren dat in overeenstemming is met hun zorgvuldigheidsstrategie, bijvoorbeeld door middel van kaderakkoorden, contractuele clausules, de vaststelling van gedragscodes of gecertificeerde, onafhankelijke audits. Ondernemingen zorgen ervoor dat hun aankoopbeleid geen potentiële of daadwerkelijke negatieve effecten op de mensenrechten, het milieu of goed bestuur veroorzaakt of hiertoe bijdraagt. 9. Ondernemingen controleren regelmatig of onderaannemers en leveranciers hun verplichtingen uit hoofde van lid 8 nakomen. Artikel 5 Participatie van belanghebbenden 1. De lidstaten zorgen ervoor dat ondernemingen bij de vaststelling en uitvoering van hun zorgvuldigheidsstrategie te goeder trouw en op doeltreffende, zinvolle en geïnformeerde wijze overleggen met relevante belanghebbenden. De lidstaten garanderen met name het recht voor vakbonden op het juiste niveau, inclusief het sectorale, het nationale, het Europese en het mondiale niveau, en voor werknemersvertegenwoordigers om te goeder trouw te worden betrokken bij de vaststelling en uitvoering van de zorgvuldigheidsstrategie van hun onderneming. Ondernemingen kunnen voorrang geven aan overleg met de meest getroffen belanghebbenden. Ondernemingen plegen overleg en betrekken vakbonden en werknemersvertegenwoordigers op een wijze die aangepast is aan hun omvang en de aard en context van hun activiteiten. 2. De lidstaten zorgen ervoor dat belanghebbenden het recht hebben van de onderneming te verlangen dat zij potentiële of daadwerkelijke negatieve effecten op de mensenrechten, het milieu of goed bestuur bespreken die voor hen relevant zijn in de zin van lid 1. 3. Ondernemingen zorgen ervoor dat betrokken of potentieel betrokken belanghebbenden niet in gevaar worden gebracht door hun deelname aan het in lid 1 bedoelde overleg. 4. Werknemersvertegenwoordigers worden door de onderneming geïnformeerd over haar zorgvuldigheidsstrategie en de uitvoering daarvan, waaraan zij overeenkomstig Richtlijn 2002/14/EG (49) en Richtlijn 2009/38/EG (50) van het Europees Parlement en de Raad en Richtlijn 2001/86/EG (51) van de Raad kunnen bijdragen. Bovendien wordt het recht om collectief te onderhandelen volledig geëerbiedigd, zoals met name erkend in de IAO-verdragen 87 en 98 en het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en het Europees Sociaal Handvest van de Raad van Europa, alsmede de besluiten van het IAO-Comité voor vakbondsvrijheid, het Comité van deskundigen inzake de toepassing van verdragen en aanbevelingen en het Europees Comité voor Sociale Rechten van de Raad van Europa (ECSR). Artikel 6 Publicatie en communicatie van de zorgvuldigheidsstrategie 1. De lidstaten zorgen ervoor, met inachtneming van het handelsgeheim, dat ondernemingen hun meest recente zorgvuldigheidsstrategie of de in artikel 4, lid 3, bedoelde verklaring inclusief risicobeoordeling openbaar maken en kosteloos toegankelijk maken, met name op de website van de onderneming. 2. Ondernemingen verstrekken hun zorgvuldigheidsstrategie aan de vertegenwoordigers van hun werknemers, hun vakbonden en hun zakelijke relaties, alsmede op verzoek aan een van de overeenkomstig artikel 12 aangewezen nationale bevoegde autoriteiten. Ondernemingen verstrekken relevante informatie over hun zorgvuldigheidsstrategie op verzoek aan potentieel betrokken belanghebbenden, op een wijze die aansluit bij de context van die belanghebbenden, bijvoorbeeld rekening houdend met de officiële taal van het land van de belanghebbenden. 3. De lidstaten en de Commissie zorgen ervoor dat ondernemingen hun zorgvuldigheidsstrategie of de in artikel 4, lid 3, bedoelde verklaring inclusief risicobeoordeling uploaden naar een gecentraliseerd Europees platform dat onder toezicht staat van de nationale bevoegde autoriteiten. Dit platform kan het centraal Europees toegangspunt zijn waarnaar de Commissie verwijst in haar recente actieplan voor de opbouw van de kapitaalmarktenunie ( COM(2020)0590 ). De Commissie voorziet in een gestandaardiseerd model voor het uploaden van de zorgvuldigheidsstrategieën naar het gecentraliseerd Europees platform. Artikel 7 Bekendmaking van niet-financiële en diversiteitsinformatie Deze richtlijn doet geen afbreuk aan de bij Richtlijn 2013/34/EU aan bepaalde ondernemingen opgelegde verplichting om in hun bestuursverslag een niet-financiële verklaring op te nemen, inclusief een beschrijving van het door de onderneming gevoerde beleid, minstens met betrekking tot milieu-, sociale en personeelsaangelegenheden, eerbiediging van de mensenrechten en de bestrijding van corruptie en omkoping, alsmede de zorgvuldigheidsprocessen die worden toegepast. Artikel 8 Evaluatie en herziening van de zorgvuldigheidsstrategie 1. Ondernemingen evalueren ten minste eenmaal per jaar de doeltreffendheid en geschiktheid van hun zorgvuldigheidsstrategie en de uitvoering daarvan en herzien deze dienovereenkomstig telkens wanneer een herziening als gevolg van de evaluatie noodzakelijk wordt geacht. 2. De evaluatie en herziening van de zorgvuldigheidsstrategie wordt uitgevoerd in overleg met de belanghebbenden, en de vakbonden en de vertegenwoordigers van de werknemers worden hier op dezelfde wijze bij betrokken als bij de vaststelling van de zorgvuldigheidsstrategie overeenkomstig artikel 4. Artikel 9 Klachtenmechanisme 1. Ondernemingen voorzien in een klachtenmechanisme, zowel voor vroegtijdige waarschuwing ingeval van risico’s als voor bemiddeling, zodat alle belanghebbenden uiting kunnen geven aan redelijke bezorgdheid met betrekking tot het bestaan van een potentieel of daadwerkelijk negatief effect op de mensenrechten, het milieu of goed bestuur. De lidstaten garanderen dat ondernemingen voor een dergelijk mechanisme kunnen zorgen door middel van samenwerkingsafspraken met andere ondernemingen of organisaties, door deel te nemen aan mechanismen inzake klachten van meer belanghebbenden of door zich aan te sluiten bij een algemene kaderovereenkomst. 2. Klachtenmechanismen zijn legitiem, toegankelijk, voorspelbaar, veilig, rechtvaardig, transparant, compatibel met rechten en aanpasbaar, overeenkomstig de doeltreffendheidscriteria voor buitengerechtelijke klachtenmechanismen in beginsel 31 van de leidende beginselen inzake bedrijfsleven en mensenrechten van de Verenigde Naties en algemene opmerking nr. 16 van het VN-Comité voor de rechten van het kind. Deze mechanismen voorzien in de mogelijkheid om bezorgdheid te uiten hetzij op anonieme hetzij op vertrouwelijke wijze, naargelang de voorschriften in de nationale wetgeving. 3. Belanghebbenden ontvangen via het klachtenmechanisme tijdig een doeltreffende reactie, zowel bij een waarschuwing als bij een uiting van bezorgdheid. 4. Ondernemingen brengen verslag uit over de redelijke bezorgdheid die via hun klachtenmechanisme is geuit en brengen regelmatig verslag uit over de hiermee gemaakte vorderingen. Alle informatie wordt gepubliceerd op een wijze die de veiligheid van de belanghebbenden niet in gevaar brengt, onder meer door hun identiteit niet bekend te maken. 5. Via klachtenmechanismen kunnen voorstellen worden gedaan aan de onderneming over de manier waarop potentiële of daadwerkelijke negatieve effecten kunnen worden aangepakt. 6. Voor hun besluiten bij de ontwikkeling van klachtenmechanismen houden ondernemingen rekening met het standpunt van de belanghebbenden. 7. Gebruikmaking van een klachtenmechanisme sluit niet uit dat eisers toegang hebben tot gerechtelijke mechanismen. Artikel 10 Buitengerechtelijke middelen 1. De lidstaten zorgen ervoor dat een onderneming die vaststelt een negatief effect te hebben veroorzaakt of hieraan te hebben bijgedragen, voorziet in of meewerkt aan het remediëringsproces. Wanneer een onderneming vaststelt rechtstreeks betrokken te zijn bij een negatief effect op de mensenrechten, het milieu of goed bestuur, werkt zij naar best vermogen mee aan het remediëringsproces. 2. De remediërende maatregelen kunnen worden voorgesteld als resultaat van de bemiddeling in het kader van het in artikel 9 vastgestelde klachtenmechanisme. 3. De remediërende maatregelen worden vastgesteld in overleg met de getroffen belanghebbenden en kunnen bestaan in: financiële of niet-financiële compensatie, herstel, openbare verontschuldigingen, teruggave, rehabilitatie of een bijdrage aan een onderzoek. 4. Ondernemingen voorkomen dat bijkomende schade wordt veroorzaakt door garanties te bieden dat de schade in kwestie niet opnieuw zal worden aangericht. 5. De lidstaten zorgen ervoor dat het remediëringsvoorstel van een onderneming de getroffen belanghebbenden niet belet civiele procedures in te leiden overeenkomstig de nationale wetgeving. Met name worden slachtoffers niet verplicht buitengerechtelijke rechtsmiddelen aan te wenden alvorens een vordering in te dienen bij een rechtbank, noch belemmert een lopende procedure in het kader van een klachtenmechanisme de toegang van slachtoffers tot de rechter. Beslissingen die worden vastgesteld in het kader van een klachtenmechanisme worden door de rechter naar behoren in overweging genomen, maar zijn voor hem niet bindend. Artikel 11 Sectorale actieplannen voor passende zorgvuldigheid 1. De lidstaten kunnen de vaststelling aanmoedigen van vrijwillige sectorale of sectoroverschrijdende actieplannen voor passende zorgvuldigheid op nationaal of Unieniveau die erop gericht zijn de zorgvuldigheidsstrategieën van ondernemingen te coördineren. Ondernemingen die deelnemen aan sectorale of sectoroverschrijdende actieplannen voor passende zorgvuldigheid zijn niet vrijgesteld van de in deze richtlijn vastgestelde verplichtingen. 2. De lidstaten garanderen dat relevante belanghebbenden, in het bijzonder vakbonden, werknemersvertegenwoordigers en maatschappelijke organisaties, het recht hebben om deel te nemen aan de opstelling van sectorale actieplannen voor passende zorgvuldigheid, onverminderd de verplichting van iedere onderneming om te voldoen aan de vereisten in artikel 5. 3. Sectorale actieplannen voor passende zorgvuldigheid kunnen voorzien in één klachtenmechanisme voor de ondernemingen waarop ze betrekking hebben. Het klachtenmechanisme is in overeenstemming met artikel 9 van deze richtlijn. 4. Bij de ontwikkeling van sectorale klachtenmechanismen wordt rekening gehouden met het standpunt van de belanghebbenden. Artikel 12 Toezicht 1. Elke lidstaat wijst een of meer nationale bevoegde autoriteiten aan die verantwoordelijk zijn voor het toezicht op de toepassing van deze richtlijn, zoals omgezet in de nationale wetgeving, en voor de verspreiding van beste praktijken op het gebied van passende zorgvuldigheid. 2. De lidstaten garanderen dat de nationale bevoegde autoriteiten die zijn aangewezen overeenkomstig lid 1, onafhankelijk zijn en beschikken over het nodige personeel en de nodige technische en financiële middelen, bedrijfsruimten, infrastructuur en expertise om hun taken doeltreffend uit te voeren. 3. De lidstaten delen de Commissie uiterlijk op … [datum van omzetting van deze richtlijn] de naam en het adres van de bevoegde autoriteiten mee. De lidstaten stellen de Commissie ook in kennis van elke wijziging van de naam of het adres van de bevoegde autoriteiten. 4. De Commissie maakt een lijst van de bevoegde autoriteiten toegankelijk voor het publiek, onder meer op het internet. Deze lijst wordt door de Commissie geactualiseerd. Artikel 13 Onderzoeken met betrekking tot ondernemingen 1. De in artikel 14 bedoelde bevoegde autoriteiten van de lidstaten hebben de bevoegdheid onderzoeken uit te voeren om ervoor te zorgen dat ondernemingen voldoen aan de verplichtingen van deze richtlijn, met inbegrip van ondernemingen die hebben verklaard geen potentieel of daadwerkelijk negatief effect op de mensenrechten, het milieu of goed bestuur te hebben vastgesteld. Deze bevoegde autoriteiten zijn bevoegd om controles uit te voeren bij ondernemingen en vraaggesprekken te houden met getroffen of potentieel getroffen belanghebbenden of hun vertegenwoordigers. Deze controles kunnen een onderzoek omvatten van de zorgvuldigheidsstrategie van de onderneming, een onderzoek van de werking van het klachtenmechanisme en controles ter plaatse. De ondernemingen verlenen alle nodige bijstand om de uitvoering door de bevoegde autoriteiten van hun onderzoeken te vergemakkelijken. 2. De in lid 1 bedoelde onderzoeken worden uitgevoerd volgens een op risico gebaseerde aanpak of indien de bevoegde autoriteit beschikt over relevante informatie aangaande een vermoedelijke niet-nakoming door een onderneming van de in deze richtlijn opgenomen verplichtingen, onder meer op basis van door derden geuite gegronde en redelijke bezorgdheid. 3. De Commissie en de in artikel 12 bedoelde bevoegde autoriteiten van de lidstaten faciliteren het melden uiten door derden van de in lid 2 van dit artikel bedoelde gegronde en redelijke bezorgdheid door middel van maatregelen als geharmoniseerde formulieren voor het uiten van bezorgdheid. De Commissie en de bevoegde autoriteiten zorgen ervoor dat de klager het recht heeft te verzoeken dat zijn of haar bezorgdheid vertrouwelijk of anoniem blijft, overeenkomstig het nationale recht. De in artikel 12 bedoelde bevoegde autoriteiten van de lidstaten garanderen dat het formulier in kwestie ook elektronisch kan worden ingevuld. 4. De bevoegde autoriteit brengt de klager binnen een redelijke termijn op de hoogte van de vorderingen en resultaten van het onderzoek, in het bijzonder indien aanvullend onderzoek of coördinatie met een andere toezichthoudende autoriteit vereist is. 5. Als een bevoegde autoriteit naar aanleiding van de acties op grond van lid 1 constateert dat deze richtlijn niet wordt nageleefd, biedt zij de onderneming in kwestie een passende termijn om remediërende maatregelen te nemen, als deze mogelijk zijn. 6. De lidstaten garanderen dat, indien de niet-naleving van deze richtlijn rechtstreeks kan leiden tot onherstelbare schade, opdracht kan worden gegeven tot de vaststelling van tijdelijke maatregelen door de onderneming in kwestie of, met inachtneming van het evenredigheidsbeginsel, tot de tijdelijke opschorting van de activiteiten. In het geval van op de interne markt actieve ondernemingen die vallen onder het recht van een derde land, kan de tijdelijke opschorting van de activiteiten een verbod inhouden om op de interne markt actief te zijn. 7. De lidstaten voorzien in sancties overeenkomstig artikel 18 voor ondernemingen die binnen de toegemeten termijn geen remediërende maatregelen nemen. De bevoegde nationale autoriteiten zijn bevoegd om administratieve geldboetes op te leggen. 