Het Europees Parlement, – gezien artikel 314 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 106 bis van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (1) , en met name artikel 44, – gezien de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2022, definitief vastgesteld op 24 november 2021 (2) , – gezien Verordening (EU, Euratom) 2020/2093 van de Raad van 17 december 2020 tot bepaling van het meerjarig financieel kader voor de jaren 2021-2027 (3) (“MFK‑verordening”), – gezien het Interinstitutioneel Akkoord van 16 december 2020 tussen het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie betreffende begrotingsdiscipline, samenwerking in begrotingszaken en goed financieel beheer, alsmede betreffende nieuwe eigen middelen, met inbegrip van een routekaart voor de invoering van nieuwe eigen middelen (4) , – gezien Besluit (EU, Euratom) 2020/2053 van de Raad van 14 december 2020 betreffende het stelsel van eigen middelen van de Europese Unie en tot intrekking van Besluit 2014/335/EU, Euratom (5) , – gezien het ontwerp van gewijzigde begroting nr. 5/2022, goedgekeurd door de Commissie op 5 oktober 2022 ( COM(2022)0351 ), – gezien de op 14 november 2022 door het bemiddelingscomité goedgekeurde gezamenlijke ontwerptekst over de algemene begroting voor het begrotingsjaar 2023, die ook de goedkeuring van het ontwerp van gewijzigde begroting nr. 5/2022 omvat, – gezien het standpunt inzake het ontwerp van gewijzigde begroting nr. 5/2022 dat de Raad op 21 november 2022 heeft vastgesteld en dezelfde dag aan het Europees Parlement heeft meegedeeld (14832/2022 – C9-0388/2022), – gezien de artikelen 94 en 96 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Begrotingscommissie ( A9-0280/2022 ), A. overwegende dat het ontwerp van gewijzigde begroting nr. 5/2022 actualiseringen aan zowel de uitgaven- als de ontvangstenzijde omvat, en wijzigingen aanbrengt in afdeling III (Commissie) en andere afdelingen; B. overwegende dat het ontwerp van gewijzigde begroting nr. 5/2022 onder meer aanpassingen omvat om de gevolgen van de Russische oorlog in Oekraïne aan te pakken; C. overwegende dat het ontwerp van gewijzigde begroting nr. 5/2022 verband houdt met de financiering van de nieuwe wet ter versterking van de Europese defensie-industrie door middel van gemeenschappelijke aanbestedingen (EDIRPA), het versterken van de noodmaatregelen in het kader van het onderdeel “Voedselketen” van het programma voor de eengemaakte markt, vervroegde financiering en versterking van het Uniemechanisme voor civiele bescherming (UCPM), het verhogen van de EU-bijdrage aan het Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving, het verhogen van de administratieve uitgaven en pensioenen wegens de hoge inflatie, en de terugbetaling van het bedrag van de reserve van het nieuwe “ReFuelEU Luchtvaart”-initiatief naar het onderdeel “Vervoer” van de Connecting Europe Facility, gezien de vertraagde goedkeuring ervan; overwegende dat de resterende marges in de rubrieken 2b en 5 volledig zijn uitgeput; D. overwegende dat de artikelen 64 en 65 van het Statuut tot doel hebben de ontwikkeling van de koopkracht van EU-ambtenaren in overeenstemming te houden met die van nationale ambtenaren; overwegende dat het geraamde percentage voor de salarisaanpassing die met terugwerkende kracht vanaf 1 juli 2022 moet worden toegepast in de goedgekeurde begroting voor 2022 (effect van zes maanden) 2,5 % bedroeg, terwijl het percentage dat in het ontwerp van gewijzigde begroting nr. 5/2022 is opgenomen 6,9 % bedraagt; overwegende dat het definitieve percentage in het verslag van Eurostat over de salarisaanpassing voor 2022 van 24 oktober 2022 is vastgesteld op 7,0 % (6) ; E. overwegende dat het niveau van de betalingskredieten voor het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (Elfpo) en het EU4Health-programma met respectievelijk 775 miljoen EUR en 129,2 miljoen EUR wordt verlaagd; F. overwegende dat het ontwerp van gewijzigde begroting nr. 5/2022 ook twee aanpassingen aan de ontvangstenzijde omvat, namelijk een actualisering van de ramingen van de traditionele eigen middelen (TEM) en de geraamde impact van wisselkoersverschillen; overwegende dat het ontvangstenoverschot wordt geraamd op 3,0 miljard EUR; G. overwegende dat het netto-effect van het ontwerp van gewijzigde begroting nr. 5/2022 op de uitgaven neerkomt op een stijging van 447,5 miljoen EUR aan vastleggingskredieten en een daling van 741,1 miljoen EUR aan betalingskredieten; overwegende dat het totale effect aan de ontvangstenzijde (bestaande uit het ontvangstenoverschot en een daling van de betalingen) neerkomt op een nettodaling van de bni-bijdragen met 3 779 miljoen EUR; H. overwegende dat het Parlement herhaaldelijk heeft gesteld dat een ontwerp van gewijzigde begroting slechts één doel mag dienen; 1. neemt kennis van het ontwerp van gewijzigde begroting nr. 5/2022 zoals ingediend door de Commissie; 2. herinnert eraan dat, als gevolg van de late goedkeuring van de rechtsgrondslag voor de EDIRPA, het bemiddelingscomité voor de algemene begroting voor het begrotingsjaar 2023 ermee heeft ingestemd om geen enkel bedrag aan vastleggingskredieten voor dat doel in de reserve op te nemen en geen overeenkomstige begrotingslijn voor het begrotingsjaar 2022 te creëren; 3. wijst erop dat het UCPM sinds het begin van de tenuitvoerlegging ervan aanzienlijk moest worden versterkt, met name als gevolg van de toenemende extreme weersomstandigheden die overstromingen, branden en droogte veroorzaken in Europa, en met het oog op de oprichting van een permanente brandbestrijdingsvloot om bosbranden in heel Europa te bestrijden; wijst er daarom op dat de voorgestelde vervroegde/verlate financiering van het UCPM opnieuw zal moeten worden geëvalueerd op basis van de behoeften, met name in het kader van de komende herziening van het MFK; 4. waarschuwt voor het risico van een steeds grotere betalingsachterstand als gevolg van de zorgwekkende vertragingen bij de uitvoering van programma’s en de noodzaak om dit risico in het kader van de herziening van het MFK aan te pakken; 5. benadrukt dat de bni-bijdrage van de lidstaten in totaal met 3,8 miljard EUR is gedaald en dat sommige lidstaten grote verhogingen genieten omdat hun forfaitaire kortingen jaarlijks worden aangepast aan de reële bbp-deflator, en niet op basis van de automatische deflator van 2 % die in het MFK is vastgesteld; 6. herhaalt dat de Commissie, om het prerogatief van de begrotingsautoriteit beter te eerbiedigen, een ontwerp van gewijzigde begroting met slechts één doel zou moeten indienen en niet verschillende doelstellingen in één ontwerp van gewijzigde begroting zou mogen combineren; 7. hecht zijn goedkeuring aan het standpunt van de Raad inzake het ontwerp van gewijzigde begroting nr. 5/2022; 8. verzoekt zijn Voorzitter te constateren dat de gewijzigde begroting nr. 5/2022 definitief is vastgesteld en zorg te dragen voor publicatie ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie ; 9. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de nationale parlementen. Het Europees Parlement, – gezien het door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerp en de daarop betrekking hebbende verklaringen van het Parlement, de Raad en de Commissie (14783/2022 – C9‑0389/2022), – gezien het ontwerp van algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, goedgekeurd door de Commissie op 1 juli 2022 ( COM(2022)0400 ), – gezien het standpunt inzake het ontwerp van algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, vastgesteld door de Raad op 6 september 2022 en toegezonden aan het Europees Parlement op 9 september 2022 (12108/2022 – C9‑0306/2022), – gezien nota van wijzigingen nr. 1/2023 bij het ontwerp van algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, ingediend door de Commissie op 5 oktober 2022 ( COM(2022)0670 ), – gezien zijn resolutie van 19 oktober 2022 over het standpunt van de Raad inzake het ontwerp van algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 (1) en de daarin opgenomen begrotingsamendementen, – gezien artikel 314 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 106 bis van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, – gezien Besluit (EU, Euratom) 2020/2053 van de Raad van 14 december 2020 betreffende het stelsel van eigen middelen van de Europese Unie en tot intrekking van Besluit 2014/335/EU, Euratom (2) , – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (3) , – gezien Verordening (EU, Euratom) 2020/2093 van de Raad van 17 december 2020 tot bepaling van het meerjarig financieel kader voor de jaren 2021-2027 (4) , – gezien het Interinstitutioneel Akkoord van 16 december 2020 tussen het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie betreffende begrotingsdiscipline, samenwerking in begrotingszaken en goed financieel beheer, alsmede betreffende nieuwe eigen middelen, met inbegrip van een routekaart voor de invoering van nieuwe eigen middelen (5) , – gezien de artikelen 95 en 96 van zijn Reglement, – gezien het verslag van zijn delegatie in het bemiddelingscomité ( A9-0278/2022 ), 1. keurt het gemeenschappelijk ontwerp goed; 2. bevestigt de gemeenschappelijke verklaringen die als bijlage bij deze resolutie zijn gevoegd; 3. neemt kennis van de aan deze resolutie gehechte verklaring van de Commissie; 4. verzoekt zijn Voorzitter te constateren dat de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 definitief is vastgesteld en zorg te dragen voor publicatie ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie ; 5. verzoekt zijn Voorzitter deze wetgevingsresolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de overige instellingen en de betrokken organen, alsmede aan de nationale parlementen. BIJLAGE DEFINITIEVE VERSIE Begroting 2023 – Elementen voor gezamenlijke conclusies Deze gezamenlijke conclusies hebben betrekking op de volgende onderwerpen: 1. Begroting 2023 2. Begroting 2022 – Ontwerp van gewijzigde begroting nr. 5/2022 3. Verklaringen Samenvatting A. Begroting 2023 De elementen voor gezamenlijke conclusies behelzen het volgende: — De totale hoogte van de vastleggingskredieten in de begroting 2023 bedraagt 186 616,7 miljoen EUR. Per saldo blijft er daardoor een marge onder de MFK-maxima voor 2023 over van 421,2 miljoen EUR aan vastleggingskredieten. — De totale hoogte van de betalingskredieten in de begroting 2023 bedraagt 168 648,7 miljoen EUR. Per saldo blijft er daardoor een marge onder de MFK-maxima voor 2023 over van 3 554,2 miljoen EUR aan betalingskredieten. — Uit het flexibiliteitsinstrument voor 2023 wordt een bedrag van 1 235,7 miljoen EUR aan vastleggingskredieten beschikbaar gesteld, waarvan 182,2 miljoen EUR voor subrubriek 2b Veerkracht en waarden , 170,6 miljoen EUR voor rubriek 5 Veiligheid en defensie en 882,9 miljoen EUR voor rubriek 6 Nabuurschap en internationaal beleid . De betalingskredieten voor 2023 in verband met de beschikbaarstelling van middelen uit het flexibiliteitsinstrument in de jaren 2019-2023 worden door de Commissie geraamd op 948,1 miljoen EUR. Het geraamde betalingsschema van de desbetreffende uitstaande bedragen voor deze jaren wordt in de volgende tabel gespecificeerd: Flexibiliteitsinstrument — betalingsprofiel (in miljoen EUR) Jaar van beschikbaarstelling 2023 2024 2025 2026 Totalen 2019 82,2 0,0 0,0 0,0 223,2 2020 39,9 0,0 0,0 0,0 106,1 2021 10,3 7,6 0,0 0,0 58,9 2022 62,7 49,8 36,7 0,0 368,4 2023 752,9 279,0 120,6 83,2 1 235,7 Totalen 948,1 336,4 157,4 83,2 1 992,3 — Overeenkomstig artikel 11, lid 1, punt a), van de MFK-verordening wordt in subrubriek 2b Veerkracht en waarden uit het enkelvoudig marge-instrument een bedrag van 280 miljoen EUR beschikbaar gesteld in vastleggingskredieten. B. Begroting 2022 Het ontwerp van gewijzigde begroting (OGB) nr. 5/2022 wordt goedgekeurd, met één wijziging ten opzichte van het Commissievoorstel: als gevolg van de late vaststelling van de rechtsgrondslag van de wet ter versterking van de Europese defensie-industrie door middel van gemeenschappelijke aanbestedingen (EDIRPA) wordt het bedrag van 82 972 301 EUR aan vastleggingskredieten dat voor dit doel in de reserve is opgenomen, niet aanvaard en wordt het overeenkomstige begrotingsonderdeel 13 06 01 niet gecreëerd voor het begrotingsjaar 2022. 1. Begroting 2023 1.1. “Afgesloten” lijnen Tenzij verder in deze conclusies anders is vermeld, worden alle begrotingslijnen bevestigd zoals voorgesteld door de Commissie in de ontwerpbegroting voor 2023, als gewijzigd bij nota van wijzigingen nr. 1/2023. Voor de overige begrotingslijnen heeft het bemiddelingscomité de conclusies vastgesteld die zijn opgenomen in de secties 1.2 tot en met 1.7. 1.2. Horizontale kwesties Gedecentraliseerde agentschappen De bijdrage van de EU (in vastleggings- en betalingskredieten) en het aantal posten in de personeelsformatie voor alle gedecentraliseerde agentschappen worden vastgesteld op het door de Commissie in de ontwerpbegroting voor 2023 voorgestelde niveau, als gewijzigd bij nota van wijzigingen nr. 1/2023, met de volgende uitzonderingen: — In subrubriek 2b: — Het Europees Openbaar Ministerie (EOM, begrotingsartikel 07 10 08), waarvoor de begroting 2023 voorziet in een verhoging met 2,5 miljoen EUR en de omzetting van twintig posten voor arbeidscontractanten in posten voor tijdelijke functionarissen in de personeelsformatie, ervan uitgaande dat de aanwerving gemiddeld halverwege het jaar plaatsvindt. — In rubriek 4: — Het Agentschap van de Europese Unie voor het operationeel beheer van grootschalige IT-systemen op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht (eu-LISA, begrotingsartikel 11 10 02), waarvoor zes posten aan de personeelsformatie worden toegevoegd en het niveau van de vastleggings- en betalingskredieten met 0,5 miljoen EUR wordt verhoogd, ervan uitgaande dat de aanwerving gemiddeld halverwege het jaar plaatsvindt. — Het Asielagentschap van de Europese Unie (EUAA, begrotingsartikel 10 10 01), waarvoor de vastleggings- en betalingskredieten met 3 miljoen EUR worden verhoogd. — Het Europees Grens- en kustwachtagentschap (Frontex, begrotingsartikel 11 10 01), waarvoor de vastleggings- en betalingskredieten met 50 miljoen EUR worden verlaagd, zoals voorgesteld door de Raad en goedgekeurd door het Europees Parlement in hun lezingen. Uitvoerende agentschappen De EU-bijdrage (in vastleggings- en betalingskredieten) en het aantal posten in de personeelsformatie voor de uitvoerende agentschappen worden vastgesteld op het niveau dat door de Commissie in de ontwerpbegroting is voorgesteld. Proefprojecten / Voorbereidende acties Er is overeenstemming bereikt over een omvattend pakket van 39 proefprojecten/voorbereidende acties (PP/VA), waarvan er 29 nieuw zijn, voor een totaalbedrag van 80,1 miljoen EUR aan vastleggingskredieten, zoals voorgesteld door het Parlement. Het niveau van de kredieten voor de voortzetting van het proefproject van de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) (Proefproject — Naar de oprichting van een Europese diplomatieke academie, begrotingspost 2 2 5 0) is vastgesteld op het door de EDEO gevraagde en door de Commissie in de ontwerpbegroting 2023 voorgestelde niveau. Dit pakket is in overeenstemming met de maxima voor proefprojecten en voorbereidende acties zoals vastgelegd in het Financieel Reglement. 1.3. Uitgavenrubrieken van het financieel kader – vastleggingskredieten Met inachtneming van de bovenstaande conclusies over de agentschappen en de proefprojecten en voorbereidende acties heeft het bemiddelingscomité overeenstemming bereikt over de volgende punten: Rubriek 1 – Eengemaakte markt, innovatie en digitaal beleid De vastleggingskredieten worden vastgesteld op het niveau dat de Commissie heeft voorgesteld in de ontwerpbegroting, als gewijzigd bij nota van wijzigingen nr. 1/2023, maar met de volgende aanpassingen waarover het bemiddelingscomité overeenstemming heeft bereikt, zoals weergegeven in onderstaande tabel: Begrotingsonderdeel / programma Benaming Variatie in vastleggingskredieten (in EUR) OB 2023 (incl. NvW 1) Begroting 2023 Verschil 1.0.11 Horizon Europa 12 342 890 425 12 352 890 425 10 000 000 01 02 01 02 Marie Skłodowska-Curie-acties 864 130 546 874 130 546 10 000 000 1.0.13 Internationale thermonucleaire experimentele reactor (ITER) 1 019 848 352 839 848 352 -180 000 000 01 04 01 Bouw, inbedrijfstelling en exploitatie van de ITER-faciliteiten – Europese gemeenschappelijke onderneming voor ITER – en de ontwikkeling van fusie-energie 1 012 128 572 832 128 572 -180 000 000 1.0.221 CEF – Vervoer 1 792 540 197 1 852 540 197 60 000 000 02 03 01 Connecting Europe Facility (CEF) – Vervoer 1 782 813 707 1 842 813 707 60 000 000 1.0.222 CEF – Energie 815 673 939 859 173 939 43 500 000 02 03 02 Connecting Europe Facility (CEF) — Energie 810 644 269 854 144 269 43 500 000 1.0.31 Programma voor de eengemaakte markt (incl. kmo’s) 592 820 090 602 820 090 10 000 000 03 02 02 De concurrentiepositie van ondernemingen, en met name kmo’s, verbeteren en hun toegang tot de markt ondersteunen 126 384 000 136 384 000 10 000 000 PPVA Pilootprojecten en voorbereidende acties 37 325 000 Totalen -19 175 000 Als gevolg hiervan wordt het overeengekomen niveau van de vastleggingskredieten vastgesteld op 21 548,4 miljoen EUR, waardoor er een marge van 178,6 miljoen EUR overblijft onder het uitgavenplafond van rubriek 1. Overeenkomstig artikel 15, lid 3, van het Financieel Reglement (6) komt het bemiddelingscomité overeen om opnieuw vastleggingskredieten voor begrotingslijnen voor onderzoek beschikbaar te stellen voor een totaalbedrag van 148,8 miljoen EUR. Deze kredieten maken deel uit van het totaalbedrag van maximaal 0,5 miljard EUR (in prijzen van 2018) voor de periode 2021-2027, zoals overeengekomen in het kader van de MFK-overeenkomst. Hierdoor is 238,0 miljoen EUR in prijzen van 2018 beschikbaar voor de periode 2024-2027. Een mogelijke verdere activering van artikel 15, lid 3, zal worden besproken in het kader van de wetgevingsprocedure inzake de Europese chipverordening en de financiering daarvan. Het volgende begrotingsonderdeel wordt versterkt en de begrotingstoelichting wordt dienovereenkomstig herzien: (in EUR) Begrotingsonderdeel Benaming Vastleggingskredieten 01 02 02 20 Cluster “Cultuur, creativiteit en inclusieve samenleving” 29 762 369 01 02 02 40 Cluster “Digitaal, industrie en ruimtevaart” 89 287 105 01 02 02 50 Cluster “Klimaat, energie en mobiliteit” 29 762 369 Totalen 148 811 843 Subrubriek 2a – Economische, sociale en territoriale samenhang De vastleggingskredieten worden vastgesteld op het niveau dat de Commissie heeft voorgesteld in de ontwerpbegroting, maar met de volgende aanpassingen waarover het bemiddelingscomité overeenstemming heeft bereikt, zoals weergegeven in onderstaande tabel: Begrotingsonderdeel / programma Benaming Variatie in vastleggingskredieten (in EUR) OB 2023 (incl. NvW 1) Begroting 2023 Verschil PPVA Pilootprojecten en voorbereidende acties 3 500 000 Totalen 3 500 000 Bijgevolg zijn de vastleggingskredieten vastgesteld op 62 926,5 miljoen EUR, waardoor er een marge van 12,5 miljoen EUR onder het uitgavenplafond van subrubriek 2a overblijft. Subrubriek 2b – Veerkracht en waarden De vastleggingskredieten worden vastgesteld op het niveau dat de Commissie heeft voorgesteld in de ontwerpbegroting, als gewijzigd bij nota van wijzigingen nr. 1/2023, maar met de volgende aanpassingen waarover het bemiddelingscomité overeenstemming heeft bereikt, zoals weergegeven in onderstaande tabel: Begrotingsonderdeel / programma Benaming Variatie in vastleggingskredieten (in EUR) OB 2023 (incl. NvW 1) Begroting 2023 Verschil 2.2.23 Financieringskosten van het herstelinstrument voor de Europese Unie (EURI) 1 485 775 000 1 315 775 000 -170 000 000 06 04 01 Herstelinstrument voor de Europese Unie (EURI) – Periodieke couponbetaling en aflossing op de vervaldatum 1 479 775 000 1 309 775 000 -170 000 000 2.2.25 EU4Health 731 750 309 739 250 309 7 500 000 06 06 01 EU4Health-programma 707 621 072 715 121 072 7 500 000 2.2.32 Erasmus+ 3 648 525 437 3 668 525 437 20 000 000 07 03 01 01 Bevordering van de leermobiliteit van particulieren, en van samenwerking, inclusie, excellentie, creativiteit en innovatie op het niveau van organisaties en beleid op het gebied van onderwijs en opleiding – Indirect beheer 2 382 120 171 2 400 120 171 18 000 000 07 03 03 Bevordering van de leermobiliteit van sportcoaches en -personeel, en van samenwerking, inclusie, creativiteit en innovatie op het niveau van sportorganisaties en sportbeleid 67 664 711 69 664 711 2 000 000 2.2.33 Europees Solidariteitskorps (ESK) 141 196 320 144 196 320 3 000 000 07 04 01 Europees Solidariteitskorps 134 298 196 137 298 196 3 000 000 2.2.34 Creatief Europa 325 290 321 332 790 321 7 500 000 07 05 01 Cultuur 100 040 879 102 540 879 2 500 000 07 05 02 Media 175 661 827 180 661 827 5 000 000 2.2.352 Burgers, gelijkheid, rechten en waarden 212 282 092 215 282 092 3 000 000 07 06 02 Bevordering van de betrokkenheid van de burgers bij en hun participatie in het democratisch bestel van de Unie 32 154 085 33 154 085 1 000 000 07 06 03 Daphne 25 257 735 26 757 735 1 500 000 07 06 04 Bescherming en bevordering van de waarden van de Unie 108 683 873 109 183 873 500 000 2.2.3DAG Gedecentraliseerde agentschappen 268 478 848 270 978 848 2 500 000 07 10 08 Europees Openbaar Ministerie (EOM) 62 101 095 64 601 095 2 500 000 PPVA Pilootprojecten en voorbereidende acties 31 590 500 Totalen -94 909 500 In het licht van de rentetarieven en het aantal NGEU-financieringsverrichtingen tot eind 2022 kunnen de kredieten voor begrotingsonderdeel 06 04 01 met 170,0 miljoen EUR worden verlaagd, waarbij het vermogen om de niet-terugvorderbare component van NGEU in 2023 te financieren, volledig in stand wordt gehouden. Voor Erasmus+ zou de verhoging van begrotingsartikel 07 03 03 – Bevordering van de leermobiliteit van sportcoaches en -personeel, en van samenwerking, inclusie, creativiteit en innovatie op het niveau van sportorganisaties en sportbeleid een bijdrage kunnen leveren aan de financiering van acties in verband met de volgende speciale Olympische Spelen. Bijgevolg is het overeengekomen niveau van de vastleggingskredieten vastgesteld op 7 660,2 miljoen EUR, zonder marge onder het uitgavenplafond van subrubriek 2b en de beschikbaarstelling van middelen uit het flexibiliteitsinstrument voor een bedrag van 182,2 miljoen EUR overeenkomstig artikel 12 van de MFK-verordening en de beschikbaarstelling van middelen uit het enkelvoudig marge-instrument voor een bedrag van 280,0 miljoen EUR overeenkomstig artikel 11, lid 1, punt a), van de MFK-verordening. Rubriek 3 – Natuurlijke hulpbronnen en milieu De vastleggingskredieten worden vastgesteld op het niveau dat de Commissie heeft voorgesteld in de ontwerpbegroting, als gewijzigd bij nota van wijzigingen nr. 1/2023, maar met de volgende aanpassingen waarover het bemiddelingscomité overeenstemming heeft bereikt, zoals weergegeven in onderstaande tabel: Begrotingsonderdeel / programma Benaming Variatie in vastleggingskredieten (in EUR) OB 2023 (incl. NvW 1) Begroting 2023 Verschil 3.2.21 Programma voor het milieu en klimaatactie (LIFE) 725 521 280 755 521 280 30 000 000 09 02 01 Natuur en biodiversiteit 272 761 676 279 011 676 6 250 000 09 02 02 Circulaire economie en levenskwaliteit 173 862 556 179 112 556 5 250 000 09 02 03 Klimaatmitigatie en -adaptatie 122 358 139 128 608 139 6 250 000 09 02 04 Transitie naar schone energie 130 752 568 143 002 568 12 250 000 PPVA Pilootprojecten en voorbereidende acties 6 700 000 Totalen 36 700 000 Als gevolg hiervan wordt het overeengekomen niveau van de vastleggingskredieten vastgesteld op 57 259,3 miljoen EUR, waardoor er een marge van 35,7 miljoen EUR overblijft onder het uitgavenplafond van rubriek 3. Rubriek 4 – Migratie en grensbeheer De vastleggingskredieten worden vastgesteld op het niveau dat de Commissie heeft voorgesteld in de ontwerpbegroting, maar met de volgende aanpassingen waarover het bemiddelingscomité overeenstemming heeft bereikt, zoals weergegeven in onderstaande tabel: Begrotingsonderdeel / programma Benaming Variatie in vastleggingskredieten (in EUR) OB 2023 (incl. NvW 1) Begroting 2023 Verschil 4.0.11 Fonds voor asiel, migratie en integratie 1 418 121 253 1 454 621 253 36 500 000 10 02 01 Fonds voor asiel, migratie en integratie 1 414 824 860 1 451 324 860 36 500 000 4.0.1DAG Gedecentraliseerde agentschappen 169 169 287 172 169 287 3 000 000 10 10 01 Ondersteuningsbureau van de Europese Unie voor asielzaken (EUAA) 169 169 287 172 169 287 3 000 000 4.0.211 Fonds voor geïntegreerd grensbeheer (IBMF) – Instrument voor grensbeheer en visa (BMVI) 946 798 303 956 798 303 10 000 000 11 02 01 Instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visa 944 798 303 954 798 303 10 000 000 4.0.2DAG Gedecentraliseerde agentschappen 1 052 269 675 1 002 769 675 -49 500 000 11 10 01 Europees Grens- en kustwachtagentschap (Frontex) 793 614 137 743 614 137 -50 000 000 11 10 02 Agentschap van de Europese Unie voor het operationeel beheer van grootschalige IT-systemen op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht (eu-LISA) 258 655 538 259 155 538 500 000 Totalen 0 Als gevolg hiervan wordt het overeengekomen niveau van de vastleggingskredieten vastgesteld op 3 727,3 miljoen EUR, waardoor er een marge van 86,7 miljoen EUR overblijft onder het uitgavenplafond van rubriek 4. Rubriek 5 - Veiligheid en defensie De vastleggingskredieten worden vastgesteld op het niveau dat de Commissie heeft voorgesteld in de ontwerpbegroting, maar met de volgende aanpassingen waarover het bemiddelingscomité overeenstemming heeft bereikt, zoals weergegeven in onderstaande tabel: Begrotingsonderdeel / programma Benaming Variatie in vastleggingskredieten (in EUR) OB 2023 (incl. NvW 1) Begroting 2023 Verschil 5.0.22 Militaire mobiliteit 236 685 681 295 185 681 58 500 000 13 04 01 Militaire mobiliteit 234 970 661 293 470 661 58 500 000 Totalen 58 500 000 Bovendien zullen, in afwachting van het akkoord over het programma voor beveiligde ruimtevaartconnectiviteit, de in de ontwerpbegroting voor dit doel voorgestelde bedragen in de reserve worden opgenomen, die moeten worden vrijgegeven of gewijzigd in overeenstemming met de financieringsoplossing die uiteindelijk door het Europees Parlement en de Raad wordt overeengekomen. De details zijn te vinden in afdeling 1.5 hierna. Als gevolg hiervan wordt het niveau van de vastleggingskredieten vastgesteld op 2 116,6 miljoen EUR, waarbij er geen marge onder het uitgavenplafond van rubriek 5 overblijft en er uit het flexibiliteitsinstrument een bedrag van 170,6 miljoen EUR beschikbaar wordt gesteld. Rubriek 6 – Nabuurschap en internationaal beleid De vastleggingskredieten worden vastgesteld op het niveau dat de Commissie heeft voorgesteld in de ontwerpbegroting, als gewijzigd bij nota van wijzigingen nr. 1/2023, maar met de volgende aanpassingen waarover het bemiddelingscomité overeenstemming heeft bereikt, zoals weergegeven in onderstaande tabel: Begrotingsonderdeel / programma Benaming Variatie in vastleggingskredieten (in EUR) OB 2023 (incl. NvW 1) Begroting 2023 Verschil 6.0.111 Instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking – Europa in de wereld (NDICI – Europa in de wereld) 11 970 770 313 12 250 770 313 280 000 000 14 02 01 10 Zuidelijk nabuurschap 1 657 209 546 1 727 209 546 70 000 000 14 02 01 11 Oostelijk nabuurschap 618 890 238 828 890 238 210 000 000 Totalen 280 000 000 Voor het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking – Europa in de wereld zal de verhoging met 210 miljoen