(Medebeslissingsprocedure: tweede lezing) Het Europees Parlement , – gezien het gemeenschappelijk standpunt van de Raad (5329/1/2009 – C6-0088/2009), – gezien zijn in eerste lezing geformuleerde standpunt (1) inzake het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2006)0269 ), – gelet op artikel 251, lid 2, van het EG-Verdrag, – gelet op artikel 67 van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling voor de tweede lezing van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken ( A6-0143/2009 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan het gemeenschappelijk standpunt; 2. constateert dat het besluit is vastgesteld overeenkomstig het gemeenschappelijk standpunt; 3. verzoekt zijn Voorzitter het besluit samen met de voorzitter van de Raad overeenkomstig artikel 254, lid 1 van het EG-Verdrag te ondertekenen; 4. verzoekt zijn secretaris-generaal het besluit te ondertekenen nadat is nagegaan of alle procedures naar behoren zijn uitgevoerd, en samen met de secretaris-generaal van de Raad zorg te dragen voor publicatie ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie; 5. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie (Medebeslissingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement , – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2008)0910 ), – gelet op artikel 251 en de artikelen 179 en 181A, van het EG­Verdrag, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C6-0025/2009), – gelet op artikel 51 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Begrotingscommissie ( A6-0109/2009 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan het Commissievoorstel, als geamendeerd door het Parlement; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in dit voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 25 maart 2009 met het oog op de aanneming van Besluit nr. .../2009/EG van het Europees Parlement en de Raad tot verlening van een garantie van de Gemeenschap voor verliezen van de Europese Investeringsbank op leningen en leninggaranties voor projecten buiten de Gemeenschap (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement in eerste lezing overeen met het definitieve wetsbesluit: Besluit nr. 633/2009/EG.) (Medebeslissingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement , – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2008)0388 ), – gelet op artikel 251, lid 2 en artikel 80, lid 2 van het EG­Verdrag, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C6-0250/2008), – gelet op artikel 51 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie vervoer en toerisme en het advies van de Commissie industrie, onderzoek en energie ( A6-0002/2009 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan het Commissievoorstel, als geamendeerd door het Parlement; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in dit voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 25 maart 2009 met het oog op de aanneming van Verordening (EG) nr. .../2009 van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordeningen (EG) nr. 549/2004, (EG) nr. 550/2004, (EG) nr. 551/2004 en (EG) nr. 552/2004 teneinde de prestaties en de duurzaamheid van het Europese luchtvaartsysteem te verbeteren (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement in eerste lezing overeen met het definitieve wetsbesluit: Verordening (EG) nr. ....) (Medebeslissingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement , – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2008)0390 ), – gelet op artikel 251, lid 2 en artikel 80, lid 2 van het EG­Verdrag, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C6-0251/2008), – gelet op artikel 51 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie vervoer en toerisme ( A6-0515/2008 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan het Commissievoorstel, als geamendeerd door het Parlement; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in dit voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 25 maart 2009 met het oog op de aanneming van Verordening (EG) nr. .../2009 van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 216/2008 op het gebied van luchtvaartterreinen, luchtverkeersbeheer en luchtvaartnavigatiediensten en tot intrekking van Richtlijn 2006/23/EG (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement in eerste lezing overeen met het definitieve wetsbesluit: Verordening (EG) nr. ....) (Medebeslissingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement , – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2007)0872 ), – gelet op artikel 251, lid 2 en artikel 95 van het EG­Verdrag, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C6-0027/2008), – gelet op artikel 51 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid en de adviezen van de Commissie interne markt en consumentenbescherming en de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling ( A6-0512/2008 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan het Commissievoorstel, als geamendeerd door het Parlement; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in dit voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 25 maart 2009 met het oog op de aanneming van Verordening (EG) nr. .../2009 van het Europees Parlement en de Raad betreffende nieuwe voedingsmiddelen , tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1331/2008 en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 258/97 (Voor de EER relevante tekst) HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 95, Gezien het voorstel van de Commissie║, Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité (1) , Handelend volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag (2) , Overwegende hetgeen volgt: (1) Bij de uitvoering van het beleid van de Gemeenschap en gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap dient een hoog niveau van bescherming van de menselijke gezondheid en van consumentenbescherming verzekerd te worden en tevens een hoog niveau van dierenwelzijn en milieubescherming. Ook dient te allen tijde het voorzorgsbeginsel zoals neergelegd in Verordening (EG) nr. 178/2002 van het Europees Parlement en de Raad van 28 januari 2002 tot vaststelling van de algemene beginselen en voorschriften van de levensmiddelenwetgeving, tot oprichting van een Europese Autoriteit voor voedselveiligheid en tot vaststelling van procedures voor voedselveiligheidsaangelegenheden (3) in acht te worden genomen. (2) Bij de uitvoering van het beleid van de Gemeenschap dient een hoog niveau van bescherming van de menselijke gezondheid te worden verzekerd, met voorrang boven de werking van de interne markt. (3) In artikel 13 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie wordt bepaald dat de Unie en de lidstaten bij het formuleren en uitvoeren van het beleid, ten volle rekening houden met hetgeen vereist is voor het welzijn van dieren, als wezens met gevoel . (4) De in de Gemeenschapswetgeving vastgelegde normen moeten voor alle voedingsmiddelen gelden die op de communautaire markt worden gebracht, ook voor de voedingsmiddelen die uit derde landen worden ingevoerd. (5) In zijn resolutie van 3 september 2008 over het klonen van dieren ten behoeve van de voedselvoorziening (4) verzocht het Europees Parlement de Commissie voorstellen in te dienen om ten behoeve van de voedselvoorziening te verbieden: (i) het klonen van dieren, (ii) het voor landbouwdoelen houden van gekloonde dieren of hun nakomelingen, (iii) het op de markt brengen van vlees of zuivelproducten afkomstig van gekloonde dieren of hun nakomelingen, en (iv) het invoeren van gekloonde dieren of hun nakomelingen, zaad en embryo's van gekloonde dieren of hun nakomelingen, en vlees of zuivelproducten afkomstig van gekloonde dieren of hun nakomelingen . (6) Het Wetenschappelijk Comité voor nieuwe gezondheidsrisico's (WCNG) van de Commissie heeft op 28 en 29 september 2005 een advies aangenomen waarin werd geconcludeerd dat er "grote leemten [bestaan]in de kennis die voor risicobeoordeling nodig is", onder andere wat de karakterisering van nanodeeltjes, de detectie en meting van nanodeeltjes, de dosis-effectrelatie, het gedrag en de persistentie van nanodeeltjes in mensen en het milieu en alle aspecten van toxicologie en milieutoxicologie die verband met nanodeeltjes houden, betreft"; het advies van het WCNG concludeert verder dat "de bestaande toxicologische en ecotoxicologische methoden misschien niet volstaan om alle kwesties aan te pakken die door nanodeeltjes aan de orde worden gesteld" . (7) Bij Verordening (EG) nr. 258/97 van het Europees Parlement en de Raad van 27 januari 1997 betreffende nieuwe voedingsmiddelen en nieuwe voedselingrediënten (5) en Verordening (EG) nr. 1852/2001 van de Commissie van 20 september 2001 houdende nadere regels voor de openbaarmaking van bepaalde gegevens en de bescherming van ingevolge Verordening (EG) nr. 258/97 van het Europees Parlement en de Raad verstrekte gegevens (6) zijn communautaire voorschriften voor nieuwe voedingsmiddelen vastgesteld. Voor de duidelijkheid moet Verordening (EG) nr. 258/97 worden ingetrokken en door deze verordening worden vervangen. In deze verordening moeten ook maatregelen worden opgenomen die momenteel deel uitmaken van Verordening (EG) nr. 1852/2001. (8) Om te zorgen voor continuïteit met Verordening (EG) nr. 258/97, moet voor nieuwe voedingsmiddelen het criterium blijven gelden dat zij niet vóór de datum waarop die verordening van toepassing werd, namelijk 15 mei 1997, in significante mate in de Gemeenschap voor menselijke voeding zijn gebruikt. Gebruik in de Gemeenschap betekent gebruik in de lidstaten, ongeacht de datum waarop deze tot de Europese Unie zijn toegetreden. (9) De bestaande definitie van nieuwe voedingsmiddelen moet worden verduidelijkt, aangevuld met een toelichting van de criteria voor nieuwheid, en geactualiseerd door in plaats van de huidige categorieën een verwijzing op te nemen naar de algemene definitie van levensmiddelen in Verordening (EG) nr. 178/2002 ║. (10) Voedingsmiddelen met een nieuwe of opzettelijk gewijzigde molecuulstructuur, voedingsmiddelen bestaande uit of afgezonderd uit micro-organismen, schimmels of algen, nieuwe strengen van een micro-organisme waarvan niet bekend is dat zij veilig kunnen worden gebruikt, alsook concentraten van stoffen die van nature in planten voorkomen, dienen volgens de definitie van deze verordening als nieuwe voedingsmiddelen te worden beschouwd. (11) Bovendien moet worden verduidelijkt dat een voedingsmiddel als nieuw moet worden beschouwd wanneer daarop een productietechnologie is toegepast die eerder niet werd gebruikt. Met name opkomende kweek-, fok- en levensmiddelenproductie-technologieën, die van invloed zijn op de levensmiddelen en dus mogelijk ook op de voedselveiligheid, moeten onder deze verordening vallen. Daarom moeten levensmiddelen die afkomstig zijn van planten en dieren die met niet-traditionele kweek- en foktechnieken zijn geproduceerd, en levensmiddelen die met nieuwe productieprocedés, zoals nanotechnologie en nanowetenschap, die van invloed kunnen zijn op de levensmiddelen, zijn gemodificeerd, ook als nieuwe voedingsmiddelen worden beschouwd. Levensmiddelen die afkomstig zijn van nieuwe plantensoorten of van diersoorten die met traditionele foktechnieken zijn geproduceerd, moeten niet als nieuwe voedingsmiddelen worden beschouwd. (12) Het klonen van dieren is onverenigbaar met punt 20 van de bijlage van Richtlijn 98/58/EG van de Raad van 20 juli 1998 inzake de bescherming van voor landbouwdoeleinden gehouden dieren (7) , waarin gesteld wordt dat geen natuurlijke of kunstmatige fokmethoden worden toegepast die de betrokken dieren pijn of letsel toebrengen of kunnen toebrengen. Daarom mogen van gekloonde dieren of van hun nakomelingen afkomstige voedingsmiddelen niet op de communautaire lijst worden geplaatst. (13) De momenteel beschikbare testmethoden zijn niet geschikt voor de beoordeling van de risico's die verbonden zijn aan nanomaterialen. Er dienen met spoed niet op dierproeven gebaseerde testmethoden voor proeven met nanomaterialen te worden ontwikkeld. (14) De Europese Groep Ethiek van de exacte wetenschappen en de nieuwe technologieën heeft in zijn advies (nr. 23) van 16 januari 2008 inzake de ethische aspecten van het klonen ten behoeve van de voedselvoorziening verklaard "dat er geen overtuigende argumenten zijn die de productie van voedingsmiddelen uit klonen en hun nakomelingen rechtvaardigen". Het Wetenschappelijk Comité van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EAVV) is in zijn advies van 15 juli 2008 inzake het klonen van dieren (8) tot de slotsom gekomen dat gebleken is dat de gezondheid en het welzijn van een beduidend aantal klonen in ongunstige zin, en soms ernstig en met dodelijke afloop worden beïnvloed. (15) In de verpakking van voedingsmiddelen mogen enkel nanomaterialen aanwezig zijn, die opgenomen werden in een lijst van goedgekeurde nanomaterialen, en zij dienen vergezeld te gaan van een migratielimiet in of op de voedingsproducten in deze verpakkingen. (16) Voedingsmiddelen die uit gekloonde dieren en de nakomelingen daarvan worden geproduceerd, dienen evenwel van de werkingssfeer van deze verordening te worden uitgesloten. Deze materie moet bij specifieke verordening worden geregeld die via de medebeslissingsprocedure wordt vastgesteld, en moet niet onderworpen worden aan de uniforme toelatingsprocedure. De Commissie moet hiertoe een wetgevingsvoorstel indienen voordat deze verordening in werking treedt. Tot de inwerkingtreding van een verordening over gekloonde dieren dient er een moratorium te gelden voor het in de handel brengen van voedingsmiddelen die uit gekloonde dieren en de nakomelingen daarvan worden geproduceerd. (17) Er moeten uitvoeringsmaatregelen worden vastgesteld om aanvullende criteria te verschaffen voor de beoordeling of een voedingsmiddel vóór 15 mei 1997 in de Gemeenschap in significante mate voor menselijke voeding is gebruikt. Als een voedingsmiddel vóór die datum uitsluitend gebruikt is als voedingssupplement, zoals gedefinieerd in Richtlijn 2002/46/EG van het Europees Parlement en de Raad van 10 juni 2002 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten inzake voedingssupplementen (9) , of bestanddeel daarvan, mag het na die datum voor hetzelfde gebruik in de handel worden gebracht zonder als nieuw voedingsmiddel te worden beschouwd. Bij de beoordeling of het levensmiddel vóór 15 mei 1997 in de Gemeenschap in significante mate voor menselijke voeding is gebruikt, moet echter geen rekening worden gehouden met het gebruik als voedingssupplement of bestanddeel daarvan. Voor ander gebruik van het betrokken voedingsmiddel , dus niet als voedingssupplement, moet toestemming overeenkomstig deze verordening vereist zijn. (18) Levensmiddelenproducten die worden geherformuleerd op basis van bestaande voedselingrediënten die in de Gemeenschap in de handel zijn, in het bijzonder bij een reformulering door wijziging van de samenstelling of de hoeveelheden van deze ingrediënten, moeten niet als nieuwe voedingsmiddelen worden beschouwd. (19) Wanneer een product, rekening houdend met al zijn kenmerken, zowel aan de definitie van een geneesmiddel als aan de definitie van een product dat onder de toepassing van andere communautaire wetgeving valt, beantwoordt, zijn de bepalingen van Richtlijn 2001/83/EG van het Europees Parlement en de Raad van 6 november 2001 tot vaststelling van een communautair wetboek betreffende geneesmiddelen voor menselijk gebruik (10) van toepassing. Als gevolg hiervan mag een lidstaat die overeenkomstig Richtlijn 2001/83/EG vaststelt dat een stof een geneesmiddel is, het in de handel brengen van dit middel overeenkomstig de communautaire wetgeving beperken. (20) Krachtens Verordening (EG) nr. 258/97 toegelaten nieuwe voedingsmiddelen moeten als nieuw voedingsmiddel beschouwd blijven worden, maar voor nieuwe toepassingen van die voedingsmiddelen moet toestemming vereist zijn. (21) Voedingsmiddelen die voor technologische toepassingen bestemd zijn of genetisch gemodificeerd zijn, moeten niet onder het toepassingsgebied van deze verordening vallen , zolang op deze voedingsmiddelen een veiligheidsbeoordeling en goedkeuring overeenkomstig andere Gemeenschapswetgeving van toepassing is . Daarom moeten voedingsmiddelen die uitsluitend gebruikt worden als additieven die onder het toepassingsgebied van Verordening (EG) nr. 1333/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2008 inzake levensmiddelenadditieven (11) vallen, aroma's die onder het toepassingsgebied van Verordening (EG) nr. 1334/2008 van het Europees Parlement en de Raad van van 16 december 2008 inzake aroma's en bepaalde voedselingrediënten met aromatiserende eigenschappen voor gebruik in levensmiddelen (12) vallen, extractiemiddelen die onder het toepassingsgebied van Richtlijn 88/344/EEG van de Raad van 13 juni 1988 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten inzake het gebruik van extractiemiddelen bij de productie van levensmiddelen en bestanddelen daarvan (13) vallen, enzymen die onder het toepassingsgebied van Verordening (EG) nr. 1332/2008 van het Europees Parlement en de Raad van van 16 december 2008 inzake voedingsenzymen (14) vallen en genetisch gemodificeerde levensmiddelen die onder het toepassingsgebied van Verordening (EG) nr. 1829/2003 van het Europees Parlement en de Raad van 22 september 2003 inzake genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders (15) vallen, van het toepassingsgebied van deze verordening worden uitgesloten. (22) Het gebruik van vitaminen en mineralen is geregeld in specifieke sectorale levensmiddelenbesluiten. De vitaminen en mineralen die onder het toepassingsgebied van Richtlijn 89/398/EEG van de Raad van 3 mei 1989 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake voor bijzondere voeding bestemde levensmiddelen (16) , Richtlijn 2002/46/EG ║ en Verordening (EG) nr. 1925/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 20 december 2006 betreffende de toevoeging van vitaminen en mineralen en bepaalde andere stoffen aan levensmiddelen (17) vallen, moeten daarom van het toepassingsgebied van deze verordening worden uitgesloten. (23) Voor bijzondere voeding, voor verrijking van levensmiddelen of voor gebruik als voedingssupplement bestemde nieuwe voedingsmiddelen, afgezien van vitaminen en mineralen, moeten worden beoordeeld overeenkomstig de veiligheidscriteria en voorschriften die voor alle nieuwe voedingsmiddelen gelden. Tegelijkertijd moeten hierop de voorschriften in Richtlijn 89/398/EEG en in de in artikel 4, lid 1, en bijlage I van die richtlijn bedoelde bijzondere richtlijnen, in Richtlijn 2002/46/EG en in Verordening (EG) nr. 1925/2006 van toepassing blijven. (24) De Commissie moet een eenvoudige en transparante procedure vaststellen voor situaties waarin zij geen informatie heeft over het gebruik voor menselijke voeding vóór 15 mei 1997; bij deze procedure moeten de lidstaten ▌worden betrokken. Deze procedure moet uiterlijk zes maanden na de datum van inwerkingtreding van deze verordening worden vastgesteld. (25) Nieuwe voedingsmiddelen mogen alleen in de Gemeenschap in de handel worden gebracht als zij veilig zijn en niet misleidend zijn voor de consument. De beoordeling van hun veiligheid dient te berusten op het voorzorgsbeginsel als bedoeld in artikel 7 van Verordening (EG) nr. 178/2002 . Bovendien mogen zij niet zodanig verschillen van de voedingsmiddelen ter vervanging waarvan zij zijn bedoeld, dat zij uit voedingsoogpunt nadelig voor de consument zijn. (26) Voor de veiligheidsbeoordeling en toelating moet een geharmoniseerde gecentraliseerde procedure worden toegepast die doelmatig, aan termijnen gebonden en transparant is. Met het oog op verdere harmonisatie van de verschillende toelatingsprocedures voor voedingsmiddelen , moeten de veiligheidsbeoordeling voor nieuwe voedingsmiddelen en de opname ervan op de communautaire lijst plaatsvinden in overeenstemming met de procedure van Verordening (EG) nr. 1331/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2008 tot vaststelling van een uniforme toelatingsprocedure voor levensmiddelenadditieven, voedingsenzymen en levensmiddelenaroma's (18) . Bij de goedkeuring van nieuwe voedingsmiddelen moet ook rekening worden gehouden met andere factoren die van belang zijn voor het onderwerp in kwestie, inclusief ethische factoren. (27) Om dierproeven te vermijden moeten proeven op gewervelde dieren voor de doeleinden van deze verordening slechts als laatste middel worden uitgevoerd. Door deze verordening moet worden gewaarborgd dat er zo weinig mogelijk proeven met gewervelde dieren worden gedaan en dat herhaling van proeven wordt voorkomen, en moet de toepassing van proeven zonder dieren en van intelligente-proefstrategieën worden bevorderd. In het kader van de ontwikkeling van nieuwe voedingsmiddelen moeten bestaande resultaten van proeven met gewervelde dieren worden gedeeld. Overeenkomstig Richtlijn 86/609/EEG van de Raad van 24 november 1986 inzake de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten betreffende de bescherming van dieren die voor experimentele en andere wetenschappelijke doeleinden worden gebruikt (19) , moeten bovendien proeven met gewervelde dieren worden vervangen, beperkt of verfijnd. De tenuitvoerlegging van deze verordening moet zo mogelijk gebaseerd zijn op toepassing van adequate vervangende proefmethoden. Uiterlijk zeven jaar na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn moet de Commissie de voorschriften inzake gegevenbescherming van de resultaten van proeven met gewervelde dieren herzien en deze zo nodig wijzigen. (28) Ook moeten criteria voor de beoordeling van de potentiële risico's van nieuwe voedingsmiddelen worden vastgesteld. Met het oog op een geharmoniseerde wetenschappelijke beoordeling van nieuwe voedingsmiddelen moet die beoordeling door de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (hierna "de autoriteit" genoemd) , in samenwerking met de autoriteiten van de lidstaten worden verricht. (29) Ethische- en milieuaspecten moeten een onderdeel zijn van de risicobeoordeling tijdens de toelatingsprocedure. De beoordeling van deze aspecten dient respectievelijk plaats te vinden door de Europese groep ethiek van de exacte wetenschappen en de nieuwe technologieën en het Europese Milieuagentschap. (30) De procedures moeten worden vereenvoudigd door aanvragers toe te staan één aanvraag in te dienen voor levensmiddelen die onder verschillende sectorale levensmiddelenbesluiten vallen. Verordening (EG) nr. 1331/2008 moet dienovereenkomstig worden gewijzigd. (31) Zo nodig moeten op basis van de conclusies van de veiligheidsbeoordeling voorschriften worden vastgesteld voor monitoring van het gebruik van in de handel gebrachte nieuwe voedingsmiddelen voor menselijke consumptie. (32) De opname van een nieuw voedingsmiddel op de communautaire lijst van nieuwe voedingsmiddelen moet de mogelijkheid onverlet laten om de effecten van de totale inname van een stof die aan dat voedingsmiddel is toegevoegd of voor de vervaardiging ervan is gebruikt, dan wel van een vergelijkbaar product, overeenkomstig artikel 8 van Verordening (EG) nr. 1925/2006 te beoordelen. (33) Om onderzoek en ontwikkeling, en bijgevolg innovatie, in de landbouw- en levensmiddelenindustrie te stimuleren, dienen onder bepaalde omstandigheden de door innoverende ondernemers gedane investeringen voor het verzamelen van de informatie en gegevens ten behoeve van een aanvraag krachtens deze verordening te worden beschermd. De nieuwe wetenschappelijke bewijzen en eigen gegevens die worden verstrekt om een aanvraag voor de opname van een nieuw voedingsmiddel op de communautaire lijst te ondersteunen, onder bepaalde omstandigheden gedurende een beperkte periode niet zonder toestemming van de eerste aanvrager ten gunste van een andere aanvrager worden gebruikt. De bescherming van de door een aanvrager ingediende wetenschappelijke gegevens mag voor andere aanvragers geen beletsel vormen om op basis van hun eigen wetenschappelijke gegevens te proberen nieuwe voedingsmiddelen op de communautaire lijst van nieuwe voedingsmiddelen te laten opnemen. Bovendien mag de bescherming van wetenschappelijke gegevens geen beletsel vormen voor transparantie en toegang tot informatie ten aanzien van de voor de veiligheidsbeoordeling van nieuwe voedingsmiddelen gebruikte gegevens. Intellectuele-eigendomsrechten dienen desalniettemin te worden geëerbiedigd. (34) Voor nieuwe voedingsmiddelen gelden de algemene etiketteringsvoorschriften van Richtlijn 2000/13/EG van het Europees Parlement en de Raad van 20 maart 2000 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgeving der lidstaten inzake de etikettering en presentatie van levensmiddelen alsmede inzake de daarvoor gemaakte reclame (20) . In bepaalde gevallen kan aanvullende informatie op het etiket nodig zijn, in het bijzonder in verband met de beschrijving, de oorsprong of de gebruiksvoorwaarden van de levensmiddelen. Daarom kan het bij de opname van een nieuw voedingsmiddel op de communautaire lijst nodig zijn specifieke gebruiksvoorwaarden of etiketteringsvoorschriften vast te stellen. (35) Bij Verordening (EG) nr. 1924/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 20 december 2006 inzake voedings- en gezondheidsclaims voor levensmiddelen (21) zijn de bepalingen in de lidstaten op dit gebied geharmoniseerd. Claims voor nieuwe voedingsmiddelen moeten dan ook in overeenstemming zijn met die verordening. Indien een aanvrager wenst dat op een nieuw voedingsmiddel een gezondheidsclaim vermeld staat waarvoor toestemming moet worden verleend overeenkomstig artikel 17 of 18 van Verordening (EG) nr. 1924/2006 en de aanvragen voor nieuwe voedingsmiddelen en gezondheidsclaims beiden verzoeken bevatten inzake de bescherming van eigendomsrechten, moeten de perioden van gegevensbescherming gelijk beginnen en samenvallen, indien de aanvrager hierom verzoekt. (36) Bij de beoordeling en het beheer van de veiligheid van traditionele voedingsmiddelen uit derde landen moet rekening worden gehouden met de geschiedenis van veilig gebruik in het land van oorsprong. Gebruik voor niet-voedingsdoeleinden of gebruik voor andere doeleinden dan een normaal voedingspatroon moet bij de vaststelling van een geschiedenis van veilig gebruik buiten beschouwing blijven. Als de lidstaten en/of de autoriteit na ontvangst van een kennisgeving van het voornemen hiertoe geen gemotiveerd bezwaar in verband met de veiligheid op basis van wetenschappelijke gegevens, zoals informatie over schadelijke gezondheidsgevolgen, indienen, moet het toegestaan zijn een voedingsmiddel in de Gemeenschap in de handel te brengen voorzover er geen ethische bezwaren zijn. (37) De bij besluit van de Commissie van 16 december 1997 (SEC(97)2404) opgerichte Europese Groep ethiek van de exacte wetenschappen en de nieuwe technologieën (EGE) moet, als hier reden toe is, worden geraadpleegd voor advies over ethische vraagstukken in verband met het gebruik van nieuwe technologieën en het in de handel brengen van nieuwe voedingsmiddelen. (38) Nieuwe voedingsmiddelen die op grond van Verordening (EG) nr. 258/97 in de Gemeenschap in de handel worden gebracht, moeten in de handel gebracht blijven worden. Nieuwe voedingsmiddelen die overeenkomstig deze verordening zijn toegelaten, moeten op de bij deze verordening ingestelde communautaire lijst van nieuwe voedingsmiddelen worden opgenomen. Bovendien moeten, wanneer het verslag van de eerste beoordeling, als bedoeld in artikel 6, lid 3, van Verordening (EG) nr. 258/97, nog niet aan de Commissie is toegezonden, en wanneer overeenkomstig artikel 6, lid 3 of 4, van deze verordening een aanvullend beoordelingsverslag vereist is vóór de datum waarop deze verordening van toepassing wordt , uit hoofde van die verordening ingediende aanvragen ▌als aanvragen uit hoofde van deze verordening worden beschouwd. Wanneer zij advies moeten uitbrengen, dienen de Autoriteit en de lidstaten rekening te houden met de uitkomsten van de eerste beoordeling. Andere aanvragen die krachtens artikel 4 van Verordening (EG) nr. 258/97 worden ingediend vóór de datum waarop deze verordening van toepassing wordt, dienen volgens de bepalingen van deze verordening te worden behandeld. (39) Daar de doelstellingen van het overwogen optreden niet door de lidstaten kunnen worden verwezenlijkt en derhalve beter door de Gemeenschap kunnen worden verwezenlijkt, kan de Gemeenschap, overeenkomstig het in artikel 5 van het Verdrag neergelegde subsidiariteitsbeginsel, maatregelen nemen. Overeenkomstig het in hetzelfde artikel neergelegde evenredigheidsbeginsel, gaat deze verordening niet verder dan nodig is om deze doelstellingen te verwezenlijken. (40) De lidstaten moeten de regels vaststellen voor de sancties die van toepassing zijn op inbreuken op de bepalingen van deze verordening en moeten alle maatregelen nemen om te waarborgen dat zij worden toegepast. De aldus vastgestelde sancties moeten doeltreffend, evenredig en ontmoedigend zijn. (41) De voor de uitvoering van deze verordening vereiste maatregelen moeten worden vastgesteld overeenkomstig Besluit 1999/468/EG van de Raad van 28 juni 1999 tot vaststelling van de voorwaarden voor de uitoefening van de aan de Commissie verleende uitvoeringsbevoegdheden (22) . (42) In het bijzonder moet de Commissie ║ de bevoegdheid worden gegeven de criteria vast te stellen om te bepalen welke levensmiddelen vóór 15 mei 1997 in de Gemeenschap in significante mate voor menselijke voeding zijn gebruikt. Daar het maatregelen van algemene strekking betreft tot wijziging van niet-essentiële onderdelen van deze verordening door haar aan te vullen met nieuwe niet-essentiële onderdelen , moeten zij worden vastgesteld volgens de in artikel 5 bis van Besluit 1999/468/EG bepaalde regelgevingsprocedure met toetsing ║. (43) In Verordening (EG) nr. 882/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2004 inzake officiële controles op de naleving van de wetgeving inzake diervoeders en levensmiddelen en de voorschriften inzake diergezondheid en dierenwelzijn (23) zijn algemene voorschriften voor officiële controles op de naleving van de levensmiddelenwetgeving opgenomen. De lidstaten moeten overeenkomstig die verordening officiële controles verrichten om ervoor te zorgen dat deze verordening wordt nageleefd, HEBBEN DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD: HOOFDSTUK I INLEIDENDE BEPALINGEN Artikel 1 Onderwerp Deze verordening bevat geharmoniseerde voorschriften voor het in de Gemeenschap in de handel brengen van nieuwe voedingsmiddelen, die erop gericht zijn een hoog niveau van bescherming van het leven en de gezondheid van de mens, de gezondheid en welzijn van dieren, het milieu en de consumentenbelangen te waarborgen en tegelijkertijd te zorgen voor doorzichtigheid en een goed werkende interne markt, en innovatie in de sectoren in kwestie te stimuleren. Artikel 2 Toepassingsgebied 1. Deze verordening is van toepassing op het in de Gemeenschap in de handel brengen van nieuwe voedingsmiddelen. 2. Deze verordening is , behoudens andersluidende bepalingen, niet van toepassing op: 3 . Onverminderd lid 2 is deze verordening van toepassing op levensmiddelenadditieven, voedingsenzymen, aroma's alsmede bepaalde uitgangsmaterialen met aroma-eigenschappen waarop een nieuw productieprocedé is toegepast dat vóór 15 mei 1997 nog niet werd gebruikt, als deze wijzigingen in de samenstelling of de structuur van het levensmiddel veroorzaken die significant zijn, bijvoorbeeld technisch vervaardigde nanomaterialen. 4 . Zo nodig kan volgens de in artikel 20, lid 3 , bedoelde regelgevingsprocedure met toetsing worden vastgesteld of een soort levensmiddel onder het toepassingsgebied van deze verordening valt. Indien een nieuw voedingsmiddel een effect kan hebben op het menselijk lichaam dat vergelijkbaar is met dat van een geneesmiddel, verzoekt de Commissie het Europees Geneesmiddelenbureau (EMEA) om advies over de vraag of het voedingsmiddel onder Verordening (EG) nr. 726/2004 van het Europees Parlement en de Raad (25) valt. Artikel 3 Definities 1. Voor de doeleinden van deze verordening zijn de definities in Verordening (EG) nr. 178/2002 van toepassing. 2. Verder wordt verstaan onder: 3 . Gelet op de diverse definities van nanomateriaal die door diverse instanties op internationaal niveau zijn gepubliceerd en op de permanente technische en wetenschappelijke ontwikkelingen op het gebied van nanotechnologie zorgt de Commissie voor de bijwerking van lid 2, onder f), en voor de aanpassing ervan aan de technische en wetenschappelijke vooruitgang, met definities die vervolgens op internationaal niveau worden goedgekeurd. Die maatregel, die beoogt niet-essentiële onderdelen van deze verordening te wijzigen, wordt vastgesteld volgens de in artikel 20, lid 3, bedoelde regelgevingsprocedure met toetsing. Artikel 4 Verzameling van informatie over de indeling van een nieuw voedingsmiddel 1. De Commissie verzamelt informatie van de lidstaten en/of exploitanten van voedingsmiddelen of andere belanghebbende partijen om te bepalen of een voedingsmiddel onder deze verordening valt. De lidstaten, de exploitanten en de andere belanghebbende partijen doen de Commissie informatie toekomen over de mate waarin een voedingsmiddel vóór 15 mei 1997 in de Gemeenschap voor menselijke voeding is gebruikt. 2. De Commissie publiceert de conclusie van deze verzameling van gegevens en de ondersteunende niet-vertrouwelijke gegevens. 3 . Uitvoeringsmaatregelen betreffende de handelswijze in gevallen waarin de Commissie geen informatie over het gebruik voor menselijke voeding vóór 15 mei 1997 heeft, en die beogen niet-essentiële onderdelen van deze verordening te wijzigen, onder meer door haar aan te vullen, worden uiterlijk ... (27) vastgesteld volgens de in artikel 20, lid 3, bedoelde regelgevingsprocedure met toetsing. 4 . De uitvoeringsmaatregelen voor lid 1, die bedoeld zijn om niet-essentiële onderdelen van deze verordening te wijzigen dan wel aan te vullen, kunnen volgens de in artikel 20 , lid 3, bedoelde regelgevingsprocedure met toetsing worden vastgesteld. HOOFDSTUK II VOORSCHRIFTEN EN OPNAME OP DE COMMUNAUTAIRE LIJST VAN NIEUWE VOEDINGSMIDDELEN Artikel 5 Communautaire lijst van nieuwe voedingsmiddelen Nieuwe voedingsmiddelen mogen alleen in de handel worden gebracht als zij zijn opgenomen op de communautaire lijst van nieuwe voedingsmiddelen (║'de communautaire lijst" ║). De communautaire lijst wordt door de Commissie gepubliceerd en bijgehouden op een daarvoor bestemde publiekelijk toegankelijke pagina van de website van de Commissie. Artikel 6 Verbod op nieuwe voedingsmiddelen die niet aan de voorschriften voldoen Nieuwe voedingsmiddelen worden niet in de handel gebracht, indien ze niet in overeenstemming zijn met de bepalingen van deze verordening. Artikel 7 Voorwaarden voor opname op de communautaire lijst 1. Een nieuw voedingsmiddel kan alleen op de communautaire lijst worden opgenomen als het aan de volgende voorwaarden voldoet: 2 . Voedingsmiddelen waarvoor productieprocessen gebruikt zijn die specifieke risicobeoordelingsmethoden vereisen (zoals voedingsmiddelen waarbij nanotechnologie is gebruikt), kunnen pas op de communautaire lijst worden opgenomen als die specifieke methoden voor gebruik zijn goedgekeurd en er met een adequate veiligheidsbeoordeling op basis van die methoden is aangetoond dat het gebruik van de betrokken voedingsmiddelen veilig is. 3 . Een nieuw voedingsmiddel mag alleen op de communautaire lijst worden opgenomen, als de bevoegde instantie in een advies heeft bevestigd dat het geen gevaar voor de gezondheid oplevert. Voedingsmiddelen afkomstig van gekloonde dieren of hun nakomelingen worden niet op de communautaire lijst geplaatst. 4 . In geval van twijfel, bijvoorbeeld als gevolg van onvoldoende wetenschappelijke zekerheid of bij gebrek aan gegevens, wordt het voorzorgsbeginsel gehanteerd en mag het betrokken voedingsmiddel niet op de communautaire lijst worden opgenomen. Artikel 8 Inhoud van de communautaire lijst 1. De communautaire lijst wordt bijgewerkt volgens de procedure van Verordening (EG) nr. 1331/2008 en wordt door de Commissie op een hiervoor bedoelde pagina van haar website gepubliceerd . 2. De vermelding van een nieuw voedingsmiddel op de communautaire lijst omvat: 3 . Voor alle nieuwe voedingsmiddelen is monitoring na de marktintroductie vereist. Alle nieuwe voedingsmiddelen die zijn toegelaten worden opnieuw beoordeeld na 5 jaar en wanneer meer wetenschappelijke gegevens beschikbaar komen. Bij de monitoring wordt speciale aandacht geschonken aan de bevolkingsgroepen met de grootste inname. 4 . In de in artikel 2, lid 3, genoemde gevallen wordt de uniforme procedure toegepast ongeacht de tot dusver gebruikelijke toepassing of de toelating van de stof waarvoor een traditioneel productieprocedé is gebruikt. 5 . Ingeval een nieuw voedingsmiddel een stof is die een risico kan inhouden in geval van buitensporige consumptie ervan, moet het met maximale waarden in bepaalde voedingsmiddelen of categorieën voedingsmiddelen voor gebruik worden toegelaten. 6 . Elk ingrediënt dat in de vorm van een nanomateriaal in een product is verwerkt, dient duidelijk in de lijst van ingrediënten te worden vermeld. De naam van het ingrediënt moet worden gevolgd door het woord "nano" tussen haakjes. 7 . Het etiket van producten die verkregen zijn uit dieren die met genetisch gemodificeerde voeders gevoerd zijn, moet de vermelding "verkregen uit dieren die met genetisch gemodificeerd voeder gevoerd zijn" bevatten. 8 . De communautaire lijst wordt bijgewerkt overeenkomstig de in artikel 20, lid 3, bedoelde regelgevingsprocedure met toetsing. ║ 9 . Vóór het verstrijken van de in artikel 15 bedoelde termijn wordt de communautaire lijst volgens de in artikel 20 , lid 3, bedoelde regelgevingsprocedure met toetsing, ║ bijgewerkt om niet-essentiële onderdelen van deze verordening te wijzigen, zodat, mits het toegelaten voedingsmiddel nog steeds aan de in deze verordening vastgestelde voorwaarden voldoet, de in lid 2, onder g), van dit artikel , bedoelde specifieke vermeldingen er niet meer in opgenomen zijn. 10 . Voor bijwerking van de communautaire lijst door toevoeging van een nieuw voedingsmiddel dat niet uit ingrediënten bestaat of geen ingrediënten bevat die onderworpen zijn aan de in artikel 15 bedoelde gegevensbescherming, en: is mutatis mutandis, en in afwijking van artikel 7, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1331/2008 de in artikel 10 van deze verordening bedoelde kennisgevingsprocedure van toepassing. Artikel 9 Etikettering van nieuwe voedingsmiddelen en nieuwe ingrediënten van voedingsmiddelen Onverminderd de bepalingen en eisen in Richtlijn 2000/13/EG moeten alle specifieke gegevens van nieuwe voedingsmiddelen op het etiket worden vermeld om een goede consumentenvoorlichting te waarborgen: Ingeval een nieuw voedingsmiddel een stof bevat die bij buitensporige consumptie een verhoogd gevaar voor de menselijke gezondheid met zich meebrengt, dient de consument hiervan via een duidelijk, nauwkeurig en gemakkelijk leesbaar en begrijpelijk etiket op de verpakking van het product op de hoogte te worden gesteld. Artikel 10 Traditionele levensmiddelen uit een derde land 1. Een exploitant van een levensmiddelenbedrijf die een traditioneel levensmiddel uit een derde land in de Gemeenschap in de handel wil brengen, brengt de Commissie van dit voornemen op de hoogte en vermeldt hierbij de naam, de samenstelling en het land van oorsprong van het levensmiddel. Deze kennisgeving gaat vergezeld van gedocumenteerde gegevens die de geschiedenis van veilig gebruik in enig derde land aantonen. 