(Goedkeuring) Het Europees Parlement, – gezien het ontwerp van besluit van de Raad (09264/2016), – gezien het ontwerpprotocol bij de kaderovereenkomst inzake een partnerschap en samenwerking tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en Mongolië, anderzijds, om rekening te houden met de toetreding van de Republiek Kroatië tot de Europese Unie (08940/2016), – gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens de artikelen 207 en 209, en artikel 218, lid 6, tweede alinea, onder a), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C8-0455/2016), – gezien artikel 99, leden 1 en 4, en artikel 108, lid 7, van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling van de Commissie buitenlandse zaken ( A8-0074/2017 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de sluiting van het protocol; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en van Mongolië. (Goedkeuring) Het Europees Parlement, – gezien het ontwerp van besluit van de Raad (13824/2016), – gezien het ontwerpprotocol bij de stabilisatie- en associatieovereenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en Bosnië en Herzegovina, anderzijds, om rekening te houden met de toetreding van de Republiek Kroatië tot de Europese Unie (13823/2016), – gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 217 en artikel 218, lid 6, tweede alinea, onder a) i), en artikel 216, lid 8, tweede alinea, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C8-0527/2016), – gezien artikel 99, leden 1 en 4, en artikel 108, lid 7, van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling van de Commissie buitenlandse zaken ( A8-0169/2017 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de sluiting van het protocol; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en Bosnië en Herzegovina. (Goedkeuring) Het Europees Parlement, – gezien het ontwerp van besluit van de Raad (13710/2016), – gezien de ontwerpovereenkomst tussen de Europese Unie en het Koninkrijk Noorwegen betreffende aanvullende regels met betrekking tot het instrument voor financiële steun voor de buitengrenzen en visa als onderdeel van het Fonds voor interne veiligheid voor de periode 2014-2020 (13711/2016), – gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 77, lid 2, en artikel 218, lid 6, tweede alinea, onder a), v), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C8-0005/2017), – gezien de brief van de Commissie buitenlandse zaken, – gezien artikel 99, leden 1 en 4, en artikel 108, lid 7, van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken ( A8-0174/2017 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de sluiting van de overeenkomst; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en het Koninkrijk Noorwegen. (Goedkeuring) Het Europees Parlement, – gezien het ontwerp van besluit van de Raad (15540/2016), – gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 207, leden 3 en 4, en artikel 218, lid 6, tweede alinea, onder a), v), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C8-0024/2017), – gezien artikel 99, leden 1 en 4, en artikel 108, lid 7, van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling van de Commissie internationale handel ( A8-0187/2017 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de sluiting van de overeenkomst; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien het Open Data Charter van de G8, – gezien de mededeling van de Commissie getiteld "Het Europese actieplan inzake e‑overheid 2011-2015 – Benutten van de ICT om een slimme, duurzame en innovatieve overheid te bevorderen" ( COM(2010)0743 ), – gezien zijn resolutie van 20 april 2012 over "Een concurrerende digitale interne markt – e‑overheid als speerpunt" (1) , – gezien de mededeling van de Commissie met als titel "EU-actieplan inzake e‑overheid 2016-2020. Voor een snellere digitalisering van overheidsdiensten" ( COM(2016)0179 ), – gezien het benchmarkverslag 2016 van de Commissie over e‑overheid, – gezien de mededeling van de Commissie getiteld "Strategie voor een digitale eengemaakte markt voor Europa" ( COM(2015)0192 ) en het begeleidend werkdocument van de diensten van de Commissie (SWD(2015)0100), – gezien zijn resolutie van 19 januari 2016 getiteld "Naar een akte voor een digitale interne markt" (2) , – gezien het Besluit (EU) 2015/2240 van het Europees Parlement en de Raad van 25 november 2015 tot vaststelling van een programma inzake interoperabiliteitsoplossingen en gemeenschappelijke kaders voor Europese overheidsdiensten, bedrijven en burgers (ISA² programma) als middel om de overheidssector te moderniseren, – gezien de mededeling van de Commissie van 1 juni 2016, getiteld "Europese normen voor de 21e eeuw" ( COM(2016)0358 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 31 maart 2011 betreffende de bescherming van kritieke informatie-infrastructuur "Bereikte resultaten en volgende stappen: naar mondiale cyberveiligheid" ( COM(2011)0163 ), – gezien Richtlijn (EU) 2016/1148 van het Europees Parlement en de Raad van 6 juli 2016 houdende maatregelen voor een hoog gemeenschappelijk niveau van beveiliging van netwerk- en informatiesystemen in de Unie, – gezien de mededeling van de Commissie van 2 juli 2014 getiteld "Naar een bloeiende data-economie" ( COM(2014)0442 ), – gezien zijn resolutie van 10 maart 2016 over "Naar een bloeiende data-economie" (3) , – gezien Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van Richtlijn 95/46/EG (algemene verordening gegevensbescherming), – gezien Verordening (EU) nr. 1316/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2013 tot vaststelling van de financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen, tot wijziging van Verordening (EU) nr. 913/2010 en tot intrekking van de Verordeningen (EG) nr. 680/2007 en (EG) nr. 67/2010, – gezien de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's getiteld "Connectiviteit voor een competitieve digitale eengemaakte markt – Naar een Europese gigabitmaatschappij" ( COM(2016)0587 ) en het begeleidend werkdocument van de diensten van de Commissie (SWD(2016)0300), – gezien het voorstel van de Commissie voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van het Europees wetboek voor elektronische communicatie ( COM(2016)0590 ) en zijn bijlagen 1 tot en met 11 – Impact Assessment (SWD(2016)0303), Executive Summary of the Impact Assessment (SWD(2016)0304), and Executive Summary of the Evaluation (SWD(2016)0305), – gezien het voorstel van de Commissie voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van de Verordeningen (EU) nr. 1316/2013 en (EU) nr. 283/2014 wat de bevordering van internetconnectiviteit in lokale gemeenschappen betreft ( COM(2016)0589 ), – gezien Verordening (EU) 2015/2120 van het Europees Parlement en de Raad van 25 november 2015 tot vaststelling van maatregelen betreffende open-internettoegang en tot wijziging van Richtlijn 2002/22/EG inzake de universele dienst en gebruikersrechten met betrekking tot elektronische-communicatienetwerken en -diensten en Verordening (EU) nr. 531/2012 betreffende roaming op openbare mobielecommunicatienetwerken binnen de Unie, – gezien Richtlijn (EU) 2016/2102 van het Europees Parlement en de Raad van 26 oktober 2016 inzake de toegankelijkheid van de websites en mobiele applicaties van overheidsinstanties, – gezien Verordening (EU) nr. 910/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 23 juli 2014 betreffende elektronische identificatie en vertrouwensdiensten voor elektronische transacties in de interne markt en tot intrekking van Richtlijn 1999/93/EG (“eIDAS-verordening”), – gezien Richtlijn 2013/37/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 juni 2013 inzake het hergebruik van overheidsinformatie (PSI-richtlijn), – gezien het voorstel van de Commissie van 10 januari 2017 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot invoering van een Europese e‑kaart voor diensten en de bijbehorende administratieve faciliteiten ( COM(2016)0824 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 10 januari 2017 getiteld "Uitwisseling en bescherming van persoonsgegevens in een geglobaliseerde wereld" ( COM(2017)0007 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 10 januari 2017 getiteld "Totstandbrenging van een Europese data-economie" ( COM(2017)0009 ), – gezien het voorstel van de Commissie van 10 januari 2017 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer en de bescherming van de persoonsgegevens in elektronische communicatie en tot intrekking van Richtlijn 2002/58/EG (Verordening betreffende privacy en elektronische communicatie) ( COM(2017)0010 ), – gezien het voorstel van de Commissie van 10 januari 2017 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raadbetreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door de instellingen, organen, bureaus en agentschappen van de Unie en betreffende het vrije verkeer van die gegevens, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 45/2001 en Besluit nr. 1247/2002/EG ( COM(2017)0008 ), – gezien Richtlijn 96/9/EG van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 1996 betreffende de rechtsbescherming van databanken, – gezien de mededeling van de Commissie van 19 april 2016 getiteld "Europees cloudinitiatief – Bouwen aan een concurrentiële data- en kenniseconomie in Europa" ( COM(2016)0178 ), – gezien Richtlijn 2014/24/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2014 betreffende het plaatsen van overheidsopdrachten en tot intrekking van Richtlijn 2004/18/EG, – gezien Richtlijn 2014/55/EU van het Europees Parlement en de Raad van 16 april 2014 inzake elektronische facturering bij overheidsopdrachten, – gezien de mededeling van de Commissie van 10 juni 2016 getiteld "Een nieuwe agenda voor vaardigheden voor Europa" ( COM(2016)0381 ), – gezien artikel 52 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie interne markt en consumentenbescherming en de adviezen van de Commissie industrie, onderzoek en energie en de Commissie juridische zaken ( A8-0178/2017 ), A. overwegende dat de moderniseringsstrategieën voor overheidsinstanties moeten worden aangepast aan een veranderende omgeving zodat de overheidsinstanties gedigitaliseerd kunnen worden; B. overwegende dat de digitalisering van de overheidsdiensten de verwezenlijking van het volle potentieel van de interne markt, de uitoefening van het burgerschap, de levenskwaliteit van de burgers en de sociale en economische ontwikkeling van de regio's zou moeten helpen verbeteren, burgers meer inzicht zou moeten geven in de openbare dienstverlening en hen er beter bij betrekken, de efficiëntie en kosteneffectiviteit ervan zou moeten helpen verbeteren en de politieke participatie versterken doordat ze de dialoog tussen burgers en overheidsinstanties bevordert en de transparantie vergroot; overwegende dat de EU de uitwisseling van beste praktijken en technologieën tussen de lidstaten dient te bevorderen; C. overwegende dat de ICT-sector wordt opgeroepen om te assisteren bij dit digitaliseringsproces door met oplossingen te komen die zijn toegesneden op overheidsinstanties; D. overwegende dat de digitalisering van de overheid moet worden geïnitieerd op het niveau van de Unie, op nationaal, regionaal en lokaal niveau; E. overwegende dat het volledige potentieel van een digitale overheid alleen kan worden benut als burgers en bedrijven de geboden diensten volledig kunnen vertrouwen; F. overwegende dat het EU e‑justitieportaal een essentieel instrument is voor toegang tot informatie en tot de rechtspleging en een belangrijke stap naar modernisering van het EU-bestuursapparaat; G. overwegende dat betere toegang tot informatie en meer gebruikmaking van verbeterde digitale instrumenten voor vennootschapsrechtelijke formaliteiten gedurende de gehele bestaansduur van een onderneming de rechtszekerheid moeten vergroten en de bedrijfskosten verminderen; H. overwegende dat gewerkt wordt aan onderlinge koppeling van elektronische bedrijven- en insolventieregisters in de gehele Unie, wat belangrijk is voor de transparantie en rechtszekerheid op de interne markt; I. overwegende dat centrale toegang tot die registers via het e‑justitieportaal nog niet mogelijk is wegens de verschillende technische normen zoals die door de lidstaten worden gehanteerd; overwegende dat verdere inspanningen geboden zijn om toegankelijke, interoperabele, gebruiksvriendelijke e‑overheidstools binnen het bereik van het EU-publiek te brengen; overwegende dat enige mate van gegevensbeveiliging en -bescherming bij gegevensbewerking een eerste voorwaarde is voor gebruik van e‑justitie, gezien de aard van de gegevens waar het in de rechtspraak om gaat; 1. is van mening dat de ontwikkeling van e‑overheid een essentieel onderdeel is van de digitale interne markt, en dringt er bij de Commissie op aan specifieke, meetbare doelstellingen vast te stellen voor het actieplan op basis van prestatie-indicatoren, en toe te zien op en jaarlijks verslag uit te brengen aan het Parlement over de vooruitgang die geboekt is bij de uitvoering ervan; benadrukt dat het actieplan inzake e‑overheid 2011‑2015 zowel op EU-niveau als op het niveau van de lidstaten positieve resultaten heeft opgeleverd; spoort de Commissie en de lidstaten ertoe aan om ook de behoeften van consumenten in kaart te brengen om het gebruik van e‑diensten te vergroten; Overheidsinstanties gaan digitaal 2. is van mening dat overheidsinstanties uiterlijk in 2022 open, transparante, efficiënte en inclusieve instellingen moeten zijn die alle burgers en bedrijven in de EU gepersonaliseerde, gebruikersvriendelijke, toegankelijke en volledig digitale overheidsdiensten bieden over de grenzen heen, en zo de kosten, obstakels en administratieve rompslomp voor burgers en bedrijven, met name MKB-bedrijven, terugdringen, en daardoor optimaal profiteren van alle voordelen van de digitale revolutie; is echter van mening dat dit verenigbaar moet zijn met een billijke herstructurering van de overheidsinstanties; 3. steunt het plan om toekomstige initiatieven te baseren op het beginsel dat "alles in principe digitaal" is, en benadrukt het belang van toepassing van het eenmaligheidsbeginsel, waardoor de interactie met overheidsinstanties gemakkelijker wordt voor burgers en bedrijven zodat onnodige en tijdrovende administratieve processen hun bespaard blijven en informatie die eerder werd verstrekt gemakkelijker kan worden hergebruikt voor andere toepassingen; wijst erop dat toepassing van het eenmaligheidsbeginsel volgens de studies van de Commissie naar verwachting een jaarlijkse besparing van 5 miljard EUR zal opleveren tegen 2017; verzoekt de Commissie om aan het Parlement verslag uit te brengen over de resultaten van het grootschalige proefproject inzake "eenmaligheid" voor bedrijven en om tegen het einde van 2017 een grootschalig proefproject inzake "eenmaligheid" voor burgers op te zetten; 4. is verheugd over de intentie van de Commissie om zo spoedig mogelijk één digitaal portaal te creëren dat zowel burgers als bedrijven een gekoppeld en samenhangend pakket van online diensten op de interne markt zou aanbieden, op zowel het nationale als het EU-niveau, met informatie over EU- en nationale voorschriften, ondersteuningsdiensten en de mogelijkheid om de belangrijkste procedures voor burgers en bedrijven in grensoverschrijdende situaties volledig online te voltooien en het eenmaligheidsbeginsel in de EU te helpen toepassen; dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan om een spoedige en volledige tenuitvoerlegging ervan te verzekeren en om alle nodige maatregelen te treffen om de efficiënte werking en interoperabiliteit ervan te waarborgen, teneinde het volledige potentieel en de voordelen te benutten; is van mening dat de beste praktijken die in sommige lidstaten al gebruikt worden, moeten worden bevorderd; is van mening dat dit initiatief ervoor dient te zorgen dat alle lidstaten één portaal voor officiële elektronische diensten hebben als portaal voor al hun onlinediensten en voor de beschikbare interoperabele EU-diensten; dringt er bij de lidstaten op aan om een spoedige en volledige tenuitvoerlegging van de 'enkele contactpunten' (Points of Single Contact) te verzekeren; 5. vraagt de Commissie over nog andere manieren na te denken voor bevordering van digitale oplossingen voor formaliteiten gedurende de gehele bestaansduur van een bedrijf, elektronische archivering van bedrijfsdocumenten en de toelevering van grensoverschrijdende en andere informatie aan bedrijfsregisters; merkt op dat op dit gebied wetgeving wellicht de enige manier is om een geschikt rechtskader voor EU‑brede digitale oplossingen tot stand te brengen; 6. meent dat het werk aan de onderlinge elektronische koppeling van bedrijven- en insolventieregisters in de lidstaten moet worden opgevoerd, en onderstreept hoe belangrijk een dergelijke onderlinge koppeling is voor de interne markt; onderstreept dat voor eventueel te verstrekken informatie een gemeenschappelijk Europees template of kader moet worden gehanteerd; 7. benadrukt het belang van inclusiviteit, toegankelijkheid en algemene toegang tot e‑overheidsdiensten, die essentiële factoren zijn voor het uitstippelen en uitvoeren van beleid ter bevordering van concurrentievermogen, groei en werkgelegenheid en roept de lidstaten op de nieuwe richtlijn volledig te implementeren en toe te passen op de toegankelijkheid van websites en mobiele applicaties van overheidsinstanties, ten behoeve van personen met een handicap en ouderen; 8. benadrukt het belang van "Open Data", waarbij bepaalde informatie uit de publieke sector vrij beschikbaar is voor gebruik en hergebruik, inclusief door derden, binnen en tussen overheidsinstanties; dringt aan op waarborgen om ervoor te zorgen dat auteursrecht en gegevensbescherming worden gerespecteerd; herhaalt dat er nieuwe innoverende oplossingen zouden kunnen worden ontwikkeld en gecreëerd wanneer een open en inclusieve gegevensstroom tot stand zou worden gebracht, wat zowel de efficiëntie als de transparantie zou verhogen; benadrukt dat dat soort gegevens en publieke informatie daarom waar mogelijk beschikbaar moet worden gesteld, om nieuwe kansen voor kennis te stimuleren en bij te dragen tot de ontwikkeling en versterking van een open samenleving; herinnert eraan dat overheidsdiensten, voor zover mogelijk, informatie beschikbaar moeten maken, met name wanneer het volume van de gegenereerde data erg groot is, zoals in het geval van het Inspire-programma; is van mening dat er meer inspanningen moeten worden geleverd om gecoördineerde gegevensstrategieën toe te passen binnen de Europese instellingen en in de lidstaten, onder meer door gegevens sneller en vaker openbaar te maken, de kwaliteit van de gegevens te verbeteren, gegevens gemakkelijk toegankelijk te maken en e‑wetgeving in een machinaal leesbaar formaat ter beschikking te stellen; 9. benadrukt de voordelen van e‑participatie en onderstreept dat lidstaten meer gebruik moeten maken van e‑raadpleging, e‑informatie en e‑besluitvorming; benadrukt dat om misbruik van de systemen te voorkomen, e‑participatie, in het bijzonder met betrekking tot e‑besluitvorming, moet stroken met de eIDAS-verordening, om verantwoording en transparantie te waarborgen; 10. is ingenomen met alle initiatieven van de verschillende EU-instellingen om de mechanismen voor e‑participatie op het niveau van de EU en van de lidstaten te verbeteren en verzoekt de Commissie om verder werk te maken van de ontwikkeling en bevordering van digitale tools, zoals de elektronische stemsystemen en e‑verzoekschriften, die bedoeld zijn om de participatie van burgers en bedrijven in het beleidsvormingsproces van de EU te verbeteren en aan te moedigen; 11. merkt op dat het gebruik van mobiele apparatuur de afgelopen vijf jaar aanzienlijk is toegenomen terwijl slechts een derde van de overheidswebsites geschikt is voor mobiele apparatuur; dringt er derhalve bij de lidstaten op aan te beoordelen wat de mogelijkheden zijn om mobiele oplossingen voor e‑overheidsdiensten te ontwikkelen, en ervoor te zorgen dat zij voor iedereen gebruiksvriendelijk en toegankelijk zijn; benadrukt dat om de toegankelijkheid van e‑overheidsdiensten ook in de toekomst te verzekeren, de websites en instrumenten van overheidsdiensten voortdurend moeten worden aangepast aan de moderne technologie en aan de voortdurend evoluerende voorschriften inzake cyberveiligheid; 12. dringt er bij de lidstaten op aan e‑overheidsopdrachten te stimuleren en er meer gebruik van te maken wanneer zij goederen aanschaffen, gebruikmaken van diensten of overheidsopdrachten aanbesteden, waardoor de overheidsuitgaven transparanter en efficiënter worden en de kosten en de bureaucratie afnemen; dringt er tevens bij de lidstaten op aan meer gebruik te maken van contractregisters en interoperabele e‑handtekeningen in hun openbare sector; verzoekt de Commissie en de lidstaten om de nodige stappen te ondernemen om ervoor te zorgen dat openbare aanbestedingsprocedures transparant verlopen en dat de informatie in real time beschikbaar is voor alle deelnemers aan dergelijke procedures; verzoekt de Commissie in dat verband om de uitwisseling van beste praktijken voor de toepassing van het innovatiecriterium in openbare aanbestedingen te vergemakkelijken, in het bijzonder door ervoor te zorgen dat in de aanbesteding niet wordt vooruitgelopen op mogelijke oplossingen, maar dat inschrijvers de ruimte krijgen om innovatieve en open oplossingen voor te stellen; dringt er bij de Commissie op aan haar werkzaamheden op het gebied van e‑facturering, e‑indiening en e‑kennisgeving voort te zetten, en het gebruik van elektronische identificatie in de interne systemen van overheidsinstanties aan te moedigen om de verantwoording en traceerbaarheid te verbeteren voor alle activiteiten binnen dergelijke systemen; 13. benadrukt het feit dat het belangrijk is veilige, betrouwbare en interoperabele grensoverschrijdende overheidsdiensten te ontwikkelen, verdere versnippering te vermijden en mobiliteit te ondersteunen; benadrukt dat interoperabiliteit en standaardisering de belangrijkste aspecten zijn voor de tenuitvoerlegging van e‑overheidsstructuren, en is derhalve verheugd over de mededeling van de Commissie getiteld "Europese normen voor de 21e eeuw" en tevens over de herziening van het Europese interoperabiliteitskader; benadrukt dat het gebruik van open normen van fundamenteel belang is om de EU-burger te kunnen laten participeren in overheidsplatforms, en onderstreept dat normen de belangen van de volledige samenleving moeten dienen en dus inclusief, eerlijk en toekomstbestendig moeten zijn, en op een open en transparante manier moeten worden ontwikkeld; verzoekt de Commissie en de lidstaten derhalve om open normen te bevorderen bij het ontwikkelen van openbare digitale oplossingen en meer te letten op interoperabiliteit en de potentiële winst van effectief gebruik van digitale technologie; 14. betreurt dat in 2015 slechts 28 % van de Europese huishoudens in landelijke gebieden een vaste internetverbinding had en dat de gemiddelde 4G-dekking in de EU op het platteland slechts 36 % bedraagt, terwijl ze in de gehele EU 86 % bedraagt, en vestigt er de aandacht op dat het dringend nodig is dat de uitbreiding van breedband voortdurend wordt ondersteund, met name in plattelandsgebieden, aangezien toegang tot breedband met hoge snelheid onontbeerlijk om optimaal gebruik te kunnen maken van e‑overheidsdiensten; dringt er derhalve bij de Commissie en de lidstaten op aan uitbreiding van breedband, infrastructuur voor e‑dienstverlening en grensoverschrijdende interactie van overheidsdiensten na 2020 te blijven voorzien van adequate financiering, binnen het kader van de Connecting Europe Facility of andere passende EU-programma's, om zo duurzaamheid op de lange termijn te garanderen; verzoekt marktdeelnemers in dat verband om meer te investeren in infrastructuur om de connectiviteit in landelijke gebieden te verbeteren en ervoor te zorgen dat ook die landelijke gebieden zullen profiteren van netwerken met een bijzonder hoge capaciteit, in de vorm van 5G, aangezien dat een belangrijke bouwsteen van onze digitale samenleving zal vormen; 15. benadrukt dat de volledige uitrol van veilige, adequate, veerkrachtige, betrouwbare en hoogwaardige infrastructuur, zoals ultrasnelle breedband- en telecommunicatienetwerken, essentieel is voor de werking van e‑overheidsdiensten; vraagt daarom de snelle goedkeuring van het Europees wetboek voor elektronische communicatie (EEEC) om de Europese strategische doelstellingen te realiseren; is van mening dat het van cruciaal belang is dat ervoor worden gezorgd dat overheidsinstanties mee zijn met de technologische ontwikkelingen en voldoende capaciteit hebben om innoverende technologieën in te voeren, zoals big data en het internet of things of de absorptie van mobiele diensten, bijvoorbeeld 5G, die kunnen voorzien in de behoeften van de gebruikers; 16. acht het hergebruik van de technische bouwstenen van de Connecting Europe Facility (CEF) in de publieke en de privésector van vitaal belang voor de werking van de infrastructuur voor digitale diensten; onderstreept dat de duurzaamheid van de technische bouwstenen van de CEF op lange termijn en de resultaten van de grootschalige proefprojecten en het ISA 2 -programma na 2020 gegarandeerd moeten worden; wijst op het potentieel van het Wifi4EU-initiatief voor de bevordering van universele toegang tot hogesnelheidsnetwerken; verzoekt de Commissie daarom om samen met de lidstaten een governancestructuur voor de lange termijn te ontwikkelen om de doelstellingen van de interne digitale markt te realiseren, die er prioritair op gericht moet zijn te voorzien in de behoeften van burgers en bedrijven, en die waar mogelijk het gebruik van gemeenschappelijke normen zou moeten bevorderen; 17. wijst erop dat innoverende oplossingen voor data-intensieve openbare diensten, zoals het gebruik van clouddiensten, nog maar langzaam en slechts her en der ingang vinden; herhaalt dat diensten als Inspire grote datavolumes genereren, die een grotere rekencapaciteit vereisen; is in dit verband verheugd over het "Europees cloudinitiatief" van de Commissie en is van mening dat de gebruikersbasis van de Europese openwetenschapscloud moet worden uitgebreid naar de overheidssector; 18. vraagt de Commissie om meer bekendheid te geven aan het e‑justitieportaal en de gebruiksmogelijkheden daarvan, en dit portaal tot onestopshop te maken voor juridische informatie en toegang tot de rechtspleging in de lidstaten; merkt evenwel op dat niet alle procespartijen gelijke toegang hebben en de nodige vaardigheden om van informatie- en communicatietechnieken