(Medebeslissingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement , – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2003) 145 ) (1) , – gelet op artikel 251, lid 2 en artikel 95 van het EG&nbhy;Verdrag, op grond waarvan het Parlement door de Raad is geraadpleegd (C5&nbhy;0146/2003), – gelet op de artikelen 67, 89 en 158, lid 1 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie juridische zaken en interne markt (A5&nbhy;0339/2003), 1. hecht zijn goedkeuring aan het voorstel van de Commissie; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in haar voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. (Medebeslissingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement , – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2003) 147 ) (1) , – gelet op artikel 251, lid 2 en artikel 95 van het EG&nbhy;Verdrag, op grond waarvan het Parlement door de Raad is geraadpleegd (C5&nbhy;0147/2003), – gelet op de artikelen 67, 89 en 158, lid 1 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie juridische zaken en interne markt (A5&nbhy;0340/2003), 1. hecht zijn goedkeuring aan het voorstel van de Commissie; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in haar voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. (Medebeslissingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement , – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2003) 252 ) (1) , – gelet op artikel 251, lid 2 en artikel 95 van het EG&nbhy;Verdrag, op grond waarvan het Parlement door de Raad is geraadpleegd (C5&nbhy;0231/2003), – gelet op de artikelen 67, 89 en 158, lid 1 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie juridische zaken en interne markt (A5&nbhy;0338/2003), 1. hecht zijn goedkeuring aan het voorstel van de Commissie; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in haar voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. (Medebeslissingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement , – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2003) 241 ) (1) , – gelet op artikel 251, lid 2 en artikel 95 van het EG&nbhy;Verdrag, op grond waarvan het Parlement door de Raad is geraadpleegd (C5&nbhy;0230/2003), – gelet op de artikelen 67, 89 en 158, lid 1 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie juridische zaken en interne markt (A5&nbhy;0337/2003), 1. hecht zijn goedkeuring aan het voorstel van de Commissie; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in haar voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. (Medebeslissingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement , – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2003) 242 ) (1) , – gelet op artikel 251, lid 2 en artikel 285 van het EG&nbhy;Verdrag, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C5&nbhy;0222/2003), – gelet op artikel 67 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Economische en Monetaire Commissie (A5&nbhy;0320/2003), 1. hecht zijn goedkeuring aan het Commissievoorstel, als geamendeerd door het Parlement; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in dit voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 21 oktober 2003 met het oog op de aanneming van Verordening (EG) nr. .../2003 van het Europees Parlement en de Raad betreffende financiële kwartaalrekeningen voor de overheid HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 285, Gezien het voorstel van de Commissie (2) , Gezien het advies van de Europese Centrale Bank (3) , Volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag (4) , Overwegende hetgeen volgt: (1) In Verordening (EG) nr. 2223/96 van de Raad van 25 juni 1996 inzake het Europees systeem van nationale en regionale rekeningen in de Gemeenschap (ESR 1995) (5) is het referentiekader vastgelegd voor gemeenschappelijke normen, definities, classificaties en registratieregels voor de opstelling van de rekeningen van de lidstaten die voor de statistische behoeften van de Gemeenschap worden gebruikt, zodat de resultaten van de lidstaten onderling vergelijkbaar zijn. (2) In het op 18 januari 1999 door de Raad Economie/Financiën goedgekeurde verslag van het Monetair Comité over de informatiebehoefte is benadrukt dat voor de goede werking van de Economische en Monetaire Unie en de interne markt een doeltreffend toezicht op en coördinatie van het economisch beleid van het grootste belang zijn, en dat dit een veelomvattend statistisch informatiestelsel vereist dat de beleidmakers voorziet van de nodige gegevens waarop zij hun besluiten kunnen baseren. In dit verslag is er ook op gewezen dat er een hoge prioriteit moet worden toegekend aan kortetermijnstatistieken van de overheidsfinanciën van de lidstaten, en met name van die welke aan de Economische en Monetaire Unie deelnemen, teneinde stapsgewijs vereenvoudigde niet-financiële kwartaalrekeningen van de overheid samen te stellen. (3) De nationale kwartaalgegevens over de financiële rekeningen (transacties en balansen) voor de overheid hebben betrekking op een groot deel van alle financiële transacties en balansen in de eurozone en bieden belangrijke informatie ter ondersteuning van het monetaire beleid. In dit verband heeft de Raad van Bestuur van de Europese Centrale Bank voor eigen doeleinden verordeningen en richtsnoeren goedgekeurd teneinde de indiening van gegevens over financiële statistieken en nationale financiële rekeningen voor perioden korter dan een jaar aan de Europese Centrale Bank te waarborgen. (4) Er is informatie over de financiële transacties en balansen van de overheid naar partnersector nodig om een uitgebreide analyse van de overheidsfinanciering en de financiële investeringen naar partnersector en naar instrument mogelijk te maken. (5) Verordening (EG) nr. 264/2000 van de Commissie van 3 februari 2000 tot uitvoering van Verordening (EG) nr. 2223/96 van de Raad met betrekking tot kortetermijnstatistieken van de overheidsfinanciën (6) en Verordening (EG) nr. 1221/2002 van het Europees Parlement en de Raad van 10 juni 2002 met betrekking tot niet-financiële kwartaalrekeningen van de overheid (7) specificeren welke niet&nbhy;financiële kwartaalgegevens voor de overheid de lidstaten aan de Commissie (Eurostat) moeten doen toekomen. (6) In de artikelen 2 en 3 van Verordening (EG) nr. 2223/96 is bepaald onder welke voorwaarden de Commissie wijzigingen in de methoden van het ESR 1995 kan goedkeuren teneinde de inhoud ervan te verduidelijken en te verbeteren. Door de samenstelling van niet-financiële kwartaalrekeningen van de overheid zullen er extra middelen in de lidstaten nodig zijn . Daarom kan de Commissie de indiening ervan niet in een door haar genomen besluit regelen , maar is een specifieke verordening van het Europees Parlement en de Raad nodig. (7) Het bij Besluit 89/382/EEG, Euratom van de Raad (8) opgerichte Comité statistisch programma (CSP) en het bij Besluit 91/115/EEG van de Raad (9) opgerichte Comité voor monetaire, financiële en betalingsbalansstatistiek (CMFB) hebben zich voor het ontwerp van deze verordening uitgesproken, HEBBEN DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD : Artikel 1 Doel Deze verordening heeft ten doel de belangrijkste kenmerken van de categorieën financiële transacties en vorderingen en schulden in het Europees systeem van rekeningen (ESR 1995) voor de sector overheid en voor elk van zijn subsectoren vast te stellen en te definiëren, waarover ieder kwartaal gegevens aan de Commissie (Eurostat) moeten worden meegedeeld. Hierbij wordt een stapsgewijze aanpak gevolgd. Artikel 2 Samenstelling van kwartaalgegevens: bronnen en methoden 1. Met het oog op de opstelling van statistieken van hoge kwaliteit worden de kwartaalgegevens voor financiële transacties en vorderingen en schulden zoveel mogelijk gebaseerd op informatie die direct bij de overheid beschikbaar is. De kwartaalgegevens over niet-beursgenoteerde aandelen (AF.512) en overige deelnemingen (AF.513), zoals gedefinieerd en gecodeerd in het ESR 1995, die in handen van eenheden van de overheid zijn, mogen evenwel worden geschat door informatie over de respectieve jaarlijkse gegevens te interpoleren of te extrapoleren. 2. Bij de samenstelling van de kwartaalgegevens over financiële transacties en vorderingen en schulden worden de regels van het ESR 1995 in acht genomen. Dit geldt met name voor de sectorale indeling van de institutionele eenheden, de consolidatievoorschriften, de indeling van financiële transacties en vorderingen en schulden, het moment van registratie en de waarderingsregels. 3. De kwartaalgegevens zijn in overeenstemming met de desbetreffende jaargegevens die ingevolge de Verordening (EG) nr. 2223/96 aan de Commissie worden meegedeeld. 4. Bij de kwartaalgegevens over vorderingen en schulden gaat het om de uitstaande bedragen aan vorderingen en schulden aan het eind van ieder kwartaal. Artikel 3 Indiening van kwartaalgegevens over financiële transacties, vorderingen en schulden 1. De lidstaten verstrekken de Commissie (Eurostat) ieder kwartaal gegevens over de volgende financiële transacties (F.) en vorderingen en schulden (AF.), zoals deze in het ESR 1995 zijn gedefinieerd en gecodeerd: 2. De lidstaten verstrekken de Commissie (Eurostat) voorts de volgende kwartaalgegevens voor subsector S.1311, centrale overheid, als bedoeld in artikel 4: Artikel 4 Dekking van de overheid en haar subsectoren De lidstaten verstrekken kwartaalgegevens voor de sector overheid en zijn subsectoren, in het ESR 1995 gedefinieerd en gecodeerd als overheid (S.13), waartoe behoren: Artikel 5 Aard van de in te dienen kwartaalgegevens 1. De in artikel 3 bedoelde kwartaalgegevens worden in geconsolideerde vorm verstrekt voor de in artikel 4 bedoelde subsectoren van de overheid. 2. De in artikel 3 bedoelde kwartaalgegevens worden zowel in geconsolideerde als in niet&nbhy;geconsolideerde vorm verstrekt voor de in artikel 4 bedoelde sector overheid. 3. Voor de in artikel 4 bedoelde subsectoren centrale overheid (S.1311) en wettelijke&nbhy;sociale&nbhy;verzekeringsinstellingen (S.1314) worden overeenkomstig de bijlage bij deze verordening kwartaalgegevens met een indeling naar partnersector verstrekt. Artikel 6 Tijdschema voor de indiening van kwartaalgegevens 1. De in de artikelen 3, 4 en 5 bedoelde kwartaalgegevens worden uiterlijk drie maanden na het eind van het kwartaal waarop ze betrekking hebben, aan de Commissie (Eurostat) geleverd . 2. Tegelijkertijd worden eventuele herziene kwartaalgegevens voor eerdere kwartalen ingediend. 3. De in artikel 3, met uitzondering van handelskredieten en transitorische posten (F.7 en AF.7), en in de artikelen 4 en 5 bedoelde kwartaalgegevens worden voor het eerst ingediend volgens onderstaand tijdschema: 4. De kwartaalgegevens over de handelskredieten en transitorische posten (F.7 en AF.7) voor de sector overheid (S.13) en haar in artikel 4 bedoelde subsectoren worden uiterlijk 30 juni 2005 voor het eerst bij de Commissie (Eurostat) ingediend. Artikel 7 Retrospectieve gegevens 1. De in artikel 6 bedoelde kwartaalgegevens omvatten retrospectieve gegevens voor financiële transacties vanaf het eerste kwartaal van 1999 en voor financiële balansen vanaf het vierde kwartaal van 1998; voor de indiening van deze gegevens geldt het tijdschema van artikel 6, leden 3 en 4. 2. Zo nodig moeten de retrospectieve gegevens met inachtneming van met name de bepalingen van artikel 2, leden 2 en 3, worden gebaseerd op optimale schattingen. Artikel 8 Uitvoering 1. De lidstaten geven de Commissie (Eurostat) een beschrijving van de bronnen en methoden die voor de berekening van de in artikel 3 genoemde kwartaalgegevens zijn gebruikt (initiële beschrijving) en tegelijkertijd dienen zij volgens het tijdschema van artikel 6, leden 3 en 4, voor de eerste keer kwartaalgegevens in . 2. De lidstaten stellen de Commissie (Eurostat) in kennis van alle wijzigingen van deze initiële beschrijving wanneer zij de herziene gegevens meedelen. 3. De Commissie (Eurostat) brengt het Comité statistisch programma (CSP) en het Comité voor monetaire, financiële en betalingsbalansstatistiek (CMFB) op de hoogte van de door de lidstaten gebruikte bronnen en methoden. Artikel 9 Verslag Op basis van de in de artikelen 3, 4 en 5 bedoelde gegevens en na raadpleging van het CSP en het CMFB zendt de Commissie het Europees Parlement en de Raad uiterlijk op 31 december 2005 een verslag toe waarin de betrouwbaarheid van de door de lidstaten geleverde kwartaalgegevens wordt beoordeeld. Artikel 10 Inwerkingtreding Deze verordening treedt in werking op de twintigste dag volgende op die van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Unie . Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat. Gedaan te Voor het Europees Parlement Voor de Raad De Voorzitter De Voorzitter BIJLAGE Indeling naar partnersector (10) Centrale overheid (S.1311) en wettelijke-sociale-verzekeringsinstellingen (S.1314) financiële transacties en financiële balansen (11) Partnersector/-subsector Categorie/subcategorie Niet-financiële vennootschappen (S.11) Financiële vennootschappen (S.12) Huishoudens en instellingen zonder winstoogmerk t.b.v. huishoudens (S.14+S.15) Buitenland (S.2) Totaal Verzekeringsinstellingen en pensioenfondsen (S.125) Vorderingen Kortlopende effecten m.u.v. aandelen (exclusief financiële derivaten) (F.331 en AF.331) Langlopende effecten m.u.v. aandelen (exclusief financiële derivaten) (F.332 en AF.332) Kortlopende leningen (F.41 en AF.41) Langlopende leningen (F.42 en AF.42) Aandelen en overige deelnemingen (F.5 en AF.5) Schulden Kortlopende leningen (F.41 en AF.41) Langlopende leningen (F.42 en AF.42) (Medebeslissingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement , – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2003) 219 ) (1) , – gelet op artikel 251, lid 2 en 175, lid 1 van het EG&nbhy;Verdrag, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C5&nbhy;0191/2003), – gelet op artikel 67 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid (A5&nbhy;0324/2003), 1. hecht zijn goedkeuring aan het voorstel van de Commissie; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in haar voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. (Raadplegingsprocedure) Het Europees Parlement , – gezien het voorstel van de Commissie aan de Raad ( COM(2003) 186 ) (1) , – gelet op artikel 93 van het EG&nbhy;Verdrag, op grond waarvan het Parlement door de Raad is geraadpleegd (C5&nbhy;0197/2003), – gelet op artikel 67 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Economische en Monetaire Commissie (A5&nbhy;0322/2003), 1. hecht zijn goedkeuring aan het Commissievoorstel, als geamendeerd door het Parlement; 2. verzoekt de Commissie haar voorstel krachtens artikel 250, lid 2, van het EG&nbhy;Verdrag dienovereenkomstig te wijzigen; 3. verzoekt de Raad, wanneer deze voornemens is af te wijken van de door het Parlement goedgekeurde tekst, het Parlement hiervan op de hoogte te stellen; 4. wenst opnieuw te worden geraadpleegd ingeval de Raad voornemens is ingrijpende wijzigingen aan te brengen in het voorstel van de Commissie; 5. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. (Medebeslissingsprocedure: tweede lezing) Het Europees Parlement , – gezien het gemeenschappelijk standpunt van de Raad (8243/1/2003 – C5&nbhy;0292/2003) (1) , – gezien zijn in eerste lezing geformuleerde standpunt (2) inzake het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2002) 404 ) (3) , – gelet op artikel 251, lid 2 van het EG&nbhy;Verdrag, – gelet op artikel 80 van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling voor de tweede lezing van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid (A5&nbhy;0343/2003), 1. wijzigt het gemeenschappelijk standpunt als volgt; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Standpunt van het Europees Parlement in tweede lezing vastgesteld op 21 oktober 2003 met het oog op de aanneming van Verordening (EG) nr. .../2003 van het Europees Parlement en de Raad inzake de bewaking van bossen en milieu-interacties in de Gemeenschap (Forest Focus) HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 175, Gezien het voorstel van de Commissie (4) , Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité (5) , Gezien het advies van het Comité van de regio's (6) , Handelend volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag (7) , Overwegende hetgeen volgt: (1) Bossen spelen een belangrijke multifunctionele rol in de maatschappij. Afgezien van de grote betekenis die bossen hebben voor de ontwikkeling van plattelandsgebieden, vertegenwoordigen zij een zeer grote waarde voor het natuurbehoud, fungeren zij als een belangrijke factor bij de instandhouding van het milieu en als essentiële schakels in de koolstofcyclus, en vormen zij significante koolstofputten en een essentiële regulerende factor in de waterkringloop. (2) De conditie van bossen kan ernstig worden aangetast door natuurlijke factoren, zoals extreme weersomstandigheden, aanvallen van parasieten en ziekten, of door menselijke invloeden zoals klimaatverandering, branden en luchtverontreiniging. Dergelijke bedreigingen kunnen bossen ernstig ontregelen en zelfs vernietigen. De meeste natuurlijke en antropogene factoren die bossen aantasten, kunnen grensoverschrijdende gevolgen hebben. (3) In de Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over een bosbouwstrategie voor de Europese Unie wordt de nadruk gelegd op de noodzaak het natuurlijk milieu en het bosbezit te beschermen, bossen duurzaam te beheren en internationale en pan-Europese samenwerking betreffende de bescherming van bossen te ondersteunen, en daarbij aandacht te besteden aan bosbewaking en de bevordering van de koolstofputfunctie van bossen. In zijn resolutie van 15 december 1998 over de bosbouwstrategie voor de Europese Unie (8) heeft de Raad de Commissie verzocht de doelmatigheid van het Europese systeem ter bewaking van de gezondheidstoestand van bossen te evalueren en voortdurend te verbeteren, rekening houdend met alle potentiële effecten op de bosecosystemen. Tevens heeft de Raad de Commissie verzocht speciale aandacht te schenken aan de ontwikkeling van het gemeenschappelijke bosbrandinformatiesysteem, dat een betere beoordeling van de doelmatigheid van de beschermingsmaatregelen tegen bosbrand mogelijk maakt. (4) In Besluit nr. 1600/2002/EG van het Europees Parlement en de Raad van 22 juli 2002 tot vaststelling van het Zesde Milieuactieprogramma van de Europese Gemeenschap (9) staat dat het noodzakelijk is bij de uitwerking, uitvoering en evaluatie van milieubeleidsmaatregelen uit te gaan van een op kennis gebaseerde benadering, en wordt in het bijzonder nadruk gelegd op de monitoring van de diverse functies van bossen in overeenstemming met de aanbevelingen die zijn gedaan door de ministeriële conferentie over de bescherming van bossen in Europa en het Bossenforum van de Verenigde Naties, het Biodiversiteitsverdrag en andere fora. (5) De Gemeenschap en de lidstaten zetten zich in voor de uitvoering van internationaal overeengekomen activiteiten in verband met het behoud en de bescherming van bossen, in het bijzonder de actievoorstellen van het Intergouvernementeel Bossenpanel en &nbhy;forum, het uitgebreide werkprogramma inzake de biologische diversiteit van bossen van het Verdrag inzake biologische diversiteit, alsmede het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering en het Protocol van Kyoto. (6) De Gemeenschap heeft met Verordening (EEG) nr. 3528/86 van de Raad van 17 november 1986 betreffende de bescherming van de bossen in de Gemeenschap tegen luchtverontreiniging (10) en Verordening (EEG) nr. 2158/92 van de Raad van 23 juli 1992 betreffende de bescherming van de bossen in de Gemeenschap tegen brand (11) reeds twee van de oorzaken van de aantasting van bosecosystemen aangepakt. (7) Beide verordeningen zijn op 31 december 2002 vervallen en het is in het algemeen belang van de Gemeenschap de bij deze verordeningen vastgestelde monitoringactiviteiten voort te zetten en verder te ontwikkelen, door deze in te passen in een nieuwe actie onder de naam "Forest Focus". (8) De actie moet sporen met de bestaande nationale, Europese en internationale systemen, daarbij naar behoren rekening houdend met de bevoegdheid van de Gemeenschap inzake bossen en met de communautaire bosstrategie, zonder afbreuk te doen aan het subsidiariteitsbeginsel. (9) De maatregelen in het kader van de bosbrandbewakingsactie dienen een aanvulling te vormen op de maatregelen die met name getroffen zijn krachtens de bepalingen van Beschikking 1999/847/EG van de Raad van 9 december 1999 betreffende een communautair actieprogramma voor civiele bescherming (12) , Verordening (EG) nr. 1257/1999 van de Raad van 17 mei 1999 inzake steun voor plattelandsontwikkeling uit het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw (EOGFL) (13) , en Verordening (EEG) nr. 1615/89 van de Raad van 29 mei 1989 tot instelling van een Europees informatie- en communicatiesysteem voor de bosbouw (EFICS) (14) . (10) De actie moet de uitwisseling van informatie over de conditie van en de schadelijke invloeden op de bossen in de Gemeenschap bevorderen en de mogelijkheid bieden tot evaluatie van lopende maatregelen ter bevordering van het behoud en de bescherming van bossen ten behoeve van de duurzame ontwikkeling, met bijzondere aandacht voor acties ter beperking van de voor bossen schadelijke effecten. (11) De bescherming van bos tegen bosbranden is een bijzonder belangrijke en dringende aangelegenheid om o.a. woestijnvorming te bestrijden en de negatieve gevolgen hiervan voor de klimaatverandering te voorkomen. Het is van cruciaal belang te vermijden dat de acties die de lidstaten overeenkomstig de verlopen Verordening (EEG) nr. 2158/92 hebben opgezet, onderbroken worden.Deze verordening bevat daarom preventieve maatregelen die niet worden ondersteund door Verordening (EG) nr. 1257/1999 en die niet onder nationale of regionale plattelandsprogramma's vallen. (12) Om ertoe bij te dragen de relatie tussen bossen en milieu volledig te doorgronden, dient de actie tevens de monitoring van andere belangrijke factoren zoals biodiversiteit, koolstofvastlegging, klimaatverandering, bodembescherming en de beschermende functie van bossen te behelzen. Deze actie moet derhalve maatregelen omvatten die gericht zijn op een ruimere reeks doelstellingen en een flexibele implementatie, voortbouwend op de resultaten die met de Verordeningen (EEG) nr. 3528/86 en (EEG) nr. 2158/92 zijn bereikt. Gezorgd moet worden voor een passende, kosteneffectieve bewaking van bossen en milieu-interacties. (13) De lidstaten moeten de actie uitvoeren door middel van nationale programma's die door de Commissie via een nog op te zetten procedure moeten worden goedgekeurd. (14) De Commissie moet, in samenwerking met de lidstaten, zorgen voor de coördinatie van, het toezicht op en het verder uitbouwen van de actie en er verslag over uitbrengen, met name aan het bij Beschikking 89/367/EEG van de Raad opgerichte Permanent Comité voor de bosbouw (15) . (15) De bewaking van bossen en milieu-interacties kan alleen betrouwbare en vergelijkbare informatie voor de bescherming van de bossen in de Gemeenschap opleveren als de gegevens volgens geharmoniseerde methoden worden verzameld. Vergelijkbare informatie op communautair niveau zal bijdragen tot de totstandkoming van een platform met ruimtelijke gegevens uit verschillende bronnen van gemeenschappelijke milieu-informatiesystemen. Om die reden moeten handleidingen worden opgesteld waarin de bij het bewaken van de toestand van de bossen te gebruiken methoden, het formaat van de gegevens en de regels voor het bewerken van de gegevens worden vastgelegd. (16) De Commissie moet de bij deze actie vergaarde gegevens over koolstofvastlegging, klimaatverandering en het effect op de biodiversiteit gebruiken als bijdrage aan de verslagleggingsverplichtingen uit hoofde van de relevante verdragen en protocollen, overeenkomstig de bepalingen ervan. Indien zich problemen voordoen in verband met onverenigbaarheid, moet de Commissie iedere mogelijke maatregel nemen om een positieve oplossing te vinden. (17) De Commissie en de lidstaten moeten op internationaal of pan-Europees niveau samenwerken met andere internationale organen op bosbewakingsgebied en in het bijzonder met het internationaal samenwerkingsprogramma inzake evaluatie en monitoring van de gevolgen van luchtverontreiniging voor bossen (hierna "ICP Forests" te noemen), teneinde het behoud en de bescherming van bossen ten behoeve van duurzame ontwikkeling te bevorderen. (18) Deze verordening stelt voor de gehele duur van het programma de financiële middelen vast die in het kader van de jaarlijkse begrotingsprocedure voor de begrotingsautoriteit het voornaamste referentiepunt vormen in de zin van punt 33 van het Interinstitutioneel akkoord van 6 mei 1999 tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie over de begrotingsdiscipline en de verbetering van de begrotingsprocedure (16) . (19) Er moet worden vastgesteld wat de omvang is van de communautaire steun voor de uit hoofde van de actie gefinancierde activiteiten. (20) Om de continuïteit van de bewakingsactiviteiten te waarborgen moet bij wijze van uitzondering worden toegestaan dat door een lidstaat gedane uitgaven in aanmerking komen voor medefinanciering wanneer deze uitgaven betrekking hebben op acties die na 1 januari 2003 zijn gestart en vóór de inwerkingtreding van deze verordening, mits deze acties niet zijn voltooid wanneer de Commissie het desbetreffende nationale programma goedkeurt. (21) De lidstaten dienen de autoriteiten en agentschappen aan te wijzen die voor de bewerking en verzending van gegevens en voor het beheer van de communautaire bijdrage verantwoordelijk zijn. (22) De lidstaten dienen eveneens verslagen over de verschillende monitoringactiviteiten op te stellen en deze aan de Commissie voor te leggen. (23) Bij de verspreiding van de gegevens moet rekening worden gehouden met het Verdrag UN/ECE 1998 betreffende toegang tot informatie, inspraak bij besluitvorming en toegang tot de rechter inzake milieuaangelegenheden (Verdrag van Aarhus), en de toepasselijke communautaire voorschriften inzake toegang tot milieu-informatie. (24) De voor de uitvoering van deze verordening vereiste maatregelen dienen te worden vastgesteld overeenkomstig Besluit 1999/468/EG van de Raad van 28 juni 1999 tot vaststelling van de voorwaarden voor de uitoefening van de aan de Commissie verleende uitvoeringsbevoegdheden (17) . (25) Het Permanent Comité voor de bosbouw dient de Commissie bij te staan volgens de relgevingsprocedure overeenkomstig de criteria van artikel 2, onder b), van dat besluit. (26) Om te kunnen vaststellen welke kwesties aandacht behoeven, moet de actie voortdurend worden getoetst en op haar doeltreffendheid worden beoordeeld. De Commissie moet over de uitvoering van de actie verslag uitbrengen aan het Europees Parlement en de Raad, in het bijzonder met het oog op de voortzetting ervan na afloop van de in deze verordening vastgestelde implementatieperiode. (27) Aangezien de doelstellingen van de voorgestelde actie, namelijk de bewaking van bossen, de toestand ervan en de milieu-interacties, niet voldoende door de lidstaten kunnen worden verwezenlijkt en derhalve beter door de Gemeenschap kunnen worden verwezenlijkt, kan de Gemeenschap maatregelen goedkeuren overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel als omschreven in artikel 5 van het Verdrag. Volgens het in dat artikel beschreven evenredigheidsbeginsel gaat deze verordening niet verder dan wat nodig is om deze doelstellingen te verwezenlijken. (28) In de Europa-overeenkomsten tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten enerzijds en de kandidaat-lidstaten van Midden- en Oost-Europa anderzijds wordt de deelname van deze landen aan communautaire programma's, met name op milieugebied, geregeld. De actie moet tevens openstaan voor deelname van andere Europese landen. (29) Gezien het vervallen van de Verordeningen (EEG) nr. 3528/86 en (EEG) nr. 2158/92 en teneinde overlapping of perioden zonder regelgeving te voorkomen, moet deze verordening in werking treden op 1 januari 2003, HEBBEN DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD: Afdeling 1 Doelstellingen, inhoud en definities Artikel 1 1. Hierbij wordt een communautaire actie ingesteld voor een breed opgezette, geharmoniseerde en alomvattende, langdurige bewaking van de conditie van bossen (hierna "de actie" te noemen) met het oog op: De actie verschaft op communautair niveau betrouwbare en vergelijkbare gegevens en informatie omtrent de conditie van en schadelijke invloeden op bossen. Tevens draagt zij ertoe bij dat lopende maatregelen ter bevordering van behoud en de bescherming van bossen ten behoeve van de duurzame ontwikkeling geëvalueerd kunnen worden, waarbij een bijzondere nadruk wordt gelegd op acties ter beperking van de voor bossen schadelijke effecten. De actie houdt rekening met en sluit, waar passend, aan op bestaande en geplande nationale, Europese en mondiale bewakingsmechanismen en strookt met de toepasselijke internationale overeenkomsten. 2. Wanneer in deze verordening naar bossen wordt verwezen, mogen de lidstaten daaronder ook andere beboste gebieden verstaan. Wanneer in deze verordening naar bossen wordt verwezen in de context van bosbranden, mogen de lidstaten daaronder andere percelen verstaan. 3. Wat Frankrijk betreft is de actie niet van toepassing op de overzeese departementen. Artikel 2 1. De actie omvat maatregelen om: 2. De in lid 1 beschreven acties vormen een aanvulling op de communautaire onderzoeksprogramma's. Artikel 3 Voor de toepassing van deze verordening gelden de volgende definities: Afdeling 2 Bewaking en instrumenten voor het verbeteren en uitbreiden van de actie Artikel 4 1. Voortbouwend op de resultaten van Verordening (EEG) nr. 3528/86 wordt door middel van de actie: 2. De gedetailleerde regels voor de uitvoering van lid 1 worden vastgesteld overeenkomstig de procedure van artikel 17, lid 2. Artikel 5 1. Voortbouwend op de resultaten van Verordening (EEG) nr. 2158/92, wordt door middel van deze actie het informatiesysteem in stand gehouden en verder ontwikkeld teneinde op communautair niveau vergelijkbare informatie over bosbranden te verzamelen. 2. De actie geeft de lidstaten de mogelijkheid studies te verrichten naar de oorzaken en de dynamiek van bosbranden, alsmede naar de gevolgen daarvan voor bossen. Deze studies vormen een aanvulling op de activiteiten en maatregelen in verband met bosbranden die in het kader van de bepalingen van Besluit 1999/847/EG, Verordening (EG) nr. 1257/1999 en Verordening (EEG) nr. 1615/89 zijn uitgevoerd. Voorts worden tot en met 31 december 2005 afzonderlijk, overeenkomstig artikel 13, lid 1, bewustmakingscampagnes en speciale opleidingen gefinancierd voor medewerkers die betrokken zijn bij brandpreventiemaatregelen, tenzij deze maatregelen een onderdeel vormen van de programma's voor plattelandsontwikkeling. 3. Bosbrandpreventiemaatregelen die in het kader van Verordening (EEG) nr. 2158/92 voor steun in aanmerking kwamen, worden gefinancierd volgens de artikelen 12, lid 2, onder b) en artikel 13, lid 1, mits zij geen steun krijgen in het kader van Verordening (EG) nr. 1257/1999 en niet onder nationale of regionale plattelandsontwikkelingsprogramma's vallen. 4. De lidstaten kunnen, desgewenst, deelnemen aan de in de leden 1 en 2 bedoelde maatregelen en activiteiten. 5. De gedetailleerde regels voor de uitvoering van de leden 1 en 2 worden volgens de procedure van artikel 17, lid 2, vastgesteld. Artikel 6 1. Om de in artikel 1, lid 1, onder b), beschreven doelstellingen te kunnen verwezenlijken, wordt de actie uitgebreid door middel van studies, experimenten, demonstratieprojecten, tests in de vorm van proefprojecten en de invoering van nieuwe bewakingsactiviteiten. In samenwerking met de lidstaten, werkt de Commissie de actie verder uit, in het bijzonder om: 2. Naast de in lid 1 beschreven maatregelen kunnen de lidstaten, op verzoek van de Commissie of op eigen initiatief, studies, experimenten, demonstratieprojecten of een bewakingstestfase uitvoeren. 3. Mede op grond van de in de leden 1 en 2 beschreven maatregelen worden in het kader van de actie nieuwe bewakingsactiviteiten vastgesteld die in belangrijke mate moeten bijdragen tot het voldoen aan de informatie- en bewakingsvereisten op de in artikel 1, lid 1, onder b), genoemde gebieden. De uitvoering van die activiteiten wordt beschouwd als een onderdeel van de in artikel 18 bedoelde evaluatie. Bij het uitbreiden van de actie houdt de Commissie rekening met zowel de wetenschappelijke als de financiële behoeften en beperkingen. 4. De gedetailleerde regels voor de uitvoering van de leden 1, 2 en 3, met inbegrip van besluiten over de uitvoering van nieuwe bewakingsactiviteiten, worden vastgesteld overeenkomstig de procedure van artikel 17, lid 2. Artikel 7 1. Om de in artikel 1, lid 1, onder c), beschreven doelstellingen te kunnen verwezenlijken, voert de Commissie, in aanvulling op de acties beschreven in artikel 6, in nauwe samenwerking met de lidstaten studies, experimenten en demonstratieprojecten uit teneinde: 2. Om de in artikel 1, lid 1, onder c), beschreven doelstellingen te verwezenlijken kunnen de lidstaten, in aanvulling op de in artikel 6 beschreven acties, in hun nationale programma's studies, experimenten en demonstratieprojecten op de in lid 1 bedoelde gebieden opnemen. 3. De gedetailleerde regels voor de uitvoering van lid 1 worden vastgesteld volgens de procedure van artikel 17, lid 2. Afdeling 3 Nationale programma's, coördinatie en samenwerking Artikel 8 1. De activiteiten waarin de artikelen 4 en 5, artikel 6, leden 2 en 3, en artikel 7, lid 2, voorzien, worden verricht in het kader van nationale programma's die de lidstaten voor periodes van twee jaar opstellen. 2. De nationale programma's worden aan de Commissie voorgelegd binnen 60 dagen na de inwerkingtreding van deze verordening en daarna telkens vóór 1 november van het jaar dat aan de begindatum van elke driejarige periode voorafgaat. 3. De lidstaten passen, met goedkeuring door de Commissie, hun nationale door de Commissie goedgekeurde programma's aan, in het bijzonder opdat de in overeenstemming met artikel 6 ontwikkelde bewakingsactiviteiten nadat zij zijn vastgesteld, kunnen worden verlengd. 4. De nationale programma's die worden ingediend bij de Commissie, gaan vergezeld van een evaluatie vooraf. De lidstaten voeren voorts tussentijdse evaluaties uit aan het einde van het derde jaar van de in artikel 12 beschreven periode, en evaluaties achteraf aan het einde van die periode. 5. Op basis van de ingediende nationale programma's of op basis van eventuele goedgekeurde aanpassingen van deze nationale programma's neemt de Commissie een besluit over de financiële bijdragen in de subsidiabele kosten. 6. De gedetailleerde regels voor de uitvoering van de leden 1 tot en met 5 worden vastgesteld overeenkomstig de procedure van artikel 17, lid 2, waarbij rekening wordt gehouden met nationale, Europese en internationale bewakingsmechanismen, ter voorkoming van extra administratieve belasting. Artikel 9 1. De Commissie is belast met het coördineren, volgen en uitbouwen van de actie, in samenwerking met de lidstaten, en brengt in het bijzonder aan het Permanent Comité voor de Bosbouw verslag over die werkzaamheden uit. 2. De Commissie evalueert, in samenwerking met de lidstaten, de gegevens op communautair niveau en draagt zorg voor de evaluatie van de verzamelde gegevens en informatie op communautair niveau, overeenkomstig artikel 15. 3. De Commissie stelt een wetenschappelijke adviesgroep in, die het Permanent Comité voor de bosbouw bijstaat bij de voorbereiding van zijn werkzaamheden, met name bij de ontwikkeling van de in artikel 6 bedoelde actiemaatregelen. 4. Voor het verrichten van de in de leden 1 en 2 vastgelegde taken richt de Commissie in het kader van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek een wetenschappelijk coördinatieorgaan op en kan zij onderzoeksinstellingen en deskundigen raadplegen en contracteren, daarbij ten volle rekening houdend met de grote verscheidenheid van de bosecosystemen in de Gemeenschap. 5. Bij het vervullen van haar verslagleggingen, als vastgelegd in lid 1, wordt de Commissie bijgestaan door het Europees Milieuagentschap. 6. De gedetailleerde regels voor de uitvoering van lid 3 worden vastgesteld volgens de procedure van artikel 17, lid 2. Artikel 10 1. Om de in de artikelen 4 en 5 en in artikel 6, lid 3, genoemde activiteiten te harmoniseren en de vergelijkbaarheid van de gegevens te waarborgen, worden in handleidingen verplichte en facultatieve parameters vermeld en worden de bewakingsmethoden en de voor gegevensoverdracht te gebruiken gegevensformaten vastgesteld. De handleidingen dienen voort te bouwen op bestaande systemen, voorzover deze beschikbaar zijn en waar zulks passend is. 2. De gedetailleerde regels voor de uitvoering van lid 1 worden vastgesteld volgens de procedure van artikel 17, lid 2. Artikel 11 1. Ten behoeve van de in artikel 1 beschreven doelstellingen, werken de Commissie en de lidstaten samen en stimuleren zij de synergieën met andere instanties op internationaal en pan-Europees niveau, ter bevordering van de instandhouding en de bescherming van bossen met het oog op duurzame ontwikkeling. 2. Om te voldoen aan de verplichtingen beschreven in het kader van het Verdrag van 1979 betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand werkt de Commissie in de context van artikel 4 samen met het ICP-Forests. 3. Uit hoofde van de in de leden 1 en 2 bedoelde samenwerking kan de Gemeenschap de volgende activiteiten ondersteunen: Afdeling 4 Uitvoeringsperiode en financiële aspecten Artikel 12 1. De actie heeft een looptijd van vier jaar, van 1 januari 2003 tot en met 31 december 2006. 2. Voor de doeleinden van deze actie bedraagt de financiële steun van de Gemeenschap voor de subsidiabele kosten van de nationale programma's maximaal: 3. De communautaire bijdrage in de subsidiabele kosten wordt door de Commissie aan de lidstaten betaald. 4. Uitgaven van de lidstaten voor de uitvoering van door de Commissie goedgekeurde nationale programma's kunnen uitezonderlijk worden medegefinancierd, indien deze acties werden gestart na 1 januari 2003 en vóór de inwerkingtreding van deze verordening, en voor zover zij niet zijn voltooid op het ogenblik waarop de Commissie over de nationale programma's besluit. 5. De Commissie financiert de krachtens artikel 6, lid 1, artikel 7, lid 1, en artikel 9, de leden 1, 2 en 4, te verrichten activiteiten overeenkomstig de regels die van toepassing zijn op het verlenen van overheidsopdrachten. 