(Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2021)0698 – C9‑0011/2022), – gezien Verordening (EU) 2021/691 van het Europees Parlement en de Raad van 28 april 2021 betreffende het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering voor ontslagen werknemers (EFG) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1309/2013 (1) (“EFG-verordening”), – gezien Verordening (EU, Euratom) 2020/2093 van de Raad van 17 december 2020 tot bepaling van het meerjarig financieel kader voor de jaren 2021-2027 (2) , en met name artikel 8, – gezien het Interinstitutioneel Akkoord van 16 december 2020 tussen het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie betreffende begrotingsdiscipline, samenwerking in begrotingszaken en goed financieel beheer, alsmede betreffende nieuwe eigen middelen, met inbegrip van een routekaart voor de invoering van nieuwe eigen middelen (3) (“IIA van 16 december 2020”), en met name punt 9, – gezien het advies van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, – gezien de brief van de Commissie regionale ontwikkeling, – gezien het verslag van de Begrotingscommissie ( A9-0013/2022 ), A. overwegende dat de Unie wetgevings- en begrotingsinstrumenten in het leven heeft geroepen om aanvullende steun te verlenen aan werknemers die de gevolgen ondervinden van globalisering en van technologische en milieuveranderingen, zoals verschuivingen in de wereldhandelsstromen, handelsgeschillen, significante verschuivingen in de handelsbetrekkingen van de Unie of de samenstelling van de interne markt en financiële of economische crises, alsook de overgang naar een koolstofarme economie, of als gevolg van digitalisering of automatisering; B. overwegende dat de Unie het toepassingsgebied van het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering voor ontslagen werknemers (EFG) heeft uitgebreid om financiële steun te verlenen in geval van grote herstructureringen en aldus de economische gevolgen van de coronacrisis te dekken; C. overwegende dat de voortschrijdende decarbonisatie van de vervoerssector naar verwachting verschillende gevolgen zal hebben voor de luchtvaartsector, en dat de Unie een belangrijke rol speelt door de nodige solidariteit te verschaffen middels financiële bijdragen uit het EFG, dat tot doel heeft dat begunstigden snel weer aan de slag kunnen in fatsoenlijke en duurzame banen binnen of buiten hun oorspronkelijke sector, en dat tegelijkertijd verenigbaar is met een groenere en meer digitale Europese economie in overeenstemming met de Europese Green Deal; D. overwegende dat Frankrijk aanvraag EGF/2021/005 FR/Airbus heeft ingediend voor een financiële bijdrage uit het EFG naar aanleiding van 508 ontslagen in de economische sector die in NACE Rev. 2 is ingedeeld in afdeling 30 (Vervaardiging van transportmiddelen) in de NUTS 2-regio’s Midi-Pyrénées (FRJ2) en Pays de la Loire (FRG0) in Frankrijk, binnen de referentieperiode 1 november 2020 tot 1 maart 2021; E. overwegende dat de aanvraag betrekking heeft op 508 ontslagen werknemers die niet langer werkzaam zijn binnen de economische en sociale eenheid (4) Airbus Commercial van Airbus (Airbus SE); F. overwegende dat de aanvraag is ingediend op grond van de criteria voor steunverlening van artikel 4, lid 2, punt a), van de EFG-verordening, die vereisen dat binnen een referentieperiode van vier maanden in een onderneming in een lidstaat de werkzaamheden van ten minste 200 ontslagen werknemers zijn beëindigd; G. overwegende dat de algemene reisbeperkingen in het kader van de COVID-19-pandemie hebben geleid tot een algehele instorting van de commerciële luchtvaart, met name in de sector passagiersvluchten, en dat volgens Airbus het volledige herstel van de sector naar verwachting niet vóór 2025 zal plaatsvinden (5) ; H. overwegende dat Airbus, aangezien 77 % van de totale omzet wordt gegenereerd binnen de commerciële luchtvaartdivisie van het bedrijf (6) , het productieniveau per april 2020 met een derde omlaag moest brengen (7) en aldus een herstructureringsplan moest uitvoeren dat leidde tot het verdwijnen van 4 248 banen in Frankrijk (8) ; I. overwegende dat de steun van de Franse autoriteiten voor langdurige deeltijdarbeid, waarover naar behoren is onderhandeld met de betrokken werknemers, en versterking van een programma van de “Conseil pour la recherche aéronautique civile” (Raad voor onderzoek inzake burgerlijke luchtvaart) het mogelijk hebben gemaakt het aantal ontslagen aanzienlijk te verminderen (namelijk met 2 002 banen); overwegende dat voor de overige 2 246 banen bijna alle werknemers in het kader van interne mobiliteit in een andere functie zijn terechtgekomen of instemden met vrijwillige ontslagpakketten; J. overwegende dat de Commissie heeft verklaard dat de gezondheidscrisis tot een economische crisis heeft geleid, en dat zij een herstelplan voor de economie heeft opgesteld naar aanleiding van de resoluties van het Europees Parlement en de impuls van het Frans-Duitse initiatief voor het Europees herstel na de coronacrisis van 18 mei 2020 (9) , en de rol van het EFG als noodinstrument heeft onderstreept (10) ; K. overwegende dat het EFG het jaarlijkse maximumbedrag van 186 miljoen EUR (in prijzen van 2018) niet mag overschrijden, zoals vastgelegd in artikel 8 van Verordening (EU, Euratom) 2020/2093 van de Raad van 17 december 2020 tot bepaling van het meerjarig financieel kader voor de jaren 2021-2027 (11) ; 1. is het met de Commissie eens dat is voldaan aan de voorwaarden die zijn vastgelegd in artikel 4, lid 2, punt a), van de EFG-verordening en dat Frankrijk derhalve uit hoofde van die verordening recht heeft op een financiële bijdrage ter hoogte van 3 745 264 EUR, oftewel 85 % van de totale kosten van 4 406 194 EUR, die uitsluitend de uitgaven aan gepersonaliseerde diensten dekken; 2. stelt vast dat de Franse autoriteiten de aanvraag op 26 juli 2021 hebben ingediend en dat de Commissie haar beoordeling op 19 november 2021 heeft afgerond en het Parlement hiervan op 5 januari 2022 in kennis heeft gesteld; 3. is ingenomen met de maatregelen van de Franse nationale en lokale overheden, zoals de bepalingen van de nieuwe noodwetgeving (12) , het steunplan voor de luchtvaartindustrie, het programma voor deeltijdwerk op lange termijn (13) en de aanvulling van het ADER 4-plan, waardoor het aantal ontslagen aanzienlijk minder is geworden; 4. stelt vast dat de aanvraag betrekking heeft op in totaal 508 ontslagen werknemers wier werkzaamheden zijn beëindigd; stelt voorts vast dat Frankrijk verwacht dat 297 van alle in aanmerking komende begunstigden zullen deelnemen aan de maatregelen (beoogde begunstigden); 5. herinnert eraan dat de sociale gevolgen van de ontslagen voor beide regio’s naar verwachting aanzienlijk zullen zijn, en dat in het eerste kwartaal van 2021 de werkloosheid in de regio Occitanie reeds 9,4 % bedroeg en in de regio Pays de la Loire 6,9 % (14) ; 6. wijst erop dat de ontslagen in Occitanie naar verwachting aanzienlijke gevolgen zullen hebben voor de arbeidsmarkt, aangezien de regio sterk afhankelijk is van de luchtvaart als belangrijkste sector en Airbus de grootste werkgever in de private sector in de regio is; 7. merkt op dat Occitanie zichzelf op de kaart heeft gezet als een belangrijk ecosysteem voor start-ups en dus kansen biedt voor begunstigden die een eigen bedrijf willen starten; wijst erop dat een groot deel van de mensen in de regio die getroffen worden een hoog opleidingsniveau heeft; 8. wijst erop dat alhoewel in Pays de la Loire de gevolgen van de luchtvaartcrisis voor de lokale economie en de arbeidsmarkt naar verwachting minder schadelijk zullen zijn dankzij de sterke diversificatie van de regionale economie, zich waarschijnlijk nieuwe mogelijkheden zullen voordoen in de maritieme sector en op het gebied van hernieuwbare energie, en dat passende omscholing ook hier vereist is; 9. wijst erop dat 13,5 % van de beoogde begunstigden ouder dan 54 jaar is en dat 74,7 % van hen tussen de 30 en 54 jaar oud is; 10. stelt vast dat Airbus met ingang van 1 november 2020 gepersonaliseerde diensten aan de beoogde begunstigden is gaan verstrekken, wat betekent dat de periode om in aanmerking te komen voor een financiële bijdrage uit het EFG zal lopen van 1 november 2020 tot 24 maanden na de datum van inwerkingtreding van het financieringsbesluit; 11. wijst erop dat de gepersonaliseerde diensten ten behoeve van de werknemers en zelfstandigen bestaan uit de volgende activiteiten: starterspremies, opleiding voor starters, toelagen voor uitgaven in verband met opleidingen voor starters, alsmede loontoeslagen; 12. is van mening dat deze gepersonaliseerde diensten een relevante periode moet bestrijken, afhankelijk van de aard van het project; 13. is ingenomen met het feit dat het gecoördineerde pakket aan gepersonaliseerde diensten het resultaat was van een goede collectieve onderhandelingsovereenkomst tussen Airbus en vertegenwoordigers van het personeel in samenspraak met vertegenwoordigers van de werknemers en van de vakbonden; is ingenomen met het feit dat de financiële steun snel aan de begunstigden is verstrekt, hoewel in sommige gevallen aanvullende investeringen voor de oprichting van een nieuw bedrijf nodig zijn; 14. onderstreept dat 98,7 % van de financiële steun verband houdt met de oprichting van startups en bedrijven, waardoor herintegratie op de arbeidsmarkt en omscholing worden aangemoedigd, het concurrentievermogen van de betrokken regio’s zal verbeteren en aan economisch herstel wordt bijgedragen; 15. benadrukt dat de Franse autoriteiten hebben bevestigd dat voor de subsidiabele maatregelen geen steun uit andere fondsen of financieringsinstrumenten van de Unie wordt ontvangen; 16. wijst er nogmaals op dat steun uit het EFG geen vervanging mag zijn voor maatregelen die op grond van nationale wetgeving of collectieve arbeidsovereenkomsten onder de verantwoordelijkheid van bedrijven vallen, of voor welke andere vergoedingen of rechten dan ook waarop de begunstigden aanspraak kunnen maken, en dat de toewijzing dus geheel en al aanvullend moet zijn; verzoekt dat de begunstigden van de uit het EFG afkomstige gepersonaliseerde diensten via openbare informatievoorziening alsook persoonlijk op de hoogte worden gesteld van de medefinanciering door de Unie; 17. merkt op dat aan alle procedurele vereisten is voldaan; onderstreept het feit dat er transparantie moet zijn in elke fase van de procedure en dringt erop aan dat het pakket van maatregelen wordt uitgevoerd en geëvalueerd met betrokkenheid van de sociale partners; 18. hecht zijn goedkeuring aan het bij deze resolutie gevoegde besluit; 19. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit samen met de voorzitter van de Raad te ondertekenen en zorg te dragen voor publicatie ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie ; 20. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie, met inbegrip van de bijlage, te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. BIJLAGE BESLUIT VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD betreffende de beschikbaarstelling van middelen uit het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering voor ontslagen werknemers naar aanleiding van aanvraag EGF/2021/005 FR/Airbus van Frankrijk (De tekst van de bijlage wordt hier niet weergegeven, aangezien deze overeenkomt met de definitieve handeling: Besluit (EU) 2022/359.) Het Europees Parlement, – gezien het jaarverslag 2020 van de Europese Centrale Bank (ECB), – gezien de feedback van de ECB op de input van het Europees Parlement in het kader van zijn resolutie over het jaarverslag 2019 van de ECB, – gezien de op 23 januari 2020 gestarte en op 8 juli 2021 afgeronde “strategy review” van de ECB, – gezien de nieuwe strategie inzake monetair beleid van de ECB, die op 8 juli 2021 werd gepubliceerd, – gezien het actieplan en de routekaart van de ECB voor het nader integreren van klimaatveranderingsoverwegingen in haar beleidskader, die op 8 juli 2021 werden gepubliceerd, – gezien de statuten van het Europees Stelsel van Centrale Banken (ESCB) en van de ECB, en met name de artikelen 2 en 15, – gezien artikel 123, artikel 125, artikel 127, leden 1 en 2, artikel 130 en artikel 284, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien de artikelen 3 en 13 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), – gezien de monetaire dialogen met Christine Lagarde, de president van de ECB, op 18 maart, 21 juni, 27 september en 15 november 2021, – gezien de op 9 september 2021 gepubliceerde macro-economische prognoses van de medewerkers van de ECB voor de eurozone, – gezien “occasional papers” nrs. 263-280 van de ECB van september 2021 over de herziening van de monetaire beleidsstrategie, – gezien de op 1 juni 2021 gepubliceerde enquête van de ECB over de toegang tot financiering van ondernemingen (SAFE) in de eurozone in de periode oktober 2020 tot maart 2021, – gezien het ECB-verslag over een digitale euro, dat in oktober 2020 werd gepubliceerd, het ECB-verslag over de brede raadpleging over een digitale euro, dat in april 2021 werd gepubliceerd, en het op 14 juli 2021 gelanceerde project van de ECB voor een digitale euro, – gezien “occasional paper” nr. 201 van de ECB van november 2017 getiteld “The use of cash by households in the euro area”, – gezien de economiebrede klimaatstresstest van de ECB van september 2021, – gezien de economische najaarsprognose 2021 van de Commissie, die op 11 november 2021 werd gepubliceerd, – gezien zijn resolutie van 14 maart 2019 over genderevenwicht bij benoemingen in de EU op het gebied van economische en monetaire zaken (1) , – gezien zijn resolutie van 9 juni 2021 getiteld “De EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030: de natuur terug in ons leven brengen” (2) , – gezien de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling en de doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling (SDG’s) van de VN, – gezien de Overeenkomst van Parijs, die is gesloten uit hoofde van het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering, – gezien de speciale verslagen van de Intergouvernementele Werkgroep inzake klimaatverandering (IPCC) getiteld “Global Warming of 1.5°C”, “Climate Change and Land” en “Ocean and Cryosphere in a Changing Climate”, – gezien het verslag van het Netwerk voor de vergroening van het financiële systeem (NGFS) getiteld “Adapting central bank operations to a hotter world: Reviewing some options” (Aanpassing van de transacties van centrale banken aan een warmere wereld: een onderzoek van verschillende opties), dat op 24 maart 2021 werd gepubliceerd, – gezien artikel 142, lid 1, van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken ( A9-0351/2021 ), A. overwegende dat, volgens de economische najaarsprognose 2021 van de Commissie, het bbp in de EU in 2020 met 5,9 % is gekrompen, en in de eurozone met 6,4 %; overwegende dat het bbp naar verwachting zowel in de EU als in de eurozone zal stijgen, met 5 % in 2021, respectievelijk 4,3 % in 2022, waarbij de verschillen in groei tussen de lidstaten onverminderd aanzienlijk zullen zijn; overwegende dat de onzekerheid en de risico’s rondom de groeivooruitzichten hoog zijn en afhangen van de ontwikkeling van de COVID-19-pandemie, alsook van het tempo waarin het aanbod zich aanpast aan de snelle ommekeer bij de vraag in het verlengde van de heropening van de economie; overwegende dat de EU-economie als geheel in het derde kwartaal van 2021 weer zijn outputniveau van vóór de pandemie had bereikt, hoewel het tempo van het herstel niet overal hetzelfde is; overwegende dat aanhoudend hoge inflatieniveaus onverminderd tot de grootste risico’s voor het herstel behoren; B. overwegende dat het mondiale reële bbp (uitgezonderd de eurozone) volgens de macro-economische prognoses van de medewerkers van de ECB van september 2021 in 2021 naar verwachting met 6,3 % zal toenemen, gevolgd door een tragere groei van 4,5 % in 2022 en 3,7 % in 2023; overwegende dat de wereldwijde economische activiteit eind 2020 het niveau van vóór de pandemie al had overtroffen; C. overwegende dat, volgens Eurostat, de werkloosheid in september 2021 6,7 % bedroeg in de EU en 7,4 % in de eurozone, met een ongelijke verdeling over de EU en binnen de lidstaten, met veel hogere percentages onder jongeren en vrouwen (respectievelijk 15,9 % in de EU en 16 % in de eurozone, en 7 % in de EU en 7,7 % in de eurozone); overwegende dat de hoge jeugdwerkloosheid nog steeds een ernstig probleem in de EU is, dat moet worden aangepakt; D. overwegende dat, volgens de macro-economische prognoses van de medewerkers van de ECB van september 2021, de jaarlijkse inflatie in de eurozone, zoals afgemeten aan het geharmoniseerd indexcijfer van de consumptieprijzen (GICP), zal uitkomen op gemiddeld 2,2 % in 2021, 1,7 % in 2022 en 1,5 % in 2023; overwegende dat de inflatieprognoses grote onderlinge verschillen in de eurozone laten zien; overwegende dat de inflatie in de eurozone in oktober 2021 op 4,1 % uitkwam, het hoogste niveau in tien jaar; overwegende dat er bezorgdheid bestaat over de tijdelijke en voorbijgaande aard van hogere inflatiepercentages; E. overwegende dat, eind 2020, de balans van het Eurosysteem zijn hoogste stand ooit had bereikt met 6 979 324 miljoen EUR, d.w.z. een stijging met bijna 50 % (2 306 233 miljoen EUR) in vergelijking met eind 2019, als gevolg van het derde pakket doelgerichte langerlopende herfinancieringstransacties (TLTRO III) en de aankoop van effecten in het kader van het pandemie-noodaankoopprogramma (PEPP) en het programma voor de aankoop van activa (APP); F. overwegende dat de nettowinst van de ECB in 2020 1 643 miljoen EUR bedroeg, tegen 2 366 miljoen EUR in 2019; overwegende dat deze daling hoofdzakelijk het gevolg was van de lagere nettorentebaten uit externe reserves en uit effecten die voor monetaire-beleidsdoeleinden worden aangehouden, en in het bijzonder van de significante daling van 50 % van de rentebaten uit de aangehouden Amerikaanse dollars, alsook van het besluit van de raad van bestuur om 48 miljoen EUR aan de voorziening voor financiële risico’s van de ECB toe te voegen; G. overwegende dat, onverminderd het primaire doel van prijsstabiliteit, de ECB ook het algemene economische beleid in de Unie moet ondersteunen, teneinde bij te dragen tot de verwezenlijking van de in artikel 3 VEU vastgestelde doelstellingen van de Unie; H. overwegende dat kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) de ruggengraat van de economie van de EU vormen en de economische en sociale cohesie vergroten, aangezien zij 99 % van alle ondernemingen in de EU uitmaken, circa 100 miljoen mensen werk verschaffen, goed zijn voor meer dan de helft van het bbp van de EU, en een bepalende rol spelen bij het toevoegen van waarde in alle sectoren van de economie; overwegende dat kmo’s zwaar te lijden hebben gehad onder de economische crisis ten gevolge van de COVID-19-pandemie; overwegende dat de ontwikkelingen in de algemene economische vooruitzichten hun toegang tot financiering negatief hebben beïnvloed; overwegende dat kmo’s derhalve ondersteund moeten blijven worden; I. overwegende dat de ECB zich ertoe heeft verbonden bij te dragen aan het verwezenlijken van de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs, met inachtneming van haar mandaat; overwegende dat klimaatverandering, het verlies van biodiversiteit en de gevolgen daarvan de doeltreffendheid van het monetair beleid aantasten, van invloed zijn op de groei, en de prijs- en macro-economische instabiliteit vergroten; overwegende dat alleen met robuuste maatregelen kan worden voorkomen dat dit grote negatieve gevolgen voor het bbp van de EU zou kunnen hebben; J. overwegende dat de kosten van huisvesting bijna een kwart van de uitgaven van huishoudens in de EU-27 uitmaken; overwegende dat meer dan twee derde van de EU-bevolking een eigen woning bezit; overwegende dat de huizenprijzen de afgelopen tien jaar met meer dan 30 % zijn gestegen, en dat de huren in de EU met bijna 15 % zijn gestegen; K. overwegende dat volgens de standaard Eurobarometer-enquête van winter 2020-2021, gepubliceerd op 23 april 2021, de steun onder de bevolking voor een Europese economische en monetaire unie met één enkele munteenheid, de euro, 79 % bedroeg in de eurozone; L. overwegende dat slechts twee leden van de directie van de ECB en de raad van bestuur van de ECB vrouw zijn; overwegende dat vrouwen nog steeds ondervertegenwoordigd zijn in de hogere functies bij de ECB; Algemeen overzicht 1. is ingenomen met de rol die de ECB speelt bij het waarborgen van de stabiliteit van de euro; benadrukt dat de statutaire onafhankelijkheid van de ECB, zoals vastgelegd in de Verdragen, een voorwaarde is voor het vervullen van haar mandaat; benadrukt bovendien dat niet aan deze onafhankelijk mag worden getornd, en dat ze altijd gepaard moet gaan met een dienovereenkomstig niveau van verantwoordingsplicht; 2. verwelkomt de met eenparigheid van stemmen aangenomen en op 8 juli 2021 bekendgemaakte herziening van de monetaire beleidsstrategie van de ECB, waarin staat hoe de primaire doelstelling van handhaving van de prijsstabiliteit moet worden verwezenlijkt en hoe kan worden bijgedragen tot het verwezenlijken van de doelstellingen van de Unie, waaronder evenwichtige en duurzame economische groei, een zeer concurrerende socialemarkteconomie gericht op volledige werkgelegenheid en sociale vooruitgang en convergentie, en een hoog niveau van bescherming en verbetering van de kwaliteit van het milieu, zonder aan juist die primaire doelstelling van prijsstabiliteit te tornen; merkt op dat dit de eerste herziening van de strategie in 18 jaar is; verwelkomt het besluit van de ECB, mede verwoord door president Lagarde tijdens de monetaire dialoog op 27 september 2021, om de geschiktheid van de monetaire beleidsstrategie geregeld te beoordelen, waarbij de eerstvolgende beoordeling naar verwachting in 2025 zal plaatsvinden, waarmee tevens de bekendheid met en de betrokkenheid van het publiek bij het monetair beleid zal worden vergroot; 3. maakt zich zorgen over de ongekende gezondheids-, sociale en economische crisis als gevolg van de COVID-19-pandemie en de in dit verband getroffen beperkende maatregelen, die geresulteerd hebben in een stevige krimp van de economie in de eurozone, met name in de landen die reeds kwetsbaar waren, in een aanzienlijke toename van de economische en sociale ongelijkheid, en in een snel verslechterende arbeidsmarktsituatie; is met name bezorgd over het effect dat de COVID-19-pandemie heeft op kmo’s; is ingenomen met de uitgebreide openbare steunmaatregelen die de EU als reactie hierop heeft genomen; merkt op dat de economische activiteit in de eurozone zich sneller herstelt dan verwacht, waarbij de snelheid, de omvang en de verdeling van het herstel evenwel onverminderd onzeker zijn; 4. benadrukt dat duurzame groei, veerkracht en prijsstabiliteit kunnen worden gerealiseerd door een alomvattende aanpak, onder andere bestaand uit een evenwichtige mix van monetaire beleidsmaatregelen, een ondersteunend en discretionair begrotingsbeleid, en sociaal evenwichtige en productiviteitsbevorderende hervormingen en investeringen; steunt de oproep van president Lagarde om bij de aanpak van de COVID-19-crisis het begrotings- en het monetair beleid volledig op elkaar af te stemmen, en benadrukt tegelijkertijd het belang van de onafhankelijkheid van de ECB; 5. neemt kennis van de op 10 juni 2021 geformuleerde zienswijze van de president van de ECB dat “een ambitieus en gecoördineerd begrotingsbeleid onverminderd van het allergrootste belang is, aangezien het vroegtijdig stoppen met begrotingssteun het risico in zich draagt van verzwakking van het herstel en het verergeren van de schadelijke langetermijngevolgen”; onderschrijft het belang van Europees en nationaal begrotingsbeleid ter ondersteuning van de huishoudens en ondernemingen die het zwaarst door de pandemie getroffen zijn; stelt vast dat het herstel niet in alle landen van de eurozone even snel verloopt, hetgeen kan leiden tot een situatie waarin er na de pandemie sprake is van een Europa van verschillende snelheden; geeft eens te meer aan dat overheidssteun en het monetair beleid geen belemmering mogen vormen voor hervormingen en investeringen die gericht zijn op het aanzwengelen van de EU-economie, het bevorderen van duurzame en inclusieve groei, het stimuleren van de groene transitie, en het versterken van de autonomie en het concurrentievermogen van Europa; 6. neemt nota van de verklaring van president Lagarde dat “een centrale begrotingscapaciteit kan helpen bij het aansturen van het geaggregeerde fiscaal beleid voor de eurozone en mede kan zorgen voor een passender mix van het macro-economisch beleid”, en dat “structurele hervormingen in de landen van de eurozone belangrijk zijn om de productiviteit en het groeipotentieel in de eurozone te bevorderen, de structurele werkloosheid te reduceren, en voor meer veerkracht te zorgen”; onderstreept het belang van een anticyclische stabiliserende functie en van het faciliteren van snelle en adequate ondersteuning in het geval van economische disrupties, alsook van financiering voor de groene transitie; onderstreept het belang van de faciliteit voor herstel en veerkracht voor het aanpakken van de economische en sociale schok die de COVID-19-crisis teweeg heeft gebracht; 7. juicht het toe dat reeds gestart is met het debat over de toekomst van het EU-kader voor economische governance; Monetair beleid 8. is ingenomen met de snelle en substantiële monetaire beleidsreactie van de ECB op de COVID-19-crisis in de noodsituatie; erkent de positieve impact van deze reactie op de economische situatie in de eurozone, onder andere bestaand uit de invoering van het PEPP, de versoepeling van de subsidiabiliteits- en onderpandcriteria, de bijgestelde langerlopende herfinancieringstransacties (TLTRO III), alsook de langerlopende herfinancieringstransacties in verband met de pandemie (PELTRO’s); herinnert aan de intentie van de ECB om haar steun zo lang te handhaven als zij nodig acht om aan haar mandaat te voldoen; juicht het daarnaast toe dat de ECB besloten heeft andere instrumenten te handhaven, zoals beleidsindicaties, de aankoop van activa, en langerlopende herfinancieringstransacties, als integrerend onderdeel van haar instrumentarium; verzoekt de ECB door te gaan met het waarborgen en controleren van de noodzaak, de geschiktheid en de evenredigheid van haar monetaire beleidsmaatregelen; 9. neemt nota van het besluit van de ECB om de omvang van het PEPP uit te breiden van de oorspronkelijke 750 miljard EUR tot 1 850 miljard EUR; stelt vast dat de ECB besloten heeft om tot het einde van de COVID-19-crisis, en in ieder geval tot ten minste eind maart 2022, door te gaan met de netto-aankoop van activa in het kader van het PEPP; stelt vast dat de ECB onlangs het tempo van de netto-aankoop van activa in het kader van het PEPP heeft vertraagd, op basis van het standpunt van de raad van bestuur dat gunstige financieringscondities kunnen worden gehandhaafd met een iets lagere snelheid; benadrukt de stelling van president Lagarde van 10 juni 2021 dat “iedere discussie over beëindiging van het PEPP voorbarig is, dat het daarvoor nog te vroeg is en dat men te zijner tijd daarover komt te spreken”; verzoekt de ECB de aankopen in het kader van het PEPP zo lang voort te zetten als zij nodig acht om aan haar mandaat te voldoen; neemt er kennis van dat de ECB voornemens is te bekijken of een verdere kalibrering van de aankoop van activa noodzakelijk is; neemt tevens kennis van de verklaring van president Lagarde dat het ook na afloop van de pandemie belangrijk zal zijn om via het monetair beleid, met inbegrip van een passende kalibrering van de aankoop van activa, steun te (blijven) geven aan het herstel in de eurozone en aan de houdbare terugkeer van de inflatie naar 2 %; 10. neemt kennis van het besluit van de ECB om flexibel aankopen te doen in het kader van het PEPP, teneinde een aanscherping van de financieringsvoorwaarden te voorkomen, die niet strookt met de bestrijding van de negatieve gevolgen van de pandemie, en een soepele doorwerking van het monetair beleid te ondersteunen; 11. stelt vast dat de netto-aankoop van activa in het kader van het APP wordt voortgezet ten belope van een maandelijks bedrag van 20 miljard EUR; neemt verder ter kennis dat de aankopen in het kader van het APP zolang zullen worden voortgezet als nodig is om de accommoderende impact van haar discontopolitiek te versterken, en dat deze aankopen zullen worden gestaakt voordat wordt overgegaan tot verhoging van de basisrentetarieven; herinnert eraan dat het APP, dat al vóór de pandemie liep, in een gestaag tempo zal worden voortgezet; 12. verwelkomt de opname van Griekse obligaties in het PEPP; merkt echter op dat deze, ondanks de aanzienlijke vooruitgang die is geboekt, nog steeds niet in aanmerking komen voor het programma voor de aankoop van door de publieke sector uitgegeven schuldbewijzen op secundaire markten (PSPP); verzoekt de ECB de voorwaarden voor toelating van Griekse obligaties tot het PSPP opnieuw te beoordelen en ruim voordat het PEPP wordt beëindigd specifieke aanbevelingen te doen over de opname ervan in het PSPP; 13. neemt kennis van het besluit van de ECB om de herinvestering van hoofdsomaflossingen van uit hoofde van het PEPP gekochte effecten die de vervaldatum hebben bereikt ten minste tot eind 2024 voort te zetten, alsook om de herinvestering van hoofdsomaflossingen van uit hoofde van het APP gekochte effecten die de vervaldatum hebben bereikt volledig voort te zetten voorbij de datum waarop ECB begint haar basisrentetarieven te verhogen, en in elk geval zo lang als nodig is om gunstige liquiditeitscondities en een ruime mate van monetaire accommodatie te handhaven; 14. stelt vast dat het bedrag van de herfinancieringstransacties van het Eurosysteem opgelopen is tot 1 850 miljard EUR aan het eind van 2020, hetgeen voornamelijk toe te schrijven is aan TLTRO III; stelt verder vast dat de gewogen gemiddelde looptijd van de uitstaande herfinancieringstransacties van het Eurosysteem eind 2020 tot ongeveer 2,4 jaar was toegenomen; 15. is ingenomen met het besluit van de ECB om via haar herfinancieringstransacties de liquiditeit te blijven verstrekken; erkent dat de via TLTRO III verkregen financiering een cruciale rol speelt bij het ondersteunen van de kredietverlening door banken aan bedrijven en huishoudens; benadrukt echter dat in sommige gevallen slechts een zeer klein deel van deze liquiditeitsinjecties heeft bijgedragen aan de kredietverlening door banken aan de reële economie, in het bijzonder kmo’s; verzoekt de ECB ervoor te zorgen dat dergelijke maatregelen werkelijk bijdragen aan financiering van de reële economie; 16. neemt kennis van het besluit van de ECB betreffende een nieuwe symmetrische inflatiedoelstelling van 2 % voor de middellange termijn en van haar toezegging om met het oog op het verwezenlijken van haar inflatiedoelstelling vast te houden aan haar accommoderende monetair beleid; meent dat de afwezigheid van rekenkundige referentiewaarden het moeilijk maakt om de afwijkingen van de doelstelling te interpreteren; merkt op dat de oriëntatie op de middellange termijn van de monetaire beleidsstrategie onvermijdelijk ruimte laat voor afwijkingen op korte termijn van de doelstelling; vraagt de ECB er, indien noodzakelijk, over na te denken hoe de snelle stijging van de inflatie haar monetair beleid zou kunnen beïnvloeden; 17. maakt zich zorgen over de inflatie in de eurozone, die in januari 2022 tot 5,1 % opliep (het hoogste percentage in tien jaar), uiteenlopend van 3,3 % tot 12,2 % in de verschillende lidstaten, onder invloed van een waaier aan factoren zoals het basiseffect van energieprijzen, knelpunten in toeleveringsketens, en het herstel na een dramatische recessie; benadrukt dat de stijging van de inflatie tot waarden boven de vastgestelde doelstelling met name nadelig kan zijn voor het armste deel van de bevolking en tot steeds grotere economische en sociale ongelijkheid kan leiden; herinnert eraan dat de inflatie de voorbije tien jaar steeds ruim onder de doelstelling van 2 % lag; verzoekt de ECB deze tendens en de gevolgen ervan nauwlettend in de gaten te houden en - waar nodig - maatregelen te treffen om de prijsstabiliteit te waarborgen; herhaalt de oproep van president Lagarde om bij het monetair beleid de nadruk te blijven leggen op het doel van het veilig door de pandemie loodsen van de economie; herhaalt dat volgens de “Survey of Professional Forecasters” van de ECB de inflatieverwachtingen op middellange termijn nog altijd nauw aansluiten bij de doelstelling, terwijl sommige marktgebaseerde maatregelen een lichte stijging van de inflatieverwachtingen op middellange termijn doen vermoeden; 18. is van oordeel dat de ECB onderzoek zou kunnen doen naar alternatieve monetaire beleidsinstrumenten voor het bevorderen van publieke en private investeringen; 19. stelt vast dat de ECB verwacht dat de basisrentetarieven op hun huidige of een lager niveau zullen blijven totdat de inflatie ruim vóór het einde van de projectieperiode 2 % bereikt, en dan verder gedurende de rest van de projectieperiode; onderstreept dat lage rentetarieven kansen kunnen bieden aan consumenten, bedrijven, waaronder kmo’s, werknemers en kredietnemers, die kunnen profiteren van een sterkere economische dynamiek, een lagere werkloosheid en lagere financieringskosten; maakt zich evenwel zorgen over de mogelijke gevolgen van lage rentetarieven voor het aantal niet-levensvatbare en met een grote schuldenlast worstelende bedrijven, de stimulansen voor groei en duurzaamheidsbevorderende hervormingen en investeringen, en voor pensioenfondsen en verzekeraars; 20. verwelkomt de aanbeveling van de ECB om een routekaart te ontwikkelen voor het in het geharmoniseerd indexcijfer van de consumptieprijzen (GICP) opnemen van de kosten in verband met door de eigenaar bewoonde woningen, om tot een betere en vergelijkbare weergave te komen van het inflatiepercentage dat voor huishoudens van belang is, aangezien de kosten van huisvesting voortdurend zijn blijven stijgen, en tot beter onderbouwde monetaire beleidsbeslissingen te komen; is echter van mening dat in de huidige definitie van het GICP de ontwikkeling van de werkelijke uitgaven van huishoudens aan goederen of diensten tot uitdrukking komt; is van mening dat methoden waarmee wordt beoogd de beleggingscomponent te scheiden van de consumptiecomponent ervoor moeten zorgen dat de daadwerkelijke effecten van de aanzienlijke toename van de huizenprijzen op de consumentenuitgaven naar behoren worden vastgesteld; erkent dat de opname daarvan een project van meerdere jaren is; benadrukt dat zo’n stap tot verhoging van de prijsindexcijfers kan leiden en ervoor kan zorgen dat de inflatie, althans tijdelijk, boven de doelstelling voor de middellange termijn uitkomt, waardoor de speelruimte voor de ECB wordt beperkt; verzoekt de ECB zich voor te bereiden op dergelijke risico’s en deze doeltreffend aan te pakken; 21. onderkent dat de methoden voor kwaliteitsaanpassing in het GICP verder moeten worden geharmoniseerd en dat wat betreft de kwaliteitsaanpassing in de lidstaten voor meer transparantie moet worden gezorgd; Maatregelen tegen klimaatverandering 22. herinnert eraan dat de ECB, als EU-instelling, gebonden is aan de toezeggingen van de EU in het kader van de Overeenkomst van Parijs; benadrukt dat het aanpakken van de noodsituatie op het gebied van het klimaat en de biodiversiteit impliceert dat de ECB een geïntegreerde benadering moet volgen die tot uitdrukking komt in haar beleid, besluiten en verrichtingen, en dat zij tevens gebonden is aan haar mandaat om het algemene economisch beleid van de Unie te ondersteunen, in dit geval specifiek de totstandkoming van een klimaatneutrale economie tegen 2050, zoals vastgelegd in de Europese klimaatwet; is van oordeel dat de ECB alle haar ter beschikking staande instrumenten moet gebruiken om klimaatgerelateerde risico’s te bestrijden en te beperken; 23. is van oordeel dat het handhaven van de prijsstabiliteit bij zou kunnen dragen tot het tot stand brengen van de juiste voorwaarden voor de implementatie van de Overeenkomst van Parijs; 24. neemt kennis van de eerste economiebrede klimaatstresstest van de ECB; stelt vast dat de resultaten laten zien dat alleen robuuste maatregelen negatieve gevolgen voor het bbp van de EU kunnen verhinderen; juicht het derhalve toe dat de ECB regelmatig klimaatstresstests wil gaan verrichten, zowel economiebreed als op het niveau van afzonderlijke banken; 25. stelt vast dat de ECB indicatoren gaat ontwikkelen voor de blootstelling van financiële instellingen aan klimaatgerelateerde fysieke risico’s via hun portefeuille, met inbegrip van indicatoren voor de koolstofvoetafdruk, alsook methoden om klimaatrisico’s in de macro-economische modellen van de ECB te integreren en hun impact op de potentiële groei te beoordelen; verwelkomt het dat de ECB scenarioanalyses met betrekking tot het transitiebeleid zal uitvoeren; 26. verwelkomt het nieuwe actieplan van de ECB voor aan klimaatverandering gerelateerde maatregelen en de gedetailleerde routekaart daarvan, die erop gericht zijn klimaatveranderingsoverwegingen beter in haar beleidskader en -modellen te integreren; geeft evenwel aan dat het gericht is op klimaatgerelateerde risico’s en benadrukt het beginsel van dubbele materialiteit, dat een essentieel onderdeel vormt van het EU-kader inzake duurzame financiering; 27. stelt vast dat, hoewel het concept van marktneutraliteit verband houdt met het beginsel van “een open markteconomie met vrije mededinging”; verzoekt de ECB, met inachtneming van haar onafhankelijkheid, marktfalen aan te pakken en zorg te dragen voor een doelmatige allocatie van middelen over een langere termijn, en daarbij zo apolitiek mogelijk te blijven en het beginsel van marktneutraliteit te eerbiedigen; stelt vast dat de ECB al vaker van het beginsel van marktneutraliteit is afgeweken; 28. juicht het toe dat de aankoop van groene obligaties en hun aandeel in de ECB-portefeuille blijven toenemen; acht dit aandeel evenwel bijzonder laag gelet op de noodzaak van de groene transitie; verzoekt de ECB het aandeel groene obligaties in haar portefeuille sneller te verhogen; verwelkomt de invoering van een Europese norm voor groene obligaties en de ondersteunende rol van de ECB hierbij; neemt kennis van het besluit van de ECB om een deel van haar eigenmiddelenportefeuille te investeren in het in euro’s luidend investeringsfonds voor centrale banken voor groene obligaties (EUR BISIP G2); verzoekt de ECB tegelijkertijd onderzoek te doen naar de mogelijke effecten van groene obligaties op de prijsstabiliteit; 29. stelt vast dat obligaties met couponstructuren die gekoppeld zijn aan bepaalde duurzame prestatiedoelstellingen als voorzien in de taxonomieverordening van de EU (3) en/of één of meer van de VN-doelstellingen voor duurzame ontwikkeling betreffende klimaatverandering of milieudegradatie sinds 1 januari 2021 als beleenbaar onderpand voor krediettransacties van het Eurosysteem en voor rechtstreekse aankopen door het Eurosysteem ten behoeve van het monetair beleid kunnen worden gebruikt, mits zij voldoen aan alle overige toelatingscriteria; 30. stelt vast dat de ECB stappen onderneemt om klimaatgerelateerde risico’s in haar onderpandkader te integreren, maar waarschuwt ervoor hierbij te langzaam te werk te gaan; is ingenomen met de toezegging van de ECB om de methoden en de informatieverschaffing van kredietbeoordelingsbureaus tegen het licht te houden, en te onderzoeken hoe zij risico’s in verband met klimaatverandering verwerken in hun kredietratings; vindt het evenwel zorgwekkend dat de ECB voor risicobeoordelingen nog altijd overmatig gebruik maakt van externe, particuliere kredietbeoordelingsbureaus; verzoekt de ECB intern voor meer capaciteit te zorgen voor het beoordelen van klimaat- en biodiversiteitsgerelateerde risico’s; 31. stelt met bezorgdheid vast dat meerdere ECB-programma’s voor herfinanciering en de aankoop van activa indirect steun hebben gegeven aan koolstofintensieve activiteiten; 32. is ingenomen met het feit dat de ECB voorbereidingen treft om haar programma’s voor de aankoop van activa in de bedrijfssector in overeenstemming te brengen met de Overeenkomst van Parijs, teneinde de koolstofintensiteit van haar portefeuille te reduceren, maar waarschuwt voor vertragingen; 33. verzoekt de ECB als lid van het NGFS gebruik te maken van de negen opties voor centrale banken die door het NGFS zijn beoordeeld om klimaatgerelateerde risico’s in hun operationeel kader voor krediettransacties, onderpanden en de aankoop van activa te verwerken; verzoekt de ECB haar samenwerking met internationale netwerken op het gebied van klimaatverandering te verbreden, en niet alleen in te zetten op het NGFS, en de dialoog met het maatschappelijk middenveld te verbeteren, teneinde de rol van de EU als mondiaal leider op het gebied van duurzame financiering en klimaatactie te versterken; 34. verwelkomt de inspanningen van de ECB om haar milieuvoetafdruk te monitoren en te verminderen; verwelkomt de oprichting van een centrum voor klimaatverandering om de werkzaamheden betreffende klimaatgerelateerde onderwerpen bij verschillende onderdelen van de ECB samen te brengen; verwacht van de ECB dat zij haar inspanningen opvoert om klimaatoverwegingen in haar dagelijkse werkzaamheden op te nemen; Overige aspecten 35. onderstreept de spilfunctie van micro, kleine en middelgrote ondernemingen (mkmo’s) als ruggengraat van de economie van de EU, alsook voor economische en sociale convergentie en de werkgelegenheid; onderstreept dat mkmo’s zwaar getroffen zijn door de economische crisis naar aanleiding van de COVID-19-pandemie, waardoor hun economische omzet en concurrentievermogen ernstig zijn verslechterd, en zij problemen hebben om de groene transitie met succes aan te gaan en toegang te krijgen tot financiering; wijst op de noodzaak om de publieke en particuliere investeringen in de EU te stimuleren, en verzoekt de ECB dan ook zich inspanningen te blijven getroosten om mkmo’s gemakkelijk toegang te bieden tot financiering; 36. juicht het toe dat de ECB zich onverminderd hard maakt voor de snelle voltooiing van de bankenunie, en wijst op de risico’s indien zich hierbij ernstige vertragingen zouden voordoen; stelt vast dat de ECB zich hard maakt voor de totstandbrenging van een volwaardig Europees depositoverzekeringsstelsel (EDIS); erkent dat risicodeling en risicovermindering onderling verbonden zijn en dat institutionele beschermingsregelingen een belangrijke rol spelen bij het beschermen en stabiliseren van instellingen die er lid van zijn; 37. verwelkomt de vooruitgang die tot dusver geboekt is bij het verminderen van het aantal niet-renderende leningen; pleit voor de invoering op EU-niveau van een passende wettelijke bescherming tegen inbeslagname voor hypotheekhouders; 38. verzoekt de ECB te onderzoeken hoe de internationale rol van de euro kan worden versterkt; merkt op dat het aantrekkelijker maken van de euro als reservemunt het internationale gebruik ervan verder zal bevorderen en erin zal resulteren dat de EU bij het bepalen van haar beleid onafhankelijker kan opereren, hetgeen essentieel is voor het waarborgen van de Europese economische soevereiniteit; benadrukt dat het creëren van een goed ontworpen en veilig Europees activum financiële integratie kan vergemakkelijken en de negatieve “feedback loops” tussen staten en de nationale bankensectoren kan helpen verminderen; beklemtoont dat het versterken van de rol van de euro alleen kan als ook de Europese economische en monetaire unie wordt verdiept en voltooid; 39. is ingenomen met het feit dat het aantal valse eurobiljetten in 2020 tot het laagste niveau sinds 2003 is gedaald (17 per miljoen); verzoekt de ECB de strijd tegen valsemunterij en haar samenwerking met Europol, Interpol en de Europese Commissie op te voeren om de doelstellingen op dit gebied te verwezenlijken; verzoekt de ECB ook om, zonder afbreuk te doen aan de prerogatieven van de lidstaten, een systeem voor beter toezicht op grote transacties op te zetten om het witwassen van geld, belastingontduiking en de financiering van terrorisme en georganiseerde criminaliteit te bestrijden; 40. verwelkomt het besluit van de ECB om een periode van twee jaar in te ruimen voor het doen van onderzoek naar een digitale euro; verzoekt de ECB serieus aandacht te besteden aan de verwachtingen en zorgen die tijdens de brede raadpleging over een digitale euro zijn geformuleerd, die onder meer betrekking hebben op de privacy, de beveiliging, de toegankelijkheid, de mogelijkheid om er in de hele eurozone mee te betalen, het voorkomen van extra kosten, en de bruikbaarheid offline; merkt op dat in de onderzoeksfase niet vooruit zal worden gelopen op de uiteindelijke beslissing over de mogelijke invoering van een digitale euro; herhaalt dat een digitale euro geen cryptoactivum is; wijst erop dat een digitale euro financiële inclusie moet bevorderen, en voor aanvullende gegevensbescherming en juridische zekerheid voor consumenten en bedrijven moet zorgen; is het met de ECB eens dat een digitale euro derhalve aan een reeks minimumvereisten zou moeten voldoen, zoals robuustheid, beveiliging, efficiëntie en bescherming van de persoonlijke levenssfeer; verzoekt de ECB tijdens de onderzoeksfase nauw samen te werken met en zorg te dragen voor periodieke informatieverschaffing aan het Parlement over de geboekte vooruitgang; 41. herhaalt zijn grote bezorgdheid over de risico’s van particuliere stablecoins voor de financiële stabiliteit, het monetair beleid en de consumentenbescherming; 42. herhaalt dat contante betalingen een zeer belangrijke betaalmogelijkheid voor de burgers van de EU zijn en dat een digitale euro hiervoor geen bedreiging mag vormen; merkt op dat het aantal eurobiljetten in omloop en de waarde daarvan in 2020 met ongeveer 10 % is toegenomen; neemt kennis van de Cash 2030-strategie van het Eurosysteem waarmee wordt beoogd te waarborgen dat alle burgers en bedrijven in de eurozone een goede toegang blijven houden tot cashdiensten en dat contant geld een algemeen aanvaard betaalmiddel blijft, en waarmee tevens wordt beoogd de ecologische voetafdruk van eurobiljetten te verkleinen en innovatieve en veilige bankbiljetten te ontwikkelen; maakt zich zorgen over de vermindering van het aantal bankfilialen in sommige lidstaten; is van mening dat dergelijke ontwikkelingen tot een aanzienlijke beperking van de gelijke toegang tot essentiële financiële diensten en producten kunnen leiden; 43. benadrukt dat de financiële sector een forse transformatie doormaakt ten gevolge van innovatie en digitalisering; onderstreept dat deze transformatie een verhoogd risico op externe verstoringen met zich meebrengt, zoals cyberaanvallen op de financiële en de bankensector; verwelkomt het dat de ECB voortdurend werkt aan het vergroten van haar vermogen om te reageren op en voor herstel te zorgen in het geval van cyberaanvallen, overeenkomstig het nieuwe Europese cyberbeveiligingsbeleid; uit eens te meer zijn bezorgdheid over de incidenten die in 2020 tot onderbreking van de werking van het TARGET2-systeem en TARGET2-Securities hebben geleid; is ingenomen met het onafhankelijke onderzoek naar deze incidenten, en merkt op dat een aantal bevindingen als “ernstig” werd beoordeeld; is ingenomen met het feit dat het Eurosysteem de algemene conclusies van het onderzoek heeft aanvaard, alsook met de bereidheid om de in het onderzoek geformuleerde aanbevelingen uit te voeren; verzoekt de ECB de permanente stabiliteit van gevoelige infrastructuur zoals het TARGET2-systeem te waarborgen, haar inspanningen op het gebied van cyberbeveiliging op te voeren en de bestendigheid van de infrastructuur van de financiële markten tegen cyberaanvallen te blijven bevorderen; 44. neemt kennis van de divergentie bij de TARGET2-balansen binnen het Europees Stelsel van centrale banken; stelt vast dat deze divergentie niet eensluidend wordt geïnterpreteerd; 45. verzoekt de ECB voor een passend evenwicht te zorgen tussen het toestaan van innovatieve financiële regelgeving op het gebied van fintech en het waarborgen van financiële stabiliteit; verzoekt de ECB daarnaast haar monitoring van de ontwikkeling van cryptovaluta te intensiveren, teneinde negatieve gevolgen en daaraan verbonden risico’s voor de financiële stabiliteit, het monetair beleid en de werking en veiligheid van marktinfrastructuren en betalingen te voorkomen; benadrukt dat de ontwikkeling van cryptoactiva in bijkomende zorgen kan resulteren met betrekking tot cyberbeveiliging, witwaspraktijken, terrorismefinanciering en andere criminele activiteiten die verband houden met de door cryptoactiva geboden anonimiteit; stelt vast dat deze risico’s met passende wetgeving, zoals de aangekondigde verordening betreffende markten in cryptoactiva (MiCA), kunnen worden beperkt; neemt kennis van het voornemen van de ECB om een beleidsrespons te ontwikkelen en uit te voeren ter beperking van de mogelijke negatieve effecten van stablecoins voor het financiële en betalingsverkeer in de EU; 46. wijst nogmaals op de steun van de ECB voor de invoering van Bazel III, aangezien daarmee het risico op een bankencrisis wordt verminderd en de financiële stabiliteit binnen de EU bijgevolg wordt verbeterd; 47. is bezorgd over de oneerlijke bedingen en praktijken die door de bankensector worden toegepast in consumentenovereenkomsten in sommige lidstaten, en wijst op de noodzaak van een doeltreffende en snelle uitvoering door alle lidstaten van Richtlijn 93/13/EEG betreffende oneerlijke bedingen in consumentenovereenkomsten (4) ; verzoekt de ECB hieraan actief bij te dragen met alle middelen die tot haar beschikking staan, teneinde eerlijke mededinging te waarborgen; 48. merkt op dat Bulgarije en Kroatië in 2020 zijn toegetreden tot het gemeenschappelijk toezichtsmechanisme (GTM), waarmee zij de eerste landen van buiten de eurozone zijn die participeren in het Europees bankentoezicht; wijst op de gelijke vertegenwoordiging van hun nationale banken in de raad van toezicht van de ECB; neemt tevens kennis van de opname van de Bulgaarse lev en de Kroatische kuna in het wisselkoersmechanisme (ERM II) als een van de basisvoorwaarden voor de invoering van de euro; 49. juicht het toe dat de ECB zich inspant om de stabiliteit van de financiële markten te waarborgen voor alle mogelijke onvoorziene gebeurtenissen en negatieve gevolgen die verband houden met de terugtrekking van het VK uit de EU, met name voor de meest direct getroffen regio’s en landen; Transparantie, verantwoordingsplicht en gendergelijkheid 50. is ingenomen met de inhoudelijke en gedetailleerde feedback van de ECB in reactie op de resolutie van het Parlement over haar jaarverslag 2019; verzoekt de ECB door te gaan met het afleggen van verantwoording en met het elk jaar publiceren van schriftelijke feedback op de resoluties van het Parlement over de jaarverslagen van de ECB; 51. beklemtoont dat de regels van de ECB inzake verantwoordingsplicht en transparantie verder moeten worden aangescherpt; herhaalt zijn verzoek aan de ECB om op korte termijn in actie te komen en zo snel mogelijk te starten met onderhandelingen over een formeel interinstitutioneel akkoord, waarmee ervoor wordt gezorgd dat haar onafhankelijkheid en verantwoordingsplicht hand in hand gaan; verzoekt de ECB voor meer samenwerking en uitwisseling van informatie te zorgen en de transparantie ten aanzien van het Parlement en het maatschappelijk middenveld te vergroten door verslagen te publiceren in alle talen van de EU, alsook aan de hand van het initiatief “De ECB luistert”; 52. neemt kennis van de bestaande personeelsvoorschriften van de ECB voor mogelijke belangenconflicten van personeelsleden en moedigt de ruime toepassing van personeelsvoorschriften aan; neemt kennis van de maatregelen die de ECB reeds heeft getroffen, zoals de vaststelling van de gemeenschappelijke gedragscode voor hoge ambtenaren van de ECB en het besluit om de adviezen van het ethisch comité aan de huidige leden van de directie, de raad van bestuur en de raad van toezicht die sinds de inwerkingtreding van de gemeenschappelijke gedragscode zijn uitgebracht, te publiceren; 53. verwelkomt de publicatie door de ECB van de geaggregeerde deelnemingen tegen geamortiseerde kosten in het kader van het programma voor de aankoop van effecten op onderpand van activa (ABSPP) en de aankoop van gedekte obligaties (CBPP3), en van het uitgesplitste overzicht van de op primaire en secundaire markten gekochte deelnemingen, alsook van de statistieken betreffende geaggregeerde deelnemingen in het kader van deze programma’s; 54. verwelkomt de publicatie door de ECB van het volledige bedrag van de winsten van het Eurosysteem in het kader van het programma voor de effectenmarkten (SMP), en van alle SMP-deelnemingen per emitterend land (Ierland, Griekenland, Spanje, Italië en Portugal; verzoekt de lidstaten dit voorbeeld te volgen wat betreft de akkoorden inzake netto financiële activa (ANFA’s); 55. verzoekt de ECB nogmaals ervoor te zorgen dat de leden van haar auditcomité, alsook van haar ethisch comité, onafhankelijk zijn; verzoekt de ECB met klem de werking van het ethisch comité tegen het licht te houden, teneinde belangenconflicten te vermijden; verzoekt de ECB de door haar gehanteerde afkoelingsperiode voor aftredende leden te herzien; 56. neemt er kennis van dat meer dan 90 % van de leden van de adviesgroepen van de ECB afkomstig is uit de private sector, wat aanleiding kan zijn voor vooringenomenheid, belangenconflicten en verkleving (“regulatory capture”) bij het beleidsvormingsproces; 57. verwelkomt de verbetering van het interne ECB-kader voor klokkenluiders; verzoekt de ECB de integriteit en doeltreffendheid van het nieuwe interne instrument te waarborgen, zodat daadwerkelijk eenvoudige en veilige melding van mogelijke schendingen van beroepsmatige verplichtingen, ongepast gedrag of andere onregelmatigheden mogelijk wordt, en klokkenluiders en getuigen de mogelijkheid krijgen om doeltreffend te worden beschermd, zoals bedoeld in de Europese klokkenluidersrichtlijn (5) ; 58. erkent dat de ECB zich voortdurend beijverd voor een betere communicatie met het Parlement; is het daarnaast met president Lagarde eens dat de ECB haar communicatie met burgers over haar beleid en de effecten daarvan moet moderniseren; merkt op dat uit een relevante Eurobarometer-enquête blijkt dat slechts 40 % van de respondenten in de eurozone vertrouwen heeft in de ECB; verzoekt de ECB om een constructieve dialoog met burgers aan te gaan om haar besluiten toe te lichten en te luisteren naar hun zorgen; is in dit verband ingenomen met de aankondiging, door president Lagarde tijdens de monetaire dialoog op 27 september 2021, van het besluit dat outreachactiviteiten een structureel onderdeel van de interactie van de ECB met het publiek zullen worden; 59. neemt kennis van het besluit van de Europese Ombudsman aangaande de betrokkenheid van de president van de ECB en leden van haar besluitvormende organen bij de “Groep van 30” (zaak 1697/2016/ANA), teneinde volledige transparantie en het vertrouwen van het publiek in de onafhankelijkheid van de ECB te waarborgen; 60. betreurt en maakt zich ernstige zorgen over het feit dat slechts twee leden van de directie van de ECB en slechts twee van de 25 leden van de raad van bestuur van de ECB vrouw zijn; geeft nogmaals aan dat de nominaties voor de leden van de directie zorgvuldig moeten worden voorbereid en dat hierbij voor genderevenwicht moet worden gezorgd, in volledige transparantie en samen met het Parlement, in overeenstemming met de Verdragen; wijst erop dat, in overeenstemming met paragraaf 4 van zijn resolutie van 14 maart 2019 over genderevenwicht bij benoemingen in de EU op het gebied van economische en monetaire zaken, het Parlement zich ertoe verbonden heeft lijsten met kandidaten alleen in aanmerking te nemen wanneer het beginsel van genderevenwicht wordt geëerbiedigd; spoort de ECB aan op dit gebied verdere vooruitgang te boeken; verzoekt de lidstaten van de eurozone het beginsel van genderevenwicht volledig op te nemen in hun benoemingsprocessen en om gelijke kansen voor alle genders te garanderen bij het kiezen van een gouverneur/president voor hun nationale centrale bank; 61. betreurt dat het gebrek aan genderevenwicht ook in de rest van de organisatiestructuur van de ECB blijft bestaan, met name wat betreft het aandeel vrouwen in hogere managementfuncties; merkt op dat het aandeel vrouwen in alle managementfuncties van de ECB toegenomen was tot 30,3 %, en in haar hogere managementfuncties tot 30,8 %; verzoekt de ECB aanvullende maatregelen te nemen; verwelkomt in dit verband de nieuwe strategie van de ECB om het genderevenwicht van haar personeel op alle niveaus verder te verbeteren, inclusief de doelstelling ten minste de helft van de nieuwe en openstaande betrekkingen op alle niveaus door vrouwen te laten vervullen en het streefdoel om tegen 2026 het aandeel vrouwen op de verschillende niveaus op te trekken naar 40 % tot 51 %; verzoekt de ECB de deelname van vrouwen te blijven stimuleren en een evenwichtige vertegenwoordiging van vrouwen en mannen in alle functies binnen de hiërarchie van de organisatie actief te bevorderen; o o o 62. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien artikel 13 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), waarin wordt bepaald dat de Unie en de lidstaten ten volle rekening moeten houden met hetgeen vereist is voor het welzijn van dieren als wezens met gevoel, onder eerbiediging van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen en gebruiken van de lidstaten, met betrekking tot met name godsdienstige riten, culturele tradities en regionaal erfgoed, – gezien de studie van november 2020 van de beleidsondersteunende afdeling Rechten van de burger en Constitutionele Zaken van het directoraat-generaal Intern Beleid, getiteld “End the cage age: Looking for alternatives”, zijn resolutie van 10 juni 2021 over het burgerinitiatief “End the Cage Age” (1) en de mededeling van de Commissie van 30 juni 2021 over the Europees burgerinitiatief “End the Cage Age” (C(2021)4747), – gezien Richtlijn 98/58/EG van de Raad van 20 juli 1998 inzake de bescherming van voor landbouwdoeleinden gehouden dieren (2) (de algemene richtlijn), – gezien Richtlijn 1999/74/EG van de Raad van 19 juli 1999 tot vaststelling van minimumnormen voor de bescherming van legkippen (3) , – gezien Richtlijn 2007/43/EG van de Raad van 28 juni 2007 tot vaststelling van minimumvoorschriften voor de bescherming van vleeskuikens (4) , – gezien Richtlijn 2008/119/EG van de Raad van 18 december 2008 tot vaststelling van minimumnormen ter bescherming van kalveren (5) , – gezien Richtlĳn 2008/120/EG van de Raad van 18 december 2008 tot vaststelling van minimumnormen ter bescherming van varkens (6) , – gezien de studie van de onderzoeksdienst van het Europees Parlement van juni 2021 met als titel “Implementation of EU legislation on ‘on-farm’ animal welfare: Potential EU added value from the introduction of animal welfare labelling requirements at EU level” (Uitvoering van de Europese wetgeving inzake het welzijn van landbouwhuisdieren: mogelijke Europese meerwaarde dankzij de invoering van voorschriften voor dierenwelzijnsetikettering op EU-niveau), – gezien de studie van de Europese Commissie van oktober 2020 ter ondersteuning van de evaluatie van de strategie van de Europese Unie voor de bescherming en het welzijn van dieren 2012-2015, – gezien zijn resolutie van 14 maart 2017 over minimumnormen voor de bescherming van gefokte konijnen (7) , – gezien zijn resolutie van 25 oktober 2018 over dierenwelzijn, het gebruik van antimicrobiële stoffen en de milieugevolgen van de industriële vleeskuikenhouderij (8) , – gezien zijn resolutie van 9 juni 2021 over de EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030: de natuur terug in ons leven brengen (9) , – gezien de conclusies van de Raad van 16 december 2019 over dierenwelzijn - integraal onderdeel van een duurzame dierlijke productie, – gezien de conclusies van de Raad van 7 december 2020 over een EU-breed dierenwelzijnskeurmerk, – gezien het speciaal verslag nr. 31 van de Europese Rekenkamer van 14 november 2018 getiteld “Dierenwelzijn in de EU: het dichten van de kloof tussen ambitieuze doelstellingen en praktische uitvoering”, – gezien de geschiktheidscontrole (“fitness check”) van de Europese wetgeving inzake het dierenwelzijn die momenteel door de Commissie wordt verricht, – gezien het advies van het Europees Comité van de Regio’s van 5 december 2018 over de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (10) , – gezien de speciale Eurobarometer 505 met de titel “Making our food fit for the future – Citizens’ expectations”, – gezien de vijf vrijheden die zijn omschreven door de Wereldorganisatie voor diergezondheid, te weten vrij zijn van honger en dorst, vrij zijn van angst en stress, vrij zijn van hittestress of lichamelijk ongemak, vrij zijn van pijn, verwondingen en ziekte, en vrij om natuurlijk gedrag te vertonen, – gezien de mededeling van de Commissie van 12 mei 2021, getiteld “Strategische richtsnoeren voor een duurzamere en concurrerendere EU-aquacultuur voor de periode 2021 tot en met 2030” ( COM(2021)0236 ), – gezien artikel 54 van zijn Reglement, alsmede artikel 1, lid 1, punt e), van en bijlage 3 bij het besluit van de Conferentie van voorzitters van 12 december 2002 betreffende de procedure inzake het verlenen van toestemming voor het opstellen van initiatiefverslagen, – gezien het advies van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid, – gezien het verslag van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling ( A9-0296/2021 ), A. overwegende dat dierenwelzijn, van belang voor onze veehouders, een ethische kwestie is die bij consumenten en in onze samenleving in het algemeen aan belang blijft winnen; overwegende dat de belangstelling van de consument voor de kwaliteit van levensmiddelen en het dierenwelzijn groter is dan ooit en dat de EU-burgers als consument beter geïnformeerde keuzes willen kunnen maken; overwegende dat voedselkwaliteit in combinatie met dierenwelzijn en diergezondheid een belangrijke rol speelt bij de verwezenlijking van de doelstellingen van de strategie “van boer tot bord”; B. overwegende dat in artikel 13 VWEU wordt onderkend dat dieren wezens met gevoel zijn en wordt bepaald dat de Unie en haar lidstaten bij het formuleren en uitvoeren van het beleid van de Unie op het gebied van landbouw en visserij ten volle rekening houden met hetgeen vereist is voor het welzijn van dieren, onder eerbiediging van de gebruiken met betrekking tot religieuze rituelen, culturele tradities en regionaal erfgoed in de lidstaten; C. overwegende dat de productienormen voor Europese levensmiddelen tot de hoogste ter wereld behoren, en dat dit eveneens geldt voor de normen op het gebied van dierenwelzijn, maar dat deze normen nog steeds voor verbetering vatbaar zijn; overwegende dat verschillende landen en regio’s verdere stappen in deze richting hebben gezet, zoals het verbieden van bepaalde soorten kooien in de veehouderij; D. overwegende dat het voor de aanscherping van de normen inzake dierenwelzijn en het afdwingen van de volledige naleving daarvan noodzakelijk is dat de wetgeving inzake dierenwelzijn op eenvormige wijze wordt geformuleerd en toegepast en aan de laatste stand van de wetenschappelijke kennis wordt aangepast; E. overwegende dat een deel van de Europese landbouwers de laatste decennia een zekere vooruitgang heeft geboekt door hun praktijken kritisch te bekijken en verbeteringen en aanpassingen in hun werkwijzen aan te brengen; overwegende dat zij streven naar verbetering van hun praktijken met de steun van advies- en onderzoeksorganen en een aantal niet-gouvernementele organisaties (ngo’s); overwegende dat de toepassing van slimme landbouwtechnologieën om de gezondheid en het welzijn van dieren te monitoren kan leiden tot een verdere verbetering van de ziektepreventie en de toepassing van dierenwelzijnsnormen; overwegende dat de Europese landbouwers op dit gebied vooruitgang willen blijven boeken, maar op technische, wettelijke en financiële obstakels stuiten; overwegende dat bij de verbetering van het dierenwelzijn rekening moet worden gehouden met de gezondheidsaspecten van elke diersoort en dat de kosten niet alleen door de producenten mogen worden gedragen; F. overwegende dat de industriële veehouderij een prominente rol speelt in de landbouw in de EU; overwegende dat in iets meer dan tien jaar tijd meerdere miljoenen landbouwbedrijven - meer dan een derde van alle landbouwbedrijven in Europa - zijn opgehouden te bestaan, voor het overgrote deel kleine familiebedrijven, als gevolg van de schaalvergroting en intensivering; G. overwegende dat de grilligheid van de economie veehouders ertoe dwingt rekening te houden met lange perioden van aflossing en langetermijninvesteringen, bijvoorbeeld in stallen om het welzijn van de dieren te verbeteren; H. overwegende dat de Europese veehouders momenteel verdere maatregelen nemen op het gebied van het fokken en huisvesten van dieren om de vijf vrijheden van de Wereldorganisatie voor diergezondheid zo veel mogelijk na te leven; I. overwegende dat dierenwelzijn hand in hand gaat met het welzijn van veehouders en exploitanten van landbouwbedrijven, die de nodige middelen en meer praktische steun op EU-niveau moeten krijgen; J. overwegende dat de COVID-19-pandemie heeft laten zien dat er een rechtstreeks verband bestaat tussen de gezondheid en het welzijn van mens en dier; overwegende dat dierenwelzijn ook verband houdt met het milieu, zoals het best kan worden benaderd aan de hand van het “One Welfare”-kader; K. overwegende dat de Europese veehouderijen werk bieden aan ongeveer 4 miljoen mensen (al dan niet in loondienst), van wie 80 % in de nieuwere lidstaten woont (11) ; L. overwegende dat de handel in vis binnen de EU een essentiële rol speelt in de gehele visserijhandel van de EU, aangezien deze in 2014 goed was voor 86 % van de totale handel in vis binnen en buiten de EU, met een totaal verkoopvolume van 5,74 miljoen ton voor een waarde van 20,6 miljard EUR, het hoogste bedrag dat sinds 2006 is geregistreerd (12) ; M. overwegende dat diergezondheid en dierenwelzijn van cruciaal belang zijn om de voedselveiligheid, de voedselzekerheid en de volksgezondheid te waarborgen en bij te dragen tot hoge kwaliteitsnormen in de EU; N. overwegende dat een gezonde veestapel van essentieel belang is voor het verwezenlijken van een duurzame, koolstofarmere veeteelt; O. overwegende dat wetenschappelijke en technische ontwikkelingen hebben geleid tot een beter inzicht in het bewustzijn en het gedrag van dieren en in het dierenwelzijn; P. overwegende dat zich bij het verzamelen van gegevens over de uitvoering van de wetgeving inzake dierenwelzijn op veehouderijen aanzienlijke moeilijkheden hebben voorgedaan, zowel wat de kwaliteit als wat de beschikbaarheid van de gegevens betreft, omdat de lidstaten geen voorschriften inzake toezicht en gegevensverzameling hebben vastgesteld; Q. overwegende dat de huidige wetgeving deels verouderd is en achterloopt bij de kennis over de specifieke behoeften van dieren naar gelang van hun soort, leeftijd, grootte en lichamelijke conditie, alsook bij de wetenschappelijke en technische vooruitgang die in de huidige veehouderijpraktijken toepassing vindt; R. overwegende dat de huidige EU-wetgeving op dit terrein, die naast de nationale wetgevingen bestaat, een combinatie is van vrijstellingen, uitzonderingen en onduidelijke voorwaarden, en geen specifieke waarborgen biedt of beschermingsniveaus garandeert, waardoor een aantal ongewenste praktijken is ontstaan, die hebben geleid tot versnippering van de wetgeving en rechtsonzekerheid op de binnenlandse markt, en die de mededinging hebben verstoord; S. overwegende dat de EU-wetgeving inzake dierenwelzijn alleen soortspecifieke minimumnormen vaststelt voor het welzijn van varkens, legkippen, slachtkuikens en kalveren, terwijl er geen soortspecifieke wetgeving bestaat voor andere soorten die voor de productie van levensmiddelen worden gehouden, namelijk voor melk- en vleesrunderen ouder dan zes maanden, schapen en geiten, ouderdieren van slachtkuikens en legkippen, jonge hennen, kalkoenen, eenden en ganzen, kwartels, vissen en konijnen; overwegende dat de EU-wetgeving inzake het dierenwelzijn momenteel geen soort- en leeftijdsspecifieke bepalingen bevat die alle stadia van de productiecycli bestrijken; overwegende dat grote aantallen landbouwhuisdieren en gekweekte vissen van verschillende soorten momenteel alleen worden beschermd door de algemene richtlijn; T. overwegende dat andere initiatieven, buiten de EU-wetgeving en officiële controles, een rol hebben gespeeld bij de verbetering van de veehouderijpraktijken; overwegende dat veel lidstaten eigen normen voor dierenwelzijn hebben ingevoerd die strenger zijn dan die van de EU; U. overwegende dat de lidstaten een aanzienlijke speelruimte hebben gekregen bij het vaststellen van de eisen en het beoordelen van de naleving daarvan; overwegende dat de lidstaten uiteenlopende benaderingen hebben vastgesteld voor de toewijzing van middelen en de rangorde van de officiële controles; V. overwegende dat de wetgeving in de lidstaten op zeer inconsistente wijze ten uitvoer wordt gelegd; overwegende dat dit heeft geleid tot verschillende niveaus van naleving en het risico inhoudt dat veehouders die zich wel aan de regels houden, worden benadeeld; W. overwegende dat de richtlijnen betreffende varkens (voor drachtige zeugen), kalveren en legkippen hebben geleid tot positieve structurele veranderingen in de wijze waarop dieren worden gehouden; overwegende dat in de sectoren eieren, kalfsvlees en varkensvlees de richtlijnen hebben geleid tot aanzienlijke veranderingen in de gebouwen en de uitrusting, en een rol hebben gespeeld bij enkele verbeteringen in het aantal en de omvang van de bedrijven; X. overwegende dat de algemene richtlijn over het algemeen minder effect heeft gesorteerd dan de soortspecifieke richtlijnen en een bescheiden effect heeft gehad op de verbetering van het dierenwelzijn vanwege het vage karakter van de voorschriften, de ruime interpretatiemarges en het ontbreken van soortspecifieke bescherming voor melkkoeien, vleeskuikens en kippen, konijnen, schapen en kalkoenen; Y. overwegende dat als gevolg van de druk om te produceren, de belangrijkste problemen die de wetgeving moest aanpakken nog steeds wijdverbreid zijn, waaronder verminkingen en benauwde en stressvolle omstandigheden; overwegende dat de streefcijfers voor de huisvesting van zeugen niet zijn gehaald en dat de uitvoering van de wetgeving over het geheel genomen inconsistent is geweest, waarbij de huisvesting van zeugen nog steeds te krap en te stressvol is en te weinig verrijkingsmateriaal bevat; Z. overwegende dat Richtlijn 1999/74/EG betreffende legkippen succesvol is geweest doordat er goede definities in zijn vastgelegd voor de verschillende productiesystemen; overwegende dat dit succes echter beperkt is, gezien de uiteenlopende benaderingen die de lidstaten bij de uitvoering van de richtlijn hebben gevolgd en het ontbreken van duidelijke, dwingende en alomvattende bepalingen in de richtlijn, waardoor concurrentievervalsing op de interne markt kon blijven bestaan, en gezien het feit dat deze richtlijn onvoldoende vooruitgang heeft geboekt, niet aan de werkelijke behoeften van legkippen tegemoet is gekomen en slechts geleidelijk tot veranderingen heeft geleid, waardoor in de afzonderlijke lidstaten in toenemende mate gebruik wordt gemaakt van alternatieven voor kooihuisvestingssystemen (13) ; AA. overwegende dat het in het belang van zowel veehouders als consumenten is te zorgen voor gelijke voorwaarden op de interne markt en tegelijkertijd voor gelijke voorwaarden voor de invoer van producten uit derde landen; AB. overwegende dat de arbeidsomstandigheden voor de houders van legkippen en kalveren weliswaar verbeterd zijn, maar dat dit niet noodzakelijkerwijs het geval is voor varkenshouders; AC. overwegende dat de Commissie heeft besloten dat zij de door de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) opgestelde effectbeoordeling van het verbod op kooihouderij in 2022 zal afronden en de herziening van de wetgeving inzake dierenwelzijn, met inbegrip van de algemene richtlijn, in 2023 zal voltooien; AD. overwegende dat er een onderscheid moet worden gemaakt tussen enerzijds anekdotische gevallen van niet-naleving, die buitensporig veel aandacht krijgen, en anderzijds de zeer grote meerderheid van veehouders die zich wel aan de regels houden; AE. overwegende dat tussen de lidstaten verschillen bestaan wat betreft soorten veehouderij en productiesystemen; AF. overwegende dat het aantal landbouwers in Europa schrikbarend daalt; overwegende dat te weinig opvolging door nieuwe generaties een ongewenste uitwerking zou hebben op de toepassing van dierenwelzijnsnormen; AG. overwegende dat de strategieën van de EU op het gebied van landbouw, milieu en internationale handel en de maatregelen om gelijke concurrentievoorwaarden binnen de interne markt te waarborgen samenhangend, complementair en toereikend moeten zijn; AH. overwegende dat het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) een van de regelgevende en financiële instrumenten is die kunnen worden gebruikt als stimulans om de gezondheid en het welzijn van landbouwhuisdieren te verbeteren, met name via milieuregelingen maar ook via ondersteunende investeringen, hoewel naast het GLB ook andere financiering nodig is om vooruitgang in deze richting te boeken; overwegende dat echter volgens de evaluatie door de Commissie van de meest recente EU-strategie voor dierenwelzijn de lidstaten hebben verzuimd de middelen voor de verbetering van het dierenwelzijn ten volle te benutten en dat miljoenen euro’s aan EU-middelen voor plattelandsontwikkeling ter verbetering van het dierenwelzijn momenteel ongebruikt of slecht benut blijven; overwegende dat de veehouderij de belangrijkste begunstigde is van de steun in het kader van de tweede pijler aan landbouwbedrijven in gebieden met natuurlijke beperkingen, die 50 % van de Europese landbouwgrond uitmaken, en van de milieumaatregelen in de landbouw, die een compensatie vormen voor de extra kosten in verband met een ongunstige ligging of de verplichting om specifieke wetgeving na te leven (14) ; AI. overwegende dat bijzondere aandacht moet worden besteed aan het waarborgen van een beter dierenwelzijn gedurende de gehele productiecyclus en aan het bevorderen van hogere dierenwelzijnsnormen op zowel de binnenlandse als de internationale markt, en dat ervoor moet worden gezorgd dat onze politieke besluiten de Europese veehouderijsector niet verzwakken of tot productievermindering leiden, hetgeen zou leiden tot verplaatsing van de productie naar andere delen van de wereld waar de omstandigheden en normen voor de veehouderij minder streng zijn dan in Europa, alsmede tot andere daarmee samenhangende problemen die niet alleen nadelig zijn voor de dierenwelzijnsnormen, maar ook voor de Europese milieudoelstellingen; AJ. overwegende dat etikettering alleen doeltreffend kan zijn als er een wetenschappelijke basis voor is, als het voor de consument gemakkelijk te begrijpen is en als deze een geïnformeerde keuze kan maken, als het ontworpen is voor een geïntegreerde interne markt die van toepassing is op alle dierlijke producten, en als het ondersteund wordt door een coherent handelsbeleid van de EU om te voorkomen dat producten die volgens lagere normen vervaardigd zijn, op de markt komen, en alleen als het geen extra economische gevolgen heeft voor de actoren in de levensmiddelensector, met name de veehouders, en echt haalbaar is voor onze producenten zonder al te hoge uitvoeringskosten of -beperkingen; overwegende deze etikettering bovendien moet bijdragen tot het creëren van marktmogelijkheden voor de producent; overwegende dat uit onderzoek en uit de resultaten van openbare raadplegingen blijkt dat bepaalde belanghebbenden, met name het bedrijfsleven, niet volledig achter het voorstel voor verplichte etikettering staan; overwegende dat vrijwillige etikettering op de markt zal worden beloond zolang er op de markt geen sprake is van differentiatie op basis van productiekenmerken; overwegende dat er weinig bekend is over het effect van de onderzochte etiketteringssystemen op levensmiddelenbedrijven en op het vertrouwen en het inzicht van de consument in dierenwelzijnspraktijken; AK. overwegende dat het gebruik van technologieën op basis van DNA om elk ziek dier of besmet voedsel op te sporen en te traceren, ertoe kan bijdragen dat de consument gerustgesteld wordt, doordat de voedselveiligheid gewaarborgd is en voedselfraude wordt voorkomen; AL. overwegende dat de instrumenten voor consumentenvoorlichting zo moeten worden opgezet dat gelijke concurrentievoorwaarden en een geharmoniseerde aanpak worden gehandhaafd, hetgeen momenteel onmogelijk wordt gemaakt door de wirwar van particuliere initiatieven waarbij onbeschermde dierenwelzijnstermen en -claims voor uiteenlopende normen worden gebruikt; overwegende dat er in de EU een groeiende markt bestaat voor dierlijke producten afkomstig van kooivrije, vrije uitloop- en biologische systemen, en voor alternatieven op plantaardige basis; AM. overwegende dat de wetgevingsmaatregelen moeten leiden tot harmonisatie en verbetering van de uitvoering van de regelgeving en de normen; AN. overwegende dat de meeste regelingen voor etikettering inzake dierenwelzijn door de particuliere sector worden opgezet, terwijl de overige het resultaat zijn van publiek-private partnerschappen of - in mindere mate - initiatieven van nationale bevoegde instanties in sommige lidstaten; AO. overwegende dat de systemen voor dierenwelzijn in de EU vrijwillig zijn; overwegende dat de meeste van die systemen ook andere aspecten dan dierenwelzijn omvatten, zoals traceerbaarheid, duurzaamheid en gezondheid; overwegende dat ze sterk variëren wat betreft werking en opzet; AP. overwegende dat er geen consensus bestaat over de invoering van verplichte etiketteringsvoorschriften inzake dierenwelzijn, voornamelijk wegens de economische gevolgen die de invoering zou hebben, met name voor veehouders; overwegende dat zelfs indien verplichte regels bepaalde onregelmatigheden op de Europese markt zouden wegwerken, zij een remmend effect zouden hebben op particuliere initiatieven die gericht zijn op productdifferentiatie en het gebruik van dierenwelzijn om de handel te stimuleren; Conclusies en aanbevelingen Uitvoering van de wetgeving 1. is verheugd dat de Commissie ernaar streeft de wetgeving inzake dierenwelzijn, ook wat betreft het vervoer en het slachten van dieren, uiterlijk in 2023 te evalueren en te herzien, en deze aan te passen aan de meest recente wetenschappelijke gegevens, de werkingssfeer ervan te verruimen, de handhaving ervan te vergemakkelijken en een hoger niveau van dierenwelzijn te waarborgen, zoals vermeld in de “van boer tot bord”-strategie; 2. onderkent de vooruitgang die veel veehouders op hun bedrijf hebben geboekt, met name wat de verbetering van het dierenwelzijn betreft, en de gedrevenheid en inzet waarmee een aantal van hen vooruitdenken en progressie boeken; 3. beveelt aan om alle veehouders via een kader op EU-niveau de middelen te verschaffen om vooruitgang te kunnen boeken, vastgesteld aan de hand van objectieve indicatoren die betrekking hebben op de vijf fundamentele vrijheden die door de Wereldorganisatie voor diergezondheid zijn omschreven; 4. wenst dat elk toekomstig wetgevingsinitiatief (of het nu gaat om de opstelling van nieuwe wetgeving dan wel om een herziening van bestaande wetteksten) dat een wijziging of aanpassing van het veeteeltsysteem (met inbegrip van huisvesting) en van de criteria inzake dierenwelzijn inhoudt, gebaseerd is op gedegen, recente wetenschappelijke gegevens of studies op basis van onderzoek dat stoelt op een systematische aanpak, waarbij met alle aspecten rekening wordt gehouden ter verwezenlijking van duurzaamheid en dierenwelzijn; pleit ervoor dat het evenwicht wordt bewaard, dat wetenschappelijk advies wordt ingewonnen over de gevolgen van de in te voeren wijzigingen voor de dieren, het milieu en de veehouders, met name de kleine veehouders, en dat de bevoegde instanties van de lidstaten in een zo vroeg mogelijk stadium van het wetgevingsproces worden geraadpleegd; 5. benadrukt dat effectbeoordelingen moeten worden uitgevoerd voordat besluiten worden genomen en dat een aanpak per soort moet worden ontwikkeld waarbij specifieke voorschriften voor elk type veehouderij worden vastgesteld; 6. roept op tot een betere veterinaire preventie en tot de bevordering van hoge normen voor diergezondheid en dierenwelzijn, met bijzondere aandacht voor vaccinatie en het voorkomen van onnodig gebruik van antibiotica, om de verspreiding van zoönotische ziekten te voorkomen; 7. is op de hoogte van het feit dat de EFSA naar aanleiding van verzoeken van de Commissie verscheidene adviezen heeft uitgebracht over diergebonden maatregelen voor soorten die niet onder specifieke wetgeving vallen (melkkoeien en vleesrunderen); betreurt het feit dat deze diergebonden maatregelen van de EFSA tot dusver niet zijn uitgevoerd; dringt er derhalve bij de Commissie op aan ervoor te zorgen dat deze diergebonden maatregelen worden geactualiseerd aan de hand van de nieuwste wetenschappelijke inzichten en worden geïntegreerd in de bestaande specifieke wetgeving; 8. wijst erop dat diergebonden maatregelen volgens wetenschappelijke instanties weliswaar wenselijk zijn, maar niet altijd afdwingbaar en objectief controleerbaar zijn; roept de Commissie derhalve op om in het kader van de herziening van de EU-wetgeving inzake dierenwelzijn zeer specifieke en controleerbare eisen te formuleren in het licht van de meest recente wetenschappelijke adviezen en de verschillende productiesystemen in de lidstaten; 9. verzoekt de Commissie erop toe te zien dat de bestaande wetgeving inzake dierenwelzijn wordt nageleefd en de regels waar nodig te actualiseren om ze beter af te stemmen op de eisen van de samenleving, met inachtneming van de wetenschappelijke vooruitgang en de onderzoeksresultaten op dit gebied, en tegelijkertijd de werkingssfeer en de flexibiliteit van die regels te verruimen om ze aan te passen aan de meest recente wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen en de doelstellingen van de Green Deal; 10. herinnert eraan dat wijzigingen moeten worden doorgevoerd die gericht zijn op de output, nadat een passende wetenschappelijke evaluatie heeft plaatsgevonden en na overleg met de bevoegde instanties en de belanghebbenden in de lidstaten, om enerzijds tegemoet te komen aan de uitdagingen waarvoor de veehouders zich geplaatst zien, en anderzijds aan de behoeften en verwachtingen van de burgers en de gezondheid en het welzijn van dieren, waarbij er tegelijkertijd voor moet worden gezorgd dat de consument de beste keuzemogelijkheden heeft die aansluiten bij zijn koopkracht; herinnert eraan dat ons Europees voedselsysteem de toegang tot betaalbaar en kwalitatief voedsel moet waarborgen; is van oordeel dat producenten een billijk aandeel moeten krijgen in de prijs van levensmiddelen die aan de EU-wetgeving inzake dierenwelzijn voldoen; 11. dringt aan op kortere bevoorradingsketens in de levensmiddelensector, waarbij de voorkeur wordt gegeven aan lokaal of regionaal geproduceerd voedsel om de consument een betere rechtstreekse toegang tot lokaal voedsel te bieden en kleine boeren te steunen; 12. dringt er bij de wetgevers op aan om zich vertrouwd te maken met deze ontwikkelingen en ter dege rekening te houden met de gevolgen ervan; dringt erop aan om bij de beoordeling van veranderingen rekening te houden met de sociale, milieu-, dierenwelzijns- en economische aspecten inzake duurzaamheid, alsook met ergonomische en gezondheidsaspecten voor landbouwers, en met name met de “één gezondheid”-benadering; herinnert eraan dat dierenwelzijn moet samengaan met een duurzame economische aanpak; 13. benadrukt dat het noodzakelijk is om het dierenwelzijn en de diergezondheid in de veehouderij te verbeteren als onderdeel van de “één gezondheid”-aanpak; wijst erop dat, om dit doel te bereiken, betere veehouderijpraktijken van essentieel belang zijn, aangezien een beter dierenwelzijn de gezondheid van de dieren ten goede komt, waardoor er minder geneesmiddelen nodig zijn en de verspreiding van zoönoses wordt tegengegaan; verzoekt de Commissie ook om een “één welzijn”-aanpak te ontwikkelen als onderdeel van de herziening van de wetgeving inzake dierenwelzijn; 14. verzoekt de Commissie en de lidstaten hun controles op antibiotica en andere verboden chemische residuen bij invoer uit niet-EU-landen op te voeren, als onderdeel van de strategie van de Commissie om het ongereglementeerde gebruik van antibiotica en pesticiden bij de teelt van vee, vissen, schaal- en schelpdieren en in de aquacultuur doeltreffend aan te pakken; 15. dringt aan op de invoering van maatregelen om te waarborgen dat bij het verrichten van bepaalde handelingen met betrekking tot dieren de veiligheid en integriteit van de veehouders worden gewaarborgd; 16. benadrukt dat bij elke verandering rekening moet worden gehouden met de tijd, de steun en de financiering die de veehouders nodig hebben om de verandering door te voeren, met de economische en bureaucratische gevolgen ervan, en met de traagheid die zij met zich mee kan brengen; benadrukt dat in het bijzonder rekening moet worden gehouden met de investeringskosten, gezien het risico dat lage winstmarges leiden tot langdurige terugbetalingen van leningen; merkt op dat voor veranderingen ter verbetering van het welzijn van landbouwhuisdieren een passende overgangsperiode nodig is; onderkent dat veehouders zich in een voortdurende investeringscyclus bevinden als gevolg van recente initiatieven op het gebied van dierenwelzijn en de lange afschrijvingstermijnen; 17. verwelkomt het Europees burgerinitiatief “End the Cage Age”; wijst erop dat elke wijziging in de kooihouderij vergezeld zal moeten gaan van nauwkeurige en ondubbelzinnige definities van wat een kooi is en wat de kenmerken ervan zijn voor de verschillende diersoorten, teneinde te zorgen voor een doeltreffende overgang naar alternatieve huisvestingssystemen, die reeds commercieel levensvatbaar zijn en gebruikt worden, zoals schuur-, scharrel- en biologische systemen voor kippen, parksystemen, grondhokken, scharrel- en biologische openluchtsystemen voor konijnen, scharrel- en groepshuisvestingssystemen voor zeugen, schuur- en volièresystemen voor kwartels, of paar- en groepshuisvestingssystemen voor kalveren; 18. dringt er bij de Commissie op aan om in het kader van de uitvoering van de nieuwe wetgeving de voorwaarden voor het fokken van afzonderlijke diersoorten, met inbegrip van de fokvoorzieningen, nauwkeurig en duidelijk te omschrijven aan de hand van voorbeelden van goede praktijken van alternatieve huisvestingssystemen; beveelt de Commissie aan haar activiteiten te richten op het verbeteren van de voedselzekerheid en het robuuster maken van de EU-landbouwmarkt; dringt aan op een herziening van Richtlijn 1999/74/EG van de Raad inzake legkippen teneinde batterijkooien voor legkippen snel af te schaffen en te verbieden en kooivrije systemen in te voeren voor alle legkippen, om zo een gelijk speelveld te creëren en het welzijn te vergroten van dieren die in de EU worden gehouden; 19. herinnert eraan dat investeringen in een beter dierenwelzijn hogere productiekosten tot gevolg hebben, ongeacht het type veehouderij; merkt op dat er sprake moet zijn van aanvullende overheidssteun of een duidelijk rendement op investeringen, omdat de stijging van de productiekosten de veehouders anders zal beletten of verhinderen om in dierenwelzijn te investeren, wat een onwenselijke situatie zou zijn; is daarom van mening dat verhogingen van dierenwelzijnsnormen geleidelijk en op verantwoorde wijze moeten worden ingevoerd, op basis van een systeem van financiële stimulansen, met inbegrip van het gebruik van middelen buiten de GLB-begroting; 20. dringt er bij de Commissie op aan om een besluit te nemen over passende financiële steun voor veehouders die hen moet aanmoedigen om te investeren in een beter dierenwelzijn; dringt er bij de Commissie op aan deze tekortkomingen met spoed aan te pakken en duurzame verbeteringen in de beloning van de inspanningen van de veehouders te bevorderen en door te voeren; verzoekt om verdere buitengewone financiële steun voor fokkers met het oog op de overgang naar alternatieve huisvestingssystemen voor dieren in verband met de tenuitvoerlegging van nieuwe wetgeving die de kooihouderij verbiedt, hetgeen de Commissie heeft toegezegd uiterlijk in 2027 te zullen doen op basis van een oproep van het Parlement in zijn resolutie van 10 juni 2021 over het Europees burgerinitiatief “End the Cage Age”; beseft dat dit afhangt van maatregelen om de nodige extra middelen te waarborgen, gekoppeld aan billijke marktprijzen; merkt op dat de voortdurende verhoging van de normen voor dierenwelzijn en de toename van de regelgeving op andere gebieden weliswaar altijd welkom zijn, maar toch een extra belasting vormen voor de veehouders die zich aan de regels houden; merkt op dat altijd in de eerste plaats moet worden gestreefd naar naleving van en consistentie met de bestaande normen als eerste stap om ervoor te zorgen dat de minst conforme veehouders zich aanpassen aan en voldoen aan de bestaande normen, voordat er extra lasten worden opgelegd aan vooruitstrevende veehouders; onderstreept dat in het kader van de maatregelen ter versterking van de welzijnswetgeving van de EU rekening moet worden gehouden met de inkomens van de veehouders en met het concurrentievermogen van de Europese veeteeltproducenten op de mondiale landbouwmarkt, en dat dit moet gebeuren op basis van wederkerigheid; 21. is zich bewust van de beperkte algemene samenhang tussen de EU-wetgeving inzake dierenwelzijn en het GLB 2014-2020, en van de gebrekkige integratie van de specifieke wetgeving in de nationale plannen voor plattelandsontwikkeling en de ontoereikende toewijzing van middelen voor de doelstelling dierenwelzijn, met aanzienlijke verschillen tussen de lidstaten; moedigt de lidstaten aan om in hun nationale strategische plannen ecoregelingen voor dierenwelzijn op te nemen, en verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat de nationale strategische plannen de veehouders steun en sturing bieden bij het verbeteren van de dierenwelzijnsnormen; dringt er met klem op aan dat financiële steun wordt verleend aan veehouders die op hun bedrijf wijzigingen doorvoeren, onder meer door betere huisvestingsomstandigheden die tegemoetkomen aan de fysieke en gedragsmatige behoeften van dieren, hetzij via overheidsbeleid (een coherente combinatie van verschillende instrumenten, waaronder het GLB en het Europees Fonds voor Maritieme Zaken, Visserij en Aquacultuur), hetzij via de markt, en dat de consument duidelijke en transparante informatie krijgt door te zorgen voor een duidelijke en betrouwbare etikettering van dierlijke producten met betrekking tot welzijnsgerelateerde aspecten van de gehele productiecyclus, met inbegrip van de productiewijze; dringt voorts aan op de tenuitvoerlegging van een transparante, positieve en niet-stigmatiserende communicatiestrategie voor alle dierlijke producten, waarbij rekening wordt gehouden met de specifieke kenmerken van bepaalde traditionele regionale producten, teneinde meer bekendheid te geven aan de deskundigheid, het belang en de kwaliteit van het werk van landbouwers en veefokkers en aan de voordelen van de nieuwe wetgeving inzake dierenwelzijn; 22. verzoekt de Commissie goede praktijken beter bekend te maken en meer zichtbaarheid te geven, en de veehouderijsector bij te staan in haar inspanningen om met positieve acties vooruitgang te boeken, door de middelen voor de uitvoering te ondersteunen, en aldus de inspanningen van alle belanghebbenden om hun initiatieven van de grond te krijgen, te respecteren en een stimulerende houding aan te nemen waardoor de toepassing van nieuwe praktijken wordt gestimuleerd; 23. dringt er bij de lidstaten op aan de mogelijkheid uit te sluiten dat veehouders vrijwillig gekoppelde steun uit het GLB ontvangen voor runderen waarvan de uiteindelijke bestemming de verkoop is voor activiteiten die verband houden met stierenvechten, door het aantal stuks vee proportioneel uit te sluiten van betalingen; 24. verzoekt de Commissie te investeren in het welzijn van de veehouders en in de aantrekkelijkheid van dit beroep met als doel de motivatie en productiviteit van gevestigde en toekomstige veehouders te vergroten, en zo het dierenwelzijn rechtstreeks te stimuleren; 25. stelt voor om de opleidingen voor veehouders en degenen die in de sector met dieren omgaan te verbeteren en betaalbaar te houden, door een specifieke module voor initiële en voortgezette opleiding toe te voegen om de benodigde vaardigheden aan te scherpen; verzoekt de Commissie om de inspanningen van de lidstaten en de veehouders om de kwaliteit van onderwijs en opleiding te verbeteren, regelmatig te evalueren en specifieke inspanningen op dit gebied passend te belonen; steunt de inspanningen om voorbeelden van beste praktijken op het gebied van onderwijs en opleiding te verzamelen en deze door middel van jaarverslagen met de lidstaten te delen; merkt op dat veel van de geconstateerde problemen op het gebied van dierenwelzijn voortkomen uit het optreden en het gedrag van personen die met dieren omgaan en van eigenaars; moedigt de Commissie aan na te gaan of opleiding voor landbouwers en personen die met dieren omgaan is opgenomen in de nationale strategische plannen; 26. herinnert eraan dat praktijken die het welzijn bevorderen een verhoging van de productiekosten en de werklast van de veehouders met zich mee kunnen brengen en dat die verhoging moet worden gecompenseerd met een bijbehorende vergoeding; benadrukt, bij wijze van voorbeeld, dat de invoering van vrijloopkraamhokken een lange overgangsperiode zou vergen om ervoor te zorgen dat de extra kosten op de markt worden terugverdiend, en de bouw van nieuwe stallen zou vereisen; dringt erop aan dat de bevoegde autoriteiten samenwerken bij de afgifte van bouwvergunningen en de vermindering van de administratieve lasten; 27. benadrukt dat sommige maatregelen waarvan wordt aangenomen dat zij het dierenwelzijn verbeteren, in feite contraproductief kunnen zijn en andere aspecten van duurzaamheid kunnen ondermijnen, namelijk welzijns- en gezondheids- en veiligheidsgerelateerde vraagstukken en de bestrijding van antibioticaresistentie, alsmede inspanningen om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen, indien zij niet op geïntegreerde wijze worden ontwikkeld; wijst er bijvoorbeeld op dat het houden van konijnen in de open lucht tot meer stress en sterfte kan leiden, en dat het instelleren van groepskooien in konijnenhouderijen kan leiden tot agressief gedrag bij voedsters, met stress, verwondingen en verminderde resultaten tot gevolg (15) ; wijst erop dat openluchtsystemen ook kunnen leiden tot minder controle over uitwerpselen en emissies en tot een grotere behoefte aan voeder, wat meer koolstofemissies tot gevolg kan hebben; constateert dat er een lineair verband bestaat tussen toenemende afmetingen van hokken en ammoniakemissies (16) , waardoor veehouders worden geconfronteerd met wetgeving inzake dierenwelzijn en milieukwesties die met elkaar in tegenspraak zijn; merkt op dat de invoering van kraamhokken met volledige vrijloop of de onmiddellijke afschaffing van het houden in kooien extra besmettingsbronnen onder de dieren kunnen doen ontstaan en dat stress als gevolg van territoriale dominantie en rivaliteit erdoor kan toenemen; wijst erop dat huisvesting in adequate hokken op bepaalde momenten in de levenscyclus van de dieren ertoe kan bijdragen om de verspreiding van dierziekten en besmettelijke ziekten tegen te gaan en om verzwakking en vermijdbare sterfte onder jonge kalveren of biggen te voorkomen (17) ; herinnert er in dat verband aan dat een soortgerichte benadering noodzakelijk is; verzoekt de Commissie om bij elk voorstel de mogelijke negatieve effecten voor de gezondheid en het welzijn van de dieren grondig in kaart te brengen; 28. benadrukt dat staartbijten bij varkens, een ernstig probleem in verband met het welzijn van varkens, complex is en vele facetten heeft; stelt vast dat er in de hele Unie technische problemen zijn geweest tijdens diepgaande studies naar en de analyse van risicofactoren die dit gedrag veroorzaken; merkt op dat dit ertoe heeft geleid dat er tot dusver geen enkele betrouwbare oplossing is gevonden en dat het couperen van staarten bijgevolg op grote schaal wordt toegepast, ondanks de aanzienlijke inspanningen van de Commissie en het Parlement om informatie en beste praktijken te verspreiden over het houden van varkens met intacte staarten; betreurt het dat tot dusver slechts twee lidstaten het couperen van staarten hebben verboden; beklemtoont dat het probleem van staartbijten aanzienlijk kan worden beperkt door te zorgen voor een passende verrijking van de omgeving, met name materiaal dat kan worden gemanipuleerd, en voor voldoende ruimte, goede voedingspraktijken en een stevige vloer; stelt voor meer wetenschappelijk onderzoek te financieren en uit te voeren met het oog op het in kaart brengen van een economisch duurzame manier om te garanderen dat varkens ook binnen kunnen worden gehouden met intacte staarten; is van mening dat er binnen het toepassingsgebied van de huidige wetgeving oplossingen nodig zijn om het welzijn van varkens te waarborgen en het gebruik van antibiotica voor de behandeling van gewonde varkens te verminderen; dringt er bij de Commissie op aan ervoor te zorgen dat alle lidstaten zich houden aan het verbod op het routinematig couperen van staarten bij varkens; is voorts van mening dat er duidelijkheid moet komen over sancties indien staarten worden gecoupeerd van varkens die in een lidstaat zijn gefokt en naar een andere lidstaat worden geëxporteerd om daar te worden vetgemest (18) ; 29. herinnert eraan dat de volledige uitvoering van de huidige wetgeving in elke lidstaat van cruciaal belang is om het welzijn van dieren op landbouwbedrijven te verbeteren en te zorgen voor eerlijke en gelijke mededingingsvoorwaarden op de interne markt; 30. ondererkent de inspanningen van de Europese varkenssector bij het zoeken naar alternatieven voor de castratie van biggen en benadrukt dat de diergeneeskundige regelgeving in verband met de varkenshouderij moet evolueren om gelijke tred te houden met de ontwikkelingen op het gebied van alternatieven voor de castratie van biggen; 31. verzoekt de Commissie om in de verschillende lidstaten een op Europees niveau geharmoniseerde lijst ter beschikking te stellen van beschikbare producten en protocollen voor het gebruik van pijnstillers en verdovingsmiddelen voor de castratie van biggen; verzoekt de Commissie de kortstondige opslag van diergeneesmiddelen op boerderijen toe te staan en dierenartsen toe te staan deze daar te laten met inachtneming van strikte wettelijke kadervoorschriften; 32. merkt op dat de productie van foie gras gebaseerd is op veeteeltprocedures die voldoen aan de criteria voor dierenwelzijn, aangezien het een extensieve productie is die voornamelijk plaatsvindt op agrarische familiebedrijven, waar vogels 90 % van hun leven in de open lucht doorbrengen en waar de vetmestfase, die gemiddeld tussen de tien en twaalf dagen duurt, met twee maaltijden per dag, in overeenstemming is met de biologische parameters van de dieren; 33. prijst de Commissie voor de publicatie op 12 mei 2021 van strategische richtsnoeren voor een duurzamere en concurrerender aquacultuur in de EU; benadrukt dat het van belang is de ontwikkeling van de aquacultuursector in de EU te bevorderen door over te schakelen op duurzamere methoden waarbij bijzondere aandacht wordt besteed aan het welzijn van de vis, teneinde de huidige te grote afhankelijkheid van invoer aan te pakken; is verheugd dat de Commissie visserij van het Parlement een initiatiefverslag over die richtsnoeren voorbereidt; verzoekt de Commissie specifieke wetenschappelijk verantwoorde voorschriften voor te stellen voor het welzijn van gekweekte vis; 34. verzoekt de Commissie de interne markt te verbeteren door de wijzigingen die voortvloeien uit de geactualiseerde EU-wetgeving inzake dierenwelzijn erin op te nemen, een geharmoniseerde, alomvattende en gedeelde strategie voor dierenwelzijn in de Europese landen uit te werken, met een geharmoniseerde uitvoering van de desbetreffende wetgeving, en ervoor te zorgen dat de ambitie en de normen ter verbetering van het dierenwelzijn niet worden teruggeschroefd, daarbij toeziend op de correcte uitvoering en naleving van de bestaande wetgeving in de lidstaten; 35. dringt er bij de Commissie op aan de consumenten te informeren en bewust te maken van de realiteit van de veehouderij en de feitelijke gevolgen daarvan voor het milieu, de biodiversiteit en het klimaat, alsmede van de diversiteit en de oorsprong van de productiemethoden, en daarbij zonder dogmatisme of stigmatisering te wijzen op de zorg en de aandacht die de veehouders aan hun dieren besteden; roept de Commissie en de lidstaten op om de bewustwording van en het inzicht in de realiteit van de veehouderij en het dierenwelzijn bij het publiek aanzienlijk te verbeteren, onder meer door voorlichting op scholen; 36. roept de Commissie op haar regelgevingskader ter verbetering van het welzijn van dieren in de EU te herformuleren door het duidelijker, vollediger, voorspelbaarder en toegankelijker te maken, met als doel de doelstellingen en indicatoren begrijpelijker te maken en aldus minder ruimte te laten voor interpretatie en een uniforme nationale omzetting door de lidstaten mogelijk te maken en te vergemakkelijken, alvorens de regels verder aan te scherpen of aan te vullen; stelt voor de algemene richtlijn te actualiseren aan de hand van de meest recente wetenschappelijke kennis, zodat de doelstellingen van de Commissie en de verwachtingen van de burgers met betrekking tot het welzijn van landbouwhuisdieren erin kunnen worden opgenomen, alsmede de resultaten van systematisch onderzoek, samen met de werkzaamheden betreffende de soortspecifieke richtlijnen, waarbij terdege rekening wordt gehouden met de aard van de veehouderij, de verschillende levensfasen van de dieren, de praktijken op landbouwbedrijven die geen verband houden met veehouderij, de tradities en regionale omstandigheden, en de diversiteit van de bodem en de weersomstandigheden; 37. wijst erop dat de huidige EU-wetgeving inzake dierenwelzijn niet alomvattend is en verzoekt de Commissie de noodzaak en het effect van specifieke wetgeving inzake dierenwelzijn te beoordelen in het licht van de meest recente wetenschappelijke kennis voor voedselproducerende soorten die momenteel niet onder soortspecifieke wetgeving vallen; neemt kennis van het ontbreken van diergebonden welzijnsindicatoren voor de algemene richtlijn en Richtlijnen 2008/120/EG betreffende varkens, 2007/43/EG betreffende slachtkuikens en 1999/74/EG van de Raad betreffende leghennen; constateert bovendien dat er geen kwantificeerbare voorschriften zijn voor de toepassing van en het toezicht op milieuvoorwaarden zoals luchtkwaliteit (stikstof, CO 2 , stof), verlichting (duur, lichtsterkte) en minimalisering van lawaai, hetgeen niet alleen gevolgen heeft voor het welzijn van de dieren, maar ook de concurrentie verstoort vanwege de ruimte voor interpretatie; verzoekt de Commissie afdwingbare en kwantificeerbare indicatoren op te stellen, die soortspecifiek en vanuit wetenschappelijk oogpunt actueel moeten zijn; 38. dringt er bij de Commissie op aan haar kader voor toezicht op de lidstaten te verduidelijken en ervoor te zorgen dat schadelijke praktijken worden aangepakt, en inbreukprocedures wegens niet-naleving in te leiden; benadrukt het belang van technologieën voor precisieveehouderij, met inbegrip van het potentieel van instrumenten voor het controleren van de gezondheid en het welzijn van landbouwhuisdieren, die ertoe bijdragen het uitbreken van ziekten op veehouderijen te voorkomen en beter te beheersen; benadrukt dat er veel factoren zijn die ten grondslag liggen aan de niet-naleving van de wetgeving inzake dierenwelzijn, waaronder niet-afdwingbare en niet-kwantificeerbare diergerelateerde indicatoren; merkt op dat de frequentie van inspecties in de lidstaten varieert van minimaal 1 % tot maximaal 30 %; is bezorgd dat deze grote variatie in de frequentie van inspecties ofwel betekent dat de controleverordening (19) niet wordt nageleefd ofwel dat de veehouders onder grote druk staan; verzoekt de Commissie en de lidstaten derhalve de uitvoering van de controleverordening te harmoniseren met als doel de variatie in de frequentie van inspecties tussen de lidstaten en de veehouderijsectoren te verminderen; verzoekt de Commissie jaarlijks aan het Parlement verslag uit te brengen van de acties van de lidstaten ter verbetering van het welzijn van dieren die op veehouderijen in de EU worden gehouden; 39. verzoekt de Commissie elk besluit vergezeld te doen gaan van een wetenschappelijke en effectbeoordeling (met inbegrip van de ecologische, economische en sociale gevolgen), waarin rekening wordt gehouden met de diversiteit van de houderijmethoden in elke sector in de EU en waarin de situatie wordt geanalyseerd vanuit het oogpunt van zowel het dier (per soort en in de verschillende productiefasen) als de veehouder, teneinde rekening te houden met de verwachtingen van de burgers en een doeltreffend foksysteem op te zetten om ervoor te zorgen dat de dieren in gunstige omstandigheden leven, het dierenwelzijn is gewaarborgd en de veehouderijen economisch winstgevend zijn; 40. wijst erop dat de lidstaten moeten voorzien in passende handhavingsregelingen, die tussen de lidstaten kunnen worden geharmoniseerd, en dat de lidstaten de strikte handhaving van de EU-wetgeving te allen tijde moeten waarborgen; verzoekt de Commissie regelmatig verslag uit te brengen aan het Parlement over de tenuitvoerlegging en handhaving van de dierenwelzijnswetgeving van de Unie, waarbij lacunes moeten worden opgespoord en een uitsplitsing van inbreuken per lidstaat, per soort en per type inbreuk moet worden opgenomen; 41. verzoekt de Commissie de samenwerking tussen alle betrokken actoren beter te ontwikkelen en de dialoog tussen de verschillende actoren van de lidstaten te bevorderen zodat zij zich gezamenlijk kunnen beraden over de ontwikkelingen op het gebied van veehouderijsystemen; dringt aan op het delen van zogenoemde “goede” praktijken tussen veehouderijsectoren en tussen landen; pleit voor de ontwikkeling van instrumenten om pionierende veehouders aan te moedigen deel te nemen aan ontwikkelingsprojecten; dringt erop aan dat veehouders en dierenwelzijnswetenschappers bij alle stadia van de in de verschillende Europese regio’s uitgevoerde studies worden betrokken; zou graag zien dat de documenten met betrekking tot de studie en de verspreiding van goede praktijken in alle talen van de Europese Unie worden vertaald; wijst op het potentieel van het programma Horizon Europa voor onderzoek en innovatie en verwacht dat bij de uitvoering van de projecten een passend evenwicht tussen de lidstaten in acht wordt genomen; verzoekt de Commissie een resultaatgerichte aanpak te bevorderen, als een passend kader om vertegenwoordigers van de lidstaten, wetenschappelijke instanties, belanghebbenden, veehouders en ngo’s bijeen te brengen en van gedachten te wisselen over standpunten en beste praktijken, met het oog op een meer uniforme uitvoering van de toekomstige wetgeving inzake dierenwelzijn in alle lidstaten, aansluitend bij de doelstellingen van de Green Deal; 42. is ingenomen met de oprichting van EU-referentiecentra die zich toeleggen op het welzijn van verschillende soorten en categorieën dieren (EURCAW’s) als onderdeel van de EU-strategie voor de bescherming en het welzijn van dieren 2012-2015; moedigt de Commissie aan het netwerk van EURCAW’s verder te ontwikkelen, met name voor soorten die niet onder de specifieke wetgeving vallen, als een doeltreffend platform voor de consistente en uniforme verspreiding van technische informatie in de lidstaten over de wijze waarop de EU-wetgeving moet worden uitgevoerd; 43. wijst erop dat gerichte individuele beheerspraktijken vaak een aanzienlijke invloed hebben op het dierenwelzijn; verzoekt de Commissie voor toekomstige projecten een resultaatgerichte aanpak in te voeren die gebaseerd is op wetenschappelijk bewijs en kennis van deskundigen, en op het uitwisselen van beste praktijken onder veehouders; 44. wijst op het belang van regelmatige uitwisseling met vertegenwoordigers van de nationale en regionale autoriteiten, organisaties van veehouders, belangengroeperingen uit de landbouwsector, ngo’s, burgers en deskundigen over voorbeelden van goede praktijken en noodzakelijke verbeteringen op het gebied van dierenwelzijn; wijst erop dat de kennisoverdracht op dit gebied weinig kosten met zich meebrengt en uiterst efficiënt is en daarom vaker in de praktijk moet worden gebracht; is in dit verband verheugd dat het mandaat van het platform voor dierenwelzijn door de Commissie is verlengd; is van oordeel dat de uitwisseling van goede praktijken en de overdracht van kennis verder moeten worden versterkt en gefaciliteerd, om de betrokken partijen te helpen hun gebruikelijke uitwisselingsproces te versnellen en te vereenvoudigen, en hun informatiestromen op te slaan en te beveiligen; benadrukt dat dergelijke regelmatige uitwisselingen ook moeten plaatsvinden met vertegenwoordigers van de derde landen die dieren uit de Unie invoeren; 45. dringt er bij de Commissie op aan haar verschillende strategieën op elkaar af te stemmen door regels vast te stellen die aansluiten bij de Europese Green Deal, de “van boer tot bord”-strategie, de EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030 en het landbouwbeleid met betrekking tot handel, handelspraktijken en verkoopbevordering; benadrukt dat de consistentie tussen deze strategieën een voorwaarde is voor een leefbare landbouwsector; dringt erop aan dat de herziene wetgeving inzake dierenwelzijn volledig wordt afgestemd op de prioriteiten van de Green Deal en de “van boer tot bord”-strategie, en dat het toepassingsgebied en de flexibiliteit ervan worden verruimd zodat zij kan worden aangepast aan de meest recente wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen; roept de Commissie op het handelsbeleid in overeenstemming te brengen met de EU-normen inzake dierenbescherming en -welzijn, door de handelsovereenkomsten met derde landen opnieuw te evalueren en wederkerigheid in te voeren in nieuwe bilaterale en multilaterale handelsovereenkomsten, teneinde gelijke concurrentievoorwaarden te creëren en te voorkomen dat de economische rentabiliteit van de eigen producenten wordt ondermijnd, en ervoor te zorgen dat zij voldoen aan de EU-normen inzake dierenwelzijn en productkwaliteit; 46. verzoekt de Commissie de verschillende wetsteksten betreffende het dierenwelzijn op het landbouwbedrijf, tijdens het vervoer of bij het slachten goed op elkaar af te stemmen; Etikettering inzake dierenwelzijn 47. betreurt het beperkte rendement op investeringen voor veehouders die deelnemen aan vrijwillige erkenningsregelingen op het gebied van dierenwelzijn; merkt voorts op dat etikettering inzake dierenwelzijn alleen kans van slagen heeft als de hogere prijs een rendement op investering oplevert en als de kosten en baten eerlijk over de gehele agrovoedingsketen worden verdeeld, zodat een billijk aandeel van de hogere prijs die de consument betaalt voor de aankoop van levensmiddelen die voldoen aan de EU-eisen inzake etikettering inzake dierenwelzijn, ten goede komt aan de veehouders; 48. verzoekt de Commissie op multilateraal niveau en in bilaterale overeenkomsten wederkerigheidsclausules overeen te komen betreffende de naleving van dierenwelzijnsnormen voor ingevoerde producten, ook met het oog op een correcte voorlichting van de consument; 49. benadrukt dat voor de invoering van etikettering inzake dierenwelzijn in een vroeg stadium geharmoniseerde bindende voorschriften nodig zijn die in samenwerking met alle belanghebbenden worden opgesteld en gebaseerd zijn op duidelijke wetenschappelijke indicatoren, en dat er daarnaast grootschalige promotiecampagnes en voorlichtingsactiviteiten moeten worden opgezet om de Europese consument van informatie te voorzien; 50. verzoekt de Commissie ook in de keten stroomafwaarts van de producent het welzijn van dieren te waarborgen en dit aspect op te nemen in de geharmoniseerde vrijwillige etiketteringsvoorschriften; 51. verzoekt de Commissie een begin te maken met de werkzaamheden voor een alomvattend EU-systeem voor etikettering van landbouwhuisdieren, met het oog op de ontwikkeling van een verplicht EU-kader voor vrijwillige etikettering, dat alle veehouderijen moet bestrijken, maar voor elke diersoort specifieke kenmerken moet omvatten, teneinde het risico van concurrentieverstoring op de interne markt te beperken, en tegelijkertijd voldoende ruimte te laten voor particuliere initiatieven die investeren in productdiversiteit en hogere dierenwelzijnsnormen in acht nemen als markthefboom; 52. verzoekt de Commissie een geharmoniseerd en bindend EU-kader voor te stellen met gemeenschappelijke voorschriften voor vrijwillige etikettering inzake dierenwelzijn, dat is gebaseerd op EU-voorschriften en waarin de lidstaten wordt verzocht de verschillende benaderingen die worden gevolgd, te documenteren; dringt erop aan dat de specificaties van het kader worden opgesteld volgens een technisch haalbare en wetenschappelijk verantwoorde aanpak die de productiemethoden gedurende de gehele cyclus weerspiegelt, en dat dit kader ervoor zorgt dat de waarde wordt herverdeeld ten gunste van de veehouders, teneinde marktgestuurde vooruitgang op het gebied van dierenwelzijn mogelijk te maken; benadrukt dat de etiketteringsregeling gebaseerd moet zijn op een duidelijke reeks technische referenties, met een welomschreven gebruik van de termen en claims die bij het op de markt brengen kunnen worden gehanteerd, om te voorkomen dat de consument wordt misleid en het welzijn van de dieren wordt geschaad; 53. wijst erop dat met het oog op de consistentie ook verwerkte producten en ingrediënten van dierlijke oorsprong voor een dergelijke etikettering in aanmerking kunnen komen; beveelt aan dat in de voorgestelde etiketteringsregeling inzake dierenwelzijn rekening wordt gehouden met de toenemende vraag van consumenten naar informatie en met de gelijktijdige doelstellingen van de “van boer tot bord”-strategie op het gebied van duurzaamheid, gezondheid en voeding, naast dierenwelzijn; 54. verzoekt de Commissie een diepgaand onderzoek in te stellen naar de mogelijke gevolgen, met name voor veehouders, van de invoering van een verplicht EU-kader met gemeenschappelijke etiketteringsvoorschriften, waarbij de gevolgen voor alle actoren in de voedselvoorzieningsketen, van veehouders tot consumenten, grondig worden geëvalueerd en waarbij met name gebruik wordt gemaakt van de ervaring die is opgedaan met recente door de overheid ingevoerde etiketteringsregelingen in een aantal lidstaten; roept de Commissie op conflicten tussen eventuele toekomstige regelingen en bestaande etiketteringssystemen te vermijden, met name ten aanzien van de dwingende voorschriften in de specifieke richtlijnen inzake dierenwelzijn; uit zijn bezorgdheid over de resultaten van een eerdere effectbeoordeling die de Commissie in 2012 heeft uitgevoerd en waaruit bleek dat etikettering de kosten voor de sector zou verhogen zonder dat de baten noodzakelijkerwijs zouden toenemen; 55. verzoekt de Commissie een beleid ter bescherming van de Europese veehouderij te implementeren waarbij de invoer in Europa van vee of vlees dat niet aan de Europese normen inzake dierenwelzijn voldoet, wordt verboden; o o o 56. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien het jaarverslag over de activiteiten van de Europese Ombudsman in 2020, – gezien artikel 10, lid 3, van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), – gezien artikel 15, artikel 24, lid 3, artikel 228 en artikel 298, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien de artikelen 11, 41, 42 en 43 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (het “Handvest”), – gezien het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van personen met een handicap (het “Gehandicaptenverdrag”), – gezien Verordening (EU, Euratom) 2021/1163 van het Europees Parlement van 24 juni 2021 inzake het statuut en de algemene voorwaarden voor de uitoefening van het ambt van de Europese Ombudsman (statuut van de Europese Ombudsman) en tot intrekking van Besluit 94/262/EGKS, EG, Euratom (1) , – gezien de Europese Code van goed administratief gedrag, goedgekeurd door het Parlement op 6 september 2001, – gezien de raamovereenkomst inzake samenwerking die op 15 maart 2006 is gesloten tussen het Parlement en de Europese Ombudsman, en die op 1 april 2006 in werking is getreden, – gezien zijn eerdere resoluties over de activiteiten van de Europese Ombudsman, – gezien artikel 54 en artikel 142, lid 2, van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie verzoekschriften ( A9-0342/2021 ), A. overwegende dat het jaarverslag over de activiteiten van de Europese Ombudsman in 2020 op 6 september 2021 officieel is aangeboden aan de Voorzitter van het Parlement en dat de Europese Ombudsman, Emily O’Reilly, haar verslag op 14 juli 2021 in Brussel heeft voorgelegd aan de Commissie verzoekschriften; B. overwegende dat de artikelen 20, 24 en 228 VWEU en artikel 43 van het Handvest de Europese Ombudsman de bevoegdheid geven om klachten in ontvangst te nemen over gevallen van wanbeheer bij het optreden van de instellingen, organen of instanties van de Europese Unie, uitgezonderd van het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ) bij de uitoefening van zijn gerechtelijke taken; C. overwegende dat in artikel 10, lid 3, VEU is bepaald dat “iedere burger het recht heeft aan het democratisch bestel van de Unie deel te nemen” en dat “de besluitvorming op een zo open mogelijke wijze plaatsvindt, en zo dicht bij de burgers als mogelijk is”; D. overwegende dat in artikel 15 VWEU staat: “Om goed bestuur te bevorderen en de deelneming van het maatschappelijk middenveld te waarborgen, werken de instellingen, organen en instanties van de Unie in een zo groot mogelijke openheid”, en “Iedere burger van de Unie en iedere natuurlijke of rechtspersoon met verblijfplaats of statutaire zetel in een lidstaat heeft recht op toegang tot documenten van de instellingen, organen en instanties van de Unie”; overwegende dat het waarborgen van de kwaliteit van de diensten die het EU-bestuur de burgers van de EU biedt, en dat de snelheid waarmee het bestuur van de EU op hun behoeften en zorgen reageert, van essentieel belang zijn om de rechten en fundamentele vrijheden van de burgers te beschermen; E. overwegende dat in artikel 41 van het Handvest, betreffende het recht op behoorlijk bestuur, onder meer staat dat eenieder er recht op heeft dat zijn zaken onpartijdig, billijk en binnen een redelijke termijn door de instellingen, organen en instanties van de Unie worden behandeld; F. overwegende dat artikel 43 van het Handvest bepaalt dat “iedere burger van de Unie en iedere natuurlijke of rechtspersoon met verblijfplaats of statutaire zetel in een lidstaat het recht [heeft] zich tot de Europese ombudsman te wenden in verband met gevallen van wanbeheer in het optreden van de instellingen, organen en instanties van de Unie, met uitzondering van het HvJ bij de uitoefening van zijn gerechtelijke taak”; G. overwegende dat overeenkomstig artikel 298, lid 1, VWEU de instellingen, organen en instanties van de Unie bij de vervulling van hun taken op een open, doeltreffend en onafhankelijk Europees ambtenarenapparaat steunen; H. overwegende dat de Ombudsman in 2020 370 onderzoeken heeft geopend, waarvan 365 uitgingen van een klacht en 5 op eigen initiatief werden verricht, en 394 onderzoeken heeft afgesloten (waarvan 392 op basis van een klacht en 2 op eigen initiatief); overwegende dat de meeste onderzoeken betrekking hadden op de Commissie (210 onderzoeken of 56,8 %), gevolgd door de EU-agentschappen (34 onderzoeken of 9,2 %), het Europees Bureau voor personeelsselectie (EPSO) (30 onderzoeken of 8,1 %), de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) (14 onderzoeken of 3,8 %), het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) (12 onderzoeken of 3,2 %), het Parlement (11 onderzoeken of 3 %), de Europese Centrale Bank (9 onderzoeken of 2,4 %), de Europese Investeringsbank (9 onderzoeken of 2,4 %) en andere instellingen (41 onderzoeken of 11,1 %); I. overwegende dat de drie belangrijkste punten van zorg in de onderzoeken die door de Ombudsman in 2020 zijn afgesloten, betrekking hadden op transparantie en verantwoordingsplicht (toegang tot informatie en documenten) (25 %), de dienstencultuur (24 %) en het juiste gebruik van discretionaire bevoegdheden, waaronder in inbreukprocedures (17 %); overwegende dat de andere punten van zorg onder meer betrekking hadden op ethische kwesties in het bestuur van de EU, eerbiediging van de grondrechten, gezond financieel beheer, klokkenluiden, eerbiediging van procedurele rechten, aanwerving en goed beheer van kwesties met betrekking tot EU-personeel; J. overwegende dat de Ombudsman een sleutelrol speelt bij het waarborgen van de volledige transparantie, democratische verantwoording en integriteit van de besluitvormingsprocessen van de EU; K. overwegende dat de voornaamste prioriteit van de Ombudsman is ervoor te zorgen dat de rechten van de burger volledig worden geëerbiedigd en dat het recht op behoorlijk bestuur van instellingen, organen en agentschappen van de EU van de hoogste normen uitgaat; L. overwegende dat de Ombudsman na het uitbreken van de COVID-19-pandemie een aanzienlijke hoeveelheid werk heeft verricht om ervoor te zorgen dat alle EU-instellingen voldoen aan de hoogste normen van behoorlijk bestuur, teneinde de rechten van de burgers te beschermen en het vertrouwen van het publiek te vergroten; M. overwegende dat de Ombudsman de werkzaamheden van de Commissie tijdens de COVID-19-crisis heeft onderzocht en onder meer heeft geïnformeerd naar de transparantie van de interactie van de Commissie met belangenvertegenwoordigers, naar haar beslissingen over openbare noodaanbestedingen en naar de transparantie en onafhankelijkheid van het wetenschappelijke advies rondom de pandemie; N. overwegende dat de Ombudsman naar aanleiding van een onderzoek naar de prestaties van het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) tijdens de COVID-19-crisis ernstige tekortkomingen heeft vastgesteld in de transparantiepraktijken van het ECDC, onder meer met betrekking tot de gegevens die ten grondslag liggen aan zijn risicobeoordelingen en zijn interacties met internationale partners, en voorstellen heeft gedaan ter verbetering van het publieke toezicht op de activiteiten van het ECDC in verband met de COVID-19-vaccins; O. overwegende dat openbaarheid en transparantie de belangrijkste beginselen zijn die aan het wetgevingsproces van de EU ten grondslag liggen, zoals gestaafd door de jurisprudentie van het HvJ, die in duidelijke juridische richtsnoeren voorziet voor de wijze waarop deze beginselen volledig en consequent in acht moeten worden genomen; overwegende dat het HvJ heeft verklaard dat het gebrek aan transparantie en informatie het vertrouwen van de burgers in de legitimiteit van het wetgevingsproces van de EU in zijn geheel verzwakt; overwegende dat de Commissie ten aanzien van de onderhandelingen over en de aanschaf en de distributie van COVID-19-vaccins niet transparant is geweest, en daarmee deze beginselen niet heeft gerespecteerd; P. overwegende dat het recht van de burgers van de EU om te worden geïnformeerd en de verplichting van de EU-instellingen om volledig transparant te zijn, met name ten aanzien van contracten voor COVID-19-vaccins tussen de instellingen van de EU en farmaceutische ondernemingen, zwaarder wegen dan enig vermeend recht van farmaceutische ondernemingen of de EU-instellingen om bepaalde of enige informatie in verband met deze contracten of COVID-19-vaccins achter te houden of niet volledig openbaar te maken; Q. overwegende dat de EU in het kader van NextGenerationEU een periode van ongekende uitgaven en investeringen heeft gepland, hetgeen ook zal leiden tot belangrijke banden met de particuliere sector, waardoor het nog belangrijker wordt dat de EU-instellingen over een besluitvormingsproces beschikken dat op volledige transparantie en de strengste ethische regels berust, teneinde belangenconflicten en gevallen van corruptie te voorkomen; R. overwegende dat de Raad de uiteindelijke aanbevelingen van de Ombudsman niet heeft opgevolgd, aangezien hij heeft geweigerd openbare en tijdige toegang te verlenen tot wetgevingsdocumenten omtrent de vaststelling van de jaarlijkse verordeningen tot vaststelling van visserijquota, die fundamentele milieu-informatie bevatten in de zin van de Aarhus-verordening, en dat daardoor de transparantie van zijn besluitvormingsproces wordt ondermijnd; overwegende dat de Ombudsman tot de bevinding is gekomen dat bij het besluit van de Raad sprake was van wanbeheer, en daarbij heeft benadrukt dat de Raad de cruciale link tussen democratie en de transparantie van de besluitvorming nog steeds niet volledig begrijpt; S. overwegende dat de Ombudsman een onderzoek heeft ingesteld naar de weigering van de Raad om de kwestie van sponsoring van het voorzitterschap van de Raad van de EU door bedrijven aan te pakken; overwegende dat de Ombudsman wanbeheer heeft vastgesteld in de passiviteit van de Raad met betrekking tot het wegnemen van de reputatierisico’s die dergelijke commerciële sponsoring met zich meebrengt voor de onpartijdigheid van zijn voorzitterschap en voor het imago van de EU in haar geheel; T. overwegende dat de Ombudsman haar bezorgdheid heeft geuit over de huidige praktijken van de Commissie bij de goedkeuring van de “actieve stoffen” die worden gebruikt in bestrijdingsmiddelen, en over het feit dat, volgens het systeem van de Commissie voor het vaststellen van belangenconflicten, externe wetenschappelijke deskundigen die haar adviseren, geen financiële belangen onder een drempel van 10 000 EUR hoeven aan te geven; U. overwegende dat de Ombudsman tot de bevinding is gekomen dat de Commissie een kritischer onderzoek had moeten uitvoeren naar alle risico’s van belangenconflicten alvorens een contract te gunnen voor de uitvoering van een onderzoek naar de integratie van ecologische, sociale en governancedoelstellingen (ESG) in de bankregelgeving van de EU aan BlackRock Investment Management, een bedrijf dat beleggingen beheert in de fossiele-brandstof- en banksector, hetgeen gebieden zijn die onder het toepassingsgebied vallen van de nieuwe ESG-regels; overwegende dat de Ombudsman heeft onderstreept dat de EU-regels voor openbare aanbestedingen niet robuust en duidelijk genoeg zijn om belangenconflicten te voorkomen; V. overwegende dat de voormalige vicepresident van de Europese Investeringsbank (EIB) zijn plaats in de directie van de EIB in november 2020 heeft opgegeven en minder dan drie maanden later is toegetreden tot de raad van het Spaanse multinationale nutsbedrijf Iberdrola; overwegende dat de voormalige vicepresident van de EIB belast was met het toezicht op de verstrekking van leningen door de EIB in Spanje, waaronder aan Iberdrola; overwegende dat Iberdrola sinds 2019 enorme leningen heeft ontvangen (ten belope van in totaal 1,39 miljard EUR), waarmee het de afgelopen jaren een van de voornaamste begunstigden van de EIB was; overwegende dat dit een voorbeeld is van de onopgeloste controversiële praktijk bij de EIB waarbij zij haar - door de lidstaten voorgedragen - vicepresidenten toestaat te worden belast met het toezicht op de verstrekking van EIB-leningen in hun land van herkomst, hetgeen de deur openzet voor mogelijke belangenconflicten; W. overwegende dat volgens de Ombudsman het feit dat de Commissie heeft nagelaten een “duurzaamheidseffectbeoordeling” af te ronden alvorens de besprekingen over een handelsovereenkomst tussen de EU en Mercosur af te sluiten, neerkomt op wanbeheer; overwegende dat de bevindingen van de Ombudsman eens te meer duidelijk maken dat de Commissie haar eigen richtlijnen over het gebruik van duurzaamheidseffectbeoordelingen vóór de afronding van handelsbesprekingen naast zich neer heeft gelegd; X. overwegende dat de Ombudsman gevallen van wanbeheer heeft vastgesteld in het besluit van de Europese Bankautoriteit (EBA) om haar toenmalige uitvoerend directeur toestemming te geven de functie van algemeen directeur te gaan vervullen bij de Association for Financial Markets in Europe (AFME), een lobbygroep in de financiële sector, waarbij de EBA de risico’s van belangenconflicten niet had beperkt en zijn toegang tot vertrouwelijke informatie niet had ingetrokken; overwegende dat de EBA een begin heeft gemaakt met de implementatie van de aanbevelingen van de Ombudsman, waardoor de Ombudsman de zaak heeft kunnen afsluiten; Y. overwegende dat in de strategie van de Commissie voor de behandeling van verzoekschriften wordt verwezen naar haar mededeling uit 2016 getiteld “EU-wetgeving: betere resultaten door betere toepassing”, waarin geen administratieve procedure of praktijk met betrekking tot verzoekschriften is vastgesteld; overwegende dat de aanpak van de Commissie, die erin resulteert dat zij stelselmatig weigert gevolg te geven aan individuele verzoekschriften en aan verzoekschriften die betrekking hebben op gebieden die onder artikel 6 VWEU vallen, niet strookt met het bepaalde in artikel 227 VWEU en tot frustratie en teleurstelling bij burgers leidt, en betekent dat het niet mogelijk is stelselmatige tekortkomingen in verband met het EU-recht in de lidstaten in kaart te brengen; Z. overwegende dat veel van de door de Commissie verzoekschriften ontvangen verzoekschriften betrekking hebben op het gebrek aan transparantie van de Commissie en het verzoek bevatten om openbaarmaking van alle gegevens over de COVID-19-vaccincontracten tussen de Commissie, de lidstaten en de farmaceutische industrie, alsook van gegevens over klinische proeven op patiëntniveau; AA. overwegende dat de Ombudsman functioneert als verhaalmechanisme voor burgers die problemen ervaren bij het verkrijgen van toegang tot documenten die in het bezit zijn van de EU-instellingen; overwegende dat een aanzienlijk aantal onderzoeken van de Ombudsman in 2020 ertoe heeft geleid dat toegang is verleend tot documenten van breder publiek belang, ondanks het feit dat de toepasselijke EU-wetgeving structureel ontoereikend is, aangezien deze verouderd is en niet langer de huidige praktijken weerspiegelt die door de EU-instellingen worden gehanteerd; AB. overwegende dat de Ombudsman een reeks acties heeft opgezet die gericht waren op het bevorderen van een betere en meer consistente uitvoering van het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap binnen het gehele EU-bestuur, en een strategisch initiatief heeft gestart over de manier waarop de Commissie voorzag in de bijzondere behoeften van medewerkers met een handicap in het kader van de COVID-19-noodsituatie; AC. overwegende dat de Ombudsman een onderzoek is gestart naar de wijze waarop de Commissie waarborgt dat het gebruik door Hongarije en Portugal van de Europese structurele en investeringsfondsen (ESI-fondsen) voor zorgfaciliteiten voor personen met een handicap strookt met de wettelijke verplichtingen uit hoofde van het Handvest, de verordening inzake de ESI-fondsen en het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap; 1. hecht zijn goedkeuring aan het jaarverslag over 2020 dat de Europese Ombudsman heeft overgelegd, en prijst de excellente presentatie van de belangrijkste feiten en cijfers over de werkzaamheden van de Ombudsman in 2020; 2. feliciteert Emily O’Reilly met haar opmerkelijke werk om de openheid, de verantwoordingsplicht en de integriteit van de instellingen, organen en instanties van de EU te vergroten en aldus de grondrechten van de burgers te vrijwaren, met name in een tragisch jaar dat werd gekenmerkt door de verwoestende gevolgen van de uitbraak van de COVID-19-pandemie; herinnert eraan dat transparantie in de rechtsstaat verankerd is en tot de voornaamste beginselen van de participatieve democratie behoort; 3. herinnert eraan dat de Ombudsman aanbevelingen kan doen, oplossingen kan aandragen en suggesties voor verbetering kan formuleren, met het oog op het oplossen van een probleem in het geval van wanbeheer; stelt vast dat indien een klacht buiten het mandaat van de Ombudsman valt hij de indiener kan aanraden zich tot een andere autoriteit of tot de Commissie verzoekschriften te wenden; merkt op dat de Ombudsman in 2020 meer dan 1 400 klachten heeft ontvangen die niet onder haar mandaat vielen, voornamelijk omdat zij geen betrekking hadden op de activiteiten van het EU-bestuur; 4. feliciteert de Ombudsman met haar monitoring van de wijze waarop de EU-instellingen met een grote nabijheid tot de burger hun werkzaamheden tijdens de pandemie verrichten en met het feit dat zij erop hamert dat zij zich transparant moeten gedragen; verwelkomt het dat de Ombudsman bij de Commissie heeft geïnformeerd naar de transparantie van het wetenschappelijke advies dat zij ontvangt, haar ontmoetingen met belangenbehartigers en haar besluiten over openbare noodaanbestedingen; 5. spreekt zijn waardering uit voor de constructieve samenwerking van de Ombudsman met het Parlement, in het bijzonder met de Commissie verzoekschriften, en met andere EU-instellingen; prijst de Ombudsman voor haar vermogen om de kwaliteit en de toegankelijkheid van de aan de burgers verleende diensten te verbeteren en voor het feit dat er, ondanks de pandemie op de achtergrond, geen terugval was in haar kerntaken en dat de behandeling van klachten niet is verstoord; 