8. De lidstaten garanderen dat de nationale bevoegde autoriteiten dossiers bijhouden over de in lid 1 bedoelde onderzoeken, waarin met name de aard en de resultaten van de onderzoeken worden aangegeven, alsmede over alle remediërende maatregelen waarvan kennis is gegeven uit hoofde van lid 5. De bevoegde autoriteiten publiceren een jaarlijks activiteitenverslag met de ernstigste gevallen van niet-naleving en de wijze waarop deze zijn aangepakt, met inachtneming van het handelsgeheim. Artikel 14 Richtsnoeren 1. Teneinde ondernemingen duidelijkheid en zekerheid te verschaffen en de onderlinge consistentie van hun praktijken te waarborgen, publiceert de Commissie, in overleg met de lidstaten en de OESO en met de hulp van het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten, het Europees Milieuagentschap en het Uitvoerend Agentschap voor kleine en middelgrote ondernemingen, algemene, niet-bindende richtsnoeren voor ondernemingen over de beste manieren om te voldoen aan de zorgvuldigheidsverplichtingen uit hoofde van deze richtlijn. Deze richtsnoeren bieden praktische sturing voor het in acht nemen van de evenredigheid en het stellen van prioriteiten, wat effecten, sectoren en geografische gebieden betreft, met betrekking tot zorgvuldigheidsverplichtingen, afhankelijk van de omvang en de sector van de onderneming. De richtsnoeren worden uiterlijk op ... [18 maanden na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] beschikbaar gesteld. 2. De Commissie kan, in overleg met de lidstaten en de OESO en met de hulp van het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten, het Europees Milieuagentschap en het Uitvoerend Agentschap voor kleine en middelgrote ondernemingen, specifieke, niet-bindende richtsnoeren opstellen voor ondernemingen die actief zijn in bepaalde sectoren. 3. Bij het opstellen van de in de leden 1 en 2 bedoelde niet-bindende richtlijnen wordt naar behoren rekening gehouden met de leidende beginselen inzake bedrijfsleven en mensenrechten van de Verenigde Naties, de tripartiete beginselverklaring betreffende multinationale ondernemingen en sociaal beleid van de IAO, de zorgvuldigheidsrichtsnoeren van de OESO voor verantwoord ondernemerschap, de OESO-richtsnoeren voor multinationale ondernemingen, de OESO-richtsnoeren inzake verantwoorde toeleveringsketens voor bodemschatten, de zorgvuldigheidsrichtsnoeren van de OESO voor verantwoorde toeleveringsketens in de kleding- en schoenensector, de OESO-richtsnoeren inzake verantwoord ondernemerschap voor institutionele beleggers, de zorgvuldigheidsrichtsnoeren van de OESO voor verantwoorde zakelijke kredietverlening en garantstelling voor effecten, de OESO-FAO-richtsnoeren voor verantwoorde toeleveringsketens in de landbouw, algemene opmerking nr. 16 van het VN-Comité voor de rechten van het kind over de verplichtingen van staten met betrekking tot de effecten van het bedrijfsleven op de rechten van kinderen en de beginselen inzake kinderrechten en bedrijven van UNICEF. De Commissie evalueert periodiek de relevantie van haar richtsnoeren en past deze aan nieuwe beste praktijken aan. 4. Er worden landeninformatiebladen regelmatig bijgewerkt door de Commissie en openbaar gemaakt, om actuele informatie te verstrekken over de internationale akkoorden en verdragen die zijn geratificeerd door elk van de handelspartners van de Unie. De Commissie verzamelt en publiceert handels- en douanegegevens over de herkomst van grondstoffen, halffabrikaten en eindproducten, en publiceert informatie over het risico van potentiële of daadwerkelijke effecten op de mensenrechten, het milieu en goed bestuur met betrekking tot bepaalde landen of regio’s, sectoren en subsectoren, en producten. Artikel 15 Specifieke maatregelen ter ondersteuning van kmo’s 1. De lidstaten garanderen dat een specifiek portaal voor kmo’s beschikbaar is waar deze ondernemingen richtsnoeren kunnen vinden, alsmede aanvullende ondersteuning en informatie over manieren waarop zij het best aan hun zorgvuldigheidsverplichtingen kunnen voldoen. 2. Kmo’s kunnen via de Unieprogramma’s ter ondersteuning van kmo’s aanspraak maken op financiële ondersteuning voor het nakomen van hun zorgvuldigheidsverplichtingen. Artikel 16 Samenwerking op het niveau van de Unie 1. De Commissie zet een Europees netwerk van bevoegde autoriteiten inzake passende zorgvuldigheid op om, in samenwerking met de in artikel 12 bedoelde nationale bevoegde autoriteiten, te zorgen voor coördinatie en convergentie van de praktijken op het gebied van regelgeving, onderzoek en toezicht en om te zorgen voor informatiedeling, alsmede om het functioneren van de nationale bevoegde autoriteiten te monitoren. De nationale bevoegde autoriteiten werken samen om de in deze richtlijn vastgestelde verplichtingen te handhaven. 2. De Commissie publiceert, met de hulp van het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten, het Europees Milieuagentschap en het Uitvoerend Agentschap voor kleine en middelgrote ondernemingen, op basis van de informatie die wordt gedeeld door nationale bevoegde autoriteiten en in samenwerking met andere deskundigen uit de publieke sector en belanghebbenden, een jaarlijks zorgvuldigheidsscorebord. Artikel 17 Uitoefening van de bevoegdheidsdelegatie 1. De bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen wordt aan de Commissie toegekend onder de in dit artikel neergelegde voorwaarden. 2. De bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen als bedoeld in artikel 3 wordt aan de Commissie toegekend voor een periode van vijf jaar met ingang van ... [datum van inwerkingtreding van deze richtlijn]. 3. De in artikel 3 bedoelde bevoegdheidsdelegatie kan te allen tijde door het Europees Parlement of de Raad worden ingetrokken. Het besluit tot intrekking beëindigt de delegatie van de in dat besluit genoemde bevoegdheid. Het wordt van kracht op de dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie of op een daarin genoemde latere datum. Het laat de geldigheid van de reeds van kracht zijnde gedelegeerde handelingen onverlet. 4. Vóór de vaststelling van een gedelegeerde handeling raadpleegt de Commissie de door elke lidstaat aangewezen deskundigen overeenkomstig de beginselen die zijn neergelegd in het Interinstitutioneel Akkoord over beter wetgeven van 13 april 2016. 5. Zodra de Commissie een gedelegeerde handeling heeft vastgesteld, doet zij daarvan gelijktijdig kennisgeving aan het Europees Parlement en de Raad. 6. Een overeenkomstig artikel 3 vastgestelde gedelegeerde handeling treedt alleen in werking indien het Europees Parlement noch de Raad binnen een termijn van drie maanden na de kennisgeving van de handeling aan het Europees Parlement en de Raad daartegen bezwaar heeft gemaakt, of indien zowel het Europees Parlement als de Raad vóór het verstrijken van die termijn de Commissie hebben medegedeeld dat zij daartegen geen bezwaar zullen maken. Die termijn wordt op initiatief van het Europees Parlement of van de Raad met drie maanden verlengd. Artikel 18 Sancties 1. De lidstaten voorzien in evenredige sancties die van toepassing zijn op inbreuken op de overeenkomstig deze richtlijn vastgestelde nationale bepalingen en nemen alle nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat die sancties worden gehandhaafd. De sancties waarin wordt voorzien zijn doeltreffend, evenredig en afschrikkend en er wordt rekening bij gehouden met de ernst van de gepleegde inbreuken en met het feit of de inbreuk al dan niet herhaaldelijk heeft plaatsgevonden. 2. De bevoegde nationale autoriteiten kunnen met name evenredige boetes opleggen die worden berekend op basis van de omzet van de onderneming, ondernemingen tijdelijk of voor onbepaalde tijd uitsluiten van overheidsopdrachten, staatssteun en steunregelingen van de overheid, met inbegrip van steun door exportkredietinstellingen en leningen, overgaan tot de inbeslagname van goederen en andere passende administratieve sancties opleggen. Artikel 19 Burgerrechtelijke aansprakelijkheid 1. Het feit dat een onderneming voldoet aan haar zorgvuldigheidsverplichtingen, ontheft haar niet van welke aansprakelijkheid ook die op haar rust op grond van de nationale wetgeving. 2. De lidstaten zorgen ervoor dat zij beschikken over een aansprakelijkheidsregeling op grond waarvan ondernemingen overeenkomstig de nationale wetgeving aansprakelijk kunnen worden gesteld en voorzien in herstel van alle schade die voortvloeit uit potentiële of daadwerkelijke negatieve effecten op de mensenrechten, het milieu of goed bestuur die zij of ondernemingen die zij controleren hebben veroorzaakt of waartoe zij hebben bijgedragen, door hun doen of laten. 3. De lidstaten zorgen ervoor dat hun in lid 2 bedoelde aansprakelijkheidsregeling van dien aard is dat ondernemingen die aantonen dat zij alle nodige zorgvuldigheid in overeenstemming met deze richtlijn hebben betracht om de schade in kwestie te voorkomen of dat de schade zich ook zou hebben voorgedaan indien alle nodige zorgvuldigheid betracht was, niet voor die schade aansprakelijk worden gesteld. 4. De lidstaten zorgen ervoor dat de verjaringstermijn voor het aanhangig maken van vorderingen inzake burgerrechtelijke aansprakelijkheid in verband met schade als gevolg van negatieve effecten op de mensenrechten en het milieu redelijk is. Artikel 20 Internationaal privaatrecht De lidstaten waarborgen dat de relevante bepalingen van deze richtlijn worden beschouwd als bepalingen van bijzonder dwingend recht overeenkomstig artikel 16 van Verordening (EG) nr. 864/2007 van het Europees Parlement en de Raad (52) . Artikel 21 Omzetting 1. De lidstaten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden om uiterlijk op … [binnen 24 maanden na de inwerkingtreding van deze richtlijn] aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan onverwijld in kennis. 2. Wanneer de lidstaten die bepalingen aannemen, wordt in die bepalingen zelf of bij de officiële bekendmaking ervan verwezen naar deze richtlijn. Op welke manier naar deze richtlijn wordt verwezen, wordt bepaald door de lidstaten. 3. De lidstaten verstrekken aan de Commissie de tekst van de belangrijkste bepalingen van intern recht die zij op het onder deze richtlijn vallende gebied vaststellen. Artikel 22 Inwerkingtreding Deze richtlijn treedt in werking op de twintigste dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie . Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 114, – gezien Verordening (EU) nr. 305/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 9 maart 2011 tot vaststelling van geharmoniseerde voorwaarden voor het verhandelen van bouwproducten (1) (de bouwproductenverordening), – gezien Verordening (EU) nr. 1025/2012 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012 betreffende Europese normalisatie, tot wijziging van de Richtlijnen 89/686/EEG en 93/15/EEG van de Raad alsmede de Richtlijnen 94/9/EG, 94/25/EG, 95/16/EG, 97/23/EG, 98/34/EG, 2004/22/EG, 2007/23/EG, 2009/23/EG en 2009/105/EG van het Europees Parlement en de Raad en tot intrekking van Beschikking 87/95/EEG van de Raad en Besluit nr. 1673/2006/EG van het Europees Parlement en de Raad (2) (de normalisatieverordening), – gezien de evaluatie van de Commissie van 24 oktober 2019 van Verordening (EU) nr. 305/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 9 maart 2011 tot vaststelling van geharmoniseerde voorwaarden voor het verhandelen van bouwproducten (SWD(2019)1770), – gezien het verslag van de Commissie van 24 oktober 2019 over de uitkomst van de evaluatie van de relevantie van de in artikel 31, lid 4, bedoelde taken die een uniale financiering genieten overeenkomstig artikel 34, lid 2, van Verordening (EU) nr. 305/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 9 maart 2011 tot vaststelling van geharmoniseerde voorwaarden voor het verhandelen van bouwproducten en tot intrekking van Richtlijn 89/106/EEG van de Raad ( COM(2019)0800 ), – gezien Verordening (EU) 2019/1020 van het Europees Parlement en de Raad van 20 juni 2019 betreffende markttoezicht en conformiteit van producten en tot wijziging van Richtlijn 2004/42/EG en de Verordeningen (EG) nr. 765/2008 en (EU) nr. 305/2011 (3) , – gezien Verordening (EG) nr. 765/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 9 juli 2008 tot vaststelling van de eisen inzake accreditatie en markttoezicht betreffende het verhandelen van producten en tot intrekking van Verordening (EEG) nr. 339/93 (4) , – gezien Besluit nr. 768/2008/EG van het Europees Parlement en de Raad van 9 juli 2008 betreffende een gemeenschappelijk kader voor het verhandelen van producten en tot intrekking van Besluit 93/465/EEG van de Raad (5) , – gezien Verordening (EU) 2019/515 van het Europees Parlement en de Raad van 19 maart 2019 betreffende de wederzijdse erkenning van goederen die in een andere lidstaat rechtmatig in de handel zijn gebracht en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 764/2008 (6) , – gezien zijn resolutie van 21 oktober 2010 over de toekomst van de Europese normalisatie (7) , – gezien de mededeling van de Commissie van 30 november 2016 getiteld “Schone energie voor alle Europeanen” ( COM(2016)0860 ), – gezien de Europese Green Deal ( COM(2019)0640 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 11 maart 2020 getiteld “Een nieuw actieplan voor een circulaire economie – Voor een schoner en concurrerender Europa” ( COM(2020)0098 ), – gezien artikel 54 van zijn Reglement, alsmede artikel 1, lid 1, onder e), van en bijlage 3 bij het besluit van de Conferentie van voorzitters van 12 december 2002 betreffende de procedure inzake het verlenen van toestemming voor het opstellen van initiatiefverslagen, – gezien het verslag van de Commissie interne markt en consumentenbescherming ( A9-0012/2021 ), A. overwegende dat de bouwsector in Europa rechtstreeks 18 miljoen banen verschaft en