6. De Gemeenschap kan aan het Europees Milieuagentschap een bijdrage verstrekken ten behoeve van de uitvoering van de in artikel 9, lid 5, en artikel 18 beschreven taken. 7. De Commissie kan activiteiten van de in artikel 9, lid 3 genoemde wetenschappelijke adviesgroep financieren ten behoeve van de uitvoering van de in de gedetailleerde regels beschreven taken. 8. De Gemeenschap kan aan ICP Forests een bijdrage verstrekken om te voldoen aan de in artikel 11, lid 2, beschreven verplichtingen van de Gemeenschap. Artikel 13 1. Het financiële kader voor de uitvoering van de actie in het tijdvak 2003&nbhy;2006 bedraagt 61 miljoen euro, waarvan 9 miljoen euro kan worden aangewend voor brandpreventiemaatregelen. 2. De in lid 1 vastgestelde financiële middelen worden verhoogd bij de toetreding van nieuwe lidstaten tot de Europese Unie. 3. De begrotingsautoriteit keurt jaarlijkse toewijzingen goed in de jaarlijkse begrotingsprocedure en binnen de grenzen van de financiële vooruitzichten. Afdeling 5 Uitvoering, rapportage door de lidstaten, Permanent Comité voor de bosbouw Artikel 14 1. De lidstaten wijzen de instanties aan die bevoegd zijn om de in de goedgekeurde nationale programma's opgenomen activiteiten te beheren, waarbij zij zich baseren op het financieel en operationeel vermogen van deze instanties. Deze instanties kunnen nationale overheden zijn of andere instanties, ook particuliere instanties die een openbare dienst verlenen, indien goedgekeurd door de Commissie, mits zij de adequate financiële waarborgen bieden en voldoen aan de gedetailleerde regels voor de uitvoering van dit lid. 2. Onverminderd de bevoegdheden van de bestaande bevoegde autoriteiten wijzen de lidstaten de autoriteiten en agentschappen aan die bevoegd zijn om de krachtens deze verordening aangenomen maatregelen uit te voeren 3. De lidstaten zijn verantwoordelijk voor een degelijk en efficiënt beheer van de communautaire bijdrage. Hiertoe nemen zij de maatregelen die nodig zijn om: 4. De lidstaten verstrekken de Commissie alle nodige informatie en treffen de regelingen ten behoeve van de controles, waaronder inspecties ter plaatse door de Commissie of de Europese Rekenkamer, die de Commissie voor het beheer van de communautaire financiering noodzakelijk acht. De lidstaten stellen de Commissie van de hiertoe getroffen regelingen op de hoogte. 5. De gedetailleerde regels voor de uitvoering van lid 1 tot en met 4 worden vastgesteld volgens de procedure van artikel 17, lid 2. Artikel 15 1. Via de aangewezen autoriteiten en agentschappen zenden de lidstaten de Commissie jaarlijks de gegevens toe die in het kader van de actie zijn verzameld, tezamen met een bijbehorend verslag. De aan een geografisch referentiekader gekoppelde gegevens worden aan de Commissie toegezonden door middel van computertelecommunicatie en/of elektronische technologie. De Commissie stelt in nauwe samenwerking met de lidstaten het formaat en de nadere bijzonderheden vast die voor de verzending nodig zijn. 2. De lidstaten verspreiden de verzamelde gegevens op actieve wijze overeenkomstig gemeenschappelijke formaten en normen, via elektronische gegevensbanken met een geografisch referentiekader die beheerd worden volgens de beginselen van het Verdrag van Aarhus en de toepasselijke communautaire voorschriften inzake de toegang tot milieu-informatie. 3. Ten behoeve van de evaluatie van de gegevens en om van het gebruik van de gegevens de hoogst mogelijke toegevoegde waarde te verkrijgen, wordt het recht van de Commissie om de verzamelde gegevens volgens de beginselen van het Verdrag van Aarhus en de toepasselijke communautaire voorschriften inzake de toegang tot milieu-informatiete gebruiken en te verspreiden, niet beperkt. Bij verspreiding van gegevens die afkomstig zijn van de lidstaten worden de lidstaten als bron vermeld. 4. De gedetailleerde regels voor de uitvoering van lid 1 worden vastgesteld volgens de procedure van artikel 17, lid 2. Artikel 16 1. Elke lidstaat stelt met name op basis van de in artikel 4, lid 1, beschreven activiteiten een verslag op over de nationale situatie met betrekking tot de conditie van bossen. Het verslag wordt uiterlijk op 31 december 2005 aan de Commissie toegezonden. 2. Elke lidstaat die aan de in artikel 5 bedoelde activiteiten deelneemt, stelt een verslag op over de nationale situatie in verband met de gevolgen van bosbranden voor bossen. Het verslag wordt uiterlijk op 31 december van elk jaar, te beginnen in 2003, aan de Commissie verzonden. 3. Elke lidstaat stelt een verslag op over de nationale situatie ten aanzien van kwesties waarop de in artikel 6, lid 3, bedoelde bewakingsactiviteiten, voor zover zij zijn vastgesteld, betrekking hebben. De richtsnoeren voor de verslaglegging en de verslagperiode worden vastgesteld volgens de procedure bedoeld in artikel 17, lid 2. Artikel 17 1. De Commissie wordt bijgestaan door het Permanent Comité voor de bosbouw. 2. Wanneer naar dit lid wordt verwezen, zijn de artikelen 5 en 7 van Besluit 1999/468/EG van toepassing, met inachtneming van de bepalingen van artikel 8 daarvan. De periode bedoeld in artikel 5, lid 6, van Besluit 1999/468/EG wordt vastgesteld op twee maanden. 3. Het comité stelt zijn reglement van orde vast. Afdeling 6 Rapportage door de Commissie, evaluatie, kandidaat-lidstaten Artikel 18 Na zes maanden, te rekenen vanaf de datum die is vastgesteld voor de verzending van de verslagen bedoeld in artikel 16, lid 1, en rekening houdend met alle verslagen die krachtens artikel 16 worden toegezonden, legt de Commissie, bijgestaan door het Europees Milieuagentschap, aan het Europees Parlement en aan de Raad een verslag voor over de uitvoering van de actie, waarin de effectiviteit van de actie wordt geëvalueerd, op grond waarvan besluiten kunnen worden genomen over continuering van deze acties na 2006. De Commissie wordt in dit verband verzocht een voorstel in te dienen. Artikel 19 Voordat de in artikel 12, lid 1 genoemde periode afloopt, legt de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad een verslag voor over de uitvoering van de actie, waarbij zij rekening houdt met de in artikel 18 bedoelde evaluatie. Artikel 20 Deze actie staat open voor de deelname van: b) Cyprus, Malta en Turkije, op basis van met deze landen te sluiten bilaterale overeenkomsten; Artikel 21 Deze verordening treedt in werking op de dag van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Unie. Zij is van toepassing vanaf 1 januari 2003. Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in alle lidstaten. Gedaan te Voor het Europees Parlement Voor de Raad De Voorzitter De Voorzitter _______________ (Medebeslissingsprocedure: tweede lezing) Het Europees Parlement , – gezien het gemeenschappelijk standpunt van de Raad (8644/1/2003 – C5&nbhy;0294/2003) (1) , – gezien zijn in eerste lezing geformuleerde standpunt (2) inzake het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2002) 401 ) (3) , – gezien het gewijzigde voorstel van de Commissie ( COM(2003) 239 ) (4) , – gelet op artikel 251, lid 2 van het EG-Verdrag, – gelet op artikel 80 van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling voor de tweede lezing van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport (A5&nbhy;0336/2003), 1. wijzigt het gemeenschappelijk standpunt als volgt; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Standpunt van het Europees Parlement in tweede lezing vastgesteld op 21 oktober 2003 met het oog op de aanneming van Besluit nr. ..../2003/EG van het Europees Parlement en de Raad tot invoering van een programma voor de verhoging van de kwaliteit van het hoger onderwijs en de bevordering van het intercultureel begrip door middel van samenwerking met derde landen (Erasmus Mundus) (2004-2008) HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 149, Gezien het voorstel van de Commissie (5) , Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité (6) , Gezien het advies van het Comité van de regio's (7) , Overeenkomstig de procedure in artikel 251 van het Verdrag (8) , Overwegende hetgeen volgt: (1) De Europese Gemeenschap dient een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van kwalitatief hoogwaardig onderwijs in Europa, onder andere door samenwerking met derde landen. (2) De Europese Raad heeft er in de conclusies van zijn bijeenkomst te Lissabon (23&nbhy;24 maart 2000) met nadruk op gewezen dat de lidstaten hun onderwijs- en beroepsopleidingsstelsels aan moeten passen aan de behoeften van de kennismaatschappij, wil Europa in kunnen spelen op de uitdagingen die de globalisering met zich brengt. (3) De Europese Raad van Stockholm (23-24 maart 2001) heeft verklaard dat de werkzaamheden in verband met de follow–up van de doelstellingen inzake onderwijs&nbhy; en opleidingssystemen in een wereldwijd perspectief moeten worden beoordeeld; de Europese Raad van Barcelona (15&nbhy;16 maart 2002) heeft bevestigd dat openstelling voor de buitenwereld een van de drie grondbeginselen vormt van het werkprogramma voor 2010 inzake de onderwijs- en opleidingsstelsels. (4) De Europese ministers van onderwijs, in Bologna bijeen (19 juni 1999) hebben in hun gezamenlijke verklaring gesteld dat het van groot belang is dat het hoger onderwijs in Europa voor studenten uit alle delen van de wereld aantrekkelijker wordt gemaakt op een wijze die in overeenstemming is met de grote culturele en wetenschappelijke prestaties van Europa. (5) De Europese ministers met het hoger onderwijs in hun portefeuille hebben er verder tijdens hun vergadering te Praag (19 mei 2001) onder meer op gewezen dat het van groot belang is dat het hoger onderwijs in Europa aantrekkelijker wordt gemaakt voor studenten uit Europa en andere delen van de wereld. (6) De Commissie heeft er in haar mededeling over een nauwere samenwerking met derde landen op hoger-onderwijsgebied op gewezen dat een sterkere internationalisering van het hoger onderwijs in verband met de uitdagingen van het globaliseringsproces noodzakelijk is, de algemene doelstellingen voor een samenwerkingsstrategie met derde landen op dit gebied geformuleerd en concrete maatregelen voor de verwezenlijking van deze doelstellingen voorgesteld. (7) In de resolutie van de Raad van 14 februari 2002 betreffende het bevorderen van talendiversiteit en het leren van talen in het kader van de uitvoering van de doelstellingen van het Europees Jaar van de Talen 2001 (9) , wordt onderstreept dat de Europese Unie het beginsel van talendiversiteit in aanmerking moet nemen bij haar betrekkingen met derde landen. (8) De universitaire instellingen van de EU streven naar een verhoging van het aantal internationaal mobiele studenten; in brede kring wordt erkend dat de instellingen voor hoger onderwijs in Europa, door de combinatie van hun afzonderlijke sterke kanten, de diversiteit van hun onderwijsaanbod en hun grote ervaring met netwerkactiviteiten en met samenwerking met derde landen, grote mogelijkheden hebben om opleidingen van hoge kwaliteit aan te bieden die alleen in Europa op die wijze bestaan, waardoor zowel de Gemeenschap als de partnerlanden op bredere schaal van de voordelen van internationale mobiliteit kunnen profiteren. (9) De instellingen voor hoger onderwijs in Europa moeten hun voorsprong behouden; daartoe dienen zij de samenwerking met instellingen in derde landen die een ontwikkelingspeil bereikt hebben dat vergelijkbaar is met dat van hoger-onderwijsinstellingen in de Gemeenschap, aan te moedigen. Het hoger onderwijs moet worden gezien als een geheel waarvan het hoger beroepsonderwijs volledig deel uitmaakt, rekening houdend met het bestaan van specifieke studierichtingen zoals de opleiding tot ingenieur en hoger technicus. (10) Dit programma wil bijdragen tot de verbetering van de kwaliteit van het hoger onderwijs in Europa en tegelijkertijd de zichtbaarheid en het imago van de Europese Unie wereldwijd bevorderen, en goodwill kweken bij hen die aan het programma hebben deelgenomen. (11) Dit programma voorziet in de instelling van een 'masteropleiding van Erasmus mundus' die studenten in staat stelt een 'rondreis door Europa' langs meerdere universiteiten te maken. Bij de herziening van bestaande programma's zoals Socrates (Erasmus) moet met deze nieuwe Europese dimensie van het Europees hoger onderwijs rekening worden gehouden teneinde passende maatregelen te nemen om de toegang van de Europese studenten tot dit programma te bevorderen. (12) Deze communautaire actie dient op een transparante, gebruikersvriendelijke, open en begrijpelijke manier te worden beheerd. (13) Bij het stimuleren van de internationale mobiliteit dient de Gemeenschap rekening te houden met het verschijnsel van de uittocht van intellect ("braindrain"). (14) De inspanningen van de Gemeenschap ter bevordering van de dialoog en het begrip tussen de culturen over de gehele wereld moeten, indachtig de sociale dimensie van hoger onderwijs evenals de idealen van democratie en de eerbiediging van de mensenrechten, met inbegrip van gelijke kansen voor man en vrouw, worden geïntensiveerd, vooral omdat mobiliteit bevordert dat mensen andere culturele en sociale omgevingen leren kennen en begrijpen, waarbij moet worden bewerkstelligd dat overeenkomstig artikel 21 van het Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie geen enkele groep van burgers of onderdanen van derde landen wordt uitgesloten of benadeeld. (15) Teneinde de toegevoegde waarde van het optreden van de Gemeenschap te vergroten, moet worden gezorgd voor samenhang en complementariteit van de in het kader van dit besluit uitgevoerde acties met de andere relevante communautaire beleidsmaatregelen, instrumenten en acties, in het bijzonder met het bij Besluit nr. 1513/2002/EG (10) vastgestelde zesde kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling alsmede samenwerkingsprogramma's met derde landen op het gebied van het hoger onderwijs. (16) De Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte (EER-Overeenkomst) voorziet in een uitgebreide samenwerking op het gebied van onderwijs, opleiding en jeugdzaken tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten enerzijds, en de landen van de Europese Vrijhandelsassociatie die deelnemen aan de Europese Economische Ruimte (EVA/EER-landen) anderzijds. De voorwaarden en regelingen voor de deelneming van bovengenoemde landen aan het programma worden vastgesteld overeenkomstig de desbetreffende bepalingen van de EER-Overeenkomst. (17) De voorwaarden en regelingen voor de deelneming van de geassocieerde landen in Midden- en Oost-Europa (LMOE) aan het programma dienen te worden vastgesteld overeenkomstig de voorwaarden in de Europa-Overeenkomsten, de aanvullende Protocollen daarbij en de besluiten van de onderscheiden associatieraden. Voor Cyprus dient de deelneming te geschieden op basis van aanvullende kredieten overeenkomstig de met dat land overeen te komen procedures. Voor Malta en Turkije dient de deelneming te geschieden op basis van aanvullende kredieten overeenkomstig de bepalingen van het Verdrag. (18) In samenwerking tussen de Commissie en de lidstaten dient te worden gezorgd voor een regelmatig toezicht op en een voortdurende evaluatie van dit programma met het oog op mogelijke aanpassingen, met name wat de prioriteiten voor de uitvoering van de maatregelen betreft. De evaluatie moet een externe en onafhankelijke evaluatie omvatten. (19) Aangezien de doelstellingen van de voorgenomen actie betreffende de bijdrage van de Europese samenwerking aan kwalitatief hoogwaardig onderwijs, met name gezien de noodzaak multilaterale partnerschappen, multilaterale mobiliteit alsmede uitwisseling van informatie tussen de Gemeenschap en derde landen te bevorderen, niet voldoende door de lidstaten kunnen worden verwezenlijkt en ddeze doelstellingen derhalve, gezien de transnationale dimensie van de communautaire acties en maatregelen, beter door de Gemeenschap kunnen worden verwezenlijkt, kan de Europese Gemeenschap overeenkomstig het in artikel 5 van het Verdrag vervatte subsidiariteitsbeginsel maatregelen nemen. Het onderhavige besluit van het Europees Parlement en de Raad gaat, overeenkomstig het in artikel 5 van het Verdrag vervatte proportionaliteitsbeginsel, niet verder dan wat nodig is om deze doelstellingen te verwezenlijken. (20) Dit besluit stelt voor de gehele duur van het programma de financiële middelen vast die in het kader van de jaarlijkse begrotingsprocedure (11) voor de begrotingsautoriteit het voornaamste referentiepunt vormen in de zin van punt 33 van het Interinstitutioneel Akkoord van 6 mei 1999 tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie over de begrotingsdiscipline en de verbetering van de begrotingsprocedure. (21) De voor de uitvoering van dit besluit vereiste maatregelen moeten worden vastgesteld overeenkomstig Besluit 1999/468/EG van de Raad van 28 juni 1999 tot vaststelling van de voorwaarden voor de uitoefening van de aan de Commissie verleende uitvoeringsbevoegdheden, (12) BESLUITEN: Artikel 1 Vaststelling van het programma 1. Bij dit besluit wordt een programma vastgesteld voor de verhoging van de kwaliteit van het hoger onderwijs in de EU en de bevordering van het intercultureel begrip door middel van samenwerking met derde landen: het "Erasmus Mundus"-programma, hierna "het programma". 2. Dit programma wordt uitgevoerd in de periode van 1 januari 2004 tot en met 31 december 2008. 3. Dit programma ondersteunt de door en in de lidstaten getroffen maatregelen en vult ze aan, waarbij de lidstaten volledig verantwoordelijk blijven voor de inhoud van het onderwijs, en de inrichting van de onderwijs- en opleidingsstelsels, en hun culturele en taalkundige verscheidenheid wordt geëerbiedigd. Artikel 2 Definities In dit besluit wordt verstaan onder: Artikel 3 Doelstellingen van het programma 1. Het algemene doel van het programma is de kwaliteit van het Europees hoger onderwijs te verhogen door de samenwerking met derde landen te stimuleren en zo de ontwikkeling van menselijke hulpbronnen te verbeteren en de dialoog en het begrip tussen de volkeren en culturen te bevorderen. 2. Het programma heeft de volgende specifieke doelstellingen: 3. De Commissie houdt, bij het nastreven van de doelstellingen van het programma, rekening met het algemeen beleid van de Gemeenschap inzake gelijke kansen voor mannen en vrouwen. De Commissie zorgt er ook voor dat geen enkele groep van burgers of onderdanen van derde landen wordt uitgesloten of benadeeld. Artikel 4 Programma-actiepunten 1. De in artikel 3 genoemde doelstellingen van het programma worden nagestreefd door middel van de volgende acties: 2. Deze acties krijgen volgens de in de bijlage beschreven procedures concreet gestalte in de volgende maatregelen die, waar nodig, met elkaar gecombineerd kunnen worden: Artikel 5 Toegang tot het programma Dit programma is, onder de in de bijlage neergelegde voorwaarden en volgens de daarin bepaalde uitvoeringsregelingen, en indachtig de in artikel 2 vervatte definities, vooral gericht op: Artikel 6 Uitvoering van het programma en samenwerking met de lidstaten 1. De Commissie: 2. De lidstaten: 3. De Commissie draagt, in samenwerking met de lidstaten, zorg voor: Artikel 7 Uitvoeringsmaatregelen 1. De volgende voor de uitvoering van dit besluit vereiste maatregelen worden vastgesteld volgens de beheersprocedure van artikel 8, lid 2: 2. Voorstellen voor besluiten betreffende de selectieresultaten met uitzondering van selecties voor actiepunt 1 en alle overige voor de uitvoering van dit besluit vereiste maatregelen worden aangenomen volgens de raadplegingsprocedure als bedoeld in artikel 8, lid 3. Artikel 8 Comité 1. De Commissie wordt bijgestaan door een comité. 2. Wanneer naar dit lid wordt verwezen, zijn de artikelen 4 en 7 van Besluit 1999/468/EG van toepassing met inachtneming van het bepaalde in artikel 8 van dat besluit. De in artikel 4, lid 3, van Besluit 1999/468/EG genoemde termijn wordt vastgesteld op twee maanden. 3. Wanneer naar dit lid wordt verwezen, zijn de artikelen 3 en 7 van Besluit 1999/468/EG van toepassing met inachtneming van het bepaalde in artikel 8 van dat besluit. 4. Het comité stelt zijn reglement van orde vast. Artikel 9 Financiering 1. De financiële middelen voor de uitvoering van dit programma in de in artikel 1 genoemde periode bedragen 230 miljoen EUR . Voor de periode na 31 december 2006 wordt dit bedrag geacht te worden bevestigd als het voor deze fase strookt met de geldende financiële vooruitzichten voor de periode die begint in 2007. 2. De jaarlijkse kredieten worden door de Begrotingsautoriteit toegestaan binnen de grenzen van de financiële vooruitzichten. Artikel 10 Samenhang en complementariteit 1. De Commissie draagt, in samenwerking met de lidstaten, zorg voor de algehele samenhang en complementariteit tussen dit programma en andere betrokken beleidsmaatregelen, instrumenten en acties van de Gemeenschap, met name het zesde kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling alsmede externe samenwerkingsprogramma's in de sector van het hoger onderwijs. 2. De Commissie houdt het comité , zoals bedoeld in artikel 8, lid 1, regelmatig op de hoogte van de communautaire initiatieven op relevante gebieden en zorgt voor een doeltreffende koppeling en, waar passend, gezamenlijke acties tussen dit programma en de programma's en acties op onderwijsterrein in het kader van de samenwerking van de Gemeenschap met derde landen, met inbegrip van bilaterale overeenkomsten, en met de bevoegde internationale organisaties. Artikel 11 Deelname van de EVA/EER-landen en de kandidaat-lidstaten van de Europese Gemeenschap De voorwaarden en regelingen voor deelname aan dit programma door EVA/EER-landen en landen die kandidaat zijn voor toetreding tot de Europese Unie worden vastgesteld overeenkomstig de desbetreffende bepalingen in de regelingen voor de betrekkingen tussen de Europese Gemeenschap en deze landen. Artikel 12 Monitoring en evaluatie 1. De Commissie oefent, in samenwerking met de lidstaten, regelmatig toezicht uit op het verloop van dit programma. Bij de uitvoering van het programma wordt gebruikgemaakt van de resultaten van het toezicht- en evaluatieproces. Dit toezicht heeft ook betrekking op de in lid 3 bedoelde verslagen en specifieke activiteiten. 2. Het programma wordt regelmatig door de Commissie geëvalueerd in het licht van de doelstellingen in artikel 3, de impact van het programma als geheel en de complementariteit tussen de in het kader van dit programma uitgevoerde actie en de actie uit hoofde van onder andere relevante communautaire beleidsmaatregelen, instrumenten en acties. 3. De Commissie verstrekt het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's Artikel 13 Inwerkingtreding Dit besluit treedt in werking op de twintigste dag na de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie. Gedaan te Brussel, Voor het Europees Parlement Voor de Raad De voorzitter De voorzitter BIJLAGE COMMUNAUTAIRE ACTIEPUNTEN EN SELECTIEPROCEDURES ACTIEPUNT 1: MASTEROPLEIDINGEN VAN ERASMUS MUNDUS ACTIEPUNT 2: BEURZEN ACTIEPUNT 3: PARTNERSCHAPPEN MET INSTELLINGEN VOOR HOGER ONDERWIJS IN DERDE LANDEN ACTIEPUNT 4: VERGROTING VAN DE AANTREKKELIJKHEID ACTIEPUNT 5: ONDERSTEUNENDE MAATREGELEN VAN TECHNISCHE AARD SELECTIEPROCEDURES ACTIEPUNT 1: MASTEROPLEIDINGEN VAN ERASMUS MUNDUS 1. De Gemeenschap zal Europese postdoctorale opleidingen selecteren overeenkomstig de "Selectieprocedures" die in deze bijlage zijn omschreven; deze opleidingen worden in het kader van dit programma "masteropleiding van Erasmus Mundus" genoemd en worden geselecteerd op grond van de kwaliteit van de geboden opleiding en de opvang van de studenten. 2. Met het oog op de doelstellingen van het programma: 3. De masteropleidingen van Erasmus Mundus worden geselecteerd voor een periode van vijf jaar, met een niet-bureaucratische jaarlijkse verlengingsprocedure aan de hand van een voortgangsrapportage. Deze periode kan, voorafgaand aan de daadwerkelijke start van de opleiding, ook een jaar voorbereidend werk omvatten. Gedurende de looptijd van het programma zal gestreefd worden naar een evenwichtige vertegenwoordiging van de verschillende studierichtingen. De Gemeenschap kan financiële steun verlenen ten behoeve van de masteropleidingen van Erasmus Mundus; de financiering is afhankelijk van de jaarlijkse verlenging. ACTIEPUNT 2: BEURZEN 1. De Gemeenschap voert één enkel, algemeen beurzenstelsel in, dat bestemd is voor masterstudenten en academici uit derde landen. a) De Gemeenschap kan financiële steun verlenen aan studenten uit derde landen die via een vergelijkende procedure tot de masteropleidingen van Erasmus Mundus zijn toegelaten. b) De Gemeenschap kan financiële steun verlenen aan academici die, met het oog op onderwijs- of onderzoekstaken en academisch werk bij de aan de masteropleidingen van Erasmus Mundus meewerkende instellingen, een bezoek aan de masteropleidingen van Erasmus Mundus komen brengen. 2. In aanmerking voor een beurs komen studenten en academici van derde landen zoals omschreven in artikel 2; andere vereisten dan het voorhanden zijn van normale betrekkingen tussen de Europese Unie en het land van herkomst van de studenten en academici worden voor de toekenning van een beurs niet gesteld. 3. De Commissie onderneemt stappen om ervoor te zorgen dat geen enkele student of academicus voor eenzelfde doelstelling financiële steun ontvangt van meer dan één communautair programma. ACTIEPUNT 3: PARTNERSCHAPPEN MET INSTELLINGEN VOOR HOGER ONDERWIJS IN DERDE LANDEN 1. De Gemeenschap kan structurele banden tussen de masteropleidingen van Erasmus Mundus en instellingen voor hoger onderwijs in derde landen steunen. Onder inachtneming van de overkoepelende kwaliteitscriteria dient ook een gevarieerde geografische spreiding van de aan het programma deelnemende instellingen uit derde landen in de overwegingen te worden betrokken. De partnerschappen zullen ook een kader bieden voor de uitgaande mobiliteit van studenten en academici uit de Europese Unie die bij de masteropleidingen Erasmus Mundus betrokken zijn. 2. Partnerschappen dienen: 3. De activiteiten in het kader van de partnerschapsprojecten kunnen ook het volgende omvatten: ACTIEPUNT 4: VERGROTING VAN DE AANTREKKELIJKHEID 1. In het kader van dit actiepunt kan de Gemeenschap steun verlenen voor activiteiten die tot doel hebben om het eigen profiel, de zichtbaarheid en de toegankelijkheid van het Europees onderwijs te verbeteren. De Gemeenschap verleent tevens steun voor aanvullende activiteiten die een bijdrage leveren aan de verwezenlijking van de doelstellingen van het programma, zoals activiteiten die verband houden met de internationale dimensie van kwaliteitsborging, de erkenning van studiepunten, de erkenning van Europese kwalificaties elders in de wereld, de onderlinge erkenning van kwalificaties met derde landen, de curriculumontwikkeling en mobiliteit. 2. In aanmerking komen onder andere particuliere of overheidsorganisaties die actief zijn op het gebied van hoger onderwijs op nationaal of internationaal niveau. De activiteiten vinden plaats in het kader van netwerken waarbij minimaal drie organisaties uit drie verschillende lidstaten betrokken zijn en waarvan ook organisaties uit derde landen deel kunnen uitmaken. De activiteiten (waaronder seminars, conferenties, workshops, ontwikkeling van ICT-instrumenten, productie van te publiceren materiaal, enz.) kunnen plaatsvinden in de lidstaten en in derde landen. 3. Bij de pr-activiteiten worden banden gecreëerd tussen het hoger onderwijs en de wereld van het onderzoek en wordt, waar mogelijk, profijt getrokken van synergie-effecten. 4. In het kader van dit actiepunt kan de Gemeenschap steun verlenen aan internationale thematische netwerken voor de behandeling van deze aangelegenheden. 5. De Gemeenschap kan, waar zulks passend geacht wordt, steun verlenen voor modelprojecten met derde landen die tot doel hebben de samenwerking met de betrokken landen op het gebied van het hoger onderwijs verder te ontwikkelen. 6. De Gemeenschap verleent steun aan een alumnivereniging van afgestudeerden (zowel voor afgestudeerden uit derde landen als voor afgestudeerden uit Europa) van de masteropleidingen van Erasmus Mundus. ACTIEPUNT 5: ONDERSTEUNENDE MAATREGELEN VAN TECHNISCHE AARD Bij de uitvoering van het programma kan de Commissie de hulp inroepen van deskundigen, een uitvoeringsagentschap, bestaande bevoegde instanties in de lidstaten en zo nodig andere vormen van technische bijstand. De financiële middelen hiervoor kunnen gevonden worden in het algemene financiële raamwerk voor het programma. SELECTIEPROCEDURES De selectieprocedures worden vastgesteld overeenkomstig artikel 7, lid 1. Bij deze procedures moeten de volgende bepalingen in acht worden genomen: _______________ (Medebeslissingsprocedure: tweede lezing) Het Europees Parlement , – gezien het gemeenschappelijk standpunt van de Raad (8642/1/2003 – C5&nbhy;0293/2003) (1) , – gezien zijn in eerste lezing geformuleerde standpunt (2) inzake het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2002) 751 ) (3) , – gezien het gewijzigde voorstel van de Commissie ( COM(2003) 245 ) (4) , – gelet op artikel 251, lid 2 van het EG&nbhy;Verdrag, – gelet op artikel 80 van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling voor de tweede lezing van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport (A5&nbhy;0314/2003), 1. wijzigt het gemeenschappelijk standpunt als volgt; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Standpunt van het Europees Parlement in tweede lezing vastgesteld op 21 oktober 2003 met het oog op de aanneming van Besluit nr. .../2003/EG van het Europees Parlement en de Raad tot goedkeuring van een meerjarenprogramma (2004-2006) voor de doeltreffende integratie van informatie- en communicatietechnologie (ICT) in de onderwijs- en beroepsopleidingsstelsels in Europa ( e Learning-programma) HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid artikel 149, lid 4, en artikel 150, lid 4, Gezien het voorstel van de Commissie (5) , Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité (6) , Gezien het advies van het Comité van de regio's (7) , Volgens de procedure in artikel 251 van het Verdrag (8) , Overwegende hetgeen volgt: (1) De verdere ontwikkeling van open leren en leren op afstand en de invoering van informatie- en communicatietechnologie maken deel uit van de doelstellingen van het bij Besluit nr. 253/2000/EG (9) vastgestelde Socrates-programma voor het onderwijs en het bij Besluit 1999/382/EG (10) vastgestelde Leonardo da Vinci-programma voor de beroepsopleidingen. (2) In de conclusies van de bijeenkomst van de Europese Raad in Lissabon op 23 en 24 maart 2000 ("de Raad van Lissabon") wordt onderstreept dat de Europese onderwijs&nbhy; en beroepsopleidingsstelsels moeten inspelen op de behoeften van de kennismaatschappij. Als een van de drie hoofdelementen van de nieuwe aanpak wordt de bevordering van nieuwe basisvaardigheden, en met name van vaardigheden op het gebied van de informatietechnologie, genoemd. (3) Als reactie op de bijeenkomst van de Europese Raad te Lissabon heeft de Commissie in mei 2000 het initiatief " e Learning: het onderwijs van morgen uitdenken" gepresenteerd. De Europese Raad heeft dit initiatief in juni 2000 op zijn bijeenkomst te Feira onderschreven. In maart 2001 heeft de Europese Raad te Stockholm tevens nota genomen van de positieve resultaten van het initiatief. (4) In het " e Learning-actieplan" hebben de vier actielijnen uit het e Learning-initiatief (infrastructuur en uitrusting, scholing, Europese content en diensten van hoge kwaliteit, samenwerking op alle niveaus) een vertaling gekregen in tien belangrijke actiepunten. Daarbij zijn alle verschillende programma's en instrumenten van de Gemeenschap met het oog op een grotere samenhang, synergie-effecten en een betere toegankelijkheid voor de gebruikers bij elkaar gebracht. (5) Over beide mededelingen van de Commissie is door het Europees Parlement op 15 mei 2001 een resolutie (11) aangenomen, waarin erkend wordt dat het e Learning-initiatief een bijdrage levert aan de verbreiding van het idee van "één enkele Europese onderwijsruimte", die een aanvulling op de Europese ruimte voor onderzoek en de interne markt vormt. Er wordt toe opgeroepen om het initiatief door middel van een nieuw specifiek en op zichzelf staand programma met een duidelijke rechtsgrondslag verder uit te bouwen, overlappingen met bestaande programma's te vermijden en voor meer zichtbaarheid en meerwaarde van de activiteiten van de Gemeenschap te zorgen. (6) De Raad heeft dit initiatief in zijn resolutie over e Learning (12) van 13 juli 2001 onderschreven en de Commissie verzocht om de activiteiten op dit terrein voort te zetten en te intensiveren. (7) De Commissie heeft op 21 november 2001 een mededeling getiteld "Een Europese ruimte voor levenslang leren realiseren" aangenomen. In deze mededeling wordt erop gewezen dat e&nbhy;learning grote mogelijkheden voor de uitwerking en realisatie van nieuwe onderwijsformules voor levenslang leren te bieden heeft. (8) De Europese Raad heeft in de conclusies van zijn bijeenkomst te Barcelona in maart 2002 om activiteiten in de richting van jumelages tussen scholen in heel Europa gevraagd. In het verlengde van dit verzoek heeft de Commissie op de bijeenkomst van de Europese Raad in Sevilla een verslag over jumelages tussen scholen via internet voorgelegd en een internet&nbhy; en computergetuigschrift voor leerlingen in het secundair onderwijs. (9) De sociale uitsluitingsproblematiek die een gevolg is van het feit dat sommige mensen niet ten volle kunnen profiteren van de mogelijkheden die informatie&nbhy; en communicatietechnologie (ICT) en het internet in de kennismaatschappij te bieden hebben, moet worden aangepakt. Van deze zogenaamde "digitale kloof" hebben dikwijls jongeren, mensen met een handicap en ouderen te lijden, en sociale groepen die al slachtoffer van andere vormen van sociale uitsluiting zijn. (10) Speciale aandacht moet worden besteed aan de opleiding en bijscholing van docenten, zodat zij internet en ICT op een kritische en didactisch verantwoorde manier in de klas kunnen gebruiken. (11) Er moet bijzondere aandacht worden besteed aan het vraagstuk van de sekseverschillen bij e&nbhy;learning en aan de bevordering van gelijke kansen op dit gebied. (12) Met behulp van e-learning kan de Unie de uitdagingen van de kennismaatschappij oppakken. Daarnaast kan e-learning de kwaliteit van het leren verbeteren, de toegankelijkheid van leermiddelen vergroten, in bijzondere behoeften voorzien, en het leren en opleiden op het werk, met name in kleine en middelgrote ondernemingen, doeltreffender en doelmatiger maken. (13) In de verklaring van Bologna, die op 19 juni 1999 door 29 Europese ministers van Onderwijs ondertekend is, wordt onderstreept dat het hoger onderwijs in Europa een Europese dimensie dient te krijgen en dat het van groot belang is dat er een op e-learning gerichte dimensie ontwikkeld wordt. (14) De Europese Unie moet de doeltreffende bevordering van virtuele campussen in het hoger onderwijs als aanvulling op de activiteiten van de mobiliteitsprogramma's binnen de Europese Unie en met derde landen zeer aandachtig volgen. (15) Bestaande instrumenten moeten worden versterkt en aangevuld en er moet worden nagegaan welke rol e Learning kan spelen, met name in het kader van de voorbereiding van de nieuwe generatie onderwijs- en beroepsopleidingsinstrumenten. (16) Om de toegevoegde waarde van de activiteiten van de Gemeenschap te verhogen, moet er voor coherentie en complementariteit tussen de activiteiten van onderhavig besluit en van ander relevant beleid en andere relevante instrumenten en activiteiten van de Gemeenschap worden gezorgd. Dit geldt met name voor de thematische prioriteit Technologie van de informatiemaatschappij in het bij Besluit nr. 1513/2002/EG vastgestelde zesde Kaderprogramma voor Onderzoek en Ontwikkeling (13) . (17) De kandidaat-lidstaten voor toetreding tot de Europese Unie en de EER/EVA-landen moeten aan het e Learning-programma kunnen deelnemen. Deskundigen en onderwijsinstellingen uit andere derde landen moeten, in het kader van de bestaande samenwerking met derde landen, aan de uitwisseling van ervaringen deel kunnen hebben. (18) Om bijstellingen en met name bijstellingen op het punt van de prioriteiten voor de implementatie van de maatregelen mogelijk te maken, dienen de Commissie en de lidstaten het e Learning-programma regelmatig te evalueren en te monitoren. In het kader van deze evaluaties dient ook een externe evaluatie door onafhankelijke, onpartijdige instanties plaats te vinden. (19) Daar het doel van de voorgestelde activiteiten &nbhy; namelijk het bevorderen van de Europese samenwerking bij de verbetering van de kwaliteit en toegankelijkheid van het onderwijs en de beroepsopleidingen door middel van een doeltreffende invoering van e-learning &nbhy; niet in afdoende mate door de lidstaten gerealiseerd kan worden en dus gezien de transnationale dimensie van de noodzakelijke activiteiten en maatregelen beter door de Gemeenschap kan worden verwezenlijkt, kan de Gemeenschap overeenkomstig artikel 5 van het Verdrag maatregelen nemen. Overeenkomstig het evenredigheidsbeginsel dat in dat artikel is vervat, gaat het onderhavige besluit niet verder dan voor de verwezenlijking van deze doelstellingen noodzakelijk is. (20) Dit besluit stelt voor de gehele duur van het e Learning-programma de financiële middelen vast die in het kader van de jaarlijkse begrotingsprocedure voor de begrotingsautoriteit het voornaamste referentiepunt vormen in de zin van punt 33 van het Interinstitutioneel Akkoord van 6 mei 1999 tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie over de begrotingsdiscipline en de verbetering van de begrotingsprocedure (14) . (21) De maatregelen die voor de uitvoering van dit besluit noodzakelijk zijn, dienen te worden genomen overeenkomstig Besluit 1999/468/EG van de Raad van 28 juni 1999 tot vaststelling van de voorwaarden voor de uitoefening van de aan de Commissie verleende uitvoeringsbevoegdheden (15) , BESLUITEN: Artikel 1 Vaststelling van het programma 1. Bij dit besluit wordt een meerjarenprogramma ter verbetering van de kwaliteit en toegankelijkheid van de Europese onderwijs- en beroepsopleidingsstelsels door het doeltreffende gebruik van informatie- en communicatietechnologie (ICT), het e Learning-programma, vastgesteld (hierna: "het programma" genoemd). 