gebruik te maken, waardoor hun toegang tot de rechtspraak zou kunnen worden beperkt; onderstreept dat er bijzonder op moet worden gelet dat mensen met een handicap toegang tot het e‑justitieportaal krijgen; 19. verwelkomt de invoering van e‑CODEX, waardoor burgers en rechterlijke instanties in alle lidstaten rechtstreeks met elkaar kunnen communiceren en waarmee dus een belangrijke stap wordt gezet naar een gemakkelijkere bereikbaarheid van overheidsdiensten over de grenzen heen; 20. wenst de Raad en de Commissie geluk met het resultaat van hun inspanningen voor invoering van de European Case Law Identifier (Europese jurisprudentievinder, ECLI), een zeer nuttig instrument voor juridische naspeuring en rechterlijke dialoog, en is ingenomen met de totstandbrenging van de ECLI-zoekmachine die de toegang tot juridische informatie overal in de Unie moet vergemakkelijken; 21. herhaalt dat de digitale vaardigheden van het overheidspersoneel alsmede alle burgers en bedrijven moeten worden verbeterd, door opleidingsactiviteiten op nationaal, regionaal en lokaal niveau te ontwikkelen en te steunen om het risico van digitale uitsluiting tot een minimum te beperken en dat ambtenaren en besluitvormers speciale training voor e‑overheidsdiensten aangeboden moeten krijgen; benadrukt dat digitale vaardigheden een absolute voorwaarde zijn om te kunnen deelnemen aan e‑overheid; moedigt de ontwikkeling aan van curricula voor e‑learning die erkend zijn binnen het Europese puntenoverdrachtsysteem (European Credit Transfer and Accumulation System – ECTS); is van mening dat een gestage toename van digitale vaardigheden een kernelement van de ontwikkeling van e‑overheid is; wijst erop dat digitale verschillen tussen geografische gebieden, tussen mensen met een verschillende sociaaleconomische status en tussen generaties moeten worden aangepakt en voorkomen; verzoekt de lidstaten om de suggesties van het actieplan inzake e‑overheid ter harte te nemen, om vooral jonge burgers de mogelijkheid te bieden om met de overheid te communiceren op een manier die aansluit bij hun gewoonten en onderstreept verder dat het aanleren van digitale vaardigheden van bijzonder belang is voor ouderen, bij wie vaak de vaardigheden of het vertrouwen ontbreken om e‑diensten te gebruiken; is van mening dat de lidstaten een leven lang leren moeten bevorderen en communicatie- en onderwijscampagnes moeten stimuleren, met inbegrip van de oprichting van netwerken voor het vergroten van mediageletterdheid, zodat de EU-burger ten volle gebruik kan maken van de mogelijkheden die de nieuwe e‑overheidsportals en ‑diensten bieden; 22. wijst op de noodzaak van een inclusieve, online en offline benadering om uitsluiting te voorkomen, gezien het huidige percentage van digibetisme en het feit dat meer dan 22 % van de Europeanen, met name ouderen, weigeren gebruik te maken van onlinediensten wanneer ze te maken hebben met overheidsinstanties; benadrukt dat er meerdere redenen zijn waarom mensen weigeren onlinediensten te gebruiken, zoals een gebrek aan bewustzijn, vaardigheden of vertrouwen en verkeerde indrukken; is van mening dat er, om digitale uitsluiting of een diepere digitale kloof te voorkomen, moet worden gezorgd voor toegang en goede kwaliteit van e‑overheidsdiensten voor burgers die wonen in landelijke, berg- of afgelegen gebieden; 23. benadrukt dat digitalisering overheidsinstanties kan helpen besparen; is zich ervan bewust dat digitalisering en andere uitdagingen die voortvloeien uit de moderniseringspakketten vaak worden aangepakt in een context van budgettaire beperkingen, en dat met name regionale en lokale overheden de komende jaren nog een lange weg te gaan hebben, waardoor niet alleen gekozen moet worden voor op open standaarden gebaseerde digitale oplossingen – om de onderhoudskosten te drukken en innovatie te bevorderen –, maar ook publiek-private partnerschappen moeten worden bevorderd; benadrukt dat de kostenefficiëntie mettertijd zal blijken omdat investeringen in de digitalisering de administratieve kosten in de toekomst zullen helpen drukken; benadrukt dat een online- en offlinebenadering in de tussentijd onvermijdelijk blijft; 24. wijst erop dat wanneer wordt overwogen om afzonderlijke administratieve procedures te digitaliseren, rekening moet worden gehouden met bezwaren van groter openbaar belang; Grensoverschrijdende e‑overheid op alle administratieve niveaus 25. benadrukt het belang van het creëren van een duurzame grensoverschrijdende e‑overheidsinfrastructuur om de toegang tot de vier fundamentele vrijheden te vereenvoudigen en er gebruik van te maken; 26. benadrukt het belang van grensoverschrijdende e‑overheidsdiensten voor burgers in hun dagelijks leven, en onderstreept de voordelen van de verdere ontwikkeling van de elektronische uitwisseling van gegevens betreffende de sociale zekerheid (EESSI) en het Europees portaal voor beroepsmobiliteit van EURES, alsmede grensoverschrijdende e‑gezondheidsdiensten; 27. is ingenomen met de verschillende initiatieven van de Commissie om grensoverschrijdende digitale voorschriften te ontwikkelen, in het bijzonder met betrekking tot interoperabiliteit en standaardisering; benadrukt evenwel dat de introductie van deze oplossingen veel te traag verloopt, gezien de waarde en het belang van dergelijke diensten voor de burgers van de EU; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat het juiste kader wordt geschapen om het vertrouwen tussen de lidstaten te bevorderen en de ontwikkeling van grensoverschrijdende digitale voorschriften te versnellen, van gegevensbescherming en beveiliging van gegevensuitwisseling tot de inzet van de nodige digitale infrastructuur en diensten; 28. verzoekt de Commissie om het gebruik van het Europees portaal voor beroepsmobiliteit (Eures) verder te ontwikkelen en te bevorderen, via een nauwere integratie van en samenwerking tussen de systemen van openbare diensten voor arbeidsvoorziening en het Eures-portaal, om zo de mobiliteit van werkgevers en werkzoekenden in de Europese Unie te vergemakkelijken en te vergroten; 29. onderstreept dat e‑gezondheid de levenskwaliteit van burgers aanzienlijk kan verbeteren door patiënten een meer toegankelijke, kosteneffectieve en efficiënte gezondheidszorg te bieden; 30. is van mening dat, voor het optimaal functioneren van grensoverschrijdende e‑overheidsdiensten, taalbarrières moeten worden geslecht en overheidsinstanties, met name in grensregio's, hun informatie en diensten beschikbaar moeten stellen in de ta(a)l(en) van hun lidstaat maar ook in andere relevante Europese talen; 31. benadrukt het belang van een uitwisseling van goede praktijken, voorbeelden en projectervaring tussen alle bestuursniveaus, zowel binnen als tussen de lidstaten; erkent dat door de EU gefinancierde grootschalige proefprojecten, zoals eSENSE, eCODEX en TOOP, een belangrijke bijdrage leveren aan de verbetering van de grensoverschrijdende dienstverlening in Europa; 32. is van mening dat een omvattend toezicht op de prestaties van e‑overheid in de lidstaten ervoor moet zorgen dat in de prestatiemethode terdege rekening wordt gehouden met de specifieke eigenschappen van elk land; onderstreept de voordelen van op betrouwbare wijze gemeten prestaties in de lidstaten voor beleidsmakers en de publieke opinie; 33. wijst erop dat interoperabiliteit, open standaarden en open data niet alleen fundamenteel zijn in een grensoverschrijdende context maar ook op nationaal, regionaal en lokaal niveau vereist zijn, maar dat tegelijkertijd rekening moet worden gehouden met de noodzaak van gegevensbescherming bij de overdracht van informatie; 34. dringt er bij de Commissie en de overige EU-instellingen op aan qua e‑overheid het goede voorbeeld te geven en een transparant, gebruikersvriendelijk portaal voor burgers en bedrijven te bieden, evenals volledig digitale diensten, vooral met betrekking tot aanvragen voor EU-financiering en openbare aanbestedingen, en verzoekt de Commissie daarom haar inspanningen te versnellen om haar websites te vertalen in de talen van de EU en te wijzen op beste praktijken; Gegevensbescherming en -beveiliging 35. benadrukt dat het vertrouwen van de burgers in de gegevensbescherming van fundamenteel belang is voor het welslagen van het EU-actieplan inzake e‑overheid 2016-2020, en onderstreept dat overheidsinstanties op een zorgvuldige manier moeten omgaan met persoonsgegevens in overeenstemming met algemene verordening gegevensbescherming (GDPR) en de EU-voorschriften inzake privacy, waardoor het vertrouwen in digitale diensten wordt vergroot; 36. benadrukt dat in de context van het EU-actieplan voor e‑overheid ook een plan voor e‑gezondheid moet worden overwogen, aangezien dat er een belangrijk deel van uitmaakt; is van mening dat de gegevensverzameling en -overdracht moeten worden verbeterd en dat grensoverschrijdende gegevensoverdracht in bepaalde gevallen mogelijk zou moeten zijn als dat nodig is, aangezien het de levering van gezondheidszorgdiensten voor alle EU-burgers zal bevorderen; 37. wijst erop dat wetgeving inzake gegevensbescherming niet beschouwd moet worden als een obstakel, maar juist als een uitgangspunt voor de ontwikkeling van innovatieve e‑overheidsoplossingen, en benadrukt derhalve dat er effectieve begeleiding moet worden gegeven bij de toepassing van de GDPR, en dat er een continue uitwisseling met de belanghebbenden moet plaatsvinden; 38. merkt op dat slechts 15 % van de Europeanen van mening is dat zij het gevoel hebben dat zij volledige controle hebben over het gebruik van hun persoonsgegevens; is van mening dat het belangrijk is dat het beginsel van gegevenseigendom verder wordt onderzocht, en vertrouwt erop dat toekomstige maatregelen zullen kunnen voortbouwen op de mededeling van de Commissie getiteld "Totstandbrenging van een Europese data-economie" en andere gerelateerde voorstellen; 39. dringt er bij de lidstaten op aan ervoor te zorgen dat de eIDAS-verordening snel en volledig wordt toegepast, aangezien e‑ondertekening, e‑identificatie en e‑authentificatie de bouwstenen zijn van grensoverschrijdende e‑overheidsdiensten; wijst erop dat het gebruik van aangemelde regelingen voor elektronische identificatie uit hoofde van de eIDAS-verordening door burgers, bedrijven en overheidsdiensten moet worden aangemoedigd; benadrukt in dit verband dat zowel de particuliere als de publieke sector de inzet van deze essentiële factoren als prioriteit moet beschouwen bij de ontwikkeling van digitale diensten; verzoekt de Commissie daarom om maatregelen te nemen om publiek-private samenwerking in het grens- en sectoroverschrijdende gebruik van digitale identificatie en handtekeningen te vergemakkelijken en te stimuleren; is verheugd over het ISA 2 -programma, dat alle EU-beleidsgebieden omvat die interoperabiliteit vereisen van de systemen die op EU- en nationaal niveau functioneren; 40. onderstreept dat de bescherming tegen cyberaanvallen en de weerstand van overheidsinstanties tegen cyberaanvallen van groot belang zijn en moeten worden versterkt; benadrukt dat daartoe een Europese aanpak nodig is, in het bijzonder aangezien er voor toepassing van het eenmaligheidsbeginsel, dat is opgenomen in het EU-actieplan inzake e‑overheid 2016-2020, gegevens van burgers moeten worden uitgewisseld tussen Europese overheidsinstanties; 41. benadrukt dat er al in de ontwerpfase van de applicaties, die modern moeten zijn en gebruiksvriendelijk, rekening gehouden moet worden met de veiligheid van gegevens ("security by design") en dat administratieve processen efficiënt moeten zijn zodat burgers en bedrijven optimaal kunnen profiteren van de moderne technologieën; o o o 42. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien artikel 325, lid 5, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien zijn resoluties over eerdere jaarverslagen van de Commissie en van het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF), – gezien het verslag van de Commissie van 14 juli 2016 getiteld "Bescherming van de financiële belangen van de Europese Unie – Fraudebestrijding – Jaarverslag 2015" ( COM(2016)0472 ) en de bijbehorende werkdocumenten SWD(2016)0234, SWD(2016)0235, SWD(2016)0236, SWD(2016)0237, SWD(2016)0238 en SWD(2016)0239, – gezien het jaarverslag 2015 van OLAF en het activiteitenverslag van 2015 van het Comité van toezicht van OLAF, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2015, vergezeld van de antwoorden van de instellingen, – gezien de mededeling van de Commissie van 18 juli 2016 getiteld "Bescherming van de EU-begroting tot eind 2015" ( COM(2016)0486 ), – gezien Verordening (EU) nr. 250/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2014 tot vaststelling van een programma voor de bevordering van acties op het gebied van de bescherming van de financiële belangen van de Europese Unie (programma "Hercules III") en tot intrekking van Besluit nr. 804/2004/EG (1) , – gezien het voorstel van de Commissie van 17 juli 2013 voor een verordening van de Raad tot instelling van het Europees Openbaar Ministerie ( COM(2013)0534 ), – gezien Verordening (EU, Euratom) nr. 883/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 11 september 2013 betreffende onderzoeken door het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1073/1999 van het Europees Parlement en de Raad en Verordening (Euratom) nr. 1074/1999 van de Raad (2) , – gezien het voorstel van de Commissie van 11 juli 2012 voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de strafrechtelijke bestrijding van fraude die de financiële belangen van de Unie schaadt ( COM(2012)0363 ), – gezien Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie en tot intrekking van Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van de Raad (3) , – gezien zijn resolutie van 25 oktober 2016 over de bestrijding van corruptie en de opvolging van de resolutie van de Bijzondere Commissie georganiseerde misdaad, corruptie en witwassen (CRIM) (4) , – gezien Verordening (EG, Euratom) nr. 2988/95 van de Raad van 18 december 1995 betreffende de bescherming van de financiële belangen van de Europese Gemeenschappen (5) , – gezien het in opdracht van de Europese Commissie opgestelde verslag 2015 over de btw-kloof en de mededeling van de Commissie van 7 april 2016 over een actieplan betreffende de btw ( COM(2016)0148 ), – gezien het arrest van het Europees Hof van Justitie in zaak C-105/14 ( Taricco e.a. ) (6) , – gezien speciaal verslag nr. 24/2015 van de Europese Rekenkamer van 3 maart 2016 getiteld "De aanpak van intracommunautaire btw-fraude: er zijn meer maatregelen nodig", – gezien zijn resolutie van 14 februari 2017 over de rol van klokkenluiders bij de bescherming van de financiële belangen van de EU (7) , – gezien Richtlijn 2014/24/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2014 betreffende het plaatsen van overheidsopdrachten en tot intrekking van Richtlijn 2004/18/EG (8) , – gezien artikel 52 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole en de adviezen van de Commissie regionale ontwikkeling en de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken ( A8‑0159/2017 ), A. overwegende dat de lidstaten en de Commissie de jure een gedeelde verantwoordelijkheid hebben voor de uitvoering van ongeveer 80 % van de Uniebegroting; overwegende evenwel dat de Commissie en de lidstaten die deze middelen besteden, de facto verantwoordelijk zijn om een overzicht te hebben van de projecten teneinde er een zekere controle op uit te oefenen; overwegende dat de lidstaten primair verantwoordelijk zijn voor de inning van de eigen middelen, o.a. in de vorm van btw en douanerechten; B. overwegende dat de bescherming van de financiële belangen van de EU centraal moet staan in het EU-beleid, teneinde het vertrouwen van de burgers te vergroten door ervoor te zorgen dat hun geld goed en in overeenstemming met de benadering "optimale besteding van elke euro" wordt besteed; C. overwegende dat het, om goede prestaties met vereenvoudigingsprocessen te behalen, nodig is de kosten, opbrengsten, uitkomsten/resultaten en effecten regelmatig onder de loep te nemen in het kader van doelmatigheidscontroles; D. overwegende dat artikel 325, lid 2, VWEU, bepaalt: "De lidstaten nemen ter bestrijding van fraude waardoor de financiële belangen van de Unie worden geschaad, dezelfde maatregelen als die welke zij treffen ter bestrijding van fraude waardoor hun eigen financiële belangen worden geschaad"; E. overwegende dat artikel 325, lid 3, VWEU, bepaalt dat de lidstaten "samen met de Commissie een nauwe en geregelde samenwerking tussen de bevoegde autoriteiten" organiseren; F. overwegende dat de verscheidenheid aan rechts- en bestuurssystemen in de lidstaten het moeilijk maakt om een einde te maken aan onregelmatigheden en fraude te bestrijden; overwegende dat de Commissie daarom meer inspanningen moet leveren om ervoor te zorgen dat de fraudebestrijding doeltreffend wordt uitgevoerd en de behaalde resultaten tastbaarder en bevredigender zijn; G. overwegende dat het verwerken van gevoelige informatie steeds vaker als een frauderisico wordt aangemerkt; H. overwegende dat de btw voor de lidstaten een belangrijke en groeiende bron van inkomsten is, die in 2014 bijna 1 biljoen EUR opleverde en dat jaar 17 667 miljoen EUR aan de eigen middelen van de EU bijdroeg, zijnde 12,27 % van de totale inkomsten van de EU; I. overwegende dat het huidige btw-stelsel, en met name de toepassing daarvan op grensoverschrijdende transacties, vatbaar is voor fraude en strategieën voor belastingontduiking, waarbij alleen al de intracommunautaire ploffraude (ook wel carrouselfraude genoemd) goed was voor een derving van btw-inkomsten van ongeveer 50 miljard EUR in 2014; J. overwegende dat de btw-kloof in 2014 ongeveer 159,5 miljard EUR bedroeg en uiteenliep van minder dan 5 % tot meer dan 40 %, afhankelijk van het land; K. overwegende dat corruptie, vooral in de vorm van georganiseerde misdaad, alle lidstaten schade toebrengt en niet alleen loodzwaar weegt op de economie van de EU, maar ook de democratie en de rechtsstaat in heel Europa ondergraaft; overwegende dat de precieze cijfers echter onbekend zijn aangezien de Commissie besloten heeft in het verslag over het corruptiebestrijdingsbeleid van de EU geen gegevens bekend te maken; L. overwegende dat fraude een voorbeeld van opzettelijk wangedrag en een misdrijf is, en dat een onregelmatigheid het niet naleven van een regel is; M. overwegende dat schommelingen in het aantal onregelmatigheden kunnen worden gekoppeld aan de voortschrijding van de cycli voor meerjarenprogramma's (waarbij aan het einde van elke cyclus meer onregelmatigheden worden vastgesteld doordat de programma's worden afgesloten) en aan laattijdige rapportage door bepaalde lidstaten die de gewoonte hebben om de meeste onregelmatigheden van de voorbije meerjarenprogramma's in één keer te melden; Opsporing en melding van onregelmatigheden 1. merkt met bezorgdheid op dat het totale aantal gemelde frauduleuze en niet‑frauduleuze onregelmatigheden in 2015 aanzienlijk is toegenomen, namelijk met 36 %, waarmee het aantal gemelde onregelmatigheden ten opzichte met 2014 met 5 876 gevallen is gestegen tot 22 349 als gevolg van bepaalde, specifieke situaties op het gebied van het cohesiebeleid in twee lidstaten; merkt op dat ondanks de toename van het aantal onregelmatigheden in 2015 het daarmee gemoeide bedrag (3,21 miljard EUR) licht is gedaald (met 1 %) in vergelijking met 2014 (3,24 miljard EUR); 2. vindt het zorgwekkend dat ondanks de positieve afname van gemelde frauduleuze onregelmatigheden met 11 % van 1 649 in 2014 tot 1 461 in 2015, de daarmee gemoeide bedragen met 18 % toenamen van 538 miljoen EUR in 2014 naar 637,6 miljoen EUR in 2015; merkt op dat onjuiste of vervalste documenten en verklaringen met 34 % het meest voorkomende fraudetype zijn, terwijl het hoogste aandeel als frauduleus aangemerkte onregelmatigheden (52 %) werd opgespoord in de landbouwsector, en het hoogste percentage voor de opsporing van alle frauduleuze onregelmatigheden (75 %) werd gehaald door de administratieve controlesystemen die op grond van sectorspecifieke voorschriften zijn ingesteld; 3. herinnert eraan dat niet alle onregelmatigheden frauduleus zijn en dat er een duidelijk onderscheid moet worden gemaakt tussen fouten en fraude; 4. is van oordeel dat de samenwerking tussen de Commissie en de lidstaten op het gebied van de opsporing van fraude niet doeltreffend genoeg is; 5. is het niet eens met het standpunt van de Commissie dat een jaarlijkse toename van de EU-begrotingsmiddelen met 14 % de toename van het aantal onregelmatigheden met 36 % zou kunnen rechtvaardigen; 6. is ingenomen met het pakket van de Commissie met vier gedelegeerde verordeningen en vier uitvoeringsverordeningen betreffende bepalingen voor de rapportage van onregelmatigheden op het gebied van gedeeld beheer, dat bedoeld is om de kwaliteit en samenhang van de door de lidstaten verstrekte informatie over onregelmatigheden en fraude te verbeteren; betreurt het dat deze verordeningen geen termijnen vastleggen waarbinnen de lidstaten de onregelmatigheden moeten melden; betreurt, wat de gemelde niet-frauduleuze onregelmatigheden betreft, dat in 2015 537 van de 538 door Ierland gemelde onregelmatigheden verband hielden met het historische rapportageprogramma van 2000-2006 dat 5 105 van de door Spanje gemelde 5 619 onregelmatigheden verband hielden met onregelmatigheden in de sector van het cohesiebeleid die in de gehele periode 2007-2013 werden opgespoord en die allemaal samen in 2015 werden gemeld, en dat Nederland in 2014 slechts één geval in verband met de visserijsector meldde, terwijl er dat in 2015 53 waren; onderstreept dat de lidstaten al vele jaren lang gegevens niet tijdig of slechts onvolledig doorgeven; benadrukt dat het onmogelijk is een vergelijking en een objectieve beoordeling van de omvang van fraude in de lidstaten van de Europese Unie te maken; 7. merkt op dat de Commissie overeenkomstig artikel 27, lid 3, van Richtlijn 2010/24/EU van de Raad betreffende de wederzijdse bijstand inzake de invordering van schuldvorderingen die voortvloeien uit belastingen, rechten en andere maatregelen, elke vijf jaar verslag uitbrengt aan het Europees Parlement en de Raad over de toepassing van de bij deze richtlijn vastgestelde regelingen; betreurt het dat de voor uiterlijk 1 januari 2017 geplande evaluatie nog altijd niet is gepubliceerd; verzoekt de Commissie deze evaluatie onverwijld te publiceren; 8. moedigt de Commissie aan haar inspanningen voort te zetten om programma's zoals Refit te ontwikkelen, teneinde de EU-wetgeving te vereenvoudigen; benadrukt dat de vereenvoudiging van regels en procedures zal helpen bij het verminderen van het aantal onregelmatigheden, die vaak toe te schrijven zijn aan ingewikkelde voorschriften en vereisten; merkt op dat een verlichting van de administratieve lasten een kostenbesparing is voor overheidsdiensten en EU-burgers, en tevens begunstigden aanmoedigt nieuwe EU-programma's ter hand te nemen; benadrukt dat een vereenvoudiging van de voorschriften moet stroken met het beginsel van een op resultaten gerichte EU-begroting; 9. herinnert eraan dat de lidstaten ongeveer 80 % van de EU-begroting beheren; is derhalve van mening dat de Commissie hen moet helpen bij het uitwerken van een nationale antifraudestrategie; 10. betreurt het dat nog niet alle lidstaten een nationale antifraudestrategie hebben vastgesteld; 11. verzoekt de Commissie nogmaals een uniform systeem in het leven te roepen voor het verzamelen van vergelijkbare gegevens over onregelmatigheden en fraudegevallen in de lidstaten, teneinde het meldingsproces te standaardiseren en de kwaliteit en vergelijkbaarheid van de verstrekte gegevens te waarborgen; 12. is ingenomen met de vaststelling van Verordening (EU) 2015/1525 van het Europees Parlement en de Raad van 9 september 2015, die het huidige kader voor de opsporing en het onderzoek van douanefraude op EU- en nationaal niveau heeft verbeterd; 13. prijst de inspanningen die de lidstaten verricht hebben om onregelmatigheden op te sporen, te evalueren en te melden en effectieve en proportionele antifraudemaatregelen te implementeren; beklemtoont dat het optreden tegen fraude bevorderlijk is voor de ontwikkeling; dringt er bij de Commissie op aan ook gebruik te maken van technische bijstand om de technische en administratieve capaciteit van beheersautoriteiten te versterken om te zorgen voor effectieve controlesystemen, door onder andere eenvoudigere en transparantere toepassingen in te voeren die het risico van fraude kunnen beperken en waarborgen dat eventuele schade kan worden verhaald; raadt aan de transparantie op alle niveaus van het projectbeheer te verbeteren; spoort de Commissie en de lidstaten aan op de ingeslagen weg door te gaan door geleidelijk het systematische gebruik van informatietechnologieën in de controlesystemen en ‑procedures te integreren teneinde onregelmatigheden te bestrijden; dringt er bij de Commissie op aan bijzondere richtsnoeren op te stellen en goed te keuren om de nationale overheden te helpen onregelmatigheden op te sporen; Ontvangsten – eigen middelen 14. is bezorgd over de derving als gevolg van de btw-kloof en intracommunautaire btw-fraude, die in 2014 respectievelijk 159,5 miljard EUR en 50 miljard EUR aan inkomstenderving bedroeg; merkt op dat slechts twee lidstaten, het VK en België, statistische gegevens verzamelen en verspreiden betreffende inkomstenderving veroorzaakt door grensoverschrijdende btw-fraude; 15. wijst erop dat de Commissie geen toegang heeft tot de informatie die tussen de lidstaten wordt uitgewisseld ter voorkoming en bestrijding van intracommunautaire ploffraude, ook wel carrouselfraude genoemd; is van mening dat de Commissie toegang moet krijgen tot Eurofisc om de gegevensuitwisseling tussen de lidstaten beter te kunnen controleren, beoordelen en verbeteren; verzoekt alle lidstaten om deel te nemen aan Eurofisc, en wel op alle werkterreinen, om de uitwisseling van informatie met gerechtelijke en rechtshandhavingsautoriteiten, zoals Europol en OLAF, te vergemakkelijken en sneller te laten verlopen, zoals aanbevolen door de Rekenkamer; verzoekt de lidstaten en de Raad om de Commissie toegang te verlenen tot deze gegevens teneinde de samenwerking te bevorderen, de betrouwbaarheid van de gegevens te versterken en de grensoverschrijdende misdaad te bestrijden; 16. merkt op dat het systeem voor de uitwisseling van btw-informatie (VIES) een zinvol instrument is gebleken bij de bestrijding van fraude, doordat het belastingautoriteiten in staat stelt gegevens over handelaars grensoverschrijdend in overeenstemming