goed is voor 9 % van het bbp (8) ; B. overwegende dat de bouwproductenverordening tot doel heeft technische belemmeringen voor de handel in bouwproducten weg te nemen teneinde het vrije verkeer ervan binnen de interne markt te bevorderen, waarbij moet gewaarborgd dat die producten geschikt zijn voor hun beoogde gebruik en dat ze voldoen aan hun aangegeven prestatie, rekening houdend met de gezondheids-, veiligheids- en milieuaspecten in verband met hun gebruik en ongeacht waar zij zijn vervaardigd; C. overwegende dat van het Europese systeem van technische voorschriften en normalisatie is gebleken dat het een aanjager is van concurrentievermogen en innovatie, bijdraagt tot de veiligheid van consumenten en voor minder ongevallen zorgt, waardoor EU-normen als een mondiale maatstaf kunnen worden beschouwd; D. overwegende dat de trage goedkeuring en het niet bekendmaken van geharmoniseerde normen problematisch is, aangezien de goedkeuringsprocedure geen gelijke tred houdt met de ontwikkelingen in de sector, hetgeen voor onzekerheid zorgt in het bedrijfsleven; overwegende dat het ontbreken van geharmoniseerde normen en het onvolledige karakter van de bestaande normen hebben bijgedragen tot aanvullende nationale vereisten voor bouwproducten, die het vrije verkeer van die producten op de interne markt belemmeren; overwegende dat deze vereisten negatieve gevolgen kunnen hebben voor consumenten en voor de lidstaten wanneer zij hun verantwoordelijkheden op het gebied van structurele veiligheid, gezondheid, milieubescherming, andere met de bouw verband houdende aangelegenheden en consumentenbescherming nakomen; E. overwegende dat de door de lidstaten vastgestelde voorschriften voor bouwwerken zodanig moeten worden ontworpen en uitgevoerd dat de veiligheid van werknemers en consumenten wordt gewaarborgd en dat het milieu niet wordt geschaad, hetgeen ook gevolgen kan hebben voor de vereisten voor bouwproducten; F. overwegende dat de kosten die verband houden met de naleving van de bouwproductenverordening 0,6 % à 1,1 % van de omzet van de bouwsector bedragen, en dat ze voornamelijk door fabrikanten worden gedragen, hetgeen een zware last kan zijn voor kmo’s; 1. is ingenomen met de evaluatie en lopende herziening van de bouwproductenverordening door de Commissie, die erop gericht zijn de overblijvende belemmeringen voor bouwproducten op de interne markt weg te nemen en bij te dragen tot de doelstellingen van de Europese Green Deal en het actieplan voor de circulaire economie, waarbij rekening wordt gehouden met technologische ontwikkelingen en innovatie; 2. wijst op de specifieke aard van de bouwproductenverordening, die afwijkt van de algemene beginselen van het nieuw wetgevingskader (NWK), vooral omdat er geen specifieke vereisten of minimale veiligheidsniveaus voor bouwproducten in worden geharmoniseerd, maar er in de plaats daarvan slechts een gemeenschappelijke technische taal wordt vastgesteld – die hetzelfde is voor alle bouwproducten die onder de bouwproductenverordening vallen – om de prestaties van bouwproducten met betrekking tot hun essentiële eigenschappen, zoals vastgelegd in geharmoniseerde technische specificaties, te beoordelen; 3. benadrukt dat de huidige bouwproductenverordening het vrije verkeer van bouwproducten in de Unie garandeert, terwijl de regels inzake bouwwerken de bevoegdheid van de lidstaten blijft; merkt in dit opzicht op dat in de regelgeving van de lidstaten is bepaald dat bouwwerken zo moeten zijn ontworpen en uitgevoerd dat zij de veiligheid van personen, huisdieren of goederen niet in gevaar brengen en geen schade toebrengen aan het milieu; wijst erop dat bouwvoorschriften op het niveau van de lidstaten over het algemeen worden beïnvloed door de prestaties van de bouwproducten die in de bouwwerken worden gebruikt; Gemeenschappelijke technische taal, waaronder normen 4. merkt op dat de gemeenschappelijke technische taal die in de bouwproductenverordening is geïntroduceerd, wordt gepreciseerd in geharmoniseerde Europese normen, en in Europese beoordelingsdocumenten voor producten die niet – of niet volledig – onder de geharmoniseerde normen vallen, teneinde aan de prestatievereisten van de lidstaten te voldoen; erkent dat het Europees Comité voor normalisatie (CEN) en het Europees Comité voor elektrotechnische normalisatie (Cenelec) de instanties zijn die bevoegd zijn om geharmoniseerde normen op te stellen, terwijl de Europese Organisatie voor technische goedkeuringen (EOTA) en de technische beoordelingsinstanties (TBI’s) verantwoordelijk zijn voor de voorbereiding van Europese beoordelingsdocumenten; 5. wijst erop dat, in tegenstelling tot andere NWK-wetgeving, het gebruik van geharmoniseerde normen in het kader van de bouwproductenverordening verplicht is, en er dus een doeltreffend goedkeuringssysteem nodig is om tegemoet te komen aan de behoeften van de industrie, de doeltreffendste praktijken van de industrie te weerspiegelen, de weg te banen voor innovatie, gelijke tred te houden met technologische ontwikkelingen, rechtszekerheid en een gelijk speelveld voor kmo’s te waarborgen en aan de regelgevingsbehoeften van de lidstaten te voldoen; roept de Commissie daarom op om de actieve betrokkenheid van de industrie en relevante belanghebbenden te waarborgen om ervoor te zorgen dat nieuwe normen zo relevant mogelijk zijn; wijst erop dat het belangrijk is dat de lidstaten actief deelnemen aan het normalisatieproces; 6. is bezorgd over het feit dat van de 444 bestaande geharmoniseerde normen voor bouwproducten, er slechts 12 nieuwe zijn gepubliceerd na de vaststelling van de bouwproductenverordening; is van mening dat de tijd die nodig is om normen te ontwikkelen en bekend te maken, de achterstand op het gebied van de herziening en actualisering van bestaande normen (acquis van de bouwproductenverordening), het gebrek aan rechtszekerheid in het huidige wetgevingskader en het gebrek aan een productieve dialoog tussen alle momenteel bij het proces betrokken partners enkele van de belangrijkste problemen zijn in verband met de tenuitvoerlegging van de bouwproductenverordening; 7. wijst erop dat een groot aantal normen niet volledig alle basisvereisten dekt die nodig zijn voor het gebruik van bouwproducten in bouwwerken; is bezorgd over het feit dat deze onvolledige harmonisatie heeft bijgedragen tot aanvullende nationale vereisten en verplichte nationale keurmerken voor bouwproducten, waardoor ongerechtvaardigde belemmeringen ontstaan, de interne markt wordt gefragmenteerd en verzwakt en rechtsonzekerheid wordt gecreëerd voor bedrijven, bouwers, aannemers, planologen en architecten, wat kan leiden tot veiligheidsrisico’s voor bouwwerken; 8. dringt er bij de Commissie op aan een snelle en haalbare oplossing te vinden om de normalisatieprocessen te verbeteren en de achterstand wat betreft de niet-bekendgemaakte normen weg te werken; is in dit opzicht voorstander van een combinatie van kortetermijnmaatregelen om de achterstand en hiaten in de wetgeving aan te pakken en langetermijnmaatregelen om de procedure voor het vaststellen van een gemeenschappelijke technische taal door middel van alomvattende geharmoniseerde normen te verbeteren; 9. wijst erop dat problemen met de ontwikkeling van geharmoniseerde normen in alle stappen van het voorbereidingsproces moeten worden aangepakt; dringt er bij de Commissie op aan om overeenkomstig de normalisatieverordening in de voorbereidende fase nauw overleg te plegen met alle relevante belanghebbenden en benadrukt het belang van evenwichtige vertegenwoordiging, transparantie en openheid van alle betrokken partijen om tot werkbare oplossingen te komen; wijst op de noodzaak om te waarborgen dat de door de Commissie gedane normalisatieverzoeken van hoge kwaliteit zijn en om duidelijke en pragmatische richtsnoeren te verstrekken; moedigt de Commissie voorts aan om alomvattende en horizontale richtsnoeren voor normalisatie-instellingen te ontwikkelen waarin de structuur en vereisten van een gevraagde norm uiteen worden gezet; stelt voor om duidelijk bepaalde termijnen vast te stellen voor de Commissie om voorbereide normen te beoordelen, en duidelijke uiterste termijnen voor alle partijen om verdere herziening te waarborgen als blijkt dat een norm niet in overeenstemming is met een normalisatieverzoek of met de bouwproductenverordening; vindt het belangrijk om het toepassingsgebied van normen preciezer te bepalen, zodat fabrikanten over duidelijke richtsnoeren beschikken wanneer ze verklaren dat hun producten onder het toepassingsgebied vallen; 10. is van mening dat, vanwege het verplichte karakter van normen in de context van de bouwproductenverordening en het feit dat ze als deel van de Uniewetgeving worden gezien, de tekst van uitgevaardigde geharmoniseerde normen in alle talen van de Unie beschikbaar moet zijn; benadrukt dat moet worden gezorgd voor hoogwaardige vertalingen zonder extra kosten en dat de nationale normalisatie-instellingen meer betrokken moeten worden bij het vertaalproces; verzoekt de Commissie de financiële regelingen voor de vertaling van geharmoniseerde normen verder te ondersteunen en te vereenvoudigen; 11. is bezorgd over het feit dat er wel een alternatieve route voor producten die niet of niet volledig onder de geharmoniseerde normen vallen, is opgenomen in de bouwproductenverordening zodat innovatieve producten ook op de markt kunnen worden gebracht, maar dat de grote meerderheid van de Europese beoordelingsdocumenten geen betrekking heeft op innovatieve producten; 12. is bijgevolg van mening dat de huidige ondermaatse prestaties van het normalisatiesysteem een van de factoren zijn die ertoe leiden dat er meer gebruik wordt gemaakt van de EOTA-route als een alternatieve manier van normalisatie; 13. wijst op de duur en hoge kosten van de EOTA-route, die niet kmo-vriendelijk is en eigenlijk alleen betaalbaar is voor grote marktdeelnemers; benadrukt dat hoewel het normalisatieproces in het algemeen moet worden verbeterd, de huidige procedure voor de ontwikkeling van Europese beoordelingsdocumenten nuttig kan zijn als aanvullende route om de ontwikkeling van innovatieve producten en de deelname van kmo’s te stimuleren, maar ook moet beantwoorden aan de doelstelling van fabrikanten om innovatieve producten zo snel mogelijk op de markt te brengen, met inachtneming van de productvereisten van de Unie, en niet mag worden gezien als permanent alternatief voor het normalisatiesysteem; 14. onderstreept dat een gemeenschappelijke technische taal kan helpen om een circulaire economie te bevorderen, aangezien zo de prestaties van bouwproducten op dezelfde manier kunnen worden aangegeven; is van mening dat meer aandacht moet worden besteed aan normen die kunnen helpen een circulaire economie in Europa te bevorderen; CE-markering en prestatieverklaring 15. merkt op dat de CE-markering een middel is om ervoor te zorgen dat bouwproducten die in de ene lidstaat legaal op de markt zijn gebracht, ook op het grondgebied van een andere lidstaat kunnen worden verhandeld; is echter bezorgd over het feit dat, aangezien de CE-markering uit hoofde van de bouwproductenverordening verschilt van andere NWK-wetgeving omdat ze alleen verwijst naar productprestaties en niet naar de conformiteit met specifieke productvereisten, een dergelijk verschil in aanpak ten opzichte van andere NWK-wetgeving tot verwarring over de CE-markering kan leiden en de waarde ervan kan verminderen; wijst in dit opzicht op de overlapping tussen de informatie die nodig is voor de CE-markering en de prestatieverklaring; is van mening dat deze verdubbeling onnodige extra administratieve lasten en kosten voor bedrijven creëert en moet worden aangepakt, onder andere door meer gebruik te maken van digitale oplossingen; 16. betreurt het feit dat de CE-markering uit hoofde van de bouwproductenverordening ten onrechte als een kwaliteitsmerk wordt gezien en dat met deze markering niet wordt vastgesteld of een bouwproduct veilig is of in bouwwerken zou kunnen worden gebruikt; is van mening dat verdere oplossingen nodig zijn om eindgebruikers van nauwkeurige en duidelijke informatie te voorzien over de aard van de CE-markering, met betrekking tot de veiligheid van bouwproducten en de conformiteit ervan met de nationale vereisten inzake bouwwerken en de veiligheid van gebouwen; 17. dringt er bij de Commissie op aan om te overwegen en grondig te onderzoeken of het mogelijk is om de bouwproductenverordening geleidelijk aan te verbeteren door er aanvullende informatieverplichtingen en productprestatievereisten in verband met gezondheids-, veiligheids- en milieuaspecten in op te nemen op basis van een effectbeoordeling en een beoordeling van de regelgevingsbehoeften van de Unie en de lidstaten voor elke productcategorie; roept de Commissie bovendien op om na te gaan welke aanpak voor de bouwproductenverordening het doeltreffendst zou zijn; 18. wijst op het gebrek aan digitalisering in de bouwsector en benadrukt dat het belangrijk is optimaal gebruik te maken van digitale technologieën, die ervoor kunnen zorgen dat de marktdeelnemers en eindgebruikers duidelijke, transparante en betrouwbare informatie krijgen, de overlapping tussen informatievereisten wordt aangepakt en de markttoezichtautoriteiten hun activiteiten doeltreffender kunnen uitvoeren; roept de Commissie op om de voordelen van het gebruik van dergelijke technologieën te beoordelen en oplossingen te ontwikkelen voor de slimme integratie van bestaande gegevens die in verschillende informatiesystemen kunnen worden gebruikt; 19. is van mening dat digitale oplossingen de transparantie van de bouwproductenmarkt kunnen vergroten en de nauwkeurigheid en betrouwbaarheid van de in de prestatieverklaring verschafte informatie kunnen waarborgen, en het gemakkelijker kunnen maken om bouwproducten te vergelijken op basis van hun aangegeven prestaties, met inbegrip van veiligheids- en milieuprestaties, waardoor marktdeelnemers en eindgebruikers kunnen profiteren van de door de fabrikanten verstrekte informatie door de vereisten voor bouwwerken snel te beoordelen en te vergelijken met de in de prestatieverklaring verstrekte informatie; 20. benadrukt dat het