Het Europees Parlement , – gezien het Witboek van de Commissie van 2 april 2008 betreffende schadevergoedingsacties wegens schending van de communautaire mededingingsregels ( COM(2008)0165 ) (Witboek), – onder verwijzing naar zijn resolutie van 25 april 2007 over het Groenboek inzake schadevorderingen wegens schending van de communautaire antitrustregels (1) , – gezien de mededeling van de Commissie van 13 maart 2007 getiteld "EU-strategie voor het consumentenbeleid 2007-2013: Consumenten mondig maken, hun welzijn verbeteren en hun effectief bescherming bieden" ( COM(2007)0099 ), – gezien Verordening (EG) nr. 1/2003 van de Raad van 16 december 2002 betreffende de uitvoering van de mededingingsregels van de artikelen 81 en 82 van het Verdrag (2) , Verordening (EG) nr. 773/2004 van de Commissie van 7 april 2004 betreffende procedures van de Commissie op grond van de artikelen 81 en 82 van het Verdrag (3) en Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad van 20 januari 2004 betreffende de controle op concentraties van ondernemingen (de "EG-concentratieverordening") (4) , – gezien de mededeling van de Commissie betreffende immuniteit tegen geldboeten en vermindering van geldboeten in kartelzaken (5) en Verordening (EG) nr. 622/2008 van de Commissie van 30 juni 2008 (6) wat betreft schikkingsprocedures in kartelzaken, – gelet op artikel 45 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken en de adviezen van de Commissie interne markt en consumentenbescherming en de Commissie juridische zaken ( A6-0123/2009 ), A. overwegende dat het mededingingsbeleid het economische prestatievermogen van de Europese Unie vergroot en op doorslaggevende wijze bijdraagt tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de Lissabon-strategie, B. overwegende dat het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen heeft geoordeeld dat natuurlijke personen en rechtspersonen ten behoeve van de onbeperkte werking van artikel 81 van het Verdrag schadevergoeding kunnen eisen voor de schade die zij door een schending van de communautaire mededingingsregels hebben geleden, C. overwegende dat schadevergoedingsacties slechts één element vormen van een doeltreffend particulier handhavingstelsel en dat alternatieve instrumenten voor geschillenbeslechting in bepaalde omstandigheden een geschikt alternatief bieden voor collectieve verhaalmechanismen te halen, een billijke en snelle buitengerechtelijke schikking mogelijk maken en daarom aangemoedigd moeten worden, D. overwegende dat de in het Witboek aan de orde gestelde kwesties betrekking hebben op alle soorten slachtoffers, alle typen schendingen van de artikelen 81 en 82 van het EG-Verdrag en alle sectoren van de economie, E. overwegende dat elk voorstel tot invoering van collectieve schadeacties voor schending van de communautaire mededingingsregels niet in de plaats mag komen van alternatieve vormen van bescherming die al in enkele lidstaten bestaan (bijvoorbeeld schadeacties door belangenbehartigers en zogenaamde test cases), maar deze moet aanvullen, F. overwegende dat privaatrechtelijke rechtsvorderingen tot schadevergoeding ten doel moeten hebben het slachtoffer volledige compensatie te bieden voor de geleden schade en dat de beginselen van niet-contractuele aansprakelijkheid moeten gelden dat ongerechtvaardigde verrijking en onterechte meervoudige compensatie verboden moeten zijn en dat schadevergoeding als strafmaatregel vermeden moet worden, G. overwegende dat de handhaving van het mededingingsrecht door de Commissie en de mededingingsautoriteiten van de lidstaten publiekrechtelijk geschiedt en dat particuliere schadevergoedingsacties voor de nationale gerechtelijke autoriteiten vrij zeldzaam zijn, hoewel sommige lidstaten maatregelen hebben genomen of zullen nemen om het voor natuurlijke personen gemakkelijker te maken een doeltreffende eis tot schadevergoeding in te dienen indien de communautaire mededingingsregels zijn geschonden, H. overwegende dat particuliere schadevergoedingsacties de publieke rechtshandhaving van het mededingingsrecht moeten aanvullen en ondersteunen, maar niet mogen vervangen, en dat de personele en financiële middelen van de mededingingsautoriteiten moeten worden verhoogd om schendingen van de communautaire mededingingsregels effectiever te kunnen vervolgen, I. overwegende dat het, ongeacht de manier waarop een geschil wordt beslecht, van essentieel belang is om procedures en beschermingsmechanismen in te stellen om te verzekeren dat alle partijen eerlijk worden behandeld maar het systeem niet wordt misbruikt, zoals in andere rechtsstelsels is gebeurd, in het bijzonder in de Verenigde Staten, J. overwegende dat de Commissie bij gelijk welk voorstel dat niet binnen de exclusieve bevoegdheid van de Gemeenschap valt, de beginselen van subsidiariteit en proportionaliteit in acht moet nemen, 1. is verheugd over het Witboek en beklemtoont dat de communautaire mededingingsregels en met name de doeltreffende handhaving daarvan vereisen dat de slachtoffers van schendingen van de communautaire mededingingsregels in staat moeten zijn vergoeding van de geleden schade te vorderen; 2. stelt vast dat de Commissie tot nog toe niet heeft vermeld op welke rechtsgrondslag de door haar voorgestelde maatregelen gestoeld zullen zijn, en dat aandacht besteed moet worden aan de vaststelling van een rechtsgrond voor de geplande ingrepen in nationale procedures voor niet-contractuele schadevergoeding en in het nationale procesrecht; 3. is van mening dat bepaalde belemmeringen voor effectieve vergoeding van slachtoffers van schendingen van de communautaire mededingingsregels, zoals massale en verbrokkelde schade, asymmetrische informatie en andere problemen die optreden bij rechtsvorderingen tot schadevergoeding zich niet alleen in procedures in verband met het communautaire mededingingsrecht voordoen, maar ook op gebieden als productaansprakelijkheid en andere consumentenzaken; 4. roept in herinnering dat niet alleen individuele consumenten maar ook kleine bedrijven, en dan met name die personen en kleine bedrijven die verspreid betrekkelijk geringe schade hebben geleden, zich vaak laten afschrikken door de kosten, vertragingen, onzekerheden, risico's en lasten die individuele schadevergoedingsacties meebrengen; onderstreept in dit verband dat collectieve schadevergoedingsacties, waarbij de afzonderlijke eisen tot schadevergoeding voor schendingen van de communautaire mededingingsregels worden samengevoegd en die slachtoffers meer mogelijkheden geven om zich tot de rechter te wenden, een belangrijk instrument tot afschrikking vormen; is in dit verband verheugd over de voorstellen van de Commissie om mechanismen ter verbetering van collectieve acties in te stellen onder vermijding van overbodige rechtszaken; 5. wijst erop dat het Directoraat-generaal gezondheid en consumenten van de Commissie eind 2008 de resultaten bekend heeft gemaakt van twee studies over collectieve schadeacties in de lidstaten en eventuele hindernissen voor de interne markt die het gevolg zijn van verschillen tussen de wetgevingen van de lidstaten; wijst er ook op dat de Commissie een Groenboek heeft gepubliceerd over mogelijke opties voor het optreden van de Gemeenschap op het gebied van het consumentenbeschermingsrecht en dat zij een ander beleidsdocument heeft aangekondigd voor 2009; beklemtoont dat maatregelen op communautair niveau niet tot een willekeurige en onnodige versplintering van het nationale procesrecht mogen leiden en dat daarom zorgvuldig overwogen moet worden of en in hoeverre moet worden gekozen voor een horizontale of geïntegreerde aanpak om buitengerechtelijke schikking en rechtsvorderingen tot schadevergoeding gemakkelijker te maken; verzoekt de Commissie daarom te onderzoeken welke rechtsgrondslagen mogelijk zijn en hoe op horizontale of geïntegreerde wijze te werk gegaan moet worden, hoewel niet noodzakelijkerwijs met een enkel horizontaal instrument, en vooralsnog geen instrument voor collectieve schadeacties voor slachtoffers van schendingen van de communautaire mededingingsregels voor te stellen, zonder het Parlement toe te staan aan de vaststelling daarvan deel te nemen via de medebeslissingsprocedure; 6. wijst erop dat schadevergoedingsacties voor schendingen van de communautaire mededingingsregels zoveel mogelijk in overeenstemming met andere niet-contractuele vorderingen behandeld moeten worden; is van mening dat een horizontale of geïntegreerde aanpak kan gelden voor procedureregels die gemeenschappelijk zijn voor instrumenten voor collectieve schadeacties op verschillende gebieden van het recht, en beklemtoont dat deze aanpak het opstellen van de voor de volledige handhaving van de communautaire mededingingsregels nodig geachte voorstellen en maatregelen niet mag vertragen of voorkomen; wijst verder op de meer geavanceerde analyse van civielrechtelijke schadeacties op het gebied van de mededingingsregels en het vergevorderde kader van de mededingingsautoriteiten en het European Competition Network (Europees mededingingsnetwerk); meent dat dit, ten minste ten aanzien van sommige zaken, betekent dat snelle vooruitgang gemaakt moet worden, rekening houdende met het feit dat enkele van de overwogen maatregelen uitgebreid zouden kunnen worden tot andere terreinen dan mededinging; is van mening dat dergelijke sectorregels reeds voorgesteld kunnen worden gezien de bijzonder complexe en moeilijke problemen waarmee slachtoffers van schendingen van de communautaire mededingingsregels te maken hebben; 7. stelt vast dat het treffen van een "voor-eens-en-altijd"-schikking voor de gedaagde wenselijk is met het oog op het terugdringen van de onzekerheid en buitensporige economische gevolgen die hun weerslag kunnen hebben op werknemers, leveranciers, onderaannemers en andere onschuldige partijen; verzoekt om de evaluatie en de eventuele invoering van een buitengerechtelijke schikkingprocedure voor massaclaims, die ofwel door de partijen voorafgaand aan een rechtszaak ofwel op uitnodiging van de rechter die de zaak behandelt kan worden gestart, en die tot doel heeft het geschil buitengerechtelijk te beslechten door een schikking met een rechterlijke beslissing te laten bekrachtigen en eventueel bindend te laten verklaren voor alle slachtoffers die voor de procedure hebben gekozen; benadrukt dat een dergelijke procedure er niet toe mag leiden dat het proces onnodig lang duurt of wordt bevorderd dat vorderingen op onbillijke wijze worden geschikt; vraagt de Commissie om naar manieren te zoeken om grotere zekerheid te verschaffen, onder meer door na te gaan of van eventuele latere eisers in beginsel verwacht moet worden dat zij alleen aanspraak kunnen maken op de uitkomst van de collectieve schadeactie; 8. is van mening dat directe en indirecte afnemers bij vorderingen en vervolgvorderingen een beroep moeten kunnen doen op individuele schadeacties, schadeacties door belangenbehartigers of collectieve acties om hun rechten te doen gelden, die ook in de vorm van een test case ingediend kunnen worden, maar dat ter vermijding van meervoudige acties door één enkele partij met betrekking tot dezelfde schending de keuze voor één actie door een partij deze partij moet uitsluiten van de gelijktijdige of latere deelneming andere acties ; is van mening dat wanneer verschillende partijen afzonderlijke acties beginnen, er pogingen moeten worden ondernomen om die acties te combineren of op elkaar te laten volgen; 9. is van mening dat de lidstaten, om te vermijden dat ten onrecht een proces wordt aangespannen, de bevoegdheid voor het instellen van schadeacties door belangenbehartigers algemeen moeten toewijzen aan overheidsorganen zoals de Ombudsman of bevoegde entiteiten zoals consumentenorganisaties overeenkomstig artikel 3 van Richtlijn 98/27/EG van het Europees Parlement en de Raad van 19 mei 1998 betreffende het doen staken van inbreuken in het raam van de bescherming van de consumentenbelangen (7) en dat een ad hoc-machtiging voornamelijk in aanmerking komt voor verenigingen die namens ondernemingen schadevergoedingsacties instellen; 10. wenst dat slechts een duidelijk begrensde groep personen aan collectieve schadeacties deel kan nemen en dat de identificatie van de leden van die groep in het geval van opt-in collectieve schadeacties en de identificatie in het geval van schadeacties door belangenbehartigers die worden aangespannen door bevoegde entiteiten die vooraf waren aangewezen of ad hoc gemachtigd zijn, moet plaatsvinden binnen een duidelijke tijdspanne zonder onnodige vertraging en onder naleving van de geldende wetgeving die voorziet in een later tijdstip; onderstreept dat alleen de daadwerkelijk geleden schade moet worden vergoed; wijst erop dat als een schadeactie toegewezen wordt, de toegekende schadevergoeding aan de geïdentificeerde personen of hun gevolmachtigde moet worden uitgekeerd, en de bevoegde entiteit alleen mag worden vergoed voor de kosten die zij voor de rechtsvordering heeft gemaakt en zij direct noch indirect gemachtigd mag zijn tot ontvangst van de schadevergoeding; 11. beklemtoont dat in het geval van een succesvolle geïsoleerde schadeactie een daarop volgende vervolging van de inbreuk op de communautaire mededingingsregels door de autoriteiten niet uitgesloten is; wijst er nogmaals op dat om ondernemingen aan te moedigen om de slachtoffers van hun onrechtmatige gedrag zo snel en doeltreffend mogelijk te compenseren, de mededingingsautoriteiten wordt verzocht met een dergelijke compensatie rekening te houden bij de vaststelling van de aan de onderneming op te leggen boete; onderstreept dat dit echter geen inbreuk mag maken op het recht van het slachtoffer op volledige vergoeding van de geleden schade, geen nadelige invloed mag hebben op de afschrikwekkende werking van boetes en niet mag leiden tot langdurige onzekerheid over de afloop van de schikking voor bedrijven; verzoekt de Raad en de Commissie expliciet deze boetebeginselen op te nemen in Verordening (EG) nr. 1/2003 en om ze verder te verbeteren en te specificeren ter naleving van de algemene rechtsbeginselen; 12. merkt op dat er in het beginstadium enige prima facie-beoordeling moet plaatsvinden van de gegrondheid van een collectieve actie en beklemtoont dat de deelnemers aan een collectieve schadeactie niet bevoordeeld mogen worden ten opzichte van wie een individuele schadeactie voert; eist dat in het kader van mechanismen voor collectieve schadeacties het beginsel moet gelden dat de partij die de vordering indient, het bewijs voor zijn vordering moet leveren, voor zover het geldende nationale recht geen verlichting van de bewijslast voorschrijft of de toegang tot informatie en bewijsstukken in handen van de gedaagde bevordert; 13. wenst dat de Commissie de slachtoffers van schendingen van de communautaire mededingingsregels na een onderzoek toegang moet verlenen tot de informatie die nodig is voor schadevergoedingsacties, en beklemtoont dat in artikel 255 van het EG-Verdrag en Verordening (EG) nr. 1049/2001 het recht is vastgelegd tot inzage in stukken van de instellingen, die dat alleen mogen weigeren onder de in bedoelde Verordening, met name in artikel 4, vastgelegde voorwaarden; is derhalve van mening dat de Commissie Verordening (EG) nr. 1049/2001 in die zin moet opvatten dan wel wijziging daarvan moet voorstellen; beklemtoont dat bij het verlenen van inzage in de stukken door de autoriteiten bijzondere aandacht moet worden besteed aan de bescherming van het handels- en industrieel geheim van de gedaagde of derden en merkt op dat er richtsnoeren nodig zijn voor de behandeling van clementieverzoeken; 14. is van mening dat een beschikking van een nationale mededingingsautoriteit van een lidstaat niet bindend moet zijn voor een nationale rechter in een andere lidstaat, onverminderd bepalingen die voorzien in een bindend effect van beschikkingen van een lid van het European Competition Network (ECN) waarbij de artikelen 81 en 82 van het Verdrag op dezelfde kwestie zijn toegepast; merkt op dat scholings- en uitwisselingsprogramma's moeten leiden tot convergentie van beschikkingen, zodat de aanvaarding van beschikkingen van andere nationale mededingingsautoriteiten de norm wordt; 15. beklemtoont dat alleen een schuldgenererende handeling aanleiding kan zijn voor een schadevergoedingsactie en dat de inbreuk op de communautaire mededingingsregels op zijn minst uit nalatigheid moet zijn begaan, tenzij er in het nationale recht een vermoeden of weerlegbaar vermoeden van een fout bestaat in het geval van een overtreding tegen de communautaire mededingingsregels ter bevordering van een consistente en coherente handhaving van het mededingingsrecht; 16. verwelkomt dat de schadevergoeding bedoeld is als compensatie voor verliezen en gederfde winst, inclusief meerkosten en rente, en wenst dat deze definitie van het begrip "schade" wordt vastgelegd voor collectieve schadeacties op communautair niveau; 17. verwelkomt dat de Commissie aan een niet-bindend oriënterend kader voor de berekening van de schadevergoeding werkt en acht het zinvol dat dit kader ook richtsnoeren kan bevatten voor de gegevens die voor de berekening zijn vereist en de toepassing van deze berekening, waar mogelijk, op mechanismen voor alternatieve geschillenbeslechting; 18. stelt vast dat de ontwikkeling van een gemeenschappelijke communautaire aanpak van doorberekening zinvol is en stemt in met de toelaatbaarheid van het zich beroepen op doorberekening als verweer (passing-on defence), beklemtoont dat het bewijs voor dit verweer altijd moet worden geboden door de gedaagde en dat de rechters zich, om in individuele gevallen recht te laten geschieden, kunnen baseren op bestaande nationale regels inzake oorzakelijk verband en aansprakelijkheid; wenst dat richtsnoeren worden voorgesteld voor de mate waarin de indirecte afnemer en in het bijzonder de laatste indirecte afnemer zich kan beroepen op het weerlegbare vermoeden dat de onrechtmatige prijsverhoging hem volledig is doorberekend; 19. verwelkomt dat de verjaringstermijn voor voortgezette of herhaalde inbreuken op het mededingingsrecht moet beginnen te lopen op het ogenblik dat de inbreuk wordt beëindigd of redelijkerwijze mag worden verwacht dat de inbreuk bekend is bij het slachtoffer, naar gelang hetgeen zich het laatst voordoet; beklemtoont dat verjaringsvoorschriften ook de rechtszekerheid dienen en er daarom een verjaringstermijn van vijf jaar moet gelden als er geen publieke of particuliere actie wordt ondernomen; verwelkomt verder dat de duur van de verjaringstermijn voor geïsoleerde vorderingen op het recht van de lidstaat in kwestie moet zijn gestoeld en wenst dat dit ook voor vervolgvorderingen geldt; onderstreept dat het recht van lidstaten inzake de opschorting of stuiting van de verjaringstermijn onverminderd geldt; 20. verwelkomt dat de lidstaten moeten beslissen over hun regels betreffende kostentoewijzing; is van mening dat het aan de lidstaten toekomt om te beoordelen of al dan niet gewaarborgd is dat asymmetrie tussen de middelen van de eiser en de gedaagde voor rechtszaken niemand afhoudt van gegronde schadevergoedingsacties en merkt op dat tegenover de toegang tot het rechtssysteem ook strikte maatregelen moeten staan ter voorkoming van misbruik in de vorm van, bijvoorbeeld, roekeloze, vexatoire of 'chanterende' schadevergoedingsacties; 21. wijst erop dat het programma voor clementieverzoekers op doorslaggevende wijze bijdraagt tot de onthulling van prijsafspraken en zodoende particuliere schadevergoedingsacties eerst mogelijk maakt, en wenst dat manieren worden gevonden om de attractiviteit van het programma voor clementieverzoekers in stand te houden; benadrukt dat, hoe belangrijk het clementieprogramma ook is, volledige ontheffing van de gezamenlijke en hoofdelijke aansprakelijkheid voor medewerkende getuigen absoluut van de hand moet worden gewezen als zijnde in strijd met de logica van het stelsel en als nadelig voor tal van slachtoffers van schending van de communautaire mededingingsregels; 22. wenst dat de Commissie, om het recht van slachtoffers om een schadeactie in te stellen niet te ondermijnen maar juist voorop te stellen, het vermijdt om af te zien van kartel- en mededingingszaken en alle zaken die belangrijk zijn correct en met een duidelijk besluit afsluit; 23. wijst er nadrukkelijk op dat het Parlement bij elk wetgevingsinitiatief op het gebied van collectieve schadeacties in het kader van de medebeslissingsprocedure moet worden betrokken; 24. verwacht dat een onafhankelijke analyse van de kosten en baten wordt gemaakt voordat een wetgevingsvoorstel wordt ingediend; 25. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen en de parlementen van de lidstaten en aan de sociale partners op communautair niveau. (Raadplegingsprocedure) Het Europees Parlement , – gezien het voorstel van de Commissie aan de Raad ( COM(2008)0563 ), – gelet op artikel 37 van het EG-Verdrag, op grond waarvan het Parlement door de Raad is geraadpleegd (C6-0353/2008), – gelet op artikel 51 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling en het advies van de Commissie regionale ontwikkeling ( A6-0091/2009 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan het Commissievoorstel, als geamendeerd door het Parlement; 2. verzoekt de Commissie haar voorstel krachtens artikel 250, lid 2, van het EG-Verdrag dienovereenkomstig te wijzigen; 3. verzoekt de Raad, wanneer deze voornemens is af te wijken van de door het Parlement goedgekeurde tekst, het Parlement hiervan op de hoogte te stellen; 4. wenst opnieuw te worden geraadpleegd indien de Raad voornemens is ingrijpende wijzigingen aan te brengen in het voorstel van de Commissie; 5. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement , – gezien het gemeenschappelijk actieplan van 7 september 2005 voor de uitvoering van het strategisch partnerschap India-EU , in het bijzonder de paragrafen over ontwikkeling van de handel en investeringen, alsook de herziene versie van dat plan, – gezien de gezamenlijke verklaring van de vierde handelstop EU-India op 29 november 2003 en met name het gezamenlijk initiatief van de EU en India om de handel en de investeringen te verbeteren, – gezien de conclusies van de negende bijeenkomst van de rondetafelconferentie India-EU in Hyderabad van 18-20 september 2005, – gezien het verslag van de groep van hoog niveau voor EU-India aan de zevende Top EU-India in Helsinki op 13 oktober 2006, – gezien de gezamenlijke verklaring van de negende Top EU-India in Marseille op 29 september 2008, – gezien de gezamenlijke verklaring van de negende handelstop EU-India in Parijs op 30 september 2008, – gezien het op 29 november 2005 aangenomen besluit van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) over de overeenkomst inzake de handelsaspecten van de intellectuele eigendom (TRIPS) en volksgezondheid, – gezien zijn standpunt van 1 december 2005 over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de verlening van dwanglicenties voor octrooien inzake de vervaardiging van farmaceutische producten bestemd voor uitvoer naar landen met volksgezondheidsproblemen (1) , – gezien de op 29 november 2006 ondertekende gemeenschappelijke intentieverklaring over bilaterale samenwerking tussen het Office of the Controller General of Patents, Designs and Trade Marks en het Europees Octrooibureau, – gezien de richtsnoeren van de Organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling(OESO) over multinationale ondernemingen en de Tripartiete Verklaring van de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) over beginselen inzake multinationale ondernemingen en sociaal beleid, – gezien de mededeling van de Commissie van 22 maart 2006 getiteld "Tenuitvoerlegging van het partnerschap voor groei en werkgelegenheid: Europa moet een voorbeeld worden op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen" ( COM(2006)0136 ), – gezien de werkgelegenheidsstatistieken van de OESO voor het jaar 2008/2007, – gezien de mededeling van de Commissie van 5 februari 2008 getiteld "Een bijzondere plaats voor kinderen in het externe optreden van de EU" ( COM(2008)0055 ), – gezien de VS/India-partnerschapovereenkomst uit 2004: "The Next Step Towards a Strategic Partnership" en het akkoord over civiele nucleaire samenwerking dat is gesloten tijdens het staatsbezoek van president George W. Bush aan India op 2 maart 2006, – onder verwijzing naar zijn resolutie van 4 april 2006 over de evaluatie van de Doha-ronde na de ministersconferentie van de WTO in Hongkong (2) , – gezien de op 14 november 2001 in Doha goedgekeurde ministeriële verklaring van de vierde zitting van de WTO-ministersconferentie, met name paragraaf 44 over speciale en gedifferentieerde behandeling (SDT), – gezien de topconferentie van de EU en India over energie in New Delhi op 6 april 2006, – gezien het derde energiepanel van de EU en India op 20 juni 2007, – onder verwijzing naar zijn resolutie van 29 september 2005 over de betrekkingen tussen de EU en India: een strategisch partnerschap (3) , – gezien het onderzoek naar de mensenrechten- en de democratieclausules in door de EU gesloten internationale overeenkomsten in opdracht van de parlementaire subcommissie mensenrechten (4) , – gezien de mededeling van de Commissie van 4 oktober 2006 getiteld "Europa als wereldspeler: Wereldwijd concurreren. Een bijdrage van de EU-strategie voor groei en werkgelegenheid" ( COM(2006)0567 ), – gezien het verslag van de Commissie over de inbeslagnemingen van namaakgoederen aan de buitengrens van de EU in 2007, gepubliceerd op 19 mei 2008, – gezien de kwalitatieve analyse van een mogelijke