te brengen; roept de lidstaten op de reactietijden te verbeteren voor het verstrekken van informatie, het beantwoorden van vragen en het reageren op gesignaleerde onjuistheden, zoals aanbevolen door de Europese Rekenkamer; 17. neemt nota van het op 7 april 2016 gepubliceerde actieplan van de Commissie betreffende de btw, "Naar een gemeenschappelijke btw-ruimte in de EU"; betreurt ten zeerste dat de bekendmaking van de maatregelen om de samenwerking tussen belastingadministraties en met de douanediensten en rechtshandhavingsinstanties te verbeteren en de capaciteit van belastingadministraties te versterken, die zijn opgenomen in het actieplan voor 2016, één jaar vertraging heeft opgelopen; beklemtoont dat de problemen in verband met grensoverschrijdende btw-fraude om krachtige, gecoördineerde en snelle maatregelen vragen; dringt er daarom bij de Commissie op aan vaart te zetten achter haar procedures en te komen met oplossingen waarmee belastingderving in de EU en de lidstaten kan worden voorkomen; 18. benadrukt dat de tenuitvoerlegging van kortetermijnmaatregelen om btw-verliezen het hoofd te bieden het voorstel van de Commissie voor een definitief btw-systeem, zoals vermeld in het actieplan, niet mag vertragen; 19. merkt met enige voldoening op dat de in 2014 vastgestelde piek in de hoeveelheid traditionele eigen middelen (TEM) die door fraude zijn getroffen, een eenjarige kwestie was en dat het niveau van 2015 (427 miljoen EUR) weer terug is op het gemiddelde van de jaren 2011-2015; is echter ontstemd over het feit dat een aantal lidstaten geen enkel geval melden van onregelmatigheden die verband houden met TEM; 20. dringt er bij de lidstaten op aan de verschuldigde hoeveelheden TEM sneller te verhalen, met name bij de lidstaten die de grootste bedragen moeten verhalen; dringt er bij Griekenland, Roemenië, Letland, Malta en Nederland op aan hun inning van TEM te verbeteren, aangezien de hoogte van hun verschuldigde TEM nog steeds ruim boven het Europese gemiddelde van 1,71 % ligt en respectievelijk 8,95 %, 5,07 %, 5,04 %, 3,84 % en 3,81 % bedraagt; 21. stelt vast dat het aantal vrijwillige bekentenissen van onregelmatigheden toeneemt en roept de lidstaten op hun douanecontrolestrategieën hieraan aan te passen en daarbij rekening te houden met de resultaten van vrijwillige bekentenissen; 22. neemt terdege kennis van het feit dat 75 % van alle gemelde fraudegevallen goederen betreffen zoals tabak, elektrische machines, schoeisel, textiel, ijzer en staal, en dat China, de Verenigde Arabische Emiraten (VAE), de Verenigde Staten, Belarus, Rusland en Oekraïne het vaakst worden aangemerkt als landen van oorsprong van dergelijke goederen; beklemtoont dat China het belangrijkste land van oorsprong is voor namaakgoederen (80 %), gevolgd door Hongkong, de VAE, Turkije en India; vraagt de Commissie om deze problemen ter sprake te brengen tijdens handelsoverleg met deze landen; 23. benadrukt dat de smokkel van zwaar belaste goederen tot een aanzienlijke derving van inkomsten voor de begrotingen van de EU en haar lidstaten leidt, en dat alleen al het directe verlies aan douane-inkomsten door sigarettensmokkel op meer dan 10 miljard EUR per jaar wordt geschat; 24. merkt bezorgd op dat er de laatste jaren meer tabak naar de EU wordt gesmokkeld en dat dit naar raming jaarlijks een verlies van 10 miljard EUR aan overheidsinkomsten voor de begroting van de EU en de lidstaten betekent en tegelijkertijd een belangrijke oorzaak is van georganiseerde misdaad, waaronder terrorisme; benadrukt dat de illegale tabakshandel zowel de legale handel als de nationale economieën ernstige schade toebrengt; merkt verder op dat een fors aandeel van de gesmokkelde tabak afkomstig is uit Belarus; vraagt de EU en de lidstaten om druk uit te oefenen op Belarus om de illegale tabakshandel en de georganiseerde misdaad te bestrijden, en om zo nodig sancties in te voeren; verzoekt de lidstaten hun samenwerking op dit gebied te intensiveren; 25. neemt kennis van en is ingenomen met de succesvolle resultaten van een groot aantal gezamenlijke douaneoperaties (GDO's) waarbij OLAF en de lidstaten samenwerkten met verschillende diensten in derde landen en die hebben geleid tot de inbeslagname van onder andere 16 miljoen sigaretten en 2 ton cannabis; merkt op dat operatie Baltica, geleid door de Poolse douaneautoriteiten in samenwerking met OLAF, Europol en vijf lidstaten (Estland, Finland, Letland, Litouwen en Zweden), heeft geleid tot de inbeslagname van 13 miljoen sigaretten die afkomstig waren uit derde landen zoals Belarus en Rusland; 26. neemt nota van de 241 gemelde gevallen van sigarettensmokkel met naar schatting een verlies aan TEM van 31 miljoen EUR; trekt de waakzaamheid in twijfel van de douanediensten van bepaalde lidstaten die in 2015 geen enkel geval van sigarettensmokkel hebben gemeld; 27. merkt op dat douanecontroles op het ogenblik van de inklaring van goederen en inspecties van fraudebestrijdingsdiensten in 2015 de succesvolste methoden waren om frauduleuze gevallen op te sporen aan de ontvangstenkant van de EU-begroting; 28. uit zijn grote bezorgdheid over het feit dat een vermindering van het douanepersoneel een negatieve invloed kan hebben op het aantal controles en daarom negatieve gevolgen kan hebben voor de opsporing van frauduleuze handelingen aan de ontvangstenkant van de EU-begroting; 29. herhaalt dat effectieve douanecontroles een belangrijke rol spelen bij de bescherming van de financiële belangen van de EU en dat begrotingsmaatregelen het de autoriteiten van de lidstaten niet onmogelijk mogen maken om hun taken te vervullen; 30. maakt zich zorgen over de douanecontroles en de bijbehorende inning van invoerrechten, die eigen middelen voor de EU-begroting vormen; wijst erop dat het de douanediensten van de lidstaten zijn die moeten controleren of importeurs de regelgeving inzake tarieven en import naleven, en verzoekt de Commissie te zorgen voor toereikende en geharmoniseerde controles aan de grenzen van de Unie teneinde de veiligheid van de Unie en de bescherming van haar economische belangen te waarborgen, en daarbij met name de handel in illegale en namaakproducten aan te pakken; 31. is ingenomen met de aanbeveling van de Commissie dat de lidstaten een goed evenwicht moeten vinden tussen de bevordering van de handel en de bescherming van de financiële belangen van de Unie; wijst in dit verband op de snelle procedures van de douaneautoriteiten voor bedrijven met een gering risico, hetgeen een goed systeem kan zijn voor snelle inklaring van goederen, maar kwetsbaar is gebleken voor corruptiepraktijken van douanebeambten; Uitgaven 32. neemt kennis van het geringe percentage gemelde (frauduleuze en niet‑frauduleuze) onregelmatigheden in verband met direct onder het beheer van de Commissie vallende middelen, dat lager is dan 0,7 %; vraagt de Commissie om meer gedetailleerde informatie over de terugvorderingen bij personen die legaal in een niet‑EU-land verblijven, van verkeerd beheerde EU-gelden onder direct beheer van de Commissie; 33. merkt op dat het aantal onregelmatigheden met betrekking tot uitgaven die als frauduleus zijn gemeld, in 2015 met 10 % is gedaald; 34. merkt op dat de opgespoorde frauduleuze en niet‑frauduleuze onregelmatigheden aan de uitgavenzijde in 2015 1,98 % van de betalingen uit de EU-begroting uitmaakten; 35. merkt op dat het aantal gemelde frauduleuze onregelmatigheden voor nationale middelen aan de uitgavenzijde van de begroting in 2015 met 14 % is gedaald ten opzichte van 2014 en dat het betrokken bedrag met 8 % is toegenomen; stelt met bezorgdheid vast dat het aantal niet‑frauduleuze onregelmatigheden in deze sector in 2015 met 28 % is toegenomen en dat het betrokken bedrag met 44 % is gestegen; 36. vindt het zeer zorgwekkend dat het aantal gemelde frauduleuze en niet‑frauduleuze onregelmatigheden in het Europees Landbouwgarantiefonds (ELGF) en in het Europees Fonds voor Plattelandsontwikkeling (Elfpo) al gedurende een periode van ten minste vijf jaar jaarlijks toeneemt, en wel van 1 970 in 2011 naar 4 612 in 2015; merkt echter op dat de onregelmatigheden met betrekking tot het ELGF stabiel zijn gebleven (+6 % in vergelijking met 2014 en 10 % in vergelijking met 2011) en dat de onregelmatigheden in verband met het Elfpo voortdurend gestegen zijn; stelt vast dat het daarmee gemoeide financiële bedrag gedaald is van 211 miljoen EUR in 2011 naar 119 miljoen EUR in 2012, maar daarna voortdurend gestegen is naar 394 miljoen EUR in 2015, waarmee de waarde van de gemelde onregelmatigheden rond het Elfpo in de buurt komt van 2 % van het totale fonds; dringt er bij de lidstaten met het grootste aantal gemelde niet-frauduleuze onregelmatigheden – Roemenië, Italië, Spanje, Polen, Hongarije, Portugal en Litouwen – op aan de situatie dringend en doeltreffend onder controle te krijgen teneinde deze trend om te keren; 37. betreurt het dat meer dan twee derde van de geschatte fouten in EOF-uitgaven in 2015 te wijten is aan de afwezigheid van ondersteunende documenten om de uitgaven te rechtvaardigen en aan de niet‑naleving van de voorschriften inzake overheidsopdrachten; wijst erop dat totale transparantie, ook voor wat opdrachten in onderaanneming betreft, nodig is voor efficiënt toezicht; roept de Commissie en de lidstaten op deze tekortkomingen onmiddellijk aan te pakken; verzoekt de Commissie erop toe te zien dat Richtlijn 2014/24/EU en Richtlijn 2014/25/EU betreffende het plaatsen van overheidsopdrachten zo spoedig mogelijk worden omgezet in nationaal recht, en deze omzetting te beoordelen; 38. is bezorgd over het verschil in aantal gemelde onregelmatigheden tussen de lidstaten; wijst erop dat een hoog aantal gemelde onregelmatigheden er ook op kan wijzen dat het nationale controlesysteem er beter in slaagt onregelmatigheden te onderscheppen en op te sporen; dringt er bij de Commissie op aan alles in het werk te blijven stellen om de lidstaten te helpen om het niveau en de kwaliteit van de controles te verbeteren, onder meer via de dienst voor gecoördineerde fraudebestrijding (AFCOS) en de invoering in alle lidstaten van een nationale fraudebestrijdingsstrategie; 39. juicht toe dat zes lidstaten eind 2015 een nationale fraudebestrijdingsstrategie hebben goedgekeurd en roept de overige lidstaten op vaart te maken met de lopende goedkeuring dan wel een eigen nationale fraudebestrijdingsstrategie uit te werken; 40. is zeer bezorgd over het feit dat de frauduleuze en niet‑frauduleuze onregelmatigheden die verband houden met het gemeenschappelijk visserijbeleid in 2015 zijn verdubbeld ten opzichte van 2014 en dat het aantal meldingen (202 gevallen, waarvan 19 frauduleuze en 183 niet‑frauduleuze) waarmee een bedrag van 22,7 miljoen EUR (waarvan 3,2 miljoen EUR voor de frauduleuze gevallen) was gemoeid, nog nooit zo hoog is geweest; 41. onderstreept dat de vereenvoudiging van administratieve regels het aantal niet‑frauduleuze onregelmatigheden zal doen verminderen, zal helpen om gevallen van fraude vast te stellen en EU-middelen toegankelijker zal maken voor de begunstigden; 42. betreurt het dat ten aanzien van het cohesiebeleid een sterke toename is geconstateerd van het aantal niet-frauduleuze onregelmatigheden, die tussen 2014 en 2015 met 104 % zijn toegenomen voor de programmeringsperioden vóór 2007-2013 en met 108 % voor de programmeringsperiode 2007-2013; merkt echter op dat met niet-frauduleuze onregelmatigheden gemoeide bedragen in 2015 met niet meer dan 9 % gestegen zijn in vergelijking met 2014; betreurt eveneens dat het aantal frauduleuze onregelmatigheden in 2015 is toegenomen met 21 % en dat het betrokken bedrag met 74 % is gestegen; 43. is van mening dat het nuttig kan zijn de gegevens uit het jaarverslag aan vergelijkbare gegevens over nationale uitgavenregelingen, ook op het gebied onregelmatigheden en fraude, te toetsen om gerichte conclusies te kunnen trekken over uitgaven voor het cohesiebeleid, ook voor de behoeften aan capaciteitsopbouw; 44. verwijst in dit verband naar speciaal verslag nr. 10/2015 van de Europese Rekenkamer, waarin onder meer de aanbeveling wordt geformuleerd dat de Commissie en de lidstaten investeren in de systematische analyse van fouten bij aanbestedingen, en aan de Commissie wordt gevraagd om een dergelijke uitvoerige analyse voor te leggen aan het Parlement; verzoekt de Commissie om meer bepaald haar standpunten te geven in verband met telkens terugkerende fouten en toe te lichten waarom dergelijke fouten niet worden beschouwd als aanwijzingen van potentieel frauduleuze activiteiten; vraagt de Commissie om de richtsnoeren inzake overheidsopdrachten snel te voltooien in overeenstemming met de onlangs vastgestelde richtlijn inzake overheidsopdrachten; 45. beklemtoont dat totale transparantie van de rapportage over de uitgaven van essentieel belang is, vooral bij infrastructuurwerken die rechtstreeks met Europese middelen of financiële instrumenten worden gefinancierd; verzoekt de Commissie de Europese burgers toegang te verlenen tot alle informatie over medegefinancierde projecten; 46. vraagt om een gedetailleerde toelichting van de Commissie met betrekking tot de redenen achter het hoge aantal fraudegevallen in onderzoek en technologische ontwikkeling (O&amp;TO), innovatie en ondernemerschap, dat in de programmeringsperiode 2007-2013 is gestegen van 6 naar 91 gemelde gevallen per jaar, wat neerkomt op een bedrag van 263 miljoen EUR, meer dan 20 % van alle gemelde fraudegevallen op het gebied van het cohesiebeleid; 47. is verheugd over de globale daling van het aantal gemelde onregelmatigheden bij de pretoetredingssteun; merkt echter op dat het aantal onregelmatigheden ten aanzien van het pretoetredingsinstrument (IPA I) gestaag toeneemt, waarbij Turkije 46 % van de gevallen voor zijn rekening neemt, wat 83 % uitmaakt van het bedrag dat is gemoeid met gemelde onregelmatigheden; verzoekt de Commissie te overwegen het "meer-voor-meer"-beginsel toe te passen in zijn negatieve vorm ("minder-voor-minder"), gezien de huidige politieke situatie in Turkije, die een directe bedreiging vormt voor het opnemingsvermogen van het land; Vastgestelde problemen en vereiste maatregelen Betere rapportage 48. betreurt het dat ondanks de diverse verzoeken van het Parlement om de vaststelling van uniforme rapportagebeginselen in alle lidstaten, de situatie hoogst onbevredigend blijft en dat er nog aanzienlijke verschillen bestaan tussen de aantallen frauduleuze en niet‑frauduleuze onregelmatigheden die door elke lidstaat worden gemeld; is van mening dat dit probleem een verwrongen beeld geeft van de werkelijke situatie met betrekking tot het aantal inbreuken en de bescherming van de financiële belangen van de EU; roept de Commissie nogmaals op zich serieus in te spannen om de verschillende benaderingen die de lidstaten hanteren bij het voorkomen, opsporen en melden van onregelmatigheden, evenals niet‑homogene interpretaties bij het toepassen van het wettelijk kader van de EU te harmoniseren; pleit voor de invoering van een uniform meldingssysteem; 49. herhaalt zijn verzoek aan de Commissie om een systeem voor de uitwisseling van informatie tussen de bevoegde autoriteiten uit te werken, zodat boekhoudkundige documenten in twee of meer lidstaten aan een kruiscontrole kunnen worden onderworpen, teneinde transnationale fraude in het kader van de structuur- en investeringsfondsen te voorkomen en op die manier een horizontale totaalaanpak te creëren voor de bescherming van de financiële belangen van de lidstaten; 50. vestigt de aandacht op de conclusies van het door het programma Hercules III gefinancierde "samenwerkingsproject fraudebestrijding", waarin de Commissie wordt aangespoord een specifiek wetgevingsvoorstel in te dienen inzake wederzijdse administratieve bijstand bij de structuur- en investeringsfondsen als wettelijk samenwerkingsinstrument om de risico's van verduistering te voorkomen, uitgaande van de lopende tussentijdse evaluatie van de tenuitvoerlegging van Verordening (EU, Euratom) nr. 883/2013 betreffende onderzoeken door het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF); 51. herinnert eraan dat er in noodsituaties, zoals het gebruik van de fondsen voor de vluchtelingen, vaak wordt afgeweken van de normale aanbestedingsprocedures en er directe toegang tot de middelen wordt gegeven; verzoekt de Commissie doeltreffender toezicht te houden op dergelijke afwijkingen en op de wijdverspreide praktijk van versnippering van aanbestedingen om onder de drempels te blijven waarboven de reguliere aanbestedingsprocedures van toepassing zijn; 52. ondersteunt de Commissie in haar benadering waarmee de lidstaten, die nog steeds een zeer laag aantal frauduleuze onregelmatigheden melden, aanbevolen wordt hun werkzaamheden te versterken met betrekking tot het opsporen en/of het melden van fraude, 53. neemt kennis van en is ingenomen met de toename van de hoeveelheid door de Commissie bekendgemaakte gegevens over frauduleuze en niet‑frauduleuze onregelmatigheden en over de kwaliteit van de statistische evaluatie van gemelde onregelmatigheden; 54. spoort de lidstaten aan om de Europese witwasrichtlijn volledig te ratificeren en een openbaar eigendomsregister van ondernemingen, met inbegrip van trusts, op te zetten; 55. herinnert eraan dat er in veel lidstaten geen specifieke wetgeving bestaat betreffende de georganiseerde misdaad, ofschoon die zich in toenemende mate bezighoudt met grensoverschrijdende activiteiten en sectoren die de financiële belangen van de Unie kunnen schaden, zoals smokkel en valsemunterij; acht het essentieel dat de lidstaten de maatregelen uitvoeren die in zijn resoluties over de bestrijding van georganiseerde misdaad zijn vastgelegd (9) ; 56. benadrukt dat preventie ook permanente opleiding en ondersteuning moet inhouden voor het personeel dat bij de bevoegde instanties verantwoordelijk is voor het beheer en de controle van de fondsen, evenals de uitwisseling van informatie en beste praktijken tussen de lidstaten; wijst op de sleutelrol die de lokale en regionale overheden en de belanghebbenden spelen bij het bestrijden van fraude; verzoekt de Commissie en de lidstaten de bepalingen betreffende de ex‑antevoorwaarden in het cohesiebeleid na te leven, met name op het gebied van overheidsopdrachten; verzoekt de lidstaten hun inspanningen op te voeren op de gebieden waarop wordt gewezen in het jaarverslag van de Commissie, met name overheidsopdrachten, financiële misdrijven, belangenconflicten, corruptie, klokkenluiden en de definitie van fraude; 57. beveelt aan dat er stappen worden ondernomen om de uitvoering van vereenvoudigende maatregelen te verbeteren voor de periode 2014-2020 en met het oog op het regelgevingskader voor Europese structuur- en investeringsfondsen na 2020, om zo het risico van onregelmatigheden ten gevolge van fouten te beperken; beklemtoont dat het belangrijk is het beginsel van één enkele audit toe te passen; is van mening dat een vereenvoudiging van de regels en procedures het aantal niet‑frauduleuze onregelmatigheden zal helpen verminderen; spoort de lidstaten en de lokale en regionale overheden aan beste praktijken ter zake te delen, zonder te vergeten dat er altijd een goed evenwicht moet zijn tussen bewakingsinstrumenten en vereenvoudigde procedures; Betere controles 58. is verheugd over het feit dat met de communautaire ex‑ante- en ex‑postcontroles steeds meer gevallen van onregelmatigheden worden opgespoord; is echter van mening dat voorkoming eenvoudiger is dan terugvordering van verliezen en dat er altijd in een onafhankelijke ex‑antebeoordeling van de te financieren projecten moet worden voorzien; dringt er derhalve bij de lidstaten op aan om met hulp van de Commissie de ex‑antecontroles beter uit te voeren en gebruik te maken van alle beschikbare informatie om fouten en onregelmatige betalingen in verband met EU-middelen te voorkomen; herinnert er in dit verband aan dat budgettaire restricties niet kunnen worden ingeroepen als een reden om het aantal aan deze ex‑antecontroles toegewezen personeelsleden te verlagen, aangezien de voorkoming van onregelmatigheden zichzelf terugbetaalt; 59. moedigt de Commissie aan haar toezichthoudende rol verder uit te breiden met audit-, controle- en inspectieactiviteiten, verbeterplannen en vroegtijdige schriftelijke waarschuwingen om onregelmatigheden terug te dringen; 60. dringt er bij de Commissie op aan haar strikte beleid van onderbreking en opschorting van betalingen als preventieve maatregel tegen onregelmatigheden die de EU-begroting schaden, overeenkomstig de relevante rechtsgrond te handhaven; 61. steunt het programma "Hercules III", dat een goed voorbeeld is van de benadering "optimale besteding van elke euro"; onderstreept het belang van dit programma en de bijdrage die het levert aan de versterking van de capaciteit van de douaneautoriteiten om grensoverschrijdende criminaliteit op te sporen en te voorkomen dat namaakgoederen en smokkelwaar de lidstaten bereiken; vraagt de Commissie een tussentijdse evaluatie te geven van de resultaten die met Hercules III bereikt zijn ten opzichte van de doelstellingen van dit programma, en toe te zien op het gebruik en de doeltreffendheid van de verleende subsidies; 62. verzoekt de Commissie de mogelijkheid te onderzoeken van het verplichte gebruik door alle lidstaten van Arachne, een instrument dat risicoscores vaststelt, om de fraudebestrijding te versterken; 63. ziet uit naar de tussentijdse evaluatie van de Commissie in 2018 om na te gaan of het nieuwe regelgevingskader voor het cohesiebeleid verder bijdraagt aan de preventie van en de verlaging van het risico op onregelmatigheden, inclusief fraude, en wacht op concrete informatie over de gevolgen van de nieuwe regels voor de beheer- en controlestelsels, zowel met betrekking tot het risico op onregelmatigheden en fraude als tot de algemene implementatie van het beleid; 64. is van mening dat het systeem voor de financiële controle op het Cohesiefonds moet worden geëvalueerd voordat het nieuwe meerjarig financieel kader (MFK) wordt aangenomen, teneinde de tekortkomingen in het systeem te corrigeren; 65. benadrukt dat de Commissie er bij haar tussentijdse evaluatie van het cohesiebeleid in 2018 rekening mee moet houden dat het risico op onregelmatigheden, ook frauduleuze, moet worden voorkomen en verkleind; betreurt het dat de ingewikkelde procedures financiering door de EU-fondsen minder aantrekkelijk maken; verzoekt de Commissie de voordelen te onderzoeken van de invoering van stimulansen om de doelmatigheid van de uitgaven te vergroten; verzoekt de Commissie te voorzien in een mechanisme voor de uitwisseling van informatie tussen de bevoegde nationale autoriteiten om het mogelijk te maken boekhoudkundige documenten van transacties tussen lidstaten met elkaar te vergelijken, teneinde eventuele transnationale fraude in het kader van het MFK 2014-2020 op te sporen; 66. uit zijn bezorgdheid over het niveau van samenwerking tussen alle controlestructuren in de lidstaten; dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan initiatieven te steunen waarmee de coördinatiecapaciteit tussen de controlestructuren wordt verbeterd, met name tussen de structuren die de eerstelijnscontrole verrichten en in rechtstreeks contact met de begunstigden staan; wijst erop dat fraude en corruptie steeds vaker een transnationaal karakter vertonen; benadrukt in dit kader de raadzaamheid van de oprichting van een onafhankelijk Europees Openbaar Ministerie (EOM) om de financiële belangen van de Europese Unie te beschermen; wijst er echter op dat de relatie tussen dit EOM en de bestaande organen van de EU goed moet worden omschreven en dat de bevoegdheden duidelijk moeten worden afgebakend om elke onnodige overlapping van bevoegdheden te voorkomen; Bescherming van de Europese munteenheid 67. is verheugd over het feit dat Richtlijn 2014/62/EU in 2014 in werking is getreden; deze bepaalt dat opzettelijk verrichte handelingen, bijvoorbeeld het op bedrieglijke wijze vervaardigen of veranderen van geld, het in omloop brengen van vals geld, maar ook medeplichtigheid daaraan en pogingen daartoe, aangemerkt worden als strafbare feiten; betreurt het feit dat België, Frankrijk en Ierland deze richtlijn niet binnen de voorgeschreven periode, namelijk uiterlijk op 23 mei 2016, hebben omgezet; 68. merkt op dat vals geld volgens de Europese Centrale Bank vanaf de invoering van de euro in 2002 tot 2016 voor minstens 500 miljoen EUR aan financiële verliezen heeft veroorzaakt in de economie van de EU; Klokkenluiders 69. benadrukt de rol van klokkenluiders bij de preventie, opsporing en melding van fraude, evenals het belang van maatregelen om hen te beschermen; is ingenomen met het feit dat de Commissie in 2015 het programma voor het uitwisselen van ervaringen heeft opgestart om in samenwerking met de lidstaten beste praktijken ter voorkoming van corruptie te coördineren en uit te wisselen; 70. beklemtoont dat corruptie en fraude fundamenteel negatieve gevolgen hebben voor de financiële belangen van de EU en dat, ook al beschikt de EU over een meerlagig controlemechanisme, het individu op het onderste niveau van het controlestelsel ontegenzeglijk een onvervangbare rol vervult; beklemtoont dat klokkenluiders juist daarom een duidelijk statuut moeten hebben in het wetgevingskader van de EU en van de lidstaten, waarin hun rechten en plichten duidelijk worden afgebakend; verzoekt de Commissie en de lidstaten te zorgen voor een minimale bescherming van Europese klokkenluiders; 71. is ingenomen met het feit dat het Europees Parlement, de Commissie, de Raad, het Hof van Justitie, de Rekenkamer, de Europese Dienst voor extern optreden, het Europees Economisch en Sociaal Comité, het Comité van de Regio's, de Europese Ombudsman, de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming en de meeste EU-agentschappen interne regels hebben ingevoerd die klokkenluiders overeenkomstig de artikelen 22 bis, 22 ter en 22 quater van het Statuut van de ambtenaren beschermen, en verwacht dat de regels voor de bescherming van klokkenluiders verder worden verbeterd; 72. wijst op zijn resolutie van 14 februari 2017 over de rol van klokkenluiders bij de bescherming van de financiële belangen van de EU (10) en verzoekt de lidstaten en de Commissie de daarin gedane aanbevelingen spoedig ten uitvoer te legging en het Parlement op de hoogte te stellen van het aan deze resolutie gegeven gevolg; herhaalt zijn oproep aan de Commissie om dringend een wetgevingsvoorstel over de bescherming van klokkenluiders in te dienen teneinde fraude die de financiële belangen van de Europese Unie aantast doeltreffend