6. stelt vast dat het werk van de Ombudsman tot positieve veranderingen binnen de instellingen en organen van de EU heeft geleid; 7. benadrukt de essentiële rol van transparantie en good governance bij de werkzaamheden van de EU-instellingen; betreurt het feit dat de Commissie geen adequate toelichting heeft gegeven bij de verzoeken van de Ombudsman betreffende belangrijke elementen van haar werkzaamheden tijdens de COVID-19 crisis; verzoekt de Commissie duidelijkheid te verschaffen omtrent haar besluitvorming inzake openbare noodaanbestedingen, met inbegrip van de benoemingsprocedure van de leden van de verschillende comités, met het oog op volledige transparantie van de procedure; 8. stelt vast dat de Commissie het mededingingskarakter van de markt voor vaccins heeft onderkend; meent dat het in het belang van de Europese burgers is over duidelijkheid en transparantie te beschikken met betrekking tot aankoopovereenkomsten en koopovereenkomsten voor COVID-19-vaccins, en dat dit zwaarder weegt dan verzoeken van fabrikanten om in de overeenkomsten in kwestie niet-openbaarmakingsclausules op te nemen; benadrukt dat vertrouwen tussen burgers en de instellingen van primordiaal belang is, met name in het kader van de COVID-19-crisis; spoort de Ombudsman aan haar onderzoeken voort te zetten en de Commissie te verzoeken niet-geredigeerde versies van dergelijke aankoopovereenkomsten en koopovereenkomsten openbaar te maken; dringt er bij de Commissie met klem op aan te zorgen voor volledige transparantie inzake alle details van het onderzoek naar en de ontwikkeling, aankoop en distributie van COVID-19-vaccins, door niet-geredigeerde versies van de aankoopovereenkomsten en de koopovereenkomst te publiceren en door de openbaarmaking van alle details in toekomstige contracten betreffende COVID-19-vaccins een voorwaarde te maken voor onderhandelingen met farmaceutische ondernemingen in de toekomst; benadrukt dat elk gebrek aan transparantie in het kader van de COVID-19-pandemie in strijd is met het recht van de burgers op informatie, en desinformatie en wantrouwen in de hand werkt; 9. benadrukt dat het van het grootste belang is te zorgen voor de volledige en consequente uitvoering van de voorstellen van de Ombudsman die zijn gedaan naar aanleiding van haar strategische onderzoek naar de verbetering van de transparantiepraktijken en de algemene werkzaamheden van het ECDC, waarvan de rol cruciaal is bij het verzamelen en publiceren van essentiële informatie over COVID-19-vaccins en bij het vergroten van het vertrouwen van het publiek in de EU-vaccinatiestrategie tegen COVID-19; 10. ondersteunt de Ombudsman in haar werk om ervoor te zorgen dat de burgers hun democratische rechten ten volle kunnen uitoefenen door, onder meer, rechtstreeks deel te nemen aan het besluitvormingsproces binnen de EU-instellingen en dit in detail te volgen, alsmede door toegang te hebben tot alle relevante informatie, zoals ook bepaald is in de jurisprudentie van het HvJ; 11. verwelkomt het optreden van de Ombudsman in verband met verzoeken aan de Commissie om het publiek toegang te geven tot documenten met betrekking tot de herstel- en veerkrachtplannen van de lidstaten, die een aanzienlijk algemeen belang vertegenwoordigen en informatie bevatten over de ongekende bedragen die in het kader van NextGenerationEU zullen worden toegewezen; juicht het toe dat de Commissie reeds veel materiaal over de herstel- en veerkrachtfaciliteit beschikbaar heeft gemaakt; benadrukt dat in dit verband behoefte bestaat aan meer transparantie en versterkt toezicht door de bevoegde autoriteiten, waaronder door de Ombudsman van de administratieve procedures van de EU-fondsen; verzoekt de Ombudsman samen met de leden van het Europees netwerk van ombudsmannen te onderzoeken welke andere manieren er zijn om, binnen hun bevoegdheden, toe te zien op de toewijzing en het gebruik van EU-middelen, teneinde de rechten van de burgers van de Unie te beschermen tegen mogelijke belangenconflicten en gevallen van corruptie, alsook tegen schendingen van de rechtsstaat, en op deze wijze bij te dragen tot het waarborgen van de integriteit, de volledige transparantie en de democratische verantwoordingsplicht van de EU-instellingen; 12. onderstreept dat de transparantie van het wetgevingsproces een kernonderdeel vormt van elke representatieve democratie; betreurt dat de huidige praktijken van de Raad met betrekking tot zijn besluitvormingsproces nog steeds worden ontsierd door een gebrek aan transparantie; betreurt het feit dat de Raad, zolang het wetgevingsproces nog gaande is, blijft verhinderen dat burgers rechtstreeks en tijdig toegang hebben tot zijn wetgevingsdocumenten, hetgeen een inbreuk vormt op het recht van de burgers om daadwerkelijk deel te nemen aan het besluitvormingsproces; 13. prijst de vastbeslotenheid waarmee de Ombudsman probeert volledige transparantie in het besluitvormingsproces in de EU te bereiken; herinnert eraan dat het Parlement in zijn resolutie van 17 januari 2019 over strategisch onderzoek OI/2/2017 van de Ombudsman betreffende de transparantie van de wetgevingsbesprekingen in de voorbereidende gremia van de Raad van de EU (2) zijn steun tot uitdrukking heeft gebracht voor de voorstellen van de Ombudsman met betrekking tot wetgevingstransparantie; beklemtoont dat er toezicht moet worden gehouden op de tenuitvoerlegging van de aanbevelingen van de Ombudsman voor transparantie in de trialogen; verzoekt de Raad zijn inspanningen met betrekking tot transparantie op te schroeven, in het bijzonder door de standpunten van de lidstaten te registreren en te publiceren, en meer trialoogdocumenten beschikbaar te stellen, ter waarborging van de democratische rechten van de burgers; 14. juicht het toe dat de Ombudsman in het kader van het bredere strategische werk met betrekking tot de respons van het EU-bestuur tijdens de COVID-19-crisis ook een eigen-initiatiefonderzoek is gestart naar de door de Raad ingevoerde buitengewone besluitvormingsprocedures; verzoekt de Raad met klem gevolg te geven aan de suggesties van de Ombudsman voor verbetering zijn werk; 15. dringt er, gezien de toch al ernstige gevolgen die het gebruik van bestrijdingsmiddelen voor de menselijke gezondheid en het milieu heeft veroorzaakt, bij de Commissie op aan af te zien van de goedkeuring van in bestrijdingsmiddelen gebruikte “actieve stoffen” wanneer wordt vastgesteld dat er belangrijke punten van zorg zijn of dat deze niet veilig te gebruiken zijn, of wanneer aanvullende gegevens nodig zijn om de veiligheid ervan te bevestigen; 16. verzoekt de Commissie te zorgen voor een goedkeuringsprocedure voor “actieve stoffen” in bestrijdingsmiddelen die volledig transparant is en vrij van belangenconflicten; stelt vast dat het Europees burgerinitiatief getiteld “Save Bees and Farmers” door meer dan een miljoen mensen in de hele EU is ondertekend en oproept tot uitfasering van synthetische bestrijdingsmiddelen in de EU, tot maatregelen om de biodiversiteit te herstellen, en tot steun voor boeren om te overstap naar duurzame landbouw te kunnen maken; verzoekt de Ombudsman de bestaande systemen op EU-niveau te blijven onderzoeken om ervoor te zorgen dat het huidige beleid en de procedurele waarborgen op dit gebied het hoogste niveau van bescherming van de menselijke gezondheid en het milieu garanderen, en dat het verzamelen en onderzoeken van wetenschappelijk bewijs volledig transparant, nauwkeurig en vrij van belangenconflicten geschiedt; 17. herinnert eraan dat de Ombudsman in maart 2020 haar onderzoek heeft afgerond naar de wijze waarop de Commissie erop toeziet dat de wetenschappelijke deskundigen die haar adviseren geen belangenconflicten hebben; verzoekt de Commissie haar procedures voor de beoordeling van de onafhankelijkheid van de wetenschappelijke deskundigen die haar adviseren te verbeteren, onder meer door de suggesties van de Ombudsman naar aanleiding van haar onderzoek ter zake volledig uit te voeren en ervoor te zorgen dat de betrokken deskundigen geen belangenconflicten hebben; 18. verzoekt de Ombudsman met klem een onderzoek in te stellen naar de strategische aanpak van de Commissie bij de behandeling van verzoekschriften, aangezien haar optreden, dat uitsluitend beperkt is tot kwesties die zij van strategisch belang acht of die structurele problemen weerspiegelen, en derhalve individuele gevallen buitenbeschouwing laat, schadelijk kan zijn voor het recht van burgers om een verzoekschrift in te dienen en hun recht op behoorlijk bestuur; 19. bekritiseert de Commissie omdat zij heeft nagelaten de duurzaamheidseffectbeoordeling af te ronden alvorens de handelsbesprekingen tussen de EU en Mercosur af te sluiten; herinnert aan het standpunt van het Parlement, namelijk dat de milieu- en sociale gevolgen van vrijhandelsovereenkomsten grondig moeten worden beoordeeld alvorens handelsbesprekingen af te ronden; 20. heeft kritiek op die lidstaten, die het voorzitterschap van de Raad bekleedden, die besloten hebben om gebruik te maken van sponsoring door bedrijven, aangezien dit ernstige schade toebrengt aan het imago van de EU, en benadrukt dat het voor de toekomst van belang is zich van elke vorm van sponsoring te onthouden; acht het van het grootste belang dat de strengste regels worden aangenomen om dergelijke praktijken te voorkomen, teneinde de reputatie en de integriteit van de Raad en van de EU in haar geheel te beschermen; verzoekt de lidstaten zich te houden aan hun verplichting om op volledig transparante wijze samen te werken met de Ombudsman; 21. prijst het werk van de Ombudsman om het recht van EU-burgers op toegang tot documenten in het bezit van de EU-instellingen te beschermen en de burgers toegang te geven tot documenten in alle officiële EU-talen; verwelkomt het initiatief van de Ombudsman met betrekking tot de zogenaamde ‘fast-track’-procedure in verband met de toegang tot documenten, die beoogt binnen 40 werkdagen een beslissing te krijgen aangaande de opgevraagde documenten; onderstreept dat in 2020 de behandelingstijd van klachten over de toegang tot documenten gemiddeld een derde bedroeg van vóór 2018, toen deze procedure werd ingevoerd; acht het van het allergrootste belang te zorgen voor volledige transparantie en toegang van het publiek tot de documenten van de EU-instellingen, teneinde het hoogste niveau van bescherming van de democratische rechten van de burgers te waarborgen en ervoor te zorgen dat zij vertrouwen hebben in de EU-instellingen; is van mening dat de herziening van Verordening (EG) nr. 1049/2001 (3) met voorrang moet plaatsvinden; betreurt het feit dat de EU-wetgeving inzake de toegang tot documenten sterk verouderd is, waardoor ook de activiteiten van de Ombudsman op dit gebied worden belemmerd; 22. steunt de voortdurende inzet van de Ombudsman om draaideurzaken te bestrijden, met inbegrip van de zaak waarbij de EBA betrokken was; wijst erop dat deze inzet de EBA ertoe heeft gebracht de aanbevelingen van de Ombudsman op te volgen door een nieuw beleid aan te nemen voor de beoordeling van beperkingen en verboden die na beëindiging van het dienstverband aan het personeel worden opgelegd, alsmede nieuwe procedures voor de onmiddellijke opschorting van de toegang tot vertrouwelijke informatie voor personeelsleden die uit dienst treden; 23. verzoekt de Ombudsman zich ervoor te blijven inzetten dat de namen van alle bij draaideurgevallen betrokken EU-ambtenaren tijdig openbaar worden gemaakt, en te zorgen voor volledige transparantie met betrekking tot alle hiermee samenhangende informatie; 24. verwelkomt het door de Ombudsman gestarte onderzoek naar de wijze waarop de EIB is omgegaan met de sollicitatie van haar voormalige vicepresident naar een hoge functie bij het Spaanse bedrijf Iberdrola, dat een enorm bedrag aan leningen van de EIB had ontvangen; bekritiseert dat de EIB geen gevolg heeft gegeven aan het verzoek van het Parlement om een bepaling op te nemen in de gedragscode van haar directie op grond waarvan de leden daarvan geen toezicht mogen houden op leningen die verstrekt worden aan, respectievelijk de uitvoering van projecten in hun land van herkomst; verzoekt de EIB volledig en op consistente wijze gehoor te geven aan het verzoek van het Parlement, en haar integriteitsregels en de handhaving daarvan aan te scherpen, teneinde belangenconflicten en reputatieschade te voorkomen; 25. verwelkomt het onderzoek dat de Ombudsman doet naar de bescherming van de grondrechten van vluchtelingen, inclusief haar onderzoek naar hoe het Europees Grens- en kustwachtagentschap (Frontex) omgaat met schendingen van grondrechten en de uitbreiding van zijn mandaat, de transparantie en doeltreffendheid van het klachtenmechanisme, en de rol en de onafhankelijkheid van de grondrechtenfunctionaris; verzoekt de Ombudsman voor follow-up te zorgen door te kijken naar het toekomstige optreden van de Commissie en door te onderzoeken hoe haar monitoringmechanisme de doeltreffendheid van de met EU-middelen gefinancierde grensbewaking controleert; onderstreept het belang van het onderzoek van de Ombudsman naar de wijze waarop de Commissie erop toeziet dat de autoriteiten van de lidstaten bij hun grensbewakingsoperaties de grondrechten respecteren; 26. verzoekt de Commissie volledig en tijdig gevolg te geven aan de aanbevelingen die de Ombudsman heeft gedaan naar aanleiding van haar onderzoek naar de zaak BlackRock, door strengere en duidelijker regels in te stellen, ook in het kader van haar interne richtsnoeren, ter voorkoming van belangenconflicten in alle openbare aanbestedingsprocedures, teneinde onder meer de integriteit van de besluitvormingsprocessen betreffende de aanneming van nieuwe regels inzake ESG-kwesties op EU-niveau te waarborgen; 27. steunt de activiteiten van de Ombudsman die gericht zijn op het waarborgen van de volledige en consistente uitvoering van het Verdrag van de VN inzake de rechten van personen met een handicap door het bestuur van de EU, met inbegrip van de lijst van beste praktijken die is opgesteld ter bevordering van een consistente aanpak in het gehele EU-bestuur bij het tegemoetkomen aan de bijzondere behoeften van medewerkers met een handicap in het kader van de COVID-19-noodsituatie; juicht de onderzoeken van de Ombudsman toe naar aanleiding van klachten van personen met een handicap, en moedigt haar aan in haar werk als actief deelnemer aan het EU-kader voor het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap; herinnert er in dit verband aan dat de Ombudsman in 2020 het voorzitterschap vervulde van het EU-kader voor het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap; 28. verwelkomt de continuering van de Prijs voor goed bestuur, die erkenning inhoudt van het optreden van de openbare dienst van de EU met een positieve impact op het leven van Europese burgers; is van oordeel dat meer ruchtbaarheid aan de prijs moeten worden gegeven om de Europese burgers te laten zien dat de instellingen van de EU praktische actie ondernemen; 29. spoort de Commissie met klem aan onderzoek te doen naar het gebruik van ESI-fondsen die toegekend zijn voor de bouw van institutionele zorgfaciliteiten voor personen met een handicap in Hongarije en Portugal; 30. benadrukt dat de ESI-fondsen zijn toegekend ter bevordering van het recht van personen met een handicap om zelfstandig te wonen en in de gemeenschap te worden geïntegreerd; beklemtoont dat het essentieel is toezicht uit te oefenen op het gebruik van de toegekende EU-fondsen, die moeten worden gebruikt voor de-institutionalisering in de lidstaten; 31. stelt vast dat het aantal bij de Ombudsman ingediende klachten de voorbije jaren licht is gestegen, hetgeen laat zien dat meer burgers nu op de hoogte zijn van het bestaan van het instituut en het zeer nuttige werk dat de Ombudsman verricht ter verdediging van algemene belangen; 32. beklemtoont dat de verplichting van de lidstaten met betrekking tot het beginsel van non-discriminatie, waaronder waarborgen dat personen met een handicap aan het hele proces van voorbereiding en tenuitvoerlegging van projecten deelnemen, moet worden gerespecteerd; 33. juicht het toe dat de onderzoeken van door de Ombudsman afgesloten zaken in 2020 gemiddeld vijf maanden in beslag namen, hetgeen een verbetering is ten opzichte van het jaar daarvoor, toen onderzoeken gemiddeld zeven maanden duurden; 34. stelt met tevredenheid vast dat 57 % van de gevallen in 2020 in minder dan drie maanden werd afgesloten, en dat de gevallen waarvan de afwikkeling tot 18 maanden duurde slechts 1 % van alle gevallen uitmaken, in vergelijking met 10 % in 2019 en 27 % in 2013; spreekt derhalve zijn waardering uit voor de inspanningen gericht op het oplossen van door de burgers aangekaarte kwesties en verzoekt alle betrokken instellingen tijdig op verzoeken van de Europese Ombudsman te reageren; 35. stelt vast dat het aantal klachten dat buiten het mandaat van de Europese Ombudsman valt door de jaren heen relatief stabiel is gebleven (1 420 in 2020, 1 330 in 2019, en 1 300 in 2018); stelt vast dat uit het verslag over 2020 blijkt dat de meeste van deze klachten geen betrekking hadden op het EU-bestuur; juicht de inspanningen van de Ombudsman toe die erop gericht zijn de burgers beter over zijn mandaat te informeren; geeft tegelijkertijd aan dat moet worden gezorgd voor betere voorlichting over en bekendheid met de verschillende soorten klachten die burgers op nationaal en Europees niveau kunnen indienen; beklemtoont ook de rol die het Parlement en zijn leden in dit verband zouden moeten vervullen; 36. merkt op dat het aanvaardingspercentage van de voorstellen van de Ombudsman door de EU-instellingen in 2020 79 % bedroeg, wat een lichte verbetering is ten opzichte van het voorgaande jaar; is er vast van overtuigd dat de instellingen, organen en instanties van de Unie volledig en consequent gevolg moeten geven aan de oplossingen, aanbevelingen en suggesties van de Ombudsman; 37. beklemtoont het belang van het Europees netwerk van ombudsmannen en van de via dit netwerk georganiseerde jaarlijkse ontmoetingen met nationale en regionale ombudsmannen om meer bekendheid te geven aan hetgeen de Ombudsman voor de burgers van Europa kan betekenen; juicht het toe dat de Ombudsman gedurende de pandemie actie ondernomen heeft om in geregeld contact met haar nationale collega’s te blijven en in de loop van 2020 webinars georganiseerd en geleid heeft over onderwerpen als de gevolgen van de pandemie, bevordering en uitwisseling van goede praktijk op het vlak van crisisrespons, en de impact van artificiële intelligentie; erkent dat het Europees netwerk van ombudsmannen een belangrijke bijdrage heeft geleverd middels verstrekking van informatie over de verantwoordelijkheden en bevoegdheden van zijn leden en over de correcte tenuitvoerlegging van Europese wetgeving; verzoekt dit netwerk na te denken over de rol die nationale en regionale ombudsmannen kunnen spelen bij het vergroten van de betrokkenheid van EU-burgers bij het besluitvormingsproces van de EU; spoort de leden van het Europees netwerk van ombudsmannen aan nauwer met elkaar samen te werken, waaronder op het vlak van bevordering van parallelle onderzoeken in de toekomst; 38. prijst de Ombudsman voor haar werk op digitale platforms, waarmee ze de burgers van de EU beter bekend heeft gemaakt met wat zij doet; stelt vast dat Instagram in 2020 het snelstgroeiende kanaal was, met een groei van 71 % van het aantal volgers gedurende het jaar (1 068 nieuwe volgers); stelt vast dat het aantal volgers op LinkedIn met 34 % (1 237 volgers) is toegenomen, terwijl het aantal volgers op Twitter, waar de Ombudsman de meeste volgers heeft, in december 2020 het aantal van 29 200 bereikte, een toename met 11 % (2 870 volgers); 39. feliciteert de Ombudsman met het 25-jarig bestaan van het ambt en onderstreept dat het Bureau sinds 1995 meer dan 57 000 klachten heeft behandeld en meer dan 7 300 onderzoeken heeft verricht, hetgeen in hoge mate heeft bijgedragen tot de verbetering van de ethische normen en de normen inzake verantwoordingsplicht van de EU-instellingen op een groot aantal gebieden; onderschrijft de strategie “Op weg naar 2024” van de Ombudsman, die erop is gericht de invloed, de zichtbaarheid en de relevantie van het Bureau van de Ombudsman te vergroten, en waarin de doelstellingen en prioriteiten van het Bureau voor de huidige termijn worden beschreven, waaronder vergroting van de bekendheid bij het grote publiek van het werk van de Ombudsman; 40. is ingenomen met de goedkeuring van het nieuwe statuut van de Ombudsman, waarvan de bepalingen duidelijkheid verschaffen over de rol van de Ombudsman en haar bevoegdheden uitbreiden naar gebieden die verband houden met klokkenluiden, intimidatie en belangenconflicten in de instellingen en organen van de EU; acht het van het grootste belang dat aan de Ombudsman een ruimere begroting wordt toegewezen, zodat zij over de nodige middelen beschikt om haar totale werklast doeltreffend te verlichten; 41. verwelkomt de praktische aanbevelingen van de Ombudsman voor het EU-bestuur met betrekking tot het gebruik van24 officiële talen in de communicatie met het publiek; onderstreept dat deze aanbevelingen essentieel zijn voor het behoud van een rijke taalkundige verscheidenheid in Europa; herhaalt dat de gelijkheid van talen beter moet worden gewaarborgd door de EU-instellingen; geeft aan dat de websites van de EU-instellingen beter moeten getuigen van de gelijkheid van alle 24 officiële talen van de EU, en betreurt dat veel delen van de websites van de EU-instellingen nog altijd in slechts enkele talen beschikbaar zijn; 42. prijst de inspanningen van de Ombudsman om de participatie van de burgers in het besluitvormingsproces van de EU te vergroten; 43. verwelkomt de nieuwe versie van de website van de Ombudsman, die dynamischer is en gebruiksvriendelijker voor de burgers van Europa; spoort de Ombudsman aan meer van haar publicaties in alle officiële talen van de EU te publiceren; 44. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie en het verslag van de Commissie verzoekschriften te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de Europese Ombudsman, de regeringen en parlementen van de lidstaten en de ombudsmannen of soortgelijke bevoegde instanties aldaar. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 194, – gezien Richtlijn 2003/87/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 oktober 2003 tot vaststelling van een regeling voor de handel in broeikasgasemissierechten binnen de Gemeenschap en tot wijziging van Richtlijn 96/61/EG van de Raad (1) , – gezien Richtlijn 2014/89/EU van het Europees Parlement en de Raad van 23 juli 2014 tot vaststelling van een kader voor maritieme ruimtelijke planning (2) , – gezien Richtlijn (EU) 2018/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2018 ter bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen (3) (richtlijn hernieuwbare energie), – gezien Verordening (EU) nr. 347/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 april 2013 betreffende richtsnoeren voor de trans-Europese energie-infrastructuur en tot intrekking van Beschikking nr. 1364/2006/EG en tot wijziging van de Verordeningen (EG) nr. 713/2009, (EG) nr. 714/2009 en (EG) nr. 715/2009 (4) (de TEN-E-verordening), – gezien Verordening (EU) nr. 1316/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2013 tot vaststelling van de financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen, tot wijziging van Verordening (EU) nr. 913/2010 en tot intrekking van Verordeningen (EG) nr. 680/2007 en (EG) nr. 67/2010 (5) , die momenteel wordt herzien, – gezien Verordening (EU) 2018/1999 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2018 inzake de governance van de energie-unie en van de klimaatactie, tot wijziging van Richtlijn 94/22/EG, Richtlijn 98/70/EG, Richtlijn 2009/31/EG, Verordening (EG) nr. 663/2009, Verordening (EG) nr. 715/2009, Richtlijn 2009/73/EG, Richtlijn 2009/119/EG van de Raad, Richtlijn 2010/31/EU, Richtlijn 2012/27/EU, Richtlijn 2013/30/EU en Richtlijn (EU) 2015/652 van de Raad, en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 525/2013 van het Europees Parlement en de Raad (6) , – gezien zijn resolutie van 6 februari 2018 over versnelling van de innovatie op het gebied van schone energie (7) , – gezien zijn resolutie van 14 maart 2019 over klimaatverandering – een Europese strategische langetermijnvisie voor een bloeiende, moderne, concurrerende en klimaatneutrale economie in overeenstemming met de Overeenkomst van Parijs (8) , – gezien zijn resolutie van 15 januari 2020 over de Europese Green Deal (9) , – gezien zijn resolutie van 10 juli 2020 over een alomvattende Europese benadering van energieopslag (10) , – gezien zijn resolutie van 25 november 2020 over een nieuwe industriestrategie voor Europa (11) , – gezien zijn resolutie van 19 mei 2021 over een Europese waterstofstrategie (12) , – gezien zijn resolutie van 19 mei 2021 over een Europese strategie inzake geïntegreerde energiesystemen (13) , – gezien zijn resolutie van 7 juli 2021 over de gevolgen voor de visserijsector van offshorewindmolenparken en andere systemen voor hernieuwbare energie (14) , – gezien de mededeling van de Commissie van 11 december 2019 over de Europese Green Deal ( COM(2019)0640 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 10 maart 2020 getiteld “Een nieuwe industriestrategie voor Europa” ( COM(2020)0102 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 20 mei 2020 getiteld “EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030 – De natuur terug in ons leven brengen” ( COM(2020)0380 ) en zijn desbetreffende resolutie van 9 juni 2021 met dezelfde titel (15) , – gezien de mededeling van de Commissie van 8 juli 2020 getiteld “Een waterstofstrategie voor een klimaatneutraal Europa” ( COM(2020)0301 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 8 juli 2020 getiteld “Energie voor een klimaatneutrale economie: een EU-strategie voor een geïntegreerd energiesysteem” ( COM(2020)0299 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 17 september 2020 getiteld “Een ambitieuzere klimaatdoelstelling voor Europa voor 2030: investeren in een klimaatneutrale toekomst voor ons allemaal” ( COM(2020)0562 ), – gezien het verslag van de Commissie van 14 oktober 2020 getiteld “Verslag over de stand van de energie-unie 2020 overeenkomstig Verordening (EU) 2018/1999 inzake de governance van de energie-unie en van de klimaatactie” ( COM(2020)0950 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 19 november 2020 getiteld “EU-strategie over de benutting van het potentieel van hernieuwbare offshore-energie met het oog op een klimaatneutrale toekomst” ( COM(2020)0741 ), – gezien het voorstel van de Commissie van 15 december 2020 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende richtsnoeren voor trans-Europese energie-infrastructuur en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 347/2013 ( COM(2020)0824 ), – gezien verslag nr. 3/2015 van het Europees Milieuagentschap van 1 oktober 2015 getiteld “Marine protected areas in Europe’s seas – an overview and perspectives for the future” en zijn briefing van 6 oktober 2020 getiteld “Management effectiveness in the EU’s Natura 2000 network of protected areas”, – gezien de overeenkomst die op de 21e Conferentie van de Partijen bij het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering (COP21) op 12 december 2015 in Parijs is aangenomen (de Overeenkomst van Parijs), – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie vervoer en toerisme en de Commissie visserij, – gezien het verslag van de Commissie industrie, onderzoek en energie ( A9-0339/2021 ), A. overwegende dat de EU de Overeenkomst van Parijs heeft geratificeerd, alsmede de Europese Green Deal en de recent aangenomen Europese klimaatwet, waarin de EU zich tot doel stelt om uiterlijk in 2030 de uitstoot van broeikasgassen met ten minste 55 % te verminderen en uiterlijk in 2050 de doelstelling van klimaatneutraliteit, alsook aanvullende doelstellingen, te verwezenlijken teneinde de gevolgen van de wereldwijde klimaatverandering tegen te gaan; B. overwegende dat de transitie naar een broeikasgasneutrale, uiterst energie-efficiënte en in grote mate op hernieuwbare energiebronnen gebaseerde economie een snelle en schone energietransitie vereist, die zorgt voor duurzaamheid, voorzieningszekerheid en betaalbare energie, alsook voor de nodige energie-infrastructuur; C. overwegende dat de aanzienlijke daling van de prijzen van hernieuwbare offshore-elektriciteit ervoor heeft gezorgd dat deze energiebron een van de meest concurrerend geprijsde energiebronnen is geworden, met een totaal gewogen gemiddelde van de genormaliseerde energiekosten (“levelised cost of energy”) voor offshorewindenergie dat tussen 2010 en 2020 met 48 % is gedaald van 0,14 EUR naar 0,071 EUR per kWh, en daardoor een essentieel element van de groene transitie is geworden, waarmee de weg wordt geëffend voor een moderne, hulpbronnenefficiënte en concurrerende economie, en een van de belangrijkste pijlers van de klimaatambities van de EU is geworden; overwegende dat met hernieuwbare offshore-energie enorme energiebronnen kunnen worden benut om huishoudens te beschermen tegen energiearmoede; D. overwegende dat in de EU-strategie voor hernieuwbare offshore-energie rekening moet worden gehouden met de verschillende geografische kenmerken van de zeegebieden van de EU, waardoor het moeilijk is om een uniforme aanpak te ontwikkelen; E. overwegende dat de EU-sector voor de productie van hernieuwbare offshore-energie technologisch toonaangevend is en een aanzienlijk potentieel heeft om de economie van de EU te stimuleren door de groei van de productie van schone energie in Europa en de rest van de wereld te ondersteunen; F. overwegende dat het totale bedrag dat de afgelopen tien jaar beschikbaar was voor EU-programma’s voor onderzoek en ontwikkeling (O&O) op het gebied van offshorewindenergie 496 miljoen EUR bedroeg; overwegende dat overheidsinvesteringen in onderzoek en ontwikkeling in de waardeketen van windenergie reeds een cruciale rol hebben gespeeld bij het mogelijk maken van de ontwikkeling van de sector; overwegende dat de investering die nodig is om hernieuwbare offshore-energie tegen 2050 op grote schaal uit te rollen, wordt geraamd op bijna 800 miljard EUR, waarvan ongeveer twee derde voor de financiering van de bijbehorende netwerkinfrastructuur en ongeveer een derde voor offshore-energieopwekking; overwegende dat het herstelplan NextGenerationEU een unieke kans biedt om naast particuliere investeringen ook aanzienlijke bedragen aan overheidskapitaal te mobiliseren; G. overwegende dat de vaardigheden en kwalificaties van de beroepsbevolking van groot belang zijn voor het welslagen van de strategie voor hernieuwbare offshore-energie; H. overwegende dat EU-havens een cruciale rol spelen om ervoor te zorgen dat offshorewindenergie kosteneffectief is, en fungeren als toegangspoorten voor plaatselijke ontwikkeling in kustgemeenschappen; I. overwegende dat de Noordzee momenteel wereldwijd koploper is wat de uitgerolde capaciteit voor offshorewindenergie betreft; overwegende dat andere Europese zeegebieden zoals de Atlantische Oceaan, de Middellandse Zee, de Oostzee en de Zwarte Zee veelbelovende locaties zijn om de productie en uitrol van offshorewindenergie in de EU op te schalen; overwegende dat de westelijke EU-lidstaten die aan de Atlantische Oceaan grenzen, een groot natuurlijk potentieel bieden voor zowel verankerde als drijvende offshorewindturbines; overwegende dat de zuidelijke EU-lidstaten die aan de Middellandse Zee grenzen, een groot potentieel bieden voor voornamelijk drijvende offshorewindturbines; overwegende dat de EU-lidstaten die de aan de Oostzee grenzen, een groot natuurlijk potentieel bieden voor verankerde offshorewindturbines; overwegende dat de oostelijke EU-lidstaten die aan de Zwarte Zee grenzen, een groot potentieel bieden voor zowel verankerde als drijvende offshorewindturbines; J. overwegende dat aanvullend onderzoek nodig is naar het effect van verschillende technologieën en infrastructuur voor hernieuwbare offshore-energie op mariene ecosystemen, de mariene biodiversiteit en beschermde mariene gebieden; K. overwegende dat de transitie naar een klimaatneutrale economie gepaard moet gaan met natuurherstel, zonder afbreuk te doen aan de bestaande natuurdoelstellingen van de EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030 of mensen aan hun lot over te laten, zoals bepaald in de Europese Green Deal; overwegende dat de energietransitie eerlijk en inclusief moet zijn; L. overwegende dat bij projecten voor hernieuwbare offshore-energie en de milieueffectbeoordelingen daarvan de benadering van de mitigatiehiërarchie moet worden gehanteerd; overwegende dat indien milieugevolgen onmogelijk of slechts in beperkte mate kunnen worden vermeden, in alle fasen – van de keuze van de locatie tot de exploitatie en de ontmanteling – maatregelen moeten worden vastgesteld en effectief moeten worden uitgevoerd om die gevolgen te beperken; overwegende dat die beperkende maatregelen ook maatregelen tegen in milieueffectbeoordelingen vermeld onderwatergeluid omvatten; M. overwegende dat de Commissie moet nagaan of het haalbaar is om een belangrijk project van gemeenschappelijk Europees belang op te zetten voor een groot drijvend windmolenpark en een aansluitende elektrolyse-installatie; N. overwegende dat er voordeel valt te halen uit de verenigbaarheid tussen de behoefte aan ruimte op zee voor hernieuwbare offshore-energie en de naleving van de EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030; overwegende dat offshorewindmolenparken de mariene biodiversiteit ten goede kunnen komen mits ze op duurzame wijze worden ontworpen en gebouwd; overwegende dat een sterke uitbreiding van de windenergieproductie op zee een slimme benadering vereist om ervoor te zorgen dat die kan co-existeren met activiteiten die reeds in de betreffende gebieden plaatsvinden en om zo weinig mogelijk schade toe te brengen aan het milieu; overwegende dat geluidsoverlast door de bouw en exploitatie van windmolenparken, en met name door zeevervoer, negatieve gevolgen heeft voor het mariene ecosysteem en moet worden aangepakt in de milieuwetgeving; overwegende dat als ontwikkelaars van hernieuwbare energie in een vroege fase bij het proces worden betrokken, dat ongetwijfeld zal bijdragen tot een geslaagde toewijzing van de maritieme ruimte; overwegende dat de toewijzing van ruimte het resultaat moet zijn van een gezamenlijke maritieme ruimtelijke planning en een geïntegreerd kustbeheer die de nationale grenzen overschrijden; overwegende dat windturbines op zee meer elektriciteit produceren dan windturbines op land en meer kans maken om door de omwonenden te worden aanvaard; O. overwegende dat er geen menselijke activiteiten, met inbegrip van hernieuwbare energie, mogen worden toegestaan in strikt beschermde gebieden in de EU die als zodanig zijn aangemerkt in het kader van de EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030; P. overwegende dat met de strategie wordt beoogd een langetermijnkader tot stand te brengen dat een gezonde co-existentie van offshore-infrastructuur en andere vormen van gebruik van de mariene ruimte bevordert, bijdraagt tot de bescherming van het milieu en vissersgemeenschappen in staat stelt te gedijen; Q. overwegende dat een rechtvaardige transitie van werknemers van de offshoreolie- en ‑gassector naar de sector hernieuwbare offshore-energie moet worden ondersteund door een betere erkenning van hun vaardigheden en kwalificaties; overwegende dat het belangrijk is de hoogste sociale en milieunormen te handhaven; R. overwegende dat de mate waarin hernieuwbare offshore-energie wordt gebruikt, afhangt van de inspanningen van de publieke en private sector; overwegende dat naast particuliere bedrijven ook overheidsbedrijven een rol kunnen spelen in de sector hernieuwbare offshore-energie; overwegende dat een herziening van de regels inzake staatssteun en overheidsopdrachten moet zorgen voor meer flexibiliteit bij de uitvoering van de groene transitie, met inbegrip van projecten voor hernieuwbare offshore-energie; 1. is van mening dat de klimaatverandering tegengaan door hernieuwbare offshore-energie te gaan gebruiken, van wezenlijk belang is om de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs te verwezenlijken en de verbintenis van de EU om uiterlijk in 2050 broeikasgasneutraliteit te bereiken, na te komen, in overeenstemming met de meest recente wetenschappelijke gegevens, zoals bevestigd in de Europese Green Deal en het herstelplan NextGenerationEU; benadrukt dat een broeikasgasneutrale economie vereist dat hernieuwbare energie op ongeziene schaal wordt uitgerold; benadrukt dat veel lidstaten achterlopen met de uitrol van de nodige hernieuwbare energie en infrastructuur; onderstreept voorts dat alle lidstaten aanzienlijke inspanningen moeten leveren om hun volledige potentieel op het gebied van hernieuwbare energie te benutten; benadrukt dat de EU haar klimaatverbintenissen niet zal kunnen nakomen als er geen verdere maatregelen worden genomen om de uitrol van hernieuwbare offshore-energie te versnellen; 2. verzoekt de Commissie hernieuwbare offshore-energie en andere relevante energietechnologieën uiterlijk in 2050 tot kernonderdelen van het Europese energiesysteem te maken; 3. benadrukt dat energiebesparing, energie-efficiëntie en hernieuwbare energie behoren tot de belangrijkste drijvende factoren om een broeikasgasneutrale economie te bewerkstelligen; herinnert eraan dat de Unie zich heeft gecommitteerd aan het beginsel “energie-efficiëntie eerst” en onderstreept dat het belangrijk is dit beginsel in alle relevante wetgeving en initiatieven toe te passen; 4. wijst op de in mededeling COM(2020)0741 van de Commissie vermelde streefcijfers voor de productie van hernieuwbare offshore-energie in alle zeegebieden van de EU, namelijk ten minste 60 GW tegen 2030 en 340 GW tegen 2050; wijst erop dat de geïnstalleerde capaciteit voor offshorewindenergie volgens de effectbeoordeling van de Commissie bij mededeling COM(2020)0562 (16) 70 à 79 GW moet bedragen om het traject naar een reductie met 55 % tegen 2030 betaalbaar te maken; verzoekt de lidstaten en de openbare en particuliere sector de reductiedoelstelling van 55 % tegen 2030 te overtreffen; dringt er bij de Commissie op aan de regels inzake overheidsopdrachten en staatssteun te herzien om te zorgen voor een kostenconcurrerende transitie die wordt ondersteund door een goed functionerende markt die het gebruik van offshorewindenergie stimuleert; constateert dat er gebieden zijn met een grotendeels onbenut potentieel voor hernieuwbare offshore-energie, zoals de Atlantische Oceaan, de Middellandse Zee, de Oostzee en de Zwarte Zee; benadrukt dat het besluit om uiterlijk in 2030 ruimte te vinden voor deze aanvullende capaciteit voor hernieuwbare offshore-energie van het grootste belang is en dat de EU daar vóór 2023/2024 prioritair werk van moet maken, zodat uiterlijk in 2030 kan worden gebouwd; benadrukt dat het concurrentievermogen van offshorewind- en oceaanenergie als energiebron zal blijven toenemen en dat de prijzen zullen blijven dalen naarmate de ontwikkeling en uitrol voortschrijden; benadrukt dat hernieuwbare offshore-energie een levensvatbare energiebron is en dat een duurzaam en betrouwbaar energiesysteem hernieuwbare offshore-energie moet combineren met andere energietechnologieën, opslagmogelijkheden en een flexibel energieverbruik; 5. is van mening dat hernieuwbare offshore-energie duurzaam moet zijn in de hele waardeketen en slechts beperkte negatieve gevolgen mag hebben voor het milieu en de economische, sociale en territoriale cohesie; herinnert aan de in de Europese Green Deal vervatte belofte dat niemand aan zijn lot mag worden overgelaten; onderstreept dat het welzijn van de mensen centraal moet staan bij de groene transitie; 6. wijst op het concurrentievoordeel van EU-bedrijven en ‑technologieën in de sector hernieuwbare offshore-energie; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat de EU haar technologisch leiderschap handhaaft, talent behoudt en betaalbare, veilige en duurzame energie levert, rekening houdend met de potentiële effecten, onder meer de effecten in verband met klimaatverandering en het effect op het mariene milieu; benadrukt dat het belangrijk is dit concurrentievoordeel te behouden; wijst op het aanzienlijke groeipotentieel van de sector en de bijdrage die ze levert aan de economie van de EU, onder meer door de uitvoer van technologie en systemen; benadrukt dat het belangrijk is investeringen in onderzoek en ontwikkeling te ondersteunen en voort te bouwen op innovatieve technologische systemen in de sector hernieuwbare offshore-energie door middel van grensoverschrijdende samenwerking en partnerschappen in het kader van Horizon Europa, teneinde robuuste Europese waardeketens, die van cruciaal belang zijn voor de dubbele transitie, te faciliteren en te ondersteunen, en er tevens voor te zorgen dat de op dit gebied ontwikkelde innovaties snel ingang vinden; wijst erop dat hoogwaardige industriële arbeidsplaatsen van belang zijn om een rechtvaardige transitie te vergemakkelijken; 7. onderstreept dat het noodzakelijk is een schone, concurrerende en duurzame toeleveringsketen voor hernieuwbare offshore-energie in de Europese Unie te handhaven; benadrukt daarom dat leveranciers de hoogste kwaliteits-, gezondheids-, veiligheids- en milieunormen moeten toepassen overeenkomstig de Europese certificering en normen, die in overleg met alle relevante belanghebbenden zijn vastgesteld; benadrukt voorts dat de transportkosten in de toeleveringsketen zo laag mogelijk moeten worden gehouden; is van oordeel dat met deze elementen rekening moet worden gehouden bij openbare aanbestedingen; 8. benadrukt dat de uitrol van hernieuwbare offshore-energie ultraperifere gebieden en eilanden een uitgelezen kans biedt om hun energiemix koolstofvrij te maken en hun afhankelijkheid van de invoer van fossiele brandstoffen drastisch te verminderen; vraagt dat het initiatief “Schone energie voor de eilanden van de EU” wordt uitgebreid, met een sterke nadruk op hernieuwbare offshore-energie; herinnert eraan dat eilanden bijzonder zwaar worden getroffen door de stijging van de zeespiegel; 9. verzoekt de Commissie zo spoedig mogelijk een effectbeoordeling uit te voeren om de economische en sociaal-economische gevolgen van hernieuwbare offshore-energie te verduidelijken, met bijzondere aandacht voor de bestaande banen en banen die worden geschapen door de ontplooiing van 300 à450 GW aan capaciteit tegen 2050; 10. verzoekt de lokale bevoegde autoriteiten initiatieven te beoordelen die de lokale economie, lokale, duurzame banen en economische activiteiten stimuleren dankzij het gebruik van hernieuwbare offshore-energie; vraagt dat er wordt gezocht naar synergieën tussen sectoren die de groene en digitale transitie het best kunnen ondersteunen en het economisch herstel toekomstbestendig kunnen helpen maken, en dat er synergieën worden ontwikkeld met de maatregelen die een duurzame blauwe economie mogelijk maken; Infrastructuur en netwerken Investeringen in infrastructuur 11. benadrukt dat de bestaande infrastructuur dringend moet worden verbeterd en uitgebreid, zonder afbreuk te doen aan de EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030 en de natuurwetgeving van de EU, om een intensiever gebruik van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen mogelijk te maken; betreurt dat een aantal lidstaten hun doelstelling van 10 % elektriciteitsinterconnectie in uiterlijk 2020 nog niet hebben gehaald, en vraagt de Commissie en de lidstaten te zorgen voor adequate infrastructuur, zoals transmissielijnen, om offshore-elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen te integreren en te transporteren; herinnert eraan dat de EU zich in artikel 2 van de Verordening (EU) 2018/1999 tot doel heeft gesteld uiterlijk in 2030 15 % elektriciteitsinterconnectie te verwezenlijken; verzoekt de Commissie met een voorstel te komen dat de verwezenlijking van de interconnectiedoelstelling kan bespoedigen; is van oordeel dat de Unie en haar lidstaten werk moeten maken van overeenkomsten over offshore-energie-infrastructuur met naburige geografische regio’s; 12. verzoekt de Commissie en de lidstaten ervoor te zorgen dat er in de EU adequate infrastructuur is om een kosteneffectieve uitrol van hernieuwbare offshore-energie te waarborgen; 13. benadrukt dat het van belang is te zorgen voor een duurzame en verantwoorde ontwikkeling van de sector hernieuwbare offshore-energie, rekening houdend met de belangrijke rol van zeevervoer en zeehavens; benadrukt dat bij de ontwikkeling van hernieuwbare offshore-energie rekening moet worden gehouden met de behoefte aan veilige maritieme toegangswegen en corridors en ankerplaatsen voor de scheepvaart, alsook met de toekomstige ontwikkeling van maritieme toegangswegen tot havens; wijst op het belang van moderne, duurzame en innovatieve zeehavens voor de assemblage, de productie en het onderhoud van uitrusting voor hernieuwbare offshore-energie, en op de aanzienlijke investeringen die nodig zijn voor de modernisering van haveninfrastructuur, met inbegrip van vervoersterminals, en schepen om deze diensten te kunnen verlenen; wijst op de rol van zeehavens als aanlandingspunten voor hernieuwbare offshore-energie en de bijbehorende logistiek, en als hernieuwbare-energiehubs voor offshore-netaansluiting en grensoverschrijdende interconnectoren; 14. onderstreept dat de toegang tot hernieuwbare offshore-energie ook zal bijdragen tot de vergroening van havens, onder meer wat betreft de stroomvoorziening van aangemeerde schepen en de ontwikkeling van havens als circulaire-industrieclusters; benadrukt dat de maritieme ruimtelijke plannen van de lidstaten verenigbaar moeten zijn met toekomstige trends, zoals nieuwe verkeersstromen, nieuwe scheepvaartroutes en grotere schepen, en ervoor moeten zorgen dat offshore-energie-infrastructuur kan samengaan met scheepvaartroutes, de visserijsector, verkeersscheidingsstelsels, ankerplaatsen, maritieme toegang en activiteiten en havenontwikkeling; is stellig van mening dat voor schepen die in de buurt van offshore-energie-infrastructuur varen, de hoogste veiligheidsniveaus moeten worden gewaarborgd, met inbegrip van een toereikende dekking van de verkeersbegeleidingsdiensten en de beschikbaarheid van reddingsschepen in het gebied; 15. verwelkomt het voorstel van de Commissie voor een herziening van de TEN-E-verordening om de doelstelling van de Europese Green Deal te verwezenlijken en de verordening af te stemmen op de doelstelling van 1,5 °C, en is ook verheugd dat daarin aandacht wordt besteed aan de behoeften en prioriteiten van de sector hernieuwbare offshore-energie; benadrukt dat de ontwikkeling van duurzame en efficiënte hybride en radiale offshorewindenergie-installaties voor opwekking, interconnectie en transmissie toekomstgerichte publieke en private planning en investeringen vergt; is stellig van mening dat de regelgevingskaders anticiperende investeringen moeten vergemakkelijken; benadrukt dat de ontwikkelingsplannen voor onshore- en offshorenetwerken moeten worden gecoördineerd en op elkaar moeten worden afgestemd, onder meer door aanlandingspunten voor offshoreverbindingen en aansluitingen met het onshorenet aan te wijzen; moedigt de lidstaten aan om de aanleg van de nodige netwerkinfrastructuur te bespoedigen om de groene transitie, waarvoor elektrificatie van cruciaal belang is, te vergemakkelijken; erkent dat de enorme investeringen, die vaak gelijktijdig zullen worden gedaan, een zorgvuldige en nauwkeurige planning vergen; 16. onderstreept dat het van belang is gezamenlijk te bepalen hoeveel hernieuwbare offshore-energie de lidstaten in 2030, 2040 en 2050 in elk zeegebied moeten opwekken en overeen te komen daarbij samen te werken, teneinde voor investeringszekerheid te zorgen en de verwezenlijking van de klimaat- en energiedoelstellingen te waarborgen; 17. erkent dat er in alle Europese zeegebieden potentieel is voor hernieuwbare offshore-energie, en verzoekt de Commissie en de lidstaten de sleuteltechnologieën voor de benutting van deze energie verder te ontwikkelen; 18. is verheugd dat de Commissie met betrekking tot de strategie heeft toegezegd om de dialoog over de ecologische, economische en sociale duurzaamheid van hernieuwbare offshore-energie te faciliteren en een “praktijkgemeenschap” te bevorderen waarin alle belanghebbenden, waaronder de industrie, ngo’s, vissers en wetenschappers, in een vroeg stadium van gedachten kunnen wisselen, ervaringen kunnen delen en aan gezamenlijke projecten kunnen werken; 19. wijst op de potentiële voordelen van het combineren van offshoreproductiefaciliteiten en transmissieactiva in de aanbestedingsprocedure; verzoekt de Commissie en de lidstaten het potentieel en de mogelijke uitdagingen van deze allesomvattende aanbestedingsaanpak te onderzoeken en te beoordelen in hoeverre deze op verschillende situaties kan worden toegepast; benadrukt dat daarbij rekening moet worden gehouden met de mogelijke uitdagingen als het erom gaat te zorgen voor stimulansen en een optimale planning van offshore- en onshoretransmissienetwerken; 20. herinnert eraan dat elektriciteitsproductie uit hernieuwbare offshore-energie ook een kans biedt voor de productie van hernieuwbare waterstof, zoals uiteengezet in de mededelingen COM(2020)0741 , COM(2020)0299 en COM(2020)0301 van de Commissie; 21. wijst erop dat verschillende hernieuwbare-energietechnologieën complementair zijn dankzij gedeelde infrastructuur, synergieën in de toeleveringsketen en een betrouwbaardere totale elektriciteitsopwekking; 22. onderstreept de noodzaak van investeringen in infrastructuur om de uitbreiding van de sector hernieuwbare offshore-energie te ondersteunen, met name investeringen in havens om plaats te maken voor grotere turbines en onderdelen, te voorzien in exploitatie en onderhoud (met inbegrip van opleidingsfaciliteiten) en ontmantelings- en productiecentra voor verankerde en drijvende offshorewindturbines te bouwen; benadrukt dat hernieuwbare offshore-energie van cruciaal belang zal zijn voor de continuïteit van de energievoorziening en dat de nodige maatregelen moeten worden genomen om de infrastructuur tegen cyberaanvallen te beschermen; Samenwerking tussen de lidstaten 23. benadrukt dat samenwerking tussen de lidstaten van wezenlijk belang is om de offshore-energiebronnen zo doeltreffend mogelijk te benutten, rekening houdend met de specifieke kenmerken van elk gebied; benadrukt het belang van de North Seas Energy Cooperation en de noodzaak om het VK daar opnieuw bij te betrekken; merkt op dat het huidige rechtskader moet worden verbeterd om die samenwerking in voldoende mate te vergemakkelijken; is stellig van mening dat de uitrol van offshore-energie zal worden belemmerd als de samenwerking tussen de lidstaten en de onderling verbonden niet-EU-landen niet wordt verbeterd; dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan onverwijld de nodige maatregelen te nemen; moedigt de lidstaten aan om onmiddellijk plannen voor de ontwikkeling van offshore-energie te coördineren en voor te leggen; 24. benadrukt dat regionale samenwerking op zeegebiedniveau tussen lidstaten en buurlanden moet worden bevorderd door gezamenlijke planning, door belemmeringen in de regelgeving weg te nemen, alsook door regionale kaarten van marien ruimtelijk gebruik op te stellen die voor alle belanghebbenden toegankelijk zijn en regelmatig worden geactualiseerd aan de hand van een gemeenschappelijk monitoringkader; 25. is ingenomen met het voornemen van de Commissie om te zorgen voor coördinatie met de lidstaten ter ondersteuning van de uitrol van ten minste 100 MW aan golf- en getijdenenergie tegen 2025 en ten minste 1 GW tegen 2030; 26. verwelkomt het voorstel van de Commissie voor een verordening betreffende richtsnoeren voor trans-Europese energie-infrastructuur en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 347/2013 en steunt de oprichting van een centraal contactpunt per prioritaire corridor voor offshorenetwerken, dat de coördinatie tussen de lidstaten en de vergunningsprocedures voor hernieuwbare-offshore-energieprojecten van gemeenschappelijk belang moet vergemakkelijken; Stadsverwarming en -koeling 27. merkt op dat met hernieuwbare offshore-energie geproduceerde elektriciteit en directe verwarming en koeling kunnen bijdragen tot de vergroening van alle eindtoepassingen van elektriciteit, zoals warmtepompen, zodat er minder en uiteindelijk helemaal geen broeikasgassen worden uitgestoten; wijst op de mogelijkheid om hernieuwbare offshore-energie met behulp van schone elektriciteit en warmtepompen te integreren in stadsverwarming; 28. verzoekt de Commissie best practices van rijpe markten voor stadsverwarming en ‑koeling te onderzoeken ten behoeve van opkomende markten; benadrukt dat de lidstaten capaciteit kunnen bouwen om warmte en koude op te slaan en zo het gebruik van sterk fluctuerende hernieuwbare offshore-energie aan te moedigen; benadrukt dat een gebrek aan gegevens en een gebrek aan samenhang van de strategieën voor de renovatie van gebouwen op gemeentelijk niveau de verdere integratie van hernieuwbare energiebronnen op de markten voor stadsverwarming en ‑koeling belemmeren; 29. wijst erop dat de nationale en lokale autoriteiten een rol spelen bij de strategische planning voor verwarming en koeling en bij de ondersteuning van stadsenergie-exploitanten door de risico’s van investeringen te verminderen en de toegang tot directe financiering door de publieke sector te vergemakkelijken; Onderzoek en ontwikkeling 30. is stellig van mening dat de EU en de lidstaten onderzoek naar en de ontwikkeling van multifunctionele interconnectoren moeten ondersteunen; benadrukt dat er een langetermijnkader voor multifunctionele interconnectoren tot stand moet worden gebracht waarmee de offshore- en onshoremarkten op efficiënte wijze kunnen worden geïntegreerd; verzoekt de Commissie fabrikanten van verschillende apparatuur te helpen bij de ontwikkeling van een gemeenschappelijke norm waarmee de compatibiliteit en interoperabiliteit van connectoren kunnen worden gewaarborgd; benadrukt dat nieuwe technologieën, zoals multifunctionele interconnectoren, moeten worden ontworpen, getest en gedemonstreerd en dat de risico’s ervan moeten worden verminderd, zodat ze sneller op de markt kunnen worden gebracht; vraagt dat er passende randvoorwaarden worden geschapen om voor een snelle ontwikkeling van deze technologieën te zorgen; 31. dringt er bij de Commissie, de lidstaten en de particuliere sector op aan meer te investeren in onderzoek en ontwikkeling op het gebied van circulair en natuurinclusief ontwerp van hernieuwbare offshore-energie alsook technologie voor het recyclen en ontmantelen van hernieuwbareoffshore-energieparken; 32. benadrukt dat de sector hernieuwbare offshore-energie in de EU voor zijn productie afhankelijk is van ingevoerde grondstoffen en onderdelen, en dat de toeleveringsketen voor deze materialen moet worden beschermd; herhaalt dat leveranciers de hoogste kwaliteits-, gezondheids-, veiligheids- en milieunormen moeten toepassen overeenkomstig de Europese certificering en normen; 33. is stellig van mening dat de EU en de lidstaten steun moeten verlenen aan onderzoek naar en de ontwikkeling van drijvende offshore-installaties voor de productie van wind-, getijden-, golfslag- en stromingsenergie, die kunnen worden aangepast aan de verschillende zeebodemomstandigheden in Europa; onderstreept in dit verband ook dat er steun moet worden verleend aan onderzoek naar en de ontwikkeling, opschaling en commercialisering van het koolstofvrij maken van de volledige waardeketen van hernieuwbare offshore-energie, van technologieën die hernieuwbare energiebronnen, zoals offshorewindenergie, gebruiken om andere sectoren koolstofvrij te maken, en van de koppeling van sectoren; 34. wijst op de noodzaak om hernieuwbare offshore-energie in diepe wateren te exploiteren; benadrukt dat met drijvende technologie hogere en constantere windsnelheden kunnen worden benut, waardoor ook het milieueffect van de windmolens tot een minimum kan worden beperkt en de druk in verband met kustplanning kan worden verminderd; verzoekt de Commissie en de lidstaten onderzoek, ontwikkeling, monitoring en innovatie met betrekking tot technologieën zoals drijvende platforms te bevorderen; benadrukt dat dit voor de EU een uitgelezen kans is om een wereldleider te worden op het gebied van technologieën voor hernieuwbare offshore-energie, die van cruciaal belang zullen zijn voor de decarbonisatie; 35. acht het van essentieel belang dat belangrijke onderdelen van de waardeketens van hernieuwbare energie zich in Europa bevinden om de klimaatdoelstellingen te verwezenlijken en de Europeanen aanzienlijke economische voordelen te bieden; vraagt om adequate maatregelen om de rol van lokale Europese inhoud in de toeleveringsketen van en de wetgeving inzake de strategie voor hernieuwbare energie te ondersteunen; 36. is verheugd dat de Commissie en de Europese Investeringsbank met andere financiële instellingen willen samenwerken om via InvestEU strategische investeringen met een hoger risico in offshore-energie te ondersteunen en er tegelijkertijd voor willen zorgen dat de EU technologisch koploper blijft; 37. verzoekt de Commissie en de lidstaten in de context van de Europese Green Deal meer gebruik te maken van EU-middelen om de ontwikkeling van hernieuwbare offshore-energie in ultraperifere gebieden en op eilanden te ondersteunen, zodat ze op efficiënte wijze minder afhankelijk worden van fossiele brandstoffen; 38. benadrukt dat voor de uitbreiding van hernieuwbare offshore-energie een groot aantal hooggespecialiseerde en gekwalificeerde arbeidskrachten nodig zal zijn, en verzoekt de Commissie en de lidstaten het nodige te doen om een tekort aan gekwalificeerde arbeidskrachten te voorkomen door te zorgen voor aantrekkelijke arbeidsomstandigheden, rekening houdend met gezondheid en veiligheid; steunt het streven van de Commissie om de bevoegde nationale en regionale autoriteiten te helpen bij het opzetten en uitvoeren van specifieke onderwijs- en opleidingsprogramma’s over hernieuwbare offshore-energie en erkent dat er een vaardighedenpool op het gebied van hernieuwbare offshore-energie moet worden ontwikkeld; verzoekt de Commissie hernieuwbare offshore-energie op te nemen in haar volgende Europese vaardighedenagenda teneinde personen, multinationals en kleine en middelgrote ondernemingen te helpen de vaardigheden te ontwikkelen die nodig zijn in de sector hernieuwbare offshore-energie; onderstreept het belang van banen voor vrouwen in de zeer technische omgeving van de offshore-sector; 39. acht het van groot belang dat hernieuwbare offshore-energie gedurende de hele projectcyclus op circulaire en hernieuwbare wijze wordt ontworpen, ontwikkeld en uitgerold; benadrukt met name dat de aanzienlijke hoeveelheid metalen en mineralen die nodig zijn om de groei van hernieuwbare technologieën te ondersteunen, op verantwoordelijke en circulaire wijze moeten worden gewonnen; 40. wijst op het grote potentieel om hernieuwbare offshorewaterstof te ontwikkelen, die kan bijdragen tot de bredere ontwikkeling van de markt voor hernieuwbare waterstof; verzoekt de Commissie te beoordelen hoe hernieuwbare offshore-energiebronnen de weg kunnen banen voor de ontwikkeling van de productie van hernieuwbare waterstof; 41. benadrukt dat private en publieke investeringen in de sector hernieuwbare offshore-energie belangrijk zijn voor de uitrol op grote schaal van technologieën op het gebied van hernieuwbare offshore-energie; herhaalt zijn verzoek aan de Commissie om Horizon Europa toe te snijden op de ontwikkeling, opschaling en commercialisering van baanbrekende technologieën en innovaties in de Unie, zodat de kloof tussen innovatie en marktintroductie kan worden gedicht, door risicofinanciering te verstrekken voor technologie- en demonstratieprojecten die zich in een vroeg stadium bevinden en door vroege waardeketens tot stand te brengen om de ontwikkeling van onderzoeksinfrastructuur te ondersteunen, ook teneinde de bestaande kloven tussen de lidstaten te verkleinen; 42. benadrukt dat betere vaardigheden op het gebied van hernieuwbare offshore-energie en sectorspecifieke kennis troeven zijn die naar niet-EU-landen kunnen worden uitgevoerd en zo de uitvoer van diensten uit de EU kunnen ondersteunen en de klimaatverandering op wereldvlak kunnen helpen beperken; Vergunningen en maritieme ruimtelijke plannen De afgifte van vergunningen stroomlijnen 43. benadrukt dat de uitrol van hernieuwbare offshore-energie moet worden versneld om de doelstellingen voor 2030 en 2050 te verwezenlijken; onderstreept dat een duurzamer beheer van de maritieme ruimte en de kusten nodig is om van hernieuwbare offshore-energie te kunnen benutten; is stellig van mening dat een goede maritieme ruimtelijke planning gepaard moet gaan met een gedegen aanpak van inspraak van het publiek, zodat rekening wordt gehouden met de standpunten van alle belanghebbenden en kustgemeenschappen; merkt op dat de enorme belangstelling voor hernieuwbare offshore-energie zal leiden tot een steeds groter aantal vergunningsaanvragen; verzoekt de lidstaten de betreffende procedures dringend te vereenvoudigen en hun inspanningen te coördineren; moedigt de lidstaten aan om centrale contactpunten in te stellen; 44. merkt op dat het opstartproces voor projecten op het gebied van hernieuwbare offshore-energie momenteel lang duurt en dringend moet worden versneld om de doelstellingen voor 2030 en 2050 te halen; merkt op dat het stroomlijnen van de procedures en de technische normen van de lidstaten een snellere uitrol zal vergemakkelijken; verzoekt de lidstaten een transparante procedure voor de afgifte van vergunningen vast te stellen en te overwegen tijdslimieten voor de afgifte van vergunningen te stellen, met de nodige milieubeoordelingen en ‑studies en overleg met belanghebbenden, en tijdslimieten voor goedkeuring te stellen als er een volledig dossier is ingediend, met een deadline voor een besluit; benadrukt dat het belangrijk is de procedures waar nodig te verkorten en maatregelen opdat de deadlines worden gehaald; 45. benadrukt het belang en het potentieel van vooraf goedgekeurde vergunningen voor locaties voor offshoreontwikkeling en de aanleg van verbindings- en transmissielijnen om de onzekerheid over projecten weg te nemen en de opleveringstermijnen te verkorten; 46. acht het van het grootste belang ervoor te zorgen dat projecten op het gebied van hernieuwbare offshore-energie op brede steun van het publiek kunnen rekenen door lokale actoren erbij te betrekken, zodat windmolens in zee en de grote infrastructuur die daarvoor nodig is, beter door het publiek worden aanvaard; dringt erop aan dat kustgemeenschappen, ook in de meest perifere gebieden en op eilanden, en andere belanghebbenden op transparante en zinvolle wijze bij projecten worden betrokken; benadrukt dat het belangrijk is ervoor te zorgen dat het grote publiek meer vertrouwen krijgt in het vermogen van hernieuwbare energie om voor energieonafhankelijkheid en voorzieningszekerheid te zorgen; moedigt de Commissie en de lidstaten aan om centrale loketten te creëren met gestroomlijnde informatie over financieringsmogelijkheden voor demonstratieprojecten voor baanbrekende technologieën op het gebied van hernieuwbare offshore-energie; Maritieme ruimtelijke plannen en nationale energie- en klimaatplannen op elkaar afstemmen 47. merkt op dat de totale ruimte die nodig is om ervoor te zorgen dat de offshorewindcapaciteit voor de noordelijke zeeën voldoet aan de doelstellingen voor 2050, naar verwachting 2,8 % zal bedragen; is stellig van mening dat het vroegtijdig betrekken van ontwikkelaars van hernieuwbare energie bij het proces zal bijdragen aan een succesvolle toewijzing van maritieme ruimte; benadrukt dat de toewijzing van ruimte het resultaat moet zijn van gezamenlijke maritieme ruimtelijke planning en geïntegreerd kustbeheer die de nationale grenzen overschrijden; dringt aan op een transparant proces en inzagerecht in regionale maritieme ruimtelijke plannen om een vroegtijdige en inclusieve benadering voor alle belanghebbenden te vergemakkelijken; 48. vestigt de aandacht op de aanbevelingen van het door Horizon 2020 gefinancierde project “The Multi-Use in European Seas”, waarbij de mogelijkheden voor meervoudig gebruik in Europese zeeën in vijf zeegebieden in de EU worden onderzocht; herinnert aan zijn advies dat duurzame ontwikkeling van de oceaan niet langer kan berusten op beheer door één enkele sector, maar een meer holistische, geïntegreerde aanpak vergt, en dat meervoudig gebruik niet beperkt blijft tot het delen van “dezelfde” maritieme ruimte, maar ook het gezamenlijke gebruik van infrastructuur en andere activa en gezamenlijke activiteiten moet omvatten; 49. onderstreept dat er dringend moet worden gezorgd voor voldoende ruimte voor de ontwikkeling van hernieuwbare offshore-energie, en is van mening dat meervoudig gebruik proactief moeten worden gefaciliteerd en gestimuleerd door openbare regelgevingsinstanties en respectieve ondersteuningsprogramma’s, hetgeen veel verder gaat dan louter oplossingen voor ruimtelijke planning; merkt op dat de lidstaten is verzocht om bij de ontwikkeling van hun maritieme ruimtelijke plannen niet alleen gebruik te maken van de beste beschikbare gegevens en te streven naar brede inspraak van het publiek, maar ook de mogelijkheden voor colocatie van maritieme activiteiten te onderzoeken; 50. merkt op dat de lidstaten krachtens Verordening (EU) 2018/1999 hun nationale energie- en klimaatplannen (NECP’s) uiterlijk op 31 december 2019 moesten indienen en om de twee jaar een voortgangsverslag moeten indienen; merkt op dat de lidstaten krachtens Richtlijn 2014/89/EU uiterlijk op 31 maart 2021 maritieme ruimtelijke plannen moesten opstellen; betreurt dat nog niet alle lidstaten hun maritieme ruimtelijke plannen hebben ingediend en dringt er bij de Commissie op aan actie te ondernemen; merkt op dat het risico bestaat dat de nationale energie- en klimaatplannen en de maritieme ruimtelijke plannen niet verenigbaar zijn wat de toewijzing van ruimte betreft; benadrukt dat de richtlijn inzake maritieme ruimtelijke planning, de verordening inzake nationale energie- en klimaatplannen en andere relevante EU-wetgeving dringend op elkaar moeten worden afgestemd; dringt er bij de lidstaten op aan de offshoreontwikkeling voor 2030 en daarna onverwijld te coördineren en plannen op te stellen; 51. is in dit verband ingenomen met de doelstelling van de strategie om een langetermijnkader te bieden dat een harmonieuze co-existentie tussen offshore-infrastructuur en andere vormen van gebruik van de mariene ruimte bevordert en bijdraagt tot de bescherming van het milieu; 52. verzoekt de Commissie en de lidstaten bij de planning en uitrol van de 300 à 450 GW aan hernieuwbare offshore-energie tegen 2050 een volledige en holistische levenscyclusbenadering te volgen; 53. verzoekt de Commissie een analyse te maken van de impact van de ontmanteling van offshore-installaties en zo nodig een EU-strategie voor de duurzame ontmanteling van offshore-infrastructuur vast te stellen teneinde de impact op het milieu, de veiligheid en de economie tot een minimum te beperken; benadrukt dat een dergelijke strategie zowel de ontmanteling van bestaande infrastructuur als toekomstige ontmantelingswerkzaamheden moet omvatten; beklemtoont dat een toekomstig EU-breed rechtskader alleen nodig zal zijn indien uit de analyse blijkt dat het huidige rechtskader en de huidige instrumenten in de EU-lidstaten aanzienlijke tekortkomingen vertonen; dringt er bij de Commissie op aan een eenvoudig monitoringskader op te zetten dat kan zorgen voor transparante en efficiënte rapportage over de voortgang van de uitrol van hernieuwbare offshore-energie, om te zien of de lidstaten op schema liggen om de GW-doelstellingen voor 2030 en 2050 te halen; is van mening dat de Commissie, overeenkomstig de rapportagevoorschriften van de richtlijn hernieuwbare energie, aan het Parlement verslag moet uitbrengen over de vraag of de uitrol van hernieuwbare offshore-energie op schema ligt; 54. vraagt dat het storten van wieken van ontmantelde windturbines uiterlijk in 2025 in de hele EU wordt verboden teneinde voor circulariteit te zorgen, de negatieve milieueffecten op de bodem en de oceanen tot een minimum te beperken en het niveau van bodembescherming te verhogen; Opzet van de markt 55. beklemtoont dat de mate waarin hernieuwbare offshore-energie ingang vindt, afhankelijk is van de adequate tenuitvoerlegging van goed ontworpen marktregels en een stabiel regelgevingskader, aangezien het om langdurige investeringen gaat; wijst erop dat de kosten van offshorewindenergie de afgelopen twee decennia drastisch zijn gedaald, en verzoekt de Commissie en de lidstaten daarom te zorgen voor de best mogelijke randvoorwaarden voor een door de markt gestuurde ontwikkeling van offshorewindenergie; benadrukt dat het zonder een zo snel mogelijke uitfasering van fossiele brandstoffen en subsidies voor fossiele brandstoffen en een aanzienlijke toename van de offshorewindenergieproductie onmogelijk zou zijn om de doelstellingen voor hernieuwbare energie te verwezenlijken en de opwarming van de aarde tegen het einde van de eeuw te beperken tot minder dan 1,5 °C; 56. dringt erop aan dat de beoordeling van de verdeling van de kosten en baten tussen de opwekking en de transmissie van hernieuwbare offshore-energie duurzaam en sociaal-economisch levensvatbaar is, zodat ontwikkelaars de juiste stimulansen en een stabiel regelgevingskader worden geboden; benadrukt dat onzekerheid over de verdeling van de kosten en baten bedrijven ervan weerhoudt projecten voor hernieuwbare offshore-energie op te zetten; verzoekt de Commissie vaart te zetten achter de publicatie van EU-richtsnoeren over de verdeling van de kosten en baten van hybride offshoreprojecten; 57. benadrukt dat de bestaande financieringsinstrumenten van de EU, zoals de Connecting Europe Facility, kunnen helpen om de nodige middelen uit te trekken om grensoverschrijdende oplossingen voor hernieuwbare energie en gezamenlijke projecten in de EU te bevorderen; merkt op dat de Connecting Europe Facility kan worden gebruikt om potentiële locaties voor offshoreontwikkeling in kaart te brengen en de nodige onderzoeken en bouwwerkzaamheden voor projecten tussen twee of meer EU-lidstaten te financieren; 58. verzoekt de Commissie de lidstaten zo nodig aan te moedigen om projecten op het gebied van hernieuwbare offshore-energie op te nemen in hun nationale herstel- en veerkrachtplannen en andere nationale programma’s die met EU-middelen worden gefinancierd; 59. pleit voor een herziening van het bestaande regelgevingskader voor de elektriciteitsmarkten van de EU om het gebruik van hernieuwbare offshore-energie te vergemakkelijken en kunstmatige handelsbelemmeringen, vaste prijzen, subsidies en andere marktverstorende mechanismen die de verdere succesvolle integratie van hernieuwbare offshore-energie in de weg staan, weg te nemen; verzoekt de Commissie en de lidstaten een zorgvuldige analyse te verrichten van de mogelijkheid om speciale offshore-biedzones te creëren, van de bestaande biedzones en van hun geschiktheid om de toenemende capaciteit aan hernieuwbare offshore-energie te integreren; verzoekt de Commissie bestaande regelgevingsmechanismen in kaart te brengen waarmee de integratie van hernieuwbare offshore-energie in een goed functionerende energiemarkt met succes wordt bevorderd, als onderdeel van een toekomstbestendig model dat onder meer het faciliteren van hybride projecten en nieuwe vormen van samenwerking omvat; verzoekt de Commissie zich te buigen over betere ontwikkelingsvoorwaarden voor hybride projecten met het oog op een betere en snellere uitvoering van hybride projecten op het gebied van hernieuwbare offshore-energie en flexibelere voorwaarden ter bevordering van innovatie, waaronder nieuwe activacategorieën, met name voor offshorewindmolenparken die met interconnectoren voor twee of meer markten verbonden zijn; erkent dat wat de tarieven betreft, rekening moet worden gehouden met de risico’s voor industriële pioniers die in de uitrol van nieuwe technologie investeren; 60. wijst op de noodzaak van een marktopzet die volledig verenigbaar is met hernieuwbare offshore-energie, en met name de noodzaak van een optimale configuratie van de biedzones voor hernieuwbare offshore-energie; is van mening dat infrastructuur voor hernieuwbare offshore-energie op transmissieniveau moet worden gereguleerd op basis van ontvlechtingsregels, met duidelijk afgebakende rollen en verantwoordelijkheden in termen van systeemverantwoordelijkheid, toegang van derden en transparante tarieven en voorwaarden, om zo bij te dragen tot de eengemaakte markt en de energie-unie; 61. erkent dat de transitie naar schone energie vereist dat bij de exploitatie van hernieuwbare offshore-energie en andere energietechnologieën rekening wordt gehouden met de duurzaamheid en de koolstofvoetafdruk van de hele waardeketen; benadrukt dat de aanbestedingsprocedures voor offshore-energie duurzaamheidscriteria moeten omvatten; 62. erkent dat hernieuwbare waterstof een sleutelrol zal spelen in het traject van de EU naar koolstofneutraliteit tegen 2050; benadrukt dat hernieuwbare offshore-energie, door de grote schaal van de projecten en de hoge capaciteit, een essentiële rol zal spelen bij het versnellen van de productie van hernieuwbare waterstof; is van mening dat steun voor onderzoek en ontwikkeling nodig is om de industrie aan te moedigen om hernieuwbare waterstof via grote commerciële projecten op de markt te brengen en zo een reële en duurzame vraag te creëren in sectoren die moeilijk koolstof vrij te maken zijn; o o o 63. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), en met name de artikelen 8 en 50, – gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), en met name artikel 218, – gezien het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, – gezien de kennisgeving door het VK aan de Europese Raad van 29 maart 2017 van zijn voornemen zich terug te trekken uit de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, overeenkomstig artikel 50, lid 2, VEU en artikel 106 bis van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, – gezien de richtsnoeren van de Europese Raad van 29 april 2017 na de kennisgeving van het VK op grond van artikel 50 VEU, van 15 december 2017 voor de tweede fase van de brexitonderhandelingen en van 23 maart 2018 inzake het kader voor de toekomstige betrekkingen tussen de EU en het VK, – gezien het besluit van de Raad van 22 mei 2017 waarin de richtsnoeren zijn vastgelegd voor de onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland over een akkoord tot vaststelling van de voorwaarden voor zijn terugtrekking uit de Europese Unie, en het besluit van de Raad van 29 januari 2018 tot aanvulling van het besluit van de Raad van 22 mei 2017 waarbij machtiging wordt verleend tot het openen van onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland over een akkoord betreffende de voorwaarden voor zijn terugtrekking uit de Europese Unie met aanvullende richtsnoeren voor de onderhandelingen, – gezien Besluit (EU, Euratom) 2020/266 van de Raad van 25 februari 2020 houdende machtiging tot het openen van onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland over een nieuwe partnerschapsovereenkomst (1) en de richtlijnen die zijn vastgelegd in het bijbehorende addendum inzake de onderhandelingen voor een nieuw partnerschap met het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland, die openbaar zijn gemaakt, – gezien zijn resoluties van 5 april 2017 over onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk na de kennisgeving van het voornemen van dat land om zich uit de Europese Unie terug te trekken (2) , van 3 oktober 2017 over de stand van de onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk (3) , van 13 december 2017 over de stand van de onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk (4) , van 14 maart 2018 over het kader van de toekomstige betrekkingen tussen de EU en het VK (5) , van 18 september 2019 over de stand van zaken van de terugtrekking van het VK uit de Europese Unie (6) , van 15 januari 2020 over de uitvoering van en het toezicht op de bepalingen over burgerrechten in het terugtrekkingsakkoord (7) , en van 12 februari 2020 over een voorgesteld mandaat voor onderhandelingen over een nieuw partnerschap met het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland (8) , – gezien zijn aanbeveling van 18 juni 2020 betreffende de onderhandelingen voor een nieuw partnerschap met het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland (9) , – gezien zijn wetgevingsresolutie van 29 januari 2020 over het ontwerp van besluit van de Raad betreffende de sluiting van het Akkoord inzake de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland uit de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (10) , – gezien de verklaring van de Commissie voor de plenaire vergadering van het Europees Parlement van 16 april 2019, – gezien het Akkoord inzake de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland uit de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (11) (“het terugtrekkingsakkoord”), en de begeleidende politieke verklaring waarin het kader wordt geschetst voor de toekomstige betrekkingen tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk (12) (“de politieke verklaring”), – gezien Besluit (EU) 2018/937 van de Europese Raad van 28 juni 2018 inzake de samenstelling van het Europees Parlement (13) , – gezien het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie van 10 december 2018, Andy Wightman e.a. tegen Secretary of State for Exiting the European Union , C-621/18, ECLI:EU:C:2018:999, – gezien de diepgaande analyse van de Onderzoeksdienst van het Europees Parlement van november 2020 getiteld “Article 50 TEU in practice: How the EU has applied the ‘exit’ clause”, – gezien de studie in opdracht van de beleidsondersteunende afdeling Rechten van de burger en Constitutionele Zaken van het Europees Parlement van maart 2021 getiteld “Interpretation and implementation of Article 50 TEU – Legal and institutional assessment”, – gezien het akkoord van Belfast van 10 april 1998 tussen de regering van het VK, de regering van Ierland en de andere deelnemers aan de multilaterale onderhandelingen (het “Goede Vrijdagakkoord”), – gezien artikel 54 van zijn Reglement, alsmede artikel 1, lid 1, punt e), van en bijlage 3 bij het besluit van de Conferentie van voorzitters van 12 december 2002 betreffende de procedure inzake het verlenen van toestemming voor het opstellen van initiatiefverslagen, – gezien het advies van de Commissie buitenlandse zaken, – gezien de brief van de Commissie internationale handel, – gezien het verslag van de Commissie constitutionele zaken ( A9-0357/2021 ), A. overwegende dat dit verslag tot doel heeft te analyseren hoe de bepalingen van artikel 50 VEU werden geïnterpreteerd en toegepast, en hoe de procedure voor de terugtrekking van het VK uit de EU op grond van dat artikel werd georganiseerd en uitgevoerd, met inbegrip van de lering die is getrokken op het gebied van het EU-recht en het functioneren van de Europese Unie; B. overwegende dat het beraad over de uitvoering van artikel 50 VEU bijdraagt tot een beter begrip van de belangrijkste componenten van de constitutionele identiteit van de EU, de beginselen die ten grondslag liggen aan de Europese integratie, het belang van de besluitvormingsautonomie en het recht om te reguleren, waarmee bij toekomstige verdragswijzigingen rekening moet worden gehouden; C. overwegende dat artikel 50 VEU de eerdere onzekerheid en onduidelijkheid over het recht om de EU te verlaten aanpakt door de lidstaten expliciet een unilateraal recht op terugtrekking te geven zonder dat er voorwaarden aan verbonden zijn, behalve de eigen grondwettelijke verplichtingen waaraan het land moet voldoen; D. overwegende dat artikel 50 VEU expliciet voorziet in terugtrekking overeenkomstig het EU-recht, en bijgevolg de enige procedure vaststelt op basis waarvan een lidstaat zich wettelijk uit de EU terug kan trekken; E. overwegende dat artikel 50 VEU voor verscheidene aspecten van de procedure die tijdens de terugtrekking van het VK uit de Unie aan de orde kwamen, geen oplossing of eenduidig antwoord biedt; F. overwegende dat artikel 50 VEU geen formele vereisten stelt aan de kennisgeving van het voornemen om de Unie te verlaten, noch aan de termijn of de intrekking van die kennisgeving; overwegende dat artikel 50 VEU niet uitdrukkelijk voorziet in de mogelijkheid van een overgangsregeling; G. overwegende dat in artikel 50 VEU geen specifieke vereisten zijn vastgesteld voor de mogelijke verlenging van de in artikel 50, lid 3, VEU bedoelde termijn van twee jaar, waardoor flexibiliteit in het onderhandelingsproces mogelijk is; H. overwegende dat artikel 50 VEU bevestigt dat het EU-lidmaatschap vrijwillig is, hetgeen betekent dat een lidstaat niet kan worden gedwongen om te blijven of te vertrekken; overwegende dat het besluit om zich uit de Unie terug te trekken een soevereine beslissing van een lidstaat is, genomen in overeenstemming met de interne constitutionele orde van die zich terugtrekkende lidstaat; I. overwegende dat het beginsel van loyale samenwerking vereist dat de kennisgeving wordt ingediend zodra het besluit om te vertrekken is genomen; J. overwegende dat het HvJ-EU in zijn uitspraak van 10 december 2018 in de zaak Andy Wightman e.a. tegen Secretary of State for Exiting the European Union verduidelijkt dat het de zich terugtrekkende lidstaat vrij staat om de kennisgeving van zijn voornemen om de Unie te verlaten eenzijdig in te trekken zolang de Verdragen nog op die lidstaat van toepassing zijn; K. overwegende dat artikel 50 VEU niet duidelijk is wat betreft de toepassing van artikel 218 van het VWEU, met uitzondering van lid 3 daarvan; L. overwegende dat de door de Britten uitgedrukte wens om de EU te verlaten, ook al koos een meerderheid van de burgers in Schotland en Noord-Ierland ervoor bij de EU te blijven, werd geëerbiedigd in overeenstemming met de waarden vrijheid en democratie, zoals bedoeld in artikel 2 VEU; M. overwegende dat er onvoldoende bewustmakingscampagnes gevoerd werden in de aanloop naar het referendum in het VK, en burgers nooit een duidelijk beeld kregen van de betrekkingen die hun land na de terugtrekking met de EU zou hebben, en vaak werden misleid over de gevolgen van de terugtrekking, met name wat Noord-Ierland betreft, waaruit duidelijk de risico’s en uitdagingen van desinformatie blijken; N. overwegende dat artikel 50 VEU de instellingen van de Unie de buitengewone horizontale bevoegdheid verleent om onderhandelingen te voeren over een akkoord waarin alles wordt behandeld wat nodig is om de terugtrekking van een lidstaat te regelen; O. overwegende dat in de terugtrekkingsprocedure alle EU-instellingen een belangrijke rol hebben gespeeld bij de interpretatie en uitvoering van de bepalingen van artikel 50 VEU, de maximale beperking van institutionele verstoring, de bescherming van de eenheid onder de lidstaten en de waarborging van een ordelijke terugtrekking; P. overwegende dat de tweefasenaanpak van de hoofdonderhandelaar namens de Europese Commissie, Michel Barnier, de juiste is gebleken; Q. overwegende dat op grond van het VEU de burgers op het niveau van de Unie rechtstreeks zijn vertegenwoordigd in het Europees Parlement; overwegende dat het Parlement deel uitmaakt van de besluitvormingsprocedure uit hoofde van artikel 50 VEU en algemene politieke controle uitoefent, zoals bepaald in artikel 14 VEU, en daarom nauw moet worden betrokken bij de onderhandelingen over terugtrekking om zijn goedkeuring krachtens artikel 50 VEU te kunnen verlenen; R. overwegende dat het Parlement bij de procedure van artikel 50 VEU, net als bij alle internationale overeenkomsten waarover wordt onderhandeld volgens de procedure van artikel 218, lid 3, VWEU, een marginale rol speelt die beperkt blijft tot de loutere goedkeuring van een eventueel terugtrekkingsakkoord; overwegende dat het Parlement zich ondanks deze beperkingen van meet af aan actief heeft bezighouden met het terugtrekkingsproces en zich tijdens de gehele procedure heeft ingezet voor de bescherming van de belangen van de EU-burgers en het waarborgen van de integriteit van de Europese Unie; S. overwegende dat het Parlement tijdens de procedure een cruciale rol heeft gespeeld bij de vertegenwoordiging van alle EU-burgers, zowel uit de EU-27 als uit het VK; T. overwegende dat de terugtrekking van het VK gevolgen had voor de samenstelling van het Europees Parlement, zoals bepaald in artikel 3, lid 2, van Besluit (EU) 2018/937 van de Europese Raad; U. overwegende dat de terugtrekkingsprocedure tot onvoorspelbaarheid heeft geleid, en een uitdaging heeft gevormd, niet alleen voor de EU, maar ook voor de terugtrekkende lidstaat, en des te meer voor de meest direct getroffen burgers en entiteiten; overwegende dat de economische en maatschappelijke kosten van deze onzekerheid zeer hoog zijn gebleken en de politieke betrekkingen tussen de EU en de vertrekkende lidstaat onder druk hebben gezet; overwegende dat meer zekerheid in het scheidingsproces onder meer kan worden bereikt door te eisen dat de kennisgeving van het besluit tot terugtrekking gepaard gaat met een blauwdruk van de toekomstige relatie die de uittredende lidstaat voor ogen heeft; V. overwegende dat de instellingen van de Unie alles in het werk hebben gesteld om de terugtrekkingsprocedure niet te politiseren, maar dat de terugtrekking uit hoofde van artikel 50 VEU niettemin inherent politiek is, aangezien deze voortkomt uit en wordt beïnvloed door fundamentele keuzen met betrekking tot het lidmaatschap van de EU en/of de relatie met de EU; W. overwegende dat de terugtrekking van een lidstaat uit de Europese Unie een grote politieke, economische en sociale schok vormt waarvan de negatieve gevolgen slechts ten dele kunnen worden opgevangen door een zorgvuldig geplande en via onderhandelingen tot stand gekomen regeling voor een ordelijke terugtrekking; X. overwegende dat de politieke verklaring waarin het kader voor de toekomstige betrekkingen tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk wordt geschetst, de parameters vaststelt voor een ambitieus, breed, diep en flexibel partnerschap, dat ook buitenlands beleid, veiligheid en defensie en bredere samenwerkingsgebieden bestrijkt; Y. overwegende dat, na de inwerkingtreding van het terugtrekkingsakkoord, alleen artikel 49 VEU een juridische basis kan zijn om opnieuw tot de EU toe te treden; Z. overwegende dat artikel 8 VEU de bijzondere betrekkingen tussen de EU en haar buurlanden benadrukt; AA. overwegende dat overeenkomstig het Reglement van het Parlement de Commissie constitutionele zaken verantwoordelijk is voor de institutionele gevolgen van de terugtrekking uit de Unie; Ongekend proces 1. benadrukt dat de terugtrekking van een van haar lidstaten een ongekend en uiterst kritiek proces voor de Europese Unie is geweest; 2. erkent, maar betreurt niettemin, de terugtrekking van het VK uit de Europese Unie; 3. benadrukt dat het historische belang van de terugtrekking van het VK voor het EU-lidmaatschap de Unie niet heeft doen noch doet afwijken van haar integratieproces, aangezien artikel 50 VEU waarborgen voor de EU-rechtsorde omvat en de fundamentele doelstellingen van de Europese integratie beschermt; 4. onderstreept dat de bepalingen van artikel 50 VEU en de wijze waarop deze werden geïnterpreteerd en uitgevoerd, de gemeenschappelijke waarden en doelstellingen weerspiegelen en handhaven waarop de Unie gegrondvest is, met name vrijheid, democratie en de rechtsstaat; 5. is van oordeel dat de doelen van artikel 50 VEU zijn verwezenlijkt, namelijk de instandhouding van het soevereine recht van een lidstaat om de Europese Unie te verlaten, waardoor dus uitdrukkelijk het vrijwillige karakter van EU-lidmaatschap wordt bevestigd, en de waarborging van een ordelijke terugtrekking van het VK uit de Unie, waarbij de mogelijkheid open wordt gehouden om vervolgens een versterkte relatie op te bouwen tussen de EU en het VK als derde land; Prioriteiten van de EU 6. is van mening dat de doelstellingen van artikel 50 VEU en de terugtrekkingsonderhandelingen met het VK, te weten een ordelijke terugtrekking die voorziet in het ontvlechten van de Unie en het VK, juridische stabiliteit en zo min mogelijk verstoring alsmede een duidelijke visie op de toekomst van burgers en rechtspersonen, waarbij tegelijkertijd de integriteit en belangen van de Europese Unie, haar burgers en de lidstaten worden beschermd, in grote lijnen is verwezenlijkt; 7. is van mening dat de snelle en resolute vaststelling van prioriteiten in het kader van de terugtrekking van het VK uit de Unie, en in het bijzonder de bescherming van de rechten van de miljoenen EU-burgers in het VK en VK-onderdanen in de EU die door de terugtrekking werden getroffen, de bijzondere omstandigheden met betrekking tot het eiland Ierland en een alomvattende financiële afwikkeling, essentieel waren bij het structureren van de procedure en het stabiliseren van de gevolgen van de terugtrekking in de Unie; is evenwel van oordeel dat tijdens de onderhandelingen meer duidelijkheid had moeten worden geschapen over de vaststelling van eventuele geschillen die uit de toepassing van het terugtrekkingsakkoord kunnen voortvloeien, met name waar het de rol van het HvJ-EU betreft; 8. is van oordeel dat de duidelijke taakverdeling onder de instellingen en de ongekende inclusieve en transparante aanpak van de Commissie en haar hoofdonderhandelaar, ook ten aanzien van het Parlement, essentieel waren om de samenhang en eenheid binnen de EU en haar lidstaten te behouden, op te komen voor de prioriteiten en belangen van de EU tijdens de onderhandelingen, en de integriteit van de rechtsorde van de Unie te waarborgen; 9. prijst de belangrijkste institutionele actoren voor het waarborgen van de eenheid tussen de 27 lidstaten en binnen en tussen de instellingen van de Unie, met inachtneming van de aard van de terugtrekking als een proces van de Unie; 10. is van mening dat de belangen van de Unie zijn beschermd dankzij strategische organisatie en conditionaliteit tussen de verschillende fasen van de procedure; herinnert met name aan de structuur van de onderhandelingen, die begonnen zijn met een akkoord over de terugtrekkingsregeling, waarna de regeling voor de overgangsperiode werd besproken, om af te ronden met een akkoord over een algeheel begrip van een nieuw en hecht partnerschap tussen de EU en het VK op basis van aanzienlijke vooruitgang in de onderhandelingen over de rechten van burgers, de kwestie van Ierland en Noord-Ierland, de financiële afwikkeling en de gerechtvaardigde en zinvolle toepassing van de verlenging van de in artikel 50, lid 3, VEU bedoelde termijn; 11. stelt het op prijs dat in de onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk prioriteit werd gegeven aan de kwestie van de rechten van de burgers, hetgeen een groot punt van zorg is en zal blijven, en dat er vrij vroeg in de onderhandelingen overeenstemming is bereikt over dit hoofdstuk van de terugtrekkingsregeling, aangezien de oorspronkelijke versie van het ontwerpterugtrekkingsakkoord van 19 maart 2018 een volledig overeengekomen deel twee bevatte over de rechten van de burgers, met inbegrip van de rechtstreekse werking van de bepalingen ervan, en over de bevoegdheid van het HvJ-EU met betrekking tot de relevante bepalingen inzake burgerrechten; 12. benadrukt dat de Unie van meet af aan duidelijk de specifieke omstandigheden van het eiland Ierland en de noodzaak om het Goede Vrijdagakkoord te beschermen en de gevolgen van de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk voor Ierland te verzachten, heeft aangemerkt als aangelegenheden die de EU in haar geheel aanbelangen; 13. is van mening dat de in de tijd beperkte overgangsperiode met voortgezette toepassing van de bestaande regelgevings-, begrotings-, toezichts-, justitiële en handhavingsinstrumenten en -structuren van de EU na de terugtrekking in het belang van beide partijen was en de onderhandelingen over en overbrugging naar de toekomstige betrekkingen vergemakkelijkte; 14. herinnert eraan dat het kader van de toekomstige betrekkingen tussen de EU en het VK is vastgelegd in de politieke verklaring bij het terugtrekkingsakkoord, met daarin duidelijke bepalingen die door beide partijen zijn vastgelegd over de samenwerking op het gebied van buitenlands beleid, veiligheid en defensie; 15. betreurt het dat het VK zich door het juridisch niet-bindende karakter van de politieke verklaring wettelijk gezien niet hoefde te buigen over cruciale onderdelen van de inhoud ervan, met name die met betrekking tot buitenlands- en veiligheidsbeleid, en dat die onderdelen daarom niet aan bod kwamen tijdens de onderhandelingen; De zich terugtrekkende lidstaat 16. is niettemin van mening dat het terugtrekkingsproces werd gekenmerkt door langdurige onzekerheid aan de zijde van het VK vanaf het begin tot het einde van de onderhandelingen, hetgeen onder meer tot uiting kwam in de lange tijdspanne tussen het referendum en de kennisgeving van de terugtrekking uit hoofde van artikel 50 VEU; is van mening dat deze onzekerheid gevolgen heeft gehad voor burgers en marktdeelnemers, met name die op het eiland Ierland; is van mening dat het opwerpen van het schrikbeeld van een terugtrekking zonder akkoord de vooruitzichten op een ordelijke terugtrekking ernstig in gevaar bracht; 17. is in dit verband van mening dat de politieke en economische gevolgen van de beslissing om de Unie te verlaten aanzienlijk zijn; is van oordeel dat het VK voorafgaand aan zijn terugtrekkingsbesluit deze gevolgen niet werkelijk en volledig heeft beoordeeld, hetgeen tot een gebrek aan voorbereiding op de procedure heeft geleid; is van oordeel dat de Britse burgers onvoldoende kennis over de Europese Unie hadden en onvoldoende werden geïnformeerd over de verstrekkende gevolgen van de beslissing om de EU te verlaten; 18. is van mening dat de bepalingen van artikel 50 VEU over de kennisgeving en de verlenging van de termijn uit hoofde van artikel 50, lid 3, VEU op een voldoende flexibele manier zijn behandeld als antwoord op de politieke aarzelingen en inconsistenties van de opeenvolgende regeringen van het VK, met behoud van de integriteit van de terugtrekkingsprocedure en handhaving van de rechtsorde van de Unie; 19. herinnert eraan dat het besluit tot terugtrekking het soevereine recht van een lidstaat is en dat de Unie verplicht is het voornemen van die staat te erkennen; onderstreept dat artikel 50 VEU de vorm van kennisgeving van het voornemen tot terugtrekking niet specificeert en daarom geen beperkingen oplegt; is in dit verband van mening dat, wanneer een lidstaat het EU-recht niet respecteert en/of verklaart voornemens te zijn de EU-Verdragen niet toe te passen, de bevoegdheid van het HvJ-EU niet te erkennen en zijn arresten niet te respecteren, dit een duidelijke afwijzing van de aan het EU-lidmaatschap gekoppelde verplichtingen betreft; 20. wijst erop dat de terugtrekking uit de Europese Unie van nature een complex proces is en dat de politieke keuzen van de zich terugtrekkende lidstaat betreffende zijn toekomstige betrekkingen met de Unie deze complexiteit kunnen vergroten; Het belang van een ordelijke terugtrekking 21. is van oordeel dat, hoewel een overeenkomst tussen de terugtrekkende lidstaat en de Unie geen voorwaarde is voor terugtrekking, de procedure voor de terugtrekking van het VK het belang aantoont van een akkoord over de terugtrekkingsvoorwaarden, vooral om de rechten en legitieme verwachtingen van de betrokken burgers te beschermen; 22. is van oordeel dat de EU-instellingen hun uiterste best deden en voldeden aan hun verplichting om de sluiting van een akkoord te waarborgen; prijst de inspanningen om een “no deal”-scenario te vermijden; merkt in dit verband op dat in artikel 50, lid 3, VEU, is bepaald dat, indien geen akkoord wordt bereikt, de terugtrekking twee jaar na de kennisgeving aan de Raad van kracht wordt; benadrukt dat het VEU geen bepalingen omvat om een “no deal”-scenario en een wanordelijke terugtrekking aan te pakken; 23. onderstreept dat, gezien het sterk geïntegreerde karakter van de interne markt van de EU, de terugtrekking van een lidstaat gevolgen heeft voor alle economische sectoren, en dat juridische en administratieve aanpassingen op EU-, lidstaat- en lokaal niveau noodzakelijk zijn; wijst nogmaals op het belang van de inspanningen van de Commissie en de lidstaten, op alle niveaus van het openbaar bestuur, om burgers en de particuliere sector bewust te maken en voor te bereiden aan de hand van talrijke specifieke nota’s over paraatheid en de tijdige vaststelling van unilaterale en tijdelijke noodmaatregelen om de mogelijkheid van een no-deal-scenario en een wanordelijke terugtrekking aan te pakken; 24. merkt op dat het VEU geen inhoudelijke eisen stelt aan het kader voor de toekomstige betrekkingen tussen de zich terugtrekkende lidstaat en de Unie en het verband met de terugtrekkingsvoorwaarden; herinnert er echter aan dat overeenkomstig artikel 50, lid 2, VEU, in het terugtrekkingsakkoord rekening moet worden gehouden met het kader van de toekomstige betrekkingen tussen de zich terugtrekkende staat en de Unie; 25. merkt op dat, in het geval van de terugtrekking van het VK, de in artikel 50, lid 3, VEU, vastgestelde termijn van twee jaar tussen het tijdstip van de kennisgeving van terugtrekking en het moment waarop de Verdragen niet langer van toepassing zijn op de zich terugtrekkende lidstaat, te kort is gebleken voor een ordelijke terugtrekking, aangezien drie verlengingen van deze termijn en een daaropvolgende overgangsperiode noodzakelijk werden geacht; herinnert eraan dat deze termijn kan worden verlengd overeenkomstig artikel 50, lid 3, VEU; is van mening dat een dergelijke verlenging het mogelijk maakt de onderhandelingen voort te zetten en een “cliff edge”-scenario te vermijden; herinnert er echter aan dat burgers, marktdeelnemers, lidstaten en handelspartners uit derde landen gedurende deze periode van twee jaar en de daaropvolgende verlengingen te kampen hadden met een langdurige rechtsonzekerheid van ongekende mate; 26. merkt op dat de terugtrekking van een lidstaat ongekende juridische gevolgen heeft gehad voor de internationale verbintenissen van de EU, met name wat betreft de noodzaak opnieuw te onderhandelen over tariefcontingenten die op het niveau van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) zijn overeengekomen, zodat rekening wordt gehouden met het gedeelte van een contingent dat door de uittredende lidstaat werd gebruikt, waardoor derde landen extra aanspraak kunnen maken op markttoegang; is van oordeel dat de verdeling van de EU-tariefcontingenten na de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk in beginsel goed is geregeld, door eerst een interne wetgevingshandeling aan te nemen waarin het onlangs verdeelde EU-aandeel van de tariefcontingenten wordt vastgesteld (met name in de vorm van Verordening (EU) 2019/216 (14) ) en vervolgens door onderhandelingen te voeren met derde landen op WTO-niveau, ook al zijn er op WTO-niveau geen wettelijke bepalingen die betrekking hebben op de desintegratie van een douane-unie; Flexibiliteit op grond van artikel 50 VEU 27. is van mening dat artikel 50 VEU een goed evenwicht biedt tussen het verzekeren van een juridisch gedegen terugtrekkingsprocedure en het behouden van de nodige politieke flexibiliteit voor aanpassing aan specifieke omstandigheden; wijst er echter op dat de bepalingen van artikel 50 VEU over de volgende aspecten te weinig gedetailleerd zijn: 28. betreurt het dat de terugtrekking van het VK uit de Unie het vertrek van een hele gemeenschap van EU-burgers met zich meebracht; herinnert eraan dat het Europees Parlement met name heeft geijverd voor een actieve dialoog met burgers en organisaties die hen vertegenwoordigen, en deze dialoog ook is aangegaan door middel van raadplegingen, hoorzittingen en bijeenkomsten georganiseerd door parlementaire commissies en de stuurgroep voor de brexit, die ernaar hebben gestreefd de zorgen en verwachtingen van burgers tijdens de terugtrekkingsprocedure uit te spreken; is niettemin van mening dat de EU-instellingen meer hadden kunnen doen om burgers tijdens de verschillende fasen van de terugtrekking te informeren; 29. is van mening dat het terugtrekkingsproces onvoorspelbaar is en dat de bepalingen van het VEU over terugtrekking dus rechtszekerheid moeten bieden aan het grote aantal EU-burgers en burgers van de vertrekkende lidstaat die door de terugtrekking worden getroffen, door hun op basis van het EU-recht verkregen rechten te beschermen en te zorgen voor een doeltreffend handhavingssysteem, zonder de invoering van follow-upmechanismen en informatiecampagnes uit te sluiten; onderstreept dat de getroffen burgers, met name de kwetsbaren onder hen, tijdig en adequaat moeten worden geïnformeerd over hun rechten en plichten in verband met de terugtrekking; 30. is van oordeel dat, gezien de aard van de beslissing om de Unie te verlaten en de fundamentele gevolgen ervan voor de burgers van de uittredende staten, het houden van een referendum ter bevestiging van het definitieve besluit om te vertrekken een belangrijke democratische waarborg kan zijn; is van mening dat de bevestiging van deze definitieve keuze door de burgers ook van cruciaal belang is in het geval dat de onderhandelingen over een terugtrekkingsakkoord niet worden afgerond, waardoor een “no deal”-scenario zou ontstaan; is van mening dat tijdens dit proces alle mogelijke maatregelen moeten worden genomen om desinformatie, buitenlandse inmenging en onregelmatigheden in de financiering te voorkomen; De rol van de instellingen in de terugtrekkingsprocedure 31. is van oordeel dat de EU-instellingen en de lidstaten samen snel hebben gehandeld en een samenhangende en eensgezinde aanpak hebben gevolgd, waarbij gezorgd is voor een tijdige, duidelijke en goed gestructureerde definiëring van de aspecten van de terugtrekkingsprocedure, waaronder de aspecten die niet expliciet in artikel 50 VEU worden genoemd, met name de doeleinden en algemene beginselen van de onderhandelingen, de bevoegdheden van de EU voor vraagstukken in verband met de terugtrekking, de volgorde van de onderhandelingen, de reikwijdte van het terugtrekkingsakkoord, de overgangsregelingen en het kader voor de toekomstige betrekkingen; 32. benadrukt dat het Parlement een centrale rol heeft gespeeld in de hele terugtrekkingsprocedure, en met naar behoren gemotiveerde resoluties actief heeft bijgedragen aan de identificatie van strategieën en de bescherming van de belangen en prioriteiten van de EU en haar burgers, sinds de aanloop naar het VK-referendum over het EU-lidmaatschap; herinnert er in dit verband aan dat de bijdrage van het Parlement voornamelijk werd gestructureerd via de stuurgroep voor de brexit, opgericht door de Conferentie van voorzitters op 6 april 2017, met de steun en nauwe betrokkenheid van de commissies van het Parlement en de Conferentie van voorzitters; 33. benadrukt dat het Parlement als geheel en eenstemmig werd gemobiliseerd bij het toezicht op de terugtrekkingsprocedure, zowel via zijn politieke organen als via zijn commissies, die al in een vroeg stadium werden verzocht om de gevolgen van de terugtrekking van het VK op de beleidsterreinen en wetgeving op hun respectieve bevoegdheidsterreinen in kaart te brengen; herhaalt het belang van de voortdurende betrokkenheid van de commissies die verantwoordelijk zijn voor sectoraal beleid tijdens de onderhandelingen; prijst het lange en uitgebreide voorbereidende werk van de commissies bij het verzamelen van bewijsmateriaal, advies en kennis door middel van hoorzittingen, workshops en studies over alle kwesties in verband met de terugtrekking of de toekomstige relatie tussen de EU en het VK; 34. is van mening dat de Europese Raad een verenigende en stabiliserende rol speelde in de procedure, mede via zijn richtsnoeren in het kader van artikel 50, lid 2, VEU, door interpretatie en toepassing van de bepalingen van artikel 50 VEU, ook in verband met de elementen waarop de bepalingen geen antwoord bieden, het uitzetten van een duidelijke politieke koers in het verlengde van de belangen van de Unie bij de vaststelling van de onderhandelingsvoorwaarden en bij het aanstellen van de Commissie als onderhandelaar van de Unie; 35. benadrukt dat overeenkomstig artikel 50, lid 4, VEU het lid van de Europese Raad of van de Raad dat de zich terugtrekkende lidstaat vertegenwoordigt, niet mag deelnemen aan de beraadslagingen van de Europese Raad of de Raad of aan besluiten over de terugtrekkingsprocedure, terwijl de leden van het Europees Parlement die in de zich terugtrekkende lidstaat zijn verkozen, lid blijven met alle rechten en plichten van dien totdat de terugtrekking van kracht wordt; 36. erkent het ongekende karakter van de interinstitutionele samenwerking en de transparantie bij de uitvoering van artikel 50 VEU, met inbegrip van de werkmethoden voor de onderhandelingen en de daarbij betrokken structuren, de informatiekanalen, de publicatie van onderhandelingsdocumenten en de deelname aan bijeenkomsten, met name aan sherpabijeenkomsten en vergaderingen van de Raad Algemene Zaken; 37. erkent de relevantie van de kernbeginselen die door het Europees Parlement zijn voorgesteld en door de Europese Raad in zijn opeenvolgende onderhandelingsrichtsnoeren zijn opgenomen en vervolgens in de onderhandelingen ten uitvoer zijn gelegd, namelijk: 38. blijft deze beginselen ten volle steunen; 39. is van mening dat deze beginselen verder reiken dan de context van artikel 50 VEU, aangezien ze de Europese integratie ondersteunen en sleutelelementen zijn geworden van de constitutionele identiteit en de rechtsorde, ook al maken ze geen deel uit van het VEU; 40. merkt in dit verband op dat de in artikel 50 VEU vastgelegde vertrekprocedure ertoe heeft geleid dat zowel de EU als haar lidstaten de constitutionele identiteit van de Unie hebben bevestigd; Rechten en plichten van de EU en de zich terugtrekkende lidstaat 41. herhaalt dat, totdat een terugtrekkingsakkoord in werking treedt of, indien dit niet gebeurt, totdat ofwel de termijn van twee jaar, ofwel de verlengde termijn, zoals vastgesteld in artikel 50, lid 3, VEU, is verstreken, de terugtrekkende staat een lidstaat blijft, alle daaraan verbonden rechten geniet, en zonder uitzondering gebonden is aan alle verplichtingen die voortvloeien uit de Verdragen, met inbegrip van het in artikel 4, lid 3, VEU neergelegde beginsel van loyale samenwerking en de verplichting om verkiezingen te houden voor het Europees Parlement, vertegenwoordigers in de instellingen en organen van de Unie te benoemen, volledige bescherming van alle burgerrechten te verzekeren, en zijn financiële verplichtingen na te komen; Toezicht door het Parlement 42. benadrukt dat de rol van het Europees Parlement als politiek toezichthouder onontbeerlijk is in een parlementair democratisch stelsel, en transparantie en politieke verantwoordingsplicht waarborgt; dringt er bijgevolg op aan dat de parlementaire bevoegdheden in verband met de controlefase naar behoren worden gegarandeerd en tijdig worden uitgeoefend wanneer het de sluiting van internationale overeenkomsten betreft, ook in geval van voorlopige toepassing, in het bijzonder voor akkoorden aangaande een terugtrekking uit de Europese Unie; wijst in dit verband op het belang van de volledige toepassing van artikel 218, lid 10, VWEU met betrekking tot de prerogatieven van het Parlement in het kader van de terugtrekking, waarin wordt bepaald dat het Europees Parlement in iedere fase van de onderhandelingsprocedure tussen de Unie en derde landen moet worden geïnformeerd; onderstreept dat de Commissie het Parlement op voet van gelijkheid met de Raad op de hoogte moet houden; 43. is van oordeel dat zowel de stuurgroep voor de brexit als de structuren van de Britse Coördinatiegroep die door het Europees Parlement zijn opgericht, in elke fase van de onderhandelingen van het grootste belang waren om de follow-up en de betrokkenheid van het Parlement te garanderen en de transparantie van de onderhandelingen te waarborgen; is van mening dat de tenuitvoerlegging van artikel 50 VEU een goed voorbeeld is van collectieve coördinatie tussen instellingen ter ondersteuning van de belangen van de Unie, die bij alle onderhandelingen over internationale overeenkomsten moet worden toegepast; 44. is binnen deze context van mening dat het Parlement een essentiële rol vervult bij de bescherming van de parlementaire en democratische dimensie van een procedure met zulke grondwettelijke en institutionele gevolgen voor de Unie en voor de rechten van EU-burgers; is van mening dat zijn rol bij het politieke toezicht moet worden gewaarborgd en versterkt, zodat in alle relevante aspecten van de procedure noodzakelijke toestemming kan worden geïntegreerd; 45. benadrukt in dit verband dat de artikel 50-procedure weliswaar is afgerond en dat de terugtrekking uit de EU een feit is, maar dat de feitelijke beëindiging van het EU-lidmaatschap en de uitvoering van het terugtrekkingsakkoord een procedure op lange termijn zijn; bevestigt in dit verband nogmaals dat het Parlement ten volle zijn rol zal spelen bij het toezicht op de uitvoering van het terugtrekkingsakkoord; Te overdenken kwesties 46. is van mening dat artikel 50 VEU de procedurele aspecten van terugtrekking door een lidstaat behandelt en de oplossing ervan mogelijk maakt, maar dat het geen oplossing biedt voor de aanzienlijke politieke, sociale en economische gevolgen en verstorende effecten die de terugtrekking van een lidstaat uit de EU veroorzaakt, binnen en tussen de lidstaten en internationaal; 47. herhaalt zijn pleidooi voor een diepgaande bezinning op de terugtrekking van het VK uit de Europese Unie en op de gevolgen ervan voor de toekomst van de EU; is van oordeel dat er in het kader van deze bezinning een open en verbrede dialoog zou moeten worden gevoerd over de hervormingen waar de Unie behoefte aan heeft ter versterking van de democratie en het vermogen om te beantwoorden aan de behoeften en verwachtingen van de burgers; herinnert er daarom aan dat de Unie is begonnen aan een ongekend bezinningsproces over haar toekomst in het kader van de Conferentie over de toekomst van Europa; benadrukt dat het maatschappelijke middenveld en de vertegenwoordigers van burgerrechtenorganisaties bij deze oefening moeten worden betrokken; 48. is van oordeel dat het tot de verantwoordelijkheid en rol van de Unie en haar lidstaten behoort om het Europese integratieproces te behouden, de Europese waarden en beginselen te beschermen, met inbegrip van het beginsel van loyale samenwerking, en te voorkomen dat opnieuw een land zich uit de Unie terugtrekt; betreurt in dit verband de terughoudendheid en beperkte betrokkenheid van het Europees Parlement en zijn commissies in de aanloop naar het referendum in het VK, waardoor de burgers van het VK, die op dat moment EU-burgers waren, geen volledige toegang hadden tot informatie over het functioneren van de EU en de gevolgen van de terugtrekking; benadrukt dat er waarborgen moeten worden vastgesteld om te verzekeren dat het maatschappelijke debat dat voorafgaat aan het inroepen van artikel 50 VEU door een lidstaat, ervoor zorgt dat de betrokken burgers een onderbouwd besluit kunnen nemen; verzoekt de lidstaten en de EU voortdurend uitgebreide informatie te verstrekken aan EU-burgers over de werking van de Europese Unie, haar beleidsterreinen, haar besluitvormingsproces, de rechten van EU-burgers en de gevolgen van terugtrekking uit de EU; is van mening dat de Conferentie over de toekomst van Europa met het oog op dit doel een gelegenheid biedt voor een versterkte dialoog met de burgers en het maatschappelijke middenveld over de Europese Unie en hoe die zich zou moeten ontwikkelen; moedigt de Commissie aan een voorstel in te dienen dat Europese politieke partijen in staat stelt referendumcampagnes in verband met de tenuitvoerlegging van het VEU of het VWEU te financieren; o o o 49. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de regeringen en de parlementen van de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien de artikelen 4 en 14 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, – gezien artikel 113 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien de Zesde Richtlijn 77/388/EEG van de Raad van 17 mei 1977 betreffende de harmonisatie van de wetgevingen der lidstaten inzake omzetbelasting – Gemeenschappelijk stelsel van belasting over de toegevoegde waarde: uniforme grondslag (1) (de zesde btw-richtlijn), – gezien Richtlijn 2006/112/EG van de Raad van 28 november 2006 betreffende het gemeenschappelijke stelsel van belasting over de toegevoegde waarde (2) (de btw-richtlijn), – gezien Richtlijn (EU) 2017/2455 van de Raad van 5 december 2017 tot wijziging van Richtlijn 2006/112/EG en Richtlijn 2009/132/EG wat betreft bepaalde btw-verplichtingen voor diensten en afstandsverkopen van goederen (3) , – gezien Richtlijn (EU) 2018/1910 van de Raad van 4 december 2018 tot wijziging van Richtlijn 2006/112/EG wat betreft de harmonisatie en vereenvoudiging van bepaalde regels in het btw-stelsel voor de belastingheffing in het handelsverkeer tussen de lidstaten (4) , – gezien Richtlijn (EU) 2019/1995 van de Raad van 21 november 2019 tot wijziging van Richtlijn 2006/112/EG wat betreft de bepalingen inzake afstandsverkopen en bepaalde binnenlandse leveringen van goederen (5) , – gezien Richtlijn (EU) 2020/285 van de Raad van 18 februari 2020 tot wijziging van Richtlijn 2006/112/EG betreffende het gemeenschappelijke stelsel van belasting over de toegevoegde waarde wat betreft de bijzondere regeling voor kleine ondernemingen en Verordening (EU) nr. 904/2010 betreffende de administratieve samenwerking en uitwisseling van inlichtingen voor doeleinden van toezicht op de juiste uitvoering van de bijzondere regeling voor kleine ondernemingen (6) , – gezien Richtlijn (EU) 2020/284 van de Raad van 18 februari 2020 tot wijziging van Richtlijn 2006/112/EG wat betreft de invoering van bepaalde voorschriften voor betalingsdienstaanbieders (7) , – gezien Uitvoeringsverordening (EU) nr. 282/2011 van de Raad van 15 maart 2011 houdende vaststelling van maatregelen ter uitvoering van Richtlijn 2006/112/EG betreffende het gemeenschappelijke stelsel van belasting over de toegevoegde waarde (8) , – gezien Verordening (EU) 2017/2454 van de Raad van 5 december 2017 tot wijziging van Verordening (EU) nr. 904/2010 betreffende de administratieve samenwerking en de bestrijding van fraude op het gebied van de belasting over de toegevoegde waarde (9) , – gezien Uitvoeringsverordening (EU) 2017/2459 van de Raad van 5 december 2017 tot wijziging van Uitvoeringsverordening (EU) nr. 282/2011 houdende vaststelling van maatregelen ter uitvoering van Richtlijn 2006/112/EG betreffende het gemeenschappelijke stelsel van belasting over de toegevoegde waarde (10) , – gezien Verordening (EU) 2018/1541 van de Raad van 2 oktober 2018 tot wijziging van de Verordeningen (EU) nr. 904/2010 en (EU) 2017/2454 wat betreft maatregelen ter versterking van de administratieve samenwerking op het gebied van de belasting over de toegevoegde waarde (11) , – gezien Uitvoeringsverordening (EU) 2019/2026 van de Raad van 21 november 2019 tot wijziging van Uitvoeringsverordening (EU) nr. 282/2011 wat betreft door elektronische interfaces gefaciliteerde leveringen van goederen of diensten en de bijzondere regelingen voor belastingplichtigen die diensten voor niet-belastingplichtigen, afstandsverkopen van goederen en bepaalde binnenlandse goederenleveringen verrichten (12) , – gezien Uitvoeringsverordening (EU) 2020/194 van de Commissie van 12 februari 2020 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van Verordening (EU) nr. 904/2010 van de Raad wat betreft bijzondere regelingen voor belastingplichtigen die diensten voor niet-belastingplichtigen, afstandsverkopen van goederen en bepaalde binnenlandse goederenleveringen verrichten (13) , hetgeen verband houdt met het btw-pakket voor elektronische handel, – gezien Verordening (EU) 2021/847 van het Europees Parlement en de Raad van 20 mei 2021 tot vaststelling van het Fiscalis-programma voor samenwerking op het gebied van belastingen en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1286/2013 (14) , – gezien het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van Richtlijn 2006/112/EG wat de btw-tarieven betreft ( COM(2018)0020 ), – gezien het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van Richtlijn 2006/112/EG betreffende het gemeenschappelijke stelsel van belasting over de toegevoegde waarde wat betreft de bijzondere regeling voor kleine ondernemingen ( COM(2018)0021 ), – gezien het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van Richtlijn 2006/112/EG wat betreft de invoering van de nadere technische maatregelen voor de werking van het definitieve btw-stelsel voor de belastingheffing in het handelsverkeer tussen de lidstaten ( COM(2018)0329 ) (15) , – gezien de mededeling van de Commissie van 6 december 2011, getiteld “De toekomst van de btw: Naar een eenvoudiger, solider en efficiënter btw-stelsel aangepast aan de eengemaakte markt” ( COM(2011)0851 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 4 oktober 2017, getiteld “Follow-up van het actieplan betreffende de btw – Naar een gemeenschappelijke btw-ruimte in de EU – Tijd om in actie te komen” ( COM(2017)0566 ), – gezien het actieplan van de Commissie van 7 april 2016, getiteld “Naar een gemeenschappelijke btw-ruimte in de EU – Tijd om knopen door te hakken” ( COM(2016)0148 ), – gezien zijn resolutie van 12 februari 2019 over het verslag over het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van Richtlijn 2006/112/EG wat betreft de invoering van de nadere technische maatregelen voor de werking van het definitieve btw-stelsel voor de belastingheffing in het handelsverkeer tussen de lidstaten (16) , – gezien zijn standpunt van 10 maart 2021 over het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van Richtlijn 2011/16/EU van de Raad betreffende de administratieve samenwerking op het gebied van de belastingen (17) , – gezien zijn wetgevingsresolutie van 19 mei 2021 over het standpunt van de Raad in eerste lezing met het oog op de aanneming van een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van het Fiscalis-programma voor samenwerking op het gebied van belastingen en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1286/2013(06116/1/2021 – C9-0179/2021 – 2018/0233(COD) ) (18) , – gezien zijn resolutie van 13 oktober 2011 over de toekomst van de btw (19) , – gezien zijn resolutie van 24 november 2016 over wegen naar een definitief btw-stelsel en bestrijding van btw-fraude (20) , – gezien zijn resolutie van 26 maart 2019 over financiële misdrijven, belastingontduiking en belastingontwijking (21) , – gezien zijn resolutie van 20 mei 2021, getiteld “De digitale toekomst van Europa vormgeven: belemmeringen voor de werking van de digitale eengemaakte markt wegnemen en het gebruik van AI voor Europese consumenten verbeteren (22) , – gezien zijn resolutie van 16 september 2021, getiteld “De toepassing van de EU-voorschriften voor de uitwisseling van belastinggegevens: geboekte vooruitgang, opgedane ervaring en weg te werken belemmeringen (23) , – gezien de studie van 30 augustus 2021, getiteld “VAT gap, reduced VAT rates and their impact on compliance costs for businesses and consumers”, die is uitgevoerd door DIW Econ en gepubliceerd door het directoraat-generaal Parlementaire Onderzoeksdiensten, – gezien Advies nr. 11/2020 van de Europese Rekenkamer (uitgebracht krachtens de artikelen 287, lid 4, en 322, lid 2, VWEU) van 11 december 2020 over de ontwerpverordening (EU, Euratom) van de Raad tot wijziging van Verordening (EEG, Euratom) nr. 1553/89 betreffende de definitieve uniforme regeling voor de inning van de eigen middelen uit de belasting over de toegevoegde waarde, – gezien Speciaal verslag nr. 12/2019 van de Europese Rekenkamer van 16 juli 2019, getiteld “Elektronische handel: voor veel uitdagingen op het gebied van de inning van btw en douanerechten moet nog een oplossing worden gevonden”, – gezien de openbare raadpleging van 8 februari t/m 3 mei 2021, getiteld “Btw-regels voor financiële diensten en verzekeringen – herziening”, – gezien artikel 54 van zijn Reglement en artikel 1, lid 1, punt e), van en bijlage 3 bij het besluit van de Conferentie van voorzitters van 12 december 2002 betreffende de procedure inzake het verlenen van toestemming voor het opstellen van initiatiefverslagen, – gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken ( A9-0355/2021 ), A. overwegende dat de Raad in 1977 de zesde btw-richtlijn heeft vastgesteld die ten doel heeft te komen tot een uniforme belastinggrondslag waarop geharmoniseerde tarieven moeten worden toegepast; overwegende dat alle lidstaten overeenkomstig de eerste (24) en de tweede (25) richtlijn van de Raad van 11 april 1967 betreffende de harmonisatie van de wetgevingen der lidstaten inzake omzetbelasting toentertijd reeds een stelsel van belasting over de toegevoegde waarde hadden ingevoerd; overwegende dat de lidstaten daartoe een overgangsperiode hadden ingesteld, die inmiddels is verlengd; B. overwegende dat de btw-richtlijn met het oog op meer duidelijkheid de zesde btw-richtlijn herschikt en intrekt; overwegende dat de richtlijn bepaalt dat de overgangsregels moeten worden vervangen door een definitief stelsel op basis van belastingheffing in de lidstaat van oorsprong; overwegende dat het overgangssysteem complex, gebrekkig en structureel fraudegevoelig is; C. overwegende dat de lidstaten in de eerste plaats verantwoordelijk zijn voor btw-inning; D. overwegende dat in 2013 een substantiële herziening werd gestart op basis van een definitieve regeling op grond van het bestemmingsbeginsel, waardoor deze minder fraudegevoelig zou zijn (26) ; overwegende dat het bestemmingsbeginsel inhoudt dat de btw in rekening wordt gebracht in de lidstaat van eindverbruik; E. overwegende dat er op 25 mei 2018 een voorstel voor een richtlijn werd aangenomen, waarmee nadere technische maatregelen werden ingevoerd voor een definitief btw-stelsel voor de belastingheffing in het handelsverkeer tussen de lidstaten en een einde werd gemaakt aan de “overgangsregeling” (27) ; overwegende dat het Parlement zijn standpunt daarover op 12 februari 2019 heeft vastgesteld; overwegende dat de Raad zijn standpunt nog niet heeft vastgesteld; overwegende dat deze blokkade beslissingen over het aanpassen van de btw vertraagt die belangrijk zijn voor de uitdagingen waarmee we in het kader van het economische herstel in de EU te maken zullen krijgen en dat het uitblijven van maatregelen betekent dat lacunes waardoor de btw-kloof groter zou kunnen worden, niet zijn gedicht; F. overwegende dat de btw-kloof in de EU is teruggebracht van 20 % in 2009 tot 10 % in 2019, waarbij voorlopige schattingen uit die periode erop wezen dat de kloof onder de 130 miljard EUR zou kunnen uitkomen; overwegende dat deze tendens als gevolg van de pandemie en de sociaal-economische gevolgen ervan in 2020 is omgeslagen; overwegende dat het verlies wordt geschat op 164 miljard EUR, waarvan een derde in handen is gevallen van fraudeurs en de georganiseerde criminaliteit; overwegende dat deze verliezen een btw-kloof van 13,7 % tot gevolg kunnen hebben; overwegende dat dit scenario strategische beleidsopties vereist; G. overwegende dat volgens het voor de Commissie opgestelde eindverslag van 10 september 2020 bij de “Studie en verslagen over de btw-kloof in de EU-28” de btw-kloof in de lidstaten sterk uiteenloopt van minder dan 1 % tot meer dan 33 %; H. overwegende dat dit verlies nadelig is voor de EU-begroting (de btw is het tweede van de eigen middelen van de EU), de nationale begrotingen, bedrijven en mensen die in de EU wonen; I. overwegende dat het Fiscalis-programma voor 2021-2027, met een begroting van 269 miljoen EUR, gericht is op het bestrijden van onrechtvaardigheid op belastinggebied door nationale belastingautoriteiten te helpen beter samen te werken om belastingfraude, belastingontduiking en agressieve fiscale planning te bestrijden; overwegende dat het vorige programma 591 miljoen EUR aan inkomsten voor de EU heeft opgeleverd; J. overwegende dat het in 2010 opgezette platform van deskundigen voor fraudebestrijding in de lidstaten, Eurofisc, teneinde doeltreffend te kunnen zijn, moet worden versterkt en voorzien van toereikende middelen om gezamenlijke risicoanalysen uit te voeren, onderzoeken te coördineren en samen te werken met het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF), Europol en het Europees Openbaar Ministerie, met name met het oog op het onderzoeken van btw-fraude; overwegende dat een stelsel van gedifferentieerde btw-tarieven en hoge nalevingskosten de fraude in de hand zouden kunnen werken; K. overwegende dat in Advies nr. 11/2020 van de Rekenkamer de nieuwe methode wordt voorgesteld voor de berekening van de eigen middelen uit de btw; overwegende dat in dit advies wordt opgemerkt dat “de berekening van de eigen middelen uit de btw van de lidstaten door het voorstel aanzienlijk [wordt] vereenvoudigd ten opzichte van het huidige stelsel”, maar wordt vastgesteld dat “het risico bestaat dat het definitieve meerjarige gewogen gemiddelde tarief mogelijk niet representatief is voor alle lidstaten”; L. overwegende dat de sociaal-economische crisis als gevolg van de COVID-19-pandemie aanzienlijke fiscale en begrotingsinspanningen van de regeringen in de lidstaten heeft vereist, zo ook in de vorm van steun aan bedrijven; M. overwegende dat de eigen middelen uit de btw in 2019 goed waren voor 11 % van de EU-begroting, in totaal 17,8 miljard EUR; N. overwegende dat het “actieplan voor billijke en eenvoudige belastingheffing ter ondersteuning van de herstelstrategie” van de Commissie deel uitmaakt van de nieuwe EU-strategie voor de vereenvoudiging van de belastingheffing en de aanpassing daarvan aan de digitalisering van de economie en de groene transitie, alsook voor de bestrijding van belastingfraude en -ontwijking; overwegende dat in dit actieplan zaken in verband met de btw als prioriteiten zijn aangemerkt, die gericht zijn op de strijd tegen btw-fraude en op de modernisering van de btw op financiële diensten, rekening houdend met de digitalisering van de economie; O. overwegende dat financiële diensten sinds de aanneming van de btw-richtlijn, op enkele uitzonderingen na, zijn vrijgesteld van btw omdat zij aan andere belastingen zijn onderworpen (zoals heffingen op verzekeringspremies); P. overwegende dat de btw als indirecte belasting door alle 27 lidstaten wordt geïnd krachtens verschillende nationale regelingen, en dat het mogelijk is uit al deze regelingen goede praktijken te distilleren en die toe te passen in het kader van een voor de hele EU geldende hervorming; overwegende dat nationale voorbeelden als model moeten worden beschouwd om rekening mee te houden en dat de Commissie moet optreden als platform voor de uitwisseling van dergelijke goede praktijken; overwegende dat de wijzigingen in de nationale wetgeving van één lidstaat waarbij stimulansen voor consumenten werden gecreëerd om te vragen om een factuur in sectoren waarin belastinginning moeilijk is, een goed voorbeeld daarvan zijn; Q. overwegende dat de algemene doelstelling van de digitalisering van de belastingheffing essentieel is om de transparantie, eenvoud, verantwoording en geautomatiseerde rapportage te waarborgen, en cruciaal is voor een definitief, vereenvoudigd en toekomstbestendig btw-stelsel; overwegende dat de COVID-19-pandemie een katalysator is geweest voor de ontwikkeling van de digitalisering van alle transacties; overwegende dat kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) centraal staan in dit digitaliseringsproces en in dit verband moeten worden ondersteund bij het verwerven van de nieuwste technologie en knowhow; R. overwegende dat de btw breed geharmoniseerd is op EU-niveau, geldt als een van de eigen middelen voor de EU-begroting en derhalve uitgebreide samenwerking op EU-niveau vereist; S. overwegende dat het Parlement het beginsel van nationale belastingsoevereiniteit ten volle eerbiedigt; Btw-tarieven, belastinggrondslagen en btw-kloven in de lidstaten 1. is verheugd over het feit dat de algemene tendens positief is, aangezien de btw-kloof in de lidstaten is teruggebracht van 20 % in 2009 tot 10 % in 2019, hetgeen erop duidt dat de btw-fraude in de EU afneemt en dat de btw-inkomsten als een percentage van het bruto binnenlands product stijgen; 2. verzoekt de Commissie en de lidstaten de beste praktijken in de lidstaten die erin geslaagd zijn een grote btw-kloof te voorkomen, te analyseren en uit te wisselen; schaart zich achter het doel om te komen met innovatieve belastingoplossingen die aansluiten bij de nieuwe economische, sociale en ecologische realiteit; 3. merkt op dat volgens sommige ramingen een inkomstenneutrale belastinghervorming zou kunnen leiden tot een verlaging van het normale btw-tarief met gemiddeld zeven procentpunten in de EU-27, naast een verlaging van de nalevingskosten; benadrukt dat de omvang van de verlaging volgens deze ramingen verschilt tussen de EU-lidstaten van 2 (Estland) tot 13 (Griekenland) procentpunten; merkt op dat dit niet het enige antwoord is op de noodzaak om de complexiteit van het belastingstelsel aan te pakken; stelt vast dat een lager standaard btw-tarief ten gunste kan komen van consumenten, en met name van huishoudens met een laag inkomen; merkt op dat de lidstaten de mogelijkheid hebben om de voordelen te verkennen die een enkel verlaagd normaal tarief zou hebben voor de eerlijke mededinging op hun markt; 4. is van oordeel dat het hanteren van een groot aantal verlaagde tarieven een legitiem doel in de samenleving vervult, met name om het regressieve effect van het btw-stelsel te beperken en bij te dragen tot het behalen van bepaalde nationale beleidsdoelstellingen, waaronder toegang tot essentiële goederen en sectoren zoals gezondheidszorg en levensmiddelen, maar dat het ook bijdraagt aan de complexiteit en de ondoorzichtigheid van het belastingstelsel, de nalevingskosten verhoogt en fraude in de hand kan werken; begrijpt dat de toepassing van verlaagde tarieven kan leiden tot een lagere prijs voor consumenten, maar van diverse andere factoren afhangt; merkt daarom op dat er een grondige analyse en effectbeoordeling moeten worden uitgevoerd; 5. wijst op de aanzienlijke verschillen in de standaardtarieven die worden gehanteerd in de lidstaten en de complexiteit die dat met zich meebrengt voor het stelsel, zelfs als dat gerechtvaardigd is op grond van de uiteenlopende nationale economische stelsels; benadrukt dat deze complexiteit verder wordt verergerd door de uiteenlopende manieren waarop verlaagde tarieven worden gehanteerd, hetgeen legitiem is voor het nastreven van sociale en milieudoelstellingen; herinnert eraan dat de mogelijkheid om sterk verlaagde tarieven (in vijf lidstaten) en parkeertarieven (in vijf lidstaten) te hanteren een aanvullende belemmering vormt voor een coherent en volledig interoperabel gemeenschappelijk stelsel; 6. beseft dat het systeem steeds ingewikkelder wordt door de verschillende tarieven, maar ook door vrijstellingen en afwijkingen, die uitzonderingen moeten blijven; herinnert aan de specifieke situatie van ongelijke behandeling van de lidstaten die vóór en na 1992 zijn toegetreden tot de EU, waarvoor verschillende regels gelden; verzoekt de Commissie dit probleem in toekomstige wetgevingsvoorstellen aan te pakken; 7. merkt op dat de Commissie in de afgelopen twintig jaar bijna tweehonderd inbreukprocedures aangaande btw heeft ingeleid; verzoekt haar een samenvatting voor te leggen van de belangrijkste bevindingen van deze procedures als basis voor toekomstige wetgevingsvoorstellen, dat wil zeggen met betrekking tot verlaagde tarieven, vrijstellingen en niet-omzetting; 8. merkt op dat de COVID-19-pandemie uitzonderingen op de btw-regels heeft gerechtvaardigd, hetgeen wijst op de noodzaak van een zekere mate van flexibiliteit als zich dringende of onverwachte omstandigheden voordoen; dringt er bij de Commissie op aan hiermee rekening te houden bij toekomstige wetgevingsvoorstellen inzake de btw; 9. merkt op dat de btw-kloof fluctueert met de conjunctuurcyclus, en dat een gebrekkige naleving van de belastingwetgeving soms in verband wordt gebracht met hoge standaard btw-tarieven, een geringere doeltreffendheid op gerechtelijk en juridisch gebied, zwakkere juridische instellingen, hogere waargenomen niveaus van corruptie en het algehele aandeel van de schaduweconomie in de economie als geheel; 10. vindt het zorgelijk dat sommige lidstaten donaties in natura in het algemeen niet uitsluiten van de btw-heffing, waardoor ondernemingen consumentengoederen vernietigen, met name geretourneerde goederen, ondanks het feit dat een dergelijke uitzondering mogelijk is op grond van de bestaande btw-richtlijn; verzoekt de Commissie richtsnoeren uit te vaardigen voor de lidstaten waarin zij verduidelijkt dat btw-vrijstellingen voor donaties in natura verenigbaar zullen zijn met de bestaande EU-wetgeving inzake btw totdat het voorstel van de Raad ( COM(2018)0020 , artikel 98, lid 2) door de lidstaten wordt goedgekeurd; 11. betreurt het gebrek aan beschikbare gegevens over regionale verschillen, dat mogelijk een grote beperking vormt voor het meten van de btw-kloof; verzoekt de Commissie te controleren of het produceren en publiceren van regionale metingen van de btw-kloof een waardevol instrument kan zijn om de transparantie te verbeteren en de btw-kloof te verkleinen; Gevolgen van de grote verscheidenheid aan verlaagde btw-tarieven voor bedrijven 12. is van oordeel dat de huidige diversificatie van de verlaagde tarieven leidt tot extra administratieve rompslomp voor bedrijven; merkt op dat de totale btw-nalevingskosten in de lidstaten variëren van 1 % tot 4 % van de omzet van bedrijven; merkt op dat digitalisering aanzienlijk kan bijdragen tot de verlaging van de nalevingskosten voor bedrijven; 13. constateert dat kmo’s te maken hebben met verhoudingsgewijs hogere nalevingskosten, aangezien dit vaste kosten zijn die losstaan van de grootte van het bedrijf, en wijst erop dat hoge nalevingskosten een belemmering vormen voor de toegang tot de interne markt van de EU; is derhalve van mening dat gedifferentieerde btw-regelingen binnen de EU de handel binnen de EU kunnen ontmoedigen voor alle bedrijven, maar vooral voor kmo’s; merkt echter op dat het empirisch bewijs geen uitsluitsel geeft over de effecten van gedifferentieerde btw-stelsels op de internationale handel en of die effecten kunnen leiden tot ongelijke concurrentievoorwaarden in de internationale handel, met name als gevolg van hoge nalevingskosten, vrijstellingen en gebrekkige restitutieregelingen; 14. wijst op het potentieel van digitalisering om de nalevingskosten te verlagen, hoewel deze voordelen vaak pas op de lange termijn optreden; stelt dat dankzij digitale innovaties (28) waarschijnlijk de nalevingskosten kunnen worden verlaagd, handelstransacties transparanter kunnen worden en de bureaucratie kan worden teruggedrongen; benadrukt dat gegevensbeveiliging, de persoonlijke levenssfeer en de vertrouwelijkheid van gegevens van bedrijven moeten worden gewaarborgd; benadrukt dat bedrijven slechts in tweede instantie (29) moeten worden ondersteund via EU-programma’s, en dat met name kmo’s en andere kwetsbare economische actoren moeten worden ondersteund in de vorm van door de EU georganiseerde opleidingen over de digitale transitie, om hiervan te kunnen profiteren en daaraan een bijdrage te leveren; wijst erop dat een dergelijke algemene benadering van de versnelling van de digitalisering van de knowhow en werkzaamheden ter plekke van kmo’s uiteindelijk ten goede zal komen aan de btw-inning; wijst op het potentieel van “distributed ledger”-technologie ter voorkoming van btw-fraude – bijv. btw-carrouselfraude – en kijkt uit naar het wetgevingsvoorstel voor de modernisering van de btw-rapportageverplichtingen; verzoekt de Commissie voorts met een initiatief te komen dat gericht is op de gemakkelijke toepassing van de “distributed ledger”-technologie door handelaren en op de terugdringing van de bureaucratie; 15. is van mening dat de Commissie, in samenwerking met de lidstaten, de databank “Taxes in Europe” – een EU-informatieportaal over btw voor het bedrijfsleven – moet verbeteren om de handel gemakkelijker te maken en de rechtszekerheid te verbeteren op de interne markt; benadrukt dat op dat portaal snel actuele en nauwkeurige informatie moet worden verstrekt over de tenuitvoerlegging van het btw-stelsel in de verschillende lidstaten en met name over de juiste btw-tarieven voor verschillende goederen en diensten in de verschillende lidstaten, en over de voorwaarden voor de toepassing van het nultarief; merkt op dat dit portaal ook zou kunnen bijdragen tot het aanpakken van de huidige btw-kloof; stelt voor het éénloketsysteem van de EU op te nemen in het btw-informatieportaal van de EU; 16. wijst op het éénloketsysteem van de EU als voorbeeld voor digitale innovatie waarmee bedrijven in de EU hun btw-facturen kunnen vereenvoudigen en zodoende de nalevingskosten op het gebied van de e-verkoop in de EU kunnen verlagen; merkt op dat een dergelijke verlaging van de nalevingskosten met name voordelig is voor kmo’s; neemt kennis van de bereidheid van de Commissie om voor 2022/2023 een wijziging van de btw-richtlijn voor te stellen met het oog op een verdere uitbreiding van het toepassingsgebied van het btw-éénloketsysteem; verzoekt de Commissie te verkennen hoe het toepassingsgebied van het éénloketsysteem kan worden uitgebreid; 17. verzoekt de lidstaten de onderlinge samenwerking uit te breiden en te verbeteren en de in februari 2020 vastgestelde reeks regels inzake de uitwisseling van btw-betalingsgegevens naar behoren toe te passen om het opsporen van btw-fraude bij grensoverschrijdende elektronische handelstransacties te vergemakkelijken; 18. merkt op dat de lidstaten al nieuwe technologieën toepassen om de efficiëntie van controles van binnenlandse aankopen voor belastingdoeleinden te verbeteren; begrijpt dat er rekening moet worden gehouden met deze nationale maatregelen bij een eventuele hervorming van het btw-stelsel, en wel als goede praktijken die in aanmerking moeten worden genomen; pleit voor meer coördinatie tussen de lidstaten in dit opzicht, teneinde grensoverschrijdende transacties te vergemakkelijken, zonder buitensporige kosten voor exploitanten en consumenten; verzoekt de Commissie concrete voorstellen te doen ter bevordering van een sneller systeem voor de uitwisseling van informatie over de btw met betrekking tot transacties binnen de EU en om dit systeem interoperabel te maken met nationale mechanismen; pleit voor de uitbreiding van elektronische facturering en dringt aan op de invoering van een EU-norm voor e-facturering, waarbij met name de informatie op een e-factuur wordt geharmoniseerd om grensoverschrijdende interoperabiliteit te bevorderen, de naleving van de wetgeving te waarborgen, de transparantie van handelstransacties te vergroten en zo fraude en fouten te beperken; 19. benadrukt dat de grensoverschrijdende btw-fraude en carrouselfraude dringend moeten worden aangepakt door middel van de goede uitvoering van mechanismen voor de efficiënte uitwisseling van informatie en toereikende middelen (zowel personele, financiële, technische als technologische middelen) voor nationale autoriteiten en andere autoriteiten zoals OLAF; wijst op de waardevolle bijdrage van instrumenten zoals Eurofisc; herinnert aan de rol van aanbieders van betalingsdiensten en de noodzaak om hoge normen te waarborgen voor de btw-rapportage; acht het noodzakelijk van de Commissie een effectbeoordeling te ontvangen om de invoering te beoordelen van een veralgemeende verleggingsregeling in verschillende lidstaten na de tenuitvoerlegging van de richtlijn van de Raad betreffende de tijdelijke toepassing van een veralgemeende verleggingsregeling voor leveringen van goederen en diensten boven een bepaalde drempel (30) , teneinde carrouselfraude te bestrijden, en met name de gevolgen daarvan voor de bestrijding van alle soorten btw-fraude en de gevolgen voor de nalevingskosten van bedrijven te beoordelen; 20. merkt op dat de grote verscheidenheid aan tarieven tot prijsverstoring op de interne markt kan leiden, waardoor grensoverschrijdende aankopen worden gestimuleerd; merkt op dat met name de diversificatie van de btw-tarieven een prikkel vormt om prijsverschillen tussen landen uit te buiten door de consumptie te verschuiven naar lidstaten met lagere btw-tarieven, en de inning van belastinginkomsten door de overheid verstoort; 21. herinnert eraan dat bedrijven vereenvoudigde en gecentraliseerde toegang moeten krijgen tot informatie over tarieven, de juiste btw-tarieven voor verschillende goederen en diensten in de verschillende lidstaten en de voorwaarden voor toepassing van het nultarief, evenals duidelijke en ondubbelzinnige btw-regels om grensoverschrijdende activiteiten te stimuleren en de administratieve lasten van bedrijven te verminderen; is in dit verband ingenomen met de vereenvoudigde en gedigitaliseerde methode voor de registratie, via een onlineportaal, van de btw-regeling voor kleine ondernemingen die grensoverschrijdende activiteiten ontplooien, waardoor de kosten en administratieve lasten worden verminderd; merkt op dat 26 van de 27 lidstaten verlaagde tarieven gebruiken als inherent onderdeel van hun fiscaal en sociaal beleid; herinnert eraan dat een gemeenschappelijk webinformatieportaal over de tenuitvoerlegging van btw-stelsels in verschillende lidstaten grensoverschrijdende activiteiten zou stimuleren en de administratieve rompslomp voor bedrijven zou verminderen; 22. is ingenomen met de positieve trend om de nalevingskosten te verlagen door bedrijven en overheidsdiensten steeds verder te digitaliseren; merkt op dat in de OESO-landen de tijd die nodig is voor de naleving van de belastingwetgeving tussen 2006 en 2020 is gedaald van 230 uur naar 162 uur, voornamelijk als gevolg van de invoering van elektronische archiverings- en betalingssystemen (31) ; 23. benadrukt dat een goed opgezet btw-stelsel neutraal is en geen invloed mag hebben op de handel, maar dat dit beginsel in de praktijk moeilijk te verifiëren is op mondiaal niveau gezien de toepassing van btw-vrijstellingen, ondoeltreffende restitutiesystemen en de grote verscheidenheid aan tarieven die tot hogere nalevingskosten leiden; herinnert eraan dat een doeltreffend btw-stelsel bijdraagt aan de bestrijding van belastingontduiking en aan belastingoptimalisatie; wijst erop dat steeds meer kmo’s in de hele EU handel willen drijven, met name door middel van online transacties, en dat het btw-stelsel van de EU gericht moet zijn op het vergemakkelijken van grensoverschrijdende groei; 24. merkt op dat uit empirisch bewijs blijkt dat het huidige stelsel van meerdere btw-tarieven in de lidstaten regressief is wanneer het geldt als percentage van het besteedbaar inkomen, maar in de meeste lidstaten evenredig of licht progressief neigt te zijn wanneer het wordt gemeten als percentage van de uitgaven; merkt daarnaast op dat wanneer wordt gerekend in termen van uitgaven, de bestaande verlaagde btw-tarieven en het nultarief bijdragen tot een progressiever btw-stelsel ten opzichte van btw-stelsels met één enkel tarief; merkt bovendien op dat uit bewijs ook blijkt dat alleen btw-tarieven die verlaagd worden met het oog op de ondersteuning van huishoudens met een laag inkomen (zoals verlaagde tarieven voor levensmiddelen) de btw progressiever maken; verzoekt de lidstaten om bij de invoering van verlaagde btw-tarieven het specifieke doel voor ogen te houden om huishoudens met een lager inkomen te ondersteunen; 25. benadrukt dat het de lidstaten moet worden toegestaan om een nultarief toe te passen op essentiële goederen; Gevolgen van de verlaagde btw-tarieven voor de consument en de sociale en milieudoelstellingen 26. merkt op dat het hanteren van verlaagde tarieven niet systematisch leidt tot een blijvende prijsverlaging voor de consument en dat de doeltreffendheid van een verlaagd tarief afhangt van een aantal factoren, zoals de mate waarin bedrijven dat tarief aan de consument doorberekenen, de looptijd ervan, de omvang van de verlaging en de complexiteit van het tariefstelsel; benadrukt dat de volledige doorberekening van verlaagde tarieven derhalve een complex proces is en niet mag worden uitgevoerd zonder gedegen effectbeoordeling; merkt op dat de bestaande verlaagde btw-tarieven en het nultarief weliswaar verhoudingsgewijs een groter voordeel opleveren voor huishoudens met een laag inkomen in de EU (gemeten als percentage van de uitgaven), maar in absolute termen (contant geld) normaal gesproken een groter voordeel opleveren voor huishoudens met een hoog inkomen; merkt daarom op dat er uitgebreide analyses en effectbeoordelingen moeten worden uitgevoerd zodat verlaagde tarieven alleen van toepassing zijn als zij ten goede komen aan huishoudens met een laag inkomen; 27. benadrukt dat met verlaagde tarieven normaal gesproken het legitieme doel wordt nagestreefd om ervoor te zorgen dat essentiële goederen voor iedereen toegankelijk zijn; benadrukt dat dankzij verlaagde btw-tarieven voor eerste levensbehoeften (bijv. levensmiddelen) de btw meestal progressiever wordt; wijst erop dat verlaagde tarieven doeltreffender kunnen zijn in samenlevingen met aanzienlijke inkomensongelijkheid en een hoog niveau van sociale en economische ongelijkheid; merkt op dat empirische gegevens over de doeltreffendheid van verlaagde btw-tarieven voor de bevordering van maatschappelijk wenselijke of milieugoederen schaars en dubbelzinnig zijn; 28. is zeer bezorgd over de regressieve aard van de verbruiksbelasting; wijst erop dat de btw-tarieven laag moeten worden gehouden, aangezien ze huishoudens met een lager inkomen op onevenredige wijze belasten en de ongelijkheid in de welvaartsverdeling verergeren; 29. merkt op dat de doeltreffendheid van verlaagde btw-tarieven voor het bevorderen van milieuvriendelijke goederen nog steeds moeilijk te beoordelen is als gevolg van een gebrek aan empirisch bewijs, hoewel in bepaalde casestudies en volgens bepaalde modellen positieve effecten kunnen worden gemeten; benadrukt echter dat het met het oog op de bevordering van milieuvriendelijke consumptie van essentieel belang is dat de lidstaten alle nultarieven en verlaagde btw-tarieven voor schadelijke milieugoederen en -diensten geleidelijk afschaffen; verzoekt de lidstaten de verlaagde tarieven voor zeer vervuilende goederen en diensten tot 2030 geleidelijk af te schaffen om de klimaatdoelstellingen van de EU zoals vastgelegd in de Europese Green Deal te verwezenlijken; verzoekt de lidstaten de invoering van compensatiemechanismen te bestuderen om huishoudens met een laag inkomen te helpen het hoofd te bieden aan de daling van het beschikbare inkomen als gevolg van hogere btw-tarieven voor vervuilende goederen en diensten; 30. wijst er in dit opzicht op dat bij verlaagde tarieven rekening moet worden gehouden met de duurzaamheid van de overheidsfinanciën; merkt op dat bij de rationalisering met het oog op een uniform btw-stelsel rekening moet worden gehouden met de historische en tijdelijke toepassing van verlaagde tarieven, mits aan de andere voorwaarden wordt voldaan; 31. benadrukt dat bewijs erop duidt dat verlaagde btw-tarieven vaak een weinig doeltreffend instrument zijn om sociale of milieudoelstellingen te verwezenlijken, aangezien ze leiden tot aanzienlijke kosten voor de overheid vanwege de discrepantie tussen tarieven, verminderde belastinginkomsten, hogere administratieve kosten, dure controles en inspecties, druk van maatschappelijke en economische vertegenwoordigers, nalevingskosten, economische verstoringen of zelfs belastingfraude, en de moeilijkheden om bepaalde doelgroepen te bereiken; 32. merkt op dat het voor een volledige beoordeling van de efficiëntie en doeltreffendheid van atypische btw-tarieven noodzakelijk is deze te vergelijken met alternatieve beleidsinstrumenten; is van mening dat deze maatregelen doeltreffender, flexibeler, zichtbaarder en kosteneffectiever kunnen zijn om de sociale en milieudoelstellingen te verwezenlijken, mits die maatregelen op efficiënte wijze door regeringen worden ingezet; merkt echter op dat deze instrumenten de kern van de nationale belastingsoevereiniteit vormen en onder de nationale bevoegdheden vallen aangezien er geen EU-wetgeving bestaat waarin die instrumenten worden geharmoniseerd; wijst erop dat deze instrumenten niettemin moeten stroken met het mededingingsbeleid van de EU; 33. benadrukt dat een uniform btw-stelsel, in combinatie met alternatieve beleidsinstrumenten en een reeks sociale hervormingen en milieubelastinginstrumenten, stuk voor stuk opties zijn die bij het ontwerpen van een doeltreffend economisch, sociaal en groen holistisch belastingstelsel moeten worden onderzocht, mits zij huishoudens met een laag inkomen niet onnodig belasten; merkt op dat Nieuw-Zeeland een btw-stelsel met een vast tarief van 15 % heeft en een belastingkrediet hanteert voor huishoudens met een laag inkomen; merkt op dat de inspanningen om het btw-stelsel in de EU te vereenvoudigen of te harmoniseren niet zouden leiden tot hogere standaard btw-tarieven; wijst erop dat vaste subsidiebedragen en voorlichtingscampagnes een optie kunnen zijn voor de promotie van bemoeigoederen; Conclusie 34. herinnert eraan dat de btw-inkomsten een van de belangrijkste bronnen van overheidsinkomsten zijn en gemiddeld circa 21 % van de totale belastinginkomsten in de EU uitmaken; merkt op dat de btw-kloof gemiddeld 10 % bedraagt en dat de btw ook een bron van eigen middelen voor de EU-begroting is; wijst erop dat een verlaging van de btw-grondslag tot een verlies aan inkomsten voor de overheidsfinanciën kan leiden; verzoekt de nationale belastingautoriteiten initiatieven te nemen om de btw-kloof te verkleinen en zo de overheidsfinanciën te verbeteren, met name in het licht van de economische recessie als gevolg van de COVID-19-pandemie, en de eigen middelen van de EU te verhogen; 35. is in dit verband verheugd over de aanzienlijke vooruitgang die de afgelopen tien jaar is geboekt op het gebied van samenwerking tussen de belastingautoriteiten van de lidstaten; is voorstander van verder overleg tussen de lidstaten om de administratieve samenwerking te versterken; 36. schaart zich achter de conclusies van de studie van DIW Econ, waaruit blijkt dat het normale tarief in 2019 gemiddeld op 71 % van de totale belastinggrondslag in de lidstaten werd toegepast; merkt op dat de nalevingskosten van gediversifieerde btw-stelsels aanzienlijk kunnen worden verlaagd door de digitalisering van het bedrijfsleven en overheden voort te zetten; wijst erop dat de kosten van gediversifieerde btw-stelsels voor bedrijven, met name kmo’s, de verstoringen die zij kunnen veroorzaken op de interne markt en de handel, en de gevolgen ervan voor overheden op het vlak van inkomstenderving zorgvuldig moeten worden beoordeeld om te komen tot een samenhangend, eerlijk en efficiënt btw-stelsel in de EU; merkt op dat er vanwege verlaagde tarieven voor eerste levensbehoeften (zoals levensmiddelen) meestal sprake is van progressievere btw en dat huishoudens met een laag inkomen profiteren van verlaagde btw-tarieven, ook al zijn dat minder doeltreffende middelen om de inkomsten te verdelen of milieudoelstellingen te verwezenlijken; 37. merkt op dat de moeilijkheden om de btw-kloof tussen de lidstaten te verkleinen worden veroorzaakt door een combinatie van factoren, zoals de noodzaak om een aantal btw-vrijstellingen voor bepaalde goederen en diensten te handhaven en de wens van de lidstaten om verlaagde tarieven van ten minste 5 % te handhaven; onderkent dat de lidstaten hun flexibiliteit moeten kunnen behouden om hun eigen btw-tarieven te bepalen, gezien het belang van dit instrument als begrotingsinstrument; 38. dringt aan op de invoering van een vereenvoudigd en gemoderniseerd btw-stelsel ter bevordering van eerlijk en efficiënt concurrentievermogen van bedrijven binnen de interne markt, de verlaging van de nalevingskosten en de verbetering van de vrijwillige naleving; merkt op dat een dergelijk vereenvoudigd btw-stelsel nog steeds zou profiteren van een éénloketsysteem om de nalevingskosten voor bedrijven in de EU te verlagen en de handel binnen de EU een impuls te geven; neemt kennis van het voorstel van het voormalige Portugese voorzitterschap van de Raad en het huidige Sloveense voorzitterschap van de Raad om alle nultarieven en verlaagde btw-tarieven voor goederen en diensten die schadelijk zijn voor het milieu, zoals fossiele brandstoffen, chemische pesticiden en chemische meststoffen, op het niveau van de lidstaten geleidelijk af te schaffen; dringt erop aan dat de tenuitvoerlegging van sociale maatregelen voor huishoudens met een laag inkomen wordt bestudeerd om de daling van het beschikbare inkomen als gevolg van hogere btw-tarieven voor vervuilende goederen en diensten te compenseren; dringt er bij de lidstaten op aan snel het voorstel voor een herziene richtlijn inzake btw-tarieven goed te keuren (32) ; 39. benadrukt dat de btw-kloof grotendeels afhangt van een combinatie van factoren in elke lidstaat, zoals mazen in de wetgeving, een gebrek aan middelen en digitale efficiëntie van belastingadministraties en ondoeltreffende maatregelen voor handhaving en controle, met name ten aanzien van belastingfraude en -ontwijking, en agressieve fiscale planning; verzoekt de lidstaten in dit verband de administratieve samenwerking te verbeteren en de prestaties van de nationale belastingautoriteiten op een hoger plan te tillen; is verheugd over de Transaction Network Analysis als instrument en staat achter een nauwere samenwerking tussen de leden van Eurofisc teneinde carrouselfraude snel op te sporen; verzoekt de Conferentie over de toekomst van Europa deze kwestie aan te pakken in het kader van de bescherming van de financiële belangen van de EU; 40. is van mening dat er moet worden gekeken naar een meer geharmoniseerde invoering van elektronische facturering in alle lidstaten, boven op het huidige verplichte gebruik ervan bij overheidsaanbestedingen in de hele EU, aangezien het in de landen waar elektronische facturering ook is ingevoerd voor andere soorten transacties een doeltreffend instrument is gebleken om fraude en belastingontduiking te bestrijden, en daarnaast heeft geleid tot vereenvoudiging en lagere nalevingskosten; 41. herinnert aan het belang van de onafhankelijkheid en het onpartijdige karakter van de EU-waarnemingspost voor belastingheffing, die op initiatief van het Parlement is opgericht; wijst erop dat het Fiscalis-programma 2021-2027 een essentieel instrument is om de snelle en constructieve samenwerking tussen belastingautoriteiten te waarborgen; 42. herinnert eraan dat de doeltreffendheid van verlaagde tarieven als beleidsinstrument altijd moet worden beoordeeld in de specifieke context van andere bestaande beleidsinstrumenten; voegt daaraan toe dat verlaagde tarieven vaak een aanvulling vormen op bestaande sociale en milieubeleidsinstrumenten en dat directe belastingprikkels instrumenten zijn die meer gericht zijn op huishoudens met een laag inkomen – bijvoorbeeld een belastingvrije drempel en progressieve belastingtarieven – en over het algemeen minder duur zijn, mits aan de andere voorwaarden wordt voldaan; 43. dringt erop aan over te schakelen op een definitief btw-stelsel dat gebaseerd is op het beginsel van belastingheffing in het land van bestemming; dringt er bij de Raad op aan het voorstel voor een richtlijn van 25 mei 2018 ( COM(2018)0329 ) zo snel mogelijk goed te keuren, gezien de omvang van de verliezen aan nationale en Europese begrotingsmiddelen in het kader van het huidige stelsel; benadrukt in dit verband de belangrijkste beginselen van het toekomstige definitieve btw-stelsel voor de grensoverschrijdende belastingheffing op goederen die binnen de EU verhandeld worden in het land van bestemming en het in rekening brengen en innen van de btw door de leverancier in de lidstaat van bestemming; 44. verzoekt de Commissie dit verslag op te volgen met concrete wetgevingsvoorstellen waarin de hierboven genoemde specifieke onderwerpen worden behandeld; verzoekt de Raad de dialoog en samenwerking met het Parlement op waarde te schatten bij het streven naar een goede hervorming van het btw-stelsel, en deze voorstellen in het achterhoofd te houden, evenals de fundamentele noodzaak om het democratische karakter van de wijzigingen van het belastingbeleid van de EU te waarborgen; 45. steunt het voorstel van de Rekenkamer (33) om te overwegen een mechanisme in te voeren voor de herziening van het meerjarig gewogen gemiddelde tarief tijdens de periode die het meerjarig financieel kader beslaat teneinde verstoringen te voorkomen van het niveau van de bijdragen op basis van de btw in deze periode als een lidstaat besluit zijn btw-beleid te wijzigen; 46. merkt op dat de btw-richtlijn unaniem moet worden goedgekeurd in de Raad overeenkomstig artikel 113 VWEU; 47. herinnert aan de verdiensten van het fiscaal identificatienummer als nuttig instrument om de naleving en de eerbiediging van de belastingverplichtingen te waarborgen; verzoekt de Commissie en de lidstaten alle mogelijkheden van het fiscaal identificatienummer te verkennen als mechanisme om hoge efficiëntienormen voor de verslaglegging te garanderen; 48. steunt het idee om het toepassingsgebied van het sinds 2015 bestaande btw-éénloketsysteem voor de btw uit te breiden naar de aangifte en betaling van btw; benadrukt dat de aanpassing van het éénloketsysteem aan de zich uitbreidende markt voor elektronische handel doelgericht moet worden aangepakt; 49. verzoekt de Commissie het huidige kader te beoordelen en concrete wetgevingsvoorstellen te doen met betrekking tot de verificatie van grensoverschrijdende transacties, die moet worden versterkt om de btw veilig te stellen; benadrukt in dit verband dat met name de mogelijkheden moeten worden benut die het gebruik van nieuwe digitale technologieën met zich meebrengt, met hoge normen voor de gegevensbescherming en privacy, die voortvloeien uit de rechten van belastingbetalers; 50. wijst erop hoe belangrijk het is om de volledige omzetting en goede uitvoering van het btw-pakket voor elektronische handel te waarborgen; verzoekt de Commissie de stand van zaken in dit opzicht te evalueren en zo nodig met concrete voorstellen te komen om de regels aan te passen, waarbij zij rekening houdt met de exponentiële groei van de elektronische handel; merkt op dat er sprake is van een aanzienlijke kloof in de btw-inning in de sector elektronische handel; nodigt de Commissie uit de conclusies van het speciale verslag van de Europese Rekenkamer over deze kwestie te bestuderen teneinde de inningskloof te dichten; 51. herinnert aan het belang van een nauwere dialoog over de btw met de internationale partners, en met name met de belangrijkste handelspartners; is van mening dat deze samenwerking moet starten met en gebaseerd moet zijn op het beginsel van administratieve samenwerking, teneinde een doeltreffende logica van de uitwisseling van informatie te waarborgen die de strijd tegen regelingen die leiden tot fraude of ontduiking versterkt; 52. neemt kennis van het streven van de Commissie om de hoedanigheid van haar btw-comité en de doelstellingen met betrekking tot een toekomstig comitologiecomité te veranderen; benadrukt dat bij deze kwestie moet worden vertrouwd op het standpunt van het Parlement; herinnert eraan dat het noodzakelijk is om de volledige eerbiediging van het institutionele kader van de EU voor belastingheffing en de bevoegdheidsverdeling met betrekking tot de indirecte belastingen te waarborgen; o o o 53. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de regeringen en parlementen van de lidstaten. (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2021)0832 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 91 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9-0001/2022), — gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 19 januari 2022 (1) , – na raadpleging van het Comité van Regio's, – gezien de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 26 januari 2022 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien de artikelen 59 en 163 van zijn Reglement, 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 16 februari 2022 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2022/... van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EU) 2020/1429 wat betreft de duur van de referentieperiode voor de toepassing van tijdelijke maatregelen inzake heffingen voor het gebruik van de spoorweginfrastructuur (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2022/312.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2022)0037 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 212 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9-0028/2022), — gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 11 februari 2022 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien de artikelen 59 en 163 van zijn Reglement, 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 16 februari 2022 met het oog op de vaststelling van Besluit (EU) 2022/... van het Europees Parlement en de Raad tot toekenning van macrofinanciële bijstand aan Oekraïne (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Besluit (EU) 2022/313.) Het Europees Parlement, – gezien Richtlijn 2009/48/EG van het Europees Parlement en de Raad van 18 juni 2009 betreffende de veiligheid van speelgoed (1) (richtlijn speelgoedveiligheid), – gezien de evaluatie van de Commissie van 19 november 2020 van Richtlijn 2009/48/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende de veiligheid van speelgoed (SWD(2020)0287), – gezien Richtlijn 2001/95/EG van het Europees Parlement en de Raad van 3 december 2001 inzake algemene productveiligheid (2) (GPSD), – gezien Verordening (EG) nr. 765/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 9 juli 2008 tot vaststelling van de eisen inzake accreditatie en markttoezicht betreffende het verhandelen van producten en tot intrekking van Verordening (EEG) nr. 339/93 (3) , – gezien Besluit nr. 768/2008/EG van het Europees Parlement en de Raad van 9 juli 2008 betreffende een gemeenschappelijk kader voor het verhandelen van producten en tot intrekking van Besluit 93/465/EEG van de Raad (4) , – gezien Verordening (EU) nr. 1025/2012 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012 betreffende Europese normalisatie, tot wijziging van de Richtlijnen 89/686/EEG en 93/15/EEG van de Raad alsmede de Richtlijnen 94/9/EG, 94/25/EG, 95/16/EG, 97/23/EG, 98/34/EG, 2004/22/EG, 2007/23/EG, 2009/23/EG en 2009/105/EG van het Europees Parlement en de Raad en tot intrekking van Beschikking 87/95/EEG van de Raad en Besluit nr. 1673/2006/EG van het Europees Parlement en de Raad (5) , – gezien Verordening (EU) 2019/1020 van het Europees Parlement en de Raad van 20 juni 2019 betreffende markttoezicht en conformiteit van producten en tot wijziging van Richtlijn 2004/42/EG en de Verordeningen (EG) nr. 765/2008 en (EU) nr. 305/2011 (6) , – gezien Verordening (EU) 2019/881 van het Europees Parlement en de Raad van 17 april 2019 inzake Enisa (het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging), en inzake de certificering van de cyberbeveiliging van informatie- en communicatietechnologie en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 526/2013 (cyberbeveiligingsverordening) (7) , – gezien Verordening (EU) 2021/690 van het Europees Parlement en de Raad van 28 april 2021 tot vaststelling van een programma voor de interne markt, het concurrentievermogen van ondernemingen, met inbegrip van kleine en middelgrote ondernemingen, het gebied van planten, dieren, levensmiddelen en diervoeders, en Europese statistieken (programma voor de interne markt), en tot intrekking van de Verordeningen (EU) nr. 99/2013, (EU) nr. 1287/2013, (EU) nr. 254/2014 en (EU) nr. 652/2014 (8) , – gezien Verordening (EG) nr. 1907/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2006 inzake de registratie en beoordeling van en de autorisatie en beperkingen ten aanzien van chemische stoffen (Reach), tot oprichting van een Europees Agentschap voor chemische stoffen, houdende wijziging van Richtlijn 1999/45/EG en houdende intrekking van Verordening (EEG) nr. 793/93 van de Raad en Verordening (EG) nr. 1488/94 van de Commissie alsmede Richtlijn 76/769/EEG van de Raad en de Richtlijnen 91/155/EEG, 93/67/EEG, 93/105/EG en 2000/21/EG van de Commissie (9) , – gezien Verordening (EG) nr. 1223/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 30 november 2009 betreffende cosmetische producten (10) , – gezien Verordening (EG) nr. 1272/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2008 betreffende de indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels (CLP-verordening), tot wijziging en intrekking van de Richtlijnen 67/548/EEG en 1999/45/EG en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1907/2006 (11) , – gezien Richtlijn 2014/53/EU van het Europees Parlement en de Raad van 16 april 2014 betreffende de harmonisatie van de wetgevingen van de lidstaten inzake het op de markt aanbieden van radioapparatuur en tot intrekking van Richtlijn 1999/5/EG (12) , – gezien Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens, en tot intrekking van Richtlijn 95/46/EG (13) (algemene verordening gegevensbescherming), – gezien Richtlijn 85/374/EEG van de Raad van 25 juli 1985 betreffende de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen der lidstaten inzake de aansprakelijkheid voor producten met gebreken (14) (richtlijn productaansprakelijkheid), – gezien Richtlijn 2011/65/EU van het Europees Parlement en de Raad van 8 juni 2011 betreffende beperking van het gebruik van bepaalde gevaarlijke stoffen in elektrische en elektronische apparatuur (15) (BGGS-richtlijn), – gezien Verordening (EG) nr. 1223/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 30 november 2009 betreffende cosmetische producten (16) (cosmeticaverordening), – gezien Verordening (EG) nr. 1935/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 27 oktober 2004 inzake materialen en voorwerpen bestemd om met levensmiddelen in contact te komen en houdende intrekking van de Richtlijnen 80/590/EEG en 89/109/EEG (17) , – gezien Richtlijn 2006/66/EG van het Europees Parlement en de Raad van 6 september 2006 inzake batterijen en accu’s, alsook afgedankte batterijen en accu’s en tot intrekking van Richtlijn 91/157/EEG (18) (batterijenrichtlijn), – gezien Verordening (EG) nr. 1272/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2008 betreffende de indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels tot wijziging en intrekking van de Richtlijnen 67/548/EEG en 1999/45/EG en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1907/2006 (19) (CLP-verordening), – gezien Verordening (EU) 2019/1021 van het Europees Parlement en de Raad van 20 juni 2019 betreffende persistente organische verontreinigende stoffen (20) (POP-verordening), – gezien zijn resolutie van 25 november 2020 over de aanpak van productveiligheid op de interne markt (21) , – gezien zijn resolutie van 25 november 2020 getiteld “Naar een duurzamer eengemaakte markt voor het bedrijfsleven en consumenten” (22) , – gezien zijn resolutie van 12 februari 2020 over geautomatiseerde besluitvormingsprocessen: waarborging van consumentenbescherming en vrij verkeer van goederen en diensten (23) , – gezien zijn resolutie van 12 december 2018 over het pakket eengemaakte markt (24) , – gezien zijn resolutie van 4 juli 2017 over Europese normen voor de 21e eeuw (25) , – gezien zijn resolutie van 4 juli 2017 over een langere levensduur voor producten: voordelen voor consumenten en bedrijven (26) , – gezien zijn resolutie van 26 mei 2016 over de strategie voor de interne markt (27) , – gezien zijn resolutie van 20 oktober 2020 met aanbevelingen aan de Commissie betreffende de wet inzake digitale diensten: de werking van de eengemaakte markt verbeteren (28) , – gezien zijn resolutie van 20 oktober 2020 met aanbevelingen aan de Commissie betreffende een kader voor ethische aspecten van artificiële intelligentie, robotica en aanverwante technologieën (29) , – gezien zijn resolutie van 18 april 2019 over een alomvattend EU-kader voor hormoonontregelende stoffen (30) , – gezien zijn resolutie van 10 juli 2020 over de strategie voor duurzaam gebruik van chemische stoffen (31) , – gezien de achtergrondnota van de Onderzoeksdienst van het Europees Parlement (EPRS) van april 2021 getiteld “The EU Toy Safety Directive”, – gezien het voorstel van de Commissie voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende een eengemaakte markt voor digitale diensten (wet inzake digitale diensten) en tot wijziging van Richtlijn 2000/31/EG ( COM(2020)0825 ), – gezien het voorstel van de Commissie voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van geharmoniseerde regels betreffende artificiële intelligentie (wet op de artificiële intelligentie) en tot wijziging van bepaalde wetgevingshandelingen van de Unie ( COM(2021)0206 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 10 maart 2020 getiteld “Langetermijnactieplan voor een betere uitvoering en handhaving van de regels inzake de eengemaakte markt” ( COM(2020)0094 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 14 oktober 2020 getiteld “Strategie voor duurzame chemische stoffen – Op weg naar een gifvrij milieu” ( COM(2020)0667 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 21 april 2021 getiteld “Fostering a European approach to Artificial Intelligence” ( COM(2021)0205 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 13 november 2020 getiteld “Nieuwe consumentenagenda – De weerbaarheid van de consument versterken met het oog op duurzaam herstel” ( COM(2020)0696 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 24 maart 2021 getiteld “EU-strategie voor de rechten van het kind” ( COM(2021)0142 ), – gezien de conclusies van de Raad van 15 maart 2021 getiteld “Sustainable Chemicals Strategy of the Union: Time to Deliver”, – gezien artikel 54 van zijn Reglement, alsmede artikel 1, lid 1, punt e), van en bijlage 3 bij het besluit van de Conferentie van voorzitters van 12 december 2002 betreffende de procedure inzake het verlenen van toestemming voor het opstellen van initiatiefverslagen, – gezien het verslag van de Commissie interne markt en consumentenbescherming ( A9-0349/2021 ), A. overwegende dat de richtlijn speelgoedveiligheid in 2009 is vastgesteld om een hoog niveau van gezondheid en veiligheid voor kinderen te waarborgen en de werking van de interne markt voor speelgoed te verbeteren door belemmeringen voor de handel in speelgoed tussen de lidstaten weg te nemen; B. overwegende dat het strenge EU-kader voor speelgoedveiligheid is bedoeld om ervoor te zorgen dat kinderen zo veilig mogelijk kunnen spelen en algemeen wordt beschouwd als een wereldwijde benchmark; C. overwegende dat spelen in het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind, dat alle EU-lidstaten hebben ondertekend, als recht van elk kind wordt erkend; overwegende dat spelen bijdraagt tot de ontwikkeling, de gezondheid en het welzijn van kinderen en een essentieel onderdeel van opgroeien is; overwegende dat uit studies blijkt dat speelgoed het spel kan verrijken en kinderen langer kan doen spelen; D. overwegende dat de richtlijn speelgoedveiligheid is gebaseerd op maximale harmonisatie, wat betekent dat de lidstaten geen andere eisen mogen stellen dan de eisen die in de richtlijn zijn vervat; overwegende dat de regels en eisen voor speelgoed in veel gevallen strenger zijn dan die voor andere producten, wegens de kwetsbaarheid van de consumenten voor wie speelgoed is ontworpen; E. overwegende dat de doeltreffendheid van de richtlijn speelgoedveiligheid van de EU te vaak wordt ondergraven door de praktijken van malafide handelaren en door onlineverkoop van niet-conforme producten; F. overwegende dat de richtlijn speelgoedveiligheid, ondanks het ontbreken van uitgebreide gegevens over het volledige effect ervan, het vrije verkeer van speelgoed op de interne markt veelal nog steeds op doeltreffende wijze garandeert, en overwegende dat het aantal bedrijven dat actief is op de markt, in de periode dat de richtlijn volledig wordt toegepast, met 10 % is toegenomen (2013-2017) en dat de omzet van de speelgoedindustrie in de EU sinds de inwerkingtreding van de richtlijn constant is gestegen; overwegende dat 99 % van de bedrijven in de sector kmo’s zijn en dat de meerderheid van deze bedrijven micro-ondernemingen zijn; G. overwegende dat de richtlijn speelgoedveiligheid vereist dat speelgoed dat op de EU‑markt wordt aangeboden, veilig is en een hoog niveau van bescherming van kinderen tegen de gevaren van chemische stoffen in speelgoed waarborgt; overwegende dat een snelle aanpassing van specifieke eisen en normen nodig kan zijn als uit de wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen blijkt dat er zich voorheen onbekende risico’s en uitdagingen met betrekking tot speelgoed voordoen; H. overwegende dat de Commissie in de strategie voor duurzame chemische stoffen heeft benadrukt dat er bepalingen moeten worden ingevoerd of aangescherpt om rekening te houden met de gecombineerde effecten van chemische stoffen, ook voor speelgoed, en dat de generieke aanpak van risicobeheer moet worden verruimd om ervoor te zorgen dat consumentenproducten, met inbegrip van speelgoed, geen chemische stoffen bevatten die kanker of genmutaties veroorzaken, het voortplantings- of endocrien systeem aantasten of persistent en bioaccumulerend zijn; overwegende dat de Commissie zich er in de strategie voor duurzame chemische stoffen voorts toe verbindt na te gaan hoe en wanneer diezelfde generieke aanpak met betrekking tot consumentenartikelen kan worden verruimd tot andere schadelijke chemische stoffen, met inbegrip van stoffen die het immuun-, zenuw- of ademhalingsstelsel aantasten en chemische stoffen die toxisch zijn voor een specifiek orgaan; I. overwegende dat een grotere duurzaamheid belangrijk is, maar dat de veiligheid van speelgoed altijd voorrang moet krijgen; overwegende dat vereisten om de duurzaamheid te verbeteren, de veiligheid niet in het gedrang mogen brengen; 1. verwelkomt het evaluatieverslag van de Commissie over de richtlijn speelgoedveiligheid, waarin de werking van de richtlijn sinds de inwerkingtreding ervan wordt beoordeeld; 2. erkent de meerwaarde van de richtlijn speelgoedveiligheid voor het verbeteren van de veiligheid van kinderen en het waarborgen van een even hoog beschermingsniveau overal in de interne markt, vergeleken met de voorgaande richtlijn, en de rol van de richtlijn bij het verschaffen van rechtszekerheid en het creëren van een gelijk speelveld voor bedrijven; betreurt dat sommige fabrikanten van buiten de EU die hun producten op de interne markt verkopen, met name via onlinemarktplaatsen, niet aan de EU-wetgeving voldoen, en dat veel speelgoed dat in de EU wordt verkocht, nog steeds een aanzienlijk gevaar voor kinderen vormt; 3. erkent dat normen essentieel zijn voor een efficiënte en soepele toepassing van de richtlijn speelgoedveiligheid door fabrikanten, en erkent ook de rol van aangemelde instanties om in situaties waarin geen normen bestaan of normen niet worden toegepast, te zorgen voor naleving; benadrukt dat het aantal aangemelde instanties in sommige regio’s moet worden verhoogd; benadrukt dat de lidstaten open, inclusieve, duurzame, transparante en kwalitatief hoogwaardige normen moeten hanteren; onderstreept dat normen ook technologieneutraal en resultaatgericht moeten zijn, zodat gelijke concurrentievoorwaarden voor de marktdeelnemers, in het bijzonder kmo’s, worden gewaarborgd; 4. benadrukt dat er ambitieuze normen moeten worden opgesteld voor adaptief speelgoed, dat kinderen met een handicap in staat stelt te genieten van en te interageren met speelgoed dat zij anders wellicht niet hadden kunnen gebruiken; 5. stelt vast dat sommige markttoezichtautoriteiten problemen ondervinden met de handhaving van de bepalingen van artikel 11 van de richtlijn speelgoedveiligheid, dat fabrikanten verplicht om waarschuwingen op speelgoed op duidelijk zichtbare, goed leesbare, begrijpelijke en correcte wijze aan te brengen; onderstreept dat die problemen worden veroorzaakt door het ontbreken van specifieke vereisten en daarmee verband houdende normen; verzoekt de Commissie daarom specifieke voorschriften in te voeren voor de zichtbaarheid en leesbaarheid van waarschuwingen op speelgoed, zodat de lidstaten deze voorschriften op uniforme wijze kunnen handhaven; 6. erkent dat de tenuitvoerlegging van en de voorbereiding op een correcte toepassing van de richtlijn speelgoedveiligheid een moeizaam proces vormden, dat vele jaren in beslag heeft genomen en aanzienlijke financiële investeringen van de Europese speelgoedproducenten heeft gevergd; benadrukt dat juridische stabiliteit van belang is voor een stabiele ontwikkeling van Europese bedrijven, in het bijzonder kleine en middelgrote familiebedrijven; 7. stelt echter vast dat nog steeds inconsistenties zijn, die een herziening van de richtlijn speelgoedveiligheid noodzakelijk maken; verzoekt de Commissie daarom haar evaluatieproces voort te zetten en een uitvoerige effectbeoordeling te verrichten om na te gaan of en hoe die inconsistenties moeten worden verholpen; benadrukt dat er verdere inspanningen nodig zijn, met name van de wetshandhavingsinstanties, om ervoor te zorgen dat alle marktdeelnemers die speelgoed in de EU in de handel brengen, strikte veiligheidseisen toepassen; onderstreept dat rekening moet worden gehouden met de uitdagingen, de specifieke risico’s en de negatieve gevolgen voor bedrijven die speelgoed produceren dat aan de voorschriften voldoet, als gevolg van de verkoop van niet-conform, onveilig en namaakspeelgoed, dat meestal afkomstig is uit niet-EU-landen, en dat de risico’s die voortvloeien uit het gebruik van nieuwe technologieën moeten worden aangepakt; Chemische stoffen 8. erkent dat de huidige richtlijn speelgoedveiligheid flexibel en relatief toekomstbestendig is, aangezien de richtlijn in de periode 2012-2019 14 keer is gewijzigd om ze aan te passen aan nieuwe wetenschappelijk bewijzen die duiden op voorheen onbekende risico’s voor kinderen, met name op het gebied van chemische stoffen; is echter bezorgd over het feit dat er nog steeds problemen zijn die de veiligheid van kinderen in gevaar kunnen brengen en die slechts gedeeltelijk kunnen worden verholpen door middel van uitvoeringshandelingen; 9. benadrukt dat speelgoed dat in de EU in de handel wordt gebracht, moet voldoen aan de richtlijn speelgoedveiligheid alsook aan de toepasselijke EU-wetgeving inzake chemische stoffen, in het bijzonder de Reach-verordening, de cosmeticaverordening, de verordening inzake materialen bestemd om met levensmiddelen in contact te komen, de batterijenrichtlijn, de CLP-verordening en de POP-verordening, ongeacht waar het speelgoed is vervaardigd; 10. benadrukt dat het, met name voor kmo’s, lastig kan zijn als vereisten over verscheidene wetteksten verspreid zijn en als er verschillende grenswaarden worden voorgeschreven, zodat dezelfde stof soms twee keer moet worden gemeten, zoals in het geval van de grenswaarden voor migratie en gehalte; verzoekt de Commissie daarom te overwegen om alle toepasselijke grenswaarden voor speelgoed in één wettekst te consolideren tot uniforme waarden, onderbouwd door verdere evaluatie, teneinde de conformiteitsbeoordeling te stroomlijnen en het gemakkelijker en minder lastig te maken om aan de voorschriften te voldoen; verzoekt de Commissie voorts te overwegen om de toegang tot informatie te stroomlijnen, onder meer via een onlineportaal, teneinde te verduidelijken wat in welke omstandigheden vereist is en het voor het markttoezicht, de marktdeelnemers en de consumenten gemakkelijker te maken om hun weg te vinden in deze verschillende wetteksten; 11. is bezorgd over het feit dat de in richtlijn speelgoedveiligheid opgenomen afwijking van het verbod op chemische stoffen die kankerverwekkend, mutageen of giftig voor de voortplanting zijn (CMR’s) in bepaalde gevallen toelaat dat die chemische stoffen aanwezig zijn in concentraties die te hoog lijken om de bescherming van kinderen te waarborgen; verzoekt de Commissie een effectbeoordeling te verrichten om na te gaan of de generieke grenswaarden voor CMR’s waarvoor de richtlijn speelgoedveiligheid afwijkingen toestaat, moeten worden verlaagd naar aanleiding van de aanbevelingen van het betreffende wetenschappelijk comité, en te onderzoeken of, in overeenstemming met de strategie voor duurzame chemische stoffen, de mogelijkheid om af te wijken van de voorschriften betreffende de aanwezigheid van CMR’s in speelgoed die niet toegankelijk zijn voor kinderen, moet worden geschrapt en of er passende maatregelen moeten worden getroffen om te voorkomen dat kinderen worden blootgesteld aan gevaarlijke, toxische, schadelijke, bijtende en irriterende stoffen; verzoekt de Commissie rekening te houden met de gecombineerde blootstelling van kinderen aan chemische stoffen en met mogelijke effecten van lage doses; 12. onderstreept dat er inconsistenties ontstaan als voor chemische stoffen als nitrosaminen en nitroseerbare stoffen in speelgoed voor kinderen jonger dan 36 maanden of bestemd om in de mond te worden gestopt, op nationaal niveau lagere grenswaarden worden vastgesteld dan in de richtlijn speelgoedveiligheid, zelfs als de Commissie die lagere waarden gerechtvaardigd vindt; merkt evenwel op dat alle kinderen in de EU een even hoog beschermingsniveau dienen te genieten; erkent dat deze grenswaarde niet bij uitvoeringshandeling kan worden gewijzigd, maar dat daarvoor een wetgevingsprocedure nodig is; verzoekt de Commissie derhalve om bij een herziening van de richtlijn speelgoedveiligheid na een uitvoerige effectbeoordeling te beoordelen of de grenswaarde moet worden aangepast aan de strengste waarde die op nationaal niveau geldt, en te voorzien in een flexibel mechanisme dat een snelle aanpassing van de grenswaarden voor gevaarlijke chemische stoffen mogelijk maakt en voorkomt dat op nationaal niveau verschillende waarden worden vastgesteld, zodat een gelijk speelveld op de interne markt wordt gewaarborgd ten bate van de consumenten en de marktdeelnemers; onderstreept dat de uitvoeringshandelingen die daartoe moeten worden vastgesteld, nog steeds grondig door het Parlement moeten worden getoetst; 13. is verheugd dat de Commissie heeft toegezegd om de generieke risicobenadering van de richtlijn speelgoedveiligheid met betrekking tot CMR’s uit te breiden tot hormoonontregelende stoffen, op basis van de definitie van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), om in de effectbeoordeling te onderzoeken of die bij een toekomstige herziening van de richtlijn speelgoedveiligheid moet worden toegepast zodat hormoonontregelende stoffen in speelgoed worden verboden zodra ze worden geïdentificeerd, en om te overwegen daartoe horizontale wetgeving in te voeren, zoals herhaaldelijk door het Parlement en de Raad is gevraagd, met inachtneming van het in de strategie voor duurzame chemische stoffen vervatte beginsel “één stof, één beoordeling”; verwelkomt in dit verband de toezegging dat zal worden nagegaan of deze aanpak kan worden uitgebreid tot chemische stoffen die het immuun-, zenuw- en ademhalingsstelsel aantasten en chemische stoffen die toxisch zijn voor een specifiek orgaan, teneinde een hoog niveau van bescherming tegen deze chemische stoffen te waarborgen en een toekomstbestendig regelgevend antwoord te bieden op het gebruik ervan in speelgoed, in overeenstemming met het voornemen van de Commissie om aan alle toepassingen van deze chemische stoffen prioriteit te geven voor Reach-beperkingen; 14. is bezorgd over het feit dat bij het vaststellen van de strengere bepalingen voor chemische stoffen in speelgoed bestemd voor kinderen jonger dan 36 maanden geen rekening is gehouden met het feit dat ook oudere kinderen kwetsbaar zijn voor gevaarlijke stoffen; merkt op dat dit onderscheid tot gevolg kan hebben dat fabrikanten de bepalingen omzeilen door aan te geven dat het speelgoed bestemd is voor kinderen ouder dan 36 maanden, zelfs als dat duidelijk niet het geval is; wijst erop dat verscheidene belanghebbenden, de Commissie en de lidstaten hebben aangegeven dat dit onderscheid duidelijk inadequaat is, aangezien het mazen in de wetgeving kan creëren en de richtlijn speelgoedveiligheid minder doeltreffend kan maken, en hebben gevraagd het te schrappen; verzoekt de Commissie daarom deze kwestie in het kader van de effectbeoordeling met het oog op de herziening van de richtlijn speelgoedveiligheid en in volledige overeenstemming met de meest recente wetenschappelijke gegevens te onderzoeken, te beslissen of dit onderscheid moet worden afgeschaft en specifieke grenswaarden voor chemische stoffen in speelgoed vast te stellen; is van mening dat wanneer wetenschappelijk bewijs aan het licht komt waaruit blijkt dat een chemische stof gevaarlijk is voor kinderen, het gebruik ervan in speelgoed en in alle voor kinderen bestemde producten moet worden beperkt; Markttoezicht en nieuwe technologieën 15. merkt op dat de richtlijn speelgoedveiligheid de bevoegde autoriteit van de lidstaten verplicht om markttoezicht uit te oefenen met inachtneming van het voorzorgsbeginsel, speelgoed dat in de handel is gebracht, te testen en de documentatie van de fabrikanten te verifiëren, teneinde onveilig speelgoed uit de handel te nemen en op te treden tegen degenen die verantwoordelijk zijn voor het in de handel brengen ervan; vreest dat het markttoezicht in het kader van de richtlijn speelgoedveiligheid, hoewel het van cruciaal belang blijft voor de bescherming van de gezondheid en de veiligheid van kinderen die risico lopen, slechts in beperkte mate doeltreffend is en dat daardoor het gelijke speelveld en het concurrentievermogen van marktdeelnemers die de wetgeving naleven, worden ondermijnd ten voordele van malafide handelaren die de EU-voorschriften niet toepassen; stelt vast dat er nog steeds problemen worden gemeld met het verkrijgen van informatie en documentatie van bepaalde marktdeelnemers; 16. is verheugd over de vaststelling van Verordening (EU) 2019/1020, die tot doel heeft het markttoezicht te verbeteren door de controles door de nationale autoriteiten te versterken en te harmoniseren om ervoor te zorgen dat producten die de interne markt binnenkomen, met inbegrip van speelgoed, veilig zijn en aan de voorschriften voldoen, en vraagt de lidstaten deze verordening snel ten uitvoer te leggen en de douane- en markttoezichtautoriteiten te voorzien van adequate personele, financiële en technische middelen om meer en effectievere controles te verrichten, zodat de richtlijn speelgoedveiligheid doeltreffend kan worden gehandhaafd en de verspreiding van onveilig en niet-conform speelgoed in de EU kan worden voorkomen; 17. verzoekt de Commissie de tenuitvoerlegging en toepassing van Verordening (EU) 2019/1020 door de lidstaten te evalueren en de lidstaten actief te ondersteunen bij de handhaving van de nationale strategieën voor markttoezicht; dringt er bij de Commissie op aan uitvoeringshandelingen vast te stellen met benchmarks en controletechnieken op basis van een gemeenschappelijke risicoanalyse op EU-niveau, teneinde een consequente handhaving van de EU-wetgeving te waarborgen, de controles op producten die de EU-markt binnenkomen te versterken, verschillen te voorkomen en een doeltreffend en uniform niveau van dergelijke controles te bewerkstelligen; verzoekt de Commissie uitvoeringshandelingen vast te stellen tot nadere bepaling van de procedures voor de aanwijzing van Unietestfaciliteiten overeenkomstig artikel 21 van Verordening (EU) 2019/1020; 18. verzoekt de Commissie de mogelijkheden te blijven verkennen voor het gebruik van nieuwe technologieën zoals e‑labeling, blockchain en artificiële intelligentie om onveilige producten op te sporen, risico’s te beperken, de naleving van de richtlijn speelgoedveiligheid te verbeteren en het werk van de markttoezichtautoriteiten te vergemakkelijken door gemakkelijk toegankelijke, actuele, gestructureerde en zo mogelijk digitale informatie te verstrekken over producten en de traceerbaarheid ervan in de toeleveringsketen; 19. wijst nogmaals op de beperkte financiële en personele middelen, waardoor de doeltreffendheid en het bereik van veel markttoezichtautoriteiten de afgelopen jaren zijn verminderd; is in dit verband ingenomen met de vaststelling van het programma voor de interne markt en de invoering van een specifieke doelstelling, met een specifiek begrotingsonderdeel, en toepassingsgerichte hulpmiddelen voor markttoezicht, die de maatregelen van de lidstaten zullen helpen ondersteunen om ervoor te zorgen dat alleen veilig en conform speelgoed op de EU-markt wordt gebracht; 20. onderstreept dat doeltreffend markttoezicht van essentieel belang is om onveilig speelgoed op te sporen en een correcte toepassing van de richtlijn speelgoedveiligheid te waarborgen; vraagt de lidstaten daarom hun markttoezichtactiviteiten beter te coördineren, onder meer door best practices uit te wisselen en hun systemen te digitaliseren, en de samenwerking tussen de markttoezichtautoriteiten en andere autoriteiten, zoals de douane-, telecommunicatie- en gegevensbeschermingsautoriteiten, te versterken; vraagt de markttoezichtautoriteiten en de douaneautoriteiten daarom actief ervaringen uit te wisselen en hun onderlinge coördinatie en samenwerking te intensiveren, ook op grensoverschrijdend niveau, zodat een snelle overdracht van informatie over onveilig speelgoed mogelijk wordt en invoer van onveilig speelgoed daadwerkelijk kan worden tegengehouden; benadrukt dat het van essentieel belang blijft om in de hele EU voortdurend doeltreffende controles te houden op speelgoed dat de interne markt binnenkomt teneinde ervoor te zorgen dat het aan de EU-voorschriften voldoet; verzoekt de Commissie gezamenlijke markttoezichtacties, met inbegrip van opleidingsactiviteiten, te organiseren en te financieren om de handhaving van de EU-wetgeving inzake speelgoed te versterken, en samen te werken met de bevoegde autoriteiten van derde landen om informatie over onveilig speelgoed uit te wisselen; verzoekt de lidstaten voorts minimumpercentages voor steekproeven of controles vast te stellen om de handhaving te verbeteren; 21. benadrukt dat de markttoezichtautoriteiten, om onveilig speelgoed doeltreffender op te sporen, regelmatig en ten minste eenmaal per jaar aan mysteryshopping moeten doen, ook op onlinemarktplaatsen, met name omdat speelgoed het soort product is dat het vaakst worden gemeld via het EU-systeem voor snelle uitwisseling van informatie over gevaarlijke non-foodproducten (Safety Gate); 22. is bezorgd over de nieuwe kwetsbaarheden en risico’s die verbonden speelgoed met zich meebrengt wat de veiligheid, beveiliging, privacy en geestelijke gezondheid van kinderen betreft; benadrukt hoe belangrijk het is dat de privacy van kinderen wordt gewaarborgd wanneer zij verbonden speelgoed gebruiken; is bezorgd over het feit dat sommige van deze speelgoedartikelen die reeds op de EU-markt zijn gebracht, onvoldoende beveiligd blijken te zijn en geen of nauwelijks waarborgen blijken te bieden tegen cyberdreigingen; moedigt producenten van verbonden speelgoed aan om veiligheids- en beveiligingsmechanismen door ontwerp in hun speelgoed te integreren; verzoekt de Commissie verschillende opties voor maatregelen te onderzoeken met betrekking tot het risiconiveau en het evenredigheidsbeginsel, zoals het uitbreiden van het toepassingsgebied van de richtlijn speelgoedveiligheid met bepalingen inzake privacy en informatiebeveiliging, het vaststellen van horizontale wetgeving inzake cyberbeveiligingsvereisten voor verbonden producten en bijbehorende diensten, zoals de Europese wet inzake weerbaarheid op het gebied van cyberbeveiliging, of het verscherpen van de betreffende horizontale wetgeving, zoals de richtlijn radioapparatuur en de algemene verordening gegevensbescherming, en het Parlement te betrekken bij haar keuzes; 23. is bezorgd over het feit dat consumenten slechts in zeer beperkte mate op terugroepacties reageren en dat kinderen onveilig speelgoed ook na een terugroepactie blijven gebruiken; verzoekt de Commissie daarom richtsnoeren voor terugroepprocedures te publiceren, met inbegrip van een controlelijst met concrete voorschriften, en verzoekt de onlinemarktplaatsen doeltreffende mechanismen in te stellen om ervoor te zorgen dat zij hun gebruikers, kopers en verkopers kunnen bereiken zodat zij zo snel mogelijk in kennis worden gesteld wanneer terugroepacties nodig zijn en zodat meer consumenten door de terugroepacties worden bereikt; E-commerce 24. erkent de positieve rol van e‑commerce, met inbegrip van de rol van onlinemarktplaatsen, die de speelgoedproducenten in de EU in staat hebben gesteld zich te ontwikkelen; benadrukt in dit verband dat de activiteiten van deze bedrijven zowel binnen als buiten de EU zijn toegenomen; onderstreept dat de ontwikkeling van e‑commerce de consumenten ten goede komt, maar de markttoezichtautoriteiten ook voor uitdagingen stelt bij het waarborgen van de conformiteit van online verkochte producten; merkt op dat veel online gekochte producten niet aan de EU-veiligheidsvoorschriften voldoen en is bezorgd over de grote hoeveelheid gevaarlijk speelgoed die online wordt verkocht door malafide handelaren; acht het noodzakelijk dat een einde wordt gemaakt aan de onlineverkoop van niet-conform en gevaarlijk speelgoed; 25. verwelkomt de richtsnoeren van de Commissie voor de toepassing van artikel 4 van Verordening (EU) 2019/1020, waarin de taken van marktdeelnemers worden verduidelijkt, met name wat betreft online verkochte producten die vanuit niet-EU-landen op de EU-markt worden gebracht; benadrukt dat niet-conforme producten die vanuit niet-EU-landen via onlinemarktplaatsen rechtstreeks aan consumenten worden verkocht, moeten worden aangepakt; herinnert eraan dat alleen veilige producten door marktdeelnemers op de EU-markt mogen worden gebracht; benadrukt dat de naleving van de EU-regels door alle marktdeelnemers essentieel is om de veiligheid van kinderen te waarborgen en een gelijk speelveld voor bedrijven te creëren; vraagt de markttoezichtautoriteiten en de douaneautoriteiten nauwer samen te werken, onder meer door informatie uit te wisselen over gevallen van niet-naleving, en krachtige handhavingsmaatregelen te nemen om te voorkomen dat malafide handelaren de EU-markt exploiteren; 26. onderstreept de meerwaarde van het beginsel “ken uw zakelijke klant” voor het verbeteren van de conformiteit en traceerbaarheid van online verkocht speelgoed; wijst erop dat de productveiligheidsbelofte vrijwillig is en dat er slechts weinig marktdeelnemers aan meedoen; betreurt dat de productveiligheidsbelofte vooralsnog weinig effect heeft gesorteerd; 27. benadrukt dat onlinemarktplaatsen een enorme rol kunnen spelen bij het beperken van de verspreiding van onveilig speelgoed; is daarom van mening dat zij meer verantwoordelijkheid op zich moeten nemen voor het waarborgen van de veiligheid en conformiteit van speelgoed dat op hun platforms wordt verkocht, met name door niet-conform speelgoed op te sporen en te verwijderen, onder meer door het Safety Gate System te raadplegen en doeltreffend met de markttoezichtautoriteiten samen te werken om het niet-conforme speelgoed te verwijderen en te voorkomen dat onveilig speelgoed opnieuw verschijnt; benadrukt in dit verband in de krachtigste bewoordingen dat het van fundamenteel belang is te zorgen voor een effectieve en voorspelbare handhaving en volledige consistentie tussen de richtlijn speelgoedveiligheid en instrumenten zoals de wet inzake digitale diensten, de verordening artificiële intelligentie, de verordening algemene productveiligheid en de toekomstige wetgevingshandeling tot herziening van de richtlijn productaansprakelijkheid, teneinde de hoogste normen inzake veiligheid en grondrechten te waarborgen; vraagt om oplossingen die de melding van niet-conform speelgoed door consumentenorganisaties en betrouwbare flaggers mogelijk maken; 28. benadrukt dat de samenwerking met niet-EU-landen moet worden geïntensiveerd om te voorkomen dat onveilig en niet-conform speelgoed op de EU-markt terechtkomt en tegelijk te zorgen voor een gelijk speelveld voor bedrijven; verzoekt de Commissie informatie over haar toezichtactiviteiten openbaar te maken; Rechtsinstrument en verdere stappen 29. verzoekt de Commissie, aangezien de richtlijn speelgoedveiligheid de facto als een verordening fungeert, na te gaan of de herziening ervan een gelegenheid kan zijn om de richtlijn om te vormen tot een verordening teneinde ze effectiever en efficiënter te maken en inconsistenties bij de uitvoering door de lidstaten en marktfragmentatie te voorkomen; 30. verzoekt de Commissie na te gaan of er bij de toekomstige herziening ruimere wijzigingen nodig zijn, onderbouwd door een grondige effectbeoordeling om te onderzoeken of en hoe mechanische en fysische eisen, CMR’s, grenswaarden voor nitrosaminen en nitroseerbare stoffen en etiketteringsvoorschriften voor allergene geurstoffen en gevaarlijke chemische stoffen in de toekomstige herziening van de richtlijn speelgoedveiligheid kunnen worden opgenomen, teneinde eenvoudige en flexibele wijzigingen mogelijk te maken; 31. is bezorgd over het feit dat sommige producenten de richtlijn speelgoedveiligheid omzeilen door te beweren dat hun producten geen speelgoed zijn, hoewel ze duidelijk als zodanig worden gebruikt; benadrukt dat de richtsnoeren van de Commissie nuttig zijn om te verduidelijken of een product al dan niet speelgoed is en om te zorgen voor een geharmoniseerde uitvoering van de richtlijn speelgoedveiligheid ten behoeve van zowel de markttoezichtautoriteiten als de marktdeelnemers; wijst er echter op dat sommige producten zich nog steeds in een “grijze zone” bevinden en verzoekt de Commissie daarom dit probleem bij de toekomstige herziening van de richtlijn speelgoedveiligheid te verhelpen in het kader van de definitie van speelgoed; benadrukt dat daartoe een open en constructieve dialoog met de belanghebbenden moet worden gevoerd; 32. wijst erop dat speelgoed een belangrijke rol speelt bij de ontwikkeling van en de verwerving van vaardigheden door kinderen en pedagogische ondersteuning biedt bij het uitvoeren van nieuwe taken en het verbeteren en aanleren van vaardigheden vanaf zeer jonge leeftijd; verzoekt de Commissie de richtlijn speelgoedveiligheid te herzien om speelgoed veiliger te maken en tegelijk de rompslomp en de administratieve en juridische kosten voor de fabrikanten te verminderen, en zo een duidelijk traject uit te stippelen naar veilig en betaalbaar speelgoed voor alle kinderen in de Europese Unie; 33. is van mening dat de consumenten en de actoren in de waardeketens informatie nodig hebben om duurzamer gedrag te stimuleren; verzoekt de Commissie daarom in de effectbeoordeling te onderzoeken of de duurzaamheid en repareerbaarheid van speelgoed van invloed kunnen zijn op de veiligheid ervan en, als dat het geval blijkt te zijn, vervolgens te onderzoeken of betere informatie over de duurzaamheid en de repareerbaarheid van speelgoed op evenredige en niet-beperkende wijze kan worden toegevoegd aan de etiketteringsvoorschriften; is in dit verband van mening dat er innovatieve en digitale oplossingen kunnen worden gebruikt om deze informatie ter beschikking van de consument te stellen en ervoor te zorgen dat veiligheidsinformatie duidelijk herkenbaar is, terwijl tegelijk buitensporige lasten voor de bedrijven worden vermeden en verpakkingsmateriaal tot een minimum wordt beperkt; 34. is van mening dat waarschuwingen en veiligheidsinformatie belangrijk zijn voor de consument; merkt op dat extra etiketteringsvoorschriften tot een minimum moeten worden beperkt om te voorkomen dat de aandacht daarvan wordt afgeleid; verzoekt de Commissie te onderzoeken of niet voor de eindverbruiker bestemde conformiteitsinformatie elektronisch kan worden vermeld; Gegevens 35. benadrukt dat het door het ontbreken van consistente EU-brede statistieken over door speelgoed veroorzaakte ongevallen moeilijk is geweest om de bescherming die de richtlijn speelgoedveiligheid biedt, kwantitatief te beoordelen en informatie te verstrekken ten behoeve van de normalisatiewerkzaamheden met betrekking tot speelgoed; is van mening dat ontoereikende coördinatie en financiering op EU-niveau behoren tot de voornaamste oorzaken van het ontbreken van consistente gegevens, en verzoekt de Commissie dit bij een toekomstige herziening van de richtlijn te verhelpen; verzoekt de Commissie te onderzoeken of er een pan-Europese ongevallen- en letseldatabank met een speciaal onderdeel over speelgoed kan worden opgezet die openbaar en gebruiksvriendelijk is, die door overheidsinstanties, consumenten en fabrikanten kan worden geraadpleegd en waarin informatie kan worden ingevoerd en verzameld over ongevallen en letsels als gevolg van gevaarlijk speelgoed, met inbegrip van online verkocht speelgoed; is voorts van mening dat het gebruik van indicatoren en gegevens zoals die welke zijn verzameld in het kader van het informatie- en communicatiesysteem voor markttoezicht, Safety Gate en gezamenlijke acties, een extra mogelijkheid zou zijn om de doeltreffendheid van de richtlijn speelgoedveiligheid te beoordelen, en verzoekt de Commissie na te gaan of er digitale oplossingen kunnen worden gevonden die de traceerbaarheid in de toeleveringsketen kunnen verbeteren en kunnen bijdragen tot een hoger veiligheidsniveau voor speelgoed; 36. verzoekt de lidstaten meer gegevens over de richtlijn speelgoedveiligheid te verzamelen, aangezien die gegevens momenteel ongelijkmatig, niet representatief en onvolledig zijn, en informatie uit te wisselen over risico’s en zwakke plekken met betrekking tot speelgoedveiligheid; verzoekt de bedrijven nauwer met de lidstaten samen te werken door meer gegevens over ongevallen met speelgoed te delen, teneinde de veiligheid van kinderen te verbeteren en het vertrouwen in speelgoed dat op de interne markt wordt gebracht, te vergroten; 37. verzoekt de Commissie de herziening van de richtlijn speelgoedveiligheid aan te grijpen om indicatoren te ontwikkelen waarmee de correcte tenuitvoerlegging van de richtlijn door de lidstaten en de algemene effectiviteit ervan kunnen worden gemonitord; verzoekt de Commissie de verzameling van gegevens die regelmatig door de lidstaten, de markttoezichtautoriteiten en de aangemelde instanties moeten worden verstrekt, te verbeteren; beveelt de Commissie aan om op basis van de nationale verslagen een algemeen verslag op EU-niveau op te stellen en die verslagen openbaar te maken en gemakkelijk toegankelijk te maken voor alle belanghebbende partijen; o o o 38. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien zijn besluit van 18 juni 2020 over de instelling, de bevoegdheden, het aantal leden en de ambtstermijn van de Bijzondere Commissie kankerbestrijding (1) , – gezien het werkdocument van zijn Bijzondere Commissie kankerbestrijding van 27 oktober 2020 over de input van de Bijzondere Commissie kankerbestrijding (BECA) voor het toekomstige Europees kankerbestrijdingsplan (2) , – gezien de mededeling van de Commissie van 3 februari 2021 over het Europees kankerbestrijdingsplan ( COM(2021)0044 ), – gezien het kaderprogramma voor onderzoek en innovatie 2021-2027 (Horizon Europa) (3) van de EU en de speciale Horizon Europa-missie inzake kanker (4) , – gezien de mededeling van de Commissie van 11 december 2019 over de Europese Green Deal ( COM(2019)0640 ), – gezien de conclusies van de Raad van 15 juni 2021 over de toegang tot geneesmiddelen en medische hulpmiddelen voor een sterkere en veerkrachtige EU (5) , – gezien de handleidingen die werden ontwikkeld door de gemeenschappelijke optredens inzake kanker (EPAAC, CANCON, iPAAC) en de Agenda inzake zeldzame vormen van kanker voor 2030, die werd vastgesteld in het kader van het gemeenschappelijk optreden inzake zeldzame vormen van kanker (JARC), – gezien de mededeling van de Commissie van 30 september 2020 over een nieuwe EOR voor onderzoek en innovatie ( COM(2020)0628 ), – gezien Aanbeveling van de Raad 2003/878/EG van 2 december 2003 over kankerscreening (6) , – gezien het rapport van het Internationaal Agentschap voor Onderzoek naar Kanker (IARC) van mei 2017 over de uitvoering van de aanbeveling van de Raad over kankerscreening (7) , – gezien de Europese richtsnoeren voor de kwaliteitsborging bij de screening en diagnose van borst-, baarmoederhals- en colorectale kanker, – gezien de mededeling van de Commissie van 20 mei 2020 getiteld “Een van boer tot bord-strategie voor een eerlijk, gezond en milieuvriendelijk voedselsysteem” ( COM(2020)0381 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 28 juni 2021 over een strategisch EU-kader voor gezondheid en veiligheid op het werk 2021-2027 ( COM(2021)0323 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 25 november 2020 over de farmaceutische strategie voor Europa ( COM(2020)0761 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 14 oktober 2020 getiteld “Strategie voor duurzame chemische stoffen – Op weg naar een gifvrij milieu” ( COM(2020)0667 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 12 mei 2021 getiteld “Route naar een gezonde planeet voor iedereen – EU-actieplan: Verontreiniging van lucht, water en bodem naar nul” ( COM(2021)0400 ), – gezien Richtlijn 2004/37/EG van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2004 betreffende de bescherming van de werknemers tegen de risico’s van blootstelling aan carcinogene of mutagene agentia op het werk (richtlijn carcinogene en mutagene agentia) (8) , inclusief de drie wijzigingsrichtlijnen ervan en het voorstel van de Commissie voor de vierde wijzigingsrichtlijn ( COM(2020)0571 ), – gezien Richtlijn 98/24/EG van de Raad van 7 april 1998 betreffende de bescherming van de gezondheid en de veiligheid van werknemers tegen risico’s van chemische agentia op het werk (9) , – gezien het beknopte verslag over de openbare raadpleging van zijn Bijzondere Commissie kankerbestrijding van 19 april 2021 getiteld “The impact of the COVID-19 pandemic on cancer prevention, health services, cancer patients and research: lessons from a public health crisis” (De gevolgen van de COVID-19-pandemie voor kankerpreventie, gezondheidsdiensten, kankerpatiënten en onderzoek: lessen van een volksgezondheidscrisis), – gezien de mededeling van de Commissie van 11 november 2020 getiteld “Bouwen aan een Europese gezondheidsunie: de veerkracht van de EU bij grensoverschrijdende bedreigingen van de gezondheid versterken” ( COM(2020)0724 ), en de verwante voorstellen van de Commissie, waarover voorlopige akkoorden zijn bereikt, voor verordeningen van het Europees Parlement en de Raad van 11 november 2020 inzake ernstige grensoverschrijdende bedreigingen van de gezondheid ( COM(2020)0727 ), betreffende een grotere rol van het Europees Geneesmiddelenbureau inzake crisisparaatheid en -beheersing op het gebied van geneesmiddelen en medische hulpmiddelen ( COM(2020)0725 ), en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 851/2004 tot oprichting van een Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding ( COM(2020)0726 ), – gezien Verordening (EU) 2021/522 van het Europees Parlement en de Raad van 24 maart 2021 tot vaststelling van een actieprogramma voor de Unie op het gebied van gezondheid (“EU4Health-programma”) voor de periode 2021-2027 (10) , – gezien het voorstel van de Commissie voor, en het akkoord over, een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de evaluatie van gezondheidstechnologie en tot wijziging van Richtlijn 2011/24/EU ( COM(2018)0051 ), – gezien Verordening (EU) nr. 536/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 16 april 2014 betreffende klinische proeven met geneesmiddelen voor menselijk gebruik en tot intrekking van Richtlijn 2001/20/EG (11) (de verordening betreffende klinische proeven) en het informatiesysteem voor klinische proeven dat overeenkomstig die verordening is opgezet, – gezien Verordening (EU) 2021/694 van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2021 tot oprichting van het programma Digitaal Europa (12) , – gezien Verslag nr. 21/2019 van het Europees Milieuagentschap getiteld “Healthy environment, healthy lives: how the environment influences health and well-being in Europe” (Een gezond milieu, gezonde levens: de invloed van het milieu op gezondheid en welzijn in Europa) (13) , – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 9 juni 2021 over het Europees kankerbestrijdingsplan (14) , – gezien de conclusies en aanbevelingen van de studie van juli 2021 in opdracht van het panel voor de toekomst van wetenschap en technologie (STOA-panel) van het Europees Parlement getiteld “The health impact of 5G”(De gezondheidsgevolgen van 5G) (15) , – gezien de doelstellingen voor duurzame ontwikkeling van de VN (SDG’s), in het bijzonder SDG 3 inzake een goede gezondheid en welzijn, – gezien de vierde editie van de Europese code tegen kanker (16) , – gezien de Europese Code voor Kankerbestrijding (17) , – gezien de mededeling van de Commissie van 24 maart 2021 getiteld “EU-strategie voor de rechten van het kind” ( COM(2021)0142 ), – gezien het werkdocument van de diensten van de Commissie van 19 juli 2018 over het bestrijden van HIV/AIDS, virale hepatitis en tuberculose in de Europese Unie en haar buurlanden – Stand van zaken, beleidsinstrumenten en goede praktijken” (SWD(2018)0387), – gezien het rapport van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) van 2020 getiteld “Alcohol and cancer in the WHO European Region: An appeal for better prevention” (Alcohol en kanker in de Europese regio van de WHO: een pleidooi voor betere preventie) (18) , – gezien de activiteiten en conclusies van de belangengroep EP-leden tegen kanker (MAC), – gezien zijn resolutie van 15 januari 2020 over de Europese Green Deal (19) , – gezien zijn resolutie van 2 maart 2017 over de EU-opties voor een betere toegang tot geneesmiddelen (20) , – gezien zijn resolutie van 10 juli 2020 over de strategie voor duurzame chemische stoffen (21) , – gezien zijn resolutie van 12 februari 2019 over de tenuitvoerlegging van de richtlijn grensoverschrijdende gezondheidszorg (22) , – gezien zijn resolutie van 16 januari 2019 over de toelatingsprocedure van de Unie voor pesticiden (23) , – gezien zijn resolutie van 10 juli 2020 over de EU-strategie voor volksgezondheid na COVID-19 (24) , – gezien zijn resolutie van 17 september 2020 getiteld “Het tekort aan geneesmiddelen – hoe moet dit oprukkende probleem worden aangepakt?” (25) , – gezien zijn resolutie van 15 december 2016 over de verordening betreffende geneesmiddelen voor pediatrisch gebruik (26) en de aanvangseffectbeoordeling van de Commissie over de herziening van de EU-wetgeving inzake geneesmiddelen voor kinderen en zeldzame ziekten, – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Bijzondere Commissie kankerbestrijding ( A9-0001/2022 ), A. overwegende dat het Europees kankerbestrijdingsplan op doeltreffende wijze gehoor moet geven aan de roep om vooruitgang van de families en gezondheidswerkers van de 1,3 miljoen personen – waaronder 6 000 kinderen en jonge mensen – die in Europa elk jaar sterven aan kanker, de cruciale behoeften van patiënten die momenteel tijdige diagnose en effectieve, innovatieve, toegankelijke en betaalbare behandelingen en zorg voor kanker en kankergerelateerde complicaties en comorbiditeit behoeven, de legitieme verwachtingen van de meer dan 12 miljoen personen die kanker hebben overleefd en samen met hun familieleden worstelen met de terugkeer naar een “normaal leven”, de duidelijke wens van toekomstige generaties om te worden beschermd tegen gezondheidsbedreigingen en risicofactoren en het probleem van overheden die worden geconfronteerd met steeds hoger wordende economische en maatschappelijke kosten van kanker en kankerbehandelingen; overwegende dat kankerbestrijdingsmaatregelen van de Unie tot doel moeten hebben de overlevingskansen na vijf jaar voor kankerpatiënten te verhogen; B. overwegende dat minder dan 10 % van de wereldbevolking in Europa woont, maar dat een kwart van alle gevallen van kanker zich in Europa voordoet, en overwegende dat kanker na hart- en vaatziekten de op een na belangrijkste doodsoorzaak in Europa is en de belangrijkste doodsoorzaak door ziekte bij kinderen ouder dan één jaar; overwegende dat de specifieke behoeften van kinderen en adolescenten met kanker op mondiaal niveau voortdurende aandacht en ondersteuning vereisen, en kinderoncologie gedifferentieerd moet zijn van kankerbehandeling voor volwassenen; overwegende dat de sterftecijfers dankzij screeningcampagnes, een verbeterde diagnostiek en therapeutische innovaties wel enigszins zijn gedaald, maar dat het aantal gedetecteerde gevallen toch blijft stijgen, met name als gevolg van de hogere levensverwachting en de daaruit voortvloeiende vergrijzing van de bevolking; overwegende dat kanker in de EU in bijna driekwart van de gevallen wordt gediagnosticeerd bij personen van 60 jaar of ouder; C. overwegende dat kanker de sociale onrechtvaardigheid en ongelijkheid in de gezondheidszorg illustreert, aangezien het verschil in overlevingskansen van patiënten met kanker tussen de verschillende EU-lidstaten meer dan 25 % bedraagt; overwegende dat EU-burgers te maken hebben met ongelijkheid wat betreft preventie, bescherming tegen risicofactoren, voorlichting over een gezonde levensstijl en vermogen om met desinformatie om te gaan; overwegende dat er sprake is van verschillen tussen lidstaten en tussen regio’s binnen landen wat de tijdige toegang van EU-burgers tot betaalbare en hoogwaardige behandeling en zorg betreft; overwegende dat de toegang tot volledig multidisciplinaire en multiprofessionele medische teams in Europa sterk varieert; overwegende dat er sprake is van verschillen in het vermogen van EU-burgers die hersteld zijn of in remissie zijn om hun werk weer op te pakken, financieel onafhankelijk te zijn en weer een harmonieus gezins-, sociaal en gevoelsleven te leiden; overwegende dat klasse en gender belangrijke maatstaven en drijvende krachten achter onrechtvaardigheid en ongelijkheid in alle fasen van de ziekte zijn; D. overwegende dat de meeste lidstaten specifiek nationaal of regionaal beleid inzake kanker hebben geformuleerd, met uiteenlopende doelstellingen, capaciteiten en begrotingen; overwegende dat sommige regio’s hubs in de strijd tegen kanker zijn geworden en beschikken over deskundigheid die in de hele Unie zou moeten worden gedeeld; E. overwegende dat met het Europees kankerbestrijdingsplan niet alleen moet worden beoogd een cruciaal volksgezondheidsprobleem te bestrijden en patiënten te helpen langere en waardigere levens te leiden, maar ook om een begin te maken met het verminderen van de ongelijkheden en onrechtvaardigheden op gezondheidsgebied en om de sociale en economische lasten van de ziekte te verminderen; overwegende dat de Commissie een op patiënten gerichte en op de rechten van burgers gebaseerde benadering moet bevorderen door noties van rechtvaardigheid, duurzaamheid, eerlijkheid, solidariteit, innovatie en samenwerking echt centraal te stellen in het Europees kankerbestrijdingsplan, met inbegrip van haar initiatief “Hulp aan kinderen met kanker”; F. overwegende dat de COVID-19-pandemie ernstige verstoringen heeft veroorzaakt en nog steeds veroorzaakt van kankerscreeningprogramma’s, behandelingen, onderzoek, nazorg voor ex-kankerpatiënten en follow-updiensten, met alle gevolgen van dien voor kankerpatiënten, hun gezinnen en gezondheidswerkers; overwegende dat de pandemie heeft geleid tot een dringende noodzaak om de kankerdienstverlening in alle Europese landen weer op te bouwen en zeer verontrustende achterstanden bij preventieve maatregelen alsook vroegtijdige opsporing en diagnose aan te pakken; overwegende dat in Europa tijdens de pandemie naar schatting 100 miljoen screeningtests niet werden uitgevoerd en 1 miljoen gevallen van kanker niet werden gediagnosticeerd; overwegende dat een op de vijf kankerpatiënten niet op tijd de benodigde chirurgische ingreep of chemotherapie kreeg (27) ; overwegende dat professionals in de zorg de lasten van een pandemie op zich hebben genomen en zich in een zeer stressvolle werkomgeving staande moesten houden; G. overwegende dat gezondheidsgeletterdheid onder meer betrekking heeft op de verwerving van kennis en vaardigheden, bewustzijn omtrent rechten en het zelfvertrouwen om actie te ondernemen om de eigen gezondheid en die van de gemeenschap te verbeteren; overwegende dat bij maatregelen in het kader van het Europees kankerbestrijdingsplan om de gezondheidsgeletterdheid te verbeteren, de nadruk moet liggen op de empowerment van patiënten en burgers door gebruik te maken van de best mogelijke communicatiemiddelen, en ook door een beroep te doen op de deskundigheid van en samen te werken met patiëntenorganisaties en andere ngo’s die al jaren werken aan de verspreiding en uitbreiding van gezondheidsgeletterdheid; overwegende dat het voor de empowerment van patiënten noodzakelijk is patiënten te helpen zodat zij hun rechten begrijpen; overwegende dat bij alle inspanningen ter verbetering van de gezondheidsgeletterdheid, met inbegrip van digitale geletterdheid, rekening moet worden gehouden met mensen die met uitsluiting te maken hebben, alsook met de behoeften van mensen met een verstandelijke beperking; overwegende dat rekening moet worden gehouden met ongelijkheden op het gebied van kennis van, toegang tot en gebruik van IT-technologieën, alsook met regionale, nationale, sociale en economische verschillen; overwegende dat de nodige informatie beschikbaar moet zijn in gangbare niet-EU-talen om migranten, nieuwkomers en andere kwetsbare groepen en minderheidsgemeenschappen te bereiken; overwegende dat bij inspanningen om de gezondheidsgeletterdheid te verbeteren er eveneens een taak ligt om burgers te helpen om desinformatie te herkennen, gezien de schadelijke gevolgen die desinformatie kan hebben op alle gebieden van de kankerzorg, waaronder preventie, vaccinatie en behandeling; H. overwegende dat ongeveer 40 % van de kankergevallen in de EU kan worden voorkomen; overwegende dat preventie effectiever is dan welke behandeling dan ook, en tevens de meest kosteneffectieve strategie voor het beheersen van kanker op de lange termijn is; overwegende dat in het Europese kankerbestrijdingsplan alle belangrijke risicofactoren en sociale determinanten van kanker aan bod moeten komen; overwegende dat het EU-niveau van cruciaal belang is voor kankerpreventie, aangezien hier behoorlijk wat competenties liggen die van invloed zijn op de meeste risicofactoren voor kanker; I. overwegende dat kanker volgens Verslag nr. 21/2019 van het Europees Milieuagentschap (EEA) de belangrijkste niet-overdraagbare ziekte is die aan het milieu kan worden toegerekend, en dat in 2016 meer dan 250 000 sterfgevallen in 32 Europese hooginkomenslanden het gevolg waren van kanker die aan het milieu kan worden toegerekend; overwegende dat het EEA luchtverontreiniging, chemische stoffen, de verbranding van brandstoffen binnenshuis en straling heeft aangemerkt als milieurisicofactoren voor kanker; J. overwegende dat luchtverontreiniging afkomstig van stoffen uit uiteenlopende bronnen, waaronder energieproductie, vervoer, landbouw en industrie, een belangrijke doodsoorzaak is en bijdraagt tot 400 000 vroegtijdige sterfgevallen per jaar, onder meer door longkanker, hartziekten en beroertes; K. overwegende dat in de mededeling van de Commissie over een betere samenwerking bij de bestrijding van ziekten die door vaccinatie kunnen worden voorkomen ( COM(2018)0245 ), wordt aanbevolen EU-richtsnoeren te ontwikkelen voor de invoering van alomvattende elektronische vaccinatie-informatiesystemen op nationaal niveau voor een doeltreffend toezicht op vaccinatieprogramma’s; overwegende dat dit moet gebeuren met volledige inachtneming van de regels inzake gegevensbescherming; overwegende dat het humaan papillomavirus (HPV) een seksueel overdraagbare infectie is die in verband wordt gebracht met bijna 5 % van alle vormen van kanker bij mannen en vrouwen wereldwijd, namelijk baarmoederhals-, keel-, anale, penis-, vaginale, en vulvakanker; overwegende dat zowel het halen van de HPV-vaccinatiedoelstellingen voor meisjes als het opzetten van hoogwaardige, goed georganiseerde screening op baarmoederhalskanker noodzakelijk is om de doelstellingen van de WHO voor 2030 met betrekking tot de uitbanning van baarmoederhalskanker als volksgezondheidsprobleem te verwezenlijken; overwegende dat de vaccinatiegraad tegen HPV in de lidstaten zorgbarend laag is; overwegende dat er helaas enorme verschillen in de vaccinatiegraad tussen de lidstaten zijn, variërend van minder dan 30 % tot meer dan 70 % (het niveau dat is vereist voor groepsimmuniteit is 70 %); overwegende dat Helicobacter pylori wereldwijd de belangrijkste infectieuze oorzaak van kanker is, met name van non-cardia adenocarcinoom in de maag; L. overwegende dat bepaalde endocriene vormen van kanker (zoals schildklier-, borst- en teelbalkanker) steeds vaker voorkomen; overwegende dat endocriene behandelingen voor hormoonafhankelijke vormen van kanker bijwerkingen kunnen hebben die hormoonontregelend zijn; overwegende dat kankerbehandelingen langetermijngevolgen kunnen hebben, zoals hormonale aandoeningen bij overlevenden van kanker; overwegende dat obesitas een bekende risicofactor voor veel vormen van kanker is, waaronder endocriene vormen van kanker; overwegende dat bekend is dat de blootstelling aan hormoonontregelende stoffen gevolgen heeft voor het ontwikkelen van obesitas en kanker; overwegende dat hormoonontregelende stoffen jaarlijks voor de lidstaten een kostenpost van 157 tot 270 miljard EUR (tot 2 % van het bbp van de EU) (28) veroorzaken in de vorm van uitgaven voor de gezondheidszorg en gederfd inkomenspotentieel, grotendeels als gevolg afwijkingen en kankervormen van neurologische en metabolische aard; M. overwegende dat blootstelling aan gevaarlijke stoffen op het werk de veroorzaker is van ongeveer 120 000 werkgerelateerde gevallen van kanker per jaar, waarvan ongeveer 80 000 met dodelijke afloop, wat neerkomt op 8 % van alle sterfgevallen door kanker (namelijk 12 % van de sterfgevallen door kanker bij mannen en 7 % van de sterfgevallen door kanker bij vrouwen); overwegende dat het echter moeilijk kan zijn om causale verbanden vast te stellen vanwege lange incubatietijden; overwegende dat het IARC van de WHO een lijst met 50 prioritaire carcinogene agentia heeft opgesteld en heeft aangetoond dat werknemers in Europa op grote schaal aan deze stoffen worden blootgesteld; overwegende dat het overgrote deel van de vormen van kanker als gevolg van kankerverwekkende stoffen op het werk te voorkomen lijkt te zijn door middel van regulering van deze stoffen als zodanig, maar dat tot op heden voor slechts 27 daarvan bindende grenswaarden voor beroepsmatige blootstelling (OEL) conform Richtlijn 2004/37/EG bestaan; overwegende dat er aanvullende maatregelen moeten worden genomen om werkgerelateerde vormen van kanker die samenhangen met ploegendienst in de nacht alsook met uv-straling (voor mensen die buiten werken) te voorkomen, op te sporen en beter te herkennen; N. overwegende dat een arbeidsmarkt die verandert onder invloed van demografische ontwikkelingen, nieuwe technologieën en nieuwe vormen van werk gevolgen kan hebben voor de veiligheid en gezondheid op het werk; overwegende dat meer werknemers platformwerk, niet-traditioneel werk of atypische vormen van werk verrichten; overwegende dat factoren zoals straling, stress, de organisatie van het werk en de arbeidsomstandigheden allemaal in verband zijn gebracht met werkgerelateerde kanker (29) ; overwegende dat er momenteel een tekort aan betrouwbare en vergelijkbare gegevens op EU-niveau bestaat over de blootstelling op de werkplek aan risicofactoren voor kanker (30) ; O. overwegende dat het in tegenstelling tot arbeidsongevallen waar letsel eenvoudiger kan worden beoordeeld en een schadevergoeding kan worden toegekend, jaren of decennia kan duren voordat werkgerelateerde kanker wordt gediagnosticeerd en de oorzaak ervan naar behoren wordt vastgesteld; overwegende dat de lidstaten in de aanbeveling van de Commissie over beroepsziekten (31) wordt aanbevolen in hun nationale wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen met betrekking tot beroepsziekten die voor schadevergoeding in aanmerking kunnen komen zo spoedig mogelijk de Europese lijst op te nemen die te vinden is in bijlage I bij de bovengenoemde aanbeveling; overwegende dat de bestaande verschillen tussen de lidstaten met betrekking tot het erkenningspercentage van beroepsziekten betekent dat veel werknemers met een beroepsziekte hiervan nooit erkenning krijgen; P. overwegende dat radon een radioactief gas is dat kleur- en geurloos is en dat, wanneer het in de lucht wordt afgebroken, straling afgeeft die het DNA van cellen in het lichaam kan schaden; overwegende dat de radonniveaus tussen verschillende regio’s en zelfs tussen residentiële gebieden enorm kunnen variëren en dat radon zowel in de buitenlucht als in gesloten ruimten aanwezig kan zijn; Q. overwegende dat het IARC radiofrequente elektromagnetische velden in 2011 heeft aangemerkt als mogelijk kankerverwekkend voor mensen, wegens een verhoogde kans op gliomen die in verband wordt gebracht met het gebruik van mobiele telefoons; overwegende dat uit studies gepubliceerd in 2015 en 2018 is gebleken dat het aantal glioblastoomtumoren in twintig jaar (1995-2015) in alle leeftijdsgroepen aanzienlijk is gestegen (meer dan verdubbeld) en dat andere onderzoeken duiden op een verhoogde kans op een glioblastoom door het gebruik van mobiele en draadloze telefoons bij personen tussen 18 en 80 jaar; overwegende dat er meer onderzoek nodig is om deze risico’s te bevestigen; R. overwegende dat 24 % van alle jaarlijkse nieuwe diagnoses van kanker in Europa, waaronder alle pediatrische vormen van kanker, zeldzame vormen van kanker betreft die op zichzelf een probleem voor de volksgezondheid vormen; overwegende dat patiënten met een zeldzame vorm van kanker te maken kunnen krijgen met een late of onjuiste diagnose, een gebrek aan toegang tot passende behandelingen en deskundigheid, een gebrekkig begrip van de onderliggende wetenschap, een gebrek aan commerciële haalbaarheid van de ontwikkeling van nieuwe behandelingen, weinig beschikbare weefselbanken, problemen bij de uitvoering van voldoende brede klinische studies, en ook gevoelens van eenzaamheid; S. overwegende dat het Europees kankerbestrijdingsplan moet worden uitgevoerd in nauwe samenhang met de aanbevelingen en acties van het IARC, de SDG’s van de VN voor mondiale gezondheid, met inbegrip van de doelstelling om universele gezondheidszorg tot stand te brengen, de aanbevelingen en richtsnoeren van de WHO, internationale gezondheidsovereenkomsten, waaronder het WHO-Kaderverdrag inzake tabaksontmoediging en het wereldwijde initiatief van de WHO voor kinderkanker, de gezamenlijke optredens van de EU inzake kanker, en aanbevelingen en richtsnoeren van deskundigen en patiëntenverenigingen; overwegende dat in het Europees kankerbestrijdingsplan prioriteit moet worden gegeven aan de solidariteit van de EU met lage- en middeninkomenslanden voor wie de EU een partner wil zijn, met inbegrip van landen in de ruimere Europese regio van de WHO; T. overwegende dat in de Akte betreffende de toetredingsvoorwaarden voor Oostenrijk, Finland en Zweden, aan Zweden een vrijstelling wordt verleend op het EU-brede verbod op de verkoop van bepaalde soorten tabak voor oraal gebruik; U. overwegende dat het mediterrane dieet bekend staat als een gezond, evenwichtig dieet dat een beschermende rol speelt bij de primaire en secundaire preventie van de belangrijkste chronische degeneratieve aandoeningen; V. overwegende dat hoewel in het Europese kankerbestrijdingsplan bijzonder veel aandacht wordt besteed aan een reeks beleidsbehoeften met betrekking tot kankerscreening, er minder initiatieven in naar voren komen voor vroege opsporing van vormen van kanker die niet onder screeningprogramma’s vallen; overwegende dat gerichte actie daarom noodzakelijk is om burgers en gezondheidswerkers beter bewust te maken van waarschuwingssignalen voor kanker; W. overwegende dat de prijsstijging van geneesmiddelen voor de behandeling van kanker hoger was dan de stijging van de totale uitgaven in verband met kanker, en dat nieuwe kankermedicijnen die voor een hoge prijs op de markt worden gebracht, een belangrijke factor zijn in de stijging van de uitgaven in verband met kankerbehandelingen; overwegende dat in het technisch rapport van de WHO van 2018 over (de gevolgen van) de prijsstelling van geneesmiddelen voor de behandeling van kanker (32) werd erkend dat de prijzen van kankermedicijnen hoger waren en ook sneller stegen dan voor andere zorgindicaties, hetgeen er wereldwijd toe leidt dat voor veel patiënten geen toegankelijke behandeling beschikbaar is en dat overheden beperkt zijn in hun vermogen om te voorzien in betaalbare en universele toegang tot behandelingen; X. overwegende dat het aanpakken van kanker middels een alomvattende strategie, zoals het door de Commissie aangedragen Europees kankerbestrijdingsplan, als model kan dienen voor andere niet-overdraagbare aandoeningen, en overwegende dat patiënten met andere chronische ziekten derhalve ook moeten profiteren van de resultaten en beginselen van het Europees kankerbestrijdingsplan en dat vergelijkbare plannen voor andere ziekten met een hoog sterftecijfer ontwikkeld moeten worden; Y. overwegende dat de coördinatie tussen Europese landen, een gemeenschappelijk beleid dat op Europees niveau wordt aangestuurd en de grensoverschrijdende uitwisseling van kennis absoluut onontbeerlijk zijn om vorderingen te maken op het gebied van kankerbestrijding; overwegende dat de primaire verantwoordelijkheid voor gezondheidsbescherming en gezondheidszorgstelsels bij de lidstaten ligt; Z. overwegende dat behoefte bestaat aan een alomvattende, multidisciplinaire en gecoördineerde aanpak van gedragsmatige, biologische, omgevings-, werkgerelateerde, socio-economische en commerciële gezondheidsdeterminanten op regionaal, nationaal en Europees niveau, teneinde optreden te bevorderen dat gericht is op alle aspecten van kanker (preventie, opsporing, behandeling, palliatieve zorg, nazorg voor ex-patiënten en re-integratie) door middel van het op effectieve wijze inzetten van belangrijke instrumenten zoals toereikende middelen en financiering, wetgeving, onderzoek en het delen van kennis; overwegende dat benaderingen waarbij de patiënt centraal staat in de behandeling de levenskwaliteit en algemene overlevingskans van patiënten aantoonbaar verbeteren; overwegende dat nieuwe technologieën en artificiële intelligentie een hoog potentieel hebben om verbeteringen op het gebied van onderzoek naar kanker, behandelprocedures en zorg voor kankerpatiënten teweeg te brengen; AA. overwegende dat onderzoek en innovatie de enige manier zijn om kanker ooit met zekerheid te bedwingen; overwegende dat doorlopende en doeltreffende financiering nodig is voor ambitieuze projecten, en goede en stabiele arbeidsomstandigheden voor onderzoekers die werkzaam zijn op het gebied van kanker; overwegende dat farmaceutische bedrijven, met inbegrip van kmo’s, essentieel zijn voor innovatie op het gebied van kanker; AB. overwegende dat de benaderingen “gezondheid op alle beleidsgebieden” en “één gezondheid” meer moeten worden gestimuleerd en dat inspanningen op het gebied van kankerbestrijding in al het EU-beleid moeten worden geïntegreerd; AC. overwegende dat de EU en haar lidstaten hun middelen moeten inzetten en voor toereikende stimulansen en houdbare begrotingen moeten zorgen zodat de ambitieuze doelstelling om kanker en de sterfte als gevolg van kanker in Europa te bedwingen, kan worden verwezenlijkt; AD. overwegende dat het Europees kankerbestrijdingsplan derhalve een belangrijke stap kan vormen in de richting van een echte Europese gezondheidsunie en voor burgers een zichtbaar bewijs kan zijn van het succes dat kan worden behaald met Europese samenwerking op gezondheidsgebied; 1. is ingenomen met het Europees kankerbestrijdingsplan en verzoekt de Commissie te streven naar nieuwe synergieën tussen het Europees kankerbestrijdingsplan en het EU4Health-programma, de farmaceutische strategie voor Europa, de strategie voor duurzame chemische stoffen en de geactualiseerde strategie voor het industriebeleid van de EU; is van mening dat een dergelijk alomvattend kader inzake kanker zou bijdragen tot de preventie, vroegtijdige opsporing en genezing van kanker; verzoekt de Commissie te werken aan de ontwikkeling van een gemeenschappelijk kankerbeleid dat, waar nodig, voorstellen voor ontwerpwetgeving omvat; A. Actiegebieden I. Kankerpreventie in al het Europese beleid 2. is er sterk van overtuigd dat een alomvattend, preventief optreden om kanker te bestrijden door middel van maatregelen gericht op het uitbannen of beperken van schade die wordt veroorzaakt door manipuleerbare risicofactoren, in al het Europese beleid en financieringsprogramma’s geïntegreerd moet worden; verzoekt de Commissie en de lidstaten bewustmakingscampagnes over kankerpreventie onderdeel te maken van alle relevante beleidsmaatregelen; verzoekt de Commissie de doelstellingen van het Europees kankerbestrijdingsplan te stroomlijnen in alle relevante sectorale beleidsmaatregelen; is er sterk van overtuigd dat preventieve maatregelen empirisch onderbouwd moeten zijn; verzoekt de Commissie en de lidstaten daarom de financiering voor wetenschappelijk onderzoek naar de oorzaken van kanker en de efficiëntie en uitvoering van preventieve maatregelen te verhogen; 3. verzoekt de Commissie en de lidstaten op nationaal en EU-niveau doeltreffende preventieve maatregelen te ontwerpen en uit te voeren die zijn gebaseerd op onafhankelijke wetenschappelijke deskundigheid, beste praktijken en klinische richtsnoeren; dringt in dit verband met name aan op de tenuitvoerlegging van de Europese code tegen kanker (ECAC) om het risico op kanker te verminderen op basis van de meest recente wetenschappelijke inzichten, en regelmatige updates van de ECAC door middel van een cyclus van permanente monitoring en evaluatie; 4. erkent dat meer dan 40 % van alle vormen van kanker kunnen worden voorkomen door middel van een gecoördineerde aanpak van gedragsmatige, biologische, omgevings-, werkgerelateerde, socio-economische en commerciële gezondheidsdeterminanten; dringt erop aan meer aandacht te besteden aan het onderhouden van een gezonde levensstijl om kanker te voorkomen en het terugkomen van bepaalde vormen van kanker te verminderen; 5. schaart zich achter het doel van de missie inzake kanker van Horizon Europa om in de periode 2021-2030 meer dan 3 miljoen extra vroegtijdige sterfgevallen te voorkomen door sneller vorderingen te maken met programma’s voor de preventie en bestrijding van kanker waarbij ernaar gestreefd wordt dat deze programma’s voor iedereen gelijk toegankelijk zijn; verzoekt de Commissie voldoende financiering toe te wijzen aan de missie inzake kanker van Horizon Europa en andere relevante programma’s (zoals “Science and Policy for a Healthy Future” – HBM4EU) teneinde deze doelstelling te behalen; 6. betreurt de aanzienlijke ongelijkheid en onrechtvaardigheid op gezondheidsgebied in de EU wat de preventie van kanker betreft; dringt erop aan dat bijzondere aandacht wordt besteed aan kwetsbare en gemarginaliseerde bevolkingsgroepen en aan mensen die lijden onder sociale uitsluiting of in afgelegen gebieden wonen (zoals plattelands-, geïsoleerde of ultraperifere gebieden ver weg van medische voorzieningen), om erop toe te zien dat zij toegang hebben tot diensten op het gebied van kankerpreventie; is in dit verband van mening dat de kankerpreventie tevens moet worden benaderd in het licht van sociale rechtvaardigheid, hetgeen betekent dat systemische veranderingen nodig zijn met behulp van openbaar beleid gericht op de hele bevolking dat verder gaat dan veranderingen in individueel gedrag; 7. erkent dat tabaksconsumptie in de EU verreweg de belangrijkste oorzaak van kanker is die kan worden voorkomen, aangezien zij verantwoordelijk is voor 15-20 % van de gevallen van kanker in Europa en de belangrijkste risicofactor is voor overlijden ten gevolge van kanker in Europa (namelijk 27 % van de sterfgevallen door kanker, ofwel 700 000 overlijdens per jaar in de EU); herinnert eraan dat er sprake is van grote verschillen binnen de EU doordat het percentage rokers in bepaalde lidstaten meer dan vijf keer hoger is dan in andere; 8. is een groot voorstander van de doelstelling uit het Europees kankerbestrijdingsplan van een “tabaksvrije generatie”, waarin tegen 2040 minder dan 5 % van de bevolking tabak consumeert, een percentage dat momenteel 25 % bedraagt; dringt er bij de Commissie op aan tussentijdse doelstellingen vast te stellen die voortdurend moeten worden gemonitord en bevorderd, ook op nationaal niveau, en waarover verslag moet worden uitgebracht in het register voor ongelijkheden bij kanker, teneinde de inspanningen optimaal te richten op het behalen van het algemene streefdoel; verzoekt de Commissie om programma’s voor stoppen met roken te financieren; verzoekt de Commissie de samenwerking tussen de lidstaten bij het onderling uitwisselen van de beste en meest doeltreffende interventies voor het terugdringen van roken te ondersteunen; 9. is ingenomen met het voornemen van de Commissie om de richtlijn tabaksproducten (33) , de richtlijn betreffende de accijns op tabaksproducten (34) en het rechtskader voor de grensoverschrijdende aankoop van tabak door particulieren te herzien en dringt er bij de Commissie op aan passende maatregelen te nemen en wetgevingsvoorstellen te doen om de volgende punten in te voeren: 10. pleit voor de evaluatie en herziening van meetmethoden die momenteel worden gebruikt voor teer, nicotine en koolstofmonoxide in tabak en hieraan gerelateerde producten, op basis van onafhankelijk en recent wetenschappelijk onderzoek; 11. dringt aan op de volledige tenuitvoerlegging door de lidstaten van de verplichtingen uit hoofde van Richtlijn (EU) 2019/904 inzake kunststoffen voor eenmalig gebruik (35) met betrekking tot filters in tabaksproducten die kunststoffen bevatten, om milieu- en gezondheidsproblemen in verband met deze filters aan te pakken; 12. verzoekt de Commissie een vervolg te geven aan de wetenschappelijke evaluaties van de gezondheidsrisico’s van elektronische sigaretten, verhitte tabaksproducten en nieuwsoortige tabaksproducten, waaronder de beoordeling van de risico’s van het gebruik van deze producten in vergelijking met het gebruik van andere tabaksproducten, en de opstelling op Europees niveau van een lijst van stoffen die aanwezig zijn in en worden uitgestoten door deze producten; is van mening dat sommige rokers met behulp van elektronische sigaretten geleidelijk kunnen stoppen met roken; is tegelijkertijd van mening dat e-sigaretten niet aantrekkelijk mogen zijn voor minderjarigen en niet-rokers; verzoekt de Commissie daarom in het kader van de richtlijn tabaksproducten na te gaan welke aroma’s in e-sigaretten met name aantrekkelijk zijn voor minderjarigen en niet-rokers, en een verbod op deze aroma’s voor te stellen, en bovendien een verbod op alle kenmerkende aroma’s in verhitte tabaksproducten en nieuwsoortige tabaksproducten voor te stellen; 13. pleit voor een snelle en volledige uitvoering van het WHO-Kaderverdrag inzake tabaksontmoediging (FCTC) (36) en het WHO-Protocol tot uitbanning van illegale handel in tabaksproducten (37) , waarbij bijzondere aandacht moet worden besteed aan artikel 5, lid 3, van het FCTC en de richtsnoeren daarin voor de bescherming van het volksgezondheidsbeleid tegen de gevestigde belangen van de tabaksindustrie; dringt er bij de Commissie op aan om specifieke gedragsregels te hanteren voor al haar ambtenaren en andere personeelsleden bij contact met de tabaksindustrie, conform het besluit van de Europese Ombudsman in zaak 852/2014/LP (38) ; 14. steunt het voorstel van de Commissie om de aanbeveling van de Raad van 30 november 2009 betreffende rookvrije ruimten (39) te actualiseren teneinde het toepassingsgebied ervan uit te breiden tot nieuwe producten, zoals e-sigaretten en verhitte tabaksproducten, en rookvrije ruimten uit te breiden tot buitenruimten; 15. herinnert eraan dat ethanol, en aceetaldehyde dat in het lichaam wordt aangemaakt uit ethanol, in alcoholische dranken door het IARC zijn geclassificeerd als kankerverwekkend bij mensen en dat in Europa naar schatting 10 % van alle gevallen van kanker bij mannen en 3 % van alle gevallen bij vrouwen kan worden toegerekend aan alcoholgebruik; (40) onderstreept dat hoe lager de alcoholconsumptie, hoe lager het risico op kanker is; onderstreept dat schadelijk alcoholgebruik een risicofactor voor veel verschillende vormen van kanker is, zoals mond-, strottenhoofd-, slokdarm-, lever- en darmkanker en borstkanker bij vrouwen; herinnert aan de studie (41) door de WHO wordt aangehaald waarin erkend wordt dat er wat kankerpreventie betreft, het veiligste niveau van alcoholgebruik nul is, en wijst erop dat hiermee rekening moet worden gehouden bij het ontwerpen en uitvoeren van beleid ten aanzien van kankerpreventie (42) ; 16. is ingenomen met de doelstelling van de Commissie om schadelijk alcoholgebruik uiterlijk 2025 met ten minste 10 % terug te dringen; moedigt de Commissie en de lidstaten aan om in het kader van een herziene EU-strategie inzake alcohol (43) maatregelen te bevorderen om aan alcohol gerelateerde schade te beperken en te voorkomen, waaronder een Europese strategie voor het tegengaan van alcoholgebruik onder minderjarigen, in voorkomend geval in combinatie met wetgevingsvoorstellen, en hierbij het subsidiariteitsbeginsel en de huidige nationale wetgeving inzake leeftijdsgrenzen voor alcoholgebruik te eerbiedigen; spreekt zijn steun uit voor een betere informatievoorziening aan consumenten middels een betere etikettering van alcoholische dranken door op het etiket informatie over matig en verantwoord drinken toe te voegen, en vermelding van de ingrediënten en voedingswaarden verplicht te stellen, en daarnaast door de invoering van digitale etikettering; verzoekt de Commissie specifieke maatregelen te nemen gericht op zwaar en riskant drankgebruik (44) ; is van mening dat het belangrijk is minderjarigen te beschermen tegen commerciële communicatie over alcoholgebruik, alsmede tegen productplacement en sponsoring door alcoholmerken, ook in een digitale omgeving, aangezien reclame niet specifiek mag zijn gericht op minderjarigen en geen alcoholgebruik mag aanmoedigen; pleit voor een verbod op alcoholreclame en -sponsoring tijdens sportevenementen waar voornamelijk minderjarigen aanwezig zijn; pleit voor nauw toezicht op de uitvoering van de herziene richtlijn audiovisuele mediadiensten (45) ; pleit ervoor de lidstaten in de voorgestelde wet inzake digitale diensten beter in staat te stellen wetgeving in stand te houden en te handhaven waarmee wordt beoogd minderjarigen en andere kwetsbare bevolkingsgroepen te beschermen tegen commerciële communicatie over alcoholische dranken; is voorstander van het toewijzen van publieke middelen ten behoeve van nationale en Europese voorlichtingscampagnes; steunt de geplande herziening van de EU-wetgeving inzake de belastingheffing op alcohol en inzake de grensoverschrijdende aankoop van alcohol door particulieren, en een herziening van het prijsbeleid voor alcoholhoudende producten, waaronder het overwegen van een belastingverhoging op alcoholische dranken; 17. benadrukt dat voedsel een enorme invloed heeft op de individuele gezondheid en dat uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat consumptie van ongepast grote porties negatieve effecten heeft op de gezondheid en de kans op het ontstaan van kanker kan doen toenemen; pleit voor de ontwikkeling van alomvattende voorlichtingscampagnes over voeding, die afgestemd moeten zijn op de “van boer tot bord”-strategie van de Europese Unie; 18. moedigt de lidstaten aan om het aanbieden van voedingsadvies in de primaire gezondheidszorg in overweging te nemen; 19. benadrukt het belang van een gezond eetpatroon voor kankerpreventie, het omlaag brengen van de incidentie en terugkeer van kanker, en benadrukt dat het individuele risico op kanker kan worden verlaagd door meer duurzaam geproduceerde plantaardige voedingsmiddelen, zoals verse groenten en fruit, volkoren graanproducten en peulvruchten te consumeren; benadrukt voorts dat de overconsumptie van vlees, ultrabewerkte producten en producten met een hoog suiker-, zout- en vetgehalte om een aanpak vraagt; is daarom ingenomen met de komende herziening van de EU-regeling voor schoolfruit, -groenten en -melk en van het EU-beleid inzake de afzetbevordering van landbouwproducten; verzoekt de Commissie en de lidstaten consumenten aan te sporen en te helpen op feiten gebaseerde, gezonde en duurzame keuzes te maken over voedingsmiddelen, door middel van de invoering van een voor de hele EU verplicht etiket met voedingsinformatie op de voorkant van de verpakking dat op basis van robuuste en onafhankelijke wetenschappelijke gegevens tot stand moet komen; is verheugd over de nadruk op gezonde voeding in de EU-kindergarantie (46) en pleit voor een nieuw EU-actieplan inzake obesitas bij kinderen; is voorstander van fiscale maatregelen op nationaal niveau om verse voeding (zoals groenten en fruit, peulvruchten en volkoren granen) goedkoper en toegankelijker te maken, met name voor mensen met een laag inkomen; moedigt de lidstaten aan gebruik te maken van prijsbeleid, zoals differentiatie van btw, en marktregulering, om de vraag naar, de toegang tot en de betaalbaarheid van voedsel en dranken met weinig verzadigde vetten, transvetten, zout en suiker te beïnvloeden; is er voorstander van dat lidstaten een herziening uitvoeren van de desbetreffende bepalingen ter beperking van reclame voor gezoete dranken en bewerkte levensmiddelen met een hoog vet-, zout- en suikergehalte, met inbegrip van reclame op sociale media, en verzoekt de Commissie een voorstel te ontwerpen voor een alomvattende verordening om dergelijke reclame gericht op minderjarigen in de hele EU te verbieden; 20. erkent dat obesitas wordt beschouwd als risicofactor voor diverse vormen van kanker, waaronder darm-, nier- en borstkanker; verzoekt de lidstaten obesitas actief te bestrijden door gezonde eetpatronen en sportbeoefening toegankelijk te maken, niet alleen door burgers voor te lichten en aan te moedigen de juiste keuzes te maken, maar ook door in de primaire gezondheidszorg integrale programma’s op te nemen om patiënten die aan obesitas lijden te helpen op gezonde wijze gewicht te verliezen; verzoekt de Commissie en de lidstaten met betrekking tot obesitas onderzoek en innovatie te steunen gericht op het in kaart brengen van onder andere de invloed van genetische factoren, de menselijke microbioom en psychologische gesteldheid op het lichaamsgewicht, en te bepalen welke interventies het effectiefst kunnen zijn; 21. is ingenomen met het voornemen van de Commissie om zicht te richten op een aanpak voor de aanwezigheid van kankerverwekkende stoffen in levensmiddelen; herinner de Commissie aan de resolutie van het Parlement van 8 oktober 2020 (47) waarin wordt opgeroepen tot het vaststellen van strikte wettelijke limieten voor de aanwezigheid van acrylamide in voeding teneinde consumenten, met name de meest kwetsbare, zoals baby’s en kinderen, naar behoren te beschermen; dringt er bij de Commissie op aan spoedig met wetsvoorstellen te komen; 22. verzoekt de Commissie gehoor te geven aan de verschillende oproepen van het Parlement in zijn resolutie van 16 januari 2019 om de toelatingsprocedure van de Unie voor pesticiden te verbeteren; 23. verzoekt de lidstaten, regionale en lokale overheden, vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld en werkgevers om sport en beweging aan te moedigen en te faciliteren, aangezien bekend is dat door sport en beweging zowel de incidentie als de terugkeer van kanker beperkt worden, en dat zij de geestelijke gezondheid en sociale inclusie ten goede komen; onderstreept hoe belangrijk het is dat sport- en bewegingsactiviteiten al vanaf jonge leeftijd toegankelijk en inclusief worden gemaakt, met name voor kwetsbare groepen, middels de financiering van openbare infrastructuur, materiaal en programma’s; verzoekt de lidstaten om toegang tot lichaamsbeweging voor ziekenhuispatiënten te faciliteren indien klinisch aanbevolen; 24. is ingenomen met de lancering van de “HealthLifestyle4all”-campagne van de EU, in het kader waarvan naast andere belangrijke aspecten ook sport, lichaamsbeweging en gezonde eetpatronen worden bevorderd; beveelt aan dat scholen gezondheidseducatie opnemen in hun curriculum zodat minderjarigen en adolescenten leren hoe zij een gezonde levensstijl kunnen leiden en bewust worden gemaakt van de ECAC, en pleit ervoor dat gezondheidseducatie integraal deel uitmaakt van het voorlichtingsbeleid binnen het maatschappelijk werk; 25. wijst erop dat zonnestralen onzichtbare ultraviolette (UV)-straling bevatten die huidkanker kan veroorzaken; verzoekt de Commissie daarom Richtlijn 2006/25/EG betreffende de blootstelling van werknemers aan risico’s van fysische agentia (kunstmatige optische straling) (48) te herzien en zonnestraling in het toepassingsgebied op te nemen; is voorstander van een betere bescherming tegen blootstelling aan UV-straling op EU-niveau, met name door middel van wetgeving inzake gezondheid en veiligheid op het werk voor werknemers die in de buitenlucht werken; is ingenomen met de toezegging van de Commissie dat zij maatregelen gaat verkennen met betrekking tot de blootstelling aan UV-straling, onder meer van apparaten voor kunstmatige bruining (zonnebanken) (49) ; wijst op het belang van voorlichtingscampagnes om mensen bewust te maken van de risico’s van overmatige blootstelling aan de zon, en om hen te helpen mogelijke waarschuwingssignalen te herkennen; pleit voor specifieke maatregelen om de blootstelling van minderjarigen en adolescenten aan UV-straling te verminderen; pleit voor strengere wetgeving inzake het gebruik van zonnebanken voor cosmetische doeleinden en een verbod op het gebruik ervan door minderjarigen; verzoekt de lidstaten meldingen van melanomen (huidkanker) op te nemen in nationale kankerregisters; 26. erkent dat ongeveer 2 % van alle gevallen van kanker in Europa kan worden toegerekend aan ioniserende straling en dat blootstelling aan radon en zijn afvalproducten binnenshuis de op een na belangrijkste oorzaak van longkanker is in Europa; kijkt uit naar de resultaten van het Euratom-programma voor onderzoek en opleiding (50) , dat de kennis over blootstelling aan radon zal vergroten, en naar de voorgestelde maatregelen om de ophoping van radon in woningen te verminderen; herinnert eraan dat ioniserende straling ook aanwezig kan zijn in particuliere huishoudens; moedigt de Commissie en de lidstaten daarom aan de huidige en potentiële gebieden met de hoogste dreiging in kaart te brengen om vervolgens doeltreffend te kunnen ingrijpen; verzoekt de Commissie middelen toe te wijzen voor het maken van een dergelijke prognosekaart en ook het bewustzijn over dit onderwerp te vergroten door voorlichtingscampagnes voor het publiek te bevorderen; moedigt lidstaten aan hun nationale plannen inzake vermindering van de blootstelling aan radon regelmatig te actualiseren, overeenkomstig de vereisten van de richtlijn betreffende blootstelling aan radioactieve bronnen (51) , en de richtsnoeren inzake het beperken van radon voor nieuwbouw te actualiseren; verzoekt de Commissie om een beoordeling te maken van de uitvoering van de huidige maatregelen om werknemers te beschermen die worden blootgesteld aan ioniserende straling, zoals personeel in vliegtuigen, werknemers van kerncentrales, werknemers in bepaalde industriële omgevingen en onderzoekers, zorgpersoneel en dierenartsen werkzaam in de radiologie, radiotherapie en nucleaire geneeskunde, en om waar noodzakelijk en proportioneel deze maatregelen te herzien; 27. verzoekt de Commissie multidisciplinair wetenschappelijk onderzoek te bevorderen naar eventuele verbanden tussen elektromagnetische velden, met inbegrip van 5G, en kanker teneinde wetenschappelijk bewijs te verzamelen over de langetermijneffecten van elektromagnetische velden en om het publiek tijdig te informeren over de uitkomsten van dit onderzoek; dringt aan op de bevordering van onderzoek naar de ontwikkeling van technologie die de blootstelling aan radiofrequente straling vermindert; 28. beschouwt de Europese Green Deal als een factor van belang voor de bestrijding van kanker in Europa via de vermindering van lucht-, voedsel-, water- en bodemverontreiniging en een verminderde blootstelling aan chemische stoffen; pleit ervoor een evaluatie van de effecten van beleid op de incidentie van kanker te integreren in de “van boer tot bord”-strategie, de strategie voor duurzame chemische stoffen, de strategie om alle verontreiniging tot nul terug te dringen en de strategie voor een gifvrij milieu; is ingenomen met de komende herziening van de luchtkwaliteitsnormen van de EU en verzoekt de Commissie deze af te stemmen op de richtsnoeren van de WHO als bedoeld in de resolutie van het Parlement van 25 maart 2021 over de tenuitvoerlegging van de richtlijnen luchtkwaliteit (52) ; verzoekt de Commissie te waarborgen dat het gemeenschappelijk landbouwbeleid landbouwers helpt om hun gebruik van bestrijdingsmiddelen te verminderen; is voorstander van onderzoek naar, gebruik en ontwikkeling van geneesmiddelen die veiliger zijn voor het milieu, en spoort aan tot de invoering van efficiënte mechanismen voor afvalverwijdering die milieuvervuiling voorkomen, in overeenstemming met de doelstellingen van de farmaceutische strategie voor Europa; 29. wijst op de noodzaak van een volledige toepassing van de herziene Drinkwaterrichtlijn (53) en de toepassing en handhaving van de kaderrichtlijn water (54) , waardoor de concentraties in oppervlakte- en grondwater van bepaalde verontreinigende stoffen die kunnen bijdragen aan de incidentie van kanker, zullen dalen; 30. roept in het bijzonder op de informatievereisten inzake carcinogeniteit uit hoofde van de verordening inzake registratie en beoordeling van en autorisatie en beperkingen ten aanzien van chemische stoffen (Reach) (55) aan te scherpen teneinde de identificatie van alle vervaardigde of ingevoerde kankerverwekkende stoffen, ongeacht hun volume, mogelijk te maken, in overeenstemming met de strategie voor duurzame chemische stoffen, en roept er tevens toe op de registratie, beoordeling, toelating en beperking van chemische stoffen, waaronder hormoonontregelende stoffen, uit hoofde van de Reach-verordening uit te voeren met inachtneming van de evaluaties van het IARC en de WHO; is ingenomen met de verbintenis in het kader van de strategie voor duurzame chemische stoffen om de generieke aanpak van risicobeheer uit te breiden teneinde te waarborgen dat consumentenproducten geen chemische stoffen bevatten die kanker of genmutaties veroorzaken, het voortplantings- of endocrien systeem aantasten of persistent en bioaccumulerend en toxisch zijn; verzoekt de Commissie om een spoedige uitvoering van de in de strategie voor duurzame chemische stoffen voorgenomen maatregelen om de blootstelling van burgers aan kankerverwekkende en hormoonontregelende stoffen via alle blootstellingsroutes te verminderen; verzoekt de Commissie bijzondere aandacht te besteden aan delen van de bevolking die bijzonder kwetsbaar zijn voor gevaarlijke chemische stoffen en bij de risicobeoordeling van deze chemische stoffen meer rekening te houden met deze groepen; wijst erop dat informatie voor consumenten over blootstellingsroutes in hun dagelijks leven cruciaal is voor een betere preventie en is in dit opzicht ingenomen met de oprichting van de databank met zorgwekkende stoffen in producten; verzoekt het EEA samen met het Europees Agentschap voor chemische stoffen een verslag op te stellen over chemische stoffen in het milieu in Europa; pleit voor een beoordeling in dat verslag van de systemische aard van kankerverwekkende en hormoonontregelende chemische stoffen in de productie- en consumptiesystemen in Europa, hun gebruik in producten, hun aanwezigheid in het milieu in Europa en de schade die zij aanrichten aan de gezondheid van de mens, met name wat betreft kanker; 31. is van mening dat bij de volgende herziening van ECAC rekening moet worden gehouden met de meest recente kennis over kankerverwekkende stoffen in het milieu; verzoekt de Commissie onverwijld een herziening voor te stellen van artikel 68, lid 2, van de Reach-verordening, de verordening inzake materialen bestemd om met levensmiddelen in contact te komen (56) , de verordening betreffende cosmetische producten (57) , de richtlijn betreffende de veiligheid van speelgoed (58) en andere relevante wetgeving inzake consumentenproducten, teneinde te waarborgen dat consumentenproducten, overeenkomstig de strategie voor duurzame chemische stoffen, geen chemische stoffen bevatten die kanker veroorzaken; dringt er voorts op aan dat deze wetgeving regelmatig wordt herzien om rekening te houden met de ontwikkeling van nieuwe materialen, trends en producten; onderstreept dat hormoonontregelende stoffen aanwezig zijn in voedingsmiddelen, materialen bestemd om met levensmiddelen in contact te komen, cosmetica, consumentengoederen, speelgoed en drinkwater, en dat blootstelling, zelfs aan lage doses, aanleiding kan geven tot negatieve korte- en langetermijneffecten, met inbegrip van kanker (59) ; beklemtoont dat, gezien de wijdverbreide blootstelling van de bevolking van de EU aan veel stoffen waarvan bekend is of het vermoeden bestaat dat ze hormoonontregelend zijn en het feit dat de gecombineerde blootstelling aan verscheidene hormoonontregelende stoffen via gelijksoortige of verschillende routes cumulatieve effecten kan hebben, de blootstelling aan hormoonontregelende stoffen tot een minimum moet worden beperkt en de EU-wetgeving consistenter moet worden gemaakt in alle sectoren; spoort aan tot verder onderzoek om te bepalen of chemische stoffen hormoonontregelend kunnen werken; 32. schaart zich volledig achter de verbintenis van de Commissie in het kader van de strategie voor duurzame chemische stoffen om de verordening betreffende de indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels (Verordening (EG) nr. 1272/2008, CLP-verordening (60) ) te wijzigen om er nieuwe gevarencategorieën aan toe te voegen voor, onder meer, hormoonontregelende stoffen, met inbegrip van vermoedelijk hormoonontregelende stoffen, en de informatievereisten in alle relevante wetgeving te actualiseren om hun identificatie mogelijk te maken; 33. verzoekt de Commissie de “benign by design”-benadering te integreren in de wettelijke vereisten met betrekking tot de productie van chemische stoffen en geneesmiddelen, teneinde een werkelijke voorzorgsbenadering toe te passen om de risico’s voor onze gezondheid, de samenleving en het milieu te beperken; 34. is ingenomen met het nieuwe strategische EU-kader voor gezondheid en veiligheid op het werk voor de periode 2021-2027, met name de “Vision Zero”-benadering van werkgerelateerde sterfgevallen, en met de voor 2023 geplande top om de balans op te maken op het gebied van gezondheid en veiligheid op het werk en de vorderingen ten opzichte van “Vision Zero” te evalueren; benadrukt dat de sociale partners en belanghebbenden nauw en regelmatig bij deze strategie moeten worden betrokken; betreurt echter het beperkte aantal stoffen dat in de strategie aan bod komt; is voorstander van het doorlopend analyseren en onderzoeken van nieuwe stoffen waarvan wordt vermoed dat ze kankerverwekkend, mutageen en/of toxisch voor het voortplantingsstelsel zijn, de vaststelling van OEL’s voor chemische stoffen waarvoor dit nog niet is gebeurd en periodieke herzieningen op het moment dat hiertoe naar aanleiding van aanvullende recente wetenschappelijke informatie en technische ontwikkelingen een noodzaak ontstaat; is verheugd over de enquête onder werknemers over blootstelling aan factoren die de kans op kanker vergroten, opgesteld door het Europees Agentschap voor de veiligheid en de gezondheid op het werk (EU-OSHA); benadrukt dat meer systematische programma’s voor biomonitoring bij mensen, met volledige inachtneming van de bepalingen voor gegevensbescherming, zowel in beroepsmatige als niet-beroepsmatige omgevingen, een van de relevante informatiebronnen kunnen zijn over de algemene effecten van blootstelling aan chemische stoffen en de gevolgen daarvan voor de gezondheid; pleit er daarom bij de Commissie voor om dringend haar ambitieniveau te verhogen door middel van ambitieuze en regelmatige actualiseringen van Richtlijn 2004/37/EG betreffende de bescherming van werknemers tegen de risico’s van blootstelling aan carcinogene of mutagene agentia op het werk; verzoekt de Commissie, met het oog hierop, het Adviescommissie Veiligheid en hygiëne te raadplegen om vervolgens met een actieplan te komen voor de vaststelling, uiterlijk 2024, van OEL-waarden voor tenminste 25 aanvullende (groepen) stoffen of bij procedés gegenereerde stoffen; benadrukt in dat verband dat de Commissie de capaciteit moet vergroten om OEL’s te herzien en nieuwe toe te voegen, onder meer door de hoeveelheid personeel in relevante eenheden en bij relevante instanties te vergroten; herinnert er in dit verband aan dat de lopende onderhandelingen over de vierde herziening van Richtlijn 2004/37/EG de gelegenheid bieden om in bijlage 1 ook werkzaamheden op te nemen waarbij sprake is van blootstelling aan gevaarlijke geneesmiddelen die voldoen aan de criteria voor indeling als kankerverwekkend, mutageen en/of toxisch voor het voortplantingsstelsel, categorie 1A of 1B van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 1272/2008, teneinde de best mogelijke algemene en individuele beschermingsmaatregelen te waarborgen voor werknemers die met deze producten omgaan; herhaalt zijn oproep tot een nieuw coherent, transparant en op risico’s gebaseerd systeem voor de bepaling van grenswaarden voor blootstelling, en verzoekt om beter rekening te houden met de blootstelling van werknemers aan een combinatie van stoffen; is ingenomen met de verbintenis van de Commissie om hormoonontregelende stoffen toe te voegen aan de categorie zeer zorgwekkende stoffen uit hoofde van Verordening (EG) nr. 1907/2006 (Reach-verordening) en deze stoffen te classificeren uit hoofde van Verordening (EG) nr. 1272/2008; benadrukt dat werknemers ook moeten worden beschermd tegen blootstelling aan hormoonontregelende stoffen; is ingenomen met de toezegging van de Commissie om in 2022 met een wetgevingsvoorstel te komen teneinde de blootstelling van werknemers aan asbest, een bewezen kankerverwekkende stof (groep 1) volgens het IARC, die nog steeds verantwoordelijk is voor bijna de helft van alle werkgerelateerde gevallen van kanker in Europa, verder te beperken; herhaalt in dit verband de verzoeken van het Parlement in zijn resolutie van 20 oktober 2021 over de bescherming van werknemers tegen asbest (61) , met name zijn verzoek om een Europese strategie voor de verwijdering van al het asbest en zijn voorstellen voor een betere beoordeling van de risico’s in verband met niet-werkgerelateerde blootstelling aan asbest; verzoekt de lidstaten de erkenning van en de compensatie voor bewezen werkgerelateerde gevallen van kanker te faciliteren en de controle op werkgerelateerde blootstelling door arbeidsinspecties aan te scherpen; 35. moedigt de Commissie en de lidstaten aan de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de VN die gericht zijn op besmettelijke ziekten te verwezenlijken teneinde de preventie van kankers die verband houden met infectieziekten te bevorderen; is ingenomen met de vaccinatieprogramma’s om de overdracht van HPV te bestrijden; dringt erop aan dat een genderneutraal en door de overheid gefinancierd HPV-vaccinatieprogramma wordt uitgevoerd in de lidstaten om te zorgen voor de uitbanning van alle HPV-gerelateerde kankers, en dringt aan op de volledige vaccinatie van 90 % van de meisjes en een aanzienlijke toename van de vaccinatie van jongens tot de leeftijd van 15 jaar met het HPV-vaccin tegen 2030; roept op om in het register voor ongelijkheden bij kanker verslag uit te brengen over de vorderingen op het gebied van de doelstellingen van het Europees kankerbestrijdingsplan inzake HPV-vaccinatie; verzoekt de lidstaten de aanbeveling van de Raad van 7 december 2018 over betere samenwerking bij de bestrijding van ziektes die door vaccinatie kunnen worden voorkomen (62) uit te voeren teneinde de verschillen in vaccinatiegraad bij kwetsbare groepen te verminderen en de vaccinatiegraad bij kinderen te verhogen; is ingenomen met het voornemen van de Commissie om een aanbeveling van de Raad voor te stellen over vormen van kanker die door vaccinatie kunnen worden voorkomen; wijst in dit verband op de noodzaak van gecoördineerde maatregelen tegen carcinogene virussen, zoals HPV en het hepatitis B-virus (HBV), om de overdracht ervan te voorkomen; roept op tot meer harmonisatie van de HPV- en HBV-vaccinatie in de nationale programma’s van de lidstaten, waarbij informatie over vaccinatie moet worden verstrekt en gelijke toegang voor kwetsbare en risicogroepen onder de volwassen bevolking moet worden bevorderd; pleit ervoor de huidige HPV- en HBV-vaccinatie op EU-niveau regelmatig te monitoren met behulp van een telsysteem dat vergelijkbaar is met de door het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) ontwikkelde COVID-19-vaccinatieteller, waarmee de lidstaten ook zullen worden aangemoedigd om beste praktijken vast te stellen en de dynamiek in stand te houden; roept de lidstaten op de gegevens te harmoniseren, de interoperabiliteit ervan te waarborgen en de nationale systemen voor immunisatiegegevens beter te ontwikkelen; benadrukt dat het ECDC een sleutelrol moet spelen bij het volgen van de vooruitgang van de lidstaten; pleit voor verder onderzoek naar de ontwikkeling van vaccins tegen andere virussen, zoals het hepatitis C-virus en het humaan immunodeficiëntievirus (hiv); is van mening dat in de tussentijd op grote schaal gebruik moet worden gemaakt van therapeutische oplossingen om de doelstelling van de WHO te halen om hepatitis C uiterlijk in 2030 uit te bannen, en roept de Commissie op de financiële middelen uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit te gebruiken om deze doelstellingen te verwezenlijken door screeninginspanningen te financieren; roept op tot samenwerking met de lidstaten en internationale organisaties om de impact van desinformatie over vaccinatie te bestrijden en de terughoudendheid ten aanzien van vaccins aan te pakken; pleit ervoor om EU4Health en andere financieringsstromen van de EU voor dit doeleinde te gebruiken, onder meer om voorlichtingscampagnes voor burgers, onderwijzers en gezondheidswerkers te ondersteunen en steun te verlenen aan gedragsonderzoek in het kader van het Horizon Europa-programma; beveelt aan de EU-praktijkcode betreffende desinformatie beter toe te passen, met name bij desinformatie over vaccins; 36. wijst erop dat uit recente gegevens blijkt dat mensen die lijden aan chronische ontstekingen, zoals reumatische en spier- en skeletaandoeningen, een groter risico lopen om kanker en andere kwaadaardige aandoeningen te ontwikkelen; verzoekt de Commissie en de lidstaten onderzoek naar het verband tussen chronische ontstekingen, kanker en reumatische en spier- en skeletaandoeningen te bevorderen; 37. verzoekt de Commissie en de lidstaten meer te investeren in onderzoek naar de oorzaken van kanker bij volwassenen, maar ook bij kinderen en adolescenten; 