2. Dit programma wordt uitgevoerd in de periode van 1 januari 2004 tot en met 31 december 2006. Artikel 2 Doelstellingen van het programma 1. De algemene doelstelling van het programma bestaat erin het doeltreffend gebruik van ICT in de Europese onderwijs&nbhy; en beroepsopleidingsstelsels te steunen en verder te ontwikkelen en aldus een bijdrage tot kwalitatief hoogwaardig onderwijs te leveren en invulling te geven aan een sleutelelement van het proces tot aanpassing van de onderwijs&nbhy; en beroepsopleidingsstelsels aan de eisen van de kennismaatschappij in een context van levenslang leren. 2. De specifieke doelstellingen van het programma zijn: Artikel 3 Programmaterreinen 1. De doelstellingen van het programma worden op de volgende terreinen en in overeenstemming met de in de bijlage beschreven actielijnen nagestreefd: bij de acties op dit terrein wordt aandacht besteed aan de bijdrage die ICT op school en, ruimer gezien, in een context van levenslang leren, kan leveren, in het bijzonder voor degenen die - door hun woonplaats in geografisch afgelegen gebieden, hun sociale situatie of specifieke behoeften - niet gemakkelijk toegang hebben tot deze technologieën. Doel is goede praktijkvoorbeelden in kaart te brengen en synergie-effecten teweeg te brengen tussen de vele nationale en Europese activiteiten die ten behoeve van genoemde doelgroepen worden ondernomen; de acties op dit terrein zijn op een betere integratie van de virtuele dimensie in het hoger onderwijs gericht. Doel is de ontwikkeling van nieuwe organisatiemodellen voor de verstrekking van hoger onderwijs in Europa (virtuele campussen) en Europese uitwisselingsprogramma's (virtuele mobiliteit) te stimuleren, daarbij voort te bouwen op de bestaande raamwerken voor Europese samenwerking (het Erasmus-programma, het Bologna-proces), en de in dit kader te hanteren instrumenten (ECTS, Europese Master-opleidingen; kwaliteitsborging; mobiliteit) een "op e-learning gerichte dimensie" te geven; de acties op dit terrein zullen de vorming van netwerken tussen scholen versterken en verder ontwikkelen om alle scholen in Europa de mogelijkheid te bieden om onderwijspartnerschappen met andere scholen in Europa aan te gaan, innoverende samenwerkingsmethoden te stimuleren en de overdracht van onderwijsmethoden van hoge kwaliteit en zo het leren van talen en de interculturele dialoog versterken. De acties op dit gebied zullen tevens gericht zijn op de bijscholing van onderwijsgevenden en praktijkopleiders in het gebruik van ICT door de uitwisseling en verspreiding van goede praktijken en het opzetten van transnationale en multidisciplinaire samenwerkingsprojecten; de acties op dit terrein zijn op de bevordering van e-learning in Europa gericht en bouwen voort op de monitoringactiviteiten van het e Learning-actieplan. Het doel van deze acties is het verspreiden, het propageren en de overdracht van goede en innoverende praktijken en resultaten van projecten en programma's, alsook het versterken van de samenwerking tussen de verschillende betrokken partijen, met name door de stimulering van partnerschappen tussen de openbare en de particuliere sector. 2. De acties op deze terreinen worden uitgevoerd overeenkomstig de in de bijlage beschreven procedures en met behulp van de volgende maatregelen die, waar nodig, met elkaar gecombineerd kunnen worden: Artikel 4 Uitvoering van het programma en samenwerking met de lidstaten 1. De Commissie: 2. De lidstaten identificeren passende correspondenten die nauw met de Commissie samenwerken inzake relevante informatie over e-learning en de manieren van werken op dit gebied gaat. Artikel 5 Uitvoeringsmaatregelen 1. De volgende voor de uitvoering van dit besluit vereiste maatregelen worden vastgesteld volgens de beheersprocedure van artikel 6, lid 2: 2. De overige voor de uitvoering van dit besluit vereiste maatregelen worden vastgesteld volgens de raadplegingsprocedure van artikel 6, lid 3. Artikel 6 Comité 1. De Commissie wordt bijgestaan door een comité. 2. Wanneer naar dit lid wordt verwezen, zijn de artikelen 4 en 7 van Besluit 1999/468/EG van toepassing met inachtneming van het bepaalde in artikel 8. De in artikel 4, lid 3, van Besluit 1999/468/EG genoemde termijn wordt vastgesteld op twee maanden. 3. Wanneer naar dit lid wordt verwezen, zijn de artikelen 3 en 7 van Besluit 1999/468/EG van toepassing met inachtneming van het bepaalde in artikel 8. 4. Het comité stelt zijn reglement van orde vast. Artikel 7 Samenhang en complementariteit 1. De Commissie draagt, in samenwerking met de lidstaten, zorg voor de algehele samenhang en complementariteit tussen dit programma en andere betrokken beleidsmaatregelen, instrumenten en acties van de Gemeenschap, met name het Socrates-programma voor het onderwijs, het Leonardo da Vinci-programma voor de beroepsopleidingen en het programma Jeugd. 2. De Commissie zorgt voor een doeltreffende koppeling en, waar nodig, voor coördinatie van de activiteiten van dit programma met de programma's en activiteiten waarin de aandacht uitgaat naar nieuwe technologie voor het onderwijs en de beroepsopleidingen, en met name met de op onderzoek en technologische ontwikkeling gerichte activiteiten en demonstratieprojecten uit hoofde van het zesde Kaderprogramma voor Onderzoek en Ontwikkeling. Artikel 8 Financiering 1. De financiële middelen voor de uitvoering van dit programma gedurende de in artikel 1 bedoelde periode worden vastgesteld op 44 miljoen EUR . 2. De jaarlijkse kredieten worden binnen de grenzen van de financiële vooruitzichten goedgekeurd door de begrotingsautoriteit. Artikel 9 Verdeling van de begrotingsmiddelen De begrotingsmiddelen worden als volgt over de verschillende acties verdeeld: Artikel 10 Deelname van de EVA/EER-landen en de kandidaat-lidstaten van de Europese Unie De voorwaarden en regelingen voor deelname aan dit programma door EVA/EER-landen en landen die kandidaat zijn voor toetreding tot de Europese Unie worden vastgesteld aan de hand van de desbetreffende bepalingen in de regelingen voor de betrekkingen tussen de Europese Gemeenschap en de genoemde landen. Artikel 11 Samenwerking met derde landen Op initiatief van de Commissie kunnen deskundigen uit andere dan de in artikel 10 genoemde derde landen uitgenodigd worden voor conferenties en bijeenkomsten, met uitzondering van de bijeenkomsten van het in artikel 6 genoemde comité. Aan de onder de geldende regelingen van de Commissie uit te betalen vergoedingen voor reis- en verblijfkosten mag niet meer dan 0,5% van de totale programmabegroting besteed worden. Artikel 12 Monitoring en evaluatie 1. De Commissie zal het programma, in samenwerking met de lidstaten, regelmatig monitoren. In het kader van de monitoring wordt ook aandacht besteed aan het in lid 2 hierna beschreven verslag en aan specifieke activiteiten. 2. De Commissie draagt er zorg voor dat er na afloop van het programma een externe evaluatie wordt gemaakt. In het kader van deze evaluatie worden de relevantie, doeltreffendheid en impact van de afzonderlijke activiteiten, alsook de effecten van het programma in zijn geheel onderzocht. Er dient tevens bijzondere aandacht uit te gaan naar de vraagstukken in verband met de maatschappelijke samenhang en de seksegelijkheid. Bij de evaluatie wordt eveneens aandacht besteed aan de complementariteit tussen de activiteiten van dit programma en de activiteiten die plaatsvinden in het kader van ander relevant beleid en andere relevante instrumenten en initiatieven van de Gemeenschap. De Commissie legt het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's vóór eind 2007 een verslag van de evaluatie ex post voor. Artikel 13 Inwerkingtreding Dit besluit treedt in werking op de twintigste dag na de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie. Gedaan te Brussel, Voor het Europees Parlement Voor de Raad De voorzitter De voorzitter BIJLAGE 1. ACTIELIJNEN De actielijnen zijn een middel om de algemene doelstelling van het programma: het bevorderen van de verdere ontwikkeling van e-learning en de passende invoering daarvan in Europa en het ondersteunen van de inspanningen van de lidstaten op dit gebied, te verwezenlijken. Deze actielijnen zijn gegroepeerd rond de vier terreinen van het programma. Actielijn 1: Bevordering van de digitale geletterdheid De activiteiten moeten gericht zijn op zowel conceptuele als op praktische vraagstukken, van het verwerven van inzicht in de betekenis van digitale geletterdheid tot het in kaart brengen van steunmaatregelen voor specifieke doelgroepen. Digitale geletterdheid behoort tot de allerbelangrijkste vaardigheden en competenties die nodig zijn om actief deel te kunnen hebben aan de kennismaatschappij en de nieuwe mediacultuur. Digitale geletterdheid heeft ook te maken met media-alfabetisme en sociale competentie; zij hebben namelijk doelstellingen als een actief burgerschap en een verantwoorde omgang met ICT met elkaar gemeen. a) In kaart brengen en verspreiden van goede praktijken bij de bevordering van digitale geletterdheid. Er zal bijzondere aandacht worden besteed aan het verbeteren van de toegankelijkheid van leermiddelen voor al degenen die niet gemakkelijk toegang hebben tot ICT, het inspelen op verschillende cognitieve en didactische benaderingen en uiteenlopende leerstijlen en op specifieke behoeften, zoals bijvoorbeeld de behoeften van immigranten, kinderen die in het ziekenhuis liggen of gebruikers met een handicap en aan van het gebruik van aantrekkelijke en motiverende benaderingen. b) Bewustmakingsactiviteiten met behulp van relevante Europese netwerken. Het programma zal steun verlenen voor activiteiten die door Europese netwerken, verenigingen, overheidsinstanties, partnerschappen tussen de openbare en de particuliere sector, enz. worden ondernomen. Er wordt steun verleend voor contacten en de uitwisseling van goede praktijken. Actielijn 2: Europese virtuele campussen Deze actielijn beoogt een "op e Learning gerichte dimensie" aan de Europese initiatieven op het gebied van het hoger onderwijs te geven en zo een bijdrage te leveren aan de tot stand te brengen Europese Ruimte voor het hoger onderwijs a) Verdere ontwikkeling van bestaande instrumenten, in het bijzonder die welke betrekking hebben op virtuele mobiliteit ter aanvulling en vergroting van de fysieke mobiliteit (ERASMUS-virtueel); erkennings&nbhy; en valideringssystemen (ECTS); voorlichtings&nbhy; en begeleidingsdiensten en alle andere mogelijke synergie-effecten tussen het virtuele en traditionele opleidingsaanbod. Dit soort projecten moet op overeenkomsten tussen de onderwijsinstellingen gebaseerd worden. Waar mogelijk moeten de bestaande samenwerkingsovereenkomsten in het kader van de communautaire mobiliteitsprogramma's worden aangevuld en uitgebreid met dit soort projecten. b) Transnationale virtuele campussen. In het kader van het programma zal steun worden verleend voor een strategische projecten, waarvoor instellingen voor hoger onderwijs uit minimaal drie lidstaten een voorstel hebben ingediend. De samenwerkingsmodellen voor e&nbhy;learning moeten betrekking hebben op het volgende: de ontwikkeling van gezamenlijke onderwijsprogramma's door meerdere universiteiten en instellingen voor hoger onderwijs, met inbegrip van overeenkomsten voor de evaluatie, validering en erkenning van verworven competenties overeenkomstig de nationale procedures; grootschalige experimenten met virtuele mobiliteit als aanvulling op fysieke mobiliteit; uitwerking van vernieuwende curricula die op twee methoden zijn gestoeld (de traditionele methode en de methode voor on-line leren). c) Europese e-learningmodellen voor het hoger onderwijs. De projecten in dit verband moeten nieuwe modellen voor samenwerking tussen Europese instellingen voor hoger onderwijs ontwikkelen, en met name inspelen op: de bij&nbhy; en nascholing en beroepsontwikkeling, alsook bij de totstandbrenging van diensten die ondersteuning bieden bij het leren en diensten voor de opleiding van onderwijsgevenden, praktijkopleiders en andere betrokkenen bij het onderwijs in het werken met e-learning; het onderzoek van kwaliteitsborgingsmethoden; de verwerving van meer inzicht in de vraag welke organisatorische veranderingen en mogelijke risico's de invoering van e-learning in het hoger onderwijs met zich meebrengt en de uitwerking van Europese modellen voor e-learning-partnerschappen tussen de openbare en de particuliere sector in het hoger onderwijs, en de ontwikkeling van de mogelijkheden die uit de nieuwe partnerschappen en financieringsmodellen voortvloeien. Actielijn 3: E-twinning tussen scholen in het lager en secundair onderwijs en bevordering van de opleiding van onderwijsgevenden Deze actielijn beoogt het aangaan van jumelages tussen scholen via internet eenvoudiger te maken en de opleiding van onderwijsgevenden te bevorderen. De scholen in Europa zullen worden gestimuleerd om onderwijspartnerschappen met scholen elders in Europa aan te gaan en daarbij zal het leren van talen en de interculturele dialoog in Europa bevorderd worden. De actie is bestemd voor het lager en het secundair onderwijs. a) Bestaande initiatieven in kaart brengen en analyseren. In dit kader van deze actie moet een analyse worden gemaakt van de huidige werkwijzen. Goede demonstratieprojecten die duidelijk maken welke bijdrage educatieve multimedia en communicatienetwerken bij de ondersteuning van e-twinning van scholen en met name bij meertalige en multiculturele projecten kunnen leveren, zullen in kaart worden gebracht. Er zullen case studies en evaluatiemateriaal en -methoden worden verstrekt om onderwijsgevenden te tonen op wijze ICT voor vernieuwende vormen van samenwerking kan worden ingezet (virtuele collegezalen, de ontwikkeling van gezamenlijke onderwijsprogramma's voor de bijscholing van onderwijsgevenden, multidisciplinaire benaderingen of het werken met gemeenschappelijke onderwijsinstrumenten en -middelen. b) Opbouw van een ondersteunend netwerk voor e-twinning. Dit netwerk moet gaan bestaan uit onderwijsgevenden en opleiders die ervaring met Europese samenwerking hebben. Het moet onderwijskundige steun en begeleiding verlenen, instrumenten en diensten voor het zoeken naar partners ter beschikking stellen en richtsnoeren en methoden voor de uitwisseling van ervaringen leveren. c) Ondersteuning van samenwerkingsnetwerken op het gebied van bijscholing van onderwijsgevenden en andere betrokkenen bij het onderwijs. Deze netwerken zullen gebaseerd zijn op instellingen die verantwoordelijk zijn voor het gebruik van informatie- en communicatietechnologieën in het onderwijs. De netwerken zullen zich richten op de prioritaire samenwerkingsgebieden die zijn vastgesteld in het kader van het Verslag over de concrete en toekomstige doelstellingen van de onderwijs- en beroepsopleidingsstelsels. Er zal bijzonder aandacht worden besteed aan de totstandbrenging van gunstige voorwaarden voor het benutten van de mogelijkheden van ICT voor innoverende samenwerkingsmethoden, voor de uitwisseling van onderwijsmiddelen en -benaderingen en voor de gezamenlijke ontwikkeling van opleidingsmateriaal. d) Pr-activiteiten en communicatieactiviteiten. Dynamische communicatieactiviteiten zullen bepalend zijn voor het succes van het initiatief. Onder de communicatieactiviteiten, die op de website een vaste plaats zullen krijgen, valt onder andere het volgende: het uitwerken van een aantrekkelijke visuele presentatie, publicaties, perscommuniqués, fact-sheets over projecten van scholen, openings&nbhy; en slotevenementen, en wedstrijden en prijzen. Actielijn 4: Transversale activiteiten en monitoring van het e Learning-actieplan Daarenboven zal er financiering worden verstrekt voor transversale activiteiten. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om het volgende: Het programma kan ook bijdragen tot samenwerking met internationale projecten die op een goed en doeltreffend gebruik van ICT in het onderwijs en bij de beroepsopleidingen gericht zijn, zoals bijvoorbeeld de projecten van de OESO of de UNESCO. Ondersteunende activiteiten van technische aard De uitvoering van het programma zal daarnaast gepaard gaan met activiteiten die op de verspreiding van de resultaten van het programma gericht zijn (bijvoorbeeld publicaties, "referencing" , presentatie van projecten en evenementen) en op de overdracht, waar nodig, door middel van strategische onderzoeken naar problemen, mogelijkheden en andere belangrijke vraagstukken op het gebied van e-learning in Europa. In het kader van het programma zal ook steun worden verleend voor een voortdurende feedback van de gebruikers en deelnemers, alsook voor de externe eindevaluatie. 2. PROGRAMMA-UITVOERING EN WIJZE VAN FINANCIERING UIT DE BEGROTING De financiering zal worden verstrekt na oproepen tot het indienen van projectvoorstellen en oproepen tot het indienen van blijken van belangstelling. Ingekochte diensten (bijvoorbeeld case studies of deskundigen) en de eventuele bijdrage voor een uitvoerend agentschap, waarvan de oprichting nog in studie is, worden voor de volle honderd procent gefinancierd. De activiteiten worden als volgt gefinancierd: De uitvoeringsmodaliteiten van het voorstel lopen over het algemeen in de pas met de gebruikelijke manier van werken van de Gemeenschap, d.w.z. met de verstrekking van beurzen en medefinanciering op basis van gedetailleerde financieringaanvragen. Er zijn ook programmaonderdelen, zoals het ondersteunende netwerk en de centrale website voor de schooltwinning, die volledig door de Gemeenschap gefinancierd worden. De financiering zal worden verstrekt in het verlengde van oproepen tot het indienen van projectvoorstellen en blijken van belangstelling. De Commissie is belast met het programmabeheer en wordt daarbij eventueel geassisteerd door een uitvoerend agentschap, waarvan de oprichting momenteel nog in studie is. De gereserveerde begrotingsmiddelen moeten voorzien in de uitgaven voor onderzoeken, bijeenkomsten van deskundigen, informatieactiviteiten, conferenties en publicaties die rechtstreeks verband houden met de doelstelling van het programma, alsook in alle andere uitgaven voor technische en administratieve bijstand, met uitzondering van overheidstaken. (Medebeslissingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement , – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2002) 581 ) (1) , – gelet op artikel 251, lid 2 en artikel 175, lid 1 van het EG&nbhy;Verdrag, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C5&nbhy;0508/2002), – gelet op artikel 67 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid en het advies van de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme (A5&nbhy;0335/2003), 1. hecht zijn goedkeuring aan het Commissievoorstel, als geamendeerd door het Parlement; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging indien zij voornemens is ingrijpende wijzigingen in dit voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 21 oktober 2003 met het oog op de aanneming van Richtlijn 2003/…../EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende de kwaliteit van het zwemwater HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 175, lid 1, Gezien het voorstel van de Commissie (2) , Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité (3) , Gezien het advies van het Comité van de regio's (4) , Volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag (5) , Overwegende hetgeen volgt: (1) Voortbouwend op de mededeling van de Commissie over duurzame ontwikkeling (6) heeft de Europese Raad doelstellingen geformuleerd als algemene richtsnoeren voor de toekomstige ontwikkeling op prioritaire gebieden zoals "volksgezondheid" en "natuurlijke hulpbronnen". (2) Water is een schaarse natuurlijke hulpbron die als zodanig moet worden beschermd, behoed en behandeld. Met name oppervlaktewateren zijn hernieuwbare bronnen met een beperkt vermogen om te herstellen van de schadelijke effecten van menselijke activiteiten. (3) Het beleid van de EU ten aanzien van het milieu is gericht op een hoog niveau van bescherming van de gezondheid van de mens en draagt bij tot de verwezenlijking van de doelstellingen voor het behoud, de bescherming en de verbetering van de kwaliteit van het milieu. (4) Het onverminderde belang van het Europees beleid ten aanzien van het zwemwater blijkt elk badseizoen opnieuw uit het feit dat het publiek bescherming wordt geboden tegen incidentele en chronische verontreiniging als gevolg van lozingen in of bij Europese badzones, en uit het feit dat de algehele kwaliteit van het zwemwater sinds de inwerkingtreding van Richtlijn 76/160/EEG van de Raad van 8 december 1975 betreffende de kwaliteit van het zwemwater (7) aanzienlijk is verbeterd. De richtlijn is evenwel gebaseerd op de stand van de kennis en de ervaring in het begin van de jaren zeventig. Het recreatieve watergebruik is structureel veranderd, evenals de stand van de wetenschappelijke en technische kennis. (5) In december 2000 heeft de Commissie een mededeling aan het Europees Parlement en de Raad over de ontwikkeling van een nieuw zwemwaterbeleid (8) goedgekeurd en een breed overleg op gang gebracht met alle belanghebbende en betrokken partijen. Het belangrijkste resultaat van dit overleg was algemene steun voor de ontwikkeling van een nieuwe zwemwaterrichtlijn op basis van de meest recente wetenschappelijke gegevens en met meer aandacht voor een bredere publieksparticipatie. (6) In Besluit nr. 1600/2002/EG van het Europees Parlement en de Raad van 22 juli 2002 tot vaststelling van het zesde milieuactieprogramma van de Europese Gemeenschap (9) , is de toezegging opgenomen dat de Commissie zou komen met een voorstel voor een herziening van Richtlijn 76/160/EEG. (7) In het kader van deze richtlijn moet gebruik worden gemaakt van wetenschappelijke gegevens bij de implementatie van de betrouwbaarste indicatorparameters om bacteriologische en fysisch-chemische gezondheidsrisico's te voorspellen en een hoog beschermingsniveau te bereiken. Tevens moet een kosten-batenanalyse worden gemaakt om er zeker van te zijn dat de kosten die gemoeid zijn met de uitvoering van deze procedure redelijk zijn. (8) Teneinde de doelmatigheid en een verstandig gebruik van hulpbronnen te verbeteren, dient deze richtlijn nauw te worden gecoördineerd met andere communautaire wetgeving op het gebied van water, zoals Richtlijn 2000/60/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2000 tot vaststelling van een kader voor communautaire maatregelen betreffende het waterbeleid (10) , Richtlijn 91/271/EEG van de Raad van 21 mei 1991 inzake de behandeling van stedelijk afvalwater (11) en Richtlijn 91/676/EEG van de Raad van 12 december 1991 inzake de bescherming van water tegen verontreiniging door nitraten uit agrarische bronnen (12) . (9) In de gemeenschap van belanghebbenden moet goede informatie over de voorgenomen maatregelen en de voortgang van de implementatie worden verspreid. Er moet gebruik worden gemaakt van nieuwe technologieën waarmee het publiek doelmatig en op vergelijkbare wijze kan worden voorgelicht over het zwemwater in de gehele Gemeenschap. (10) In deze richtlijn moet rekening worden gehouden met nieuwe vormen van waterrecreatie die als gevolg van maatschappelijke veranderingen en het gebruik van nieuwe sportmaterialen en -uitrusting door een groter publiek worden beoefend. (11) Voor de controle moeten geharmoniseerde analysemethoden en -praktijken worden toegepast. Om een realistische indeling van zwemwater te verkrijgen, is observatie en kwaliteitsbeoordeling over een langere periode noodzakelijk. De controles en de frequentie moeten op hun beurt gerelateerd zijn aan de voorgeschiedenis en de indeling van het zwemwater, waarbij de nadruk moet liggen op zwemwater waar zich risico's kunnen voordoen. De conformiteit moet een zaak zijn van adequate beheersmaatregelen en kwaliteitsborging en niet uitsluitend van metingen en berekeningen. Tegelijkertijd moet bijzondere aandacht worden besteed aan de inachtneming van kwaliteitsnormen en een samenhangende overgang van Richtlijn 76/160/EEG naar de nieuwe richtlijn. (12) Om het publiek tijdig te beschermen tegen en te informeren over uitzonderlijke gebeurtenissen zoals overstromingen of defecten in de infrastructuur, moeten rampenplannen worden ontwikkeld, met inbegrip van systemen voor vroegtijdige waarschuwing. (13) In het VN/ECE&nbhy;Verdrag inzake toegang tot informatie, inspraak door de bevolking en mogelijkheid verhaal in milieuzaken (Verdrag van Aarhus), wordt "milieu&nbhy;informatie" gerelateerd aan de gezondheid en de veiligheid van de mens, en "sociaal&nbhy;economische factoren" aan besluitvorming op milieugebied. Deze richtlijn moet in overeenstemming zijn met Richtlijn 2003/4/EG (13) van het Europees Parlement en de Raad van 28 januari 2003 inzake de toegang van het publiek tot milieu&nbhy;informatie (14) . (14) De maatregelen die noodzakelijk zijn voor de tenuitvoerlegging van deze richtlijn moeten worden vastgesteld overeenkomstig Besluit 1999/468/EG van de Raad van 28 juni 1999 tot vaststelling van de voorwaarden voor de uitoefening van de aan de Commissie verleende uitvoeringsbevoegdheden (15) . (15) Aangezien de doelstellingen van de voorgestelde maatregel, namelijk het bereiken van een goede zwemwaterkwaliteit een hoog beschermingsniveau in de gehele Gemeenschap, bij gebrek aan gemeenschappelijke normen niet in voldoende mate door de lidstaten kunnen worden verwezenlijkt en derhalve beter op communautair niveau kunnen worden verwezenlijkt, kan de Gemeenschap maatregelen nemen, overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel als neergelegd in artikel 5 van het Verdrag. Overeenkomstig het in datzelfde artikel neergelegde proportionaliteitsbeginsel gaat deze richtlijn niet verder dan wat nodig is om deze doelstellingen te verwezenlijken. (16) Richtlijn 76/160/EEG dient te worden ingetrokken. HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: Artikel 1 Doelstellingen Doel van deze richtlijn is het behoud, de bescherming en de verbetering van de kwaliteit van het milieu teneinde de menselijke gezondheid te beschermen tegen chemische en microbiologische besmetting tijdens het baden of andere vormen van recreatief watergebruik. Daarom worden in deze richtlijn gezondheidsnormen vastgesteld en bepalingen neergelegd met betrekking tot de monitoring , de indeling en het beheer van de zwemwaterkwaliteit alsmede het informeren van het publiek daarover. Deze richtlijn dient ter aanvulling en ondersteuning van de doelstellingen en maatregelen en de vaststelling van gemeenschappelijke chemische kwaliteitsnormen als neergelegd in Richtlijn 2000/60/EG, met bijzondere nadruk op het milieu en de gezondheid. Artikel 2 Toepassingsgebied Deze richtlijn is van toepassing op alle zwemwateren, met uitzondering van: Artikel 3 Definities Voor de toepassing van deze richtlijn gelden de volgende definities: Artikel 4 Kwaliteitstoestand 1. De lidstaten zorgen ervoor dat alle zwemwateren een "goede kwaliteit" bereiken, op basis van waarden voor de microbiologische parameters die niet minder stringent dan die welke voor de parameters 1 en 2 in kolom C van bijlage I worden genoemd, en die gebaseerd zijn op een beoordeling en berekening volgens de in bijlage II beschreven methode. 2. De lidstaten bevorderen, door middel van maatregelen die zij noodzakelijk achten, het bereiken van kwaliteitsnormen die in overeenstemming zijn met die welke in kolom B, "uitstekende kwaliteit", van bijlage I worden genoemd, en die gebaseerd zijn op een beoordeling en berekening volgens de in bijlage II beschreven methode. Artikel 5 Lijst van zwemwateren 1. Uiterlijk op ... (16) stellen de lidstaten een lijst op van alle zwemwateren op hun grondgebied, met vermelding van de duur van het daarvoor geldende badseizoen . 2. De lijst wordt jaarlijks herzien en bijgewerkt, waarbij rekening wordt gehouden met: 3. De lidstaten maken de in lid 1 genoemde lijst ieder jaar voor het begin van het badseizoen aan de Commissie en aan het publiek bekend. Tegelijkertijd delen zij aan de Commissie en aan het publiek mee welke veranderingen er in de lijst zijn aangebracht, en om welke redenen zwemwateren van de lijst zijn verwijderd. De redenen waarom zwemwateren van de lijst zijn verwijderd kunnen veranderingen in gewoonten, veranderingen in samenstelling en gebruik van zwemgebieden en veranderingen in de topografische omstandigheden van de badzone betreffen. Artikel 6 Zwemwaterprofiel 1. De lidstaten zorgen ervoor dat een zwemwaterprofiel wordt opgesteld voor elk zwemwater overeenkomstig bijlage III . Het eerste zwemwaterprofiel wordt uiterlijk op .... (17) opgesteld. Tot dat tijdstip gelden de maatregelen van Richtlijn 76/160/EEG. 2. Het zwemwaterprofiel wordt herzien overeenkomstig bijlage III, onder (f), dan wel wanneer er belangrijke bouwwerken zijn uitgevoerd of belangrijke veranderingen in de infrastructuur zijn aangebracht in of in de nabijheid van het zwemwater, die van invloed kunnen zijn op de kwaliteitsindeling van het water. Artikel 7 Monitoring 1. De lidstaten zorgen ervoor dat de in kolom A van bijlage I genoemde parameters worden gecontroleerd overeenkomstig bijlage IV. 2. Voor het begin van elk badseizoen en voor de eerste maal op ... (18) * wordt een tijdschema voor de monitoring van elk zwemwater vastgesteld en bekendgemaakt overeenkomstig artikel 17 , lid 3 , onder b). 3. De monitoring wordt uiterlijk vier dagen na de in het tijdschema vastgelegde datum uitgevoerd. 4. De lidstaten kunnen een begin maken met de controle op de parameters van bijlage I tijdens het eerste volledige badseizoen dat volgt op de inwerkingtreding van deze richtlijn, en kunnen de resultaten daarvan gebruiken voor de opstelling van de in artikel 8 genoemde reeksen van waterkwaliteitsgegevens. Zodra de lidstaat beginnen met de monitoring in het kader van deze richtlijn, kunnen zij de controle op de parameters van de bijlage van Richtlijn 76/160/EEG beëindigen. 5. Tijdens noodsituaties kan het in lid 2 bedoelde tijdschema voor de monitoring worden opgeschort. De uitvoering wordt hervat zodra dat na afloop van de noodtoestand praktisch gezien mogelijk is. 6. De lidstaten brengen bij de eerste gelegenheid aan de Commissie verslag uit over de opschorting van het tijdschema voor de monitoring. In het verslag wordt een beeld gegeven van de omstandigheden van de noodtoestand en, indien deze verband houden met de weersomstandigheden, wordt aan de hand van een berekening aangegeven met welke regelmaat de regenval of het extreme debiet die tot de verslechtering van de waterkwaliteit hebben geleid, kunnen optreden. Artikel 8 Zwemwaterkwaliteitsbeoordeling 1. Op basis van de monitoring van de parameters 1 en 2 in kolom A van bijlage I stellen de lidstaten reeksen van waterkwaliteitsgegevens op. 2. Er vindt een waterkwaliteitsbeoordeling plaats op basis van de reeksen van waterkwaliteitsgegevens die tijdens de voorgaande drie badseizoenen zijn verkregen en overeenkomstig de procedure van bijlage II. 3. De eerste zwemwaterkwaliteitsbeoordeling vindt plaats uiterlijk op ... (19) . 4. De beoordeling wordt ieder jaar na afloop van het badseizoen herhaald, waarbij rekening wordt gehouden met de gegevens die in het laatste badseizoen zijn verzameld en met de gegevens voor de badseizoenen van de twee voorgaande jaren. 5. Wanneer er belangrijke bouwwerken zijn uitgevoerd of belangrijke veranderingen in de infrastructuur zijn aangebracht in of in de nabijheid van het zwemwater, die van invloed kunnen zijn op de kwaliteitsindeling van het water, worden nieuwe zwemwaterkwaliteitsgegevens verzameld en wordt een beoordeling uitgevoerd waarbij geen rekening meer wordt gehouden met de zwemwaterkwaliteitsgegevens die vóór voltooiing van de betrokken infrastructuur werden verzameld. Artikel 9 Indeling van de zwemwaterkwaliteit Op basis van de resultaten van de jaarlijkse beoordeling van de reeksen van waterkwaliteitsgegevens, delen de lidstaten de waterkwaliteit van het zwemwater in als "slecht", "goed" of "uitstekend", overeenkomstig de criteria van bijlage II. De eerste indeling vindt plaats uiterlijk op ... * . Artikel 10 Onderzoek en analyse na de indeling 1. Zwemwater dat als "slecht" is ingedeeld, wordt onderworpen aan een grondig onderzoek en analyse van alle bronnen en omstandigheden die de verontreiniging of besmetting van het water hebben kunnen veroorzaakt of ertoe hebben kunnen bijgedragen. Deze onderzoeken en analyses worden periodiek herhaald, met een minimum van eenmaal per jaar. De onderzoeken en analyses dienen om het in artikel 6 en bijlage III bedoelde zwemwaterprofiel te actualiseren, en om inzicht in de risico's te verkrijgen als basis voor gerichte beheermaatregelen als omschreven in artikel 3, lid 3, onder f) tm. j). 2. Zwemwater dat als "goed" is ingedeeld, wordt onderworpen aan een tweejaarlijkse analyse van alle bronnen en omstandigheden die de verontreiniging of besmetting van het water hebben kunnen veroorzaakt of ertoe hebben kunnen bijgedragen. Deze analyse dient om het in artikel 6 en bijlage III bedoelde zwemwaterprofiel te actualiseren, en om inzicht in de risico's te verkrijgen als basis voor gerichte preventieve beheermaatregelen. 3. Zwemwater dat als "uitstekend" is ingedeeld, wordt onderworpen aan een driejaarlijkse analyse van het zwemwaterprofiel, teneinde meer inzicht te verkrijgen in alle mogelijke bronnen en risico's van verontreiniging en besmetting, en daar passende maatregelen tegen te nemen. 4. In de onderzoeken en analyses als genoemd in de leden 1, 2 en 3 wordt optimaal gebruik gemaakt van de gegevens die zijn verkregen in het kader van de monitoring en de beoordelingen krachtens Richtlijn 2000/60/EG, en wordt ten minste een beoordeling opgenomen van: Artikel 11 Geharmoniseerde normen voor de behandeling van monsters De lidstaten zorgen ervoor dat geharmoniseerde normen worden toegepast voor behandeling, analyse, opslag en transport van monsters als beschreven in kolom D van bijlage I en in bijlage V, teneinde het risico van verontreiniging van monsters te beperken. De Commissie kan richtsnoeren aannemen voor geharmoniseerde normen voor behandeling, analyse, opslag en transport van monsters, volgens de in artikel 22 , lid 2, bedoelde procedure. Artikel 12 Rampenplannen 1. De lidstaten stellen rampenplannen op voor situaties zoals overstromingen, ongevallen of defecten in de infrastructuur die een negatief effect op de zwemwaterkwaliteit kunnen hebben. In deze plannen worden de mogelijke oorzaken en risico's van effecten geïdentificeerd, bewakingssystemen en/of systemen voor vroegtijdige waarschuwing vastgelegd en richtsnoeren gegeven inzake preventie of beperking van schade. 2. De lidstaten dragen er zorg voor dat uitgebreide nationale en/of lokale bewakingssystemen en systemen voor vroegtijdige waarschuwing worden opgezet, verbeterd en onderhouden, die : 3. De lidstaten zorgen ervoor dat de bevoegde overheidsinstanties de noodzakelijke capaciteit hebben om op dergelijke incidenten of risico's te reageren overeenkomstig het betrokken rampenplan. 4. Bewakingssystemen en systemen voor vroegtijdige waarschuwing, rampenplannen en reactiecapaciteiten met betrekking tot incidenten en bedreigingen voor de zwemwaterkwaliteit, kunnen worden gecombineerd met voorzieningen die met het oog op andere zaken getroffen zijn. Artikel 13 Conformiteit 1. Zwemwater wordt geacht aan deze richtlijn te voldoen indien: 2. Zwemwater dat als "slecht" is ingedeeld, kan niettemin als tijdelijk conform de bepalingen van deze richtlijn worden beschouwd indien aan de volgende voorwaarden wordt voldaan: Indien zwemwater binnen drie jaar nog steeds niet als "goed" is ingedeeld, wordt het beschouwd als zijnde niet in conform deze richtlijn. Artikel 14 Conformiteit en controle van tijdelijke verontreiniging 1. De lidstaten kunnen besluiten de bepalingen van dit artikel uit te voeren met betrekking tot wateren die zijn getroffen door tijdelijke verontreiniging. 2. Indien zwemwater wordt getroffen door tijdelijke verontreiniging waarvan de oorzaak bekend is en waarvan de duur kan worden voorspeld, krijgt het zwemwater de indeling die het zonder de tijdelijke verontreiniging ontvangen zou hebben mits passende maatregelen worden genomen tijdens het badseizoen om het publiek te informeren zodra tijdelijke verontreiniging van het zwemwater wordt verwacht of optreedt en dat gedurende de periode van tijdelijke verontreiniging zwemmen wordt verboden of ontraden. 3. Dit zwemwater wordt beschouwd als zijnde conform deze richtlijn indien: 4. De in lid 3 bedoelde maatregelen zijn: 5. Bij het bepalen of het uitvoeren van herstelmaatregelen voor tijdelijke verontreiniging al dan niet onevenredig is wordt rekening gehouden met de volgende factoren: 6. De lidstaten zien erop toe dat het zwemwaterprofiel voor zwemwater dat is getroffen door tijdelijke verontreiniging de volgende informatie bevat: 7. De door de lidstaten in het kader van dit artikel genomen maatregelen om het publiek te informeren over tijdelijke verontreiniging zijn minstens even uitgebreid als de in artikel 16 neergelegde vereisten. Artikel 15 Beoordeling van fytoplanktonbloei en proliferatie van macroalgen en van fysisch-chemische parameters 1. Voor zwemwater dat fysisch gevoelig is gebleken voor specifieke toxische fytoplanktonbloei of proliferatie van macroalgen, worden analytische metingen uitgevoerd om de toestand van het zwemwater in relatie tot de microbiologische parameter 3 in kolom A van bijlage I vast te stellen. Wanneer bij de tests voor deze parameter, als genoemd in kolom D van bijlage 1, positieve resultaten worden verkregen, wordt zonodig onderzoek uitgevoerd of worden herstelmaatregelen genomen, met inbegrip van participatie van het publiek overeenkomstig artikel 16 . 2. Er worden visuele inspecties en analytische metingen, overeenkomstig de in kolom D van bijlage I genoemde tests, uitgevoerd om de toestand van het zwemwater in relatie tot de fysische-chemische parameters 4 tm. 6 van bijlage I vast te stellen. Wanneer bij de tests voor deze parameters, als genoemd, in kolom D van bijlage 1, resultaten worden verkregen die afwijken van de specificaties in kolom C van bijlage I, wordt zonodig onderzoek uitgevoerd of worden herstelmaatregelen genomen, met inbegrip van participatie van het publiek overeenkomstig artikel 16 . Artikel 16 Participatie van het publiek De lidstaten zorgen ervoor dat alle belanghebbende partijen , ook op plaatselijk niveau, worden geraadpleegd en de mogelijkheid hebben om deel te nemen aan de opstelling, de herziening en de actualisering van de lijst van zwemwateren, het zwemwaterprofiel en de beheermaatregelen. De lidstaten brengen de Commissie en het publiek op hoogte van de wijzen(n) waarop dit is georganiseerd. Artikel 17 Voorlichting van het publiek 1. De volgende informatie over het zwemwater wordt door de lidstaten in de onmiddellijke nabijheid van elk zwemwater en zo spoedig mogelijk beschikbaar gemaakt en actief verspreid: 2. In geval van een noodtoestand moeten de openbare autoriteiten met alle belanghebbende partijen samenwerken teneinde te verzekeren dat het publiek op een duidelijke en coherente wijze door middel van tijdelijke waarschuwingstekens die ter plaatse in de badzone worden aangebracht, op de hoogte wordt gesteld van alle potentiële gevaren. 3. De lidstaten gebruiken geschikte media en technologieën, waaronder internet, om de in lid 1 bedoelde informatie over de kwaliteit van het zwemwater, alsmede de hieronder genoemde informatie, met tenminste een Engelse en Franse vertaling, actief en snel te verspreiden: 4. De in de leden 1 en 3 bedoelde informatie wordt uiterlijk op ... (20) voor de eerste maal beschikbaar gemaakt. Na raadpleging van de lidstaten, de betrokken toeristen- en consumentenorganisaties en andere belanghebbende partijen ontwikkelt de Commissie binnen twee jaar een eenvoudig gestandaardiseerd systeem van symbolen (bijvoorbeeld smileys) die voor verschillende doeleinden gebruikt kunnen worden door de lidstaten, de regionale of plaatselijke autoriteiten, de toeristenindustrie, enz. als een van de instrumenten om het publiek informatie te verstrekken. Het systeem moet beschikbaar zijn op een website van de EU. 5 . De lidstaten moedigen actieve betrokkenheid van alle belanghebbende partijen bij de publieksvoorlichting, alsmede de betrokkenheid van het publiek bij vraagstukken in verband met een goede zwemwaterkwaliteit, aan. Artikel 18 Rapportage 1. Voor elk zwemwater verstrekken de lidstaten aan de Commissie ieder jaar, uiterlijk op 31 december en voor de eerste maal binnen drie jaar na de in artikel 24 , lid 1, vastgestelde datum, de resultaten van de bij de monitoring verkregen gegevens, tezamen met een indicatie van de mate waarin deze gegevens relevant zijn voor andere recreatieve activiteiten in water in de buurt van de monsternemingspunten. De lidstaten verstrekken de beoordeling van de zwemwaterkwaliteit ieder jaar, uiterlijk op 31 december en voor de eerste maal drie jaar na de in artikel 24 , lid 1, vastgestelde datum, aan de Commissie. 2. Wanneer een begin is gemaakt met de monitoring in het kader van deze richtlijn, wordt de jaarlijkse rapportage aan de Commissie zoals omschreven in lid 1 voortgezet overeenkomstig Richtlijn 76/160/EEG, totdat een reeks waterkwaliteitsgegevens voor drie jaar beschikbaar is en een eerste beoordeling kan worden uitgevoerd in het kader van deze richtlijn. Tijdens deze driejarige periode wordt in het jaarlijkse rapport en in het kader van de rapportage geen rekening gehouden met parameter 1 van de bijlage van Richtlijn 76/160/EEG, en worden de parameters 2 en 3 van de bijlage van Richtlijn 76/160/EEG beschouwd als zijnde gelijkwaardig met de parameters 2 en 1 van kolom A in bijlage I van deze richtlijn. 3. De Commissie publiceert een jaarlijks rapport over de zwemwaterkwaliteit in de Gemeenschap, waarin nader wordt ingegaan op de indeling van zwemwateren, de overeenstemming met de richtlijn en belangrijke beheermaatregelen die zijn genomen. De Commissie publiceert dit rapport vier maanden nadat zij de rapporten van de lidstaten heeft ontvangen. Bij de opstelling van het rapport maakt de Commissie voor zover mogelijk een optimaal gebruik van de systemen voor het verzamelen van gegevens, beoordeling en presentatie in het kader van aanverwante Gemeenschapswetgeving, in het bijzonder Richtlijn 2000/60/EG. Overeenkomstig de in artikel 22 , lid 2, bedoelde procedure kunnen richtsnoeren inzake het gebruik van dergelijke systemen worden uitgewerkt. 4. De lidstaten en de Commissie verstrekken aan het publiek waar mogelijk informatie op basis van meetnettechnologie, gepresenteerd op geharmoniseerde wijze en in geharmoniseerde formaten, overeenkomstig artikel 17 . Artikel 19 Samenwerking inzake grensoverschrijdende wateren Wanneer lidstaten rivierbekkens delen waarbij grensoverschrijdende effecten op de zwemwaterkwaliteit optreden, werken de betrokken lidstaten samen bij de uitvoering van deze richtlijn. Artikel 20 Herziening De Commissie herziet deze richtlijn uiterlijk op ... (21) , met name de parameters voor de kwaliteit van het zwemwater, en dient zonodig overeenkomstig artikel 251 van het Verdrag wetgevingsvoorstellen in. Artikel 21 Technische aanpassingen van de richtlijn 1. De in bijlage I genoemde analysemethodes voor de parameters worden volgens de in artikel 22 , lid 2, bedoelde procedure aan de wetenschappelijke en technische vooruitgang aangepast. 2. Volgens de in artikel 22 , lid 2, bedoelde procedure worden wetenschappelijke resultaten op het gebied van virusdetectie als basis gebruikt om de lijst van parameters in bijlage I aan te vullen met parameters inzake virusdetectie . 3. De Commissie kan volgens de in artikel 22 , lid 2, bedoelde procedure technische richtsnoeren vaststellen voor specifieke uitvoeringsvraagstukken in verband met de beheerstrategie voor het zwemwater, en de strategie en benadering inzake voorlichting en rapportage. Artikel 22 Comité 1. De Commissie wordt bijgestaan door een Comité . 2. In de gevallen waarin naar dit lid wordt verwezen, zijn de artikelen 5 en 7 van Besluit 1999/468/EG met inachtneming van artikel 8 van dat besluit van toepassing. De in artikel 5, lid 6, van Besluit 1999/468/EG bedoelde termijn wordt op drie maanden vastgesteld. 3. Het comité stelt zijn reglement van orde vast. Artikel 23 Intrekking 1. Richtlijn 76/160/EEG wordt op ... (22) ingetrokken. Onverminderd het bepaalde in lid 2 is deze intrekking niet van invloed op de verplichtingen van de lidstaten met betrekking tot de in de ingetrokken richtlijn vastgestelde termijnen voor de omzetting en toepassing. 2. Zodra een lidstaat alle nodige wettelijke, bestuursrechtelijke en praktische maatregelen heeft genomen om aan deze richtlijn te voldoen, is deze richtlijn van toepassing en vervangt zij Richtlijn 76/160/EEG. 3. Verwijzingen naar Richtlijn 76/160/EEG worden gelezen als verwijzingen naar deze richtlijn. Artikel 24 Uitvoering 1. De lidstaten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden om uiterlijk op [...] (23) * aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan onverwijld in kennis. Wanneer de lidstaten deze bepalingen aannemen, wordt in die bepalingen naar deze richtlijn verwezen of wordt hiernaar verwezen bij de officiële bekendmaking van de bepalingen. De regels voor deze verwijzing worden vastgesteld door de lidstaten. 2. De lidstaten delen de Commissie de tekst mede van de belangrijkste bepalingen van intern recht die zij vaststellen teneinde deze richtlijn uit te voeren. Artikel 25 Inwerkingtreding Deze richtlijn treedt in werking op de twintigste dag volgende op die van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Unie . Artikel 26 Adressaten Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten. Gedaan te Voor het Europees Parlement Voor de Raad De Voorzitter De Voorzitter BIJLAGE I Parameters voor de zwemwaterkwaliteit A B C D Microbiologische parameters Uitsteken-de kwaliteit Goede kwaliteit Referentie-analysemethodes 1 Intestinale enterokokken (IE) in kve/100 ml 100 (24) 200 1 ISO 7899- 2 Escherichia coli (EC) in kve/100 ml 250 1 500 1 ISO 9308-1 3 Fytoplanktonbloei of proliferatie van macroalgen (25) Negatieve testresulta-ten Negatieve testresultaten Microscopische monitoring (26) , toxiciteitstests (27) en visuele inspectie Fysisch-chemische parameters Uitsteken-de kwaliteit Goede kwaliteit Inspectiemetho-des 4 Minerale olie - Geen zichtbare laag op het wateroppervlak en geen geur Visuele en geurinspectie 5 Teerachtige residuen en drijvend materiaal zoals hout, kunststof, glas, rubber of andere afvalstoffen - Geen Visuele inspectie 6 PH (28) - 6 tot 9 Geen onverklaarbare variaties Elektrometrie met kalibratie op pH 7 en pH 9 De 95-percentielwaarde wordt als volgt berekend (29) . Uitgaande van een beoordeling van het 95&nbhy;percentiel van de normale waarschijnlijkheidsverdeling van log 10 van de microbiologische gegevens van een zwemwater wordt het 95-percentiel als volgt afgeleid: Het hoogste 95-percentielpunt van de waarschijnlijkheidsverdeling van de gegevens wordt berekend met de volgende vergelijking: 95-percentiel = antilog ((μ)+(1,65 x σ)) BIJLAGE II BEOORDELING EN INDELING VAN ZWEMWATEREN Zwemwateren waarvan de 95-percentielwaarden van microbiologische tellingen, op basis van de reeksen zwemwaterkwaliteitsgegevens die gedurende de drie voorgaande kalenderjaren zijn verzameld, slechter (30) zijn dan de waarde voor "goede kwaliteit" van de microbiologische parameters 1 of 2 als opgenomen in bijlage I (kolom C), worden ingedeeld als zijnde van "slechte kwaliteit". Zwemwateren waarvan de 95-percentielwaarden van microbiologische tellingen, op basis van de reeksen zwemwaterkwaliteitsgegevens die gedurende de drie voorgaande kalenderjaren zijn verzameld, gelijk zijn aan of beter zijn dan de waarde voor "goede kwaliteit" van de microbiologische parameters 1 en 2 als opgenomen in bijlage I (kolom C), worden ingedeeld als zijnde van "goede kwaliteit". De lidstaten kunnen zwemwater indelen als zijnde van "uitstekende kwaliteit" indien BIJLAGE III HET ZWEMWATERPROFIEL Rekening houdend met artikelen 6 bestaat het zwemwaterprofiel uit De elementen a) , b) en c ) moeten ook op een gedetailleerde kaart worden aangegeven. Andere relevante informatie kan hieraan worden toegevoegd wanneer dit passend lijkt. Het zwemwaterprofiel wordt volgens onderstaand schema bijgewerkt: Zwemwaterindeling Uitstekend Goed Slecht Bijwerking zwemwaterprofiel om de 3 jaar om de 2 jaar Moet worden vastgesteld afhankelijk van de aard en de ernst van het risico, maar niet minder vaak dan eenmaal per jaar, aan het begin van het badseizoen. Aspecten die moeten worden beoordeeld Bijwerking van (a) (b) , (c) en (f) Bijwerking van (a), (b) , (c) en (d) Bijwerking van (a) (b) , (c) en (d) BIJLAGE IV FREQUENTIE VAN DE CONTROLE OP HET ZWEMWATER De frequentie voor de routinecontrole bedraagt twee geanalyseerde monsters per maand, waarbij onder één maand een periode van vier weken wordt verstaan en elke begonnen week als een gehele week wordt beschouwd. Afhankelijk van de indeling van het zwemwater bedraagt de controlefrequentie: Indeling zwemwater Uitstekend (monsters per maand) Goed (monsters per maand) Slecht (monsters per maand) Gedurende één periode van drie jaar 0,5 1 2 Gedurende twee achtereen&nbhy; volgende periodes van drie jaar 0,25 0,5 2 Eén week vóór het begin van het badseizoen moet een extra monster worden genomen. Met dit extra monster meegerekend mogen er per badseizoen onder geen enkele omstandigheid minder dan twee monsters worden genomen en geanalyseerd. BIJLAGE V NORMEN VOOR DE BEHANDELING VAN MONSTERS 1. Het bemonsteringspunt bevindt zich op de plaats waar over het gehele badseizoen genomen gemiddeld de meeste baders aanwezig zijn indien het zwemwater als homogeen is te beschouwen op grond van factoren als hydrologische en topografische condities, monitoringdata en bronnen van besmetting en vervuiling; is dit niet het geval, dan moeten op grond van het van het zwemwaterprofiel meerdere bemonsteringspunten worden gekozen. 2. Sterilisatie van de monsterflessen - Sterilisatie in een autoclaaf gedurende ten minste 15 minuten bij 121°C - Of droge sterilisatie bij 160°C - 170°C gedurende ten minste 1 uur - Of gebruik van rechtstreeks van de producent afkomstige doorstraalde monsterhouders 3. Monsterneming - Het volume van de monsterfles/monsterhouder is afhankelijk van de hoeveelheid water die voor iedere te controleren parameter nodig is. De minimuminhoud is in het algemeen 250 ml. - Monsterhouders moeten vervaardigd zijn van doorzichtig en kleurloos materiaal (glas, polyetheen of polypropeen). - Om te voorkomen dat het monster per ongeluk wordt verontreinigd, moet gebruik worden gemaakt van een aseptische techniek om de monsterflessen steriel te houden. Indien dit naar behoren wordt gedaan, behoeft er verder geen steriele uitrusting (zoals steriele "chirurgische" handschoenen, tangen of monsternemers) te worden gebruikt. - Het monster moet duidelijk worden geïdentificeerd met onuitwisbare inkt, zowel op het monster zelf als op het monsterformulier. 4. Bewaring en transport van de monsters vóór analyse - Het watermonster moet in alle fasen van het vervoer worden beschermd tegen blootstelling aan licht, met name direct zonlicht. - Het monster moet tot de aankomst in het laboratorium bij een temperatuur van circa 4°C worden bewaard in een koelbox of koelkast. Indien het transport naar het laboratorium waarschijnlijk meer dan 4 uur duurt, is transport in een koelkast verplicht . - De tijd tussen de monsterneming en de analyse moet zo kort mogelijk zijn. Aanbevolen wordt de monsters op de dag van de monsterneming te analyseren. Indien dit om praktische redenen onmogelijk is, moeten de monsters binnen maximaal 24 uur worden verwerkt, waarbij zij in het donker moeten worden bewaard bij een temperatuur van 4°C. Wanneer er meer tijd verstrijkt tussen monsterneming en analyse wordt de concentratie bacteriën aangepast op basis van de bekende T-90-afbraakformule teneinde de concentratie bacteriën op het tijdstip van monsterneming te verkrijgen. (Medebeslissingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement , – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2003) 51 ) (1) , – gelet op artikel 251, lid 2 en artikel 175, lid 1 van het EG&nbhy;Verdrag, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C5&nbhy;0031/2003), – gelet op artikel 67 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid en het advies van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie (A5&nbhy;0290/2003), 1. hecht zijn goedkeuring aan het Commissievoorstel, als geamendeerd door het Parlement; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in dit voorstel aan te brengen of dit door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 21 oktober 2003 met het oog op de aanneming van Besluit nr. .../2004/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende een bewakingssysteem voor de uitstoot van broeikasgassen in de Gemeenschap en de uitvoering van het Protocol van Kyoto HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 175, lid 1, Gezien het voorstel van de Commissie (2) , Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité (3) , Na raadpleging van het Comité van de Regio's, Volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag (4) , Overwegende hetgeen volgt: (1) Bij Beschikking 93/389/EEG van de Raad van 24 juni 1993 inzake een bewakingssysteem voor de uitstoot van CO 2 en andere broeikasgassen in de Gemeenschap (5) is een systeem ingesteld voor de bewaking van de antropogene emissies van broeikasgassen en de evaluatie van de vorderingen bij het nakomen van de verplichtingen ten aanzien van deze emissies. Teneinde rekening te houden met de internationale ontwikkelingen op dit gebied en met het oog op de duidelijkheid is het wenselijk, deze beschikking te vervangen. (2) Het uiteindelijke doel van het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering (UNFCCC), dat werd goedgekeurd bij Besluit 94/69/EG van de Raad van 15 december 1993 (6) , is het bewerkstelligen van een stabilisering van de concentratie van broeikasgassen in de atmosfeer op een niveau waarop gevaarlijke antropogene verstoring van het klimaatsysteem wordt voorkomen. (3) Het UNFCCC verplicht de Gemeenschap en haar lidstaten tot het opstellen, periodiek bijwerken, openbaar maken en aan de Conferentie der Partijen rapporteren van nationale inventarisaties van antropogene emissies per bron en verwijderingen per put van alle broeikasgassen die niet vallen onder het Protocol van Montreal betreffende stoffen die de ozonlaag afbreken (hierna "broeikasgassen" te noemen), met gebruikmaking van vergelijkbare, door de Conferentie der Partijen overeengekomen methodieken. (4) De uitstoot van broeikasgassen in de Gemeenschap moet grondig worden bestudeerd en regelmatig worden beoordeeld. Tevens moeten de maatregelen die de Gemeenschap en haar lidstaten inzake klimaatbeleid hebben genomen in een vroeg stadium worden geanalyseerd. (5) Nauwkeurige verslaglegging in een vroeg stadium uit hoofde van deze beschikking maakt een tijdige vaststelling van emissieniveaus overeenkomstig Beschikking 2002/358/EG van de Raad van 25 april 2002 betreffende de goedkeuring namens de Europese Gemeenschap van het Protocol van Kyoto bij het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering en de gezamenlijke nakoming van de in dat kader aangegane verplichtingen mogelijk (7) , en daarmee de tijdige vaststelling van het recht om deel te nemen aan de flexibele mechanismen van het Protocol van Kyoto. (6) Het UNFCCC verplicht alle partijen tot het opstellen, uitvoeren, openbaar maken en regelmatig bijwerken van nationale en, waar passend, regionale programma's die maatregelen bevatten ter beperking van klimaatverandering, toegespitst op antropogene emissies per bron en verwijderingen per put van alle broeikasgassen. (7) Het Protocol van Kyoto bij het UNFCCC werd goedgekeurd bij Beschikking 2002/358/EG. Artikel 3, lid 2, van het Protocol van Kyoto bepaalt dat de in bijlage I van het UNFCCC opgenomen partijen bij het Protocol van Kyoto in 2005 aantoonbare vorderingen dienen te hebben gemaakt bij de nakoming van hun verplichtingen ingevolge het protocol. (8) Overeenkomstig Deel II, onderdeel A, van de bijlage bij Besluit 19/CP.7 van de Conferentie der partijen is elke in bijlage I van het UNFCCC opgenomen partij bij het Protocol van Kyoto ertoe gehouden een nationaal register in te stellen en bij te houden om te garanderen dat een nauwkeurige boekhouding wordt gevoerd van verlening, bezit, overdracht, annulering en afboeking van emissiereductie-eenheden (ERU), gecertificeerde emissiereducties (CER), toegewezen eenheden (AAU) en verwijderingseenheden (RMU). (9) Overeenkomstig Besluit 19/CP.7 wordt elke emissiereductie-eenheid, gecertificeerde emissiereductie, toegewezen eenheid en verwijderingseenheid slechts in één register tegelijk bijgehouden. (10) Het register van de Gemeenschap zou kunnen worden gebruikt voor het bijhouden van de emissiereductie-eenheden en de gecertificeerde emissiereducties die via door de Gemeenschap gefinancierde projecten worden gegenereerd, waardoor stimulansen kunnen worden geboden voor door de Gemeenschap in derde landen te ontplooien activiteiten om het probleem van de klimaatverandering in een ruimere context aan te pakken, en kan samen met de registers van de lidstaten in een geconsolideerd systeem worden bijgehouden. (11) Op de aankoop en het gebruik van emissiereductie-eenheden en gecertificeerde emissiereducties door de Gemeenschap zijn nadere bepalingen van toepassing die op voorstel van de Commissie moeten worden goedgekeurd door het Europees Parlement en de Raad. (12) De Gemeenschap en de lidstaten dienen krachtens Beschikking 2002/358/EG de nodige maatregelen te treffen om de overeenkomstig die beschikking vastgestelde emissieniveaus in acht te nemen. In bepalingen inzake het gebruik van emissiereductie-eenheden en gecertificeerde emissiereducties die worden bijgehouden in het register van de Gemeenschap moet ook rekening worden gehouden met de verantwoordelijkheid van de lidstaten om hun eigen verplichtingen na te komen overeenkomstig Beschikking 2002/358/EG. (13) De Gemeenschap en haar lidstaten hebben gebruik gemaakt van artikel 4 van het Protocol van Kyoto, dat partijen bij het protocol toestaat hun emissiebeperkings- en emissiereductieverplichtingen gezamenlijk na te komen. Daarom is het passend te voorzien in doeltreffende samenwerking en coördinatie met betrekking tot de verplichting uit hoofde van deze beschikking, waaronder het opstellen van de communautaire broeikasgasinventaris, de evaluatie van de vorderingen, het opstellen van verslagen, evenals de toetsings&nbhy; en nalevingsprocedures die de Gemeenschap in staat moeten stellen haar rapportageverplichtingen in het kader van het Protocol van Kyoto na te komen overeenkomstig de politieke akkoorden en juridisch verbindende besluiten die op de zevende Conferentie der Partijen bij het UNFCCC in Marrakech tot stand zijn gekomen (hierna "akkoorden van Marrakech" genoemd). (14) De Gemeenschap en de lidstaten zijn partij bij het Verdrag en het Protocol van Kyoto en als zodanig verantwoordelijk voor de verslaglegging, vaststelling en verrekening van de hun toegewezen hoeveelheden, alsmede voor het vaststellen en handhaven van hun recht om deel te nemen aan de mechanismen van het Protocol van Kyoto. (15) Overeenkomstig Besluit 19/CP.7 verleent elke in bijlage I bij het UNFCCC genoemde partij een hoeveelheid toegewezen eenheden die overeenkomt met de aan hem toegewezen hoeveelheid in zijn nationale register, overeenkomstig zijn emissieniveaus zoals vastgesteld overeenkomstig Beschikking 2002/358/EG en het Protocol van Kyoto. (16) Overeenkomstig Beschikking 2002/358/EG verleent de Gemeenschap geen toegewezen eenheden. (17) Het Europees Milieuagentschap (EMA) staat de Commissie waar passend terzijde bij de bewaking, in het bijzonder in het kader van het communautair inventarisatiesysteem, alsmede bij de analyse door de Commissie van de vooruitgang bij het uitvoeren van de verplichtingen uit hoofde van het UNFCCC-besluit en het Protocol van Kyoto. (18) In het licht van de rol die het EMA speelt bij het opmaken van de jaarlijkse communautaire inventaris, is het wenselijk dat de nationale systemen van de lidstaten worden opgezet op een wijze die het werk van het EMA vergemakkelijkt. (19) Aangezien de doelstellingen van de voorgestelde maatregelen, namelijk het nakomen van de verplichtingen van de Gemeenschap in het kader van het Protocol van Kyoto en met name de daarin vervatte bewakings- en rapportageverplichtingen, uit de aard der zaak niet in voldoende mate door de lidstaten kunnen worden verwezenlijkt en derhalve beter op het niveau van de Gemeenschap kunnen worden verwezenlijkt, kan de Gemeenschap overeenkomstig het in artikel 5 van het Verdrag neergelegde subsidiariteitsbeginsel maatregelen nemen. Overeenkomstig het in hetzelfde artikel neergelegde evenredigheidsbeginsel gaat deze beschikking niet verder dan wat nodig is om deze doelstellingen te verwezenlijken. (20) De voor de uitvoering van deze beschikking vereiste maatregelen dienen te worden vastgesteld overeenkomstig Besluit 1999/468/EG van de Raad van 28 juni 1999 tot vaststelling van de voorwaarden voor de uitoefening van de aan de Commissie verleende uitvoeringsbevoegdheden (8) , HEBBEN DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN: Artikel 1 Werkingssfeer Bij deze beschikking wordt een systeem ingesteld voor: Artikel 2 Nationale programma's 1. De lidstaten en de Commissie ontwerpen en verwezenlijken respectievelijk nationale programma's en een communautair programma, met als doel bij te dragen tot: Deze programma's omvatten de in artikel 3, lid 2, genoemde informatie en worden dienovereenkomstig geactualiseerd. 2. Met het oog hierop moet het gebruik van 'Joint Implementation', het 'Clean Development Mechanism' en de internationale handel in emissierechten aanvullend zijn ten opzichte van interne maatregelen, overeenkomstig de desbetreffende bepalingen van het Protocol van Kyoto en de besluiten van Marrakech. 3. De lidstaten maken de nationale programma's en de bijgestelde versies daarvan openbaar en stellen de Commissie daarvan in kennis binnen drie maanden na de vaststelling daarvan. Op de daaropvolgende vergaderingen van het in artikel 9, lid 1, bedoelde comité stelt de Commissie de lidstaten in kennis van alle nationale programma's en bijgestelde versies daarvan die zij heeft ontvangen. Artikel 3 Verslaglegging door de lidstaten 1. Met het oog op de beoordeling van de feitelijke vooruitgang en om de opstelling van jaarverslagen door de Gemeenschap mogelijk te maken, overeenkomstig de verplichtingen uit hoofde van het UNFCCC en het Protocol van Kyoto, bepalen de lidstaten en rapporteren zij uiterlijk op 15 januari van ieder jaar (jaar X) aan de Commissie: De lidstaten dienen bij de Commissie uiterlijk op 15 maart van elk jaar (jaar X) het volledige verslag betreffende hun nationale inventaris in. 2. Met het oog op de beoordeling van de verwachte vorderingen rapporteren de lidstaten uiterlijk op 15 maart 2005 en vervolgens om de twee jaar aan de Commissie: 3. Uitvoeringsbepalingen betreffende de rapportage van de in de leden 1 en 2 bedoelde informatie worden vastgesteld volgens de in artikel 9, lid 2, bedoelde procedure. Deze uitvoeringsbepalingen kunnen, waar passend, worden gewijzigd rekening houdend met in het kader van het UNFCCC en het Protocol van Kyoto genomen besluiten. Artikel 4 Inventarisatiesysteem van de Gemeenschap 1. De Commissie stelt in samenwerking met de lidstaten jaarlijks een communautaire broeikasgasinventarisatie en een verslag betreffende de communautaire broeikasgasinventarisatie op, doet uiterlijk op 28 februari de ontwerp-versie daarvan aan de lidstaten toekomen, publiceert ze en dient ze uiterlijk op 15 april van ieder jaar in bij het UNFCCC&nbhy;secretariaat. Ramingen voor de in de nationale inventarisaties ontbrekende gegevens worden daarin opgenomen conform de op grond van lid 2, onder b), aangenomen uitvoeringsbepalingen, tenzij uiterlijk op 15 maart van dat jaar geactualiseerde gegevens worden ontvangen van de lidstaten. 2. De Commissie stelt overeenkomstig de in artikel 9, lid 2, bedoelde procedure en rekening houdend met de nationale systemen van de lidstaten uiterlijk op 30 juni 2006 een communautair inventarisatiesysteem vast om de nauwkeurigheid, vergelijkbaarheid, consistentie, volledigheid en tijdige beschikbaarheid van de nationale inventarissen in relatie tot de communautaire broeikasgasinventaris te garanderen. Dit systeem dient te voorzien in: 3. Het Europees Milieuagentschap verleent in overeenstemming met zijn jaarlijkse werkprogramma de Commissie waar passend assistentie bij de uitvoering van de leden 1 en 2, onder meer door het uitvoeren van studies en het verzamelen van gegevens. 4. Zo snel mogelijk, maar in ieder geval uiterlijk op 31 december 2005 voeren de lidstaten op grond van het Protocol van Kyoto nationale inventarisatiesystemen in voor de raming van de antropogene emissies van broeikasgassen per bron en de door putten verwijderde hoeveelheden kooldioxide. Artikel 5 Evaluatie van de vorderingen en rapportage 1. De Commissie beoordeelt jaarlijks in overleg met de lidstaten de vorderingen die de Gemeenschap en haar lidstaten hebben gemaakt bij het nakomen van hun verplichtingen op grond van het UNFCCC en het Protocol van Kyoto als omschreven in Beschikking 2002/358/EG, teneinde te evalueren of bedoelde vorderingen volstaan om deze verplichtingen na te komen. Bij deze beoordeling wordt rekening gehouden met de vorderingen op het gebied van communautaire beleidsinitiatieven en maatregelen en met de informatie die door de lidstaten wordt ingediend overeenkomstig artikel 3 en artikel 6, lid 2, van deze beschikking alsmede artikel 21 van Richtlijn 2003/87/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 oktober 2003 tot vaststelling van een regeling voor de handel in broeikasgasuitstootrechten binnen de Gemeenschap (9) . De beoordeling heeft om de twee jaar ook betrekking op de verwachte vorderingen van de Gemeenschap en haar lidstaten bij het nakomen van hun verplichtingen in het kader van het UNFCCC en het Protocol van Kyoto. 2. Op basis van de in lid 1 bedoelde beoordeling dient de Commissie jaarlijks een verslag in bij het Europees Parlement en de Raad. Dit verslag bevat hoofdstukken over de feitelijke en verwachte emissies per bron en verwijderingen door putten, over beleidsinitiatieven en maatregelen en over het gebruik van de mechanismen waarin de artikelen 6, 12 en 17 van het Protocol van Kyoto voorzien. 3. De Commissie stelt een rapport op over het aantonen van de door de Gemeenschap tegen 2005 gemaakte vorderingen, rekening houdend met de geactualiseerde informatie inzake emissieprognoses die uiterlijk op 15 juni 2005 overeenkomstig de op grond van artikel 3, lid 3, aangenomen uitvoeringsbepalingen door de lidstaten werd ingediend, en dient dit uiterlijk op 1 januari 2006 in bij het secretariaat van het UNFCCC. 4. Elke lidstaat stelt een rapport op over het aantonen van de door die lidstaat tegen 2005 gemaakte vorderingen, rekening houdend met de informatie die overeenkomstig de op grond van artikel 3, lid 3, aangenomen uitvoeringsbepalingen werd ingediend, en dient dit uiterlijk op 1 januari 2006 in bij het secretariaat van het UNFCCC. 5. De Gemeenschap en elke lidstaat dienen bij het secretariaat van het UNFCCC een rapport in over de extra periode voor het nakomen van de verplichtingen, en wel direct na het verstrijken van die periode. 6. Overeenkomstig de in artikel 9, lid 2, bedoelde procedure kan de Commissie bepalingen goedkeuren waarin eisen zijn vastgelegd met betrekking tot de rapportage voor het aantonen van vorderingen, zoals vereist krachtens artikel 3, lid 2, van het Protocol van Kyoto, en met betrekking tot de rapportage in samenhang met de extra periode voor het nakomen van de verplichtingen. 7. Het Europees Milieuagentschap verleent in overeenstemming met zijn jaarlijkse werkprogramma de Commissie waar passend assistentie bij de uitvoering van de leden 1, 2 en 3. Artikel 6 Nationale registers 1. Door de Gemeenschap en haar lidstaten worden registers ingesteld en bijgehouden teneinde te garanderen dat een nauwkeurige boekhouding wordt gevoerd van verlening, bezit, overdracht, verwerving, annulering en afboeking van toegewezen eenheden, verwijderingseenheden, emissiereductie-eenheden en gecertificeerde emissiereducties en de overbrenging van toegewezen eenheden, emissiereductie-eenheden en gecertificeerde emissiereducties. In deze registers worden de registers opgenomen die werden ingesteld bij artikel 19 van Richtlijn 2003/87/EG, overeenkomstig bepalingen die worden vastgesteld volgens de in artikel 9, lid 2, van deze beschikking bedoelde procedure. De Gemeenschap en de lidstaten mogen hun registers samen met één of meer andere lidstaten in een geconsolideerd systeem bijhouden. 2. De in de eerste zin van lid 1 genoemde elementen worden medegedeeld aan de krachtens artikel 20 van Richtlijn 2003/87/EG aangewezen centrale administrateur. Artikel 7 Toegewezen hoeveelheid 1. De Gemeenschap en elke lidstaat dienen uiterlijk op 31 december 2006 een rapport in bij het secretariaat van het UNFCCC waarbij de hun toegewezen hoeveelheid wordt gelijkgesteld aan hun respectieve emissieniveaus zoals bepaald overeenkomstig artikel 3, lid 1, van Beschikking 2002/358/EG en het Protocol van Kyoto. De lidstaten en de Gemeenschap streven ernaar hun verslagen op hetzelfde tijdstip in te dienen. 2. Nadat de toetsing van hun nationale inventaris in het kader van het Protocol van Kyoto voor ieder jaar van de eerste verplichtingsperiode van het Protocol van Kyoto is voltooid en eventuele vragen met betrekking tot de uitvoering zijn opgelost, boeken de lidstaten onverwijld van de hun toegewezen eenheden, verwijderingseenheden, emissiereductie-eenheden en gecertificeerde emissiereducties het aantal eenheden af dat overeenstemt met hun netto-emissies in de loop van dat jaar. Met betrekking tot het laatste jaar van de verplichtingsperiode vindt afboeking plaats voordat de extra periode voor het nakomen van de verplichtingen is verstreken. 3. Lidstaten verlenen toegewezen eenheden in hun nationale registers in overeenstemming met hun emissieniveaus zoals vastgesteld overeenkomstig Beschikking 2002/358/EG en het Protocol van Kyoto. Artikel 8 Procedures in het kader van het Protocol van Kyoto 1. De lidstaten en de Gemeenschap zien erop toe dat er volledige en doeltreffende onderlinge samenwerking en coördinatie plaatsvindt inzake verplichtingen uit hoofde van deze beschikking betreffende: 2. De lidstaten dienen uiterlijk op 15 april van ieder jaar bij het secretariaat van het UNFCCC een nationale inventaris in die identieke informatie bevat als die welke overeenkomstig artikel 3, lid 1, werd ingediend, tenzij aan de Commissie uiterlijk op 15 maart van dat jaar informatie werd verstrekt waardoor inconsistenties of hiaten werden weggewerkt. 3. De Commissie kan volgens de in artikel 9, lid 2, bedoelde procedure termijnen en procedures voor deze samenwerking en coördinatie vaststellen. Artikel 9 Comité 1. De Commissie wordt bijgestaan door een "Comité klimaatverandering". 2. In de gevallen waarin naar dit lid wordt verwezen, zijn de artikelen 5 en 7 van Besluit 1999/468/EG van toepassing, met inachtneming van artikel 8 van dat besluit. De in artikel 5, lid 6, van Besluit 1999/468/EG bedoelde termijn wordt vastgesteld op drie maanden. 3. Het Comité klimaatverandering stelt zijn reglement van orde vast. Artikel 10 Verdere maatregelen Na de indiening van het rapport over het aantonen van de tegen 2005 gemaakte vorderingen overeenkomstig artikel 5, lid 3, beziet de Commissie onverwijld in welke mate de Gemeenschap en haar lidstaten vorderingen maken bij het bereiken van de overeenkomstig Beschikking 2002/358/EG en het Protocol van Kyoto vastgestelde emissieniveaus en in welke mate zij hun verplichtingen uit hoofde van het Protocol van Kyoto nakomen. In het licht van deze beoordeling kan de Commissie passende voorstellen formuleren en deze voorleggen aan het Europees Parlement en de Raad om te garanderen dat de Gemeenschap en haar lidstaten hun emissieniveaus niet overschrijden en dat al hun verplichtingen uit hoofde van het Protocol van Kyoto worden nagekomen. Artikel 11 Intrekking Beschikking 93/389/EEG wordt hierbij ingetrokken. Verwijzingen naar de ingetrokken beschikking gelden als verwijzingen naar deze beschikking en worden gelezen overeenkomstig de concordantietabel in de bijlage. Artikel 12 Adressaten Deze beschikking is gericht tot de lidstaten. Gedaan te Brussel, Voor het Europees Parlement Voor de Raad De voorzitter De voorzitter _______________ BIJLAGE CONCORDANTIETABEL Beschikking 93/389/EEG Deze beschikking Artikel 1 Artikel 1 Artikel 2, lid 1 Artikel 2, lid 2 Artikel 2, lid 1 Artikel 2, lid 1, en artikel 3, lid 2 Artikel 3, lid 1 Artikel 3, lid 2 Artikel 3, lid 3 Artikel 3, leden 1 en 3 Artikel 3, lid 1, en artikel 4, lid 2 Artikel 4, lid 1 Artikel 4 Artikel 3, leden 2 en 3, en artikel 5, lid 1 ------------ Artikel 4, lid 3 Artikel 5, leden 1 en 2 Artikel 5, lid 3 Artikel 5, lid 4 Artikel 2, lid 3 Artikel 5, lid 1 Artikel 5, lid 2 ------------ Artikel 5, lid 3 Artikel 6 Artikel 5, lid 1 Artikel 7 ------------ ------------ Artikel 6 ------------ Artikel 7 ------------ Artikel 8 Artikel 8 Artikel 9 ------------ Artikel 10 ------------ Artikel 11 Artikel 9 Artikel 12 (Medebeslissingsprocedure: eerste lezing)_ Het Europees Parlement , – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad (COM(2002) 765) (1) , – gelet op artikel 251, lid 2, en artikel 95 van het EG-Verdrag, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C5-0636/2002), – gelet op artikel 67 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid en het advies van de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme (A5-0296/2003), 1. hecht zijn goedkeuring aan het Commissievoorstel, zoals geamendeerd door het Parlement; 2. verzoekt om hernieuwde voorlegging indien de Commissie voornemens is ingrijpende wijzigingen in dit voorstel aan te brengen of het door een nieuwe tekst te vervangen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad in eerste lezing vastgesteld op 21 oktober 2003 met het oog op de aanneming van Richtlijn 2004/.../EG van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 97/68/EG betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake maatregelen tegen de uitstoot van verontreinigende gassen en deeltjes door inwendige-verbrandingsmotoren die worden gemonteerd in niet voor de weg bestemde mobiele machines HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 95, Gezien het voorstel van de Commissie (2) , Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité (3) , Volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag (4) , Overwegende hetgeen volgt: (1) Met Richtlijn 97/68/EG (5) worden twee fasen van emissiegrenswaarden voor motoren met compressieontsteking uitgevoerd en wordt de Commissie verzocht een voorstel in te dienen tot verdere verlaging van de emissiegrenswaarden, daarbij rekening houdend met de algemene beschikbaarheid van technieken voor de beheersing van luchtverontreinigende emissies van motoren met compressieontsteking en de stand van de luchtkwaliteit. (2) Het programma Auto-olie heeft tot de conclusie geleid dat verdere maatregelen noodzakelijk zijn om de luchtkwaliteit van de Gemeenschap in de toekomst te verbeteren, met name ten aanzien van de vorming van ozon en de emissies van deeltjes. (3) Geavanceerde technieken voor de vermindering van emissies door motoren met compressieontsteking in wegvoertuigen zijn reeds grotendeels beschikbaar en zulke technieken moeten voor een groot deel beschikbaar komen voor niet voor de weg bestemde toepassingen. (4) Er bestaan nog onzekerheden ten aanzien van de kosteneffectiviteit van het gebruik van nabehandelingsuitrusting ter beperking van de uitstoot van deeltjes en van de uitstoot van stikstofoxiden (NOx). Vóór 31 december 2007 dient er een technische evaluatie te worden uitgevoerd en, indien van toepassing, dienen er vrijstellingen of uitstel van de data van inwerkingtreding te worden overwogen. (5) Er is behoefte aan een transiënte testprocedure die voorziet in de bedrijfsomstandigheden waaronder deze machines in de praktijk werken. Daartoe behoort ook dat bij de test rekening wordt gehouden met een passend gedeelte emissies van een niet warmgedraaide motor. (6) In toevallig gekozen belastingstoestanden en binnen een welomschreven bedrijfstraject mogen de grenswaarden niet met meer dan met een passend percentage worden overschreden. (7) Verder dient te worden voorkomen dat gebruik wordt gemaakt van manipulatievoorzieningen en abnormale emissiebeheersingsstrategieën. (8) Het voorgestelde pakket grenswaarden moet zoveel mogelijk worden afgestemd op de corresponderende grenswaarden die momenteel in de Verenigde Staten in ontwikkeling zijn, teneinde fabrikanten een wereldwijde markt te bieden voor de door hen ontworpen motoren. (9) Er moeten ook emissienormen voor bepaalde spoorweg- en binnenscheepvaarttoepassingen worden ingevoerd teneinde ertoe bij te dragen dat deze wijzen van vervoer als milieuvriendelijk worden bevorderd. (10) Indien mobiele machines die niet voor gebruik op de weg zijn bestemd vroegtijdig aan toekomstige grenswaarden voldoen, dient toegestaan te worden dat dit wordt vermeld. (11) Vanwege de technologie die nodig is om te voldoen aan de grenswaarden van fase III B en IV voor deeltjesemissies en NO x -emissies, moet het zwavelniveau van de brandstof in veel lidstaten ten opzichte van het huidige niveau worden verlaagd. Er moet een referentiebrandstof worden gedefinieerd die in overeenstemming is met de situatie op de brandstofmarkt. (12) Het emissieniveau gedurende de volledige nuttige levensduur van de motoren is belangrijk. Er dienen eisen inzake de duurzaamheid te worden ingevoerd om te voorkomen dat de emissieresultaten teruglopen. (13) Het is noodzakelijk speciale regelingen voor fabrikanten van uitrusting in te voeren om hen tijd te geven om hun producten te ontwerpen en producten in kleine series te verwerken. (14) Aangezien de doelstelling van deze richtlijn, namelijk de verbetering van de luchtkwaliteit in de toekomst, niet in voldoende mate door de lidstaten kan worden verwezenlijkt, omdat de benodigde emissievoorschriften voor producten op communautair niveau moeten worden vastgesteld, kan de Gemeenschap overeenkomstig het in artikel 5 van het Verdrag neergelegde subsidiariteitsbeginsel maatregelen vaststellen. Overeenkomstig het in hetzelfde artikel neergelegde evenredigheidsbeginsel gaat deze richtlijn niet verder dan wat nodig is om deze doelstelling te verwezenlijken. (15) Richtlijn 97/68/EG dient derhalve dienovereenkomstig te worden gewijzigd, HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: Artikel 1 Richtlijn 97/68/EG wordt als volgt gewijzigd: 1) In artikel 2 worden de volgende streepjes toegevoegd: Onder deze definitie vallen niet: ___________________ * PB L 164 van 30.6.1994, blz. 15. Richtlijn laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1882/2003 (PB L 284 van 31.10.2003, blz. 1). 2) Artikel 4 wordt als volgt gewijzigd: 3) In artikel 6 wordt het volgende lid toegevoegd: 5. Motoren met compressie-ontsteking die volgens een "flexibele regeling" in de handel zijn gebracht, worden overeenkomstig bijlage XIII gemerkt. 4) Na artikel 7 wordt het volgende artikel opgenomen: Artikel 7 bis Binnenschepen 1. De volgende bepalingen zijn van toepassing op motoren die bestemd zijn voor montage in binnenschepen. De leden 2 en 3 zijn niet van toepassing totdat de gelijkwaardigheid van de met deze richtlijn vastgestelde eisen en die welke zijn vastgesteld in het kader van de Conventie van Mannheim voor de Rijnvaart is erkend door de Centrale Commissie voor de Rijnvaart (hierna te noemen: CCR), en de Commissie hiervan op de hoogte is gebracht. 2. Tot en met 30 juni 2007 mogen de lidstaten niet het in de handel brengen verbieden van motoren die voldoen aan de eisen die zijn vastgesteld door de CCR, fase I, en waarvoor de emissiegrenswaarden zijn omschreven in bijlage XIV. 3. Vanaf 1 juli 2007 en tot de inwerkingtreding van een verder pakket grenswaarden als gevolg van verdere wijzigingen van deze richtlijn mogen de lidstaten niet het in de handel brengen verbieden van motoren die voldoen aan de eisen die zijn vastgesteld door de CCR, fase II, en waarvoor de emissiegrenswaarden zijn omschreven in bijlage XV. 4. Overeenkomstig de procedure van artikel 15, wordt bijlage VII aangepast ter opneming van de aanvullende, specifieke informatie die vereist kan zijn in verband met het typegoedkeuringscertificaat voor motoren die bestemd zijn voor montage in binnenschepen. 5. Voor de toepassing van deze richtlijn dient een hulpmotor van binnenschepen met een vermogen van meer dan 560 kW aan dezelfde eisen als voortstuwingsmotoren te voldoen. 5) Artikel 8 wordt als volgt gewijzigd: 6) Artikel 9 wordt als volgt gewijzigd: 4 bis. Ongeacht het bepaalde in artikel 7 bis en artikel 9, leden 3 octies en 3 nonies, staan de lidstaten na de hierna genoemde data, met uitzondering van machines en motoren die bestemd zijn voor uitvoer naar derde landen, het in de handel brengen van al dan niet reeds in een machine ingebouwde motoren, alleen toe indien die motoren voldoen aan de voorschriften van deze richtlijn en zijn goedgekeurd in overeenstemming met één van de categorieën, als omschreven in lid 2 en lid 3. Fase III A andere dan motoren met constant toerental Fase III A binnenschepen Fase III A motoren met constant toerental Fase III A motortreinstellen Fase III A locomotieven Fase III B andere dan motoren met constant toerental Fase III B motortreinstellen Fase III B locomotieven Fase IV andere dan motoren met constant toerental Voor elke categorie worden bovenstaande eisen ten aanzien van motoren die vóór genoemde datum zijn geproduceerd, met twee jaar opgeschort. De toestemming die telkens voor één fase van emissiegrenswaarden wordt verleend, loopt af met ingang van de verplichte tenuitvoerlegging van de grenswaarden van de volgende fase. 7) Artikel 10 wordt als volgt gewijzigd: 8) De bijlagen worden als volgt gewijzigd en de lijst van de huidige bijlage wordt dienovereenkomstig gewijzigd: Artikel 2 Uiterlijk per 31 december 2007 zal de Commissie en indien nodig voorstellen indienen bij het Europees Parlement en de Raad. Artikel 3 1. De lidstaten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden om uiterlijk op .............................. (6) aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan onverwijld in kennis. Wanneer de lidstaten deze bepalingen aannemen, wordt in die bepalingen naar deze richtlijn verwezen of wordt hiernaar verwezen bij de officiële bekendmaking van die bepalingen. De regels voor deze verwijzing worden vastgesteld door de lidstaten. 2. De lidstaten delen de Commissie de tekst van de belangrijkste bepalingen van intern recht mede die zij op het onder deze richtlijn vallende gebied vaststellen. Artikel 4 De lidstaten bepalen welke sancties van toepassing zijn op overtreding van de nationale voorschriften die naar aanleiding van onderhavige richtlijn zijn vastgesteld en nemen alle maatregelen die nodig zijn om deze voorschriften uit te voeren. De vastgestelde sancties moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn. De lidstaten stellen de Commissie uiterlijk op ......................... (7) in kennis van deze voorschriften en geven eventuele latere wijzigingen zo spoedig mogelijk door. Artikel 5 Deze richtlijn treedt in werking op de twintigste dag volgende op die van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Unie. Artikel 6 Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten. Gedaan te Voor het Europees Parlement Voor de Raad De voorzitter De voorzitter BIJLAGE I 1. BIJLAGE I WORDT ALS VOLGT GEWIJZIGD: 1) AFDELING 1 WORDT ALS VOLGT GEWIJZIGD: 2) hoofdstuk 2 wordt als volgt gewijzigd: 4) hoofdstuk 4 wordt als volgt gewijzigd: Motoren voor andere toepassingen dan het aandrijven van locomotieven, treinstellen en binnenschepen Motoren voor andere toepassingen dan het voortstuwen van locomotieven, treinstellen en binnenvaartuigen 2. BIJLAGE III WORDT ALS VOLGT GEWIJZIGD: 1) Hoofdstuk 1 wordt als volgt gewijzigd: 2) Hoofdstuk 2 wordt als volgt gewijzigd: d) Punt 2.8 wordt geschrapt. 3) Hoofdstuk 3 wordt als volgt gewijzigd: 4) Het volgende hoofdstuk 4 wordt ingevoegd: 4. EIGENLIJKE TEST (NRTC-TEST) 4.1. Inleiding De transiënte cyclus (NRTC) wordt beschreven in aanhangsel 4 van bijlage III als een stap voor stap gegeven opeenvolging van genormaliseerde waarden voor toerental en koppel die van toepassing is op alle dieselmotoren die vallen onder deze richtlijn. Om de test te kunnen uitvoeren in een beproevingsruimte voor motoren, moeten de genormaliseerde waarden op basis van de curve voor de motorprestaties worden geconverteerd naar de werkelijke waarden voor de te beproeven motor. Deze conversie wordt denormalisatie genoemd, en de ontwikkelde testcyclus noemt men de referentiecyclus van de te beproeven motor. Met deze referentiewaarden voor toerental en koppel moet de cyclus in de beproevingsruimte worden uitgevoerd en moeten de teruggekoppelde waarden van toerental en koppel worden geregistreerd. Ter bevestiging van de eigenlijke test moet na voltooiing ervan een regressieanalyse tussen referentiewaarden en teruggekoppelde waarden van toerental en koppel worden uitgevoerd. 4.1.1. Het gebruik van manipulatievoorzieningen en abnormale emissiebeheersingsstrategieën is verboden. 4.2. Analyse van motorprestaties Wanneer de NRTC-test in de beproevingsruimte wordt uitgevoerd, moeten de motorprestaties worden geanalyseerd voordat de testcyclus wordt uitgevoerd teneinde de curve van toerental en koppel te bepalen. 4.2.1. Bepaling van het bereik bij de prestatieanalyse De minimum- en maximumtoerentallen bij de analyse van de motorprestaties worden als volgt gedefinieerd: Minimumtoerental bij de analyse = stationair toerental Maximumtoerental bij de analyse = n hi x 1,02 of toerental waarbij het koppel bij vollast geleidelijk terugloopt tot nul, afhankelijk van welke waarde het laagste is (waarbij n hi het hoge toerental voorstelt, gedefinieerd als het hoogste motortoerental bij een opbrengst van 70% van het nominale vermogen). 4.2.2. Curve van de motorprestaties De motor moet bij maximaal vermogen op temperatuur komen om de motorparameters volgens de aanbevelingen van de fabrikant en op vakkundige wijze te stabiliseren. Wanneer de motor is gestabiliseerd, moeten de motorprestaties aan de hand van de volgende procedures worden geanalyseerd. 4.2.2.1. Analyse in transiënte toestand a) De motor moet worden ontlast en draaien bij stationair toerental. b) De motor moet draaien bij vollastinstelling van de injectiepomp bij een minimumtoerental. c) Het motortoerental moet met een gemiddelde van 8 ± 1 min-1 /s worden opgevoerd van minimum- naar maximumtoerental. De punten van motortoerental en koppel moeten worden geregistreerd met een frequentie van ten minste één punt per seconde. 4.2.2.2. Analyse bij stapsgewijze verhoging a) De motor moet worden ontlast en draaien bij stationair toerental. b) De motor moet draaien bij vollastinstelling van de injectiepomp bij een minimumtoerental. c) Terwijl vollast wordt aangehouden, moet het minimumtoerental bij de analyse gedurende ten minste 15 s worden aangehouden, terwijl het gemiddelde koppel gedurende de laatste 5 s wordt geregistreerd. De curve van het maximumkoppel van het minimum- naar het maximumtoerental moet worden bepaald in ophogingen van het toerental van maximaal 100 ± 20/min. Elk testpunt moet ten minste 15 s worden aangehouden, terwijl het gemiddelde koppel gedurende de laatste 5 s moet worden geregistreerd. 4.2.3. Opstellen van de curve van motorprestaties Alle gegevens die op grond van gegevens volgens 4.2.2 zijn geregistreerd, moeten via lineaire interpolatie onderling worden verbonden. De hierdoor ontstane koppelcurve is de curve van motorprestaties die wordt gebruikt om de genormaliseerde koppelwaarden uit het schema voor de motordynamometer in bijlage IV te converteren naar werkelijke koppelwaarden voor de testcyclus, zoals beschreven in 4.3.3. 4.2.4. Andere methoden voor de analyse van motorprestaties Indien een fabrikant van mening is dat voor een bepaalde motor de hiervoor genoemde analysemethoden voor de motorprestaties onveilig of niet representatief zijn, mogen andere analysemethoden worden toegepast. Deze andere methoden moeten recht doen aan de bedoeling van de aangegeven analyseprocedures om bij alle tijdens de testcycli gehaalde motortoerentallen het maximaal haalbare koppel te verwezenlijken. Wanneer om redenen van veiligheid of representativiteit wordt afgeweken van de hier beschreven analysemethoden moet dit door de betrokken partijen zijn goedgekeurd, evenals de motivering hiervan. In geen enkel geval mag bij afgeregelde motoren of motoren met uitlaatgasturbo de koppelcurve worden verkregen bij aflopende motortoerentallen. 4.2.5. Herhalingsproeven Op een motor behoeven niet de motorprestaties voor elke testcyclus te worden geanalyseerd. Voorafgaand aan een testcyclus moet deze analyse wel opnieuw worden uitgevoerd, wanneer: of 4.3. Opstellen van de referentietestcyclus 4.3.1. Referentietoerental Het referentietoerental (n ref ) is gelijk aan de voor 100% genormaliseerde toerentalwaarden zoals gegeven in het schema voor de motordynamometer van bijlage III, aanhangsel 4. Het is duidelijk dat de werkelijke motorcyclus na denormalisatie naar het referentietoerental grotendeels afhankelijk is van de vraag of het juiste referentietoerental is gekozen. Het referentietoerental moet aan de hand van de volgende formule worden bepaald: n ref = laag toerental + 0,95 * (hoog toerental – laag toerental) (Het hoge toerental is het hoogste motortoerental bij een opbrengst van 70% van het nominale vermogen, terwijl het lage toerental het laagste motortoerental is bij een opbrengst van 50% van het nominale vermogen). 4.3.2. Denormalisatie van motortoerental Het toerental moet met behulp van de volgende formule worden gedenormaliseerd: Werkelijk toerental = 4.3.3. Denormalisatie van motorkoppel De koppelwaarden in het schema van de motordynamometer van bijlage III, aanhangsel 4, zijn genormaliseerd om het maximumkoppel bij het bijbehorende toerental te verkrijgen. De koppelwaarden van de referentiecyclus moeten als volgt worden gedenormaliseerd met behulp van de curve voor motorprestaties die aan de hand van punt 4.2.2 is bepaald: Werkelijk koppel = (5) voor het bijbehorende werkelijke toerental zoals dat is bepaald in punt 4.3.2 4.3.4. Voorbeeld van de denormalisatieprocedure Bij wijze van voorbeeld moet het volgende testgegeven worden gedenormaliseerd: % toerental = 43% % koppel = 82% Bij de volgende waarden: referentietoerental = 2200 /min stationair toerental = 600 /min resulteert dat in: werkelijk toerental = = 1288 /min Bij een maximumkoppel van 700 Nm ontleend aan de curve voor motorprestaties bij 1288 /min werkelijk koppel = = 574 Nm 4.4. Dynamometer 4.4.1. Bij gebruik van een lastmeetdoos moet het signaal van het koppel worden overgebracht op de motoras en moet er rekening worden gehouden met de traagheid van de dynamometer. Het werkelijke motorkoppel is het koppel dat wordt afgelezen op de lastmeetdoos plus het traagheidsmoment van de rem vermenigvuldigd met de hoekversnelling. Het besturingssysteem moet deze berekening momentaan uitvoeren. 4.4.2. Indien de motor met een wervelstroomdynamometer wordt getest, wordt aanbevolen dat het aantal punten met een verschil dat kleiner is dan -5% van het maximumkoppel, niet groter wordt dan 30 (waarbij T sp het gevraagde koppel is, de afgeleide van het motortoerental en Θ D de rotatietraagheid van de wervelstroomdynamometer). 4.5. Emissietest Het volgende stroomschema geeft een overzicht van de testprocedure. Gereedmaken van de motor; metingen, prestatiecontrole en kalibrering vooraf ↓ Uitvoeren van analyse van de motorprestaties (maximumkoppelcurve) ↓ Uitvoeren van één of meer praktijkcycli, indien noodzakelijk ter controle van motor/beproevingsruimte/emissiesystemen ↓ START ↓ Voorgeschreven conditioneringsfase gedurende ten minste 20 minuten om de motor en het deeltjessysteem inclusief het tunnelsysteem (partiële stroom of volledige stroom) te conditioneren Deeltjes worden verzameld op een loos filter ↓ Zet, bij draaiende motor, deeltjessysteem in omlooptoestand en schakel deeltjesfilter om naar gestabiliseerd en gewogen bemonsteringsfilter. Alle andere systemen voor bemonstering en gegevensverzameling gereed ↓ Voer binnen 5 minuten na uitschakeling van de motor of na terugbrengen van de draaiende motor naar stationair draaien de cyclus van de uitlaatgasemissietest met warme motor uit Voorafgaand aan de meetcyclus kunnen één of meer praktijkcycli worden gedraaid, indien noodzakelijk ter controle van de motor, de beproevingsruimte en emissiesystemen. 4.5.1. Gereedmaken van de bemonsteringsfilters Ten minste één uur voor de test moet elk filter worden gelegd in een petrischaaltje dat is beschermd tegen vervuiling door stof en de uitwisseling van lucht mogelijk maakt, en dat is geplaatst in een weegkamer om te stabiliseren. Aan het eind van de stabiliseringsperiode wordt elk filter gewogen en het gewicht geregistreerd. Het filter moet vervolgens in een gesloten petrischaaltje of afgesloten filterhouder worden bewaard totdat het nodig is voor de proef. Het filter moet worden gebruikt binnen acht uur nadat het uit de weegkamer is verwijderd. Het tarragewicht wordt geregistreerd. 4.5.2. Installatie van de meetapparatuur De instrumenten en de bemonsteringssondes moeten volgens de voorschriften worden aangebracht. De uitlaatpijp moet worden aangesloten op het volledige-stroomverdunningssysteem, als dat wordt gebruikt. 4.5.3. Starten en conditioneren van verdunningssysteem en motor Het verdunningssysteem en de motor moeten worden gestart en moeten warmdraaien. Het bemonsteringssysteem moet worden geconditioneerd door de motor te laten warmdraaien bij nominaal toerental en 100% koppel gedurende ten minste 20 minuten terwijl tegelijk ook het partiële-stroombemonsteringssysteem of de CVS met volledige-stroomverdunning met secondair verdunningssysteem draaien. Dan worden de loze deeltjesemissiemonsters verzameld. Deeltjesbemonsteringsfilters behoeven niet te worden gestabiliseerd of gewogen en kunnen worden weggegooid. Filtermedia mogen tijdens het conditioneren worden verwisseld mits de totale bemonsteringstijd met de filters en het bemonsteringssysteem langer is dan 20 min. De stroom moet worden afgestemd op de geschatte stroom die voor transiënte testcycli is gekozen. Het koppel moet worden teruggebracht van 100% koppel, terwijl het nominale toerental zo nodig blijft gehandhaafd om de in de specificaties voor de bemonsteringszone aangegeven maximumtemperatuur van 191 o C niet te overschrijden. 4.5.4. Starten van het deeltjesbemonsteringssysteem Het deeltjesbemonsteringssysteem moet worden gestart en draait dan via de omloopleiding. Het achtergronddeeltjesniveau van de verdunningslucht kan worden bepaald door de verdunningslucht te bemonsteren voordat het uitlaatgas in de verdunningstunnel komt. Bij voorkeur wordt het achtergronddeeltjesmonster tijdens de transiënte cyclus verzameld wanneer er een ander deeltjesbemonsteringssysteem beschikbaar is. In het andere geval kan het deeltjesbemonsteringssysteem worden gebruikt dat wordt gebruikt voor het opvangen van deeltjes tijdens de transiënte cyclus. Indien gefilterde verdunningslucht wordt gebruikt, kan één meting worden verricht vóór of na de test. Indien de verdunningslucht niet wordt gefilterd, worden de metingen voor aanvang en na voltooiing van de cyclus verricht en worden de gemiddelde waarden bepaald. 4.5.5. Afstellen van het verdunningssysteem De totale verdunde uitlaatgasstroom van een volledige-stroomverdunningssysteem of de verdunde uitlaatgasstroom door een partiële-stroomverdunningssysteem moet zo zijn afgesteld dat er in het systeem geen condensatie van water optreedt en dat de filteroppervlaktemperatuur tussen 315 K (42 °C) en 325 K (52 °C) ligt. 4.5.6. Controle op de analyseapparatuur De analyseapparatuur voor de emissiemetingen wordt op de nulstand gekalibreerd en ingesteld op het juiste meetbereik. Bij gebruik van bemonsteringszakken moeten deze worden geleegd. 4.5.7. Motorstartprocedure De gestabiliseerde motor moet worden gestart binnen 5 minuten na voltooiing van het warmdraaien volgens de door fabrikant in de gebruikershandleiding aanbevolen startprocedure, waarvoor een productiestartmotor of de dynamometer wordt toegepast. Naar keuze mag de test ook beginnen binnen 5 minuten van de conditioneringsfase van de motor zonder dat deze is afgezet, wanneer de motor is teruggebracht naar stationair draaien. 4.5.8. Uitvoering van de testcyclus 4.5.8.1. Testcyclus De testreeks begint wanneer de motor wordt gestart vanuit de uitgeschakelde toestand na de conditioneringsfase of vanuit stationair draaien wanneer rechtstreeks vanuit de conditioneringsfase met draaiende motor wordt gestart. De test moet worden uitgevoerd in overeenstemming met de referentiecyclus zoals weergegeven in bijlage III, aanhangsel 4. De instelwaarde voor motortoerental en koppel moet worden doorgegeven met een frequentie van 5 Hz of meer (10 Hz is aanbevolen). De instelwaarden moeten worden berekend door lineaire interpolatie tussen de instelwaarden met een frequentie van 1 Hz van de referentiecyclus. Tijdens de testcyclus moeten de teruggekoppelde waarden van motortoerental en koppel ten minste eenmaal per seconde worden geregistreerd, waarbij de signalen elektronisch mogen worden gefilterd. 4.5.8.2. Responsie van de analyseapparatuur Bij het starten van de motor of van de testreeks, wanneer de cyclus rechtstreeks vanuit de conditionering wordt gestart, moet gelijktijdig de meetuitrusting worden gestart: Wanneer ruw uitlaatgas wordt gemeten, moeten de emissieconcentraties (HC, CO en NOx) en de uitlaatgasmassastroom continu met een frequentie van 2 Hz worden gemeten en op een computersysteem worden opgeslagen. Alle overige gegevens kunnen met een bemonsteringsfrequentie van ten minste 1 Hz worden geregistreerd. Voor analoge analyseapparatuur moet de responsie worden geregistreerd, en de kalibreringsgegevens mogen online of offline tijdens de gegevensevaluatie worden gebruikt. Wanneer een volledige-stroomverdunningssysteem wordt toegepast moeten HC en NOx continu in de verdunningstunnel met een frequentie van ten minste 2 Hz worden gemeten. De gemiddelde concentraties moeten worden bepaald door integratie van de signalen van de analyseapparatuur gedurende de testcyclus. De responsietijd van het systeem mag niet meer bedragen dan 20 s en moet zijn gecoördineerd met CVS-stroomschommelingen en afwijkingen tussen bemonsteringstijd en testcyclus, indien noodzakelijk. CO en CO 2 moeten worden bepaald door integratie of door analyse van de concentraties in de tijdens de cyclus verzamelde inhoud van de bemonsteringszak. Concentraties van gasvormige verontreinigingen in de verdunningslucht moeten worden bepaald door integratie of door deze in de achtergrondzak te verzamelen. Alle overige te meten parameters moeten worden geregistreerd met een frequentie van ten minste één meting per seconde (1 Hz). 4.5.8.3. Deeltjesbemonstering Bij het starten van de motor of van de testreeks (wanneer de cyclus rechtstreeks vanuit de conditionering wordt gestart) moet het deeltjesbemonsteringssysteem worden omgeschakeld van omloopbedrijf naar het verzamelen van deeltjes. Wanneer een partiële-stroomverdunningssysteem wordt toegepast, moet(en) de bemonsteringspomp(en) zo zijn afgesteld dat de stroom door de deeltjesbemonsteringssonde of de verbindingsleiding proportioneel blijft aan de uitlaatgasmassastroom. Wanneer een volledige-stroomverdunningssysteem wordt toegepast, moet(en) de bemonsteringspomp(en) zo zijn afgesteld dat de stroom door de deeltjesbemonsteringssonde of de verbindingsleiding een waarde behoudt die ligt binnen ± 5% van de ingestelde stroom. Bij toepassing van stroomcompensatie (d.w.z. proportionele beheersing van de bemonsteringsstroom) moet zijn aangetoond dat de verhouding van de belangrijkste tunnelstroom tot de deeltjesbemonsteringsstroom niet meer veranderd dan ± 5% van de instelwaarde (behalve gedurende de eerste 10 seconden van de bemonstering). OPMERKING: Bij een dubbele verdunning is de bemonsteringsstroom het nettoverschil tussen de stroom door de bemonsteringsfilters en de secundaire verdunningsluchtstroom. De gemiddelde temperatuur en druk aan de inlaat van de gasmeter(s) of stroommeettoestellen moeten worden geregistreerd. Wanneer de ingestelde stroom niet de volledige cyclus kan worden gehandhaafd (binnen ± 5%) ten gevolge van een hoge deeltjesbelasting op het filter, moet de test ongeldig worden verklaard. De test moet dan bij een lagere stroom en/of met een filter met een grotere diameter worden herhaald. 4.5.8.4. Afslaan van de motor Indien de motor op enig punt in de testcyclus afslaat, moet de motor worden geconditioneerd en opnieuw worden gestart en moet vervolgens de test worden herhaald. Indien in één van de benodigde uitrustingsdelen tijdens de testcyclus een defect optreedt, moet de test ongeldig worden verklaard. 4.5.8.5. Handelingen na de test Na voltooiing van de test moeten de meting van de uitlaatgasmassastroom, de verdunde uitlaatgasvolumestroom, de gasstroom naar de verzamelzakken en de deeltjesbemonsteringspomp worden stopgezet. Bij een integrerend analysesysteem moet de bemonstering worden voortgezet tot de responsietijd van het systeem is verstreken. De concentraties van de verzamelzakken, indien toegepast, moeten zo spoedig mogelijk worden geanalyseerd, en in geen geval later dan 20 minuten na voltooiing van de testcyclus. Na de emissietest worden ter controle achteraf van de analyseapparatuur een ijkgas voor de nulinstelling en hetzelfde ijkgas voor het meetbereik toegepast. De test is acceptabel wanneer het verschil tussen de resultaten vooraf en achteraf minder dan 2% van de waarde van het ijkgas voor het meetbereik bedraagt. De deeltjesfilters moeten uiterlijk één uur na voltooiing van de test naar de weegkamer worden teruggebracht. Zij moeten gedurende ten minste één uur worden gelegd in een petrischaaltje dat is beschermd tegen vervuiling door stof en de uitwisseling van lucht mogelijk maakt, en dan worden gewogen. Het brutogewicht van de filters moet worden geregistreerd. 4.6. Controle op de test 4.6.1. Tijdsverschuiving Om het effect van het tijdsverloop tussen de terugkoppeling en de waarden van de referentiecyclus zo klein mogelijk te houden, mag de gehele teruggekoppelde signalenreeks van motortoerental en koppel worden vervroegd of vertraagd ten opzichte van de reeks van het referentietoerental en -koppel. Bij verschuiving van de teruggekoppelde signalen moeten zowel toerental als koppel evenveel in dezelfde richting worden verschoven. 4.6.2. Berekening van de cyclusarbeid De werkelijke cyclusarbeid W act (kWh) moet worden berekend met behulp van elk paar geregistreerde teruggekoppelde toerental- en koppelwaarden. De werkelijke cyclusarbeid W act wordt gebruikt voor vergelijking met de referentiecyclusarbeid W ref en voor berekening van de voor de rem specifieke emissies. Deze methodiek moet ook worden toegepast voor de integratie van zowel het referentiemotorvermogen als het werkelijke motorvermogen. Wanneer waarden moeten worden bepaald tussen nabijgelegen referentiewaarden of aangrenzende gemeten waarden, moet lineaire interpolatie worden toegepast. Bij de integratie van de referentiecyclusarbeid en de werkelijke cyclusarbeid moeten alle negatieve koppelwaarden op nul worden gesteld en meegenomen. Wanneer de integratie plaatsvindt bij een frequentie van minder dan 5 Hz, en wanneer de koppelwaarde gedurende een gegeven tijdsegment wisselt van positief naar negatief of van negatief naar positief, moet het negatieve deel worden berekend en op nul worden gesteld. Het positieve deel moet in de geïntegreerde waarde worden meegenomen. De waarde van W act moet zich bevinden tussen -15% en + 5% van W ref . 4.6.3. Geldigheid van de testcyclus Voor het toerental, koppel en vermogen moeten lineaire regressies van de teruggekoppelde waarden naar de referentiewaarden worden uitgevoerd. Dit mag pas worden uitgevoerd nadat eventuele verschuivingen van teruggekoppelde gegevens hebben plaatsgevonden, indien voor die optie is gekozen. De methode van de kleinste kwadraten moet worden gebruikt, waarbij de best passende vergelijking de volgende vorm heeft: y = mx + b waarin: y = teruggekoppelde (werkelijke) waarde van toerental (min -1 ), koppel (N·m) of vermogen (kW) m = helling van de regressielijn x = referentiewaarde van toerental (min -1 ), koppel (N·m) of vermogen (kW) b = y-intercep van de regressielijn Voor elke regressielijn worden de standaardfout van de schattingswaarde van y op x en de determinatiecoëfficiënt (r²) berekend. Aanbevolen wordt, deze analyse met een frekwentie van 1 Hz uit te voeren. Een test wordt beschouwd als geldig wanneer wordt voldaan aan de criteria van tabel 1. Tabel 1: Toleranties van de regressielijn Toerental Koppel Vermogen Standaardfout van de schattingswaarde van y op x max. 100 min -1 maximaal 13% van het maximale motorkoppel van de vermogenskartering maximaal 8% van het maximale motorkoppel van de vermogenskartering Helling van de regressielijn, m 0,95 tot 1,03 0,83 – 1,03 0,89 – 1,03 Determinatiecoëfficiënt, r² min. 0,9700 min. 0,8800 min. 0,9100 Y-intercept van de regressielijn, b ± 50 min -1 ± 20 N·m of ± 2% van maximumkoppel, indien groter ± 4 kW of ± 2% van maximumvermogen, indien groter Uitsluitend ten behoeve van de regressieanalyse mogen waarden die in tabel 2 zijn aangegeven, worden weggelaten voordat de regressie wordt berekend. Bij de berekening van de cyclusarbeid en de emissies mogen deze waarden echter niet worden weggelaten. Een punt bij stationair draaien wordt gedefinieerd als een waarde met een genormaliseerd referentiekoppel van 0% en een genormaliseerd referentietoerental van 0%. Waarden mogen worden weggelaten uit het geheel of uit een willekeurig deel van de cyclus. Tabel 2. Waarden die uit de regressieanalyse mogen worden weggelaten (er moet worden aangegeven welke waarden zijn weggelaten) TOESTAND WAARDEN VOOR TOERENTAL, KOPPEL EN/OF VERMOGEN DIE MOGEN WORDEN WEGGELATEN ONDER VERWIJZING NAAR DE VOORWAARDEN IN DE LINKER KOLOM Eerste 24 (±1) s en laatste 25 s Toerental, koppel en vermogen Wijd geopende gasklep, en koppelterugkoppeling stationair toerental + 50 min -1 , en koppelterugkoppeling > 105% koppelreferentie Koppel en/of vermogen Gesloten gasklep, toerentalterugkoppeling ≤ stationair toerental + 50 min -1 , en koppelterugkoppeling = door de fabrikant gedefinieerd of gemeten koppel bij stationair draaien ± 2% van maximumkoppel Toerental en/of vermogen Gesloten gasklep en toerentalterugkoppeling > 105% toerentalreferentie Toerental en/of vermogen" 5) Aanhangsel 1 van bijlage III wordt vervangen door: AANHANGSEL 1 METING EN BEMONSTERING 1. PROCEDURES voor METING en BEMONSTERING (NRSC-TEST) Gasvormige bestanddelen en deeltjes die door de voor beproeving ter beschikking gestelde motor worden uitgestoten, moeten worden gemeten volgens de methoden van bijlage VI. In bijlage VI worden de aanbevolen analysesystemen voor de gasvormige emissies (punt 1.1) en de aanbevolen deeltjesverdunnings- en bemonsteringssystemen (punt 1.2) beschreven. 1.1. Specificatie van de dynamometer Er dient gebruik gemaakt te worden van een motordynamometer met toereikende eigenschappen voor de uitvoering van de in punt 3.7.1 van bijlage III beschreven testcyclus. De instrumenten voor de meting van het koppel en het toerental moeten het vermogen binnen de gegeven grenzen kunnen meten. Er kunnen aanvullende berekeningen nodig zijn. De nauwkeurigheid van de meetapparatuur moet zodanig zijn dat de maximumtoleranties van de in punt 1.3 gegeven cijfers niet worden overschreden. 1.2. Uitlaatgasstroom De uitlaatgasstroom moet worden gemeten volgens één van de in de punten 1.2.1 tot en met 1.2.4 genoemde methoden. 1.2.1. Rechtstreekse meting Rechtstreekse meting van de uitlaatgasstroom met behulp van een meetflens of een gelijkwaardig meetsysteem (voor bijzonderheden: zie ISO 5167:2000). OPMERKING: De rechtstreekse meting van de gasstroom is moeilijk. Er moeten maatregelen worden genomen om meetfouten die van invloed zijn op de emissiewaarden, te voorkomen. 1.2.2. Methode voor het meten van de lucht- en brandstofstroom Meting van de lucht- en brandstofstroom Er dient gebruik te worden gemaakt van luchtstroommeters en brandstofstroommeters met een nauwkeurigheid overeenkomstig punt 1.3. De uitlaatgasstroom wordt als volgt berekend: G EXHW = G AIRW + G FUEL (voor de natte uitlaatgasmassa) 1.2.3. De koolstofbalansmethode De massa van het uitlaatgas kan worden berekend uit het brandstofverbruik en de uitlaatgasconcentraties door gebruikmaking van de koolstofbalansmethode . 1.2.4. Meetmethode met behulp van indicatorgas De methode betreft de meting van de concentratie van een indicatorgas in de uitlaatgassen. Een bekende hoeveelheid van een inert gas (bv. zuivere helium) wordt als indicatorgas in de uitlaatgasstroom ingespoten. Dit gas wordt met de uitlaatgassen gemengd en verdund, maar mag niet reageren in de uitlaatpijp. Vervolgens wordt de concentratie van het gas in het uitlaatgasmonster gemeten. Om een volledige vermenging van het indicatorgas te verkrijgen, moet de uitlaatgasbemonsteringssonde zijn aangebracht op ten minste 1 m of 30 maal de diameter van de uitlaatpijp, waarbij de grootste waarde van toepassing is, stroomafwaarts gezien vanaf het injectiepunt van het indicatorgas. De bemonsteringssonde mag dichter bij het injectiepunt worden geplaatst als door vergelijking van de indicatorgasconcentratie met de referentieconcentratie wanneer het indicatorgas vóór de motor wordt ingespoten, een volledige menging wordt vastgesteld. De indicatorgasstroom moet zo zijn afgesteld dat de indicatorgasconcentratie bij stationair toerental van de motor na de menging lager is dan de volledige schaal van de indicatorgasanalyseapparatuur. De uitlaatgasstroom wordt als volgt berekend: waarin: G EXHW = momentane uitlaatgasmassastroom (kg/s); G T = indicatorgasstroom (cm³/min); conc mix = momentane concentratie van het indicatorgas na menging (ppm); ρ EXH = dichtheid van het uitlaatgas (kg/m³); Conc a = achtergrondconcentratie van het indicatorgas in de verdunningslucht (ppm). De achtergrondconcentratie van het indicatorgas (conc a ) kan worden bepaald door het gemiddelde te berekenen van de achtergrondconcentratie zoals die direct voor de eigenlijke test en erna is gemeten. Wanneer de achtergrondconcentratie bij de maximumuitlaatgasstroom minder bedraagt dan 1% van de concentratie van het indicatorgas na vermenging ( conc mix. ), mag de achtergrondconcentratie worden verwaarloosd. Het systeem als geheel moet voldoen aan de nauwkeurigheidsspecificaties voor de uitlaatgasstroom, en moet worden gekalibreerd volgens aanhangsel 2, punt 1.11.2 1.2.5. Meetmethode ter bepaling van het luchtdebiet en de lucht/brandstofverhouding Het betreft hier de berekening van de uitlaatgasmassa vanuit het luchtdebiet en de lucht/brandstofverhouding. De momentane uitlaatgasmassastroom wordt als volgt berekend: met waarin: A/Fst = stoichiometrische lucht/brandstofverhouding (kg/kg); λ = relatieve lucht/brandstofverhouding; conc CO2 = droge CO 2 -concentratie (%); conc CO = droge CO-concentratie (ppm); conc HC = HC-concentratie (ppm). OPMERKING: De berekening heeft betrekking op een dieselbrandstof met een H/C-verhouding van 1,8. De luchtdebietmeter moet voldoen aan de nauwkeurigheidsspecificaties van tabel 3. De gebruikte CO 2 -analyseapparatuur moet voldoen aan de specificaties van punt 1.4.1, en het systeem als geheel moet voldoen aan de nauwkeurigheidsspecificaties voor de uitlaatgasstroom. Facultatief mag voor de meting van de relatieve lucht/brandstofverhouding overeenkomstig de specificaties van punt 1.4.4 meetuitrusting voor de lucht/brandstofverhouding worden gebruikt, zoals een sensor op basis van zirconiumdioxide. 1.2.6. Totale verdunde uitlaatgasstroom Wanneer gebruik wordt gemaakt van een volledige-stroomverdunningssysteem moet de volledige stroom van het verdunde uitlaatgas (G TOTW ) worden gemeten met een PDP, een CFV of een SSV - zie punt 1.2.1.2 van bijlage VI. De nauwkeurigheid moet voldoen aan de bepalingen van bijlage III, aanhangsel 2, punt 2.2. 1.3. Nauwkeurigheid De kalibrering van alle meetinstrumenten moet kunnen worden herleid tot nationale of internationale normen en voldoen aan de eisen in tabel 3. Tabel 3. Nauwkeurigheid van meetinstrumenten Nummer Meetinstrument Nauwkeurigheid 1 Toerental ± 2% van de aflezing of ± 1% van de maximumwaarde voor de motor, waarbij de grootste waarde van toepassing is 2 Koppel ± 2% van de aflezing of ± 1% van de maximumwaarde voor de motor, waarbij de grootste waarde van toepassing is 3 Brandstofverbruik ± 2% van de maximumwaarde voor de motor 4 Luchtverbruik ± 2% van de aflezing of ± 1% van de maximumwaarde voor de motor, waarbij de grootste waarde van toepassing is 5 Uitlaatgasstroom ± 2,5% van de aflezing of ± 1,5% van de maximumwaarde voor de motor, waarbij de grootste waarde van toepassing is 6 Temperaturen ≤ 600 K ± 2 K absoluut 7 Temperaturen > 600 K ± 1% van de aflezing 8 Uitlaatgasdruk ± 0,2 kPa absoluut 9 Onderdruk van de inlaatlucht ± 0,05 kPa absoluut 10 Luchtdruk ± 0,1 kPa absoluut 11 Overige drukken ± 0,1 kPa absoluut 12 Absolute vochtigheid ± 5% van de aflezing 13 Verdunningsluchtstroom ± 2% van de aflezing 14 Verdunde uitlaatgasstroom ± 2% van de aflezing 1.4. Meting van de gasvormige bestanddelen 1.4.1. Algemene specificaties van de analyseapparatuur De analyseapparatuur moet een meetbereik hebben met de vereiste nauwkeurigheid om de concentraties van de uitlaatgascomponenten te kunnen meten (punt 1.4.1.1). Aanbevolen wordt, de analyseapparatuur op zodanige wijze te gebruiken dat de gemeten concentratie tussen 15% en 100% van de volledige schaal valt. Indien de uiterste waarde van het schaalbereik 155 ppm (of ppm C) of minder bedraagt of indien gebruik wordt gemaakt van afleessystemen (computers, gegevensloggers) met een voldoend grote nauwkeurigheid en resolutie voor meetwaarden kleiner dan 15% van de volledige schaal, zijn concentraties beneden 15% van de volledige schaal eveneens aanvaardbaar. In dit geval moeten aanvullende kalibreringen worden verricht om te zorgen voor de nauwkeurigheid van de kalibreringskrommen . De elektromagnetische compatibiliteit (EMC) van de apparatuur moet zodanig zijn dat bijkomende fouten tot een minimum worden beperkt. 1.4.1.1. Meetfout De afwijking van de analyseapparatuur van het nominale kalibreringspunt mag niet meer bedragen dan ± 2% van de aflezing of ± 0,3% van het volledige schaalbereik, waarbij de grootste waarde van toepassing is. OPMERKING: Ten behoeve van deze norm wordt nauwkeurigheid gedefinieerd als de afwijking van de aflezing van de analyseapparatuur van de nominale kalibreringswaarden met behulp van een kalibreringsgas (= werkelijke waarde). 1.4.1.2. Herhaalbaarheid De herhaalbaarheid, die is gedefinieerd als 2,5 maal de standaarddeviatie van tien herhaalde responsies op een bepaald kalibrerings- of ijkgas, mag niet meer bedragen dan ± 1% van de uiterste concentratiewaarde op de schaal voor elk gebied boven 155 ppm (of ppm C) of ± 2% van elk gebied beneden 155 ppm (of ppm C). 1.4.1.3. Ruis Over elke willekeurige periode van tien seconden mag voor elk meetbereik de top-topresponsie van analyseapparatuur op een ijkgas voor de nulinstelling en een ijkgas voor het meetbereik niet groter zijn dan 2% van de volle schaal. 1.4.1.4. Nulpuntsverloop Het nulpuntsverloop gedurende een periode van één uur mag niet meer dan 2% van de volle schaal in het laagste meetbereik bedragen. De nulresponsie is gedefinieerd als de gemiddelde responsie, inclusief ruis, op een ijkgas voor de nulinstelling gedurende een periode van 30 seconden. 1.4.1.5. Meetbereikverloop Het meetbereikverloop gedurende een periode van één uur mag niet meer dan 2% van het laagste meetbereik bedragen. Het meetbereik is gedefinieerd als het verschil tussen de meetbereikresponsie en de nulresponsie. De meetbereikresponsie wordt gedefinieerd als de gemiddelde responsie, inclusief ruis, op een ijkgas voor het meetbereik gedurende een periode van 30 seconden. 1.4.2. Gasdroging Het effect van het facultatieve gasdroogapparaat op de concentratie van de gemeten gassen moet minimaal zijn. Chemische drogers zijn niet aanvaardbaar voor het verwijderen van water uit het monster. 1.4.3. Analyseapparatuur In de punten 1.4.3.1 tot en met 1.4.3.5 van dit aanhangsel worden de toe te passen meetbeginselen beschreven. Een uitvoerige beschrijving van de meetsystemen is opgenomen in bijlage VI. De te meten gassen moeten worden geanalyseerd met de volgende instrumenten. Bij niet-lineaire analyseapparatuur mogen lineariseringsschakelingen worden toegepast. 1.4.3.1. Koolmonoxide (CO) Voor de analyse van koolmonoxide moet een niet-dispergerende analysator met absorptie in het infrarood (NDIR) worden gebruikt. 1.4.3.2. Kooldioxide (CO 2 ) Voor de analyse van kooldioxide moet een niet-dispergerende analysator met absorptie in het infrarood (NDIR) worden gebruikt. 1.4.3.3. Analyse van koolwaterstoffen (HC) Voor de analyse van koolwaterstoffen moet een verwarmde-vlamionisatiedetector (HFID) worden gebruikt met verwarmde detector, kleppen, leidingen enz. om de temperatuur van het gas op 463 K (190 °C) ± 10 K te houden. 1.4.3.4. Analyse van stikstofoxiden (NOx) Voor de analyse van stikstofoxiden wordt gebruik gemaakt van een chemoluminescentiedetector (CLD) of verwarmde chemoluminescentiedetector (HCLD) met een NO 2 /NO-omzetter, indien op droge basis wordt gemeten. Indien op natte basis wordt gemeten, moet een HCLD worden gebruikt met een omzetter die op een temperatuur van 328 K (55 °C) of meer wordt gehouden, mits aan de controle van de waterdampverzadigingsdruk is voldaan . Bij zowel de CLD als de HCLD moet het bemonsteringstraject worden gehouden op een wandtemperatuur van 328 K tot 473 K (55 °C tot 200 °C) tot aan de omzetter bij meting op droge basis en tot aan de analyseapparatuur bij meting op natte basis. 1.4.4. Meting van de lucht/brandstofverhouding De brandstof/luchtmeetuitrusting ter bepaling van de uitlaatgasstroom volgens punt 1.2.5 moet een lucht/brandstofverhoudingssensor met groot bereik zijn of een lambda-sensor op basis van zirconiumdioxide. De sensor moet rechtstreeks zijn aangebracht op de uitlaatpijp op een plaats waar de uitlaatgastemperatuur zo hoog is dat er geen condensatie van water optreedt. De nauwkeurigheid van de sensor met ingebouwde elektronica moet liggen tussen: ± 3% van de aflezing λ 600 K ± 1% van de aflezing 8 Uitlaatgasdruk ± 0,2 kPa absoluut 9 Onderdruk van de inlaatlucht ± 0,05 kPa absoluut 10 Luchtdruk ± 0,1 kPa absoluut 11 Overige drukken ± 0,1 kPa absoluut 12 Absolute vochtigheid ± 5% van de aflezing 13 Verdunningsluchtstroom ± 2% van de aflezing 14 Verdunde uitlaatgasstroom ± 2% van de aflezing 2.2.3. Ruwe-uitlaatgasstroom Voor de berekening van emissies in het ruwe uitlaatgas en de regeling van een partiële-stroomverdunningssysteem moet de uitlaatgasmassastroom bekend zijn. Om de uitlaatgasmassastroom te bepalen, kan één van de in de volgende alinea's beschreven methoden worden toegepast. Om emissies te berekenen moet de responsietijd van beide hierna beschreven methoden gelijk zijn aan of minder dan de voor de analyseapparatuur vereiste responsietijd, zoals voorgeschreven in aanhangsel 2, punt 1.11.1. Om een partiële-stroomverdunningssysteem te regelen is een snellere responsie vereist. Voor partiële-stroomverdunningssystemen met online-regeling is een responsietijd van ≤ 0,3 s vereist. Voor partiële-stroomverdunningssystemen met een anticiperende regeling op basis van een vooraf geregistreerde test is een responsietijd van het meetsysteem voor de uitlaatgasstroom van ≤ 5 s met een stijgtijd van ≤ 1 s vereist. De responsietijd van het systeem moet door de fabrikant van het instrument worden aangegeven. De gecombineerde eisen betreffende de responsietijd voor uitlaatgasstroom en partiële-stroomverdunningssysteem staan vermeld in punt 2.4. Rechtstreekse meting Rechtstreeks meting van de momentane uitlaatgasstroom kan worden uitgevoerd met systemen zoals: Er moeten maatregelen worden genomen ter voorkoming van meetfouten die van invloed zijn op de emissiewaarden. Tot deze voorzorgsmaatregelen behoort dat het toestel zorgvuldig in het motoruitlaatsysteem wordt geïnstalleerd, vakkundig en overeenkomstig de aanbevelingen van de fabrikant van het instrument. Met name de werking van de motor en de emissies mogen niet worden beïnvloed door de installatie van het toestel. De stroommeters moeten voldoen aan de nauwkeurigheidsspecificaties van tabel 3. Meting van de lucht- en brandstofstroom Het betreft hier de meting van het luchtdebiet en de brandstofstroom met passende stroommeters. De momentane uitlaatgasstroom wordt als volgt berekend: G EXHW = G AIRW + G FUEL (voor de natte uitlaatgasmassa) De stroommeters moeten voldoen aan de nauwkeurigheidsspecificaties van tabel 3, maar moeten tevens voldoende nauwkeurig zijn om te voldoen aan de nauwkeurigheidsspecificaties voor de uitlaatgasstroom. Meetmethode met behulp van indicatorgas De methode betreft de meting van de concentratie van een indicatorgas in de uitlaatgassen. Een bekende hoeveelheid van een inert gas (bv. zuivere helium) wordt als indicatorgas in de uitlaatgasstroom ingespoten. Dit gas wordt met de uitlaatgassen gemengd en verdund, maar mag niet reageren in de uitlaatpijp. Vervolgens wordt de concentratie van het gas in het uitlaatgasmonster gemeten. Om een volledige vermenging van het indicatorgas te verkrijgen, moet de uitlaatgasbemonsteringssonde zijn aangebracht op ten minste 1 m of 30 maal de diameter van de uitlaatpijp, waarbij de grootste waarde van toepassing is, stroomafwaarts gezien vanaf het injectiepunt van het indicatorgas. De bemonsteringssonde mag dichter bij het injectiepunt worden geplaatst als door vergelijking van de indicatorgasconcentratie met de referentieconcentratie wanneer het indicatorgas vóór de motor wordt ingespoten, een volledige menging wordt vastgesteld. De indicatorgasstroom moet zo zijn afgesteld dat de indicatorgasconcentratie bij stationair toerental van de motor na de menging lager is dan de volledige schaal van de indicatorgasanalyseapparatuur. De uitlaatgasstroom wordt als volgt berekend: waarin: G EXHW = momentane uitlaatgasmassastroom (kg/s); G T = indicatorgasstroom (cm³/min); conc mix = momentane concentratie van het indicatorgas na menging (ppm); ρ EXH = dichtheid van het uitlaatgas (kg/m³); Conc a = achtergrondconcentratie van het indicatorgas in de verdunningslucht (ppm). De achtergrondconcentratie van het indicatorgas ( conc a ) kan worden bepaald door het gemiddelde te berekenen van de achtergrondconcentratie zoals die direct voor de eigenlijke test en erna is gemeten. Wanneer de achtergrondconcentratie bij de maximumuitlaatgasstroom minder bedraagt dan 1% van de concentratie van het indicatorgas na menging ( conc mix. ), mag de achtergrondconcentratie worden verwaarloosd. Het systeem als geheel moet voldoen aan de nauwkeurigheidsspecificaties voor de uitlaatgasstroom, en moet worden gekalibreerd volgens aanhangsel 2, punt 1.11.2 Meetmethode ter bepaling van het luchtdebiet en de lucht/brandstofverhouding Het betreft hier de berekening van de uitlaatgasmassa vanuit het luchtdebiet en de lucht/brandstofverhouding. De momentane uitlaatgasmassastroom wordt als volgt berekend: met waarin: A/Fst = stoichiometrische lucht/brandstofverhouding (kg/kg); λ = relatieve lucht/brandstofverhouding; conc CO2 = droge CO 2 -concentratie (%); conc CO = droge CO-concentratie (ppm); conc HC = HC-concentratie (ppm). OPMERKING: De berekening heeft betrekking op een dieselbrandstof met een H/C-verhouding van 1,8. De luchtdebietmeter moet voldoen aan de nauwkeurigheidsspecificaties van tabel 3. De gebruikte CO 2 -analyseapparatuur moet voldoen aan de specificaties van punt 2.3.1, en het systeem als geheel moet voldoen aan de nauwkeurigheidsspecificaties voor de uitlaatgasstroom. Facultatief mag voor de meting van de luchtovermaat overeenkomstig de specificaties van punt 2.3.4 meetuitrusting voor de lucht/brandstofverhouding worden gebruikt, zoals een sensor op basis van zirconiumdioxide. 2.2.4. Verdunde uitlaatgasstroom Voor de berekening van emissies in het verdunde uitlaatgas moet de verdunde uitlaatgasmassastroom bekend zijn. De totale verdunde uitlaatgasstroom tijdens de cyclus (kg/test) moet worden berekend vanuit de meetwaarden tijdens de cyclus en de bijbehorende kalibreringsgegevens van het stroommeettoestel ( V 0 voor PDV, K V voor CFV, C d voor SSV) overeenkomstig de desbetreffende in aanhangsel 3, punt 2.2.1 beschreven methoden dienen te worden toegepast. Indien de bemonsteringsmassa van deeltjes en gasvormige verontreinigingen tezamen meer bedraagt dan 0,5% van de totale CVS-stroom, moet de CVS-stroom worden gecorrigeerd of moet de deeltjesbemonsteringsstroom worden teruggeleid naar de CVS vóór het stroommeettoestel. 2.3. Meting van de gasvormige bestanddelen 2.3.1. Algemene specificaties voor de analyse De analyseapparatuur moet een meetbereik hebben met de vereiste nauwkeurigheid om de concentraties van de uitlaatgascomponenten te kunnen meten (punt 1.4.1.1). Aanbevolen wordt, de analyseapparatuur op zodanige wijze te gebruiken dat de gemeten concentratie tussen 15% en 100% van de volledige schaal valt. Indien de uiterste waarde van het schaalbereik 155 ppm (of ppm C) of minder bedraagt of indien gebruik wordt gemaakt van afleessystemen (computers, gegevensloggers) met een voldoend grote nauwkeurigheid en resolutie voor meetwaarden kleiner dan 15% van de volledige schaal, zijn concentraties beneden 15% van de volledige schaal eveneens aanvaardbaar. In dit geval moeten aanvullende kalibreringen worden verricht om te zorgen voor de nauwkeurigheid van de kalibreringskrommen . De elektromagnetische compatibiliteit (EMC) van de apparatuur moet zodanig zijn dat bijkomende fouten tot een minimum worden beperkt. 2.3.1.1. Meetfout De afwijking van de analyseapparatuur van het nominale kalibreringspunt mag niet meer bedragen dan ± 2% van de aflezing of ± 0,3% van het volledige schaalbereik, waarbij de grootste waarde van toepassing is. OPMERKING: Ten behoeve van deze norm wordt nauwkeurigheid gedefinieerd als de afwijking van de aflezing van de analyseapparatuur van de nominale kalibreringswaarden met behulp van een kalibreringsgas (= werkelijke waarde). 2.3.1.2. Herhaalbaarheid De herhaalbaarheid, die is gedefinieerd als 2,5 maal de standaarddeviatie van tien herhaalde responsies op een bepaald kalibrerings- of ijkgas, mag niet meer bedragen dan ± 1% van de uiterste concentratiewaarde op de schaal voor elk gebied boven 155 ppm (of ppm C) of ± 2% van elk gebied beneden 155 ppm (of ppm C). 2.3.1.3. Ruis Over elke willekeurige periode van tien seconden mag voor elk meetbereik de top-topresponsie van analyseapparatuur op een ijkgas voor de nulinstelling en een ijkgas voor het meetbereik niet groter zijn dan 2% van de volle schaal. 2.3.1.4. Nulpuntsverloop Het nulpuntsverloop gedurende een periode van een uur mag niet meer dan 2% van de volle schaal in het laagste meetbereik bedragen. De nulresponsie is gedefinieerd als de gemiddelde responsie, inclusief ruis, op een ijkgas voor de nulinstelling gedurende een periode van 30 seconden. 2.3.1.5. Meetbereikverloop Het meetbereikverloop gedurende een periode van een uur mag niet meer dan 2% van het laagste meetbereik bedragen. Het meetbereik is gedefinieerd als het verschil tussen de meetbereikresponsie en de nulresponsie. De meetbereikresponsie wordt gedefinieerd als de gemiddelde responsie, inclusief ruis, op een ijkgas voor het meetbereik gedurende een periode van 30 seconden. 2.3.1.6. Stijgtijd Bij de analyse van ruw uitlaatgas mag de stijgtijd van de in het meetsysteem geïnstalleerde analyseapparatuur niet meer bedragen dan 2,5 seconden. OPMERKING: Evaluatie van alleen de responsietijd van de analyseapparatuur is niet voldoende om duidelijk te bepalen of het systeem als geheel geschikt is voor transiënte beproeving. Het volume, en met name het dode volume, in het gehele systeem beïnvloedt niet alleen de transporttijd vanaf de sonde tot aan de analyseapparatuur, maar ook de stijgtijd. Transporttijden binnen analyseapparatuur zouden ook als responsietijd van de analyseapparatuur moeten worden gedefinieerd, evenals de omzetter of waterafscheider in NOx-analyseapparatuur. De bepaling van de responsietijd van het systeem als geheel is beschreven in aanhangsel 2, punt 1.11.1. 2.3.2. Gasdroging Van toepassing zijn dezelfde specificaties als voor de NRSC-testcyclus (zie punt 1.4.2), zoals deze hieronder zijn beschreven. Het effect van het facultatieve gasdroogapparaat op de concentratie van de gemeten gassen moet minimaal zijn. Chemische drogers zijn niet aanvaardbaar voor het verwijderen van water uit het monster. 2.3.3. Analyseapparatuur Van toepassing zijn dezelfde specificaties als voor de NRSC-testcyclus (zie punt 1.4.3), zoals deze hieronder zijn beschreven. De te meten gassen moeten worden geanalyseerd met de volgende instrumenten. Bij niet-lineaire analyseapparatuur mogen lineariseringsschakelingen worden toegepast. 2.3.3.1. Koolmonoxide (CO) Voor de analyse van koolmonoxide moet een niet-dispergerende analysator met absorptie in het infrarood (NDIR) worden gebruikt. 2.3.3.2. Kooldioxide (CO 2 ) Voor de analyse van kooldioxide moet een niet-dispergerende analysator met absorptie in het infrarood (NDIR) worden gebruikt. 2.3.3.3. Analyse van koolwaterstoffen (HC) Voor de analyse van koolwaterstoffen moet een verwarmde-vlamionisatiedetector (HFID) worden gebruikt met verwarmde detector, kleppen, leidingen enz. om de temperatuur van het gas op 463 K (190 °C) ± 10 K te houden. 2.3.3.4. Analyse van stikstofoxiden (NOx) Voor de analyse van stikstofoxiden wordt gebruik gemaakt van een chemoluminescentiedetector (CLD) of verwarmde chemoluminescentiedetector (HCLD) met een NO 2 /NO-omzetter, indien op droge basis wordt gemeten. Indien op natte basis wordt gemeten, moet een HCLD worden gebruikt met een omzetter die op een temperatuur van 328 K (55 °C) of meer wordt gehouden, mits aan de controle van de waterdampverzadigingsdruk is voldaan . Bij zowel de CLD als de HCLD moet het bemonsteringstraject worden gehouden op een wandtemperatuur van 328 K tot 473 K (55 °C tot 200 °C) tot aan de omzetter bij meting op droge basis en tot aan de analyseapparatuur bij meting op natte basis. 2.3.4. Meting van de lucht/brandstofverhouding De brandstof/luchtmeetuitrusting ter bepaling van de uitlaatgasstroom volgens punt 2.2.3 moet een lucht/brandstofverhoudingssensor met groot bereik of een lambda-sensor op basis van zirconiumdioxide zijn. De sensor moet rechtstreeks zijn aangebracht op de uitlaatpijp op een plaats waar de uitlaatgastemperatuur hoog genoeg is dat er geen condensatie van water optreedt. De nauwkeurigheid van de sensor met ingebouwde elektronica moet liggen tussen: ± 3% van de aflezing λ 0,3 seconde zijn. Een correcte besturing van het partiële-stroomverdunningssysteem wordt verkregen wanneer het tijdpad van G EXHW ,pre van de vooraf uitgevoerde test, waarvan G SE afhankelijk is, wordt verschoven naar een "anticiperende" tijd van t 50,P + t 50,F . Om de correlatie tussen G SE en G EXHW te bepalen moeten de tijdens de eigenlijke test verzamelde gegevens worden gebruikt, waarbij voor G EXHW de tijd met t 50,F is aangepast ten opzichte van G SE ( t 50,P draagt niet bij aan de tijdsaanpassing). Dit betekent dat de tijdsverschuiving tussen G EXHW en G SE het verschil is in hun overgangstijd zoals is bepaald in aanhangsel 2, punt 2.6. Bij partiële-stroomverdunningssystemen is de nauwkeurigheid van de bemonsteringsstroom, G SE , een bijzonder punt van zorg, wanneer deze niet rechtstreeks wordt gemeten, maar in een stroomverschilmeting wordt bepaald: G SE = G TOTW – G DILW In dit geval is een nauwkeurigheid van ± 2% voor G TOTW en G DILW onvoldoende om een aanvaardbare nauwkeurigheid van G SE te kunnen waarborgen. Wanneer de gasstroom wordt bepaald via stroomverschilmeting, moet de grootste fout van het verschil zodanig zijn dat de nauwkeurigheid van G SE ligt binnen ± 5%, wanneer de verdunningsverhouding kleiner is dan 15. Deze kan worden berekend door de wortel van het gemiddelde van de kwadraten van de fouten van elk instrument te bepalen. Een aanvaardbare nauwkeurigheid van G SE kan worden verkregen met elk van de volgende methoden: 2.4.1. Deeltjesbemonsteringsfilters 2.4.1.1. Filterspecificaties Bij de certificeringstest moet gebruik worden gemaakt van met fluorkoolstof gecoate glasvezelfilters of membraanfilters op fluorkoolstofbasis. Voor speciale toepassingen kunnen andere filtermaterialen worden gebruikt. Alle filtertypen moeten een 0,3 µm-DOP-(dioctylftalaat)-opvangrendement hebben van ten minste 99% bij een gasaanstroomsnelheid tussen 35 en 100 cm/s. Wanneer correlatietests tussen laboratoria of tussen fabrikanten en een keuringsinstantie worden uitgevoerd, moeten filters van dezelfde kwaliteit worden gebruikt. 2.4.1.2. Filtergrootte De deeltjesfilters moeten een minimale diameter hebben van 47 mm (37 mm werkzame diameter). Grotere filterdiameters zijn toegestaan (punt 2.4.1.5). 2.4.1.3. Primaire en secundaire filters Het verdunde uitlaatgas moet worden bemonsterd met een stel filters die tijdens de testcyclus in serie zijn geplaatst (een primair en een secundair filter). Het secundaire filter mag zich niet meer dan 100 mm na het primaire filter bevinden en mag daarmee niet in contact zijn. De filters mogen afzonderlijk of als stel worden gewogen waarbij de beroete zijden tegen elkaar worden geplaatst. 2.4.1.4. Aanstroomsnelheid door het filter De aanstroomsnelheid door het filter moet 35 tot 100 cm/s bedragen. De drukvermindering mag tussen begin en eind van de test met niet meer dan 25 kPa bedragen. 2.4.1.5. Filterbelasting De aanbevolen minimumfilterbelasting voor de meest gebruikelijke filtergrootten staat in de volgende tabel aangegeven. Voor de grotere maten bedraagt de minimumfilterbelasting 0,065 mg/1 000 mm² filteroppervlak. Filterdiameter (mm) Aanbevolen werkzame diameter (mm) Aanbevolen minimumbelasting (mg) 47 37 0,11 70 60 0,25 90 80 0,41 110 100 0,62 2.4.2. Specificaties voor de weegkamer en de analytische balans 2.4.2.1. Weegkameromstandigheden De kamer (of ruimte) waarin de deeltjesfilters worden geconditioneerd en gewogen, moet gedurende het conditioneren en wegen van de filters op een temperatuur van 295 K (22 °C) ± 3 K worden gehouden. De vochtigheidsgraad moet worden gehouden op een dauwpunt van 282,5 K (9,5 °C) ± 3 K en een relatieve vochtigheid van 45 ± 8%. 2.4.2.2. Wegen van het referentiefilter De atmosfeer in de kamer (of ruimte) moet vrij zijn van vuildeeltjes (zoals stof) die zich gedurende de stabiliseringsperiode op de deeltjesfilters kunnen afzetten. Afwijking van de weegkamerspecificaties van punt 2.4.2.1 zijn toegestaan mits de duur van de afwijking niet meer bedraagt dan 30 minuten. De weegkamer moet aan de voorgeschreven specificaties voldoen alvorens het personeel zich in de weegkamer begeeft. Er moeten ten minste twee ongebruikte referentiefilters of referentiefilterparen worden gewogen binnen vier uur vóór, maar bij voorkeur op hetzelfde tijdstip als de weging van het bemonsteringsfilter(paar). De referentiefilters moeten van dezelfde grootte en hetzelfde materiaal zijn als de bemonsteringsfilters. Indien het gemiddelde gewicht van de referentiefilters (het referentiefilterpaar) tussen het wegen van de bemonsteringsfilters meer dan 10 µg is veranderd, moeten alle bemonsteringsfilters worden weggegooid en moet de emissietest worden herhaald. Indien niet aan de in punt 2.4.2.1 genoemde stabiliteitscriteria voor de weegkamer wordt voldaan, maar de weging van het referentiefilter(paar) aan de bovenstaande criteria voldoet, kan de motorfabrikant naar keuze het resultaat voor de bemonsteringsfilters aanvaarden of de test ongeldig verklaren, waarna het conditioneringssysteem van de weegkamer wordt bijgesteld en de test wordt overgedaan. 2.4.2.3. Analytische balans De voor het wegen van alle filters gebruikte analytische balans moet een nauwkeurigheid hebben (standaarddeviatie) van 2 µg en een resolutie van 1 µg (1 cijfer = 1 µg), die moet zijn aangegeven door de fabrikant. 2.4.2.4. Uitschakeling van de effecten van statische elektriciteit Om de gevolgen van statische elektriciteit uit te schakelen, moeten de filters voor het wegen worden geneutraliseerd met bijvoorbeeld een polonium-neutralisator of een ander even effectief middel. 2.4.3. Overige specificaties voor de deeltjesmeting Alle delen van het verdunningssysteem en het bemonsteringssysteem vanaf de uitlaatpijp tot en met de filterhouder die in contact zijn met het ruwe en het verdunde uitlaatgas, moeten zodanig zijn ontworpen dat afzetting of verandering van de deeltjes tot een minimum wordt beperkt. Alle delen moeten zijn gemaakt van elektrisch geleidende materialen die niet met de uitlaatgascomponenten reageren en moeten elektrisch zijn geaard om elektrostatische effecten te voorkomen. 6) Aanhangsel 2 van bijlage III wordt als volgt gewijzigd: AANHANGSEL 2 KALIBRERING (NRSC, NRTC (10) ) Na de huidige tekst wordt ingevoegd: Dit impliceert dat de samenstelling van de primaire gassen die voor het mengen worden gebruikt, op ten minste ± 1% nauwkeurig bekend moet zijn overeenkomstig nationale of internationale normen voor gassen. De controle wordt verricht door meting tussen 15 en 50% van de volledige schaal voor iedere ijking waarbij een menginrichting wordt gebruikt. Wanneer de eerste controle is mislukt, mag een aanvullende controle met een andere kalibreringsgas worden uitgevoerd. Eventueel kan de menginrichting worden gecontroleerd met behulp van een instrument dat van nature lineair is, bv. door middel van NO-gas met een CLD. Het meetbereik van het instrument wordt afgesteld waarbij het ijkgas rechtstreeks op het instrument wordt aangesloten. De menginrichting moet bij de gebruikte instellingen worden gecontroleerd, en de nominale waarde dient te worden vergeleken met de door het instrument gemeten concentratie. Het verschil moet op elk punt binnen ± 1% van de nominale waarde liggen. Andere methoden mogen worden toegepast, mits die vakkundig worden uitgevoerd en berusten op voorafgaande goedkeuring van de betrokken partijen. OPMERKING: Om een exacte kalibreringskromme voor de analyseapparatuur te verkrijgen wordt het gebruik aanbevolen van een precisiemeng- en doseertoestel voor gassen met een nauwkeurigheid binnen ± 1%. Het meng- en doseertoestel moet zijn gekalibreerd door de fabrikant van het instrument. De kalibreringscurve mag niet meer dan ± 4% afwijken van de nominale waarde van elk kalibreringspunt en niet meer dan ± 0,3% van het volledige schaalbereik bij nul. 7) Het volgende hoofdstuk 3 wordt ingevoegd: 3. KALIBRERING VAN HET CVS-SYSTEEM 3.1. Algemeen Het systeem van constante-volumebemonstering (CVS) moet worden gekalibreerd met behulp van een nauwkeurige stroommeter en hulpmiddelen voor het wijzigen van de bedrijfsomstandigheden. De stroming door het systeem moet bij verschillende bedrijfsinstellingen van de stroom worden gemeten, en de parameters voor de besturing van het systeem moeten worden gemeten en gerelateerd aan de stroom. Er mogen een aantal typen stroommeters worden gebruikt, bv. een gekalibreerde venturi, een gekalibreerde laminaire-stromingsmeter, een gekalibreerde turbinemeter. 3.2. Kalibrering van de verdringerpomp Alle parameters die betrekking hebben op de pomp, moeten gelijktijdig worden gemeten met de parameters voor een kalibreringsventuri die met de pomp in serie is geplaatst. De berekende stroom (in m 3 /min aan de pompinlaat, absolute druk en temperatuur) moet worden uitgezet tegen een correlatiefunctie die de waarde weergeeft van een specifieke combinatie van pompparameters. De lineaire vergelijking voor het verband tussen de stroom aan de pomp en de correlatiefunctie moeten worden bepaald. Bij een CVS met een aandrijving met meer snelheden, moet de kalibrering worden uitgevoerd voor elk bereik. De stabiliteit van de temperatuur moet tijdens de kalibrering gehandhaafd blijven. In geen van de aansluitingen en leidingen tussen de kalibreringsventuri en de CVS-pomp mag de lekkage groter worden dan 0,3% van de laagste stroomwaarde (hoogste restrictie en laagste toerental van de verdringerpomp). 3.2.1. Gegevensanalyse De luchtstroom (Q s ) bij elke instelling van de restrictie (minimaal zes instellingen) moet worden berekend in standaard m 3 /min op basis van de gegevens voor de stroommeter, en wel volgens de door de fabrikant voorgeschreven methode. De luchtstroom moet dan als volgt worden omgerekend naar de volumestroom van de pomp (V 0 ) in m 3 /omw bij een absolute temperatuur en druk aan de pompinlaat: waarin: Q s = luchtvolumestroom bij standaardcondities (101,3 kPa, 273 K) (m 3 /s); T = temperatuur aan de pompinlaat (K); P A = absolute druk aan de pompinlaat (p B - p 1 ) (kPa); n = toerental van de pomp (omw/s). Om rekening te houden met de wisselwerking van drukschommelingen aan de pomp en kleplekkage in de pomp moet de correlatiefunctie (X 0 ) tussen het toerental van de pomp, het drukverschil tussen pompinlaat en pompuitlaat, en de absolute pompdruk aan de pompuitlaat als volgt worden berekend: waarin: = drukverschil tussen pompinlaat en pompuitlaat (kPa); p A = absolute pompdruk aan de pompuitlaat (kPa). Met behulp van de lineaire kleinste-kwadraten-methode wordt de kalibreringsformule als volgt verkregen: D 0 en m zijn de constanten voor intercept resp. helling die de regressielijnen beschrijven. Bij CVS met een aandrijving met meer snelheden moeten de kalibreringskrommen die voor de verschillende stroombereiken van de pomp zijn verkregen, ongeveer parallel liggen en moeten de interceptwaarden (D 0 ) hoger zijn naarmate het stroombereik van de pomp lager is. De met behulp van de vergelijking berekende waarden moeten liggen binnen ± 0,5% van de gemeten waarde van V 0 . De waarden van m verschillen gewoonlijk tussen de ene pomp en de andere. Instromende deeltjes zullen op den duur de pompkleplekkage doen afnemen, wat dan blijkt uit lagere waarden voor m. Daarom moet de pomp worden gekalibreerd bij het in bedrijf nemen, na groot onderhoud en indien een controle van het systeem als geheel (punt 3.5) wijst op een verandering in de pompkleplekkage. 3.3. Kalibrering van de kritische stroomventuri (CFV) De kalibrering van de CFV berust op de stroomvergelijking voor een kritische venturi. De gasstroom is een functie van de inlaatdruk en -temperatuur, zoals hieronder weergegeven: waarin: K v = kalibreringscoëfficiënt; p A = absolute druk aan de venturi-inlaat (kPa); T = temperatuur aan de venturi-inlaat ( K). 3.3.1. Gegevensanalyse De luchtstroom (Q s ) bij elke instelling van de restrictie (minimaal acht instellingen) moet worden berekend in standaard m 3 /min op basis van de gegevens voor de stroommeter, en wel volgens de door de fabrikant voorgeschreven methode. De kalibreringscoëfficiënt moet voor elke instelling als volgt worden berekend uit de kalibreringsgegevens: waarin: Q s = luchtvolumestroom bij standaardcondities (101,3 kPa, 273 K) (m 3 /s); T = temperatuur aan de venturi-inlaat (K); P A = absolute druk aan de venturi-inlaat (kPa). Om het bereik van de kritische stroom te bepalen, moet K v worden uitgezet als functie van de inlaatdruk aan de venturi. Bij een kritische (geknepen) stroom is de waarde van K v verhoudingsgewijs constant. Bij afnemende druk (toenemend vacuüm) wordt de geknepen toestand opgeheven en daalt K v , wat betekent dat de CFV werkt buiten het toegestane bereik. Voor ten minste acht punten in het gebied van de kritische stroom moeten de gemiddelde waarde van K v en de standaardafwijking worden berekend. De standaardafwijking mag niet meer bedragen dan ± 0,3% van de gemiddelde waarde van K v . 3.4. Kalibrering van de subsonische venturi (SSV) De kalibrering van de SSV berust op de stroomvergelijking voor een subsonische venturi. De gasstroom is een functie van de inlaatdruk en -temperatuur, de drukvermindering tussen de inlaat en de hals van de SSV, zoals hieronder weergegeven: waarin: A 0 = een verzameling van constanten en omzettingen van eenheden = 0,006111 in SI-eenheden: d = diameter van de SSV-hals (m); C d = afvoercoëfficiënt van de SSV; P A = absolute druk aan de venturi-inlaat (kPa); T = temperatuur aan de venturi-inlaat (K); r = verhouding van de SSV-hals tot de absolute statische druk aan de inlaat = ß = verhouding van de SSV-halsdiameter (d) tot de inlaatbuisbinnendiameter = 3.4.1. Gegevensanalyse De luchtstroom (Q SSV ) bij elke instelling van de stroom (minimaal 16 instellingen) moet worden berekend in standaard m 3 /min op basis van de gegevens voor de stroommeter, en wel volgens de door de fabrikant voorgeschreven methode. De afvoercoëfficiënt moet als volgt voor elke instelling worden berekend uit de kalibreringsgegevens: waarin: Q SSV = luchtvolumestroom bij standaardcondities (101,3 kPa, 273 K) (m 3 /s); T = temperatuur aan de venturi-inlaat (K); d = diameter van de hals van de SSV (m); r = verhouding van de SSV-hals tot de absolute statische druk aan de inlaat = ß = verhouding van de SSV-halsdiameter (d) tot de inlaatbuisbinnendiameter = Om het bereik van de subsonische stroom te berekenen, moet C d worden uitgezet als functie van het getal van Reynolds (Re) aan de SSV-hals. Het getal van Reynolds aan de SSV-hals wordt berekend met de volgende formule: waarin: A 1 = een verzameling van constanten en conversies van eenheden = 25,55152 Q SSV = luchtvolumestroom bij standaardcondities (101,3 kPa, 273 K) (m 3 /s); d = diameter van de SSV-hals (m); μ = ?absolute of dynamische viscositeit van het gas, berekend met de volgende formule: kg/m-s waarin: b = ervaringsconstante = S = ervaringsconstante = Omdat Q SSV in de Re-formule wordt ingevoerd, moeten de berekeningen eerst uitgaan van een aanname voor Q SSV of C d van de kalibreringsventuri, en moeten deze worden herhaald tot Q SSV convergeert. De convergentiemethode moet worden uitgevoerd tot op 0,1% nauwkeurig of beter. Van ten minste 16 instellingen in het gebied van de subsonische stroom moeten de uit de resulterende optimaal op de kalibreringskromme passende vergelijking berekende waarden voor C d voor elk kalibreringspunt liggen binnen ± 0,5% van de gemeten waarde voor C d . 3.5. Controle van het systeem als geheel De totale nauwkeurigheid van het CVS-bemonsteringssysteem en van het analysesysteem moet worden bepaald door een bekende massa van een gasvormige vervuiling in het systeem in te brengen terwijl het op de normale manier in werking is. De verontreiniging wordt geanalyseerd en de massa wordt berekend overeenkomstig bijlage III, aanhangsel 3, punt 2.4.1, behalve in het geval van propaan waarin een factor 0,000472 wordt toegepast, in plaats van 0,000479 voor koolwaterstoffen. Één van de twee volgende technieken moet worden toegepast. 3.5.1. Bepaling met een uitstroomopening met kritische stroom Een bekende hoeveelheid zuiver gas (propaan) wordt via een gekalibreerde kritische uitstroomopening in het CVS-systeem gebracht. Bij een voldoende hoge inlaatdruk is de door middel van de uitstroomopening geregelde stroom onafhankelijk van de uitlaatdruk aan de uitstroomopening (de kritische stroom). Gedurende 5 à 10 minuten moet het CVS-systeem werken als in een normale uitlaatgasemissietest. Met behulp van de gebruikelijke uitrusting (bemonsteringszak of methode met integratie) wordt een gasmonster geanalyseerd en wordt vervolgens de gasmassa berekend. De op deze wijze berekende massa moet binnen ± 3% van de bekende massa van het geïnjecteerde gas liggen. 3.5.2. Bepaling met behulp van een gravimetrische methode Het gewicht van een kleine met propaan gevulde cilinder wordt bepaald met een precisie van ± 0,01 g. Gedurende 5 à 10 minuten moet het CVS-systeem werken als in een normale uitlaatgasemissietest, terwijl er koolmonoxide of propaan in het systeem wordt geïnjecteerd. De hoeveelheid afgegeven zuiver gas wordt door differentiaalweging bepaald. Met behulp van de gebruikelijke uitrusting (bemonsteringszak of methode met integrale berekening) wordt een gasmonster geanalyseerd en wordt vervolgens de gasmassa berekend. De op deze wijze berekende massa moet binnen ± 3% van de bekende massa van het geïnjecteerde gas liggen. 8) Aanhangsel 3 wordt als volgt gewijzigd: 1.3.2. Droog/natcorrectie Bij de toepassing van G EXHW moet, indien niet reeds op natte basis is gemeten, de gemeten concentratie worden omgezet in die voor nat gas met behulp van de volgende formule: conc (nat) = k w × conc (drg). Voor het ruwe uitlaatgas: Voor het verdunde uitlaatgas: of Voor de verdunningslucht: Voor de inlaatlucht (indien verschillend van de verdunningslucht): waarin: H a = absolute vochtigheid van de inlaatlucht (g water per kg droge lucht); H d = absolute vochtigheid van de verdunningslucht (g water per kg droge lucht); R d = relatieve vochtigheid van de verdunningslucht (%); R a = relatieve vochtigheid van de inlaatlucht (%); P d = verzadigingsdampdruk van de verdunningslucht (kPa); P a = verzadigingsdampdruk van de inlaatlucht (kPa); P B = totale luchtdruk (kPa). OPMERKING : H a en H d mogen worden ontleend aan de meting van de relatieve vochtigheid, zoals hierboven beschreven, of aan de dauwpuntmeting, dampdrukmeting of droge/natte bolmeting met behulp van de algemeen aanvaarde formules. 1.3.3. Vochtigheidscorrectie voor NOx Aangezien de NOx-emissie afhankelijk is van de toestand van de omgevingslucht, moet de NOx-concentratie worden gecorrigeerd voor de omgevingsluchttemperatuur en -vochtigheid met behulp van de factor K H uit de volgende formule: waarin: T a = temperatuur van de lucht (K) H a = absolute vochtigheidsgraad van de inlaatlucht (g water per kg droge lucht): waarin: R a = relatieve vochtigheid van de inlaatlucht (%); P a = verzadigde dampdruk van de inlaatlucht (kPa); P B = totale luchtdruk (kPa). OPMERKING : H a mag worden ontleend aan de meting van de relatieve vochtigheid, zoals hierboven beschreven, of aan de dauwpuntmeting, dampdrukmeting of droge/natte bolmeting met behulp van de algemeen aanvaarde formules. 1.3.4. Berekening van de emissiemassastroom De emissiemassastroom voor elke toestand wordt als volgt berekend: a) Voor het ruwe uitlaatgas (11) : Gas mass = u × conc × G EXHW b) Voor het verdunde uitlaatgas 1 : Gas mass = u × conc c × G TOTW waarin: conc c = de naar de achtergrond gecorrigeerde concentratie of DF=13,4/conc CO2 De coëfficiënten u (nat) moeten uit de onderstaande tabel worden gekozen: Tabel 4. Waarden van de coëfficiënten u (nat) voor een aantal uitlaatgascomponenten Gas u Concentratie NO x 0,001587 ppm CO 0,000966 ppm HC 0,000479 ppm CO 2 15,19 % De dichtheid van koolwaterstoffen (HC) is gebaseerd op een gemiddelde koolstof/waterstofverhouding van 1/1,85. 1.3.5. Berekening van de specifieke emissies De specifieke emissie (g/kWh) moet voor alle afzonderlijke componenten op de volgende wijze worden berekend: waarin P i = P m,i + P AE,i De wegingsfactoren en het aantal toestanden (n) die in de bovenstaande berekening moeten worden gebruikt, staan vermeld in punt 3.7.1 van bijlage III. 1.4. Berekening van de deeltjesemissie De deeltjesemissie wordt als volgt berekend: 1.4.1. Vochtigheidscorrectiefactor voor deeltjes Aangezien de deeltjesemissie van dieselmotoren afhankelijk is van de toestand van de omgevingslucht, moet de deeltjesmassastroom worden gecorrigeerd voor de luchtvochtigheid met behulp van de factor Kp die uit de volgende formule volgt: waarin: H a = vochtigheid van de inlaatlucht (g water per kg droge lucht); waarin: R a = relatieve vochtigheid van de inlaatlucht (%); P a = verzadigingsdampdruk van de inlaatlucht (kPa); P B = totale luchtdruk (kPa). OPMERKING : H a mag worden ontleend aan de meting van de relatieve vochtigheid, zoals hierboven beschreven, of aan de dauwpuntmeting, dampdrukmeting of droge/natte bolmeting met behulp van de algemeen aanvaarde formules. 1.4.2. Partiële-stroomverdunningssysteem De in het eindverslag te vermelden testresultaten van de deeltjesemissie worden als volgt stapsgewijs berekend. Aangezien de verdunning op verschillende wijzen tot stand kan zijn gebracht, worden verschillende berekeningsmethoden voor de equivalente verdunde uitlaatgasmassastroom G EDF toegepast. Alle berekeningen zijn gebaseerd op de gemiddelde waarden in de afzonderlijke toestanden (i) gedurende de bemonstering. 1.4.2.1. Isokinetische systemen G EDFW,i = G EXHW,i × q i waarin r overeenkomt met de verhouding tussen de dwarsdoorsnede van de isokinetische sonde A p en die van de uitlaatpijp A T : 1.4.2.2. Systemen waarmee CO 2 - of NO x -concentraties worden gemeten G EDFW,i = G EXHW,i × q i waarin: Conc E = natte concentratie van het indicatorgas in het ruwe uitlaatgas; Conc D = natte concentratie van het indicatorgas in het verdunde uitlaatgas; Conc A = natte concentratie van het indicatorgas in de verdunningslucht. De op droge basis gemeten concentraties moeten worden omgezet in die op natte basis overeenkomstig punt 1.3.2 van dit aanhangsel. 1.4.2.3. CO 2 -meetsystemen en de koolstofbalansmethode waarin: CO 2D = CO 2 -concentratie in het verdunde uitlaatgas; CO 2A = CO 2 -concentratie in de verdunningslucht (concentraties in volume-% op natte basis). Deze vergelijking gaat uit van een koolstofbalans als basisveronderstelling (koolstofatomen die in de motor terechtkomen, worden als CO 2 uitgestoten) en wordt als volgt afgeleid: G EDFW,i = G EXHW,i × q i en: 1.4.2.4. Systemen met stroommeting G EDFW,i = G EXHW,i × q i 1.4.3. Volledige-stroomverdunningssysteem De in het eindverslag te vermelden testresultaten van de deeltjesemissie worden als volgt stapsgewijs berekend. Alle berekeningen zijn gebaseerd op de gemiddelde waarden in de afzonderlijke toestanden (i) gedurende de bemonstering. G EDFW,i = G TOTW,i 1.4.4. Berekening van de deeltjesmassastroom De deeltjesmassastroom wordt als volgt berekend: Voor de methode met één filter: waarin: (G EDFW ) gem gedurende de testcyclus moet worden bepaald door de gemiddelde waarden van de afzonderlijke toestanden tijdens de bemonsteringsperiode op te tellen: waarin i = 1, . . n Voor de methode met meer dan één filter: waarin i = 1, . . n De deeltjesmassastroom kan als volgt voor de achtergrond worden gecorrigeerd: Voor de methode met één filter: Indien meer dan één meting wordt uitgevoerd, moet (M d /M DIL ) worden vervangen door (M d /M DIL ) gem of DF=13,4/concCO 2 Voor de methode met meer dan één filter: Indien meer dan één meting wordt uitgevoerd, moet (M d /M DIL ) worden vervangen door (M d /M DIL ) gem of DF=13,4/concCO 2 1.4.5. Berekening van de specifieke emissies De specifieke deeltjesemissie PT (g/kWh) wordt op de volgende wijze berekend (12) : Voor de methode met één filter: Voor de methode met meer dan één filter: 1.4.6. Effectieve wegingsfactor Voor de methode met één filter wordt de effectieve wegingsfactor WF E,i voor elke toestand op de volgende wijze berekend: waarin i = 1, . . n De waarde van de effectieve wegingsfactoren mag slechts ± 0,005 (absolute waarde) van de in punt 3.7.1 van bijlage III genoemde wegingsfactoren afwijken. Hieronder worden de volgende twee meetprincipes beschreven die in de NRTC-cyclus kunnen worden toegepast voor de evaluatie van de emissie van verontreinigen: 9) De volgende aanhangsels worden toegevoegd: AANHANGSEL 4 SCHEMA VOOR NRTC-TESTS MET MOTORDYNAMOMETER Tijd Norm. Norm. Tijd Norm. Norm. Tijd Norm. Norm. toerental koppel toerental koppel toerental koppel s % % s % % s % % 1 0 0 52 102 46 103 74 24 2 0 0 53 102 41 104 77 6 3 0 0 54 102 31 105 76 12 4 0 0 55 89 2 106 74 39 5 0 0 56 82 0 107 72 30 6 0 0 57 47 1 108 75 22 7 0 0 58 23 1 109 78 64 8 0 0 59 1 3 110 102 34 9 0 0 60 1 8 111 103 28 10 0 0 61 1 3 112 103 28 11 0 0 62 1 5 113 103 19 12 0 0 63 1 6 114 103 32 13 0 0 64 1 4 115 104 25 14 0 0 65 1 4 116 103 38 15 0 0 66 0 6 117 103 39 16 0 0 67 1 4 118 103 34 17 0 0 68 9 21 119 102 44 18 0 0 69 25 56 120 103 38 19 0 0 70 64 26 121 102 43 20 0 0 71 60 31 122 103 34 21 0 0 72 63 20 123 102 41 22 0 0 73 62 24 124 103 44 23 0 0 74 64 8 125 103 37 24 1 3 75 58 44 126 103 27 25 1 3 76 65 10 127 104 13 26 1 3 77 65 12 128 104 30 27 1 3 78 68 23 129 104 19 28 1 3 79 69 30 130 103 28 29 1 3 80 71 30 131 104 40 30 1 6 81 74 15 132 104 32 31 1 6 82 71 23 133 101 63 32 2 1 83 73 20 134 102 54 33 4 13 84 73 21 135 102 52 34 7 18 85 73 19 136 102 51 35 9 21 86 70 33 137 103 40 36 17 20 87 70 34 138 104 34 37 33 42 88 65 47 139 102 36 38 57 46 89 66 47 140 104 44 39 44 33 90 64 53 141 103 44 40 31 0 91 65 45 142 104 33 41 22 27 92 66 38 143 102 27 42 33 43 93 67 49 144 103 26 43 80 49 94 69 39 145 79 53 44 105 47 95 69 39 146 51 37 45 98 70 96 66 42 147 24 23 46 104 36 97 71 29 148 13 33 47 104 65 98 75 29 149 19 55 48 96 71 99 72 23 150 45 30 49 101 62 100 74 22 151 34 7 50 102 51 101 75 24 152 14 4 51 102 50 102 73 30 153 8 16 Tijd Norm. Norm. Tijd Norm. Norm. Tijd Norm. Norm. toerental koppel toerental koppel toerental koppel s % % s % % s % % 154 15 6 205 20 18 256 102 84 155 39 47 206 27 34 257 58 66 156 39 4 207 32 33 258 64 97 157 35 26 208 41 31 259 56 80 158 27 38 209 43 31 260 51 67 159 43 40 210 37 33 261 52 96 160 14 23 211 26 18 262 63 62 161 10 10 212 18 29 263 71 6 162 15 33 213 14 51 264 33 16 163 35 72 214 13 11 265 47 45 164 60 39 215 12 9 266 43 56 165 55 31 216 15 33 267 42 27 166 47 30 217 20 25 268 42 64 167 16 7 218 25 17 269 75 74 168 0 6 219 31 29 270 68 96 169 0 8 220 36 66 271 86 61 170 0 8 221 66 40 272 66 0 171 0 2 222 50 13 273 37 0 172 2 17 223 16 24 274 45 37 173 10 28 224 26 50 275 68 96 174 28 31 225 64 23 276 80 97 175 33 30 226 81 20 277 92 96 176 36 0 227 83 11 278 90 97 177 19 10 228 79 23 279 82 96 178 1 18 229 76 31 280 94 81 179 0 16 230 68 24 281 90 85 180 1 3 231 59 33 282 96 65 181 1 4 232 59 3 283 70 96 182 1 5 233 25 7 284 55 95 183 1 6 234 21 10 285 70 96 184 1 5 235 20 19 286 79 96 185 1 3 236 4 10 287 81 71 186 1 4 237 5 7 288 71 60 187 1 4 238 4 5 289 92 65 188 1 6 239 4 6 290 82 63 189 8 18 240 4 6 291 61 47 190 20 51 241 4 5 292 52 37 191 49 19 242 7 5 293 24 0 192 41 13 243 16 28 294 20 7 193 31 16 244 28 25 295 39 48 194 28 21 245 52 53 296 39 54 195 21 17 246 50 8 297 63 58 196 31 21 247 26 40 298 53 31 197 21 8 248 48 29 299 51 24 198 0 14 249 54 39 300 48 40 199 0 12 250 60 42 301 39 0 200 3 8 251 48 18 302 35 18 201 3 22 252 54 51 303 36 16 202 12 20 253 88 90 304 29 17 203 14 20 254 103 84 305 28 21 204 16 17 255 103 85 306 31 15 Tijd Norm. Norm. Tijd Norm. Norm. Tijd Norm. Norm. toerental koppel toerental koppel toerental koppel s % % s % % s % % 307 31 10 358 29 0 409 34 43 308 43 19 359 18 13 410 68 83 309 49 63 360 25 11 411 102 48 310 78 61 361 28 24 412 62 0 311 78 46 362 34 53 413 41 39 312 66 65 363 65 83 414 71 86 313 78 97 364 80 44 415 91 52 314 84 63 365 77 46 416 89 55 315 57 26 366 76 50 417 89 56 316 36 22 367 45 52 418 88 58 317 20 34 368 61 98 419 78 69 318 19 8 369 61 69 420 98 39 319 9 10 370 63 49 421 64 61 320 5 5 371 32 0 422 90 34 321 7 11 372 10 8 423 88 38 322 15 15 373 17 7 424 97 62 323 12 9 374 16 13 425 100 53 324 13 27 375 11 6 426 81 58 325 15 28 376 9 5 427 74 51 326 16 28 377 9 12 428 76 57 327 16 31 378 12 46 429 76 72 328 15 20 379 15 30 430 85 72 329 17 0 380 26 28 431 84 60 330 20 34 381 13 9 432 83 72 331 21 25 382 16 21 433 83 72 332 20 0 383 24 4 434 86 72 333 23 25 384 36 43 435 89 72 334 30 58 385 65 85 436 86 72 335 63 96 386 78 66 437 87 72 336 83 60 387 63 39 438 88 72 337 61 0 388 32 34 439 88 71 338 26 0 389 46 55 440 87 72 339 29 44 390 47 42 441 85 71 340 68 97 391 42 39 442 88 72 341 80 97 392 27 0 443 88 72 342 88 97 393 14 5 444 84 72 343 99 88 394 14 14 445 83 73 344 102 86 395 24 54 446 77 73 345 100 82 396 60 90 447 74 73 346 74 79 397 53 66 448 76 72 347 57 79 398 70 48 449 46 77 348 76 97 399 77 93 450 78 62 349 84 97 400 79 67 451 79 35 350 86 97 401 46 65 452 82 38 351 81 98 402 69 98 453 81 41 352 83 83 403 80 97 454 79 37 353 65 96 404 74 97 455 78 35 354 93 72 405 75 98 456 78 38 355 63 60 406 56 61 457 78 46 356 72 49 407 42 0 458 75 49 357 56 27 408 36 32 459 73 50 Tijd Norm. Norm. Tijd Norm. Norm. Tijd Norm. Norm. toerental koppel toerental koppel toerental koppel s % % s % % s % % 460 79 58 511 85 73 562 43 25 461 79 71 512 84 73 563 30 60 462 83 44 513 85 73 564 40 45 463 53 48 514 86 73 565 37 32 464 40 48 515 85 73 566 37 32 465 51 75 516 85 73 567 43 70 466 75 72 517 85 72 568 70 54 467 89 67 518 85 73 569 77 47 468 93 60 519 83 73 570 79 66 469 89 73 520 79 73 571 85 53 470 86 73 521 78 73 572 83 57 471 81 73 522 81 73 573 86 52 472 78 73 523 82 72 574 85 51 473 78 73 524 94 56 575 70 39 474 76 73 525 66 48 576 50 5 475 79 73 526 35 71 577 38 36 476 82 73 527 51 44 578 30 71 477 86 73 528 60 23 579 75 53 478 88 72 529 64 10 580 84 40 479 92 71 530 63 14 581 85 42 480 97 54 531 70 37 582 86 49 481 73 43 532 76 45 583 86 57 482 36 64 533 78 18 584 89 68 483 63 31 534 76 51 585 99 61 484 78 1 535 75 33 586 77 29 485 69 27 536 81 17 587 81 72 486 67 28 537 76 45 588 89 69 487 72 9 538 76 30 589 49 56 488 71 9 539 80 14 590 79 70 489 78 36 540 71 18 591 104 59 490 81 56 541 71 14 592 103 54 491 75 53 542 71 11 593 102 56 492 60 45 543 65 2 594 102 56 493 50 37 544 31 26 595 103 61 494 66 41 545 24 72 596 102 64 495 51 61 546 64 70 597 103 60 496 68 47 547 77 62 598 93 72 497 29 42 548 80 68 599 86 73 498 24 73 549 83 53 600 76 73 499 64 71 550 83 50 601 59 49 500 90 71 551 83 50 602 46 22 501 100 61 552 85 43 603 40 65 502 94 73 553 86 45 604 72 31 503 84 73 554 89 35 605 72 27 504 79 73 555 82 61 606 67 44 505 75 72 556 87 50 607 68 37 506 78 73 557 85 55 608 67 42 507 80 73 558 89 49 609 68 50 508 81 73 559 87 70 610 77 43 509 81 73 560 91 39 611 58 4 510 83 73 561 72 3 612 22 37 Tijd Norm. Norm. Tijd Norm. Norm. Tijd Norm. Norm. toerental koppel toerental koppel toerental koppel s % % s % % s % % 613 57 69 664 92 72 715 102 64 614 68 38 665 91 72 716 102 69 615 73 2 666 90 71 717 102 68 616 40 14 667 90 71 718 102 70 617 42 38 668 91 71 719 102 69 618 64 69 669 90 70 720 102 70 619 64 74 670 90 72 721 102 70 620 67 73 671 91 71 722 102 62 621 65 73 672 90 71 723 104 38 622 68 73 673 90 71 724 104 15 623 65 49 674 92 72 725 102 24 624 81 0 675 93 69 726 102 45 625 37 25 676 90 70 727 102 47 626 24 69 677 93 72 728 104 40 627 68 71 678 91 70 729 101 52 628 70 71 679 89 71 730 103 32 629 76 70 680 91 71 731 102 50 630 71 72 681 90 71 732 103 30 631 73 69 682 90 71 733 103 44 632 76 70 683 92 71 734 102 40 633 77 72 684 91 71 735 103 43 634 77 72 685 93 71 736 103 41 635 77 72 686 93 68 737 102 46 636 77 70 687 98 68 738 103 39 637 76 71 688 98 67 739 102 41 638 76 71 689 100 69 740 103 41 639 77 71 690 99 68 741 102 38 640 77 71 691 100 71 742 103 39 641 78 70 692 99 68 743 102 46 642 77 70 693 100 69 744 104 46 643 77 71 694 102 72 745 103 49 644 79 72 695 101 69 746 102 45 645 78 70 696 100 69 747 103 42 646 80 70 697 102 71 748 103 46 647 82 71 698 102 71 749 103 38 648 84 71 699 102 69 750 102 48 649 83 71 700 102 71 751 103 35 650 83 73 701 102 68 752 102 48 651 81 70 702 100 69 753 103 49 652 80 71 703 102 70 754 102 48 653 78 71 704 102 68 755 102 46 654 76 70 705 102 70 756 103 47 655 76 70 706 102 72 757 102 49 656 76 71 707 102 68 758 102 42 657 79 71 708 102 69 759 102 52 658 78 71 709 100 68 760 102 57 659 81 70 710 102 71 761 102 55 660 83 72 711 101 64 762 102 61 661 84 71 712 102 69 763 102 61 662 86 71 713 102 69 764 102 58 663 87 71 714 101 69 765 103 58 Tijd Norm. Norm. Tijd Norm. Norm. Tijd Norm. Norm. toerental koppel toerental koppel toerental koppel s % % s % % s % % 766 102 59 817 81 46 868 83 16 767 102 54 818 80 39 869 83 12 768 102 63 819 80 32 870 83 9 769 102 61 820 81 28 871 83 8 770 103 55 821 80 26 872 83 7 771 102 60 822 80 23 873 83 6 772 102 72 823 80 23 874 83 6 773 103 56 824 80 20 875 83 6 774 102 55 825 81 19 876 83 6 775 102 67 826 80 18 877 83 6 776 103 56 827 81 17 878 59 4 777 84 42 828 80 20 879 50 5 778 48 7 829 81 24 880 51 5 779 48 6 830 81 21 881 51 5 780 48 6 831 80 26 882 51 5 781 48 7 832 80 24 883 50 5 782 48 6 833 80 23 884 50 5 783 48 7 834 80 22 885 50 5 784 67 21 835 81 21 886 50 5 785 105 59 836 81 24 887 50 5 786 105 96 837 81 24 888 51 5 787 105 74 838 81 22 889 51 5 788 105 66 839 81 22 890 51 5 789 105 62 840 81 21 891 63 50 790 105 66 841 81 31 892 81 34 791 89 41 842 81 27 893 81 25 792 52 5 843 80 26 894 81 29 793 48 5 844 80 26 895 81 23 794 48 7 845 81 25 896 80 24 795 48 5 846 80 21 897 81 24 796 48 6 847 81 20 898 81 28 797 48 4 848 83 21 899 81 27 798 52 6 849 83 15 900 81 22 799 51 5 850 83 12 901 81 19 800 51 6 851 83 9 902 81 17 801 51 6 852 83 8 903 81 17 802 52 5 853 83 7 904 81 17 803 52 5 854 83 6 905 81 15 804 57 44 855 83 6 906 80 15 805 98 90 856 83 6 907 80 28 806 105 94 857 83 6 908 81 22 807 105 100 858 83 6 909 81 24 808 105 98 859 76 5 910 81 19 809 105 95 860 49 8 911 81 21 810 105 96 861 51 7 912 81 20 811 105 92 862 51 20 913 83 26 812 104 97 863 78 52 914 80 63 813 100 85 864 80 38 915 80 59 814 94 74 865 81 33 916 83 100 815 87 62 866 83 29 917 81 73 816 81 50 867 83 22 918 83 53 Tijd Norm. Norm. Tijd Norm. Norm. Tijd Norm. Norm. toerental koppel toerental koppel toerental koppel s % % s % % s % % 919 80 76 970 81 39 1021 82 35 920 81 61 971 81 38 1022 79 53 921 80 50 972 80 41 1023 82 30 922 81 37 973 81 30 1024 83 29 923 82 49 974 81 23 1025 83 32 924 83 37 975 81 19 1026 83 28 925 83 25 976 81 25 1027 76 60 926 83 17 977 81 29 1028 79 51 927 83 13 978 83 47 1029 86 26 928 83 10 979 81 90 1030 82 34 929 83 8 980 81 75 1031 84 25 930 83 7 981 80 60 1032 86 23 931 83 7 982 81 48 1033 85 22 932 83 6 983 81 41 1034 83 26 933 83 6 984 81 30 1035 83 25 934 83 6 985 80 24 1036 83 37 935 71 5 986 81 20 1037 84 14 936 49 24 987 81 21 1038 83 39 937 69 64 988 81 29 1039 76 70 938 81 50 989 81 29 1040 78 81 939 81 43 990 81 27 1041 75 71 940 81 42 991 81 23 1042 86 47 941 81 31 992 81 25 1043 83 35 942 81 30 993 81 26 1044 81 43 943 81 35 994 81 22 1045 81 41 944 81 28 995 81 20 1046 79 46 945 81 27 996 81 17 1047 80 44 946 80 27 997 81 23 1048 84 20 947 81 31 998 83 65 1049 79 31 948 81 41 999 81 54 1050 87 29 949 81 41 1000 81 50 1051 82 49 950 81 37 1001 81 41 1052 84 21 951 81 43 1002 81 35 1053 82 56 952 81 34 1003 81 37 1054 81 30 953 81 31 1004 81 29 1055 85 21 954 81 26 1005 81 28 1056 86 16 955 81 23 1006 81 24 1057 79 52 956 81 27 1007 81 19 1058 78 60 957 81 38 1008 81 16 1059 74 55 958 81 40 1009 80 16 1060 78 84 959 81 39 1010 83 23 1061 80 54 960 81 27 1011 83 17 1062 80 35 961 81 33 1012 83 13 1063 82 24 962 80 28 1013 83 27 1064 83 43 963 81 34 1014 81 58 1065 79 49 964 83 72 1015 81 60 1066 83 50 965 81 49 1016 81 46 1067 86 12 966 81 51 1017 80 41 1068 64 14 967 80 55 1018 80 36 1069 24 14 968 81 48 1019 81 26 1070 49 21 969 81 36 1020 86 18 1071 77 48 Tijd Norm. Norm. Tijd Norm. Norm. Tijd Norm. Norm. toerental koppel toerental koppel toerental koppel s % % s % % s % % 1072 103 11 1123 66 62 1174 76 8 1073 98 48 1124 74 29 1175 76 7 1074 101 34 1125 64 74 1176 67 45 1075 99 39 1126 69 40 1177 75 13 1076 103 11 1127 76 2 1178 75 12 1077 103 19 1128 72 29 1179 73 21 1078 103 7 1129 66 65 1180 68 46 1079 103 13 1130 54 69 1181 74 8 1080 103 10 1131 69 56 1182 76 11 1081 102 13 1132 69 40 1183 76 14 1082 101 29 1133 73 54 1184 74 11 1083 102 25 1134 63 92 1185 74 18 1084 102 20 1135 61 67 1186 73 22 1085 96 60 1136 72 42 1187 74 20 1086 99 38 1137 78 2 1188 74 19 1087 102 24 1138 76 34 1189 70 22 1088 100 31 1139 67 80 1190 71 23 1089 100 28 1140 70 67 1191 73 19 1090 98 3 1141 53 70 1192 73 19 1091 102 26 1142 72 65 1193 72 20 1092 95 64 1143 60 57 1194 64 60 1093 102 23 1144 74 29 1195 70 39 1094 102 25 1145 69 31 1196 66 56 1095 98 42 1146 76 1 1197 68 64 1096 93 68 1147 74 22 1198 30 68 1097 101 25 1148 72 52 1199 70 38 1098 95 64 1149 62 96 1200 66 47 1099 101 35 1150 54 72 1201 76 14 1100 94 59 1151 72 28 1202 74 18 1101 97 37 1152 72 35 1203 69 46 1102 97 60 1153 64 68 1204 68 62 1103 93 98 1154 74 27 1205 68 62 1104 98 53 1155 76 14 1206 68 62 1105 103 13 1156 69 38 1207 68 62 1106 103 11 1157 66 59 1208 68 62 1107 103 11 1158 64 99 1209 68 62 1108 103 13 1159 51 86 1210 54 50 1109 103 10 1160 70 53 1211 41 37 1110 103 10 1161 72 36 1212 27 25 1111 103 11 1162 71 47 1213 14 12 1112 103 10 1163 70 42 1214 0 0 1113 103 10 1164 67 34 1215 0 0 1114 102 18 1165 74 2 1216 0 0 1115 102 31 1166 75 21 1217 0 0 1116 101 24 1167 74 15 1218 0 0 1117 102 19 1168 75 13 1219 0 0 1118 103 10 1169 76 10 1220 0 0 1119 102 12 1170 75 13 1221 0 0 1120 99 56 1171 75 10 1222 0 0 1121 96 59 1172 75 7 1223 0 0 1122 74 28 1173 75 13 1224 0 0 Tijd Norm. Norm. Tijd Norm. Norm. Tijd Norm. Norm. toerental koppel toerental koppel toerental koppel s % % s % % s % % 1225 0 0 226 0 0 1227 0 0 1228 0 0 1229 0 0 1230 0 0 1231 0 0 1232 0 0 1233 0 0 1234 0 0 1235 0 0 1236 0 0 1237 0 0 1238 0 0 De grafische weergave van het schema van de NRTC-tests met dynamometer is als volgt: "Aanhangsel 5 Duurzaamheidseisen 1. Emissieduurzaamheidsperiode en verslechteringsfactoren Dit aanhangsel is uitsluitend van toepassing op motoren met compressieontsteking van fases IIIA, IIIB en IV. 1.1. De fabrikanten bepalen voor alle motorenfamilies van fase IIIA en IIIB een verslechteringsfactor (DF) voor elke gereguleerde verontreinigende stof. Deze DF's worden gebruikt voor typegoedkeuring en productielijntests. 1.1.1. Een test voor de bepaling van de DF's wordt als volgt uitgevoerd: 1.1.1.1. De fabrikant voert duurzaamheidstests uit om het aantal motorbedrijfsuren te accumuleren volgens een testschema dat op basis van goed technisch inzicht wordt gekozen als representatief voor het motorgebruik met het oog op de karakterisering van de verslechtering van de emissieprestaties. De duurzaamheidstestperiode moet normaal gesproken overeenkomen met het equivalent van ten minste een kwart van de emissieduurzaamheidsperiode (EDP). Het accumuleren van het aantal bedrijfsuren kan gebeuren door de motoren op een dynamometer-testopstelling te laten draaien of door de motor echt in praktijkomstandigheden te gebruiken. Versnelde duurzaamheidstests kunnen worden uitgevoerd waarbij het accumuleren van de bedrijfsuren gebeurt volgens een testschema bij een hogere belasting dan normaal gesproken in de praktijk optreedt. De versnellingsfactor voor het aantal duurzaamheidstesturen voor de motor vergeleken met het equivalente aantal EDP-uren wordt op basis van goed technisch inzicht door de motorfabrikant bepaald. Gedurende de duurzaamheidstest mogen er geen andere emissiegevoelige onderdelen worden onderhouden of vervangen dan in het standaard-onderhoudschema door de fabrikant worden aanbevolen. De testmotor, subsystemen of onderdelen die worden gebruikt voor de bepaling van de DF's voor de uitlaatgasemissie van een motorfamilie of voor motorfamilies met een emissieregulerend systeem met gelijkwaardige technologie, worden op basis van goed technisch inzicht door de motorfabrikant gekozen. Het criterium is dat de testmotor de emissieverslechteringskenmerken moet vertonen van de motorfamilies die de resulterende DF-waarden voor certificering zullen gebruiken. Motoren met een verschillende slag en boring, een verschillende configuratie, verschillende luchtreguleringssystemen en verschillende brandstofsystemen kunnen ten aanzien van de emissieverslechteringskenmerken als gelijkwaardig worden beschouwd als er voor een dergelijk oordeel een redelijke technische grondslag is. DF-waarden van een andere fabrikant kunnen worden toegepast als er een redelijke basis is om uit te gaan van technologische gelijkwaardigheid ten aanzien van emissieverslechtering en als kan worden aangetoond dat de tests volgens de gespecificeerde voorschriften zijn uitgevoerd. De emissietests worden na de inloopperiode maar vóór de eerste bedrijfsuren en aan het einde van de duurzaamheidsperiode uitgevoerd volgens de in deze richtlijn voor de testmotor vastgestelde procedures. De emissietests kunnen ook met tussenpozen gedurende het accumuleren van de bedrijfsuren tijdens de testperiode worden uitgevoerd en worden gebruikt om een verslechteringstendens vast te stellen. 1.1.1.2 De bedrijfsuren-accumulatietests of de emissietests die voor de bepaling van de verslechtering worden uitgevoerd, behoeven niet in tegenwoordigheid van de goedkeuringsinstantie plaats te vinden. 1.1.1.3 Bepaling van de DF-waarden op basis van de duurzaamheidstests Een optellings-DF wordt gedefinieerd als de waarde die wordt verkregen door de aan het begin van de EDP bepaalde emissiewaarde af te trekken van de emissiewaarde die aan het eind van de EDP wordt bepaald om de emissieprestatie te meten. Een vermenigvuldigings-DF wordt gedefinieerd als het emissieniveau dat aan het eind van de EDP wordt bepaald, gedeeld door de emissiewaarde die aan het begin van de EDP is geregistreerd. Er worden aparte DF-waarden vastgesteld voor elke verontreinigende stof die onder de wetgeving valt. Bij de vaststelling van DF-waarde voor de NOx+HC-norm (voor een optellings-DF) wordt deze bepaald op basis van de som van de verontreinigende stoffen, ook al kan een verslechtering voor de ene verontreinigende stof niet worden gecompenseerd door een negatieve verslechtering voor de andere. Voor een vermenigvuldigings-DF voor NOx+HC moeten er aparte DF's voor NOx en HC worden bepaald en moeten deze apart worden gebruikt bij de berekening van de verslechterde emissieniveaus op grond van een emissietest-resultaat, voordat de daaruit voortvloeiende verslechterde NOx- en HC-waarden weer worden opgeteld om te bepalen of aan de norm wordt voldaan. Wanneer de test niet gedurende de volledige EDP wordt uitgevoerd, worden de emissiewaarden aan het eind van de EDP bepaald door de voor de testperiode bepaalde verslechteringstendens te extrapoleren naar de volledige EDP. Wanneer de emissietest-resultaten periodiek gedurende het accumuleren van de bedrijfsuren voor de duurzaamheidstest zijn geregistreerd, worden er standaard-technieken voor statistische verwerking op basis van goede praktijk toegepast om de emissieniveaus aan het einde van de EDP te bepalen; bij de bepaling van de definitieve emissiewaarden kunnen statistische significantietests worden toegepast. Als de berekening voor een vermenigvuldigings-DF een waarde van minder dan 1,00 of voor een optellings-DF een waarde van minder dan 0,00 oplevert, is de DF 1,00 respectievelijk 0,00. 1.1.1.4. Een fabrikant mag, met goedkeuring van de typegoedkeuringsinstantie, DF-waarden gebruiken die bepaald zijn op grond van de resultaten van duurzaamheidstests die zijn uitgevoerd om DF-waarden voor de certificering van motoren met compressieontsteking voor zware werkzaamheden op de weg te verkrijgen. Dit wordt toegestaan als de testmotor voor op de weg en de niet op de weg gebruikte motorfamilies die de DF-waarden voor certificering gebruiken, in technologisch opzicht gelijkwaardig zijn. De DF-waarden die zijn afgeleid van de resultaten van de emissieduurzaamheidstests bij de motoren voor op de weg, moeten worden berekend op basis van de onder punt 2 gespecificeerde EDP-waarden. 1.1.1.5. Indien voor een motorfamilie gebruik wordt gemaakt van bestaande technologie, mag in plaats van tests een analyse op basis van goede technische praktijk worden gebruikt om een verslechteringsfactor voor die motorfamilie te bepalen, mits de keuringsinstantie hiervoor toestemming geeft. 1.2 DF-informatie in goedkeuringsaanvragen 1.2.1 In aanvragen voor certificatie van een motorfamilie met compressieontsteking waarin geen nabehandelingsapparatuur wordt gebruikt, moet voor elke verontreinigende stof een optellings-DF worden vermeld. 1.2.2 In aanvragen voor certificatie van een motorfamilie met compressieontsteking waarin wel nabehandelingsapparatuur wordt gebruikt, moet voor elke verontreinigende stof een vermenigvuldigings-DF worden vermeld. 1.2.3 De fabrikant dient de typegoedkeuringsinstantie op verzoek informatie ter onderbouwing van de DF-waarden te verstrekken. Daarbij gaat het normaal gesproken om emissietestresultaten, het testschema voor het accumuleren van bedrijfsuren, onderhoudsprocedures en informatie ter onderbouwing van technische inzichten omtrent technologische gelijkwaardigheid, indien van toepassing. 2. EMISSIEDUURZAAMHEIDSPERIODEN VOOR MOTOREN IN FASE IIIA, IIIB EN IV 2.1. Fabrikanten moeten de emissieduurzaamheidsperioden volgens tabel 1 van deze paragraaf aanhouden. Tabel 1: Categorieën van emissieduurzaamheidsperioden voor motoren met compressieontsteking in fase IIIA en IIIB Categorie (vermogensgroep) Nuttige levensduur (uren) Emissieduurzaamheidsperiode ≤ 37 kW (motoren met constant toerental) 3 000 ≤ 37 kW (motoren, andere dan met constant toerental) 5 000 > 37 kW 8 000 Motoren voor gebruik op binnenschepen 10 000" Motoren voor gebruik in locomotieven 10 000" 3. BIJLAGE V WORDT ALS VOLGT GEWIJZIGD: 1) De huidige koppen worden vervangen door de volgende: TECHNISCHE EIGENSCHAPPEN VAN DE REFERENTIEBRANDSTOF DIE VOOR DE GOEDKEURINGSTESTS IS VOORGESCHREVEN EN OM DE OVEREENSTEMMING VAN DE PRODUCTIE TE CONTROLEREN REFERENTIEBRANDSTOF VOOR MOTOREN MET COMPRESSIEONTSTEKING VOOR NIET VOOR DE WEG BESTEMDE MOBIELE MACHINES DIE ZIJN ONDERWORPEN AAN TYPEGOEDKEURING OM TE VOLDOEN AAN DE GRENSWAARDEN VAN FASE I EN II EN VOOR MOTOREN DIE IN BINNENSCHEPEN WORDEN GEBRUIKT 2) Na de huidige tabel betreffende de referentiebrandstof voor diesel worden de volgende nieuwe kopjes en tabellen opgenomen: REFERENTIEBRANDSTOF VOOR MOTOREN MET COMPRESSIEONTSTEKING VOOR NIET VOOR DE WEG BESTEMDE MOBIELE MACHINES, DIE ZIJN ONDERWORPEN AAN TYPEGOEDKEURING OM DE VOLDOEN AAN DE GRENSWAARDEN VAN FASE IIIA Parameter Eenheid Grenswaarden (1) Testmethode Minimum Maximum Cetaangetal (2) 52 54,0 EN-ISO 5165 Dichtheid bij 15°C kg/m 3 833 837 EN-ISO 3675 Distillatie: 50%-punt °C 245 - EN-ISO 3405 95%-punt °C 345 350 EN-ISO 3405 - Eindkookpunt °C - 370 EN-ISO 3405 Vlampunt °C 55 - EN 22719 Koudfilterpunt (CFPP) °C - -5 EN 116 Viscositeit bij 40°C mm 2 /s 2,5 3,5 EN-ISO 3104 Polycyclische aromatische koolwaterstoffen % m/m 3,0 6,0 IP 391 Zwavelgehalte (3) mg/kg - 300 ASTM D 5453 Kopercorrosie - klasse 1 EN-ISO 2160 Conradsonkoolstofresidu (10% DR) % m/m - 0,2 EN-ISO 10370 Asgehalte % m/m - 0,01 EN-ISO 6245 Watergehalte % m/m - 0,05 EN-ISO 12937 Neutraliseringsgetal (sterk zuur) mg KOH/g - 0,02 ASTM D 974 Oxidatiebestendigheid (4) mg/ml - 0,025 EN-ISO 12205 (1) De in de specificatie genoemde waarden zijn "werkelijke waarden". Bij de vaststelling van de grenswaarden zijn de bepalingen van ISO 4259 " Petroleum products – Determination and application of precision data in relation to methods of test " toegepast, en bij het vaststellen van een minimumwaarde is een minimumverschil van 2R boven nul in aanmerking genomen; bij het bepalen van een maximum- en minimumwaarde is het minimumverschil 4R (R = reproduceerbaarheid). Ondanks deze maatregel, die om technische redenen noodzakelijk is, moet de brandstoffabrikant streven naar een nulwaarde wanneer de voorgeschreven maximumwaarde 2R bedraagt, en naar de gemiddelde waarde ingeval er maximum- en minimumgrenzen worden genoemd. Mocht het nodig zijn, te weten of een brandstof aan de specificatie-eisen voldoet, dan moeten de bepalingen van ISO 4259 worden toegepast. (2) Het cetaangebied komt niet overeen met de eis van een minimumgebied van 4R. Wanneer er echter een geschil bestaat tussen de brandstofleverancier en de brandstofgebruiker, kunnen de voorwaarden van ISO 4259 worden toegepast om dergelijke geschillen op te lossen, mits de metingen een voldoende aantal malen worden herhaald om de nodige nauwkeurigheid te bereiken, in plaats van enkelvoudige metingen. (3) Het werkelijke zwavelgehalte van de voor de proef gebruikte brandstof moet worden gemeld. (4) Ook al wordt de oxidatiebestendigheid gecontroleerd, is de houdbaarheid waarschijnlijk beperkt. Daarom moet bij de leverancier advies worden ingewonnen over de opslagomstandigheden en -duur. "REFERENTIEBRANDSTOF VOOR MOTOREN MET COMPRESSIEONTSTEKING VOOR NIET VOOR DE WEG BESTEMDE MOBIELE MACHINES, DIE ZIJN ONDERWORPEN AAN TYPEGOEDKEURING OM DE VOLDOEN AAN DE GRENSWAARDEN VAN FASE IIIB EN IV Parameter Eenheid Grenswaarden (1) Testmethode Minimum Maximum Cetaangetal (2) 54,0 EN-ISO 5165 Dichtheid bij 15°C kg/m 3 833 837 EN-ISO 3675 Distillatie: 50%-punt °C 245 - EN-ISO 3405 95%-punt °C 345 350 EN-ISO 3405 - Eindkookpunt °C - 370 EN-ISO 3405 Vlampunt °C 55 - EN 22719 Koudfilterpunt (CFPP) °C - -5 EN 116 Viscositeit bij 40°C mm 2 /s 2,3 3,3 EN-ISO 3104 Polycyclische aromatische koolwaterstoffen % m/m 3,0 6,0 IP 391 Zwavelgehalte (3) mg/kg - 10 ASTM D 5453 Kopercorrosie - klasse 1 EN-ISO 2160 Conradsonkoolstofresidu (10% DR) % m/m - 0,2 EN-ISO 10370 Asgehalte % m/m - 0,01 EN-ISO 6245 Parameter Eenheid Grenswaarden (1) Testmethode Minimum Maximum Watergehalte % m/m - 0,02 EN-ISO 12937 Neutraliseringsgetal (sterk zuur) mg KOH/g - 0,02 ASTM D 974 Oxidatiebestendigheid (4) mg/ml - 0,025 EN-ISO 12205 Smeercapaciteit (diameter slijtvlak volgens HFRR, bij 60°C) μm - 400 CEC F-06-A-96 Vetzuurmethylesters verboden (1) De in de specificatie genoemde waarden zijn "werkelijke waarden". Bij de vaststelling van de grenswaarden zijn de bepalingen van ISO 4259 " Petroleum products – Determination and application of precision data in relation to methods of test " toegepast, en bij het vaststellen van een minimumwaarde is een minimumverschil van 2R boven nul in aanmerking genomen; bij het bepalen van een maximum- en minimumwaarde is het minimumverschil 4R (R = reproduceerbaarheid). Ondanks deze maatregel, die om technische redenen noodzakelijk is, moet de brandstoffabrikant streven naar een nulwaarde wanneer de voorgeschreven maximumwaarde 2R bedraagt, en naar de gemiddelde waarde ingeval er maximum- en minimumgrenzen worden genoemd. Mocht het nodig zijn, te weten of een brandstof aan de specificatie-eisen voldoet, dan moeten de bepalingen van ISO 4259 worden toegepast. (2) Het cetaangebied komt niet overeen met de eis van een minimumgebied van 4R. Wanneer er echter een geschil bestaat tussen de brandstofleverancier en de brandstofgebruiker, kunnen de voorwaarden van ISO 4259 worden toegepast om dergelijke geschillen op te lossen, mits de metingen een voldoende aantal malen worden herhaald om de nodige nauwkeurigheid te bereiken, in plaats van enkelvoudige metingen. (3) Het werkelijke zwavelgehalte van de voor de proef van type I gebruikte brandstof moet worden gemeld. (4) Ook al wordt de oxidatiebestendigheid gecontroleerd, is de houdbaarheid waarschijnlijk beperkt. Daarom moet bij de leverancier advies worden ingewonnen over de opslagomstandigheden en -duur." 4. BIJLAGE VII WORDT ALS VOLGT GEWIJZIGD: AANHANGSEL 1 WORDT VERVANGEN DOOR: Aanhangsel 1 TESTRESULTATEN VOOR MOTOREN MET COMPRESSIEONTSTEKING TESTRESULTATEN 1. INFORMATIE OVER DE UITVOERING VAN DE NRSC-TEST (13) : 1.1. Bij de test gebruikte referentiebrandstof 1.1.1. Cetaangetal: 1.1.2. Zwavelgehalte 1.1.3. Dichtheid 1.2. Smeermiddel 1.2.1. Merk(en): 1.2.2. Type(n): (percentage olie in het mengsel vermelden indien smeermiddel en brandstof zijn gemengd) 1.3. Door de motor aangedreven installatie (indien van toepassing) 1.3.1. Lijst en aanduiding van bijzonderheden 1.3.2. Opgenomen vermogen bij bepaalde toerentallen (zoals aangegeven door de fabrikant): Opgenomen vermogen P AE (kW) bij verschillende toerentallen ( 1 ), met inachtneming van aanhangsel 3 van deze bijlage Installatie Intermediair (indien van toepassing) Nominaal Totaal: (1) Mag niet meer dan 10% van het tijdens de test gemeten vermogen bedragen. 1.4. Motorprestaties 1.4.1. Toerental: Stationair: …………………………………….…………………………. omw/min Intermediair toerental: ……………………………………………………omw/min Nominaal toerental: ………………………………………………………omw/min 1.4.2. Motorvermogen (14) Vermogen (kW) bij verschillende toerentallen Toestand Intermediair (indien van toepassing) Nominaal Tijdens de test gemeten maximumvermogen (P M ) (kW) (a) Totaal vermogen opgenomen door de installatie die door de motor wordt aangedreven, overeenkomstig punt 1.3.2 van dit aanhangsel, of punt 3.1 van bijlage III (P AE ) (kW) (b) Netto motorvermogen zoals aangegeven in punt 2.4 van bijlage I (kW) (c) c = a + b 1.5. Emissieniveaus 1.5.1. Dynamometerinstelling (kW) Dynamometerinstelling (kW) bij verschillende toerentallen Belastingspercentage Intermediair (indien van toepassing) Nominaal 10 (indien van toepassing) 25 (indien van toepassing) 50 75 100 1.5.2. Emissieresultaten van de NRSC-test : CO: ……………………………………………………………g/kWh HC: ……………………………………………………………g/kWh NOx: ………………………………………………………… g/kWh NMHC (koolwaterstoffen zonder methaan) + NOx: …………g/kWh Deeltjes: ………………………………………………………g/kWh 1.5.3. Voor de NRSC-test gebruikt bemonsteringssysteem: 1.5.3.1. Gasvormige emissies (15) :…………………………………………… 1.5.3.2. Deeltjes 1 : ………………………………………………………… 1.5.3.2.1. Methode (16) : één filter/verscheidene filters 2. INFORMATIE OVER DE UITVOERING VAN DE NRTC-TEST (17) : 2.1. Emissieresultaten van de NRTC-test: CO: ……………………………………………………………g/kWh NMHC (koolwaterstoffen zonder methaan): …………………g/kWh NOx: ………………………………………………………… g/kWh Deeltjes: ………………………………………………………g/kWh NMHC (koolwaterstoffen zonder methaan) + NOx: …………g/kWh 2.2. Voor de NRTC-test gebruikt bemonsteringssysteem: Gasvormige emissies 1 ………………………………………………... Deeltjes 1 ……………………………………………………………… Methode 2 : één filter/verscheidene filters 5. BIJLAGE XII WORDT ALS VOLGT GEWIJZIGD: Het volgende punt 3 wordt toegevoegd: 3. Voor motorcategorieën H, I, en J (fase IIIA) en motorcategorieën K, L en M (fase IIIB) zoals gedefinieerd in artikel 9, lid 3, worden de volgende typegoedkeuringen en, indien van toepassing, de passende goedkeuringsmerken erkend als gelijkwaardig aan een goedkeuring volgens deze richtlijn: 3.1 Typegoedkeuringen overeenkomstig Richtlijn 88/77/EEG, zoals gewijzigd bij Richtlijn 99/96/EG, die overeenkomen met de fasen B1, B2 of C volgens artikel 2 en punt 6.2.1 van bijlage I. 3.2 VN-ECE-verordening 49.03, reeks van wijzigingen in overeenstemming met de fasen B1, B2 en C volgens punt 5.2. _________________ BIJLAGE II "Bijlage VI ANALYSE- EN BEMONSTERINGSSYSTEEM 1. BEMONSTERINGSSYSTEMEN VOOR GASSEN EN DEELTJES Figuurnummer Beschrijving 2 Uitlaatgasanalysesysteem voor ruw uitlaatgas 3 Uitlaatgasanalysesysteem voor verdund uitlaatgas 4 Partiële stroom, isokinetische stroom, aanzuigaanjagerregeling, fractionele bemonstering 5 Partiële stroom, isokinetische stroom, drukaanjagerregeling, fractionele bemonstering 6 Partiële stroom, CO 2 - of NOx-regeling, fractionele bemonstering 7 Partiële stroom, CO 2 - of koolstofbalans, totale bemonstering 8 Partiële stroom, één venturi en concentratiemeting, fractionele bemonstering. 9 Partiële stroom, twee venturi's of uitstroomopeningen en concentratiemeting, fractionele bemonstering. 10 Partiële stroom, splitsing door meer buizen en concentratiemeting, fractionele bemonstering. 11 Partiële stroom, stroomregeling, totale bemonstering. 12 Partiële stroom, stroomregeling, fractionele bemonstering. 13 Volledige stroom, verdringerpomp of kritische stroomventuri, fractionele bemonstering. 14 Deeltjesbemonsteringssysteem. 15 Verdunningssysteem voor volledige-stroomsystemen 1.1. Bepaling van de gasemissies In punt 1.1.1 en de figuren 2 en 3 staan uitvoerige beschrijvingen van de aanbevolen bemonsterings- en analysesystemen. Aangezien verschillende configuraties gelijkwaardige resultaten kunnen opleveren, behoeven deze figuren niet per se nauwkeurig te worden gevolgd. Bijkomende onderdelen zoals instrumenten, kleppen, elektromagneten, pompen en schakelaars kunnen worden gebruikt om extra gegevens te verschaffen en de functies van deelsystemen te coördineren. Andere onderdelen die bij bepaalde systemen niet noodzakelijk zijn om de nauwkeurigheid te waarborgen, mogen worden weggelaten indien dit is gebaseerd op een gefundeerd technisch oordeel. 1.1.1. Gasvormige uitlaatgasbestanddelen CO, CO 2 , HC, NOx Er wordt een analysesysteem voor de vaststelling van de gasemissies in het ruwe of verdunde uitlaatgas beschreven, dat is gebaseerd op het gebruik van: Bij ruw uitlaatgas (zie figuur 2) mag het monster voor alle componenten worden genomen met één bemonsteringssonde of met twee bemonsteringssondes die dicht bij elkaar zijn geplaatst en inwendig voor de verschillende analyseapparaten zijn gesplitst. Er moet op worden toegezien dat nergens in het analysesysteem condensatie van uitlaatgasbestanddelen (inclusief water en zwavelzuur) optreedt. Bij verdund uitlaatgas (zie figuur 3) moet het monster voor de koolwaterstoffen met een andere bemonsteringssonde worden genomen dan het monster voor de andere componenten. Er moet op worden toegezien dat nergens in het analysesysteem condensatie van uitlaatgasbestanddelen (inclusief water en zwavelzuur) optreedt. Figuur 2 Stroomdiagram van het systeem voor de analyse van CO, NOx en H in het ruwe uitlaatgas Figuur 3 Stroomdiagram van het systeem voor de analyse van CO, CO 2 , NOx en HC in het verdunde uitlaatgas Beschrijving van figuren 2 en 3 Algemeen Alle onderdelen in het traject voor het bemonsteringsgas moeten op de voor de respectieve systemen vastgestelde temperatuur worden gehouden. Een roestvrijstalen rechte sonde met een gesloten uiteinde, voorzien van een aantal gaatjes, wordt aanbevolen. De binnendiameter mag niet groter zijn dan de binnendiameter van de bemonsteringsleiding. De wanddikte van de sonde mag niet meer bedragen dan 1 mm. De sonde moet zijn voorzien van ten minste drie gaatjes in drie verschillende radiale vlakken die een zodanige afmeting hebben dat de bemonsteringsstromen ongeveer gelijk zijn. De sonde moet ten minste 80% van de uitlaatpijpdiameter beslaan. De sonde moet: - SP3: Bemonsteringssonde voor CO, CO 2 en NOx in het verdunde uitlaatgas (alleen figuur 3) De sonde moet: - HSL1: Verwarmde bemonsteringsleiding De bemonsteringsleiding voert de gasmonsters van één sonde naar het (de) verdeelstuk(ken) en de HC-analysator. De bemonsteringsleiding moet: - HSL2: Verwarmde bemonsteringsleiding voor NOx De bemonsteringsleiding moet: Aangezien de bemonsteringsleiding slechts behoeft te worden verwarmd om condensatie van water en zwavelzuur te voorkomen, hangt de temperatuur van de bemonsteringsleiding af van het zwavelgehalte van de brandstof. - SL: Bemonsteringsleiding voor CO (CO 2 ) De leiding moet zijn gemaakt van roestvrij staal of PTFE en mag verwarmd of onverwarmd zijn. Voor de meting van de achtergrondconcentraties. Voor de meting van de monsterconcentraties. De temperatuur moet dezelfde zijn als die voor HSL1. Het filter moet alle vaste deeltjes vóór het analyseapparaat uit het gasmonster verwijderen. De temperatuur moet dezelfde zijn als die voor HSL1. Het filter moet indien nodig worden vervangen. De pomp moet worden verwarmd tot de temperatuur van de HSL1. - HC De verwarmde vlamionisatiedetector (HFID) voor de bepaling van de koolwaterstofconcentratie. De temperatuur moet tussen 453 en 473 K (180 tot 200 °C) worden gehouden. NDIR-analysatoren voor de bepaling van koolmonoxide en kooldioxide. De (H)CLD-analysator voor de bepaling van stikstofoxideconcentratie. Indien een HCLD wordt toegepast, moet deze op een temperatuur van 328 tot 473 K (55 tot 200 °C) worden gehouden. Een omzetter wordt gebruikt voor de katalytische reductie van NO 2 tot NO vóór de analyse in de CLD of HCLD. Om te koelen en water uit het uitlaatgasmonster te laten condenseren. Het bad moet op een temperatuur tussen 273 en 277 K (0 tot 4 °C) worden gehouden met behulp van ijs of koeling. De inrichting is facultatief indien de analysator vrij is van waterdampstoring, zoals vastgesteld overeenkomstig bijlage III, aanhangsel 2, punt 1.9.1 en 1.9.2. Chemische drogers zijn niet toegestaan voor het verwijderen van water uit het monster. Met deze sensoren wordt de temperatuur van de gasstroom bewaakt. De temperatuur van de NO 2 -NO-omzetter. Om de temperatuur van het koelbad te bewaken. Om de druk in de bemonsteringsleidingen te meten. Om de lucht- en brandstofdruk voor de HFID te regelen. Om de druk in de bemonsteringsleidingen en de stroom naar de analyseapparatuur te regelen. Om de stroom in de omloopleiding te bewaken. Om de stroom door de analyseapparatuur te bewaken. Geschikte kleppen om naar keuze het bemonsteringsgas, meetbereikgas of nulgas naar het analyseapparaat te leiden. Om de NO 2 -NO-omzetter kort te sluiten. Om de stroom door de NO 2 -NO-omzetter en de omloopleiding gelijkmatig te laten verlopen. Om de stroom naar de analysatoren te regelen. Om het condensaat uit het koelbad B af te tappen. Voor de keuze tussen de bemonsterings- en de achtergrondzak. 1.2. Bepaling van de deeltjes De punten 1.2.1 en 1.2.2 en de figuren 4 tot en met 15 geven een uitvoerige beschrijving van de aanbevolen verdunnings- en bemonsteringssystemen. Aangezien verschillende configuraties gelijkwaardige resultaten kunnen opleveren, behoeven deze figuren niet per se nauwkeurig te worden gevolgd. Bijkomende onderdelen zoals instrumenten, kleppen, elektromagneten, pompen en schakelaars kunnen worden gebruikt om extra gegevens te verschaffen en de functies van deelsystemen te coördineren. Andere onderdelen die bij bepaalde systemen niet noodzakelijk zijn om de nauwkeurigheid te waarborgen, mogen worden weggelaten indien dit is gebaseerd op een gefundeerd technisch oordeel. 1.2.1. Verdunningssysteem 1.2.1.1. Partiële-stroomverdunningssysteem (figuren 4 tot en met 12) (18) Er wordt een verdunningssysteem beschreven dat is gebaseerd op de verdunning van een gedeelte van de uitlaatgasstroom. Het splitsen van de uitlaatgasstroom en de daaropvolgende verdunning kunnen geschieden door verschillende soorten verdunningssystemen. Bij de daaropvolgende verzameling van deeltjes kan al het verdunde uitlaatgas of slechts een gedeelte van het verdunde uitlaatgas door het deeltjesbemonsteringssysteem worden gevoerd (punt 1.2.2, figuur 14). De eerste methode wordt de totale bemonsteringsmethode genoemd, de tweede de fractionele bemonsteringsmethode. De berekening van de verdunningsverhouding hangt af van het toegepaste systeem. De volgende systemen worden aanbevolen: Met deze systemen wordt de stroom in de verbindingsleiding voor wat betreft de gassnelheid en/of -druk afgestemd op de totale uitlaatgasstroom, waarvoor derhalve een ongestoorde en uniforme gasstroom bij de bemonsteringssonde nodig is. Dit wordt gewoonlijk tot stand gebracht door gebruikmaking van een resonator en een rechte toevoerleiding vóór het bemonsteringspunt. De splitsingsverhouding wordt dan berekend uit gemakkelijk meetbare waarden zoals de buisdiameters. Er dient rekening mee gehouden te worden dat een isokinetische toestand alleen wordt gebruikt voor het afstemmen van de stroomomstandigheden en niet voor het afstemmen van de grootteverdeling. Dit laatste is gewoonlijk niet nodig aangezien de deeltjes voldoende klein zijn om de stromen in het fluïdum te volgen. Bij deze systemen wordt een monster genomen uit de totale gasstroom door het regelen van de verdunningsluchtstroom en de totale verdunde uitlaatgasstroom. De verdunningsverhouding wordt bepaald door de concentraties van de indicatorgassen zoals CO 2 of NOx, die van nature in het uitlaatgas voorkomen. De concentraties in het verdunde uitlaatgas en in de verdunningslucht worden gemeten terwijl de concentratie in het ruwe uitlaatgas hetzij rechtstreeks kan worden gemeten hetzij kan worden bepaald uit de brandstofstroom en de koolstofbalansvergelijking, indien de brandstofsamenstelling bekend is. De systemen kunnen worden geregeld aan de hand van de berekende verdunningsverhouding (figuren 6 en 7) of op basis van de stroom in de verbindingsleiding (figuren 8, 9 en 10). Bij deze systemen wordt een monster uit de totale uitlaatgasstroom genomen door de verdunningsluchtstroom en de totale verdunde uitlaatgasstroom in te stellen. De verdunningsverhouding wordt bepaald op grond van het verschil tussen de twee stromen. Hiervoor is nodig dat de stroommeters nauwkeurig ten opzichte van elkaar worden gekalibreerd, aangezien de relatieve grootte van de twee stromen bij hogere verdunningsverhoudingen tot significante fouten kan leiden (figuur 9 en volgende). De stroomregeling geschiedt eenvoudig door de verdunde uitlaatgasstroom constant te houden en de verdunningslucht zo nodig te variëren. Teneinde de voordelen van het partiële-stroomverdunningssysteem te benutten moet ervoor worden gezorgd dat de potentiële problemen van het verlies van deeltjes in de verbindingsleiding wordt voorkomen, zodat een representatief monster wordt genomen uit het uitlaatgas, en de splitsingsverhouding wordt bepaald. Bij de beschreven systemen is met deze kritische gebieden rekening gehouden. Figuur 4 Partiële-stroomverdunningssysteem met isokinetische sonde en fractionele bemonstering (regeling van aanzuigaanjager - SB) Het ruwe uitlaatgas wordt met de isokinetische bemonsteringssonde ISP uit de uitlaatpijp EP via de verbindingsleiding TT naar de verdunningstunnel DT gevoerd. Het drukverschil van het uitlaatgas tussen de uitlaatpijp en de inlaat van de sonde wordt gemeten met de drukverschiltransductor DPT. Dit signaal wordt doorgegeven aan de stroomregelaar FC1 die de aanzuigaanjager SB regelt zodat het drukverschil bij de punt van de sonde op nul wordt gehouden. Onder deze omstandigheden zijn de uitlaatgassnelheden in EP en ISP gelijk en is de stroom door ISP en TT een constant deel (fractie) van de uitlaatgasstroom. De splitsingsverhouding wordt bepaald op grond van de dwarsdoorsnede van EP en ISP. De verdunningsluchtstroom wordt gemeten met de stroommeter FM1. De verdunningsverhouding wordt berekend uit de verdunningsluchtstroom en de splitsingsverhouding. Figuur 5 Partiële-stroomverdunningssysteem met isokinetische sonde en fractionele bemonstering (regeling van drukaanjager - PB) Het ruwe uitlaatgas wordt met de isokinetische bemonsteringssonde ISP uit de uitlaatpijp EP via de verbindingsleiding TT naar de verdunningstunnel DT gevoerd. Het drukverschil van het uitlaatgas tussen uitlaatpijp en de inlaat van de sonde wordt gemeten met de druktransductor DPT. Dit signaal wordt doorgegeven aan de stroomregelaar FC1 die de drukaanjager PB regelt zodat het drukverschil bij het punt van de sonde op nul wordt gehouden. Dit wordt gerealiseerd door een klein deel van de verdunningslucht te nemen waarvan de stroom reeds is gemeten met de stroommeter FM1, en dit via een gekalibreerde uitstroomopening naar TT te voeren. Onder deze omstandigheden zijn de uitlaatgassnelheden in EP en ISP gelijk en is de stroom door ISP en TT een constant deel (fractie) van de uitlaatgasstroom. De splitsingsverhouding wordt bepaald door de dwarsdoorsnede van EP en ISP. De verdunningslucht wordt in DT gezogen met behulp van de aanzuigaanjager SB en de stroom wordt gemeten met FM1 bij de inlaat van DT. De verdunningsverhouding wordt berekend uit de verdunningsluchtstroom en de splitsingsverhouding. Figuur 6 Partiële-stroomverdunningssysteem met meting van de CO 2 - of NOx-concentratie en fractionele bemonstering Het ruwe uitlaatgas wordt via de bemonsteringssonde SP en de verbindingsleiding TT uit de uitlaatpijp EP naar de verdunningstunnel DT gevoerd. De concentratie van een indicatorgas (CO 2 of NOx) wordt gemeten in het ruwe en het verdunde uitlaatgas alsmede in de verdunningslucht met de uitlaatgasanalysator(en) EGA. Deze signalen worden doorgegeven aan de stroomregelaar FC2 die de drukaanjager PB of de aanzuigaanjager SB regelt, zodat de uitlaatgassplitsing en de verdunningsverhouding in DT op de gewenste waarde worden gehouden. De verdunningsverhouding wordt berekend uit de indicatorgasconcentraties in het ruwe uitlaatgas, het verdunde uitlaatgas en de verdunningslucht. Figuur 7 Partiële-stroomverdunningssysteem met meting van de CO 2 -concentratie, koolstofbalans en totale bemonstering Het ruwe uitlaatgas wordt via de bemonsteringssonde SP en de verbindingsleiding TT uit de uitlaatpijp EP naar de verdunningstunnel DT gevoerd. De CO 2 -concentratie wordt gemeten in het verdunde uitlaatgas en in de verdunningslucht met de uitlaatgasanalysator(en) EGA. De signalen van de CO 2 -meting en de brandstofstroommeting G FUEL worden doorgegeven aan de stroomregelaar FC2 of de stroomregelaar FC3 van het deeltjesbemonsteringssysteem (zie figuur 14). FC2 regelt de drukaanjager PB terwijl FC3 het deeltjesbemonsteringssysteem regelt (zie figuur 14), waardoor de stromen in en uit het systeem zodanig worden ingesteld dat de uitlaatgassplitsing en de verdunningsverhouding in DT op de gewenste waarde worden gehouden. De verdunningsverhouding wordt berekend uit de CO 2 -concentratie en de G FUEL uitgaande van de koolstofbalansvergelijking. Figuur 8 Partiële-stroomverdunningssysteem met één venturi, meting van de concentratie en fractionele bemonstering Het ruwe uitlaatgas wordt via de bemonsteringssonde SP en de verbindingsleiding TT uit de uitlaatpijp EP naar de verdunningstunnel DT gevoerd als gevolg van negatieve druk die door de venturi VN in DT ontstaat. De gasstroom door TT hangt af van de impulsuitwisseling in het venturigebied en wordt daardoor beïnvloed door de absolute temperatuur van het gas bij de uitgang van TT. Dientengevolge is de uitlaatgassplitsing voor een bepaalde tunnelstroom niet constant en is de verdunningsverhouding bij lage belasting enigszins lager dan bij een hoge belasting. De indicatorgasconcentraties (CO 2 of NOx) worden met de uitlaatgasanalysator(en) EGA gemeten in het ruwe uitlaatgas, het verdunde uitlaatgas en de verdunningslucht, terwijl de verdunningsverhouding wordt berekend uit de zo gemeten waarden. Figuur 9 Partiële-stroomverdunningssysteem met twee venturi's of uitstroomopeningen, meting van de concentratie en fractionele bemonstering Het ruwe uitlaatgas wordt via de bemonsteringssonde SP en de verbindingsleiding TT uit de uitlaatpijp EP naar de verdunningstunnel DT geleid met behulp van een stroomverdeler die is voorzien van twee uitstroomopeningen of venturi's. De eerste (FD1) bevindt zich in EP en de tweede (FD2) in TT. Bovendien zijn twee drukregelkleppen (PCV1 en PCV2) nodig om een constante uitlaatgassplitsing te bewerkstelligen door de tegendruk in EP en de druk in DT te regelen. PCV1 is na SP in EP geplaatst, PCV2 tussen de drukaanjager PB en DT. De indicatorgasconcentraties (CO 2 of NOx) worden met de uitlaatgasanalysator(en) EGA gemeten in het ruwe uitlaatgas, het verdunde uitlaatgas en de verdunningslucht. Deze zijn nodig om de uitlaatgassplitsing te controleren en kunnen worden gebruikt om PCV1 en PCV2 bij te stellen voor een nauwkeurige regeling van de splitsing. De verdunningsverhouding wordt berekend uit de indicatorgasconcentraties. Figuur 10 Partiële-stroomverdunningssysteem met splitsing door meerdere buizen, meting van de concentratie en fractionele bemonstering Het ruwe uitlaatgas wordt uit de uitlaatpijp EP door de stroomverdeler FD3, die bestaat uit een aantal buisjes met dezelfde afmetingen (zelfde diameter, lengte en buigstraal) en in EP is geplaatst, via de verbindingsleiding TT naar de verdunningstunnel DT gevoerd. Het uitlaatgas uit één van deze buisjes wordt naar DT geleid en het uitlaatgas door de overige buizen gaat door de dempkamer DC. Op deze wijze wordt de uitlaatgassplitsing bepaald door het totale aantal buisjes. Voor een constante regeling van de splitsing moet het drukverschil tussen DC en de uitlaat van TT nul zijn, hetgeen wordt gemeten met de drukverschilransductor DPT. Een drukverschil van nul wordt verkregen door injectie van verse lucht in DT aan het uiteinde van TT. De indicatorgasconcentraties (CO 2 of NOx) worden met de uitlaatgasanalysator(en) EGA gemeten in het ruwe uitlaatgas, het verdunde uitlaatgas en de verdunningslucht. Deze grootheden zijn nodig om de uitlaatgassplitsing te controleren en kunnen worden gebruikt om de ingespoten luchtstroom te regelen, zodat de splitsing nauwkeurig wordt geregeld. De verdunningsverhouding wordt berekend uit de indicatorgasconcentraties. Figuur 11 Partiële-stroomverdunningssysteem met stroomregeling en totale bemonstering Het ruwe uitlaatgas wordt via de bemonsteringssonde SP en de verbindingsleiding TT uit de uitlaatpijp EP naar de verdunningstunnel DT geleid. De totale stroom door de tunnel wordt geregeld door de stroomregelaar FC3 en de bemonsteringspomp P van het deeltjesbemonsteringssysteem (zie figuur 16). De verdunningsluchtstroom wordt geregeld door de stroomregelaar FC2, die door G EXH , G AIR of G FUEL kan worden gestuurd om de gewenste uitlaatgassplitsing te verkrijgen. De bemonsteringsstroom naar DT is het verschil van de totale stroom en de verdunningsluchtstroom. De verdunningsluchtstroom wordt gemeten met de stroommeter FM1, terwijl de totale stroom met de stroommeter FM3 van het deeltjesbemonsteringssysteem wordt gemeten (zie figuur 14). De verdunningsverhouding wordt berekend uit deze twee stroomwaarden. Figuur 12 Partiële-stroomverdunningssysteem met stroomregeling en fractionele bemonstering Het ruwe uitlaatgas wordt via de bemonsteringssonde SP en de verbindingsleiding TT uit de uitlaatpijp EP naar de verdunningstunnel DT geleid. De uitlaatgassplitsing en de stroom in DT wordt geregeld door de stroomregelaar FC2 die de stroom (of de snelheid) van de drukaanjager PB en de aanzuigaanjager SB dienovereenkomstig bijstelt. Dit is mogelijk aangezien het door het bemonsteringssysteem genomen monster wordt teruggeleid naar DT. De signalen G EXH , G AIR of G FUEL kunnen worden gebruikt om FC2 te sturen. De verdunningsluchtstroom wordt gemeten met de stroommeter FM1, terwijl de totale stroom met de stroommeter FM2 wordt bepaald. De verdunningsverhouding wordt berekend uit deze twee stroomwaarden. Beschrijving van figuren 4 tot en met 12 De uitlaatpijp mag worden geïsoleerd. Om de thermische traagheid van de uitlaatpijp te verminderen wordt een dikte/diameterverhouding van 0,015 of minder aanbevolen. Het gebruik van flexibele delen moet worden beperkt tot een lengte/diameterverhouding van maximaal 12. Bochten moeten tot een minimum worden beperkt om afzettingen door traagheid tegen te gaan. Indien het systeem een proefbankdemper omvat, mag de demper ook worden geïsoleerd. Bij een isokinetisch systeem mogen er in de uitlaatpijp over een lengte van ten minste zes maal de pijpdiameter vóór en drie maal de pijpdiameter voorbij de punt van de sonde geen ellebogen, bochten of plotselinge diameterovergangen voorkomen. De gassnelheid in het bemonsteringsgebied moet hoger zijn dan 10 m/s, behalve bij stationair draaien. Drukschommelingen van het uitlaatgas mogen niet meer dan gemiddeld ± 500 Pa bedragen. Andere maatregelen ter vermindering van drukschommelingen dan waarbij een uitlaatsysteem van het chassis-type wordt gebruikt (met inbegrip van geluiddemper en nabehandelingsinrichting), mogen de motorprestaties niet wijzigen noch de afzetting van deeltjes veroorzaken. Bij systemen zonder isokinetische sondes wordt aanbevolen een rechte pijp van ten minste zes maal de pijpdiameter vóór en drie maal de pijpdiameter voorbij de punt van de sonde te gebruiken. De inwendige diameter bedraagt minimaal 4 mm. De minimale diameterverhouding tussen uitlaatpijp en sonde bedraagt 4. De sonde bestaat uit een open buis met de opening tegen de stroom in gericht in de hartlijn van de uitlaatpijp of een sonde met verscheidene gaatjes overeenkomstig SP1 in punt 1.1.1. De isokinetische bemonsteringssonde moet tegen de stroom in zijn gericht en zich in de hartlijn van de uitlaatpijp bevinden waar aan de stroomvoorwaarden in doorsnede EP wordt voldaan, en moet zo zijn ontworpen dat een evenredig monster van het ruwe uitlaatgas wordt verkregen. De inwendige diameter bedraagt minimaal 12 mm. Er is een regelsysteem nodig voor de isokinetische uitlaatgassplitsing waarbij het drukverschil tussen EP en SP op nul wordt gehouden. Onder deze omstandigheden zijn de uitlaatgassnelheden in EP en ISP gelijk en is de massastroom door ISP een constante fractie van de uitlaatgasstroom. De ISP moet worden aangesloten op een drukverschiltransductor. Het drukverschil tussen EP en ISP wordt op nul gehouden door de snelheid van de drukaanjager of het debiet te regelen. Er worden in de uitlaatpijp EP en in de verbindingsleiding TT venturi's of uitstroomopeningen aangebracht om een proportioneel monster van het ruwe uitlaatgas te kunnen nemen. Er is een regelsysteem met twee drukregelkleppen PCV1 en PCV2 noodzakelijk voor een proportionele splitsing door middel van de regeling van de druk in EP en in DT. Er wordt in de uitlaatpijp EP een stel buisjes (eenheid met verscheidene buisjes) gemonteerd om een proportioneel monster van het ruwe uitlaatgas te kunnen nemen. Eén van de buisjes voert het uitlaatgas in de verdunningstunnel DT terwijl de andere buisjes het uitlaatgas naar de dempkamer DC leiden. De buisjes moeten dezelfde afmetingen hebben (zelfde diameter, lengte, buigstraal), zodat de splitsing van het uitlaatgas afhangt van het totale aantal buisjes. Voor een proportionele scheiding is een regelsysteem nodig waarbij het drukverschil tussen de uitgang van de eenheid met verscheidene buisjes naar de DC en de uitgang van TT op nul wordt gehouden. Onder deze omstandigheden zijn de uitlaatgassnelheden in EP en in FD3 evenredig en is de stroom TT een constante fractie van de uitlaatgasstroom. De twee punten moeten zijn verbonden met een drukverschiltransductor DPT. Een drukverschil van nul wordt geregeld met behulp van de stroomregelaar FC1. Er kan gebruik worden gemaakt van CO 2 - of NOx-analysatoren (bij de koolstofbalansmethode alleen CO 2 ). De analysatoren worden op dezelfde wijze gekalibreerd als de analysatoren voor de meting van de gasvormige emissies. Er kan gebruik worden gemaakt van één of van verscheidene analysatoren voor de bepaling van de concentratieverschillen. De nauwkeurigheid van de meetsystemen moet zodanig zijn dat G EDFW,i met een tolerantie van ± 4% kan worden bepaald. De verbindingsleiding voor de deeltjesbemonstering moet: Indien de lengte van de buis kleiner is dan of gelijk is aan 1 meter, moet deze worden geïsoleerd met materiaal met een maximale thermische geleidbaarheid van 0,05 W/(m·K) met een radiale dikte van de isolatie die gelijk is aan de diameter van de sonde. Indien de buis langer is dan 1 meter, moet deze zijn geïsoleerd en worden verwarmd tot een minimale wandtemperatuur van 523 K (250 °). De vereiste temperatuur van de wand van de verbindingsleiding mag ook worden bepaald door berekening van de standaardwarmteoverdracht. De drukverschiltransductor moet een werkgebied van ± 500 Pa of minder hebben. Bij isokinetische systemen (figuren 4 en 5) is een stroomregelaar nodig om het drukverschil tussen EP en ISP op nul te houden. De afstelling kan geschieden door: of In geval van een systeem waarbij de druk wordt geregeld, mag de nettofout in de regelkring niet meer dan ± 3 Pa bedragen. De drukschommelingen in de verdunningstunnel mogen gemiddeld niet meer bedragen dan ± 250 Pa. Bij een systeem met verscheidene buisjes (figuur 10) is een stroomregelaar nodig voor de proportionele splitsing van het uitlaatgas, waarbij het drukverschil tussen de uitgang van de eenheid met verscheidene buisjes en de uitgang van TT op nul wordt gehouden. Deze aanpassing kan geschieden door regeling van de injectieluchtstroom naar DT aan het einde van de verbindingsleiding TT. Voor een proportionele stroomsplitsing zijn er twee drukregelkleppen nodig voor de twee venturi's/twee uitstroomopeningen, waarbij de tegendruk van EP en de druk in DT worden geregeld. De kleppen moeten voorbij SP in EP en tussen PB en DT worden geplaatst. Er dient een dempkamer te worden aangebracht aan het uiteinde van de eenheid met verscheidene buisjes om de drukschommelingen in de uitlaatpijp EP tot een minimum te beperken. Er wordt in de verdunningstunnel DT een venturi geplaatst om een onderdruk in de omgeving van de uitgang van de verbindingsleiding TT tot stand te brengen. De gasstroom door TT wordt bepaald door de impulsuitwisseling in het venturigebied en is in principe evenredig met het debiet van de drukaanjager PB met als gevolg een constante verdunningsverhouding. Aangezien de impulsuitwisseling onder invloed staat van de temperatuur bij de uitgang van TT en het drukverschil tussen EP en DT, ligt de werkelijke verdunningsverhouding enigszins lager bij lage belasting dan bij hoge belasting. Er kan een stroomregelaar worden toegepast om de stroom van de drukaanjager PB en/of de aanzuigaanjager SB te regelen. Deze kan worden aangesloten op het uitlaatgasstroom- of brandstofstroomsignaal en/of op het CO 2 - of NOx-verschilsignaal. Wanneer lucht onder druk wordt toegevoerd (figuur 11), regelt FC2 de luchtstroom rechtstreeks. Een gasmeter of andere stroommeter om de verdunningsluchtstroom te meten. FM1 is facultatief indien PB is gekalibreerd om de stroom te meten. De gasmeter of andere stroommeters om de verdunde uitlaatgasstroom te meten. FM2 is facultatief indien de aanzuigaanjager SB is gekalibreerd om de stroom te meten. Om de stroom van de verdunningslucht te regelen kan PB worden aangesloten op stroommeter FC1 of FC2. PB is overbodig wanneer gebruik wordt gemaakt van een vlinderklep. Indien PB is gekalibreerd kan dit instrument worden gebruikt om de verdunningsluchtstroom te meten. Alleen bij fractionele bemonsteringssystemen. Indien SB is gekalibreerd kan dit instrument worden gebruikt om de verdunde uitlaatgasstroom te meten. Aanbevolen wordt, de verdunningslucht te filteren en met koolstof te wassen om achtergrondkoolwaterstoffen te verwijderen. De verdunningslucht moet een temperatuur van 298 K (25 °C) ± 5 K hebben. Op verzoek van de fabrikant moet de verdunningslucht vakkundig worden bemonsterd om de achtergronddeeltjesniveaus te bepalen, die vervolgens in mindering kunnen worden gebracht op de in het verdunde uitlaatgas gemeten waarden. De sonde is het belangrijkste onderdeel van de PTT en De verdunningstunnel: OPMERKING: Indien de omgevingstemperatuur rond de verdunningstunnel (DT) beneden 293 K (20 °C) ligt, moeten er voorzorgsmaatregelen worden genomen om te voorkomen dat deeltjes verloren gaan door afzetting op de koele wanden van de verdunningstunnel. Derhalve wordt aanbevolen, de tunnel binnen de bovenstaande grenswaarden te verwarmen en/of te isoleren. Bij hoge motorbelastingen mag de tunnel op niet-agressieve wijze worden gekoeld, zoals met een circulatieventilator, mits de temperatuur van het koelmedium niet lager is dan 293 K (20 °C). De warmtewisselaar moet voldoende capaciteit hebben om gedurende de test de temperatuur bij de inlaat van de aanzuig aanjager SB binnen ± 11 K van de gemiddelde bedrijfstemperatuur te houden. 1.2.1.2. Volledige-stroomverdunningssysteem (figuur 13) Er wordt een verdunningssysteem beschreven waarbij het totale uitlaatgas wordt verdund en er wordt uitgegaan van constant volumebemonstering (CVS). Het totale volume van het mengsel van uitlaatgas en verdunningslucht moet worden gemeten. Er kan gebruik worden gemaakt van een PDP-, een CFV- of een SVV-systeem. Voor de latere verzameling van deeltjes wordt een monster van het verdunde uitlaatgas door het deeltjesbemonsteringssysteem (punt 1.2.2, figuren 14 en 15) gevoerd. Indien dit rechtstreeks geschiedt, is er sprake van enkelvoudige verdunning. Indien het monster nogmaals wordt verdund in een secundaire verdunningstunnel, is er sprake van dubbele verdunning. Dit kan van nut zijn indien met enkelvoudige verdunning niet aan de eisen ten aanzien van de temperatuur van het filteroppervlak kan worden voldaan. Hoewel het dubbele-verdunningssysteem deels een verdunningssysteem is, wordt het in punt 1.2.2, figuur 15, beschreven als een variant van een deeltjesbemonsteringssysteem aangezien de meeste onderdelen overeenkomen met een typisch deeltjesbemonsteringssysteem. De gasvormige emissies kunnen ook worden bepaald in de verdunningstunnel van een volledige-stroomverdunningssysteem. De bemonsteringssondes voor de gasvormige componenten staan derhalve afgebeeld in figuur 13, maar worden niet op de onderdelenlijst genoemd. De respectieve eisen worden beschreven in punt 1.1.1. Beschrijving van figuur 13 De lengte van de uitlaatpijp vanaf de uitgang van het uitlaatspruitstuk van de motor, de uitgang van de turbocompressor of de nabehandelingsinrichting tot de verdunningstunnel mag niet meer dan 10 m bedragen. Indien het systeem meer dan 4 m lang is, moet het gedeelte dat langer is dan 4 m worden geïsoleerd, behalve een eventuele in het systeem opgenomen rookmeter. De radiale dikte van het isolatiemateriaal moet ten minste 25 mm bedragen. De thermische geleidbaarheid van het isolatiemateriaal mag niet groter zijn dan 0,1 W/(m·K), gemeten bij 673 K (400 °C). Om de thermische traagheid van de uitlaatpijp te verminderen wordt een dikte/diameterverhouding van 0,015 of minder aanbevolen. Het gebruik van flexibele delen moet worden beperkt tot een lengte/diameterverhouding van maximaal 12. Figuur 13 Volledige-stroomverdunningssysteem De totale hoeveelheid ruw uitlaatgas wordt in de verdunningstunnel DT vermengd met verdunningslucht. De verdunde uitlaatgasstroom wordt gemeten met een verdringerpomp PDP, een kritische stroomventuri CFV of een subsonische venturi SSV. Er kan gebruik worden gemaakt van een warmtewisselaar HE of elektronische stroomcompensatie EFC voor proportionele deeltjesbemonstering of voor de bepaling van de stroom. Aangezien de bepaling van de massa van de deeltjes is gebaseerd op de totale verdunde uitlaatgasstroom, behoeft de verdunningsverhouding niet te worden berekend. De PDP bepaalt de totale verdunde uitlaatgasstroom uit het aantal pompomwentelingen en de verplaatsing door de pomp. De tegendruk van het uitlaatsysteem mag door de PDP of het inlaatsysteem voor de verdunningslucht niet kunstmatig worden verlaagd. De statische tegendruk van het uitlaatgas, gemeten terwijl de CVS in werking is, mag slechts ± 1,5 kPa afwijken van de statische druk die zonder aansluiting op de CVS bij eenzelfde toerental en belasting wordt gemeten. De gasmengseltemperatuur vlak vóór de PDP moet binnen ± 6 K van de gemiddelde gedurende de test waargenomen bedrijfstemperatuur liggen wanneer er geen stroomcompensatie wordt toegepast. Er mag slechts stroomcompensatie worden toegepast indien de temperatuur bij de inlaat van de PDP niet meer dan 323 K (50 °C) bedraagt. De CFV meet de totale verdunde uitlaatgasstroom door de stroming voortdurend te knijpen (kritische stroom). De statische tegendruk van het uitlaatgas, gemeten terwijl de CFV in werking is, mag slechts ± 1,5 kPa afwijken van de statische druk die bij eenzelfde toerental en belasting zonder aansluiting op de CFV wordt gemeten. De gasmengseltemperatuur vlak vóór de CFV moet binnen ± 11 K van de gemiddelde gedurende de test waargenomen bedrijfstemperatuur liggen wanneer er geen stroomcompensatie wordt toegepast. De SSV meet de totale verdunde uitlaatgasstroom als functie van de inlaatdruk, de inlaattemperatuur en de drukvermindering tussen de SSV-inlaat en -hals. De statische tegendruk van het uitlaatgas, gemeten terwijl de SSV in werking is, mag slechts ± 1,5 kPa afwijken van de statische druk die bij eenzelfde toerental en belasting zonder aansluiting op de SSV wordt gemeten. De gasmengseltemperatuur vlak vóór de SSV moet binnen ± 11 K van de gemiddelde gedurende de test waargenomen bedrijfstemperatuur liggen wanneer er geen stroomcompensatie wordt toegepast. De warmtewisselaar moet voldoende capaciteit hebben om de temperatuur binnen bovengenoemde grenswaarden te houden. Indien de temperatuur bij de inlaat van de PDP, CFV of SVV niet binnen de bovengenoemde grenswaarden wordt gehouden, moet een stroomcompensatiesysteem worden toegepast voor de continue meting van de stroom en de regeling van de proportionele bemonstering in het deeltjessysteem. Hiertoe worden de continu gemeten stroomsignalen gebruikt om de bemonsteringsstroom door de deeltjesfilters van het deeltjesbemonsteringssysteem te corrigeren (zie figuren 14 en 15). De verdunningstunnel: Het uitlaatgas van de motor moet met de stroom mee worden geleid naar het punt waar het in de verdunningstunnel komt en grondig worden gemengd. Bij enkelvoudige verdunning wordt een monster uit de verdunningstunnel overgebracht naar het deeltjesbemonsteringssysteem (punt 1.2.2, figuur 14). De stroomcapaciteit van de PDP, CFV of SSV moet voldoende zijn om het verdunde uitlaatgas vlak vóór het primaire deeltjesfilter op een temperatuur van ten hoogste 325 K (52 °C) te houden. Bij dubbele verdunning moet een monster uit de verdunningstunnel worden overgebracht naar de secundaire verdunningstunnel waar het verder wordt verdund en vervolgens door de bemonsteringsfilters wordt geleid (punt 1.2.2, figuur 15). De stroomcapaciteit van de PDP, de CFV of de SSV moet voldoende groot zijn om de verdunde uitlaatgasstroom in de DT in het bemonsteringsgebied op een temperatuur van ten hoogste 464 K (191 °C) te houden. Het secundaire verdunningssysteem moet voldoende secundaire verdunningslucht toevoeren om de dubbel verdunde uitlaatgasstroom vlak vóór het primaire deeltjesfilter op een temperatuur van ten hoogste 325 K (52 °C) te houden. Aanbevolen wordt de verdunningslucht te filteren en met koolstof te wassen om achtergrondkoolwaterstoffen te verwijderen. De verdunningslucht moet een temperatuur hebben van 298 K (25 °C) ± 5 K. Op verzoek van de fabrikant moet de verdunningslucht vakkundig worden bemonsterd om de achtergronddeeltjesniveaus te bepalen, die vervolgens in mindering kunnen worden gebracht op de gemeten waarden in het verdunde uitlaatgas. De sonde is het belangrijkste onderdeel van de PTT en 1.2.2. Deeltjesbemonsteringssysteem (figuren 14 en 15) Het deeltjesbemonsteringssysteem moet de deeltjes op het deeltjesfilter opvangen. Bij totale bemonstering met partiële-stroomverdunning, waarbij het gehele verdunde uitlaatgasmonster door de filters wordt gevoerd, vormen het verdunnings- (punt 1.2.1.1, figuren 7 en 11) en het bemonsteringssysteem gewoonlijk één geheel. Bij fractionele bemonstering met partiële-stroomverdunning of volledige-stroomverdunning, waarbij slechts een deel van het verdunde uitlaatgas door het filter wordt gevoerd, zijn het verdunningssysteem (punt 1.2.1.1, figuren 4, 5, 6, 8, 9, 10 en 12, en punt 1.2.1.2, figuur 13) en het bemonsteringssysteem gewoonlijk gescheiden. In deze richtlijn wordt het dubbele-verdunningssysteem (figuur 15) van een volledige-stroomverdunningssysteem beschouwd als een specifieke variant van het in figuur 14 afgebeelde typische deeltjesbemonsteringssysteem. Het dubbele verdunningssysteem omvat alle belangrijke onderdelen van het deeltjesbemonsteringssysteem, zoals filterhouders en bemonsteringspomp, en daarnaast een aantal verdunningskenmerken, zoals een verdunningsluchttoevoer en een secundaire verdunningstunnel. Om eventuele effecten op de regelkringen te voorkomen, wordt aanbevolen de bemonsteringspomp gedurende de gehele test te laten werken. Bij de methode met één filter dient een omloopsysteem te worden toegepast om het monster op de gewenste tijden door de bemonsteringsfilters te voeren. Nadelige effecten van het omschakelen op de regelkringen moeten tot een minimum worden beperkt. Beschrijving van figuren 14 en 15 De in de figuren afgebeelde deeltjesbemonsteringssonde is het belangrijkste onderdeel van de deeltjesverbindingsleiding PTT. De sonde: Figuur 14 Deeltjesbemonsteringssysteem Er wordt met behulp van de bemonsteringspomp P een monster van het verdunde uitlaatgas uit de tunnel DT van een partiële- of volledige-stroomverdunningssysteem genomen via de deeltjesbemonsteringssonde PSP en de deeltjesverbindingsleiding PTT. Het monster wordt door de filterhouder(s) FH geleid die de deeltjesbemonsteringsfilters bevat(ten). De bemonsteringsstroom wordt geregeld door de stroomregelaar FC3. Indien elektronische stroomcompensatie EFC (zie figuur 13) wordt toegepast, moet de verdunde uitlaatgasstroom als stuursignaal voor FC3 worden gebruikt. Figuur 15 Verdunningssysteem (alleen volledige-stroomsysteem) Via de deeltjesbemonsteringssonde PSP en de deeltjesverbindingsleiding PTT wordt er een monster van het verdunde uitlaatgas van de verdunningstunnel DT van een volledige-stroomverdunningssysteem naar de secundaire verdunningstunnel SDT geleid, waar het nogmaals wordt verdund. Het monster wordt vervolgens door de filterhouder(s) FH geleid waarin zich de deeltjesbemonsteringsfilters bevinden. De verdunningsluchtstroom is gewoonlijk constant terwijl de bemonsteringsstroom wordt geregeld door de stroomregelaar FC3. Indien elektronische stroomcompensatie EFC (zie figuur 13) wordt toegepast, moet de totale verdunde uitlaatgasstroom worden gebruikt als stuursignaal voor FC3. De deeltjesverbindingsleiding moet zo kort mogelijk zijn en mag in ieder geval niet langer zijn dan 1 020 mm. De afmetingen gelden: De verbindingsleiding: De secundaire verdunningstunnel moet een minimale diameter van 75 mm hebben en moet lang genoeg zijn om voor het dubbel verdunde monster tot een verblijftijd van ten minste 0,25 seconde te komen. De primaire filterhouder FH moet zich op een afstand van maximaal 300 mm vanaf het uiteinde van de SDT bevinden. De secundaire verdunningstunnel: Voor primaire en secundaire filters mag gebruik worden gemaakt van één filterhuis of van afzonderlijke filterhuizen. Er moet aan de voorschriften van bijlage III, aanhangsel 1, punt 1.5.1.3, worden voldaan. De filterhouder(s): De deeltjesbemonsteringspomp moet zich op voldoende afstand van de tunnel bevinden zodat de inlaatgastemperatuur constant blijft (± 3 K), indien geen stroomcorrectie door FC3 wordt toegepast. De verdunningsluchtpomp moet zich op een zodanige plaats bevinden dat de secundaire verdunningslucht op een temperatuur van 298 K (25 °C) ± 5 K wordt toegevoerd. Indien geen andere middelen beschikbaar zijn, dient een stroomregelaar te worden gebruikt om de deeltjesbemonsteringsstroom te compenseren voor temperatuur- en tegendrukschommelingen op het bemonsteringstraject,. De stroomregelaar is verplicht wanneer elektronische stroomcompensatie EFC (zie figuur 13) wordt toegepast. Indien geen gebruik wordt gemaakt van stroomcorrectie door FC3 moet de gasstroom- of debietmeter zich op voldoende afstand van de bemonsteringspomp bevinden zodat de inlaatgastemperatuur constant blijft (± 3 K). De gasstroom- of debietmeter moet zich op een zodanige plaats bevinden dat de inlaatgastemperatuur op 298 K (25 °C) ± 5 K wordt gehouden. De kogelklep moet een diameter hebben van minimaal de binnendiameter van de bemonsteringsleiding en een schakeltijd van maximaal 0,5 seconde. NB: Indien de omgevingstemperatuur in de nabijheid van PSP, PTT, SDT en FH beneden 239 K (20 °C) ligt, moeten maatregelen worden genomen om te voorkomen dat deeltjesverliezen optreden op de koele wand van deze onderdelen. Derhalve wordt aanbevolen deze onderdelen binnen de grenswaarden van de desbetreffende beschrijvingen te verwarmen en/of te isoleren. Eveneens wordt aanbevolen, de filteroppervlaktemperatuur gedurende de bemonstering niet beneden 293 K (20 °C) te laten dalen. Bij hoge motorbelastingen mogen bovengenoemde delen op niet-agressieve wijze worden gekoeld, bijvoorbeeld met behulp van een circulatieventilator, mits de temperatuur van het koelmedium niet beneden 293 K (20 °C) daalt." _______________ BIJLAGE III "Bijlage XIII Bepalingen VOOR motoren die volgens een 'flexibelE REGELING" in de handel worden gebracht" Op verzoek van een fabrikant van uitrusting en na goedkeuring door een keuringsinstantie kan een motorfabrikant in de periode tussen twee opeenvolgende fasen van grenswaarden overeenkomstig de volgende bepalingen een beperkt aantal motoren in de handel brengen die alleen voldoen aan de vorige fase van emissiegrenswaarden. 1. MAATREGELEN VAN DE MOTORFABRIKANT EN DE FABRIKANT VAN UITRUSTING 1.1. Een fabrikant van uitrusting die gebruik wenst te maken van de flexibiliteitsregeling, verzoekt een keuringsinstantie om toestemming om in de periode tussen twee emissiefasen van zijn motorleveranciers de in de punten 1.2 en 1.3 genoemde aantallen motoren te kopen die niet voldoen aan de vigerende emissiegrenswaarden, maar zijn goedgekeurd op grond van de emissiegrenswaarden van de daaraan voorafgaande fase. 1.2. Het aantal motoren dat in het kader van een flexibiliteitsregeling in de handel wordt gebracht mag in elke motorcategorie niet meer bedragen dan 20% van de per jaar door de fabrikant van uitrusting verkochte uitrusting met motoren uit die motorcategorie (berekend als het gemiddelde van de verkopen over de afgelopen vijf jaar op de EU-markt). Wanneer een fabrikant van uitrusting gedurende minder dan vijf jaar uitrusting in de EU in de handel heeft gebracht, wordt het gemiddelde berekend over de periode gedurende welke deze fabrikant uitrusting in de EU in de handel heeft gebracht. 1.3. In plaats van punt 1.2 kan de fabrikant van uitrusting om toestemming verzoeken dat zijn motorleveranciers in het kader van de flexibiliteitsregeling een vast aantal motoren in de handel brengen. Het aantal motoren in elke motorcategorie bedraagt ten hoogste: Motorcategorie Aantal motoren 19 tot 37 kW 200 37 tot 75 kW 150 75 tot 130 kW 100 130 tot 560 kW 50 1.4. De fabrikant van uitrusting doet zijn aanvraag bij een keuringsinstantie vergezeld gaan van de volgende informatie: 1.5. De fabrikant van uitrusting stelt de keuringsinstanties in elke lidstaat in kennis van het gebruik van de flexibiliteitsregeling. 1.6. De fabrikant van uitrusting verstrekt de keuringsinstantie alle informatie in verband met de uitvoering van de flexibiliteitsregeling waarom de keuringsinstantie kan verzoeken als zijnde noodzakelijk voor haar besluit. 1.7. De fabrikant van uitrusting dient om de zes maanden bij de keuringsinstanties in elke lidstaat een verslag in over de uitvoering van de flexibiliteitsregeling waarvan hij gebruik maakt. Het verslag bevat gecumuleerde gegevens over het aantal motoren en niet voor de weg bestemde mobiele machines dat in het kader van de flexibiliteitsregeling in de handel is gebracht, de serienummers van deze motoren en machines alsmede de lidstaten waar deze machines in de handel zijn gebracht. Deze procedure blijft gedurende de gehele looptijd van de flexibiliteitsregeling van kracht. 2. MAATREGELEN VAN DE MOTORFABRIKANT 2.1. Een motorfabrikant mag in het kader van een flexibele regeling motoren in de handel brengen die vallen onder een goedkeuring overeenkomstig punt 1 van deze bijlage. 2.2. De motorfabrikant moet op deze motoren een etiket aanbrengen met de volgende tekst: "Deze motor is volgens de flexibiliteitsregeling in de handel gebracht." 3. MAATREGELEN VAN DE KEURINGSINSTANTIE 3.1. De keuringsinstantie beoordeelt de inhoud van de aanvraag tot gebruikmaking van de flexibiliteitsregeling en de bijgevoegde documenten. Vervolgens stelt zij de fabrikant van uitrusting in kennis van haar besluit om gebruikmaking van de flexibiliteitsregeling al dan niet toe te staan. ________________ BIJLAGE IV De volgende bijlagen worden toegevoegd: Bijlage XIV CCNR fase I 1 P N (kW) CO (g/kWh) HC (g/kWh) Nox (g/kWh) PT (g/kWh) 37 ≤ P N < 75 6,5 1,3 9,2 0,85 75 ≤ P N < 130 5,0 1,3 9,2 0,70 P ≥ 130 5,0 1,3 n ≥ 2800 tr/min = 9.2 500 ≤ n < 2800 tr/min = 45 • n (-0.2) 0,54 _________________ 1 CCNR Protocol 19, Resolutie van de Centrale Commissie voor de Rijnscheepvaart (CCNR), 11 mei 2000. Bijlage XV CCNR fase II 1 P N (kW) CO (g/kWh) HC (g/kWh) Nox (g/kWh) PT (g/kWh) 18 ≤ P N < 37 5,5 1,5 8,0 0,8 37 ≤ P N < 75 5,0 1,3 7,0 0,4 75 ≤ P N < 130 5,0 1,0 6,0 0,3 130 ≤ P N < 560 3,5 1,0 6,0 0,2 P N ≥ 560 3,5 1,0 n ≥ 3150 min -1 = 6,0 343 ≤ n < 3150 min -1 = 45 n (-0,2) –3 n < 343 min -1 = 11,0 0,2 _________________ 1 CCNR Protocol 21, Resolutie van de Centrale Commissie voor de Rijnscheepvaart (CCNR), 31 mei 2001. _______________