belangrijk is het bewustzijn van marktdeelnemers – met name kmo’s en micro-ondernemingen – met betrekking tot de CE-markering en de prestatieverklaring te vergroten, onder andere door middel van één digitale toegangspoort; is van mening dat een dergelijke aanpak het vertrouwen in de harmonisatie van de Unie zou vergroten, de kwaliteit van geharmoniseerde normen zou verbeteren en de versnippering van de interne markt zou helpen verminderen; wijst op de belangrijke rol die nationale productcontactpunten voor de bouw spelen bij het informeren van marktdeelnemers over de toepassing van de bouwproductenverordening en bij het verschaffen van betrouwbare informatie over de bepalingen inzake de vereisten voor bouwwerken die op het grondgebied van een lidstaat gelden voor het beoogde gebruik van elk bouwproduct; stelt voor meer inspanningen te leveren om het bewustzijn te vergroten van het bestaan van deze contactpunten, aangezien in 2018 slechts 57 % van de belanghebbenden er weet van had; Markttoezicht 21. is bezorgd over het feit dat het markttoezicht voor bouwproducten als ontoereikend en ondoeltreffend wordt beschouwd door de industrie; benadrukt dat een dergelijke situatie het gelijke speelveld ondermijnt voor marktdeelnemers die zich houden aan de wetgeving, ten voordele van malafide handelaars die dat niet doen; wijst erop dat een zwak en inconsistent markttoezicht ertoe kan leiden dat er meer bouwproducten zijn die niet voldoen aan hun aangegeven prestatie, waardoor de eindgebruikers en consumenten gevaar lopen; 22. dringt bij de lidstaten aan op de volledige tenuitvoerlegging van Verordening (EU) 2019/1020, die erop gericht is het markttoezicht van producten die vallen onder de harmonisatiewetgeving van de Unie, waaronder de bouwproductenverordening, te versterken en waarin het kader voor samenwerking met marktdeelnemers is vastgesteld; benadrukt de behoefte aan een consistente, geharmoniseerde en uniforme handhaving van nieuwe regels door de nationale markttoezichtautoriteiten en daartoe aan versterkte grensoverschrijdende samenwerking om een gelijk speelveld in de bouwsector en eerlijke mededinging op de EU-markt te waarborgen; 23. herinnert eraan dat de lidstaten uit hoofde van Verordening (EU) 2019/1020 de nodige financiële, menselijke en technische middelen moeten toewijzen aan de markttoezichtautoriteiten en ervoor moeten zorgen dat zij over voldoende deskundigheid en bevoegdheden beschikken; moedigt de lidstaten aan de samenwerking tussen hun markttoezichtautoriteiten, waaronder op grensoverschrijdend niveau, te verbeteren, meer controles uit te voeren en de efficiëntie en doeltreffendheid ervan te verbeteren, om bouwproducten op te kunnen sporen die niet met hun aangegeven prestatie overeenstemmen en te verhinderen dat deze op de interne markt terechtkomen; 24. roept de Commissie op om spoedig uitvoeringshandelingen vast te stellen uit hoofde van Verordening (EU) 2019/1020, teneinde de prestaties van markttoezichtautoriteiten verder op elkaar af te stemmen door uniforme voorwaarden voor controles vast te stellen, evenals criteria voor het bepalen van de frequentie van de controles en het aantal monsters dat moet worden gecontroleerd in verband met bepaalde producten of categorieën producten, en door benchmarks en technieken voor controles van geharmoniseerde producten vast te leggen, waarbij rekening moet worden gehouden met de specifieke kenmerken van de betrokken sectoren, waaronder bouwproducten, en met de gevolgen voor een herziene bouwproductenverordening; wijst op de belangrijke rol die het Unienetwerk voor productconformiteit en de groepen voor administratieve samenwerking spelen bij het waarborgen van gestructureerde coördinatie en samenwerking tussen de handhavingsautoriteiten van de lidstaten en de Commissie en bij het stroomlijnen van markttoezichtpraktijken om deze doeltreffender te maken; 25. acht het van cruciaal belang dat de voor bouwproducten verantwoordelijke nationale markttoezichtautoriteiten nauw samenwerken met de nationale bouwtoezichtautoriteiten om te zorgen voor een genuanceerde benadering bij de beoordeling van de conformiteit van in bouwwerken gebruikte bouwproducten met de aangegeven prestatie of het beoogde gebruik, en te waarborgen dat die producten in overeenstemming zijn met de bouwvoorschriften, en zo de bescherming te garanderen van de gezondheid en veiligheid van de werknemers die de bouwproducten gebruiken en van de gebruikers van de bouwwerken; 26. benadrukt dat de lidstaten hun verantwoordelijkheid moeten nemen wanneer zij nationale bepalingen inzake bouwwerken invoeren, met inbegrip van vereisten in verband met de veiligheid van gebouwen tijdens de bouw, het onderhoud en de afbraak van bouwwerken, door rekening te houden met andere aspecten die belangrijk zijn voor het algemeen belang, zoals de gezondheid, veiligheid en beveiliging van werknemers en de bescherming van het milieu; 27. wijst op de toename van de onlineverkoop in de bouwsector; benadrukt dat doeltreffend markttoezicht van online verkochte bouwproducten moet worden gewaarborgd – met name van producten die bij marktdeelnemers van buiten de EU worden gekocht, aangezien zij mogelijk niet voldoen aan de Uniewetgeving en daardoor de kwaliteit en veiligheid van bouwwerken kunnen beïnvloeden –, teneinde de conformiteit van op de interne markt verhandelde bouwproducten met hun aangegeven prestatie of beoogde gebruik te waarborgen, ongeacht hun oorsprong; wijst op de rol die onlinemarktplaatsen in dit verband kunnen spelen; 28. benadrukt dat het belangrijk is ervoor te zorgen dat de aangemelde instanties die de beoordeling van de prestaties van bouwproducten uitvoeren, een uniform prestatieniveau hebben, zodat zij hun functies op hetzelfde niveau en onder dezelfde voorwaarden vervullen; wijst in dit verband op de rol die de bij Verordening (EU) 2019/1020 ingevoerde Unietestfaciliteiten spelen bij het vergroten van de laboratoriumcapaciteit en bij het waarborgen van de betrouwbaarheid en consistentie van de tests, met het oog op markttoezicht in de lidstaten; 29. benadrukt de noodzaak om de verstrekking en uitwisseling van informatie over potentieel gevaarlijke stoffen in bouwproducten te verbeteren en de samenwerking met de gegevensbanken van het Europees Agentschap voor chemische stoffen te versterken overeenkomstig de huidige wetgeving; 30. dringt er bij de Commissie op aan om doeltreffend toezicht te blijven houden op ongerechtvaardigde belemmeringen op de interne markt die voortkomen uit nationale voorschriften en om deze belemmeringen te blijven aanpakken; wijst op de noodzaak van een versterkte dialoog en versterkte samenwerking tussen de Commissie en de lidstaten om praktijken aan te pakken die het vrije verkeer van bouwproducten op de interne markt belemmeren, zoals het voortdurende gebruik van nationale keurmerken en aanvullende certificeringen voor bouwproducten; Duurzaamheid van bouwproducten 31. benadrukt dat, wat de aankoop, de vervaardiging, het onderhoud, het hergebruik en de recycling van bouwproducten en het gebruik ervan in bouwwerken betreft, de transitie naar een duurzame en circulairdere economie noodzakelijk is; beklemtoont dat de duurzaamheid van bouwproducten en de beschikbaarheid van secundaire en hernieuwbare producten en materialen op de markt moeten worden verbeterd; 32. is in dit opzicht ingenomen met het voornemen van de Commissie om de bouwsector duurzamer te maken door de duurzaamheidsprestatie van bouwproducten op te nemen in de herziening van de bouwproductenverordening, zoals is aangekondigd in het actieplan voor de circulaire economie; steunt de inspanningen van de Commissie om de wetgeving inzake bouwproducten af te stemmen op en samenhangender te maken met het horizontale milieubeleid; 33. roept de Commissie op te overwegen om bepaalde milieuprestatievereisten en duurzaamheidscriteria voor de hele levenscyclus van producten op te nemen in de geharmoniseerde normen voor specifieke productcategorieën in het kader van de bouwproductenverordening, en tegelijkertijd rekening te houden met de markt- en technologische ontwikkelingen en nationale regelgevingseisen voor de bouwsector en het gebouwenbeleid, zodat fabrikanten over een enkel kader beschikken voor het beoordelen en testen van producten wanneer er relevante gemeenschappelijke nalevingsvereisten van toepassing zijn; beklemtoont dat de huidige in de bouwproductenverordening vastgestelde basisvereisten voor bouwwerken reeds de basis kunnen vormen voor de voorbereiding van normalisatiemandaten en geharmoniseerde technische specificaties met betrekking tot de milieuprestaties en duurzaamheid van bouwproducten; benadrukt dat het belangrijk is naar behoren te beoordelen voor welke productcategorieën dergelijke vereisten relevant zouden zijn, en dat alle relevante belanghebbenden bij het beoordelingsproces moeten worden betrokken; onderstreept dat het opnemen van dergelijke vereisten niet mag leiden tot hogere prijzen van bouwproducten; 34. roept de Commissie op om na te gaan hoe de bouwproductenverordening de circulariteit van bouwproducten kan ondersteunen, met inbegrip van hergebruikte of gereviseerde producten of producten uit gerecyclede materialen; benadrukt dat hiervoor betrouwbare gegevens nodig zijn over het eerdere gebruik van bouwproducten, rekening houdend met de potentiële kosten ervan; is in dit opzicht ingenomen met de doelstelling van de Commissie om een Europese gegevensruimte voor slimme circulaire toepassingen op te zetten met gegevens over productinformatie (9) ; Specifieke aanbevelingen met betrekking tot de herziening van de bouwproductenverordening 35. benadrukt dat alle belanghebbenden naar behoren betrokken moeten worden in het raadplegings- en evaluatieproces; beklemtoont het belang van een uitgebreide effectbeoordeling van de mogelijke regelgevingskeuzes; wijst op de noodzaak om in de wetgeving inzake bouwproducten een gelijk speelveld te creëren voor alle bedrijven, met name kmo’s, rekening houdend met nieuwe bedrijfsmodellen, en te zorgen voor minder administratieve lasten voor die bedrijven, evenals voor eerlijke en vrije mededinging op mondiaal niveau; dringt er in dit verband op aan de vereenvoudigde procedures voor micro-ondernemingen verder te verduidelijken en te verbeteren; 36. benadrukt de noodzaak om verdubbelingen te vermijden en de samenhang van de herziene bouwproductenverordening met bestaande wetgeving en toekomstige wetgevingsinitiatieven te waarborgen; roept de Commissie daarom op om het verband van de bouwproductenverordening met aanverwante wetgeving inzake de interne markt, zoals de richtlijn inzake ecologisch ontwerp (10) , de verordening tot vaststelling van een kader voor energie-etikettering (11) , de kaderrichtlijn afvalstoffen (12) en de drinkwaterrichtlijn (13) , te verduidelijken om mogelijke overlappingen te vermijden en indien nodig de relevante bepalingen te stroomlijnen teneinde de rechtszekerheid voor bedrijven te waarborgen; 37. benadrukt dat een herziening van de bouwproductenverordening in overeenstemming moet zijn met de beginselen en doelstellingen van de normalisatieverordening wat de voorbereiding van geharmoniseerde normen betreft, teneinde de transparantie en kwaliteit ervan te waarborgen; benadrukt dat bij een herziening de passende betrokkenheid van alle belanghebbenden moet worden verzekerd en tegemoet moet worden gekomen aan de regelgevingsbehoeften van de lidstaten; 38. benadrukt de noodzaak om, wat een herziening van de bouwproductenverordening en het daarmee samenhangende acquis betreft, gedurende een overgangsperiode de rechtszekerheid te waarborgen, teneinde een rechtsvacuüm te vermijden en te zorgen voor een vlotte overgang van de bestaande naar de nieuwe bepalingen; 39. is bezorgd dat een herziening van de bouwproductenverordening, en met name de herziening van het daarmee samenhangende acquis, veel tijd in beslag zal nemen, terwijl fabrikanten, bouwers, aannemers, planologen, architecten en andere eindgebruikers behoefte hebben aan onmiddellijke oplossingen om de rechtsonzekerheid als gevolg van onder andere het gebrek aan geactualiseerde geharmoniseerde normen en hiaten in de regelgeving weg te nemen; roept de Commissie op om deze kwesties in de verwachte herziening van de bouwproductenverordening aan te pakken, onder meer door een oplossing te vinden om de dringende juridische en technische uitdagingen het hoofd te bieden; 40. dringt aan op een ambitieuze herziening van de bouwproductenverordening met het oog op de totstandbrenging van een solide regelgevingskader met doeltreffende, gemakkelijk te handhaven en geharmoniseerde regels; o o o 41. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie en het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (Handvest), – gezien het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van personen met een handicap (UNCRPD), dat in de EU op 21 januari 2011 in werking is getreden, overeenkomstig Besluit 2010/48/EG van de Raad van 26 november 2009 betreffende de sluiting door de Europese Gemeenschap van het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van personen met een handicap (1) , – gezien de algemene opmerkingen van het VN-Comité voor de rechten van personen met een handicap over de uitvoering van het UNCRPD, en met name algemene opmerking nr. 2 (2014) van 22 mei 2014 over toegankelijkheid, algemene opmerking nr. 3 (2016) van 26 augustus 2016 over vrouwen en meisjes met een handicap, algemene opmerking nr. 5 (2017) van 27 oktober 2017 over zelfstandig wonen en deel uitmaken van de samenleving, en algemene opmerking nr. 6 (2018) van 26 april 2018 over gelijkheid en non-discriminatie, – gezien de slotopmerkingen van het VN-Comité voor de rechten van personen met een handicap van 2 oktober 2015 over het initiële verslag van de Europese Unie, – gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, – gezien de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling (VN-Agenda 2030) en de daarin geformuleerde duurzameontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s), – gezien het VN-Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen, – gezien het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, – gezien het Verdrag van de Raad van Europa inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld (Verdrag van Istanbul), – gezien de Europese pijler van sociale rechten, – gezien de Europa 2020-doelstelling inzake de bestrijding van armoede en sociale uitsluiting, – gezien Richtlijn 2000/78/EG van de Raad van 27 november 2000 tot instelling van een algemeen kader voor gelijke behandeling in arbeid en beroep (2) (richtlijn gelijke behandeling in arbeid en beroep), – gezien Richtlijn 2000/43/EG van de Raad van 29 juni 2000 houdende toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van personen ongeacht ras of etnische afstamming (3) , – gezien het voorstel van de Commissie voor een richtlijn van de Raad betreffende de toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van personen ongeacht godsdienst of overtuiging, handicap, leeftijd of seksuele geaardheid ( COM(2008)0426 ), en het standpunt van het Parlement van 2 april 2009 hierover (4) , – gezien Richtlijn (EU) 2016/2102 van het Europees Parlement en de Raad van 26 oktober 2016 inzake de toegankelijkheid van de websites en mobiele applicaties van overheidsinstanties (5) , – gezien Richtlijn (EU) 2019/882 van het Europees Parlement en de Raad van 17 april 2019 betreffende de toegankelijkheidsvoorschriften voor producten en diensten (6) , – gezien de verordeningen tot vaststelling van de regels van de EU-financieringsprogramma’s in het kader van het meerjarig financieel kader, in het bijzonder het Europees Sociaal Fonds (ESF), het jongerenwerkgelegenheidsinitiatief, het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling (EFRO), het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (Elfpo), het Erasmusprogramma en het Fonds voor een rechtvaardige transitie, waarmee op EU-niveau financiële bijstand wordt verstrekt om de situatie van personen met een handicap te verbeteren, – gezien Richtlijn 89/391/EEG van de Raad van 12 juni 1989 betreffende de tenuitvoerlegging van maatregelen ter bevordering van de verbetering van de veiligheid en de gezondheid van de werknemers op het werk (7) , en met name de verplichting van de werkgever om de veiligheid en de gezondheid van de werknemers te waarborgen op alle gebieden van het werk en het feit dat zij geen financiële kosten mogen doorberekenen aan werknemers om deze verplichting na te komen, – gezien de mededeling van de Commissie van 15 november 2010 getiteld “Europese strategie inzake handicaps 2010-2020: Een hernieuwd engagement voor een onbelemmerd Europa” ( COM(2010)0636 ) (strategie inzake handicaps), – gezien het werkdocument van de diensten van de Commissie van 2 februari 2017 getiteld “Progress Report on the implementation of the European Disability Strategy 2010-2020” (Voortgangsverslag over de tenuitvoerlegging van de Europese strategie inzake handicaps 2010-2020) (SWD(2017)0029), – gezien de aanbeveling van de Commissie van 22 juni 2018 betreffende normen voor organen voor gelijke behandeling (8) , – gezien het proefproject van de Commissie van 2013 met betrekking tot een EU-parkeerkaart voor gehandicapten, – gezien zijn resolutie van 8 juli 2020 over de rechten van personen met een verstandelijke handicap en hun familie tijdens de COVID-19-crisis (9) , – gezien zijn resolutie van 18 juni 2020 over de Europese strategie inzake handicaps post-2020 (10) , – gezien zijn resolutie van 29 november 2018 over de situatie van vrouwen met een handicap (11) , – gezien zijn resolutie van 30 november 2017 over de tenuitvoerlegging van de Europese strategie inzake handicaps (12) , – gezien zijn resolutie van 7 juli 2016 over de tenuitvoerlegging van het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap, met speciale aandacht voor de slotopmerkingen van het VN-Comité voor de rechten van personen met een handicap (13) , – gezien zijn resolutie van 20 mei 2015 over de vragenlijst die het VN-Comité voor de rechten van personen met een handicap heeft aangenomen in verband met het initiële verslag van de Europese Unie (14) , – gezien zijn resolutie van 25 oktober 2011 over mobiliteit en inclusie van mensen met een handicap en de Europese strategie voor mensen met een handicap 2010-2020 (15) , – gezien zijn resolutie van 6 mei 2009 over de actieve inclusie van personen die van de arbeidsmarkt zijn uitgesloten (16) , – gezien zijn resoluties van 17 juni 1988 over gebarentalen voor doven (17) , van 18 november 1998 over gebarentaal (18) en van 23 november 2016 over gebarentaal en professionele gebarentaaltolken (19) , – gezien zijn resolutie van 17 april 2020 over gecoördineerde EU-maatregelen om de COVID-19-pandemie en de gevolgen ervan te bestrijden (20) , – gezien zijn resolutie van 16 januari 2019 over de situatie van de grondrechten in de Europese Unie in 2017 (21) , – gezien zijn resolutie van 15 september 2016 over toepassing van Richtlijn 2000/78/EG van de Raad van 27 november 2000 tot instelling van een algemeen kader voor gelijke behandeling in arbeid en beroep (22) , – gezien de relevante studies van beleidsondersteunende afdeling A, en met name de studie uit 2017 getiteld “Discrimination and Access to Employment for Female Workers with Disabilities” (Discriminatie en toegang tot werk voor vrouwen met een handicap) en de studie uit 2015 getiteld “Reasonable Accommodation and Sheltered Workshops for People with Disabilities: Cost and Returns of Investments” (Redelijke aanpassingen en beschutte werkplaatsen voor personen met een handicap: kosten en rendement op investeringen), – gezien de relevante studies van de Onderzoeksdienst van het Europees Parlement, met name de Europese uitvoeringsbeoordelingen van 2016 getiteld “Tenuitvoerlegging door de EU van het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap (CRPD)” en “De verplichtingen van de openbare bestuursorganen van de EU ingevolge het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap”, – gezien de groeiende jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Unie inzake de uitlegging van Richtlijn 2000/78/EG, – gezien de jaarverslagen 2018 en 2019 van de Europese Ombudsman, – gezien de strategische onderzoeken van de Europese Ombudsman over hoe de Commissie ervoor zorgt dat personen met een handicap toegang hebben tot haar websites (OI/6/2017/EA) en hoe de Commissie personen met een handicap behandelt in het kader van het Gemeenschappelijk stelsel van ziektekostenverzekering voor EU-personeel (OI/4/2016/EA), alsmede het besluit inzake het gezamenlijk onderzoek in het kader van zaken 1337/2017/EA en 1338/2017/EA over de toegang van slechtziende kandidaten tot de door het Europees Bureau voor personeelsselectie georganiseerde selectieprocedures voor het werven van EU-ambtenaren, – gezien het onderzoek op eigen initiatief van de Europese Ombudsman over de naleving van grondrechten bij de tenuitvoerlegging van het cohesiebeleid van de EU (OI/8/2014/AN), – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de vormgeving van de EU-agenda voor de rechten van gehandicapten 2020-2030, – gezien de thematische verslagen van het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten, met inbegrip van zijn bulletins over de COVID-19-pandemie, – gezien het overzicht van praktijken betreffende gegevens over gelijkheid en de richtsnoeren voor het verbeteren van de verzameling en het gebruik van gegevens over gelijkheid, die zijn opgesteld door de subgroep voor gegevens over gelijkheid van de EU-groep op hoog niveau inzake non-discriminatie, gelijkheid en diversiteit, – gezien de gendergelijkheidsindex van het Europees Instituut voor gendergelijkheid, – gezien de leidende beginselen van de VN inzake bedrijfsleven en mensenrechten, – gezien de verslagen en aanbevelingen van de organisaties die personen met een handicap vertegenwoordigen, in het bijzonder Autism Europe, de Bundesarbeitsgemeinschaft Inklusionsfirmen, de Europese blindenvereniging, het Europees Gehandicaptenforum, het European Network on Independent Living, de Europese Dovenunie, Inclusion Europe, de International Federation for Spina Bifida and Hydrocephalus en Mental Health Europe, alsook de verslagen en aanbevelingen van Equinet en van wetenschappers die onderzoek doen naar de rechten van personen met een handicap, – gezien artikel 54 van zijn Reglement en artikel 1, lid 1, onder e), van en bijlage 3 bij het besluit van de Conferentie van voorzitters van 12 december 2002 betreffende de procedure inzake het verlenen van toestemming voor het opstellen van initiatiefverslagen, – gezien de adviezen van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken, de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid en de Commissie verzoekschriften, – gezien het verslag van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken ( A9-0014/2021 ), A. overwegende dat personen met een handicap (23) recht hebben op volledige deelname aan de arbeidsmarkt en de samenleving, maar dat hun grondrechten vaak niet worden geëerbiedigd in de EU; overwegende dat zij overduidelijk worden buitengesloten van de open arbeidsmarkt, dat hun het recht op deelname aan de arbeidsmarkt op voet van gelijkheid met anderen wordt ontzegd en dat zij met grote moeilijkheden worden geconfronteerd om gelijke toegang tot en gelijke voorwaarden voor deelname aan de arbeidsmarkt te verkrijgen; B. overwegende dat personen met een handicap nog steeds worden geconfronteerd met meervoudige en intersectionele discriminatie en nadelen op basis van hun handicap en hun gender, ras, etniciteit, leeftijd, godsdienst of levensovertuiging, seksuele geaardheid, migratiestatus of sociaaleconomische achtergrond, met inbegrip van hun opleidingsniveau; overwegende dat discriminatie in de verschillende fasen van de arbeidscyclus voorkomt, te beginnen bij de aanwerving, wat kan leiden tot sociale uitsluiting van personen met een handicap; overwegende dat discriminatie en een gebrek aan diversiteit op de werkplek aanzienlijke menselijke en economische kosten met zich meebrengen; C. overwegende dat in het Handvest discriminatie op welke grond dan ook, waaronder op grond van handicap, wordt verboden en de rechten van personen met een handicap worden erkend (24) ; D. overwegende dat de EU in december 2010 partij werd bij het UNCRPD en dat het verdrag voor de EU in januari 2011 in werking is getreden; overwegende dat het UNCRPD bindend is voor de EU, haar instellingen en haar lidstaten, die rechtstreeks verplicht zijn het verdrag, met inbegrip van artikel 27 inzake werk en werkgelegenheid, volledig uit te voeren; overwegende dat er sinds de vaststelling van het verdrag enige vooruitgang is geboekt bij de verwezenlijking van doelstellingen van het UNCRPD, maar niet voldoende; E. overwegende dat de EU derhalve verplicht is te handelen op een manier die verenigbaar is met het UNCRPD en dat het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ-EU) verplicht is de EU-wetgeving, met inbegrip van de richtlijn gelijke behandeling in arbeid en beroep, uit te leggen op een manier die verenigbaar is met het UNCRPD; F. overwegende dat in het UNCRPD de medische benadering van handicaps wordt verworpen en in de plaats daarvan een op mensenrechten gebaseerd, sociaal-contextueel model wordt gehanteerd; overwegende dat in het UNCRPD inclusieve gelijkheid voor personen met een handicap wordt geëist; overwegende dat in het UNCRPD het recht van personen met een handicap op deelname aan de arbeidsmarkt op voet van gelijkheid met anderen wordt erkend, evenals het recht om vrijelijk hun beroep te kiezen, te worden geaccepteerd en te werken in een werkomgeving die open, inclusief en toegankelijk is; G. overwegende dat redelijke aanpassingen, overeenkomstig de definitie en vereisten van het UNCRPD, gericht zijn op de specifieke behoeften van een individu, terwijl positieve acties van toepassing zijn op een hele groep mensen die mogelijk te maken krijgen met discriminatie; overwegende dat beide noodzakelijk zijn om te waarborgen dat er sprake is van diversiteit op de werkplek en dat personen met een handicap op voet van gelijkheid hun recht op werk kunnen uitoefenen; overwegende dat het ontbreekt aan duidelijke EU-richtsnoeren inzake redelijke aanpassingen, een onderwerp dat door werkgevers vaak onvoldoende wordt begrepen, en dat er vaak geen of onvoldoende aanpassingen worden gedaan; overwegende dat redelijke aanpassingen aan de behoeften van werknemers met een handicap een aanzienlijk effect hebben op hun arbeidskwaliteit, loopbaanvooruitzichten en de duurzaamheid van werk; H. overwegende dat een van de belangrijkste aspecten van het in dienst nemen van personen met een handicap is dat zij kunnen deelnemen aan het gemeenschapsleven en de overstap kunnen maken van institutionele naar gemeenschapsgebaseerde ondersteuning; overwegende dat het proces van de-institutionalisering in de lidstaten moet worden afgerond, aangezien personen met een handicap het recht hebben om in de gemeenschap te leven en er volledig in te worden opgenomen; overwegende dat de vorderingen op het gebied van de de-institutionalisering verschillen van lidstaat tot lidstaat en dat er, hoewel er beleid is ingevoerd en er aanzienlijke middelen voor zijn uitgetrokken in de EU, nog steeds een miljoen mensen in instellingen wonen; I. overwegende dat de richtlijn gelijke behandeling in arbeid en beroep, die in 2000 in werking is getreden, momenteel het belangrijkste rechtsinstrument van de EU is om personen met een handicap te beschermen tegen discriminatie; overwegende dat het waarborgen van gelijkheid en non-discriminatie een gedeelde bevoegdheid van de EU en haar lidstaten is; J. overwegende dat de richtlijn gelijke behandeling in arbeid en beroep slechts gedeeltelijk is afgestemd op het UNCRPD, aangezien handicaps niet vanuit een mensenrechtenmodel worden benaderd, discriminatie niet op grond van veronderstelde of toekomstige handicap wordt benaderd, intersectionele discriminatie niet wordt aangepakt, de lidstaten niet verplicht worden om positieve-actiemaatregelen te nemen, de richtlijn beperkt blijft tot het gebied van arbeid, beroep en beroepsopleiding en niet alle gebieden van het leven bestrijkt zoals het UNCRPD vereist, vrij verkeer met het oog op arbeid niet aan bod