vrijhandelsovereenkomst (VHO) tussen de EU en India door het Centre for the Analysis of Regional Integration in Sussex, – gezien de economische analyse van het economische effect van een mogelijke vrijhandelovereenkomst tussen de EU en India in opdracht van het Centre d'études prospectives et d'informations internationales (CEPII) en het Centre d'initiatives et de recherches européennes en Méditerrannée (CIREM) van 15 maart 2007, – gezien het globaal analyseverslag en het ontwerpinterimverslag voor de beoordeling van de duurzaamheidseffecten van de VHO tussen de Europese Unie en de Republiek India voor de handel uitgevoerd door ECORYS, – onder verwijzing naar zijn resolutie van 28 september 2006 over de economische en handelsbetrekkingen van de Europese Unie met India (5) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 12 juli 2007 over de TRIPS-overeenkomst en toegang tot geneesmiddelen (6) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 14 februari 2006 over de mensenrechten- en de democratieclausule in door de Europese Unie gesloten overeenkomsten (7) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 1 februari 2007 over de mensenrechtensituatie van de Dalits in India (8) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 22 mei 2007 over Europa als wereldspeler - Externe aspecten van het concurrentievermogen (9) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 4 september 2008 over de handel in diensten (10) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 10 juli 2008 over het vermoedelijke bestaan van massagraven in het door India bestuurde deel van Kasjmir (11) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 24 september 2008 over de voorbereiding van de Top EU-India (Marseille, 29 september 2008) (12) , – gezien de strategienota voor India (2007-2013), – gezien het bezoek van de Europese parlementaire delegatie (bestaande uit leden van de parlementaire Commissie internationale handel) aan New Delhi in november 2008, – gelet op artikel 45 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie internationale handel en de adviezen van de Commissie buitenlandse zaken en de Commissie ontwikkelingssamenwerking ( A6-0131/2009 ), A. overwegende dat de Europese Unie voorrang moet blijven geven aan een op regels gebaseerd multilateraal handelssysteem zoals door de WTO tot stand is gebracht, dat de beste vooruitzichten biedt voor eerlijke en gelijkwaardige internationale handel door gepaste regels vast te stellen en te waarborgen dat deze worden nageleefd, B. overwegende dat een succesvolle en evenwichtige afwikkeling van de ontwikkelingsagenda van Doha (DDA) van groot belang is voor zowel de Europese Unie als voor India, en dat een dergelijke overeenkomst geen beletsel vormt voor bilaterale WTO+-overeenkomsten die een aanvulling kunnen vormen op multilaterale regels, C. overwegende dat politieke betrekkingen met India gebaseerd zijn op het Strategisch Partnerschap van 2004, op het gezamenlijk actieplan van 2005, aangenomen tijdens de Top EU-India in september 2005 en herzien tijdens de negende Top EU-India in Marseille, en op de samenwerkingsovereenkomst van 1994; overwegende dat de VHO moet voorzien in een voortbouwing op en uitwerking van de samenwerking zoals voorzien in artikel 24 van de samenwerkingsovereenkomst, D. overwegende dat de Europese Unie India's grootste bron van directe buitenlandse investeringen (DBI's) is, met een totaal aan investeringen van 10,9 miljard EUR (10 900 000 000) in 2007 en dat de Europese Unie in 2007 65% van alle DBI-stromen naar India voor haar rekening nam; tevens overwegende dat de instroom van DBI's vanuit India naar de Europese Unie is toegenomen van 0,5 miljard EUR in 2006 tot 9,5 miljard EUR in 2007, E. overwegende dat India in 2000 de op zestien na belangrijkste handelspartner van de Europese Unie was en in 2007 de negende plaats innam; overwegende dat de handel in goederen tussen de EU met India tussen 2000 en 2006 met ongeveer 80% is toegenomen, F. overwegende dat het handels- en regelgevingsklimaat in India nog steeds relatief restrictief is; dat de Wereldbank India in 2008 rangschikte als 122ste (van de 178 economieën) in termen van "gemakkelijk zakendoen", G. overwegende dat India, zoals vermeld in het Human Development Report voor 2007/2008 van het ontwikkelingsprogramma van de VN, op nummer 128 (van de 177 landen) staat in de index voor menselijke ontwikkeling, 35% van de Indiase bevolking moet leven van minder dan één dollar per dag en 80% van minder dan twee dollar per dag; overwegende dat India op de menselijke-armoede-index voor ontwikkelingslanden gerangschikt staat als 62ste van de 108 ontwikkelingslanden waarvoor deze index is berekend; tevens overwegende dat India een van de hoogste percentages kinderarbeid kent, H. overwegende dat de economische onbalans tussen de Indiase deelstaten en de daaruit voortvloeiende onevenwichtige verdeling van welvaart en nationaal inkomen goede aanvullende economische beleidsmaatregelen vereisen, waaronder belastingharmonisatie en gerichte capaciteitsopbouw in de armere deelstaten, waardoor deze fondsen kunnen benutten, I. overwegende dat India het grootste begunstigde land van het stelsel van algemene preferenties is; overwegende dat de waarde van de preferentiële invoer in de Europese Unie vanuit India in 2007 toenam tot 11,3 miljard EUR, tegenover 9,7 miljard EUR in 2006, J. overwegende dat beide partijen hebben herhaald te streven naar tariefverlagingen, verdergaande liberalisering van vestiging en de handel in diensten, K. overwegende dat de markttoegang vergezeld moet gaan van transparante en adequate regels en normen om te waarborgen dat liberalisering van de handel gunstig is, L. overwegende dat de markttoegang wordt gehinderd door niet-tarifaire belemmeringen voor de handel (NTB) zoals gezondheids- en veiligheidsvoorschriften of technische belemmeringen, kwantitatieve beperkingen, conformiteitsprocedures, handelsbeschermende mechanismen, douaneprocedures, interne belasting en het ontbreken van internationale normen en regels, M. overwegende dat nog meer rekening moet worden gehouden met de onderdelen inzake erkenning, passende en doeltreffende bescherming, tenuitvoerlegging en handhaving van intellectuele eigendomsrechten (IER), met inbegrip van octrooien, merken, auteurs- en soortgelijke rechten, geografische aanduidingen (inclusief merken van oorsprong), industriële ontwerpen en patronen van geïntegreerde schakelingen, N. overwegende dat India een van de belangrijkste bronnen is van door de douanediensten van de lidstaten in beslag genomen vervalste geneesmiddelen, verantwoordelijk voor 30% van het totaal; dat onvolkomen en vervalste geneesmiddelen de resistentie tegen medicijnen bevorderen en het ziekte- en sterftecijfer verhogen, O. overwegende dat artikel 1, lid 1, van de samenwerkingsovereenkomst voorziet in respect voor de mensenrechten en democratische beginselen; dat dit een wezenlijk onderdeel van de overeenkomst vormt, P. overwegende dat India de 66ste plaats inneemt op de wereldwijde hongerindex van 88 landen (ontwikkelings- en overgangslanden) voor 2008; dat volgens de Indiase hongerindex geen enkele deelstaat van India in de categorie "weinig honger" of "matige honger" valt, dat twaalf deelstaten in de categorie "alarmerend" vallen en dat vier deelstaten - Punjab, Kerala, Haryana en Assam – zijn opgenomen in de categorie "ernstig", Q. overwegende dat in de VHO toezeggingen over sociale en milieuregels en duurzame ontwikkeling en over de doeltreffende uitvoering van internationaal overeengekomen eisen op sociaal en milieugebied moeten worden opgenomen als noodzakelijke voorwaarde voor de bevordering van fatsoenlijk werk middels doeltreffende binnenlandse tenuitvoerlegging van de basisnormen voor arbeidsomstandigheden van de IAO, R. overwegende dat India het non-proliferatieverdrag (NPV) niet heeft getekend; dat de groep van nucleaire exportlanden het embargo op de nucleaire handel met India heeft opgeheven en dat de nucleaire samenwerkingsovereenkomst tussen de VS en India door het Amerikaanse Congres is goedgekeurd, S. overwegende dat tijdens de negende Top EU-India in Marseille een horizontale luchtvaartovereenkomst is ondertekend en dat India in termen van reizigersvervoer tussen de EU en niet-lidstaten de 11de plaatst innam; dat de Europese Unie en India een herzien gezamenlijk actieplan hebben aangenomen waarin het strategisch partnerschap van 2005 wordt uitgebreid tot nieuwe gebieden; tevens overwegende dat het European Business and Technology Centre in India is opgericht, Algemene kwesties 1. is van mening dat de VHO evenwichtig moet zijn en verenigbaar met de WTO-regels en -verplichtingen; meent dat een succesvolle DDA een handelsprioriteit blijft voor de Europese Unie en dat onderhandelingen met India over de VHO derhalve complementair zijn aan multilaterale regels; 2. herinnert eraan dat het Strategisch Partnerschap tussen de EU en India gebaseerd is op gemeenschappelijke beginselen en gedeelde waarden, zoals weergegeven in de samenwerkingsovereenkomst tussen de EG en India uit 1994 en het gezamenlijke actieplan van 2005; de nieuwe concurrentiegestuurde VHO moet als aanvulling dienen op de samenwerkingsovereenkomst uit 1994, waaraan deze juridisch en institutioneel moet worden gekoppeld; 3. is ingenomen met de uitkomst van de negende Top EU-India en het herziene gezamenlijk actieplan; moedigt de onderhandelende partijen aan overleg te blijven plegen met de belangrijkste belanghebbenden; herinnert aan de toezeggingen van de Europese Unie en India om de VHO-gesprekken te versnellen en te streven naar substantiële en doelmatige vorderingen met het oog op een snelle sluiting van een ambitieuze en evenwichtige, breed opgezette overeenkomst inzake handel en investeringen; is teleurgesteld over het lage tempo bij de onderhandelingen; roept beide partijen op om voor eind 2010 een alomvattende, ambitieuze en evenwichtige VHO te sluiten; 4. roept de Indiase federale en staatsregering op beleid en procedures op elkaar af te stemmen om de mogelijkheden tot het uiterste te kunnen benutten; 5. wijst op grond van de complementariteit van beide economieën op het toekomstige groeipotentieel van het handels- en investeringsverkeer tussen de EU en India en op de enorme zakelijke mogelijkheden die uit de VHO voortkomen; beschouwt de vrijhandelsovereenkomst tussen de EU en India als een win-winscenario, maar doet de aanbeveling een evaluatie van de bestaande sectorspecifieke problemen uit te voeren; onderstreept bovendien dat de VHO moet waarborgen dat deze toename van de bilaterale handel aan zoveel mogelijk mensen ten goede komt en ertoe bijdraagt dat India zijn millenniumdoelen voor ontwikkeling haalt, waaronder het voorkomen van verslechtering van het milieu; 6. moedigt partijen aan ook in te gaan op de mogelijke nadelen van de VHO en de wijze waarop de menselijke ontwikkeling en de gendergelijkheid nadelig kunnen worden beïnvloed door de snelle openstelling van markten; 7. verzoekt de Commissie een ambitieus hoofdstuk over duurzame ontwikkeling als essentieel onderdeel in de VHO op te nemen en te onderwerpen aan het standaardmechanisme voor geschillenbeslechting; Handel in goederen 8. is ingenomen met de uitkomsten van veel vrijhandelssimulaties die laten zien dat de VHO de totale uitvoer en invoer van zowel de Europese Unie als India zou doen toenemen; benadrukt dat de bilaterale handel bij het huidige gemiddelde groeipercentage naar verwachting in 2010 de 70,7 miljard EUR zal overschrijden en in 2015 de 160,6 miljard EUR; 9. neem nota van het feit dat de gemiddelde toegepaste tarieven van India zijn verlaagd tot niveaus die vergelijkbaar zijn met die van andere landen in Azië, met name India's gemiddelde toegepaste tarief dat nu 14,5% is, tegenover een EU-gemiddelde van 4,1%; 10. acht het van belang dat de bepalingen van de overeenkomst inzake technische belemmeringen voor de handel en de sanitaire en fytosanitaire overeenkomst door de VHO worden bekrachtigd; roept de Commissie in dit verband op zich te buigen over lopende kwesties zoals dierenwelzijn; 11. merkt op dat India zich zorgen maakt over het gebrek aan harmonisering van de microbiologische regels in de Europese Unie, de gevolgen van REACH, de kostbare certificaten voor de export van fruit naar de Europese Unie en de dure conformiteitsprocedures voor de EG-markering en benadrukt dat deze knelpunten in de VHO moeten worden opgelost; roept beide partijen op ervoor te zorgen dat de regelgeving en NTB's zodanig worden beheerd dat de handel als geheel niet wordt belemmerd; roept de Europese Unie en India op in hun verschillende werkgroepen nauwer samen te werken aan een transparanter kader voor technische eisen en regels; roept bovendien de Commissie op technische hulp te verlenen om Indiase producenten te steunen bij hun pogingen te voldoen aan de EU-regels, in het bijzonder die met betrekking tot de gezondheids-, milieu- en sociale aspecten van de productie, en zodoende win-winsituaties te scheppen; 12. erkent dat India's regelgevingsstelsel nog in ontwikkeling is; roept het Bureau of Indian Standards en de Central Drugs Standard Control Organization op hun regels af te stemmen op de internationale regels en de transparantie in de formulering van regels te vergroten door hun test- en certificeringsprocedures te verbeteren; maakt zich zorgen over de tenuitvoerlegging en bewaking van de sanitaire en fytosanitaire maatregelen en regels; verzoekt de Commissie passende steun te verlenen aan de opbouw van capaciteit en de toename van gekwalificeerd personeel binnen Indiase regelgevende organisaties; 13. benadrukt dat de VHO een bindend mechanisme voor het oplossen van geschillen tussen landen, bepalingen inzake bemiddeling over NTB's, anti-dumping en het compenseren van tariefmaatregelen, en een algemene uitzonderingsclausule op grond van artikel XX en XXI van de Algemene Overeenkomst voor Tarieven en Handel (GATT) zou moeten bevatten; Handel in diensten 14. erkent dat diensten de snelst groeiende sector van de Indiase economie zijn; wijst erop dat India offensieve belangen heeft bij liberalisering van Mode 1 en Mode 4 in de Algemene Overeenkomst betreffende de handel in diensten (GATS); merkt op dat de Europese Unie de liberalisering van de markttoegang en nationale behandeling krachtens GATS-Mode 3 voor de meeste diensten wil voltooien; 15. wijst erop dat liberalisering van diensten op geen enkele wijze een belemmering mag vormen voor het recht om diensten, met inbegrip van openbare diensten, te reguleren; 16. merkt op dat volgens de federatie van Indiase kamers van koophandel en industrie de bilaterale handel in diensten in 2015, wanneer de VHO voor diensten ten uitvoer zal zijn gelegd, de 246,8 miljard EUR naar verwachting zal overschrijden; 17. merkt op dat de handel in diensten tussen de Europese Unie en India betrekkelijk onevenwichtig is; de EU voert 1,5% van haar diensten uit naar India, terwijl India 9,2% van zijn totale uitvoer uitvoert naar de Europese Unie; 18. roept India op passende wetgeving op het gebied van de gegevensbescherming te ontwikkelen waarmee India de status kan bereiken van een land met voldoende gegevensbescherming om de overdracht van persoonlijke gegevens vanuit de Europese Unie toe te staan of mogelijk te maken op basis van en in overeenstemming met EU-wetgeving; 19. merkt op dat India de op vier na grootste markt voor telecommunicatiediensten ter wereld is en dat die telecommunicatiemarkt de afgelopen vijf jaar met ongeveer 25% per jaar gegroeid is; verwelkomt de versoepeling van de beperkingen op buitenlandse eigendom op het gebied van telecommunicatie, maar betreurt het dat er nog steeds sprake is van binnenlandse beleidsbeperkingen; vraagt derhalve om een versoepeling van de licentiebeperkingen voor dienstenaanbieders en om opheffing van de onzekerheid over het beleid inzake tarief- en interconnectievoorwaarden, en benadrukt de noodzaak om de oude wetten voor de sector te vervangen door nieuwe vooruitstrevende wetgeving waarin cyberwetgeving en nieuwe licentievormen zijn geïntegreerd; is van mening dat de telecommunicatie- en de informatie-technologiesector belangrijke motoren van de Indiase economie vormen en dat India tot een spil in de telecommunicatieproductie moet worden gemaakt door telecom-specifieke speciale economische zones in te stellen; benadrukt dat er enorme mogelijkheden zijn in de productiesector; 20. roept India met betrekking tot de satellietsector op de dialoog aan te gaan met en zijn markt open te stellen voor EU-ondernemingen teneinde: 21. verwelkomt de toezegging van India om buitenlandse advocatenkantoren toe te staan in India actief te zijn, omdat deze opening belangrijke voordelen oplevert voor de Indiase economie en de juridische beroepsgroep in het land, alsmede voor Europese advocatenkantoren met expertise op het gebied van internationaal recht en voor hun cliënten; roept de Commissie op met de Indiase autoriteiten de mogelijkheden en de reikwijdte te onderzoeken van liberalisering van juridische diensten in de VHO; 22. merkt op dat de ambitie van de VHO zonder verplichtingen in GATS-Mode 4 niet volledig kan worden vervuld; benadrukt dat er enorme voordelen zijn verbonden aan landelijke en EU-brede erkenning van beroepskwalificaties en overeenkomsten over wederzijdse erkenning en vergunningseisen binnen de professionele dienstverlening in zowel de EU als India, die eenvoudig kunnen worden geregeld in de VHO; verzoekt niettemin om een grondige analyse voor elke EU-lidstaat afzonderlijk; 23. moedigt India aan de bank- en verzekeringssector geleidelijk te liberaliseren; 24. roept India op ervoor te zorgen dat door het aanstaande herziene ontwerp voor een postwet de bestaande toegankelijkheid van de markt voor aanbieders van koeriersdiensten niet vermindert, en nodigt de Commissie uit volledige medewerking van India te bewerkstelligen ten aanzien van koeriersdiensten en zelfafhandeling voor expresvracht op luchthavens met het oogmerk de toegankelijkheid van de markt ook in de toekomst te waarborgen; 25. verzoekt India een opener benadering te kiezen bij het verlenen van visa voor meerdere verblijven en met een geldigheidsduur van minimaal één jaar aan burgers, zakenlieden en politici uit de lidstaten; Investeringen 26. roept de Commissie op in de VHO een hoofdstuk over investeringen op te nemen dat voorziet in een systeem met een centraal informatiepunt voor investeerders; 27. is ingenomen met de oprichting van het European Business and Technology Centre in New Delhi, gericht op uitbreiding van de samenwerking tussen bedrijven en op technologisch gebied tussen India en de lidstaten; 28. roept in herinnering dat investeringen slechts rendabel kunnen zijn als ze vergezeld gaan van doordachte regelgeving; herbevestigt in dit verband zijn resolutie van 13 maart 2007 inzake maatschappelijk verantwoord ondernemen: een nieuw partnerschap (13) ; verzoekt de Commissie derhalve regels voor transnationale ondernemingen in de VHO te bepleiten die ervoor moeten zorgen dat investeerders zich houden aan de basisregels van de IAO, sociale en milieuconvenanten en internationale overeenkomsten ter bevordering van een mondiaal evenwicht tussen economische groei en betere sociale en milieuomstandigheden; 29. wijst erop dat investeringshoofdstukken in VHO's vaak gepaard gaan met toezeggingen om kapitaalverkeer te liberaliseren en controles op dat verkeer af te schaffen, maar dat ten aanzien van dergelijke clausules de grootste voorzichtigheid moet worden betracht, gezien het belang van kapitaalbeheersing – vooral voor ontwikkelingslanden – bij de bestrijding van de gevolgen van de financiële crisis; dringt er bij de Europese Unie op aan om in internationale fora een grotere verantwoordelijkheid van in India gevestigde buitenlandse ondernemingen te bevorderen, en pleit er tegelijkertijd voor een overeenkomst met de Indiase overheid te sluiten voor het ontwikkelen van een effectief systeem voor toezicht op de rechten van werknemers in binnen- en buitenlandse bedrijven in India; 30. roept de Commissie op om in de VHO een hoofdstuk over investeringen op te nemen, dat een belangrijk onderdeel ervan vormt en dat het proces van investeren in elkaars markten aanmerkelijk versoepelt doordat investeringsdeals worden bevorderd en beschermd en tegelijkertijd ook naar directe kansen kan worden gezocht; stelt voor dat in het kader van een dergelijke investeringsovereenkomst een systeem in het leven wordt geroepen waarbij investeerders uit beide economieën bij één loket informatie kunnen krijgen over de verschillen in regelgeving op het gebied van investeringen en de investeringspraktijk en over juridische aspecten; Overheidsopdrachten 31. betreurt dat India niet bereid is overheidsopdrachten in de VHO op te nemen; roept de Commissie op te onderhandelen over doeltreffende en transparante stelsels voor overheidsopdrachten; doet een beroep op India om transparante en billijke procedures te hanteren bij de gunning van overheidsopdrachten en zijn aanbestedingsstelsels open te stellen voor Europese bedrijven; Handel en mededinging 32. moedigt de tenuitvoerlegging van de nieuwe Indiase mededingingswet aan; is van mening dat de Europese Unie de artikelen 81 en 82 van het EG-Verdrag in de VHO moet opnemen om verbintenissen op het gebied van mededingingsbeleid te waarborgen; Intellectuele eigendom, industrie- en handelsbeleid 33. verwelkomt het streven van India om een krachtige IER-regeling tot stand te brengen en gebruik te maken van de flexibiliteit in TRIPS om aan zijn verplichtingen op het gebied van de volksgezondheid te voldoen, in het bijzonder met betrekking tot de toegang tot geneesmiddelen; dringt aan op een strikte uitvoering en handhaving ervan; roept de Commissie en de betrokken Indiase autoriteiten op maatregelen te coördineren om de strijd tegen vervalste producten en in het bijzonder vervalste geneesmiddelen doeltreffend aan te pakken; 34. roept de Europese Unie en India op ervoor te zorgen dat de bepalingen in de VHO geen belemmering vormen voor de toegang tot noodzakelijke geneesmiddelen terwijl India zijn generieke geneesmiddelenindustrie omvormt tot een op onderzoek gebaseerde industrie; 35. roept de Europese Unie en India op maatregelen en initiatieven, zoals prijsfondsen, octrooigemeenschappen en andere alternatieve mechanismen, te ondersteunen ter bevordering van de toegankelijkheid en innovatie van geneesmiddelen, in het bijzonder voor verwaarloosde ziekten; Handel en duurzame ontwikkeling 36. erkent dat een uitvoerig ontwikkelingshoofdstuk een essentieel onderdeel van alle VHO's moet vormen en aan het standaardmechanisme voor geschillenbeslechting onderworpen moet zijn; 37. roept de Europese Unie en India op te voorkomen dat handel en DBI's worden bevorderd ten koste van fundamentele regels en wetgeving op het gebied van milieu en gezondheid of op het gebied van veiligheid in verband met werk en beroep, en te zorgen voor passend toezicht op de naleving van de desbetreffende normen; 38. verzoekt om de ratificering en doeltreffende tenuitvoerlegging van de basisverdragen van de IAO; 39. maakt zich zorgen over het gebruik van kinderarbeid in India, waar kinderen veelal worden uitgebuit in onveilige en ongezonde omstandigheden; vraagt de Commissie deze kwestie aan de orde te stellen tijdens de onderhandelingen over de VHO en vraagt de Indiase regering zich maximaal in te spannen om de onderliggende oorzaken weg te nemen en zo een einde aan te maken aan dit verschijnsel; 40. betuigt zijn erkentelijkheid over de invoering van de in 2006 in India geïmplementeerde nieuwe wet op kinderarbeid, die kinderen jonger dan veertien verbiedt om als huisbediende en in voedselkraampjes te werken en roept de EU op India te blijven aanmoedigen om ILO-verdrag nr. 182 betreffende de ergste vormen van kinderarbeid, Verdrag nr. 138 betreffende de minimumleeftijd voor toelating tot het arbeidsproces en Verdrag nr. 98 betreffende het recht zich te organiseren en collectief te onderhandelen te ratificeren, hetgeen een grote stap zou betekenen naar de uiteindelijke uitbanning van kinderarbeid; 41. onderstreept dat de Europese Unie druk op de Indiase overheid zou moeten uitoefenen om het probleem van schuldarbeid aan te pakken waaronder miljoenen mensen – grotendeels afkomstig uit Dalit- en Adivasi-gemeenschappen (inheemse stammen en volken) – in India te lijden hebben; merkt op dat dit probleem naar verluidt niet naar behoren wordt aangepakt omdat de administratieve en politieke wil ontbreekt; 42. dringt er bij de Europese Unie op aan in haar VHO met India een bepaling op te nemen die uitsluit dat EU-ondernemingen die gebruik maken van speciale economische zones, kunnen worden vrijgesteld van de naleving van fundamentele arbeidsrechten of andere arbeidsrechten die op door India geratificeerde IAO-verdragen zijn gebaseerd; 43. benadrukt dat mensenrechten- en democratieclausules een wezenlijk onderdeel van de VHO vormen; maakt zich zorgen over de voortdurende vervolging van religieuze minderheden en mensenrechtenvoorvechters in India en de huidige mensenrechten- en veiligheidssituatie in het door India bestuurde deel van Kasjmir; 44. roept de Raad, de Commissie en India op ervoor te zorgen dat gemarginaliseerde bevolkingsgroepen zoals de Dalits en Adivasi's niet worden geschaad door de VHO en dat mogelijke voordelen van de VHO alle leden van de samenleving ten goede komen; 45. is ingenomen met de toezeggingen van de Europese Unie en India om samen te werken op het gebied van civiel nucleair onderzoek; merkt op dat India het NPV niet heeft ondertekend en dat de