EUR aan vastleggingskredieten voor het Oostelijk Nabuurschap (begrotingspost 14 02 01 11) bestemd zijn voor maatregelen in Oekraïne en Moldavië naar aanleiding van de Russische agressie. De verhoging met 70 miljoen EUR aan vastleggingskredieten voor het Zuidelijk Nabuurschap (begrotingspost 14 02 01 10) is bedoeld voor de financiering van migratiegerelateerde acties, met name acties ter ondersteuning van het beheer en de governance van migratie en gedwongen ontheemding en de UNRWA. Als gevolg hiervan wordt het niveau van de vastleggingskredieten vastgesteld op 17 211,9 miljoen EUR, waarbij er geen marge onder het uitgavenplafond van rubriek 6 overblijft en er een bedrag van 882,9 miljoen EUR uit het flexibiliteitsinstrument beschikbaar wordt gesteld. Rubriek 7 – Europees openbaar bestuur Het aantal posten in de personeelsformatie van de instellingen en de kredieten die de Commissie heeft voorgesteld in de ontwerpbegroting, als gewijzigd bij nota van wijzigingen nr. 1/2023, worden goedgekeurd door het bemiddelingscomité, maar met de volgende uitzonderingen: — De afdeling van het Hof van Justitie van de Europese Unie, waarvoor vier extra posten aan de personeelsformatie worden toegevoegd en waarvan de vastleggings- en betalingskredieten met 634 903 EUR worden verhoogd, ervan uitgaande dat de aanwerving gemiddeld halverwege het jaar plaatsvindt; — De afdeling van de Europese Rekenkamer, waarvoor negen extra posten aan de personeelsformatie worden toegevoegd en waarvan de vastleggings- en betalingskredieten met 1 005 422 EUR worden verhoogd, ervan uitgaande dat de aanwerving gemiddeld halverwege het jaar plaatsvindt. De overeenkomstige posten zijn tijdelijk toegestaan, tot 2027; — De afdeling van het Europees Economisch en Sociaal Comité, waarvoor twee extra posten aan de personeelsformatie worden toegevoegd en waarvan de vastleggings- en betalingskredieten met 115 497 EUR worden verhoogd, ervan uitgaande dat de aanwerving gemiddeld halverwege het jaar plaatsvindt; — De afdeling van de Europese Ombudsman, waarvoor twee extra posten aan de personeelsformatie worden toegevoegd en waarvan de vastleggings- en betalingskredieten met 101 388 EUR worden verhoogd, ervan uitgaande dat de aanwerving gemiddeld halverwege het jaar plaatsvindt; — De afdeling van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming, waarvoor vijf ambten worden toegevoegd, waarvan drie posten aan de personeelsformatie van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming en twee aan die van het Europees Comité voor gegevensbescherming. Het niveau van de vastleggings- en betalingskredieten wordt daarom verhoogd met 388 202 EUR, ervan uitgaande dat de aanwerving gemiddeld halverwege het jaar plaatsvinden; — De afdeling van de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO), waarvan het personeel wordt uitgebreid met 11 arbeidscontractanten en de vastleggings- en betalingskredieten met 420 239 EUR worden verhoogd, ervan uitgaande dat de aanwerving gemiddeld halverwege het jaar plaatsvindt. De aanpassingen, die tot gevolg hebben dat rubriek 7 met 2,7 miljoen EUR wordt verhoogd, zijn nader beschreven in de volgende tabellen: Afdeling 4 – Hof van Justitie Begrotingsonderdeel / programma Benaming Variatie in vastleggingskredieten (in EUR) OB 2023 (incl. NvW 1) Begroting 2023 Verschil 1 2 0 0 Salaris en toelagen 304 868 000 305 502 903 634 903 Totalen 634 903 Afdeling 5 – Europese Rekenkamer Begrotingsonderdeel / programma Benaming Variatie in vastleggingskredieten (in EUR) OB 2023 (incl. NvW 1) Begroting 2023 Verschil 1 2 0 0 Salaris en toelagen 129 600 000 130 605 422 1 005 422 Totalen 1 005 422 Afdeling 6 – Europees Economisch en Sociaal Comité Begrotingsonderdeel / programma Benaming Variatie in vastleggingskredieten (in EUR) OB 2023 (incl. NvW 1) Begroting 2023 Verschil 1 2 0 0 Salaris en toelagen 82 849 505 82 965 001 115 496 Totalen 115 496 Afdeling 8 – Europese Ombudsman Begrotingsonderdeel / programma Benaming Variatie in vastleggingskredieten (in EUR) OB 2023 (incl. NvW 1) Begroting 2023 Verschil 1 2 0 0 Salaris en toelagen 9 002 978 9 104 366 101 388 Totalen 101 388 Afdeling 9 – Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming Begrotingsonderdeel / programma Benaming Variatie in vastleggingskredieten (in EUR) OB 2023 (incl. NvW 1) Begroting 2023 Verschil 1 1 0 0 Salaris en toelagen 7 491 500 7 724 420 232 920 3 0 1 0 Salaris en toelagen 2 123 500 2 278 782 155 282 Totalen 388 202 Afdeling 10 – Europese Dienst voor extern optreden Begrotingsonderdeel / programma Benaming Variatie in vastleggingskredieten (in EUR) OB 2023 (incl. NvW 1) Begroting 2023 Verschil 1 2 0 0 Arbeidscontractanten 20 967 900 21 388 139 420 239 Totalen 420 239 Als gevolg hiervan wordt het overeengekomen niveau van de vastleggingskredieten vastgesteld op 11 311,3 miljoen EUR, waardoor er een marge van 107,7 miljoen EUR onder het uitgavenplafond van rubriek 7 overblijft, waarvan 28,2 miljoen EUR onder de submarge voor “Administratieve uitgaven van de instellingen”. Thematische speciale instrumenten: EFG, SEAR en BAR De vastleggingskredieten voor het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering (EFG), de reserve voor solidariteit en noodhulp (SEAR) en de reserve voor aanpassing aan de brexit (BAR) worden vastgesteld op het niveau dat door de Commissie is voorgesteld in de ontwerpbegroting. 1.4. Betalingskredieten De totale hoogte van de betalingskredieten in de begroting 2023 wordt vastgesteld op het niveau van de ontwerpbegroting, als gewijzigd bij nota van wijzigingen nr. 1/2023, met de volgende aanpassingen als overeengekomen door het bemiddelingscomité: 1. Er wordt rekening gehouden met het overeengekomen niveau van vastleggingskredieten voor niet-gesplitste uitgaven (rubrieken 1 t/m 6), waarvoor het niveau van de betalingskredieten gelijk is aan de hoogte van de vastleggingskredieten. Dit geldt ook voor de verlaging van de financieringskosten van het herstelinstrument voor de Europese Unie (EURI) met 170,0 miljoen EUR. Daarbij ook rekening houdend met de aanpassing van de bijdrage van de Unie aan gedecentraliseerde agentschappen is het gecombineerde gevolg een daling van 214,0 miljoen EUR; 2. De aanpassing in rubriek 7 resulteert in een stijging van 2,7 miljoen EUR; 3. De betalingskredieten voor alle nieuwe door het Parlement voorgestelde proefprojecten en voorbereidende acties worden vastgesteld op 25 % van de overeenkomstige vastleggingskredieten of op het door het Parlement voorgestelde niveau indien dit lager is. In het geval van verlenging van bestaande proefprojecten en voorbereidende acties is het niveau van de betalingskredieten het niveau dat in de ontwerpbegroting, als gewijzigd bij nota van wijzigingen nr. 1/2023, is vastgesteld plus 25 % van de overeenkomstige nieuwe vastleggingskredieten, of het door het Parlement voorgestelde niveau, indien dit lager is. Het gezamenlijk gevolg is een verhoging van 19,8 miljoen EUR. 4. Het gecombineerde gevolg van de aanpassingen aan de begrotingsonderdelen voor gesplitste uitgaven is een stijging van 177,0 miljoen EUR. De aanpassingen, die resulteren in een totale daling van 14,5 miljoen EUR, zijn nader beschreven in de volgende tabel: Begrotingsonderdeel / programma Benaming Variatie in betalingskredieten (in EUR) OB 2023 (incl. NvW 1) Begroting 2023 Verschil Titel 1 1.0.11 Horizon Europa 11 903 569 694 11 908 569 694 5 000 000 01 02 01 02 Marie Skłodowska-Curie-acties 602 437 939 607 437 939 5 000 000 1.0.13 Internationale thermonucleaire experimentele reactor (ITER) 721 228 782 671 228 782 -50 000 000 01 04 01 Bouw, inbedrijfstelling en exploitatie van de ITER-faciliteiten – Europese gemeenschappelijke onderneming voor ITER – en de ontwikkeling van fusie-energie 563 509 002 513 509 002 -50 000 000 1.0.221 CEF – Vervoer 1 922 486 490 1 943 486 490 21 000 000 02 03 01 Connecting Europe Facility (CEF) – Vervoer 973 760 000 994 760 000 21 000 000 1.0.222 CEF – Energie 713 629 670 723 629 670 10 000 000 02 03 02 Connecting Europe Facility (CEF) – Energie 246 000 000 256 000 000 10 000 000 1.0.31 Programma voor de eengemaakte markt (incl. kmo’s) 610 260 036 615 260 036 5 000 000 03 02 02 De concurrentiepositie van ondernemingen, en met name kmo’s, verbeteren en hun toegang tot de markt ondersteunen 132 069 500 137 069 500 5 000 000 PPVA Pilootprojecten en voorbereidende acties 9 331 250 Totaal rubriek 1 331 250 Subrubriek 2a PPVA Pilootprojecten en voorbereidende acties 875 000 Totaal subrubriek 2a 875 000 Subrubriek 2b 2.2.23 Financieringskosten van het herstelinstrument voor de Europese Unie (EURI) 1 485 775 000 1 315 775 000 -170 000 000 06 04 01 Herstelinstrument voor de Europese Unie (EURI) – Periodieke couponbetaling en aflossing op de vervaldatum 1 479 775 000 1 309 775 000 -170 000 000 2.2.25 EU4Health 619 341 615 626 841 615 7 500 000 06 06 01 EU4Health-programma 570 712 378 578 212 378 7 500 000 2.2.32 Erasmus+ 3 274 197 196 3 291 597 196 17 400 000 07 03 01 01 Bevordering van de leermobiliteit van particulieren, en van samenwerking, inclusie, excellentie, creativiteit en innovatie op het niveau van organisaties en beleid op het gebied van onderwijs en opleiding – Indirect beheer 2 280 250 000 2 296 250 000 16 000 000 07 03 03 Bevordering van de leermobiliteit van sportcoaches en -personeel, en van samenwerking, inclusie, creativiteit en innovatie op het niveau van sportorganisaties en sportbeleid 55 000 000 56 400 000 1 400 000 2.2.33 Europees Solidariteitskorps (ESK) 122 118 124 124 118 124 2 000 000 07 04 01 Europees Solidariteitskorps 104 000 000 106 000 000 2 000 000 2.2.34 Creatief Europa 306 962 192 312 462 192 5 500 000 07 05 01 Cultuur 89 452 597 91 452 597 2 000 000 07 05 02 Media 137 922 353 141 422 353 3 500 000 2.2.352 Burgers, gelijkheid, rechten en waarden 155 069 755 156 569 755 1 500 000 07 06 02 Bevordering van de betrokkenheid van de burgers bij en hun participatie in het democratisch bestel van de Unie 18 510 511 19 010 511 500 000 07 06 03 Daphne 26 078 886 26 828 886 750 000 07 06 04 Bescherming en bevordering van de waarden van de Unie 54 381 753 54 631 753 250 000 2.2.3DAG Gedecentraliseerde agentschappen 263 290 848 265 790 848 2 500 000 07 10 08 Europees Openbaar Ministerie (EOM) 62 101 095 64 601 095 2 500 000 PPVA Pilootprojecten en voorbereidende acties 7 897 625 Totaal subrubriek 2b -125 702 375 Rubriek 3 3.2.21 Programma voor het milieu en klimaatactie (LIFE) 513 989 167 522 689 167 8 700 000 09 02 01 Natuur en biodiversiteit 97 698 396 99 323 396 1 625 000 09 02 02 Circulaire economie en levenskwaliteit 69 504 430 71 129 430 1 625 000 09 02 03 Klimaatmitigatie en -adaptatie 47 000 000 48 625 000 1 625 000 09 02 04 Transitie naar schone energie 53 000 000 56 825 000 3 825 000 PPVA Pilootprojecten en voorbereidende acties 1 675 000 Totaal rubriek 3 10 375 000 Rubriek 4 4.0.11 Fonds voor asiel, migratie en integratie 1 314 919 500 1 329 919 500 15 000 000 10 02 01 Fonds voor asiel, migratie en integratie 710 919 500 725 919 500 15 000 000 4.0.1DAG Gedecentraliseerde agentschappen 169 169 287 172 169 287 3 000 000 10 10 01 Ondersteuningsbureau van de Europese Unie voor asielzaken (EUAA) 169 169 287 172 169 287 3 000 000 4.0.211 Fonds voor geïntegreerd grensbeheer (IBMF) – Instrument voor grensbeheer en visa (BMVI) 394 492 752 396 992 752 2 500 000 11 02 01 Instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visa 276 492 752 278 992 752 2 500 000 4.0.2DAG Gedecentraliseerde agentschappen 1 117 019 143 1 067 519 143 -49 500 000 11 10 01 Europees Grens- en kustwachtagentschap (Frontex) 793 614 137 743 614 137 -50 000 000 11 10 02 Agentschap van de Europese Unie voor het operationeel beheer van grootschalige IT-systemen op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht (eu-LISA) 323 405 006 323 905 006 500 000 PPVA Pilootprojecten en voorbereidende acties 0 Totaal rubriek 4 -29 000 000 Rubriek 5 5.0.22 Militaire mobiliteit 106 715 020 131 715 020 25 000 000 13 04 01 Militaire mobiliteit 105 000 000 130 000 000 25 000 000 Totaal rubriek 5 25 000 000 Rubriek 6 6.0.111 Instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking – Europa in de wereld (NDICI – Europa in de wereld) 8 842 716 018 8 943 716 018 101 000 000 14 02 01 10 Zuidelijk nabuurschap 423 893 255 444 893 255 21 000 000 14 02 01 11 Oostelijk nabuurschap 185 608 958 265 608 958 80 000 000 Totaal rubriek 6 101 000 000 Rubriek 7 7.1.24 Hof van Justitie van de Europese Unie 485 342 893 485 977 796 634 903 7.1.25 Europese Rekenkamer 174 054 500 175 059 922 1 005 422 7.1.26 Europees Economisch en Sociaal Comité 158 652 474 158 767 970 115 496 7.1.28 Europese Ombudsman 12 943 383 13 044 771 101 388 7.1.29 Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming 21 941 500 22 329 702 388 202 7.1.2X Europese Dienst voor extern optreden 819 647 241 820 067 480 420 239 Totaal rubriek 7 2 665 650 TOTAAL -14 455 475 Per saldo resulteert dit in een totaal niveau van betalingskredieten van 168 648,7 miljoen EUR, wat neerkomt op een daling van 14,5 miljoen EUR ten opzichte van de ontwerpbegroting, zoals gewijzigd bij nota van wijzigingen nr. 1/2023. 1.5. Reserves Er zijn geen andere reserves boven op die van de ontwerpbegroting, zoals gewijzigd bij nota van wijzigingen nr. 1/2023. 1.6. Begrotingstoelichting De tekst van de begrotingstoelichting stemt overeen met de ontwerpbegroting, zoals gewijzigd bij nota van wijzigingen nr. 1/2023, met de volgende aanpassingen die in de uitvoerbaarheidsnota zijn voorgesteld en door het bemiddelingscomité zijn goedgekeurd: — Begrotingsonderdelen waarvoor het Europees Parlement amendementen in zijn eigen afdeling heeft aangebracht, worden zonder wijzigingen goedgekeurd. Het gaat hierbij om de volgende wijziging: — Post 1 2 0 0 — Salaris en toelagen Tekst toevoegen: 98 bijkomende posten in de personeelsformatie voor het jaar 2023. Deze posten zijn bestemd voor één begrotingsjaar en worden geschrapt uit de personeelsformatie in de ontwerpbegroting 2024. Deze posten zijn bedoeld om de continuïteit van de tewerkstelling van tijdelijk personeel te vergemakkelijken in het licht van de toepassing van artikel 29, lid 4, van het Statuut. Er zijn geen extra kredieten vereist. — Het bemiddelingscomité onderschrijft ook dat het aantal posten in de personeelsformatie van de Autoriteit voor Europese politieke partijen en Europese politieke stichtingen en het Comité van onafhankelijke vooraanstaande personen duidelijk moet worden aangegeven in de personeelsformatie van het Europees Parlement door de toevoeging van een nieuwe regel onder het totaal-generaal van het Europees Parlement, met de vermelding “waarvan voor de Autoriteit”. — Begrotingsonderdelen waarvoor de door het Europees Parlement aangebrachte amendementen zijn goedgekeurd zonder wijzigingen : — Artikel 14 04 02 – Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden (Eurofound) Tekst als volgt wijzigen: Dit krediet dekt de uitgaven in verband met de salarissen van de SVEU’s en de installatie van hun teams en/of hun ondersteunende structuren, met inbegrip van reiskosten en andere personeelskosten dan de kosten in verband met door lidstaten van de Unie gedetacheerd personeel. Voorts dekt het de kosten van mogelijke, onder de rechtstreekse verantwoordelijkheid van een SVEU uitgevoerde projecten. — Begrotingsonderdelen waarvoor de desbetreffende in de ontwerpbegroting voorgestelde begrotingstoelichting, zoals gewijzigd bij de nota van wijzigingen, worden goedgekeurd met de volgende wijzigingen: — Post 13 03 01 – Defensieonderzoek Alinea als volgt wijzigen: studies, zoals haalbaarheidsstudies om de haalbaarheid te onderzoeken van nieuwe of verbeterde technologieën, producten, processen, diensten en oplossingen, onder meer op het gebied van cyberdefensie en cyberbeveiliging, — Nieuwe begrotingsonderdelen na de goedkeuring op 9 november 2022 van het voorstel van de Commissie voor een verordening tot vaststelling van een instrument voor de toekenning van steun aan Oekraïne voor 2023 (macrofinanciële bijstand+), waarvoor de respectieve begrotingstoelichting wordt goedgekeurd met de volgende tekst : — Artikel 14 01 06 — Ondersteunende uitgaven voor macrofinanciële bijstand plus Oekraïne (MFB+) Tekst toevoegen: Naast de uitgaven die in dit hoofdstuk worden beschreven, is dit krediet ook en meer specifiek bedoeld ter dekking van ondersteunende uitgaven voor de uitvoering van het instrument en voor de verwezenlijking van de doelstellingen ervan, waaronder administratieve ondersteuning in verband met de verwezenlijking van de doelstellingen ervan, waaronder administratieve ondersteuning in verband met activiteiten inzake voorbereiding, follow-up, toezicht, controle, audit en evaluatie die noodzakelijk zijn voor de uitvoering, alsmede van uitgaven bij de centrale diensten en bij de delegaties van de Unie voor de administratieve en coördinerende ondersteuning die nodig is voor het instrument en voor het beheer van in het kader van dit instrument gefinancierde verrichtingen, met inbegrip van informatie- en communicatieactiviteiten en institutionele informatietechnologiesystemen. — Hoofdstuk 14 07 — Macrofinanciële bijstand plus Oekraïne (MFB+) Tekst toevoegen: De kredieten van dit hoofdstuk dienen ter dekking van beleidsuitgaven in verband met acties in het kader van het instrument voor de toekenning van steun aan Oekraïne voor 2023 (macrofinanciële bijstand+). De algemene doelstelling van het instrument is het op voorspelbare, continue, ordelijke en tijdige wijze verstrekken van financiële bijstand op korte termijn, de financiering van rehabilitatie en initiële steun voor de wederopbouw na de oorlog, waar passend, teneinde Oekraïne te ondersteunen op zijn weg naar Europese integratie. Om de algemene doelstelling te bereiken, zijn de belangrijkste specifieke doelstellingen met name de ondersteuning van: — macrofinanciële stabiliteit en verlichting van de externe en interne financieringsproblemen van het land; — een hervormingsagenda in de aanloop naar de vroege voorbereidingsfase van het pretoetredingsproces, in voorkomend geval, met inbegrip van versterking van de Oekraïense instellingen, hervorming en versterking van de doeltreffendheid van het openbaar bestuur, alsmede transparantie, structurele hervormingen en goed bestuur op alle niveaus; — herstel van kritieke functies en infrastructuur en hulpverlening aan mensen in nood. Overeenkomstig de artikelen 21, 22 en 24 van het Financieel Reglement geven van derde landen (de EVA-staten uit hoofde van de Overeenkomst inzake de Europese Economische Ruimte, kandidaat-lidstaten en, in voorkomend geval, potentiële kandidaten van de Westelijke Balkan, of andere derde landen) ontvangen bijdragen voor deelname aan programma’s van de Unie en eventuele andere bestemmingsontvangsten die in de staat van ontvangsten zijn opgenomen, aanleiding tot de opvoering van overeenkomstige kredieten en tot uitvoering onder dit hoofdstuk. De desbetreffende geraamde bedragen en de overeenkomstige artikelen of posten van de staat van ontvangsten worden waar mogelijk in de betrokken begrotingsonderdelen vermeld. — Artikel 14 07 01 — MFB+ Oekraïne – rentesubsidie Tekst toevoegen: Dit krediet dient ter dekking van activiteiten die gericht zijn op het verlenen van een rentesubsidie in verband met opgenomen en verstrekte leningen, met uitzondering van de kosten in verband met de vervroegde aflossing van de lening, met betrekking tot de leningen in het kader van deze verordening. Deze bijdragen vormen externe bestemmingsontvangsten overeenkomstig artikel 21, lid 2, punten d) en e), van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046. — Artikel 14 07 02 – MFB+ Oekraïne – niet-terugbetaalbare steun Tekst toevoegen: Dit krediet dient ter dekking van aanvullende bedragen die door de lidstaten en belanghebbende derde landen en partijen ter beschikking worden gesteld en die worden uitgevoerd als niet-terugbetaalbare steun wanneer daarin is voorzien in het op grond van artikel 7 van de voorgestelde verordening te sluiten memorandum van overeenstemming of overeenkomstig Verordening (EU) 2021/947 en Verordening (EG) nr. 1257/96 ter financiering van maatregelen ter verwezenlijking van de in artikel 2, lid 2, punten b) tot en met c), van de voorgestelde verordening bedoelde doelstellingen. Dit krediet heeft met name betrekking op: — een hervormingsagenda in de aanloop naar de vroege voorbereidingsfase van het pretoetredingsproces, in voorkomend geval, met inbegrip van versterking van de Oekraïense instellingen, hervorming en versterking van de doeltreffendheid van het openbaar bestuur, alsmede transparantie, structurele hervormingen en goed bestuur op alle niveaus; — herstel van kritieke functies en infrastructuur en hulpverlening aan mensen in nood. Deze bijdragen vormen externe bestemmingsontvangsten overeenkomstig artikel 21, lid 2, punten d) en e), van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046. — Het bemiddelingscomité stemt ermee in de volgende voetnoot op te nemen in de personeelsformatie van de Europese Rekenkamer. Tekst toevoegen: “Extra posten (2023) (29 auditoren in verband met NGEU en toegekend tot 2027)”. — Overeenkomstig artikel 15, lid 3, van het Financieel Reglement stemt het bemiddelingscomité ermee in om opnieuw vastleggingskredieten voor begrotingsonderdeel 01 02 02 20 ter beschikking te stellen. De begrotingstoelichting wordt dienovereenkomstig aangepast: Begrotingsonderdeel Benaming 01 02 02 20 Volgende tekst toevoegen: Overeenkomstig artikel 15, lid 3, van het Financieel Reglement is voor deze begrotingspost 29 762 369 EUR aan vastleggingskredieten beschikbaar na vrijmakingen in 2020 die het gevolg zijn van gehele of gedeeltelijke niet-uitvoering van onderzoeksprojecten. — Overeenkomstig artikel 15, lid 3, van het Financieel Reglement stemt het bemiddelingscomité ermee in om opnieuw vastleggingskredieten voor begrotingsonderdeel 01 02 02 40 ter beschikking te stellen. De begrotingstoelichting wordt dienovereenkomstig aangepast: Begrotingsonderdeel Benaming 01 02 02 40 Volgende tekst toevoegen: Overeenkomstig artikel 15, lid 3, van het Financieel Reglement is voor deze begrotingspost 89 287 105 EUR aan vastleggingskredieten beschikbaar na vrijmakingen in 2020 die het gevolg zijn van gehele of gedeeltelijke niet-uitvoering van onderzoeksprojecten. — Overeenkomstig artikel 15, lid 3, van het Financieel Reglement stemt het bemiddelingscomité ermee in om opnieuw vastleggingskredieten voor begrotingsonderdeel 01 02 02 50 ter beschikking te stellen. De begrotingstoelichting wordt dienovereenkomstig aangepast: Begrotingsonderdeel Benaming 01 02 02 50 Volgende tekst toevoegen: Overeenkomstig artikel 15, lid 3, van het Financieel Reglement is voor deze begrotingspost 29 762 369 EUR aan vastleggingskredieten beschikbaar na vrijmakingen in 2020 die het gevolg zijn van gehele of gedeeltelijke niet-uitvoering van onderzoeksprojecten. Dit met dien verstande dat de door het Europees Parlement of de Raad aangebrachte amendementen het toepassingsgebied van een bestaande basishandeling niet kunnen wijzigen of uitbreiden, noch afbreuk kunnen doen aan de administratieve autonomie van de instellingen, en dat het optreden met de beschikbare middelen kan worden gedekt. 1.7. Begrotingsnomenclatuur Er wordt overeenstemming bereikt over de door de Commissie in de ontwerpbegroting voorgestelde begrotingsnomenclatuur, zoals gewijzigd bij nota van wijzigingen nr. 1/2023, met de opname van de nieuwe proefprojecten en voorbereidende acties. Het bemiddelingscomité onderschrijft ook de invoering van één nieuwe begrotingslijn in de afdeling van het Europees Parlement (artikel 5 0 2 – Autoriteit voor Europese politieke partijen en Europese politieke stichtingen – Salaris en toelagen). Ten slotte, in overeenstemming met het financiële memorandum bij het op 9 november 2022 goedgekeurde voorstel van de Commissie voor een verordening tot vaststelling van een instrument voor de toekenning van steun aan Oekraïne voor 2023 (macrofinanciële bijstand+) onderschrijft het bemiddelingscomité de toevoeging van de volgende drie nieuwe begrotingslijnen in de afdeling van de Europese Commissie: — Artikel 14 01 06 – Ondersteunende uitgaven voor macrofinanciële bijstand plus Oekraïne (MFB+) — Artikel 14 07 01 – MFB+ Oekraïne – rentesubsidie — Artikel 14 07 02 – MFB+ Oekraïne – niet-terugbetaalbare steun 2. Begroting 2022 Het ontwerp van gewijzigde begroting (OGB) nr. 5/2022 wordt goedgekeurd, met één wijziging ten opzichte van het Commissievoorstel: als gevolg van de late vaststelling van de rechtsgrondslag van de wet ter versterking van de Europese defensie-industrie door middel van gemeenschappelijke aanbestedingen (EDIRPA) wordt het bedrag van 82 972 301 EUR aan vastleggingskredieten dat voor dit doel in de reserve is opgenomen, niet aanvaard en wordt het overeenkomstige begrotingsonderdeel 13 06 01 niet gecreëerd voor het begrotingsjaar 2022. 3. Verklaringen 3.1. Verklaring van het Europees Parlement en de Raad over betalingskredieten Het Europees Parlement en de Raad roepen de Commissie op om gedurende het jaar 2023 nauwlettend en actief te blijven toezien op de uitvoering van de programma’s van het huidige en het voorgaande MFK (met name subrubriek 2a en plattelandsontwikkeling). Daartoe verzoeken het Europees Parlement en de Raad de Commissie tijdig geactualiseerde cijfers over de stand van zaken en de ramingen voor de betalingskredieten voor 2023 voor te leggen (in voorkomend geval rekening houdend met de verbeterde nauwkeurigheid van de ramingen van de lidstaten). Indien uit de cijfers blijkt dat de kredieten in de begroting voor 2023 ontoereikend zijn om in de behoeften te voorzien, verzoeken het Europees Parlement en de Raad de Commissie zo spoedig mogelijk een passende oplossing te presenteren, onder andere een ontwerp van gewijzigde begroting, om het Europees Parlement en de Raad in staat te stellen zo spoedig mogelijk en zonder onnodige vertraging in te spelen op gerechtvaardigde behoeften. Het Europees Parlement en de Raad zullen in voorkomend geval rekening houden met de urgentie van de kwestie, en de periode van acht weken voor de besluitvorming inkorten indien zij dat nodig achten. Hetzelfde geldt mutatis mutandis indien uit de cijfers blijkt dat de kredieten in de begroting voor 2023 hoger zijn dan nodig. 3.2. Gezamenlijke verklaring van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie over de financiering van de Europese chipverordening en het programma van de Unie voor beveiligde connectiviteit De drie instellingen erkennen dat de financiering van de Europese chipverordening en van het programma van de Unie voor beveiligde connectiviteit afhankelijk zal zijn van het eindresultaat van de lopende wetgevingsonderhandelingen. Gezien de definitieve tekst van de goedgekeurde verordeningen en de bijbehorende financiële memoranda verzoeken het Europees Parlement en de Raad de Commissie om onverwijld de nodige overschrijvingen te doen of een ontwerp van gewijzigde begroting aan de begrotingsautoriteit voor te leggen, zodat voldoende kredieten beschikbaar worden gesteld voor gebruik in het begrotingsjaar 2023. Indien het Europees Parlement en de Raad overeenstemming bereiken over de financiering van de Europese chipverordening, en ook over het gebruik van opnieuw beschikbaar te stellen kredieten op basis van artikel 15, lid 3, van het Financieel Reglement voor Horizon Europa, zal een dergelijke wijziging worden opgenomen in een ontwerp van gewijzigde begroting. 3.3. Gezamenlijke verklaring van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie over cyberbeveiliging Robuuste en gecoördineerde cyberbeveiliging is van cruciaal belang voor de bedrijfscontinuïteit van de EU-instellingen en -organen, met name in de aanloop naar de verkiezingen voor het Europees Parlement in 2024. De drie instellingen erkennen dat er een centrale capaciteit nodig is om cyberdreigingen en -incidenten aan te pakken. Een gecoördineerde aanpak is het meest kosteneffectief en hierdoor kan iedereen, ook de meest kwetsbaren, in hoge mate worden beschermd. De drie instellingen erkennen dat er binnen elke instelling, en met name binnen het computercrisisresponsteam voor de instellingen, organen en instanties van de Europese Unie (CERT-EU), voldoende middelen voor cyberbeveiliging nodig zijn. De Commissie wordt verzocht om, in nauwe samenwerking met CERT-EU en de andere instellingen, uiterlijk medio 2023 in kaart te brengen hoeveel cyberbeveiligingsposten er nodig zijn binnen CERT-EU en binnen de andere instellingen, alsook om het mandaat van CERT-EU te beoordelen. De begrotingsautoriteit verzoekt de EU-instellingen samen te werken om de cyberbeveiliging in alle EU-instellingen te versterken. Naar aanleiding van de beoordeling van de Commissie moeten de voor de EU-instellingen gereserveerde middelen voor cyberbeveiliging in de begroting 2023 op gecoördineerde wijze beschikbaar worden gesteld om de instellingen zo goed mogelijk te beschermen, met name, maar niet uitsluitend, door de centrale cyberbeveiligingscapaciteit te versterken. Dit doet geen afbreuk aan het gebruik van personele en begrotingsmiddelen van de deelnemende instellingen door CERT-EU als gevolg van het akkoord over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende maatregelen voor een hoog gemeenschappelijk niveau van cyberbeveiliging in de instellingen, organen en instanties van de Unie ( COM(2022)0122 ). 3.4. Verklaring van de Europese Commissie over de evaluatie van het meerjarig financieel kader De Commissie zal de houdbaarheid van de maxima en submaxima voor uitgaven in alle rubrieken van het meerjarig financieel kader (MFK) 2021-2027 beoordelen in het kader van de tussentijdse evaluatie van de MFK-verordening, die zij voornemens is uiterlijk medio 2023 uit te voeren, zoals uiteengezet in het werkprogramma van de Commissie voor 2023. (Bijzondere wetgevingsprocedure – raadpleging) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie voor een besluit van de Raad ( COM(2021)0570 ), – gezien de mededeling van de Commissie over de volgende generatie eigen middelen voor de EU-begroting ( COM(2021)0566 ), – gezien artikel 311 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie en artikel 106 bis van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, op grond waarvan het Parlement door de Raad is geraadpleegd (C9‑0034/2022), – gezien het Interinstitutioneel Akkoord tussen het Europees Parlement, de Raad en de Europese Commissie van 16 december 2020 betreffende begrotingsdiscipline, samenwerking in begrotingszaken en goed financieel beheer, alsmede betreffende nieuwe eigen middelen, met inbegrip van een routekaart voor de invoering van nieuwe eigen middelen (1) , – gezien zijn wetgevingsresolutie van 16 september 2020 over het ontwerp van besluit van de Raad betreffende het stelsel van eigen middelen van de Europese Unie (2) , – gezien zijn amendementen op het voorstel voor een richtlijn tot herziening van het systeem voor de handel in broeikasgasemissierechten binnen de Unie, aangenomen op 22 juni 2022 (3) , – gezien zijn amendementen op het voorstel voor een verordening tot vaststelling van een mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens, aangenomen op 22 juni 2022 (4) , – gezien artikel 82 van zijn Reglement, – gezien het standpunt in de vorm van amendementen van de Commissie economische en monetaire zaken, – gezien de brieven van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid en de Commissie constitutionele zaken, – gezien het verslag van de Begrotingscommissie ( A9‑0266/2022 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan het Commissievoorstel zoals geamendeerd door het Parlement; 2. verzoekt de Raad, wanneer deze voornemens is af te wijken van de door het Parlement goedgekeurde tekst, het Parlement hiervan op de hoogte te stellen; 3. wenst opnieuw te worden geraadpleegd ingeval de Raad voornemens is ingrijpende wijzigingen aan te brengen in het voorstel van de Commissie; 4. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Het Europees Parlement, – gezien zijn eerdere resoluties over Rusland en Oekraïne, waaronder die van 6 oktober 2022 over de escalatie door Rusland van zijn aanvalsoorlog tegen Oekraïne (1) , van 19 mei 2022 over de strijd tegen straffeloosheid met betrekking tot oorlogsmisdaden in Oekraïne (2) en van 25 november 2021 over schendingen van de mensenrechten door particuliere militaire en beveiligingsondernemingen, met name de Wagner Group (3) , – gezien het Handvest van de Verenigde Naties, het VN-Verdrag inzake de voorkoming en de bestraffing van genocide van 9 december 1948 en het Vierde Verdrag van Genève betreffende de bescherming van burgers in oorlogstijd van 12 augustus 1949, – gezien het internationale rechtskader voor het voorkomen en bestrijden van terrorisme, met inbegrip van resolutie 2341 van de VN-Veiligheidsraad over de bescherming van kritieke infrastructuur tegen terroristische daden, aangenomen op 13 februari 2017, – gezien het Europees Verdrag tot bestrijding van terrorisme van 27 januari 1977 en de daaropvolgende internationale verdragen, – gezien het EU-rechtskader voor het bestrijden van terrorisme, waaronder gemeenschappelijk standpunt 2001/931/GBVB van de Raad van 27 december 2001 betreffende de toepassing van specifieke maatregelen ter bestrijding van het terrorisme (4) en Verordening (EG) nr. 2580/2001 van de Raad van 27 december 2001 inzake specifieke beperkende maatregelen tegen bepaalde personen en entiteiten met het oog op de strĳd tegen het terrorisme (5) , – gezien het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof, – gezien resolutie 2463 van de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa van 13 oktober 2022 over de verdere escalatie van de agressie van de Russische Federatie tegen Oekraïne, – gezien de verklaring van de voorzitter van de Europese Raad, Charles Michel, van 10 oktober 2022 over de gewelddadige aanvallen van Rusland op Kiev en andere steden in heel Oekraïne, – gezien de verklaring van de hoge vertegenwoordiger namens de Europese Unie van 22 september 2022 over de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne, – gezien de resolutie van de Algemene Vergadering van de VN van 14 november 2022 waarin wordt aanbevolen een register tot stand te brengen om de schade als gevolg van de agressie van de Russische Federatie tegen Oekraïne te documenteren, – gezien artikel 132, leden 2 en 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat sinds 2014, en met name vanaf 24 februari 2022, toen de Russische Federatie de illegale, niet-uitgelokte en ongerechtvaardigde aanvalsoorlog tegen Oekraïne herstartte, het Russische leger willekeurige aanvallen heeft uitgevoerd op woongebieden en civiele infrastructuur, duizenden Oekraïense burgers heeft gedood en overal in het land terreurdaden heeft gepleegd met als doelwit allerlei onderdelen van de civiele infrastructuur, zoals woonwijken, scholen, ziekenhuizen, treinstations, theaters en water- en elektriciteitsnetwerken; overwegende dat deze wrede en onmenselijke daden doden, leed, verwoesting en ontheemding tot gevolg hebben; B. overwegende dat de Russische strijdkrachten en gelieerde groeperingen zich schuldig hebben gemaakt aan standrechtelijke executies, ontvoeringen, seksueel geweld, foltering en andere wreedheden in nieuwe bezette gebieden in Oekraïne en in gebieden die al langer bezet waren, waaronder de massamoorden op burgers in steden en plaatsen als Boetsja, Irpin, Izioem en Ljman, de opzettelijke aanval op een theater in Marioepol waarbij honderden mensen om het leven kwamen, en de aanval op het spoorwegstation van Kramatorsk waarbij 60 burgers om het leven kwamen; C. overwegende dat vele duizenden burgers in Oekraïne zijn vermoord, waaronder honderden kinderen, en dat nog veel meer burgers gefolterd, geïntimideerd, seksueel misbruikt, ontvoerd of gedwongen ontheemd of verdwenen zijn door toedoen van de Russische strijdkrachten en gelieerde groeperingen; overwegende dat de talloze wreedheden van de Russische strijdkrachten en aan hen gelieerde groeperingen tegen Oekraïense burgers uitvoerig door mensenrechtenorganisaties en internationale waarnemingsmissies zijn opgetekend – waaronder standrechtelijke executies, foltering, verkrachting en massa-detentie van burgers in zogenaamde filtratiecentra, alsook gedwongen adopties van Oekraïense kinderen en gedwongen deportaties; overwegende dat het aantal gedocumenteerde oorlogsmisdaden in Oekraïne de 40 000 nadert en naar verwachting nog zal toenemen zodra ook de oorlogsmisdaden in de onlangs bevrijde delen van de oblast Cherson zijn gedocumenteerd; overwegende dat volgens gegevens verzameld door het Oekraïens instituut voor massa-informatie de Russische Federatie sinds het begin van de aanvalsoorlog 457 misdaden tegen journalisten en de media in Oekraïne heeft begaan en dat de Russische bezetters sinds het begin van de aanvalsoorlog meer dan 40 Oekraïense en buitenlandse journalisten hebben gedood; overwegende dat de Russische Federatie en aan haar gelieerde groepen sinds 2014 dezelfde methoden gebruiken in de bezette gebieden, met als meest beruchte voorbeeld de “Izoljatsia-gevangenis” in Donetsk; D. overwegende dat de Russische Federatie door haar daden van agressie tegen de soevereiniteit, onafhankelijkheid en territoriale integriteit van Oekraïne de beginselen van het VN-Handvest hardnekkig blijft schenden, en daarnaast ook het internationaal humanitair recht op flagrante en grove wijze blijft schenden, onder meer door zich doelbewust op civiele objecten te richten die “niet het doelwit van een aanval mogen worden” volgens artikel 52, lid 1, van Aanvullend Protocol I van 1977 bij de Verdragen van Genève van 1949; overwegende dat deze misdaden blijk geven van een groteske onverschilligheid jegens de regels en wetten inzake oorlogsvoering die de uitoefening van militaire macht beperken, zoals blijkt uit de onmenselijke behandeling van krijgsgevangenen, het wijdverbreide gebruik van foltering en de standrechtelijke executies van Oekraïense krijgsgevangenen, alsook het weigeren van toegang aan internationale hulporganisaties zoals het Internationaal Comité van het Rode Kruis; E. overwegende dat de Russische Federatie reeds meer dan 4 000 raketten tegen Oekraïne heeft gelanceerd en het land meer dan 24 000 keer heeft beschoten, onder meer vanuit Belarussisch grondgebied; overwegende dat tot op heden 60 982 civiele infrastructuurvoorzieningen in Oekraïne door Russische raket-, drone- en artillerie-aanvallen beschadigd of vernield zijn, waaronder 42 818 appartementencomplexen en huizen, 1 960 onderwijslocaties en 396 gezondheidszorginstellingen, 392 gebouwen met een culturele functie en 87 gebouwen met een religieuze functie, en 5 315 objecten voor water en elektriciteit; overwegende dat door doelbewuste raket- en drone-aanvallen van de Russische Federatie, ook met drones die door Iran zijn geleverd, circa 40 % van de kritieke energie-infrastructuur van Oekraïne is beschadigd of vernietigd; F. overwegende dat tijdens de belegering van Marioepol de autoriteiten van de Russische Federatie een grootschalige humanitaire crisis hebben veroorzaakt die heeft geleid tot de dood van tienduizenden burgers en de verwoesting van 95 % van de stad; G. overwegende dat Russische troepen sinds oktober 2022 overal in Oekraïne bewust kritieke infrastructuur als doelwit nemen om de bevolking angst aan te jagen en hen af te snijden van de toegang tot gas, elektriciteit, water, internet en andere basisgoederen en -diensten, hetgeen met name nu de winter op komst is schrijnende situaties oplevert; overwegende dat deze aanvallen tot doel hebben de bevolking van Oekraïne angst aan te jagen, hun verzet en hun vastberadenheid hun land te blijven verdedigen, te breken en hen te dwingen de bezettingsmacht te aanvaarden en in te stemmen met de illegale poging om meerdere gebieden van Oekraïne te annexeren; overwegende dat tijdens deze aanvallen het Poolse grondgebied is getroffen, waarbij twee Poolse burgers om het leven zijn gekomen; H. overwegende dat Rusland verantwoordelijk is voor de wereldwijde voedselzekerheidscrisis die voortvloeit uit zijn aanvalsoorlog tegen Oekraïne en de blokkade van Oekraïense zeehavens; overwegende dat Rusland sinds het begin van de oorlog voedsel en honger als wapen gebruikt; overwegende dat de doelbewuste handelingen van Rusland, waaronder het vernielen van voorraden, het verstoren van de productie en het opleggen van quota aan zijn eigen uitvoer van voedsel en kunstmest, de mondiale voedselzekerheidscrisis hebben verergerd; I. overwegende dat Rusland de Oekraïense Autonome Republiek Krim en de stad Sebastopol illegaal heeft geannexeerd, evenals de Oekraïense oblasten Donetsk, Cherson, Loehansk en Zaporizja; overwegende dat de bezetting door Rusland van de kerncentrale in Zaporizja een ernstige bedreiging vormt voor de veiligheid en beveiliging van de centrale; overwegende dat Rusland de werknemers van de kerncentrale heeft ontvoerd en hen gedwongen te werk heeft gesteld, de energiecentrale gebruikt voor de opslag van militaire uitrusting, en doelwitten in de onmiddellijke nabijheid van de energiecentrale heeft beschoten; overwegende dat Rusland ook de veiligheid en beveiliging van de kerncentrale van Tsjernobyl in gevaar heeft gebracht; J. overwegende dat Rusland, door zijn pogingen om de veiligheid en beveiliging van de nucleaire installaties in Oekraïne te ondermijnen en door te dreigen met het gebruik van kernwapens, een risico vormt voor de veiligheid en beveiliging van het hele Europese continent en de op regels gebaseerde internationale orde; overwegende dat Russische functionarissen bij verschillende gelegenheden Europese landen hebben bedreigd, onder meer met “militair-technische maatregelen”, vanwege hun steun aan Oekraïne en/of hun aspiraties om lid te worden van de NAVO; overwegende dat de poging van Rusland om de uitvoer van energie in te zetten als geopolitiek dwanginstrument erop neerkomt dat energieleveringen als wapen worden gebruikt; overwegende dat de beschadiging van de pijpleidingen Nord Stream 1 en 2 op 26 september 2022 heeft geleid tot grote gaslekken in de Oostzee, hetgeen tevens een milieuaanval op de EU vormt; K. overwegende dat de Russische strijdkrachten en door de Russische staat aangestuurde groeperingen en gelieerde groeperingen zoals de Wagner Group herhaaldelijk op verschillende plekken burgers tot doelwit hebben gemaakt, onder meer tijdens de tweede Tsjetsjeense oorlog, de oorlog tussen Rusland en Georgië in 2008 en de Syrische burgeroorlog, alsook in Libië, de Centraal-Afrikaanse Republiek en Mali; overwegende dat de Wagner Group aanzienlijke politieke, economische en logistieke steun ontvangt van de Russische staat, met name van het Russische ministerie van Defensie; L. overwegende dat Rusland al vele jaren terroristische regimes en organisaties steunt en financiert, met name het Assad-regime in Syrië dat van Rusland wapens heeft ontvangen en dat door Rusland is verdedigd door doelbewuste aanvallen te plegen op de Syrische burgerbevolking, steden en civiele infrastructuur; overwegende dat Rusland zowel in andere soevereine landen als op zijn eigen grondgebied aanvallen heeft uitgevoerd, waaronder het vermoorden of pogingen daartoe van vele tegenstanders van de dictatuur van Poetin, waaronder journalisten, politici, kunstenaars en buitenlandse leiders – in het bijzonder Anna Politkovskaja, Viktor Joesjtsjenko, Boris Nemtsov, Stanislav Markelov, Anastasija Baboerova, Sergej Protazanov, Natalja Estemirova, Sergej Magnitski, Sergej Joesjenkov, Joeri Sjtsjekotsjichin, Boris Berezovski, Dzjochar Doedajev en Zelimchan Changosjvili – alsook de vergiftiging met zenuwgas van de familie Skripal in het Verenigd Koninkrijk, de vergiftigingen van Aleksandr Litvinenko, Vladimir Kara-Moerza, Aleksej Navalny en anderen, en de bombardementen op munitiedepots in Tsjechië in 2014; overwegende dat de systematische onderdrukking van zijn eigen bevolking door het huidige Russische regime een totalitair karakter heeft gekregen en dat het regime een lange geschiedenis heeft van het gebruik van geweld tegen zijn politieke tegenstanders; M. overwegende dat de Russische Federatie Aljaksandr Loekasjenka actief steunt en hem behulpzaam is bij diens onderdrukking van de bevolking van Belarus door middel van een enorme golf aan massale repressieve maatregelen, waaronder foltering; overwegende dat uit onderzoeken is gebleken dat hoge Belarussische functionarissen een samenzwering rond een valse bomaanslag hebben opgezet om een passagiersvlucht van Ryanair onrechtmatig om te leiden met als doel een Belarussische dissident te arresteren, in een gezamenlijke speciale operatie van de Belarussische en Russische geheime diensten; overwegende dat het kapen van een burgervliegtuig een daad van staatsterrorisme is; overwegende dat Loekasjenka moet worden behandeld als medeplichtig aan de aanvalsoorlog tegen Oekraïne vanwege zijn rol bij het mogelijk maken van aanvallen vanuit het grondgebied van Belarus en het openlijk steunen van de Russische agressors; N. overwegende dat een Nederlandse rechtbank op 15 november 2022 twee Russen en een pro-Moskou Oekraïense separatist bij verstek heeft veroordeeld voor de moord op 298 mensen door het neerhalen van vlucht MH17 van Malaysia Airlines; overwegende dat de Russische staat zijn verantwoordelijkheid voor het neerschieten van vlucht MH17 van Malaysia Airlines blijft ontkennen, en weigert samen te werken met internationale gerechtelijke instanties; overwegende dat de Russische Federatie ook blijft weigeren de wrakstukken en zwarte dozen van het Poolse regeringsvliegtuig TU-154, dat in april 2010 bij Smolensk in de Russische Federatie is neergestort, terug te geven; O. overwegende dat Rusland ook een actieve informatieoorlog voert, desinformatie over Oekraïne, Europa en liberale democratische waarden verspreidt, en speciale operaties uitvoert om de samenleving in Oekraïne te destabiliseren en de betrekkingen van Oekraïne met zijn internationale partners in diskrediet te brengen; P. overwegende dat de EU weliswaar een lijst bijhoudt van personen, groepen en entiteiten waarvoor wegens betrokkenheid bij terroristische daden sancties gelden, maar dat het huidige wettelijke kader, in tegenstelling tot dat van landen als de Verenigde Staten en Canada, geen mogelijkheid biedt om een staat aan te merken als sponsor van terrorisme; Q. overwegende dat de acties van Russische strijdkrachten en daaraan gelieerde troepen beantwoorden aan de definitie van terrorisme die is aanvaard door de EU, de VN‑Veiligheidsraad en de Algemene Vergadering van de VN, zoals opgenomen in resolutie 1566 van de VN-Veiligheidsraad van 2004, resolutie 49/60 van de Algemene Vergadering van de VN van 9 december 1994 en de gemeenschappelijke standpunten 2001/931/GBVB en 2009/468/GBVB van de Raad (6) ; R. overwegende dat de parlementen of kamers van de parlementen van Litouwen, Letland, Estland, Polen en Tsjechië, de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa en de Conferentie van in communautaire aangelegenheden gespecialiseerde organen (COSAC) de afgelopen maanden resoluties hebben aangenomen, ofwel om Rusland als terroristische staat of staatssponsor van terrorisme aan te merken ofwel om het huidige Russische regime als een terroristisch regime aan te merken; overwegende dat in de resolutie van de Amerikaanse Senaat van 27 juli 2022 en in de resolutie van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden van 12 mei 2022 het Amerikaanse Department of State (ministerie van Buitenlandse Zaken) werd opgeroepen de Russische Federatie aan te merken als staatssponsor van terrorisme; S. overwegende dat de voorzitter van de Europese Raad, Charles Michel, tijdens het buitengewone debat van 1 maart 2022 in het Europees Parlement over de Russische agressie tegen Oekraïne heeft verklaard dat de Russische agressie “eenvoudigweg zuiver geopolitiek terrorisme” is; overwegende dat voorzitter Michel op 23 september 2022 in zijn toespraak tot de 77e Algemene Vergadering van de VN over de Russische Federatie heeft verklaard dat “wanneer een permanent lid van de Veiligheidsraad een niet-uitgelokte, ongegronde oorlog start die door de Algemene Vergadering is veroordeeld, het automatisch uit de Veiligheidsraad moet worden gezet”; T. overwegende dat Zbigniew Rau, fungerend voorzitter van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), in zijn verklaring van 14 maart 2022 de aanvallen van de regering van de Russische Federatie op onschuldige burgers en civiele infrastructuur in Oekraïne kwalificeerde als “staatsterrorisme”; 1. spreekt nogmaals zijn onwrikbare steun uit voor de onafhankelijkheid, soevereiniteit en territoriale integriteit van Oekraïne binnen zijn internationaal erkende grenzen; veroordeelt nogmaals de illegale, niet-uitgelokte en ongerechtvaardigde aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne; eist dat Rusland en de aan Rusland gelieerde groeperingen alle militaire activiteiten beëindigen, met name de aanvallen op woongebieden en civiele infrastructuur, en dat Rusland al haar strijdkrachten, gelieerde troepen en militaire uitrusting uit het gehele internationaal erkende grondgebied van Oekraïne terugtrekt, een einde maakt aan de gedwongen deportaties van Oekraïense burgers en de gedwongen adopties van Oekraïense kinderen, alle personen die door Rusland in Oekraïne gevangen zijn genomen vrijlaat en de soevereiniteit, onafhankelijkheid en territoriale integriteit van Oekraïne permanent niet langer schendt of bedreigt; 2. onderstreept dat de opzettelijke aanvallen en wreedheden van de Russische Federatie gericht tegen de burgerbevolking van Oekraïne, de vernietiging van civiele infrastructuur en andere ernstige schendingen van de mensenrechten en het internationaal humanitair recht, neerkomen op terreurdaden tegen de Oekraïense bevolking en oorlogsmisdaden vormen; spreekt zijn onvoorwaardelijke woede uit en veroordeelt deze aanvallen en wreedheden en de andere daden die Rusland gedreven door zijn destructieve politieke doeleinden heeft begaan in Oekraïne alsook op het grondgebied van andere landen; erkent in het licht van bovenstaande dat Rusland een staatssponsor van terrorisme is, en een staat die terroristische middelen gebruikt; 3. bevestigt opnieuw zijn onwrikbare solidariteit met de bevolking van Oekraïne die al sinds 24 februari 2022 – en de afgelopen negen jaar die in het teken stonden van Russische agressie – blijk geeft van een opmerkelijke moed en veerkracht tegenover de onverminderde dreigingen en aanvallen, alsook met andere slachtoffers van Ruslands agressie overal in de wereld; betuigt zijn solidariteit met de families van de slachtoffers van de raketinslag van 15 november 2022 in Polen en betuigt zijn steun aan Polen; 4. verzoekt de EU en haar lidstaten een EU-rechtskader te ontwikkelen voor de aanmerking van staten als “sponsors van terrorisme” en staten die terroristische middelen gebruiken, welke een aantal belangrijke beperkende maatregelen in gang zou zetten tegen die landen, en vergaande beperkende gevolgen zou hebben voor de betrekkingen van de EU met die landen; verzoekt de Raad vervolgens te overwegen de Russische Federatie toe te voegen aan een dergelijke EU-lijst van staatssponsors van terrorisme; verzoekt de partners van de EU soortgelijke maatregelen te nemen; 5. verzoekt de EU-instellingen maatregelen te nemen om de Russische Federatie op het internationale toneel volledig te isoleren, onder meer met betrekking tot het lidmaatschap van Rusland van internationale organisaties en organen zoals de VN‑Veiligheidsraad, en volledig af te zien van het houden van officiële evenementen op het grondgebied van de Russische Federatie; dringt erop aan de diplomatieke betrekkingen met Rusland verder te beperken en de contacten met zijn officiële vertegenwoordigers op alle niveaus tot het strikt noodzakelijke te beperken; roept EU‑lidstaten op om aan de Russische staat gelieerde instellingen, zoals de Russische centra voor wetenschap en cultuur en Russische diaspora-organisaties en -verenigingen die opereren onder auspiciën en onder leiding van Russische diplomatieke missies en die overal in de wereld Russische staatspropaganda bevorderen, te sluiten en te verbieden; 6. verzoekt de Raad om de Wagner Group en het 141e Speciale Gemotoriseerde Regiment, ook bekend als de Kadyrovieten, alsmede andere door Rusland gefinancierde gewapende groepen, milities en gelieerde groepen zoals degenen die actief zijn in de bezette gebieden van Oekraïne, op te nemen op de EU-lijst van personen, groepen en entiteiten die betrokken zijn bij terroristische daden (EU-lijst van terroristen); is ingenomen met het besluit van de EU van 13 december 2021 om sancties op te leggen aan de Wagner Group zelf, alsook aan acht personen en drie entiteiten die er banden mee hebben, in het kader van vier verschillende EU-sanctieregelingen; dringt er bij alle landen op aan hun betrekkingen met ondernemingen die banden hebben met de Wagner Group te beëindigen en hun verplichtingen uit hoofde van het internationaal recht na te komen door alle plegers van ernstige schendingen van de mensenrechten en van het internationaal humanitair recht op hun grondgebied verantwoording te laten afleggen; 7. verzoekt de Raad rekening te houden met de escalerende terreurdaden van de Russische Federatie tegen de Oekraïense bevolking en daarom zijn werkzaamheden met betrekking tot een negende sanctiepakket snel af te ronden; verzoekt de Commissie en de lidstaten toe te zien op een snelle uitvoering en strikte handhaving van alle sancties; verzoekt de lidstaten elke vorm van omzeiling van de sancties actief te voorkomen, te onderzoeken en te vervolgen; verzoekt alle lidstaten eensgezind te blijven reageren op de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne en verzoekt alle kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten van de EU zich achter het sanctiebeleid van de EU te scharen; verzoekt de Commissie en de lidstaten mogelijke maatregelen te overwegen tegen landen die Rusland proberen te helpen om de opgelegde sancties te omzeilen; dringt er bij de Commissie op aan ervoor te zorgen dat de nationale strafmaatregelen voor inbreuken op de EU‑sancties doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn; 8. veroordeelt ten stelligste de steun van Rusland aan andere dictaturen die terreur gebruiken om de democratische aspiraties van hun samenlevingen te onderdrukken, met name de regimes van Loekasjenka en Assad, maar ook de regimes in Iran, Cuba en elders; 9. roept de Raad op om de lijst van personen op wie de sancties van toepassing zijn, uit te breiden naar personen die betrokken zijn bij gedwongen deportaties, gedwongen adopties van Oekraïense kinderen, de illegale “referenda” in de regio’s Loehansk, Cherson, Zaporizja en Donetsk en de illegale “verkiezingen” op de Krim en in Sebastopol, alsmede alle leden van de partijen in de Doema die een functie bekleden in een gekozen parlement op welk niveau dan ook, met inbegrip van het regionale en het gemeentelijke niveau; dringt aan op een verbod op de directe of indirecte invoer, aankoop of overdracht van diamanten, in ruwe of bewerkte vorm, uit de Russische Federatie; vraagt dat Rusland en Belarus op de EU-lijst worden geplaatst van derde landen met een hoog risico in verband met de bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering; dringt er bij de lidstaten op aan lacunes in de tenuitvoerlegging van de sancties aan te pakken, onder meer met betrekking tot cryptoactiva en de niet-naleving van de antiwitwasregels door “professionele enablers”, en de automatische uitwisseling van belastinginformatie en de dubbelbelastingovereenkomsten met Rusland en Belarus op te schorten; dringt aan op een onmiddellijk en volledig embargo op de invoer naar de EU van Russische fossiele brandstoffen en uranium en op de volledige stopzetting van het gebruik van de pijpleidingen Nord Stream 1 en 2, om ervoor te zorgen dat Ruslands aanvalsoorlog niet langer door de EU wordt gefinancierd; verzoekt de EU en haar lidstaten een verbod uit te vaardigen op het opzettelijk in het openbaar vergoelijken of ontkennen van de militaire agressie en oorlogsmisdaden van Rusland in welke vorm dan ook; 10. verzoekt de Commissie een wetgevingsvoorstel in te dienen tot wijziging van de huidige EU-regeling voor wereldwijde mensenrechtensancties (Europese Magnitski-wet) door het toepassingsgebied ervan uit te breiden tot daden van corruptie, om onverwijld gerichte sancties vast te stellen tegen personen die verantwoordelijk zijn voor corruptie op hoog niveau in Rusland en Belarus, alsook tegen in de EU gevestigde personen die deze corruptie mogelijk maken of ervan profiteren; 11. eist opnieuw dat alle personen die verantwoordelijk zijn voor het plegen, ondersteunen of organiseren van mensenrechtenschendingen, wreedheden of oorlogsmisdaden in de context van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne zo snel mogelijk worden geïdentificeerd, vervolgd en ter verantwoording worden geroepen; dringt aan op hernieuwde steun voor de lopende onafhankelijke onderzoeken naar oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid door Rusland, die ervoor moeten zorgen dat degenen die betrokken zijn bij het beramen, organiseren, plegen of faciliteren van deze misdaden individueel ter verantwoording worden geroepen; verzoekt de EU en haar lidstaten passende steun te verlenen voor de oprichting van een speciaal tribunaal dat zich buigt over het misdrijf agressie van Rusland tegen Oekraïne; verzoekt de lidstaten die dit nog niet hebben gedaan, het misdrijf agressie in hun nationale wetgeving op te nemen; spreekt zijn volledige steun uit voor het door de aanklager bij het Internationaal Strafhof ingestelde onderzoek naar de situatie in Oekraïne, alsook het werk van de onderzoekscommissie van het Bureau van de Hoge Commissaris voor de mensenrechten en de inspanningen van onafhankelijke maatschappelijke organisaties om bewijsmateriaal van oorlogsmisdaden te verzamelen en te bewaren; spoort de EU-lidstaten aan nog vaker gebruik te maken van het beginsel van universele rechtsmacht en meer steun te verlenen aan internationale inspanningen om alle daders en personen die verantwoordelijk zijn voor oorlogsmisdaden in Oekraïne te onderzoeken en te vervolgen; benadrukt dat de EU ervoor moet zorgen dat bij deze onderzoeken een genderperspectief wordt inbegrepen, waaronder de vervolging van seksuele geweldsmisdrijven tegen vrouwen, die tevens oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid kunnen vormen; 12. verzoekt de Commissie en de lidstaten te werken aan de invoering van een alomvattend internationaal compensatiemechanisme, met inbegrip van een internationaal schaderegister, en op dit vlak actief samen te werken met de Oekraïense autoriteiten; verzoekt de Commissie en de medewetgevers de wettelijke regeling te voltooien die het mogelijk maakt Russische tegoeden die door de EU zijn bevroren te confisqueren en te gebruiken als herstelbetalingen voor de diverse gevolgen van de Russische agressie tegen Oekraïne, met inbegrip van de wederopbouw van Oekraïne en schadeloosstelling van de slachtoffers van de Russische agressie; 13. verzoekt de Raad en de lidstaten onverwijld aanzienlijk meer politieke, economische, financiële, militaire, technische en humanitaire hulp voor Oekraïne te leveren teneinde Oekraïne te helpen zich te verdedigen tegen de Russische aanvalsoorlog en tegen Russische pogingen om de Oekraïense staatsinstellingen te destabiliseren, de macro-economische stabiliteit van het land te ondermijnen en kritieke infrastructuur op het gebied van energie, communicatie, water en vervoer en civiele infrastructuur op het gebied van onderwijs, gezondheid en cultuur te vernietigen; 14. is ingenomen met het voorstel van de Commissie van 9 november 2022 voor een ongekend steunpakket van 18 miljard EUR voor Oekraïne in 2023 om de macro-economische stabiliteit van het land te waarborgen, kritieke infrastructuur te herstellen en essentiële openbare diensten in stand te houden, en bevestigt zijn steun voor de snelle goedkeuring van het voorstel; benadrukt het belang van een snelle uitvoering van de toezeggingen om financiële en technische bijstand te verlenen, met name met het oog op de naderende winter wanneer een aanzienlijk aantal Oekraïense burgers het risico loopt geen toegang te hebben tot basisdiensten zoals water, verwarming en elektriciteit; 15. hekelt de Russische bezetting van de energiecentrale in Zaporizja die tot doel heeft de Oekraïense bevolking angst aan te jagen en veroordeelt Rusland omdat het energiecentrales tot militaire doelwitten heeft gemaakt; 16. doet een oproep aan alle Russen niet alleen te weigeren deze oorlog te worden ingesleurd, maar ook te protesteren tegen de gruwelijke oorlogsmisdaden tegen het Oekraïense volk, die door de Russische Federatie in naam van het Russische volk worden gepleegd; spreekt zijn steun uit voor Russische burgers die vanuit Rusland of daarbuiten tegen het huidige regime protesteren en strijden of die vluchtelingen uit Oekraïne helpen; verzoekt de Commissie, de Europese Dienst voor extern optreden en de lidstaten de steun voor en samenwerking met het maatschappelijk middenveld en vrije media uit Rusland op te voeren en bescherming en tijdelijke opvang te blijven bieden aan Russen die worden vervolgd omdat zij tegen het regime zijn; prijst het werk van Oekraïense en internationale journalisten die de wereld de waarheid over de oorlog in Oekraïne vertellen en daarbij vaak hun eigen leven riskeren; dringt aan op onderzoek naar Russische misdaden tegen journalisten in Oekraïne en naar de activiteiten van degenen die betrokken zijn bij criminele desinformatiecampagnes aangezien deze een integraal deel uitmaken van de grootschalige oorlog tegen Oekraïne; 17. benadrukt dat de huidige Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne erop wijst dat het nodig is de Sovjetmisdaden vanuit historisch en juridisch oogpunt grondig tegen het licht te houden en daar een transparant publiek debat over te hebben, vooral in Rusland zelf, omdat een gebrek aan verantwoordingsplicht en gerechtigheid alleen maar leidt tot herhaling van soortgelijke misdrijven; 18. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, de Raad van Europa, de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, het Bureau van de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de mensenrechten, het Bureau van de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de vluchtelingen, het Internationaal Comité van het Rode Kruis, het Internationaal Strafhof, de president, de regering en het parlement van de Russische Federatie, alsmede de president, de regering en het parlement van Oekraïne. Het Europees Parlement, – gezien artikel 49 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, – gezien de conclusies van het voorzitterschap van de Europese Raad in Kopenhagen van 21 en 22 juni 1993, ook bekend als de criteria van Kopenhagen, – gezien de conclusies van de vergadering van de Raad Algemene Zaken van 29 en 30 april 1997 over de toepassing van de voorwaarden teneinde een coherente EU-strategie voor de betrekkingen met de landen van de Westelijke Balkan te ontwikkelen, – gezien de verklaring die werd aangenomen tijdens de top EU-Westelijke Balkan van 21 juni 2003 in Thessaloniki, over het vooruitzicht van de landen van de Westelijke Balkan op toetreding tot de EU, – gezien het proces van Berlijn, gestart op 28 augustus 2014, – gezien zijn eerdere resoluties over dit onderwerp, met name die van 24 oktober 2019 over de opening van toetredingsonderhandelingen met Noord-Macedonië en Albanië (1) , zijn aanbeveling van 19 juni 2020 aan de Raad, de Commissie en de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid betreffende de Westelijke Balkan, naar aanleiding van de top in 2020 (2) , zijn resolutie over de door de Commissie opgestelde voortgangsverslagen over uitbreidingslanden van 2021 en zijn resolutie van 23 juni 2022 over de status van kandidaat-lidstaat van Oekraïne, de Republiek Moldavië en Georgië (3) , – gezien de integrale EU-strategie van 2016, waarin is bepaald dat een geloofwaardig uitbreidingsbeleid een strategische investering in de veiligheid en de welvaart van Europa vormt en reeds aanzienlijk heeft bijgedragen aan vrede in gebieden waar voorheen oorlog woedde, – gezien de mededeling van de Commissie van 6 februari 2018 getiteld “Een geloofwaardig vooruitzicht op toetreding en een grotere EU-betrokkenheid bij de Westelijke Balkan” ( COM(2018)0065 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 5 februari 2020 getiteld “Bevordering van het toetredingsproces – Een geloofwaardig EU-perspectief voor de Westelijke Balkan” ( COM(2020)0057 ), – gezien de toppen EU-Westelijke Balkan die op 17 mei 2018 en 6 mei 2020 werden gehouden in Sofia respectievelijk Zagreb en gezien de desbetreffende verklaringen, – gezien de verklaring van Brdo, die werd aangenomen tijdens de top EU-Westelijke Balkan van 6 oktober 2021, – gezien de conclusies van de Europese Raad van 24 en 25 maart 2022, – gezien de conclusies van de Europese Raad van 30 mei 2022 over Oekraïne, de Republiek Moldavië en Georgië, – gezien de door Oekraïne, Moldavië en Georgië ingediende verzoeken om toetreding tot de EU en de daarop betrekking hebbende gunstige adviezen van de Commissie en conclusies van de Europese Raad, namelijk de conclusies van 23 en 24 juni 2022 over Europa in ruimere zin, Oekraïne, de lidmaatschapsverzoeken van Oekraïne, Moldavië en Georgië, de Westelijke Balkan, economische vraagstukken, de Conferentie over de toekomst van Europa, en externe betrekkingen, waarbij de status van kandidaat-lidstaat werd verleend aan Oekraïne en de Republiek Moldavië en de bereidheid werd uitgesproken om hetzelfde te doen voor Georgië, – gezien de conclusies van de Raad van 26 juni 2018, 18 juni 2019, 25 maart 2020 en 14 december 2021 over de uitbreiding en het stabilisatie- en associatieproces, de conclusies van de Raad van 15 juli 2019 en 14 oktober 2019 over de illegale booractiviteiten van Turkije in de oostelijke Middellandse Zee, de conclusies van de Europese Raad van 12 december 2019, 1 en 2 oktober 2020 en 15 en 16 oktober 2020, de verklaring van de ministers van Buitenlandse Zaken van de EU van 15 mei 2020 en de belangrijkste resultaten van hun videoconferentie van 14 augustus 2020 over de situatie in de oostelijke Middellandse Zee, en de resultaten van de informele bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken van de EU van 27 en 28 augustus 2020 in Gymnich, – gezien de associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en Oekraïne, anderzijds (4) , met inbegrip van een diepe en brede vrijhandelsovereenkomst, die op 1 september 2017 in werking is getreden, en gezien de desbetreffende associatieagenda, – gezien Verordening (EU) 2021/1529 van het Europees Parlement en de Raad van 15 september 2021 tot vaststelling van het instrument voor pretoetredingssteun (IPA III) (5) , – gezien de mededeling van de Commissie van 6 oktober 2020 getiteld “Een economisch en investeringsplan voor de Westelijke Balkan” ( COM(2020)0641 ), – gezien het Speciaal verslag 01/2022 van de Europese Rekenkamer van 10 januari 2022 getiteld “EU-steun voor de rechtsstaat in de Westelijke Balkan: ondanks inspanningen nog steeds fundamentele problemen”, – gezien het Speciaal verslag 09/2021 van de Europese Rekenkamer van 3 juni 2021 getiteld “Desinformatie met gevolgen voor de EU: aangepakt, maar niet beteugeld”, – gezien de mededeling van de Commissie van 19 oktober 2021 getiteld “Mededeling 2021 inzake het uitbreidingsbeleid van de EU” ( COM(2021)0644 ), – gezien de conclusies van de Raad van 13 juli 2020 getiteld “Werk maken van een op waarden en regels gebaseerde pan-Europese samenwerking en ondersteunen van een vernieuwde Raad van Europa”, – gezien het strategisch kompas inzake veiligheid en defensie, dat formeel werd goedgekeurd door de Raad op 21 maart 2022, – gezien de politieke verklaring van 12 juni 2022 over de beginselen voor een goed functionerend Bosnië en Herzegovina dat vorderingen maakt op zijn Europees traject, – gezien zijn resolutie van 17 februari 2022 over de uitvoering van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – jaarverslag 2021 (6) , – gezien zijn resolutie van 9 juni 2022 over de oproep tot een conventie voor een herziening van de Verdragen (7) , – gezien zijn aanbeveling van 8 juni 2022 aan de Raad en de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid over het buitenlands, veiligheids- en defensiebeleid van de EU na de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne (8) , – gezien artikel 118 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken ( A9-0251/2022 ), A. overwegende dat uitbreiding het meest doeltreffende instrument van het buitenlands beleid van de EU is en tot de meest succesvolle beleidsmaatregelen van de Unie behoort, en nog steeds geldt als een strategische, toekomstgerichte geopolitieke investering in veiligheid, stabiliteit en welvaart op het Europese continent; overwegende dat in het licht van de toenemende Russische bedreiging van de Europese vrede en stabiliteit, een versterkt uitbreidingsbeleid het krachtigste geopolitieke instrument blijft waarover de EU beschikt; B. overwegende dat uitbreiding een win-winproces is en een zeer doeltreffend en succesvol instrument is geweest voor het stimuleren van de noodzakelijke hervormingen, zowel binnen de EU als in de kandidaat-lidstaten, en bijdraagt tot democratische transformatie; overwegende dat de doeltreffendheid ervan in de loop der jaren aanzienlijk is afgenomen doordat de EU haar eigen beloften niet is nagekomen; C. overwegende dat het uitbreidingsbeleid niet mag worden gezien als een louter politiek, administratief of technocratisch proces, maar dynamischer moet worden en meer gericht op hulpverlening, aangezien toetredingsonderhandelingen gepaard gaan met de geleidelijke overdracht en versterking van de waarden en het beleid van de EU in de kandidaat-lidstaten; D. overwegende dat de EU vastbesloten is kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten van de EU die de gemeenschappelijke waarden van de EU delen, te ondersteunen; overwegende dat de EU de grootste handelspartner van die landen blijft, evenals de grootste verstrekker van investeringen en financiële bijstand via het IPA III, het economisch en investeringsplan voor de Westelijke Balkan, het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking (NDICI) – Europa in de wereld en macrofinanciële bijstand; E. overwegende dat de EU zich grondig moet beraden over de geloofwaardigheid en doeltreffendheid van haar uitbreidingsbeleid, en tegelijkertijd zichzelf moet hervormen en versterken, met name de werking van haar instellingen, haar beleid en haar stemprocedures; F. overwegende dat er dringend behoefte is aan een nieuwe, duidelijk omschreven en strategisch, politiek en geopolitiek gerichte impuls, politiek engagement en visie om de status quo te boven te komen, het gebrek aan politieke wil van de EU in de afgelopen tien jaar aan te pakken en het uitbreidingsproces binnen de EU en met name in de kandidaat-lidstaten nieuw leven in te blazen, en tegelijkertijd de continuïteit, consistentie, geloofwaardigheid en impact ervan te waarborgen, tastbare resultaten te boeken in de landen die deel uitmaken van het uitbreidingsproces door concrete hervormingen door te voeren en de benchmarks van de nieuwe uitbreidingsmethode te verwezenlijken; G. overwegende dat het Europees Parlement een betrouwbare partner blijft voor de toetredingslanden en een pleitbezorger van het uitbreidingsproces, om institutionele en sociaal-economische hervormingen mogelijk te maken die ten goede komen aan de burgers; H. overwegende dat de Raad, als gevolg van interne blokkeringen de voorbije jaren, de uitbreidingslanden in de steek heeft gelaten door het toetredingsproces te blokkeren en de reeds lang geleden door de EU gedane beloften niet in te lossen, hetgeen leidt tot vertragingen met betrekking tot de toetredingsonderhandelingen met Albanië en Noord-Macedonië en met betrekking tot de visumliberalisering voor Kosovo, ondanks het feit dat deze landen voldoen aan de vereiste benchmarks, zoals de Commissie zelf heeft bevestigd; overwegende dat het gebrek aan inzet en geloofwaardigheid van de EU in de voorbije jaren een vacuüm heeft gecreëerd waardoor er ruimte is ontstaan voor Rusland, China en andere kwaadaardige derden; I. overwegende dat de beperkte vooruitgang ook te wijten is aan een gebrek aan echte politieke wil van sommige politieke leiders in de uitbreidingslanden om fundamentele hervormingen door te voeren, aangezien de verklaringen die zij hebben afgelegd niet altijd in verhouding staan tot het niveau van de hervormingen in het toetredingsproces van de respectieve landen; J. overwegende dat het uitbreidingsbeleid moet worden geactualiseerd om het flexibeler, dynamischer en lonender te maken, door rekening te houden zowel met de politieke realiteit als met de nieuwe geopolitieke context die is ontstaan door de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne, waarbij het proces moet worden behouden van toetreding op basis van verdienste; overwegende dat het uitbreidingsbeleid van de EU, om doeltreffender te worden, een sterke focus op fundamentele kwesties – de rechtsstaat, democratische normen, economische hervormingen, grondrechten en fundamentele vrijheden – moet combineren met de geleidelijke opname van de kandidaat-lidstaten in verschillende sectoren van de EU-integratie, waarbij zichtbaar en voortdurend wordt toegewerkt naar volwaardig lidmaatschap om de dynamiek voor hervormingen in kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten te handhaven; K. overwegende dat de nieuwe uitbreidingsstrategie van de EU strikt gebaseerd moet zijn op de handhaving van het beginsel dat elk land vrijelijk zijn eigen koers kan kiezen, rekening houdend met de lessen die zijn getrokken uit het lopende proces met de landen van de Westelijke Balkan en het Oostelijk Partnerschap; overwegende dat het derden niet mag worden toegestaan de EU te chanteren of te bedreigen door te beweren dat de uitbreiding van de EU is gericht tegen hen; L. overwegende dat de toetredingslanden worden geconfronteerd met uitdagingen die voortvloeien uit kwaadaardige buitenlandse inmenging en desinformatiecampagnes; overwegende dat ontwikkelingen in het verleden hebben aangetoond dat niet-uitbreiding ernstige strategische kosten met zich meebrengt en de veiligheid en stabiliteit op het continent kan ondermijnen; M. overwegende dat het trans-Atlantische partnerschap een betrouwbaar en constant platform is geweest voor de ondersteuning van de uitbreiding van de EU; overwegende dat de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne opnieuw het belang van dit partnerschap heeft bevestigd; N. overwegende dat de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne drie landen die een associatieovereenkomst met de EU hebben – Oekraïne, Georgië en Moldavië – ertoe heeft aangezet een aanvraag tot lidmaatschap in te dienen, hetgeen de wens van de bevolking van deze landen tot uitdrukking brengt om te wonen in vrije en democratische landen die vast verankerd zijn in de Europese familie; overwegende dat de Commissie op 17 juni 2022 haar adviezen heeft gepubliceerd over de aanvragen tot lidmaatschap van Oekraïne, de Republiek Moldavië en Georgië en daarbij de Raad heeft aanbevolen dat alle drie deze landen het vooruitzicht wordt geboden op lidmaatschap van de Europese Unie, en dat zij meer specifiek de aanbeveling heeft geformuleerd dat de status van kandidaat-lidstaat wordt verleend aan Oekraïne en de Republiek Moldavië, alsmede aan Georgië, zodra het land voldoet aan bepaalde criteria; O. overwegende dat de Europese Raad op 23 juni 2022 de status van kandidaat-lidstaat heeft verleend aan Oekraïne en Moldavië en het Europees perspectief heeft erkend van Georgië; P. overwegende dat de Westelijke Balkan een gebied is van strategische en geopolitieke concurrentie en dat sommige van de landen daar vatbaar zijn voor destabilisatie, hetgeen een gevaar oplevert voor de veiligheid en stabiliteit van ons continent; overwegende dat derde landen deze kwetsbaarheden uitbuiten, onder meer door middel van strategische investeringen en desinformatiecampagnes; overwegende dat de stabiliteit, veiligheid en democratische weerbaarheid van de toetredingslanden onlosmakelijk verbonden zijn met de stabiliteit, veiligheid en democratische weerbaarheid van de EU; Q. overwegende dat de Europese Raad in zijn conclusies van 23 en 24 juni 2022 zijn volledige en ondubbelzinnige steun heeft uitgesproken voor het perspectief voor EU-lidmaatschap van de Westelijke Balkan en heeft opgeroepen tot versnelling van het toetredingsproces; R. overwegende dat de Raad in het strategisch kompas inzake veiligheid en defensie heeft benadrukt dat de landen van de Westelijke Balkan tastbare vooruitgang moeten blijven boeken op het gebied van de rechtsstaat en hervormingen op grond van Europese waarden, regels en normen om vooruitgang te boeken op hun Europese traject; S. overwegende dat het besluit van de Raad moet worden geschraagd door een concreet actieplan, waarin niet alleen de resultaten worden opgenomen die worden verwacht van de kandidaat-lidstaten, maar ook garanties dat de Republiek Moldavië en Oekraïne voor het EU-lidmaatschap alle nodige ondersteuning krijgen; overwegende dat het plan ook een duidelijk stappenplan moet bieden aan Georgië, met de tastbare vereisten waaraan het land moet voldoen voor het verkrijgen van de status van kandidaat-lidstaat en het vooruitzicht op toetreding; T. overwegende dat de door Rusland gevoerde energieoorlog en de vernietiging door Rusland van de kritieke infrastructuur van Oekraïne de afhankelijkheid en kwetsbaarheden van de kandidaat-lidstaten hebben vergroot, waardoor de kans en de dringende behoefte duidelijk zijn geworden van aanzienlijke, onmiddellijke financiële steun van de EU, alsook van investeringen in duurzame energieconnectiviteit op lange termijn met de EU, energiediversificatie en strategische autonomie; U. overwegende dat Turkije kandidaat is voor toetreding tot de EU; overwegende dat Turkije nog ver van de waarden en het normatief kader van de EU is verwijderd, dat de kloof tussen Turkije en de EU toeneemt op fundamentele gebieden, zoals de eerbiediging van het internationaal recht, de rechtsstaat, de mensenrechten, individuele vrijheden, burgerrechten en vrijheid van meningsuiting, alsook goede nabuurschapsbetrekkingen en regionale samenwerking; V. overwegende dat ieder uitbreidingsland moet worden beoordeeld op zijn eigen verdiensten en dat landen slechts kunnen vooruitkomen op het pad richting EU als er sprake is van volgehouden en onomkeerbare vooruitgang die wordt geboekt door middel van de nodige EU-gerelateerde hervormingen, met name op het gebied van de rechtsstaat; W. overwegende dat toetreding tot de EU moet plaatsvinden overeenkomstig artikel 49 van het VEU, op basis van eerbiediging van de desbetreffende procedures en op voorwaarde dat wordt voldaan aan de vastgestelde criteria; X. overwegende dat de EU haar beginselen en waarden moet verdedigen door solidariteit te betonen met degenen die opkomen voor gedeelde idealen; Y. overwegende dat er in de EU en in landen die er lid van willen worden, geen plaats is voor opruiende taal, ontkenning van volkerenmoord of verheerlijking van oorlogsmisdadigers van welke partij ook; overwegende dat in het reine komen met het verleden de enige manier is om te komen tot echte verzoening, die cruciaal is voor welvarende samenlevingen en succesvolle integratie; 1. beveelt de Raad, de Commissie en de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid aan: Geopolitieke context en toekomst en cohesie van de Europese Unie Toetredingsproces Conditionaliteit Democratische en sociaal-economische transformatie in kandidaat-lidstaten 2. verzoekt zijn Voorzitter deze aanbeveling te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, alsmede ter informatie aan de regeringen en parlementen van de toetredingslanden. Het Europees Parlement, – gezien de conclusies van de Europese Raad van 25 juni 2021, – gezien de conclusies van de Europese Raad van 12 december 2019, – gezien de verklaring van de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV) van 24 december 2021 over het uitstellen van de verkiezingen, – gezien de verklaring van de HV/VV namens de Europese Unie van 11 maart 2021 over de goedkeuring van de nieuwe regering van nationale eenheid, – gezien het Verdrag van Genève van 28 juli 1951 en het Protocol van 31 januari 1967 inzake de status van vluchtelingen, – gezien het EU-noodtrustfonds voor Afrika (EUTF), – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 9 februari 2021 getiteld “Vernieuwd partnerschap met het Zuidelijk Nabuurschap: Een nieuwe agenda voor het Middellandse Zeegebied” (JOIN(2021)0002), – gezien de mededeling van de Commissie van 11 december 2019 over de Europese Green Deal ( COM(2019)0640 ), – gezien de VN-resolutie “Onze wereld transformeren: Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling”, die op de VN-wereldtop inzake duurzame ontwikkeling te New York op 25 september 2015 werd aangenomen (de Agenda 2030), – gezien de Overeenkomst van Parijs, die is aangenomen bij Besluit 1/CP.21 van de 21e Conferentie van de partijen (COP21) bij het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering (UNFCCC) en de 11e Conferentie van de partijen waarin de partijen bij het Protocol van Kyoto bijeenkomen (CMP11), die van 30 november t/m 11 december 2015 in Parijs (Frankrijk) hebben plaatsgevonden, – gezien het Verdrag van 18 september 1997 inzake het verbod van het gebruik, de aanleg van voorraden, de productie en de overdracht van antipersoneelmijnen en inzake de vernietiging van deze wapens, – gezien het Verdrag inzake clustermunitie van 30 mei 2008, – gezien de resolutie van de VN-Veiligheidsraad van 31 oktober 2000 over vrouwen, vrede en veiligheid, – gezien het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind van 20 november 1989, – gezien het Afrikaanse Handvest inzake de rechten en het welzijn van het kind van 1 juli 1990, – gezien de resolutie van de VN-Veiligheidsraad van 26 februari 2011 en alle daaropvolgende resoluties over het wapenembargo tegen Libië, – gezien de resoluties van de VN-Veiligheidsraad over Libië van 29 april 2022, 28 juli 2022 en 28 oktober 2022, – gezien het verslag van 20 mei 2022 van de secretaris-generaal van de VN over de VN-Ondersteuningsmissie in Libië (UNSMIL), – gezien het 23 e verslag van de aanklager van het Internationaal Strafhof aan de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties van 28 april 2022, overeenkomstig Resolutie 1970 (2011), – gezien de routekaart van de VN uit 2020 getiteld “For the Preparatory Phase of a Comprehensive Solution” (“Voor de voorbereidende fase van een allesomvattende oplossing”), – gezien de resolutie van de VN-Mensenrechtenraad van 22 juni 2020 tot instelling van een onderzoeksmissie inzake Libië, en de resolutie van 8 juli 2022 waarbij het mandaat van die missie met 9 maanden werd verlengd, – gezien de verslagen van de onafhankelijke onderzoeksmissie inzake Libië aan de VN-Mensenrechtenraad van 29 november 2021, 23 maart 2022, 27 juni 2022 en 1 juli 2022, – gezien het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten van 16 december 1966, – gezien zijn resolutie van 19 mei 2021 over de bescherming van de mensenrechten en het externe migratiebeleid van de EU (1) , – gezien zijn aanbeveling van 30 mei 2018 aan de Raad, de Commissie en de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid over Libië (2) , – gezien artikel 118 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken ( A9-0252/2022 ), A. overwegende dat de diepe verdeeldheid en de confrontaties tussen de voornaamste betrokken partijen in Libië de afgelopen tien jaar, die door inmenging van buitenlandse actoren op de spits werden gedreven, tot een voortdurende machtsstrijd hebben geleid en het nationale verzoeningsproces aanzienlijk hebben belemmerd; B. overwegende dat UNSMIL in november 2020 de eerste ronde van het Libische Forum voor politieke dialoog (LPDF) heeft gefaciliteerd, waarbij 75 Libische deelnemers het volledige sociale en politieke spectrum van de Libische samenleving vertegenwoordigden; overwegende dat het LPDF tot overeenstemming is gekomen over een routekaart voor geloofwaardige, inclusieve en democratische nationale verkiezingen, die op 24 december 2021 zouden worden gehouden; overwegende dat het LPDF in februari 2021 Abdul Hamid Dbeibeh heeft verkozen als hoofd van de interim-regering van nationale eenheid; overwegende dat de politieke impasse en de betwiste legitimiteit in het land tijdelijk zijn aangepakt door de goedkeuring van de vorming van een regering van nationale eenheid door het Libische Huis van Afgevaardigden in Tobruk in maart 2021; C. overwegende dat het Huis van Afgevaardigden in januari 2022 heeft verklaard dat de wettelijke termijn voor het mandaat van de regering van nationale eenheid in december 2021 was verstreken; overwegende dat het Huis van Afgevaardigden vervolgens in februari 2022 de voormalige minister van Binnenlandse Zaken, Fathi Bashagha, als premier heeft aangewezen; overwegende dat de leiders van de regering van nationale eenheid de benoeming van Bashagha en de daaropvolgende vorming van een nieuwe regering hebben verworpen en niet zijn afgetreden; overwegende dat de regering van nationale eenheid nog steeds de enige regering is die door de internationale gemeenschap wordt erkend; D. overwegende dat de situatie in Libië er verder op achteruit is gegaan sinds de verkiezingen van eind 2021 voor onbepaalde tijd zijn uitgesteld, met name als gevolg van een gebrek aan voorafgaande overeenstemming over de rechtsgrondslag voor verkiezingen en over de toetsingscriteria voor kandidaten, en als gevolg van het feit dat er geen prioriteit is gegeven aan het scheppen van essentiële waarborgen voor geloofwaardige en transparante verkiezingen, waardoor de politieke impasse en de nationale fragmentatie alleen maar groter zijn geworden; E. overwegende dat het uitstellen van de verkiezingen een enorme teleurstelling was voor de meer dan 2,8 miljoen Libische burgers die zich als kiezer hadden geregistreerd, en met name voor de jonge kiezers, en dat het risico bestaat dat het vertrouwen in de overheidsinstellingen verder afneemt; F. overwegende dat, ondanks het feit dat de recente door de VN gefaciliteerde besprekingen in Caïro en Genève tussen het Libische Huis van Afgevaardigden en wetgevende organen van de Hoge Staatsraad in juni 2022 hebben geleid tot een nooit eerder geziene mate van overeenstemming over verschillende reeds lang bestaande kwesties, onder meer over de zetelverdeling voor de twee wetgevende kamers, de verdeling van de macht over de verschillende uitvoerende autoriteiten en de afbakening van provincies, deze besprekingen niet konden leiden tot een akkoord over een breed gedragen grondwet of verkiezingswetgeving; G. overwegende dat verkiezingen geen doel op zichzelf kunnen zijn, maar vergezeld moeten gaan van grondige politieke, economische en institutionele hervormingen; overwegende dat de betrokkenheid van vrouwen, maatschappelijke organisaties, gemeenten en lokale belanghebbenden van cruciaal belang is voor de opbouw van een functionerende staat en het waarborgen van goed bestuur in Libië; overwegende dat alle Libische partijen een echte dialoog aan moeten gaan om uit de aanhoudende politieke impasse te geraken en zij geen geweld zouden mogen gebruiken voor het oplossen van hun geschillen; overwegende dat het gebrek aan inzet van de Libische betrokken partijen om een nieuwe gemeenschappelijke routekaart voor verkiezingen op te stellen, erop lijkt te wijzen dat er sprake is van een gedeeld gebrek aan belangstelling voor de opbouw van functionele en representatieve politieke instellingen; H. overwegende dat in juli 2022 in het hele land, onder meer in Tripoli, Tobruk, Benghazi en Misrata, massaal protest werd gevoerd tegen het wanbeheer van politieke instellingen en de verslechtering van de levensomstandigheden; overwegende dat de demonstranten eisten dat er onverwijld verkiezingen zouden worden georganiseerd; I. overwegende dat de Presidentiële Raad naar aanleiding van de protesten een actieplan heeft voorgesteld om vooruitgang te boeken en de eenheid van het land te behouden, met inbegrip van parlements- en presidentsverkiezingen binnen een specifiek tijdsbestek om de impasse te doorbreken; J. overwegende dat bij de confrontaties in Tripoli tussen milities die loyaal zijn aan Dbeibeh en milities die loyaal zijn aan Bashagha verschillende doden zijn gevallen, ook onder de burgerbevolking; overwegende dat hieruit eens te meer de kwetsbare situatie van het land blijkt; K. overwegende dat de veiligheid en stabiliteit in Libië nauw in verband staan met het vooruitzicht van een echte democratische transitie die het potentieel heeft om resultaten te boeken voor het Libische volk; overwegende dat de aanhoudende instabiliteit en systematische straffeloosheid een belangrijke factor zijn geweest bij de heropleving van militaire confrontaties alsook van massaprotesten in het hele land; overwegende dat eerbiediging van de rechtsstaat en verantwoordingsplicht voor mensenrechtenschendingen van essentieel belang zijn om politieke stabiliteit en duurzame vrede in Libië en de hele regio te waarborgen; L. overwegende dat het van het grootste belang is dat de lidstaten hun optreden coördineren en met één stem spreken, en daarbij de bemiddelingsinspanningen van de EU versterken en de centrale rol van de VN benadrukken; M. overwegende dat Rusland al maandenlang het vermogen van de VN om actie te ondernemen ernstig verzwakt door te weigeren zich aan te sluiten bij de consensus over voorstellen voor een langer mandaat van UNSMIL en voor de benoeming van een nieuwe speciale vertegenwoordiger van de VN voor Libië; N. overwegende dat António Guterres, secretaris-generaal van de VN, na negen maanden van politieke impasse in de VN-Veiligheidsraad op 2 september 2022 heeft aangekondigd Abdoulaye Bathali (Senegal) te zullen benoemen tot speciale vertegenwoordiger voor Libië en hoofd van UNSMIL; overwegende dat de VN Veiligheidsraad op 28 oktober 2022 unaniem vóór de verlenging van het mandaat van UNSMIL tot en met 31 oktober 2023 heeft gestemd; O. overwegende dat Libië in november 2019 een memorandum van overeenstemming heeft ondertekend met Turkije inzake de afbakening van maritieme rechtsgebieden in de Middellandse Zee; overwegende dat dit memorandum een inbreuk vormt op de soevereine rechten van derde landen en niet in overeenstemming is met het zeerecht, en bijgevolg geen rechtsgevolgen kan hebben voor derde landen, zoals de Europese Raad heeft verklaard; overwegende dat Libië en Turkije op 3 oktober 2022 een overeenkomst inzake koolwaterstoffen hebben ondertekend op basis van het door hen in 2019 ondertekende memorandum van overeenstemming; P. overwegende dat de betrokkenheid van lokale en buitenlandse gewapende groeperingen, waaronder de Russische Wagner-groep, en van buitenlandse strijdkrachten bij het conflict een bedreiging vormt voor de stabiliteit en veiligheid van Libië en de hele regio; Q. overwegende dat alle landen die hebben deelgenomen aan de conferenties van Berlijn over Libië en aan de internationale conferentie van Parijs voor Libië, waaronder Rusland en Turkije, die een troepenmacht in Libië hebben, zich ertoe hebben verbonden zich niet te mengen in Libische aangelegenheden en hun steun hebben verleend aan de uitvoering van een actieplan voor de onmiddellijke terugtrekking van huurlingen, buitenlandse strijders en buitenlandse strijdkrachten uit Libië; R. overwegende dat Libische hooggeplaatste militairen onlangs pogingen hebben ondernomen om opnieuw een verenigd Libisch leger op te richten; S. overwegende dat een alomvattende hervorming van de veiligheidssector van cruciaal belang is voor de totstandbrenging van uniforme, inclusieve en verantwoordingsplichtige Libische nationale veiligheids-, politie- en militaire krachten onder centraal civiel gezag, en helpt om toekomstige schendingen van de mensenrechten te voorkomen, de rechtsstaat te versterken, straffeloosheid te beëindigen en de politieke stabiliteit in het land en de regio te waarborgen; overwegende dat de ontwikkelingen ter plaatse eind augustus helaas in de andere richting wijzen, met toegenomen gevechten en een ophanden zijnde militaire escalatie; T. overwegende dat de aanzienlijke aanwezigheid van landmijnen en niet-geëxplodeerde munitie niet alleen leidt tot het verlies van mensenlevens, maar ook een ernstige belemmering vormt voor het economisch en sociaal herstel van het land; U. overwegende dat de wildgroei aan handvuurwapens, lichte wapens en verlaten munitievoorraden de instabiliteit vergroot, doordat deze wapens zowel binnen Libië als over de grenzen heen vaak oneigenlijk gebruikt worden, hetgeen aanzienlijke gevolgen heeft voor de regionale en lokale veiligheid omdat lokale gewapende groepen de hand kunnen leggen op deze wapens, met name in de Sahelregio; V. overwegende dat de rechtsstaat en verantwoordingsplicht voor mensenrechtenschendingen van essentieel belang zijn om politieke stabiliteit en duurzame vrede te waarborgen; overwegende dat het ontbreken van een solide rechtsstelsel, de systematische schendingen van de rechtsstaat en de daaruit voortvloeiende wijdverbreide corruptie en de herhaalde schendingen van de mensenrechten een klimaat van straffeloosheid in het land in de hand werken, wat een aanzienlijke belemmering vormt voor vreedzame co-existentie en voor de veilige terugkeer van intern ontheemden; W. overwegende dat Libië de grootste oliereserves in Afrika bezit, lid is van de Organisatie van olie-exporterende landen (OPEC) en een van de belangrijkste olieleveranciers op de wereldmarkten is; overwegende dat de Libische economie sterk afhankelijk is van de oliesector; overwegende dat de olieproductie vaak wordt geïnstrumentaliseerd door verschillende actoren, die herhaaldelijk olie-installaties hebben stilgelegd voor politieke doeleinden; overwegende dat plunderingen en de illegale uitvoer van ruwe olie en geraffineerde aardolieproducten een bedreiging vormen voor de vrede, veiligheid en stabiliteit van Libië, en daarom moeten worden beëindigd; X. overwegende dat de aanhangers van veldmaarschalk Khalifa Haftar de Libische olie-installaties sinds april 2002 gedeeltelijk gesloten hebben, hetgeen de productie van het land aanzienlijk heeft verlaagd, met als gevolg een daling van de inkomsten voor de staatsbegroting, en hetgeen ook buiten Libië aanzienlijke gevolgen heeft gehad, waaronder een verdere stijging van de energieprijzen, die al hoog waren als gevolg van de Russische invasie van Oekraïne; overwegende dat West-Libische en Oost-Libische belanghebbenden in juli 2022 tot een akkoord zijn gekomen om de olieproductie en -uitvoer in alle geblokkeerde olievelden en havens van Libië te hervatten; Y. overwegende dat de klimaatverandering een existentiële bedreiging vormt voor Libië, een land dat in toenemende mate te kampen heeft met ernstige droogte en watertekorten; overwegende dat het hoofd van de Libische Presidentiële Raad, Mohammed Menfi, in zijn toespraak tijdens de VN klimaattop COP27 in Egypte heeft verklaard dat de klimaatverandering de mogelijkheden voor ontwikkeling en investeringen ondermijnt en de economische groei belemmert; overwegende dat de kwetsbaarheid van het klimaat in Libië ook wordt verergerd doordat het land exclusief afhankelijk is van fossiele brandstoffen en doordat de elektrische en waterinfrastructuur beschadigd zijn, zoals ook werd opgemerkt door de voormalige speciale adviseur van de secretaris-generaal van de VN voor Libië, Stephanie Williams; Z. overwegende dat de Werkgroep economie van het internationaal follow-upcomité Libië, dat gezamenlijk wordt voorgezeten door de EU, Egypte, de VS en de UNSMIL, met de Libische autoriteiten samenwerkt om het Libische volk essentiële basisdiensten te verlenen, de economische instellingen te versterken, de particuliere sector nieuw leven in te blazen en de begrotingsprocedure te verbeteren; overwegende dat de Werkgroep economie reeds aanzienlijke vooruitgang heeft geboekt bij de ondersteuning van de hereniging van de Libische Centrale Bank; overwegende dat het overleg over deze kwestie echter onlangs is opgeschort; AA. overwegende dat de EU-missie voor bijstandverlening inzake grensbeheer in Libië (EUBAM Libië) de Libische autoriteiten sinds 2013 helpt bij de ontwikkeling van grensbeheer en veiligheid in Libië; overwegende dat EUBAM Libië is verlengd tot 30 juni 2023; AB. overwegende dat EUBAM Libië, in samenwerking met de speciale vertegenwoordiger van de EU voor de Sahel, de regionale advies- en coördinatiecel en het terrorismebestrijdingsprogramma (CT JUST), op 22 en 23 november 2022 in Tunis een regionale conferentie heeft georganiseerd over grensoverschrijdende samenwerking tussen Libië en de Sahellanden met als doel de regionale veiligheid en stabiliteit te ondersteunen door de grensoverschrijdende samenwerking bij de bestrijding van grensoverschrijdende criminaliteit, met inbegrip van terrorisme en georganiseerde misdaad, te versterken; AC. overwegende dat operatie Irini van de marine van de Europese Unie in het Middellandse Zeegebied (EUNAVFOR MED Irini) op 31 maart 2020 van start is gegaan en tot 31 maart 2023 is verlengd; overwegende dat deze operatie als kerntaak heeft het wapenembargo tegen Libië overeenkomstig Resolutie 1973 (2011) van de VN-Veiligheidsraad uit te voeren; overwegende dat het wapenembargo van de VN veelvuldig en voortdurend is geschonden door verschillende partijen; AD. overwegende dat Irini en het Europees Grens- en kustwachtagentschap (Frontex) op 15 januari 2021 een werkovereenkomst hebben ondertekend, die onder meer de uitwisseling van informatie over grensoverschrijdende criminaliteit omvat, zoals wapenhandel en mensensmokkel; overwegende dat Frontex informatie over feitelijke of potentiële noodsituaties op zee in de Libische opsporings- en reddingsregio uitwisselt met de relevante autoriteiten en coördinatiecentra, waaronder de Italiaanse, Maltese en Tunesische mariene reddingscoördinatiecentra (MRCC’s), alsook met het Libische MRCC en het gezamenlijke reddingscoördinatiecentrum, dat door de EU via het EUTF wordt gefinancierd en door de Libische kustwacht en marine wordt beheerd; AE. overwegende dat de stabiliteit en veiligheid van Libië van essentieel belang zijn voor die van het ruimere Middellandse Zeegebied; AF. overwegende dat de EU tot een hernieuwd partnerschap met de zuidelijke buurlanden is gekomen, dat gericht is op menselijke ontwikkeling, goed bestuur en de rechtsstaat, veerkracht, welvaart en de digitale transitie, vrede en veiligheid, migratie en mobiliteit, alsook op de groene transitie, klimaatbestendigheid, energie en het milieu; AG. overwegende dat de EU tussen 2021 en 2024 per jaar gemiddeld 37 miljoen EUR toekent voor inspanningen op het vlak van staatsopbouw, menselijke ontwikkelingsbehoeften en basisgezondheidsdiensten in Libië; AH. overwegende dat het maatschappelijk middenveld van Libië een sleutelrol moet vervullen bij het bepalen van de toekomst van het land; overwegende dat de ruimte voor het maatschappelijk middenveld de afgelopen maanden zorgwekkend is ingekrompen, wat wordt gekenmerkt door steeds draconischere wet- en regelgeving; overwegende dat veel politieke activisten, mensenrechtenverdedigers, humanitaire hulpverleners, journalisten, magistraten en advocaten bedreigd, ontvoerd, willekeurig vastgehouden, gefolterd en vermoord zijn; overwegende dat het ontbreken van een autonoom en onafhankelijk rechtsstelsel ertoe leidt dat slachtoffers van mensenrechtenschendingen niet in staat zijn rechtsmiddelen aan te wenden; AI. overwegende dat migranten, vluchtelingen en asielzoekers het slachtoffer worden van wijdverbreide en systematische mensenrechtenschendingen, zoals mensensmokkel, willekeurige arrestaties, opsluiting, afpersing, verkrachting, slavernij en ontvoering voor chantage en uitbuiting, zowel door staatsautoriteiten als door gewapende groepen; AJ. overwegende dat Libië een belangrijke plaats van doorvoer en vertrek is voor migranten, met name van bezuiden de Sahara, die naar Europa trachten te komen; overwegende dat duizenden mensen het leven hebben gelaten bij pogingen om de Middellandse Zee over te steken op weg naar Europa; AK. overwegende dat de steun van de EU voor grensbeheer in Libië onder meer tot doel heeft te voorkomen dat nog meer dodelijke slachtoffers vallen in de Middellandse Zee; overwegende dat ngo’s vaak een prijzenswaardige rol hebben gespeeld bij het redden van levens in het Middellandse Zeegebied; overwegende dat de scherpe daling van het aantal vaartuigen voor opsporings- en reddingsacties fatale gevolgen heeft gehad voor mensen die op zoek waren naar veiligheid; overwegende dat mensensmokkelnetwerken het beginsel van de opsporings- en reddingsacties uitbuiten om op illegale wijze te profiteren van mensen die de gruweldaden in Libië ontvluchten, waardoor de menselijke ellende in stand wordt gehouden en de mensensmokkelaars zelf verantwoordelijk worden voor ernstige schendingen van de mensenrechten; overwegende dat de Europese Raad heeft herhaald dat alle vaartuigen die in de Middellandse Zee actief zijn, het internationaal recht en het EU-recht moeten eerbiedigen; overwegende dat zowel VN-organen als prominente ngo’s schendingen van de mensenrechten hebben gedocumenteerd tegen mensen die Libië proberen te ontvluchten over zee; overwegende dat mensen die door de Libische kustwacht op zee worden onderschept en daarna terug naar het vasteland worden gebracht, vaak in immigratiecentra worden geplaatst en worden blootgesteld aan mensenrechtenschendingen; overwegende dat de EU verwacht dat de Libische autoriteiten, met inbegrip van de Libische kustwacht met wie zij samenwerkt, zorgen voor de eerbiediging van de mensenrechten en de waardigheid van migranten, onderzoek naar geweldsincidenten, en passende vervolgmaatregelen tegen de verantwoordelijken; overwegende dat deze schendingen echter nog steeds plaatsvinden, met name als gevolg van ondoeltreffende toezichts- en verantwoordingsmechanismen; AL. overwegende dat ongeveer 160 000 intern ontheemden in Libië nog steeds niet over voldoende bescherming en bijstand beschikken; AM. overwegende dat vrouwen en kinderen naar verhouding meer risico lopen op uitbuiting, mensenhandel, seksueel en gendergerelateerd geweld, gedwongen prostitutie en onwettige opsluiting; AN. overwegende dat seksueel en gendergerelateerd geweld wijdverbreid is en wordt aangewakkerd door straffeloosheid; overwegende dat overlevenden van seksueel geweld vaak worden verbannen en verstoten door hun familie en gemeenschap; overwegende dat het nationale rechtskader niet naar behoren voorziet in de bescherming van overlevenden van seksueel geweld; AO. overwegende dat de onafhankelijke onderzoeksmissie van de VN inzake Libië in haar verslagen heeft geconcludeerd dat er gegronde redenen bestaan om aan te nemen dat er in Libië misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden zijn gepleegd en nog steeds worden gepleegd; overwegende dat de VN-Mensenrechtenraad op 8 juli 2022 het mandaat van de missie heeft verlengd met een afrondende, niet-verlengbare periode van negen maanden opdat in het kader van de missie slotaanbevelingen kunnen worden geformuleerd; 1. beveelt de Raad, de Commissie en de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid aan, bij de tenuitvoerlegging van het EU-beleid ten aanzien van Libië: 2. verzoekt zijn Voorzitter deze aanbeveling te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie / hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid en het Comité van de Regio’s. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de Europese Unie, en met name de artikelen 8 en 21, – gezien Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB van de Raad van 8 december 2008 tot vaststelling van gemeenschappelijke voorschriften voor de controle op de uitvoer van militaire goederen en technologie (1) , – gezien zijn resolutie van 17 februari 2022 over de uitvoering van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid – jaarverslag 2021 (2) , – gezien de verklaring van de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 16 juni 2021, getiteld “CFSP Report – Our priorities in 2021”, – gezien de gezamenlijke verklaring van de Europese Unie en de Organisatie van de Verenigde Naties voor hulpverlening aan Palestijnse vluchtelingen in het Nabije Oosten (UNRWA) van 17 november 2021 over steun van de Europese Unie voor de UNRWA (2021-2024), – gezien de gezamenlijke mededeling van de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid en de Commissie van 18 mei 2022 over een strategisch partnerschap met de Golf (JOIN(2022)0013) en de desbetreffende conclusies van de Raad van 20 juni 2022, – gezien Resolutie 66/290 van de Algemene Vergadering van de VN van 10 september 2012, getiteld “Follow-up to paragraph 143 on human security of the 2005 World Summit Outcome”, – gezien Resolutie 1325 (2000) van de VN-Veiligheidsraad van 31 oktober 2000 over vrouwen, vrede en veiligheid, – gezien Resolutie 70/1 van de Algemene Vergadering van de VN van 25 september 2015, getiteld “Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development”, – gezien de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de VN, – gezien zijn resolutie van 23 oktober 2020 over gendergelijkheid in het buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU (3) , – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken ( A9-0256/2022 ), A. overwegende dat de landen van de grotere regio van het Midden-Oosten waarvan in dit verslag sprake is en die het gebied tussen de Middellandse Zee en de Perzische Golf omvat, zeer divers zijn; overwegende dat deze regio, gezien haar geografische ligging en gemeenschappelijke banden, van strategisch belang is voor de EU en een langetermijnaanpak en gecoördineerd beleid vereist, gezien de doelstellingen van de Unie om de waarden van vrede, veiligheid en de bescherming van de mensenrechten te bevorderen met strikte inachtneming van het internationaal recht; overwegende dat de stabiliteit en de veiligheid van Europa en de grotere regio van het Midden-Oosten onderling afhankelijk zijn en dat de veiligheidssituatie in de regio die momenteel wordt gekenmerkt door aanhoudende conflicten met een sterke regionale en extraregionale dimensie, en zowel kwetsbaar als zeer zorgwekkend is; B. overwegende dat het Midden-Oosten wordt geplaagd door uitbarstingen van instabiliteit, die het gevolg zijn van zowel structurele geopolitieke spanningen als hardnekkige interne factoren, zoals problemen met de sociaal-economische ontwikkeling, zwak bestuur en religieus radicalisme; overwegende dat talrijke landen in de grotere regio van het Midden-Oosten zijn geconfronteerd met oorlog, instabiliteit en sociale en financiële crises; overwegende dat terroristische organisaties de instabiliteit en de veiligheidssituatie hebben uitgebuit en tal van burgerslachtoffers hebben gemaakt; overwegende dat de EU in deze onrustige context en gezien de historische banden en nabuurschapsbetrekkingen een sleutelrol moet spelen om de regio te helpen stabiliteit te bewerkstelligen; overwegende dat de EU zich als wereldspeler moet kunnen doen gelden als constructieve partner en daarbij gebruik moet maken van haar bemiddelingscapaciteiten om de landen van het Midden-Oosten te helpen stabiliteit en welvaart te bewerkstelligen; C. overwegende dat de invloed en de rol van de verschillende EU-lidstaten in de regio zeer uiteenlopend zijn wegens hun specifieke historische, culturele en sociaal-economische banden; overwegende dat alle EU-lidstaten de gemeenschappelijke doelstellingen van veiligheid en stabiliteit alsook het bevorderen van mensenrechten en democratie delen; overwegende dat deze verschillen soms kunnen leiden tot tegenstrijdige of conflicterende standpunten in de landen van de regio en tot rivaliserende strategieën die een meer samenhangende en efficiëntere aanpak van de EU ernstig in de weg staan; overwegende dat het EU-beleid steeds meer gericht is op migratie en asiel alsook op terrorismebestrijding; overwegende dat er ook aandacht moet worden besteed aan de onderliggende oorzaken van instabiliteit, teneinde met langetermijnstrategieën en ‑oplossingen te komen voor gemeenschappelijke uitdagingen te komen; D. overwegende dat er in de Perzische Golf veel verhitte rivaliteit tussen staten, etnische groepen en religieuze groeperingen bestaat, die er waarschijnlijk niet alleen toe zal leiden dat de huidige crises zoals die in Jemen blijven duren, maar ook dat de instabiliteit zich over de hele regio verspreidt; E. overwegende dat de onopgeloste conflicten in Libië en Syrië aanleiding geven tot grote bezorgdheid en de stabiliteit van de gehele regio belemmeren; overwegende dat in deze landen derde actoren aanwezig zijn, zoals Iran, Rusland en Turkije in Syrië, en dat bij deze conflicten militaire en paramilitaire groepen betrokken zijn, zoals de Russische Wagner-groep; overwegende dat Jemen midden in een langdurige politieke en humanitaire crisis verkeert, die door de oorlog nog is verergerd, en dat er een constante stroom wapens het land binnenkomt; overwegende dat 80 procent van de bevolking, oftewel 24,1 miljoen mensen, humanitaire hulp en bescherming nodig heeft; overwegende dat de oorlog in Jemen momenteel de grootste humanitaire crisis ter wereld is; overwegende dat er in Irak en Libanon maatschappelijke en politieke conflicten aan de gang zijn waarbij verschillende regionale mogendheden proberen de plaatselijke bevolking te beïnvloeden om hun controle uit te breiden; overwegende dat deze conflicten zich mogelijk nog zullen uitbreiden; overwegende dat de aanhoudende Israëlische bezetting van de Palestijnse gebieden een bron van instabiliteit blijft; overwegende dat conflicten in de regio van invloed zijn op het leven van miljoenen vluchtelingen die hun land hebben moeten verlaten, onder wie circa 14 miljoen Palestijnen (4) , 7 miljoen Syriërs (5) , 2 miljoen Irakezen (6) en 1,7 miljoen Jemenieten (7) ; F. overwegende dat de UNRWA blijft bijdragen tot regionale stabiliteit en vrede; overwegende dat de financiering van de UNWRA niet toereikend is om haar mandaat te vervullen, dat van groot belang is voor de menselijke ontwikkeling van en humanitaire bijstand aan sommige van de meest kwetsbare vluchtelingen in de wereld, en dat verdere steun van de EU aan de UNRWA derhalve een essentieel onderdeel is van de EU-strategie om bij te dragen tot de bevordering van veiligheid, stabiliteit en ontwikkeling in de regio; G. overwegende dat de VS, hoewel zij de regio minder prioriteit toekennen, een relevante rol blijven spelen, onder meer door een directe militaire en veiligheidsaanwezigheid die weliswaar is afgenomen maar in veel landen nog steeds een doorslaggevende rol speelt; overwegende dat Rusland in de regio als militaire actor naar voren is gekomen na zijn interventie in 2015 om het Syrische regime te steunen; H. overwegende dat de Verenigde Arabische Emiraten en Bahrein op 15 september 2020 zijn overeengekomen om hun diplomatieke betrekkingen met Israël te normaliseren met de ondertekening van de zogenoemde Abraham-akkoorden; I. overwegende dat de top van 27 en 28 maart 2022 tussen Israël, de Verenigde Arabische Emiraten, Bahrein, Egypte en Marokko, die tot doel had een nieuwe regionale veiligheidsbenadering tot stand te brengen en hun samenwerking te intensiveren, en die ook werd bijgewoond door de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, de weg heeft geëffend voor een nieuwe regionale benadering van veiligheid; overwegende dat Iran sinds 2011 zijn invloed in de regio aanzienlijk heeft uitgebreid; overwegende dat Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten, Egypte en Bahrein op de jaarlijkse top van de Samenwerkingsraad van de Golf (GCC) in Al-Ula in 2021 na bijna vier jaar een eind hebben gemaakt aan hun boycot van Qatar; overwegende dat de besprekingen tussen Saudi-Arabië en Iran in 2021 en de dialoog op hoog niveau tussen Iran en de Verenigde Arabische Emiraten hebben bijgedragen tot de-escalatie in de regio; J. overwegende dat zowel Oekraïne als Rusland belangrijke exporteurs van graan en meststoffen voor landbouwproducten zijn voor talrijke landen in de regio die zeer afhankelijk en kwetsbaar zijn; overwegende dat door de oorlog van Rusland in Oekraïne en zijn blokkade van het Oekraïense graan tekorten aan tarwe en graan ontstaan en tot wel 49 miljoen mensen in aan hongersnood grenzende omstandigheden zouden kunnen belanden; overwegende dat de verstoringen in verband met de oorlog de zo al stijgende voedselprijzen en de armoede nog doen toenemen; K. overwegende dat de EU-lidstaten wapens blijven uitvoeren naar landen in de regio; overwegende dat de EU een gemeenschappelijk standpunt heeft vastgesteld met gemeenschappelijke regels voor de controle op de uitvoer van militaire technologie en uitrusting (8) ; L. overwegende dat de landen in de regio belangrijke handelspartners van de EU zijn en dat er belangrijke economische banden tussen beide partijen bestaan; overwegende dat de huidige wereldwijde energiecrisis, die is verergerd door de oorlog van Rusland in Oekraïne, heeft geleid tot meer contacten met de GCC en andere landen in de regio over de invoer van energiebronnen in de EU; overwegende dat er potentieel is voor nauwere samenwerking op andere gebieden, zoals de groene transitie, beperking van en aanpassing aan de klimaatverandering, toerisme, beter bestuur, onderwijs, cultuur en mensenrechten; overwegende dat in de gezamenlijke mededeling over een strategisch partnerschap met de Golf verscheidene gebieden van gemeenschappelijk belang tussen de EU, de GCC en andere Golfstaten zijn vermeld; overwegende dat de Arabische Golfstaten hun internationale humanitaire en ontwikkelingshulp hebben opgevoerd; M. overwegende dat de grotere regio van het Midden-Oosten wereldwijd een van de regio’s is die het zwaarst wordt getroffen door de klimaatverandering, aangezien de temperaturen er twee keer zo snel stijgen als het mondiale gemiddelde; overwegende dat de landen in de regio te kampen hebben met een groot aantal ecologische uitdagingen, zoals woestijnvorming, biodiversiteitsverlies, vervuiling in mariene en kustgebieden, luchtverontreiniging en problemen met waterschaarste en ‑kwaliteit, die door de klimaatverandering nog zullen verergeren; overwegende dat de frequentie en de intensiteit van zandstormen in de regio gestaag toenemen; overwegende dat door het klimaat veroorzaakte watertekorten, woestijnvorming en voedselonzekerheid een bedreiging vormen voor de menselijke veiligheid en bestaande conflicten in de regio kunnen verergeren of nieuwe conflicten kunnen uitlokken; overwegende dat meer contacten met partners in de regio nodig zijn tegen de achtergrond van de huidige wereldwijde energiecrisis en de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne; overwegende dat er potentieel is voor nauwere samenwerking op andere gebieden, zoals de groene transitie, beter bestuur en mensenrechten; overwegende dat de Europese Green Deal kanalen kan creëren voor constructieve samenwerking tussen de EU en landen in de regio; overwegende dat de EU hernieuwbare energie zal moeten invoeren om haar klimaatdoelstellingen te halen; overwegende dat de landen in de grotere regio van het Midden-Oosten in het kader van de mondiale inspanningen om de broeikasgasemissies te verlagen en van fossiele brandstoffen af te stappen, hun economieën, die sterk afhankelijk zijn van de winning van en handel in koolwaterstoffen, moeten diversifiëren; overwegende dat in oktober 2021 de Verenigde Arabische Emiraten hebben toegezegd uiterlijk in 2050 klimaatneutraliteit te bereiken, Saudi-Arabië heeft toegezegd op binnenlands niveau tegen 2060 klimaatneutraal te zijn, en Qatar heeft toegezegd de broeikasgasemissies tegen 2030 met 25 % te verminderen; N. overwegende dat de problemen in verband met niet-inclusief bestuur en schendingen van de rechtsstaat, de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, alsmede terrorisme, corruptie en buitenlandse inmenging in de regio zorgwekkend zijn en belangrijke bronnen van instabiliteit en onveiligheid vormen; overwegende dat de gevangenneming of foltering van vreedzame politieke opposanten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke activisten in verscheidene landen in de regio is toegenomen als reactie op legitieme democratische aspiraties en de kiem aan het leggen is voor verdere conflicten; overwegende dat er in 2021 volgens berichten in zeven landen – Egypte, Iran, Irak, Saudi-Arabië, Syrië, de Verenigde Arabische Emiraten en Jemen – 520 executies zijn geregistreerd, een stijging van 19 % ten opzichte van 2020; overwegende dat diepgewortelde corruptie negatieve gevolgen heeft voor de werkgelegenheid, groei en ontwikkeling, en het voor staten moeilijker maakt om te voldoen aan hun verplichting om de mensenrechten van personen binnen hun rechtsgebied te bevorderen, te eerbiedigen en te beschermen; overwegende dat in de hele regio spanningen en conflicten worden aangewakkerd door ’s werelds hoogste jeugdwerkloosheidscijfers en de opsluiting of foltering van politieke opposanten en maatschappelijke activisten; O. overwegende dat de definitie van stabiliteit en veiligheid een positieve correlatie vertoont met democratische ontwikkeling en eerbiediging van de rechtsstaat; overwegende dat uit een recente studie (9) over politieke economie is gebleken dat democratie een economisch en statistisch significant positief effect heeft op het toekomstige bbp per hoofd van de bevolking, en dat deze studie impliceert dat het bbp op lange termijn met ongeveer 20 à 25 % toeneemt in de 25 jaar na een democratiseringsproces; overwegende dat de beknotting van de pluriformiteit van de media en de persvrijheid de regio verder heeft gedestabiliseerd doordat geweld nog meer wordt gestimuleerd en alle afwijkende meningen worden gedemoniseerd; P. overwegende dat kinderen en jongeren (tussen 0 en 24 jaar oud) in het Midden-Oosten en Noord-Afrika volgens Unicef momenteel bijna de helft van de bevolking van de regio uitmaken; overwegende dat volgens de “Arab Youth Survey” van 2021 de stijgende kosten van levensonderhoud en andere alledaagse problemen als de voornaamste obstakels voor de regio worden gezien, omdat meer dan een derde van de Arabische jongeren moeite heeft om de eindjes aan elkaar te knopen; overwegende dat honderden Europese kinderen al meer dan vier jaar worden vastgehouden in de detentiekampen Al Hol en Al Roj; Q. overwegende dat de EU-mensenrechtenrichtsnoeren, met inbegrip van de EU-richtsnoeren inzake geweld tegen vrouwen en meisjes en de bevordering van vrouwenrechten en gendergelijkheid, moeten worden versterkt en centraal moeten staan in de EU-strategie voor de regio; overwegende dat de mensenrechten van vrouwen stelselmatig worden geschonden en dat vrouwenrechtenactivisten in de regio nog steeds worden lastiggevallen, geïntimideerd, aangehouden en gevangengezet; overwegende dat eremoorden in veel landen in de grotere regio van het Midden-Oosten nog altijd op grote schaal voorkomen, en dat veel vrouwen nog altijd in huwelijkse gevangenschap leven; overwegende dat vrouwen ten volle bij de preventie en beslechting van conflicten betrekken, bevorderlijk is gebleken voor het wereldwijd bevorderen van de veiligheid en stabiliteit; overwegende dat in de hele GCC de laatste jaren veel aandacht is besteed aan een grotere vertegenwoordiging van vrouwen op de arbeidsmarkt en in gemeenteraden en parlementen; R. overwegende dat lhbti’ers in de hele regio nog steeds het slachtoffer zijn van onderdrukking en geweld en dat de doodstraf in veel landen in de regio nog steeds bestaat; S. overwegende dat religieuze en etnische minderheden, waaronder christenen, in veel landen in het Midden-Oosten nog steeds worden vervolgd en dat het volledige genot van hun rechten en vrijheden moet worden gewaarborgd; T. overwegende dat de recente gebeurtenissen in Iran de reeds bestaande mensenrechtencrisis verder hebben doen verslechteren; overwegende dat na de dood van Mahsa Amini in het hele land massale protesten zijn uitgebroken en dat de Iraanse autoriteiten hebben gereageerd met onaanvaardbare repressieve maatregelen, met name tegen vrouwen die protesteren tegen wandaden en systemische discriminatie; Huidige stand van zaken 1. benadrukt dat de huidige situatie in de grotere regio van het Midden-Oosten wordt gekenmerkt door aanhoudende conflicten, waaronder verlammende proxyconflicten met een regionale dimensie en crises met meerdere bronnen, hetgeen de ontwikkeling van een algemene Europese strategie bijzonder complex maakt, aangezien elke bijdrage multidimensionaal moet zijn en moet worden aangepast aan de specifieke kenmerken van elke situatie, met behoud van een coherente regionale en internationale dimensie; benadrukt dat elke betrokkenheid van de EU-lidstaten of andere externe partijen, met name Rusland, erop gericht moet zijn de conflicten op te lossen en de veiligheid en stabiliteit te vergroten; merkt op dat er naast de aan de gang zijnde conflicten ook latente conflicten zijn waarmee de EU rekening moet houden bij de vaststelling van haar langetermijnstrategie om de onderliggende oorzaken van de instabiliteit in de regio aan te pakken; 2. is ingenomen met de inspanningen van de EU om de democratie, de rechtsstaat, de mensenrechten, de economische ontwikkeling en de fundamentele vrijheden in het Midden-Oosten te bevorderen, en verzoekt de EU elk land verder aan te moedigen om politieke en economische hervormingen door te voeren; 3. benadrukt dat de Unie een agenda van vrede en stabiliteit bevordert en bereid is nauw samen te werken en methoden, ervaringen en beste praktijken op het gebied van conflictpreventie, bemiddeling en terrorismebestrijding te delen, zowel bilateraal als op regionaal niveau; 4. onderstreept dat de EU in het Midden-Oosten, een belangrijk aandachtsgebied dat van invloed is op de veiligheid van de EU en haar burgers, haar eigen belangen heeft, namelijk het bevorderen van vrede, stabiliteit en de-escalatie van spanningen in de ruimere regio, het tegengaan van klimaatverandering, het samenwerken bij de productie van schone energie, het bevorderen en uitvoeren van multilateralisme, het bevorderen van de eerbiediging van de mensenrechten, de rechtsstaat en goed bestuur, het vergroten van de welvaart, het voorzien in toenemende mondiale ontwikkelings- en humanitaire behoeften en het bevorderen van de mondiale gezondheid; benadrukt dat de veiligheid van de EU afhankelijk is van veiligheid in het Midden-Oosten en dat financieringsinstrumenten van de EU, zoals de Europese Vredesfaciliteit en het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking – Europa in de wereld, en de op de regio gerichte humanitaire hulp en operaties, een belangrijke bijdrage moeten leveren aan de stabiliteit en welvaart in de regio; wijst op de verantwoordelijkheid van de betrokken EU-autoriteiten om te blijven zorgen voor financiële verantwoording en transparantie op basis van de bestaande methode voor prestatiebeheer en verslaglegging, en benadrukt dat er geen EU-financiering mag worden omgeleid naar terroristische organisaties of activiteiten; 5. benadrukt dat mondiale en regionale actoren, die hun hulp niet allemaal afhankelijk maken van de door de EU gepropageerde beginselen van goed bestuur, hun inspanningen steeds meer opvoeren, onder meer op militair gebied met Afrikaanse landen, en de multilaterale mechanismen die essentieel zijn voor vredeshandhaving ondermijnen; 6. stelt vast dat de regio sinds de Arabische Lente in 2011 historische veranderingen heeft ondergaan; benadrukt echter dat de instabiliteit die daarop is gevolgd, onder meer is veroorzaakt door het besluit van bepaalde autoritaire regimes om geweld te gebruiken tegen vreedzame protesten en kritiek; acht de toegenomen polarisatie contraproductief voor de doelstellingen van de EU op het gebied van stabiliteit en veiligheid; verzoekt de EU multilateralisme en regionale integratie in de grotere regio van het Midden-Oosten te bevorderen door middel van het institutioneel partnerschap tussen de EU en de GCC en het Europees-mediterraan partnerschap, onder meer in de vorm van sterke interparlementaire betrekkingen; moedigt de EU tegelijk aan om haar bilaterale besprekingen en partnerschappen met alle stakeholders die zich serieus inzetten voor vrede en stabiliteit in de regio, te intensiveren; 7. benadrukt de belangrijke rol die de EU zou kunnen spelen door op bilateraal, regionaal en internationaal niveau nauw samen te werken met partners in de regio, waaronder het maatschappelijk middenveld, vreedzame opposanten, vakbonden en het bedrijfsleven, teneinde een collectieve respons te helpen vormen om stabilisatie en ontwikkeling te bewerkstelligen, hetgeen essentieel is voor het bevorderen van stabiliteit; prijst in dit opzicht de inspanningen van regionale actoren, zoals Irak, Koeweit, Oman en Qatar, om een constructieve intraregionale diplomatieke betrokkenheid te bevorderen, onder meer via initiatieven als de conferentie van Bagdad voor samenwerking en partnerschap van 2021 en de door Irak gefaciliteerde besprekingen tussen Iran en Saudi-Arabië over de normalisering van de betrekkingen; verzoekt de EU op deze diplomatieke inspanningen waar mogelijk te ondersteunen en eigen inbreng en verantwoordelijkheid van de regio voor het de‑escaleren van de spanningen aan te moedigen; dringt daarom op aan op nauwere samenwerking met regionale organisaties, zoals de GCC en de Arabische Liga; 8. is ingenomen met de gezamenlijke mededeling over een strategisch partnerschap met de Golf ter bevordering van een brede samenwerking met de landen van de GCC op verschillende gebieden; beschouwt de mededeling als een belangrijke stap om de rol van de Arabische Golfstaten in de regio te erkennen en de interregionale betrekkingen tussen de EU en de Golf op een nieuwe leest te schoeien; is van mening dat de mededeling baat zou hebben gehad bij de ontwikkeling van beleid om het bestaande gebrek aan vertrouwen tussen de verschillende stakeholders in de Golf, waaronder de GCC, Irak en Iran, te verhelpen; is van mening dat de EU haar steun moet verlenen aan de op specifieke vraagstukken gerichte samenwerking tussen regionale actoren rond gemeenschappelijke uitdagingen zoals klimaatverandering, natuurrampen, handel en de duurzameontwikkelingsdoelstellingen, als middel om vertrouwen in de regio op te bouwen; prijst de centrale rol van samenwerking in de groene transitie, maar betreurt dat het ontbreekt aan een kritischer dialoog over de slechte staat van dienst op het gebied van mensenrechten en het problematische buitenlands en veiligheidsbeleid van de betrokken landen; verzoekt de EU en haar lidstaten te benadrukken dat een nauwer partnerschap met de Golfstaten moet worden gekoppeld aan duidelijke benchmarks voor vooruitgang op het gebied van de mensenrechten, onder meer voor verantwoordingsplicht voor oorlogsmisdaden in Jemen, vrouwenrechten, vrijheid van meningsuiting en vereniging, de vrijlating van mensenrechtenverdedigers, een moratorium op de doodstraf, de rechten van migrerende werknemers en alignering in internationale fora; verwelkomt het voorstel in de gezamenlijke mededeling om de samenwerking tussen de EU en de Golfstaten bij het financieren van internationale humanitaire en ontwikkelingshulp op te voeren; verzoekt de Commissie de donoren uit de Golfstaten aan te moedigen om een groter deel van hun humanitaire en ontwikkelingshulp via multilaterale instellingen te laten verlopen (10) , aangezien hun hulp voornamelijk bilateraal is en slechts 1 à 6 % van de hulp naar multilaterale instellingen gaat; beveelt aan dat de Commissie de betreffende landen bijstand biedt bij het heroverwegen van hun hulpdoelstellingen en bij het verbeteren van de samenwerking en coördinatie tussen deze landen onderling en tussen deze landen en de EU; 9. veroordeelt de aanhoudende gewelddadige aanvallen op de bevolking van Jemen sinds 2015, die verantwoordelijk zijn voor duizenden doden, de vernieling van belangrijke civiele infrastructuur en grootschalige hongersnood; herinnert eraan dat er geen militaire oplossing voor het conflict in Jemen bestaat en dat de crisis alleen duurzaam kan worden opgelost door een inclusief, door Jemen geleid onderhandelingsproces waaraan alle geledingen van de Jemenitische samenleving en alle partijen bij het conflict deelnemen; verzoekt de EU-lidstaten de uitvoer van wapens die in de oorlog in Jemen worden gebruikt, op te schorten gezien het ernstige risico van schendingen van het internationale humanitaire recht of het humanitaire recht; veroordeelt de levering van grote hoeveelheden wapens en onderdelen door Iraanse personen en entiteiten aan de Houthi-beweging; is verheugd dat in april 2022 een met bemiddeling van de VN bereikte wapenstilstand tussen de coalitie onder leiding van Saudi-Arabië en de door Iran gesteunde Houthi-rebellen is afgekondigd en dat die in juni 2022 is verlengd; benadrukt dat de wapenstilstand de eerste stap moet zijn ter voorbereiding van geloofwaardige vredesbesprekingen tussen de partijen in Jemen, die een einde moeten maken aan de oorlog en aan een van ’s werelds grootste humanitaire rampen; benadrukt dat het conflict niet echt kan worden opgelost zonder dat er verantwoording wordt afgelegd voor vermeende oorlogsmisdaden; roept alle partijen op om het bestand te eerbiedigen en te goeder trouw onderhandelingen aan te gaan die tot levensvatbare politieke en veiligheidsregelingen leiden, overeenkomstig Resolutie 2216 (2015) van de VN-Veiligheidsraad, de gezamenlijke uitvoeringsmechanismen van de missie van de Verenigde Naties ter ondersteuning van de overeenkomst van Al Hudayda en het wereldwijde staakt-het-vuren, zoals gevraagd in Resolutie 2532 (2020) van de VN-Veiligheidsraad; vraagt aandacht voor de humanitaire ramp als gevolg van de oorlog in Jemen, die al sinds 2016 voortduurt; roept alle partijen op om het internationaal humanitair recht in acht te nemen en ten volle deel te nemen aan de door de VN geleide vredesbesprekingen; 10. uit zijn diepe bezorgdheid over de escalatie van de spanningen in Irak, met inbegrip van buitenlandse inmenging, die een bedreiging vormen voor het werk van cruciale staatsinstellingen in het land; verzoekt alle partijen de grootst mogelijke terughoudendheid te betrachten en rustig te blijven, aangezien het voor alle actoren van cruciaal belang is zich te onthouden van acties die tot verder geweld kunnen leiden; herhaalt de onwrikbsare steun van de EU voor de veiligheid, stabiliteit en soevereiniteit van Irak; uit zijn bezorgdheid over de situatie in Irak en benadrukt de diepe frustratie onder de bevolking over de aanhoudende corruptie in het land; spoort de EU en de lidstaten ertoe aan een bijdrage te leveren aan de stabiliteit in Irak door heropbouw en verzoening na de beëindiging van het conflict te steunen, alsook verantwoorde institutionele opbouw te steunen teneinde het land te beschermen tegen geopolitieke rivaliteit en de steeds groter wordende sociale kloven te dichten; benadrukt dat de vernietiging van cultureel erfgoed en het plunderen van kunstwerken en andere cultuurgoederen tijdens gewapende conflicten moeten worden aangepakt in de vorm van heropbouw en teruggave teneinde de integriteit van het cultureel erfgoed en de identiteit van samenlevingen, gemeenschappen, groepen en individuele personen te beschermen en te waarborgen; wijst op het belang van de EU-adviesmissie in Irak; onderstreept echter dat zij zichzelf moet hervormen om haar impact ter plaatse te vergroten, in samenwerking met de Iraakse autoriteiten; 11. stipt aan dat het conflict in Libanon het gevolg is van het cliëntelisme vanwege de politieke actoren, in combinatie met endemische corruptie, en dat financiële EU-steun alleen kan worden verstrekt aan een democratische en inclusieve regering die een duidelijk standpunt tegen corruptie inneemt; maakt zich ernstig zorgen over het voortduren van de politieke, economische, financiële en sociale crisis in Libanon, die de hele bevolking leed blijft berokkenen; is ingenomen met de op 15 mei 2022 in Libanon gehouden parlementsverkiezingen en dringt aan op de snelle en inclusieve vorming van een nieuwe regering die door een missie wordt gedreven, geloofwaardig is, verantwoording aflegt en vrij is van buitenlandse invloed; verzoekt de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) en de lidstaten krachtig druk te blijven uitoefenen op de politieke vertegenwoordigers van Libanon, met het oog op de uitvoering van hervormingen, onder meer door grootschalige structurele steun te laten afhangen van het doorvoeren van echte veranderingen; verzoekt de EU en de lidstaten tegelijkertijd de humanitaire hulp aan de Libanese bevolking op te schroeven, in combinatie met steun voor essentiële openbare diensten, basisorganisaties en het maatschappelijk middenveld; 12. wijst op de bijzondere verantwoordelijkheid van het Syrische regime; benadrukt in het bijzonder de verantwoordelijkheid van Rusland, dat als permanent lid van de VN-Veiligheidsraad sinds 2011 18 maal zijn veto heeft uitgesproken tegen resoluties van de VN-Veiligheidsraad die tot doel hadden een politieke oplossing te vinden voor de Syrische crisis; is verheugd over het besluit van de Organisatie voor het verbod op chemische wapens van april 2021 om Syrië als lid van de organisatie te schorsen; herinnert eraan dat de burgeroorlog in Syrië een van de dodelijkste conflicten in de regio in decennia is, een half miljoen mensen het leven heeft gekost en heeft geleid tot de gedwongen ontheemding van 14 miljoen Syriërs; wijst op de menselijke tragedie doordat meer dan de helft van de Syrische bevolking intern ontheemd of naar andere delen van de regio en Europa gevlucht is; wijst erop dat er een eind moet worden gemaakt aan de aanhoudende bezetting van verschillende gebieden in Syrië door regionale actoren; benadrukt dat er voor het aanhoudende conflict in Syrië een oplossing moet komen op basis van democratie en de soevereiniteit en territoriale integriteit van het land; onderstreept dat deze oplossing moet worden bereikt door middel van dialoog; is verheugd over alle inspanningen van de EU, de lidstaten en het maatschappelijk middenveld om misdrijven tegen de menselijkheid te documenteren en te vervolgen, en roept de EU ertoe op haar inspanningen op te schroeven om een eind te maken aan straffeloosheid; merkt op dat sinds het begin van het conflict geen van de fundamentele oorzaken ervan is weggenomen, terwijl de regionale spanningen zijn toegenomen en de economische crisis in Syrië ernstiger is geworden, met onnoemelijk leed onder de burgerbevolking tot gevolg; is verheugd over de financiële steun van de EU aan Turkije, Libanon en Jordanië voor de opvang van Syrische vluchtelingen; stipt aan dat Syrië voor de zeven miljoen vluchtelingen die sinds 2011 de onderdrukking en conflicten zijn ontvlucht, geen veilig land is om naar terug te keren; benadrukt dat het verslaan van Da’esh/ISIS voor de mondiale coalitie tegen Da’esh/ISIS een topprioriteit blijft, aangezien Da’esh/ISIS, ondanks de aanzienlijke klappen die de leiders van de organisatie de jongste tijd te verduren hebben gekregen, nog steeds aanvallen uitvoert en een aanhoudende regionale en wereldwijde bedreiging vormt; 13. verzoekt de EU-lidstaten te voldoen aan hun verplichting om hun onderdanen, zowel minderjarigen als hun moeders, die nu al meer dan vier jaar worden vastgehouden in de detentiekampen Al-Hol en Al-Roj in de Autonome regio van Noord- en Oost-Syrië, onmiddellijk te repatriëren; is van mening dat indien de moeders of vaders aansprakelijk zijn voor strafbare feiten, zij bij hun terugkeer in de lidstaat ter verantwoording moeten worden geroepen; 14. benadrukt dat een stabiel, veilig, verenigd en welvarend Libië een prioriteit is voor de EU; beveelt in dit verband aan dat de EU een neutrale positie blijft innemen ten opzichte van de aanhoudende machtsstrijd in het land, met name na de recente gevechten; wijst erop dat de EU projecten moet steunen ter bevordering van het scheppen van banen, met name in de regio Fezzan, hetgeen een belangrijke bijdrage zou leveren aan het stabiliseren van het land; 15. benadrukt dat de EU zich al lang inzet voor de desbetreffende VN-resoluties en de eerdere resolutie van het Parlement van 17 februari 2022 over de uitvoering van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, als het standpunt van de EU ten aanzien van het Israëlisch-Palestijnse conflict, en zich al jarenlang inzet voor een rechtvaardige en alomvattende oplossing op basis van twee staten; benadrukt voorts dat illegale nederzettingen, overeenkomstig het internationaal recht, de totstandbrenging van een tweestatenoplossing als vast beleid van de Europese Unie belemmeren; stipt aan dat onder meer vredesbesprekingen tussen Israël en de Palestijnse Autoriteit over een definitieve regeling van het conflict door middel van een oplossing die beide landen in staat stelt op basis van de scheidslijnen van 1967 zij aan zij te leven in vrede en veiligheid, een eerste vereiste vormen voor stabiliteit; spreekt nogmaals zijn diepe bezorgdheid uit over de snel verslechterende humanitaire situatie in de Gazastrook en pleit voor de opheffing van alle beperkende maatregelen die Israël in het gebied heeft opgelegd met betrekking tot het verkeer van personen en goederen, met een verwoestende impact voor de bevolking tot gevolg; verzoekt de Commissie en de Raad beide partijen ertoe aan te zetten zich te onthouden van activiteiten die de tweestatenoplossing ondermijnen, zoals de uitbreiding van nederzettingen; betreurt ten zeerste de aanhoudende gewelddaden, terroristische aanvallen en oproepen tot geweld, die fundamenteel onverenigbaar zijn met het bevorderen van een vreedzame tweestatenoplossing; benadrukt dat het belangrijk is Palestijnse verkiezingen te houden; verzoekt de EU speciale aandacht te besteden aan het Israëlisch-Palestijns conflict gezien de uitzonderlijke duur ervan en de huidige vooruitzichten, die geen mogelijkheden bieden voor een realistisch traject richting stabiliteit in het Midden-Oosten; 16. waardeert de normalisering van de betrekkingen tussen de Verenigde Arabische Emiraten, Bahrein, Marokko en Sudan enerzijds, en Israël anderzijds; spoort aan tot regionale samenwerking en staat achter de normalisering van de betrekkingen tussen Israël en de Arabische staten en het bevorderen van de volledige betrokkenheid van de Palestijnse Nationale Autoriteit, in overeenstemming met de inspanningen van de EU en de VS om vrede, veiligheid en stabiliteit in de regio tot stand te brengen en in overeenstemming met het VN-kader, het Arabische vredesinitiatief en de Akkoorden van Oslo; dringt erop aan dit momentum aan te grijpen om de dialoog en de samenwerking in de regio te bevorderen ter ondersteuning van het vredesproces in het Midden-Oosten, de tweestatenoplossing en de eerbiediging van het internationaal recht; merkt op dat de Abraham-akkoorden hebben bijgedragen tot de reorganisatie van de interstatelijke betrekkingen in de regio en dat daarmee rekening moet worden gehouden bij het uitstippelen van een Europese strategie die beoogt de stabiliteit in de regio te bevorderen; verzoekt de Commissie en de Raad samen met de desbetreffende Arabische landen te onderzoeken hoe hun normaliseringsovereenkomsten met Israël de tweestatenoplossing ten goede kunnen komen; 17. stelt nogmaals dat de UNRWA een essentiële bijdrage levert aan de stabiliteit en veiligheid, in een moeilijke context van toenemende humanitaire en ontwikkelingsbehoeften, en roept de EU en de bredere internationale gemeenschap ertoe op de organisatie zowel politiek als financieel voldoende steun te verlenen zodat zij haar mandaat kan vervullen, in het licht van de verlenging van haar mandaat door de Algemene Vergadering van de VN in 2022; benadrukt dat de EU-financiering niet mag worden opgeschort zonder bewijs van misbruik; 18. verzoekt de EU en haar lidstaten met het oog op de stabiliteit in de regio de gevolgen aan te pakken die de Russische agressie tegen Oekraïne heeft voor de mondiale voedselvoorziening en voedselprijzen; verzoekt de Commissie zich met voorrang te richten op de gevolgen die de Russische agressie tegen Oekraïne in bepaalde landen in het Midden-Oosten in ruimere zin heeft op het vlak van voedselzekerheid, waarbij prioriteit moet uitgaan naar de landen die het kwetsbaarst zijn als gevolg van een hoge importafhankelijkheid en een gebrek aan sociale voorzieningen, en waarbij moet worden gewaarborgd dat de financiële steun de kwetsbaarste groepen rechtstreeks ten goede komt; wijst erop dat door het conflict in Oekraïne de door de COVID-19-pandemie veroorzaakte inflatoire druk nog zou kunnen toenemen, waardoor de voedsel- en humanitaire crisis in de meest afhankelijke landen van het Midden-Oosten nog erger kan worden; Mogelijkheden voor stabiliteit en veiligheid 19. benadrukt dat elke vorm van samenwerking gebaseerd moet zijn op een benadering van menselijke veiligheid, eerbiediging van het internationaal recht, een op regels gebaseerde wereldorde en de gemeenschappelijke doelstellingen van het bevorderen van mensenrechten en democratie; 20. dringt er bij alle EU-lidstaten op aan te voorkomen dat zij in regionale rivaliteit terechtkomen; benadrukt dat, gezien de aanhoudende conflicten en meldingen van binnenlandse repressie, wapenuitvoer naar bepaalde landen in het Midden-Oosten mogelijk in strijd is met het standpunt van de EU zoals uiteengezet in Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/ GBVB van de Raad; dringt erop aan dat het toezicht op de wapenuitvoer naar de regio wordt gewaarborgd door middel van een overlegmechanisme tussen de lidstaten; 21. betreurt de al te frequente wederzijdse inmengingen van buurlanden bij interne crises, welke nefaste politieke of zelfs militaire bemoeienissen er mee voor zorgen dat de interstatelijke betrekkingen in de regio gedurende lange tijd slecht blijven en conflicten blijven aanslepen; vraagt derde landen in de regio geen wapens uit te voeren of strijdkrachten te sturen naar landen die met interne conflicten kampen, noch militair in te grijpen in andere in conflict verkerende landen door middel van reguliere of paramilitaire groepen, aangezien dergelijke interventies bijdragen tot regionale destabilisatie, staatsstructuren ondermijnen en groepen strijders met afwijkende ideologische opvattingen op de been houden; veroordeelt in dit verband de aanhoudende schendingen van de soevereiniteit en territoriale integriteit van Irak door Turkije; veroordeelt tevens het recente gebruik van ballistische raketten en droneaanvallen door Iran tegen de Iraakse regio Koerdistan als een ongerechtvaardigde schending van de Iraakse soevereiniteit en territoriale integriteit; is fel gekant tegen het gebruik van drones bij buitengerechtelijke en extraterritoriale moorden en dringt aan op een toezegging om in de relevante internationale fora te werken aan een wereldwijd verbod; benadrukt in het bijzonder de gevaren die samengaan met het gebruik van autonome en op afstand bediende systemen voor dergelijke operaties; 22. verzoekt de EU volop gebruik te maken van haar nieuwe vormen van samenwerking en financiële steun, zoals het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking – Europa in de wereld en de Europese Vredesfaciliteit, overeenkomstig de reeds vastgestelde leidende beginselen en op een wijze die stabiliteit en menselijke ontwikkeling in de hand werkt; 23. juicht het toe dat de EU heeft aangegeven een massavernietigingswapenvrije zone in het Midden-Oosten tot stand te willen brengen, overeenkomstig de resolutie over het Midden-Oosten van de toetsings- en verlengingsconferentie van 1995 van de partijen bij het Verdrag inzake de niet-verspreiding van kernwapens, en is verheugd dat de EU vertrouwenwekkende maatregelen bevordert ter ondersteuning van dit proces op volledige, verifieerbare en onomkeerbare wijze; uit zijn ernstige bezorgdheid over de mogelijke verspreiding van kernwapens in de regio en verzoekt de EU en haar lidstaten alle diplomatieke inspanningen te leveren en te intensiveren om zulks te voorkomen en dit fenomeen een halt toe te roepen; merkt op dat Israël geen partij is bij het Verdrag inzake de niet-verspreiding van kernwapens en zich reeds lange tijd niet duidelijk uitspreekt over zijn nucleaire status; vraagt Israël het Verdrag inzake de niet-verspreiding van kernwapens te ondertekenen; 24. veroordeelt in de krachtigste bewoordingen de keiharde repressie van Iran tegen vreedzame demonstranten na de moord door de Iraanse autoriteiten op de 21-jarige Mahsa Amini wegens niet-naleving van de door het regime verplichte kledingvoorschriften; spreekt zijn uiterste bewondering, respect en steun uit voor de vrouwen en mannen die vreedzaam protesteren voor fundamentele rechten en vrijheden, zoals het recht van vrouwen om geen hoofddoek te dragen; is ingenomen met de aanvullende gerichte sancties van de Raad tegen topfunctionarissen van het Iraanse regime die betrokken zijn bij het harde optreden, waaronder de Islamitische Revolutionaire Garde, de zedenpolitie en, in het licht van de toegenomen onlinecensuur, de minister van Informatie; stelt dat het Parlement moet stoppen met het houden van officiële vergaderingen met Iraanse functionarissen zolang zes van zijn leden onderworpen zijn aan gerichte sancties van Iran; spreekt nogmaals zijn steun uit voor het gezamenlijk alomvattend actieplan en dringt aan op een uitgebreidere overeenkomst over het Iraanse raketprogramma; betreurt ten zeerste de aanhoudende steun van Iran aan het repressieve regime in Syrië en aan Hezbollah in Libanon, alsook de uitvoer door Iran van militaire drones en raketten naar Rusland, ondanks de aanvalsoorlog tegen Oekraïne; 25. wijst op de strategische dimensie van samenwerking op energiegebied met het Midden-Oosten; onderstreept dat de energiebronnen van de EU moeten worden gediversifieerd en vraagt de EDEO en de Commissie bij elke overeenkomst over de invoer van olie, gas of waterstof in de EU een beoordeling van de gevolgen voor de veiligheid uit te voeren; benadrukt dat regionale stabiliteit en welvaart kerndoelstellingen van de EU zijn gezien het belang van de regio voor het diversifiëren van de energiebronnen van de EU; verzoekt de EU haar gas- en olie-invoer uit Rusland niet simpelweg te vervangen door de invoer van koolwaterstofbrandstoffen uit het Midden-Oosten in ruimere zin, maar van de gelegenheid gebruik te maken om de afhankelijkheid van Russisch gas vóór 2022 met twee derde te verminderen teneinde de algehele afhankelijkheid van de EU van fossiele brandstoffen terug te dringen, en de investeringen in energieopwekking uit hernieuwbare bronnen en in elektriciteitsinterconnecties op te schroeven; verzoekt de EU haar samenwerking inzake de Europese Green Deal met de landen in het Midden-Oosten in ruimere zin te intensiveren; verzoekt de EU de landen in de regio te stimuleren en te steunen bij het verwezenlijken van hun klimaatdoelstellingen, met name door benutting van hun grote capaciteit op het gebied van hernieuwbare energie; is van mening dat de afhankelijkheid van de regio van de winning van en handel in koolwaterstoffen een bedreiging is voor de toekomstige stabiliteit; verzoekt de EU bij haar gesprekspartners in de regio de wederzijdse voordelen van samenwerking op het gebied van de groene transitie te benadrukken, in het bijzonder de voordelen van duurzame groei; nodigt de EU uit te overwegen een op hernieuwbare energie gericht partnerschap op te zetten met de landen in de ruime omgeving van het Midden-Oosten; 26. benadrukt dat de financiering van terroristische organisaties en activiteiten moet worden bestreden; benadrukt dat de EU moet helpen om het witwassen van geld een halt toe te roepen en illegale geldstromen af te dammen door een duidelijke strategie vast te stellen om de tekortkomingen bij de controle op dit soort middelen door verscheidene staten in de regio aan te pakken; betreurt het dat de Verenigde Arabische Emiraten als toevluchtsoord fungeren voor Russische oligarchen die de EU-sancties tegen Rusland omzeilen; benadrukt dat het geavanceerde en historische veiligheidspartnerschap met de regio een gezamenlijke aanpak van de Russische agressie tegen Oekraïne en de fundamentele Europese belangen vergt; betreurt voorts dat de EU-sancties tegen het Syrische regime sinds 2011 via Libanon, Iran en Rusland worden omzeild; 27. veroordeelt ten stelligste de terroristische aanvallen door terreurgroepen in de regio; verzoekt de EU en haar lidstaten daarom grote inspanningen te blijven leveren om legitieme regeringen die jihadistische netwerken bestrijden, terzijde te staan; is verheugd over de inspanningen van de Commissie en de EDEO om een expertisenetwerk op het gebied van terrorismebestrijding op te zetten bij de EU-delegaties in verschillende landen in de regio en om bijstand te verlenen die is aangepast aan de vraag van verscheidene regeringen; dringt erop aan de samenwerking inzake de voorkoming en bestrijding van radicalisering en terrorisme te systematiseren door middel van doelgerichte, op maat gesneden civiele programma’s die geregeld worden geëvalueerd; is ingenomen met de inspanningen van de Commissie, met name van de Dienst Instrumenten buitenlands beleid, om programma’s op te zetten om de partnerschappen met diverse landen in de regio op het gebied van de bestrijding van radicalisering en terrorisme verder uit te bouwen; is van mening dat dit soort op maat gesneden programma’s, samen met materiële en financiële middelen die zijn afgestemd op de specifieke behoeften van de ontvangende landen, krachtige instrumenten voor samenwerking op veiligheidsgebied kunnen zijn; vraagt echter dat de doeltreffendheid van deze projecten grondig wordt geëvalueerd en dat wordt gewaarborgd dat de verstrekkers, die vaak tot de agentschappen van de lidstaten behoren, op basis van echte beroepskennis adequate opleidingen bieden die zijn afgestemd op de door de gastlanden geformuleerde behoeften; 28. is verheugd over de door de Raad ingestelde wereldwijde EU-sanctieregeling voor de mensenrechten als belangrijk EU-instrument voor het opleggen van sancties aan mensenrechtenschenders; pleit voor de voorbereiding van beperkende maatregelen tegen Iraanse functionarissen die betrokken zijn bij ernstige mensenrechtenschendingen tegen Iraanse mensenrechtenverdedigers, gewetensgevangenen en personen die op vreedzame wijze in het land demonstreren; Burgers en mensenrechten 29. benadrukt dat contacten van mens tot mens en samenwerking op gebieden als handel, onderwijs, wetenschap en cultuur een belangrijke rol spelen in de regio en een essentiële bijdrage kunnen leveren aan de regionale stabiliteit en het overbruggen van de kloof met de EU en tussen de verschillende staten onderling; is in dit kader verheugd over het voorstel van de Commissie inzake vrijstelling van de visumplicht voor burgers van Koeweit en Qatar; verzoekt de Commissie snel deel te nemen aan technische besprekingen teneinde te waarborgen dat wordt voldaan aan de relevante criteria voor het uiteindelijk realiseren van de vrijstelling van de visumplicht voor burgers van Koeweit en Qatar; verzoekt de Commissie de toegang tot het Erasmus+-programma voor studenten uit de regio te vergemakkelijken; 30. onderstreept het belang van een constante en toenemende politieke en diplomatieke aanwezigheid van de EU in de regio bij het bevorderen van een strategische politieke dialoog en het stimuleren van uitwisselingen tussen landen in de regio om stabiliteit te bevorderen; dringt er bij de EU en haar lidstaten op aan de politieke en diplomatieke betrekkingen op te voeren met het oog op de waarborging van democratie, mensenrechten en de rechtsstaat, zoals geëist door vreedzame volksbewegingen in het hele Midden-Oosten en Noord-Afrika; 31. stelt vast dat de EU en haar lidstaten momenteel betrokken zijn bij verschillende soorten operaties en vormen van militaire samenwerking in de regio: operatie Atalanta (EU-zeemacht–Somalië) om schepen van het Wereldvoedselprogramma en andere kwetsbare scheepvaart te beschermen en piraterij en gewapende overvallen op zee te ontmoedigen, te voorkomen en te bestrijden, de door de EU geleide zeemacht in het kader van de militaire operatie in het Middellandse Zeegebied IRINI, operatie Inherent Resolve van de VS ter ondersteuning van partnerstrijdkrachten totdat zij Da’esh/ISIS in aangewezen gebieden van Irak en Syrië onafhankelijk kunnen verslaan, NAVO-operatie Sea Guardian voor capaciteitsopbouw op het gebied van maritieme veiligheid, ondersteuning van maritiem situationeel bewustzijn en maritieme terrorismebestrijding, en de Europese maritieme bewustmakingsmissie in de Straat van Hormuz; is van mening dat deze engagementen een antwoord bieden op gezamenlijke bedreigingen volgens het internationaal recht en een belangrijke Europese bijdrage leveren aan de veiligheid in de regio; merkt echter op dat het individuele engagement van sommige lidstaten in lokale crises of conflicten niet aansluit bij de meer gecoördineerde Europese maatregelen, zoals in Syrië of Libië; benadrukt dat de aanwezigheid van de EU vanuit het oogpunt van de mensenrechten moet worden gemonitord en geëvalueerd en dat rekening moet worden gehouden met criteria inzake menselijke veiligheid; 32. betreurt het dat leiders in de regio naar aanleiding van wijdverspreide straatprotesten in talrijke Arabische landen in 2010, 2011 en later waarin werd opgeroepen tot democratische hervormingen, op autoritaire wijze de orde hebben willen herstellen door de vrijheid van meningsuiting, de vrijheid van vereniging, de vrijheid van vergadering en de persvrijheid voor burgers en inwoners nog verder in te perken; wijst erop dat de rechtsstaat en de mensenrechten, goed bestuur en de bestrijding van corruptie mensen ten goede komen en stabiliteit in de regio bevorderen; wijst erop dat het vooruitzicht op willekeurige vasthouding en foltering een onaanvaardbare vorm van onveiligheid voor alle burgers in de regio inhoudt, met meer maatschappelijke onrust, wantrouwen en wrok jegens nationale instellingen tot gevolg; 33. veroordeelt het feit dat in de hele regio mensenrechtenverdedigers, activisten, journalisten en veronderstelde critici nog altijd slachtoffer zijn van ernstige en wijdverspreide onderdrukking door de staat; verzoekt de delegaties van de EU en de lidstaten ter plaatse bij hun interactie met lokale autoriteiten prioriteit te geven aan mensenrechtenkwesties, en de volledige en strikte toepassing van alle EU-richtsnoeren te waarborgen, met inbegrip van de richtsnoeren over mensenrechtenverdedigers en het actieplan inzake mensenrechten en democratie; vraagt de EU tolerantie en de vrijheid van godsdienst in de regio te bevorderen; verzoekt de Commissie erop toe te zien dat de democratieclausule in onze associatieovereenkomsten met derde landen daadwerkelijk wordt toegepast in het geval van duidelijke mensenrechtenschendingen; verzoekt de EU en haar lidstaten alle multilaterale fora waarover zij beschikken, met inbegrip van de VN, in te zetten om onafhankelijke internationale onderzoeks- en verslagleggingsmechanismen te vernieuwen of in te richten om de ernstigste schendingen van het internationaal humanitair recht en het internationaal recht inzake de mensenrechten in het Midden-Oosten aan te pakken, met name waar het foltering, gedwongen verdwijningen en buitengerechtelijke executies betreft; pleit in dit verband voor de heroprichting van de VN-groep van gezaghebbende deskundigen inzake Jemen, de totstandbrenging van een toezicht- en verslagleggingsmechanisme van de VN inzake mensenrechtenschendingen in Egypte, en de verlenging van het mandaat van de onafhankelijke onderzoeksmissie van de VN inzake Libië; 34. uit zijn grote bezorgdheid over het effect op de mensenrechten van de verkoop, de uitvoer, de modernisering en het onderhoud van technologie voor grootschalig toezicht in de regio, gezien haar abominabele staat van dienst wat misbruik van technologie voor interne repressie betreft; veroordeelt het misbruik door de regio van spywaretechnologie, zoals de Pegasus-spyware van de Israëlische NSO Group; benadrukt dat iedere vorm van misbruik van bewakingssoftware om politieke leiders, journalisten, activisten of het maatschappelijk middenveld te kunnen volgen, een ernstige schending van de grondrechten en fundamentele vrijheden inhoudt; wijst op de specifieke bedreiging die nieuwe digitale technologieën vormen voor mensenrechtenverdedigers, oppositiefiguren, journalisten en anderen met betrekking tot het controleren, inperken en ondermijnen van hun activiteiten; verzoekt de EU het initiatief te nemen om een onmiddellijk, wereldwijd moratorium op de verkoop, de overdracht en het gebruik van spywaretechnologie te bevorderen totdat er een robuust regelgevingskader op dit gebied is vastgesteld; verzoekt de EU en haar lidstaten uiterst zorgvuldig met de mensenrechten om te gaan en de eventuele toekomstige uitvoer van Europese bewakingstechnologie en bijbehorende technische bijstand naar behoren door te lichten; dringt er bij de EU en haar lidstaten op aan om in samenwerking met de overheden van derde landen een einde te maken aan repressieve wetgeving en praktijken op het gebied van cyberveiligheid en terrorismebestrijding; verzoekt de bevoegde autoriteiten alle gewetensgevangenen, met inbegrip van journalisten en burgerjournalisten, vrij te laten en een vrij, onafhankelijk en divers medialandschap tot ontwikkeling te laten komen dat op de lange termijn in het belang is van hun eigen stabiliteit en veiligheid; benadrukt dat het belangrijk is desinformatie en de verspreiding van nepnieuws in de regio aan te pakken, en verzoekt de EU passende maatregelen te nemen, met name door het ondersteunen van onafhankelijke media en educatieve burgerinitiatieven; 35. vraagt de EU de ontwikkeling van een sterk en onafhankelijk maatschappelijk middenveld in de regio verder te bevorderen, met name door samenwerking met vakbonden en vrouwen- en milieuorganisaties; merkt op dat de EU belang heeft bij samenwerking met lokale maatschappelijke organisaties teneinde haar beleid ten aanzien van de landen in de regio beter te kunnen onderbouwen, evalueren en diversifiëren; benadrukt dat de steeds kleiner wordende ruimte voor het maatschappelijk middelveld in verscheidene landen een bedreiging vormt voor de regionale stabiliteit; betreurt ten zeerste de ernstige aantasting van de vrijheid van vereniging alsook de aanvallen op maatschappelijke organisaties in een aantal landen in de afgelopen tien jaar, al dan niet via gerechtelijke of feitelijke repressie en intimidatie; stelt nogmaals nadrukkelijk dat de bescherming van elementaire burger- en politieke rechten en vrijheden een legitiem aandachtsterrein voor maatschappelijke organisaties is, ook in het Midden-Oosten; 36. benadrukt de ernst van geweld tegen vrouwen in de regio, met name in conflictsituaties; vraagt de EU en haar lidstaten hun gesprekspartners in de regio te verzoeken de deelname van vrouwen te vergroten bij de preventie en beslechting van conflicten, alsook bij vredesonderhandelingen, vredesopbouw, vredeshandhaving, humanitaire hulpverlening en wederopbouw in de nasleep van conflicten; verzoekt de EU in dit verband het goede voorbeeld te geven door toe te zien op een rechtvaardige vertegenwoordiging van vrouwen in haar eigen EU-delegaties en -missies; verzoekt de EU en haar lidstaten Resolutie 1325(2000) van de VN-Veiligheidsraad inzake vrouwen, vrede en veiligheid toe te passen bij haar inspanningen tot beslechting van conflicten in het Midden-Oosten in ruimere zin; herhaalt zijn oproep om het EU-genderactieplan III volledig uit te voeren en er prioriteit aan te geven in alle aspecten van het externe optreden van de EU; verzoekt de EU en haar lidstaten alle bij een conflict betrokken partijen in de regio aan te sporen speciale maatregelen te nemen om vrouwen en meisjes te beschermen tegen gendergerelateerd geweld, met name tegen verkrachting en andere vormen van seksueel misbruik, in situaties van gewapend conflict; benadrukt dat het belangrijk is lokale vrouwenorganisaties te steunen om de positie van vrouwen te versterken; 37. vraagt de autoriteiten in de regio zich onder alle omstandigheden te houden aan het verbod op foltering zoals dat met name is vastgelegd in het VN-Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing, dat de meeste landen in de regio hebben ondertekend en geratificeerd; roept op om de doodstraf in de hele regio af te schaffen; betreurt het dat de gezamenlijke mededeling over een strategisch partnerschap met de Golf geen mensenrechtenwaarborgen bevat met betrekking tot de samenwerking met de Golfstaten op het gebied van terrorismebestrijding, en benadrukt dat iedere samenwerking op dit gebied met de Golfstaten en de landen in het Midden-Oosten onderworpen moet zijn aan de strikte toepassing van dergelijke waarborgen; wijst met grote bezorgdheid op het aanhoudende patroon in de landen in de regio waarbij zij onduidelijk opgestelde “antiterreurwetten” vaststellen waarvan de uitvoering in de praktijk leidt tot strafbaarstelling van het op legitieme en vreedzame wijze uiten van afwijkende meningen; is verheugd over de bilaterale mensenrechtendialogen met de Arabische Golfstaten, alsook met Israël, Jordanië en Libanon; wijst er echter op dat deze dialogen niet beperkt mogen blijven tot het afvinken van lijstjes, maar gericht moeten zijn op het waarborgen van concrete toezeggingen en resultaten voor specifieke vooruitgang op het gebied van mensenrechten in partnerlanden; benadrukt voorts dat jaarlijkse mensenrechtendialogen niet de enige gelegenheid mogen zijn voor mensenrechtengesprekken met de respectieve landen; verzoekt de EU en de leiders van de lidstaten om tijdens alle interacties op hoog niveau met hun tegenhangers in de GCC-lidstaten hun zorgen uit te spreken en aanbevelingen te formuleren naar aanleiding van de dialogen; maakt zich grote zorgen over de gestage verslechtering van de mensenrechtensituatie in Saudi-Arabië, die tot uiting komt in de toename van het aantal terechtstellingen in 2022 en de veroordeling van Saudische burgers, zoals Salma al-Shehab, tot 45 jaar gevangenisstraf wegens het gebruik van sociale media; is ernstig bezorgd over het feit dat nog steeds niet naar behoren verantwoording is afgelegd voor de moord op Jamal Khashoggi, journalist voor de Washington Post; 38. benadrukt het belang van de in de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling van de VN opgenomen duurzameontwikkelingsdoelstellingen als belangrijke bevorderaars van regionale stabiliteit; wijst erop dat de samenwerking tussen de EU en de landen in de regio verder moet worden geïntensiveerd, zodat alle doelstellingen kunnen worden verwezenlijkt, met name de doelstellingen die betrekking hebben op uitdagingen die mondiale samenwerking vereisen, zoals de klimaatverandering, door op deze gebieden duidelijke strategieën, termijnen en doelstellingen vast te stellen; benadrukt dat de beste manier voor de EU om veiligheid en stabiliteit in de regio te bevorderen erin bestaat de onderliggende oorzaken aan te pakken; o o o 39. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de secretarissen-generaal van de Liga van Arabische Staten, de Unie voor het Middellandse Zeegebied en de Samenwerkingsraad van de Golf, en de regeringen en parlementen van hun lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 168, – gezien de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling, en met name duurzameontwikkelingsdoelstelling (SDG) 3 doelstelling 4 om voortijdige sterfte als gevolg van niet-overdraagbare ziekten met een derde terug te dringen door middel van preventie en behandeling en om geestelijke gezondheid en welzijn te bevorderen, en SDG 3 doelstelling 8 om te zorgen voor universele gezondheidszorg, met inbegrip van bescherming tegen financiële risico’s, toegang tot kwaliteitsvolle essentiële gezondheidszorg en toegang tot veilige, doeltreffende, kwaliteitsvolle en betaalbare essentiële geneesmiddelen en vaccins voor iedereen (1) , – gezien het wereldwijde monitoringkader inzake de preventie en bestrijding van niet-overdraagbare ziekten, met name de prioriteit om de toename van diabetes en obesitas een halt toe te roepen (2) , – gezien het slotverslag van de Europese conferentie op hoog niveau van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) over niet-overdraagbare ziekten die op 9 en 10 april 2019 heeft plaatsgevonden in Asjchabad, Turkmenistan, getiteld “Time to Deliver in Europe: meeting non-communicable disease targets to achieve the Sustainable Development Goals” (Tijd voor resultaten in Europa: verwezenlijking van de doelstellingen op het gebied van niet-overdraagbare ziekten om de duurzameontwikkelingsdoelstellingen te bereiken) (3) , – gezien het mondiaal pact inzake diabetes van de WHO (4) , – gezien zijn resolutie van 14 maart 2012 over de aanpak van de diabetesepidemie in de EU (5) , – gezien de mededeling van de Commissie van 11 december 2019 over de Europese Green Deal ( COM(2019)0640 ) en de resolutie van het Parlement van 15 januari 2020 daarover (6) , – gezien de mededeling van de Commissie van 20 mei 2020 getiteld “Een ‘van boer tot bord’-strategie voor een eerlijk, gezond en milieuvriendelijk voedselsysteem” ( COM(2020)0381 ) en de resolutie van het Parlement van 20 oktober 2021 daarover (7) , – gezien de mededeling van de Commissie van 25 november 2020 over de farmaceutische strategie voor Europa ( COM(2020)0761 ) en de resolutie van het Parlement van 24 november 2021 daarover (8) , – gezien de mededeling van de Commissie van 3 februari 2021 over het Europees kankerbestrijdingsplan ( COM(2021)0044 ) en de resolutie van het Parlement van 16 februari 2022 over versterking van Europa in de strijd tegen kanker – naar een alomvattende en gecoördineerde strategie (9) , – gezien Verordening (EU) 2021/522 van het Europees Parlement en de Raad van 24 maart 2021 tot vaststelling van een actieprogramma voor de Unie op het gebied van gezondheid (“EU4Health-programma”) voor de periode 2021-2027 (10) , – gezien het voorstel van de Commissie voor een verordening betreffende de Europese ruimte voor gezondheidsgegevens ( COM(2022)0197 ), – gezien Verordening (EU) 2021/2282 van het Europees Parlement en de Raad van 15 december 2021 betreffende de evaluatie van gezondheidstechnologie (11) , – gezien het door de Commissie opgestarte EU-initiatief “Healthier Together” inzake niet-overdraagbare ziekten van 20 juni 2022 (12) , – gezien de resolutie van de Wereldgezondheidsvergadering van 28 mei 2019 over het verbeteren van de transparantie van de markten voor geneesmiddelen, vaccins en andere gezondheidsproducten, – gezien het actieplan voor de Europese pijler van sociale rechten (13) , – gezien artikel 132, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat diabetes een van de meest voorkomende niet-overdraagbare ziekten is; overwegende dat er in de EU meer dan 33 miljoen mensen met diabetes zijn; overwegende dat het aantal mensen met diabetes in de EU in 2030 naar verwachting gestegen zal zijn tot 38 miljoen (14) ; B. overwegende dat ongeveer de helft van de mensen met diabetes er niet in slaagt een optimale bloedsuikerspiegel te bereiken of te behouden (15) , wat leidt tot een verhoogd risico op diabetesgerelateerde complicaties die een achteruitgang van het welzijn en andere gevolgen inhouden, waaronder productiviteitsverlies en kosten voor de samenleving; overwegende dat Europa de regio met het hoogste aantal kinderen en jongeren met diabetes type 1 ter wereld is (16) ; C. overwegende dat mensen met diabetes in meer dan 95 % van de gevallen diabetes type 2 hebben, waarvoor overgewicht, tabaksgebruik, gebrek aan lichaamsbeweging en ongezonde eetgewoonten tot de risicofactoren behoren; overwegende dat diabetes type 2 steeds vaker voorkomt bij kinderen en jongvolwassenen (17) ; D. overwegende dat is aangetoond dat diabetes type 1 en type 2 negatieve gevolgen hebben voor de levensverwachting (18) ; overwegende dat diabetes naar schatting de op drie na belangrijkste doodsoorzaak in Europa is (19) ; E. overwegende dat er voor diabetes nog geen genezing bestaat; F. overwegende dat mensen van alle leeftijden en uit alle lagen van de bevolking door diabetes kunnen worden getroffen; G. overwegende dat de gevolgen van diabetes ongelijk zijn naargelang de sociaal-economische groep en dat sociaal-economische factoren bepalend zijn voor de gevolgen ervan voor het leven van mensen; H. overwegende dat alle patiënten recht hebben op een optimale behandeling, ongeacht hun financiële middelen, gender, leeftijd of nationaliteit, en overwegende dat er dringend behoefte is aan gelijke toegang tot veilige, doeltreffende en betaalbare behandelingen in de EU; I. overwegende dat EU-burgers nog steeds met ongelijkheid worden geconfronteerd op het vlak van preventie, bescherming tegen risicofactoren, voorlichting over een gezonde levensstijl en vaardigheden om met onjuiste informatie om te gaan; overwegende dat EU-burgers afhankelijk van de lidstaat of de regio binnen een land waar zij wonen met ongelijkheid worden geconfronteerd wat tijdige toegang tot betaalbare en hoogwaardige behandeling en zorg betreft; J. overwegende dat diabetes een oorzaak is van vele gezondheidscomplicaties, waarbij een derde van de mensen met diabetes te maken krijgt met diabetische retinopathie (20) en een derde hart- en vaatziekten ontwikkelt (21) ; overwegende dat vier vijfde van de nierziekten in het eindstadium voorkomt bij mensen met diabetes type 2 en/of hypertensie (22) ; overwegende dat diabetes een oorzaak is van vroegtijdige sterfte en handicaps (blindheid, amputaties, hartfalen); K. overwegende dat sommige vormen van diabetes type 2, zwangerschapsdiabetes, diabetesgerelateerde complicaties en andere gevolgen van diabetes kunnen worden voorkomen door middel van beleid dat gericht is op de risicofactoren van de aandoening die kunnen worden veranderd, zoals het bevorderen van een actief leven zonder tabak en van de toegang tot gezonde voeding, alsook door beleid dat gericht is op factoren van milieu-, culturele en sociaal-economische aard die bepalend zijn voor de gezondheid en de bevordering van vroegtijdige diagnose en actie; overwegende dat diabetes echter vaak te laat wordt gediagnosticeerd en dat tot een derde van alle mensen met diabetes in de EU zich hiervan momenteel niet bewust is (23) ; L. overwegende dat voedingswaarde-etikettering op de voorkant van de verpakking burgers helpt om gezondere voedingskeuzes te maken en zo bijdraagt tot het voorkomen van een ongezonde consumptie van voeding met een hoog zout-, vet- en suikergehalte en tot het voorkomen van obesitas, een van de belangrijkste bepalende risicofactoren voor de ontwikkeling van diabetes type 2; M. overwegende dat mensen met diabetes tot de groep behoren die het zwaarst door COVID-19 getroffen is, niet alleen vanwege het risico dat zij lopen om een ernstig ziekteverloop te ontwikkelen, maar ook in verband met het risico op latere complicaties als gevolg van de verstoring van de zorgverlening tijdens de pandemie (24) ; N. overwegende dat diabetes een complexe en multifactoriële ziekte is vanwege de wisselwerking met andere aandoeningen en met alle zorgniveaus; overwegende dat preventie, behandeling en beheer van de ziekte een indicatie kunnen zijn van de kwaliteit, doeltreffendheid, prestaties en veerkracht van een gezondheidsstelsel; overwegende dat een doeltreffend beheer en doeltreffende zorg met betrekking tot diabetes ook tot betere resultaten leidt voor andere niet-overdraagbare ziekten en andere aandoeningen; O. overwegende dat er 100 jaar na de baanbrekende ontdekking van insuline wereldwijd en tussen en binnen de lidstaten nog steeds veel ongelijkheden bestaan op het gebied van toegang tot zorg, voorlichting, autonomie, geneesmiddelen, instrumenten om de bloedsuikerspiegel te monitoren, voorraden, technologieën en gezondheidsresultaten (25) ; overwegende dat er nog steeds onderzoek nodig is om gepersonaliseerde risicofactoren voor diabetes type 1 duidelijk in kaart te brengen, om de beste methoden te helpen bepalen om een vroegere diagnose van diabetes type 1 mogelijk te maken en om patiënten te identificeren die in de toekomst in aanmerking komen voor een immunologische behandeling; overwegende dat er ook verder onderzoek, met inbegrip van gedragsonderzoek, nodig is om met betrekking tot de preventie en het beheer van diabetes type 2 de maatregelen met de meeste impact te verbeteren en nader te bepalen; P. overwegende dat diabetes in alle lidstaten verantwoordelijk is voor ongeveer 9 % van de uitgaven voor gezondheidszorg (26) en dat tot 75 % van deze kosten verband zou kunnen houden met potentieel te voorkomen complicaties (27) ; overwegende dat wat het terugdringen van de incidentie, prevalentie en complicaties van bepaalde soorten diabetes betreft, preventie doeltreffender is dan gelijk welke behandeling en ook de meest kosteneffectieve langetermijnstrategie voor de bestrijding van diabetes is; Q. overwegende dat mensen met diabetes hun toestand zelf moeten opvolgen, met sporadische input of steun van hun zorgverleners, beperkt tot enkele keren per jaar; overwegende dat diabetes niet alleen lasten van financiële aard met zich meebrengt voor personen en hun gezinnen, maar ook gepaard gaat met enorme psychosociale problemen en een verminderde levenskwaliteit; overwegende dat het door innovaties op het gebied van zelfmeting van de bloedsuikerspiegel gemakkelijker is geworden de bloedsuikerspiegel eenvoudiger en beter te reguleren; overwegende dat het voor diabetespatiënten nuttig is de snelle beschikbaarheid van dergelijke innovaties te ondersteunen, aangezien het succesvol beheer van diabetes hiermee wordt verbeterd, waardoor gezondheidscomplicaties en de daaruit voortvloeiende gezondheidskosten worden voorkomen; R. overwegende dat er in de EU geen juridisch kader bestaat om mensen met diabetes of andere chronische ziekten tegen discriminatie te beschermen, en dat de vooroordelen jegens mensen met deze aandoening in de hele EU nog steeds wijdverspreid zijn op school, bij aanwerving, op de werkplek, bij het afsluiten van een verzekering en bij beoordelingen voor het verkrijgen van een rijbewijs; overwegende dat de recente ontwikkelingen op het gebied van de kennis over diabetes en op het gebied van behandelingen en technologie ervoor zorgen dat mensen met diabetes hun bloedsuiker veel nauwkeuriger en continu kunnen controleren, waardoor zij gevaren die zij in het verleden bij hun dagelijkse activiteiten hebben ondervonden, kunnen ondervangen; S. overwegende dat is aangetoond dat mensen met diabetes en andere niet-overdraagbare ziekten een groot risico lopen om tijdens humanitaire noodsituaties de zorg stop te zetten en ernstigere symptomen en complicaties te ontwikkelen; T. overwegende dat met verschillende EU-maatregelen aandacht is besteed aan diabetes, waaronder de conclusies van de Raad van 2006 over de bevordering van een gezonde levensstijl en de preventie van diabetes, en de resolutie van het Parlement van 14 maart 2012 over de aanpak van de diabetesepidemie in de EU; overwegende dat er goede argumenten zijn om deze inspanningen op te voeren in reactie op de toenemende lasten van diabetes en de dringende noodzaak voor de lidstaten om krachtig op te treden, met name in het licht van de toegevoegde waarde van gezamenlijke inspanningen op EU-niveau; overwegende dat het EU-initiatief “Healthier Together” inzake niet-overdraagbare ziekten inspeelt op een aantal behoeften en verzoeken van de lidstaten die in de resolutie van het Parlement van 2012 aan de orde zijn gesteld, maar geen duidelijk kader voor maatregelen in de lidstaten biedt en geen concrete doelstellingen en streefcijfers bevat die het mogelijk maken doelen vast te stellen en de vooruitgang te meten; 1. betreurt ten zeerste dat het aantal mensen met diabetes toeneemt en betuigt zijn solidariteit met de personen die aan deze ingrijpende ziekte lijden en hun families; 2. herinnert aan de tijdens de 75e Wereldgezondheidsvergadering vastgestelde wereldwijde dekkingsstreefdoelen voor 2030 voor diabetes, waaronder de streefdoelen om 80 % van de mensen met diabetes te diagnosticeren, ervoor te zorgen dat 80 % zijn bloedsuikerspiegel onder controle heeft, ervoor te zorgen dat 80 % van de mensen met de diagnose diabetes zijn bloeddruk onder controle heeft, 60 % van de mensen met diabetes vanaf de leeftijd van 40 jaar statines te verstrekken, en 100 % van de mensen met diabetes type 1 toegang te geven tot betaalbare methoden met kwaliteitsgarantie voor zelfmonitoring van de insuline- en bloedsuikerwaarden; benadrukt dat de EU-dekkingsstreefdoelen voor 2030 nog ambitieuzer moeten zijn; 3. is ingenomen met de gezamenlijke verklaring van de Commissie en het Regionaal Bureau voor Europa van de WHO tijdens de 70e zitting van het Regionaal Comité voor Europa van de WHO in 2020, waarin zij beloofden hun reeds sterke partnerschap een impuls te geven en af te stemmen op nieuwe gezondheidsprioriteiten, waaronder een alomvattende respons op niet-overdraagbare ziekten (28) ; 4. is ingenomen met de ontwikkeling van het EU-initiatief “Healthier Together” inzake niet-overdraagbare ziekten en roept de lidstaten ertoe op gebruik te maken van de in het document beschreven beste praktijken en van de financiering die via verschillende EU-programma’s beschikbaar wordt gesteld; 5. verzoekt de Commissie en de lidstaten politieke inzet aan de dag te leggen en ambitieuze streefdoelen vast te stellen om de stijgende trend in het aantal Europeanen met diabetes om te buigen, de ongelijkheden tussen EU-burgers te verminderen en de zorg voor mensen met diabetes en hun levenskwaliteit te verbeteren; 6. beklemtoont in dit verband dat de Commissie het EU-initiatief “Healthier Together” inzake niet-overdraagbare ziekten volledig moet uitvoeren, onder meer door met de lidstaten samen te werken bij de ontwikkeling en toepassing van gemeenschappelijke, gestandaardiseerde criteria en methoden voor het verzamelen van gegevens over diabetes, en bij het verzamelen, registreren, monitoren en beheren van uitgebreide epidemiologische gegevens over diabetes, alsook economische gegevens over de kosten van preventie en beheer van diabetes in de EU, met inbegrip van de voorkeuren van patiënten en door patiënten gegenereerde gegevens; benadrukt dat het bevorderen en ten volle benutten van beste praktijken en het ondersteunen van onderzoek naar de doeltreffendheid van klinische interventies en preventieprogramma’s betere resultaten zullen opleveren, niet alleen voor diabetes, maar ook voor alle andere complicaties en comorbiditeiten van diabetes; 7. verzoekt de lidstaten nationale plannen en strategieën voor diabetes te ontwikkelen, uit te voeren en te monitoren waarin vergelijkbare mijlpalen en streefdoelen zijn opgenomen, die onder meer een component risicobeperking en screening/vroegtijdige actie bevatten die gericht is op aspecten als de sociaal-economische factoren die bepalend zijn voor de gezondheid, het stimuleren van gezondheidsbevorderende omgevingen, gezondheidskennis en digitale geletterdheid, voorlichting en bewustmaking gericht op zowel de brede bevolking als groepen met een hoog risico in het bijzonder (zoals mensen met prediabetes), bedoeld om ongelijkheden te verminderen en de middelen voor gezondheidszorg te optimaliseren; 8. verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat in alle EU-acties en -documenten op alle werkgebieden rekening wordt gehouden met het meest recente bewijsmateriaal, met name met betrekking tot risicofactoren die kunnen worden veranderd en risicobeperkende maatregelen, en dat hierin een juist beeld van diabetes wordt gegeven om stigmatisering en discriminatie tegen te gaan; 9. onderstreept dat meer aandacht moet worden besteed aan de preventie van alle niet-overdraagbare ziekten, en verzoekt de Commissie en de lidstaten om naar behoren gefinancierde preventieplannen te versterken, uit te voeren en te evalueren; 10. betreurt de aanzienlijke ongelijkheid op gezondheidsgebied in de EU, onder meer wat de preventie van niet-overdraagbare ziekten betreft; benadrukt dat het noodzakelijk is kwetsbare en gemarginaliseerde bevolkingsgroepen en mensen die onder sociale uitsluiting lijden of in afgelegen gebieden wonen (zoals plattelands-, geïsoleerde of ultraperifere gebieden ver weg van medische centra) te identificeren en bijzondere aandacht te geven, om erop toe te zien dat zij toegang hebben tot preventiediensten; is in dit verband van mening dat preventie tevens moet worden benaderd in het licht van sociale rechtvaardigheid, hetgeen betekent dat er systemische veranderingen nodig zijn met behulp van overheidsbeleid met maatregelen gericht op de hele bevolking die verder gaan dan veranderingen in individueel gedrag; 11. verzoekt de lidstaten ervoor te zorgen dat patiënten toegang blijven hebben tot primaire en secundaire zorg en tot behandelingen en technologieën voor diabetes, met inbegrip van e-gezondheidstechnologieën zoals systemen voor continue glucosemonitoring en nieuwe systemen voor insulineverstrekking, en patiënten te ondersteunen bij het verwerven en in stand houden van de vaardigheden en inzichten die nodig zijn om hun eigen toestand hun leven lang met kennis van zaken te kunnen opvolgen; 12. benadrukt dat het belangrijk is om niet-overdraagbare ziekten vanuit een standpunt te bekijken waarin wordt erkend dat de gezondheid van mens, dier en milieu onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn en dat daarom alle maatregelen ter bestrijding van niet-overdraagbare ziekten stevig verankerd moeten zijn in de “één gezondheid”-benadering; 13. benadrukt het belang van de gezondheidswetgeving en -maatregelen van de EU, waaronder de richtlijn betreffende de rechten van patiënten bij grensoverschrijdende gezondheidszorg (29) , de herziene mandaten van de EU-instanties voor volksgezondheid, het voorstel voor een verordening inzake ernstige grensoverschrijdende bedreigingen van de gezondheid ( COM(2020)0727 ), de tabaksproductenrichtlijn (30) , het EU4Health-programma en de farmaceutische strategie, voor het voorkomen van chronische ziekten en het aanpakken van gezondheidsrisico’s; 14. beklemtoont de essentiële rol van een gezonde voedselomgeving bij het voorkomen van niet-overdraagbare ziekten en verzoekt de lidstaten en de Commissie hun maatregelen op te voeren om ervoor te zorgen dat het meest gezonde en duurzame voedsel ook het meest betaalbare voedsel is; 15. beklemtoont dat de risicofactoren van niet-overdraagbare ziekten die kunnen worden veranderd, moeten worden aangepakt met beleidsmaatregelen die een actief leven zonder tabak en toegang tot gezonde voeding en lichaamsbeweging bevorderen en de milieu-, culturele en sociaal-economische factoren die bepalend zijn voor een slechte gezondheid aanpakken; 16. erkent dat obesitas als een primaire risicofactor voor diabetes type 2 wordt beschouwd; benadrukt de rol van gezonde eetgewoonten bij het voorkomen en beheren van diabetes type 2; benadrukt dat het individuele risico op diabetes kan worden verminderd door de consumptie van duurzaam geproduceerde planten en plantaardige levensmiddelen, zoals vers fruit en verse groenten, volkorenproducten en leguminosen (31) , te verhogen; benadrukt voorts dat de overconsumptie van vlees, zeer sterk bewerkte producten en producten met een hoog suiker-, zout- en vetgehalte moet worden aangepakt; is ingenomen met de herziening van de EU-regeling voor schoolfruit, -groenten en -melk en van het EU-beleid inzake de bevordering van landbouwproducten; 17. verzoekt de Commissie en de lidstaten consumenten aan te sporen en te helpen om met betrekking tot voedingsmiddelen op feiten gebaseerde, gezonde en duurzame keuzes te maken door middel van de invoering van een voor de hele EU verplicht en geharmoniseerd etiket met voedingsinformatie op de voorkant van de verpakking dat wordt ontwikkeld op basis van robuuste en onafhankelijke wetenschappelijke gegevens; is verheugd over de nadruk op gezonde voeding in de EU-kindergarantie en pleit voor een nieuw EU-actieplan inzake obesitas bij kinderen; is voorstander van begrotingsmaatregelen om verse voeding (zoals groenten en fruit, peulvruchten, leguminosen en volkorenproducten) goedkoper en toegankelijker te maken op nationaal niveau, met name voor mensen met een laag inkomen; moedigt de lidstaten aan gebruik te maken van prijsbeleid, zoals differentiatie van de belasting over de toegevoegde waarde, en marktregulering om de vraag naar, de toegang tot en de betaalbaarheid van voedsel en dranken met weinig verzadigde vetten, transvetten, zout en suiker te beïnvloeden; steunt de lidstaten bij de herziening van de relevante bepalingen voor het beperken van reclame voor gezoete dranken en verwerkte voedingsmiddelen met een hoog vet-, zout- en suikergehalte, met inbegrip van reclame op sociale media, en kijkt reikhalzend uit naar de aangekondigde wetgevingsvoorstellen in dit verband in het kader van de “van boer tot bord”-strategie; 18. beklemtoont dat tabak, schadelijk alcoholgebruik en milieuvervuiling eveneens risicofactoren zijn voor andere chronische ziekten; herhaalt zijn verzoek om een geïntegreerd preventieprogramma voor chronische ziekten, dat moet worden ontwikkeld in nauwe samenwerking met de stuurgroep voor gezondheidsbevordering, ziektepreventie en het beheersen van niet-overdraagbare ziekten; 19. wijst nogmaals op het belang van de Europese Green Deal als een belangrijke factor die bijdraagt tot ziektepreventie in Europa door de lucht-, voedsel-, water- en bodemverontreiniging en de blootstelling aan chemische stoffen terug te dringen en de toegang tot en informatie over gezonde voeding te waarborgen; pleit ervoor een evaluatie van de effecten van beleid op de incidentie van niet-overdraagbare ziekten te integreren in de “van boer tot bord”-strategie, de strategie voor duurzame chemische stoffen, de strategie om alle verontreiniging tot nul terug te dringen en de strategie voor een gifvrij milieu; 20. verzoekt de Commissie en de lidstaten de digitalisering van de nationale gezondheidsdiensten en de invoering van nieuwe instrumenten en technologieën te ondersteunen, met het oog op doeltreffendere gegevensverzameling, monitoring en actie om het zelf opvolgen van de eigen toestand door patiënten te verbeteren, het risico op aan diabetes gerelateerde complicaties en andere gevolgen van diabetes te verminderen en de levenskwaliteit te verbeteren; benadrukt dat elke digitale transitie in de gezondheidszorg hand in hand moet gaan met een betere digitale geletterdheid op het gebied van gezondheid, gebruiksvriendelijk en patiëntgericht moet zijn en het vertrouwen moet bevorderen door hoge normen inzake gegevensbescherming en cyberbeveiliging te waarborgen; benadrukt in dit verband het potentieel dat de Europese ruimte voor gezondheidsgegevens heeft voor niet-overdraagbare ziekten, waaronder diabetes; 21. verzoekt de Commissie op gestructureerde wijze in gesprek te gaan met patiëntenorganisaties en mensen met diabetes en andere chronische ziekten, en de ontwikkeling van een gemeenschappelijke reeks van resultaatgerichte maatregelen die het meest van belang zijn voor mensen met diabetes aan te moedigen, die moeten worden gebruikt voor de beoordeling van de regelgeving en voor de besluitvorming inzake prijsstelling en vergoeding, alsook voor de ontwikkeling en uitvoering van relevant beleid, met inbegrip van nationale diabetesplannen en bewustmakingsprogramma’s; 22. verzoekt de Commissie op transparante wijze financiële steun te blijven verlenen aan belangrijke niet-gouvernementele organisaties, met inbegrip van organisaties die patiënten, consumenten en zorgverleners vertegenwoordigen en hun belangen behartigen; 23. verzoekt de lidstaten hun nationale zorgmodellen te evalueren en zo nodig te verbeteren, met aandacht voor het inzetten van persoonsgerichte en volledig geïntegreerde zorg in het hele zorgtraject, waaronder met name ziektepreventie, preventie van diabetescomplicaties en geestelijke gezondheidszorg; 24. verzoekt de Commissie en de lidstaten de belemmeringen voor zowel menselijke als analoge insuline in kaart te brengen en aan te pakken, en de betaalbaarheid voor zowel gebruikers als nationale gezondheidsstelsels te waarborgen; 25. verzoekt de Commissie concrete richtsnoeren te verstrekken aan de lidstaten om de ononderbroken behandeling van mensen met diabetes tijdens humanitaire noodsituaties te waarborgen, en benadrukt dat het noodzakelijk is diabeteszorg te verstrekken in het kader van humanitaire hulpverlening; 26. verzoekt de Commissie bijscholing in de eerstelijnszorg en nabije zorg in alle lidstaten te ondersteunen en de integratie en continuïteit van de zorg te waarborgen met bijzondere aandacht voor samenwerking tussen beroepsbeoefenaren binnen multidisciplinaire zorgteams; 27. verzoekt de Commissie en de lidstaten de coördinatie van Europees en door een groep lidstaten gevoerd onderzoek naar diabetes te verbeteren; 28. verzoekt de Commissie en de lidstaten onderzoek naar onvervulde klinische behoeften met betrekking tot diabetes en de vele comorbiditeiten en complicaties ervan te ondersteunen, en hierbij rekening te houden met de noodzaak om de levenskwaliteit van mensen met diabetes en andere chronische ziekten te verbeteren; verzoekt de Commissie en de lidstaten de productiecapaciteit te ondersteunen voor betaalbare, met een kwaliteitsgarantie verzekerde insuline, injectieapparaten en instrumenten voor glucosemonitoring, teneinde de concurrentie, de nationale beschikbaarheid en de toegang van patiënten te verbeteren; 29. benadrukt het belang van excellentie op het gebied van medisch onderzoek en medische innovatie in de Unie en verzoekt de Commissie in dit verband voort te bouwen op de werkzaamheden in het kader van het Europees kankerbestrijdingsplan; herhaalt zijn oproep in zijn resolutie van 24 november 2021 om steun te verlenen voor bijkomend onderzoek bij ondervertegenwoordigde groepen, zoals ouderen, kinderen, vrouwen en patiënten met comorbiditeiten, waaronder obesitas als primaire morbiditeit en als chronische aandoening die een toegangspoort vormt naar andere niet-overdraagbare ziekten; 30. stelt bezorgd vast dat de toegankelijkheid en betaalbaarheid van geneesmiddelen een uitdaging blijven voor nationale gezondheidsstelsels en dat innovatieve geneesmiddelen duur zijn of in bepaalde lidstaten uit commerciële overwegingen zelfs niet op de markt worden gebracht; 31. verzoekt de Commissie nogmaals ervoor te zorgen dat de EU-financiering voor biomedisch onderzoek en biomedische ontwikkeling afhankelijk wordt gesteld van volledige transparantie en traceerbaarheid van de investeringen, van gegarandeerde levering in alle lidstaten en van het faciliteren van het beste resultaat voor patiënten, inclusief wat de toegankelijkheid en betaalbaarheid van de vervaardigde geneesmiddelen betreft; 32. verzoekt de Commissie het systeem van stimulansen periodiek te beoordelen en te herzien, de prijstransparantie te vergroten en de factoren te belichten die de betaalbaarheid en de toegang van patiënten tot geneesmiddelen beperken; verzoekt de Commissie voorts de diepere oorzaken van tekorten aan geneesmiddelen aan te pakken en duurzame oplossingen voor te stellen die ook bevorderlijk zijn voor de concurrentie met betrekking tot geoctrooieerde en niet-geoctrooieerde geneesmiddelen en voor het tijdig op de markt komen van generieke en biosimilaire geneesmiddelen; 33. herhaalt zijn oproep om te waarborgen dat onderzoeksprioriteiten gebaseerd zijn op de behoeften van patiënten en de volksgezondheid en dat publieke middelen worden geïnvesteerd op transparante wijze, waarbij wordt gezorgd voor de beschikbaarheid en de betaalbaarheid van de producten die uit deze partnerschappen en publieke middelen voortvloeien; 34. verzoekt de Commissie het relevante juridische kader voor gezondheid en veiligheid op het werk en de relevante wetgeving inzake verkeersveiligheid te herzien om verdere discriminatie van mensen met diabetes te voorkomen; 35. verzoekt de Commissie en de lidstaten hun steun te blijven geven aan financiering voor diabetes in het kader van de huidige en toekomstige EU-kaderprogramma’s voor onderzoek, met inbegrip van onderzoek naar geïntegreerde zorgmodellen, doeltreffende interventies op het gebied van preventie en beheer van diabetes, en de impact van digitale technologieën op het zelf opvolgen van diabetes door patiënten en op gedragsveranderingen; 36. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten.