Het Europees Parlement, – gezien de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 (1) , – gezien de geconsolideerde jaarrekening van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 ( COM(2024)0272 – C10-0067/2024) (2) , – gezien het verslag van de Commissie betreffende de follow-up van de kwijting voor het begrotingsjaar 2022 ( COM(2024)0267 ) en de gedetailleerde antwoorden op de specifieke verzoeken van het Europees Parlement, – gezien het jaarlijks beheers- en prestatieverslag van de Commissie over de EU-begroting 2023 ( COM(2024)0401 ), – gezien het jaarverslag van de Commissie aan de kwijtingsautoriteit over de in 2023 uitgevoerde interne controles ( COM(2024)0249 ) en het bijbehorende werkdocument van de diensten van de Commissie (SWD(2024)0145), – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de instellingen (3) , en de speciale verslagen van de Rekenkamer, – gezien de verklaring van de Rekenkamer (4) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 over de aan de Commissie te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05754/2025 – C10‑0013/2025), – gezien de artikelen 317, 318 en 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 106 bis van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (5) , en met name de artikelen 69, 260, 261 en 262, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (6) , en met name de artikelen 69, 266, 267 en 268, – gezien artikel 101 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie buitenlandse zaken, de Commissie ontwikkelingssamenwerking, de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie regionale ontwikkeling, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien de brief van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0074/2025 ), 1. verleent de Commissie kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in de resolutie die een integrerend deel uitmaakt van de besluiten over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, afdeling III – Commissie, uitvoerende agentschappen en het negende, tiende en elfde Europees Ontwikkelingsfonds; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, alsook aan de nationale parlementen en de nationale en regionale controle-instanties van de lidstaten, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 2. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Uitvoerend Agentschap klimaat, infrastructuur en milieu voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2019(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 (7) , – gezien de geconsolideerde jaarrekening van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 ( COM(2024)0272 – C10-0067/2024) (8) , – gezien de definitieve jaarrekening van het Europees Uitvoerend Agentschap klimaat, infrastructuur en milieu voor het begrotingsjaar 2023 (9) , – gezien het verslag van de Commissie betreffende de follow-up van de kwijting voor het begrotingsjaar 2022 ( COM(2024)0267 ) en de gedetailleerde antwoorden op de specifieke verzoeken van het Europees Parlement, – gezien het jaarverslag van de Commissie aan de kwijtingsautoriteit over de in 2023 uitgevoerde interne controles ( COM(2024)0249 ) en het bijbehorende werkdocument van de diensten van de Commissie (SWD(2024)0145), – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (10) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (11) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 over de aan de uitvoerende agentschappen te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05756/2025 – C10‑0026/2025), – gezien de artikelen 317, 318 en 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 106 bis van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (12) , en met name de artikelen 69, 260, 261 en 262, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (13) , en met name de artikelen 69, 266, 267 en 268, – gezien Verordening (EG) nr. 58/2003 van de Raad van 19 december 2002 tot vaststelling van het statuut van de uitvoerende agentschappen waaraan bepaalde taken voor het beheer van communautaire programma’s worden gedelegeerd (14) , en met name artikel 14, lid 3, – gezien Verordening (EG) nr. 1653/2004 van de Commissie van 21 september 2004 houdende een model voor het financieel reglement van de uitvoerende agentschappen overeenkomstig Verordening (EG) nr. 58/2003 van de Raad tot vaststelling van het statuut van de uitvoerende agentschappen waaraan bepaalde taken voor het beheer van communautaire programma’s worden gedelegeerd (15) , en met name artikel 66, eerste en tweede alinea, – gezien Uitvoeringsbesluit (EU) 2021/173 van de Commissie van 12 februari 2021 tot oprichting van het Europees Uitvoerend Agentschap klimaat, infrastructuur en milieu, het Europees Uitvoerend Agentschap voor gezondheid en digitaal beleid, het Europees Uitvoerend Agentschap onderzoek, het Europees Uitvoerend Agentschap Innovatieraad en het mkb, het Uitvoerend Agentschap Europese Onderzoeksraad en het Europees Uitvoerend Agentschap onderwijs en cultuur en tot intrekking van Uitvoeringsbesluiten 2013/801/EU, 2013/771/EU, 2013/778/EU, 2013/779/EU, 2013/776/EU en 2013/770/EU (16) , – gezien artikel 101 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie buitenlandse zaken, de Commissie ontwikkelingssamenwerking, de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie regionale ontwikkeling, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien de brief van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0074/2025 ), 1. verleent de directeur van het Europees Uitvoerend Agentschap klimaat, infrastructuur en milieu kwijting voor de uitvoering van de begroting van het uitvoerend agentschap voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in de resolutie die een integrerend deel uitmaakt van de besluiten over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, afdeling III – Commissie, uitvoerende agentschappen en het negende, tiende en elfde Europees Ontwikkelingsfonds; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit, het besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, afdeling III – Commissie en de resolutie die een integrerend deel uitmaakt van deze besluiten, te doen toekomen aan de directeur van het Europees Uitvoerend Agentschap klimaat, infrastructuur en milieu, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 3. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Uitvoerend Agentschap onderwijs en cultuur voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2019(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 (17) , – gezien de geconsolideerde jaarrekening van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 ( COM(2024)0272 – C10‑0067/2024) (18) , – gezien de definitieve jaarrekening van het Europees Uitvoerend Agentschap onderwijs en cultuur voor het begrotingsjaar 2023 (19) , – gezien het verslag van de Commissie betreffende de follow-up van de kwijting voor het begrotingsjaar 2022 ( COM(2024)0267 ) en de gedetailleerde antwoorden op de specifieke verzoeken van het Europees Parlement, – gezien het jaarverslag van de Commissie aan de kwijtingsautoriteit over de in 2023 uitgevoerde interne controles ( COM(2024)0249 ) en het bijbehorende werkdocument van de diensten van de Commissie (SWD(2024)0145), – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (20) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (21) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 over de aan de uitvoerende agentschappen te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05756/2025 – C10‑0026/2025), – gezien de artikelen 317, 318 en 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 106 bis van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (22) , en met name de artikelen 69, 260, 261 en 262, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (23) , en met name de artikelen 69, 266, 267 en 268, – gezien Verordening (EG) nr. 58/2003 van de Raad van 19 december 2002 tot vaststelling van het statuut van de uitvoerende agentschappen waaraan bepaalde taken voor het beheer van communautaire programma’s worden gedelegeerd (24) , en met name artikel 14, lid 3, – gezien Verordening (EG) nr. 1653/2004 van de Commissie van 21 september 2004 houdende een model voor het financieel reglement van de uitvoerende agentschappen overeenkomstig Verordening (EG) nr. 58/2003 van de Raad tot vaststelling van het statuut van de uitvoerende agentschappen waaraan bepaalde taken voor het beheer van communautaire programma’s worden gedelegeerd (25) , en met name artikel 66, eerste en tweede alinea, – gezien Uitvoeringsbesluit (EU) 2021/173 van de Commissie van 12 februari 2021 tot oprichting van het Europees Uitvoerend Agentschap klimaat, infrastructuur en milieu, het Europees Uitvoerend Agentschap voor gezondheid en digitaal beleid, het Europees Uitvoerend Agentschap onderzoek, het Europees Uitvoerend Agentschap Innovatieraad en het mkb, het Uitvoerend Agentschap Europese Onderzoeksraad en het Europees Uitvoerend Agentschap onderwijs en cultuur en tot intrekking van Uitvoeringsbesluiten 2013/801/EU, 2013/771/EU, 2013/778/EU, 2013/779/EU, 2013/776/EU en 2013/770/EU (26) , – gezien artikel 101 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie buitenlandse zaken, de Commissie ontwikkelingssamenwerking, de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie regionale ontwikkeling, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien de brief van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0074/2025 ), 1. verleent de directeur van het Europees Uitvoerend Agentschap onderwijs en cultuur kwijting voor de uitvoering van de begroting van het uitvoerend agentschap voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in de resolutie die een integrerend deel uitmaakt van de besluiten over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, afdeling III – Commissie, uitvoerende agentschappen en het negende, tiende en elfde Europees Ontwikkelingsfonds; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit, het besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, afdeling III – Commissie en de resolutie die een integrerend deel uitmaakt van deze besluiten, te doen toekomen aan de directeur van het Europees Uitvoerend Agentschap onderwijs en cultuur, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 4. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Uitvoerend Agentschap Innovatieraad en het mkb voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2019(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 (27) , – gezien de geconsolideerde jaarrekening van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 ( COM(2024)0272 – C10-0067/2024) (28) , – gezien de definitieve jaarrekening van het Europees Uitvoerend Agentschap Innovatieraad en het mkb voor het begrotingsjaar 2023 (29) , – gezien het verslag van de Commissie betreffende de follow-up van de kwijting voor het begrotingsjaar 2022 ( COM(2024)0267 ) en de gedetailleerde antwoorden op de specifieke verzoeken van het Europees Parlement, – gezien het jaarverslag van de Commissie aan de kwijtingsautoriteit over de in 2023 uitgevoerde interne controles ( COM(2024)0249 ) en het bijbehorende werkdocument van de diensten van de Commissie (SWD(2024)0145), – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (30) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (31) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 over de aan de uitvoerende agentschappen te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05756/2025 –C10‑0026/2025), – gezien de artikelen 317, 318 en 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 106 bis van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (32) , en met name de artikelen 69, 260, 261 en 262, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (33) , en met name de artikelen 69, 266, 267 en 268, – gezien Verordening (EG) nr. 58/2003 van de Raad van 19 december 2002 tot vaststelling van het statuut van de uitvoerende agentschappen waaraan bepaalde taken voor het beheer van communautaire programma’s worden gedelegeerd (34) , en met name artikel 14, lid 3, – gezien Verordening (EG) nr. 1653/2004 van de Commissie van 21 september 2004 houdende een model voor het financieel reglement van de uitvoerende agentschappen overeenkomstig Verordening (EG) nr. 58/2003 van de Raad tot vaststelling van het statuut van de uitvoerende agentschappen waaraan bepaalde taken voor het beheer van communautaire programma’s worden gedelegeerd (35) , en met name artikel 66, eerste en tweede alinea, – gezien Uitvoeringsbesluit (EU) 2021/173 van de Commissie van 12 februari 2021 tot oprichting van het Europees Uitvoerend Agentschap klimaat, infrastructuur en milieu, het Europees Uitvoerend Agentschap voor gezondheid en digitaal beleid, het Europees Uitvoerend Agentschap onderzoek, het Europees Uitvoerend Agentschap Innovatieraad en het mkb, het Uitvoerend Agentschap Europese Onderzoeksraad en het Europees Uitvoerend Agentschap onderwijs en cultuur en tot intrekking van Uitvoeringsbesluiten 2013/801/EU, 2013/771/EU, 2013/778/EU, 2013/779/EU, 2013/776/EU en 2013/770/EU (36) , – gezien artikel 101 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie buitenlandse zaken, de Commissie ontwikkelingssamenwerking, de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie regionale ontwikkeling, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien de brief van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0074/2025 ), 1. verleent de waarnemend directeur van het Europees Uitvoerend Agentschap Innovatieraad en het mkb kwijting voor de uitvoering van de begroting van het uitvoerend agentschap voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in de resolutie die een integrerend deel uitmaakt van de besluiten over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, afdeling III – Commissie, uitvoerende agentschappen en het negende, tiende en elfde Europees Ontwikkelingsfonds; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit, het besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, afdeling III – Commissie en de resolutie die een integrerend deel uitmaakt van deze besluiten, te doen toekomen aan de waarnemend directeur van het Europees Uitvoerend Agentschap Innovatieraad en het mkb, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 5. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Uitvoerend Agentschap Europese Onderzoeksraad voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2019(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 (37) , – gezien de geconsolideerde jaarrekening van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 ( COM(2024)0272 – C10-0067/2024) (38) , – gezien de definitieve jaarrekening van het Uitvoerend Agentschap Europese Onderzoeksraad voor het begrotingsjaar 2023 (39) , – gezien het verslag van de Commissie betreffende de follow-up van de kwijting voor het begrotingsjaar 2022 ( COM(2024)0267 ) en de gedetailleerde antwoorden op de specifieke verzoeken van het Europees Parlement, – gezien het jaarverslag van de Commissie aan de kwijtingsautoriteit over de in 2023 uitgevoerde interne controles ( COM(2024)0249 ) en het bijbehorende werkdocument van de diensten van de Commissie (SWD(2024)0145), – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (40) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (41) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 over de aan de uitvoerende agentschappen te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05756/2025 – C10‑0026/2025), – gezien de artikelen 317, 318 en 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 106 bis van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (42) , en met name de artikelen 69, 260, 261 en 262, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (43) , en met name de artikelen 69, 266, 267 en 268, – gezien Verordening (EG) nr. 58/2003 van de Raad van 19 december 2002 tot vaststelling van het statuut van de uitvoerende agentschappen waaraan bepaalde taken voor het beheer van communautaire programma’s worden gedelegeerd (44) , en met name artikel 14, lid 3, – gezien Verordening (EG) nr. 1653/2004 van de Commissie van 21 september 2004 houdende een model voor het financieel reglement van de uitvoerende agentschappen overeenkomstig Verordening (EG) nr. 58/2003 van de Raad tot vaststelling van het statuut van de uitvoerende agentschappen waaraan bepaalde taken voor het beheer van communautaire programma’s worden gedelegeerd (45) , en met name artikel 66, eerste en tweede alinea, – gezien Uitvoeringsbesluit (EU) 2021/173 van de Commissie van 12 februari 2021 tot oprichting van het Europees Uitvoerend Agentschap klimaat, infrastructuur en milieu, het Europees Uitvoerend Agentschap voor gezondheid en digitaal beleid, het Europees Uitvoerend Agentschap onderzoek, het Europees Uitvoerend Agentschap Innovatieraad en het mkb, het Uitvoerend Agentschap Europese Onderzoeksraad en het Europees Uitvoerend Agentschap onderwijs en cultuur en tot intrekking van Uitvoeringsbesluiten 2013/801/EU, 2013/771/EU, 2013/778/EU, 2013/779/EU, 2013/776/EU en 2013/770/EU (46) , – gezien artikel 101 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie buitenlandse zaken, de Commissie ontwikkelingssamenwerking, de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie regionale ontwikkeling, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien de brief van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0074/2025 ), 1. verleent de directeur van het Uitvoerend Agentschap Europese Onderzoeksraad kwijting voor de uitvoering van de begroting van het uitvoerend agentschap voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in de resolutie die een integrerend deel uitmaakt van de besluiten over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, afdeling III – Commissie, uitvoerende agentschappen en het negende, tiende en elfde Europees Ontwikkelingsfonds; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit, het besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, afdeling III – Commissie en de resolutie die een integrerend deel uitmaakt van deze besluiten, te doen toekomen aan de directeur van het Uitvoerend Agentschap Europese Onderzoeksraad, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 6. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Uitvoerend Agentschap voor gezondheid en digitaal beleid voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2019(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 (47) , – gezien de geconsolideerde jaarrekening van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 ( COM(2024)0272 – C10-0067/2024) (48) , – gezien de definitieve jaarrekening van het Europees Uitvoerend Agentschap voor gezondheid en digitaal beleid voor het begrotingsjaar 2023 (49) , – gezien het verslag van de Commissie betreffende de follow-up van de kwijting voor het begrotingsjaar 2022 ( COM(2024)0267 ) en de gedetailleerde antwoorden op de specifieke verzoeken van het Europees Parlement, – gezien het jaarverslag van de Commissie aan de kwijtingsautoriteit over de in 2023 uitgevoerde interne controles ( COM(2024)0249 ) en het bijbehorende werkdocument van de diensten van de Commissie (SWD(2024)0145), – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (50) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (51) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 over de aan de uitvoerende agentschappen te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05756/2025 – C10‑0026/2025), – gezien de artikelen 317, 318 en 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 106 bis van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (52) , en met name de artikelen 69, 260, 261 en 262, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (53) , en met name de artikelen 69, 266, 267 en 268, – gezien Verordening (EG) nr. 58/2003 van de Raad van 19 december 2002 tot vaststelling van het statuut van de uitvoerende agentschappen waaraan bepaalde taken voor het beheer van communautaire programma’s worden gedelegeerd (54) , en met name artikel 14, lid 3, – gezien Verordening (EG) nr. 1653/2004 van de Commissie van 21 september 2004 houdende een model voor het financieel reglement van de uitvoerende agentschappen overeenkomstig Verordening (EG) nr. 58/2003 van de Raad tot vaststelling van het statuut van de uitvoerende agentschappen waaraan bepaalde taken voor het beheer van communautaire programma’s worden gedelegeerd (55) , en met name artikel 66, eerste en tweede alinea, – gezien Uitvoeringsbesluit (EU) 2021/173 van de Commissie van 12 februari 2021 tot oprichting van het Europees Uitvoerend Agentschap klimaat, infrastructuur en milieu, het Europees Uitvoerend Agentschap voor gezondheid en digitaal beleid, het Europees Uitvoerend Agentschap onderzoek, het Europees Uitvoerend Agentschap Innovatieraad en het mkb, het Uitvoerend Agentschap Europese Onderzoeksraad en het Europees Uitvoerend Agentschap onderwijs en cultuur en tot intrekking van Uitvoeringsbesluiten 2013/801/EU, 2013/771/EU, 2013/778/EU, 2013/779/EU, 2013/776/EU en 2013/770/EU (56) , – gezien artikel 101 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie buitenlandse zaken, de Commissie ontwikkelingssamenwerking, de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie regionale ontwikkeling, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien de brief van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0074/2025 ), 1. verleent de directeur van het Europees Uitvoerend Agentschap voor gezondheid en digitaal beleid kwijting voor de uitvoering van de begroting van het uitvoerend agentschap voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in de resolutie die een integrerend deel uitmaakt van de besluiten over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, afdeling III – Commissie, uitvoerende agentschappen en het negende, tiende en elfde Europees Ontwikkelingsfonds; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit, het besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, afdeling III – Commissie en de resolutie die een integrerend deel uitmaakt van deze besluiten, te doen toekomen aan de directeur van het Europees Uitvoerend Agentschap voor gezondheid en digitaal beleid, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 7. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Uitvoerend Agentschap onderzoek voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2019(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 (57) , – gezien de geconsolideerde jaarrekening van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 ( COM(2024)0272 – C10-0067/2024) (58) , – gezien de definitieve jaarrekening van het Europees Uitvoerend Agentschap onderzoek voor het begrotingsjaar 2023 (59) , – gezien het verslag van de Commissie betreffende de follow-up van de kwijting voor het begrotingsjaar 2022 ( COM(2024)0267 ) en de gedetailleerde antwoorden op de specifieke verzoeken van het Europees Parlement, – gezien het jaarverslag van de Commissie aan de kwijtingsautoriteit over de in 2023 uitgevoerde interne controles ( COM(2024)0249 ) en het bijbehorende werkdocument van de diensten van de Commissie (SWD(2024)0145), – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (60) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (61) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 over de aan de uitvoerende agentschappen te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05756/2025 – C10‑0026/2025), – gezien de artikelen 317, 318 en 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 106 bis van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (62) , en met name de artikelen 69, 260, 261 en 262, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (63) , en met name de artikelen 69, 266, 267 en 268, – gezien Verordening (EG) nr. 58/2003 van de Raad van 19 december 2002 tot vaststelling van het statuut van de uitvoerende agentschappen waaraan bepaalde taken voor het beheer van communautaire programma’s worden gedelegeerd (64) , en met name artikel 14, lid 3, – gezien Verordening (EG) nr. 1653/2004 van de Commissie van 21 september 2004 houdende een model voor het financieel reglement van de uitvoerende agentschappen overeenkomstig Verordening (EG) nr. 58/2003 van de Raad tot vaststelling van het statuut van de uitvoerende agentschappen waaraan bepaalde taken voor het beheer van communautaire programma’s worden gedelegeerd (65) , en met name artikel 66, eerste en tweede alinea, – gezien Uitvoeringsbesluit (EU) 2021/173 van de Commissie van 12 februari 2021 tot oprichting van het Europees Uitvoerend Agentschap klimaat, infrastructuur en milieu, het Europees Uitvoerend Agentschap voor gezondheid en digitaal beleid, het Europees Uitvoerend Agentschap onderzoek, het Europees Uitvoerend Agentschap Innovatieraad en het mkb, het Uitvoerend Agentschap Europese Onderzoeksraad en het Europees Uitvoerend Agentschap onderwijs en cultuur en tot intrekking van Uitvoeringsbesluiten 2013/801/EU, 2013/771/EU, 2013/778/EU, 2013/779/EU, 2013/776/EU en 2013/770/EU (66) , – gezien artikel 101 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie buitenlandse zaken, de Commissie ontwikkelingssamenwerking, de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie regionale ontwikkeling, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien de brief van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0074/2025 ), 1. verleent de directeur van het Europees Uitvoerend Agentschap onderzoek kwijting voor de uitvoering van de begroting van het uitvoerend agentschap voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in de resolutie die een integrerend deel uitmaakt van de besluiten over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, afdeling III – Commissie, uitvoerende agentschappen en het negende, tiende en elfde Europees Ontwikkelingsfonds; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit, het besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, afdeling III – Commissie en de resolutie die een integrerend deel uitmaakt van deze besluiten, te doen toekomen aan de directeur van het Europees Uitvoerend Agentschap onderzoek, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 8. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het negende, tiende en elfde Europees Ontwikkelingsfonds voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2019(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de balansen en resultatenrekeningen van het negende, tiende en elfde Europees Ontwikkelingsfonds voor het begrotingsjaar 2023 ( COM(2023)0273 – C10-0081/2024) (67) , – gezien de financiële informatie over de Europese Ontwikkelingsfondsen ( COM(2024)0273 ), – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de activiteiten van het negende, tiende en elfde Europees Ontwikkelingsfonds voor het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de Commissie (68) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (69) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbevelingen van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan de Commissie te verlenen kwijting voor de uitvoering van de verrichtingen van de Europese Ontwikkelingsfondsen in het begrotingsjaar 2023 (05489/2025 – C10‑0027/2025, 05490/2025 – C10‑0028/2025, 05491/2025 – C10‑0029/2025), – gezien het verslag van de Commissie betreffende de follow-up van de kwijting voor het begrotingsjaar 2022 ( COM(2024)0267 ), – gezien de partnerschapsovereenkomst tussen de leden van de groep van staten in Afrika, het Caribische gebied en de Stille Oceaan, enerzijds, en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, anderzijds, ondertekend te Cotonou (Benin) op 23 juni 2000 (70) en gewijzigd te Ouagadougou (Burkina Faso) op 22 juni 2010 (71) , – gezien Besluit (EU) 2021/1764 van de Raad van 5 oktober 2021 inzake de associatie van de landen en gebieden overzee met de Europese Unie, met inbegrip van de betrekkingen tussen de Europese Unie enerzijds en Groenland en het Koninkrijk Denemarken anderzijds (Besluit betreffende de LGO-associatie, met inbegrip van Groenland) (72) , – gezien artikel 33 van het intern akkoord van 20 december 1995 tussen de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, betreffende de financiering en het beheer van de steun van de Gemeenschap in het kader van het tweede financieel protocol van de vierde ACS-EG-overeenkomst (73) , – gezien artikel 32 van het intern akkoord van 18 september 2000 tussen de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, betreffende de financiering en het beheer van de steun van de Gemeenschap in het kader van het financieel protocol bij de partnerschapsovereenkomst tussen de staten in Afrika, het Caribische gebied en de Stille Oceaan en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, ondertekend te Cotonou (Benin) op 23 juni 2000, en de toewijzing van financiële bijstand ten behoeve van de landen en gebieden overzee waarop de bepalingen van het vierde deel van het EG-Verdrag van toepassing zijn (74) , – gezien artikel 11 van het intern akkoord van 24 juni 2013 en 26 juni 2013 tussen de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten van de Europese Unie, in het kader van de Raad bijeen, betreffende de financiering van de steun van de Europese Unie binnen het meerjarig financieel kader voor de periode 2014-2020, overeenkomstig de ACS-EU-partnerschapsovereenkomst, en betreffende de toewijzing van financiële bijstand ten behoeve van de landen en gebieden overzee waarop de bepalingen van het vierde deel van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie van toepassing zijn (75) , – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 74 van het Financieel Reglement van 16 juni 1998 van toepassing op de samenwerking inzake ontwikkelingsfinanciering in het kader van de vierde ACS-EG-overeenkomst (76) , – gezien artikel 119 van het Financieel Reglement van 27 maart 2003 van toepassing op het negende Europees Ontwikkelingsfonds (77) , – gezien artikel 50 van Verordening (EG) nr. 215/2008 van de Raad van 18 februari 2008 inzake het Financieel Reglement van toepassing op het tiende Europees Ontwikkelingsfonds (78) , – gezien artikel 44 van Verordening (EU) 2018/1877 van de Raad van 26 november 2018 inzake het financieel reglement van toepassing op het 11e Europees Ontwikkelingsfonds, en tot intrekking van Verordening (EU) 2015/323 (79) , – gezien artikel 101, artikel 102, derde streepje, van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie ontwikkelingssamenwerking, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0074/2025 ), 1. verleent de Commissie kwijting voor de uitvoering van de begroting van het negende, tiende en elfde Europees Ontwikkelingsfonds voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in onderstaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de Rekenkamer en de Europese Investeringsbank, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 9. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, afdeling III – Commissie ( 2024/2019(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 (80) , – gezien de geconsolideerde jaarrekening van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 ( COM(2024)0272 – C10-0067/2024) (81) , – gezien het verslag van de Commissie betreffende de follow-up van de kwijting voor het begrotingsjaar 2022 ( COM(2024)0267 ) en de gedetailleerde antwoorden op de specifieke verzoeken van het Europees Parlement, – gezien het jaarlijks beheers- en prestatieverslag van de Commissie over de EU-begroting 2023 ( COM(2024)0401 ), – gezien het jaarverslag van de Commissie aan de kwijtingsautoriteit over de in 2023 uitgevoerde interne controles ( COM(2024)0249 ) en het bijbehorende werkdocument van de diensten van de Commissie (SWD(2024)0145), – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de instellingen (82) , en de speciale verslagen van de Rekenkamer, – gezien de verklaring van de Rekenkamer (83) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 over de aan de Commissie te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05754/2025 – C10‑0013/2025), – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 over de aan de uitvoerende agentschappen te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05756/2025 – C10‑0026/2025), – gezien de artikelen 317, 318 en 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 106 bis van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (84) , en met name de artikelen 69, 260, 261 en 262, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (85) , en met name de artikelen 69, 266, 267 en 268, – gezien Verordening (EG) nr. 58/2003 van de Raad van 19 december 2002 tot vaststelling van het statuut van de uitvoerende agentschappen waaraan bepaalde taken voor het beheer van communautaire programma’s worden gedelegeerd (86) , en met name artikel 14, leden 2 en 3, – gezien artikel 101 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie buitenlandse zaken, de Commissie ontwikkelingssamenwerking, de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie regionale ontwikkeling, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien de brief van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0074/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in de resolutie die een integrerend deel uitmaakt van de besluiten over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, afdeling III – Commissie, uitvoerende agentschappen en het negende, tiende en elfde Europees Ontwikkelingsfonds; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, het Hof van Justitie van de Europese Unie, de Rekenkamer en de Europese Investeringsbank, alsook aan de nationale parlementen en de nationale en regionale controle-instanties van de lidstaten, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 10. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van het negende, tiende en elfde Europees Ontwikkelingsfonds voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2019(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de balansen en resultatenrekeningen van het negende, tiende en elfde Europees Ontwikkelingsfonds voor het begrotingsjaar 2023 ( COM(2023)0273 – C10-0081/2024) (87) , – gezien de financiële informatie over de Europese Ontwikkelingsfondsen ( COM(2024)0273 ), – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de activiteiten van het negende, tiende en elfde Europees Ontwikkelingsfonds voor het begrotingsjaar 2023 en de antwoorden van de Commissie (88) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (89) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbevelingen van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan de Commissie te verlenen kwijting voor de uitvoering van de verrichtingen van de Europese Ontwikkelingsfondsen in het begrotingsjaar 2023 (05489/2025 – C10‑0027/2025, 05490/2025 – C10‑0028/2025, 05491/2025 – C10‑0029/2025), – gezien het verslag van de Commissie betreffende de follow-up van de kwijting voor het begrotingsjaar 2022 ( COM(2024)0267 ), – gezien de partnerschapsovereenkomst tussen de leden van de groep van staten in Afrika, het Caribische gebied en de Stille Oceaan, enerzijds, en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, anderzijds, ondertekend te Cotonou (Benin) op 23 juni 2000 (90) en gewijzigd te Ouagadougou (Burkina Faso) op 22 juni 2010 (91) , – gezien Besluit (EU) 2021/1764 van de Raad van 5 oktober 2021 inzake de associatie van de landen en gebieden overzee met de Europese Unie, met inbegrip van de betrekkingen tussen de Europese Unie enerzijds en Groenland en het Koninkrijk Denemarken anderzijds (Besluit betreffende de LGO-associatie, met inbegrip van Groenland) (92) , – gezien artikel 33 van het intern akkoord van 20 december 1995 tussen de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, betreffende de financiering en het beheer van de steun van de Gemeenschap in het kader van het tweede financieel protocol van de vierde ACS-EG-overeenkomst (93) , – gezien artikel 32 van het intern akkoord van 18 september 2000 tussen de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, betreffende de financiering en het beheer van de steun van de Gemeenschap in het kader van het financieel protocol bij de partnerschapsovereenkomst tussen de staten in Afrika, het Caribische gebied en de Stille Oceaan en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, ondertekend te Cotonou (Benin) op 23 juni 2000, en de toewijzing van financiële bijstand ten behoeve van de landen en gebieden overzee waarop de bepalingen van het vierde deel van het EG-Verdrag van toepassing zijn (94) , – gezien artikel 11 van het intern akkoord van 24 juni 2013 en 26 juni 2013 tussen de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten van de Europese Unie, in het kader van de Raad bijeen, betreffende de financiering van de steun van de Europese Unie binnen het meerjarig financieel kader voor de periode 2014-2020, overeenkomstig de ACS-EU-partnerschapsovereenkomst, en betreffende de toewijzing van financiële bijstand ten behoeve van de landen en gebieden overzee waarop de bepalingen van het vierde deel van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie van toepassing zijn (95) , – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 74 van het Financieel Reglement van 16 juni 1998 van toepassing op de samenwerking inzake ontwikkelingsfinanciering in het kader van de vierde ACS-EG-overeenkomst (96) , – gezien artikel 119 van het Financieel Reglement van 27 maart 2003 van toepassing op het negende Europees Ontwikkelingsfonds (97) , – gezien artikel 50 van Verordening (EG) nr. 215/2008 van de Raad van 18 februari 2008 inzake het Financieel Reglement van toepassing op het tiende Europees Ontwikkelingsfonds (98) , – gezien artikel 48 van Verordening (EU) nr. 2015/323 van de Raad van 2 maart 2015 inzake het financieel reglement van toepassing op het 11e Europees Ontwikkelingsfonds (99) , – gezien artikel 44 van Verordening (EU) 2018/1877 van de Raad van 26 november 2018 inzake het financieel reglement van toepassing op het 11e Europees Ontwikkelingsfonds, en tot intrekking van Verordening (EU) 2015/323 (100) , – gezien artikel 101, artikel 102, derde streepje, van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie ontwikkelingssamenwerking, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0074/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van het negende, tiende en elfde Europees Ontwikkelingsfonds voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de Rekenkamer en de Europese Investeringsbank, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 11. Resolutie van het Europees Parlement van 7 mei 2025 met de opmerkingen die een integrerend deel uitmaken van de besluiten over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, afdeling III – Commissie, uitvoerende agentschappen en het negende, tiende en elfde Europees Ontwikkelingsfonds ( 2024/2019(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, afdeling III – Commissie, – gezien zijn besluiten over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begrotingen van de uitvoerende agentschappen voor het begrotingsjaar 2023, – gezien artikel 101 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie buitenlandse zaken, de Commissie ontwikkelingssamenwerking, de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie regionale ontwikkeling, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien de brief van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0074/2025 ), A. overwegende dat het elfde EOF zijn laatste fase heeft bereikt toen zijn vervalclausule op 31 december 2020 in werking trad; overwegende dat specifieke contracten voor bestaande financieringsovereenkomsten echter nog tot en met 31 december 2023 zijn ondertekend en dat de uitvoering van de lopende projecten die door het EOF worden gefinancierd, zal worden voortgezet totdat deze definitief zijn afgerond; B. overwegende dat het negende, tiende en elfde (101) EOF niet in de algemene begroting van de Unie werden geïntegreerd en de afzonderlijke uitvoering en rapportage daarvan zullen worden voortgezet totdat zij worden afgesloten; C. overwegende dat in het MFK 2021-2027 ontwikkelingshulp voor de ACS-landen is geïntegreerd in het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking (NDICI – Europa in de wereld), als onderdeel van de algemene EU-begroting, en dat ontwikkelingshulp voor de LGO, met inbegrip van Groenland, is geïntegreerd in het Besluit betreffende de LGO-associatie; D. overwegende dat de EOF’s bijna volledig worden beheerd door DG INTPA van de Commissie en een klein deel (7 %) van de EOF-uitgaven voor 2023 wordt beheerd door DG NEAR; Politieke prioriteiten 1. benadrukt dat het sterk hecht aan de fundamentele waarden en beginselen van de Unie die zijn verankerd in het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) en het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU); wijst in het kader van het kwijtingsproces met name op de beginselen van goed financieel beheer, zoals vastgesteld in artikel 317 VWEU, en fraudebestrijding en het beschermen van de financiële belangen van de Unie, zoals vastgesteld in artikel 325 VWEU; 2. wijst op het belang van het beginsel van de scheiding der machten in de Unie en herinnert eraan dat de instellingen volgens het Verdrag loyaal moeten samenwerken; is van mening dat de acties van één instelling van de Unie in geen enkel geval de onafhankelijkheid van een andere instelling mogen schaden; dringt er bij alle andere instellingen op aan de rol van het Parlement als enige rechtstreeks door de burgers verkozen instelling van de Unie te eerbiedigen en af te zien van ongepaste, directe of indirecte inmenging in zijn wetgevingsprocessen, en er daarbij over te waken dat het besluitvormingsproces van het Parlement vrij en onafhankelijk blijft van andere instellingen van de Unie of andere entiteiten; 3. benadrukt dat de Uniebegroting belangrijk is om de politieke prioriteiten van de Unie te verwezenlijken en dat deze de Unie helpt lidstaten bij te staan in onvoorziene situaties, zoals internationale conflicten of crises en de gevolgen daarvan; wijst er in dat opzicht op dat investeringen en steun uit de Uniebegroting continu van belang zijn om de ongelijkheden tussen lidstaten en regio’s terug te dringen, economische groei en werkgelegenheid te bevorderen, armoede en sociale uitsluiting te bestrijden en zodoende het dagelijks leven van de Europese burgers te verbeteren; 4. stelt vast dat de Rekenkamer voor het begrotingsjaar 2023 een oordeel zonder beperking heeft afgegeven over de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de ontvangsten; betreurt het tegelijkertijd dat de Rekenkamer voor het vijfde opeenvolgende jaar een afkeurend oordeel heeft moeten afgeven over de wettigheid en regelmatigheid van de begrotingsuitgaven van de Unie alsook een oordeel met beperking over de wettigheid en regelmatigheid van de uitgaven in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (RRF); 5. uit zijn grote bezorgdheid over het feit dat het door de Rekenkamer geschatte totale foutenpercentage sinds het begrotingsjaar 2020 een stijgende trend vertoont en voor het begrotingsjaar 2023 op 5,6 % is uitgekomen; merkt op dat er tussen rubrieken aanzienlijke verschillen zijn in de foutenpercentages en dat het foutenpercentage op bepaalde uitgaventerreinen onder de materialiteitsdrempel van 2 % uitkomt terwijl dat bij het cohesiebeleid oploopt tot maar liefst 9,3 %; merkt voorts op dat de kwijting een politiek proces is waarbij alle kwesties in verband met een bepaald begrotingsjaar kunnen meewegen, en dat het besluit over het al dan niet verlenen van kwijting steeds op feiten gebaseerd en in het acquis van de Unie verankerd moet zijn en voor de gehele begroting wordt genomen; spoort de Commissie met klem aan eindelijk de aanbevelingen van de Rekenkamer op te volgen en de komende jaren het totale foutenpercentage te verlagen; verzoekt de Commissie voorts binnen vier maanden een actieplan voor te leggen om het foutenpercentage te verminderen; 6. vindt het zorgwekkend dat de Commissie en de Rekenkamer “foutenpercentage” verschillend interpreteren, waardoor er verwarring ontstaat; spreekt zijn steun uit voor een gemeenschappelijke controleaanpak en -methode en dringt er bij beide instellingen sterk op aan vóór de kwijting voor 2024 een oplossing te vinden voor hun uiteenlopende benaderingen; is bezorgd over het feit dat de Commissie het bestaande foutenpercentage stelselmatig onderschat en dat de financiële belangen van de Unie daardoor niet goed worden beschermd; 7. uit nogmaals zijn grote bezorgdheid over het feit dat de gecumuleerde niet-afgewikkelde vastleggingen (RAL – reste à liquider) een recordniveau van 543 miljard EUR hebben bereikt, hetgeen overeenkomt met 3,2 % van het totale bbp van de Unie eind 2023 en meer dan het dubbele bedraagt van de jaarlijkse Uniebegroting voor 2023; benadrukt dat een dergelijk recordniveau van niet-afgewikkelde vastleggingen kan leiden tot problemen bij de toekomstige soepele uitvoering van buitengewoon hoge betalingen en/of tot aanzienlijke vrijmakingen, hetgeen ten koste gaat van de verwezenlijking van de Uniebeleidsdoelstellingen003B 8. uit voorts zijn bezorgdheid over het feit dat de uitstaande schuld als gevolg van leningen eind 2023 was opgelopen tot 458,5 miljard EUR, hetgeen overeenkomt met 2,7 % van het totale bbp van de Unie; merkt op dat de Unie door de toename van de uitstaande schulden in 2023, ten belope van 110,5 miljard EUR, een van de grootste schuldemittenten in Europa is geworden; merkt voorts op dat het bedrag van de uitstaande schuld de komende jaren naar verwachting verder zal stijgen, met name als gevolg van de toegenomen leningen in verband met de RRF en de financiële bijstand aan een aantal landen, waaronder Oekraïne, dat het slachtoffer is van een aanvalsoorlog van Rusland; herhaalt dat het zich ernstige zorgen maakt dat de hogere schuldenlast de begroting van de Unie kwetsbaarder maakt voor renteverhogingen, aangezien een deel van de schulden uit de begroting van de Unie zal moeten worden afgelost en terugbetaald; 9. herinnert aan het belang van een strikte toepassing van de financiële regels van de Unie in alle programma’s en voor alle begunstigden, teneinde alle vormen van fraude, belangenconflicten, corruptie, dubbele financiering en witwassen van geld te voorkomen; 10. onderstreept het belang van de rechtsstaat als een van de fundamentele waarden van de Unie en benadrukt dat het conditionaliteitsmechanisme voor de rechtsstaat cruciaal is om ervoor te zorgen dat de lidstaten de beginselen van de rechtsstaat blijven eerbiedigen; herhaalt dat het zich ernstige zorgen maakt over de verslechterende situatie van de rechtsstaat in bepaalde lidstaten, waaronder over de aanvallen op en beperkingen van de activiteiten van maatschappelijke organisaties, die niet alleen een belangrijke bedreiging vormt voor de democratische waarden, maar ook tot een groter risico op financiële verliezen voor de begroting van de Unie leidt; pleit voor een adequate ondersteuning van maatschappelijke organisaties die op dit gebied actief zijn; onderkent de opkomst van nieuwe soorten schendingen van de rechtsstaat door nationale regeringen en verzoekt de Commissie deze veranderende uitdagingen aan te pakken; verzoekt de Commissie te zorgen voor een strikte en snelle tenuitvoerlegging van alle elementen van het mechanisme wanneer lidstaten de beginselen van de rechtsstaat schenden en dergelijke schendingen gevolgen hebben of dreigen te hebben voor de financiële belangen van de Unie; onderstreept tegelijkertijd dat er tijdig volledige informatie beschikbaar moet zijn over besluiten in verband met de uitvoering van het conditionaliteitsmechanisme voor de rechtsstaat; spoort de Commissie ertoe aan expliciet te beoordelen wanneer tekortkomingen met betrekking tot de rechtsstaat systemisch van aard zijn; pleit voor een sterke nadruk op de uitvoering van landspecifieke aanbevelingen, in combinatie met doeltreffende follow-upmechanismen en meetbare benchmarks; stelt de vaststelling van een uitgebreid monitoringkader voor de rechtsstaat voor waarbij alle instellingen, lidstaten en kandidaat-lidstaten van de Unie worden betrokken, dat erop gericht is de samenhang en uniformiteit in de gehele Unie te waarborgen, en tegelijkertijd een billijke en onpartijdige toepassing te garanderen; verzoekt de Commissie maatregelen voor te stellen om de bescherming van eindbegunstigden bij schendingen van de rechtsstaat door nationale regeringen te waarborgen zonder de toepassing en doeltreffendheid van de verordening te ondermijnen; 11. neemt kennis van het innovatieve karakter van de RRF en de bijdrage ervan ter ondersteuning van de lidstaten bij hun herstel van de economische en sociale gevolgen van de pandemie en bij de totstandbrenging van een veerkrachtigere Europese economie; is van mening dat elke verschuiving naar een op prestaties gebaseerde aanpak op basis van de RRF als model vereist dat de vele problemen die bij de uitvoering ervan zijn geconstateerd, worden aangepakt en dat gegevens over de volledige impact ervan worden beoordeeld voordat een dergelijk model wordt gebruikt; herinnert eraan dat de vele problemen die bij de uitvoering van de RRF zijn geconstateerd, moeten worden aangepakt, waaronder, maar niet uitsluitend: een gebrek aan adequate raadpleging van de regionale en lokale overheden en andere betrokken belanghebbenden, zoals sociale partners en maatschappelijke organisaties, en een gebrek aan betrokkenheid van deze entiteiten bij de uitvoering; een zwakke grensoverschrijdende dimensie die kan wijzen op een beperkte Europese meerwaarde in dit opzicht; het ontbreken van een duidelijke definitie van de mijlpalen en streefdoelen en de bevredigende verwezenlijking ervan; onvoldoende flexibiliteit; een gemeenschappelijke schuld met langdurige schuldbetaling als gevolg; ernstige tekortkomingen van het programma op het gebied van transparantie, audit en controle, waardoor de burgers niet kunnen worden geïnformeerd over de eindbegunstigden van door de Unie gefinancierde maatregelen en de lidstaten ertoe worden aangespoord om de RRF-middelen te gebruiken om projecten te financieren die sterk lijken op de door de cohesiefondsen gefinancierde projecten, maar met een veel beperktere controlemogelijkheid; herhaalt zijn bezorgdheid over de interpretatie die de Commissie en de lidstaten aan het begrip “eindontvanger” van RRF-financiering geven, die niet strookt met de uit de REPowerEU-onderhandelingen voortvloeiende overeenkomst, en is van mening dat ministeries, overheidsinstanties en andere aanbestedende diensten niet als eindontvangers van RRF-financiering mogen worden opgevoerd; uit voorts zijn bezorgdheid over de bevindingen van de Rekenkamer met betrekking tot het risico op dubbele financiering en financiering van terugkerende begrotingsuitgaven die niet in overeenstemming zijn met de rechtsgrondslag van de RRF; 12. merkt op dat de opzet van het NGEU-mechanisme inhoudt dat vóór eind 2027 moet worden begonnen met de terugbetaling van NGEU-leningen en dat die uiterlijk in 2058 moet zijn voltooid; is bezorgd over het feit dat de financieringskosten in het kader van NGEU door de stijgende rentetarieven van de afgelopen jaren aanzienlijk zijn gestegen ten opzichte van de oorspronkelijke ramingen; herhaalt dat het tijdschema van de juridisch bindende routekaart voor de invoering van nieuwe eigen middelen volledig in acht moet worden genomen, en benadrukt dat snelle vooruitgang op het gebied van nieuwe eigen middelen essentieel is voor de terugbetaling van NGEU en de waarborging van de huidige en toekomstige MFK’s; 13. benadrukt dat al het beleid van de Unie en de financiering ervan, in overeenstemming met de aanbevelingen in het Draghi-verslag (102) , dringend veel minder bureaucratisch moeten worden en aanzienlijk moeten worden gestroomlijnd en vereenvoudigd om de lasten voor Europese bedrijven te verlichten en het Europese concurrentievermogen te vergroten, en tegelijkertijd de bescherming van de financiële belangen van de Unie te garanderen; onderstreept dat vereenvoudiging ook een positief effect zal hebben op de foutenpercentages bij de uitvoering van beleid, omdat veel fouten het gevolg zijn van te ingewikkelde regels die moeilijk zijn na te leven, met name voor kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s), nieuwe aanvragers, spin-offs en start-ups; 14. herinnert eraan dat de verdere vereenvoudiging van regels en procedures in evenwicht moet worden gebracht met een veel systematischer gebruik van gedigitaliseerde rapportage, betere en robuustere controles en adequate controles achteraf op de meest voorkomende gebieden van onregelmatige uitgaven die niet leiden tot meer buitensporige bureaucratische complexiteit voor begunstigden, dat er opleidingen en praktische informatie moeten worden ontwikkeld voor aanvragers, met name voor nieuwe aanvragers, en dat de bijstand en richtsnoeren voor kmo’s, spin-offs, start-ups, administratieve en betaalorganen en alle andere relevante belanghebbenden moeten worden verbeterd; herinnert eraan dat een robuust controlestelsel onder de verantwoordelijkheid van de Commissie met name nodig is voor de RRF; 15. benadrukt de noodzaak en onderstreept het belang van het NDICI-programma voor de ondersteuning van mondiale uitdagingen en de bevordering van mensenrechten, vrijheden en democratie; onderstreept dat het belangrijk is het onderdeel voor het oostelijk nabuurschap te versterken om politieke, economische en sociale hervormingen in deze betwiste regio te ondersteunen; 16. onderstreept dat het voor de geloofwaardigheid van de Unie absoluut noodzakelijk is dat de Commissie ervoor waakt dat er middelen van de Unie worden toegewezen aan personen of organisaties die banden hebben met wat voor soort terroristische bewegingen dan ook of andere bewegingen die extremistische standpunten verkondigen, aanzetten tot geweld en haat en de fundamentele waarden van de Europese Unie met de voeten treden, waaronder islamistische, antichristelijke, antisemitische en anti-islamitische bewegingen; herinnert er in dit verband aan dat 19 van de 13 000 medewerkers van UNRWA in Gaza ervan zijn beschuldigd betrokken te zijn geweest bij de verachtelijke terroristische aanslagen van Hamas van 7 oktober 2023 op Israël; wijst erop dat het dienstverband van negen medewerkers formeel werd beëindigd in het belang van UNRWA; neemt kennis van de resultaten van het onderzoek dat is ingesteld door het Bureau voor Intern Toezicht van de VN (OIOS); onderstreept dat de Commissie ook betere controles moet instellen om ervoor te zorgen dat een dergelijke financiering niet indirect via derden plaatsvindt en zij een betere traceerbaarheid van de middelen van de Unie naar de eindbegunstigden moet bewerkstelligen; 17. uit andermaal zijn ernstige bezorgdheid over het toenemende gebruik van middelen van de Unie in strijd met de beginselen en waarden van de Unie, vooral wanneer het gebruik van de middelen en de overdrachten naar andere organisaties niet volledig traceerbaar zijn; waarschuwt voor het gevaar dat middelen van de Unie uiteindelijk binnen corrupte kringen kunnen worden gebruikt en dat dit aanleiding kan geven tot fraude, onregelmatigheden, buitenlandse inmenging of infiltraties in politieke partijen; benadrukt het belang van het beginsel van transparantie met betrekking tot de eindbegunstigde van middelen van de Unie; 18. benadrukt dat de instelling haar integriteit moet bewaren en potentiële buitenlandse inmenging moet voorkomen; veroordeelt elke ongepaste poging om de wetgevingsactiviteiten van het Europees Parlement te beïnvloeden; benadrukt dat OLAF de verantwoordelijkheid heeft om alle nodige diepgaande onderzoeken uit te voeren; benadrukt het belang van de werkzaamheden van het Europees Openbaar Ministerie (EOM) voor de bescherming van de financiële belangen van de Europese Unie; dringt erop aan het EOM voldoende financiële en personele middelen ter beschikking te stellen; herinnert aan het akkoord tot oprichting van een Interinstitutioneel Orgaan voor ethische normen voor leden van de in artikel 13 van het Verdrag betreffende de Europese Unie bedoelde instellingen en adviesorganen, en dringt aan op een snelle uitvoering van het akkoord in alle EU-instellingen; 19. vestigt de aandacht op de cruciale rol die maatschappelijke organisaties, met inbegrip van ngo’s, spelen bij de handhaving van de democratische waarden ter ondersteuning van een dynamische en levendige democratische samenleving, omdat ze een solide basis bieden voor een brede uitwisseling van alle relevante standpunten in verschillende debatten, en onderstreept dat maatschappelijke organisaties steun van de Unie kunnen ontvangen om deze taken te vervullen, overeenkomstig artikel 11 van het Verdrag betreffende de Europese Unie; 20. merkt op dat door de Commissie gesloten subsidieovereenkomsten volgens enkele leden van de Commissie begrotingscontrole gedetailleerde lobbyactiviteiten zouden omvatten die geïnterpreteerd zouden kunnen worden als een mogelijke inmenging in de interne besluitvorming binnen de instellingen van de Unie; stelt vast dat de Commissie een reeks maatregelen heeft genomen om deze beschuldigingen aan de orde te stellen door richtsnoeren vast te stellen voor de financiering van activiteiten in verband met de ontwikkeling, uitvoering, monitoring en handhaving van wetgeving en beleid van de Unie, en daarbij heeft gesteld dat de betreffende subsidieovereenkomsten weliswaar niet in strijd waren met het rechtskader van de EU, maar niettemin de reputatie van de Unie zouden kunnen schaden; neemt kennis van het feit dat alle subsidieovereenkomsten een disclaimer bevatten waarin staat dat de standpunten van de begunstigde geenszins als standpunten van de EU mogen worden gezien en dat de subsidieverlenende autoriteit daar niet aansprakelijk voor kan worden gesteld; merkt op dat ook in de oproep tot het indienen van voorstellen voor exploitatiesubsidies van 2024 een dergelijke disclaimer is opgenomen; 21. neemt kennis van het feit dat de subsidieovereenkomsten in alle portefeuilles momenteel worden gescreend om na te gaan of zij in overeenstemming zijn met de nieuwe richtsnoeren, en merkt op dat de Commissie het Parlement tot dusver niet in kennis heeft gesteld van de volledige resultaten van de screening, noch van andere maatregelen die zij in voorkomend geval kan nemen; verzoekt de Commissie de kwijtingsautoriteit te allen tijde op de hoogte te houden; benadrukt dat transparantie bij bijeenkomsten van belanghebbenden van fundamenteel belang is voor de democratische integriteit en in gelijke mate moet gelden voor alle entiteiten die met instellingen van de Unie samenwerken; benadrukt dat een duidelijke documentatie en openbaarmaking van dergelijke uitwisselingen het vertrouwen van het publiek en de democratische verantwoordingsplicht versterkt; 22. herinnert eraan dat EU-financiering strenge verantwoordings- en transparantienormen vereist; dringt er overeenkomstig de aanbevelingen van de Rekenkamer in Speciaal verslag 05/2024 (103) en het recente Speciaal verslag 11/2025 (104) bij de Commissie op aan ervoor te zorgen dat de in het systeem voor financiële transparantie openbaar gemaakte informatie regelmatig wordt bijgewerkt en betrouwbaar, vergelijkbaar en nuttig is; benadrukt dat er extra middelen moeten worden toegewezen aan het secretariaat van het transparantieregister van de EU (EUTR) om een systematische en grondige monitoring van het transparantieregister mogelijk te maken; merkt op dat dit onder meer moet inhouden dat middelen worden toegewezen voor de toepassing van AI om een op AI gebaseerd zoekmechanisme te ontwikkelen; herinnert eraan dat proactief moet worden gecontroleerd of alle entiteiten die begunstigden van EU-middelen zijn de waarden van de EU eerbiedigen; 23. is ingenomen met het antwoord van commissaris Serafin op de schriftelijke vraag van het Parlement (105) , waarin nogmaals wordt bevestigd dat ngo’s EU-financiering hebben ontvangen en gebruikt met volledige inachtneming van de EU-Verdragen en de LIFE-verordening (106) ; neemt voorts kennis van het recente speciaal verslag van de Rekenkamer over de transparantie van aan ngo’s toegekende EU-financiering (107) , waarin wordt gesteld dat het gebruik van EU-financiering voor belangenbehartigingsactiviteiten van ngo’s legaal is en ook wordt bevestigd dat deze praktijk in overeenstemming is met de wettelijke transparantievereisten van de EU zoals vastgelegd in het Financieel Reglement van de EU, maar tegelijkertijd wordt aangegeven dat er meer moet worden gedaan om de transparantie van de EU-financiering die door alle begunstigden wordt ontvangen te verbeteren; verzoekt de Commissie in dit verband om uitvoering te geven aan de aanbevelingen van de Rekenkamer met betrekking tot de screening van eigen verklaringen in het systeem voor financiële transparantie van de EU, en om de eerbiediging door de begunstigden van de fundamentele waarden en beginselen van de EU proactief te controleren; 24. is ingenomen met de inwerkingtreding van de herschikking van het Financieel Reglement; is in het bijzonder verheugd over de verbeteringen met betrekking tot het traceren van middelen van de Unie met behulp van digitale instrumenten en interoperabiliteit, die de bescherming van de financiële belangen van de Unie zullen versterken, evenals de gerichte uitbreiding van het systeem voor vroegtijdige opsporing en uitsluiting (EDES) tot gedeeld beheer voor de periode na MFK 2027, de verwijzing naar het conditionaliteitsmechanisme voor de rechtsstaat en de invoering van conditionaliteit op basis van de waarden van de Unie als verankerd in artikel 2 VEU, alsook de mogelijkheid om kmo’s en individuele aanvragers te stroomlijnen door subsidies van zeer kleine bedragen in te voeren; HOOFDSTUK I – Meerjarig financieel kader (MFK) Betrouwbaarheidsverklaring van de Europese Rekenkamer en begrotings- en financieel beheer Betrouwbaarheid van de rekeningen 25. is verheugd dat de Rekenkamer in haar jaarverslag over de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (108) vaststelt dat de geconsolideerde rekeningen van de Europese Unie voor dat jaar betrouwbaar zijn; stelt vast dat de Rekenkamer sinds 2007 elk jaar een goedkeurend oordeel heeft afgegeven over de betrouwbaarheid van de rekeningen; 26. stelt vast dat op 31 december 2023 de totale passiva 679,9 miljard EUR bedroegen en de totale activa 467,7 miljard EUR; merkt op dat het verschil van 212,2 miljard EUR de (negatieve) nettoactiva vertegenwoordigde, die bestaan uit schulden en het deel van de uitgaven die de Unie al heeft gedaan tot 31 december 2023 en moeten worden gefinancierd uit toekomstige begrotingen; 27. merkt op dat eind 2023 de geschatte waarde van de gedane maar nog niet gedeclareerde in aanmerking komende uitgaven door begunstigden en die zijn geboekt als toegerekende uitgaven 155,2 miljard EUR bedroeg (2021: 148,7 miljard EUR), waarvan 7,4 miljard EUR betrekking heeft op toegerekende uitgaven in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (RRF); 28. is ingenomen met de conclusie van de Rekenkamer dat de activa, passiva, ontvangsten en uitgaven, ook die in verband met NextGenerationEU (NGEU), de raming met betrekking tot het terugtrekkingsproces van het VK, en de gevolgen van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne, correct worden weergegeven in de geconsolideerde jaarrekening; Wettigheid en regelmatigheid van de ontvangsten van de Unie 29. neemt kennis van de conclusie van de Rekenkamer dat de ontvangsten van de Unie geen materiële fouten bevatten en dat de door de Rekenkamer onderzochte beheerssystemen over het algemeen doeltreffend waren; Wettigheid en regelmatigheid van de uitgaven van de Unie 30. betreurt ten zeerste dat de Rekenkamer voor het vijfde achtereenvolgende jaar een afkeurende verklaring heeft afgegeven over de wettigheid en regelmatigheid van de uitgaven uit de begroting van de Unie; is van mening dat dit steeds problematischer wordt, aangezien de Commissie niet in staat of niet bereid lijkt te zijn om de oorzaak vast te stellen en de onderliggende problemen aan te pakken; betreurt dat de Commissie een aantal aanbevelingen van de Rekenkamer niet aanvaardt; wijst met name op het belang van de versterking van het financieel beheer van Commissie en de lidstaten, dat volgens de Rekenkamer onbetrouwbaar is en daardoor de betrouwbaarheid van het jaarlijkse beheers- en prestatieverslag in het gedrang brengt; verzoekt de Commissie een duidelijk actieplan voor te leggen om het foutenpercentage binnen een termijn van vier maanden te verlagen; benadrukt dat het Parlement een dit actieplan naar behoren moet controleren; 31. is zeer bezorgd over het feit dat de Rekenkamer het foutenpercentage voor de uitgaven van 2023 op 5,6 % heeft geschat; merkt op dat de situatie daarmee verder is verslechterd ten opzichte van de twee voorgaande jaren (4,2 % in 2022 en 3,0 % in 2021); stelt met bezorgdheid vast dat de Rekenkamer aanzienlijke problemen blijft opsporen met betrekking tot uitgaven in het kader van vergoedingen, waar het geschatte foutenpercentage 7,9 % bedraagt; merkt op dat de door de Rekenkamer vastgestelde fouten zowel materiële als diepgaande gevolgen hebben; pleit voor de aanscherping van het financieel beheer van de Commissie, overeenkomstig de aanbevelingen uit de jaarverslagen en speciale verslagen van de Rekenkamer, om het hoge foutenpercentage in de komende jaren daadkrachtig aan te pakken; vestigt de aandacht op de waarschuwing van de Rekenkamer dat de toenemende Europese schuldenlast de begroting van de Unie steeds meer onder druk zet; 32. merkt op dat de Commissie de uitgaven in haar jaarlijks beheers- en prestatieverslag onderbrengt in de categorieën hoog, gemiddeld en laag risico, teneinde de maatregelen te kunnen richten op de domeinen met een hoog risico; merkt op dat de Rekenkamer slechts twee risicocategorieën hanteert om een advies op te stellen over de wettigheid en regelmatigheid van de uitgaven; maakt zich zorgen dat de werkzaamheden van de Rekenkamer beperkingen van de controles achteraf van de Commissie aan het licht hebben gebracht, die samen van invloed zijn op de deugdelijkheid van de risicobeoordeling van de Commissie; stelt bezorgd vast dat “Cohesie, veerkracht en waarden” een van de meest beïnvloede domeinen was, waarbij de Rekenkamer het merendeel van de uitgaven beschouwde als uitgaven met een hoog risico, terwijl de Commissie slechts een minderheid zo indeelde; 33. herhaalt zijn bezorgdheid over de opmerking van de Rekenkamer dat de Commissie in haar risicobeoordeling het risiconiveau op verschillende terreinen waarschijnlijk onderschat; maakt zich ook zorgen over door de Rekenkamer vastgestelde, terugkerende tekortkomingen ten aanzien van de beheers- en controlesystemen van de lidstaten, die er nog altijd niet in slagen onregelmatigheden in rubriek 2 te voorkomen of op te sporen, hetgeen de betrouwbaarheid van hun werkzaamheden ondermijnt, terwijl de foutenpercentages van de Commissie nog altijd gebaseerd zijn op deze nationale stelsels die niet doeltreffend zijn; 34. merkt op dat de stijging vooral is toe te schrijven aan het geschatte foutenpercentage in MFK-rubriek 2 (Cohesie, veerkracht en waarden), waarbij de Rekenkamer bij 9,3 % van de uitgaven een inbreuk op de wet- en regelgeving van de Unie heeft vastgesteld; wijst op de onderliggende problemen die door de Rekenkamer zijn gemeld en die al jaren bekend zijn; 35. benadrukt dat het bij het door de Rekenkamer in haar betrouwbaarheidsverklaring genoemde geschatte foutenpercentage in de uitgaven van de Unie om een raming gaat van de middelen die niet uitbetaald hadden mogen worden, omdat ze niet overeenkomstig de toepasselijke wet- en regelgeving zijn gebruikt; is van mening dat het geschatte foutenpercentage weliswaar geen indicator van fraude of corruptie is, maar dat het wel uitgaven betreft waarvoor corrigerende maatregelen nodig zijn, en dat het dus wijst op een verspilling van middelen; betreurt dat dit niet alleen een probleem op zich is, maar ook een negatieve indruk zal wekken bij de burgers en zelfs vraagtekens kan plaatsen bij het vermogen van de Commissie om de financiële belangen van de Unie doeltreffend te beschermen; 36. merkt met bezorgdheid op dat de Commissie zelf het risico bij betaling voor 2023 slechts op 1,9 % heeft geschat en dat dit sinds 2020 op dat niveau ligt; merkt op dat de Commissie haar capaciteit om onregelmatige uitgaven tijdens de uitvoering van de bijbehorende programma’s te corrigeren en terug te vorderen op 1,0 % raamt, wat resulteert in een risico bij afsluiting van 0,9 %; maakt zich zorgen dat het risico bij betaling van de Commissie voor dit jaar opnieuw niet alleen onder het door de Rekenkamer geschatte foutenpercentage van 5,6 % ligt, maar ook buiten het bereik valt dat de Rekenkamer hanteert, dat namelijk tussen de 4,4 % en 6,8 % valt; benadrukt dat het verschil tussen het totale foutenpercentage van de Rekenkamer en het risico bij betaling van de Commissie ook zichtbaarder is dan voorheen op een aantal specifieke uitgaventerreinen, met name in rubriek 2; is ingenomen met de schatting van het foutenpercentage door de Rekenkamer als belangrijke indicator voor bestaande risico’s; 37. stelt vast dat de Commissie ten aanzien van het risico bij afsluiting een meerjarenperspectief volgt, aangezien correcties en terugvorderingen na het einde van het jaar niet tot uiting komen in de schatting van het foutenpercentage door de Rekenkamer; betreurt echter de verwarring die de Commissie door de presentatie van het risico bij betaling heeft veroorzaakt; 38. herinnert aan de standpunten in de kwijtingsresolutie voor 2022 en de gedachtewisselingen tijdens de kwijtingshoorzittingen voor het begrotingsjaar 2023 over de verschillen tussen de Rekenkamer en de Commissie in de methoden en ramingen wat betreft de fouten in de uitgaven van de Unie; merkt met name op dat het foutenpercentage van de Rekenkamer gebaseerd is op een statistische steekproef, terwijl het risico bij betaling van de Commissie grotendeels is samengesteld aan de hand van door de nationale auditautoriteiten van de lidstaten gerapporteerde foutenpercentages en pas na correcties en terugbetalingen werd berekend; herinnert eraan dat het foutenpercentage van de Rekenkamer de fouten omvat die niet door de lidstaten en de Commissie zijn ontdekt, hetgeen aantoont dat de foutenpercentages van de Commissie te laag zijn geschat; stelt met bezorgdheid vast dat de verschillen tussen de ramingen van de Rekenkamer en die van de Commissie nog groter zijn geworden; merkt voorts op dat de Commissie en de Rekenkamer gezamenlijke workshops over dit vraagstuk organiseren; stelt vast dat de Rekenkamer haar methode met betrekking tot aanbestedingen bij de gedecentraliseerde agentschappen onlangs heeft afgestemd op die van de Commissie; spreekt nogmaals zijn steun uit voor de onafhankelijke controleaanpak en -methode van de Rekenkamer en verzoekt de Commissie samen te werken met de Rekenkamer om te zorgen voor een grotere harmonisatie en beter vergelijkbare ramingen van foutenpercentages; 39. herinnert eraan dat de kwijtingsautoriteit voor haar kwijtingsbesluit voor het betreffende jaar een verklaring van de Rekenkamer nodig heeft over de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen aan het einde van het jaar; merkt op dat de uitgavenprogramma’s van de Unie meerjarig zijn en dat hun beheers- en controlesystemen meerdere jaren bestrijken, waardoor correcties en terugvorderingen na het einde van het jaar mogelijk zijn; 40. herinnert eraan dat de Commissie verantwoordelijk is voor het voorkomen en opsporen van fraude; merkt op dat de Rekenkamer bij de uitoefening van haar mandaat verplicht is onregelmatigheden te melden; merkt op dat de Rekenkamer vermoedens van strafbare feiten die onder haar bevoegdheid vallen, doorstuurt naar het EOM en vermoedens van fraude, corruptie of andere illegale activiteiten waardoor de financiële belangen van de Unie worden geschaad, doorstuurt naar OLAF; merkt op dat de Rekenkamer in 2023 twintig gevallen van vermoedelijke fraude aan OLAF heeft gemeld, en tegelijkertijd twaalf van deze gevallen aan het EOM heeft doorgegeven, wat tot nu toe heeft geleid tot vier onderzoeken van OLAF en negen onderzoeken van het EOM; prijst de Rekenkamer voor het melden van onregelmatigheden aan OLAF en het EOM, daar informatie uit controleopdrachten doorgaans zeer betrouwbaar is; herinnert in dit verband aan de sleutelrol van de hele fraudebestrijdingsarchitectuur van de Unie en plaatst vraagtekens bij de weigering van sommige lidstaten om met een van de onderdelen daarvan, het EOM, samen te werken; Financieel en begrotingsbeheer 41. merkt op dat in 2023 98,9 % van de beschikbare vastleggingskredieten werd gebruikt (184,4 miljard EUR van de 186,5 miljard EUR); stelt vast dat de beschikbare kredieten hoger waren dan het MFK-plafond van 182,7 miljard EUR als gevolg van het gebruik van speciale instrumenten voor nieuwe of onvoorziene gebeurtenissen; merkt op dat 90,0 % van de betalingskredieten werd gebruikt (162,0 miljard EUR van de beschikbare 165,2 miljard EUR); 42. stelt met bezorgdheid vast dat de totale niet-afgewikkelde vastleggingen, die toekomstige schulden vertegenwoordigen als ze niet worden vrijgemaakt, een recordhoogte van 543 miljard EUR bereikten (2022: 450 miljard EUR); merkt op dat de Commissie een daling voorziet voor de periode 2025-2029, waarin vastgelegde bedragen voor zowel NGEU als de programmeringsperiode 2021-2027 moeten worden uitbetaald; merkt echter op dat de werkelijke bedragen voor 2023 (543 miljard EUR) veel hoger liggen dan het geraamde bedrag (490 miljard EUR), waardoor er vraagtekens kunnen worden gezet bij de ramingen van de Commissie; 43. wijst erop dat voor de uitvoering van de fondsen onder gedeeld beheer in het kader van het MFK 2021-2027 minder tijd beschikbaar is dan in de voorgaande MFK’s als gevolg van de N+2-regel voor het laatste jaar, hetgeen samen met de hoge niet-afgewikkelde vastleggingen het risico op vrijmakingen zal vergroten; neemt kennis van de opmerking van de Rekenkamer dat de Commissie haar geraamde bedrag aan vrijmakingen heeft verhoogd van 7,6 miljard EUR voor 2023-2027 tot 8,1 miljard EUR voor 2024-2027 en 8,8 miljard EUR voor 2025-2027, hetgeen neerkomt op een stijging van 15 % in twee jaar; benadrukt met bezorgdheid dat de Commissie de afgelopen twee jaar de niet-afgewikkelde vastleggingen te laag heeft geraamd en daardoor waarschijnlijk het bedrag van de vrijmakingen die tot 2027 zullen plaatsvinden, te laag inschat; neemt kennis van de invoering van het “cascademechanisme” naar aanleiding van de tussentijdse evaluatie van het MFK 2021-2027 en de stimulans om vrijgemaakte bedragen te gebruiken ter dekking van hogere rentekosten voor bedragen die de Commissie heeft geleend voor NGEU; 44. stelt vast dat in de meest recente langetermijnbetalingsprognose van de Commissie melding wordt gemaakt van substantiële vrijmakingen vanaf 2027 tenzij de lidstaten aanvullende inspanningen ondernemen en de besteding flink opvoeren ten opzichte van de periode 2014-2020; stelt vast dat de Commissie de vrijmakingen voor het Cohesiefonds, het EFRO en het ESF+ voor 2024-2027 raamde op 2,2 miljard EUR, ruim vijf keer zo hoog als de raming voor 2022 van 0,4 miljard EUR; waarschuwt ervoor dat, wat het Fonds voor een rechtvaardige transitie (JTF) betreft, de lage uitvoering in 2023 betekent dat vanaf 2025 aanzienlijke bedragen in de risicozone terecht zouden kunnen komen; vraagt de Commissie en de lidstaten alles in het werk te stellen om vrijmakingen te voorkomen; 45. stelt met bezorgdheid vast dat de schuld van de Unie is gestegen van 344,3 miljard EUR in 2022 tot 458,5 miljard EUR in 2023, waarvan 60 % verband houdt met NGEU; merkt op dat alleen voor de schuld die is uitgegeven voor NGEU de bijbehorende rentekosten rechtstreeks uit de begroting van de Unie moeten worden betaald en dat deze kosten voor het huidige MFK (tot eind 2027) als gevolg van de hogere rentetarieven naar schatting tussen 17 miljard EUR en 27 miljard EUR hoger zullen uitvallen dan de oorspronkelijk geraamde 14,9 miljard EUR; 46. stelt met bezorgdheid vast dat het totale risico voor de begroting van de Unie als gevolg van garanties en voorwaardelijke verplichtingen voor leningen is gestegen tot 298,0 miljard EUR; merkt op dat aannamen over de rente op de kapitaalmarkt voorzichtig moeten worden gemaakt, zowel voor bestaande als voor nieuwe schulden, en dat voor beide categorieën een haalbaar terugbetalingsplan nodig is; merkt op dat de Rekenkamer informatie van de Commissie heeft ontvangen waaruit blijkt dat het risico de komende jaren gestaag zal toenemen, waardoor de begrotingsmarge extra onder druk zal komen te staan en de flexibiliteit van de begroting van de Unie verder zal afnemen; steunt de aanbevelingen van de Rekenkamer aan de Commissie om proactiever op te treden om ervoor te zorgen dat haar beperkingsinstrumenten (zoals het gemeenschappelijk voorzieningsfonds – GVF) over voldoende capaciteit kunnen beschikken, alsook om een transparantere rapportage inzake de totale jaarlijkse blootstelling van de begroting te voorzien, waarbij haar raming openbaar wordt gemaakt; 47. stelt met bezorgdheid vast dat de Rekenkamer in haar Speciaal verslag 07/2024 (109) opmerkt dat een aanzienlijk deel van de tussen 2014 en 2022 afgegeven invorderingsopdrachten ten tijde van haar controle nog niet was geïnd; merkt voorts op dat de Commissie in haar antwoorden op de schriftelijke vragen van de Commissie begrotingscontrole (CONT) van het Parlement voor de kwijting 2023 aangaf dat er 1 357 achterstallige invorderingsopdrachten waren voor een totaal uitstaand bedrag van circa 335 miljoen EUR voor de periode 2014-2023; verzoekt de Commissie met klem prioriteit te maken van het innen van achterstallige invorderingsopdrachten en de Commissie begrotingscontrole op de hoogte te houden van de voortgang; 48. benadrukt dat gelijkheid een fundamentele waarde van de Unie is en in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie is verankerd; herinnert aan de toezegging van de Unie om gendermainstreaming op te nemen in haar beleidsvorming en de uitvoering van middelen van de Unie, met inbegrip van genderbudgettering; spoort de Commissie ertoe aan de geleverde inspanningen op het gebied van genderbudgettering en het traceren van de impact van de begroting van de Unie voort te zetten om de gendergelijkheid te bevorderen; wijst erop dat de Commissie alle wetgevingsvoorstellen vergezeld moet laten gaan van een effectbeoordeling wanneer deze naar verwachting aanzienlijke economische, sociale en milieueffecten zullen hebben, teneinde onder meer een billijke verdeling van de middelen te waarborgen; 49. merkt op dat de herziening van de institutionele overeenkomst inzake het transparantieregister vóór juli 2025 wordt verwacht; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat het proces zo open mogelijk is en dat de vereisten voor financiële rapportage voor alle categorieën van geregistreerde entiteiten (met inbegrip van financieringsbronnen en de begrotingen voor lobbywerk) op elkaar worden afgestemd, en daarbij ook het in Speciaal verslag 05/2024 van de Rekenkamer over het EU-transparantieregister vastgestelde risico aan te pakken met betrekking tot eigen verklaringen inzake de vertegenwoordigingscategorie; is van mening dat de middelen van het secretariaat van het transparantieregister moeten worden verhoogd zodat gevolg kan worden gegeven aan de aanbevelingen van de Rekenkamer; 50. wijst op de volgende bevindingen in Speciaal verslag nr. 11/2025 van de Rekenkamer: i) dat de identificatie en registratie van entiteiten als ngo’s niet altijd consistent en betrouwbaar zijn; ii) dat er ondanks een meer gestroomlijnde procedure voor de toekenning van subsidies problemen blijven bestaan rond de volledigheid en nauwkeurigheid van de gegevens; iii) dat het ontbreken van een betrouwbaar overzicht van de EU-uitgaven voor ngo’s een zinvolle analyse belemmert; iv) dat de oproepen tot het indienen van voorstellen in de steekproef van de Rekenkamer transparant waren; v) dat de eerbiediging van de waarden van de Unie niet proactief wordt geverifieerd; en vi) dat de transparantiepraktijken in de steekproef van de Rekenkamer sterk uiteenlopen, waarbij grotere ngo’s beter presteren; verzoekt de Commissie de aanbevelingen in het speciaal verslag van de Rekenkamer volledig op te volgen; Aanbevelingen 51. steunt ten volle de aanbevelingen van de Rekenkamer in haar jaarverslag over de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (“jaarverslag over het begrotingsjaar 2023”) (110) en in de bijbehorende speciale verslagen; verzoekt de Commissie deze aanbevelingen onverwijld uit te voeren en de kwijtingsautoriteit op de hoogte te houden van de vorderingen die worden gemaakt met de uitvoering ervan; 52. verzoekt de Rekenkamer samen met de Commissie te zoeken naar manieren om hun methoden voor de algemene begroting op elkaar af te stemmen, zoals dat het geval is bij aanbestedingen voor de gedecentraliseerde agentschappen, en daarbij de verschillende rollen in acht te nemen; 53. verzoekt de Commissie met name: Ontvangsten 54. juicht het toe dat de Rekenkamer voor 2023 ook een goedkeurend oordeel kan geven over de wettigheid en regelmatigheid van de ontvangsten; benadrukt tegelijkertijd dat er al jarenlang sprake is van het niet of onjuist aangeven van douanerechten (de douanekloof) en dat dit hardnekkige probleem leidt tot een tekort aan geïnde invoerrechten en ervoor kan zorgen dat de Unie en de lidstaten traditionele eigen middelen mislopen; 55. stelt tot zijn grote verontrusting vast dat de Rekenkamer de uitvoering van het douaneactieplan van de Commissie, dat voor een aanzienlijke verkleining van de douanekloof kan zorgen, heeft onderzocht en opnieuw heeft geconstateerd dat er onvoldoende vooruitgang is geboekt bij de uitvoering van een aantal maatregelen uit dit plan; merkt op dat de Commissie als onderdeel van dit plan in mei 2023 (111) een hervorming van de douane heeft voorgesteld, met onder meer de oprichting van een EU-douaneautoriteit en een EU-douanedatahub; 56. herinnert eraan dat de Rekenkamer de risico’s voor de financiële belangen van de EU naar aanleiding van gebrekkige of inefficiënte douanecontroles heeft benadrukt; prijst OLAF voor zijn inspanningen in het kader van de strijd tegen fraude met betrekking tot douanerechten en btw; vestigt de aandacht op de toename van elektronische handel en de risico’s van onlineplatforms wegens mogelijke beveiligings- en veiligheidsbedreigingen en het risico op niet-naleving van de belastings- en douaneregels, productnormen, intellectuele-eigendomsrechten, verbodsbepalingen en beperkingen van de EU; 57. stelt met bezorgdheid vast dat de Rekenkamer heeft aangetoond dat de Commissie in zes gevallen waarin lidstaten bni-gegevens laattijdig hebben gecorrigeerd en zij om die reden punten van voorbehoud heeft gemaakt, geen achterstallige rente in rekening heeft gebracht; is het met de Rekenkamer eens dat de Commissie in dergelijke gevallen in beginsel achterstandsrente in rekening moet brengen om de lidstaten ertoe aan te zetten de punten van voorbehoud binnen de gestelde termijnen aan te pakken; 58. stelt met tevredenheid vast dat de nieuwe eigen middelen op basis van niet-gerecycled kunststof verpakkingsafval dat in 2023 door de lidstaten is geproduceerd, 7,2 miljard EUR bedroegen, hetgeen overeenkomt met 4,0 % van de totale inkomsten van de EU; merkt voorts op dat de Rekenkamer een aantal problemen heeft vastgesteld (112) in verband met de betrouwbaarheid en vergelijkbaarheid van gegevens; benadrukt dat dit een uitstekend voorbeeld is van nieuwe eigen middelen, aangezien het een goede stimulans is voor de lidstaten om het volume niet-gerecycled kunststof verpakkingsafval te verminderen, en daarmee tegelijkertijd een nieuwe inkomstenstroom voor de Unie wordt gecreëerd; 59. benadrukt dat de voorstellen van de Commissie uit 2021 voor nieuwe eigen middelen, die drie onderdelen omvatten – ten eerste middelen afkomstig uit inkomsten uit de handel in emissierechten (ETS), ten tweede middelen afkomstig van het mechanisme van de Unie voor koolstofgrenscorrectie en ten derde middelen op basis van een aandeel van de restwinsten van multinationals dat aan de lidstaten zal worden toegewezen in het kader van de OESO/G20-overeenkomst inzake de herverdeling van heffingsrechten (“eerste pijler”) – beslist in aanmerking komen als zulke nieuwe middelen; wijst er tegelijkertijd op dat ook andere bronnen in overweging kunnen worden genomen als blijkt dat de lidstaten daar gemakkelijker mee kunnen instemmen; is ingenomen met andere initiatieven die kunnen leiden tot nieuwe eigen middelen voor de begroting van de Unie; 60. verzoekt de Commissie met name: Eengemaakte markt, innovatie en digitaal beleid 61. merkt op dat de begroting voor de programma’s onder rubriek 1 van het MFK “Eengemaakte markt, innovatie en digitaal beleid” 25,3 miljard EUR (13,2 % van de begroting van de Unie) bedroeg, en als volgt was verdeeld: 15,3 miljard EUR (60,5 %) voor onderzoek, 4,1 miljard EUR (16,1 %) voor vervoer, energie en digitaal beleid, 2,3 miljard EUR (9,1 %) voor het InvestEU-programma, 2,2 miljard EUR (8,7 %) voor ruimtevaart en 1,4 miljard EUR (5,6 %) voor andere gebieden; 62. merkt op dat de Rekenkamer 127 verrichtingen heeft onderzocht die het volledige scala van uitgaven in het kader van deze MFK-rubriek bestrijken, in het bijzonder het Horizon 2020-programma (90 verrichtingen), Horizon Europa (7 verrichtingen), de Connecting Europe Facility (CEF), ruimtevaartprogramma’s en financieringsinstrumenten, en dat zij ook heeft gekeken naar het systeem voor voorafgaande controle van het Europees Uitvoerend Agentschap klimaat, infrastructuur en milieu (Cinea) voor CEF-subsidies in de vervoers- en energiesector en naar de informatie over de regelmatigheid in de jaarlijkse activiteitenverslagen van het directoraat-generaal Onderzoek en Innovatie (DG RTD) en het Europees Uitvoerend Agentschap voor gezondheid en digitaal beleid (Hadea); 63. merkt op dat de Rekenkamer schat dat in 2023 het foutenpercentage in de uitgaven voor “Eengemaakte markt, innovatie en digitaal beleid” van 3,3 % materieel was; wijst op de opmerking van de Rekenkamer dat de uitgaven voor onderzoek en innovatie het meest door fouten worden gekenmerkt, met name op het gebied van personeelskosten; wijst er voorts op dat de Commissie voor deze rubriek het risico bij betaling op 1,4 % schat, hetgeen in de onderste helft van het bereik van de schatting van de Rekenkamer ligt; is bezorgd over de conclusie van de Rekenkamer dat het risico bij betaling van de Commissie voor deze rubriek nog altijd een te lage schatting is, wegens de door de Rekenkamer vastgestelde tekortkomingen in de controles achteraf van de Commissie op dit gebied sinds het begrotingsjaar 2019 (114) ; 64. stelt met bezorgdheid vast dat 39 (31 %) van de 127 door de Rekenkamer onderzochte verrichtingen fouten bevatten; vindt het zeer verontrustend dat de Commissie in zeven gevallen van kwantificeerbare fouten van de begunstigden (of de door de begunstigden aangestelde auditors) over voldoende informatie beschikte om de fout te voorkomen of te ontdekken en te corrigeren voordat de uitgaven werden aanvaard, en dat indien de Commissie naar behoren gebruik had gemaakt van alle beschikbare informatie, het geraamde foutenpercentage voor dit hoofdstuk 1,4 procentpunten dus lager zou hebben gelegen; benadrukt dat dit wijst op tekortkomingen in de controles van de Commissie; Onderzoek en innovatie 65. onderstreept het belang van financieringsprogramma’s van de Unie voor onderzoek en innovatie voor de wetenschappelijke, maatschappelijke, economische en technologische ontwikkeling van de Unie, de aanpak van ongelijkheden, de verwezenlijking van de groene en digitale transitie en de vermindering van de energieafhankelijkheid van de Unie ten opzichte van Rusland; herinnert eraan dat Horizon Europa het belangrijkste onderzoeks- en innovatieprogramma in Europa is, met een totale begroting van 95,5 miljard EUR voor 2021-2027, waaronder 5,4 miljard EUR uit NGEU; merkt op dat uit de RRF ongeveer 48 miljard EUR voor investeringen in onderzoek en innovatie is toegewezen; onderstreept dat aanvullende financiering voor onderzoek en innovatie nodig is om het concurrentievermogen van de Unie te vergroten en de innovatiekloof te dichten, rekening houdend met de aanbevelingen ter zake uit het Draghi-verslag; benadrukt met name dat de defensiegerelateerde uitgaven voor onderzoek en innovatie wegens de huidige geopolitieke omstandigheden aanzienlijk moeten worden verhoogd, hetgeen een belangrijk onderdeel kan vormen van de strategie voor het innovatiebeleid; 66. merkt op dat met de voorganger daarvan, Horizon 2020, met een begroting van 75,6 miljard EUR er tussen 2014 en 2020 35 000 projecten zijn gefinancierd en dat bij de oproepen tot het indienen van voorstellen meer dan een miljoen individuele aanvragen uit 177 landen zijn binnengekomen; merkt voorts op dat commissaris Ivanova tijdens haar hoorzitting over de kwijting voor 2023 de Europese meerwaarde van financieringsprogramma’s van de Unie voor onderzoek en innovatie heeft benadrukt en heeft verklaard dat volgens de eindevaluatie van Horizon 2020 elke euro die aan het programma wordt uitgegeven tegen 2040 vijf euro aan voordelen voor de samenleving zal opleveren; betreurt ten zeerste dat 74 % van de door onafhankelijke deskundigen als hoogwaardig beoordeelde voorstellen niet konden worden gefinancierd vanwege budgettaire beperkingen; merkt op dat er nog eens 159 miljard EUR nodig zou zijn geweest om alle hoogwaardige voorstellen te financieren; wijst op het belang van voldoende financiering voor onderzoek en innovatie in de Unie, niet in de laatste plaats om, in overeenstemming met de strategische agenda van de Unie voor 2024-2029, het concurrentievermogen en de welvaart van de Unie te vergroten; 67. wijst op de late goedkeuring van de rechtsgrondslagen van Horizon Europa in 2021 en is verheugd dat de Commissie erin is geslaagd in 2023 bijna 100 % van de begroting uit te voeren; stelt vast dat er tot eind 2023 10 674 subsidieovereenkomsten en nog eens 2 kaderovereenkomsten waren ondertekend; 68. stelt met bezorgdheid vast dat de Rekenkamer bij haar steekproef in 30 van de 97 onderzoeks- en innovatieverrichtingen fouten heeft geconstateerd met betrekking tot niet-subsidiabele kosten en dat deze fouten 71 % van het door de Rekenkamer geschatte foutenpercentage voor deze rubriek in 2023 uitmaakten; herhaalt zijn bezorgdheid over het feit dat na negen jaar uitvoering van het Horizon 2020-programma de berekening van personeelskosten een belangrijke bron van fouten blijft, aangezien er bij de steekproef van de Rekenkamer in 22 van de 30 onderzoeksverrichtingen met kwantificeerbare fouten (circa 73 %) sprake is van onjuiste toepassing van de methode voor de berekening van personeelskosten; erkent dat zowel de Commissie als de Rekenkamer zich blijft inspannen om hier iets aan te doen; juicht het toe dat de Commissie de aanbevelingen van de Rekenkamer heeft aanvaard om de naleving door de begunstigden van de regels inzake dagvergoedingen te verbeteren en te zorgen voor duidelijkheid over de regels inzake dagvergoedingen in de Horizon Europa-documenten; 69. onderstreept het belang van vereenvoudiging van de regels en procedures voor de financiering van onderzoek en innovatie door de Unie; merkt op dat de Commissie in 2023 de invoering van vereenvoudigde kostenopties zoals vaste bedragen en eenheidskosten in Horizon Europa heeft voortgezet; wijst voorts op de opmerkingen van de directeur-generaal Onderzoek en Innovatie tijdens de gedachtewisseling met de commissie CONT dat de Commissie voornemens is de uitbetaling van middelen in het kader van Horizon Europa via vaste bedragen tussen nu en 2027 te verhogen tot 50 %; juicht het toe dat de Commissie, rekening houdend met de aanbevelingen van de Rekenkamer in haar jaarverslagen voor 2022, zal zorgen voor specifiekere voorwaarden voor de correcte uitvoering van forfaitaire subsidies, met inbegrip van de elementen van elk werkpakket die aanleiding geven tot betaling, en ook gedetailleerde richtsnoeren zal verstrekken aan degenen die betrokken zijn bij de beoordeling van de uitvoering van projecten; merkt voorts op dat de begunstigden, zoals in de beoordeling van de Commissie van forfaitaire financiering in het kader van Horizon 2020 en Horizon Europa 2018-2024 is beschreven, graag meer duidelijkheid zouden krijgen over de wijze waarop forfaitaire subsidies moeten worden gecontroleerd; is bezorgd over het feit dat de strategie voor controles achteraf voor Horizon Europa nog niet is ontwikkeld; 70. benadrukt de cruciale rol die de particuliere sector speelt bij het aanpakken van de innovatiekloof in de Unie en het verbeteren van het concurrentievermogen en de welvaart van de Unie; vindt met name dat de deelname van kmo’s aan financieringsprogramma’s voor onderzoek en innovatie van de Unie zo veel mogelijk moet worden bevorderd en vergemakkelijkt; neemt kennis van de conclusie van de Rekenkamer dat kmo’s en nieuwkomers vaker fouten maken dan andere begunstigden, aangezien zij niet over de ervaring en instrumenten beschikken om de middelen te beheren; is ingenomen met de inspanningen van de Commissie om kmo’s gericht te ondersteunen, bijvoorbeeld door middel van voorlichtingscampagnes, contacten met het systeem van nationale contactpunten en de speciale helpdesk van de Research Enquiry Service (dienst onderzoeksvragen); is van oordeel dat de vereenvoudiging van de regels en procedures het meest bepalend is voor een sterkere deelname van kmo’s; Energie, vervoer en digitaal beleid 71. onderstreept het belang van investeringen van de Unie in de ontwikkeling van goed presterende, duurzame en onderling efficiënt verbonden trans-Europese netwerken op het gebied van vervoer, energie en digitale diensten, en merkt op dat de Connecting Europe Facility (CEF), met 4,1 miljard EUR aan uitgaven in 2023, een belangrijk instrument van de Unie is om deze doelstellingen te verwezenlijken; 72. vestigt de aandacht op de noodzaak om de aanvraagprocedures in het kader van de Connecting Europe Facility voor vervoer (CEF‑T) te vereenvoudigen, zodat een sterkere deelname van kleinere entiteiten en lokale initiatieven op het gebied van de ontwikkeling van Europese vervoersinfrastructuur mogelijk wordt; betreurt dat de begrotingsmiddelen voor CEF‑T niet volstaan om alle behoeften aan investeringen in duurzaam vervoer op te vangen en dat het grootste deel van de begrotingsmiddelen ervan al is toegewezen, met een financieringskloof tot 2027 als gevolg; 73. herinnert eraan dat de Russische aanvalsoorlog in Oekraïne en de daaruit voortvloeiende sancties die aan Rusland zijn opgelegd ook in 2023 nog steeds negatieve gevolgen hadden voor de vervoerssector van de Unie, in de vorm van tekorten aan transportmogelijkheden, knelpunten in de toeleveringsketen en de noodzaak om traditionele routes te omzeilen, waardoor de reistijden langer worden en de kosten stijgen; wijst erop dat de regio’s aan de oostelijke grens van de Unie, en met name de Baltische staten en Finland, Polen en Roemenië, zwaar zijn getroffen door economische verliezen en de stopzetting van de grensoverschrijdende mobiliteit als gevolg van de Russische agressie; verzoekt de Commissie gerichte maatregelen te treffen, onder meer in het volgende MFK, om het herstel van de getroffen regio’s te bevorderen; 74. verzoekt de Commissie een alomvattende beoordeling uit te voeren van de financiering die wordt toegekend aan grensoverschrijdende en meerdere landen omvattende infrastructuurprojecten, waaronder Rail Baltica, waarbij sprake is van aanzienlijke uitdagingen bij de uitvoering, financiële problemen en/of vertragingen; wijst erop dat hierbij aandacht moet worden besteed aan inefficiëntie bij de planning en het beheer, alsook aan de toenemende bouwkosten die ertoe leiden dat de termijnen en doelstellingen van projecten in het gedrang komen; herhaalt dat het vertrouwen van burgers in de instellingen van de Unie zal toenemen wanneer publieke middelen transparanter worden beheerd; 75. stelt met bezorgdheid vast dat de Rekenkamer in haar steekproef van 2023 twee fouten in CEF-projecten heeft geconstateerd en dat een daarvan betrekking heeft op een ernstige inbreuk op de regels van de Unie inzake overheidsopdrachten en ertoe heeft geleid dat de opdracht is gegund aan een consortium dat niet aan de selectiecriteria voldeed, en dat deze fout voor 28 % heeft bijgedragen aan het geschatte foutenpercentage voor rubriek 1; 76. is ernstig bezorgd over de bevindingen van de Rekenkamer met betrekking tot het systeem voor controle vooraf van CEF-subsidies van het Europees Uitvoerend Agentschap klimaat, infrastructuur en milieu (Cinea) in de vervoers- en energiesector, met name over de conclusie van de Rekenkamer dat de strategieën voor CEF1 (2014-2020) en CEF2 (2021-2027) weliswaar gebaseerd zijn op een gedegen analyse van risico’s en onregelmatigheden uit het verleden, maar dat de richtsnoeren voor controles vooraf van aanbestedingen niet gedetailleerd genoeg waren; staat volledig achter de aanbeveling van de Rekenkamer dat de Commissie deze richtsnoeren verder moet uitwerken; Aanbevelingen 77. verzoekt de Commissie: Cohesie, veerkracht en waarden 78. wijst op het belang van het cohesiebeleid van de Unie voor de economische en territoriale convergentie en ontwikkeling van de regio’s van de Unie, alsook voor de ondersteuning van de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten; merkt op dat de begroting voor de programma’s onder MFK-rubriek 2 “Cohesie, veerkracht en waarden” 73,3 miljard EUR bedroeg (38,4 % van de begroting van de Unie) en als volgt is verdeeld: 47,8 % voor het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling (EFRO) en andere regionale acties, 18,9 % voor het Europees Sociaal Fonds (ESF), 9,8 % voor het Cohesiefonds, 3,8 % voor Erasmus+, 2,1 % voor CEF‑T en 3,8 % voor andere domeinen; 79. merkt op dat de Rekenkamer een steekproef van 238 verrichtingen heeft onderzocht die het volledige scala van uitgaven onder MFK-rubriek 2 bestrijkt; merkt met bezorgdheid op dat het door de Rekenkamer geschatte totale foutenpercentage bij de uitgaven onder deze rubriek in 2023 is gestegen tot 9,3 %, hetgeen aanzienlijk boven de materialiteitsdrempel ligt; vestigt de aandacht op de markante stijging van het totale foutenpercentage dat de Rekenkamer in 2023 had geraamd ten opzichte van eerdere jaren (6,4 % in 2022, 3,6 % in 2021); 80. is bezorgd over de opmerking van de Rekenkamer dat de aanzienlijke extra middelen die beschikbaar zijn gesteld in het kader van de herstelbijstand voor cohesie en de regio’s van Europa (React‑EU), het naderende einde van de subsidiabiliteitsperiode voor de programma’s voor de jaren 2014-2020 (31 december 2023) en de parallelle uitvoering van het NGEU-programma extra druk hebben gelegd op de overheidsdiensten van de lidstaten, waardoor het risico op fouten is toegenomen; maakt zich met name zorgen over de praktijk om de medefinanciering door de lidstaten te verminderen, zoals het geval is bij React‑EU, het corona-investeringsinitiatief (CRII) en CRII+, waardoor de verantwoordelijkheid en de bijbehorende stimulansen voor een goed toezicht op de uitgaven worden beperkt; maakt uit de antwoorden van de Commissie op dat sommige autoriteiten mogelijk minder doeltreffende controles en verificaties hebben uitgevoerd als gevolg van de hoge werklast en de toenemende druk van de parallelle uitvoering van programma’s voor de periode 2014-2020 en van aanvullende financiering in het kader van NGEU; 81. neemt kennis van de analyse van de Rekenkamer van verrichtingen met aanvullende financiering via React‑EU en flexibiliteit via CRII+ en het cohesiebeleid ten behoeve van vluchtelingen (CARE) en de bijdrage van deze programma’s aan de geschatte foutenpercentages; wijst met name op de conclusie dat fouten in voor 100 % door de EU gefinancierde prioriteiten 5,0 % vormden van het totale geschatte foutenpercentage van 9,3 %; vindt het verontrustend dat toenemende flexibiliteit heeft bijgedragen tot het hoge foutenpercentage, aangezien de eisen niet naar beneden zijn bijgesteld en er niet meer preventieve controles zijn uitgevoerd; 82. neemt kennis van Analyse 03/2024 van de Rekenkamer, getiteld “Een overzicht van het zekerheidskader en de belangrijkste factoren die hebben geleid tot fouten in de cohesie-uitgaven voor 2014-2020”, waarin een meerjarig overzicht wordt gegeven van zes jaar aan controleresultaten, met inbegrip van een beoordeling van beheers- en controlekwesties, met als doel het zekerheidsmodel te versterken; vindt de conclusie van de Rekenkamer zorgwekkend dat hoewel het zekerheidskader voor het cohesiebeleid heeft geholpen om het foutenpercentage te verlagen, het niet doeltreffend is geweest om het totale foutenpercentage onder de materialiteitsdrempel van 2 % te brengen; is bezorgd over het feit dat de Commissie vanwege de systematische tekortkomingen slechts in beperkte mate kan vertrouwen op het werk van de nationale auditautoriteiten; ondersteunt de aanbeveling van de Rekenkamer aan de Commissie om de uitvoering van het zekerheidskader voor de cohesie-uitgaven 2021-2027 te versterken; herinnert de Commissie aan de oproep van de kwijtingsautoriteit om nauw samen te werken met de lidstaten om het beheers- en controlesysteem voor uitgaven van de Unie te verbeteren, teneinde het hoge foutenpercentage onder de materialiteitsdrempel van 2 % te brengen; 83. neemt kennis van de opmerking in de analyse van de Rekenkamer over de betrouwbaarheid van de werkzaamheden van de belangrijkste actoren in het controlesysteem voor het cohesiebeleid; is verontrust over de bevinding van de Rekenkamer dat de beheersautoriteiten – de eerste verdedigingslinie voor de ontdekking en de preventie van fouten – gedurende een periode van zes jaar niet doeltreffend genoeg zijn geweest om het inherente hoge foutenrisico in het cohesiebeleid te beperken; vindt het zelfs nog verontrustender dat de Rekenkamer constateerde dat de tweede verdedigingslinie – de auditautoriteiten van de lidstaten – niet in staat is het correcte foutenpercentage vast te stellen voor de uitgavenpakketten waarvoor zij audits uitvoeren en waarover zij zekerheid verschaffen, aangezien de Rekenkamer aanvullende fouten ontdekte in ten minste 39 % van deze pakketten; merkt op dat deze fouten jaarlijks gedurende meer dan zes jaar door de Rekenkamer zijn ontdekt en gerapporteerd en dat er derhalve sprake is van een systematisch probleem; 84. neemt kennis van de categorisering door de Rekenkamer van fouten die werden aangetroffen in cohesie-uitgaven, waarbij niet-subsidiabele projecten voor 29 %, niet-subsidiabele kosten voor 26 % en ernstige niet-naleving bij openbare aanbestedingsprocedures voor 21 % hadden bijgedragen aan de fouten, en uitgaven in verband met het EFRO en het Cohesiefonds het grootste deel van de fouten hadden veroorzaakt (80 %); merkt op dat de uitgaven in het kader van het ESF+, het jongerenwerkgelegenheidsinitiatief (YEI) en het Fonds voor Europese hulp aan de meest behoeftigen (FEAD) verhoudingsgewijs minder fouten bevatten, aangezien daar in totaal slechts 16 % van de fouten voorkomt, terwijl deze programma’s samen ongeveer 20 % van de begroting in deze rubriek vormen; 85. neemt kennis van de studie in opdracht van de Commissie begrotingscontrole over de lessen die getrokken zijn uit de implementatie van de crisisresponsinstrumenten in de EU, waaruit blijkt dat de absorptie van niet-vastgelegde cohesiemiddelen werd ondersteund door de flexibiliteit die is ingevoerd in het kader van CRII en CRII+; vindt de bevinding van de onderzoekers zorgwekkend dat de kwaliteit van versnelde projecten mogelijk niet hetzelfde niveau heeft bereikt als de investeringen vóór de pandemie; vindt daarnaast de opmerking van de onderzoekers zorgelijk dat het risico van projecten van lage kwaliteit volledig door de begroting van de Unie wordt gedragen, vanwege 100 % financiering van de Unie in het geval van CRII, CRII+ en React‑EU; is van mening dat 100 % financiering van de Unie kan bijdragen tot absorptie, maar dat absorptie geen doel op zich is; 86. wijst erop dat de Commissie regionale ontwikkeling (REGI) in haar meest recente kwijtingsadviezen heeft aangedrongen op aanvullende adviserende ondersteuning van de Commissie aan de nationale, regionale en lokale overheden om een situatie van administratieve overbelasting te voorkomen; erkent de inspanningen van de Commissie, maar stelt helaas vast dat deze niet hebben volstaan om het foutenrisico te verlagen; waarschuwt ervoor dat zich aan het eind van de subsidiabiliteitsperiode van de RRF en de laatste jaren van het MFK een vergelijkbare administratieve overbelasting zou kunnen voordoen; beklemtoont dat dringend iets moet worden gedaan aan de tekortschietende administratieve capaciteit van de nationale, regionale en lokale overheden; verzoekt de Commissie deze overheden in dit verband duidelijke richtsnoeren te verstrekken en haar steun voor de opbouw van administratieve capaciteit op te voeren, onder meer door het opleiden van personeel, het delen van optimale praktijken en intercollegiale toetsingen en technische bijstand, zodat een doeltreffend beheer van de middelen kan worden gewaarborgd; 87. neemt kennis van de openbare discussies over het meerjarig financieel kader voor de periode na 2027, die kunnen duiden op een verschuiving naar een prestatiegericht model, het koppelen van investeringen aan hervormingen en de wens om de regels en procedures te vereenvoudigen; verzoekt de Commissie prioriteiten te stellen wat betreft de financiële reacties op de huidige dreigingen naar aanleiding van de geopolitieke situatie; waarschuwt dat besluiten over de toekomstige opzet van uitgavenprogramma’s niet ten koste mogen gaan van het toezicht op en de controle van de uitgaven van de Unie wat betreft transparantie en informatie op het niveau van de Unie over niet-naleving van de regels en verordeningen; is van mening dat de door de Rekenkamer vastgestelde fouten en de wijze waarop de Commissie deze fouten behandelt ook wijzen op een goed functionerend beheers- en controlesysteem en merkt op dat beide instellingen hebben verklaard zich in te zetten voor de verbetering van het systeem en de verlaging van het foutenpercentage; 88. neemt, net als in voorgaande jaren, kennis van de opmerking van de Rekenkamer dat de controles aan de hand van stukken door de Commissie om het werk van de auditautoriteiten te controleren en te beoordelen uitsluitend gericht zijn op het controleren van de consistentie van de regelmatigheidsinformatie, en dat deze controles dus te beperkt zijn om het restfoutenpercentage te bevestigen dat door de nationale autoriteiten in hun zekerheidspakketten is gerapporteerd; neemt kennis van het antwoord van de Commissie dat zij haar controle aan de hand van stukken aanvult met controlewerkzaamheden ter plaatse van de programma’s en zekerheidspakketten, waardoor zij een redelijke en eerlijke schatting van de foutenpercentages voor elk programma kan maken; is van mening dat de opmerking van de Rekenkamer betrekking heeft op de reikwijdte van de controles aan de hand van stukken en het feit dat die alleen gericht zijn op de consistentie en daarom te beperkt zijn om de Commissie voldoende betrouwbare informatie te verstrekken; 89. is bezorgd over de aanhoudende tekortkomingen die de Rekenkamer heeft waargenomen in de werkzaamheden van de nationale auditautoriteiten, zoals naar voren komt in de tekortkomingen die zijn vastgesteld in de zekerheidspakketten, met een restfoutenpercentage boven de materialiteitsdrempel voor meer dan 60 % van de waarde van de in 2023 gecontroleerde zekerheidspakketten; stelt met bezorgdheid vast dat beheersautoriteiten er consequent niet in slagen onregelmatigheden in door begunstigden gedeclareerde uitgaven te voorkomen of op te sporen en dat de Commissie daarom minder op hun werk kan vertrouwen; 90. herinnert eraan dat het bij gedeeld beheer de verantwoordelijkheid van de Commissie is om na te gaan of de lidstaten beheers- en controlesystemen hebben opgezet die tijdens de uitvoering van de programma’s doeltreffend functioneren; is bezorgd over het feit dat zowel de Commissie als de Rekenkamer heeft vastgesteld dat niet alle beheers- en controlesystemen van de lidstaten doeltreffend functioneren, hetgeen nadelige gevolgen heeft voor de betrouwbaarheid van de foutenpercentages van de Commissie, aangezien zij vertrouwt op deze nationale systemen die niet doeltreffend werken; vraagt zich af of de Commissie kan blijven vertrouwen op nationale systemen; 91. is van mening dat de naleving van auditnormen op alle controle- en auditniveaus van essentieel belang is om de “single audit”-benadering goed te laten werken en om de administratieve rompslomp voor begunstigden en beheersautoriteiten te verminderen; is dan ook verontrust over de bevinding van de Rekenkamer in haar jaarverslag dat de programma-autoriteiten en begunstigden essentiële bewijsstukken over de naleving van de subsidiabiliteitsvoorwaarden niet hebben overgelegd, en over de bevinding in de analyse van de Rekenkamer dat ontoereikende documentatie van controlewerkzaamheden door auditautoriteiten de betrouwbaarheid van de controlewerkzaamheden van de nationale auditautoriteiten ondermijnt; 92. herinnert eraan dat de lidstaten op grond van artikel 15 van Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (115) (GB-verordening) voor de programmeringsperiode 2021-2027 moeten voldoen aan horizontale en thematische randvoorwaarden die zij gedurende de gehele uitvoeringsperiode van de fondsen moeten blijven naleven; herinnert eraan dat, wanneer bij de indiening van een betalingsaanvraag bij de Commissie voor de betrokken specifieke doelstelling niet aan de randvoorwaarden is voldaan, de desbetreffende uitgaven niet uit de begroting van de Unie worden vergoed totdat de Commissie ervan overtuigd is dat aan de randvoorwaarden is voldaan; herinnert aan de grote teleurstelling van de kwijtingsautoriteit over het besluit van de Commissie van 13 december 2023 (116) waarin stond dat Hongarije voldeed aan de horizontale randvoorwaarde met betrekking tot de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, waardoor de Hongaarse autoriteiten verzoeken om terugbetaling van maximaal 10,2 miljard EUR konden indienen; stelt met bezorgdheid vast dat de Hongaarse regering sinds de vrijgave van deze middelen geen stappen heeft gezet om de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht te herstellen, maar juist het omgekeerde heeft gedaan; uit opnieuw zijn zorgen over het gebrek aan adequate controlemechanismen en over onbetrouwbare openbare aanbestedingsprocedures om goed financieel beheer en de bescherming van de begroting van de Unie te waarborgen; is van mening dat deze beslissing politiek in strijd is met de verlenging van de maatregelen die op grond van Verordening (EU, Euratom) 2020/2092 (117) (de “conditionaliteitsverordening”) zijn vastgesteld; 93. spreekt zijn ernstige bezorgdheid uit over de bevindingen uit het verslag over de rechtsstaat 2023 met betrekking tot de situatie van de rechtsstaat in Hongarije, en met name de aanhoudende, systemische uitdagingen voor de rechterlijke macht en de media; merkt met verontrusting op dat de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht onder steeds grotere druk komt te staan, en wijst onder meer op punten van zorg met betrekking tot de selectie en promotie van rechters en recente berichten over intimidatie en inmenging in rechterlijke besluiten, die worden bevestigd door het feit dat rechters hun ontslag hebben ingediend uit protest tegen politieke beïnvloeding; stelt in dezelfde geest met bezorgdheid vast dat het hoofd van de Hongaarse autoriteit voor integriteit, een belangrijke instelling die is opgericht als voorwaarde van de Commissie voor de vrijgave van middelen in het kader van de verordening inzake conditionaliteit met betrekking tot de rechtsstaat, steeds meer door de Hongaarse regering onder druk wordt gezet; verzoekt de Commissie een gecoördineerde en holistische aanpak te waarborgen voor alle relevante fondsen van de Unie en wetgevingsinstrumenten, waarbij wordt benadrukt dat middelen van de Unie niet mogen worden toegewezen voor activiteiten die de democratie ondermijnen of autoritarisme versterken; 94. herinnert eraan dat bij de conditionaliteitsverordening een mechanisme en maatregelen zijn vastgesteld om de begroting van de Unie te beschermen tegen schendingen van de rechtsstaat indien andere in de wetgeving van de Unie vastgestelde procedures de begroting niet efficiënter kunnen beschermen; herinnert eraan dat dit mechanisme op 15 december 2022 is geactiveerd in het geval van Hongarije wegens zorgen over zijn systeem van openbare aanbestedingen, hetgeen heeft geleid tot een tijdelijke opschorting van 55 % van de begrotingsvastleggingen voor drie programma’s in het kader van het cohesiebeleid; herinnert eraan dat in dezelfde verordening, overeenkomstig artikel 6 van Verordening (EU, Euratom) 2020/2093 van de Raad (118) (de “MFK-verordening”), is bepaald dat geschorste vastleggingen van 2022 (jaar n) na 2024 (jaar n+2) niet opnieuw in de begroting mogen worden opgenomen en dat daarom 55 % van de vastleggingen uit 2022 – ongeveer 1 miljard EUR – in december 2024 is vrijgemaakt; merkt op dat er geen andere procedures in het kader van de conditionaliteitsverordening lopen; 95. merkt op dat de Commissie een equivalent van vijf voltijdse personeelsleden heeft toegewezen aan de uitvoering van de conditionaliteitsverordening en herhaalt de bezorgdheid van de Rekenkamer zoals aangekaart in Speciaal verslag 03/2024 dat het huidige personeelsbestand ontoereikend lijkt te zijn om een strenge en consequente toepassing van de verordening te garanderen; 96. stelt nogmaals dat alle maatregelen die nodig zijn voor de vrijgave van Uniefinanciering uit hoofde van de conditionaliteitsverordening, de GB-verordening, en Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (119) (de “RRF-verordening”) als één integraal pakket moeten worden behandeld; wijst op het belang van de bescherming van de financiële belangen van de Unie, ook voor de uitbetaling van voorfinanciering; 97. merkt op dat een aantal investeringen die in aanmerking kwamen voor financiering in het kader van het cohesiebeleid zijn opgenomen in de nationale plannen voor herstel en veerkracht; herinnert eraan dat de algemene doelstelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (RRF) als verankerd in artikel 4 van de RRF-verordening inhoudt de economische, sociale en territoriale cohesie van de Unie te bevorderen, en dat een van de zes pijlers ervan specifiek gericht is op dit doel; erkent dat het brede toepassingsgebied van de RRF leidt tot een beperkte overlapping met andere financieringsprogramma’s van de Unie, zoals bedoeld door de medewetgevers bij het opstellen van artikel 9 van de RRF-verordening, waarin additionaliteit en aanvullende financiering als kernbeginselen worden geïntroduceerd; vestigt de aandacht echter op het risico van dubbele financiering als gevolg van dergelijke situaties; 98. uit zijn bezorgdheid over de zichtbare vertragingen bij de uitvoering van het cohesiebeleid in de lidstaten en het gebrek aan capaciteit van de nationale overheden om tegelijkertijd verschillende uitgavenprogramma’s (bv. cohesieprogramma’s en RRF-programma’s) die complementaire of zelfs soortgelijke doelstellingen hebben, te beheren; verzoekt de Commissie erop toe te zien dat er voldoende technische bijstand wordt verleend aan lidstaten die moeilijkheden ondervinden bij het aanpakken van de bestaande vertragingen bij de uitvoering van cohesieprogramma’s; 99. erkent de onevenredig grote impact van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne op de oostelijke regio’s van de Unie aan de grens met Rusland en Belarus; vestigt de aandacht op de kosten die deze regio’s en lidstaten moeten dragen als gevolg van hun gedeelde grens met vijandige buurlanden, met name doordat zij steeds meer overheidsmiddelen moeten besteden aan veiligheid, defensie en paraatheid, terwijl zij worden geconfronteerd met drastisch verminderde middelen als gevolg van de verstoring van economische activiteiten, grensoverschrijdende handel en andere uitwisselingen en van cohesieprogramma’s, met name Interreg-programma’s; wijst op de maatregelen die de Commissie heeft genomen om deze regio’s te ondersteunen, met name door middel van de flexibiliteit die werd geboden in het kader van het cohesiebeleid; stelt tevreden vast dat steun aan de regio’s aan de oostelijke grens die het sterkst worden getroffen door de Russische agressie onderdeel uitmaakt van de opdrachtbrief van de uitvoerend vicevoorzitter voor Cohesie en Hervormingen; verzoekt de Commissie te zorgen voor voldoende steun voor de oostelijke regio’s van de Unie die grenzen aan Rusland en Belarus zodat zij de onevenredige gevolgen van de Russische aanvalsoorlog het hoofd kunnen bieden, zowel op korte termijn via de ontwerpbegroting voor 2026 als op middellange termijn via het voorstel van de Commissie voor het volgende MFK; 100. wijst in het bijzonder op het belang van het ESF+, dat gericht is op het bereiken van hoge niveaus van werkgelegenheid, een billijke sociale bescherming, een geschoolde en veerkrachtige beroepsbevolking en inclusieve/hechte samenlevingen als sleutelfactor voor de uitbanning van armoede; is van oordeel dat de instellingen van de Unie en de nationale en regionale instellingen de komende jaren financiële en politieke steun moeten blijven verlenen om de doelstellingen en streefcijfers ervan te kunnen verwezenlijken; onderstreept hoe belangrijk het is regionale actoren hier nauw bij te betrekken, met name organisaties uit het maatschappelijk middenveld en sociale partners die ter plaatse werken aan de uitvoering van door het ESF+ gefinancierde activiteiten; 101. is ingenomen met de frontloading van 100 miljoen EUR van de begroting 2027 van Erasmus+ naar de begroting 2023 van Erasmus+, waardoor verdere steun kon worden verleend aan leerlingen, studenten, leerkrachten en gekwalificeerd personeel die Oekraïne zijn ontvlucht, en met de extra 20 miljoen EUR die in 2023 op aandringen van het Parlement aan Erasmus+ is toegekend; benadrukt dat frontloading een uitzondering moet blijven voor het bieden van een snelle respons op onvoorziene acute crisissituaties; beklemtoont dat frontloading in het kader van Erasmus+ niet mag leiden tot bezuinigingen op het programma aan het einde van het huidige MFK; benadrukt dat alles in het werk moet worden gesteld om dergelijke situaties bij voorkeur met aanvullende financiering op te vangen; 102. benadrukt de noodzaak van streng toezicht op de toewijzing van middelen om misbruik binnen het Erasmus+-programma te voorkomen; verzoekt de Commissie bewijsmateriaal te verzamelen om elk geval van frauduleuze of verdachte ontvangers te onderzoeken, in overeenstemming met haar taken zoals uiteengezet in het Financieel Reglement en de Erasmus+-subsidieovereenkomsten; dringt erop aan dat het programma adequaat wordt beschermd tegen misbruik door organisaties waarvan de activiteiten niet in overeenstemming zijn met de fundamentele waarden van de Unie (menselijke waardigheid, vrijheid, democratie, gelijkheid, de rechtsstaat en mensenrechten); herinnert eraan dat de Commissie wettelijk verplicht is ervoor te waken dat begunstigden van programma’s achter deze waarden staan en waarborgen dat ze worden geëerbiedigd, en dat zij geen beroepsfouten begaan; 103. merkt op dat de begroting 2023 van het EU4Health-programma, het belangrijkste financieringsinstrument ter ondersteuning van gezondheidsinitiatieven van de Unie, 735 miljoen EUR bedroeg, voornamelijk beheerd door het directoraat-generaal Gezondheid en Voedselveiligheid en de Autoriteit voor paraatheid en respons inzake noodsituaties op gezondheidsgebied (HERA) en uitgevoerd via het Europees Uitvoerend Agentschap voor gezondheid en digitaal beleid; erkent de vooruitgang van de initiatieven die binnen dit programma worden gefinancierd, met name op het gebied van paraatheid bij noodsituaties op gezondheidsgebied, het kankerbestrijdingsplan en de farmaceutische strategie voor Europa en bij de uitvoering van de gezondheidswetgeving van de Unie; Aanbevelingen 104. verzoekt de Commissie om: Natuurlijke hulpbronnen 105. merkt op dat de begroting voor de programma’s onder MFK-rubriek 3 “Natuurlijke hulpbronnen” 59,5 miljard EUR bedroeg (31,1 % van de Uniebegroting), die als volgt is verdeeld: 65,0 % voor rechtstreekse betalingen in het kader van het Europees Landbouwgarantiefonds (ELGF), 27,6 % voor het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (Elfpo), 4,2 % voor marktgerelateerde uitgaven in het kader van het ELGF, 1,9 % voor maritieme zaken en visserij, 0,9 % voor milieu en klimaatactie (LIFE) en 0,4 % voor andere domeinen; 106. merkt op dat de Rekenkamer een steekproef van 218 verrichtingen heeft onderzocht die het volledige scala van uitgaven onder deze MFK-rubriek bestrijkt; merkt op dat de Rekenkamer ook de regelmatigheidsinformatie in de jaarlijkse activiteitenverslagen van het directoraat-generaal Landbouw en Plattelandsontwikkeling (DG AGRI) en het directoraat-generaal Klimaat (DG CLIMA) heeft onderzocht, evenals een selectie van systemen in twintig lidstaten en het Verenigd Koninkrijk; merkt op dat de Rekenkamer het foutenpercentage voor “Natuurlijke hulpbronnen” op 2,2 % raamt (eveneens 2,2 % in 2022) en dat het merendeel van de aangetroffen fouten verrichtingen op het gebied van plattelandsontwikkeling betrof; 107. wijst er echter op dat dit gedeeltelijk te wijten is aan de complexiteit van milieuregelingen in programma’s voor plattelandsontwikkeling en aan “gold-plating” op nationaal niveau, een bekend probleem; 108. wijst in dit verband op het lager dan verwachte uitvoeringspercentage van de Elfpo-financiering voor de periode 2023-2027, met een absorptiepercentage van slechts 1 % aan het einde van 2023, met betalingen ten belope van 0,7 miljard EUR, en verwacht dat het absorptiepercentage in de loop van de volgende verslagperiode aanzienlijk zal stijgen; 109. merkt op dat de Rekenkamer 16 kwantificeerbare fouten aantrof op het gebied van plattelandsontwikkeling, 15 bij rechtstreekse betalingen, drie bij uitgaven in verband met marktmaatregelen en drie bij niet aan het GLB gerelateerde uitgaven; is gerustgesteld door de conclusie van de Commissie dat de meeste fouten schrijf- en rekenfouten waren, en door de maatregelen die de Commissie heeft genomen om fouten in de toekomst te voorkomen; 110. neemt kennis van de categorisering van fouten door de Rekenkamer, waarbij niet-subsidiabele declaraties 35 % van de fouten vormen, en administratieve fouten en onjuiste informatie over arealen of dieren 21 % respectievelijk 20 %; constateert met bezorgdheid dat de Rekenkamer net als in voorgaande jaren in verscheidene gevallen vaststelde dat de autoriteiten van de lidstaten en de Commissie over voldoende informatie beschikten om de fout te voorkomen of te ontdekken en te corrigeren voordat ze de uitgaven aanvaardden, en dat indien de autoriteiten van de lidstaten en de Commissie alle informatie waarover ze beschikten naar behoren hadden gebruikt het geraamde foutenpercentage voor dit hoofdstuk 1,0 procentpunten lager zou hebben gelegen; 111. merkt op dat 2023 het eerste jaar was van het nieuwe uitvoeringsmodel van het GLB 2023-2027, waarin als basis voor betalingen prestatie-elementen zijn opgenomen die met de lidstaten zijn overeengekomen in strategische plannen; merkt op dat er in 2023 een bescheiden start is gemaakt met het nieuwe uitvoeringsmodel, waarbij van de 215,52 miljoen EUR die was gedeclareerd in het kader van de strategische GLB-plannen voor sectorale interventies en plattelandsontwikkeling 63,65 miljoen EUR werd gedeclareerd op basis van gegenereerde outputs en dus onderworpen was aan een “prestatiegoedkeuring” door DG AGRI; merkt op dat er in 2024 een aanzienlijke toename van betalingen in het kader van het nieuwe uitvoeringsmodel zal zijn; neemt kennis van de opmerkingen van de Rekenkamer met betrekking tot de verwerking van prestatiegegevens voor de jaarlijkse prestatieverslagen wanneer lidstaten nog systemen en procedures aan het opzetten zijn en soms handmatig gegevens aggregeren, met alle risico’s van dien voor de betrouwbaarheid van de gegevens; 112. herinnert aan de protesten van landbouwers in heel Europa eind 2023 en begin 2024 en aan de respons van de Commissie die was gericht op vereenvoudiging, met name voor kleine landbouwers, en op uitbreiding van de discretionaire bevoegdheden van de lidstaten; benadrukt dat vereenvoudiging hand in hand moet gaan met goed financieel beheer en rekening moet houden met de klimaatverbintenissen van de Unie; is ingenomen met de gerichte aanpak van de Commissie, vooral wat betreft het onderscheid tussen bedrijfsomvang qua landbouwgrond en aantal landbouwbedrijven; waarschuwt dat de aan de lidstaten toegekende discretionaire bevoegdheid ook gepaard moet gaan met grondig toezicht door de Commissie; 113. merkt op dat zowel de Commissie als de lidstaten verantwoordelijk zijn voor het aanpakken van fraude met GLB-uitgaven; is in dit verband ingenomen met het werk dat DG AGRI heeft verricht op het vlak van risicobeoordelingen voor fraudebestrijding en de actualisering van zijn fraudebestrijdingsstrategie; 114. neemt kennis van Speciaal verslag 07/2024 van de Rekenkamer over de systemen van de Commissie voor de invordering van onregelmatige EU-uitgaven, en van het antwoord van de Commissie; neemt kennis van de opmerking van de Rekenkamer dat invorderingen met betrekking tot landbouwuitgaven relatief succesvol zijn geweest, wat deels toe te schrijven is aan de zogenaamde 50/50-regel die de lidstaten ertoe heeft aangezet middelen in te vorderen; merkt op dat deze regel niet is overgenomen in het GLB 2023-2027 en wijst op de waarschuwing van de Rekenkamer dat dit zou kunnen leiden tot een lager invorderingspercentage voor landbouwuitgaven; 115. neemt kennis van Speciaal verslag 20/2024 van de Rekenkamer over plannen in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, en van het antwoord van de Commissie; benadrukt dat het belangrijk is ervoor te zorgen dat alle essentiële elementen voor de beoordeling van prestaties aanwezig zijn; is van mening dat in de plannen rekening moet worden gehouden met de specifieke situatie in de afzonderlijke lidstaten en dat een zekere mate van divergentie daarom zelfs wenselijk is, maar vindt het verontrustend dat uiteenlopende ambities kunnen betekenen dat er geen gelijk speelveld is voor landbouwers in de verschillende lidstaten; is verder teleurgesteld over de bevinding van de Rekenkamer dat het nieuwe monitoringkader weliswaar vereenvoudigd is, maar dat de GLB-doelstellingen niet duidelijk genoeg zijn, dat de indicatoren gericht zijn op output in plaats van op resultaten en dat belangrijke resultaatindicatoren ontbreken; merkt op dat de Rekenkamer de Commissie heeft aanbevolen de uitwisseling van beste praktijken in de plannen te bevorderen en het toekomstig monitoringkader van het GLB te versterken; 116. neemt kennis van Speciaal verslag 19/2024 van de Rekenkamer over biologische landbouw in de EU, en van het antwoord van de Commissie; toont zich opnieuw bezorgd over de bevinding van de Rekenkamer dat een zwak strategisch kader en beperkte gegevens het bepalen van de impact van het beleid in de weg staan; is van mening dat de grotere nadruk op prestaties, de vaststelling van doelstellingen en indicatoren en de daarmee verband houdende monitoring van de resultaten in het volledige Uniebeleid moeten worden ondersteund met een evenredige verhoging van de capaciteit van de Commissie om prestatiekaders vast te stellen en de prestaties te monitoren; 117. stelt verheugd vast dat het concurrentievermogen in de wijnsector is gestegen door middel van marktmaatregelen en moedigt de Commissie en de lidstaten aan hun inspanningen voort te zetten om dit succes in andere sectoren te herhalen; 118. herinnert eraan dat democratie en pluralisme fundamentele waarden van de Unie zijn die zijn verankerd in artikel 2 VEU; herinnert er voorts aan dat de instellingen van de Unie overeenkomstig artikel 11 VEU de burgers en de representatieve organisaties de mogelijkheid moeten bieden hun mening over alle onderdelen van het optreden van de Unie kenbaar te maken en daarover in het openbaar in discussie te treden teneinde een open, transparante en regelmatige dialoog te voeren; beklemtoont dat de scheiding der machten tussen de instellingen, zoals vastgelegd in artikel 13 VEU, te allen tijde moet worden geëerbiedigd en dat de instellingen van de Unie loyaal moeten samenwerken; 119. erkent het belang van het LIFE-programma; wijst op de bepalingen van de LIFE+-verordening, waaronder de bepalingen over exploitatiesubsidies, de subsidiabiliteitsvoorwaarden, de toekenningscriteria, de totale toewijzing voor 2021-2027 en de verdeling van middelen binnen het programma; 120. merkt op dat sommige leden van de Commissie begrotingscontrole inzage hebben gevraagd in een reeks subsidieovereenkomsten in het kader van het LIFE-programma en andere financieringsprogramma’s van de Unie, en dat zij na onderzoek van die overeenkomsten in februari 2024 hun bezorgdheid hebben geuit over de inhoud van verschillende programma’s; merkt op dat de Commissie, met inbegrip van de dienst Interne Audit (IAS), zich in eerste instantie niet bewust was van enige problemen, maar een reeks maatregelen heeft genomen om de zorgen aan te pakken; herinnert aan de schriftelijke vragen over de kwijting en aan de hoorzittingen met de secretaris-generaal van de Commissie op 5 november 2024, met de verantwoordelijke commissarissen voor MFK-rubriek 3 op 12 november 2024 en met de commissaris voor Begroting en Administratie op 9 december 2024, waarbij de zorgen en de respons van de Commissie werden besproken; 121. stelt vast dat sommige leden van de Commissie begrotingscontrole bezorgd hebben opgemerkt dat bepaalde subsidieovereenkomsten tussen het Europees Uitvoerend Agentschap klimaat, infrastructuur en milieu (Cinea) en begunstigden, zoals maatschappelijke organisaties en particuliere ondernemingen, in het kader van het LIFE-programma “werkplannen” omvatten met gedetailleerde pleitbezorgingsacties ten aanzien van instellingen van de Unie of hun vertegenwoordigers, alsook andere acties die gericht waren op bepaalde handelsovereenkomsten waarover de Unie onderhandelingen voerde, of maatregelen in verband met rechtszaken die de respectieve entiteiten zouden voeren; erkent dat dit mogelijk kan worden geïnterpreteerd als inmenging in de interne besluitvorming van de instellingen van de Unie; merkt op dat de Commissie een juridische analyse heeft uitgevoerd van de subsidieovereenkomsten waarover bepaalde leden van de commissie CONT hun bezorgdheid hadden geuit, waarna zij tot de conclusie kwam dat er geen bewijs was dat de entiteiten in kwestie niet hadden voldaan aan verplichtingen die voortvloeien uit hun contract of gedragscode, maar dat de Commissie toch een aantal begunstigen heeft benaderd met de vraag om wijzigingen aan te brengen in de subsidieovereenkomsten waarin specifieke bepalingen waren opgenomen die mogelijk een reputatierisico inhielden; wijst er voorts op dat alle subsidieovereenkomsten een disclaimer bevatten waarin staat dat de standpunten van de begunstigde geenszins als standpunten van de EU mogen worden gezien en dat de subsidieverlenende autoriteit daar niet aansprakelijk voor kan worden gesteld; 122. beklemtoont dat Uniefinanciering niet mag bijdragen tot het ondermijnen van de rechtsstaat of van de waarden waarop de Unie berust; herinnert aan de bepalingen van artikel 163 van het Financieel Reglement; acht het van cruciaal belang dat er zonder traceerbaarheid van middelen geen sprake kan zijn van financiering; 123. wijst op de maatregelen die de Commissie heeft genomen om de beschuldigingen aan de orde te stellen, waaronder het verstrekken van richtsnoeren voor de diensten van de Commissie over financieringsactiviteiten in verband met de ontwikkeling, uitvoering, monitoring en handhaving van wetgeving en beleid van de Unie en de screening van hun contractportefeuilles om te bepalen welke overeenkomsten niet in overeenstemming waren met de richtsnoeren; neemt kennis van de tot dusver door de Commissie genomen maatregelen in afwachting van de resultaten van de screening van de subsidieovereenkomsten met alle begunstigden, waarom was verzocht door de bestuursraad van de Commissie; 124. wijst op de besluitvormingsstructuur, met inbegrip van de beoordelingsraad binnen Cinea, voor het nemen van besluiten over contracten tussen de Commissie en begunstigden; dringt er bij de Commissie op aan te waarborgen dat de besluitvormingsstructuur van Cinea voor het nemen van besluiten over te gunnen contracten wordt gekenmerkt door een duidelijke verantwoordingsplicht, duidelijke verantwoordelijkheden en een praktische structuur; 125. merkt op dat het uitvoerend agentschap jaarlijks bottom-uprisicobeheersexercities uitvoert en dat hierbij geen kritieke risico’s zijn vastgesteld; merkt op dat beoordelingsprocedures, ongeacht het financieringsprogramma, voortdurend moeten worden geëvalueerd en zo nodig moeten worden aangepast; 126. neemt kennis van berichtgeving in de media waaruit blijkt dat de voorzitter van de Commissie tegen betaling een bijzonder adviseur in dienst heeft genomen om een verslag op te stellen over de strategische dialoog over de toekomst van de landbouw in de EU, en dat deze adviseur een salaris ontving dat gelijk was aan dat van een directeur-generaal van de Commissie; toont zich verontrust over de beloning van alle bijzonder adviseurs en de discretionaire bevoegdheid van de Commissie om hun beloning te bepalen, hetgeen leidt tot willekeurige ongelijke behandeling; Aanbevelingen 127. verzoekt de Commissie om: Migratie en grensbeheer 128. merkt op dat de begroting 2023 voor de programma’s onder MFK-rubriek 4 “Migratie en grensbeheer” 2,7 miljard EUR bedroeg (1,4 % van de begrotingsuitgaven van de Unie), die als volgt is verdeeld: 1,2 miljard EUR (46,5 %) voor drie gedecentraliseerde agentschappen: het Europees Grens- en kustwachtagentschap (Frontex), het Asielagentschap van de Europese Unie (EUAA) en het Agentschap van de Europese Unie voor het operationeel beheer van grootschalige IT-systemen op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht (eu-LISA); 1 miljard EUR (38,6 %) voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie (AMIF) en 0,4 miljard EUR (14,9 %) voor het Fonds voor geïntegreerd grensbeheer (IBMF); 129. merkt op dat een aanzienlijk deel van de uitgaven onder MFK-rubriek 4 in 2023 nog steeds betrekking had op de voltooiing van projecten uit het MFK 2014-2020; merkt op dat 18 % van de nationale programma’s van het AMIF voor de periode 2014-2020 eind 2023 nog steeds niet was gedeclareerd en dat de laatste jaarrekeningen en het verzoek om uitbetaling van het eindsaldo voor deze middelen uiterlijk op 31 december 2024 door de lidstaten moesten worden ingediend als onderdeel van het afsluitingspakket; 130. merkt op dat de Rekenkamer een steekproef van 23 verrichtingen heeft onderzocht, wat niet volstaat om representatief te zijn voor de uitgaven onder de MFK-rubrieken 4 en 5, en daarom geen aparte raming van het foutenpercentage voor deze rubrieken kan geven; merkt verder op dat uit de controleresultaten van de Rekenkamer blijkt dat de uitgaven onder de MFK-rubrieken 4 en 5 fouten vertonen op het gebied van subsidiabiliteit en aanbesteding en dat dit een gebied met een hoog risico is (7 van de 23 gecontroleerde verrichtingen, oftewel 30,4 %, bevatten fouten); vindt het zorgwekkend dat de Rekenkamer vier kwantificeerbare fouten ontdekte met financiële gevolgen voor de bedragen ten laste van de Uniebegroting, en dat zij ook nog eens tien gevallen van niet-naleving van wettelijke en financiële bepalingen vaststelde (zonder directe financiële gevolgen voor de Uniebegroting); verzoekt de Rekenkamer dan ook met een duidelijke raming te komen van het foutenpercentage voor rubriek 4; stelt vast dat de Commissie concludeert dat het risico bij betaling in 2023 minder dan 1,1 % bedroeg voor de uitgaven voor migratie en grensbeheer; 131. merkt op dat de Commissie de aanbeveling van de Rekenkamer in haar jaarverslag voor 2023 heeft aanvaard, dat wil zeggen om verdere richtsnoeren over de toepasselijke regels te verstrekken aan de autoriteiten van de lidstaten die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van de financiering van DG HOME in gedeeld beheer; betreurt dat de Commissie de eerdere aanbevelingen van de Rekenkamer die vóór het eind van 2023 hadden moeten worden opgevolgd, nog niet volledig heeft uitgevoerd; merkt op dat DG HOME bezig is met een herbeoordeling van zijn ex-antemethode zodat de regels die van toepassing zijn op subsidies voor de periode na 2021 worden nageleefd, en dat bij deze herbeoordeling ook rekening zal worden gehouden met de relevante aanbevelingen van de Rekenkamer en de aanbevelingen van de IAS-controle inzake de paraatheid voor het afsluiten van acties en programma’s die werden gefinancierd in het kader van het Fonds voor interne veiligheid (ISF) en het AMIF 2014-2020 in direct en gedeeld beheer; 132. stelt met bezorgdheid vast dat er in het jaarlijks activiteitenverslag van DG HOME voor 2023 twee punten van voorbehoud ten aanzien van de betrouwbaarheidsverklaring zijn gemaakt, waarbij het ene voorbehoud betrekking had op de uitvoering van het AMIF en het ISF voor de periode 2014-2020 in verscheidene lidstaten en het andere op de uitvoering van het Instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (BMVI) voor de periode 2021-2027 in één lidstaat; is ingenomen met de toezegging van de Commissie om corrigerende maatregelen te nemen voor de onderliggende kwesties die aanleiding gaven tot het voorbehoud; 133. is ingenomen met de vooruitgang die de Rekenkamer heeft geconstateerd in haar analyse van het voorbereidende werk dat de auditautoriteiten in vijf lidstaten hebben verricht bij het beheer van de transitie van de AMIF-, BMVI- en ISF-fondsen naar de GB-verordening van het MFK 2021-2027; merkt op dat deze auditautoriteiten aan de Rekenkamer hebben gemeld dat de ondersteuning en richtsnoeren van DG HOME bevredigend waren; stelt met bezorgdheid vast dat vier op vijf nationale auditautoriteiten ten tijde van de controle van de Rekenkamer hun controlestrategieën nog niet hadden afgerond; 134. neemt nota van de vaststelling van het nieuwe migratie- en asielpact van de EU; stelt verheugd vast dat bij de tussentijdse herziening van het MFK 2021-2027 nog eens 2 miljard EUR is toegewezen aan migratie en grensbeheer voor de periode 2024-2027 om de toenemende uitdagingen op het gebied van migratie en grensbeheer als gevolg van de huidige geopolitieke context aan te pakken; merkt echter op dat er mogelijk extra middelen nodig zijn om de volledige uitvoering van het pact te waarborgen; dringt aan op een snelle uitvoering van het pact in de lidstaten; 135. benadrukt dat de beveiliging van de buitengrenzen van de Unie een pijler is van het nieuwe migratie- en asielpact; vindt het zorgelijk dat de Commissie heeft gemeld dat het aantal irreguliere grensoverschrijdingen in de Unie is gestegen van 330 000 in 2022 tot 380 000 in 2023; merkt op dat het BMVI de lidstaten in de voorste linie kan ondersteunen om ervoor te zorgen dat zij over de nodige middelen beschikken voor infrastructuur, voorzieningen en installaties die noodzakelijk zijn om de buitengrenzen van de Unie te beveiligen, waaronder betere elektronische grensbeveiliging en andere instrumenten voor grensbewaking zoals bepaald in bijlage III bij de BMVI-verordening; neemt nota van de conclusies van de Europese Raad van 9 februari 2023 dat de Unie haar maatregelen zal opvoeren om irregulier vertrek en verlies van mensenlevens te voorkomen, de druk op de EU-grenzen en de opvangcapaciteit te verlagen, de strijd tegen mensensmokkelaars aan te binden en terugkeer te verhogen; benadrukt dat kwetsbare personen beter moeten worden beschermd tegen netwerken van mensensmokkel en -handel en dat de negatieve gevolgen van de instrumentalisering van migranten als onderdeel van hybride aanvallen, met name door pro-Russische krachten en door het Belarussische regime, moeten worden aangepakt; 136. herinnert eraan dat de lidstaten en de Commissie overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moeten zorgen voor de eerbiediging van de grondrechten en de naleving van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie bij de uitvoering van fondsen van de Unie; 137. neemt kennis van de conclusie van de Rekenkamer dat het AMIF 2014-2020 niet volgens de verwachtingen presteerde wat betreft het faciliteren van de terugkeer van migranten; constateert verder dat de Rekenkamer en de Commissie het erover eens zijn dat de vooruitgang op dit gebied in het bijzonder werd beïnvloed door reisbeperkingen in verband met COVID-19; merkt daarnaast op dat de terugkeermaatregelen in 2023 werden ondersteund met 29,8 miljoen EUR uit het AMIF; merkt voorts op dat de Commissie grotere inspanningen moet leveren om de lidstaten bij te staan bij het aanpakken van irreguliere grensoverschrijding, bij de succesvolle uitvoering van terugkeer van onderdanen van derde landen en bij de integratie van legale migranten; wil in 2025 graag geconsolideerde informatie ontvangen over de vooruitgang op dit gebied via de ex-postevaluatie van het AMIF 2014-2020; herinnert eraan dat de Commissie actie moet blijven ondernemen op het gebied van migratie en asiel in het kader van het externe optreden, met inbegrip van de “Team Europa”-aanpak, maar dat ook de transparantie van de programmering en uitvoering van de fondsen van de Unie voor binnenlandse zaken in derde landen moet worden vergroot en de rol van het Parlement moet worden gewaarborgd; Aanbevelingen 138. verzoekt de Commissie om: Veiligheid en defensie 139. merkt op dat de begroting voor de programma’s onder MFK-rubriek 5 “Veiligheid en defensie” in 2023 in totaal 1,4 miljard EUR bedroeg (0,7 % van de begrotingsuitgaven van de Unie), die als volgt is verdeeld: 500 miljoen EUR (38,4 %) voor het Europees Defensiefonds (EDF), 300 miljoen EUR (19 %) voor militaire mobiliteit, 200 miljoen EUR (17,1 %) voor gedecentraliseerde agentschappen, te weten het Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving (EMCDDA), Europol en het Agentschap van de Europese Unie voor opleiding op het gebied van rechtshandhaving (Cepol), 200 miljoen EUR (13,1 %) voor het ISF en 200 miljoen EUR (12,4 %) voor nucleaire veiligheid, ontmanteling en andere domeinen; 140. merkt op dat een aanzienlijk deel van de uitgaven onder MFK-rubriek 5 in 2023 nog steeds betrekking had op de voltooiing van projecten die overbleven uit het MFK 2014-2020; merkt op dat 25 % van de nationale programma’s van het ISF voor de periode 2014-2020 eind 2023 nog steeds niet was gedeclareerd en dat de laatste jaarrekeningen en het verzoek om uitbetaling van het eindsaldo voor deze middelen uiterlijk op 31 december 2024 door de lidstaten moesten worden ingediend als onderdeel van het afsluitingspakket; 141. stelt met bezorgdheid vast dat de Rekenkamer, om de redenen die zijn uiteengezet in het hoofdstuk over migratie en grensbeheer, geen afzonderlijke raming kan geven van het foutenpercentage voor MFK-rubriek 5 “Veiligheid en defensie” en dat de uitgaven uit deze rubriek volgens de Rekenkamer op basis van haar controleresultaten een hoog risico vormen; verzoekt de Rekenkamer daarom om ook voor deze rubriek een raming van het foutenpercentage te verstrekken; stelt vast dat de Commissie concludeert dat in 2023 het risico bij betaling minder dan 0,5 % bedroeg voor de uitgaven voor veiligheid en defensie; 142. merkt op dat de Commissie de aanbeveling van de Rekenkamer om de technische aspecten van subsidieaanvragen voor militaire mobiliteit voor de Connecting Europe Facility (CEF) tijdens de subsidietoekenningsprocedure zorgvuldig te controleren en te documenteren, niet heeft aanvaard en dat de Commissie van mening is dat in de huidige processen reeds wordt nagegaan of infrastructuurprojecten voor tweeërlei gebruik aan de subsidiabiliteitsvoorwaarden voldoen; 143. herinnert aan de zeer instabiele geopolitieke situatie in de buurlanden van de Unie, die sinds het begin van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne tot grotere uitdagingen op veiligheids- en defensiegebied, waaronder hybride dreigingen, heeft geleid en daarmee tot grotere investeringsbehoeften op het gebied van veiligheid, defensie en paraatheid; wijst erop dat MFK-rubriek 5, die bestemd is voor veiligheid en defensie, de kleinste van alle MFK-rubrieken is, en betreurt dat de huidige begroting van de Unie voor het waarborgen van de veiligheid en defensie van haar burgers niet berekend is op de uitdagingen die op korte of lange termijn moeten worden aangegaan; merkt op dat de Uniefinanciering ter ondersteuning van de defensie-industrie in 2023 uitsluitend afkomstig was uit het EDF; herinnert aan de rol van het EDF bij de ondersteuning van Europese technologische deskundigheid op het gebied van opkomende en disruptieve technologieën; stelt tevreden vast dat het aantal ingediende voorstellen bij de EDF-oproepen van 2023 met 72 % zijn gestegen ten opzichte van het jaar ervoor, waaruit de sterke en voortdurend groeiende belangstelling van Europese actoren uit de defensie-industrie en onderzoeksorganisaties voor het EDF en de grote vraag naar financiering in deze sector blijkt; merkt op dat de Unie in het kader van de oproepen van 2023 in totaal 1,15 miljard EUR heeft vastgelegd voor 61 O&O-projecten op defensiegebied ten gunste van 581 juridische entiteiten uit 26 lidstaten en Noorwegen; merkt op dat gemiddeld 17 entiteiten uit acht verschillende lidstaten en Noorwegen aan elk project deelnemen; beklemtoont het belang van een gelijk speelveld bij de ondersteuning van grensoverschrijdende O&O-samenwerking op defensiegebied; 144. is ingenomen met de maatregelen van de Commissie om meer steun uit te trekken voor kmo’s in de defensiesector, en waardeert met name dat de EU-regeling voor defensie-innovatie (Eudis), die voorziet in een breed scala aan instrumenten op maat voor de ondersteuning van kmo’s binnen het defensie-ecosysteem, in 2023 volledig operationeel is geworden, met een toewijzing van 224 miljoen EUR uit de EDF-begroting; waardeert voorts de rol van de kmo-bonus in het kader van het EDF bij het vergemakkelijken van de toegang van kleinere actoren en innovatoren in defensietoeleveringsketens; merkt op dat in de EDF-oproepen van 2023 kmo’s goed waren voor 42 % van de voor financiering geselecteerde entiteiten – een hoger percentage dan in 2022 (38,2 %) – en dat 18 % van de totale financiering die beschikbaar is gekomen via de EDF-oproepen aan kmo’s is toegewezen; 145. herinnert eraan dat de voorbereidende actie inzake defensieonderzoek een voorloper van het EDF was met een begroting van 90 miljoen EUR waarmee 18 onderzoeksprojecten werden gefinancierd die waren geselecteerd na oproepen tot het indienen van voorstellen in de jaren 2017 tot 2019; wijst er verder op dat de Rekenkamer in Speciaal verslag 10/2023 getiteld “De voorbereidende actie inzake defensieonderzoek” opmerkte dat de Unie nog steeds een langetermijnstrategie voor de projecten in het kader van het EDF mist, met name wat betreft impact, aanvullend onderzoek, ontwikkeling, productie en aanbestedingen; stelt tevreden vast dat de Commissie alle aanbevelingen van de Rekenkamer heeft aanvaard en heeft bevestigd dat de uitvoering ervan gaande is; is in dit opzicht ingenomen met de goedkeuring door de Commissie van een strategie voor de Europese defensie-industrie en een wetgevingsvoorstel tot vaststelling van het programma voor de Europese defensie-industrie (EDIP), alsook met haar toezegging om het EDF uit te bouwen; vindt het niettemin zorgwekkend dat de volledige uitvoering van de aanbevelingen van de Rekenkamer, vanwege de geopolitieke realiteit waarmee de Unie zich geconfronteerd ziet, pas in 2026 wordt verwacht; 146. wijst op de opmerkingen van de Rekenkamer in Speciaal verslag 10/2023 over de beperkte beschikbaarheid van personele middelen bij de Commissie en het daaruit voortvloeiende risico voor het EDF; merkt op dat het toenemende aantal te evalueren voorstellen en te beheren projecten aanzienlijke druk legt op de medewerkers; wijst daarnaast op het hoge percentage gedetacheerde nationale deskundigen (17 %) onder het personeel van DG DEFIS in 2023 en op het plan van DG DEFIS om het personeelsbestand te versterken door ambtenaren te selecteren via gespecialiseerde vergelijkende onderzoeken van EPSO op het gebied van ruimtevaart en defensie, waarvoor in november 2023 definitieve reservelijsten zijn vastgesteld; 147. merkt op dat de uitvoering van het “Actieplan voor militaire mobiliteit 2.0” gaande is, waarbij 1,74 miljard EUR is toegewezen aan vervoersinfrastructuurprojecten voor tweeërlei gebruik in het kader van de Connecting Europe Facility (CEF) tussen 2021 en 2027; merkt op dat de Unie tot nu toe 95 projecten voor militaire mobiliteit in 21 lidstaten heeft medegefinancierd, dat 94 van deze projecten nog lopen en dat de meeste daarvan naar verwachting tussen 2026 en 2027 zullen worden afgerond; stelt bezorgd vast dat na drie oproepen tot het indienen van voorstellen in 2021, 2022 en 2023 de volledige begroting voor militaire mobiliteit in het kader van de CEF voor de huidige programmeringsperiode reeds is opgebruikt; is van mening dat door het snel beschikbaar stellen van de begroting door frontloading van bedragen voor de oproepen van 2022 en 2023 weliswaar tegemoet werd gekomen aan de noodzaak rekening te houden met de ontwikkeling van de veiligheidssituatie in Europa naar aanleiding van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne, maar dat dit tegelijkertijd voor een onstabiele en onvoorspelbare Uniefinanciering heeft gezorgd doordat er tot aan het MFK voor de periode na 2027 een kloof van meer dan vier jaar bleef bestaan waarin er geen extra Uniemiddelen meer beschikbaar waren voor oproepen in verband met militaire mobiliteit om infrastructuurprojecten voor tweeërlei gebruik te financieren; herinnert aan de conclusies van de Rekenkamer in Speciaal verslag 04/2025 dat het actieplan een onvoldoende solide basis had en dat de vooruitgang bij het bereiken van de doelstellingen ervan – namelijk te zorgen voor de snelle en naadloze verplaatsing van personeel, materieel en middelen op korte termijn en op grote schaal – varieerde als gevolg van tekortkomingen in de opzet van het plan en resterende belemmeringen voor de uitvoering ervan; merkt op dat de Commissie van mening is dat er meer maatregelen nodig zijn om de corridors voor vervoersinfrastructuur voor tweeërlei gebruik te versterken, onder meer met betrekking tot regelgevingskwesties zoals vergunningsprocedures voor grensoverschrijdend verkeer; wijst op de opmerking van de Rekenkamer dat de Commissie geen robuuste beoordeling had verricht van de totale financiering die nodig is opdat de doelstellingen en streefcijfers van het plan haalbaar zouden zijn; betreurt dat in 2023 slechts 300 miljoen EUR is besteed aan militaire mobiliteit en vindt het zorgelijk dat oproepen tot het indienen van voorstellen in het kader van de begroting voor militaire mobiliteit tot een viervoudige overinschrijving hebben geleid, waaruit de groeiende belangstelling van lidstaten en projectbegunstigden blijkt; 148. uit zijn diepe bezorgdheid over het besluit van de Commissie om over te gaan tot de goedkeuring van het ReArm Europe-plan zonder voorafgaande raadpleging van het Europees Parlement; betreurt dat een dergelijk besluit tegen het beginsel van institutioneel evenwicht indruist en de rol van het Parlement als medewetgever bij de vaststelling van strategische en budgettaire prioriteiten ondermijnt; dringt er bij de Commissie op aan geen substantiële beleidsinstrumenten in gang te zetten die van invloed zijn op de financiële en strategische architectuur van de Unie, zonder de prerogatieven van het Parlement volledig te eerbiedigen; 149. merkt op dat het Europees Parlement de Unie en haar lidstaten heeft verzocht een rechtskader tot stand te brengen op grond waarvan Rusland kan worden aangemerkt als staatssponsor van terrorisme; Aanbevelingen 150. verzoekt de Commissie om: Nabuurschap en de wereld 151. merkt op dat de begroting voor de programma’s onder MFK-rubriek 6 “Nabuurschap en internationaal beleid” 15,2 miljard EUR bedroeg (7,4 % van de Uniebegroting), die als volgt is verdeeld: 63,4 % voor het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking – Europa in de wereld (NDICI – Europa in de wereld), 16,4 % voor humanitaire hulp, 16 % voor pretoetredingssteun (IPA III) en 4,2 % voor andere acties en programma’s; merkt op dat de betalingen voor “Nabuurschap en internationaal beleid” in 2023 in totaal 15,2 miljard EUR bedroegen, wat neerkomt op ongeveer 8 % van de totale Unie-uitgaven met uitzondering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit; 152. merkt op dat de Rekenkamer een steekproef van 72 verrichtingen heeft onderzocht, wat niet volstaat om representatief te zijn voor de uitgaven onder deze MFK-rubriek, en daarom geen raming van het foutenpercentage kan geven; verzoekt de Rekenkamer een duidelijke raming te geven van het foutenpercentage voor dit hoofdstuk, nu uit de controleresultaten van de Rekenkamer blijkt dat dit een gebied met een hoog risico is (37 van de 72 gecontroleerde verrichtingen, oftewel 51,4 %, bevatten fouten); merkt op dat de Rekenkamer 31 fouten heeft vastgesteld met financiële gevolgen voor de begroting van de Unie, en wel met betrekking tot niet-subsidiabele begunstigden, niet-subsidiabele kosten, niet-gedane uitgaven en inbreuken op de regels inzake overheidsopdrachten – gebieden die kunnen wijzen op risico’s in verband met de onbetrouwbare werking van controlemechanismen; 153. merkt daarnaast op dat de Rekenkamer 19 gevallen van niet-naleving van wettelijke en financiële bepalingen heeft ontdekt, waarvan geen enkele rechtstreekse financiële gevolgen had voor de begroting van de Unie, en dat deze gevallen onder andere betrekking hadden op kwesties als dubbelzinnige kostentoewijzingen, niet-naleving van zichtbaarheidsregels en ontoereikende documentatie; 154. vindt het verontrustend dat de Rekenkamer een aanzienlijke niet-naleving van de zichtbaarheidsregels heeft vastgesteld in een door de EU gefinancierd project onder indirect beheer van DG NEAR, dat betrekking had op een bijdrageovereenkomst ter waarde van 21,2 miljoen EUR die werd gesloten met een internationale organisatie voor een project dat tot doel had de landen van het Oostelijk Partnerschap te ondersteunen bij de bestrijding van COVID-19; merkt op dat de Rekenkamer constateerde dat de meeste door haar gecontroleerde schenkingsbewijzen geen erkenning bevatten dat de gedoneerde medische apparatuur door de Unie was gefinancierd; wijst erop dat begunstigden van Uniemiddelen verplicht zijn duidelijk bekendheid te geven aan het feit dat de Unie de door hen uitgevoerde actie heeft gefinancierd of medegefinancierd; neemt kennis van de antwoorden van de Commissie waarin zij aangeeft nieuwe richtsnoeren voor communicatie en zichtbaarheid te bespreken met de Verenigde Naties om het risico op fouten bij de naleving van de zichtbaarheidsregels te beperken; 155. vindt het zorgelijk dat de Rekenkamer in haar IT-controle van de component voor het beheer van de toegang en rechten van gebruikers van het informatiesysteem OPSYS drie tekortkomingen heeft vastgesteld, waaronder i) het feit dat het directoraat-generaal Internationale Partnerschappen (DG INTPA) zijn procedure voor het verlenen en intrekken van toegangsrechten voor systeembeheerders en standaardgebruikers niet had geformaliseerd; ii) vier gevallen waarin standaardgebruikers meer toegangsrechten hadden dan ze voor hun werk nodig hadden, hetgeen in strijd is met de IT-normen van de Commissie; en iii) dat DG INTPA niet alle beheerdersaccounts van personeelsleden van andere directoraten-generaal beheerde; vindt het zorgwekkend dat deze tekortkomingen het risico op zowel ongeoorloofde toegang tot het systeem als niet-naleving van de regels en procedures voor de uitvoering van projecten op het gebied van extern optreden vergroten en ook de integriteit van systeemprocessen en -gegevens ondermijnen; 156. merkt op dat de Commissie de communicatie met internationale organisaties heeft geïntensiveerd om het bewustzijn te vergroten over de noodzaak om de controleurs van de Rekenkamer bij de controle van door de Unie gefinancierde projecten volledige toegang te verschaffen tot documenten, en dat de Commissie initiatieven heeft gesteund om permanente oplossingen te vinden voor de problemen in verband met de toegang tot en de bewaring van documenten; merkt op dat de Commissie echter erkent dat er ondanks alle inspanningen enkele beperkingen met betrekking tot de toegang tot documenten blijven bestaan als gevolg van de bestaande rechtskaders van de uitvoerende partners, waarvan niet wordt verwacht dat zij in de nabije toekomst zullen worden gewijzigd; 157. dringt er bij de Commissie op aan de op conditionaliteit met betrekking tot de rechtsstaat gebaseerde aanpak voor financiering in het kader van het instrument voor pretoetredingssteun (IPA III) te versterken, zodat het instrument zijn doel kan bereiken, namelijk de toetredingslanden doeltreffend voorbereiden om aan de voorwaarden te voldoen om lid van de Unie te worden; verzoekt de Commissie nogmaals om uitvoering te geven aan de aanbevelingen van Speciaal verslag 01/2022 van de Rekenkamer om ervoor te zorgen dat de financiële bijstand van de Unie ter ondersteuning van de rechtsstaat in de Westelijke Balkan daadwerkelijk effect sorteert, met name door richtsnoeren op te stellen voor de toepassing van de bepalingen inzake differentiëring en conditionaliteit in het kader van IPA III; 158. benadrukt dat steun van de Unie onder geen beding, direct dan wel indirect, mag worden gebruikt voor het financieren van terrorisme, en dat daarmee dus ook geen entiteiten die banden hebben met Hamas of andere terroristische of extremistische organisaties mogen worden gefinancierd; acht het daartoe legitiem en noodzakelijk dat alle eindbegunstigden van Europese hulp in derde landen duidelijk kenbaar en identificeerbaar zijn; benadrukt de noodzaak van strikte controle op de verdeling en het gebruik van steun om te waarborgen dat middelen niet worden misbruikt; 159. betreurt dat de Commissie de Islamitische Universiteit voor Wetenschap en Technologie in Gaziantep heeft gefinancierd, die bewezen banden heeft met de terroristische organisatie Hamas; verzoekt de Commissie alle banden met deze universiteit en andere universiteiten die banden hebben met terroristische organisaties te verbreken; 160. dringt er bij de Commissie op aan om in het kader van een betere verlening van steun en humanitaire hulp aan de Palestijnse bevolking ook optimaal gebruik te maken van betrouwbare partners, zoals de WHO, het Wereldvoedselprogramma, Unicef of verschillende organisaties van de Rode Halve Maan; herinnert eraan dat de Commissie onafhankelijke controles van UNRWA door externe deskundigen, de Rekenkamer en ervaren internationale partners moet waarborgen; 161. merkt op dat de Commissie de afgelopen maanden samen met UNRWA heeft gewerkt aan het verbeteren van de neutraliteitsprocedures en controlesystemen binnen de organisatie, in overeenstemming met de bevindingen van de onderzoeken van het OIOS naar de beschuldigingen van betrokkenheid van 19 UNRWA-personeelsleden bij de aanslag van 7 oktober 2023, en aan de monitoring van de toepassing van het UNRWA-actieplan voor de uitvoering van de aanbevelingen van de onafhankelijke evaluatiegroep onder leiding van de voormalige Franse minister van Buitenlandse Zaken Catherine Colonna om de controle en het toezicht te versterken; merkt op dat de Commissie het financieringsbesluit van de Unie voor 2024 voor UNRWA opnieuw heeft beoordeeld en dat de Unie via een briefwisseling tussen commissaris Várhelyi en UNRWA-commissaris-generaal Philippe Lazzarini in april 2024 overeenstemming heeft bereikt over de voorwaardelijke bijstand van de Unie aan UNRWA, gekoppeld aan een aantal mijlpalen met betrekking tot drie werkstromen, waaronder de screening van UNRWA-personeel, een audit door de Unie en de versterking van het departement voor Interne Onderzoeken en Ethiek; stelt vast dat de bijstand van de Unie is hervat; 162. herinnert eraan dat de Palestijnse Autoriteit al het lesmateriaal en alle onderwijsinhoud die aan het begin van het volgende schooljaar niet voldoen aan de Unesco-normen moet verwijderen, met name in het geval van antisemitisme zoals gedefinieerd in de door de Unie onderschreven classificatie van de Internationale Alliantie ter Herinnering van de Holocaust, aanzetten tot geweld, haatzaaiende uitlatingen en verheerlijking van terrorisme; herinnert aan de bepalingen van eerdere kwijtingsresoluties; benadrukt dat de Unie alleen financiële steun op het gebied van onderwijs aan de Palestijnse Autoriteit mag verlenen als de inhoud van schoolboeken wordt afgestemd op de Unesco-normen, alle antisemitische uitingen worden geschrapt en voorbeelden die aanzetten tot haat en geweld worden verwijderd, zoals in de resoluties bij de kwijtingsbesluiten herhaaldelijk is gevraagd; herinnert aan de bevindingen van het door de Unie gefinancierde rapport van het Georg Eckert-instituut, waarin een complex beeld wordt geschetst in verband met de schoolboeken; merkt op dat de Unie de Palestijnse schoolboeken niet financiert en dat deze boeken evenmin onder de verantwoordelijkheid van UNRWA vallen, ook al evalueert UNRWA alle uitgegeven schoolboeken om eventuele problematische inhoud aan te pakken; merkt op dat de Commissie er nauwgezet op zal toezien dat er geen Uniemiddelen worden toegekend (direct of indirect) voor het ontwikkelen en onderwijzen van of het blootstellen van Palestijnse kinderen aan dergelijk onderwijsmateriaal, ook als het gaat om materiaal dat door VN-organisaties ter beschikking wordt gesteld; 163. neemt kennis van de erkenning van DG NEAR in zijn jaarlijks activiteitenverslag 2023 dat projecten in Kyiv regelmatig werden bezocht, maar dat de monitoring ter plaatse en projectbezoeken in andere Oekraïense regio’s werden bemoeilijkt door veiligheidsbeperkingen; merkt verder op dat de beperkingen bij het adequaat monitoren van projecten in Oekraïne hebben geleid tot een hernieuwd voorbehoud in het jaarlijks activiteitenverslag 2023 van DG NEAR en dat er momenteel corrigerende maatregelen worden genomen, zoals het monitoren van de voortgang bij de uitvoering van projecten door middel van controles aan de hand van stukken, oplossingen op afstand en het inhuren van een dienstverlener; 164. stelt tevreden vast dat OLAF gerichte bijstand voor fraudebestrijding verleent aan autoriteiten en steunt de toetreding van Oekraïne tot het fraudebestrijdingsprogramma van de Unie; merkt op dat de kaderovereenkomst voor de faciliteit voor Oekraïne, die in juni 2024 in werking is getreden, voorziet in juridisch bindende regelingen voor het beheer, de controle, het toezicht, de monitoring, de evaluatie, de verslaglegging en de audit van middelen die zijn verstrekt uit hoofde van de faciliteit, evenals in maatregelen om onregelmatigheden, fraude, corruptie en belangenconflicten te voorkomen, te onderzoeken en te corrigeren, en in bepalingen over de rol van OLAF en het EOM; stelt daarnaast verheugd vast dat de Commissie overeenkomstig artikel 36 van de verordening betreffende de faciliteit voor Oekraïne in juni 2024 een auditcomité heeft ingesteld, dat tot taak heeft de Commissie bij te staan bij het beoordelen van de doeltreffendheid van de beheers- en controlesystemen van Oekraïne met betrekking tot de in het kader van de faciliteit verstrekte middelen en in de strijd tegen wanbeheer van Uniefinanciering in het kader van de faciliteit; verzoekt de Commissie het Europees Parlement regelmatig op de hoogte te houden van de activiteiten en bevindingen van het auditcomité om deugdelijk parlementair toezicht te waarborgen; 165. neemt bezorgd kennis van de recente berichten over de bevindingen van een door de Commissie betaald ontwerpauditverslag over het secretariaat van de Organisatie van staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan (OACPS), waarin wordt beweerd dat er sprake is van vermoedelijke fraude, niet-uitbetaalde lonen en andere risico’s; merkt op dat de Commissie in 2023 volgens de gerapporteerde gegevens 3,7 miljoen EUR aan het secretariaat heeft bijgedragen en sinds maart 2024 probeert 3,6 miljoen EUR terug te vorderen; verzoekt de Commissie te zorgen voor volledige transparantie en verantwoordingsplicht, toegang te verlenen tot het auditverslag en de leden van het Parlement te informeren over de concrete stappen die zijn gezet; 166. verzoekt de Commissie om in overeenstemming met de aanbevelingen van de Rekenkamer in Advies 03/2024 in het nieuwe MFK-wetgevingsvoorstel de aanbevelingen van de garantie voor extern optreden ter aanvulling van de evaluatie van de Commissie op te nemen, met inbegrip van een intensiever gebruik van blending (subsidies) in de minst ontwikkelde landen en kwetsbare of door conflicten getroffen landen en betere coördinatie met belanghebbenden zoals het maatschappelijk middenveld; 167. is bezorgd over de toewijzing van middelen van het Europees Fonds voor duurzame ontwikkeling Plus (EFDO+) in het kader van de nieuwe flexibele begroting “Steun voor investeringen” aan begunstigde landen waar de Global Gateway-investeringen gemakkelijker kunnen worden uitgevoerd, ten koste van de prioritering van de minst ontwikkelde landen en kwetsbare en door conflicten getroffen landen; dringt aan op verslaglegging over de omvang van de in deze landen toegewezen en contractueel vastgelegde EFDO+-bedragen en op transparantie over de wijze waarop het quotum van toewijzingen aan de minst ontwikkelde landen in het kader van meerjarige indicatieve landenprogramma’s wordt geëerbiedigd in het kader van de toewijzingen van de regionale indicatieve meerjarenprogramma’s; 168. ziet de Global Gateway-strategie als een gezamenlijke respons van de Unie op mondiale uitdagingen en herhaalt dat acties waarbij sprake is van publieke en private investeringen altijd gebaseerd moeten zijn op het rechtskader dat wordt geboden door de NDICI-verordening, op de Agenda 2030 en op de behoeften van partnerlanden, waarover moet worden gecommuniceerd via een eerlijke, rechtstreekse dialoog; is bezorgd over de inconsistenties in verband met Global Gateway-programma’s; dringt om die reden aan op meer transparantie, democratische verantwoordingsplicht en robuuste monitoring- en evaluatiemechanismen in het kader van Global Gateway en Team Europa; is er voorstander van dat er een centraal en openbaar toegankelijk platform wordt opgezet, dat regelmatig wordt bijgewerkt en waarop de Global Gateway-projecten en de doelstellingen, financieringsbronnen, uitvoerende partners en beoogde resultaten van die projecten in detail worden omschreven; Europees Ontwikkelingsfonds (EOF) 169. stelt vast dat, om de regelmatigheid van de verrichtingen te controleren, de Rekenkamer een steekproef heeft onderzocht van 140 verrichtingen die representatief waren voor alle soorten uitgaven in het kader van het EOF; merkt verder op dat de steekproef bestond uit 31 verrichtingen met betrekking tot het EU-noodtrustfonds voor Afrika, 87 verrichtingen die zijn goedgekeurd door 14 EU-delegaties (120) en 19 betalingen die zijn goedgekeurd door het hoofdkantoor van de Commissie; 170. stelt met bezorgdheid vast dat 62 van de 140 onderzochte verrichtingen (44,3 %) fouten bevatten, terwijl dit in 2022 het geval was bij 57 verrichtingen van hetzelfde totaal (40,7 %); benadrukt daarnaast dat de Rekenkamer 52 fouten heeft gekwantificeerd (48 in 2022), op basis waarvan zij het foutenpercentage voor het begrotingsjaar 2023 op 8,9 % raamt (7,1 % in 2022); 171. vindt het verontrustend dat de drie meest voorkomende soorten fouten in het begrotingsjaar 2023 betrekking hadden op niet-gedane uitgaven (45 %, tegenover 51 % in 2022), het ontbreken van essentiële bewijsstukken (31 %, tegenover 7 % in 2022) en niet-subsidiabele uitgaven (23 %, tegenover 24 % in 2022); 172. neemt kennis van de antwoorden op de schriftelijke vragen aan commissaris Jutta Urpilainen en commissaris Olivér Várhelyi waarin de Commissie stelt dat in 2023 ongeveer 45 % van het totale aantal fouten te wijten was aan overmatige verrekening – een praktijk waarbij niet-gedane uitgaven als gedane uitgaven in de rekeningen worden opgenomen – en dat dergelijke fouten bijgevolg tijdelijk zijn, aangezien deze ophouden te bestaan na de definitieve verrekeningen; merkt verder op dat de Commissie, om deze tijdelijke fouten te beperken, haar partners heeft verzocht hun rapportagemodellen te herzien om gedane uitgaven gemakkelijker te kunnen herkennen, en dat DG INTPA een speciale werkgroep heeft opgericht om de naleving door relevante organisaties te controleren door middel van een kader voor risicobeheer; merkt tevens op dat DG INTPA momenteel zijn controlestrategie evalueert, onder meer om na te gaan hoe controles vooraf kunnen worden aangescherpt en om de verslaglegging aan de Commissie van organisaties die op basis van een pijlerbeoordeling worden geëvalueerd te verbeteren; verzoekt de Commissie aan de kwijtingsautoriteit verslag uit te brengen over de effecten van deze acties; 173. merkt op dat de lopende evaluatie door DG INTPA van zijn controlestrategie naar verwachting zal leiden tot verbeterde richtsnoeren voor financiële verslaglegging en voor aangescherpte controles vooraf zodat fouten worden voorkomen, onder meer met betrekking tot overmatige verrekening; verzoekt de Commissie aan de kwijtingsautoriteit verslag uit te brengen over de corrigerende maatregelen die zijn genomen na de afronding van deze evaluatie; 174. vindt het zorgwekkend dat, net als in voorgaande jaren, sommige internationale organisaties slechts beperkte toegang tot documenten boden (bv. in read-onlyformaat), waardoor de Rekenkamer op belemmeringen stuitte bij de planning, uitvoering en kwaliteitscontrole van haar controlewerkzaamheden, hetgeen tot vertragingen leidde; merkt op dat audit- en controlekwesties meermaals met VN-entiteiten zijn besproken, onder meer in het kader van gezamenlijke vergaderingen van technische referentiegroepen en de desbetreffende werkgroep van de EU en de VN inzake de Financiële en Administratieve Kaderovereenkomst (FAFA); merkt daarnaast op dat de Commissie samenwerkt met de internationale organisaties in kwestie en intensiever met hen communiceert over de toegang van de Rekenkamer tot documenten; spoort de Commissie net als in voorgaande jaren aan om deze inspanningen op te drijven; 175. benadrukt dat de studie over het restfoutenpercentage (RFP) volgens de beoordeling van de Rekenkamer geen assuranceopdracht of controle vormt en gebaseerd is op de RFP-methodologie en -handleiding van DG INTPA; merkt op dat DG INTPA verduidelijkt dat de RFP-studie bedoeld is als belangrijke indicator voor de geraamde financiële impact van restfouten, dat wil zeggen dat hiermee de behoorlijke werking van het internecontrolesysteem wordt gemeten en dus het corrigerende vermogen van de Commissie wordt aangetoond; benadrukt dat de Rekenkamer, net als in voorgaande jaren, beperkingen heeft vastgesteld in de studie; neemt verder kennis van het oordeel van de Rekenkamer dat, net als in voorgaande jaren, de contractant dankzij de RFP-methodologie volledig kan vertrouwen op de resultaten van de controles van DG INTPA, en dat vertrouwen op het werk van andere auditors indruist tegen het doel van een RFP-studie; wijst op de bevinding van de Rekenkamer dat in gevallen waarin deze eerdere controles werden uitgevoerd in het kader van de FAFA tussen de Europese Commissie en de Verenigde Naties, de contractant niet altijd in staat is aanvullende gegevensgerichte controles uit te voeren, aangezien de FAFA de verificatierechten van de Commissie beperkt; wijst op het antwoord van de Commissie dat zij de beperkingen op het gebied van controles die zijn vastgesteld in de FAFA erkent; dringt er bij de Commissie op aan te zoeken naar werkbare oplossingen om dit probleem op te lossen; 176. herinnert eraan dat in het kader van de EOF’s twee EUTF’s zijn opgericht; herinnert eraan dat het EUTF voor Afrika meer dan 5 miljard EUR ter beschikking heeft gesteld, waarbij 88 % van de bijdragen (4,4 miljard EUR) afkomstig is uit het EOF en de begroting van de Unie; betreurt dat de procedure voor het beheer en de toewijzing van deze middelen ondanks verscheidene verzoeken van het Parlement nog steeds onvoldoende transparant is; is bezorgd over de bevindingen van de Rekenkamer in haar Speciaal verslag 17/2024 “Het EU-trustfonds voor Afrika – Ondanks nieuwe benaderingen bleef de steun ongericht”; merkt op dat deze risico’s, ondanks een innovatieve aanpak om mensenrechtenrisico’s in een moeilijke omgeving in kaart te brengen, niet integraal zijn aangepakt en dat de Rekenkamer heeft vastgesteld dat de potentiële risico’s voor de mensenrechten niet integraal zijn beoordeeld; herinnert eraan dat de Commissie volgens de Rekenkamer niet in staat is om de meest doelmatige en doeltreffende aanpak voor het terugdringen van irreguliere migratie en gedwongen ontheemding in Afrika te bepalen en er verslag over uit te brengen; betreurt dat, hoewel het nieuwe monitoringsysteem informatie van alle EUTF-projecten verzamelt, de nauwkeurigheid van de gegevens ervan te wensen overlaat; neemt er nota van dat het EU-trustfonds voor Afrika in 2025 geleidelijk zal worden afgeschaft; Aanbevelingen 177. verzoekt de Commissie met betrekking tot de aanbevelingen van de Rekenkamer: 178. verzoekt de Commissie verder: Europees openbaar bestuur 179. merkt op dat de Commissie rechtstreeks verantwoordelijk is voor de uitvoering van 59,1 % van de totale administratieve begroting van de Unie, wat neerkomt op 7,2 miljard EUR; merkt verder op dat 70 % van de administratieve uitgaven betrekking heeft op personele middelen, met inbegrip van pensioenen, terwijl de rest voornamelijk uitgaven zijn in verband met gebouwen, uitrusting, energie, communicatie en IT; stelt met tevredenheid vast dat de Rekenkamer ook voor 2023 concludeert dat deze uitgaven gekenmerkt worden door een laag risico; 180. merkt op dat in 2023 2 152 ambtenaren de Commissie hebben verlaten, voornamelijk als gevolg van pensionering, ontslag of de afloop van hun contract; merkt op dat dit een relatief hoog verloop is, dat de Commissie ruime mogelijkheden moet bieden om hardnekkige onevenwichtigheden in de geografische vertegenwoordiging in de diensten te verhelpen; 181. spoort de Commissie aan om er samen met EPSO voor te zorgen dat de nodige technische systemen zo snel mogelijk worden ingevoerd en dat de procedures worden versneld, zodat de Commissie en andere instellingen van de Unie een beroep kunnen doen op EPSO voor de selectie van hooggekwalificeerde en gemotiveerde kandidaten voor alle soorten banen bij de instellingen; 182. waardeert het dat de vertegenwoordiging van vrouwen in leidinggevende functies is gestegen van 46,1 % in december 2022 tot 47,8 % in december 2023; moedigt de Commissie aan om te blijven focussen op het waarborgen en handhaven van genderevenwicht op alle managementniveaus; 183. stelt met tevredenheid vast dat de Commissie beleid heeft ingevoerd om het evenwicht tussen werk en privéleven en het welzijn van het personeel te verbeteren, met inbegrip van het recht om offline te zijn; vindt het tegelijkertijd prijzenswaardig dat er een nieuw besluit over de preventie en bestrijding van intimidatie is aangenomen waarbij de functie van een hoofdvertrouwenspersoon als sleutelfiguur in de strijd tegen intimidatie wordt ingesteld; benadrukt dat deze functie moet worden voorzien van de nodige middelen om diverse uitdagende taken doeltreffend uit te voeren; 184. stelt vast dat de Commissie vooruitgang heeft geboekt met het intern in dienst nemen van kinderopvangpersoneel; 185. stelt met tevredenheid vast dat de Commissie geactualiseerde versies heeft gepubliceerd van de richtsnoeren over ethische normen voor de deelname van de leden van de Europese Commissie aan de verkiezingscampagne voor het Europees Parlement en richtsnoeren voor de deelname van leden van de Commissie aan verkiezingscampagnes op het niveau van de lidstaten; vindt het voorts lovenswaardig dat de Commissie in maart 2023 hoognodige strengere regels heeft vastgesteld voor dienstreizen en door derden betaalde kosten; 186. benadrukt dat ervoor moet worden gezorgd dat alle instellingen van de Unie in Luxemburg personeel kunnen aantrekken voor alle soorten banen en loopbanen; merkt op dat Luxemburg met name voor personeelsleden in lagere salarisschalen mogelijk een minder aantrekkelijke optie is vanwege de kosten van levensonderhoud; merkt op dat met het akkoord over de begroting voor 2025 de eerste stap is gezet door een speciale huisvestingstoelage in te voeren voor personeelsleden die bij een instelling van de Unie in Luxemburg werkzaam zijn in een lagere rang; 187. merkt op dat de Commissie het ambitieuze doel heeft om uiterlijk in 2030 de totale kantoorruimte van de Commissie met 25 % en het aantal gebouwen met 50 % te verminderen ten opzichte van 2020; merkt op dat de totale vermindering van de totale ruimte in 2023 iets meer dan 83 000 m² bedroeg, wat neerkomt op een vermindering met 11 %; vindt het verheugend dat deze doelstelling in grote mate bijdraagt aan het bereiken van koolstofneutraliteit en het verminderen van de administratieve kosten bij de Commissie; benadrukt dat het belangrijk is dat de vermindering van het aantal gebouwen en de kantoorruimte en de daaruit voortvloeiende inrichting van gedeelde kantoren en andere belangrijke administratieve veranderingen plaatsvinden in nauwe samenwerking met het personeel; 188. is bezorgd over de ernstige vertragingen, soms van wel zes maanden, waarmee ambtenaren bij de instellingen hun medische kosten door de ziektekostenverzekering van de instellingen vergoed krijgen; is ook bezorgd over de ontoereikende behandeling van ambtenaren en EP-leden met auto-immuunziekten, neurologische aandoeningen, COPD (chronische obstructieve longziekte), long covid, niet-gediagnosticeerde ziekten en zeldzame ziekten door het ziekteverzekeringsstelsel van de instellingen; merkt op dat patiënten met symptomen van deze ziekten vaak niet voor hun diagnostische tests worden vergoed; 189. merkt op dat de Ombudsman in 2023 398 onderzoeken met betrekking tot de Commissie heeft ingesteld; merkt voorts op dat de Commissie in datzelfde jaar 187 afsluitingsbesluiten zonder opmerkingen en 17 besluiten inzake wanbeheer heeft ontvangen; stelt met bezorgdheid vast dat de Ombudsman veel klachten van burgers ontvangt over extreme vertragingen bij het verkrijgen van toegang tot gevraagde documenten van de Commissie, en spoort de Commissie aan om zich in te spannen om dergelijke verzoeken sneller te behandelen, het aantal besluiten inzake wanbeheer verder te verminderen en duidelijke regels vast te stellen voor de toegang tot alle soorten geschreven teksten – ongeacht of het om teksten op papier, e-mails, sms-berichten of andere vormen van communicatie gaat – die deel uitmaken van een administratieve procedure in verband met beleidsmaatregelen of besluiten van de Commissie; merkt op dat zeven van de negen onderzoeken met betrekking tot de Commissie die OLAF in 2023 heeft afgerond, met aanbevelingen zijn afgesloten; verzoekt de Commissie te zorgen voor transparantie en verantwoordingsplicht bij de follow-up van deze zaken; 190. uit zijn ernstige bezorgdheid over het feit dat er beschuldigingen van corruptie in verband met de Commissie zijn geuit; betreurt tegelijkertijd dat er beschuldigingen zijn geuit over ambtenaren van de Commissie die geschenken zouden hebben aangenomen van een land waarmee de Unie over een overeenkomst onderhandelde; benadrukt dat een duidelijke en systematische aanpak vereist is om ervoor te zorgen dat alle OLAF-zaken die op relevante potentiële strafbare feiten betrekking hebben, onverwijld worden doorverwezen naar het EOM en de bevoegde nationale autoriteiten; verzoekt de Commissie de desbetreffende regels en procedures aan te scherpen om ervoor te zorgen dat alle zaken op een strikte, correcte en doeltreffende manier worden behandeld; 191. stelt vast dat de afgelopen jaren slechts zeer weinig gevallen van psychologische en seksuele intimidatie als zodanig zijn erkend en vreest dat dit kan wijzen op institutionele blinde vlekken bij de Commissie, gezien het grote aantal werknemers bij de instelling; 192. spreekt zijn grote bezorgdheid uit over berichten over een lopend onderzoek naar de voormalige commissaris voor Justitie, die ervan wordt beschuldigd tijdens zijn ambtsperiode betrokken te zijn geweest bij het witwassen van geld van onbekende herkomst; verzoekt de Commissie volledig samen te werken met de Belgische autoriteiten en dringend te verduidelijken of deze activiteiten op enigerlei wijze verband hielden met zijn officiële taken binnen de Commissie; 193. verzoekt de Commissie personeel in vaste dienst te verkiezen boven het inschakelen van externe consultants en arbeidscontractanten, teneinde goede arbeidsomstandigheden te waarborgen en te voorkomen dat kennis en ervaring verloren gaan; wenst dat agentschappen met een groot aantal gedetacheerde nationale deskundigen in hun personeelsformatie flexibiliteit krijgen om posten van gedetacheerde nationale deskundigen om te zetten in posten voor tijdelijke functionarissen, met het oog op een beter behoud van deskundigheid en betere operationele functionaliteit en bedrijfscontinuïteit; dringt er verder op aan om de uitbesteding van taken aan consultancybureaus te vermijden wanneer knowhow intern beschikbaar is; 194. merkt op dat de Commissie de afgelopen jaren steeds vaker effectbeoordelingen aan externe bedrijven heeft uitbesteed, wat aanleiding geeft tot bezorgdheid over mogelijke belangenconflicten; verzoekt de Commissie de bepalingen ter voorkoming van mogelijke belangenconflicten aan te scherpen en beter advies te verstrekken aan personeel dat openbare aanbestedingsprocedures voor beleidsgerelateerde dienstencontracten afhandelt; 195. betreurt het dat personeelsleden van OLAF tijdens een onderzoeksmissie zouden zijn bespioneerd in opdracht van de Hongaarse regering; vraagt dat er spoedig sterke beschermingsmaatregelen worden genomen om personeelsleden van de instellingen van de Unie die in de lidstaten op dienstreis zijn, te beschermen en inbreuken te voorkomen; 196. is verheugd dat Verordening (EU) 2023/2841 (121) in werking is getreden; neemt kennis van de investeringen in cyberbeveiliging, waaronder 30 miljoen EUR voor het verbeteren van de digitale beveiliging bij de Commissie; verzoekt de Commissie alles in het werk te stellen om haar cyberbeveiligingscultuur verder te ontwikkelen en opleiding en bewustzijn binnen de instelling van de Unie te bevorderen; benadrukt het belang van verdere passende investeringen in cyberbeveiliging met het oog op het indicatieve streefdoel om op langere termijn ten minste 10 % van de totale uitgaven aan IT te besteden; 197. uit nogmaals zijn bezorgdheid over het feit dat de aanzienlijke risico’s voor de beveiliging en bescherming van het register en het werkingsmechanisme van het emissiehandelssysteem van de Unie tegen cyberaanvallen nog steeds niet adequaat zijn aangepakt; wijst erop dat deze kwestie sinds 2010 onder de aandacht is gebracht in de jaarlijkse activiteitenverslagen en dat in elk verslag punten van voorbehoud zijn gemaakt; merkt op dat dit punt van zorg opnieuw wordt benadrukt in het jaarlijkse activiteitenverslag van het directoraat-generaal Klimaat over 2023, waaruit eens te meer blijkt dat er nog steeds geen prioriteit wordt gegeven aan de beveiliging van het systeem; Europese scholen 198. merkt op dat de begroting van de Europese scholen voor 2023 in totaal 417,5 miljoen EUR bedroeg en voornamelijk werd gefinancierd door de Commissie, andere instellingen van de Unie, de lidstaten en bijdragen van de ouders; merkt verder op dat bijna 80 % van de begroting werd besteed aan personeelskosten; 199. stelt met tevredenheid vast dat de Rekenkamer kan concluderen dat er niets onder haar aandacht is gekomen op grond waarvan zij redenen heeft om aan te nemen dat de geconsolideerde rekeningen voor 2023 niet op alle materiële punten zijn opgesteld in overeenstemming met de internationale standaarden voor overheidsboekhouding; 200. merkt op dat de Rekenkamer enkele systematische of terugkerende tekortkomingen heeft vastgesteld bij betalingen en daarmee verband houdende procedures voor human resources (HR) en aanbestedingen, waaronder de ontoereikende verificatie van bewijsstukken met gevolgen voor de regelmatigheid van een aantal HR-procedures en betalingen; 201. verzoekt de Commissie met name: HOOFDSTUK II – Herstel- en veerkrachtfaciliteit (RRF) Algemene opmerkingen 202. merkt op dat in 2023 in totaal 27 herstel- en veerkrachtplannen zijn herzien en dat deze herzieningen gevolgen hebben gehad voor het tempo van de uitvoering van de bestaande plannen, aangezien er sprake was van vertragingen; merkt tegelijkertijd op dat de politieke prioriteiten in de lidstaten kunnen veranderen; merkt op dat stijgende energieprijzen, een hoge inflatie, verstoringen van de toeleveringsketen als gevolg van de niet-uitgelokte aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne en in een aantal gevallen natuurrampen hebben bijgedragen tot de herziening van de herstel- en veerkrachtplannen; onderstreept dat de vertragingen als gevolg van de herzieningen van de herstel- en veerkrachtplannen bovenop de reeds bestaande vertragingen kwamen, zoals blijkt uit de aanzienlijke verschillen tussen het geplande tijdschema van betalingsverzoeken en het moment waarop de lidstaten deze verzoeken daadwerkelijk aan de Commissie toestuurden; blijft bezorgd over het risico dat de uitvoering achterblijft en dat de in de herstel- en veerkrachtplannen overeengekomen mijlpalen en streefdoelen niet worden bereikt; benadrukt dat betere monitoringmechanismen nodig zijn om ervoor te zorgen dat vertragingen geen onevenredige gevolgen hebben voor belangrijke projecten; 203. merkt op dat er een duidelijk thematisch verband moet zijn tussen hervormingen en investeringen en dat er in bepaalde gevallen veel tijd kan verstrijken tussen de opstelling van de nationale herstelplannen en de verwezenlijking van mijlpalen en streefdoelen; betreurt dat de opzet van de RRF onvoldoende flexibiliteit biedt om snel op opkomende crises te kunnen reageren; 204. vestigt met grote bezorgdheid de aandacht op de verklaring van de president van de Rekenkamer waarin hij stelt dat ongeveer de helft van de RRF-uitbetalingen niet ten goede is gekomen aan de reële economie en zich afvraagt of de andere helft mogelijk is gebruikt om terugkerende begrotingsuitgaven te vervangen of om de lidstaten te laten profiteren van de verhoogde rentetarieven; 205. herinnert eraan dat de RRF een tijdelijk herstelinstrument is dat resultaatgericht is, d.w.z. dat de betalingen zijn gekoppeld aan de bevredigende verwezenlijking van mijlpalen en streefdoelen in verband met hervormingen en investeringen die in de nationale herstel- en veerkrachtplannen zijn opgenomen; benadrukt dat de doeltreffendheid van de RRF niet alleen moet worden beoordeeld qua uitbetaling, maar ook wat betreft het vermogen ervan om de gevolgen van de pandemie op lange termijn op tastbare wijze te verzachten; herinnert eraan dat de RRF-verordening geen definitie bevat van wat de “bevredigende verwezenlijking van mijlpalen en streefdoelen” betekent; herinnert eraan dat elk nationaal plan alle of een substantieel deel van de in het Europees Semester vastgestelde uitdagingen op doeltreffende wijze moet aanpakken, met name de door de Raad vastgestelde landspecifieke aanbevelingen; neemt er nota van dat het percentage landspecifieke aanbevelingen waarmee vooruitgang is geboekt, dankzij de RRF tussen 2021 en 2023 met 17 % is gestegen; 206. merkt op dat de Commissie in 2023 in totaal 75 miljard EUR heeft uitbetaald en aanvullende voorfinanciering ten belope van 7,1 miljard EUR heeft uitbetaald, waardoor de totale uitbetalingen eind 2023 op 220,8 miljard EUR uitkwamen, met de volgende verdeling: 141,6 miljard EUR aan subsidies (40 % van de totale 357 miljard EUR voor subsidies in het kader van de RRF) en 79,2 miljard EUR aan leningen (27 % van de totale 291 miljard EUR voor leningen in het kader van de RRF); pleit voor gedetailleerde rapportageverplichtingen over de wijze waarop de lidstaten de middelen toewijzen, zodat wordt voorkomen dat die terugkerende begrotingsuitgaven vervangen en ervoor wordt gezorgd dat de middelen bij de beoogde begunstigden terechtkomen; Opmerkingen van de Rekenkamer 207. neemt er nota van dat de Rekenkamer een oordeel met beperking heeft uitgebracht betreffende de wettigheid en regelmatigheid van de uitgaven in het kader van de RRF in 2023; vindt het zorgwekkend dat de Rekenkamer heeft geconcludeerd dat op 7 van de 23 betalingen in 2023 kwantitatieve bevindingen van toepassing waren en dat er bij 6 van deze betalingen sprake was van materiële fouten; neemt er nota van dat de Rekenkamer in haar oordeel, op die kwesties na, de aanvaarde RRF-uitgaven in de rekeningen voor het jaar 2023 op alle materiële punten heeft aangemerkt als wettig en regelmatig; merkt op dat de aard van het uitgavenmodel van de RRF berust op de beoordelingen van de mijlpalen en streefdoelen die door de Commissie moeten worden uitgevoerd; merkt op dat de Rekenkamer in 2023 452 mijlpalen en streefdoelen in 23 subsidiebetalingen heeft gecontroleerd en dat zij vanwege de aard van het uitgavenmodel van de RRF geen foutenpercentage geeft, maar raamt dat het minimale financiële effect van haar bevindingen boven de materialiteitsdrempel ligt; is ervan overtuigd dat de lidstaten ook verantwoordelijkheid moeten dragen voor fouten die na de uitbetaling worden ontdekt; 208. uit zijn ernstige bezorgdheid over het feit dat de Rekenkamer de werkelijke financiële gevolgen van onjuiste of niet-subsidiabele RRF-betalingen niet heeft kunnen verifiëren vanwege de inherente beperkingen van het op mijlpalen en streefdoelen gebaseerde beoordelingsmodel; verzoekt de Commissie een transparantere methode voor het opsporen van fouten te ontwikkelen om verkeerde toewijzing en inefficiëntie te voorkomen; 209. neemt er nota van dat de Rekenkamer 325 van de 542 mijlpalen en 127 van de 135 streefdoelen in betalingsverzoeken voor subsidies voor 2023 heeft gecontroleerd; betreurt het dat de Rekenkamer van oordeel is dat er bij 16 daarvan sprake was van problemen met de regelmatigheid (2,4 % van het totaal); vindt het verontrustend dat de Rekenkamer van oordeel is dat voor zeven mijlpalen en streefdoelen in zes betalingen niet op bevredigende wijze aan de vereisten is voldaan en dat de Commissie de desbetreffende betalingen desondanks heeft verricht; merkt op dat de conclusies van de Rekenkamer gebaseerd zijn op uitgebreide controlewerkzaamheden en betreurt het dat de Commissie een aantal conclusies van de Rekenkamer betwist; merkt op dat alle RRF-betalingen moeten worden getoetst aan het door de Commissie meegedeelde en toegepaste kader, waarbij voor elke betaling rekening moet worden gehouden met het advies van het Economisch en Financieel Comité en de controle door deskundigen van de lidstaten in het kader van de comitéprocedure; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat alle betwiste betalingen in verband met op onbevredigende wijze verwezenlijkte mijlpalen en streefdoelen aan een onafhankelijke externe evaluatie worden onderworpen om het vertrouwen van het publiek in het proces te versterken; beveelt aan om systemen in te voeren waarmee de uitbetalingen en uitgaven in realtime worden gevolgd om verkeerde toewijzingen in het kader van de RRF en het MFK te voorkomen; 210. vindt het bijzonder zorgwekkend dat de Rekenkamer negen potentiële gevallen heeft vastgesteld van niet-subsidiabele mijlpalen en streefdoelen die verband hielden met de voortzetting van een reeds bestaand project dat vóór de subsidiabiliteitsperiode van start was gegaan of ter vervanging van terugkerende nationale begrotingsuitgaven dienden; betreurt dat het in de RRF-verordening aan duidelijkheid ontbreekt en is het niet eens met de interpretatie van de Commissie dat de subsidiabiliteitsperiode alleen betrekking heeft op de startdatum van de werkzaamheden aan een specifiek project en niet op het begin van de voorbereidings- of planningsfase; betreurt dat die zienswijze ertoe heeft geleid dat maatregelen die vóór de RRF-subsidiabiliteitsperiode waren gepland, in de herstel- en veerkrachtplannen zijn opgenomen, en erkent dat elke maatregel moet voldoen aan het toepassingsgebied, de doelstellingen en de subsidiabiliteitsvoorwaarden van de RRF-verordening; verzoekt de Commissie strengere verificatiemechanismen in te voeren om te voorkomen dat reeds bestaande projecten die geen toegevoegde waarde bieden, in het kader van de RRF worden opgenomen; 211. herinnert eraan dat RRF-middelen niet mogen worden gebruikt ter vervanging van terugkerende begrotingsuitgaven, tenzij in naar behoren gemotiveerde gevallen; is verontrust over de bevinding van de Rekenkamer dat bepaalde mijlpalen en streefdoelen die in de plaats kwamen van terugkerende nationale begrotingsuitgaven, niet voldoende werden toegelicht in de herstel- en veerkrachtplannen; 212. neemt met bezorgdheid kennis van de bevinding van de Rekenkamer dat de NGEU-leningen tegen 2026 mogelijk ruim zullen verdubbelen, terwijl het grootste deel van de terugbetalingen wordt uitgesteld tot toekomstige MFK’s; herinnert eraan dat als er in het begrotingsonderdeel nog ongebruikte kredieten beschikbaar zijn om de financieringskosten van NGEU te dekken, de aflossing van NGEU-leningen vóór eind 2027 moet beginnen en uiterlijk in 2058 moet zijn afgerond; constateert dat de blootstelling van de begroting van de Unie aan het einde van 2023 naar verwachting zal toenemen in 2024 en 2025, voornamelijk door RRF-leningen; vreest dat mogelijke veranderingen in de marktomstandigheden zouden kunnen leiden tot hogere financieringskosten die, wat de NGEU-schuld in verband met subsidies betreft, ten laste zullen komen van de begroting van de Unie; is bezorgd over het feit dat er tot op heden nog steeds geen aflossingsplan is voor de gemeenschappelijke schuld van NGEU en dat de schuld van de Unie blijft stijgen, waarbij een groot deel van deze stijging wordt toegeschreven aan het tijdelijke herstelinstrument NGEU; vreest dat de toegenomen schuld en de daarmee gepaard gaande hogere rentekosten op lange termijn gevolgen zullen hebben voor de begrotingsstabiliteit van de Unie, wat mogelijk zal leiden tot grotere financiële druk en een verminderde capaciteit om toekomstige uitdagingen aan te gaan of in belangrijke strategische gebieden te investeren; 213. neemt nota van de bevinding van de Rekenkamer dat de betalingen uit de RRF in 2023 lager waren dan verwacht; wijst erop dat de Rekenkamer kritiek heeft geuit op de trage uitbetaling en absorptie van RRF-middelen; is bezorgd over de bevindingen van de Rekenkamer in Speciaal verslag 13/2024 dat de absorptie van RRF-middelen enige vertraging heeft opgelopen, dat de lidstaten mogelijk niet alle maatregelen kunnen voltooien aan het einde van de uitvoeringsperiode van de RRF waarvoor een aanzienlijk deel van de middelen reeds is uitbetaald, en dat de tweede helft van de uitvoeringsperiode van de RRF een grotere uitdaging vormt door de toename van het aantal mijlpalen en streefdoelen, meer nadruk op hervormingen in plaats van op investeringen, het verder gevorderde stadium waarin de uitvoering zich bevindt en het hoge percentage maatregelen dat in het laatste jaar moet worden voltooid; 214. merkt daarentegen op dat de verwezenlijking van de mijlpalen en streefdoelen volgens de Commissie grotendeels op schema ligt, aangezien op 31 augustus 2024 meer dan 40 % van de beschikbare RRF-middelen aan de lidstaten was uitbetaald, waarbij de uitbetaling van subsidies 48 % bedroeg en die van leningen ruim 30 %; merkt op dat het tempo van de betalingsverzoeken sinds de tweede helft van 2023 ook is versneld doordat de herziening van de herstel- en veerkrachtplannen in verband met de invoering van de REPowerEU-hoofdstukken in 2023 is afgerond; 215. neemt kennis van de bevinding van de Rekenkamer in Speciaal verslag 13/2024 dat er bijkomende redenen voor de trage absorptie waren, namelijk de onverenigbaarheid van bepaalde maatregelen met het tijdschema van de RRF en een onderschatting van de tijd die nodig is om deze uit te voeren (vanwege aanbestedings- en staatssteunregels), alsook onzekerheden over de uitvoeringsbepalingen en de wijze waarop deze moeten worden toegepast, zoals het ontbreken van richtsnoeren over het beginsel “geen ernstige afbreuk doen” en de wijze waarop dit beginsel moet worden toegepast; 216. uit zijn grote bezorgdheid over de opmerking van de Rekenkamer dat er sprake is van aanhoudende tekortkomingen in de uitvoering van de controlesystemen van de lidstaten, aangezien dit een risico inhoudt voor de beschikbaarheid van volledige en nauwkeurige gegevens die ten grondslag liggen aan betalingsverzoeken, voor de toegang tot die verzoeken voor controledoeleinden en voor de doeltreffende werking van de controlesystemen van de lidstaten ter bescherming van de financiële belangen van de Unie; herinnert eraan dat de controlesystemen van de lidstaten volgens de RRF-verordening een sleutelrol spelen bij de doeltreffende bescherming van de financiële belangen van de Unie; dringt er bij de Commissie op aan om waar nodig doortastende en snelle maatregelen te nemen, waaronder het opleggen van financiële correcties, en ten volle gebruik te maken van de bepalingen van de RRF-verordening als er tekortkomingen blijven bestaan in de controlesystemen van de lidstaten; 217. uit zijn bezorgdheid over de bevindingen van de Rekenkamer in Speciaal verslag 22/2024, getiteld “Dubbele financiering uit de EU-begroting: controlesystemen missen essentiële elementen om het verhoogde risico door het niet-kostengerelateerde RRF-financieringsmodel te beperken”; benadrukt dat de lidstaten zogenaamde “nulkostenmaatregelen” kunnen voorstellen, d.w.z. maatregelen waarvoor naar schatting geen kosten door de RRF hoeven te worden gefinancierd, en waarbij er helemaal geen controle is op dubbele financiering, aangezien de Commissie van mening is dat maatregelen waarvoor geen RRF-middelen worden verstrekt, vanuit dat oogpunt geen risico inhouden; neemt tevens met bezorgdheid kennis van de bevinding van de Rekenkamer dat de vele betrokken bestuursniveaus, waaronder het nationale, regionale en gemeentelijke niveau, coördinatie en toezicht vanuit het oogpunt van de lidstaten zeer moeilijk maken; vindt het zorgwekkend dat wanneer er controles worden uitgevoerd, i) deze gebukt gaan onder een zeer complexe omgeving met verschillende IT-instrumenten die vaak niet interoperabel zijn en gegevens die vaak op niet-gestandaardiseerde wijze worden ingevoerd, waardoor handmatige kruiscontroles tussen databanken de enige mogelijke manier zijn om dubbele financiering te controleren, en ii) de controlesystemen van de lidstaten grotendeels berusten op eigen verklaringen van ontvangers van middelen van de Unie; merkt echter op dat de Rekenkamer geen gevallen van dubbele financiering heeft vastgesteld; 218. neemt nota van de opmerking van de Commissie dat dubbele financiering volgens de RRF-verordening expliciet gekoppeld is aan begrotingskosten en dat er dus geen sprake kan zijn van dubbele financiering als de lidstaat geen kostenraming in verband met een specifieke maatregel heeft ingediend als onderdeel van zijn nationale plan; merkt op dat de Commissie benadrukt dat hervormingen zonder kosten de financiële toewijzing niet verhogen, maar niettemin essentiële criteria zijn voor een positieve beoordeling van de herstel- en veerkrachtplannen door de Commissie, alsook van de volledige uitvoering ervan met betrekking tot de relevante betalingen; wijst erop dat de Commissie kort na de controlewerkzaamheden die de Rekenkamer ter plaatse uitvoerde, vernam dat daarbij de eerste twee potentiële gevallen van dubbele financiering waren vastgesteld; 219. herinnert eraan dat in artikel 9 van de RRF-verordening additionaliteit en complementariteit tussen programma’s en financieringsinstrumenten van de Unie als kernbeginselen zijn vastgesteld; is van mening dat om deze beginselen te eerbiedigen maar het risico van dubbele financiering te voorkomen, dezelfde maatregelen die al zijn opgenomen in andere nationale plannen die financiering van de Unie ontvangen (bv. cohesie, landbouw enz.) hetzij niet in de herstel- en veerkrachtplannen mogen worden opgenomen, hetzij grondiger moeten worden beschreven, zelfs als er geen kosten aan verbonden zijn, teneinde dubbele financiering te voorkomen; onderstreept dat dubbele financiering door de RRF en andere financieringsinstrumenten van de Unie als gevolg van het uiteenlopende uitvoeringsmodel moeilijker kan worden vastgesteld, en dringt er bij de Commissie op aan om waakzaam en proactief te blijven bij het identificeren van mogelijke situaties van dubbele financiering; 220. betreurt het ontbreken van adequate waarborgen om dubbele financiering van projecten door zowel de RRF als andere financieringsinstrumenten van de Unie te voorkomen; pleit voor een geautomatiseerd systeem van kruiscontroles tussen de RRF en de cohesiefondsen, het gemeenschappelijk landbouwbeleid en andere financieringsprogramma’s van de Unie om dubbele aanvragen op te sporen en te elimineren; 221. uit zijn bezorgdheid over de bevinding van de Rekenkamer in haar Analyse 01/2023, getiteld “EU-financiering via cohesiebeleid en de herstel- en veerkrachtfaciliteit: Een vergelijkende analyse”, dat het bij het melden van fraude met RRF-uitgaven nog steeds ontbreekt aan een gestandaardiseerde aanpak met sterke coördinatie en samenwerking tussen de lidstaten, die verplicht zijn om gevallen van vermoedelijke fraude niet in een geïntegreerd IT-systeem, maar in de beheersverklaring bij elk betalingsverzoek te melden, hoewel lidstaten gevallen ook buiten de beheersverklaringen hebben gemeld; betreurt dat er geen duidelijke richtsnoeren zijn als het erom gaat wanneer een geval van vermoedelijke fraude precies moet worden gemeld, of er een meldingsdrempel is en welke standaardinformatie over elk geval en over de genomen corrigerende maatregelen moet worden gemeld; onderschrijft voorts het verzoek van de Rekenkamer aan de Commissie in dezelfde Analyse 01/2023 om van de lidstaten voldoende zekerheid te verkrijgen over de doeltreffendheid van de nationale systemen om fraude, corruptie en belangenconflicten te voorkomen, op te sporen en te corrigeren; 222. uit zijn bezorgdheid over het feit dat de Commissie in 2023 voor zeven lidstaten tien extra controlemijlpalen heeft moeten invoeren om de vastgestelde tekortkomingen in hun controlesystemen te verhelpen; herinnert aan en onderschrijft de constatering van de Rekenkamer dat het feit dat er controlemijlpalen zijn ingevoerd, betekent dat de systemen van de lidstaten niet volledig operationeel waren toen met de uitvoering van de plannen werd begonnen, wat een ernstig risico vormt voor de regelmatigheid van de uitgaven in het kader van de RRF en de bescherming van financiële belangen; 223. betreurt de bevinding in Speciaal verslag 26/2023 van de Rekenkamer dat verschillende beleidsterreinen in de pijler van de RRF die gezondheidsbeleid omvat, geen overeenkomstige gemeenschappelijke indicator hebben om de vooruitgang te meten; vreest dat dit een goede monitoring van en inzicht in de vooruitgang bij de verwezenlijking van mijlpalen en streefdoelen in verband met gezondheidsbeleid in de weg staat; 224. vindt het verheugend dat de Commissie in 2023 vooruitgang heeft geboekt bij het vermijden van mogelijke misinterpretatie van de cijfers van het scorebord voor herstel en veerkracht en dat met het scorebord verder gevolg is gegeven aan de desbetreffende aanbeveling van de Rekenkamer om de presentatie van de gegevens op het scorebord te verbeteren en de uitleg over de beperkingen ervan te verbeteren, met name door de onderliggende methoden beter toe te lichten en, in voorkomend geval, expliciet te vermelden dat het gaat om geraamde gegevens; Audit en controle 225. vindt het verheugend dat de Commissie op basis van de aanbevelingen van de Rekenkamer en de opgedane ervaring in 2023 drie methodologische nota’s heeft gepubliceerd om de toepassing van de RRF-verordening te verduidelijken, met inbegrip van het kader voor i) de beoordeling van de bevredigende verwezenlijking van mijlpalen en streefdoelen, na het uitvoeren van een beoordeling, en ii) de toepassing van de bepalingen betreffende het terugdraaien van mijlpalen en streefdoelen, alsook een methode om te bepalen welk bedrag moet worden opgeschort indien een mijlpaal of streefdoel niet op bevredigende wijze is verwezenlijkt; neemt kennis van de geactualiseerde richtsnoeren voor herstel- en veerkrachtplannen die op 19 juli 2024 zijn goedgekeurd, waarin aanvullende richtsnoeren zijn opgenomen opdat de controles toereikend blijven om elk risico op dubbele financiering vast te stellen en te vermijden, alsook de methode voor verlagingen en terugvorderingen in het kader van de RRF overeenkomstig artikel 24, lid 8, van de RRF-verordening; 226. verzoekt de Commissie het aantal audits achteraf en inspecties ter plaatse bij door de RRF gefinancierde projecten te verhogen, met name in sectoren met een hoog risico zoals digitale infrastructuur en energie, waar bij eerdere financieringsprogramma’s van de Unie aanzienlijke onregelmatigheden zijn vastgesteld; 227. waarschuwt dat de opneming van reeds bestaande projecten en de vervanging van terugkerende begrotingsuitgaven in het kader van de RRF het additionaliteitsbeginsel ondermijnt, waardoor het instrument in feite wordt omgevormd tot een “achterdeurtje” om de reguliere begrotingen van de lidstaten te financieren in plaats van echt herstel en veerkracht na de crisis te bevorderen; dringt aan op een dringende herziening om verdere verwatering van het doel van de RRF te voorkomen; 228. pleit voor meer daadkracht van zowel Commissie als de lidstaten om onregelmatigheden bij de besteding van RRF-middelen op te sporen en onrechtmatige betalingen terug te vorderen; 229. is bezorgd over de reactie van de Rekenkamer op de antwoorden van de Commissie over het gebrek aan zekerheid op het niveau van de Unie over de naleving van de Unie- en nationale regels inzake overheidsopdrachten en staatssteun; neemt er nota van dat de Commissie stelt dat de door DG ECFIN verschafte zekerheid betrekking heeft op de doeltreffendheid van de controles van de lidstaten op de naleving van de regels inzake overheidsopdrachten en staatssteun, maar benadrukt dat er, hoewel in het jaarlijkse activiteitenverslag van DG ECFIN wordt verwezen naar de beoordelingen van de Commissie over het bestaan en de doeltreffendheid van de controles in de lidstaten, geen conclusie wordt getrokken over de doeltreffendheid ervan; vindt het zorgwekkend dat dit volgens de Rekenkamer een belangrijke beperking vormt van de reikwijdte van de betrouwbaarheidsverklaring van de Commissie, wat betekent dat de Commissie nog steeds geen volledige zekerheid biedt over de vraag of de RRF-uitgaven – die de Commissie rechtstreeks beheert – in overeenstemming zijn met de regels; 230. benadrukt dat vertragingen bij de uitbetaling en absorptie van middelen uit de RRF niet alleen het economisch herstel vertragen, maar ook een aanzienlijke risico met zich meebrengen dat tegen het einde van de RRF-periode op het laatste ogenblik nog uitgaven van lage kwaliteit zullen worden gedaan; verzoekt de Commissie strengere tussentijdse evaluaties in te voeren om een halsoverkopmentaliteit van “use-it-or-lose-it” te voorkomen die tot verspilling en verkeerde besteding zou kunnen leiden; 231. stelt met ernstige bezorgdheid vast dat de lidstaten strategisch kunnen afzien van hun uiteindelijke verzoeken om betaling om te voorkomen dat politiek gevoelige mijlpalen en streefdoelen worden bereikt, zodat ze noodzakelijke maar impopulaire hervormingen niet hoeven door te voeren; verzoekt de Commissie financiële sancties in te voeren voor onvolledige uitvoering van de RRF om manipulatie van de betalingsstructuur te voorkomen; 232. neemt er nota van dat de Commissie heeft geantwoord dat zij de reikwijdte van haar controlewerkzaamheden tot buiten het toepassingsgebied van de RRF-verordening heeft uitgebreid om na te gaan of de in de lidstaten ingevoerde controleprocedures de nodige zekerheid bieden dat de lidstaten de naleving van de regels inzake overheidsopdrachten en staatssteun en de subsidiabiliteit voor RRF-maatregelen regelmatig en doeltreffend verifiëren, maar is het niet eens met het standpunt van de Commissie dat de conclusies van het jaarlijkse activiteitenverslag van DG ECFIN dit aspect omvatten; 233. stelt met bezorgdheid vast dat, zoals de Commissie in haar tussentijdse evaluatie van de RRF van 21 februari 2024 heeft verklaard, een meerderheid van de lidstaten van mening is dat de methode voor de opschorting van betalingen onduidelijk blijft als het om hervormingen gaat, vanwege de discretionaire bevoegdheid die de Commissie heeft bij de toepassing van de methode; dringt er bij de Commissie op aan deze methode te herzien om te voorkomen dat bij de toepassing ervan met twee maten wordt gemeten; 234. merkt op dat de IAS van de Commissie in zijn audit van de ex-antecontroles van de betalingsverzoeken in het kader van de RRF in 2023 een zeer belangrijk probleem heeft vastgesteld dat inhoudt dat DG ECFIN, in samenwerking met de taskforce Herstel en veerkracht, de bestaande richtsnoeren nader moet uitwerken en formaliseren voor de gevallen waarin DG ECFIN de lidstaten verzoekt aanvullende toezeggingen te doen met betrekking tot maatregelen die voortvloeien uit audit- en controlemijlpalen, en met name dat in de richtsnoeren moet worden bepaald i) hoe DG ECFIN de nakoming van de formele bevestiging van de toezegging van de lidstaat moet opvolgen, ii) wat de criteria zijn voor het bepalen van de termijnen waarbinnen de lidstaten hun toezeggingen moeten nakomen, en iii) wat het verband is tussen het “vastleggingskader”, het “kader voor de beoordeling van mijlpalen en streefdoelen op grond van de RRF-verordening” en het “terugdraaien van mijlpalen en streefdoelen in het kader van de faciliteit”; 235. merkt op dat de Commissie tijdens haar audits inzake de bescherming van de financiële belangen van de Unie controleert of de lidstaten beschikken over een duidelijke en gecodificeerde procedure om gevallen van fraude, corruptie, belangenconflicten en dubbele financiering door te sturen naar alle bevoegde autoriteiten en in voorkomend geval ook naar het EOM; 236. vindt het zorgwekkend dat de Rekenkamer in haar jaarverslagen meldt dat er eind 2023 bij het EOM 206 actieve onderzoeken liepen met betrekking tot middelen die werden gebruikt om RRF-maatregelen uit te voeren en dat de potentiële schade werd geraamd op meer dan 1,8 miljard EUR (met betrekking tot zowel nationale als EU-financiering); stelt vast dat de 206 lopende onderzoeken betrekking hebben op tien lidstaten en dat ongeveer 75 % van deze gevallen afkomstig is uit één land; is bezorgd over het feit dat in de beheersverklaringen van de lidstaten eind 2023 geen enkel geval van geconstateerde vermoedelijke fraude is gemeld, wat betekent dat geen van de bij het EOM openstaande zaken door de lidstaten zelf was gemeld, waardoor twijfels ontstaan over het vermogen van de lidstaten om fraude op te sporen en te bestrijden; benadrukt dat er weliswaar nog geen onderzoek is afgerond, maar dat de door het EOM gepresenteerde cijfers bevestigen dat er in de RRF een reëel risico op fraude bestaat en dat deze cijfers vragen doen rijzen over de betrouwbaarheid van de beheersverklaringen van de lidstaten wat betreft de melding van opgespoorde fraude en de genomen maatregelen om die aan te pakken; vraagt om een dringende versterking van de fraudedetectiemechanismen, met inbegrip van een verplichte frauderisicobeoordeling van alle grootschalige RRF-projecten; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat het EOM over voldoende middelen beschikt om gevallen van fraude in verband met RRF-uitgaven te onderzoeken, gezien het toenemende aantal onderzoeken en de hoge geraamde schade; 237. waarschuwt dat de lidstaten nog steeds veel te weinig fraudegevallen in het kader van de RRF zelf melden, waardoor een misleidend beeld van de financiële integriteit ontstaat; 238. betreurt ten zeerste het gebrek aan transparantie bij het melden van fraude met RRF-middelen en benadrukt dat alle lidstaten aan gestandaardiseerde rapportageverplichtingen moeten voldoen en het beheersysteem voor onregelmatigheden (IMS) moeten gebruiken; 239. herinnert eraan dat de herschikking van het Financieel Reglement die sinds 30 september 2024 van kracht is, voorziet in de uitbreiding van het toepassingsgebied van het systeem voor vroegtijdige opsporing en uitsluiting (EDES) tot gedeeld beheer en direct beheer in gevallen waarin de begroting met de lidstaten wordt uitgevoerd, voor programma’s die vanaf 1 januari 2028 worden goedgekeurd of gefinancierd; verzoekt de Commissie in het geval van de ernstigste uitsluitingsgronden op te treden om de financiële belangen van de Unie beter te beschermen; 240. merkt op dat de Commissie, om de kloof tussen de Commissie en de Rekenkamer wat betreft verschillende interpretaties van mijlpalen en streefdoelen te verkleinen, haar benadering van de concepten “begindatum van een maatregel” en “vervanging van terugkerende nationale begrotingsuitgaven” heeft gepubliceerd als bijlagen II en III bij haar jaarverslag 2024 over de uitvoering van de RRF; herhaalt zijn verzoeken aan de Commissie om met de Rekenkamer te blijven samenwerken om de interpretatie van mijlpalen en streefdoelen zo goed mogelijk onderling af te stemmen; Uitvoering en impact 241. dringt er bij de Commissie op aan om het risico dat lidstaten er mogelijk voor kiezen om de bedragen van het laatste betalingsverzoek niet of slechts gedeeltelijk te ontvangen, tot een minimum te beperken, aangezien daardoor de verwezenlijking van de meest recente mijlpalen en streefdoelen kan worden omzeild en de algemene uitvoering van de herstel- en veerkrachtplannen in gevaar wordt gebracht; is zeer verontrust over het extra risico dat maatregelen na afloop van de RRF worden teruggedraaid en dringt er bij de Commissie op aan om er bij het verrichten van de saldobetalingen op toe te zien dat dit niet gebeurt; 242. benadrukt dat de lidstaten volgens de tussentijdse evaluatie van de RRF door de Commissie van 21 februari 2024 hebben benadrukt dat voor de herziening van de herstel- en veerkrachtplannen meer middelen moeten worden vrijgemaakt dan oorspronkelijk gepland en dat de efficiëntie van de op prestaties gebaseerde aanpak wordt verminderd door de “buitensporig ingewikkelde procedures” voor wijzigingen van de plannen, waarin geen onderscheid wordt gemaakt tussen grote en kleine wijzigingen en waardoor elke wijziging door de Raad moet worden goedgekeurd; 243. benadrukt dat de lidstaten voor controles en audits in het kader van de RRF regelingen moeten treffen om corruptie, fraude en belangenconflicten te voorkomen, op te sporen en te corrigeren, en dat de Commissie ex-postcontroles en systeemaudits van de mijlpalen en streefdoelen uitvoert; benadrukt dat er nog steeds enige verwarring bestaat over de rol van de Rekenkamer, die een strategie (2021-2025) heeft ontwikkeld voor de uitvoering van haar verantwoordelijkheden voor het NGEU-programma en de RRF, die sommige lidstaten beschouwen als onnodige overlapping en administratieve rompslomp; vindt het zorgwekkend dat de Commissie, zowel in haar tussentijdse evaluatie van de RRF van 21 februari 2024 als in haar jaarverslag over de RRF van 10 oktober 2024, heeft erkend dat de autoriteiten van de lidstaten op alle niveaus de audit- en controleprocedures te complex vonden en dat de lidstaten klaagden over overlappende controles door de nationale autoriteiten, de Commissie en de Rekenkamer; staat volledig achter de werkzaamheden van de Rekenkamer met betrekking tot de RRF; is ingenomen met het feit dat de Commissie heeft toegegeven en aanvaard dat de Rekenkamer een volledig controlemandaat voor de RRF heeft, dat een van de grondslagen is voor de kwijting van het Parlement inzake de RRF-fondsen; beveelt de lidstaten aan om met de Europese Rekenkamer samen te werken; 244. vindt het verontrustend dat in het jaarverslag van de Commissie van 10 oktober 2024 over de uitvoering van de RRF wordt gewezen op de instapkosten voor de overheidsdiensten van de lidstaten, waarbij ruimte is voor verdere vereenvoudiging; merkt op dat de lidstaten volgens dit jaarverslag van de Commissie in hun tussentijdse evaluatie wat betreft de opzet van het instrument verwezen naar de gecombineerde verplichtingen in verband met i) het bewijs dat nodig is om aan te tonen dat de mijlpalen en streefdoelen zijn verwezenlijkt, ii) lastige rapportagevereisten, bijvoorbeeld de gemeenschappelijke indicatoren en de halfjaarlijkse gegevens, en iii) het audit- en controlekader; herinnert eraan dat de lidstaten ruimte zien om de controle- en auditprocedures te vereenvoudigen, voor betere coördinatie tussen de betrokken actoren te zorgen en dubbele controles te voorkomen; merkt voorts op dat sommige nationale autoriteiten volgens het jaarverslag 2024 van de Commissie over de RRF ook hebben gewezen op een gebrek aan flexibiliteit bij de beoordeling van de mijlpalen en streefdoelen door de Commissie en op de starre en procedures voor de herziening van herstel- en veerkrachtplannen, waarvoor bovendien veel middelen nodig zijn; 245. merkt op dat een van de doelstellingen van de RRF erin bestaat de lidstaten te helpen om ambitieuze hervormingen en investeringen door te voeren die hun economieën en samenlevingen duurzamer en veerkrachtiger maken en beter voorbereiden op de groene en de digitale transitie; wijst met bezorgdheid op de bevinding van de Rekenkamer in haar Speciaal verslag 15/2024 waarin wordt gewezen op het gebrek aan relevantie, kwaliteit en vergelijkbaarheid van de door de lidstaten ingediende gegevens, waardoor de gegevens ontoereikend zijn om de vooruitgang op het gebied van klimaatadaptatie in de lidstaten te evalueren en de deur wordt opengezet naar mogelijke greenwashing; vreest dat de RRF een financieel instrument zou kunnen worden om gewone uitgaven als “groen” te bestempelen; moedigt de Commissie aan om binnen het kader van de RRF een mechanisme in te voeren om het milieueffect van investeringen te volgen en ervoor te zorgen dat die in overeenstemming zijn met de klimaatdoelstellingen van de Unie; 246. wijst op de impact van de RRF op het bedrijfsleven en kmo’s in de EU; merkt op dat de RRF 78 miljard EUR aan rechtstreekse steun aan kmo’s heeft verstrekt, wat neerkomt op 12 % van de totale RRF-uitgaven, en dat bredere maatregelen ten gunste van bedrijven 152 miljard EUR bedragen (23 % van de totale RRF-uitgaven); merkt op dat 2,75 miljoen kmo’s, ongeveer 11 % van alle actieve kmo’s in de Unie, steun hebben ontvangen via de RRF; onderstreept dat bijna 600 000 bedrijven hebben geprofiteerd van digitaliseringsinitiatieven en dat 5,2 miljard EUR is toegewezen aan projecten voor de groene transitie, waaronder hernieuwbare energie en waterstof; 247. betreurt ten zeerste dat het niet is gelukt om grensoverschrijdende projecten van de grond te helpen krijgen; betreurt dat, hoewel in de herstel- en veerkrachtplannen verscheidene maatregelen in verband met belangrijke projecten van gemeenschappelijk belang (IPCEI’s) en grensoverschrijdende maatregelen in de REPowerEU-hoofdstukken zijn opgenomen, de nationale governance van de faciliteit grensoverschrijdende samenwerking onvoldoende heeft bevorderd; benadrukt met klem dat de financiering van de Unie beter moet worden gekoppeld aan de verwezenlijking van gemeenschappelijke doelstellingen van de Unie en EU-meerwaarde moet genereren; 248. benadrukt dat in het jaarverslag van de Commissie van 10 oktober 2024 over de uitvoering van de RRF wordt erkend dat regionale en lokale autoriteiten, maatschappelijke organisaties, sociale partners en andere belanghebbenden onvoldoende betrokken zijn bij de voorbereiding en uitvoering van de nationale herstel- en veerkrachtplannen; dringt erop dat deze partijen nauw worden betrokken bij de uitvoering van de nationale herstel- en veerkrachtplannen ter plaatse; 249. dringt er bij de Commissie op aan om geen herziening van herstel- en veerkrachtplannen goed te keuren, aangezien dat kan leiden tot een hergroepering van bestaande of geplande hervormingen of investeringen binnen de herstel- en veerkrachtplannen als die niet voldoen aan de voorwaarden van de RRF-verordening; merkt op dat een herziening altijd tot doel moet hebben toegevoegde waarde en meer synergie te creëren; Transparantie 250. herinnert eraan dat de lidstaten weliswaar niet verplicht zijn om alle gegevens over de eindontvangers te publiceren, maar dat Verordening (EU) 2023/435 van het Europees Parlement en de Raad (122) tot wijziging van de RRF-verordening vereist dat de lidstaten informatie publiceren over de honderd eindontvangers die het hoogste bedrag aan financiering in het kader van de RRF ontvangen; is ingenomen met het feit dat de Commissie op 10 oktober 2024, als onderdeel van het jaarverslag 2024 over de RRF, een specifieke bijlage heeft gepubliceerd om meer duidelijkheid te verschaffen over het begrip “eindontvangers” in het kader van de RRF-verordening en het toepassingsgebied van de publicatie van gegevens over de honderd eindontvangers die het hoogste bedrag aan financiering ontvangen; maakt zich grote zorgen over de manier waarop de Commissie het begrip “eindontvanger” in het kader van de RRF interpreteert, aangezien eindontvangers vaak alleen op het niveau van het ministerie worden vermeld en de beschrijvingen vaag zijn, waarvan tal van voorbeelden in bijna alle door de lidstaten verstrekte lijsten te vinden zijn; herhaalt dat de lijst met de honderd grootste eindontvangers de feitelijke natuurlijke personen of entiteiten moet bevatten die als laatste in een keten van geldovermakingen staan, en dat die lijst beschikbaar moet worden gesteld in een openbaar toegankelijke databank om meer verantwoording aan de dag te leggen en onafhankelijk toezicht mogelijk te maken, met inachtneming van het rechtskader van de Unie inzake gegevensbescherming; vreest dat er anders problemen zullen ontstaan bij het meten van de effecten en het garanderen van de zichtbaarheid van de RRF-middelen voor de burgers, maar houdt ook rekening met het RRF-scorebord en de projectkaart; benadrukt dat indien de Commissie blijft weigeren volledige transparantie te waarborgen, het Parlement alle beschikbare maatregelen moet overwegen om naleving af te dwingen, om te voorkomen dat een soortgelijke interpretatie wordt toegepast op de transparantiebepalingen in andere financiële regelgeving; 251. herinnert de Commissie eraan dat de letter en de geest van de RRF-verordening strikt in acht moeten worden genomen en dat de vaststelling van richtsnoeren of andere interne documenten volledig in overeenstemming moet zijn met de resultaten van de onderhandelingen tussen de medewetgevers; is ervan overtuigd dat daar geen sprake van was toen de Commissie de bepalingen over de interpretatie van wat een “eindontvanger” is in haar richtsnoeren inzake herstel- en veerkrachtplannen in het kader van REPowerEU vaststelde; 252. merkt op dat het feit dat de eindontvangers van RRF-financiering niet kunnen worden geïdentificeerd, een ernstig risico vormt voor de transparantie en traceerbaarheid van middelen van de Unie en dus voor de bescherming van de financiële belangen van de Unie; 253. herinnert eraan dat een robuuste IT-infrastructuur van essentieel belang is voor het verzamelen van gegevens en het toezicht op en de evaluatie van programma’s, en dat beheersautoriteiten en begunstigden kritiek hebben op de hoeveelheid vereiste informatie en op de overlapping met andere, nationale systemen; merkt op dat de Rekenkamer er in het kader van de RRF op heeft gewezen dat de nationale toezichthoudende autoriteiten – in tegenstelling tot wat bij het cohesiebeleid het geval is – verschillende structuren en benaderingen hanteren die als minder betrouwbaar zouden kunnen worden beschouwd omdat ze niet-homogene informatie verstrekken en ruimte laten voor een mogelijk groot aantal fouten; benadrukt dat gecentraliseerde interoperabele systemen in dit verband efficiënte gegevensverzameling en ‑rapportage vergemakkelijken, terwijl versnipperde systemen op de noodzaak van gestroomlijnde benaderingen wijzen; 254. is ingenomen met het feit dat bij de herschikking van het Financieel Reglement horizontale maatregelen zijn vastgesteld voor een gecentraliseerde website (systeem voor financiële transparantie) op het niveau van de Unie voor alle ontvangers van financiering van de Unie, en merkt op dat deze website tot doel heeft de huidige versnippering tegen te gaan, de transparantie te vergroten en het publieke toezicht op de ontvangers te vergemakkelijken; merkt op dat de Commissie vanaf het volgende MFK (d.w.z. na 2027) de relevante gegevens die in het datamining- en risicoscore-instrument Arachne zijn opgeslagen, zal moeten gebruiken om de gecentraliseerde website te voeden met het oog op transparantie, en dat de website, in overeenstemming met de regels inzake gegevensbescherming, alleen openbare gegevens zal bevatten, zoals relevante gegevens over ontvangers, contractanten, subcontractanten en begunstigden; benadrukt voorts dat alle lidstaten verplicht zullen zijn om de Commissie toegang te verlenen tot deze gegevens, die op geautomatiseerde wijze in Arachne moeten worden ingevoerd; betreurt het dat de lidstaten niet verplicht zijn om Arachne te gebruiken; 255. merkt op dat de definitieve mijlpalen en streefdoelen van de nationale herstel- en veerkrachtplannen overeenkomstig artikel 18, lid 4, en artikel 20, lid 5, van de verordening uiterlijk op 31 augustus 2026 moeten zijn verwezenlijkt; herinnert eraan dat de Commissie nauw met elke lidstaat moet samenwerken om de uitvoering ter plaatse te versnellen, onder meer door regelmatig richtsnoeren te verstrekken en op verzoek technische bijstand te verlenen om de uitvoering van de plannen te ondersteunen; toont zich nogmaals bezorgd over de mogelijkheid dat mijlpalen en streefdoelen na afloop van de RRF worden teruggedraaid, en dringt er bij de Commissie op aan dergelijke situaties te voorkomen; 256. verzoekt de Commissie verzoeken tot herziening van herstel- en veerkrachtplannen die inhouden dat de algehele ambitie van het plan wordt verlaagd of dat belangrijke structurele hervormingen eruit worden geschrapt, af te wijzen en prioriteit te geven aan de voltooiing van maatregelen in verband met landspecifieke aanbevelingen in de herstel- en veerkrachtplannen; verzoekt de Commissie voorts meer technische bijstand te verlenen aan lidstaten die achterlopen met de uitvoering van de RRF; Aanbevelingen 257. verzoekt de Commissie gevolg te geven aan de aanbevelingen van de Rekenkamer in haar jaarverslag en in de bijbehorende speciale verslagen, en is verheugd dat de Commissie de overgrote meerderheid daarvan aanvaardt; verzoekt de Commissie deze aanbevelingen uit te voeren en de kwijtingsautoriteit op de hoogte te houden van de vorderingen die worden gemaakt met de uitvoering ervan; 258. verzoekt de Commissie de Rekenkamer zo spoedig mogelijk volledige toegang te verlenen tot Fenix, het nieuwe rapportage-instrument voor de RRF; 259. verzoekt de Commissie verder: Het Europees Parlement, – gezien de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 (1) , – gezien de geconsolideerde jaarrekening van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 ( COM(2024)0272 – C10‑0068/2024) (2) , – gezien het verslag over het begrotings- en financieel beheer voor het begrotingsjaar 2023, afdeling I – Europees Parlement (3) , – gezien het jaarverslag van de intern controleur voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de instellingen (4) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (5) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 314, lid 10, en artikel 318 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (6) , en met name de artikelen 260, 261 en 262, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (7) , en met name de artikelen 266, 267 en 268, – gezien het besluit van het Bureau van 10 december 2018 over de interne voorschriften voor de uitvoering van de begroting van het Europees Parlement, en met name artikel 34, – gezien artikel 102 en artikel 106, lid 3, van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie constitutionele zaken, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0062/2025 ), A. overwegende dat de Voorzitter de jaarrekening van het Parlement voor het begrotingsjaar 2023 op 19 juni 2024 heeft goedgekeurd; B. overwegende dat de secretaris-generaal, als gedelegeerd hoofdordonnateur, op 18 juni 2024 heeft verklaard redelijke zekerheid te hebben dat de aan de begroting van het Parlement toegewezen middelen zijn gebruikt voor het beoogde doel en overeenkomstig het beginsel van goed financieel beheer en dat de vastgestelde controleprocedures de nodige garanties bieden betreffende de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen; C. overwegende dat de Rekenkamer in haar controle verklaarde dat zij in haar specifieke beoordeling van de administratieve en andere uitgaven in 2023 geen ernstige tekortkomingen heeft geconstateerd in de jaarlijkse activiteitenverslagen van de instellingen en organen die zij heeft onderzocht als vereist bij Verordening (EU, Euratom) 2018/1046; 1. verleent zijn Voorzitter kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Parlement voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). Het Europees Parlement, – gezien de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 (1) , – gezien de geconsolideerde jaarrekening van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 ( COM(2024)0272 – C10‑0069/2024) (2) , – gezien de jaarverslagen 2023 van de Raad, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de uitvoering van de EU-begroting betreffende het begrotingsjaar 2023, tezamen met de antwoorden van de instellingen (3) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (4) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 314, lid 10, en de artikelen 317, 318 en 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (5) , en met name de artikelen 59, 118, 260, 261 en 262, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (6) , en met name de artikelen 59, 118, 266, 267 en 268, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie constitutionele zaken, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0052/2025 ), 1. stelt zijn besluit tot verlening van kwijting aan de secretaris-generaal van de Raad voor de uitvoering van de begroting van de Europese Raad en de Raad voor het begrotingsjaar 2023 uit; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgevoegde resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de Europese Raad, de Raad, de Commissie, de Europese Ombudsman, de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming en de Rekenkamer, en te zorgen voor publicatie ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 2. Resolutie van het Europees Parlement van 7 mei 2025 met de opmerkingen die een integrerend deel uitmaken van het besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, afdeling II – Europese Raad en Raad ( 2024/2021(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, afdeling II – Europese Raad en Raad, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie constitutionele zaken, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0052/2025 ), A. overwegende dat de kwijtingsautoriteit in het kader van de kwijtingsprocedure wenst te benadrukken dat het bijzonder belangrijk is de democratische legitimiteit van de instellingen van de Unie verder te versterken door de transparantie en de verantwoordingsplicht te verbeteren en door het concept van resultaatgericht begroten en een goed personeelsbeheer toe te passen; B. overwegende dat overeenkomstig artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) het Europees Parlement als enige verantwoordelijk is voor het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Unie, en overwegende dat de begroting van de Europese Raad en de Raad deel uitmaakt van de begroting van de Unie; C. overwegende dat de Europese Raad overeenkomstig artikel 15, lid 1, van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) geen wetgevingstaken mag uitvoeren; D. overwegende dat overeenkomstig artikel 317 VWEU de Commissie de begroting van de Unie uitvoert onder haar eigen verantwoordelijkheid en volgens het beginsel van goed financieel beheer, en overwegende dat overeenkomstig het toepasselijke kader de Commissie de overige instellingen van de Unie de bevoegdheden toekent die nodig zijn voor de uitvoering van hun afdelingen van de begroting; E. overwegende dat overeenkomstig artikel 235, lid 4, en artikel 240, lid 2, VWEU de Europese Raad en de Raad (hierna de “Raad”) worden bijgestaan door het secretariaat-generaal van de Raad (hierna het “secretariaat”), en overwegende dat de secretaris-generaal van de Raad geheel verantwoordelijk is voor het goede beheer van de op afdeling II van de begroting van de Unie opgevoerde kredieten; F. overwegende dat het Parlement in de loop van meer dan twintig jaar de gevestigde en gerespecteerde praktijk heeft gehanteerd om kwijting te verlenen aan alle instellingen, organen en instanties van de Unie, en overwegende dat de Commissie het ermee eens is dat het aan alle instellingen, organen en instanties van de Unie verlenen van kwijting voor hun administratieve uitgaven wordt voortgezet; G. overwegende dat de Commissie overeenkomstig artikel 59, lid 1, van het Financieel Reglement de overige instellingen van de Unie de bevoegdheden toekent die nodig zijn voor de uitvoering van hun afdelingen van de begroting; H. overwegende dat sinds de kwijting voor de begroting 2009 het gebrek aan medewerking van de Raad tijdens de kwijtingsprocedure het Parlement heeft genoodzaakt om het verlenen van kwijting aan de secretaris-generaal van de Raad te weigeren; I. overwegende dat de Europese Raad en de Raad, als instellingen van de Unie en ontvangers van middelen uit de algemene begroting van de Unie, transparant moeten zijn, een democratische verantwoordingsplicht moeten hebben tegenover de burgers van de Unie en onderworpen moeten zijn aan een democratische controle op de uitgave van overheidsmiddelen; J. overwegende dat in artikel 15, lid 3, VWEU is bepaald dat de EU-instellingen in hun reglement van orde moeten waarborgen dat hun procedures transparant zijn, maar dat de Ombudsman in verscheidene onderzoeken en besluiten kritiek heeft geuit op het gebrek aan transparantie bij de Raad, wat erop wijst dat de Raad het kritieke verband tussen democratie en transparante besluitvorming niet volledig heeft begrepen; K. overwegende dat in de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Unie het recht van belastingbetalers en van het publiek wordt bevestigd om op de hoogte te worden gehouden van het gebruik van overheidsinkomsten, en dat het Gerecht in zijn arrest van 25 januari 2023 in zaak T-163/21 (7) , De Capitani/Raad, met betrekking tot transparantie binnen het wetgevingsproces van de Unie heeft verklaard dat de documenten die de Raad in zijn werkgroepen opstelt, niet van technische maar van wetgevende aard zijn en bijgevolg onderworpen zijn aan verzoeken om toegang tot documenten; 1. merkt op dat de begroting van de Raad onder rubriek 7, “Europees openbaar bestuur”, van het MFK valt, die in 2023 in totaal 12,3 miljard EUR bedroeg (goed voor 6,4 % van de totale begroting van de Unie); merkt op dat de begroting van de Raad van ongeveer 0,6 miljard EUR goed is voor ongeveer 5,2 % van de totale administratieve uitgaven van de Unie; 2. is ingenomen met het feit dat de Europese Rekenkamer (de “Rekenkamer”) in haar jaarverslag betreffende het begrotingsjaar 2023 een steekproef van 70 verrichtingen onder “Administratie” heeft onderzocht, 10 meer dan in 2022; merkt voorts op dat de administratieve uitgaven volgens de Rekenkamer uitgaven omvatten voor personele middelen, met inbegrip van pensioenen, die in 2023 goed waren voor zo’n 70 % van het totaal, en uitgaven voor gebouwen, uitrusting, energieverbruik, communicatie en informatietechnologie, en dat uit de werkzaamheden van de Rekenkamer door de jaren heen blijkt dat deze uitgaven over het algemeen een laag risico vormen; 3. merkt op dat 21 van de 70 verrichtingen (30 %) fouten vertoonden, maar dat de Rekenkamer op basis van de vijf door haar gekwantificeerde fouten schat dat het foutenpercentage onder de materialiteitsdrempel ligt; 4. merkt op dat de Rekenkamer in haar jaarverslag betreffende het begrotingsjaar 2023 een opmerking heeft gemaakt over de duur van een door de Raad gegunde kaderovereenkomst met betrekking tot het onderhoud van gebouwen; merkt op dat de Rekenkamer in de vier onderzochte betalingen met betrekking tot de Raad geen kwantificeerbare fouten heeft vastgesteld; Stand van zaken van de kwijtingsprocedure 5. betreurt ten zeerste dat het Parlement sinds 2009 en opnieuw voor het begrotingsjaar 2022 kwijting aan de Raad moest weigeren omdat de Raad blijft weigeren met het Parlement samen te werken aan de kwijtingsprocedure, waardoor het Parlement geen gefundeerd besluit kan nemen op basis van een ernstige en grondige controle van de uitvoering van de begroting van de Raad; 6. merkt op dat de betrokken diensten van het Parlement op 20 september 2024, namens de rapporteur voor de kwijtingsprocedure, een vragenlijst aan het secretariaat van de Raad hebben toegezonden met 90 vragen die voor het Parlement belangrijk zijn om een grondige controle van de uitvoering van de begroting van de Raad en van het beheer van de Raad mogelijk te maken; merkt verder op dat soortgelijke vragenlijsten zijn toegezonden aan alle andere instellingen, die het Parlement gedetailleerde antwoorden op alle vragen hebben gegeven; 7. betreurt dat het secretariaat het Parlement op 23 september 2024 opnieuw heeft meegedeeld dat het de vragenlijst van het Parlement niet zou beantwoorden en dat de Raad niet zou deelnemen aan de hoorzitting van 12 november 2024 in het kader van de kwijtingsprocedure waaraan alle andere uitgenodigde instellingen wel hebben deelgenomen; 8. wijst andermaal op het prerogatief van het Parlement om kwijting te verlenen overeenkomstig artikel 319 VWEU en de toepasselijke bepalingen in het Financieel Reglement en het Reglement van het Parlement, in overeenstemming met de tot nu toe gehanteerde interpretatie en praktijk, namelijk de bevoegdheid om kwijting te verlenen teneinde transparantie te bieden en de democratische verantwoordingsplicht ten aanzien van de Europese belastingbetaler te waarborgen; 9. benadrukt dat in artikel 59, lid 1, van het Financieel Reglement is bepaald dat de Commissie de overige instellingen van de Unie de bevoegdheden toekent die nodig zijn voor de uitvoering van hun afdelingen van de begroting, en vindt het bijgevolg onbegrijpelijk dat de Raad het passend acht dat de Commissie kwijting wordt verleend voor de uitvoering van de begroting van de Raad; 10. wijst op de gevestigde en erkende praktijk die het Parlement gedurende meer dan twintig jaar heeft gehanteerd om kwijting te verlenen aan alle instellingen, organen en instanties van de Unie, waaronder aan de Europese Raad en aan de Raad; wijst erop dat de Commissie heeft verklaard dat zij niet in staat is toezicht te houden op de uitvoering van de begroting van de andere instellingen van de Unie; beklemtoont dat de Commissie meermaals te kennen heeft gegeven dat de praktijk waarbij aan elke instelling van de Unie kwijting wordt verleend voor hun administratieve uitgaven en de uitvoering van de EU-begroting, onveranderd rechtstreeks door het Parlement moet worden voortgezet om de naleving van het beginsel van goed financieel beheer te waarborgen; 11. benadrukt dat de huidige situatie inhoudt dat het Parlement alleen de verslagen van de Rekenkamer en de Ombudsman en de openbaar beschikbare informatie op de website van de Raad kan controleren vanwege het gebrek aan medewerking van de Raad met het Parlement; onderstreept dat het voor Parlement als gevolg van dit gebrek aan medewerking niet mogelijk is om zijn toezichthoudende rol doeltreffend te vervullen en een gefundeerd besluit te nemen over het verlenen van kwijting; 12. betreurt het dat de Raad al meer dan tien jaar geen enkele politieke wil toont om in het kader van de jaarlijkse kwijtingsprocedure samen te werken met het Parlement; beklemtoont dat deze houding een blijvend negatief effect heeft op beide instellingen en op het vertrouwen van burgers in de Unie als transparante organisatie, en het beheer van en de democratische controle op de begroting van de Unie in diskrediet heeft gebracht; onderstreept dat voor de Raad dezelfde standaarden op het vlak van de verantwoordingsplicht moeten gelden als die waarvan de Raad verwacht dat andere instellingen van de Unie zich eraan houden; 13. herhaalt dat de aanhoudende weigering van de Raad om mee te werken in het kader van de kwijtingsprocedure een onaanvaardbare schending is van de democratische verantwoordingsplicht; pleit voor juridische en procedurele wijzigingen om begrotingskredieten in te houden voor instellingen van de Unie die niet aan de transparantieverplichtingen voldoen; 14. herhaalt dat in de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Unie steun te vinden is voor het recht van de belastingbetalers en het publiek om op de hoogte te worden gehouden van het gebruik van overheidsinkomsten; eist daarom volledige eerbiediging van het prerogatief van het Parlement en zijn rol als hoeder van het beginsel van democratische verantwoordingsplicht; verzoekt de Raad om naar behoren follow-up te geven aan de door het Parlement aangenomen aanbevelingen in het kader van de kwijtingsprocedure en staat erop dat ten volle toepassing wordt gegeven aan artikel 14, lid 1, VEU; 15. verzoekt de Raad de onderhandelingen met het Parlement onverwijld te hervatten en zo spoedig mogelijk op het hoogste niveau actief met het Parlement samen te werken, met deelname van de secretarissen-generaal en de voorzitters van beide instellingen, om de impasse te doorbreken en de langdurige patstelling met betrekking tot de kwijtingsprocedure op te lossen, met inachtneming van de respectieve rollen van het Parlement en de Raad in de kwijtingsprocedure, waarbij tegelijk gezorgd wordt voor transparantie, geloofwaardigheid en behoorlijke democratische controle op de uitvoering van de begroting; verzoekt de juridische diensten van de Commissie en de Raad een advies te verstrekken inzake mogelijke op de Verdragen gebaseerde oplossingen om verantwoording door de Raad in de kwijtingsprocedure af te dwingen; 16. benadrukt dat de huidige situatie weliswaar moet worden verholpen middels een betere interinstitutionele samenwerking in het kader van de Verdragen, maar dat met een herziening van de Verdragen de kwijtingsprocedure duidelijker en transparanter zou kunnen worden gemaakt door het Parlement de expliciete bevoegdheid te geven om alle instellingen, organen en instanties van de Unie afzonderlijk kwijting te verlenen; benadrukt echter dat in afwachting van een dergelijke herziening de huidige situatie moet worden verbeterd door middel van nauwere interinstitutionele samenwerking; dringt er in dit verband bij de Raad op aan actief met het Parlement samen te werken; 17. merkt op dat het Parlement, ondanks het feit dat de Raad niet bereid is mee te werken aan de kwijtingsprocedure, in dit verslag niettemin de nadruk legt op een aantal politieke prioriteiten en enkele opmerkingen maakt over het begrotings- en financieel beheer van de Raad alsook andere opmerkingen die relevant zijn voor de kwijtingsprocedure; 18. merkt op dat, gezien het gebrek aan medewerking van de Raad met het Parlement, de opmerkingen in de volgende delen in de eerste plaats berusten op openbaar beschikbare geaggregeerde informatie die slechts in beperkte mate gedetailleerd is; Politieke prioriteiten 19. betreurt dat de Raad in de voordracht- en benoemingsprocedures voor een groot aantal instellingen, organen en instanties van de Unie zijn prerogatief uitoefent zonder daarbij rekening te houden met de meningen van de betrokken partijen of met de aanbevelingen van het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF); 20. merkt op dat de Raad van oudsher de voordrachten van individuele lidstaten voor de meeste posten niet betwist; 21. wijst erop dat de Raad, overeenkomstig artikel 286, lid 2, VWEU, de leden van de Rekenkamer benoemt op basis van de voorstellen van elke lidstaat en na raadpleging van het Parlement; wijst erop dat het Parlement op basis van deze voorwaarde advies uitbrengt inzake de kandidaten; betreurt dat de Raad de aanbevelingen van het Parlement, in zijn adviserende rol, met betrekking tot de benoeming van leden van de Rekenkamer herhaaldelijk heeft genegeerd; herinnert eraan dat het advies van het Parlement weliswaar voor de Raad niet-bindend is, maar dat kandidaten die een ongunstig advies hebben gekregen, hun kandidatuur hebben ingetrokken en zo het besluit van het Parlement hebben aanvaard, waardoor zij de rol van het Parlement erkennen als democratische toezichthoudende autoriteit in verband met de bescherming van de begroting van de Unie; verzoekt de Raad de rol van het Parlement te erkennen door mee te werken in het kader van de kwijtingsprocedure; 22. wijst erop dat de rechters en advocaten-generaal van het Hof van Justitie van de Europese Unie in onderlinge overeenstemming worden benoemd door de regeringen van de lidstaten, na raadpleging van een comité dat advies moet uitbrengen over de geschiktheid van de kandidaten voor de uitoefening van de taken in kwestie; 23. verzoekt de roulerende voorzitterschappen van de Raad niet langer gebruik te maken van commerciële sponsoring om een deel van hun uitgaven te dekken, aangezien dit tot belangenconflicten kan leiden, in overeenstemming met de conclusies van de workshop van de Commissie begrotingscontrole van het Parlement van 27 juni 2023; merkt op dat in het besluit van 9 september 2024 van de Europese Ombudsman over het strategisch initiatief inzake sponsoring van het voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie de Raad werd aangemoedigd de balans op te maken van de wijze waarop de niet-bindende regels die de Raad heeft vastgesteld voor het gebruik van sponsoring door zijn voorzitterschap (de richtsnoeren) zijn uitgevoerd en andere mogelijke maatregelen te onderzoeken die de risico’s in verband met het gebruik van sponsoring kunnen helpen beperken; verzoekt de Raad nogmaals om de voorzitterschappen van de Raad een begroting toe te kennen teneinde te zorgen voor adequate en uniforme normen inzake efficiëntie en doeltreffendheid van de werkzaamheden van de Raad in het algemeen; 24. spreekt zijn diepe bezorgdheid uit over het misbruik door de Hongaarse regering van haar rol als EU-voorzitter om bilaterale verbintenissen na te streven die in strijd zijn met de kernwaarden van de Unie, zoals de ontmoetingen van premier Viktor Orbán met de Russische president Vladimir Poetin, ondanks de sancties van de Unie en het arrestatiebevel van het Internationaal Strafhof tegen laatstgenoemde wegens oorlogsmisdaden; neemt met bezorgdheid kennis van soortgelijke contacten met andere autoritaire leiders, waardoor de geloofwaardigheid van de EU werd ondermijnd; verzoekt de Raad dergelijke acties krachtig te veroordelen en alle nodige maatregelen te treffen om ervoor te zorgen dat de lidstaten die het voorzitterschap waarnemen, handelen in overeenstemming met de EU-beginselen en de integriteit en waarden van de Unie waarborgen; Financieel en begrotingsbeheer 25. spreekt zijn teleurstelling uit over het feit dat de begroting van de Europese Raad en de Raad niet is opgesplitst in twee duidelijk gescheiden begrotingen, zoals het Parlement in eerdere kwijtingsresoluties heeft aanbevolen teneinde de transparantie en de verantwoordingsplicht te verbeteren, vooral met betrekking tot de Europese Raad aangezien het momenteel onmogelijk is betrouwbare informatie te verkrijgen over de kosten ervan; vestigt de aandacht op het belang van betrouwbare gegevens voor de uitvoering van objectieve controles; dringt erop aan dat gevolg wordt gegeven aan de aanbeveling van de kwijtingsautoriteit; 26. merkt op dat voor 2023 de begroting van de Raad 647 908 757 EUR bedroeg, ofwel een stijging met 6 % ten opzichte van 2022, hetgeen hoger is dan de stijging van 2,3 % tussen 2021 en 2022; merkt op dat deze stijging voornamelijk verband houdt met de herziening van de parameters voor salarisaanpassing als gevolg van de inflatie; 27. stelt vast dat het totale uitvoeringspercentage van de begroting van de Raad in 2023 97,0 % bedroeg; merkt op dat eind 2023 bijna 20 miljoen EUR aan kredieten was geannuleerd, waarvan de helft afkomstig was van het begrotingsonderdeel voor personeelsuitgaven; 28. merkt op dat de Raad overeenkomstig artikel 29 van het Financieel Reglement in 2023 41 begrotingsoverschrijvingen heeft verricht voor een gecumuleerd bedrag van 6,5 miljoen EUR; merkt voorts op dat voor drie van deze overschrijvingen de begrotingsautoriteit overeenkomstig artikel 29, lid 2, in kennis moest worden gesteld met het oog op de versterking van verschillende begrotingsonderdelen, waaronder “Inrichtings- en installatiewerkzaamheden”, “Water, gas, elektriciteit en verwarming”, “Aanschaf van hardware en software” en “Huur, onderhoud en reparatie van dienstwagens”; 29. verzoekt de Raad een jaarlijkse uitsplitsing te publiceren, in een gebruiksvriendelijk formaat dat toegankelijk is voor het publiek, van de reis- en representatiekosten van hoge ambtenaren, onder wie de voorzitter van de Europese Raad, de hoge vertegenwoordiger van de EU voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid en het secretariaat-generaal; 30. merkt op dat de van 2023 naar 2024 overgedragen kredieten in totaal 85,5 miljoen EUR bedroegen voor voornamelijk computersystemen, vertolkingskosten in 2023, waarvoor ten tijde van de afsluiting nog geen facturen met de diensten van de Europese Commissie waren overeengekomen, gebouwen, informatie en communicatie, audiovisuele en conferentie-uitrusting, andere personeelsuitgaven en vervoer; 31. uit zijn bezorgdheid over de ontoereikende controlemechanismen voor het gebruik door de Raad van adviesdiensten en externe contractanten; pleit voor de volledige openbaarmaking van alle contracten met een waarde van meer dan 50 000 EUR, met vermelding van het toepassingsgebied, de te leveren prestaties en de entiteiten waaraan de contracten zijn gegund, om mogelijk misbruik van overheidsmiddelen te voorkomen; 32. merkt op dat de gemiddelde termijn voor de betaling van facturen tussen 2022 en 2023 is gedaald van 18 naar 13 dagen, ruim onder de maximumtermijn van 30 dagen, waardoor achterstallige rente wordt vermeden; 33. merkt op dat de uitgaven voor dienstreizen, die zowel de kosten van dienstreizen van het secretariaat als de kosten van dienstreizen van personeel in verband met de Europese Raad omvatten, tussen 2022 en 2023 met 25 % zijn gestegen, en dat de reiskosten van de delegaties van de voorzitterschappen en de nationale delegaties in dezelfde periode met 36,6 % zijn gestegen; verzoekt de Raad deze aanzienlijke stijging van de uitgaven voor dienstreizen onder de loep te nemen; spoort de Raad er, in het licht van het gebrek aan toegang tot gedetailleerde informatie, toe aan deze middelen te gebruiken in een geest van goed financieel beheer; Intern beheer, prestaties en interne controle 34. merkt op dat de Raad doelstellingen heeft vastgesteld voor de uitvoering van zijn begroting in 2023, namelijk het waarborgen van de lopende besluitvorming in de Europese Raad en de Raad; het zorgen voor voortdurende ondersteuning van de Europese Raad en de Raad door middel van een doeltreffend en efficiënt gebruik van financiële middelen, met name gezien de aanhoudende druk van de inflatie en de daaruit voortvloeiende prijsstijgingen als gevolg van de indexering van contracten, en het voortzetten van het proces van administratieve digitale modernisering met als doel de kwaliteit van de organisatie van het secretariaat en een passend gebruik van de middelen te verbeteren; 35. merkt op dat het secretariaat, met het oog op een efficiënt gebruik van zijn begroting in 2023, zijn processen voor financieel beheer is blijven verbeteren, met name op basis van de aanbevelingen van een aantal interne taskforces; is met name ingenomen met de nieuwe instrumenten voor prestatiemeting, zoals de opname van elementen inzake personele middelen en vaardigheden in de geïntegreerde beheersplanning, de volledige digitalisering van de financiële workflows en de invoering van de elektronische handtekening; 36. is ingenomen met het toegenomen gebruik van gegevens in de besluitvorming, met name op basis van het maandelijkse financiële dashboard met kernprestatie-indicatoren bij de diensten van het secretariaat en het dashboard van managers met belangrijke inzichten uit HR-gegevens om het dagelijks beheer en de dagelijkse besluitvorming op het gebied van personele middelen te vergemakkelijken; 37. merkt op dat het secretariaat in 2023 4 429 vergaderingen organiseerde, een aantal dat relatief stabiel was ten opzichte van 2022; merkt voorts op dat het aantal fysieke vergaderingen met 11 % is gestegen ten opzichte van 2022, terwijl het aantal vergaderingen per videoconferentie of in hybride vorm aanzienlijk is gedaald, met meer dan 60 %; 38. merkt op dat het secretariaat 17 openbare aanbestedingsprocedures, 12 nieuwe onderhandelingsprocedures en 21 interinstitutionele procedures (ongeacht de waarde) heeft opgestart waarbij de Raad niet het voortouw heeft genomen; merkt op dat eind 2023 41 contracten waren ondertekend, tegenover 42 in 2022, en dat er nog aan 47 onderdelen (ongeacht de categorie) werd gewerkt; merkt op dat in 2023 contracten zijn gegund voor een totaalbedrag van 124,1 miljoen EUR, wat overeenkomt met 19,15 % van de jaarlijkse begroting van de Raad; merkt op dat van het totale contractueel vastgelegde bedrag 0,5 % werd vastgelegd voor opdrachten van geringe en middelgrote waarde, 58 % voor specifieke contracten in het kader van kaderovereenkomsten waarbij de Raad de enige aanbestedende dienst is en 69,5 % voor specifieke contracten die in het kader van interinstitutionele kaderovereenkomsten worden gegund; 39. merkt op dat de Raad zijn jaarverslag over de in 2023 uitgevoerde interne controles heeft toegezonden aan de kwijtingsautoriteit, overeenkomstig artikel 118 van het Financieel Reglement; merkt op dat eind 2023 81 % van de in de jaren 2020-2022 gedane aanbevelingen was uitgevoerd, 18 % nog openstond en voor 1 % het risico door het management was aanvaard of de aanbevelingen niet langer van toepassing waren; merkt op dat vier in het werkprogramma voor 2023 geplande interne controles in de loop van het jaar werden afgerond en dat er eind 2023 twee nog liepen; merkt op dat de interne auditor aanbevelingen met hoge prioriteit heeft gedaan in drie controles van het werkprogramma voor 2023 met betrekking tot vervoersdiensten, IOLAN-servers en kerndiensten en IOLAN-endpointsystemen; Personele middelen, gelijkheid en welzijn van het personeel 40. stelt vast dat het personeelsbestand van 3 116 personeelsleden eind 2023 bestond uit 79 % vast personeel, 12,8 % tijdelijk personeel, 7,2 % arbeidscontractanten en 1 % gedetacheerde nationale deskundigen; merkt op dat de verdeling van vast en tijdelijk personeel tussen functiecategorieën stabiel is gebleven met 1 474,25 administrateurs (AD), 1 159 assistenten (AST) en 230 secretariaatsassistenten (AST-SC) in 2023, tegenover 1 519, 1 284 en 190 in 2022; merkt op dat eind 2023 de bezettingsgraad van de personeelsformatie 97,4 % bedroeg; 41. merkt op dat, gezien het gebrek aan medewerking van de Raad met het Parlement, de opmerkingen in dit deel in de eerste plaats berusten op geaggregeerde informatie die op de website van de Raad is gepubliceerd en die slechts in beperkte mate gedetailleerd is; 42. neemt kennis van de andere initiatieven die het secretariaat heeft genomen om een meer diverse en inclusieve werkplek te worden; is ingenomen met het feit dat de Raad in 2023 de prijs voor goed bestuur in de categorie “Excellence in diversity and inclusion” (uitmuntendheid in diversiteit en inclusie) van de Ombudsman heeft ontvangen voor zijn positieve actieprogramma voor stagiairs met een handicap. In het kader van dit programma werden in 2023 zes stagiairs met een handicap bij het secretariaat bij het secretariaat aangeworven; 43. betreurt het gebrek aan openbaar beschikbare informatie over de geografische en genderspreiding van het personeel in het secretariaat; verzoekt de Raad het Parlement informatie te verstrekken over het genderevenwicht, de geografische spreiding en de handicaps van zijn personeelsleden en over het interne beleid ter zake; spoort de Raad ertoe aan een geografisch evenwicht onder zijn personeel te bevorderen door een bredere pool van kandidaten uit ondervertegenwoordigde lidstaten aan te bieden; 44. is ingenomen met de inspanningen van het secretariaat in 2023 om gekwalificeerde en jongere arbeidskrachten aan te trekken en te behouden door middel van verschillende initiatieven, zoals de aanwerving van acht junior beleidsadministrateurs in het kader van het nieuwe programma Junior Policy Team, de herziening van de interne mobiliteitsregels en de deelname van 41 personeelsleden van het secretariaat aan interinstitutionele kijkstages; benadrukt dat stages gepaard moeten gaan met een vergoeding die voldoet aan de resolutie van het Europees Parlement van 14 juni 2023 betreffende hoogwaardige stages in de EU ( 2020/2005(INL) ), die een oproep inhoudt om alle stages in Europa betaald te maken; betreurt het gebrek aan informatie over de uitvoering van het in 2023 opgestelde actieplan van de Raad inzake verbetering van zijn imago als werkgever; 45. merkt op dat het plan voor de preventie van psychosociale risico’s voor de periode 2020-2023 in 2023 is herzien en dat de resultaten daarvan in aanmerking zijn genomen bij het opstellen van een nieuw risicopreventieplan en bij het actualiseren van het plan voor de preventie van psychosociale risico’s als onderdeel van de initiatieven van de Raad ter bevordering van het welzijn van het personeel, zowel individueel als in teams of diensten; merkt op dat er verschillende vormen van ondersteuning en cursussen zijn aangeboden aan personeelsleden en managers van het secretariaat, zoals een speciale trainingssessie over psychologische veiligheid, richtsnoeren voor managers inzake geestelijke gezondheid en specifieke workshops over psychosociale risicopreventie die op verzoek worden georganiseerd en workshops over stressbeheer voor het Spaanse en het Belgische voorzitterschap van de Raad; 46. merkt op dat het secretariaat het proefproject New Ways of Working (NWOW), dat in 2018 van start is gegaan, heeft voltooid en een evaluatie heeft uitgevoerd die waardevolle inzichten biedt, met name op het gebied van communicatie over veranderingen en betrokkenheid van gebruikers en het personeel bij veranderingsprocessen; merkt op dat de Raad de resultaten van het proefproject heeft gedeeld met andere organisaties die soortgelijke programma’s uitvoeren; verzoekt de Raad de geleerde lessen ook te delen met de kwijtingsautoriteit; Ethisch kader en transparantie 47. betreurt dat twee belangrijke onderdelen van het ethisch kader van de Raad, de code inzake ethiek en gedrag voor het personeel van het secretariaat en de gedragscode voor de voorzitter van de Europese Raad, zonder verdere richtsnoeren of publicatiedatum beschikbaar zijn op de website van de Raad; uit kritiek op het feit dat de gedragscode voor de voorzitter van de Europese Raad, ondanks meerdere verzoeken van het Parlement, niet op één lijn is gebracht met de codes van het Parlement en de Commissie, met name wat betreft activiteiten na de ambtsperiode; vraagt dat bovengenoemde tekortkomingen onmiddellijk worden verholpen; 48. herhaalt dat ethisch gedrag bijdraagt tot goed financieel beheer en het vertrouwen van het publiek vergroot, en dat er, zoals in Speciaal verslag nr. 13/2019 van de Rekenkamer wordt benadrukt, ruimte is voor verbetering van de ethische kaders van de instellingen van de Unie; herinnert met name aan de aanbeveling van de Rekenkamer betreffende de verbetering van het ethisch kader van de Raad; uit zijn bezorgdheid over het gebrek aan een gemeenschappelijk ethisch kader van de Unie voor de werkzaamheden van de vertegenwoordigers van de lidstaten in de Raad, zoals door de Rekenkamer is vastgesteld; 49. merkt op dat in 2023 in het kader van de uitvoering van Besluit 23/2021 van de secretaris-generaal inzake psychologische en seksuele intimidatie op het werk verschillende maatregelen zijn genomen, zoals de publicatie op het intranet van het secretariaat van de gids ter voorkoming van intimidatie op de werkplek, bewustmakingsactiviteiten voor nieuwkomers met betrekking tot de nultolerantiebenadering van de Raad en de organisatie van verplichte opleidingen over intimidatie en ongepast gedrag voor nieuwe managers en personeelsleden met leidinggevende verantwoordelijkheden; 50. merkt op dat het secretariaat een jaarverslag publiceert met informatie over de beroepsactiviteiten van voormalige hoge ambtenaren van het secretariaat na beëindiging van de dienst overeenkomstig artikel 16, derde en vierde alinea, van het statuut van de ambtenaren van de Europese Unie; merkt op dat uit het verslag over 2023 blijkt dat één voormalig hoge ambtenaar minder dan twaalf maanden na zijn vertrek heeft verklaard voornemens te zijn beroepsactiviteiten te verrichten en van het tot aanstelling bevoegde gezag toestemming heeft gekregen om één activiteit uit te oefenen onder een bepaalde voorwaarde die erop gericht was de periode genoemd in artikel 16, tweede alinea, van het Statuut in acht te nemen; 51. verzoekt de Raad met klem strengere arbeidsbeperkingen na afloop van het mandaat van hoge ambtenaren vast te stellen, met inbegrip van een langere afkoelingsperiode en verplichte openbaarmaking van banden met de particuliere sector; verzoekt de Raad de deelname van de permanente vertegenwoordigingen van de lidstaten aan het transparantieregister van de EU verplicht te stellen; 52. betreurt het feit dat de deelname door de permanente vertegenwoordigers van de lidstaten aan het verplichte transparantieregister, dat is ingesteld bij het Interinstitutioneel Akkoord van 20 mei 2021 tussen het Parlement, de Raad en de Commissie, volledig vrijwillig is, aangezien de toepassing van het conditionaliteitsbeginsel wordt overgelaten aan de permanente vertegenwoordiging van elke lidstaat; merkt op dat slechts acht lidstaten en de instellingen van de Unie zich houden aan de beste praktijk om in hun regelgevingskader een verplichte brede definitie van lobbyist toe te passen en dringt erop aan dat alle permanente vertegenwoordigingen vóór, tijdens en na het voorzitterschap van de Raad van hun lidstaat actief bijdragen aan het verplichte transparantieregister; dringt aan op strengere, geharmoniseerde ethische regels inzake belangenconflicten, draaideurconstructies en transparantie van lobbyactiviteiten; herinnert aan het standpunt van het Parlement dat vertegenwoordigers van de lidstaten die via de bedrijven die zij bezitten rechtstreeks begunstigden zijn van Uniesubsidies, niet zouden mogen kunnen deelnemen aan de besprekingen en stemmingen over beleid en begrotingskwesties in verband met die subsidies; betreurt dat de Raad het verplichte transparantieregister niet volledig gebruikt, noch voorstellen aanvaardt om deze situatie te verbeteren; herhaalt zijn oproep aan de Raad om zich niet in te laten met niet-geregistreerde lobbyisten; 53. betreurt dat de Raad het verplichte transparantieregister niet volledig benut buiten zijn huidige beperkingen en elke aanbeveling voor verbeteringen verwerpt; herhaalt zijn oproep aan de Raad om te weigeren niet-geregistreerde lobbyisten te ontmoeten; 54. verzoekt de Raad met klem alle hoge ambtenaren, met inbegrip van permanente vertegenwoordigers en delegatiehoofden, opdracht te geven hun bijeenkomsten met belangengroepen en lobbyisten openbaar te maken in een gestandaardiseerd transparantieregister, wat vergelijkbaar is met de verplichtingen die aan de leden van het Europees Parlement en de Europese Commissie worden opgelegd; 55. betreurt ten zeerste dat de Raad de toegang tot wetgevingsdocumenten systematisch blijft weigeren of vertragen en dat het besluitvormingsproces in de Raad nog steeds verre van volledig transparant is, wat het publieke toezicht op de besluitvorming van de instelling in de weg staat, een negatieve weerslag heeft op het vertrouwen van burgers in de Unie als een transparante organisatie en schadelijk is voor de reputatie van de Unie als geheel; herinnert aan en steunt de aanbevelingen van de Europese Ombudsman met betrekking tot de transparantie van het wetgevingsproces in de Raad, die zijn gedaan in het kader van strategisch onderzoek OI/2/2017/TE; dringt er bij de Raad op aan alle nodige maatregelen te nemen om de aanbevelingen van de Ombudsman en de desbetreffende uitspraken van het Hof van Justitie van de Europese Unie onverwijld op te volgen; wijst erop dat het Hof van Justitie van de Europese Unie in zijn arrest in zaak T-163/21, De Capitani/Raad, heeft benadrukt dat de Raad meer wetgevingstransparantie aan de dag moet leggen om de toegang tot wetgevingsdocumenten te waarborgen, wat strookt met de plicht van de Raad tot publieke toetsing en de verantwoordingsplicht van de medewetgevers als grondslag van elke democratische legitimiteit; 56. is bezorgd over het feit dat de Europese Ombudsman de Raad in 2023 opnieuw heeft verzocht wetgevingsdocumenten beschikbaar te stellen op een moment dat het publiek in staat zou stellen effectief deel te nemen aan de besprekingen; merkt op dat de Europese Ombudsman de Raad ook heeft verzocht zich te blijven inspannen om het publiek zoveel mogelijk op adequate wijze te informeren over de beperkende maatregelen tegen Rusland; is ingenomen met het strategische onderzoek dat de Europese Ombudsman in 2023 heeft ingesteld naar de wijze waarop de instellingen verzoeken om toegang van het publiek tot wetgevingsdocumenten behandelen, met name op basis van zes recente klachten bij de Ombudsman over de toegang van het publiek tot wetgevingsdocumenten van de Unie die door de Raad worden behandeld; 57. merkt op dat het team voor toegang tot documenten heeft gemeld dat het in 2023 een ongewoon hoog aantal verzoeken om toegang van het publiek tot documenten heeft ontvangen en beantwoord, namelijk 3 732 initiële verzoeken om toegang tot documenten en 40 confirmatieve verzoeken, waarvoor een analyse van 13 912 documenten nodig was; merkt op dat van de initiële verzoeken om toegang volledige toegang werd verleend tot 10 908 documenten (78,4 %) en gedeeltelijke toegang tot 1 600 documenten (11,5 %), terwijl de toegang tot 1 404 documenten (10,1 %) werd geweigerd; merkt op dat voor de confirmatieve verzoeken volledige toegang werd verleend tot 53 documenten en gedeeltelijke toegang tot 45 documenten, terwijl de toegang tot 48 documenten werd geweigerd; merkt op dat initiële verzoeken gemiddeld in 16 werkdagen en confirmatieve verzoeken in 32 werkdagen werden behandeld; 58. is ingenomen met het feit dat volgens de openbaar beschikbare jaarverslagen in 2023 geen gevallen van fraude of onregelmatigheden onder de aandacht van de bevoegde gedelegeerde ordonnateurs zijn gebracht, en dat dergelijke gevallen evenmin onder de bevoegdheid van de instantie (artikel 143 van het Financieel Reglement) of OLAF vielen; Digitalisering 59. merkt op dat het secretariaat in 2023 zijn doelstelling van digitale transformatie is blijven nastreven, in overeenstemming met zijn prioriteiten van de digitale strategie voor 2022-2025; merkt op dat van de 113 digitaliseringsprojecten in het jaarlijkse werkplan, met name op het gebied van gedeelde diensten, beleid, wetgeving en IT, 37 % aan het eind van het jaar was voltooid, terwijl 8 % werd geannuleerd of samengevoegd en 38 % nog liep; merkt op dat er meer gediversifieerde opleidingen zijn georganiseerd, waaronder specifieke cursussen voor de elektronische ondertekening van contracten en ter bevordering van FIORI, de nieuwe gebruikerservaring van SAP; 60. verzoekt de Raad met klem de invoering van veilige digitale stemsystemen en systemen voor het delen van documenten te versnellen om de efficiëntie en verantwoording te bevorderen en onnodige, op papier gebaseerde processen te beperken; 61. is ingenomen met het feit dat in 2023, net als in 2022, 97 % van de facturen elektronisch werd ingediend; erkent dat, aangezien in 2023 elke maand tussen de 30 % en 40 % van de kooporders en contracten elektronisch werd ondertekend, aanzienlijke vooruitgang is geboekt in de richting van de volledige digitalisering van de financiële workflow, van het opstarten van aanbestedingsprocedures tot het elektronisch betalen van facturen; 62. merkt op dat de Raad in 2023 stappen heeft ondernomen om de digitale toegankelijkheid te verbeteren, met name door de publicatie van een gids voor digitale toegankelijkheid; Cyberbeveiliging en gegevensbescherming 63. merkt op dat de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming (EDPS) in 2023 overeenkomstig artikel 57, lid 1, punt g), van Verordening (EU) 2018/1725 een advies inzake toezicht heeft uitgebracht in verband met de noodzaak om een gegevensbeschermingseffectbeoordeling uit te voeren met betrekking tot het project van het secretariaat omtrent het gebruik van gecentraliseerde diensten voor personeelsanalyse en -rapportage en de oprichting van een datapakhuis; merkt op dat de EDPS in 2023 geen onderzoek of klacht met betrekking tot de Raad heeft gemeld; 64. uit zijn bezorgdheid over het gebrek aan solide waarborgen tegen observatie en gegevensverzameling door derden; dringt aan op strengere beveiligingsmaatregelen, met inbegrip van verplichte gegevensversleuteling en regelmatige beveiligingscontroles van alle digitale communicatiesystemen die door de Raad worden gebruikt; 65. merkt op dat het secretariaat in 2023 verschillende nieuwe opleidingen op het gebied van informatiebeveiliging, contraspionage en cyberbeveiliging heeft opgezet om het bewustzijn en de paraatheid van zijn personeel op het gebied van cyberbeveiliging te verbeteren; merkt voorts op dat tijdens de maand van de cyberbeveiliging in oktober 2023 bewustmakingsevenementen over cyberbeveiliging en informatiebeveiliging zijn georganiseerd; Gebouwen 66. merkt op dat begrotingsonderdeel 2011 voor “Water, gas, elektriciteit en verwarming” met 33 % is verhoogd door middel van een begrotingsoverschrijving in 2023; merkt op dat het secretariaat zijn energieverbruik bleef verminderen door middel van methoden zoals het verlagen van de verwarming van gebouwen en het vervangen van de ketels in het Justus Lipsiusgebouw; 67. merkt op dat in 2023 belangrijke bouwprojecten zijn uitgevoerd, zoals de renovatie van sommige vergaderzalen in de gebouwen LEX en Justus Lipsius, de voortdurende renovatie van kantoorgangen in het Justus Lipsiusgebouw, de verbetering van de faciliteiten en infrastructuur voor fietsen in de gebouwen van de Raad en de modernisering van de receptiebalies van Justus Lipsius; 68. betreurt dat de Raad nog steeds geen vereenvoudigde accreditatieprocedure heeft ingevoerd om de toegang van het personeel van de andere instellingen van de Unie tot de gebouwen van de Raad te vergemakkelijken; verzoekt de Raad deze maatregel uit te voeren; Milieu en duurzaamheid 69. merkt op dat, na een externe controle in 2023, het milieubeheer- en milieuauditsysteem is gehandhaafd en dat certificaten betreffende de energieprestatie van gebouwen zijn vernieuwd; 70. merkt op dat, als onderdeel van de voortdurende prioritaire inspanningen voor duurzame mobiliteit, de faciliteiten en infrastructuur voor fietsen in de gebouwen van het secretariaat werden verbeterd en aangepast, en faciliteiten voor videoconferenties op afstand werden gerenoveerd of geïnstalleerd; merkt voorts op dat er opleidings- en bewustmakingsacties zijn georganiseerd om personeel en managers ondersteuning te bieden in het kader van de groene transformatie; Interinstitutionele samenwerking 71. benadrukt dat artikel 319 VWEU moet worden herzien om uitdrukkelijk te bepalen dat het Parlement, naast het verlenen van kwijting aan de Commissie, ook kwijting verleent aan de andere instellingen, organen en instanties van de Unie voor de uitvoering van hun afdelingen van de begroting of van hun begroting; verzoekt de Raad het interinstitutionele conflict te overwinnen en de besprekingen met het Europees Parlement te hervatten om tot een gemeenschappelijk akkoord te komen met het oog op de soepele hervatting van de kwijtingsprocedure; Communicatie 72. merkt op dat in 2023 de totale begroting voor communicatie die in de loop van het jaar werd uitgevoerd, rekening houdend met overschrijvingen, 11 871 300 EUR bedroeg, d.w.z. 3,54 % hoger dan de begroting 2022; 73. merkt op dat het secretariaat communicatiediensten verleent aan de voorzitter van de Europese Raad, wiens aanwezigheid op het internet in 2022 fundamenteel is toegenomen, de voorzitter van de Eurogroep, het roulerende voorzitterschap, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de EU voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de lidstaten en het secretariaat; merkt op dat in 2023 de samenwerking tussen het digitale team van het secretariaat en de voorzitterschappen aanzienlijk is toegenomen, met name dat nauwe redactionele coördinatie heeft geleid tot meer synergieën op het gebied van het overnemen van inhoud en een betere complementariteit, waardoor de algehele impact van de communicatie werd gemaximaliseerd; 74. merkt op dat volgens een online-enquête in het laatste kwartaal van 2023 67 % van de gebruikers tevreden was over hun algemene ervaring met de website van de Raad, die in 2023 meer dan 23 miljoen keer werd bezocht – een stijging van 1 % ten opzichte van 2022 – en 57 900 abonnees had ten opzichte van 51 600 in 2022. Het Europees Parlement, – gezien de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 (1) , – gezien de geconsolideerde jaarrekening van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 ( COM(2024)0272 – C10‑0070/2024) (2) , – gezien het jaarlijks activiteitenverslag 2023 van het Hof van Justitie van de Europese Unie en zijn jaarlijks verslag over het begrotings- en financieel beheer 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de instellingen (3) , – gezien de betrouwbaarheidsverklaring van de Rekenkamer (4) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 314, lid 10, en de artikelen 317, 318 en 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (5) , en met name de artikelen 59, 118, 260, 261 en 262, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (6) , en met name de artikelen 59, 118, 266, 267 en 268, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0050/2025 ), 1. verleent de griffier van het Hof van Justitie kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Hof van Justitie van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan het Hof van Justitie van de Europese Unie, de Raad, de Commissie, de Europese Ombudsman, de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 2. Resolutie van het Europees Parlement van 7 mei 2025 met de opmerkingen die een integrerend deel uitmaken van het besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, afdeling IV – Hof van Justitie van de Europese Unie ( 2024/2022(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, afdeling IV – Hof van Justitie van de Europese Unie, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie juridische zaken, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0050/2025 ), A. overwegende dat de kwijtingsautoriteit in het kader van de kwijtingsprocedure wenst te benadrukken dat het bijzonder belangrijk is de democratische legitimiteit van de instellingen van de Unie verder te versterken door de transparantie en de verantwoordingsplicht te verbeteren en door het concept van resultaatgericht begroten en een goed personeelsbeheer toe te passen; B. overwegende dat het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ-EU) de rechterlijke instelling van de Unie is die tot taak heeft de eerbiediging van het recht van de Unie te verzekeren door toe te zien op de eenvormige uitlegging en toepassing van de Verdragen en te zorgen voor de rechtmatigheid van de handelingen die zijn vastgesteld door de instellingen, organen, en instanties van de Unie; C. overwegende dat het HvJ-EU bijdraagt aan de instandhouding van de waarden van de Unie en door middel van zijn rechtspraak werkt aan de opbouw van Europa; D. overwegende dat het HvJ-EU bestaat uit twee rechterlijke instanties: het Hof van Justitie en het Gerecht; E. overwegende dat het Parlement en de Raad Protocol nr. 3 betreffende het statuut van het HvJ-EU (het “Statuut”) (7) in 2024 hebben gewijzigd, in die zin dat prejudiciële beslissingen op specifieke gebieden naar de bevoegdheid van het Gerecht worden overgedragen; 1. merkt op dat de begroting van het HvJ-EU onder rubriek 7, “Europees openbaar bestuur”, van het MFK valt, die in 2023 in totaal 12,3 miljard EUR bedroeg (goed voor 6,4 % van de totale begroting van de Unie); stelt vast dat de begroting van het HvJ-EU van ongeveer 0,5 miljard EUR ongeveer 3,9 % bedraagt van de totale administratieve uitgaven van de Unie; 2. neemt er nota van dat de Europese Rekenkamer (de “Rekenkamer”) in haar jaarverslag over het begrotingsjaar 2023 (het “verslag van de Rekenkamer”) onder de rubriek “Europees openbaar bestuur” steekproefsgewijs 70 verrichtingen heeft onderzocht, en dat dit er tien meer zijn dan in 2022; in het verslag merkt de Rekenkamer voorts op dat onder de administratieve uitgaven de uitgaven voor personele middelen vallen, met inbegrip van uitgaven voor pensioenen, die in 2023 goed waren voor ongeveer 70 % van de totale administratieve uitgaven, alsook uitgaven voor gebouwen, uitrusting, energieverbruik, communicatie en informatietechnologie (IT), en dat uit haar werkzaamheden door de jaren heen blijkt dat deze uitgaven over het algemeen een laag risico vormen; 3. merkt op dat 21 van de 70 verrichtingen (30 %) fouten vertoonden, maar dat de Rekenkamer op basis van de vijf door haar gekwantificeerde fouten schat dat het foutenpercentage onder de materialiteitsdrempel ligt; 4. wijst erop dat in het verslag van de Rekenkamer geen specifieke kwesties met betrekking tot het HvJ-EU zijn opgemerkt; Begrotings- en financieel beheer 5. stelt vast dat de begroting voor het HvJ-EU in 2023 486 025 796 EUR bedroeg, een stijging van 3,9 % ten opzichte van 2022; merkt op dat deze stijging voornamelijk verband hield met de voor 2023 verwachte salarisaanpassingen; benadrukt dat de begroting van het HvJ-EU hoofdzakelijk administratieve kosten dekt, aangezien circa 75 % van de kredieten betrekking heeft op uitgaven voor de leden van het Hof en het personeel, en de rest nagenoeg volledig wordt besteed aan gebouwen en informatietechnologie; 6. constateert dat het totale uitvoeringspercentage van de begroting per eind 2023 97,72 % bedroeg; merkt op dat overeenkomstig artikel 29 van het Financieel Reglement vijf overschrijvingen bij de begrotingsautoriteit zijn ingediend ter versterking van de begrotingsonderdelen “Energieverbruik”, “Aankoop van, werkzaamheden aan en onderhoud van hard- en software en daarmee verband houdende werkzaamheden” en “Gebouwen” uit andere begrotingsonderdelen, voornamelijk het begrotingsonderdeel “Salarissen, toelagen en vergoedingen” van het personeel; merkt op dat de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne is blijven zorgen voor een grotere druk op de begroting van het HvJ-EU, onder meer door stijgende inflatie en salarisaanpassingen en door een sterke stijging van de energiekosten en de kosten van bepaalde goederen en diensten; 7. stelt met tevredenheid vast dat de gedelegeerde ordonnateur heeft verklaard dat de toegewezen middelen voor het beoogde doel en in overeenstemming met het beginsel van goed financieel beheer zijn aangewend en dat de ingevoerde controleprocedures de nodige garanties bieden met betrekking tot de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen; 8. merkt op dat de gemiddelde betalingstermijn 23,1 dagen bedroeg in 2023, tegenover 24,32 dagen in 2022; verzoekt het HvJ-EU zich te blijven inspannen om de betalingstermijn te verkorten, met name gezien het feit dat 81 % van de facturen in 2023 elektronisch werd ontvangen; 9. merkt op dat de begroting voor dienstreizen van het HvJ-EU, die 638 000 EUR voor zowel het personeel als de leden bedroeg in 2023, met 3,3 % is gedaald ten opzichte van 2022; stelt vast dat 85,1 % van de kredieten voor dienstreizen werd gebruikt in 2023, tegenover 46,6 % in 2022 als gevolg van de aanhoudende reisbeperkingen die toentertijd van toepassing waren; Intern beheer, prestaties en interne controle 10. neemt kennis van de belangrijke stappen die het HvJ-EU in 2023 heeft gezet in de richting van zijn justitiële hervorming, die heeft geleid tot de gedeeltelijke overdracht van de bevoegdheid inzake prejudiciële beslissingen van het Hof van Justitie naar het Gerecht; merkt op dat eind 2023 een politiek akkoord met het Parlement en de Raad is bereikt met het oog op de wijziging van het Statuut en met het oog op een betere werking van het HvJ-EU tegen de achtergrond van een gestage toename van de werklast en de complexiteit en gevoeligheid van de voorgelegde vragen; neemt er nota van dat, na de goedkeuring van de hervorming in 2024, gedetailleerde regels en procedures zijn vastgesteld om de hervorming te voltooien en de uitvoering van het nieuwe regelgevingskader vanaf 1 oktober 2024 mogelijk te maken; 11. stelt vast dat het Hof van Justitie in 2023 uitspraak heeft gedaan over vijf zaken met betrekking tot het beginsel van voorrang in het kader van vier prejudiciële beslissingen waarom werd gevraagd door rechterlijke instanties uit Duitsland, Ierland, Polen en Roemenië, alsook over één inbreukprocedure betreffende Polen; beklemtoont het fundamentele belang van het beginsel van voorrang van het Unierecht, dat de uniforme uitlegging en toepassing van het Unierecht in alle lidstaten waarborgt en de rechtsstaat als kernwaarde van de Unie vrijwaart; bevestigt eens te meer met klem dat het beginsel van voorrang van het Unierecht de hoeksteen van de rechtsorde van de Unie is en benadrukt de centrale rol van het HvJ-EU bij de handhaving van de rechtsstaat in de hele Unie; neemt er voorts nota van dat het Gerecht uitspraak heeft gedaan in zes zaken met betrekking tot maatregelen ter bescherming van de Uniebegroting tegen schendingen van de beginselen van de rechtsstaat door de Hongaarse regering, die bepaalde kernwaarden van de Unie systematisch ondermijnt; verzoekt de Commissie met nadruk robuuste handhavingsmaatregelen te nemen tegen elke lidstaat die het bindende karakter van de uitspraken van het HvJ-EU in twijfel trekt of terzijde schuift; benadrukt dat in zaken die verband houden met onderzoek naar de Uniebegroting de beginselen van een eerlijke rechtsbedeling en de grondrechten door alle bevoegde autoriteiten volledig moeten worden geëerbiedigd; 12. merkt op dat artikel 4, lid 2, van het Verdrag betreffende de Europese Unie het volgende bepaalt: “De Unie eerbiedigt de gelijkheid van de lidstaten voor de Verdragen, alsmede hun nationale identiteit die besloten ligt in hun politieke en constitutionele basisstructuren, waaronder die voor regionaal en lokaal zelfbestuur. Zij eerbiedigt de essentiële staatsfuncties [...]”; 13. veroordeelt alle nationale maatregelen of wetgevingsacties die erop gericht zijn de codificatie en handhaving van uitspraken van het HvJ-EU te ondermijnen; dringt aan op de instelling van een formeel monitoringmechanisme om de naleving door de lidstaten van de uitspraken van het HvJ-EU te volgen, en beveelt aan naleving te koppelen aan de uitbetaling van EU-financiering in het kader van conditionaliteit met betrekking tot de rechtsstaat; 14. merkt op dat bij het Hof van Justitie 821 nieuwe zaken aanhangig zijn gemaakt in 2023, tegenover 806 in 2022, waarvan 63 % verzoeken om een prejudiciële beslissing en 28,6 % hogere voorzieningen tegen beslissingen van het Gerecht; stelt vast dat het aantal zaken bij het Gerecht aanzienlijk is toegenomen met 1 271 nieuwe zaken in 2023 ten opzichte van 904 in 2022, met inbegrip van een uitzonderlijke reeks van 404 gevoegde zaken die in oktober 2023 zijn ingediend; neemt er voorts nota van dat in 2023 bij het Gerecht 37 % van de nieuwe zaken, met inbegrip van de reeks van 404 gevoegde zaken, betrekking had op beroepen in verband met institutioneel recht, 24,3 % op beroepen in verband met intellectuele eigendom en 6 % op geschillen tussen instellingen van de Unie en hun personeel; neemt kennis van het feit dat het totale aantal aanhangige zaken onveranderd blijft in vergelijking met voorgaande jaren: als bovengenoemde 404 zaken als één zaak worden beschouwd, waren er eind 2023 2 587 zaken aanhangig, vergeleken met 2 585 eind 2022 en 2 541 eind 2021; 15. merkt op dat het Hof van Justitie 783 zaken heeft afgerond in 2023, tegenover 808 in 2022, en dat het Gerecht 904 zaken heeft afgerond in 2023, tegenover 858 in 2022; 16. stelt verheugd vast dat de gemiddelde duur van de procedures voor de afdoening van zaken bij het Hof van Justitie is gedaald, van 16,4 maanden in 2022 naar 16,1 maanden in 2023; merkt op dat de gemiddelde duur voor de afdoening van zaken bij het Gerecht 18,2 maanden bedroeg, tegenover 16,2 maanden in 2022, wat volgens het Gerecht te wijten was aan de aard en de daarmee samenhangende complexiteit van de in 2023 afgehandelde procedures; 17. merkt op dat er sprake is van een daling van de gemiddelde duur voor de afhandeling van rechtstreekse beroepen bij het Hof van Justitie (van 23,5 maanden in 2022 naar 20,8 maanden in 2023) en van verzoeken om een prejudiciële beslissing (van 17,3 maanden naar 16,8 maanden); merkt op dat, wat de rechtszaken voor het Hof van Justitie betreft, het aantal rechtstreekse beroepen aanzienlijk is toegenomen, met name op het gebied van milieu, en dat de in 2023 aan het Hof van Justitie voorgelegde prejudiciële vragen voornamelijk betrekking hadden op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht, gevolgd door belastingen, consumentenbescherming en vervoer; merkt op dat, wat de rechtszaken voor het Gerecht betreft, het aantal zaken op het gebied van intellectuele eigendom en economisch en monetair beleid, met inbegrip van het bankwezen, is toegenomen; 18. neemt met voldoening kennis van het hoge gebruikspercentage van e-Curia in 2023 en stelt vast dat er 10 502 e-Curia-accounts zijn geregistreerd: 94 % van de documenten bij het Gerecht werden via e-Curia ingediend, evenveel als in 2022, terwijl het gebruik van e-Curia bij het Hof van Justitie is gestegen van 87 % in 2022 tot ongeveer 89 %; 19. waardeert het dat er vooruitgang is geboekt bij het digitaliseren van het gerechtelijk archief om documenten te bewaren voor toekomstige raadplegingen en om de toegang ertoe voor onderzoekers en het publiek te vergemakkelijken via een digitaal portaal; 20. is ingenomen met de door het HvJ-EU ontwikkelde prestatiegerichte aanpak, die het HvJ-EU in staat stelt beslissingen te nemen op basis van de resultaten van prestaties en de mate waarin het zijn doelstellingen heeft bereikt, gemeten aan de hand van een reeks werklast- en operationele indicatoren; stelt vast dat de door het HvJ-EU gebruikte kernprestatie-indicatoren een breed scala aan specifieke gebieden bestrijken ter ondersteuning van de vijf beheersdoelstellingen met betrekking tot de goede werking van het HvJ-EU, digitalisering en opkomende technologieën, openheid en transparantie, meertaligheid en personeelsbeheer; 21. merkt op dat het internecontrolekader van het HvJ-EU in 2022-2023 aan een grondige evaluatie is onderworpen, die de deugdelijkheid ervan heeft bevestigd; neemt er nota van dat in het kader van die evaluatie de financiële controlecircuits zijn aangepast om de controles efficiënter te maken; 22. merkt op dat de belangrijkste interne controles die in 2023 werden uitgevoerd betrekking hadden op de uitgaven die het HvJ-EU heeft gedaan ten behoeve van de schoonmaak van gebouwen, de doeltreffendheid van het internecontrolesysteem om de IT-middelen van het HvJ-EU te beschermen en de procedures voor de personeelsselectie; stelt vast dat bij een interne audit ook een studie is uitgevoerd naar het gebruik van artificiële intelligentie op het gebied van justitie met betrekking tot de uitvoering van een “strategie voor de integratie van hulpmiddelen op basis van artificiële intelligentie in de werking van het HvJ-EU”; merkt op dat de diensten van het HvJ-EU in veel gevallen maatregelen hebben genomen om de aanbevelingen van de interne audit op te volgen voordat de interne audit formeel was afgerond, en dat deze maatregelen door de interne auditor bevredigend werden geacht; Personele middelen, gelijkheid en welzijn van het personeel 23. stelt vast dat het HvJ-EU 1340 ambtenaren (58 %), 765 tijdelijke functionarissen (33 %) in het kader van artikel 2, punt a), artikel 2, punt b), en artikel 2, punt c), van de Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden van de EU, en 198 arbeidscontractanten (9 %) in dienst had eind 2023; merkt op dat de bezettingsgraad van de personeelsformatie 97,11 % bedroeg eind 2023; neemt er tevens nota van dat in 2023 het jaarlijkse personeelsverloop 7,8 % bedroeg, wat met name te wijten was aan het feit dat 20 % van die mensen het HvJ-EU verliet door met pensioen te gaan; 24. merkt op dat het Hof van Justitie uit 27 rechters en 11 advocaten-generaal bestaat en dat er in 2023 geen nieuwe rechters of advocaten-generaal in functie zijn getreden; neemt er nota van dat het Gerecht uit 54 rechters bestaat en dat er in 2023 twee nieuwe rechters, een vrouw en een man, in functie zijn getreden; stelt tevens vast dat in 2023 een nieuwe griffier voor het Gerecht is gekozen; 25. is ingenomen met de gedetailleerde antwoorden die het HvJ-EU in het kader van de huidige kwijtingsprocedure heeft verstrekt op de vragenlijst van de Commissie begrotingscontrole van het Parlement, met name wat de personeelsverdeling aan het einde van 2023 betreft; merkt op dat de gendersamenstelling van het Hof van Justitie en het Gerecht nog steeds zeer onevenwichtig is; spreekt zijn waardering uit voor de brief van de president van het Gerecht aan de voorzitter van de Conferentie van vertegenwoordigers van de lidstaten uit 2024, waarin de lidstaten worden opgeroepen om bij het voordragen van kandidaten voor de vervanging van rechters en advocaten-generaal rekening te houden met het belang van genderevenwicht; verzoekt de lidstaten bij het voordragen van kandidaten ter vervanging van rechters rekening te houden met de noodzaak van genderevenwicht; 26. neemt er nota van dat van de 2 303 ambtenaren en personeelsleden die eind 2023 in dienst waren, 61 % vrouwen zijn; is verheugd dat het percentage vrouwen in administratieve functies 55 % bedraagt, en in het bijzonder dat het percentage vrouwen in leidinggevende functies is gestegen tot 43 %, tegenover 40 % in 2021 en 2022, wat een bevestiging is van de opwaartse trend sinds 2018 (41 % in 2020, 39 % in 2019 en 37,5 % in 2018); stelt evenwel vast dat de vertegenwoordiging van vrouwen het hoogst was in de rangen van assistenten, en het laagst in hogere managementfuncties; verzoekt het HvJ-EU te zorgen voor een grotere vertegenwoordiging van vrouwen in hogere managementfuncties en verdere maatregelen te nemen om genderevenwicht op alle niveaus te bevorderen; is ingenomen met de inspanningen van het HvJ-EU ter bevordering van gelijkheid, inclusie en diversiteit, met name in de aanwervingsfase; 27. verzoekt het HvJ-EU een jaarlijks gender- en diversiteitsverslag te publiceren om transparantie te bieden over gendervertegenwoordiging op alle niveaus van de instelling, met inbegrip van rechters, advocaten-generaal en administratief personeel, en om concrete maatregelen te treffen om de genderpariteit in hogere functies te verbeteren; 28. is verheugd over het feit dat alle nationaliteiten van de Unie vertegenwoordigd zijn bij het personeel van het HvJ-EU, maar stelt vast dat bepaalde nationaliteiten meer vertegenwoordigd zijn dan andere; stelt tevreden vast dat het HvJ-EU in 2023 zijn inspanningen heeft voortgezet om een beter geografisch evenwicht onder zijn personeel te bevorderen, met name door de zichtbaarheid en aantrekkelijkheid van zijn vacatures te vergroten, gunstigere arbeidsvoorwaarden te creëren en aan te bieden met als doel tijdelijke functionarissen uit bepaalde minder vertegenwoordigde lidstaten aan te trekken, en door breed te communiceren met uiteenlopende doelgroepen over de arbeidskansen bij het HvJ-EU; neemt er nota van dat aanzienlijke inspanningen zijn geleverd om tal van getalenteerde jongeren uit verschillende lidstaten aan te trekken via het stageprogramma van het HvJ-EU; verzoekt het HvJ-EU te onderzoeken of stagiairs uit alle lidstaten evenredig vertegenwoordigd zijn; 29. dringt er bij het HvJ-EU op aan een meertalige werkomgeving te bevorderen vanuit de erkenning dat dit potentieel biedt om de eerlijke verdeling van nationaliteiten onder zijn personeel te verbeteren; verzoekt alle EU-instellingen het beginsel van meertaligheid te eerbiedigen en te waarborgen; 30. is ingenomen met het werk dat in de interinstitutionele groep op hoog niveau is verricht om Luxemburg als werkplek aantrekkelijker te maken voor personeel; verzoekt het HvJ-EU de samenwerking met andere in Luxemburg gevestigde instellingen in het kader van verschillende initiatieven te handhaven en te versterken; merkt met waardering op dat de begrotingsautoriteit voor het begrotingsjaar 2025 de nodige kredieten heeft goedgekeurd om de toekenning van een huisvestingstoelage aan personeel in lagere rangen mogelijk te maken, zoals aanbevolen door de interinstitutionele groep op hoog niveau; verzoekt het Parlement op de hoogte te houden van de voortgang van dergelijke initiatieven die erop gericht zijn Luxemburg aantrekkelijker te maken als werkplek; 31. neemt er nota van dat het HvJ-EU in 2023 verschillende initiatieven heeft genomen om het lichamelijk en geestelijk welzijn van het personeel te bevorderen door middel van gespecialiseerde workshops en bewustmakingsactiviteiten; merkt op dat de regeling voor telewerken, die op 1 mei 2022 in werking is getreden, positief werd beoordeeld door de managers, waarvan 92 % meldde dat de productiviteit van het personeel dat telewerk verricht gelijkwaardig of beter was dan vóór het bestaan van de telewerkregeling; stelt vast dat het HvJ-EU, met het oog op een beter evenwicht tussen werk en privéleven, in 2023 de mogelijkheid voor zijn personeel om tot 10 dagen per jaar van buiten de standplaats te telewerken heeft verlengd, met name tijdens gerechtelijke vakanties; 32. is ingenomen met de lopende bewustmakings-, voorlichtings- en opleidingscampagnes ter bevordering van inclusie, wederzijds respect, samenwerking en ondersteuning voor personen met een handicap en hun begeleiders; 33. merkt op dat het aantal dagen ziekteverlof 20 198 bedroeg in 2023, wat neerkomt op een daling van 14,78 % ten opzichte van 2022; stelt met bezorgdheid vast dat de medische dienst in 2023 melding heeft gemaakt van 11 gevallen van burn-out; stelt tevreden vast dat het HvJ-EU een grondige analyse van diagnostische verslagen heeft verricht om gevallen van professionele burn-out in kaart te brengen en heeft ingezet op preventieve maatregelen, met name de versterking van zijn team van medisch en maatschappelijk werkers, de preventie van psychosociale risico’s op de werkplek, en de invoering van bewustmakingsactiviteiten voor managers over het recht om offline te zijn en de risico’s van bovenmatig presteren; spoort het HvJ-EU aan op dit vlak de vinger aan de pols te houden om verdere gevallen van burn-out te voorkomen en het Parlement op de hoogte te houden van de maatregelen die in dit verband worden genomen; 34. merkt op dat in 2023 een administratief onderzoek is gestart naar een vermeend geval van seksuele intimidatie met betrekking tot een personeelslid, en dat deze zaak in 2024 is afgesloten met een sanctie; merkt bezorgd op dat er in 2023 ook een procedure voor bijstand werd ingediend inzake vermeende intimidatie waarbij een rechter betrokken zou zijn, maar dat er in die zaak geen intimidatie is vastgesteld; merkt op dat een interdepartementale werkgroep, die in maart 2023 is opgericht, en dus vooruitloopt op de ratificatie van het Verdrag van de Raad van Europa inzake de voorkoming en bestrijding van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld, de regels en procedures heeft onderzocht die in het HvJ-EU van kracht zijn om intimidatie te voorkomen en een aantal aanbevelingen heeft gedaan om deze regels en procedures te verbeteren; moedigt het HvJ-EU aan om de kwestie nauwlettend te volgen en te blijven tonen dat er geen tolerantie is voor intimidatie op de werkplek door verplichte opleidingen in te voeren over onbewuste vooroordelen en ethische normen voor alle rechters en hoge ambtenaren om machtsmisbruik te voorkomen; Ethisch kader 35. merkt met tevredenheid op dat, zoals gevraagd in eerdere kwijtingsaanbevelingen, de nieuwe gedragscode betreffende de rechten en verplichtingen van ambtenaren en andere personeelsleden van het HvJ-EU, waarin de waarden en de inzet van het HvJ-EU voor ethiek tot uiting komen, in 2023 is opgesteld en in maart 2024 is aangenomen; stelt vast dat de gedragscode bepalingen bevat over belangenconflicten, loyaliteitsplicht, geheimhoudingsplicht en zwijgplicht, externe activiteiten, beroepsactiviteiten na beëindiging van de dienst en publicaties, en ook van toepassing is op gedetacheerde nationale deskundigen en stagiair-rechters in het kader van het Europees netwerk voor justitiële opleiding; neemt er nota van dat in 2023 bewustmakingsactiviteiten en vernieuwde opleidingen over de gedragscode zijn georganiseerd voor personeel en managers, met bijzondere aandacht voor nieuwkomers; dringt erop aan dat alle personeelsleden op regelmatige basis een verplichte opleiding krijgen en vraagt dat het Parlement op de hoogte wordt gehouden van de uitvoering van de gedragscode; 36. merkt op dat, voordat de gedragscode in werking trad, twee potentiële gevallen van belangenconflicten werden gemeld en behandeld overeenkomstig de geldende procedures, met als doel ervoor te zorgen dat de desbetreffende nieuwe personeelsleden niet betrokken zouden raken bij het beheer van dossiers die zij uit een vorige baan kenden; 37. stelt vast dat, volgend op de aanneming van de gedragscode voor leden en voormalige leden van het HvJ-EU, de belangenverklaring van de leden online is gepubliceerd om mogelijke belangenconflicten bij de behandeling van zaken te voorkomen; neemt er nota van dat het HvJ-EU zijn interne regels op dit gebied voortdurend herevalueert met het oog op het actualiseren ervan en het waarborgen van de hoogst mogelijke standaarden op het gebied van ethisch gedrag; verzoekt het HvJ-EU een onafhankelijke ethische commissie op te richten om toe te zien op de naleving van de gedragscode en mogelijke inbreuken te onderzoeken; dringt aan op een verplichte jaarlijkse opleiding over ethiek voor al het personeel van het HvJ-EU, met inbegrip van rechters en advocaten-generaal, om de integriteit van het HvJ-EU te waarborgen; verzoekt het HvJ-EU het Parlement in kennis te stellen van de resultaten van eventuele verdere beoordelingen van de doeltreffendheid van die maatregel ter voorkoming van belangenconflicten; 38. is ingenomen met de publicatie van de belangenverklaringen van de leden van het HvJ-EU, maar dringt aan op de invoering van een standaardscreeningprocedure voorafgaand aan benoeming om potentiële belangenconflicten in een vroeg stadium vast te stellen en te beperken; dringt er bij de Raad op aan om voor de lidstaten transparante richtsnoeren op te stellen voor de voordracht van kandidaten voor gerechtelijke functies bij het HvJ-EU; 39. dringt er bij het HvJ-EU op aan een beleid van verplichte wraking van rechters in te voeren wanneer in een zaak procespartijen voor het HvJ-EU verschijnen met wie zij in het verleden professionele banden hebben gehad; dringt aan op een strengere screening van belangenconflicten voor rechters en personeel in hogere rangen, met inbegrip van regelmatige actualiseringen van de vereisten inzake financiële openbaarmaking; dringt aan op de publicatie van besluiten tot wraking in real time voor zaken waarbij rechters verklaren dat er sprake is van een belangenconflict, zodat wordt gezorgd voor meer transparantie in de gerechtelijke procedure en het vertrouwen van het publiek in de onpartijdigheid en integriteit van het HvJ-EU wordt versterkt; 40. merkt op dat alle leden van het HvJ-EU in 2023 verblijf hielden te Luxemburg, in overeenstemming met artikel 14 van het Statuut; 41. neemt er nota van dat de lijst van externe activiteiten van de leden van zowel het Hof van Justitie als het Gerecht sinds 2018 op de website van het HvJ-EU is gepubliceerd; neemt er voorts nota van dat de lijst moeilijk leesbaar is voor het grote publiek en beveelt aan de lijst te herwerken om ze duidelijker en informatiever te maken; stelt vast dat voorafgaande toestemming van de algemene vergadering van het Hof van Justitie of van de plenaire conferentie van het Gerecht alleen wordt verleend wanneer de externe activiteit verenigbaar is met de vereisten van de gedragscode en met de verplichtingen van de leden om beschikbaar te zijn voor gerechtelijke activiteiten; verzoekt het HvJ-EU de kwijtingsautoriteit in kennis te stellen van ieder initiatief om de leesbaarheid van de informatie met betrekking tot externe activiteiten te verbeteren, in overeenstemming met eerdere kwijtingsaanbevelingen; 42. merkt op dat in de regels inzake reizen, dienstreizen en het gebruik van bestuurders en auto’s van de leden, zoals bijgewerkt in 2021, is bepaald dat alleen de exploitatiekosten die voortvloeien uit het autogebruik voor doeleinden in verband met de uitvoering van een dienstreisopdracht of de uitoefening van het mandaat binnen een straal van 10 000 km door het HvJ-EU worden gedragen; herhaalt zijn standpunt dat het gebruik van het wagenpark buiten de strikte uitvoering van de taken van de leden van het HvJ-EU in geen geval mag plaatsvinden; neemt er nota van dat het HvJ-EU heeft gemeld dat het in gesprek is met andere instellingen om een geharmoniseerde reeks regels voor het gebruik van officiële voertuigen uit te werken, met inachtneming van de autonomie van elke instelling; verzoekt alle instellingen van de Unie tot afspraken te komen over één enkel horizontaal toe te passen systeem, hetgeen minder verwarrend zou zijn en voor meer transparantie en efficiëntie zou zorgen bij het gebruik van overheidsgeld; verzoekt het HvJ-EU het Parlement op de hoogte te houden van alle ontwikkelingen op dit vlak; 43. merkt op dat een zaak van OLAF, waarnaar in eerdere kwijtingsresoluties wordt verwezen en die betrekking had op het gedrag van een personeelslid wegens een mogelijke ernstige niet-nakoming van zijn verplichtingen, in 2023 werd afgesloten; neemt er nota van dat het HvJ-EU niet op de hoogte is van nieuwe onderzoeken of aanbevelingen van OLAF in 2023; 44. merkt op dat het HvJ-EU in 2023 geen gevallen van fraude, corruptie of misbruik van middelen van de Unie heeft gemeld; stelt vast dat de fraudebestrijdingsstrategie van het HvJ-EU integraal deel uitmaakt van zijn geïntegreerde kader voor interne controle en risicobeheer, met bijzondere aandacht voor de risico’s van ongeoorloofde bekendmaking van informatie; Transparantie en toegang tot de rechter voor burgers 45. is ingenomen met de inzet van het HvJ-EU om de transparantie, de toegang tot de rechter en de openheid ten aanzien van het publiek te verbeteren en zo bij te dragen tot het vergroten van het vertrouwen van de burgers in de instellingen van de Unie; 46. merkt op dat het HvJ-EU in 2023 de streamingdienst voor hoorzittingen van het Hof van Justitie en het Gerecht op de Curia-website heeft geconsolideerd, waardoor de toegang van burgers tot de gerechtelijke activiteiten van het HvJ-EU wordt vergemakkelijkt; is ingenomen met de verbetering van de structuur, functies en inhoud van de Curia-website; is ingenomen met het feit dat de uitspraken van het Hof van Justitie, de lezing van de conclusies van de advocaten-generaal, de hoorzittingen van de Grote kamer en bepaalde zittingen van kamers met vijf rechters sinds 2023 live worden uitgezonden op de website van Curia; verzoekt het HvJ-EU de transparantie verder te verbeteren door alle hoorzittingen van zowel het Hof van Justitie als het Gerecht op zijn website uit te zenden en permanent online op te slaan; 47. is ingenomen met het feit dat het HvJ-EU, volgend op de hervorming van zijn Statuut, memories of schriftelijke opmerkingen zal publiceren die zijn ingediend in het kader van prejudiciële procedures na de beëindiging van dergelijke procedures, behalve in gevallen waarin bezwaar wordt gemaakt tegen de publicatie van de memorie of opmerking van een persoon; benadrukt dat een dergelijke publicatie de transparantie en de toegang tot de rechter voor burgers zal verbeteren en verzoekt het HvJ-EU alle documenten met betrekking tot een dossier op zijn website te publiceren; verzoekt het HvJ-EU een procedure in te voeren die door eenieder kan worden gebruikt om intern toegang te krijgen tot alle documenten in verband met een zaak; 48. merkt op dat het Gerecht in april 2023 en het Hof van Justitie in september 2024 regels inzake het gebruik van videoconferenties hebben vastgesteld, op grond waarvan een partij om het gebruik van videoconferenties kan verzoeken wanneer veiligheids- of andere ernstige redenen de vertegenwoordiger van die partij beletten persoonlijk deel te nemen aan een hoorzitting; 49. stelt vast dat de regels die zijn vastgesteld in het arrest van het HvJ-EU van 26 november 2019 inzake de toegang van het publiek tot documenten die in het bezit zijn van het HvJ-EU in de uitoefening van zijn administratieve functie, niet van toepassing zijn op gerechtelijke documenten waarvoor de toegang wordt geregeld door het Reglement van het Hof Van Justitie of het Reglement van het Gerecht voor de procesvoering van de rechterlijke instanties; neemt er nota van dat het HvJ-EU 21 verzoeken om toegang van het publiek tot administratieve documenten heeft geregistreerd in 2023, en in 12 gevallen toegang tot administratieve documenten heeft verleend; merkt op dat de Europese Ombudsman in 2023 geen gevallen van wanbeheer door het HvJ-EU heeft vastgesteld; 50. verzoekt het HvJ-EU het proces voor het vinden van specifieke uitspraken op e-Curia te vereenvoudigen; is ingenomen met de inspanningen om de interface klantvriendelijker en intuïtiever te maken; Digitalisering, cyberbeveiliging en gegevensbescherming 51. stelt vast dat de begrotingsuitgaven in 2023 in vergelijking met 2022 met 10,9 % zijn gestegen voor IT-projecten, met 13 % voor IT-apparatuur, met 59 % voor cyberbeveiligingsprojecten en met 72 % voor cyberbeveiligingsdiensten, -licenties en -apparatuur; 52. merkt op dat de uitvoering van grote digitaliseringsprojecten in het kader van de strategie voor digitale transformatie in 2023 een prioriteit bleef voor het HvJ-EU, zoals de ontwikkeling van het geïntegreerde systeem voor het beheer van rechtszaken (SIGA), de bevordering van het gebruik van de e-Curia-applicatie voor de elektronische indiening en kennisgeving van processtukken, de gebruikmaking van e-handtekening en de invoering van een elektronisch documentregistratie- en beheersysteem HAN/Ares; neemt er nota van dat het HvJ-EU het rendement van investeringen in digitaliseringsprojecten opvolgt wat betreft de kosten en de efficiëntie van de middelen, en verzoekt het HvJ-EU de kwijtingsautoriteit op de hoogte te houden van zijn bevindingen op dit gebied; 53. merkt op dat het HvJ-EU, als onderdeel van zijn uitgebreide initiatief om de toegankelijkheid en inclusie van kwetsbare personen te verbeteren, de “toegankelijkheid door ontwerp” -benadering is blijven toepassen bij elke wijziging en ontwikkeling van zijn IT-systemen; neemt er nota van dat het HvJ-EU, na een audit van de Curia-website, is begonnen met het verbeteren van de toegankelijkheid van de site voor een breed scala aan gebruikers, zoals personen met een visuele beperking, gehoorbeperkingen of leerstoornissen; 54. stelt vast dat het HvJ-EU verschillende projecten op basis van artificiële intelligentie (AI) heeft uitgevoerd, zoals de automatisering van documentenanalyse voor verwijzingen naar de toepasselijke wetgeving, bijstand bij de verificatie van facturen door middel van gerobotiseerde processen en de transcriptie van hoorzittingen, in overeenstemming met zijn nieuwe AI-integratiestrategie die in juni 2023 is vastgesteld; beklemtoont dat het van essentieel belang is dat AI wordt gebruikt op een manier die de onafhankelijkheid, kwaliteit en integriteit van gerechtelijke procedures volledig vrijwaart, waarbij volledig rekening wordt gehouden met ethische kwesties en sprake is van menselijk toezicht, zodat menselijk ingrijpen mogelijk blijft om negatieve gevolgen of risico’s te voorkomen of het systeem stop te zetten als het niet functioneert zoals beoogd; merkt op dat het HvJ-EU in het kader van die strategie een raad van bestuur voor AI heeft opgericht, bestaande uit leden van het Hof van Justitie en het Gerecht, om toezicht te houden op de ethische aspecten van het gebruik van AI binnen het HvJ-EU en duidelijke grenzen vast te stellen voor de toepassing ervan; is ingenomen met de door de raad van bestuur uitgevaardigde richtsnoeren voor het personeel met betrekking tot het gebruik van AI; is verheugd over de bestaande initiatieven om werknemers bij te scholen op het gebied van digitale vaardigheden via het opleidingstraject dat is ontwikkeld in samenwerking met het Interinstitutioneel Comité voor digitale transformatie (ICDT); benadrukt dat de digitalisering van justitie en de invoering van opkomende technologieën zoals AI aanzienlijke voordelen zullen opleveren voor de efficiënte werking van het HvJ-EU; beveelt het HvJ-EU echter aan te anticiperen op de daaraan verbonden cyberbeveiligingsrisico’s en zijn samenwerking met het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging en CERT-EU nog verder te versterken; 55. merkt op dat de EDPS in 2023 geen vragen had voor het HvJ-EU; stelt vast dat de EDPS in 2023 naar aanleiding van zijn onderzoek naar het gebruik van clouddiensten door Amazon-webdiensten geen specifieke aanbevelingen tot het HvJ-EU heeft gericht; neemt er nota van dat de EDPS in 2023 een besluit heeft gepubliceerd waarin wordt bevestigd dat het gebruik van videoconferentiediensten via de cloud door het HvJ-EU in overeenstemming is met de gegevensbeschermingswetgeving; herhaalt echter zijn bezorgdheid over het gebruik van externe clouddiensten, gezien de toenemende dreigingen in verband met cyberbeveiliging en digitale soevereiniteit; 56. is ingenomen met de vaststelling door het HvJ-EU in 2023 van een cyberroutekaart en met de versterking van zijn operationele capaciteiten op het gebied van cyberbeveiliging om zijn systemen beter te beschermen tegen het toenemende aantal cyberaanvallen; beklemtoont bovendien dat een robuuste cyberbeveiligingsstrategie een essentieel instrument is in de strijd tegen buitenlandse inmenging die erop gericht is de integriteit van de Europese instellingen te ondermijnen; neemt er nota van dat het HvJ-EU verschillende maatregelen heeft genomen om zijn paraatheid op het gebied van cyberbeveiliging en zijn vermogen om te herstellen van beveiligingsincidenten te versterken, onder meer door deel te nemen aan de governance van de interinstitutionele raad voor cyberbeveiliging en middels een combinatie van cyberbeveiligingscontroles en -instrumenten in overeenstemming met de aanbevelingen van CERT-EU; stelt vast dat de begrotingsautoriteit voor het begrotingsjaar 2025 de nodige kredieten voor twee extra posten heeft goedgekeurd om de personeelscapaciteit van het HvJ-EU op het gebied van cyberbeveiliging te versterken; 57. is ingenomen met de maatregelen die zijn genomen om de technologische infrastructuur van het HvJ-EU te beschermen tegen cyberdreigingen, waaronder cyberbeveiligingsaudits, opleiding van personeel en protocollen voor snelle respons bij incidenten; onderstreept dat de digitalisering van justitie en het gebruik van nieuwe technologieën, zoals artificiële intelligentie, veel voordelen zullen opleveren voor de werking van het HvJ-EU, maar ook risico's met zich meebrengen waarop het HvJ-EU moet anticiperen en waartegen het zich moet beschermen; stelt in dat verband voor dat het HvJ-EU een strategie inzake cyberbeveiliging ontwikkelt en de samenwerking met andere Unie-instellingen versterkt, met name met het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging (Enisa), op het gebied van de preventie van cyberaanvallen, die in Europa exponentieel in aantal en complexiteit toenemen; 58. is ingenomen met het initiatief om fictieve namen toe te kennen aan geanonimiseerde zaken, met behulp van een geautomatiseerde automatische naamgenerator, om persoonsgegevens beter te beschermen en individuele zaken gemakkelijker te kunnen identificeren; 59. stelt met voldoening vast dat de wijzigingen van het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht, de gerechtelijke procedures verduidelijken en vereenvoudigen, waaronder de mogelijkheid om gebruik te maken van videoconferenties voor hoorzittingen, elektronische ondertekening van besluiten en de aanwijzing van proefzaken; Gebouwen 60. merkt op dat er proefprojecten zijn gestart naar aanleiding van het overleg tussen de diensten over het meest efficiënte gebruik van de gebouwen van het HvJ-EU, dat in 2023 werd afgerond; neemt er nota van dat de resultaten van deze projecten, samen met andere factoren, zoals milieu- en begrotingsaspecten, kwaliteit van justitie, welzijn op het werk, inclusie, toegankelijkheid en de aantrekkelijkheid van het HvJ-EU, in aanmerking zullen worden genomen bij het definitieve besluit over het gebruik van de gebouwen van het HvJ-EU; wenst dat het Parlement op de hoogte wordt gehouden van de uitvoering van deze conclusies en van de gevolgen voor de organisatie van de werkomgeving; 61. merkt op dat het HvJ-EU in 2023 zijn uitgebreide initiatief ter verbetering van de toegankelijkheid en inclusie van personen met een handicap heeft voortgezet, met als doel de toegang tot het HvJ-EU, fysiek of virtueel, te waarborgen voor alle personen, deelnemers aan procedures en bezoekers; stelt voorts vast dat het HvJ-EU in 2023 is begonnen met het opstellen van een inventaris van zijn infrastructuur met het oog op de naleving van de nieuwe nationale toegankelijkheidswetgeving vanaf 1 januari 2032; verzoekt het HvJ-EU het Parlement op de hoogte te houden van verdere initiatieven op dit gebied; Milieu en duurzaamheid 62. merkt met tevredenheid op dat het HvJ-EU in 2023 zijn energieverbruik en koolstofvoetafdruk aanzienlijk is blijven verminderen ten opzichte van 2015, het basisjaar voor de uitvoering van de strategie van het HvJ-EU voor milieubeheer- en milieuauditsystemen, en wel dankzij energiebesparende maatregelen en de optimalisering van zijn verwarmings-, koelings- en verlichtingsinfrastructuur; stelt vast dat in 2023 het verwarmingsverbruik met 33,5 %, elektriciteitsverbruik met 28,7 %, waterverbruik met 20,1 %, papierverbruik op kantoor met 63 %, kantoor- en kantineafval met 43 % en broeikasgasemissies met 30,2 % is verminderd ten opzichte van 2015; stelt tevreden vast dat het HvJ-EU criteria voor groene overheidsopdrachten heeft gehanteerd bij 10 oproepen tot inschrijving van meer dan 60 000 EUR; is ingenomen met de inzet van het HvJ-EU voor het milieubeheer- en milieuauditsysteem (EMAS); spoort het HvJ-EU ertoe aan zich te blijven inspannen om zijn milieueffecten te beperken, met een strategie om uiterlijk in 2035 koolstofneutraliteit te bereiken; 63. is ingenomen met het feit dat het HvJ-EU verschillende initiatieven heeft genomen om duurzame mobiliteit voor het personeel en de leden te ondersteunen en te vergroten, waaronder subsidies voor openbaar vervoer, subsidies voor een fietsdeelsysteem, verbeterde fietsparkeerfaciliteiten en verbeterde voorzieningen voor hybride en elektrische auto’s; Interinstitutionele samenwerking 64. is verheugd over de begrotingsbesparingen die zijn gerealiseerd door samenwerking met andere instellingen en met name met de gedeelde toepassingen en hostingdiensten op basis van overeenkomsten inzake dienstverleningsniveau met de Commissie, alsook met de deelname aan interinstitutionele aanbestedingsprocedures, waardoor het HvJ-EU de kosten en middelen heeft kunnen optimaliseren; 65. is ingenomen met de inspanningen van het Europees netwerk voor justitiële opleiding (ENJO) om nationale rechters op te leiden op het gebied van EU-recht; merkt met waardering op dat het HvJ-EU en het ENJO, in overeenstemming met de verklaring van het HvJ-EU getiteld “Ondersteuning van het Europees netwerk voor justitiële opleiding teneinde een duurzame Europese justitiële cultuur vorm te geven”, ernaar hebben gestreefd de diversiteit van langdurige stagiairs in 2023 te vergroten, met als doel hun aantal uiteindelijk te verhogen tot één per lidstaat; stelt vast dat de genomen maatregelen hun succes al hebben bewezen, aangezien het HvJ-EU stagiairs heeft uit een aantal lidstaten die voorheen niet actief aan het programma deelnamen; stelt vast dat er 15 betaalde stageplaatsen werden aangeboden voor de periode 2023-24; verzoekt het HvJ-EU zijn initiatieven voor kennisuitwisseling verder te ontwikkelen, met inbegrip van gezamenlijke databanken voor jurisprudentie en virtuele samenwerkingsplatforms om nationale rechtbanken te ondersteunen bij complexe juridische uitleggingen; 66. benadrukt dat stages gepaard moeten gaan met een vergoeding die voldoet aan de resolutie van het Europees Parlement van 14 juni 2023 betreffende hoogwaardige stages in de EU ( 2020/2005(INL) ), die een oproep inhoudt om alle stages in Europa betaald te maken; stelt tevreden vast dat momenteel alle stagiairs bij het HvJ-EU tijdens hun verblijf een beurs ontvangen, voornamelijk afkomstig van het HvJ-EU en - in sommige specifieke gevallen - van andere bronnen; neemt er nota van dat het HvJ-EU slechts enkele stagiairs (minder dan tien per jaar) aanvaardt die door andere bronnen worden betaald en dit slechts voor een korte periode (gemiddeld twee maanden); stelt tevreden vast dat de administratie van het HvJ-EU in dergelijke gevallen zorgvuldig controleert of deze stagiairs een beurs, toelage of vergoeding voor de stage ontvangen die rechtstreeks door hun werkgever of academische instelling wordt betaald; 67. waardeert het dat het HvJ-EU zijn volledige medewerking verleent aan OLAF, de Rekenkamer, de EDPS en de Europese Ombudsman; neemt er nota van dat het HvJ-EU in 2023 is blijven werken aan het behoud van de gevestigde dialoog met nationale rechterlijke instanties, en met name met de grondwettelijke hoven en hoogste rechterlijke instanties, en dat het HvJ-EU een aantal vergaderingen heeft georganiseerd, waaronder de jaarlijkse bijeenkomst van nationale rechters; moedigt nauwere samenwerking tussen het HvJ-EU en nationale rechtbanken aan om de uniforme toepassing van het Unierecht te versterken; beveelt aan een permanent uitwisselingsprogramma op het gebied van justitie op te zetten voor rechters uit de lidstaten om zij aan zij te werken met hun tegenhangers van het HvJ-EU, ter bevordering van beste praktijken bij de uitlegging van EU-recht; Communicatie 68. merkt op dat het HvJ-EU in 2023 zijn inspanningen om de burgers van de Unie te bereiken heeft opgevoerd door meer gebruik te maken van sociale media; stelt vast dat het aantal abonnees op de LinkedIn-account van het HvJ-EU eind 2023 met 32 % is toegenomen en dat het aantal volgers op de twee accounts van het HvJ-EU op X (voorheen Twitter) met 9 % is gestegen, terwijl het aantal “views” op zijn YouTube-kanaal met 84,96 % is gestegen ten opzichte van het voorgaande jaar; 69. is ingenomen met de inspanningen van het HvJ-EU om de strategische communicatie en transparantie over de gerechtelijke activiteiten van het HvJ-EU te verbeteren ten aanzien van de burgers van de Unie, met name door de organisatie van een open dag, het aanbod voor bezoekers, waaronder de speciale virtuele bezoeken waaraan 800 studenten in 2023 hebben deelgenomen, en de herformulering van haar persberichten en onlinepublicaties in een toegankelijke stijl, over zaken die van belang zijn voor de media of die een impact hebben op het leven van burgers. Het Europees Parlement, – gezien de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 (1) , – gezien de geconsolideerde jaarrekening van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 ( COM(2024)0272 – C10‑0071/2024) (2) , – gezien het jaarlijks activiteitenverslag 2023 van de Rekenkamer en haar verslag over het begrotings- en financieel beheer betreffende het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de uitvoering van de EU-begroting betreffende het begrotingsjaar 2023, tezamen met de antwoorden van de instellingen (3) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (4) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 314, lid 10, en de artikelen 317, 318 en 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (5) , en met name de artikelen 59, 118, 260, 261 en 262, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (6) , en met name de artikelen 59, 118, 266, 267 en 268, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0047/2025 ), 1. verleent de secretaris-generaal van de Rekenkamer kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Rekenkamer voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor publicatie ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 2. Resolutie van het Europees Parlement van 7 mei 2025 met de opmerkingen die een integrerend deel uitmaken van het besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, afdeling V – Rekenkamer ( 2024/2023(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, afdeling V – Rekenkamer, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0047/2025 ), A. overwegende dat de kwijtingsautoriteit in het kader van de kwijtingsprocedure wenst te benadrukken dat het bijzonder belangrijk is de democratische legitimiteit van instellingen van de Unie verder te versterken door de transparantie en de verantwoordingsplicht te verbeteren en door het concept van resultaatgericht begroten en een goed personeelsbeheer toe te passen; B. overwegende dat de Europese Rekenkamer (hierna “de Rekenkamer” genoemd) de externe controleur van de Unie is, die tot taak heeft door middel van onafhankelijke, professionele en impactvolle controlewerkzaamheden de zuinigheid, doeltreffendheid, efficiëntie, wettigheid en regelmatigheid van het optreden van de Unie te beoordelen, met als doel de verantwoordingsplicht, de transparantie en het financieel beheer te verbeteren en zo het vertrouwen van de burgers te vergroten en doeltreffend te reageren op de huidige en toekomstige uitdagingen waarmee de Unie wordt geconfronteerd; C. overwegende dat, onverminderd de artikelen 287 en 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), de rekeningen van de ontvangsten en uitgaven van de Rekenkamer sinds de afsluiting van begrotingsjaar 1987 jaarlijks worden gecontroleerd door een onafhankelijke externe controleur en dat de verslagen van de externe controleur sinds het verslag over het begrotingsjaar 1992 in het Publicatieblad van de Europese Unie worden bekendgemaakt; D. overwegende dat aan de begrotingsautoriteiten verantwoording over het beheer wordt afgelegd via het jaarlijks activiteitenverslag van de secretaris-generaal van de Rekenkamer, dat in overeenstemming met artikel 74, lid 9, van het Financieel Reglement tot doel heeft informatie te verstrekken over het gebruik van de middelen, met inbegrip van de systemen, en over de efficiëntie en de doeltreffendheid van de interne controlesystemen van de Rekenkamer; E. overwegende dat de Rekenkamer, door haar taken op transparante en onafhankelijke wijze uit te voeren, bijdraagt tot democratisch toezicht, openbaar debat en het goed financieel beheer van de Unie; F. overwegende dat de Rekenkamer zich op het standpunt stelt dat het met het oog op de beoordeling van de governance, verantwoordingsplicht en transparantie van de Unie en de kwaliteit en betrouwbaarheid van de informatie en gegevens die over de uitvoering van het beleid van de Unie worden gerapporteerd, de beste oplossing is dat de Rekenkamer wordt belast met de controle van alle instellingen, organen en instanties van de Unie die zijn opgericht bij of krachtens de Verdragen en alle intergouvernementele structuren die van essentieel belang zijn voor de werking van de Unie; overwegende dat het Parlement de Rekenkamer nadrukkelijk steunt en initiatieven verwelkomt die de Rekenkamer beter in staat stellen haar mandaat uit te voeren; 1. merkt op dat de begroting van de Rekenkamer onder rubriek 7, “Europees openbaar bestuur”, van het MFK valt, die in 2023 in totaal 12,3 miljard EUR bedroeg (goed voor 6,4% van de totale begroting van de Unie); merkt op dat de begroting van de Rekenkamer ter waarde van ongeveer 0,2 miljard EUR goed is voor ongeveer 1,5% van de totale administratieve uitgaven van de Unie en minder dan 0,1% van de totale uitgaven van de Unie; 2. stelt vast dat de Rekenkamer in haar jaarverslag betreffende het begrotingsjaar 2023 een steekproef van 70 verrichtingen onder “Administratie” heeft onderzocht, 10 meer dan in 2022; merkt voorts op dat de administratieve uitgaven volgens de Rekenkamer uitgaven omvatten voor personele middelen, met inbegrip van pensioenen, die in 2023 goed waren voor zo’n 70% van het totaal, en uitgaven voor gebouwen, uitrusting, energieverbruik, communicatie en informatietechnologie, en dat uit de werkzaamheden van de Rekenkamer door de jaren heen blijkt dat deze uitgaven over het algemeen een laag risico vormen; 3. is ingenomen met het feit dat het aantal door de Rekenkamer gecontroleerde verrichtingen onder de rubriek Administratie wederom is gestegen; neemt nota van een geplande audit van het ambtenarenapparaat van de EU, maar wijst erop dat het belangrijk is dat er een diepgaander onderzoek wordt uitgevoerd met betrekking tot de administratieve uitgaven, en herhaalt zijn oproep aan de Rekenkamer om in haar werkzaamheden uitgebreide gegevens over alle instellingen op te nemen teneinde een deugdelijke basis te bieden voor een consistente kwijtingsprocedure; 4. merkt op dat 21 (30 %) van de 70 verrichtingen fouten vertoonden, maar dat de Rekenkamer op basis van de 5 gekwantificeerde fouten inschat dat het foutenpercentage onder de materialiteitsdrempel ligt; 5. merkt op dat de financiële overzichten van de Rekenkamer door een onafhankelijke externe controleur worden gecontroleerd, teneinde ervoor te zorgen dat dezelfde beginselen van transparantie, verantwoordingsplicht en onafhankelijkheid die de Rekenkamer bij haar eigen controle-activiteiten in acht neemt, ook op haarzelf worden toegepast; Begrotings- en financieel beheer 6. stelt vast dat de begroting van de Rekenkamer voor 2023 in totaal 175 059 922 EUR bedroeg, hetgeen een stijging van 7,97 % is ten opzichte van 2022 (162 141 175 EUR); stelt vast dat de stijging voornamelijk een gevolg was van salarisaanpassingen en twintig nieuwe tijdelijke posten in verband met NextGenerationEU; stelt vast dat 88,5 % van de kredieten in 2023 bestemd waren voor haar leden en personeel, terwijl 11,5 % werd besteed aan gebouwen, uitrusting en “overige uitgaven”; 7. merkt op dat het uitvoeringspercentage voor vastleggingen en betalingen hoog was, maar wel iets lager dan in 2022; wijst erop dat de bestedingsgraad van de kredieten 97,92 % bedroeg en dat de betalingen 94,45 % van de totale vastleggingen vertegenwoordigden, tegenover 98,12 % respectievelijk 95,26 % in 2022; 8. merkt op dat de illegale en ongerechtvaardigde Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne op meerdere wijzen voor druk op de begroting van de Rekenkamer heeft gezorgd, onder meer doordat de inflatie steeg en er salarisaanpassingen moesten worden gedaan en doordat de kosten voor elektriciteit en verwarming sterk stegen; 9. benadrukt dat de uitvoering van de begroting in 2023 door twee factoren werd beïnvloed, waardoor het iets lagere uitvoeringspercentage dan dat van 2022 kan worden verklaard: 1. de hoger dan begrote inflatiedruk en de daaruit voortvloeiende prijsindexeringen die van invloed waren op nieuwe en lopende contracten, waardoor er extra begrotingsbehoeften ontstonden om niet-salarisgerelateerde uitgaven te dekken, met name in verband met de begrotingsonderdelen energie en IT; de verhogingen van deze kredieten werden uiteindelijk met name mogelijk gemaakt doordat er in verband met sommige kredieten in hoofdstuk 10 (Leden van de instellingen), hoofdstuk 12 (Ambtenaren en tijdelijke functionarissen) en titel 2 over begrotingsonderdelen zoals Publicaties, Gespecialiseerde studies, enquêtes en adviezen en Vertolkingskosten sprake was van onderbesteding; 2. het hogere verloop bij arbeidscontractanten en GND’s (de contracten van sommige GND’s werden niet verlengd en enkele GND’s slaagden voor een intern vergelijkend onderzoek voor tijdelijk personeel), vertragingen en problemen in verband met aanwervingsprocedures, net als bij de andere EU-organen die in Luxemburg gevestigd zijn; 10. merkt op dat de Rekenkamer in de loop van 2023 36 begrotingsoverschrijvingen heeft verricht voor een totaalbedrag van 5 676 379 EUR om ervoor te zorgen dat de verschillende diensten van de Rekenkamer goed functioneerden en dat aan alle behoeften in verband daarmee werd voldaan; 11. merkt op dat de Rekenkamer in 2023 goederen en diensten aankocht voor een totaalbedrag van 23 426 750,05 EUR (5 512 853 EUR in 2022 en 15 215 515 EUR in 2021), waarvan 21 453 665,05 EUR aan goederen en diensten van lokale leveranciers (4 848 701 EUR in 2022 en 10 144 812 EUR in 2021); 12. stelt met tevredenheid vast dat de externe controleur heeft aangegeven dat de toegewezen begrotingsmiddelen voor het vermelde doel zijn gebruikt en dat de door de ordonnateurs toegepaste controleprocedures de noodzakelijke waarborgen boden dat de financiële verrichtingen in overeenstemming waren met de toepasselijke regels en regelingen; 13. is verheugd dat de totale begroting voor dienstreizen van de Rekenkamer (leden en personeel), die aanvankelijk was vastgesteld op 2 722 500 EUR, met 4,4 % is gedaald tot 2 602 500 EUR, omdat de Rekenkamer haar werkmethoden na de pandemie heeft aangepast; 14. verzoekt de Rekenkamer om de reis- en vergadervergoedingen grondig te herzien en ervoor te zorgen dat de uitgaven kosteneffectief, gerechtvaardigd en ecologisch duurzaam zijn, en in het licht hiervan vaker in hybride format te vergaderen om onnodige uitgaven te voorkomen en koolstofemissies te beperken; Intern beheer, prestaties en interne controle 15. is ermee ingenomen dat de Rekenkamer in 2023 aanzienlijk meer bezoeken ter plaatse uitvoerde dan in de drie jaren daarvoor, toen er nog gedeeltelijk COVID-19-gerelateerde reisbeperkingen en maatregelen in het belang van de volksgezondheid van kracht waren; merkt op dat het aantal dagen dat de Rekenkamer werkbezoeken heeft afgelegd in lidstaten en buiten de EU in totaal 4 897 bedroeg, tegenover 2 984 dagen in 2022, 1 156 dagen in 2021, 1 190 dagen in 2020 en 3 605 dagen in 2019; 16. merkt op dat de Rekenkamer in 2023 in totaal 45 publicaties heeft uitgegeven: 2 jaarverslagen, 4 specifieke jaarverslagen, 29 speciale verslagen, 4 adviezen en 6 analyses; 17. merkt op dat van de 29 strategische maatregelen van de strategie van de Rekenkamer voor 2021-2025 er 1 is geschrapt en dat de overige 28 volledig zijn uitgevoerd; 18. stelt het op prijs dat de Rekenkamer de uitvoering van haar aanbevelingen op basis van de follow-upcontroles door haar auditors meet; merkt op dat de Rekenkamer in 2023 de aanbevelingen die zij in haar verslagen van 2019 aan de Commissie en andere instellingen had gedaan, heeft geanalyseerd; stelt het op prijs dat uit de analyse bleek dat wat betreft aanbevelingen waaraan follow-up is gegeven 100 % van de 15 aanbevelingen in het Jaarverslag 2019 van de Rekenkamer en 85 % van de 208 aanbevelingen in de speciale verslagen van 2019 volledig, in enkele of in de meeste opzichten was uitgevoerd; 19. is ingenomen met de bereidheid van de Rekenkamer om te reageren op het verzoek van het Parlement om haar controlewerkzaamheden toe te spitsen op de dringendste uitdagingen, en om de samenwerking met de Conferentie van commissievoorzitters van het Parlement verder te verbeteren; benadrukt dat de Rekenkamer volledige toegang moet hebben tot instrumenten voor de beoordeling van frauderisico’s, met inbegrip van de databanken van de Commissie en de lidstaten met betrekking tot gevallen van fraude met EU-financiering, om de systemen voor vroegtijdige waarschuwing tegen frauduleuze activiteiten te verbeteren; betreurt ten zeerste dat de toegang van de Rekenkamer tot FENIX, het nieuwe rapportage-instrument voor de herstel- en veerkrachtfaciliteit, nog steeds een openstaande kwestie is omdat de Commissie de Rekenkamer slechts toegang verleent tot een aantal FENIX-modules, en de daarin opgenomen informatie niet tijdig wordt geactualiseerd; dringt er bij de Commissie op aan de Rekenkamer onverwijld volledige en onmiddellijke toegang te verlenen tot alle FENIX-modules; merkt op dat het directoraat-generaal Economische en Financiële Zaken van de Commissie heeft getracht de Rekenkamer binnen twee weken na de goedkeuring van een betalingsverzoek toegang te verlenen tot FENIX-dossiers; is echter verontrust over het feit dat deze termijn in de praktijk in veel gevallen niet wordt gehaald en dat er in sommige gevallen vertragingen tot twee en een halve maand zijn opgetreden, waardoor de bevindingen van de Rekenkamer aanzienlijk worden vertraagd; herinnert eraan dat de commissaris voor Begroting tijdens de vergadering van CONT van 10 oktober 2024 openlijk heeft verklaard dat de Rekenkamer een volledig mandaat heeft met betrekking tot de herstel- en veerkrachtfaciliteit, hetgeen erop wijst dat de toegang van de Rekenkamer tot alle instrumenten om haar mandaat te vervullen, snel moet worden verbeterd; 20. verzoekt de Rekenkamer haar controlebereik uit te breiden tot verrichtingen van de Europese Investeringsbank (EIB) die met eigen middelen van de EIB worden gefinancierd, gezien de groeiende rol van de EIB in het economisch, financieel en industriebeleid van de EU; dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan de Rekenkamer het voor deze uitbreiding vereiste wettelijke mandaat te verlenen; 21. waardeert de tijdige en relevante speciale verslagen over de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, die de kwijtingsautoriteit in staat stellen haar taken doeltreffend uit te voeren en aanbevelingen te doen aan de Commissie om de werking van dit instrument te verbeteren; dringt er bij de Rekenkamer op aan haar rol bij de bestrijding van fraude met betrekking tot de Uniebegroting te versterken door zwakke punten te identificeren, deel te nemen aan discussies over fraudebestrijding, de controles op te voeren, samen te werken met instanties voor de opsporing van fraude en relevante feedback te geven aan de kwijtingsautoriteit; 22. merkt op dat de Rekenkamer eind 2023 969 personeelsleden telde; merkt op dat in 2023 vrouwen 53 % van het personeelsbestand uitmaakten en mannen 47 %, en dat de situatie dus niet gewijzigd is ten opzichte van het jaar ervoor, 2022; betreurt dat slechts 30 % van het hoger management in 2023 vrouw was, wat een aanzienlijke daling is ten opzichte van de situatie in 2022, toen dit nog 36,4 % was; benadrukt dat het totale aandeel vrouwen in leidinggevende functies in 2023 is gedaald; verzoekt de Rekenkamer zich te blijven inspannen om het genderevenwicht in het midden- en hoger management te bevorderen; Personele middelen, gelijkheid en welzijn van het personeel 23. is verontrust over het feit dat het aanwervingsproces extra inspanningen vergt, aangezien ongeveer 50 % van de kandidaten de door de Rekenkamer aangeboden banen heeft afgewezen, onder meer vanwege de beperkte aantrekkelijkheid van Luxemburg als standplaats en de hoge kosten van levensonderhoud aldaar; merkt echter op dat de grote accountantskantoren in Luxemburg met dezelfde uitdagingen kampen en zich nu tot de Aziatische markten wenden om auditors aan te werven; benadrukt dat een dergelijke aanpak niet door de Rekenkamer kan worden gehanteerd omdat dergelijke kandidaten niet in aanmerking kunnen komen voor een post bij de Rekenkamer en dit ook niet wenselijk is uit het oogpunt van veiligheid; erkent de inspanningen van de Rekenkamer en moedigt haar aan samen te werken met andere in Luxemburg gevestigde instellingen binnen de interinstitutionele groep op hoog niveau om Luxemburg aantrekkelijker te maken voor toekomstig personeel door middel van specifieke maatregelen, zoals een hogere verhuistoelage, een toelage voor personeel met een lagere rang ter compensatie van hoge huurlasten en redelijk geprijsde tijdelijke huisvesting voor kort verblijf, waarmee het aantrekkelijker wordt om een baan in Luxemburg te accepteren; 24. herinnert eraan dat de EU en haar instellingen volgens het Verdrag betreffende de Europese Unie solidariteit tussen en gelijkheid van vrouwen en mannen moeten bevorderen; 25. deelt de bezorgdheid van de Rekenkamer dat het auditberoep in het algemeen te maken heeft met aanwervingsproblemen, omdat er te weinig jongeren zijn die belangstelling hebben voor audit- en controlebanen; pleit voor proactieve oplossingen en dringt erop aan dat er zo snel mogelijk systematische interinstitutionele samenwerking tot stand wordt gebracht om dit probleem aan te pakken; 26. is het eens met de opmerkingen van de Rekenkamer dat met vergelijkende onderzoeken van EPSO niet altijd het doel – het aantrekken en selecteren van kandidaten met relevante profielen vanuit de particuliere sector – wordt bereikt; wijst op de verschillende problemen in verband met vergelijkende onderzoeken van EPSO, zoals technische problemen bij tests die online werden afgenomen, die ertoe hebben geleid dat een vergelijkend onderzoek moest worden geannuleerd en dat alle andere vergelijkende onderzoeken moesten worden uitgesteld; is zich bewust van de zorgen in verband met de aanwervings- en selectieprocedures voor nieuw personeel; spoort de Rekenkamer aan zich te blijven inspannen om oplossingen te vinden voor deze problemen om de continuïteit van de activiteiten van de Rekenkamer te waarborgen; stelt met waardering vast dat de Rekenkamer met EPSO samenwerkt om regelmatig vergelijkende onderzoeken voor auditors te organiseren; stelt voor om te onderzoeken of het mogelijk is om ook met andere relevante EU-organen samen te werken, met als doel de aanwervingsprocedures nog verder te verbeteren; 27. waardeert het dat de Rekenkamer flexibele en gevarieerde selectieprocedures organiseert, overeenkomstig het Statuut van de ambtenaren en de Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden van de Europese Unie, en maatregelen heeft genomen om getalenteerd personeel te behouden; 28. neemt nota van de telewerkregeling (tot tien dagen per maand) die de Rekenkamer heeft ingevoerd om de uitdagingen op het gebied van aanwerving te beperken; is ingenomen met de maatregelen die de Rekenkamer in 2023 heeft genomen om het lichamelijk en geestelijk welzijn van het personeel te waarborgen; 29. merkt op dat het vacaturepercentage in december 2023 2,27 % bedroeg en dat het personeelsverloop (aantal vertrekkende personeelsleden als percentage van alle personeelsleden) 6,6 % bedroeg; 30. waardeert de inspanningen van de Rekenkamer om het vacaturepercentage in 2023 laag te houden; deelt echter ten volle de bezorgdheid over het gebrek aan geografisch evenwicht onder nieuwe aanwervingen, waardoor het personeel van de Rekenkamer als geheel nog minder geografisch representatief is geworden; merkt op dat volgens de Rekenkamer het risico bestaat dat binnen vijf jaar verschillende Noordse lidstaten niet meer kunnen worden gecontroleerd vanwege een gebrek aan auditors uit die lidstaten; 31. is ingenomen met het feit dat de Rekenkamer diverse initiatieven heeft ontplooid om het gebrek aan geografisch evenwicht aan te pakken, zoals meer bekendheid geven aan kennisgevingen van vacatures en aankondigingen van vergelijkende onderzoeken van de Rekenkamer in lidstaten die aanzienlijk ondervertegenwoordigd zijn, het samenwerken met leden van de Rekenkamer om kennisgevingen en aankondigingen te verspreiden en het bijwonen van carrièrebeurzen in bepaalde lidstaten om potentiële kandidaten te bereiken; spoort de Rekenkamer aan om na te denken over nog meer van dergelijke initiatieven, bijvoorbeeld strategieën die erop gericht zijn om vroegtijdig in contact te komen jong talent uit ondervertegenwoordigde landen dat in de toekomst mogelijk kan worden aangeworven; stelt met enige teleurstelling vast dat er nog een zekere weg moet worden afgelegd om genderevenwicht in het midden- en hoger management te bereiken; 32. is ingenomen met het feit dat eind 2023 alle 29 extra posten waren ingevuld die nodig waren voor de controle van de financiering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit ter waarde van 723,8 miljard EUR; onderstreept echter dat de materialiteit, complexiteit, grote bedragen en snelle uitbetalingen uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit uitdagingen blijven vormen en dat niet alle aspecten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit kunnen worden gedekt met de beschikbare middelen, die de Rekenkamer wel in staat stellen te beoordelen of mijlpalen en streefdoelen naar behoren zijn bereikt en dus of de betalingen in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit wettig en regelmatig zijn, maar die ontoereikend zijn om systematisch na te gaan of de uitgaven in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit in overeenstemming zijn met de nationale en EU-wetgeving; benadrukt dat het belangrijk is ervoor te zorgen dat de Rekenkamer te allen tijde over voldoende personeel beschikt om zowel haar mandaat als de extra verantwoordelijkheden die voortvloeien uit nieuwe financieringsinstrumenten zoals de herstel- en veerkrachtfaciliteit te vervullen; prijst de inspanningen die de Rekenkamer tot nu toe heeft geleverd om haar taken met betrekking tot de herstel- en veerkrachtfaciliteit uit te voeren, ondanks het feit dat de beschikbare middelen niet volledig toereikend zijn; 33. is zich ervan bewust dat de Rekenkamer geen rol speelt bij de selectie van de leden van de Rekenkamer overeenkomstig artikel 286, lid 2, VWEU; wijst er desondanks op dat er binnen de Rekenkamer nog steeds sprake is van een zeer scheve genderbalans, aangezien slechts 10 van de in totaal 27 leden vrouw zijn; betreurt dat 12 lidstaten nog nooit een vrouw voor de Rekenkamer hebben voorgedragen; verzoekt de Rekenkamer haar algemene samenstelling te analyseren en deze analyse aan de Raad en de lidstaten te verstrekken, om ervoor te zorgen dat bij toekomstige benoemingsprocessen naar behoren rekening wordt gehouden met genderevenwicht; herhaalt zijn oproep aan de lidstaten om, met het oog op een evenwichtigere en representatievere samenstelling van de Rekenkamer, kandidaten van verschillende genders voor te dragen; 34. betreurt dat de Raad herhaaldelijk leden van de Rekenkamer heeft benoemd die door het Parlement waren afgewezen; benadrukt dat het Parlement een bindende rol zou moeten hebben bij het beoordelen van de geschiktheid van kandidaten voor de Rekenkamer genomen; 35. merkt op dat in 2023 het gemiddelde ziekteverzuim per personeelslid op 10 dagen lag en dat dit in 2022 nog 12,2 dagen was; merkt voorts op dat in 2023 vier personeelsleden afwezig waren (tegenover acht in 2022) als gevolg van langdurige ziekte, gedefinieerd als langer dan 200 dagen per jaar; 36. stelt met bezorgdheid vast dat er in 2023 zeven gevallen van burn-out waren, hetzelfde verontrustende aantal als in 2022; is ingenomen met het feit dat de Rekenkamer verschillende stappen heeft ondernomen om het risico op burn-out te verminderen, zoals de invoering van een volledig welzijnsprogramma, het bieden van een opleiding inzake weerbaarheid, het publiceren en uitvoeren van richtsnoeren inzake de terugkeer naar het werk na langdurig ziekteverlof, het blijven bieden van eerste hulp bij geestelijke gezondheidsproblemen en het verlenen van financiële steun aan personeel in de vorm van het dekken van de kosten van tien sessies met een psycholoog naar keuze; 37. stelt met tevredenheid vast dat de Rekenkamer ook in 2023 de doelstellingen voor beroepsopleiding voor controleurs, te weten vijf opleidingsdagen per jaar exclusief taalcursussen, ruim heeft gehaald (6,7 dagen), in lijn met de aanbevelingen van de International Federation of Accountants; wijst in dit kader met name op de scholing over NGEU en de herstel- en veerkrachtfaciliteit die het personeel van de Rekenkamer werd geboden; 38. is ingenomen met het feit dat in december 2022 een nieuw beleid is aangenomen dat erop gericht is te zorgen voor een respectvolle werkomgeving zonder intimidatie, met speciale aandacht voor preventie, bewustmaking en vroegtijdige opsporing; wijst op maatregelen zoals een presentatie die in januari 2023 plaatsvond en die erop gericht was alle personeelsleden voor te lichten over het nieuwe beleid, de invoering van een standaardformulier voor het rapporteren van intimidatie en de publicatie van het eerste geaggregeerde jaarverslag over de uitvoering van het beleid; 39. is ingenomen met het actieplan van de Rekenkamer voor diversiteit en inclusie 2021-2025; neemt met tevredenheid kennis van de organisatie van de derde bewustmakingsweek rond handicaps en van interinstitutionele initiatieven ter bevordering van inclusiviteit; wijst op de inspanningen van de Rekenkamer, waaronder haar enquête over toegankelijkheid op de werkplek, haar deelname aan de prijs voor goed bestuur van de Ombudsman en de externe controle van de toegankelijkheid van gebouwen in overeenstemming met de Luxemburgse toegankelijkheidswetgeving van 2023; 40. wijst op de cruciale rol van de Rekenkamer als onafhankelijke externe controleur van de Unie en als hoedster van haar financiën, die met zich meebrengt dat de Rekenkamer aan de hoogste normen inzake integriteit, professionaliteit en verantwoordingsplicht moet voldoen en als instelling een voorbeeldrol moet vervullen als het gaat om het wekken van vertrouwen en om geloofwaardigheid; herinnert eraan dat de leden van de Rekenkamer overeenkomstig artikel 285 VWEU volledig onafhankelijk moeten zijn, de hoogste ethische beginselen in acht moeten nemen en blijk moeten geven van integriteit, objectiviteit, professioneel gedrag, waardigheid, inzet en loyaliteit; Ethisch kader en transparantie 41. is verheugd dat de interne regels voor het melden van ernstige onregelmatigheden (klokkenluiden) werden geactualiseerd om deze duidelijker en uitvoeriger te maken en het personeel meer informatie te verstrekken; merkt op dat er in 2023 geen klokkenluiderszaken liepen in de Rekenkamer; merkt voorts op dat de Rekenkamer in 2023 ook een begin heeft gemaakt met de actualisering van de regels van de Rekenkamer voor het uitvoeren van administratieve onderzoeken en tuchtprocedures, en dat dit proces begin 2024 is afgerond; 42. merkt op dat de Rekenkamer in 2023 drie specifiek op ethiek gerichte opleidingsevenementen heeft georganiseerd en dat hieraan werd deelgenomen door zestig personen; stelt vast dat de cursussen op het gebied van ethiek van de Rekenkamer openstonden voor alle personeelsleden, met inbegrip van managers, en dat de standaardcursussen verplicht zijn voor nieuwkomers en betrekking hebben op overheidsethiek en het beleid van de Rekenkamer ter bestrijding van intimidatie; betreurt dat niet alle personeelsleden verplicht zijn om regelmatig opleidingen over ethiek te volgen; 43. waardeert het dat de Rekenkamer zes cursussen heeft georganiseerd over fraude, waaronder fraude bij aanbestedingen, btw-fraude en fraude in verband met de herstel- en veerkrachtfaciliteit; is ingenomen met het feit dat het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) in juni 2023 opleidingen heeft verstrekt over het uitvoeren van ondervragingen bij vermoedens van fraude of corruptie; merkt op dat de Rekenkamer in november 2023 samen met het Europees Openbaar Ministerie (EOM) en OLAF een cursus van twee dagen over fraude bij overheidsopdrachten in de Unie heeft georganiseerd; 44. is bezorgd over berichten in de media dat een onderzoek van het EOM naar misbruik van middelen door de voormalige president van de Rekenkamer momenteel wordt geblokkeerd door het besluit van het Rekenkamer om zijn immuniteit niet op te heffen; verzoekt de Rekenkamer volledige medewerking te verlenen aan het EOM bij alle onderzoeken die het inleidt, en verslag uit te brengen over de redenen voor het besluit om de immuniteit niet op te heffen; 45. verzoekt de Rekenkamer ervoor te zorgen dat alle leden en hogere ambtenaren hun verklaring over financiële belangen en over de aanvaarding van geschenken en gastvrijheid publiceren in een openbare onlinedatabank, in overeenstemming met de beste praktijken op het gebied van de transparantieregels van de EU; 46. betreurt dat de Rekenkamer geen volledige medewerking heeft verleend aan het EOM door te weigeren de immuniteit van haar voormalige president op te heffen en door het EOM niet in de gelegenheid te stellen in haar gebouwen een doorzoeking uit te voeren in verband met een onderzoek naar mogelijke wanpraktijken, hetgeen volgens het EOM aangemerkt dient te worden als belemmering van het goede verloop van een onderzoek; herinnert eraan dat de Rekenkamer, als extern controleur van de Unie, gebonden is aan de beginselen van verantwoordingsplicht, integriteit en transparantie, alsook aan het beginsel van wederzĳdse loyale samenwerking tussen de EU-instellingen; dringt er bij de Rekenkamer op aan immuniteit niet te benutten om legitieme gerechtelijke procedures te belemmeren en alles te doen wat nodig is om ervoor te zorgen dat interinstitutionele samenwerking bij de preventie van en het onderzoek naar fraude ten volle gewaarborgd is; 47. stelt met bezorgdheid vast dat EOM volgens berichten in de media in 2023 heeft verzocht om opheffing van de immuniteit van verschillende personeelsleden van de Rekenkamer en dat de Rekenkamer tot op heden heeft geweigerd dit verzoek in te willigen; benadrukt dat immuniteit dient om de onafhankelijkheid van de EU-instellingen te beschermen, maar niet mag worden misbruikt om personen te beschermen tegen legitieme rechterlijke controle; is van mening dat alleen in uitzonderlijke omstandigheden mag worden besloten om een verzoek om opheffing van de immuniteit niet in te willigen; verzoekt de Rekenkamer om de kwijtingsautoriteit een gedetailleerde motivering te verstrekken voor haar besluit in deze zaak en daarbij de eventuele specifieke juridische en procedurele bezwaren die ertoe hebben geleid dat het verzoek tot opheffing van de immuniteit niet is ingewilligd, te vermelden; dringt er voorts bij de Rekenkamer op aan om in het kader van haar samenwerking met het EOM en andere EU-organen die verantwoordelijk zijn voor de bestrijding van fraude en wangedrag een hoog niveau van transparantie en verantwoordingsplicht te waarborgen; 48. merkt op dat OLAF noch de Europese Ombudsman in 2023 een onderzoek heeft ingesteld waarbij de Rekenkamer betrokken was; 49. is verheugd dat de Rekenkamer samen met het Hof van Justitie in 2024 de Commissie heeft verzocht deel te nemen aan een interinstitutionele dialoog om overeenstemming te bereiken over gemeenschappelijke regels voor het gebruik van dienstauto’s, hetgeen in overeenstemming is met de opmerking in de resoluties van het Parlement van 11 april 2022 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Rekenkamer en de begroting van het Hof van Justitie; roept alle instellingen nadrukkelijk op tot afspraken te komen over één enkel, horizontaal toe te passen systeem, dat minder verwarrend zou zijn en voor meer transparantie en doeltreffendheid zou zorgen bij het gebruik van overheidsmiddelen; merkt op dat er een werkgroep zal worden opgericht in het kader van de interinstitutionele voorbereidingscommissie voor zaken betreffende het personeelsstatuut; waardeert de bereidheid van de Rekenkamer om de regels in overeenstemming te brengen met de toepasselijke regels van de Commissie, maar herhaalt de kritiek die reeds in eerdere kwijtingsresoluties is geuit over het nieuwe besluit van 2022 betreffende reizen, werkbezoeken en het gebruik van chauffeurs en auto’s door de leden, dat in strijd is met het algemene beginsel dat de leden van de Rekenkamer in geen geval gebruik mogen maken van het wagenpark in situaties die geen verband houden met de strikte uitvoering van hun taken; 50. merkt op dat de dienst Interne Audit (IAS) van de Rekenkamer in 2023 16 aanbevelingen heeft gedaan met betrekking tot ethiek, het transparantieportaal, belangenconflicten voor het personeel, de ethische commissie en de leden van de Rekenkamer; merkt op dat van de 16 aanbevelingen 5 aanbevelingen op 30 juli 2024 waren uitgevoerd en 8 aanbevelingen eind 2024 zullen zijn uitgevoerd en dat de uitvoering van 3 aanbevelingen vertraging heeft opgelopen; 51. is verheugd over het feit dat er meer informatie wordt gepubliceerd over de werkbezoeken van de leden, maar herinnert aan het verzoek van het Parlement om informatie te verstrekken over werkbezoeken gedurende het hele mandaat van de leden; is ingenomen met de herziening van de gedragscode voor de leden, die de leden verbiedt een erefunctie in een politieke organisatie te bekleden, waarmee gevolg wordt gegeven aan het verzoek van het Parlement aan de leden om geen geformaliseerde politieke banden te onderhouden; merkt op dat de conclusies van het interne auditverslag over ethiek in het derde kwartaal van 2024 aan de voorzitter van het Parlement en de voorzitter van de Commissie begrotingscontrole moesten worden meegedeeld, en verzoekt de Rekenkamer dit in zijn geheel te delen met de Commissie begrotingscontrole; dringt er bij de Rekenkamer op aan besluiten tot wraking te publiceren in gevallen waarin leden of personeelsleden belangenconflicten melden, om te zorgen voor meer transparantie in het controleproces; 52. merkt op dat alle leden van de Rekenkamer hun hoofdverblijfplaats in Luxemburg hebben, zoals vereist op grond van artikel 10 van de gedragscode voor de leden en voormalige leden van de Rekenkamer; 53. is verheugd dat de Rekenkamer het beleid inzake de toegang van het publiek tot documenten heeft herzien, rekening houdend met de ontwikkeling van de Europese jurisprudentie, en de procedure voor de behandeling van verzoeken om toegang tot documenten en confirmatieve verzoeken heeft vereenvoudigd; wijst erop dat de toepassing van het Scandinavische beginsel van openbare toegang tot officiële documenten in de Unie voor sommige lidstaten een voorwaarde was om tot de Unie toe te treden, en onderstreept dat niet-toepassing schadelijk zou zijn voor de reputatie van de Unie als een op de rechtsstaat gebaseerde gemeenschap; 54. betreurt dat een jaarlijkse lijst van contracten boven de drempel van de richtlijn (> 140 000 EUR voor diensten/leveringen; > 5 382 000 EUR voor werken) die in 2023 zijn afgerond, niet beschikbaar is op de website van de Rekenkamer; verzoekt de Rekenkamer die lijst onverwijld te publiceren als een afzonderlijk document met gebruiksvriendelijke toegang; 55. waardeert de consolidatie door de Rekenkamer van alle regels van de interne fraudebestrijdingsstrategie tot één gezamenlijk document en kijkt uit naar het resultaat; 56. is het nog steeds niet eens met de redenering van de Rekenkamer met betrekking tot haar besluit om zich niet bij het transparantieregister aan te sluiten, aangezien zij er geen belang bij heeft om de besluitvorming te beïnvloeden, maar slechts feiten en objectieve feedback over programma’s van de Unie verstrekt; merkt op dat alle verslagen van de Rekenkamer openbaar beschikbaar zijn en onderworpen zijn aan een strikte clearingprocedure met de gecontroleerden; herhaalt zijn krachtige oproep aan de Rekenkamer om zich aan te sluiten bij het transparantieregister van de EU, zodat de basisbeginselen van transparantie worden geëerbiedigd en er niets meer in de weg staat aan volledige onafhankelijkheid van de Rekenkamer; 57. spoort de Rekenkamer met klem aan om haar standpunt ten aanzien van het transparantieregister van de EU, dat is ingesteld bij het Interinstitutioneel Akkoord van 20 mei 2021 tussen het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie over een verplicht transparantieregister, te herzien; 58. is ingenomen met de aanzienlijke vooruitgang die in 2023 is geboekt bij de invoering van het ecosysteem voor documentenbeheer (DOME), namelijk de invoering en implementatie van de nieuwe elektronische handtekening en de centrale goedkeuringsmodule voor PASS (procedure voor goedkeuring, ondertekening en verzending van documenten) door middel van concrete procedures voor de goedkeuring van documenten; spoort de Rekenkamer aan om verder te werken aan de verwezenlijking van haar doelstelling om de evaluatie- en goedkeuringswerkstromen te digitaliseren en de efficiëntie ervan te verbeteren; 59. merkt op dat de Rekenkamer nog steeds actief betrokken is bij de groep opkomende technologieën van het Interinstitutioneel Comité voor digitale transformatie; merkt op dat het DATA-team (Data and Technology for Audit), opgericht in 2021, verder heeft gewerkt aan de uitvoering van het ontwikkelingsplan voor betere gebruikmaking van technologie ter ondersteuning van de controledoelstellingen van de Rekenkamer; neemt met name kennis van het feit dat is gewerkt aan een analyse van de mogelijkheden die AI zou kunnen bieden in het kader van de controlewerkzaamheden die de Rekenkamer uitvoert en van eventuele daaraan verbonden risico’s; herinnert eraan dat het belangrijk is dat er gewerkt wordt aan verdere digitalisering van de controlewerkzaamheden; is ingenomen met alle inspanningen die de Rekenkamer in dit verband nog steeds levert, aangezien door middel van digitalisering in combinatie met een hoger aantal bezoeken ter plaatse een systeem van efficiënte en nauwkeurige controles kan worden opgezet; Digitalisering, cyberbeveiliging en gegevensbescherming 60. spreekt zijn waardering uit voor het feit dat de Rekenkamer de afgelopen twee jaar aanzienlijke vooruitgang heeft geboekt wat betreft de uitvoering van haar cyberbeveiligingsplan 2022-2024; stelt vast dat zeven van de acties met een hoge prioriteit zijn voltooid, zes nog lopen en één is uitgesteld; stelt vast dat twee van de acties met middelhoge prioriteit zijn voltooid, vier nog lopen en drie nog niet van start zijn gegaan; 61. spreekt zijn waardering uit voor het feit dat de volgende taken zijn voltooid: 1. de uitrol van een endpointdetectie en -respons (EDR)-oplossing en de invoering van een cloudgebaseerde XDR-oplossing die de door de EDR-agenten verzonden telemetrie koppelt aan informatie over dreiging uit uiteenlopende bronnen om indicatoren voor aantasting op te sporen; 2. een herziening van de architectuur en configuratie van het SIEM-platform, waardoor de prestaties en betrouwbaarheid van het systeem zijn verbeterd, in combinatie met de toevoeging van logbestanden om de veiligheidsmonitoring van de IT-omgeving te verbeteren; 3. de vervanging van de VPN-toepassingen voor toegang op afstand door een zero-trust cloudgebaseerde SASE-dienst, die het aanvalsoppervlak verkleint en granulaire toegang op afstand tot applicaties mogelijk maakt; 4. betere bescherming tegen e-maildreigingen door e-mailbeveiligingsfilters te voorzien van nieuwe functies die een betere detectie van zowel spam als kwaadaardige bijlagen mogelijk maken; 5. de uitvoering van binnendringingstests met betrekking tot diensten van de Rekenkamer die verbonden zijn aan internet; 6. de uitrol van software ter bescherming van de vertrouwelijkheid van gevoelige informatie die via bestanden wordt gedeeld; 62. dringt er bij de Rekenkamer op aan een kader voor cyberbeveiligingscontroles voor de EU-instellingen en ‑agentschappen te ontwikkelen, waarbij gezorgd wordt voor geharmoniseerde veiligheidsnormen en veerkrachtmaatregelen tegen cyberdreigingen; 63. stelt met waardering vast dat de Rekenkamer jaarlijks ten minste drie phishing-simulaties uitvoert om gebruikers bewuster te maken van die cyberdreiging; merkt voorts op dat de Rekenkamer om de drie jaar een uitgebreide risicobeoordeling inzake cyberbeveiliging uitvoert; stelt voor dat de Rekenkamer regelmatig verplichte opleidingen voor al het personeel organiseert over cyberdreigingen, waarbij onder meer goede praktijken voor een veilig gebruik van AI aan bod komen; 64. stelt opgelucht vast dat tijdens het cyberincident dat plaatsvond in juli 2023 en waarbij een van de perimeter security gateways werd aangevallen doordat gebruik werd gemaakt van een kwetsbaarheid in de software, geen gegevens zijn gelekt en de indringer geen andere IT-systemen van de Rekenkamer heeft kunnen binnendringen; merkt op dat de verkoper van de software de kwetsbaarheid van de software twee dagen voor het incident had gemeld; 65. prijst het werk van de cyberbeveiligingsdienst voor de instellingen, organen en instanties van de Unie (CERT-EU), die de Rekenkamer over het incident heeft ingelicht, heeft geholpen om de omvang ervan te onderzoeken en de forensische analyse heeft uitgevoerd; merkt op dat de Rekenkamer na het incident een schone back-up van het systeem heeft teruggeplaatst en de software-update heeft uitgevoerd die de kwetsbaarheden waarvan de aanvaller misbruik heeft gemaakt, heeft verholpen; merkt voorts op dat de Rekenkamer in de weken daarna stapsgewijs een aantal door CERT-EU aanbevolen aanvullende preventieve maatregelen met betrekking tot de apparatuur heeft doorgevoerd om ervoor te zorgen dat elk mogelijk onopgemerkt spoor van de malware werd uitgewist; 66. stelt met tevredenheid vast dat de Rekenkamer haar responsplan voor incidenten op het gebied van cyberbeveiliging in 2023 heeft herzien en geactualiseerd en een formulier heeft ontwikkeld om dergelijke incidenten in het beheersinstrument voor IT-diensten te registreren; benadrukt dat in dit formulier rekening is gehouden met de lessen die zijn getrokken uit het incident van juli 2023, omdat het gericht is op het verzamelen van alle informatie die nuttig zou kunnen zijn voor de behandeling van een cyberbeveiligingsincident; Gebouwen 67. merkt op dat in 2023 de werkzaamheden om de technische installaties op alle verdiepingen van het K2-gebouw te verbeteren en het gebruik van de gemeenschappelijke ruimten te optimaliseren, zijn voltooid; merkt op dat de Rekenkamer 6 445 635,82 EUR uit een totale begroting van 6 902 185,54 EUR heeft vastgelegd; prijst de Rekenkamer voor het feit dat zij de geraamde begroting niet heeft overschreden; verzoekt de andere instellingen van de Unie een voorbeeld te nemen aan het uitstekende begrotingsbeheer van de Rekenkamer; 68. spreekt zijn waardering uit over het feit dat in februari 2023 de resultaten werden bekendgemaakt van een externe controle van de fysieke toegankelijkheid van alle gebouwen van de Rekenkamer om tegemoet te komen aan de behoeften van personen met beperkte mobiliteit of andere beperkingen; merkt op dat de controle betrekking had op alle drie de gebouwen, de gemeenschappelijke ruimten, parkeerterreinen en -garages en andere ruimten; begrijpt dat de voorgestelde maatregelen nu worden bestudeerd en dat hieraan normaal gesproken uitvoering zal worden gegeven door middel van een specifiek project, maar dat nog gekeken moet worden of de benodigde begrotingsmiddelen hiervoor beschikbaar zijn; Milieu en duurzaamheid 69. merkt op dat de Rekenkamer in het kader van haar inspanningen om haar milieu-impact te verkleinen in 2023 veel heeft geïnvesteerd in energiebesparende maatregelen, zoals het vervangen van gloeilampen door ledlampen, het omlaag brengen van het aantal uren dat wordt geventileerd en het vernieuwen van bepaalde technische systemen in haar gebouwen; merkt voorts op dat de Rekenkamer in de zomer van 2023 speciale energiebesparende maatregelen heeft ingevoerd, waardoor het elektriciteitsverbruik met 12 % is gedaald ten opzichte van de zomer van 2022, wat een besparing van 26 976 EUR oplevert; 70. merkt op dat de Rekenkamer in 2023 een overeenkomst met de Luxemburgse autoriteiten heeft ondertekend om een mobiliteitsplan op te stellen; kijkt uit naar updates over dat initiatief; Interinstitutionele samenwerking 71. benadrukt dat de controleurs van de Rekenkamer in 2023 1 370 dagen hebben doorgebracht bij de instellingen, organen en instanties van de Unie, alsook bij verschillende internationale organisaties en particuliere accountantskantoren, tegenover 945 dagen in 2022; 72. dringt aan op de formalisering van een jaarlijkse interinstitutionele dialoog tussen de Rekenkamer, het Europees Parlement, de Raad en de Commissie over begrotingscontrole, waarbij wordt gezorgd voor een systematische follow-up van controlebevindingen en een beter toezicht op de EU-uitgaven; 73. wijst er nogmaals op dat het voor een doeltreffende samenwerking tussen de Rekenkamer en de Commissie noodzakelijk is dat de Commissie de methode van de Rekenkamer voor de vaststelling van foutenpercentages, die gebaseerd is op een onafhankelijke en omvattende evaluatie van alle inbreuken op de regels, overneemt, en dat de Commissie dus niet langer alleen maar de focus legt op herstelbare fouten; 74. is verheugd dat de Rekenkamer nauw samenwerkt met zowel OLAF als het EOM, onder meer bij het organiseren van workshops en bewustmakingscampagnes en door kennis en ervaring uit te wisselen; stelt verder vast dat de Rekenkamer in 2023 20 gevallen van vermoedelijke fraude heeft gemeld bij OLAF en 17 gevallen van vermoedelijke fraude heeft gemeld bij het EOM; is van mening dat elk vermoeden van fraude onmiddellijk moet worden gemeld aan OLAF en het EOM, zodat grondig onderzoek kan worden gedaan; 75. verzoekt de Rekenkamer een mechanisme op te zetten voor gestructureerde samenwerking met OLAF en het EOM op het gebied van fraudedetectie, en in dit kader onder meer afspraken te maken over het delen van gegevens in real time en een gezamenlijke aanpak te ontwikkelen voor audits op EU-financieringsgebieden met een hoog risico; 76. is ervan overtuigd dat een centraal, geïntegreerd IT-systeem voor datamining en risicoscore een waardevolle bron van gegevens zou zijn, waarmee de Rekenkamer, OLAF en het EOM hun audits en controles zouden kunnen verbeteren; is van mening dat een dergelijk systeem en de daarin opgenomen gegevens onbeperkt toegankelijk zouden moeten zijn en dat de toegang tot dat systeem en die gegevens niet zonder goede redenen mag worden beperkt, en dat de Rekenkamer de mogelijkheid moet hebben om in het kader van haar controles verdere digitale instrumenten en opkomende technologieën te verkennen en te gebruiken; 77. betreurt dat de toegang van de Rekenkamer tot documenten en informatie van de EIB weliswaar is verbeterd, maar dat zij niet de bevoegdheid heeft om de verrichtingen te controleren die met de eigen middelen van de EIB worden gefinancierd; dringt erop aan dat de Rekenkamer deze bevoegdheid krijgt, gezien de taak van de EIB om de doelstellingen van de Unie te verwezenlijken en gezien de steeds groter wordende rol van de EIB in het economische en politieke landschap van de Unie, die meer omvat dan het gebruik van de begroting van de Unie om haar verrichtingen te garanderen; wijst op Speciaal verslag nr. 05/2023 van de Rekenkamer getiteld “Het financiële landschap van de EU – Een lappendeken die verdere vereenvoudiging en verantwoordingsplicht behoeft”, waarin de Rekenkamer verklaarde dat er een mandaat voor de controle van alle vormen van financiering van EU-beleid moet worden vastgesteld; 78. merkt op dat de Rekenkamer in 2023 29 speciale verslagen, 1 analyse en 1 advies heeft gepresenteerd aan 22 verschillende comités en werkgroepen van de Raad; merkt voorts op dat vertegenwoordigers van de Rekenkamer in hetzelfde jaar hebben deelgenomen aan 23 vergaderingen in verband met het verlenen van kwijting voor de EU-begroting betreffende de begrotingsjaren 2021 en 2022; 79. stelt met waardering vast dat de leden en het management van de Rekenkamer in 2023 blijk hebben gegeven van een actieve houding, aangezien zij hun werkzaamheden hebben gepresenteerd tijdens 120 vergaderingen met nationale regeringen en overheidsorganen in 25 lidstaten, waaraan in de meeste gevallen ministers of Ministeries van Financiën deelnamen; merkt voorts op dat de leden en personeelsleden van de Rekenkamer in hetzelfde jaar hun werkzaamheden hebben gepresenteerd tijdens 91 vergaderingen met nationale of regionale parlementen in 19 lidstaten, voornamelijk via commissies die zich richten op begrotings-, financiële, controle- of EU-aangelegenheden; dringt er bij de Rekenkamer op aan haar contacten met de regeringen van landen waar de foutenpercentages het hoogst zijn te versterken, en de dialoog met deze landen op te voeren en de samenwerking met hen te intensiveren, om deze problemen op doeltreffende wijze aan te pakken; Communicatie 80. merkt op dat in 2023 de begroting voor de communicatie- en promotieactiviteiten van de Rekenkamer 225 000 EUR bedroeg, met een benuttingspercentage van 81,13 % (182 549,84 EUR); merkt op dat het grootste deel van de begroting werd besteed aan zowel mediamonitoringdiensten (81 650 EUR) als persactiviteiten (12 348 EUR), gevolgd door uitgaven voor betrekkingen met belanghebbenden, die voornamelijk bestonden uit de kosten van een platform voor beleidsinlichtingen (57 891 EUR), communicatieactiviteiten (28 002,88 EUR), sociale media (1 486,52 EUR) en publicaties (1 171,44 EUR); 81. spreekt zijn krachtige steun uit voor de steeds omvattender mediastrategie van de Rekenkamer, die heeft geresulteerd in een recordaantal (meer dan 22 000) online gepubliceerde persartikelen over controleverslagen, over andere publicaties van de Rekenkamer of over de Rekenkamer in het algemeen, waarmee de stijging van het aantal berichten waarvan de afgelopen jaren sprake was, werd doorgezet (20 000 artikelen in 2022 en 18 000 in 2021); wijst erop dat uit de bijna 54 000 berichten op sociale media blijkt dat het aantal berichten gestaag blijft groeien, met het jaar 2022 als uitschieter (110 000 berichten in 2022 en 49 000 in 2021); 82. is verheugd dat de Rekenkamer in 2023 45 persberichten in 24 EU-talen heeft gepubliceerd, alsmede verschillende informatieve nota’s, informatieve documenten voor de media en gebruiksklare audioverklaringen in bepaalde talen; merkt daarnaast op dat de Rekenkamer 21 onlinepersbriefings en 6 landspecifieke persbriefings met betrekking tot het jaarverslag heeft gehouden; benadrukt dat in totaal 590 journalisten belangstelling hadden voor de briefings van de Rekenkamer, waarvan de meesten grote nationale mediakanalen in de lidstaten vertegenwoordigden; 83. stelt met waardering vast dat de website van de Rekenkamer in 2023 meer dan anderhalf miljoen keer werd bezocht door ongeveer 700 000 unieke bezoekers, een toename van 14 % ten opzichte van 2022; is verheugd dat de drie socialemedia-accounts van de Rekenkamer (X (voorheen Twitter), LinkedIn en Facebook) eind 2023 meer dan 48 000 volgers hadden. In 2022 waren dit er 45 000 en in 2021 39 000; 84. waardeert ten zeerste dat de Rekenkamer de waarschijnlijke impact en het nut van haar werk beoordeelt, zoals waargenomen door de lezers van haar verslagen bij het Parlement, de Raad, de Commissie, EU-agentschappen, permanente vertegenwoordigingen, agentschappen en HCI’s van de lidstaten, ngo’s, academici, de media en andere partijen; merkt in dat verband op dat de Rekenkamer sinds 2018 haar lezers in geanonimiseerde elektronische enquêtes vraagt kwalitatieve feedback te geven over een geselecteerd aantal verslagen en algemene suggesties voor haar werkzaamheden te doen; benadrukt dat in 2023 85 % van de ongeveer 1 060 respondenten de verslagen van de Rekenkamer nuttig vond voor hun werk en 78 % vond dat ze impact hadden. Het Europees Parlement, – gezien de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 (1) , – gezien de geconsolideerde jaarrekening van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 ( COM(2024)0272 – C10‑0073/2024) (2) , – gezien het jaarlijks activiteitenverslag 2023 van het Europees Economisch en Sociaal Comité, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de instellingen (3) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (4) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 314, lid 10, en de artikelen 317, 318 en 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (5) , en met name de artikelen 59, 118, 260, 261 en 262, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (6) , en met name de artikelen 59, 118, 266, 267 en 268, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0054/2025 ), 1. verleent de secretaris-generaal van het Europees Economisch en Sociaal Comité kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Economisch en Sociaal Comité voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan het Europees Economisch en Sociaal Comité, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 2. Resolutie van het Europees Parlement van 7 mei 2025 met de opmerkingen die een integrerend deel uitmaken van het besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, afdeling VI – Europees Economisch en Sociaal Comité ( 2024/2025(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, afdeling VI – Europees Economisch en Sociaal Comité, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0054/2025 ), A. overwegende dat de kwijtingsautoriteit in het kader van de kwijtingsprocedure wenst te benadrukken dat het bijzonder belangrijk is de democratische legitimiteit van de instellingen van de Unie verder te versterken door de transparantie en de verantwoordingsplicht te verbeteren en door het concept van resultaatgericht begroten en een goed personeelsbeheer toe te passen; B. overwegende dat het Europees Economisch en Sociaal Comité (hierna “het Comité” genoemd) een adviesorgaan van de Unie is dat een forum biedt voor overleg, dialoog en consensus tussen vertegenwoordigers van de verschillende economische, sociale en civiele geledingen van het maatschappelijk middenveld van de lidstaten; C. overwegende dat het Comité bijdraagt aan het besluitvormingsproces van de Unie en door verbanden te leggen tussen het beleid van de Unie en de economische, sociale en maatschappelijke omstandigheden zijn doelstellingen op het gebied van beter wetgeven, participerende democratie van onderaf en bevordering van Europese waarden nastreeft; D. overwegende dat het Comité in bepaalde gevallen verplicht door de Commissie of de Raad moet worden geraadpleegd, en dat het Comité ook op eigen initiatief adviezen kan uitbrengen en tevens over een groot aantal onderwerpen, die zijn bepaald in de Europese Akte, het Verdrag van Maastricht en het Verdrag van Amsterdam, door het Parlement kan worden geraadpleegd; E. overwegende dat de commissie Financiële en Begrotingsaangelegenheden (CAF) van het Comité het toezichthoudend orgaan van het Comité is voor alle begrotingsprocedures en met name voor de opstelling van de begrotingsramingen, de uitvoering van de begroting, het jaarlijks activiteitenverslag, de kwijting en de follow-up naar aanleiding van het jaarverslag van de Rekenkamer; F. overwegende dat het Comité de afgelopen jaren initiatieven heeft ontplooid om gekwalificeerd personeel aan te trekken en te behouden, de organisatiestructuur en werkmethoden te optimaliseren en een respectvolle werkomgeving te bevorderen, in de context van een beperkte begroting; 1. merkt op dat de begroting van het Comité onder MFK-rubriek 7 “Europees openbaar bestuur” valt, die in 2023 in totaal 12,3 miljard EUR bedroeg, oftewel 6,4 % van de begrotingsuitgaven van de Unie; merkt op dat de begroting van het Comité in 2023 1,29 % van de kredieten van MFK-rubriek 7 uitmaakt; 2. merkt op dat de Rekenkamer in haar jaarverslag over het begrotingsjaar 2023 (het “verslag van de Rekenkamer”) door middel van een steekproef 70 verrichtingen onder rubriek 7 heeft onderzocht, waarvan er 21 (d.w.z. 30 %) fouten bevatten; merkt voorts op dat voor vijf van die fouten, die door de Rekenkamer werden gekwantificeerd, de schatting van de Rekenkamer een foutenpercentage onder de materialiteitsdrempel opleverde; 3. neemt in het verslag van de Rekenkamer nota van het feit dat de huishoudelijke uitgaven onder andere uitgaven voor personele middelen omvatten, met inbegrip van pensioenen, welke in 2023 goed waren voor circa 70 % van de totale huishoudelijke uitgaven, naast uitgaven voor gebouwen, uitrusting, energieverbruik, communicatie en IT; is verheugd dat de Rekenkamer net als in voorgaande jaren heeft geconcludeerd dat de huishoudelijke uitgaven over het algemeen een laag risico vormen; wijst erop dat de Rekenkamer voor 2023 geen specifieke kwesties met betrekking tot het Comité heeft opgemerkt; Begrotings- en financieel beheer 4. stelt vast dat de definitieve begroting voor 2023 van het Comité 158 767 970 EUR bedroeg, een totale stijging van 4,1 % ten opzichte van 2022; maakt uit de antwoorden van het Comité op de door de Commissie begrotingscontrole ingediende vragenlijst voor de kwijting voor de begroting 2023 (de “vragenlijst”) en het jaarlijkse activiteitenverslag van het Comité voor 2023 (het “jaarverslag”) op dat de begrotingslijn voor salarissen en vergoedingen (uitgaven voor personeel en leden van het Comité) tussen 2022 en 2023 met 8,4 % is gestegen als gevolg van de inflatie; maakt uit de vragenlijst op dat de begroting voor externe bijstand voor de exploitatie, de ontwikkeling en het onderhoud van softwaresystemen tussen 2022 en 2023 met 33,70 % is gestegen, hetgeen voortkomt uit het feit dat het Comité de uitvoering van zijn digitale strategie voor 2024-2026 in 2023 tot prioriteit had gemaakt; merkt op dat afgezien daarvan de verdeling van de kredieten over de overige begrotingslijnen in de begroting voor 2023 van het Comité vergelijkbaar was met die van voorgaande jaren; 5. stelt met tevredenheid vast dat het begrotingsuitvoeringspercentage van het Comité wat betreft de vastleggingskredieten voor het lopende jaar verder is gestegen van 96,12 % in 2022 naar 98,70 % in 2023, waarmee een einde is gekomen aan de periode van lagere uitvoeringspercentages in voorgaande jaren die waren te wijten aan de COVID-19-pandemie en de toen geldende beperkingen op reizen; stelt verder vast dat het uitvoeringspercentage wat betreft de betalingskredieten voor het lopende jaar is gestegen van 88,12 % in 2022 naar 90,67 % in 2023; stelt vast dat de gemiddelde betalingstermijn in 2023 20,14 dagen bedroeg, wat een verhoging is ten opzichte van 2022 (nl. 18,34 dagen); 6. merkt op dat de overdracht van kredieten van 2023 naar 2024 een waarde had van 13 827 713 EUR (d.w.z. ongeveer 8,70 % van de begroting van het Comité voor 2023), hetgeen neerkomt op een daling ten opzichte van het voorgaande jaar, toen het ging om een bedrag van 20 162 518 EUR (d.w.z. circa 13 % van de begroting van het Comité voor 2022); stelt voorts met waardering vast dat het uitvoeringspercentage in 2023 van de van 2022 naar 2023 overgedragen kredieten 86,76 % bedroeg, ten opzichte van 76,91 % in 2022; moedigt het Comité aan de verstrekte middelen efficiënt te blijven gebruiken; 7. merkt op dat de eigen diensten van het Comité in 2022 twaalf procedures van gunning via onderhandelingen van minder dan 60 000 EUR hebben opgestart, voornamelijk voor casestudy’s, studies en logistieke ondersteuning; stelt vast dat het Comité ook zes aanbestedingsprocedures heeft opgestart met de gezamenlijke diensten die met het Europees Comité van de Regio’s (het “CvdR”) worden gedeeld, voornamelijk op het gebied van logistiek en onderhoud; 8. merkt op dat in 2023 de kosteneffectiviteit van de activiteiten van het Comité verder is verbeterd, onder meer dankzij hybride werkmethoden, een toename van het telewerken, volledige dematerialisatie van financiële circuits en een lager energieverbruik; maakt uit de vragenlijst op dat het Comité in 2023 een financiële besparing van 65 000 EUR heeft gerealiseerd als gevolg van een vermindering van het energieverbruik; prijst het Comité voor het sluiten van een nieuwe raamovereenkomst voor medische controles, met lagere prijzen, meer flexibiliteit en een betere algehele dienstverlening in vergelijking met de vorige overeenkomst; merkt op dat het Comité aanzienlijke budgettaire en administratieve besparingen heeft gerealiseerd door middel van interinstitutionele samenwerking, met name via de gezamenlijke diensten met het CvdR en de uitbesteding van specifieke diensten aan de Commissie (via overeenkomsten inzake dienstverleningsniveau), namelijk op het vlak van personeelsaangelegenheden en het gebruik van IT-tools voor financieel en personeelsbeheer, alsook door middel van deelname aan interinstitutionele aanbestedingsprocedures die werden geleid door andere instellingen; maakt uit de vragenlijst op dat de totale kosten van het Comité voor de uitbesteding van specifieke diensten aan de Commissie zijn gestegen van 743 600 EUR in 2022 naar 793 000 EUR in 2023; 9. herinnert eraan dat in het besluit van de Raad van 25 mei 2023 de vergoeding voor deelname op afstand van leden van het Comité aan niet-statutaire vergaderingen is vastgesteld op 145 EUR per vergadering op afstand per dag, wat neerkomt op 50 % van de dagvergoeding voor fysieke deelname in 2023; is van mening dat deelname op afstand weliswaar een belangrijk instrument voor moderne instellingen is omdat daardoor onder meer de vergaderkosten verminderen en bredere participatie mogelijk wordt, maar dat de uitbetaling van een vergoeding voor deelname op afstand aan vergaderingen, zelfs al is die vergoeding beperkter en alleen bedoeld voor bepaalde soorten evenementen, moeilijk te begrijpen valt voor het publiek, zeker in het licht van het verschil tussen de vergoedingen die de leden van het Comité en de leden van het CvdR voor deelname op afstand krijgen; neemt met tevredenheid kennis van het follow-upverslag van het Comité naar aanleiding van de resolutie van het Parlement over de uitvoering van de begroting van het Comité voor 2022 (het “follow-upverslag”) dat de toepassing van dat besluit reeds heeft geleid tot besparingen van 1 677 000 EUR als gevolg van lagere reiskosten en lagere vergoedingen, alsook tot milieubesparingen van ongeveer 553,66 ton CO2, als gevolg van een afname van het aantal reizen in 2023; maakt uit het jaarverslag op dat het aantal vergoede vergaderdagen dat op afstand werd bijgewoond 2 006 bedroeg (t.o.v. 6 259 in 2022), met een gemiddelde duur van drie uur per vergadering, neerkomend op een kostentotaal van 294 930 EUR in 2023 (t.o.v. 922 925 EUR in 2022); is ingenomen met de veelvuldige controles die het Comité heeft uitgevoerd om de aanwezigheid op afstand van leden te verifiëren alvorens de vergoeding uit te keren; 10. merkt op dat de gevolgen van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne de begroting van het Comité in 2023 onder druk bleven zetten in de vorm van stijgende inflatie en salarisaanpassingen, problemen bij bouwprojecten als gevolg van vertragingen en hogere grondstofprijzen, de indexering van huurovereenkomsten (+ 10,3 % in 2023 t.o.v. 2022) en indexering van dienstenovereenkomsten voor onderhoud en beveiliging (+ 13,50 % in 2023 t.o.v. 2021); stelt met name vast dat de energiekosten tussen 2021 en 2022 zijn gestegen van 726 000 EUR naar 3 125 000 EUR, om vervolgens in 2023 te dalen naar 1 923 391 EUR; neemt kennis van het plafond van 2 % voor niet-salarisgerelateerde uitgaven; prijst het Comité in dit verband voor zijn initiatief om uitdagingen op begrotingsniveau aan te pakken door bijvoorbeeld energiebesparingsstrategieën uit te voeren door middel van zowel kortetermijn- als middellange- en langetermijnmaatregelen, waardoor het Comité in 2023 geen gewijzigde begroting nodig had; 11. neemt kennis van een verlaging van de kredieten voor het lopende jaar voor begrotingsonderdeel 1004 (reiskosten van de leden, met inbegrip van verblijfs- en vergadervergoedingen) van 19,790 miljoen EUR in 2022 (waarvan 15,895 miljoen EUR werd uitbetaald) naar 19,761 miljoen EUR in 2023 (waarvan 18,344 miljoen EUR werd uitbetaald); stelt met tevredenheid vast dat het uitvoeringspercentage van die kredieten is verbeterd van 80,31 % in 2022 naar 92,83 % in 2023; merkt op dat de voorzitter van het Comité in 2023 heeft deelgenomen aan 35 dienstreizen die in totaal 71 926 EUR kostten, tegenover 26 dienstreizen in 2022 die in totaal 38 042 EUR kostten; 12. maakt uit de vragenlijst op dat het gezamenlijke directoraat Innovatie en Informatietechnologie van het Comité en het CvdR ongeveer 3 % van zijn IT-begroting toewijst aan cyberbeveiliging, hetgeen sterk afwijkt van het streefcijfer van 10 % in de desbetreffende wetgeving; roept de medewetgevers en de Commissie op hiermee in het kader van de jaarlijkse begrotingsprocedure rekening te houden; Intern beheer, prestaties en interne controle 13. maakt uit het jaarverslag op dat het Comité, als onderdeel van zijn jaarlijkse werkprogramma voor 2023, in totaal 31 doelstellingen had voor alle onderdelen van zijn administratie en dat het, als onderdeel van de strategie van het secretariaat-generaal voor 2021-2025, vijf kernwaarden en vijf strategische hoofddoelstellingen heeft; maakt uit de vragenlijst op dat het aantal uitgebrachte adviezen en de frequentie van deelname aan bijeenkomsten op hoog niveau belangrijke indicatoren zijn voor het meten van de prestaties van het Comité; neemt kennis van de informatie uit de vragenlijst dat het Comité prestatie-indicatoren heeft op verschillende gebieden, zoals IT, personeelszaken, vertaling en communicatie; verzoekt het Comité in zijn toekomstige verslaglegging een lijst op te nemen van alle kernprestatie-indicatoren en doelstellingen per activiteit, alsook het streefcijfer (%) van de doelstelling en in welke mate (%) deze daadwerkelijk is bereikt; 14. stelt vast dat het Comité zijn taak uitvoert door middel van adviezen over wetgevingsvoorstellen van de Commissie (verwijzingen), initiatiefadviezen waarin de instellingen van de Unie worden opgeroepen actie te ondernemen, en verkennende adviezen, die input leveren voor de werkzaamheden van de Commissie ten behoeve van haar geplande initiatieven, en dat de standpunten van het Comité kunnen worden verwoord in resoluties of kunnen worden opgenomen in evaluatie- en informatieverslagen; prijst het Comité voor zijn prestaties in 2023 in het kader van het bijstaan van het Parlement, de Raad en de Commissie in de wetgevingscyclus; merkt in dit verband op dat het Comité in 2023 213 adviezen en verslagen heeft aangenomen, een stijging ten opzichte van 2022 (202), en 146 hoorzittingen en 23 conferenties heeft georganiseerd, ten opzichte van respectievelijk 116 en 29 in 2022; merkt op dat leden van het Comité in 2023 hebben deelgenomen aan 429 bijeenkomsten op hoog niveau, toppen en conferenties, tegenover 345 in 2022; 15. waardeert het feit dat het Comité in 2023 actie heeft ondernomen om de zichtbaarheid en impact van zijn werkzaamheden te verbeteren in verband met onder andere het format van zijn adviezen, de methodologie voor follow-upadviezen, de samenwerking met het Parlement en de Commissie en andere transversale projecten, alsook innovatieve initiatieven zoals de EU-jeugdtest, het initiatief inzake leden uit kandidaat-lidstaten en het Europees stakeholdersplatform voor de circulaire economie; 16. prijst het Comité voor zijn initiatieven om jongeren actief bij het beleidsvormingsproces te betrekken; 17. is ingenomen met het proefproject dat tussen september 2022 en april 2023 is uitgevoerd om de follow-up van geselecteerde adviezen met betrekking tot alle instellingen te verbeteren, waarbij in het kader van dat project 19 adviezen werden geselecteerd voor een robuustere follow-up; maakt uit de vragenlijst op dat dit proefproject over het algemeen positieve resultaten heeft opgeleverd, zoals een verbeterde capaciteit van het Comité om follow-upacties uit te voeren, een betere prioritering van de werkzaamheden van het Comité en een grotere reikwijdte en impact van de geselecteerde adviezen; 18. benadrukt dat het op efficiënte wijze beheren van beperkte middelen in 2023 een belangrijke uitdaging bleef als gevolg van personeelsgebrek, hetgeen werd verergerd door de combinatie van een toename van de werkzaamheden en een ongewijzigd personeelsbeleid; neemt kennis van het plan van het Comité om een nieuwe aanpak in te voeren voor strategische personeelsplanning en personeelstoewijzing, waarbij gebruik wordt gemaakt van dataverzameling over de bij het personeel aanwezige vaardigheden en actief luisteren in de hele organisatie, en waarbij de politieke organen van het Comité zich zullen buigen over de strategische prioriteiten; verzoekt het Comité het Parlement op de hoogte te houden van de resultaten van dit nieuwe plan, aangezien dit als inspiratiebron zou kunnen dienen voor andere instellingen die met soortgelijke, terugkerende uitdagingen worden geconfronteerd; 19. merkt met betrekking tot de internecontrolenormen op dat de nalevingsexercitie van 2023 verbeteringen vertoonde ten opzichte van 2022; merkt in dit verband op dat de naleving, met name de mate waarin de vereisten van de 16 internecontrolenormen worden toegepast, is gestegen van 80,30 % in 2022 naar 87,40 % in 2023, terwijl de doeltreffendheid, d.w.z. de mate waarin de toepassing van die vereisten de gewenste uitwerking heeft, is gestegen van 74 % in 2022 naar 78,10 % in 2023; merkt voorts op dat uit de jaarlijkse risicobeoordeling van 2023 is gebleken dat de toepassing van interne controles de inherente risico’s (in de categorie “kritiek” en “zeer belangrijk”) in 2023 met 53 % heeft verminderd, van 40 tot 19; 20. merkt op dat de dienst Interne Audit (IAS) in 2023 geherstructureerd is zodat hij beter voldoet aan internationale controlenormen, en waarbij alle procedures werden gestroomlijnd en gedocumenteerd; 21. merkt op dat de dienst Interne Audit (IAS) van het Comité op het gebied van financiële transacties begin 2023 een nieuw besluit heeft genomen over de risicobeoordeling met het oog op de toepassing van een vereenvoudigde procedure; merkt voorts op dat het Bureau van het Comité in 2023 een nieuw handvest voor interne audit en een handvest voor het auditcomité met procedureregels heeft aangenomen; 22. maakt uit het jaarverslag en de vragenlijst op dat de IAS in 2023 vier audits heeft uitgevoerd, namelijk inzake toestemming voor vergaderingen, de selectie van de adviescommissie Industriële Reconversie, de strategische cyclus en reisduur- en afstandsvergoedingen voor leden van het Comité; verzoekt het Comité de kwijtingsautoriteit op de hoogte te houden van de resultaten van deze audits en uitvoering te geven aan alle openstaande aanbevelingen naar aanleiding van eerdere audits (inzake institutionele termijnen, vertolking, verificatie, ethiek en integriteit, statutaire rechten en betalingstermijnen); Personele middelen, gelijkheid en welzijn van het personeel 23. merkt op dat het Comité eind 2023 707 personeelsleden in dienst had, tegenover 706 in 2022; stelt voorts vast dat in 2023 49 arbeidscontractanten en 130 tijdelijke functionarissen (waarvan er 52 in 2023 werden aangeworven) in dienst van het Comité waren (tegenover 50 arbeidscontractanten en 128 tijdelijke functionarissen in 2022); merkt bovendien op dat het Comité twaalf uitzendkrachten en tien externe personeelsleden in dienst had die ter plaatse werkten (“intra muros”), externe dienstverleners op het gebied van logistiek en IT niet meegerekend; neemt er nota van dat de bezettingsgraad in 2023 95,50 % bedroeg, tegenover 95,10 % in 2022, en dat het personeelsverloop in 2023 7 % bedroeg; 24. is ingenomen met de huidige inzet van het Comité om zijn kader voor personeelsbeheer te verbeteren teneinde een aantrekkelijke werkgever en werkplek te worden waar elke persoon wordt gewaardeerd en zijn potentieel ten volle kan ontwikkelen; merkt op dat het Comité in 2023 in het kader van de uitvoering van zijn strategie voor personeelsbeheer voor 2023-2025 verschillende belangrijke mijlpalen heeft verwezenlijkt, onder meer door nieuwe besluiten te nemen over arbeidsomstandigheden (hybride werken, overwerk, buitengewoon verlof), een diversiteits- en inclusiestrategie en -actieplan voor 2023-2027, personeelsmobiliteit en de methodologie voor gevoelige posten, alsook over het systeem voor beoordeling en promotie van het personeel; neemt met voldoening kennis van de positieve resultaten van het in mei 2023 gepubliceerde medewerkerstevredenheidsonderzoek, waarbij zowel personeel als leidinggevenden blijk gaven van grote tevredenheid over verschillende personeelsgerelateerde kwesties, met name wat betreft werkafspraken – een onderwerp ten aanzien waarvan het Comité het perfecte evenwicht lijkt te hebben gevonden; 25. merkt op dat het Comité voor het tweede opeenvolgende jaar een netto-importeur van talent (uit andere instellingen) is geworden als gevolg van het uitrollen van een gericht plan voor zijn aantrekkelijkheid als werkgever en het behoud van personeel; erkent niettemin het bestaan van aanhoudende uitdagingen als gevolg van de afhankelijkheid van tijdelijke functionarissen gezien het tekort aan EPSO-reservelijsten, wat risico’s met zich meebrengt als het gaat om het vasthouden van deskundigheid in de organisatie; onderstreept dat vaste personeelsleden belangrijk zijn om vaardigheden, de continuïteit en een productieve werkomgeving te behouden; raadt het Comité aan initiatieven te nemen om deze uitdagingen het hoofd te bieden, bijvoorbeeld door interne vergelijkende onderzoeken te organiseren; 26. merkt op dat met het oog op een betere verdeling van de schaarse middelen er in 2023 een externe personeelsinventarisatie in opdracht van het Comité is afgerond; merkt bezorgd op dat de resultaten van die inventarisatie de zware werklast bij veel verschillende diensten in het Comité bevestigden, waardoor de vervulling van de taakstelling en de verplichtingen van het Comité in het gedrang komen; verzoekt het Comité de aanbevelingen van die inventarisatie uit te voeren en daarbij onder meer het beoordelings- en prestatiesysteem tegen 2025 te herzien, het besluit inzake nieuwe arbeidsvoorwaarden goed te keuren en de betrokkenheid van het personeel regelmatig te monitoren; benadrukt dat strategische personeelsplanning belangrijk is om de middelen optimaal te besteden, te kunnen voldoen aan de door de politieke instanties vastgestelde prioriteiten op hoog niveau en de inspanningen op het gebied van kostenefficiëntie voort te zetten; 27. merkt op dat de in 2022 gestarte positieve trends met betrekking tot de aanwerving van personeel in 2023 werden voortgezet; prijst het Comité voor de maatregelen die het op dit gebied heeft genomen, zoals de afstemming van de publicatie van vacatures op de publicatie van nieuwe EPSO-reservelijsten of de publicatie van vacatures op de website van het Comité en op LinkedIn; verzoekt het Comité het Parlement op de hoogte te houden van de resultaten van zijn proefproject inzake zijn merkidentiteit als werkgever; onderstreept dat de onboarding van nieuwkomers een belangrijke factor van strategische afstemming vormt aangezien die ervoor zorgt dat personeel wordt geïnformeerd over de regels en strategieën die in een instelling van kracht zijn; prijst het Comité voor het feit dat het de onboarding van nieuwe personeelsleden in 2023 heeft verbeterd door middel van een geactualiseerd welkomstboekje en een geactualiseerde onboardingbrief, een welkomstpakket met milieuvriendelijke goodies, een feedbackmechanisme over de onboardingervaring, een verbeterde timing van de welkomstsessie, een vernieuwde Newcomers’ Corner en onboarding-tips voor managers; 28. herinnert eraan dat het Comité Besluit 282/23A tot vaststelling van flexibele, op vertrouwen gebaseerde regels voor hybride werk heeft vastgesteld, dat op 1 januari 2024 in werking is getreden, en tegelijkertijd het evenwicht tussen werk en privéleven van zijn personeel en het aanpassingsvermogen en de efficiëntie heeft verbeterd; verzoekt het Comité de kwijtingsautoriteit tijdig in kennis te stellen van de ontwikkelingen in dit verband; 29. is verheugd dat er in januari 2024 een vrouw tot secretaris-generaal is benoemd, wat een positieve stap in de richting van genderevenwicht is; betreurt echter dat het percentage vrouwen in hogere leidinggevende functies in 2023 nog steeds laag was, waarbij momenteel slechts twee van de zeven hogere managementfuncties door vrouwen worden bekleed; is desondanks verheugd dat het Comité het genderevenwicht van zijn personeel, en met name in hogere leidinggevende functies, als een belangrijke factor beschouwt en verzoekt het Comité de situatie op de hoogste niveaus snel te verbeteren door te zorgen voor een evenwichtige vertegenwoordiging in overeenstemming met de toezeggingen van het Comité op het gebied van diversiteit en inclusie; 30. betreurt dat het Comité geen gegevens heeft kunnen verstrekken over gevallen van burn-out in 2023 en verwerpt het standpunt van het Comité in zijn follow-upverslag dat burn-out op zich geen erkende medische diagnose is en dat er veel redenen voor een burn-out kunnen zijn; herinnert eraan dat statistische gegevens over burn-outs belangrijk zijn om beslissingen in verband met personeelswelzijn te kunnen nemen, die ook gebaseerd moeten worden op de lessen die uit bijzonder betreurenswaardige ervaringen uit het verleden zijn getrokken en op externe evaluaties van het huidige kader; beseft dat er beperkingen zijn als gevolg van gegevensbescherming, maar beklemtoont dat geanonimiseerde statistische gegevens van grote waarde zijn om met kennis van zaken managementbeslissingen te kunnen nemen; stelt bezorgd vast dat er in verschillende diensten sprake is van een zware werklast wegens te weinig personeel; is verheugd dat er nieuwe arbeidsregelingen zijn goedgekeurd en beschouwt deze als een positieve stap, maar moedigt het Comité aan meer te doen om geanonimiseerde gegevens over gevallen van burn-out te publiceren; 31. merkt op dat het Comité in 2023 personeelsleden uit alle lidstaten in dienst had, waarvan sommige oververtegenwoordigd waren (bijv. België, Italië); merkt op dat in 2023 24 % van de managers in het Comité uit een van de 13 lidstaten kwam die na 2004 tot de Unie zijn toegetreden, wat neerkomt op een lichte stijging ten opzichte van 21 % in 2022 en 19 % in 2021; spoort het Comité nogmaals aan maatregelen te blijven nemen om een adequaat geografisch evenwicht in de personeelsbezetting te bereiken, met bijzondere aandacht voor het managementniveau; 32. is ingenomen met de inspanningen van het Comité om een gezonde werkomgeving voor zijn personeelsleden te creëren; prijst met name de nadruk die het Comité legt op de geestelijke en lichamelijke gezondheid van het personeel, en de inspanningen die zijn geleverd om gezondheidsgerelateerde kwesties onder de aandacht te brengen; neemt kennis van de maatregelen van het Comité met betrekking tot het beheer van ziekteverlof, zoals deeltijdwerk op medische gronden en langdurig telewerken, om ervoor te zorgen dat personeelsleden die langdurig ziekteverlof hebben tijdig weer aan het werk gaan, en neemt tevens kennis van het toegenomen percentage personeelsleden zonder afwezigheden van 27 % in 2022 naar 30 % in 2023; stelt met tevredenheid vast dat het Comité in 2023 in de gebouwen van het Comité een campagne voor gratis huidkankerscreening heeft georganiseerd, waarbij over een periode van vier dagen 104 personeelsleden externe dermatologen hebben geraadpleegd; Ethisch kader en transparantie 33. is ingenomen met de goedkeuring van de nieuwe diversiteits- en inclusiestrategie, die tot 2027 van kracht blijft; prijst het Comité voor de specifieke bewustmakingsmaatregelen over handicaps die het begin 2024 heeft genomen; stelt tevreden vast dat opleidingen over diversiteit en inclusie nog steeds verplicht zijn voor managers en aanbevolen worden voor het personeel; is het Comité erkentelijk voor zijn sterke inzet voor een volledig inclusieve werkplek; moedigt het Comité aan verdere stappen te zetten om te monitoren in welke mate werknemers met een handicap vertegenwoordigd zijn, en in dat verband geanonimiseerde gegevens te publiceren; 34. merkt op dat het Comité zijn interne hervormingsproces heeft voortgezet met de vaststelling van een besluit over de algemene uitvoeringsbepalingen inzake administratieve onderzoeken en uitvoeringsvoorschriften voor tuchtprocedures in 2023; prijst het Comité voor het feit dat het deze laatste stap heeft gezet die nodig was om de maatregelen voor een robuuster ethisch kader van het Comité volledig ten uitvoer te leggen; maakt uit het follow-upverslag op dat het Comité en de intern controleur overeenstemming hebben bereikt over een actieplan voor de controle van de ethiek en integriteit van het Comité, waarbij acht aanbevelingen zijn uitgevoerd en afgesloten en twee aanbevelingen nog openstaan met uitvoering voorzien voor ten laatste maart 2025; verzoekt het Comité de kwijtingsautoriteit op de hoogte te houden van de geboekte voortgang op dit punt; 35. merkt op dat het Comité in 2023 is doorgegaan met het opleiden van personeel en het geven van voorlichting over onderwerpen met betrekking tot klokkenluiders, belangenconflicten en andere ethische kwesties; neemt in dit verband met tevredenheid kennis van de resultaten van het in 2023 uitgevoerde onderzoek naar de betrokkenheid van medewerkers, waaruit blijkt dat het personeel zich in hoge mate bewust is van het ethische kader van het Comité, met name wat betreft de netwerken van vertrouwenspersonen (93 %) en ethisch adviseurs (83 %); merkt op dat het Comité in 2023 twaalf opleidingssessies over deze onderwerpen heeft georganiseerd, met een totale deelname van 79 personeelsleden; prijst het Comité voor het organiseren van verplichte opleidingen over respect en waardigheid op het werk voor alle medewerkers, met inbegrip van managers; 36. merkt op dat in 2023 één klacht over intimidatie werd gemeld die gedurende datzelfde jaar werd afgesloten na onderzoek en bemiddeling door het Comité, zonder dat er sancties werden opgelegd; herinnert eraan dat het Comité burgerlijke partij is bij de lopende rechtszaak die door de Belgische nationale autoriteiten is aangespannen tegen een voormalig lid dat van wangedrag wordt beschuldigd en die momenteel bij een Belgische rechtbank aanhangig is; vraagt het Comité het Parlement op de hoogte te houden van ontwikkelingen in die zaak; is van mening dat de bevordering van een cultuur van respect en waardigheid, aangevuld met een nultolerantiebeleid tegen intimidatie, van cruciaal belang is om aantijgingen in de toekomst te voorkomen en voor een veilige en inclusieve werkomgeving in het Comité te zorgen; 37. wijst er nogmaals op dat een nultolerantiebeleid tegen intimidatie noodzakelijk is om het welzijn van het personeel te beschermen en een plicht is voor elke werkgever; herinnert eraan dat, wanneer beschuldigingen van intimidatie worden behandeld, moet worden voortgebouwd op geleerde lessen om eventueel wangedrag te voorkomen; is nog steeds van mening dat een extern en onafhankelijk onderzoek naar de rechtszaak die momenteel aanhangig is, het Comité kan helpen beter op soortgelijke zaken te reageren; 38. stelt het op prijs dat het Comité bereid is samen te werken met de onderzoeksinstanties van de Unie, met name het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF), het Europees Openbaar Ministerie (EOM) en de Europese Ombudsman; merkt op dat in 2023 twee OLAF-zaken werden geopend die beide in datzelfde jaar zijn afgewezen: één werd afgewezen wegens gebrek aan voldoende bewijsmateriaal en de andere werd doorverwezen naar het Comité voor follow-up; verzoekt het Comité de kwijtingsautoriteit op de hoogte te houden van de voortgang in de tweede zaak; merkt voorts op dat de Ombudsman in 2023 een onderzoek heeft geopend in verband met de afhandeling van een zaak met betrekking tot beschuldigingen van intimidatie; verzoekt het Comité de kwijtingsautoriteit in kennis te stellen van de resultaten van dat onderzoek; 39. neemt met voldoening kennis van de inspanningen van het Comité in 2023 om zijn activiteiten transparanter te maken; neemt in dit verband kennis van de vaststelling van een besluit tot uitbreiding van het type documenten dat online beschikbaar is via het transparantieregister, zoals de notulen van vergaderingen en presentielijsten van het Comité, alsook van een besluit waarbij de leden van het Comité worden verzocht alleen geregistreerde belanghebbenden te ontmoeten, hun lijst van vergaderingen te publiceren en hun “wetgevingsvoetafdruk” bij hun adviezen te voegen; waardeert het feit dat het Comité online informatie publiceert over zijn jaarlijkse begroting, prestatie-indicatoren, uitgaven of overheidsopdrachten; pleit ervoor dat alle ontmoetingen van leden van het Comité met derden openbaar worden gemaakt; 40. stelt met tevredenheid vast dat het Comité solide regels en procedures heeft ingevoerd om belangenconflicten en draaideurconstructies te voorkomen met betrekking tot personeel dat externe activiteiten verricht of leden die een baan aanvaarden nadat zij niet langer lid zijn van het Comité; merkt in dit verband op dat het Comité in 2023 een nieuw formulier voor de opgave van financiële belangen heeft ingevoerd; merkt op dat het formulier moet worden ingediend door leden, afgevaardigden, plaatsvervangers en adviseurs voor zowel hun bezoldigde als onbezoldigde functies of activiteiten buiten het Comité; prijst het Comité voorts voor zijn betrokkenheid in 2023 bij de politieke onderhandelingen over de oprichting van een interinstitutioneel ethisch orgaan dat ethische normen moet vaststellen ter versterking van de transparantie en integriteit; 41. merkt op dat het Bureau van het Comité op 21 maart 2023 verschillende transparantiemaatregelen heeft aangenomen in overeenstemming met de beginselen die zijn vastgesteld met betrekking tot het transparantieregister van de EU, zoals een aanbeveling voor ambtsdragende leden om alleen geregistreerde belanghebbenden te ontmoeten, de verplichting voor ambtsdragende leden om hun lijsten van vergaderingen te publiceren, alsook een vrijwillige “wetgevingsvoetafdruk” voor rapporteurs; stelt vast dat er verschillende maatregelen zijn genomen om het Bureaubesluit toe te passen, waaronder de publicatie van een dienstnota met praktische modaliteiten om het besluit uit te voeren, een reeks bewustmakingsopleidingen en de verstrekking van modelberichten die kunnen worden toegevoegd aan correspondentie tussen leden van het Comité en externe belanghebbenden als aanmoediging om zich, indien van toepassing, bij het transparantieregister van de EU aan te sluiten; 42. dringt er bij het Comité op aan gemelde belangenconflicten in real time te volgen, waarbij alle leden en het leidinggevend personeel hun financiële belangen, activa en externe banden jaarlijks bekend moeten maken om te voorkomen dat de besluitvorming op ongepaste wijze wordt beïnvloed; 43. merkt op dat er in 2023 geen gevallen waren van fraude, belangenconflicten of klokkenluiders; merkt op dat de doeltreffendheid van de fraudebestrijdingsmaatregelen van het Comité is geëvalueerd met het oog op de ontwikkeling van een fraudebestrijdingsstrategie, die nog steeds ontbreekt ondanks verschillende verzoeken van het Parlement in zijn kwijtingsresoluties om maatregelen te nemen ter verbetering van het algemene fraudebestrijdingssysteem; herinnert eraan dat een omvattende fraudebestrijdingsstrategie belangrijk is en verzoekt het Comité de kwijtingsautoriteit op de hoogte te houden van de resultaten van deze exercitie, die met de goedkeuring van een fraudebestrijdingsstrategie in 2024 had moeten worden voltooid; Digitalisering, cyberbeveiliging en gegevensbescherming 44. merkt op dat in 2023 de gecombineerde IT-begroting van het Comité en het CvdR 12 700 000 EUR bedroeg, tegenover 11 712 000 EUR in 2022, d.w.z. een stijging van 8,4 %, waarbij in 2023 350 000 EUR uit deze begroting (ofwel 3 %) werd uitgegeven aan cyberbeveiliging; merkt voorts op dat 6,24 % van de totale begroting van het Comité voor 2023 uitgaven vertegenwoordigde voor acties ter uitvoering van de nieuwe “Digitale Strategie 2024-2026” (DS2026), die in 2023 is opgesteld door het gezamenlijk directoraat Innovatie en Informatietechnologie (DIIT); 45. merkt op dat DS2026 inspeelt op een toekomst waarin technologie aansluit bij de kerntaak van het Comité, waarbij de nadruk ligt op efficiëntie, snelheid en voortdurende digitale ontwikkeling, waarbij zowel de administratie als de leden centraal staan in de digitale transformatie en waarbij wordt ingezet op het verbeteren van de dienstverlening, empowerment en aanpassingsvermogen; merkt op dat DS2026 gestructureerd is rond acht doelstellingen, acht kernbeginselen en vier grote projecten, zoals de invoering van Ares en EdiT, die naar verwachting in respectievelijk 2026 en 2025 zullen worden uitgerold; neemt op basis van de vragenlijst met voldoening kennis van de vooruitgang die het DIIT in 2023 heeft geboekt bij de uitvoering van DS2026, met onder meer de vaststelling van richtsnoeren voor het personeel inzake artificiële intelligentie, de afstemming tussen de verwerking van amendementen en vertaaltechnologie, en de oprichting van een bureau voor projectbeheer; 46. neemt uit het jaarverslag kennis van de acties van het Comité op het gebied van de bescherming en verwerking van persoonsgegevens; merkt op dat het Comité in 2023 een nieuwe onlineversie van zijn register van dossiers en een nieuw gezamenlijk register van dossiers samen met het CvdR heeft gecreëerd, merkt op dat het eerstgenoemde register eind 2023 121 dossiers bevatte en het laatstgenoemde 25 dossiers; merkt voorts op dat het Comité in 2023 een nieuwe procedure voor de omgang met datalekken heeft aangenomen, een gids over gegevensbescherming heeft gepubliceerd en verschillende voorlichtingsinitiatieven voor zijn personeel en leden heeft uitgerold; merkt tot slot op dat de EDPS in 2023 één onderzoek heeft ingesteld met betrekking tot het beheer van een externe audit, en een eerder onderzoek heeft voortgezet naar het gebruik van clouddiensten door de instellingen van de Unie in het kader van de Cloud II-overeenkomsten, en merkt op dat voor beide onderzoeken nog geen conclusies bekend zijn; verzoekt het Comité om de kwijtingsautoriteit op de hoogte te houden van de follow-up van deze kwesties; 47. merkt op dat het Comité in 2023 zijn project inzake de apparatuur van al zijn vergaderzalen heeft afgerond, waarbij nog eens 14 zalen volledig zijn uitgerust met technologieën voor hybride gebruik; waardeert het feit dat het Comité in 2023 alle aanbestedingsprocedures voor opdrachten met een hoge waarde op volledig digitale wijze heeft uitgevoerd, voor alle contractuele overeenkomsten de gekwalificeerde elektronische handtekening heeft gebruikt en opleidingen voor het personeel heeft aangeboden over de overgang naar het beheersinstrument voor openbare aanbestedingen (PPMT) en het financierings- en aanbestedingsportaal; 48. prijst het Comité voor zijn concrete maatregelen in 2023 om ervoor te zorgen dat zijn personeel de nodige digitale vaardigheden verwerft in een steeds meer gedigitaliseerde werkomgeving; neemt in dit verband kennis van de activiteiten, zoals “mini-hackatons”, die worden georganiseerd in het kader van een peer-to-peernetwerk dat samen met het CvdR is opgezet ter bevordering van een beter gebruik en begrip van digitale hulpmiddelen voor samenwerking, evenals peer-to-peercoaching en onderlinge kennisuitwisseling; stelt vast dat de resultaten van deze activiteiten zijn verwerkt in het opleidingsaanbod van het Comité; 49. merkt op dat er in oktober 2023 richtsnoeren voor het personeel inzake het gebruik van artificiële intelligentie (AI) zijn vastgesteld, dat al het personeel een infosessie kon volgen over de kansen en uitdagingen van AI en dat de personeelsleden aanvullende communicatie hebben ontvangen in de vorm van op kennis gebaseerde artikelen op het intranet van het Comité om hun bewustzijn van AI te vergroten; 50. merkt op dat in 2023 het werk rondom de invoering en toepassing van het NIST-kader voor cyberbeveiliging binnen zowel het Comité als het CvdR werd voortgezet, waarbij de focus van de in 2023 genomen maatregelen lag bij een aantal van de beginselen van dat kader, namelijk de “protect and detect”-principes; merkt op dat het “Essential Eight”-cyberbeveiligingskader wordt gebruikt voor de toepassing van mitigatiestrategieën; merkt voorts op dat het Comité in 2023 geen cyberaanvallen heeft gehad, maar eind 2022 en begin 2024 wel te maken heeft gehad met korte Denial of Service (DoS)-aanvallen op extern gehoste websites van het Comité; 51. dringt er bij het Comité op aan zijn begroting voor cyberbeveiliging tot minstens 10 % van zijn totale IT-uitgaven te verhogen, in overeenstemming met de EU-richtlijnen over cyberbeveiliging, om zich beter te beschermen tegen cyberdreigingen, met name op het gebied van gevoelige beleids- en begrotingsgegevens; Gebouwen 52. bevestigt de ontvangst van het verslag van het Comité van 3 juni 2024 waarin de kwijtingsautoriteit wordt geïnformeerd over het gebouwenbeleid van het Comité, overeenkomstig artikel 266, lid 1, van het Financieel Reglement van de Unie; stelt met tevredenheid vast dat het Comité, samen met het CvdR, een van de belangrijkste prioriteiten van zijn gebouwenstrategie voor 2017 heeft verwezenlijkt, namelijk “geografische concentratie van de gebouwen”; merkt voorts op dat deze prestatie reeds een besparing heeft opgeleverd doordat de huurkosten van het gehele VMA-gebouw lager zijn dan de huurkosten van de drie gebouwen die voorheen werden gehuurd; begrijpt dat deze besparing ongeveer 1,8 miljoen EUR bedraagt, wat volgens bovengenoemd verslag overeenkomt met de huurkosten van het B100-gebouw; stelt vast dat het Comité momenteel zijn gebouwenstrategie van 2017 voor de lange termijn actualiseert en dat het daarmee tegen eind 2025 klaar zou moeten zijn; verzoekt het Comité de kwijtingsautoriteit op de hoogte te houden van de resultaten van deze exercitie; 53. is ingenomen met de voltooiing van de renovatiewerkzaamheden (d.w.z. inrichtingswerkzaamheden) van het nieuw aangekochte VMA-gebouw, die onder meer de installatie van slimme energiebesparende technologieën betroffen; steunt het plan van het Comité om technische en milieuaudits van al zijn gebouwen uit te voeren, en meent dat het op basis van de resultaten van die audits mogelijk moet zijn om alle technische installaties en gebouwencomponenten in kaart te brengen die ofwel volledig of gedeeltelijk moeten worden gerenoveerd ofwel moeten blijven zoals zij zijn, met het oog op afstemming op de doelstellingen van de Europese Green Deal; verzoekt het Comité de kwijtingsautoriteit op de hoogte te houden van de resultaten en follow-up van deze audits; 54. merkt op dat de taskforce “nieuwe werkmethoden”, die in 2022 is opgericht, in 2023 een eerste prognoseverslag heeft uitgebracht, waarin de nadruk ligt op beschikbare kantoorruimte en mogelijkheden voor optimalisering; neemt kennis van het voornemen van het Comité om deze exercitie voort te zetten via een proces waarbij het personeel betrokken is, om samen vorm te geven aan de toekomstige werkplekken; verzoekt het Comité de kwijtingsautoriteit op de hoogte te houden van de geboekte voortgang op dit punt; 55. is ingenomen met de toezegging van het Comité en het CvdR om het beginsel van universeel ontwerp systematisch toe te passen op hun infrastructuur, waardoor de toegankelijkheid van hun gebouwen is gewaarborgd omdat hiermee reeds in de ontwerpfase rekening is gehouden; merkt op dat de twee comités in 2023 een reeks verschillende maatregelen hebben genomen om ervoor te zorgen dat hun gebouwen toegankelijk zijn voor mensen met verschillende soorten handicaps, onder meer in verband met de modernisering van de liften in het JDE-gebouw; Milieu en duurzaamheid 56. is ingenomen met de groene praktijken van het Comité en prijst de verdere vermindering van het gas-, elektriciteits- en waterverbruik en de koolstofuitstoot en een toename van het recyclingpercentage in verband met de activiteiten van het Comité in 2023 ten opzichte van 2019; wijst op een lichte verslechtering van het afvalvolume ten opzichte van 2019, van -66 % in 2022 naar -56 % in 2023 als gevolg van een hogere bezetting van de kantoren; 57. merkt op dat de hogere energie-efficiëntie en de lagere uitstoot zijn bereikt door middel van investeringen in innovatieve energie-efficiënte gebouwinstallaties, waaronder de slimme energiebesparende technologieën die in het VMA-gebouw zijn geïnstalleerd, de aankoop van 100 % groene elektriciteit, de invoering van specifieke milieucriteria in alle aanbestedingsprocedures met een waarde boven de 60 000 EUR, papierloos werken en andere maatregelen zoals het inperken van de tijd dat de verlichting is ingeschakeld, het verlagen van de standaardtemperatuur in alle gebouwen tot 19 graden in de winter of het sluiten van gebouwen in perioden van lage bezetting, naast vele andere maatregelen; merkt op dat de vermindering van het energieverbruik van het Comité overeenkomt met een percentage van 3,4 % en een financieel voordeel van 65 395 EUR; 58. maakt uit het follow-upverslag op dat de slimme energiebesparende technologieën die in het onlangs gerenoveerde VMA-gebouw zijn geïnstalleerd, in 2023 hebben bijgedragen tot een vermindering van het energieverbruik (gas en elektriciteit) van het Comité van 20 % tot 30 %; herhaalt niettemin zijn verzoek aan het Comité om het Parlement een update te verstrekken over het rendement van de investeringen in die technologische installaties; 59. is verheugd dat het Comité een energiebesparingsstrategie met maatregelen voor de korte, middellange en lange termijn heeft aangenomen; merkt in dit verband op dat het Comité een milieuaudit van al zijn gebouwen is gestart om onder meer de energieprestaties van de huidige structuren en apparatuur in kaart te brengen en een schatting te maken van het milieurendement van de noodzakelijke investeringen ten opzichte van de totale kosten (onderhoud, verbruik enz.) over een periode van 30 jaar; merkt voorts op dat er studies inzake energie-efficiëntiemaatregelen gepland zijn voor 2024 en 2025; verzoekt het Comité de kwijtingsautoriteit op de hoogte te houden van de voortgang met betrekking tot deze kwesties; 60. herinnert eraan dat de zonnepanelen van het Comité in 2022 15,5 MWh elektriciteit hebben opgewekt, oftewel 0,25 % van het jaarlijkse verbruik van het Comité, en dat dit cijfer in 2023 is gedaald tot 5,75 MWh; maakt met tevredenheid uit de vragenlijst op dat het Comité het goede voorbeeld geeft met betrekking tot maatregelen en acties ten behoeve van duurzame mobiliteit; Interinstitutionele samenwerking 61. prijst de nauwe samenwerking die het Comité op administratief niveau met het CvdR tot stand heeft gebracht door middel van de nieuwe samenwerkingsovereenkomst die in 2022 werd ondertekend, waarbij de twee comités gebouwen en gezamenlijke diensten delen op het gebied van vertaling, infrastructuur, logistiek, beveiliging, aanbestedingen, financieel beheer en IT, met behoud van volledige institutionele autonomie; is ingenomen met de positieve ontwikkeling in 2023 die inhield dat de twee comités verdere overeenstemming hebben bereikt over de ontwikkeling en financiering van een gedeelde communicatieruimte met gezamenlijke audiovisuele faciliteiten in het JDE-gebouw; verzoekt het Comité de begrotingsbesparing op audiovisueel gebied die in het eerste jaar van de tenuitvoerlegging van die overeenkomst is gerealiseerd, in kaart te brengen en het Parlement hierover te informeren; verzoekt het Comité nogmaals deze samenwerking op andere gebieden voort te zetten en uit te breiden om dubbel werk te voorkomen en de exploitatiekosten van de diensten die beschikbaar zijn in de gebouwen die door het Comité en het CvdR worden gedeeld, verder te rationaliseren; verzoekt het Comité en het CvdR na te gaan of het mogelijk is één administratie op te zetten voor hun gezamenlijke diensten, en directoraten of afdelingen voor de diensten in verband met hun specifieke en onafhankelijke mandaten gescheiden te houden; moedigt het Comité en het CvdR aan hun samenwerking en synergieën verder uit te breiden; 62. merkt op dat er ook in 2023 begrotingsbesparingen en efficiëntiewinst werden gerealiseerd dankzij actieve samenwerking tussen het Comité en andere instellingen van de Unie, onder meer door de plenaire vergaderingen van het Comité te organiseren in de gebouwen van de Commissie en het Parlement, waar de locaties en bijbehorende diensten gratis of tegen tarieven onder de externe marktprijzen worden verleend; 63. stelt met tevredenheid vast dat het Comité en het Parlement in 2023 opnieuw hebben onderhandeld over hun interinstitutionele overeenkomst en deze in 2024 hebben ondertekend, en stelt vast dat de overeenkomst tot doel heeft relevantere en tijdiger bijdragen te leveren gedurende de wetgevingscyclus, en de bilaterale samenwerking te versterken; is ingenomen met het feit dat dankzij het nieuwe samenwerkingsprotocol van het Comité met de Commissie, dat in 2022 is ondertekend, de impact van het Comité reeds is toegenomen, bijvoorbeeld in de pre-wetgevingsfase door middel van verkennende adviezen; moedigt het Comité aan zijn synergieën met het Parlement op het gebied van politiek, wetgeving en communicatie te versterken, met name in het kader van het Europees burgerinitiatief en het Europees Semester; 64. spreekt nogmaals zijn waardering uit voor de uitbesteding (via overeenkomsten inzake dienstverleningsniveau) van specifieke diensten aan de Commissie, namelijk de afwikkeling van personeelsaangelegenheden en het gebruik van financiële IT-tools en IT-tools voor personeelsbeheer, alsook voor de deelname van het Comité aan interinstitutionele aanbestedingsprocedures die worden geleid door andere instellingen, waarbij het Comité in 2023 opnieuw profiteerde van synergieën op het vlak van IT, dienstreizen, verzekeringen, vervoer, vertaling en audiovisuele apparatuur; 65. wijst op de rol van het Comité bij het aanhalen van de banden met en tussen de nationale economische en sociale raden van de lidstaten; neemt op basis van de vragenlijst kennis van de maatregelen die het Comité heeft genomen om het netwerk van nationale economische en sociale raden en de bijbehorende online gemeenschap te versterken, waaronder de oprichting van gezamenlijke werkgroepen en uitwisselingsprogramma’s, de ontwikkeling van een IT-platform voor samenwerking, en de deelname aan gemeenschappelijke evenementen, naast nog andere maatregelen; pleit voor aanhoudende samenwerking op gebieden van gemeenschappelijk belang en voor de uitwisseling van goede werkwijzen, en wijst erop dat het maatschappelijk middenveld van essentieel belang is om de huidige uitdagingen van de Unie te kunnen aangaan; Communicatie 66. merkt op dat de totale begroting van het Comité voor communicatie in 2023 2,15 miljoen EUR bedroeg, een stijging ten opzichte van de 1,5 miljoen EUR die in 2022 voor communicatie begroot was; merkt op dat die middelen voornamelijk werden toegewezen aan de vier vlaggenschipevenementen die in 2023 werden georganiseerd (Europees burgerinitiatief, Jouw Europa, jouw mening!, prijs voor biologische voeding en de 14e EESC-prijs voor het maatschappelijk middenveld), aan de verbetering en/of vernieuwing van de sociale mediakanalen, de externe website en het audiovisueel materiaal van het Comité, alsook aan media- en perspublicaties; prijst het Comité voor zijn communicatieactiviteiten in het kader van zijn communicatieprioriteiten voor 2023, zoals onder meer het Blue Deal-initiatief, COP28, de resolutie over democratie en het 65-jarig bestaan van het Comité; 67. prijst het Comité voor zijn werk in 2023 op het vlak van strategische communicatie; merkt op dat het Comité een nieuwe communicatiestrategie heeft aangenomen om zijn imago en bereik te verbeteren; merkt op dat het Comité in het kader van die strategie zijn belangrijkste evenementen heeft gewebstreamd, meestal in alle talen van de Unie, nieuwe communicatietools heeft gelanceerd zoals de videoreeks “Verslag uit de plenaire vergadering”, zijn beschikbare middelen voor communicatie heeft geconcentreerd op de vlaggenschipevenementen van het Comité voor 2023, en een bijzondere inzet heeft getoond om zijn bereik op sociale media te vergroten; 68. verzoekt het Comité meer toezicht te houden op en verslag uit te brengen over arbeidsrechten, sociale inclusie en mensenrechtenschendingen in het kader van door de EU gefinancierde programma’s, om te zorgen voor meer verantwoordingsplicht in zijn adviestaken en beleidsaanbevelingen; 69. merkt op dat het aantal volgers op sociale media op de platforms van het Comité in 2023 aanzienlijk is toegenomen, namelijk met 25 000; merkt op dat het Comité eind 2023 61 416 volgers op X had (een stijging van 5 % ten opzichte van 2022), 61 761 volgers op LinkedIn (een stijging van 30 % ten opzichte van 2022), 46 868 volgers op Facebook (een stijging van 5,3 % ten opzichte van 2022) en 17 428 volgers op Instagram (een stijging van 45 % ten opzichte van 2022); 70. is ingenomen met de positieve aanpak van het Comité ten aanzien van het gebruik van opensourceoplossingen voor zijn onlinecommunicatie; constateert dat het Comité in juli 2023 zijn eerste account opende op het EU Voice Mastodon-platform, een gedecentraliseerd, gratis en opensourcesocialemedianetwerk waar gebruikers in een op privacy gerichte en reclamevrije omgeving met elkaar kunnen communiceren; stelt vast dat het Comité in de tweede helft van 2023 actief heeft gecommuniceerd via zijn Mastodon-account, waarbij het dagelijks bijdragen online zette over zijn activiteiten en prioriteiten en waardoor de Unie onder de aandacht werd gebracht; neemt nota van het besluit van het Comité om vanaf 2024 zijn aanwezigheid op genoemd platform stop te zetten. Het Europees Parlement, – gezien de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 (1) , – gezien de geconsolideerde jaarrekening van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 ( COM(2024)0272 – C10‑0074/2024) (2) , – gezien het jaarlijks activiteitenverslag 2023 van het Comité van de Regio’s en zijn verslag over het begrotings- en financieel beheer van het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de instellingen (3) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (4) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 314, lid 10, en de artikelen 317, 318 en 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (5) , en met name de artikelen 59, 118, 260, 261 en 262, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (6) , en met name de artikelen 59, 118, 266, 267 en 268, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0046/2025 ), 1. verleent de secretaris-generaal van het Comité van de Regio’s kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Comité van de Regio’s voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan het Comité van de Regio’s, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor publicatie ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 2. Resolutie van het Europees Parlement van 7 mei 2025 met de opmerkingen die een integrerend deel uitmaken van het besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, afdeling VII – Comité van de Regio’s ( 2024/2026(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, afdeling VII – Comité van de Regio’s, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0046/2025 ), A. overwegende dat de kwijtingsautoriteit in het kader van de kwijtingsprocedure wenst te benadrukken dat het bijzonder belangrijk is de democratische legitimiteit van de instellingen van de Unie verder te versterken door de transparantie en de verantwoordingsplicht te verbeteren en door het concept van resultaatgericht begroten en een goed personeelsbeheer toe te passen; B. overwegende dat het Comité van de Regio’s (het “Comité”) een politieke vergadering is van 329 leden, gekozen in de regio’s, steden, dorpen en gemeenten van de 27 lidstaten van de Unie, die fungeert als adviesorgaan voor de instellingen van de Unie en tot taak heeft om vanuit het standpunt van de lokale en regionale overheden bij te dragen tot de beleidsvorming en de besluitvorming van de Unie, en er tegelijkertijd toe bij te dragen dat de Unie doeltreffender wordt en dichter bij de burgers komt te staan; C. overwegende dat de Commissie en de Raad in bepaalde gevallen verplicht zijn het Comité te raadplegen en dat het Comité bevoegd is om in gevallen waarin het zulks dienstig acht op eigen initiatief een advies uit te brengen, hetgeen in de Verdragen is vastgelegd, en dat daarin ook wordt bepaald dat het Parlement het Comité kan raadplegen; D. overwegende dat de werkzaamheden van het Comité worden bepaald op basis van zijn algemene politieke strategie, als uiteengezet in zijn resolutie van 2 juli 2020 over de prioriteiten van het Comité van de Regio’s voor 2020-2025, en dat het Comité voor de periode 2020-2025 (7) drie politieke prioriteiten heeft vastgesteld en met het oog daarop drie communicatiecampagnes heeft uitgewerkt: Europa dichter bij de burger brengen, Bouwen aan veerkrachtige regionale en lokale gemeenschappen en Bevordering van cohesie als fundamentele waarde van de EU; E. overwegende dat lokale en regionale overheden een derde van de overheidsuitgaven en de helft van de overheidsinvesteringen doen en een vierde van de belastinginkomsten ontvangen, en in veel lidstaten bevoegdheden hebben op belangrijke gebieden als onderwijs, economische ontwikkeling en cohesie, milieu, sociale bescherming, gezondheidszorg en diensten van algemeen belang, en dat de coördinatie van beleidsmaatregelen op lokaal, regionaal, nationaal en Europees niveau dus de legitimiteit van wetgeving versterkt, het draagvlak voor beleid vergroot en ervoor zorgt dat beleid meer effect sorteert bij de burgers; F. overwegende dat het Comité als politieke doelstelling heeft zijn betrokkenheid bij de gehele politieke en wetgevingscyclus van de Unie te vergroten en de band met de burgers van de Unie te versterken via de leden van het Comité, die in hun gemeenschappen en in hun nationale verenigingen van lokale en regionale overheden fungeren als krachtige multiplicatoren; G. overwegende dat het Comité elf belangrijke prioritaire gebieden heeft aangewezen om zijn optreden in 2023 strategischer en doeltreffender te maken: (1) een follow-up van de Conferentie over de toekomst van Europa, actieve subsidiariteit en betere regelgeving; (2) Oekraïne en uitbreiding; (3) Energie- en klimaatcrisis; (4) Milieu; (5) Cohesiebeleid – de uitvoering van het cohesiebeleid in een hogere versnelling brengen en het gereed maken voor de periode na 2027; (6) Meerjarig financieel kader; (7) Economische governance voor een eerlijk en duurzaam Europa; (8) Europees Jaar van de vaardigheden 2023; (9) Partnerschap voor regionale innovatie en bevordering van territoriale missies; (10) Civiele bescherming; (11) Voedselzekerheid; H. overwegende dat Verordening (EU) 2021/1060 (8) , die onder meer betrekking heeft op het cohesiebeleid en de financiering van de Unie in de periode 2021-2027 en die in juli 2021 in werking is getreden, een artikel bevat inzake partnerschap dat functioneert volgens het beginsel van bestuur op verschillende niveaus, waarbij het Comité en het Parlement een ondersteunende rol spelen en waarbij de regio’s en hun lokale en regionale overheden betrokken zijn; spreekt zijn krachtige steun uit voor een versterking van de investeringen van de Unie die verband houden met regionale en lokale veerkracht in het volgende meerjarig financieel kader (MFK); I. overwegende dat in het kader van de meer dan 400 nationale en regionale programma’s voor de uitvoering van het cohesiebeleid van de Unie in de programmeringsperiode 2021-2027 ongeveer 380 miljard EUR uit verschillende fondsen beschikbaar wordt gesteld voor de aanpak van de economische, sociale en milieu-uitdagingen waarmee de regio’s, steden, dorpen en gemeenten van de Unie worden geconfronteerd; J. overwegende dat op 19 februari 2021 Verordening (EU) 2021/241 (9) tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit van de Unie in werking is getreden, die de rechtsgrondslag vormt voor de verdeling van middelen en leningen ten belope van maximaal 672,5 miljard EUR (in prijzen van 2018) onder de lidstaten tussen 2021 en 2026, en tevens tot doel heeft de economische, sociale en territoriale samenhang te ondersteunen en de ongelijkheden tussen de regio’s van de Unie aan te pakken; K. overwegende dat het Comité, als instelling van de Unie in de zin van het Financieel Reglement, zijn eigen jaarrekening moet vaststellen, die wordt opgesteld overeenkomstig de door de rekenplichtige van de Commissie vastgestelde boekhoudregels (boekhoudregels van de Europese Unie) op basis van de internationale standaarden voor overheidsboekhouding, die uiteindelijk in die van de Unie worden geconsolideerd; 1. merkt op dat de begroting van het Comité onder MFK-rubriek 7, “Europees openbaar bestuur” (“rubriek 7”) valt, die in 2023 in totaal 12,3 miljard EUR bedroeg, oftewel 6,4 % van de begrotingsuitgaven van de Unie; merkt op dat de begroting van het Comité in 2023 0,95 % van de kredieten van MFK-rubriek 7 uitmaakt; 2. neemt er nota van dat de Europese Rekenkamer (de “Rekenkamer”) in haar jaarverslag (het “verslag van de Rekenkamer”) over het begrotingsjaar 2023 een steekproef van 70 verrichtingen onder rubriek 7 heeft onderzocht, waarvan er 21 (30 %) fouten bevatten; merkt voorts op dat de Rekenkamer vijf van deze fouten heeft gekwantificeerd en daarbij een foutenpercentage onder de materialiteitsdrempel heeft geschat; 3. neemt nota van de opmerking in het verslag van de Rekenkamer dat de administratieve uitgaven ook uitgaven voor personele middelen, met inbegrip van pensioenen, omvatten, die in 2023 goed waren voor zo’n 70 % van de totale administratieve uitgaven, en uitgaven voor gebouwen, uitrusting, energieverbruik, communicatie en informatietechnologie; is ingenomen met het hernieuwde advies van de Rekenkamer dat administratieve uitgaven over het algemeen een laag risico met zich meebrengen; 4. verneemt met spijt uit het verslag van de Rekenkamer haar oordeel over een transactie van het Comité in 2023, waarin de Rekenkamer stelt dat de tienjarige looptijd van een contract voor het onderhoud van gebouwen niet voldoende gerechtvaardigd was; Begrotings- en financieel beheer 5. maakt uit het jaarlijks activiteitenverslag van het Comité voor 2023 op dat de definitieve goedgekeurde begroting van het Comité in 2023 116 675 392 EUR bedroeg, met inbegrip van gewijzigde begroting nr. 4/2023 (salaris en energie), wat neerkomt op een stijging van 6 698 534 EUR (d.w.z. + 6,10 %) ten opzichte van 2022; is verheugd dat het begrotingsuitvoeringspercentage van het Comité met betrekking tot de vastleggingskredieten voor het lopende jaar is gestegen van 99,20 % in 2022 naar 99,9 % in 2023, en dat het uitvoeringspercentage van de betalingskredieten voor het lopende jaar is gestegen van 88 % in 2022 naar 91,20 % in 2023; is er voorts mee ingenomen dat het uitvoeringspercentage van C8-kredieten is gestegen van 81,60 % in 2022 naar 85 % in 2023; is van mening dat deze hoge uitvoeringspercentages enerzijds een teken zijn van goed budgettair en financieel beheer door het Comité dankzij versterkt toezicht op de uitvoering van de begroting, tijdige begrotingsprognoses en herschikking van middelen om in te spelen op onvoorziene gebeurtenissen, maar er anderzijds ook op kunnen wijzen dat het Comité extra middelen nodig heeft; verzoekt de Commissie en de begrotingsautoriteit hiermee in het kader van de begrotingsprocedure rekening te houden; 6. merkt op dat het Comité in de loop van 2023 31 overschrijvingen heeft uitgevoerd voor een totaalbedrag van 2,84 miljoen EUR, waarvan 25 interne overschrijvingen voor een totaalbedrag van 0,98 miljoen EUR en zes externe overschrijvingen voor een totaalbedrag van 1,86 miljoen EUR, waarvan ongeveer 0,8 miljoen EUR is overgeschreven naar begrotingsonderdelen die betrekking hebben op door de hoge inflatie/indexering getroffen contracten; merkt op dat de gevolgen van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne in 2023 bleven drukken op de begroting van het Comité; merkt in dit verband op dat het Comité het zwaarst werd getroffen door de hoge inflatie, direct dan wel indirect, op gebieden als reiskosten (dienstreizen), energie, huur van gebouwen, onderhoudscontracten, bouwprojecten, alsook papier en offsetplaten; 7. neemt nota van een stijging van circa 20 % van de betalingen voor de leden van het Comité, waarbij de betalingen in 2022 6 573 307 EUR bedroegen en in 2023 7 955 968 EUR; deze betalingen betroffen reiskosten (8 119 betalingen), reisvergoedingen (4 449 betalingen), vergoedingen voor vergaderingen met fysieke deelname (7 845 betalingen) en met deelname op afstand (152 betalingen); 8. merkt op dat de begroting voor dienstreizen (kredieten voor het lopende jaar) stabiel is gebleven, met 420 833 EUR in 2023 (tegenover 419 657 EUR in 2022) en een uitvoeringspercentage van ongeveer 80 % in 2023 (vergelijkbaar met 2022); merkt op dat de begroting voor dienstreizen van het Comité toch stabiel is gebleven ondanks een stijging van de gemiddelde reis- en verblijfkosten; dit als gevolg van een daling van 13 % van het aantal dienstreizen in 2023 ten opzichte van 2022; is ingenomen met het feit dat de vergoeding voor reis- en vergaderkosten voor het voorzitterschap van het Comité (de voorzitter en eerste vicevoorzitter), die wordt gefinancierd uit de algemene begroting voor uitgaven van de leden, tussen 2022 en 2023 is afgenomen van 71 810 EUR tot 62 268 EUR, wat neerkomt op een daling met 13 %; moedigt het Comité aan de uitgaven op dit gebied verder te rationaliseren en te verminderen en te zorgen voor een optimale toewijzing van middelen overeenkomstig de beginselen van goed financieel beheer; 9. constateert met bezorgdheid een stijging van circa 19 % van de kredieten voor vertolkingsdiensten in het lopende jaar, te weten van 3 494 miljoen EUR in 2022 tot 4 167 miljoen EUR in 2023; verzoekt het Comité toe te lichten wat de redenen voor deze stijging zijn, aangezien het Comité tegelijkertijd melding heeft gemaakt van besparingen door in 2023 gebruik te maken van vertolking op afstand; 10. merkt op dat de forfaitaire vergoeding voor vergaderingen op afstand die het Comité tot 23 juli 2023 betaalde aan zijn leden, hun plaatsvervangers, alsook aan deskundigen van rapporteurs en sprekers die worden uitgenodigd om vergaderingen op afstand of hybride vergaderingen bij te wonen, 200 EUR bedroeg; merkt voorts op dat op die datum nieuwe regels ter zake in werking zijn getreden, waarbij de forfaitaire vergoeding voor vergaderingen op afstand is vastgesteld op 50 % van de reguliere vergoeding voor vergaderingen, die 359 EUR bedraagt, dus op 179,50 EUR; wijst er in dit verband op dat het totale bedrag dat wordt betaald voor vergoedingen voor vergaderingen op afstand aanzienlijk is gedaald, van 1 742 000 EUR in 2021 en 489 600 EUR in 2022 tot 32 632 EUR in 2023, maar dat de totale uitgaven in verband met begrotingslijn 1004 (“Reis- en verblijfkosten, deelname aan vergaderingen en daarmee samenhangende uitgaven”) aanzienlijk zijn gestegen, van circa 6,6 miljoen EUR in 2022 tot circa 8 miljoen EUR in 2023, voornamelijk als gevolg van een sterke terugkeer naar fysieke vergaderingen in 2023 en de stijging van de reisgerelateerde prijzen na de COVID-19-pandemie; 11. uit zijn bezorgdheid over de aanzienlijke stijging van de reis- en vergadervergoedingen die aan de leden van het Comité worden betaald, van 6,6 miljoen EUR in 2022 tot 8 miljoen EUR in 2023; verzoekt het Comité een duidelijke kostenefficiëntiestrategie voor reiskosten vast te stellen, met inbegrip van meer gebruik van deelname op afstand en hybride vergaderingen om onnodige kosten en emissies te verminderen en tegelijkertijd de politieke betrokkenheid te handhaven; 12. betreurt dat de gemiddelde tijd voor het verrichten van betalingen is gestegen van 17,87 dagen in 2022 tot 21,88 dagen in 2023; begrijpt niettemin dat deze stijging het gevolg is van het feit dat het Comité in 2023 een recordaantal facturen heeft verwerkt en betaald, namelijk 5 723 ten opzichte van 4 260 in 2022; merkt in dit verband op dat het percentage handelsfacturen die het Comité langs elektronische weg heeft ontvangen, is gestegen van 68 % in 2022 tot 76 % in 2023, en in 2024 is blijven stijgen; Intern beheer, prestaties en interne controle 13. erkent dat het Comité een fundamentele rol speelt bij het leveren van een bijdrage aan de beleidsontwikkeling en besluitvorming van de Unie door de belangen van lokale en regionale overheden in de Unie te vertegenwoordigen; wijst erop dat het verslag over de prestaties van het Comité in het kader van zijn jaarlijkse operationele plan in 2023 was gebaseerd op 25 doelstellingen, waarvan aan de hand van 80 kwantitatieve indicatoren is beoordeeld in hoeverre ze zijn gerealiseerd, waarbij de streefdoelen van het overgrote deel van deze indicatoren (circa 75 %) zijn gehaald met een niveau van ten minste 90 %; 14. wijst erop dat het Comité bijdraagt aan het beleids- en besluitvormingsproces van de Unie vanuit het perspectief van de regionale en lokale overheden in de Unie en dat het een kader biedt om de samenwerking tussen het lokale, regionale, nationale en Europese niveau te verbeteren en Europa dichter bij de burgers te brengen; betreurt dat het Comité wegens begrotingsbeperkingen minder goed in staat is geweest om zijn doelstelling om de burgers dichter bij de Unie te brengen volledig te verwezenlijken, wat de toegevoegde waarde van het Comité beperkt; 15. steunt het Comité – gezien de belangrijke rol die het speelt bij het vergroten van de democratische legitimiteit van de wetgeving van de Unie door te zorgen voor een actieve coördinatie van de regionale en lokale overheden – bij zijn inspanningen om meer territoriale effectbeoordelingen (TEB's) uit te voeren, mede in overeenstemming met het eindverslag en de aanbevelingen van de Conferentie over de toekomst van Europa; 16. prijst het Comité voor zijn politieke verwezenlijkingen op zijn belangrijkste prioritaire gebieden in 2023; wijst erop dat het Comité zijn opdracht vervult door middel van adviezen waarin het reageert op wetgevingsvoorstellen van de Commissie (waarover het om advies is gevraagd), initiatiefadviezen waarin het de instellingen van de Unie oproept om actie te ondernemen, en resoluties waarin het zijn standpunt over specifieke thema’s uiteenzet; stelt vast dat het Comité in 2023 53 adviezen en 6 resoluties heeft aangenomen, een daling ten opzichte van de 55 adviezen en 8 resoluties die in 2022 zijn aangenomen, hoewel de kredieten en het personeelsbestand zijn opgeschroefd; moedigt het Comité aan te blijven werken aan de verbetering van zijn prestaties en zijn doeltreffendheid; is ingenomen met de inspanningen van het Comité om hervormingsgerichte en innovatieve oplossingen in te voeren, de administratie te stroomlijnen en overlappende rollen met andere organen te voorkomen; 17. waardeert het dat het Comité in 2023 is doorgegaan met de uitvoering van maatregelen om zijn administratie te moderniseren en de kosteneffectiviteit te verbeteren in het kader van het programma “Going for IMPact”; wijst in dit verband op de vooruitgang die is geboekt bij de digitalisering en optimalisering van de workflow, de modernisering van de plannings- en verslagleggingsinstrumenten van het Comité, de oprichting van een centrale vergaderdienst en de versterking van de samenwerking met andere instellingen of organen (bijv. het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC), de Commissie, het Parlement, het Bureau voor infrastructuur en logistiek); prijst het Comité voor de uitvoering van bijna 90 % van de in 2021 gestarte vereenvoudigingsprojecten op het gebied van administratieve processen, schriftelijke procedures en (interne) juridische documenten; 18. stelt in het licht van de antwoorden van het Comité op de vragenlijst van de Commissie begrotingscontrole van het Parlement naar aanleiding van de kwijting voor de begroting 2023 (de “vragenlijst”) met tevredenheid vast dat het Comité er dankzij het programma “Going for IMPact” in 2023 in is geslaagd zijn doelstellingen af te stemmen op de beschikbare middelen die onder druk stonden door de inflatoire gevolgen van de oorlog in Oekraïne; prijst met name de vooruitgang die het Comité heeft geboekt bij de uitvoering van het project “Convergentie” (een op SharePoint gebaseerd instrument voor planning, rapportage, risicobeoordeling en bedrijfscontinuïteit) en het nieuwe bedrijfscontinuïteitsbeleid; 19. erkent de impact van de werkzaamheden van het Comité, met name zijn adviezen, die in 2023 gedeeltelijk werden overgenomen in resoluties, standpunten, voorstellen, verslagen, evaluaties, conclusies of trialogen van de Commissie, het Parlement of de Raad; verzoekt het Comité de instellingen van de Unie en andere begunstigden van het beleid van de Unie nuttige en relevante input te blijven leveren, zoals gegevens uit de praktijk en analyses; is ingenomen met de grotere betrokkenheid van het Comité in de gehele politieke en wetgevingscyclus van de Unie door middel van samenwerkingsovereenkomsten en actieplannen met de Commissie, het Parlement en de Europese Investeringsbank; is van mening dat leden van het Comité en het EESC moeten worden uitgenodigd voor relevante parlementaire vergaderingen over kwesties die onder hun bevoegdheid vallen; neemt ter kennis dat de leden van het Comité in 2023 tevens een ontmoeting hebben gehad met de Raad en de permanente vertegenwoordigingen en hebben deelgenomen aan de door het voorzitterschap van de Raad georganiseerde evenementen, zodat de standpunten van het Comité in de wetgeving van de Unie tot uiting komen; feliciteert het Comité met het vergroten van zijn betrokkenheid bij wetgevingstrialogen, en met name met het feit dat het in 2023 voor het eerst toegang heeft gekregen tot trialoogdocumenten; 20. verzoekt het Comité te zorgen voor een grotere betrokkenheid van regionale en lokale overheden bij de besluitvorming van de Unie door gestructureerde raadplegingsmechanismen op te zetten met regionale en lokale autoriteiten, waaronder parlementen, gemeentebesturen en lokale maatschappelijke organisaties, alvorens adviezen uit te brengen; dringt er bij het Comité op aan te pleiten voor een verplicht raadplegingsproces over wetgevingsaangelegenheden die aanzienlijke gevolgen hebben voor de regionale ontwikkeling en het cohesiebeleid; 21. merkt met betrekking tot het nieuwe internecontrolekader op dat het Comité vanaf 2023 een nieuwe methode voor controles achteraf heeft ingevoerd om de aanpak te vereenvoudigen en af te stemmen op de praktijk van de andere instellingen van de Unie, waarbij de controles achteraf nu gecentraliseerd en niet langer gedecentraliseerd gebeuren; merkt op dat de controles achteraf in 2023 gericht waren op het basissalaris en de gewerkte tijd, waarbij 55 dossiers werden geverifieerd, en dat de statistische schatting van het foutenpercentage bij de referentiepopulatie 0 % bedroeg; merkt voorts op dat het Comité zijn exercitie voor betere naleving en grotere doeltreffendheid in 2023 nogmaals heeft doorgevoerd om te beoordelen in hoeverre het Comité bepaalde internecontrolenormen naleeft en deze doeltreffend uitvoert; prijst het Comité naar aanleiding van een melding over verbetering op dit gebied ten opzichte van de resultaten van de exercitie van 2022; moedigt het Comité aan zich te blijven inspannen om het nalevingsniveau en de doeltreffendheid van de bestaande internecontrolemaatregelen verder te verbeteren; stelt met betrekking tot het nieuwe beleid inzake gevoelige posten met tevredenheid vast dat het Comité in 2023 een screening heeft uitgevoerd om het risiconiveau van elke post en dus het gevoeligheidsniveau ervan vast te stellen, alsook de nodige maatregelen om die risico’s te beperken; 22. neemt ter kennis dat het Comité in 2023 twee nieuwe controles heeft uitgevoerd: een over de conformiteit van verschillende functies (bijv. risicobeheer, planning, controlesysteem) met de wetgeving inzake gegevensbescherming en een over de prestaties van de IT-organisatie in gezamenlijke diensten (het nieuwe gezamenlijke directoraat Innovatie en IT van het Comité en het EESC); merkt op dat naar aanleiding van elk van deze controles 11 aanbevelingen zijn gedaan, waarvan zeven als zeer belangrijk werden beschouwd; merkt voorts op dat naar aanleiding van de in 2022 gestarte controle van het beheer van de vacante posten tien aanbevelingen zijn gedaan, waarvan er drie zeer belangrijk waren; roept het Comité ertoe op om zo spoedig mogelijk uitvoering te geven aan de lopende aanbevelingen en om de kwijtingsautoriteit op de hoogte te houden van de vooruitgang op dit gebied; Personele middelen, gelijkheid en welzijn van het personeel 23. merkt op dat het Comité eind 2023 in totaal 559 personeelsleden telde (gedetacheerde nationale deskundigen, interimpersoneel, personeelsleden intra muros en stagiairs uitgezonderd), tegenover 533 personeelsleden in 2022; stelt vast dat het Comité eind 2023 74 arbeidscontractanten in dienst had, tegenover 56 arbeidscontractanten in 2022, en 96 tijdelijke functionarissen, tegenover 89 tijdelijke functionarissen in 2022, en dat daarbij 21 arbeidscontractanten een contract voor onbepaalde tijd hadden, 53 arbeidscontractanten een contract voor bepaalde tijd, 53 tijdelijke functionarissen een vaste functie bekleedden met een contract voor bepaalde tijd, 50 tijdelijke functionarissen een contract voor onbepaalde tijd hadden en drie tijdelijke functionarissen een tijdelijke functie bekleedden (in twee gevallen met een contract voor onbepaalde tijd en in het geval van de secretaris-generaal met een contract met een vaste duur van vijf jaar); merkt voorts op dat het Comité vijf uitzendkrachten en 12 externe personeelsleden in dienst had die, met uitzondering van de externe dienstverleners op het gebied van logistiek en IT, ter plaatse werkzaam waren; hoopt dat er een goede reden is voor de uitbreiding van het personeelsbestand; stelt vast dat de bezettingsgraad van de posten in de personeelsformatie in 2023 98 % bedroeg (een stijging ten opzichte van 96 % in 2022) en dat het personeelsverloop 6,6 % bedroeg (een daling ten opzichte van 10,80 % in 2022); 24. stelt vast dat het Comité steeds afhankelijker wordt van arbeidscontractanten en tijdelijke functionarissen (tot 26 % van de personeelsleden van het Comité); maakt uit de vragenlijst op dat deze afhankelijkheid met name wordt veroorzaakt door het feit dat er sinds 2018 geen EPSO-reservelijsten meer zijn voor generalistische administrateursprofielen; is bezorgd dat de stabiliteit op lange termijn en de continuïteit van de werkzaamheden van het Comité worden bedreigd door gebrek aan aantrekkelijkheid van de aangeboden contracten voor bepaalde tijd; onderstreept dat vaste personeelsleden belangrijk zijn om vaardigheden, de continuïteit en een productieve werkomgeving te behouden; merkt op dat het Comité in 2024 een intern vergelijkend onderzoek voor breed inzetbare personeelsleden heeft georganiseerd in vijf rangen (AST/SC1, AST1, AST3, AD5 en AD7); steunt het Comité bij zijn inspanningen om deze uitdagingen het hoofd te bieden; verzoekt het Comité aan de kwijtingsautoriteit verslag uit te brengen over de in 2024 georganiseerde vergelijkende onderzoeken; 25. merkt op dat het Comité eind 2023 56,9 % vrouwen en 43,1 % mannen in dienst had; betreurt dat het Comité nog geen gendergelijkheid in leidinggevende functies heeft bereikt, maar erkent de aanzienlijke vooruitgang die is geboekt in het kader van de vijfjarige strategie en actieplan voor diversiteit en inclusie van het Comité voor 2022-2026, waaronder een duidelijke stijging van het percentage vrouwen in hogere managementfuncties van 37,5 % in 2022 tot 44,4 % in 2023; beveelt maatregelen aan om de inclusiviteit in vacatures te vergroten en een grotere participatie van vrouwen in hogere managementfuncties en middenkaderfuncties aan te moedigen, onder andere door te zorgen voor doelstellingen inzake genderevenwicht, een evenwichtige vertegenwoordiging in jury’s, gerichte opleidingsmogelijkheden voor vrouwelijke personeelsleden die een leidinggevende functie ambiëren en de bevordering van flexibelere werkregelingen; moedigt het Comité aan zich te blijven inspannen om een genderevenwicht te realiseren en verlangt in dit verband dat de lidstaten voor benoemingen van leden van het Comité zowel een mannelijke als een vrouwelijke kandidaat voordragen, teneinde de vertegenwoordiging op alle niveaus te verbeteren; 26. neemt ter kennis dat het Comité, naar aanleiding van een in 2022 gestart proefproject inzake een hybride werkregeling en een enquête naar de tevredenheid van het personeel, op 1 januari 2024 een besluit heeft genomen dat voorziet in een hybride werkregeling en een gepersonaliseerd weekrooster voor elk personeelslid, alsook in de mogelijkheid om maximaal 60 % van de werktijd thuis te werken (behalve voor personeelscategorieën die onverenigbaar zijn met telewerken) en maximaal 15 dagen per jaar buiten de standplaats te werken; erkent dat deze maatregelen tot doel hebben het evenwicht tussen werk en privéleven te verbeteren en tegelijkertijd de operationele efficiëntie en de tevredenheid van het personeel te handhaven; 27. stelt met tevredenheid vast dat de hybride werkregeling van het Comité een positief effect heeft gehad op kortstondig ziekteverlof, waarbij: – het aantal personeelsleden zonder ziekteverlof is gestegen van 71 (12 % van alle personeelsleden) in 2018 tot 211 (36 % van alle personeelsleden) in 2023; – het aantal personeelsleden met ziekteverlof van minder dan zeven dagen daalde van 257 (46 % van alle personeelsleden) in 2018 tot 201 (35 % van alle personeelsleden) in 2023, en – het aantal personeelsleden met ziekteverlof voor een periode tussen 7,5 en 21 dagen daalde van 140 (25 % van alle personeelsleden) in 2018 tot 92 (16 % van alle personeelsleden) in 2023; verzoekt het Comité de impact van de nieuwe werkregeling te monitoren en dit onderwerp ook weer op te nemen in de komende enquêtes over tevredenheid van het personeel; stelt met tevredenheid vast dat 90,25 % van de deelnemers aan de personeelsenquête van december 2022 en 82 % van de leidinggevenden heeft aangegeven tevreden te zijn met deze flexibele regelingen; 28. merkt met bezorgdheid op dat het Comité in 2023 melding heeft gemaakt van 18 gevallen van burn-out, wat neerkomt op een stijging ten opzichte van 16 gevallen in 2022; onderstreept dat burn-out een aanzienlijke sociale en professionele impact heeft op het welzijn en de prestaties van het personeel; merkt voorts op dat het Comité door een gepersonaliseerde follow-up van langdurig ziekteverlof er in 2023 in is geslaagd 16 personeelsleden te laten re-integreren na een langdurige afwezigheid als gevolg van een burn-out; is ingenomen met de preventieve maatregelen die het Comité heeft genomen om psychosociale risico’s en burn-out te verminderen; waardeert in dit verband de proactieve aanpak van de medische dienst, en de bewustmakingsconferenties, opleidingen en cursussen die door het Comité zijn georganiseerd; benadrukt echter dat de inspanningen om de onderliggende oorzaken van burn-out aan te pakken en een gezondere werkomgeving te bevorderen, verder moeten worden opgevoerd; 29. merkt op dat het Comité in 2023 overeenkomstig zijn besluit van 26 april 2021 betreffende de bescherming van de waardigheid op het werk, conflictbeheer en bestrijding van intimidatie, met name door middel van specifieke richtsnoeren, interne communicatie en de organisatie van verschillende informatiesessies voor personeel en managers, is blijven werken aan de bewustwording van de maatregelen die zijn genomen om intimidatie op het werk te voorkomen en te bestrijden; is er met name mee ingenomen dat in 2023 vijf opleidingssessies zijn georganiseerd over het voorkomen van psychologische en seksuele intimidatie en “respect en waardigheid voor een goed presterend team”, en beveelt aan om dit initiatief voort te zetten; stelt voorts met tevredenheid vast dat er in de loop van het jaar geen nieuwe, lopende of afgesloten zaken met betrekking tot seksuele intimidatie zijn gemeld; 30. prijst het Comité voor de maatregelen die het in 2023 heeft genomen in verband met de integratie van personen met een handicap, zoals het toegankelijk maken van de gebouwen van het Comité voor personen met beperkte mobiliteit en het waarborgen dat alle vacatures toegankelijk zijn voor kandidaten met een handicap; 31. stelt vast dat het Comité in 2023 personeel in dienst had dat alle nationaliteiten van de Unie vertegenwoordigde (en één personeelslid met de Oekraïense nationaliteit), en dat sommige nationaliteiten oververtegenwoordigd waren (bijv. Belgen); is ingenomen met de extra inspanningen van het Comité om de geografische spreiding onder het personeel in evenwicht te brengen door zich te richten op een breder publiek en op zijn website en sociale media oproepen te plaatsen tot het indienen van blijken van belangstelling voor arbeidscontractanten en tijdelijke functionarissen; betreurt het aanhoudende gebrek aan geografisch evenwicht binnen het personeel van het Comité, waarbij bepaalde nationaliteiten oververtegenwoordigd blijven in vergelijking met andere; moedigt het Comité aan zijn inspanningen op te voeren om tot een evenwichtigere geografische spreiding te komen, met name op managementniveau; verzoekt het Comité de kwijtingsautoriteit op de hoogte te houden van de resultaten van dit type activiteiten; 32. is verheugd dat het Stagebureau van het Comité in april 2023 voor de tweede keer op rij heeft deelgenomen aan de bijeenkomst “Kansen voor jonge Roma”; prijst het initiatief om de stageregeling van het Comité te presenteren aan jonge en gemotiveerde Roma- en niet-Roma-deelnemers, waaruit een sterke inzet blijkt om inclusiviteit, diversiteit en gelijke kansen te bevorderen; moedigt de voortzetting en uitbreiding van dergelijke initiatieven aan om ondervertegenwoordigde gemeenschappen verder te betrekken en een inclusievere Europese beroepsbevolking te bevorderen; 33. is verheugd over de vooruitgang die is geboekt op het gebied van genderevenwicht in het management, daar het percentage vrouwen is toegenomen in zowel middenkaderfuncties (van 29,7 % in 2022 tot 32,5 % in 2023) als hogere managementfuncties (van 37,5 % in 2022 tot 44,4 % in 2023); Ethisch kader en transparantie 34. is ingenomen met de werkzaamheden die het Comité in 2023 heeft verricht om ethische regels en praktijken te consolideren in één ethisch rechtskader (Besluit nr. 157/2023), dat onder meer betrekking heeft op tuchtprocedures, waardigheid op het werk, conflictbeheersing, de bestrijding van intimidatie, externe activiteiten en klokkenluiders; merkt op dat deze werkzaamheden hebben geresulteerd in een besluit (Besluit nr. 157/2023) dat het resultaat was van uitgebreid overleg met verschillende belanghebbenden, alsook een follow-up van een interne enquête over ethisch bewustzijn van het personeel en de tenuitvoerlegging van een aanbeveling uit een interne controle over dat onderwerp; prijst het Comité voor het feit dat het in 2023 opleidingen over ethiek, integriteit en respect en waardigheid op het werk is blijven aanbieden aan verschillende groepen personeelsleden, variërend van nieuwkomers, leidinggevenden en personeel in het algemeen; 35. merkt op dat het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) in 2023 twee zaken heeft behandeld: één zaak over vermeende externe winstgevende activiteiten van een lid van het Comité en een andere zaak over beschuldigingen van recidive bij ongeoorloofde externe activiteiten door een personeelslid; merkt op dat er in het eerste geval geen OLAF-onderzoek is geopend wegens gebrek aan evenredigheid tussen de middelen die nodig zijn om een onderzoek uit te voeren en de verwachte resultaten, waarbij het Comité tevens van mening was dat er geen sprake was van belangenconflicten omdat de leden van het Comité geen bezoldiging van de Unie ontvangen, noch verplicht zijn om opgave te doen van beroepsactiviteiten waarvoor zij kunnen worden betaald op grond van lokale of regionale mandaten die zij vervullen; merkt met betrekking tot de tweede zaak op dat OLAF een onderzoek heeft geopend dat werd afgesloten met twee aanbevelingen, die het Comité ten uitvoer heeft gelegd door een tuchtprocedure in te leiden tegen het betrokken personeelslid en door de winst terug te vorderen die deze persoon had verkregen uit ongeoorloofde nevenactiviteiten; herinnert eraan dat de in 2022 gesloten zaak naar aanleiding van beschuldigingen van financiële wanpraktijken, intimidatie en wanbeheer in een gezamenlijke dienst van het Comité en het EESC ertoe heeft geleid dat er een oefening in conflictbeheersing is gehouden waaraan de betrokken personen hebben deelgenomen, en dat een actieplan met vijf punten is opgesteld; stelt met tevredenheid vast dat uit het follow-upverslag van het Comité naar aanleiding van het kwijtingsbesluit van het Parlement over de uitvoering van de begroting van het Comité in 2022 blijkt dat dit actieplan eind 2023 volledig was uitgevoerd; 36. herinnert eraan dat het Comité regeling nr. 6/2023 van 4 juli 2023 heeft aangenomen tot vaststelling van op ambtsdragende leden en rapporteurs gerichte transparantiemaatregelen; prijst het Comité in dit verband voor het feit dat het zich op 1 januari 2024 formeel heeft aangesloten bij het transparantieregister van de EU; 37. dringt er bij het Comité op aan de opsporing en preventie van belangenconflicten te verbeteren door een verplichte afkoelingsperiode voor vertrekkende leden in te voeren voordat zij lobby- of adviesfuncties kunnen vervullen waarbij instellingen van de Unie betrokken zijn; dringt aan op spontane bekendmaking telkens wanneer leden van het Comité besluiten zich wegens belangenconflicten terug te trekken; 38. is ingenomen met de hernieuwde inspanningen van het Comité in 2023 op het gebied van opsporing en preventie van belangenconflicten; merkt op dat het Comité in zijn Besluit nr. 157/2023 het begrip “belangenconflicten” heeft gedefinieerd en een mechanisme heeft ingevoerd om deze op te sporen en te voorkomen, waarbij personeelsleden moeten aangeven of zij zich al dan niet in een belangenconflict bevinden (potentieel of mogelijk) en daartoe op verschillende belangrijke momenten van hun loopbaan of beroepsactiviteiten een formulier invullen; maakt met tevredenheid uit de vragenlijst op dat de jaarlijkse informatie over de beroepsactiviteiten van voormalige hoge ambtenaren op transparante wijze op de website van het Comité wordt gepubliceerd; merkt op dat het Comité in 2023 geen belangenconflicten heeft vastgesteld die een follow-up door de administratie zouden hebben vereist; 39. merkt op dat er in 2023 geen gevallen van klokkenluiden aan het Comité zijn gemeld, met uitzondering van informatie van OLAF over een klokkenluiderszaak tegen een personeelslid van het Comité die uiteindelijk door OLAF is geseponeerd; merkt op dat het Comité in 2023 geen nieuwe maatregelen met betrekking tot klokkenluiden heeft vastgesteld en zich heeft gebaseerd op de maatregelen die sinds 2015 van kracht zijn, en deze is blijven bevorderen door middel van cursussen en bewustmaking op het gebied van ethiek; is voorstander van regelmatige verplichte opleidingen ethiek, zowel voor het personeel als voor het management; 40. merkt op dat het Comité beschikt over een reeks fraudebestrijdingsmaatregelen en -acties die van toepassing zijn op zijn leden en zijn personeel, en die door verschillende diensten worden uitgevoerd; merkt op dat er in 2023 geen fraudebestrijdingsstrategie bestond, ondanks de verzoeken van het Parlement hierom in eerdere kwijtingsresoluties; stelt met voldoening vast dat het Comité, zoals aanbevolen door het Parlement en zoals vermeld in de vragenlijst, vastbesloten is de bestaande fraudebestrijdingsmaatregelen verder te versterken door in 2025 een fraudebestrijdingsstrategie vast te stellen; moedigt het Comité aan om in het kader van die strategie regelmatige en verplichte opleidingen op het gebied van fraudebestrijding aan te bieden; verzoekt het Comité de kwijtingsautoriteit hierover op de hoogte te houden; Digitalisering, cyberbeveiliging en gegevensbescherming 41. merkt op dat de gecombineerde IT-begroting van het Comité en het EESC in 2023 12,7 miljoen EUR bedroeg, tegenover 11,712 miljoen EUR in 2022, d.w.z. een stijging van 8,40 %, waarbij in 2023 350 000 EUR uit deze begroting werd betaald voor cyberbeveiliging; 42. is ingenomen met de nieuwe “Digitale strategie 2024-2026” van het Comité, die eind 2023 is goedgekeurd; prijst het Comité in dit verband voor de vooruitgang op het gebied van digitalisering die het in 2023 op verschillende gebieden heeft geboekt, zoals de administratieve processen (met inbegrip van personeelsselectie), aanbestedingen en vertolking; verzoekt het Comité de inspanningen op het gebied van digitale transformatie te versnellen door te zorgen voor de volledige invoering van elektronische workflows, elektronische handtekeningen en digitale casemanagementinstrumenten tegen 2026, door de op papier gebaseerde processen te verminderen in overeenstemming met de duurzaamheidsverbintenissen en door over te stappen op een papierlozer administratie; 43. stelt met tevredenheid vast dat 90 % van de projecten voor vereenvoudiging door digitalisering in het kader van het initiatief “Going for impact” eind 2023 volledig waren uitgevoerd; merkt voorts op dat meer efficiëntie is bereikt dankzij een IT-project waarbij de beste tool voor het elektronisch beheer van werkstromen op basis van formules is bepaald en een begin is gemaakt met het vereenvoudigen en digitaliseren van veel van de processen van het Comité met behulp van Microsoft 365-tools; stelt met tevredenheid vast dat het Comité voor het tekenen van contracten gebruikmaakt van aanbestedingsmodules zoals e-Tendering, e-Notices, e-Submission, MyWorkplace en de in 2023 ingevoerde gekwalificeerde elektronische handtekening; is ingenomen met de goedkeuring door het Comité van interne richtsnoeren voor het gebruik van artificiële intelligentie, die de basis leggen voor mogelijke toekomstige oplossingen, en moedigt de invoering aan van regelmatige verplichte opleidingen over een veilig gebruik van artificiële intelligentie; 44. merkt voorts op dat de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming (EDPS) in 2023 geen enkel onderzoek heeft ingesteld naar de verwerking van persoonsgegevens door het Comité; merkt op dat de EDPS in 2023 een algemene vragenlijst heeft doen uitgaan over de benoeming en positie van de functionaris voor gegevensbescherming (DPO), die door de DPO van het Comité is beantwoord; 45. stelt vast dat het Comité in 2023 niet te maken heeft gehad met cyberaanvallen, met uitzondering van enkele denial of service-aanvallen op de extern gehoste website van het Comité; maakt uit de vragenlijst op dat het Comité beschikt over tools en strategieën om bedreigingen in real time te monitoren en kwetsbaarheden in zijn systemen in kaart te brengen; prijst het Comité voor de naleving van normen inzake risicobeoordelingen op het gebied van cyberbeveiliging en voor de invoering van een systeem dat berust op plannen voor het reageren op incidenten, herstelmaatregelen en geleerde lessen; stelt met tevredenheid vast dat het Comité en het EESC het NIST-cyberbeveiligingskader hebben goedgekeurd, waarin in 2023 de nadruk ligt op de volgende beginselen: “beschermen” en “opsporen”; moedigt het Comité aan het cyberbeveiligingsbewustzijn van zijn leden en personeel te vergroten, regelmatig risicobeoordelingen van zijn IT-infrastructuur uit te voeren en voor regelmatige audits en tests van zijn cyberdefensie te zorgen; Gebouwen 46. merkt op dat de begroting van het Comité (kredieten voor het lopende jaar) in 2023 18,594 miljoen EUR bedroeg (tegenover 18,930 miljoen EUR in 2022), met een uitvoeringspercentage van de betalingen van 93,70 % (tegenover 82,60 % in 2022); stelt met tevredenheid vast dat de B68- en TRE74-gebouwen in 2022 zijn ingeruild voor het VMA-gebouw, waardoor besparingen zijn gerealiseerd als gevolg van de lagere huurkosten van het volledige VMA-gebouw in 2023; 47. stelt vast dat de renovatiewerkzaamheden van het VMA-gebouw (derde tot negende verdieping) in 2023 zijn voortgezet; wijst voorts op een laag uitvoeringspercentage van de C8-kredieten (overgedragen van 2022 naar 2023), te weten 18,90 %, waarbij dit bedrag is besteed aan de inrichting van het VMA-gebouw; aanvaardt de verklaring van het Comité voor dit lage percentage, namelijk dat de aannemer er niet in is geslaagd delen van de renovatiewerkzaamheden in het VMA-gebouw af te ronden; herhaalt zijn verzoek aan het Comité om de kwijtingsautoriteit een update te verstrekken over het rendement van de investeringen in verband met de slimme technologieën die in het VMA-gebouw zijn geïnstalleerd; 48. is ingenomen met de toezegging van het Comité en het EESC om het beginsel “design for all” structureel toe te passen op hun infrastructuur en om de toegankelijkheid van hun gebouwen reeds vanaf het ontwerp te waarborgen; merkt op dat de Comités verschillende maatregelen hebben genomen om ervoor te zorgen dat hun gebouwen toegankelijk zijn voor mensen met verschillende soorten handicaps (rolstoelgebruikers, blinden en slechtzienden, doven, ouderen met spier- of vasculaire problemen); Milieu en duurzaamheid 49. stelt vast dat het Comité in 2023 verscheidene groene praktijken is blijven toepassen, zoals het gebruik van innovatieve energie-efficiënte bouwinstallaties, de aankoop van 100 % groene elektriciteit, de vervanging van papierloze werkstromen door digitale handtekeningen, de toepassing van milieucriteria in alle aanbestedingsprocedures (met aangepaste groene criteria voor aanbestedingen van meer dan 60 000 EUR), de nadruk op afvalvermindering en verhoging van het recyclingpercentage, de uitvoering van maatregelen voor duurzamer reizen door het personeel, waaronder financiële bijdragen van het Comité aan de openbaarvervoerkosten van zijn personeel, het gebruik van volledige vertolking op afstand voor statutaire vergaderingen, en andere energiebesparende maatregelen; maakt met tevredenheid uit de vragenlijst op dat de koolstofemissies in verband met de activiteiten van de administratie van het Comité met 18 % zijn verminderd ten opzichte van 2019; 50. maakt met tevredenheid uit de vragenlijst op dat het energieverbruik van het Comité dankzij zijn energiebesparingsmaatregelen in 2023 met naar schatting 3,4 % is gedaald ten opzichte van 2022, wat neerkomt op een financiële winst van 64 240 EUR; feliciteert de Comités met het feit dat zij op alle gebieden (elektriciteit, gas, water, afval, afvalscheiding, kantoorpapier, CO 2 -uitstoot) meer bereikt hebben dan de EMAS-doelstellingen voor 2021-2025; Interinstitutionele samenwerking 51. is ingenomen met de budgettaire en administratieve besparingen die zijn gerealiseerd door interinstitutionele samenwerking, met name de nauwe samenwerking op administratief niveau met het EESC, waarmee het Comité gebouwen en gezamenlijke diensten deelt op het gebied van vertaling, infrastructuur, logistiek en IT; deze gezamenlijke diensten telden in 2023 470 personeelsleden en beide instellingen hebben hier circa 60 miljoen EUR in gestopt (salarisgerelateerde uitgaven uitgezonderd); stelt met tevredenheid vast dat het Comité zijn samenwerking met het EESC verder heeft uitgebreid door gebruik te maken van aanvullende synergieën door middel van gezamenlijke medische diensten, een gezamenlijk centraal gegevensbeschermingsregister en gezamenlijke verwerkingsactiviteiten op basis van de regeling voor gezamenlijke verwerkingsverantwoordelijkheid die het Comité en het EESC in 2023 hebben ondertekend; verzoekt het Comité nogmaals deze samenwerking op andere gebieden voort te zetten en uit te breiden om dubbel werk te voorkomen en de exploitatiekosten van de diensten die beschikbaar zijn in de gebouwen die door het Comité en het EESC worden gedeeld, verder te rationaliseren; verzoekt het Comité en het EESC na te gaan of het mogelijk is om één administratie op te zetten voor hun gezamenlijke diensten, met afzonderlijke directoraten of eenheden voor de diensten die zich bezighouden met aangelegenheden die verband houden met hun specifieke en onafhankelijke mandaten; moedigt het Comité en het EESC aan hun samenwerking en synergieën verder uit te breiden; 52. is ingenomen met het streven van het Comité naar synergieën door diensten van andere instellingen aan te kopen via dienstenniveauovereenkomsten en door deel te nemen aan interinstitutionele coördinatieorganen en interinstitutionele aanbestedingsprocedures; is ingenomen met de efficiëntieverbeteringen met betrekking tot de mededeling inzake de Europese verkiezingen van 2024, waarover het Comité in de vragenlijst verslag heeft uitgebracht; stelt vast dat deze verbeteringen mogelijk waren omdat het Comité in februari 2024 met het Parlement een memorandum van overeenstemming en in mei 2024 een nieuwe samenwerkingsovereenkomst heeft ondertekend; merkt voorts op dat de samenwerkingsovereenkomst ook betrekking had op samenwerking op politiek en administratief niveau tussen de twee instellingen; 53. verzoekt het Comité zijn samenwerking met het Parlement en de Commissie te verdiepen door een gestructureerde jaarlijkse dialoog tussen vertegenwoordigers van het Comité en de wetgevers van de Unie tot stand te brengen over belangrijke wetgevingsdossiers die van invloed zijn op regionale ontwikkeling, klimaatbeleid en sociale cohesie; dringt er bij het Comité op aan gezamenlijke initiatieven met de Commissie regionale ontwikkeling (REGI) en de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid (ENVI) van het Parlement te onderzoeken om duurzame regionale investeringen te bevorderen; 54. merkt op dat het Comité (tegen een jaarlijkse vergoeding) samenwerkt met de Commissie bij de behandeling van hr-vraagstukken en het gebruik van verschillende IT-platforms voor financieel beheer en personeelszaken; stelt voorts vast dat het Comité zijn zittingen in de gebouwen van het Parlement en de Commissie houdt vanwege het gebrek aan capaciteit in zijn eigen vergaderzalen, en vertolkingsdiensten betrekt van deze twee instellingen; 55. is verheugd dat de samenwerkingsovereenkomst tussen het Comité en het Parlement in 2023 is herzien met het oog op de definitieve ondertekening ervan in 2024; steunt de samenwerking van het Comité met verschillende parlementaire commissies, interfractiewerkgroepen en directoraten-generaal van het Parlement en acht het van essentieel belang dat leden van het Comité en het EESC regelmatig en systematisch worden uitgenodigd voor relevante parlementaire uitwisselingen, met inbegrip van commissievergaderingen, over kwesties die zij behandelen; Communicatie 56. stelt vast dat de communicatieactiviteiten van het Comité gericht zijn op betrekkingen met de pers, de organisatie van evenementen en digitale inhoud en sociale media, en dat de totale begroting (kredieten voor het lopende jaar) daarvoor in 2023 circa 2,8 miljoen EUR bedroeg; betreurt het zeer lage uitvoeringspercentage van de betalingen op deze gebieden (variërend van 24,70 % tot 48,20 %); wijst niettemin op een hoog uitvoeringspercentage met betrekking tot C8-kredieten (overgedragen van 2022 naar 2023) van 98 % tot 100 %; dringt er bij het Comité op aan maatregelen te nemen om zijn begrotingsplanning met betrekking tot communicatiegerelateerde begrotingsposten te verbeteren; 57. neemt met tevredenheid kennis van de resultaten die het Comité heeft geboekt bij het bevorderen van het beleid en de programma’s van de Unie op lokaal en regionaal niveau en bij het vergroten van het bereik van zijn advieswerkzaamheden en van zijn zichtbaarheid en impact; merkt op dat de communicatiestrategie van het Comité erop gericht is zijn institutionele en politieke profiel als spreekbuis van de regio’s, steden, dorpen en gemeenten van de Unie te versterken en tegelijkertijd de aandacht te vestigen op de essentiële bijdragen van zijn leden om het beleid van de Unie nader tot de burger te brengen en de betrokkenheid op lokaal en regionaal niveau te bevorderen; neemt in dit verband kennis van de communicatieactiviteiten van het Comité in 2023 op gebieden als: – cohesie (bijv. de campagne “Bevordering van cohesie als fundamentele waarde van de Unie” in het kader van de EURegionsWeek met meer dan 8 000 deelnemers); – klimaatverandering (bijv. de campagne “Bouwen aan veerkrachtige en innovatieve lokale gemeenschappen”); – democratie (bijv. de campagne “Een nieuw hoofdstuk voor democratie in de EU” met 1 400 registraties voor deelname aan de 14e EuropCom-conferentie); – plattelandsontwikkeling (de conferentie op het Europese LEADER-congres 2023) in 2023; prijst het Comité voor het gestegen aantal personen dat is ingeschreven in het Europees netwerk van regionale en lokale raadsleden (van 2 307 in 2022 tot 3 000 in 2023) en voor het grotere aantal deelnemers aan het programma voor jonge gekozen politici (van 775 in 2022 tot 836 in 2023); 58. is ingenomen met de inspanningen van het Comité om regionale overheden en lokale gemeenschappen beter te bereiken, met inbegrip van de uitbreiding van het Europees netwerk van regionale en lokale raadsleden en het programma voor jonge gekozen politici; verzoekt het Comité extra middelen toe te wijzen ter ondersteuning van programma’s voor regionale capaciteitsopbouw die lokale overheden in staat stellen het beleid van de Unie beter uit te voeren; 59. stelt vast dat het Comité succesvol is op het gebied van mediabereik, zoals blijkt uit de algemene maatstaven voor 2023, bijvoorbeeld: 13 210 vermeldingen in de media, 129 % meer websitebezoekers en 11 % meer volgers; stelt vast dat het Comité op het gebied van digitale betrokkenheid zijn doelstelling voor 2023 niet heeft gehaald; stelt vast dat het Comité eind 2023 200 000 volgers had op zijn socialemediakanalen, d.w.z. 15 % meer dan in 2022, en dat 57 603 daarvan op X (voorheen Twitter) (een stijging van 5 %), 61 170 op Facebook (een stijging van 5 %), 68 613 op LinkedIn (een stijging van 31 %) en 15 392 op Instagram (een stijging van 47 %) te vinden waren; 60. maakt met tevredenheid op uit de vragenlijst dat het Comité initiatieven neemt om meer bekendheid te geven aan de specifieke maatregelen van de digitaledienstenverordening en de digitalemarktenverordening, alsook aan cyberbeveiliging en onlineveiligheid; waardeert de rol van het Comité bij het streven van de Unie naar een digitale toekomst; prijst het Comité in dit verband voor het feit dat het in 2023 een reeks digitale masterclasses heeft georganiseerd, zowel voor het personeel als voor extern publiek. Het Europees Parlement, – gezien de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 (1) , – gezien de geconsolideerde jaarrekening van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 ( COM(2024)0272 – C10‑0075/2024) (2) , – gezien het jaarlijks activiteitenverslag 2023 van de Europese Ombudsman en het verslag van het orgaan over het begrotings- en financieel beheer van het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de instellingen (3) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (4) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 314, lid 10, en de artikelen 317, 318 en 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (5) , en met name de artikelen 59, 118, 260, 261 en 262, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (6) , en met name de artikelen 59, 118, 266, 267 en 268, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0055/2025 ), 1. verleent de Europese Ombudsman kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Europese Ombudsman voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de Europese Ombudsman, de Europese Raad, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, alsook aan het Hof van Justitie van de Europese Unie, de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming en de Europese Dienst voor extern optreden, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 2. Resolutie van het Europees Parlement van 7 mei 2025 met de opmerkingen die een integrerend deel uitmaken van het besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, afdeling VIII – Europese Ombudsman ( 2024/2027(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, afdeling VIII – Europese Ombudsman, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0055/2025 ), A. overwegende dat de kwijtingsautoriteit in het kader van de kwijtingsprocedure wenst te benadrukken dat het bijzonder belangrijk is de democratische legitimiteit van de instellingen van de Unie verder te versterken door de transparantie en de verantwoordingsplicht te verbeteren en door het concept van resultaatgericht begroten en een goed personeelsbeheer toe te passen; B. overwegende dat artikel 228 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie voorziet in de verkiezing van een Europese Ombudsman door het Europees Parlement, die de bevoegdheid krijgt om kennis te nemen van klachten van burgers van de Unie of van natuurlijke of rechtspersonen met verblijfplaats of statutaire zetel in een lidstaat over gevallen van wanbeheer bij het optreden van de instellingen, organen of instanties van de Unie, met uitzondering van het Hof van Justitie van de Europese Unie bij de uitoefening van zijn gerechtelijke taak, en om die klachten te onderzoeken en ter zake verslag uit te brengen; C. overwegende dat in Verordening (EU, Euratom) 2021/1163 van het Europees Parlement van 24 juni 2021 (7) het statuut en de algemene voorwaarden voor de uitoefening van het ambt van de Europese Ombudsman (statuut van de Europese Ombudsman) worden vastgesteld; D. overwegende dat de Europese Ombudsman als orgaan (de “Ombudsman”) na de aanneming van Verordening (EU, Euratom) 2021/1163 op 21 juni 2023 zijn herziene uitvoeringsbepalingen (8) heeft goedgekeurd; 1. merkt op dat de begroting van de Ombudsman valt onder MFK-rubriek 7, “Europees openbaar bestuur”, die in 2023 in totaal 12,3 miljard EUR bedroeg, oftewel 6,4 % van de begrotingsuitgaven van de Unie; merkt op dat de begroting van de Ombudsman goed was voor 0,11 % van de kredieten van rubriek 7 van het MFK; 2. neemt er nota van dat de Europese Rekenkamer (de “Rekenkamer”) in haar jaarverslag over het begrotingsjaar 2023 (het “verslag van de Rekenkamer”) een steekproef van 70 verrichtingen onder de rubriek “Europees openbaar bestuur” heeft onderzocht, waarvan er 21 (30 %) fouten bevatten; stelt verder vast dat het foutenpercentage van vijf van die verrichtingen die de Rekenkamer kwantificeerde volgens de schattingen van de Rekenkamer onder de materialiteitsdrempel lag; stelt tevreden vast dat de Rekenkamer in haar verslag voor 2023 geen noemenswaardige kwesties met betrekking tot de Ombudsman heeft vastgesteld; 3. neemt nota van de opmerking in het verslag van de Rekenkamer dat de administratieve uitgaven ook uitgaven voor personele middelen, met inbegrip van pensioenen, omvatten, die in 2023 goed waren voor zo’n 70 % van de totale administratieve uitgaven, alsook uitgaven voor gebouwen, uitrusting, energieverbruik, communicatie en informatietechnologie; is verheugd dat de Rekenkamer, net als in de voorgaande jaren, concludeerde dat de administratieve uitgaven over het algemeen een laag risico vormen; Financieel en begrotingsbeheer 4. stelt vast dat de begroting van de Ombudsman in 2023 13 212 447 EUR bedroeg, een stijging met 990 339 EUR (oftewel 8,1 %) ten opzichte van 2022; neemt er akte van dat deze stijging volgens de antwoorden van de Ombudsman op de vragenlijst van de Commissie begrotingscontrole voor de kwijting van 2023 (de “vragenlijst”) voornamelijk het gevolg was van salarisaanpassingen en het creëren van twee nieuwe posten die nodig waren om de kernactiviteiten van de Ombudsman te versterken; 5. merkt op dat de inspanningen op het gebied van begrotingstoezicht gedurende het begrotingsjaar 2023 hebben geleid tot een uitvoeringspercentage van de begroting van 95,39 %, een daling van 1,58 % ten opzichte van 2022; merkt op dat het uitvoeringspercentage van de betalingskredieten voor het lopende jaar 97,58 % bedroeg, wat neerkomt op een stijging met 1,31 % ten opzichte van 2022, met als gevolg een daling van de automatische overdrachten van 3,73 % (of 442 209 EUR) in 2022 tot 2,42 % (of 304 550 EUR) in 2023; betreurt echter het lagere uitvoeringspercentage van de automatische overdrachten van kredieten van het voorgaande jaar, dat in 2023 73,27 % bedroeg, ten opzichte van 92,59 % in 2022; dringt in dit opzicht aan op verbetering; 6. stelt vast dat de Ombudsman in de loop van 2023 negen begrotingsoverschrijvingen heeft verricht overeenkomstig artikel 29 van het Financieel Reglement, die in totaal 241 150 EUR oftewel 1,8 % van de kredieten van dat begrotingsjaar vertegenwoordigen, ten opzichte van 2,8 % in 2022; merkt op dat die overschrijvingen nodig waren om verschillende begrotingsonderdelen te versterken, onder meer voor meubilair, beveiliging en toezicht, gebouwen, digitalisering van archieven en informatica; merkt in dat verband op dat de IT-uitgaven met 41 % zijn toegenomen, van 159 714 EUR in 2022 naar 224 698 EUR in 2023; 7. stelt voorts vast dat de gemiddelde termijn voor de uitvoering van betalingen voor het derde jaar op rij is gestegen; geeft toe dat de gemiddelde betalingstermijn ondanks de stijging van 11,35 dagen in 2021 naar 13,50 dagen in 2023 nog steeds relatief kort is en onder de wettelijke maximale betalingstermijn (30 dagen) ligt; is in dat verband verheugd dat de Ombudsman intussen een elektronisch factureringssysteem volledig heeft uitgerold om de betalingen vanaf 2024 nog efficiënter te laten verlopen; 8. stelt vast dat het Europees Parlement voor 2023 geen significante stijging van de huur en de vaste kosten van gebouwen aan de Ombudsman heeft doorgerekend, waardoor het orgaan in 2023 zijn begrotingsonderdeel voor huurkosten met 8,06 % kon verminderen en zo andere begrotingsonderdelen kon versterken; merkt echter op dat de Ombudsman voor 2024 een stijging van de uitgaven in verband met gebouwen van 170 % (oftewel 122 260 EUR) verwacht; 9. is verheugd over het feit dat de begroting voor dienstreizen van het personeel dankzij uitvoerig gebruik van videoconferentietools op beide werkplekken is gedaald van 120 000 EUR in 2022 naar 100 000 EUR in 2023; prijst de Ombudsman in dat verband omdat hij de begroting voor dienstreizen voor het vierde jaar op rij heeft verlaagd; merkt op dat de begroting voor werkbezoeken en reizen van de Ombudsman in 2023 35 000 EUR bedroeg, hetzelfde bedrag als in de voorgaande jaren (2021 en 2022); Intern beheer, prestaties en interne controle 10. stelt vast dat de Ombudsman negen kernprestatie-indicatoren (KPI’s), die bestaan uit 19 onderdelen, heeft gekoppeld aan de doelstellingen op hoog niveau van zijn strategie “Naar 2024” zoals beschreven in het jaarlijks beheersplan van de Ombudsman voor 2023; stelt vast dat 14 van die KPI-onderdelen in 2023 zijn gehaald of overschreden; 11. merkt op dat de werklast van de Ombudsman ten opzichte van het voorgaande jaar over het algemeen is gestegen, aangezien het orgaan in 2023 2 392 nieuwe klachten behandelde (2 223 in 2022), 398 onderzoeken opende (348 in 2022), waaronder 56 onderzoeken van openbaar belang (60 in 2022), 372 onderzoeken afsloot (330 in 2022) en een recordaantal van 167 klachten inzake toegang van het publiek behandelde (117 in 2022), waarvan 118 verder werden onderzocht; complimenteert de Ombudsman in dat verband met de efficiëntiewinsten in 2023 op het vlak van het terugdringen van het aantal klachten, wat is bereikt dankzij een vereenvoudigde procedure voor onderzoeken naar zaken waarbij is verzuimd om te antwoorden en het stroomlijnen van de verwerking van onderzoeken die buiten zijn mandaat vallen en van verzoeken om informatie; verzoekt de Ombudsman te werken aan gerichtere communicatie om deze kwestie in de toekomst aan te pakken; is verheugd dat de Ombudsman zich inspant om de procedure in de komende jaren verder te stroomlijnen en te vereenvoudigen; 12. prijst de Ombudsman omdat hij de tijd die nodig was om dossiers op verschillende niveaus van de procedure te behandelen, heeft verminderd, waaronder de tijd voor onderzoeken naar de ontvankelijkheid (van 16 dagen in 2022 naar 11 dagen in 2023) en de gemiddelde termijn die nodig was om zaken op het gebied van de toegang van het publiek tot documenten af te sluiten (van 46 dagen in 2022 naar 42 dagen in 2023); betreurt het echter dat onderzoeken in 2023 gemiddeld nog steeds erg lang duurden (165 dagen); toont echter begrip voor de verklaring van de Ombudsman dat dit gemiddelde beïnvloed is doordat er herhaaldelijk uitwisselingen met de betrokken instellingen hebben plaatsgevonden, waardoor verschillende onderzoeken daardoor met vertraging zijn afgesloten; 13. stelt voorts vast dat de instellingen van de Unie vaker positief hebben gereageerd op voorstellen van de Ombudsman om hun bestuur te verbeteren, met een algemeen acceptatiepercentage van 81 % in 2023 (ten opzichte van 79 % in 2022); verzoekt de Ombudsman ervoor te zorgen dat zijn bevindingen, aanbevelingen en suggesties nog meer worden nageleefd; 14. is de Ombudsman erkentelijk voor zijn inspanningen in 2023 om zijn opdracht bekender en inzichtelijker te maken; merkt in dat verband tevreden op dat het aantal klachten dat binnen het mandaat viel met 20 % is gestegen, van 740 in 2022 naar 885 in 2023, alsook dat het aandeel van dat type klachten is toegenomen, van 33 % in 2022 naar 37 % in 2023; 15. is de Ombudsman erkentelijk voor zijn inspanningen en positieve impact op het gebied van ethiek, transparantie en verantwoordingsplicht in 2023, met name als gevolg van zijn onderzoeken naar de toegang van het publiek tot documenten en naar belangenconflicten in verschillende instellingen van de Unie, agentschappen of de Europese Investeringsbank; drukt zijn waardering uit voor het speciale verslag van de Ombudsman van september 2023 over de te trage behandeling van verzoeken om toegang tot documenten door de Commissie; 16. neemt op basis van het verslag van de Ombudsman aan de kwijtingsautoriteit getiteld “Verslag over de follow-up van de kwijting voor het begrotingsjaar 2022” nota van de problemen die zijn vastgesteld op het gebied van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, met name de aanzienlijke vertragingen wanneer de Commissie verzoeken om toegang tot informatie beantwoordt, meer bepaald de vertraagde bekendmaking van de grootste ontvangers van gelden uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit door de lidstaten, wat de transparantie ondermijnt, alsook met betrekking tot de redenering op basis waarvan de Commissie het niveau voor de verlening van toegang van het publiek tot documenten in sommige gevallen heeft vastgesteld; uit bezorgdheid over het besluit van de Commissie om niet alle door de Ombudsman in dat verband gedane suggesties en oplossingsvoorstellen te aanvaarden, en herinnert aan het belang van de in samenwerking met de OESO opgestelde beginselen voor goede praktijken inzake overheidstransparantie bij het gebruik van herstelfondsen; betreurt het dat er op nationaal niveau nog steeds aanzienlijke verschillen bestaan met betrekking tot de tijdigheid en volledigheid van de informatie over eindontvangers; verzoekt de Commissie meer te doen om deze tekortkomingen aan te pakken in het kader van haar voortdurende monitoring- en controlefuncties; wijst op het belang van consistente en volledige verslaggeving door alle lidstaten om transparantie en verantwoordingsplicht te waarborgen; verzoekt de Ombudsman te blijven toezien op de inspanningen van de Commissie om transparantie en effectief toezicht op de herstel- en veerkrachtfaciliteit te waarborgen; verzoekt de Ombudsman voorts de begrotingsautoriteit op gezette tijden op de hoogte te blijven houden van de moeilijkheden die hij ondervindt bij zijn werkzaamheden met betrekking tot de transparantie en verantwoordingsplicht in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit; 17. wijst erop dat de Ombudsman in 2023, na een onderzoek op eigen initiatief waaruit bleek dat de Commissie bij een verzoek om herziening van een toegangsbesluit, bekend als een confirmatief verzoek, de wettelijk vastgestelde termijnen in 85 % van de gevallen niet haalt, er bij de Commissie op aandrong de systemische vertragingen bij de behandeling van verzoeken om toegang tot documenten onverwijld aan te pakken; roept de Commissie ertoe op de dringende aanbeveling van de Ombudsman voor een grondige herbeoordeling snel op te volgen om ervoor te zorgen dat de termijnen die zijn vastgesteld in het Unierecht, zoals Verordening (EG) nr. 1049/2001, in acht worden genomen; prijst de Ombudsman voor zijn speciaal verslag aan het Europees Parlement, waarin de instelling om formele steun wordt verzocht teneinde de Commissie ertoe te bewegen gevolg te geven aan zijn aanbeveling; herinnert eraan dat de ombudsvrouw het verslag in november 2023 heeft besproken met leden van het Europees Parlement in de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken (9) ; 18. stelt met grote bezorgdheid vast dat de Ombudsman veel klachten van burgers ontvangt over extreme vertragingen bij het verkrijgen van toegang tot opgevraagde documenten; schaart zich achter het standpunt van de Ombudsman dat vertraagde toegang in feite neerkomt op geweigerde toegang en dat administratieve processen moeten worden gestroomlijnd om ervoor te zorgen dat burgers tijdig toegang krijgen tot documenten (10) ; 19. stelt vast dat de interne controleur het kader voor risicobeheer van de Ombudsman heeft doorgelicht; merkt op dat de partijen zijn overeengekomen om uiterlijk eind 2024 een actieplan met negen punten uit te voeren; verzoekt de Ombudsman de kwijtingsautoriteit op de hoogte te stellen van de geboekte vooruitgang bij de uitvoering van dat plan; Personele middelen, gelijkheid en welzijn van het personeel 20. merkt op dat het totale personeelsbestand van de Ombudsman met 11 % is toegenomen, van 74 in 2022 naar 82 in 2023, met name door een stijging van het aantal arbeidscontractanten en tijdelijk functionarissen; stelt voorts vast dat de Ombudsman in 2023 40 ambtenaren in dienst had, tegenover 39 en 38 in respectievelijk 2022 en 2021, 33 tijdelijke functionarissen, tegenover 28 en 30 in respectievelijk 2022 en 2021, en 9 arbeidscontractanten, tegenover 7 en 6 in respectievelijk 2022 en 2021; merkt tevreden op dat het aandeel personeelsleden dat zich met de kernactiviteiten van de Ombudsman (klachten en onderzoeken) bezighoudt, gestegen is van 40,54 % in 2022 naar 42,68 % in 2023; is verheugd dat de personeelsbezettingsgraad is gestegen van 91,8 % in 2022 naar 95 % in 2023 en het verloop is gedaald van 9,9 % in 2022 naar 5,2 % in 2023; 21. betreurt het dat de post van secretaris-generaal van de Ombudsman al sinds 1 september 2022, dus meer dan twee jaar, vacant is; neemt nota van het antwoord op de vragenlijst dat de huidige ombudsvrouw heeft besloten de post vacant te laten als geste aan haar opvolgster, die eind 2024 zal worden verkozen, zodat zij over de benoeming kan beslissen; verzoekt de volgende ombudsvrouw ervoor te zorgen dat leidinggevende functies zo kort mogelijk en niet langer dan de tijd die nodig is om nieuw personeel voor die functies aan te werven, vacant blijven; 22. feliciteert de Ombudsman met de oproep tot het indienen van blijken van belangstelling voor banen (onderzoeksfunctionarissen), die in 2023 met succes is afgerond met de opstelling van een reservelijst van 19 kandidaten, waarvan er zes nog in hetzelfde jaar zijn aangenomen; stelt vast dat de Ombudsman daardoor minder tijd aan aanwervingen moest spenderen, wat vroeger wel eens voor problemen zorgde; merkt voorts op dat de Ombudsman in 2023 met behulp van EPSO drie interne vergelijkende onderzoeken organiseerde om talent uit eigen huis te behouden; erkent dat dergelijke maatregelen helpen om het orgaan efficiënter te maken; 23. merkt op dat de Ombudsman weliswaar een klein orgaan is, maar dat zijn personeel in 2023 toch uit maar liefst 19 verschillende nationaliteiten bestond als gevolg van proactieve communicatie en voorlichtingsactiviteiten, met name via sociale media en onlineplatforms om vacatures in de kijker te zetten; stelt echter met ongenoegen vast dat bepaalde nationaliteiten (bijvoorbeeld Fransen en Ieren) oververtegenwoordigd en andere (bijvoorbeeld Roemenen en Spanjaarden) ondervertegenwoordigd zijn; dringt er bij de Ombudsman op aan te blijven streven naar een evenwichtige geografische spreiding van onderdanen uit alle lidstaten bij het personeel, met name op managementniveau, door de communicatie te verbeteren, de zichtbaarheid te vergroten en de arbeidsvoorwaarden interessanter te maken om ondervertegenwoordigde nationaliteiten aan te trekken; 24. stelt vast dat de Ombudsman, wat genderevenwicht betreft, in alle personeelscategorieën meer vrouwen dan mannen in dienst heeft, met name op leidinggevend niveau, waarbij de verhouding vrouwen-mannen in 2023 dezelfde was als in 2022, namelijk 67 % vrouwen en 33 % mannen; moedigt de Ombudsman aan zich verder in te spannen om binnen het personeelsbestand een evenwichtigere gendervertegenwoordiging te bereiken; 25. stelt vast dat de Ombudsman zich inspant om het lichamelijke en geestelijke welzijn van zijn personeel op het werk te beschermen en zich focust op de versterking van de teamgeest; is in dat verband ingenomen met het resultaat van de algemene personeelsenquête uit 2023, waaruit blijkt dat 87 % van het personeel over het algemeen tevreden is en met name 95 % van de respondenten positief heeft geantwoord op de vraag of de Ombudsman aandacht heeft voor het welzijn van zijn personeel, 97 % tevreden is met de hybride en flexibele werkregelingen van de Ombudsman en 90 % tevreden is met de uitrusting en het materiaal dat hun werkgever aanbiedt om op afstand te werken; stelt met genoegen vast dat de Ombudsman in 2023 besloten heeft ergonomische stoelen aan te schaffen voor alle personeelsleden die erom vragen; 26. wijst erop dat de geringe omvang van het Bureau van de Ombudsman leidinggevenden in staat stelt de werklast van het personeel nauwlettend te volgen en de nodige aanpassingen door te voeren, zodat potentiële burn-outs vroegtijdig kunnen worden opgespoord; merkt op dat uit de personeelsenquête van 2023 bleek dat er geen problemen waren met de verdeling van de werklast of werkgerelateerde gezondheidsproblemen, en dat de medische dienst van het Europees Parlement geen melding heeft gemaakt van chronisch zieken als gevolg van burn-out; 27. stelt tevreden vast dat er in 2023 geen meldingen van intimidatie zijn geweest; is de Ombudsman erkentelijk voor zijn inspanningen met het oog op een werkomgeving die vrij is van seksuele en psychologische intimidatie, met name door middel van bewustmaking en opleidingen; stelt met voldoening vast dat uit een onderzoek uit 2023 in het kader van een interne audit van het ethisch kader is gebleken dat 90 % van het personeel op de hoogte was van het beleid en de richtsnoeren inzake alle soorten intimidatie; 28. merkt met tevredenheid op dat de Ombudsman in 2023 18 betaalde stagiairs (hetzelfde aantal als in 2022) heeft ontvangen, waarvan eentje geselecteerd was na de allereerste oproep van de Ombudsman tot het indienen van kandidaturen die gericht was op kandidaten met een handicap; wijst erop dat dit initiatief inclusiviteit en gelijke kansen bevordert doordat stagiairs de kans krijgen waardevolle ervaring op te doen bij de EU-instellingen; Ethisch kader en transparantie 29. is ingenomen met de aanhoudende inspanningen van de Ombudsman om het ethisch kader van het orgaan te versterken en bekender te maken; merkt met waardering op dat de Ombudsman in 2023 het klokkenluidersbeleid heeft herzien om potentiële klokkenluiders nog beter te beschermen, te zorgen voor een betere afstemming op de gegevensbeschermingsnormen, de vertrouwelijkheid en ondersteuning te bevorderen en bepalingen inzake de contactpersonen voor ethische kwesties op te nemen; is voorts verheugd over de volledige uitrol van het ethisch instrument van Sysper, waarmee het personeel verklaringen (van belangenconflicten en over de beroepsactiviteiten van echtgenoten/partners) kan bijwerken, en over de organisatie van een interactieve opleiding getiteld “Respect en waardigheid op het werk en onze rol als actoren, ontvangers en omstaanders”; is ingenomen met het resultaat van de algemene personeelsenquête van 2023, waaruit bleek dat het personeel goed op de hoogte was van het ethisch kader; dringt erop aan dat alle vergaderingen op hoog niveau van het Bureau van de Ombudsman met externe actoren, met inbegrip van bedrijfsentiteiten, belangengroepen en EU-agentschappen, worden bekendgemaakt om transparantie bij besluitvorming en belangenbehartiging te waarborgen; 30. merkt op dat de interne controle (verslag 22/03) van het ethisch kader van de Ombudsman in 2023 is afgerond, met zes aanbevelingen die tegen 31 december 2024 uitgevoerd moesten zijn; maakt uit de antwoorden op de vragenlijst op dat vier van die aanbevelingen volledig zijn uitgevoerd; verzoekt de Ombudsman om aan de kwijtingsautoriteit te laten weten hoever hij staat met de uitvoering van de resterende twee aanbevelingen; 31. merkt op dat de fraudebestrijdingsstrategie van de Ombudsman grotendeels is gebaseerd op het bestaande ethisch kader en het beginsel van scheiding van taken voor financiële functies; stelt vast dat de Ombudsman in 2023 de beroepscode heeft geëvalueerd en goedgekeurd voor personeel dat betrokken is bij de controle van financiële verrichtingen, waarin de taken en verantwoordelijkheden bij het opsporen van frauduleuze transacties worden beschreven, waaronder de te volgen procedure bij gevallen van vermoedelijke fraude; 32. stelt tevreden vast dat er in 2023 geen gevallen van belangenconflicten of klokkenluiden zijn gemeld; 33. neemt akte van het feit dat de Ombudsman zich volgens de antwoorden op de vragenlijst niet formeel heeft aangesloten bij het transparantieregister van de EU (dat is ingesteld bij het Interinstitutioneel Akkoord van 20 mei 2021 tussen het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie over een verplicht transparantieregister) zodat hij ook eventuele klachten in verband met het secretariaat van dat transparantieregister kan onderzoeken; stelt echter vast dat de Ombudsman zijn activiteiten wel heeft afgestemd op de beginselen van het transparantieregister en controleert of sprekers of gesprekspartners bij door de Ombudsman georganiseerde evenementen of bijeenkomsten in dat register zijn opgenomen; is ingenomen met de hoge mate van transparantie die de Ombudsman aan de dag heeft gelegd door informatie over onderzoeken, dienstreizen, vergaderingen en events waaraan hij deelneemt, op zijn website te publiceren; 34. verzoekt de Ombudsman een verplichte opgave van financiële belangen voor hogere ambtenaren in te voeren, met realtimetoegang van het publiek tot informatie over mogelijke belangenconflicten, externe verbintenissen en financiële activa; Gebouwen 35. is verheugd dat de definitieve begroting (na overmakingen) van de Ombudsman voor gebouwen en de daarmee gepaard gaande kosten met ongeveer 15 % zijn gedaald, van 1 622 200 EUR in 2022 naar 1 373 000 EUR in 2023; merkt op dat de kredieten voor huur met 26 % zijn gedaald, van 1 177 700 EUR in 2022 naar 866 100 EUR in 2023, en dat het uitvoeringspercentage van de betalingen in beide jaren bijna 100 % bedroeg; 36. merkt op dat het gebouw, na de verhuizing van het kantoor van de Ombudsman in Brussel naar de nieuwe faciliteiten die het Parlement in 2021 ter beschikking heeft gesteld, is ingericht als een collaboratieve werkruimte met zeer weinig individuele kantoren en flexibele collaboratieve vergaderfaciliteiten; neemt er tevreden nota van dat de Ombudsman niet met flexplekken werkt en dat alle personeelsleden een eigen bureau met voldoende opbergruimte hebben; merkt op dat de kantoren in 2023 ongewijzigd zijn gebleven en dat uit een algemene personeelsenquête uit 2023 is gebleken dat de meeste personeelsleden (56 %) positief staat tegenover de fysieke regelingen in hun kantoren in Brussel; 37. herinnert eraan dat de Ombudsman geen eigen gebouwen bezit, maar een gebouw in Brussel en kantoorruimte in Straatsburg huurt; merkt met tevredenheid op dat het Havelgebouw in Straatsburg volledig toegankelijk is voor personen met beperkte mobiliteit of andere handicaps en betreurt het ten zeerste dat de toegankelijkheid van het in Brussel gehuurde gebouw moet worden verbeterd; verzoekt het Parlement het gebouw in Brussel dat aan de Ombudsman wordt verhuurd, toegankelijker te maken; Digitalisering, cyberbeveiliging en gegevensbescherming 38. waardeert de succesvolle gevestigde praktijk van de Ombudsman om geïntegreerde systemen en middelen van andere instellingen van de Unie te benutten, met name van het Parlement en de Commissie, om de begroting zo optimaal mogelijk te gebruiken, en de coördinatie, bijvoorbeeld op het gebied van digitalisering, te verbeteren; neemt in dat verband nota van de succesvolle toepassing van de instrumenten van de Commissie voor machinevertaling die in 2023 in de systemen van de Ombudsman (bijv. de website) zijn geïntegreerd; neemt met genoegen akte van het feit dat de vertaalkosten, volgens de antwoorden op de vragenlijst, dankzij dit project met naar schatting meer dan 30 % per jaar zijn gedaald en dat de administratieve lasten zijn verminderd; 39. is verheugd dat de gekwalificeerde elektronische handtekening waarmee het personeel veilig documenten kan ondertekenen, volledig is uitgerold, en is ingenomen met het gebruik van QSign van de Commissie, waarmee het personeel documenten kan ondertekenen en beheren, waaronder aanbestedingsdocumenten en contracten; 40. stelt vast dat de Ombudsman sinds 2023 actief onderzoek heeft gevoerd naar de mogelijkheden die het gebruik van artificiële intelligentie (AI) kan bieden; is in dat verband verheugd dat de Ombudsman een partnerschap is aangegaan met het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie om te experimenteren met grote taalmodellen en om AI in de praktijk te testen en te evalueren; stelt voorts vast dat de Ombudsman verschillende AI-instrumenten heeft aangekocht die een goede hulp waren bij het maken van video’s; is verheugd dat de Ombudsman interne richtsnoeren heeft goedgekeurd om te waarborgen dat externe AI-tools verantwoord en transparant worden gebruikt; moedigt de Ombudsman aan ervoor te zorgen dat het personeel een verplichte opleiding krijgt over het veilige en ethische gebruik van AI-instrumenten om hun inzicht in AI te vergroten