Nuclear Suppliers Group India ontheffing heeft verleend; roept India op het NPV te ondertekenen; De rol van het Europees Parlement 46. verwacht dat de Raad en de Commissie de VHO op grond van artikel 300, lid 3, tweede alinea, van het EG-Verdrag, voor instemming aan het Parlement zullen voorleggen; 47. verzoekt de Raad en de Commissie het streven van India naar een VHO met de Europese Unie te laten bevestigen door de nieuwe Indiase regering die zal aantreden na de komende algemene verkiezingen; Andere overwegingen 48. wijst op de snel toenemende inflatie in India; erkent dat India, als het land concurrerend wil blijven als groeiende handelspartner van de Europese Unie, op grote schaal moet investeren in de infrastructuur en een omvangrijke stijging van de capaciteit voor energieopwekking ; verwelkomt het overheidsplan om gedurende de komende vijf jaar USD 500 miljard op dit gebied uit te geven en roept particuliere en openbare lichamen op volledig samen te werken aan dit gigantische project; 49. spreekt zijn waardering uit voor uit voor de openstelling door de Indiase eerste minister van de nieuwe spoorwegverbinding in Srinangar tussen Baramulla en Qazigund, die aan de plaatselijke bevolking duizenden nieuwe banen verschaft; is van mening dat door dit soort initiatieven de vooruitzichten op een welvarender en vreedzamer toekomst voor het volk van Kasjmir worden verstevigd; 50. verwelkomt de vooruitgang van India, in de ontwikkeling van het land tot zowel donor als begunstigde van ontwikkelingshulp; 51. waardeert de vooruitgang bij de samenwerking op het gebied van onderzoek en ontwikkeling, zoals via het door de EU gefinancierde kaderprogramma; verwelkomt de grote aantallen Indiase studenten die aan Europese universiteiten studeren via het programma Erasmus Mundus; 52. wijst erop dat de economische samenwerking tussen de Europese Unie en India, mits deze gebaseerd is op het stelsel van universele waarden van de Unie, de norm kan bepalen voor samenwerking met andere landen; 53. juicht de lancering toe van speciale acties voor culturele samenwerking tussen de Europese Unie en India voor de periode 2007-2009, in het bijzonder op het gebied van opleiding, studentenuitwisseling, scholing en interculturele dialoog; 54. uit zijn bezorgdheid over de wereldwijd stijgende grondstofprijzen, die een uitdaging voor stabiele groei vormen en de ongelijkheid in de wereld doen toenemen, en de gevolgen hiervan voor de allerarmsten, ook in India; roept de Europese Unie en India op samen een brede strategie te ontwikkelen om dit probleem op een geïntegreerde manier aan te pakken; 55. juicht toe dat India aanzienlijke vooruitgang heeft geboekt wat betreft het bereiken van universeel basisonderwijs, een effectievere uitbanning van armoede en een betere toegang tot veilig drinkwater; merkt evenwel op dat India de meeste met gezondheid verband houdende millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling, zoals kindersterfte, gezondheid van moeders, ondervoeding van kinderen en bestrijding van malaria, tuberculose en hiv/aids, dreigt niet te zullen halen; is verontrust dat de Dalits en Adivasi's de minste vooruitgang boeken bij de verwezenlijking van de MDG's en nog steeds gediscrimineerd worden op het vlak van toegang tot huisvesting, onderwijs, werkgelegenheid, gezondheidszorg en andere diensten; 56. merkt op dat, ondanks aanhoudende economische groei, er nog steeds enorme ongelijkheid bestaat, met meer dan 800 miljoen mensen die met minder dan 2 dollar per dag moeten overleven; maakt zich in het bijzonder zorgen over de situatie van de achtergestelde lagen van de bevolking, in het bijzonder vrouwen, kinderen, gemarginaliseerde groepen en slachtoffers van discriminatie, zoals de Dalits en Adivasi's, en de plattelandsbevolking; benadrukt de noodzaak te waarborgen dat de VHO de mogelijkheden van de Indiase overheid om de armoede en ongelijkheid te bestrijden niet beperkt; roept de Raad en de Commissie op om met de Indiase overheid samen te werken om de situatie van de genoemde bevolkingsgroepen te verbeteren en bij toekomstige samenwerking na te gaan hoe deze bijdraagt tot het beëindigen van de ongelijkheid van mannen en vrouwen en tussen de kasten, onder verwijzing naar de bovengenoemde resolutie van het Europees Parlement over de mensenrechtensituatie van de Dalits in India; 57. onderstreept dat de toenemende vernietiging van het milieu in India een steeds groter probleem vormt dat onvoorstelbare economische, maatschappelijke en milieugevolgen met zich meebrengt, met name voor het grote aantal Indiërs dat in armoede leeft; benadrukt dan ook de noodzaak van voortgaande samenwerking tussen de Europese Unie en India op dit gebied; 58. is onder de indruk van het ontwikkelingseffect van de economische groei in een aantal regio's in India en roept de Commissie steun ter verlenen aan onderzoek naar de belangrijkste patronen en nationale en subnationale beleidsmaatregelen die dit effect bewerkstelligen, zodat ook andere regio's er lering uit kunnen trekken en ze als beste praktijken kunnen gebruiken; 59. verheugt zich over de toezegging van India om het aandeel van de overheidsuitgaven voor gezondheid te vergroten en steunt dit beleid dat moet leiden tot betere toegang tot efficiënte medische zorg, met name in de plattelandsgebieden; 60. meent dat de Europese Unie bijzondere aandacht moet besteden aan het Midden- en Kleinbedrijf (MKB) in India, en stelt daarom voor het MKB in alle programma's voor ontwikkelingssamenwerking tussen de Europese Unie en India te steunen door middel van maatregelen die door burgers voorgestelde marktgeoriënteerde en lokale projecten helpen financieren; 61. juicht de verspreiding in heel India van microkredieten toe, die in toenemende mate worden onderkend als een effectief middel om ontwikkeling vanuit de basis tot stand te brengen; o o o 62. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de regeringen en parlementen van de lidstaten en van India. Het Europees Parlement , – gelet op artikel 31, lid 1 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, – gelet op de artikelen 39, 49, 50 en 137 van het EG-Verdrag, – gelet op Richtlijn 94/45/EG van de Raad van 22 september 1994 inzake de instelling van een Europese ondernemingsraad of van een procedure in ondernemingen of concerns met een communautaire dimensie ter informatie en raadpleging van de werknemers (1) , – gelet op Richtlijn 2002/14/EG van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2002 tot vaststelling van een algemeen kader betreffende de informatie en de raadpleging van de werknemers in de Europese Gemeenschap (2) , – gezien het voorstel van de Commissie voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van sancties voor werkgevers van illegaal verblijvende onderdanen van derde landen ( COM(2007)0249 ), – onder verwijzing naar zijn resolutie van 26 oktober 2006 over de toepassing van Richtlijn 96/71/EG betreffende de terbeschikkingstelling van werknemers (3) en zijn resolutie van 11 juli 2007 over de detachering van werknemers met het oog op het verrichten van diensten (4) , – gezien de richtsnoeren van de OESO voor multinationale ondernemingen, – gezien de tripartiete beginselverklaring van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) over multinationale ondernemingen en sociaal beleid, – onder verwijzing naar zijn resolutie van 15 november 2005 over de sociale dimensie van de globalisering (5) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 13 maart 2007 over maatschappelijk verantwoord ondernemen: een nieuw partnerschap (6) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 23 mei 2007 over bevordering van waardig werk voor iedereen (7) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 9 oktober 2008 over een intensievere bestrijding van zwartwerk (8) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 11 juli 2007 over de modernisering van het arbeidsrecht om de uitdagingen van de 21e eeuw het hoofd te bieden (9) , – gezien het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen van 12 oktober 2004 in zaak C-60/03 Wolff & Müller (10) , – gezien de studie "Liability in subcontracting processes in the European construction sector" ("Aansprakelijkheid in onderaannemingsprocessen in de Europese bouwsector") van de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden, – gelet op artikel 45 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken ( A6-0065/2009 ), A. overwegende dat onderaanneming kan worden beschouwd als een integraal onderdeel van economische activiteit, B. overwegende dat de ongekende omvang van de economische activiteit in de afgelopen kwart eeuw een belangrijke rol heeft gespeeld bij de groei van de werkgelegenheid in de meeste economieën van de Europese Unie en overwegende dat deze ontwikkeling gunstig is geweest voor zowel grote als kleine ondernemingen en tevens het ondernemerschap heeft gestimuleerd, C. overwegende dat de globalisering en de daaruit voortvloeiende toename van de concurrentie veranderingen teweegbrengen in de manier waarop ondernemingen zichzelf organiseren, met inbegrip van outsourcing van niet-strategische activiteiten, de creatie van netwerken en een groeiend gebruik van onderaanneming, D. overwegende dat de complexiteit van de verbanden tussen moederbedrijven en hun dochtermaatschappijen en tussen hoofdaannemers en hun onderaannemers die hiervan het gevolg is het moeilijker maken om een goed inzicht te krijgen in de diverse structuren, operaties en beleidslijnen, evenals in de verantwoordelijkheden of de aansprakelijkheid van de verschillende actoren in de productieketen, E. overwegende dat deze veranderingen verstrekkende gevolgen hebben gehad voor de arbeidsverhoudingen en het soms moeilijk maken om duidelijk te bepalen binnen welk rechtsgebied de relaties tussen de diverse elementen van de productieketen vallen, met als gevolg dat de prijzen en de verdeling van arbeid niet langer worden bepaald door sectorale regelgeving, F. overwegende dat het productieproces in verschillende sectoren tegenwoordig de vorm heeft van een gefragmenteerde productieketen die langer en breder is geworden en die niet alleen een (horizontale en verticale) logistieke keten omvat, maar ook een waardeketen van economische en productieve aard waarin gespecialiseerde onderdelen of taken vaak worden uitbesteed aan kleine bedrijven of zelfstandigen, en dat als gevolg hiervan directe arbeidskosten in de bedrijfsboekhouding worden vervangen door kosten van onderaanneming, diensten of leveringen op basis van facturen en handelsovereenkomsten, G. overwegende dat onderaannemers vaak tegen elkaar worden uitgespeeld en dat daardoor zowel de werknemers van de uitbesteder als die van de onderaannemers qua arbeidsomstandigheden onder druk staan, H. overwegende dat het Europees Parlement eerder bezwaar heeft aangetekend tegen problemen met schijnzelfstandigen en dat dit probleem zich ook voordoet wanneer er sprake is van onderaannemers, I. overwegende dat onderaanneming door en uitbesteding aan juridisch onafhankelijke bedrijven niet tot onafhankelijkheid leiden en dat ondernemingen op een lager niveau in de waardeketen, met uitzondering van gespecialiseerde onderaannemers die een hightech- of andere geavanceerde activiteit uitvoeren, zich vaak niet in de positie bevinden om als gelijkwaardige wederpartij van hoofdaannemers op te treden, J. overwegende dat het verschijnsel onderaanneming, hoewel dit vele positieve aspecten heeft en een groei van de productiecapaciteit mogelijk heeft gemaakt, voor werknemers ook enkele economische en sociale onevenwichtigheden met zich meebrengt en zou kunnen leiden tot een neerwaartse spiraal op het gebied van de arbeidsomstandigheden, hetgeen een punt van zorg is, K. overwegende dat onderaanneming ook kan worden uitgevoerd door bijvoorbeeld intermediairs, uitzendbureaus of organisaties die tijdelijk werk aanbieden, die soms als zogeheten brievenbusmaatschappijen opereren, en overwegende dat vaak slechts één werkopdracht verstrekt wordt of dat werknemers slechts voor dit doel worden aangeworven; overwegende dat dit een verschijnsel is dat de snel veranderende aard onderstreept van de bouwsector en andere sectoren waar arbeidsrelaties vaak onzeker zijn, L. overwegende dat in een grensoverschrijdende omgeving de problemen die verband houden met deze onzekere positie worden geaccentueerd wanneer werknemers bijvoorbeeld worden gedetacheerd in een derde lidstaat, M. overwegende dat de arbeidsverhoudingen in de bouwsector zijn herbepaald en tegelijkertijd de directe sociale verantwoordelijkheid van de "hoofdaannemer" is verminderd, aangezien de arbeid door het gebruik van onderaannemers en uitzendbureaus is geëxternaliseerd, waardoor het aanbod van goedkope, vaak ongeschoolde arbeid een integraal onderdeel van de onderaanneming op lager niveau is geworden, N. overwegende dat bepaalde sectoren en met name de bouwsector meer dan gemiddeld kwetsbaar zijn gebleken voor misbruik in de vaak gecompliceerde onderaannemingsketens, O. overwegende dat gewaarborgd moet worden dat het beginsel van gelijke beloning voor gelijk werk op dezelfde plaats voor alle werknemers geldt, ongeacht hun statuut en ongeacht de aard van hun contracten, en dat dit beginsel wordt nageleefd, 1. verzoekt de overheid en alle belanghebbende partijen om er alles aan te doen om werknemers meer bewust te maken van de rechten die hun zijn toegekend in de verschillende instrumenten (arbeidsrecht, collectieve arbeidsovereenkomsten, gedragscodes) die hun arbeidsverhouding en werkomstandigheden reguleren in de bedrijven waar ze voor werken en in de contractuele verhoudingen in onderaannemingsketens; 2. verzoekt de Commissie om de kennis van bedrijven over goede praktijken, bestaande richtsnoeren en normen en praktijken op het gebied van sociale verantwoordelijkheid te vergroten, zowel bij aannemers als bij onderaannemers; 3. herhaalt het verzoek aan de Commissie om te komen met een voorstel over de toepassing van de agenda voor waardig werk op werknemers in onderaannemingsbedrijven en met name over de naleving van fundamentele arbeidsnormen, sociale rechten, scholing van werknemers en gelijke behandeling; 4. onderstreept het belang van onderaanneming in productieketens die gebruik maken van nieuwe technologieën voor de kwaliteitsverbetering van zowel de productie als de arbeidsplaatsen; 5. verzoekt de nationale overheden om rechtsbepalingen aan te nemen of te bevorderen op grond waarvan ondernemingen waarvan is vastgesteld dat ze arbeidswetgeving, collectieve arbeidsovereenkomsten of gedragscodes hebben geschonden, worden uitgesloten van openbare aanbestedingen; 6. verwelkomt de aanneming van een transnationaal rechtskader door individuele multinationale ondernemingen en de mondiale federaties van vakbonden, dat als doel heeft om de arbeidsnormen in multinationale ondernemingen en hun onderaannemingsbedrijven en filialen in verschillende landen te beschermen en waarin de status van de afhankelijke werknemer is vastgelegd en wordt voorzien in sociale bescherming, ongeacht de specifieke arbeidsomstandigheden; 7. neemt kennis van het arrest in de zaak Wolff & Müller , waarin het Hof van Justitie oordeelde dat de Duitse nationale aansprakelijkheidsregeling niet in strijd was met de Gemeenschapswetgeving, maar was bedoeld om in het buitenland gedetacheerde werknemers te beschermen; 8. neemt kennis van de resultaten van de openbare raadpleging over het groenboek van de Commissie "De modernisering van het arbeidsrecht met het oog op de uitdagingen van de 21ste eeuw" ( COM(2006)0708 ); steunt in dit verband het voornemen van de Commissie de nodige stappen te ondernemen om klaarheid te brengen in de rechten en plichten van de bij onderaanneming betrokken partijen teneinde te vermijden dat werknemers de mogelijkheid wordt ontnomen hun rechten daadwerkelijk uit te oefenen; 9. verwelkomt het feit dat acht lidstaten (België, Duitsland, Finland, Frankrijk, Italië, Nederland, Oostenrijk en Spanje) hebben gereageerd op de problemen in verband met de verplichtingen van onderaannemers in hun hoedanigheid van werkgever door nationale aansprakelijkheidsregelingen aan te nemen; spoort de andere lidstaten aan om dergelijke regelingen in overweging te nemen; benadrukt echter dat uitvoering van de regelingen bij grensoverschrijdende onderaanneming bijzonder problematisch kan zijn wanneer lidstaten verschillende stelsels hanteren; 10. benadrukt dat geringe reikwijdte van aansprakelijkheid, bijvoorbeeld beperkt tot slechts één onderdeel van de keten, in de studie van de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden wordt genoemd als een van de oorzaken waarom aansprakelijkheidsregelingen niet doeltreffend zijn; 11. onderstreept de bijzondere uitdagingen waarmee kleine ondernemingen worden geconfronteerd en verzoekt beleidsmakers passende instrumenten te ontwikkelen om het bewustzijn bij hen te vergroten; 12. herinnert alle belanghebbenden eraan dat het Europees Parlement in zijn bovengenoemde resolutie van 26 oktober 2006 over de terbeschikkingstelling van werknemers de Commissie heeft verzocht de hoofdelijke aansprakelijkheid van hoofdaannemers wettelijk te regelen om onregelmatigheden bij grensoverschrijdende onderaanneming aan te pakken, zodat er een transparante concurrerende interne markt ontstaat voor alle ondernemingen; 13. herhaalt zijn boodschap door de Commissie te verzoeken een vastomlijnd communautair rechtsinstrument aan te nemen waarin hoofdelijke aansprakelijkheid op Gemeenschapsniveau wordt geïntroduceerd, met inachtneming van de verschillende nationale rechtssystemen van de lidstaten en de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid; 14. verzoekt de Commissie een effectbeoordeling uit te voeren van de toegevoegde waarde en haalbaarheid van een communautair instrument voor ketenaansprakelijkheid als middel om de transparantie van onderaannemingsprocessen te vergroten en een betere naleving van communautaire en nationale wetgeving te bewerkstelligen; benadrukt dat een dergelijke studie sectordoorsnijdend moet zijn; 15. is ervan overtuigd dat een communautair instrument voor ketenaansprakelijkheid niet alleen ten goede zou komen aan werknemers, maar ook aan de autoriteiten van de lidstaten en werkgevers, in het bijzonder kleine en middelgrote ondernemingen, in hun strijd tegen de grijze economie, omdat duidelijke, transparante communautaire regels dubieuze bedrijven uit de markt zullen drukken, waardoor de werking van de interne markt wordt verbeterd; 16. stelt vast dat alle maatregelen die werknemers over hun rechten informeren en die hen bij de inachtneming van hun rechten ondersteunen, een cruciale bijdrage leveren aan de bevordering van maatschappelijk verantwoord ondernemen; verzoekt de lidstaten om op structurele wijze te waarborgen dat werknemers over hun rechten worden geïnformeerd, en wijst hierbij speciaal de sociale partners op hun verantwoordelijkheid; 17. verzoekt de Commissie haar inspanningen voor een betere en nauwere samenwerking en coördinatie tussen nationale administratieve organen, inspecties, handhavingsinstanties, socialezekerheidsautoriteiten en belastingdiensten te vergroten; verzoekt daarnaast de lidstaten om strengere inspectieprocedures in te voeren en nauwere banden tussen nationale arbeidsinspecties te bevorderen, waardoor meer samenwerking en coördinatie tussen deze instanties mogelijk wordt; roept de Commissie op om kwaliteitsnormen te ontwikkelen voor de arbeidsinspecties en om een haalbaarheidsstudie te verrichten over de modaliteiten van een Gemeenschapsnetwerk van arbeidsinspecties; 18. benadrukt de noodzaak om bedrijven te stimuleren zich oprecht alle redelijkerwijs mogelijke inspanningen te getroosten om schendingen van het arbeidsrecht door onderaannemers uit te bannen, bijvoorbeeld met stelsels van certificering en gedragscodes, onder andere door dergelijke schendingen te melden bij de autoriteiten en door een contract met een onderaannemer die zich bezighoudt met een illegale praktijk te beëindigen om te voorkomen dat zij hoofdelijk aansprakelijk worden gesteld voor die schending; 19. nodigt de sociale partners uit het initiatief te nemen tot enerzijds bevordering van coöperatieve onderaanneming voor specifieke eenmalige opdrachten en anderzijds beperking van de vermenigvuldiging van onderaanneming, en verwelkomt de ontwikkeling van kaderovereenkomsten waarin de maatschappelijke verantwoordelijkheid en de aansprakelijkheid in de keten worden gedefinieerd in aanvulling op de noodzakelijke regelgeving; 20. waarschuwt tevens tegen botsingen en overlappingen tussen en duplicatie van bepalingen in gedragscodes en arbeidswetgeving, in door de overheid aangenomen gedragscodes, normen en richtsnoeren en in collectieve arbeidsovereenkomsten; benadrukt om deze reden de noodzaak dat ondernemingen prioriteit geven aan de naleving van gedragscodes, normen en richtsnoeren die door supranationale organisaties (OESO, IAO) of op nationaal en sectoraal niveau zijn opgesteld; 21. herinnert alle belanghebbenden, en in het bijzonder werkgevers, aan hun verplichtingen met betrekking tot de informatie, raadpleging en participatie van werknemers, met name de verplichtingen die zijn neergelegd in communautaire en nationale wettelijke instrumenten; 22. stelt voor de mogelijkheid voor werknemers van onderaannemers in productieketens om gezins- en beroepsleven met elkaar te verzoenen, in de nationale wetgeving te verankeren en de richtlijnen betreffende moederschaps- en ouderverlof effectief toe te passen; 23. verzoekt de Commissie om voor een daadwerkelijke naleving van Richtlijn 96/71/EG te zorgen, indien nodig door het starten van inbreukprocedures; verzoekt daarnaast de Commissie en de lidstaten maatregelen te nemen om de toegang tot informatie voor gedetacheerde werknemers te verbeteren, de coördinatie en samenwerking op administratief gebied tussen de lidstaten te versterken, onder andere door de rol van de verbindingsbureaus van de lidstaten te verduidelijken en door grensoverschrijdende handhavingsproblemen die de doelmatige tenuitvoerlegging van Richtlijn 96/71/EG belemmeren op te lossen; 24. benadrukt dat de strijd tegen de potentiële negatieve sociale gevolgen van onderaanneming kan worden versterkt door een verbetering van de sociale dialoog tussen werkgeversorganisaties en vakbonden; 25. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie en aan de regeringen en parlementen van de lidstaten. Het Europees Parlement , – gelet op artikel 33 van het EG-Verdrag, – gezien de mededeling van de Commissie van 9 december 2008, getiteld "Voedselprijzen in Europa" ( COM(2008)0821 ), – gezien zijn studie van 20 oktober 2007 getiteld "De kloof tussen producentenprijzen en consumentenprijzen", – gezien de studie van de Commissie van 28 november 2006, getiteld "De concurrentiekracht van de Europese levensmiddelenindustrie. Een economische en juridische beoordeling", – gezien de mededeling van de Commissie van 20 mei 2008, getiteld "Het probleem van de stijging van de voedselprijzen aanpakken – Richtsnoeren voor maatregelen van de EU" ( COM(2008)0321 ), – gezien zijn verklaring van 19 februari 2008 over het onderzoek naar en het optreden tegen misbruik van machtsposities door grote, in de Europese Unie werkzame supermarkten (1) , – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 7 april 2005 getiteld "Grootwinkelbedrijven − Trends en gevolgen voor landbouwers en consumenten" (2) , – gezien het Groenboek van de Commissie van 22 januari 1997 getiteld "Verticale afspraken in het concurrentiebeleid van de Europese Unie" ( COM(1996)0721 ), – onder verwijzing naar zijn resolutie van 25 oktober 2007 over de stijging van de prijzen van levensmiddelen (3) , – gezien de lopende "gezondheidcontrole" van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB), – gelet op artikel 45 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling ( A6-0094/2009 ), A. overwegende dat in de Europese Unie en de rest van de wereld recentelijk een grote volatiliteit van de prijzen van levensmiddelen is waargenomen die ten dele substantiële prijsstijgingen met zich meebrengt en tweeslachtige gevolgen heeft voor de landbouwsector, aangezien sommigen voordeel halen uit de prijsstijging en anderen − met name veehouderijbedrijven en de voedselverwerkende industrie − geconfronteerd worden met veel hogere kosten, B. overwegende dat ook de landbouwproductiekosten aanzienlijk zijn gestegen ten gevolge van de hogere prijzen van de inputs, zoals meststoffen en fytosanitaire producten, en dat, hoewel de prijzen aan de bron een duikvlucht hebben genomen, de productiekosten niet tot op hetzelfde niveau en gedurende dezelfde periode zijn gedaald, C. overwegende dat de daling van de prijzen van landbouwproducten niet gepaard is gegaan met een daling van de productiekosten, waardoor de financiële situatie voor de boeren, van wie velen de productie al hebben stopgezet wegens onvoldoende rentabiliteit, onhoudbaar is, D. overwegende dat in verschillende lidstaten is geconstateerd dat door grote producenten voor dezelfde producten sterk uiteenlopende prijzen zijn vastgesteld, E. overwegende dat in de Europese Unie aanzienlijke prijsverschillen zijn vastgesteld voor wat betreft de marge tussen consumenten- en producentenprijzen, die in sommige gevallen niet kunnen worden verklaard door de kosten van de verwerking, distributie en verkoop van de betreffende producten, F. overwegende dat bij de analyse van prijzen en hun ontwikkeling rekening moet worden gehouden met de complete toeleveringsketen; overwegende dat de levensmiddelensector gefragmenteerd is en dat de toeleveringsketen uiterst complex is en vele tussenhandelaren omvat, G. overwegende dat sommige grote verwerkers hun marktaandeel de laatste jaren hebben vergroot, H. overwegende dat zich de laatste jaren substantiële wijzigingen in de mededingingsstructuur van de voedselvoorzieningsketen en een toenemende concentratie in de levensmiddelenproductie en de groot- en detailhandel hebben voorgedaan, I. overwegende dat gegevens uit de gehele Europese Unie erop wijzen dat grote supermarkten gebruik maken van hun inkoopmacht om de prijzen die zij aan hun toeleveranciers betalen omlaag te brengen tot onhoudbare niveaus en hun oneerlijke voorwaarden op te leggen; dat grote detailhandelaren in de Europese Unie in snel tempo evolueren tot "poortwachters" die de toegang van landbouwers en andere leveranciers tot de EU-consumenten controleren, J. overwegende dat consumentenprijzen in Europa gemiddeld vijf keer hoger liggen dan de af-boerderijprijs; dat landbouwers in de Europese Unie vijftig jaar geleden ongeveer de helft van de detailhandelsprijs voor levensmiddelen ontvingen en dat dit aandeel – in combinatie met een duidelijk gestegen verwerkingsgraad van levensmiddelen – thans drastisch is gedaald tot veel lagere niveaus, K. overwegende dat de financiële middelen van het GLB weliswaar lange tijd ertoe hebben bijgedragen dat de prijzen voor consumenten laag bleven, maar dat deze nu hoog blijven of niet merkbaar afnemen, ondanks de aanzienlijke prijsdalingen in de landbouwsector, L. overwegende dat het belang van een hoge mate van Europese zelfvoorzienendheid strategisch gewenst is; dat in dit kader moet gestreefd worden naar een sterke positie van de primaire EU-producenten als dragers van onze voedselvoorziening, M. overwegende dat de ongelijke onderhandelingsposities van respectievelijk de landbouwproducenten en de rest van de toeleveringsketen ertoe leiden dat de producentenmarges in de landbouwsector sterk onder druk blijven staan, 1. is van oordeel dat het in overeenstemming met het EU-Verdrag bevorderlijk is voor het openbaar belang van de Europese Unie om een adequaat niveau van producenten- en consumentenprijzen te handhaven en garanties te bieden voor eerlijke mededinging, met name voor wat betreft strategische goederen zoals landbouwproducten en levensmiddelen; 2. is van mening dat concurrentie ervoor zorgt dat de consument zijn levensmiddelen tegen concurrerende prijzen kan aankopen, maar dat ook aan landbouwers een stabiel inkomen moet worden gegarandeerd door prijzen te betalen die hun productiekosten dekken en hun een billijke vergoeding te geven voor hun werk, ook om de voorzieningszekerheid van kwaliteitsvoeding te verzekeren; 3. is van oordeel dat het prijsmechanisme en de kloof tussen producenten- en consumentenprijzen worden beïnvloed door een brede waaier van factoren, waaronder het marktgedrag van alle schakels van de toeleveringsketen, waaronder producenten, groothandelaren en detaillisten, het aandeel van niet aan de landbouw gerelateerde kosten (zoals energie- en loonkosten), wet- en regelgevingskaders, de bederfelijke aard van de betrokken producten, de mate van verwerking, marketing en verhandeling van de producten en verschillen in koopgedrag tussen consumenten; 4. is van oordeel dat binnen het geheel van factoren die het meest van invloed zijn op het prijsmechanisme en de kloof tussen producenten- en consumentenprijzen de toenemende concentratie in de gehele voedselvoorzieningsketen, de verwerkingsgraad en de prijsverhogingen door andere externe kostenfactoren en met name ook de speculatie met landbouwproducten een doorslaggevende rol spelen; wijst daarom opnieuw op het belang van marktreguleringsmechanismen, die in de huidige context meer dan ooit noodzakelijk zijn; 5. is het met de Commissie eens dat de ontwikkelingen op het gebied van vraag en aanbod en de onvolkomenheden in de werking van de voedselvoorzieningsketen een belangrijke rol spelen in de stijging van voedselprijzen; onderstreept echter dat de speculatie op de financiële markten, waardoor het prijsvormingsmechanisme is verstoord, eveneens een belangrijke rol heeft gespeeld; 6. verzoekt de Commissie zo snel mogelijk een onderzoek te laten doen in de vorm van een studie naar de margeverdeling in de productie- en distributieketens, zoals opgenomen in de begroting voor 2009 op basis van een eerder voorstel van zijn Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling in de begrotingsprocedure; meent dat dit een eerste stap is in de richting van meer transparantie binnen de keten; 7. betreurt de geleidelijke ontmanteling van EU-interventiemaatregelen op de landbouwmarkt, omdat dit op beslissende wijze bijdraagt tot de prijsvolatiliteit; is van mening dat er nieuwe marktbeheersmaatregelen moeten worden ingevoerd om meer inkomensstabiliteit te kunnen waarborgen voor de producenten en de consumenten een redelijke prijs te kunnen bieden; 8. is van mening dat in het kader van het GLB marktbeheersmaatregelen moeten worden genomen om de landbouwsector en de voedingsmiddelensector de nodige stabiliteit te bieden en om een duurzame EU-landbouwproductie tegen redelijke prijzen te handhaven waardoor een "zaagtandeffect" wordt vermeden, zowel op het gebied van de eindprijzen als op het gebied van de productiefactoren; 9. is van mening dat een vergelijking tussen de Europese Unie en de VS − zoals de Commissie die maakt − weliswaar zin heeft wat de productiviteit betreft, maar niet de absolute grondslag mag zijn voor de ideale maatstaf voor de productiviteit in de voedingssector van de Europese Unie (met name de landbouwsector en de verwerkende industrie); benadrukt dat de agrolevensmiddelensector in de Europese Unie sterk verschilt van die van de VS, zowel wat het type producten en de betrokken sectoren als de omstandigheden en vigerende regelgeving betreft; 10. meent dat versterking van de concurrentiekracht en het innovatievermogen van de primaire landbouwsector moet worden bevorderd, aangezien dit leidt tot meer diversificatiemogelijkheden voor primaire producenten in hun bedrijfsvoering en de afhankelijkheid vermindert ten opzichte van de andere schakels in de productie- en distributieketen; 11. is van mening dat de concentratie langs aanbodzijde via producentenorganisaties, coöperaties en soortgelijke organisaties het mogelijk zal maken om het machtsevenwicht in de voedselvoorzieningsketen te verschuiven door de onderhandelingspositie van de landbouwers te versterken, de meerwaarde van hun producten te vergroten en de afzetkanalen naar de consument te verkorten; Onvolkomenheden van de voedselmarkt 12. onderstreept dat een grote marktmacht met name in de voedingsmiddelensector tot voordeel strekt vanwege de lage prijselasticiteit van enerzijds het aanbod van landbouwproducten en anderzijds de vraag van consumenten; 13. toont zich bezorgd over marketingpraktijken zoals het onder de kostprijs verkopen van producten om het aantal supermarktbezoeken op te drijven; is van oordeel dat het onder de kostprijs verkopen van levensmiddelen verboden moet worden en verleent zijn steun aan de lidstaten die reeds dergelijke maatregelen hebben ingevoerd; pleit voor meer actie van de Europese Unie ter bestrijding van zulke agressieve prijsmaatregelen en andere praktijken die de mededinging beperken, zoals koppelverkoop of andere vormen van misbruik van een dominante marktpositie; 14. is van mening dat het hanteren van prijzen onder de kostprijs, ofschoon dit op zich voor geen enkele onderneming te doen is, alleen voor grote (gediversifieerde) ondernemingen en gedurende een korte periode mogelijk is en dan nog uitsluitend om hun concurrenten van de markt te verdrijven; meent dat dergelijke praktijken op lange termijn noch aan de consument noch aan de markt in zijn geheel ten goede komen; 15. maakt zich tevens zorgen over andere situaties waarin de handelssector gebruik maakt van zijn marktmacht, waaronder buitensporige betalingstermijnen, verkooppraktijken waarbij inkopers een vergoeding vragen om een artikel in hun aanbod op te nemen of het een plaats in de winkel te geven of ermee dreigen om een artikel uit hun aanbod te verwijderen, het met terugwerkende kracht bedingen van kortingen op reeds verkochte artikelen, onbillijk hoge bijdragen voor hun reclame-uitgaven eisen, en erop aandringen dat de leverancier uitsluitend aan hen levert; 16. benadrukt dat er lidstaten zijn waar de markt aan de verkoopzijde haast even geconcentreerd is als aan de inkoopzijde, waardoor het marktverstorende effect nog wordt versterkt; 17. onderstreept dat landbouwers, gelet op de GLB-hervorming en met name de ontkoppeling van steun en productie, hun beslissingen met betrekking tot de keuze van de te telen producten sterker zullen laten afhangen van marktsignalen, die niet verstoord moeten worden door een overconcentratie in de detailhandel; acht het waarschijnlijk dat de toenemende invoer in de Europese Unie van voedselproducten tot een daling van de af-boerderijprijzen zal leiden; 18. wijst erop dat detailhandelbedrijven etiketten als "fair trade" kunnen gebruiken om hun winstmarge te vergroten; spreekt bijgevolg de wens uit dat binnen de Europese Unie een strategie wordt ontwikkeld om fair trade te ondersteunen en verder te ontwikkelen, teneinde deze praktijken te beperken en het gebruik van dit soort labels te controleren; 19. wijst erop dat marktconcentratie op de verschillende niveaus van de voedselvoorzieningsketen op de korte termijn kan leiden tot een daling van de voedselprijzen, maar dat op de middellange en lange termijn ervoor moet worden gewaakt dat de vrije mededinging wordt geschaad, kleine producenten van de markt worden verdreven en de keuzevrijheid van de consument wordt beperkt; 20. onderstreept dat vele kleine en middelgrote ondernemingen in de levensmiddelensector uitermate kwetsbaar zijn, vooral als zij grotendeels zijn aangewezen op één enkele marktdeelnemer; stelt vast dat grote actoren in de voedselvoorzieningsketen vaak een prijzenoorlog tussen verschillende toeleveranciers ontketenen teneinde een zo laag mogelijke prijs te bereiken; om te overleven moeten kleine ondernemingen hun kosten en marges verlagen, wat zich vertaalt in lagere prijzen voor de boeren, slechtere markttoegang en distributiekanalen voor kleine en middelgrote ondernemingen, minder werkgelegenheid en achteruitgang van de productkwaliteit voor de consument; 21. maakt zich zorgen over de toegenomen speculatie met levensmiddelen die wordt waargenomen op de financiële markten; verzoekt de Commissie om een onderzoek naar deze kwestie in te stellen; ziet de conclusies van de Groep op hoog niveau inzake het concurrentievermogen van de voedingsmiddelenindustrie tegemoet en moedigt deze groep aan om doeltreffende maatregelen voor te stellen teneinde het marktevenwicht te herstellen; 22. handhaaft zijn bezwaren tegen de conclusie van de Commissie dat de speculatie op de financiële markten geen belangrijke rol heeft gespeeld in de prijsvorming; is van mening dat de Commissie initiatieven moet ontplooien om het toezicht op de markten voor koopovereenkomsten met verplichte levering tegen een vooraf vastgestelde prijs (futuremarkten) voor landbouwbasisproducten op te voeren; 23. is van mening dat de Commissie momenteel de beschikbare gegevens aan een eenzijdige lezing onderwerpt, daar zij geen rekening houdt met de mogelijke gevolgen van speculatieve investeringen in koopovereenkomsten met verplichte levering tegen een vooraf vastgestelde prijs (futures), zoals bijvoorbeeld: 24. benadrukt dat, in tegenstelling tot de inschatting van de Commissie, er dringend behoefte is aan nieuwe regelingen met betrekking tot de markten futures daar er aanwijzingen zijn dat speculatie daarmee nu al problemen veroorzaakt bij de prijsvorming van basisvoedingsmiddelen en daarmee voor de van basisvoedingsmiddelen afhankelijke markten en productiebedrijven; 25. is van oordeel dat de Commissie de laatste vijf jaar de controle op kartelvorming heeft aangescherpt door enerzijds betere mededingingsregels vast te stellen en anderzijds de bestaande regelgeving toe te passen; dat maatregelen zoals clementieregelingen, de schikkingsprocedure en forensische IT daarbij een belangrijke rol hebben gespeeld, maar dat de inhoud van deze maatregelen en de toepassing ervan door de lidstaten voor verbetering vatbaar zijn; 26. wijst de commissaris voor Mededinging op de hiervoor genoemde verklaring van het Parlement over het onderzoek naar en het optreden tegen misbruik van machtsposities door grote, in de Europese Unie werkzame supermarkten; is teleurgesteld dat de Commissie geen gehoor heeft gegeven aan deze oproep; vraagt in dit kader om onderzoek naar de marktconcentratie en kartelvorming in de detailhandel en om straffen bij onrechtmatigheden; 27. verzoekt de Commissie om in haar jaarverslagen de kloof tussen producenten- en consumentenprijzen, de prijsverschillen tussen de lidstaten en de prijsverschillen tussen verschillende landbouwproducten te analyseren; 28. wijst erop dat een grote ondernemingsomvang duidelijke en bekende economische voordelen heeft (schaal- en assortimentsvoordelen) waardoor de kosten en dus de prijzen lager liggen; benadrukt echter dat met een beleid ter verbetering van de voedselvoorzieningsketen de totstandkoming moet worden aangemoedigd van operationele stelsels die de landbouwsector in staat stellen deze voordelen uit te buiten (bijvoorbeeld clusters, netwerken en brancheorganisaties) en weerstand te bieden aan de druk die ondernemingen in de volgende stadia van de keten uitoefenen op de winstmarges; 29. uit zijn grote ongerustheid over het feit dat bij de evaluatie van de praktijken die de mededingingsproblemen veroorzaken in de voedselvoorzieningsketen, de bovengenoemde mededeling van de Commissie over voedselprijzen in Europa geen gewag maakt van het in de detailhandel, en tot op zekere hoogte ook in de groothandel waargenomen misbruik van een dominante positie; is van mening dat de mededingingsverstorende praktijken die worden toegepast door ondernemingen met een groot marktaandeel, zoals exclusiviteitsovereenkomsten of verplichte koppeling van producten ernstig inbreuk maken op de gezonde mededinging in de voedselvoorzieningsketen; De rol van de Europese Unie Respons op de verstoring van het marktevenwicht 30. stemt in met het besluit van de Commissie om een efficiënt EU-systeem voor marktcontrole te ontwikkelen waarmee prijstrends en inputkosten in de gehele toeleveringsketen kunnen worden geregistreerd; meent dat het systeem transparant moet zijn en grensoverschrijdende vergelijkingen tussen soortgelijke producten mogelijk moet maken; is van oordeel dat dit systeem in nauwe samenwerking met Eurostat en de nationale bureaus voor de statistiek moet worden opgezet en moet samenwerken met het netwerk van Europese consumentencentra (ECC); onderstreept het beginsel dat de extra kosten en lasten binnen redelijke grenzen moeten blijven; 31. verzoekt de Commissie om op het niveau van de Gemeenschap een juridisch kader vast te stellen dat, onder meer, een grondige herziening inhoudt van Richtlijn 2000/35/EG van het Europees Parlement en de Raad van 29 juni 2000 betreffende bestrijding van betalingsachterstand bij handelstransacties (4) en dat evenwichtige relaties bevordert tussen de verschillende schakels van de voedselvoorzieningsketen door alle vormen van misbruik te voorkomen en een rechtvaardigere verdeling van de winstmarge te bevorderen; 32. verzoekt de nationale en EU-mededingingsautoriteiten om de consumentenprijzen overal in de Europese Unie te bestuderen en te evalueren teneinde te waarborgen dat de mededingingsregels worden nageleefd, en om de verantwoordelijkheid vast te stellen van de verschillende marktdeelnemers in de waardeketen; benadrukt dat neerwaartse bewegingen in de prijzen op korte termijn moeten worden doorberekend aan de consument, terwijl opwaartse bewegingen sneller ten goede moeten komen aan de producent; 33. stelt dat de transparantie van de kostenstructuur vergroot kan worden door een voor de burgers gemakkelijk toegankelijke EU-databank te creëren met referentieprijzen van producten en productiemiddelen alsmede informatie over kosten van energie, lonen, huren, vergoedingen en heffingen overal in de Europese Unie; verzoekt de Commissie om plannen voor een dergelijk elektronisch systeem uit te werken en zich daarbij te baseren op bestaande nationale modellen, zoals de Franse "observatoires des prix"; acht het tevens noodzakelijk om in samenwerking met de Food and Agriculture Organization van de Verenigde Naties (FAO) een internationale waarnemingspost voor landbouwproducten, inputs en voedselprijzen op te zetten, zodat deze gegevens op internationaal niveau beter kunnen worden bewaakt; 34. roept de verschillende schakels binnen de productie- en distributieketen op om samen "best practices" of "scoreboards" te ontwikkelen om prijstransparantie te bevorderen voor agrarische producten; 35. roept de autoriteiten van de lidstaten en de Commissie op om een gedetailleerde studie en analyse van de prijzen en de marges tussen af-boerderijprijzen en consumentenprijzen uit te voeren alsmede een analyse van het aantal supermarkten, hun ligging en omzet en hun specifieke logistieke en energiekosten; verzoekt de autoriteiten van de lidstaten en de Commissie om met het oog op de ontwikkelingen op de detailhandel te onderzoeken of de criteria met betrekking tot het bestaan van een dominante marktpositie nog steeds adequaat zijn;verzoekt de Commissie om een taskforce voor de voedselvoorzieningsketen op te richten die moet samenwerken met de nationale mededingingsautoriteiten; 36. stelt vast dat een van de oorzaken van de verschillen tussen de prijzen aan de bron en de eindprijzen de verstoring van het evenwicht in de voedselketen is en dat de Europese Unie desondanks over onvoldoende maatregelen beschikt om producentenorganisaties door middel van coöperaties of soortgelijke organisaties aan te sporen om een concentratie langs de aanbodzijde te stimuleren; verzoekt de Commissie om zowel in het kader van het GLB als in andere EU-beleidslijnen maatregelen vast te stellen om deze organisaties aan te moedigen; dit zal leiden tot een betere organisatie van de markt en een sterkere onderhandelingspositie van de producenten ten opzichte van de andere schakels in de voedselketen; 37. stelt voor dat de nationale mededingingsautoriteiten, die krachtens de communautaire wetgeving een omvangrijke rol spelen bij het toezicht op de werking van de mededinging in alle stadia van de voedselvoorzieningsketen, via de open coördinatiemethode hun samenwerking inzake het toezicht op de productiekosten en de handel versterken onder de coördinatie van de Commissie, teneinde de goede werking van de interne markt te waarborgen; 38. is van mening dat, omdat de detailhandel hoofdzakelijk beïnvloed wordt door nationale juridische, economische, politieke en culturele factoren, het opportuun is in het kader van het Europese mededingingsnetwerk (ECN) meer informatie uit te wisselen en eventueel te zorgen voor coördinatie tussen de lidstaten bij het opsporen van mededingingsverstorende praktijken van ondernemingen die op EU-niveau actief zijn; 39. vraagt dat in het kader van de Lissabon-strategie steun wordt gegeven aan nationale plannen tot vermindering of afschaffing van ongerechtvaardigde regulerende ingrepen in de detailhandelssector waarmee de mededinging en de soepele werking van de voedselvoorzieningsketen worden beperkt ten koste van de consumenten; 40. is van mening dat zowel op nationaal als op EU-niveau de clementieregeling moet worden benut om de bevoegde mededingingsautoriteiten in staat te stellen kennis te nemen van een groter aantal mededingingsverstorende praktijken in de voedselvoorzieningsketen; 41. wijst erop dat afgezien van de communautaire mededingingsregels er op EU-niveau talloze andere beleidsvormen zijn die de werking van de detailhandel regelen en waarin onder meer de communautaire regels voor de interne markt en de communautaire consumentenwetgeving verankerd zijn; benadrukt dat al deze beleidsvormen moeten convergeren en centraal, op EU-niveau, moeten worden gecoördineerd om een optimaal resultaat met betrekking tot de consumentenprijzen te behalen; 42. benadrukt dat de huidige voedselcrisis ook op internationaal niveau moet worden aangepakt; pleit voor de oprichting van een internationaal netwerk rond de FAO om te waarborgen dat in de wereld voldoende voedselvoorraden voorhanden zijn; 43. vraagt de Commissie een akkoord met de World Trade Organization uit te onderhandelen dat de landbouwsector voldoende armslag geeft om te kunnen concurreren met derde landen; meent dat het meewegen van niet-commerciële aspecten (de zgn. "non-trade concerns") daarbij van cruciaal belang is om de Europese productienormen te handhaven en te garanderen; 44. verlangt dat voor bepaalde basisvoedingsmiddelen – net als voor aardolieproducten – op EU-niveau wordt voorzien in de opslag van voorraden met het oog op eventuele crises; 45. 45 pleit voor de invoering van mechanismen om speculatie op de financiële markten met landbouwproducten en daarop gebaseerde financiële instrumenten te bestrijden; steunt de Commissie in haar voornemen te onderzoeken welke maatregelen kunnen worden genomen om bij te dragen tot een vermindering van de prijsvolatiliteit op de markten voor landbouwproducten; 46. verzoekt om maatregelen ter ondersteuning van de samenwerking tussen kleine landbouwproducenten, zodat zij beter kunnen concurreren met grote producenten, verwerkende bedrijven en winkelbedrijven; is van oordeel dat de lidstaten en de Europese Unie het bestaan van verschillende handelsvormen moeten waarborgen en dienen te voorkomen dat de levensmiddelenmarkt volledig geliberaliseerd wordt, want dat zou tot een nog hogere concentratie leiden; verzoekt de Commissie om een groenboek te presenteren over de versterking van producentenorganisaties, efficiënte ketenbenaderingen en de marktmacht van grootwinkelbedrijven; 47. verzoekt de Commissie ingevoerde levensmiddelen sterker op de naleving van met name de EU-hygiëne- en milieunormen te controleren, opdat de consumenten in de Europese Unie niet door ingevoerde producten worden blootgesteld aan een hoger risico; 48. is van mening dat het noodzakelijk is om de concentratie langs aanbodzijde aan te moedigen door de verschillende juridische verenigingsvormen te ondersteunen teneinde het machtsevenwicht in de voedselvoorzieningsketen te doen verschuiven, de meerwaarde van de landbouwproducten te verhogen en de onderhandelingspositie van de producenten te versterken ten opzichte van de overige marktdeelnemers; 49. pleit voor de oprichting van een Europese informatiedienst voor levensmiddelen-producenten die landbouwers- en producentenorganisaties advies moet verstrekken over de afzetkanalen, de detailmarkt en de mogelijkheden die aan de productie van specifieke levensmiddelen verbonden zijn; 50. pleit voor de invoering van een telefoonnummer waar consumenten en landbouwproducenten gevallen van misbruik kunnen melden en informatie kunnen inwinnen over vergelijkbare producten en prijzen in de gehele Europese Unie; acht het wenselijk om deze dienst in te richten en te laten functioneren binnen de nationale Europese consumentencentra; 51. toont zich verheugd over de invoering van het scorebord voor de consumentenmarkten als instrument om de controle op de interne markt aan te scherpen en meer informatie te verstrekken aan de consument; 52. maakt zich zorgen over de invloed die tussenpersonen uitoefenen op de eindprijzen voor de consumenten; verzoekt de Commissie om een onderzoek in te stellen naar de toeleveringsketen, teneinde een beter inzicht te verwerven in de rol van alle actoren in de keten van de prijsvorming; Het nader tot elkaar brengen van producenten en consumenten 53. verzoekt om de invoering van beleid ter bevordering van meer en directer contact tussen producenten en consumenten, zoals het onlangs aangenomen Europees Schoolfruitprogramma, aangezien dergelijke maatregelen de rol van producenten op de markt kunnen versterken en tegelijkertijd de consument een betere en ruimere keuze aan producten bieden; een dergelijk beleid zou kunnen bestaan uit het creëren en bevorderen van ruimten waar producenten hun producten rechtstreeks verhandelen; 54. verzoekt de Commissie om maatregelen te treffen die de fusie van en de samenwerking tussen producentenorganisaties zoals coöperaties vergemakkelijken, waardoor administratieve belasting en andere beperkingen worden vermeden, omdat grotere producentenorganisaties zich beter kunnen aanpassen aan de door de geglobaliseerde markt gestelde toeleveringsvoorwaarden; 55. is van oordeel dat, wil het vertrouwen in het systeem bevorderd worden, de consument bovenal over meer en betere informatie moet kunnen beschikken en dat alle mogelijke maatregelen moeten worden genomen om de consument voor te lichten en neutraal te informeren; 56. vraagt dat in de informatie aan de consument in het bijzonder de nadruk wordt gelegd op de inspanningen die de EU-producenten zich getroosten om te voldoen aan de regels van de Gemeenschap op het gebied van milieu, voedselveiligheid en dierenwelzijn; 57. benadrukt dat het beleid tot bescherming van de consumenten niet alleen betrekking heeft op de prijzen, maar ook op het assortiments- en kwaliteitsvraagstuk van voedingsproducten; stelt daarom voor de Commissie te laten onderzoeken in welke bedrijfsomstandigheden in de voedselvoorzieningsketen en met name in de sector van de detailhandel zich verschijnselen van kwaliteits- en assortimentsverlies voordoen; 58. wijst op de meerwaarde van lokale detailwinkels, die in belangrijke mate bijdragen aan het overbruggen van de kloof tussen producenten en consumenten en eveneens zorgen voor meer levenskwaliteit in de plattelandsgebieden, omdat zij werkgelegenheid scheppen en de bestaande sociale banden versterken; 59. is van oordeel dat het gebruik van nieuwe technologieën en het internet sterk gepropageerd moet worden; onderstreept dat nieuwe technologieën kunnen worden ingezet om meer informatie te verschaffen over de herkomst, de prijs en de kenmerken van de verschillende productvariëteiten; meent dat deze aanpak het mogelijk maakt beter tegemoet te komen aan de nichevraag en de consument een ruimere keuze te bieden; pleit ervoor om de EU-middelen die beschikbaar zijn in het kader van de plattelandsontwikkeling, de mededinging en het Cohesiefonds in te zetten om de toegang van producenten tot de markt te bevorderen met behulp van moderne technologieën en het internet; 60. pleit voor de uitvoering van maatregelen waarmee een grotere impuls wordt gegeven aan het concept "lokale voedingsmiddelen", in het bijzonder acties gericht op promotie en het informeren van de consumenten aangaande de specificiteit van deze producten en aangaande het nut voor de gezondheid en het economisch voordeel van het gebruik ervan; bepleit tevens de ondersteuning van traditionele markten en traditionele vormen van handel, waar direct contact tussen de producent en de consument plaatsvindt; 61. roept de Europese Unie en de lidstaten op om de biologische landbouw krachtiger te stimuleren; verzoekt bovendien om de consument toegang te geven tot betaalbare kwaliteitsvoeding dankzij een ambitieus beleid van financiële prikkels om deze vorm van landbouwproductie aan te moedigen; 62. dringt aan op een versterking van de samenwerking tussen producenten, hetzij via het traditionele formaat van de producentenorganisatie, hetzij via de invoering van nieuwe samenwerkingsvormen tussen landbouwers op het gebied van de verkoopbevordering; 63. pleit ervoor om de differentiatie van landbouwproducten te gebruiken als marketingconcept, aangezien het op die manier mogelijk wordt om verschillende prijzen te hanteren afhankelijk van de kwaliteit; 64. uit zijn ongerustheid over het feit dat aan de onderhandelingspositie die voedselproducenten dankzij een sterke merknaam handelsmerk (brand name) of dankzij productdiversificatie ten koste van detailverkopers hebben in bovengenoemde mededeling van de Commissie over de voedselprijzen in Europa een onevenredig negatieve betekenis wordt gehecht in vergelijking met andere, veel belangrijkere factoren, zoals de onvolkomen mededinging of oligopolistische/monopolistische praktijken; is van mening dat het opbouwen van een sterke merknaam of productdiversificatie legitieme praktijken zijn en dat alleen het maken van misbruik van een daaruit voortvloeiende marktpositie een oneerlijke praktijk is; 65. pleit voor een versterking en stroomlijning van het EU-beleid inzake de bescherming van geografische aanduidingen, oorsprongsbenamingen en andere certificeringen waardoor bepaalde landbouwproducten zich onderscheiden van andere; toont zich verheugd over het debat dat hierover is geopend naar aanleiding van de publicatie op 15 oktober 2008 van het Groenboek over de kwaliteit van landbouwproducten: productnormen, landbouwvoorschriften en kwaliteitsregelingen ( COM(2008)0641 ); 66. is van oordeel dat het voorstel om EU-landbouwproducten te voorzien van een speciaal label nader dient te worden onderzocht aan de hand van bestaande modellen; is van mening dat een dergelijk label garanties moet bieden voor het respecteren van Europese productiestandaarden, zoals de eerlijke behandeling van de marktdeelnemers in alle fasen van de productie- en distributieketen; is verder van mening dat dit label voor de consumenten het gebruik van EU-producten zou stimuleren en zo de EU-producenten zou ondersteunen; 67. verzoekt de Commissie met aandrang de kosten te analyseren die de producenten maken om te voldoen aan communautaire normen op het gebied van de randvoorwaarden en te onderzoeken in welke mate deze kosten variëren in de lidstaten, nu deze normen strikter zijn dan de normen die op geïmporteerde producten van toepassing zijn; o o o 68. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement , – gezien de verzoekschriften die ontvangen werden betreffende het voorwerp van deze resolutie, en met name verzoekschrift 0609/03, – gelet op het in artikel 194 van het EG-Verdrag verankerde petitierecht, – gelet op artikel 192, lid 1, van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie verzoekschriften en het advies van de Commissie juridische zaken ( A6-0082/2009 ), A. overwegende dat de verzoekschriftenprocedure de Europese burgers en ingezetenen een mogelijkheid biedt om langs buitengerechtelijke weg verhaal te halen in het geval van klachten wanneer deze onderwerpen betreffen die tot het werkterrein van de Europese Unie behoren, B. overwegende dat in artikel 6, lid 1, van het Verdrag betreffende de Europese Unie is bepaald dat "de Unie is gegrondvest op de beginselen van vrijheid, democratie, eerbiediging van de rechten van de mens en van de rechtsstaat, welke beginselen de lidstaten gemeen hebben", C. overwegende dat de Unie overeenkomstig artikel 6, lid 2, van het EU-Verdrag verplicht is de grondrechten, zoals die worden gewaarborgd door het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM), te eerbiedigen, D. overwegende dat elke burger of ingezetene van een land dat het EVRM heeft ondertekend die van mening is dat zijn mensenrechten zijn geschonden, zich tot het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg zou moeten wenden, met dien verstande dat pas een klacht bij het Hof kan worden ingediend nadat alle nationale rechtsmiddelen zijn uitgeput, zoals bepaald in artikel 35 van het EVRM, E. overwegende dat artikel 7 van het EU-Verdrag in procedures voorziet met behulp waarvan de Unie op inbreuken op de in artikel 6, lid 1, genoemde beginselen kan reageren en naar oplossingen kan zoeken, F. overwegende dat artikel 7 het Parlement bovendien het recht geeft de Raad een met redenen omkleed voorstel te doen om te onderzoeken of er duidelijk gevaar bestaat dat de waarden waarop de Unie is gegrondvest, door een lidstaat op ernstige wijze worden geschonden, G. overwegende dat artikel 7 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie de bescherming garandeert van het privéleven en het familie- en gezinsleven van de burgers, met inbegrip van hun woning, en in overweging van het feit dat artikel 8 van het EVRM dezelfde rechten inhoudt en verduidelijkt dat "geen inmenging van enig openbaar gezag is toegestaan in de uitoefening van dit recht, dan voor zover bij de wet is voorzien en in een democratische samenleving noodzakelijk is in het belang van de nationale veiligheid, de openbare veiligheid of het economisch welzijn van het land, het voorkomen van wanordelijkheden en strafbare feiten, de bescherming van de gezondheid of de goede zeden of voor de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen"; overwegende dat het Parlement, de Raad en de Commissie zich ertoe hebben verplicht het Handvest bij al hun activiteiten te eerbiedigen, H. overwegende dat het recht op eigendom als fundamenteel recht van de burgers van de Europese Unie wordt erkend in artikel 17 van het Handvest van de grondrechten, dat bepaalt dat "eenieder het recht [heeft] de goederen die hij rechtmatig heeft verkregen in eigendom te bezitten", dat "niemand zijn eigendom [mag] worden ontnomen, behalve in het algemeen belang, in de gevallen en onder de voorwaarden waarin de wet voorziet en mits zijn verlies tijdig op billijke wijze wordt vergoed", en dat "het gebruik van de goederen kan worden geregeld bij wet voor zover het algemeen belang dit vereist", I. overwegende dat artikel 18 van het EG-Verdrag bepaalt dat "iedere burger van de Unie het recht [heeft] vrij op het grondgebied van de lidstaten te reizen en te verblijven, onder voorbehoud van de beperkingen en voorwaarden die bij dit Verdrag en de bepalingen ter uitvoering daarvan zijn vastgesteld", J. overwegende dat het EG-Verdrag overeenkomstig artikel 295 "de regeling van het eigendomsrecht in de lidstaten onverlet [laat]"; overwegende dat die bepaling volgens de jurisprudentie van het Hof van Justitie uitsluitend de bevoegdheid van lidstaten erkent om het eigendomsrecht te regelen; en overwegende dat de jurisprudentie van het Hof van Justitie heeft bevestigd dat de desbetreffende bevoegdheden van de lidstaten altijd moeten worden uitgeoefend onder eerbiediging van de fundamentele beginselen van het Gemeenschapsrecht, zoals het vrij verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal (zie het arrest van 22 juni 1976 in zaak C-119/75: Terrapin – Terranova [1976], Jurispr. blz. 1039), K. overwegende echter dat het Hof van Justitie steeds heeft geoordeeld dat het eigendomsrecht weliswaar deel uitmaakt van de algemene beginselen van het Gemeenschapsrecht, maar dat het geen absoluut recht is en moet worden beschouwd in relatie tot de maatschappelijke functie die het vervult en dat bijgevolg de uitoefening van dit recht aan beperkingen kan worden onderworpen, mits die beperkingen daadwerkelijk beantwoorden aan de doelstellingen van algemeen belang die de Gemeenschap nastreeft en geen onevenredige en onduldbare ingreep vormen waardoor de essentie van het gewaarborgde recht wordt aangetast, (zie het arrest van 10 december 2002 in zaak C-491/01 British American Tobacco (Investments) en Imperial Tobacco [2002], Jurispr. I-11453), L. overwegende dat het Hof van Justitie ondanks deze jurisprudentie steeds heeft geoordeeld dat wanneer nationale bepalingen buiten het werkingsgebied van het Gemeenschapsrecht vallen, de Gemeenschap geen jurisdictie heeft voor het beoordelen van de verenigbaarheid van die bepalingen met de fundamentele rechten op de naleving waarvan het Hof toeziet (zie bijvoorbeeld het bevel van 6 oktober 2005 in de zaak C-328/04: Vajnai [2005], Jurispr. I-8577), punten 12 en 13), M. overwegende dat de eerste alinea van artikel 1 van het eerste aanvullende protocol bij het EVRM bepaalt dat "iedere natuurlijke of rechtspersoon recht [heeft] op het ongestoord genot van zijn eigendom", dat "aan niemand zijn eigendom [zal] worden ontnomen behalve in het algemeen belang en onder de voorwaarden voorzien in de wet en in de algemene beginselen van internationaal recht"; overwegende dat de tweede alinea van dat artikel bepaalt dat "(d)e voorgaande bepalingen (…) echter op geen enkele wijze het recht [zullen] aantasten dat een Staat heeft om die wetten toe te passen, die hij noodzakelijk oordeelt om het gebruik van eigendom te reguleren in overeenstemming met het algemeen belang of om de betaling van belastingen of andere heffingen of boeten te verzekeren"; voorts overwegende dat op het moment van ratificatie van genoemd protocol Spanje een voorbehoud aantekende met betrekking tot artikel 1 op grond van artikel 33 van de Spaanse grondwet, dat als volgt bepaalt: "Het recht op privé-eigendom en het erfrecht worden erkend. 2. De maatschappelijke functie van deze rechten bepaalt hun reikwijdte, conform het bepaalde in de wet. 3. Aan niemand mogen zijn eigendom of rechten worden ontnomen, uitgezonderd op gerechtvaardigde gronden van publiek of maatschappelijk belang, tegen een redelijke vergoeding en overeenkomstig het bepaalde in de wet", N. overwegende dat het Parlement van oordeel is dat de verplichting om rechtmatig verworven privé-eigendom zonder eerlijk proces en behoorlijke compensatie over te dragen en de verplichting om willekeurige kosten te betalen voor ongevraagde en vaak onnodige ontwikkeling van de infrastructuur, een schending vormt van de fundamentele rechten van het individu op grond van het EVRM en in het licht van de jurisprudentie van het Europees Hof voor de rechten van de mens (zie bijvoorbeeld Aka tegen Turkije (1) ), O. overwegende dat de Spaanse autoriteiten in 2008 uitvoeringsinstructies hebben gegeven voor de Kustwet van 1988, die jarenlang was veronachtzaamd, met als gevolg dat in Spaanse kustgebieden uitgebreide milieuschade is ontstaan; overwegende dat zelfs de huidige instructies niet voorzien in duidelijke uitvoeringsmaatregelen voor de betrokken lokale en regionale autoriteiten; verder overwegende dat tal van ontvangen nieuwe verzoekschriften duiden op de terugwerkende inhoud van die instructies en melding maken van de willekeurige sloop van door particulieren rechtmatig verworven eigendom en de vernietiging van hun rechten op zulk eigendom, alsook van hun mogelijkheden om hun rechten op dit eigendom te overerven, P. overwegende dat gezien het feitelijke verloop van de demarcatielijn zich bij betrokkenen de indruk heeft versterkt dat sprake is van willekeurige vastlegging ten laste van buitenlands eigendom, bijvoorbeeld op het eiland Formentera, Q. overwegende dat de Kustwet particuliere onroerendgoedeigenaren onevenredig zwaar treft, wier rechten volledig in acht zouden moeten worden genomen, en tegelijkertijd degenen die werkelijk schuldig zijn aan de vernietiging van kustgebieden, doordat ze in veel gevallen verantwoordelijk zijn voor ongebreidelde bebouwing langs de kusten, onder andere in de vorm van vakantieoorden, en hadden kunnen weten dat ze steeds in strijd met de wet in kwestie handelden, juist onvoldoende door deze wet worden geraakt, R. overwegende dat de Commissie verzoekschriften in de loop van de huidige zittingsperiode, naar aanleiding van het zeer grote aantal verzoekschriften dat zij heeft ontvangen, uitgebreide onderzoeken heeft ingesteld, drie verslagen over de schending van de rechtmatige rechten van EU-burgers op rechtmatig verworven onroerend goed in Spanje heeft opgesteld en tevens uitvoerig uiting heeft gegeven aan zijn bezorgdheid met betrekking tot de ondermijning van een duurzame ontwikkeling, de bescherming van het milieu, de waterkwaliteit en -voorziening, procedures voor openbare aanbestedingen in verband met ruimtelijke ordeningsprojecten en gebrekkig toezicht op ruimtelijke ordeningsprocedures door vele lokale en regionale overheidsinstanties in Spanje (2) , zaken die momenteel zowel voor de Spaanse rechter als voor het Hof van Justitie aanhangig zijn, S. overwegende dat zowel de centrale, autonome als lokale overheden in zeer veel gevallen verantwoordelijk zijn voor het in gang zetten van een proces van niet-duurzame ontwikkeling, dat niet alleen op milieu- maar ook op maatschappelijk en economisch gebied zeer ernstige gevolgen heeft gehad, T. overwegende dat het Parlement tal van verzoekschriften heeft ontvangen van particulieren en van verschillende verenigingen die EU-burgers vertegenwoordigen, waarin bezwaren worden geuit met betrekking tot diverse aspecten van stadsontwikkeling; overwegende voorts dat bij veel van de in deze verzoekschriften beschreven problemen die betrekking hebben op stadsontwikkeling geen sprake is van een schending van het Gemeenschapsrecht (zie de mededelingen van de Commissie aan de lidstaten) en dat voor de oplossing daarvan bijgevolg de rechtsmiddelen van de betreffende lidstaat moeten worden uitgeput, U. overwegende dat er steeds meer aanwijzingen zijn dat de justitiële autoriteiten in Spanje ermee zijn begonnen de problemen aan te pakken die uit de in vele kustgebieden plaatsvindende ongebreidelde bebouwing resulteren, met name door onderzoeken en strafrechtelijke procedures in te stellen tegen corrupte lokale ambtenaren die door hun handelen hebben bijgedragen tot een ongekende en ongereguleerde verstedelijking, die ten koste is gegaan van de rechten van EU-burgers en die de biodiversiteit en het milieu van vele Spaanse regio's onherstelbare schade heeft berokkend; overwegende dat het Parlement evenwel heeft geconstateerd dat de procedures naar aanleiding van deze klachten nog steeds ongehoord langzaam verlopen en dat de vonnissen in veel van deze zaken op een wijze worden gehandhaafd die voor de slachtoffers van dergelijke wanpraktijken geenszins tevredenstellend is, en overwegende dat de Spaanse justitie daarom bij veel benadeelde niet-Spaanse EU-burgers de indruk wekt van passiviteit en/of partijdigheid; overwegende dat evenwel dient te worden opgemerkt dat men zich voor het indienen van beroep in deze zaak ook tot het Europees Hof voor de Rechten van de Mens kan wenden wanneer alle nationale rechtsmiddelen zijn uitgeput, V. overwegende dat deze op brede schaal voorkomende wanpraktijken, die door onverantwoordelijke lokale en regionale autoriteiten in de hand zijn gewerkt middels gebrekkige en soms onverantwoorde wetgeving die in vele gevallen tegen de doelstellingen van verschillende Europese wetgevingsbesluiten indruist, enorm schadelijk zijn geweest voor de reputatie van Spanje en zijn bredere economische en politieke belangen in Europa, net als de lakse toepassing van vigerende stedenbouw- en milieuwetgeving in de Spaanse autonome regio's bij bepaalde stadsontwikkelingsprojecten, en het openbaar worden van enkele omvangrijke gevallen van corruptie als gevolg van dergelijke wanpraktijken, W. overwegende dat regionale ombudsmannen zich regelmatig, onder zeer moeilijke omstandigheden, hebben ingespannen om de rechten van EU-burgers te verdedigen in gevallen van onwettige ruimtelijke projecten, waarbij moet worden aangetekend dat in sommige autonome regio's de regionale overheden zich soms weinig aan hun inspanningen gelegen laten liggen, X. overwegende dat in artikel 33 van de Spaanse grondwet wordt verwezen naar de eigendomsrechten van de burgers, en in overweging van het feit dat van dit artikel verschillende interpretaties zijn gegeven, met name waar het gaat om de beschikbaarstelling van onroerend goed voor sociale doeleinden in verhouding tot het recht van de burgers op hun rechtmatig verworven huizen en woningen; overwegende dat er geen uitspraak is gedaan over de toepassing van het eigendomsrecht in de regio Valencia, Y. overwegende dat artikel 47 van de Spaanse grondwet bepaalt dat alle Spanjaarden recht hebben op fatsoenlijke en geschikte huisvesting en de overheid opdraagt de noodzakelijke voorwaarden te creëren en passende regels vast te stellen voor het verwezenlijken van dit recht, waarbij het gebruik van de grond moet worden geregeld overeenkomstig het algemeen belang, ter voorkoming van speculatie, Z. overwegende dat de nationale overheid in Spanje de plicht heeft het EG-Verdrag ten uitvoer te leggen en dat zij op de volledige toepassing van de Europese wetgeving op haar grondgebied moet toezien en deze moet waarborgen, ongeacht de in de grondwet van het Koninkrijk Spanje vastgestelde interne organisatie van de politieke autoriteiten, AA. overwegende dat de Commissie, krachtens de haar bij artikel 226 van het EG-Verdrag toegekende bevoegdheden, in verband met de ongebreidelde onwettige verstedelijking een procedure tegen Spanje aanhangig heeft gemaakt bij het Hof van Justitie, waarin het rechtstreeks om de tenuitvoerlegging door de autoriteiten van Valencia van de richtlijn inzake overheidsopdrachten gaat (3) , AB. overwegende dat de Commissie, op verzoek van de Commissie verzoekschriften, een onderzoek heeft geopend naar meer dan 250 ruimtelijke projecten waarover door de bevoegde waterschappen en stroomgebiedautoriteiten een negatief advies is uitgebracht en die dan ook mogelijk in strijd zijn met de kaderrichtlijn Water (4) in Andalusië, Castilla-la-Mancha, Murcia en Valencia, AC. overwegende dat veel van deze stadsontwikkelingsprojecten niet zijn verbonden aan geconsolideerde stedelijke gebieden, en grote investeringen in basisvoorzieningen zoals elektriciteit, water en weginfrastructuur nodig zijn; overwegende voorts dat deze investeringen vaak deels met EU-middelen zijn gefinancierd, AD. overwegende dat de Commissie evenwel in vele gedocumenteerde gevallen van verstedelijkingsproblemen in Spanje niet krachtdadig genoeg is opgetreden, niet alleen wat betreft de handhaving van het voorzorgsbeginsel ten grondslag aan de milieuwetgeving, maar ook met het oog op haar onzorgvuldige interpretatie van besluiten van de bevoegde lokale of regionale overheden die wettelijk bindend zijn, zoals de "voorlopige goedkeuring" van een geïntegreerd ruimtelijk ontwikkelingsplan door een lokale autoriteit, AE. overwegende dat de strategische milieueffectbeoordelingsrichtlijn (5) , die luidens artikel 3 ervan uitdrukkelijk betrekking heeft op toerisme en ruimtelijke ordening, ten doel heeft in een hoog milieubeschermingsniveau te voorzien en bij te dragen tot de integratie van milieuoverwegingen in de voorbereiding en vaststelling van plannen en programma's, met het oog op de bevordering van duurzame ontwikkeling, en overwegende dat de kaderrichtlijn Water de lidstaten ertoe verplicht een verslechtering van de toestand van hun wateren te voorkomen en een duurzaam gebruik van hun zoetwatervoorraad te bevorderen, AF. overwegende dat bij de verschillende informatiebezoeken van de Commissie verzoekschriften is gebleken dat sommige lokale en regionale instanties (niet alleen in de kustgebieden) deze doelstellingen dikwijls lijken te veronachtzamen wanneer zij grootschalige ruimtelijke projecten voorstellen of goedkeuren; overwegende dat het bij de meeste ruimtelijke ordeningsplannen waartegen in verzoekschriften bezwaar werd gemaakt, om gevallen gaat waarin de bestemming van landbouwgrond wordt gewijzigd in bouwgrond – waaraan de makelaars en projectontwikkelaars grote sommen verdienen; overwegende dat er daarnaast vele gevallen zijn waarin beschermde gebieden, of gebieden die vanwege hun kwetsbare flora en fauna beschermd zouden moeten worden, van de lijst van beschermde gebieden worden geschrapt en worden herbestemd als bouwgrond of helemaal niet als beschermd gebied worden aangewezen, om een bebouwing van het betrokken gebied mogelijk te maken, AG. overwegende dat met dergelijke overwegingen rekening moet worden gehouden naast het feit dat duizenden EU-burgers zich bedrogen voelen omdat zij als gevolg van de plannen van de makelaars niet alleen hun rechtmatig verworven eigendom hebben verloren, maar ook gedwongen werden willekeurig vastgestelde kosten te betalen voor ongevraagde, veelal onnodige en ongegronde infrastructuurprojecten waardoor hun eigendomsrechten werden aangetast en die voor vele gezinnen op een financiële en emotionele ramp zijn uitgelopen, AH. overwegende dat vele duizenden EU-burgers onder uiteenlopende omstandigheden te goeder trouw onroerend goed in Spanje hebben gekocht, gesteund door lokale advocaten, planologen en architecten, om vervolgens te moeten vaststellen dat zij het slachtoffer zijn geworden van onwettige ruimtelijke projecten van gewetenloze lokale autoriteiten en dat hun eigendom als gevolg daarvan dreigt te worden afgebroken, omdat de bouw van hun huizen illegaal is verklaard en deze daarom waardeloos en onverkoopbaar zijn geworden, AI. overwegende dat in het Verenigd Koninkrijk en andere EU-lidstaten gevestigde makelaren en andere dienstverleners die actief zijn op de Spaanse onroerendgoedmarkt nog steeds onroerend goed in nieuwbouwprojecten verhandelen waarvan ze logischerwijs moeten weten dat er een reële mogelijkheid bestaat dat die projecten niet voltooid of gebouwd zullen worden, AJ. overwegende dat in de mediterrane eiland- en kustgebieden van Spanje in de afgelopen tien jaar grote verwoestingen zijn aangericht doordat deze regio's dusdanig met cement en beton zijn volgestort dat niet alleen het fragiele kustmilieu – dat althans in theorie grotendeels wordt beschermd door de habitatrichtlijn (6) , de Natura 2000- en de vogelrichtlijn (7) , zoals in Cabo de Gata (Almería) en Murcia – maar ook de sociale en culturele activiteiten in vele gebieden zijn aangetast, wat een onherstelbaar verlies van hun culturele identiteit en hun cultureel erfgoed en onherstelbare schade aan het milieu betekent, dit alles in de eerste plaats vanwege het ontbreken van bovengemeentelijke plannen of richtsnoeren voor ruimtelijke ordening die op basis van expliciete milieuduurzaamheidscriteria redelijke grenzen aan de stedelijke ontwikkeling stellen, en vanwege de hebzucht en speculatiedrang van bepaalde lokale en regionale autoriteiten alsook delen van de bouwsector, die er dankzij deze activiteiten in zijn geslaagd enorme winsten te boeken welke voor het merendeel naar het buitenland zijn verdwenen (8) , AK. overwegende dat dit groeimodel ook negatieve gevolgen heeft voor de toeristenindustrie, omdat het de waarden van het gebied aantast en ongebreidelde bebouwing bevordert en daardoor met name slecht is voor kwaliteitstoerisme, AL. overwegende dat het gaat om een model dat is gebaseerd op de plundering van cultuurgoederen, en dat door de verwoesting van archeologische vindplaatsen, gebouwen en andere plaatsen van cultureel belang, alsook van het omringende milieu en landschap, fundamentele waarden en karaktertrekken van de Spaanse culturele diversiteit aantast, AM. overwegende dat de bouwsector, die tijdens de jaren van snelle economische expansie zijn winsten voortdurend zag toenemen, een van de eerste slachtoffers is geworden van de huidige ineenstorting van de financiële markten, die op haar beurt mede het gevolg is van speculatie op de huizenmarkt, en overwegende dat hiervan niet alleen de met faillissement bedreigde ondernemingen zelf, maar ook tienduizenden werknemers in de bouw de dupe zijn, die nu werkloos dreigen te worden vanwege het niet-duurzame ruimtelijk ordeningsbeleid waarvan zij nu ook het slachtoffer zijn geworden, 1. roept de regering van Spanje en de betrokken regio's op een grondige herziening uit te voeren en alle wetgeving te wijzigen die de rechten van individuele eigenaren van onroerend goed aantasten, teneinde een eind te maken aan de schending van rechten en plichten die zijn verankerd in het EG-Verdrag, het Handvest van de grondrechten, het EVRM en de relevante EU-richtlijnen alsmede in andere verdragen waarbij de EU partij is; 2. roept de Spaanse autoriteiten op alle rechtsfiguren af te schaffen die speculatie bevorderen, zoals de nieuwbouwmakelaar; 3. is van mening dat de bevoegde regionale autoriteiten alle nieuwe ruimtelijke projecten die niet geheel voldoen aan de strenge eisen van ecologische duurzaamheid en sociale verantwoordelijkheid en waarbij de eerbiediging van de wettige eigendom van rechtmatig verworven onroerend goed niet is gewaarborgd, zouden moeten stopzetten en tegen het licht houden, en verzoekt hen alle bestaande ontwikkelingsprojecten te beëindigen en te annuleren waarbij bepalingen van het Gemeenschapsrecht, met name met betrekking tot de gunning van contracten voor ontwikkelingsprojecten en de nakoming van voorschriften inzake water en milieu, niet zijn nageleefd of toegepast; 4. verzoekt de Spaanse autoriteiten ervoor te zorgen dat een bestuursmaatregel die een burger verplicht tot het afstaan van rechtmatig verworven privé-eigendom haar rechtsgeldigheid niet kan ontlenen aan een wet die is aangenomen na de bouwdatum van dat eigendom, aangezien dit zowel een inbreuk zou betekenen op het beginsel dat een bestuursmaatregel niet met terugwerkende kracht kan worden toegepast, hetgeen een algemeen beginsel van Gemeenschapsrecht is (zie het arrest van het Hof van Justitie van 29 januari 1985 in zaak 234/83, Gesamthochschule Duisburg [1985], Jurispr. 327) als op de garanties voor rechtszekerheid, rechtsvertrouwen en gerechtvaardigde verwachtingen van rechtsbescherming die het EU-recht burgers biedt; 5. roept de Spaanse autoriteiten op een transparante informatiecultuur te ontwikkelen waarbij burgers openheid van zaken wordt gegeven over het grondbeheer, en effectieve informatie- en inspraakmechanismen te stimuleren; 6. verzoekt de Spaanse regering met klem een openbaar debat te initiëren waaraan alle overheidsorganen deelnemen, voorafgegaan door een nauwgezette studie door een speciale arbeidscommissie over de stedelijke ontwikkeling in Spanje op basis waarvan wettelijke maatregelen tegen speculatie en niet-duurzame ontwikkeling kunnen worden genomen; 7. dringt er bij de bevoegde nationale en regionale autoriteiten op aan goed functionerende justitiële en bestuurlijke mechanismen in te voeren, in samenwerking met de regionale ombudsmannen, die worden gemachtigd om middelen te verschaffen die het voor slachtoffers van onrechtmatige ruimtelijke projecten die de dupe zijn geworden van toepassing van bestaande wetgeving, gemakkelijker maken om naar de rechter te stappen voor verhaal en schadeloosstelling; 8. verzoekt de bevoegde financiële en commerciële instellingen die bij de bouwsector en de ruimtelijke ontwikkeling betrokken zijn, actief samen te werken met de politieke autoriteiten om te proberen oplossingen met betrekking tot de uit omvangrijke ruimtelijke projecten voortvloeiende problemen te vinden waardoor talloze EU-burgers die gebruik hebben gemaakt van de bepalingen van het EG-Verdrag en het in artikel 44 vervatte recht uitoefenen zich in een andere lidstaat te vestigen dan hun herkomstland, zijn getroffen; 9. verzoekt de bevoegde nationale, regionale en lokale autoriteiten met klem om te zorgen voor een eerlijke schikking van de vele lopende zaken van EU-burgers die zijn benadeeld door het niet voltooien van hun huizen als gevolg van slechte planning en coördinatie tussen overheidsinstellingen en bouwondernemingen; 10. wijst erop dat wanneer de benadeelde partijen er niet in slagen om via de Spaanse rechter schadeloosstelling te krijgen, ze in beroep zullen moeten gaan bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, aangezien de veronderstelde schendingen van het fundamentele recht op eigendom niet onder de jurisdictie van het Europees Hof van Justitie vallen; 11. roept de EU-instellingen op om, indien de Spaanse autoriteiten daarom verzoeken, adviezen te geven en bijstand te verlenen teneinde hen van de nodige middelen te voorzien om de rampzalige gevolgen van grootscheepse ruimtelijke projecten voor het leven van de burgers binnen een zo kort mogelijk, maar redelijk tijdsbestek ongedaan te maken; 12. verzoekt de Commissie tezelfdertijd om een strikte naleving van het Gemeenschapsrecht en de doelstellingen van de in deze resolutie genoemde richtlijnen te waarborgen, opdat de naleving daarvan wordt verzekerd; 13. geeft uiting aan zijn grote bezorgdheid en ontzetting over het feit dat de gerechtelijke en justitiële autoriteiten problemen hebben ondervonden bij het aanpakken van de gevolgen van de grootscheepse ruimtelijke projecten voor het leven van burgers, zoals is gebleken uit de duizenden klachten die het Parlement en zijn in deze bevoegde commissie over deze kwestie hebben ontvangen; 14. acht het verontrustend dat onder een groot deel van de indieners weinig vertrouwen lijkt te bestaan in het Spaanse gerechtelijk apparaat als een effectief middel om zijn recht te halen; 15. uit zijn bezorgdheid over de onjuiste omzetting van de witwasrichtlijnen (9) , die nu onderwerp zijn van een inbreukprocedure, hetgeen negatieve gevolgen heeft gehad voor de transparantie en rechtsvervolging van de illegale verspreiding van financieel kapitaal, waaronder investeringen in bepaalde grote stadsontwikkelingsprojecten; 16. is van mening dat personen die in Spanje te goeder trouw onroerend goed hebben gekocht om vervolgens te ontdekken dat deze transactie illegaal was, recht hebben op een passende vergoeding via de Spaanse rechter; 17. is van mening dat particulieren die onroerend goed in Spanje hebben gekocht terwijl ze wisten dat het hoogstwaarschijnlijk om een illegale transactie ging, kunnen worden verplicht de kosten te dragen van het risico dat ze willens en wetens hebben genomen, hetgeen des te meer geldt voor personen die beroepshalve op dit terrein actief zijn; is dan ook van oordeel dat projectontwikkelaars die contracten zijn aangegaan waarvan ze de onrechtmatige karakter hadden kunnen kennen, geen recht op vergoeding zouden moeten hebben voor het niet doorgaan van plannen wegens onverenigbaarheid met nationaal of Europees recht, noch automatisch recht op restitutie van reeds aan gemeenten betaalde bedragen wanneer die betalingen zijn gedaan in het kader van een contract waarvan men wist dat het hoogstwaarschijnlijk illegaal was; 18. is evenwel van mening dat het gebrek aan duidelijkheid, precisie en zekerheid met betrekking tot eigendomsrechten in de bestaande wetgeving en het gebrek aan een juiste en consequente toepassing van de milieuwetgeving de diepere oorzaak vormen van vele problemen in verband met de ruimtelijke ontwikkeling en dat dit, in combinatie met een zekere nalatigheid bij de justitiële autoriteiten, het probleem niet alleen heeft verergerd maar ook een endemische vorm van corruptie heeft doen ontstaan waarvan voornamelijk weer de EU-burgers het slachtoffer zijn, maar die ook de Spaanse staat op aanzienlijke verliezen is komen te staan; 19. steunt de conclusies van "Síndica de Greuges" (de ombudsman van de autonome regio Valencia), een vooraanstaande instelling als het gaat om het verdedigen van de grondrechten van burgers, die heeft verklaard dat mogelijk inbreuk is gepleegd op de rechten van de eigenaren, hetzij door onderwaardering van hun eigendom door de nieuwbouwmakelaar, of doordat ze vaak buitensporige lasten moesten dragen die hen eenzijdig door hem werden opgelegd; 20. acht het noodzakelijk dat burgers vanaf de start van een stadsontwikkelingsproject toegang tot informatie en inspraak hebben, waarbij op een duidelijke, eenvoudige en begrijpelijke wijze milieu-informatie moet worden verstrekt; 21. is voorts van mening dat noch in de vigerende stedenbouwwetgeving noch door de bevoegde autoriteiten een duidelijk afgebakende definitie is gegeven van "algemeen belang", waardoor met een beroep op het "algemeen belang" projecten zijn goedgekeurd die uit milieuoogpunt niet duurzaam zijn en in sommige gevallen negatieve milieueffectbeoordelingen en -rapporten van de respectieve "Confederaciónes Hidrográficas" ter zijde zijn gelegd; 22. waardeert en ondersteunt de inspanningen van de Spaanse autoriteiten voor het beschermen van het kustmilieu en om waar mogelijk voorwaarden te creëren voor het herstel van de biodiversiteit en de regeneratie van inheemse flora en fauna; verzoekt de autoriteiten in deze specifieke context om een dringende herziening van de Kustwet om de rechten te beschermen van rechtmatige huiseigenaren en personen die eigenaar zijn van kleine percelen in kustgebieden die geen negatief effect op het kustmilieu hebben; benadrukt dat een dergelijke bescherming niet mag worden geboden aan speculatieve nieuwbouw waarmee de Europese milieurichtlijnen worden overtreden; verbindt zich ertoe de verzoekschriften die over dit onderwerp zijn ontvangen te beoordelen in het licht van de reacties van de bevoegde Spaanse autoriteiten; 23. toont zich verontrust over de situatie met betrekking tot stadsplanning in de Andalusische gemeente Marbella, waar tienduizenden illegaal gebouwde woningen – die waarschijnlijk zijn gebouwd in strijd met de EU-wetgeving inzake milieubescherming, inspraak van het publiek, waterbeheer en overheidsopdrachten – elk moment kunnen worden gelegaliseerd via een nieuw algemeen stadsplan, zonder rechtszekerheid en -waarborgen voor huizenkopers, onroerendgoedeigenaren en burgers in het algemeen; 24. spreekt zijn waardering en volledige steun uit voor de activiteiten van de regionale ombudsmannen ("síndics de greuges") en hun medewerkers en van de meer toegewijde openbare aanklagers ("fiscales"), die zich aanzienlijk hebben ingespannen om bij de betrokken instellingen ten aanzien van deze kwesties de correcte procedures te herstellen; 25. prijst tevens de activiteiten van de indieners van de verzoekschriften, hun medestrijders en lokale gemeenschapsorganisaties, waarbij tienduizenden Spaanse en niet-Spaanse burgers zijn aangesloten, die deze kwesties onder de aandacht van het Parlement hebben gebracht en behulpzaam zijn geweest bij de bescherming van de fundamentele rechten van hun buren en van al diegenen die door dit complexe probleem zijn getroffen; 26. herinnert eraan dat de milieueffectbeoordelingsrichtlijn (10) en de strategische milieueffectbeoordelingsrichtlijn (11) bepalen dat het publiek bij de opstelling van ontwikkelingsplannen moet worden geraadpleegd en niet – zoals dit in vele gevallen is gebeurd waarvan de Commissie verzoekschriften bij het Parlement op de hoogte is gesteld – pas nadat de plannen reeds de facto zijn goedgekeurd door de lokale instanties; herinnert er in dit verband ook aan dat bij elke substantiële wijziging van bestaande plannen dezelfde procedure moet worden gevolgd en dat die plannen actueel moeten zijn, geen onjuiste gegevens mogen bevatten en niet verouderd mogen zijn; 27. herinnert er eveneens aan dat de Commissie krachtens artikel 91 van Verordening (EG) nr. 1083/2006 (12) bevoegd is de betaling van middelen uit de structuurfondsen aan de betrokken lidstaat of regio uit te stellen en deze krachtens artikel 92 kan schorsen en in verband met specifieke gefinancierde projecten corrigerende maatregelen kan treffen indien zij niet volledig blijken te voldoen aan de regels voor de toepassing van de relevante EU-wetgeving; 28. herinnert er tevens aan dat het Parlement als begrotingsautoriteit kan besluiten om voor het cohesiebeleid uitgetrokken middelen in de reserve te plaatsen indien het dit noodzakelijk acht om een lidstaat aan te sporen een eind te maken aan ernstige schendingen van de regels en beginselen die hij ofwel uit hoofde van het Verdrag of als gevolg van de tenuitvoerlegging van de EU-wetgeving moet eerbiedigen, en wel totdat het probleem in kwestie is opgelost; 29. herhaalt de in zijn vorige resoluties geformuleerde conclusies door vraagtekens te zetten bij de methoden voor het aanstellen van makelaars en het in de praktijk verlenen van vaak buitensporige bevoegdheden aan stedenbouwkundigen en projectontwikkelaars door bepaalde plaatselijke autoriteiten, ten nadele van plaatselijke gemeenschappen en de burgers wier huizen zich in het betreffende gebied bevinden; 30. doet nogmaals een oproep aan de plaatselijke autoriteiten de burgers te raadplegen en hen te betrekken bij ruimtelijke projecten ten einde waar nodig een eerlijke, transparante en duurzame ruimtelijke ontwikkeling te bevorderen, in het belang van plaatselijke gemeenschappen, en niet uitsluitend in het belang van projectontwikkelaars, makelaars en andere gevestigde belangen; 31. verzoekt de op het terrein van stadsontwikkeling bevoegde autoriteiten om uitbreiding van de inspraakprocedures, met bevestiging van ontvangst, tot eigenaren waarvan het onroerend goed op een terrein ligt waarvan de bestemming is gewijzigd; stelt de gemeenten voor bedoelde eigenaren tijdens de beroepsprocedure voor het besluit inzake het betreffende ruimtelijke-ordenings- of herbestemmingsplan rechtstreeks en persoonlijk uit te nodigen; 32. spreekt zijn krachtige veroordeling uit over de onrechtmatige praktijken van bepaalde projectontwikkelaars om met drogredenen het bezit van rechtmatig verkregen onroerend goed van EU-burgers te ondermijnen door zich te mengen in de bestemmingsplannen en kadasters, en verzoekt de betreffende plaatselijke autoriteiten om tegen deze praktijken de juiste wettelijke voorzorgsmaatregelen te treffen; 33. hamert erop dat de betaling van schadevergoedingen voor verlies van eigendom dient te geschieden in de juiste financiële verhoudingen conform de wet en de jurisprudentie van het Europees Hof van Justitie en het Europees Hof voor de rechten van de mens; 34. roept in herinnering dat ingevolge de richtlijn betreffende oneerlijke handelspraktijken van ondernemingen jegens consumenten op de interne markt (13) , alle lidstaten gehouden zijn consumenten die het slachtoffer zijn geworden van dergelijke praktijken toegang te geven tot de rechter en de mogelijkheid te bieden tot het vorderen van schadevergoeding, en om te voorzien in passende sancties voor zulke praktijken; 35. roept de Commissie nogmaals op een voorlichtingscampagne te starten voor EU-burgers die onroerend goed kopen in een andere dan hun eigen lidstaat; 36. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Commissie en de Raad, de regering en het parlement van het Koninkrijk Spanje en de autonome regionale regeringen en parlementen, de nationale en de regionale ombudsmannen van Spanje, alsmede de indieners van de verzoekschriften. Het Europees Parlement , – onder verwijzing naar zijn vorige resoluties over trans-Atlantische betrekkingen, met name zijn resolutie van 1 juni 2006 over de verbetering van de betrekkingen tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten in het kader van een trans-Atlantische partnerschapsovereenkomst (1) en over de trans-Atlantische economische betrekkingen tussen de EU en de VS (2) , en zijn resolutie van 25 april 2007 over trans-Atlantische betrekkingen (3) alsook en zijn meest recente resolutie van 5 juni 2008 over de EU-VS-Top (4) , – gezien de trans-Atlantische verklaring over de betrekkingen tussen de EU en VS van 1990 en de nieuwe trans-Atlantische agenda (NTA) van 1995, – gezien de resultaten van de EU-VS-Top van 10 juni 2008 in Brdo, – gezien de conclusies van de informele vergadering van de Raad Algemene Zaken van de EU van 8 januari 2009 betreffende de gebieden van de trans-Atlantische samenwerking waaraan tijdens het Tsjechische voorzitterschap prioritaire aandacht zal worden besteed (economische en financiële samenwerking, energiezekerheid, voorbereiding van de VN-conferentie inzake klimaatverandering en versterking van de dialoog over het Midden-Oosten, Afghanistan en Iran), – gezien de gemeenschappelijke verklaringen van de 64e trans-Atlantische wetgeversdialoog (TLD) van mei 2008 in Ljubljana en de 65e TLD van december 2008 in Miami, – gezien de conclusies van de Europese Raad van 11 en 12 december 2008, – gezien de verklaring van de Top van de Noord-Atlantische Raad in Boekarest van 3 april 2008, – onder verwijzing naar zijn resoluties over het EU-beleid voor o.a. het Midden-Oosten, Afghanistan, Iran en Irak, de VN en de millenniumdoelstellingen (MDG's) voor ontwikkeling en energiezekerheid, – gelet op artikel 45 en artikel 112, lid 2 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken en de adviezen van de Commissie internationale handel en de Commissie economische en monetaire zaken ( A6-0114/2009 ), A. overwegende dat met het aantreden van de nieuwe Amerikaanse president een nieuw tijdperk in de geschiedenis van de Verenigde Staten aanbreekt, dat zijn verkiezing over de gehele wereld hoge verwachtingen schept en het trans-Atlantisch partnerschap een nieuwe stimulans kan geven, B. overwegende dat de Europese Unie op het wereldtoneel een steeds belangrijker rol speelt en dat zodra het Verdrag van Lissabon met zijn buitenlandse beleidsinstrumenten van kracht wordt, de EU in staat zal zijn een prominentere en coherentere rol op het wereldtoneel te spelen, C. overwegende dat uit opiniepeilingen blijkt dat de meeste Europeanen ervoor zijn dat de EU een meer vooraanstaande rol op het wereldtoneel speelt; overwegende dat de meeste Europeanen en Amerikanen van mening zijn dat de EU en de VS dreigende situaties op internationaal niveau in partnerschapsverband moeten aanpakken, D. overwegende dat veel Europeanen van de nieuwe regering van de VS een coöperatieve opstelling op internationaal terrein verwachten en een versterking van de betrekkingen tussen de EU en de VS die zowel gebaseerd is op wederzijds respect als op wederzijds begrip van de beperkingen en prioriteiten van de partners, E. overwegende dat het trans-Atlantisch partnerschap de hoeksteen van het externe optreden van de Unie moet blijven, F. overwegende dat het trans-Atlantisch partnerschap op gedeelde waarden stoelt, zoals democratie, mensenrechten, de rechtsstaat en multilateralisme, alsook op gemeenschappelijke doelstellingen, zoals open en geïntegreerde economieën en een duurzame ontwikkeling; overwegende dat deze gemeenschappelijke basis ondanks enkele meningsverschillen in de afgelopen jaren stevig blijft, G. overwegende dat de EU en de VS een sleutelrol in de wereldpolitiek en wereldeconomie spelen, en samen verantwoordelijk zijn voor het bevorderen van de vrede, het naleven van de mensenrechten en stabiliteit in de wereld, alsook voor het aanpakken van diverse wereldwijde risicosituaties en uitdagingen, zoals de diepe financiële crisis, het uitbannen van armoede en het verwezenlijken van andere MDG's, klimaatverandering, energiezekerheid, terrorisme en proliferatie van kernwapens, H. overwegende dat het in een steeds mondialer wordende, complexere en meer veranderende wereld in het belang van zowel de EU als de VS is om samen vorm aan de internationale constellatie te geven en algemene dreigende situaties en uitdagingen eendrachtig aan te pakken op basis van internationale rechtsregels en multilaterale instellingen, met name op grond van het VN-systeem, en andere partners te verzoeken hieraan mee te werken, I. overwegende dat ook de opkomende machten betrokken moeten worden bij het vinden van een verantwoorde oplossing van de wereldwijde problemen omdat, zoals Barack Obama nog als presidentskandidaats in Berlijn in juli 2008 verklaarde, "geen land, hoe groot of machtig ook" de wereldproblemen in zijn eentje kan oplossen, J. overwegende dat het partnerschap van de EU en de VS, gezien het belang van hun relatie en hun verantwoordelijkheid voor de internationale wereldorde en gezien de veranderingen die beide partners en de wereld momenteel ondergaan, gestoeld moet zijn op een solide en actuele basis, zoals een nieuwe partnerschapsovereenkomst, K. overwegende dat het trans-Atlantisch partnerschap en de NAVO voor de collectieve veiligheid onontbeerlijk zijn, L. overwegende dat de trans-Atlantische Economische Raad (TEC) zijn werkzaamheden moet voortzetten om tot een echte, geïntegreerde trans-Atlantische markt te komen; overwegende dat gemeenschappelijk leiderschap noodzakelijk is om een diepgaande hervorming van de internationale economische instellingen met het oog op de huidige crisis door te voeren, M. overwegende dat het bruto binnenlands product (BBP) van de EU en de Verenigde Staten meer dan de helft van het BBP van de wereld vertegenwoordigt; overwegende dat de twee partners 's werelds grootste bilaterale handels- en investeringspartnerschap vormen met, volgens de Commissie, bijna 14 miljoen arbeidsplaatsen in de EU en de Verenigde Staten die van trans-Atlantische betrekkingen op handels - en investeringsgebied afhankelijk zijn, Bilaterale institutionele aangelegenheden 1. feliciteert Barack Obama met zijn verkiezing als president van de Verenigde Staten van Amerika; herinnert aan de verplichting tot het bevorderen van het trans-Atlantisch partnerschap die hij in juli 2008 nadrukkelijk is aangegaan in zijn toespraak in Berlijn waarin hij verklaarde dat "Amerika zich geen betere partner dan Europa kan voorstellen" en hieraan toevoegde dat het nu de hoogste tijd was om de koppen bij elkaar te steken om de problemen van de 21e eeuw aan te pakken; nodigt president Obama opnieuw uit de plenaire vergadering van het Europees Parlement tijdens zijn eerste officiële bezoek aan Europa toe te spreken; 2. verzoekt de Raad, de lidstaten van de EU en de Commissie om het beleid van de EU tegenover de nieuwe regering van de VS sterker te coördineren en meer samenhang te geven; 3. is ervan overtuigd dat de betrekkingen tussen de EU en de VS het belangrijkste strategische partnerschap van de EU vormen; acht de gecoördineerde actie van de EU en de VS voor het aangaan van de confrontatie met problemen waarmee de wereld te maken heeft met eerbiediging van het internationaal recht en een versterking van het multilateralisme, van fundamentele betekenis voor de internationale gemeenschap; dringt er bij het Tsjechische voorzitterschap van de Raad en de Commissie op aan om met de nieuwe VS-regering een gemeenschappelijke agenda vast te stellen met doelstellingen op de korte en lange termijn met betrekking tot zowel bilaterale aangelegenheden als mondiale en regionale zaken en conflicten; 4. spreekt zijn diepe waardering uit voor de Topontmoeting die op 5 april 2009 in Praag plaats zal hebben tussen president Obama en de 27 staatshoofden en regeringsleiders van de EU, en hoopt dat van deze ontmoeting een krachtige impuls uitgaat voor versteviging van de trans-Atlantische betrekkingen en de opstelling van een gezamenlijke agenda; 5. onderstreept dat het huidig elan ook moet worden benut om het kader van trans-Atlantische betrekkingen te verbeteren en te vernieuwen; benadrukt dat het noodzakelijk is de bestaande NTA van 1995 te vervangen door een nieuwe trans-Atlantische partnerschapsovereenkomst die een stabielere en actuelere basis voor de betrekkingen moet vormen; 6. acht het aangewezen de onderhandelingen over een nieuwe overeenkomst van start te laten gaan zodra het Verdrag van Lissabon in werking is getreden, zodat de onderhandelingen vóór kunnen worden afgerond; 7. is ervan overtuigd dat de TEC, het verantwoordelijke orgaan voor de bevordering van de economische integratie en samenwerking op het gebied van regelgeving, in de nieuwe overeenkomst moet worden opgenomen; verwelkomt het feit dat de TEC wordt geadviseerd door een reeks belanghebbenden, met inbegrip van vertegenwoordigers van het bedrijfsleven, en verzoekt een vergelijkbare rol toe te kennen aan vertegenwoordigers van de vakbeweging aan weerszijden van de Atlantische Oceaan; 8. beveelt aan dat de EU-VS-toppen twee maal per jaar plaatsvinden ten einde een partnerschap met een strategische koers en dynamiek te creëren, en dat zij adequaat toezicht houden op de tenuitvoerlegging van de vooraf vastgestelde doelstellingen; 9. is van mening dat in het kader van de nieuwe overeenkomst een orgaan in het leven moet worden geroepen voor systematische raadpleging en coördinatie op hoog niveau met betrekking tot buitenlands en veiligheidsbeleid; beveelt aan dat dit orgaan wordt voorgezeten door de Hoge Vertegenwoordiger/vice-voorzitter van de Commissie aan de EU-zijde en door de minister van Buitenlandse Zaken aan Amerikaanse zijde, en dat dit orgaan ten minste om de drie maanden bijeenkomt, met behoud van informele contacten; stelt voor dat dit orgaan de naam Trans-Atlantische Politieke Raad (TPC) krijgt; 10. herbevestigt dat de nieuwe overeenkomst de huidige TLD moet omvormen tot trans-Atlantische assemblee die als platform dient voor de parlementaire dialoog, het vaststellen van doelstellingen alsmede een gezamenlijk toezicht op de tenuitvoerlegging van de overeenkomst en voor de coördinatie van de werkzaamheden van zowel het Europees Parlement als het Congres van de VS in zaken die beide partners ter harte gaan, met inbegrip van een nauwe samenwerking van commissies en rapporteurs aan beide zijden; is van mening dat deze assemblee twee maal per jaar in plenaire vergadering bijeen moet komen en dat zij op voet van gelijkheid moet worden samengesteld uit zowel leden van het Europees Parlement als leden van de beide huizen van het Amerikaans Congres; is van mening dat de assemblee werkgroepen zou kunnen instellen om de plenaire vergaderingen voor te bereiden; wijst er andermaal op dat binnen deze assemblee een wederzijds functionerend vroegtijdig waarschuwingssysteem op wetgevingsniveau in het leven moet worden geroepen; meent dat een stuurcommissie de verantwoordelijkheid moet krijgen voor de bevordering van de samenwerking tussen de wetgevingscommissies en de rapporteurs van het Europees Parlement en het Amerikaanse Congres inzake wetgeving met relevantie voor een verdere integratie van de trans-Atlantische markt, en met name voor de werkzaamheden van de TEC; 11. is van oordeel dat de trans-Atlantische assemblee door de TEC en de TPC op de hoogte moet worden gehouden van hun activiteiten en dat zij onder meer het recht moet hebben hoorzittingen te houden met vertegenwoordigers van deze Raden, en dat zij de mogelijkheid moet hebben voorstellen aan beide Raden en aan de EU-VS-toppen te doen; wenst dat niet alleen de rol van parlementsleden binnen de TEC wordt versterkt, maar ook de beide covoorzitters van de trans-Atlantische assemblee worden uitgenodigd om deel te nemen aan de openingszitting van de vergaderingen van de TEC, de TPC en de EU-VS-toppen; 12. verzoekt in volledige samenwerking met het Amerikaans Congres, het Europees Parlement zich te buigen over de mogelijkheid om in Brussel een verbindingsbureau van het Amerikaans Congres te vestigen; 13. verzoekt de secretaris-generaal van het Parlement onverwijld werk te maken van de tenuitvoerlegging van het besluit van het Bureau van 11 december 2006 over het stationeren van een ambtenaar in Washington als verbindingsfunctionaris; 14. wijst met nadruk op de voordelen van een gezamenlijk programma voor uitwisseling van personeel en verzoekt de secretaris-generaal van het Parlement om zich samen met de secretarissen va het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden en de Amerikaanse Senaat te bezinnen op de haalbaarheid van een gezamenlijk memorandum voor personeelsuitwisseling zoals dat van het Parlement en het VN-Secretariaat; 15. beklemtoont dat dit trans-Atlantische partnerschap moet steunen op een grondige kennis van en nauwere banden tussen het maatschappelijk middenveld van de partijen; benadrukt dat beide partijen ervoor moeten zorgen dat meer studenten, academici en vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld van beide zijden worden uitgewisseld zodat bij de huidige en toekomstige generaties wederzijds begrip wordt aangekweekt en zij dit partnerschap een warm hart blijven toedragen; is van oordeel dat voor dit initiatief steun uit de communautaire begroting voor 2010 en uit de begrotingen van de relevante instellingen aan VS-zijde beschikbaar moet worden gesteld ten einde de effectieve tenuitvoerlegging ervan te waarborgen; 16. is bijzonder verheugd over de groeiende aanwezigheid van Amerikaanse organisaties in Brussel en in het bijzonder over hun betrokkenheid bij de Europese Unie en haar instellingen en hun streven naar een sterker EU-VS-partnerschap; benadrukt dat de Europese organisaties blijk moeten geven van een soortgelijke betrokkenheid en in Washington DC moeten opereren ten einde de zichtbaarheid van de EU te vergroten en de Europese visie op trans-Atlantische en mondiale aangelegenheden in Amerikaanse politieke kringen kracht bij te zetten; is zich ervan bewust dat Europese organisaties vaak niet over dezelfde middelen beschikken als hun Amerikaanse tegenhangers; stelt daarom voor om met prioriteit financiële steun te verlenen aan projecten van Europese organisaties die erop gericht zijn het bewustzijn en het begrip van de Europese aangelegenheden en standpunten in de Verenigde Staten te vergroten; 17. verzoekt de EU en de VS nauwer samen te werken op het gebied van cultuur en de wederzijdse voordelen van culturele uitwisselingen te blijven ondersteunen en bevorderen; 18. benadrukt het belang van nauwere samenwerking bij ruimteprogramma's, met name tussen de ESA (Europese Ruimtevaartorganisatie) en de NASA; Uitdagingen op mondiaal niveau 19. verzoekt beide partners met klem effectief multilateralisme te bevorderen en daarbij de opkomende landen te betrekken in een geest van gedeelde verantwoordelijkheid voor de wereldorde, de naleving van het internationaal recht en voor gemeenschappelijke problemen; dringt erop aan dat de EU en de VS zich blijven inspannen om de VN-hervormingsagenda tot een goed einde te brengen, met inbegrip van de hervorming van de Veiligheidsraad van de VN en andere multilaterale fora in de wereld; 20. verzoekt beide partners er als essentieel onderdeel van hun beleid op toe te zien dat mensenrechten in de wereld meer worden geëerbiedigd; onderstreept dat in het kader van preventieve en crisisdiplomatie alsook voor een samenhangende en efficiënte aanpak van pandemieën en humanitaire urgentiegevallen een intensieve coördinatie noodzakelijk is; spoort de nieuwe VS-regering aan het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof te ratificeren en hiertoe toe te treden; herhaalt zijn verzoekt om de doodstraf af te schaffen; 21. verzoekt beide partners resoluut bij te dragen aan de verwezenlijking van de MDG's, met name in Afrika, welke door de economische crisis niet in gevaar mogen worden gebracht, en de mogelijkheden te bekijken om op deze gebieden gecoördineerd op te treden; verzoekt beide partners zich te houden aan hun toezegging om 0,7% van hun BBP aan ontwikkelingssamenwerking te besteden; 22. verzoekt beide partners gezamenlijk het voortouw te nemen bij de tijdens de Washington-conferentie van 15 november 2008 gestarte multilaterale actie om de huidige financiële en economische crisis op te lossen en het internationale financiële systeem, de Wereldbank en het IMF te hervormen en bij deze inspanningen ook de opkomende landen te betrekken, en daarbij weerstand te bieden aan protectionisme en te streven naar een succesvolle afronding van de WHO-Doha-ronde; 23. is ingenomen met het feit dat de nieuwe president van de VS zich sterk maakt voor de aanpak van de klimaatverandering; verzoekt de EU en de VS met klem het voortouw te nemen en op de Conferentie van Kopenhagen van 2009 een ambitieuze overeenkomst voor na te bereiken waarbij alle relevante landen die broeikasgassen uitstoten betrokken worden en aan doelstellingen op middellange en lange termijn gebonden worden; 24. wenst dat de EU en de VS op energiegebied nauwer samenwerken; verzoekt met klem om prioritaire aandacht te besteden aan de efficiënte coördinatie van hun beleid ten opzichte van de producerende landen en de versterking van de diversiteit van de energievoorziening, energiebronnen en het energievervoer; pleit voor een nauwere wetenschappelijke en technologische samenwerking op het gebied van energie en energie-efficiency; 25. vestigt de aandacht op het rapport van de National Intelligence Council (NIC) getiteld "Globale trends 2025: een wereld in verandering", en verzoekt het Tsjechische voorzitterschap (van januari tot juni 2009) en het Zweedse voorzitterschap (van juli tot december 2009) gezien de noodzaak van een strategische aanpak op lange termijn van beleidskwesties binnen de EU-instellingen, in nauwe samenwerking met het Instituut voor veiligheidsstudies van de Europese Unie te streven naar een systeem van analyse zoals dat door de NIC wordt gebruikt ten einde trends op lange termijn vanuit een EU-perspectief in kaart te brengen; is ervan overtuigd dat de dialoog over de belangrijkste strategische kwesties waarmee het trans-Atlantisch partnerschap wordt geconfronteerd, hierdoor op de lange termijn vereenvoudigd wordt; Regionale aangelegenheden 26. beklemtoont dat een vreedzame en rechtvaardige regeling van het Midden-Oostenconflict van vitaal belang is en is er verheugd over dat de nieuwe VS-regering deze kwestie hoog op haar lijst met prioriteiten zal plaatsen; vraagt de VS-regering nauw met de EU samen te werken en aan het Kwartet deel te nemen; is ingenomen met de snelle benoeming van een speciale afgevaardigde van de VS voor het Midden-Oosten in de persoon van voormalig senator George Mitchell; benadrukt dat beide partners moeten streven naar een intensivering van de onderhandelingen op basis van de routekaart en de resultaten van de Conferentie van Anapolis teneinde tot een tweestatenoplossing te komen; verzoekt beide partners met klem nauw samen te werken om het huidige wankele staakt-het-vuren in Gaza op een solide basis te plaatsen en te bestendigen met inschakeling van de regionale actoren en door bij te dragen aan het bereiken van de doelstellingen van VN-Veiligheidsraadsresolutie 1860 van 8 januari 2009 (S/RES/1860(2009)), zoals onmiddellijke humanitaire hulp voor de bevolking van Gaza en de verzekering dat de onwettige handel in wapens en munitie wordt voorkomen en de blokkade van Gaza wordt opgeheven; doet een beroep op de trans-Atlantische partners het streven naar inter-Palestijnse verzoening te steunen en wijst op het belang van de verbetering van de levensomstandigheden van de Palestijnen op zowel de Westoever als in de Gaza-strook, waaronder de wederopbouw van Gaza; 27. spoort de EU en de VS aan samen te werken bij het hernieuwen van de strategieën om de eerbiediging van de mensenrechten en democratie in het Midden-Oosten te bevorderen en daarbij gebruik te maken van hun economische macht en soft power in de regio; 28. onderstreept dat in Afghanistan de waarden, de veiligheid en geloofwaardigheid van de trans-Atlantische gemeenschap op het spel staan; verzoekt de EU, de VS, de NAVO en de VN met klem een nieuw gemeenschappelijk strategisch concept te ontwikkelen waarin de diverse componenten van de internationale afspraken zijn opgenomen ten einde de veiligheid in alle regio's te verhogen, de positie van de Afghaanse gouvernementele en plaatselijke instellingen te versterken en de opbouw van het land en zijn welvaart in de hand te werken in nauwe samenwerking met de naburige landen; is van oordeel dat het uiteindelijke doel moet zijn dat de verantwoordelijkheid voor de veiligheid en stabiliteit geleidelijk aan moet worden overgedragen aan de Afghaanse autoriteiten; herinnert aan resolutie 1833 (2008) van de VN-Veiligheidsraad van 22 september 2008 (S/RES/1833(2008)), waarin alle Afghaanse partijen en groeperingen worden aangespoord een constructieve politieke dialoog te voeren en het gebruik van geweld te vermijden; 29. verzoekt de EU en VS een gemeenschappelijke strategie ten aanzien van Pakistan uit te stippelen die erop gericht is zijn democratische instellingen, de rechtstaat en zijn capaciteit om terrorisme te bestrijden, te versterken en de medeverantwoordelijkheid van Pakistan voor de stabiliteit in de regio, alsook voor de veiligheid langs de grens met Afghanistan en een volledige controle van de regering over de grensprovincies en stamgebieden van Pakistan te bevorderen; juicht de benoeming van Richard Holbrooke als speciaal gezant uitsluitend voor de Pakistaans-Afghaanse regio toe; 30. onderstreept dat het kernwapenprogramma van Iran de non-proliferatieregelingen en de stabiliteit in de regio en de wereld ondermijnt; spreekt zijn waardering uit voor de aankondiging van president Obama dat rechtstreekse contacten met de Iraanse zijde zullen worden overwogen en pleit ervoor dat beide partners via onderhandelingen met Iran tot een oplossing komen, uitgaande van een dubbele strategie van dialoog en sancties, gecoördineerd met de overige leden van de Veiligheidsraad en de Internationale Organisatie voor Atoomenergie; is van mening dat eventuele initiatieven van een van de partners met betrekking tot Iran onderling goed gecoördineerd moeten worden in een sfeer van vertrouwen en transparantie; verzoekt de trans-Atlantische partners zo snel mogelijk een gemeenschappelijke aanpak jegens Iran vast te stellen zonder te wachten totdat deze kwestie een dringende behandeling vereist; 31. verwelkomt de ratificatie van de overeenkomst VS-Irak over de aanwezigheid in Irak van VS-strijdkrachten; onderstreept dat de EU bereid is mee te helpen aan het herstel van Irak, met name wat betreft de rechtstaat, de eerbiediging van de mensenrechten, het consolideren van de overheidsinstellingen, en het steunen van de economische ontwikkeling van Irak en de reïntegratie van dat land in de wereldeconomie; verzoekt de partners via gecoördineerde maatregelen te blijven samenwerken met de Iraakse regering en de VN ten einde de stabiliteit en nationale verzoening kracht bij te zetten en aan de eenheid en onafhankelijkheid van Irak bij te dragen; 32. vraagt van beide partijen met nadruk om hun beleid tegenover Rusland nauwkeurig te coördineren; benadrukt, in het besef dat Rusland als buurland van belang is, dat Rusland en de EU van elkaar afhankelijk zijn en dat Rusland op regionaal niveau en op het wereldtoneel een belangrijke rol speelt, het belang om met Rusland tot een constructieve samenwerking te komen betreffende uitdagingen, bedreigingen en kansen die beide partijen aangaan, waaronder veiligheidsvraagstukken, ontwapening en non-proliferatie, met inachtneming van democratische beginselen, normen op mensenrechtengebied en regels van het internationaal recht; onderstreept in dit verband dat het nodig is het wederzijdse vertrouwen tussen de trans-Atlantische partners en Rusland te versterken en de samenwerking in de NAVO-Rusland-Raad te intensiveren; verzoekt beide trans-Atlantische partners hun benadering van een eventuele hervorming van het Europese veiligheidssysteem nauwkeurig te coördineren met inachtneming van de OVSE-beginselen en het behoud van de samenhang van de NAVO; is van oordeel dat ontwikkelingen in dit systeem, waarvan ook internationale regelingen als het Verdrag inzake conventionele strijdkrachten in Europa deel uitmaken, in een dialoog met Rusland en ook met andere niet van de EU deel uitmakende lidstaten van de OVSE moeten worden benaderd; 33. is verheugd over de recente verklaringen van de vice-president van de VS, Joe Biden, op de Europese veiligheidsconferentie in München waaruit duidelijk werd dat de VS de gesprekken over het raketafweersysteem van de VS met zijn NAVO-bondgenoten en Rusland zal voortzetten en werd toegevoegd dat de nieuwe regering de kosten en efficiency van het systeem zal bezien; constateert dat er uit Rusland signalen komen die erop wijzen dat dit land de plannen voor de stationering van Iskander korte-afstandsraketten in Kaliningrad zal opschorten; 34. verzoekt de EU en de VS om een gemeenschappelijke strategie te ontwikkelen aangaande de zes staten in het Oosten van Europa (Moldavië, Oekraïne, Georgië, Armenië, Azerbeidzjan, Wit-Rusland), waarover het Europese Nabuurschapsbeleid betrekking heeft, om te komen tot concrete en duurzame resultaten bij het implementeren van het nieuwe Oostelijke Partnerschap en bij de Zwarte Zeesynergie; 35. spoort beide partners aan speciale aandacht aan Latijns-Amerika en in het bijzonder aan de Latijns-Amerikaanse regionale organisaties te schenken door hun inspanningen te coördineren om de consolidatie van democratie, het in acht nemen van de mensenrechten, goed bestuur, de strijd tegen de armoede, de versterking van de sociale cohesie, markteconomieën en de rechtsstaat, met inbegrip van de strijd tegen de georganiseerde misdaad en drugshandel, worden bevorderd en steun te verlenen aan de regionale integratie en de samenwerking inzake klimaatverandering te bevorderen; 36. beveelt tevens een gemeenschappelijke aanpak aan jegens andere belangrijke geopolitieke landen zoals China, India en Japan, alsook van de diverse crises en problemen in het Afrika ten zuiden van de Sahara; Defensie, wapenbeheersing en veiligheidsaangelegenheden 37. beklemtoont het belang van de NAVO als hoeksteen van de trans-Atlantische veiligheid; juicht het besluit van de Europese Raad van december 2008 toe om het strategisch partnerschap tussen de EU en de NAVO te versterken en verzoekt beide partners spoed te zetten achter de oprichting van een EU-NAVO-groep op hoog niveau ten einde de samenwerking tussen de twee organisaties te verbeteren; stelt voor om een debat te openen over de waarde van een Europees-Atlantische veiligheidsstrategie, waarmee gemeenschappelijke zorgpunten en belangen op het gebied van de veiligheid kunnen worden vastgesteld; 38. benadrukt het toenemende belang van het Europees veiligheids- en defensiebeleid en de noodzaak om de civiele en militaire capaciteiten van Europa te blijven verbeteren; juicht het toe dat tijdens de NAVO-top van Boekarest van april 2008 het belang is erkend van een grotere Europese defensiecapaciteit om de trans-Atlantische veiligheid te versterken; 39. verzoekt de EU en de VS in alle internationale fora, en in het bijzonder binnen de VN, een gemeenschappelijke strategie inzake de ontwapening van massavernietigings- en conventionele wapens te volgen; verzoekt de nieuwe VS-regering om opnieuw met Rusland in gesprek te gaan over de wapenbeheersing en ontwapening en de huidige bilaterale overeenkomsten tussen deze twee landen uit te breiden; benadrukt de noodzaak van nauwere samenwerking ten einde vooruitgang te boeken in de aanloop tot de NPV-toetsingsconferentie van 2010 en is verheugd dat de nieuwe VS-president heeft toegezegd het alomvattend kernstopverdrag te ratificeren; 40. onderstreept het belang van een versterking van de trans-Atlantische samenwerking in de strijd tegen het terrorisme met inachtneming van een volledige naleving van de internationale rechtsregels en de mensenrechten, en de belangrijke rol die de VN bij het tegengaan van deze dreiging kan spelen; wijst op de noodzaak van nauwe samenwerking wanneer de levens van gijzelaars op het spel staan; 41. juicht het besluit van president Barack Obama tot sluiting van de detentie-inrichting te Guantánamo Bay toe, evenals andere daarmee verband houdende uitvoeringsopdrachten betreffende wettelijke grenzen die bij het verhoor van personen in acht moeten worden genomen en betreffende detentie-faciliteiten van de CIA; moedigt de regering van de VS aan detentiecentra buiten de Verenigde Staten die niet met de internationale rechtsregels stroken te sluiten en expliciet een eind te maken aan het beleid van het overdragen van gevangenen (extraordinary renditions); vraagt van de lidstaten, mocht de Amerikaanse regering daarom verzoeken, hun medewerking te verlenen aan het vinden van een oplossing per geval voor het vraagstuk van de opname van een aantal van de gedetineerden uit Guantánamo Bay in de EU met inachtneming van de plicht tot loyale samenwerking bij wederzijdse raadpleging omtrent eventuele effecten voor de openbare veiligheid in de EU; 42. benadrukt dat het belangrijk is dat de EU-VS-overeenkomsten inzake uitlevering en rechtsbijstand zo spoedig mogelijk in werking treedt en spoort de lidstaten die deze overeenkomsten nog niet hebben ondertekend, aan dit zo spoedig mogelijk te doen; wijst erop dat daadwerkelijke tenuitvoerlegging van deze overeenkomsten een hoge mate van onderling vertrouwen vereist op basis van volledige naleving door alle partijen van mensenrechtenverplichtingen, het recht op verdediging en een eerlijk proces, binnenlandse en internationale rechtsstaat; 43. beklemtoont dat het delen van data en informatie een waardevol instrument is in het kader van de internationale bestrijding van terrorisme en transnationale misdaad, maar is ook van mening dat dit binnen een goed wetskader moet plaatsvinden waarbij de burgerlijke vrijheden op gepaste wijze worden beschermd, met inbegrip van het recht op privéleven, en dat het delen van informatie gebaseerd moet zijn op een bindende internationale overeenkomst, zoals ook tijdens de EU-VS-top van 2008 is overeengekomen; 44. verwelkomt de recente uitbreiding van het visumontheffingsprogramma tot weer zes EU-lidstaten; eist echter van de VS dat zij het visaregime voor de resterende zes lidstaten intrekken en alle EU-burgers op gelijke voet behandelen op basis van volledige wederkerigheid; verzoekt de Commissie deze kwestie prioritair met de nieuwe VS-regering op te nemen; 45. is van oordeel dat de EU en de VS ook op het gebied van justitie en binnenlandse zaken nauw moeten samenwerken ten einde geleidelijk aan een trans-Atlantische ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid te scheppen; Economische en commerciële aangelegenheden 46. verzoekt de partners met klem het volledig potentieel van de TEC te gebruiken ten einde de bestaande hindernissen voor de economische integratie te slechten en tegen 2015 een eenvormige trans-Atlantische markt te creëren; verzoekt de Commissie om op basis van de studie waarvoor het Europees Parlement in het kader van zijn begroting van 2007 toestemming heeft verleend en financieringsmiddelen heeft uitgetrokken een gedetailleerde routekaart op te stellen van de hindernissen die uit de weg moeten worden geruimd om de genoemde streefdatum te halen; 47. onderstreept dat het belangrijk is de TEC ook in te zetten als kader voor macro-economische samenwerking tussen beide partners en moedigt de bevoegde monetaire instellingen ertoe aan hun coördinatie te versterken; 48. verwelkomt de vooruitgang die in de afgelopen maanden is geboekt bij het bevorderen van de trans-Atlantische economische integratie; is met name van mening dat op gebieden als investeringen, boekhoudnormen, regelgevingskwesties, de veiligheid van geïmporteerde producten en de handhaving van intellectuele-eigendomsrechten de verbeterde samenwerking al in belangrijke vooruitgang heeft geresulteerd en moet worden voortgezet; 49. is tegelijkertijd van mening dat de trans-Atlantische economische samenwerking transparanter en voorspelbaarder moet worden en dat er meer verantwoordelijkheid over dient te worden afgelegd; is van mening dat over vergaderschema's, agenda's, routekaarten en voortgangsverslagen de belangrijkste betrokkenen zo spoedig mogelijk overeenstemming moeten bereiken, waarna deze documenten op een website dienen te worden gepubliceerd; 50. is van mening dat de Verenigde Staten en de Europese Unie op internationale fora over een groot potentieel beschikken om gemeenschappelijke standpunten en initiatieven goed te keuren gezien het veelvoud aan gemeenschappelijke politieke belangen op het terrein van de handel, zoals een niet-discriminerende toegang tot grondstoffen op de wereldmarkt, handhaving van intellectuele-eigendomsrechten of een wereldwijde harmonisatie op het gebied van octrooien; stelt voor om in wederzijds belang dit potentieel beter te benutten; 51. was bezorgd over de nieuwe Amerikaanse handelsbelemmerende wet betreffende de steun van 819 miljard dollar; constateert echter dat deze wet gewijzigd is om aan de WTO-regels te voldoen en benadrukt dat het absoluut noodzakelijk is dat de huidige crisis gezamenlijk wordt aangepakt in plaats van via maatregelen waardoor de EU en de VS zich van elkaar isoleren; 52. pleit voor geleidelijke integratie van de financiële markten door wederzijdse erkenning in combinatie met een zekere convergentie tussen de huidige regelgevingskaders en door occasionele vrijstellingen waar mogelijk ; herinnert eraan dat de basisbeginselen voor geslaagde integratie bestaan in vrije toegang tot de markten, regelgeving die aan de internationale normen voldoet, uniforme toepassing van de regelgeving en voortdurend overleg met de belanghebbende partijen op de markt; vraagt de Europese en Amerikaanse overheden om invoering van belemmeringen voor binnenlandse investeringen en vastlegging van wetgeving met extraterritoriale draagwijdte zonder voorafgaand overleg en instemming, te vermijden; 53. pleit voor opheffing van de belemmeringen die investeringen en trans-Atlantische financiële dienstverlening bemoeilijken, en geeft de voorkeur aan ruimere integratie van de Europese en Amerikaanse markt zodat ze beter met de opkomende markten concurreren, op voorwaarde dat er een bevredigend kader van prudentiële regels ingevoerd wordt om te voorkomen dat een crisis aan de ene kant van de Atlantische Oceaan ook de andere kant treft; 54. benadrukt dat liberalisering van financiële dienstverlening zonder overeenkomstige herziening van het regelgevend raamwerk en de toezichtsregels de mogelijkheden van de bevoegde autoriteiten om doelmatig toezicht uit te oefenen beperkt, en pleit daarom voor regelingen die de concurrentie waarborgen, producten, instellingen en markten transparanter maken en aan doelmatig toezicht onderwerpen, en gemeenschappelijke modellen voor risicobeheersing invoeren, zoals overeengekomen op de G20-top van november 2008; 55. erkent dat het Amerikaans overheidstoezicht vorderingen in de uitvoering van de overeenkomsten van Bazel II voor grote banken gemaakt heeft, maar staat kritisch tegenover de onevenwichtigheden die nog altijd recht getrokken moeten worden, omdat ze een bijkomende belasting voor de Amerikaanse dochtermaatschappijen van Europese banken vertegenwoordigen en tegelijk hun competitiviteit aantasten, en stelt vast dat er nog altijd een aantal kwesties zijn (financiële houdstermaatschappijen en kleine banken) die zo snel mogelijk op te lossen zijn ; moedigt het Amerikaans Congres aan om een coherentere toezichtsstructuur in de bank- en verzekeringssector te overwegen ten einde de coördinatie tussen de EU en de VS gemakkelijker te laten verlopen; 56. vraagt om meer samenwerking tussen de toezichthoudende instanties bij het toezicht op de bedrijvigheden van internationale organisaties en het voorkomen van activiteiten van financiële ondernemingen die zich in ondoorzichtige jurisdicties bevinden, of jurisdicties die niet tot samenwerking geneigd zijn, en vraagt de opheffing van belastingsparadijzen; 57. roept de autoriteiten van de VS en de EU op om kredietbeoordelingsbureaus volgens gemeenschappelijke beginselen en methoden te reguleren teneinde het vertrouwen in de ratings te herstellen en ze een solide grondslag te geven; wijst er wel op dat de EU haar eigen regelgevingskader moet ontwikkelen omdat het niet aanvaardbaar zou zijn dat de normen van de Amerikaanse beurscommissie ("Securities and Exchange") extraterritoriaal van toepassing zijn op Amerikaanse agentschappen die op de Europese markt actief zijn; 58. onderschrijft de mening van de Commissie, dat de oorspronkelijke kredietinstellingen verplicht moeten worden om een deel van het krediet dat ze verlenen te behouden, teneinde ze te dwingen om een deel van het overgedragen risico te blijven dragen; vraagt dat de kwestie in de trans-Atlantische dialoog aan de orde gesteld wordt om op internationaal vlak gelijke voorwaarden te houden en systeeminherente risico's op de financiële wereldmarkten te beperken; vindt dat er een gedragscode voor soevereine vermogensfondsen ("sovereign wealth fund", SWF) overeengekomen moet worden; 59. verzoekt het nieuwe Congres om de maatregel van de VS om 100% van de binnenkomende vracht te controleren, te wijzigen en dringt er bij het Congres op aan om nauw samen te werken met de EU om te zorgen voor de uitvoering van een gelaagde aanpak op basis van het werkelijke risico; merkt op dat veilige handel zeer belangrijk is in een almaar sterker geïntegreerde wereldeconomie, maar is van mening dat ongedifferentieerde maatregel een potentiële nieuwe handelsbelemmering vormt die hoge kosten voor de economische actoren met zich meebrengt, hetgeen een grotere veiligheid van de bevoorradingsketen niet dichterbij brengt; 60. is van mening dat het nuttig zou zijn als de Trans-Atlantische Economische Raad seminars over de honderdprocentscontroles zou organiseren in Brussel en Washington om het wederzijds begrip tussen de wetgevers van de EU en de VS te vergroten en het vinden van een spoedige en voor beide partijen aanvaardbare oplossing voor dit probleem te bevorderen; 61. beveelt aan dat de Trans-Atlantische Economische Raad op zijn volgende vergadering bespreekt of het nuttig zou zijn om meer technische onderwerpen in zijn werkveld op te nemen en of meer samenwerking tussen de EU en de VS essentieel is om een werkbaar cap-and-trade systeem voor emissies tot stand te brengen; beveelt aan bestaande gemeenschappelijke internationale referentiecriteria voor energie-intensieve bedrijfstakken te ontwikkelen of op te nemen in het proces van de Trans-Atlantische Economische Raad; o o o 62. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten en de President en het Congres van de Verenigde Staten van Amerika. Het Europees Parlement , – gezien de ontwerpaanbeveling aan de Raad, ingediend door Stavros Lambrinidis namens de PSE-Fractie, betreffende de versterking van de veiligheid en van de fundamentele vrijheden op het internet ( B6-0302/2008 ), – gelet op het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) en het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, en in het bijzonder het daarin bepaalde over de bescherming van persoonsgegevens, de vrijheid van meningsuiting en van informatie en de eerbiediging van het privéleven en het familie- en gezinsleven, en het recht op vrijheid en veiligheid, – gezien Richtlijn 95/46/EG van het Europees Parlement en de Raad van 24 oktober 1995 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens (1) , Kaderbesluit 2008/977/JBZ van de Raad van 27 november 2008 inzake de bescherming van persoonsgegevens die worden verwerkt in het kader van politiële en justitiële samenwerking in strafzaken (2) , Richtlijn 2003/98/EG van het Europees Parlement en de Raad van 17 november 2003 inzake het hergebruik van overheidsinformatie (3) , het voorstel van de Commissie van 13 november 2007 voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2002/22/EG inzake de universele dienst en gebruikersrechten met betrekking tot elektronische-communicatienetwerken en -diensten, Richtlijn 2002/58/EG betreffende de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de sector elektronische communicatie en Verordening (EG) nr. 2006/2004 betreffende samenwerking met betrekking tot consumentenbescherming ( COM(2007)0698 ), Richtlijn 2006/24/EG van het Europees Parlement en de Raad van 15 maart 2006 betreffende de bewaring van gegevens die zijn gegenereerd of verwerkt in verband met het aanbieden van openbaar beschikbare elektronische communicatiediensten of van openbare communicatienetwerken (4) en het Arrest van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen van 10 februari 2009 in zaak C-301/06 Ierland / Parlement en Raad, – gelet op Kaderbesluit 2005/222/JBZ van de Raad van 24 februari 2005 over aanvallen op informatiesystemen (5) , Kaderbesluit 2001/413/JBZ van de Raad van 28 mei 2001 betreffende de bestrijding van fraude en vervalsing in verband met andere betaalmiddelen dan contanten (6) , Kaderbesluit 2008/919/JBZ van de Raad van 28 november 2008 tot wijziging van Kaderbesluit 2002/475/JBZ inzake terrorismebestrijding (7) , de mededeling van de Commissie van 22 mei 2007 getiteld "Naar een algemeen beleid voor de bestrijding van cybercriminaliteit" ( COM(2007)0267 ), alsmede de recente initiatieven voor de opsporing van ernstige misdaad en terrorisme (zoals het "Check the Web"-project), - gezien de werkzaamheden die zijn aangevat binnen het kader van de Raad van Europa, de Organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling (OESO) en de Verenigde Naties zowel ten aanzien van de strijd tegen criminaliteit en cybercriminaliteit als ten aanzien van de bescherming van de grondrechten en fundamentele vrijheden, ook op het internet (8) , - gezien de meest recente arresten van de Europese en nationale constitutionele hoven ter zake, met name het arrest van het Duitse Bundesverfassungsgericht waarin een afzonderlijk recht op bescherming van de vertrouwelijkheid en van de integriteit van informaticasystemen wordt erkend (9) , – gelet op artikel 114, lid 3, en artikel 94 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en het advies van de Commissie cultuur en onderwijs ( A6-0103/2009 ), A. overwegende dat de ontwikkeling van het internet aantoont dat het zich aan het ontwikkelen is tot een onmisbaar hulpmiddel voor het bevorderen van democratische initiatieven, tot een nieuwe arena voor het politieke debat (bijvoorbeeld elektronisch campagne voeren en elektronisch stemmen), tot een zeer belangrijk instrument op mondiaal niveau voor het uitoefenen van de vrijheid van meningsuiting (bijvoorbeeld door te bloggen) en voor het ontwikkelen van bedrijfsactiviteiten en tot een mechanisme voor het bevorderen van digitale geletterdheid en kennisoverdracht (e-learning); overwegende dat het internet inmiddels voor mensen van alle leeftijden ook steeds meer mogelijkheden biedt om bijvoorbeeld met anderen over de hele wereld te communiceren, en dat mensen op die manier makkelijker met andere culturen in aanraking kunnen komen en zodoende meer begrip krijgen voor andere mensen en culturen; overwegende dat dankzij het internet de hoeveelheid nieuws die kan worden vergaard, is toegenomen doordat men toegang heeft tot nieuws uit verschillende delen van de wereld, B. overwegende dat zowel overheden als organisaties en instellingen van algemeen belang een duidelijk regelgevingskader en geschikte technische middelen ter beschikking moeten stellen om burgers in staat te stellen via e-overheidstoepassingen op een actieve en efficiënte manier deel te nemen aan administratieve processen, C. overwegende dat het internet de definitie van vrijheid van meningsuiting zoals vervat in artikel 11 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, met name wat de dimensie "ongeacht grenzen" van dit artikel betreft, volledig invult, D. overwegende dat transparantie, eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer en een omgeving van vertrouwen onder internetbelanghebbenden moeten worden beschouwd als onmisbare elementen voor het opbouwen van een duurzame veiligheidsvisie op het internet, E. overwegende dat op het internet de vrijheid van meningsuiting en eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer sterker kunnen worden verbeterd, maar tegelijkertijd meer zijn blootgesteld aan inbreuken en beperkingen door particuliere en openbare actoren, F. overwegende dat het internet, door de vrijheid die het biedt, ook gebruikt wordt als platform voor gewelddadige boodschappen, zoals boodschappen die opzettelijk aanzetten tot terrorisme, en voor websites die met name kunnen aanzetten tot het plegen van haatmisdaden, en overwegende dat de dreiging van cybercriminaliteit in een bredere betekenis wereldwijd is toegenomen en een gevaar vormt voor personen (waaronder kinderen) en netwerken, G. overwegende dat dergelijke misdaden effectief en vastberaden moeten worden bestreden, zonder de fundamenteel vrije en open aard van het internet te wijzigen, H. overwegende dat het in een democratische maatschappij de burgers zijn die het recht hebben dagelijks de daden en overtuigingen van hun overheden en van particuliere bedrijven die hun van diensten voorzien, te observeren en te beoordelen; overwegende dat technologisch geavanceerde technieken voor toezicht in een aantal gevallen bij gebrek aan voldoende wettelijke garanties waarin de grenzen aan de toepassingen ervan worden voorgeschreven dit principe in toenemende mate in het gedrang brengen, I. overwegende dat personen beschikken over het recht op vrije meningsuiting op het internet (bijvoorbeeld door gebruikers gemaakte inhoud, weblogs en sociale netwerken), en dat zoekmachines en leveranciers van diensten op het internet het mensen aanzienlijk makkelijker hebben gemaakt om informatie te verkrijgen, bijvoorbeeld over andere personen; overwegende dat er zijn echter situaties zijn waarin individuele personen willen dat informatie in deze databases wordt verwijderd; overwegende dat ondernemingen derhalve moeten kunnen garanderen dat individuele personen kunnen verkrijgen dat persoonsgerelateerde informatie over hen uit databases wordt verwijderd, J. overwegende dat sprongsgewijze technologische ontwikkelingen het in toenemende mate mogelijk maken in het geheim en vrijwel onopgemerkt voor de enkeling toezicht uit te oefenen op de activiteiten van burgers op het internet; overwegende dat het kale feit dat technieken voor toezicht bestaan het gebruik ervan niet vanzelfsprekend rechtvaardigt, maar dat het doorslaggevende belang van het beschermen van de grondrechten van burgers de grenzen en exacte omstandigheden moet bepalen waaronder dergelijke technieken door overheden en bedrijven gebruikt mogen worden; overwegende dat de bestrijding van misdrijven op het internet en de bedreiging die bepaalde personen of organisaties vormen voor de open democratische samenleving wanneer zij het internet gebruiken teneinde de rechten van burgers te schaden, niet mag inhouden dat de Europese lidstaten zich het recht toe-eigenen om alle gegevensverkeer op het internet dat op hun grondgebied plaatsvindt, af te luisteren of te monitoren, ongeacht of dit de eigen burgers betreft of gegevensverkeer vanuit het buitenland; overwegende dat de bestrijding van misdrijven in verhouding moet staan tot de aard van het misdrijf, K. overwegende dat identiteitsdiefstal en -fraude een groeiend probleem vormen dat de autoriteiten, individuele burgers en bedrijven nu pas beginnen te onderkennen en dat zorgt voor grote veiligheidsproblemen in verband met het toegenomen gebruik van het internet voor velerlei doeleinden, waaronder het handelsverkeer en de uitwisseling van vertrouwelijke informatie, L. overwegende dat men niet mag vergeten dat, waar het rechten als de vrijheid van meningsuiting of de eerbiediging van het privéleven betreft, overheden grenzen aan de uitoefening van deze rechten mogen opleggen als dit conform de wet en noodzakelijk is, op proportionele wijze wordt toegepast en past binnen een democratische maatschappij, M. overwegende dat er op het internet sprake is van een groot verschil in macht en kennis tussen bedrijven en overheden enerzijds en individuele gebruikers anderzijds; overwegende dat er daarom een debat moet worden gelanceerd over noodzakelijke grenzen aan de "instemming", zowel waar het gaat om wat bedrijven en overheden een gebruiker kunnen verzoeken mee te delen als waar het gaat om hoeveel van zijn privacy en grondrechten een gebruiker mag worden verzocht op te geven in ruil voor bepaalde internetdiensten of andere privileges, N. overwegende dat vanwege de mondiale, open en participatieve aard van het internet, het internet als regel uitgaat van vrijheid, maar dat dit niet de noodzaak uitsluit om na te denken (op nationaal en internationaal niveau, in een openbare en privéomgeving) over hoe de fundamentele vrijheden van internetgebruikers en hun veiligheid worden gerespecteerd en beschermd, O. overwegende dat het bij het gros van de fundamentele rechten die binnen de internetwereld worden aangetast onder meer gaat om eerbiediging van het privéleven (waaronder het recht om een persoonlijke digitale voetafdruk definitief te verwijderen), gegevensbescherming, vrijheid van meningsuiting en van vergadering, persvrijheid, vrijheid van politieke meningsvorming en vergadering, non-discriminatie en vrije keuze van onderwijs; overwegende dat de inhoud van deze rechten, met inbegrip van hun werkingssfeer en toepassingsgebied, het beschermingsniveau dat deze rechten bieden, alsook het verbod op misbruik van deze rechten, worden bepaald door de regels inzake de bescherming van de mensenrechten en de grondrechten die worden gewaarborgd door de grondwetten van de lidstaten, internationale mensenrechtenverdragen, zoals het EVRM, de algemene beginselen van Gemeenschapsrecht en het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, en/of door andere relevante bepalingen van nationaal, internationaal en Gemeenschapsrecht, binnen hun respectieve werkingssferen, P. overwegende dat alle bij het internet betrokken en daarop actieve actoren hun eigen verantwoordelijkheid dienen te nemen door mee te praten op forums waar dringende en belangrijke kwesties in verband met internetactiviteit worden besproken om gemeenschappelijke oplossingen te zoeken en te bevorderen, Q. overwegende dat digibetisme het nieuwe analfabetisme van de eenentwintigste eeuw zal zijn; overwegende dat ervoor zorgen dat alle burgers toegang hebben tot het internet daarom gelijkwaardig is aan ervoor zorgen dat alle burgers toegang hebben tot onderwijs, en overwegende dat deze toegang niet als strafmaatregel mag worden ontzegd door overheden of particuliere bedrijven; overwegende dat deze toegang niet mag worden misbruikt bij de vervolging van illegale activiteiten; overwegende dat het belangrijk is iets te doen aan nieuwe kwesties zoals netwerkneutraliteit, interoperabiliteit, mondiale bereikbaarheid van alle internetknooppunten, en het gebruik van open formaten en standaarden, R. overwegende dat het internationale, multiculturele en vooral meertalige karakter van het internet nog niet volledig wordt ondersteund door de technische infrastructuur en protocollen van het World Wide Web, S. overwegende dat het bij de aan de gang zijnde opstelling van een "Handvest van internetrechten" belangrijk is rekening te houden met alle onderzoeken en ondernemingen op dit gebied, waaronder de recente onderzoeken van de EU over dit onderwerp (10) , T. overwegende dat economische activiteit belangrijk is voor de verdere dynamische ontwikkeling van het internet, terwijl de economische efficiency ervan dient te worden gewaarborgd door onvervalste mededinging en de bescherming van intellectuele-eigendomsrechten, voor zover dit noodzakelijk, proportioneel en passend is, U. overwegende dat het juiste evenwicht moet worden behouden tussen het hergebruik van overheidsinformatie, hetgeen ongekende mogelijkheden biedt voor creatieve en culturele experimenten en uitwisseling, en de bescherming van intellectuele-eigendomsrechten, V. overwegende dat wereldwijd bedrijven in de sector informatie- en communicatietechnologie (ICT) te maken hebben met een toenemende druk van de overheid om te voldoen aan nationaal recht en beleid op manieren die mogelijk in strijd zijn met de internationaal erkende mensenrechten van vrijheid van meningsuiting en eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer; overwegende dat er positieve stappen zijn ondernomen, onder meer door een groep van diverse belanghebbenden, bestaande uit bedrijven, maatschappelijke organisaties (waaronder mensenrechtenorganisaties en organisaties die zich bezighouden met persvrijheid), investeerders en academici, die een gezamenlijke aanpak heeft ontwikkeld die de vrijheid van meningsuiting en de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer in de ICT-sector beoogt te beschermen en te bevorderen, en dat deze groep het "Global Network Initiative" (GNI) (11) in het leven heeft geroepen, W. overwegende dat strenge regelgeving inzake gegevensbescherming een belangrijk aandachtspunt is voor de EU en haar burgers en dat overweging 2 van Richtlijn 95/46/EG betreffende gegevensbescherming duidelijk bepaalt dat technologie (dat wil zeggen systemen voor gegevensverwerking) "ten dienste van de mens" staat, de "fundamentele rechten en vrijheden, inzonderheid de persoonlijke levenssfeer van natuurlijke personen" moet eerbiedigen en "tot de economische en sociale vooruitgang, tot de ontwikkeling van het handelsverkeer en tot het welzijn van de individuen" moet bijdragen, 1. beveelt de Raad het volgende aan: o o o 2. verzoekt zijn Voorzitter deze aanbeveling te doen toekomen aan de Raad en, ter informatie, aan de Commissie. Het Europees Parlement , - gezien het Groenboek van de Commissie van 22 mei 2007 betreffende een betere ontmanteling van schepen ( COM(2007)0269 ), - gezien zijn resolutie van 21 mei 2008 over het Groenboek betreffende een betere ontmanteling van schepen (1) , - gezien de mededeling van de Commissie van 19 november 2008 over een EU-strategie voor een betere ontmanteling van schepen ( COM(2008)0767 ), - gelet op de artikelen 2 en 6 van het EG-Verdrag, waarin bepaald is dat eisen op het gebied van milieubescherming geïntegreerd moeten worden in de verschillende sectoren van het Gemeenschapsbeleid om een duurzame ontwikkeling van de economische bedrijvigheid te bevorderen, - gelet op artikel 175 van het EG-Verdrag, - gelet op het Verdrag van Bazel inzake beheersing van de grensoverschrijdende overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen en de verwijdering ervan (Verdrag van Bazel), dat op 22 maart 1989 door de Verenigde Naties is goedgekeurd als kader voor de regulering van internationale transporten van gevaarlijke afvalstoffen, - gelet op Verordening (EG) nr. 1013/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 14 juni 2006 betreffende de overbrenging van afvalstoffen (2) ("de afvaltransportverordening"), - gezien de diplomatieke conferentie die in mei 2009 wordt georganiseerd door de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) over het Verdrag betreffende een veilige en milieuhygiënisch verantwoorde recycling van schepen (Verdrag inzake recycling van schepen), - gelet op artikel 108, lid 5, van zijn Reglement, A. overwegende dat er ernstige bezorgdheid bestaat over het risico dat zonder snelle regulerende maatregelen op EU-niveau de milieuonvriendelijke en mensonwaardige omstandigheden waaronder schepen in Zuid-Azië worden ontmanteld, nog verder zullen verslechteren, B. overwegende dat het Verdrag van Bazel (na bekrachtiging door de Europese Raad) erkent dat een schip afval kan worden, hoewel het volgens andere internationale regels nog steeds als schip kan worden gedefinieerd, aangezien de meeste reders thans geen informatie aan de autoriteiten geven over hun intentie zich van hun schepen te ontdoen; overwegende dat reders dan ook zouden moeten bijdragen aan het ter beschikking stellen van informatie over hun intentie om hun schepen weg te doen en over eventuele gevaarlijke materialen aan boord van hun schepen, C. overwegende dat de afvaltransportverordening nog steeds systematisch genegeerd wordt en dat onderkend wordt dat de verantwoordelijkheid en de rol van goedkope vlaggenstaten een groot obstakel zijn voor de bestrijding van illegale export van giftig afval, D. overwegende dat het aantal schepen dat wordt afgeschreven in het kader van de geleidelijke vervanging van enkelwandige olietankers en de grote hoeveelheid oude schepen die nu onder meer als gevolg van de recessie uit de markt wordt gehaald, zullen leiden tot een ongecontroleerde expansie van inferieure sloopfaciliteiten in Zuid-Azië, en zelfs in landen in de Afrikaanse regio als de EU niet onmiddellijk concrete maatregelen neemt, E. overwegende dat de sloop van schepen met behulp van de 'beaching'-methode, waarbij men de schepen op stranden laat lopen, wereldwijd is veroordeeld omdat deze onveilig is voor de werknemers en het mariene milieu geen adequate bescherming biedt tegen vervuilende stoffen afkomstig van de schepen, 1. wijst erop dat bovengenoemde resolutie van het Parlement en de standpunten die het hierin heeft verwoord nog steeds van kracht zijn, en benadrukt dat deze standpunten zoveel mogelijk weerspiegeld moeten worden in het Verdrag inzake recycling van schepen dat in mei 2009 moet worden goedgekeurd; 2. wijst erop dat de recycling van schepen moet worden beschouwd als integraal deel van hun levenscyclus en dat daarom al tijdens de ontwerp- en uitrustingsfasen van het schip rekening moet worden gehouden met de recyclingvoorschriften; 3. wijst erop dat afgedankte schepen veel gevaarlijke stoffen bevatten, waardoor zij beschouwd moeten worden als gevaarlijk afval en dus binnen de werkingssfeer van het Verdrag van Bazel moeten vallen; 4. is ingenomen met de EU-strategie voor een betere ontmanteling van schepen; benadrukt echter dat de Commissie snel het stadium van haalbaarheidsonderzoeken achter zich moet laten en zich volledig moet inzetten voor maatregelen die de effectieve uitvoering van de afvaltransportverordening waarborgen; verzoekt in dit verband om scherpere controles en toezicht door nationale havenautoriteiten en verzoekt de Commissie op dit gebied richtsnoeren op te stellen; 5. benadrukt dat er geen tijd te verliezen valt en dringt aan op spoedige concrete regelgeving op EU-niveau, die verder gaat dan de helaas zwakke oplossingen van de IMO; 6. dringt aan op een uitdrukkelijk verbod op het 'beachen' van afgedankte schepen, en meent dat eventuele technische ondersteuning die binnen een EU-kader aan Zuid-Aziatische landen wordt geboden, gericht moet zijn op de geleidelijke afschaffing van deze allerminst duurzame en zeer gebrekkige sloopmethode; 7. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan over de voorwaarden voor de inwerkingtreding te onderhandelen, zodat het Verdrag inzake recycling van schepen zeer spoedig daadwerkelijk van toepassing zal zijn; 8. dringt er bij de lidstaten op aan het Verdrag inzake recycling van schepen zo snel mogelijk na het bereiken van een akkoord op IMO-niveau te ondertekenen en te ratificeren; 9. dringt er bij de Commissie, de lidstaten en de reders op aan de belangrijkste onderdelen van het Verdrag inzake recycling van schepen onverwijld toe te passen, om ervoor te zorgen dat de schepen die in de komende maanden en jaren naar de sloop gaan inderdaad op een veilige en milieuvriendelijke manier worden ontmanteld; 10. benadrukt dat zal moeten worden beoordeeld of het controleniveau van het Verdrag inzake recycling van schepen na goedkeuring in Hongkong in mei 2009 equivalent is aan dat van het Verdrag van Bazel inzake beheersing van de grensoverschrijdende overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen en de verwijdering ervan, dat is opgenomen in de Europese afvaltransportverordening; 11. steunt het voorstel van de Commissie om onafhankelijke certificering en controle van sloopwerven in te voeren; acht zulke maatregelen dringend noodzakelijk en benadrukt dat elke financiering van de scheepvaartsector door de Gemeenschap afhankelijk moet worden gesteld van het gebruik van dergelijke gecertificeerde faciliteiten door de begunstigde; is in dit verband ingenomen met de normen die zijn ontwikkeld door het Europees Agentschap voor maritieme veiligheid (EMSA) en beschouwt dit als een stap in de goede richting; verwacht niettemin verdere verbeteringen in de nabije toekomst zullen volgen; 12. verzoekt de Commissie concrete maatregelen voor te stellen, zoals keurmerken voor veilige en schone recyclingfaciliteiten, om de overdracht van kennis en technologie te bevorderen en zo de sloopwerven in Zuid-Azië te helpen bij de naleving van internationale veiligheids- en milieunormen, in het bijzonder de normen die met het Verdrag inzake recycling van schepen van kracht zullen worden; meent dat ook rekening met deze doelstelling moet worden gehouden in het bredere kader van het EU-beleid voor ontwikkelingssteun aan de landen waar schepen ontmanteld worden; 13. is een groot voorstander van een dialoog tussen de EU en de regeringen van de Zuid-Aziatische landen waar schepen worden ontmanteld over de arbeidsvoorwaarden op sloopwerven, met inbegrip van de kwestie van de kinderarbeid; 14. dringt aan op een financieringsregeling die gebaseerd is op verplichte bijdragen van de scheepvaartsector en die in overeenstemming is met het beginsel dat de producent verantwoordelijk is; 15. dringt er bij de Commissie op aan eenduidig vast te leggen dat de verantwoordelijkheid berust bij de staat onder wiens jurisdictie de eigenaar van het afval valt; 16. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen en de parlementen van de lidstaten, de regeringen van Turkije, Bangladesh, China, Pakistan en India, alsmede de IMO.