(Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2015)0154 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 207, lid 2 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C8-0092/2015), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de schriftelijke toezegging van de vertegenwoordiger van de Raad van 16 december 2015 om het standpunt van het Europees Parlement goed te keuren, overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie internationale handel en het advies van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling ( A8-0364/2015 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in haar voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 3 februari 2016 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2016/... van het Europees Parlement en de Raad tot uitvoering van de vrijwaringsclausule en het antiontwijkingsmechanisme die zijn opgenomen in de Associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Moldavië, anderzijds (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2016/400.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2015)0155 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 207, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan de Commissie het voorstel aan het Parlement heeft voorgelegd (C8-0091/2015), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de schriftelijke toezegging van de vertegenwoordiger van de Raad van 16 december 2015 om het standpunt van het Europees Parlement goed te keuren, overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie internationale handel en het advies van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling ( A8-0365/2015 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in haar voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 3 februari 2016 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2016/... van het Europees Parlement en de Raad tot uitvoering van het antiontwijkingsmechanisme dat is opgenomen in de Associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en hun lidstaten, enerzijds, en Georgië, anderzijds (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2016/401.) Het Europees Parlement, – gezien de verzoekschriften van EU-burgers met een leeshandicap, en met name verzoekschrift nr. 924/2011, ingediend door Dan Pescod (Britse nationaliteit), namens de Europese Blinden Unie (EBU)/"Royal National Institute of Blind People" (RNIB), over de toegang van blinden tot boeken en ander drukwerk, – gezien het Verdrag van Marrakesh tot bevordering van de toegang tot gepubliceerde werken voor personen die blind zijn, visueel gehandicapt of anderszins een leeshandicap hebben (het Verdrag van Marrakesh), – gezien het Verdrag van de Verenigde Naties betreffende de rechten van personen met een handicap (UNCRPD), – gezien artikel 216, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat er volgens een schatting van de Wereldgezondheidsorganisatie in 2010 in Europa 2 550 000 blinden en 23 800 000 slechtzienden waren, d.w.z. in totaal 26 350 000 personen met een visuele handicap; B. overwegende dat slechts 5 % van alle gepubliceerde werken in de ontwikkelde landen en minder dan 1 % van alle gepubliceerde werken in de ontwikkelingslanden in een toegankelijk formaat beschikbaar wordt gemaakt; C. overwegende dat de EU en de lidstaten partij zijn bij het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap; D. overwegende dat de EU en de lidstaten in april 2014 het Verdrag van Marrakesh hebben ondertekend en daarmee de politieke verplichting zijn aangegaan om dit te ratificeren; E. overwegende dat het UNCRPD-comité in zijn slotopmerkingen over het eerste verslag van de Europese Unie over de tenuitvoerlegging van het VN-Verdrag de Europese Unie heeft aangespoord alle passende maatregelen te treffen om het Verdrag van Marrakesh zo spoedig mogelijk te ratificeren en uit te voeren; F. overwegende dat de Commissie een voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de sluiting, namens de Europese Unie, van het Verdrag van Marrakesh heeft gepresenteerd ( COM(2014)0638 ); 1. herinnert eraan dat de artikelen 24 en 30 van het UNCRPD er de nadruk op leggen dat personen met een handicap recht hebben op onderwijs, zonder discriminatie en op basis van gelijke kansen, en dat ervoor moet worden gezorgd dat wetgeving ter bescherming van de intellectuele eigendom geen onredelijke of discriminatoire belemmering vormt voor de toegang van personen met een handicap tot cultuuruitingen; 2. stelt met grote verontwaardiging vast dat zeven EU-lidstaten samen een minderheidsblokkade hebben opgeworpen die het proces voor de ratificatie van het Verdrag belemmert; roept de Raad en de lidstaten op het ratificatieproces te bespoedigen, zonder ratificatie te laten afhangen van herziening van het wettelijk EU-kader of de beslissing van het Hof van Justitie van de Europese Unie; 3. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de lidstaten, de Europese Commissie alsmede aan het UNCRPD-comité. Het Europees Parlement, – gezien het ontwerp van uitvoeringsbesluit van de Commissie tot verlening van een vergunning voor het in de handel brengen van producten die geheel of gedeeltelijk bestaan uit of zijn geproduceerd met genetisch gemodificeerde soja FG72 (MST-FGØ72-2) overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1829/2003 van het Europees Parlement en de Raad, – gezien Verordening (EG) nr. 1829/2003 van het Europees Parlement en de Raad van 22 september 2003 inzake genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders (1) , en met name artikel 7, lid 3, en artikel 19, lid 3, – gezien de artikelen 11 en 13 van Verordening (EU) nr. 182/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 februari 2011 tot vaststelling van de algemene voorschriften en beginselen die van toepassing zijn op de wijze waarop de lidstaten de uitoefening van de uitvoeringsbevoegdheden door de Commissie controleren (2) , – gezien het feit dat het Permanent Comité voor de voedselketen en de diergezondheid, waarnaar wordt verwezen in artikel 35 van Verordening (EG) nr. 1829/2003, op 18 november 2015 na stemming heeft besloten geen advies uit te brengen, – gezien het advies van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) van 16 juli 2015 (3) , – gezien zijn resolutie van 16 december 2015 over Uitvoeringsbesluit (EU) 2015/2279 van de Commissie van 4 december 2015 tot verlening van een vergunning voor het in de handel brengen van producten die geheel of gedeeltelijk bestaan uit of zijn geproduceerd met de genetisch gemodificeerde mais NK603 × T25 (MON-ØØ6Ø3-6 × ACS-ZMØØ3-2) krachtens Verordening (EG) nr. 1829/2003 van het Europees Parlement en de Raad (4) , – gezien de ontwerpresolutie van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid, – gezien artikel 106, leden 2 en 3, van zijn Reglement, A. overwegende dat Bayer CropScience AG op 24 juni 2011 overeenkomstig de artikelen 5 en 17 van Verordening (EG) nr. 1829/2003 bij de bevoegde instantie van België een aanvraag heeft ingediend voor het in de handel brengen van levensmiddelen, levensmiddeleningrediënten en diervoeders die geheel of gedeeltelijk bestaan uit of zijn geproduceerd met soja FG72; B. overwegende dat de in de aanvraag beschreven genetisch gemodificeerde soja MST‑FGØ72‑2 het 2mEPSPS-eiwit tot expressie brengt dat tolerantie geeft voor glyfosaatherbiciden, en het HPPD W336-eiwit dat tolerantie geeft voor isoxaflutoolherbiciden; overwegende dat het Internationaal Agentschap voor kankeronderzoek – het gespecialiseerde kankeragentschap van de Wereldgezondheidsorganisatie – op 20 maart 2015 glyfosaat heeft geclassificeerd als waarschijnlijk kankerverwekkend voor mensen (5) ; C. overwegende dat het Permanent Comité op 18 november 2015 over het ontwerp van uitvoeringsbesluit van de Commissie heeft gestemd zonder een advies uit te brengen; D. overwegende dat de Commissie op 22 april 2015 in de toelichting bij haar wetgevingsvoorstel tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1829/2003 haar ongenoegen heeft laten blijken over het feit dat vergunningsbesluiten sinds de inwerkingtreding van Verordening (EG) nr. 1829/2003 door de Commissie worden vastgesteld, in overeenstemming met de toepasselijke wetgeving, zonder gesteund te worden door een advies van het Comité lidstaten, en dat de terugzending van het dossier aan de Commissie voor een definitieve beslissing, bedoeld als uitzondering voor de procedure in zijn geheel, de norm is geworden voor de besluitvorming rond het verlenen van vergunningen voor genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders; E. overwegende dat het wetgevingsvoorstel van 22 april 2015 tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1829/2003 op 28 oktober 2015 door het Parlement is verworpen (6) met als argument dat, hoewel de teelt noodzakelijkerwijs plaatsvindt op het grondgebied van een lidstaat, de handel in ggo's grensoverschrijdend is, wat betekent dat een nationaal verbod op verkoop en gebruik, zoals de Commissie voorstelt, onmogelijk kan worden gehandhaafd zonder opnieuw grenscontroles op import in te voeren; overwegende dat het Parlement het wetgevingsvoorstel tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1829/2003 heeft verworpen en de Commissie heeft verzocht haar voorstel in te trekken en een nieuw voorstel in te dienen; 1. is van mening dat het uitvoeringsbesluit van de Commissie niet in overeenstemming is met het recht van de Unie, omdat het niet verenigbaar is met het doel van Verordening (EG) nr. 1829/2003 en Verordening (EG) nr. 396/2005 van het Europees Parlement en de Raad (7) , om overeenkomstig de algemene beginselen die in Verordening (EG) nr. 178/2002 van het Europees Parlement en de Raad (8) zijn vastgesteld te voorzien in de grondslag voor een gegarandeerd hoog beschermingsniveau voor het leven en de gezondheid van de mens, de gezondheid en het welzijn van dieren, het milieu en de belangen van de consument met betrekking tot genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders, waarbij de goede werking van de interne markt gewaarborgd is; 2. verzoekt de Commissie haar ontwerp van uitvoeringsbesluit in te trekken; 3. verzoekt de Commissie op grond van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie een nieuw wetgevingsvoorstel tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1829/2003 in te dienen, rekening houdend met vaak geuite nationale punten van zorg die niet uitsluitend betrekking hebben op kwesties in verband met de veiligheid van ggo's voor de gezondheid of het milieu; 4. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien het ontwerp van uitvoeringsbesluit van de Commissie tot verlening van een vergunning voor het in de handel brengen van producten die geheel of gedeeltelijk bestaan uit of zijn geproduceerd met genetisch gemodificeerde soja MON 87708 × MON 89788 (MON-877Ø8-9 × MON-89788-1) overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1829/2003 van het Europees Parlement en de Raad, – gezien Verordening (EG) nr. 1829/2003 van het Europees Parlement en de Raad van 22 september 2003 inzake genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders (1) , en met name artikel 7, lid 3, en artikel 19, lid 3, – gezien de artikelen 11 en 13 van Verordening (EU) nr. 182/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 februari 2011 tot vaststelling van de algemene voorschriften en beginselen die van toepassing zijn op de wijze waarop de lidstaten de uitoefening van de uitvoeringsbevoegdheden door de Commissie controleren (2) , – gezien het feit dat het Permanent Comité voor de voedselketen en de diergezondheid, waarnaar wordt verwezen in artikel 35 van Verordening (EG) nr. 1829/2003, op 18 november 2015 na stemming heeft besloten geen advies uit te brengen, – gezien het advies van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) van donderdag 18 juni 2015 (3) , – gezien zijn resolutie van 16 december 2015 over Uitvoeringsbesluit (EU) 2015/2279 van de Commissie van 4 december 2015 tot verlening van een vergunning voor het in de handel brengen van producten die geheel of gedeeltelijk bestaan uit of zijn geproduceerd met de genetisch gemodificeerde mais NK603 × T25 (MON-ØØ6Ø3-6 × ACS-ZMØØ3-2) krachtens Verordening (EG) nr. 1829/2003 van het Europees Parlement en de Raad (4) , – gezien de ontwerpresolutie van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid, – gezien artikel 106, leden 2 en 3, van zijn Reglement, A. overwegende dat Monsanto Europe nv op vrijdag 23 maart 2012 bij de bevoegde instantie van Nederland overeenkomstig de artikelen 5 en 17 van Verordening (EG) nr. 1829/2003 een aanvraag heeft ingediend voor het in de handel brengen van levensmiddelen, levensmiddeleningrediënten en diervoeders die geheel of gedeeltelijk bestaan uit of zijn geproduceerd met soja MON 87708 × MON 89788; B. overwegende dat de in de aanvraag beschreven genetisch gemodificeerde soja MON-877Ø8-9 × MON-89788-1 DMO-eiwitten tot expressie brengt, die tolerantie geven voor herbiciden op basis van dicamba, en het CP4-EPSPS-eiwit, dat tolerantie geeft voor herbiciden op basis van glyfosaat; overwegende dat het Internationaal Agentschap voor kankeronderzoek – het gespecialiseerde kankeragentschap van de Wereldgezondheidsorganisatie – op 20 maart 2015 glyfosaat heeft geclassificeerd als waarschijnlijk kankerverwekkend voor mensen (5) ; C. overwegende dat het Permanent Comité op 18 november 2015 over het ontwerp van uitvoeringsbesluit van de Commissie heeft gestemd zonder een advies uit te brengen; D. overwegende dat de Commissie op 22 april 2015 in de toelichting bij haar wetgevingsvoorstel tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1829/2003 haar ongenoegen heeft laten blijken over het feit dat vergunningsbesluiten sinds de inwerkingtreding van Verordening (EG) nr. 1829/2003 door de Commissie worden vastgesteld, in overeenstemming met de toepasselijke wetgeving, zonder gesteund te worden door een advies van het Comité lidstaten, en dat de terugzending van het dossier aan de Commissie voor een definitieve beslissing, bedoeld als uitzondering voor de procedure in zijn geheel, de norm is geworden voor de besluitvorming rond het verlenen van vergunningen voor genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders; E. overwegende dat het wetgevingsvoorstel van 22 april 2015 tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1829/2003 op 28 oktober 2015 door het Parlement is verworpen (6) met als argument dat, hoewel de teelt noodzakelijkerwijs plaatsvindt op het grondgebied van een lidstaat, de handel in ggo's grensoverschrijdend is, wat betekent dat een nationaal verbod op verkoop en gebruik, zoals de Commissie voorstelt, onmogelijk kan worden gehandhaafd zonder opnieuw grenscontroles op import in te voeren; overwegende dat het Parlement het wetgevingsvoorstel tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1829/2003 heeft verworpen en de Commissie heeft verzocht haar voorstel in te trekken en een nieuw voorstel in te dienen; 1. is van mening dat het uitvoeringsbesluit van de Commissie niet in overeenstemming is met het recht van de Unie, omdat het niet verenigbaar is met het doel van Verordening (EG) nr. 1829/2003 en Verordening (EG) nr. 396/2005 van het Europees Parlement en de Raad (7) , om overeenkomstig de algemene beginselen die in Verordening (EG) nr. 178/2002 van het Europees Parlement en de Raad (8) zijn vastgesteld te voorzien in de grondslag voor een gegarandeerd hoog beschermingsniveau voor het leven en de gezondheid van de mens, de gezondheid en het welzijn van dieren, het milieu en de belangen van de consument met betrekking tot genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders, waarbij de goede werking van de interne markt gewaarborgd is; 2. verzoekt de Commissie haar ontwerp van uitvoeringsbesluit in te trekken; 3. verzoekt de Commissie op grond van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie een nieuw wetgevingsvoorstel tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1829/2003 in te dienen, rekening houdend met vaak geuite nationale punten van zorg die niet uitsluitend betrekking hebben op kwesties in verband met de veiligheid van ggo's voor de gezondheid of het milieu; 4. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien het ontwerp van uitvoeringsbesluit van de Commissie tot verlening van een vergunning voor het in de handel brengen van producten die geheel of gedeeltelijk bestaan uit of zijn geproduceerd met genetisch gemodificeerde soja MON 87705 × MON 89788 (MON-877Ø5-6 × MON-89788-1) overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1829/2003 van het Europees Parlement en de Raad, – gezien Verordening (EG) nr. 1829/2003 van het Europees Parlement en de Raad van 22 september 2003 inzake genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders (1) , en met name artikel 7, lid 3, en artikel 19, lid 3, – gezien de artikelen 11 en 13 van Verordening (EU) nr. 182/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 februari 2011 tot vaststelling van de algemene voorschriften en beginselen die van toepassing zijn op de wijze waarop de lidstaten de uitoefening van de uitvoeringsbevoegdheden door de Commissie controleren (2) , – gezien het feit dat het Permanent Comité voor de voedselketen en de diergezondheid, waarnaar wordt verwezen in artikel 35 van Verordening (EG) nr. 1829/2003, op 18 november 2015 na stemming heeft besloten geen advies uit te brengen, – gezien het advies van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) van 16 juli 2015 (3) , – gezien zijn resolutie van 16 december 2015 over Uitvoeringsbesluit (EU) 2015/2279 van de Commissie van 4 december 2015 tot verlening van een vergunning voor het in de handel brengen van producten die geheel of gedeeltelijk bestaan uit of zijn geproduceerd met de genetisch gemodificeerde mais NK603 × T25 (MON-ØØ6Ø3-6 × ACS-ZMØØ3-2) krachtens Verordening (EG) nr. 1829/2003 van het Europees Parlement en de Raad (4) , – gezien de ontwerpresolutie van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid, – gezien artikel 106, leden 2 en 3, van zijn Reglement, A. overwegende dat Monsanto Europe nv op 11 augustus 2011 bij de bevoegde instantie van Nederland overeenkomstig de artikelen 5 en 17 van Verordening (EG) nr. 1829/2003 een aanvraag heeft ingediend voor het in de handel brengen van levensmiddelen, levensmiddeleningrediënten en diervoeders die geheel of gedeeltelijk bestaan uit of zijn geproduceerd met MON 87705 × MON 89788 soja; B. overwegende dat bij genetisch gemodificeerde soja MON- 877Ø5-6 × MON-89788-1, zoals beschreven in de aanvraag, de enzymen vetzuur-Δ12-desaturase (FAD2) en palmitoyl-acyldragereiwit-thioësterase (FATB) minder tot expressie worden gebracht, wat resulteert in een hoger oliezuur- en lager linolzuurgehalte, en wordt het CP4-EPSPS-eiwit tot expressie gebracht, dat tolerantie geeft voor glyfosaatherbiciden; overwegende dat het Internationaal Agentschap voor kankeronderzoek – het gespecialiseerde kankeragentschap van de Wereldgezondheidsorganisatie – op 20 maart 2015 glyfosaat heeft geclassificeerd als waarschijnlijk kankerverwekkend voor mensen (5) ; C. overwegende dat het Permanent Comité op 18 november 2015 over het ontwerp van uitvoeringsbesluit van de Commissie heeft gestemd, maar geen advies heeft uitgebracht; D. overwegende dat de Commissie op 22 april 2015 in de toelichting bij haar wetgevingsvoorstel tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1829/2003 betreurde dat sinds de inwerkingtreding van Verordening (EG) nr. 1829/2003 vergunningsbesluiten door de Commissie in overeenstemming met de toepasselijke wetgeving werden vastgesteld zonder gesteund te worden door advies van het Comité lidstaten, en dat de terugzending van het dossier aan de Commissie voor een definitieve beslissing, wat zeer ongebruikelijk was voor de procedure in het algemeen, de norm was geworden voor de besluitvorming rond het verlenen van vergunningen voor genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders; E. overwegende dat het wetgevingsvoorstel van 22 april 2015 tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1829/2003 op 28 oktober 2015 (6) door het Parlement is verworpen met als argument dat, hoewel de teelt noodzakelijkerwijs plaatsvindt op het grondgebied van een lidstaat, de handel in ggo's grensoverschrijdend is, wat betekent dat een nationaal verbod op verkoop en gebruik, zoals de Commissie voorstelt, onmogelijk kan worden gehandhaafd zonder opnieuw grenscontroles op import in te voeren; overwegende dat het Parlement het wetgevingsvoorstel tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1829/2003 heeft verworpen en de Commissie heeft verzocht haar voorstel in te trekken en een nieuw voorstel in te dienen; 1. is van mening dat het ontwerp van uitvoeringsbesluit van de Commissie niet in overeenstemming is met het recht van de Unie, omdat het niet verenigbaar is met het doel van Verordening (EG) nr. 1829/2003 en Verordening (EG) nr. 396/2005 van het Europees Parlement en de Raad (7) , namelijk, overeenkomstig de algemene beginselen die in Verordening (EG) nr. 178/2002 van het Europees Parlement en de Raad (8) zijn vastgesteld, de basis leggen voor het waarborgen van een hoog beschermingsniveau voor het leven en de gezondheid van de mens, de gezondheid en het welzijn van dieren, het milieu en de belangen van de consument met betrekking tot genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders, waarbij de goede werking van de interne markt gewaarborgd is; 2. verzoekt de Commissie haar ontwerp van uitvoeringsbesluit in te trekken; 3. verzoekt de Commissie op grond van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie een nieuw wetgevingsvoorstel tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1829/2003 in te dienen, rekening houdend met vaak geuite nationale punten van zorg die niet uitsluitend betrekking hebben op kwesties in verband met de veiligheid van ggo's voor de gezondheid of het milieu; 4. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien de Algemene Overeenkomst inzake de handel in diensten (GATS) (1) , in werking getreden in januari 1995 in werking getreden als voortvloeisel van de Ronde van Uruguay in het kader van de WTO, – gezien het verslag van 21 april 2011 van de voorzitter van de Raad voor de Handel in Diensten van de WTO, ambassadeur Fernando de Mateo, aan het Comité voor Handelsbesprekingen betreffende de bijzondere onderhandelingssessie over de handel in diensten (2) , – gezien de verklaring van de groep "Really Good Friends of Services" (RGF) van 5 juli 2012 (3) , – gezien de richtsnoeren van de EU voor de onderhandelingen over een Overeenkomst betreffende de handel in diensten (TiSA) die op 8 maart 2013 door de Raad zijn goedgekeurd en op 10 maart 2015 door de Raad werden gederubriceerd en openbaar gemaakt (4) , – gezien zijn resolutie van 4 juli 2013 over de opening van onderhandelingen over een plurilaterale dienstenovereenkomst (5) , – gezien de politieke beleidslijnen van voorzitter Juncker van 15 juli 2014 voor de aantredende Commissie onder de titel "Een nieuwe start voor Europa: mijn agenda voor banen, groei, billijkheid en democratische verandering", – gezien de mededeling van de Commissie van 14 oktober 2015, getiteld "Handel voor iedereen: naar een meer verantwoordelijk handels- en investeringsbeleid" ( COM(2015)0497 ), – gezien het definitieve opstartverslag van ECORYS voor de Commissie van 17 juli 2014 getiteld "Duurzaamheidseffectbeoordeling van de handel ter ondersteuning van de onderhandelingen over een plurilaterale Overeenkomst betreffende de handel in diensten (TiSA)" (6) , – gezien de onderhandelingsdocumenten van alle partijen bij de TiSA, in het bijzonder de stukken die gederubriceerd zijn en door de Commissie op 22 juli 2014 openbaar gemaakt, waaronder begrepen het openingsaanbod van de EU (7) , – gezien de verklaring van commissaris Malmström van 5 februari 2015 over mobiliteit van patiënten in de TiSA (8) , – gezien de gezamenlijke verklaring van EU en VS van 20 maart 2015 over openbare diensten (9) in het kader van de TiSA- en TTIP-onderhandelingen, – gezien Verordening (EG) nr. 1049/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie, – gezien artikel 39 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), artikel 8 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie over bescherming van persoonsgegevens, en artikel 12 van de Universele verklaring van de rechten van de mens, – gezien de artikelen 2 en 3 VEU en artikel 8 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), waarin de gelijkheid tussen vrouwen en mannen wordt bevorderd als een van de waarden die ten grondslag liggen aan de EU, – gezien de artikelen 14 en 106 VWEU en bijbehorend protocol 26 over diensten van algemeen belang, – gezien zijn resolutie van dinsdag 12 maart 2003 over de Algemene Overeenkomst betreffende Handel en Diensten (GATS) in het kader van de WTO, met inbegrip van de culturele verscheidenheid (10) , – gezien artikel 21 VEU, – gezien de artikelen 207 en 218 VWEU, – gezien het beginsel van samenhang in het ontwikkelingsbeleid zoals bedoeld in het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Comité van de Regio's getiteld "De lokale en regionale dimensie van de Overeenkomst betreffende de handel in diensten (TiSA)" (CDR 2700/2015), – gezien artikel 108, lid 4, en artikel 52 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie internationale handel en de adviezen van de Commissie ontwikkelingssamenwerking, de Commissie economische en monetaire zaken, de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie industrie, onderzoek en energie, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie regionale ontwikkeling, de Commissie burgerlijke vrijheden en de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid ( A8-0009/2016 ), A. overwegende dat de TiSA-onderhandelingen gericht moeten zijn op doeltreffende internationale regulering, en niet op minder binnenlandse regulering; B. overwegende dat hoewel de TiSA in de huidige vorm en met de huidige onderhandelende partijen een plurilaterale overeenkomst is, het de ambitie moet zijn dat de gesloten overeenkomst de kritieke massa bereikt die nodig is om een multilaterale overeenkomst te worden binnen het WTO-kader; C. overwegende dat elke handelsovereenkomst de Europese consument meer rechten en lagere prijzen moet bieden en werknemers van meer banen en bescherming moet voorzien; overwegende dat ook moet worden bijgedragen aan de wereldwijde bevordering van duurzame ontwikkeling en maatschappelijk verantwoord ondernemerschap en aan de totstandbrenging van een gelijk speelveld voor Europese ondernemingen; overwegende dat het handelsbeleid moet bijdragen tot en volledig in overeenstemming moet zijn met de IAO-agenda voor waardig werk en de VN-2030-agenda voor duurzame ontwikkeling; D. overwegende dat elke handelsovereenkomst markten moet ontsluiten voor onze ondernemingen in het buitenland en een vangnet moet zijn voor onze burgers thuis; overwegende dat door de TiSA de toegang tot buitenlandse markten moet worden verbeterd, beproefde methoden moeten worden bevorderd en de mondialisering zodanig moet worden vormgegeven dat de waarden, beginselen en belangen van de EU tot uiting komen en EU-bedrijven kunnen