te voorkomen en te bestrijden; Corruptie 73. merkt op dat corruptiebestrijding in 2015 een prioriteit bleef in het kader van het Europees semester en het hiermee verband houdende proces van economisch bestuur; is verheugd over de in deze strijd genomen maatregelen, zoals het organiseren van bijeenkomsten met de nationale contactpunten van de lidstaten, het opstarten van het programma voor het uitwisselen van ervaringen voor de lidstaten en de deelname van OLAF namens de Commissie aan Europese en internationale fora over corruptiebestrijding; 74. betreurt het dat de Commissie het niet langer nodig vindt het corruptiebestrijdingsverslag te publiceren, waardoor de beoordeling van de corruptiegraad in 2015 is bemoeilijkt; betreurt met name dat deze beslissing werd genomen zonder overleg met het Parlement; is van mening dat, ongeacht hoe de Commissie van plan is corruptie te bestrijden, deze annulering op het laatste ogenblik het verkeerde signaal afgeeft, niet alleen aan de lidstaten, maar ook aan de burgers; wijst erop dat de Europese Unie, sinds zij op 12 november 2008 partij is geworden bij het Verdrag van de Verenigde Naties tegen corruptie (UNCAC), niet heeft deelgenomen aan het in het verdrag voorziene toetsingsmechanisme noch de eerste stap heeft gezet om een zelf-evaluatie uit te voeren met betrekking tot de vraag hoe zij haar uit het verdrag voortvloeiende verplichtingen vervult; dringt er bij de Europese Unie op aan haar verplichtingen uit hoofde van het UNCAC na te komen door een zelf-evaluatie uit te voeren over de vraag hoe zij haar uit het verdrag voortvloeiende verplichtingen vervult en door deel te nemen aan het mechanisme voor collegiale toetsing; dringt er bij de Commissie op aan haar mening over het corruptiebestrijdingsverslag van de EU te overdenken; vraagt de Commissie om zowel in de EU-instellingen als in de lidstaten een nadere analyse te verrichten van het klimaat waarbinnen beleid wordt uitgevoerd, om inherente kritieke factoren, kwetsbare domeinen en risicofactoren die tot corruptie kunnen leiden te identificeren; 75. verzoekt de EU om zo spoedig mogelijk het lidmaatschap aan te vragen van de Groep van Staten tegen Corruptie (Greco) van de Raad van Europa, en het Parlement op de hoogte te houden van de stand van zaken met betrekking tot deze aanvraag; 76. herhaalt zijn standpunt dat corruptie een enorme uitdaging is voor de EU en de lidstaten en dat corruptie zonder effectieve tegenmaatregelen de economische prestaties, de rechtsstaat en de geloofwaardigheid van de democratische instellingen binnen de EU ondermijnt; 77. dringt er bij de Commissie op aan het tweede corruptiebestrijdingsverslag te publiceren en deze verslagen regelmatig voor te leggen om het publiek te informeren over de resultaten die werden behaald in de strijd tegen de corruptie, onder meer in het kader van het programma voor uitwisseling van ervaringen met corruptiebestrijding; 78. is ontzet over onderzoeksresultaten die aantonen dat het fraude- en corruptierisico hoger is wanneer de lidstaten Europese geldmiddelen uitgeven, vooral wanneer het aandeel van de Europese bijdrage aanzienlijk hoger is dan 50 % van de totale kosten; is daarom van mening dat de lidstaten zich niet volledig houden aan artikel 325, lid 2, VWEU, dat bepaalt dat de lidstaten ter bestrijding van fraude waardoor de financiële belangen van de Unie worden geschaad, dezelfde maatregelen moeten nemen als die welke zij treffen ter bestrijding van fraude waardoor hun eigen financiële belangen worden geschaad; vraagt de lidstaten daarom het beginsel van artikel 325, lid 2, volledig toe te passen en vraagt de Commissie erop toe te zien dat de lidstaten dit inderdaad doen; 79. herhaalt zijn verzoek aan de Commissie om, op basis van de vereisten die zijn vermeld in het programma van Stockholm, een systeem van strikte indicatoren en gemakkelijk toepasselijke, uniforme criteria te ontwikkelen, aan de hand waarvan de corruptiegraad in de lidstaten kan worden gemeten en hun corruptiebestrijdingsbeleid kan worden beoordeeld; verzoekt de Commissie een corruptie-index op te stellen om de lidstaten op een ranglijst te plaatsen; is van mening dat een corruptie-index als stevige basis kan dienen waarop de Commissie haar landenspecifieke controlemechanisme kan opstellen wanneer zij de besteding van EU-middelen controleert; Onderzoeksjournalistiek 80. is van mening dat onderzoeksjournalistiek een belangrijke rol vervult bij de bevordering van de nodige transparantie in de EU en de lidstaten; is van mening dat onderzoeksjournalistiek zowel in de lidstaten als in de EU moet worden aangemoedigd en juridisch ondersteund, en is voorstander van de voorbereidende actie met het oog op de instelling van een subsidieregeling voor grensoverschrijdende onderzoeksjournalistiek, waarbij de subsidies worden verdeeld door een intermediair, namelijk het Europees Centrum voor pers- en mediavrijheid in Leipzig; PIF-richtlijn en EOM-verordening 81. is ingenomen met de succesvol afgeronde onderhandelingen over het voorstel voor een richtlijn betreffende de strafrechtelijke bestrijding van fraude die de financiële belangen van de Unie schaadt (PIF-richtlijn), met opneming van btw-fraude in de werkingssfeer; merkt op dat de PIF-richtlijn definities geeft van de soorten frauduleus gedrag die strafbaar moeten worden gesteld, en een definitie van corruptie; 82. herinnert aan zijn op 5 oktober 2016 aangenomen resolutie over een Europees Openbaar Ministerie (EOM) en Eurojust (11) , waarin het Parlement zijn reeds lang uitgesproken steun voor de oprichting van een doeltreffend en onafhankelijk EOM bevestigt om de huidige versnippering van de inspanningen van de nationale wethandhavingsinstanties ter bescherming van de EU-begroting terug te dringen; is van mening dat een efficiënt EOM de bestrijding van fraude in de EU zal versterken, mits het de nodige wettelijke armslag krijgt en efficiënt kan samenwerken met andere bestaande organen van de EU en autoriteiten van de lidstaten; merkt op dat de werkingssfeer van de PIF-richtlijn rechtstreeks bepalend is voor de werkingssfeer van het EOM-mandaat; merkt bezorgd op dat in de Raad uiteenlopende standpunten bestaan over het EOM, zoals dat is voorzien in artikel 86 VWEU; denkt niet dat de desbetreffende bepalingen zullen worden uitgevoerd via versterkte samenwerking; is van mening dat het EOM alleen doeltreffend kan zijn als zijn werkingssfeer alle lidstaten bestrijkt; vraagt de lidstaten hun standpunt te herzien en alles in het werk te stellen om in de Raad tot een consensus te komen; Tabak 83. wijst op het besluit van de Commissie om de tabaksovereenkomst (PMI-overeenkomst) die op 9 juli 2016 afliep niet te verlengen; herinnert eraan dat het op 9 maart 2016 aan de Commissie gevraagd heeft deze overeenkomst na de vervaldatum niet te verlengen, uit te breiden of er opnieuw over te onderhandelen; is van mening dat de drie andere overeenkomsten (BAT, JTI, ITL) niet mogen worden verlengd; 84. verzoekt de Commissie om op EU-niveau alle noodzakelijke maatregelen te treffen voor het volgen en traceren van PMI-tabaksproducten en juridische stappen te nemen tegen illegale inbeslagnemingen van producten van deze fabrikant, totdat alle bepalingen van de richtlijn tabaksproducten volledig afdwingbaar zijn, zodat er geen regelgevingsvacuüm ontstaat tussen het verstrijken van de PMI-overeenkomst en de inwerkingtreding van de richtlijn tabaksproducten en het Kaderverdrag inzake tabaksontmoediging (FCTC); 85. merkt op dat de Commissie naar aanleiding van het verzoek in zijn resolutie van 9 maart 2016 over de tabaksovereenkomst (PMI-overeenkomst) (12) met een actieplan moet komen om de illegale handel in tabaksproducten aan te pakken, onder meer het hoge aantal merkloze sigaretten ("goedkope witte"); dringt er bij de Commissie op aan onverwijld een dergelijk actieplan aan het Parlement voor te leggen; 86. is ingenomen met de steun van de Commissie voor een spoedige ratificatie van het WHO-Protocol tot uitbanning van illegale handel in tabaksproducten, het eerste multilaterale rechtsinstrument waarmee wordt beoogd het probleem van de sigarettensmokkel wereldwijd op een integrale manier aan te pakken, en dringt aan op een spoedige ratificatie en tenuitvoerlegging; 87. herinnert eraan dat het FCTC tot dusver door 25 partijen is geratificeerd, waaronder slechts 7 lidstaten en de EU in haar geheel; dringt er bij de lidstaten op aan om het Protocol tot uitbanning van illegale handel in tabaksproducten te ratificeren; Onderzoeken en de rol van OLAF 88. betreurt het dat ondanks de toezeggingen van OLAF alles in het werk te stellen om de duur van zijn onderzoeken te verkorten, de duur van zijn onderzoeksfase sinds 2012 doorlopend toeneemt: van 22,5 naar 25,1 maanden voor afgesloten gevallen en van 17,3 naar 18,7 maanden in alle gevallen; 89. neemt nota van de rol van OLAF in verschillende gezamenlijke douaneoperaties (GDO's) bij het voorkomen van verliezen voor de EU-begroting en vraagt OLAF om in zijn toekomstige jaarverslagen meer informatie en concrete cijfers op te nemen over de bijdrage van OLAF aan de bescherming van de inkomstenzijde van de EU-begroting; 90. is verontrust over de stijging van het aantal gevallen van grensoverschrijdende fraude, zoals uit het laatste jaarverslag van OLAF blijkt; verzoekt de Commissie om een beoordeling van gezamenlijke operaties volgens de modaliteiten en procedures die al met succes bij de douane en ook aan de uitgavenzijde worden toegepast, op basis van artikel 1, lid 2, van Verordening (EU, Euratom) nr. 883/2013; 91. is voorstander van de deelname van OLAF aan nationale en internationale bijeenkomsten over corruptiebestrijding, zoals het Europees netwerk van contactpunten ter bestrijding van corruptie, dat in november 2015 de Verklaring van Parijs over de versterking van de strijd tegen corruptie heeft goedgekeurd; 92. onderstreept dat er op het gebied van fraudebestrijding veel positieve vorderingen zijn gemaakt; juicht het in dit verband toe dat onlangs binnen OLAF een nieuwe onderzoekseenheid voor de Europese structuur- en investeringsfondsen is opgericht; 93. vraagt OLAF om zijn aanbevelingen voor financiële vorderingen in zijn jaarlijkse activiteitenverslagen te vergelijken met de daadwerkelijk geïnde bedragen; 94. herinnert eraan dat OLAF en zijn Comité van toezicht in het licht van het beginsel van wederzijds loyale samenwerking tussen de instellingen, van het beginsel van behoorlijk bestuur en van de eis van rechtszekerheid, hun samenwerking op basis van hun werkprotocollen moeten organiseren, met volledige inachtneming van de van toepassing zijnde wettelijke bepalingen; 95. is ingenomen met de analyse die OLAF heeft verricht van de mate waarin de lidstaten rekening hebben gehouden met zijn tussen 1 januari 2008 en 31 december 2015 verstrekte justitiële aanbevelingen, aangezien dit een overzicht geeft van de belangrijkste redenen waarom die aanbevelingen niet ter harte worden genomen; merkt echter op dat de in het document verzamelde gegevens uitsluitend justitiële aanbevelingen betreffen, zonder rekening te houden met administratieve, disciplinaire en financiële aanbevelingen, en daarom dus niet representatief zijn voor de algemene follow‑up van de door OLAF verstrekte aanbevelingen; verzoekt de Commissie een uitgebreide reactie te geven op de onlangs door OLAF gepubliceerde analyse van de manier waarop de lidstaten werk maken van de door OLAF verstrekte justitiële aanbevelingen, en verzoekt OLAF aan zijn jaarverslag een hoofdstuk toe te voegen over de follow‑up van deze aanbevelingen; vraagt OLAF om in samenwerking met de Commissie een uitvoerige analyse te verstrekken, waarin cijfers over de terugvordering van EU-middelen zijn opgenomen; 96. betreurt het feit dat nagenoeg een derde (94 van de 317) van de justitiële aanbevelingen die OLAF tussen 2008 en 2015 aan de bevoegde autoriteiten heeft verstrekt, op grond van onvoldoende bewijs werden afgewezen; vraagt de Commissie na te gaan hoe administratieve onderzoeken beter kunnen worden benut in rechtszaken; spoort de bevoegde autoriteiten van de lidstaten aan om uitvoerige informatie over de redenen voor afwijzing te verstrekken, zodat OLAF zijn aanbevelingen beter kan afstemmen op hun nationale wetgeving; 97. is van mening dat het percentage door OLAF aan de nationale autoriteiten voorgelegde aanbevelingen die tot een inbeschuldigingstelling hebben geleid (ongeveer 50 %), ontoereikend is; verzoekt de autoriteiten van de lidstaten om hun samenwerking met OLAF te intensiveren; vraagt de lidstaten, de Commissie en OLAF voorwaarden vast te stellen die de ontvankelijkheid van door OLAF verstrekt bewijsmateriaal garanderen; spoort de autoriteiten van de lidstaten en OLAF aan gemeenschappelijke onderzoeken te verrichten om een optimaal resultaat te behalen; 98. dringt er in het licht van het aflopende mandaat van de directeur-generaal van OLAF bij de Commissie op aan om onmiddellijk te beginnen met de procedure voor een uitnodiging tot het indienen van voorstellen voor een nieuwe directeur-generaal en de raadplegingsprocedure met het Parlement op te starten; 99. verzoekt de Commissie om een herziening van Verordening (EU, Euratom) nr. 883/2013 en om indiening van een voorstel inzake de versterking van de onderzoeksbevoegdheden van OLAF; doet de aanbeveling om OLAF ruimere middelen toe te wijzen, zodat het veel meer gemelde verdachte gevallen kan onderzoeken; 100. uit zijn bezorgdheid over de discrepantie tussen de informatie die OLAF ontvangt van openbare bronnen enerzijds en van particuliere bronnen in de lidstaten anderzijds; verzoekt de Commissie initiatieven te steunen die erop gericht zijn meer publieke informatie te verzamelen, en roept de lidstaten op om de kwaliteit van de verstrekte gegevens te verbeteren; 101. merkt op dat de aan de justitiële aanbevelingen van OLAF tot dusverre maar mondjesmaat gevolg is gegeven in de lidstaten; is van oordeel dat dit onaanvaardbaar is, en verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat de aanbevelingen van OLAF in de lidstaten volledig worden uitgevoerd; 102. betreurt het feit dat de justitiële autoriteiten van sommige lidstaten de aanbevelingen van OLAF betreffende het verkeerde gebruik van EU-middelen laag op hun prioriteitenlijst zetten; herinnert eraan dat de lidstaten overeenkomstig artikel 325, lid 2, VWEU, ter bestrijding van fraude waardoor de financiële belangen van de Unie worden geschaad, dezelfde maatregelen moeten nemen als die welke zij treffen ter bestrijding van fraude waardoor hun eigen financiële belangen worden geschaad; 103. beschouwt het als prioriteit dat de gebrekkige communicatie tussen de lidstaten en OLAF wordt aangepakt; verzoekt de Commissie en de lidstaten initiatieven aan te moedigen voor een verbetering van de communicatie, niet alleen tussen overheidsinstanties, maar ook tussen het maatschappelijk middenveld in de lidstaten en OLAF; benadrukt dat dit belangrijk is in de strijd tegen corruptie in de lidstaten; o o o 104. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, het Hof van Justitie van de Europese Unie, de Europese Rekenkamer, het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) en het Comité van toezicht van OLAF. Het Europees Parlement, – gezien de mededeling van de Commissie getiteld "Maak de cirkel rond – Een EU‑actieplan voor de circulaire economie" ( COM(2015)0614 ), – gezien de mededeling van de Commissie getiteld "Naar een circulaire economie: Een afvalvrij programma voor Europa" ( COM(2014)0398 ), – gezien zijn resolutie van 9 juli 2015 over hulpbronnenefficiëntie: de overgang naar een circulaire economie (1) , – gezien schriftelijke verklaring 0061/2015 van 14 oktober 2015 over het doneren van niet-verkochte eetbare voedingsproducten aan goede doelen, – gezien zijn resolutie van 19 januari 2012 over het voorkomen van voedselverspilling: strategieën voor een doelmatiger voedselvoorzieningsketen in de EU (2) , – gezien zijn resolutie van 7 juni 2016 over oneerlijke handelspraktijken in de voedselvoorzieningsketen (3) , – gezien de conclusies van de Raad van 28 juni 2016 over voedselverlies en voedselverspilling, – gezien het advies van het Comité van de regio's van 15 juni 2016 inzake voedselverspilling (4) , – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 20 maart 2013 over de bijdrage van het maatschappelijk middenveld aan een strategie voor preventie en beperking van voedselverlies en -verspilling (5) , – gezien speciaal verslag nr. 34/2016 van de Rekenkamer getiteld "De bestrijding van voedselverspilling: een kans voor de EU om de hulpbronnenefficiëntie van de voedselvoorzieningsketen te verbeteren", – gezien de resolutie van de Milieuvergadering van de Verenigde Naties van 27 mei 2016 over preventie, beperking en hergebruik van voedselafval, – gezien de vergelijkende studie van het Europees Economisch en Sociaal Comité van juni 2014 over de wetgeving en praktijken van de EU-lidstaten met betrekking tot het doneren van voedsel, – gezien de studie van FUSIONS (Food Use for Social Innovation by Optimising Waste Prevention Strategies – voedselgebruik voor sociale innovatie dankzij de optimalisering van strategieën ter voorkoming van verspilling) getiteld "Estimates of European food waste levels" (Ramingen met betrekking tot het niveau van voedselverspilling in Europa) (2016), – gezien de evaluatie door FUSIONS van wetgeving en beleid van de EU met implicaties op het vlak van voedselverspilling (2015), – gezien het begrippenkader van FUSIONS met betrekking tot voedselverspilling (2014), – gezien de Food Loss and Waste Accounting and Reporting Standard (FLW-norm) die in juni 2016 is gelanceerd, – gezien de studie van de Voedsel- en Landbouworganisatie (FAO) getiteld "Food wastage footprint – Impacts on natural resources" (Voetafdruk inzake voedselverspilling – Gevolgen voor natuurlijke hulpbronnen) (FAO 2013), – gezien de studie van de FAO getiteld "Global food losses and food waste" (Voedselverlies en voedselverspilling wereldwijd) (FAO 2011), – gezien de petitie "Stop Food Waste in Europe!" (Stop het verspillen van voedsel in Europa!), – gezien het tijdens de Expo 2015 in Milaan aangenomen Handvest van Milaan, – gezien artikel 52 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid en het advies van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling ( A8-0175/2017 ), A. overwegende dat volgens schattingen van de FAO jaarlijks ongeveer 1,3 miljard ton voedsel, oftewel één derde van het totale gewicht aan voedsel dat wereldwijd wordt geproduceerd voor menselijke consumptie, verloren gaat of wordt verspild; B. overwegende dat voedsel een kostbaar goed is; overwegende dat het "voedselsysteem" heel wat hulpbronnen gebruikt, zoals grond, bodem, water, fosfor en energie, en dat een efficiënt en duurzaam beheer van deze hulpbronnen dan ook van het allergrootste belang is; overwegende dat voedselverspilling enorme economische en milieukosten veroorzaakt die door de FAO (6) worden geraamd op 1,7 biljoen USD per jaar op wereldschaal; overwegende dat het voorkomen en verminderen van voedselverspilling economische voordelen biedt voor huishoudens en de samenleving in haar geheel, terwijl tegelijkertijd de schade aan het milieu wordt beperkt; C. overwegende dat voedselverspilling niet alleen gepaard gaat met hoge sociale, economische en milieukosten, maar ook ethische gevolgen heeft; overwegende dat voedsel dat verloren gaat of wordt verspild bijdraagt aan klimaatverandering, met een mondiale koolstofvoetafdruk van ongeveer 8 % van de totale antropogene mondiale broeikasgasemissies, alsook een verspilling vormt van schaarse hulpbronnen als land, energie en water (7) gedurende de gehele levenscyclus van de betrokken producten; overwegende dat overschotten van de voedselvoorzieningsketen niet zonder meer moeten eindigen als voedselafval wanneer ze nog bruikbaar kunnen zijn voor menselijke voeding, en dat een passende wetgeving inzake voedseloverschotten ertoe kan leiden dat voedselafval een hulpbron wordt; D. overwegende dat uit recente studies blijkt dat er voor de productie van één kilo voedsel gemiddeld 4,5 kilo CO 2 in de atmosfeer terechtkomt; overwegende dat de circa 89 megaton voedsel die in Europa wordt verspild 170 megaton CO 2 -equivalent per jaar veroorzaakt, waarvan 59 megaton CO 2 -eq./jaar in de voedingsmiddelenindustrie, 78 megaton CO 2 -eq./jaar in de huishoudelijke consumptie en 33 megaton CO 2 -eq./jaar elders; overwegende dat de productie van de 30 % voedsel die niet wordt geconsumeerd er verantwoordelijk voor is dat het gebruik van watervoorraden voor irrigatiedoeleinden met een bijkomende 50 % stijgt, en dat er voor de productie van 1 kg rundvlees tussen 5 en 10 ton water nodig is; E. overwegende dat verschillende studies aantonen dat een verregaande wijziging van onze eetgewoonten de meest effectieve methode is om de milieu-impact van de consumptie van voedingsmiddelen te beperken; overwegende dat het bereiken van een duurzaam systeem voor voedselproductie en -consumptie in Europa een alomvattend en geïntegreerd voedselbeleid vergt; F. overwegende dat volgens het Wereldvoedselprogramma (WFP) 795 miljoen mensen in de wereld niet genoeg voedsel hebben om een gezond en actief leven te leiden; overwegende dat slechte voeding verantwoordelijk is voor bijna de helft (45 %) – ongeveer 3,1 miljoen – van alle sterfgevallen bij kinderen onder de leeftijd van vijf jaar; overwegende dat één op de zes kinderen in de wereld onder zijn normale gewicht zit en dat één op de vier met een groeiachterstand te kampen heeft; overwegende dat de beperking van de hoeveelheid verspild voedsel daarom niet alleen een verplichting vormt uit economische en milieuoverwegingen, maar ook een morele plicht is (8) ; G. overwegende dat vandaag bijna 793 miljoen mensen in de wereld ondervoed zijn (9) en dat meer dan 700 miljoen mensen onder de armoedegrens leven (10) met een inkomen van minder dan 1,90 USD per dag; overwegende dat elke vorm van onverantwoord gebruik van natuurlijke hulpbronnen die bestemd zijn voor de productie van voedsel en elke vorm van voedselverspilling dan ook als moreel onaanvaardbaar moeten worden beschouwd; H. overwegende dat minder voedselverspilling een efficiënter gebruik van grond en een beter waterbeheer zou betekenen, positieve gevolgen zou hebben voor de hele landbouwsector wereldwijd en een impuls zou geven aan de strijd tegen ondervoeding in ontwikkelingslanden; I. overwegende dat de EU ondertekenende partij is bij de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling, die op 25 september 2015 werd aangenomen door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties; overwegende dat duurzame-ontwikkelingsdoelstelling (SDG) 12.3 erop gericht is de wereldwijde voedselverspilling per hoofd van de bevolking op het niveau van de detailhandel en de consument uiterlijk in 2030 te halveren en voedselverlies in de productie- en toeleveringsketens te verminderen, met inbegrip van verliezen tijdens primaire productie, primair vervoer en primaire opslag; overwegende dat de wereldbevolking volgens ramingen van de VN zal toenemen van 7,3 miljard mensen vandaag tot 9,7 miljard in 2050 (11) ; overwegende dat het terugdringen van voedselverspilling een essentiële stap vormt in het verminderen van honger in de wereld en noodzakelijk is om een steeds toenemende wereldbevolking te voeden; J. overwegende dat het Consumer Goods Forum (forum consumptiegoederen), dat 400 detailhandelaren, fabrikanten, dienstverleners en andere belanghebbende partijen uit 70 landen vertegenwoordigt, een openbaar besluit heeft goedgekeurd om de voedselverspilling die wordt veroorzaakt door de werkzaamheden van zijn eigen leden uiterlijk in 2025 te halveren, vijf jaar eerder dan wordt gevraagd in SDG 12.3; K. overwegende dat de preventie van voedselverspilling voordelen biedt in milieu-, sociaal en economisch opzicht; overwegende dat uit schattingen blijkt dat in de EU jaarlijks 88 miljoen ton voedsel wordt verspild, wat overeenstemt met 173 kg verspild voedsel per persoon, en dat de productie en verwijdering van voedselafval in de EU verantwoordelijk zijn voor de uitstoot van 170 miljoen ton CO 2 en 26 miljoen ton aan hulpbronnen verbruiken; overwegende dat de kosten die gepaard gaan met deze graad van voedselverspilling worden geschat op ongeveer 143 miljard EUR (12) ; overwegende dat volgens de FAO 800 miljoen mensen in de wereld honger lijden; L. overwegende dat uit gegevens van 2014 blijkt dat 55 miljoen mensen, goed voor 9,6 % van de EU-28-bevolking, niet in staat waren zich om de twee dagen een kwaliteitsvolle maaltijd te veroorloven; overwegende dat uit gegevens van 2015 blijkt dat 118,8 miljoen mensen, goed voor 23,7 % van de EU-28-bevolking, het risico lopen op armoede en sociale uitsluiting (13) ; M. overwegende dat het terugdringen van voedselverspilling de economische situatie van huishoudens kan verbeteren zonder de levensstandaard te verlagen; N. overwegende dat oneerlijke handelspraktijken en prijsdumping in de voedingsmiddelensector ertoe leiden dat voeding vaak onder de werkelijke waarde wordt verkocht, hetgeen op zijn beurt bijkomende verspilling veroorzaakt; O. overwegende dat voedsel verloren gaat en wordt verspild in alle stadia van de voedselvoorzieningsketen, bestaande uit productie, verwerking, vervoer, opslag, detailhandel, het in de handel brengen en consumptie; overwegende dat ramingen van het FUSIONS-project aangeven dat huishoudens en de verwerkingssector met respectievelijk 53 % en 19 % het meest bijdragen aan voedselverspilling binnen de EU, gevolgd door de detailhandelaren, de primaire productie en de groothandel, met een aandeel van respectievelijk 12 %, 10 % en 5 % (14) ; overwegende dat deze ramingen erop wijzen dat maatregelen om voedselverspilling terug te dringen in huishoudens en de verwerkingssector het meeste effect zouden sorteren; overwegende dat voedselverspilling in ontwikkelingslanden vooral optreedt als gevolg van infrastructurele en technologische beperkingen; P. overwegende dat de gegevens van het FUSIONS-project van verschillende bronnen afkomstig zijn waarin verschillende definities van "voedselverspilling" worden gehanteerd; Q. overwegende dat in het FUSIONS-project wordt opgemerkt dat er bitter weinig metingen beschikbaar zijn van voedselverspilling in de landbouw, tuinbouw, aquacultuur of visserij of andere primaireproductieactiviteiten; overwegende dat dit een goede beoordeling van de werkelijke omvang van het voedselverlies en de voedselverspilling in Europa in de weg staat; R. overwegende dat gerichte maatregelen, afgestemd op de marktdeelnemers en het desbetreffende stadium in de keten, geschikter zijn om voedselverspilling te bestrijden, aangezien de problemen die zich voordoen niet overal dezelfde zijn; S. overwegende dat in een studie in het Verenigd Koninkrijk, in 2015 verricht door het Waste and Resources Action Programme (WRAP), wordt aangegeven dat ten minste 60 % van het huishoudelijk voedselafval kan worden vermeden en had kunnen worden geconsumeerd als men er beter mee had omgesprongen (15) ; T. overwegende dat een aantal gevallen van verlies en verspilling in de primaire productie het gevolg is van de eisen die de detailhandel stelt aan de kenmerken van producten, geannuleerde bestellingen door wijzigingen in de consumentenvraag, en overproductie doordat aan de seizoensgebonden vraag moet worden voldaan; overwegende dat voedselbederf tijdens het productieproces ook een van de factoren is die het verlies van voedsel tijdens de productie in de hand werken; U. overwegende dat volgens de FAO in Europa 20 % van de groenten en het fruit, 20 % van de wortels en knolgewassen en 10 % van de oliehoudende zaden en peulvruchten verloren gaan in de landbouw, en nog eens 5 % van het fruit, de groenten, wortels en knolgewassen verloren gaat na de oogst (16) ; V. overwegende dat door een natuurramp beschadigde groenten en fruit, en op gezinsbedrijven vernietigde of omgeploegde groenten en fruit als gevolg van het verlies van een markt of lage prijzen, een investeringsverlies en inkomensderving voor boeren betekenen; W. overwegende dat marktdeelnemers in de voedselvoorzieningsketen de kosten van voedselverspilling vaak internaliseren en opnemen in de uiteindelijke consumentenprijs van het product (17) ; X. overwegende dat de Europese Rekenkamer in speciaal verslag nr. 34/2016 over de bestrijding van voedselverspilling de vraag onderzoekt "of de EU bijdraagt tot een hulpbronnenefficiënte voedselvoorzieningsketen door voedselverspilling op doeltreffende wijze te bestrijden"; overwegende dat de bevindingen van het verslag erop wijzen dat de EU voedselverspilling momenteel niet op doeltreffende wijze bestrijdt en dat de bestaande initiatieven en beleidsmaatregelen doeltreffender kunnen worden gebruikt om het probleem van voedselverspilling aan te pakken; overwegende dat in het verslag wordt gesteld dat de ambitie van de Commissie om voedselverspilling aan te pakken is afgenomen, ondanks meerdere verzoeken van het Europees Parlement en de lidstaten om iets te doen aan het probleem; overwegende dat de acties die de Commissie tot nu toe heeft ondernomen in het verslag worden omschreven als versnipperd en te weinig constant, en dat het op het niveau van de Commissie ontbreekt aan duidelijke coördinatie; overwegende dat in het verslag de volgende aanbevelingen worden geformuleerd ten aanzien van de Commissie: een actieplan voor de komende jaren opstellen, aandacht besteden aan voedselverspilling in haar toekomstige effectbeoordelingen, de verschillende EU-beleidsmaatregelen waarmee voedselverspilling kan worden aangepakt beter op elkaar afstemmen, duidelijkheid scheppen omtrent de interpretatie van de wettelijke bepalingen die voedselschenkingen mogelijk ontmoedigen en nagaan hoe de schenking van voedsel dat anders zou worden verspild kan worden vergemakkelijkt; Y. overwegende dat de Commissie, na investering van een aanzienlijke hoeveelheid middelen en na een zeer succesvolle openbare raadpleging in 2013, uiteindelijk heeft besloten de mededeling "Building a Sustainable European Food System" (Bouwen aan een duurzaam Europees voedselsysteem) niet te publiceren, hoewel deze reeds was afgerond en goedgekeurd door drie commissarissen (DG Milieu, DG SANCO en DG AGRI); overwegende dat in deze mededeling een aantal goede benaderingen wordt voorgesteld om het probleem van voedselverspilling aan te pakken; Z. overwegende dat er geen gemeenschappelijke en consistente definitie van "voedselverspilling" voorhanden is en er voorlopig evenmin een gemeenschappelijke methodologie bestaat voor het meten van voedselverspilling op Unieniveau, waardoor het moeilijk wordt verschillende datasets met elkaar te vergelijken en te meten of er bij de beperking van voedselverspilling vooruitgang wordt geboekt; overwegende dat de problemen die opduiken bij het verzamelen van volledige, betrouwbare en geharmoniseerde gegevens een extra belemmering vormen om een beeld te krijgen van de voedselverspilling in de EU; overwegende dat "voedselverspilling" voor de toepassing van deze resolutie betrekking heeft op voor menselijke consumptie bestemde voedingsmiddelen, zowel in eetbare als niet-eetbare vorm, die uit de productie- of toeleveringsketen worden gehaald om te worden weggegooid in het stadium van primaire productie, verwerking, industriële vervaardiging, vervoer, opslag of op het niveau van de detailhandel en de consument, met uitzondering van verliezen tijdens de primaire productie; overwegende dat er nog een definitie van "verliezen tijdens de primaire productie" moet worden opgesteld; AA. overwegende dat er een onderscheid moet worden gemaakt tussen verspilling van eetbaar voedsel en het weggooien van niet-eetbare delen, om misleidende conclusies en ondoeltreffende maatregelen te voorkomen; overwegende dat de focus van de reductie-inspanningen moet liggen op het vermijden van de verspilling van eetbaar voedsel; AB. overwegende dat het "Food Loss and Waste Protocol" (protocol inzake voedselverlies en voedselverspilling – FLW) een gezamenlijke inspanning is van verschillende belanghebbende partijen, die heeft geleid tot de ontwikkeling van een wereldwijde norm voor registratie en verslaglegging (bekend als de FLW-norm) voor het kwantificeren van voedsel en bijbehorende niet-eetbare delen die uit de voedselvoorzieningsketen worden gehaald (18) ; AC. overwegende dat we een vollediger beeld kunnen krijgen door niet alleen toezicht te houden op de hoeveelheid voedsel die wordt verspild, maar ook op de hoeveelheid overschotten en teruggewonnen voedsel, en dat dit nuttig kan zijn om op EU-niveau degelijke beleidsmaatregelen te nemen; AD. overwegende dat in de hiërarchie van het afvalbeheer als vastgesteld in de kaderrichtlijn afvalstoffen (19) (preventie, voorbereiding voor hergebruik, recycling, nuttige toepassing en verwijdering) geen rekening is gehouden met de specifieke kenmerken van voedselverspilling, een fenomeen dat een in hoge mate afwijkende afvalstroom vertegenwoordigt; overwegende dat er momenteel op EU-niveau geen specifieke hiërarchie voor het beheer van niet-geconsumeerd voedsel en voedselverspilling voorhanden is; overwegende dat er een hiërarchie voor voedselverspilling die rekening houdt met de volledige voedselvoorzieningsketen tot stand moet worden gebracht; overwegende dat preventie en hergebruik voor menselijke consumptie prioriteit moeten krijgen; AE. overwegende dat er met het juiste stimulerende beleid voor kan worden gezorgd dat voedseloverschotten kunnen worden teruggewonnen en gebruikt om mensen van voedsel te voorzien; AF. overwegende dat het mogelijk is voormalige voedingsmiddelen en bijproducten van de voedselvoorzieningsketen optimaal te benutten in de productie van diervoeders; AG. overwegende dat er in sommige gebieden van de EU nog steeds voedselafval wordt verbrand en gestort en dat dit ingaat tegen het beginsel van de circulaire economie; AH. overwegende dat in artikel 9, lid 1, onder f), van Verordening (EU) nr. 1169/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2011 betreffende de verstrekking van voedselinformatie aan consumenten (20) wordt bepaald dat exploitanten van een levensmiddelenbedrijf de datum van minimale houdbaarheid ("ten minste houdbaar tot") of de uiterste consumptiedatum ("te gebruiken tot") van een levensmiddel moeten aangeven; AI. overwegende dat er veel misverstanden zijn over de datumaanduiding op voedingsproducten, vooral bij de consument; overwegende dat de etikettering "ten minste houdbaar tot" de datum aangeeft na afloop waarvan een levensmiddel in de regel nog steeds kan worden geconsumeerd maar niet optimaal is in termen van kwaliteit, en dat de etikettering "te gebruiken tot" de datum aangeeft na afloop waarvan een levensmiddel niet langer veilig kan worden geconsumeerd; overwegende dat nog niet de helft van de EU-burgers begrijpt wat de etikettering "ten minste houdbaar tot" en "te gebruiken tot" betekent (21) ; overwegende dat het gebruik van de etikettering "ten minste houdbaar tot" en "te gebruiken tot" en de wijze waarop deze wordt geïnterpreteerd, verschilt van de ene lidstaat tot de andere, en tevens kan variëren naargelang van de producent, verwerker en distributeur, ook al gaat het om hetzelfde product; overwegende dat de vervaldatum conform artikel 13 van Verordening (EU) nr. 1169/2011 betreffende de verstrekking van voedselinformatie aan consumenten op een duidelijk zichtbare en in duidelijk leesbare letters op producten moet voorkomen; AJ. overwegende dat voedselverspilling aanzienlijk kan worden beperkt door in de hele voedselvoorzieningsketen onverkochte voedingswaren te doneren, waardoor meteen ook hulp wordt geboden aan mensen die voedsel nodig hebben en die het zich niet kunnen veroorloven om bepaalde voedingsproducten of een voldoende hoeveelheid voedsel van dezelfde kwaliteit te kopen; overwegende dat supermarkten en horecabedrijven een bijzondere rol in dit proces kunnen spelen; AK. overwegende dat Europese fondsen, zoals het Fonds voor Europese hulp aan de meest behoeftigen (FEAD), voedseldonatie vergemakkelijken door onder meer middelen toe te kennen aan de opslag- en vervoersinfrastructuur voor gedoneerd voedsel; overwegende dat de lidstaten onvoldoende gebruikmaken van het FEAD; AL. overwegende dat er hinder wordt ondervonden om voor consumptie geschikte voedseloverschotten tot bij wie ze nodig heeft te krijgen, als gevolg van een knelpunt in de capaciteit van het distributiekanaal, of soms door een compleet gebrek aan capaciteit van dat kanaal; overwegende dat liefdadigheidsorganisaties en instellingen die maatschappelijk werk verrichten en worden onderhouden door de staat of lokale autoriteiten niet over voldoende financiële en personele middelen beschikken om te zorgen voor het vervoer en de distributie van voor consumptie geschikt voedsel dat voor liefdadigheidsdoeleinden wordt aangeboden; overwegende dat dit met name geldt voor de meest achtergestelde regio's; AM. overwegende dat voedselverspilling wordt beperkt en de allerarmsten worden geholpen via sociale projecten en bottom-upprogramma's, zoals voedselbanken of door liefdadigheidsorganisaties uitgebate eetgelegenheden, die op die manier bijdragen aan de totstandbrenging van een verantwoordelijke en bewuste samenleving; AN. overwegende dat op de interne markt veel bedrijven voedsel produceren voor meer dan één land; overwegende dat onverkochte producten van dergelijke bedrijven in sommige gevallen niet kunnen worden gedoneerd in het land van productie, omdat de etikettering in een vreemde taal is opgesteld; AO. overwegende dat voedseldonoren in het kader van de verordening algemene levensmiddelenwetgeving (22) worden beschouwd als "exploitanten van een levensmiddelenbedrijf" en derhalve alle EU-voedselwetgeving met betrekking tot verantwoordelijkheid, aansprakelijkheid en traceerbaarheid moeten naleven, alsook de voorschriften inzake voedselveiligheid als vastgesteld in het levensmiddelenhygiënepakket (23) ; overwegende dat de risico's die verbonden zijn aan de aansprakelijkheid voor gedoneerd voedsel potentiële donoren ertoe kan aanzetten voedseloverschotten weg te gooien in plaats van te doneren (24) ; AP. overwegende dat grote winkelketens en supermarkten het als gevolg van bestaande administratieve belemmeringen aanvaardbaar achten om voedsel waarvan de minimale houdbaarheidsdatum niet veraf is weg te gooien in plaats van te doneren; AQ. overwegende dat de Commissie momenteel werkt aan een verduidelijking van de Europese wetgeving inzake donaties; AR. overwegende dat verscheidene lidstaten al nationale wetgeving hebben aangenomen om voedselverspilling te beperken, waarbij met name Italië wetgeving heeft aangenomen waardoor het makkelijker wordt voedsel met het oog op maatschappelijke solidariteit te doneren en te verdelen doordat donoren niet aansprakelijk worden gesteld voor voedsel dat te goeder trouw en in de wetenschap dat het op het moment van donatie geschikt is voor consumptie wordt gedoneerd; AS. overwegende dat landen ook nationale vrijwillige richtsnoeren voor voedseldonaties kunnen aannemen, zoals de richtsnoeren die zijn uitgewerkt door de voedselveiligheidsautoriteiten in Finland, gericht op het terugdringen van vermijdbare voedselverspilling; AT. overwegende dat in Richtlijn 2006/112/EG van de Raad van 28 november 2006 betreffende het gemeenschappelijke stelsel van belasting over de toegevoegde waarde (25) (btw-richtlijn) wordt bepaald dat voedseldonaties belastbaar zijn en dat belastingvrijstellingen voor voedseldonaties niet zijn toegestaan; overwegende dat de Commissie de aanbeveling formuleert om de waarde van gedoneerd voedsel waarvan de minimale houdbaarheidsdatum niet veraf is of dat niet geschikt is om te verkopen voor fiscale doeleinden te omschrijven als "betrekkelijk laag, zelfs bijna nihil" (26) ; overwegende dat in een aantal lidstaten een impuls wordt gegeven aan het doneren van voedsel door "afstand te doen" van de verplichting om btw te betalen, maar dat er onduidelijkheid bestaat of dit conform de btw-richtlijn is; overwegende dat andere lidstaten voor gedoneerd voedsel een korting op de vennootschapsbelasting aanbieden (27) ; AU. overwegende dat het in vele lidstaten helaas duurder is om voedseloverschotten die geschikt zijn voor consumptie te doneren dan ze aan te bieden voor anaerobe vergisting, hetgeen in strijd is met het algemeen belang, gezien het aantal mensen dat in extreme armoede leeft; AV. overwegende dat voedselverpakkingen een belangrijke bijdrage leveren aan de vermindering van voedselverspilling en aan duurzaamheid doordat ze de bruikbaarheidsduur van producten verlengen en producten beschermen; overwegende dat voedselverpakkingen die recycleerbaar zijn en uit hernieuwbare grondstoffen zijn vervaardigd, kunnen helpen om doelstellingen inzake milieu en hulpbronnenefficiëntie te behalen; AW. overwegende dat actieve en intelligente voedselcontactmaterialen de kwaliteit van verpakt voedsel kunnen verbeteren en de houdbaarheidsperiode ervan kunnen verlengen, de toestand van verpakt voedsel beter kunnen bewaken en informatie kunnen geven over de versheid van voedsel; AX. overwegende dat de verwerking van weggegooid voedsel bijkomende middelen opslorpt; AY. overwegende dat de strijd tegen voedselverspilling ook economische voordelen biedt, aangezien met elke euro die wordt besteed aan de preventie van voedselverspilling 265 kg voedselafval ter waarde van 535 EUR kan worden voorkomen, lokale autoriteiten 9 EUR op afvalkosten kunnen besparen en 50 EUR kan worden bespaard op milieukosten die verband houden met broeikasgasemissies en luchtverontreiniging (28) ; AZ. overwegende dat maatregelen om voedselverspilling te verminderen op het juiste niveau moeten worden genomen; overwegende dat er bij het terugdringen van voedselverspilling een belangrijke rol is weggelegd voor lokale en regionale autoriteiten wegens hun verantwoordelijkheden en bevoegdheden inzake afvalbeheer, hun capaciteit om lokale campagnes op te starten en te voeren, evenals hun direct contact en rechtstreekse samenwerking met het maatschappelijk middenveld en liefdadigheidsorganisaties, gezien het grote aandeel van deze organisaties in overheidsopdrachten en in veel gevallen hun gezag over onderwijsinstellingen; BA. overwegende dat de uitwisseling van goede praktijken op Europees en internationaal niveau, alsook bijstand aan ontwikkelingslanden, van groot belang is bij de bestrijding van de wereldwijde voedselverspilling; BB. overwegende dat het Europees Parlement sinds de tweede helft van 2013 bezig is met de tenuitvoerlegging van een alomvattend beleid dat tot doel heeft de voedselverspilling die wordt veroorzaakt door zijn cateringdiensten drastisch te verminderen; overwegende dat niet-geconsumeerd voedsel afkomstig uit overproductie regelmatig wordt gedoneerd door de belangrijkste voorzieningen van het Parlement in Brussel; 1. benadrukt dat de hoeveelheid verspild voedsel in de Unie dringend moet worden verminderd en dat er efficiënter gebruik moet worden gemaakt van hulpbronnen in elk stadium van de voedselvoorzieningsketen, bestaande uit productie, verwerking, vervoer, opslag, detailhandel, het in de handel brengen en consumptie, hierbij rekening houdend met het feit dat voedsel in sterk geïndustrialiseerde landen voornamelijk in het stadium van verkoop en consumptie wordt verspild, terwijl de voedselverspilling in ontwikkelingslanden begint in het stadium van productie en verwerking; onderstreept in dit verband het belang van politiek leiderschap en inzet van zowel de Commissie als de lidstaten; herinnert eraan dat het Europees Parlement de Commissie herhaaldelijk heeft verzocht op te treden tegen voedselverspilling; 2. dringt meer bepaald aan op een vermindering van de hoeveelheid verspild voedsel op het niveau van de detailhandel en de consument en op het terugdringen van voedselverliezen in de productie- en toeleveringsketens, met inbegrip van verliezen na de oogst; 3. hamert er daarom op dat de communicatie tussen alle actoren in de voedselvoorzieningsketen moet worden verbeterd, met name tussen leveranciers en distributeurs, teneinde vraag en aanbod op elkaar af te stemmen; 4. dringt aan op een gecoördineerde beleidsrespons op het niveau van de EU en de lidstaten, overeenkomstig de respectieve bevoegdheden, waarin niet alleen rekening wordt gehouden met beleidsmaatregelen inzake afval, voedselveiligheid en -informatie, maar ook met aspecten van het economisch, fiscaal en financieel beleid, het beleid inzake onderzoek en innovatie en milieu, het structuurbeleid (landbouw en visserij), het sociaal beleid en het beleid inzake onderwijs, handel, consumentenbescherming, energie en openbare aanbestedingen; dringt in dit verband aan op coördinatie tussen de EU en de lidstaten; benadrukt dat de inspanningen van de EU om voedselverspilling te verminderen, moeten worden versterkt en beter op elkaar moeten worden afgestemd; merkt op dat bedrijven die actief zijn in de voedselvoorzieningsketen voor het grootste deel kmo's zijn, die niet mogen worden belast met onredelijk veel bijkomende administratie; 5. dringt er bij de Commissie op aan om alle diensten van de Commissie die met voedselverspilling te maken hebben hierbij te betrekken en een voortdurende en versterkte coördinatie op het niveau van de Commissie te waarborgen; verzoekt de Commissie daarom een systematische benadering te hanteren waarin aandacht wordt besteed aan alle aspecten van voedselverspilling en een uitgebreid actieplan inzake voedselverspilling op te stellen waarin de verschillende beleidsdomeinen aan bod komen en de strategie voor de komende jaren wordt uitgetekend; 6. verzoekt de Commissie een inventaris te maken van Europese wetgeving die een doeltreffende bestrijding van voedselverspilling mogelijk in de weg staat en te onderzoeken hoe deze kan worden aangepast om de doelstelling inzake preventie van voedselverspilling te kunnen behalen; 7. verzoekt de Commissie om bij het verrichten van effectbeoordelingen van desbetreffende nieuwe wetgevingsvoorstellen na te gaan wat hun mogelijke impact op voedselverspilling is; 8. roept de Commissie en de lidstaten op de reeds bestaande financiële steun voor de strijd tegen voedselverspilling een blijvend karakter te geven; roept de lidstaten op de mogelijkheden die op dit gebied worden geboden door de verschillende beleidsmaatregelen en financieringsprogramma's van de Europese Unie beter te benutten; 9. benadrukt de verantwoordelijkheid van de bevoegde autoriteiten in de lidstaten om binnen het EU-kader een op maat gesneden aanpak te ontwikkelen voor de strijd tegen voedselverspilling; is zich bewust van het belangrijke werk dat reeds is verzet in verschillende lidstaten; 10. verzoekt de Commissie en de lidstaten bewustmakings- en communicatiecampagnes op touw te zetten over de wijze waarop voedselverspilling kan worden voorkomen; 11. roept de lidstaten op maatregelen te nemen om voedselverliezen in alle stadia van de toeleveringsketen, met inbegrip van primaire productie, vervoer en opslag, terug te dringen; 12. verzoekt de lidstaten de nodige maatregelen te treffen voor het behalen van een streefdoel voor de beperking van voedselverspilling in de Unie van 30 % uiterlijk in 2025 en van 50 % uiterlijk in 2030 ten opzichte van de referentieniveaus van 2014; 13. verzoekt de Commissie tegen 31 december 2020 te onderzoeken of het mogelijk is om – op basis van metingen die volgens een gemeenschappelijke methodologie worden berekend – bindende streefdoelen voor de beperking van voedselverspilling in de hele Unie vast te stellen waaraan uiterlijk in 2025 en 2030 moet worden voldaan; verzoekt de Commissie een verslag op te stellen, in voorkomend geval vergezeld van een wetgevingsvoorstel; 14. verzoekt de lidstaten de uitvoering van hun maatregelen ter vermindering van voedselverspilling te bewaken en te beoordelen door aan de hand van een gemeenschappelijke methodologie te meten hoeveel voedsel wordt verspild; dringt er bij de Commissie op een wettelijk bindende definitie van voedselverspilling te handhaven en uiterlijk op 31 december 2017 een gemeenschappelijke methodologie met minimumnormen inzake kwaliteit aan te nemen voor een uniforme meting van de hoeveelheden verspild voedsel; is van mening dat een gemeenschappelijke EU-definitie en -methodologie voor het meten van "voedselverliezen" die van toepassing is op de volledige toeleveringsketen bevorderend zou werken voor de inspanningen die de lidstaten en belanghebbende partijen leveren met betrekking tot de berekening en de beperking van voedselverspilling; 15. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan om de volgende definitie van "voedselverspilling" te hanteren: "voedselverspilling": voor menselijke consumptie bestemde voedingsmiddelen, zowel in eetbare als niet-eetbare vorm, die uit de productie- of toeleveringsketen worden gehaald om te worden weggegooid in het stadium van primaire productie, verwerking, industriële vervaardiging, vervoer, opslag of op het niveau van de detailhandel en de consument, met uitzondering van verliezen tijdens de primaire productie; 16. verzoekt de Commissie in haar toekomstige beleid een duidelijk onderscheid te maken tussen voedselverspilling en voedselverlies, dat in het stadium van de primaire productie onvermijdelijk is als gevolg van gebeurtenissen waarbij sprake is van overmacht, zoals stormen; 17. verzoekt de Commissie om voedselverliezen in de landbouwsector en andere bedrijfstakken van de primaire productie in haar berekeningen op te nemen, teneinde een aanpak te garanderen die rekening houdt met alle stadia van de toeleveringsketen; merkt evenwel op dat het kwantificeren van verliezen in het stadium van de primaire productie moeilijk kan zijn en dringt er bij de Commissie op aan beste praktijken in kaart te brengen om de lidstaten te helpen bij het verzamelen van dergelijke gegevens; 18. verzoekt de Commissie om in samenwerking met de lidstaten en alle betrokken partijen te werken aan een gemeenschappelijke definitie van het begrip "verlies" in elk stadium van de voedselvoorzieningsketen en aan een gemeenschappelijke meetmethodologie; 19. stelt vast dat het moeilijk is om voedselverspilling en voedselverlies in het stadium van de primaire productie te becijferen als gevolg van de verscheidenheid van producten en bijbehorende processen en het gebrek aan een duidelijke definitie van voedselverspilling; roept de Commissie op beste praktijken in verband met het verzamelen van gegevens over voedselverlies en voedselverspilling op landbouwbedrijven zonder dat landbouwers met bijkomende administratieve of financiële lasten worden geconfronteerd te inventariseren en onder de lidstaten te verspreiden; 20. verzoekt de Commissie en de lidstaten alle belanghebbende partijen te raadplegen in verband met de statistische methodologie en andere maatregelen die moeten worden ingevoerd om voedselverspilling te voorkomen in de hele Unie en in alle sectoren; 21. stelt vast dat er voor "voedseloverschotten" en voor het meten ervan geen gemeenschappelijke EU-definitie en -methodologie voorhanden is; wijst erop dat Italië wetgeving heeft aangenomen waarin een definitie wordt gegeven van overschotten in de voedselvoorzieningsketen en een hiërarchie wordt vastgesteld voor de terugwinning van overschotten, waarbij menselijke consumptie de eerste prioriteit krijgt; verzoekt de Commissie om na te gaan welke effecten deze wetgeving heeft op voedseldonatie en voedselverspilling in Italië en om indien nodig te overwegen soortgelijke wetgeving voor te stellen op EU-niveau; 22. dringt aan op de toepassing van een specifieke voedselafvalhiërarchie in Richtlijn 2008/98/EG, als volgt: 23. vestigt de aandacht op de initiatieven die deel uitmaken van het actieplan voor de circulaire economie, waaronder maatregelen voor de oprichting van een platform voor financiële steun gericht op het aantrekken van investeringen en innovatieve methoden ter vermindering van voedselverliezen, en wijst tevens op de richtsnoeren voor de lidstaten om bepaalde voedselverliezen of bijproducten uit de landbouw om te zetten in energie; 24. benadrukt dat in energiebehoeften moet worden voorzien door gebruik te maken van afval en bijproducten die geen toepassing vinden in andere processen hogerop in de afvalhiërarchie; 25. benadrukt dat er met het oog op een succesvolle strijd tegen voedselverspilling ook moet worden gezorgd voor een hoge graad van recycling in de herziene kaderrichtlijn afvalstoffen en voor de integratie van het beginsel van biomassacascadering in het energiebeleid van de EU; 26. onderstreept dat er een verplichting moet komen voor de lidstaten om de Commissie jaarlijks in kennis te stellen van het totale niveau van voedselverspilling dat binnen een specifiek jaar is gegenereerd; 27. verzoekt de lidstaten om in het kader van hun programma's voor afvalpreventie specifieke maatregelen ter preventie van voedselverspilling in te voeren; verzoekt de lidstaten met name om vrijwillige overeenkomsten tot stand te brengen en om economische en fiscale stimuli voor het doneren van voedsel en andere methoden ter beperking van voedselverspilling in het leven te roepen; 28. is meer bepaald van mening dat de lidstaten thuiscompostering moeten aanmoedigen en organisch afval aan de bron gescheiden moeten houden, en er bovendien voor moeten zorgen dat dit afval organische recycling ondergaat, teneinde het milieu optimaal te beschermen en een output – van onder meer digestaat en compost – van hoge kwaliteit te garanderen; is van mening dat de lidstaten bovendien het storten van organisch afval moeten verbieden; 29. wijst op het verontreinigingsrisico dat uitgaat van plastic en metaal in voedselafval dat in compost en aarde wordt verwerkt en van daaruit in drinkwater en mariene ecosystemen terecht kan komen, en dringt erop aan dat deze wijze van verontreiniging tot een minimum wordt herleid; herinnert daarnaast aan het doel van de richtlijn betreffende het gebruik van zuiveringsslib in de landbouw om de verontreiniging van landbouwgronden zoveel mogelijk te beperken; maant derhalve tot voorzichtigheid wat betreft het vermengen van afvalstromen en dringt aan op passende waarborgen; 30. benadrukt dat voedselveiligheid van het allergrootste belang is en dat de geldende normen inzake voedselveiligheid niet in het gedrang mogen komen door maatregelen ter beperking van voedselverspilling; benadrukt dat normen op het gebied van voedselveiligheid, het milieu en dierenbescherming, met name diergezondheid en dierenwelzijn, niet op de helling mogen komen te staan door de strijd tegen voedselverspilling; 31. verzoekt de Commissie de bevoegde autoriteiten in de lidstaten aan te sporen om waar nodig maatregelen te treffen om de voedselveiligheid vanuit gezondheidsoogpunt onder controle te houden en zo het vertrouwen van burgers en consumenten te winnen in beleidsmaatregelen die bijdragen aan de beperking van voedselverspilling; 32. herinnert eraan dat een degelijk afvalbeheer volgens de beginselen van de circulaire economie in de eerste plaats vereist dat ernaar moet worden gestreefd het ontstaan van voedselverspilling te voorkomen; onderstreept echter dat het momenteel niet mogelijk is het ontstaan van voedselverspilling tot nul te herleiden; acht het daarom noodzakelijk om op EU-niveau verplichte maatregelen vast te stellen om ervoor te zorgen dat voedselafval kan worden omgevormd tot nieuwe hulpbronnen; 33. verzoekt de Commissie en de lidstaten te voorzien in economische stimulansen ter ondersteuning van de inzameling van ongebruikt voedsel, dat vervolgens kan worden herverdeeld onder liefdadigheidsinstellingen of opnieuw kan worden gebruikt voor andere secundaire doeleinden waarmee voedselverspilling wordt voorkomen, zoals het omvormen van ongebruikt voedsel tot een waardevolle hulpbron door het te gebruiken voor de productie van voeder voor vee en huisdieren; 34. wijst erop dat er potentieel is voor een optimalisering van het gebruik van voedsel dat onvermijdbaar verloren gaat of weggegooid wordt en van bijproducten van de voedselvoorzieningsketen, met name die van dierlijke oorsprong, in toepassingen als voederproductie, recyclage van nutriënten en productie van bodemverbeteraars, en het belang daarvan voor de primaire productie; 35. benadrukt dat doeltreffendere Europese wetgeving op het gebied van bijproducten in het kader van Richtlijn 2008/98/EG kan bijdragen aan een aanzienlijke vermindering van voedselverspilling; verzoekt de Commissie met het oog hierop steun te geven, met name via het programma Horizon 2020, aan projecten waaraan bedrijven uit de agrovoedingsindustrie deelnemen en die bedoeld zijn om synergieën tussen landbouw en industrie te bevorderen; 36. herinnert eraan dat de Commissie uiterlijk op 31 december 2018 een verslag moet opstellen ter beoordeling van de noodzaak van transversale regelgevende maatregelen in de sector van duurzame consumptie en productie moet en een effectbeoordeling moet verrichten om vast te stellen welke wettelijke voorschriften zodanig interageren dat ze een belemmering vormen voor de ontwikkeling van synergieën tussen sectoren en het gebruik van bijproducten in de weg staan; 37. benadrukt dat het gebruik van voorraden en voedingsmiddelen die anders zouden worden weggegooid niet wegneemt dat er behoefte is aan een goed aanbodbeheer en een verstandig beheer van de voedselvoorzieningsketen, zodat systematische, structurele overschotten worden voorkomen; 38. verzoekt de Commissie en de lidstaten te ijveren voor een opwaardering van voormalige voedingsmiddelen en bijproducten uit de volledige voedselvoorzieningsketen voor de productie van diervoeders; 39. verzoekt de Commissie te onderzoeken of er juridische obstakels zijn die het gebruik van voormalige voedingsmiddelen voor voederproductie in de weg staan en om onderzoek op dit gebied te bevorderen, en benadrukt tegelijkertijd dat er verhoogde traceerbaarheid nodig is, alsook naleving van normen inzake bioveiligheid en de toepassing van procedés voor afvalscheiding en -behandeling die elk risico voor de voedselveiligheid tot nul herleiden; 40. is verheugd over de recente oprichting van het EU-platform inzake voedselverlies en -verspilling, dat tot doel heeft een overzicht te maken van prioritaire maatregelen die op EU-niveau moeten worden genomen om voedselverlies en voedselverspilling te voorkomen en dat ervoor zorgt dat de uitwisseling van informatie tussen de betrokken marktdeelnemers vlot verloopt; benadrukt dat het met het oog hierop wenselijk zou zijn dat het Europees Parlement bij de werkzaamheden van het platform wordt betrokken; verzoekt de Commissie het Parlement een nauwkeurig overzicht te geven van de maatregelen die worden genomen en de doelstellingen en subdoelstellingen die worden nagestreefd, alsook van de vooruitgang die wordt geboekt met betrekking tot de uitwerking van een gemeenschappelijke methodologie en op het gebied van donaties; is van mening dat het platform het juiste instrument kan zijn om niet alleen te meten hoeveel er wordt verspild, maar ook cijfers te bekomen over voedseloverschotten en terugwinning; blijft er echter van overtuigd dat dit slechts een eerste stap kan zijn om het probleem van voedselverspilling aan te pakken; 41. vraagt de Commissie dat de werkzaamheden van het EU-platform inzake voedselverlies en -verspilling beschikbaar worden gesteld in de 24 EU-talen; 42. verzoekt het EU-platform inzake voedselverlies en -verspilling onder meer om de ontwikkeling van een gevarieerde reeks consumenteninformatiekanalen en programma's voor consumentenvoorlichting en vorming over voedingsmiddelen te ondersteunen; dringt er bij het platform op aan om samenwerking tussen lokale belanghebbende partijen op het gebied van preventie van voedselverspilling en donatie-initiatieven te faciliteren, met bijzondere aandacht voor het verminderen van de overeenkomstige transactiekosten; herhaalt hoe belangrijk het is beste praktijken uit te wisselen, kennis te bundelen en overlappingen met andere fora te vermijden, bijvoorbeeld met het EU Retail Forum on Sustainability (EU-detailhandelsforum inzake duurzaamheid), de European Food Sustainable Consumption and Production Round Table (Europese ronde tafel voor duurzame voedselconsumptie en -productie), het Forum op hoog niveau voor een beter werkende voedselvoorzieningsketen en het Consumer Goods Forum (forum consumptiegoederen); 43. verzoekt de Commissie om binnen het kader van het EU-platform inzake voedselverlies en -verspilling een beoordeling te verrichten van de beste praktijken die tot dusver zijn uitgevoerd in de verschillende lidstaten, teneinde beter te kunnen bepalen welke instrumenten doeltreffend zijn om voedselverspilling te verminderen; 44. acht het voor een maximale vermindering van de voedselverspilling noodzakelijk dat alle deelnemers aan de voedselvoorzieningsketen meewerken en dat de diverse oorzaken van voedselverspilling per sector worden aangepakt; verzoekt de Commissie derhalve een analyse van de volledige voedselvoorzieningsketen te verrichten om na te gaan in welke voedingssectoren het meest sprake is van voedselverspilling en voor welke oplossingen kan worden gekozen om voedselverspilling te voorkomen; 45. verzoekt de Commissie en de lidstaten te zorgen voor uitwisseling, bevordering en ondersteuning van succesvolle praktijken ter beperking van voedselverspilling en van methoden voor de instandhouding van hulpbronnen die al worden toegepast door belanghebbende partijen; spoort de lidstaten en lokale en regionale autoriteiten aan te overleggen met de desbetreffende belanghebbende partijen om te beslissen welke gerichte sectorale maatregelen moeten worden genomen in het kader van de preventie van voedselverspilling; 46. benadrukt dat de Commissie en de lidstaten in de eerste plaats moeten overleggen met alle belangrijke belanghebbende partijen – met inbegrip van de landbouwsector – en een effectbeoordeling moeten uitvoeren van eventuele voorstellen voor de invoering van maatregelen ter voorkoming van voedselverspilling in de hele Unie; 47. spoort de Commissie, de lidstaten en de regionale en lokale autoriteiten aan zich in samenwerking met alle belanghebbende partijen in te zetten voor een beter begrip, vooral bij consumenten, van de datumaanduidingen "te gebruiken tot" en "ten minste houdbaar tot", onder meer door bewustmakings- en voorlichtingscampagnes op touw te zetten en door ervoor te zorgen dat er uitgebreide en begrijpelijke productinformatie voorhanden is die makkelijk toegankelijk is; wijst erop dat het gebruik van de dubbele datumetikettering, bijvoorbeeld "te verkopen tot" en "te gebruiken tot" op hetzelfde product, een negatief effect kan hebben op beslissingen van de consument met betrekking tot het beheer van voedsel; benadrukt hoe belangrijk het is de consument beter in staat te stellen om weloverwogen beslissingen te nemen; 48. verzoekt de Commissie om in het kader van haar lopende evaluatie met name na te gaan of: de huidige EU-wetgeving en de gangbare praktijk in een aantal lidstaten wat betreft het gebruik van de datumaanduidingen "ten minste houdbaar tot" en "te gebruiken tot" beantwoorden aan hun opzet; een herziening van de formulering "ten minste houdbaar tot" en "te gebruiken tot" moet worden overwogen om deze begrijpelijker te maken voor de consument; het eventueel gunstig zou zijn om bepaalde data te schrappen voor producten zonder risico's voor de gezondheid of het milieu en of het niet aan te raden zou zijn om hierover Europese richtsnoeren in te voeren; vraagt de Commissie een studie uit te voeren om te onderzoeken welk verband er is tussen datumaanduidingen en de preventie van voedselverspilling; 49. is verheugd over het initiatief van enkele exploitanten van grote winkelketens waarbij regelingen worden bevorderd om de verkoopprijs van voor consumptie bestemde producten afhankelijk van de houdbaarheidsdatum aan te passen om het bewustzijn bij consumenten te vergroten en de aankoop van producten waarvan de houdbaarheidsdatum niet veraf is te stimuleren; 50. wijst erop dat veel voedingsproducten ook de dagen na het verstrijken van de datum "ten minste houdbaar tot" hun organoleptische eigenschappen en voedingskenmerken behouden, al is het dan in beperktere mate, en geschikt blijven voor consumptie, op voorwaarde dat de beginselen inzake voedselveiligheid worden nageleefd; verzoekt de Commissie logistieke en organisatorische modellen in kaart te brengen waarmee alle soorten producten die tot heden onverkocht blijven in alle veiligheid kunnen worden teruggewonnen; 51. verzoekt de Commissie en de lidstaten te overwegen een variabele prijsstelling die gekoppeld is aan de houdbaarheid in te voeren als middel om het volume eetbare voedingsproducten dat als afval eindigt te verminderen; is van oordeel dat verspilling in de distributiefase aanzienlijk kan worden verminderd door kortingen te geven die in verhouding staan tot de resterende houdbaarheid van het product; is van mening dat deze praktijk, die nu op vrijwillige basis wordt toegepast, moet worden bevorderd en ondersteund; 52. verzoekt de Commissie om een actualisering van de lijst van voedingsmiddelen die vrijgesteld zijn van de aanduiding "ten minste houdbaar tot", om voedselverspilling te voorkomen; 53. is van mening dat er meer onderzoek en informatie nodig is met betrekking tot de datumaanduiding "te gebruiken tot", op maat van elk product, alsook maatregelen om de consumptie van verse en onverpakte producten te bevorderen en te stimuleren, en om verpakkingen en opslag voor lange duur te beperken; 54. verzoekt de Commissie, de lidstaten, regionale en lokale autoriteiten en belanghebbende partijen informatie- en communicatiecampagnes uit te werken om consumenten en alle marktdeelnemers in de voedselvoorzieningsketen meer inzicht te verschaffen met betrekking tot de preventie van voedselverspilling, voedselveiligheid, de waarde van voedsel en goede praktijken in verband met de manier waarop voedsel wordt verwerkt, beheerd en geconsumeerd; benadrukt dat in deze initiatieven moet worden benadrukt dat de strijd tegen voedselverspilling niet alleen voordelen biedt in milieuopzicht, maar tevens vanuit economisch en sociaal perspectief; pleit voor de invoering en bevordering van moderne informatietechnologieën, bijvoorbeeld het gebruik van mobiele applicaties, om zo ook jongere generaties, die voornamelijk digitale media gebruiken, te bereiken; dringt erop aan dat de problematiek van voedselverspilling en honger – een ernstig probleem vandaag – naar behoren wordt aangepakt; wijst op de behoefte aan solidariteit en aan delen met mensen die dat het hardst nodig hebben; 55. dringt er bij de Raad en de Commissie op aan een Europees jaar tegen voedselverspilling uit te roepen, als belangrijk initiatief om de Europese burgers te informeren en bewust te maken, en de aandacht van nationale regeringen te vestigen op dit belangrijke thema, zodat er voldoende middelen beschikbaar worden gesteld om de uitdagingen van de nabije toekomst het hoofd te bieden; 56. benadrukt dat het van belang is dat kinderen over voedselverspilling leren en dat ze betrokken worden bij preventie van voedselverspilling; merkt op dat de Europese Rekenkamer in speciaal verslag nr. 34/2016 over de bestrijding van voedselverspilling onderstreept hoe belangrijk het is educatieve boodschappen te verwerken in de begeleidende maatregelen van de regelingen voor schoolmelk en schoolfruit en meldt dat erg weinig lidstaten van deze mogelijkheid hebben gebruikgemaakt; spoort de bevoegde autoriteiten in de lidstaten aan het volledige potentieel van deze regelingen aan te wenden, die bedoeld zijn om jongeren goede eetgewoonten bij te brengen en hen kansen te geven om te leren over verse voeding en productieprocessen in de landbouw; 57. verzoekt de Commissie en de lidstaten huishoudens te motiveren om de strijd aan te gaan met voedselverspilling door te pleiten voor een wekelijkse kliekjesdag en door consumenten richtsnoeren te geven die ze kunnen volgen wanneer ze boodschappen doen en koken om zo de hoeveelheid verspild voedsel te kunnen beperken; 58. wijst erop dat de wijze van verdeling, bewaring en verpakking goed op de eigenschappen van elk afzonderlijk product en op de behoeften van de consument moet worden afgestemd om verspilling van producten te beperken; 59. wijst erop dat het met het oog op beperking van verspilling van belang is dat de distributie en het bewaren van voeding verloopt volgens methoden die geschikt zijn voor de kenmerken van elk afzonderlijk product; 60. verzoekt de Commissie, de lidstaten en belanghebbende partijen om consumenten beter in te lichten over de methoden voor bewaring en/of hergebruik van producten; 61. wijst op de belangrijke rol die lokale autoriteiten en gemeentelijke instanties spelen, naast die van de detailhandel en de media, om burgers informatie en hulp te bieden over de manieren waarop voeding het best kan worden bewaard en/of gebruikt om voedselverspilling te voorkomen en terug te dringen; 62. verzoekt de Commissie om in samenwerking met de lidstaten aanbevelingen te formuleren met betrekking tot koeltemperaturen, aangezien is aangetoond dat een niet-optimale en onjuiste temperatuur voedingsmiddelen vroegtijdig ongeschikt voor consumptie maakt en leidt tot onnodige verspilling; onderstreept dat harmonisatie van de koeltemperaturen in de volledige voedselvoorzieningsketen zou leiden tot een betere bewaring van producten en een vermindering van de voedselverspilling voor producten die grensoverschrijdend worden vervoerd en verkocht; 63. wijst erop dat de agrovoedingssector haar productie beter moet plannen om voedseloverschotten te beperken; benadrukt echter dat een minimale hoeveelheid voedseloverschotten momenteel een natuurlijk verschijnsel vormt in de hele agrovoedingsketen en dat overschotten ook afhankelijk zijn van onbeheersbare externe factoren; is om die reden van mening dat maatregelen om donaties te bevorderen een belangrijk instrument kunnen vormen om te voorkomen dat voedseloverschotten eindigen als afval; 64. verzoekt de Commissie en de lidstaten om innovatie en investeringen in verwerkingstechnologieën voor de landbouwproductie te stimuleren in een poging voedselverspilling in de voedselvoorzieningsketen terug te dringen en verliezen in de voedselproductie in gezinsbedrijven te beperken; 65. spoort de lidstaten aan gebruik te maken van het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (Elfpo) om voedselverspilling in de primaire productie en de verwerkende industrie te verminderen; 66. benadrukt hoe belangrijk het is dat landbouwers zich verenigen in coöperaties of beroepsverenigingen om voedselverliezen te beperken door hun kennis op het gebied van markten te vergroten, hetgeen de mogelijkheid van efficiëntere programmering en schaalvoordelen biedt en bijdraagt aan hun vermogen om hun producten op de markt te brengen; 67. beklemtoont het belang van samenwerking, bijvoorbeeld via producentenorganisaties of andere organen zoals brancheorganisaties en coöperaties, om meer toegang te krijgen tot financiering voor innovaties en investeringen in behandelingstechnologieën zoals compostering en anaerobe vergisting, indien van toepassing, of verdere verwerking van producten waardoor landbouwers in staat kunnen worden gesteld nieuwe producten te ontwikkelen, nieuwe markten aan te boren en nieuwe klanten te verwerven; wijst er in dit kader op dat sectorale organisatie en het gebruik van contracten resulteren in een verbeterd productiebeheer en een doeltreffender optreden tegen voedselverspilling; is van mening dat het met het oog op de naleving van het nabijheidsbeginsel van essentieel belang is dat dit op lokaal of regionaal niveau gebeurt; 68. wijst op de voordelen van samenwerking en digitalisering, die een betere toegang tot gegevens en vraagprognoses mogelijk maken, alsook de ontwikkeling van programma's voor vroegtijdige productie voor landbouwers, zodat ze hun productie beter kunnen afstemmen op de vraag, beter kunnen coördineren met de andere sectoren van de voedselvoorzieningsketen en verspilling tot het minimum kunnen beperken; benadrukt dat de vermindering van onvermijdbare voedselverspilling een grote uitdaging blijkt, en dat een doeltreffend gebruik van voedselafval, onder meer in de bio-economie, daarom moet worden bevorderd; 69. is van mening dat, met het oog op een betere afstemming tussen vraag en aanbod, etiketteringsvoorschriften waarmee wordt voorzien in toereikende informatie over de oorsprong van de ingrediënten en de gebruikte productie- en verwerkingsmethoden ervoor kunnen zorgen dat consumenten hun aankopen met meer kennis van zaken doen, waardoor indirect ook de productiefactoren worden beïnvloed, wat een positieve impact zal hebben op het milieu, de economie en de samenleving; 70. verzoekt de Commissie en de lidstaten landbouwers en consumenten beter te informeren over een efficiënter beheer van energie, water en natuurlijke hulpbronnen in de hele voedselvoorzieningsketen, om de verspilling van hulpbronnen en voedsel aanzienlijk te verminderen, met als doel productiekosten en nutriëntenverspilling te beperken en binnen landbouwsystemen te zorgen voor meer innovatie en duurzaamheid; 71. is van mening dat meer onderzoek en informatie nodig is om voedselverspilling in de primaire productie te voorkomen en verspillende praktijken in de landbouwproductie en de voedselverwerking en -distributie te vervangen door milieuvriendelijke methoden; 72. benadrukt dat landbouwers technisch en economisch in staat moeten worden gesteld hun producten zo hulpbronnenefficiënt mogelijk te gebruiken, teneinde voedselverspilling tot het absolute minimum te beperken; 73. is van mening dat initiatieven van landbouwers en gemeenschappen duurzame, economisch haalbare oplossingen kunnen opleveren en waarde kunnen toevoegen aan producten die anders mogelijk als afval zouden eindigen, doordat via deze initiatieven markten worden ontwikkeld voor producten die normaliter buiten de voedselvoorzieningsketen zouden worden gehouden, en benadrukt het potentieel van door landbouwers en gemeenschappen geleide projecten voor sociale innovatie zoals het nalezen van akkers en het doneren van overtollige voedingsmiddelen aan voedselhulporganisaties, zoals voedselbanken; verzoekt de Commissie en de lidstaten praktijken van deze aard te erkennen en ze te bevorderen in het kader van de tweede pijler van het GLB; 74. beklemtoont dat er met het oog op minder voedselverspilling in de productiefase innovatieve technieken en technologieën moeten worden gebruikt om de prestaties in het veld te optimaliseren en producten die niet aan de marktnormen voldoen om te vormen tot verwerkte goederen; 75. wijst erop dat grote hoeveelheden fruit en groenten die perfect eetbaar zijn niet op de markt komen uit esthetische overwegingen en wegens handelsnormen; merkt op dat er succesvolle initiatieven zijn die gebruikmaken van dergelijke producten en spoort belanghebbende partijen uit de sectoren van de groothandel en de detailhandel aan om deze praktijken te bevorderen; verzoekt de Commissie en de lidstaten om een impuls te geven aan de ontwikkeling van markten voor deze producten en om in deze context onderzoek te verrichten over het verband tussen handelsnormen en voedselverspilling; 76. verzoekt de Commissie en de lidstaten samen te werken om invloed uit te oefenen op de openbare normen van de Economische Commissie van de Verenigde Naties voor Europa (VN-ECE), met de bedoeling verspilling van hulpbronnen te voorkomen door preventie van voedselverspilling; 77. is van mening dat een verhoogde samenwerking tussen producenten en gebruikmaking van producentenorganisaties noodzakelijk zijn om toegang tot de mogelijkheden van secundaire markten, andere verkooppunten en alternatieve toepassingen voor voedseloverschotten die anders weer zouden worden ondergeploegd of als afval zouden eindigen, te openen en te bevorderen, waarbij prioriteit wordt gegeven aan hergebruik voor menselijke consumptie, zoals verkoop in een lagere categorie voor verwerkte voedingsmiddelen en verkoop op lokale markten; 78. merkt op dat er een duidelijk onderscheid moet zijn tussen producten die nog kunnen worden gebruikt voor andere doeleinden dan als voedingsmiddel, zoals verwerking tot diervoeder, bemesting van akkers, compostering of energieopwekking, en producten die als afval worden beschouwd, teneinde het hergebruik ervan niet in gevaar te brengen; 79. merkt op dat de hoeveelheid weggegooide gewassen zou kunnen worden verlaagd als de gewassen meer in de buurt van de consument worden verkocht, zoals op producentenmarkten of in landbouwwinkels, waar de verkoopkanalen kort zijn en producten verkocht worden die lokaal geproduceerd zijn en een minimale verwerking hebben ondergaan; 80. spoort de lidstaten en de Commissie aan lokaal geproduceerde voedingsmiddelen te bevorderen en korte voedselvoorzieningsketens en directe verkoop van agrarische producten op het landbouwbedrijf te steunen; 81. benadrukt dat lokale en regionale producten en regelingen op het gebied van door de gemeenschap gesteunde landbouw kortere toeleveringsketens mogelijk maken, waardoor de kwaliteit van de producten wordt verhoogd en een aan het seizoen aangepaste vraag wordt bevorderd, wat aanzienlijke sociale, ecologische en economische voordelen heeft; 82. is van mening dat korte toeleveringsketens een essentiële rol kunnen spelen bij het terugdringen van voedselverspilling en oververpakking, de vermindering van het aantal voedselkilometers, de verhoging van de voedselkwaliteit en de verbetering van de transparantie in de voedselvoorzieningsketens en zodoende bijdragen tot de economische levensvatbaarheid van plattelandsgemeenschappen; 83. pleit voor de bevordering van seizoensgebonden groenten en fruit in alle lidstaten; 84. dringt erop aan dat er bijzondere aandacht wordt besteed aan dierenwelzijn; 85. verzoekt de Commissie en de lidstaten maatregelen te treffen om verliezen als gevolg van slechte omstandigheden op het vlak van dierenwelzijn terug te dringen; 86. wijst erop dat oneerlijke handelspraktijken in de toeleveringsketen tot voedselverspilling kunnen leiden; verzoekt de Commissie en de lidstaten te onderzoeken op welke wijze oneerlijke handelspraktijken in de voedselvoorzieningsketen voedselverspilling genereren en in voorkomend geval een beleidskader te ontwikkelen om deze praktijken tegen te gaan; 87. is van mening dat de positie van landbouwers, die de zwakste schakel in de keten vormen, zal verbeteren wanneer er een oplossing wordt gevonden voor het probleem van oneerlijke handelspraktijken, en dat deze oplossing door een beperking van overproductie en van de opeenstapeling van overschotten kan helpen om niet alleen prijzen te stabiliseren en landbouwers van billijke en lonende af-boerderijprijzen te voorzien, maar ook om voedselverspilling in de hele voedselketen en voedselverliezen in gezinsbedrijven tegen te gaan; wijst erop dat een billijkere vergoeding van producenten de waarde van de producten zou verhogen en zo tot minder voedselverspilling zou leiden in de laatste schakels van de toeleveringsketen; 88. benadrukt dat lokale en regionale autoriteiten en belanghebbende partijen een belangrijke verantwoordelijkheid dragen in het ten uitvoer leggen van programma's ter preventie en vermindering van voedselverspilling en verzoekt de Commissie en de lidstaten om hiermee rekening te houden in alle stadia van het proces; 89. verzoekt de Commissie erkenning te geven aan de rol die door overheidsorganen die diensten van algemeen belang leveren wordt gespeeld met betrekking tot afvalbeheer en de bestrijding van voedselverspilling, alsook aan de inspanningen van ondernemingen zoals kmo's die rechtstreeks bijdragen aan de circulaire economie; 90. dringt er bij de lidstaten op aan lokale autoriteiten, het maatschappelijk middenveld, supermarkten en andere belanghebbende partijen aan te sporen om initiatieven ter vermindering van voedselverspilling te ondersteunen en bij te dragen aan een lokale voedselstrategie, bijvoorbeeld door de consument via een mobiele applicatie in te lichten over onverkochte voedingsmiddelen, waardoor vraag en aanbod beter op elkaar worden afgestemd; 91. is verheugd over de oprichting van voedselvoorzieningen waar voedingsmiddelen die geschikt zijn voor consumptie kunnen worden achtergelaten voor wie voedsel nodig heeft ("foodsharing"); dringt erop aan dat de procedures voor de oprichting van deze voorzieningen worden vereenvoudigd; 92. is van mening dat het gebrek aan, of in sommige gevallen de volledige afwezigheid van, capaciteit in de distributiekanalen de belangrijkste hinderpaal in de EU vormt voor het verstrekken van nog eetbare voedseloverschotten aan hulpbehoevenden; wijst erop dat liefdadigheidsorganisaties en instanties voor maatschappelijk werk die door de staat of een lokale overheid worden beheerd niet over voldoende materiële of personele middelen beschikken voor het vervoer en de distributie van nog eetbare voedingsmiddelen die ter beschikking worden gesteld voor liefdadigheidsdoeleinden; merkt op dat dit vooral in de meest achtergestelde gebieden het geval is; 93. stelt vast dat de voedingsmiddelenindustrie reeds initiatieven heeft genomen om voedselverspilling te verminderen door een versterking van de samenwerking met voedselhulporganisaties, waaronder voedselbanken in heel Europa; 94. verzoekt de Commissie ervoor te ijveren dat in de lidstaten overeenkomsten worden gesloten waarin wordt bepaald dat de detailhandel voor voedingsmiddelen onverkochte producten verdeelt onder liefdadigheidsorganisaties; 95. roept op tot meer inzet bij alle belanghebbende partijen om ervoor te zorgen dat voedingsmiddelen waarvan de houdbaarheidsdatum niet veraf is eerst aan liefdadigheidsinstellingen worden geschonken; merkt evenwel op dat er nog steeds obstakels voor donaties zijn, voornamelijk van juridische aard; verzoekt de Commissie duidelijkheid te scheppen omtrent de interpretatie van de wettelijke bepalingen die donaties in de weg staan; 96. is bezorgd dat er nog geen werk is gemaakt van de voor 2016 aangekondigde verduidelijking "van de EU-wetgeving op het gebied van afval, levensmiddelen en diervoeders om het doneren van voedsel en het gebruik van voormalige voedingsmiddelen voor diervoeder te vergemakkelijken" (29) ; 97. is ingenomen met de ontwerprichtsnoeren van de EU inzake voedseldonatie als een eerste stap in de goede richting; is er echter van overtuigd dat het, gezien de talloze belemmeringen die in de EU-wetgeving vervat zitten met betrekking tot voedseldonatie, noodzakelijk is het doneren van onverkocht voedsel in de volledige voedselvoorzieningsketen verder te bevorderen door wijzigingen in de wetgeving door te voeren; 98. verzoekt de Commissie om de modaliteiten te onderzoeken voor voedseldonatie aan goede doelen door bedrijven in het land van productie, ongeacht de taal op de verpakking van het product; wijst erop dat het doneren van deze goederen mogelijk moet worden gemaakt wanneer informatie die van cruciaal belang is voor het behoud van de voedselveiligheid, bijvoorbeeld informatie over allergenen, ter beschikking wordt gesteld van de begunstigden in de officiële talen van de betreffende lidstaten; 99. roept de Commissie en de lidstaten op om de samenwerking tussen lokale en regionale belanghebbende partijen inzake voedseldonatie te bevorderen, door de transactiekosten te verminderen om zo de drempel voor deelname te verlagen, bijvoorbeeld door het aanbieden van modelinstrumenten die kunnen worden aangepast aan de specifieke lokale behoeften en gebruikt kunnen worden door lokale actoren om vraag en aanbod van voedseloverschotten beter op elkaar af te stemmen en om de logistiek efficiënter te organiseren; 100. is verheugd over de oprichting van "sociale supermarkten" en van publieke en private samenwerkingsverbanden met liefdadigheidsorganisaties, om optimaal gebruik te maken van voedingsmiddelen die geschikt zijn voor consumptie, maar niet voor verkoop; 101. dringt er bij de lidstaten op aan om te zorgen voor institutionele en financiële steun aan sociale supermarkten, omdat ze een belangrijke rol spelen als tussenpersoon bij het doneren van voedsel; 102. merkt op dat marktdeelnemers uit de voedingsmiddelensector die voedseloverschotten doneren degelijke procedures moeten hanteren om voedselveiligheid op het vlak van hygiëne en gezondheid te garanderen, in overeenstemming met de bepalingen van Verordening (EG) nr. 852/2004; 103. onderstreept de belangrijke rol die nationale autoriteiten kunnen spelen bij het helpen van actoren om in elk stadium van de voedselvoorzieningsketen gebruik te maken van voor consumptie geschikt voedsel en voedsel waarvan de houdbaarheidsdatum bijna verstreken is, door een stimulerende in plaats van bestraffende aanpak te hanteren bij de uitvoering van wetgeving inzake voedselveiligheid; 104. verzoekt de Commissie na te gaan of het mogelijk is "barmhartige Samaritaan"-wetgeving in te voeren en te onderzoeken welke effecten dit zou hebben; verzoekt de Commissie duidelijkheid te verschaffen over de manier waarop aansprakelijkheid met betrekking tot voedseldonatie wordt geregeld in wetgevingshandelingen als Verordening (EG) nr. 178/2002 en Richtlijn 85/374/EEG; 105. verzoekt de Commissie een voorstel te doen voor een wijziging van de btw-richtlijn waardoor belastingvrijstellingen voor voedseldonaties expliciet zouden worden toegestaan; verzoekt de lidstaten de aanbevelingen van de Commissie te volgen en nagenoeg geen btw te heffen als een voedseldonatie plaatsvindt vlak voor de aanbevolen vervaldatum of als het voedsel niet meer kan worden verkocht; 106. verzoekt de Commissie om Verordening (EU) nr. 223/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 betreffende het Fonds voor Europese hulp aan de meest behoeftigen (30) (FEAD) aan te vullen met een uitvoeringshandeling om te bevorderen dat het FEAD wordt benut om het doneren van voedsel te vergemakkelijken via financiering van de kosten van de inzameling, het vervoer, de opslag en de distributie, alsook om het gebruik van interventievoorraden in het kader van het GLB te regelen; spoort lokale, regionale en nationale autoriteiten aan de ontwikkeling van infrastructuur voor voedseldonatie te ondersteunen in regio's en gebieden waar deze onbestaande is, niet geschikt is of te weinig capaciteit heeft; 107. verzoekt de Commissie en de lidstaten om de middelen van het FEAD die in het verleden zijn uitgetrokken voor voedselbanken en liefdadigheidsinstellingen niet aan te wenden voor andere doelgroepen; 108. wijst erop dat voedseldonaties niet kunnen worden beschouwd als een overtuigende maatregel om de kernproblemen van armoede op te lossen; benadrukt daarom dat er in dit opzicht geen onrealistische verwachtingen mogen worden gekoesterd: men kan er niet op rekenen dat voedseldonaties kunnen dienen om zowel maatschappelijke problemen te beperken als voedselverspilling te voorkomen; roept de Commissie er dan ook toe op meer vastberadenheid aan de dag te leggen in haar optreden op het gebied van armoedepreventie; 109. verzoekt de Commissie en de lidstaten waakzaam te zijn ten aanzien van donaties en ervoor te zorgen dat deze niet worden aangewend voor de oprichting van een alternatieve markt, aangezien dit tot gevolg kan hebben dat voedseldonaties niet ten goede komen aan de hulpbehoevenden en dat ondernemers worden ontmoedigd om te doneren; 110. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan om nauwgezet toe te zien op voedseldonaties, zonder kmo's en vrijwilligersorganisaties weliswaar onnodig te belasten, en ervoor te zorgen dat voedsel niet wordt weggesluisd om op alternatieve markten te worden verkocht, aangezien het voedsel dan mogelijk niet terechtkomt bij de mensen die het nodig hebben, en handelaars wellicht ontmoedigd worden om te doneren, vanwege het risico dat dit tot oneerlijke concurrentie zou kunnen leiden; 111. roept alle actoren in de voedselvoorzieningsketen op hun gedeelde verantwoordelijkheid te nemen en de gezamenlijke verklaring inzake voedselverspilling getiteld "Every Crumb Counts" (Elke kruimel telt) en het "Retail agreement on waste" (Detailhandelakkoord inzake afval) ten uitvoer te leggen; wijst erop dat de sector van de detailhandel elke dag miljoenen consumenten bedient en zich in een unieke positie bevindt om de kennis over en het bewustzijn met betrekking tot voedselverspilling te vergroten, om aldus het maken van weloverwogen keuzen te vergemakkelijken; onderstreept dat marketingpraktijken zoals "twee voor de prijs van één" het risico verhogen dat de consument meer koopt dan hij kan gebruiken; wijst er in dit verband bovendien op dat er behoefte is aan kleinere verpakkingen voor kleinere huishoudens; is verheugd dat sommige detailhandelaren voedingsmiddelen met korte houdbaarheidsdata tegen lagere prijzen verkopen, maar is van mening dat deze praktijk op grotere schaal zou moeten worden toegepast; 112. herhaalt dat de verspilling van eieren nog steeds een van de voornaamste problemen vormt voor detailhandelaren; verzoekt de Commissie op zoek te gaan naar manieren om de verspilling van eieren te verminderen, rekening houdend met de wetenschappelijke beoordeling van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA), en vraagt de lidstaten om consumenten naar behoren te informeren over deze belangrijke kwestie; 113. verzoekt de Commissie om een studie te verrichten over de gevolgen van hervormingen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) en het gemeenschappelijk visserijbeleid (GVB) voor het ontstaan en de vermindering van voedselverspilling; 114. benadrukt dat het levensonderhoud van landbouwers afhankelijk is van het onder billijke voorwaarden en voor lonende prijzen op de markt brengen van producten en dat productieverlies op het niveau van een landbouwbedrijf, waaronder productieverlies ten gevolge van extreme of ongebruikelijke met het klimaat samenhangende gebeurtenissen, schade door een natuurramp of vernietiging vanwege lage prijzen of het kwijtraken van markten, tot investeringsverlies en inkomstenderving voor landbouwers leidt; wijst er in dit kader op dat prijsschommelingen op de landbouwmarkten een invloed hebben op de productie en de inkomsten van de landbouwers en tot voedselverspilling kunnen leiden, en dat het GLB instrumenten moet aanreiken om die prijsschommelingen te beperken; 115. benadrukt dat de Commissie tot dusver geen onderzoek heeft verricht naar de impact van de verschillende hervormingen op de omvang van de landbouwproductie en het effect daarvan op voedselverspilling en verzoekt de Commissie daarom het thema voedselverspilling te integreren in de toekomstige beleidsontwikkeling en uitvoering van het GLB; 116. beklemtoont dat voedselverspilling in het stadium van productie ook het gevolg kan zijn van ons minder goed functionerend productieapparaat door de achteruitgang van bodemkwaliteit, biodiversiteit (minder bestuiving) en allerlei soorten natuurlijke rijkdommen, en dat met dit verschijnsel rekening moet worden gehouden bij de toekomstige ontwikkeling van de landbouw en het GLB; 117. spoort de lidstaten aan het volledige potentieel van het Europees Visserijfonds (EVF) en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij (EFMZV) aan te wenden om voedselverspilling in de vorm van het teruggooien van vis terug te dringen en om de overlevingskansen van organismen afkomstig uit de aquacultuur te verbeteren; 118. heeft er goede hoop op dat de aanlandingsverplichting in het GVB, die momenteel geleidelijk wordt ingevoerd, zal leiden tot meer selectieve vistuigen en vispraktijken en uiteindelijk tot gevolg zal hebben dat er minder vis wordt teruggegooid; merkt echter op dat de aanlandingsverplichting niet voor alle vis geldt en dat er daarom verdere maatregelen nodig zijn; 119. is bezorgd over de graad van verspilling die ontstaat nadat de vis is gevangen, gezien de bederfelijke aard van vis en de vaak extreem lange reizen die de vis maakt met het oog op verwerking, vaak van Europa naar Azië en terug naar Europa voor de uiteindelijke verkoop; 120. wijst op het belang van het begrip "watervoetafdruk" voor voedingsmiddelen en diervoeder; 121. wijst erop dat de definitie van levensmiddelen in Verordening (EG) nr. 178/2002 ook betrekking heeft op water dat "opzettelijk tijdens de vervaardiging, de bereiding of de behandeling aan het levensmiddel wordt toegevoegd" en dat water een belangrijke strategische hulpbron is voor de hele agrovoedingsindustrie; 122. benadrukt dat voedselverspilling, afhankelijk van de kwaliteit, het type en de hoeveelheid water die voor de productie van voedingsmiddelen is gebruikt, ook een grote verkwisting van water inhoudt; 123. merkt op dat het belangrijk is het waterbeheer in de landbouw te verbeteren, productiesystemen voor voedingsmiddelen die slim met water omspringen te ontwikkelen en de zekerheid en veiligheid van water en voedsel te verhogen in gebieden die door de klimaatverandering het meeste gevaar lopen; 124. benadrukt dat innoverende en milieuvriendelijke oplossingen op gebieden als het beheer van neven- en bijproducten van voedselproductie, handel in voedingsmiddelen, voedselopslag, houdbaarheid, digitale technologieën en voedselcontactmaterialen een aanzienlijk potentieel in zich dragen voor de beperking van voedselverspilling; spoort de Commissie, de lidstaten en andere belanghebbende partijen aan onderzoek op deze gebieden te ondersteunen en duurzame en doeltreffende oplossingen te bevorderen; is van mening dat diensten in het kader van de deeleconomie van belang zijn om het bewustzijn te vergroten en duurzame consumptie te bevorderen; verzoekt de Commissie innovatie te stimuleren via door de EU-begroting gefinancierde onderzoeksprojecten en -programma's, zoals het Europees innovatiepartnerschap; 125. onderstreept de verantwoordelijkheid van alle actoren in de toeleveringsketen, met inbegrip van de producenten van verpakkingssystemen, met betrekking tot de preventie van voedselverspilling; onderstreept de positieve bijdrage die materialen en oplossingen voor het verpakken van voedsel kunnen leveren met betrekking tot het voorkomen van voedselverlies en -verspilling in elk stadium van de toeleveringsketen, bijvoorbeeld verpakkingen die voedselverlies tijdens vervoer, opslag en distributie beperken, die de kwaliteit en de hygiëne van het voedsel langer in stand houden of de houdbaarheid verlengen; benadrukt echter dat er verpakkingen moeten worden gecreëerd die geschikt zijn voor hun doel (dus niet te veel of te weinig verpakking) en beantwoorden aan de vereisten van het product en de consument, en dat rekening moet worden gehouden met het aspect van de levenscyclus van het verpakte product in zijn geheel, met inbegrip van het ontwerp en het gebruik van de verpakking; verzoekt de Commissie en de lidstaten te evalueren wat de voordelen zijn van biogebaseerde, bioafbreekbare en composteerbare voedselverpakkingen, rekening houdend met de effecten op menselijke gezondheid en voedselveiligheid en aan de hand van een levenscyclusbenadering; benadrukt dat doelstellingen inzake de vermindering van voedselverspilling in overeenstemming moeten zijn met de in Richtlijn 94/62/EG vastgestelde doelstellingen, met name de doelstelling om het verbruik van niet-recycleerbare verpakkingen en overdadige verpakkingen aanzienlijk te verminderen; 126. spoort de Commissie en de lidstaten aan steun te bieden aan de ontwikkeling en invoering van actieve en intelligente voedselcontactmaterialen en andere innovatieve oplossingen die een positieve bijdrage leveren aan hulpbronnenefficiëntie en de circulaire economie; wijst erop dat de wetgeving inzake voedselcontactmaterialen een maximaal niveau van consumentenbescherming moet bieden voor alle verpakkingsmaterialen, met inbegrip van materialen die uit derde landen worden geïmporteerd; verzoekt de Commissie derhalve om geharmoniseerde EU-regels in te voeren inzake voedselcontactmaterialen en hierbij prioriteit te verlenen aan het opstellen van specifieke EU-maatregelen voor materialen als papier en karton, in overeenstemming met de resolutie van het Parlement van 6 oktober 2016 over de tenuitvoerlegging van de Verordening (EG) nr. 1935/2004 (31) inzake materialen en voorwerpen bestemd om met levensmiddelen in contact te komen; 127. pleit ervoor het gebruik van vrijwillige gedragscodes te stimuleren in zaken die worden ontwikkeld door sectorale organisaties in de voedingsmiddelen-, catering- en hotelsector, met als doel te streven naar een optimaal gebruik van producten, alsook donaties te bevorderen aan regelingen die gericht zijn op het inzamelen van overtollig voedsel voor sociale doeleinden; 128. verzoekt de lidstaten aan te sporen tot de ondertekening van overeenkomsten of memoranda van overeenstemming die verantwoordelijk gedrag en goede praktijken met het oog op de vermindering van voedselverspilling bevorderen, zoals het uitrusten van marktdeelnemers uit de cateringsector met herbruikbare verpakkingen van recycleerbaar materiaal om klanten de mogelijkheid te bieden resterend voedsel mee naar huis te nemen; 129. pleit ervoor dat in de horeca in voorkomend geval lokale en regionale producten en seizoensgebonden producten worden gebruikt, teneinde de productie- en consumptieketen te verkorten en zo het aantal verwerkingsstadia te beperken, waardoor de hoeveelheid afval die in de loop van de verschillende fasen wordt gegenereerd, afneemt; 130. benadrukt dat ontwikkelingen in de digitale sector talrijke mogelijkheden bieden om voedselverspilling te voorkomen, met name de oprichting van onlineplatformen voor het "redden van voedsel", waarop de cateringsector onverkochte porties aan gereduceerde prijzen kan aanbieden; wijst erop dat dergelijke experimenten aanzienlijke resultaten hebben opgeleverd in de lidstaten waarin ze zijn ontwikkeld; 131. verzoekt de Commissie rekening te houden met de bijdrage van maatschappelijk verantwoorde initiatieven, zoals de "Healthy Nutritional Standard" (gezonde voedingsnorm), die tot doel heeft betere informatie over voedsel te verstrekken aan verschillende groepen consumenten met bijzondere voedingsbehoeften of -voorkeuren door middel van vrijwillige en gecoreguleerde etikettering van voeding in restaurants en de toeristische sector om voedselverspilling op dat gebied te beperken; 132. verzoekt de Commissie en de lidstaten samen te werken met ontwikkelingslanden om hun infrastructuur voor de voedselvoorzieningsketen te verbeteren en de graad van voedselverspilling te beperken; 133. dringt er bij alle instellingen en organen van de Europese Unie op aan de vereiste in te voeren dat cateringgerelateerde aanbestedingen vergezeld gaan van plannen inzake het beheer en het verminderen van voedselverspilling; vraagt de quaestoren prioriteit te geven aan maatregelen om voedselverspilling in het Europees Parlement te verminderen en spoort andere Europese instellingen aan hetzelfde te doen; spoort de lidstaten en lokale en regionale autoriteiten aan om voedselverspilling in openbare instellingen te beperken; 134. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de nationale parlementen. Het Europees Parlement, – gezien de mededeling van de Commissie van 14 oktober 2015 getiteld "Handel voor iedereen – Naar een meer verantwoord handels- en investeringsbeleid" ( COM(2015)0497 ), – gezien het strategisch plan 2016-2020 van DG TAXUD en het beheerplan 2016 van DG TAXUD van 14 maart 2016 (Ares(2016)1266241), – gezien de mededeling van de Commissie van 21 augustus 2014 over de EU-strategie en het actieplan voor douanerisicobeheer: risico's aanpakken, veiligheid van de toeleveringsketen vergroten en handel vergemakkelijken ( COM(2014)0527 ), – gezien het verslag van de Commissie van 19 juli 2016 getiteld "Voortgangsverslag over de uitvoering van de EU-strategie en het actieplan voor douanerisicobeheer" ( COM(2016)0476 ), – gezien de richtsnoeren voor geautoriseerde marktdeelnemers (TAXUD/B2/047/2011), – gezien het proefproject Intelligente en veilige handelsstromen tussen de EU en China, – gezien de resolutie van de Raad over het EU-douaneactieplan tegen inbreuken op intellectuele-eigendomsrechten (IER) voor de jaren 2013-2017 (1) , – gezien het rapport van DG TAXUD getiteld "EU customs enforcement of intellectual property rights for 2015", – gezien het strategisch kader voor douanesamenwerking tussen de EU en China, – gezien het actieplan betreffende douanesamenwerking tussen de EU en China op het gebied van intellectuele-eigendomsrechten (2014-2017), – gezien de mededeling van de Commissie van 26 februari 2014 getiteld "Actieplan voor het toezicht op de werking van de preferentiële handelsregelingen" ( COM(2014)0105 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 2 februari 2016 inzake een actieplan ter versterking van de strijd tegen terrorismefinanciering ( COM(2016)0050 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 21 december 2016 getiteld "De ontwikkeling van de EU-douane-unie en haar governance" ( COM(2016)0813 ), – gezien zijn resolutie van 9 juni 2015 over de strategie voor de bescherming en handhaving van intellectuele-eigendomsrechten in derde landen (2) , – gezien Speciaal Verslag nr. 23/2016 van de Rekenkamer: "Zeevervoer in de EU in woelige wateren: veel ondoeltreffende en niet-duurzame investeringen", – gezien de Overeenkomst van Marrakesh tot oprichting van de Wereldhandelsorganisatie, – gezien het OESO-verslag van 18 april 2016 getiteld "Illegale handel: samenwerkende criminele netwerken", – gezien artikel 21 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), – gezien de artikelen 207, 208 en 218 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien Verordening (EU) nr. 952/2013 van het Europees Parlement en van de Raad van 9 oktober 2013 tot vaststelling van het douanewetboek van de Unie (3) en de bijbehorende gedelegeerde handeling (Gedelegeerde verordening (EU) 2015/2446 (4) ), uitvoeringsverordening (Uitvoeringsverordening (EU) 2015/2447 (5) ), gedelegeerde overgangsverordening (Gedelegeerde verordening (EU) 2016/341 (6) ), en het werkprogramma (Uitvoeringsbesluit (EU) 2016/578 (7) ), – gezien Verordening (EU) nr. 608/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 12 juni 2013 inzake de handhaving van intellectuele-eigendomsrechten door de douane en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1383/2003 van de Raad (8) , – gezien het voorstel van de Commissie voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 13 december 2013 betreffende het rechtskader van de Unie inzake douaneovertredingen en sancties ( COM(2013)0884 ) en het advies van de Commissie internationale handel aan de Commissie interne markt en consumentenbescherming over dit voorstel (9) , – gezien artikel 24, lid 2, van Verordening (EU) 2015/478 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2015 betreffende de gemeenschappelijke regeling voor de invoer (10) , – gezien het beginsel van beleidssamenhang ten aanzien van ontwikkeling zoals bedoeld in het VWEU, – gezien zijn resolutie van 19 januari 2017 over de aanpak van de problemen in verband met de implementatie van het douanewetboek van de Unie (UCC) (11) , – gezien artikel 52 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie internationale handel en het advies van de Commissie begrotingscontrole ( A8-0162/2017 ), A. overwegende dat de douane-unie een fundamentele pijler is van de Europese Unie, die daardoor een van de grootste handelsblokken ter wereld vormt, en overwegende dat een volledig functionerende douane-unie van essentieel belang is voor de geloofwaardigheid van de EU en diens kracht vormt bij onderhandelingen over handelsovereenkomsten; B. overwegende dat de tenuitvoerlegging van het douanewetboek van de Unie van essentieel belang is voor de bescherming van de eigen middelen van de EU, met name douanerechten, en nationale fiscale belangen; C. overwegende dat een volledig functionerende douane-unie de basis vormt voor een doeltreffende bestrijding van illegale geldstromen en witwaspraktijken via handel; D. overwegende dat de tenuitvoerlegging van het douanewetboek van de Unie, gestart op 1 mei 2016, vertraging zou kunnen oplopen als gevolg van een gebrek aan toereikende financiering van gemeenschappelijke en werkende IT-systemen tegen 31 december 2020; E. overwegende dat in het voortgangsverslag over de uitvoering van de EU-strategie en het actieplan voor douanerisicobeheer wordt benadrukt dat het gebrek aan voldoende financiering om de bestaande IT-systemen te moderniseren en de vereiste nieuwe systemen te ontwikkelen de vooruitgang aanzienlijk afremt, vooral met betrekking tot het nieuwe invoercontrolesysteem; overwegende dat bij gebrek aan extra middelen een aantal acties niet, zoals bepaald in de strategie en het actieplan, vóór het einde van 2020 zal kunnen worden uitgevoerd; overwegende dat een vertraging ook invloed zou hebben op de naleving van de verbintenissen m.b.t. douanegerelateerde aspecten in het kader van de Europese veiligheidsagenda; F. overwegende dat de huidige fragmentatie van douanebeheersbeleid tussen de lidstaten niet mag leiden tot aanvullende administratieve en tijdrovende lasten en verstoringen van de interne handelsstromen; G. overwegende dat er in het voorstel voor een richtlijn voor een rechtskader van de Unie inzake douaneovertredingen en sancties geen duidelijk onderscheid wordt gemaakt tussen de strafrechtelijke en administratieve sancties van de lidstaten, in volledige eerbiediging van het subsidiariteitsbeginsel; overwegende dat frauduleuze marktdeelnemers hierdoor kunnen worden aangemoedigd strategische keuzes te maken bij de invoer uit derde landen, met verstoringen op het gebied van belastinginning en negatieve milieueffecten als gevolg, waardoor illegale handel niet doeltreffend wordt ontmoedigd; H. overwegende dat complexe douaneregels en -procedures, evenals verschillende criteria en sancties die door de autoriteiten worden toegepast, te hoge lasten met zich kunnen brengen voor kleine en middelgrote ondernemingen (kmo's), wat een zwaar beslag kan leggen op hun beperkte middelen en een belemmering kan vormen voor hun handelsactiviteiten; I. overwegende dat een doeltreffende douanesamenwerking tussen de douane-instanties, geautoriseerde marktdeelnemers, politiediensten en justitiële autoriteiten van de lidstaten, met derde landen en op multilateraal niveau van vitaal belang is, gezien de aanzienlijke handelsvolumes, en een hoeksteen vormt van de bestrijding van de illegale handel, terrorisme, georganiseerde misdaad, witwaspraktijken, illegale handel in wilde dieren en planten, belastingontwijking, drugs- en tabaksmokkel, vervalste geneesmiddelen en voor de bescherming van intellectuele-eigendomsrechten (IER) in de EU, de uitvoering en eerbiediging van zorgvuldigheidsprocedures in de wereldwijde productieketens, zoals de Commissie in haar strategie "Handel voor iedereen" heeft aangegeven, en het opsporen en uitbannen van onderlinge relaties tussen frauduleuze personen die bij illegale handelsactiviteiten in de internationale toeleveringsketen betrokken zijn; J. overwegende dat de EU overeenkomsten betreffende samenwerking en wederzijdse administratieve bijstand in douanezaken heeft gesloten met Zuid-Korea, Canada, de VS, India, China en Japan; K. overwegende dat bepaalde handelspartners het merendeel van de illegale of nagemaakte producten verzenden dat de Unie binnenkomt; overwegende dat Maleisië slechts verantwoordelijk is voor ongeveer 2,5 miljoen EUR aan dergelijke uitvoer, terwijl China en Hongkong respectievelijk verantwoordelijk zijn voor meer dan 300 miljoen EUR en 100 miljoen EUR; overwegende dat Belarus de EU in 2015 alleen al een fiscaal verlies heeft bezorgd van 1 miljard EUR, door de uitvoer van producten die btw-regels en gezondheidsvoorschriften volledig omzeilen; L. overwegende dat, volgens het laatste verslag van de Europese Commissie over de handhaving van intellectuele-eigendomsrechten door de douane, het aantal door de douaneautoriteiten van de EU in beslag genomen nagemaakte goederen tussen 2014 en 2015 met 15 % is toegenomen; overwegende dat meer dan 40 miljoen producten waarvan wordt vermoed dat zij inbreuk maken op een intellectuele-eigendomsrecht, aan de buitengrenzen van de Unie in beslag zijn genomen, voor een totale waarde van ongeveer 650 miljoen EUR; M. overwegende dat internationale vrijhandelszones en de derde landen waaruit de grootste illegale handelsstromen afkomstig zijn, potentieel een voedingsbodem vormen voor de verdere verspreiding van illegale producten in de EU, hetgeen tot intensievere grenscontroles leidt, zodat zij mogelijk aan een nadere specifieke analyse moeten worden onderworpen; N. overwegende dat de handel in nagemaakte producten kan bijdragen aan de financiering van criminele organisaties die zich bezighouden met terrorisme, drugssmokkel, vuurwapenhandel, witwaspraktijken en mensenhandel; O. overwegende dat de bestrijding van namaak van cruciaal belang is voor de bescherming van intellectuele-eigendomsrechten in Europa, het behoud van knowhow en de bevordering van innovatie; P. overwegende dat de douane op veiligheidsgebied een bijzonder belangrijke rol speelt bij het afsnijden van geldtransfers van terroristische organisaties en het droogleggen van hun inkomstenbronnen, zoals wordt erkend in het actieplan van de Commissie ter versterking van de strijd tegen de financiering van terrorisme; Q. overwegende dat de douanediensten in het kader van de wereldhandel een belangrijke rol vervullen bij het aanpakken van de schade die de illegale handel toebrengt aan de formele economie, en dat zij tevens bijdragen tot een beter begrip en bestrijding van diezelfde illegale handel; R. overwegende dat netwerken van illegale activiteiten een nadelige uitwerking op de economie van de lidstaten hebben op het vlak van groei, banen, buitenlandse investeringen, marktintegriteit, concurrentie, de handel en de derving van douane-inkomsten, waarbij laatstgenoemde uiteindelijk door de Europese belastingbetaler wordt gedragen; S. overwegende dat de illegale handel een grote bron van zorg is voor het bedrijfsleven en een aanzienlijke bedreiging vormt met toenemende mondiale risico's op het vlak van transparantie, integriteit en financiële waarde vanwege het gebruik van handelsmechanismen en toeleveringsketens met een internationale dimensie; T. overwegende dat namaak, de illegale wapenhandel en de handel in verdovende middelen enorme inkomsten voor de transnationale georganiseerde misdaad genereren middels illegale economische en bedrijfskanalen; U. overwegende dat de toenemende smokkel en andere vormen van illegale en clandestiene handel niet alleen gevolgen hebben voor de inning van douaneheffingen door de lidstaten en voor de EU-begroting, maar ook sterk geassocieerd zijn met de internationale georganiseerde criminaliteit, bedreigingen voor consumenten en negatieve gevolgen voor de werking van de interne markt, hetgeen een belemmering vormt voor gelijke voorwaarden voor alle concurrerende ondernemingen, met name kmo's; V. overwegende dat de bescherming van intellectuele-eigendomsrechten van fundamenteel belang is voor zowel de bescherming en bevordering van de EU-economie als voor groei en banen; 1. roept de Commissie op nauw samen te werken met de lidstaten om een gecoördineerde, uniforme en doelmatige tenuitvoerlegging van het nieuwe door het douanewetboek van de Unie vastgestelde systeem te verzekeren, om door middel van gemeenschappelijke basisrichtsnoeren voor alle Europese douanediensten afwijkende praktijken tussen de lidstaten na de overgangsperiode te ontmoedigen; vraagt de Commissie in dit verband een benchmarkanalyse en informatie inzake douanewerkzaamheden en handhavingsprocedures in de lidstaten te ontwikkelen; 2. wijst erop dat er geen systeem is om verschillen in behandeling van marktdeelnemers door douane-instanties in kaart te brengen en te monitoren; verzoekt de Commissie de lidstaten ertoe te verplichten specifieke informatie te verstrekken over de soorten en aantallen controles die in de afzonderlijke kernhavens worden uitgevoerd; 3. verzoekt de Commissie de samenwerking met de lidstaten en de relevante handelsbelanghebbenden voort te zetten om bestaande lacunes in de controlesystemen te dichten, douanevereenvoudigingen te ontwikkelen en de administratieve lasten voor bonafide handelaren te verminderen, waarbij de focus moet liggen op het vereenvoudigen en veiliger maken van de handel, en tegelijkertijd een passende, efficiënte, doeltreffende en geharmoniseerde controle aan de EU-grenzen en de nodige steun aan de relevante autoriteiten te waarborgen; wijst erop dat doeltreffende douanecontroles de veiligheid van de EU, de veiligheid van de consumenten en de naleving van milieu- en gezondheidsvoorschriften en economische belangen moet garanderen, waarbij specifieke aandacht moet worden besteed aan de bescherming van IER en de bestrijding van illegale handel, terrorisme, witwaspraktijken, illegale handel in wilde dieren en planten, belastingontwijking, drugs- en tabaksmokkel en vervalste geneesmiddelen, alsook de bestrijding van oneerlijke concurrentie waarmee Europese bedrijven die wel aan de EU-normen voldoen, te maken kunnen krijgen; 4. benadrukt dat het van belang is te blijven werken aan een harmonisatie van de controles voor alle punten van binnenkomst van goederen in de douane-unie, met name op grond van de reeds bestaande Europese instrumenten; 5. verzoekt de Commissie sterker met de particuliere sector samen te werken bij het opsporen van frauduleuze marktdeelnemers; benadrukt dat particuliere belanghebbenden moeten worden betrokken bij de strijd tegen illegale handel, met inbegrip van illegale handel in wilde dieren en planten; 6. herinnert eraan dat de mogelijkheid die door het douanewetboek van de Unie en de voorschriften ervan met betrekking tot onderling verbonden IT-systemen en elektronische uitwisselingen wordt geboden, moet worden gebruikt voor toegang tot gegevens over betrouwbare en legale handel en dat deze gegevens beschikbaar moeten worden gemaakt via andere kanalen dan douaneaangiften, bijvoorbeeld via internationale programma's voor onderlinge uitwisseling van informatie, zoals het programma voor geautoriseerde marktdeelnemers (Authorised Economic Operator, AEO) of het project Intelligente en veilige handelsstromen (Smart and Secure Trade Lanes, SSTL), met het oog op handelsfacilitatie; 7. herinnert eraan dat voor de ontwikkeling van de vereiste IT-systemen voldoende middelen moeten worden uitgetrokken en verzoekt de Commissie en de lidstaten ervoor te zorgen dat middelen voor de vereiste IT-systemen beschikbaar zijn teneinde de doelstellingen van de EU-strategie en het actieplan voor douanerisicobeheer te verwezenlijken; 8. dringt er bij de Commissie op aan een bredere toepassing van het AEO-programma te bevorderen; acht het belangrijk om in onderhandelingen over handelsovereenkomsten op de voordelen van dat programma te wijzen en tegelijkertijd de robuustheid, betrouwbaarheid en conformiteit met de douanevoorschriften van derde landen te waarborgen; 9. verzoekt de Commissie beter met de douane, andere instellingen die zich met grensbeheer ter plaatse bezighouden, en belanghebbenden te coördineren en samen te werken, zowel binnen de EU als met haar handelspartners, op het gebied van het delen van gegevens, met name met betrekking tot de erkenning van douanecontroles, vertrouwde handelspartners en beheersingsstrategieën voor het ontmantelen van illegale handelsnetwerken; verzoekt de Commissie de samenwerking tussen haar verschillende directoraten-generaal op het gebied van douanekwesties te verbeteren en te intensiveren en, waar nodig, een sterkere coördinatie tussen douane- en andere rechtshandhavingsinstanties te bevorderen, met name op het gebied van veiligheid en de bestrijding van terrorisme, zowel op nationaal als op Europees niveau; 10. nodigt de Commissie uit voor de tussenliggende periode een mededeling op te stellen over betere praktijken voor de douanecontrole en de handhaving van handelsregels teneinde een referentiekader voor de bevoegde controleorganen in de lidstaten te creëren, beste praktijken en resultaten te benadrukken, een reeks prestatiekernindicatoren vast te stellen en de handelsstromen in nagemaakte goederen bij grensposten te analyseren; 11. dringt er bij de Commissie op aan te blijven werken aan de tenuitvoerlegging van de EU-strategie en het actieplan voor douanerisicobeheer, met name op het gebied van beschikbaarheid van gegevens, de toegang tot en uitwisseling van informatie ten behoeve van het douanerisicobeheer en de versterking van capaciteiten; 12. verzoekt de Commissie op gezette tijden verslag te doen aan de bevoegde commissies van het Europees Parlement over het toezicht op en de evaluatie van de tenuitvoerlegging van de EU-strategie en het actieplan voor douanerisicobeheer; 13. dringt er bij de Commissie op aan de verschillende praktijken voor douanecontroles in de EU en de gevolgen daarvan voor de verlegging van het handelsverkeer te onderzoeken, waarbij vooral aandacht wordt besteed aan de douanediensten van de EU bij de buitengrenzen; 14. wijst erop dat de verschillende douaneprocedures vandaag, met name wat betreft inklaringen, inspecties, sancties en controles, tot een fragmentatie van het douanebeheer, bijkomende administratieve lasten, vertragingen en verschillen tussen de lidstaten op het gebied van belastinginning leiden en marktverstoringen en negatieve milieueffecten veroorzaken; benadrukt dat door deze verschillende douaneprocedures sommige havens van binnenkomst vaak aantrekkelijker zijn dan andere, waardoor malafide marktdeelnemers nagemaakte of ondergewaardeerde goederen invoeren en goederen langs ongebruikelijke wegen naar de eindbestemming worden vervoerd, waarbij de goederen in een andere lidstaat dan die welke de goederen invoert worden ingeklaard, ofwel om de kans op controles te verminderen of om eventuele terugvorderingsprocedures te bemoeilijken; vraagt de Commissie derhalve dit probleem van "forum shopping" te analyseren en de gevolgen ervan voor de handel, belastinginkomsten, het klimaat en de douanerechten te beoordelen; 15. herinnert de lidstaten en de Commissie eraan dat het belangrijk is om te verzekeren dat tijdig voldoende middelen voor de noodzakelijke IT-systemen beschikbaar zijn, zodat de doelstellingen van de EU-strategie en het actieplan voor douanerisicobeheer kunnen worden gehaald en de interoperabiliteit van de systemen wordt gewaarborgd ten behoeve van douane-instanties, bonafide handelaren en uiteindelijk de consument, en de werkgelegenheid en economische groei in de Europese Unie worden bevorderd; 16. dringt er op aan vooruitgang te boeken met de overgang van het huidige op papiervermindering gerichte systeem naar een papierloos douanesysteem; 17. verzoekt de Commissie nauw samen te werken met de lidstaten, de OESO en de Werelddouaneorganisatie (WDO) bij de vermindering van bestaande hiaten in de douanecontrolesystemen door te verzekeren dat illegale handel, namaak en fraude worden aangepakt met behulp van systematischer gecoördineerde en op risico gebaseerde controles met gebruikmaking van geharmoniseerde criteria voor inspecties, beste praktijken en gemeenschappelijke procedures en werkmethoden, zowel qua openingstijden als financiële en personele middelen en interoperabele IT-systemen, waarbij tijdige en passende ondersteuning wordt geboden door andere bevoegde autoriteiten; herinnert in dit verband aan het belang te waarborgen dat alle douane- en grensagentschappen in de EU zijn uitgerust met onderzoeksbevoegdheden en te garanderen dat hun personeelsleden passende opleiding hebben genoten; 18. dringt er bij de douane-instanties op aan om proactief gebruik te maken van faciliteiten voor gegevensuitwisseling teneinde met rechtshandhavingsinstanties samen te werken bij de opsporing van anomalieën die op mogelijke manipulatie van handelsprijzen duiden, om zo illegale geldstromen en witwaspraktijken via handel te bestrijden; 19. roept de Commissie op te waarborgen dat de progressieve tenuitvoerlegging van het douanewetboek van de Unie een meerwaarde oplevert voor marktdeelnemers in de gehele Unie, terwijl tegelijkertijd wordt gewaarborgd dat de grotere vereenvoudiging van de douaneprocedures geen bijkomende hiaten veroorzaakt in het douanerisicobeheer en de controlesystemen die de doeltreffende bestrijding van illegale handel kunnen belemmeren; acht het van wezenlijk belang dat de Europese wetgeving op het gebied van douane wordt geharmoniseerd en verzoekt de Commissie en de lidstaten te zorgen voor de regelmatige controle van de Europese regels en de uniforme toepassing ervan door de bevoegde autoriteiten, waardoor internationale handel wordt gefaciliteerd en illegale transnationale activiteiten worden beteugeld; 20. spoort de Commissie aan te blijven samenwerken met de lidstaten om beste praktijken over douaneprocedures en btw uit te wisselen, samen te werken met bevoegde autoriteiten en, indien passend, het beleid met betrekking tot douane en btw op elkaar af te stemmen, teneinde voor synergie te zorgen, waaronder bij het zoeken en toepassen van juridische en praktische oplossingen voor uitdagingen en mogelijkheden die verband houden met kleine zendingen, elektronische handel en vereenvoudigingen; 21. vraagt de Commissie, in het kader van artikel 23 van de WTO-Overeenkomst inzake handelsfacilitatie, dat in de instelling van een orgaan voor handelsfacilitatie voorziet, te overwegen bevoegdheden van douaneautoriteiten te verschuiven van het nationaal naar het EU-niveau met betrekking tot het verzekeren van een geharmoniseerde behandeling bij alle punten van binnenkomst van de EU, het houden van toezicht op de prestaties en activiteiten van douane-instanties en het vergaren en verwerken van douanegegevens; 22. verzoekt de Commissie daarnaast verder te werken aan de uitwerking van een nauwkeurige kosten-batenanalyse van de gevolgen van de harmonisatie van de handhaving van strafrechtelijke sancties die de lidstaten hebben ingesteld ter bestrijding van illegale handelsactiviteiten, en, indien nodig, een voorstel in te dienen, waarbij het subsidiariteitsbeginsel wordt geëerbiedigd, met geharmoniseerde regels voor de definitie van strafbare feiten en sancties op het gebied van de transnationale misdaad; 23. moedigt de Commissie en de lidstaten aan mogelijkheden voor gemeenschappelijke opleiding van douaneambtenaren in de lidstaten te ontwikkelen en krachtiger te steunen; beklemtoont dat de harmonisatie van het opleidingsniveau van douaneambtenaren in Europa bijdraagt aan de doeltreffende tenuitvoerlegging van het douanewetboek van de Unie; 24. verzoekt de Commissie om de samenwerking met internationale handelsbelanghebbenden en handelsvertegenwoordigers te verbeteren om de uitdagingen bij de tenuitvoerlegging van douanevoorschriften, waaronder de verschillende en onderling afwijkende nationale regels en rapportagemethoden en -middelen, aan te pakken en aandacht te besteden aan de zorgen van kmo's die handel drijven met derde landen; 25. herinnert eraan dat bepaalde malafide bedrijven die zijn gevestigd in derde landen gebruikmaken van elektronische handel om nagemaakte goederen aan te bieden aan Europese consumenten en dat sommige goederen mogelijk worden gefactureerd onder het minimale prijsniveau om controles door de autoriteiten te vermijden, of ingevoerd worden door misbruik te maken van de verschillen in facturering, overtredingen en sancties op douanegebied; vraagt de Commissie deze problemen verder te onderzoeken en na te denken over hoe de risico's in verband met e-handel best kunnen worden aangepakt, en nauw samen te werken met alle betrokken actoren, met inbegrip van vervoers- en koeriersbedrijven, ten einde de lidstaten te helpen deze praktijk tegen te gaan zonder obstakels op te werpen voor de groei van de elektronische handel en de legitieme handel; 26. dringt er bij de Commissie op aan om er samen met de lidstaten voor te zorgen dat de EU de handelsfacilitatieovereenkomst van de WTO maximaal ten uitvoer legt en om de tenuitvoerlegging ervan door de andere WTO-leden te blijven stimuleren ten behoeve van exporteurs uit de EU, onder meer door bij te dragen aan de inspanningen van ontwikkelingslanden en zo handelsfacilitatie wereldwijd te verbeteren; 27. verzoekt de Commissie de internationale samenwerking te versterken teneinde verder uitvoering te geven aan de EU-strategie en het actieplan voor douanerisicobeheer van de toeleveringsketen; 28. nodigt de Commissie uit haar samenwerking op het gebied van douanezaken met haar belangrijkste handelspartners en hun douaneautoriteiten te versterken alsook een dialoog aan te gaan met de belangrijkste landen van herkomst van nagemaakte goederen om samen te werken in de strijd tegen illegale geldstromen, witwaspraktijken, corruptie via handel, belastingfraude en belastingontduiking, georganiseerde misdaad en terrorisme, die alle de gezondheid en veiligheid van consumenten ondermijnen, een risico vormen voor de maatschappij en de markt en de economie schaden, en om bilaterale handel verder te faciliteren op een manier die verder gaat dan de toezeggingen op grond van de handelsfacilitatieovereenkomst; wijst erop dat dit kan worden bereikt door onderwerpen van handelsfacilitatie, zoals gestandaardiseerde regels inzake methoden, transparantie, integriteit en verantwoordingsplicht van douaneprocedures, en hoofdstukken over de bestrijding van illegale handel en namaak op te nemen in alle onderhandelingen over vrijhandelsovereenkomsten of via specifieke douaneovereenkomsten; 29. nodigt de Commissie uit de douanesamenwerking op het gebied van intellectuele-eigendomsrechten met de derde landen en vrijhandelszones waaruit de meeste illegale handelsstromen afkomstig zijn, voort te zetten en te verdiepen; acht het in dit verband noodzakelijk zowel de administratieve samenwerking tussen douaneautoriteiten op internationaal niveau als de ontwikkeling van partnerschappen met particuliere ondernemingen te bevorderen om douaneschendingen en het omzeilen van fiscale verplichtingen tegen te gaan; 30. nodigt de Commissie uit om de samenwerking met het Bureau voor intellectuele eigendom van de Europese Unie (EUIPO) en in het bijzonder het Europees Waarnemingscentrum voor inbreuken op intellectuele-eigendomsrechten te versterken om zo initiatieven op het gebied van de handhaving van intellectuele-eigendomsrechten te ondersteunen, zoals facilitatieprocedures voor houders van rechten door middel van de elektronische uitwisseling van gegevens, waarvan ook kmo's profijt zouden hebben, en om de bestrijding van namaak en illegale handel tot een van haar prioriteiten binnen de WTO te maken en de OESO en de Werelddouaneorganisatie (WDO) nauw te betrekken bij de werkzaamheden ter zake; benadrukt derhalve dat de bestaande verordening inzake de handhaving van intellectuele-eigendomsrechten door de douane een belangrijke rol speelt bij de bestrijding van namaak (inbreuken op handelsmerken), piraterij (inbreuken op het auteursrecht) en smokkel van gevoelige producten, alsook op het vlak van geografische aanduidingen, oorsprongsaanduidingen en illegale handel; acht het van essentieel belang dat deze verordening, alsook de richtlijn betreffende de handhaving van intellectuele-eigendomsrechten, in de hele Unie naar behoren ten uitvoer wordt gelegd en dat er bij de nodige handhaving van de voorschriften door de douane-instanties op wordt gelet dat bonafide handelaren te goeder trouw handel kunnen blijven drijven; 31. verzoekt de Commissie om de verdediging van de geografische aanduiding op agrovoedingsproducten beter te coördineren binnen de Commissie en tevens met het Bureau voor intellectuele eigendom van de Europese Unie, aangezien dit een echte meerwaarde op de externe markten vormt; herinnert de Commissie aan het belang van de ontwikkeling van een even ambitieus beleid op het gebied van geografische aanduidingen op niet-agrovoedingsproducten; herinnert eraan dat de ontwikkeling van een systeem ter bescherming van niet-landbouwproducten door geografische aanduidingen dat coherent, eenvoudig, transparant en niet-bindend is op administratief en financieel gebied mogelijkheden biedt aan kmo's en de positie van de Europese Unie in internationale handelsbesprekingen zou versterken; 32. constateert dat de douanediensten met nieuwe uitdagingen worden geconfronteerd zowel in verband met nieuwe manieren van handel drijven als met de veiligheid en bescherming van goederen in het kader van invoerprocedures of in internationale transit met een bestemming in Europa; 33. stelt vast dat de doeltreffendheid van douaneprocedures van cruciaal belang is niet alleen voor de handelsfacilitatie, maar ook voor een doortastende en passende wetshandhaving ten aanzien van het bestrijden van namaak en smokkel van accijnsgoederen die in de EU worden ingevoerd; is van mening dat douanediensten zich op het raakvlak bevinden tussen de bescherming van het goederenverkeer en dus de bescherming van de consument binnen de EU enerzijds en de tenuitvoerlegging van de bepalingen van handelsovereenkomsten anderzijds; 34. is van oordeel dat de kwaliteit en doeltreffendheid van douanecontroles van de transit van goederen, met name voor de verzending en het vervoer van goederen in havens en aan de grenzen, van fundamenteel belang zijn en moeten worden verbeterd; betreurt het feit dat momenteel in de praktijk een kloof bestaat tussen de soorten controles binnen de Unie waardoor bepaalde toegangsroutes, voornamelijk via havens, worden bevorderd ten nadele van andere routes waar de verrichte controles strenger zijn; vindt dat erop moet worden toegezien dat de lidstaten bij het filteren in havens en aan de grenzen homogene en gestandaardiseerde controletechnieken hanteren door het bevorderen van moderne, technologisch geavanceerde en op risicobeheer gebaseerde controlestrategieën; 35. is van mening dat de lidstaten de douanecontroles en, waar mogelijk, andere relevante grenscontroles moeten toespitsen op hoogrisicozendingen die worden gekozen op willekeurige basis met behulp van gemeenschappelijke selectiviteitscriteria, met inbegrip van criteria in verband met de aard en beschrijving van de goederen, het land van oorsprong, het land waar de goederen zijn verzonden, de waarde van de goederen, de staat van dienst van de handelaren op het gebied van het naleven van de wettelijke voorschriften en het type vervoermiddel; 36. steunt alle inspanningen om de integriteit van de internationale handel te bevorderen middels het overstappen op volledig elektronische douaneprocedures in de EU tegen 2020, zoals gepland in het nieuwe douanewetboek, hetgeen de transparantie van de steekproefsgewijze controle van goederen en containers zal vergroten; 37. is van mening dat een betere coördinatie tussen het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF), de douaneautoriteiten en de autoriteiten voor markttoezicht nodig is, om niet alleen namaak aan te pakken, maar ook de handel in illegale producten te bestrijden die de intellectuele-eigendomswetgeving in de EU schenden; 38. onderstreept de rol van OLAF bij het onderzoek naar de ontduiking van douaneheffingen (met inbegrip van conventionele, antidumping- en compenserende rechten) op alle soorten waren en goederen - vooral ten aanzien van valse verklaringen van oorsprong (zowel onder preferentiële als niet-preferentiële regelingen) en de onderwaardering en verkeerde beschrijving van goederen; doet een beroep op OLAF om een actievere rol te vervullen bij de coördinatie van hiermee samenhangende onderzoeken door nationale douanediensten van de EU-lidstaten en andere partners zowel binnen als buiten de EU; 39. wijst erop dat geregelde gezamenlijke douaneoperaties een cruciale rol vervullen bij de vrijwaring van de EU-overheidsfinanciën door na te gaan waar op bepaalde handelsroutes risico's bestaan en door de burgers en wettige ondernemingen te beschermen doordat wordt voorkomen dat illegale goederen in de EU binnenkomen; verzoekt OLAF meer steun te verlenen aan de douaneautoriteiten van de EU-lidstaten en bepaalde derde landen, opdat meer gezamenlijke douaneoperaties mogelijk worden middels zijn technische infrastructuur, IT en communicatiemiddelen, alsmede strategische analyse, administratieve en financiële steun ten einde de doeltreffendheid van de douanediensten bij de uitvoering van gerichte controles op Europees niveau te verbeteren; 40. is van mening dat de Commissie aan de hand van een gestandaardiseerde risicoanalyse beter toezicht dient te houden op landen die een preferentiële behandeling genieten, met name om de naleving van de regels van oorsprong en cumulatie te verifiëren; is in dit verband van mening dat het controleren van de oorsprong van ingevoerde producten en de toereikendheid van de documenten waarmee de preferentiële behandeling wordt verleend een cruciaal onderdeel van de controlestrategieën en de traceerbaarheid vormt; 41. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie.