Het Europees Parlement, – gezien artikel 144, lid 5, en artikel 132, lid 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat dappere vrouwen, meisjes en voorvechters van vrouwenrechten in Iran onophoudelijk strijd voeren om een einde te maken aan de stelselmatige discriminatie in het land; overwegende dat de mensenrechten van vrouwen en meisjes nog steeds op grote schaal en stelselmatig worden geschonden; B. overwegende dat Nasrin Sotoudeh, de winnares van de Sacharovprijs 2012, werd gearresteerd en mishandeld na de begrafenis van de 16-jarige Armita Geravand, die dodelijk werd verwond nadat ze zich had verzet tegen de vernederende wet inzake het verplicht dragen van de sluier; overwegende dat de gevangen Iraanse vrouwenrechtenactiviste Narges Mohammadi de Nobelprijs voor de Vrede van 2023 heeft ontvangen; overwegende dat de Nobelprijs voor de Vrede en de Sacharovprijs dit jaar een eerbetoon waren aan de dappere Iraanse vrouwen; C. overwegende dat Johan Floderus, een Zweeds staatsburger en EU-ambtenaar, gevangen zit in Iran en het zoveelste slachtoffer is van de Iraanse gijzeldiplomatie; 1. veroordeelt met klem de voortdurende verslechtering van de mensenrechtensituatie in Iran en de brute moorden op vrouwen, waaronder Armita Geravand en Mahsa Jina Amini, door de Iraanse autoriteiten; roept op tot de onmiddellijke vrijlating van alle mensenrechtenactivisten en slachtoffers van willekeurige opsluiting, waaronder Narges Mohammadi, Sepideh Gholian, Golrokh Iraee, Nasrin Javadi en Bahareh Hedayat; 2. dringt er bij de Iraanse autoriteiten op aan onmiddellijk een einde te maken aan alle vormen van discriminatie van vrouwen en meisjes, met inbegrip van de verplichting tot het dragen van de sluier; dringt er bij de Iraanse autoriteiten op aan het wetsontwerp “ter bevordering van de cultuur van kuisheid en de hijab” in te trekken en alle discriminerende genderwetten te herroepen; roept de EU op genoemd wetsontwerp publiekelijk te veroordelen; 3. veroordeelt met kracht de gerechtelijke intimidatie van Nasrin Sotoudeh; veroordeelt met kracht de praktijken die Iran toepast van willekeurige detentie, het onthouden van noodzakelijke medische behandeling, politiegeweld, foltering en het opleggen van doodvonnissen, alsook de alarmerende toename van het aantal executies; 4. dringt er bij de Iraanse autoriteiten op aan de VN-onderzoeksmissie in Iran volledige en ongehinderde toegang te verlenen om onafhankelijk onderzoek te kunnen verrichten; 5. dringt er bij de Europese Dienst voor extern optreden en de lidstaten op aan om de winnaars van de Sacharovprijs en de Nobelprijs te steunen door een taskforce van de EU op te richten en de technische steun aan mensenrechtenverdedigers te vergroten; dringt er bij de lidstaten op aan om de afgifte van visa, asiel en noodsubsidies aan mensen in nood te vergemakkelijken; 6. veroordeelt de Iraanse gijzeldiplomatie; dringt er bij de EU op aan een EU-strategie te lanceren om gijzeldiplomatie tegen te gaan met een speciale task force voor Iran om de families van de gevangenen beter bij te kunnen staan en nieuwe gijzelingen effectief te kunnen voorkomen, onder meer door het bezoeken van Iran sterker af te raden; roept Iran op Johan Floderus, Ahmadreza Djalali, Nahid Taghavi, Kamran Ghaderi, Jamshid Sharmahd en Massoud Mossaheb onmiddellijk en onvoorwaardelijk vrij te laten; 7. herhaalt zijn oproep om strafrechtelijke onderzoeken op grond van universele jurisdictie in te stellen naar misdaden die door de Iraanse autoriteiten zijn begaan, de Islamitische Revolutionaire Garde aan te merken als terroristische organisatie en sancties op te leggen aan degenen die verantwoordelijk zijn voor de mensenrechtenschendingen in Iran, waaronder hoogste leider van Iran Ali Khamenei, president Ebrahim Raisi en procureur-generaal Mohammad Jafar Montazeri; 8. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de Majlis van Iran en het kabinet van de hoogste leider van de Islamitische Republiek Iran. Het Europees Parlement, – gezien artikel 144, lid 5, en artikel 132, lid 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat de democratisch verkozen president van Niger, Mohamed Bazoum, op 26 juli 2023 samen met zijn vrouw en zoon onrechtmatig is gearresteerd, na een militaire staatsgreep onder leiding van generaal Abdourahamane Tchiani; overwegende dat de militaire junta de verkozen regering heeft ontbonden; B. overwegende dat president Bazoum sindsdien samen met zijn gezin in zijn woning wordt vastgehouden in slechte omstandigheden, zonder voldoende voedsel of elektriciteit en met een beperkte toegang tot medische zorg; C. overwegende dat de onwettige opsluiting van president Bazoum en zijn gezin bedoeld is om de president aan te zetten tot ontslag; overwegende dat de junta heeft aangekondigd president Bazoum te zullen vervolgen wegens “hoogverraad” en “het ondermijnen van de staatsveiligheid”, misdrijven waarop de doodstraf kan staan; D. overwegende dat dit de zesde staatsgreep in West-Afrika is sinds 2020; overwegende dat Niger, Mali en Burkina Faso een pact hebben gesloten voor wederzijdse verdediging waardoor de ondertekenende partijen verplicht zijn elkaar bij te staan in geval van een aanval; E. overwegende dat de junta op willekeurige wijze ministers, ambtenaren en burgers heeft gearresteerd en hard heeft opgetreden tegen kritische media en vreedzame uitingen van meningsverschillen; F. overwegende dat de junta de bemiddelingspogingen van Ecowas heeft geweigerd; overwegende dat er geen geloofwaardig politiek overgangsproces in zicht is; G. overwegende dat de veiligheidssituatie is verslechterd en dat de jihadistische aanvallen nog zijn toegenomen sinds de staatsgreep en het besluit van de junta om het vertrek te eisen van Franse troepen die meewerken in de strijd tegen gewapende groepen; overwegende dat de EU haar ontwikkelingssamenwerking en militaire samenwerking met Niger grotendeels heeft opgeschort; H. overwegende dat de humanitaire situatie erbarmelijk is en dat 4,3 miljoen mensen humanitaire hulp nodig hebben; 1. veroordeelt met klem de militaire staatsgreep van 26 juli 2023; roept op tot de onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating van president Bazoum en zijn gezin, en alle personen die willekeurig worden vastgehouden, en tot de intrekking van de aanklachten tegen hem; 2. verlangt dat de democratisch gekozen president Mohamed Bazoum onmiddellijk opnieuw tot president van Niger wordt benoemd en dat de grondwettelijke orde onmiddellijk wordt hersteld; 3. dringt er bij de junta op aan de mensenrechten te eerbiedigen en de vrijheid van meningsuiting en de mediavrijheid te waarborgen; 4. verzoekt de Raad sancties op te leggen aan de leiders van de Nigerese junta en is ingenomen met de opschorting van begrotingssteun en samenwerking op het gebied van veiligheid, terwijl de humanitaire bijstand wordt voortgezet; verheugt zich over het besluit van Ecowas om economische en financiële sancties op te leggen; 5. spreekt zijn volledige steun uit voor de inspanningen van Ecowas om via bemiddeling tot een politieke oplossing te komen; 6. is zeer bezorgd over de veiligheid, de mensenrechten en de humanitaire situatie in Niger en de regio; betreurt dat de staatsgreep de vooruitgang op het gebied van democratie, veiligheid en economie in Niger ernstig in gevaar heeft gebracht; 7. is bezorgd over het mogelijke gebruik van het pact voor wederzijdse verdediging; 8. benadrukt dat het terrorisme in de gehele Sahel de consolidatie van de democratie en de rechtsstaat ondermijnt; is bezorgd over de pogingen van Rusland om zijn aanwezigheid in de Sahel te vergroten, ten nadele van de regionale stabiliteit en democratie; 9. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de VV/HV, Ecowas en de Afrikaanse Unie. Het Europees Parlement, – gezien zijn eerdere resoluties over Rusland en Georgië, – gezien artikel 144, lid 5, en artikel 132, lid 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat de Russische bezettingsmacht op 6 november 2023, kort voordat de Commissie het uitbreidingspakket zou presenteren, de Georgische burger Tamaz Ginturi heeft gedood en Levan Dotiasjvili heeft ontvoerd en vervolgens na internationale druk weer heeft vrijgelaten; overwegende dat dit gebeurde in het dorp Kirbali, vlak bij de administratieve grens; B. overwegende dat de moord een zoveelste voorbeeld is van de illegale arrestaties en ontvoeringen door Rusland in de bezette Georgische gebieden en duidelijk maakt hoezeer Rusland het internationaal recht en mensenlevens minacht, onder meer door het plegen van etnische discriminatie, het plaatsen van prikkeldraadafrasteringen, het aanleggen van barrières, het uitvoeren van illegale militaire oefeningen en het sluiten van de “grensovergangen” van de administratieve grens, wat allemaal leed veroorzaakt en het risico op escalatie vergroot; C. overwegende dat Rusland zijn illegale bezetting van Abchazië en de regio Tschinvali/Zuid-Ossetië voortzet, hetgeen in strijd is met de soevereiniteit en territoriale integriteit van Georgië en het door de EU bemiddelde staakt-het-vuren van 12 augustus 2008; overwegende dat Rusland de bezette gebieden volledig isoleert van de rest van Georgië en de internationale gemeenschap, waardoor het voor VN-missies en de waarnemingsmissie van de EU in Georgië (EUMM) onmogelijk is hun mandaat volledig uit te voeren; D. overwegende dat de Russische bezetters onbestraft zijn gebleven voor de brute moord op intern ontheemde Georgische burgers, waaronder Artsjil Tatoenasjvili, Giga Otchozoria en Davit Basjaroeli, en voor de dood van Irakli Kvaratschelia; overwegende dat anderen, zoals Irakli Beboea, nog steeds gevangen worden gehouden; overwegende dat de Georgische regering in 2018 de “Otchozoria-Tatoenasjvili”-lijst heeft goedgekeurd, waarin personen zijn opgenomen die beschuldigd worden van en veroordeeld zijn wegens mensenrechtenschendingen in de bezette gebieden; 1. veroordeelt met klem de moord op Tamaz Ginturi en de illegale ontvoering van Levan Dotiasjvili; betuigt zijn medeleven aan de families van alle vermoorde Georgische burgers; dringt aan op een grondig onderzoek naar deze en andere moorden; eist dat de verantwoordelijken rekenschap moeten afleggen en voor de rechter worden gebracht; 2. betuigt andermaal zijn onwrikbare steun voor de soevereiniteit en territoriale integriteit van Georgië binnen zijn internationaal erkende grenzen; veroordeelt ten stelligste de illegale bezetting van Abchazië en Tschinvali/Zuid-Ossetië door Rusland en de aanhoudende illegale afbakening van “grenzen” en de invoering van “paspoorten” in die regio’s; dringt er bij Rusland op aan het door de EU bemiddelde staakt-het-vuren van 12 augustus 2008 volledig ten uitvoer te leggen en alle bezettingstroepen onvoorwaardelijk terug te trekken; pleit voor toereikende financiering en betere capaciteiten voor de EUMM; 3. eist dat alle Georgische burgers die illegaal door de bezettingsmacht worden vastgehouden, worden vrijgelaten; verzoekt de Raad een EU-sanctielijst op te stellen, rekening houdend met de Otchozoria-Tatoenasjvili-lijst, en gerichte sancties op te leggen aan degenen die verantwoordelijk zijn voor schendingen van de Georgische soevereiniteit, territoriale integriteit en de mensenrechten; 4. hekelt de schendingen van de soevereiniteit en territoriale integriteit van Georgië door Rusland en de Russische inmenging in de Georgische binnenlandse politiek; onderstreept dat dit geen invloed mag hebben op de Euro-Atlantische integratie van Georgië; 5. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de lidstaten, de Raad van Europa, de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties, het Internationale Comité van het Rode Kruis, de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, de president, de regering en het parlement van Georgië en de Russische autoriteiten. (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2021)0759 ), – gezien artikel 294, lid 2, artikel 81, lid 2, punten e) en f), en artikel 82, lid 1, punt d), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9-0451/2021), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, — gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 19 mei 2022 (1) , – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissies goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 19 juli 2023 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het gezamenlijk overleg van de Commissie juridische zaken en de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken overeenkomstig artikel 58 van het Reglement, – gezien het verslag van de Commissie juridische zaken en de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken ( A9-0062/2023 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 23 november 2023 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2023/... van het Europees Parlement en de Raad betreffende de digitalisering van de justitiële samenwerking en de toegang tot de rechter in grensoverschrijdende burgerlijke, handels- en strafzaken, en tot wijziging van bepaalde handelingen op het gebied van justitiële samenwerking (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2023/2844.) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2021)0760 ), – gezien artikel 294, lid 2, artikel 81, lid 2, punten e) en f), en artikel 82, lid 1, punt d), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9‑0450/2021), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 19 mei 2022 (1) , – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissies goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 19 juli 2023 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het gezamenlijk overleg van de Commissie juridische zaken en de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken overeenkomstig artikel 58 van het Reglement, – gezien het verslag van de Commissie juridische zaken en de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken ( A9-0063/2023 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 23 november 2023 met het oog op de vaststelling van Richtlijn (EU) 2023/... van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijnen 2011/99/EU en 2014/41/EU van het Europees Parlement en de Raad, Richtlijn 2003/8/EG van de Raad en de Kaderbesluiten 2002/584/JBZ, 2003/577/JBZ, 2005/214/JBZ, 2006/783/JBZ, 2008/909/JBZ, 2008/947/JBZ, 2009/829/JBZ en 2009/948/JBZ van de Raad, wat betreft de digitalisering van de justitiële samenwerking (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Richtlijn (EU) 2023/2843.) Het Europees Parlement, – gezien zijn eerdere resoluties over het resultaat van de beraadslagingen van de Commissie verzoekschriften, – gezien de artikelen 10 en 11 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), – gezien de artikelen 20, 24 en 227 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), die uiting geven aan het belang dat in het Verdrag wordt gehecht aan het recht van EU-burgers en -ingezetenen om hun zorgen onder de aandacht van het Parlement te brengen, – gezien artikel 228 VWEU inzake de rol en taken van de Europese Ombudsman, – gezien artikel 44 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie inzake het recht om verzoekschriften in te dienen bij het Europees Parlement, – gezien de bepalingen van het VWEU met betrekking tot de inbreukprocedure, en met name de artikelen 258 en 260, – gezien artikel 54 en artikel 227, lid 7, van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie verzoekschriften ( A9-0333/2023 ), A. overwegende dat het jaarverslag over het resultaat van de beraadslagingen van de Commissie verzoekschriften bedoeld is om een analyse te bieden van de in 2022 ontvangen verzoekschriften en de betrekkingen met andere instellingen, alsook een getrouw beeld te geven van de in 2022 bereikte doelstellingen; B. overwegende dat het Parlement in 2022 1 217 verzoekschriften heeft ontvangen, wat neerkomt op een daling met 12,6 % ten opzichte van de 1 392 verzoekschriften die in 2021 werden ingediend, en een daling met 22,6 % ten opzichte van de 1 573 verzoekschriften die in 2020 werden ingediend; C. overwegende dat in 2022 in totaal 22 441 gebruikers een of meer verzoekschriften ondersteunden op het webportaal voor verzoekschriften van het Parlement, wat een aanzienlijke daling is ten opzichte van de 209 272 gebruikers die in 2021 werden geregistreerd (wat op zijn beurt een sterke stijging was vergeleken met de 48 882 mede-ondertekenaars die in 2020 werden geregistreerd); overwegende dat het aantal kliks ter ondersteuning van verzoekschriften in 2022 ook is afgenomen, tot in totaal 27 927 (tegenover 217 876 in 2021 en 55 129 in 2020); D. overwegende dat het totaal aantal verzoekschriften evenwel bescheiden blijft in verhouding tot de totale bevolking van de EU en aantoont dat er nog meer inspanningen nodig zijn om burgers bewuster te maken van hun recht om een verzoekschrift in te dienen en het mogelijke nut daarvan als middel om de aandacht van de instellingen en de lidstaten te vestigen op kwesties die een invloed hebben op burgers en hen rechtstreeks aanbelangen; overwegende dat burgers verwachten dat de EU-instellingen een meerwaarde bieden bij het vinden van een oplossing voor hun problemen als zij gebruikmaken van hun recht om een verzoekschrift in te dienen; overwegende dat het van zeer groot belang is indieners tijdig een beargumenteerd antwoord te sturen om het vertrouwen van burgers in de Unie te versterken; E. overwegende dat de criteria voor de ontvankelijkheid van verzoekschriften zijn vastgelegd in artikel 227 VWEU en artikel 226 van het Reglement van het Parlement, op grond waarvan verzoekschriften moeten worden ingediend door een EU-burger of een natuurlijke of rechtspersoon die zijn verblijfplaats of statutaire zetel in een lidstaat heeft en rechtstreeks wordt geraakt door aangelegenheden die tot de werkterreinen van de EU behoren; F. overwegende dat er van de 1 217 in 2022 ingediende verzoekschriften 357 niet-ontvankelijk werden verklaard en vijf werden ingetrokken; overwegende dat door het hoge percentage van in 2022 niet-ontvankelijk verklaarde verzoekschriften (29,46 %) wordt bevestigd dat er nog steeds een groot gebrek is aan duidelijkheid over de reikwijdte van de terreinen die onder de verantwoordelijkheid van de Unie vallen; overwegende dat er, om het aantal niet-ontvankelijke verzoekschriften terug te dringen, nog altijd inspanningen nodig zijn om de reikwijdte van de werkterreinen van de EU verder te verduidelijken; overwegende dat meer en beter met de burgers moet worden gecommuniceerd om deze situatie te verhelpen; G. overwegende dat elk verzoekschrift op nauwgezette, efficiënte en transparante wijze wordt bestudeerd en behandeld; H. overwegende dat verzoekschriften doorgaans worden ingediend door burgers die zich inzetten voor de bescherming van de grondrechten en de verbetering van onze samenleving en ons toekomstig welzijn; overwegende dat de ervaring van deze burgers met de verwerking van hun verzoekschrift zeer bepalend is voor hun beeld van de EU-instellingen, hun kennis van de op EU-niveau getroffen maatregelen en het in het EU-recht verankerde recht om verzoekschriften in te dienen; I. overwegende dat het recht om een verzoekschrift in te dienen bij het Europees Parlement tot de grondrechten van de Europese burger behoort; overwegende dat het recht om verzoekschriften in te dienen EU-burgers en -ingezetenen een open, democratisch en transparant mechanisme biedt om hun gekozen vertegenwoordigers rechtstreeks aan te spreken, en daarom essentieel is voor de actieve en doeltreffende deelname van burgers aan het leven in de Unie; overwegende dat de verwerking van verzoekschriften zeer bepalend is voor het beeld dat indieners hebben van de EU-instellingen en het vertrouwen dat zij stellen in de Unie en haar beleid; overwegende dat het daarom essentieel is om hoge normen te hanteren bij de handhaving van dit recht en de verwerking van verzoekschriften; overwegende dat EU-burgers zich door middel van verzoekschriften kunnen beklagen indien het EU-recht niet naar behoren wordt uitgevoerd en kunnen helpen om inbreuken op het EU-recht aan het licht te brengen; J. overwegende dat het recht om verzoekschriften in te dienen het Parlement de mogelijkheid biedt om klachten en zorgen over kwesties binnen de werkterreinen van de EU aan de orde te stellen en daarop te reageren; overwegende dat het recht om verzoekschriften in te dienen het Parlement en de andere EU-instellingen, in het bijzonder de Commissie als hoedster van de Verdragen, in staat stelt beter te reageren op de vermeende niet-naleving van EU-wetgeving in de lidstaten; overwegende dat verzoekschriften daarom een nuttige bron van informatie zijn om de onjuiste toepassing van en inbreuken op het EU-recht aan het licht te brengen, en tekortkomingen en mazen in het bestaande EU-recht op te sporen, en dus het Parlement en andere EU-instellingen in staat stellen de omzetting en toepassing van het EU-recht en het effect ervan op de rechten van EU-burgers en -ingezetenen te beoordelen; K. overwegende dat bij het Parlement een interdepartementale werkgroep voor gebarentaal is opgericht om maatregelen te nemen en zo gevolg te geven aan het verzoek in verzoekschrift nr. 1056/2016 om het mogelijk te maken verzoekschriften in te dienen in de nationale gebarentalen die in de EU worden gebruikt; L. overwegende dat het Parlement de enige EU-instelling is die rechtstreeks door de EU-burgers wordt gekozen; overwegende dat het Parlement lang een voorloper is geweest bij de internationale ontwikkeling van de verzoekschriftenprocedure en beschikt over de meest open en transparante verzoekschriftenprocedure in Europa, waardoor indieners ten volle kunnen deelnemen aan de activiteiten van het Parlement; M. overwegende dat elk verzoekschrift dat bij het Parlement wordt ingediend, zorgvuldig door de Commissie verzoekschriften wordt bestudeerd en behandeld; overwegende dat elke indiener binnen een redelijke termijn in zijn eigen taal of in de taal waarin het verzoekschrift is ingediend, een antwoord ontvangt met informatie over het door de Commissie verzoekschriften genomen ontvankelijkheidsbesluit en de follow-up; overwegende dat indieners kunnen verzoeken om de behandeling van hun verzoekschrift te heropenen op grond van relevante nieuwe ontwikkelingen; overwegende dat de Commissie herhaaldelijk heeft geweigerd actie te ondernemen naar aanleiding van kwesties die in individuele verzoekschriften aan de orde worden gesteld wanneer deze niet duiden op structurele problemen, en in deze gevallen voor de toepassing van het EU-recht verwijst naar de nationale rechtbanken; N. overwegende dat de Commissie volgens artikel 17 VEU moet toezien op de juiste toepassing van de Verdragen en de maatregelen krachtens deze Verdragen; overwegende dat de strategische aanpak van de Commissie bij het behandelen van kwesties die in verzoekschriften aan bod komen, volledig verenigbaar moet zijn met de Verdragen om een doeltreffende follow-up van de verzoekschriften te garanderen; O. overwegende dat de Commissie verzoekschriften het enige orgaan is dat in direct contact met EU-burgers staat en hen daardoor kan informeren over maatregelen die worden getroffen op Europees, nationaal of lokaal niveau; P. overwegende dat de activiteiten van de Commissie verzoekschriften afhangen van de inbreng van de indieners van verzoekschriften; overwegende dat de informatie die indieners in hun verzoekschriften en tijdens commissievergaderingen verstrekken, samen met de beoordeling van de Commissie en de antwoorden van de lidstaten en andere organen, van cruciaal belang zijn voor de werkzaamheden van de commissie; overwegende dat ontvankelijk verklaarde verzoekschriften ook een waardevolle bijdrage leveren aan de werkzaamheden van de andere parlementaire commissies, aangezien zij door de Commissie verzoekschriften voor advies of ter informatie aan andere commissies worden toegezonden; overwegende dat verzoekschriften bijgevolg een rol kunnen spelen in het wetgevingsproces doordat ze een waardevolle inbreng vormen voor andere parlementaire commissies bij de wetgevende werkzaamheden op hun respectieve bevoegdheidsgebieden; Q. overwegende dat de Commissie verzoekschriften het grootste belang hecht aan de behandeling en openbare bespreking van verzoekschriften tijdens haar vergaderingen; overwegende dat indieners het recht hebben om hun verzoekschriften te presenteren, en tijdens de bespreking vaak het woord nemen en zo actief bijdragen aan het werk van de commissie; overwegende dat de Commissie verzoekschriften in 2022 in totaal twaalf commissievergaderingen heeft gehouden (haar constituerende vergadering niet meegerekend), waarin 143 verzoekschriften werden besproken in aanwezigheid van 133 indieners, van wie de meesten actief deelnamen door het woord te voeren; R. overwegende dat van de in 2022 ingediende verzoekschriften in totaal 258 (21,2 %) betrekking hadden op verzoeken om volledige naleving van de Europese milieuwetgeving en om doeltreffende en snelle maatregelen op dit vlak, in overeenstemming met het voorzorgsbeginsel, ter bescherming van ecosystemen en habitats die van belang zijn voor de Unie, waarmee dit het belangrijkste punt van zorg vormde voor de indieners; overwegende dat de overige punten van zorg die in verzoekschriften aan bod kwamen, te maken hadden met de grondrechten (17,4 %), justitie (15,6 %) en externe betrekkingen (10,4 %); S. overwegende dat de Commissie verzoekschriften bij de vaststelling van haar vergaderagenda erop let dat zij alle ontvankelijke verzoekschriften op de agenda plaatst, ongeacht het onderwerp van het verzoekschrift of de herkomst ervan, en extra rekening houdt met onderwerpen die bijzonder relevant zijn ter bespreking op EU-niveau; overwegende dat in alle lidstaten meer bekendheid moet worden gegeven aan het recht om verzoekschriften in te dienen bij het Europees Parlement, vooral met betrekking tot thema’s waarover minder verzoekschriften worden ingediend, teneinde een betere geografische dekking van de ontvangen verzoekschriften te waarborgen; T. overwegende dat 79 % van de verzoekschriften in 2022 werd ingediend via het webportaal voor verzoekschriften van het Parlement, een lichte stijging ten opzichte van 2021 (78,6 %), waaruit nogmaals blijkt dat burgers dit kanaal veruit het meest gebruiken om verzoekschriften in te dienen bij het Parlement; U. overwegende dat het webportaal voor verzoekschriften in 2022 verder is verbeterd om het gebruiksvriendelijker, veiliger en toegankelijker te maken voor indieners; overwegende dat alle verzoekschriften tijdig, binnen enkele dagen na de goedkeuring ervan, werden voorbereid en gepubliceerd en alle interne en externe verzoeken om ondersteuning met betrekking tot het gebruik en de inhoud van het webportaal tijdig, met succes en in alle talen werden beantwoord; overwegende dat versie 2.0 van het webportaal voor verzoekschriften verder werd uitgerold en een nieuwe chatbot werd toegevoegd; V. overwegende dat de Commissie verzoekschriften in 2022 zeven informatiebezoeken heeft afgelegd; overwegende dat dit een sterke stijging is ten opzichte van 2021 toen er slechts één informatiebezoek werd georganiseerd; overwegende dat dit kan worden verklaard door de noodzaak om de gezondheidsrisico’s voor de leden en het personeel van het Parlement in 2021 tijdens de COVID-19-crisis te beperken, waardoor twee informatiebezoeken werden uitgesteld tot 2022; W. overwegende dat de Commissie verzoekschriften op grond van het Reglement van het Parlement verantwoordelijk is voor de betrekkingen met de Europese Ombudsman, die klachten onderzoekt over wanbeheer binnen de EU-instellingen en -organen; overwegende dat de huidige Europese Ombudsman, Emily O’Reilly, tijdens de commissievergadering van 8 september 2022 haar jaarverslag voor 2021 heeft voorgelegd aan de Commissie verzoekschriften; X. overwegende dat de Commissie verzoekschriften deel uitmaakt van het Europees netwerk van ombudsmannen, samen met de Europese Ombudsman, nationale en regionale ombudsmannen en soortgelijke instanties in de lidstaten, kandidaat-lidstaten en andere landen van de Europese Economische Ruimte, en dat dit netwerk bedoeld is om meer informatie uit te wisselen over het EU-recht en -beleid en beste praktijken; Y. overwegende dat een grotere burgerparticipatie van essentieel belang is om de EU dichter bij haar burgers te brengen; overwegende dat de Commissie verzoekschriften op 26 en 27 januari 2022 haar goedkeuring heeft gehecht aan het verslag “In gesprek gaan met burgers: het petitierecht, het recht zich te wenden tot de Europese Ombudsman en het Europees burgerinitiatief” (1) , waarin wordt geconcludeerd dat de Conferentie over de toekomst van Europa moet leiden tot de verbetering van de instrumenten voor een participatieve democratie; overwegende dat het Parlement op 9 maart 2022 een resolutie heeft aangenomen op basis van het verslag van de Commissie verzoekschriften; overwegende dat de Commissie verzoekschriften het Europees burgerinitiatief als een belangrijk instrument beschouwt voor een participatieve democratie dat burgers de mogelijkheid biedt actief betrokken te raken bij de ontwikkeling van EU-beleid en -wetgeving; 1. benadrukt de fundamentele rol die de Commissie verzoekschriften speelt bij de bescherming en bevordering van de rechten van EU-burgers en -ingezetenen door ervoor te zorgen dat de zorgen en klachten van indieners tijdig, doeltreffend, gepast en niet-discriminerend worden behandeld, dat indieners over de genomen maatregelen en de geboekte vooruitgang met betrekking tot hun verzoekschriften worden geïnformeerd, en dat verzoekschriften aan de hand van een open, democratische en transparante procedure worden opgelost; 2. wijst nogmaals op het belang van een permanent openbaar debat over de werkterreinen van de Unie, zodat burgers correct worden geïnformeerd over de reikwijdte van de bevoegdheden van de Unie en de verschillende niveaus van besluitvorming; roept in dit verband nogmaals op tot bredere bewustmakingscampagnes in alle officiële talen van de EU met actief betrokken communicatiediensten om de kennis te vergroten die burgers hebben over hun recht om een verzoekschrift in te dienen, alsmede over de reikwijdte van de verantwoordelijkheden van de Unie en de bevoegdheden van de Commissie verzoekschriften, teneinde het aantal niet-ontvankelijke verzoekschriften te verminderen en beter op de zorgen van burgers in te spelen; 3. herhaalt dat het belangrijk is dat de Commissie haar strategische benadering met betrekking tot de behandeling van verzoekschriften herziet om een adequate follow-up te garanderen van alle verzoekschriften waarin schendingen van het EU-recht aan de kaak worden gesteld, met inbegrip van individuele verzoekschriften; verzoekt de Commissie om juridische opheldering over de kernbegrippen in haar strategische aanpak, zoals “bredere principekwestie” en “systematische niet-handhaving van de EU-wetgeving”, die regelmatig worden gebruikt in haar antwoord op verzoekschriften; moedigt de Commissie aan grondige onderzoeken uit te voeren en tijdiger en proactiever in dialoog te gaan met de nationale autoriteiten om snel een einde te maken aan vermeende schendingen van het EU-recht die door indieners aan de kaak worden gesteld, met bijzondere aandacht voor verzoekschriften waarin sprake is van inbreuken op de rechten van een groot aantal EU-burgers en -inwoners of verdere schendingen van het EU-recht in verband met systemische tekortkomingen; 4. wijst erop dat verzoekschriften voor het Parlement en de andere EU-instellingen een uitgelezen kans zijn om rechtstreeks met EU-burgers in contact te treden en een regelmatige dialoog met hen te onderhouden, met name in gevallen waarin zij gevolgen ondervinden van de onjuiste toepassing of schending van het EU-recht; wijst op de noodzaak van nauwere samenwerking tussen de EU-instellingen en de nationale, regionale en lokale autoriteiten bij onderzoeken in verband met de uitvoering en naleving van de EU-wetgeving; meent dat een dergelijke samenwerking van cruciaal belang is voor het aanpakken en wegnemen van de zorgen van burgers over de toepassing van het EU-recht en bijdraagt aan de versterking van de democratische legitimiteit en verantwoordingsplicht van de Unie, en aan de deelname van burgers en ingezetenen aan democratische processen; roept de vertegenwoordigers van de lidstaten daarom op om deel te nemen aan de commissievergaderingen en tijdig en gedetailleerd te reageren op de verzoeken om verduidelijking of informatie die de Commissie verzoekschriften aan de nationale autoriteiten doet toekomen; 5. herinnert aan de Europese dimensie van de Commissie verzoekschriften, die door burgers en ingezetenen uit alle 27 lidstaten kan worden benaderd over kwesties die onder de EU-Verdragen en EU-wetgeving vallen; meent dat de commissie een bijzondere verantwoordelijkheid heeft om deze Europese dimensie te behouden en de meerwaarde van Europese eenheid en integratie aan te tonen; is van mening er een evenwichtige geografische verdeling moet zijn bij de behandeling van verzoekschriften tijdens commissievergaderingen en de organisatie van informatiebezoeken naar aanleiding van die verzoekschriften; meent in dit verband dat het Parlement zich meer moet inzetten om de rol en de werkzaamheden van de Commissie verzoekschriften onder de aandacht te brengen en alle EU-burgers bewuster te maken van de mogelijkheid om een verzoekschrift tot het Parlement te richten; is van mening dat de fracties die in de Commissie verzoekschriften zijn vertegenwoordigd, zoveel mogelijk moeten streven naar consensus en een gelijke verdeling bij de selectie en behandeling van verzoekschriften; 6. herinnert eraan dat verzoekschriften een aanzienlijke bijdrage leveren aan de rol van de Commissie als hoedster van de Verdragen, doordat deze een aanvullend instrument zijn voor burgers om inbreuken op het EU-recht te melden; wijst erop dat het voor de succesvolle behandeling van verzoekschriften essentieel is dat de Commissie samenwerkt met de Commissie verzoekschriften door tijdig en gedetailleerd te antwoorden na de aangekaarte kwesties uitvoerig te hebben onderzocht; 7. stelt vast dat de antwoorden van de Commissie niet altijd op een voor indieners begrijpelijke manier zijn geformuleerd; verzoekt de Commissie daarom haar personeel bewuster te maken van de noodzaak om een helder, eenvoudig, empathisch en passend taalgebruik te hanteren, om indieners van een begrijpelijk antwoord te voorzien; moedigt de Commissie aan om de presentatie van de standpunten van de Commissie in de vergaderingen van de Commissie verzoekschriften te delegeren aan ervaren hogere kaderleden; verzoekt de Commissie meer belangstelling te tonen voor de werkzaamheden van de Commissie verzoekschriften en met name tijdig te reageren op de in de verzoekschriften aangekaarte problemen; 8. wijst op het gebrek aan systematische follow-up in de communicatie van de Commissie met de Commissie verzoekschriften over inbreukprocedures in verband met in verzoekschriften aangehaalde kwesties, die vaak lang duren en ondoorzichtig zijn; merkt op dat veel lopende inbreukprocedures, ook in verband met vaak aangehaalde kwesties, in de precontentieuze fase jarenlange vertraging hebben opgelopen, zonder dat de betrokken lidstaten tot het Hof van Justitie van de EU (HvJ-EU) zijn verwezen; verheugt zich over de aanpak van de Commissie om inbreukzaken na twaalf maanden voor het HvJ-EU te brengen, zoals reeds gebeurt wanneer een lidstaat in gebreke blijft bij de omzetting van een volgens de wetgevingsprocedure aangenomen richtlijn en beschouwt deze aanpak als een beste praktijk en een referentie met het oog op de verbetering van de algemene aanpak voor de handhaving van het EU-recht; is ervan overtuigd dat een nauwere samenwerking tussen de Commissie en het Parlement nuttig zou zijn om schendingen van het EU-recht door de lidstaten beter aan te pakken in het stadium vóór de inbreukprocedure; is van oordeel dat het van wezenlijk belang is dat de nationale autoriteiten zich bewust zijn van de gevolgen wanneer er geen schadeloosstelling volgt na de inbreuk op het Unierecht, zoals blijkt uit de verzoekschriften, met inbegrip van gevallen van onvolledige of gedeeltelijke uitvoering van de arresten van het HvJ-EU; is van mening dat doeltreffende verhaalsmogelijkheden voor de slachtoffers van inbreuken op de EU-wetgeving ervoor zorgen dat burgers meer vertrouwen hebben in de Unie en haar beleid; verzoekt de Commissie opnieuw om de Commissie verzoekschriften regelmatig op de hoogte te houden van de ontwikkelingen in inbreukprocedures en de Commissie verzoekschriften toegang te verlenen tot de relevante Commissiedocumenten met betrekking tot inbreukprocedures en wetgevingsinitiatieven die zijn opgestart naar aanleiding van verzoekschriften, en EU-Pilot-procedures; is van mening dat volledige transparantie en regelmatige feedback over de behandeling van lopende inbreukprocedures van de kant van de Commissie bevorderlijk zouden zijn voor de follow-up van openstaande verzoekschriften door de commissie; 9. verzoekt de Commissie na te gaan of de nationale autoriteiten de nodige maatregelen nemen om tegemoet te komen aan de zorgen van burgers, die tot uiting komen in de verzoekschriften waarin inbreuken op de EU-wetgeving worden aangehaald, en zo nodig inbreukprocedures in te leiden; meent dat het van cruciaal belang is dat de Commissie snel optreedt tegen inbreuken op het EU-recht om te voorkomen dat deze systematisch worden; 10. herinnert eraan dat de e-Petition-databank een essentieel intern hulpmiddel is dat de leden van de Commissie verzoekschriften toegang geeft tot alle nodige informatie om de stand van zaken van elk verzoekschrift te kunnen volgen en weloverwogen beslissingen te kunnen nemen over de behandeling van de verzoekschriften; merkt op dat de e-Petition-databank ook een belangrijke rol speelt in de communicatie met indieners van verzoekschriften en verzoekt het Parlement middelen uit te trekken om de documentenstroom van de databank verder te ontwikkelen om de communicatie met indieners van verzoekschriften vlotter en sneller te laten verlopen; 11. is ingenomen met de toezegging van de Commissie om samen met het Parlement een interinstitutioneel IT-instrument te ontwikkelen en dringt aan op de snelle invoering ervan als een middel om informatie en documenten uit te wisselen over alle follow-upmaatregelen naar aanleiding van verzoekschriften, zoals inbreukprocedures, wetgevingsvoorstellen of antwoorden van nationale autoriteiten, zodat verzoekschriften transparanter en efficiënter kunnen worden behandeld, wat in het algemeen het vertrouwen van burgers in de EU-instellingen en het Europese project zou helpen vergroten; moedigt de Commissie aan ook andere instrumenten te gebruiken om uitgebreide informatie te verstrekken aan de Commissie verzoekschriften, met inbegrip van haar jaarverslag over de controle op de toepassing van het EU-recht, waarin een uitgebreide analyse moet staan van het verband tussen verzoekschriften, inbreukprocedures en (niet-)wetgevingsmaatregelen naar aanleiding van verzoekschriften, om zo op te treden tegen de gebrekkige omzetting en onjuiste toepassing van het EU-recht door de lidstaten; onderstreept dat de relevantie van de werkzaamheden van de Commissie verzoekschriften moet worden versterkt door het gebruik van verzoekschriften aan te moedigen en ontvangen verzoekschriften beter op te volgen om mogelijke tekortkomingen in de toepassing en uitvoering van het EU-recht beter aan te pakken, onder meer via het verzoekschriftennetwerk van het Europees Parlement; 12. herinnert eraan dat de samenwerking met andere commissies van het Parlement essentieel is voor de uitvoerige behandeling van verzoekschriften; merkt op dat in 2022 in totaal 56 verzoekschriften voor advies en 734 verzoekschriften ter informatie aan andere commissies werden toegezonden; betreurt dat van de 56 gevraagde adviezen er slechts 25 zijn ontvangen; herinnert eraan dat indieners worden ingelicht over het besluit om andere commissies te raadplegen bij de behandeling van hun verzoekschrift; onderstreept dat de parlementaire commissies hun inspanningen moeten opvoeren om actief bij te dragen aan de behandeling van verzoekschriften door hun expertise beschikbaar te stellen zodat het Parlement sneller en uitvoeriger op de zorgen van burgers kan reageren; 13. meent dat het verzoekschriftennetwerk een nuttig instrument is om de opvolging van verzoekschriften bij parlementaire en wetgevende werkzaamheden te vergemakkelijken; is ervan overtuigd dat regelmatige bijeenkomsten van het verzoekschriftennetwerk van cruciaal belang zijn om de zichtbaarheid van de activiteiten van de Commissie verzoekschriften te vergroten en een beter inzicht te geven in haar werkzaamheden en missie, alsook om nauwer samen te werken met de andere parlementaire commissies; meent dat de uitwisseling van informatie over specifieke verzoekschriften die relevant zijn voor de lopende wetgevingswerkzaamheden kan worden verbeterd; 14. onderstreept dat de Commissie verzoekschriften haar standpunt over belangrijke kwesties die in verzoekschriften aan bod komen, kenbaar heeft gemaakt in haar verslag over het resultaat van de beraadslagingen van de Commissie verzoekschriften in 2021 (2) , haar verslag “In gesprek gaan met burgers: het petitierecht, het recht zich te wenden tot de Europese Ombudsman en het Europees burgerinitiatief”, haar verslag “EU-burgerschap 2020: burgers meer zeggenschap geven en hun rechten beschermen” (3) , haar advies “Beter wetgeven: samen zorgen voor betere regelgeving” (4) en haar advies van 15 maart 2022 over het verslag van de Commissie over de rechtsstaat 2021 (5) ; 15. wijst op de enorme toename van verzoekschriften over kwesties in verband met externe betrekkingen in vergelijking met voorgaande jaren; merkt op dat dit kan worden verklaard door de geopolitieke context in 2022 en in het bijzonder de Russische invasie van Oekraïne; merkt op dat de Commissie verzoekschriften rekening heeft gehouden met de zorgen van burgers over kwesties als veiligheid, humanitaire hulp, sancties, voedselzekerheid, militaire en financiële steun aan Oekraïne, conflictoplossing, visumbeleid, energievoorziening en de integratie van Oekraïne in de EU, door een aantal verzoekschriften op de agenda te plaatsen die met name betrekking hadden op de situatie van vluchtelingen, kinderrechten en de voedselvoorziening; beklemtoont dat met name de Commissie buitenlandse zaken en de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken, deze verzoekschriften ter harte moeten nemen in hun beraadslagingen over Oekraïne; 16. stelt vast dat het thema gezondheid – dat in 2021 een van de belangrijkste punten van zorg was in verzoekschriften, voornamelijk uit bezorgdheid over de volksgezondheid naar aanleiding van de COVID-19-pandemie – in 2022 blijkbaar minder belangrijk werd, aangezien de Commissie verzoekschriften in 2022 minder verzoekschriften over COVID-19 heeft onderzocht en beantwoord dan in 2021; 17. vestigt de aandacht op het grote aantal behandelde verzoekschriften dat betrekking had op de verschillende aspecten van de bescherming van regenbooggezinnen in de EU, en met name op de uiteenlopende standpunten ten aanzien van het vrij verkeer en de wederzijdse erkenning van de rechten van lhbti+-gezinnen in de EU; herinnert in dit verband aan de openbare hoorzitting over discriminatie op grond van seksuele geaardheid die de Commissie verzoekschriften op 1 december 2022 heeft georganiseerd, om na te gaan met welke juridische problemen regenbooggezinnen in hun dagelijks leven in de lidstaten te maken krijgen en om zich te buigen over de wederzijdse erkenning van ouderschap en huwelijken en kwesties inzake de voogdij over kinderen; 18. wijst erop dat verzoekschriften betreffende de rechten van nationale minderheden op de agenda van de Commissie verzoekschriften bleven, vooral in verband met discriminerende praktijken met betrekking tot het recht op onderwijs in hun moedertaal en het gebruik van talen; wijst op de openbare hoorzitting over culturele en taalkundige verscheidenheid in de EU die door de Commissie verzoekschriften op 20 april 2022 werd georganiseerd en waarin aandacht werd besteed aan verschillende kwesties die een invloed hebben op het gebruik van minderheidstalen, en aan manieren om de culturele en taalkundige verscheidenheid in de EU beter te beschermen en bevorderen; acht de steun van de EU voor het onderwijs en gebruik van regionale en minderheidstalen noodzakelijk; 19. merkt op dat milieukwesties ook in 2022 een belangrijk punt van zorg waren, aangezien ruim 20 % van de verzoekschriften betrekking had op milieukwesties; merkt op dat in sommige van deze verzoekschriften werd beweerd dat de lidstaten de EU-wetgeving onjuist hebben toegepast en dat er tegen sommige lidstaten al inbreukprocedures zijn ingeleid wegens schending van de EU-milieuwetgeving; merkt op dat in tal van verzoekschriften klachten worden geuit over onder meer luchtkwaliteit, geluidshinder, afvalbeheer en de verslechtering van unieke ecosystemen en soorten, zoals de laatste oerbossen en primaire bossen en wetlands en veengebieden in Europa van onschatbare waarde; wijst op de inbreuken op de EU-wetgeving, waaronder de kaderrichtlijn water (6) , de vogelrichtlijn (7) en de habitatrichtlijn (8) ; verzoekt daarom de Commissie om zodra ze gevallen vaststelt waarin de milieuwetgeving van de EU niet is uitgevoerd, onverwijld een inbreukprocedure in te leiden en deze binnen een redelijke termijn af te ronden om verdere milieuschade te voorkomen; wijst op de aandacht die de Commissie verzoekschriften in 2022 opnieuw heeft besteed aan de gevolgen van mijnbouwactiviteiten voor het milieu door een aantal verzoekschriften over dit onderwerp op de agenda te plaatsen; vestigt ook de aandacht op een aantal energieprojecten, vooral met betrekking tot windmolenparken, en op de relevante openbare hoorzitting van 15 juni 2022 over de sociale en milieueffecten van hernieuwbare energie; wijst op het grote aantal verzoekschriften over het beheer en de bescherming van populaties van bruine beren en wolven in de EU, waarvoor de volledige medewerking van alle relevante autoriteiten op lokaal, regionaal, nationaal en EU-niveau nodig is om doeltreffende oplossingen te vinden voor de instandhouding en het beheer van grote carnivoren; 20. vestigt de aandacht op de openbare hoorzitting van de Commissie verzoekschriften van 25 maart 2022 over een Groen Europees Openbaar Ministerie, waarop de tekortkomingen en uitdagingen bij de handhaving van het milieustrafrecht van de EU aan de hand van ontvangen verzoekschriften werden beoordeeld, evenals nieuwe instrumenten om milieucriminaliteit aan te pakken, waaronder de mogelijke instelling van een Groen Europees Openbaar Ministerie, en die het pad effende voor de vaststelling van een advies door de commissie; wijst in dit verband op het advies van de Commissie verzoekschriften over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake de bescherming van het milieu door middel van het strafrecht en tot vervanging van Richtlijn 2008/99/EG; 21. benadrukt dat het belangrijk is de verwachtingen van EU-burgers op het gebied van milieubescherming waar te maken, en met name om actie te ondernemen tegen illegale houtkap; onderstreept in dit verband de vervolgmaatregelen van het Parlement naar aanleiding van de verzoekschriften nrs. 0289/2015, 0625/2018, 1248/2019, 0408/2020, 0722/2020 en 1056/2021, waarin bezorgdheid werd geuit over de toenemende illegale houtkap en specifieke praktijken in een aantal lidstaten die in strijd zijn met de milieuwetgeving van de EU; wijst in dit verband op de resolutie van het Europees Parlement van 23 juni 2022 over de illegale houtkap in de EU (9) , die werd vastgesteld op basis van een ontwerpresolutie van de Commissie verzoekschriften, alsook een vraag met verzoek om mondeling antwoord en een informatiebezoek naar aanleiding van vermeende schendingen van de EU-milieuwetgeving; 22. benadrukt bovendien dat het belangrijk is na te denken over de eisen van de EU-burgers met betrekking tot het grote aantal verzoekschriften in 2022 waarin indieners pleiten voor betere dierenwelzijnsnormen, onder meer in verband met het vervoer van levende dieren, beperkingen op snelgroeiende vleeskuikens en de negatieve gevolgen van kooien en andere welzijnsomstandigheden voor landbouwhuisdieren; herinnert de Commissie er in dit verband aan onverwijld gevolg te geven aan haar toezegging overeenkomstig haar mededeling naar aanleiding van het EBI “End the Cage Age” (10) en een wetgevingsvoorstel inzake dierenwelzijn voor te stellen; 23. verzoekt de Commissie daarom opnieuw met klem samen met de lidstaten zorg te dragen voor de correcte uitvoering van de EU-wetgeving op milieugebied; 24. wijst op de belangrijke bijdrage die de Commissie verzoekschriften heeft geleverd aan de bescherming van de rechten van personen met een handicap, zoals blijkt uit de behandeling van een aantal verzoekschriften over deze gevoelige kwestie; wijst in dit verband op het advies van de Commissie verzoekschriften van 13 juli 2022, getiteld “Naar gelijke rechten voor personen met een handicap” (11) ; herinnert aan de jaarlijkse workshop over de rechten van personen met een handicap, die de Commissie verzoekschriften op 30 november 2022 heeft gehouden om aandacht te besteden aan de beoordeling van handicaps, wederzijdse erkenning en de Europese gehandicaptenkaart, waarbij dieper werd ingegaan op de belemmeringen waar personen met een handicap mee te maken krijgen wanneer ze zich binnen de EU verplaatsen, zoals blijkt uit verzoekschriften; herinnert eraan dat de Commissie zich moet buigen over gevallen waarin de nationale autoriteiten het recht op socialezekerheidsuitkeringen van personen met een handicap weigeren te erkennen, waardoor deze personen niet over de nodige middelen beschikken om in hun basisbehoeften te voorzien; 25. verzoekt de betrokken parlementaire diensten hun inspanningen voort te zetten en het project van de interdepartementale werkgroep voor gebarentaal zo snel mogelijk af te ronden teneinde te voldoen aan de verzoeken van verzoekschrift nr. 1056/2016 om het mogelijk te maken verzoekschriften in te dienen in de nationale gebarentalen die in de EU worden gebruikt, opdat het grondrecht om verzoekschriften in te dienen toegankelijker wordt voor gebruikers van gebarentalen; 26. benadrukt dat er bij commissievergaderingen, plenaire zittingen en alle andere belangrijke vergaderingen en evenementen van het Europees Parlement tijdig in vertolking in gebarentaal en vertalingen in gemakkelijk leesbare taal moet worden voorzien zodat ze toegankelijk zijn voor personen met een handicap; 27. onderstreept de specifieke beschermende rol die de Commissie verzoekschriften binnen de EU vervult in het kader van het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap; wijst op de belangrijke lopende werkzaamheden van de commissie in verband met verzoekschriften over problemen die verbonden zijn met een handicap; wijst op de toename van het aantal verzoekschriften inzake handicaps in 2022 in vergelijking met voorgaande jaren, en met name op de ruime verdubbeling ten opzichte van 2021; merkt op dat discriminatie en toegang tot onderwijs en werkgelegenheid nog altijd tot de grootste uitdagingen voor personen met een handicap behoren; wijst erop dat de Commissie verzoekschriften speciale aandacht heeft geschonken aan sociale werkplaatsen, de sociale integratie van personen met een handicap en de verbetering van stemprocedures, met name voor personen met een handicap; 28. herinnert eraan dat de Commissie verzoekschriften krachtens het Reglement verantwoordelijk is voor de betrekkingen met de Europese Ombudsman; is ingenomen met de constructieve samenwerking tussen het Parlement en de Europese Ombudsman, waarmee de Commissie verzoekschriften de doelstelling deelt om de transparantie, professionaliteit en integriteit van de EU-instellingen tegenover de EU-burgers te waarborgen bij de vaststelling en uitvoering van EU-wetgeving op gebieden die van vitaal belang zijn voor het leven van mensen, zoals de handhaving van grondrechten, milieubescherming en de bescherming van de rechten van consumenten en werknemers; 29. is zich bewust van de bijdragen die de Europese Ombudsman regelmatig gedurende het hele jaar levert aan de werkzaamheden van de Commissie verzoekschriften; is stellig van oordeel dat de instellingen, organen en instanties van de Unie moeten zorgen voor een degelijke, consequente en doeltreffende follow-up van alle aanbevelingen van de Ombudsman; 30. benadrukt dat het EBI een belangrijk instrument is voor actief burgerschap en inspraak van het publiek; beklemtoont de behoefte om de toezeggingen van de Commissie in haar antwoorden op geldige EBI’s te verbeteren ter bevordering van het vertrouwen van de burgers in het EBI als het belangrijkste instrument voor de participatieve democratie; is verheugd over de behandeling van enkele niet-succesvolle EBI’s als verzoekschriften tijdens verschillende vergaderingen, aangezien dit burgers de kans heeft gegeven hun ideeën te presenteren en een constructief debat te houden, en bovendien de deelname van EU-burgers aan het democratische proces van de Unie heeft vergemakkelijkt; neemt kennis van het grote aantal nieuwe EBI’s dat in 2022 door de Commissie werd geregistreerd, waaruit blijkt dat burgers de kans grijpen om via participatieve instrumenten hun stem te laten horen in de beleidsvorming en de wetgevingsprocessen; verzoekt de Commissie terdege rekening te houden met de door het Parlement aangenomen resoluties over EBI’s en de dialoog met de burgers te verbeteren, door te verzekeren dat succesvolle EBI’s naar behoren worden opgevolgd; 31. herinnert eraan dat de indieners niet alleen aan de beraadslagingen over hun verzoekschriften kunnen deelnemen, maar ook aan de informatiebezoeken naar aanleiding van die verzoekschriften; is in dit verband van mening dat het voor indieners gemakkelijker zou zijn om deel te nemen aan een informatiebezoek van de Commissie verzoekschriften naar aanleiding van hun verzoekschrift als ze een vergoeding voor hun reiskosten zouden kunnen krijgen; herinnert eraan dat informatiebezoeken een belangrijk onderdeel vormen van de jaarlijkse activiteiten van de Commissie verzoekschriften en dat de commissie in 2022 door het grote aantal emotionele verzoekschriften over de rechten en het welzijn van kinderen twee informatiebezoeken heeft afgelegd met betrekking tot kinderrechten, ook al vallen deze grotendeels onder de nationale bevoegdheden; 32. onderstreept dat het verzoekschriftenportaal een essentieel instrument is om een vlotte, efficiënte en transparante verzoekschriftenprocedure te waarborgen; is in dit verband ingenomen met de verbeteringen op het gebied van gegevensbescherming en veiligheidskenmerken, die het portaal voor burgers gebruiksvriendelijker en veiliger hebben gemaakt; benadrukt dat er verdere inspanningen nodig zijn om het portaal toegankelijker te maken voor onder meer personen met een handicap; merkt op dat het verzoekschriftenportaal een van de meest bezochte websites van het Parlement is en bijgevolg voor EU-burgers vaak het eerste aanspreekpunt met het Parlement is; 33. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie en het verslag van de Commissie verzoekschriften te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de Europese Ombudsman, de regeringen en de parlementen van de lidstaten, alsmede aan hun verzoekschriftencommissies en nationale ombudsmannen of soortgelijke bevoegde organen in de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 222, – gezien Titel V van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), en met name artikel 42, lid 7, – gezien Verordening (EU) 2023/588 van het Europees Parlement en de Raad van 15 maart 2023 tot vaststelling van het programma van de Unie voor beveiligde connectiviteit voor de periode 2023-2027 (1) , – gezien de gezamenlijke mededeling aan het Europees Parlement en de Raad van 10 maart 2023 getiteld “Een ruimtestrategie voor veiligheid en defensie van de Europese Unie” (JOIN(2023)0009), – gezien Richtlijn (EU) 2022/2557 van het Europees Parlement en de Raad van 14 december 2022 betreffende de weerbaarheid van kritieke entiteiten en tot intrekking van Richtlijn 2008/114/EG van de Raad (2) , – gezien Richtlijn (EU) 2022/2555 van het Europees Parlement en de Raad van 14 december 2022 betreffende maatregelen voor een hoog gezamenlijk niveau van cyberbeveiliging in de Unie, tot wijziging van Verordening (EU) nr. 910/2014 en Richtlijn (EU) 2018/1972 en tot intrekking van Richtlijn (EU) 2016/1148 (NIS 2-richtlijn) (3) , – gezien de aanbeveling van de Raad van 14 november 2022 ter evaluatie van de voortgang die door de deelnemende lidstaten is gemaakt bij het nakomen van de verbintenissen in het kader van de permanente gestructureerde samenwerking (PESCO) (4) , – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 18 mei 2022 over de analyse van de lacunes op het gebied van defensie-investeringen en de te volgen koers (JOIN(2022)0024), – gezien Verordening (EU) 2021/697 van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2021 tot oprichting van het Europees Defensiefonds en tot intrekking van Verordening (EU) 2018/1092 (5) , – gezien Besluit (GBVB) 2021/698 van de Raad van 30 april 2021 betreffende de beveiliging van systemen en diensten die worden gestationeerd, geëxploiteerd en gebruikt in het kader van het ruimtevaartprogramma van de Unie en die een weerslag kunnen hebben op de veiligheid van de Unie, en tot intrekking van Besluit 2014/496/GBVB (6) , – gezien de mededeling van de Commissie van 15 februari 2022, getiteld “Routekaart voor kritieke technologieën voor veiligheid en defensie” ( COM(2022)0061 ), – gezien Verordening (EU) 2021/696 van het Europees Parlement en de Raad van 28 april 2021 tot vaststelling van het ruimtevaartprogramma van de Unie, tot oprichting van het Agentschap van de Europese Unie voor het ruimtevaartprogramma en tot intrekking van de Verordeningen (EU) nr. 912/2010, (EU) nr. 1285/2013 en (EU) nr. 377/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU (7) , – gezien de mededeling van de Commissie van 22 februari 2021 getiteld “Actieplan voor synergieën tussen de civiele, defensie- en ruimtevaartindustrieën” ( COM(2021)0070 ), – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 16 december 2020 getiteld “De EU-strategie inzake cyberbeveiliging voor het digitale tijdperk” (JOIN(2020)0018), – gezien Besluit (GBVB) 2019/797 van de Raad van 17 mei 2019 betreffende beperkende maatregelen tegen cyberaanvallen die de Unie of haar lidstaten bedreigen (8) , – gezien Verordening (EU) 2019/881 van het Europees Parlement en de Raad van 17 april 2019 inzake Enisa (het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging), en inzake de certificering van de cyberbeveiliging van informatie- en communicatietechnologie en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 526/2013 (de cyberbeveiligingsverordening) (9) , – gezien Verordening (EU) 2019/452 van het Europees Parlement en de Raad van 19 maart 2019 tot vaststelling van een kader voor de screening van buitenlandse directe investeringen in de Unie (10) , – gezien Besluit (GBVB) 2017/2315 van de Raad van 11 december 2017 tot instelling van de permanente gestructureerde samenwerking (PESCO) en tot opstelling van de lijst van deelnemende lidstaten (11) , – gezien de mededeling van 28 juni 2016, getiteld “Gedeelde visie, gemeenschappelijke actie: Een sterker Europa – Een algemene strategie voor de Europese Unie op het gebied van het buitenlands en veiligheidsbeleid”, – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 7 februari 2013, getiteld “Strategie inzake cyberbeveiliging van de Europese Unie: Een open, veilige en beveiligde cyberspace” (JOIN(2013)0001), – gezien Besluit 2014/401/GBVB van de Raad van 26 juni 2014 betreffende het Satellietcentrum van de Europese Unie en tot intrekking van Gemeenschappelijk Optreden 2001/555/GBVB betreffende de oprichting van een satellietcentrum van de Europese Unie (12) , – gezien de gezamenlijke verklaringen over de samenwerking tussen de EU en de NAVO, die op 8 juli 2014, 10 juli 2018 en 10 januari 2023 werden ondertekend, – gezien het strategisch concept 2022 van de NAVO van 29 juni 2022, – gezien het algemene ruimtevaartbeleid van de NAVO van 17 januari 2022, – gezien het verslag van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties van 13 juli 2021 over het verminderen van bedreigingen vanuit de ruimte door middel van normen, voorschriften en beginselen voor verantwoordelijk gedrag en resolutie 76/231 van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties van 24 december 2021 over dat onderwerp, – gezien resolutie 77/41 van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties van 7 december 2022 over proeven met direct-ascent anti-satellietraketten met vernietigende werking, – gezien resolutie 75/36 van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties van 7 december 2020 over het verminderen van bedreigingen vanuit de ruimte door middel van normen, voorschriften en beginselen voor verantwoordelijk gedrag, – gezien resolutie 62/217 van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties van 22 december 2007 over internationale samenwerking bij het vreedzame gebruik van de ruimte, – gezien het VN-Verdrag inzake de beginselen waaraan de activiteiten van staten zijn onderworpen bij het onderzoek en gebruik van de kosmische ruimte, met inbegrip van de maan en andere hemellichamen aangenomen tijdens de 1 499e plenaire vergadering van 19 december 1966, – gezien de open VN-werkgroep inzake het verminderen van bedreigingen vanuit de ruimte door middel van normen, voorschriften en beginselen voor verantwoordelijk gedrag, opgericht bij resolutie 76/231, – gezien zijn resolutie van 9 mei 2023 over kritieke technologieën voor veiligheid en defensie: stand van zaken en toekomstige uitdagingen (13) , – gezien zijn resolutie van 18 januari 2023 over de uitvoering van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – jaarverslag 2022 (14) , – gezien zijn resolutie van 25 maart 2021 over de uitvoering van Richtlijn 2009/81/EG betreffende aanbestedingen op defensie- en veiligheidsgebied, en van Richtlijn 2009/43/EG betreffende de overdracht van defensiegerelateerde producten (15) , – gezien zijn resolutie van 7 oktober 2021 over de stand van de cyberdefensievermogens van de EU (16) , – gezien zijn resolutie van 12 september 2018 over autonome wapensystemen (17) , – gezien zijn resolutie van 13 juni 2018 over cyberdefensie (18) , – gezien zijn resolutie van 8 juni 2016 over ruimtevaartcapaciteiten voor de Europese veiligheid en defensie (19) , – gezien zijn resolutie van 3 april 2014 over de alomvattende aanpak van de EU en de gevolgen ervan voor de coherentie van het externe optreden van de EU (20) , – gezien het Verdrag van 5 augustus 1963 tot het verbieden van proefnemingen met kernwapens in de dampkring, in de kosmische ruimte en onder water, – gezien het Verdrag van 10 december 1976 inzake het verbod van militair of enig ander vijandelijk gebruik van milieuveranderingstechnieken, – gezien de routekaart voor klimaatverandering en defensie van 9 november 2020, – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken ( A9‑0334/2023 ), A. overwegende dat de Europese Unie programma’s en capaciteiten heeft die haar de status van ruimtevaartmogendheid geven; B. overwegende dat het EU-ruimtevaartprogramma en het programma van de Unie voor beveiligde connectiviteit (IRIS²) een belangrijke rol spelen in de context van Europese veiligheid en defensie en de EU de status van geloofwaardige speler op het internationale toneel geven; C. overwegende dat de ruimtevaartactiviteiten van de EU een belangrijke bijdrage leveren aan de veiligheid van de burgers van de EU en daarbuiten, hetgeen geen enkele afzonderlijke lidstaat alleen zou kunnen doen; D. overwegende dat de VN een open werkgroep heeft opgericht inzake het verminderen van bedreigingen vanuit de ruimte door middel van normen, voorschriften en beginselen voor verantwoordelijk gedrag; E. overwegende dat het strategisch kompas en de ruimtestrategie voor veiligheid en defensie van de EU het belang van de ruimte erkennen als een strategisch gebied waarop steeds assertievere en potentieel conflictueuzere mogendheden op civiel, militair en economisch vlak actief zijn; F. overwegende dat in de Verklaring van Versailles van 10 en 11 maart 2022 wordt benadrukt dat er meer moet worden geïnvesteerd in strategische hulpmiddelen, waaronder cyberbeveiliging en in de ruimte gestationeerde connectiviteit, teneinde de defensievermogens van de EU en de operationele capaciteit van de EU voor de uitvoering van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid te versterken, evenals ander beleid van de Unie op gebieden als extern optreden, grensbeheer, bescherming van kritieke activa, crisisbeheersing, humanitaire hulp of noodhulp bij rampen; G. overwegende dat de grootschalige invasie van Oekraïne door Rusland heeft aangetoond dat geospatiale beeldinformatie en veilige connectiviteit op het gebied van militaire doelwitten, manoeuvreren en defensie van essentieel belang en strategische waarde zijn, maar ook uitdagingen aan het licht heeft gebracht die moeten worden aangepakt door middel van internationale initiatieven die gericht zijn op ruimtevaart- en cyberkwesties, gezien de nauwe banden tussen ruimtevaart en cyberdomeinen; H. overwegende dat ruimteveiligheid essentieel is voor de mondiale stabiliteit en kan helpen om de gevolgen van conflicten te beperken of conflicten helemaal te vermijden; I. overwegende dat de ruimtevaartcapaciteiten van de Unie en haar lidstaten essentiële activiteiten leveren voor de economie, het wetenschappelijk onderzoek en het functioneren van onze samenlevingen; J. overwegende dat ruimtegebaseerde activa bedoeld zijn voor tweeërlei gebruik, aangezien zij civiele doeleinden dienen en tegelijkertijd van cruciaal belang zijn voor veiligheid en defensie; overwegende dat ruimtevaartcapaciteiten niet alleen essentieel zijn geworden voor autonome beoordeling, besluitvorming en actie, maar ook voor het uitvoeren van civiele en militaire operaties door de EU en haar lidstaten; K. overwegende dat de EU het risico loopt de autonome toegang tot de ruimte te verliezen voor de inzet van haar civiele en militaire satellieten; overwegende dat dit verlies tot veiligheidsuitdagingen zou leiden, aangezien de EU gedwongen zou zijn haar missies uit te voeren buiten het grondgebied van de EU en te vertrouwen op niet-Europese draagraketten; L. overwegende dat er sprake is van een toename van ruimteactiviteiten, een verhoogd risico op botsingen en ruimteschroot en een toename van het aantal overheids- en niet-overheidsactoren; overwegende dat er een technologische en commerciële ruimtewedloop plaatsvindt en de strategische concurrentie tussen ruimtevaartmogendheden is toegenomen en het potentieel voor escalatie toeneemt; M. overwegende dat de snelle ontwikkeling van nieuwe particuliere ruimtevaartcapaciteiten kansen biedt voor innovatie in samenwerking met de lidstaten, maar ook uitdagingen met zich meebrengt, aangezien commerciële exploitatie negatieve gevolgen kan hebben voor de veiligheid in de ruimte; overwegende dat dergelijke privécapaciteiten, zoals Starlink satellietdiensten, ten goede of ten kwade zijn gebruikt in het kader van de illegale aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne; N. overwegende dat deze bewapening tot uiting komt in de ontwikkeling van middelen om ruimtevaartuigen te neutraliseren of zelfs te vernietigen; O. overwegende dat er sprake is van een intensivering van bedreigingen van de civiele of militaire ruimtevaartcapaciteiten van de Unie en haar lidstaten, ongeacht of deze per ongeluk of opzettelijk zijn gepleegd, die moeilijk op te sporen en toe te schrijven zijn, en van een toename van onvriendelijk gedrag op basis van ambiguïteit of intimidatie; P. overwegende dat het opzettelijk creëren van ruimteschrootvelden door kwaadwillende actoren, bijvoorbeeld met behulp van antisatellietraketten, kan leiden tot een kettingreactie van botsingen (Kesslersyndroom), waardoor een veilige toegang tot de ruimte onmogelijk wordt; Q. overwegende dat er geen gemeenschappelijk internationaal standpunt is over de mogelijke reactiedrempels ten aanzien van een handeling die in de ruimte plaatsvindt; overwegende dat dit kan leiden tot een onopzettelijke of ongewilde escalatie; R. overwegende dat deze bedreigingen ook aanzienlijke gevolgen hebben op humanitair gebied en voor crisisbeheer, aangezien capaciteiten op het gebied van ruimtevaartdiensten vaak worden gebruikt om hulp te bieden aan mensen die zich in noodsituaties bevinden (zoals natuurrampen of gewapende conflicten); overwegende dat een op samenwerking gebaseerde aanpak van ruimtediensten nodig is om dergelijke uitdagingen, waaronder de gevolgen van de klimaatverandering, te monitoren en aan te pakken; S. overwegende dat er sprake is van een ontoereikend veiligheidsniveau van de Europese ruimtevaartcapaciteiten, aanhoudende afhankelijkheid van bepaalde Europese ruimtevaartindustrieën van derde landen, een heterogeen niveau van bescherming van de nationale ruimtesystemen tussen de lidstaten en een gebrek aan een snel en doeltreffend reactievermogen in geval van een ruimtecrisis; T. overwegende dat de ruimtevaart een snel groeiende economische sector is; overwegende dat uit het verslag over de gecoördineerde jaarlijkse evaluatie inzake defensie van 2022 blijkt dat de ruimte- en cyberspace minder goed gefinancierd zijn dan traditionele domeinen zoals lucht, land en zee; overwegende dat de totale jaarlijkse uitgaven van de EU-lidstaten voor civiele ruimtevaartactiviteiten ruwweg slechts een zesde bedragen van de uitgaven van de Verenigde Staten en aanzienlijk lager zijn dan die van China, en dat het vanwege dit grote verschil een uitdaging is om het doel van de EU van open strategische autonomie in de ruimte te bereiken; 1. is ingenomen met de bevindingen en het hoge ambitieniveau van de aanbevelingen die zijn voorgesteld in de ruimtestrategie voor veiligheid en defensie van de Europese Unie, die tegemoetkomen aan de sterke verwachtingen van Europese ruimtevaartactoren, en dringt aan op een snelle en doeltreffende uitvoering van de bepleitte acties overeenkomstig het leidende beginsel van de EU inzake open strategische autonomie; 2. merkt op dat in de routekaart voor klimaatverandering en defensie klimaatverandering wordt erkend als een dreigingsmultiplicator die onze veiligheid op de lange termijn fundamenteel beïnvloedt en daarin concrete maatregelen worden vastgesteld om de steeds belangrijkere samenhang tussen klimaat en veiligheid aan te pakken; wijst erop dat het belangrijk is om de klimaatverandering nauwlettend te monitoren en erover te rapporteren door gebruik te maken van de ruimtevaartcapaciteiten van de EU, vanwege de cruciale gevolgen voor de veiligheid van de EU, het effect ervan op migratie en conflicten in naburige regio’s, en de implicaties ervan voor de voedselzekerheid, de energieproductie en de internationale handel; Bescherming en veerkracht van ruimtesystemen en -diensten 3. wijst erop dat ruimtesystemen en satellieten kritieke infrastructuur zijn, die moet worden beschermd en versterkt; merkt op dat de toenemende risico’s van ruimteschroot en bedreigingen in de ruimte en voor ruimtesystemen, zowel op de grond als in de ruimte, het noodzakelijk maken de veerkracht van de Europese ruimte-infrastructuur, -systemen en -diensten te versterken; 4. is ingenomen met het voorstel van de strategie om een jaarlijks gerubriceerd analysedocument voor ruimtedreigingen op te stellen, zodat de EU en de lidstaten zich collectief bewust worden van de omvang van deze bedreigingen en van de maatregelen die moeten worden genomen om ze doeltreffend aan te pakken; 5. stelt vast dat 11 van de 27 lidstaten al nationale regelgeving voor de ruimtevaart hebben ingevoerd; is ingenomen met het initiatief van de Commissie om EU-ruimtewetgeving voor te stellen tot vaststelling van een gemeenschappelijk, geharmoniseerd en samenhangend kader voor beveiliging, veiligheid en duurzaamheid om de veerkracht en strategische autonomie van de ruimtediensten van de EU te versterken en buitensporige versnippering van de mondiale ruimtevaartmarkt te voorkomen, en tegelijkertijd bij te dragen aan de versterking van het concurrentievermogen van de Europese ruimtevaartindustrie door het gebruik van ruimtediensten op een groot aantal beleidsterreinen van de EU te stimuleren; wijst erop dat dit coherente en samenhangende EU-kader met spanning wordt verwacht door de lidstaten en de ruimtevaartindustrie in het algemeen, waaronder grote industriële actoren en kmo’s; benadrukt dat er een doeltreffend regelgevingskader moet komen voor nieuwe ruimtevaartondernemingen die in de EU gevestigd zijn, met een sterke nadruk op beschermingsmaatregelen en informatiebeveiliging in overeenstemming met de veiligheidsbehoeften van de Unie; dringt aan op de vaststelling van specifieke maatregelen om ervoor te zorgen dat particuliere ruimtevaartondernemingen die een dienst verlenen, in tijden van crisis worden beschouwd als particuliere entiteiten met een openbaredienstverleningstaak, teneinde te voorkomen dat de toegang tot ruimtediensten, met name satellietcommunicatie, wordt opgeschort of beperkt; moedigt de Commissie aan om kwesties in verband met registratie, aansprakelijkheid en milieunormen op te nemen in nieuwe ruimtewetgeving; 6. pleit voor een versterking van de middelen inzake internationale regelgeving en capaciteiten voor ruimteverkeersbeheer (STM) en de vaststelling van gemeenschappelijke reactiedrempels ten aanzien van handelingen die in de ruimte plaatsvinden, om de infrastructuur in een baan om de aarde van de EU, de lidstaten en particuliere ondernemingen beter te beschermen; dringt erop aan dat de EU niet vertrouwt op ruimtebewakingssystemen van derden; verzoekt derhalve de EU en haar lidstaten hun inspanningen op het gebied van ruimtebewaking en -monitoring op te voeren om het risico op botsingen te verminderen; herinnert eraan dat het belangrijk is om de cyberbeveiliging van zowel ruimtesystemen als infrastructuur op de grond tegen cyberaanvallen te verbeteren; dringt aan op meer internationale samenwerking en coördinatie op het gebied van ruimteverkeersbeheer en op een verkleining van de ecologische voetafdruk van de ruimtevaartsector; 7. benadrukt dat het belangrijk is om het bewustzijn op EU-niveau te vergroten over het belang van zowel civiele als overheidsgebruikers die gebruikmaken van de publiek gereguleerde Galileo-dienst en nieuwe Galileo-differentiatoren zoals de High Accuracy Service, Authentication Service en Emergency Warning Service op een synergetische manier met aardobservatie en beveiligde communicatie, teneinde de operationele capaciteit van de EU te versterken om in alle fasen van rampenrisicobeheer op te treden en de zich ontwikkelende dreigingen doeltreffend aan te pakken; 8. betreurt dat de Unie voor gegevens over ruimtebewaking en -monitoring (SST) in grote mate afhankelijk is van andere landen; dringt erop aan dat de Commissie en de lidstaten meer in opsporingscapaciteiten op het gebied van SST investeren met het oog op de ondersteuning, in samenwerking met het EU SST-consortium, van de ontwikkeling van een uitgebreidere Europese databank; 9. dringt aan op de snelle en operationele oprichting van de satellietconstellatie voor beveiligde connectiviteit “IRIS²”, met deelname van de ruimtesector in heel Europa, met inbegrip van kmo’s, om te zorgen voor constante toegang tot beveiligde en soevereine connectiviteitsdiensten die tegemoetkomen aan de operationele behoeften van de EU en de lidstaten en dringt erop aan dat de bestaande onderdelen van het ruimtevaartprogramma van de Unie worden afgerond, om de veerkracht van de kritieke infrastructuur van de lidstaten te versterken; is van mening dat IRIS² het belang aantoont van beveiligde satellietgebaseerde connectiviteit, onder meer door het gebruik van kwantumencryptie, en van ruimtegebaseerde aardobservatie als cruciale factoren; benadrukt voorts het belang van IRIS² voor de doeltreffende uitvoering van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid van de EU, aangezien het missies en operaties in het buitenland ondersteunt en fungeert als een belangrijk instrument om de veiligheid van gevoelige digitale communicatie te waarborgen; 10. is ingenomen met het voorstel om een EU-programma voor aardobservatiediensten op te zetten voor gebruik door de overheid, voor gevoelige toepassingen op het gebied van veiligheid en defensie; verzoekt de Commissie opdracht te geven voor een studie om de haalbaarheid van een dergelijke dienst te analyseren en te zorgen voor voldoende financiering voor dit doel; 11. benadrukt de belangrijke bijdrage van Copernicus aan missies in verband met aardobservatie, waaronder toepassingen in verband met beveiliging; 12. dringt erop aan dat de veilige multiorbitale connectiviteitsinfrastructuur wordt ontwikkeld tot een echte mondiale dienst die ook gebieden bestrijkt die momenteel slecht worden gedekt, zoals het noordpoolgebied; roept ertoe op te waarborgen dat belanghebbenden op het gebied van openbare veiligheid en defensie toegang hebben tot gemeenschappelijke satellietdiensten in strategisch belangrijke gebieden ter ondersteuning van de werking van kritieke infrastructuur, crisisbeheersing en omgevingsbewustzijn; 13. is van mening dat, om de continuïteit van de dienstverlening in geval van een incident in stand te houden, ervoor moet worden gezorgd dat satellieten toekomstbestendig zijn en dat tijdens de ontwikkelingsfase waarschijnlijke aanvalsscenario’s worden geanticipeerd; stelt dat autonome grondsystemen moeten worden gehandhaafd om negatieve langetermijneffecten te voorkomen die het gevolg kunnen zijn van een verminderde toegang tot de ruimte, en dat beschermingsmaatregelen moeten worden versterkt door de vereisten inzake cyberbeveiliging systematisch te integreren door ontwerp door middel van voortdurende samenwerking met de particuliere sector en gedurende de gehele levensduur van bestaande componenten; 14. merkt op dat de ruimtevaartcapaciteiten van de Unie het mogelijk maken de ruimtevaartinfrastructuur te beschermen, de veerkracht ervan te vergroten en de bijdragen van de Europese ruimteactiva aan de operationele defensie- en veiligheidscapaciteiten te verbeteren, en ervoor te zorgen dat inspanningen op het gebied van afschrikking en defensie blijven functioneren indien aanvallen of storingen in de ruimte de kritieke infrastructuur aantasten; is bezorgd over de reële risico’s van de ongecontroleerde ontwikkeling van nieuwe ruimtetechnologieën; pleit er in dit verband voor om op Europees niveau de risico’s van militarisering strikter en preciezer te beoordelen en te monitoren, met name op bijzonder gevoelige gebieden als de toegang tot de ruimte of operaties in een baan om de aarde; 15. benadrukt dat de capaciteit voor autonome toegang tot de ruimte een essentieel onderdeel is van het Europese ruimtevaartbeleid; betreurt het huidige gebrek aan autonome toegang tot de ruimte voor de EU, waardoor missies op het gebied van veiligheid en defensie in gevaar komen; is derhalve van mening dat op basis van synergieën een bijzondere inspanning moet worden geleverd om de duurzame productie van Europese draagraketten verder te stimuleren en concurrerend te maken; verzoekt de EU en haar lidstaten het beginsel van Europese preferentie toe te passen bij de keuze van draagraketten, teneinde de economische duurzaamheid van de Europese lanceringssector te waarborgen en de afhankelijkheid van buiten de EU vervaardigde draagraketten te verminderen, alsook bij de selectie van ruimtegegevens en -diensten door overheidsinstanties; verzoekt de Commissie een alomvattende strategie voor het EU-beleid inzake draagraketten te ontwikkelen, waarin prioriteit wordt gegeven aan autonome toegang tot de ruimte, redundantie, hergebruik en schaalbaarheid, en die alle soorten missies, omloopbanen en soorten nuttige ladingen omvat, en te vertrouwen op de technische deskundigheid van het Europees Ruimteagentschap; 16. benadrukt dat de oprichting van geografisch gediversifieerde ruimtehavens en lanceringscomplexen op het grondgebied van de EU moet worden ondersteund, om de strategische autonomie van de EU op ruimtevaartgebied te bevorderen; merkt op dat de ruimteactiva van de regeringen van de EU alleen in uitzonderlijke en gerechtvaardigde gevallen vanaf het grondgebied van een niet-EU-land of met lanceerdiensten van buiten de EU mogen worden gelanceerd; dringt erop aan dat de bestaande en toekomstige ruimtehavens in de EU worden omgevormd tot echte Europese ruimtehavens, en dat daarvoor in het volgende meerjarig financieel kader specifieke EU-financiering voor hun werking en veiligheid moet worden toegewezen; roept op tot de oprichting van een gemeenschappelijk aanbestedingsplatform voor lanceerdiensten om tegemoet te komen aan de behoeften van zowel de EU als haar lidstaten; 17. benadrukt dat de ontwikkeling moet worden bevorderd van responsieve ruimtesystemen die kleine satellieten op korte termijn in verschillende soorten omloopbanen kunnen plaatsen, om tegemoet te komen aan specifieke operationele behoeften en capaciteitstekorten in verband met tekorten aan of schade aan bestaande ruimteactiva; 18. erkent dat sommige banen om de aarde al vol zitten met satellieten en ruimteschroot waardoor de toekomstige ontwikkeling van ruimtevaartactiviteiten riskanter en complexer wordt; wijst er in dit verband op dat het bestaande ruimteschroot moet worden gemonitord en beheerd en dat er manieren moeten worden gevonden om de hoeveelheid afval bij toekomstige ruimtevaartactiviteiten te verminderen; 19. is verheugd over de recente inhuldiging van de Esrange-ruimtehaven in Zweden, die de EU veerkrachtiger zal maken door een tweede lanceerbasis in de Unie te bieden naast de Guyaanse ruimtehaven in Frankrijk; is verheugd over de recente investering in het lanceerplatform “Diamant” in de Guyaanse ruimtehaven, dat ontworpen is om kleine en middelgrote draagraketten te lanceren en zo de lanceercapaciteiten in de EU te diversifiëren; Respons op kwaadaardige of vijandige activiteiten in de ruimte 20. merkt op dat de intensivering van de bedreigingen in de ruimte de EU en haar lidstaten ertoe noopt hun capaciteiten en governance te versterken om een bedreiging zo snel mogelijk op te sporen, te karakteriseren, toe te schrijven en aan te pakken; is verheugd over de conclusie in het kader van de ruimtestrategie dat nieuwe overheidscapaciteiten en -diensten voor aardobservatie nodig zijn; 21. benadrukt dat de incidentele onthullingen van vijandige activiteiten van ruimtevaartmogendheden ten aanzien van kritieke ruimte-infrastructuur aantonen dat dreigingen van potentiële kwaadwillige activiteiten reëel zijn en dat het moeilijk is de oorsprong van deze bedreigingen precies te achterhalen; herinnert er in dit verband aan dat Rusland op 15 november 2021 een van zijn afgedankte elektronische inlichtingensatellieten met een direct-ascent-interceptieraket heeft vernietigd, waardoor een grote hoeveelheid ruimteschroot ontstond; voegt eraan toe dat Rusland uiteindelijk heeft toegegeven dat het deze operatie bij wijze van test heeft uitgevoerd, zonder details te geven over de gebruikte middelen; herinnert eraan dat het bestaan van deze dreigingen ook voldoende gefundeerd is en derhalve het onderwerp vormt van werkzaamheden in de marge van de Ontwapeningsconferentie in Genève, naar aanleiding van Resolutie 76/231 over het terugdringen van ruimtedreigingen door middel van normen, regels en beginselen van verantwoord gedrag; dringt aan op de ontwikkeling van waarborgen ter bescherming tegen het toenemende risico van militarisering van de ruimte; 22. roept op tot grote waakzaamheid met betrekking tot de ontwikkeling van gevoelige technologieën door kleine particuliere entiteiten, die kwetsbaarder zijn voor overname door kwaadwillende of vijandige actoren en een risico van ongecontroleerde proliferatie met zich kunnen meebrengen; dringt er daarnaast bij de lidstaten en de Commissie op aan ervoor te zorgen dat de acht criteria van Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB (21) en de bepalingen van de verordening inzake goederen voor tweeërlei gebruik (22) volledig worden nageleefd met betrekking tot de uitvoer van ruimtevaartgerelateerde technologie; 23. benadrukt dat bewustzijn in het ruimtedomein (SDA) van essentieel belang is voor het opsporen, volgen en toeschrijven van een bedreiging en de lidstaten in staat stelt passende beslissingen te nemen naar aanleiding van een ruimteaanval; herinnert eraan dat elke reactie op een aanval in verhouding moet staan tot de aard (van niet-kinetische tot kinetische actie) en omkeerbaarheid (permanent of tijdelijk) ervan; wijst erop dat maar weinig lidstaten momenteel beschikken over de capaciteiten die nodig zijn voor een nauwkeurig SDA en moedigt de lidstaten derhalve sterk aan de informatie te verstrekken die nodig is voor de toeschrijving van vijandig gedrag, hetgeen de ontwikkeling van veilige, robuuste en betrouwbare communicatie- en uitwisselingscapaciteiten op Europees niveau vereist; benadrukt dat informatie-uitwisseling ook een frequente uitwisseling van beste praktijken tussen de lidstaten moet omvatten, met deelname van EU-instellingen; 24. is ingenomen met het voorstel van de strategie tot wijziging van Besluit (GBVB) 2021/698 om bedreigingen voor ruimtevaartprogrammadiensten toe te schrijven en erop te reageren; dringt aan op concretere antwoorden over de solidariteitsmechanismen die op Europees niveau moeten worden uitgevoerd; dringt erop aan dat de werkzaamheden met betrekking tot de operationalisering van de clausule inzake wederzijdse bijstand (artikel 42, lid 7, VEU), met name met betrekking tot de ruimte, worden voortgezet door de modaliteiten voor het vaststellen van een aanval, het aanwijzen van de aanvaller en het voorbereiden van de nodige responsmechanismen te testen en er overeenstemming over te bereiken; is ingenomen met de toezegging om een specifiek instrumentarium te ontwikkelen, als aanvulling op cyberdiplomatie en hybride toolboxen, dat zou helpen om de verschillende dreigingen op ruimtevaartgebied aan te pakken; 25. benadrukt dat oefeningen van essentieel belang zijn voor het testen en valideren van de reactie van de EU op ruimtedreigingen, alsook voor het opbouwen van een groter gedeeld bewustzijn van ruimtedreigingen en een gemeenschappelijke strategische cultuur op ruimtevaartgebied; 26. wijst op het nauwe verband tussen ruimtevaart en cyberdomeinen; benadrukt in dit verband dat de reacties en initiatieven van de EU in de ruimte coherent moeten zijn, rekening houdend met de uitdagingen die inherent zijn aan beide domeinen; 27. dringt erop aan dat de EU en haar lidstaten beleidsmaatregelen vaststellen inzake antisatellietproeven, met name maatregelen die gericht zijn op het verbieden van destructieve proeven; Concurrentievermogen en investeringen 28. dringt erop aan dat de EU beschikt over een echt industriebeleid en een concurrerende industrie, onder meer door waar nodig belangrijke projecten van gemeenschappelijk Europees belang op te zetten; is van mening dat EU-steun voor de capaciteitsontwikkeling van de lidstaten ten goede moet komen aan Europese industriële actoren, zowel gevestigde concerns als innovatieve kmo’s en startende ondernemingen; steunt tegelijkertijd een omvangrijke en risicovolle investering in cruciale ruimtevaart- en cybertechnologieën, waaronder disruptieve ruimtevaarttechnologieën, om de strategische afhankelijkheid van derde landen te verminderen, onder meer door de gezamenlijke aankoop van kritieke onderdelen en het veiligstellen van de toeleveringsketens van kritieke grondstoffen; benadrukt het potentieel van het waarnemingscentrum voor kritieke technologieën van de Europese Commissie voor het opsporen en monitoren van afhankelijkheden van derde landen; verzoekt de Commissie te zorgen voor afstemming tussen de verordening kritieke grondstoffen en de noodzakelijke behoeften van het ruimtedomein op het gebied van veiligheid en defensie; 29. benadrukt de onderbenutting van gegevens die door de verschillende onderdelen van het ruimtevaartprogramma van de EU worden verstrekt; dringt aan op een betere benutting van EU-ruimtegegevens en -diensten door overheidsinstanties, met name op het gebied van veiligheid en defensie; 30. benadrukt dat, om ruimtevaartcapaciteiten te ontwikkelen, de middelen die in het volgende meerjarig financieel kader aan ruimtevaart worden toegewezen, aanzienlijk moeten worden verhoogd, onder meer ter ondersteuning van EU-agentschappen zoals het Agentschap van de Europese Unie voor het ruimtevaartprogramma (EUSPA), het Satellietcentrum van de EU (Satcen) en het Europees Defensieagentschap, om in te spelen op de toenemende behoeften van de Unie en haar lidstaten op het gebied van ruimtevaartcapaciteiten en -veerkracht, met name wat betreft toegang tot de ruimte, aardobservatie, omgevingsbewustzijn in de ruimte, beveiligde connectiviteit, geavanceerde positie, navigatie en timing (PNT) en de bijbehorende diensten voor gebruikers; benadrukt met name dat de financiering voor ruimteverkeersbeheer en ruimtebewakings- en volgsystemen moet worden verhoogd om de ruimtevaartinfrastructuur van de EU te beschermen en om op potentiële bedreigingen te reageren; vestigt de aandacht op de noodzaak om te zorgen voor samenhang en zichtbaarheid van alle middelen die aan het Europees ruimtevaartbeleid via verschillende instrumenten worden toegewezen; 31. dringt aan op meer samenhang tussen de bestaande instrumenten teneinde onnodige dubbele investeringen te voorkomen; acht het van essentieel belang de financiering van de instrumenten naar behoren te sturen, rekening houdend met de beschikbare capaciteiten op zowel EU- als commercieel niveau; steunt de gezamenlijke coördinatie van het Europees Defensiefonds, het ruimtevaartprogramma van de Unie, Horizon Europa en de projecten in het kader van PESCO, teneinde de ontwikkeling van relevante capaciteiten te versnellen; benadrukt het belang van synergieën tussen EU- en nationale programma’s (civiele, ruimtevaart- en defensieprogramma’s) om aan de capaciteitsbehoeften tegemoet te komen; 32. dringt erop aan de technische vaardigheden die nodig zijn op het gebied van openbaar bestuur en bedrijfsleven te versterken door meer te investeren in onderwijs en opleiding, onder meer op het gebied van het veiligheids- en defensieaspect van het ruimtedomein; wijst erop dat meer moet worden geïnvesteerd in ruimtevaartgerelateerd onderwijs op alle onderwijsniveaus, met een sterke nadruk op meer gendergelijkheid op het gebied van ruimtevaart, aangezien slechts 30 % van de beroepsbevolking op internationaal niveau uit vrouwen bestaat; Governance 33. benadrukt dat de veerkracht van de EU en de lidstaten en hun respons op mogelijke vijandige acties in de ruimte, met name kwaadwillige handelingen die de ruimtevaartactiva van de EU bedreigen, zoals het testen van antisatellietwapens, moeten worden ondersteund door duidelijke, flexibele en responsieve governance, waarmee tekortkomingen worden aangepakt die voortvloeien uit de huidige versnippering van bevoegdheden in de EU-aanpak van ruimtevaart en defensie, en pleit daarnaast voor een versterkte verantwoordingsplicht voor alle actoren die betrokken zijn bij de verschillende onderdelen van het ruimtevaartprogramma van de EU; 34. is van mening dat governance uniek is voor elk onderdeel van het ruimtevaartprogramma; benadrukt dat deze, met grote gevolgen voor de veiligheid van de lidstaten, een geharmoniseerd bestuur vereisen waarbij de lidstaten betrokken zijn en de bescherming van informatie mogelijk maken; 35. is ingenomen met de governanceaanpak van Galileo en de European Geostationary Navigation Overlay Service, die van cruciaal belang is voor de goede werking van de architectuur van het EU-ruimtevaartprogramma en voor de robuustheid van het systeem; herinnert eraan dat deze unieke commandostructuur en duidelijke taakverdeling moet worden uitgebreid naar alle onderdelen van het ruimtevaartprogramma van de EU; 36. benadrukt dat de ontwikkeling van Copernicusdiensten om tegemoet te komen aan de defensievereisten onderworpen moet zijn aan passende governance waarbij de lidstaten en Satcen nauw moeten worden betrokken; erkent de essentiële rol van Satcen als één collectieve geospatiale intelligentiecapaciteit die het vermogen van de EU en haar lidstaten om autonoom beslissingen te nemen en actie te ondernemen, versterkt; 37. wijst erop dat de samenhang en de verdere ontwikkeling van projecten in het kader van PESCO op het gebied van beeldmateriaal uit overheidsbronnen, ruimtegebaseerde vroegtijdige waarschuwing voor raketten, militaire PNT, en verdediging van ruimteactiva moet worden gewaarborgd; volgt aandachtig de tijdige oplevering van capaciteitsprojecten in het kader van PESCO met betrekking tot ruimtevaart; 38. herinnert eraan dat governance de bestaande middelen niet mag dupliceren of de lidstaten mag omzeilen op gebieden zoals de toeschrijving van bedreigingen, die sterk afhankelijk zijn van nationale capaciteiten; benadrukt in dit verband dat gebruik kan worden gemaakt van de ervaring en deskundigheid van Satcen en zijn vertrouwensrelatie met de lidstaten en het bedrijfsleven op dit gebied; benadrukt dat de financiering van Satcen verder moet worden verhoogd om het in staat te stellen zijn activiteiten doeltreffend uit te voeren in het licht van de toegenomen vraag naar zijn producten in de afgelopen jaren; Samenwerking en partnerschappen 39. merkt op dat de ontwikkelingen in de geopolitieke context de EU en haar lidstaten ertoe moeten aanzetten om gemeenschappelijke en gecoördineerde standpunten in te nemen, zodat zij kunnen optreden bij de ontwikkeling van internationale normen; verzoekt de EU een actievere rol op zich te nemen als voortrekker op het gebied van de vaststelling van internationale normen in de ruimte; is voorstander van multilaterale oplossingen, binnen het kader van de Verenigde Naties, voor de governance van de ruimte; roept de EU en haar lidstaten op om proactief te werken aan de totstandkoming van multilaterale oplossingen, met inbegrip van mogelijke herzieningen van internationale overeenkomsten, met name wat betreft ruimteverkeersbeheer, en om de toepasselijkheid van het internationaal humanitair recht opnieuw te bevestigen; wijst op de noodzaak om op VN-niveau een doeltreffend kader te ontwikkelen voor de coördinatie van omgevingsbewustzijn in de ruimte en om normen en beginselen te ontwikkelen voor het ruimen van ruimteschroot; dringt er bij de EU en de lidstaten op aan hun toezeggingen inzake transparantiebevorderende en vertrouwenwekkende maatregelen te herbevestigen teneinde nieuwe maatregelen voor ruimteveiligheid te bevorderen in het licht van de huidige bedreigingen; wijst op de noodzaak van een internationaal rechtskader voor de activiteiten van nieuwe ruimtevaartbedrijven; 40. benadrukt het belang van het ontwikkelen van samenwerking met strategische partners en het waarborgen van de strategische autonomie van de EU en haar vermogen om alle bedreigingen voor haar ruimtevaartactiva en -belangen in de ruimte autonoom aan te pakken; is er voorstander van om de dialoog met de Verenigde Staten voort te zetten, maar blijft waakzaam voor het risico dat visies, standaarden en normen worden gestuurd of zelfs opgelegd, waarin de lidstaten geen inspraak hebben gehad; roept op tot meer samenwerking en het aangaan van allianties met de bredere groep van strategische EU-partners; 41. merkt op dat de NAVO bezig is met een strategische heroverweging van zijn rol in de ruimtesector; merkt echter op dat de EU zelf en via haar lidstaten al over uitgebreidere programma’s, capaciteiten en instellingen beschikt die niet concurreren met de NATO in deze sector; roept op tot nauwere samenwerking tussen de EU en de NAVO, op basis van een gezamenlijke dreigingsanalyse, op gebieden van gemeenschappelijk belang, bijvoorbeeld via gezamenlijke opleidingen en oefeningen, de uitwisseling van beste praktijken en bijeenkomsten met medewerkers van beide instellingen, waarbij de rollen, bevoegdheden en autonomie van de twee organisaties strikt moeten worden gehandhaafd en worden geactualiseerd door middel van een continue dialoog en bezinning; herinnert eraan dat de EU en de NAVO ruimtevaartkwesties reeds bespreken in het kader van hun gestructureerde dialoog over veerkracht; 42. benadrukt de rol van het Europees Ruimteagentschap (ESA) als technisch agentschap, dat onder andere bijdraagt aan de uitvoering van het ruimtevaartbeleid van de EU; herinnert eraan dat de samenwerking met het ESA moet plaatsvinden binnen een kader dat de wezenlijke belangen van de Unie vrijwaart; 43. wijst erop dat het Euspa, dat belast is met het verlenen van commerciële en overheidsdiensten en het waarborgen van de operationele veiligheid van satellietsystemen, zijn rol bij het waarborgen van de veiligheid van de in gebruik zijnde ruimtesystemen moet blijven versterken en aldus moet bijdragen aan de strategische autonomie van de EU; o o o 44. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de Europese Dienst voor extern optreden en de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de handels- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, enerzijds, en het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland, anderzijds (1) , – gezien het Akkoord inzake de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland uit de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (2) , (hierna “het terugtrekkingsakkoord”), met inbegrip van het protocol inzake Ierland en Noord-Ierland (hierna “het protocol”), – gezien artikel 524 van de handels- en samenwerkingsovereenkomst, – gezien het verslag van de Commissie van 24 maart 2022 over de uitvoering en toepassing van de handels- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland: 1 januari – 31 december 2021 ( COM(2022)0126 ), – gezien het verslag van de Europese Commissie van 15 maart 2023 over de uitvoering en toepassing van de handels- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland: 1 januari – 31 december 2022 ( COM(2023)0118 ), – gezien zijn resolutie van 12 februari 2020 over het voorgestelde mandaat voor onderhandelingen over een nieuw partnerschap met het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland (3) met betrekking tot Gibraltar en het besluit van de Raad van 20 juli 2021 houdende machtiging tot onderhandelingen over Gibraltar, – gezien zijn resoluties van 18 januari 2023 over de uitvoering van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – jaarverslag 2022 (4) en over de uitvoering van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid – jaarverslag 2022 (5) , – gezien zijn resolutie van 15 maart 2023 over het uitvoeringsverslag over het Akkoord inzake de terugtrekking van het VK uit de EU (6) , – gezien Verordening (EU) 2023/657 van het Europees Parlement en de Raad van 15 maart 2023 tot vaststelling van regels voor de uitoefening van de rechten van de Unie bij de uitvoering en handhaving van het Akkoord inzake de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland uit de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en van de Handels- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, enerzijds, en het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland, anderzijds (7) , – gezien de vergaderingen en standpunten van de Parlementaire Partnerschapsassemblee EU-VK (PPA), met name de verklaring van de medevoorzitters en de aanbeveling aan de Partnerschapsraad over de gemeenschappelijke inspanningen van de EU en het VK ter ondersteuning van Oekraïne en de doeltreffende samenwerking op het gebied van sancties, die beide werden aangenomen tijdens de derde zitting van de PPA op 3 en 4 juli 2023 in Brussel, alsmede de aanbeveling die op 8 november 2022 werd aangenomen over de samenwerking tussen de EU en het VK op het gebied van energie; – gezien de verklaring van de Europese Raad van 25 november 2018, de resolutie van het Europees Parlement van 12 februari 2020 over het voorgestelde mandaat voor onderhandelingen over een nieuw partnerschap met het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland (8) met betrekking tot Gibraltar en het besluit van de Raad van 5 oktober 2021 houdende machtiging tot onderhandelingen over Gibraltar, – gezien het Europees Verdrag voor de rechten van de mens, – gezien het Europees Sociaal Handvest, – gezien de verdragen en protocollen van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO), met name de fundamentele instrumenten van de IAO, – gezien artikel 54 van zijn Reglement, alsmede artikel 1, lid 1, punt e), van en bijlage 3 bij het besluit van de Conferentie van voorzitters van 12 december 2002 betreffende de procedure inzake het verlenen van toestemming voor het opstellen van initiatiefverslagen, – gezien de adviezen van de Commissie economische en monetaire zaken, de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie industrie, onderzoek en energie, de Commissie interne markt en consumentenbescherming, de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie regionale ontwikkeling, – gezien de brieven van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid en de Begrotingscommissie, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken en de Commissie internationale handel ( A9-0331/2023 ), A. overwegende dat de handels- en samenwerkingsovereenkomst betrekking heeft op een groot aantal gebieden, waaronder energie, visserij, energie, justitiële samenwerking in strafzaken, rechtshandhaving, handel, vervoer en coördinatie van sociale zekerheid, die een brede basis vormen voor de betrekkingen tussen de partijen en zorgen voor een gelijk speelveld en voor handhaving van hoge normen op gebieden zoals arbeidsrechten, eerlijke mededinging, staatssteun, milieubescherming en duurzame ontwikkeling, en voor eerbiediging van de grondrechten; B. overwegende dat de culturele en creatieve sectoren geen onderdeel uitmaken van de handels- en samenwerkingsovereenkomst, die de term “onderwijs” alleen noemt in verband met cyberbeveiliging en de noodzaak om burgers voor te lichten over daarmee verband houdende uitdagingen; C. overwegende dat EU-burgers die in het VK studeren als gevolg van de Brexit niet langer aanspraak kunnen maken op “collegegeld zoals thuis”, maar als internationale studenten hogere collegegelden moeten betalen, waardoor het voor de overgrote meerderheid van hen onbetaalbaar wordt en vooral jonge studenten uit sociaal achtergestelde milieus worden benadeeld; D. overwegende dat Brexit ingrijpende gevolgen heeft voor uitwisselingen van jongeren en scholen; overwegende dat het aantal EU-burgers dat zich bij Britse universiteiten heeft ingeschreven tussen 2020 en 2022 met 50 % is gedaald; E. overwegende dat het VK heeft besloten niet deel te nemen aan het programma Europees Solidariteitskorps 2021-2027 en het programma Creatief Europa 2021-2027; F. overwegende dat vrij verkeer ten goede is gekomen aan alle segmenten van de culturele en creatieve sectoren, met inbegrip van de audiovisuele sector, festivals, rondreizende gezelschappen, bands, orkesten, dans- en theatergezelschappen, zowel uit de EU als uit het VK; overwegende dat de handels- en samenwerkingsovereenkomst een culturele uitzondering bevat, waardoor audiovisuele diensten buiten het toepassingsgebied ervan vallen, in weerwil van het feit dat de EU en het VK een groot aantal waarden op de gebieden cultuur en onderwijs gemeenschappelijk hebben; G. overwegende dat het VK partij blijft bij de Europese Overeenkomst inzake grensoverschrijdende televisie en dat audiovisuele producties die afkomstig zijn uit het VK voor de toepassing van de richtlijn audiovisuele mediadiensten (9) (AVMD) overeenkomstig artikel 1, lid 1, punt n), en lid 3, als “Europese producties” worden beschouwd; overwegende dat het VK de AVMD-richtlijn tijdens de overgangsperiode ten uitvoer heeft gelegd, aangezien deze wetgeving binnen het toepassingsgebied van de behouden EU-wetgeving viel; H. overwegende dat de handels- en samenwerkingsovereenkomst niets doet om de territoriale dimensie van de betrekkingen tussen het VK en de EU te ontwikkelen; overwegende dat de impact van de terugtrekking van het VK uit de EU per EU-regio verschilt en dat de impact van de handels- en samenwerkingsovereenkomst op regionaal en lokaal niveau nog onbekend is; overwegende dat de terugtrekking van het VK uit de EU negatieve gevolgen heeft gehad voor regio’s en partners die betrokken zijn bij Interreg-projecten, en territoriale en grensoverschrijdende samenwerking en de bestaande betrekkingen tussen de verschillende regio’s en steden van de EU en het VK als geheel in gevaar brengt; I. overwegende dat de handels- en samenwerkingsovereenkomst geen betrekking heeft op besluiten met betrekking tot gelijkwaardigheid voor financiële diensten, de adequaatheid van de gegevensbeschermingsregeling van het VK, het vrije verkeer van burgers en diensten, of de sanitaire en fytosanitaire voorschriften van het VK; J. overwegende dat dienstverleners uit het VK, ook op het gebied van financiële diensten, niet langer profiteren van het land-van-oorsprongkader of paspoortregelingen, die automatische toegang tot de gehele interne markt van de EU mogelijk maken; K. overwegende dat het terugtrekkingsakkoord en de handels- en samenwerkingsovereenkomst een gemeenschappelijk kader vormen voor de betrekkingen van het VK met de EU; overwegende dat beide overeenkomsten door de EU en het VK zijn goedgekeurd en geratificeerd en derhalve naar internationaal recht juridisch bindende verdragen zijn; overwegende dat de betrekkingen tussen de EU en het VK gegrondvest moeten zijn op volledige eerbiediging en de doeltreffende uitvoering van deze internationale verbintenissen; L. overwegende dat de uitvoering van de handels- en samenwerkingsovereenkomst rechtstreeks gekoppeld is aan de volledige uitvoering van het terugtrekkingsakkoord en het protocol inzake Ierland en Noord-Ierland; overwegende dat de volledige uitvoering ervan werd uitgesteld toen de EU en het VK gemeenschappelijke oplossingen zochten voor de praktische problemen die bij de uitvoering van het protocol als gevolg van de Brexit zijn ontstaan; M. overwegende dat het Windsor-kader een oplossing biedt voor de problemen die zich in de eerste twee jaar van de uitvoering van het protocol inzake Ierland en Noord-Ierland hebben voorgedaan en rechtszekerheid creëert, daarmee de weg vrijmakend voor volledige uitvoering; overwegende dat het Windsor-kader betrekking heeft op een groot aantal gebieden, zoals douane, agri-food, geneesmiddelen, staatssteun, btw en accijnzen; is ingenomen met de richtsnoeren van de Britse regering over het Windsor-kader van juni 2023 en haar inzet om de volledige uitvoering ervan te waarborgen (10) ; N. overwegende dat de afronding van het Windsor-kader een nieuwe etappe in de betrekkingen tussen de EU en het VK inluidt en hun de mogelijkheid biedt om verder te gaan met de uitvoering van de handels- en samenwerkingsovereenkomst en om positieve en stabiele betrekkingen te onderhouden; O. overwegende dat transparantie op het gebied van internationale handel en investeringen in het voordeel is van alle belanghebbenden en partijen; overwegende dat een voorspelbaar handelsklimaat dat de handel en investeringen tussen de EU en het VK bevordert, welkom is; P. overwegende dat de EU en het VK gedeelde waarden en veiligheidsbelangen hebben, zowel in het onmiddellijke Europese nabuurschap als in de rest van de wereld; overwegende dat het helaas niet mogelijk was een akkoord te bereiken over een opzet voor regelmatige en uitgebreide raadplegingen en samenwerking op het gebied van buitenlands, veiligheids- en defensiebeleid; overwegende dat de EU en het VK als sterke en betrouwbare partners in het kader van de trans-Atlantische betrekkingen en samenwerking beide groot voordeel zouden hebben bij een bredere en beter gestructureerde samenwerking op het gebied van het buitenlands, veiligheids- en defensiebeleid, waaronder in het kader van de NAVO; Q. overwegende dat de wereldwijde gevolgen van de ongerechtvaardigde en illegale aanvalsoorlog van de Russische Federatie tegen Oekraïne en de terugkeer van een grootschalige oorlog op het Europese continent, alsook de economische instabiliteit en de doelbewuste instrumentalisering van de volatiliteit van energie door de Russische Federatie hebben geleid tot onmiddellijke geopolitieke onzekerheid voor de burgers van de EU en voor partners over de hele wereld; overwegende dat het VK en de EU bijgevolg nauwer met elkaar moeten samenwerken en hun onderlinge coördinatie moeten verbeteren bij de ondersteuning van Oekraïne en de aanpak van de veelzijdige gevolgen van het agressieve gedrag van de Russische Federatie, waaronder desinformatiecampagnes en cyberaanvallen; R. overwegende dat de handels- en samenwerkingsovereenkomst de eerbiediging, bevordering en doeltreffende uitvoering vereist van internationaal erkende fundamentele arbeidsnormen, zoals gedefinieerd in de fundamentele verdragen van de IAO; overwegende dat het grondrecht om zich te organiseren, collectief te onderhandelen en collectieve actie te voeren, verankerd is in het internationaal recht en onlosmakelijk verbonden zijn met de veiligstelling van duurzame ontwikkeling en een gelijk speelveld, zoals vastgelegd in de handels- en samenwerkingsovereenkomst; overwegende dat de handels- en samenwerkingsovereenkomst voorziet in de toepassing van vergaande en gedetailleerde bepalingen inzake de bescherming van het milieu en werknemers, die in het geval van inbreuken kunnen worden onderworpen aan mechanismen voor geschillenbeslechting; S. overwegende dat de handels- en samenwerkingsovereenkomst de partijen verplicht tot eerbiediging van de democratie en de rechtsstaat en bescherming van de fundamentele rechten en vrijheden van personen, zoals onder meer vastgelegd in de Universele Verklaring van de rechten van de mens en in het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens; overwegende dat deze rechten als leidraad fungeren voor de werkzaamheden van de binnenlandse adviesgroepen, waaronder met betrekking tot het hoofdstuk van de handels- en samenwerkingsovereenkomst; overwegende dat de Commissaris voor de Mensenrechten van de Raad van Europa zich bezorgd heeft getoond over de algehele mensenrechtensituatie in het VK; T. overwegende dat de handels- en samenwerkingsovereenkomst volgens de algemene beoordeling van de Commissie een moderne en alomvattende overeenkomst is die de belangen van de EU op het gebied van handel en samenwerking weerspiegelt en tegelijkertijd de rode lijnen handhaaft die de EU-instellingen en de lidstaten tijdens het terugtrekkingsproces van het VK hebben vastgesteld; overwegende dat de Commissie in haar jaarlijkse uitvoeringsverslagen voor de jaren 2021 en 2022 heeft vastgesteld dat de in de handels- en samenwerkingsovereenkomst vastgestelde handelsregelingen voor goederen en diensten ondanks kleine uitvoeringsproblemen over het algemeen goed hebben gefunctioneerd; U. overwegende dat het gemeenschappelijk visserijbeleid (11) vereist dat de EU de doelstellingen en beginselen van het beleid bij alle visserijactiviteiten, ongeacht het geografische gebied, bevordert en waarborgt, om zo een gelijk speelveld voor belanghebbenden binnen en buiten de EU te creëren; overwegende dat het beleid ook vereist dat de EU internationaal samenwerkt op basis van de beste beschikbare wetenschappelijke kennis, en illegale, niet-gemelde en niet-gereglementeerde visserij (IUU) bestrijdt; V. overwegende dat in rubriek vijf (“Visserij”) van deel twee van de handels- en samenwerkingsovereenkomst het belang wordt erkend van de instandhouding en het duurzame beheer van mariene biologische hulpbronnen en ecosystemen op basis van het beste beschikbare wetenschappelijke advies, alsook het belang van de bevordering van verantwoorde en duurzame visserij- en aquacultuuractiviteiten, een goede governance op visserijgebied en de rol van de handel bij het bereiken van deze doelstellingen; W. overwegende dat de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de EU ernstige gevolgen heeft gehad voor de visserijvloot van de EU, met een verlies van quota, de buitenbedrijfstelling van vaartuigen en een verstoring van reeds lang gevestigde commerciële ondernemingen en handel tot gevolg; X. overwegende dat het Gespecialiseerd Comité voor visserij meerjarige strategieën voor de instandhouding en het beheer van visbestanden zal voorbereiden die moeten dienen als basis voor de vaststelling van totaal toegestane vangsten en andere beheersmaatregelen, waaronder voor quotavrije bestanden, voor de bepaling van methoden voor het verzamelen van wetenschappelijke gegevens ten behoeve van het visserijbeheer, alsook voor het delen van deze gegevens met wetenschappelijke instanties om zo goed mogelijke wetenschappelijke adviezen te verkrijgen; Y. overwegende dat het Protocol inzake toegang tot wateren, dat als bijlage 38 aan de handels- en samenwerkingsovereenkomst is gehecht, voorziet in een “aanpassingsperiode” van 1 januari 2021 tot en met 30 juni 2026, waarin elke partij de vaartuigen van de andere partij volledige toegang tot zijn wateren verleent om op de daarin vermelde bestanden te vissen; overwegende dat de EU en het Verenigd Koninkrijk na deze datum jaarlijks zullen onderhandelen over wederzijdse toegang tot wateren en visbestanden; onderstreept dat duidelijkheid over de periode na de overgangsperiode noodzakelijk is om investeringen in de sector te blijven aantrekken; Z. overwegende dat de handels- en samenwerkingsovereenkomst voorziet in een geleidelijke vermindering van de vangstmogelijkheden voor de vloot van de EU in de wateren van het Verenigd Koninkrijk met 25 % in 2026, en dat deze vermindering zich in alle segmenten van de EU-vloot, met name in de kleinschalige visserij, zal doen voelen; AA. overwegende dat het VK eenzijdig heeft besloten geen deel uit te maken van het Erasmus+-programma 2021-2027, dat betrekking heeft op de sectoren onderwijs, jeugd en sport; overwegende dat Britse instellingen nog steeds kunnen deelnemen aan Erasmus Mundus en de Jean Monnet-acties; AB. overwegende dat Erasmus+ niet zomaar een mobiliteitsprogramma is, maar een krachtig instrument voor het uitwisselen van kennis, het bevorderen van academische samenwerking, het ondersteunen van individuele ontwikkeling, het tot stand brengen van sterke en duurzame banden en het bevorderen van begrip tussen mensen met verschillende culturele achtergronden, instellingen en hun leden, alsook een breed scala van belanghebbenden en hun organisaties en netwerken, en bijdraagt aan de ontwikkeling van beleid en praktijken; AC. overwegende dat het VK tot het Brexitreferendum een van de populairste bestemmingen was voor Erasmus+-deelnemers; AD. overwegende dat niet-EU-landen zich bij Erasmus+ en het Europees Solidariteitskorps kunnen aansluiten als geassocieerd land; AE. overwegende dat er een reserve voor aanpassing aan de Brexit (12) is opgericht om steun te verlenen bij het tegengaan van de negatieve gevolgen die lidstaten, regio’s en sectoren ondervinden van de terugtrekking van het VK uit de EU, en zo de aanverwante schadelijke effecten ervan op de economische, sociale en territoriale samenhang te verzachten; overwegende dat de verschuiving in de quota-aandelen van de EU naar het VK tijdens de overgangsperiode, zoals afgesproken in de handels- en samenwerkingsovereenkomst, grote negatieve economische gevolgen zal hebben voor vissers in de EU; AF. overwegende dat de volledige tenuitvoerlegging van de bepalingen van het terugtrekkingsakkoord op alle gebieden, zoals handel in goederen en diensten, digitale handel, intellectuele eigendom, overheidsopdrachten, luchtvaart en wegvervoer, energie, visserij, coördinatie van de sociale zekerheid, rechtshandhaving en justitiële samenwerking in strafzaken, thematische samenwerking en deelname aan programma’s van de EU, een voorwaarde is om voor beide samenwerkingspartners een zo groot mogelijk positief effect te creëren; AG. overwegende dat in de handels- en samenwerkingsovereenkomst staat dat het VK en de EU de doelstelling delen om een hoog niveau van consumentenbescherming te bewerkstelligen en daartoe moeten samenwerken; AH. overwegende dat de meeste samenwerkingsinspanningen in het kader van de handels- en samenwerkingsovereenkomst geheel of gedeeltelijk zijn opgeschort in afwachting van een oplossing voor de uitvoering van het terugtrekkingsakkoord, met name wat de realtimetoegang tot douanegegevens betreft; overwegende dat de samenwerkingsgebieden die in de handels- en samenwerkingsovereenkomst zijn vastgesteld, na de voltooiing van het Windsor-kader in maart 2023 misschien hernieuwde aandacht zullen krijgen; AI. overwegende dat er daardoor op het gebied van productveiligheid weinig tot geen samenwerking is geweest tussen de markttoezicht- en douaneautoriteiten van de EU en het VK, ondanks verbindende toezeggingen in het hoofdstuk van de handels- en samenwerkingsovereenkomst over technische handelsbelemmeringen; overwegende dat de Britse autoriteiten geen toegang hebben tot de “Safety Gate” van de EU en dat de EU evenmin toegang heeft tot de nieuwe Britse databank over productveiligheid; AJ. overwegende dat de Britse mededingings- en marktenautoriteit niet langer deel uitmaakt van het EU-samenwerkingsnetwerk voor consumentenbescherming; overwegende dat nauwe samenwerking en uitwisseling van informatie tussen autoriteiten van essentieel belang zijn voor een goede handhaving van de consumentenrechten en derhalve moeten worden aangemoedigd; AK. overwegende dat alle uitvoer van het VK naar de EU vanaf 2021 aan douaneprocedures en ‑controles onderworpen is; overwegende dat het VK de controles op invoer uit de EU al vier keer heeft uitgesteld sinds het de EU heeft verlaten; AL. overwegende dat de nationale douaneautoriteiten van de EU hun bezorgdheid hebben geuit over zowel de juistheid van eigen oorsprongsverklaringen van marktdeelnemers als de antwoorden van de Britse douaneautoriteiten over de controle van de oorsprong; overwegende dat het Gespecialiseerd Handelscomité voor douanesamenwerking en oorsprongsregels nieuwe richtsnoeren heeft uitgevaardigd om de lidstaten te ondersteunen; AM. overwegende dat de handels- en samenwerkingsovereenkomst een hoofdstuk over kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) bevat, waarin de noodzaak wordt erkend van een open en veilige markt voor bedrijven, met inbegrip van kmo’s, en dat er in de overeenkomst naar wordt gestreefd rekening te houden met de behoeften van kmo’s bij het uitvoeringsproces, zodat zij de overeenkomst in hun voordeel kunnen gebruiken; AN. overwegende dat de automatische erkenning van beroepskwalificaties, zoals voor advocaten, accountants en actuarissen, niet langer van toepassing is; overwegende dat de overeenkomst in plaats daarvan een kader biedt voor samenwerking tussen de EU en het VK op het gebied van de erkenning van beroepskwalificaties, met inbegrip van de totstandbrenging van een dialoog om informatie over erkenningsprocedures uit te wisselen en richtsnoeren voor de beoordeling van kwalificaties te ontwikkelen; stelt vast dat dit met name op het eiland Ierland voor complicaties zorgt; AO. overwegende dat in het kader van de handels- en samenwerkingsovereenkomst dienstverleners of investeerders uit de EU niet minder gunstig mogen worden behandeld dan Britse marktdeelnemers in het VK en vice versa; overwegende dat het non-discriminatiebeginsel van toepassing is op een breed scala van economische activiteiten, waaronder de verlening van diensten, de vestiging van bedrijven en de bescherming van intellectuele-eigendomsrechten; AP. overwegende dat in het kader van de handels- en samenwerkingsovereenkomst de mogelijkheid van tijdelijke detachering van hooggekwalificeerde werknemers en korte zakenreizen tussen de EU en het VK wordt gehandhaafd; overwegende dat dit aan beroepsbeoefenaars de mogelijkheid biedt om in bepaalde omstandigheden tijdelijk grensoverschrijdende diensten te verlenen, zoals in het kader van kortetermijnprojecten of in de vorm van advieswerkzaamheden; overwegende dat beroepsbeoefenaars nog steeds moeten voldoen aan de relevante regelgeving in het land waar zij diensten verlenen; AQ. overwegende dat de Britse markten voor overheidsopdrachten op voet van gelijkheid toegankelijk blijven voor inschrijvers uit de EU en vice versa; overwegende dat beide partijen ervoor moeten zorgen dat het aanbestedingsproces eerlijk en transparant is en openstaat voor concurrentie; overwegende dat het VK en de EU ook zijn overeengekomen hun bestaande verbintenissen op het gebied van overheidsopdrachten te handhaven in het kader van de Overeenkomst inzake overheidsopdrachten van de Wereldhandelsorganisatie, waardoor hun markten voor overheidsopdrachten verder worden opengesteld voor bedrijven uit andere landen; AR. overwegende dat de EU en het VK zich momenteel ertoe verbonden hebben de samenwerking op het gebied van regelgeving en toezicht inzake financiële diensten te handhaven; overwegende dat deze op samenwerking gebaseerde aanpak langdurige betrekkingen tussen de EU en het VK moet ondersteunen; overwegende dat de Commissie op 17 mei 2023 een ontwerp van memorandum van overeenstemming (“het memorandum”) tussen het VK en de EU over samenwerking op het gebied van financiële diensten heeft goedgekeurd, dat sindsdien door de Raad is gepubliceerd en bekrachtigd en door de Commissie namens de EU is ondertekend; AS. overwegende dat het memorandum duidelijk maakt dat de instandhouding van de financiële stabiliteit, de marktintegriteit en de bescherming van beleggers en consumenten een gemeenschappelijk doel is van de EU en het VK; AT. overwegende dat de handels- en samenwerkingsovereenkomst de enige vrijhandelsovereenkomst is die de EU heeft gesloten waarin voor alle goederen die aan de oorsprongsregels voldoen een nultarief en nulquota zijn vastgesteld; overwegende dat handelsstatistieken voor de periode sinds de inwerkingtreding van de handels- en samenwerkingsovereenkomst aantonen dat de handelsstromen tussen de EU en het VK negatief zijn beïnvloed door de terugtrekking van het VK; overwegende dat de handel tussen het VK en de EU in goederen en diensten stagneert; overwegende dat de handel van de EU met andere handelspartners in een vergelijkbare periode veel sterker is gegroeid dan de handel van de EU met het VK; AU. overwegende dat voor de verdere uitvoering van de handels- en samenwerkingsovereenkomst bijzondere inspanningen voor toezicht moeten worden gericht op mogelijke verschillen in regelgeving die mettertijd zullen toenemen; overwegende dat uitgebreide samenwerking tussen de partijen op regelgevingsgebied van het grootste belang is; overwegende dat het een positief teken is dat er in 2022 via het online-instrument van de Commissie geen officiële klachten van belanghebbenden zijn ontvangen over de uitvoering van de handels- en samenwerkingsovereenkomst; overwegende dat de Europese instellingen regelmatig in contact blijven met belanghebbenden om de praktische aspecten van de uitvoering van de handels- en samenwerkingsovereenkomst te bespreken; AV. overwegende dat de EU-wetgevers het noodzakelijke regelgevingskader voor de interne uitvoering van de handels- en samenwerkingsovereenkomst door de EU hebben voltooid met de vaststelling van Verordening (EU) 2023/657 van 15 maart 2023 tot vaststelling van regels voor de uitoefening van de rechten van de Unie bij de uitvoering en handhaving van het terugtrekkingsakkoord en de handels- en samenwerkingsovereenkomst; Belangrijkste conclusies 1. herinnert eraan dat door het sluiten van de handels- en samenwerkingsovereenkomst de negatieve gevolgen van de terugtrekking van het VK uit de EU worden beperkt en een samenwerkingskader is vastgesteld dat de basis moet vormen voor een sterk en constructief toekomstig partnerschap, waarbij de meest ontwrichtende elementen van een “no deal”-scenario worden vermeden en rechtszekerheid wordt geboden aan burgers en bedrijven; 2. benadrukt dat de handels- en samenwerkingsovereenkomst een van de meest ambitieuze en uitgebreide handelsovereenkomsten is die de EU met een derde land heeft gesloten; wijst er echter op dat het geen vervanging is noch kan zijn voor het EU-lidmaatschap en de bijbehorende toegang tot de eengemaakte markt en de douane-unie; 3. onderstreept het belang van het zo snel mogelijk beoordelen en aanpakken van mogelijke uitdagingen bij de uitvoering van het terugtrekkingsakkoord en de handels- en samenwerkingsovereenkomst, zodat verdere vertragingen bij de uitvoering ervan kunnen worden vermeden; 4. verwelkomt het Windsor-kader en onderstreept de specifieke positie die Noord-Ierland inneemt dankzij zijn unieke ligging, met toegang tot de interne markt van zowel de EU als het VK; dringt erop aan het Windsor-kader snel uit te voeren om voor blijvende zekerheid en voorspelbaarheid te zorgen voor het bedrijfsleven en de inwoners van Noord-Ierland, de economie van het hele eiland te beschermen, het Goede Vrijdagakkoord in al zijn facetten veilig te stellen, voor vlotte handel en samenwerking te zorgen, alsook de integriteit van de interne markt en de douane-unie te waarborgen, en zorg te dragen voor de rimpelloze uitvoering van het terugtrekkingsakkoord en de handels- en samenwerkingsovereenkomst; 5. is ingenomen met het feit dat de Britse regering heeft aangekondigd dat zij voornemens is de werkzaamheden met betrekking tot de Northern Ireland Protocol Bill op te schorten en de Bill te laten verlopen; spoort de Britse regering aan de specifieke omstandigheden van Noord-Ierland in overweging te nemen in alle nieuwe wetten en regelingen die zij voorstelt; 6. is ingenomen met het feit dat in het Windsor-kader nieuwe regels worden vastgesteld voor het delen van douanegegevens om toegang in real time mogelijk te maken; neemt kennis van de aanbeveling van het Gemengd Comité EU-VK van 24 maart 2023 over handhaving en markttoezicht (13) ; benadrukt dat er doeltreffende mechanismen nodig zijn om de naleving van de regelgevingsvereisten te garanderen, teneinde zowel bedrijven, in het bijzonder kmo’s, als burgers rechtszekerheid te bieden, de consumentenbescherming te verbeteren en een gelijk speelveld te waarborgen; stelt voor een centraal EU-loket in Belfast op te zetten, waar burgers en bedrijven terechtkunnen voor de ondersteuning die zij nodig hebben om wegwijs te worden in de nieuwe regelingen zoals voorzien in het Windsor-kader; 7. is ingenomen met de positieve initiatieven die in het Windsor-kader opgenomen zijn, zoals het voorstel inzake geneesmiddelen, dat ervoor moet zorgen dat mensen in Noord-Ierland op hetzelfde moment en onder dezelfde voorwaarden als mensen in Groot-Brittannië toegang krijgen tot alle geneesmiddelen, en het voorstel voor sanitaire en fytosanitaire maatregelen, rekening houdend met het feit dat bij het vervoer van dieren de normen inzake dierenwelzijn in acht moeten worden genomen; verzoekt de Commissie er toezicht op uit te oefenen dat de overeenkomsten passend worden uitgevoerd, de integriteit van de interne markt te waarborgen, en de onwettige distributie op de interne markt van de EU van geneesmiddelen, sanitaire en fytosanitaire producten en landbouwproducten die voor Noord-Ierland bestemd zijn, te verhinderen, en ervoor te zorgen dat zij in Noord-Ierland blijven; verzoekt de Commissie toe te zien op de erkenning van de “één gezondheid”-benadering als een geïntegreerde, uniforme benadering die erop gericht is de gezondheid van mensen, dieren en ecosystemen op duurzame wijze in evenwicht te brengen en te optimaliseren; 8. benadrukt dat de EU het Windsor-kader snel ten uitvoer heeft gelegd en nu van het VK verwacht dat het zijn deel daarvan snel ten uitvoer legt; acht het van essentieel belang dat beide partijen het terugtrekkingsakkoord, het Protocol en het Windsor-kader volledig naleven om de toegang van het VK tot de interne markt van de EU in het kader van de handels- en samenwerkingsovereenkomst te vergemakkelijken, en dat tegelijk de integriteit van de interne markt en de douane-unie worden gevrijwaard, eerlijke concurrentie wordt bevorderd, en voor rechtszekerheid voor EU-ondernemingen wordt gezorgd wanneer zij handel drijven met het VK; 9. is ernstig bezorgd over de wet inzake overgenomen EU-recht, die onzekerheid creëert voor bedrijven en belanghebbenden aan beide zijden van het Kanaal en werknemers in het VK bestaande uit het EU-recht voortvloeiende rechten zou kunnen ontnemen; benadrukt dat het belangrijk is de effecten hiervan zorgvuldig te onderzoeken en maatregelen te nemen waarmee de nadelige gevolgen kunnen worden tegengegaan; is verder ernstig bezorgd over de aanneming van het Britse wetsvoorstel inzake stakingen en minimale dienstverlening (“Strikes”), dat het grondrecht van werknemers om hun werk neer te leggen zou kunnen beperken; 10. benadrukt dat artikel 524 van de handels- en samenwerkingsovereenkomst bepaalt dat samenwerking is gebaseerd op de jarenlange eerbiediging door de partijen en de lidstaten van de democratie, de rechtsstaat en de bescherming van de fundamentele rechten en vrijheden van personen, zoals onder meer vastgelegd in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens, en op het belang van het intern verwezenlijken van de in dat Verdrag neergelegde rechten en vrijheden; is daarom ernstig bezorgd over het wetsvoorstel inzake illegale migratie, dat op 26 april 2023 door het parlement van het VK is goedgekeurd en dat, als het wordt aangenomen, kan afwijken van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens, waardoor een duidelijke divergentie tussen beide partijen ontstaat en die overeenkomstig de handels- en samenwerkingsovereenkomst kan leiden tot beëindiging van de samenwerking tussen het VK en de EU op het gebied van wetshandhaving; 11. is verheugd over het feit dat de regering van het VK zich blijft inzetten voor het Peace-programma, dat een sleutelrol speelt voor de samenwerking tussen Noord-Ierland en de grensregio’s van Ierland; merkt op dat het Peace Plus-programma 2021-2027 in juli 2022 formeel door de Commissie is goedgekeurd; Institutioneel kader 12. is ingenomen met de volledige operationalisering van het institutionele kader van de handels- en samenwerkingsovereenkomst in 2022 en de goede werking van de gezamenlijke organen in het kader van de overeenkomst; onderstreept het belang van de institutionele structuren voor de soepele uitvoering van de handels- en samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en het VK, en dringt aan op voortdurende transparantie tussen beide partijen over de uitvoering van de afspraken; benadrukt dat, om ervoor te zorgen dat de handels- en samenwerkingsovereenkomst volledig wordt uitgevoerd, alle relevante rechtsinstrumenten moeten worden gebruikt en ingezet, ook die voor markttoegang, evenals alle compenserende en responsmaatregelen en mechanismen voor geschillenbeslechting waarin de handels- en samenwerkingsovereenkomst voorziet; verzoekt de Commissie en de Raad met klem erop toe te zien dat alle besluiten die in het kader van de handels- en samenwerkingsovereenkomst worden genomen de prerogatieven van de verschillende betrokken instellingen eerbiedigen en tot stand komen op basis van de gepaste wetgevingsprocedures; 13. betreurt dat de sectorale werkgroepen van het Gespecialiseerd Handelscomité voor technische handelsbelemmeringen nog niet bijeen zijn geroepen; 14. is ingenomen met de snelle oprichting van de PPA EU-VK en stelt vast dat er in 2022 en 2023 al drie vergaderingen hebben plaatsgevonden en dat er voor najaar 2023 nog één gepland staat; is van mening dat de PPA een goed kader biedt voor parlementaire samenwerking en open uitwisselingen tussen parlementsleden over onderwerpen van gemeenschappelijk belang, alsook voor parlementair toezicht op besluitvorming over de uitvoering van de handels- en samenwerkingsovereenkomst; verzoekt de PPA om strengere controle uit te oefenen op de uitvoering van de handels- en samenwerkingsovereenkomst en het Windsor-kader; vraagt erom speciale aandacht te schenken aan Noord-Ierland vanwege haar specifieke situatie; dringt erop aan de decentraal bestuurde gebied Noord-Ierland, Schotland en Wales nauwer bij de PPA EU-VK te betrekken; 15. is ingenomen met de oprichting, overeenkomstig artikel 13 van de handels- en samenwerkingsovereenkomst, van de binnenlandse adviesgroep van de EU, die bestaat uit 24 vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties en zes vertegenwoordigers van het Europees Economisch en Sociaal Comité; neemt er kennis van dat de eerste vergadering van de binnenlandse adviesgroep van de EU en de Britse binnenlandse adviesgroep heeft plaatsgevonden op 3 oktober 2022; herinnert eraan dat versterking van de douanesamenwerking tussen de partijen tijdens deze vergaderingen als een zeer belangrijke kwestie naar voren is gekomen; stelt vast dat de interne adviesgroep van de EU een “problementracker” over de uitvoering van de handels- en samenwerkingsovereenkomst heeft gepubliceerd; verwelkomt de gezamenlijke verklaring die na afloop van deze vergadering is uitgebracht; benadrukt de noodzaak van evenwichtige en representatieve binnenlandse adviesgroepen, met inbegrip van de evenredige vertegenwoordiging van werkgeversorganisaties en vakbonden, en van de geografische vertegenwoordiging van alle delen van het VK; 16. benadrukt dat het van belang is om het maatschappelijk middenveld nauw te betrekken bij de uitvoering van de handels- en samenwerkingsovereenkomst; neemt er kennis van dat de eerste vergadering van het Forum van het maatschappelijk middenveld, waarin vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld uit de EU en het VK zijn samengebracht, overeenkomstig artikel 14 van de handels- en samenwerkingsovereenkomst, heeft plaatsgevonden op 4 oktober 2022; neemt er kennis van dat tot de vertegenwoordigers uit de EU vertegenwoordigers van werkgevers- en werknemersorganisaties, alsook academici en niet-gouvernementele instanties behoorden; 17. benadrukt het belang van een sterke betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld in de EU en het VK, met inbegrip van regionale en plaatselijke autoriteiten, werkgeversorganisaties en vakbonden, alsook non-gouvernementele organisaties, bij de uitvoering van de handels- en samenwerkingsovereenkomst, overeenkomstig de artikelen 13 en 14 daarvan; pleit ervoor de vertegenwoordigers van de visserijsector, regionale overheden, kustgemeenschappen en andere belanghebbenden actief te betrekken bij de monitoring en toepassing van de handels- en samenwerkingsovereenkomst; verzoekt de Commissie in dit verband bij te dragen aan de oprichting van een binnenlandse adviesgroep voor de visserij, zonder dat dit afbreuk doet aan de reeds bestaande adviesgroepen; betreurt het dat er uit het Britse maatschappelijk middenveld geen organisaties die specifiek jongeren vertegenwoordigen zijn geselecteerd om deel te nemen aan het Forum van het maatschappelijk middenveld in het kader van de handels- en samenwerkingsovereenkomst; 18. bevestigt nogmaals de toezegging van het Parlement dat het de uitvoering van de handels- en samenwerkingsovereenkomst nauwlettend zal volgen, in nauwe samenwerking met de binnenlandse adviesgroep van de EU; herinnert eraan dat de Commissie het Parlement volledig en zonder vertraging moet informeren over de uitvoering van de handels- en samenwerkingsovereenkomst teneinde passend toezicht mogelijk te maken, indien noodzakelijk op vertrouwelijke basis en met inbegrip van zijn participatie in het Gemengd Comité, de Partnerschapsraad, en de gespecialiseerde handelscomités en de werkgroepen; is ingenomen met de voortdurende goede samenwerking tussen het Parlement en de Commissie; dringt aan op deelname van het Parlement bij een eventuele toekomstige herzieningsprocedure met betrekking tot de overeenkomsten; 19. herinnert eraan dat Gibraltar niet is opgenomen in het territoriale toepassingsgebied van de handels- en samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en het VK, en dat voor afzonderlijke overeenkomsten tussen de EU en het VK over Gibraltar de voorafgaande toestemming van het Koninkrijk Spanje vereist is; Handel 20. herinnert eraan dat de handels- en samenwerkingsovereenkomst een brede en ambitieuze basis vormt voor de betrekkingen tussen de partijen, met name voor de handel tussen de EU en het VK, en tegelijkertijd zorgt voor een gelijk speelveld ten behoeve van eerlijke mededinging en duurzame ontwikkeling; herinnert eraan dat de handels- en samenwerkingsovereenkomst een uniek vrijhandelsakkoord is in de geschiedenis van de EU, omdat het gericht is op het beperken van divergentie in plaats van het bevorderen van convergentie tussen de handelspartners; herinnert eraan dat de handels- en samenwerkingsovereenkomst ook uniek is omdat deze voorziet in nultarieven en nulquota voor de handel tussen de EU en het VK; 21. neemt kennis van het feit dat zelfs met deze ongekende handelsregelingen met een derde land de handelsstromen tussen de EU en het VK tussen 2016 en 2022 veel stagnerender zijn geweest voor goederen en minder dynamisch voor diensten dan de handel van de EU met andere internationale partners, en dat derhalve de terugtrekking van het VK uit de EU, zoals verwacht, een negatief effect heeft gehad op de handelsstromen tussen de EU en het VK ten gevolge van het ontstaan van aanzienlijke niet-tarifaire belemmeringen, die voor beide zijden extra kosten met zich mee hebben gebracht; herinnert eraan dat deze uitkomst slechts een van de negatieve gevolgen is van de terugtrekking van het VK en een rechtstreeks gevolg is van het type Brexit waarvoor de Britse regering heeft gekozen; 22. neemt kennis van de beoordeling van de Commissie dat de handelsregelingen voor goederen en diensten in de handels- en samenwerkingsovereenkomst over het algemeen goed functioneren, hoewel er nog steeds bepaalde problemen zijn met de uitvoering, zoals de sponsorschapsregeling voor de toegang en het tijdelijke verblijf van natuurlijke personen voor zakelijke doeleinden en de verificatie van de oorsprong voor de toepassing van een preferentiële tariefbehandeling; 23. neemt kennis van het feit dat het een logisch gevolg van de terugtrekking van het VK uit de EU is, en met name van de beëindiging van het vrije verkeer, dat de mogelijkheden in de EU voor de grotendeels op diensten gebaseerde economie van het VK zijn afgenomen; 24. is ingenomen met het feit dat de Partnerschapsraad is begonnen per geval te werken aan de erkenning van beroepskwalificaties, aangezien deze bepalingen het verkeer van beroepsbeoefenaren op gebieden van wederzijds belang kunnen vergemakkelijken; 25. verzoekt de Commissie het beschermingsniveau van de geografische aanduidingen van de EU in het VK te evalueren, en blijft bij zijn oproep aan beide partijen om de rendez-vousclausule inzake de toekomstige bescherming van na 2021 geregistreerde geografische aanduidingen te activeren; 26. herhaalt dat de handels- en samenwerkingsovereenkomst het delicate resultaat is van lange en moeizame onderhandelingen en derhalve te goeder trouw volledig moet worden uitgevoerd, net als het terugtrekkingsakkoord, in het bijzonder het Protocol inzake Ierland en Noord-Ierland, en het recente Windsor-kader, tot wederzijds voordeel van beide partijen; verzoekt beide partijen ten volle gebruik te maken van de enorme mogelijkheden die de handels- en samenwerkingsovereenkomst biedt om de handel tussen de EU en het VK zoveel mogelijk te vergemakkelijken, zonder uit het oog te verliezen dat de voordelen van het lidmaatschap in de vorm van toegang tot de eengemaakte markt van de EU en de douane-unie, alsmede van deelname aan andere gemeenschappelijke en flankerende beleidsmaatregelen, onder geen beding kunnen worden gereproduceerd door middel van een vrijhandelsovereenkomst; 27. is het met de Commissie eens dat de horizontale en productspecifieke regels in de handels- en samenwerkingsovereenkomst bevredigend zijn en dat de productspecifieke regels, afgezien van technische aanpassingen, niet hoeven te worden herzien, aangezien deze regels een eerlijk evenwicht vormen en tegelijkertijd bijdragen tot de overkoepelende doelstelling van de Unie om in essentiële sectoren strategische autonomie tot stand te brengen; dringt er echter op aan dat er redelijke oplossingen moeten worden gevonden voor de komende wijzigingen van de oorsprongsregels voor elektrische voertuigen, gezien de problemen die fabrikanten in de EU ondervinden bij het betrekken van onderdelen, met name accu’s, uit de EU; geeft aan dat eventuele uitzonderingen het risico in zich dragen dat investeringen naar buiten de EU worden overgeheveld, en beoordeeld moeten worden in het licht van de strategie voor economische veiligheid van de EU; spoort het VK aan te overwegen opnieuw toe te treden tot de Regionale Conventie betreffende de pan-Euro-mediterrane preferentiële oorsprongsregels (“PEM-conventie”); verzoekt het VK en de EU om, als gelijkgestemde partners, nieuwe wegen te verkennen voor samenwerking op het gebied van grondstoffenvoorziening, de ontwikkeling van emissievrije technologieën en van nieuwe technologieën, “groene corridors” en andere mondiale handelskwesties, zowel bilateraal als in het kader van de Wereldhandelsorganisatie (WTO); verzoekt de Commissie te kijken naar de meerwaarde van het ontwikkelen van een Europese macroregio rond de Noordzee ter bevordering van nauwere samenwerking tussen de EU en het VK in dit verband; 28. neemt kennis van het verdere uitstel van de uitvoering van bepaalde Britse invoerprocedures en ‑controles, in het bijzonder controles van sanitaire en fytosanitaire normen, voor producten die uit de EU komen; verzoekt de Britse regering het tijdschema en de vereisten te verduidelijken teneinde verdere onzekerheid voor bedrijven te voorkomen en om de Britse douaneprocedures zoveel mogelijk te digitaliseren en te vereenvoudigen om verdere fricties in de handel tussen de EU en het VK te vermijden; merkt op dat de Britse regering de handelsbelemmeringen met de EU zou kunnen verminderen door akkoord te gaan met vrijwillige en dynamische afstemming in belangrijke sectoren; benadrukt de noodzaak van een ruimere erkenning door het VK van de EU-productvoorschriften en conformiteitsbeoordelingen voor de handel in goederen; herhaalt zijn oproep aan de EU en het VK om tot een akkoord te komen over een dynamische afstemming door het VK op het gebied van sanitaire en fytosanitaire maatregelen; benadrukt dat douanesamenwerking tussen de EU en het VK belangrijk is om de compatibiliteit van de douanewetgeving en ‑procedures te ondersteunen en de handel te vergemakkelijken; erkent dat het VK zijn handel heeft gediversifieerd naar niet-EU-landen en erkent het belang van meer investeringen in rechtstreekse veerdiensten om de huidige administratieve rompslomp voor het wegverkeer te verminderen; 29. verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat de EU en het VK nauw samenwerken op het gebied van douane, onder meer door te zorgen voor een doeltreffende uitwisseling van informatie, een constructieve dialoog en doeltreffende samenwerkingsmethoden tussen de douanediensten, met als doel de inklaringsprocessen te vereenvoudigen teneinde de administratieve en financiële kosten voor alle belanghebbenden zoveel mogelijk te beperken; verzoekt de Commissie voorts om regelmatige toetsingen en evaluaties uit te voeren om ongerechtvaardigde belemmeringen op regelgevings- en administratief gebied weg te nemen en ervoor te zorgen dat de bestaande samenwerkingsmechanismen doeltreffend en toekomstbestendig blijven; 30. onderstreept dat een volledige invoering van grenscontroles in het kader van het “Border Target Operating Model” van het VK extra kosten en minder flexibiliteit voor exporteurs in de EU met zich zal brengen, en tot verdere verstoringen van de waardeketen zal leiden, vooral voor bederfelijke producten, en dat er dringend behoefte is aan effectieve, digitale oplossingen; beschouwt het in dit verband als een positief teken dat het VK een soortgelijke aanpak als de EU hanteert met betrekking tot risicocategorieën, het gebruik van data en digitalisering om het proces te stroomlijnen; 31. onderstreept dat de door de EU aangeboden tijdelijke regelingen de situatie weliswaar tijdelijk hebben verbeterd, maar dat er structurele oplossingen nodig zijn opdat het VK de elektronische certificaten van de EU aanvaardt; 32. herinnert eraan dat het VK als gevolg van afzonderlijke sanitaire en fytosanitaire regelgeving inzake de gezondheid van mens, plant en dier na zijn terugtrekking uit de eengemaakte markt en de douane-unie van de EU onderworpen is aan alle EU-voorschriften die van toepassing zijn op derde landen die zich niet dynamisch aanpassen aan de EU-wetgeving; merkt op dat de bepalingen inzake sanitaire en fytosanitaire maatregelen grotendeels een afspiegeling zijn van de WTO-regels op deze gebieden; neemt kennis van het feit dat de EU en het VK na de Brexit belangrijke handelspartners voor agrovoedingsproducten blijven en dat de uitvoer van de EU naar het VK van januari tot oktober 2022 39,5 miljard EU bedroeg, een stijging met 15 % ten opzichte van 2021, terwijl het VK de op twee na belangrijkste partner voor de EU was wat de invoer van agrovoedingsproducten betreft (14) ; dringt er bij het Gespecialiseerd Handelscomité voor sanitaire en fytosanitaire maatregelen op aan snel te verder te werken aan de ontwikkeling van een digitaal certificaat dat een compatibele en doeltreffende oplossing biedt die aan strenge gedeelde veiligheidsnormen voldoet, met name in het licht van de aanstaande start van het Britse “Border Target Operating Model”, en een nauwe werkrelatie tussen het EU-systeem voor snelle waarschuwingen voor levensmiddelen en diervoeders en het Britse waarschuwingssysteem voor voedselveiligheid tot stand te brengen teneinde volledige bescherming te bieden in de EU, in het VK en daarbuiten; neemt nota van de uitdagingen van een consequente toepassing van de regels inzake het verkeer van in het VK geproduceerde ingrediënten die nodig zijn voor fabrikanten in de EU; verzoekt de Britse regering de overgang naar een digitaal systeem te bespoedigen en een overeenkomst inzake sanitaire en fytosanitaire maatregelen te steunen, aangezien een dergelijke afstemming op het gebied van de in- en uitvoer van agrovoedingsmiddelen de administratieve en financiële rompslomp voor beide partijen zou verminderen en de handel in agrovoedingsmiddelen tussen de EU en het VK, met inbegrip van de handel tussen Groot-Brittannië en Noord-Ierland, zou vergemakkelijken; ; 33. herinnert aan het hoofdstuk over digitale handel in de handels- en samenwerkingsovereenkomst, dat een expliciet verbod bevat op eisen inzake gegevenslokalisatie of verplichte openbaarmaking van de broncode, terwijl tegelijkertijd het recht van de EU behouden blijft om regelgeving aan te nemen inzake eisen op het gebied van de bescherming van persoonsgegevens; benadrukt het belang van de twee besluiten inzake de adequaatheid van persoonsgegevens die op 28 juni 2021 door de EU zijn genomen met betrekking tot de regeling voor de bescherming van persoonsgegevens in het VK, die de voortzetting van de uitwisseling van persoonsgegevens tussen marktdeelnemers in de EU en het VK mogelijk maken; neemt kennis van de het wetsvoorstel inzake gegevensbescherming en digitale informatie dat in juli 2022 door de Britse regering is ingediend; herinnert eraan dat elk gebrek aan erkenning van adequaatheid tussen de EU en het VK bedrijven in de EU en het VK voor aanzienlijke problemen zou stellen; is ingenomen met de samenwerking op regelgevingsgebied inzake de doorgifte van niet-persoonlijke gegevens en opkomende technologieën, waaronder artificiële intelligentie; 34. is ingenomen met de aankondiging van de Britse regering in november 2022 dat de termijn voor de uitvoering van de Britse conformiteitsbeoordeling voor producten die in Groot-Brittannië op de markt worden gebracht, wordt verlengd; is ingenomen met de aankondiging van de Britse regering dat het EU-symbool voor productveiligheid op 18 gebieden voor onbepaalde tijd wordt erkend; 35. herinnert eraan dat de handels- en samenwerkingsovereenkomst een hoofdstuk bevat over de behoeften en belangen van micro-ondernemingen en kmo’s; erkent dat de administratieve lasten in verband met de aanpassing aan de nieuwe handelsregeling in het kader van de handels- en samenwerkingsovereenkomst vooral deze bedrijven, die over minder middelen beschikken om zich aan nieuwe handelsregelingen aan te passen, zwaar hebben getroffen; 36. benadrukt het belang van en prijst de lopende werkzaamheden van het Comité voor het handelspartnerschap en van de gespecialiseerde en in handel gespecialiseerde comités, en dringt er bij de partijen op aan ten volle gebruik te maken van hun potentieel als bilaterale organen die in het kader van de handels- en samenwerkingsovereenkomst zijn opgericht, onderwerpen van gemeenschappelijk strategisch belang kunnen bespreken en alle uitvoeringskwesties rechtstreeks kunnen aanpakken en informatie en deskundigheid kunnen bundelen; verzoekt de Commissie door te gaan met de goede gewoonte om het Europees Parlement volledig en onmiddellijk op de hoogte te houden van de lopende werkzaamheden en ontwikkelingen in deze comités; 37. benadrukt de noodzaak van nauwere samenwerking tussen de EU en het VK om het huidige billijke en op regels gebaseerde internationale handelssysteem in stand te houden; roept in dit verband op tot verdere gezamenlijke inspanningen om werk te maken van een inclusieve en alomvattende hervorming van de WTO, een antwoord te bieden op de huidige en toekomstige uitdagingen in een sterk onderling verbonden wereld, en elk gevaar van verdeeldheid in de politieke en economische wereldorde actief tegen te gaan door gezamenlijk de verantwoordelijkheid te nemen om bij te dragen tot de verwezenlijking van de Agenda 2030 van de VN en de 17 doelstellingen voor duurzame ontwikkeling; 38. erkent dat de huidige vooruitgang in de richting van het waarborgen van de beschikbaarheid van diergeneesmiddelen in Noord-Ierland moet worden voortgezet, zodat het dierenwelzijn en de voedselzekerheid worden gehandhaafd; 39. herinnert aan de lopende wetgevingswerkzaamheden ter herziening van de geneesmiddelenwetgeving, die ook tot doel heeft de historische afhankelijkheid van de markten in Cyprus, Ierland en Malta van geneesmiddelenleveringen uit of via het VK te verminderen; beklemtoont dat de beschikbaarheid, betaalbaarheid en voorzieningszekerheid van geneesmiddelen en een strategische aanpak van geneesmiddelen in het milieu moeten worden gewaarborgd om verontreiniging door geneesmiddelen aan te pakken; 40. is ingenomen met de bepalingen inzake samenwerking op het gebied van gezondheidsbeveiliging, op grond waarvan de partijen en de bevoegde autoriteiten van de lidstaten relevante informatie kunnen uitwisselen, maar betreurt dat deze samenwerking zich beperkt tot de beoordeling van “aanzienlijke” volksgezondheidsrisico’s en de coördinatie van de maatregelen die nodig zouden kunnen zijn om de volksgezondheid te beschermen; onderstreept dat de COVID‑19-pandemie het pleidooi kracht heeft bijgezet voor sterkere samenwerking op gezondheidsgebied en een gestructureerde en regelmatige tweerichtingscommunicatie tussen de autoriteiten en de belanghebbenden om beter in te spelen op crisissituaties; 41. wijst erop dat toekomstige wijzigingen van de etiketteringsvoorschriften in de EU vooral problematisch zullen zijn voor bedrijven die dezelfde verpakking gebruiken voor de EU- en de Britse markt; 42. verzoekt de Commissie een vergelijkingstabel op te stellen met tariefcontingenten, douanerechten en non-tarifaire belemmeringen per productcategorie voor de handel tussen de EU en het VK enerzijds en de handel van de EU met andere partners anderzijds; 43. benadrukt het belang van artikel 96 van de handels- en samenwerkingsovereenkomst betreffende samenwerking op het gebied van markttoezicht en de veiligheid en conformiteit van non-foodproducten; verzoekt de Commissie daarom dit artikel onverwijld ten uitvoer te leggen; vraagt dat er gezamenlijke initiatieven en projecten worden ontwikkeld en specifieke manieren van communicatie en coördinatie tussen de EU en het VK worden vastgesteld om de uitwisseling van informatie, best practices en technische expertise op het gebied van markttoezicht en productveiligheid te vergemakkelijken; benadrukt de noodzaak van regelmatige monitoring en evaluatie van en verslaglegging over de voortgang van de in artikel 96 bedoelde samenwerkingsinspanningen; 44. herhaalt dat er moet worden samengewerkt om transparante en redelijke tarieven voor internationale roamingdiensten te bevorderen, teneinde de consumenten in de EU en het VK te beschermen; 45. geeft aan dat in het kader van de handelsbetrekkingen tussen de EU en het VK bijzondere aandacht moet worden besteed aan de vier door het Europees Comité van de Regio’s (15) genoemde economische sectoren die het zwaarst door de gevolgen van de Brexit zouden kunnen worden getroffen, namelijk voertuigen, elektrische apparaten, houtproducten en meubels, en landbouwproducten; Gelijk speelveld 46. dringt bij de Britse regering en het Britse parlement aan de complicaties te erkennen die zouden voortvloeien uit onnodige systematische verschillen in regelgeving, met name inzake de bescherming van banen en sociale rechten, het milieu, persoonsgegevens, staatssteun, digitale handel en belastingen, en die alleen maar extra problemen zouden kunnen opleveren met betrekking tot de in de handels- en samenwerkingsovereenkomst gedane toezeggingen inzake een gelijk speelveld, alsook voor bedrijven in de EU en het VK en voor de handel tussen de EU en het VK; 47. verzoekt de Commissie het Europees Parlement volledig en onmiddellijk op de hoogte te stellen van alle complicaties die het gelijke speelveld en de eerlijke concurrentie voor bedrijven en werknemers in de EU in gevaar kunnen brengen; 48. is ingenomen met de wijziging van de wet inzake overgenomen EU-recht (intrekking en hervorming), waarbij de vorige vervalclausule is vervangen door een lijst van wetten die eind 2023 moeten worden ingetrokken; merkt op dat de aanneming van de wet een bron van zorg blijft en benadrukt dat het Europees Parlement de wetgevingsontwikkelingen in het VK op dit gebied zal blijven volgen; betreurt de aanneming van het Britse wetsvoorstel inzake stakingen en minimale dienstverlening, die de toezeggingen inzake non-regressie op het gebied van arbeidsnormen dreigt te ondermijnen; benadrukt dat deze wetten ernstige gevolgen hebben voor de rechten van werknemers, met name grondrechten als de vrijheid van vereniging en het recht om zich te organiseren, en het recht op collectieve onderhandelingen en collectieve actie, waaronder het stakingsrecht; 49. neemt er nota van dat de Genetic Technology (Precision Breeding) Bill (wetsvoorstel inzake genetische technologie (precisiekweken)) op 23 maart 2023 is aangenomen in Engeland, waarmee de regels voor de introductie en het in de handel brengen van en risicobeoordelingen met betrekking tot genetisch gemodificeerde planten en dieren die het resultaat zijn van precisiekweken worden herzien door ze te schrappen uit het regelgevingssysteem voor genetisch gemodificeerde organismen (ggo’s); is zeer bezorgd over de verschillen in regelgeving op dit gebied; benadrukt dat strenge sanitaire en fytosanitaire controles aan de EU-grens moeten worden gehandhaafd, zoals volledig is bepaald in het EU-recht, om te voorkomen dat niet-toegelaten producten of producten zonder de juiste etikettering de voedselketen van de EU terechtkomen; benadrukt voorts de noodzaak van een gelijk speelveld en eerlijke concurrentie voor producenten en consumenten in de EU in dit verband; 50. vraagt dat de samenwerking tussen de EU en het VK op regelgevingsgebied wordt versterkt om ervoor te zorgen dat zowel de EU als het VK op de hoogte zijn van elkaars aanstaande wetgevingsprogramma’s en van daarmee samenhangende mogelijke toekomstige wetgevingsverschillen voordat die programma’s worden uitgevoerd, zodat waarschijnlijke verschillen tot een minimum worden beperkt; dringt erop aan dat de Parlementaire Partnerschapsassemblee EU-VK en het VK een grotere rol krijgt bij het faciliteren en controleren van de samenwerking op regelgevingsgebied; 51. verzoekt de Commissie nauwlettend te blijven toezien op de verschillen in regelgeving in het VK die een risico van niet-naleving van de handels- en samenwerkingsovereenkomst met zich kunnen meebrengen, met name op gebieden die van belang zijn voor een gelijk speelveld, zoals subsidiecontrole, belastingen, arbeids- en sociale normen, milieu en klimaat; verzoekt de Commissie het Europees Parlement en het publiek toegang te geven tot de verkregen gegevens door jaarverslagen te publiceren; erkent dat zo’n volgmechanisme van belang is om geïnformeerde besluitvorming te waarborgen, het vertrouwen van het publiek te vergroten en een beter begrip van de context na de Brexit te vergemakkelijken; is in dit verband van mening dat de actieve betrokkenheid van organisaties van bedrijven, kmo’s en industrietakken alsook vakbonden, de binnenlandse adviesgroep en het Forum van het maatschappelijk middenveld een waardevolle bijdrage levert aan het proces; wijst op de bijzondere uitdaging die het monitoren van en het omgaan met verschillen in regelgeving vormen voor Noord-Ierland, en onderstreept dat er voor passende mechanismen voor vroegtijdige waarschuwing moet worden gezorgd; 52. neemt er nota van dat de nieuwe regeling voor subsidiecontrole van het VK krachtens de wet op subsidiecontrole van 2022 in januari 2023 in werking is getreden; verzoekt de Commissie de toepassing van de wet op subsidiecontrole van 2022 nauwlettend te volgen; sluit zich aan bij de bezorgdheid van de Commissie over de aangekondigde plannen om zogenoemde vrijhavens in te voeren en neemt er nota van dat de EU-verordening inzake buitenlandse subsidies (16) in juli 2023 in werking is getreden; dringt aan op nauwere samenwerking tussen de EU en het VK op het gebied van subsidies overeenkomstig artikel 366 van de handels- en samenwerkingsovereenkomst; 53. merkt op dat de handels- en samenwerkingsovereenkomst een mechanisme invoert waarbij elke partij passende evenwichtsherstellende maatregelen kan nemen als reactie op nadelige materiële gevolgen voor de handel of investeringen die voortvloeien uit aanzienlijke verschillen tussen de partijen; herinnert eraan dat het Europees Parlement en de Raad een verordening betreffende de uitvoering en handhaving van het terugtrekkingsakkoord en de handels- en samenwerkingsovereenkomst hebben vastgesteld teneinde de EU in staat te stellen haar rechten op het gebied van de uitvoering en handhaving van de overeenkomsten doeltreffend en tijdig uit te oefenen; is van mening dat deze verordening de Commissie een rechtsgrondslag zal bieden om door middel van uitvoeringshandelingen een aantal maatregelen waarin beide overeenkomsten voorzien, naargelang van het geval vast te stellen, te wijzigen, op te schorten of in te trekken; benadrukt dat beide partijen bevoegd zijn om eenzijdig op te treden om hun belangen te beschermen zonder eerst een arbitrageprocedure te starten, met name in gevallen waarin een subsidie aanzienlijke negatieve gevolgen voor de handel of investeringen tussen de partijen dreigt te hebben; Specifieke sectorale kwesties en thematische samenwerking Milieu en klimaat 54. wijst op de klimaatambitie van de EU om de netto-uitstoot van broeikasgassen in de EU uiterlijk eind 2030 met 55 % te verlagen ten opzichte van het niveau van 1990, en om uiterlijk eind 2050 broeikasgasneutraliteit te verwezenlijken, zoals is vastgelegd in de Europese klimaatwet (17) en ten uitvoer is gelegd in het onlangs aangenomen “Fit for 55”-wetgevingspakket; 55. verzoekt de Commissie toezicht te houden op de praktische uitvoering, ambitie en doeltreffendheid van het Britse emissiehandelssysteem (ETS); wijst de Commissie erop dat eventuele aanzienlijke verschillen tussen de twee systemen het gelijke speelveld zouden kunnen verstoren en daarom in acht moeten worden genomen bij de toepassing van het EU-mechanisme voor koolstofgrenscorrectie (CBAM); vraagt de Commissie na te gaan op welke manieren bilaterale samenwerking tot stand kan worden gebracht, onder meer door het Britse ETS te koppelen aan het EU-ETS, zonder daarbij de integriteit en doeltreffendheid van het EU-ETS te ondergraven, naar het voorbeeld van de overeenkomst tussen de EU en de Zwitserse Bondsstaat inzake de koppeling van hun ETS’en; 56. brengt in herinnering dat de EU tussen 2026 en 2034 geleidelijk een CBAM zal invoeren voor ijzer, staal, cement, aluminium, meststoffen, elektriciteit en waterstof, en onder bepaalde voorwaarden ook voor indirecte emissies, om te voorkomen dat de Europese en wereldwijde inspanningen op klimaatgebied worden ondermijnd doordat productie wordt verplaatst van de EU naar landen met een minder ambitieus beleid; is verheugd dat de regering van het VK een onderzoek heeft aangevat naar een Brits CBAM om na te gaan welke rol het zou kunnen spelen bij het aanpakken van mogelijke koolstoflekkage en het verwezenlijken van de milieudoelstellingen van het VK, waarbij ook rekening wordt gehouden met de bredere gevolgen, risico’s en mogelijkheden die daarbij kunnen komen kijken; verzoekt de Commissie het CBAM-beleid van het VK te monitoren en na te gaan hoe kan worden samengewerkt om het gelijke speelveld en de klimaatbescherming wereldwijd te verbeteren; 57. herinnert eraan dat de handels- en samenwerkingsovereenkomst vereist dat partijen het niveau van hun sociale, arbeids- of milieubescherming niet afzwakken of verlagen tot onder het niveau dat aan het eind van de overgangsperiode in 2020 was bereikt (non-regressiesclausule), en dat een partij passende maatregelen kan nemen om het evenwicht te herstellen teneinde eventuele (negatieve) “materiële gevolgen voor de handel of investeringen” als gevolg van “aanzienlijke verschillen” tussen de partijen te compenseren; wijst erop dat de bestaande verbintenissen en ambities op het gebied van klimaatverandering, met name wat betreft klimaatneutraliteit in uiterlijk 2050, nog altijd voor beide partijen gelden; 58. onderstreept dat de Commissie vóór de terugtrekking van het VK een aantal inbreukprocedures tegen het VK heeft ingeleid op milieugebied, onder meer met betrekking tot de lucht- en waterkwaliteit; onderstreept dat verschillen in milieubescherming op deze gebieden vanwege de grensoverschrijdende aard ervan ook de lucht- en waterkwaliteit in de EU in gevaar kunnen brengen; 59. neemt er nota van dat in november 2021 het UK Office for Environmental Protection (Bureau voor milieubescherming) is opgericht uit hoofde van de milieuwet van 2021; verzoekt de Commissie na te gaan of het bureau voldoende bevoegdheden en middelen krijgt om de milieuvoorschriften effectief te kunnen handhaven in overeenstemming met de verplichtingen uit hoofde van de handels- en samenwerkingsovereenkomst, en of de milieuverbintenissen en de secundaire wetgeving effectief worden uitgevoerd en gehandhaafd; 60. neemt er nota van dat de regering van het VK in december 2022 een eerste reeks juridisch bindende milieudoelstellingen in het kader van de milieuwet van 2021 heeft gepubliceerd en in januari 2023 het milieuverbeteringsplan voor 2023 heeft gepubliceerd; vraagt dat de doelstellingen van de EU en het VK op het gebied van klimaat- en milieubescherming nauw en in opwaartse richting op elkaar worden afgestemd en dat de voorwaarden voor een gelijk speelveld in acht worden genomen; 61. herinnert eraan dat het VK niet langer deel uitmaakt van het Europees Agentschap voor chemische stoffen en niet langer gebonden is aan het op de Europese Economische Ruimte gebaseerde regelgevingskader voor chemische stoffen (Reach-verordening van de EU); onderstreept dat het nieuwe regelgevingskader van het VK (UK Reach) even robuust en transparant moet zijn als de Reach-verordening van de EU; vraagt de Commissie na te gaan of er in het VK sprake is van achteruitgang van de regelgeving of afwijking van het veiligheidsbeheer met betrekking tot chemische stoffen ten opzichte van de Reach-verordening van de EU, met name met het oog op de komende herziening van die verordening; verzoekt de Commissie samen te werken met de autoriteiten van het VK om ervoor te zorgen dat de regelgevingskaders nauw op elkaar worden afgestemd zodat zowel in de EU als in het VK de hoogst mogelijke norm voor veiligheidsbeheer met betrekking tot chemische stoffen wordt gehanteerd; 62. verzoekt de regering en het parlement van het VK nauw samen te werken met de EU bij de verwezenlijking van de doelstellingen van de klimaatconferentie van de VN, onder meer door middel van hun respectieve handelsbeleid; 63. verzoekt de EU en het VK samen te werken aan een betere wereldwijde bescherming van het klimaat door voort te bouwen op de nauwe samenwerking die zij hebben ontwikkeld in respons op de uitdagingen voor de energiezekerheid ten gevolge van de illegale Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne; Financiële diensten 64. neemt nota van het beperkte karakter van de handels- en samenwerkingsovereenkomst met betrekking tot financiële diensten; erkent dat dit manco het gevolg is van de wens van het VK om in het kader van de onderhandelingen over de handels- en samenwerkingsovereenkomst geen andere gebieden van wederzijds belang te bespreken; is ingenomen met de plannen om een gezamenlijk forum voor financiële regelgeving tussen de EU en het VK op te richten om de dialoog en samenwerking op het gebied van financiële diensten te vergemakkelijken (18) ; herinnert eraan dat dit forum geen formeel onderdeel van de handels- en samenwerkingsovereenkomst zou vormen en niet hetzelfde niveau van toegang of samenwerking mag bieden als een uitgebreide overeenkomst inzake financiële diensten; 65. stelt vast dat de Future Regulatory Framework Review van de Britse regering en de in aansluiting daarop openbaar gemaakte Financial Services and Markets Bill (19) , waarin wordt voorgesteld gehandhaafde EU-wetgeving op het gebied van financiële diensten in te trekken, te vervangen of te wijzigen en meer verantwoordelijkheid over te dragen aan Britse regelgevende instanties, getuigen van de wens om van de EU afwijkende regelgeving op het gebied van financiële diensten vast te stellen; beklemtoont dat buitensporige verschillen in regelgeving een negatieve uitwerking kunnen hebben op de financiële samenwerking tussen het VK en de EU, en financiële stromen en de activiteiten van financiële entiteiten kunnen ondermijnen; is ingenomen met de recente vooruitgang van de EU wat betreft wetgeving op het gebied van financiële diensten, ook wanneer dit kan leiden tot verschillen in regelgeving ten opzichte van het VK, onder meer met betrekking tot cryptovaluta, duurzame financiering, taxonomie, beursnotering en bestrijding van witwassen; erkent evenwel dat het VK en de EU verschillende benaderingen van de regulering van financiële diensten kunnen hanteren en niet noodzakelijk een geharmoniseerd regelgevingskader in stand houden; steunt de vooruitgang van de wetgeving van de EU op dit gebied; benadrukt echter de voordelen van toekomstige samenwerking op het gebied van regelgeving en van betrokkenheid bij de ontwikkeling en integratie van internationale normen; 66. neemt kennis van de ambitie van het VK om zich te profileren als mondiaal centrum voor digitale financiën en cryptoactiva, door middel van een aantal initiatieven op het gebied van regelgeving en toezicht; benadrukt van de ontwikkeling van een gecoördineerde aanpak en nauwere samenwerking op het gebied van regelgeving en toezicht inzake cryptoactiva om de risico’s voor de consumentenbescherming en de integriteit van de markt en het risico van witwassen, alsook de milieueffecten, doeltreffend aan te pakken en te beperken en om regelgevingsarbitrage te voorkomen; 67. merkt op dat de handels- en samenwerkingsovereenkomst de EU een kans biedt om haar eigen infrastructuur en expertise op het gebied van financiële diensten te ontwikkelen en te versterken, teneinde het concurrentievermogen van ondernemingen, investeringen, de economische stabiliteit en de bescherming van consumenten te bevorderen; is groot voorstander van de voltooiing van de kapitaalmarktenunie en de bankenunie, op basis van een naar buiten gerichte, innovatieve en concurrerende aanpak; herinnert eraan dat de City of London een wereldwijd centrum voor financiële diensten met een wereldwijd bereik blijft en dat bedrijven in de EU van toegang tot de City zouden kunnen profiteren (20) ; erkent het belang van een sterke financiële dienstensector voor zowel de EU als het VK en steunt de inspanningen om de infrastructuur en expertise van de EU op het gebied van financiële diensten te verbeteren; 68. spreekt zijn krachtige steun uit voor de voortzetting van de samenwerking tussen de EU en het VK op gebieden van wederzijds belang in verband met financiële, economische en monetaire zaken, zoals het aanpakken van internationale witwaspraktijken en terrorismefinanciering, het tegengaan van schadelijke belastingregelingen, het opleggen van sancties, het aanpakken van douanefraude, het waarborgen van gelijke concurrentievoorwaarden en het bevorderen van wereldwijde financiële stabiliteit; 69. herinnert eraan dat Gibraltar door de Commissie (21) wordt beschouwd als een gebied dat lijdt onder strategische tekortkomingen in zijn stelsel ter bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering, die een aanzienlijke bedreiging vormen voor het financiële stelsel van de EU; dringt er bij de Commissie op aan in het akkoord met het VK over Gibraltar bepalingen op te nemen die garanderen dat de normen voor de bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering gelijkwaardig zijn aan die van de EU; 70. erkent dat de nauwe economische banden tussen Ierland en Noord-Ierland zullen blijven bestaan ondanks het feit dat Noord-Ierland deel uitmaakt van een aangewezen derde land; is voorstander van de erkenning van deze economische banden, onder meer met betrekking tot het toezicht op transacties tussen beide jurisdicties; dringt aan op maatregelen om ervoor te zorgen dat deze banden niet worden verstoord door wijzigingen in wet- of regelgevingskaders, met name met betrekking tot dienstverlening aan consumenten en kleine en middelgrote ondernemingen, die niet kunnen profiteren van mobiliteit; benadrukt dat het belangrijk is om nauwe economische banden te behouden en verder te ontwikkelen, en disrupties in de nasleep van de Brexit zoveel mogelijk te beperken, met name met betrekking tot deze relatie; 71. neemt er nota van dat een aantal in Londen gevestigde financiële dienstverleners na de inwerkingtreding van de handels- en samenwerkingsovereenkomst hebben aangekondigd een nieuwe vestiging in de EU op te richten en bepaalde activa naar de EU te verplaatsen, en dat naar schatting 44 % van de grootste financiële dienstverleners in het VK plannen heeft aangekondigd om personeel of activiteiten te verplaatsen (22) , hoewel het aantal banen dat tot dusver vanuit Londen zijn overgeheveld slechts 7 000 bedraagt en ver onder de aanvankelijke ramingen van 75 000 ligt (23) ; steunt de inspanningen van de lidstaten om na de Brexit bedrijfsinvesteringen aan te trekken; merkt op dat na de Brexit in verschillende EU-steden, waaronder Parijs, Frankfurt, Amsterdam, Luxemburg en Dublin, in de financiële dienstensector is geïnvesteerd; stelt vast dat de Europese Autoriteit voor effecten en markten (ESMA) in “Peer review into the NCAs’ handling of relocation to the EU in the context of the UK’s withdrawal from the EU” (24) een aantal tekortkomingen heeft vastgesteld met betrekking tot de wijze waarop de bevoegde autoriteiten in de lidstaten het verplaatsingsproces hebben afgehandeld; wijst in dit verband op de beste praktijken die zijn vastgesteld in het collegiale-toetsingsverslag en de sectorspecifieke beginselen van de ESMA inzake verplaatsingen vanuit het VK naar de EU-27 (25) ; is verheugd dat de Europese toezichthoudende autoriteiten toezichtpraktijken bij de beoordeling van de verplaatsing van bedrijven naar de EU blijven monitoren (26) ; benadrukt dat het belangrijk is te blijven werken aan de voltooiing van de bankenunie en de verdieping van de kapitaalmarktenunie om een verdere concentratie van financiële hubs te voorkomen en van schaalvoordelen te profiteren; 72. herinnert aan de toezegging in de eerste gezamenlijke verklaring bij de handels- en samenwerkingsovereenkomst om een memorandum van overeenstemming over samenwerking op het gebied van de regulering van financiële diensten tussen de EU en het VK te ondertekenen, dat geen juridisch document zou zijn, maar een basis zou vormen voor regelmatig, gestructureerd overleg; merkt op dat dit memorandum inmiddels is afgerond en door de Commissie is goedgekeurd; is ingenomen met de geslaagde ondertekening van bilaterale memoranda van overeenstemming tussen regelgevers en toezichthouders uit de EU en het VK op zowel EU- als lidstaatniveau, onder meer tussen de Financial Conduct Authority en de Europese Bankautoriteit en de ESMA, een multilateraal memorandum van overeenstemming met bevoegde nationale autoriteiten van de EU en de Europese Economische Ruimte en afzonderlijke memoranda van overeenstemming met bevoegde nationale autoriteiten (27) ; 73. is verheugd dat de Commissie en het Britse ministerie van Financiën een memorandum van overeenstemming inzake samenwerking op het gebied van financiële diensten tussen de EU en het VK hebben ondertekend, waarmee een kader voor samenwerking op het gebied van financiële diensten wordt vastgesteld, met onder andere een gezamenlijk forum van de EU en het VK voor financiële regelgeving; benadrukt dat de partijen bij het forum in een geest van oprechte samenwerking het gesprek moeten aangaan en het forum moeten gebruiken om wederzijdse bedreigingen voor de financiële stabiliteit en de consumentenbescherming te identificeren en aan te pakken, witwassen en terrorismefinanciering te voorkomen en te bestrijden, en nieuwe ontwikkelingen en innovaties op de markten te bespreken; benadrukt dat het forum op transparante wijze te werk moet gaan en dat belanghebbenden er op passende wijze bij moeten worden betrokken; volgt met belangstelling mogelijke toekomstige besprekingen over gelijkwaardigheidsbesluiten, in overeenstemming met de in het memorandum van overeenstemming vermelde activiteiten, waarbij de resultaten in overeenstemming zijn met de normen en doelstellingen van de EU, met als doel meer voordelen op het gebied van markttoegang te bieden, en herinnert eraan dat gelijkwaardigheid een unilateraal en autonoom proces blijft; Energie 74. benadrukt, tegen de achtergrond van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne en de aanhoudende energiecrisis, dat nauwere samenwerking op energiegebied tussen de EU en het VK opnieuw aan belang heeft gewonnen, opdat zij elkaar niet in gevaar brengen; benadrukt dat het belangrijk is de wederzijdse voordelen zoveel mogelijk te maximaliseren in een geïntegreerd en onderling verbonden energiesysteem dat gebaseerd is op gemeenschappelijke technische en marktbeginselen; merkt op dat de handel in energie tussen de EU en het VK in 2022 aanzienlijk is toegenomen; 75. vraagt om een evenwichtige en gecoördineerde aanpak om de doelstellingen van de Green Deal en REPowerEU te verwezenlijken en voor zowel de EU als het VK energieonafhankelijkheid te bewerkstelligen; verzoekt beide partijen de technologische samenwerking, de ontwikkeling van vaardigheden en de uitwisseling van gegevens in de energiesector te versterken; benadrukt het belang van samenwerking bij onderzoek en ontwikkeling, ook in het kader van Euratom, op het gebied van kritieke technologieën die nodig zijn voor de digitale en groene transitie; 76. betreurt, ondanks het feit dat het VK en de EU hun ambities op het gebied van energie-efficiëntie en hernieuwbare energie voor 2030 hebben bevestigd, de recente veranderingen van het klimaatbeleid van de Britse regering, namelijk het uitstellen tot 2035 van het verbod op de verkoop van nieuwe benzine- en dieselauto’s en de uitfasering van nieuwe gasgestookte verwarmingsketels in woningen; is ingenomen met het memorandum van overeenstemming inzake samenwerking op het gebied van offshore-energie; benadrukt dat samenwerking bij de ontwikkeling van hernieuwbare technologieën belangrijk is voor zowel de Unie als het VK en dringt aan op de verdere ontwikkeling van energietechnologieën in overeenstemming met de doelstellingen inzake klimaatverandering; vraagt dat er een doeltreffend kader wordt vastgesteld voor handelsregelingen voor elektriciteitsstromen en voor stabiliteit en voorspelbaarheid van de energiemarkt, teneinde prijs- en marktmanipulatie te voorkomen; dringt erop aan de uitrol van hernieuwbare energie in de Noordzee te versnellen en tegelijkertijd te zorgen voor een goede ruimtelijke ordening; 77. is bezorgd over de resultaten van de gezamenlijke kosten-batenanalyse die de respectieve transmissiesysteembeheerders in mei 2021 hebben gepresenteerd, waaruit blijkt dat er een hoog risico op marktmanipulatie en verstoring van de markt bestaat; wijst erop dat het voorstel tot herziening van de verordening betreffende de integriteit en transparantie van de groothandelsmarkt voor energie (Remit) (28) nieuwe bepalingen betreffende markttoezicht voor producenten uit derde landen bevat en dat die van toepassing zouden zijn op het VK teneinde de markt stabieler en voorspelbaarder te maken; moedigt beide partijen aan hun inspanningen op te voeren om handelsregelingen voor elektriciteitsstromen tussen de EU en het VK te ontwikkelen, zoals bepaald in artikel 312 van de handels- en samenwerkingsovereenkomst; 78. herinnert eraan dat het handhaven van solide banden tussen de energiemarkten van het VK en de EU, onder meer door ten volle gebruik te maken van bestaande en geplande elektriciteitsinterconnecties, in ieders belang is en pleit voor een gecoördineerde ontwikkeling van kritieke infrastructuur tussen de EU en het VK, met name in de energiesector, om de robuustheid ervan te vergroten en de kans op verstoringen van de infrastructuur en tekortkomingen in de energievoorziening te verkleinen; 79. benadrukt de unieke situatie van het eiland Ierland in verband met de handel in elektriciteit met het VK en onderstreept dat elke verstoring van de interne elektriciteitsmarkt negatieve gevolgen zou hebben voor consumenten en bedrijven op het eiland Ierland; wenst dat het energieacquis van de EU in Noord-Ierland van toepassing blijft aangezien dit noodzakelijk is om de continuïteit van de interne elektriciteitsmarkt op het eiland Ierland te waarborgen na de terugtrekking van het VK uit de EU; 80. onderstreept dat in de bestaande energiewetgeving geen aspecten van de betrekkingen tussen de EU en het VK rechtstreeks aan bod komen, en dringt aan op nauwere samenwerking op dit gebied, met name wat betreft het verminderen van de vraag naar energie, het bevorderen van energie-efficiëntie en capaciteit voor de opwekking van hernieuwbare energie, gezien de duidelijke band tussen beide partijen en het feit dat alle genomen besluiten op allebei van invloed zijn; 81. is van mening dat gemeenschappelijke regels voor hernieuwbare offshore-energie en voor pijpleidinginfrastructuur van essentieel belang zijn om commerciële overeenkomsten op deze gebieden met het VK in de hand te werken, in het licht van de tweede editie van de Noordzeetop in Oostende in april 2023, waar is overeengekomen het potentieel aan hernieuwbare energie op een meer gecoördineerde manier te benutten; 82. is bezorgd over het feit dat er geen belangrijke langetermijnovereenkomst inzake de handel in elektriciteit tussen het VK en de EU is bereikt; merkt op dat de Noordzee een bron voor hernieuwbare energie is en wijst op het potentieel aan hernieuwbare energie van de Britse kusten voor de EU; 83. is van oordeel dat een overeenkomst inzake samenwerking op energiegebied, die moet worden afgestemd op de algemene overeenkomst over de toekomstige betrekkingen en moet stoelen op robuuste governance en een gelijk speelveld, in het belang van beide partijen zou zijn teneinde voortdurende energiestromen te waarborgen, aangezien de energiebepalingen van de handels- en samenwerkingsovereenkomst normaal gesproken in juni 2026 zullen verlopen, hoewel ze kunnen worden verlengd; Visserij 84. wijst erop dat de gevolgen van de Brexit nog niet volledig te overzien zijn, niet in de laatste plaats omdat de handels- en samenwerkingsovereenkomst nog niet volledig is uitgevoerd wat betreft visserij en pas zal worden voltooid nadat de overgangsperiode op 30 juni 2026 ten einde loopt; benadrukt hoe belangrijk het is dat de handels- en samenwerkingsovereenkomst getrouw wordt uitgevoerd, aangezien er zich nog altijd nieuwe problemen voordoen; is het eens met het uitvoeringsverslag van de Commissie, waarin wordt gesteld dat bepaalde uitdagingen blijven bestaan, zoals de tenuitvoerlegging van de regelingen voor de handel in elektriciteit en de volledige en correcte tenuitvoerlegging van de visserijbepalingen; 85. verzoekt de Commissie alle noodzakelijke maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat er na 30 juni 2026 sprake blijft van wederzijdse toegang tot de wateren en de visbestanden en dat de quota voor EU-vissers niet verder worden verlaagd; pleit ervoor het ruilen van visquota tussen de partijen te stroomlijnen zodat dit voor de sector doenbaar is; dringt er bij de Commissie op aan alle onderhandelingskanalen met het VK open te houden om stabiele langetermijnoplossingen te vinden die beide partijen ten goede komen en stabiele en voorspelbare voorwaarden bieden aan vissers en de visserijsector als geheel, ook na 2026; herinnert eraan dat de geldigheidstermijn van de bepalingen van de handels- en samenwerkingsovereenkomst voor energie samenvalt met die van de wederzijdse toegang tot wateren en visbestanden, en wijst op het impliciete verband tussen deze twee sectorale gebieden in de overeenkomst; 86. wijst op de unieke situatie van Ierland als gevolg van zijn grens met Noord-Ierland, de “voisinage”-overeenkomst voor wederzijdse toegang tot de zone van 0-6 zeemijl en zijn historische afhankelijkheid van wederzijdse toegang tot de wateren van het VK; 87. toont zich uitermate bezorgd over de onzekerheid die voortvloeit uit de herzieningsclausule in rubriek vijf (“Visserij”) van deel twee van de overeenkomst, die vier jaar na afloop van de aanpassingsperiode zal worden toegepast; verzoekt de Commissie spoedig, vastberaden en transparant onderhandelingen aan te gaan voor een meerjarige overeenkomst voor de periode na 2026, en daarbij stabiliteit, economische levensvatbaarheid en voorspelbaarheid voor de sector te waarborgen; onderstreept dat deze overeenkomst gekoppeld moet zijn aan de algemene herziening van de handels- en samenwerkingsovereenkomst en geen verdere verliezen van gedeelde quota voor de EU mogelijk mag maken; benadrukt in dit verband dat het belangrijk is alle aspecten van de handels- en samenwerkingsovereenkomst aan elkaar te koppelen, en met name de toegang tot de interne markt voor het VK te koppelen aan de visserijbepalingen van de handels- en samenwerkingsovereenkomst; 88. herhaalt dat wederzijdse, permanente toegang tot wateren en visbestanden moet worden beschouwd als een essentieel onderdeel van de betrekkingen tussen de EU en het VK en derhalve moet worden behandeld in samenhang met de talrijke kwesties in verband met handel en toegang tot de interne markt; herinnert de Commissie eraan dat erop moet worden toegezien dat de handels- en samenwerkingsovereenkomst vanaf 2026, na de overgangsperiode, op stabiele en duurzame wijze wordt toegepast; 89. herinnert eraan dat indien het VK zou besluiten de toegang van EU-vissersvaartuigen tot de Britse wateren aan het einde van de aanpassingsperiode te beperken, de EU maatregelen zou kunnen nemen om haar belangen te beschermen; herinnert eraan dat dergelijke maatregelen, in overeenstemming met de handels- en samenwerkingsovereenkomst, de herinvoering van tarieven of quota voor de invoer van vis uit het VK en de opschorting van andere delen van de handels- en samenwerkingsovereenkomst omvatten, indien er een risico bestaat op ernstige economische of sociale moeilijkheden voor de visserijgemeenschappen van de EU; benadrukt in dit verband dat de EU moet overwegen andere specifieke delen van de handels- en samenwerkingsovereenkomst, zoals de toegang van het VK tot de Europese elektriciteitsmarkt, alsook andere relevante sectoren in het kader van de overeenkomst, te koppelen aan de toegang van de EU tot de Britse wateren en visbestanden; 90. verzoekt het VK geen discriminerende eenzijdige technische maatregelen aan te nemen; herhaalt dat in de handels- en samenwerkingsovereenkomst is bepaald dat technische maatregelen evenredig moeten zijn, gebaseerd moeten zijn op het best beschikbare wetenschappelijke advies, gelijkelijk van toepassing moeten zijn op de vaartuigen van beide partijen en van tevoren moeten worden gemeld; wijst op de rol van het Gespecialiseerd Comité voor visserij bij het zoeken naar een gemeenschappelijke benadering van de technische maatregelen en, in voorkomend geval, het bespreken van maatregelen waarvan door een van de partijen kennisgeving wordt gedaan; herinnert eraan dat de handels- en samenwerkingsovereenkomst de partijen verplicht het niet-discriminerende karakter van alle maatregelen op dit gebied nauwkeurig te onderbouwen, en wijst er andermaal op dat de ecologische duurzaamheid op lange termijn moet worden gewaarborgd, op basis van wetenschappelijk controleerbare gegevens; herhaalt dat het zeer wenselijk is dat het VK zo dicht mogelijk bij de EU-regels aansluit; benadrukt dat er op dit gebied meer coördinatie met de EU moet zijn en dat er passende procedures voor kennisgeving en participatie moeten zijn; verzoekt de Commissie er nauwlettend op toe te zien dat aan deze voorwaarden wordt voldaan, en krachtig te reageren indien het VK discriminerend handelt; 91. benadrukt met name dat de aanwijzing van beschermde mariene gebieden niet-discriminerend, wetenschappelijk onderbouwd en evenredig moet zijn; benadrukt dat beschermde mariene gebieden moeten worden aangewezen aan de hand van helder gedefinieerde instandhoudingsdoelstellingen, en niet mogen worden gebruikt als middel om de toegang van buitenlandse vaartuigen tot de betreffende wateren te beperken; betreurt in dit verband de unilaterale aanpak die het VK heeft gevolgd bij de aanwijzing van gebieden met visserijbeperkingen rond de Dogger Bank en het feit dat deze gebieden naar verwachting zullen worden gebruikt voor andere economische activiteiten; 92. is gekant tegen alle unilateraal genomen besluiten tot vaststelling van vangstmogelijkheden die in strijd zijn met het internationale recht of die indruisen tegen het beste beschikbare wetenschappelijke advies, waardoor de geloofwaardigheid van internationale overeenkomsten op losse schroeven komt te staan en de duurzaamheid van de exploitatie van gedeelde hulpbronnen wordt ondermijnd; dringt er bij de Commissie op aan alle nodige en evenredige maatregelen te nemen om geschillen met de betrokken internationale partners te beslechten en de naleving van internationale verplichtingen te waarborgen; 93. herinnert eraan dat de Brexit de betrekkingen tussen de landen rond het noordelijke deel van de Atlantische Oceaan heeft veranderd; is van mening dat de Brexit niet mag worden gebruikt om de verdeling van de quota in de noordelijke overeenkomsten te manipuleren; dringt erop aan dat de van oudsher bestaande verdeling van de vangstmogelijkheden, die altijd gebaseerd is geweest op de beste beschikbare wetenschappelijke gegevens en adviezen, in acht wordt genomen; verzoekt de Commissie met haar tegenhangers in het noordoostelijke deel van de Atlantische Oceaan stabiele langetermijnafspraken over het visserijbeheer te maken; 94. uit zijn bezorgdheid over de vergunningen voor EU-vaartuigen; merkt op dat vaartuigen van minder dan 12 meter tot de segmenten behoren die het zwaarst zijn getroffen door vertragingen bij de afgifte van een visvergunning of door geweigerde vergunningen, als gevolg van het feit dat veel van die vaartuigen niet gedurende de hele referentieperiode met volgsystemen voor vaartuigen waren uitgerust; betreurt dat in de handels- en samenwerkingsovereenkomst geen rekening is gehouden met de toepasselijke regels voor volgsystemen voor vaartuigen in het kader van het EU-recht waar het VK ook vóór de Brexit aan gebonden was; dringt er bij de Commissie op aan zich te blijven inspannen om tot een akkoord te komen over de onopgeloste vraagstukken in verband met de afgifte van vergunningen, waaronder de mate waarin vissersvaartuigen met een vergunning toegang krijgen tot de wateren van het VK en de van de Kroon afhankelijke gebieden, en samen met het VK een toekomstig vergunningenstelsel te ontwikkelen dat in de praktijk werkt; 95. merkt op dat de problemen in verband met de afgifte van vergunningen aan EU-vaartuigen een grote impact hebben op kleinschalige vissers, met name die uit Noord-Frankrijk en Normandië, aangezien hun vaartuigen niet van visserijgebied kunnen veranderen; 96. dringt er bij de partijen bij de handels- en samenwerkingsovereenkomst op aan hun inspanningen ter bevordering van duurzame visserij en goed visserijbeheer op internationaal niveau op te voeren, door de oprichting van regionale organisaties voor visserijbeheer te bevorderen; dringt er in het bijzonder bij de Commissie op aan samen te werken met de Britse autoriteiten en met de andere betrokken partijen bij de oprichting van een regionale organisatie voor visserijbeheer in het zuidelijke deel van de Atlantische Oceaan; 97. uit zijn bezorgdheid over de gevolgen van de verplaatsing van de visserij-inspanning na de uitvoering van de handels- en samenwerkingsovereenkomst, met name in het Kanaal; verzoekt de Commissie een regionaal beheersplan voor het Kanaal en de Noordzee voor te stellen om deze gevolgen te beperken en overbevissing te voorkomen; 98. is ingenomen met het feit dat zowel de EU als het VK lid zijn van de alliantie voor actie tegen IOO-visserij, die in juni 2022 is opgericht om de ambitie en de acties in de strijd tegen IOO-visserij op internationaal niveau te stimuleren; 99. dringt er bij de Commissie opnieuw op aan haar rol als vertegenwoordiger van de EU in de betrekkingen met niet-EU-landen te gebruiken om in grensoverschrijdende situaties met niet-EU-landen modellen voor versterkt participatief beheer en gezamenlijk beheer voor te stellen; 100. benadrukt dat moet worden gewaarborgd dat de werkzaamheden van het Gespecialiseerd Comité voor visserij transparant zijn en dat het Parlement regelmatig op de hoogte wordt gebracht van deze werkzaamheden en de genomen besluiten; Coördinatie van de sociale zekerheid 101. stelt met tevredenheid vast dat de uitvoering van het protocol betreffende de coördinatie van de sociale zekerheid in het kader van de handels- en samenwerkingsovereenkomst tot dusver geen problemen heeft opgeleverd en dat er in 2021 en 2022 geen structurele problemen zijn vastgesteld; benadrukt evenwel het belang van een dynamisch protocol, dat in overeenstemming is met de herzieningen van de verordeningen inzake de coördinatie van de sociale zekerheid; 102. merkt op dat het Gespecialiseerd Comité voor coördinatie van de sociale zekerheid in 2021 wijzigingen van de bijlagen bij het protocol heeft goedgekeurd om te bevestigen dat de lidstaten blijven toestaan dat gedetacheerde werknemers naar of uit het VK onder specifieke voorwaarden onder de socialezekerheidswetgeving van de zendstaat vallen; stelt voorts vast dat er in 2022 voorbereidingen zijn getroffen voor de uitvoering van de financiële bepalingen betreffende de vergoeding van de kosten van prestaties bij ziekte die door een andere dan de bevoegde staat worden verstrekt; 103. is verheugd dat het Gespecialiseerd Comité voor coördinatie van de sociale zekerheid besluit 1/2023 heeft vastgesteld tot goedkeuring van de elektronische uitwisseling van gegevens betreffende sociale zekerheid (EESSI) uit hoofde van de handels- en samenwerkingsovereenkomst (29) in het kader van het protocol, en van mening is dat de desbetreffende delen van de besluiten en aanbevelingen van de Administratieve Commissie voor de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels toepasselijk moeten worden gemaakt in het kader van het protocol aan de hand van een aanbeveling van het Gespecialiseerd Comité; herhaalt zijn oproep aan de lidstaten om ervoor te zorgen dat de EESSI zo spoedig mogelijk volledig operationeel wordt en om gebruik te maken van de mogelijkheden die de bestaande EU-fondsen bieden om de EESSI volledig ten uitvoer te leggen en het openbaar bestuur verder te digitaliseren; 104. drukt zijn bezorgdheid uit de over recente ontwikkelingen die de bepalingen inzake een gelijk speelveld van de handels- en samenwerkingsovereenkomst op arbeids- en sociaal gebied in het VK kunnen ondermijnen; betreurt in dit verband ten zeerste de intrekking in juli 2022 van het verbod voor uitzendbureaus om tijdelijk personeel ter beschikking te stellen ter vervanging van werknemers die aan een vakbondsactie deelnemen, wat het recht van werknemers om collectief actie te voeren, met inbegrip van het stakingsrecht, ondermijnt; verzoekt de regering van het VK de nodige maatregelen te nemen om de in de artikelen van de handels- en samenwerkingsovereenkomst uiteengezette beginselen van een gelijk speelveld te handhaven; 105. merkt op dat de regering van het VK in juni 2021 heeft aangekondigd een centrale handhavingsinstantie voor arbeidsrechten te willen oprichten, die op gecentraliseerde wijze toezicht zou houden op de Britse arbeidswetgeving (30) , met als doel de coördinatie en doeltreffendheid van de bestaande organen te verbeteren en de handhaving van arbeidsrechten uit te breiden tot nieuwe gebieden; merkt echter op dat er tot dusver geen verdere vorderingen zijn gemaakt met betrekking tot dit voornemen; verzoekt de Commissie om conform de bepalingen van de handels- en samenwerkingsovereenkomst nauwlettend toezicht te blijven houden op de handhaving van de relevante arbeids- en sociale normen en op alle ontwikkelingen op dit vlak, en haar inspanningen met de regering van het VK voort te zetten om ervoor te zorgen dat de handels- en samenwerkingsovereenkomst volledig wordt nageleefd; 106. betreurt ten zeerste dat het VK in 2021 op discriminerende wijze heeft gehandeld ten aanzien van werknemers uit vijf EU-lidstaten door zich te verzetten tegen een verlaging van de kosten voor visa voor langdurige werkverblijven; vindt het voorts jammer dat het VK vervolgens heeft afgezien van artikel 18, lid 2, van het Europees Sociaal Handvest en betreurt de daaruit voortvloeiende afschaffing van de verlaging van werkgerelateerde visumleges voor alle EU-burgers met ingang van februari 2022; verzoekt de Commissie alle nodige maatregelen in dit verband te nemen en deze kwestie aan de orde te blijven stellen tijdens de vergaderingen van de Partnerschapsraad en het Gespecialiseerd Handelscomité voor een gelijk speelveld voor open en eerlijke mededinging en duurzame ontwikkeling; Rechtshandhaving en justitiële samenwerking in strafzaken 107. herinnert eraan dat de toepassing van deel drie van de handels- en samenwerkingsovereenkomst, betreffende rechtshandhaving en justitiële samenwerking in strafzaken, afhankelijk is van de eerbiediging van de democratie, de rechtsstaat en de bescherming van de mensenrechten en fundamentele vrijheden, zoals die onder meer zijn vastgelegd in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens (EVRM), en van de inzet om een hoog niveau van bescherming van persoonsgegevens te waarborgen; herinnert aan het belang van doeltreffende, nauwe en wederzijds voordelige samenwerking op het gebied van rechtshandhaving en justitiële samenwerking tussen de EU en het VK, gezien hun geografische nabijheid en gemeenschappelijke uitdagingen; 108. benadrukt dat het EVRM een juridisch bindend instrument is in het VK en dat wetgevingsvoorstellen verenigbaar met de normen van dit verdrag en in overeenstemming met de daarin vervatte rechten en vrijheden moeten zijn; onderstreept dat in artikel 524 van de handels- en samenwerkingsovereenkomst is bepaald dat de samenwerking tussen de EU en het VK gebaseerd is op het belang de in dat Verdrag neergelegde rechten en vrijheden intern te verwezenlijken; spreekt zijn bezorgdheid uit over de discussies in het VK over het uittreden uit het EVRM en herinnert aan de bezorgdheid die de mensenrechtencommissaris van de Raad van Europa in dit verband heeft geuit (31) ; herinnert aan de bepaling in de handels‑ en samenwerkingsovereenkomst over de mogelijke beëindiging van dit deel van de overeenkomst ingeval het VK of een lidstaat het EVRM opzegt; 109. uit zijn ernstige bezorgdheid over de lopende wetgevingsprocessen in het VK die deze voorwaarden in gevaar kunnen brengen, namelijk het wetsvoorstel inzake overgenomen Unierecht (“Retained EU Law Bill”), het wetsvoorstel inzake gegevensbescherming en digitale informatie (wetsvoorstel nr. 2, “Data Protection and Digital Information Bill” of “DPDI2”) en het wetsvoorstel inzake illegale migratie (“Illegal Migration Bill”); 110. herinnert eraan dat deel drie van de handels‑ en samenwerkingsovereenkomst uitgebreide gegevensstromen tussen de EU en het VK mogelijk maakt, zoals de uitwisseling van DNA‑gegevens, persoonsgegevens van passagiers, en informatie uit het strafregister; onderstreept daarom dat het van het grootste belang is dat het VK ervoor zorgt dat het beschermingsniveau in wezen gelijkwaardig is aan dat van de Europese Unie, om de EU-normen en bijgevolg ook de grondrechten van EU-burgers niet in gevaar te brengen bij het delen van gegevens met het VK; verzoekt de Commissie derhalve de impact van DPDI2 op de rechten van EU-burgers op het gebied van gegevensbescherming grondig te onderzoeken; 111. onderstreept het ernstige risico van de doorgifte van persoonsgegevens aan derde landen die geen passend beschermingsniveau bieden; wijst erop dat een primaire ontvanger van persoonsgegevens deze uitsluitend mag doorgeven als ook voor de secundaire ontvanger regels gelden die een passend beschermingsniveau bieden; benadrukt daarom dat het VK ervoor moet zorgen dat zijn gegevensdoorgiften aan derde landen zijn gebaseerd op passende waarborgen waardoor een niveau van gegevensbescherming wordt gegarandeerd dat gelijkwaardig is aan dat van de Europese Unie; 112. wijst erop dat een invoering van DPDI2 in het VK in zijn huidige vorm het adequaatheidsbesluit dat aan het VK is toegekend verder in gevaar zou kunnen brengen; herinnert eraan dat de Commissie heeft toegezegd de situatie nauwlettend in de gaten te houden en de adequaatheidsbesluiten in te trekken indien het niveau van privacy in het VK niet langer “in wezen gelijkwaardig” zou zijn; 113. betreurt ten zeerste de bepalingen in het nieuwe DPDI2 die de regering van het VK nieuwe gedelegeerde wetgevingsbevoegdheden zouden geven om gegevensverwerking voor nationale veiligheid, rechtshandhaving en toegang van overheidsinstanties tot persoonlijke gegevens van particuliere entiteiten te legaliseren; is uitermate bezorgd over de invoering van gedelegeerde wetgevingsbevoegdheden die voorzien in de mogelijkheid voor de Britse regering om een aantal fundamentele aspecten van de wetgeving inzake gegevensbescherming te wijzigen door middel van secundaire wetgeving; wijst op de risico’s die deze gedelegeerde bevoegdheden met zich meebrengen voor de rechtszekerheid en de toekomst van het adequaatheidsbesluit van het VK; 114. veroordeelt de algemene en brede uitzondering die het VK in immigratieaangelegenheden toepast op de gegevensbeschermingsbeginselen en de rechten van betrokkenen bij de verwerking van persoonsgegevens, overeenkomstig de gegevensbeschermingswet (“Data Protection Act”); is van mening dat deze uitzondering in gevallen waarin de uitoefening van de rechten van de betrokkenen een doeltreffende immigratiecontrole in gevaar zou brengen of bij het onderzoeken of opsporen van activiteiten die de handhaving van een doeltreffende immigratiecontrole zouden ondermijnen, niet strookt met het beginsel van rechtszekerheid en derhalve niet voldoet om willekeurige besluitvorming te voorkomen; verzoekt de Commissie nauwlettend toe te zien op de ontwikkeling van het proces van rechterlijke toetsing van DPDI2 met betrekking tot de vrijstelling van immigratie; 115. uit zijn bezorgdheid over het feit dat het door het VK voorgestelde DPDI2 geautomatiseerde besluitvorming mogelijk zou maken; benadrukt dat deze voorgestelde wet personen het recht zou ontnemen niet te worden onderworpen aan een uitsluitend op geautomatiseerde verwerking, waaronder profilering, gebaseerd besluit waaraan voor hen rechtsgevolgen zijn verbonden of dat hen anderszins in aanmerkelijke mate treft, een recht dat in de EU wordt beschermd uit hoofde van de algemene verordening gegevensbescherming van de EU (32) , en internationaal uit hoofde van het Verdrag tot bescherming van personen met betrekking tot de geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens; verzoekt de Commissie nauwlettend en voortdurend toezicht te houden op de situatie; 116. betreurt ten zeerste de bepalingen in het nieuwe DPDI2 van het VK, die de verplichtingen voor verwerkingsverantwoordelijken en verwerkers afzwakken, met inbegrip van de nieuwe bepalingen die slechts vereisen dat bij de verwerking een hooggeplaatste verantwoordelijke persoon wordt benoemd, hetgeen waarschijnlijk een hoog risico voor natuurlijke personen met zich meebrengt; betreurt eveneens de bepalingen waarmee de verplichting wordt geschrapt een niet in het Verenigd Koninkrijk gevestigde vertegenwoordiger voor verwerkingsverantwoordelijken en verwerkers aan te wijzen die onder de gegevensbeschermingsregels van het VK valt, en de bepalingen waarmee de verplichting wordt geschrapt voorafgaand aan de verwerking overleg te plegen met de toezichthoudende autoriteit voor gegevensbescherming van het VK wanneer uit de beoordeling van de verwerkingsverantwoordelijke blijkt dat de verwerking waarschijnlijk een hoog risico inhoudt; 117. uit zijn bezorgdheid over clausules in het nieuwe DPDI2 van het VK die de onafhankelijkheid van de Information Commissioner’s Office (ICO) zouden ondermijnen en die de regering bevoegdheden zouden geven om zich te bemoeien met de uitoefening van de functies door de ICO; 118. benadrukt dat de toezichthoudende autoriteit voor gegevensbescherming van het VK verscheidene gevallen van gebrekkige handhaving heeft vastgesteld en dat haar statistieken zeer lage percentages van harde handhaving omvatten; wijst erop dat, om een hoog niveau van gegevensbescherming te waarborgen, de voorgestelde regels moeten worden gehandhaafd en betrokkenen toegang moeten hebben tot een doeltreffende klachtenprocedure; is eveneens bezorgd over de ingevoerde wijziging met betrekking tot de weigering om gevolg te geven aan een klacht en de opname van criteria zoals de middelen waarover de Commissioner beschikt, hetgeen een negatief effect zal hebben op de doeltreffendheid van de klachten; 119. herinnert eraan dat de grootschalige toezichtsprogramma’s van het VK niet voldoen aan normen die in wezen gelijkwaardig zijn aan de gegevensbeschermingsregels van de EU; herhaalt zijn verzoek aan het VK om rekening te houden met de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Unie op dit gebied; 120. dringt er bij het VK op aan te voldoen aan de gegevensbeschermingsvereisten voor de verwerking van persoonsgegevens van passagiers, overeenkomstig artikel 552 van de handels‑ en samenwerkingsovereenkomst; betreurt de lange overgangsperiode van drie jaar, die de tenuitvoerlegging vertraagt van de verplichting om de persoonsgegevens van passagiers te wissen na hun vertrek uit het land; 121. onderstreept dat met artikel 541 van de handels‑ en samenwerkingsovereenkomst wordt voorzien in een wijzigingsprocedure voor het geval de EU‑wetgeving in het kader van het Prümmechanisme ingrijpend wordt gewijzigd; wijst er daarom op dat de deelname van het VK aan het onlangs herziene Prümmechanisme niet automatisch is en afhankelijk moet worden gesteld van de handhaving door het VK van zijn huidige mensenrechtennormen en de waarborging van een adequaat kader voor gegevensbescherming en doeltreffende juridische waarborgen, die essentiële voorwaarden zijn voor het toestaan van politiële en justitiële samenwerking in strafzaken; 122. herinnert eraan dat de twee adequaatheidsbesluiten voor het VK in 2025 aflopen en dat de Commissie op elk moment kan ingrijpen als het VK afwijkt van het huidige niveau van gegevensbescherming; herinnert eraan dat het VK, om in aanmerking te komen voor deze adequaatheidsbesluiten, onderworpen is aan de jurisdictie van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens en zich moet houden aan het EVRM; wijst erop dat het, met het oog op de noodzakelijke herziening van het adequaatheidsbesluit voor de doorgifte van persoonsgegevens aan het VK over twee jaar, van het grootste belang is dat niet kan worden onderhandeld over de waarborging van de rechten die worden beschermd door het EVRM en dat het Europees Parlement nauwlettend en regelmatig toeziet op elke niet‑naleving; verzoekt de Britse autoriteiten geen wetgeving aan te nemen die het adequate beschermingsniveau in gevaar zou brengen; 123. betreurt ten zeerste dat na afloop van de overgangsperiode het aantal EU-burgers aan wie de toegang tot het VK werd geweigerd en die vervolgens terugkeerden, aanzienlijk is toegenomen; betreurt het feit dat het VK besloten heeft een gedifferentieerde behandeling toe te passen op het gebied van visumleges voor de burgers van een aantal EU-landen; is bezorgd over de lange en omslachtige visumprocedures voor EU-burgers; roept het VK op EU-burgers niet te discrimineren op grond van hun nationaliteit, noch wat betreft registratie in het kader van de EU-vestigingsregeling, noch als het gaat om kwesties op het gebied van mobiliteit en visa; wijst erop dat dergelijke praktijken indruisen tegen de beginselen van wederkerigheid en non-discriminatie die in de handels‑ en samenwerkingsovereenkomst zijn vastgelegd en verzoekt de Commissie nauwlettend toe te zien op deze ontwikkelingen; 124. wijst erop dat het grondrecht op een eerlijk proces onder meer het recht op informatie, het recht op vertolking en vertaling, het recht op een advocaat, het recht op het vermoeden van onschuld, en het recht om bij het proces aanwezig te zijn, omvat, alsook bijzondere waarborgen voor kinderen die verdachte of beklaagde zijn in een strafproces, en het recht op rechtsbijstand, hetgeen ook moet worden gewaarborgd in het kader van de justitiële samenwerking in strafzaken met derde landen; 125. wijst erop dat, om doeltreffende uitleveringsprocedures te waarborgen, een aanhoudingsbevel met spoed ten uitvoer moet worden gelegd en dat, indien een persoon niet instemt met de uitlevering, binnen 21 dagen na de aanhouding een hoorzitting moet plaatsvinden; wijst erop dat, om het grondrecht op een eerlijk proces te waarborgen, deze termijnen niet mogen worden overschreden; verzoekt het VK de in de handels‑ en samenwerkingsovereenkomst vastgestelde termijnen in acht te nemen om de toepassing van de wederzijdse rechtshulp tussen de lidstaten en het VK te vergemakkelijken; 126. herinnert eraan dat, overeenkomstig artikel 525, lid 1, van de handels- en samenwerkingsovereenkomst, de samenwerking inzake rechtshandhaving en justitie in strafzaken tussen de Unie en het VK gebaseerd is op de jarenlange inzet van de partijen om een hoog niveau van bescherming van persoonsgegevens te waarborgen, onder meer met betrekking tot de samenwerking met Europol en Eurojust; dringt erop aan dat de uitwisseling van persoonsgegevens met JBZ-agentschappen alleen mag worden toegestaan als de gegevensbeschermingsnormen van de EU worden gewaarborgd en de mensenrechten worden geëerbiedigd; Deelname aan programma’s van de Unie 127. herinnert eraan dat een deel van de handels- en samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en het VK betrekking heeft op de deelname van het VK aan programma’s van de Unie, goed financieel beheer en financiële bepalingen; is van mening dat de daarin vastgestelde voorwaarden en regels een eerlijke basis vormen voor de deelname van het VK en zouden bijdragen tot de bescherming van de financiële belangen van de Unie; is van mening dat de deelname van derde landen aan programma’s van de Unie aanzienlijke voordelen oplevert voor de EU en bijdraagt aan de versterking van de banden tussen de EU en haar partners; betreurt echter het algemene gebrek aan een regionale dimensie en aan Interreg-programma’s waarbij het VK als derde land partner is; herhaalt zijn oproep (33) mogelijkheden te onderzoeken om het VK en bepaalde delen van het VK aan programma’s van de Unie te laten meedoen; 128. betreurt dat het VK als gevolg van zijn terugtrekking uit de EU geen toegang meer heeft tot de onderzoeksprogramma’s van de EU, en wijst op het belang en de wederzijdse voordelen van voortgezette samenwerking op het gebied van onderzoek en innovatie tussen de EU en het VK; 129. is ingenomen met het politieke akkoord dat de Commissie en de regering van het VK hebben bereikt over de associatie van het VK met Horizon Europa en Copernicus, voor zover dit eindelijk duidelijkheid biedt voor alle begunstigden die betrokken zijn bij de programma’s in het VK en in Europa; 130. onderstreept dat het akkoord over de associatie van het VK met Horizon Europa alleen voor het huidige programma geldt en niets zegt over de deelname en de financiële bijdrage van het VK aan toekomstige onderzoeksprogramma’s van de EU; dringt erop aan dat het Europees Parlement volledig wordt betrokken bij de toekomstige tenuitvoerlegging van de associatie van het VK met Horizon Europa en toekomstige onderzoeksprogramma’s van de EU; 131. benadrukt dat er een billijk evenwicht moet worden gevonden tussen de bijdragen van het VK aan Horizon Europa en het Copernicus-programma en de voordelen die het land in ruil daarvoor zal ontvangen, waarbij rekening moet worden gehouden met de bredere voordelen die voortvloeien uit samenwerking tussen de EU en het VK; is ingenomen met de bereidwillige houding van de Commissie bij de heronderhandelingen over de bijdragen van het VK en verwacht dat het VK een gelijkgestemde, flexibele benadering volgt; 132. uit zijn bezorgdheid over de nieuwe begrotingsregeling betreffende de financiële bijdrage van het VK aan Horizon Europa in geval van ondermaatse prestaties, aangezien deze verschilt van de procedure en beginselen die oorspronkelijk in de handels- en samenwerkingsovereenkomst waren vastgelegd; betreurt dat de nieuwe overeenkomst voorziet in een automatisch correctiemechanisme voor de financiële bijdrage van het VK met terugwerkende kracht, waarover niet is onderhandeld in het kader van de handels- en samenwerkingsovereenkomst; 133. betreurt ten zeerste de eenzijdige, politieke beslissing van de Britse regering om niet deel te nemen aan de programma’s Erasmus+, Creatief Europa en het Europees Solidariteitskorps, ondanks de openheid die het onderhandelingsteam van de EU heeft betoond; is ervan overtuigd dat deze beslissing alleen maar verliezers oplevert en mensen en organisaties in de EU en het VK de enorme kansen ontzegt die de uitwisselings- en samenwerkingsprojecten bieden; 134. merkt op dat tal van belanghebbenden op het gebied van onderwijs, cultuur en jeugd, zowel in de EU als in het VK, erop aandringen dat het VK opnieuw wordt betrokken bij Erasmus+, Creatief Europa, het Europees Solidariteitskorps en Horizon Europa; pleit ervoor om deze kwestie binnen verschillende politieke contexten aan te pakken en te zoeken naar praktische, tijdelijke maatregelen om het verlies aan mogelijkheden te compenseren; benadrukt dat, indien het VK opnieuw geassocieerd zou willen worden met EU-programma’s, de financiële bijdrage van het land evenredig moet zijn en de inclusiviteit en diversiteit van de deelnemers aan de programma’s moet zijn gewaarborgd; 135. erkent dat door de terugtrekking van het VK uit de EU een buitensporige bureaucratie is ontstaan; neemt met bezorgdheid kennis van de onzekerheden en moeilijkheden die worden gecreëerd voor studenten, docenten, artiesten en andere professionals uit de cultuursector die in het VK willen studeren, doceren, optreden en werken, met name het gebrek aan beschikbare informatie over administratieve vereisten, en de ongekende administratieve rompslomp voor de consulaten en overheidsdiensten van het VK en de lidstaten; 136. stelt met voldoening vast dat tal van onderwijs-, jeugd- en culturele instellingen en organisaties uit de EU en het VK hun betrekkingen op bilaterale basis voortzetten, ondanks het gebrek aan financiering en de toegenomen administratieve rompslomp en belemmeringen; vreest dat niet alle organisaties zich de extra personele middelen kunnen veroorloven die nodig zijn om deze betrekkingen in stand te houden of voort te zetten; 137. benadrukt de enorme voordelen van het Erasmus+-programma, niet alleen voor studenten in het hoger onderwijs, het beroepsonderwijs en beroepsopleidingen, volwassen lerenden en jongeren, maar ook voor docenten, academici, onderzoekers, administratief personeel, onderwijsinstellingen in het algemeen en de samenleving als geheel, welke niet kunnen worden afgemeten aan de omvang van de financiële middelen van het programma; 138. betreurt de beperkte “waar voor je geld”-benadering van de Britse regering met betrekking tot Erasmus+, die voorbijgaat aan de vele voordelen op het gebied van kennisuitwisseling en overdraagbare vaardigheden voor studenten, docenten en administratief personeel, de bijdrage van het programma aan de diversiteit op campussen en in onderwijsinstellingen, aan meer wederzijds begrip, het verminderen van vooroordelen en discriminatie, het contact van studenten en docenten uit het VK met hun mede-Europeanen en de bijdrage aan het verbreden van de vooruitzichten en kansen van de deelnemers en het verbeteren van hun inzetbaarheid; 139. is ingenomen met de opmerkingen van minister van Europese aangelegenheden Leo Docherty, die erkent dat deelname aan Erasmus+ “zeer gunstig” is geweest voor het VK (34) ; 140. merkt op dat ten tijde van het EU-referendum in 2016 maar liefst 5 % van de studenten in het VK EU-burgers waren uit de andere 27 lidstaten (35) , waardoor zij een belangrijk deel uitmaakten van het totale aantal buitenlandse studenten in het VK; 141. merkt op dat sommige Erasmus+-projecten uit de programmeringsperiode 2014-2020, waaraan Britse organisaties deelnamen, in mei 2023 nog steeds liepen, waardoor het moeilijk is om de volledige impact van de terugtrekking van het VK uit het Erasmus+-programma goed te beoordelen; 142. neemt kennis van de opzet van het Turing-programma door de Britse regering; betreurt echter dat dit programma alleen betrekking heeft op uitgaande studentenmobiliteit en niet op de jeugd- en sportsector (36) ; merkt op dat het Turing-programma, waarbij de “waar voor je geld”-benadering van de Britse regering wordt toegepast, derhalve niet kan worden beschouwd als een gelijkwaardig alternatief voor Erasmus+; benadrukt het belang van de mobiliteit van personeel, die momenteel geen deel uitmaakt van het Turing-programma; 143. wijst erop dat belanghebbenden in het VK hun bezorgdheid hebben geuit over de werking van het Turing-programma in vergelijking met Erasmus+, onder meer over het ontbreken van voorzieningen ter ondersteuning van de mobiliteit van personeel, de beperkte financiering voor niet-universitaire uitwisselingen en de noodzaak om financieringsaanvragen jaarlijks opnieuw in te dienen (37) ; 144. is ingenomen met de nieuwe mogelijkheid voor begunstigden van het Erasmus+-mobiliteitsprogramma om 20 % van de studietoelagen toe te kennen aan uitgaande internationale mobiliteit buiten de 33 landen van het Erasmus+-programma; merkt echter op dat dit aandeel niet volledig aan één specifiek partnerland kan worden besteed en uiteraard niet in de plaats komt van de gemiste kansen als gevolg van de terugtrekking van het VK uit het Erasmus+-programma; 145. is ingenomen met de oprichting van het Taith-programma door de regering van Wales, dat zowel inkomende als uitgaande mobiliteit omvat; merkt op dat dit programma, net als het Turing-programma, geen betrekking heeft op de sportsector, maar wel mobiliteitsinitiatieven voor sportteams ondersteunt; 146. is ingenomen met het werk dat momenteel door de Schotse regering wordt verricht om een soortgelijk programma op te zetten dat zowel inkomende als uitgaande mobiliteit omvat; vraagt de Schotse regering te overwegen om met haar programma dezelfde domeinen van onderwijs en opleiding, jeugd en sport te bestrijken als Erasmus+; 147. is ingenomen met het besluit van de Ierse regering om Erasmus+-mobiliteit voor studenten van universiteiten in Noord-Ierland te financieren, ongeacht hun nationaliteit, door hen voor de duur van hun uitwisseling aan Ierse universiteiten in te schrijven; neemt kennis van het werk dat de Ierse regering momenteel verricht om een soortgelijke regeling te ontwikkelen voor studenten in het beroepsonderwijs en beroepsopleidingen; 148. is bezorgd over de aanzienlijke daling van het aantal EU-studenten dat aan Britse universiteiten studeert, in het geval van eerstejaarsstudenten met maar liefst 50 % tussen 2020-2021 en 2021-2022, in tegenstelling tot het aantal studenten uit andere regio’s (38) ; benadrukt dat deze situatie duidelijk verband houdt met de terugtrekking van het VK uit het Erasmus+-programma, het einde van de regels voor gelijke behandeling voor collegegeld en beurzen voor EU-studenten en de problemen met het verkrijgen van een studentenvisum; merkt op dat Europese studenten bijdroegen aan de diversiteit binnen een breed scala aan vakken, terwijl internationale studenten van buiten de EU meer geconcentreerd zijn binnen specifieke vakgebieden, zoals ingenieurswetenschappen en bedrijfskunde; merkt op dat Britse universiteiten een toenemend aantal buitenlandse studenten verwelkomen, met name uit India en China (39) (40) , wat bijdraagt aan hun financiële stabiliteit; 149. merkt op dat veel Britse universiteiten bij de beste ter wereld worden gerekend (41) ; merkt op dat het beëindigen van samenwerkingsprojecten tussen deze universiteiten en universiteiten in de EU schadelijk is voor het wetenschappelijk onderzoek en het hoge academische niveau in Europa; 150. merkt op dat elf Britse universiteiten partners zijn in allianties via het initiatief Europese Universiteiten; betreurt dat hun deelname ophoudt wanneer de allianties van de eerste generatie aflopen (eind 2024); stelt vast dat Britse universiteiten wel deel mogen uitmaken van Europese Universiteiten-allianties, maar niet meer in de bestuursstructuur kunnen worden opgenomen, waardoor ze de facto tot tweederangspartners worden gedegradeerd; moedigt hen aan hun partnerschap voort te zetten via het initiatief Europese Universiteiten; 151. merkt op dat over de talrijke partnerschappen die Britse universiteiten via het Erasmus+-programma hadden met hun tegenhangers in de EU, stuk voor stuk opnieuw bilateraal moet worden onderhandeld, hetgeen het risico inhoudt dat sommige kleinere universiteiten zullen worden uitgesloten; 152. herhaalt dat onderzoekssamenwerking tussen universiteiten in Europa, in het bijzonder op het vlak van wetenschap en innovatie, in dit verband van groot belang is; 153. benadrukt dat alle belanghebbende buurlanden en gelijkgezinde landen, waaronder het VK, welkom zijn om aansluiting te zoeken bij het Erasmus+-programma en zo bij te dragen aan de Europese onderwijsstelsels; betreurt dat het VK niet deelneemt aan de initiatieven en maatregelen die tot doel hebben om tegen 2025 een echte Europese onderwijsruimte tot stand te brengen, waardoor de samenwerking een bijkomende deuk krijgt; 154. benadrukt dat het VK blijft deelnemen aan de Europese ruimte voor hoger onderwijs (het “Bolognaproces”); dringt er bij het VK, de Commissie en de lidstaten op aan te blijven streven naar de volledige wederzijdse erkenning van academische kwalificaties; Cultuur 155. betreurt het ontbreken van bepalingen met betrekking tot cultuur en de culturele en creatieve sectoren in de handels- en samenwerkingsovereenkomst na de terugtrekking van het VK uit de EU en het einde van de deelname van het VK aan het vrije verkeer, wat heeft geleid tot administratieve belemmeringen voor reizende kunstenaars, met name voor opkomende en zelfstandige kunstenaars; 156. pleit voor nieuwe en voortdurende samenwerking tussen kunstenaars uit de EU en het VK en andere professionals in de culturele en creatieve sectoren en bedrijfstakken; betreurt dat het aantal EU-burgers dat in het VK werkzaam is in de culturele en creatieve sectoren en bedrijfstakken, gedaald is sinds de Brexit; Jeugd 157. betreurt dat de handels- en samenwerkingsovereenkomst geen bepalingen bevat met betrekking tot jongeren of uitwisselingen, projecten, dialogen en vrijwilligerswerk met jongeren; is bezorgd over het feit dat bijna geen van de jongerenprojecten die voorheen door Erasmus+ en het Europees Solidariteitskorps werden gefinancierd en waarbij schoolgaande kinderen betrokken waren, nu worden gefinancierd via het Turing-programma van de Britse regering; merkt op dat schoolreizen en mobiliteit van jongeren worden bemoeilijkt door de nieuwe regels voor binnenkomst van het VK, waardoor scholen voor elke leerling een visum moeten betalen; dringt daarom aan op de invoering van een regeling voor groepsreizen voor jongeren onder de 18 jaar; 158. merkt op dat de au-pairsector zwaar getroffen is door de Brexit en de nieuwe immigratieregels van het VK, aangezien au pairs uit de EU niet kunnen profiteren van het visum onder de mobiliteitsregeling voor jongeren, terwijl au pairs uit geselecteerde landen buiten de EU dat wel kunnen; beklemtoont dat alle geïnteresseerde buurlanden en gelijkgestemde landen, waaronder het VK, welkom zijn om zich aan te sluiten bij het programma van het Europees Solidariteitskorps, dat vrijwilligerswerk en samenwerking tussen jongeren in heel Europa bevordert; Sport 159. betreurt het ontbreken van bepalingen in verband met capaciteitsopbouw van basis- en beroepsorganisaties, partnerschappen en uitwisselingen op het gebied van sport en e‑sport in de handels- en samenwerkingsovereenkomst, wat negatieve gevolgen heeft voor de sportsector in zowel de EU als het VK; merkt op dat het Turing-programma, dat het Erasmus+-programma vervangt, geen onderdeel heeft dat aan sport gewijd is, waardoor een leemte ontstaat met betrekking tot samenwerkingsprojecten op het gebied van sport; 160. merkt op dat de sportsector in het VK zich niet meer kan beroepen op het arrest van het Hof van Justitie in de zaak-Bosman van 15 december 1995 (42) , dat het vrije verkeer van voetballers en andere sporters binnen de EU mogelijk maakte; merkt met bezorgdheid op dat deze situatie, samen met de werkvergunningsvereiste om in het VK te mogen spelen, de deelname van spelers uit de EU aan Britse teams of professionele competities negatief beïnvloedt doordat hun aantal mogelijk wordt beperkt; Getroffen regio’s 161. onderstreept dat het belangrijk is de effecten, met inbegrip van de sociale impact, van de handels- en samenwerkingsovereenkomst op regionaal niveau getalsmatig uit te drukken, om voor de zwaarst getroffen regio’s en hun gemeenschappen en particuliere bedrijven en overheidsbedrijven maatregelen op maat te kunnen vaststellen; verzoekt de Commissie de lidstaten te helpen doeltreffender en volledig gebruik te maken van de middelen uit de reserve voor aanpassing aan de Brexit om de getroffen sectoren, zoals de visserijsector en kustgemeenschappen, vooruit te helpen en te ondersteunen; verzoekt met name om specifieke steun voor de in de grensregio’s gevestigde kmo’s die in sterke mate afhankelijk zijn van de Britse markt; Samenwerken op het gebied van buitenlands en veiligheidsbeleid 162. betreurt het dat de handels- en samenwerkingsovereenkomst, afgezien van de gebieden cyberbeveiliging, terrorismebestrijding en massavernietigingswapens, geen bepalingen bevat over samenwerking op het gebied van buitenlands beleid en defensie, doordat het VK niet bereid is over dergelijke bepalingen te onderhandelen; prijst de bijdragen van het VK ter ondersteuning van de veiligheid en territoriale integriteit van Oekraïne, gezien de actieve rol die het VK heeft gespeeld op het gebied van de Europese veiligheid en defensie; wijst er in verband met de bedreiging van de Europese veiligheidsarchitectuur door de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne echter op dat de ondertekening van een gestructureerd kader voor samenwerking op het gebied van buitenlands en veiligheidsbeleid tussen de EU en het VK doeltreffender zou zijn dan de huidige samenwerking op ad-hocbasis; benadrukt dat de dialoog met het VK over mogelijkheden voor gestructureerde en regelmatige dialoog, samenwerking en coördinatie op het gebied van buitenlands, veiligheids- en defensiebeleid moet worden geïntensiveerd, in overeenstemming met de bepalingen van de politieke verklaring van 2021 en onder meer in het kader van het partnerschap tussen de EU en de NAVO, de Verenigde Naties, de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, de Raad van Europa, de Europese politieke gemeenschap en andere internationale fora; benadrukt het belang van coördinatie van sanctieregelingen; is ingenomen met de discussie over het gemeenschappelijk buitenlands beleid en veiligheid in de Parlementaire Partnerschapsassemblee EU-VK; 163. is ingenomen met de sterke samenwerking en coördinatie tussen de EU en het VK als reactie op de illegale aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne; verzoekt de EU en het VK de grootst mogelijke eenheid binnen de internationale gemeenschap te bewaren om het Russische optreden te veroordelen en de beginselen van soevereiniteit en territoriale integriteit, het internationaal recht en de op regels gebaseerde internationale orde te verdedigen in het kader van de Verenigde Naties en haar Handvest, alsook in andere multilaterale fora; roept op tot even sterke samenwerking en coördinatie bij de wederopbouw van Oekraïne na de oorlog; verzoekt de Britse en Europese autoriteiten om op gecoördineerde wijze te zoeken naar manieren om bevroren Russische activa aan te wenden voor de wederopbouw van Oekraïne; 164. is ingenomen met de goede coördinatie tussen de EU en het VK op het gebied van de sancties tegen Rusland; dringt aan op een verdere intensivering van de handhaving van sancties; is ingenomen met de gezamenlijke dienstreizen naar derde landen van de bewindslieden van de EU en het VK die verantwoordelijk zijn voor de doeltreffende uitvoering van de sancties; 165. erkent dat er sprake is van onbenut potentieel op het vlak van samenwerking tussen de EU en het VK op subnationaal niveau, met name in de meest nabijgelegen Europese buurlanden, op gebieden van wederzijds belang, zoals mobiliteit (ook van militair personeel en materieel), duurzaam beheer van de Noordzee, het Kanaal en de Ierse Zee, handel, klimaatactie, onderwijs, digitalisering, mensenrechten en sociale rechten, en veiligheid in initiatieven voor bilaterale en multilaterale samenwerking tussen regio’s van de EU en het VK, zoals het Comité van de Kanaalzone aan de Noordzee (Straits Committee), eventueel via een specifiek interregionaal samenwerkingsprogramma van de EU, op voorwaarde dat de regering van het VK financieel bijdraagt aan dit programma en dat de deelnemende regio’s naar behoren worden geraadpleegd en betrokken bij de ontwikkeling ervan; 166. verzoekt de Commissie het potentieel van de betrekkingen tussen de EU en het VK zodanig te maximaliseren dat beide partijen hiervan profiteren, door middel van vriendschappelijke samenwerking bij gemeenschappelijke kwesties in internationale fora en ten aanzien van derde landen, met name om een zo hoog mogelijke ambitie na te streven op het gebied van klimaatactie en om de inspanningen van alle sectoren op het gebied van de milieutransitie op een billijke en inclusieve wijze te coördineren en daarbij de industriële soevereiniteit en het internationaal concurrentievermogen te versterken; 167. dringt aan op versterking van de samenwerking op het gebied van cyberbeveiliging, vanwege de implicaties voor zowel de EU als het VK voor een groot aantal gebieden van wederzijds belang, met name in de digitale en financiële sector, IT, defensie, energie, en onderzoek en ontwikkeling; 168. is ingenomen met de eerste twee bijeenkomsten van de Europese politieke gemeenschap in oktober 2022 en juni 2023 als platform voor discussie, dialoog en samenwerking tussen Europese partners over de uitdagingen op het gebied van buitenlands beleid en veiligheid waarmee wij worden geconfronteerd, met als doel de veiligheid van het Europese continent te versterken en de politieke en veiligheidsgerelateerde samenwerking op basis van gedeelde belangen voort te zetten; is ingenomen met het feit dat 44 landen hebben deelgenomen aan de eerste bijeenkomst in Praag en 45 landen aan de tweede bijeenkomst in Chișinău, waaronder essentiële partners als het VK; 169. dringt erop aan dat het VK nauwer bij Europese veiligheids- en defensieprojecten wordt betrokken; is in dit verband ingenomen met het besluit van de leden van de permanente gestructureerde samenwerking (PESCO) en van de Raad van 14 november 2022 om het VK uit te nodigen deel te nemen aan het PESCO-project inzake militaire mobiliteit, dat de wederzijdse snelle bijstand op het gebied van veiligheid en defensie moet verbeteren; verzoekt de lidstaten de administratieve overeenkomst over militaire mobiliteit met het VK zo spoedig mogelijk te ondertekenen; 170. nodigt het VK uit nauwer met de EU samen te werken op het gebied van dringende strategische uitdagingen, door de complementariteit en doeltreffendheid van maatregelen te waarborgen; wijst erop dat de parallelle projecten voor de ontwikkeling van toekomstige luchtgevechtssystemen een ondoelmatig gebruik van middelen kunnen vormen en dat in het jaarverslag over het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid van 2022 wordt aanbevolen de projecten samen te voegen; stelt voor ook een zinvolle dialoog te voeren over andere wapensystemen, militaire technologie en aanverwante innovaties, waarbij speciale aandacht moet worden besteed aan het waarborgen van de doelmatigheid van de bestedingen en investeringen, en aan de technische interoperabiliteit van de strijdkrachten en wapensystemen; o o o 171. verzoekt de Commissie er nauwlettend op toe te zien dat de handels- en samenwerkingsovereenkomst correct wordt toegepast, waar nodig corrigerende maatregelen te nemen en mogelijkheden voor verdere samenwerking te verkennen in het licht van de bestaande en toekomstige uitdagingen; 172. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de regeringen en parlementen van de lidstaten, en de regering en het parlement van het Verenigd Koninkrijk. Het Europees Parlement, – gezien de artikelen 208 en 214 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 21 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), – gezien Verordening (EG) nr. 1257/96 van de Raad van 20 juni 1996 betreffende humanitaire hulp (1) , – gezien Verordening (EU) 2021/947 van het Europees Parlement en de Raad van 9 juni 2021 tot vaststelling van het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking – Europa in de wereld, tot wijziging en intrekking van Besluit nr. 466/2014/EU van het Europees Parlement en de Raad en tot intrekking van Verordening (EU) 2017/1601 van het Europees Parlement en de Raad en Verordening (EG, Euratom) nr. 480/2009 van de Raad (2) , – gezien Besluit 2003/335/JBZ van de Raad van 8 mei 2003 inzake opsporing en vervolging van genocide, misdrijven tegen de menselijkheid en oorlogsmisdrijven (3) , – gezien Verordening (EU) 2023/720 van de Raad van 31 maart 2023 tot wijziging van een aantal verordeningen van de Raad betreffende beperkende maatregelen met het oog op de invoeging van bepalingen inzake een humanitaire vrijstelling (4) en Besluit (CFSP) 2023/726 van de Raad van 31 maart 2023 tot wijziging van een aantal besluiten van de Raad betreffende beperkende maatregelen met het oog op de invoeging van bepalingen inzake een humanitaire vrijstelling (5) , – gezien de gemeenschappelijke verklaring van de Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen der lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, het Europees Parlement en de Europese Commissie over de Europese consensus betreffende humanitaire hulp, zoals gepubliceerd in het Publicatieblad van 30 januari 2008 (6) , – gezien het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap (CRPD), en met name artikel 11 over risicovolle situaties en humanitaire noodsituaties en de artikelen 4.3 en 33.3 over het overleg met personen met een handicap, via hun vertegenwoordigende organisaties, bij de ontwikkeling, uitvoering en monitoring van wetgeving en beleid, en gezien het bijbehorende facultatieve protocol van december 2006, dat in december 2010 door de EU is geratificeerd, – gezien de richtsnoeren van het Permanent Comité van VN-organisaties voor de opname van personen met een handicap in humanitaire acties van juli 2019, – gezien resolutie 2475 (2019) van de VN-Veiligheidsraad over de bescherming van personen met een handicap in gewapende conflicten, – gezien de mededeling van de Commissie van 3 maart 2021 getiteld “Unie van gelijkheid: Strategie inzake de rechten van personen met een handicap 2021-2030” ( COM(2021)0101 ) en de operationele richtsnoeren van de opname van personen met een handicap in de door EU gefinancierde acties op het gebied van humanitaire hulp van directoraat-generaal Europese Civiele Bescherming en Humanitaire Hulp (ECHO) van de Commissie, – gezien het humanitair partnerschap van de EU 2021-2027 en de doelstelling ervan om de doeltreffendheid en efficiëntie van humanitaire hulp te verbeteren, – gezien de mededeling van Unicef van juli 2021 getiteld “Financing an inclusive recovery for children: A call to action” (Financiering van een inclusief herstel voor kinderen: oproep tot actie), – gezien de mededeling van de Economische Commissie voor Afrika van de VN van 21 december 2022 getiteld “Special drawing rights must be relocated to avail sustainable financing for Africa” (Speciale trekkingsrechten moeten worden verplaatst zodat Afrika baat heeft bij duurzame financiering”), – gezien de mededeling van de Afrikaanse Ontwikkelingsbank van 15 april 2022 getiteld “Special drawing rights and reallocating for low income countries” (Speciale trekkingsrechten en herverdeling voor lage-inkomenslanden), – gezien de mededeling van de Commissie van 10 maart 2021 over het humanitaire optreden van de EU: nieuwe uitdagingen, zelfde beginselen ( COM(2021)0110 ) en de daaropvolgende conclusies van de Raad van 20 mei 2021, – gezien de conclusies van de Raad van 22 mei 2023 over de financieringskloof voor humanitaire hulp, – gezien resolutie 2664 (2022) van de VN-Veiligheidsraad over een humanitaire vrijstelling van maatregelen tot bevriezing van tegoeden die zijn opgelegd in het kader van een sanctieregeling van de Verenigde Naties, – gezien het verslag van de Hoge Commissaris van de VN voor de Vluchtelingen van 21 juni 2023 getiteld “A threat to lives, dignity and hope: The implications of underfunding UNHCR’s activities in 2023” (Een bedreiging van levens, waardigheid en hoop: de gevolgen van onderfinanciering van de werkzaamheden van de UNHCR in 2023), – gezien de geactualiseerde richtsnoeren van de Europese Unie inzake de bevordering van de naleving van het internationale humanitaire recht (7) , – gezien het vierde Verdrag van Genève betreffende de bescherming van burgers in oorlogstijd van 12 augustus 1949, – gezien resolutie 2286 (2016) van 3 mei 2016 van de VN-Veiligheidsraad over de bescherming van gewonden en zieken, medisch personeel en humanitair personeel in gewapende conflicten, – gezien het rapport van de secretaris-generaal van de VN van 23 augustus 2016 over het eindresultaat van de wereldtop over humanitaire hulp en de toezeggingen die door de deelnemers op die top zijn gedaan, – gezien de op 23 mei 2016 ondertekende “Grand Bargain”-overeenkomst, de jaarlijkse onafhankelijke rapporten daarover, met name het rapport van 2021, en het “Grand Bargain 2.0”-kader en de bijlagen daarbij die tijdens de jaarlijkse “Grand Bargain”-bijeenkomst van 15-17 juni 2021 zijn gepresenteerd, alsook de hernieuwde toezeggingen die tijdens de jaarlijkse “Grand Bargain”-bijeenkomst van 19 en 20 juni 2023 zijn gedaan, – gezien het rapport van de Hoge Commissaris van de VN voor de Vluchtelingen van juli 2021 over het gebruik van flexibele financiering in 2020, en de actualiseringen daarvan, – gezien het kader van Sendai voor rampenrisicovermindering 2015-2030, goedgekeurd op 18 maart 2015 tijdens de derde Wereldconferentie van de VN over rampenrisicovermindering in Sendai (Japan), de resultaten van de bijeenkomsten van het mondiale platform inzake beperking van het risico op rampen in Cancún (Mexico) in 2017 en Genève (Zwitserland) in 2019, en het verslag van 2023 van de tussentijdse evaluatie van de uitvoering van het kader van Sendai, – gezien de aanbeveling van de Commissie van 8 februari 2023 over Uniedoelstellingen inzake rampbestendigheid (8) , – gezien het klimaat- en milieuhandvest voor humanitaire organisaties en de verklaring van de donoren van humanitaire hulp over klimaat en milieu van maart 2022, – gezien de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling en de doelstellingen voor duurzame ontwikkeling (SDG’s) van de VN, – gezien het Global Humanitarian Assistance Report 2022 (verslag over wereldwijde humanitaire hulp) van de mondiale organisatie Development Initiatives, – gezien het Global Humanitarian Overview (overzicht van wereldwijde humanitaire hulp) van 2023 van het VN-Bureau voor de Coördinatie van Humanitaire Aangelegenheden en de maandelijkse geactualiseerde versies daarvan, – gezien de resolutie van het Europees Parlement van 23 oktober 2020 over gendergelijkheid in het buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU (9) , – gezien zijn resoluties over humanitaire hulp, met name die van 15 december 2021 over nieuwe richtsnoeren voor het humanitaire optreden van de EU (10) , van 6 juli 2022 over de aanpak van voedselzekerheid in ontwikkelingslanden (11) , en van 15 december 2022 het opschalen van het meerjarig financieel kader 2021-2027: een veerkrachtige EU-begroting die geschikt is voor nieuwe uitdagingen (12) , – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie ontwikkelingssamenwerking ( A9-0321/2023 ), A. overwegende dat de humanitaire behoeften nog nooit zo hoog waren en ongekend snel toenemen, met naar schatting 339 miljoen mensen in nood in 2023 vergeleken met 274 miljoen in 2022; B. overwegende dat humanitaire crises steeds langduriger en complexer worden en dat de gevolgen ervan wereldwijd merkbaar zijn; overwegende dat het toenemende aantal conflicten, de gevaren en gevolgen van klimaatverandering, natuurrampen, groeiende voedselonzekerheid, de energiecrisis en de COVID-19-pandemie tot meer economische kwetsbaarheid en ontheemding hebben geleid, met nog grotere humanitaire behoeften tot gevolg; overwegende dat deze crises de ongelijkheid aanzienlijk hebben vergroot en de verlening van essentiële en levensreddende gezondheidsdiensten ernstig hebben verstoord; overwegende dat het verminderen van de humanitaire behoeften wereldwijd kan bijdragen tot het verminderen van het risico op geweld en het handhaven van vrede; overwegende dat het voornaamste doel van humanitair optreden echter blijft te voorzien in levensreddende behoeften en het lijden te verlichten; C. overwegende dat de kloof tussen de wereldwijde humanitaire behoeften en de middelen die worden toegewezen om daarin te voorzien steeds groter wordt; overwegende dat het financieringstekort in 2022 23 miljard USD bedroeg, waarbij slechts 55 % van de wereldwijde behoeften werd gedekt; overwegende dat er een duidelijke behoefte bestaat aan het betrekken van potentiële donoren met voldoende financieringscapaciteit; overwegende dat de EU samen met haar lidstaten en de Verenigde Staten het overgrote deel van de wereldwijde financiering van humanitaire hulp voor haar rekening neemt; overwegende dat de humanitaire begroting van de EU voor 2023 is vastgesteld op 1,7 miljard EUR, wat bij lange na niet voldoende is om de toezeggingen van de EU als een van de belangrijkste donoren ter wereld te blijven nakomen; overwegende dat er opvallende verschillen zijn in de financiering naar aanleiding van oproepen voor humanitaire hulp, waaruit blijkt dat een groot aantal crises wordt vergeten; overwegende dat humanitaire hulp in tegenstelling tot andere vormen van EU-uitgaven levensreddend is; D. overwegende dat er geen algemeen aanvaarde officiële definitie van een “vergeten crisis” is; overwegende dat de term “vergeten crisis” vaak wordt gebruikt voor humanitaire crises die weinig aandacht en berichtgeving in de media krijgen, vaak worden overschaduwd door andere noodsituaties of lopende conflicten, of die, ondanks de ernst van de situatie en de gevolgen ervan voor de getroffen bevolkingsgroepen, geen internationale respons genereren; E. overwegende dat de Commissie ten minste 15 % van haar oorspronkelijke jaarlijkse begroting voor humanitaire hulp toewijst aan vergeten crises en het goede voorbeeld heeft gegeven door ervoor te zorgen dat er geen hulp voor andere doeleinden wordt gebruikt in het licht van de grootschalige invasie van Oekraïne door Rusland; overwegende dat de humanitaire begrotingen over de hele wereld, met inbegrip van die van de lidstaten, onder druk zijn komen te staan als gevolg van de oorlog; F. overwegende dat 83 % van de mensen in nood in landen woont waar gedurende minstens vijf opeenvolgende jaren door de VN gesteunde oproepen voor noodhulp zijn gedaan; overwegende dat bijna driekwart van de mensen in humanitaire nood in landen woont die te maken hebben met ten minste twee van de belangrijkste oorzaken van crises: conflicten, klimaat of economische kwetsbaarheid (13) ; G. overwegende dat er innovatieve structurele oplossingen nodig zijn om mondiale humanitaire uitdagingen aan te pakken en ervoor te zorgen dat het humanitaire systeem flexibeler, beter voorbereid en responsiever is met betrekking tot humanitaire crises, alsook genderinclusiever, lokaal gestuurd en verantwoordingsplichtig; overwegende dat deze oplossingen gericht moeten zijn op het waarborgen van voldoende hoogwaardige financiering, de doeltreffende toepassing van een aanpak waarbij humanitaire hulp, ontwikkeling en vrede nauw verweven zijn (drieledige aanpak), en het creëren van een gunstig humanitair klimaat voor humanitaire hulpverleners en organisaties; overwegende dat de rol en de deelname van lokale actoren en eerstehulpverleners bij een humanitaire respons moeten worden erkend en ondersteund; overwegende dat naar schatting meer dan 40 % van de half miljoen eerstelijns humanitaire hulpverleners vrouw is; overwegende dat de inspanningen om de huidige en toekomstige humanitaire uitdagingen aan te pakken gebaseerd moeten zijn op een conflictbewuste en mensgerichte aanpak die tegemoetkomt aan de uiteenlopende humanitaire behoeften van alle mensen en gemeenschappen, met name met betrekking tot vrouwen, kinderen en personen met een handicap, en die de bescherming van hun rechten op grond van het internationaal humanitair recht waarborgt; H. overwegende dat er in humanitaire contexten, met inbegrip van gewapende conflicten, sprake is van een verhoogd risico op het gebied van seksuele en reproductieve gezondheid, hetgeen specifieke aandacht vereist; overwegende dat wereldwijd meer dan 26 miljoen vrouwen en meisjes in de reproductieve leeftijd hun huis hebben moeten verlaten en nu in vluchtelingenkampen en crisisgebieden wonen, waardoor zij nog meer risico lopen op seksueel geweld; I. overwegende dat de partijen bij conflicten in fragiele en door conflicten getroffen contexten vaak hun verantwoordelijkheden en verplichtingen uit hoofde van het internationaal humanitair recht niet nakomen, hetgeen gevolgen heeft voor de bescherming van burgers en het vermogen van humanitaire organisaties en hulpverleners om de getroffen personen te bereiken en te voorzien in hun behoeften, waardoor hun humanitaire nood wordt verergerd en nog langer aanhoudt; Financiering 1. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan hun begrotingen voor humanitaire hulp aanzienlijk te verhogen, zonder hun ontwikkelingsbegrotingen in het gedrang te brengen, om te voorzien in humanitaire behoeften, die een recordhoogte hebben bereikt; roept de lidstaten nogmaals op om 0,7 % van hun bruto nationaal inkomen toe te wijzen aan officiële ontwikkelingshulp (ODA); steunt in dit verband de conclusies van de Raad van 22 mei 2023 waarin de lidstaten worden aangemoedigd om 10 % van hun ODA te besteden aan humanitair optreden, en dringt aan op een snelle uitvoering daarvan, waarbij ervoor wordt gezorgd dat de toegewezen middelen efficiënt en doeltreffend worden gebruikt, met de nadruk op duurzame langetermijnoplossingen in nauw overleg en nauwe samenwerking met humanitaire partners; verzoekt de lidstaten ambitieuze doelstellingen vast te leggen en routekaarten op te stellen voor een geleidelijke verhoging van hun ODA om de uiteindelijke doelstelling van 10 % te halen; 2. merkt op dat het dichten van de financieringskloof een wereldwijde verantwoordelijkheid is; herhaalt daarom dat de financieringsstructuur gebalanceerder moet zijn en dat de bronnen van humanitaire middelen moeten worden uitgebreid door een grotere betrokkenheid van niet-traditionele en opkomende donorlanden die over een groot economisch potentieel beschikken, te bevorderen en door particuliere financiering te mobiliseren, met gebruikmaking van monitoringmechanismen en met volledige inachtneming van de humanitaire beginselen van menselijkheid, neutraliteit en onafhankelijkheid; 3. verzoekt de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid als voorzitter van de Raad Buitenlandse Zaken te pleiten tegen de verlegging en vermindering van humanitaire hulp door de lidstaten; benadrukt dat de uitbreiding van de donorbasis wereldwijd uitgebreide diplomatieke en politieke inspanningen van de EU vereist; wijst erop dat het potentieel van de lidstaten met minder ervaring op het gebied van humanitaire hulp en ontwikkelingssamenwerking moet worden benut; 4. wijst op de bezorgdheid die er is over de ontwikkelingsadditionaliteit van blendinggarantiemechanismen, zoals de Europese Rekenkamer heeft beoordeeld in het geval van het Europees Fonds voor duurzame ontwikkeling; verzoekt de Commissie en financiële instellingen, met inbegrip van de Europese Investeringsbank, ervoor te zorgen dat alle humanitaire operaties die via blending worden uitgevoerd, in overeenstemming zijn met de doelstellingen van het externe optreden van de EU als omschreven in artikel 21 VEU, met inbegrip van de eerbiediging en bevordering van de mensenrechten, de uitbanning van armoede en het beheer van milieurisico’s; verzoekt de Commissie het Parlement een schriftelijke beoordeling te verstrekken van de uitvoering van het proefproject voor blending bij humanitair optreden, zoals gedefinieerd in de mededeling van de Commissie van 10 maart 2021, om na te gaan of dit financiële mechanisme in overeenstemming is met de doelstellingen van het externe optreden; 5. onderstreept dat de toegenomen rol van partnerschappen met de particuliere sector, met inbegrip van steun voor de “Global Gateway”-strategie, de toegang tot steun voor lokale actoren complexer maakt en hun toegang tot billijke partnerschappen waarbij niemand aan zijn of haar lot wordt overgelaten, beperkt; dringt erop aan dat transparantie en verantwoordingsplicht in het hele externe optreden van de EU en de daarmee verband houdende financiële instrumenten volledig worden gewaarborgd, ook voor Team Europa-initiatieven die gericht zijn op het verlenen van humanitaire steun; 6. benadrukt het belang van het behoud van deskundigheid en van niet-inmenging in het neutraliteitsbeginsel van humanitaire actoren; benadrukt dat verdere betrokkenheid bij de particuliere sector een voorafgaande analyse vereist van de resultaten die tot dusver met deze samenwerking zijn bereikt, van de exclusieve bevordering van partnerschappen die in overeenstemming zijn met internationale humanitaire beginselen, milieu-, sociale en mensenrechtennormen, en van de verantwoordingsplicht ten aanzien van de getroffen bevolkingsgroepen; 7. dringt aan op herziening van het meerjarig financieel kader (MFK) en daarin een substantiële verhoging van de begroting voor humanitaire hulp op te nemen die aansluit bij de nieuwe humanitaire situatie en behoeften, met inbegrip van de specifieke behoeften van vrouwen en meisjes; is bezorgd over het feit dat de middelen die in het kader van de reserve voor solidariteit en noodhulp (SEAR) voor externe crises zijn gereserveerd, reeds in het eerste kwartaal van 2023 zijn opgebruikt; stelt voor de SEAR op te splitsen in twee afzonderlijke delen, die de interne en externe dimensies weerspiegelen, en elk deel te voorzien van adequate financiering; 8. onderstreept dat elke versterking van de SEAR een aanvulling moet vormen op de begrotingslijn voor humanitaire hulp en deze niet mag vervangen; verzoekt de EU te voorzien in een robuuste jaarlijkse begroting voor humanitaire hulp van de EU om te zorgen voor tijdige, voorspelbare en flexibele financiering aan het begin van elk begrotingsjaar, om binnen de SEAR een afgeschermd budget te behouden voor humanitaire crises buiten de Unie en om de bestaande capaciteit te behouden teneinde snel extra middelen vrij te maken in het geval van opkomende, escalerende of plotselinge noodsituaties; verzoekt het Parlement en de Raad het instrument voor humanitaire hulp aanzienlijk te verhogen in het kader van de jaarlijkse begroting 2024; 9. is bezorgd over het feit dat er tussen verschillende crises en binnen sectoren sprake is van onevenwichtigheden in de financiering en waarschuwt voor de gevolgen van chronische onderfinanciering in het geval de meest kwetsbaren; merkt op dat in 2022 slechts 27,7 % van de humanitaire oproep voor El Salvador werd gefinancierd, vergeleken met 94,5 % van de humanitaire oproep voor de Centraal-Afrikaanse Republiek, waaruit blijkt dat onevenwichtigheden in de financiering ertoe kunnen leiden dat sommige oproepen drie keer meer financiering krijgen dan andere; wijst op de kritieke en voortdurende onderfinanciering van de gebieden bescherming en op gender gebaseerd geweld, wat een grote impact heeft op de toegang tot diensten voor mensen in nood; dringt aan op een billijkere, op behoeften gebaseerde verdeling van de financiering om ervoor te zorgen dat niemand aan zijn of haar lot wordt overgelaten; verzoekt de Commissie een meer geharmoniseerde aanpak van vergeten crises te ontwikkelen en verslag uit te brengen over haar toezegging om 15 % van haar oorspronkelijke jaarlijkse humanitaire begroting toe te wijzen aan vergeten crises en de overdracht van middelen bestemd voor crises waarbij reeds sprake is van onderfinanciering te voorkomen; verzoekt de Raad de aandacht en steun van de lidstaten voor deze crises beter te coördineren; 10. verzoekt de Commissie en de lidstaten de verklaring van de ministers van Buitenlandse Zaken van de G7 over anticiperend optreden te steunen en uit te voeren en een groter deel van de humanitaire financiering te investeren in vroegtijdige waarschuwing en anticiperend optreden; verzoekt de Commissie en de lidstaten de bestaande en momenteel in ontwikkeling zijnde systemen voor vroegtijdige waarschuwing te versterken (bijvoorbeeld het geïntegreerde kader voor de classificatie van voedselzekerheid (Integrated Food Security Phase Classification, IPC), het netwerk van systemen voor vroegtijdige waarschuwing bij hongersnood, en lokale systemen) om de empirische basis voor een politieke waarschuwing te verbeteren en te verspreiden en een adequate respons van de regering, donoren en partners in gang te zetten om te voorkomen dat situaties op IPC-niveau 2 verslechteren in noodsituaties van IPC-niveau 3, 4 of 5; 11. verzoekt de Commissie en de lidstaten te zorgen voor meer hoogwaardige, voorspelbare financiering, met name bij aanhoudende crises, door middel van flexibele, niet-geoormerkte, beperkt geoormerkte en meerjarige financiering die afgestemd is op de lokale context, op behoeften gebaseerd en op mensen gericht is; dringt aan op een versterking van de meerjarige, flexibele financiering, die met name van cruciaal belang is voor programma’s voor het opbouwen van veerkracht; benadrukt de last van administratieve belemmeringen waarmee humanitaire organisaties worden geconfronteerd bij het aantrekken van middelen en met betrekking tot rapportagevereisten, hetgeen van invloed is op hun efficiëntie en de snelheid waarmee zij op crises reageren, en benadrukt dat deze last moet worden verminderd; is bezorgd over het feit dat lokale actoren en humanitaire organisaties moeite hebben om toegang te krijgen tot financiering en om middelen aan te trekken, met inbegrip van gebundelde middelen, als gevolg van bureaucratische belemmeringen en een gebrek aan capaciteit; is van mening dat lokale actoren maximale flexibiliteit moeten krijgen, met name wat betreft de drempels voor overheadkosten; verzoekt de Commissie en de lidstaten aan te dringen op een striktere handhaving van de “Grand Bargain”-toezeggingen om de meerjarenfinanciering met 30 % te verhogen ten opzichte van hun eigen referentiescenario, en ten minste 30 % van hun financiering te verstrekken als flexibele of zacht geoormerkte financiering; benadrukt de noodzaak om aanvragen, contracten, subsidiebeheer en rapportageprocedures van donoren te harmoniseren en te vereenvoudigen, en om donoren in staat te stellen programma’s op te zetten ter ondersteuning van regeringen en het maatschappelijk middenveld bij het beheersen van risico’s en het reageren op crises; verzoekt de Commissie en de lidstaten het gebruik van speciale trekkingsrechten te overwegen voor de financiering van humanitaire hulp en ontwikkelingssamenwerking (voor lage- en middeninkomenslanden); 12. benadrukt dat het van cruciaal belang is te zorgen voor een meer lokaal geleide en doeltreffende respons; onderstreept de belangrijke rol van het maatschappelijk middenveld, humanitaire organisaties en lokale partners bij het in kaart brengen van de behoeften en het rechtstreeks verstrekken van humanitaire hulp aan mensen in nood; dringt echter aan op een betere coördinatie van de bijstand tussen ngo’s en donoren om de voorspelbaarheid van de hulp te waarborgen en versnippering van de hulp of overlappend optreden te voorkomen; verzoekt de Commissie en de lidstaten een betere toegang tot informatie, besluitvorming en coördinatiemechanismen voor lokale actoren mogelijk te maken en meer rechtstreekse financiering toe te wijzen aan ngo’s en lokale actoren die er efficiënter en kosteneffectiever gebruik van kunnen maken; dringt aan op meer transparantie met betrekking tot de ontvangers en de hoogte van de financiering op de website van DG ECHO; benadrukt dat de algemene geaggregeerde doelstelling van de Grand Bargain om ten minste 25 % van de humanitaire financiering rechtstreeks toe te wijzen aan lokale hulporganisaties moet worden gehaald, en is ingenomen met de toezegging van de Commissie om deze doelstelling te verwezenlijken; verzoekt de Commissie en de lidstaten regelmatig toezicht te houden op en verslag uit te brengen over de uitvoering van deze toezegging; 13. verzoekt de EU haar doelstelling te halen om ten minste 20 % van de officiële ontwikkelingshulp toe te wijzen aan menselijke ontwikkeling als essentieel instrument om de SDG’s te verwezenlijken, en streefcijfers voor gendergelijkheid vast te stellen die gekwantificeerd worden aan de hand van specifieke financiering en niet slechts als percentage van de totale programma’s; roept nogmaals op om een genderbewuste benadering van de algemene EU-begroting vast te stellen teneinde de verwezenlijking van SDG 5 inzake gendergelijkheid te waarborgen; verzoekt de EU-delegaties en alle lidstaten menselijke ontwikkeling tot prioriteit te maken in hun gezamenlijke programmering; De drieledige aanpak 14. merkt op dat de drieledige aanpak van cruciaal belang is voor het aanpakken van de onderliggende oorzaken en contextspecifieke behoeften in complexe en langdurige crises en voor het opbouwen van veerkracht ten aanzien van toekomstige crises, teneinde de samenhang en complementariteit van de respons te verbeteren en de mechanismen voor ondersteuning op korte en lange termijn beter met elkaar te verbinden, in overeenstemming met de humanitaire beginselen, en dat deze aanpak een cruciale rol speelt bij het stabiliseren van de situatie in crisislanden en het opbouwen van internationale veiligheid; benadrukt dat armoede, conflicten, instabiliteit en gedwongen ontheemding nauw samenhangende verschijnselen zijn die op coherente en alomvattende wijze moeten worden aangepakt; dringt aan op op de drie delen gerichte financiering, zichtbaarheid, coördinatie en kennisuitwisseling tussen belanghebbenden bij de toepassing van de drieledige aanpak, onder meer door een grotere betrokkenheid van lokale actoren; 15. is bezorgd over het feit dat er minder ontwikkelingsfinanciering beschikbaar wordt gesteld om landen te helpen de overstap te maken van humanitaire hulp; merkt op dat ontwikkelingshulp als percentage van de totale ODA aan landen die een langdurige crisis doormaken, wereldwijd is gedaald van 50 % tot 48 % in de vijf jaar vóór 2021, terwijl het aandeel humanitaire hulp is gestegen van gemiddeld 37 % tot 41 % (14) ; 16. verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat de drieledige aanpak in al haar beleid en structuren effectief wordt toegepast en regelmatig verslag uit te brengen over de toepassing ervan; dringt aan op de bevordering van meer gezamenlijke evaluaties, analyses en planning met betrekking tot verschillende financieringsinstrumenten, met name op nationaal niveau; wijst op het potentieel van het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking – Europa in de wereld (NDICI – Europa in de wereld) om de benadering van de drieledige aanpak in praktijk te brengen; dringt aan op betere coördinatie tussen het directoraat-generaal Internationale Partnerschappen (DG INTPA), DG ECHO en de Europese Dienst voor extern optreden van de Commissie bij de uitvoering van de pijler voor snelle respons van NDICI – Europa in de wereld, om ervoor te zorgen dat hun optreden elkaar aanvult; 17. verzoekt de Commissie gevolg en uitvoering te geven aan de aanbevelingen van de in opdracht van INTPA uitgevoerde studie over het verband tussen humanitaire hulp, ontwikkeling en vrede (HDP) getiteld “HDP nexus: challenges and opportunities for its implementation”, met name de aanbeveling om toe te zien op de uitvoering van de drieledige aanpak in de betrokken diensten; 18. verzoekt de lidstaten met de Commissie samen te werken om doelstellingen en benchmarks voor regionale contexten vast te stellen, teneinde richting te geven aan de toekomstige uitvoering van de drieledige aanpak tot het einde van dit MFK; 19. benadrukt dat langdurige crises nog altijd een humanitaire context vormen en dat een aanzienlijk deel van de financiering van de drieledige aanpak wordt verstrekt via ontwikkelingsbudgetten die niet dezelfde flexibiliteit bieden als humanitaire steun bij de toewijzing van financiering; verzoekt de EU en haar lidstaten concrete oplossingen te overwegen voor de doeltreffende toewijzing van financiering aan partners die in deze contexten actief zijn; Klimaatrechtvaardigheid 20. dringt aan op een verhoging van de klimaatfinanciering om de alarmerende gevolgen van de klimaatverandering voor humanitaire crises te voorkomen, te beperken en aan te pakken; is bezorgd over het feit dat uitgaven in het kader van NDICI – Europa in de wereld met een klimaatdoelstelling ver achterblijven bij de toezegging dat dergelijke uitgaven 30 % van de totale financiële middelen van NDICI uitmaken; verzoekt de Commissie deze uitgaven onverwijld op te voeren en zich daarbij met name te richten op aanpassing aan klimaatverandering en rampenrisicovermindering in de minst ontwikkelde landen; herinnert eraan dat de ontwikkelde landen zich hebben verbonden tot de collectieve doelstelling om 100 miljard USD per jaar vrij te maken voor klimaatactie in ontwikkelingslanden tijdens de 15e Conferentie van de Partijen (COP15) bij het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering in Kopenhagen in 2009, en dat deze toezegging is hernieuwd tijdens de COP27 in Sharm-el-Sheikh in 2022; verzoekt de EU een billijke bijdrage te leveren aan deze doelstelling en al haar diplomatieke middelen aan te wenden om alle ontwikkelde landen aan te moedigen hetzelfde te doen; 21. onderstreept dat de gevolgen van de klimaatverandering leiden tot een dramatische vergroting van de humanitaire behoeften in ontwikkelingslanden; benadrukt de noodzaak om rampenrisicovermindering en klimaatparaatheid, -aanpassing en -respons naar de lokale context te vertalen, de capaciteiten van lokale actoren en gemeenschappen om de negatieve gevolgen van de humanitaire impact van klimaatverandering te beperken en de klimaatbestendigheid van de meest kwetsbare groepen te waarborgen; verzoekt de Commissie na te gaan wat de beste manieren zijn om gemeenschappen te bereiken die in de meest onveilige en kwetsbare omgevingen leven, met name door middel van lokaal geleide aanpassingsmaatregelen; onderstreept hoe belangrijk het is inheemse volkeren en lokale gemeenschappen te betrekken bij het vertalen van maatregelen naar de lokale context; verzoekt de Commissie te zorgen voor politieke, financiële en technische ondersteuning van maatschappelijke organisaties die gemeenschapsgerichte diensten verlenen, en zo te waarborgen dat de meest kwetsbaren worden bereikt door op maat gesneden en passende diensten; 22. roept donoren en lidstaten op de verklaring van de humanitaire donoren over klimaat en milieu goed te keuren en uit te voeren door hun financiering voor de preventie van, de paraatheid en het anticiperend optreden bij en de respons op rampen te verhogen; roept humanitaire actoren op het klimaat- en milieuhandvest voor humanitaire organisaties te ondertekenen en uit te voeren, teneinde de ecologische duurzaamheid van hun werk te maximaliseren; 23. verzoekt de Commissie en de lidstaten het internationaal mechanisme van Warschau voor verlies en schade door klimaatverandering (verlies- en schademechanisme) te versterken, teneinde verlies en schade in verband met de gevolgen van klimaatverandering beter aan te pakken; 24. moedigt inspanningen aan waarbij meerdere belanghebbenden een groenere en gedigitaliseerde humanitaire respons beogen te realiseren; benadrukt dat anticiperend optreden kosteneffectief is; dringt aan op een mensgerichte benadering van digitalisering en een verantwoord gebruik van verstandige digitale instrumenten; pleit voor een verdere verbetering van het potentieel van digitale instrumenten om enorme hoeveelheden complexe humanitaire gegevens te beheren en klimaatrampen sneller te voorspellen en vast te stellen; Een op de mens gerichte aanpak 25. benadrukt dat het belangrijk is de menselijke veerkracht op te bouwen door te zorgen voor betere bescherming, de risico’s voor mensen in een crisis tot een minimum te beperken en door de volledige eerbiediging van hun rechten te waarborgen en tegelijkertijd de toegang tot onderwijs en essentiële gezondheidsdiensten te garanderen; dringt aan op inspanningen om lokale en duurzame landbouw- en voedselproductie te verbeteren door agro-ecologische methoden en duurzame visserij te bevorderen teneinde de beschikbaarheid van voedsel te vergroten en afhankelijkheid van externe leveringen in tijden van humanitaire crises te voorkomen; benadrukt dat de getroffen mensen en lokale gemeenschappen, samen met lokale en nationale humanitaire actoren, op zinvolle wijze moeten worden betrokken bij coördinatiestructuren, bij de invoering van systemen voor vroegtijdige waarschuwing, bij het waarborgen van hun vermogen om vóór rampen actie te ondernemen, het uitvoeren van behoefteanalyses en het bepalen en monitoren van de humanitaire respons; 26. benadrukt de rol en het belang van lokale formele en informele maatschappelijke organisaties bij de humanitaire respons; verzoekt de Commissie en de lidstaten hun inclusie in en deelname aan alle processen te waarborgen, in overeenstemming met de richtsnoeren van de Commissie ter bevordering van billijke partnerschappen met lokale hulpverleners in humanitaire contexten; 27. verzoekt de Commissie de behoeften van en de daadwerkelijke toegang tot humanitaire hulp voor de meest kwetsbare groepen, waaronder minderheden, kinderen, vrouwen, ouderen, lokale gemeenschappen, inheemse volkeren en met name personen met een handicap en intersectionele kwetsbaarheden, beter te beoordelen, aan te pakken en te monitoren, om ervoor te zorgen dat in het humanitaire beleid van de EU niemand aan zijn of haar lot wordt overgelaten; onderstreept de uitdagingen waarmee deze groepen en minderheden worden geconfronteerd bij de toegang tot humanitaire hulp, als gevolg van marginalisering, gerichte uitsluiting ter plaatse of hun zwakke sociaaleconomische positie; moedigt het gebruik aan van de handicapindicator van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling om de vooruitgang bij humanitair optreden te volgen; verzoekt de Commissie de Europese Dienst voor extern optreden te ondersteunen bij het bijwerken van de EU-richtsnoeren over kinderen en gewapende conflicten en toe te zien op de uitvoering ervan; 28. verzoekt de Commissie de strategie voor de rechten van personen met een handicap 2021-2030 te versterken om ervoor te zorgen dat de behoeften van personen met een handicap doeltreffend aan bod komen in door de EU gefinancierde humanitaire hulp, waaronder het verzamelen van uitgesplitste gegevens over personen met een handicap in humanitaire contexten en het bevorderen van het gebruik van de korte vragenreeks van de Washington Group; verzoekt de Commissie het maatschappelijk middenveld en de organisaties die personen met een handicap vertegenwoordigen in alle stadia van de opstelling van de strategie te raadplegen; herinnert eraan dat er werk moet worden gemaakt van deze doelstellingen, willen ze doeltreffend zijn, en dat er specifieke budgetten aan moeten worden toegewezen – helemaal aan het begin van alle planningactiviteiten en besluitvorming; 29. staat volledig achter het initiatief van de Commissie om onderwijs in noodsituaties te integreren; benadrukt de noodzaak van meer humanitaire en ontwikkelingshulp ter ondersteuning van kinderbescherming, hoogwaardig onderwijs en opleiding op alle niveaus, ook in crisissituaties, om te voorkomen dat kinderen en jongeren voortijdig van school gaan, en om toegang tot basisgezondheidszorg en vooruitzichten op productieve werkgelegenheid in kleine en zwakke economieën te waarborgen, met name in geval van langdurige conflicten; wijst op het probleem van zogenaamde “verloren generaties”, dat met name vaak voorkomt bij vergeten crises; 30. merkt op dat het aantal ontheemden wereldwijd een recordhoogte heeft bereikt; verzoekt de EU en de mondiale gemeenschap gelijke en effectieve toegang tot essentiële diensten en humanitaire bijstand te ondersteunen en te waarborgen voor vluchtelingen, intern ontheemden en hun gastgemeenschappen, met inbegrip van moeilijk bereikbare groepen, mensen op afgelegen locaties en mensen die gedwongen zijn te vluchten als gevolg van klimaatverandering, ongeacht hun juridische status, en te werken aan duurzame oplossingen, met name in vergeten crises; verzoekt de Commissie en de lidstaten verslag uit te brengen over de toezeggingen die zij in het kader van het mondiaal pact voor vluchtelingen hebben gedaan en deze opnieuw te bevestigen, teneinde te waarborgen dat de mondiale verantwoordelijkheid voor de opvang van vluchtelingen eerlijker wordt verdeeld; erkent dat duurzame oplossingen voor vluchtelingen en intern ontheemden veiligheid en zekerheid op lange termijn, toegang tot werkgelegenheid en een toereikende levensstandaard, essentiële openbare diensten en doeltreffende rechtsmiddelen en justitie moeten waarborgen; 31. onderstreept dat bestaande structurele genderongelijkheden tijdens crises worden verergerd en dat vrouwen en meisjes, alsook de meest gemarginaliseerde groepen die te maken hebben met verschillende en elkaar overlappende vormen van discriminatie, zoals mensen met een handicap, lhbtiq+-personen of ouderen, onevenredig zwaar worden getroffen door conflicten, natuurrampen of gevaren in verband met klimaatverandering; onderstreept dat bij elke humanitaire respons rekening moet worden gehouden met de specifieke behoeften en rechten van deze groepen; herhaalt dat passende en tijdige diensten op het gebied van seksuele en reproductieve gezondheid prioriteit moeten krijgen en beschikbaar moeten worden gesteld in het kader van onmiddellijke humanitaire respons; 32. verzoekt de EU en de lidstaten doortastende en positieve maatregelen te nemen op het gebied van gendermainstreaming bij humanitair optreden, aangezien vrouwen en meisjes de meest waarschijnlijke slachtoffers van conflicten en natuurrampen zijn, maar ook aanjagers van verandering, ervoor te zorgen dat humanitaire interventies in alle sectoren werkelijk op behoeften zijn gebaseerd en gendertransformerend zijn, en de zinvolle deelname van vrouwenorganisaties aan het ontwerp, de uitvoering, het toezicht en de evaluatie van de humanitaire respons te ondersteunen, in overeenstemming met de “Grand Bargain”-toezeggingen; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat gelijke deelname van vrouwen en de versterking van hun positie expliciet worden geïntegreerd in toekomstige humanitaire mechanismen; onderstreept dat de uitvoering van EU-genderactieplan III in het hele externe optreden van de EU moet worden versneld; betreurt de toename van op gender gebaseerd geweld in humanitaire contexten en benadrukt dat dit moet worden voorkomen; herinnert eraan dat humanitaire actoren in alle sectoren, overeenkomstig het “berokken geen schade”-beginsel, de verantwoordelijkheid hebben om hun programmering zodanig te ontwerpen en uit te voeren dat de risico’s van op gender gebaseerd geweld tot een minimum worden beperkt; verzoekt de Commissie eerdere ervaringen met sectorale humanitaire steun op gendergelijkheid te beoordelen en specifieke uitgaven, programma’s, tracerings- en beoordelingsmethoden in te voeren die gericht zijn op gendergerelateerde activiteiten; benadrukt dat het belangrijk is de verzameling en rapportage van gegevens over gendergerelateerde financiering te verbeteren, met name wanneer die financiering gendermainstreaming in humanitair optreden ondersteunt; Stimulerende omgeving 33. dringt erop aan dat de centrale plaats en de inachtneming van het internationaal humanitair recht, het internationaal recht inzake de mensenrechten en de internationale humanitaire beginselen versterkt moeten worden in het externe optreden van de EU; verzoekt de Commissie samen met de lidstaten een strategie voor humanitaire diplomatie te ontwikkelen om een systematischere en gecoördineerdere aanpak van de humanitaire diplomatie te waarborgen en ervoor te zorgen dat deze strategie de bescherming van burgers, de naleving van het internationaal humanitair recht en de eerbiediging van de humanitaire beginselen bevordert; erkent dat humanitaire hulpverleners dringend toegang moeten krijgen tot de getroffen bevolkingsgroepen in conflictgebieden om te waarborgen dat de inspanningen om humanitaire hulp te verlenen niet worden gehinderd door beperkende maatregelen en bureaucratische belemmeringen; 34. veroordeelt ten stelligste oorlogsmisdaden en schendingen van het internationaal humanitair recht; dringt erop aan dat alle daders ter verantwoording worden geroepen en dat slachtoffers schadeloos worden gesteld; vestigt de aandacht op de noodzaak om op passende wijze gebruik te maken van bestaande documentatie om daders daadwerkelijk voor de rechter te brengen; verzoekt de Commissie na te gaan of het mogelijk is een EU-kader op te zetten om slachtoffers te compenseren voor schendingen van het internationaal humanitair recht; betreurt de toename van het aantal aanvallen op burgers, humanitair en medisch personeel en kritieke infrastructuur, waaronder ziekenhuizen en scholen overal ter wereld, en benadrukt dat de beschermings- en veiligheidsmaatregelen voor burgers, humanitaire en medische hulpverleners en kritieke infrastructuur moeten worden versterkt, en dat er specifieke maatregelen moeten worden ontworpen om vrouwelijke humanitaire hulpverleners te beschermen teneinde seksuele uitbuiting en seksueel misbruik te voorkomen; veroordeelt discriminerend beleid, zoals het verbod op vrouwelijke humanitaire hulpverleners in Afghanistan; 35. is verheugd over de goedkeuring van Resolutie 2664 (2022) van de VN-Veiligheidsraad waarbij een humanitaire vrijstelling in VN-sanctieregelingen wordt ingevoerd; verzoekt de EU en de lidstaten zich verder aan te passen aan de mondiale norm die is vastgesteld in Resolutie 2664 van de VN-Veiligheidsraad; verzoekt de Commissie een analyse uit te voeren van de gevolgen van sancties voor de verlening van humanitaire hulp en permanente humanitaire vrijstellingen in haar autonome sanctieregelingen op te nemen om humanitaire bijstand en steun ten aanzien van menselijke basisbehoeften in door gewapende conflicten getroffen contexten te vergemakkelijken, zoals vereist door het internationaal humanitair recht; dringt er voorts op aan dat in de toekomstige richtlijn betreffende de definitie van strafbare feiten en sancties voor de schending van beperkende maatregelen van de Unie een permanente humanitaire uitzondering wordt opgenomen om ervoor te zorgen dat humanitaire activiteiten niet strafbaar worden gesteld in het kader van EU-sanctieregelingen en dat humanitaire hulpverleners worden beschermd in de contexten waarin EU-sancties van toepassing zijn; verzoekt de Commissie nauw samen te werken met financiële instellingen en humanitaire actoren om ervoor te zorgen dat administratieve belemmeringen, waaronder risicomijdende overmatige naleving, worden aangepakt om de verlening van humanitaire hulp mogelijk te maken; verzoekt de Commissie en de lidstaten schendingen van het internationaal humanitair recht toe te voegen als criterium voor het opnemen van personen of entiteiten in de desbetreffende sanctieregelingen van de EU, en degenen die uithongering als oorlogswapen gebruiken, krachtdadig te vervolgen en te bestraffen; 36. verzoekt de Commissie een Europees centrum voor humanitair onderzoek en innovatie op te richten dat deskundigen uit de academische wereld en mensen uit de praktijk samenbrengt om innovatie in de humanitaire sector te bevorderen, met name wat betreft de toegang tot nieuwe financieringsbronnen; 37. prijst de rol die lokale en nationale organisaties en eerstehulpverleners spelen bij de humanitaire respons en de ondersteuning van degenen met de meest acute behoeften; onderstreept het belang van samenwerking met en ondersteuning van lokale actoren om hun slagvaardigheid in door conflicten getroffen gebieden te vergroten, en tegelijkertijd adequate opleiding en bescherming te bieden aan humanitair personeel en de deelname van getroffen gemeenschappen aan het lenigen van humanitaire behoeften te stimuleren, in overeenstemming met de “Grand Bargain”-toezegging om principieel humanitair optreden zo lokaal mogelijk te maken; wijst erop dat alle humanitaire hulpverleners die betrokken zijn bij conflictsituaties, ongeacht hun nationaliteit of land van herkomst, recht moeten hebben op gelijke bescherming en ondersteuning tijdens evacuatieoperaties en dat er geen onderscheid mag worden gemaakt op basis van de herkomst van de hulpverleners of andere discriminerende factoren; is ingenomen met de richtsnoeren van de Commissie over billijke partnerschappen en de toezegging van DG ECHO om vooruitgang te boeken met de lokaliseringsagenda tijdens de “Grand Bargain”-besprekingen; roept alle humanitaire actoren op billijkere partnerschappen te bevorderen, met name met organisaties die de meest gemarginaliseerde, door een crisis getroffen mensen vertegenwoordigen; verzoekt de Commissie en de lidstaten de in de richtsnoeren vastgelegde toezeggingen volledig en op zinvolle wijze na te komen, door te zorgen voor verantwoordingsplicht en passende steun voor partners, alsook voor een eerlijke verdeling van risico’s met tussenpersonen en lokale partnerorganisaties; De rol van de media 38. benadrukt dat het humanitaire optreden van de EU als zodanig herkenbaar moet zijn; onderstreept de cruciale rol van de media bij het vergroten van het bewustzijn van crises en het creëren van publieke steun voor crisisrespons; moedigt mediaorganisaties aan te zorgen voor nauwkeurige en tijdige verslaggeving over crises en middelen uit te trekken voor grondige verslaggeving, onder meer door journalisten toegang te verlenen tot getroffen gebieden, interviews met getroffen bevolkingsgroepen te faciliteren en onderzoeksjournalistiek te ondersteunen bij het aan het licht brengen van de onderliggende oorzaken en dynamiek van crises; 39. erkent dat mediaorganisaties, door selectieve berichtgeving en ontoereikende follow-upverslagen, er deels verantwoordelijk voor zijn en ertoe bijdragen dat crises worden vergeten; benadrukt dat mediaorganisaties niet mogen afzien van berichtgeving over conflicten, ook al worden deze als “langdurig” of “vergeten” beschouwd, aangezien voortdurende verslaggeving van essentieel belang is om de internationale gemeenschap op de hoogte te houden, druk te blijven uitoefenen op relevante belanghebbenden en inspanningen voor conflictoplossing en vredesopbouw te ondersteunen; spoort mediakanalen ten zeerste aan na te denken over hun rol en deze kwestie actief aan te pakken door prioriteit te geven aan duurzame en alomvattende verslaggeving over alle humanitaire crises, ongeacht de duur of geografische locatie ervan, om ervoor te zorgen dat de stem van de getroffen bevolkingsgroepen wordt gehoord; moedigt initiatieven en projecten aan die tot doel hebben het publiek bewuster te maken van vergeten crises en donoren te mobiliseren om meer hulp te bieden aan deze gebieden; verzoekt de Commissie een mediastrategie voor te stellen om de aandacht te vestigen op vergeten crises, met inbegrip van het publiceren van gesponsorde artikelen en artikelen in gedrukte, online- en sociale media, alsook het organiseren van beurzen en opleiding voor journalisten; o o o 40. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid en de Europese Dienst voor extern optreden. Het Europees Parlement, – gezien de aanbeveling van de Raad van 16 juni 2022 inzake het garanderen van een rechtvaardige transitie naar klimaatneutraliteit (1) , – gezien de overeenkomst die op de 21e Conferentie van de Partijen bij het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering (COP) op 12 december 2015 in Parijs is aangenomen (de Overeenkomst van Parijs), – gezien de in 2015 vastgestelde richtsnoeren van de Internationale Arbeidsorganisatie voor een rechtvaardige transitie naar ecologisch duurzame economieën en samenlevingen voor iedereen, – gezien de mededeling van de Commissie van 11 december 2019 over de Europese Green Deal ( COM(2019)0640 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 14 juli 2021 getiteld ““Fit for 55”: het EU‑klimaatstreefdoel voor 2030 bereiken op weg naar klimaatneutraliteit” ( COM(2021)0550 ), – gezien de verklaring over de ondersteuning van de voorwaarden voor een rechtvaardige transitie op internationaal niveau van 4 november 2021, die tijdens de COP26 in Glasgow werd aangenomen, – gezien de mededeling van de Commissie van 23 februari 2022 over waardig werk wereldwijd voor een mondiale rechtvaardige transitie en een duurzaam herstel ( COM(2022)0066 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 4 maart 2021 getiteld “Het actieplan voor de Europese pijler van sociale rechten” ( COM(2021)0102 ), – gezien Verordening (EU) 2021/1056 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Fonds voor een rechtvaardige transitie (2) , – gezien Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (3) , – gezien Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1296/2013 (4) , – gezien Verordening (EU) 2021/691 van het Europees Parlement en de Raad van 28 april 2021 betreffende het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering voor ontslagen werknemers (EFG) en tot wijziging van Verordening (EU) nr. 1309/2013 (5) , – gezien het Europees moderniseringsfonds zoals vastgesteld in Uitvoeringsverordening (EU) 2020/1001 van de Commissie van 9 juli 2020 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de uitvoering van Richtlijn 2003/87/EG van het Europees Parlement en de Raad wat betreft de werking van het moderniseringsfonds ter ondersteuning van investeringen met het oog op de modernisering van de energiesystemen en de verbetering van de energie-efficiëntie in bepaalde lidstaten (6) , – gezien de mededeling van de Commissie van 17 september 2020, getiteld “Een EU-brede beoordeling van de nationale energie- en klimaatplannen – De groene transitie een impuls geven en het economisch herstel bevorderen via geïntegreerde energie- en klimaatplanning” ( COM(2020)0564 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 17 januari 2023 getiteld “Het benutten van talent in Europa’s regio’s” ( COM(2023)0032 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 1 juli 2020, getiteld “Europese vaardighedenagenda voor duurzaam concurrentievermogen, sociale rechtvaardigheid en veerkracht” ( COM(2020)0274 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 5 mei 2021 getiteld “Actualisering van de nieuwe industriestrategie van 2020: een sterkere eengemaakte markt tot stand brengen voor het herstel van Europa” ( COM(2021)0350 ), – gezien de aanbeveling van de Raad van 8 november 2019 met betrekking tot de toegang tot sociale bescherming voor werknemers en zelfstandigen (7) , – gezien de aanbeveling van de Raad van 24 november 2020 inzake beroepsonderwijs en -opleiding voor duurzaam concurrentievermogen, sociale rechtvaardigheid en veerkracht (8) , – gezien Verordening (EU) 2023/955 van het Europees Parlement en de Raad van 10 mei 2023 tot oprichting van een sociaal klimaatfonds en tot wijziging van Verordening (EU) 2021/1060 (9) , – gezien de aanbeveling van de Raad van 16 juni 2022 betreffende een Europese benadering van microcredentials voor een leven lang leren en inzetbaarheid op de arbeidsmarkt (10) , – gezien het advies van het Europees Comité van de Regio’s van 25 mei 2023 getiteld “Uitbanning van langdurige werkloosheid: het lokale en regionale perspectief”, – gezien de aanbeveling van de Raad van 16 juni 2022 inzake individuele leerrekeningen (11) , – gezien zijn resolutie van 15 januari 2013 met aanbevelingen aan de Commissie betreffende informatie voor en raadpleging van werknemers, anticipatie en beheer van herstructurering (12) , – gezien de aanbeveling van de Raad van 12 juni 2023 over de versterking van de sociale dialoog in de Europese Unie, – gezien zijn resolutie van 6 juli 2022 over het EU-actieplan voor de sociale economie (13) , – gezien zijn resolutie van 1 juni 2023 over versterking van de sociale dialoog (14) , – gezien zijn resolutie van 17 december 2020 over een sterk sociaal Europa voor rechtvaardige transities (15) , – gezien zijn resolutie van 15 maart 2023 over het Europees Semester voor coördinatie van het economisch beleid: werkgelegenheids- en sociale prioriteiten voor 2023 (16) , – gezien het voorstel van 13 juni 2023 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de transparantie en integriteit van op ecologische, sociale en governancefactoren gebaseerde ratingactiviteiten ( COM(2023)0314 ), – gezien de aanbeveling van de Raad van 9 oktober 2023 over de ontwikkeling van voorwaarden voor een kader voor de sociale economie, – gezien het voorstel van 16 maart 2023 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een kader van maatregelen ter versterking van het Europese ecosysteem voor de productie van nettonultechnologieproducten (“verordening voor een nettonulindustrie”) ( COM(2023)0161 ), – gezien Richtlijn 2014/24/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2014 betreffende het plaatsen van overheidsopdrachten en tot intrekking van Richtlijn 2004/18/EG (17) (richtlijn overheidsopdrachten), – gezien Besluit (EU) 2023/936 van het Europees Parlement en de Raad van 10 mei 2023 over een Europees Jaar van de Vaardigheden (18) , – gezien de mededeling van de Commissie van 16 maart 2023 getiteld “Concurrentievermogen van de EU op lange termijn: blik op de periode na 2030” ( COM(2023)0168 ), – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie regionale ontwikkeling, – gezien het verslag van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken ( A9‑0342/2023 ), A. overwegende dat de groene transitie, als die voldoende ondersteund en in goede banen geleid wordt, de economische activiteiten in verband met hernieuwbare energie, energie-efficiëntie en de circulaire economie aanzienlijk zal uitbreiden en andere economische activiteiten en hun potentieel voor duurzame groei zal transformeren; overwegende dat de groene transitie op korte tot middellange termijn tot 2 miljoen nieuwe banen in de EU zal opleveren, en tot 10 miljoen extra banen naarmate de transitie vordert (19) ; overwegende dat voor elke investering van 1 miljoen EUR in de energierenovatie van gebouwen naar verwachting gemiddeld 18 banen zullen worden geschapen in de EU (20) ; overwegende dat volgens studies de circulaire economie tegen 2030 alleen al in de EU kan bijdragen tot het scheppen van ongeveer 700 000 banen (21) ; overwegende dat hergebruik een arbeidsintensieve circulaire activiteit is; overwegende dat sociale ondernemingen die actief zijn op het gebied van hergebruik naar schatting ongeveer 70 banen per 1 000 ton ingezameld materiaal creëren (22) ; B. overwegende dat er dringend actie moet worden ondernomen om de gevolgen van de klimaatverandering voor het milieu, de economie, de werkgelegenheid, het welzijn en de gezondheid op de werkplek in alle sectoren te beperken; overwegende dat de klimaatverandering gepaard gaat met toenemende baanonzekerheid, precaire werkomstandigheden en gezondheidsrisico’s voor werknemers, met name in de landbouw, de voedselverwerkende industrie en de horeca (23) ; overwegende dat het belang van het aanpakken van de sociale gevolgen van klimaatverandering wordt erkend, maar dat specifieke beleidsmaatregelen nog moeten worden uitgevoerd; C. overwegende dat het belangrijk is technologieën zoals AI te benutten, zonder echter hun bijdrage te overschatten en onrealistische verwachtingen te scheppen; D. overwegende dat een gemeenschappelijke definitie van de “groene economie” en “groene banen”, samen met nauwkeurige methoden om de omvang en het groeipercentage en de daarmee samenhangende werkgelegenheid te beoordelen, van cruciaal belang zijn om doeltreffend te anticiperen op veranderingen en deze in goede banen te leiden, en tegelijkertijd te zorgen voor gerichte beleidsplanning, -uitvoering en -evaluatie; overwegende dat een gemeenschappelijke definitie duidelijkheid en samenhang zou bieden en de verantwoordelijke autoriteiten in staat zou stellen de broodnodige informatie te verzamelen om iets te doen aan de schaarste aan monitoring- en evaluatiegegevens, waardoor het moeilijk is concrete en gerichte beleidsaanbevelingen voor te stellen; overwegende dat de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) “groene banen” definieert als fatsoenlijke werkgelegenheid in groene economische sectoren die goederen of diensten produceren die gunstig zijn voor het milieu, of in sectoroverschrijdende activiteiten die bijdragen tot milieuvriendelijke productieprocessen; overwegende dat banen en activiteiten op het gebied van gezondheidszorg, onderwijs en zorg, met inbegrip van kinderopvang en langdurige zorg, van essentieel belang zijn om de rest van de economie bij haar vergroeningstraject te ondersteunen; overwegende dat deze banen ook onontbeerlijk zijn in het licht van de nieuwe gezondheidsbedreigingen in verband met klimaatverandering en vervuiling (24) ; E. overwegende dat een rechtvaardige transitie moet zorgen voor sociale inclusie en het enorme potentieel voor het creëren van kwaliteitsbanen op alle vaardigheidsniveaus mogelijk moet maken en benutten, discriminatie op het werk moet aanpakken, fatsoenlijke arbeidsomstandigheden moet waarborgen en de arbeidsnormen in alle sectoren moet verhogen; overwegende dat het beleid voor een rechtvaardige transitie in de eerste plaats gericht moet zijn op de meest getroffen gemeenschappen en de meest kwetsbare groepen; overwegende dat de rechtvaardige overgang moet worden geïntegreerd met een intersectionele benadering van wetgeving en beleid in de EU en de lidstaten, waarbij moet worden gezorgd voor de inclusie van jonge en oudere werknemers, vrouwen, mensen met een handicap en werknemers uit kansarme regio’s en sociaal-economische achtergronden; overwegende dat de rechtvaardige transitie voor de IAO betekent dat de economie voor alle betrokkenen zo eerlijk en inclusief mogelijk moet worden vergroend, waarbij fatsoenlijke arbeidskansen worden gecreëerd en niemand aan zijn lot wordt overgelaten (25) ; overwegende dat het mechanisme voor een rechtvaardige transitie voor de Commissie een belangrijk instrument is om ervoor te zorgen dat de transitie naar een klimaatneutrale economie eerlijk verloopt, waarbij niemand aan zijn lot wordt overgelaten, en dat dit onder meer ten goede zal komen aan de mensen en burgers die het kwetsbaarst zijn voor de transitie (26) ; F. overwegende dat een holistische en ambitieuze beleidsrespons op EU-niveau van essentieel belang is om het werkgelegenheidspotentieel van de transitie te maximaliseren en een toename van de werkloosheid te voorkomen; overwegende dat een rechtvaardige transitie staat of valt met de vaststelling van beleid voor ecologisch duurzame ontwikkeling en dito economieën in combinatie met doeltreffende maatregelen om armoede uit te bannen en iedereen fatsoenlijk werk te bieden; overwegende dat bij werkgelegenheid en sociaal beleid in het kader van de rechtvaardige transitie de nadruk moeten liggen op acties om natuurlijke ecosystemen in stand te houden, te beschermen, te herstellen en duurzaam te beheren en tegelijkertijd maatschappelijke en economische uitdagingen aan te pakken met maatregelen om het menselijk welzijn, de veerkracht van ecosystemen en biodiversiteitsvoordelen te waarborgen (27) ; G. overwegende dat er op lokaal niveau in verschillende lidstaten innovatieve initiatieven op het gebied van directe werkgelegenheid zijn ontwikkeld, zoals “Territoires zéro chômeur de longue durée” in Frankrijk en België, “Territori a disoccupazione zero” in Italië, “Jobgarantie” in Oostenrijk, “Basisbaan” in Nederland en “Solidarisches Grundeinkommen” in Duitsland; overwegende dat de lokale banen die in het kader van deze initiatieven worden geschapen, vaak deel uitmaken van de sector van de sociale economie en dat hiermee projecten worden uitgevoerd om tegemoet te komen aan onvervulde sociale en ecologische behoeften van de samenleving door prioriteit te geven aan zorg en groene diensten; H. overwegende dat volgens het actieplan voor de Europese pijler van sociale rechten ten minste 78 % van de bevolking tussen 20 en 64 jaar in 2030 een baan moet hebben en dat ten minste 60 % van alle volwassenen elk jaar een opleiding moet volgen; I. overwegende dat er meer stimulansen nodig zijn voor overheidsaankopen en investeringen in inclusieve lokale werkgelegenheid en doeltreffende circulaire oplossingen in de sectoren hergebruik, reparatie en recycling, onder meer via capaciteitsopbouwmaatregelen voor aanbestedende overheidsdiensten om aanbestedingsmogelijkheden toegankelijker te maken voor sociale ondernemingen die actief zijn in de circulaire economie; overwegende dat het versterken van de capaciteit van overheidsdiensten op alle niveaus van cruciaal belang is voor de doeltreffende absorptie van EU-middelen en de doeltreffende tenuitvoerlegging van milieu- en klimaatwetgeving, en dat dit flink wat banen kan opleveren; J. overwegende dat de meeste sectoren waarin naar verwachting banen zullen ontstaan bij de overgang naar klimaatneutrale economieën nog steeds sterk door mannen worden gedomineerd (28) ; overwegende dat het tekort aan arbeidskrachten vooral voorkomt in sectoren met een slechte kwaliteit van banen en in sectoren met gendersegregatie (29) ; overwegende dat naar geslacht opgedeelde arbeidsmarkten een afspiegeling zijn van systematische genderkloven inzake toegang tot relevante vormen van onderwijs en opleiding, alsook van genderstereotypen in het beroepsleven, die zo snel mogelijk moeten worden aangepakt om deze trend te keren (30) ; K. overwegende dat bij de overgang naar een klimaatneutrale economie de welvaart van werknemers en samenlevingen moet worden gewaarborgd; overwegende dat de transitie naar een klimaatneutrale economie gevolgen zal hebben voor werknemers en samenlevingen, waarbij sommige werknemers naar verwachting zullen worden ontslagen en hele regio’s en industrieën die afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen tegen 2050 opnieuw moeten worden ingericht; overwegende dat werknemers opleiding en nieuwe arbeidskansen nodig zullen hebben en mogelijk moeten verhuizen; overwegende dat sterk vervuilende sectoren en activiteiten aanzienlijke structurele veranderingen zullen moeten ondergaan om ze te vergroenen; overwegende dat deze sectoren vaak regionaal en lokaal geconcentreerd zijn; overwegende dat de transitie dan ook grote gevolgen zal hebben voor de inwoners van deze regio’s en voor banen die voornamelijk worden bezet door middelbaar opgeleide werknemers; overwegende dat de uitbreiding van groene economische activiteiten negatief kan worden beïnvloed als de sociaal-economische dimensie niet adequaat wordt aangepakt en de noodzakelijke investeringen niet voldoende en goed worden doordacht; overwegende dat de gevolgen van de groene transitie ongelijk verdeeld zullen zijn in de Europese Unie en over haar grondgebied (31) ; L. overwegende dat werknemers en gemeenschappen die zich reeds in een kwetsbare situatie bevinden, met inbegrip van werknemers in de informele economie, een groter risico lopen dat hun bron van inkomsten onder de transitie te lijden krijgt; M. overwegende dat voor het bereiken van klimaatneutraliteit tegen 2050 voldoende investeringen en anticipatie op veranderingen en passende randvoorwaarden nodig zijn om transities op de arbeidsmarkt te ondersteunen, met inbegrip van de nodige scholings-, omscholings- en bijscholingsprocessen die toegang bieden tot banen met een passende beloning en fatsoenlijke arbeidsomstandigheden, alsook het aanpakken van belemmeringen zoals tekorten aan vaardigheden en tekorten aan opleiders en leerkrachten; overwegende dat het van cruciaal belang is bijzondere aandacht te besteden aan de behoeften en specifieke kenmerken van kansarme groepen en lokale en regionale arbeidsmarkten die meer door deze transitie worden getroffen, om ervoor te zorgen dat niemand aan zijn lot wordt overgelaten; overwegende dat volgens het Europees Centrum voor de ontwikkeling van de beroepsopleiding (Cedefop) het gebrek aan geschoolde werknemers om herstelbare en herbruikbare producten en technologieën te ontwerpen de terughoudendheid van producenten kan vergroten om deze te gaan produceren; overwegende dat de circulaire economie een kans biedt om de maakindustrie nieuw leven in te blazen, door het terughalen van de productie en strategieën zoals herproductie, opknappen en reparatie; overwegende dat de nadruk op informatie over vaardigheden van essentieel belang is om tegemoet te komen aan de eisen van de groene economie en om inzicht te krijgen in de sectorale en lokale behoeften; overwegende dat in het beleid voor een rechtvaardige transitie inspanningen op het gebied van onderwijs en opleiding moeten worden geïntegreerd om kansarme werknemers en gemeenschappen te ondersteunen; overwegende dat partnerschappen tussen de private sector, onderwijsinstellingen en de sociale partners van cruciaal belang zijn om de huidige en toekomstige behoeften aan vaardigheden in kaart te brengen, waarvoor meer investeringen in beroepsonderwijs en bijscholing nodig zijn; N. overwegende dat niet alleen moet worden gewaarborgd dat voldoende nieuwkomers op de arbeidsmarkt de vaardigheden verwerven die nodig zijn voor de economie van de toekomst, maar dat een andere uitdaging bestaat in de noodzaak om werknemers bij en om te scholen, met name om te voldoen aan de huidige en veranderende behoeften op de arbeidsmarkt; overwegende dat dit moeilijk kan zijn voor oudere werknemers en met name laaggeschoolde werknemers, omdat het voor hen lastig kan zijn om “bij te leren” en mee te dingen naar nieuwe banen; overwegende dat er ook sprake is van een ruimtelijke uitdaging, aangezien banen in de koolstofarme economie kunnen worden gecreëerd op locaties die sterk verschillen van die waar banen verloren gaan, en dat onderwijs- en opleidingsinspanningen daarom moeten worden gekoppeld aan een rechtvaardige transitiebeleid; overwegende dat kwetsbare werknemers en kansarme gemeenschappen doelgerichte bijstand nodig hebben om ervoor te zorgen dat zij niet aan hun lot worden overgelaten; O. overwegende dat er meer moet worden geïnvesteerd in beroepsopleiding, bijscholing en omscholing; overwegende dat de sociale partners het best weten welke vaardigheden en competenties nodig zijn om de Europese economie te versterken; overwegende dat het belangrijk is deze behoeften af te stemmen op de aspiraties van de burgers; P. overwegende dat een beroepsbevolking waarvan de scholing is afgestemd op de vraag van de arbeidsmarkt aan duurzame groei bijdraagt, tot meer innovatie leidt en het concurrentievermogen van bedrijven verbetert; Q. overwegende dat het voor de inzetbaarheid van een persoon waarschijnlijk relevanter is bepaalde kernvaardigheden te leren of te verbeteren in plaats van vaardigheden en competenties die zeer specifiek zijn voor bepaalde beroepen of technologieën; overwegende dat lees- en rekenvaardigheden en vaardigheden op het gebied van besluitvorming, teamwerk en communicatie van cruciaal belang zijn omdat zij van invloed zijn op het vermogen van mensen om goed te functioneren in teams, waardoor hun aanpassingsvermogen en hun beroepsmobiliteit worden vergroot; R. overwegende dat de groene en de digitale transitie, technologische veranderingen, veranderingen in de toeleveringsketen en veranderende verwachtingen van de consument de vraag naar nieuwe banen en vaardigheden in alle bedrijfstakken en regio’s doen toenemen en nieuwe kansen bieden voor werknemers, werkgevers en de economie van de EU; overwegende dat deze positieve factoren worden tenietgedaan door de toenemende geo-economische spanningen en de hoge inflatie, waardoor de kosten van levensonderhoud de pan uit swingen; S. overwegende dat de investeringskloof voor klimaatactie tot 2030 door de Commissie wordt geraamd op 520 miljard EUR per jaar tot 2030 (32) ; overwegende dat verdere investeringen nodig zullen zijn om sociaal en klimaatrechtvaardigheidsbeleid ten uitvoer te leggen; overwegende dat de omvang van deze investeringskloof beter moet worden geanalyseerd om de economie van de EU te versterken; overwegende dat zowel publieke als private investeringen nodig zijn om deze kloof te dichten; overwegende dat de administratieve en technische capaciteit van de verschillende belanghebbenden moet worden opgebouwd; overwegende dat de lidstaten nog steeds voor veel uitdagingen staan bij het doeltreffend beheer van de EU-fondsen op lokaal niveau; T. overwegende dat jongeren de basis vormen voor duurzame economische en sociale welvaart voor Europa en voor de EU een topprioriteit vormen, zoals bevestigd in de EU-strategie voor jongeren en de versterkte jongerengarantie, en dat het daarom terecht is dat er prioritaire maatregelen worden genomen voor de ondersteuning, bescherming, begeleiding en inclusie van jongeren, zodat zij de nieuwe werkgelegenheidskansen die de groene transitie te bieden heeft, ten volle kunnen benutten; U. overwegende dat de versterking van democratie op de werkplek positieve gevolgen heeft voor werknemers, bedrijven en de hele economie, en van cruciaal belang is voor een geslaagde en rechtvaardige transitie; overwegende dat de billijkheid, de inclusiviteit en het welslagen van de groene transitie moeten voortvloeien uit de definitie ervan moeten voortvloeien uit de definitie ervan, door de zinvolle participatie van alle werknemers, vakbonden en werknemersvertegenwoordigers, door hen te informeren en te raadplegen in alle regio's in Europa over corporate governance, de transformatie van industrieën en anticipatie en sociaal beheer van verandering op alle niveaus; overwegende dat de betrokkenheid van de sociale partners bij de groene transitie van de arbeidsmarkt van cruciaal belang is om te anticiperen op veranderingen en te voorzien in passende beleidsreacties; overwegende dat de sectorale sociale dialoog in sommige regio’s is verzwakt; overwegende dat de deelname van de sociale partners en de dekkingsgraad van collectieve overeenkomsten moeten worden bevorderd en versterkt, met name in nieuwe en opkomende sectoren; V. overwegende dat demografische veranderingen, zoals de vergrijzing van de bevolking, de vaststelling van doelgerichte strategieën vereisen om daarop in te spelen, bijvoorbeeld door middel van aanpassingen van werkplekken; W. overwegende dat het recht om te werken is verankerd in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie; X. overwegende dat het van essentieel belang is de financiële prestaties van bedrijven aan te vullen en hun niet-financiële praktijken in de richting van duurzamere activiteiten en investeringen te sturen; Werkgelegenheid en kansen op de arbeidsmarkt in de groene economie 1. benadrukt dat een overgang naar duurzame, hernieuwbare en circulaire economieën en samenlevingen en economieën het potentieel biedt om in de meeste sectoren een groot aantal nieuwe banen te scheppen en bestaande banen om te zetten in groene en duurzame banen; wijst ook op de mogelijke ecologische, economische en sociale gevolgen, met name wat betreft de toename van bestaande ongelijkheden, als er niet goed wordt geanticipeerd op de transitie, deze niet goed wordt aangestuurd en er niet voldoende financiële middelen voor worden uitgetrokken, en als het groene beleid geen klimaat- en sociale rechtvaardigheidsbepalingen bevat; benadrukt dat een Green Deal die gericht is op investeringen om de transitie naar een koolstofvrije, klimaatneutrale economie tot stand te brengen, tegelijkertijd de mensen die de gevolgen van de transitie ondervinden, moet ondersteunen en in hen moet investeren om ervoor te zorgen dat niemand aan zijn lot wordt overgelaten; benadrukt het belang van de nodige investeringen en gestroomlijnde procedures, alsook van de betrokkenheid van kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s); 2. is van mening dat de fondsen van het cohesiebeleid van de EU ten behoeve van territoriale, economische en sociale cohesie van cruciaal belang zijn om de transitie naar klimaatneutraliteit te ondersteunen en tegelijkertijd hoogwaardige werkgelegenheid in de regio’s te waarborgen, evenals mogelijkheden voor scholing, omscholing en bijscholing van de beroepsbevolking, zodat niemand wordt achterblijft; 3. is ingenomen met de mededeling van de Commissie getiteld “Concurrentievermogen van de EU op lange termijn: blik op de periode na 2030”, die beoogt de rapportagevereisten te rationaliseren en te vereenvoudigen door deze voor elk van de groene, digitale en economische thematische gebieden met 25 % te verminderen en met de presentatie door de Commissie van een voorstel om deze doelstelling tegen het najaar van 2023 te bereiken; verzoekt de Commissie deze toezegging snel uit te voeren en zo het concurrentievermogen van alle ondernemingen in de EU, met inbegrip van kmo’s, te versterken en de basisvoorwaarden voor sociale rechtvaardigheid en welvaart te verbeteren; herinnert eraan dat kmo’s de ruggengraat van onze sociale cohesie zijn; 4. merkt op dat het werkgelegenheidspotentieel van de groene transitie ook samenhangt met ecologisch en economisch duurzame activiteiten zoals productie van hernieuwbare energie, renovatie, reparatie, hergebruik van woningen, emissievrij vervoer en biologische landbouw, die zeer waarschijnlijk arbeidsintensiever zijn dan de activiteiten waarvoor zij in de plaats komen (33) ; onderstreept dat deze sectoren niet alleen banen scheppen maar ook van cruciaal belang zijn om ervoor te zorgen dat de transitie eerlijk verloopt en alle burgers ten goede komt; benadrukt dat, hoewel de overgang naar duurzaamheid van cruciaal belang is, het van essentieel belang is dat dergelijke banen volledig in overeenstemming blijven met de Europese sociale en arbeidsregelgeving; 5. onderstreept het belang van een rechtvaardige transitie die erop gericht is hoogwaardige banen en werkgelegenheid in Europa te behouden en te creëren; merkt op dat de groene transitie een aanzienlijk potentieel heeft om op Europees, nationaal, regionaal en lokaal niveau hoogwaardige banen te creëren die moeilijk kunnen worden verplaatst en die zullen bijdragen tot de versterking van de Europese soevereiniteit en veerkracht en het Europese concurrentievermogen; benadrukt dat het investeren in de productie van essentiële goederen en diensten in de Europese Unie de beste manier is om lokale werkgelegenheid te creëren die niet kan worden verplaatst, en om de koolstofuitstoot in verband met het vervoer van goederen te verminderen; onderstreept voorts dat de groene transitie de kans biedt om een krachtig Europees industriebeleid op te zetten; voegt hieraan toe dat het belang van veerkracht en soevereiniteit met name is gebleken door de voortdurende invasie en aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne en de gevolgen daarvan voor de Europese economie; 6. verzoekt de lidstaten regionale strategieën te ontwikkelen om structurele werkloosheid en verslechtering van de sociale cohesie te voorkomen, sociale bescherming te waarborgen en ambitieuze maatregelen te nemen om de herindustrialisering te ondersteunen en de-industrialisering van Europese regio’s te voorkomen door middel van strategische investeringsprojecten en ontwikkelingsplannen voor kwetsbare regio’s, met name in landelijke en afgelegen gebieden; wijst op de positieve gevolgen die dit zou kunnen hebben voor regio’s en gemeenschappen die getroffen worden door demografische transities en een krimpende beroepsbevolking; benadrukt dat EU-regio’s moeten worden ondersteund om mensen te behouden en aan te trekken door middel van investeringen in lokale en regionale infrastructuur en onderwijs, opleiding en volwasseneneducatie; herinnert in dit verband aan het belang van een efficiënte en gerichte inzet van EU-fondsen, met name cohesieprogramma’s, het ESF+, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en de herstel- en veerkrachtfaciliteit (RRF); 7. benadrukt dat er 1,4 miljoen extra banen voor laag- of middelhooggeschoolden en 450 000 banen voor hooggeschoolden zullen worden gecreëerd als gevolg van meer investeringen in de renovatie van gebouwen en in een lager energieverbruik uit fossiele brandstoffen voor verwarming; 8. merkt op dat een groot deel van de werknemers in de landbouw nog steeds te maken heeft met moeilijke arbeids- en huisvestingsomstandigheden, met name seizoenarbeiders en arbeidsmigranten; benadrukt dat ervoor moet worden gezorgd dat de groene transitie voor werknemers in de agrovoedingssector in Europa een kans wordt om de sector groener te maken en tegelijkertijd discriminatie op het werk aan te pakken en gendergelijkheid en democratie op de werkplek te bevorderen; merkt op dat duurzame landbouw naar schatting 20 % meer banen oplevert dan momenteel het geval is, aangezien duurzame landbouwpraktijken zoals mechanisch wieden extra arbeidskrachten vereisen; 9. benadrukt dat het scheppen van fatsoenlijke banen die nodig zijn om een rechtvaardige transitie tot stand te brengen, kan worden verwezenlijkt door vraaggestuurde rechtstreekse werkgelegenheidsinitiatieven uit te voeren die reeds in verschillende lidstaten op lokaal en regionaal niveau zijn uitgeprobeerd (34) ; wijst erop dat deze initiatieven vaak tegelijkertijd de werkloosheid en de klimaatverandering aanpakken en daardoor het dubbele voordeel bieden werkgelegenheid te scheppen en tegelijkertijd mensen de vaardigheden te geven die nodig zijn om de EU-economie te heroriënteren naar een groener en duurzamer model; is in dit verband ingenomen met de steun van de Commissie aan deze experimenten in het kader van het initiatief ESF+ voor sociale innovatie, teneinde een beter inzicht te krijgen in de werking en efficiëntie ervan, beste praktijken tussen de lidstaten uit te wisselen en nieuwe initiatieven in de hele EU te stimuleren en te verspreiden; 10. is ingenomen met de op internationaal niveau lopende werkzaamheden van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling en de IAO inzake vergroening van banen en vaardigheden; verzoekt de Commissie, samen met de sociale partners, te werken aan conceptuele richtsnoeren met het oog op de vaststelling van een gemeenschappelijke EU-definitie van groene kwaliteitsbanen, onder meer op basis van het potentieel ervan om de economie te vergroenen en de energie-efficiëntie te verbeteren, alsook de bijdrage ervan aan sociale inclusie en een leven lang leren, met inbegrip van bijscholing en omscholing, aan de gezondheid en het welzijn van mensen en aan fatsoenlijk werk; benadrukt dat voor het scheppen van banen in het kader van de groene transitie informatie en gegevens moeten worden verzameld met het oog op het uitstippelen van beleid waarmee de sectorale ontwikkeling gedurende de hele transitie in goede banen kan worden geleid, teneinde ervoor te zorgen dat het scheppen van hoogwaardige banen gepaard gaat met de nodige vaardigheidsniveaus; benadrukt in dit verband dat de Commissie en de lidstaten gemeenschappelijke indicatoren moeten vaststellen om de reikwijdte en relevantie van de gegevensverzameling over de ontwikkelingen in de groene economie, uitgesplitst naar sector, op Unieniveau en nationaal niveau te verbeteren, teneinde te zorgen voor weloverwogen beleidsresultaten; 11. benadrukt dat bedrijven, met name kmo’s, moeten worden geholpen om tekorten aan vaardigheden in de EU aan te pakken en een mentaliteit van om- en bijscholing te bevorderen, zodat mensen de juiste vaardigheden voor hoogwaardige banen kunnen verwerven; 12. verzoekt de lidstaten gerichte maatregelen te nemen om informele, ondermaatse banen in milieugerelateerde sectoren, zoals afvalbeheer en recycling, te formaliseren om deze om te vormen tot fatsoenlijke banen; 13. wijst op de regeldruk voor werkgevers in de EU en de mogelijke negatieve gevolgen daarvan voor het concurrentievermogen, de groei en het scheppen van hoogwaardige banen in de context van de groene en de digitale transitie; blijft het “one in, one out”-beginsel steunen en verzoekt de Commissie een ambitieuzere agenda voor betere regelgeving te ontwikkelen, die moet leiden tot een vermindering van de regeldruk voor werkgevers in de EU; Fatsoenlijk werk voor een rechtvaardige transitie 14. benadrukt dat de transitie zowel ten goede moet komen aan de huidige werknemers, die aanzienlijke veranderingen in hun werkzaamheden ondergaan, als aan ontslagen werknemers, die op zoek moeten gaan naar nieuwe banen, door te zorgen voor fatsoenlijke arbeidsomstandigheden voor iedereen; benadrukt dat de groene transitie van de arbeidsmarkt hand in hand moet gaan met opwaartse sociale convergentie naar betere arbeidsomstandigheden, stabielere werkgelegenheid en aantrekkelijke loopbaantrajecten en hoogwaardige banen, met inbegrip van sterkere collectieve onderhandelingen, fatsoenlijke lonen en een goede lichamelijke en geestelijke gezondheid, niet in de laatste plaats door middel van gezondheid en veiligheid op het werk; wijst in dit verband op het belang van het evenwicht tussen werk en privéleven, arbeidstijdvermindering en van het recht om onbereikbaar te zijn; benadrukt dat er verbeterde openbare diensten voor arbeidsvoorziening nodig zijn om mensen die van baan veranderen, te ondersteunen en zulks te vergemakkelijken, onder meer door middel van hulp op maat bij het zoeken naar werk, op groene vaardigheden gerichte cursussen en het gebruik van doelgerichte werkgelegenheidsprogramma’s ter ondersteuning van begunstigden door middel van opleiding op de werkplek, met name voor mensen uit kansarme groepen; benadrukt dat, wil de EU de Europese Green Deal en de doelstellingen van de Europese pijler van sociale rechten verwezenlijken, een meer holistische opvatting van duurzaamheid, duurzame banen en een rechtvaardige transitie nodig is; 15. pleit er nogmaals voor dat projecten en ontvangers van EU-financiering, met inbegrip van staatssteun, moeten zorgen voor samenhang met de doelstellingen van het overheidsbeleid, met name sociale en milieuvereisten, en alle wettelijke verplichtingen moeten nakomen; verzoekt de lidstaten ervoor te zorgen dat de financiële overheidssteun aan bedrijven alleen wordt toegekend als deze ten goede komt aan de werknemers en als de begunstigde bedrijven geen bonussen uitkeren aan het management, geen dividenden uitkeren en geen regelingen voor het terugkopen van aandelen aanbieden zolang ze de middelen ontvangen; onderstreept dat overheidsinstanties het goede voorbeeld moeten geven en strikte sociale criteria moeten vaststellen bij overheidsopdrachten; verzoekt de Commissie een herziening van de richtlijn inzake overheidsopdrachten te overwegen om de sociale clausule verder te versterken en ervoor te zorgen dat begunstigde bedrijven en onderaannemers collectieve onderhandelingen ondersteunen en de rechten van werknemers, hoogwaardige banen, hoogwaardige leerlingplaatsen, fatsoenlijke en gelijke beloning en opleiding volledig eerbiedigen; betreurt het dat aanbestedende diensten in het huidige kader weliswaar de mogelijkheid hebben om sociale criteria in overheidsopdrachten te waarderen, maar dat in 2019 de helft van de gegunde opdrachten uitsluitend gebaseerd waren op het criterium van de laagste prijs (35) ; verzoekt de Commissie tot de herziening van de richtlijn inzake overheidsopdrachten de sociale clausule in de bestaande EU-richtlijn inzake overheidsopdrachten naar behoren te doen naleven om ervoor te zorgen dat geselecteerde bedrijven voldoen aan alle toepasselijke verplichtingen op het gebied van milieu-, sociaal en arbeidsrecht die zijn vastgesteld in het Unierecht, het nationale recht of collectieve overeenkomsten, of in toepasselijke internationale milieu-, sociale of arbeidsrechtelijke bepalingen, met inbegrip van de eerbiediging van de vrijheid van vereniging en het recht zich te organiseren en collectieve onderhandelingen te voeren; 16. neemt kennis van de recente goedkeuring door de Commissie van een gerichte wijziging van de algemene groepsvrijstellingsverordening (36) en van het potentieel daarvan om steun voor de groene transitie van de EU verder te vergemakkelijken, te vereenvoudigen en te versnellen, en tegelijkertijd het gelijke speelveld op de eengemaakte markt te beschermen; 17. verzoekt de Commissie het recht op gezondheid en een gezonde omgeving op het niveau van de EU te waarborgen, aangezien dit recht essentieel is om de uitoefening van de meeste andere grondrechten (zoals voeding, onderdak en werk) te waarborgen en een inclusieve transitie te verwezenlijken; herinnert eraan dat in het strategisch EU-kader voor gezondheid en veiligheid op het werk 2021-2027 wordt benadrukt dat de EU‑regels inzake veiligheid en gezondheid op het werk moeten worden gemoderniseerd en vereenvoudigd in het kader van de groene en de digitale transitie, rekening houdend met specifieke risico’s in nieuwe sectoren, en dat de ongelijke kwetsbaarheid en blootstelling aan risico’s die voortvloeien uit klimaatverandering en de achteruitgans van het milieu, zoals een hogere omgevingstemperatuur, luchtverontreiniging en extreme weersomstandigheden, aangepakt moeten worden; merkt op dat verschillende sectoren die de gevolgen van de klimaatverandering ondervinden, te maken zullen krijgen met steeds moeilijkere arbeidsomstandigheden, met name op het gebied van gezondheid en veiligheid op het werk, in het bijzonder wanneer er buiten moet worden gewerkt en men bijzonder kwetsbaar is voor hittegolven, zoals het geval is voor werknemers in de landbouw, de bouw en de zorgsector, werknemers in de publieke dienstverlening en seizoen- en migrerende werknemers; vraagt dat er specifieke maatregelen worden genomen om rekening te houden met de gevolgen van de klimaatverandering voor de arbeidsomstandigheden, zoals aanpassing van de werktijden; 18. verzoekt de Commissie en de lidstaten ervoor te zorgen dat aspecten in verband met veiligheid en gezondheid op het werk in opkomende sectoren en in een veranderende arbeidswereld aan bod komen in de respectieve Europese en nationale wetgevingskaders op het gebied van veiligheid en gezondheid op het werk, in overleg met de sociale partners; is in dit verband ingenomen met de aankondiging van de Commissie in het strategisch EU-kader voor gezondheid en veiligheid op het werk 2021-2027 (37) dat zij Richtlijn 89/654/EEG betreffende arbeidsplaatsen (38) zal herzien, en verzoekt de Commissie om, in overleg met de sociale partners, een EU-kader voor te stellen voor maximale werktemperaturen, met inbegrip van de onderbreking, vermindering of reorganisatie van de arbeidstijd en langere pauzes boven bepaalde temperaturen, de verplichting om doeltreffende ventilatiesystemen voor binnenwerk op te zetten, verplichte beschermingsmiddelen en compensatie voor werkuren die als gevolg van extreme weersomstandigheden verloren zijn gegaan, met ondersteuning van de nationale socialezekerheidsstelsels; verzoekt de lidstaten om de kernverdragen van de IAO nr. 155 betreffende arbeidsveiligheid, gezondheid en het arbeidsmilieu van 1981 en nr. 187 betreffende een promotioneel raamwerk voor veiligheid en gezondheid op het werk van 2006, alsook nr. 184 betreffende veiligheid en gezondheid in de landbouw van 2001, te ratificeren en uit te voeren; 19. benadrukt dat het belangrijk is jongeren te betrekken bij transitieplanning, ook degenen die geen baan hebben en geen onderwijs of opleiding volgen; verzoekt de lidstaten de toegang van jongeren tot betaalde, hoogwaardige en inclusieve stages en leerlingplaatsen te vergemakkelijken; wijst er nogmaals op dat het Parlement herhaaldelijk de praktijk van onbetaalde stages heeft veroordeeld als vorm van uitbuiting van jonge werknemers en als schending van hun rechten, en heeft gepleit voor een richtlijn om billijke beloning voor stages te waarborgen, teneinde uitbuitingspraktijken te voorkomen (39) ; onderstreept dat het belangrijk is in het om- en bijscholingsbeleid bijzondere aandacht te besteden aan ervaren en oudere werknemers, aangezien deze werknemers met specifieke uitdagingen worden geconfronteerd wanneer hun beroepsloopbaan in een laat stadium veranderingen ondergaat; onderstreept dat het belangrijk is personen met een handicap op te nemen, hun vaardigheden en kennis te benutten en ervoor te zorgen dat zij vertegenwoordigd zijn op alle niveaus van het ontwerp, de planning, de uitvoering, de monitoring en de evaluatie van het beleid en de programma’s voor een rechtvaardige transitie op alle beleidsterreinen; 20. benadrukt dat gendergelijkheid een integraal onderdeel moet worden van strategieën voor een groene economie en geïntegreerd wordt in verband houdende beleids- en wetgevingsmaatregelen om de rechtvaardigheid van onze samenlevingen te versterken; acht het van essentieel belang aan de hand van een intersectionele benadering gelijke economische kansen voor vrouwen te waarborgen, met aandacht voor de meest kwetsbare, zoals vrouwen met een handicap, alleenstaande moeders, vrouwen die tot minderheden behoren en migrantenvrouwen; benadrukt dat de meeste werknemers in de energie-, mobiliteits- en landbouwsector mannen zijn (40) , wat betekent dat een transitie die uitsluitend gericht is op de meest vervuilende sectoren in specifieke regio’s en zonder gendergelijkheidsbeleid voornamelijk ten goede zou komen aan mannelijke werknemers en bestaande gendersegregatie en ongelijkheden zou kunnen versterken; verzoekt de Commissie en de lidstaten alle noodzakelijke maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat reeds bestaande genderongelijkheden niet worden voortgezet in de opkomende groene economie, om de participatie van vrouwen in door mannen gedomineerde sectoren te vergroten en om mannen aan te moedigen toe te treden tot sectoren met overwegend vrouwelijke arbeidskrachten, zoals de zorgsector; Vaardigheden en competenties voor een rechtvaardige transitie die anticipeert op verandering en klaar is voor de toekomst 21. benadrukt dat er aanzienlijk moet worden geïnvesteerd in mensen en dat hoogwaardige, inclusieve en gesubsidieerde scholing en opleidingen moeten worden aangeboden op gebieden die verband houden met de behoeften aan vaardigheden en competenties die zijn vastgesteld op de arbeidsmarkten en in toekomstgerichte sectoren overeenkomstig de lokale en regionale behoeften; benadrukt voorts dat discrepanties tussen gevraagde en aangeboden vaardigheden en tekorten op de arbeidsmarkt moeten worden aangepakt en dat ervoor moet worden gezorgd dat de arbeidsmarkt klaar is voor de groene transitie, dat werknemers kunnen profiteren van kansen op nieuw werk of loopbaanontwikkeling en dat opleidings- en onderwijsprogramma’s worden afgestemd op de behoeften van de planeet, de economie en de samenleving van de toekomst; herinnert eraan dat opleiding en vaardigheden van cruciaal belang zijn voor een rechtvaardige transitie en deel uitmaken van hoogwaardige banen met een passende beloning om een fatsoenlijke levensstandaard te waarborgen; voegt daaraan toe dat mensen door meer vaardigheden, waaronder harde en zachte vaardigheden, kennis en kwalificaties, ongeacht of deze nu in een formele, niet-formele of informele omgeving zijn verworven, nieuwe kansen krijgen, ten volle kunnen deelnemen aan de arbeidsmarkt, de samenleving en de democratie, de mogelijkheden van de groene transitie optimaal kunnen benutten en hun rechten kunnen uitoefenen; 22. is ingenomen met het Europees Jaar van de Vaardigheden en de mogelijkheden die dat biedt om- en bijscholing te bevorderen, met name in de context van het benutten van de kansen van de groene transitie; is ingenomen met het feit dat de door de Commissie voorgestelde verordening voor een nettonulindustrie beoogt de nodige vaardigheden voor het scheppen van hoogwaardige banen te verbeteren, met behulp van Europese academies voor nettonultechnologie en de erkenning van beroepskwalificaties; herinnert eraan dat het scheppen van hoogwaardige banen en de uitvoering van strategieën om werknemers te behouden de beste manier zijn om geschoolde werknemers aan te trekken en werkgevers aan te moedigen om te investeren in hun medewerkers; benadrukt dat aanwervingsproblemen en tekorten aan arbeidskrachten vooral voorkomen in sectoren met moeilijke arbeidsomstandigheden en banen van slechte kwaliteit (41) ; herinnert eraan dat naast opleiding en vaardigheden, die essentieel zijn voor een rechtvaardige overgang, het creëren van goed betaalde banen van hoge kwaliteit die de levenskwaliteit verhogen cruciaal is; 23. wijst op het streefcijfer in het actieplan van de Europese pijler van sociale rechten dat ten minste 60 % van alle volwassenen jaarlijks aan een opleiding moet deelnemen; beklemtoont dat het EU-gemiddelde slechts 45,5 % bedraagt, waarbij degenen die het meest behoefte hebben aan opleiding, net de minste opleidingsmogelijkheden krijgen via hun werkgever (42) ; dringt aan op de invoering van een afdwingbaar en individueel recht op beroepsonderwijs, opleiding van werknemers en een leven lang leren tijdens werktijden en zonder kosten voor de werknemer, dat tot uiting moet komen in het relevante beleid van de EU en de lidstaten en in collectieve overeenkomsten, alsook in bedrijfsstrategieën voor de matiging van en de aanpassing aan de klimaatverandering; moedigt de lidstaten aan met de sociale partners een dialoog aan te gaan over regelingen om werknemers in staat te stellen gebruik te maken van betaald educatief verlof, met inachtneming van de specifieke kenmerken van kmo’s en micro-ondernemingen; 24. verzoekt de lidstaten individuele leerrekeningen en een begeleidend faciliterend kader op te zetten, in overeenstemming met de aanbeveling van de Raad (43) , om de opleiding en professionele ontwikkeling van volwassenen te bevorderen; benadrukt het potentieel van dergelijke rekeningen in het kader van de groene transitie, waarbij de financiering, erkenning en overdraagbaarheid van dergelijke opleidingsrechten het gebruik van die rechten kunnen vergroten en kunnen helpen om mensen bij en om te scholen op het gebied van groene vaardigheden en competenties; 25. benadrukt dat onderwijs- en opleidingsinstellingen de relevantie van hun opleiding moeten vergroten, in overeenstemming met de behoeften van een concurrerende arbeidsmarkt, en lerenden, opleiders en leerkrachten met de relevante kennis en vaardigheden moeten voorbereiden om actief mee te werken aan verandering bij een rechtvaardige transitie naar ecologisch duurzame economieën en een samenleving voor iedereen; 26. benadrukt dat beroepsonderwijs en -opleiding een belangrijke aanjager van de transitie naar een groene economie kunnen worden en dat het belangrijk is de aantrekkelijkheid ervan te vergroten; 27. benadrukt dat de sociale partners door middel van sociale dialoog, collectieve onderhandelingen en samenwerking met beleidsmakers een cruciale rol spelen bij het opstellen van en bijdragen tot nationaal, sectoraal en bedrijfsspecifiek beleid inzake vaardigheden en competenties voor strategieën en opleidingen voor hoogwaardige banen; wijst erop dat de sociale partners door middel van tripartiete besprekingen moeten worden geraadpleegd over beleid inzake om- en bijscholing, beroepsonderwijs en -opleiding en een leven lang leren; moedigt de sociale partners aan om- en bijscholing, met name inzake groene vaardigheden, te behandelen in de sociale dialoog over opleidingsbeleid; verzoekt de lidstaten een leven lang leren te erkennen als een individueel recht van werknemers, in overeenstemming met de nationale wetgeving en praktijk, waaronder collectieve overeenkomsten; dringt erop aan dat dergelijke bepalingen, naast groene, sectorspecifieke vaardigheden, de verwerving en versterking van transversale competenties vergemakkelijken teneinde de aanpassing en overdracht van vaardigheden en/of competenties van de ene sector naar de andere in de hand te werken, zodat lerenden mobiel kunnen zijn en zich kunnen aanpassen aan de voortdurend veranderende situatie op de arbeidsmarkt en daarbuiten; benadrukt het belang van kern- en cognitieve vaardigheden en pleit voor de ontwikkeling van de nodige instrumenten om burgers te doen inzien dat ook hun persoonlijke ontwikkeling en groei baat heeft bij deze vaardigheden, zoals creatief denken, veerkracht, flexibiliteit en wendbaarheid; motivatie en zelfbewustzijn; nieuwsgierigheid en een leven lang leren, gezien het belang van zelfredzaamheid, teamwerk en het vermogen van werknemers om zich aan te passen aan verstoorde werkplekken; verzoekt de lidstaten te zorgen voor een gunstig klimaat voor een bipartiete en tripartiete sociale dialoog op alle niveaus en de sociale partners systematisch, op zinvolle wijze en tijdig te betrekken bij het ontwerpen en uitvoeren van werkgelegenheids- en sociaal beleid in verband met de groene economie, in overeenstemming met de aanbeveling van de Raad over de versterking van de sociale dialoog (44) ; 28. dringt er bij de lidstaten op aan om duurzame ontwikkeling, evenals competenties en transversale vaardigheden op het gebied van milieu op te nemen in opleidings- en onderwijsstelsels vanaf het basisonderwijs, aan de hand van bijgewerkte leerplannen, in de ondersteuning door arbeidsbureaus en in bestaand arbeidsmarktbeleid; dringt aan op een snelle uitvoering van de aanbeveling van de Raad betreffende leren voor ecologische duurzaamheid (45) ; onderstreept het belang van hoogwaardige loopbaanbegeleiding die mensen vertrouwd maakt met en richt naar opleidingen voor groene banen en relevante carrièremogelijkheden; benadrukt de cruciale rol van leerkrachten en opleiders bij het bevorderen van de juiste vaardigheden en competenties voor zowel jongere als oudere generaties werknemers en bij passende om- en bijscholing voor de werknemers die door de groene transitie worden getroffen; benadrukt dat er gekwalificeerde leerkrachten en opleiders nodig zijn om deze lespakketten naar behoren te kunnen geven; moedigt de lidstaten in dit verband aan te zorgen voor adequate ondersteuning en tijdige professionele ontwikkeling en opleiding voor opvoeders en opleiders; wijst op het belang van samenwerking tussen onderwijs- en opleidingsinstellingen, ondernemingen en de sociale partners om de vaardigheden, competenties en resultaten vast te stellen die tegelijkertijd de professionele ontwikkeling van werknemers ten goede kunnen komen en inspelen op de behoeften van de arbeidsmarkt; 29. benadrukt dat er moet worden geïnvesteerd in omscholing, bijscholing en re-educatie in formele en informele programma’s om competenties op te bouwen voor sterke, sociaal inclusieve groene banen; verzoekt de lidstaten in dit verband alomvattende leerstrategieën op nationaal en lokaal niveau te ontwikkelen om werknemers te helpen de vereiste vaardigheden te verwerven; 30. benadrukt het belang van actuele informatie over de arbeidsmarkt en vaardigheden op beroeps-, sectoraal en regionaal niveau om te helpen bij het vaststellen en voorspellen van relevante beroepsspecifieke en transversale vaardigheidsbehoeften voor de groene transitie; is ingenomen met de toezegging van de Commissie om een taxonomie van vaardigheden voor de groene transitie vast te stellen als onderdeel van de vaardighedenagenda van de EU en dringt erop aan deze zo spoedig mogelijk toe te passen; 31. benadrukt dat opleidingen van hoge kwaliteit moeten zijn, beoordeeld moeten worden door de werknemer, ontworpen moeten worden in overleg met vakbonden en werknemersvertegenwoordigers en moeten leiden tot een kwalificatie die wordt gevalideerd door middel van transparante en duidelijke erkennings- en certificeringssystemen die vergelijkbaarheid tussen de lidstaten mogelijk maken; verzoekt de Unie en de lidstaten de toepassing van instrumenten en hulpmiddelen voor een grotere overdraagbaarheid van kwalificaties, met inbegrip van kwalificaties die buiten de Unie zijn afgegeven, en voor de validatie en formele erkenning van niet-formeel en informeel leren, zoals langdurige zorg of vrijwilligerswerk, te bevorderen en voort te zetten; pleit er tevens voor dat kwalificaties en gecertificeerde competenties naar behoren worden beloond; verzoekt de Commissie en de lidstaten in overeenstemming met de aanbeveling van de Raad (46) een Europees ecosysteem voor microcredentials te ontwikkelen en de overdraagbaarheid ervan in heel Europa te waarborgen, met bijzondere aandacht voor vaardigheden en competenties die verband houden met de groene en circulaire economie; is van mening dat microcredentials slechts een aanvulling op volledige kwalificaties kunnen vormen, dat de kwaliteit ervan moet worden gewaarborgd, dat ze moeten worden geaccrediteerd en dat ze gebaseerd moeten zijn op een gestandaardiseerde aanbiedingsvorm, beoordelingsprocedure en duur; 32. benadrukt dat het belangrijk is klassikaal contactonderwijs en korte opleidingscursussen of -modules ten volle te benutten, zonder het potentieel van onlineleren te onderschatten; Samenhang van het overheidsbeleid om het werkgelegenheidspotentieel van de groene transitie volledig te ontwikkelen 33. benadrukt dat de uitvoering van de milieuwetgeving van essentieel belang is voor de volledige verwezenlijking van het potentieel van de groene economie en dus voor het scheppen van banen; benadrukt dat milieu-, sociale en arbeidswetgeving op een holistische wijze moeten worden benaderd om een rechtvaardige transitie te waarborgen; 34. verzoekt de Commissie om te zorgen voor zorgvuldige en uitgebreide effectbeoordelingen voor alle voorgestelde wetgeving, waarbij de sociaal-economische gevolgen worden beoordeeld en voldoende rekening wordt gehouden met banen, vaardigheden, competenties en arbeidsomstandigheden in verschillende landen, regio’s, sectoren en bedrijven, teneinde de nodige kennis te verschaffen om adequaat sociaal beleid en adequate sociale maatregelen te ontwikkelen, alsook een territoriaal en sectoraal rechtvaardig transitietraject dat is aangepast aan de regionale realiteit; verzoekt de Commissie en de lidstaten om op regionaal niveau systematisch en voldoende gedetailleerd de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt in verband met de groene transitie in kaart te brengen, zoals kwaliteitsbanen en dekkingsgraad van collectieve onderhandelingen, aanwezige vaardigheden, demografische trends en behoeften aan vaardigheden op NUTS 3-niveau, teneinde de transitie van de ene baan naar de andere te vergemakkelijken; benadrukt dat deze analyse niet bedoeld is om de ambitie van klimaatwetgeving te verlagen, maar om het mogelijk te maken de behoeften op het gebied van functieprofielen en de nodige vaardigheden en kwalificaties vast te stellen, op basis waarvan opleidings-, bij- en omscholingsplannen kunnen worden ontwikkeld, alsook eventuele aanvullende maatregelen voor gezondheid en veiligheid op het werk; verzoekt de Commissie de bevindingen van deze analyse te verwerken in haar sectorale transitietrajecten; 35. verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat de lidstaten, in samenwerking met de sociale partners, bij de volgende actualisering van de nationale energie- en klimaatplannen de sociale uitdagingen en kansen in kaart brengen die worden verwacht van de transitie naar nettonuluitstoot, alsook de gedetailleerde maatregelen en middelen die nodig zullen zijn om deze te kunnen beheersen; verzoekt de Commissie om, in overleg met de sociale partners en op basis van een effectbeoordeling, een herziening van de verordening inzake de governance van de energie-unie (47) te overwegen om doelstellingen en maatregelen voor een rechtvaardige transitie systematisch op te nemen in de nationale energie- en klimaatplannen; 36. benadrukt dat het belangrijk is lokale en regionale overheden, de sociale partners en het maatschappelijk middenveld nauw te betrekken bij veranderingen, aangezien de aanpak van de rechtvaardige transitie maatregelen vereist op alle niveaus – Europees, nationaal en lokaal – met een doeltreffende beleidscoördinatie; dringt in dit verband aan op de oprichting van een Europese waarnemingspost voor een rechtvaardige transitie, met als doel sectorale sociale partners en lokale en regionale overheden een ruimte te bieden voor reflectie en kennisuitwisseling om veranderingen in goede banen te leiden, potentiële conflicten te voorkomen en conclusies en aanbevelingen voor de besluitvorming te genereren, en om toezicht te houden op de uitvoering van alle beleidsmaatregelen en maatregelen in verband met de Europese Green Deal op het gebied van werkgelegenheid, hoogwaardige banen en arbeidsomstandigheden; 37. herhaalt zijn eerder gedane oproep (48) aan de Commissie om, naar aanleiding van haar verwachte effectbeoordeling en in overleg met de sociale partners, met een nieuwe kaderrichtlijn inzake de anticipatie op en het beheer van de transitie te komen die garandeert dat werknemers en vakbonden tijdig en doeltreffend worden geïnformeerd en geraadpleegd over de plannen en strategieën van bedrijven die gevolgen hebben voor werkplekken in het kader van een rechtvaardige transitie, teneinde banen en arbeidsomstandigheden te behouden en ontslagen te voorkomen; wijst erop dat Richtlijn 2002/14/EG betreffende de informatie en de raadpleging van werknemers in de EU (49) , dienovereenkomstig moet worden geactualiseerd, teneinde informatie- en raadplegingsrechten op te nemen in transitieplannen die door ondernemingen in het kader van hun activiteiten worden uitgevoerd; is ingenomen met de aankondiging van de Commissie van een herziening van Richtlijn 2009/38/EG (50) om de rol van de Europese ondernemingsraden te versterken in het geval van transformatie van grote ondernemingen; benadrukt het belang van de lidstaten voor het bevorderen van de sectorale sociale dialoog en collectieve onderhandelingen, met name in opkomende groene industrieën, en voor het waarborgen van de inclusie van kleine en middelgrote ondernemingen, met inbegrip van sociale ondernemingen; benadrukt dat de richtlijn inzake minimumlonen (51) een uitgelezen kans biedt om collectieve onderhandelingen over loonvorming en de aanwezigheid van de sociale partners in opkomende sectoren te versterken; 38. dringt aan op de vaststelling van plannen voor een rechtvaardige transitie waarover de sociale partners op het niveau van de sector en de bedrijven onderhandelen, met name die welke worden getroffen door de groene transitie, waarbij terdege rekening moet worden gehouden met de situatie van kmo’s en micro-ondernemingen; benadrukt dat dit proces gericht is op het beschermen van de belangen van bedrijven op het gebied van concurrentievermogen en duurzaamheid en die van hun werknemers op het gebied van sociale, arbeids-, gezondheids- en arbeidsomstandigheden; benadrukt dat vakbonden en werknemersvertegenwoordigers bij alle fasen van het transitieproces moeten worden betrokken; benadrukt dat dergelijke plannen ervoor moeten zorgen dat in de activiteiten en waardeketens van bedrijven de doelstellingen van de Green Deal tot uiting komen, en ook de begeleidende sociale maatregelen moeten specificeren die gericht zijn op het bevorderen van werkgelegenheid en hoogwaardige banen, met inbegrip van strategische banen, vaardighedenplanning en bijbehorend opleidingsbeleid; 39. benadrukt dat bij de herziening van de economische governance ervoor moet worden gezorgd dat de lidstaten over voldoende flexibiliteit beschikken om groene en sociale investeringen en hervormingen op de benodigde schaal te waarborgen, en tegelijkertijd doeltreffende, duurzame en efficiënte overheidsuitgaven moeten worden gewaarborgd met het oog op een rechtvaardige transitie naar een klimaatneutrale economie; dringt erop aan dat sociale en ecologische beleidsmaatregelen en doelstellingen op gelijke voet met economische beleidsmaatregelen en doelstellingen worden geïntegreerd in de architectuur van het economisch bestuur; benadrukt dat het kader van economisch bestuur afgestemd moet worden op de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten; benadrukt dat groene en sociale investeringen nodig zijn in overheidsdiensten en dat de Unie in haar economisch bestuur rekening moet houden met de behoefte aan middelen en personeel in de onderwijssector, openbare diensten voor arbeidsvoorziening en andere lokale, regionale en nationale overheidsdiensten die een sleutelrol spelen in een rechtvaardige en sociale groene transitie; verzoekt de Commissie landspecifieke aanbevelingen te doen die bijdragen tot het scheppen van banen, meer werkgelegenheid en een kleinere ecologische voetafdruk, met inbegrip van de geleidelijke afschaffing van contraproductieve subsidies die concurreren met groene en sociale investeringen, en om de verdelingseffecten van klimaatbeleid op verschillende inkomensgroepen te beoordelen teneinde de beleidsmaatregelen in kaart te brengen die nodig zijn om deze effecten aan te pakken; dringt erop aan dat een kader voor sociale convergentie automatisch tot uiting komt in de landspecifieke aanbevelingen; 40. dringt aan op een nieuw evenwicht in het belastingstelsel ten gunste van arbeid, terwijl andere inkomstenbronnen worden belast, met inbegrip van inkomsten uit sterk vervuilende activiteiten, teneinde voor solide socialezekerheidsstelsels te zorgen, het scheppen van banen te stimuleren, ongelijkheden te verminderen en te zorgen voor voldoende kapitaal voor investeringen; wijst erop dat werknemers, kwetsbare huishoudens en huishoudens uit de middenklasse niet mogen opdraaien voor de kosten van de transitie; 41. benadrukt het belang van robuuste nationale socialezekerheidsregelingen en vangnetten als aanvulling op maatregelen voor het scheppen van banen en om ervoor te zorgen dat niemand aan zijn lot wordt overgelaten, met inbegrip van toereikende minimuminkomenssteun, zonder leeftijdsdiscriminatie, toereikende bescherming door minimumlonen en andere maatregelen om werknemers in sectoren die door de transitie worden getroffen, adequaat te ondersteunen, in combinatie met maatregelen voor het scheppen van banen, actieve maatregelen voor arbeidsmarktintegratie en inspanningen voor omscholing en bijscholing; benadrukt dat sociale bescherming adequaat en toegankelijk moet zijn en formele en doeltreffende dekking moet bieden; acht het belangrijk dat socialebeschermingsstelsels ook zelfstandigen omvatten; betreurt dat de aanbeveling van de Raad met betrekking tot de toegang tot sociale bescherming voor werknemers en zelfstandigen (52) tot dusver in ongelijke mate is uitgevoerd, en verzoekt alle lidstaten de bestaande lacunes in de toegang tot sociale bescherming te dichten, met name met het oog op de groene transitie; verzoekt de Commissie het Europees instrument voor tijdelijke steun om het risico op werkloosheid te beperken in een noodtoestand (SURE) te versterken ter ondersteuning van werktijdverkortingsregelingen, het inkomen van werknemers en werknemers die tijdelijk zouden worden ontslagen in het kader van de groene transitie, mede rekening houdend met de uitkomst van het definitieve evaluatieverslag (53) en overwegende dat met SURE 40 miljoen banen zijn gered (54) ; benadrukt dat een EU-richtlijn inzake een toereikend minimuminkomen zou kunnen bijdragen tot de doelstelling om de armoede in alle lidstaten uiterlijk in 2030 met ten minste de helft terug te dringen en de integratie van mensen die niet op de arbeidsmarkt actief zijn te waarborgen, met inachtneming van de specifieke kenmerken van de nationale socialebeschermingsstelsels, het subsidiariteitsbeginsel en de bevoegdheden van de lidstaten; 42. stelt met bezorgdheid vast dat de doelstellingen van de jongerengarantie tot dusver niet volledig zijn verwezenlijkt, en dringt aan op versterkte maatregelen, waaronder het ten volle benutten van de mogelijkheden die het ESF+ biedt, om de werkgelegenheid te bevorderen door middel van actieve maatregelen voor integratie op de arbeidsmarkt en het creëren van duurzame instapfuncties, en dat die maatregelen niet mogen worden vervangen door stages; Investeren in duurzame werkgelegenheid: de rol van investeringen 43. erkent het belang van het faciliteren van toegang tot financiering voor publieke en private ondernemingen en organisaties die voorzien in sociale, ecologische en educatieve behoeften om tekorten aan vaardigheden aan te pakken, met de expliciete verwachting van een meetbaar sociaal en ecologisch rendement, onder meer op het gebied van werkgelegenheid en het scheppen van hoogwaardige banen; wijst op de rol die entiteiten van de sociale economie kunnen spelen bij de ontwikkeling van duurzame producten en diensten, het scheppen van banen, het toepassen van inclusieve bedrijfsmodellen en het ondersteunen van werknemers bij het ontwikkelen van vaardigheden om zich aan te passen aan de veranderende arbeidsmarkt; verzoekt de Commissie en de lidstaten een gunstig klimaat te bevorderen en de rol van coöperaties en de sociale economie in de rechtvaardige transitie te ondersteunen, teneinde fatsoenlijk werk, productieve werkgelegenheid en betere levensomstandigheden voor iedereen tot stand te brengen; 44. is ingenomen met de belangrijke rol die de Europese Unie speelt bij het verstrekken van impactinvesteringen, waarbij de Commissie ’s werelds grootste emittent van sociale obligaties is (55) ; betreurt het gebrek aan duidelijkheid over wat “impactinvesteringen” zijn en het daarmee samenhangende gevaar van “green washing” en “social washing”; verzoekt de Commissie te werken aan een duidelijk en geharmoniseerd kader inzake impactinvesteringen, op basis van het beginsel van de verenigbaarheid van financiële prestaties met ecologische en sociale prestaties; 45. benadrukt de noodzaak van kwaliteitsbeoordelingen van de milieurisico’s en ‑effecten van bedrijfspraktijken, alsook van de manier waarop ondernemingen met hun maatschappelijke verantwoordelijkheden omgaan, en van de kwaliteit en ethiek van corporate governance in de richting van meer verantwoorde en ethische praktijken op basis van transparante en betrouwbare informatie; is in dit verband ingenomen met het recente voorstel van de Commissie voor een verordening betreffende de transparantie en integriteit van op ecologische, sociale en governancefactoren gebaseerde ratingactiviteiten (56) ; 46. wijst op de cruciale rol en verantwoordelijkheid van de private en publieke sector om financiering naar duurzame investeringen te sluizen en de transitie naar een veerkrachtige, koolstofvrije en klimaatneutrale economie mogelijk te maken; benadrukt dat de Europese Investeringsbank in dit verband een invloedrijke rol kan spelen, en dringt aan op aanhoudende krachtige investeringen in klimaatactie- en milieuduurzaamheidsprojecten die tastbare maatschappelijke voordelen opleveren; 47. dringt aan op de snelle oprichting van een Europees soevereiniteitsfonds met nieuw toegewezen EU-middelen om grootschalige investeringen in groene technologie te mobiliseren; benadrukt de toegevoegde waarde van een dergelijk nieuw soort instrument om lidstaten met een krappe begroting te ondersteunen, de cohesie en de eengemaakte markt te beschermen tegen risico’s als gevolg van ongelijke beschikbaarheid van staatssteun, en om het industriebeleid van de EU te coördineren; betreurt het gebrek aan ambitie van het voorstel van de Commissie inzake het platform voor strategische technologieën voor Europa, dat in de eerste plaats moet worden gefinancierd door een herschikking van bestaande middelen met weinig nieuw toegewezen EU-middelen; waarschuwt dat er geen tekenen zijn dat er voldoende financiering beschikbaar wordt gesteld in de EU om de doelstellingen voor 2030 te halen (57) ; verzoekt de Commissie te zorgen voor voldoende ambitie en nieuwe middelen die gelijke tred houden met de investeringen die nodig zijn voor een soevereine groene industrie en economie; dringt aan op nieuwe financieringsinitiatieven van de EU om de beginselen van sociale en milieurechtvaardigheid te bevorderen, met inbegrip van een eerlijke verdeling van de opbrengsten van investeringen en een sterke focus op werknemers en kwaliteitsbanen; 48. wijst erop dat het Fonds voor een rechtvaardige transitie (JTF) steun toekent aan gebieden en personen die met sociaal-economische en werkgelegenheidsuitdagingen worden geconfronteerd als gevolg van de transitie naar een klimaatneutrale economie in de Unie tegen 2050; benadrukt het belang ervan voor de aanpak van de sociale aspecten van de transitie, en met name de ondersteuning van werkzoekenden en werknemers die de gevolgen van de groene transitie ondervinden; merkt op dat het JTF over voldoende financiële middelen moet beschikken om de regio’s doeltreffend te kunnen ondersteunen bij hun transitie naar klimaatneutraliteit; stelt voor het toepassingsgebied en de begroting van het JTF uit te breiden en te verbreden; herinnert er echter aan dat het van essentieel belang is ervoor te zorgen dat de hele EU-begroting de doelstellingen van de rechtvaardige transitie dient en dat een breder JTF de bestaande financieringsinstrumenten doeltreffend moet aanvullen; verzoekt de Commissie de toegankelijkheid van het JTF voor kmo’s te verbeteren en de lidstaten te ondersteunen bij het efficiënte beheer ervan door nationale en regionale autoriteiten; onderstreept dat, om vooruitgang te boeken met de groene en rechtvaardige transitie, de capaciteiten op alle niveaus moeten worden versterkt en voldoende middelen moeten krijgen, met name op het niveau van lokale en regionale overheden; 49. is bezorgd over de gevolgen van hogere rentetarieven voor groene investeringen en het daarmee samenhangende potentieel voor het scheppen van banen in duurzame sectoren; 50. verzoekt de Commissie investeringen en de toegang tot financiering voor het scheppen van hoogwaardige banen, onderwijs en opleiding voor de ontwikkeling van vaardigheden in het kader van NextGenerationEU, de herstel- en veerkrachtfaciliteit en het ESF+ te blijven monitoren en bevorderen, met nadruk op de groene transitie, en ervoor te zorgen dat het Parlement er nauw bij betrokken blijft; benadrukt dat de capaciteit van overheden moet worden versterkt om onder meer te zorgen voor een doeltreffende absorptie van EU-middelen en de doeltreffende tenuitvoerlegging van milieu- en klimaatwetgeving; dringt aan op meer investeringen in de opbouw van administratieve en technische capaciteit op lokaal niveau, door middel van opleiding en het gebruik van technische bijstand die beschikbaar is in het kader van verschillende EU-fondsen; herinnert in dit verband aan het belang van voldoende bestuurlijke capaciteit en gelijke toegang tot financiering en informatie in alle EU-regio’s; 51. benadrukt dat van investeringen in jongeren bekend is dat zij een positief effect hebben op de werkgelegenheid en de participatie van jongeren in de samenleving, en dat de geïnvesteerde middelen een meetbaar sociaal en financieel rendement opleveren, waardoor de economische ontwikkeling wordt bevorderd en tegelijkertijd maatschappelijke doelstellingen worden verwezenlijkt; roept de lidstaten op te zorgen voor complementariteit tussen de maatregelen in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, andere EU-programma’s zoals de versterkte jongerengarantie en de Europese kindergarantie, en nationale investeringen en maatregelen ter bevordering van vaardigheden, onderwijs, opleidingen en integratie op de arbeidsmarkt, in overeenstemming met hun eigen behoeften en de specifieke nationale omstandigheden; o o o 52. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien de mededeling van de Commissie van 17 januari 2023 getiteld “Het benutten van talent in Europa’s regio’s” ( COM(2023)0032 ), – gezien Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds, het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij en algemene bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1083/2006 van de Raad (1) , – gezien de Europese pijler van sociale rechten, – gezien de in 2018 gepubliceerde studie van het Europees Comité van de Regio’s getiteld “Braindrain aanpakken: de lokale en regionale dimensie”, – gezien de studie getiteld “Brain Drain in the EU: Local and Regional Public Policies and Good Practices” (Braindrain in de EU: lokaal en regionaal overheidsbeleid en beste praktijken) van 27 februari 2020, gepubliceerd in Transylvanian Review of Administrative Sciences (2) , – gezien zijn resolutie van 17 april 2020 over gecoördineerde EU-maatregelen om de COVID-19-pandemie en de gevolgen ervan te bestrijden (3) , – gezien de mededeling van de Commissie van 30 september 2020 getiteld “De Europese onderwijsruimte tegen 2025 tot stand brengen” ( COM(2020)0625 ), – gezien het advies van het Europees Comité van de Regio’s van 14 oktober 2020 over demografische veranderingen: voorstellen voor het meten en aanpakken van de negatieve gevolgen ervan in de regio’s van de EU” (4) , – gezien Verordening (EU) 2021/817 van het Europees Parlement en de Raad van 20 mei 2021 tot vaststelling van “Erasmus+”: het programma van de Unie voor onderwijs en opleiding, jeugd en sport, en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1288/2013 (5) , – gezien Verordening (EU) 2021/1058 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling en het Cohesiefonds (6) , – gezien Verordening (EU) 2021/1059 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 betreffende specifieke bepalingen voor de doelstelling “Europese territoriale samenwerking” (Interreg) ondersteund door het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling en door externe financieringsinstrumenten (7) , – gezien Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1296/2013 (8) , – gezien Verordening (EU) 2021/1056 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Fonds voor een rechtvaardige transitie (9) , – gezien Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het Instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (10) (verordening gemeenschappelijke bepalingen), – gezien de mededeling van de Commissie van 30 juni 2021, getiteld “Een langetermijnvisie voor de plattelandsgebieden van de EU — Naar sterkere, verbonden, veerkrachtige en welvarende plattelandsgebieden in 2040” ( COM(2021)0345 ), – gezien het verslag van de Commissie van 9 februari 2022 getiteld “Naar cohesie in Europa in 2050 — Achtste verslag inzake economische, sociale en territoriale cohesie” (11) , – gezien Besluit (EU) 2023/936 van het Europees Parlement en de Raad van 10 mei 2023 over een Europees Jaar van de Vaardigheden (12) , – gezien de in 2022 gepubliceerde studie van het Europees Comité van de Regio’s getiteld “Rural proofing — a foresight framework for resilient rural communities” (Plattelandstoetsing – een verkennend kader voor veerkrachtige plattelandsgemeenschappen), – gezien het verslag van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) van 22 juni 2022 getiteld “Making the most of public investments to address regional inequalities, megatrends and future shocks” (Optimaal gebruikmaken van overheidsinvesteringen om regionale ongelijkheden, megatrends en toekomstige schokken aan te pakken) (13) , – gezien de mededeling van de Commissie van 5 juli 2022 getiteld “Een nieuwe Europese innovatieagenda” ( COM(2022)0332 ), – gezien zijn resolutie van 15 september 2022 over economische, sociale en territoriale cohesie in de EU: het achtste cohesieverslag (14) , – gezien de resolutie van het Europees Parlement van 14 september 2021 getiteld “Naar een sterker partnerschap met de ultraperifere gebieden van de EU” (15) , – gezien de resolutie van het Europees Parlement van 13 juni 2023 over de beoordeling van de nieuwe mededeling van de Commissie over de ultraperifere regio’s (16) , – gezien zijn resolutie van 15 september 2022 over de grensregio’s van de EU: levende laboratoria van de Europese integratie (17) , – gezien zijn resolutie van 14 juni 2023 met aanbevelingen aan de Commissie betreffende hoogwaardige stages in de EU (18) , – gezien het korte overzicht getiteld “Question time: tackling depopulation through cohesion policy instruments” (Vragenuur: de ontvolking aanpakken met cohesiebeleidsinstrumenten), dat op 30 september 2022 is gepubliceerd door zijn directoraat-generaal Parlementaire Onderzoeksdiensten (19) , – gezien de studie getiteld “The EU legal migration package: Towards a rights-based approach to attracting skills and talent to the EU” (Het pakket legale migratie van de EU: naar een op rechten gebaseerde aanpak om vaardigheden en talent naar de EU te halen), die op 1 december 2022 is gepubliceerd door zijn directoraat-generaal Intern Beleid (20) , – gezien de aanbeveling van de Raad van 16 juni 2022 betreffende een Europese benadering van microcredentials voor een leven lang leren en inzetbaarheid op de arbeidsmarkt (21) , – gezien de aanbeveling van de Raad van 16 juni 2022 inzake individuele leerrekeningen (22) , – gezien het in 2019 gepubliceerde briefingdocument van het Europees Centrum voor de ontwikkeling van de beroepsopleiding en het Lifelong Learning Platform, getiteld “Implementing a holistic approach to lifelong learning: Community Lifelong Learning Centres as a gateway to multidisciplinary support teams” (Een holistische benadering van levenslang leren toepassen: gemeenschapscentra voor levenslang leren als toegangspoort tot multidisciplinaire ondersteuningsteams), – gezien het werkdocument van de diensten van de Commissie van 17 januari 2023 getiteld “The impact of demographic change in a changing environment” (De impact van demografische verandering in een veranderende omgeving) (SWD(2023)0021), – gezien het verslag van de OESO van 14 maart 2023 getiteld “Job Creation and Local Economic Development 2023 — Bridging the Great Green Divide” (Het scheppen van banen en lokale economische ontwikkeling 2023 — de grote groene kloof overbruggen) (23) , – gezien het werkdocument getiteld “The geography of EU discontent and the regional development trap” (De geografie van de ontevredenheid over de EU en de regionale ontwikkelingsval), dat in maart 2023 werd gepubliceerd door het directoraat-generaal Regionaal Beleid en Stadsontwikkeling van de Commissie (24) , – gezien de resolutie van het Comité van de Regio’s van 16 maart 2023 over het benutten van talent in Europa’s regio’s (25) , – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 14 juni 2023 over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — Het benutten van talent in Europa’s regio’s (26) , – gezien het op 5 juli 2023 gepubliceerde verslag van de OESO getiteld “Rethinking Regional Attractiveness in the New Global Environment” (Een andere kijk op regionale aantrekkingskracht in de nieuwe mondiale omgeving) (27) , – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, – gezien de brief van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, – gezien het verslag van de Commissie regionale ontwikkeling ( A9‑0325/2023 ), A. overwegende dat de bevolking van de EU de afgelopen 50 jaar gestaag is toegenomen, van 354,5 miljoen in 1960 tot 446,8 miljoen in 2022, d.w.z. een toename van 92,3 miljoen mensen; overwegende dat de bevolkingsgroei de afgelopen decennia is vertraagd en tijdens de COVID-19-pandemie tot stilstand is gekomen; overwegende dat de huidige voorspellingen wijzen op een beperkte groei tot 2029, waarna de bevolkingsgroei zal beginnen te vertragen (28) ; overwegende dat de bevolking van de EU vergrijst en dat de geboortecijfers sinds de jaren 1960 afnemen; B. overwegende dat uit Eurostatgegevens blijkt dat 46 EU-regio’s, die goed zijn voor 16 % van de EU-bevolking, momenteel met lacunes bij de ontwikkeling van talent te kampen hebben; overwegende dat nog eens 36 EU-regio’s geconfronteerd dreigen te worden met lacunes bij de ontwikkeling van talent; overwegende dat regio’s die met lacunes bij de ontwikkeling van talent te kampen hebben, worden geconfronteerd met een steeds snellere krimping van hun bevolking in de werkende leeftijd en met een laag en stagnerend aantal mensen met een diploma tertiair onderwijs; overwegende dat het merendeel van deze regio’s minder ontwikkeld is; C. overwegende dat uit de meest recente statistieken blijkt dat de totale bevolking van de EU zal afnemen van 446,8 miljoen in 2022 tot 419,5 miljoen in 2100; overwegende dat de gemiddelde leeftijd van de EU-bevolking in dezelfde periode naar schatting met 5,8 jaar zal stijgen; overwegende dat dit zal leiden tot een inkrimping van de bevolking in de werkende leeftijd in de EU, die tegen 2050 met nog eens 35 miljoen zal afnemen, en tot een aanzienlijke daling van het aantal mensen dat actief is op de arbeidsmarkt (29) ; overwegende dat dit proces tot nieuwe en steeds grotere territoriale verschillen zal leiden; D. overwegende dat de demografische trends van regio tot regio aanzienlijk uiteenlopen, en dat sommige lidstaten in de komende zeven jaar naar verwachting met een krimpende bevolking te maken zullen hebben, terwijl de bevolking in andere lidstaten in dezelfde periode naar verwachting zal toenemen; overwegende dat dergelijke demografische veranderingen ook tussen regio’s plaatsvinden, wat zich over het algemeen vertaalt in een uittocht van het platteland naar stedelijke gebieden binnen lidstaten; E. overwegende dat ontvolking een aanhoudende trend is die vooral plattelandsgebieden treft, waar de bevolking gemiddeld ouder is dan in steden en voorsteden (30) ; overwegende dat jongeren gemiddeld vaker geneigd zijn om het platteland en minder ontwikkelde regio’s te verlaten als gevolg van het gebrek aan betaalde stages, loopbaanperspectieven en hoogwaardige banen, en dat zij zo actief bijdragen aan de leegloop van het platteland; overwegende dat de statistieken uitwijzen dat ouderen in de EU-27 over het algemeen vaker dan jongeren in overwegend landelijke regio’s en intermediaire regio’s wonen; overwegende dat volgens ramingen één op de drie inwoners van het platteland 65 jaar of ouder zal zijn tegen 2050 (31) ; F. overwegende dat de ontvolking in plattelandsgebieden en andere gebieden die worden genoemd in artikel 174 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) (32) nauw verband houdt met een gebrek aan investeringen, infrastructuur, connectiviteit, nabijgelegen en toegankelijke essentiële openbare diensten, opleidingsmogelijkheden, hoogwaardige onderwijs-, sociale en culturele voorzieningen en aantrekkelijke en hoogwaardige werkgelegenheid; overwegende dat de aanpassing van de plattelandsinfrastructuur, investeringen in openbaar vervoer, medische diensten en onderwijsdiensten, en de ontwikkeling van digitale infrastructuur in plattelandsgebieden belangrijk zijn om deze regio’s aantrekkelijker te maken; overwegende dat de detachering van jonge werknemers grote uitdagingen met zich meebrengt voor de demografie en de algemene levenskwaliteit van EU-burgers, onder meer vanwege een geringe generatievernieuwing, vergrijzende gemeenschappen en een algehele bevolkingsafname; overwegende dat er echter ook bijzondere nadruk moet worden gelegd op programma’s waarmee ouderen actief bij het gemeenschapsleven worden betrokken; G. overwegende dat in artikel 174 VWEU is bepaald dat de EU ernaar moet streven de verschillen tussen de ontwikkelingsniveaus van de verschillende regio’s te verkleinen, met bijzondere aandacht voor bepaalde regio’s, met name plattelandsgebieden; H. overwegende dat de COVID-19-pandemie, ondanks de tijdelijke gevolgen ervan voor de arbeidsmarkt, heeft geleid tot een versnipperd landschap van telewerkmogelijkheden waarvan niet alle werknemers gebruik kunnen maken; overwegende dat dergelijke telewerkmogelijkheden echter een groot potentieel bieden om banen in stedelijke centra te koppelen aan kleinere steden, voorsteden en gemeenten (33) ; overwegende dat het ter versterking van deze trend noodzakelijk is de connectiviteit in regio’s met een geringe dekking te verbeteren, waaronder in plattelandsgebieden, en te voorzien in de nodige infrastructuur voor internettoegang in “witte gebieden”; overwegende dat de kansen die ontstaan als gevolg van de groene en de digitale transitie hebben gezorgd voor hernieuwde aandacht voor niet-stedelijke gebieden en nieuwe werkgelegenheidskansen hebben gecreëerd; I. overwegende dat niet alle bevolkingsgroepen dezelfde gevolgen van de COVID-19-pandemie hebben ondervonden, en dat ouderen, mensen uit kansarme milieus en mensen die in regio’s met beperkte connectiviteit wonen, nog verder achterop zijn geraakt (34) , (35) , (36) ; J. overwegende dat de arbeidsmarkt van de EU te kampen heeft met een tekort aan werknemers met vaardigheden die zijn afgestemd op de nieuwe sociaal-economische realiteit, alsook op de groene en de digitale transitie; overwegende dat het in staat stellen van werknemers met of zonder tertiair onderwijs om te migreren naar en te integreren in de lidstaten en hun regio’s met de grootste ontvolking, een van de oplossingen is om de uitdagingen waarmee deze plaatsen worden geconfronteerd aan te pakken; overwegende dat het succes van actieplannen betreffende de integratie en inclusie van migranten afhankelijk is van de betrokkenheid van lokale en regionale autoriteiten en maatschappelijke organisaties; overwegende dat er in de hele EU verdere verbeteringen zijn vereist waar het de erkenning van kwalificaties en eerder verworven competenties betreft; K. overwegende dat de Europese Arbeidsautoriteit in haar verslag over arbeidstekorten en -overschotten en het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging in zijn verslag over de ontwikkeling van vaardigheden op het gebied van cyberbeveiliging in de EU hebben vastgesteld dat er in 2021 een tekort aan vaardigheden was in 28 beroepen, waaronder in de gezondheidszorg, de horeca, de bouw en de dienstensector, en daarnaast tekorten hebben vastgesteld aan IT- en beveiligingsspecialisten, met name cyberbeveiligingsdeskundigen, en werknemers met een wetenschappelijke, technologische, ingenieurs- en wiskundige achtergrond (STEM); L. overwegende dat regio’s die met lacunes bij de ontwikkeling van talent te maken hebben of dreigen te krijgen, worden gekenmerkt door een sterke daling van de bevolking in de werkende leeftijd, een laag en stagnerend percentage personen met een diploma tertiair onderwijs, het vertrek van een groot aantal jongeren, een gebrek aan economisch dynamisme en economische diversificatie, en een gering innovatief vermogen; overwegende dat in deze regio’s de werkloosheidscijfers voor jongeren en mensen die geen onderwijs of opleiding volgen (NEET’s) aanzienlijk hoger zijn dan het EU-gemiddelde; overwegende dat de lonen, inkomens en economische ontwikkeling in deze regio’s aanzienlijk lager liggen dan in de rest van de EU; overwegende dat tekorten aan arbeidskrachten het gevolg zijn van onaantrekkelijke lonen en slechte arbeidsomstandigheden in sommige sectoren; overwegende dat in dit verband een duidelijke strategie nodig is voor de permanente opleiding van werknemers en de ontwikkeling van vaardigheden tijdens de werktijd; M. overwegende dat de braindrain nauw samenhangt met de noodzaak om de werk- en levensomstandigheden, werkgelegenheidskansen, lonen, gelijke kansen en de beschikbaarheid van essentiële diensten zoals vervoer, connectiviteit, gezondheidszorg en onderwijs, met inbegrip van onderwijs en opvang voor jonge kinderen, te verbeteren, evenals het vertrouwen in de instellingen van mensen die wonen in regio’s die worden gekenmerkt door lage inkomens in verschillende sectoren en beroepen en sociale en andere sociaal-economische ongelijkheden te vergroten; overwegende dat het verminderen van dergelijke ongelijkheden een verbintenis is die is herhaald in de Europese pijler van sociale rechten, maar dat dit bij lange na nog niet is verwezenlijkt; overwegende dat het bevorderen van de vraag naar en het aanbod en behoud van talent onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden, en dat bij de beoordeling ervan levenskwaliteit centraal moet staan; N. overwegende dat regionale en lokale overheden, gezien hun knowhow en nabijheid tot gewone burgers, het best geplaatst zijn om de sociaal-economische voorwaarden te scheppen om talent aan te trekken; overwegende dat deze overheden behoefte hebben aan de versterking van de economische en bestuurlijke capaciteit; overwegende dat de governance in de EU globaal genomen verbetert, maar dat er ongelijkheden blijven bestaan tussen en binnen lidstaten en dat de rol en capaciteit van subnationale overheden niet overal even groot zijn; overwegende dat deze overheden moeten worden ondersteund bij het waarborgen van grensoverschrijdende regionale samenwerking en samenwerking met een uiteenlopende reeks regionale belanghebbenden, zodat bovengenoemde kloven en ongelijkheden op passende en rechtvaardige wijze kunnen worden gedicht en weggenomen; overwegende dat er echter geen universele oplossing bestaat en dat een plaatsgebonden aanpak de beste manier is om deze belemmeringen weg te nemen; O. overwegende dat regio’s waarin de kenniseconomie beter ontwikkeld is vaak over een betere technologische infrastructuur beschikken, alsook over hoogwaardige onderwijsstelsels, een dynamische culturele en artistieke omgeving en een modern netwerk van openbare gezondheidsstelsels, sociale voorzieningen en bemiddelingsdiensten; overwegende dat is aangetoond dat het model van participatieve governance, waarin co-governance wordt bevorderd door middel van samenwerking met sociale partners, maatschappelijke organisaties en overheidsinstanties, tot betere oplossingen leidt die zijn toegesneden op de specifieke omstandigheden van een bepaald gebied, aangezien deze aanpak synergieën creëert die zijn afgestemd op de vastgestelde behoeften; overwegende dat fysieke afstand tot onderwijsinfrastructuur een uitdaging vormt voor jongeren en volwassenen die de vaardigheden willen verwerven die de arbeidsmarkt nodig heeft in regio’s die met lacunes bij de ontwikkeling van talent te kampen hebben, wat de mismatch tussen opleidingsniveaus en beschikbare vacatures vergroot; P. overwegende dat het bij het behouden van talent niet uitsluitend gaat om het stoppen van de emigratie van hooggekwalificeerde mensen van het ene land naar het andere of van de ene regio naar de andere, maar ook om het aantrekken van bevolkingsgroepen met een beroepsachtergrond die verband houdt met banen en vaardigheden waar nog steeds veel vraag naar is in minder ontwikkelde regio’s en gebieden zoals bedoeld in artikel 174 VWEU; overwegende dat het aantrekken van deze talent in achtergestelde regio’s nieuwe activiteiten kan helpen ontplooien, nieuwe duurzame banen kan creëren, de lokale economie kan helpen diversifiëren en deze zo veerkrachtiger kan maken; overwegende dat regionale aantrekkelijkheid afhankelijk is van verschillende factoren, zoals het welzijn van inwoners, de economie en de arbeidsmarkt, het milieu, connectiviteit, huisvesting, cultureel kapitaal en toerisme; overwegende dat lokale overheden een belangrijke rol spelen bij het lanceren van strategieën en beleidsmaatregelen die gericht zijn op de ontwikkeling van aantrekkelijke carrièremogelijkheden en gunstige economische vooruitzichten om braindrain tegen te gaan, alsook op het bieden van gelijke kansen aan jongeren, ongeacht hun herkomst; Q. overwegende dat de verspilling van talent (“brain waste”) is gedefinieerd als het verschijnsel waarbij werkenden met een hogeronderwijsdiploma en hogere beroepskwalificaties werkloos zijn of een baan hebben die niet aansluit bij hun opleidingsachtergrond of beroepskwalificaties; overwegende dat het creëren van mogelijkheden voor bij- en omscholing een essentiële rol speelt bij het beperken van de discrepantie tussen gevraagde en aangeboden vaardigheden op de arbeidsmarkt; overwegende dat een groot aantal hoogopgeleide jongeren, met name vrouwen, het platteland en minder ontwikkelde regio’s verlaat, op zoek naar een omgeving die bevorderlijk is voor persoonlijke en professionele groei; overwegende dat uit recente gegevens blijkt dat hooggekwalificeerde mensen tussen 2012 en 2019 tot de meest mobiele werkenden behoorden (37) , waaruit blijkt dat een kenniseconomie een belangrijke bepalende factor is voor mobiliteit binnen de EU; R. overwegende dat strategieën om werknemers te behouden niet alleen betrekking moeten hebben op beroepen waarvoor hoogopgeleide werknemers nodig zijn, maar op alle beroepen, aangezien het van essentieel belang is het welzijn van alle werknemers te waarborgen en het sociale en industriële stelsel van alle EU-regio’s te versterken; S. overwegende dat in het Europees Jaar van de Vaardigheden het creëren van hoogwaardige banen en de ontwikkeling van strategieën om werknemers te behouden moet worden bevorderd als de beste manier om geschoolde arbeidskrachten aan te trekken en te behouden en werkgevers te stimuleren om te investeren in de ontwikkeling van de vaardigheden van hun werknemers, vooral in groene en digitale sectoren; T. overwegende dat de EU nog altijd te kampen heeft met een grote digitale kloof op het gebied van geografie, gender, opleidingsniveau, sociaal-economische status en inkomen, waardoor sommige mensen en bedrijven niet de vruchten van de digitale transformatie kunnen plukken; overwegende dat deze kloof het isolement van bepaalde regio’s kan versterken; U. overwegende dat de ultraperifere gebieden vanwege hun specifieke kenmerken, zoals erkend in artikel 349 VWEU, bijzonder kwetsbaar zijn voor braindrain; overwegende dat deze gebieden worden gekenmerkt door hogere werkloosheidscijfers en lagere onderwijsniveaus, terwijl het percentage jongeren dat niet werk en geen onderwijs of opleiding volgt (NEET’s) hoger is dan het EU-gemiddelde (38) ; overwegende dat jongeren in de ultraperifere gebieden vaak gedwongen zijn om naar andere regio’s te verhuizen om hun studie voort te zetten, een specifieke opleiding te volgen of een baan te vinden, hetgeen een grote impact heeft op de demografie en de ontwikkeling van deze gebieden; V. overwegende dat het EU-beleid om de braindrain en de negatieve gevolgen van demografische trends tegen te gaan, de vier vrijheden moet eerbiedigen, met bijzondere nadruk op het vrije verkeer van personen, en onder geen beding de migratie van burgers van lidstaten van het ene naar het andere EU-land of naar landen buiten de EU mag belemmeren; W. overwegende dat het concept “plattelandstoetsing” meer ingang heeft gevonden sinds de publicatie van de langetermijnvisie voor plattelandsgebieden; overwegende dat het concept niet alleen een algemene herziening van al het overheidsbeleid van de EU met behulp van een plattelandsperspectief moet omvatten om het beleid aan dergelijke omgevingen aan te passen, maar ook een beoordeling moet omvatten van demografische aspecten, gendereffecten, gevolgen voor het evenwicht tussen werk en privéleven, het scheppen van banen en de mogelijkheid om talent aan te trekken naar dunbevolkte gebieden; overwegende dat deze aspecten in de EU-wetgeving moeten worden opgenomen, door middel van effectbeoordelingen die worden uitgevoerd voordat overheidsbeleid voor plattelandsgebieden en dunbevolkte gebieden wordt uitgestippeld; X. overwegende dat in het huidige Europees Fonds voor regionale ontwikkeling en Cohesiefonds (EFRO-CF) specifieke aandacht uitgaat naar de ontwikkelingsuitdagingen op NUTS 3-niveau en van lokale administratieve eenheden in dunbevolkte gebieden, met name die met een bevolkingsdichtheid van minder dan 12,5 inwoners per vierkante kilometer of met een gemiddelde jaarlijkse bevolkingsafname van minstens 1 % in de periode 2007-2017; overwegende dat de lidstaten uit hoofde van het EFRO-CF in het kader van het cohesiebeleid op lokaal niveau voor dergelijke gebieden specifieke vrijwillige actieplannen kunnen ontwikkelen om dergelijke bevolkingsproblemen te ondervangen; overwegende dat deze gebieden vaak in de categorie “minder ontwikkelde” regio’s vallen; Y. overwegende dat bijlage XXVI bij de verordening gemeenschappelijke bepalingen — waarin de methode is vastgesteld voor de toewijzing van de totale middelen per lidstaat voor de beleidsdoelstelling van het EFRO-CF om te investeren in banen en groei, met name wat betreft de regio’s die als “minder ontwikkeld” zijn ingedeeld — verder gaat dan het bbp en werkloosheidspercentages, en nu ook criteria omvat zoals opleidingsniveau en nettomigratie, en daarmee een pluralistischere realiteit weerspiegelt dan maatregelen die uitsluitend betrekking hebben op inkomen per land; overwegende dat de methode voor deze toewijzingen kan worden herzien en verbeterd met het oog op de specifieke uitdagingen in de regio’s die met lacunes bij de ontwikkeling van talent te kampen hebben; Z. overwegende dat een van de lessen die uit het gebruik van het vorige EFRO in tijden van crisis is getrokken, is dat regionale en lokale overheden en belanghebbenden de grotere flexibiliteit die voor de rest van de programmeringsperiode is ingevoerd, verwelkomden, aangezien dit ervoor zorgde dat getroffen regio’s de nodige steun en middelen ontvingen om de negatieve gevolgen van crises te verzachten, snellere besluitvorming mogelijk maakte en de weg vrijmaakte voor meer flexibiliteit in de opzet van het toekomstige cohesiebeleid; AA. overwegende dat in de mededeling van de Commissie getiteld “Het benutten van talent in Europa’s regio’s” het Talent Booster Mechanism wordt opgezet met als doel het aanbod aan en de vraag naar vaardigheden te stimuleren, rekening houdend met de verschillende economische contexten waar iedere regio mee te maken heeft; overwegende dat dit mechanisme een nieuwe strategie voor de slimme aanpassing van regio’s aan demografische veranderingen en rechtstreekse financiële bijstand in het kader van bestaande instrumenten omvat, waardoor de deur wordt opengezet voor innovatieve oplossingen voor verschillende demografische situaties waarmee tot dusver geen rekening is gehouden; 1. is ingenomen met de mededeling van de Commissie over “Het benutten van talent in Europa’s regio’s” — het eerste belangrijke resultaat van het Europees Jaar van de Vaardigheden — en met de algemene doelstelling ervan, te weten de bevordering, het behoud en het aantrekken van talent teneinde alle regio’s tot dynamische locaties om te vormen; waardeert de voorgestelde strategieën als mechanisme om economische, sociale, territoriale en genderverschillen te voorkomen tussen burgers die de gevolgen van de groene en de digitale transitie ondervinden; herinnert eraan dat nieuwe uitdagingen nieuwe bijdragen vereisen en pleit voor een aanvulling van het cohesiebeleid met nieuwe begrotingsmiddelen teneinde nieuwe uitdagingen het hoofd te kunnen bieden; acht het van fundamenteel belang dat het concept “plattelandstoetsing” wordt toegepast, waarbij bij het uitstippelen van EU-beleid de demografische impact, de nabijheid en toegankelijkheid van overheidsdiensten, de kwestie van het scheppen van hoogwaardige banen, de impact op het onderwijs- en opleidingskader en de genderimpact op plattelandsgebieden moeten worden beoordeeld; benadrukt dat digitaal onderwijs en digitale opleiding moeten worden bevorderd, in overeenstemming met de digitale doelstellingen van de EU voor 2030, om het algemene niveau van digitale vaardigheden en competenties te verbeteren teneinde de werkgelegenheid voor jongeren te vergroten en plattelandsgebieden nieuw leven in te blazen; 2. is van mening dat de oprichting van een waarnemingspost voor het platteland moet worden gezien als een kans om gegevensbanken te verbeteren, met name middels het verzamelen van naar leeftijd en gender uitgesplitste gegevens, en om beter zicht te krijgen op de lokale realiteit; 3. benadrukt dat bij de strategieën en mechanismen die door de Commissie in het kader van de mededeling over het benutten van talent in Europa’s regio’s zijn voorgesteld systematische rekening moet worden gehouden met de ultraperifere gebieden, zoals het Parlement in zijn resolutie van 14 september 2021 heeft gevraagd, d.w.z. dat in wetgevingsinitiatieven en -voorstellen van de EU en tijdens interinstitutionele onderhandelingen systematisch rekening moet worden gehouden met de specifieke kenmerken van de ultraperifere gebieden, om ervoor te zorgen dat deze zijn afgestemd op de lokale realiteit van deze gebieden; 4. herinnert aan het belang van de conclusies van de sociale top van Porto van 2021, tijdens dewelke de Commissie en de lidstaten werd verzocht een pakket voor sociale veerkracht voor te stellen met een reeks maatregelen om de socialebeschermings- en socialezekerheidsstelsels in de Unie te versterken; wijst op het belang van de Europese pijler van sociale rechten als kompas voor een socialer Europa, alsook van het bijbehorende actieplan als een concrete reeks instrumenten om de levenskwaliteit van EU-burgers te verbeteren; 5. merkt op dat het ontbreken van een bindend rechtskader voor hoogwaardige stages ertoe heeft geleid dat jongeren, met name jongeren met een kwetsbare achtergrond en jongeren met een handicap, vaker van de arbeidsmarkt worden uitgesloten; verzoekt de Commissie een richtlijn voor te stellen om minimumkwaliteitsnormen te waarborgen, met inbegrip van regels voor de duur van, een billijke beloning voor en toegang tot sociale bescherming voor stages op de open arbeidsmarkt, teneinde een fatsoenlijke levensstandaard te garanderen; 6. wijst erop dat het belangrijk is om kinderen al in de vroege kinderjaren dichter bij de landbouw te brengen door middel van zowel theoretisch als praktisch onderwijs op school; verzoekt de Commissie en de lidstaten de bestaande programma’s te versterken en aanvullende acties op dit vlak te ondernemen; 7. wijst erop dat het belangrijk is om jonge landbouwers voldoende steun te bieden voor de ontwikkeling van landbouwpraktijken die vanuit sociaal, ecologisch en economisch oogpunt duurzaam zijn, met inbegrip van agro-ecologie en biologische landbouw, om de vitaliteit van de betreffende gebieden te behouden; 8. herinnert eraan dat de vierde beleidsdoelstelling (BD 4) van het EFRO-CF (39) er reeds op gericht is een socialer en inclusiever Europa tot stand te brengen door de Europese pijler van sociale rechten ten uitvoer te leggen; is van mening dat het verbeteren van de gelijke toegang tot inclusieve en hoogwaardige onderwijsdiensten, met inbegrip van voor- en vroegschoolse educatie en opvang, opleiding en een leven lang leren door de ontwikkeling van toegankelijke infrastructuur, van cruciaal belang is om deze doelstellingen te verwezenlijken en sociale cohesie en opwaartse convergentie te bewerkstelligen; acht het van essentieel belang dat BD 4 hand in hand gaat met de langetermijnvisie van de Commissie voor plattelandsgebieden, aangezien demografische uitdagingen een multidimensionaal verschijnsel zijn dat regio’s in de EU op verschillende manieren treft; 9. herinnert eraan dat migratie en braindrain in de EU-regio’s volgens het achtste cohesieverslag voornamelijk worden veroorzaakt door ontoereikende toegang tot hoogwaardige openbare en sociale voorzieningen, met name op het gebied van onderwijs en gezondheidszorg, een gebrek aan aantrekkelijke carrièremogelijkheden met concurrerende lonen, en tekortkomingen op het gebied van essentiële infrastructuur, zoals vervoer en snelle internetnetwerken; is ingenomen met de invoering van het beginsel “doe geen afbreuk aan de cohesie”, dat is gedefinieerd als “neem geen maatregelen die het convergentieproces belemmeren of regionale verschillen vergroten”; verzoekt de Commissie dit beginsel te versterken en te ontwikkelen in het kader van het Europees Semester en de lokale en regionale overheden te betrekken bij alle fasen van de procedures die verband houden met het Europees Semester en de bijbehorende landspecifieke aanbevelingen; 10. roept de Commissie op om in de landspecifieke aanbevelingen de stand van zaken op het gebied van cohesie op NUTS 2-niveau in de lidstaten op te nemen, teneinde het convergentieniveau van achtergebleven regio’s ten opzichte van het EU-gemiddelde te monitoren, en er ook een analyse van bestaand beleid dat de situatie zou kunnen verklaren in op te nemen, alsook mogelijke maatregelen om regionale verschillen op te lossen; is van mening dat in de landspecifieke aanbevelingen meetbare en bindende streefcijfers voor sociale doelstellingen op territoriaal niveau moeten worden vastgesteld die gericht zijn op het verminderen van ongelijkheden en sociaal-economische uitsluiting in overeenstemming met de Europese pijler van sociale rechten en de doelstellingen voor duurzame ontwikkeling; 11. wijst op het belang van een herziening van de EU-begrotingsregels ter ondersteuning van groene en sociale investeringen in de regio’s en gebieden waar deze het hardst nodig zijn; verzoekt de Commissie sociale en territoriale investeringen te vergemakkelijken door de nationale medefinanciering van cohesiefondsen niet mee te tellen bij de berekening van tekorten en schulden in de regio’s die met lacunes bij de ontwikkeling van talent te maken hebben, teneinde de kloof op het gebied van sociale investeringen te dichten en de toenemende territoriale verschillen tussen de EU-regio’s weg te nemen; 12. is ingenomen met de instelling van het Talent Booster Mechanism, met inbegrip van de acht specifieke pijlers ervan, dat tot doel heeft talent te stimuleren in regio’s die worden geconfronteerd of dreigen te worden geconfronteerd met wat de Commissie “lacunes bij de ontwikkeling van talent” noemt; vraagt om duidelijke en objectieve criteria om te bepalen welke regio’s met lacunes bij de ontwikkeling van talent te maken hebben of dreigen te krijgen; vestigt de aandacht op de zorgwekkende toename van regio’s die met dergelijke lacunes te maken hebben en dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan deze uitdaging serieus aan te pakken door regio’s die met lacunes bij de ontwikkeling van talent te maken hebben of dreigen te krijgen tot kernprioriteit van hun maatregelen en investeringen in het kader van het cohesiebeleid te maken; 13. wijst op het potentieel van het instrument voor technische ondersteuning om de lidstaten, regio’s en lokale autoriteiten op maat gesneden technische expertise en gerichte oplossingen te bieden, zodat zij slimme, duurzame en maatschappelijk verantwoorde hervormingen kunnen ontwerpen en uitvoeren om de vele uitdagingen aan te pakken waarmee zij worden geconfronteerd, waaronder ontvolking en tekorten aan vaardigheden; pleit ervoor dat het instrument specifieke steun omvat voor de gendergerelateerde uitdagingen die de helft van de jongere generatie in de regio’s er momenteel van weerhoudt hun volledige potentieel te benutten; wijst er nogmaals op dat dit instrument gekoppeld moet worden aan de betrokkenheid van sociale partners bij de ondersteuning van lidstaten bij het uitvoeren van beleid en hervormingen die van belang zijn voor hun economische en sociale ontwikkeling; dringt aan op meer technische bijstand aan de lidstaten bij de tenuitvoerlegging van het Talent Booster Mechanism; 14. wijst op de centrale rol die de lidstaten en regionale autoriteiten vervullen bij de bestrijding van genderongelijkheden op elk gebied, gaande van onderwijs tot werkgelegenheid, en pleit in dit kader voor aanvullende financiële steun voor regio’s met een lage arbeidsparticipatie van vrouwen, teneinde gelijke kansen te bevorderen; herinnert eraan dat maatregelen ter versterking van sociaal beleid, zoals ouderschapsverlof en betaalbare voor- en vroegschoolse educatie, een overloopeffect hebben op de arbeidsparticipatie van vrouwen, met name in minder ontwikkelde regio’s; 15. verzoekt de Commissie een taskforce op te richten die onder de gezamenlijke leiding van de commissaris voor Cohesie en Hervormingen, de commissaris voor Democratie en Demografie en de commissaris voor Werkgelegenheid en Sociale Rechten, belast is met de uitvoering van het Talent Booster Mechanism; is van mening dat de taskforce relevante belanghebbenden bijeen moet brengen, zoals vertegenwoordigers van lokale en regionale autoriteiten, de privésector, universiteiten en ngo’s; 16. verzoekt de Commissie de lidstaten flexibiliteit te bieden op programmaniveau, zodat zij snel specifieke en doelgerichte maatregelen, programma’s en strategieën kunnen invoeren om deze regio’s te ondersteunen door middel van een gedifferentieerde en territoriale aanpak; pleit voor de ontwikkeling en uitvoering van gerichte, slimme en gespecialiseerde strategieën voor de regio’s die met lacunes bij de ontwikkeling van talent te maken hebben of dreigen te krijgen; 17. is ingenomen met de lancering van het nieuwe initiatief “Smart adaptation of regions to demographic transition” (slimme aanpassing van regio’s aan demografische veranderingen) en met de nieuwe oproep tot het indienen van voorstellen in het kader van het Stedelijk Europa-initiatief; verzoekt de Commissie erop toe te zien dat bij de selectie van de begunstigde regio’s en gebieden bijzondere aandacht uitgaat naar het geografisch evenwicht, het ontwikkelingsniveau van de betreffende regio’s en de kloof tussen stad en platteland in de EU; herinnert er in dit kader aan dat de regio’s met een ontwikkelingsachterstand, met inbegrip van regio’s die met lacunes bij de ontwikkeling van talent te kampen hebben en plattelandsgebieden, in het nadeel zijn wanneer zij deelnemen aan openbare EU-aanbestedingsprocedures voor innovatieve ideeën en baanbrekende projecten; 18. is van mening dat beleid dat in het kader van het Talent Booster Mechanism is ontwikkeld, gericht moet zijn op de ontwikkeling van hoogwaardige arbeids- en opleidingsmarkten, het creëren van nieuwe werkgelegenheidskansen met aantrekkelijke lonen, het waarborgen van een behoorlijke levensstandaard, het ondersteunen van regio’s bij het aantrekken van Europese fondsen, het optimaliseren van openbare diensten en infrastructuur, het stimuleren van economische diversificatie en het creëren van een aantrekkelijk ondernemingsklimaat en sociale cohesie, teneinde het economische concurrentievermogen van de getroffen regio’s en van de EU als geheel te versterken; 19. is ingenomen met de proefprojecten waarmee de Commissie volledig vanuit de EU-begroting gefinancierde, op maat gemaakte technische bijstand verleent aan de geselecteerde regio’s, met het oog op het ontwikkelen en uitvoeren van strategieën die tot doel hebben talent te behouden en aan te trekken; is van mening dat de door de Commissie aangeboden gepersonaliseerde technische bijstand in het meerjarig financieel kader voor de periode na 2027 moet worden uitgebreid tot alle 46 regio’s die reeds met lacunes bij de ontwikkeling van talent te maken hebben en tot alle 36 regio’s die in de toekomst met lacunes bij de ontwikkeling van talent te maken dreigen te krijgen; 20. herinnert eraan dat het Talent Booster Mechanism moet worden gekoppeld aan andere EU-initiatieven in het kader van het nieuwe migratie- en asielpact die tot doel hebben geschoolde buitenlandse werknemers naar de EU te halen, zoals de talentpartnerschappen en de talentenpool; verzoekt de Commissie de lidstaten via het Talent Booster Mechanism technische bijstand te verlenen bij de ontwikkeling van beleid om talent terug te halen naar de regio’s van herkomst; 21. herinnert eraan dat het recht op huisvesting een van de sociale pijlers van de Europese Unie is; is van mening dat er stimulansen moeten komen om te zorgen voor fatsoenlijke, betaalbare huisvesting, zowel om leegloop te voorkomen als om getalenteerde mensen te huisvesten die willen terugkeren naar hun plaats van herkomst; 22. houdt er rekening mee dat minder ontwikkelde regio’s dezelfde bijzonderheden vertonen als regio’s die worden beschouwd als regio’s die met lacunes bij de ontwikkeling van talent te maken hebben, zoals een lage bevolkingsdichtheid, weinig economische hulpbronnen als gevolg van geringe investeringsmogelijkheden en inzetbaarheid, een gebrek aan infrastructuur, een vergrijzende bevolking en een afname van de beroepsbevolking, waarbij burgers met een lage sociale en economische status in armoede leven; erkent dat een aanzienlijk aantal overgangsregio’s wordt geacht het risico te lopen met lacunes bij de ontwikkeling van talent te worden geconfronteerd; benadrukt echter dat alle EU-regio’s met demografische uitdagingen te maken krijgen en dat die uitdagingen tot nieuwe territoriale verschillen kunnen leiden indien zij niet worden aangepakt; benadrukt in dit kader dat het zaak is intraregionale ongelijkheden aan te pakken, ook in de meer ontwikkelde regio’s; 23. maakt zich ernstig zorgen over het feit dat één op de vier kinderen in de Europese Unie met armoede of sociale uitsluiting wordt bedreigd, waarvan de levenslange mentale, sociale en economische gevolgen bekend zijn; benadrukt dat dergelijke gevolgen deze burgers ervan weerhouden hun talenten ten volle te benutten; 24. wijst op de toename van dakloosheid, waar meer dan 895 000 mensen in Europa mee te maken hebben (40) ; verzoekt de lidstaten en de Unie meer inspanningen te leveren om te waarborgen dat iedere burger toegang heeft tot de materiële basisvoorzieningen die nodig zijn voor een menswaardig bestaan, met inbegrip van toegang tot opvang en sanitaire voorzieningen, die ook nodig zijn voor een doeltreffende arbeidsmarktparticipatie; 25. wijst op de mentale, sociale en economische prijs die moet worden betaald voor de maatschappelijke – en in veel lidstaten, geïnstitutionaliseerde – vooroordelen tegen en discriminatie van lhbtiq+-burgers, en herinnert eraan dat deze situatie hen ervan kan weerhouden hun talenten volledig te benutten; 26. wijst op het belang van de inclusie van burgers met een fysieke handicap en dringt aan op gerichte maatregelen om hun talenten te benutten door hun deelname aan de arbeidsmarkt te vergroten; 27. herinnert eraan dat de minimumlonen in veel lidstaten geen gelijke tred hebben gehouden met de overige lonen, waardoor de armoede onder werkenden en de loonkloof zijn toegenomen en werknemers met een laag loon minder goed in staat zijn om economische tegenspoed het hoofd te bieden; 28. moedigt ertoe aan om via het meerjarig financieel kader specifieke maatregelen te financieren om de demografische uitdagingen aan te pakken, met een specifieke begroting voor regio’s met ernstige en permanente economische en demografische problemen; acht het in dit verband noodzakelijk voor de toewijzing van middelen en met het oog op meer flexibiliteit binnen het kader van de thematische doelstellingen de specifieke instrumenten van het cohesiebeleid te herformuleren door meer gewicht toe te kennen aan indicatoren die een aanvulling vormen op het bbp, zoals demografische, sociale en milieucriteria en het aantal NEET’s; benadrukt dat het van belang is waar mogelijk synergieën te creëren tussen het cohesiebeleid en het gemeenschappelijk landbouwbeleid om de ontvolking van plattelandsgebieden tegen te gaan; wijst erop dat het van belang is rekening te houden met het werkloosheids- en jeugdwerkloosheidspercentage, het percentage personen met een diploma tertiair onderwijs alsook het vertrek van jonge werkenden, teneinde een nauwkeuriger beeld te kunnen schetsen van de sociaal-economische situatie op regionaal en subregionaal niveau; 29. wijst erop dat regio’s die met lacunes bij de ontwikkeling van talent te maken hebben of dreigen te krijgen, worden gekenmerkt door een hoger percentage van de bevolking dat in plattelandsgebieden woont dan het EU-gemiddelde en dat het van cruciaal belang is plattelandsgebieden nieuw leven in te blazen; is ingenomen met de langetermijnvisie voor de plattelandsgebieden in de EU en de lancering van het plattelandspact en het EU-actieplan voor het platteland; betreurt evenwel dat voor deze initiatieven geen specifieke financiële steun is uitgetrokken; verzoekt de Commissie derhalve in de volgende programmeringsperiode op nationaal niveau minstens 5 % van de middelen voor het cohesiebeleid voor plattelandsgebieden te reserveren; 30. wijst op het multidimensionale karakter van plattelandsontwikkeling, dat louter landbouw overstijgt; dringt erop aan een mechanisme voor plattelandstoetsing in te voeren om de gevolgen van EU-wetgevingsinitiatieven voor plattelandsgebieden te beoordelen; merkt echter op dat slechts 11,5 % van de inwoners van plattelandsgebieden werkzaam is in de landbouw, bosbouw en visserij (41) ; dringt daarom aan op de herintegratie van het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling in het strategisch kader van de verordening gemeenschappelijke bepalingen als een afzonderlijk fonds; benadrukt dat als het deel uitmaakt van de fondsen van het cohesiebeleid, de mogelijkheden en synergieën voor investeringen in plattelandsgebieden buiten de landbouw en voor regionale ontwikkeling worden versterkt, via een geïntegreerde meerfondsenaanpak; 31. is van mening dat een herformulering van de methode voor de toewijzing van middelen in het kader van het cohesiebeleid en van de medefinancieringscriteria moet worden aangemoedigd, waarbij rekening wordt gehouden met een groter aantal indicatoren, zoals demografische veranderingen, territoriale spreiding, vergrijzing en negatieve economische groei; pleit ervoor om bij de toewijzing van middelen uit de cohesiefondsen meer gewicht toe te kennen aan demografische variabelen; wijst op het belang van de betrokkenheid van sociale partners bij het opstellen van nieuw beleid en nieuwe strategieën; 32. wijst op de waardevolle bijdrage tot plattelandsontwikkeling van maatregelen in het kader van het LEADER-programma, dat tot doel heeft lokale actoren te betrekken bij het ontwerpen en uitvoeren van strategieën, bij besluitvormingsprocessen en bij de toewijzing van middelen voor de ontwikkeling van hun plattelandsgebieden; verzoekt de Commissie en de lidstaten het LEADER-programma te versterken door het budget ervan te verhogen, lokale actiegroepen een hoge mate van autonomie te garanderen wat betreft hun oprichting en besluitvormingsprocessen betreft, en de administratieve lasten te verlichten; 33. acht het van essentieel belang de uitvoerende en bestuurlijke capaciteiten van lokale overheden te versterken en te verbeteren en de bureaucratische lasten en lacunes tussen de lidstaten te verminderen, en nauwere samenwerking tussen regionale overheden en de verschillende regionale en lokale belanghebbenden, zoals de sociale partners en het maatschappelijk middenveld, te bevorderen; herinnert eraan dat het belangrijk is grensoverschrijdende samenwerking te bevorderen, onder meer via het Interreg-programma, om gezamenlijke beleidsinitiatieven te ontwikkelen en goede praktijken uit te wisselen teneinde de ontwikkeling en het concurrentievermogen van onderzoekscentra, universiteiten en andere instellingen voor kennis- en beroepsontwikkeling te vergroten; 34. acht het noodzakelijk de uitwisseling van goede praktijken tussen de nationale en lokale autoriteiten van de verschillende lidstaten te verbeteren; verzoekt de Commissie om in het kader van het Erasmus+-programma een nieuw opleidingsprogramma in het leven te roepen dat specifiek is gericht op overheidsambtenaren, teneinde hun de kans te bieden te leren hoe Europees, nationaal en lokaal beleid in andere lidstaten wordt opgesteld en uitgevoerd; 35. wijst erop dat burgers in de EU die te kampen hebben met armoede, sociale uitsluiting en marginalisering, onevenredige belemmeringen ondervinden bij het benutten van hun eigen potentieel en het verkrijgen van toegang tot onderwijs en de arbeidsmarkt; 36. wijst op het belang van het bevorderen van een gezonde en actieve levensstijl als vereiste voor het aantrekken, opleiden en behouden van talent; 37. erkent dat de recente geopolitieke ontwikkelingen lacunes in de cyberbeveiliging en -defensie van de EU aan het licht hebben gebracht en dat – zoals aangegeven in de recente mededeling van de Commissie getiteld “Wegwerken van het tekort aan cyberbeveiligingsprofessionals om het concurrentievermogen, de groei en de veerkracht van Europa te versterken” (42) – de veiligheid van de EU niet kan worden gegarandeerd zonder de waardevolste troef van de EU: haar bevolking; verzoekt de EU en haar lidstaten derhalve een realistische routekaart op te stellen voor het wegwerken van de tekorten aan cyberbeveiligingsvaardigheden, onder meer door cyberbeveiliging op te nemen in onderwijs- en opleidingsprogramma’s, met waarborging van toegang tot leer-werktrajecten en stages voor jongeren, onder meer voor personen in achtergestelde regio’s, zoals eilanden, dunbevolkte gebieden, plattelandsgebieden en afgelegen gebieden; 38. merkt op dat achtergestelde regio’s, zoals eilanden, onevenredig hard worden getroffen door braindrain en vaardighedenvlucht, en pleit voor doeltreffende maatregelen om deze situatie aan te pakken, onder meer door de toegang tot onderwijs, beroepsopleidingen, bijscholing en innovatief en duurzaam ondernemerschap voor onder meer kwetsbare groepen te verbeteren; 39. herinnert eraan dat het van essentieel belang is dat de lidstaten, hun regio’s en lokale overheden, in samenwerking met andere actoren, met innovatieve oplossingen komen die zijn afgestemd op elk grondgebied, en benadrukt dat er geen universele oplossing voor alle problemen bestaat; is ingenomen met het voorstel van de Commissie om de lidstaten thematische en regionale werkgroepen te laten oprichten om specifieke uitdagingen aan te pakken in het kader van het Talent Booster Mechanism; onderstreept dat het van belang is dat deze werkgroepen partnerschappen bevorderen, met name tussen ontwikkelde regio’s en regio’s met een achterstand, waaronder steden en plattelandsgebieden, zowel waar het de ontwikkeling van gezamenlijke projecten als het aantrekken van EU-fondsen en particuliere of buitenlandse investeringen betreft, alsook de ontwikkeling van onderwijs- en gespecialiseerde opleidingsprogramma’s; 40. wijst op de noodzaak om in het kader van dit nieuwe speciale EU-mechanisme plaatsgebonden strategieën te ontwikkelen en uit te voeren door een bottom-upbenadering ten aanzien van lokale ontwikkeling te hanteren, zodat burgers bij het proces worden betrokken en zeggenschap krijgen over de ontwikkeling van hun gebieden; acht het noodzakelijk het model voor het programma Digitaal Europa, dat minder innovatieve regio’s samenbrengt met de meest innovatieve regio’s op te schalen, met als doel nieuwe EU-waardeketens te ontwikkelen door gebruik te maken van de specifieke pluspunten van iedere regio; 41. benadrukt dat er samen strategieën en oplossingen moeten worden uitgewerkt om braindrain en talentvlucht tegen te gaan en de ultraperifere gebieden aantrekkelijker te maken, met name voor jongeren; verzoekt de Commissie en de lidstaten om samen te werken met lokale belanghebbenden, met inbegrip van lokale en regionale overheden, universiteiten, opleidingsinstellingen, de privésector en maatschappelijke organisaties, teneinde in elk ultraperifeer gebied een digitaal éénloketsysteem op te zetten om jonge werkzoekenden te helpen bij het vinden van een lokale baan of een lokale opleiding die bij hun profiel en vaardigheden past; wijst op de mogelijkheden die zouden worden geboden door de totstandbrenging van overeenkomsten en partnerschappen tussen onderwijs- en beroepsopleidingsinstellingen en lokale bedrijven, teneinde het aanbod van stages en leerlingplaatsen en het creëren van lokale banen in de ultraperifere gebieden te bevorderen; verzoekt de lidstaten eveneens om programma’s voor de terugkeer van werkenden en ambtenaren uit de ultraperifere gebieden naar hun grondgebied te ondersteunen; 42. wijst op het potentieel van vanuit de gemeenschap geleide lokale ontwikkeling voor het vinden van lokale oplossingen voor lokale problemen, en voor het ontwikkelen van strategieën om de vraag naar en het aanbod van talent te bevorderen teneinde lacunes bij de ontwikkeling van talent te voorkomen; is van mening dat vanuit de gemeenschap geleide lokale ontwikkeling verplicht moet zijn voor de lidstaten; 43. is ingenomen met het feit dat de mededeling van de Commissie tot doel heeft de samenwerking tussen regionale autoriteiten, sociale partners, diensten voor arbeidsvoorziening en aanbieders van onderwijs en opleidingen te versterken, en wijst op het belang van de verbetering van de sociale dialoog om in de regio’s in kwestie bedrijven aan te trekken en economische groei te stimuleren; 44. merkt op dat overheidsdiensten als gevolg van de invoering van bezuinigingsmaatregelen, privatisering en deregulering van de arbeidsmarktinstellingen in de nasleep van de financiële crisis van 2008, zwaar zijn ondergefinancierd; wijst erop dat minder ontwikkelde regio’s, plattelandsgebieden en dunbevolkte gebieden onevenredig zwaar door dit beleid zijn getroffen, waardoor de groeiende economische, sociale en territoriale verschillen tussen de regio’s van de EU nog groter zijn geworden; spoort de Commissie aan de regels voor diensten van algemeen economisch belang te herzien en erop toe te zien dat deze diensten voor iedereen toegankelijk zijn; 45. herhaalt nogmaals dat het noodzakelijk is genderconvergentie op de arbeidsmarkt te waarborgen, en benadrukt het belang van het aantrekken van vrouwelijk talent, met name in STEM-disciplines, door actief stimulansen en mogelijkheden te creëren voor vrouwen en meisjes om in deze disciplines onderwijs te volgen en een baan te vinden, en door bewustmakingscampagnes te voeren om stereotypen en vooroordelen tegen te gaan; 46. erkent dat arbeidskrachten in de EU met prioriteit moeten worden voorbereid op de groene en de digitale transitie, en roept de lidstaten op deze kwestie in een vroeg stadium van het onderwijsproces aan de orde te stellen door kennis en inzichten op digitaal en milieugebied op te nemen in de onderwijsprogramma’s van scholen; pleit voor het ontwikkelen van een strategie voor beroepsonderwijs en partnerschappen tussen bedrijfsleven en onderwijs, in samenwerking met sociale partners, ter bevordering van digitale en groene vaardigheden; 47. herinnert aan de rol die micro-, kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) spelen in de economie van de EU, en verzoekt de lidstaten en de Commissie maatregelen voor te stellen om de toepassing van marktrijpe innovaties door kmo’s te stimuleren en prikkels te creëren voor kmo’s om de vaardigheden van hun personeel en werknemers te ontwikkelen en te verbeteren, met name op het gebied van het digitale vaardigheden; 48. verzoekt de Commissie en de lidstaten specifieke projecten te financieren en te bevorderen voor de ontwikkeling van initiatieven om ervoor te zorgen dat jongeren, met inbegrip van kansarme jongeren en jongeren uit sociaal achtergestelde milieus, toegang hebben tot hoogwaardig onderwijs en werkgerelateerde opleidingen, met bijzondere aandacht voor beroepen met een tekort aan of een hoge vraag naar arbeidskrachten; verzoekt de Commissie en de lidstaten voorts het scheppen van kwaliteitsbanen te stimuleren door middel van gegarandeerde hoogwaardige en betaalde leerling- en stageplaatsen, en zo de rol van universiteiten te versterken, die de ontwikkeling van innovatieve start-ups, met name die welke door jongeren worden bevorderd, actief moeten ondersteunen door middel van een reeks diensten en middelen die zowel rechtstreeks als via een netwerk van partners worden aangeboden, en de deelname van jongeren aan hun ontwikkeling aan te moedigen; is van mening dat prioriteit moet worden gegeven aan de integratie van NEET’s op de arbeidsmarkt; wijst in dit verband op het belang van het verzamelen en analyseren van gegevens over overschotten van en tekorten aan arbeidskrachten, teneinde de huidige trends in kaart te brengen en in te kunnen spelen op toekomstige behoeften op de arbeidsmarkt, met het oog op de ontwikkeling van gericht beleid en hoogwaardige strategieën inzake opleidingen en bijscholing om discrepanties tussen gevraagde en aangeboden vaardigheden te beperken; 49. wijst op het potentieel van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie, dat een aanvulling vormt op andere financiële instrumenten van het cohesiebeleid en de herstel- en veerkrachtfaciliteit, ter ondersteuning van de ontwikkeling en uitvoering van alomvattende strategieën om de beroepsbevolking bij en om te scholen en de dynamiek en aantrekkelijkheid van de regio’s te stimuleren; spoort de Commissie in dit verband aan om meer flexibiliteit te bieden bij de uitvoering van het Fonds voor een rechtvaardige transitie, zodat getroffen regio’s de financiële middelen volledig kunnen absorberen en de overdracht van middelen kunnen voorkomen; 50. verzoekt de Commissie en de lidstaten gevolg te geven aan de aanbevelingen van de Raad inzake individuele leerrekeningen, en een Europese benadering van microcredentials toe te passen, teneinde instrumenten te ontwikkelen voor op maat gemaakte leeroplossingen voor de meest achtergestelde bevolkingsgroepen; wijst op het belang van de erkenning van eerder verworven competenties en eerder behaalde kwalificaties om de deelname aan aanvullende leeractiviteiten te vergemakkelijken; 51. moedigt de lidstaten aan om in toekomstige partnerschapsovereenkomsten hun specifieke prioriteiten af te stemmen op hun demografische behoeften; herinnert eraan dat het van essentieel belang is rekening te houden met de demografische gevolgen van de toepassing van het EFRO-CF bij specifieke projecten; 52. roept de Commissie en de lidstaten op om vooruitgang te boeken op het gebied van de digitalisering van overheidsdiensten, waarbij scholen, universiteiten, onderzoeksinstellingen, openbaar vervoer, efficiënt bestuur en digitale administratieve processen in deze transformatie worden meegenomen, en om maatregelen te bevorderen gericht op het toegankelijker maken van diensten en infrastructuur, ook voor mensen met een handicap; 53. spoort de lidstaten aan erop toe te zien dat actief arbeidsmarktbeleid en cohesiefondsen overheidsinvesteringen in duurzame kwaliteitsbanen stimuleren en tegelijkertijd de werking van het huidige onderwijsstelsel en de arbeidsmarkt af te stemmen op een continu klimaat van levenslang leren; 54. benadrukt dat een versterkte sociale dialoog en collectieve onderhandelingen tussen vakbonden en werkgeversvertegenwoordigers belangrijke aspecten vormen van het Europees sociaal model, alsook essentiële instrumenten voor territoriale ontwikkeling en het creëren van hoogwaardige banen; 55. wijst op de impact die met klimaatverandering gerelateerde verschijnselen hebben op minder ontwikkelde regio’s en hun economieën en op de arbeidsomstandigheden, met name in de meest blootgestelde sectoren en beroepen; is van mening dat groene collectieve onderhandelingen essentieel zijn voor zowel werknemers als werkgevers om de gevolgen van de groene transitie voor de territoriale en sociale cohesie, de gezondheid en veiligheid op het werk, de opleiding en omscholing van werknemers en het scheppen van nieuwe hoogwaardige banen op de veranderende arbeidsmarkt aan te pakken; 56. betreurt de vervuiling in het Middellandse Zeegebied en de toenemende economische, ecologische, demografische en sociale uitdagingen waar kust- en lokale regio’s mee te kampen hebben; onderstreept dat innovatieve onderwijsprocessen en vaardigheden in het maritiem onderwijs maritieme beroepen aantrekkelijker kunnen maken en een concurrerende en duurzame blauwe economie kunnen versterken, met name in de minder ontwikkelde regio’s in de verschillende zeebekkens in de EU; is van mening dat macroregio’s een belangrijke rol spelen bij het versterken van de economische, sociale en territoriale cohesie van de Europese Unie en haar buurlanden, door grensoverschrijdende gebieden in staat te stellen samen specifieke en gezamenlijke uitdagingen aan te gaan; is van mening dat een macroregionale strategie voor het Middellandse Zeegebied, met de actieve betrokkenheid van de betreffende regionale en lokale autoriteiten, aanzienlijk potentieel biedt om de diversifiëring van de activiteiten van vissers en aquacultuurproducenten te ondersteunen, met inbegrip van omscholing en omschakeling, en zo duurzame kwaliteitsbanen in de blauwe economie te creëren; 57. erkent dat in het kader van de bestaande instrumenten rechtstreekse financiële steun zal worden verleend aan regio’s die met lacunes bij de ontwikkeling van talent te maken hebben of dreigen te krijgen, onder meer via het instrument voor interregionale innovatie-investeringen, waarin voortaan rekening wordt gehouden met dergelijke regio’s; merkt op dat de Commissie en de lidstaten, om de resultaten met behulp van de beschikbare financiële instrumenten te optimaliseren, fiscale stimulansen en belastingvoordelen moeten invoeren voor bedrijven die actief zijn in Europese regio’s die met lacunes bij de ontwikkeling van talent te maken hebben; betreurt evenwel dat daarvoor geen specifieke financiële steun is uitgetrokken; stelt voor om in de nieuwe programmeringsperiode een Europese routekaart voor het terugdringen van het aantal NEET’s in te voeren en in het kader van het Europees Sociaal Fonds Plus een nieuw speciaal prioritair terrein aan te wijzen dat gericht is op braindrain, onderwijs en het creëren van banen; stelt voor om dit nieuwe prioritaire gebied te financieren met nieuwe begrotingsmiddelen bovenop de financiering uit het Europees Sociaal Fonds plus voor de huidige programmeringsperiode; 58. is het eens met de tussentijdse evaluatie van de programma’s van het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027, die de gelegenheid biedt om de situatie te beoordelen van regio’s die met lacunes bij de ontwikkeling van talent te maken hebben of dreigen te krijgen, en om de programmering van de fondsen van het cohesiebeleid waar nodig onderling af te stemmen; 59. erkent voorts dat naarmate de groene en de digitale transitie vorderen, een groot aantal regio’s en sectoren een diepgaande transformatie zal moeten ondergaan die substantiële investeringen zal vergen; erkent derhalve dat voor dergelijke regio’s en sectoren op maat gemaakte steun nodig zal zijn om massaal banenverlies tegen te gaan; is van mening dat het bij een daling van de werkgelegenheid als gevolg van de uit die transformatie voortvloeiende uitdagingen, noodzakelijk is werknemers de mogelijkheid tot om- en bijscholing te bieden, alsook alternatieve werkgelegenheidskansen; benadrukt dat het belangrijk is de diversificatie van lokale en regionale economieën te ondersteunen om de lokale veerkracht te bevorderen; 60. herinnert eraan dat de totstandbrenging van onderzoeksinstellingen en netwerken van onderzoekers kan bijdragen tot het terugdringen van de braindrain waar gebieden met hooggekwalificeerde wetenschappelijke onderzoekers mee te kampen hebben; spoort de lidstaten en hun regio’s aan netwerken van onderzoekers en instellingen in te richten om de mobiliteit van dergelijke professionals te bevorderen, met bijzondere aandacht voor wetenschappelijk onderzoek op het gebied van plattelandsgebieden, bijvoorbeeld inzake innovatie in de agrovoedingssector en duurzame ontwikkeling; 61. beschouwt de kunstwereld en de creatieve sectoren als belangrijke aanjagers voor het aantrekken van burgers, met bijzondere aandacht voor middelgrote stedelijke gebieden; stelt voor de informele netwerken van steden met creatieve sectoren verder te ontwikkelen teneinde nieuwe beleidsinstrumenten te beoordelen en te ontwikkelen om de territoriale economieën beter in staat te stellen de gemeenschappelijke uitdaging van de braindrain van creatief talent aan te pakken; 62. is van mening dat een verdere uitbreiding van het concept “slimme steden” als onderdeel van de specialisatiestrategieën in de regio’s of steden in kwestie van essentieel belang is voor het ontwikkelen van onderzoeks- en ontwikkelingsprojecten die hoogopgeleide werknemers naar deze gebieden kunnen aantrekken; 63. wijst op het belang van synergieën tussen verschillende financieringsinstrumenten om via een meerfondsenaanpak een passend financieringsniveau te mobiliseren voor regio’s die met lacunes bij de ontwikkeling van talent te maken hebben of dreigen te krijgen; verzoekt de Commissie de administratieve complexiteit die de beheersautoriteiten bij de uitvoering van de meerfondsenaanpak hebben ervaren, sterk te beperken; 64. acht het van essentieel belang dat de volgende programmeringsperiode ook gerichte maatregelen zal omvatten om de fysieke en digitale toegang tot de onderwijsinfrastructuur te waarborgen, onder meer in gebieden met matige connectiviteit en met name voor kinderen en personen met beperkte mobiliteit of een handicap; 65. onderstreept dat de lidstaten en hun regio’s en de lokale autoriteiten een grondige en alomvattende analyse moeten uitvoeren om inzicht te krijgen in de status van de talenten waarop ze zich willen richten; is van mening dat het essentieel is om mechanismen in te voeren die deze talenten in staat stellen om hun eisen en behoeften kenbaar te maken, zodat het overheidsbeleid zoveel mogelijk kan worden aangepast; 66. verzoekt de Commissie, de lidstaten en de regionale en lokale overheden beleid en instrumenten te bevorderen die lokaal ondernemerschap, zelfstandige arbeid en alternatieve bedrijfsontwikkelingsmodellen ondersteunen om de aantrekkingskracht van de minder ontwikkelde regio’s te vergroten; 67. benadrukt dat het belangrijk is steun te verlenen aan economische diversificatie van lokale en regionale economieën, alsook aan de verjonging van bepaalde verouderende sectoren teneinde de lokale veerkracht te vergroten; 68. wijst op de noodzaak om de toegang tot hoogwaardige openbare diensten, zoals gezondsheidszorg en sociale bescherming, sterk verbeteren, met name in gebieden met ernstige en permanente natuurlijke en demografische belemmeringen; spoort de lidstaten aan digitale hulpmiddelen en platforms toe te passen, zoals telegeneeskunde of ambulante geneeskundige oplossingen en diensten; wijst op het belang van kwaliteit, betaalbaar en veilig openbaar vervoer en vervoersinfrastructuur om mobiliteitsoplossingen te verbeteren; benadrukt dat de digitale connectiviteit moet worden bevorderd om de aantrekkelijkheid van regio’s als bestemming voor talent, bedrijven en investeerders te stimuleren, door telewerken te vergemakkelijken, sociale banden te waarborgen en meer kansen te creëren voor productiviteit en groei; verzoekt de lidstaten om als concrete maatregel voor het terugdraaien van de ontvolking nationale strategieën te ontwikkelen en uit te voeren met als doel overheidsdiensten te versterken in plattelandsgebieden en regio’s die te kampen hebben met een negatief migratiecijfer; 69. pleit ervoor dat onderwijs en opleiding toegankelijk worden gemaakt voor alle leeftijds- en sociale groepen, zowel ter plaatse als op afstand; wijst erop dat de lidstaten beleid moeten voeren dat de participatie van vrouwen en meisjes aan STEM-onderwijsprogramma’s bevordert en stimulansen moeten bieden voor het scheppen van werkgelegenheid in sectoren waar zij hun kennis kunnen toepassen; wijst op het belang van universiteiten, aanbieders van beroepsonderwijs en -opleidingen voor het stimuleren van dynamische, innovatieve ecosystemen, het benutten van talent, het ontwikkelen van kennisclusters en het aantrekken van bedrijven naar hun regio door met hen samen te werken aan programma’s om werknemers op te leiden in nieuwe vaardigheden waaraan behoefte is in de regio; 70. spoort de Commissie en de lidstaten voorts aan de investeringen op te schroeven om grootschalige digitale connectiviteit te waarborgen, met name in afgelegen en achtergestelde gebieden, en zo economische en onderwijskansen voor iedereen te bevorderen; dringt er in dit verband op aan toegang tot internet als grondrecht te erkennen; 71. verzoekt de lidstaten beleid te consolideren om regio’s en gemeenten die met lacunes bij de ontwikkeling van talent te maken hebben, aantrekkelijk te maken voor onderwijzers door het bieden van een aantrekkelijk salaris en fatsoenlijke leefomstandigheden; 72. spoort de regionale en lokale autoriteiten aan de ontwikkeling van hogesnelheids- en 5G-netwerken in plattelandsgebieden te versnellen ter bevordering van economische kansen voor bedrijven en telewerken; verzoekt de autoriteiten van de lidstaten steunregelingen en informatiecampagnes in te voeren die gericht zijn op het promoten van de voordelen van het wonen buiten overvolle steden en van de transitie van de stad naar het platteland, met name voor professionals die telewerken; 73. acht het van essentieel belang prioriteit te geven aan beleid en maatregelen om het combineren van werk en privéleven te vergemakkelijken door de inclusieve toegang tot toegankelijke en betaalbare kinderopvang en onderwijs voor iedereen, flexibele werktijden, ouderschapsverlof en andere stimulansen voor gezinnen, fatsoenlijke lonen en arbeidsomstandigheden te waarborgen; acht investeringen in onderzoek en ontwikkeling, technologie en infrastructuur van cruciaal belang om bedrijven en start-ups in de technologische sector aan te trekken, waar veel behoefte bestaat aan hoogopgeleid talent; verzoekt de lidstaten te voorzien in fiscale stimulansen, voordelen en adviesdiensten ter ondersteuning van lokale bedrijven die jongeren in dienst nemen, teneinde het scheppen van nieuwe banen te bevorderen; spoort de regionale en lokale autoriteiten van de regio’s die met lacunes bij de ontwikkeling van talent te maken hebben aan zich aan te sluiten bij het Europees pact voor vaardigheden, teneinde de beroepsbevolking te voorzien van de vaardigheden die nodig zijn voor de groene en de digitale transitie; 74. onderstreept dat het belangrijk is de erkenning van kwalificaties te vergemakkelijken en het leren van talen voor onderdanen van derde landen te ondersteunen om hun vaardigheden beter af te stemmen te stemmen op de lokale ontwikkelingsbehoeften; wijst op de essentiële rol van regionale en lokale autoriteiten bij het vaststellen van begeleidende maatregelen om de succesvolle sociale inclusie van migrerende werknemers in de gastgemeenschappen te waarborgen, teneinde de voordelen van migratie te vergroten; 75. verzoekt de Commissie een gunstig vestigingsbeleid vast te stellen om tegemoet te komen aan de huisvestingsbehoeften van getalenteerde mensen en om de meest landinwaarts gelegen en bergachtige gebieden toegankelijker te maken middels passende investeringen in infrastructuur, openbare diensten, connectiviteit, zorg en mobiliteit, teneinde deze gebieden aantrekkelijker te maken als plekken om te studeren en te werken; 76. is van mening dat het essentieel is om beleid te ontwikkelen om gezinnen aan te trekken en vast te houden door arbeidskansen te bieden voor beide partners, programma’s uit te voeren om gemeenschappen veiliger te maken voor kinderen en omgevingen vriendelijker voor vrouwen, betaalbare huisvesting te bieden via specifieke subsidie- en kredietregelingen en een cultureel beleid te voeren om het aantrekken en vasthouden van talent te bevorderen; 77. spoort alle lidstaten aan kinderopvang betaalbaarder en toegankelijker te maken om de eerlijke en onbelemmerde arbeidsmarktparticipatie van zorgverleners – voornamelijk vrouwen – te helpen waarborgen; 78. spoort de lidstaten en de lokale autoriteiten aan beleid en strategieën toe te passen die tot doel hebben de braindrain tegen te gaan en talent terug te halen in het kader van bestuur op verschillende niveaus; stelt voor alle relevante belanghebbenden (overheidsinstanties, bedrijven, universiteiten, ngo’s enz.) te betrekken bij het ontwerpen van de meest passende instrumenten, zoals subsidies voor werkgevers die jong talent en talent dat naar eigen land terugkeert in dienst nemen, subsidies voor het dekken van de met terugkeer gepaard gaande kosten en subsidies voor het opstarten van een onderneming; 79. wijst nogmaals op de noodzaak van ambitieus en duurzaam beleid betreffende legale migratie en integratie op EU-niveau; wijst op de noodzaak van een strategische benadering van de integratie van onderdanen van derde landen als potentiële aanjager van lokale groei, en juicht maatregelen toe die de weg effenen voor een duurzamere en inclusievere benadering van arbeidsmobiliteit; 80. wijst op de centrale rol van de landbouw in plattelandsgebieden en ontvolkte gebieden, alsook op het belang van het Europees pact voor vaardigheden voor de agrovoedingssector; verzoekt de Commissie generationele vernieuwing in de landbouwsector en de oprichting van nieuwe bedrijven in plattelandsgebieden te ondersteunen; wijst op het economisch potentieel van vrouwen in plattelandsgebieden en roept de Commissie en de lidstaten op te zorgen voor gerichte steun en de toegang tot financieringsmogelijkheden en bedrijfsvaardigheden te vergemakkelijken, teneinde vrouwelijk ondernemerschap te vergroten; 81. wijst op het nieuwe fenomeen “derde plaatsen” als nieuwe drijfveer die kenmerkend is voor de werking van democratische samenlevingen; wijst op hun centrale rol bij het revitaliseren van plattelandsgebieden en ontvolkte gebieden, het terugdringen van broeikasgasemissies, het bijdragen aan lokale democratieën en de empowerment van burgers, het vergroten van innovatievermogen en creativiteit, het verbeteren van de levenskwaliteit van werknemers en het verhogen van de prestaties van bedrijven en werknemers; verzoekt de Commissie een Europees initiatief te lanceren ter ondersteuning van de totstandbrenging en ontwikkeling van “derde plaatsen” om tegemoet te komen aan de behoeften van burgers wat betreft financiële, netwerk- en methodologische steun; 82. pleit ervoor supranationale samenwerkingsnetwerken te bevorderen die tot doel hebben de uitwisseling van ideeën en vaardigheden voor duurzame groei en het verkeer van talent te bevorderen en zo als motor fungeren voor de verspreiding van kennis, ervaring en opleiding; wijst in dit kader op de cruciale rol die het Interreg-programma speelt bij het bevorderen van de aantrekkelijkheid van grensregio’s die met lacunes bij de ontwikkeling van talent te kampen hebben; benadrukt dat het belangrijk is de belemmeringen voor grensoverschrijdende samenwerking weg te nemen; 83. verzoekt de Commissie en de lidstaten de verspreiding van sociale-innovatiehubs te bevorderen om de modernisering van infrastructuur te stimuleren en de voorwaarden voor de toegankelijkheid van innovatieve diensten voor burgers te verbeteren; 84. verzoekt de Commissie en de nationale agentschappen om in het kader van het Erasmus+-programma nieuwe mobiliteitsmogelijkheden te ontwikkelen die zijn toegesneden op de sterke punten per regio en op de vraag naar opleidingen en vaardigheden, met name in nieuwe beroepen die verband houden met de groene en digitale transitie; wijst in dit verband op het potentieel van de ultraperifere gebieden om jongeren op te vangen in mobiliteitsprogramma’s, met name op het gebied van de blauwe economie, de instandhouding van de biodiversiteit en de circulaire economie; 85. onderstreept dat 31 % van de bevolking van regio’s die met lacunes bij de ontwikkeling van talent te maken hebben, in plattelandsgebieden woont; roept de lidstaten op om vaart te zetten achter de uitvoering van de maatregelen uit het EU-actieplan voor het platteland voor 2040, met name die welke betrekking hebben op de ontwikkeling van slimme dorpen, om zo de economische diversificatie te stimuleren en bedrijven aan te trekken, die van cruciaal belang zijn om de levenskwaliteit te verbeteren en jonge professionals uitzicht te bieden op fatsoenlijke leefomstandigheden in plattelandsgebieden; 86. erkent het tekort aan beschikbare arbeidskrachten in Europa, onder meer in de gezondheidszorg en het toerisme; wijst nogmaals op de behoefte aan legale migratietrajecten en andere maatregelen om de verschillende vaardigheidskloven in Europa aan te pakken; 87. verzoekt de Commissie en de lidstaten om samen met de lokale en regionale overheden van de ultraperifere gebieden ontwikkelingsstrategieën uit te voeren door integratie en regionale samenwerking te intensiveren, met name via het Interreg-programma; wijst in dit verband op het potentieel van het versterken van economische banden, studentenmobiliteit en uitwisselingsprogramma’s en sectorale samenwerking tussen de ultraperifere gebieden en de partnerlanden in hun regio; 88. herinnert eraan dat exploitatiesteun, zoals uiteengezet in de regionalesteunkaart van de Europese Commissie, gedifferentieerde belastingheffing omvat; is van mening dat dit een nuttig instrument kan zijn voor gebieden met een lage bevolkingsdichtheid om hen aantrekkelijker te maken voor investeringen, ondernemerschap te bevorderen en nieuwe mensen aan te trekken; is van mening dat met een gunstiger belastingklimaat de voordelen van wonen in een landelijke en natuurlijke omgeving worden vergroot; 89. erkent dat een digitale, concurrerende en veerkrachtige economie een essentiële voorwaarde is voor het benutten van talent, en wijst op de rol van digitalisering als hulpmiddel om het concurrentievermogen van kmo’s te versterken, met name in de perifere, insulaire en achtergestelde regio’s van de EU; 90. spoort de autoriteiten van de lidstaten aan de uitwisseling van ervaringen en goede praktijken betreffende de ontwikkeling en modernisering van plattelandsgebied op het EU-platform voor de revitalisering van het platteland, alsook op het forum van gemeenten die zich hebben aangesloten bij het concept “startersdorpen”, te versterken; 91. uit zijn bezorgdheid over het feit dat de vergroting van de verschillen op het gebied van territoriale ontwikkeling als het gevolg van lacunes bij de ontwikkeling van talent, kan leiden tot een toename van het aantal burgers dat zich verwaarloosd en achtergesteld voelt door het EU-beleid, hetgeen het bestaande euroscepticisme in de aanloop naar de verkiezingen voor het Europees Parlement in 2024 in de hand kan werken; 92. uit zijn bezorgdheid over het feit dat de uitsluiting van Roemenië en Bulgarije van het Schengengebied, zonder rechtsgrondslag in verband met de toetredingscriteria, een drastische weerslag heeft op de grensoverschrijdende samenwerking, de mobiliteit van werknemers, de levensvatbaarheid van ondernemingen en de economische ontwikkeling van de grensoverschrijdende regio’s van de twee lidstaten, waardoor zij met steeds meer lacunes bij de ontwikkeling van talent te maken krijgen; herhaalt zijn verzoek aan de Raad om maatregelen te nemen om het misbruik van het vetorecht tegen te gaan, en verzoekt het Spaanse voorzitterschap van de Raad bijzondere prioriteit aan deze kwestie te geven en uiterlijk eind 2023 een stemming over dit onderwerp in te plannen; 93. roept de Commissie en de lidstaten in dit kader op meer te doen om bekendheid te geven aan de Erasmus+-programma’s, waaronder Erasmus voor jonge ondernemers, om zo de uitwisseling van kennis, de ontwikkeling van taalkundige en ondernemersvaardigheden en de mobiliteit van talent aan te moedigen; 94. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien artikel 13, lid 2, van het Verdrag betreffende de Europese Unie en het beginsel van loyale samenwerking, – gezien het kaderakkoord van 20 november 2010 over de betrekkingen tussen het Europees Parlement en de Europese Commissie (1) , – gezien het Interinstitutioneel Akkoord van 13 april 2016 tussen het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie over beter wetgeven (2) , – gezien het verslag van 22 mei 2023 van zijn Enquêtecommissie om het gebruik van Pegasus en soortgelijke spyware voor surveillance te onderzoeken ( A9-0189/2023 ), – gezien zijn aanbeveling van 15 juni 2023 aan de Raad en de Commissie naar aanleiding van het onderzoek naar vermeende inbreuken op en gevallen van wanbeheer bij het toepassen van het Unierecht met betrekking tot het gebruik van Pegasus en soortgelijke spyware voor surveillance (3) , – gezien artikel 208, lid 13, van zijn Reglement, – gezien artikel 132, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat het Parlement op 15 juni 2023 een aanbeveling aan de Raad en de Commissie heeft aangenomen naar aanleiding van het onderzoek naar vermeende inbreuken op en gevallen van wanbeheer bij het toepassen van het Unierecht met betrekking tot het gebruik van Pegasus en soortgelijke spyware voor surveillance, met voorstellen voor wetgevende en niet-wetgevende maatregelen op EU-niveau om het gebruik van spyware te reguleren, met als doel het recht van de Unie en de in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie verankerde rechten te beschermen; B. overwegende dat het kaderakkoord en het Interinstitutioneel Akkoord over beter wetgeven de Commissie verplichten om binnen drie maanden te antwoorden op verzoeken van het Parlement om voorstellen voor maatregelen van de Unie, met vermelding van de follow-up die zij voornemens is te geven; C. overwegende dat meer dan vijf maanden na de goedkeuring van de aanbeveling een formeel antwoord van de Commissie aan het Parlement, met een overzicht van de genomen maatregelen en haar plannen voor de toekomst, nog steeds is uitgebleven; D. overwegende dat sinds de goedkeuring van de aanbeveling van het Parlement nieuwe gevallen van misbruik van spyware in de EU zijn gemeld zonder dat nationale autoriteiten of de Commissie hierop hebben gereageerd; E. overwegende dat uit de Predator Files is gebleken dat leden van het Europees Parlement, waaronder voorzitter Roberta Metsola en Pierre Karleskind, alsmede ambtenaren van de Commissie en andere personen, het doelwit waren van Predator-spyware; overwegende dat uit berichten in de media blijkt dat de aanvallen afkomstig waren uit derde landen; F. overwegende dat aan het licht is gekomen dat de telefoon van de Russische journalist Galina Timchenko, die in ballingschap woont, tijdens haar verblijf in Duitsland geïnfecteerd is geraakt met Pegasus-spyware; G. overwegende dat naar verluidt de telefoon van Ahmed Tantawy, een Egyptische presidentskandidaat, herhaaldelijk is gehackt met behulp van Predator-spyware, die wordt verkocht door Intellexa, een bedrijf met een Europese eigenaar; H. overwegende dat in Griekenland, de Griekse autoriteit voor communicatieveiligheid en privacy (ADAE) en de autoriteit voor gegevensbescherming 92 doelwitten hebben ontdekt, dat de verantwoordelijke aanklagers hebben verzocht de lijst te vergelijken met personen die worden gevolgd door de Griekse nationale inlichtingendienst (EYP),dat door de aanklagers tegen twee ambtenaren van de EYP een strafrechtelijke aanklacht is gedaan, en dat de raad van bestuur van de ADAE vervolgens te maken kreeg met plotselinge veranderingen en dat de dossiers zijn overgedragen aan een andere aanklager; I. overwegende dat de vrederechter die in Spanje met de zaak is belast het onderzoek naar de vermeende spyware-aanvallen door Marokko tegen de premier en leden van de regering voorlopig niet ontvankelijk heeft verklaard wegens een gebrek aan medewerking van de Israëlische autoriteiten; J. overwegende dat aan het licht is gekomen dat een Frans bedrijf, Nexa Technologies, Predator-spyware heeft verkocht aan repressieve regimes, waaronder Egypte, Vietnam en Madagaskar; K. overwegende dat geen van de berichten, die gedeeltelijk zijn gedocumenteerd in de aanbevelingen van het Parlement, over een vermeende schending van de verordening producten voor tweeërlei gebruik (4) door Intellexa en andere bedrijven heeft geleid tot een geloofwaardige follow-up door nationale autoriteiten of de Commissie; overwegende dat het gebrek aan controle mogelijk een gunstig klimaat in stand houdt voor kwaadwillige actoren op dit gebied; L. overwegende dat de buitengewone onderzoekscommissie van de Poolse Senaat, die gevallen van illegale surveillance en de gevolgen voor het verkiezingsproces onderzoekt, op 6 september 2023 haar eindverslag heeft goedgekeurd, waarin zij concludeerde dat Pegasus in Polen is gebruikt tegen personen tegen wie geen strafrechtelijke procedures liepen en dat de slachtoffers van surveillance om politieke redenen werden bespioneerd; M. overwegende dat de commissie justitie van het Ierse parlement het verzoek heeft gekregen de rol van de Intellexa Group in de verkoop van spyware te onderzoeken; N. overwegende dat op 18 juli 2023 Intellexa S.A. in Griekenland, Intellexa Limited in Ierland, Cytrox Holdings Zrt. in Hongarije en Cytrox AD in Noord-Macedonië door het ministerie van Handel van de Verenigde Staten aan de “Entity List” zijn toegevoegd wegens handel in cyberexploits die worden gebruikt om toegang te krijgen tot informatiesystemen, waardoor de privacy en veiligheid van personen en organisaties wereldwijd worden bedreigd; O. overwegende dat het grote aantal gevallen duidelijk heeft aangetoond dat het bestaande rechtskader – zowel in bepaalde lidstaten als op Europees niveau – niet volstaat om misbruik te voorkomen en het misbruik van spyware voor surveillance te bestraffen; P. overwegende dat uit deze onthullingen blijkt dat de Unie dringend moet optreden; 1. betreurt ten zeerste het gebrek aan handhavingsmaatregelen en wetgevende follow-up door de Commissie naar aanleiding van de aanbeveling van het Parlement van 15 juni 2023; waarschuwt dat de dreigingen voor de bevolking en de democratie in de EU die voortkomen uit het misbruik van spyware niet verwaarloosd mogen worden; 2. verzoekt de Commissie het beginsel van loyale samenwerking tussen de instellingen van de Unie te eerbiedigen en de verplichtingen na te komen die zijn vastgelegd in het kaderakkoord en het Interinstitutioneel Akkoord over beter wetgeven; richt een dringend verzoek tot de Commissie om onverwijld met een plan van maatregelen te komen om misbruik van spyware in de EU te voorkomen, en daarbij ten volle gebruik te maken van alle beschikbare wetgevende en niet-wetgevende middelen waarin door de Europese Verdragen wordt voorzien; 3. herinnert aan zijn verzoek aan de Commissie om uiterlijk op 30 november 2023 te beoordelen of is voldaan aan de specifieke voorwaarden voor Cyprus, Griekenland, Hongarije, Polen en Spanje, zoals uiteengezet in de aanbeveling; 4. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de regeringen en de parlementen van de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien de mededeling van de Commissie van 24 januari 2023 getiteld “Herziening van het EU-initiatief inzake bestuivers – Een “New Deal” voor bestuivers” ( COM(2023)0035 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 5 april 2023 over het Europees burgerinitiatief “Red de bijen en de boeren! Naar een bijvriendelijke landbouw voor een gezond milieu” (1) , – gezien de mededeling van de Commissie van 1 juni 2018 getiteld “EU-initiatief inzake bestuivers” ( COM(2018)0395 ), – gezien zijn resolutie van 18 december 2019 over het EU-initiatief inzake bestuivers (2) , – gezien het mondiaal evaluatieverslag uit 2016 over bestuivers, bestuiving en voedselproductie van het intergouvernementeel platform voor wetenschap en beleid inzake biodiversiteit en ecosysteemdiensten (IPBES), – gezien het advies van het Europees Comité van de Regio’s van 26 januari 2022 getiteld “Lokale en regionale overheden als drijvende kracht achter de tenuitvoerlegging van het Eu-initiatief inzake bestuivers”, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 13 juli 2023 over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s over de Herziening van het EU-initiatief inzake bestuivers – Een “New Deal” voor bestuivers (3) , – gezien speciaal verslag 15/2020 van de Europese Rekenkamer van 9 juli 2020, getiteld “Bescherming van wilde bestuivers in de EU – de initiatieven van de Commissie hebben geen vruchten afgeworpen”, – gezien de mededeling van de Commissie van 20 mei 2020 getiteld “EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030 – De natuur terug in ons leven brengen” ( COM(2020)0380 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 20 mei 2020 getiteld “Een “van boer tot bord”-strategie voor een eerlijk, gezond en milieuvriendelijk voedselsysteem” ( COM(2020)0381 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 14 oktober 2020 getiteld “Strategie voor duurzame chemische stoffen – Op weg naar een gifvrij milieu” ( COM(2020)0667 ), – gezien zijn resolutie van 16 januari 2019 over de toelatingsprocedure van de Unie voor pesticiden (4) , – gezien zijn resolutie van 9 juni 2021 over de EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030: de natuur terug in ons leven brengen (5) , – gezien zijn resolutie van 20 oktober 2021 over een “van boer tot bord”-strategie voor een eerlijk, gezond en milieuvriendelijk voedselsysteem (6) , – gezien zijn resolutie van 23 oktober 2019 over de ontwerpverordening van de Commissie tot wijziging van Verordening (EU) nr. 546/2011 van de Commissie wat de beoordeling van de effecten van gewasbeschermingsmiddelen op honingbijen betreft (7) , – gezien de vragen aan de Raad en de Commissie over het herziene het EU-initiatief inzake bestuivers - Een “New Deal” voor bestuivers ( O-000050/2023 – B9‑0032/2023 en O-000051/2023 – B9‑0033/2023), – gezien artikel 136, lid 5, en artikel 132, lid 2, van zijn Reglement, – gezien de ontwerpresolutie van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid, A. overwegende dat circa 80 % van de gewassen en wilde bloeiende plantensoorten in Europa ten minste gedeeltelijk afhankelijk is van bestuiving door dieren, en dat wilde bestuivers tot wel 50 % van de vereiste bestuivingsdiensten kunnen leveren (8) ; B. overwegende dat volgens de Europese Rode Lijst de populatie van ongeveer een op de drie bijen-, vlinder- en zweefvliegsoorten afneemt; overwegende dat daarnaast een op de tien bijen- en vlindersoorten en een op de drie zweefvliegsoorten met uitsterven wordt bedreigd; overwegende dat op regionaal niveau in de afgelopen drie decennia tot 75 % van de insectenpopulaties verloren is gegaan; C. overwegende dat bestuivers voornamelijk wilde insectensoorten zijn, zoals bijen (met inbegrip van hommels, honingbijen en solitaire bijensoorten), wespen, zweefvliegen, vlinders, motten, kevers en andere vliegende diersoorten, zoals vleermuizen en vogels, die stuifmeel overbrengen van mannelijke naar vrouwelijke bloemdelen, waardoor bevruchting en vermeerdering van planten mogelijk wordt gemaakt; D. overwegende dat de achteruitgang van wilde soorten en populaties van bestuivers voornamelijk te wijten is aan menselijke activiteit en met name het gevolg is van klimaatverandering, intensieve landbouw, het gebruik van pesticiden, het verlies en de aantasting van natuurlijke habitats, milieuverontreiniging en invasieve uitheemse soorten en ziekten; E. overwegende dat de verzameling van objectieve, betrouwbare en vergelijkbare gegevens over de soortenrijkdom en de dichtheid van bestuivers ter plaatse van fundamenteel belang is voor de beoordeling van de stand van populaties van bestuivers en voor de beoordeling of de EU en haar lidstaten vooruitgang hebben geboekt bij het tegengaan van de achteruitgang van deze populaties; F. overwegende dat honingbijen een belangrijke bijdrage leveren aan de bestuiving; maar dat zij de cruciale rol van een breed scala aan bestuivende wilde insecten, zoals solitaire bijen, vlinders, zweefvliegen en kevers bij de bestuiving niet kunnen vervangen, ook al verschilt dat per gewas en per locatie; G. overwegende dat gezonde populaties van wilde bestuivers belangrijk zijn voor de landbouwsector omdat ze de bestuiving van gewassen beter kunnen waarborgen; overwegende dat een te grote afhankelijkheid van bestuiving door één soort, zoals honingbijen, ook leidt tot grotere risico’s in verband met de grotere kwetsbaarheid van de soort voor ziekten en invasieve uitheemse soorten; H. overwegende dat de opbrengst en/of de kwaliteit van gewassen afhankelijk zijn van zowel de populatiedichtheid als de diversiteit van bestuivers; overwegende dat de variatie in aanwezigheid, dichtheid en rijkdom van bestuivers in sommige contexten en afhankelijk van de ecologische eigenschappen van de soort, beter verklaard kan worden door de nabijheid en het aandeel van gunstige (semi-)natuurlijke habitats zoals graslanden en bossen dan door bloemenstroken die op de akkers zijn aangelegd (9) ; overwegende dat in andere gevallen de bloemenrijkdom van de ondergroei van een landbouwperceel het ontbreken van een natuurlijke habitat kan compenseren (10) ; I. overwegende dat in beleidsinstrumenten die bedoeld zijn om voldoende gewasbestuiving te garanderen, rekening moet worden gehouden met mogelijke concurrentie tussen honingbijen en inheemse wilde bestuivers; overwegende dat het daarvoor nodig is om nauwkeuriger vast te stellen wanneer, waar en hoeveel honingbijen nodig zijn voor een effectieve bestuiving van gewassen in massale bloei zonder schade te berokkenen aan inheemse wilde bestuivers of planten (11) ; J. overwegende dat de druk op bestuivers voornamelijk samenhangt met de landbouw; overwegende dat niet-duurzame commerciële bosbouw die verantwoordelijk is voor het gebrek aan oude bomen, dood hout en bijbehorende microhabitats ook is aangemerkt als een van de belangrijkste bedreigingen voor zweefvliegsoorten, waarvan in Europa 37 % met uitsterven wordt bedreigd (12) ; K. overwegende dat bestuivers essentieel zijn voor het behoud van de biodiversiteit en de gezondheid van ecosystemen, dat zij bijdragen tot het behoud en de totstandbrenging van habitats voor wilde soorten, cruciaal zijn voor de zaadproductie in zowel landbouw- als natuurlijke systemen, een onmisbare bijdrage leveren aan de voedselproductie, de voedselkwaliteit en de voedselzekerheid, en bijdragen aan de schoonheid en esthetiek van landschappen door de groei en bloei van verschillende planten mogelijk te maken; overwegende dat de directe bijdrage van bestuivers aan de landbouw in de EU wordt geraamd op ongeveer 15 miljard EUR (13) ; overwegende dat vier van de vijf soorten gewassen en wilde bloemsoorten ten minste tot op zekere hoogte afhankelijk zijn van insecten voor hun bestuiving; overwegende dat bestuivers van groot belang zijn voor het levensonderhoud van landbouwers en andere belanghebbenden in de landbouwsector; L. overwegende dat uit een nieuw verslag over trends van graslandvlinders in heel Europa blijkt dat het aantal van deze vlinders in slechts tien jaar tijd met 36 % is afgenomen en dat de belangrijkste factor die hun achteruitgang in de hand werkt, de intensivering van de landbouw is, of het nu door het omzetten van grasland naar bouwland of door intensief gebruik van meststoffen en herbiciden komt, waardoor het aantal wilde bloemen waarop vlinders zich voortplanten, afneemt; M. overwegende dat bestuivers cruciaal zijn voor zowel voedsel- als voedingszekerheid en voor voedselsoorten als fruit, groenten, noten en zaden, die op hun beurt essentieel zijn voor het waarborgen van een gezond voedingspatroon en met name voor het voorkomen van niet-overdraagbare ziekten; N. overwegende dat de achteruitgang van wilde bestuivers en de gevolgen daarvan voor de voedselzekerheid, de veerkracht van de landbouw, de menselijke gezondheid, de levenskwaliteit, de voedselkwaliteit en ecosysteemdiensten het bewustzijn van het publiek en grote bezorgdheid in de hele samenleving hebben doen toenemen en hebben geleid tot actie om de oorzaken van de achteruitgang aan te pakken en de gevolgen ervan te verzachten, hetgeen onder meer heeft geresulteerd in de succesvolle afronding van het Europees burgerinitiatief “Red de bijen en de boeren”, waarin wordt opgeroepen tot een overgang naar een meer bijvriendelijke landbouw; O. overwegende dat de gids van de Commissie voor bestuivervriendelijke steden waardevolle aanbevelingen bevat voor stedelijke omgevingen die gunstige omstandigheden bieden voor bestuivers; P. overwegende dat het Europees Milieuagentschap (EEA) in zijn verslag van 2019 over de toestand van het milieu in Europa heeft verklaard dat 9 van de 13 specifieke beleidsdoelstellingen die voor 2020 waren vastgesteld op het gebied van de bescherming, instandhouding en verbetering van de Europese biodiversiteit en de Europese natuur, in 2020 grotendeels niet op schema lagen (14) ; overwegende dat de negen streefdoelen de in de EU beschermde soorten en habitats, de algemene soorten (vogels en vlinders) en de ecosysteemtoestand en -diensten omvatten; Algemene opmerkingen en de gevolgen van het verlies van bestuivers 1. is ingenomen met het herziene EU-initiatief inzake bestuivers - Een “New Deal” voor bestuivers, en onderstreept dat de Commissie, de lidstaten en regionale en lokale actoren dringend concrete maatregelen moeten nemen om de achteruitgang van bestuivers zo snel mogelijk en uiterlijk in 2030 om te buigen; 2. is ingenomen met het Europees burgerinitiatief “Red de bijen en de boeren”; is van mening dat een milieuvriendelijke landbouw de basis vormt voor duurzame productie van gezonde voeding; is van mening dat de eisen van de burgers snel en efficiënt in toekomstig beleid moeten worden omgezet; 3. is van mening dat de achteruitgang van bestuivers een bedreiging vormt voor het menselijk welzijn, de landbouwproductiviteit, de voedselzekerheid en de natuur in het algemeen; benadrukt dat bestuiving door wilde en gedomesticeerde bestuivers een essentiële rol speelt in de landbouwproductie; benadrukt dat de jaarlijkse waarde van 4,5 miljard EUR van bestuiving als ecosysteemdienst in de EU alleen de waarde aangeeft van de dienst die daadwerkelijk wordt uitgevoerd en die resulteert in een oogst van fruit en groenten; benadrukt dat als er niet te weinig bestuivers waren geweest vanwege de bedreigingen waarmee ze worden geconfronteerd, deze waarde veel hoger had kunnen zijn (15) ; 4. benadrukt dat de bestuiving van gewassen door wilde en gedomesticeerde dieren een cruciale en bedreigde ecosysteemdienst is (16) ; merkt op dat de wereldwijde economische waarde van bestuiving door gedomesticeerde en wilde dieren is geraamd op 153 miljard EUR, terwijl het verlies aan meerwaarde voor consumenten in verband met een totaal verlies van bestuivingsdiensten door dieren tussen 190 en 310 miljard EUR werd geraamd (17) ; 5. benadrukt de voordelen van bestuiving voor de gezondheid en het welzijn van de mens en de noodzaak ervoor te zorgen dat deze op duurzame wijze kan voortduren; merkt voorts op dat de bijdrage van bestuivers aan de landbouwopbrengst neerkomt op 35 % van de wereldwijde voedselproductie (18) , terwijl door dieren bestoven gewassen het merendeel van de vitaminen (A, C en E) en mineralen (calcium, fluoride en ijzer) bevatten die wereldwijd in voedingsmiddelen beschikbaar zijn (19) ; benadrukt daarom dat bestuivers van cruciaal belang zijn voor zowel de voedsel- als de voedingszekerheid; 6. merkt op dat de achteruitgang van bestuivers een groot aantal negatieve gevolgen heeft voor het milieu en de menselijke gezondheid; benadrukt dat een van die gevolgen de afname van de wereldwijde beschikbaarheid van groenten en fruit is, wat kan leiden tot een daling van de consumptie daarvan en daarmee tot een toename van niet-overdraagbare ziekten (20) ; 7. wijst op de bijdrage van het eerste EU-initiatief inzake bestuivers; verzoekt de Commissie de resultaten van het initiatief in de toekomstige biodiversiteitsstrategie op te nemen, evenals andere belangrijke ecosysteemdiensten die worden geleverd door insecten; 8. is ingenomen met de toezeggingen van het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Europees Comité van de Regio’s ten aanzien van de mogelijkheden en gedeelde verantwoordelijkheden van de Europese maatschappelijke en beroepsorganisaties en de lokale en regionale overheden om de uitvoering van het Bestuiversinitiatief te versnellen en de doelstellingen ervan te verwezenlijken; 9. benadrukt dat alle belangrijke oorzaken van de achteruitgang van bestuivers moeten worden aangepakt; Waarborgen van een samenhangend beleid: landbouw en bosbouw, beperking van de vervuiling en verbetering van de connectiviteit 10. herinnert eraan dat de Europese Green Deal is aangenomen als een nieuwe holistische strategie die de EU in staat stelt klimaat- en milieugerelateerde uitdagingen aan te pakken, waarbij niemand aan zijn lot wordt overgelaten; herinnert eraan dat de doelstellingen van de Green Deal, met inbegrip van de EU-biodiversiteitsstrategie en de “van boer tot bord”-strategie, alleen zullen worden verwezenlijkt wanneer de hoofddoelstelling van het EU-initiatief inzake bestuivers, namelijk het ongedaan maken van de achteruitgang van bestuivers, daadwerkelijk wordt verwezenlijkt; roept de Commissie en de lidstaten op beide strategieën snel en volledig uit te voeren; herhaalt dat de streefdoelen van de biodiversiteitsstrategie voor 2030 volledig moeten worden gerealiseerd; dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan zich in te zetten voor het nemen van krachtige aanvullende maatregelen voor het behoud van biodiversiteit; 11. benadrukt dat de tekortkomingen in de belangrijkste sectorale beleidsmaatregelen van de EU om de achteruitgang van bestuivers aan te pakken, moeten worden verholpen en dat maatregelen ter bescherming van bestuivers moeten worden opgenomen in relevant EU-beleid; 12. benadrukt dat specifieke nationale en/of regionale strategieën ter bescherming van bestuivers belangrijke instrumenten zijn om alle relevante partijen te mobiliseren en alle maatregelen door te voeren die nodig zijn om de achteruitgang van bestuivers tegen te gaan; waardeert de inspanningen van de lidstaten die specifieke nationale of regionale strategieën ter bescherming van bestuivers hebben vastgesteld en roept de overige lidstaten op dit ook zo snel mogelijk te doen om alle oorzaken van achteruitgang op gecoördineerde wijze gezamenlijk aan te pakken, rekening houdend met nationale, regionale en lokale specifieke kenmerken en omstandigheden; 13. roept de Commissie op om te evalueren of de strategische plannen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) in overeenstemming zijn met de doelstellingen van het EU-initiatief inzake bestuivers; dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan deze plannen gezamenlijk te verbeteren, aangezien zij tekortschieten wat betreft de nodige maatregelen; verzoekt de Commissie en de lidstaten voorts een specifiek hoofdstuk in de strategische GLB-plannen op te nemen om concrete maatregelen te formuleren die gericht zijn op de bescherming van wilde en gedomesticeerde bestuivers, gezien hun belang voor de landbouwproductie; benadrukt dat de GLB-begroting 2023-2027 steun omvat voor klimaatmaatregelen en moet worden gebruikt om de biodiversiteitsdoelstellingen van de EU, met inbegrip van de bescherming van bestuivers, te verwezenlijken; 14. verzoekt de Commissie en de lidstaten ervoor te zorgen dat de huidige en toekomstige mechanismen en platforms voor governance volledig functioneel zijn om, binnen de overeengekomen termijnen, de doelstellingen van het initiatief inzake bestuivers en meer in het algemeen de biodiversiteitsstrategie te bereiken; dringt er in dit verband bij de Commissie op aan de nodige wetgevende en niet-wetgevende maatregelen te nemen die moeten bijdragen aan het wegnemen van bestaande tekortkomingen in de governance en het wegnemen van belemmeringen om de op EU-niveau overeengekomen doelstellingen en streefdoelen te verwezenlijken; 15. benadrukt in dit verband het sterke verband tussen het herziene EU-initiatief inzake bestuivers en de voorgestelde natuurherstelwet van de EU, die beide een trendmatige ombuiging van de achteruitgang van bestuivers moeten bewerkstelligen, met name door de nationale maatregelen voor natuurherstel af te stemmen op het beleid in het kader van het EU-initiatief inzake bestuivers; 16. benadrukt dat bestuivers beter moeten worden beschermd tegen de risico’s van pesticiden en biociden, en betreurt de vertraging bij het nemen van maatregelen ter bescherming van bestuivers door middel van de toelatingsprocedures van Verordening (EG) nr. 1107/2009 (21) en Verordening (EU) nr. 528/2012 (22) ; 17. wijst erop dat de aanwezigheid van oude bomen, dood hout en bijbehorende microhabitats van wezenlijk belang is voor de ontwikkeling van bestuivers en voor hun vermogen om te foerageren en nesten te bouwen; verwelkomt in dit verband dat één van de instandhoudingsplannen in het kader van de New Deal voor bestuivers specifiek betrekking zal hebben op boslandschappen; is van mening dat in het instandhoudingsplan moet worden gezocht naar synergieën met een vorm van bosbouw die dicht bij de natuur staat; 18. benadrukt het belang van een betere wetenschappelijke onderbouwing van de beoordeling van de relatieve toxiciteit van pesticiden, en niet alleen insecticiden, voor bijen en andere bestuivers, zodat de doelstellingen inzake schadebeperking vóór 2027 beter kunnen worden aangepast; benadrukt voorts dat het belangrijk is de wetgeving te wijzigen en beleid uit te voeren op basis van de meest recente wetenschappelijke gegevens, om de achteruitgang van bestuivers een halt toe te roepen; 19. verlangt dat uiterlijk in 2027 een verbod wordt ingesteld op de invoer van landbouwproducten die zijn geproduceerd met pesticiden die in de EU zijn verboden met het oog op de menselijke gezondheid en de bescherming van de biodiversiteit, en die onaanvaardbare schade kunnen toebrengen aan bestuivers; 20. neemt kennis van de herziene richtsnoeren van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid inzake de risicobeoordeling van gewasbeschermingsmiddelen voor bijen ( Apis mellifera, Bombus spp. en solitaire bijen) en verzoekt de Commissie en de lidstaten deze snel ten uitvoer te leggen; neemt kennis van de overeenkomst die is gesloten tijdens de zitting van de Raad Landbouw en Visserij van 28 en 29 juni 2021 om een specifiek beschermingsdoel van 10 % vast te stellen als de maximaal toegestane afname van de omvang van kolonies als gevolg van de blootstelling van honingbijen aan pesticiden; neemt kennis van het besluit van het Permanent Comité voor planten, dieren, levensmiddelen en diervoeders van mei 2022 om een benadering van een onbepaalde drempel toe te passen voor specifieke beschermingsdoelen voor zowel hommels als solitaire bijen; is van mening dat specifieke beschermingsdoelen voor wilde bestuivers in overeenstemming moeten zijn met de noodzaak van herstel van populaties die reeds zijn uitgeput; neemt kennis van de toezegging van de Commissie om de huidige regeling voor de beoordeling van de risico’s van pesticiden voor geleedpotigen die niet tot de doelsoorten behoren (waaronder alle wilde bestuiversoorten die niet zijn opgenomen in de richtsnoeren voor bijen) te actualiseren en benadrukt dat een dergelijke actualisering dringend moet gebeuren; 21. herinnert de Commissie en de lidstaten aan zijn breed gesteunde resolutie getiteld “Bezwaar tegen een uitvoeringshandeling: beoordeling van de effecten van gewasbeschermingsmiddelen op honingbijen” (23) , en aan zijn reeds lang ingenomen standpunt dat bestuivers beter moeten worden beschermd; 22. is bezorgd over de beperkingen van het beoordelen van slechts één afzonderlijke werkzame stof bij de toelating van pesticiden; verzoekt de Commissie en de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid daarom onverwijld een overgang naar een meer holistische en contextgebonden milieurisicobeoordeling van pesticiden voor insecten, met inbegrip van bestuivers, mogelijk te maken, waarbij wordt voortgebouwd op het IPol-ERA-project; is van mening dat bij deze systemische transformatie rekening moet worden gehouden met een breed scala aan bestuivers en ook met de cumulatieve effecten van verschillende chemische stoffen, en dat er gecoördineerde inspanningen van alle relevante agentschappen voor nodig zijn; 23. neemt kennis van de ontwerprichtsnoeren van het Europees Agentschap voor chemische stoffen over de beoordeling van de risico’s van het gebruik van biociden voor bijen; benadrukt dat de opstelling van de richtsnoeren snel moet worden afgerond, zodat deze kunnen worden gebruikt bij de toelatingsprocedure op grond van Verordening (EU) nr. 528/2012 op EU- of lidstaatniveau en voor de goedkeuring op EU-niveau; 24. benadrukt dat grote voedselproducenten, groothandelaren en detailhandelaren met hun leveranciers zouden kunnen overleggen met het oog op een aanzienlijke vermindering van het gebruik en de risico’s van pesticiden; benadrukt dat grote bedrijven in de voedselketen langetermijncontracten met hun producenten moeten sluiten en hun landbouwers moeten helpen bij de correcte uitvoering van praktijken inzake geïntegreerde gewasbescherming, onder meer door de nodige financiële en technische steun te bieden aan landbouwers en telers om ervoor te zorgen dat zij snel kunnen overschakelen naar agro-ecologische en biologische landbouwpraktijken en tegelijkertijd zeker kunnen zijn van een juiste prijs voor hun inspanningen; 25. erkent dat stikstofemissies weliswaar tot eutrofiëring van halfnatuurlijk grasland kunnen leiden en de habitats van bestuivers schaden, maar dat meststoffen van cruciaal belang zijn voor de vruchtbaarheid van de bodem en de voedselzekerheid; benadrukt dat de maatregelen om stikstofemissies in evenwicht te brengen, moeten worden versterkt; 26. betreurt dat het ontbreekt aan gecoördineerde inspanningen om lichtvervuiling aan te pakken, aangezien sommige landen nationaal beleid vaststellen en andere geen actie ondernemen; moedigt het aan om de niveaus van lichtvervuiling in de EU en de lidstaten te meten, te registreren en te rapporteren, om streefdoelen ter vermindering van de vervuiling te kunnen vaststellen aan de hand van de overeengekomen referentiewaarden en de vooruitgang te kunnen monitoren; stelt voor gebruik te maken van Copernicus-diensten om het huidige niveau van lichtvervuiling in de Europese Unie te kunnen vaststellen; 27. benadrukt dat het behoud van biodiversiteit en ecosysteemdiensten deel moet gaan uitmaken van de stadsplanning om populaties van bestuivers te beschermen, bij te dragen aan hun diversiteit en nieuwe en goed verbonden habitats te creëren; 28. verzoekt de lidstaten populaties van bestuivers in stedelijke gebieden te monitoren, gegevens over de gezondheid van bestuivers te verzamelen en empirisch onderbouwde strategieën voor de instandhouding ervan te ontwikkelen; moedigt de uitwisseling van beste praktijken en ervaringen tussen steden aan om een netwerk op te zetten voor maatregelen op het gebied van de instandhouding van bestuivers in steden; 29. benadrukt de voordelen van groene daken, verticale tuinen en duurzame stedelijke landbouwpraktijken bij het voorzien in habitats voor bestuivers, wat bijdraagt aan de veerkracht van steden en een betere levenskwaliteit; 30. wijst in dit verband op de sterke samenhang tussen het herziene EU-initiatief inzake bestuivers, het handhaven en verbeteren van natuurbescherming in het kader van de vogelrichtlijn (24) en de habitatrichtlijn (25) van de EU en de voorgestelde natuurherstelwet van de EU, waarbij wordt beoogd een trendmatige ombuiging van de achteruitgang van bestuivers te bewerkstelligen, met name door de nationale maatregelen voor natuurherstel af te stemmen op het desbetreffende beleid in het kader van het EU-initiatief inzake bestuivers; pleit voor maatregelen om het verlies aan biodiversiteit buiten beschermde gebieden aan te pakken; merkt op dat het herstel van natuur en ecosystemen in beschermde gebieden het constante verlies aan biodiversiteit en de aantasting van ecosystemen elders niet kan compenseren; 31. is verontrust over de aanhoudende teloorgang en versnippering van habitats en de nadelige effecten daarvan op tal van bestuivende insecten; verwelkomt in dit verband de toezegging van de Commissie om samen met de lidstaten een blauwdruk te ontwikkelen voor een netwerk van ecologische corridors voor bestuivers, of “Buzz Lines”, om bestaande natuurgebieden met elkaar te verbinden door middel van ecologische corridors en soorten in staat te stellen zich te verplaatsen op zoek naar voedsel, beschutting en plaatsen om nesten te bouwen en zich voort te planten; wijst op de noodzaak om overeenstemming te bereiken over een actieplan met termijnen en roept de lidstaten op zich in te zetten voor de uitvoering ervan; 32. benadrukt dat de lineaire infrastructuur in de EU zo ontworpen, beheerd en aangepast moet worden dat negatieve effecten in de vorm van habitatversnippering tot een minimum beperkt blijven en dat de continuïteit van het “Buzz Line”-netwerk niet aangetast mag worden; 33. verzoekt de lidstaten de soortendiversiteit van akkerbouwgewassen te bevorderen en de natuurlijke habitats voor bestuivers zoveel mogelijk in stand te houden; Monitoring en indicatoren 34. benadrukt dat landbouwers een essentiële rol spelen bij de instandhouding van habitats voor bestuivers en de bevordering van duurzame landbouwpraktijken die voorrang geven aan het welzijn van deze cruciale soorten en bijdragen tot het behoud van de biodiversiteit; vestigt in dit verband de aandacht op de landbouwpraktijken die reeds op lokaal niveau worden toegepast om habitats van bestuivers te beschermen; benadrukt tegelijkertijd het belang van een onafhankelijk netwerk van adviseurs om de verspreiding en doeltreffende uitvoering van bestuivervriendelijke maatregelen te bevorderen; 35. spoort aan tot het planten van planten die bestuivers aantrekken en tot het herstel van boomgaarden met meerdere soorten, die een bron van stuifmeel en nectar zijn; 36. verzoekt de Commissie en de lidstaten een gestandaardiseerd EU-monitoringsysteem voor bestuivers te ontwikkelen ter verbetering van de gegevensvergaring over de populatie bestuivers; benadrukt dat de gedetailleerdheid van de verzamelde gegevens het mogelijk moet maken jaarlijkse populatieveranderingen op te sporen die van betekenis zijn voor beleidsmaatregelen en instandhoudingsmaatregelen; verzoekt de lidstaten scholing en capaciteitsopbouw te ondersteunen om snel voor de personele middelen te zorgen die nodig zijn voor de monitoring van bestuivers; 37. is in dit verband ingenomen met het oorspronkelijke voorstel van deskundigen voor een EU-monitoringsysteem voor bestuivers (26) als basis voor de ontwikkeling van meer geavanceerde opties; verzoekt de Commissie deze technische werkzaamheden voort te zetten – in nauwe samenwerking met de lidstaten – met het oog op de totstandbrenging van een reeks begrote opties voor een EU-monitoringsysteem voor bestuivers; is van mening dat elke optie vergezeld moet gaan van een stappenplan voor de uitvoering, waarin lacunes in de technische capaciteiten in de lidstaten en de mogelijkheden om deze snel aan te pakken, worden toegelicht; 38. roept de Commissie op na te gaan of de strategische planningsinstrumenten voor het beheer van Natura 2000-gebieden, met inbegrip van de prioritaire actiekaders, eisen voor de bescherming van wilde bestuivers bevatten en tevens de door de lidstaten in de prioritaire actiekaders voorgestelde relevante maatregelen te beoordelen; 39. is van mening dat jaarlijkse monitoring van hoge kwaliteit, ondersteund door een voldoende groot aantal locaties in elke lidstaat om veranderingen in de talrijkheid en soortenrijkdom van verschillende bestuiversgroepen te kunnen detecteren, die ten minste om de drie jaar worden beoordeeld, van groot belang is om besluitvormingsprocessen te ondersteunen en te verbeteren, effectievere overheidsuitgaven te garanderen en de verantwoordingsplicht en het inzicht in de impact van beleid en wetgeving te vergroten; 40. waardeert de inzet van de Commissie om samen met de lidstaten en de EEA de EU-brede inventarisatie van belangrijke bestuiversgebieden tegen 2025 en de beoordelingen in het kader van de Rode Lijst voor belangrijke groepen bestuivende insecten tegen 2024 af te ronden; wijst op de inspanningen van de Commissie om de uitvoering van actieplannen voor soorten te ontwikkelen en te coördineren; verzoekt de lidstaten snel de nodige instandhoudingsmaatregelen uit te voeren op alle relevante bestuursniveaus en deskundigen en belanghebbenden te ondersteunen; moedigt de lidstaten voorts aan de huidige instandhoudingsinspanningen in beschermde gebieden te verbeteren en te overwegen nieuwe beschermde gebieden in te stellen voor vlinders, motten en andere wilde bestuivers, met name op de rode lijst geplaatste soorten; 41. juicht het werk en de resultaten van de eerdere en de lopende EU-initiatieven toe, waarbij de nadruk ligt op de monitoring van soorten, de toestand van habitats, verontreinigende stoffen in het milieu en bewustmaking; verzoekt de Commissie in dit verband een rechtsgrondslag en een duurzaam financieel kader vast te stellen voor de volgende initiatieven: SPRING (versterking van het herstel van bestuivers door middel van indicatoren en monitoring), Insignia (milieumonitoring van verontreinigende stoffen via honingbijen), EMBAL (Europese monitoring van biodiversiteit in agrarische landschappen), Lucas (Land Use Cover Area Frame Survey), STING (wetenschap en technologie voor bestuivende insecten), en eLTER (het Europese Long-Term Ecosystem Research), en het vergemakkelijken van de integratie van EMBAL en Insignia, alsmede het toekomstige EU-monitoringsysteem voor bestuivers, in het eLTER-kader; benadrukt dat de oorzaken van de afname van bestuivers gedurende lange perioden voortdurend moeten worden gemonitord; 42. herhaalt zijn oproep voor de integratie, uiterlijk in 2026, van een specifieke indicator voor bestuivers in het gemeenschappelijk landbouwbeleid, waarmee de impact van het beleid op zowel bestuivers als bestuiving zal worden geëvalueerd; Middelen, kennisdeling en capaciteitsopbouw 43. verzoekt de Commissie nieuwe manieren te zoeken voor de financiering van de maatregelen die nodig zijn om de doelstellingen van het EU-initiatief inzake bestuivers te verwezenlijken, onder meer door binnen het nieuwe meerjarig financieel kader na 2027 een natuurfonds op te richten; onderstreept dat het initiatief voldoende aanvullende financiële middelen moet mobiliseren en toezeggingen en investeringen op EU- en nationaal niveau op grote schaal en met spoed moet veiligstellen om het verlies aan bestuivers vóór 2030 een halt toe te kunnen roepen; verzoekt de Commissie een specifieke begrotingslijn voor te stellen ter ondersteuning van systematische biodiversiteitsmonitoring en indicatoren en rapportage over de vooruitgang, trends en drukfactoren in alle lidstaten; 44. verzoekt de betrokken directoraten-generaal van de Commissie en het EEA, de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid en het Europees Agentschap voor chemische stoffen de samenwerking te intensiveren om de vastgestelde gegevens en tekortkomingen in het beleid aan en op te vullen; is van mening dat de Commissie, de EU-agentschappen en de lidstaten het verzamelen, delen, beheren en genereren van nieuwe biodiversiteitsgegevens moeten verbeteren om de beleidsvorming te verbeteren en voor beleidscoherentie op alle niveaus te zorgen; 45. verzoekt de Commissie passende governance- en monitoringmechanismen op te zetten, met inbegrip van het toewijzen van duidelijke verantwoordelijkheden aan de diensten van de Commissie die betrokken zijn bij beleidsterreinen die relevant zijn voor wilde bestuivers; 46. verzoekt de Commissie en de lidstaten steun te verlenen aan onderzoek om de effecten van stoffen met hormoonontregelende eigenschappen voor bestuivers beter te begrijpen en beleid uit te voeren op basis van de meest recente wetenschappelijke gegevens over die effecten; 47. verzoekt de Commissie en de lidstaten om ondersteuning van onderzoek waarmee beter inzicht wordt verkregen in de interactie – ook in termen van concurrentie – tussen honingbijenvolkeren en inheemse/wilde bestuivers; 48. onderstreept het belang van de bescherming van bestuivers, niet alleen in de EU, maar wereldwijd, en roept de Commissie op om zich in te zetten voor relevante maatregelen met dit doel; 49. verzoekt de Commissie en de lidstaten zich actief in te zetten voor “bijendiplomatie” als instrument van buitenlands beleid ter bevordering van de integratie van bestuivers in het internationale beleid teneinde activiteiten te ondersteunen die bijdragen aan de ecologische en sociale veerkracht van ontwikkelingslanden en kwetsbare groepen; 50. erkent het belang van burgerwetenschappers, met inbegrip van landbouwers en taxonomen, die verder moeten worden ondersteund zodat zij hun deskundigheid en goede praktijken kunnen verdiepen en verspreiden in de lidstaten; wijst tegelijkertijd op de bevindingen van een onderzoek (27) dat in opdracht van de Commissie is uitgevoerd en in december 2022 is gepubliceerd, waaruit blijkt dat de deskundigheid vooral in de landen met de rijkste biodiversiteit te wensen overlaat en dat taxonomen overwegend mannelijk en vergrijsd zijn; wijst erop dat het ontbreken van taxonomische deskundigheid voor de gegevensverwerking en het gebrek aan taxonomische instrumenten belemmeringen vormen voor een doeltreffende vaststelling van programma’s voor burgerwetenschap en roept de Commissie en de lidstaten op deze tekortkomingen aan te pakken; waardeert het succesvolle werk van de “ambassadeurs van bestuivers” voor de bewustmaking en het motiveren van burgers en bedrijven; 51. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan om deskundigen, vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld en individuen kleinschalige subsidieregelingen te bieden om lokale en regionale acties voor bestuivers te ondersteunen en de oprichting van een EU-platform voor wilde bestuivers mogelijk te maken om hun inspanningen te coördineren en de uitwisseling van kennis op lange termijn te vergemakkelijken; 52. wijst op het potentieel van de opzet van lokale netwerken en platforms voor kennisuitwisseling waar landbouwers beste praktijken kunnen uitwisselen en kunnen bijdragen aan de instandhouding van de onmisbare bestuivers, terwijl tegelijkertijd de veerkracht van onze landbouwsystemen en de voedselzekerheid worden gewaarborgd; 53. roept de Commissie op om alle belangrijke groepen bestuivende insecten op te nemen in het taxonomische platform dat is ontwikkeld door de projecten Orbit en Taxo-fly, en om de functionaliteit ervan te waarborgen en te verbeteren door instrumenten te ontwikkelen voor taxonomen en burgerwetenschappers; 54. roept de Commissie en de lidstaten op om de coördinatie en toegankelijkheid van alle noodzakelijke middelen te waarborgen om de Europese vlindermonitoringsprogramma’s in de hele EU in stand te houden en te verbeteren, onder meer door het aantal vlindertransecten uit te breiden, zeldzame en bedreigde soorten te monitoren, real-time rapportagetechnologie te gebruiken en financiële steun op lange termijn te verlenen aan de aangewezen coördinatoren; roept de Commissie en de lidstaten op om een openbare EU-database op te zetten en up-to-date te houden die nodig zal zijn voor de toekomstige EU-regeling voor het monitoren van bestuivers; 55. verzoekt de Commissie en de lidstaten onderwijsprogramma’s voor bijenhouders en agronomiestudenten te ondersteunen met het oog op capaciteitsopbouw voor het beheer en de bevordering van biodiversiteit en bestuiving als ecosysteemdiensten; benadrukt dat stimuleringsregelingen nodig zijn om maatregelen te ondersteunen die de bestuiverspopulaties ten goede komen en dat boeren en andere landgebruikers hiertoe financieel ondersteund moeten worden; 56. onderstreept het belang van een open, constructieve en werkelijke dialoog tussen EU-instellingen en vertegenwoordigers van de betrokken autoriteiten op alle bestuursniveaus, deskundigen, bijenhouders en burgers, die de weg kunnen effenen voor nieuwe partnerschappen, acties en toezeggingen en een grotere betrokkenheid, zoals tijdens de EU Pollinator Week 2021: Een New Deal voor bestuivers; is van mening dat kennisuitwisseling, bewustmaking, capaciteitsopbouw en betrokkenheid van alle relevante belanghebbenden, burgerwetenschappers en jongeren die zich bezighouden met de bescherming van bestuivers, een voorwaarde zijn voor een succesvolle uitvoering van dit initiatief; o o o 57. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de regeringen en parlementen van de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien artikel 5 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, – gezien Protocol nr. 1 betreffende de rol van de nationale parlementen in de Europese Unie (1) , – gezien Protocol nr. 2 betreffende de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid (2) , – gezien het Interinstitutioneel Akkoord van 16 december 2003 “Beter wetgeven” (3) en de meest recente versie van het Interinstitutioneel Akkoord tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie van 13 april 2016 over beter wetgeven (4) , – gezien de op 22 juli 2011 tussen de bevoegde diensten van het Europees Parlement en de Raad overeengekomen praktische regelingen voor de toepassing van artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie bij akkoorden in eerste lezing, – gezien de jaarverslagen 2020, 2021 en 2022 van de Commissie over de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid en over de betrekkingen met de nationale parlementen van respectievelijk 23 juli 2021 ( COM(2021)0417 ), 1 augustus 2022 ( COM(2022)0366 ) en 12 oktober 2023 ( COM(2023)0640 ), – gezien zijn resolutie van 9 juni 2016 over een open, doeltreffend en onafhankelijk Europees ambtenarenapparaat (5) , – gezien zijn resolutie van 24 juni 2021 over gezonde regelgeving en subsidiariteit en evenredigheid in de Europese Unie – verslag over beter wetgeven betreffende de jaren 2017, 2018 en 2019 (6) , – gezien de mededeling van de Commissie van 29 april 2021 getiteld “Samen zorgen voor betere regelgeving” ( COM(2021)0219 ), – gezien zijn resolutie van 7 juli 2022 over betere regelgeving: samen zorgen voor betere regelgeving (7) , – gezien de mededeling van de Commissie van 23 oktober 2018 getiteld “Een grotere rol voor de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid bij de beleidsvorming van de EU” ( COM(2018)0703 ), – gezien de samenwerkingsovereenkomst tussen het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s, ondertekend op 5 februari 2014, – gezien alle eerdere mededelingen van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Europees Comité van de Regio’s over de noodzaak van betere regelgeving teneinde betere resultaten te bereiken ten gunste van de EU-burgers, – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie constitutionele zaken, – gezien het verslag van de Commissie juridische zaken ( A9-0310/2023 ), A. overwegende dat de Commissie sinds 2018 uitvoering geeft aan haar versterkte agenda voor betere regelgeving en zich in dat kader inzet voor de integratie van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid in alle stadia van de beleidsvorming; overwegende dat zij tegenwoordig haar verslagen over de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid bij het opstellen van EU-wetgeving samenvoegt met haar verslagen over de betrekkingen met de nationale parlementen, waardoor de standpunten van de nationale parlementen zichtbaarder worden en overlappingen tussen de twee soorten jaarverslagen worden voorkomen; B. overwegende dat het nog steeds noodzakelijk is dat onnodige regeldruk wordt verlicht, om ervoor te zorgen dat met EU-wetgeving de beoogde doelen worden bereikt, maar met minder onnodige kosten, met name voor micro-, kleine en middelgrote ondernemingen; overwegende dat betere regelgeving iedereen ten goede moet komen en de belangen van de Europese samenleving moet dienen; C. overwegende dat het waarborgen van de samenhang van de EU-wetgeving de tenuitvoerlegging ervan aanzienlijk kan vergemakkelijken; D. overwegende dat de Raad voor regelgevingstoetsing onder meer bevoegd is om de kwaliteit van effectbeoordelingen te toetsen; E. overwegende dat de nationale parlementen een belangrijke rol hebben als hoeders van het subsidiariteitsbeginsel en het recht hebben controle uit te oefenen via het systeem voor vroegtijdige waarschuwing (EWS), op grond waarvan een nationaal parlement en/of kamer van een nationaal parlement een gemotiveerd advies kan uitbrengen indien een wetgevingsvoorstel in strijd wordt geacht met het subsidiariteitsbeginsel; Subsidiariteit 1. wijst erop dat het subsidiariteitsbeginsel, dat verankerd is in artikel 5 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, tot doel heeft te waarborgen dat besluiten zo dicht mogelijk bij de burgers worden genomen en dat permanent wordt nagegaan of optreden op EU-niveau gerechtvaardigd is; wijst er voorts op dat het evenredigheidsbeginsel met zich meebrengt dat het optreden van de EU niet verder mag gaan dan wat nodig is om de doelstellingen van de Verdragen te verwezenlijken; 2. is ingenomen met de maatregel om de periode van 20 december tot en met 10 januari niet mee te tellen bij de berekening van de periode van acht weken waarin nationale parlementen hun gemotiveerde adviezen kunnen indienen, waardoor nationale parlementen meer ruimte krijgen om hun taak op doeltreffende wijze te vervullen, wijst erop dat deze maatregel reeds tot positieve resultaten heeft geleid, en verzoekt de Commissie de mogelijkheid van een verdere verlenging van die periode te evalueren; 3. wijst erop dat het aantal gemotiveerde adviezen van nationale parlementen in de EU in 2020 op 9 lag, in 2021 op 16 en in 2022 op 34; benadrukt dat de nationale parlementen van de EU sinds de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon in 2009 slechts drie keer het systeem voor vroegtijdige waarschuwing, de “gele kaart”, hebben geactiveerd en dat de “oranje kaart” (het systeem waarbij de helft van de nationale parlementen bezwaar aantekent tegen een voorstel van de Commissie) nog nooit is gebruikt; 4. wijst erop dat van de 16 gemotiveerde adviezen die in 2021 werden ingediend, 9 gemotiveerde adviezen betrekking hadden op het “Fit for 55”-pakket, 3 op het pakket Europese gezondheidsunie, 2 op het migratie- en asielpact, 1 op het voorstel voor een richtlijn betreffende toereikende minimumlonen in de EU en 1 op het voorstel tot wijziging van de btw-richtlijn (8) wat betreft de toekenning van uitvoeringsbevoegdheden aan de Commissie om de betekenis van de termen die in sommige bepalingen van die richtlijn worden gebruikt, te bepalen; merkt voorts op dat van de 9 in 2020 ingediende gemotiveerde adviezen er 3 betrekking hadden op het voorstel voor een verordening tot vaststelling van een kader voor de totstandbrenging van klimaatneutraliteit (Europese klimaatwet (9) ), dat door de Commissie op 4 maart 2020 werd goedgekeurd; 5. stelt voorts vast dat in 2020 door slechts 8 van de in totaal 39 kamers van nationale parlementen gemotiveerde adviezen werden ingediend, en dat dit aantal in 2021 daalde naar 7 en vervolgens in 2022 steeg tot 13; 6. merkt op dat nationale parlementen in 2021 in totaal 360 gemotiveerde adviezen indienden, terwijl dat er in 2020 slechts 225 waren; stelt echter ook vast dat de trend van het aantal adviezen en gemotiveerde adviezen in de periode 2007-2022 laat zien dat de nationale parlementen in toenemende mate vragen om meer politieke dialoog en een grotere betrokkenheid bij debatten over het EU-beleid; 7. verzoekt de Commissie meer rekening te houden met de adviezen van het Europees Comité van de Regio’s via het netwerk voor subsidiariteitstoezicht, dat is opgericht voor het vergemakkelijken van de uitwisseling van informatie tussen regionale en lokale overheden en de Unie over de verschillende wetgevingsvoorstellen die na de goedkeuring ervan rechtstreekse gevolgen zullen hebben voor deze organen en voor het beleid waarvoor zij verantwoordelijk zijn; Bevordering van de inclusie van nationale parlementen 8. wijst erop dat de deelname van nationale parlementen aan het wetgevingsproces op EU-niveau belangrijk is; wijst erop dat de nationale parlementen een belangrijke rol spelen bij de toetsing van ontwerpwetgeving van de EU en dat zij hiermee een bijdrage leveren aan de legitimiteit en de kwaliteit van EU-wetgeving; merkt op dat er wat betreft de bestaande vormen van samenwerking met nationale parlementen ruimte is voor verbetering; pleit ervoor dat het Interparlementair EU-informatie-uitwisselingssysteem (IPEX), dat gebruikt wordt voor elektronische uitwisseling van EU-gerelateerde informatie tussen de nationale parlementen van de lidstaten en het Europees Parlement, verder wordt verfijnd, en dat er in dit systeem een doeltreffend kennisgevingssysteem wordt geïntegreerd ten behoeve van nationale parlementsleden; 9. benadrukt dat het belangrijk is de dialoog tussen de leden van nationale parlementen en van het Europees Parlement te bevorderen; benadrukt dat de commissies van het Europees Parlement rechtstreeks moeten samenwerken met de nationale parlementen op het gebied van specifieke thematische aandachtspunten; verzoekt de Commissie na te gaan of de EU de nationale parlementen in een vroeger stadium bij de wetgevingsprocedure kan betrekken, meer bepaald wanneer raadplegingen plaatsvinden; 10. moedigt de nationale parlementen aan om in hun definitieve gemotiveerde adviezen die naar de voorzitters van het Parlement, de Raad en de Commissie worden verstuurd, rekening te houden met de gemotiveerde adviezen van regionale parlementen met wetgevende bevoegdheden, vooral wanneer regionale exclusieve bevoegdheden in het geding kunnen zijn; 11. is ingenomen met het besluit van de Commissie om, als zeven of meer nationale parlementen een gemotiveerd advies hebben ingediend maar de drempel voor het initiëren van de “gele kaart”-procedure niet is bereikt, een gecombineerd antwoord te geven; dringt erop aan dat elk gemotiveerd advies van een nationaal parlement uitgebreid wordt beantwoord door de Commissie; 12. stelt voor dat de Commissie juridische zaken een diepgaande discussie organiseert over de met redenen omklede adviezen die door de nationale parlementen worden ingediend, en haar leden erop attendeert wanneer ten minste twee met redenen omklede adviezen betrekking hebben op hetzelfde voorstel; 13. herinnert aan het fundamentele belang van parlementaire controle in het wetgevingsproces van de Unie en herhaalt zijn oproep om het Parlement het recht van initiatief te verlenen om beleidsvoorstellen in te dienen; 14. deelt de bezorgdheid van de nationale parlementen over het feit dat de Commissie, als zij voorstellen voor wetgeving indient, deze ontoereikend feitelijk onderbouwt, waardoor het voor de nationale parlementen onmogelijk is om de naleving van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid op gedegen wijze te toetsen; Zorgen voor gezonde regelgeving en betere EU-wetgeving met het oog op een doeltreffende interne markt 15. steunt nog altijd de toezegging van de Commissie om eerst een evaluatie uit te voeren alvorens mogelijke wetswijzigingen of nieuwe initiatieven in overweging te nemen; is van mening dat de EU en de autoriteiten van de lidstaten nauw moeten blijven samenwerken om ervoor te zorgen dat de werkelijke gevolgen van de EU-regelgeving voor burgers en bedrijven, met name kmo’s, beter in kaart worden gebracht; benadrukt het belang van de toepassing en tenuitvoerlegging van het “denk eerst klein”-beginsel; 16. benadrukt dat de effectbeoordeling een belangrijk instrument van het programma “Betere regelgeving” is, dat ertoe dient om de naleving van het subsidiariteits- en het evenredigheidsbeginsel te waarborgen en dat bovendien bijdraagt aan de bevordering van de verantwoordingsplicht ten aanzien van initiatieven van de Commissie die aanzienlijke economische, sociale of milieueffecten kunnen hebben; verzoekt de Commissie om voor het opstellen van wetgevingsvoorstellen gendereffectbeoordelingen uit te voeren; 17. roept de Commissie op een meer geïntegreerde benadering van duurzaamheid te ontwikkelen waarbij beter rekening wordt gehouden met de wisselwerking tussen de economische, sociale en milieueffecten van EU-beleid en -wetgeving; is van mening dat bij effectbeoordelingen in gelijke mate aandacht moet worden besteed aan de evaluatie van deze effecten; benadrukt dat er aanvullende instrumenten moeten worden ontwikkeld om de sociale en milieueffecten van nieuwe beleidsmaatregelen, initiatieven en wetgeving te beoordelen in gevallen waarin de bestaande instrumenten ontoereikend zijn, teneinde te waarborgen dat de beleidsambities van de Green Deal en de samenhang daarvan met de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de VN meer aandacht krijgen in de effectbeoordelingen van de Commissie; 18. merkt op dat de Raad voor regelgevingstoetsing in het jaar 2020 in totaal 53 effectbeoordelingen onder de loep heeft genomen en het in 12 gevallen nodig vond dat de analyse van de subsidiariteit en de EU-meerwaarde werd verbeterd, en dat 30 adviezen van de raad opmerkingen bevatten over evenredigheid; stelt vast dat de Raad voor regelgevingstoetsing in het jaar 2018 in totaal 75 effectbeoordelingen onder de loep heeft genomen en het in 16 gevallen nodig vond dat de analyse van de subsidiariteit en de EU-meerwaarde werd verbeterd, en dat 47 adviezen van de raad opmerkingen bevatten over verbetering van de analyse van de evenredigheid en het vergelijken van verschillende beleidsopties; wijst erop dat de Raad voor regelgevingstoetsing in het jaar 2019 slechts één effectbeoordeling heeft onderzocht; 19. benadrukt dat de Raad voor regelgevingstoetsing ernaar streeft het werk van de Commissie doeltreffend en op onafhankelijke en onpartijdige wijze te contoleren; dringt er in dit verband op aan de onafhankelijkheid van de raad beter te waarborgen, onder meer door te zorgen voor een evenwichtige samenstelling die een breed scala aan achtergronden en bevoegdheden weerspiegelt; dringt aan op meer transparantie van de raad, onder meer door al zijn adviezen onmiddellijk na goedkeuring bekend te maken, door zijn vergaderingen met belangengroepen te melden en door het gebruik van het transparantieregister verplicht te stellen voor zijn leden; onderstreept dat de Commissie weliswaar rekening moet houden met het advies van de raad om effectbeoordelingen, evaluaties en geschiktheidscontroles te verbeteren, maar dat het op geen enkele wijze afbreuk mag doen aan het vermogen van de Commissie om wetgeving voor te stellen; dringt aan op nauwere samenwerking tussen de raad en de medewetgevers; 20. is verheugd over de toezegging van de Commissie om EU-wetgevingsvoorstellen aan een kmo-toets te onderwerpen; is ingenomen met het feit dat de toegankelijkheid van die toets is verbeterd; betreurt echter dat de kmo-toets niet systematisch en consequent wordt uitgevoerd; vindt dat de kmo-toets bindend zou moeten zijn en tijdens het wetgevingsproces meerdere malen uitgevoerd moet worden om te zorgen voor duidelijke en voorspelbare EU-wetgeving; pleit ervoor dat in het kader van de kmo-toets onderscheid wordt gemaakt tussen verschillende soorten kmo’s naargelang hun omvang, om de evenredigheid te waarborgen; benadrukt dat de uitvoering en kwaliteit van de kmo-toets moeten worden gemonitord en beoordeeld; 21. wijst erop dat de kwaliteit van het regelgevingskader van de EU bepalend is voor het concurrentievermogen van de Unie; is ingenomen met de mededeling van de Commissie getiteld “Concurrentievermogen van de EU op lange termijn: blik op de periode na 2030” (10) en de toezegging die de Commissie hierin doet om te onderzoeken hoe de cumulatieve effecten van de verschillende beleidsmaatregelen beter kunnen worden beoordeeld met het oog op de ontwikkeling van een methodologie, als aanvulling op de concurrentievermogenstoets die momenteel in het kader van effectbeoordelingen wordt uitgevoerd (11) ; betreurt echter dat de beloofde methodologie nog niet is ontwikkeld en dat in het kader van de concurrentievermogenstoets die momenteel wordt uitgevoerd uitsluitend wordt gekeken naar afzonderlijke wetgevingsvoorstellen; dringt er om die reden bij de Commissie op aan om per direct een omvattende methodologie te ontwikkelen waarbij wordt gekeken naar de cumulatieve effecten van de uiteenlopende beleidsmaatregelen op het concurrentievermogen van de EU; dringt er voorts op aan dat de concurrentievermogenstoets niet alleen wordt uitgevoerd bij effectbeoordelingen met betrekking tot afzonderlijke EU-wetgevingsvoorstellen, maar ook bij wetgevingspakketten (12) en bij het werkprogramma van de Commissie als geheel; 22. stelt met bezorgdheid vast dat in het jaar 2022 bij 58 % van de effectbeoordelingen niet was voorzien in een toereikende kwantificering van de kosten met betrekking tot de “one in, one out”-benadering (13) ; dringt er daarom bij de Commissie op aan om de toepassing van de “one in, one out”-benadering in het wetgevingsproces te verduidelijken, zorgvuldiger aan te geven welke kosten en baten hierbij in aanmerking worden genomen en duidelijke informatie te verstrekken over hoe de bestaande regeldruk daarbij wordt verminderd; 23. maakt zich zorgen over de mogelijk onbedoelde gevolgen van bepaalde EU-wetgeving voor burgers en bedrijven, die de overgang naar een duurzame economie belemmert; onderstreept het belang van een holistische benadering ten aanzien van ex-postevaluaties; roept de Commissie daarom op om gedegen ex-postpraktijkcontroles uit te voeren, zodat duidelijk wordt wat de eventuele ondersteunende beste praktijken zijn en welke struikelblokken er zijn, zoals administratieve belemmeringen, die burgers en bedrijven ervan weerhouden om de noodzakelijke duurzame overgang te maken; 24. dringt aan op meer transparantie in de besluitvormingsprocessen binnen alle instellingen; betreurt het gebrek aan transparantie van de Raad en zijn praktijk om documenten onterecht aan te merken als vertrouwelijk; dringt er bij de Raad op aan meer documenten openbaar te maken, met name de standpunten van de lidstaten, zodat het publiek zich op de hoogte kan stellen van het standpunt van zijn regering en de controle door de nationale parlementen wordt verbeterd; 25. benadrukt dat het ontbreken van een in de hele Unie van toepassing zijnde samenhangende en uitgebreide reeks gecodificeerde regels inzake goed bestuur, het voor burgers en bedrijven moeilijk maakt om hun rechten uit hoofde van het Unierecht gemakkelijk en volledig te begrijpen; is van mening dat met de codificatie van de regels inzake goed bestuur de rechten van de burgers zouden worden versterkt en de transparantie zou worden verbeterd, en ook tegemoet zou worden gekomen aan de investerings- en hervormingsbehoeften in de Europese Unie; verzoekt de Commissie een wetgevingsvoorstel inzake een Europese wet bestuursprocesrecht in te dienen en daarbij rekening te houden met de door het Parlement genomen stappen op dit terrein; o o o 26. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, het Europees Comité van de Regio’s, het Europees Economisch en Sociaal Comité en de nationale parlementen van de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), en met name de artikelen 2 en 3, – gezien de jaarverslagen van de Commissie over de controle op de toepassing van het EU-recht 2020, 2021 en 2022 van respectievelijk 23 juli 2021 ( COM(2021)0432 ), 15 juli 2022 ( COM(2022)0344 ) en 14 juli 2023 ( COM(2023)0453 ), – gezien zijn resolutie van 9 juni 2016 over een open, doeltreffend en onafhankelijk Europees ambtenarenapparaat (1) , – gezien zijn resolutie van 7 juli 2022, getiteld: “Betere regelgeving: samen zorgen voor betere regelgeving” (2) , – gezien zijn resolutie van 20 januari 2021 over de toepassing van het EU-recht in 2017, 2018 en 2019 (3) , – gezien het Interinstitutioneel Akkoord tussen het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie over beter wetgeven van 13 april 2016 (4) , – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien de brieven van de Commissie constitutionele zaken en de Commissie verzoekschriften, – gezien het verslag van de Commissie juridische zaken ( A9-0328/2023 ), A. overwegende dat overeenkomstig artikel 4, lid 3, VEU en artikel 288, derde alinea, en artikel 291, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) de lidstaten primair verantwoordelijk zijn voor de correcte, harmonieuze en tijdige omzetting, toepassing en uitvoering van het EU-recht; overwegende dat Europese wetgeving zo moet worden geformuleerd dat deze gemakkelijk in nationaal recht kan worden omgezet; B. overwegende dat het aantal inbreukprocedures wegens het niet toepassen van de regels inzake de eengemaakte markt tussen 2020 en 2022 sterk is gedaald, en wel met 80 %; overwegende dat zonder toezicht en doeltreffende en efficiënte handhaving door de Commissie de grensoverschrijdende handel en het vrije verkeer van personen, goederen, kapitaal en diensten in de EU ernstig in gevaar zouden kunnen komen; overwegende dat de Commissie handhavingsmaatregelen moet nemen om alle rechten uit hoofde van het EU-recht te waarborgen, met name de mensenrechten, het milieu en de bescherming van de rechten en vrijheden van burgers in de hele EU; C. overwegende dat het milieu in 2020 met afstand het beleidsterrein bij uitstek was waarop inbreukprocedures werden ingesteld, met 236 procedures; overwegende dat het aantal procedures in 2021 weliswaar afnam, maar dat het milieu in 2022 nog steeds de derde plaats innam wat betreft het aantal nieuwe inbreukprocedures; overwegende dat het milieu in 2020, 2021 en 2022 eveneens met afstand het beleidsterrein bij uitstek was wat betreft het aantal inbreukprocedures dat aan het einde van het jaar nog open stond, met 445 procedures in 2020, 356 procedures in 2021 en 369 procedures in 2022; D. overwegende dat de Commissie de voorkeur lijkt te geven aan een dialoog met de nationale autoriteiten om inbreukprocedures te beslechten, in plaats van lidstaten voor het Hof van Justitie van de Europese Unie (hierna: HvJ-EU) te dagen, wat zij beschouwt als een laatste redmiddel, met name in procedures betreffende de schending van de rechtsstaat en de bescherming van de grondrechten; overwegende dat de Commissie in 2016 met betrekking tot haar werkzaamheden in verband met inbreukprocedures en de behandeling van klachten heeft besloten prioriteit te geven aan de ernstigste inbreuken op het EU-recht waardoor de belangen van burgers en bedrijven aanzienlijk worden geschaad; overwegende dat 2017 het eerste jaar was waarin de Commissie deze nieuwe, meer gerichte aanpak volgde; E. overwegende dat de georganiseerde misdaad een belangrijke bedreiging vormt voor de Europese veiligheid, burgers, bedrijven en overheidsinstellingen; overwegende dat toezicht op de correcte omzetting van de antiwitwaswetgeving van cruciaal belang is om te voorkomen dat criminelen profiteren van de opbrengst van hun misdrijven; Controle op en waarborging van de toepassing van het EU-recht 1. waardeert de verslagen van de Commissie over de controle op de toepassing van het EU-recht 2020, 2021 en 2022; is van mening dat deze verslagen cruciale instrumenten zijn om het onderzoek naar de correcte omzetting en uitvoering van het EU-recht mogelijk te maken, en erkent dat deze verslagen de EU-wetgevers in staat stellen mogelijke problemen op te sporen en oplossingen te vinden; merkt op dat bijna de helft van de inbreukprocedures die de Commissie heeft ingesteld vanwege de onjuiste toepassing van het EU-recht of de non-conformiteit van nationale regels met het EU-recht betrekking heeft op het milieu, werkgelegenheid, vervoer en mobiliteit, of de eengemaakte markt; 2. constateert dat het aantal nieuwe door de Commissie ingestelde inbreukprocedures is gedaald, van 903 zaken in 2020 tot 551 zaken in 2022; wijst erop dat het totale aantal inbreukprocedures met betrekking tot de eengemaakte markt - afgesloten zaken niet meegerekend - zorgwekkend veel lager is dan tijdens vorige termijnen van de Commissie; begrijpt dat dit te maken heeft met de COVID-19-pandemie en het lagere aantal vastgestelde wetgevingsinstrumenten, aangezien de meeste inbreukprocedures verband houden met laattijdige omzetting; beseft tevens dat het belangrijk is dat de Commissie in de precontentieuze fase met de lidstaten in dialoog treedt; is echter van mening dat een situatie waarin de Commissie vrijwel uitsluitend vertrouwt op dialoog en informele diplomatie kan uitmonden in handjeklap met de lidstaten of ertoe kan leiden dat de Commissie dubbele maatstaven hanteert; betreurt dan ook dat de Commissie terughoudend lijkt te zijn om lidstaten voor het HvJ-EU te dagen in gevallen waarin dat wenselijk is; verzoekt de Commissie om nader te specificeren op welke wijze zij prioriteit geeft aan ernstige inbreuken op het EU-recht en meer inzicht te geven in de criteria die zij daarbij hanteert, en juridische opheldering te verstrekken over belangrijke begrippen die verband houden met de door haar uitgevoerde controle op de handhaving van het EU-recht, zoals “kwesties van de bredere beginselen” en “systematisch verzuim om het EU-recht te handhaven”; pleit ervoor dat de Commissie de periode waarin zij in dialoog blijft met de lidstaten verkort, dat zij het tijdschema voor inbreukprocedures verduidelijkt en zoveel mogelijk beperkt, en dat zij niet terugschrikt voor het aanspannen van een rechtszaak aangezien dit van cruciaal belang is om een einde te maken aan de schendingen van het EU-recht door lidstaten, om de bescherming van EU-burgers te waarborgen alsook om regelgevingsconvergentie in de hele eengemaakte markt te garanderen; 3. benadrukt het belang van de rechtsstaat als voorwaarde voor het adequaat controleren en toepassen van het EU-recht; geeft uiting aan zijn bezorgdheid over het aantal inbreukprocedures in verband met de rechtsstaat; beklemtoont dat de mechanismen om te zorgen voor de inachtneming van de rechtsstaat, zoals de jaarlijkse verslagen over de rechtsstaat en de verordening inzake conditionaliteit met betrekking tot de rechtsstaat (5) , moeten worden versterkt in overeenstemming met de beginselen van bevoegdheidstoedeling, subsidiariteit en evenredigheid die neergelegd zijn in artikel 5 VEU; herhaalt zijn verzoek aan de Commissie en de Raad om onmiddellijk onderhandelingen aan te gaan met het Parlement over de instelling van een EU-mechanisme voor democratie, de rechtsstaat en grondrechten, waarvoor overeenkomstig artikel 295 VWEU een interinstitutioneel akkoord moet worden gesloten, met inbegrip van een jaarlijks monitoringverslag over de naleving van de waarden van de Unie waarbij alle aspecten van artikel 2 VEU aan bod komen; 4. is bezorgd over het enorme aantal lopende inbreukprocedures die de Commissie jarenlang in de precontentieuze fase heeft laten hangen zonder de betrokken lidstaten te dagen voor het HvJ-EU, ondanks hun aanhoudende verzuim om het desbetreffende EU-recht te handhaven of de bepalingen van het EU-recht correct om te zetten in hun respectieve nationale rechtsstelsels; wijst erop dat dit volgens de Ombudsman in bepaalde gevallen aangemerkt dient te worden als wanbeheer (6) ; verzoekt de lidstaten adequate coördinatiemechanismen vast te stellen voor de omzetting van EU-recht, zodat de verschillende betrokken overheidsdiensten efficiënt kunnen samenwerken bij de vaststelling van omzettingsmaatregelen; 5. is van mening dat een snelle actie ter beëindiging van schendingen van het EU-recht door de lidstaten van cruciaal belang is voor de volledige bescherming van de rechten van de burgers, en dat dit kan worden bereikt door een korter en duidelijk tijdschema vast te stellen en de wettelijke regels inzake inbreukprocedures en inzake de voorlegging van een zaak aan het HvJ-EU in geval van aanhoudende schendingen van het EU-recht aan te scherpen; 6. beklemtoont dat de Commissie over een aantal instrumenten beschikt om lidstaten te helpen bij de correcte en tijdige omzetting, toepassing en uitvoering van het EU-recht, waaronder richtsnoeren, uitvoeringsplannen, deskundigengroepen, toelichtende documenten, opleidingscursussen en workshops; benadrukt dat sommige van deze instrumenten worden gebruikt als preventieve instrumenten, terwijl andere parallel met inbreukprocedures kunnen worden ingezet teneinde een oplossing te vinden voor vastgestelde inbreuken op het EU-recht en zo te voorkomen dat de zaak aan het HvJ-EU wordt voorgelegd; verzoekt de Commissie tijdens het proces van omzetting van EU-wetgeving waar mogelijk meer ondersteuning te bieden aan de bevoegde nationale en regionale autoriteiten; 7. is er ten zeerste van overtuigd dat aan de arresten van het HvJ-EU zo volledig mogelijk uitvoering moet worden gegeven door de lidstaten; beklemtoont dat een oppervlakkige tenuitvoerlegging daarvan, gevolgd door de invoering van nieuwe wetten en beleidsmaatregelen met dezelfde tekortkomingen als die welke eerder door het HvJ-EU zijn vastgesteld, moet worden beantwoord met het instellen van inbreukprocedures; 8. stelt vast dat het aantal nieuwe EU Pilot-zaken toenam van 212 zaken in 2020 tot 279 in 2022; merkt op dat van de 279 zaken in 2022, 51 zaken werden opgestart naar aanleiding van een klacht en dat 228 zaken werden ingeleid door de Commissie na een onderzoek op eigen initiatief; 9. is ingenomen met de oprichting, in 2020, van de taskforce voor de handhaving van de eengemaakte markt (SMET), bestaande uit vertegenwoordigers van de relevante nationale autoriteiten en de Commissie; dringt erop aan dat de taskforce intensief samenwerkt met het bestaande Solvit-netwerk; is verheugd dat momenteel wordt onderzocht welke bijdrage de SMET zou kunnen leveren bij het omgaan met zaken waarin sprake is van een onjuiste toepassing van het EU-recht en die het Solvit-netwerk niet heeft kunnen aanpakken; is ingenomen met de lopende rapportage over structurele Solvit-gevallen die door de SMET ter hand genomen zouden kunnen worden; verzoekt de Commissie, gezien het feit dat de steun voor het bestaande Solvit-netwerk beperkt is, om met name in grensoverschrijdende gevallen waarin overheidsinstanties de rechten van burgers en bedrijven schenden, de mogelijkheden te onderzoeken van rechterlijke bevelen die binnen drie maanden op Unieniveau juridische duidelijkheid zouden verschaffen, bijvoorbeeld gegeven door het HvJ-EU, teneinde de correcte omzetting, toepassing en uitvoering van het EU-recht in alle lidstaten te waarborgen; 10. herinnert eraan dat de EU zich heeft voorgenomen om uiterlijk in 2050 van Europa het eerste klimaatneutrale continent te maken; beklemtoont dat de lidstaten met het oog op de verwezenlijking van de klimaatdoelstellingen uit hoofde van de governanceverordening (7) hun eerste langetermijnstrategieën moesten opstellen met een perspectief van minstens 30 jaar; merkt op dat de Commissie in 2022 tegen vier lidstaten inbreukprocedures heeft ingesteld omdat zij deze strategieën niet hebben aangemeld bij haar; verzoekt de lidstaten hun langetermijnstrategieën dringend en op gedegen wijze vast te stellen en uit te voeren; 11. uit zich bezorgd over de ernstige gebreken in de toepassing van het energie- en milieurecht van de EU; wijst met name op de door de Commissie in talrijke lidstaten vastgestelde tekortkomingen op het gebied van de omzetting van de richtlijn energieprestatie van gebouwen (8) , de richtlijn energie-efficiëntie (9) , de richtlijn hernieuwbare energie (10) en de richtlijn kunststoffen voor eenmalig gebruik (11) ; dringt er bij de lidstaten op aan dat zij deze wetgeving correct omzetten; 12. maakt zich zorgen over de ernstige tekortkomingen en vertragingen bij de toepassing van het EU-recht op het gebied van werkgelegenheid, sociale zaken en inclusie; merkt met bezorgdheid op dat de Commissie in 2022 inbreukprocedures heeft ingesteld tegen 19 lidstaten vanwege het niet volledig omzetten van de richtlijn betreffende het evenwicht tussen werk en privéleven (12) , en tegen nog eens 19 lidstaten vanwege het niet omzetten van EU-regels inzake transparante en voorspelbare arbeidsvoorwaarden; 13. beklemtoont dat er op EU-niveau actie moet worden ondernomen om haatzaaiende uitlatingen en discriminatie te bestrijden; is ingenomen met de inspanningen van de Commissie om lhbtiq+-personen te beschermen tegen discriminatie, onder meer door Hongarije voor het HvJ-EU te dagen vanwege nationale regels die personen discrimineren op grond van hun seksuele geaardheid en genderidentiteit; dringt er bij de lidstaten, en met name Hongarije, op aan ervoor te zorgen dat de nationale wetgeving volledig in overeenstemming is met de in het EU-recht verankerde grondrechten; maakt zich grote zorgen dat de verslechtering van de mediavrijheid ertoe bijdraagt dat minderheden, met inbegrip van lhbtiq+-personen, steeds vaker een doelwit worden; is in dit verband ingenomen met de inspanningen van de Commissie om de mediavrijheid en de pluriformiteit van de media te handhaven, en met haar beslissing om Hongarije voor het HvJ-EU te dagen vanwege een gestelde schending van de vrijheid van meningsuiting zoals verankerd in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie; Harmonisatie van de tenuitvoerlegging van het EU-recht 14. verzoekt de Commissie en de lidstaten gezamenlijk en consequent op te treden om problemen in verband met gold-plating (overregulering) te voorkomen; merkt op dat de lidstaten niet mogen worden belet om, als er in de EU-wetgeving slechts minimumnormen zijn vastgelegd, ambitieuzere maatregelen te behouden of te nemen en striktere normen op het gebied van sociale bescherming, milieu-, en consumentenbescherming vast te stellen, maar dat daarbij voorkomen moet worden dat de administratieve belasting onnodig toeneemt, met name voor kmo’s, en er zelfs gestreefd moet worden naar vermindering van administratieve lasten om versnippering op de eengemaakte markt te voorkomen; nodigt de Commissie in dit verband uit om de lidstaten te ondersteunen teneinde overregulering te voorkomen, onder meer door de noodzaak, de evenredigheid en de haalbaarheid van dergelijke nationale bepalingen te beoordelen en na te gaan of zij de beoogde beleidsdoelstellingen in de weg staan in vergelijking met de relevante EU-wetgeving en de nationale wetgeving van andere lidstaten, alsmede de mogelijke gevolgen van dergelijke normen voor het nationale ondernemingsklimaat in de betreffende lidstaat te beoordelen, teneinde concurrentienadelen te voorkomen en geharmoniseerde regels voor het bedrijfsleven te waarborgen; 15. is van mening dat, om de problemen in verband met de omzetting op nationaal niveau te verminderen, het Parlement, de Raad en de Commissie, wanneer de Verdragen dit toestaan, de voorkeur moeten geven aan de rechtsvorm van verordeningen boven die van richtlijnen en zich moeten concentreren op de vaststelling van EU-wetgeving die is opgesteld conform de beginselen van juridische duidelijkheid, transparantie en rechtszekerheid, zodat deze gemakkelijk kan worden omgezet en een specifieke Europese meerwaarde heeft; betreurt dat het wetgevingsproces van de EU al te vaak neerkomt op dubbelzinnige compromissen tussen de drie instellingen; vindt het belangrijk dat in het Unierecht op heldere wijze wordt vastgelegd wat de rechten en verplichtingen van de adressaten ervan zijn, met name de rechten en verplichtingen van EU-instellingen en lidstaten; 16. benadrukt dat het ontbreken van een in de hele Unie van toepassing zijnde samenhangende en uitgebreide reeks gecodificeerde regels inzake goed bestuur, het voor burgers en bedrijven moeilijk maakt om hun rechten uit hoofde van het Unierecht gemakkelijk en volledig te begrijpen; benadrukt derhalve dat het codificeren van regels inzake goed bestuur in de vorm van een verordening waarin de verschillende aspecten van de administratieve procedure worden vastgelegd, waaronder kennisgevingen, bindende termijnen, het recht om te worden gehoord en het recht van eenieder op toegang tot zijn dossier, zou gelijkstaan aan het versterken van de rechten van burgers en transparantie; is van mening dat met een dergelijke verordening de doeltreffendheid, doelmatigheid en capaciteit van het openbaar bestuur en overheidsdiensten zou worden opgevoerd en aldus tegemoet zou worden gekomen aan de behoefte aan investeringen en hervormingen in de Europese Unie; 17. verzoekt de Commissie toezicht te blijven houden op de toepassing van het EU-recht en het concurrentieverstorende effect van territoriale leveringsbeperkingen aan te pakken, teneinde een volledig functionerende eengemaakte markt tot stand te brengen en de potentiële voordelen daarvan voor consumenten ten volle te benutten; herhaalt dat territoriale leveringsbeperkingen het gevolg kunnen zijn van verschillende praktijken, zoals weigeren te leveren of dreigen met het stopzetten van leveringen aan een bepaalde distributeur, de verkoophoeveelheden beperken, zonder opgave van redenen per lidstaat een ander productaanbod leveren en andere prijsstellingen hanteren, en de taalopties voor productverpakkingen beperken; 18. stelt met bezorgdheid vast dat de gemiddelde omzettingstijd in de EU is toegenomen, en dat het omzetten van richtlijnen in nationale wetgeving in 2019 gemiddeld drie maanden langer heeft geduurd dan in 2018; o o o 19. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, het Europees Comité van de Regio’s, het Europees Economisch en Sociaal Comité en de nationale parlementen van de lidstaten.