floreren in het tijdperk van mondiale waardeketens; overwegende dat zowel consumentenrechten als sociale en milieunormen geen handelsbarrières zijn, maar bouwstenen waarover niet kan worden onderhandeld vormen van de Europa 2020-strategie voor slimme, duurzame en inclusieve groei; overwegende dat in het EU-handelsbeleid de doelstellingen van economische, sociale en territoriale cohesie moeten worden gehandhaafd zoals is vastgesteld in artikel 174 van het VWEU; overwegende dat dienstverlening in de EU berust op de beginselen van universele toegang, kwaliteit, veiligheid, betaalbaarheid en gelijke behandeling, hetgeen te allen tijde en in alle steden en regio's moet worden geëerbiedigd; overwegende dat de EU op internationaal niveau moet ijveren voor gendergelijkheid; E. overwegende dat er in het kader van de globalisering, dienstengerichtheid en digitalisering van zowel onze economieën als de internationale handel behoefte is aan dringend beleidsmatig optreden ter versterking van de internationale regelgeving; overwegende dat het voor de EU van vitaal belang is de wereldwijd geldende handelsvoorschriften voor mondiale toeleveringsketens te versterken; overwegende dat het multilateraal handelsstelsel het meest doeltreffende kader blijft om wereldwijd tot een open en eerlijke handel te komen; F. overwegende dat de TiSA de EU een kans biedt om haar leidende positie als 's werelds grootste uitvoerder van diensten, goed voor 25 % van de wereldwijde uitvoer van diensten en een handelsoverschot van 170 miljard EUR in 2013, te consolideren; overwegende dat de waarde van de EU-uitvoer van diensten de afgelopen tien jaar is verdubbeld tot 728 miljard EUR in 2014; overwegende dat bijna 70 % van de beroepsbevolking in de EU is tewerkgesteld in de dienstensector en dat deze 40 % vertegenwoordigt van de waarde van uit Europa uitgevoerde goederen; overwegende dat er van de nieuwe banen die tussen 2013 en 2025 zullen worden gecreëerd in de EU 90 % zal worden aangestuurd vanuit de dienstensectoren; overwegende dat deze overeenkomst het potentieel heeft de werkgelegenheid in de EU te stimuleren; G. overwegende dat de handel in diensten als motor werkt voor banen en groei in de EU, en dat deze werking door de TiSA kan worden versterkt; H. overwegende dat vele belangrijke markten, niet het minst in opkomende economieën, nog steeds afgesloten blijven voor Europese bedrijven; overwegende dat onnodige belemmeringen voor de handel in diensten, die uitgedrukt in tariefequivalenten in Canada neerkomen op 15 %, in Japan op 16 %, in Zuid-Korea op 25 %, in Turkije op 44 % en in China op 68 %, de Europese ondernemingen nog steeds beletten ten volle van hun concurrentiekracht te profiteren; overwegende dat de EU, waar het tariefequivalent voor beperkingen op diensten slechts 6 % bedraagt, wezenlijk meer open is dan haar meeste partners; overwegende dat de EU haar positie als belangrijkste in- en uitvoerder van diensten moet aanwenden om door middel van wederkerige markttoegang en eerlijke concurrentie voor een gelijk speelveld te zorgen; I. overwegende dat non-tarifaire belemmeringen, die gemiddeld meer dan 50 % van de kosten uitmaken van grensoverschrijdende diensten, disproportioneel nadelig zijn voor kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s), die een derde vormen van de EU-uitvoerders van diensten, omdat die vaak de personele en financiële middelen ontberen om zich over die belemmeringen heen te zetten; overwegende dat verwijdering van onnodige belemmeringen internationalisering voor kmo’s gemakkelijker zou maken, mits deze belemmeringen kunnen worden weggenomen zonder dat de tenuitvoerlegging van de onderliggende doelstellingen van het overheidsbeleid in het gedrang komt; overwegende dat de maatregelen die noodzakelijk zijn voor het bereiken van legitieme doeleinden van het overheidsbeleid moeten worden gehandhaafd; J. overwegende dat mondialisering van waardeketens het invoergehalte van zowel de binnenlandse output als de export doet stijgen; overwegende dat handel in goederen en handel in diensten onderling verbonden zijn en er wereldwijd geldende handelsvoorschriften nodig zijn om deze toeleveringsketens te reguleren; overwegen dat bindende internationale kernnormen in het kader van mondiale waardeketens van groot belang zijn om een verdere neerwaartse spiraal en sociale en milieudumping te voorkomen; K. overwegende dat vertrouwen van de burgers in het handelsbeleid van de EU versterkt moet worden door niet alleen te zorgen voor gunstige resultaten in termen van werkgelegenheid en het scheppen van welvaart voor burgers en het bedrijfsleven, maar ook door maximale transparantie, betrokkenheid en verantwoordingsplicht te waarborgen, door steeds in dialoog te blijven met sociale partners, het maatschappelijk bestel, lokale en regionale overheden en andere belanghebbenden, en door duidelijke richtsnoeren uit te vaardigen voor de onderhandelingen; L. overwegende dat de meeste verplichtingen in het EU-plan verwijzen naar de nationale wetgeving van de lidstaten; overwegende dat vooral de regionale en lokale overheden te maken hebben met de uitvoering van de verplichtingen; M. overwegende dat gegevensbescherming geen economische last is maar een bron van economische groei; overwegende dat herstel van het vertrouwen in de digitale wereld essentieel is; overwegende dat gegevensstromen onmisbaar zijn voor de handel in diensten, maar nooit afbreuk mogen doen aan het EU- acquis inzake gegevensbescherming en het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer; N. overwegende dat het Europees Parlement in zijn resolutie van 4 juli 2013 over de opening van de onderhandelingen over een plurilaterale dienstenovereenkomst de Commissie heeft verzocht om "door te gaan met haar voornemen een duurzaamheidseffectbeoordeling op te stellen"; O. overwegende dat er in TiSA sprake zal zijn van het verkeer van natuurlijke personen tussen de landen die partijen zijn bij de overeenkomst, en dat in dat opzicht alle Europese burgers gelijk moeten worden behandeld wat hun toegang tot het grondgebied van de andere partijen bij de overeenkomst betreft; P. overwegende dat het Parlement via de goedkeuringsprocedure het laatste woord heeft over handelsovereenkomsten en dat zijn leden pas zullen beslissen over het al dan niet goedkeuren van de TiSA eens de onderhandelingen zijn afgesloten; overwegende dat de ratificering in sommige lidstaten ratificering door regionale parlementen en/of parlementaire kamers die het regionale niveau vertegenwoordigen kan vereisen; Q. overwegende dat het Parlement zich het recht voorbehoudt zijn mening te geven na mogelijke toekomstige voorstellen en ontwerpen voor de TiSA-overeenkomst te hebben bestudeerd; 1. doet de Commissie, in de context van de lopende TiSA-onderhandelingen, de volgende aanbevelingen: 2. verzoekt de Commissie voorliggende resolutie ten volle in acht te nemen en binnen zes maanden na de goedkeuring ervan met een antwoord te komen; 3. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie met de aanbevelingen van het Europees Parlement te doen toekomen aan de Commissie en ter informatie aan de Raad, de regeringen en parlementen van de lidstaten en de overheden en parlementen van alle TiSA-partijen. Het Europees Parlement, – gezien artikel 2 en artikel 3, lid 3, tweede alinea, van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) en artikel 8 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien artikel 23 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, – gezien de Verklaring en het Actieprogramma van Peking die op 15 september 1995 werden goedgekeurd tijdens de vierde Wereldvrouwenconferentie, en de latere slotdocumenten die werden aangenomen tijdens de speciale bijeenkomsten van de Verenigde Naties Peking +5 (2000), Peking +10 (2005), Peking +15 (2010) en Peking +20 (2015), – gezien de mededeling van de Commissie van 21 februari 1996 getiteld "Integratie van de gelijke kansen voor vrouwen en mannen in alle communautaire beleidsvormen en acties" ( COM(1996)0067 ), waarin zij zich verbond aan "de bevordering van de gelijke kansen voor vrouwen en mannen [...] in het geheel van acties en beleidsvormen [...] op alle niveaus", waarmee feitelijk het principe van gendermainstreaming werd vastgelegd, – gezien het Europees pact voor gendergelijkheid (2011-2020) dat in maart 2011 door de Raad van de Europese Unie is goedgekeurd, – gezien het onderzoeksverslag van de Commissie van 21 september 2010 getiteld "Evaluation of the strengths and weaknesses of the strategy for equality between women and men 2010-2015", – gezien de mededeling van de Commissie van 5 maart 2010 getiteld "Een grotere inzet voor de gelijkheid van vrouwen en mannen - Een Vrouwenhandvest" ( COM(2010)0078 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 21 september 2010 getiteld "Strategie voor de gelijkheid van vrouwen en mannen 2010-2015" ( COM(2010)0491 ), – gezien zijn resolutie van 9 juni 2015 over de EU-strategie voor de gelijkheid van vrouwen en mannen na 2015 (1) , – gezien de analyse van de openbare raadpleging over gelijkheid tussen mannen en vrouwen in de EU die in oktober 2015 werd gepubliceerd, – gezien de nieuwe routekaart met als titel "Nieuwe start om de uitdagingen van de combinatie werk en gezin bij werkende gezinnen aan te pakken", een pakket met wetgevings- en niet-wetgevingsvoorstellen dat door de Commissie in augustus 2015 is gepubliceerd, – gezien de resultaten van de vergadering van 26 november 2015 van het Raadgevend Comité voor gelijke kansen voor mannen en vrouwen van de Europese Commissie, – gezien het werkdocument van de diensten van de Commissie van 3 december 2015 getiteld "Strategisch engagement voor gendergelijkheid 2016-2019" (SWD(2015)0278), – gezien de conclusies van de zitting van de Raad Werkgelegenheid, Sociaal Beleid, Volksgezondheid en Consumentenzaken (Epsco) van 7 december 2015, met name punt 35, – gezien de verklaring van het EU-voorzitterschapstrio bestaande uit Nederland, Slowakije en Malta over gendergelijkheid van 7 december 2015, – gezien de vraag aan de Commissie over de nieuwe strategie voor gendergelijkheid en rechten van de vrouw na 2015 ( O-000006/2016 – B8-0103/2016), – gezien artikel 128, lid 5, en artikel 123, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat gendergelijkheid een fundamentele waarde van de EU is die is opgenomen in de Verdragen en het Handvest van de grondrechten, en dat de EU heeft toegezegd deze waarde te integreren in al haar activiteiten, en overwegende dat gendergelijkheid een onmisbare strategische doelstelling is met het oog op de verwezenlijking van de algemene Europa 2020-doelstellingen van groei, werkgelegenheid en sociale inclusie; B. overwegende dat het recht op gelijke behandeling een in de Verdragen van de Europese Unie erkend grondrecht is dat diep in de Europese samenleving is verankerd, en overwegende dat dit recht onontbeerlijk is voor de verdere ontwikkeling van die samenleving en moet gelden in de wetgeving, de praktijk, de rechtspraak en het echte leven; C. overwegende dat de EU in het verleden een aantal belangrijke maatregelen heeft genomen om vrouwenrechten en gendergelijkheid te versterken, maar dat beleidsmaatregelen en hervormingen ten gunste van gendergelijkheid op EU-niveau het afgelopen decennium vertraging hebben opgelopen; overwegende dat de vorige strategie van de Commissie voor gelijkheid van vrouwen en mannen 2010-2015 niet toereikend was om bij te dragen tot gendergelijkheid op Europees en internationaal niveau, en overwegende dat de geplande doelstellingen hiervan niet daadwerkelijk zijn behaald; overwegende dat een nieuwe strategie voor de periode na 2015 een nieuwe impuls moet geven en concrete maatregelen moet opleveren ter versterking van de vrouwenrechten en ter bevordering van de gendergelijkheid; D. overwegende dat in de beoordeling van de strategie 2010-2015 en van de standpunten van belanghebbenden, zoals uiteengezet in het onderzoeksverslag van de Commissie getiteld "Evaluation of the strengths and weaknesses of the strategy for equality between women and men 2010-2015", wordt benadrukt dat de in 2010 gekozen strategische aanpak verder moet worden versterkt; E. overwegende dat het Parlement in zijn resolutie van 9 juni 2015 duidelijk heeft verzocht om een nieuwe, aparte strategie voor gendergelijkheid en vrouwenrechten na 2015; overwegende dat uit de resultaten van de openbare raadpleging bleek dat 90 % van de respondenten voorstander was van een nieuwe strategie; F. overwegende dat de Commissie in de conclusies van de Raad Epsco van 7 december 2015 wordt verzocht om "een nieuwe strategie voor gendergelijkheid voor de periode na 2015 [...] aan te nemen in de vorm van een mededeling"; overwegende dat het EU-voorzitterschapstrio in zijn verklaring van 7 december 2015 heeft toegezegd de ontwerpconclusies van de Raad over de EU-strategie voor gendergelijkheid na 2015 toe te zenden aan de Raad Epsco; 1. wijst er nogmaals op dat de Commissie uit hoofde van artikel 2 VEU en het Handvest van de grondrechten verplicht is maatregelen te treffen ten behoeve van gendergelijkheid; 2. wijst erop dat de Commissie in het verleden een duidelijke, transparante, legitieme en openbare mededeling over een strategie voor de gelijkheid tussen vrouwen en mannen heeft goedgekeurd, die door alle EU-instellingen op het hoogste politieke niveau is goedgekeurd; 3. betreurt dat in het in november 2015 uitgebrachte werkprogramma van de Commissie 2016 niet specifiek wordt verwezen naar de EU-strategie voor gendergelijkheid na 2015; betreurt het feit dat de Commissie op 3 december 2015 enkel een intern werkdocument getiteld "Strategisch engagement voor gendergelijkheid 2016-2019" heeft gepubliceerd en daarmee niet alleen een intern document van ondergeschikt belang heeft gepresenteerd, maar tevens de duur van haar maatregelen heeft beperkt; 4. is ingenomen met het feit dat de Commissie haar routekaart met als titel "Nieuwe start om de uitdagingen van de combinatie werk en gezin bij werkende gezinnen aan te pakken", een pakket met wetgevings- en niet-wetgevingsvoorstellen, in augustus 2015 heeft gepubliceerd; 5. verzoekt de lidstaten de volledige verantwoordelijkheid op zich te nemen voor de verbetering van de tenuitvoerlegging van de principes van gelijke behandeling en gelijke kansen voor mannen en vrouwen op nationaal niveau; 6. betreurt dat de Epsco-Raad op 7 december 2015 geen overeenstemming kon bereiken over een officieel standpunt met betrekking tot diverse kwesties op het gebied van gendergelijkheid, inclusief de richtlijn vrouwelijke bestuurders, waarnaar het Parlement al lang uitkijkt; 7. is verheugd over de benadering van de Commissie zoals uiteengezet in bovengenoemd werkdocument van de diensten van de Commissie over strategisch engagement voor gendergelijkheid, maar betreurt het gebrek aan concrete criteria en een specifieke begroting, zonder welke vooruitgang bij de verwezenlijking van doelen en indicatoren meetbaar noch haalbaar is; 8. verzoekt de Commissie zijn besluit te herzien en een mededeling uit te brengen over een nieuwe strategie voor gendergelijkheid en vrouwenrechten 2016-2010 waarin gendergelijkheidsvraagstukken worden behandeld, en die in overeenstemming is met de internationale agenda, namelijk het slotdocument van Peking +20 (2015) en het nieuwe kader voor "Gendergelijkheid en de empowerment van vrouwen: het leven van meisjes en vrouwen via de externe betrekkingen van de EU veranderen (2016-2010)"; 9. verzoekt de Commissie samen te werken met het Parlement en de Raad en een EU-top inzake gendergelijkheid en vrouwenrechten te organiseren, teneinde na te gaan welke vorderingen er zijn gemaakt en nieuwe verbintenissen aan te gaan in het kader van de komende zitting van de Raad Epsco in maart 2016; 10. herinnert eraan dat bij de tenuitvoerlegging van Uniewetgeving en beleidsinstrumenten de beginselen van subsidiariteit en "meerwaarde" moeten worden geëerbiedigd, dat uniforme regels niet altijd noodzakelijk zijn voor de praktische werking en het concurrentievermogen van de interne markt, en dat de Commissie rekening moet houden met de administratieve last die voortvloeit uit haar wetgevingsvoorstellen en met de verschillende culturele context en gebruiken in de lidstaten; 11. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de regeringen van de lidstaten.