38. beklemtoont dat het belangrijk is dat voldoende financiering wordt toegekend aan onderzoek op het gebied van wetenschap en sociale geesteswetenschappen met het oog op de beoordeling van ongelijkheden in de toegang tot kwaliteitsvolle zorg en innovatie met betrekking tot kanker bij kinderen in heel Europa, wetende dat deze ongelijkheden er verantwoordelijk voor zijn dat de overlevingskansen van pediatrische kankerpatiënten tot 20 % kunnen verschillen al naargelang de lidstaat, en beklemtoont eveneens dat het belangrijk is verzachtende maatregelen te nemen om gelijke rechten en toegang tot behandeling te waarborgen voor alle kinderen en jongeren met kanker in Europa; betreurt in dit verband de verschillen in de toegang tot hoogwaardige gezondheidszorg tussen de lidstaten en ook tussen verschillende regio’s binnen de lidstaten, en verzoekt de Commissie deze verschillen aan te pakken door middel van passende wetgevingsmaatregelen, teneinde gelijke rechten in de EU te waarborgen; 39. beveelt aan borstvoeding aan te moedigen teneinde de kans op borstkanker bij vrouwen te verkleinen door middel van voorlichting en educatie van moeders over de voordelen van borstvoeding; 40. wijst erop dat is aangetoond dat mutaties van specifieke genen kunnen leiden tot een genetische aanleg voor kanker; beklemtoont dat er methoden beschikbaar zijn om die mutaties op te sporen, ofwel bij de geboorte voor het opsporen van bepaalde soorten kinderkanker, ofwel later in het leven, met name voor borst-, eierstok- en colorectale kanker, en dat het opsporen van deze mutaties kan helpen om kanker te voorkomen of in een vroeg stadium op te sporen en als leidraad voor behandelingsopties kan dienen; beveelt de lidstaten daarom aan om de toegang van patiënten in alle leeftijdsgroepen tot genetische tests in combinatie met medisch advies en geavanceerde sequencingdiagnostiek te verbeteren door te voorzien in financiering en duidelijke trajecten voor snelle en efficiënte terugbetaling en door bewustzijn te creëren over de mate waarin burgers in de Unie een beroep kunnen doen op dergelijke diensten; beveelt aan om meer te investeren in infrastructuur en vaardigheden in verband met platforms voor genetische sequencing en de opleiding van gespecialiseerde genetisch consulenten in specifieke afdelingen, zoals in sommige centra reeds het geval is; roept de Commissie op om onderzoek naar genetica te ondersteunen teneinde genotypes te identificeren die bij een korte blootstelling aan externe agentia een grotere kans hebben om bepaalde soorten kanker, met inbegrip van vormen van kinderkanker, te ontwikkelen; 41. beklemtoont dat, in vergelijking met reguliere epidemiologie, technieken zoals moleculaire epidemiologie nieuwe inzichten kunnen opleveren in de interacties tussen genen en omgevingsfactoren bij kanker; wijst erop dat deze inzichten, in combinatie met verder onderzoek op het gebied van epigenetica, kunnen worden gebruikt om de risicofactoren die bijdragen aan de oorzaken van kanker beter te begrijpen en om de vroegtijdige opsporing van kanker te verbeteren; 42. is groot voorstander van de geplande herziening van de Europese code tegen kanker teneinde beste praktijken op het gebied van kankerpreventieprogramma’s te ontwikkelen, uit te wisselen en toe te passen, met speciale aandacht voor kansarme groepen, en van de in het Europees kankerbestrijdingsplan aangekondigde lancering van een gebruiksvriendelijke mobiele applicatie in de EU die mensen ondersteunt en betrekking heeft op de preventie van, voorlichting over en zorg bij kanker; wijst erop dat alle actuele informatie niet alleen op mobiele applicaties beschikbaar moet zijn, maar ook in niet-digitale formaten, teneinde inclusiviteit te waarborgen; wijst erop dat de Europese code tegen kanker systematisch moet worden geëvalueerd door het IARC en dat de Commissie de evaluatiewerkzaamheden moet blijven coördineren; 43. moedigt de Commissie en de lidstaten aan de (digitale) gezondheidsgeletterdheid met betrekking tot het risico op en de determinanten van kanker te bevorderen, educatieve hulpmiddelen voor preventie te ontwikkelen en het opzetten van e-learningplatforms en -applicaties te ondersteunen; roept op om bijzondere aandacht te besteden aan kansarme, kwetsbare, sociaal uitgesloten en gemarginaliseerde mensen en benadrukt dat specifieke bewustmakingscampagnes voor groepen met specifieke behoeften op het gebied van gezondheidsgeletterdheid van essentieel belang zijn; wijst op het belang van het vergroten van de gezondheidsgeletterdheid met betrekking tot kankerverwekkende stoffen op het werk en verzoekt de Commissie en de lidstaten ervoor te zorgen dat werkgevers passende opleiding verstrekken; benadrukt dat aanbieders van eerstelijnsgezondheidszorg een belangrijke rol spelen bij het bevorderen van de gezondheid van verschillende bevolkingsgroepen, aangezien zij hun gezondheidsbevorderingsacties kunnen afstemmen op de behoeften van patiënten naar gelang hun digitale vaardigheden, of bij een volledig gebrek aan digitale vaardigheden; is van mening dat kankerpreventie een eerste stap is naar een Europees voorlichtingsbeleid op het gebied van volksgezondheid; 44. pleit ervoor het kenniscentrum voor kanker te blijven versterken en het te belasten met de vaststelling van een Europese routekaart voor het ontwerp en de coördinatie van grootschalige preventiecampagnes, in synergie met nationale programma’s, en doeltreffende communicatiecampagnes inzake gezondheidsbevordering in educatieve programma’s (niet-schadelijke gedragingen, gezonde voeding, lichaamsbeweging, overdrachtsroutes van kankerverwekkende virussen en vaccinatie- en behandelingsmogelijkheden voor dergelijke infecties enz.), met bijzondere aandacht voor jongeren en achtergestelde groepen; wijst erop dat samenwerking met nationale en lokale maatschappelijke organisaties belangrijk is bij de ontwikkeling van de inhoud van dergelijke campagnes; 45. benadrukt dat roken en schadelijke alcoholconsumptie, slechte voeding, een hoge lichaamsgewichtindex, een sedentaire levensstijl en milieuvervuiling eveneens risicofactoren zijn voor andere chronische ziekten; is derhalve van mening dat er kankerpreventie- en risicoverminderende maatregelen moeten worden getroffen in het kader van een geïntegreerd programma voor de preventie van chronische ziekten, in nauwe samenwerking met de Stuurgroep voor gezondheidsbevordering, ziektepreventie en het beheersen van niet-overdraagbare ziekten; dringt aan op een top inzake inventarisatie en preventie die gericht is op commercieel geproduceerde determinanten van kanker en andere chronische ziekten, met de deelname van de EU-instellingen, de lidstaten, patiëntenverenigingen en maatschappelijke organisaties die actief zijn op het gebied van gezondheid; 46. pleit voor een inclusieve uitvoering van preventieprogramma’s door regio’s en gemeenten, burgers, sociale partners, het maatschappelijk middenveld en patiëntenorganisaties te betrekken bij alle fases van het besluitvormingsproces, in het bijzonder via de Conferentie over de toekomst van Europa; II. Inclusieve screening en opsporing van kanker 47. betreurt de frequente vertragingen en tekortkomingen met betrekking tot de tijdige diagnose van symptomatische vormen van kanker als gevolg van gebrekkige informatie of het niet volgen van processen voor de screening en opsporing van kanker; erkent dat tijdens gezondheidscrises (zoals de COVID-19-crisis) of in situaties waarin de capaciteit van de gezondheidszorgstelsels afneemt bijzondere aandacht moet worden besteed aan de continuïteit van screeningprogramma’s en diensten voor de vroegtijdige opsporing en behandeling van kanker; moedigt de Commissie en de lidstaten aan om in samenwerking met belanghebbenden op het gebied van kanker volksgezondheidscampagnes te organiseren om de mogelijke vertragingen bij screening, vroege opsporing en zorg als gevolg van gezondheidscrises aan te pakken; wijst op het belang van snelle en actuele gegevens over kankerscreeningprogramma’s om een snelle reactie en follow-up mogelijk te maken in geval van verstoringen in de reguliere screeningmogelijkheden, met als doel het aantal uitgestelde screenings tot het absolute minimum te beperken; 48. betreurt dat er verschillen zijn in de toegang tot kankerscreening in de lidstaten, hetgeen leidt tot kleinere overlevingskansen als gevolg van een late diagnose van kanker en tot onaanvaardbare discriminatie van EU-burgers op grond van het land waar zij wonen; benadrukt dat de dekking van borstkankerscreening in de EU volgens Eurostat kan verschillen met een factor tien; wijst erop dat in de publicatie “Health at a Glance: Europe 2018”, werd opgemerkt dat voor de screening op baarmoederhalskanker het verschil in dekking van de doelgroep tussen de lidstaten varieert van 25 % tot 80 %; merkt bijvoorbeeld op dat uit het recentste verslag van het IARC over de uitvoering van de aanbeveling van de Raad uit 2003 inzake screening blijkt dat slechts 18 lidstaten hebben aangegeven dat zij over nationale of regionale bevolkingsonderzoeken beschikken voor borst-, baarmoederhals- en colorectale kanker; verzoekt de Commissie om bijvoorbeeld via EU4Health, de missie inzake kanker van Horizon Europa of andere relevante programma’s projecten te ondersteunen om de belemmeringen voor vroegtijdige opsporing en vroege diagnose van kanker in Europa te onderzoeken; 49. verzoekt de lidstaten om samen te werken, met name in grensoverschrijdende regio’s en geïsoleerde gebieden (met inbegrip van berggebieden en stedelijke gebieden die ver van screeningcentra verwijderd zijn), om de sociale en geografische ongelijkheden op het gebied van diensten voor kankerscreening en vroegtijdige diagnose te verminderen; 50. is voorstander van de in het Europese kankerbestrijdingsplan aangekondigde lancering van een nieuwe, door de EU ondersteunde kankerscreeningsregeling om de lidstaten te helpen waarborgen dat 90 % van de EU-bevolking die in aanmerking komt voor screening op borst-, baarmoederhals- en colorectale kanker uiterlijk in 2025 de mogelijkheid tot screening wordt aangeboden; roept de Commissie op om andere vormen van kanker in de regeling op te nemen, op basis van de recentste wetenschappelijke inzichten, met duidelijke doelstellingen voor elke soort kanker; steunt onderzoek naar andere soorten kanker die door middel van screening doeltreffend kunnen worden opgespoord; verzoekt de Commissie de resultaten van de kankerscreeningsregeling met betrekking tot gelijke toegang voor de doelgroep om de twee jaar te evalueren, de ongelijkheden tussen de lidstaten en de regio’s in het oog te houden, passende nieuwe maatregelen voor te stellen en de screeningprogramma’s af te stemmen op de recentste onderzoeksresultaten op het gebied van kankerscreening, en indien nodig maatregelen voor te stellen om de dekking van screening- en preventiediensten in de lidstaten te vergroten; spoort de lidstaten en de Commissie aan om verslag uit te brengen over en toe te zien op de verwezenlijking van de screeningdoelstellingen in het register voor ongelijkheden bij kanker; 51. moedigt de lidstaten aan screening op borst-, baarmoederhals- en colorectale kanker als onderdeel van georganiseerde nationale en regionale bevolkingsonderzoeken te bevorderen, onder meer in afgelegen en ultraperifere gebieden, en hiervoor toereikende middelen beschikbaar te stellen; herhaalt dat er in het kader van het Europees kankerbestrijdingsplan tevens meer aandacht moet worden besteed aan initiatieven voor de screening op en diagnose en behandeling van soorten kanker die niet kunnen worden voorkomen; moedigt de Commissie en de lidstaten aan om gerichte screening voor groepen met een hoog risico te bevorderen; beveelt de lidstaten ten zeerste aan een alomvattend screeningbeleid te ontwikkelen om snelle screening mogelijk te maken wanneer vormen van kanker met erfelijke kenmerken worden ontdekt; beveelt de lidstaten aan om voor verschillende soorten kanker programma’s vast te stellen voor onderzoek naar en de ontwikkeling van doeltreffende, nauwkeurige, niet-invasieve en innovatieve methoden voor vroegtijdige diagnose, zoals biomarkers; 52. roept de Commissie en de lidstaten op om de Europese richtsnoeren voor kwaliteitsborging bij de screening op borst-, baarmoederhals- en colorectale kanker en diensten voor vroegtijdige opsporing volledig uit te voeren, teneinde de diagnosetijd voor dergelijke soorten kanker tot een minimum te beperken; beveelt aan de ongelijkheden tussen de lidstaten op het gebied van screening aan te pakken, eventueel door de criteria, rechtskaders en governance- en kwaliteitsborgingsstructuren voor kankerscreening aan te scherpen en meer te baseren op wetenschappelijke kennis; is van mening dat, om de ongelijkheden op het gebied van kankerscreening aan te pakken, gemeenschappelijke gestandaardiseerde screeningprotocollen nodig zijn op EU-niveau die verder gaan dan richtsnoeren met beste praktijken, bijvoorbeeld met betrekking tot algoritmen voor de organisatie van screeningprogramma’s en indicatoren voor de beoordeling van de kwaliteit van screeningprogramma’s; 53. dringt erop aan de verzameling van gegevens over kankerscreening te verbeteren en te harmoniseren zodat een Europees jaarverslag kan worden opgesteld; dringt bovendien aan op regelmatige monitoring op EU-niveau van de huidige screeningprogramma’s; wijst op de noodzaak om gegevensreeksen van screeningprogramma’s over de incidentie van kanker te koppelen aan beroepscategorieën, hetgeen kan helpen om passende preventieve maatregelen vast te stellen; is van mening dat het ondersteunen van de openbare gezondheidsdiensten (met inbegrip van financiering, infrastructuur en aspecten met betrekking tot gezondheidswerkers) cruciaal is om de screening op en preventie en diagnose van kanker te verbeteren; wijst op het belang van screening op en het verzamelen van gegevens over vaak voorkomende comorbiditeiten bij kanker, teneinde daar zo goed mogelijk op te kunnen anticiperen; benadrukt dat de wetenschappelijke vorderingen met betrekking tot voorspellingen van het risico op kanker de ontwikkeling van op risico’s afgestemde screeningprogramma’s mogelijk moeten maken; 54. wijst op de noodzaak om huidige en voormalige hepatitis B- en C-patiënten nauwlettend te volgen teneinde de ontwikkeling van kanker te voorkomen; 55. moedigt de Commissie aan de mogelijkheid te overwegen om in het kader van de richtlijn betreffende grensoverschrijdende gezondheidszorg (63) een “tweede advies”-systeem voor moeilijke of atypische gevallen van kanker te vergemakkelijken, en beveelt de lidstaten aan patiënten het recht te geven om specialisten uit de ene lidstaat te verzoeken advies in te winnen bij specialisten uit een andere lidstaat binnen één samenhangend systeem; 56. is ingenomen met het door de groep van wetenschappelijk hoofdadviseurs van de Commissie en het mechanisme voor wetenschappelijk advies op gang gebrachte proces voor de komende actualisering van de aanbeveling van de Raad uit 2003 inzake screening op borst-, baarmoederhals- en colorectale kanker, waarbij rekening zal worden gehouden met nieuwe screeningtests en de recentste gegevens over de beste screeningsprotocollen (beeldvorming door middel van magnetische resonantie, HPV-testen, risicostratificatiebenaderingen en risicocalculatoren); benadrukt dat informatie over die screeningprogramma’s moet worden doorgegeven aan het kenniscentrum voor kanker van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek (beginleeftijd en daaropvolgende gebruik, effect op overleving, kosteneffectiviteit enz.) en dat zij regelmatig door de bevoegde nationale autoriteiten moeten worden geëvalueerd; roept de Commissie op om in het kader van de actualisering van de aanbeveling van de Raad in 2022 in nauwe samenwerking met het IARC, de WHO, gezondheidswerkers en patiëntenorganisaties EU-richtsnoeren ter bevordering van de onderzoeksinspanningen te ontwikkelen teneinde de inclusie van nieuwe wetenschappelijk onderbouwde kankerscreeningprogramma’s (waaronder voor long-, prostaat-, maag- en eierstokkanker) en de rol van artificiële intelligentie te beoordelen; roept op tot de erkenning van het bewijs dat gerichte screening op longkanker een positief effect heeft op de mortaliteit; moedigt de Raad aan om op basis van het resultaat van bovengenoemde beoordeling te overwegen long- en prostaatkankerscreening op te nemen in de actualisering van de aanbevelingen van de Raad in 2022; dringt er naar aanleiding van het advies van de groep van wetenschappelijk hoofdadviseurs van de Commissie en de actualisering in 2022 van de aanbeveling van de Raad inzake kankerscreening op aan duidelijke en tastbare doelstellingen vast te stellen voor nieuwe soorten kanker die moeten worden aangepakt; 57. pleit ervoor dat de Commissie en de lidstaten een EU-platform voor nationale screeningcentra oprichten, voortbouwend op de ervaring met soortgelijke platforms voor uitwisseling en samenwerking, zoals het Europees netwerk voor de evaluatie van gezondheidstechnologie en de hoofden van de geneesmiddelenautoriteiten; beveelt aan dat dit platform wordt gebruikt om expertise te delen en goede praktijken toe te passen, gemeenschappelijke uitdagingen te bespreken, samenwerking, opleidingen en capaciteitsopbouw voor het verbeteren van de kwaliteit van screeningprogramma’s aan te moedigen, te fungeren als centraal knooppunt voor door de EU gesteunde projecten en initiatieven op het gebied van kankerscreening, en op lange termijn het netwerk van gegevensverstrekkers voor het uitvoeringsverslag van het IARC over kankerscreening te onderhouden; 58. benadrukt dat ervoor moet worden gezorgd dat mensen in de EU zich beter bewust worden van en meer deelnemen aan kankerscreenings en vroegtijdige opsporing door middel van een EU-brede bewustwordingscampagne als onderdeel van de Europese bewustzijnsdagen, onderzoek naar hun motivering en een betere uitvoering van bestaande communicatiecampagnes; roept de Commissie en de lidstaten op verdere acties te ondersteunen, te financieren en uit te voeren die erop gericht zijn het bewustzijn over kankerscreening te vergroten en de deelname aan screening te bevorderen, zowel bij de bevolking in het algemeen als bij in aanmerking komende inwoners via rechtstreekse kennisgevingen; moedigt de lidstaten aan om actief te werken aan educatieve strategieën in centra voor eerstelijnsgezondheidszorg; roept op tot onderzoek naar gedragsfactoren die van invloed zijn op de therapietrouw en naar belemmeringen voor vroegtijdige opsporing en diagnose van kanker, teneinde de deelname aan screeningprogramma’s te stimuleren, met de steun van EU-fondsen zoals het onderzoeksprogramma Horizon Europa; 59. dringt aan op nauwere samenwerking met niet-EU-landen en met name met de bredere Europese regio om de organisatie van screeningcampagnes en programma’s voor vroegtijdige diagnose aan te moedigen, in het bijzonder voor vrouwenkankers, met name in lage- en middeninkomenslanden en bij minderheden, waarbij rekening moet worden gehouden met de specifieke kenmerken van vrouwenkankers in die landen; is van mening dat dit een belangrijke bijdrage van de EU kan zijn aan de verwezenlijking van internationale doelstellingen op het gebied van kanker, zoals de WHO-doelstelling voor de uitbanning van baarmoederhalskanker als volksgezondheidprobleem; 60. erkent het belang van gezondheidsbemiddelaars, patiëntenbegeleiders en niet-gouvernementele organisaties en roept op om hen te betrekken bij besluitvormingsprocessen en strategieën voor de toewijzing van middelen; erkent de cruciale rol die zij spelen, met name bij preventie- en vaccinatiecampagnes, doordat zij helpen de barrières tussen de autoriteiten en de samenleving, met inbegrip van kwetsbare groepen, te doorbreken; 61. roept de EU en de lidstaten op om de samenwerking met de WHO te versterken en toe te werken naar de uitvoering van de beleidsaanbevelingen en richtsnoeren van de WHO; III a. Gelijke toegang tot kankerzorg: naar de beste zorg 62. betreurt dat patiënten in de EU nog steeds problemen ondervinden bij de toegang tot gezondheidszorgdiensten en de deelname aan klinische proeven in andere lidstaten en dat slechts een minderheid van de patiënten en niet alle gezondheidswerkers zich er bewust van zijn dat patiënten op grond van de volgende twee bestaande kaders het recht hebben op grensoverschrijdende gezondheidszorg: de richtlijn betreffende grensoverschrijdende gezondheidszorg en de verordening betreffende socialezekerheidstelsels (64) ; roept op tot een hervorming van de richtlijn betreffende grensoverschrijdende gezondheidszorg, met name om mobiliteit en toegang tot erg gespecialiseerde apparatuur en zorg mogelijk te maken, door de nationale contactpunten te versterken door hen meer begrotingsmiddelen te geven, en om de ontwikkeling mogelijk te maken van richtsnoeren van de Commissie waarin aanvaardbare en geharmoniseerde herzienings- en goedkeuringstermijnen worden vastgesteld, teneinde de wachttijden voor behandeling in de EU te verkorten in het kader van de verordening betreffende socialezekerheidstelsels; dringt aan op meer informatiecampagnes over het recht van patiënten op grensoverschrijdende gezondheidszorg, met inbegrip van campagnes die op gezondheidswerkers zijn gericht, en roept op tot de ontwikkeling van een éénloketsysteem voor informatie over de mogelijkheden voor grensoverschrijdende toegang in de EU; beklemtoont dat de logistieke en taalkundige belemmeringen waarmee patiënten bij de toegang tot gezondheidszorg in een andere EU-lidstaat worden geconfronteerd, moeten worden weggenomen; beklemtoont dat het noodzakelijk is patiënten duidelijke informatie te verstrekken over de vereisten voor voorafgaande toestemming die van toepassing zijn op bepaalde lidstaten; onderstreept dat bijzondere financiële steun moet worden verleend aan ouders met een laag inkomen die hun kind voor behandeling naar het buitenland begeleiden; beklemtoont dat dit proces moet worden vergemakkelijkt via een alomvattende herziening van de kaders inzake grensoverschrijdende gezondheidszorg, waarbij evenveel gewicht moet worden toegekend aan de richtlijn betreffende grensoverschrijdende gezondheidszorg als aan de verordening betreffende socialezekerheidstelsels, voor patiënten die vanwege onvervulde behoeften en mogelijke voordelen naar het buitenland reizen voor klinische proeven en met problemen te maken kunnen krijgen, zoals onduidelijkheid over de follow-upprotocollen nadat ze terug naar huis gaan, of over de dekking door nationale verzekeringsagentschappen van de kosten in verband met hun deelname aan de klinische proeven; beklemtoont dat de toegang tot grensoverschrijdende klinische proeven verduidelijking behoeft, aangezien dit niet duidelijk is in de richtlijn betreffende grensoverschrijdende gezondheidszorg; onderstreept dat alle kosten in verband met een behandeling moeten worden gefinancierd vóór het begin van de behandeling, om te voorkomen dat patiënten met een laag inkomen worden uitgesloten; roept de Commissie op om in de context van de volgende herziening van de bestaande kaders te overwegen om één reeks toestemmings- en terugbetalingsregels vast te stellen voor de toegang tot grensoverschrijdende gezondheidszorg, met inbegrip van het recht op een tweede advies; verzoekt de Commissie en de lidstaten samen te werken om regelmatig evaluaties uit te voeren van de e-gezondheidsstrategie van de Commissie uit 2018, teneinde onderling verbonden elektronische patiëntendossiers, betere interoperabiliteit en betere kwaliteit, privacy en beveiliging van gegevens te waarborgen voor kankerpatiënten op regionaal, nationaal en EU-niveau, en daarbij te zorgen voor strikte naleving van de privacy- en beveiligingsregels voor gezondheidsgegevens van patiënten; wijst op het potentieel van het register voor ongelijkheden bij kanker als middel om verbeteringen op deze gebieden te melden en te meten; 63. wijst erop dat het belangrijk is dat behandelingen snel worden toegediend en dat kankerpatiënten tijdig de resultaten van de relevante medische onderzoeken krijgen, want hoe meer tijd dit in beslag neemt, hoe verder de ziekte zich ontwikkelt, hetgeen de overlevingskansen van de patiënt in het gedrang brengt; betreurt dat de overheidsmiddelen in bepaalde lidstaten ontoereikend zijn om tijdige opsporing en behandeling te waarborgen, waardoor patiënten die afhankelijk zijn van een door de overheid verstrekte sociale verzekering minder kans hebben om te overleven en niet anders kunnen dan te kiezen voor de privésector; 64. dringt aan op de wederzijdse erkenning van kankerverpleegkundige kwalificaties in de EU en roept op om een gemeenschappelijke erkenningsregeling voor derde landen te overwegen, zoals werd gevraagd in Richtlijn 2005/36/EG (65) , waarbij wordt gewaarborgd dat deze regeling faciliterend is voor oncologische specialismen; pleit voor de ontwikkeling van bijscholingsprogramma’s om ervoor te zorgen dat personen die in de oncologie willen beginnen te werken, dat op elk moment in hun loopbaan kunnen doen; 65. pleit voor de volledige erkenning van medische oncologie en kinderoncologie als specialistische disciplines, de vaststelling van pan-Europese kwaliteitsnormen voor de toediening van en het toezicht op medische behandelingen tegen kanker, zowel voor volwassenen als voor kinderen, en het faciliteren van de toegang van patiënten tot kankerspecialisten zodat zij kunnen profiteren van innovaties en van toegang tot vroege klinische proeven voor nieuwe, veelbelovende geneesmiddelen, gezondheidstechnologieën en referentiecentra voor complexe behandelingen zoals cel- en gentherapie; beklemtoont dat ervoor moet worden gezorgd dat de toegang tot innovatie in het kader van vroege klinische proeven voor terugkerende of moeilijk te behandelen kwaadaardige aandoeningen onder de relevante bepalingen valt; 66. pleit voor het versterken van chirurgische vaardigheden in de EU door middel van de erkenning van chirurgische oncologie als specialistische discipline, de vaststelling van pan-Europese kwaliteitsnormen voor oncologische chirurgie, het faciliteren van de toegang van patiënten tot “grootschalige” centra voor oncologische chirurgie en toegang tot innovatieve chirurgische procedures; roept op tot de erkenning van hoogwaardige chirurgie en wijst op het belang ervan bij het genezen van kanker die in een vroeg stadium is opgespoord; wijst op de noodzaak om de ontwikkeling van een kerncurriculum en individuele specialistische opleiding in de chirurgische oncologie te bevorderen en dringt aan op programma’s om de opleiding in de chirurgische oncologie in de EU te harmoniseren; steunt de ontwikkeling van klinische proeven op het gebied van de chirurgische oncologie als onderdeel van locoregionale behandelingen, en pleit ervoor dat er vanuit de nationale en EU-fondsen voor onderzoek en ontwikkeling meer wordt geïnvesteerd in chirurgisch oncologisch onderzoek; wijst op het belang van gestandaardiseerde chirurgische behandelingen van kanker om de levenskwaliteit van voormalige kankerpatiënten op de lange termijn te verbeteren; 67. is voorstander van de verbetering van, en een betere en gelijke toegang tot, hoogwaardige radiotherapie in de EU door medische fysica en radiotherapie als specifieke disciplines te erkennen, gemeenschappelijke onderwijs- en opleidingsnormen te bevorderen, de EU-financiering voor de lidstaten voor de uitbreiding van hun infrastructuur voor radiotherapie te verhogen en meer te investeren in radiotherapieonderzoek via de fondsen voor onderzoek en innovatie van de EU en de lidstaten; 68. pleit voor de bevordering van geriatrische oncologie als een afdeling die speciale aandacht verdient en moet worden verrijkt met wetenschappelijk onderzoek om de beste behandelings- en diagnosemethoden te waarborgen voor oudere patiënten; herinnert eraan dat 60 % van de nieuwe gevallen van kanker en meer dan 70 % van de sterfgevallen als gevolg van kanker zich in de EU voordoen bij mensen van 65 jaar en ouder; merkt op dat dit percentage naar verwachting zal toenemen naarmate de bevolking in de EU vergrijst, hetgeen een cruciale uitdaging vormt voor de gezondheidszorgstelsels; verzoekt de Commissie en de lidstaten deze situatie dringend via concrete acties aan te pakken; vraagt de Commissie en de lidstaten met name actie te ondernemen om klinische proeven bij ouderen te vergemakkelijken, multidisciplinaire en alomvattende zorgmodellen op het gebied van geriatrische oncologie in de gebruikelijke klinische trajecten toe te passen en expertisecentra op het gebied van geriatrische oncologie op te richten; verzoekt de Commissie en de lidstaten kansen te creëren om oncologisch personeel op te leiden en bij te scholen over de beginselen van de geriatrie; 69. verzoekt de Commissie en de lidstaten acties te plannen om in het kader van zorg en behandeling meer aandacht te besteden aan de bescherming van de vruchtbaarheid van patiënten, met name in het geval van kanker bij kinderen en adolescenten; 70. is ingenomen met het nieuwe actieplan in het kader van de strategische agenda voor medische toepassingen van ioniserende straling (66) , waarmee de veiligheid van de productiecapaciteit voor en voorziening in radio-isotopen zal worden ondersteund door de huidige verouderde apparatuur te vervangen en bestaande technologieën, met name reactoren en deeltjesversnellers, te gebruiken in het kader van bestaande financiële instrumenten, en waarmee tekorten aan radio-isotopen zullen worden vermeden door het overschrijden van grenzen en vrijstellingen voor vervoer te vergemakkelijken en de kwaliteit en veiligheid van stralingstechnologie in de geneeskunde, die momenteel niet in alle EU-lidstaten even beschikbaar is, zal worden verbeterd door radio-isotopen te evalueren aan de hand van beoordelingen van gezondheidstechnologie, de markttoegang te harmoniseren, nucleaire geneeskunde te erkennen als volledig onafhankelijke medisch specialisme, opleidingsnormen te bevorderen en te investeren in onderzoek op het gebied van de nucleaire geneeskunde; 71. roept de Commissie op om de rol van huisartsen, kinderartsen, verplegers, eerstelijnszorgverleners en specialisten te bevorderen, aangezien deze beroepsgroepen belangrijk zijn bij de doorverwijzing van patiënten voor diagnostische tests en naar oncologiespecialisten, alsook de rol van gespecialiseerde voedingsdekundigen of diëtisten, psychologen en revalidatiespecialisten tijdens kankerbehandelingen en nazorg te bevorderen, en roept de lidstaten op om deze rollen te versterken, teneinde de toegang tot de juiste behandeling en zorg op het juiste moment via een optimaal zorgtraject te waarborgen; pleit voor multidisciplinaire teams voor de verzorging van kankerpatiënten tijdens hun hele behandeling, en voor multidisciplinaire besluitvorming door middel van specifieke interdisciplinaire overlegvergaderingen (consilium) waaraan diverse kankerspecialisten en eerstelijnszorgverleners deelnemen; wijst op het belang van voortdurende opleiding van gezondheidswerkers om hen op de hoogte te houden van nieuwe behandelingsmogelijkheden voor kanker; pleit ervoor de rol van de zorgcoördinator te bevorderen om ervoor te zorgen dat de behandeling van patiënten op passende wijze wordt gecoördineerd en om patiënten gemakkelijk toegang te geven tot actuele informatie over kankerdiagnoses en advies over het gebruik van het gezondheidszorgstelsel; 72. is van mening dat het toepassingsgebied van Richtlijn 2005/36/EG moet worden herzien om de wederzijdse erkenning mogelijk te maken van de opleiding van kankerverpleegkundigen en ander medisch personeel dat het behandelingsproces ondersteunt; 73. verzoekt de lidstaten om binnen hun nationale programma’s voor kankerbestrijding (NCCP’s) strategieën te ontwikkelen voor het nemen en uitvoeren van preventieve maatregelen tegen het risico van burn-out bij kankerzorgverleners; spoort de Commissie en EU-OSHA aan om aandacht te besteden aan deze kwestie en benadrukt dat zij in dit verband als belangrijke uitvoeringspartners van het Europees kankerbestrijdingsplan moeten worden beschouwd; 74. moedigt, wanneer dit mogelijk en veilig is, het gebruik aan van ambulante kankerbehandelingen teneinde de levenskwaliteit van patiënten en hun gezin te beschermen; benadrukt met name dat ambulante behandelingen voor kinderen moeten worden gestimuleerd, op voorwaarde dat de beschikbare relevante ruimten/omgevingen en medische hulpmiddelen zo zijn ontworpen dat aan de behoeften van pediatrische patiënten wordt voldaan; wijst op de rol van apothekers, oncologen en verpleegkundigen bij de multidisciplinaire follow-up van patiënten die orale geneesmiddelen tegen kanker nemen; verzoekt de lidstaten e-gezondheidstechnologieën en diensten op het gebied van telegeneeskunde en telezorg in te voeren en te verbeteren teneinde de continuïteit van intramurale en poliklinische kankerzorg en gemeenschapszorg te waarborgen; dringt er bij de Commissie op aan om in het kader van Horizon Europa onderzoeksfinanciering ter beschikking te stellen ter ondersteuning van het gebruik van telegeneeskunde en de ontwikkeling van wetenschappelijk onderbouwde richtsnoeren; dringt aan op maatregelen om gelijke toegang tot telegeneeskundediensten in alle lidstaten te waarborgen en op financiële steun uit EU4Health en Digital Europe om de digitale geletterdheid van patiënten en gezondheidswerkers te vergroten; 75. roept de lidstaten op integrale en multidisciplinaire palliatieve zorg te verlenen aan kankerpatiënten om hun pijn en ongemak te verminderen, waarbij comfortzorg wordt bevorderd, de aanwezigheid van verplegers of verzorgers wordt gewaarborgd, de waardigheid van de patiënt wordt geëerbiedigd en rekening wordt gehouden met voorafgaande zorgplanning en de autonomie van de patiënt; verzoekt de Commissie de regelmatige uitwisseling van informatie en de toepassing van beste praktijken op het gebied van hospicezorg en palliatieve thuiszorg op EU-niveau te ondersteunen en te coördineren; dringt aan op de ontwikkeling van palliatieve zorg voor kinderen, met name in lidstaten waar dit soort zorg nog niet op grote schaal wordt verleend; moedigt de lidstaten aan om palliatieve zorg aan bod te laten komen in hun NCCP’s, het aantal palliatieve eenheden in elke regio te maximaliseren om het aantal ervan op passende wijze af te stemmen op de behoeften van patiënten, alsook de wachttijden tot een minimum te beperken en te zorgen voor duurzame financiering en voldoende goed opgeleid personeel; is van mening dat het regelgevingskader van de EU voor de erkenning van beroepskwalificaties moet worden uitgebreid zodat opleidingen op het gebied van palliatieve zorg en beste praktijken voor gezondheidswerker kunnen worden gestandaardiseerd; wijst op de noodzaak van referentienetwerken voor palliatieve zorg en de integratie ervan in oncologietrajecten op alle niveaus, namelijk gespecialiseerde ziekenhuizen, eerstelijnszorgcentra, hospicezorg en thuiszorg, en onderstreept dat ziekenhuizen territoriaal moeten worden geïntegreerd; benadrukt dat de toegang van patiënten tot ondersteunende en palliatieve zorg (met inbegrip van psycho-oncologische diensten) in heel de EU moet worden gemeten en gemeld via het register voor ongelijkheden bij kanker; is voorstander van nauwere samenwerking tussen de gezondheidszorgstelsels en de socialebijstandsstelsels in alle lidstaten; 76. moedigt de Commissie en de lidstaten aan specifieke kwaliteitsborgingscriteria en -regelingen vast te stellen (met inbegrip van gemeenschappelijke normen voor zorg, passende organisatie, infrastructuur en competenties, multidisciplinaire praktijken, vervolgonderwijs voor beroepsbeoefenaren, patiëntenvoorlichting en deelname aan klinisch onderzoek), alsook gemeenschappelijke klinische richtsnoeren om te waarborgen dat accreditatienormen worden toegepast op openbare en particuliere ziekenhuizen die kankerpatiënten behandelen, teneinde doeltreffende, veilige en gelijke kankerzorg in de hele EU te waarborgen; dringt erop aan dat deze criteria moeten voldoen aan de hoogst beschikbare normen van wetenschappelijk bewijs, gepubliceerd in collegiaal getoetste wetenschappelijke tijdschriften; benadrukt dat zowel openbare als particuliere instellingen die aan de kwaliteitsborgingscriteria voldoen, moeten worden opgenomen in de NCCP’s als onderdeel van het Europees kankerbestrijdingsplan, teneinde alle patiënten in de EU te kunnen voorzien van kankerbehandelingen van de hoogst mogelijke kwaliteit; roept de lidstaten op om de gezondheidsbehoeften op het gebied van oncologie in kaart te brengen en te koppelen aan realistische kaarten en inventarissen van hun bestaande oncologie-infrastructuur; is van mening dat het in kaart brengen van de behoeften de lidstaten in staat zal stellen de toegang tot bestaande medische infrastructuur beter te plannen, duidelijke actiegebieden vast te stellen, prioriteit te verlenen aan de toewijzing van middelen en grensoverschrijdende samenwerking tussen oncologische referentiecentra te plannen; 77. is ingenomen met de in het Europese kankerbestrijdingsplan aankondigde oprichting van een EU-netwerk van erkende nationale integrale kankercentra (referentiecentra) in elke lidstaat teneinde de toepassing van kwalitatieve diagnose- en behandelingsmethoden te faciliteren, onder meer via opleiding, onderzoek en de bevordering van klinische proeven in de hele EU; verzoekt de lidstaten en de Commissie de oprichting te steunen van dergelijke centra voor zeldzame vormen van kanker en voor vormen van kanker die een complexe behandeling vereisen; verzoekt de Commissie dergelijke reeds bestaande centra in de EU te identificeren, de oprichting van ten minste één integraal kankercentrum in elke lidstaat te bevorderen en de coördinatie van het netwerk van deze centra te ondersteunen; benadrukt dat het netwerk onder meer gericht moet zijn op het verminderen van ongelijkheden en het versterken van translationeel, klinisch en resultaatgericht onderzoek; beklemtoont dat de bevordering en ontwikkeling van translationeel onderzoek moet worden beschouwd als een belangrijke kerndoelstelling van het EU-netwerk van nationale integrale kankercentra; merkt op dat de Commissie bij de ontwikkeling van dit EU-netwerk rekening moet houden met de noodzaak om te investeren in geavanceerde apparatuur en goed opgeleide artsen en andere gezondheidszorgspecialisten met verschillende specialismen, en beveelt aan dat verscheidene goed ontwikkelde kankerspecialismen en medische disciplines vanaf het begin worden betrokken bij de werkzaamheden van het beoogde EU-netwerk van nationale integrale kankercentra, teneinde de multidisciplinaire samenwerking te versterken en aldus de resultaten voor de patiënten te verbeteren; roept de Commissie en de lidstaten op de duurzaamheid van reeds bestaande grensoverschrijdende samenwerkingsverbanden te ondersteunen, bijvoorbeeld de Europese referentienetwerken en samenwerkingsverbanden op het gebied van pediatrische kanker; verzoekt de Commissie de lidstaten te steunen door een deel van de begroting in het kader van de cohesie- en regionale fondsen te reserveren voor steun aan de oprichting van deze centra, teneinde te waarborgen dat de gehele bevolking hiervan kan profiteren; 78. roept op om, in overeenstemming met de richtsnoeren van de WHO inzake NCCP’s, in elke lidstaat een NCCP vast te stellen, te versterken of te creëren, bestaande uit een unieke structuur – zoals een nationaal kankerinstituut – die belast is met de uitvoering en follow-up van het NCCP, met passende doelstellingen en middelen; roept op om de inhoud van de NCCP’s zo nauw mogelijk af te stemmen op het Europees kankerbestrijdingsplan om ervoor te zorgen dat dat laatste met succes kan worden uitgevoerd; raadt aan om de NCCP’s op te stellen in overeenstemming met de Europese gids voor nationale kankerbestrijdingsprogramma’s van het Europees partnerschap voor kankerbestrijding (EPAAC) en roept op om in alle NCCP’s een specifiek onderdeel inzake kinderkankers en zeldzame kankers op te nemen om ervoor te zorgen dat voldoende middelen worden toegewezen en passende uitvoeringsprogramma’s worden opgezet om in de specifieke behoeften van deze patiënten te voorzien; is ingenomen met de oprichting van een netwerk van deze organisaties; benadrukt dat de NCCP’s bepalingen moeten omvatten inzake een toereikend personeelsbestand, zodat er in elke lidstaat voldoende oncologisch personeel is in verhouding tot de totale bevolking; III b. Gelijke toegang tot kankerzorg en geneesmiddelen tegen kanker in de EU 79. verzoekt de Commissie de Europese geneesmiddelenmarkt te versterken om de gelijke toegang tot behandelingen te verbeteren, met inbegrip van innovaties en gepersonaliseerde geneesmiddelen, alsook om de tekorten aan geneesmiddelen te verminderen, het probleem van hoge prijzen voor innovatieve technologieën en behandelingen te verhelpen, het gebruik van generieke en biosimilaire geneesmiddelen te stimuleren en de kankerbehandelingen voor volwassenen en kinderen te verbeteren; verzoekt de Commissie en de nationale mededingingsautoriteiten om de Europese geneesmiddelenmarkt te beoordelen en daarbij aandacht te besteden aan de overname van kmo’s door grote farmaceutische bedrijven die de eerlijke mededinging ondermijnen; dringt aan op een dialoog met verschillende belanghebbenden over de toegang tot geneesmiddelen en innovaties, op basis van modellen zoals ACCELERATE (67) in de kinderkankersector, waarbij alle relevante actoren worden betrokken, met inbegrip van academici, de industrie, gezondheidswerkers en vertegenwoordigers van patiënten; 80. verzoekt de lidstaten de nationale onderzoeks- en productiecapaciteit op het gebied van geneesmiddelen en andere gezondheidsproducten op te voeren, onder meer door nationale laboratoria voor geneesmiddelen op te richten, teneinde gelijke toegang tot behandelingen te bieden, tekorten aan geneesmiddelen en de afhankelijkheid van de farmaceutische industrie te verminderen, kosteloze toegang tot innovatieve behandelingen te verzekeren en de kankerbehandelingen voor volwassenen en kinderen te verbeteren; verzoekt de lidstaten voorts om kankerpatiënten via hun openbare gezondheidszorg kosteloze toegang te bieden tot behandelingen en geneesmiddelen en om beleidsmaatregelen inzake geneesmiddelen te overwegen om personen ouder dan 65, chronisch zieken en gezinnen die het financieel moeilijk hebben kosteloze toegang tot geneesmiddelen te bieden; 81. verzoekt de Commissie Richtlijn 2001/83/EG van het Europees Parlement en de Raad van 6 november 2001 tot vaststelling van een communautair wetboek betreffende geneesmiddelen voor menselijk gebruik (68) en Verordening (EG) nr. 726/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 31 maart 2004 tot vaststelling van communautaire procedures voor het verlenen van vergunningen en het toezicht op geneesmiddelen voor menselijk en diergeneeskundig gebruik en tot oprichting van een Europees Geneesmiddelenbureau (69) (EMA) te herzien teneinde het kader voor het verlenen van handelsvergunningen te versterken, de beschikbaarheid van geneesmiddelen te verbeteren en de concurrentie op het gebied van generieke en biosimilaire geneesmiddelen te vergroten; 82. merkt op dat kankerpatiënten regelmatig worden geconfronteerd met tekorten aan geneesmiddelen en dat ernstige verstoringen in het aanbod van kankerbehandelingen bijzonder nadelig zijn voor hen, hun mantelzorgers en hun gezin; roept de Commissie en de lidstaten op om samen te werken om alle tekorten van geneesmiddelen en medische uitrusting, en met name van geneesmiddelen tegen kanker, te voorkomen en te beheren, met inbegrip van tekorten van goedkope, essentiële geneesmiddelen tegen kanker; is voorstander van de ontwikkeling van een gemeenschappelijke korf van geneesmiddelen tegen kanker waarvan tekorten kunnen ontstaan, teneinde te garanderen dat patiënten constante toegang hebben tot een geschikte behandeling op basis van transparante en op passende wijze omschreven patiëntenbehoeften; 83. pleit voor de versterking en diversificatie van de toeleveringsketen in de EU, met name die voor geneesmiddelen tegen kanker, alsook voor nauw toezicht op dreigende en daadwerkelijke tekorten en de aanleg van een strategische voorraad van dergelijke cruciale geneesmiddelen, actieve ingrediënten en grondstoffen, met name wanneer het aantal leveranciers beperkt is; roept op om in de EU-wetgeving een wettelijke verplichting op te nemen voor farmaceutische bedrijven om informatie over toereikende reservevoorraden van essentiële geneesmiddelen tegen kanker mee te delen aan het EMA; wijst op de belangrijke rol van duurzame aanbestedingspraktijken bij het voorkomen van tekorten aan geneesmiddelen; dringt er in het kader van de richtlijn betreffende het plaatsen van overheidsopdrachten (70) bij de Commissie op aan om richtsnoeren op te stellen ter ondersteuning van aanbestedingspraktijken op het gebied van geneesmiddelen tegen kanker, met name wat betreft de tenuitvoerlegging van de criteria van de economisch voordeligste inschrijving, teneinde te zorgen voor duurzaamheid op lange termijn, de mededinging en de voorzieningszekerheid te waarborgen en investeringen in de productie te bevorderen; 84. wijst erop dat generieke en biosimilaire geneesmiddelen doeltreffende en veilige kankerzorg, meer concurrentie, innovatie en besparingen voor de gezondheidszorg mogelijk maken en zo helpen om de toegang tot geneesmiddelen te verbeteren; roept op om een strategische doelstelling op te nemen in het Europees kankerbestrijdingsplan en in de NCCP’s om het gebruik van geneesmiddelen waarop geen octrooi rust in voorkomend geval en wanneer dat de patiënten ten goede komt actief te bevorderen; wijst erop dat de markttoelating ervan niet mag worden verhinderd of vertraagd en dat de ontwikkeling ervan moet worden gestimuleerd en gefinancierd; verzoekt de Commissie dringend te zorgen voor gezonde concurrentie na het verstrijken van intellectuele-eigendomsrechten, door vanaf de eerste dag de toegang tot biosimilaire geneesmiddelen te waarborgen, alle belemmeringen voor de concurrentie, bijvoorbeeld de koppeling van octrooien, weg te nemen, praktijken op het gebied van de “evergreening” van intellectuele-eigendomsrechten, die de toegang tot geneesmiddelen onnodig vertragen, te verbieden en een uniforme wereldwijde ontwikkeling mogelijk te maken; 85. is van mening dat de lidstaten hun beoordeling van medische technologieën op elkaar moeten afstemmen; is daarom ingenomen met het akkoord dat het Europees Parlement en de Raad op 22 juni 2021 hebben bereikt over de verordening betreffende de evaluatie van gezondheidstechnologie om de geharmoniseerde beoordeling van en een snellere toegang tot innovatieve kankerdiagnose en -behandelingen te ondersteunen en is van mening dat een efficiënter besluitvormingsproces, naast andere maatregelen, een rol zou kunnen spelen bij het faciliteren daarvan; is ermee ingenomen dat geneesmiddelen tegen kanker een van de eerste groepen geneesmiddelen zijn die gezamenlijk worden beoordeeld in het kader van de verordening betreffende de evaluatie van gezondheidstechnologie; verzoekt de Commissie en de lidstaten aanvullende maatregelen te nemen ter bevordering van de toepassing en het gebruik van de in het kader van de verordening uit te voeren gezamenlijke klinische evaluaties; wijst op het bestaan van door de WHO gebruikte instrumenten voor het opnemen van geneesmiddelen tegen kanker op de WHO-modellijst van essentiële geneesmiddelen; 86. herinnert eraan dat alle patiënten recht hebben op een optimale behandeling, ongeacht hun financiële middelen, gender, leeftijd of nationaliteit; stelt met bezorgdheid vast dat er grote verschillen bestaan met betrekking tot de beschikbaarheid van en toegang tot verschillende kankerbehandelingen, met name als gevolg van de onbetaalbaarheid ervan; wijst daarom op de noodzaak om gelijke toegang tot veilige, doeltreffende en betaalbare geneesmiddelen in de EU te waarborgen, met name geneesmiddelen tegen kanker; verzoekt de lidstaten gezamenlijke prijsonderhandelingen met farmaceutische bedrijven te overwegen, overeenkomstig het Beneluxa-initiatief voor farmaceutisch beleid en de Verklaring van Valletta; verzoekt de Commissie om van billijke prijzen en de betaalbaarheid van nieuwe behandelingen een kernelement van het Europees kankerbestrijdingsplan en de farmaceutische strategie voor Europa te maken, met name door voorwaarden te verbinden aan EU-financiering (bijvoorbeeld in het kader van Horizon Europa en het initiatief voor innovatieve gezondheidszorg) en ervoor te zorgen dat rekening wordt gehouden met publieke investeringen in O&O en dat geneesmiddelen die voortkomen uit door de overheid gefinancierd onderzoek beschikbaar zijn tegen een billijke en betaalbare prijs; onderstreept dat dit ook moet gelden voor geneesmiddelen waarvoor specifieke regelgeving geldt of die marktbescherming genieten, zoals geneesmiddelen die zijn ontwikkeld voor de behandeling van zeldzame vormen van kanker of kinderkankers; dringt aan op meer transparantie in het hele farmaceutische systeem, met name wat betreft prijscomponenten, vergoedingscriteria en de feitelijke (netto)prijzen van geneesmiddelen in de verschillende lidstaten, teneinde te zorgen voor billijkere prijzen en publieke verantwoordingsplicht in de farmaceutische sector; 87. pleit sterk voor de uitbreiding van gezamenlijke aanbestedingsprocedures, met name voor geneesmiddelen en behandelingen tegen (extreem) zeldzame vormen van kanker, kinderkanker en nieuwe vormen van kanker, diagnoseprocedures, bijbehorende diagnostische tests en vaccins ter voorkoming van kanker, zoals het HPV- en het hepatitis B-vaccin, teneinde tekorten tegen te gaan en de betaalbaarheid van en toegang tot kankerbehandelingen op EU-niveau te verbeteren; merkt op dat de responstijden van gezamenlijke aanbestedingsprocedures moeten verbeteren en dat deze procedures transparant moeten zijn; wijst erop dat gezamenlijke openbare aanbestedingen geen belemmering mogen vormen voor de toegang van patiënten tot geneesmiddelen of voor medische innovatie; 88. verzoekt de Commissie steun te verlenen aan een regelgevingskader ter versterking van de stimulansen in de EU voor behandelingen voor zeldzame vormen van kanker, teneinde de bestaande tekortkomingen doeltreffend te verhelpen; benadrukt dat de octrooistelsels wereldwijd zo opgezet zijn dat de uitvinder gedurende een bepaalde periode – d.w.z. zolang het octrooi geldt – het octrooi commercieel mag exploiteren, en dat nadien eenieder de uitvinding vrijelijk mag produceren; verzoekt de Commissie nieuwe gerichte stimulansen te ontwikkelen om de billijke toegang tot geneesmiddelen tegen kanker te waarborgen, ook op gebieden waar de ontwikkeling van producten anders niet rendabel zou zijn; 89. verzoekt de Commissie een voorstel in te dienen voor een herziening van Richtlijn 89/105/EEG van de Raad betreffende de doorzichtigheid van maatregelen ter regeling van de prijsstelling van geneesmiddelen (71) om te zorgen voor doeltreffende controles en volledige transparantie van de procedures die in de lidstaten worden gebruikt voor de bepaling van de prijs en de terugbetaling van geneesmiddelen, in het bijzonder geneesmiddelen tegen kanker; spoort de bevoegde autoriteiten aan om vóór het verlenen van een handelsvergunning farmaceutische bedrijven te vragen om informatie te verstrekken over de kosten van onderzoek en ontwikkeling, met inbegrip van de financiering uit publieke middelen, alsook over de belastingvoordelen en subsidies die zijn hebben gekregen; vraagt om rekening te houden met het gebruik van publieke middelen bij de berekening van de kosten van geneesmiddelen; verzoekt het EMA het aantal controles te verhogen teneinde na te gaan of farmaceutische bedrijven voldoen aan de transparantievereisten; 90. merkt op dat dankzij de enorme vooruitgang in de biologie is gebleken dat kanker een overkoepelende term is voor meer dan 200 aandoeningen en dat precisie- of gepersonaliseerde geneeskunde kan worden toegepast door verschillende mutaties met geneesmiddelen aan te pakken; is van mening dat precisie- of gepersonaliseerde geneeskunde, waarbij de behandeling wordt gekozen op basis van individuele tumorbiomarkers die genotypen of fenotypen weerspiegelen, een veelbelovende methode is om de behandeling van kanker te verbeteren; moedigt de lidstaten derhalve aan gepersonaliseerde geneeskunde in de hele EU te ontwikkelen door middel van onderlinge samenwerking, alsook de invoering van regionale platforms van moleculaire genetica te bevorderen en gelijke en snelle toegang tot geavanceerde diagnosemethoden en gepersonaliseerde behandelingen voor patiënten te vergemakkelijken, met volledige inachtneming van de bescherming van persoonsgegevens en met de waarborg dat patiënten in kennis worden gesteld van het gebruik van hun gezondheidsgegevens voor onderzoek en hier toestemming voor moeten geven; merkt op dat de fragmentatie en classificatie van soorten kanker op basis van specifieke genotypen er niet toe mogen leiden dat zij als “kunstmatige zeldzame ziekten” worden gedefinieerd met het oog op een hogere financiële vergoeding; 91. herinnert eraan dat op het geslacht gebaseerde geneesmiddelen en behandelingen in het kader van gepersonaliseerde geneeskunde worden beschouwd als een doeltreffende behandelingsstrategie voor het genezen van kanker, waarbij rekening wordt gehouden met verschillen tussen mannen en vrouwen op biologisch en genetisch niveau en op het niveau van het bewegingsapparaat; verzoekt de Commissie en de lidstaten de ontwikkeling van op het geslacht gebaseerde behandelingen voor kanker te vergemakkelijken, in overeenstemming met de aanwijzingen van medische beroepsbeoefenaars en artsen; 92. is ingenomen met het project “Genomica voor de volksgezondheid” en met de opstelling van een stappenplan voor gepersonaliseerde preventie in het Europese kankerbestrijdingsplan om de lacunes in onderzoek en innovatie vast te stellen en een aanpak te ondersteunen om alle bekende biologische anomalieën die het risico op kanker verhogen in kaart te brengen, met inbegrip van erfelijke kankers, die 5 tot 10 % van de kankergevallen uitmaken; 93. dringt aan op de volledige en snelle toepassing van Verordening (EU) nr. 536/2014 van 16 april 2014 betreffende klinische proeven met geneesmiddelen voor menselijk gebruik (72) ; is van mening dat de toepassing van de verordening in heel Europa de lancering zou vergemakkelijken van grote klinische proeven die op geharmoniseerde, efficiënte en gecoördineerde wijze op Europees niveau worden uitgevoerd, teneinde onderzoek naar geneesmiddelen tegen kanker te faciliteren en de levenskwaliteit van kankerpatiënten en hun gezin te verbeteren; is voorts van mening dat de verordening in alle lidstaten op samenhangende wijze moet worden toegepast teneinde de procedures voor klinische proeven te rationaliseren; wijst erop dat het belangrijk is opnieuw na te gaan hoe de administratieve lasten in verband met klinische proeven kunnen worden verminderd; roept op om op lange termijn lessen te trekken uit de COVID-19-pandemie wat betreft toekomstige vormen van internationale samenwerking op het gebied van proeven en informatie-uitwisseling; 94. merkt op dat de Prime-regeling van het EMA een erg efficiënt instrument kan zijn om de steun voor de ontwikkeling van innovatieve geneesmiddelen in de oncologie op te voeren, zodat zij de patiënt sneller kunnen bereiken; 95. pleit voor een duurzamer klimaat, onder meer wat financiële steun betreft, voor onderzoek naar en de analyse van bestaand onderzoek naar de herbestemming van geneesmiddelen voor de behandeling van kanker, met name door derden zonder winstoogmerk, en het opzetten van een aanvullend project waarin gebruik wordt gemaakt van high-performance computing teneinde bestaande moleculen en nieuwe combinaties van geneesmiddelen snel te testen, te beginnen met grote onvervulde behoeften, zoals behandelingen voor vormen van kanker met een slechte prognose, secundaire kankers en zeldzame kankers; 96. wijst erop dat het belangrijk is het probleem van het afwijkend gebruik van geneesmiddelen, met inbegrip van goedkope geneesmiddelen en geneesmiddelen die worden gebruikt voor zeldzame vormen van kanker, aan te pakken; verzoekt de Commissie de bestaande situatie betreffende het afwijkend gebruik van geneesmiddelen te analyseren; 97. erkent dat een groot aantal opkomende technologieën complexe regelgeving vereisen (zoals cel- en gentherapie); is van mening dat de EU een regelgevingsproces moet financieren, stimuleren en waarborgen waarmee onderzoek en innovatie op actieve wijze worden bevorderd, wordt ingespeeld op de behoeften van onderzoekers in de academische wereld, de industrie en klinieken, zij actief worden geïnformeerd over de regelgevingsprocessen en daarbij worden begeleid, de basis wordt gelegd voor toekomstige technologieën, die technologieën stap voor stap worden beoordeeld en het op de markt brengen van veilige en doeltreffende nieuwe behandelingen wordt bevorderd; 98. herhaalt dat het van belang is sterke bewijzen te genereren over de doeltreffendheid en de veiligheidsprofielen van geneesmiddelen en hierover te rapporteren, zowel in klinische proeven als in vervolgstudies na het in de handel brengen; is voorstander van de ontwikkeling van klinische proeven over het gebruik van nieuwe en betaalbare geneesmiddelen tegen kanker bij volwassenen en kinderen; is voorstander van de ontwikkeling van gespreid uitgevoerde klinische proeven in heel Europa om verbeterde vormen van behandeling en verzorging van patiënten te ontwikkelen, met inbegrip van kinderen en oudere patiënten; onderstreept dat de autoriteiten moeten zorgen voor transparantie, de naleving van de vereisten met betrekking tot de uitvoering van onderzoeken, en de vroegtijdige mededeling van relevante gegevens aan het EMA en het grote publiek; 99. neemt kennis van het wetgevingsvoorstel van de Commissie in verband met de oprichting van een Autoriteit voor paraatheid en respons inzake noodsituaties op gezondheidsgebied (HERA); merkt op dat de Commissie uiterlijk in 2023 en vervolgens om de twee jaar een diepgaande evaluatie moet verrichten van de tenuitvoerlegging van de activiteiten van de HERA, met inbegrip van de structuur, het bestuur, de financiering en de personele middelen; merkt op dat deze evaluaties met name betrekking moeten hebben op eventuele noodzakelijke wijzigingen van de structuur van de HERA, waaronder de mogelijkheid om de HERA om te vormen tot een zelfstandig agentschap, de herziening van zijn mandaat en de financiële gevolgen van een dergelijke wijziging; merkt op dat de Commissie verslag moet uitbrengen aan het Europees Parlement en de Raad over de bevindingen van de evaluaties en dat deze bevindingen openbaar moeten worden gemaakt; merkt op dat deze evaluaties in voorkomend geval gepaard moeten gaan met een wetgevingsvoorstel om de in kaart gebrachte problemen aan te pakken, waarbij de rol van het Europees Parlement als medewetgever volledig in acht moet worden genomen; is van mening dat de HERA, als zij wordt omgevormd tot een zelfstandig agentschap, in staat zou kunnen zijn om te anticiperen op innovaties op het gebied van kanker, deze aan te moedigen, mee te ontwikkelen en een snelle, billijke en duurzame toegang tot deze innovaties voor kankerpatiënten te vergemakkelijken, met inbegrip van diagnostische procedures en bijbehorende diagnostische tests; is van mening dat HERA op lange termijn nauw zou kunnen samenwerken met publieke en private entiteiten om een netwerk van private en publieke capaciteiten te plannen, te coördineren en op te bouwen om te voorzien in passende noodplannen voor de toegang van de EU tot belangrijke grondstoffen in geval van wereldwijde schokken aan de aanbodzijde; 100. benadrukt dat het noodzakelijk is de innovatie van levensreddende kankerbehandelingen te bevorderen; verzoekt de Commissie derhalve een farmaceutisch wetgevingskader voor geneesmiddelen tegen kanker en kankertherapieën vast te stellen dat echt baanbrekende innovaties stimuleert, in plaats van de zogeheten “me too”-geneesmiddelen, die gewoon de zoveelste stof zijn voor hetzelfde gebruik, zonder grote voordelen, of zeer dure geneesmiddelen die patiënten slechts beperkte verbetering bieden; pleit voor de oprichting van een groot consortium van overheidsinstanties, privébedrijven en ngo’s, met inbegrip van organisaties van patiënten en voormalige patiënten en de academische wereld, die samenwerken om de toegankelijkheid en betaalbaarheid te waarborgen van kankerbehandelingen die complexe technologieën vereisen, zoals celtherapie (CAR T-cellen), gentherapie, adoptieve immunotherapie met gebruikmaking van genoomextracten van tumoren (boodschapper-RNA) en nanotechnologieën; benadrukt dat de EU en de lidstaten, om een ruimer gebruik van innovatieve therapieën te bevorderen, niet alleen alles in het werk moeten stellen om de momenteel beschikbare therapieën te financieren, maar ook de ontwikkeling van kosteneffectievere methoden moeten ondersteunen; is van mening dat een verlaging van de kosten van de innovatiefste en effectiefste therapieën ertoe zal leiden dat deze op ruimere schaal beschikbaar worden, hetgeen patiënten in de EU en daarbuiten ten goede zal komen; dringt aan op het waarborgen van gelijke toegang tot innovatieve therapieën, zowel in dichtbevolkte stedelijke gebieden als in kleinere plattelands- of afgelegen gebieden; III c. Gelijke toegang tot multidisciplinaire en hoogwaardige kankerzorg: naar een betere respons op de gevolgen van gezondheidscrises voor kankerpatiënten 101. benadrukt dat de COVID-19-crisis een aanzienlijke impact heeft gehad, en nog steeds heeft, op de overlevingskansen en levenskwaliteit van kankerpatiënten tijdens alle fasen van hun ziekte als gevolg van vertragingen bij preventie-activiteiten zoals vaccinatie, uitstel van preventieregelingen, klinische proeven, screenings, doorverwijzingen, diagnoses, chirurgische procedures en behandelingen, tekorten van geneesmiddelen en andere medische benodigdheden, een tekort aan gespecialiseerd personeel, minder communicatie met gezondheidswerkers en angst van patiënten voor besmetting; benadrukt dat er aanwijzingen zijn dat artsen in heel Europa 1,5 miljoen minder kankerpatiënten hebben gezien in het eerste jaar van de pandemie en naar schatting 100 miljoen minder kankerscreeningtests hebben uitgevoerd, en dat een miljoen burgers in de EU daardoor momenteel wellicht niet gediagnosticeerd zijn met kanker als gevolg van de COVID-19-pandemie (73) ; 102. is van mening dat de COVID-19-pandemie een echte stresstest was voor de gezondheidszorgstelsels in de EU; benadrukt dat de belangrijkste les die hieruit moet worden getrokken, is dat er in de publieke gezondheidszorg geïnvesteerd moet worden en dat er een noodstrategie moet worden ontwikkeld om de lidstaten in staat te stellen op gecoördineerde wijze te reageren op toekomstige gezondheidscrises; wijst erop dat vooral kwetsbare groepen, met inbegrip van kankerpatiënten, tijdens een gezondheidscrisis bijzonder veel risico lopen; wijst erop dat specifieke maatregelen in het kader van een dergelijke noodstrategie gericht moeten zijn op de bescherming van kwetsbare groepen, met inbegrip van kankerpatiënten, die niet kunnen wachten tot de crisis voorbij is; benadrukt dat deze specifieke maatregelen de ontwikkeling, productie en opslag van producten ter bescherming van deze kwetsbare groepen moeten ondersteunen; 103. roept de Commissie en de lidstaten op om via passende registers op zorgvuldige wijze gegevens te verzamelen teneinde de gevolgen van de vaccins tegen COVID-19 voor kwetsbare groepen, met inbegrip van kankerpatiënten, en hun daaropvolgende immuunrespons te monitoren; 104. merkt bezorgd op dat de COVID-19-pandemie de bestaande tekorten aan gezondheidswerkers heeft verergerd; erkent dat dringend moet worden gegarandeerd dat er voldoende gespecialiseerde gezondheidswerkers zijn in de kankerzorg; herhaalt dat met specifieke maatregelen in het kader van de noodstrategie moet worden beoogd personeelstekorten op te lossen door middel van de aanwerving van gezondheidswerkers, zowel in de eerstelijnszorg als in de gespecialiseerde zorg, en hun omscholing indien zij gespecialiseerd zijn in een ander vakgebied; wijst erop dat het register voor ongelijkheden bij kanker als instrument kan dienen om de reeds bestaande personeelstekorten te meten en daar verslag over uit te brengen; benadrukt dat nieuwe benaderingen op het gebied van persoonsgerichte gezondheidszorg nodig zijn om de toegang tot diagnostiek, behandelingen en hoogwaardige openbare gezondheidsdiensten voor iedereen te waarborgen; wijst erop dat er gewerkt moet worden aan een vaardighedenmix teneinde de reactie op personeelsbehoeften in de gezondheidssector te optimaliseren; steunt de uitwisseling van goede praktijken tussen de lidstaten in dit verband; verzoekt de Commissie en de lidstaten om voor gezondheidswerkers zoals verzorgers onlineopleidingsplatforms en programma’s voor therapeutische zorg op te zetten die kwalificaties opleveren en competenties erkennen; 105. betreurt het feit dat patiënten nog altijd veel problemen ondervinden bij de toegang tot hoogwaardige openbare gezondheidsdiensten omdat een groot aantal oncologieafdelingen in openbare ziekenhuizen te kampen heeft met personeelstekorten en een gebrek aan capaciteit; dringt derhalve aan op de totstandbrenging van hoogwaardige radiotherapieafdelingen en moderne oncologiecentra in openbare ziekenhuizen, op basis van Europese richtsnoeren en in lijn met de recentste wetenschappelijke inzichten; 106. verzoekt de lidstaten en de relevante autoriteiten de cruciale rol van mantelzorgers te erkennen, hen op te nemen in gezondheids- en zorgteams en hen de mogelijkheid te geven om met de steun van gezondheidswerkers weloverwogen keuzes te maken met betrekking tot de beschikbare ondersteunende maatregelen; erkent dat de cruciale rol van mantelzorgers, die het grootste deel van de dagelijkse zorg voor kankerpatiënten op zich nemen, nog zwaarder is geworden als gevolg van de pandemie, en dat zij te kampen hebben met een duidelijk gebrek aan praktische en beleidsmatige ondersteuning, waaronder op het gebied van sociale rechten, opleiding, psychologische bijstand, informatie en erkenning; wijst op het hoge percentage mantelzorgers onder de EU-bevolking en de verschillende manieren waarop de lidstaten hen ondersteunen en hun rechten erkennen; verzoekt de Commissie te overwegen om mantelzorg te formaliseren met het oog op de erkenning van bepaalde minimumrechten, met name voor mantelzorgers die langetermijnzorg verlenen; 107. pleit voor de ontwikkeling van een digitaal communicatiekanaal in verband met gezondheid, om symptomen vanop afstand te monitoren en de continuïteit van kankerbehandelingen in de ambulante zorg te waarborgen; dringt erop aan dat de permanente toegang tot medische consultaties en psychosociale diensten en het contact tussen de patiënt en gezondheidswerkers en tussen de behandelende arts en de familieleden van de patiënt worden gewaarborgd, door middel van telegeneeskunde en telezorg, en dat deze oplossingen worden geïntegreerd in de gezondheidszorgstelsels, in een omgeving zonder gezondheidsrisico’s in ziekenhuizen of, indien mogelijk en veilig, in apotheken; pleit ervoor de ontwikkeling van behandelingen te stimuleren die de omschakeling op thuiszorg kunnen ondersteunen; 108. dringt aan op betere communicatie tussen gezondheidswerkers, patiënten, voormalige patiënten, verzorgers, ouders en overheidsinstanties met betrekking tot de doeltreffendheid en veiligheid van interventies op gezondheidsgebied, in het bijzonder kankerscreening, -diagnose en -behandeling, en op meer voorlichtingscampagnes over preventie in tijden van crisis; 109. verzoekt de Commissie en de lidstaten Europese preventie- en beheersplannen vast te stellen als onderdeel van een samenhangende en holistische noodstrategie teneinde tekorten aan geneesmiddelen, apparatuur, producten en personeel tijdens gezondheidscrises aan te pakken en te vermijden; wijst op de verantwoordelijkheden van houders van een handelsvergunning en van groothandelaars in verband met de relevante EU-wetgeving; IV. Krachtige ondersteuning van kankerpatiënten, voormalige kankerpatiënten en mantelzorgers 110. wijst erop dat kankerpatiënten in hun dagelijks leven niet dubbel mogen worden “gestraft”; pleit voor de vaststelling van een antidiscriminatierichtlijn en voor een eerlijke en gelijkwaardige toepassing van richtlijnen betreffende financiële diensten, zoals de richtlijn consumentenkrediet (74) , zonder dat kankerpatiënten en voormalige kankerpatiënten worden gediscrimineerd; 111. merkt op dat er behoefte is aan aandacht voor de levenskwaliteit van een groeiende groep chronische kankerpatiënten die niet genezen kunnen worden maar van wie de toestand wel gedurende een aantal jaren gestabiliseerd kan worden; benadrukt het belang van specifieke EU-aanbevelingen om de levenskwaliteit van patiënten en voormalige kankerpatiënten te verbeteren, onder meer door middel van uitgebreide ondersteunende zorg die in de kankerzorg wordt geïntegreerd, te beginnen bij de diagnose en tijdens de hele duur van de ziekte (waaronder pijnbestrijding, psychologische diensten, aangepaste lichaamsbeweging, wetenschappelijk onderbouwde aanvullende therapieën, toegang tot onderwijs, voedingsondersteuning, sociale bijstand die alle dagelijkse taken omvat, zoals hulp in het huishouden of kinderopvang, toegang tot reproductieve gezondheidszorg en herstel van de esthetische integriteit) en toegang tot gespecialiseerde ondersteunende centra; verzoekt de lidstaten de nasleep (fysieke of geestelijke beperkingen) en sociale discriminatie te erkennen, ook op de werkplek; verzoekt de Commissie richtsnoeren voor te stellen op basis waarvan de lidstaten brede systemen voor verzekeringsdekking kunnen opzetten om aan deze behoeften te voldoen; erkent dat kanker een financieel belastende ziekte is, en niet alleen waar het de kankerbehandelingen zelf betreft; verzoekt de Commissie een platform voor de uitwisseling van beste praktijken op het gebied van palliatieve zorg op te zetten en steun te verlenen aan onderzoek met betrekking tot palliatieve zorg; 112. verzoekt de Commissie te overwegen een EU-strategie voor zorg en verzorging te ontwikkelen met het oog op het waarborgen van passende, toegankelijke en hoogwaardige langetermijnzorg; 113. onderstreept dat wetenschappelijk erkende integrale geneeskunde die door volksgezondheidsautoriteiten is goedgekeurd, voordelen voor de patiënten kan opleveren met betrekking tot de parallelle effecten van diverse ziekten, zoals kanker, en de behandeling hiervan; benadrukt dat het belangrijk is een holistische, integratieve en patiëntgerichte aanpak te ontwikkelen en waar passend stimulansen te geven voor het complementaire gebruik van deze therapieën onder toezicht van professionals in de gezondheidssector; 114. onderstreept dat de resultaten van kankerbehandelingen kunnen worden belemmerd door slechte voeding en dat optimale voedingszorg dan ook een essentieel onderdeel van kankerzorg is; verzoekt de lidstaten aanbevelingen uit te werken voor de integratie van klinische voedingskunde in alle aspecten van kankerzorg, met inbegrip van behandeling, ondersteuning en onderzoek; is van mening dat kankerpatiënten, wanneer dat raadzaam is, klinische voedingsondersteuning moeten krijgen van een diëtist, die deel moet uitmaken van het multidisciplinaire team; is daarom ingenomen met de geplande specialisatieoverschrijdende opleiding op het gebied van voedingsondersteuning en verzoekt de Commissie en de lidstaten minimumnormen te ontwikkelen voor permanente opleiding op het gebied van voedingszorg voor multidisciplinair personeel; stelt dat voedingsmanagement een integraal en ethisch onderdeel moet zijn van al het klinische onderzoek waar kankerpatiënten bij betrokken zijn; beveelt voorts aan om goede voedingsondersteuning op te nemen in het handvest van de rechten van kankerpatiënten; 115. verzoekt de lidstaten met klem ervoor te zorgen dat alle kankerpatiënten volledig op de hoogte zijn van de mogelijkheid om voor het begin van de actieve behandeling een procedure voor behoud van de vruchtbaarheid te doorlopen; vraagt dat er op EU-niveau richtsnoeren voor gezondheidswerkers worden opgesteld om te bepalen op welke leeftijd kankerpatiënten moeten worden geïnformeerd over de beschikbaarheid van procedures inzake reproductieve gezondheid; moedigt de lidstaten voorts aan ervoor te zorgen dat alle kankerpatiënten die onder de verplichte nationale ziektekostenverzekering vallen, deze diensten vergoed krijgen door de nationale ziektekostenverzekeringsstelsels; 116. moedigt de lidstaten aan rekening te houden met het feit dat de familieleden en naasten van kankerpatiënten vaak uitgeput raken, en die personen, en dan vooral de meest kwetsbare, psychologische en sociaal-economische bijstand te verlenen en ervoor te zorgen dat zij gedurende het hele verloop van de ziekte rustperioden kunnen nemen op het werk en op steun kunnen rekenen bij de rouwverwerking; moedigt voorts de ontwikkeling aan van geïntegreerde, adequate en toegankelijke steunregelingen voor kankerpatiënten en hun gezinnen, rekening houdend met gezondheids-, gemeenschaps- en sociale diensten; 117. herinnert eraan dat empowerment van patiënten en gezondheidsgeletterdheid van cruciaal belang zijn voor de Europese strategie voor kankerbestrijding en dat patiëntgerichtheid en participatieve besluitvorming centraal moeten staan in het ontwikkelingsproces van behandelingen en zorg; moedigt de bevordering aan van goed geïnformeerde patiënten die actief betrokken zijn bij hun eigen behandeling en dringt aan op therapeutische educatie van zorgverleners en patiënten en hun empowerment in de zorgprogramma’s; is van mening dat voor de opleiding en empowerment van pediatrische patiënten een specifiek toegesneden methode moet worden gebruikt, gezien hun specifieke kenmerken en behoeften; pleit voor participatieve besluitvorming waarbij patiënten worden voorzien van gepersonaliseerde, begrijpelijke en wetenschappelijk onderbouwde informatie als integraal onderdeel van de nationale programma’s voor kankerbestrijding, ondersteund door het Europees kankerbestrijdingsplan; vraagt dat dergelijke initiatieven en acties om kankerpatiënten te empoweren worden ondersteund met EU-middelen, met name het EU4Health-programma; 118. erkent de centrale rol die onafhankelijke patiëntenorganisaties en mantelzorgersverenigingen spelen bij de belangenbehartiging en begeleiding van patiënten, dienstverlening aan kankerpatiënten en mantelzorgers, de verspreiding van gezondheidsgeletterdheid, bewustmaking en permanente ondersteuning op zowel EU- als nationaal niveau; verzoekt de Commissie en de lidstaten bij het opstellen van beleid en wetgeving in verband met kanker rekening te houden met de formele participatie van deze organisaties alsook met hun verzoeken en aanbevelingen, en deze organisaties overheidssteun te verlenen in de vorm van zowel werkingssubsidies als projectgebonden subsidies, zodat zij niet afhankelijk zijn van particuliere financiering; verzoekt de Commissie duidelijke criteria op te stellen op basis waarvan overheidssteun kan worden verstrekt; is van mening dat pediatrische patiënten door de inbreng van hun specifieke ervaringen op zowel individueel als collectief niveau een rol moeten spelen bij het verbeteren van gezondheids- en onderzoeksprocedures ten behoeve van alle patiënten; is derhalve van mening dat er passende en adequaat gefinancierde leermiddelen en onderwijsinstrumenten moeten worden ontwikkeld om de betrokkenheid van kinderen te plannen en te waarborgen; 119. benadrukt dat het van belang is ervoor te zorgen dat werknemers beschikken over doeltreffende mogelijkheden voor schadevergoeding in geval van beroepskanker; verzoekt de lidstaten de aanbeveling van de Commissie van 19 september 2003 betreffende beroepsziekten volledig ten uitvoer te leggen en erop toe te zien dat werknemers beschikken over passende mogelijkheden voor schadevergoeding in geval van beroepskanker, zodat alle werknemers de kans hebben een adequate schadevergoeding te ontvangen als ze zijn blootgesteld aan schadelijke stoffen of getroffen zijn door werkgerelateerde kanker; verzoekt de Commissie een minimumlijst van beroepsziekten op te stellen met vergelijkbare erkenningscriteria voor de hele EU; 120. verzoekt de lidstaten de re-integratie van voormalige kankerpatiënten in sociale activiteiten en op de arbeidsmarkt te verbeteren, hen te helpen bij de overgang naar een nieuwe beroepsbezigheid indien de nasleep van hun ziekte het onmogelijk maakt dezelfde baan aan te houden, en het voor kinderen die kanker hebben gehad, gemakkelijker te maken om weer naar school of naar het hoger onderwijs te gaan; benadrukt dat er over het algemeen minder belang wordt gehecht aan nazorg dan aan kankerpreventie, hoewel beide even belangrijk zijn; herinnert aan de aanbevelingen en instrumenten die in het kader van de gezamenlijke actie Chrodis+ zijn ontwikkeld om ervoor te helpen zorgen dat patiënten aan het werk kunnen blijven, weer kunnen gaan werken en op de arbeidsmarkt worden gere-integreerd, en moedigt de Commissie aan om de uitvoering van deze aanbevelingen en instrumenten in de lidstaten te ondersteunen; pleit voor specifieke EU-aanbevelingen voor maatregelen ten behoeve van voormalige kankerpatiënten om te voorkomen dat primaire kanker terugkomt en dat zich nieuwe vormen van kanker ontwikkelen, en maatregelen voor hun revalidatie, met inbegrip van specifieke bepalingen om kinderen die kanker hebben gehad, langetermijnnazorg te bieden tijdens hun overgang naar volwassenheid; benadrukt het belang van medische en psychologische nazorg voor voormalige kankerpatiënten; 121. is van oordeel dat EU-OSHA de opdracht moet krijgen een grotere rol te spelen bij de bevordering van goede praktijken in de lidstaten met betrekking tot de integratie van kankerpatiënten op het werk en bescherming tegen discriminatie; ziet uit naar de in het Europees kankerbestrijdingsplan aangekondigde nieuwe studie over de herintreding van voormalige kankerpatiënten, waarin het nationale werkgelegenheids- en socialebeschermingsbeleid in kaart zal worden gebracht en op obstakels en resterende uitdagingen zal worden gewezen; 122. onderstreept de essentiële rol die de arbeidsinspecties spelen bij het waarborgen van de naleving van de gezondheids- en veiligheidswetgeving en de preventie van werkgerelateerde vormen van kanker; verzoekt de lidstaten de arbeidsinspecties te versterken en ervoor te zorgen dat zij over voldoende financiële middelen beschikken; benadrukt dat monitoring en verificatie van bijzonder belang zijn voor mobiele werknemers; vraagt dat de Europese Arbeidsautoriteit (ELA) zo spoedig mogelijk wordt opgericht en operationeel wordt gemaakt, en vraagt dat de ELA zorgt voor daadwerkelijke arbeidsinspectiebevoegdheden in grensoverschrijdende gevallen en toeziet op de naleving van de gezondheids- en veiligheidswetgeving; verzoekt de Commissie en de lidstaten de ELA bij grensoverschrijdende situaties te betrekken om te zorgen voor een goede handhaving van de gezondheids- en veiligheidswetgeving; 123. dringt er bij de Commissie op aan aandacht te besteden aan verschuivingen op de arbeidsmarkt van de EU en te zorgen voor voldoende financiële middelen voor een goede gegevensverzameling; is van mening dat uitgebreide en grondige informatie- en gegevensverzameling van het allergrootste belang is en een blijvende prioriteit voor de Commissie vormt, zodat zij kan reageren met de nodige wetgevings- en niet-wetgevingsinitiatieven betreffende de preventie van werkgerelateerde vormen van kanker; benadrukt dat er voor alle lidstaten alomvattende nationale registers moeten worden opgezet, zodat in de hele EU gegevens over de blootstelling aan kankerverwekkende stoffen kunnen worden verzameld, en benadrukt dat deze registers alle relevante kankerverwekkende stoffen moeten bestrijken; dringt aan op nauwe samenwerking tussen de EU-instellingen, de lidstaten, EU-OSHA en relevante belanghebbenden, waarbij ook de sociale partners nauw moeten worden betrokken; vraagt dat de verzamelde gegevens worden gebruikt om de nodige wetgevende en niet-wetgevende maatregelen ter bestrijding van werkgerelateerde vormen van kanker te nemen; 124. staat achter de in het Europees kankerbestrijdingsplan aangekondigde toekomstige invoering van een smartcard – naar het model van het reeds bestaande “survivorship passport” – voor alle Europese voormalige kankerpatiënten, met name personen die als kind of adolescent kanker hebben gehad, waarop hun klinische geschiedenis, met inbegrip van de eigen ervaring van de patiënt, wordt samengevat en aan de hand waarvan de nazorg kan worden gefaciliteerd en gemonitord; benadrukt dat individuele gezondheidsgegevens gevoelig zijn en dat de smartcard daarom volledig moet worden beschermd door de algemene verordening gegevensbescherming (GDPR) (75) van de EU; 125. is van mening dat verzekeraars en banken geen rekening mogen houden met het medische verleden van mensen die kanker hebben gehad; pleit voor nationale wetgeving om te garanderen dat voormalige kankerpatiënten niet worden gediscrimineerd ten opzichte van andere consumenten; neemt nota van het voornemen van de Commissie om samen met het bedrijfsleven een gedragscode op te stellen om ervoor te zorgen dat de ontwikkelingen in kankerbehandelingen en de verbeterde doeltreffendheid daarvan tot uiting komen in de zakelijke praktijken van financiële dienstverleners; vindt het in dat kader een goed idee om ruchtbaarheid te geven aan de vooruitgang die is geboekt in Frankrijk, België, Luxemburg en Nederland, waar voormalige kankerpatiënten het recht hebben om “te worden vergeten”; verzoekt alle lidstaten uiterlijk in 2025 het recht van alle Europese patiënten te garanderen om tien jaar na afloop van hun behandeling – maximaal vijf jaar in het geval van patiënten waarbij de kanker voor hun 18e levensjaar werd gedetecteerd – te worden vergeten; pleit voor de invoering van gemeenschappelijke normen voor het recht om te worden vergeten in de relevante bepalingen inzake beleid voor consumentenbescherming in het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, teneinde de gefragmenteerde nationale praktijken op het gebied van de beoordeling van kredietwaardigheid bij te sturen en gelijke toegang tot krediet voor voormalige kankerpatiënten te waarborgen; pleit ervoor dat het recht van voormalige kankerpatiënten om te worden vergeten wordt opgenomen in de betreffende EU-wetgeving teneinde discriminatie te voorkomen en de toegang van voormalige kankerpatiënten tot financiële diensten te verbeteren; 126. verzoekt de Commissie de door de Europese Kankerorganisatie gelanceerde Europese praktijkcode voor kankerzorg te promoten, die een empowerend en informatief instrument is om ervoor te zorgen dat Europese burgers en patiënten de best mogelijke zorg krijgen; 127. is van mening dat er dringend een Europees handvest van de rechten van kankerpatiënten moet komen; pleit ervoor dat in deze code in elke fase rekening wordt gehouden met het kankerzorgtraject (d.w.z. bij de toegang tot preventie, bij de eerste diagnose en gedurende de hele behandeling) en dat de code gelijkelijk van toepassing is op alle EU-burgers, ongeacht het land of de regio waar zij wonen; V. Uitdagingen met betrekking tot kanker bij kinderen, adolescenten en jongvolwassenen 128. is ingenomen met de door de Commissie aangekondigde initiatieven om kinderkanker onder de aandacht te brengen; pleit voor duidelijke beleidseisen met betrekking tot de onderzoeksbehoeften op het gebied van pediatrische kanker; verzoekt de lidstaten en de Commissie de ongelijke toewijzing van middelen aan onderzoek naar pediatrische kanker te corrigeren; is van mening dat een duidelijke en specifieke stroom van EU-middelen moet worden bestemd voor onderzoek naar en de behandeling van pediatrische kanker en dat hiervoor in alle relevante EU-programma’s begrotingstoewijzingen moeten worden gereserveerd; benadrukt dat het van belang is steun te verlenen aan internationale academische onderzoeksplatforms voor pediatrische kanker, die steunen op onderzoek dat door andere relevante actoren wordt verricht; 129. merkt op dat de bureaucratische werklast voor het activeren van klinische proeven in Europa momenteel voor veel zeldzame zieken, met inbegrip van kanker bij kinderen, te groot is omdat door onderzoekers geleide klinische proeven lijden onder een gebrek aan commerciële sponsoring en omdat veel niet-commerciële organisaties nog steeds niet bereid zijn om op pan-Europees niveau de rol van sponsor op zich te nemen voor multinationale klinische proeven met kinderen; verzoekt de Commissie de huidige wetgeving op dit gebied te herzien en multinationale klinische proeven met kinderen gemakkelijker te maken; 130. pleit ervoor dat beenmergdonatie in de lidstaten wordt bevorderd zodat de levens van duizenden mensen bij wie leukemie is vastgesteld, kunnen worden gered, wetende dat het aantal mensen met leukemie voortdurend toeneemt en dat veel van hen kinderen zijn, aangezien leukemie de vaakst voorkomende vorm van kinderkanker is; benadrukt dat een beenmergtransplantatie voor veel mensen met leukemie en andere bloedziekten de enige hoop is, terwijl drie op de vier patiënten geen geschikt familielid hebben en dus een donor nodig hebben; 131. verzoekt de Commissie en de lidstaten te focussen op het garanderen van gelijke en geografisch evenwichtige toegang tot de beste specialistische diagnostiek en multidisciplinaire behandeling voor kinderen met kanker, en de resultaten van kankerbehandelingen in alle lidstaten te verbeteren; is van mening dat de academische specialisatie en de professionele status van pediatrische oncologen in alle lidstaten moeten worden erkend; is van mening dat alle patiënten die als kind of adolescent kanker hebben gehad, constante medische zorg moeten krijgen en permanent moeten worden gemonitord, zelfs als ze inmiddels volwassen zijn, en pleit derhalve voor maatregelen om de samenwerking tussen kinderartsen en artsen die volwassen behandelen flexibeler te maken; moedigt de uitwisseling van kennis over het verloop van vormen van kanker bij kinderen en adolescenten aan; 132. benadrukt dat er alomvattende kinderkankerregisters op bevolkingsniveau nodig zijn die op internationaal overeengekomen classificatiesystemen voor kinderkanker berusten, zodat wordt gezorgd voor hoogwaardige, vergelijkbare gegevens in heel Europa; herhaalt dat het aantal gevallen van kanker bij kinderen en adolescenten in de Unie en in elke lidstaat ten minste jaarlijks moet worden bekendgemaakt; 133. vraagt dat adolescenten en jongvolwassenen met kanker op EU-niveau worden erkend als een bijzondere groep met specifieke medische en psychosociale behoeften, en dat er speciaal voor hen schoolprogramma’s worden opgezet; 134. onderstreept dat geestelijke gezondheidsproblemen bij kinderen, adolescenten en jongvolwassenen die kanker hebben of hebben gehad, doeltreffend moeten worden aangepakt; verzoekt de Commissie en de lidstaten om gelijke toegang tot en de beschikbaarheid van passende psychosociale steunmaatregelen voor deze groep patiënten te garanderen; 135. benadrukt dat het recht op grensoverschrijdende zorg voor kinderen, adolescenten en jongvolwassenen met kanker moet worden versterkt als de beste behandeling niet beschikbaar is in het land waar zij wonen, en dat ervoor moet worden gezorgd dat de desbetreffende wetgeving in toegang tot innovatie via vroege klinische proeven voor terugkerende of moeilijk te behandelen maligniteiten voorziet door de duurzaamheid van de bestaande grensoverschrijdende samenwerkingsverbanden te versterken, waaronder de Europese referentienetwerken (ERN’s), en met name het ERN voor pediatrische kanker; benadrukt dat er duidelijkheid moet komen over de toegang tot grensoverschrijdende klinische proeven, die in de richtlijn betreffende grensoverschrijdende gezondheidszorg niet duidelijk is omschreven; 136. neemt er nota van dat de verordeningen betreffende pediatrische geneesmiddelen (76) en weesgeneesmiddelen (77) de ontwikkeling en beschikbaarheid van geneesmiddelen voor patiënten met zeldzame ziekten en voor kinderen hebben bevorderd, en ervoor hebben gezorgd dat particuliere en publieke investeringsstromen zijn verlegd naar voorheen verwaarloosde gebieden; pleit voor een ambitieuze herziening van de regelgeving inzake pediatrische en weesgeneesmiddelen, teneinde de ontwikkeling van en betaalbare toegang tot innovatieve geneesmiddelen tegen kanker te waarborgen, de belangrijkste geneesmiddelen in kaart te brengen om te voorzien in de behoeften van kinderen met vormen van kanker met een slechte prognose, academisch onderzoek en betrokkenheid van kmo’s te ondersteunen, vertragingen te beperken zodat kinderen sneller toegang krijgen tot pediatrische geneesmiddelen en gen- en celtherapieën, concurrentie te stimuleren door het regelgevingskader aan te passen en investeringen in octrooivrije wees- en pediatrische geneesmiddelen aan te moedigen, en iets te doen aan de beperkte toegang tot bepaalde essentiële geneesmiddelen als gevolg van tekorten en aan de hoge prijzen van innovatieve geneesmiddelen; beveelt aan ervoor te zorgen dat er tegen 2027 20 % meer nieuwe geneesmiddelen tegen pediatrische kanker beschikbaar zijn en dat de toegang tot gepersonaliseerde geneeskunde verbetert; is derhalve van mening dat een duidelijke verplichting om ook aan pediatrisch onderzoek te doen, moet worden beschouwd als een voorwaarde voor het aanvragen van financiering; vraagt de Commissie om, zo nodig in samenspraak met de lidstaten, werk te maken van een systeem dat de toegang tot echte baanbrekende innovaties voor pediatrische kankerpatiënten bevordert; verzoekt de Commissie het hergebruik van geneesmiddelen die niet werken bij volwassenen, te vergemakkelijken wanneer daarvoor een wetenschappelijke en preklinische motivering bestaat, en doeltreffender en meer op maat gesneden stimulansen te bieden om de ontwikkeling van geneesmiddelen tegen kinderkanker en de specifiek op kinderen gerichte ontwikkeling van pediatrische kankergeneesmiddelen te bevorderen; verzoekt de Commissie de tijdige ontwikkeling van pediatrische geneesmiddelen aan te moedigen en vertragingen te beperken, bijvoorbeeld door middel van vroegtijdige, proportionele beloningen die stapsgewijs en niet uitsluitend aan het einde van het aanvullende beschermingscertificaat worden toegekend; verzoekt de Commissie bij de komende herziening artikel 11, onder b), van de verordening pediatrische geneesmiddelen te schrappen, zodat de ontwikkeling van pediatrische kankermedicijnen kan worden gestuurd door de wetenschap en het werkingsmechanisme van het geneesmiddel; 137. vraagt dat er op EU-niveau een adviesgroep van belanghebbenden wordt opgezet voor kanker bij kinderen, adolescenten en jongvolwassenen, die kan bijdragen aan een doelgerichte en samenhangende uitvoering van relevante acties in het kader van het Europees kankerbestrijdingsplan, Horizon Europa, de farmaceutische strategie voor Europa en het EU4Health-programma; 138. beklemtoont het belang van de uitvoering en monitoring van de Europese pijler van sociale rechten en verzoekt de lidstaten Richtlijn (EU) 2019/1158 van 20 juni 2019 betreffende het evenwicht tussen werk en privéleven voor ouders en mantelzorgers (78) , die voorziet in verlof voor mantelzorgers en de mogelijkheid om te verzoeken om flexibele werktijden, volledig om te zetten zodat werknemers jaarlijks recht hebben op vijf dagen zorgverlof om persoonlijke zorg of steun te verlenen aan een familielid of aan een persoon die in hetzelfde huishouden woont als de werknemer, indien dat familielid of die persoon aanzienlijke zorg of ondersteuning nodig heeft om een ernstige medische reden, zoals gedefinieerd door elke lidstaat; 139. is ingenomen met de door de Commissie aankondigde oprichting van een EU-netwerk van jonge voormalige kankerpatiënten; 140. schaart zich achter de aanbeveling van het JARC over de invoering van een Europees uniek patiëntidentificatienummer, het “survivorship passport” en richtsnoeren voor langdurig toezicht en de overgang van pediatrische zorg naar zorg voor volwassenen, teneinde de monitoring van langetermijnresultaten bij voormalige pediatrische kankerpatiënten in grensoverschrijdende situaties te waarborgen; beklemtoont dat het “recht om te worden vergeten” moet zijn afgestemd op de behoeften van deze bevolkingsgroep; VI. Uitdagingen in verband met zeldzame vormen van kanker bij volwassenen 141. erkent dat zeldzame vormen van kanker bij volwassenen een uitdaging voor de volksgezondheid vormen; herinnert eraan dat ook volwassen patiënten met zeldzame vormen van kanker worden geconfronteerd met de uitdagingen die verband houden met de zeldzaamheid en de ongewone aard van hun ziekte, waaronder lange vertragingen bij de diagnose, en soms verkeerde diagnoses, en problemen met de toegang tot tijdige en adequate zorg en behandelingen; merkt op dat patiënten zich vaak alleen en geïsoleerd voelen en dat hun levenskwaliteit er sterk op achteruitgaat, en dat ook hun mantelzorgers hiervan aanzienlijke en negatieve gevolgen ondervinden; vraagt dat in het register voor ongelijkheden bij kanker informatie wordt opgenomen over zeldzame vormen van kanker, die ongeveer 24 % van de nieuwe kankergevallen in alle leeftijdsgroepen uitmaken; 142. schaart zich achter de invoering van een specifiek vlaggenschipinitiatief inzake zeldzame vormen van kanker bij volwassen in het kader van het Europees kankerbestrijdingsplan om de specifieke uitdagingen waarmee deze patiëntengemeenschap wordt geconfronteerd, aan te pakken en om optimaal gebruik te maken van de in de Agenda inzake zeldzame vormen van kanker voor 2030 opgenomen aanbevelingen om onderzoek te bevorderen en de zorgverlening in elke fase van het traject van de patiënt met een zeldzame vorm van kanker te verbeteren; benadrukt dat het van belang is ervoor te zorgen dat zeldzame vormen van kanker bij volwassenen moeten worden opgenomen in alle initiatieven van alle vier de pijlers van het Europees kankerbestrijdingsplan; 143. pleit voor specifieke financiering voor onderzoeksprojecten op het gebied van zeldzame vormen van kanker bij volwassenen in het kader van Horizon Europa, met inbegrip van de missie inzake kanker (bijvoorbeeld binnen UNCAN.eu – het Europees initiatief voor een beter kankerbegrip), om gerichte behandelingen te ontwikkelen en om de ontwikkeling van databanken, registers en biobanken die relevant zijn voor zeldzame vormen van kanker bij volwassenen te ondersteunen; 144. benadrukt dat het moeilijk is om zeldzame vormen van kanker bij volwassenen tijdiger te diagnosticeren; beveelt daarom aan om gemakkelijker en sneller toegang te verschaffen tot moleculaire tests die ertoe kunnen bijdragen dat patiënten een correcte diagnose en een gerichte behandeling krijgen, en zo nodig zelfs toegang krijgen tot relevante klinische proeven; benadrukt voorts dat onderzoek naar biomarkers op dit gebied cruciaal is; 145. vraagt dat eerste- en tweedelijnszorgverleners beter bewust worden gemaakt van zeldzame vormen van kanker bij volwassenen en dat adequaat wordt doorverwezen naar gespecialiseerde multidisciplinaire expertisecentra op zowel nationaal als Europees niveau; 146. moedigt de lidstaten aan om nationale netwerken voor zeldzame vormen van kanker bij volwassenen op te zetten om de tijdige doorverwijzing van patiënten naar gespecialiseerde centra te optimaliseren en interacties met ERN’s te faciliteren teneinde de uitwisseling van multidisciplinaire kennis en hoogwaardige zorg te maximaliseren en klinisch onderzoek te stimuleren; 147. vraagt dat volwassenen met een zeldzame vorm van kanker een betere toegang krijgen tot klinische proeven en programma’s voor gebruik in schrijnende gevallen; betreurt dat het voor volwassen patiënten met een zeldzame vorm van kanker uit veel landen nog steeds zeer moeilijk is om toegang te krijgen tot programma’s voor gebruik in schrijnende gevallen en tot klinische proeven in het buitenland; dringt aan op een betere uitvoering van de EU-regelingen die volwassen patiënten met een zeldzame vorm van kanker toegang tot gezondheidszorg in het buitenland bieden, en is van mening dat nationale gezondheidszorgstelsels de toegang tot klinische proeven en programma’s voor gebruik in schrijnende gevallen moeten vergemakkelijken voor volwassen patiënten met een zeldzame vorm van kanker die over weinig behandelingsmogelijkheden beschikken; 148. moedigt nieuwe regelgevingsbenaderingen aan om volwassen patiënten met een zeldzame vorm van kanker in staat te stellen onder toezicht toegang te krijgen tot nieuwe/innovatieve behandelingen, en het verzamelen van werkelijke gegevens – in aanvulling op bij klinische proeven verzamelde gegevens – te vergemakkelijken; 149. benadrukt dat zeldzame vormen van kanker bij volwassenen moeten worden opgenomen in het “specialisatieoverschrijdend opleidingsprogramma op het gebied van kanker”, dat ook gespecialiseerde opleidingen voor verpleegkundigen omvat, in samenwerking met ERN’s voor zeldzame vormen van kanker bij volwassenen; benadrukt dat er steun moet worden verleend aan onderwijsprogramma’s voor volwassen patiënten met een zeldzame vorm van kanker, hun mantelzorgers en patiëntenvertegenwoordigers, in samenwerking met de ERN’s, om de gezondheidsgeletterdheid te vergroten en om patiënten en hun familie te helpen geïnformeerde keuzes te maken over behandelingsopties en nazorg; 150. erkent de specifieke kenmerken van zeldzame vormen van kanker bij volwassenen in programma’s ter verbetering van de levenskwaliteit van patiënten, voormalige patiënten en mantelzorgers; verzoekt de Commissie en de lidstaten specifieke opleidingen te organiseren voor andere beroepsbeoefenaars dan gezondheidswerkers (bv. maatschappelijk werkers, casemanagers enz.) die zich bezighouden met volwassenen met een zeldzame vorm van kanker; benadrukt dat voor volwassenen met een zeldzame vorm van kanker moet worden voorzien in passende psychologische ondersteuning, revalidatie en monitoring van de bijwerkingen op lange termijn van behandelingen door beroepsbeoefenaars die de zeldzame ziekte en de daarmee verband houdende specifieke kenmerken begrijpen; beveelt aan dat alle volwassenen met een zeldzame vorm van kanker ook een zorgplan voor na de ziekte krijgen; is van mening dat ook mantelzorgers van volwassenen met een zeldzame vorm van kanker (vaak familieleden) toegang moeten hebben tot specifieke psychosociale ondersteuning om te kunnen omgaan met de ernst en de complexiteit van de ziekte en de aanzienlijke zorglast die zij op zich nemen; 151. verzoekt de lidstaten in hun NCCP’s een specifiek hoofdstuk over de aanpak van zeldzame vormen van kanker bij volwassenen op te nemen (naast een specifiek hoofdstuk over kanker bij kinderen), zoals aanbevolen in de Agenda inzake zeldzame vormen van kanker voor 2030; is van mening dat de specifieke kenmerken moeten worden erkend in specifieke hoofdstukken in alle NCCP’s, met relevante synergieën met nationale plannen voor zeldzame ziekten, teneinde onderzoek te bevorderen en het zorgbeheer en de zorgtrajecten voor deze patiënten te verbeteren, van de eerstelijnszorg tot zeer gespecialiseerde multidisciplinaire gezondheidszorgcentra die deel uitmaken van of in nauw contact staan met de betreffende ERN’s; merkt op dat veel van de NCCP’s van de lidstaten tot dusver onvoldoende rekening houden met zeldzame vormen van kanker bij volwassenen en kinderkanker; 152. dringt er bij de bevoegde nationale autoriteiten op aan om organisaties van volwassen patiënten met een zeldzame vorm van kanker als partners bij de NCCP’s te betrekken, zodat zij de behoeften en verwachtingen van volwassen patiënten met een zeldzame vorm van kanker kenbaar kunnen maken en actief kunnen deelnemen aan de uitvoering van specifieke maatregelen voor zeldzame vormen van kanker bij volwassenen; B. Instrumenten voor actie I. Holistisch onderzoek en de implicaties ervan 153. wijst erop dat het Europees kankerbestrijdingsplan moet worden uitgevoerd in nauwe samenwerking met de missie inzake kanker in het kader van Horizon Europa, die als doel heeft EU-investeringen in onderzoek, publieke productie en innovatie op het gebied van kanker te bevorderen; is ingenomen met het feit dat Horizon Europa zal voorzien in financiering voor onderzoeksinfrastructuur, cloudcomputing en maatregelen van de Europese Innovatieraad; verzoekt de Commissie kinderkanker te beschouwen als een thema voor een Europees partnerschap in het kader van het volgende strategische programma van Horizon Europa; beveelt aan om in het kader van Horizon Europa passende financiering te verlenen aan projecten die gericht zijn op nieuwe geneesmiddelen tegen kinderkanker, teneinde het bestaande gebrek aan pediatrische geneesmiddelen te verhelpen; 154. herinnert eraan dat multidisciplinair kankeronderzoek, en de vertaling daarvan naar de dagelijkse klinische praktijk, van fundamenteel belang zijn om te zorgen voor voortdurende verbeteringen in de preventie, diagnose en behandeling van kanker en de nazorg voor voormalige kankerpatiënten; is derhalve ingenomen met de lancering van Horizon Europa-partnerschappen om wetenschappelijke kennis te vertalen naar innovaties die de patiënten bereiken; verzoekt de Commissie de activiteiten van de Horizon Europa-partnerschappen en de concrete vertaling van onderzoek naar reële meerwaarde voor de huidige medische praktijk op de voet te volgen; 155. is ingenomen met de mededeling van de Commissie over een nieuwe Europese onderzoeksruimte voor onderzoek en innovatie, waarin de strategische doelstellingen en acties worden uiteengezet die in nauwe samenwerking met de lidstaten moeten worden uitgevoerd; schaart zich achter de doelstelling om 3 % van het bbp van de EU te investeren in onderzoek en ontwikkeling, wat zal helpen om uitmuntend onderzoek in de hele EU te bevorderen en het mogelijk zal maken dat onderzoeksresultaten de wetenschappelijke gemeenschap, de maatschappij en de reële economie bereiken; betreurt de aanzienlijke ongelijkheden die in de EU bestaan op het gebied van onderzoeksfinanciering; verzoekt de lidstaten een pact voor onderzoek en innovatie in Europa goed te keuren, met de toezegging om de overheidsuitgaven voor onderzoek en innovatie tegen 2030 in de hele EU op gecoördineerde wijze te verhogen tot 1,25 % van het bbp; 156. verzoekt de lidstaten aantrekkelijke wetenschappelijke loopbanen voor onderzoekers in Europa te bevorderen en te waarborgen, met bijzondere aandacht voor vrouwen; verzoekt de lidstaten een goed gestructureerd wetenschappelijk personeelsbestand en goed gestructureerde wetenschappelijke infrastructuur tot stand te brengen, en te voorzien in continue financiering voor hun onderzoekscentra; is verheugd dat het voorgestelde initiatief voor innovatieve gezondheidszorg zal helpen om een EU-breed onderzoeks- en innovatie-ecosysteem op te zetten, dat samenwerking tussen de gezondheidssector, de academische wereld en andere belanghebbenden zal bevorderen om wetenschappelijke kennis om te zetten in innovaties op het gebied van de preventie, diagnose, behandeling en beheersing van ziekten, met inbegrip van kanker; 157. verzoekt nogmaals om duurzame en toereikende financiering voor concurrerend Europees kankeronderzoek; benadrukt dat dergelijk onderzoek gericht moet zijn op gebieden waar nog grote onvervulde behoeften bestaan en dat het moet worden uitgevoerd in alle fasen van de kankerzorg, en voor alle behandelingswijzen; verzoekt de lidstaten de mobilisatie van openbaar onderzoek naar innovaties op het gebied van kankertherapie, ‑diagnose en ‑screening met ten minste 20 % te verhogen met betrekking tot alle betrokken patiëntenpopulaties; dringt er voorts op aan dat Horizon Europa en de nationale onderzoeksprogramma’s onderzoek naar pediatrische en weesgeneesmiddelen ondersteunen door middel van fondsen voor innovatieprijzen; is van mening dat de voorwaarden voor toegang tot publieke financiering moeten worden herzien en dat daarbij moet worden gezorgd voor transparantie van de contracten tussen publieke en particuliere entiteiten, en voorwaarden moet worden opgelegd met betrekking tot de toegankelijkheid en betaalbaarheid van nieuwe innovaties wanneer projecten succesvol zijn; 158. ondersteunt de aanbeveling van de raad van de missie inzake kanker om een onderzoeksprogramma op te zetten dat tot taak heeft doeltreffende strategieën en methoden voor kankerpreventie vast te stellen met betrekking tot commerciële gezondheidsdeterminanten en blootstelling aan kankerverwekkende stoffen op het werk (79) ; schaart zich achter de aanbeveling om een beleidsondersteunende faciliteit op te richten om kennisuitwisseling te bevorderen en de uitvoering van preventiebeleid in verband met kanker op EU-, nationaal en lokaal niveau te ondersteunen; 159. verzoekt de lidstaten en de Commissie programma’s op te zetten om de nodige steun te verlenen aan de onlangs geconsolideerde Europese gemeenschap van cellulaire interceptieve geneeskunde, die baanbrekende cellulaire en AI-technologieën zal creëren en integreren om inzicht te krijgen in vroege gebeurtenissen bij kanker en de bijbehorende behandeling en deze kennis zal gebruiken om de resultaten voor de patiënten te verbeteren; steunt de oprichting van een platform voor cellulaire interceptieve geneeskunde met het oog op het coördineren van en het vaststellen van synergieën tussen onderzoek, innovatie en multisectorale activiteiten; benadrukt dat er moet worden geïnvesteerd in onderzoeks- en innovatiebenaderingen om innovatieve strategieën voor cellulaire vroegtijdige detectie en gepersonaliseerde behandeling van kanker te ontwikkelen; 160. benadrukt dat er behoefte is aan onafhankelijk en multidisciplinair kankeronderzoek “van laboratorium tot ziekbed”, d.w.z. van laboratoriumonderzoek tot toegepast onderzoek bij patiënten, alsook aan een regelmatige herbeoordeling van de doeltreffendheid van geneesmiddelen die reeds op de markt zijn; wijst erop dat de resultaten van dit onderzoek op een transparante en bevattelijke manier openbaar moeten worden gemaakt; vraagt dat er maatregelen worden vastgesteld om de gezondheidsrisico’s als gevolg van desinformatie en onjuiste informatie, met name op sociale media, te beperken, met bijzondere aandacht voor maatregelen om kinderen en jongeren te beschermen; dringt aan op steun voor initiatieven voor de verspreiding van wetenschap; 161. benadrukt het belang van investeringen in de ontwikkeling van nieuwe onderzoeksmethoden zonder proefdieren, zoals in silico en organoïden, om de preklinische observatieperioden te verkorten, het onderzoek efficiënter te maken en het aantal onnodige en vaak minder betrouwbare dierproeven te verminderen; benadrukt dat proefdiervrije methoden voor het testen van de kankerverwekkendheid van in het milieu voorkomende chemische stoffen, zoals teststrategieën die focussen op de onderliggende biologische mechanismen die kanker veroorzaken, relevantere informatie zouden moeten opleveren dan de methoden met proefdieren die momenteel voor de beoordeling van de veiligheid van chemische stoffen worden gebruikt, wat de autoriteiten in staat zou moeten stellen sneller maatregelen te nemen om blootstelling aan schadelijke chemische stoffen die kanker zouden kunnen veroorzaken, te beperken; 162. verzoekt de lidstaten zich sterk in te zetten voor het aanmoedigen van publiek-private samenwerking, aangestuurd door de behoeften op het gebied van de volksgezondheid, en voor het wegnemen van belemmeringen voor het concurrentievermogen in de hele EU; 163. is zich bewust van de aanzienlijke potentiële impact van het gebruik van artificiële intelligentie, algoritmische analyse aan de hand van big data en andere moderne technologieën bij de diagnose en besluitvorming met betrekking tot kanker in de komende jaren; onderstreept dat de combinatie van reële gegevens, wiskundige modellering, artificiële intelligentie en digitale instrumenten aanzienlijk zal helpen om op een kostenefficiëntere manier innovatieve behandelingen te ontwikkelen en er mogelijk voor zal zorgen dat er minder patiënten nodig zijn voor klinische proeven en dat er minder proefdieren worden gebruikt bij onderzoek; moedigt de Commissie en de lidstaten aan om kennis op het gebied van kankerbiologie te bevorderen door genomica- en informaticainfrastructuur op te zetten; verzoekt alle uitvoerende partners met aandrang om de beginselen van privacy en beveiliging van gegevens, vertrouwen, transparantie, patiëntgerichtheid en betrokkenheid van de patiënt te allen tijde voor ogen te houden; 164. wijst op het cruciale belang van klinisch onderzoek en verzoekt de lidstaten het combineren van patiëntenzorg en onderzoeks- en innovatie-initiatieven te vergemakkelijken, met name in kleinere centra, om zo de werklast en het aantal patiënten per zorgverlener te verminderen; 165. pleit voor onderzoek naar de potentiële positieve impact van artificiële intelligentie en moderne technologieën op de diagnose en monitoring van, de besluitvorming over en de zorgverlening bij kanker; is verheugd over de start van het project “Genomics for public health”, in het kader waarvan beveiligde toegang wordt geboden tot grote hoeveelheden genoomgegevens die kunnen worden gebruikt bij preventieve, prognostische, gepersonaliseerde en participatieve geneeskunde; 166. steunt de totstandbrenging van nieuwe digitale bronnen en platforms, zoals het Europees initiatief voor kankerbeeldvorming, en de versterking van het Europees informatiesysteem voor kanker, waardoor de bevoegde autoriteiten in de komende jaren goed gebruik zullen kunnen maken van artificiële intelligentie die wordt toegepast op big data; benadrukt dat er gelijke en transparante toegang moet worden geboden tot de informatie op deze platforms; 167. is verheugd over de start van het vlaggenschipinitiatief “Kankerdiagnose en ‑behandeling voor iedereen” in het kader van het Europees kankerbestrijdingsplan, waarmee wordt beoogd de toegang tot innovatieve kankerdiagnose en ‑behandeling te verbeteren en het gebruik van de sequencingtechnologie van de volgende generatie voor snelle en efficiënte genetische profielen van tumorcellen te bevorderen, zodat onderzoekers en clinici kankerprofielen kunnen delen en dezelfde of soortgelijke diagnostische en therapeutische benaderingen kunnen toepassen op patiënten met vergelijkbare kankerprofielen; benadrukt dat er moet worden nagedacht over gepersonaliseerde behandelingen op basis van goed opgezette klinische proeven met een bewezen therapeutische meerwaarde voor de patiënt; 168. is ingenomen met geplande, in het Europees kankerbestrijdingsplan aangekondigde partnerschap voor gepersonaliseerde geneeskunde, dat in het kader van Horizon Europa zal worden gefinancierd en prioriteiten voor onderzoek en opleiding op het gebied van gepersonaliseerde geneeskunde zal vaststellen, onderzoeksprojecten op het gebied van kankerpreventie, ‑diagnose en ‑behandeling zal ondersteunen en aanbevelingen zal doen voor de toepassing van gepersonaliseerde geneeskunde in de dagelijkse medische praktijk; benadrukt dat er een welomschreven, wereldwijd consistente terminologie voor gepersonaliseerde geneesmiddelen moet komen, die de investeringen in onderzoek zou stroomlijnen en de gezondheidsgeletterdheid van de patiënten ten goede zou komen; steunt de opstelling van een stappenplan voor gepersonaliseerde preventie aan de hand waarvan hiaten in onderzoek en innovatie kunnen worden opgespoord en alle bekende biologische afwijkingen die tot kankergevoeligheid leiden, in kaart kunnen worden gebracht, met inbegrip van erfelijke en omgevingsfactoren en pediatrische kwesties; vraagt dat deze oplossingen potentieel toegankelijk worden gemaakt via de openbare gezondheidszorgstelsels; 169. pleit voor meer capaciteitsopbouw, infrastructuur en financiering voor en nauwere samenwerking op het gebied van onderzoek naar klinische proeven zonder winstoogmerk teneinde behandelingsstrategieën te verbeteren, met bijzondere aandacht voor ouderen en voor kwetsbare en ondervertegenwoordigde patiëntenpopulaties, waaronder vrouwen en kinderen; dringt aan op EU-steun voor de agenda voor de optimalisering van de gezondheidsstelsels en de behandelingen; 170. verzoekt de Commissie en de lidstaten steun te verlenen aan studies op het gebied van mens‑ en sociale wetenschappen, met name als ze betrekking hebben op ongelijkheid op het gebied van gezondheid in de verschillende stadia van kanker, alsook onderzoek naar de optimalisering van de organisatie van kankerbehandeling, de financiering van gezondheidsdiensten en zorgaanbieders, de organisatie van de verstrekking van gezondheidsdiensten en het functioneren van beheersinstellingen; vraagt dat in de studies aandacht wordt besteed aan ongelijkheden bij kankerzorg die verband houden met factoren zoals geslacht, leeftijd en sociaal-economische status, met bijzondere aandacht voor gemarginaliseerde en kwetsbare groepen in de samenleving; 171. verzoekt de Commissie en de lidstaten de ontwikkeling van Europese multicentrische klinische proeven te steunen, met name bij kankers met een lage incidentie en/of beperkte behandelingsmogelijkheden, multinationale samenwerking en de uitvoering van grensoverschrijdende klinische proeven te bevorderen, zo nodig voortbouwend op bestaande structuren, zoals de European Clinical Research Council in de sector pediatrische kanker, en de betrokkenheid van kleinere landen aan te moedigen; benadrukt voorts dat alle EU-initiatieven op het gebied van kankerbeleid moeten worden gecoördineerd met het oog op welomschreven en gedeelde doelstellingen; 172. is voorstander van klinisch onderzoek ter beoordeling van de haalbaarheid, doeltreffendheid en kosteneffectiviteit van niet-behandelingsgerelateerde interventies, zoals studies naar gezondheidsdeterminanten (met inbegrip van omgevingsfactoren) en levenskwaliteit; 173. gelooft stellig dat patiënten en onafhankelijke patiëntenverenigingen, alsook ouders en mantelzorgers, moeten worden betrokken bij de vaststelling van de onderzoeksprioriteiten en eindpunten voor klinische proeven, om ervoor te zorgen dat de proeven inspelen op de onvervulde behoeften van Europese patiënten, waaronder levenskwaliteit als primair eindpunt; is van mening dat de eindresultaten van de proeven aan de deelnemende patiënten en aan het grote publiek moeten worden meegedeeld; vraagt dat pediatrische patiënten worden betrokken bij de omschrijving van de onvervulde behoeften, zodat zij input kunnen leveren voor het ontwerp van het protocol voor klinische proeven, de communicatie met de doelgroep kan worden verbeterd en de methoden voor de verspreiding van de bevindingen kunnen worden verbeterd; benadrukt dat moet worden toegezien op de mate waarin de transparantiebepalingen van de verordening inzake klinische proeven worden nageleefd, en dat daarover regelmatig verslag moet worden uitgebracht; 174. pleit voor strenger toezicht op klinische proeven en meer transparantie in het proces van onderzoek naar en ontwikkeling van kankerbehandelingen, onder meer door het opzetten van een portaalsite waar patiënten informatie over de beschikbare klinische proeven in Europa kunnen raadplegen; dringt aan op transparantie over de toegang tot en het gebruik van gegevens van klinische proeven op EU-niveau, met inbegrip van proeven die zijn stopgezet; onderstreept dat dit ook informatie moet omvatten die is afgestemd op kinderen en jonge patiënten; 175. beveelt aan dat onderzoek als parameter voor het register voor ongelijkheden bij kanker wordt gehanteerd om ongelijkheden met betrekking tot de toegang tot klinische proeven te meten en te monitoren, een beter inzicht te krijgen in en te reageren op regionale en nationale ongelijkheden op het gebied van klinische proeven beter te begrijpen en hier beter op te reageren, en verbeteringen te traceren die voortvloeien uit initiatieven in het kader van het Europees kankerbestrijdingsplan, zoals het EU-netwerk van nationale integrale kankercentra; 176. beklemtoont dat bij kankeronderzoek zowel in de preklinische als in de klinische fase rekening moet worden gehouden met gendergerelateerde verschillen, om verschillen in onder meer de fysiopathologie van de ziekte en de daarmee verband houdende comorbiditeiten en in de farmacokinetiek/farmacodynamiek van geneesmiddelen te beschrijven; 177. is verheugd over de verklaring van Porto van 2021 over kankeronderzoek, waarin de mogelijkheden worden belicht voor een alomvattende en translatorische aanpak van kankeronderzoek, met het potentieel om ervoor te zorgen dat in de lidstaten met een goed ontwikkeld gezondheidsstelsel 75 % van de in 2030 gediagnosticeerde patiënten na tien jaar niet is gestorven aan kanker; verzoekt de Commissie daar actief aan deel te nemen en een leidende rol te spelen bij de verwezenlijking van dit doel; 178. is ingenomen met het feit dat de Marie Skłodowska-Curie-acties zullen blijven voorzien in voorlichting en opleidingen voor onderzoekers op het gebied van kankerpreventie, ‑voorspelling, ‑opsporing, ‑diagnose en ‑behandeling; II. Gedeelde kennis 179. is van mening dat het delen van expertise, gegevens, opleidingsprogramma’s en communicatie-instrumenten noodzakelijk is om de kennis over kanker onder gezondheidswerkers, onderzoekers en patiënten te verbeteren; benadrukt dat sector- en grensoverschrijdende samenwerking en kennisdeling van cruciaal belang zijn om de kwaliteit van de kankerzorg in de EU verder te verbeteren; merkt op dat het delen van gegevens essentieel is om artificiële intelligentie en tools voor machinaal leren toe te passen op onderzoek, weliswaar onder menselijk toezicht, en om de digitale transformatie van de gezondheidszorg mogelijk te maken, om de verschillen op het gebied van kankerpreventie, ‑diagnose en ‑behandeling in Europa aan te pakken en om het gebruik van de middelen van de gezondheidszorgstelsels te optimaliseren door de efficiëntie te vergroten en zo de beschikbaarheid van gegevens over oncologische zorg te vergroten, ook in minder verstedelijkte en meer afgelegen gebieden; wijst op de gevoelige aard van gezondheidsgegevens; vraagt dat Verordening (EU) 2016/679 van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens (algemene verordening gegevensbescherming) (80) volledig wordt nageleefd om onnodige beperkingen van grensoverschrijdende gezondheidszorg te voorkomen; benadrukt dat de AVG, met inbegrip van de overwegingen 33 en 157, en de wisselwerking daarvan met de verordening betreffende klinische proeven – zodra die van toepassing wordt –, met inbegrip van overweging 29 en artikel 28, lid 2, van die verordening, in de hele EU op geharmoniseerde wijze moeten worden geïnterpreteerd en uitgevoerd, met name door de gegevensbeschermingsautoriteiten, teneinde wetenschappelijk onderzoek te vergemakkelijken; verzoekt het Europees Comité voor gegevensbescherming ervoor te zorgen dat zijn richtsnoeren betreffende gezondheidsonderzoek worden geactualiseerd met het oog op het bevorderen van onderzoek, en verzoekt de Commissie uiterlijk eind 2022 concrete voorstellen in te dienen; 180. verzoekt de Commissie het functioneren van de ERN’s te evalueren, met name de rol die zij spelen bij het bijeenbrengen en delen van expertise en beste praktijken, zodat de doorverwijzing van patiënten in het kader van de bestrijding van zeldzame vormen van kanker, waaraan in Europa naar schatting 5,1 miljoen patiënten lijden en die samenwerking op grote schaal vereisen, kan worden gerationaliseerd; benadrukt het belang van de ERN’s voor het wegwerken van ongelijkheden op gezondheidsgebied en het waarborgen van veiligere en kwalitatief hoogwaardige behandelingen over de EU‑binnengrenzen heen; 181. verzoekt de Commissie en de lidstaten te zorgen voor passende en duurzame langetermijnfinanciering voor de ERN’s en de ERN’s te integreren in de nationale gezondheidsstelsels; vraagt dat er onder meer in financiering wordt voorzien voor de vergoeding van virtuele consulten, steun voor jumelage- en onderwijsprogramma’s, en de effectieve vergoeding van patiëntenreizen in overeenstemming met de richtlijn betreffende grensoverschrijdende gezondheidszorg indien reizen noodzakelijk is, ter bevordering van betere zorgnormen en gelijke toegang tot de best mogelijke interventies voor alle patiënten in Europa die daar behoefte aan hebben; vraagt ook om steun voor de uitrol, modernisering en soepele werking van digitale infrastructuur die de toegang tot de ERN’s vereenvoudigt en vergemakkelijkt, en voor de ontwikkeling van een EU‑strategie inzake gezondheidsgegevens om de huidige registers van zeldzame ziekten te verbeteren in een gemeenschappelijke en uniforme gegevensruimte; benadrukt dat met behulp van het EU4Health-programma, het Europees Semester, de structuurfondsen en artikel 195 van het Financieel Reglement financiering moet worden gegarandeerd zodat de ERN’s kunnen blijven functioneren; is voorstander van een uitbreiding van de vier bestaande ERN’s (PaedCan voor kinderkanker, Euracan voor zeldzame vaste tumoren bij volwassenen, EuroBloodNet voor zeldzame bloedziekten, waaronder zeldzame hematologische maligniteiten, en Genturis voor genetische tumorrisico’s) tot zeldzame, complexe en moeilijk te genezen vormen van kanker en kinderkanker, aangezien dit gelijke toegang voor patiënten, met inbegrip van kinderen, jongeren en jongvolwassenen, tot de beste beschikbare zorg in heel Europa kan vergemakkelijken en de doelmatigheid van de ERN’s en de gezondheidsresultaten bij patiënten met zeldzame ziekten zou verbeteren; 182. is van mening dat het voor de verdere ontwikkeling en optimalisering van de ERN’s noodzakelijk is dat alle lidstaten aan de bestaande ERN’s deelnemen, waarbij elke lidstaat ten minste één volwaardig of geassocieerd lid in elk ERN en in elk subklinisch domein/thematisch netwerk van ERN’s moet hebben, dat het individuele traject van de patiënt wordt vergemakkelijkt door een doeltreffende samenwerking tussen nationale contactpunten en de ERN’s, dat het functioneren van de ERN’s wordt geëvalueerd door de uitwisseling van gegevens over hun resultaten en netwerkvorming op het gebied van zeldzame vormen van kanker, dat efficiënte telegeneeskundetools worden gebruikt zodat dossiers en beeldvormingsresultaten op beveiligde wijze kunnen worden gedeeld om complexe gevallen van zeldzame vormen van kanker te bespreken, en dat er adequate langetermijnfinanciering wordt uitgetrokken, zowel op het niveau van de Unie (EU4Health) als op nationaal niveau; 183. verzoekt de lidstaten rekening te houden met het belang van niet-gouvernementele lokale, regionale en nationale organisaties die kankerpatiënten, voormalige kankerpatiënten en hun familiesleden bijeenbrengen wat betreft hun deelname aan het proces van kennisuitwisseling, de bestrijding van kanker, ondersteuning op regelgevingsvlak en de verstrekking van afzonderlijke financiering voor deze organisaties, met name organisaties die betrokken zijn bij programma’s voor kankerbestrijding; 184. moedigt de lidstaten aan om een specifieke, op maat gesneden aanpak van zeldzame vormen van kanker bij volwassenen en kinderkanker te bevorderen, bestaande EU-initiatieven te inventariseren en de ERN’s volledig in hun nationale gezondheidszorgstelsels te integreren; vraagt dat er gemeenschappelijke en consistente protocollen voor het verzamelen van gegevens worden opgesteld en één reeks definities wordt vastgesteld die de verzamelde gegevens toelichten; vraagt dat organisaties van patiënten met zeldzame vormen van kanker bij de ERN’s en het Europees referentiecentrum worden betrokken; 185. herinnert eraan dat het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek een actieve rol heeft gespeeld bij de ondersteuning van de activiteiten van en de benutting van de gegevens uit kankerregisters; is van mening dat het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek een ruimer mandaat, meer financiering en meer politieke steun moet krijgen zodat het zijn coördinerende werkzaamheden met kankerregisters kan voortzetten en bespoedigen, met name wat betreft het verzamelen van patiëntresultaten en empirisch bewijsmateriaal, het in kaart brengen van concentraties van gevallen van kanker en de integratie daarvan in bestaande kankerregisters; 186. is ingenomen met de ontwikkeling van een Europese onderzoeksinfrastructuur die geheel gewijd is aan pediatrisch onderzoek, met inbegrip van oncologie, en die fundamenteel, preklinisch en transnationaal pediatrisch onderzoek zal faciliteren dat als basis dient voor klinische proeven en de beschikbaarheid van geneesmiddelen voor kinderen; 187. is verheugd dat in 2021 het kenniscentrum voor kanker van start is gegaan, dat moet bijdragen tot de uitwisseling en coördinatie van wetenschappelijke en technische initiatieven op het gebied van kanker op EU-niveau; is van mening dat alle belanghebbenden (vertegenwoordigers van alle NCCP’s, organisaties van patiënten en mantelzorgers, wetenschappelijke verenigingen, relevante EU-organen en ‑agentschappen vertegenwoordigers van economische actoren, enz.) bij het kenniscentrum moeten worden betrokken; is van mening dat dit kenniscentrum moet worden gebaseerd op gegevensscreening, ERN-verslagen en kankerregisters; is van mening dat de opdracht van het centrum duidelijk moet worden omschreven en het volgende moet omvatten: 188. herinnert eraan dat onderzoekers moeten samenwerken om de best mogelijke behandeling te vinden, met name voor patiënten met een zeldzame vorm van kanker, maar dat zij daarbij op ernstige belemmeringen stuiten; verzoekt de Commissie daarom via haar mechanisme voor wetenschappelijk advies of door de benoeming van een speciale gezant voor grensoverschrijdend kankeronderzoek systematisch alle belemmeringen voor grensoverschrijdend kankeronderzoek en grensoverschrijdende samenwerking, met inbegrip van regelgeving, onder de loep te nemen, teneinde grensoverschrijdend kankeronderzoek te bevorderen; 189. beveelt aan om in elke EU-regio ten minste één kankerregister op te zetten, ook in afgelegen en ultraperifere gebieden; acht het van cruciaal belang dat de goede werking van de kankerregisters wordt gewaarborgd; steunt de versterking van de capaciteit van de nationale kankerregisters om gestandaardiseerde, door patiënten gemelde resultaten te verzamelen, de levensstijl van de EU-burgers, met inbegrip van sociaal-economische omstandigheden, arbeidsinformatie, milieufactoren en andere gegevens, beter in kaart te brengen en de oorzaken van ongelijkheden in de incidentie, prevalentie en overleving van kanker in kaart te brengen; benadrukt dat het van essentieel belang is dat alle lidstaten samenwerken om gegevens te verzamelen; dringt aan op vergelijkbaarheid van de gegevensbronnen en interoperabiliteit van regionale en nationale kankerregisters door een harmonisatie van de reikwijdte en de kwaliteit van de gegevensverzameling, en op een beveiligde toegang tot die gegevens; vraagt dat de nationale kankerregisters wordt opgedragen om de verschillen in morbiditeit te analyseren en aanbevelingen over de noodzaak van maatregelen te doen aan de nationale kankerraden en het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek; pleit voor het gebruik van moderne methoden uit de epidemiologie en de moleculaire genetica om de prevalentie van kanker te analyseren en de oorzaken ervan vast te stellen; pleit voor de invoering van specifieke kankerregisters voor pediatrische maligniteiten overeenkomstig de internationale classificatie van kanker bij kinderen; vraagt dat volwassenen met een zeldzame vorm van kanker een betere toegang krijgen tot klinische proeven en gebruik in schrijnende gevallen; 190. is een groot voorstander van de in het Europees kankerbestrijdingsplan aangekondigde totstandbrenging op Europees niveau van een register voor ongelijkheden bij kanker om trends, verschillen, ongelijkheden en onbillijkheden tussen en binnen de lidstaten in kaart te brengen; is van mening dat dit register zal helpen om uitdagingen en specifieke actiegebieden in kaart te brengen als leidraad voor investeringen en interventies en ter facilitering van onderzoek naar ongelijkheden op EU-, nationaal en regionaal niveau; vraagt dat het register publiek toegankelijk wordt gemaakt; benadrukt dat het register ook betrekking moet hebben op sociale ongelijkheden, bijvoorbeeld in verband met sociaal-economische status, beroep en geslacht; 191. verzoekt de Commissie ervoor te helpen zorgen dat wetenschappelijke resultaten in een kader van open toegang worden gepubliceerd, zodat ze gemakkelijk toegankelijk zijn voor alle gezondheidswerkers en onderzoekers; 192. steunt het voornemen van de Commissie om ervoor te zorgen dat kankerpatiënten hun elektronisch patiëntendossier op beveiligde wijze over de grenzen heen kunnen raadplegen en delen; is van mening dat de Commissie, in samenwerking met Digital Health Europe, de basis voor de Europese ruimte voor gezondheidsgegevens zou kunnen leggen door geanonimiseerde medische gegevens (van kankerregisters, ziekenhuizen, academische klinische proeven en cohorten) en biologische gegevens (van bloed- en tumormonsters) in een Europese kankercloud te verzamelen, te analyseren en uit te wisselen; onderstreept dat een geharmoniseerde interpretatie van de AVG in alle lidstaten de basis vormt voor nieuwe initiatieven voor gegevensuitwisseling, zoals de Europese ruimte voor gezondheidsgegevens; moedigt het gebruik van gezondheidsgegevens voor onderzoeksdoeleinden aan (gegevensaltruïsme); is ingenomen met de geplande oprichting van een virtueel Europees digitaal centrum voor kankerpatiënten in het kader van de Horizon Europa-missie inzake kanker, ter ondersteuning van een gestandaardiseerde aanpak van de participatie van bereidwillige patiënten in de aanlevering en uitwisseling van gestandaardiseerde en uniform gedefinieerde gezondheidsgegevens; beveelt aan om patiënten te betrekken bij alle acties met betrekking tot de opslag en het gebruik van gezondheidsgegevens voor beleidsvormings- en onderzoeksdoeleinden; is ingenomen met de geplande uitbreiding van het Europees informatiesysteem voor kanker vóór 2022; 193. pleit voor betere normen inzake onderwijs en opleiding voor gezondheidswerkers; moedigt gemeenschappelijke en multidisciplinaire opleidingsprogramma’s voor gezondheidswerkers aan, in nauwe samenwerking met Europese wetenschappelijke verenigingen; is verheugd over de start van een specialisatieoverschrijdend opleidingsprogramma over van kanker in alle fasen van het behandelings- en zorgtraject, met inbegrip van diagnose, behandeling, complicaties en comorbiditeit, overleving en stervensbegeleiding; III. Financiering van het Europees kankerbestrijdingsplan 194. benadrukt dat het plan niet alleen moet worden gezien als een politieke toezegging om verandering te bewerkstelligen, maar ook als een reeks concrete en ambitieuze initiatieven ter ondersteuning, coördinatie en aanvulling van de inspanningen van de lidstaten om het fysieke en psychische lijden ten gevolge van kanker te verminderen; moedigt de Commissie aan om de coherente uitvoering van de in het plan geschetste initiatieven te optimaliseren, met duidelijke richtsnoeren voor de lidstaten met betrekking tot concrete acties tegen ongelijke toegang tot kankerdiagnose en ‑behandeling, alsook adequate financiering, in het bijzonder om ongelijke toegang te verhelpen; benadrukt echter dat de lidstaten in uiteenlopende mate in staat zijn gebleken de tot dusver voor gezondheidszorgprogramma’s uitgetrokken middelen te absorberen; verzoekt de Commissie de lidstaten richtsnoeren te verstrekken en een duidelijk overzicht te geven van de specifieke EU-middelen, de specifiek omschreven trajecten die de in het plan geschetste acties koppelen aan de daarin vastgestelde EU-financieringsmechanismen, en de mogelijke synergieën en complementariteiten tussen het EU4Health-programma en andere programma’s, zoals Digitaal Europa, Horizon Europa, NextGenerationEU/de herstel- en veerkrachtfaciliteit en de structuur- en cohesiefondsen, teneinde een billijke toegang tot kwalitatief hoogwaardige diagnoses en zorg te bevorderen, te zorgen voor adequate investeringen in kankerpreventie en innovatie en de veerkracht van de gezondheidsstelsels te vergroten; benadrukt het belang van de cohesiefondsen voor het bewerkstelligen van gelijke toegang tot gezondheidszorg, met name in minder ontwikkelde delen van de EU, waaronder plattelandsgebieden, door te investeren in gezondheidsinfrastructuur en personeel; 195. verzoekt de lidstaten ervoor te zorgen dat er voldoende middelen worden uitgetrokken voor een goede uitvoering van het Europees kankerbestrijdingsplan en van hun respectieve NCCP’s; is van mening dat niet meer dan 30 % van het Europees kankerbestrijdingsplan gewijd dient te zijn aan de uitvoering van de NCCP’s; 196. is ingenomen met het financieringsplan van 4 miljard EUR en neemt nota van de complementariteit van de financieringsbronnen die in het Europees kankerbestrijdingsplan zelf worden vermeld; merkt op dat de voorgestelde begroting moet worden gezien als eerste stap in de richting van de verwezenlijking van alle acties in het kader van het Europees kankerbestrijdingsplan; herinnert eraan dat het Europees kankerbestrijdingsplan financiering uit diverse bronnen zal ontvangen, zoals de programma’s EU4Health, Horizon Europa en Digitaal Europa, de fondsen van het cohesiebeleid en de herstel- en veerkrachtfaciliteit; wijst erop dat kankerbestrijding op coherente en transparante wijze in alle financieringsbronnen moet worden geïntegreerd; wijst in het bijzonder op het belang van meer onderzoek naar en meer innovatie op het gebied van kanker en betere kankerpreventie, en de noodzaak om daarvoor meer middelen uit te trekken; wijst erop dat de voorgestelde begrotingstoewijzing voor het Europees kankerbestrijdingsplan regelmatig opnieuw moet worden bezien om deze zo mogelijk te verhogen; benadrukt dat de lidstaten deze middelen moeten inzetten in overeenstemming met de behoeften die elk land in kaart heeft gebracht, en dat ze ten goede moeten komen aan het algemeen belang en de openbare gezondheidszorg; o o o 197. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, het Europees Economisch en Sociaal Comité, het Comité van de Regio’s, de regeringen en de parlementen van de lidstaten en de Wereldgezondheidsorganisatie.