komt, de oprichting van onafhankelijke monitoringmechanismen niet wordt verplicht, personen met een handicap en de organisaties die hen vertegenwoordigen niet systematisch worden betrokken bij het monitoringproces en er geen verplichting in is opgenomen om uitgesplitste gegevens te verzamelen; K. overwegende dat de richtlijn gelijke behandeling in arbeid en beroep de lidstaten er niet wettelijk toe verplicht een gelijkheidsorgaan aan te wijzen dat zich bezighoudt met discriminatie op grond van handicap, hetgeen uitermate problematisch is, aangezien gelijkheidsorganen een centrale rol spelen in de uitvoering van de richtlijnen inzake gelijke behandeling op de gronden die onder hun mandaat vallen, zoals geslacht, ras en etnische afkomst; L. overwegende dat het verzamelen van vergelijkbare gegevens over gelijkheid van essentieel belang is voor empirisch onderbouwde beleids- en besluitvorming; overwegende dat er een gebrek is aan officiële statistieken, met name over personen met een handicap die in institutionele zorgstructuren wonen, en over kenmerken zoals hun ras/etnische afkomst of seksuele geaardheid, hetgeen ook is benadrukt in de richtsnoeren voor gegevens over gelijkheid; overwegende dat Verordening (EU) 2019/1700 (25) een oplossing zal bieden voor de situatie in verband met gegevens uit huishoudenenquêtes over werkgelegenheid, gegevens die naar type handicap zijn uitgesplitst en gegevens over het land van herkomst (eerste en tweede generatie) en dat in de verordening wordt voorzien in proefstudies over personen in zorginstellingen; overwegende dat er lacunes zullen blijven bestaan en dat deze moeten worden verholpen; M. overwegende dat slechts 50,6 % van de personen met een handicap (48,3 % van de vrouwen en 53,3 % van de mannen) werkt, ten opzichte van 74,8 % van de personen zonder handicap (26) ; overwegende dat personen met een handicap die in een instelling wonen of zijn aangemerkt als arbeidsongeschikt, niet in deze statistieken zijn meegeteld (27) ; overwegende dat deze cijfers niets zeggen over de aard, kwaliteit en omstandigheden van het werk, bijvoorbeeld over de vraag of het werk wordt verschaft op de open arbeidsmarkt en of de status van werknemer met het genot van arbeidsrechten en een minimumloon wordt gegarandeerd; overwegende dat personen met een handicap een diverse groep vormen en dat zij vaak te maken krijgen met intersectionele discriminatie, en dat de cumulatieve effecten daarvan merkbare gevolgen hebben voor de werkgelegenheid; N. overwegende dat in sommige lidstaten het overgrote deel van de personen met een handicap in beschutte werkplaatsen werkt; overwegende dat dergelijke beschutte werkplaatsen gericht moeten zijn op inclusie, re-integratie en transitie naar de open arbeidsmarkt, en dat zo snel mogelijk; overwegende dat beschutte werkplaatsen vaak een gesegregeerde omgeving zijn waarin de werkers met een handicap niet de status van werknemer hebben en geen arbeidsrechten of gegarandeerd minimumloon genieten; overwegende dat dit duidelijk een schending van het UNCRPD vormt; overwegende dat beschutte werkplaatsen in sommige lidstaten momenteel worden gebruikt om de transitie naar de open arbeidsmarkt te maken; overwegende dat onderzoek op Europees niveau naar de kenmerken en diversiteit van beschutte werkplaatsen – soms ook sociale werkvoorziening genoemd – kan helpen om beste praktijken in kaart te brengen, het debat te verbeteren en de naleving van de EU-wetgeving en het UNCRPD te waarborgen; overwegende dat inclusieve modellen van ondersteunde werkgelegenheid – indien zij op rechten zijn gebaseerd en als werkgelegenheid worden erkend – kunnen bijdragen tot de eerbiediging van de rechten van personen met een handicap en tot inclusie en de transitie naar de open arbeidsmarkt; O. overwegende dat het werkloosheidspercentage onder personen met een handicap (17,1 %) bijna twee keer zo hoog is als onder de algemene bevolking (10,2 %) (28) , en personen met een handicap langer werkloos zijn dan personen zonder handicap, ongeacht hun kwalificaties; P. overwegende dat het werkloosheidspercentage het hoogst is onder jongeren met een handicap (tussen de 16 en 24 jaar) en 24,9 % bedraagt, tegenover 16,6 % van de algemene bevolking; overwegende dat dit verschil onlosmakelijk verbonden is met onderwijsmogelijkheden; Q. overwegende dat vrouwen met een handicap – d.w.z. 16 % van alle vrouwen en 60 % van alle personen met een handicap in de EU – nog altijd te maken hebben met meervoudige, intersectionele discriminatie op alle gebieden van het leven; overwegende dat het percentage inactieven onder vrouwen met een handicap meer dan twee derde hoger is dan dat onder de totale vrouwelijke bevolking in de beroepsleeftijd (16-64 jaar); overwegende dat slechts 20,7 % van de vrouwen met een handicap voltijds werkt, vergeleken met 28,6 % van de mannen met een handicap; R. overwegende dat vrouwen meestal de verantwoordelijkheid voor het huishouden op zich nemen en dat de grote meerderheid van de zorgverleners voor personen met een handicap vrouwen zijn; overwegende dat alleenstaande moeders die voor kinderen met een handicap zorgen een hoog risico op armoede en sociale uitsluiting lopen; overwegende dat leeftijdsdiscriminatie, in combinatie met mogelijke stereotypen en belemmeringen, alle leeftijdsgroepen treft; overwegende dat oudere vrouwen met een handicap vaak de enige verzorger zijn voor familieleden met een handicap; overwegende dat dit een rechtstreeks effect heeft op hun kwetsbaarheid voor armoede en sociale uitsluiting, evenals op de toegang tot werk en op hun professionele ontwikkeling, en dat dit hun arbeidsomstandigheden nadelig kan beïnvloeden; S. overwegende dat er in heel Europa meer dan 30 miljoen blinden en slechtzienden zijn; overwegende dat het werkloosheidspercentage onder hen gemiddeld 75 % bedraagt – en zelfs nog meer onder vrouwen – en dat dit tot sociale uitsluiting en armoede leidt (29) ; overwegende dat ongeveer een miljoen doven in de EU gebruikmaken van gebarentaal, en er 51 miljoen slechthorenden zijn, van wie velen ook gebarentaal gebruiken, en de werkloosheid onder slechthorenden lang niet altijd wordt gemeld en er onvoldoende onderzoek naar wordt gedaan; overwegende dat er ongeveer zeven miljoen personen met een verstandelijke handicap in de EU wonen en dat hun arbeidsparticipatie veel lager dan gemiddeld is (30) ; overwegende dat in Europa naar schatting slechts 10 % van de personen met een autismespectrumstoornis een baan heeft en dat het vaak gaat om laagbetaalde en deeltijdbanen, ondergekwalificeerde functies of banen in een beschutte werkplaats (31) ; T. overwegende dat 29,5 % van de vrouwen met een handicap en 27,5 % van de mannen met een handicap in de EU het slachtoffer dreigt te worden van armoede en sociale uitsluiting, tegenover 22,4 % van de gehele bevolking; overwegende dat werkende personen met een handicap vaker in armoede vervallen dan werkenden zonder handicap (11 % tegenover 9,1 %) vanwege de extra kosten in verband met hun handicap, zoals gezondheidszorg en logistieke en menselijke ondersteuning, het verlies van hun invaliditeitsuitkering zodra zij gaan werken en het feit dat zij minder verdienen dan collega’s die hetzelfde werk verrichten en minder kans maken op promotie (32) ; overwegende dat personen met een ernstige handicap een groter risico hebben om in armoede te vervallen; U. overwegende dat een onevenredig groot aantal personen met een handicap dakloos is en dat personen met een handicap meer risico lopen om dakloos te worden; overwegende dat daklozen een handicap kunnen ontwikkelen, zoals geamputeerde ledematen, vanwege de risico’s die voortvloeien uit hun levensomstandigheden; V. overwegende dat door de cumulatieve effecten van intersectionele discriminatie wordt verondersteld dat Roma met een handicap op meer obstakels stuiten, vaker werkloos zijn, armer zijn en slechtere toegang hebben tot onderwijs en diensten dan Roma zonder handicap (33) ; W. overwegende dat LGBTI-personen met een handicap met extra belemmeringen voor de werkgelegenheid worden geconfronteerd, en dat 16 % van hen meldt dat hen een baan of promotie is ontzegd vanwege hun identiteit, tegenover 10 % van het LGBTI-personeel in het algemeen; overwegende dat een op de vier LGBTI-personen met een handicap te maken krijgt met denigrerende opmerkingen, pesterijen en misbruik en zonder zijn instemming wordt geout (34) ; X. overwegende dat uit een recente EU-brede enquête blijkt dat 96 % van de personen met een handicap vindt dat de toegang tot de open arbeidsmarkt ontoereikend is of moet worden verbeterd, dat slechts 10 % van hen vindt dat de huidige wetgeving volstaat om personen met een handicap te beschermen tegen discriminatie op de open arbeidsmarkt, en dat 18 % van hen niet wist dat er in hun land wetgeving bestond die bescherming biedt tegen discriminatie (35) ; Y. overwegende dat uit deze gegevens blijkt dat in de EU-strategie inzake handicaps 2010-2020 niet voldoende nadruk is gelegd op het in dienst nemen van personen met een handicap en de intersectionele discriminatie waarmee zij te maken krijgen; Z. overwegende dat intimidatie op de werkplek – met inbegrip van seksuele intimidatie en vergelding bij het aankaarten van problemen – de toegang tot werk en arbeid, baanbehoud en gelijke loopbaanontwikkeling belemmert, met name voor vrouwen met een handicap; AA. overwegende dat de achterstelling, uitsluiting en discriminatie van personen met een handicap op de arbeidsmarkt geen op zichzelf staand probleem is maar verband houdt met het gebrek aan inclusief onderwijs (waaronder kinderopvang), levenslang leren (waaronder beroepsopleiding), de belemmeringen, segregatie en discriminatie op het gebied van huisvesting en gezondheid en de ontoegankelijkheid van vervoer en andere diensten en producten; overwegende dat er daarom een complexe aanpak en alomvattende maatregelen nodig zijn om deze situatie recht te zetten; AB. overwegende dat maatregelen om op het werk het mentale welzijn te bevorderen en geestelijke-gezondheidsproblemen en psychosociale handicaps te voorkomen van cruciaal belang zijn; AC. overwegende dat de toegankelijkheid van de werkplek, het vervoer en ondersteunende diensten, met name persoonlijke bijstand, evenals van de samenleving in brede zin, van essentieel belang is voor personen met een handicap om hun recht op zelfstandig wonen en op werk doeltreffend uit te oefenen; overwegende dat de lidstaten ook de totstandbrenging van een bebouwde omgeving zonder barrières moeten bevorderen; overwegende dat Richtlijn (EU) 2019/882 betreffende de toegankelijkheidsvoorschriften voor producten en diensten, zodra zij is omgezet, een aanzienlijke verbetering zal betekenen voor een onbelemmerde samenleving, en dat de omzetting daarom tijdig moet gebeuren en nauwlettend moet worden gemonitord; AD. overwegende dat het intrekken van uitkeringen zodra personen met een handicap beginnen met betaald werk een beleid is dat grote risico’s en spanningen met zich meebrengt, een grote belemmering voor toegang tot werk vormt en sociaal onrechtvaardig is, omdat er geen rekening wordt gehouden met de hogere kosten van het leven met een handicap; AE. overwegende dat de verschillende definities van handicaps, de verschillende beoordelingsmethoden en de diverse, vaak onduidelijke classificatiemethoden in de lidstaten, evenals het gebrek aan wederzijdse erkenning van de handicapstatus het vrije verkeer van personen met een handicap in de EU belemmeren; AF. overwegende dat bewustmaking van essentieel belang is om werkgevers en werknemers in staat te stellen adequaat te handelen en te reageren, op basis van kennis van hun rechten en plichten op het gebied van non-discriminatie; AG. overwegende dat nieuwe technologieën, in het bijzonder artificiële-intelligentiesystemen, het potentieel hebben om bij te dragen aan de ontwikkeling van efficiënte, toegankelijke en niet-discriminerende wervingsprocessen, maar dat bij niet-inclusieve technologische ontwikkelingen het risico bestaat dat er nieuwe barrières en vormen van discriminatie bij komen; overwegende dat in artikel 9 van het UNCRPD is bepaald dat personen met een handicap op voet van gelijkheid met anderen toegang moeten hebben tot informatie en communicatietechnologieën en -systemen; 1. dringt er bij de EU-instellingen en de lidstaten op aan om opnieuw te bevestigen dat zij zich inzetten voor de verwezenlijking van inclusieve gelijkheid voor personen met een handicap en om het UNCRPD, met inbegrip van artikel 27 inzake werk en werkgelegenheid, volledig uit te voeren; verzoekt hen daarom meer inspanningen te leveren en ernaar te streven om een​inclusieve, toegankelijke en niet-discriminerende EU-arbeidsmarkt te creëren voor personen met een handicap – en voor iedereen –, in overeenstemming met de EU-verdragen, de rechten waarnaar in de Europese pijler van sociale rechten wordt verwezen en de internationale waarden die in de VN-Agenda 2030 en de SDG’s zijn verankerd; roept de EU en de lidstaten op om het facultatieve protocol bij het UNCRPD te ratificeren; 2. is van mening dat de richtlijn gelijke behandeling in arbeid en beroep zo snel mogelijk moet worden herzien om deze volledig te harmoniseren met de bepalingen van het UNCRPD en een participatief proces in te voeren dat bedoeld is om de rechtstreekse en volledige betrokkenheid van organisaties die personen met een handicap vertegenwoordigen te waarborgen; Naar een inclusieve en toegankelijke werkplek 3. verzoekt de Commissie en de lidstaten om normen en richtsnoeren voor universeel ontwerp vast te stellen inzake de toegankelijkheid van omgevingen, programma’s, diensten en producten, waaronder werkplaatsen en de bijbehorende apparatuur en voorzieningen, zodat ze door iedereen kunnen worden gebruikt; 4. verzoekt de lidstaten ervoor te zorgen dat er op de werkplek redelijke aanpassingen voor personen met een handicap worden gedaan; roept de Commissie op om duidelijke EU-richtsnoeren voor redelijke aanpassingen op te stellen en daarbij aan te geven welke vormen die kunnen aannemen, rekening houdend met de behoeften van het individu, zodat artikel 5 van de richtlijn gelijke behandeling in arbeid en beroep doeltreffend in de nationale wetgeving kan worden omgezet; dringt er bij de Commissie op aan inbreukprocedures in te leiden en de lidstaten aan te moedigen om ervoor te zorgen dat ze over een sanctiemechanisme beschikken in het geval dat er geen redelijke aanpassingen worden gedaan, aangezien dat een vorm van discriminatie is; is van mening dat het Parlement gebruik zou kunnen maken van de mogelijkheid om de Commissie te verzoeken dergelijke inbreukprocedures in te leiden; verzoekt de lidstaten ondersteunend en oriënterend materiaal samen te stellen en relevante opleidingen in toegankelijke formaten aan te bieden aan werkgevers, gezagsdragers, werknemers en personen met een handicap, teneinde de nodige kennis en vaardigheden te ontwikkelen en het nodige bewustzijn te creëren over de praktische uitvoering van redelijke aanpassingen, en op die manier ook mythen over de buitensporige kosten ervan te ontkrachten; 5. betreurt ten zeerste dat Richtlijn 2000/78/EG van de Raad in sommige lidstaten onevenredig en slecht wordt gehandhaafd en dat aanhoudende schendingen van het EU-recht niet op doeltreffende en uniforme wijze worden gemonitord of bestraft in die lidstaten; 6. stelt dat het recht van eenieder op gelijkheid voor de wet en bescherming tegen discriminatie een universeel recht is dat wordt erkend in de Universele Verklaring van de rechten van de mens, het VN-Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen, het Internationale Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten, en het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, die door alle lidstaten zijn ondertekend; brengt in herinnering dat discriminatie op het gebied van arbeid en beroep verboden is uit hoofde van Verdrag nr. 111 van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO); 7. spoort de lidstaten aan om verplichte quota inzake diversiteit op de werkplek in te voeren of deze mogelijkheid te bestuderen, teneinde een inclusieve werkplek te bevorderen, met doeltreffende en evenredige sancties voor niet-naleving; stelt voor om boetes opnieuw te investeren met het oog op inclusie; benadrukt dat dergelijke maatregelen evenredig moeten zijn en dat rekening moet worden gehouden met kleine organisaties; dringt er bij de lidstaten op aan om publieke en private ondernemingen te ondersteunen bij de uitvoering van jaarlijkse diversiteitsplannen met meetbare streefdoelen en periodieke evaluaties, en om werkgevers te ondersteunen bij het aanwerven van personen met een handicap via maatregelen zoals een vrijwillige lijst van, of één loket voor, sollicitanten met een handicap waaruit kandidaten kunnen worden geselecteerd; verzoekt de lidstaten de invoering van quota te combineren met opleidingen voor werkgevers over de inhoud en reikwijdte van de toepasselijke regels; verzoekt de lidstaten om de openbare diensten voor arbeidsvoorziening te belasten met het opstellen van een vrijwillige lijst van werkzoekenden met een handicap, teneinde werkgevers te helpen om aan de diversiteitsquota te voldoen; 8. verzoekt de EU-instellingen het goede voorbeeld te geven door een diversiteitsquotum en een specifiek diversiteitsquotum voor de aanwerving van personen met een handicap vast te stellen, interne richtsnoeren voor redelijke aanpassingen te ontwikkelen, eerlijkheid en volledige toegankelijkheid in het wervingsproces en op de werkplek te waarborgen, personen met verschillende soorten handicaps op alle niveaus in dienst te nemen en actief personen met een handicap te zoeken om posten in te vullen; verzoekt de lidstaten hetzelfde te doen in hun overheidsinstanties; 9. roept de lidstaten op om een duurzaam en inclusief werkgelegenheidsbeleid in te voeren, zoals aangepaste wervingsprocedures, op maat gemaakte banen, gepersonaliseerde, flexibele en ondersteunde werkgelegenheid, duobanen, individuele plaatsing en ondersteuning en inclusieve ondernemingen, waarbij rekening wordt gehouden met de specifieke kenmerken van personen met verschillende soorten handicaps om zo hun toegang tot de arbeidsmarkt te vergemakkelijken; roept de lidstaten op om: verzoekt de lidstaten om bedrijven te ondersteunen die gerichte positieve-actiemaatregelen nemen om meervoudige achterstand aan te pakken; roept de lidstaten op om beste praktijken uit te wisselen teneinde een passende mix van maatregelen vast te stellen en toe te passen ter ondersteuning van gelijke kansen op de arbeidsmarkt voor personen met een handicap; 10. verzoekt de Commissie en de lidstaten om dringend maatregelen te treffen om de belangrijkste ontwikkelingen met betrekking tot de toekomst van werk te beoordelen vanuit een handicapperspectief en om personen met een handicap daar actief bij te betrekken, teneinde specifieke acties te identificeren en te lanceren om de arbeidsmarkt inclusiever te maken, rekening houdend met de diversiteit van personen met een handicap; wijst in dat verband op het belang van inclusieve en toegankelijke initiatieven die over voldoende financiering beschikken en die gericht zijn op levenslang leren, waaronder beroepsonderwijs en -opleiding en de ontwikkeling van vaardigheden voor personen met een handicap van jongs af aan, waarbij in het bijzonder de nadruk wordt gelegd op digitale en groene vaardigheden, in lijn met de snel veranderende realiteit en eisen van de huidige en toekomstige arbeidsmarkt; beklemtoont bovendien dat het belangrijk is om personen met een handicap hun hele leven lang passende ondersteuning te bieden, door beter gebruik te maken van innovatieve technologieën om een gelijk speelveld tot stand te brengen en belemmeringen voor onderwijs en werk weg te nemen, evenals om personen met een handicap te helpen om toegang te krijgen tot digitale instrumenten en software die onmisbaar zijn om zelfstandig te kunnen leven; 11. verzoekt de lidstaten de capaciteit van openbare diensten voor arbeidsvoorziening te vergroten om een​netwerk van inclusieve ondernemingen op te zetten en om op elk niveau gespecialiseerde hulpverleners zoals loopbaanbegeleiders aan te werven, die een gepersonaliseerde behoeftenanalyse uitvoeren en opleiding en ondersteuning bieden aan personen met een handicap die op zoek zijn naar een nieuwe baan, alsook werkbegeleiders, die personen met een handicap zolang dat nodig is bijstaan bij het uitvoeren van hun werkzaamheden op de open arbeidsmarkt; 12. verzoekt de lidstaten om op mensenrechten gebaseerde benaderingen in het onderwijs te bevorderen teneinde inclusieve en niet-discriminerende onderwijsstelsels op te zetten, en het opzetten en geven van opleidingen over universeel ontwerp, redelijke aanpassingen en diversiteit op de werkplek te ondersteunen voor universiteitsstudenten aan relevante faculteiten, in samenwerking met personen met een handicap, en om de opleiding van loopbaanbegeleiders, werkbegeleiders en adviseurs op het gebied van handicaps en diversiteit te bevorderen, met speciale aandacht voor de specifieke kenmerken van verschillende handicaps; 13. verzoekt de lidstaten om samen met vertegenwoordigers van personen met een handicap voortdurend een beoordeling te maken van de kenmerken, diversiteit en doeltreffendheid van beschutte werkplaatsen bij het aanleren van vaardigheden aan personen met een handicap met het oog op het vinden van werk op de open arbeidsmarkt, om ervoor te zorgen dat zij worden gedekt en beschermd door rechtskaders die sociale zekerheid, arbeidsvoorwaarden, minimumloon en non-discriminatie omvatten en om bepalingen die niet in overeenstemming zijn met het UNCRPD, en met name artikel 27, geleidelijk af te schaffen; verzoekt de Commissie dit proces te monitoren; herinnert eraan dat beschutte werkplaatsen slechts gedurende een tijdelijke periode van hun arbeidsleven een optie mogen zijn voor personen met een handicap; roept de lidstaten in dat verband op om inclusieve werkgelegenheidsmodellen op de open arbeidsmarkt en buiten beschutte werkplaatsen te ontwikkelen en te bevorderen in volledige overeenstemming met het UNCRPD; dringt er verder op aan dat personen met een handicap die in beschutte werkplaatsen werken ten minste dezelfde rechten en status moet krijgen als personen die op de open arbeidsmarkt werken; verzoekt de lidstaten in dit verband om de de-institutionalisering te versnellen, doeltreffende, regionale en gedecentraliseerde zorgstelsels, met inbegrip van sociale-activeringsdiensten, op te zetten op alle niveaus van de maatschappij en een soepelere integratie van personen met een handicap op de open arbeidsmarkt en in de maatschappij als geheel te waarborgen; 14. betreurt dat discriminatie op grond van godsdienst of overtuiging, handicap, leeftijd of seksuele gerichtheid de verwezenlijking van de doelstellingen van het VEU mogelijk ondermijnt; 15. is ingenomen met initiatieven van de Commissie zoals de toegankelijkheidsprijs “Acces City Award” en is voorstander van initiatieven op nationaal, regionaal en lokaal niveau; 16. betreurt dat personen met een verstandelijke of psychosociale handicap worden geconfronteerd met diverse juridische, institutionele, communicatieve en sociale belemmeringen voor de uitoefening van hun rechten, die hen verhinderen om te gaan stemmen, zich verkiesbaar te stellen voor een openbaar ambt, als burger deel te nemen aan het openbare leven of eenvoudigweg zeggenschap uit te oefenen over hun eigen leven; moedigt de lidstaten aan onmiddellijk maatregelen te nemen om hun rechtskader te hervormen om ervoor te zorgen dat personen met een handicap in alle aspecten van het leven op voet van gelijkheid met anderen handelingsbekwaam zijn, in overeenstemming met artikel 12 van het UNCRPD, en herinnert eraan dat de politieke rechten van personen met een handicap en de mogelijkheid om ze op voet van gelijkheid met anderen te genieten moeten worden gewaarborgd, in overeenstemming met artikel 29 van het UNCRPD; 17. roept de Commissie en de lidstaten op te waarborgen dat EU-middelen niet worden besteed aan gesegregeerde arbeidsregelingen voor personen met een handicap, zonder uitzicht op niet-beschut werk; Op weg naar een werkplek zonder discriminatie 18. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan intensiever samen te werken met personen met een handicap, de organisaties die hen vertegenwoordigen en gelijkheidsorganen, met als doel om alomvattende bewustmakingscampagnes en gerichte opleidingen voor werkgevers en gezagsdragers in alle sectoren en de samenleving in het algemeen voor te bereiden en te organiseren, in een toegankelijk formaat en in gebarentaal, over de capaciteiten en bijdragen van personen met een handicap en over de voordelen van diversiteit, gelijkheid en non-discriminatie, teneinde het bestaande stigma en de bestaande vooroordelen ten aanzien van personen met een handicap weg te nemen, pesterijen, intimidatie en uitbuiting te bestrijden en inclusieve gelijkheid voor iedereen te verwezenlijken; 19. onderstreept het belang van toegang tot informatie voor slachtoffers van discriminatie; acht het noodzakelijk dat de lidstaten de nodige stappen nemen om ervoor te zorgen dat gelijkheidsorganen en geschikte bemiddelaars in alle fasen van de juridische procedure redelijke en toegankelijke diensten voor juridisch advies en juridische bijstand verlenen aan de slachtoffers, met inbegrip van vertrouwelijke en individuele begeleiding en emotionele, persoonlijke en morele steun; verzoekt de lidstaten bovendien intimidatie en geweld op het werk tegen te gaan, die de waardigheid van een persoon schenden en/of een kwetsend klimaat creëren op het werk; 20. verzoekt de lidstaten om actieve maatregelen te nemen om te waarborgen dat niemand wordt gediscrimineerd, ook personen met een handicap niet, om overeenkomstig het UNCRPD de toegankelijkheid van werkplekken, het vervoer en de bebouwde omgeving te verzekeren en om te zorgen voor redelijke aanpassingen voor personen met een handicap in alle fasen van werk, van werving tot loopbaanontwikkeling, en voor veilige en gezonde arbeidsomstandigheden en arbeidsrevalidatie; verzoekt de EU-instellingen om dezelfde maatregelen te nemen; verzoekt de lidstaten te waarborgen dat personen met een handicap hun arbeids- en vakbondsrechten op voet van gelijkheid kunnen uitoefenen en dat zij worden beschermd tegen geweld, pesterijen, cyberpesten en intimidatie, met inbegrip van seksuele intimidatie, met name ten aanzien van vrouwen met een handicap; dringt daarom bij de lidstaten aan op de ratificatie van het Verdrag van Istanbul, dat een transversaal effect zou hebben op alle EU-wetgeving, met bijzondere aandacht voor vrouwen met een handicap, die met meervoudige discriminatie worden geconfronteerd en kwetsbaarder zijn voor intimidatie op het werk; verzoekt de EU-instellingen om dezelfde maatregelen te nemen; 21. benadrukt tevens de noodzaak van een garantie voor de rechten van personen met een handicap, met specifieke maatregelen die aansluiten bij de behoeften van vrouwen met een handicap; 22. verzoekt de Commissie en de lidstaten te garanderen dat inclusiebeleid op sectoraal en bedrijfsniveau wordt vastgesteld in overleg met werknemersvertegenwoordigers; 23. verzoekt de Commissie en de lidstaten steun te verlenen aan werknemers met een handicap die het gevolg is van een ongeval en ervoor te zorgen dat de betrokkenen hun baan kunnen behouden of een gelijkwaardige functie kunnen bekleden die aansluit op hun nieuwe vaardigheden, zonder dat zij hierbij hun rechten en arbeidsvoorwaarden van voor het ongeval verliezen; 24. roept de Commissie en de lidstaten op om bij de ondersteuning van de aanwerving van personen met een handicap en hun terugkeer naar werk een preventieve en inclusieve benadering te hanteren met betrekking tot veiligheid en gezondheid op het werk; merkt op dat dit kan worden verwezenlijkt via geïntegreerde trajecten waarin preventie op het gebied van gezondheid en veiligheid op het werk wordt gecombineerd met verschillende maatregelen ter bevordering van de inzetbaarheid, zoals geïndividualiseerde ondersteuning, advies, begeleiding en toegang tot algemeen onderwijs en beroepsonderwijs en -opleiding; 25. verzoekt de Commissie en de lidstaten om de bestaande loonkloof op grond van gender, handicap en etniciteit aan te pakken en zo directe en indirecte loondiscriminatie en het risico op armoede te bestrijden voor werknemers die te maken krijgen met belemmeringen op het werk en meervoudige discriminatie, met name LGBTI-personen, vrouwen, Roma en vluchtelingen; verwacht dat de Commissie in het eerste kwartaal van 2021 de aangekondigde wetgeving inzake loontransparantie op de werkplek voorstelt, die als doel heeft om de loonkloof te bestrijden waarmee achtergestelde bevolkingsgroepen, met name personen met een handicap, worden geconfronteerd; 26. benadrukt dat transpersonen doeltreffend moeten worden beschermd tegen discriminatie op de arbeidsmarkt en verzoekt de lidstaten om deze discriminatie te bestrijden, in het bijzonder op het gebied van werk; 27. verzoekt de lidstaten om de invaliditeitsuitkering van personen met een handicap, waarmee zij de extra kosten in verband met hun handicap betalen, niet stop te zetten wanneer zij de arbeidsmarkt betreden of boven een bepaalde inkomensgrens komen, aangezien deze praktijk armoede onder werkenden en ouderen in de hand werkt en dergelijke uitkeringen bedoeld zijn om personen met een handicap te helpen belemmeringen te overwinnen en kunnen bijdragen tot het waarborgen van hun waardigheid en gelijkheid; 28. verzoekt de lidstaten voldoende flexibiliteit te bieden bij de verlening van sociale ondersteuning en uitkeringen om te garanderen dat zij kunnen worden afgestemd op de individuele behoeften en loopbaantrajecten van personen met een handicap; 29. roept de Commissie op om na te gaan of er in de lidstaten gedetailleerde bepalingen gelden om te waarborgen dat mensen hun recht op moederschaps-, vaderschaps-, ouderschaps- en zorgverlof kunnen uitoefenen, evenals regelingen voor flexibele arbeid, en of deze zijn aangepast aan de uiteenlopende behoeften van vrouwen met een handicap, moeders van kinderen met een handicap of langdurige ziekte, of moeders in specifieke omstandigheden, zoals zij die te maken krijgen met voortijdige bevallingen; dringt aan op ambitieuzere maatregelen om de gelijke rol van mannen als verzorgers te bevorderen; roept de lidstaten op om nationale strategieën ter ondersteuning van mantelzorgers voor te stellen; wijst op de noodzaak van kwalitatief hoogwaardige en toegankelijke kinderopvang om de gelijke deelname van vrouwen op de arbeidsmarkt te garanderen; 30. verzoekt de Commissie om na raadpleging van organisaties die personen met een handicap vertegenwoordigen wetgeving inzake normen voor gelijkheidsorganen voor te stellen, teneinde die organen een sterker mandaat te verlenen en toereikende middelen toe te kennen om de gelijke behandeling van personen met een handicap te waarborgen en de verspreiding van toegankelijke informatie voor iedereen te garanderen; 31. verzoekt de Commissie en de lidstaten om duurzame financiering voor capaciteitsopbouw te verlenen aan organisaties die personen met een handicap vertegenwoordigen en hierbij de belangrijke rol te erkennen die deze organisaties spelen bij het aanpakken van discriminatie van personen met een handicap; 32. verzoekt de Commissie en de lidstaten om de definitie van “handicap” te harmoniseren en te zorgen voor de wederzijdse erkenning van de handicapstatus in de lidstaten, teneinde het vrije verkeer van personen met een handicap en het genot van hun aan het EU-burgerschap verbonden rechten te waarborgen; dringt er daarom bij de Commissie en de lidstaten op aan de bestaande wetgeving te bestuderen en beste praktijken uit de lidstaten te verzamelen; erkent dat vrij verkeer een grondrecht is in de EU; verzoekt de Commissie en de lidstaten daarom het gebruik van de EU-parkeerkaart voor gehandicapten uit te breiden naar alle lidstaten en het toepassingsgebied ervan te verruimen, zodat de kaart overal in de EU kan worden gebruikt voor de erkenning van de handicapstatus en om toegang tot diensten te krijgen, en zodat het voor personen met een handicap gemakkelijker wordt om in het buitenland te wonen en te werken; verzoekt de Commissie een centraal informatiepunt in nationale gebarentalen en in voor personen met een handicap toegankelijke formaten op te zetten over de diensten die in de verschillende lidstaten beschikbaar zijn voor personen met een handicap; 33. roept de Commissie en de lidstaten op gebruikersgestuurde persoonlijke bijstand te erkennen en te bevorderen in overeenstemming met algemene opmerking nr. 5 van het VN-Comité voor de rechten van personen met een handicap, teneinde zelfstandig wonen en inclusie op de arbeidsmarkt te bevorderen; herinnert eraan dat, vanwege de bijzondere aard van persoonlijke bijstand, de bepalingen inzake vrij verkeer moeten worden aangepast aan de behoeften van personen met een handicap; dringt aan op EU-maatregelen die betrekking hebben op persoonlijke bijstand, met name op het vrije verkeer van personen met een handicap en hun persoonlijke assistenten; 34. herinnert eraan dat nieuwe technologieën zowel kansen als uitdagingen met zich meebrengen, voor alle werknemers en met name voor personen met een handicap; benadrukt in dit verband dat nieuwe technologieën een grote uitdaging op het gebied van toegankelijkheid kunnen vormen voor personen met een handicap; benadrukt daarom dat toegankelijkheid in elk EU-initiatief moet worden opgenomen als essentiële voorwaarde, en dat de EU maatregelen moet nemen om de toepassing van universeel ontwerp te ondersteunen en ervoor te zorgen dat assistentietechnologieën beschikbaar en betaalbaar zijn; verzoekt de Commissie om overeenkomstig het UNCRPD de volledige en doeltreffende toegankelijkheid van informatie- en communicatietechnologieën en -systemen te garanderen, op voet van gelijkheid, en in dit kader richtsnoeren toe te passen om ontwikkelaars van artificiële intelligentie aan te sporen om in de loop van het ontwikkelingsproces rekening te houden met de behoeften van personen met een handicap, zodat het ontstaan van nieuwe vormen van discriminatie kan worden vermeden; verzoekt de Commissie en de lidstaten om onderzoeksprogramma’s te ondersteunen die gericht zijn op de ontwikkeling van assistentietechnologieën, met inbegrip van robotica, digitale technologieën en artificiële intelligentie, met het oog op de volledige integratie van personen met een handicap in alle aspecten van het leven; verzoekt de lidstaten om ervoor te zorgen dat personen met een handicap toegang hebben tot betaalbare digitale hulpmiddelen en software die aan hun behoeften zijn aangepast, en om bij het bepalen van welke digitale hulpmiddelen en software het best zijn aangepast aan de individuele behoeften van personen met een handicap gebruik te maken van de deskundigheid van organisaties die personen met een handicap vertegenwoordigen; Verdere gerichte acties en integratie van de rechten van personen met een handicap 35. is ingenomen met de openbare raadpleging van de Commissie over haar EU-strategie inzake handicaps na 2020; verzoekt de Commissie om in de strategie bijzondere nadruk te leggen op werkgelegenheid, alle UNCRPD-bepalingen in aanmerking te nemen, duidelijke, meetbare en ambitieuze doelstellingen inzake diversiteit op de werkplek vast te stellen die de heterogeniteit van personen met een handicap weerspiegelen, meervoudige en intersectionele discriminatie aan te pakken en de doeltreffendheid van de strategie te monitoren, en om personen met een handicap en de organisaties die hen vertegenwoordigen daarbij te betrekken; benadrukt dat samenwerking met autoriteiten, sociale partners, organisaties en het maatschappelijk middenveld op Europees, nationaal en lokaal niveau onontbeerlijk is om de uitvoering van de strategie en het UNCRPD te verzekeren; verzoekt de Commissie maatregelen voor te stellen om de aan COVID-19 gerelateerde uitdagingen en schendingen van de rechten van personen met een handicap aan te pakken; benadrukt dat discriminatie op grond van handicap tijdens de COVID-19-pandemie is toegenomen, hetgeen het leven van personen met een handicap in gevaar brengt en een bedreiging vormt voor hun fysieke en mentale gezondheid; verzoekt de Commissie de toekomstige strategie inzake handicaps te koppelen aan het Europees semester; 36. dringt erop aan om via een op mensenrechten gebaseerde benadering in de hele EU gegevens te verzamelen met betrekking tot handicaps, waaronder over werkgelegenheid en beroepsonderwijs en -opleiding, die uitgesplitst zijn naar onder andere gender, leeftijd, soort handicap, ras/etnische afkomst, seksuele geaardheid en onderwijsniveau, en daarbij ook personen met een handicap mee te tellen die tot nu toe niet in de statistieken waren opgenomen; verzoekt om de verzameling van gegevens met betrekking tot de effecten van de COVID-19-crisis op personen met een handicap, zodat beleid kan worden voorgesteld om voorbereid te zijn op toekomstige crises; 37. verzoekt alle EU-instellingen en de lidstaten om te handelen in overeenstemming met het beginsel “niets over ons zonder ons” en nauw samen te werken met personen met een handicap en de organisaties die hen vertegenwoordigen, voort te bouwen op hun deskundigheid en hen actief te betrekken bij alle fasen van de besluitvorming en bij de ontwikkeling van wetgeving, strategieën, beleid en programma’s, waaronder op algemeen niveau; 38. verzoekt de Commissie en de lidstaten om de rechten van personen met een handicap te integreren in alle voorstellen in verband met werkgelegenheid, waaronder die over de in de toekomst verwachte transformaties van werk, en in het ontwerp en de uitvoering van maatregelen die gericht zijn op de ontwikkeling van digitale en groene vaardigheden, en daarbij rekening te houden met de specifieke situatie van personen die te maken krijgen met meervoudige discriminatie; 39. verzoekt de Commissie, met name de taskforce Gelijkheid, en de lidstaten om de rechten van personen met een handicap stelselmatig in alle relevante wetgeving, beleidslijnen en programma’s te integreren, met bijzondere aandacht voor personen die met intersectionele discriminatie worden geconfronteerd, aangezien gelijkheid in arbeid onlosmakelijk verbonden is met gelijke toegang tot onderwijs, gezondheid, huisvesting, justitie en sociale bescherming, en om de focus op toegankelijkheid te versterken teneinde vooruitgang te boeken op het gebied van de toegankelijkheid van onder andere de bebouwde omgeving, openbare ruimten, het vervoer en informatie- en communicatietechnologieën; benadrukt in dit opzicht dat in alle EU-instellingen, met inbegrip van alle directoraten-generaal van de Commissie en alle EU-agentschappen, een contactpunt inzake handicaps moet worden ingevoerd en een interinstitutioneel coördinatiemechanisme moet worden opgezet om ervoor te zorgen dat het handicapperspectief in alle EU-wetgeving wordt geïntegreerd; 40. maakt zich zorgen over het bestaan van ernstige belemmeringen voor de toegang tot informatie en communicatie voor personen met een handicap, met name dove en blinde personen, personen met een verstandelijke handicap en personen binnen het autismespectrum; herinnert eraan dat verschillen in het vermogen van personen om informatie te verwerken en te verstrekken en gebruik te maken van informatie- en communicatietechnologieën een kenniskloof vormen die ongelijkheden creëert; 41. dringt aan op een horizontale, alomvattende herziening van het recht en het beleid van de Unie om ervoor te zorgen dat het UNCRPD volledig wordt nageleefd; 42. verzoekt de lidstaten discriminatie en geweld tegen kinderen met een handicap aan te pakken door middel van een geïntegreerde aanpak, in het besef dat zij een groter risico lopen slachtoffer te worden van dergelijk gedrag; benadrukt dat de stem van kinderen met een handicap moet worden vertegenwoordigd in het ontwerp, de uitvoering en de monitoring van wetten, beleid, diensten en maatregelen die hen betreffen; 43. benadrukt dat in het nieuwe migratie- en asielpact specifieke bepalingen moeten worden opgenomen die in alle fasen en alle processen adequaat tegemoetkomen aan de behoeften van personen met een handicap; 44. betreurt dat het Unierecht personen niet beschermt tegen discriminatie op grond van handicap buiten de werkplek en de context van arbeid; 45. verzoekt de Raad om de onderhandelingen over de voorgestelde horizontale antidiscriminatierichtlijn onverwijld te deblokkeren en tot een akkoord te komen, en zo de bescherming van personen met een handicap uit te breiden tot andere gebieden dan werkgelegenheid; 46. uit zijn ernstige bezorgdheid over het feit dat de meeste algemene programma’s, waaronder de programma’s die door de structuurfondsen worden gefinancierd, niet openstaan voor de meest behoeftige groepen, waaronder personen met een handicap; dringt er daarom bij de Europese Rekenkamer op aan om de prestaties van EU-programma’s grondig te controleren, met bijzondere nadruk op onderwijs- en werkgelegenheidsprogramma’s, bijvoorbeeld het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+), het jongerenwerkgelegenheidsinitiatief, het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling (EFRO) en Erasmus+; 47. verzoekt de Commissie te garanderen dat de EU- en internationale mensenrechtennormen en verdragen zoals het UNCRPD door de EU-fondsen worden geëerbiedigd en dat er geen maatregelen en programma’s mee worden ondersteund die bijdragen tot segregatie of sociale uitsluiting; dringt er bovendien bij de Commissie op aan acties te financieren waarmee toegankelijke omgevingen, producten, diensten, praktijken en apparatuur worden gecreëerd, de-institutionalisering wordt bevorderd en persoonlijke bijstand wordt ondersteund, en te waarborgen dat door de EU gefinancierde acties personen met een handicap bereiken en hun actieve betrokkenheid bij de samenleving garanderen; o o o 48. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Commissie, de Raad, de regeringen en de parlementen van de lidstaten en de kandidaat-lidstaten, het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten, de Europese Rekenkamer, het Hof van Justitie van de Europese Unie, de Europese Ombudsman, het Comité van de Regio’s en het Europees Economisch en Sociaal Comité, voor verspreiding naar subnationale parlementen en raden, de Raad van Europa en de Verenigde Naties.