2. De Commissie zendt de kennisgeving met de in lid 1 bedoelde bewijzen voor de geschiedenis van veilig gebruik onverwijld door naar de lidstaten en de autoriteit en maakt deze via haar website openbaar . 3. De lidstaten en de autoriteit kunnen overeenkomstig lid 2 de Commissie binnen vier maanden na de doorzending door de Commissie van de in lid 1 bedoelde kennisgeving mededelen dat zij wetenschappelijk gemotiveerde bezwaren tegen het in de handel brengen van het traditionele levensmiddel hebben. In dat geval wordt het voedingsmiddel niet in de Gemeenschap in de handel gebracht, en zijn de artikelen 5 tot en met 8 van toepassing. De in lid 1 van dit artikel bedoelde kennisgeving wordt beschouwd als een aanvraag in de zin van artikel 3, lid 1, van Verordening (EG) nr. 1331/2008 . Ook kan de aanvrager tot intrekking van de kennisgeving besluiten. De Commissie brengt de betrokken exploitant van een levensmiddelenbedrijf hiervan zonder onnodige vertraging en op aantoonbare wijze uiterlijk vijf maanden na de datum van de in lid 1 bedoelde kennisgeving ║ op de hoogte. 4. Als geen wetenschappelijk gemotiveerd bezwaar in verband met de veiligheid is aangetekend en de exploitant van een levensmiddelenbedrijf hierover geen informatie heeft ontvangen overeenkomstig lid 3, mag het traditionele levensmiddel in de Gemeenschap in de handel worden gebracht vanaf vijf maanden na de datum van de kennisgeving overeenkomstig lid 1. 5. Op een hiervoor bestemde pagina van haar website publiceert de Commissie een lijst van traditionele voedingsmiddelen uit derde landen die overeenkomstig lid 4 in de Gemeenschap in de handel mogen worden gebracht. Een link naar deze pagina is beschikbaar op de in artikel 5 bedoelde pagina met de communautaire lijst van nieuwe voedingsmiddelen. 6. Vóór ... (28) worden de uitvoeringsbepalingen voor dit artikel, die beogen niet-essentiële onderdelen van deze verordening te wijzigen onder meer door haar aan te vullen, ▌volgens de in artikel 20 , lid 3, bedoelde regelgevingsprocedure met toetsing ▌vastgesteld. Artikel 11 Technische richtsnoeren Onverminderd het bepaalde in artikel 9, lid 1, onder a), van Verordening (EG) nr. 1331/2008 stelt de Commissie vóór ... (29) zo nodig, in nauwe samenwerking met de autoriteit , de exploitanten van levensmiddelenbedrijven en de kleine en middelgrote ondernemingen , technische richtsnoeren en hulpmiddelen ter beschikking om exploitanten van levensmiddelenbedrijven, en met name kleine en middelgrote ondernemingen, te helpen bij het opstellen en indienen van aanvragen in het kader van deze verordening. Aanbeveling 97/618/EG van de Commissie van 29 juli 1997 betreffende de wetenschappelijke aspecten en de presentatie van de informatie die nodig is om aanvragen voor het in de handel brengen van nieuwe voedingsmiddelen en nieuwe voedselingrediënten te ondersteunen alsmede het opstellen van de verslagen van de eerste beoordeling uit hoofde van Verordening (EG) nr. 258/97 van het Europees Parlement en de Raad (30) moet voor gebruik door aanvragers beschikbaar blijven, totdat zij vervangen wordt door bijgewerkte technische richtsnoeren, die overeenkomstig dit artikel worden uitgegeven. Deze technische richtsnoeren en hulpmiddelen worden uiterlijk ... (31) * gepubliceerd op een daarvoor bestemde publiekelijk toegankelijke pagina van de website van de Commissie. Artikel 12 Advies van de autoriteit Bij de beoordeling van de veiligheid van nieuwe voedingsmiddelen aan de hand van de in artikel 6 uiteengezette vereisten moet de autoriteit: Ingeval van ethisch voorbehoud wordt in aanvulling op de veiligheidsbeoordeling advies ingewonnen van de Europese Groep ethiek van de exacte wetenschappen en de nieuwe technologieën (EGE) . Artikel 13 Verplichtingen van de exploitanten van levensmiddelenbedrijven 1. De Commissie verplicht de exploitanten in de voedingssector om redenen van voedselveiligheid en op basis van een advies van de autoriteit voorschriften voor monitoring na het in de handel brengen. Deze monitoring vindt plaats vijf jaar na de datum van opname van het nieuwe voedingsmiddel in de Gemeenschapslijst en betreft onder meer voedselveiligheidsaspecten alsook diergezondheids- en -welzijnsaspecten en de milieueffecten. Er wordt speciale aandacht geschonken aan de bevolkingsgroepen met de grootste voedselinname. De monitoringvoorschriften gelden ook voor nieuwe voedingsmiddelen die reeds in de handel zijn, met inbegrip van die welke krachtens de vereenvoudigde procedure ("kennisgeving") vastgelegd in artikel 5 van Verordening (EG) nr. 258/97, toegelaten zijn. De lidstaten wijzen bevoegde instanties aan die met de monitoring na de marktintroductie belast zijn . 2. De producent en de exploitanten uit de voedingssector brengen de Commissie onverwijld op de hoogte van: Iedere exploitant uit de voedingssector stelt de Commissie en de bevoegde instanties van de lidstaat waar hij zijn werkzaamheden uitoefent in kennis van de gezondheidsproblemen die hem door de consumenten of consumentenorganisaties zijn meegedeeld. De bevoegde instanties van de lidstaten brengen binnen drie maanden na afronding van een inspectie verslag uit aan de Commissie. De Commissie dient uiterlijk een jaar na afloop van de in lid 1 bedoelde periode van vijf jaar verslag uit aan het Europees Parlement en de Raad. 3 . Om dierproeven te vermijden worden voor de toepassing van deze verordening slechts in laatste instantie proeven op gewervelde dieren uitgevoerd. Het gebruik van tests zonder proefdieren en intelligente teststrategieën wordt bevorderd. Artikel 14 Europese Groep ethiek en nieuwe technologieën Voor kwesties met een groot ethisch belang in verband met wetenschap en nieuwe technologie kan de Commissie, indien nodig, op eigen initiatief of op verzoek van een lidstaat de Europese Groep ethiek en nieuwe technologieën raadplegen, om het advies van deze groep over ethische kwesties in te winnen. De Commissie maakt dit advies van de Europese Groep ethiek en nieuwe technologieën openbaar. HOOFDSTUK III ALGEMENE BEPALINGEN Artikel 15 Gegevensbescherming 1. Op verzoek van de aanvrager en op basis van passende en controleerbare informatie in het aanvraagdossier kan worden besloten dat nieuwe wetenschappelijke bewijzen en door eigendomsrechten beschermde gegevens die worden verstrekt om de aanvraag te ondersteunen gedurende vijf jaar vanaf de datum van opname van het nieuwe voedingsmiddel op de communautaire lijst niet ▌voor een andere aanvraag mogen worden gebruikt , tenzij de latere aanvrager met de eerdere aanvrager is overeengekomen dat die gegevens en informatie wel mogen worden gebruikt, en indien: 2 . Gegevens verkregen uit onderzoeksprojecten die geheel of gedeeltelijk door de EG en/of overheidsinstellingen betaald zijn, zoals voederonderzoek, worden tegelijk met de aanvraag openbaar gemaakt en zijn vrijelijk beschikbaar voor gebruik door andere aanvragers. 3 . Om een herhaling van onderzoek met gewervelde dieren te voorkomen, mag een latere aanvrager verwijzen naar studies op gewervelde dieren of andere studies die dierproeven kunnen voorkomen. De eigenaar van de gegevens mag voor het gebruik ervan een passende compensatie vragen. Artikel 16 Geharmoniseerde gegevensbescherming Indien een vergunning voor een nieuw voedingsmiddel en een gezondheidsclaim voor dit voedingsmiddel worden ingediend en indien gegevensbescherming volgens de bepalingen van beide verordeningen gerechtvaardigd is en door de aanvrager wordt gevraagd, dienen, niettegenstaande de toelating van een nieuw voedingsmiddel overeenkomstig de artikelen 7 en 14 van Verordening (EG) nr. 1331/2008 of de vergunning voor een gezondheidsclaim overeenkomstig de artikelen 17, 18 en 25 van Verordening (EG) nr. 1924/2006, de gegevens betreffende de vergunning en die van de publicatie van de vergunning in het Publicatieblad identiek te zijn en dienen de gegevensbeschermingsperioden samen te vallen. Artikel 17 Inspectie- en controlemaatregelen Voor de handhaving van deze verordening worden officiële controles uitgevoerd overeenkomstig Verordening (EG) nr. 882/2004 . Artikel 18 Sancties De lidstaten stellen de regels vast voor de sancties die van toepassing zijn op inbreuken op deze verordening en nemen alle nodige maatregelen om te waarborgen dat zij worden toegepast. De aldus vastgestelde sancties moeten doeltreffend, evenredig en ontmoedigend zijn. De lidstaten stellen de Commissie binnen de twaalf maanden in kennis van de desbetreffende regels en stellen haar onverwijld in kennis van latere wijzigingen die hierop van invloed zijn. Artikel 19 Voorrechten van lidstaten 1. Indien een lidstaat ingevolge nieuwe informatie of een nieuwe beoordeling van bestaande informatie gegronde redenen heeft om aan te nemen dat het gebruik van een voedingsmiddel of voedselingrediënt dat conform is aan deze verordening, gevaar voor de menselijke gezondheid of het milieu kan opleveren, kan die lidstaat de handel in en het gebruik van het betreffende voedingsmiddel of voedselingrediënt op zijn grondgebied tijdelijk schorsen of beperken. De betrokken lidstaat stelt de overige lidstaten en de Commissie daarvan onverwijld in kennis, met opgave van de redenen die tot zijn besluit hebben geleid. 2. De Commissie onderzoekt de in lid 1 bedoelde redenen zo spoedig mogelijk in nauwe samenwerking met EFSA en neemt de nodige maatregelen. De lidstaat die het in lid 1 bedoelde besluit heeft genomen, kan dit besluit handhaven tot op het tijdstip van inwerkingtreding van deze maatregelen. Artikel 20 Comité 1. De Commissie wordt bijgestaan door het bij artikel 58 van Verordening (EG) nr. 178/2002 ingestelde Permanent Comité voor de voedselketen en de diergezondheid ║. 2. Wanneer naar dit lid wordt verwezen, zijn de artikelen 5 en 7 van Besluit 1999/468/EG van toepassing, met inachtneming van artikel 8 van dat besluit. De in artikel 5, lid 6, van Besluit 1999/468/EG bedoelde termijn wordt vastgesteld op drie maanden. 3. Wanneer naar dit lid wordt verwezen, zijn artikel 5 bis, leden 1 tot en met 4, en artikel 7 van Besluit 1999/468/EG van toepassing, met inachtneming van artikel 8 van dat besluit. Artikel 21 Evaluatie 1. De Commissie zendt het Europees Parlement en de Raad uiterlijk ... (32) en in het licht van de opgedane ervaring een verslag over de uitvoering van deze verordening, en in het bijzonder de artikelen 10 en 15 , dat in voorkomend geval vergezeld gaat van voorstellen. 2 . Uiterlijk ... (33) zendt de Commissie het Europees Parlement en de Raad een verslag toe over alle aspecten van levensmiddelen die afkomstig zijn van dieren die worden verkregen door gebruikmaking van een kloontechniek en van de nakomelingen van deze dieren, dat in voorkomend geval gevolgd wordt door wetgevingsvoorstellen. Het verslag en de eventuele voorstellen worden openbaar gemaakt. HOOFDSTUK IV OVERGANGS- EN SLOTBEPALINGEN Artikel 22 Intrekking Verordening (EG) nr. 258/97 wordt ingetrokken met ingang van de datum waarop deze verordening van toepassing wordt. Artikel 23 Vaststelling van de communautaire lijst Uiterlijk ... (34) * stelt de Commissie de communautaire lijst vast door in deze lijst de nieuwe voedingsmiddelen op te nemen die krachtens Verordening (EG) nr. 258/97 zijn toegelaten en die overeenkomstig de artikelen 2 en 3 onder het toepassingsgebied van deze verordening vallen , met inbegrip van de eventuele toelatingsvoorwaarden ▌. Artikel 24 Overgangsmaatregelen ▌Uit hoofde van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 258/97 ingediende aanvragen waarbij het verslag over de eerste beoordeling, als bedoeld in artikel 6, lid 3, van die verordening, vóór ... (35) nog niet aan de Commissie is toegezonden , gelden als aanvragen uit hoofde van deze verordening. Andere aanvragen die krachtens artikel 3, lid 4, en de artikelen 4 en 5 van Verordening (EG) nr. 258/97 vóór ... * worden ingediend, worden volgens de bepalingen van Verordening (EG) nr. 258/97 behandeld. ▌ Artikel 25 Wijziging van Verordening (EG) nr. 1331/2008 Verordening (EG) nr. 1331/2008 wordt als volgt gewijzigd: (1) De titel komt als volgt te luiden:" Verordening (EG) nr . 1331/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2008 tot vaststelling van een uniforme toelatingsprocedure voor levensmiddelenadditieven, voedingsenzymen, levensmiddelenaroma's en nieuwe voedingsmiddelen (2) Artikel 1, lid 1, eerste zin , komt als volgt te luiden:" 1. Bij deze verordening wordt een uniforme evaluatie- en toelatingsprocedure (hierna de "uniforme procedure" genoemd) vastgesteld voor levensmiddelen-additieven, voedingsenzymen, levensmiddelenaroma's en uitgangsmaterialen van levensmiddelenaroma's, gebruikt of bestemd om te worden gebruikt in of op levensmiddelen en nieuwe voedingsmiddelen (hierna de "stoffen of producten" genoemd), die bijdraagt aan het vrije verkeer van deze levensmiddelen in de Gemeenschap en tot een hoog niveau van bescherming van de menselijke gezondheid en van de belangen van de consument. (3) Artikel 1, lid 2, komt als volgt te luiden:" 2. Aan de hand van de uniforme procedure worden de procedurele voorwaarden vastgesteld voor de bijwerking van de lijsten van stoffen en producten die in de Gemeenschap in de handel mogen worden gebracht krachtens de Verordeningen (EG) nr. 1333/2008 , (EG) nr. 1332/2008 , (EG) nr. 1334/2008 en (EG) nr. .../2009 van het Europees Parlement en de Raad van ... betreffende nieuwe voedingsmiddelen (hierna de "sectorale levensmiddelenverordeningen" genoemd). (4) In artikel 1, lid 3, artikel 2, leden 1 en 2, artikel 9, lid 2, artikel 12, lid 1, en artikel 13 wordt "stof" vervangen door "stof of product", en wordt "stoffen" vervangen door "stoffen of producten". (5) De titel van artikel 2 komt als volgt te luiden:" Communautaire lijst van stoffen of producten (6) Aan artikel 4 wordt het volgende lid ║ toegevoegd:" 3. Voor een stof of product kan één aanvraag worden ingediend met het oog op de aanpassing van de verschillende communautaire lijsten uit hoofde van verschillende sectorale levensmiddelenverordeningen, mits de aanvraag aan de voorschriften van elk van de sectorale levensmiddelenverordeningen voldoet. (7) Aan het begin van artikel 6, lid 1, wordt de volgende zin ingevoegd:" In geval op wetenschappelijke gronden bezorgdheid over de veiligheid bestaat, wordt de aanvrager gevraagd bepaalde aanvullende informatie in verband met de risicobeoordeling te verstrekken. Artikel 26 Inwerkingtreding Deze verordening treedt in werking op de twintigste dag volgende op die van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Unie. Zij is van toepassing vanaf ... (36) . Artikel 23 is evenwel van toepassing vanaf ... (37) *. Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat. Gedaan te ║ Voor het Europees Parlement Voor de Raad De Voorzitter De Voorzitter (Medebeslissingsprocedure – herschikking) Het Europees Parlement , – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2008)0505 ), – gelet op artikel 251, lid 2, en de artikelen 133 en 175, lid 1, van het EG­Verdrag, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C6-0297/2008), – gezien het Interinstitutioneel akkoord van 28 november 2001 over een systematischer gebruik van de herschikking van besluiten (1) , – gezien de brief d.d. 17 december 2008 van de Commissie juridische zaken aan de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid overeenkomstig artikel 80 bis, lid 3, van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie juridische zaken inzake de voorgestelde rechtsgrondslag, – gelet op de artikelen 80 bis, 51 en 35 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid en het advies van de Commissie juridische zaken ( A6-0045/2009 ), A. overwegende dat het voorstel in kwestie volgens de Adviesgroep van de juridische diensten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie geen andere inhoudelijke wijzigingen bevat dan die welke als zodanig in het voorstel worden vermeld en dat met betrekking tot de codificatie van de ongewijzigde bepalingen van de eerdere besluiten met die wijzigingen kan worden geconstateerd dat het voorstel een eenvoudige codificatie van de bestaande besluiten behelst, zonder inhoudelijke wijzigingen, 1. gaat akkoord met het voorstel van de Commissie zoals dit is aangepast aan de aanbevelingen van de Adviesgroep van de juridische diensten van het Parlement, de Raad en de Commissie, en zoals dit hieronder is geamendeerd; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in dit voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 25 maart 2009 met het oog op de aanneming van Verordening (EG) nr. .../2009 van het Europees Parlement en de Raad betreffende de ozonlaag afbrekende stoffen (herschikking) (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement in eerste lezing overeen met het definitieve wetsbesluit: Verordening (EG) nr. 1005/2009.) Het Europees Parlement , – gelet op artikel 45 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Begrotingscommissie ( A6-0104/2009 ), A. overwegende dat Activity Based Management (activiteitsgestuurd management – ABM), Activity Based Budgeting (budgettering op basis van activiteiten – ABB), en de strategische plannings- en programmeringscyclus (SPP) in 2000 door de EU-instellingen zijn aangenomen naar aanleiding van het Witboek "Hervorming van de Commissie" ("hervormingen-Kinnock") als onderdeel van een nieuw streven naar meer prestatiegericht beheer van de Commissie en EU-programma's in het algemeen, B. overwegende dat die concepten daarom in de praktijk zijn ingevoerd door de Commissie-Prodi in het kader van haar strategische doelstellingen voor de periode 2000-2005, die aan de middelenzijde zowel een jaarlijkse SPP-cyclus als een overeenkomstige ABM/ABB-cyclus omvatten, C. overwegende dat het uiteindelijk doel van dit alles ongetwijfeld was om ervoor te zorgen dat de beperkte hoeveelheid door de belastingbetaler opgebrachte middelen zo goed mogelijk zou worden gebruikt om een reeks overeengekomen politieke prioriteiten te verwezenlijken door het beleid beter af te stemmen op de procedure voor de toewijzing van middelen, wat betekende dat de EU-instellingen mechanismen moesten invoeren om dit op niet-bureaucratische en doelmatige wijze te realiseren, D. overwegende dat de hervorming tegelijkertijd tot doel had om de doelmatigheid van het beheer en de tenuitvoerlegging te verbeteren, de handelingsvrijheid te vergroten, en een duidelijker definitie te geven van persoonlijke verantwoording en verantwoordelijkheid, E. overwegende dat de begrotingsautoriteit uiteraard het grootste belang hechtte aan het zo goed mogelijk inzetten van schaarse middelen, en nu van mening is dat de tijd rijp is om de ontwikkelingen tot nu toe te inventariseren en een nieuwe impuls te geven aan enkele verdere verbeteringen die ervoor kunnen zorgen dat de EU-instellingen straks kunnen beschikken over hoogwaardige prestatiegerichte systemen, F. overwegende dat zich al aanzienlijke positieve veranderingen hebben voorgedaan in de algemene benadering van en het denken over deze kwesties, maar dat er desondanks nog voldoende ruimte is voor verdere verbeteringen met betrekking tot het beheer van bestaande middelen, Algemeen 1. is van mening dat de invoering van ABM/ABB een succes is en een belangrijke cultuuromslag binnen de Commissie teweeg heeft gebracht, terwijl deze invoering er daarnaast toe heeft bijgedragen dat de definitie van persoonlijke verantwoordelijkheid en verantwoording is verduidelijkt, en het beheer doeltreffender, resultaatgerichter en transparanter is geworden; 2. wijst erop dat er binnen de Commissie nog steeds een reëel gevaar van bureaucratisering bestaat door de vaststelling van ingewikkelde regels en omslachtige procedures; verzoekt derhalve de procedures en het beheer op alle niveaus binnen de Commissie verder te ontwikkelen; 3. meent dat de strategische vijfjarendoelstellingen van de Commissie – uiteindelijk de politieke grondslag voor haar algemene programmering – en de jaarlijkse vertaling daarvan in de jaarlijkse beleidsstrategie (JBS), veel beter op de meerjarige financiële kaders (MFK's) moeten worden afgestemd, teneinde de timing en vaststelling ervan te stroomlijnen in één samenhangende strategie met de daarbij behorende middelen, en is daarom van mening dat de MFK's een duur van vijf jaar moet hebben; 4. is van mening dat EU-programma's momenteel uitgebreid worden onderzocht op controlemechanismen en rechtmatigheid, maar dat er helaas minder aandacht wordt geschonken aan de resultaten die in de overeengekomen periode zijn geboekt; vindt dat er bij de evaluatie van het algemeen presteren van de Commissie in een bepaald jaar veel meer aandacht moet worden besteed aan de behaalde resultaten, onder meer in het kader van de kwijtingsprocedure; Verantwoordelijkheden 5. benadrukt dat een duidelijke vaststelling en verdeling van verantwoordelijkheden van cruciaal belang zijn voor het boeken van resultaten door middel van EU-beleid en voor het behalen van een goed begrotingsrendement; beklemtoont dat de politieke verantwoordelijkheid bij de commissarissen ligt; benadrukt verder dat zij ook tegenover het Parlement volledig verantwoordelijk zijn voor de tenuitvoerlegging van goed en doeltreffend beheer binnen hun afdelingen en de Commissie als geheel; beklemtoont dat goede betrekkingen tussen de instellingen in een geest van wederzijds vertrouwen en openheid cruciaal zijn om successen te kunnen boeken; 6. acht het van het grootste belang dat de Commissie, als uitvoerend college met verantwoordelijkheid voor de tenuitvoerlegging, over genoeg middelen en armslag kan beschikken, maar dat zij desondanks nauwgezet verslag dient uit te brengen over de bereikte doelstellingen en de inzet van de toegewezen financiële en personele middelen; vindt het – vanuit het oogpunt van begrotingsautoriteit – minder belangrijk hoe de doelen precies zijn gehaald en hoe de Commissie intern heeft gefunctioneerd; pleit derhalve in dat opzicht voor meer vrijheid; verzoekt de Commissie de lopende ABB/SPP-cyclus te analyseren om ervoor te zorgen dat deze in dit opzicht consistent is, en eventuele relevante wijzigingsvoorstellen te doen; 7. meent dat de Commissie duidelijke kwantitatieve en kwalitatieve indicatoren moet vastleggen om de verwezenlijking van de doelstellingen van beleidsvoering en bestuur na te gaan, en moet zorgen dat ze op verschillende tijdstippen vergelijkbaar zijn; 8. herinnert eraan dat ook de directeuren-generaal van de DG's van de Commissie (als gedelegeerde ordonnateurs) tot op zekere hoogte bestuurlijke en administratieve verantwoordelijkheid dragen, zoals neergelegd in de relevante bepalingen van het Statuut van de ambtenaren en in overeenstemming met het beginsel van goed financieel beheer in het Financieel Reglement, voor de doelmatige, doeltreffende en, uiteraard, regelmatige tenuitvoerlegging van programma's en beleid; 9. is van mening dat op de meeste terreinen zelfs een duidelijke verantwoordelijkheidsketen, die noch te veel schakels kent noch te bureaucratisch is, kan leiden tot een gebrek aan "ownership" over specifieke kwesties binnen de Commissie en zou in dat opzicht graag enige duidelijke richtsnoeren krijgen met betrekking tot de uitvoering van programma's/de begroting en de vraag welke invloed ABM en ABB hebben op dit onderwerp; 10. verwelkomt tegen deze achtergrond verdere werkzaamheden om de verantwoordelijkheid van individuele actoren te verduidelijkheden en het verantwoordelijkheidsgevoel binnen de organisatie te versterken; meent in dit opzicht verder dat de doeltreffende inzet en integratie van ABM/ABB als een "instrument voor succes", in plaats van als een administratieve last, van cruciaal belang kan zijn; roept de Commissie op dit proces voort te zetten en eventueel relevante voorstellen te doen om het te verbeteren; Feedback 11. is van mening dat de praktische presentatie en de synthese van de resultaten en toegewezen middelen in de jaarlijkse activiteitenverslagen nog altijd achterblijven bij de administratieve taken om de doelen en gevraagde middelen te presenteren in de voorbereidende fasen, d.w.z. in de JBS, de jaarlijkse beheersplannen en de activiteitenoverzichten; vindt in dit opzicht dat er verdere ontwikkelingen nodig zijn waarbij de gezamenlijke diensten van de Commissie op positieve wijze "ownership" moeten nemen van dit proces; 12. onderstreept de reële noodzaak van betere en gebruiksvriendelijke verslagen over de resultaten opdat het Parlement zijn taken op het terrein van begroting, wetgeving en controle kan uitvoeren; vindt dat het Parlement en de Raad in het kader van de jaarlijkse begrotingsprocedure moeten kunnen beschikken over een beknoptere versie van de relevante jaarlijkse activiteitsverslagen en hun syntheseverslagen, met inbegrip van de resultaten en kosten; 13. ziet het als een ernstige tekortkoming dat de JBS en de parallelle begrotingsinformatie die de basis voor het voorontwerp van begroting (VOB) vormt, tot nu toe nieuwe prioriteiten ingevoerd heeft zonder "negatieve prioriteiten" vast te stellen en dat, ten gevolge hiervan, de hele cyclus leidt tot toevoeging van de ene prioriteit na de andere zonder politieke besluiten te nemen over kwesties waaraan, gezien de beperkte hoeveelheid beschikbare middelen die door de belastingbetaler worden opgebracht, minder prioriteit moet worden toegekend om ruimte te maken voor de belangrijkste prioriteiten; benadrukt dat dat volstrekt in tegenspraak met de fundamentele beginselen van de hervorming is; merkt met bezorgdheid op dat de strikte limieten van de MFK's heel weinig bewegingsruimte laten; 14. neemt kennis van de voorstellen ter verbetering van de samenhang tussen de jaarlijkse beheersplannen en de activiteitenoverzichten die worden gepubliceerd bij het VOB, teneinde de administratieve lasten van de SPP-procedure te verminderen en tegelijkertijd de koppeling tussen de doelstellingen en de gemeten "outputs" te handhaven; is van oordeel dat het jaarlijks beheersplan moet worden herzien en verzoekt de Commissie om snel te handelen; 15. is er bijgevolg nog altijd niet van overtuigd dat er in de SPP/ABM-procedure voldoende rekening wordt gehouden met "geleerde lessen" en resultaten uit het verleden alsmede met de wijze waarop deze worden teruggekoppeld naar het systeem voor de komende jaren; wijst erop dat dit ook verband houdt met de wijze waarop wordt omgegaan met de grote hoeveelheid studies en evaluaties die door de Commissie worden uitgevoerd en de wijze waarop die – terecht – van invloed zijn op de procedure voor de toewijzing van middelen; stelt daarom voor om duidelijker te eisen dat er in de mandaten voor de evaluaties een verbinding wordt gelegd tussen herzieningen van programma's en de begrotingsprocedure ; stelt verder voor om in het jaarlijks activiteitenverslag een hoofdstuk op te nemen over de bij de uitvoering opgedane lessen; 16. meent dat de SPP/ABM-cyclus ook een evaluatie van de risico's bij het bereiken van de vastgelegde beleidsdoelstellingen moet omvatten; 17. acht het noodzakelijk, als praktisch voorstel ter verbetering van de prestaties van EU-programma's, dat de lopende beheers- en begrotingscycli beter worden benut bij de voorbereiding van de nieuwe begroting; in technische termen betekent dat dat de jaarlijkse activiteitenverslagen en hun synthese voor 2008, met de resultaten, of de doelstellingen namelijk al dan niet gehaald zijn, op tijd beschikbaar moeten zijn voor de lopende procedure (begroting 2010) en dat er bij alle voorstellen die de Commissie in 2009 doet intensiever gebruik van gemaakt moet worden; benadrukt zijn wens dat er "systematische gevolgen" verbonden worden aan de voortgang met betrekking tot eerdere prioriteiten en doelen; heeft kritiek op het feit dat er, van het ene op het andere jaar, niet genoeg wordt gekeken naar wat er dienaangaande is gedaan en wat voor gevolgen dat moet hebben voor de volgende jaren; 18. verheugt zich over bepaalde verbeteringen in de activiteitsoverzichten die bij het VOB worden gepubliceerd om de gevraagde middelen te motiveren; betreurt echter dat de informatie soms nog altijd niet de vereiste kwaliteit heeft om bijvoorbeeld een toename van de begroting te onderbouwen, en dat de begrotingsautoriteit het tot nu niet geboden acht om goed presterende afdelingen te belonen en, omgekeerd, de begrotingen van afdelingen die ontoereikende resultaten verschaffen op hetzelfde niveau te handhaven of zelfs te verlagen; Binnen de Commissie 19. meent dat ook de langetermijndoelstellingen en -plannen, d.w.z. het MFK en de strategische vijfjarendoelstellingen en het JBS, beter moeten worden uitgelegd en gekoppeld aan het werk van individuele DG's en diensten, als een belangrijk onderdeel van de inspanningen om de medewerkers te motiveren en te laten voelen dat zij een rol spelen in en een bijdrage leveren tot de overkoepelende doelstellingen van de organisatie in haar geheel; vraagt de Commissie dan ook om een duidelijker verband te leggen tussen de positieve en negatieve prioriteiten van de jaarlijkse beheersplannen en de jaarlijkse activiteitenverslagen en de algemene meerjarige en strategische doelstellingen; 20. vindt het daarnaast betreurenswaardig dat er in het algemeen geen echte pogingen worden ondernomen om de voortgang ten aanzien van de strategische doelstellingen te evalueren; is van mening dat er bijvoorbeeld een tussentijdse evaluatie zou kunnen worden uitgevoerd om te bekijken hoe de strategische doelstellingen zijn verwezenlijkt en dat elk DG tot dat proces zou kunnen bijdragen door aan te geven welke maatregelen er zijn genomen, welke middelen er zijn gebruikt, en hoe dit heeft bijgedragen tot de realisering van de algemene doelen; benadrukt dat het om tot een praktische aanpak te komen noodzakelijk is dat de doelstellingen en indicatoren die worden gebruikt om de prestaties te meten zoveel mogelijk moeten worden vastgesteld in die strategische context; 21. benadrukt dat een dergelijke betrokkenheid uiteindelijk ook de sleutel is tot een verantwoord beheer van middelen op de operationele niveaus en bijvoorbeeld ook van cruciaal belang is om eenheden te stimuleren op zoek te gaan naar doeltreffende werkwijzen, mogelijke besparingen, samenwerkingsmogelijkheden met andere afdelingen enz.; 22. is van mening dat ABB/ABM moet worden ontwikkeld op een manier die leidt tot meer transparantie en duidelijkheid met betrekking tot de verdeling van verantwoordelijkheden tussen centrale en gedecentraliseerde functies binnen de Commissie en die, belangrijker nog, duidelijke richtsnoeren biedt ten aanzien van het aantal personeelsleden en de kosten voor administratieve ondersteuning en coördinerende functies, waaronder voor de ABB/ABM-cyclus zelf, en die aldus bijdraagt tot het vinden van een goed evenwicht tussen een gecentraliseerde en een gedecentraliseerde benadering; Slotopmerkingen 23. verzoekt de Commissie om de SPP-ABM-cyclus beter te integreren en te stroomlijnen zodat er bij de toewijzing van personele en financiële middelen op gepaste wijze rekening kan worden gehouden met de daadwerkelijke resultaten van de tenuitvoerlegging van beleid en activiteiten; benadrukt dat dit ook moet leiden tot de vaststelling van mogelijke "negatieve prioriteiten"; 24. meent dat er ernstiger overwogen moet worden om van de Jaarlijkse Beleidsstrategie een procedure te maken die de resultaten van het jaar tevoren stelselmatig in aanmerking neemt, hetgeen de administratieve lasten voor de Commissie zou helpen verminderen; 25. benadrukt dat er ook vereenvoudigingen en verbeteringen in de presentatie aangebracht moeten worden in de inhoud van centraal belangrijke SPP-ABM-documenten, zoals de jaarlijkse activiteits- en syntheseverslagen van de Commissie, om ze beter op de behoeften van de begrotings- en kwijtingsautoriteit af te stemmen; 26. dringt erop aan dat deze stap niet mag leiden tot een verhoging van de administratieve lasten; verzoekt de Commissie daarom een gedetailleerde analyse op te stellen van de administratieve kosten die met de SPP/ABM-cyclus gemoeid zijn, teneinde mogelijkheden voor administratieve vereenvoudigingen in kaart te brengen, en nauwgezet te kunnen controleren of het geboden is om personeel toe te wijzen, met name voor programmerings- en begrotingsactiviteiten; 27. verzoekt de Commissie om in de volgende resolutie, voordat het Parlement de begroting voor 2010 in eerste lezing behandelt, verslag uit te brengen aan het Parlement over de resultaten van dergelijke analyses, alsmede over de genomen maatregelen en de geboekte vooruitgang met betrekking tot de in het onderhavige verslag gedane verzoeken; 28. is van oordeel dat meer nadruk moet worden gelegd op de vaststelling van de kwaliteitscriteria waaraan de informatie over de bereikte resultaten moet voldoen; 29. verzoekt de Commissie daarnaast het Parlement op de hoogte te houden van de maatregelen die zijn genomen om de doelmatigheid en doeltreffendheid van de organisatie te beoordelen en verbeteren, vooral wat betreft de verdeling van administratieve ondersteuning en coördinerende functies tussen de centrale en operationele niveaus binnen de Commissie; 30. benadrukt dat er een duidelijker verband moet worden gelegd tussen de jaarlijkse activiteitenverslagen, de JBS en het VOB van de Commissie en dat met behulp van een meerjarenvooruitzicht moet worden gestimuleerd dat programmerings- en begrotingsactiviteiten op één lijn worden gebracht, door een betere koppeling tot stand te brengen tussen het MFK, het strategisch plan van de Commissie en de JBS; 31. meent dat deze verbeteringen ABB-ABM tot een doeltreffend instrument zullen maken met het oog op een resultaatgerichte begroting en dat zij binnen de Commissie een cultuur van verantwoordelijkheid en verantwoording zullen stimuleren; 32. meent dat het zich opnieuw moet beraden over de wijze waarop het gebruik maakt van de in de SPP/ABM-documenten vervatte informatie over de bereikte resultaten om zijn dialoog met de Commissie op een hoger plan te brengen; o o o 33. verzoekt zijn Voorzitter om deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement , – gelet op het EG-Verdrag, inzonderheid artikelen 268 tot en met 280, – gezien de lopende procedure voor de ratificatie van het Verdrag van Lissabon, – gelet op het Interinstitutioneel Akkoord (IIA) van 17 mei 2006 tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie betreffende de begrotingsdiscipline en een goed financieel beheer (1) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 8 juni 2005 over beleidsuitdagingen en begrotingsmiddelen in de uitgebreide Unie 2007-2013 (2) , – gezien het werkdocument van de Commissie van 3 november 2008, getiteld "De begroting hervormen − Europa veranderen" (SEC(2008)2739), – gezien de resultaten van de conferentie over De begroting hervormen − Europa veranderen, op 12 november 2008 gehouden onder auspiciën van de Commissie, – onder verwijzing naar zijn resoluties van 13 december 2007 over het ontwerp van algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2008 (alle afdelingen) (3) en van 18 december 2008 over het ontwerp van algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2009 (alle afdelingen) (4) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 29 maart 2007 over de toekomst van de eigen middelen van de Europese Unie (5) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 12 december 2007 over het gewijzigde voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van het Interinstitutioneel Akkoord van 17 mei 2006 betreffende de begrotingsdiscipline en een goed financieel beheer ten aanzien van het meerjarig financieel kader (6) , – gezien zijn standpunt van 4 december 2008 over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een snelleresponsfaciliteit voor maatregelen tegen de scherpe stijging van de voedselprijzen in de ontwikkelingslanden (7) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 21 februari 2008 over het vierde verslag over economische en sociale cohesie (8) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 12 maart 2008 over de "Gezondheidscontrole" van het GLB (9) , – gezien de conclusies van de Europese Raden van 15-16 december 2005, 21-22 juni 2007 en 11-12 december 2008, – gelet op het antwoord van de Europese Rekenkamer op de mededeling van de Commissie, getiteld "De begroting hervormen, Europa veranderen" (SEC(2007)1188), – gelet op artikel 45 van het Reglement, – gezien het verslag van de Begrotingscommissie en de adviezen van de Commissie buitenlandse zaken, de Commissie ontwikkelingssamenwerking, de Commissie begrotingscontrole, de Commissie industrie, onderzoek en energie, de Commissie regionale ontwikkeling en de Commissie landbouw ( A6-0110/2009 ), A. overwegende dat het Europees Parlement, de Raad en de Commissie overeenstemming hebben bereikt over het Interinstitutioneel Akkoord van 17 mei 2006 betreffende de begrotingsdiscipline en een goed financieel beheer ("IIA van 17 mei 2006"), na intensieve onderhandelingen op basis van de onderhandelingspositie van het Europees Parlement van 8 juni 2005, op basis van een diepgaande analyse van de behoeften om de politieke prioriteiten te kunnen bepalen, na het bereiken van een akkoord door de lidstaten in 2005, B. overwegende dat het IIA van 17 mei 2006 bepaalt dat de Commissie tegen het einde van 2009 verslag zal uitbrengen over het functioneren van het IIA en de Commissie verzoekt een volledige, alomvattende en brede evaluatie te verrichten met betrekking tot alle aspecten van de uitgaven van de EU, met inbegrip van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, en de inkomsten, met inbegrip van de korting voor het Verenigd Koninkrijk, en daarover in 2008/2009 een verslag uit te brengen, C. overwegende dat de Commissie in september 2007 de aanzet heeft gegeven tot een brede openbare raadpleging, waaraan meer dan 300 bijdragen zijn geleverd, en op 12 november 2008 een conferentie met als titel "De begroting hervormen − Europa veranderen" heeft georganiseerd, die de eerste stap in het herzieningsproces vormde, D. overwegende dat de Commissie van plan is een mededeling te presenteren over de belangrijkste punten voor het ontwerp van het volgende financiële kader ten laatste in de herfst van 2009 en verslag moet uitbrengen over het functioneren van het IIA van 17 mei 2006 (stap twee van het proces), terwijl de voorstellen voor het volgende meerjarig financieel kader (MFK) en IIA zullen worden gedaan door de volgende Commissie (stap drie) in de loop van 2010, E. overwegende dat de procedure voor ratificatie van het Verdrag van Lissabon nog niet is voltooid, F. overwegende dat de financiële bepalingen van het Verdrag van Lissabon ervoor zorgen dat het MFK juridisch bindend is volgens het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie en een duur zullen hebben van "ten minste vijf jaar", G. overwegende dat het Verdrag van Lissabon voorziet in een uitbreiding van de bevoegdheden van de Europese Unie, die zouden kunnen leiden tot nieuw beleid waarvoor passende rechtsgronden en financiering noodzakelijk zouden kunnen zijn, H. overwegende dat de instellingen ervoor moeten zorgen dat de agenda van het volgende financiële kader ruimte laat voor democratische legitimering en om de mandaten van de Commissie en het Parlement voor zover dat mogelijk is op elkaar af te stemmen, mede gelet op een mogelijke verlenging en aanpassing van het huidige MFK tot 2015/2016, I. overwegende dat de benoeming van een nieuwe Commissie en de hoorzittingen die in dat kader zullen plaatsvinden, een goede gelegenheid bieden aan het nieuwgekozen Parlement om de nieuwe commissarissen te ondervragen over en te beoordelen op hun respectievelijke beleidsprioriteiten en de daarvoor nodig geachte begrotingsmiddelen, J. overwegende dat de tussentijdse evaluatie van de lopende wetgevingsprogramma's, gepland voor 2010-2011, een belangrijke grondslag moet vormen voor een toekomstige beoordeling van lopende programma's en toekomstige prioriteiten en op passende wijze in aanmerking moet worden genomen in de financiële programmering voor de periode 2015-2016, 1. herinnert aan het feit dat het Parlement een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan het tot stand komen van het MFK voor 2007-2013 en het IIA van 17 mei 2006, terwijl tegelijkertijd de continuïteit van de EG-wetgeving mogelijk is gemaakt door de lancering van een enorm aantal meerjaarlijkse programma's; is van mening dat de meeste aanbevelingen uit het verslag van het Parlement nog van toepassing zijn, aangezien die teruggaan op een bottom-up aanpak waarin taken en toezeggingen gekoppeld worden aan de nodige begrotingsmiddelen; is in deze context van mening dat bepaalde algemene beginselen en richtsnoeren, gebaseerd op ervaringen uit het verleden, moeten kunnen worden doorgegeven aan het nieuwe Parlement; Een driefasenaanpak 2. verwelkomt het initiatief van de Commissie om een alomvattende brede raadpleging te organiseren die moet voorzien in nieuwe ideeën en opkomende trends; herinnert er evenwel aan dat het Parlement zich, binnen de grenzen van de institutionele prerogatieven van elke instelling, het recht voorbehoudt om op zoek te gaan naar andere oplossingen en ideeën via zelf georganiseerde raadplegingen en hoorzittingen; 3. is van mening dat er, de afgelopen twee jaar na de inwerkingtreding van het huidige MFK (2007-2013) en het IIA van 17 mei 2006, enige vooruitgang is geboekt op de drie zuilen die door het Parlement zijn ontwikkeld in zijn resolutie van 17 mei 2006 over de sluiting van een interinstitutioneel akkoord (10) : het samenbrengen van de politieke prioriteiten en de financiële behoeften, het moderniseren van de begrotingsstructuur, het verbeteren van de kwaliteit van uitvoering van de EU-begroting; merkt niettemin op dat er nog ruimte is voor verbetering, bijvoorbeeld met betrekking tot het afgeven van de toen overeengekomen "déclaration d'assurance" (DAS), de vereenvoudiging van de regelgeving en de verbetering van het gebruik van de kredieten die reeds beschikbaar zijn gesteld, maar waarvan de besteding nog zeer onvolledig is; 4. herinnert aan het feit dat het zich ervan bewust is dat een aantal tekortkomingen onopgelost zijn gebleven in het slotakkoord, onder meer de invoering van verklaringen inzake regionaal en nationaal beheer; benadrukt dat de noodzaak van aanvullende financiering voor politieke prioriteiten van de EU, in het bijzonder voor Galileo, het Europees Instituut voor Technologie en de voedselfaciliteit, naar voren is gekomen en dat een oplossing is gevonden via de bestaande instrumenten van het IIA van 17 mei 2006; merkt op dat de Raad zelf niet in staat is gebleken om uitvoering te geven aan het akkoord van de Europese Raad om 5 000 000 000 EUR van de begroting van de Unie toe te kennen aan het plan voor het herstel en de ondersteuning van de economie; is van mening dat verdere aanpassingen binnen het huidige MFK en IIA op basis van een adequate en ambitieuze herziening noodzakelijk zullen zijn; 5. merkt op dat er een onderscheid moet worden gemaakt tussen de herziening van bepaalde programma's binnen het huidige MFK op basis van de tussentijdse evaluatie van wetgeving die zal plaatsvinden in 2010-2011, de bestaande uitdagingen die voortkomen uit de ontoereikende financiering van rubriek 4 en rubriek 1a, en de nieuwe uitdagingen zoals energie, klimaatverandering, burgerschap, vrijheid, veiligheid en justitie, bestrijding van georganiseerde grensoverschrijdende misdaad, het Gemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid (GBVB) en andere beleidsterreinen die zijn gekoppeld aan de nieuwe bevoegdheden die het Verdrag van Lissabon biedt en de voorbereiding van het nieuwe MFK; onderstreept dat de verlenging van het huidige MFK een ambitieuze tussentijdse herziening tot een nog noodzakelijker voorwaarde vooraf maakt; 6. benadrukt dat het, gezien de huidige context en een aantal onzekerheden die zijn verbonden aan het ratificatieproces van het Verdrag van Lissabon enerzijds, en het einde van de lopende zittingsperiode van het Parlement, de uitslag van de Europese verkiezingen en de benoeming van de nieuwe Commissie in de huidige economische context anderzijds, niet mogelijk zal zijn om in de komende maanden gedetailleerde standpunten in te nemen met het oog op een ambitieuze herziening; benadrukt evenwel dat een ambitieuze herziening een dringende prioriteit moet zijn voor het nieuwe Parlement en de nieuwe Commissie; 7. is daarom van mening dat een realistische tussentijdse herziening in drie stappen moet verlopen: Algemene principes 8. herinnert aan het feit dat het plafond van de eigen middelen 1,31% van het BBI van de EU aan vastleggingskredieten en 1,24 % van het BBI van de EU aan betalingen bedraagt; herinnert tevens aan het feit dat er elk jaar aanzienlijke marges overblijven onder het plafond dat is vastgesteld in het financiële kader, in het bijzonder in betalingen (8 300 000 000 EUR in 2007, 13 000 000 000 in 2008, 7 800 000 000 in 2009); herinnert daarnaast aan het feit dat er enorme marges bestaan tussen het plafond van het MFK en het plafond van de eigen middelen van de EU (11) (36 600 000 000 EUR in 2010, 44 200 000 000 in 2011, 45 000 000 000 in en 50 600 000 000 in 2013) (12) ; 9. bevestigt zijn standpunt als neergelegd in zijn reeds aangehaalde resolutie van 29 maart 2007 waarin het benadrukte dat "de politieke koppeling tussen de hervorming van de inkomsten en een herziening van de uitgaven onvermijdelijk en zonder meer redelijk is"; is van mening dat de twee processen parallel aan elkaar moeten verlopen om uiteindelijk (uiterlijk bij het MFK dat ingaat in 2016/2017) samen te vallen in een alomvattende en geïntegreerde hervorming voor een nieuw systeem van financiering en uitgaven van de EU, hetgeen zou impliceren dat het voorbereidende werk, met inbegrip van de ratificatie, daarvoor is gedaan; dringt aan op een systeem waarbij de baten en de lasten van de verschillende lidstaten over het algemeen op een meer adequaat niveau worden gebracht; 10. is van mening dat de algehele omvang van de middelen van de EU niet mag worden beïnvloed door de huidige mondiale economische crisis, zelfs als het BBI van de lidstaten niet langer een stijgende lijn zou vertonen; is er daarom van overtuigd dat de uitgaven van de EU met name gericht moeten zijn op beleid met een duidelijke Europese meerwaarde, geheel overeenkomstig de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid; herinnert eraan dat de omvang van die meerwaarde in tijden van crisis grotendeels berust op het fundamentele beginsel van solidariteit tussen de Europese volkeren; 11. benadrukt dat gezond financieel beheer, beter beheer door de lidstaten en de Commissie en het samenbrengen van politieke prioriteiten en financiële behoeften de komende jaren een prioriteit moeten blijven; en dat dit doel moet worden nagestreefd door vooraf positieve en negatieve prioriteiten vast te stellen, in plaats van door zelfopgelegde plafonds en is daarom van mening dat de flexibiliteit van het MFK moet worden vergroot; onderstreept dat de EU in haar geschiedenis zelden voor zulke grote uitdagingen heeft gestaan (voedselcrisis, energiecrisis en financiële crisis); is van mening dat een echt Europees antwoord op deze crises internationale wetgeving en begrotingsmaatregelen vereist; 12. acht het, gelet op het feit dat de beleidsprioriteiten van de Unie in permanente evolutie verkeren ten gevolge van de mondialisering, de demografische ontwikkeling, de technologische ontwikkeling, de noodzaak om een veilige en uit diverse bronnen afkomstige energievoorziening te waarborgen en de klimaatverandering, van essentieel belang dat de uitgaven van de Unie opnieuw worden geëvalueerd en geoptimaliseerd, zodat de EU zo doeltreffend mogelijke acties met de hoogst mogelijke meerwaarde ten uitvoer kan leggen; 13. is ervan overtuigd dat meer flexibiliteit binnen en tussen rubrieken een absolute noodzaak is voor het functioneringsvermogen van de Unie, niet alleen om de nieuwe uitdagingen van de EU het hoofd te kunnen bieden, maar ook om het besluitvormingsproces binnen de instellingen te vereenvoudigen; verwacht dat de Commissie in de toekomst in haar voorstellen relevante initiatieven in deze richting zal ontplooien, overeenkomstig verklaring nr. 1 bij het IIA van 17 mei 2006; 14. herinnert eraan dat het financiële kader overeenkomstig punt 21 van het IIA "mag het financieel kader op voorstel van de Commissie worden herzien in het geval van onvoorziene situaties, met inachtneming van het maximum van de eigen middelen"; uit eens te meer kritiek op het irrationele gedrag van de Raad, die zich keer op keer verzet tegen de toepassing van deze mogelijkheid tot herziening; 15. herhaalt zijn wens om te komen tot een concrete en snelle verbetering van de uitvoering door de lidstaten en de Commissie van EU-beleid en van het cohesiebeleid in het bijzonder; verwacht ten stelligste dat het gezamenlijke engagement waartoe de Commissie en de Raad zich in november 2008 namens de lidstaten hebben verplicht, zal leiden tot een vereenvoudiging van de procedures (in het bijzonder van de beheerscontrolesystemen (MCS)) teneinde betalingen te versnellen, en een positief effect zal hebben op de komende begrotingen; is bereid om politieke en administratieve maatregelen te nemen indien de huidige situatie ongewijzigd zou blijven voortduren; zou graag zien dat de vereenvoudiging van procedures ook op andere gebieden een prioriteit vormt, bijvoorbeeld op het terrein van onderzoek en innovatie, MKB-beleid, enz.; 16. merkt op dat hoge prioriteit moet worden verleend aan een effectief beheer van de uitgaven van de EU; acht het tevens bijzonder belangrijk dat de financiële middelen worden toegekend op basis van objectieve criteria en een permanente evaluatie van de resultaten; is van mening dat in dit verband moet worden gestreefd naar sterke en efficiënte publiek-private partnerschappen (PPP's); 17. betreurt dat de discussie over de hervorming van het systeem voor de financiering van de begroting van de Unie vertraging heeft opgelopen, temeer daar deze hervorming nog dringender is geworden ten gevolge van de economische crisis; vindt het met name jammer dat de tenuitvoerlegging van het systeem voor de toekenning van emissierechten voor broeikasgassen niet is aangegrepen om een diepgaand politiek debat te openen over de toewijzing van nieuwe publieke middelen die teruggaan op besluiten van de Unie; dringt erop aan dat dit debat wordt geopend in het kader van de volgende tussentijdse herziening van het huidige MFK; 18. merkt op dat in de nationale begrotingen van de lidstaten rekening wordt gehouden met een groot deel van de doelstellingen van de Unie; dringt erop aan dat deze kredieten worden geboekt en gepubliceerd in elk van de lidstaten teneinde een beter inzicht te krijgen in eenieders inspanningen en in de omvang van de bedragen die in het kader van de Europese begroting moeten worden uitgetrokken voor terreinen waar het optreden van de lidstaten moet worden aangemoedigd en aangevuld; Specifieke opmerkingen 19. is vastbesloten passende financiering te vinden voor nieuw of aanvullend beleid dat zou kunnen voortvloeien uit de mogelijke inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon (zoals energie- en ruimtebeleid en onderzoek in het kader van rubriek 1a, justitiële samenwerking in het kader van rubriek 3a, jeugd, sport, voorlichtings- en communicatiebeleid en volksgezondheid in het kader van rubriek 3b, humanitaire hulp en Europese Dienst extern optreden in het kader van rubriek 4); 20. herinnert aan het feit dat de rubrieken 1a, 3 en 4 in het huidige MFK al onvoldoende geld ontvangen; benadrukt dat aanvullend beleid geen invloed mag hebben op het evenwicht tussen de hoofdcategorieën van het huidige MFK en de bestaande prioriteiten niet in gevaar mag brengen; benadrukt ook dat, mochten sommige lidstaten blijven aandringen op een "1%-aanpak", de begroting geen mogelijkheden zal bieden om nieuwe prioriteiten te financieren, wat onaanvaardbaar moet zijn voor de Raad en volkomen onaanvaardbaar voor het Parlement; 21. is van mening dat het verschaffen aan de Unie van de middelen die nodig zijn voor het vervullen van haar politieke ambitie op gebieden als energieveiligheid en de strijd tegen klimaatverandering, deel moet uitmaken van een herziening op de korte termijn, onafhankelijk van de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon; is bereid te onderzoeken in hoeverre er mogelijkheden zijn om voor dat doel een speciaal fonds in het leven te roepen; benadrukt dat dit ook een topprioriteit moet zijn voor het volgende MFK, bij voorkeur door de oprichting van een nieuwe categorie waarin alle relevante beleidsmaatregelen ter bestrijding van de klimaatverandering worden gebundeld; 22. onderstreept de noodzaak van samenhang tussen de op dit gebied ten uitvoer gelegde beleidsacties en merkt op dat moet worden nagegaan of alle belangrijke programma's, waaronder landbouw, cohesieprogramma's, vervoer en energienetwerken, en ontwikkelingsprogramma's, zijn aangepast aan de veranderende klimaatomstandigheden; 23. beklemtoont nogmaals dat het bereid is onderhandelingen te openen met de Raad over voorstellen van de Commissie om energie- en netwerkprojecten (breedband) te financieren in de context van het Herstelplan van de EU; 24. benadrukt dat de huidige context van economische vertraging niet als excuus voor uitstel mag worden gebruikt, maar daarentegen moet worden beschouwd als een gelegenheid om meer te investeren in groene technologieën; 25. dringt erop aan vast te houden aan het streven naar een verhoging van de uitgaven voor onderzoek en innovatie tot 3% van het BBI van de EU in het jaar 2010; benadrukt dat wetenschappelijk onderzoek, wetenschappelijke infrastructuur, technologische ontwikkeling en innovatie een centrale rol spelen in de Lissabon-strategie en essentiële factoren zijn voor groei, het scheppen van werkgelegenheid, duurzame ontwikkeling en het concurrentievermogen van de EU; 26. onderstreept dat onderwijs-, cultuur- en jeugdprogramma's een enorm potentieel hebben om Europa dichter bij de burgers te brengen en culturele diversiteit en wederzijds begrip te bevorderen, om nog maar te zwijgen van de rol van onderwijs bij het verwezenlijken van de doelstellingen van Lissabon en het afstemmen van de beroepsvaardigheden op de nieuwe uitdagingen en kansen die voortkomen uit de financiële en economische crisis en de klimaatverandering; 27. herinnert aan het feit dat rubriek 4 "De EU als mondiale partner" chronisch te weinig geld krijgt; vraagt de Commissie met voorstellen te komen voor financiering op de lange termijn van acties die bijdragen aan de verwezenlijking van de millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling, van verplichtingen die voortvloeien uit een internationale overeenkomst inzake klimaatverandering los van ontwikkelingssteun, van acties ter voorkoming van conflicten en ter bevordering van de eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, van een geloofwaardig nabuurschapsbeleid en van het GBVB/EVDB (in het kader van adequate kwijtingsprocedures), teneinde terugkerende en eindeloze onderhandelingen met de Raad tijdens de jaarlijkse begrotingsprocedures te voorkomen; herinnert eraan dat de nieuwe behoeften gefinancierd moeten worden met extra middelen; 28. herinnert aan de verplichtingen die de lidstaten in 2005 zijn aangegaan met het oog op het realiseren van de doelstelling van 0,7% van het BBI van de EU voor officiële ontwikkelingssteun (ODA) in 2015; is van mening dat steun vanuit de EU-begroting een nuttige stimulans kan zijn om lidstaten te helpen zich aan deze doelstelling te houden; spreekt nogmaals zijn wil uit om het Europees Ontwikkelingsfonds onder te brengen in de algemene begroting waarvan de beslissingsprocedures worden gevolgd en gecontroleerd door het Parlement; 29. verzoekt het nieuwe, in 2009 verkozen Parlement, ter wille van de transparantie, om de middelen die thans buiten de begroting vallen in de gewone begrotingsstructuur op te nemen; o o o 30. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement , – onder verwijzing naar zijn resoluties van 25 september 2003 over de vijfde ministersconferentie van de Wereldhandelsorganisatie in Cancún (1) , van 12 mei 2005 over de evaluatie van de Doha-Ontwikkelingsronde na het besluit van de Algemene Raad van de WTO van 1 augustus 2004 (2) , van 1 december 2005 over de voorbereiding van de zesde ministersconferentie van de Wereldhandelsorganisatie in Hongkong (3) , van 23 maart 2006 over de invloed van de economische partnerschapsovereenkomsten (EPO's) op de ontwikkeling (4) , van 4 april 2006 over de evaluatie van de Doha-ronde na de ministersconferentie van de WTO in Hongkong (5) , van 1 juni 2006 over handel en armoede: naar een handelsbeleid dat de bijdrage van de handel aan armoedebestrijding maximaliseert (6) , van 7 september 2006 over de opschorting van de onderhandelingen over de Ontwikkelingsagenda van Doha (DDA) (7) , van 23 mei 2007 over economische partnerschapsovereenkomsten (8) , van 12 juli 2007 over de TRIPS-overeenkomst en de beschikbaarheid van medicijnen (9) , van 12 december 2007 over economische partnerschapsovereenkomsten (10) en zijn standpunt van 5 juni 2008 inzake het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende de toepassing van een schema van algemene tariefpreferenties voor de periode van 1 januari 2009 tot en met 31 december 2011 en tot wijziging van de Verordeningen (EG) nr. 552/97 en (EG) nr. 1933/2006 en de Verordeningen (EG) nr. 964/2007 en (EG) nr. 1100/2006 van de Commissie (11) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 26 september 2002 over de aanbevelingen van het Europees Parlement aan de Commissie inzake de sluiting van overeenkomsten inzake economisch partnerschap met de ACS-regio's en -landen (12) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 5 februari 2009 over de invloed van de economische partnerschapsovereenkomsten (EPO's) op de ontwikkeling (13) , – gezien de economische partnerschapsovereenkomst tussen de Cariforum-staten, enerzijds, en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, anderzijds, – gezien de gezamenlijke verklaring over de ondertekening van de economische partnerschapsovereenkomst, – gezien de partnerschapsovereenkomst tussen de leden van de groep van staten in Afrika, het Caribische gebied en de Stille Oceaan (ACS) enerzijds, en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten anderzijds, ondertekend te Cotonou op 23 juni 2000 (Overeenkomst van Cotonou), – gezien de conclusies van de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen van april 2006, oktober 2006, mei 2007, oktober 2007, november 2007 en mei 2008, – gezien de mededeling van de Commissie van 23 oktober 2007 getiteld "Economische partnerschapsovereenkomsten" ( COM(2007)0635 ), – gezien de Algemene Overeenkomst inzake tarieven en handel (GATT), met name artikel XXIV daarvan, – gezien de op 14 november 2001 in Doha op de vierde bijeenkomst van de ministersconferentie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) aangenomen ministeriële verklaring, – gezien de op 18 december 2005 in Hongkong op de zesde bijeenkomst van de ministersconferentie van de WTO aangenomen ministeriële verklaring, – gezien het verslag en de aanbevelingen van de task force hulp voor handel, die de Algemene Raad van de WTO op 10 oktober 2006 heeft goedgekeurd, – gezien de Millenniumverklaring van de Verenigde Naties van 8 september 2000, waarin de millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling (MDG's) zijn geformuleerd als criteria die de internationale gemeenschap collectief heeft opgesteld met het oog op de uitbanning van armoede, – gezien het op 8 juli 2005 door de G8 aangenomen communiqué van Gleneagles, – gelet op artikel 108, lid 5, juncto artikel 103, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat sinds 1 januari 2008 de eerdere handelsrelatie van de EU met de ACS-landen − die zonder wederkerigheid preferentiële toegang tot de EU-markten hadden − niet meer in overeenstemming is met de WTO-regels, B. overwegende dat EPO's met de WTO-regels verenigbare overeenkomsten zijn ter ondersteuning van regionale integratie en ter bevordering van de geleidelijke integratie van de ACS-economieën in de wereldeconomie, waardoor hun duurzame sociaal-economische ontwikkeling wordt gestimuleerd en een bijdrage wordt geleverd aan de globale inspanningen om de armoede in de ACS-landen uit te bannen, C. overwegende dat EPO's moeten worden gebruikt voor het opbouwen van een langdurige relatie waarin de handel de ontwikkeling ondersteunt, D. overwegende dat de huidige financiële en economische crisis betekent dat het handelsbeleid belangrijker dan ooit wordt voor de ontwikkelingslanden, E. overwegende dat de complexe, verstrekkende verplichtingen die in de overeenkomst zijn opgenomen, een zeer ingrijpend effect op nationaal en regionaal vlak zouden kunnen hebben, F. overwegende dat de EPO onvermijdelijk van invloed zal zijn op de werkingssfeer en inhoud van toekomstige overeenkomsten tussen het Cariforum en andere handelspartners en op de positie van de regio in de onderhandelingen, G. overwegende dat elk Cariforum-land een afzonderlijk liberaliseringstijdpad heeft, met een zekere mate van overlapping tussen de landen, zodat er in de loop van de tijd convergentie optreedt en een regionaal tijdpad ontstaat; dat de Caribische Gemeenschap (Caricom) mikt op de totstandbrenging van een interne markt tegen 2015, H. overwegende dat het absolute effect van de handelsvoorschriften die in de EPO worden vastgesteld, veel groter zou kunnen zijn dan de afschaffing van de tarieven, I. overwegende dat verbeterde handelsregels gepaard moeten gaan met een verhoging van de handelsgerelateerde bijstand, J. overwegende dat de EU-strategie "Hulp voor handel" tot doel heeft de ontwikkelingslanden beter in staat te stellen van nieuwe handelsmogelijkheden te profiteren, K. overwegende dat de laatste zin van artikel 139, lid 2, van de overeenkomst luidt dat "niets in deze overeenkomst mag worden uitgelegd als aantasting van het vermogen van de partijen en ondertekenende Cariforum-staten de beschikbaarheid van geneesmiddelen te bevorderen", L. overwegende dat de EPO wel een verklaring over ontwikkelingssamenwerking, maar geen juridisch bindende financieringsverplichtingen bevat, 1. onderstreept dat deze overeenkomsten niet als bevredigend kunnen worden beschouwd, tenzij daarmee de volgende doelstellingen worden verwezenlijkt: ondersteuning van de ACS-landen bij hun duurzame ontwikkeling, bevordering van hun deelname aan de wereldhandel, versterking van het regionaliseringsproces, revitalisering van het handelsverkeer tussen de Europese Unie en de ACS-landen en bevordering van de economische diversificatie van de ACS-landen; 2. herinnert eraan dat de EPO de doelstellingen, beleidsmaatregelen en prioriteiten van de Cariforum-staten op ontwikkelingsgebied moet ondersteunen, niet alleen door de opzet en inhoud van de overeenkomst, maar ook door de manier waarop en de geest waarin deze wordt uitgevoerd; 3. wijst erop dat de EPO moet bijdragen tot de verwezenlijking van de MDG's; 4. verzoekt de Commissie om verduidelijking van haar standpunt met betrekking tot het door de EU gestelde doel om bestaande belastingparadijzen te ontmoedigen; wijst er in dit verband op dat 8 van de 14 Cariform-staten die de EPO hebben ondertekend door de OESO als belastingparadijs worden aangemerkt en dat de EPO van het Cariforum voorziet in liberalisering van de lopende rekening voor alle ingezetenen , liberalisering van de kapitaalrekening voor investeerders en vrijwel onbeperkte grensoverschrijdende activiteit van financiële diensten, met inbegrip van "trust services" en "over-the-counter" handel in derivaten (artikel 103, B-6); 5. onderstreept dat de belangrijkste doelstelling van EPO EG - Cariforum erin bestaat om via ontwikkelingsdoelen, armoedevermindering en eerbiediging van de fundamentele mensenrechten bij te dragen tot het realiseren van de MDG's; 6. verzoekt de Commissie alles in het werk te stellen met het oog op de hervatting van de onderhandelingen over de DDA en erop toe te zien dat akkoorden over handelsliberalisering bevorderlijk blijven voor de ontwikkeling in arme landen; 7. is ervan overtuigd dat alomvattende EPO's voor de ACS-landen een aanvulling moeten vormen op een akkoord over de DDA en geen alternatief daarvoor; 8. wijst op het belang van de intraregionale handel en de noodzaak van sterkere regionale handelsbetrekkingen om duurzame groei in de regio te verzekeren; onderstreept het belang van samenwerking en overeenstemming tussen verschillende regionale instanties; 9. maakt zich ongerust over het feit dat de belangen van de ultraperifere regio's in weerwil van het onderhandelingsmandaat van de Commissie voor de EPO's − op 17 juni 2002 goedgekeurd door de Raad − dat stelt dat bij de onderhandelingen met de bijzondere belangen van de ultraperifere regio's van de Gemeenschap rekening zal worden gehouden en dat de EPO's daarom meer in het bijzonder specifieke maatregelen voor de producten uit die regio's kunnen bevatten, om ze op korte termijn in het interregionaal handelsverkeer op te nemen, in de zin van de voorschriften van de WTO − in veel opzichten, die de Commissie door de regionale raden onder ogen zijn gebracht, niet genoeg in acht zijn genomen en dat de integratie van de ultraperifere regio's in de interregionale handel op korte termijn dus veronachtzaamd is; 10. moedigt aan tot verdere verlaging van de tarieven tussen ontwikkelingslanden en regionale groepen, die nu bij 15 tot 25% van de handelswaarde liggen, teneinde de zuid-zuidhandel, de economische groei en de regionale integratie te bevorderen; 11. herinnert eraan dat een echte regionale markt een essentiële voorwaarde is voor de succesvolle tenuitvoerlegging van de EPO en dat regionale integratie en samenwerking van fundamenteel belang zijn voor de maatschappelijke en economische ontwikkeling van de Cariforum-landen; 12. benadrukt dat bij de uitvoering van de overeenkomst naar behoren moet worden gekeken naar de integratieprocessen in het Cariforum, waaronder de doelstellingen van de CSME (interne markt en economie van de Caricom), zoals uiteengezet in het herziene Verdrag van Chaguaramas; 13. herinnert eraan dat Cariforum-staten die lid zijn van Caricom, verplichtingen zijn aangegaan op terreinen die in het kader van de CSME nog niet zijn geregeld of waarop de uitvoering nog niet is afgerond, waaronder financiële diensten, andere diensten, investeringen, concurrentie, openbare aanbestedingen, e-handel, intellectuele eigendom, vrij verkeer van goederen en het milieu; verzoekt bij de uitvoering van deze bepalingen terdege rekening te houden met de CSME op deze terreinen, zoals bepaald in artikel 4, lid 3, van de EPO met EG - Cariforum; 14. verzoekt de betrokken landen met klem duidelijke en transparante informatie over de economische en politieke situatie en ontwikkeling in deze landen te verstrekken, teneinde de samenwerking met de EG te verbeteren; 15. verzoekt de Commissie om een toelichting inzake de feitelijke verdeling in de ACS-regio van de middelen die behoren tot de toegezegde prioritaire uitgaven uit het verhoogde budget voor "Hulp voor handel"; 16. stelt dat hulp, overeenkomstig de in Parijs overeengekomen beginselen inzake de doeltreffendheid van hulp, o.a. vraaggestuurd moet zijn, en verzoekt daarom de ACS uiteen te zetten wat er aan bijkomende middelen in EPO-verband nodig is, in het bijzonder met betrekking tot regelgevingskaders, vrijwaringsmaatregelen, handelsfacilitering, steun bij het voldoen aan internationale sanitaire en fytosanitaire normen en de intellectuele-eigendomsvoorschriften en de samenstelling van het EPO-monitoringmechanisme; 17. herinnert aan de goedkeuring van de EU-strategie inzake "Hulp voor handel" in oktober 2007, met de toezegging tot verhoging van de totale handelsgerelateerde bijstand van de EU tot 2 miljard EUR (2 000 000 000 EUR) per jaar tegen 2010 (1 miljard EUR van de Gemeenschap en 1 miljard EUR van de lidstaten); staat erop dat de Cariforum-staten een passend en billijk deel hiervan ontvangen; 18. verzoekt de Commissie duidelijkheid te scheppen rond de verdeling van de middelen over de regio; verzoekt de EU-lidstaten om naast de voor de periode 2008-2013 vastgelegde begrotingsmiddelen extra middelen beschikbaar te stellen; 19. verzoekt om de snelle bepaling en beschikbaarstelling van een billijke portie van de middelen voor "Hulp voor handel"; benadrukt dat de Commissie en de EU-lidstaten ervoor moeten zorgen dat deze middelen aanvullend zijn en niet louter een andere verpakking vormen voor financiering uit het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF), dat ze aansluiten bij de Cariforum-prioriteiten, en dat de uitbetaling ervan zoveel mogelijk gebeurt via het Fonds voor Regionale Ontwikkeling, op tijd plaatsvindt, voorspelbaar is en in overeenstemming is met de uitvoeringsschema's van de nationale en regionale strategische ontwikkelingsplannen; beveelt de Commissie en de Cariforum-landen aan deze middelen doelmatig te gebruiken om het mogelijke verlies aan douane-inkomsten te compenseren en om te voldoen aan de behoeften op het vlak van concurrentievermogen en ontwikkelingsbevordering; 20. verzoekt de Commissie duidelijk te maken welke middelen een aanvulling vormen op de financiering uit het 10de Europees Ontwikkelingsfonds; verzoekt de Commissie erop toe te zien dat aan alle bepalingen inzake ontwikkelingssamenwerking, ook over de financiering daarvan, snel, adequaat en doeltreffend uitvoering wordt gegeven; 21. stelt vast dat de Bahama's en Antigua en Barbados in een vroeg stadium douane-inkomsten verliezen als gevolg van de handelsliberalisatie; aanvaardt dat voor andere Cariforum-landen hetzij een aanzienlijk deel van de EU-uitvoer nu al vrij is van handelsbelemmeringen, hetzij het grootste deel van de liberalisatie in de jaren 10-15 van het uitvoeringstijdschema plaatsvindt; 22. benadrukt dat het initiatief voor heffingvrije en quotavrije markttoegang met het oog op een aanzienlijke toename van de uitvoer van goederen indien nodig vergezeld moet gaan van ingrijpende wijzigingen van de oorsprongregels; verheugt zich in dit verband over de recente verklaringen van de Commissie dat de oorsprongsregels uit hoofde van artikel 10 en overeenkomstig het cumulatiebeginsel verbeterd zouden kunnen worden; 23. verzoekt de Commissie regelmatig verslag uit te brengen aan het Parlement over het aantal octrooiaanvragen en -geschillen in het kader van het Verdrag inzake samenwerking bij octrooien; verzoekt de Commissie regelmatige verslagen in te dienen over de uitvoering van de verplichtingen in de overeenkomst op het gebied van technologieoverdracht; dringt er bij de Commissie op aan niet te streven naar een harmonisatie van de normen voor intellectuele-eigendomsrechten die verder gaat dan wat aangewezen is voor het ontwikkelingsniveau van de Cariforum-landen; onderstreept hoe belangrijk het is de Cariforum-landen bij te staan bij het toezicht op concurrentieverstorend gedrag in de farmaceutische sector; 24. dringt erop aan dat zij die onderhandelen over een volledige EPO volledig instaan voor een transparant beheer van de natuurlijke hulpbronnen en aangeven hoe het best te werk kan worden gegaan, opdat de ACS-landen maximaal van dergelijke hulpbronnen kunnen profiteren; 25. dringt er bij de Commissie op aan erop toe te zien dat de bepalingen betreffende de handhaving van intellectuele-eigendomsrechten niet worden aangegrepen om de legitieme concurrentie van leveranciers van generieke geneesmiddelen te dwarsbomen en/of inkoopbureaus van de overheid te beletten partijen generieke medicijnen aan te schaffen; 26. respecteert het feit dat er behoefte is aan een hoofdstuk over handelsbescherming met bilaterale vrijwaringsmaatregelen; verzoekt beide partijen onnodig gebruik van deze vrijwaringsmaatregelen te vermijden; 27. stelt vast dat een hoofdstuk inzake ontwikkelingssamenwerking wordt opgenomen in de omvattende EPO, die betrekking heeft op de handel in goederen, het concurrentievermogen aan de aanbodzijde, infrastructuur ter versterking van het bedrijfsleven, handel in diensten, met de handel verband houdende kwesties, institutionele capaciteitsopbouw en fiscale aanpassingen; verzoekt beide partijen zich te houden aan hun afspraak om de onderhandelingen over concurrentie en overheidsopdrachten pas af te ronden wanneer er voldoende capaciteit is opgebouwd; 28. benadrukt dat in de EPO de specifieke belangen van de kleine en middelgrote ondernemingen van beide partijen in aanmerking moeten worden genomen; 29. verzoekt om toepassing door de Europese Unie van het beginsel van meest begunstigde natie (MBN) op alle subregionale groepen ACS-landen; 30. erkent de selectieve toepassing van de MBN-behandeling op de Europese Unie door het Cariforum en andere subregionale groepen; 31. is van mening dat, rekening houdend met de in artikel 5 van de EPO opgenomen bepalingen over bijzondere en gedifferentieerde behandeling en om de doelstelling van armoedevermindering te halen, passende ontwikkelingsindicatoren voor de EPO vooral een drieledig doel moeten dienen: de Cariforum-landen tot nakoming van hun verplichtingen uit hoofde van de EPO aanzetten of voor vrijstellingen kwalificeren; het effect van de uitvoering van de EPO op duurzame ontwikkeling en armoedevermindering meten; de nakoming van de verplichtingen door de EG volgen, met name de uitbetaling en daadwerkelijke verlening van toegezegde financiële en technische bijstand; 32. onderstreept de behoefte aan ontwikkelingsindicatoren voor het meten van de verwachte economische en sociale resultaten van de uitvoering van de EPO (zoals armoedevermindering, een betere levensstandaard en de openstelling van de economie); 33. neemt kennis van de brede kloof tussen de overheidsuitgaven voor landbouwsubsidies en financiële en technische steun; 34. wijst erop dat boeren in de ACS-landen hierdoor worden benadeeld omdat hun concurrentievermogen zowel nationaal als internationaal afneemt, aangezien hun producten in vergelijking met gesubsidieerde producten uit de EU en de VS reëel duurder zijn; 35. steunt daarom de overeengekomen tarifaire uitzonderingen voor landbouwproducten en bepaalde verwerkte landbouwproducten, omdat deze voornamelijk zijn ingegeven door de noodzaak van bescherming van jonge bedrijfstakken of gevoelige producten in deze landen; 36. verzoekt om passende, transparante monitoringmechanismen – met een duidelijk rol en invloed – om het effect van de EPO's te meten, waarbij de ACS-zeggenschap moet toenemen en de belanghebbenden breed worden geraadpleegd; 37. verzoekt de Commissie steun te verlenen aan het opzetten van een onafhankelijke monitoringvoorziening in de Cariforum-staten, die over de noodzakelijke middelen beschikt voor de uitvoering van de analyse die nodig is om te bepalen in hoeverre de EPO de gestelde doelen haalt; 38. acht het belangrijk dat bij de tenuitvoerlegging van EPO's een adequaat controlesysteem wordt ingesteld, gecoördineerd door de bevoegde parlementaire commissie en waarbij leden van de Commissie internationale handel en de Commissie ontwikkelingssamenwerking worden betrokken, om zodoende een juist evenwicht tussen het behoud van de leidende rol van de Commissie internationale handel en de algehele consistentie van het handels- en ontwikkelingsbeleid te waarborgen; is van oordeel dat deze parlementaire commissie flexibel dient te opereren en actief samen te werken met de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU (PPV); 39. wijst op de cruciale rol van de Cariforum-parlementen en niet-gouvernementele actoren bij het toezicht op en het beheer van de EPO; merkt op dat, willen zij deze rol daadwerkelijk kunnen spelen, de EU en de Cariforum-landen een duidelijke, op integratie gerichte agenda moeten vaststellen; 40. verzoekt de Europese Raad de regionale raden van de ultraperifere regio's van de Europese Unie in het Caraïbisch gebied (Martinique, Guadeloupe en Frans Guyana) te raadplegen, alvorens de EPO EG - Cariforum te ratificeren; 41. is verheugd over de eerder genoemde gezamenlijke verklaring en het feit dat er uiterlijk vijf jaar na de datum van ondertekening en vervolgens om de vijf jaar een verplichte, alomvattende evaluatie van de overeenkomst zal plaatsvinden, om het effect van de overeenkomst te bepalen, met inbegrip van de kosten en de gevolgen van de uitvoering; wijst erop dat de partijen zich ertoe hebben verplicht om, waar nodig, de bepalingen van de overeenkomst te wijzigen en de uitvoering ervan aan te passen; wenst dat het Europees Parlement en de Cariforum-parlementen worden betrokken bij een eventuele herziening van de EPO; 42. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten en de ACS-landen, de ACS-EU-Raad van Ministers en de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU. Het Europees Parlement , – gezien de Algemene Overeenkomst inzake tarieven en handel (GATT), met name artikel XXIV daarvan, – gezien de partnerschapsovereenkomst tussen de leden van de groep van staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan (ACS), enerzijds, en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, anderzijds, ondertekend in Cotonou op 23 juni 2000 (Overeenkomst van Cotonou), – gezien de Millenniumverklaring van de Verenigde Naties van 8 september 2000, waarin de millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling (MDG's) zijn geformuleerd als criteria die de internationale gemeenschap collectief heeft opgesteld met het oog op de uitbanning van armoede, – gezien de op 14 november 2001 in Doha op de vierde bijeenkomst van de ministersconferentie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) aangenomen ministeriële verklaring, – onder verwijzing naar zijn resolutie van 25 september 2003 over de Vijfde ministersconferentie van de Wereldhandelsorganisatie te Cancún (1) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 12 mei 2005 over de evaluatie van de Doha-ontwikkelingsronde na het besluit van de Algemene Raad van de WTO van 1 augustus 2004 (2) , – gezien het op 8 juli 2005 door de G8 aangenomen communiqué van Gleneagles, – onder verwijzing naar zijn resolutie van 1 december 2005 over de voorbereiding van de zesde ministersconferentie van de Wereldhandelsorganisatie in Hong Kong (3) , – gezien de op 18 december 2005 in Hong Kong op de zesde bijeenkomst van de ministersconferentie van de WTO aangenomen ministeriële verklaring, – onder verwijzing naar zijn resolutie van 23 maart 2006 over de invloed van de economische partnerschapsovereenkomsten (EPO's) op de ontwikkeling (4) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 4 april 2006 over de evaluatie van de Doha-ronde na de ministersconferentie van de WTO in Hong Kong (5) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 1 juni 2006 over handel en armoede: naar een handelsbeleid dat de bijdrage van de handel aan armoedebestrijding maximaliseert (6) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 7 september 2006 over de opschorting van de onderhandelingen over de Ontwikkelingsagenda van Doha (DDA) (7) , – gezien het verslag en de aanbevelingen van de task force hulp voor handel, die de Algemene Raad van de WTO op 10 oktober 2006 heeft goedgekeurd, – onder verwijzing naar zijn resoluties van 23 mei 2007 (8) en 12 december 2007 (9) over economische partnerschapsovereenkomsten, – gezien de mededeling van de Commissie van 23 oktober 2007 getiteld "Economische partnerschapsovereenkomsten" ( COM(2007)0635 ), – gezien de conclusies van de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen (RAZEB) van april 2006, oktober 2006, mei 2007, oktober 2007, november 2007, mei 2008 en juni 2008, – onder verwijzing naar zijn standpunt van 5 juni 2008 inzake het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende de toepassing van een schema van algemene tariefpreferenties voor de periode van 1 januari 2009 tot en met 31 december 2011 en tot wijziging van de Verordeningen (EG) nr. 552/97 en (EG) nr. 1933/2006 en de Verordeningen (EG) nr. 964/2007 en (EG) nr. 1100/2006 van de Commissie (10) , – gezien de tijdelijke economische partnerschapsovereenkomst tussen Ivoorkust, enerzijds, en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, anderzijds, – gelet op artikel 108, lid 5, juncto artikel 103, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat de handelsrelatie tot 31 december 2007 van de EU met de ACS-landen − die zonder wederkerigheid preferentiële toegang tot de EU-markten hadden − een uitzondering vormde op de algemene WTO-regels, B. overwegende dat EPO's met de WTO-regels verenigbare overeenkomsten zijn ter ondersteuning van regionale integratie en ter bevordering van de geleidelijke integratie van de ACS-economieën in de wereldeconomie, zodat hun duurzame sociaal-economische ontwikkeling wordt gestimuleerd en een bijdrage wordt geleverd aan de globale inspanningen voor de uitbanning van armoede en de creatie van rijkdom in de ACS-landen, C. overwegende dat tijdelijke economische partnerschapsovereenkomsten automatisch met de WTO-regels verenigbare overeenkomsten zijn betreffende de handel in goederen, met aanzienlijke verbintenissen en gericht op het voorkomen van verstoring van de handel van de ACS-landen met de Europese Unie, en dat ze daarom moeten worden beschouwd als tijdelijke oplossing, terwijl de onderhandelingen voor het sluiten van een omvattende economische partnerschapsovereenkomst met de West-Afrikaanse regio nog lopende zijn, D. overwegende dat de in de tijdelijke EPO's opgenomen handelsregels moeten samengaan met een verhoging van de steun voor handelsgerelateerde assistentie, onder andere aan de hand van een verhoging van de administratieve capaciteit en maatregelen ter bevordering van goed bestuur, E. overwegende dat Ivoorkust op plaats 151 van de 163 staat op de Corruption Perception Index 2008 van Transparency International, F. overwegende dat de EU-strategie "Hulp voor handel'tot doel heeft de ontwikkelingslanden beter in staat te stellen van nieuwe handelsmogelijkheden te profiteren, G. overwegende dat een aantal ACS-landen in de EPO-onderhandelingen toepassing wilden van de clausule inzake de meest begunstigde natie, die een normaal, niet-discriminerend tarief inhoudt op invoer van goederen, om te waarborgen dat alle exporterende landen dezelfde behandeling als de meest begunstigde handelsexporteur genieten, H. overwegende dat de concurrentie tussen de EU- en de ACS-economieën beperkt is, doordat de grote meerderheid van de EU-export vooral bestaat uit goederen die de ACS-landen niet produceren, maar hetzij nodig hebben voor rechtstreekse consumptie, hetzij als basisproduct voor hun binnenlandse industrie; overwegende dat dit niet het geval is voor de handel in landbouwproducten, waarbij de uitvoersubsidies van de EU een ernstige belemmering vormen voor ACS-producenten in de landbouw, veehouderij en zuivelsector en waarbij zowel de lokale als regionale markten verstoord en vaak vernield worden; overwegende dat de EU bijgevolg alle vormen van uitvoersubsidies met onmiddellijke ingang geleidelijk moet afschaffen, I. overwegende dat er tussen de Europese Gemeenschap en de ACS-landen nieuwe, betere en flexibelere oorsprongsregels zijn onderhandeld, die aanzienlijke voordelen voor de ACS-landen kunnen inhouden, op voorwaarde dat ze op de juiste wijze worden toegepast en er rekening wordt gehouden met hun geringere capaciteit, 1. benadrukt dat EPO's slechts bevredigend kunnen worden geacht als er drie doelstellingen mee worden vervuld: steun aan de ACS-landen voor duurzame ontwikkeling, bevordering van de deelname door deze landen aan de wereldhandel, en versterking van het regionaliseringsproces; 2. benadrukt dat het hoofddoel van deze overeenkomst is, bij te dragen aan het bereiken van de millenniumdoelstellingen door middel van handel en ontwikkeling, armoedevermindering en eerbiediging van de fundamentele mensenrechten; 3. brengt in herinnering dat de tijdelijke overeenkomst weliswaar verenigbaar is met de WTO-regels en kan worden beschouwd als een eerste stap in de richting van een "volledige" EPO, maar daarom niet noodzakelijk automatisch leidt tot een "volledige" EPO; 4. pleit voor een flexibele en pragmatische benadering in de aan de gang zijnde onderhandelingen over een volledige EPO; doet in dit verband een beroep op de Commissie om met name rekening te houden met het verzoek van Ivoorkust betreffende de ontwikkelingsaspecten van de overeenkomst; verwelkomt in dit verband de conclusies van de RAZEB van mei 2008; 5. verzoekt de Commissie elk verzoek van Ivoorkust om te heronderhandelen over bepalingen met betrekking tot omstreden onderwerpen die het land wil wijzigen of schrappen, in overweging te nemen; 6. vraagt dat de Commissie nauwlettend de economische ontwikkelingen controleert die verband houden met de overeenkomst; steunt daarom het voornemen van de Commissie om alle aspecten van de overeenkomst te herzien tijdens de onderhandelingen voor een volledige EPO; benadrukt dat de volledige EPO ook een herzieningsclausule en een effectbeoordeling moet omvatten, die binnen drie tot vijf jaar na de ondertekening ervan moet worden uitgevoerd om de sociaal-economische gevolgen van de overeenkomst te bepalen, met inbegrip van de kosten en de consequenties die aan de uitvoering ervan zijn verbonden; dringt erop aan dat het Parlement wordt betrokken bij elke herziening van de overeenkomst; 7. herinnert eraan dat de EPO's in overeenstemming dienen te zijn met de WTO-regels, die geen toezeggingen inzake liberalisatie of regelgevende verplichtingen op het gebied van diensten, intellectuele eigendomsrechten, of de zogeheten "Singaporekwesties" verlangen of verbieden; 8. pleit voor een tijdens de overgang van een tijdelijke naar een volledige EPO aan te brengen regelgevingskader voor diensten; vraagt met klem om maatregelen om ervoor te zorgen dat er bepalingen inzake universele dienstverlening worden opgenomen, ook voor elementaire openbare diensten; bevestigt in dit verband nogmaals de standpunten die het hierover in zijn resolutie van 4 september 2008 over diensten (11) heeft ingenomen; 9. is van mening dat een volledige EPO een hoofdstuk "politieke dialoog en bescherming van de mensenrechten" moet bevatten; 10. spreekt de hoop uit dat Ivoorkust zo spoedig mogelijk een verantwoordelijke en democratisch verkozen regering zal krijgen; verwelkomt daarom alle voorbereidingen die door de Independent Electoral Commission (CEI) zijn getroffen, maar dringt er bij de CEI op aan zo spoedig mogelijk een nieuw en realistisch tijschema te publiceren; is van oordeel dat bij de steun van het Parlement voor een volledige EPO tussen de EU en Ivoorkust rekening moet worden gehouden met de vraag of er verkiezingen zijn gehouden en of er een democratisch gekozen regering aan de macht is; verzoekt zo spoedig mogelijk te worden geraadpleegd; 11. prijst de partijen die de overeenkomst hebben ondertekend voor hun aanmoediging van het proces van douanehervormingen binnen de West-Afrikaanse regio, in het bijzonder gezien de positie van Ivoorkust in West-Afrika als een van de meest geavanceerde en welvarende economieën van het gebied en als voortrekker op het vlak van handel en economische ontwikkeling; 12. is ingenomen met de ontwikkeling van een douane-unie in de groepering van West-Afrikaanse landen, in het bijzonder indien de voordelen in aanmerking worden genomen die de synchronisatie van de West-Afrikaanse regio zal opleveren voor Ivoorkust, met name een grotere markt, een toename van de handel en meer mogelijkheden voor de creatie van schaalvoordelen; 13. brengt in herinnering dat intraregionale handel slechts een klein aandeel vormt in het handelsvolume van Ivoorkust en benadrukt dat een toename van de regionale handelsbetrekkingen noodzakelijk is voor het waarborgen van een duurzame groei in de regio; vraagt daarom dat de Commissie afdoende rekening houdt met het beleid van de regionale groepering gevormd door de Economische Gemeenschap van West-Afrikaanse Staten (ECOWAS); 14. benadrukt dat de eventuele toekomstige regionale EPO met West-Afrika in geen geval de cohesie mag ondermijnen of de regionale integratie van die landen verzwakken; 15. is van mening dat de volledige EPO de uitvoer van bewerkte producten moet bevorderen met eenvoudiger en betere oorsprongsregels, met name in sleutelsectoren als textiel, visserij en landbouw; 16. doet een beroep op de Europese Unie voor het verstrekken van meer en aangepaste technische en administratieve steun aan Ivoorkust, onder andere aan de privé-sector en het maatschappelijk middenveld, met als doel de aanpassing van de economie van het land na het ondertekenen van de tijdelijke EPO te vergemakkelijken; 17. herinnert aan de goedkeuring, in oktober 2007, van de strategie van de Europese Unie inzake hulp voor handel, waarbij de toezegging is gedaan de gezamenlijke handelsgerelateerde EU-bijstand tegen 2010 te verhogen tot jaarlijks 2 miljard EUR (2 000 000 000 EUR) (1 miljard EUR van de Gemeenschap en 1 miljard EUR van de lidstaten); dringt erop aan dat Ivoorkust een passend en billijk deel ontvangt; dringt aan op de snelle vaststelling en beschikbaarstelling van het aandeel in de middelen uit hoofde van "Hulp voor handel"; onderstreept dat deze middelen een aanvulling moeten zijn en niet alleen een andere verpakking voor de middelen uit het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF), dat zij moeten aansluiten bij de prioriteiten van Ivoorkust en dat de uitbetaling tijdig moet gebeuren, voorspelbaar moet zijn en in overeenstemming met de uitvoeringsschema's van de nationale en regionale strategische ontwikkelingsplannen; is gekant tegen elke vorm van voorwaardelijkheid in verband met de ratificatie van deze EPO bij de verlening van Europese steun en verzoekt de Commissie te waarborgen dat toegang tot de middelen van het 10de EOF niet wordt gekoppeld aan de resultaten en het tempo van de onderhandelingen; 18. onderstreept het belang van transparant beheer van natuurlijke hulpbronnen aangezien deze de sleutel vormen voor ontwikkeling; dringt er bij degenen die over een definitieve EPO onderhandelen op aan de volle aandacht te geven aan deze transparantie en best practices voor te stellen, zodat Ghana optimaal van deze rijkdommen kan profiteren; bevestigt in dit verband nogmaals de standpunten die het in zijn resolutie van 13 maart 2007 over maatschappelijk verantwoord ondernemen (12) heeft ingenomen en dringt er bij de Commissie op aan te garanderen dat in de EU gevestigde internationale ondernemingen met productiefaciliteiten in ACP-landen zich houden aan de basisnormen van de ILO, aan sociale en milieuakkoorden en aan internationale overeenkomsten om een wereldwijd evenwicht te bereiken tussen economische groei en hogere sociale en milieunormen; 19. vraagt dat de autoriteiten van Ivoorkust in het kader van de ondertekening van deze tijdelijke EPO kleine en middelgrote ondernemingen (KMO's) aanmoedigen en beschermen; is ingenomen met het feit dat de tijdelijke EPO KMO's een periode van 15 jaar toestaat om zich aan te passen aan de veranderingen; 20. is van mening dat de ontwikkeling van de human resources in de regio van doorslaggevend belang is om de voordelen van het herziene handelssysteem veilig te stellen, en moedigt de ontwikkeling van stimuli aan om geschoolde werknemers in Ivoorkust te houden of naar Ivoorkust aan te trekken; 21. drukt zijn niet-aflatende steun uit voor een volledige EPO tussen de Europese Gemeenschap en Ivoorkust; is van mening dat de belangrijkste onderwerpen waarover moet worden onderhandeld, onder meer de volgende zijn: 22. betreurt dat veel producten, waaronder cement, benzine en auto's, waarvan de lagere invoerkosten van wezenlijk belang kunnen zijn voor lokale ondernemers en opkomende industrieën verderop in de waardeketen, zijn uitgesloten van liberalisering; 23. dringt erop aan dat de volledige EPO bepalingen omvat betreffende basisnormen inzake goed bestuur, transparantie en de eerbiediging van de mensenrechten; 24. is van mening dat een volledige EPO ten volle benut kan worden door de burgers van Ivoorkust indien dat land over een verantwoordelijke en democratisch verkozen regering beschikt; spreekt de hoop uit dat Ivoorkust over enige tijd een dergelijke regering heeft; 25. acht het belangrijk dat bij de tenuitvoerlegging van EPO's een adequaat controlesysteem wordt ingesteld, dat wordt gecoördineerd door de bevoegde parlementaire commissie en waarbij leden van de Commissie internationale handel en de Commissie ontwikkelingssamenwerking worden betrokken, om zodoende een juist evenwicht tussen het behoud van de leidende rol van de Commissie internationale handel en de algehele consistentie van het handels- en ontwikkelingsbeleid te waarborgen; is van mening dat deze parlementaire commissie flexibel moet optreden en actief moet samenwerken met de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU; is van oordeel dat die controle na goedkeuring van iedere tijdelijke EPO van start moet gaan; 26. verzoekt de Raad en de Commissie het Parlement gedurende het onderhandelingsproces steeds tijdig te informeren; 27. verzoekt de Commissie te zorgen voor levensvatbare alternatieven die markttoegang garanderen voor landen die zich niet willen aansluiten bij de volledige EPO; 28. benadrukt met name de cruciale rol van de parlementen en niet-overheidsactoren van de ACS-landen bij het toezicht op en het beheer van de EPO's en vraagt de Commissie te stimuleren dat zij bij de lopende onderhandelingsprocedures worden betrokken; wijst erop dat dit een duidelijke agenda tussen de EU en de ACS-landen vereist, die gebaseerd is op een participerende benadering; 29. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten en de ACS-landen, de ACS-EU-Raad van Ministers en de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU. Het Europees Parlement , – onder verwijzing naar zijn resoluties van 25 september 2003 over de Vijfde ministerconferentie van de Wereldhandelsorganisatie in Cancún (1) , van 12 mei 2005 over de evaluatie van de Doha-Ontwikkelingsronde na het besluit van de Algemene Raad van de WTO van 1 augustus 2004 (2) , van 1 december 2005 over de voorbereiding van de Zesde Ministerconferentie van de Wereldhandelsorganisatie in Hongkong (3) , van 23 maart 2006 over de invloed van de economische partnerschapsovereenkomsten (EPO´s) op de ontwikkeling (4) , van 4 april 2006 over de evaluatie van de Doha-Ontwikkelingsronde na de ministerconferentie van de WTO in Hongkong (5) , van 1 juni 2006 over handel en armoede: naar een handelsbeleid dat de bijdrage van de handel aan armoedebestrijding maximaliseert (6) , van 7 september 2006 over de opschorting van de onderhandelingen over de Ontwikkelingsagenda van Doha (DDA) (7) , van 23 mei 2007 over economische partnerschapsovereenkomsten (8) , van 12 december 2007 over economische partnerschapsovereenkomsten (9) en zijn standpunt van 5 juni 2008 inzake het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende de toepassing van een schema van algemene tariefpreferenties voor de periode van 1 januari 2009 tot en met 31 december 2011 en tot wijziging van de Verordeningen (EG) nr. 552/97 en (EG) nr. 1933/2006 en de Verordeningen (EG) nr. 964/2007 en (EG) nr. 1100/2006 van de Commissie (10) , – gezien de voorlopige economische partnerschapsovereenkomst tussen Ghana, enerzijds, en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, anderzijds, – gezien de partnerschapsovereenkomst tussen de leden van de groep van staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan (ACS) enerzijds, en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten anderzijds, ondertekend te Cotonou op 23 juni 2000 (Overeenkomst van Cotonou), – gezien de conclusies van de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen (RAZEB) van april 2006, oktober 2006, mei 2007, oktober 2007, november 2007, mei 2008 en november 2008, – gezien de mededeling van de Commissie van 23 oktober 2007 getiteld "Economische partnerschapsovereenkomsten" ( COM(2007)0635 ), – gezien de Algemene Overeenkomst inzake tarieven en handel (GATT), en in het bijzonder artikel XXIV daarvan, – gezien de op 18 december 2005 in Hongkong op de zesde bijeenkomst van de ministersconferentie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) aangenomen ministeriële verklaring, – gezien het verslag en de aanbevelingen van de task force hulp voor handel, die op 10 oktober 2006 zijn goedgekeurd door de Algemene Raad van de WTO, – gezien de Millenniumverklaring van de Verenigde Naties van 8 september 2000, waarin de millenniumontwikkelingsdoelstellingen (MDG's) zijn geformuleerd als door de internationale gemeenschap gezamenlijk vastgestelde criteria voor de uitbanning van armoede, – gezien het op 8 juli 2005 door de G8 aangenomen communiqué van Gleneagles, – gezien de op 14 november 2001 in Doha op de bijeenkomst van de ministersconferentie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) aangenomen ministeriële verklaring, – gelet op artikel 108, lid 5, juncto artikel 103, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat de eerdere handelsrelatie van de EU met de ACS-landen van vóór 31 december 2007 − waarin de ACS-landen zonder wederkerigheid preferentiële toegang tot de EU-markten hadden − zich niet meer verdroeg met de WTO-regels, B. overwegende dat EPO's met de WTO-regels verenigbare overeenkomsten zijn ter ondersteuning van regionale integratie en ter bevordering van de geleidelijke integratie van de ACS-economieën in de wereldeconomie, waardoor hun duurzame socio-economische ontwikkeling wordt gestimuleerd en een bijdrage wordt geleverd aan de algemene inspanningen om de armoede in de ACS-landen uit te bannen, C. overwegende dat de regels van de WTO de EPO-landen niet verplichten over te gaan tot liberalisering van dienstverlening, investeringen, overheidsopdrachten, intellectuele eigendomsrechten, mededinging, handelsbevordering, gegevensbescherming, kapitaalverkeer of fiscaal beleid, en dat onderhandelingen over deze punten alleen dienen plaats te vinden als beide partijen daartoe bereid zijn; overwegende dat de aangekondigde doelstellingen van EPO's om de ontwikkeling te bevorderen en de armoede terug te dringen moeten worden gehaald met een geleidelijke en goed doordachte liberalisering van de handel aan de hand van ontwikkelingsbenchmarks, die een rol te vervullen hebben bij de bevordering van marktdiversiteit, economische groei en ontwikkeling, D. overwegende dat in de conclusies van de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen van 26-27 mei 2008 nadruk werd gelegd op de behoefte aan een flexibele benadering waarbij toch voor voldoende voortgang wordt gezorgd, en de Commissie werd opgeroepen alle ruimte voor flexibiliteit en asymmetrie te gebruiken die de WTO nog toestaat, om rekening te kunnen houden met de verschillende behoeften en ontwikkelingsniveaus van de ACS-landen en -regio's, E. overwegende dat de vroegere handelspreferentiesystemen niet werkelijk hebben kunnen bijdragen aan de verbetering van de economische situatie in deze landen, F. overwegende dat tijdelijke economische partnerschapsovereenkomsten overeenkomsten zijn betreffende de handel in goederen, gericht op het voorkómen van een stillegging van de handel van de ACS-landen met de Europese Unie, en te beschouwen zijn als tijdelijke oplossing hangende de onderhandelingen over een volledige EPO met de West-Afrikaanse regio, G. overwegende dat het globale effect van de handelsvoorschriften die in de EPO worden vastgesteld, veel groter zou kunnen zijn dan de afschaffing van de tarieven, H. overwegende dat de ACS-landen krachtens artikel 37, lid 6, van de Overeenkomst van Cotonou het recht hebben de alternatieven voor de EPO's na te gaan, I. overwegende dat de tijdelijke EPO's een opstapje zijn naar volledige EPO's, J. overwegende dat de EU de ACS-landen volledig contingent- en accijnsvrije toegang verleent tot de markten in de EU met een overgangsperiode voor rijst (2010) en suiker (2015), K. overwegende dat er aanzienlijke verschillen in capaciteitsniveau bestaan tussen de verschillende ACS-landen onderling, evenals tussen de ACS-landen en de Europese Unie, L. overwegende dat de mededinging tussen de EU- en de ACS-economieën beperkt is, doordat de grote meerderheid van de EU-export vooral bestaat uit goederen die de ACS-landen niet produceren, maar wel nodig hebben voor hetzij rechtstreekse consumptie, hetzij als basisproduct voor de binnenlandse industrie, M. overwegende dat de huidige financiële en economische crisis betekent dat het handelsbeleid voor de ontwikkelingslanden belangrijker is dan ooit, willen zij de kansen van de internationale handel volledig benutten, N. overwegende dat de clausule inzake de meest begunstigde natie (MBN), die een normaal, niet-discriminerend tarief inhoudt op goedereninvoer, in de EPO-teksten is opgenomen om te verzekeren dat alle exporterende landen dezelfde behandeling als meest begunstigde handelspartner genieten, O. overwegende dat de Europese Gemeenschap en de ACS-staten na onderhandelingen nieuwe, verbeterde oorsprongsregels zijn overeengekomen, die tot aanzienlijke voordelen voor de ACS kunnen leiden, mits ze op de juiste wijze worden toegepast en met hun geringere capaciteit rekening wordt gehouden, P. overwegende dat de EU-strategie "Hulp voor handel" tot doel heeft de ontwikkelingslanden beter in staat te stellen van nieuwe handelsmogelijkheden te profiteren, Q. overwegende dat de volledige EPO onvermijdelijk van invloed zal zijn op de werkingssfeer en inhoud van toekomstige overeenkomsten tussen de ACS-landen en andere handelspartners en op de positie van de regio in de onderhandelingen, R. overwegende dat de handelsbalans tussen de EU en de Economische Gemeenschap van West-Afrikaanse landen (ECOWAS) gelijk is wat betreft de handel tussen de regio's, S. overwegende dat Ghana lid is van de ECOWAS, die uit 15 landen bestaat; overwegende dat de afzonderlijke landen in grote mate variëren in omvang en BBP-peil over de hele regio, T. overwegende dat 12 van de 15 landen van de ECOWAS beschouwd worden als minst ontwikkelde landen (MOL's), U. overwegende dat Ghana, Ivoorkust en Nigeria niet in de categorie MOL's vallen; overwegende dat potentiële problemen kunnen voortvloeien uit de ongelijke bestuursmiddelen en capaciteit in de ECOWAS-landengroep, omdat de meeste leden MOL's zijn, 1. herhaalt zijn standpunt dat goed doordachte EPO's een kans bieden om de handelsbetrekkingen tussen de ACS-landen en de EU nieuw leven in te blazen, de economische diversificatie en regionale integratie in de ACS-landen te bevorderen en de armoede in de ACS-landen terug te dringen; 2. onderkent de voordelen die de sluiting van de tijdelijke EPO's tussen de Europese Gemeenschap, enerzijds, en de ACS-landen, anderzijds, voor de exporteurs hebben gehad, doordat hiermee de exportmogelijkheden naar de Europese Unie na het verstrijken op 31 december 2007 van de preferentiële tariefregeling van de Overeekomst van Cotonou zijn verlengd, waardoor de exportmogelijkheden van Ghana naar de EU werden behouden en substantieel uitgebreid, door zowel volledige markttoegang als verbeterde oorsprongsregels; 3. is ingenomen met het feit dat de Europese Gemeenschap de ACS-landen voor de meeste producten volledig accijns- en contingentvrije markttoegang tot de Europese Unie biedt, om de liberalisering van de handel tussen de ACS-landen en de Europese Unie te bevorderen; 4. benadrukt dat de EPO met Ghana in geen geval de cohesie van de ECOWAS in gevaar mag brengen of de regionale integratie binnen de ECOWAS verzwakken; 5. brengt in herinnering dat een tijdelijke overeenkomst weliswaar verenigbaar is met de WTO-regels en als eerste stap in de goede richting te beschouwen is, maar daardoor nog niet automatisch uitmondt in een volledige EPO; 6. 6 herinnert aan het feit dat de WTO-regels geen overeenstemming vergen of verbieden over de diensten en de zogeheten Singapore-kwesties; 7. neemt kennis van de overgangsperiodes in de tijdelijke EPO's voor kleine en middelgrote ondernemingen (KMO's) zodat deze zich op de veranderingen die met de overeenkomst worden ingevoerd kunnen instellen, en dringt er bij de overheid in de partnerlanden op aan dat zij bij zijn onderhandelingen over omvattende EPO's de belangen van de KMO's in het oog blijft houden; 8. dringt er bij de ACS-landen op aan de liberalisering te blijven bevorderen en bepleit dat ook buiten de goederenhandel deze hervormingen worden doorgevoerd en dat handel en diensten verder worden geliberaliseerd; 9. dringt er bij de Commissie op aan de Ghana niet onder druk te zetten om liberalisatieverplichtingen voor de dienstensector en de zogeheten "Singapore-kwesties" te aanvaarden; 10. verzoekt de Europese Unie meer adequate hulp te bieden aan de overheidsinstanties in de ACS-landen en aan de particuliere sector, om de veranderingen in de economie na de ondertekening van de tijdelijke EPO's te vergemakkelijken; 11. verzoekt de Commissie en de lidstaten meer duidelijkheid te geven over de feitelijke verdeling van financiële middelen over de ACS-regio als resultaat van de beloofde prioritaire uitgaven binnen het verhoogde "Hulp voor handel"-budget; 12. herinnert eraan dat de EU-strategie inzake "Hulp voor handel" in oktober 2007 werd goedgekeurd, met de toezegging dat de gezamenlijke handelsgerelateerde bijstand van de EU zou worden verhoogd tot 2 miljard EUR (2 000 000 000 EUR) per jaar tegen 2010 (1 miljard EUR van de Gemeenschap; 1 miljard EUR van de lidstaten); dringt erop aan dat de West-Afrikaanse regio een passend en billijk deel ontvangt; 13. verzoekt om snelle bepaling en beschikbaarstelling van een aandeel in de middelen uit hoofde van "Hulp voor handel"; onderstreept dat het hier om extra middelen moet gaan en niet om herverpakking van middelen uit het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF), dat die middelen afgestemd moeten zijn op de prioriteiten van Ghana en dat de uitbetaling tijdig moet gebeuren, met voorspelbare regelmaat en in overeenstemming met de uitvoeringsschema's van de nationale en regionale strategische ontwikkelingsplannen; is gekant tegen enige vorm van voorwaardelijkheid in verband met de EPO's bij de verlening van Europese steun en verzoekt de Commissie te waarborgen dat toegang tot de middelen van het 10de EOF niet wordt gekoppeld aan de resultaten en het tempo van de onderhandelingen; 14. dringt er bij de betreffende landen op aan duidelijke en transparante informatie te geven over de economische en politieke situatie en ontwikkeling in deze landen om de samenwerking met de Europese Unie te verbeteren; 15. onderstreept het belang van transparant beheer van natuurlijke hulpbronnen aangezien deze de sleutel vormen voor ontwikkeling; dringt er bij degenen die over een volledige EPO onderhandelen op aan de volle aandacht te geven aan deze transparantie en positieve praktijkvoorbeelden te geven, zodat Ghana optimaal van deze rijkdommen kan profiteren; bevestigt in dit verband nogmaals zijn resolutie van 13 maart 2007 over maatschappelijk verantwoord ondernemen: een nieuw partnerschap (11) , en vraagt de Commissie dringend erop toe te zien dat in de EU gevestigde internationale ondernemingen met productiefaciliteiten in de ACS-landen zich houden aan de basisnormen van de Internationale Arbeidsorganisatie, aan sociale en milieuakkoorden en aan internationale overeenkomsten, om een wereldwijd evenwicht te bereiken tussen economische groei en hogere sociale en milieunormen; 16. wijst op het belang van intraregionale handel en de noodzaak van meer regionale handelsconnecties om duurzame groei in de regio te garanderen; onderstreept het belang van samenwerking en goede verstandhouding tussen de verschillende regionale entiteiten; 17. spoort aan tot verdere verlaging van douanerechten − die 15 tot 25% van de handelswaarde uitmaken − tussen ontwikkelingslanden en regionale landengroepen, om de zuid-zuidhandel, de economische groei en de regionale integratie te bevorderen; 18. juicht de ontwikkeling toe van een douane-unie in de groep van West-Afrikaanse landen en de inspanningen die worden gedaan om een monetaire unie te creëren, in het bijzonder wegens de voordelen voor het bedrijfsleven die door de synchronisatie van de West-Afrikaanse regio beschikbaar worden en die zullen leiden tot een grotere markt, toename van de handel en meer kansen voor de realiseren van schaalvoordelen; 19. dringt aan op adequate en transparante controlemechanismen – met een duidelijke taak en invloed – om de effecten van de EPO's te volgen, met meer zeggenschap voor de ACS-landen en brede raadpleging van alle betrokkenen; onderstreept dat uiterlijk vijf jaar na de datum van ondertekening een allesomvattende herziening van de tijdelijke EPO's moet plaatsvinden ten aanzien van de sociaal-economische weerslag ervan, met inbegrip van de kosten en gevolgen van de tenuitvoerlegging, waarbij de bepalingen van de overeenkomst kunnen worden gewijzigd en de toepassing ervan kan worden aangepast; 20. dringt erop aan dat in overeenstemming met de Beginselen van Parijs inzake de doeltreffendheid van ontwikkelingshulp, hulp onder meer vraaggestuurd moet zijn, en verzoekt de ACS-landen daarom de doelen te specificeren waarvoor aanvullende EPO-gerelateerde middelen nodig zijn, in het bijzonder met betrekking tot regelgevingskaders, vrijwaringsmaatregelen, handelsfacilitering, steun bij het voldoen aan internationale sanitaire en fytosanitaire voorschriften en regels inzake intellectuele eigendom, en de samenstelling van het EPO-toezichtmechanisme; 21. verzoekt de Commissie alles in het werk te stellen om de onderhandelingen over de DDA weer vlot te trekken en ervoor te zorgen dat akkoorden over liberalisering van de handel de ontwikkeling in arme landen verder kunnen bevorderen; 22. is ervan overtuigd dat volledige EPO's een akkoord over de DDA moeten aanvullen en niet een alternatief voor de ACS-landen moeten zijn; 23. begrijpt dat er een hoofdstuk over handelsbescherming met bilaterale beschermingsclausules nodig is; roept beide partijen op geen onnodig gebruik te maken van deze beschermingsclausules; dringt er bij de Commissie op aan in het kader van voortdurende onderhandelingen over een alomvattende EPO akkoord te gaan met een herziening van de beschermingsclausules in de tussentijdse EPO, ten einde een adequaat, transparant en snel gebruik hiervan te garanderen indien aan de voorwaarden voor de toepassing hiervan is voldaan; 24. merkt op dat er enorme verschillen bestaan tussen de overheidsuitgaven voor landbouwsubsidies en –steun in verschillende landen: zo besteden de EU en de VS 55 miljard EUR respectievelijk 55 miljard USD per jaar, terwijl Ghana sinds de jaren '80 geen enkele subsidie aan zijn boeren/landbouwproducenten heeft gegeven; 25. is van mening dat, hoewel de Ghanese landbouwproducten preferentiële toegang tot de EU-markt hebben, de EPO niet tot de ontwikkeling van de Ghanese landbouwproductie kan leiden, tenzij de productiecapaciteit wordt vergroot en gemoderniseerd via technische en financiële investeringen; 26. merkt op dat de boeren in de ACS-landen hierdoor worden benadeeld en minder concurrerend kunnen werken op de thuismarkt en op buitenlandse markten, omdat hun producten in vergelijking met de gesubsidieerde Europese en Amerikaanse producten duurder zijn in reële termen; 27. steunt bijgevolg de voor bepaalde tariefposten overeengekomen uitzonderingen, die landbouwproducten en een aantal verwerkte landbouwproducten betreffen, aangezien deze voornamelijk bedoeld zijn om beginnende bedrijfstakken of gevoelige producten in deze landen te beschermen; 28. merkt op dat Ghana tariefuitzonderingen heeft gekregen voor kippen- en ander vlees, tomaten, uien, suiker, tabak, en bier; 29. benadrukt dat de volledige EPO de uitvoer van bewerkte producten moet bevorderen met eenvoudiger en betere oorsprongsregels, met name in sleutelsectoren als textiel en landbouw; 30. erkent dat de tijdelijke EPO al een hoofdstuk over ontwikkelingssamenwerking bevat (titel 2) dat betrekking heeft op ontwikkelingssamenwerking, fiscale aanpassingen, concurrentievermogen van de aanbodszijde en infrastructuur voor het bedrijfsleven, dat volledig moet worden uitgevoerd; benadrukt dat in het kader van de volledige regionale overeenkomst dringend hoofdstukken moeten worden overeengekomen over diensten, investeringen en handelsregels; roept beide partijen op hun toezegging na te komen om de onderhandelingen over mededinging en overheidsopdrachten pas af te sluiten wanneer er een adequate capaciteit is opgebouwd; 31. benadrukt dat een volledige EPO ook bepalingen moet inhouden met betrekking tot goed bestuur, transparantie inzake politieke ambten en mensenrechten; 32. wijst erop dat de EPO's moeten bijdragen tot het halen van de MDG's; 33. verzoekt de onderhandelende partijen bindende regelingen op te nemen inzake investeringen, mededinging en overheidsopdrachten, die Ghana een impuls kunnen geven als zaken- en investeringsbestemming, en die vanwege hun algemene toepassing zowel de consumenten als de plaatselijke overheidsinstanties ten goede zullen komen; 34. wijst op het belang van de inbreng van particuliere organisaties en andere betrokkenen in de ECOWAS-regio, alsook van een analyse van de effecten van EPO's, die zullen helpen bij de ontwikkeling van het werkelijke partnerschap dat nodig is bij het toezicht op de EPO's; 35. 35 dringt aan op een snelle ratificatieprocedure zodat de partnerlanden zonder onnodig uitstel kunnen profiteren van de voordelen van de tijdelijke EPO; 36. pleit voor een flexibele, individueel toegesneden en pragmatische benadering in de lopende onderhandelingen over een volledige EPO; verzoekt de Commissie in deze samenhang met name rekening te houden met de wensen van Ghana inzake de ontwikkelingsaspecten van de overeenkomst; verwelkomt in dit verband de conclusies van de RAZEB van mei 2008; 37. spoort de onderhandelende partijen aan om de onderhandelingen zoals gepland in 2009 af te sluiten; spoort de partijen ertoe aan om alles in het werk te stellen om zoals gepland vóór eind 2009 een volledige EPO tussen de ACS-landen en de Europese Unie te kunnen sluiten; 38. benadrukt dat de volledige EPO een herzieningsclausule moet bevatten, alsmede een algemene effectbeoordeling, die binnen 3 tot 5 jaar na de ondertekening moet worden uitgevoerd; verlangt dat het Europees Parlement en het Ghanese parlement bij eventuele herziening van de overeenkomst worden betrokken; 39. benadrukt dat met name de parlementen van de ACS en niet-overheidsactoren een cruciale rol met betrekking tot de monitoring en het beheer van de EPO's spelen en vraagt de Commissie te waarborgen dat zij bij de lopende onderhandelingsprocedures worden betrokken; wijst erop dat dit een duidelijke agenda tussen de EU en de ACS-landen vereist, die gebaseerd is op een participatieve benadering; 40. acht het belangrijk dat bij de tenuitvoerlegging van EPO's een adequaat controlesysteem wordt ingesteld, gecoördineerd door de bevoegde parlementaire commissie en waarbij leden van de Commissie internationale handel en de Commissie ontwikkelingssamenwerking worden betrokken, om zodoende een juist evenwicht tussen het behoud van de leidende rol van de Commissie internationale handel en de algehele consistentie van het handels- en ontwikkelingsbeleid te waarborgen; deze parlementaire commissie dient flexibel te opereren en actief samen te werken met de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU; is van mening dat na de goedkeuring van iedere tussentijdse EPO met genoemde controle dient te worden gestart; 41. dringt erop aan dat het Europees Parlement volledig geïnformeerd wordt over en betrokken wordt bij het onderhandelingsproces; 42. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten en de ACS-landen, de ACS-EU-Raad van Ministers en de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU. Het Europees Parlement , – onder verwijzing naar zijn resoluties van 25 september 2003 over de Vijfde ministersconferentie van de Wereldhandelsorganisatie in Cancún (1) , van 12 mei 2005 over de evaluatie van de Doha-Ontwikkelingsronde na het besluit van de Algemene Raad van de WTO van 1 augustus 2004 (2) , van 1 december 2005 over de voorbereiding van de zesde ministersconferentie van de Wereldhandelsorganisatie in Hongkong (3) , van 23 maart 2006 over de invloed van de economische partnerschapsovereenkomsten (EPO´s) op de ontwikkeling (4) , van 4 april 2006 over de evaluatie van de Doha-ronde na de ministersconferentie van de WTO in Hongkong (5) , van 1 juni 2006 over handel en armoede: naar een handelsbeleid dat de bijdrage van de handel aan armoedebestrijding maximaliseert (6) , van 7 september 2006 over de opschorting van de onderhandelingen over de Ontwikkelingsagenda van Doha (DDA) (7) , van 23 mei 2007 over economische partnerschapsovereenkomsten (8) , van 12 december 2007 over economische partnerschapsovereenkomsten (9) en zijn standpunt van 5 juni 2008 over het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende de toepassing van een schema van algemene tariefpreferenties voor de periode van 1 januari 2009 tot en met 31 december 2011 en tot wijziging van de Verordeningen (EG) nr. 552/97 en (EG) nr 1933/2006 en de Verordeningen (EG) nr. 964/2007 en (EG) nr 1100/2006 van de Commissie (10) , – gezien de tussentijdse economische partnerschapsovereenkomst tussen de staten in de Stille Oceaan, enerzijds, en de Europese Gemeenschap anderzijds, – gezien de partnerschapsovereenkomst tussen de leden van de groep van staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan, enerzijds, en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, anderzijds, ondertekend in Cotonou op 23 juni 2000 (Overeenkomst van Cotonou), – gezien de conclusies van de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen (RAZEB) van april 2006, oktober 2006, mei 2007, oktober 2007, november 2007 en mei 2008, – gezien de mededeling van de Commissie van 23 oktober 2007 getiteld "Economische partnerschapsovereenkomsten" ( COM(2007)0635 ), – gezien de Algemene Overeenkomst inzake tarieven en handel (GATT), inzonderheid artikel XXIV daarvan, – gezien de op 14 november 2001 in Doha op de vierde bijeenkomst van de ministersconferentie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) aangenomen ministeriële verklaring, – gezien de op 18 december 2005 in Hongkong op de zesde bijeenkomst van de ministersconferentie van de WTO aangenomen ministeriële verklaring, – gezien het verslag en de aanbevelingen van de task force hulp voor handel, die de Algemene Raad van de WTO op 10 oktober 2006 heeft goedgekeurd, – gezien de Millenniumverklaring van de Verenigde Naties van 8 september 2000, waarin de millenniumontwikkelingsdoelstellingen (MDG's) zijn geformuleerd als door de internationale gemeenschap gezamenlijk vastgestelde criteria voor de uitbanning van armoede, – gezien het op 8 juli 2005 door de G8 aangenomen communiqué van Gleneagles, – gelet op artikel 108, lid 5, juncto artikel 103, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat sinds 1 januari 2008 de vroegere handelsrelatie van de EU met de ACS-landen − die zonder wederkerigheid preferentiële toegang tot de EU-markten hadden − niet meer in overeenstemming is met de WTO-regels, B. overwegende dat EPO's met de WTO-regels verenigbare overeenkomsten zijn ter ondersteuning van regionale integratie en ter bevordering van de geleidelijke integratie van de ACS-economieën in de wereldeconomie, waardoor hun duurzame sociaal-economische ontwikkeling wordt gestimuleerd en een bijdrage wordt geleverd aan de inspanningen om de armoede in de ACS-landen uit te bannen, C. overwegende dat EPO's moeten worden gebruikt voor het opbouwen van een langdurige relatie waarin de handel de ontwikkeling ondersteunt, D. overwegende dat de tussentijdse EPO's akkoorden zijn met betrekking tot de goederen-handel die bedoeld zijn om verstoring van de handel tussen de ACS-landen en de Europese Unie te voorkomen, E. overwegende dat de huidige financiële en economische crisis betekent dat het handelsbeleid belangrijker dan ooit wordt voor de ontwikkelingslanden, F. overwegende dat de tussentijdse EPO gericht is op de handel in goederen en verenigbaar is met de WTO, G. overwegende dat de WTO-regels niet vereisen of verbieden dat de EPO-landen verbintenissen aangaan inzake liberalisering op het gebied van de dienstverlening, H. overwegende dat de verplichtingen die in de overeenkomsten zijn opgenomen, een zeer ingrijpend effect op nationaal en regionaal vlak zouden kunnen hebben, I. overwegende dat van de 14+1 (Oost-Timor) landen van de ACS in de Stille Oceaan tot nu toe alleen Papoea-Nieuw-Guinea en de Republiek van de Fiji-eilanden de tussentijdse EPO hebben geparafeerd, J. overwegende dat de tussentijdse EPO waarschijnlijk van invloed zal zijn op de werkingssfeer en inhoud van toekomstige overeenkomsten tussen Papoea-Nieuw-Guinea en Fiji en andere handelspartners en op de positie van de regio in de onderhandelingen, K. overwegende dat er een beperkte mededinging bestaat tussen de Europese Unie en de staten in de Stille Oceaan, aangezien het overgrote deel van de uitvoer van de EU voornamelijk bestaat uit goederen die de staten in de Stille Oceaan zelf niet produceren, maar wel vaak nodig hebben voor ofwel rechtstreekse consumptie ofwel als basisproduct voor de binnenlandse industrie, L. overwegende dat, gezien de huidige politieke situatie in Fiji, waar de regering door militairen wordt geleid, aan een volledige EPO de voorwaarde moet worden gesteld van een overeengekomen routekaart naar democratische verkiezingen, zoals overeengekomen door alle relevante politieke groeperingen in Fiji, M. overwegende dat de Raad een dringende oproep heeft gedaan om de democratie volledig te herstellen en zo spoedig mogelijk een nieuw burgerbestuur te vormen, N. overwegende dat de regionale groep ACS-landen in de Stille Oceaan bestaat uit 14 wijdverspreide eilandstaten plus Oost-Timor, met een totale bevolking van minder dan 8 miljoen mensen; voorts overwegende dat meer dan in enige andere regio, de landen in de Stille Oceaan ver uiteenlopen wat betreft omvang en kenmerken, waarbij de grootste, Papoea-Nieuw-Guinea, drieduizend keer groter is dan de kleinste, Niue, O. overwegende dat visserij en aanverwante activiteiten en industrieën de beste kansen bieden voor een toekomstige stijging van de export, P. overwegende dat verbeterde handelsregels gepaard moeten gaan met een verhoging van de handelsgerelateerde bijstand, Q. overwegende dat de EU-strategie "Hulp voor handel" tot doel heeft de ontwikkelingslanden beter in staat te stellen van nieuwe handelsmogelijkheden te profiteren, R. overwegende dat er tussen de Europese Unie en de ACS-landen is onderhandeld over nieuwe en meer flexibele, verbeterde oorsprongsregels, die tot aanzienlijke voordelen voor de ACS-landen zullen leiden, mits ze op de juiste wijze worden toegepast en er rekening wordt gehouden met hun geringere capaciteit, S. merkt op dat het tijdschema voor de lopende onderhandelingen over de overgang van een tussentijdse naar een volledige EPO tussen de Europese Unie en de landen in de Stille Oceaan ervan uitgaat dat de overeenkomst tegen eind 2009 wordt gesloten, 1. onderstreept dat dergelijke overeenkomsten slechts bevredigend kunnen worden geacht als er drie doelstellingen mee worden bereikt: steun aan de ACS-landen voor duurzame ontwikkeling, bevordering van de deelname door deze landen aan de wereldhandel, en versterking van het regionaliseringsproces; 2. benadrukt dat het hoofddoel van deze overeenkomst erin bestaat om via ontwikkelingsdoelstellingen, armoedebestrijding en eerbiediging van de fundamentele mensenrechten bij te dragen aan het bereiken van de millenniumontwikkelingsdoelstellingen en om de volgende doelstellingen te realiseren: het bieden van steun aan de ACS-landen voor duurzame ontwikkeling, het bevorderen van hun deelname aan de wereldhandel, de versterking van het regionaliseringsproces, het geven van nieuwe impulsen aan de handel tussen de Europese Unie en de ACS-landen en de bevordering van de economische diversificatie van de ACS-landen; 3. benadrukt dat steun van de EU ter bescherming tegen de mogelijke negatieve gevolgen van de openstelling van de economieën van de landen in de Stille Oceaan nodig is om reële voordelen te creëren via handelspreferenties en de economische en sociale ontwikkeling te bevorderen; 4. is van mening dat deze EPO moet bijdragen tot een intensievere handel, een sterkere economische groei, meer regionale integratie, economische diversifiëring en vermindering van de armoede; 5. spoort de onderhandelende partijen ertoe aan om de onderhandelingen zoals gepland in de loop van 2009 af te sluiten; spoort de partijen er tevens toe aan alles in het werk te stellen om zoals gepland vóór eind 2009 een omvattende EPO tussen de ACS-landen en de Europese Unie te kunnen sluiten; 6. erkent dat het belangrijk en positief is dat er tussen de Europese Unie en haar ACS-partners overeenkomsten worden gesloten die in overeenstemming zijn met de WTO-voorschriften, aangezien zonder dergelijke overeenkomsten onze handelsbetrekkingen en de verdere ontwikkeling daarvan danig zouden worden verstoord; een en ander is gebleken uit de voordelen die de groei van de handel met de Europese Unie de exporteurs heeft opgeleverd na het verstrijken van de preferentiële tariefregeling van de Overeenkomst van Cotonou op 31 december 2007; 7. is ingenomen met het feit dat de Europese Unie de ACS-landen voor de meeste producten volledig accijns- en contingentvrije markttoegang tot de Europese Unie biedt, om de liberalisering van de handel tussen de ACS-landen en de Europese Unie te bevorderen; 8. wijst erop dat de ondertekening van de tussentijdse EPO een noodzakelijke stap is in de richting van duurzame groei in deze regio als geheel en onderstreept het belang van doorlopende onderhandelingen over een alomvattend akkoord ter bevordering van meer handel, investeringen en een hechtere regionale integratie; 9. stemt in met de instelling van overgangsperiodes in de tussentijdse EPO voor kleine en middelgrote ondernemingen, zodat deze zich kunnen aanpassen aan de veranderingen die uit de overeenkomst voortvloeien, en dringt er bij de overheden van de staten in de Stille Oceaan op aan dat zij bij de onderhandelingen over een omvattende EPO de belangen van het midden- en kleinbedrijf blijven ondersteunen; 10. dringt er bij de Commissie op aan de landen in de Stille Oceaan niet onder druk te zetten om liberalisatieverplichtingen voor de dienstensector en de zogeheten "Singapore-kwesties" te aanvaarden; 11. dringt er bij de ACS-landen op aan dat zij het liberaliseringsproces blijven bevorderen en pleit ervoor dat deze hervormingen ook buiten de goederenhandel worden doorgevoerd en dat handel en diensten verder worden geliberaliseerd; 12. dringt erop aan dat, wanneer er over diensten wordt onderhandeld, een solide regelgevingskader wordt ingevoerd om universele dienstverlening te waarborgen en ervoor te zorgen dat de essentiële openbare diensten buiten de onderhandelingen worden gehouden; 13. roept de Europese Unie op meer adequate steun te verlenen aan de overheidsinstanties in de ACS-landen en aan de particuliere sector, teneinde de economische aanpassingen die verbonden zijn aan de sluiting van de tussentijdse EPO te vergemakkelijken; 14. dringt er bij de betrokken landen op aan duidelijke en transparante informatie te verstrekken over de economische en politieke situatie en ontwikkeling in deze landen, teneinde de samenwerking met de Commissie te verbeteren; 15. dringt er derhalve bij degenen die over een alomvattende EPO onderhandelen op aan volledig garant te staan voor het transparante beheer van de natuurlijke rijkdommen en gestalte te geven aan de optimale praktijkvoorbeelden die noodzakelijk zijn om de betrokken landen in staat te stellen maximaal van deze rijkdommen kunnen profiteren; 16. wijst op het belang van interregionale handel en de noodzaak van meer regionale handelsconnecties om duurzame groei in de regio te verzekeren; onderstreept het belang van samenwerking en harmonische afstemming tussen de verschillende regionale entiteiten; 17. is voorstander van een verdere verlaging van de douanerechten − die 15 tot 25% van de handelswaarde uitmaken − tussen ontwikkelingslanden en regionale landengroepen, teneinde de zuid-zuidhandel, de economische groei en de regionale integratie te bevorderen; 18. verzoekt de Commissie alles in het werk te stellen om de onderhandelingen over de DDA weer vlot te trekken en ervoor te zorgen dat de ontwikkeling van arme landen verder kan worden bevorderd door middel van akkoorden tot liberalisering van de handel; 19. is ervan overtuigd dat omvattende EPO's moeten zijn bedoeld als aanvulling op de DDA en niet als een alternatief voor de ACS-landen; 20. stemt ermee in dat er een hoofdstuk over handelsbescherming met bilaterale beschermingsclausules nodig is; roept beide partijen op geen onnodig gebruik te maken van deze beschermingsclausules; roept de Commissie ertoe op via doorlopende onderhandelingen over een volwaardige EPO in te stemmen met een herziening van de waarborgen die zijn opgenomen in de tussentijdse EPO, teneinde een adequate, transparante en snelle toepassing van de overeenkomst te garanderen van zodra aan de criteria voor de tenuitvoerlegging ervan is; 21. steunt de overeengekomen uitzonderingen voor bepaalde tariefposten, die landbouwgoederen en een aantal verwerkte landbouwproducten betreffen, aangezien deze uitzonderingen voornamelijk gebaseerd zijn op de noodzaak beginnende bedrijfstakken of gevoelige producten in deze landen te beschermen; 22. dringt aan op een snelle ratificatieprocedure, zodat de partnerlanden zonder onnodig uitstel kunnen profiteren van de voordelen van de tussentijdse EPO; 23. herinnert eraan dat, terwijl een tussentijdse overeenkomst als een eerste stap in het proces kan worden beschouwd, het in juridisch opzicht een volledig zelfstandige internationale overeenkomst is die er niet automatisch toe hoeft te leiden dat het komt tot een volledige EPO of dat alle aanvankelijk ondertekenende landen van de tussentijdse overeenkomst een volledige EPO aangaan; 24. verzoekt de Commissie zich zo flexibel mogelijk op te stellen in de verdere onderhandelingen, waarnaar verwezen wordt in de conclusies van de RAZEB over deze kwestie in mei 2008 en in november 2008; 25. verzoekt de Commissie in te gaan op verzoeken van de landen in de Stille Oceaan om voor een definitieve EPO opnieuw te onderhandelen over bepaalde omstreden onderwerpen in de tijdelijke EPO die zij willen wijzigen of schrappen; 26. wijst erop dat Papoea-Nieuw-Guinea en Fiji tot nu toe de enige landen van de Stille Oceaanregio waren die de overeenkomst hebben ondertekend, terwijl de andere leden van de regionale groep in de Stille Oceaan ervoor hebben gekozen de overeenkomst niet te ondertekenen vanwege de geringere omvang van hun goederenhandel met de Europese Unie; 27. herinnert eraan dat een echte regionale markt een essentiële voorwaarde vormt voor de succesvolle tenuitvoerlegging van de EPO en dat regionale integratie en samenwerking van fundamenteel belang zijn voor de maatschappelijke en economische ontwikkeling van de landen in de Stille Oceaan; 28. benadrukt dat moet worden gewaarborgd dat de tussentijdse EPO het politieke belang en de publieke gevoelens inzake economische integratie in de Stille Oceaanregio niet schaadt; 29. benadrukt derhalve dat er bij de tenuitvoerlegging van de tussentijdse EPO en de onderhandelingen over de sluiting van een volledige EPO afdoende rekening moet worden gehouden met de integratieprocessen in de Stille Oceaanregio; 30. pleit voor een flexibele, asymmetrische en pragmatische benadering bij de lopende onderhandelingen over een volledige EPO; doet in deze context een beroep op de Commissie om met name rekening te houden met de verzoeken van de betrokken staten in de Stille Oceaan betreffende de ontwikkelingsaspecten van de overeenkomst; verwelkomt in dit verband de conclusies van de RAZEB van mei 2008; 31. wijst erop dat de overeenkomst ook gevolgen kan hebben voor de betrekkingen tussen de Stille Oceaanregio en haar naaste en grootste handelspartners Australië en Nieuw-Zeeland en dat gewaarborgd moet worden dat de bepalingen van de huidige overeenkomst geen belemmering vormen voor toekomstige handelsovereenkomsten met deze landen; 32. stemt ermee in dat er een hoofdstuk over ontwikkelingssamenwerking wordt opgenomen in de omvattende EPO, die betrekking heeft op samenwerking op het gebied van handel in goederen, concurrentievermogen aan de aanbodzijde, bedrijfsvriendelijke infrastructuur, handel in diensten, handelsgerelateerde onderwerpen, ontwikkeling van institutionele capaciteit en fiscale aanpassingen; roept beide partijen ertoe op hun toezegging na te komen om de onderhandelingen over mededinging en overheidsopdrachten pas af te sluiten wanneer er voldoende capaciteit is opgebouwd; 33. herinnert eraan dat de EPO de doelstellingen, beleidsmaatregelen en prioriteiten van de staten in de Stille Oceaan op ontwikkelingsgebied moet ondersteunen, niet alleen door de opzet en inhoud van de overeenkomst, maar ook door de manier waarop en de geest waarin deze wordt uitgevoerd; 34. onderstreept dat de EPO moet bijdragen tot de verwezenlijking van de MDG's; 35. stemt in met de selectieve toepassing van het beginsel van de meest begunstigde natie voor alle subregionale ACS-groepen; 36. herinnert aan de goedkeuring, in oktober 2007, van de strategie van de Europese Unie inzake hulp voor handel, waarbij de toezegging is gedaan de gezamenlijke handelsgerelateerde EU-bijstand tegen 2010 te verhogen tot jaarlijks 2 miljard EUR (2 000 000 000 EUR) (1 miljard EUR van de Gemeenschap en 1 miljard EUR van de lidstaten); dringt erop aan dat de Stille Oceaanregio hiervan een passend en billijk deel ontvangt; 37. dringt aan op de snelle vaststelling en beschikbaarstelling van het aandeel in de middelen uit hoofde van "Hulp voor handel"; onderstreept dat deze middelen een aanvulling moeten zijn op en niet alleen een andere verpakking voor de middelen uit het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF), dat zij moeten aansluiten bij de prioriteiten van Papoea-Nieuw-Guinea en Fiji en dat de uitbetaling ervan tijdig moet gebeuren, voorspelbaar moet zijn en in overeenstemming met de uitvoeringsschema's van de nationale en regionale strategische ontwikkelingsplannen; herinnert eraan dat EPO's de ontwikkelingsdoelstellingen, het ontwikkelingsbeleid en de ontwikkelingsprioriteiten van de EAS-landen moeten ondersteunen, niet alleen qua structuur en inhoud, maar ook wat betreft de wijze waarop zij worden uitgevoerd en de geest waarin dit plaatsvindt; 38. verzoekt de Commissie, gelet op de in september 2007 door de Raad gedane toezeggingen wat betreft de handelsgerelateerde aspecten van intellectuele-eigendomsrechten (TRIPS-Overeenkomst) en de beschikbaarheid van medicijnen, met het oog op de sluiting van een volledige EPO niet te onderhandelen over TRIPS-plus bepalingen die betrekking hebben op farmaceutische producten en die gevolgen kunnen hebben voor de volksgezondheid en de beschikbaarheid van medicijnen, niet meer aan te dringen op de toetreding tot of de aanvaarding van de verplichtingen die zijn verbonden aan het Verdrag tot samenwerking inzake octrooien en het Verdrag inzake octrooirecht of de naleving van de voorschriften daarvan, ervan af te zien de bepalingen van Richtlijn 2004/48/EG (11) over te nemen, en in een volledige EPO geen regelingen op te nemen zoals de bescherming van niet-originele databanken; 39. geeft uiting aan zijn niet-aflatende steun voor de sluiting van een volwaardige EPO tussen de Gemeenschap en de Stille Oceaanregio, die zich ook uitstrekt tot de cruciale onderhandelingen over intellectuele-eigendomsrechten, welke niet alleen betrekking hebben op westerse technologische producten, maar ook op biodiversiteit en traditionele kennis; 40. dringt aan op adequate en transparante controlemechanismen – met een duidelijke taak en invloed – om de effecten van de EPO's te volgen, met meer zeggenschap voor de ACS-landen en brede raadpleging van alle betrokkenen; 41. acht het van belang dat bij de tenuitvoerlegging van EPO's een adequaat controlesysteem wordt ingesteld, dat wordt gecoördineerd door de terzake bevoegde parlementaire commissie, die is samengesteld uit leden van de Commissie internationale handel en de Commissie ontwikkelingssamenwerking, teneinde een adequaat evenwicht te garanderen tussen de instandhouding van de leidende rol van de Commissie internationale handel en de algehele consistentie van het gevoerde handels- en ontwikkelingsbeleid; deze parlementaire commissie opereert flexibel en coördineert haar activiteiten in actieve samenspraak met de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU; is van mening dat dit controlesysteem in werking moet worden gesteld na de goedkeuring van de respectieve EPO's; 42. benadrukt met name de cruciale rol van de ACS-parlementen en de deelname van niet-overheidsactoren bij het toezicht op en het beheer van de EPO's en vraagt de Commissie te stimuleren dat zij bij de lopende onderhandelingsprocedures worden betrokken; stelt dat dit een duidelijke en op participatie gebaseerde agenda tussen de EU en de ACS-landen vereist; 43. dringt erop aan dat de volledige EPO ook een herzieningsclausule moet omvatten, alsmede een algemene effectbeoordeling, die binnen drie tot vijf jaar na de ondertekening ervan moet worden uitgevoerd om de sociaal-economische gevolgen van de overeenkomst te bepalen, met inbegrip van de kosten en de consequenties die aan de uitvoering ervan zijn verbonden; dringt er voorts op aan dat het Europees Parlement en de parlementen van de staten in de Stille Oceaan worden betrokken bij een eventuele herziening van de overeenkomst; 44. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten en de ACS-landen, de ACS-EU-Raad van Ministers en de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU. Het Europees Parlement , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 25 september 2003 over de vijfde ministersconferentie van de Wereldhandelsorganisatie in Cancún (1) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 12 mei 2005 over de evaluatie van de Doha-ronde na het besluit van de Algemene Raad van de WTO van 1 augustus 2004 (2) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 1 december 2005 over de voorbereiding van de zesde ministersconferentie van de Wereldhandelsorganisatie in Hong Kong (3) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 23 maart 2006 over de invloed van de economische partnerschapsovereenkomsten (EPO's) op de ontwikkeling (4) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 4 april 2006 over de evaluatie van de Doha-ronde na de ministersconferentie van de WTO in Hong Kong (5) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 1 juni 2006 over handel en armoede: naar een handelsbeleid dat de bijdrage van de handel aan armoedebestrijding maximaliseert (6) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 7 september 2006 over de opschorting van de onderhandelingen over de Ontwikkelingsagenda van Doha (DDA) (7) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 23 mei 2007 over economische partnerschapsovereenkomsten (8) , – onder verwijzing naar zijn resolutie van 12 december 2007 over economische partnerschapsovereenkomsten (9) , – onder verwijzing naar zijn standpunt van 5 juni 2008 inzake het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende de toepassing van een schema van algemene tariefpreferenties voor de periode van 1 januari 2009 tot en met 31 december 2011 en tot wijziging van de Verordeningen (EG) nr. 552/97 en (EG) nr. 1933/2006 en de Verordeningen (EG) nr. 964/2007 en (EG) nr. 1100/2006 van de Commissie (10) , – gezien de tussentijdse economische partnerschapsovereenkomst tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, enerzijds, en de SADC (South Africa Development Community)-EPO-staten, anderzijds, – gezien de partnerschapsovereenkomst tussen de leden van de groep van staten in Afrika, het Caribische gebied en de Stille Oceaan (ACS), enerzijds, en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, anderzijds, ondertekend te Cotonou op 23 juni 2000 (Overeenkomst van Cotonou), – gezien de conclusies van de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen (RAZEB) van april 2006, oktober 2006, mei 2007, oktober 2007, november 2007 en mei 2008, – gezien de mededeling van de Commissie van 23 oktober 2007 getiteld "Economische partnerschapsovereenkomsten" ( COM(2007)0635 ), – gezien de Algemene Overeenkomst inzake tarieven en handel (GATT), inzonderheid artikel XXIV daarvan, – gezien de op 14 november 2001 in Doha op de vierde bijeenkomst van de ministersconferentie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) aangenomen ministeriële verklaring, – gelet op artikel 108, lid 5, juncto artikel 103, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat sinds 1 januari 2008 de eerdere handelsrelatie van de Europese Unie met de ACS-landen – die zonder wederkerigheid preferentiële toegang tot de EU-markten hadden – niet meer in overeenstemming is met de regels van de Wereldhandelsorganisatie, B. overwegende dat EPO's met de WTO-regels verenigbare overeenkomsten zijn ter ondersteuning van regionale integratie en ter bevordering van de geleidelijke integratie van de ACS-economieën in de wereldeconomie, waardoor hun duurzame sociaal-economische ontwikkeling wordt gestimuleerd en een bijdrage wordt geleverd aan de inspanningen om de armoede in de ACS-landen uit te bannen, C. overwegende dat de huidige financiële en economische crisis betekent dat het handelsbeleid voor de ontwikkelingslanden belangrijker wordt dan ooit, D. overwegende dat de vroegere stelsels van handelspreferenties niet werkelijk hebben kunnen bijdragen aan de verbetering van de economische situatie in deze landen, E. overwegende dat tussentijdse EPO's overeenkomsten zijn met betrekking tot de goederenhandel die bedoeld zijn om verstoring van de handel tussen de ACS-landen en de EG te voorkomen en dat deze overeenkomsten enkele omstreden bepalingen bevatten, F. overwegende dat de Europese Unie de ACS-landen volledige contingent- en accijnsvrije toegang verleent tot de markten in de EU met een overgangsperiode voor rijst (2010) en suiker (2015), G. overwegende dat aangetoond is dat handelsliberalisatie, indien behoorlijk aangepakt, bevorderlijk kan zijn voor marktdiversiteit, economische groei en ontwikkeling, H. overwegende dat een aantal ACS-landen in de EPO-onderhandelingen toepassing wilden van de clausule inzake de meest begunstigde natie (MNB), die een normaal, niet-discriminerend tarief inhoudt op goedereninvoer, om te verzekeren dat alle exporterende landen dezelfde behandeling als meest begunstigde handelspartner genieten, I. overwegende dat er een beperkte concurrentie bestaat tussen de EU en de ACS-economieën, aangezien het overgrote deel van de uitvoer van de EU voornamelijk bestaat uit goederen die de ACS-landen zelf niet produceren, maar wel nodig hebben voor ofwel rechtstreekse consumptie ofwel als basisproduct voor de binnenlandse industrie; overwegende dat dat met betrekking tot de handel in landbouwproducten niet het geval is, aangezien de exportsubsidies van de EU voor producenten in de ACS-landen in de landbouw-, vee- en zuivelsector een ernstige belemmering vormen en zowel de plaatselijke als regionale markten verstoren en vaak zelfs vernietigen, op grond waarvan de EU alle soorten exportsubsidies onverwijld dient af te schaffen, J. overwegende dat er met de SADC-staten onderhandeld is over nieuwe, verbeterde oorsprongsregels, met name betreffende textiel, kleding, visserij en sommige landbouwproducten, die tot aanzienlijke voordelen voor de SADC-staten kunnen leiden, mits ze op de juiste wijze worden toegepast en er rekening wordt gehouden met hun geringere capaciteit; overwegende dat benadrukt dient te worden dat, als de EPO's regionale cumulatie moeten aanmoedigen en investeringen willen bevorderen, vereenvoudigde en verbeterde oorsprongregels vereist zijn om de ondernemingen in de ACS-landen in staat te stellen de uitvoer van verwerkte producten tot ontwikkeling te brengen en te profiteren van de nieuwe marktkansen in het kader van de EPO's, 1. herhaalt zijn standpunt dat EPO's gericht moeten zijn op de behoeften van ACS-landen en zodanig moeten worden vormgegeven dat zij de handelsbetrekkingen tussen de ACS-landen en de EU nieuw leven inblazen, stimulansen bieden voor de ontwikkeling en de economische diversificatie in de ACS-landen, alsmede voor regionale integratie, het terugdringen van armoede en het eerbiedigen van de mensenrechten, en daarmee een bijdrage leveren aan de verwezenlijking van de MDG's; 2. benadrukt dat met het oog op de bescherming tegen potentiële negatieve gevolgen van de openstelling van de economieën in de SADC-regio, EU-steun moet worden verstrekt teneinde via handelspreferenties voor werkelijke voordelen te zorgen en te werken aan economische en sociale ontwikkeling; 3. wijst erop dat de parafering van de tussentijdse EPO voor de exporterende landen voordelen heeft gehad doordat de status quo voor wat betreft export naar de Europese Unie na het aflopen op 31 december 2007 van de preferentiële tariefregeling van de Overeenkomst van Cotonou, kon worden gehandhaafd, zodat voorkomen werd dat de exporterende ACS-landen door minder gunstige handelsregelingen schade zouden lijden; 4. is ingenomen met het feit dat de Europese Gemeenschap de ACS-landen voor hun producten volledig accijns- en contingentvrije markttoegang tot de Europese Unie biedt, om de liberalisering van de handel tussen de ACS-landen en de Europese Unie te bevorderen; 5. is ingenomen met de conclusies van de RAZEB van mei, juni en november 2008 waarin wordt onderstreept dat de bestaande regionale integratieprocessen moeten worden gesteund en de ontwikkeling moet worden bevorderd, en verzoekt de Commissie dit mandaat tijdens de onderhandelingen te eerbiedigen; benadrukt in verband hiermee dat het noodzakelijk is te voorkomen dat de Zuid-Afrikaanse douane-unie (SACU) wordt ontbonden; 6. wijst erop dat de ondertekening van de tussentijdse EPO een noodzakelijke stap is in de richting van duurzame groei in de regio's afzonderlijk en in de regio's als geheel en dat het van groot belang is dat er verder wordt onderhandeld om tot een alomvattende overeenkomst te komen omwille van een toename van de handel en investeringen en een sterkere regionale integratie; 7. verzoekt de Europese Unie meer adequate hulp te bieden aan de overheidsinstanties in de ACS-landen en aan de particuliere sector, om de veranderingen in de economie na de ondertekening van de tussentijdse EPO te vergemakkelijken; 8. merkt op dat in de huidige tussentijdse overeenkomst geen specifieke ruimte of aandacht is voor het belang van de voedselsoevereiniteit en het recht op voedsel, en dat deze geen instrumenten voor het landbouw- en handelsbeleid bevordert die voorzien in de mogelijkheid van marktregulering en bescherming van de duurzame landbouw in gezinsbedrijven; benadrukt dat deze onderwerpen in de onderhandelingen centraal moeten staan om te garanderen dat het handelsbeleid, alsmede al het andere beleid van de EU, aansluit op de beginselen van voedselsoevereiniteit en recht op voedsel; 9. verzoekt de Commissie en de lidstaten meer duidelijkheid te geven over de feitelijke verdeling van financiële middelen over de ACS-regio als resultaat van de beloofde prioritaire uitgaven binnen het verhoogde "Hulp voor handel"-budget; herinnert aan de goedkeuring van de EU-strategie inzake "Hulp voor handel" in oktober 2007, met de toezegging tot verhoging van de totale handelsgerelateerde bijstand van de EU tot 2 miljard EUR (2 000 000 000 EUR) per jaar tegen 2010 (1 miljard EUR van de Gemeenschap en 1 miljard EUR van de lidstaten); dringt erop aan dat de SADC-regio een passend en billijk deel ontvangt; 10. verzoekt om snelle bepaling en beschikbaarstelling van een aandeel in de middelen uit hoofde van "Hulp voor handel"; onderstreept dat deze middelen een aanvulling moeten zijn en niet alleen een andere verpakking voor middelen uit het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF), dat zij moeten aansluiten bij de prioriteiten van de SADC-staten en dat de uitbetaling tijdig moet gebeuren, voorspelbaar moet zijn en in overeenstemming met de uitvoeringsschema's van de nationale en regionale strategische ontwikkelingsplannen; is gekant tegen enige vorm van voorwaardelijkheid in verband met de EPO's bij de verlening van Europese steun en verzoekt de Commissie te waarborgen dat toegang tot de middelen van het 10de EOF niet wordt gekoppeld aan de resultaten en het tempo van de onderhandelingen; 11. dringt er bij degenen die over een volledige EPO onderhandelen op aan de volle aandacht te geven aan het transparante beheer van de natuurlijke rijkdommen en positieve praktijkvoorbeelden te geven, zodat de ACS-landen optimaal van deze rijkdommen kunnen profiteren; 12. vraagt de Commissie erop toe te zien dat in de EU gevestigde internationale ondernemingen met productiefaciliteiten in de ACS-landen zich houden aan de basisnormen van de ILO, aan sociale en milieuakkoorden en aan internationale overeenkomsten, om een wereldwijd evenwicht te bereiken tussen economische groei en hogere sociale en milieunormen; 13. wijst op het belang van intra-regionale handel en de noodzaak van meer regionale handelsconnecties om duurzame groei in de regio te verzekeren; onderstreept het belang van samenwerking en harmonische afstemming tussen de verschillende regionale entiteiten; verzoekt de Commissie de regionale dimensie niet te ondermijnen; 14. acht het belangrijk dat bij de tenuitvoerlegging van EPO's een adequaat controlesysteem wordt ingesteld, gecoördineerd door de bevoegde parlementaire commissie en waarbij leden van de Commissie internationale handel en de Commissie ontwikkelingssamenwerking worden betrokken, om zodoende een juist evenwicht tussen het behoud van de leidende rol van de Commissie internationale handel en de algehele consistentie van het handels- en ontwikkelingsbeleid te waarborgen; acht het van belang dat deze parlementaire commissie flexibel opereert en actief samenwerkt met de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU; is van mening dat na de goedkeuring van iedere tussentijdse EPO met genoemde controle dient te worden gestart; 15. verzoekt de Commissie alles in het werk te stellen om de onderhandelingen over de DDA weer vlot te trekken en ervoor te zorgen dat de akkoorden over liberalisering van de handel de ontwikkeling in arme landen verder blijven bevorderen; 16. is ervan overtuigd dat volledige EPO's moeten fungeren als aanvulling op een akkoord over de DDA en niet beschouwd dienen te worden als alternatief daarvoor; 17. onderschrijft de noodzaak en het belang van een hoofdstuk over handelsbescherming met bilaterale beschermingsclausules; roept beide partijen op geen onnodig gebruik te maken van deze beschermingsclausules; verzoekt de Commissie in het kader van de lopende onderhandelingen gericht op de totstandkoming van een volwaardige EPO akkoord te gaan met een herziening van de beschermingsclausules in de tussentijdse EPO, om daarvan op een passende, transparante en snelle manier gebruik te kunnen maken indien aan de criteria voor de toepassing daarvan is voldaan; 18. steunt de overeengekomen uitzonderingen voor bepaalde tariefposten, die landbouwgoederen en een aantal verwerkte landbouwproducten betreffen, aangezien deze uitzonderingen voornamelijk gebaseerd zijn op de noodzaak beginnende bedrijfstakken of gevoelige producten in deze landen te beschermen; 19. verzoekt de Commissie blijk te geven van flexibiliteit bij haar reactie op de ernstige zorgen van Angola, Namibië en Zuid-Afrika over kwesties zoals de MNB-clausule, uitvoerheffingen en de bescherming van opkomende industrieën; 20. pleit bij de onderhandelingspartners voor een flexibele, asymmetrische en pragmatische benadering in de lopende onderhandelingen met het oog op een voor beide partijen tevredenstellende regionale EPO, waarbij geen onrealistische termijnen worden gesteld en waarbij de SADC-landen de gelegenheid hebben opnieuw te onderhandelen over bepalingen over omstreden onderwerpen die zij willen herzien of intrekken; 21. is ingenomen met de vooruitgang die tijdens de technische onderhandelingen in maart 2009 in Swakopmund (Namibië) is geboekt en is verheugd dat de Commissie heeft aanvaard dat omstreden onderwerpen voorafgaand aan de ondertekening van de tussentijdse EPO moeten worden behandeld; benadrukt dat alle openstaande kwesties, zoals de clausule van de meest begunstigde natie, de wettelijke definitie van de partijen en de resterende kwesties in verband met toegang tot de markt voor landbouwproducten, op een zodanige wijze dienen te worden behandeld dat alle leden van de SADC-EPO-groep de tussentijdse EPO kunnen ondertekenen; 22. stemt ermee in dat er een hoofdstuk over ontwikkelingssamenwerking is opgenomen in de tussentijdse EPO met betrekking tot de SADC-staten, dat betrekking heeft op samenwerking op het gebied van handel in goederen, concurrentievermogen van de aanbodzijde, infrastructuur voor het bedrijfsleven, handel in diensten, handelsgerelateerde onderwerpen, ontwikkeling van institutionele capaciteit en fiscale aanpassingen; roept beide partijen op hun toezegging na te komen om de onderhandelingen over mededinging en overheidsopdrachten pas af te sluiten wanneer er een adequate capaciteit is opgebouwd; verzoekt de Commissie nauw met de SADC-staten samen te werken teneinde de in dit hoofdstuk over ontwikkelingssamenwerking opgenomen doelstellingen te realiseren; 23. benadrukt dat volledige EPO's ook bepalingen moeten inhouden met een algemeen erkende definitie van goed bestuur, bepalingen over transparantie inzake politieke ambten en over mensenrechten, in overeenstemming met de artikelen 11 ter, 96 en 97 van de Overeenkomst van Cotonou, alsmede bijzondere bepalingen met betrekking tot de kwetsbaarste groepen zoals lokale boeren en vrouwen; 24. merkt op dat het tijdschema voor de lopende onderhandelingen over de overgang van een tussentijdse naar een definitieve EPO tussen de EU en de SADC-landen ervan uitgaat dat de overeenkomst tegen het einde van 2009 wordt gesloten; dringt er bij de Commissie op aan de SADC-landen niet onder druk te zetten om liberalisatieverplichtingen, regelgevende verplichtingen voor de dienstensector en de zogeheten "Singaporekwesties" te aanvaarden; 25. dringt erop aan dat, indien over diensten wordt onderhandeld, een solide regelgevingskader wordt ingevoerd om universele dienstverlening te waarborgen; 26. 26 steunt het streven van beide partijen om te zorgen voor actieve deelname van Zuid-Afrika in het gehele onderhandelingsproces; erkent dat de betrokkenheid van Zuid-Afrika een sleutelfactor is voor de bevordering van de economische samenhang, de regionale integratie en de verdere ontwikkeling van de betrekkingen op het gebied van handel en investeringen tussen de regio en de Europese Unie; roept de Commissie op deze deelname bij de onderhandelingen over een volledige en alomvattende EPO in stand te houden en verder te versterken; 27. 27 neemt kennis van het voornemen van de SADC-regio om deel te nemen aan de totstandbrenging van een nieuwe vrijhandelszone met de regio van de Oost-Afrikaanse Gemeenschap en de Gemeenschappelijke Markt van Oostelijk en Zuidelijk Afrika (COMESA); roept de Commissie op deze ontwikkelingen te volgen om volledige compatibiliteit met de EPO te behouden; 28. 28 is ingenomen met de opneming van een herzieningsclausule in de tussentijdse EPO tussen de SADC en de EU die bepaalt dat uiterlijk vijf jaar na ondertekening en vervolgens om de vijf jaar een alomvattende herziening van de overeenkomst plaatsvindt, waaronder ook een analyse van de kosten en de gevolgen van handelstoezeggingen; is van mening dat, indien nodig, de bepalingen van het verdrag moeten worden gewijzigd en de toepassing ervan moet worden aangepast, met inachtneming van de regels en procedures van de WTO; 29. 29 spoort de onderhandelende partijen aan de onderhandelingen om tot een volledige EPO te komen zoals gepland in 2009 af te sluiten; 30. 30 verlangt dat het Parlement volledig geïnformeerd wordt over en betrokken wordt bij het overgangsonderhandelingsproces; wenst dat dit gebeurt via een actieve informele trialoog met de Raad en de Commissie; verzoekt de Raad de zaak zo spoedig mogelijk aan het Parlement voor te leggen; 31. 31 benadrukt dat met name de parlementen en particuliere actoren van de ACS-landen een cruciale rol hebben in het toezicht op en het beheer van de EPO's en vraagt de Commissie dat zij bij de lopende onderhandelingsprocedures worden betrokken; is van mening dat dit een duidelijke en op participatie gebaseerde agenda tussen de EU en de ACS-landen vereist; 32. 32 verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten en de ACS-landen, de ACS-EU-Raad van Ministers en de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU. Het Europees Parlement , – onder verwijzing naar zijn resoluties van 25 september 2003 Vijfde ministersconferentie van de Wereldhandelsorganisatie in Cancún (1) , van 12 mei 2005 over de evaluatie van de Doha-Ontwikkelingsronde na het besluit van de Algemene Raad van de WTO van 1 augustus 2004 (2) , van 1 december 2005 over de voorbereiding van de zesde ministerconferentie van de Wereldhandelsorganisatie in Hongkong (3) , van 23 maart 2006 over de invloed van de economische partnerschapsovereenkomsten (EPO´s) op de ontwikkeling (4) , van 4 april 2006 de evaluatie van de Doha-ronde na de ministersconferentie van de WTO in Hongkong (5) , van 1 juni 2006 over handel en armoede: naar een handelsbeleid dat de bijdrage van de handel aan armoedebestrijding maximaliseert (6) , van 7 september 2006 over de opschorting van de onderhandelingen over de Ontwikkelingsagenda van Doha (DDA) (7) , van 23 mei 2007 over economische partnerschapsovereenkomsten (8) , van 12 december 2007 over economische partnerschapsovereenkomsten (9) en zijn standpunt van 5 juni 2008 inzake het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende de toepassing van een schema van algemene tariefpreferenties voor de periode van 1 januari 2009 tot en met 31 december 2011 en tot wijziging van de Verordeningen (EG) nr. 552/97 en (EG) nr. 1933/2006 en de Verordeningen (EG) nr. 964/2007 en (EG) nr. 1100/2006 van de Commissie (10) , – gezien de tussentijdse economische partnerschapsovereenkomst tussen de Comoren, Madagaskar, Mauritius, de Seychellen, Zimbabwe en Zambia, enerzijds, en de Europese Gemeenschap, anderzijds, – gezien de partnerschapsovereenkomst tussen de leden van de groep van staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan (ACS), enerzijds, en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, anderzijds, ondertekend in Cotonou op 23 juni 2000 (Overeenkomst van Cotonou), – gezien de conclusies van de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen van april 2006, oktober 2006, mei 2007, oktober 2007, november 2007 en mei 2008, – gezien de mededeling van de Commissie van 23 oktober 2007 getiteld "Economische partnerschapsovereenkomsten" ( COM(2007)0635 ), – gezien de Algemene Overeenkomst inzake tarieven en handel (GATT), met name artikel XXIV daarvan, – gezien de op 14 november 2001 in Doha op de vierde bijeenkomst van de ministersconferentie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) aangenomen ministeriële verklaring, – gezien de op 18 december 2005 in Hongkong op de zesde bijeenkomst van de ministersconferentie van de WTO aangenomen ministeriële verklaring, – gezien het verslag en de aanbevelingen van de task force hulp voor handel, die de Algemene Raad van de WTO op 10 oktober 2006 heeft goedgekeurd, – gezien de Millenniumverklaring van de Verenigde Naties van 8 september 2000, waarin de millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling (MDG's) als collectief door de internationale gemeenschap vastgestelde criteria ter bestrijding van armoede uiteen zijn gezet, – gezien het op 8 juli 2005 door de G8 aangenomen communiqué van Gleneagles, – gelet op artikel 108, lid 5, juncto artikel 103, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat de eerdere handelsrelatie van de EU met de ACS-landen tot 31 december 2007 − die zonder wederkerigheid preferentiële toegang tot de EU-markten hadden − niet meer in overeenstemming was met de WTO-regels, B. overwegende dat EPO's met de WTO-regels verenigbare overeenkomsten zijn, gericht op het ondersteunen van de regionale integratie en het bevorderen van de geleidelijke integratie van de ACS-economieën in de wereldeconomie, zodat de duurzame sociale en economische ontwikkeling van de ACS-landen wordt bevorderd en er een bijdrage wordt geleverd aan het algemene streven om de armoede in de ACS-landen uit te bannen, C. overwegende dat de huidige financiële en economische crisis betekent dat een billijk en ontwikkelingsvriendelijk handelsbeleid voor de ontwikkelingslanden belangrijker dan ooit zal zijn, D. overwegende dat de vroegere handelspreferentiesystemen niet werkelijk hebben kunnen bijdragen aan de verbetering van de economische situatie in deze landen, E. overwegende dat de tussentijdse EPO's overeenkomsten zijn met betrekking tot de goederenhandel die bedoeld zijn om verstoring van de handel tussen de ACS-landen en de EU te voorkomen, F. overwegende dat tussentijdse EPO's volledig onafhankelijke, met de WTO-regels verenigbare overeenkomsten zijn die kunnen worden beschouwd als een eerste stap in de richting van volledige EPO's, G. overwegende dat de EU de ACS-staten 100% quota- en rechtenvrije toegang tot de EU-markt vanaf het eerste jaar heeft aangeboden, behalve voor rijst (2010) en suiker (2015), H. overwegende dat de capaciteitsniveaus van de ACS-staten en de Europese Unie sterk uiteenlopen, I. overwegende dat er een beperkte concurrentie tussen de EU- en ACS-landen bestaat, aangezien het leeuwendeel van de uitvoer uit de EU voornamelijk bestaat uit goederen die de ACS-landen niet produceren, maar wel nodig hebben hetzij voor de rechtstreekse consumptie hetzij als basisproducten voor de binnenlandse industrie, J. overwegende dat een goed doordachte handelsliberalisatie bevorderlijk kan zijn voor marktdiversiteit, economische groei en ontwikkeling, K. overwegende dat sommige ACS-staten bij de EPO-onderhandelingen om de clausule van de meest begunstigde natie (MBN) hebben gevraagd teneinde een normaal, niet discriminerend invoertarief te verkrijgen en te bereiken dat alle exportlanden een even goede behandeling als het meest begunstigde exportland krijgen, L. overwegende dat er met de ACS-staten is onderhandeld over nieuwe, verbeterde oorsprongsregels, die tot aanzienlijke voordelen voor de ACS kunnen leiden, mits ze op de juiste wijze worden toegepast en er rekening wordt gehouden met hun geringere capaciteitsniveau, M. overwegende dat verbeterde handelsregels gepaard moeten gaan met een verhoging van de handelsgerelateerde bijstand, N. overwegende dat de EU-strategie "Hulp voor handel" tot doel heeft de ontwikkelingslanden beter in staat te stellen van nieuwe handelsmogelijkheden te profiteren, O. overwegende dat de volledige EPO onvermijdelijk van invloed zal zijn op de werkingssfeer en inhoud van toekomstige overeenkomsten tussen de ACS-landen en andere handelspartners en op de positie van de regio in de onderhandelingen, P. overwegende dat de groep ACS-landen in oostelijk en zuidelijk Afrika (OZA) uit landen bestaat, die qua omvang en BBP sterk uiteenlopen, Q. overwegende dat de groep van OZA-landen bestaat uit 5 landen, die tezamen 33,5 miljoen mensen tellen en qua omvang en kenmerken zeer uiteenlopen, waarbij Madagaskar als grootste land een bevolking van 250 maal die van de Seychellen heeft, R. overwegende dat de OZA-regio,verdeeld in de Oost-Afrikaanse Gemeenschap (OAG) en de OZA-groep, herenigd kan worden zodra beide groepen daartoe bereid zijn, 1. herhaalt zijn standpunt dat goed doordachte EPO's die vergezeld gaan van een doelmatig, op ontwikkeling gericht beleid, een kans bieden om de handelsbetrekkingen tussen de ACS-landen en de EU nieuw leven in te blazen, de economische ontwikkeling en differentiatie alsmede de regionale integratie in de ACS-landen te bevorderen en de armoede in ACS-landen terug te dringen; 2. benadrukt dat deze EPO's slechts bevredigend kunnen worden geacht als er drie doelstellingen mee worden bereikt: steun aan de ACS-landen voor duurzame ontwikkeling, bevordering van de deelname door deze landen aan de wereldhandel, en versterking van het regionaliseringsproces; 3. onderstreept het een essentieel doel van deze overeenkomst is via ontwikkelingsdoelstellingen, terugdringing van de armoede en naleving van de fundamentele mensenrechten een bijdrage te leveren tot de verwezenlijking van de MDG's; 4. wijst erop dat de tussentijdse EPO's tussen de Europese Unie en de diverse partnerlanden voordelen voor de exporterende landen hebben gehad doordat de status quo na het aflopen op 31 december 2007 van de preferentiële tariefregeling van de Overeenkomst van Cotonou kon worden gehandhaafd, zodat de exportmogelijkheden voor de OZA-landen naar de EU werden behouden en aanzienlijk uitgebreid zowel dankzij een volwaardige markt als betere oorsprongsregels; 5. erkent dat het belangrijk is dat tussen de EU en haar ACS-partners overeenkomsten worden gesloten die in overeenstemming zijn met de WTO-voorschriften, aangezien zonder dergelijke overeenkomsten de handelsbetrekkingen en de verdere ontwikkeling van de ACS-partners ernstig verstoord zullen worden, 6. is ingenomen met het feit dat de Europese Gemeenschap de OZA-landen voor de meeste producten volledig rechten- en quotavrije markttoegang tot de Europese Unie biedt, om de liberalisering van de handel tussen de OZA-landen en de Europese Unie te bevorderen; 7. wijst erop dat de ondertekening van tussentijdse EPO's een noodzakelijke stap is in de richting van duurzame groei in de desbetreffende regio's als geheel en dat het van groot belang is dat er verder wordt onderhandeld om tot volwaardige overeenkomsten te komen omwille van een toename van de handel en investeringen en een sterkere regionale integratie; 8. vraagt de Commissie erop toe te zien dat de OAG-regio desgewenst opnieuw kan onderhandelen over eventuele bepalingen inzake omstreden onderwerpen die zij wil wijzigen of schrappen; 9. is ingenomen met de opname van overgangsperiodes in de tussentijdse EPO's voor kleine en middelgrote ondernemingen (KMO's) zodat deze zich op de veranderingen die met de overeenkomst worden ingevoerd kunnen instellen, en dringt er bij de overheid in de partnerlanden op aan dat zij bij de onderhandelingen over omvattende EPO's de belangen van de KMO's in het oog blijft houden; 10. wijst erop dat er een enorm gebrek aan evenwicht bestaat tussen de economieën van de EU en de OZA-landen dat misschien gedeeltelijk, maar nooit helemaal alleen middels een vrijhandelsbeleid kan worden overbrugd; 11. dringt er bij de ACS-landen op aan dat zij het liberalisatieproces blijven bevorderen en bepleit dat ook in de dienstensector een liberalisatie als in de goederensector wordt doorgevoerd; 12. verzoekt de Europese Unie meer adequate hulp te bieden aan de overheidsinstanties in de ACS-landen en aan de particuliere sector, om de veranderingen in de economie na de ondertekening van de tussentijdse EPO's te vergemakkelijken en ervoor te zorgen dat maatregelen worden genomen om tijdens de economische overgangsperiode kwetsbare groepen (bejaarden, gehandicapten, alleenstaande moeders) te beschermen; 13. verzoekt de Commissie en de lidstaten meer duidelijkheid te geven over de feitelijke verdeling van financiële middelen over de ACS-regio als resultaat van de beloofde prioritaire uitgaven binnen het verhoogde "Hulp voor handel"-begroting; 14. verzoekt om snelle bepaling en beschikbaarstelling van het aandeel in de middelen uit hoofde van "Hulp voor handel"; 15. herinnert eraan dat in oktober 2007 de EU-strategie inzake "Hulp voor handel" is goedgekeurd, met de toezegging de gezamenlijke handelsgerelateerde EU-hulp tegen 2010 op te trekken tot EUR 2 miljard per jaar (EUR 1 miljard van de Gemeenschap, EUR 1 miljard van de lidstaten); dringt erop aan dat de West-Afrikaanse regio een passend en billijk deel ontvangt; 16. dringt er bij de betreffende landen op aan duidelijke en transparante informatie te geven over de economische en politieke situatie en de ontwikkeling in deze landen om de samenwerking met de Europese Unie te verbeteren; 17. dringt er daarom op aan bij de onderhandelingen over een volledige EPO de volle aandacht te geven aan een transparant beheer van de natuurlijke hulpbronnen en positieve praktijkvoorbeelden te vermelden, zodat de betrokken landen optimaal van deze hulpbronnen kunnen profiteren, en het witwassen van geld kunnen bestrijden; 18. wijst op het belang van intraregionale handel en de noodzaak van meer regionale handelsconnecties om duurzame groei in de regio te garanderen; onderstreept het belang van samenwerking en goede verstandhouding tussen de verschillende regionale entiteiten; dringt erop aan dat overeenkomsten tussen de Europese Unie en landen in de Oost- en Zuid-Afrikaanse regio niet met elkaar in tegenspraak zijn, noch de regionale integratie in deze grotere regio in de weg staan; 19. dringt aan op adequate en transparante controlemechanismen – met een duidelijke taak en invloed – om de effecten van de EPO's te volgen, met meer zeggenschap voor de ACS-landen en brede raadpleging van alle belanghebbenden, met inbegrip van het maatschappelijk middenveld; onderstreept dat uiterlijk vijf jaar na de datum van ondertekening een allesomvattende herziening van de tussentijdse EPO's moet plaatsvinden ten aanzien van de sociale en economische weerslag ervan, met inbegrip van de kosten en gevolgen van de tenuitvoerlegging, waarbij de bepalingen van de overeenkomst kunnen worden gewijzigd en de toepassing ervan kan worden aangepast; 20. acht het belangrijk dat bij de tenuitvoerlegging van EPO's een adequaat controlesysteem wordt ingesteld, gecoördineerd door de bevoegde parlementaire commissie en waarbij leden van de Commissie internationale handel en de Commissie ontwikkelingssamenwerking worden betrokken, om zodoende een juist evenwicht tussen het behoud van de leidende rol van de Commissie internationale handel en de algehele consistentie van het handels- en ontwikkelingsbeleid te waarborgen; deze parlementaire commissie dient flexibel te opereren en actief samen te werken met de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU; is van mening dat na de goedkeuring van iedere tussentijdse EPO met genoemde controle dient te worden gestart; 21. benadrukt met name de cruciale rol van de ACS-parlementen en niet-overheidsactoren bij het toezicht op en het beheer van de EPO's en vraagt de Europese Commissie te stimuleren dat zij bij de lopende onderhandelingsprocedures worden betrokken, hetgeen een duidelijke agenda voor de onderhandelingen tussen EU en ACS-landen vereist, uitgaande van een participerende benadering; 22. beklemtoont dat hulp, in overeenstemming met de Beginselen van Parijs voor de doeltreffendheid van hulp, onder meer vraaggestuurd moet zijn, en verzoekt de ACS-landen daarom van kostencalculaties voorziene, gedetailleerde voorstellen in te dienen, indien nodig met passende hulp van de EU, over welke aanvullende EPO-fondsen nodig zijn en voor welk doel, in het bijzonder met betrekking tot: regelgevingskaders, vrijwaringsmaatregelen, handelsfacilitering, steun bij het voldoen aan internationale sanitaire en fytosanitaire voorschriften en regels inzake intellectuele eigendom, en de samenstelling van het EPO-toezichtmechanisme; 23. drukt zijn niet-aflatende steun uit voor een omvattende EPO tussen de Europese Gemeenschap en de landen van Oost- en Zuidelijk Afrika, die ook betrekking heeft op het essentiële onderwerp van onderhandelingen over intellectuele-eigendomsrechten, niet alleen voor westerse technologische artikelen maar ook voor biodiversiteit en traditionele kennis; 24. verzoekt de Commissie alles in het werk te stellen om de onderhandelingen over de DDA weer vlot te trekken en ervoor te zorgen dat de akkoorden over liberalisering van de handel de ontwikkeling in arme landen verder bevorderen; 25. is ervan overtuigd dat volledige EPO's als aanvulling op een akkoord over de DDA moeten fungeren en daar niet voor in de plaats moeten komen; 26. onderschrijft de noodzaak en het belang van een hoofdstuk over handelsbescherming met bilaterale beschermingsclausules; roept beide partijen op geen onnodig gebruik te maken van deze beschermingsclausules; dringt er bij de Commissie op aan in het kader van voortdurende onderhandelingen over een algemene EPO akkoord te gaan met een herziening van de beschermingsclausules in de tussentijdse EPO, ten einde een adequaat, transparant en snel gebruik hiervan te garanderen mits aan de voorwaarden voor de toepassing hiervan is voldaan; 27. is van mening dat de volledige EPO de uitvoer van bewerkte producten moet bevorderen met eenvoudiger en betere oorsprongsregels, met name in sleutelsectoren als textiel en landbouw; 28. steunt de overeengekomen uitzonderingen voor bepaalde tariefposten die landbouwgoederen en een aantal verwerkte landbouwproducten betreffen, aangezien deze uitzonderingen voornamelijk gebaseerd zijn op de noodzaak beginnende bedrijfstakken of gevoelige producten in deze landen te beschermen, en herinnert aan de toezegging van de EU in het kader van de DDA om de uitvoersubsidies voor landbouwproducten geleidelijk af te schaffen; 29. merkt op dat het tijdschema voor de lopende onderhandelingen over de overgang van een tussentijdse naar een volledige EPO tussen de EU en de OZA-regio voorziet in een sluiting van de overeenkomst tegen het einde van 2009; vraagt de Commissie dringend geen overmatige druk op de OAG-regio uit te oefenen om deze te laten instemmen met liberalisering, en in dit verband acht te slaan op de standpunten van het ESA-parlement; 30. is van mening dat er een onderscheid moet worden gemaakt tussen commerciële en openbare diensten; dringt erop aan dat openbare diensten die in basisbehoeften van de bevolking voorzien of die een belangrijke rol spelen bij het behoud van de culturele diversiteit, buiten de onderhandelingen worden gehouden; 31. neemt nota van het hoofdstuk over ontwikkelingssamenwerking in de volledige EPO, dat voorziet in samenwerking op het gebied van handel in goederen, concurrentievermogen aan de aanbodzijde, infrastructuur voor het bedrijfsleven, handel in diensten, handelsgerelateerde onderwerpen, ontwikkeling van institutionele capaciteit en fiscale aanpassingen; roept beide partijen op hun toezegging na te komen om de onderhandelingen over mededinging en overheidsopdrachten af te sluiten, rekening houdend met de capaciteit van de OZA-landen; 32. benadrukt dat een volledige EPO ook bepalingen moet inhouden met betrekking tot goed bestuur, transparantie inzake politieke ambten en mensenrechten , in overeenstemming met de artikelen 11 ter, 96 en 97 van de Overeenkomst van Cotonou; 33. spoort de Commissie aan de zogenaamde controversiële punten, zoals handelsonderwerpen in de overeenkomst, de clausule inzake de meest begunstigde natie (MBN), uitvoerheffingen, beschermingsbepalingen en oorsprongsregels, in het kader van de onderhandelingen over een volwaardige regionale EPO aan te pakken, op een wijze die in het belang is van de EU en haar burgers en die een duurzame ontwikkeling in de EU en de ACS-landen steunt; 34. beklemtoont het belang van een volledige EPO ter ondersteuning van de interregionale betrekkingen via harmonisatie van handelsovereenkomsten tussen de ACS-landen en de Europese Gemeenschap; 35. is hevig verontrust over de huidige situatie in Zimbabwe op het vlak van mensenrechten, democratie en economie, die een grote bedreiging voor de burgers vormt en een zware wissel trekt op de huidige en toekomstige samenwerking tussen de Europese Unie en Zimbabwe; 36. is ingenomen met de oprichting van een douane-unie in de OZA-groep en met de inspanningen die worden gedaan om een monetaire unie te creëren, in het bijzonder gezien de voordelen voor het bedrijfsleven die door de harmonisatie van de OZA-regio beschikbaar worden en die zullen leiden tot een grotere markt, toename van de handel en meer kansen voor het realiseren van schaalvoordelen; 37. dringt er bij de onderhandelingspartners op aan dat er bindende afspraken worden gemaakt over overheidsopdrachten, investeringen en mededinging, waardoor zaken doen en investeren in de OZA-landen veel aantrekkelijker kan worden, aangezien dergelijke regels zowel voor de consumenten als de overheid ter plaatse gunstig zijn doordat ze voor eenieder gelden en dus ertoe bijdragen om bedrijven en investeringen aan te trekken; 38. dringt aan op een snelle ratificatieprocedure zodat de partnerlanden zonder onnodig uitstel kunnen profiteren van de voordelen van de tussentijdse EPO's; 39. spoort de partijen aan de onderhandelingen over een volledige EPO tussen de OZA-landen en de Europese Gemeenschap af te ronden, mits de wederzijdse voordelen van deze overeenkomst door beide zijden duidelijk erkend worden; 40. benadrukt dat het Europees Parlement tijdens het overgangsonderhandelingsproces volledig moet worden geïnformeerd en dat het nauw bij dit proces moet worden betrokken; wenst dat dit gebeurt via een actieve informele trialoog met de Raad en de Commissie; verzoekt de Raad de zaak zo spoedig mogelijk aan het Parlement voor te leggen; 41. onderkent de benarde situatie van de bewoners van de Chagos-archipel, die gedwongen zijn geweest hun eilanden te verlaten en momenteel in armoede leven op Mauritius en de Seychellen, en meent dat de EU zou moeten helpen een oplossing te vinden voor de Chagossians zodat zij kunnen terugkeren naar hun eigen thuiseilanden; 42. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten en de ACS-landen, de ACS-EU-Raad van Ministers en de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU. Het Europees Parlement , – onder verwijzing naar zijn resoluties van 25 september 2003 over de Vijfde ministersconferentie van de Wereldhandelsorganisatie in Cancún (1) , 12 mei 2005 over de evaluatie van de Doha-Ontwikkelingsronde na het besluit van de Algemene Raad van de WTO van 1 augustus 2004 (2) , 1 december 2005 over de voorbereiding van de zesde ministersconferentie van de Wereldhandelsorganisatie in Hong Kong (3) , 23 maart 2006 over de invloed van de economische partnerschapsovereenkomsten (EPO's) op de ontwikkeling (4) , 4 april 2006 over de evaluatie van de Doha-ronde na de ministersconferentie van de WTO in Hongkong (5) , 1 juni 2006 over handel en armoede: naar een handelsbeleid dat de bijdrage van de handel aan armoedebestrijding maximaliseert (6) , 7 september 2006 over de opschorting van de onderhandelingen over de ontwikkelingsagenda van Doha (DDA) (7) , 23 mei 2007 over economische partnerschapsovereenkomsten (8) , 12 juli 2007 over de TRIPS-overeenkomst en de beschikbaarheid van medicijnen (9) , 12 december 2007 over economische partnerschapsovereenkomsten (10) , en zijn standpunt van 5 juni 2008 over het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende de toepassing van een schema van algemene tariefpreferenties voor de periode van 1 januari 2009 tot en met 31 december 2011 en tot wijziging van de Verordeningen (EG) nr. 552/97 en (EG) nr. 1933/2006 en de Verordeningen (EG) nr. 964/2007 en (EG) nr. 1100/2006 van de Commissie (11) , − gezien de economische partnerschapsovereenkomst tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, enerzijds, en de partnerstaten van de Oost-Afrikaanse Gemeenschap, anderzijds, − gezien de Partnerschapsovereenkomst tussen de leden van de groep van staten in Afrika, het Caribische gebied en de Stille Oceaan (ACS), enerzijds, en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, anderzijds, ondertekend te Cotonou op 23 juni 2000 (Overeenkomst van Cotonou), – gezien de conclusies van de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen van april 2006, oktober 2006, mei 2007, oktober 2007, november 2007 en mei 2008, – gezien de mededeling van de Commissie van 23 oktober 2007 getiteld "Economische partnerschapsovereenkomsten" ( COM(2007)0635 ), – gezien de Algemene Overeenkomst inzake tarieven en handel (GATT), inzonderheid artikel XXIV daarvan, – gezien de op 14 november 2001 in Doha op de vierde bijeenkomst van de ministersconferentie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) aangenomen ministeriële verklaring, – gezien de op 18 december 2005 in Hong Kong op de zesde bijeenkomst van de ministersconferentie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) aangenomen ministeriële verklaring, – gezien het verslag en de aanbevelingen van de task force hulp voor handel, die de Algemene Raad van de WTO op 10 oktober 2006 heeft goedgekeurd, – gezien de Millenniumverklaring van de Verenigde Naties van 8 september 2000, waarin de millenniumontwikkelingsdoelstellingen (MDG's) zijn geformuleerd als collectief door de internationale gemeenschap gezamenlijk vastgestelde criteria voor de uitbanning van armoede, – gezien het op 8 juli 2005 door de G8 aangenomen communiqué van Gleneagles, – gelet op artikel 108, lid 5, juncto artikel 103, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat EPO's WTO-compatibele overeenkomsten moeten zijn die tot doel hebben de regionale integratie te steunen en de geleidelijke integratie van de ACS-economieën in de wereldeconomie te bevorderen, en daarbij de duurzame sociale en economische ontwikkeling van deze landen te stimuleren en bij te dragen aan de algemene inspanning om de armoede in de ACS-landen uit te bannen, B. overwegende dat de WTO-regels niet vereisen dat de EPO-landen liberaliserings-toezeggingen doen op het gebied van diensten, C. overwegende dat EPO's moeten worden gebruikt voor het opbouwen van een langdurige relatie waarin de handel de ontwikkeling ondersteunt, D. overwegende dat in de huidige financiële en economische crisis een fair beleid van handelsbetrekkingen voor de ontwikkelingslanden belangrijker wordt dan ooit, E. overwegende dat de tijdelijke EPO het accent legt op handel in goederen en WTO-compatibiliteit, F. overwegende dat de tijdelijke EPO een fundamentele impact zal hebben op de toekomstige evolutie van de economische, sociale en ecologische ontwikkeling en het beleid van de landen van de Oost-Afrikaanse Gemeenschap (OAG) en haar handelspartners in het oosten en zuiden van Afrika, G. overwegende dat de OAG-landen in 2005 een douane-unie hebben ingesteld en streven naar de totstandbrenging van een gemeenschappelijke markt tegen 2010, een monetaire unie tegen en een politieke federatie van Oost-Afrikaanse staten, H. overwegende dat de tijdelijke EPO waarschijnlijk van invloed zal zijn voor de draagwijdte en de inhoud van de toekomstige overeenkomsten tussen de OAG-landen en andere handelspartners en de houding van de regio in de onderhandelingen, I. overwegende dat de mededinging tussen de Europese Unie en de ACS-landen beperkt is, aangezien het overgrote deel van de uitvoer van de EU voornamelijk bestaat uit goederen die de ACS-landen zelf niet produceren, maar wel vaak nodig hebben voor ofwel rechtstreekse consumptie ofwel als basisproduct voor de binnenlandse industrie; overwegende dat dit niet geldt voor de handel in landbouwproducten, waar de uitvoersubsidies van de EU een ernstige hinderpaal vormen voor de ACS-producenten in de landbouw, de veeteelt en de zuivelsector, en daardoor de lokale en regionale markten ontwrichten en vaak vernietigen, en dat de EU derhalve alle soorten uitvoersubsidies onverwijld dient af te schaffen, J. overwegende dat de OAG-landen hebben aangegeven dat zij opnieuw wensen te onderhandelen over een aantal aspecten van de tijdelijke EPO, K. overwegende dat geen van de liberaliseringsschema's van een land vereist dat het vóór 2015 positieve tarieven begint af te schaffen; overwegende dat de OAG-landen 24 jaar de tijd hebben om het liberaliseringsproces van de tijdelijke EPO te voltooien, L. overwegende dat toezeggingen op handelsgebied gepaard moeten gaan met grotere handelsgerelateerde bijstand, M. overwegende dat de EU-strategie "hulp voor handel" tot doel heeft de capaciteit van ontwikkelingslanden om profijt te trekken van de nieuwe handelsmogelijkheden te ondersteunen, en de aanpassingskosten en de mogelijke negatieve gevolgen van handelsliberalisering te compenseren, N. overwegende dat niets in een mogelijke volledige EPO de capaciteit van OAG-landen om de beschikbaarheid van medicijnen te bevorderen, mag verminderen, 1. is van oordeel dat de tijdelijke EPO moet bijdragen aan de revitalisering van het handelsverkeer tussen ACS-landen en de Europese Unie, economische groei, regionale integratie, economische diversifiëring, armoedebestrijding en de verwezenlijking van de MDG's; dringt derhalve aan op een flexibele tenuitvoerlegging ervan, waarbij ten volle rekening wordt gehouden met de capaciteitsbeperkingen van de OAG-landen; 2. benadrukt dat deze overeenkomsten slechts bevredigend kunnen worden geacht als er drie doelstellingen mee worden bereikt: steun aan de ACS-landen voor duurzame ontwikkeling, bevordering van de deelname door deze landen aan de wereldhandel, en versterking van het regionaliseringsproces; benadrukt dat, om bescherming te bieden tegen negatieve gevolgen van de openstelling van de economie van de partnerlanden van de OAG, de steun van de EU nodig is om tot werkelijke voordelen te komen via handelspreferenties en het opbouwen van de economische en sociale ontwikkeling; 3. bevestigt zijn standpunt dat EPO's, indien goed doordacht, een kans bieden om de handelsbetrekkingen tussen de ACS-landen en de EU een nieuwe impuls te geven, de economische diversificatie en de regionale integratie in de ACS-landen te bevorderen en de armoede in de ACS-landen terug te dringen; 4. spoort de onderhandelende partijen ertoe aan om de onderhandelingen zoals gepland in 2009 af te sluiten; spoort de partijen ertoe aan om alles in het werk te stellen om zoals gepland vóór eind 2009 een omvattende EPO tussen de ACS-landen en de Europese Unie te kunnen sluiten; 5. wijst erop dat de ondertekening van de tijdelijke EPO voor de exporterende landen voordelen heeft gehad doordat de mogelijkheden voor export naar de Europese Unie na het aflopen op 31 december 2007 van de preferentiële tariefregeling van de Overeenkomst van Cotonou zijn uitgebreid, en aldus werd voorkomen dat de exporterende ACS-landen door minder gunstige handelsregelingen schade zouden lijden; 6. is ingenomen met het feit dat de Europese Unie de ACS-landen voor de meeste producten volledig accijns- en contingentvrije markttoegang tot de Europese Unie biedt; 7. beklemtoont dat de IEPO een overeenkomst inzake handel in goederen is die tot doel heeft de exportmogelijkheden van de OAG-partnerlanden naar de EU te behouden en substantieel uit te breiden, zowel via volledige markttoegang als via verbeterde oorsprongsregels; 8. wijst erop dat de ondertekening van tijdelijke EPO's een noodzakelijke stap is in de richting van duurzame groei in de desbetreffende regio als geheel en dat er verder moet worden onderhandeld om tot een omvattende overeenkomst te komen, die aanzet tot uitbreiding van de handel en investeringen en een sterkere regionale integratie; 9. herinnert eraan dat de EPO's verenigbaar moeten zijn met de WTO-regels, die geen toezeggingen inzake liberalisatie of regelgevende verplichtingen op het gebied van diensten, bescherming van intellectuele eigendomsrechten, of de zogeheten "Singaporekwesties" verlangen of verbieden; 10. pleit voor een tijdens de overgang van een tijdelijke naar een definitieve EPO aan te brengen regelgevingskader met betrekking tot diensten; vraagt stappen om te waarborgen dat er waar mogelijk bepalingen inzake universele dienstverlening worden opgenomen, ook voor elementaire openbare diensten; bevestigt in dit verband nogmaals zijn resolutie van 4 september 2008 over de handel in diensten (12) ; 11. wijst er nogmaals op dat een echte regionale markt een fundamentele voorwaarde is voor een succesvolle tenuitvoerlegging van de tijdelijke EPO en dat regionale integratie en samenwerking van essentieel belang zijn voor de sociale en economische ontwikkeling van de OAG-partnerlanden; 12. dringt erop aan dat overeenkomsten tussen de Europese Unie en landen in de Oost- en Zuid-Afrikaanse regio niet met elkaar in tegenspraak zijn, noch de regionale integratie in deze grotere regio in de weg staan; 13. neemt kennis van de overgangsperioden die in het kader van de tijdelijke EPO's voor kleine en middelgrote ondernemingen (KMO's) worden ingesteld, zodat deze zich op de uit de overeenkomst voortvloeiende veranderingen kunnen instellen, en dringt er bij de overheid in de OAG-partnerlanden op aan om bij de onderhandelingen over een omvattende EPO de belangen van KMO's niet uit het oog te verliezen; 14. verzoekt de Europese Unie om de overheidsinstanties in de ACS-landen alsook de particuliere sector meer adequate hulp te bieden om de economische omschakeling als gevolg van de ondertekening van de tijdelijke EPO te vergemakkelijken; 15. steunt bijgevolg de voor bepaalde tariefposten overeengekomen uitzonderingen, die landbouwproducten en een aantal verwerkte landbouwproducten betreffen, aangezien deze voornamelijk bedoeld zijn om beginnende bedrijfstakken of gevoelige producten in deze landen te beschermen; 16. verzoekt de Commissie meer duidelijkheid te geven over de feitelijke verdeling van financiële middelen over de ACS-regio als gevolg van de toegezegde prioritaire uitgaven binnen de verhoogde "Hulp voor handel" –begroting; 17. dringt er bij de desbetreffende landen op aan duidelijke en transparante informatie te verstrekken over de economische en politieke situatie en ontwikkeling in deze landen ten einde de samenwerking met de Commissie te verbeteren; 18. neemt ervan kennis dat in de omvattende EPO een hoofdstuk over ontwikkelings-samenwerking wordt opgenomen, dat betrekking heeft op samenwerking op het gebied van goederenhandel, concurrentievermogen aan de aanbodzijde, infrastructuur voor het bedrijfsleven, handel in diensten, handelsgerelateerde onderwerpen, ontwikkeling van institutionele capaciteit en fiscale aanpassingen; roept beide partijen op hun toezegging om de onderhandelingen over mededinging en overheidsopdrachten pas af te sluiten wanneer adequate capaciteit is opgebouwd, na te komen; 19. herinnert eraan dat een EPO de ontwikkelingsdoelstellingen, beleidsmaatregelen en prioriteiten van de OAG-partnerlanden moet ondersteunen, niet alleen qua structuur en inhoud, maar ook voor wat betreft de wijze en de geest van de tenuitvoerlegging ervan; 20. herinnert aan de goedkeuring, in oktober 2007, van de strategie van de Europese Unie inzake hulp voor handel, waarbij de toezegging is gedaan de gezamenlijke handelsgerelateerde EU-bijstand tegen 2010 te verhogen tot jaarlijks 2 miljard EUR (2 000 000 000 EUR) (1 miljard van de Gemeenschap en 1 miljard van de lidstaten); dringt erop aan dat de OAG-partnerlanden een passend en billijk deel ontvangen; 21. dringt aan op de snelle vaststelling en beschikbaarstelling van het aandeel in de middelen uit hoofde van "Hulp voor handel"; onderstreept dat het hier om extra middelen moet gaan en niet om herverpakking van middelen uit het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF), dat die middelen afgestemd moeten zijn op de prioriteiten van de OAG en dat de uitbetaling tijdig moet zijn, voorspelbaar en in overeenstemming met de uitvoeringsschema's van de nationale en regionale strategische ontwikkelingsplannen; is gekant tegen enige vorm van voorwaardelijkheid in verband met de EPO's bij de verlening van Europese steun en verzoekt de Commissie te waarborgen dat toegang tot de middelen van het 10de EOF niet wordt gekoppeld aan de resultaten en het tempo van de onderhandelingen; 22. verzoekt de Commissie meer duidelijkheid te geven over de feitelijke verdeling van financiële middelen over de regio, en verzoekt de lidstaten een overzicht te geven van extra financiering naast de begrotingsvastleggingen voor 2008-2013; 23. verzoekt de Commissie, gezien de in september 2007 door de Raad gedane toezeggingen wat betreft de handelsgerelateerde aspecten van intellectuele-eigendomsrechten (TRIPS-Overeenkomst) en de toegang tot medicijnen, met het oog op de sluiting van een volledige EPO niet te onderhandelen over TRIPS-plus bepalingen die betrekking hebben op farmaceutische producten en die gevolgen hebben voor de volksgezondheid en de verkrijgbaarheid van medicijnen, ervan af te zien de toetreding te eisen tot het Verdrag tot samenwerking inzake octrooien en het Verdrag inzake octrooirecht, of de naleving van de voorschriften ervan, ervan af te zien de bepalingen van Richtlijn 2004/48/EG betreffende de handhaving van intellectuele-eigendomsrechten over te nemen, en in een volledige EPO geen onderwerpen op te nemen zoals de bescherming van niet-originele databanken; 24. dringt er bij de onderhandelaars over volledige EPO's op aan een transparant beheer van de natuurlijke hulpbronnen de volle aandacht te geven alsook de beste praktijken aan te geven om de ACS-landen in de gelegenheid te stellen deze rijkdommen optimaal te benutten; 25. benadrukt dat een volwaardige EPO ook bepalingen moet inhouden met betrekking tot goed bestuur, transparantie inzake politieke ambten en mensenrechten; 26. wijst op het belang van interregionale handel en de noodzaak van meer regionale handelsconnecties om duurzame groei in de regio te garanderen; onderstreept het belang van samenwerking en goede verstandhouding tussen de verschillende regionale entiteiten; 27. pleit voor verdere verlaging van douanerechten − die 15 tot 25% van de handelswaarde uitmaken − tussen ontwikkelingslanden en regionale landengroepen, om de zuid-zuid handel, de economische groei en de regionale integratie te bevorderen; 28. verzoekt de Commissie alles in het werk te stellen om de onderhandelingen over de DDA weer vlot te trekken en ervoor te zorgen dat akkoorden over liberalisering van de handel de ontwikkeling in arme landen verder blijven bevorderen; 29. is ervan overtuigd dat volledige EPO's voor de ACS-landen een aanvulling op een akkoord over de DDA en niet een alternatief moeten zijn; 30. onderkent de noodzaak van een hoofdstuk over handelsbescherming met bilaterale beschermingsclausules; roept beide partijen op geen onnodig gebruik te maken van deze beschermingsclausules; roept de Commissie op in het kader van de voortgaande onderhandelingen over een omvattende EPO in te stemmen met een herziening van de beschermingsclausules in de tussentijdse EPO, teneinde een passend, transparant en snel gebruik te garanderen wanneer er is voldaan aan de criteria voor toepassing ervan; 31. dringt aan op een snelle ratificatieprocedure, zodat de partnerlanden zonder onnodig uitstel kunnen profiteren van de voordelen van de tijdelijke EPO; 32. wijst er nogmaals op dat de tijdelijke EPO weliswaar kan worden beschouwd als een eerste stap in een proces, doch juridisch gezien een volledig onafhankelijke internationale overeenkomst is die niet noodzakelijkerwijs hoeft te leiden tot een volledige EPO; 33. onderstreept dat een eventuele instemming met de tijdelijke EPO door het Parlement niet betekent dat het Parlement ook een mogelijke volledige EPO zal goedkeuren, aangezien het gaat om procedures voor de sluiting van twee verschillende internationale overeenkomsten; 34. herinnert eraan dat de OAG de enige regio is waarvan alle leden zijn toegetreden tot de tijdelijke EPO en identieke liberaliseringsschema's hebben aangeboden; wijst erop dat deze schema's regelmatig moeten worden geëvalueerd, en dat zij dienen te worden herzien, indien de toepassing ervan te lastig blijkt te zijn; 35. wijst erop dat de tijdelijke EPO waarschijnlijk van invloed zal zijn op de betrekkingen tussen de regio en haar nauwste handelspartners, en dat erop moet worden toegezien dat de bepalingen van de huidige overeenkomst zullen helpen toekomstige handelsovereenkomsten met deze landen te vergemakkelijken; 36. verzoekt de Commissie rekening te houden met verzoeken van de Oost-Afrikaanse Gemeenschap om met het oog op de volledige EPO opnieuw te onderhandelen over een aantal omstreden kwesties in de tussentijdse EPO die zij wil wijzigen of schrappen; 37. dringt er bij de ACS-landen op aan het liberaliseringsproces te blijven bevorderen en pleit ervoor dat zulke hervormingen ook buiten de goederenhandel worden doorgevoerd en handel en diensten verder worden geliberaliseerd; 38. onderstreept dat de EPO moet bijdragen tot de verwezenlijking van de MDG's; 39. merkt op dat sommige ACS-landen in het kader van de EPO-onderhandelingen toepassing wensten van de MBN-clausule, die een normaal, niet-discriminerend tarief op goedereninvoer inhoudt; 40. is verheugd over het feit dat in het kader van de onderhandelingen tussen de Europese Unie en de ACS-landen overeenstemming is bereikt over nieuwe, verbeterde oorsprongsregels, die voor de ACS-landen mogelijk aanzienlijke voordelen kunnen opleveren, mits deze op de juiste wijze worden toegepast en naar behoren rekening wordt gehouden met hun geringere capaciteit; 41. onderstreept dat de uitvoer van mijn- of bosbouwproducten geen afbreuk mag doen aan het fragiele ecosysteem dat voor het Afrikaans continent van beslissend belang is, en dat in de EPO's instrumenten moeten worden ingebouwd om de OAG-partnerlanden voor geboden milieudiensten te belonen; 42. acht het van belang dat bij de tenuitvoerlegging van EPO's een adequaat controlesysteem wordt ingesteld, gecoördineerd door de bevoegde parlementaire commissie en waarbij leden van de Commissie internationale handel en de Commissie ontwikkelingssamenwerking worden betrokken, om aldus een juist evenwicht tussen het behoud van de leidende rol van de Commissie internationale handel en de algehele consistentie van het handels- en ontwikkelingsbeleid te waarborgen; acht het voorts van belang dat deze parlementaire commissie flexibel opereert en actief samenwerkt met de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU; is van oordeel dat die controle na goedkeuring van iedere tijdelijke EPO van start moet gaan; 43. benadrukt dat met name de parlementen van de ACS en niet-overheidsactoren een cruciale rol met betrekking tot de monitoring en het beheer van de EPO's spelen en vraagt de Commissie te waarborgen dat zij bij de lopende onderhandelingsprocedures worden betrokken; stelt dat dit een duidelijke en op participatie gebaseerde agenda tussen de EU en de ACS-landen vereist; 44. dringt aan op adequate en transparante controlemechanismen – met een duidelijke taak en invloed – om de effecten van de EPO's te volgen, met meer zeggenschap voor de ACS-landen en brede raadpleging van alle betrokkenen; 45. is verheugd over de opneming van een herzieningsclausule in de tijdelijke EPO die bepaalt dat uiterlijk vijf jaar na ondertekening en vervolgens om de vijf jaar een alomvattende herziening van de overeenkomst plaatsvindt, waaronder ook een analyse van de kosten en de gevolgen van handelstoezeggingen; is van mening dat, indien nodig, de bepalingen van de overeenkomst moeten worden gewijzigd en de toepassing ervan moet worden aangepast, met inachtneming van de regels en procedures van de WTO; 46. verzoekt de Raad het Parlement te raadplegen alvorens een besluit te nemen over de voorlopige toepassing van internationale overeenkomsten, zoals in het geval van de EPO's, waarvoor de instemmingsprocedure is vereist, aangezien de mogelijkheid bestaat dat het Parlement de internationale overeenkomst nadien verwerpt, met als gevolg dat de voorlopige toepassing ervan moet worden beëindigd; 47. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten en de ACS-landen, de ACS-EU-Raad van Ministers en de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU. Het Europees Parlement, – onder verwijzing naar zijn resoluties van 25 september 2003 over de Vijfde ministersconferentie van de Wereldhandelsorganisatie in Cancún (1) , van 12 mei 2005 over de evaluatie van de Doha-Ontwikkelingsronde na het besluit van de Algemene Raad van de WTO van 1 augustus 2004 (2) , van 1 december 2005 over de voorbereiding van de Zesde ministerconferentie van de Wereldhandelsorganisatie in Hong Kong (3) , van 23 maart 2006 over de invloed van de economische partnerschapsovereenkomsten (EPO´s) op de ontwikkeling (4) , van 4 april 2006 over de evaluatie van de Doha-ronde na de ministersconferentie van de WTO in Hongkong (5) , van 1 juni 2006 over handel en armoede: naar een handelsbeleid dat de bijdrage van de handel aan armoedebestrijding maximaliseert (6) , van 7 september 2006 over de opschorting van de onderhandelingen over de Ontwikkelingsagenda van Doha (DDA) (7) , van 23 mei 2007 over economische partnerschapsovereenkomsten (8) , van 12 december 2007 over economische partnerschapsovereenkomsten (9) en zijn standpunt van 5 juni 2008 inzake het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende de toepassing van een schema van algemene tariefpreferenties voor de periode van 1 januari 2009 tot en met 31 december 2011 en tot wijziging van de Verordeningen (EG) nr. 552/97 en (EG) nr. 1933/2006 en de Verordeningen (EG) nr. 964/2007 en (EG) nr. 1100/2006 van de Commissie (10) , – gezien de tijdelijke economische partnerschapsovereenkomst tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten enerzijds en Centraal-Afrika anderzijds, – gezien de partnerschapsovereenkomst tussen de leden van de groep van staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan, enerzijds, en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, anderzijds, ondertekend in Cotonou op 23 juni 2000 (Overeenkomst van Cotonou), – gezien de conclusies van de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen (RAZEB) van april 2006, oktober 2006, mei 2007, oktober 2007, november 2007 en mei 2008, – gezien de mededeling van de Commissie van 23 oktober 2007 getiteld "Economische partnerschapsovereenkomsten" ( COM(2007)0635 ), – gezien de Algemene Overeenkomst inzake tarieven en handel (GATT), inzonderheid artikel XXIV daarvan, – gezien de ministeriële verklaringen die zijn aangenomen respectievelijk op de vierde zitting van de ministersconferentie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) op 14 november 2001 in Doha en op de zesde zitting van de ministersconferentie van de WTO op 18 december 2005 in Hongkong, – gezien de gemeenschappelijke strategie inzake hulp voor de handel, die op 15 oktober 2007 door de Raad van de Europese Unie werd goedgekeurd, – gezien het verslag en de aanbevelingen van de task force hulp voor handel, die op 10 oktober 2006 door de Algemene Raad van de WTO werden goedgekeurd, – gezien de Millenniumverklaring van de Verenigde Naties van 8 september 2000, die de millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling (MDG's) bepaalt als collectief door de internationale gemeenschap vastgestelde criteria voor de uitbanning van armoede, – gezien de communautaire verbintenissen inzake overheidsontwikkelingshulp (ODA), die zijn aangegaan in het kader van de "Consensus van Monterrey", welke op 22 maart 2002 door de Verenigde Naties werd goedgekeurd tijdens de internationale conferentie over de financiering van de ontwikkelingshulp, alsmede in het communiqué van Gleneagles, dat op 8 juli 2005 door de G8 werd aangenomen, in de op 27 mei 2008 in Addis-Abeba goedgekeurde conclusies van de Raad en van de regeringsvertegenwoordigers van de lidstaten in het kader van de Raad bijeen over de EPO's, en in de verklaring van Doha over financiering van ontwikkelingshulp die op 2 december 2008 door de Verenigde Naties werd goedgekeurd tijdens de internationale follow-up-conferentie over de financiering van de ontwikkelingshulp tot toetsing van de uitvoering van de consensus van Monterrey, – gezien het actieprogramma van Accra, dat op 4 september 2008 werd goedgekeurd door de staten die deelnamen aan het derde forum op hoog niveau over de doeltreffendheid van ontwikkelingshulp, – gelet op artikel 108, lid 5 juncto artikel 103, lid 2 van zijn Reglement, A. overwegende dat de Europese Gemeenschap en Kameroen, bij ontstentenis van een regionale overeenkomst met alle landen van Centraal-Afrika vóór eind 2007, op 17 december 2007 een tijdelijke EPO hebben geparafeerd; dat deze overeenkomst op 15 januari 2009 te Yaoundé werd ondertekend, B. overwegende dat de voornaamste doelstellingen van deze overeenkomst, evenals van alle EPO's, de duurzame economische en sociale ontwikkeling en de uitroeiing van de armoede moeten zijn, alsmede steun voor de regionale integratie en een betere aansluiting van de economieën van de ACS-landen op de wereldeconomie, C. overwegende dat de Commissie nog onderhandelt over een parallelle overeenkomst met alle landen in Centraal-Afrika, D. overwegende dat rekening dient te worden gehouden met de diverse economische en sociale kenmerken van de acht landen van Centraal-Afrika, waarvan er zes geen toegang tot zee hebben en waarvan er vijf deel uitmaken van de groep van de minst ontwikkelde landen (MOL's) en vrije toegang tot de Europese markt hebben in het kader van de regeling "Alles behalve wapens", E. overwegende dat het zaak is om de openstelling van deze landen voor de Europese export vergezeld te laten gaan van ontwikkelingshulp en aanzienlijke technische steun, F. overwegende dat de Commissie en de lidstaten van de Unie in oktober 2007 hebben toegezegd elk jaarlijks 1 miljard EUR (1 000 000 000 EUR) extra te zullen bijdragen in het kader van de hulp voor de handel om de ontwikkelingslanden te helpen bij de verbetering van hun handelscapaciteit, los van de vraag of zij wel of niet een EPO hebben ondertekend; dat de regio van Centraal-Afrika derhalve een passend en billijk deel van deze bedragen moet ontvangen, G. overwegende dat er een beperkte concurrentie tussen de economie van de EU en die van Kameroen bestaat, aangezien de uitvoer uit de EU voornamelijk bestaat uit goederen die Kameroen niet zelf produceert, maar wel nodig heeft hetzij voor de rechtstreekse consumptie hetzij als basisproducten voor de binnenlandse industrie; dat dit niet het geval is voor de handel in landbouwgoederen, een terrein waarop de exportsubsidies van de EU een serieuze hinderpaal vormen voor de landbouwers, veetelers en zuivelproducenten van de ACS-landen, omdat zowel hun plaatselijke als hun regionale markten hierdoor worden verstoord en vaak zelfs vernietigd; dat de EU derhalve onverwijld alle vormen van exportsubsidies moet afbouwen; dat de mogelijke groei van de EU-export naar Kameroen als gevolg van de tussentijdse EPO geen obstakel zou moeten vormen voor de lokale productie en beginnende bedrijfstakken, aangezien de EPO's zouden moeten bijdragen tot de diversificatie van de ACS-economieën, 1. benadrukt dat deze overeenkomsten slechts als bevredigend kunnen worden gezien indien zij aan de volgende doelstellingen beantwoorden: zij ondersteunen de ACS-landen bij hun streven naar duurzame ontwikkeling; zij bevorderen hun deelname aan de wereldhandel; zij versterken het regionaliseringsproces; zij geven nieuw elan aan de handel tussen de Europese Unie en de ACS-landen, en zij bevorderen de economische diversificatie van de ACS-landen; 2. onderstreept met name de uitgangsgedachte achter deze overeenkomsten, te weten ontwikkeling, het terugdringen van de armoede en het leveren van een bijdrage aan de verwezenlijking van de MDG's; 3. is van oordeel dat deze doelstellingen alleen kunnen worden verwezenlijkt door de ACS-landen gericht tegen bepaalde mogelijke negatieve gevolgen van de tenuitvoerlegging van de EPO's te beschermen, door hun steun te bieden die hen in staat stelt daadwerkelijk voordeel uit de handelspreferenties te trekken en door hun economische en sociale ontwikkeling te bevorderen; verzoekt de Commissie en de lidstaten meer en adequate ondersteuning te bieden om de economische veranderingen na de parafering van de tijdelijke EPO's te vergemakkelijken; 4. spoort de onderhandelende partijen aan de onderhandelingen zoals gepland in 2009 af te ronden; spoort de partijen aan al het mogelijke te doen om zoals gepland voor eind 2009 een omvattende EPO tussen de ACS-landen en de Europese Unie te kunnen sluiten; 5. beseft dat er volgens de WTO-regels voor 31 december 2007 een overeenkomst gesloten moest worden; wijst er echter op dat de Commissie erop aandrong om voor die datum volledige EPO's te sluiten, terwijl aan de WTO-verplichtingen van de Europese Gemeenschap had kunnen worden voldaan door de overeenkomst te beperken tot alleen goederen; 6. is van oordeel dat de gevraagde 80% liberalisering van de handel (naar waarde) een interpretatie van artikel XXIV van de GATT inhoudt waarin onvoldoende rekening wordt gehouden met het feit dat de EU met een aantal van de armste landen ter wereld onderhandelt, die een verschillend ontwikkelingspeil hebben en gevoelige sectoren; 7. erkent de voordelen die de tijdelijke EPO's voor de exporterende landen hebben gehad doordat de mogelijkheden voor uitvoer naar de Europese Unie na het aflopen op 31 december 2007 van de preferentiële tariefregeling van de Overeenkomst van Cotonou werden uitgebreid, zodat voorkomen werd dat de exporterende ACS-landen door minder gunstige handelsregelingen schade zouden lijden; 8. is ingenomen met het feit dat de Europese Gemeenschap de ACS-landen voor de meeste producten volledig accijns- en contingentvrije markttoegang tot de Europese Unie biedt, om de liberalisering van de handel tussen de ACS-landen en de Europese Unie te bevorderen; 9. wijst erop dat, indien de overeenkomst wordt bekrachtigd, er grote inspanningen en omvangrijke EU-steun en technische bijstand nodig zullen zijn om de Kameroenese economie op peil te brengen; 10. is van oordeel dat, ondanks de geprivilegieerde toegang van Kameroenese landbouwproducten tot de Europese markt, de EPO niet kan leiden tot ontwikkeling van de Kameroenese landbouwproductie tenzij de productiecapaciteit wordt vergroot en gemoderniseerd middels technische en financiële investeringen; 11. wijst erop dat er een enorm verschil is tussen de EU en de ACS-economieën voor wat betreft de overheidsuitgaven voor landbouwsubsidies, en dat de landbouwers in de ACS-landen hierdoor worden benadeeld, aangezien hun concurrentievermogen zowel op de thuismarkt als op buitenlandse markten afneemt omdat hun producten in reële termen duurder zijn; 12. steunt daarom de uitzonderingen voor bepaalde tarieflijnen die vooral voor landbouwgoederen en een aantal verwerkte landbouwproducten overeengekomen zijn, aangezien deze uitzonderingen voornamelijk gebaseerd zijn op de noodzaak beginnende bedrijfstakken of gevoelige producten in deze landen te beschermen; 13. is van oordeel dat het voor de voedselzekerheid van Kameroen en de regio nodig is om een steunbeleid op lange termijn voor de plaatselijke landbouw in te voeren, met handelsinstrumenten die marktregulering en bescherming van de duurzame landbouw in gezinsbedrijven mogelijk maken; is van mening dat de mogelijkheden voor overheidsingrijpen op dit gebied niet mogen worden beperkt; benadrukt dat deze thema's centraal moeten staan in de onderhandelingen om te garanderen dat het handelsbeleid is afgestemd op het algemene beleid van de EU met betrekking tot de beginselen van voedselsoevereiniteit en recht op voedsel; 14. dringt er bij degenen die over omvattende EPO's onderhandelen op aan de volle aandacht te geven aan het transparante beheer van de natuurlijke rijkdommen en positieve praktijkvoorbeelden te geven, zodat de betreffende landen optimaal van deze rijkdommen kunnen profiteren; 15. vraagt de Commissie te verduidelijken hoe de financiële middelen over de ACS-regio als resultaat van de beloofde prioritaire uitgaven binnen het verhoogde "Hulp voor handel"-budget feitelijk zijn verdeeld; 16. dringt aan op de snelle vaststelling en beschikbaarstelling van het aandeel in de middelen uit hoofde van "Hulp voor handel"; onderstreept dat deze middelen een aanvulling moeten zijn en niet louter een andere verpakking van EOF-gelden, dat zij moeten aansluiten bij de prioriteiten van de Centraal-Afrikaanse regio en dat de uitbetaling tijdig moet gebeuren, voorspelbaar moet zijn en in overeenstemming met de uitvoeringsschema's van de nationale en regionale strategische ontwikkelingsplannen; is gekant tegen enige vorm van voorwaardelijkheid waarbij de verlening van Europese steun afhankelijk wordt gesteld van de ondertekening van EPO's, en verzoekt de Commissie te waarborgen dat toegang tot de middelen van het 10de EOF niet wordt gekoppeld aan de resultaten en het tempo van de onderhandelingen; 17. is van oordeel dat de hand moet worden gehouden aan het tijdschema voor de vastlegging en betaling van EU-fondsen zoals dat in de regionale en nationale indicatieve programma's is overeengekomen, aangezien deze fondsen essentieel zijn om de ACS-landen te kunnen begeleiden bij hun liberaliseringsproces; 18. herinnert aan de herhaalde verzoeken van het Europees Parlement om opneming van het EOF in de begroting van de Unie; heeft kritiek op het gebruik van het EOF als voornaamste financieringsbron van het regionaal EPO-fonds, terwijl er extra middelen werden verwacht; onderstreept dat de middelen die zijn toegekend uit hoofde van het nationaal indicatief programma voor Kameroen en het regionaal indicatief programma, niet volstaan om de Kameroenese economie te moderniseren, hetgeen de ondertekening van de EPO zou inhouden; 19. onderstreept dat de EU-financieringen zowel moeten helpen bij de modernisering van de economie van de ACS-landen als bij het compenseren van de verliezen aan douane-inkomsten; verzoekt de Commissie onverwijld haar methoden voor de berekening van de netto fiscale gevolgen van de EPO's bekend te maken; 20. dringt erop aan dat in overeenstemming met de Beginselen van Parijs inzake de doeltreffendheid van ontwikkelingshulp, hulp onder meer vraaggestuurd moet zijn, en verzoekt de ACS-landen daarom de doelen te specificeren waarvoor aanvullende EPO-gerelateerde middelen nodig zijn, in het bijzonder met betrekking tot regelgevingskaders, vrijwaringsmaatregelen, handelsfacilitering, steun bij het voldoen aan internationale sanitaire en fytosanitaire voorschriften en regels inzake intellectuele eigendom, en de samenstelling van het EPO-toezichtmechanisme; 21. dringt er bij de betreffende landen op aan duidelijke en transparante informatie te geven over de economische en politieke situatie en ontwikkeling in deze landen om de samenwerking met de Commissie te verbeteren; 22. wijst op het belang van intraregionale handel en de noodzaak van meer regionale handelsconnecties om duurzame groei in de regio te verzekeren; onderstreept het belang van samenwerking en harmonische afstemming tussen de verschillende regionale entiteiten; 23. spoort aan tot een verdere verlaging van douanerechten - die momenteel 15 tot 25 % van de handelswaarde uitmaken - tussen ontwikkelingslanden en regionale landengroepen, om de Zuid-Zuid-handel, de economische groei en de regionale integratie verder te bevorderen; 24. is van mening dat de toekomstige EPO met Centraal-Afrika op geen enkele wijze de samenhang in gevaar mag brengen of de regionale integratie van de betrokken landen mag ondergraven; 25. verzoekt de Commissie alles in het werk te stellen om de onderhandelingen over de DDA weer vlot te trekken en ervoor te zorgen dat akkoorden over liberalisering van de handel de ontwikkeling in arme landen verder kunnen bevorderen; 26. is ervan overtuigd dat volledige EPO's een aanvulling op een akkoord over de DDA moeten zijn, en niet een alternatief voor ACS-landen; 27. is van mening dat de onzekerheid over het resultaat van de onderhandelingen in de Doha-ronde en over het bijleggen van het bananengeschil binnen de WTO nauwlettend in het oog moet worden gehouden en dat de Europese Unie prioritaire stappen moet nemen om de toekomst van de bananensector in Kameroen en de Centraal-Afrikaanse regio te garanderen; 28. is ingenomen met de in de overeenkomst opgenomen vrijwaringsmaatregelen, maar onderstreept dat de geplande mechanismen om hierop een beroep te kunnen doen, ingewikkeld en beperkend zijn, waardoor de mogelijkheden voor de tenuitvoerlegging ervan sterk kunnen worden ingeperkt; roept de Commissie op om in het kader van voortdurende onderhandelingen over de totstandbrenging van een volledige EPO een herziening van de vrijwaringsmaatregelen van de tijdelijke EPO's te accepteren, zodat op correcte, transparante en snelle wijze gebruik kan worden gemaakt van deze maatregelen wanneer aan de criteria voor toepassing ervan is voldaan; 29. onderstreept dat het zaak is om de EPO na de tenuitvoerlegging ervan te onderwerpen aan een algehele effectbeoordeling door de nationale parlementen, het Europees Parlement en het maatschappelijk middenveld; verzoekt te voorzien in de mogelijkheid van herziening van het tijdschema voor de liberalisering, indien dat nodig mocht zijn; 30. dringt erop aan de productie en uitvoer van verwerkte producten met een grotere toegevoegde waarde te ondersteunen, met name door de oorsprongsregels te vereenvoudigen en te versoepelen, die rekening moeten houden met de verschillen in industriële ontwikkeling tussen de Unie en de ACS-landen, alsmede tussen deze laatste onderling; 31. neemt kennis van de overgangsperiodes in de tijdelijke EPO's voor kleine en middelgrote ondernemingen (KMO's) zodat deze zich op de veranderingen die met de overeenkomst worden ingevoerd kunnen instellen, en dringt er bij de overheden in de partnerlanden op aan dat zij bij hun onderhandelingen over volledige EPO's de belangen van de KMO's in het oog blijven houden; 32. verzoekt de Europese Unie meer adequate hulp te bieden aan de overheidsinstanties in de ACS-landen en aan de particuliere sector, om de economische veranderingen na de ondertekening van de tijdelijke EPO's te vergemakkelijken; 33. onderstreept dat de regionale EPO niet louter en alleen een omzetting van de tijdelijke EPO met Kameroen mag inhouden; herinnert eraan dat Kameroen niet representatief is voor de diversiteit van de acht landen van de regio welke niet dezelfde prioriteiten en noden hebben ten aanzien van het tijdschema voor liberalisering, de overgangsperiode en de lijsten van gevoelige producten; dringt erop aan de regionale EPO flexibel genoeg te maken om met deze specifieke kenmerken rekening te kunnen houden; 34. is van oordeel dat het huidige aanbod van de regio Centraal-Afrika voor een liberalisering van 71% van de handel over een periode van 20 jaar met een voorbereidingstijd van 5 jaar niet verenigbaar is met de WTO-regels, die liberalisering voor 80% in een periode van 15 jaar voorschrijven; 35. beveelt aan dat in de aan de gang zijnde onderhandelingen over een volledige EPO een soepele, asymmetrische en pragmatische aanpak wordt gevolgd; verzoekt in dit verband de Commissie om met name rekening te houden met het verzoek van de Centraal-Afrikaanse regio betreffende de ontwikkelingsaspecten van de overeenkomst; verwelkomt in dit verband de conclusies van de RAZEB van mei 2008; 36. verzoekt de Commissie onvoorwaardelijk en op flexibele wijze in te gaan op verzoeken van ACS-landen om herziening van controversiële onderwerpen in de tijdelijke EPO's, met inbegrip van de definitie van 'praktisch het gehele handelsvolume', de clausule inzake de meest begunstigde natie (MBN), de verplichtingen inzake de afschaffing van invoerbelasting, de standstill-clausule en bilaterale en speciale vrijwaringsmaatregelen; 37. dringt erop aan dat, voor het geval de Centraal-Afrikaanse staten die niet behoren tot de groep van MOL's, de EPO niet wensen te ondertekenen, de Commissie alle alternatieve mogelijkheden bestudeert om deze landen een nieuw handelskader te bieden dat in overeenstemming is met de WTO-regels; 38. herinnert eraan dat de EPO's verenigbaar moeten zijn met de WTO-regels, die geen liberaliseringsverplichtingen voorschrijven of verbieden over diensten en de zogeheten Singapore-kwesties; 39. verzoekt de Commissie in de EPO's geen bepalingen op te nemen inzake de intellectuele eigendom die een belemmering zouden vormen voor de toegang tot essentiële geneesmiddelen; verzoekt de Europese Unie om het raamwerk van de EPO's te gebruiken om de ACS-landen te helpen de flexibiliteiten te benutten die in de verklaring van Doha over de handelsgerelateerde aspecten van intellectuele eigendom (TRIP's) en de volksgezondheid zijn opgenomen; 40. dringt erop aan dat in de EPO's versterkte hoofdstukken worden opgenomen over de ontwikkeling ter verwezenlijking van de MDG's en ter bevordering en versterking van de fundamentele sociale en mensenrechten; 41. benadrukt dat een volledige EPO ook bepalingen moet inhouden met betrekking tot goed bestuur, transparantie bij politieke functies en mensenrechten; 42. dringt erop aan dat het Parlement regelmatig op de hoogte wordt gehouden van en actief betrokken wordt bij het onderhandelingsproces over de EPO's; wijst in dit verband op de toezichthoudende en waarschuwende taak van het Parlement, alsmede op de wil van de parlementsleden een intensievere dialoog tussen de Europese instellingen, de vertegenwoordigers van de ACS-landen en het maatschappelijk middenveld te bevorderen; 43. beveelt aan om in het tijdschema van het Parlement, met inachtneming van een zekere mate van flexibiliteit, rekening te houden met de standpunten van de parlementen van de ACS-landen over het resultaat van de EPO-onderhandelingen, alvorens zijn instemming te verlenen; 44. dringt aan op adequate en transparante controlemechanismen – met een duidelijke rol en invloed – om de effecten van de EPO's te volgen, met meer zeggenschap voor de ACS-landen en brede raadpleging van alle betrokkenen; 45. benadrukt dat met name de parlementen en niet-overheidsactoren van de ACS een cruciale rol met betrekking tot de monitoring en het beheer van de EPO's spelen en vraagt de Commissie ervoor te zorgen dat zij bij de lopende onderhandelingsprocedures worden betrokken; is van mening dat dit een duidelijke agenda voor de verdere onderhandelingen vereist, die door de ACS-landen en de Europese Unie overeen moet worden gekomen op basis van een participatieve benadering; 46. acht het belangrijk dat bij de tenuitvoerlegging van EPO's een adequaat controlesysteem wordt ingesteld, dat wordt gecoördineerd door de bevoegde parlementaire commissie en waarbij leden van de Commissie internationale handel en de Commissie ontwikkelingssamenwerking worden betrokken, om zodoende een juist evenwicht tussen het behoud van de leidende rol van de Commissie INTA en de algehele consistentie van het handels- en ontwikkelingsbeleid te waarborgen; is van mening dat deze parlementaire commissie flexibel dient te opereren en actief dient samen te werken met de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU (PPV); is van mening dat na de goedkeuring van iedere tussentijdse EPO met genoemde controle dient te worden gestart; 47. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten en de ACS-landen, de ACS-EU-Raad van Ministers en de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU. (Instemmingsprocedure) Het Europees Parlement , – gezien het voorstel voor een besluit van de Raad tot sluiting van de economische partnerschapsovereenkomst tussen de de Cariforum-staten enerzijds, en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten anderzijds ( COM(2008)0156 ), – gezien de economische partnerschapsovereenkomst tussen de Cariforum-staten enerzijds, en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten anderzijds (5211/2009), – gezien het verzoek van de Raad om instemming overeenkomstig artikel 57, lid 2, artikel 133, leden 1 en 5, en artikel 181 juncto de eerste en tweede alinea van artikel 300, lid 3, van het EG-Verdrag (C6-0054/2009), – gelet op artikel 75 en artikel 83, lid 7, van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling van de Commissie internationale handel en het advies van de Commissie ontwikkelingssamenwerking ( A6-0117/2009 ), 1. stemt in met sluiting van de overeenkomst; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de regeringen en parlementen van de lidstaten en van de Cariforum-staten. (Instemmingsprocedure) Het Europees Parlement , – gezien het voorstel voor een besluit van de Raad ( COM(2008)0439 ), – gezien de tijdelijke economische partnerschapsovereenkomst tussen Ivoorkust, enerzijds en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, anderzijds (5535/2009), – gezien het verzoek van de Raad om instemming overeenkomstig de artikelen 133 en 181 juncto de tweede alinea van artikel 300, lid 3, van het EG-Verdrag (C6-0064/2009), – gelet op artikel 75 en artikel 83, lid 7, van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling van de Commissie internationale handel en het advies van de Commissie ontwikkelingssamenwerking ( A6-0144/2009 ), 1. stemt in met de sluiting van de overeenkomst; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en Ivoorkust. Het Europees Parlement , - gezien het jaarverslag van de Europese Investeringsbank (EIB) over 2007, - gezien het jaarverslag van de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBWO) over 2007, - gezien de artikelen 9, 266 en 267 van het EG-Verdrag en Protocol nr. 11 betreffende de statuten van de EIB, - gezien de Overeenkomst tot oprichting van de EBWO van 29 mei 1990, - gezien de artikelen 230 en 232 van het EG-Verdrag betreffende de taak van het Hof van Justitie, - gezien artikel 248 van het EG-Verdrag betreffende de taak van de Rekenkamer, - gezien Besluit 2006/1016/EG van de Raad van 19 december 2006 tot verlening van een garantie van de Gemeenschap voor verliezen van de Europese Investeringsbank op leningen en garanties voor projecten buiten de Gemeenschap (1) , - gezien het arrest van het Hof van Justitie van 6 november 2008 over de rechtsgrondslag van Besluit 2006/1016/EG (2) , - gezien Besluit 2008/847/EC van de Raad van 4 november 2008 inzake de toepasselijkheid op de Centraal-Aziatische landen van Besluit 2006/1016/EG tot verlening van een garantie van de Gemeenschap voor verliezen van de Europese Investeringsbank op leningen en garanties voor projecten buiten de Gemeenschap (3) , - gezien Besluit 97/135/EG van de Raad van 17 februari 1997 inzake inschrijving door de Europese Gemeenschap op nieuwe aandelen die worden uitgegeven ingevolge het besluit om het kapitaal van de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling te verdubbelen (4) , - gezien de controle van de kapitaalmiddelen 3 van de EBWO in 2006 voor de periode 2006-2010, - gezien het verslag van de Commissie getiteld "Leningactiviteit van de Europese Gemeenschappen in 2007" ( COM(2008)0590 ), - onder verwijzing naar zijn resolutie van 22 april 2008 over het jaarverslag van de Europese Investeringsbank over 2006 (5) , - onder verwijzing naar zijn resolutie van 15 februari 2007 over het jaarverslag van de EIB over 2005 (6) , - onder verwijzing naar zijn resolutie van 16 januari 2003 over de activiteiten van de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (7) , - gezien de resolutie van de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa van 24 juni 2008 over de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling: een belangrijke partner voor verandering in overgangslanden, - gezien de partnerschapsovereenkomst tussen de leden van de groep van staten in Afrika, het Caribische gebied en de Stille Oceaan enerzijds en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten anderzijds die op 23 juni 2000 is ondertekend in Cotonou (8) (Overeenkomst van Cotonou), - gezien de Gemeenschappelijke verklaring van de Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen der lidstaten, in het kader van de Raad, het Europees Parlement en de Commissie betreffende het ontwikkelingsbeleid van de Europese Unie: de Europese consensus (9) , - gezien de conclusies van de Raad van 14 mei 2008 over een investeringskader voor de Westelijke Balkan: versterking van de samenhang van bestaande financieringsinstrumenten voor de regio ter bevordering van groei en stabiliteit, - gezien het voorstel van de Commissie van 21 mei 2008 voor een verordening tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1638/2006 van 24 oktober 2006 houdende algemene bepalingen tot invoering van een Europees nabuurschaps- en partnerschapsinstrument ( COM(2008)0308 ), - gezien het arrest van het Hof van Justitie van 10 juli 2003 over de bevoegdheid van het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) om een onderzoek naar de EIB in te stellen (10) , - gezien de uit hoofde van artikel 248, lid 3, van het EG-Verdrag gesloten en in juli 2007 verlengde Tripartiete Overeenkomst tussen de Rekenkamer, de EIB en de Commissie over de uitvoering van de controles door de Rekenkamer, - gezien het memorandum van overeenstemming tussen de Commissie, de EIB en de EBWO van 15 december 2006 over de onderlinge samenwerking in Oost-Europa en de Zuidelijke Kaukasus, Rusland en Centraal-Azië, - gezien het op 27 mei 2008 ondertekende memorandum van overeenstemming tussen de Commissie en de EIB ter bevordering van de coördinatie van het beleid van de Europese Unie inzake leningen in derde landen, - gezien het op 16 september 2008 ondertekende memorandum tussen de EIB, de Commissie en de nationale bevoegde autoriteiten over hun participatie in het Europees expertisecentrum op het gebied van publiek-private samenwerking, - gezien het werkprogramma van de EIB voor 2008-2010, dat op 20 november 2007 door de raad van bewind is goedgekeurd, - gezien de openbare raadplegingen die de EIB in 2008 heeft gehouden over haar Verklaring over milieu-en sociale normen en beginselen, - gezien het milieu- en sociaal beleid van de EBWO, dat op 12 mei 2008 door de raad van bewind is goedgekeurd, - gezien het energiebeleid van de EBWO, dat op 11 juli 2006 door de raad van bewind is goedgekeurd, - gezien het verslag van de EIB over de energiesector, dat op 31 januari 2006 door de raad van bewind is goedgekeurd, - gezien de nota van de EIB over de versterkte bijdrage van de EIB aan het energiebeleid van de EU van 5 juni 2007, die in juni 2007 door de raad van bewind is onderschreven, - gezien de conclusies van het voorzitterschap van de Europese Raad van 11 en 12 december 2008 in Brussel over economische en financiële kwesties, – gezien het verslag van de EIB "SME Consultation 2007/2008 – Findings and Conclusions" van mei 2008 en de daaropvolgende modernisering en versterking van de steun van de EIB-groep aan het midden- en kleinbedrijf (MKB), – gezien de verklaring van de EIB over milieu- en sociale normen en beginselen van 18 maart 2008, - gezien de conclusies van de Raad Ecofin van 7 oktober 2008 en 2 december 2008 over de rol van de EIB in de ondersteuning van het MKB, - gezien de mededeling van de Commissie van 29 oktober 2008 getiteld "Van financiële crisis naar herstel: Een Europees actiekader" ( COM(2008)0706 ), - gezien de mededeling van de Commissie van 26 november 2008 getiteld "Een Europees economisch herstelplan" ( COM(2008)0800 ), – gelet op artikel 45 van zijn Reglement, - gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken en het advies van de Commissie begrotingscontrole ( A6-0135/2009 ), A. overwegende dat de EIB in 1957 bij het Verdrag van Rome is opgericht en dat de aandeelhouders, te weten de lidstaten, een kapitaal van 165 miljard EUR inbrengen, B. overwegende dat de EIB sinds 1963 activiteiten buiten de Gemeenschap onderneemt ter ondersteuning van het externe beleid van de Gemeenschap, C. overwegende dat de EBWO in 1991 is opgericht en dat de aandeelhouders, bestaande uit 61 derde landen, de Europese Gemeenschap en de EIB samen een kapitaal van 20 miljard EUR inbrengen, D. overwegende dat de lidstaten, de Europese Gemeenschap en de EIB samen 63% van de aandelen van de EBWO bezitten, E. overwegende dat de EIB volgens haar statuten tot taak heeft met een beroep op de kapitaalmarkten en op haar eigen middelen bij te dragen tot een evenwichtige en ongestoorde ontwikkeling van de gemeenschappelijke markt in het belang van de Gemeenschap, F. overwegende dat de EIB tijdens de huidige financiële crisis, nu bedrijven een enorm gebrek aan liquiditeit en krediet hebben, een belangrijke rol moet spelen in de economische herstelplannen van Europa en de lidstaten, G. overwegende dat de EBWO volgens haar statuten tot doel heeft tot de economische vooruitgang en de wederopbouw bij te dragen, de overgang naar een open markteconomie te bevorderen en particuliere initiatieven en ondernemingsgeest aan te moedigen in de Centraal- en Oost-Europese landen die de beginselen van een democratie met een meerpartijenstelsel, pluralisme en een markteconomie aanhangen en toepassen, H. overwegende dat de rol van de EIB als emittent van AAA-obligaties op de internationale kapitaalmarkten moet worden benadrukt en versterkt, I. overwegende dat de EBWO overeenkomstig artikel 11 van de Overeenkomst tot oprichting van de EBWO ten minste 60% van haar investeringen in de particuliere sector moet doen, J. overwegende dat de Overeenkomst tot oprichting van de EBWO bepaalt dat de Raad van gouverneurs ten minste om de vijf jaar de kapitaalvoorraad van de EBWO evalueert, en dat de komende evaluatie voor 2010 gepland is, K. overwegende dat op 1 oktober 2008 een stuurgroep van negen wijzen is opgericht voor het toezicht op en het beheer van de tussentijdse evaluatie van het mandaat van de EIB voor externe leningen overeenkomstig Besluit 2006/1016/EG, L. overwegende dat die tussentijdse evaluatie in nauw overleg met het Parlement en op basis van Besluit 2006/1016/EG moet worden verricht, M. overwegende dat er overeenkomstig Besluit 2006/1016/EG betreffende het mandaat van de EIB voor externe leningen in de periode 2007-2013 voor 25,8 miljard EUR aan leningen beschikbaar is, die als volgt per regio worden uitgesplitst: 8,7 miljard EUR voor de pretoetredingslanden, met inbegrip van Kroatië en Turkije, 8,7 miljard EUR voor de Middellandse Zeelanden, 3,7 miljard EUR voor Oost-Europa, de Zuidelijke Kaukasus en de Russische Federatie, 2,8 miljard EUR voor Latijns-Amerika, 1 miljard euro voor Azië en 0,9 miljard EUR voor de Republiek Zuid-Afrika, N. overwegende dat de door de EIB verstrekte leningen ter ondersteuning van EU-beleidsdoelstellingen in 2007 in totaal 47,8 miljard euro bedroegen, waarvan 41,4 miljard EUR in de EU en de EVA-landen en 6,4 miljard EUR in partner- en toetredingslanden, O. overwegende dat de leningsactiviteit van de EIB buiten de EU in 2007 als volgt per geografisch gebied kan worden uitgesplitst: Azië en Latijns-Amerika: 925 miljoen EUR, Oost-Europa, Zuidelijke Kaukasus en Rusland: 230 miljoen EUR, Middellandse Zeelanden: 1 438 miljoen EUR, pretoetredingslanden: 2 870 miljoen EUR, ACS-landen: 756 miljoen EUR en Zuid-Afrika: 113 miljoen EUR, P. overwegende dat de jaaromzet van de EBWO in 2007 5,6 miljard EUR bedroeg en 353 projecten omvatte in 29 landen in Centraal-Europa en de Baltische staten (11) , Zuidoost-Europa (12) , het westelijke GOS en de Kaukasus (13) , Rusland en Centraal-Azië (14) , Q. overwegende dat de investeringen van de EBWO in Rusland in 2007 tot 2,3 miljard EUR opliepen (terwijl de totale portfolio in Rusland tot 5,7 miljard EUR opliep), 83 projecten omvatten en 42% van de jaarlijkse vastleggingen van de bank uitmaakten (tegen 38% in 2006), R. overwegende dat de aandelenparticipaties van de EBWO zijn gestegen van 1 miljard EUR in 2006 tot 1,7 miljard EUR in 2007 en dat het percentage aandelen in de jaaromzet van de EBWO is gestegen van 20% in 2006 tot 30% in 2007, S. overwegende dat de Raad van gouverneurs van de EBWO op 28 oktober 2008 heeft besloten Turkije als begunstigde van EWBO-investeringen te aanvaarden, en dat de EBWO van plan is vóór eind 2010 450 miljoen EUR te investeren, T. overwegende dat de EIB al sinds 1965 projecten in Turkije financiert en ongeveer 10 miljard EUR heeft geïnvesteerd in alle belangrijke sectoren van de Turkse economie, U. overwegende dat de EIB overeenkomstig de Overeenkomst van Cotonou naast de verstrekking van leningen uit eigen middelen ook activiteiten in ACS-landen financiert uit een risicodragende financieringsfaciliteit waarvan de middelen uit het Europees Ontwikkelingsfonds komen, V. overwegende dat de financieringsstrategie van de EIB moet bijdragen tot de algemene doelstelling van ontwikkeling en consolidatie van de democratie en de rechtsstaat, en de naleving van internationale milieuovereenkomsten waarbij de Europese Gemeenschap of haar lidstaten partij zijn, W. overwegende dat de Europese Commissie, de lidstaten, de partnerlanden in het kader van het Europees nabuurschapsbeleid (ENB), de internationale financiële instellingen en de Europese regionale en bilaterale financiële instellingen momenteel in het kader van een nabuurschapsinvesteringsfaciliteit (NIF) samenwerken om extra middelen uit te trekken voor infrastructuurprojecten in het hele ENB-gebied, voornamelijk in de energie-, transport- en milieusector, X. overwegende dat de EIB-groep het MKB actief blijft ondersteunen met leningen, alsook durfkapitaal en garanties op leningen, de laatste twee activiteiten via het Europees Investeringsfonds, De doelstellingen en activiteiten van de EIB 1. is verheugd over het jaarverslag van de EIB over 2007, met name met betrekking tot enerzijds financieringsactiviteiten van de EIB binnen de Europese Unie, die op zes beleidsprioriteiten gericht waren (voor economische en sociale cohesie zorgen, het initiatief Innovatie 2010 ten uitvoer leggen, trans-Europese vervoers- en toegangsnetwerken ontwikkelen, het midden- en kleinbedrijf ondersteunen, het milieu beschermen en verbeteren, en duurzame, concurrerende en continue energievoorziening verzekeren), en met betrekking tot anderzijds de uitvoering van het mandaat van de EIB voor externe leningen in derde landen; 2. is verheugd over de doelstelling van de EIB om bij haar financieringsactiviteiten binnen de Europese Unie onder andere de klimaatverandering aan te pakken; herinnert er in dit verband aan dat daartoe milieuvriendelijke financieringscriteria moeten worden ontwikkeld, overeenkomstig de strategische doelstellingen van de Europese Unie om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen; verzoekt de EIB met klem haar energieleningen te richten op doelmatig energiegebruik, duurzame energie en onderzoek en ontwikkelingsinvesteringen in deze twee sectoren; verzoekt de EIB voorts een methode voor de beoordeling van het klimaateffect van de gefinancierde projecten vast te stellen en openbaar te maken, alsook een reeks beoordelingscriteria op grond waarvan zij projecten wegens hun negatieve effect op de klimaatverandering kan weigeren; 3. stelt vast dat de EIB de enige op het Verdrag gebaseerde financiële instelling is en dat het merendeel van haar activiteiten op projecten in de lidstaten gericht is, terwijl er overeenkomstig Besluit 2006/1016/EG ook in derde landen een steeds belangrijkere rol voor de EIB is weggelegd; 4. stelt vast dat de EIB bij haar activiteiten in derde landen uitvoering heeft gegeven aan de door de Raad vastgestelde beleidsdoelstellingen; is van mening dat de EIB, binnen haar bevoegdheidsgebieden, in de verschillende landen een samenhangend leningbeleid moet voeren, waardoor de verschillende EU-actoren en -instrumenten op eenvoudige wijze kunnen samenwerken, en de Europese Unie op flexibele wijze kan inspelen op de sterk uiteenlopende omstandigheden in de verschillende landen, dat de activiteiten in overeenstemming is met de millenniumdoelstellingen, en dat het mogelijk maakt om zowel aan het publiek als aan het Parlement verantwoording af te leggen over het gebruik en de doelmatigheid van de door de EU verstrekte middelen; 5. wijst andermaal op zijn overtuiging dat investeringen in het openbaar vervoer een belangrijk element vormen van het Europees Economisch Herstelplan; herhaalt in dit verband ervan overtuigd te zijn dat de EIB een doorslaggevende rol kan spelen bij de herstructurering van het Europees vervoer langs groene lijnen; verzoekt de EIB dan ook met klem aanzienlijk meer steun te geven aan spoorwegvervoer, openbaar vervoer in steden, intermodaal vervoer en vervoersbeheer; 6. is van mening dat de activiteiten van de EIB ook in overeenstemming moeten zijn met de doelstellingen en verbintenissen van de Europese Unie in het kader van de Verenigde Naties (zoals het Kyotoprotocol); verzoekt de EIB daarom jaarlijks aan het Parlement verslag uit te brengen over de verwezenlijking van de doelstellingen van de EU en de VN bij haar activiteiten in ontwikkelingslanden; 7. stelt met tevredenheid vast dat de EIB de laatste jaren stelselmatig gevolg heeft gegeven aan de aanbevelingen van het Parlement; beveelt aan dat dit openbaar wordt gemaakt in het jaarverslag van de EIB; 8. verzoekt de EIB de aard en eindbestemming van haar globale leningen ter ondersteuning van het MKB beter te controleren en doorzichtig te maken; 9. wat het toezicht op de EIB betreft: 10. is verheugd over de ontwikkeling en publicatie van het operationele sectorbeleid van de EIB voor de sectoren energie, vervoer en water in 2007 en erkent dat daarmee een belangrijke stap is gezet in de richting van meer transparantie in de leningsactiviteiten van de EIB; 11. is verheugd over de herziening van het beleid inzake openbaarmaking van informatie van de EIB teneinde rekening te houden met de desbetreffende bepalingen van de Aarhus-verordening (15) ; is verheugd over de publicatie van het overzichtsverslag 2007 van de evaluatie van de verrichtingen van de EIB en moedigt de EIB aan de activiteiten van haar afdeling Evaluatie van de verrichtingen verder uit te breiden; 12. is verheugd over de herziening van de verklaring van de EIB over milieu- en sociale normen en beginselen; is van mening dat de EIB voldoende middelen moet uittrekken voor de toepassing van de herziene verklaring en verslag moet uitbrengen over het functioneren ervan; 13. benadrukt dat de EIB een "zero tolerance"-beleid moet voeren met betrekking tot fraude en corruptie en is in dit verband ingenomen met de herziening van haar antifraudebeleid en haar beleid ter bestrijding van corruptie, witwassen en financiering van terrorisme; maakt zich er echter zorgen over dat deze beleidsgebieden in hoge mate passief lijken te blijven; herhaalt haar verzoeken aan de EIB om bij de uitvoering van deze beleidsgebieden maatregelen op te nemen die gericht zijn op: 14. is verheugd over het bestaan van een ad-hoc-commissie ethiek (die zich met name met vraagstukken na beëindiging van de dienstbetrekking bezighoudt) en een onafhankelijke compliance-officer; wenst echter op de hoogte te worden gehouden van de status en de concrete werkzaamheden van deze dienst; 15. feliciteert de EIB met de ondertekening in oktober 2007 in Washington van de intentieverklaring over goed ondernemingsbestuur in opkomende markten; merkt op dat deze intentieverklaring mede is ondertekend door de instellingen voor ontwikkelingsfinanciering en dat zij goed ondernemingsbestuur bovenaan hun agenda voor duurzame ontwikkeling in opkomende markten plaatst; 16. is verheugd dat de directie van de EIB de EIB-beleidsregeling v oor klachtenafhandeling heeft goedgekeurd; herhaalt zijn verzoek aan de EIB om haar interne klachtenregeling te herzien en nieuwe richtsnoeren op te stellen voor beroepsprocedures die alle door de EIB gefinancierde operaties zouden moeten omvatten; 17. neemt kennis van het positieve advies van de externe audit en van de conclusies in het jaarverslag van het Audit-Comité, voor de controle van de boekhouding; herhaalt, in het licht van de huidige financiële en economische crisis, haar oproep dat de EIB aan dezelfde prudentiële regels als kredietinstellingen en aan daadwerkelijk prudentieel toezicht wordt onderworpen; De doelstellingen en activiteiten van de EBWO 18. is verheugd over het jaarverslag van de EBWO over 2007, met name over het feit dat de investeringsactiviteiten van de EBWO vooral gericht waren op landen in een vroege of tussenfase van overgang, alsook over de vooruitgang die de EBWO heeft geboekt met het financieren van projecten in het kader van haar initiatief voor duurzame energie, waarbij prioriteit moet worden gegeven aan energieprojecten die van belang zijn voor de EU; 19. stelt vast dat de EBWO hoofdzakelijk in derde landen actief is, maar ook in de lidstaten nog een aantal belangrijke activiteiten heeft; 20. stelt voorts vast dat de internationale en regionale context van de rol van de EBWO sinds 1991 sterk is veranderd en dat het mandaat van de EBWO in deze nieuwe omgeving moet worden uitgevoerd, aangezien de EBWO op de marktomstandigheden inspeelt en haar activiteiten verder naar het zuiden en het oosten verlegt; 21. erkent dat de werkomgeving steeds meer uitdagingen inhoudt naarmate het ondernemingsklimaat moeilijker wordt, de lokale tegenhangers minder ervaring hebben en er vaker zorgen rijzen over de integriteit; 22. is van mening dat de EBWO haar activiteiten op het gebied van technische bijstand en consultancy moet opvoeren om normen inzake goed bestuur te bevorderen en ervoor te zorgen dat de projecten op lokaal niveau in de nabuurlanden van de EU naar behoren worden beheerd; 23. is verheugd over de vooruitgang die de EBWO in 2008 heeft geboekt met de invoering van gender mainstreaming; roept beide banken op om de gender mainstreaming in hun institutionele structuren en hun externe beleid te versterken; Samenwerking tussen de EIB en de EBWO en met andere internationale, regionale en nationale financieringsinstellingen 24. stelt vast dat de EIB en de EBWO steeds vaker activiteiten financieren in dezelfde geografische gebieden buiten de Europese Unie, bijvoorbeeld in Oost-Europa, de Zuidelijke Kaukasus, Rusland en de Westelijke Balkan, en in de nabije toekomst ook in Turkije; 25. merkt op dat er in de landen waar beide banken actief zijn, momenteel drie verschillende soorten samenwerking tussen de EIB en de EBWO zijn: voor Oost-Europa is er een memorandum van overeenstemming waarbij de EBWO de leiding heeft en gezamenlijke investeringen de algemene regel zijn, in de Westelijke Balkan is er een verschuiving van concurrentie of parallelle activiteiten naar samenwerking door het bundelen van middelen, en sinds kort is er een overeenkomst op basis van een afbakening van specifieke en gemeenschappelijke bevoegdheidsgebieden, waarbij per geval wordt beslist welke bank de leiding neemt, net als in het geval van de samenwerking in Turkije; 26. merkt op dat de doelstellingen, de expertise en de werkwijze van de twee banken verschillen en dat er niet zomaar een lijn kan worden getrokken tussen de verstrekking van leningen aan de openbare sector en die aan de particuliere sector; wijst erop dat er steeds meer gemeenschappelijke gebieden zijn waarop beide banken vaardigheden ontwikkelen, bijvoorbeeld de financiering van het MKB, energie en klimaatverandering en publiek-private samenwerkingsprojecten (PPS); benadrukt in dit verband dat er nauwere samenwerking nodig is; 27. is van mening dat de activiteiten van de EIB en de EBWO in de landen waar beide banken actief zijn, niet met elkaar mogen concurreren maar elkaar moeten aanvullen op basis van de comparatieve voordelen van elke bank, en dat dubbele kosten voor de cliënt vermeden moeten worden; 28. beveelt daarom, met het oog op een betere structurele samenwerking tussen de EIB en de EBWO in landen waar beide banken actief zijn, aan dat: 29. beveelt de aandeelhouders van de EIB aan om op langere termijn een grotere deelneming van de EIB in de EBWO te overwegen, bijvoorbeeld bij een kapitaalsverhoging of indien een van de huidige aandeelhouders van de EBWO overweegt om zich terug te trekken; is van mening dat dit op langere termijn bevorderlijk kan zijn voor de coherentie van het beleid en de specialisatie van de twee banken vanuit zowel functioneel als geografisch oogpunt; 30. is van mening dat overlapping een wildgroei van EU-instrumenten voor externe bijstand moet worden voorkomen; roept op tot nauwere samenwerking met regionale en nationale ontwikkelingsinstanties en -agentschappen in de Europese Unie, teneinde voor efficiënte financiering te zorgen door overlapping en dubbel werk te voorkomen, een coherente aanpak te garanderen en de invloed van de Europese Unie meer zichtbaarheid te geven; steunt in dit verband de mogelijkheid van wederzijdse delegatie en erkenning van procedures; 31. herinnert aan het belang van het feit dat in "De Europese consensus" is overeengekomen dat de synergieën tussen de door de EIB en andere financiële instellingen ondersteunde programma's en de door de Gemeenschap gefinancierde programma's moet worden versterkt om een maximaal effect voor de begunstigde landen te waarborgen; benadrukt dat daarbij met name rekening moet worden gehouden met de belangen van de begunstigden; 32. erkent dat de EIB en de EBWO met andere internationale en regionale financieringsinstellingen, zoals de Wereldbank, de Aziatische Ontwikkelingsbank en de Afrikaanse Ontwikkelingsbank, moeten samenwerken om meer effect te boeken in gebieden die verder van de Europese Unie af liggen en om overlapping en dubbel werk bij financieringsactiviteiten te voorkomen; is echter van mening dat de EIB een hoofdrol moet spelen in het propageren van de milieu-, sociale en ontwikkelingsdoelstellingen van de Europese Unie bij multinationale ontwikkelingsbanken en -instellingen; 33. stelt vast dat multinationale ontwikkelingsbanken en -instellingen een positief effect op de ontwikkelingslanden hebben; vindt dat dat effect nader moet worden onderzocht en dat verdere activiteiten moeten worden overwogen in de context van de doelstellingen en activiteiten van het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF); stelt voor om de financiering van grondbezit, mits aan milieu- en sociale doelstellingen wordt voldaan, in aanmerking te laten komen als investeringskosten in het kader van het externe mandaat van de EIB, aangezien grondbezit essentieel is voor de interne ontwikkeling, met name in Afrikaanse landen; De wereldwijde financiële crisis en de implicaties voor de EIB en de EBWO 34. benadrukt de belangrijke rol die in het Europees economisch herstelplan aan de EIB is toegewezen, met name wat het optrekken van de financiering voor het MKB, energie uit hernieuwbare bronnen en schoon vervoer betreft; is verheugd over het besluit om het volume van de EIB-leningen in 2009 en 2010 met 30% (15 miljard EUR) te vergroten en over het besluit om het geplaatste kapitaal van de EIB met 67 miljard EUR te verhogen tot 232 miljard EUR, in overeenstemming met de Lissabonstrategie; dringt er bij de lidstaten echter met klem op aan het EIB-kapitaal zodanig op te voeren dat gewaarborgd is dat haar vermogen leningen te verstrekken is afgestemd op de financiële middellangetermijnbehoeften van industrie en zakenwereld, indien zulks nodig is ter ondersteuning van groene en duurzame werkgelegenheid; benadrukt dat met deze extra middelen langetermijneffecten moeten worden nagestreefd; is van mening dat de grotere verantwoordelijkheden adequate menselijke en financiële middelen alsook meer transparantie en verantwoording van de activiteiten van de EIB noodzakelijk maken; 35. moedigt een versterking aan van de risicodelingsregelingen tussen commerciële banken en de EIB bij het verstrekken van financiering voor het MKB; roept echter op tot waakzaamheid met betrekking tot het gebruik dat commerciële banken van de leningen van de EIB maken en verzoekt dat hierover tussen de commerciële banken en de EIB een gedragscode wordt afgesproken; merkt ook op dat de lijst van banken die als intermediair voor de EIB optreden, moet worden geactualiseerd; 36. is van mening dat de EIB en de Commissie de uitvoering van projecten in de zwaarst door de crisis getroffen lidstaten en sectoren moet bespoedigen; acht het in dit verband belangrijk een beroep te doen op de expertise van programma's voor technische bijstand zoals Jaspers, Jeremie, Jessica en Jasmine teneinde de verdeling van structurele steun te versnellen; 37. merkt op dat de Europese Unie de EIB in reactie op de financiële crisis heeft gevraagd haar steun voor PPS-projecten te bespoedigen; roept de EIB en de EBWO op om dergelijke projecten slechts uit te voeren als zij betaalbaar zijn en reële voordelen bieden; is in dit verband van mening dat er verbeteringen nodig zijn op het vlak van openbaarheid van informatie, prijs-kwaliteitverhouding en beoordeling van de betaalbaarheid; 38. roept de lidstaten op om volop gebruik te maken van instrumenten als durfkapitaal, globale leningen en micro-kredietfaciliteiten die door de programma's en faciliteiten van de EIB worden aangeboden; 39. merkt op dat de leningsactiviteit van de EIB zowel binnen als buiten de Europese Unie gestaag is toegenomen en momenteel het voornaamste instrument voor het opnemen en verstrekken van leningen op EU-niveau is; merkt voorts op dat er, ook vanuit Azië, een grote vraag is naar door de EIB uitgegeven obligaties; roept de EIB en haar gouverneurs daarom op om dit leenpotentieel maximaal te benutten door met name in euro's uitgedrukte obligaties op de wereldmarkt uit te geven teneinde als door overheidsbeleid gestuurde bank langetermijndoelstellingen te ondersteunen en de economische vertraging tegen te gaan in de Europese Unie en haar buurlanden; 40. verzoekt de Commissie en de EIB met aandrang om gezamenlijk te onderzoeken hoe de kredietcrisis in de reële economie kan worden overwonnen met behulp van nieuwe, innovatieve financiële instrumenten; 41. is verheugd over het besluit van de EBWO om haar jaaromzet in 2009 met ongeveer 20% te verhogen tot ongeveer 7 miljard EUR teneinde de huidige financiële en economische crisis te verzachten, en stelt vast dat de helft van de 1 miljard aan extra uitgaven in 2009 voor Centraal- en Oost-Europa bestemd is; 42. benadrukt dat er in deze tijden van kredietkrapte meer aandacht is voor de rol van de twee banken binnen en buiten de Europese Unie; verzoekt beide banken om hun verbintenissen ten aanzien van derde landen zelfs in economisch moeilijke tijden na te komen; 43. stelt voor dat de EIB, na een grondig onderzoek van het effect van de financiële crisis op de reële economie, wordt verzocht haar steun aan de nieuwe lidstaten te verhogen; wijst er voorts op dat het belangrijk is om de particuliere sector bij het herstabiliseren van deze economieën te betrekken; is verheugd dat de EBWO haar activiteiten in de nieuwe lidstaten heeft opgevoerd en dat een aantal internationale financiële instellingen (EBWO, EIB, Europees Investeringsfonds en Wereldbankgroep) onlangs een gezamenlijk actieplan heeft vastgesteld om de bankstelsels en de leningverstrekking aan de reële economie in Centraal- en Oost-Europa te ondersteunen; beveelt echter aan dat de definitie van "overgangslanden" wordt heroverwogen en dat de stopzetting van de activiteiten van de EBWO binnen de Europese Unie te gepasten tijde wordt geëvalueerd; 44. stelt met tevredenheid vast dat de blootstelling van de EIB en de EBWO aan de financiële crisis vrij beperkt blijft, hoewel de EBWO in 2008 door de daling van de aandelenmarkten haar eerste verlies van dit decennium heeft geboekt; De gevolgen van het arrest van het Hof van Justitie voor het externe mandaat van de EIB 45. is verheugd over het arrest van het Hof van Justitie van 6 november 2008 over de rechtsgrondslag van Besluit 2006/1016/EG; 46. beveelt aan dat het Parlement, de Raad en de Commissie naar aanleiding van dit arrest spoedig tot overeenstemming komen, opdat enerzijds de bevoegdheden van het Parlement volledig in acht worden genomen en anderzijds de continuïteit van de externe financiële activiteiten van de EIB wordt gegarandeerd; benadrukt dat dit een tijdelijke oplossing vormt met een precieze einddatum, namelijk tot de tussentijdse evaluatie in 2010; 47. is van mening dat het van het grootste belang is om in overeenstemming met het arrest van het Hof van Justitie een besluit ter vervanging van Besluit 2006/1016/EG vast te stellen, en erkent dat de aan de gang zijnde tussentijdse evaluatie van de externe leningsactiviteit van de EIB en de samenwerkingsregelingen, die in 2010 moet zijn afgerond, moet worden aangegrepen om een echte, brede discussie over de doelstellingen van de Unie en de middelen van de EIB te voeren, waaraan het Parlement als medewetgever ten volle zal deelnemen; verzoekt de Commissie om ten volle rekening te houden met de aanbevelingen in deze resolutie wanneer zij na de tussentijdse evaluatie een nieuw voorstel voor een besluit betreffende het mandaat van de EIB voor externe leningen opstelt; 48. beveelt aan dat de stuurgroep zijn werkzaamheden begin 2010 afrondt en verzoekt de voorzitter van de stuurgroep spoedig daarna aan het Parlement en de Raad verslag uit te brengen over de conclusies van de stuurgroep; kijkt uit naar de conclusies van de stuurgroep en verzoekt de stuurgroep rekening te houden met de aanbevelingen in deze resolutie en in eerdere resoluties van het Parlement; vraagt dat de stuurgroep het Parlement regelmatig over zijn vorderingen informeert; o o o 49. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de Europese Investeringsbank, de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling en de regeringen en parlementen van de lidstaten. Het Europees Parlement , – gezien de conclusies van het voorzitterschap van de Europese Raad van Lissabon van 23 en 24 maart 2000, – gezien de mededeling van voorzitter Barroso van 2 februari 2005 getiteld "Samen werken aan werkgelegenheid en groei – Een nieuwe start voor de Lissabon-strategie" ( COM(2005)0024 ), – gezien de conclusies van het eindverslag van de groep op hoog niveau CARS 21 van 12 december 2005 en de conclusies van de tussentijdse CARS 21-begrotingsconferentie van 29 oktober 2008, – onder verwijzing naar zijn resolutie van 15 januari 2008 over CARS 21: een concurrerend regelgevingskader voor de automobielindustrie (1) , – gezien de conclusies van het voorzitterschap van de Europese Raad van 15 en 16 oktober 2008, – gezien de mededeling van de Commissie van 29 oktober 2008 getiteld "Van financiële crisis naar herstel: een Europees actiekader" ( COM(2008)0706 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 26 november 2008 getiteld "Een Europees economisch herstelplan" ( COM(2008)0800 ), – gezien zijn op 17 december 2008 in eerste lezing vastgestelde standpunt met het oog op de aanneming van de verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van emissienormen voor nieuwe personenauto's, in het kader van de communautaire geïntegreerde benadering om de CO2-emissies van lichte voertuigen te beperken (2) , – gezien de verklaringen van de Raad en de Commissie van 4 februari 2009 over de gevolgen van de financiële crisis voor de automobielindustrie, – gezien de conclusies van de Raad Mededinging van 5 en 6 maart 2009 over de automobielindustrie, – gezien de mededeling van de Commissie van 25 februari 2009 getiteld "Aanpak van de crisis in de Europese automobielindustrie" ( COM(2009)0104 ), – gezien de conclusies van de op 16 januari 2009 in Brussel gehouden bijeenkomst van de Europese ministers bevoegd voor industrie met de vicevoorzitter van de Commissie, de heer Günter Verheugen, over de situatie in de automobielsector, – gezien de op 29 januari 2009 door de Vereniging van Europese autofabrikanten gepubliceerde statistieken over de verkoop van auto's in 2008, – gelet op artikel 103, lid 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat Europa wordt geconfronteerd met een uitzonderlijke en diepe financiële en economische crisis, hoge werkloosheidscijfers en het verlies van honderdduizenden banen in alle betrokken industrietakken, B. overwegende dat de Europese financiële markt momenteel niet naar behoren werkt, met name wat leningactiviteiten betreft, C. overwegende dat de Europese automobielindustrie en haar toeleveranciers bijzonder worden getroffen door de gevolgen van de huidige crisis, terwijl zij een sector zijn van de Europese economie die in aanzienlijke mate bijdraagt tot de werkgelegenheid, innovatie en het concurrentievermogen van de gehele economie, D. overwegende dat de automobielsector in de Europese Unie een structurele overcapaciteit heeft en dat 2009 naar verwachting opnieuw een aanzienlijke afname van de vraag naar auto's zal laten zien en dientengevolge een daling van de productie, waardoor de druk op de werkgelegenheid en de investeringsniveaus in de Europese Unie onvermijdelijk zal toenemen, E. overwegende dat de Europese automobielindustrie de grootste particuliere investeerder in onderzoek en ontwikkeling (O&O) in de Europese Unie is en dat de Europese fabrikanten van personenwagens en bedrijfswagens hoge investeringsniveaus moeten handhaven in het licht van regelgevings- en marktvereisten, met name met het oog op overgang naar een wagenpark met lage emissies, F. overwegende dat het in december 2008 aangenomen wetgevingspakket inzake hernieuwbare energie en klimaatverandering een essentiële rol zal spelen bij het stimuleren van groene investeringen gericht op energiebesparingen in de automobielindustrie, G. overwegende dat de Europese automobielindustrie direct en indirect werk geeft aan 12 miljoen werknemers, wat overeenkomt met 6% van de werkende bevolking in de Europese Unie, en dat momenteel miljoenen banen op de tocht staan, waaronder veel hooggekwalificeerde banen, die niet verloren mogen gaan, H. overwegende dat er een aanzienlijk potentieel is voor het scheppen van arbeidsplaatsen door de invoering van groenere technologieën in de automobielsector, I. overwegende dat de Europese automobielindustrie van essentieel belang is voor de economie van de EU vanwege het multiplicatoreffect voor overige sectoren en industrieën, met name het bestaan van honderdduizenden kleine en middelgrote ondernemingen (KMO's), J. overwegende dat sommige lidstaten zijn begonnen met de goedkeuring van nationale maatregelen om de automobielindustrie te ondersteunen, K. overwegende dat de hoofdverantwoordelijkheid voor de aanpak van de crisis bij de industrie ligt, L. overwegende dat de Commissie momenteel onderhandelt over verdere liberalisering van de handel in het kader van de Doharonde en een vrijhandelsakkoord met Zuid-Korea, 1. erkent dat de automobielindustrie onder zware druk is komen te staan door de huidige economische en financiële crisis, met name door een sterke afname van de vraag naar motorvoertuigen maar ook door haar productieovercapaciteit, problemen om toegang te krijgen tot kredietfinanciering en structurele problemen van voor de crisis; 2. onderstreept dat het om een crisis op Europees niveau gaat; wijst er daarom op dat het van belang is dat de lidstaten onderling samenhangende en gecoördineerde initiatieven ten behoeve van de automobielindustrie nemen en dringt aan op een echt Europees actiekader om concrete stappen te nemen zodat zowel op EU-niveau als op het niveau van de lidstaten afdoende maatregelen kunnen worden beslist; 3. merkt met toenemende bezorgdheid op dat sommige kortetermijnmaatregelen van lidstaten op nationaal niveau kunnen bijdragen aan de verstoring van de concurrentie op de interne markt waardoor de concurrentiepositie op de lange termijn wordt ondermijnd, en dringt er derhalve bij de lidstaten op aan ervoor te zorgen dat verdere maatregelen coherent, doelmatig en gecoördineerd zijn; 4. is in dit verband verheugd over het tijdelijk kader voor de beoordeling van staatssteun dat is vastgesteld als onderdeel van het Europees economisch herstelplan; 5. verwelkomt de inspanningen van de Commissie om een doeltreffende politieke oplossing voor de moeilijkheden van General Motors Europe en zijn toeleveranciers te vinden door de acties van de betrokken lidstaten te coördineren, onder meer door het beleggen van de ministersvergadering van 13 maart 2009 en het zoeken naar een billijke en bevredigende oplossing voor de kwestie van de intellectuele-eigendomsrechten; 6. verzoekt de Raad en de Commissie de financiële steun voor de automobielindustrie te bespoedigen, te vereenvoudigen en op te trekken, met name via de Europese Investeringsbank (EIB) en door overheidsgaranties voor leningen tegen een lage rente; dringt er bij de Raad en de Commissie op aan om een vereenvoudiging van de administratieve procedure voor het aanvragen van leningen te vragen; is van mening dat deze financiële steun, met name via leningen, de vraag naar nieuwe auto's zal helpen stimuleren ten voordele van de economische groei, het milieu en de verkeersveiligheid; 7. dringt erop aan dat de EIB voldoende aandacht besteed aan de KMO's die verbonden zijn met de automobielsector, zodat ze toegang kunnen blijven hebben tot kredieten, en verzoekt de lidstaten de kredietverleningscapaciteit van de EIB op te trekken zodat deze groot genoeg is om te kunnen voorzien in de financiële behoeften op middellange termijn van de automobielindustrie; 8. onderstreept dat alle financiële of fiscale maatregelen, waaronder sloopregelingen, de noodzakelijke technologische omvorming van de sector moeten ondersteunen en versnellen, met name op het gebied van energie-efficiëntie en de verlaging van emissies, in volledige overeenstemming met de recent vastgestelde wetgeving; 9. herbevestigt dat het beleid, zowel op EU- als op nationaal niveau, moet bijdragen aan het aanpakken van de herstructurerings- en omschakelingsfase waarmee de automobielindustrie en haar toeleveranciers worden geconfronteerd ten gevolge van een zeer concurrerend ondernemingsklimaat, en verzoekt de sector om een samenhangende ondernemingsstrategie te ontwikkelen en deze aanpassingen op een maatschappelijk verantwoorde manier en in nauw overleg met de vakbonden door te voeren; 10. onderstreept dat de vakbonden ten volle bij de aan de gang zijnde discussies moeten worden betrokken en verzoekt de Commissie een echt Europese sociaal overleg over deze sector te ondersteunen, zeker in de context van de huidige crisis; 11. verzoekt de Commissie toe te zien op een optimale aanwending van de beschikbare Europese fondsen ter ondersteuning van de werkgelegenheid (Cohesiefonds, Structuurfonds, Sociaal Fonds en Fonds voor aanpassing aan de globalisering) in het kader van een evenwichtige implementatie van alle "prioriteiten van Lissabon", en de toegang tot deze fondsen te versoepelen, te verbeteren en te bespoedigen; is van mening dat deze fondsen moeten bijdragen tot programma's om werknemers in een vroeg stadium bij- en om te scholen, telkens waar en wanneer werktijdverkorting moet worden toegepast; 12. herbevestigt dat de automobielindustrie behoefte heeft aan voortdurende investeringen in O&O-programma's die de best mogelijke oplossingen inzake kwaliteits-, veiligheids- en milieuprestaties opleveren met het oog op een duurzaam concurrerend kader, en verzoekt de Commissie daarom in dat verband de toegang tot EU-steuninstrumenten voor O&O en innovatie, zoals het zevende kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling, te versoepelen, te verbeteren en te bespoedigen; 13. verzoekt de Commissie richtsnoeren en aanbevelingen op te stellen voor maatregelen ter bevordering van een gecoördineerde aanpak van de vernieuwing van het wagenpark, zoals sloopregelingen en andere marktstimulansen, die op korte termijn een positief effect op de vraag van de consumenten naar nieuwe motorvoertuigen hebben en die de leasingmarkt voor motorvoertuigen nieuw leven moeten inblazen; verzoekt de Commissie toezicht uit te oefenen op de nationale maatregelen die in dit verband reeds worden toegepast, teneinde verstoring van de interne markt te voorkomen; 14. bevestigt dat de dialoog en de aan de gang zijnde besprekingen met derde landen en met de voornaamste handelspartners van de EU over de toekomst van de automobielsector moeten worden geïntensiveerd, en verzoekt de Commissie daarom de ontwikkelingen in niet-EU-landen, en met name in de Verenigde Staten en Azië, op de voet te volgen teneinde gelijke concurrentievoorwaarden op internationaal niveau te garanderen, zonder protectionisme of discriminerende maatregelen op de wereldmarkt voor auto's; 15. verzoekt de Commissie voor een evenwichtige en billijke overeenkomst tussen de Europese Unie en Zuid-Korea te zorgen alvorens het vrijhandelsakkoord wordt gesloten; 16. verwelkomt het CARS 21-proces, waarbij een industrieel beleid op lange termijn op Europees niveau wordt ontwikkeld; verzoekt de Commissie dit strategisch plan op lange termijn constant te implementeren, te monitoren en te herzien teneinde het toekomstige concurrentievermogen van en duurzame werkgelegenheid in de Europese automobielindustrie te garanderen; 17. verzoekt de Commissie de beginselen van betere regelgeving volledig toe te passen en dus, overeenkomstig de aanbevelingen van CARS 21, een grondige effectbeoordeling van toekomstige Gemeenschapsmotorvoertuigenwetgeving te verrichten teneinde voor rechtszekerheid en voorspelbaarheid in de automobielsector te zorgen; 18. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie, alsmede aan de regeringen en de parlementen van de lidstaten.