en potentiële risico’s te beperken; verzoekt de Ombudsman de kwijtingsautoriteit op de hoogte te houden van zijn vorderingen bij het testen en gebruiken van AI; 41. merkt op dat de Ombudsman op het gebied van IT gebruikmaakt van de infrastructuur en het cyberbeveiligingskader van het Parlement en nauw samenwerkt met de Commissie wat betreft de integratie en het onderhoud van de bedrijfstools van de Unie (Sysper, ABAC, MiPS en ARES) en het gebruik van IT-kadercontracten; merkt op dat de Ombudsman slechts beperkte controle over de gegevens heeft en daarom dienstenniveauovereenkomsten met de betrokken instellingen heeft gesloten om ervoor te zorgen dat de verwerking van persoonsgegevens in overeenstemming is met het toepasselijke rechtskader; stelt tevreden vast dat er in 2023 geen cyberaanvallen bij de Ombudsman hebben plaatsgevonden; 42. spoort de Ombudsman aan nauw samen te werken met het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging (Enisa); stelt voor om alle personeelsleden van de Ombudsman regelmatig geactualiseerde opleidingsprogramma’s op het gebied van cyberbeveiliging aan te bieden; 43. merkt met betrekking tot interneauditverslag 21/03 over de evaluatie van het kader voor gegevensbescherming van de Ombudsman op dat één actie in het vierde kwartaal van 2023 nog niet was uitgevoerd en dat er met betrekking tot interneauditverslag 20/04 over de ICT-beveiliging van de Ombudsman in 2023 zeven lopende acties waren; verzoekt de Ombudsman om de kwijtingsautoriteit op de hoogte te houden van de vorderingen op dit gebied; Milieu en duurzaamheid 44. is verheugd dat de Ombudsman in de loop der jaren zijn milieuvoetafdruk heeft verminderd, met name door processen te digitaliseren, individuele printers te verwijderen, centrale verwerkingseenheden aan het einde van hun levensduur niet meer te vervangen, maatregelen te nemen om evenementen te verduurzamen en uitvoerig gebruik te maken van videoconferentiesystemen om werkbezoeken te vermijden; merkt op dat de Ombudsman voor de ecologische voetafdruk van zijn gebouwen afhangt van de maatregelen die het Parlement als eigenaar van de gebouwen neemt; stelt tevreden vast dat beide gebouwen waar de Ombudsman kantoren heeft op 100 % schone energie werken; is verheugd dat het Parlement in 2024 zonnepanelen heeft geïnstalleerd, onder meer op het Havelgebouw in Straatsburg; 45. stelt vast dat de Ombudsman in 2023 het gebruik van duurzame mobiliteit verder heeft aangemoedigd; is in dat verband verheugd dat de Ombudsman een nieuw mobiliteitsbeleid heeft goedgekeurd waarbij een nominale premie wordt uitbetaald aan personeelsleden tot rang AST8/AD8 die met duurzame vervoerwijzen naar het werk komen; maakt voorts uit de antwoorden op de vragenlijst op dat het initiatief waarbij de Ombudsman tijdens de werkuren fietsen ter beschikking stelde voor het personeel geen succes was, aangezien er tijdens de proefperiode amper fietsen werden gebruikt; Interinstitutionele samenwerking 46. is ingenomen met de financiële en administratieve besparingen die dankzij interinstitutionele samenwerking zijn gerealiseerd, met name de grote reeks dienstenniveauovereenkomsten (DNO’s) met het Parlement en de Commissie en de deelname aan interinstitutionele aanbestedingsprocedures; is verheugd dat de samenwerking tussen het Parlement en de Ombudsman op het gebied van cyberbeveiliging is geformaliseerd door middel van een herzien interinstitutioneel akkoord dat het Parlement een kader biedt om de Ombudsman degelijke steun op het gebied van cyberbeveiliging te blijven bieden; merkt voorts op dat de Ombudsman in 2023 een DNO met EPSO heeft ondertekend voor de organisatie van interne vergelijkende onderzoeken; 47. prijst de Ombudsman voor de goede samenwerking met het OLAF, de Rekenkamer en het EOM, die in 2023 bestond uit vergaderingen en gedachtewisselingen over, onder meer, manieren om de EU-instellingen transparanter en integerder te maken en het toezichtskader van de Unie te verbeteren; herinnert eraan dat de Ombudsman en het OLAF een systeem hebben ingevoerd om te voorkomen dat hetzelfde onderzoek twee keer wordt gevoerd; stelt vast dat de Ombudsman en de EDPS volgens de antwoorden op de vragenlijst voornamelijk ad hoc en informeel samenwerken met het oog op snelle en efficiënte samenwerking waar nodig; moedigt de Ombudsman aan nauw samen te werken met de andere instellingen en de Europese agentschappen; 48. verzoekt de Ombudsman een geformaliseerde jaarlijkse dialoog op te zetten met de commissies CONT en LIBE van het Europees Parlement, om te zorgen voor een systematische follow-up van institutionele transparantie, bestuurshervormingen en de bescherming van de grondrechten; 49. erkent dat het belangrijk is om een intensieve uitwisseling en samenwerking met het Europees netwerk van ombudsmannen (ENO) te handhaven; is ingenomen met de organisatie van de jaarlijkse ENO-conferentie in 2023, met vergaderingen over onder meer migratie, artificiële intelligentie en ethiek bij de overheid; stelt tevreden vast dat de Ombudsman ENO-leden via de vraagprocedure helpt om onderzoek op nationaal en regionaal niveau te voeren, waarbij het orgaan in 2023 vijf vragen uit vijf EU-lidstaten heeft beantwoord; is vol lof over de organisatie van de jaarlijkse ENO-conferentie in 2023, die een waardevol platform vormt voor dialoog over belangrijke kwesties die van invloed zijn op de activiteiten van ombudsmannen in heel Europa; 50. is verheugd dat de Ombudsman in 2023 bij belangrijke onderzoeken nauw bleef samenwerken met de bevoegde commissies van het Europees Parlement en daarbij zijn werkzaamheden rechtstreeks in commissievergaderingen presenteerde of informatie verstrekte aan de commissievoorzitters; onderstreept dat de strategische initiatieven en onderzoeken van de Ombudsman van cruciaal belang zijn om de transparantie en verantwoordingsplicht van het bestuur van de Unie te verbeteren; Communicatie 51. stelt vast dat de totale begroting voor communicatie- en promotieactiviteiten (publicaties, evenementorganisatie, digitale communicatie enz.) met 17,20 % is toegenomen, van 132 400 EUR in 2022 naar 155 200 EUR in 2023; 52. is ingenomen met de inspanningen van de Ombudsman en de maatregelen die hij in 2023 heeft genomen om burgers beter bewust te maken van zijn rol en de mogelijkheid om een beroep op hem te doen in geval van wanbeheer door een instelling van de Unie; neemt in dat verband nota van de communicatiecampagnes die in 2023 zijn gevoerd met een reeks video’s waarin de werkzaamheden van de Ombudsman werden gepresenteerd en drie van de belangrijkste gebieden waar hij kan optreden werden toegelicht, en waarin uitleg werd gegeven in de vorm van een doorscrolbaar webverhaal over de impact van de werkzaamheden van de Ombudsman in de loop van de tijd en een gids over hoe burgers toegang tot documenten kunnen verkrijgen; is daarnaast ingenomen met de organisatie van de “Prijs voor goed bestuur” en de deelname van de Ombudsman aan de open dag van de EU in Brussel en Straatsburg, waar het orgaan gerichte evenementen voor belanghebbenden hield met academici en denktanks, en aan het Europees Jongerenevenement in Straatsburg in 2023; 53. is de Ombudsman erkentelijk voor zijn inspanningen om transparante informatie te verstrekken en gegevens (waaronder statistieken over het aantal dossiers) in een informatieve en gebruiksvriendelijke vorm op zijn website te publiceren (hoewel die gegevens niet in een open formaat beschikbaar zijn); is ingenomen met de publicatie, op de website, van een tijdslijn voor alle onderzoeken naar klachten, met informatie over eerdere en toekomstige mijlpalen voor elk onderzoek; 54. merkt op dat de Ombudsman socialemedia-accounts heeft op Instagram, LinkedIn en X (het vroegere Twitter), waar het aantal volgers en de participatiegraad in 2023 zijn blijven groeien; is verheugd dat de Ombudsman heeft deelgenomen aan een proefproject onder leiding van de EDPS, dat tot doel had de instellingen van de Unie op EU-Voice en EU-Video te brengen, twee gratis opensource- en socialemedianetwerken op basis van Mastodon-software waarop die instellingen met het publiek kunnen communiceren door teksten, beelden, video’s en podcasts te delen. Het Europees Parlement, – gezien de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 (1) , – gezien de geconsolideerde jaarrekening van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 ( COM(2024)0272 – C10‑0076/2024) (2) , – gezien het jaarverslag van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming over 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de instellingen (3) , – gezien de verklaring (4) van de Rekenkamer voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 314, lid 10, en de artikelen 317, 318 en 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (5) , en met name de artikelen 59, 118, 260, 261 en 262, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (6) , en met name de artikelen 59, 118, 266, 267 en 268, – gezien Verordening (EU) 2018/1725 van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2018 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door de instellingen, organen en instanties van de Unie en betreffende het vrije verkeer van die gegevens, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 45/2001 en Besluit nr. 1247/2002/EG (7) , en met name artikel 55, – gezien het advies van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0053/2025 ), 1. verleent de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming kwijting voor de uitvoering van zijn begroting voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming, de Europese Raad, de Raad, de Commissie, de Rekenkamer, het Hof van Justitie van de Europese Unie, de Europese Ombudsman en de Europese Dienst voor extern optreden, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 2. Resolutie van het Europees Parlement van 7 mei 2025 met de opmerkingen die een integrerend deel uitmaken van het besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, afdeling IX – Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming ( 2024/2028(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, afdeling IX – Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0053/2025 ), A. overwegende dat de kwijtingsautoriteit in het kader van de kwijtingsprocedure wenst te benadrukken dat het bijzonder belangrijk is de democratische legitimiteit van de instellingen van de Unie verder te versterken door de transparantie en de verantwoordingsplicht te verbeteren en door het concept van resultaatgericht begroten en een goed personeelsbeheer toe te passen; B. overwegende dat gegevensbescherming een grondrecht is, dat wordt beschermd door de wetgeving van de Unie en verankerd is in artikel 8 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie; C. overwegende dat in artikel 16 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie is bepaald dat op de naleving van de voorschriften betreffende de bescherming van natuurlijke personen ten aanzien van de verwerking van persoonsgegevens toezicht moet worden uitgeoefend door een onafhankelijke autoriteit; D. overwegende dat Verordening (EU) 2018/1725 voorziet in de oprichting van een onafhankelijke autoriteit, de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming (de EDPS), die verantwoordelijk is voor de bescherming en waarborging van het recht op gegevensbescherming en privacy, en die tot taak heeft ervoor te zorgen dat de instellingen, organen en instanties van de Unie een sterke gegevensbeschermingscultuur bevorderen; E. overwegende dat de EDPS zijn taken uitvoert in nauwe samenwerking met andere gegevensbeschermingsautoriteiten als onderdeel van het Europees Comité voor gegevensbescherming (het EDPB), en dat de EDPS het openbaar belang dient en zich daarbij laat leiden door de beginselen van onpartijdigheid, integriteit, transparantie en pragmatisme, en de EU-wetgeving in acht neemt; 1. merkt op dat de begroting van de EDPS valt onder MFK-rubriek 7, “Europees openbaar bestuur”, die in 2023 in totaal 12,3 miljard EUR bedroeg, ofwel 6,4 % van de begrotingsuitgaven van de Unie; merkt op dat de begroting van de EDPS goed was voor 0,18 % van de kredieten van rubriek 7 van het MFK; 2. neemt er nota van dat de Europese Rekenkamer (de “Rekenkamer”) in haar jaarverslag (het “verslag van de Rekenkamer”) over het begrotingsjaar 2023 een steekproef van 70 verrichtingen onder rubriek 7 heeft onderzocht, waarvan er 21 (30 %) fouten bevatten; merkt voorts op dat de Rekenkamer vijf van deze fouten heeft gekwantificeerd en daarbij tot de inschatting kwam dat het foutenpercentage onder de materialiteitsdrempel lag; 3. neemt nota van de opmerking in het verslag van de Rekenkamer dat de administratieve uitgaven onder meer uitgaven voor personele middelen, met inbegrip van pensioenen, omvatten, die in 2023 goed waren voor zo’n 70 % van de totale administratieve uitgaven, alsook uitgaven voor gebouwen, apparatuur, energieverbruik, communicatie en informatietechnologie; is ingenomen met het feit dat de Rekenkamer opnieuw heeft aangegeven dat de administratieve uitgaven over het algemeen een laag risico met zich meebrengen; 4. maakt uit het verslag van de Rekenkamer op dat zij in 2023 een salarisbetaling heeft gecontroleerd van een ambtenaar die in 2020 voor het laatst een verklaring had ingediend inzake het recht op kinder- en gezinstoelagen; deelt de bezorgdheid van de Rekenkamer over het feit dat een late ontvangst en verificatie van dergelijke verklaringen het risico vergroot dat betalingen worden uitgevoerd waarvoor de ontvanger niet in aanmerking kwam; Financieel en begrotingsbeheer 5. stelt vast dat de definitieve begroting voor 2023 van de EDPS 22 711 559 EUR bedroeg, een stijging van 12,06 % ten opzichte van 2022; merkt op dat de begroting van de EDPS ook dient ter dekking van de werkzaamheden van het onafhankelijke secretariaat van het EDPB; maakt uit het jaarverslag van de EDPS voor 2023 (het “jaarverslag”) op dat de goedgekeurde begroting van het EDPB in 2023 7,67 miljoen EUR bedroeg, waarvan 300 000 EUR werd toegekend via een gewijzigde begroting die nodig was vanwege een stijging van het aantal juridische procedures in 2023; 6. erkent dat de inspanningen van de EDPS op het gebied van begrotingstoezicht en -planning gedurende het begrotingsjaar 2023 hebben geresulteerd in een begrotingsuitvoeringspercentage voor de vastleggingskredieten van het lopende jaar ter hoogte van 96 % in 2023 (een bescheiden daling ten opzichte van 2022 toen dit percentage 98 % bedroeg); maakt voorts uit het verslag over de jaarrekening van de EDPS voor 2023 op dat het uitvoeringspercentage van de betalingskredieten voor het lopende jaar 84 % bedroeg (een daling ten opzichte van 2022 toen dit percentage 88 % bedroeg); maakt bovendien uit de antwoorden van de EDPS op de vragenlijst van de Commissie begrotingscontrole voor de kwijting 2023 (de “vragenlijst”) op dat het uitvoeringspercentage van de betalingskredieten in 2023 in totaal 91,33 % bedroeg, een daling ten opzichte van 2022 toen dit percentage 94,09 % bedroeg; 7. merkt voorts op dat het bedrag aan overdrachten (C8) van 2023 naar 2024 2 517 942,67 EUR bedroeg, ofwel 11,08 % van de totale begroting voor 2023, tegenover 1 827 354,23 EUR of 9,01 % van de totale begroting voor 2022; merkt op dat het uitvoeringspercentage van de C8-begroting in 2023 76,65 % bedroeg (een stijging ten opzichte van 2022 toen dit percentage 73,77 % bedroeg); 8. is ingenomen met de verbetering van de gemiddelde betalingstermijn van 25 dagen in 2022 tot 19 dagen in 2023, waarbij 97,50 % van de betalingen op tijd werd verwerkt; merkt op dat deze verbetering ook te danken is aan het feit dat de EDPS een oude bug in het elektronische betalingssysteem voor facturen in verband met dienstreizen heeft weggewerkt; merkt voorts op dat het aantal betalingen aanzienlijk is gestegen van 799 in 2022 naar 1 335 in 2023; merkt in dit verband op dat het aantal transacties nog steeds lager ligt dan vóór de pandemie, als gevolg van veranderingen in de manier van werken (zoals vergaderingen in hybride format of online evenementen voor deskundigen); 9. merkt op dat de gevolgen van de illegale Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne ook in 2023 begrotingsdruk opleverden voor de EDPS, onder meer door de stijgende inflatie en de daaruit voortvloeiende stijging van de energiekosten, hetgeen het sterkst tot uiting kwam in de begrotingslijnen personeelssalarissen, kosten voor de beveiliging van gebouwen en de huur van gebouwen, kosten van dienstreizen en extern ingekochte diensten; prijst in dit verband de EDPS voor het feit dat de EDPS zijn prioriteiten heeft aangepast en interne herschikkingen binnen begrotingshoofdstukken heeft doorgevoerd; begrijpt dat begrotingsoptimalisering noodzakelijk was gezien de indexering van salarissen en huurkosten, en gezien de kostenstijging voor externe juridische ondersteuning als gevolg van het grotere aantal bindende besluiten van de EDPS, waardoor een groter aantal zaken voor het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ-EU) moest worden verdedigd, met hulp van externe juridische dienstverleners; betreurt in dit verband dat de EDPS een aantal van zijn activiteiten, zoals een haalbaarheidsstudie inzake artificiële intelligentie, heeft moeten uitstellen; verzoekt de EDPS zich te houden aan de bevoegdheden van zijn mandaat door samen te werken met de instellingen en agentschappen van de Unie, en geen gerechtelijke procedures in te leiden, met name wanneer deze kennelijk niet-ontvankelijk zijn, teneinde negatieve gevolgen voor het beheer van de middelen te voorkomen, waardoor de EDPS zijn activiteiten als orgaan niet kan uitvoeren; 10. uit zijn bezorgdheid over de aanzienlijke stijging van de kosten voor dienstreizen van EDPS-personeel, van 28 789 EUR in 2021 en 176 903 EUR in 2022 tot 284 580 EUR in 2023; verzoekt de EDPS te beoordelen of de middelen die aan dienstreizen worden besteed, op passende en doeltreffende wijze worden ingezet; merkt op dat de EDPS niet langer openbaar maakt hoeveel dienstreizen door de organisatoren worden gefinancierd en welke afdelingen of sectoren aan een dienstreis hebben deelgenomen, waardoor er minder transparantie is met betrekking tot de uitgaven voor dienstreizen; roept de EDPS op deze informatie opnieuw openbaar te maken; spoort de EDPS aan om erop aan te dringen dat er, waar mogelijk, gebruik wordt gemaakt van videoconferentie-instrumenten, aangezien dit kan bijdragen tot een vermindering van het aantal dienstreizen en tot lagere kosten; verzoekt de EDPS te beoordelen of de middelen die aan dienstreizen worden besteed, op passende en doeltreffende wijze worden ingezet; Intern beheer, prestaties en interne controle 11. merkt op dat de EDPS negen kernprestatie-indicatoren (KPI’s) heeft gebruikt om zijn prestaties in 2023 te monitoren, overeenkomstig de belangrijkste doelstellingen van de EDPS-strategie 2020-2024, die ten uitvoer wordt gelegd via het jaarlijkse beheersplan; maakt uit het jaarverslag op dat de EDPS, op basis van de resultaten van de KPI’s voor 2023, op bijna alle gebieden bovenmaats heeft gepresteerd, met uitzondering van één KPI (het aantal volgers van de EDPS op sommige sociale media-accounts); stelt met bezorgdheid vast dat de EDPS te maken heeft gehad met aanzienlijke uitdagingen als gevolg van een toenemende werklast en complexe gegevensbeschermingskwesties als gevolg van het snel evoluerende digitale landschap, alsmede ten gevolge van de uitbreiding van het mandaat van de EDPS naar toezichtactiviteiten (zoals audits en onderzoeken) en reacties op raadplegingen en voorafgaande raadplegingen, allemaal in de context van een beperkte begroting; maakt uit het follow-upverslag van de EDPS naar aanleiding van de resolutie van het Parlement over de uitvoering van de begroting van de EDPS voor 2022 (het “follow-upverslag”) op dat verschillende wetgevingsontwikkelingen in de afgelopen twee jaar van invloed zijn geweest op het werk en de middelen van de EDPS, als gevolg van de uitbreiding van het mandaat van Eurojust, nieuwe door Europol te ontvangen informatie in het kader van de wet inzake digitale diensten, de uitrol van de nieuwe grootschalige databanken en interoperabiliteitskaders van de Unie op het gebied van justitie en binnenlandse zaken en de inwerkingtreding van de verordening artificiële intelligentie (de “AI-verordening”); verzoekt de Commissie en de begrotingsautoriteit om in het kader van de jaarlijkse begrotingsprocedure met deze zaken rekening te houden; 12. is ingenomen met het feit dat de EDPS in 2023 zijn vermogen heeft versterkt om opkomende technologische trends en de mogelijke gevolgen van die trends voor privacy en gegevensbescherming te beoordelen en zich daarop voor te bereiden; merkt op dat dit is bereikt door middel van een op prognoses gebaseerde benadering, met bijzondere aandacht voor het monitoren van ontwikkelingen op gebieden zoals grote taalmodellen, portemonnees voor digitale identiteit, Internet of Behaviour, extended reality en deepfake-detectie; is in dit verband ingenomen met de publicatie door de EDPS van zijn derde TechSonar-initiatief inzake opkomende technologieën; feliciteert de EDPS bovendien met het feit dat de EDPS in 2023 een Global Privacy and Data Protection Award in de categorie innovatie in ontvangst mocht nemen; 13. merkt op dat 2023 werd gekenmerkt door verschillende organisatorische veranderingen of actualiseringen die nodig waren om te reageren op en zich aan te passen aan de veranderende uitdagingen op het gebied van gegevensbescherming; is in dit verband ingenomen met de benoeming van een secretaris-generaal met ingang van 1 juli 2023; wijst voorts op de samenvoeging van twee sectoren tot een gezamenlijke structuur, wat bijvoorbeeld de eenheden “Informatie en communicatie” en “Governance en interne controle” heeft opgeleverd, en op de oprichting van drie nieuwe gespecialiseerde sectoren binnen de eenheid “Technologie en privacy” (T&P): “Systeemtoezicht en -audit”, “Technologiemonitoring en -prognose” en “Digitale transformatie”; 14. wijst op de rol van de EDPS bij het toezicht op de verwerking van persoonsgegevens door de instellingen, organen en instanties van de Unie; neemt met bezorgdheid kennis van de duur van de EDPS-procedures, aangezien de EDPS in 2023 geen enkel onderzoek heeft afgesloten, terwijl het aantal kennisgevingen na de 72 uur in 2023 significant is afgenomen ten opzichte van het voorgaande jaar; 15. merkt op dat de EDPS in 2023 420 klachten heeft ontvangen, d.w.z. 53 meer dan in 2022, waarvan er 73 ontvankelijk waren en 347 niet-ontvankelijk; merkt op dat de EDPS ter zake van 31 van de 73 in 2023 ontvangen klachten gemiddeld binnen 44 dagen een definitief besluit, advies of antwoord heeft uitgebracht en dat de EDPS alle 347 niet-ontvankelijke klachten van antwoord heeft voorzien; stelt vast dat 55 van het totale aantal ontvankelijke klachten (nog openstaand of ontvangen in de loop van 2023) in 2023 werden afgesloten, een stijging van 17 % ten opzichte van 2022; erkent de inspanningen van de EDPS om het grote aantal klachten omlaag te brengen door een dynamische tool voor de EDPS-website te ontwikkelen, hoewel het hoge aantal klachten in 2023 problematisch bleef gezien de beperkte middelen waarover de EDPS beschikte; stelt met tevredenheid vast dat de EDPS in 2023 verschillende procedurele instrumenten en beleidsmaatregelen heeft ontwikkeld om zijn onderzoeksprocessen te verbeteren; prijst de EDPS in dit verband voor de wijziging van zijn reglement van orde, waarbij het artikel over “herziening” werd vervangen door een artikel over “voorlopige beoordeling”, met als doel het recht van alle betrokken partijen om te worden gehoord te waarborgen, hetgeen bijdraagt tot een eerlijke en tijdige afhandeling van klachten en onderzoeken; 16. benadrukt dat de EDPS in het wetgevingsproces een belangrijke raadgevende en adviserende functie vervult; merkt op dat de EDPS in 2023 heeft gereageerd op 80 formele legislatieve raadplegingen overeenkomstig artikel 42, lid 1, van Verordening (EU) 2018/1725, en dit heeft gedaan in de vorm van 54 adviezen (t.o.v. 27 in 2022), 26 formele opmerkingen (t.o.v. 49 in 2022) en 34 informele opmerkingen (t.o.v. 30 in 2022) gericht aan de Commissie en de medewetgevers in antwoord op verzoeken om wetgevingsraadpleging; prijst de EDPS voor zijn inbreng in verband met de AI-verordening, met name het initiatiefadvies van de EDPS inzake de AI-verordening en het advies inzake de AI-aansprakelijkheidsregels, alsook voor zijn bijdrage aan de GPA-resolutie over generatieve AI-systemen; stelt vast dat het aantal raadplegingsverzoeken de afgelopen vijf jaar aanzienlijk is gestegen (+ 93 %); 17. merkt op dat de EDPS in 2023 acht onderzoeken en vijf vooronderzoeken heeft uitgevoerd, wat een aanzienlijke stijging betekent ten opzichte van voorgaande jaren; merkt op dat de EDPS in 2023 actief bezig was in 13 onderzoeken en zeven vooronderzoeken, die ofwel in 2023 werden gestart ofwel uit voorgaande jaren waren overgedragen; merkt op dat de EDPS twee complexe en arbeidsintensieve formele onderzoeken uit 2021 heeft voortgezet naar het gebruik door de instellingen, organen en agentschappen van de Europese Unie (EU-IOA’s) van clouddiensten van niet-EU/EER-entiteiten, met onder meer een focus op het gebruik door de Commissie van Microsoft 365; dringt erop aan deze onderzoeken tijdig af te ronden vanwege de aanzienlijke gevolgen ervan voor de werking van de instellingen; merkt voorts op dat de EDPS ook vijf onderzoeken heeft opgestart op basis van klachten over de websites van EU-IOA’s, waarbij de nadruk in brede zin ligt op kwesties rondom privacy en gegevensbescherming, en dat voorlopige beoordelingen in 2024 worden verwacht; 18. dringt er bij de EDPS op aan voorrang te geven aan procedures voor de verwerking van persoonsgegevens van minderjarigen jonger dan 15 jaar en deze te verbeteren, met name in het kader van de systemen van Europol, waar dergelijke personen als verdachten kunnen worden aangemerkt; erkent de toegenomen kwetsbaarheid van deze groep en de noodzaak van robuuste waarborgen; 19. merkt op dat de EDPS het vermeende gebruik van microtargeting door de Commissie op het platform X heeft onderzocht en twee vooronderzoeken heeft voortgezet: een zaak betreffende het gebruik van de clouddienst Trello door EU-IOA’s, die in 2023 werd afgesloten, en een zaak over het gebruik van profilering door EU-IOA’s, die in 2024 werd uitgevoerd; merkt op dat in totaal zes onderzoeken en vier vooronderzoeken (één vooronderzoek in 2022) werden opgestart op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht, wat neerkomt op een aanzienlijke stijging ten opzichte van 2022; neemt kennis van de bezorgdheid van de EDPS over de uitdagingen die zich kunnen voordoen in het geval van onderzoeken waarbij gezamenlijk optreden van nationale autoriteiten en EU-IOA’s nodig is; merkt voorts op dat de EDPS in het kader van zijn controleplan voor 2023 de volgende instanties heeft gecontroleerd: het Europees Bureau voor personeelsselectie, de Europese Investeringsbank, de Europese Centrale Bank, het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding en het Europees Geneesmiddelenbureau; 20. merkt op dat de EDPS in 2022 bij het Gerecht van de Europese Unie beroep tot nietigverklaring van twee bepalingen van de gewijzigde Europol-verordening heeft ingesteld, dat door het Gerecht werd verworpen; merkt op dat de EDPS inmiddels heeft besloten beroep in te stellen tegen de beschikking van het Gerecht in zaak T-578/22 (8) , aangezien de EDPS van mening is dat de aan de orde gestelde kwesties op het hoogste niveau moeten worden beoordeeld; betreurt dat de EDPS de kennelijke niet-ontvankelijkheid van zijn beroep niet aanvaardt, ook al was het niet de bedoeling van het orgaan om een handeling van Europol aan te vechten, maar een wijziging met terugwerkende kracht van het rechtskader, die er volgens de EDPS op was gericht de gevolgen van een besluit van de EDPS teniet te doen; verzoekt het orgaan samen te werken met de instellingen en agentschappen van de Unie alvorens gerechtelijke procedures in te leiden waardoor het zijn mandaat niet kan vervullen en geen gebruik kan maken van zijn middelen voor doeleinden waarvoor zij bestemd waren; merkt voorts op dat de EDPS ook een follow-up heeft gegeven aan de uitvoering van zijn bevel van 3 januari 2022, onder meer in de vorm van controles van de verslaglegging van Europol; betreurt dat het eindverslag over deze kwestie pas op 22 juli 2024 door de EDPS is ingediend; 21. merkt op dat, na de proefinvoering eind 2022 van het nieuwe kader voor risicobeheer bij de EDPS, in mei 2023 een anonieme tevredenheidsenquête is uitgevoerd om de doeltreffendheid van dit kader te beoordelen en aanvullende suggesties te verzamelen; merkt voorts op dat de resultaten van de enquête positief waren, wat heeft geleid tot de formele goedkeuring van het kader op 26 juni 2023; 22. merkt op dat de dienst Interne Audit (IAS) in 2023 een audit bij de EDPS heeft uitgevoerd van de methodologie voor de planning van EDPS-controles; merkt op dat uit die audit twee aanbevelingen voortkwamen waarvoor de EDPS een actieplan bij de IAS heeft ingediend; verzoekt de EDPS de kwijtingsautoriteit regelmatig op de hoogte te houden van de voortgang op dit punt; 23. herinnert eraan dat de EU en haar instellingen volgens het Verdrag betreffende de Europese Unie solidariteit en gelijkheid van vrouwen en mannen moeten bevorderen; Personele middelen, gelijkheid en welzijn van het personeel 24. merkt op dat de EDPS eind 2023 129 personeelsleden telde, tegenover 127 in 2022; merkt op dat de EDPS in 2023 50 arbeidscontractanten (CA) in dienst had uit hoofde van artikel 3, punt b), van het Statuut van de ambtenaren van de EU en de regeling die van toepassing is op de andere personeelsleden van de Unie (52 CA in 2022), 7 tijdelijke functionarissen (TA) uit hoofde van artikel 2, punten b) en c), (6 TA in 2022) en gebruik heeft gemaakt van de diensten van 12 externe dienstverleners (EXT) die intra-muros werkten (8 EXT in 2022); spoort de EDPS aan zich te blijven inspannen voor een evenwichtigere geografische vertegenwoordiging van alle lidstaten, met name op managementniveau; is ingenomen met de toegenomen diversiteit van de vertegenwoordigde nationaliteiten, maar betreurt de aanhoudende ondervertegenwoordiging van vrouwen in hogere managementfuncties; dringt aan op de vaststelling van een routekaart voor gendergelijkheid, met inbegrip van proactieve aanwervingsmaatregelen en leiderschapsopleidingsprogramma’s voor vrouwelijke personeelsleden; 25. merkt op dat er in 2023 in de EDPS 23 nationaliteiten (van de lidstaten) vertegenwoordigd waren, wat een verbetering is ten opzichte van 2022, toen dit er 22 waren; constateert met ontevredenheid dat vijf nationaliteiten oververtegenwoordigd zijn en dat andere nationaliteiten ondervertegenwoordigd zijn; dringt er bij de EDPS op aan te blijven streven naar een evenwichtige vertegenwoordiging van onderdanen uit alle lidstaten onder het personeel en in dat kader de communicatie te verbeteren, de zichtbaarheid van de EDPS te vergroten en de arbeidsvoorwaarden te verbeteren, met als doel personen uit ondervertegenwoordigde landen aan te trekken; 26. merkt op dat de EDPS ook in 2023 een personeelsbestand van 65 % vrouwen en 35 % mannen had, gelijk aan voorgaande jaren; stelt vast dat er bij de zes middenkaderposten sprake was van gendergelijkheid, maar dat er geen vrouwen zijn die hogere managementfuncties bekleden, en betreurt dit; dringt er bij de EDPS op aan meer inspanningen te leveren om te zorgen voor een evenwichtige vertegenwoordiging van mannen en vrouwen op alle personeelsniveaus, en verzoekt de EDPS om vrouwen aan te sporen om te solliciteren, ook met het oog op de volgende verkiezing van een toezichthouder door het Parlement; 27. wijst op de hoge bezettingsgraad van 95,65 % van de personeelsformatie, maar ook op het hoge verloop onder het personeel, namelijk 13 % in 2023; merkt op dat de meeste openstaande vacatures het gevolg waren van het feit dat er geen geschikte kandidaten waren, wat komt doordat de functieprofielen van de EDPS zeer gespecialiseerd zijn en de groep mensen die aan de specifieke vereisten voldoen maar klein is; is ingenomen met de manier waarop deze uitdagingen zijn aangepakt, namelijk door middel van het opnieuw bekendmaken van vacatures onder een bredere of meer toegespitste doelgroep of door het herformuleren van de functievereisten; is ingenomen met de stappen die de EDPS heeft genomen met betrekking tot het aanwervingsproces; verzoekt de EDPS de uitdagingen bij het vinden van geschikte kandidaten te blijven aanpakken en de kwijtingsautoriteit op de hoogte te houden van positieve ontwikkelingen wat betreft de aanwerving van personeel en personeelsverloop; 28. merkt op dat de afdeling Personeelszaken van de EDPS in de tweede helft van 2023 een proefproject is gestart voor een nieuw onboardingproces voor nieuwkomers, met sessies over onder meer de werkzaamheden van bepaalde afdelingen, ethiek, aanbestedingsprocedures en informatiebeveiliging, en dat in 2023 drie onboardingsessies werden aangeboden; verzoekt de EDPS door te gaan met het aanbieden van onboardingsessies aan nieuwkomers en verplichte sessies aan alle personeelsleden, waarin wordt gewezen op het belang van de beginselen inzake ethiek, belangenconflicten, transparantie, interne controle en fraudebestrijding, aangezien dergelijke sessies de norm zijn geworden in de instellingen van de Unie; merkt voorts op dat er in 2023 twaalf individuele sessies werden aangeboden aan het personeel van de EDPS en het EDPB, zes groepscoachingsessies waarin deelnemers (op managementniveau) van elkaar konden leren, alsook een eenjarig teamcoachingstraject over leiderschap aan de Europese Bestuursschool; 29. maakt uit de vragenlijst op dat de EDPS heeft voorzien in regelingen voor flexibel en hybride werken en dat deze positief worden gewaardeerd door de personeelsleden die onder meer ouderschapsverlof of onbetaald verlof kunnen opnemen, in deeltijd kunnen werken en gedurende een aantal dagen per jaar vanuit het buitenland kunnen werken; merkt op dat het merendeel van de personeelsleden in 2023 van deze regelingen gebruik heeft gemaakt, en dat 86,30 % van het personeel in 2023 heeft getelewerkt; is van mening dat de gebouweninfrastructuur moet worden geoptimaliseerd, zodat rekening wordt gehouden met dit hoge percentage telewerken, omdat daardoor de operationele kosten kunnen worden verlaagd en efficiënter gebruik kan worden gemaakt van kantoorruimte; is ingenomen met de aanhoudende inspanningen van de EDPS om het lichamelijk en geestelijk welzijn van zijn personeel actief te verbeteren; 30. prijst de EDPS voor de uitvoering van verschillende voorlichtingscampagnes in 2023, waarbij informatie werd gedeeld over de uitbanning van rassendiscriminatie, Internationale Vrouwendag, de EU-diversiteitsmaand en het opdoen van kennis over neurodiversiteit; merkt op dat de EDPS momenteel geen personeel met een handicap in dienst heeft, maar dat in alle vacatures van de EDPS een clausule inzake gelijke kansen is opgenomen, en dat de EDPS sollicitaties van kandidaten met een handicap actief aanmoedigt; 31. maakt uit de vragenlijst op dat de EDPS alle informatie over gevallen van burn-out als vertrouwelijk beschouwt, ook het aantal gevallen van burn-out; deelt die mening niet en roept de EDPS op om de kwijtingsautoriteit jaarlijks te informeren over het aantal gevallen van burn-out; stelt met tevredenheid vast dat er in 2023 bij de EDPS geen gevallen van intimidatie zijn gemeld; is ingenomen met het feit dat de EDPS ook in 2023 een presentatie over de bestrijding van intimidatie heeft gegeven bij monde van een van de vertrouwenspersonen van de EDPS, in het kader van de opleiding die wordt aangeboden op de “EDPS Welcome Day”; waardeert dat het besluit over de bestrijding van intimidatie en de rol van de vertrouwenspersonen op het intranet van de EDPS is gepubliceerd; Ethisch kader en transparantie 32. merkt op dat de EDPS in 2023 zijn inspanningen heeft toegespitst op het onder de aandacht brengen bij het personeel van het ethisch kader van de EDPS/het EDPB door het organiseren van verplichte opleidingssessies specifiek hierover voor al het personeel alsook introductieopleidingen voor nieuwkomers bij de EDPS/het EDPB, de benoeming van een nieuwe functionaris voor ethiek en deelname aan de werkgroep ethiek van het Comité paritaire des questions statutaires; is ingenomen met de instelling van een mailbox door de EDPS waar personeelsleden hun verzoeken met betrekking tot ethische vraagstukken kunnen indienen, alsook met het gebruik van de ethiekmodule van de Commissie in Sysper; spoort de EDPS aan om door te gaan met het geven van voorlichting en het houden van enquêtes om na te gaan in hoeverre het ethisch kader van de EDPS/het EDPB onder het personeel bekend is; 33. is ingenomen met het hoge algemene niveau van transparantie dat de EDPS heeft bereikt met betrekking tot zijn activiteiten, met name wat betreft de publicatie van de agenda en de belangenverklaringen van de Toezichthouder en het hoofd van de EDPS-administratie, in overeenstemming met de gedragscode voor de Toezichthouder van 2019; maakt uit het follow-upverslag op dat de EDPS twee gedragscodes heeft aangenomen, een die van toepassing is op de Toezichthouder en een die van toepassing is op het personeel van de EDPS; begrijpt dat in gevallen waarin de secretaris-generaal wordt verzocht de Toezichthouder te vervangen, diens gedragscode ook van toepassing is op de secretaris-generaal; 34. stelt met tevredenheid vast dat de EDPS sinds zijn oprichting nooit betrokken is geweest bij onderzoeken van het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF); 35. merkt op dat van de vijf onderzoeken die de Ombudsman in 2023 met betrekking tot de EDPS heeft geopend, er vier zonder verder onderzoek zijn afgesloten; merkt op dat met betrekking tot één onderzoek nog geen besluit was genomen, maar dat dit besluit naar verwachting in het vierde kwartaal van 2024 zou worden genomen; verzoekt de EDPS de kwijtingsautoriteit op de hoogte te houden van de uitkomst van dat onderzoek; 36. betreurt dat de EDPS zich nog steeds niet formeel heeft aangesloten bij het transparantieregister van de Unie; maakt echter uit het follow-upverslag op dat de EDPS, met het oog op zijn formele toetreding tot het transparantieregister van de Unie, een interne beoordeling inzake transparantiemaatregelen is gestart en dat er in 2023 oriënterende vergaderingen en contacten tussen de EDPS en het secretariaat van het register hebben plaatsgevonden; verzoekt de EDPS de kwijtingsautoriteit te informeren over het resultaat van deze interne beoordeling van de transparantiemaatregelen; roept de EDPS nogmaals op om zich aan te sluiten bij en gebruik te maken van het transparantieregister, en onder meer informatie over zijn vergaderingen met derden proactief openbaar te maken, om de transparantie met betrekking tot de toezichthoudende en raadgevende taken van de EDPS te waarborgen; 37. stelt met tevredenheid vast dat de EDPS in 2023 interne regels heeft opgesteld voor het horen van personen voor wie een definitief besluit van de EDPS in het kader van onderzoeken, al dan niet op initiatief van de EDPS, gevolgen kan hebben, teneinde te waarborgen dat deze personen hun grondrecht om in die procedures te worden gehoord naar behoren kunnen uitoefenen; prijst de EDPS voor het publiceren van een nieuwe factsheet over EDPS-onderzoeken en van nieuwe EDPS-beleidslijnen inzake onderzoeken, alsook voor het openbaar toegankelijk maken van alle financiële verslagen, waaronder jaarlijkse begrotingen, boekhoud- en auditverslagen, via een EU-website en via andere officiële kanalen, aangezien de EDPS een leidende rol speelt bij het verbeteren van de paraatheid van de instellingen van de Unie op het gebied van cyberbeveiliging; 38. maakt met tevredenheid uit de vragenlijst op dat er binnen de EDPS in 2023 geen gevallen zijn gemeld van belangenconflicten, klokkenluiden of fraude; merkt op dat de EDPS een kader heeft opgezet voor de preventie van belangenconflicten op de hogere niveaus van het management en het personeel door middel van gedragscodes, voorlichting en verklaringen inzake belangenconflicten en vertrouwelijkheid; merkt op dat, naast de verplichte introductie voor alle nieuwe personeelsleden over het ethisch kader van de EDPS, nieuwe personeelsleden ook informatie krijgen over de fraudebestrijdingsstrategie van de EDPS; 39. maakt uit de vragenlijst op dat de EDPS interne regels heeft inzake klokkenluiden die voorzien in veilige procedures en kanalen die personeelsleden de mogelijkheid bieden hun bezorgdheid te uiten over fraude, corruptie of andere ernstige wanpraktijken, zonder dat de vertrouwelijkheid van de identiteit van de klokkenluider en de gemelde informatie in gevaar komt; merkt op dat er bij de EDPS tot nu toe nog geen klokkenluiderszaak heeft gespeeld; 40. dringt er bij de EDPS op aan om in zijn handhavingsbesluiten alle terugtrekkingsbesluiten vanwege belangenconflicten openbaar te maken, om volledige transparantie bij het toezicht op regelgeving en besluitvorming te waarborgen; Digitalisering, cyberbeveiliging en gegevensbescherming 41. maakt uit de vragenlijst op dat de begroting voor 2023 voor IT-apparatuur en -projecten 9,5 % lager was dan in 2022; merkt op dat deze daling voornamelijk het gevolg was van het feit dat er in 2023 geen nieuwe IT-haalbaarheidsstudies zijn ingekocht, in tegenstelling tot 2022, toen dergelijke studies een aanzienlijk deel van het IT-budget uitmaakten; merkt voorts op dat andere kostenelementen in 2023 ten opzichte van het jaar ervoor relatief stabiel bleven, waaronder de kosten van algemene IT-diensten en IT‑onderhoud; 42. verneemt uit het follow-upverslag en de vragenlijst de conclusies van de in 2022 uitgevoerde IT-haalbaarheidsstudie, waaruit blijkt dat er lacunes zijn tussen datgene wat de IT-instrumenten en -diensten van de Commissie en het Parlement kunnen bieden en de specifieke behoeften van de EDPS; merkt op dat deze lacunes moeten worden verholpen door interne capaciteiten en toepassingen te ontwikkelen en dat hiervoor ten minste vijf IT-medewerkers en gedeeltelijke uitbesteding noodzakelijk werden geacht; betreurt dat de uitvoering van de aanbevelingen van de studie vanwege budgettaire beperkingen opgeschort is; verzoekt de EDPS na te denken over een stapsgewijze aanpak waarbij begonnen wordt met de aanbevelingen en projecten waarvoor minder middelen nodig zijn; 43. prijst de vooruitgang die de EDPS in 2023 heeft geboekt bij het digitaliseren van zijn workflows en processen, met de invoering van ARES, de gekwalificeerde digitale handtekening (e-IDAS) en een samenwerkingsplatform (Nextcloud) voor het opstellen van documenten en de invoering van videoconferenties, alsook updates van de tool (Website Evidence Collector) voor automatische verzameling van persoonsgegevens op websites van verwerkingsverantwoordelijken en gegevensverwerkers, de invoering van de acceptatieomgeving van EU Send Web, een dienst/kanaal voor de uitwisseling van gevoelige niet-gerubriceerde informatie met andere EU-IOA’s, alsook de verdere voortgang wat betreft de uitvoering van diensten die niet kunnen worden uitbesteed, zoals het formulier en de elektronische workflow voor het beheer van meldingen van datalekken; wijst niettemin op problemen met betrekking tot het gebruik en het onderhoud van het e-aanbestedingssysteem; 44. verheugt zich erover dat de EDPS er nauwgezet op toeziet dat externe contractanten voldoen aan de nodige morele en ethische normen die van alle instellingen, organen en instanties van de Unie worden verwacht, met name rekening houdend met het feit dat de EDPS in het verleden een beroep heeft gedaan op de diensten van externe bedrijven die volgens de rangschikking van de Universiteit van Yale nog steeds actief zijn in Rusland; 45. erkent dat de EDPS met succes gebruik maakt van veel van de administratieve systemen die door de Commissie worden gebruikt, met name op het gebied van personeelszaken en administratieve bedrijfsvoering, alsook van een aantal diensten van het Parlement, waaronder de levering van laptops en netwerkinfrastructuur en videoconferentiediensten; spreekt zijn waardering uit voor het feit dat het project ter verbetering van de kwaliteit en de prestatie van de computers die aan het personeel van de EDPS worden verstrekt met het oog op de uitbreiding van hybride werkvormen, waarbij met het Parlement werd samengewerkt, inmiddels is afgerond; 46. erkent de leidende rol van de EDPS bij het verbeteren van de paraatheid van de instellingen van de Unie op het gebied van cyberbeveiliging, en neemt nota van de nauwe samenwerking van de EDPS met organen zoals het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging (Enisa) en cyberbeveiligingshubs zoals CERT-EU; dringt er bij het orgaan op aan een gestructureerd auditkader voor cyberbeveiligingsrisico’s binnen organen van de Unie te ontwikkelen; merkt op dat de EDPS in 2023 zijn paraatheid op het gebied van de bescherming van persoonsgegevens en gevoelige informatie tegen cyberaanvallen is blijven versterken in het licht van het snel veranderende dreigingslandschap wat betreft cyberbeveiliging; prijst de EDPS in dit verband voor het evalueren van zijn beveiligingsbeleid en -methoden, anticiperend op het effect van de cyberbeveiligingsverordening (Verordening (EU, Euratom) 2023/2841 (9) ); maakt uit de vragenlijst op dat de EDPS een verzoek heeft ingediend om twee extra voltijdequivalenten voor cyberbeveiligingsinfrastructuur in verband met de verplichtingen van de EDPS uit hoofde van die verordening en de rol van de EDPS als lid van de interinstitutionele raad voor cyberbeveiliging (IICB); merkt voorts met waardering op dat de EDPS zijn informatiebeveiligingsbeleid en zijn “acceptable use policy” heeft verbeterd in verband met specifieke cyberdreigingen met betrekking tot telewerken, het gebruik van persoonlijke mobiele apparaten en het gebruik van gevaarlijke applicaties (TikTok); stelt vast dat er in 2023 geen cyberaanvallen bij de EDPS hebben plaatsgevonden; dringt aan op jaarlijkse openbare verslaglegging over ontdekte dreigingen, responsmaatregelen en institutionele cyberweerbaarheid; 47. prijst de EDPS voor het actualiseren van de cyberbeveiligingsopleiding voor alle personeelsleden en voor het vernieuwen van de vorm van de cyberbeveiligingsopleiding die aan nieuwkomers wordt gegeven; waardeert het dat de EDPS proactief is geweest bij het vergroten van het bewustzijn over cyberbeveiligingsrisico’s, bijvoorbeeld door het opstellen van factsheets, het houden van enquêtes met EU-IOA’s en het voeren van bewustmakingscampagnes; spoort de EDPS aan ervoor te zorgen dat het personeel een verplichte opleiding krijgt over veilig en ethisch gebruik van AI-instrumenten om hun inzicht te vergroten en potentiële risico’s te beperken; Gebouwen 48. merkt op dat de EDPS en het EDPB in 2023, na de verhuizing van de Ombudsman eind 2021, net als in 2022, nog de enige huurders waren van het gebouw van het Parlement dat zij als vestigingslocatie gebruikten en dat de EDPS de huur- en onderhoudskosten binnen de grenzen van het redelijke wil houden door kantoorruimte van het Parlement te huren in plaats van op de particuliere markt; merkt op dat de EDPS om een extra bedrag van 81 856,84 EUR moest verzoeken voor de betaling van huurkosten aan het Parlement, aangezien het indexeringspercentage 8,82 % bedroeg en dus hoger was dan het plafond van 2 % voor administratieve uitgaven; 49. merkt op dat de EDPS, wat de toegankelijkheid van zijn gebouw betreft, de besluiten die het Parlement heeft genomen en ten uitvoer legt, toepast in het kader van zijn gebouwenbeleid; maakt uit het follow-upverslag op dat de EDPS personeel in dienst heeft met lichamelijke beperkingen als gevolg van een ernstige ziekte; is ingenomen met de toezegging van de EDPS om de mogelijkheden te onderzoeken om stagiairs met een mobiliteitsbeperking of een handicap aan te nemen; Milieu en duurzaamheid 50. merkt op dat de EDPS zich niet heeft aangesloten bij het milieubeheer- en milieuauditsysteem (EMAS), maar verschillende maatregelen heeft genomen om zijn ecologische voetafdruk te verkleinen, zoals het automatisch en centraal regelen van de temperatuur, het automatisch uitschakelen van de verlichting wanneer er geen beweging in de ruimte is, het inkopen van milieuvriendelijke producten en diensten en het automatiseren van de workflows met de invoering van ARES; maakt uit het follow-upverslag op dat volgens de informatie die het directoraat-generaal Infrastructuur en Logistiek van het Parlement, verantwoordelijk voor het beheer van het door de EDPS gehuurde gebouw, heeft ontvangen, zonnepanelen op het gebouw zijn geïnstalleerd; verzoekt de EDPS de kwijtingsautoriteit te informeren over het aandeel (%) in het totale jaarlijkse energieverbruik van de EDPS dat door de opgewekte zonne-energie wordt geleverd; verzoekt de EDPS voorts de kwijtingsautoriteit te informeren over eventuele ontwikkelingen wat betreft de EMAS-certificeringsprocedure; 51. stelt vast dat de EDPS in 2023 geen beoordeling van zijn koolstofvoetafdruk heeft uitgevoerd; is echter ingenomen met het feit dat de EDPS maatregelen blijft toepassen om zijn koolstofvoetafdruk te verkleinen, zoals het beperken van het aantal reisbewegingen naar kantoor dankzij de telewerkmogelijkheden, het bieden van een vergoeding van 50 % van de maandelijkse/jaarlijkse openbaarvervoersabonnementen van medewerkers, het aanmoedigen van personeel om op afstand aan vergaderingen deel te nemen en voor korte afstanden de trein te nemen, het elektronisch beheren van facturatie en, op het gebied van personeelszaken, het voeren van een geheel papierloze selectieprocedure en beoordelingsexercitie; 52. dringt er bij de EDPS op om toepassing te geven aan het milieubeheer- en milieuauditsysteem (EMAS), met als doel zijn ecologische voetafdruk systematisch te monitoren en te verbeteren, met name op het gebied van energieverbruik, afvalvermindering en duurzaam kantoorbeleid; 53. merkt op dat de EDPS op omvattende wijze acht slaat op risico’s in verband met duurzaamheid (zoals milieu-, sociale en governancerisico’s) in het kader van een jaarlijks uitgevoerde risicobeoordeling; is in dit verband ingenomen met het feit dat de EDPS in 2023 een nieuw risicobeheerproces heeft ingevoerd, dat de EDPS moet helpen deze risico’s doelgericht te benaderen en beter te analyseren en bijgevolg de risicobeperkende maatregelen beter op de geconstateerde risico’s af te stemmen; Interinstitutionele samenwerking 54. is ingenomen met de budgettaire en administratieve besparingen die de EDPS heeft gerealiseerd door middel van interinstitutionele samenwerking, met name het sluiten van Service Level Agreements met het Parlement voor de huur van zijn vestigingslocatie en het gebruik van IT-systeemtoepassingen, IT-hardwarebenodigdheden en IT-onderhoud, en met de Commissie voor de processen op het gebied van personeelszaken en administratieve bedrijfsvoering, alsook door deelname aan grote interinstitutionele raamovereenkomsten op gebieden als IT-advies, interim-dienstverlening en kantoorbenodigdheden; prijst de EDPS bovendien voor zijn gestructureerde samenwerking met de Ombudsman, het Bureau voor de grondrechten en CERT-EU door middel van memoranda van overeenstemming; 55. merkt op dat de EDPS deelneemt aan vergaderingen van verschillende interinstitutionele organen; is in dit verband ingenomen met de deelname van de EDPS aan vergaderingen van de hoofden van administratie en het Interinstitutioneel Comité voor onlinecommunicatie, onder leiding van het directoraat-generaal Communicatie van het Parlement; merkt op dat interinstitutionele samenwerking met de EDPS, in zijn toezichthoudende rol, van groot belang is voor de andere instellingen van de Unie om hun niveau van naleving van het rechtskader inzake gegevensbescherming te verbeteren; 56. dringt aan op nauwere samenwerking tussen de EDPS, de Europese Rekenkamer, OLAF en het Europees Openbaar Ministerie (EOM) om gemeenschappelijke protocollen te ontwikkelen voor de opsporing van fraude in digitale gegevens en financiële transacties binnen de EU-instellingen; benadrukt de noodzaak van gezamenlijke audits van op AI gebaseerde frauderisico’s; 57. is ingenomen met de cruciale rol die de EDPS in 2023 heeft gespeeld bij het coördineren van de gegevensbeschermingsautoriteiten van de lidstaten om een consistente gegevensbescherming in de hele Unie te bevorderen; merkt op dat de EDPS samen met 26 gegevensbeschermingsautoriteiten heeft deelgenomen aan een gecoördineerde handhavingsactie met betrekking tot de rol en taken van functionarissen voor gegevensbescherming, waarbij werd beoordeeld of zij voldoen aan Verordening (EU) 2018/1725; neemt kennis van het feit dat de EDPS nog altijd actief participeert in het Comité voor gecoördineerd toezicht op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht, waarbij kwesties zoals de behandeling van klachten tegen Europol en de verbetering van samenwerkingsprocessen worden aangekaart; waardeert voorts alle overige stappen die zijn ondernomen om de samenwerking tussen de EDPS en de gegevensbeschermingsautoriteiten te verbeteren, zoals het uitvoeren van een gezamenlijke Europol-inspectie met de nationale autoriteiten (Polen en Litouwen) en de deelname aan de gecoördineerde toezichtactie inzake de verwerking van gegevens van minderjarigen in Europol-systemen, de deelname aan een operationeel bezoek aan het bureau van het gedelegeerd Europees Openbaar Ministerie in Lissabon in het kader van gemaakte afspraken met de gegevensbeschermingsautoriteit van Portugal en de coördinatie van een inspectie op locatie in Lesbos met de Griekse gegevensbeschermingsautoriteit om de gegevensverzameling die plaatsvindt tijdens gezamenlijke operaties van Frontex te verifiëren; wijst erop dat deze interinstitutionele samenwerking de EDPS in staat stelt om de beste praktijken van de instellingen van de Unie over te nemen en te profiteren van de uitwisseling van informatie met vergelijkbare organen; Communicatie 58. stelt vast dat in 2023 de begroting voor publiekscommunicatie en promotionele activiteiten 468 000 EUR bedroeg, een stijging van 54 % ten opzichte van 2022; 59. stelt met tevredenheid vast dat de EDPS in 2023 verschillende communicatie-evenementen heeft georganiseerd, zowel online als fysiek, met als doel de rol en de opdracht van de EDPS en het belang van naleving van de gegevensbeschermingsregels van de Unie onder de aandacht te brengen bij een breder publiek, zoals de Dag van de gegevensbescherming, de conferentie van EDPS-stagiairs (tweemaal per jaar), het EDPS-seminar over de essentie van de grondrechten op privacy en gegevensbescherming, en andere internationale evenementen; 60. wijst erop dat de EDPS via zijn website en socialemedia-accounts online aanwezig is op X (voorheen Twitter) (29 400 volgers), LinkedIn (71 000 volgers), YouTube (2 900 volgers), EU Voice (5 900 volgers) en EU Video (750 volgers); 61. merkt op dat het proefproject van de platforms EU Voice en EU Video (gratis en opensourcesocialemedianetwerken, privacygericht en gebaseerd op Mastodon en PeerTube-software) in 2023 is voortgezet; is in dit verband ingenomen met de bijdrage van de EDPS aan de strategie van de Unie inzake gegevens en digitale soevereiniteit teneinde de onafhankelijkheid van de Unie in de digitale wereld en de naleving van het rechtskader inzake gegevensbescherming te bevorderen. Het Europees Parlement, – gezien de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 (1) , – gezien de geconsolideerde jaarrekening van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 ( COM(2024)0272 – C10‑0072/2024) (2) , – gezien het jaarlijks activiteitenverslag van de Europese Dienst voor extern optreden voor 2023 en zijn jaarlijks verslag over het begrotings- en financieel beheer voor 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de instellingen (3) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (4) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 314, lid 10, en de artikelen 317, 318 en 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (5) , en met name de artikelen 59, 118 en 260 t/m 263, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (6) , en met name de artikelen 59, 118 en 266 t/m 269, – gezien Besluit 2010/427/EU van de Raad van 26 juli 2010 tot vaststelling van de organisatie en werking van de Europese Dienst voor extern optreden (7) , en met name artikel 8, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie buitenlandse zaken, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0069/2025 ), 1. verleent de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Europese Dienst voor extern optreden voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de Europese Dienst voor extern optreden, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, alsmede aan de Europese Ombudsman en de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 2. Resolutie van het Europees Parlement van 7 mei 2025 met de opmerkingen die een integrerend deel uitmaken van het besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, afdeling X – Europese Dienst voor extern optreden ( 2024/2024(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, afdeling X – Europese Dienst voor extern optreden, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie buitenlandse zaken, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0069/2025 ), A. overwegende dat de kwijtingsautoriteit in het kader van de kwijtingsprocedure wenst te benadrukken dat het bijzonder belangrijk is de democratische legitimiteit van de instellingen van de Unie verder te versterken door de transparantie en de verantwoordingsplicht te verbeteren en door het concept van resultaatgericht begroten en een goed personeelsbeheer toe te passen; B. overwegende dat de Europese Dienst voor extern optreden (de “EDEO”) verantwoordelijk is voor het beheer van de administratieve uitgaven van zijn hoofdkantoor in Brussel en voor het netwerk van de 144 delegaties en bureaus van de Unie; C. overwegende dat de verantwoordelijkheid van de EDEO via een reeks overeenkomsten inzake dienstverleningsniveau (SLA’s) is uitgebreid tot het administratieve beheer van het personeel van de Commissie bij de delegaties; D. overwegende dat de delegaties tot taak hebben om door het opbouwen van netwerken en partnerschappen de Unie en haar burgers in de wereld te vertegenwoordigen en de waarden van de Unie te bevorderen; E. overwegende dat het bijzondere karakter van de EDEO gelegen blijft in zijn aard en oorsprong, aangezien de dienst werd gevormd door de samenvoeging van het personeel van de voormalige diensten voor externe betrekkingen van de Raad en van de Commissie en door diplomaten uit de lidstaten in deze structuur op te nemen; F. overwegende dat overeenkomstig de interne voorschriften van de EDEO de secretaris-generaal van de EDEO optreedt als gedelegeerd ordonnateur van de instelling en de directeur-generaal voor middelenbeheer de rol van gesubdelegeerd hoofdordonnateur vervult; G. overwegende dat de krachtens het Statuut aan het tot aanstelling bevoegde gezag toegekende bevoegdheden worden uitgeoefend door de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (“vicevoorzitter/hoge vertegenwoordiger”) met betrekking tot het personeel van de EDEO; H. overwegende dat de uitvoering van de begroting wordt geregeld door het Financieel Reglement en door de interne voorschriften voor de uitvoering van de begroting van de EDEO; 1. merkt op dat de begroting van de EDEO onder rubriek 7 van het MFK valt (“Europees openbaar bestuur”), die in 2023 in totaal 12,3 miljard EUR bedroeg (goed voor 6,4 % van de totale begroting van de Unie); merkt op dat de begroting van de EDEO van ongeveer 1,1 miljard EUR ongeveer 9,2 % van de totale administratieve uitgaven van de Unie vertegenwoordigt; 2. neemt er nota van dat de Europese Rekenkamer (de “Rekenkamer”) in haar jaarverslag betreffende het begrotingsjaar 2023 een steekproef van 70 verrichtingen onder administratieve uitgaven heeft onderzocht en dat dit er tien meer zijn dan in 2022; merkt voorts op dat de administratieve uitgaven volgens de Rekenkamer uitgaven omvatten voor personele middelen, met inbegrip van uitgaven voor pensioenen, die in 2023 goed waren voor ongeveer 70 % van de totale administratieve uitgaven, alsook uitgaven voor gebouwen, uitrusting, energieverbruik, communicatie en informatietechnologie, en dat uit de werkzaamheden van de Rekenkamer door de jaren heen blijkt dat deze uitgaven over het algemeen een laag risico vormen; 3. merkt op dat 21 van de 70 verrichtingen (30 %) fouten vertoonden, maar dat de Rekenkamer op basis van de vijf door haar gekwantificeerde fouten schat dat het foutenpercentage onder de materialiteitsdrempel ligt; 4. merkt met bezorgdheid op dat de Rekenkamer in haar jaarverslag betreffende het begrotingsjaar 2023 aangeeft een kwantificeerbare fout te hebben aangetroffen in één van de 13 onderzochte betalingen en zes niet-kwantificeerbare bevindingen te hebben gedaan met betrekking tot de EDEO; merkt op dat de kwantificeerbare fout betrekking had op het ontbreken van een geldige aanbestedingsprocedure voordat een huurcontract voor een delegatie van de Unie werd ondertekend; merkt op dat de EDEO in 2023 maatregelen heeft genomen om de twee kwantificeerbare fouten die de Rekenkamer in haar jaarverslag 2022 had vastgesteld aan te pakken, en maatregelen heeft genomen om dergelijke problemen in de toekomst te voorkomen; Begrotings- en financieel beheer 5. stelt vast dat de definitieve begroting 2023 van de EDEO 821 900 280 EUR bedroeg, een stijging van 4,45 % ten opzichte van 2022; stelt vast dat de EDEO ook beschikte over een bedrag van 259,7 miljoen EUR (inclusief bestemmingsontvangsten en overgedragen bedragen) van de Commissie ter dekking van de administratieve kosten van personeelsleden van de Commissie die in delegaties van de Unie werkzaam zijn; merkt voorts op dat de EDEO aanvullende bijdragen in de vorm van een vast bedrag heeft ontvangen om de gemeenschappelijke kosten van personeel van het Europees Ontwikkelingsfonds in delegaties en colocaties te dekken, alsook andere bedragen die in het kader van colocatie- en andere overeenkomsten zijn ontvangen; merkt op dat het totale door de EDEO beheerde begrotingsbedrag in 2023 dus 1 198,2 miljoen EUR bedroeg (vastleggingskredieten), wat neerkomt op een stijging met 4,8 % ten opzichte van het voorgaande jaar; 6. merkt op dat in 2023 het begrotingsuitvoeringspercentage voor vastleggingskredieten 100 % bedroeg, met een uitvoeringspercentage voor betalingen van 91,9 % (tegenover 90,6 % in 2022); merkt op dat de gemiddelde betalingstermijn 13,57 dagen bedroeg, maar stelt niettemin vast dat 8,63 % van het totale bedrag te laat werd betaald, als gevolg waarvan er in 2023 achterstandsrente is betaald ter hoogte van 50 253,91 EUR; dringt er bij de EDEO op aan zijn toezeggingen tijdig uit te betalen; dringt er bij de EDEO op aan zich te blijven inspannen om het aantal elektronische betalingen te verhogen en meer werkprocessen te digitaliseren, met name bij de delegaties; 7. merkt op dat de EDEO de begrotingsautoriteit in kennis heeft gesteld van twee begrotingsoverschrijvingen overeenkomstig artikel 29, lid 1, van het Financieel Reglement en elf autonome overschrijvingen overeenkomstig artikel 29, lid 4, heeft verricht voor een totale waarde van 55,7 miljoen EUR; merkt op dat de overschrijvingen in de eerste plaats tot doel hadden begrotingsonderdeel 3003 betreffende gebouwen en daarmee samenhangende kosten bij de delegaties met 18,97 miljoen EUR te verhogen en begrotingsonderdeel 3001 betreffende extern personeel en externe dienstverlening bij de delegaties met 5,6 miljoen EUR te verhogen; merkt op dat na de overschrijvingen de definitieve begroting voor het hoofdkantoor van de EDEO 327,8 miljoen EUR bedroeg en de definitieve begroting voor de delegaties 494,1 miljoen EUR; 8. merkt op dat de EDEO in 2023 te maken had met toenemende politieke en financiële uitdagingen, alsook met uitdagingen op het gebied van de mensenrechten en de rechtsstaat; merkt op dat de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne en de geopolitieke gevolgen ervan in 2023 een belangrijk probleem bleven, wat de EDEO ertoe heeft gebracht te zorgen voor brede steun aan Oekraïne, druk uit te oefenen op Rusland en zijn wereldwijde toenaderingsinspanningen voort te zetten om de bredere gevolgen van de oorlog aan te pakken, met inbegrip van de uitvoering van het actieplan inzake de geopolitieke gevolgen van Ruslands agressie tegen Oekraïne; wijst erop dat de EDEO een belangrijke rol speelt bij het verzamelen van bewijsmateriaal tegen door de EU gesanctioneerde Russische overheidsorganisaties en personen die betrokken zijn bij het verspreiden van desinformatie en het manipuleren van informatie om de aanvalsoorlog van Rusland te rechtvaardigen; benadrukt dat de afdeling Strategische Communicatie en Prognose van de EDEO van voldoende middelen moet worden voorzien om doeltreffend de strijd aan te binden met desinformatiecampagnes die door autoritaire en illiberale regimes worden ingezet als strategisch instrument; roept de EDEO ertoe op de delegaties van de Unie in de landen van het Oostelijk Partnerschap te versterken om de landen te steunen die zwaar zijn getroffen door de Russische militaire agressie tegen Oekraïne; merkt op dat het financiële plafond van de onder het gezag van de vicevoorzitter/hoge vertegenwoordiger beheerde Europese Vredesfaciliteit in 2023 is verhoogd van 5,6 miljoen EUR tot meer dan 12 miljoen EUR; roept de EDEO ertoe op samen te werken met DG ENEST om te zorgen voor doeltreffend toezicht op en monitoring van de door de faciliteit gefinancierde projecten; merkt op dat de EDEO door de opflakkering van het conflict tussen Israël en Palestina na de aanval van Hamas van 7 oktober 2023 genoodzaakt was intensieve diplomatieke inspanningen te leveren, de instellingen van de Unie ertoe aan te moedigen te pleiten voor de-escalatie in de regio, in te spelen op humanitaire behoeften en regionale vredesinspanningen te ondersteunen; benadrukt dat de bijstand van de Unie en de EDEO afgestemd moet zijn op bredere doelstellingen op het gebied van mensenrechten en vrede in de regio, met sterke waarborgen zodat de middelen noch direct, noch indirect terroristische of gewelddadige activiteiten ondersteunen; benadrukt aan dat de financiering van de Unie voor de wederopbouw van Gaza pas van start mag gaan nadat alle door Hamas gevangen genomen gijzelaars zijn vrijgelaten; wijst op het belang van transparantie bij de toewijzing van financiële middelen in derde landen om de verantwoordingsplicht bij de inzet van de begroting van de Unie en de nieuwe financieringsinstrumenten te waarborgen; 9. roept de EDEO ertoe op nauw samen te werken met de Commissie zodat de volledige teruggave van het nationaal bezit van Roemenië en het nationale erfgoed van andere lidstaten op de agenda staat van eventuele toekomstige maatregelen ten aanzien van de Russische Federatie; 10. herinnert eraan dat er beschuldigingen zijn geuit over de betrokkenheid van UNRWA-werknemers in Gaza bij de terroristische aanslagen van Hamas tegen Israël op 7 oktober 2023; merkt op dat naar aanleiding van deze beschuldigingen het dienstverband van negen personeelsleden formeel is beëindigd door de UNRWA; onderstreept dat de Commissie met de UNRWA heeft samengewerkt om de controlesystemen te verbeteren, in overeenstemming met de aanbevelingen van het Bureau voor Intern Toezicht van de VN (OIOS), met inbegrip van de screening van personeel en de versterking van interne onderzoeks- en ethische kaders; benadrukt dat naar aanleiding van de herhaaldelijk door het Parlement geuite bezorgdheid over het misbruik van financiering door de Unie, steun van de Unie in geen geval mag worden ingezet voor de financiering van terrorisme; dringt aan op voortdurende waakzaamheid zodat het geld van de belastingbetaler niet voor de verkeerde doeleinden wordt gebruikt; wijst op het belang van controles om de naleving van de regels van de Unie en het internationaal recht door begunstigden van middelen van de Unie te waarborgen, alsook op de noodzaak van versterkte maatregelen om misbruik van financiële steun van de Unie te voorkomen; spoort de EDEO aan meer inspanningen te leveren om de financiering van de Unie veilig te stellen en toe te zien op de uitvoering van de mijlpalen die zijn vastgelegd in de overeenkomst tussen commissaris Várhelyi en commissaris-generaal van de UNRWA Lazzarini in april 2024, die bepalingen bevat voor het uitvoeren van audits van de Unie en het versterken van het interne toezicht bij de UNRWA; onderstreept dat de Palestijnse Autoriteit al het onderwijsmateriaal moet afstemmen op Unesco-normen, met name door inhoud die antisemitisme of het aanzetten tot geweld omvat, te verwijderen; benadrukt dat de financiële steun van de Unie aan de Palestijnse Autoriteit op het gebied van onderwijs alleen mag worden verleend op voorwaarde dat aan deze normen wordt voldaan; spoort de EDEO aan diplomatieke inspanningen voor een alomvattende en duurzame oplossing van het Israëlisch-Palestijnse conflict te ondersteunen en het Parlement op de hoogte te houden van alle ontwikkelingen in de samenwerking van de Unie met de Palestijnse Autoriteit; 11. merkt op dat de EDEO voor 2023 melding heeft gemaakt van aanzienlijke budgettaire beperkingen, die hebben geleid tot drastische bezuinigingen en begrotingsoptimalisering om het hoofd te kunnen bieden aan de inflatie in derde landen, koersschommelingen van lokale valuta’s, prijsstijgingen, met name wat betreft de kosten van het huren van kantoorruimte, IT, beveiliging en energieprijzen, waardoor de bedrijfskosten van de EDEO in derde landen veel hoger lagen, hetgeen gevolgen had voor het vermogen van de EDEO om doeltreffend te functioneren en zijn zorgplicht ten aanzien van het personeel bij de delegaties te vervullen; betreurt het dat de EDEO als gevolg van de budgettaire druk het onderhoud aan infrastructuur heeft uitgesteld, veiligheidsgerelateerde uitgaven bij de delegaties terzijde heeft geschoven of heeft geannuleerd en heeft gesnoeid in begrotingsposten, met onder meer bezuinigingen op de begroting voor dienstreizen en representatiekosten, kantoorbenodigdheden en opleiding; betreurt het dat de EDEO om budgettaire redenen voorrang heeft moeten geven aan de deelname van personeel aan verkiezingswaarnemingsmissies ten koste van andere soorten dienstreizen, zoals vervolgmissies; wijst op de noodzaak van de oprichting van een diplomatieke dienst van de EU; 12. merkt op dat de EDEO in 2023, zowel op het hoofdkantoor van de EDEO als bij de delegaties, in totaal 28 openbare aanbestedingsprocedures, 27 mededingingsprocedures met onderhandeling, 14 onderhandelingsprocedures zonder voorafgaande bekendmaking van een aanbestedingsbericht, 6 niet-openbare procedures en 2 onderhandelingsprocedures voor middelgrote overeenkomsten heeft opgestart, die in gemiddeld 52 % van de gevallen succesvol waren en hebben geleid tot de gunning van een opdracht; merkt op dat de strenge normen en grote complexiteit van de aanbestedingsregels van de Unie een van de redenen kunnen zijn voor het relatief hoge aantal aanbestedingsprocedures zonder gunning van een opdracht, aangezien de toepassing van die regels een uitdaging kan vormen voor inschrijvers, met name in derde landen; verzoekt de EDEO de redenen voor het relatief hoge aantal aanbestedingsprocedures waarbij uiteindelijk geen opdracht werd gegund te onderzoeken en oplossingen voor te stellen om de doeltreffende uitvoering van die procedures te waarborgen, met inachtneming van de door de Unie vastgestelde normen; betreurt het dat de aanbestedingsregels voor het externe optreden zijn vereenvoudigd bij de herschikking van het Financieel Reglement; benadrukt dat de aanbestedingsregels bedoeld zijn om erop toe te zien dat er bij gefinancierde projecten hoge normen worden gehanteerd en dat deze projecten niet fraudegevoelig zijn; verzoekt de EDEO altijd te streven naar een zo hoog mogelijk controleniveau in elke aanbestedingsprocedure; is van mening dat een gebrek aan bekendheid in derde landen met de hoge normen van de regels voor overheidsopdrachten van de Unie nooit een voorwendsel of excuus mag zijn om de lat te verlagen; 13. stelt tevreden vast dat eind 2023 het aantal colocaties met lidstaten en andere partners van de Unie in delegaties van de Unie 138 bedroeg: 12 meer dan in 2022; merkt op dat van het totale aantal colocatieovereenkomsten in 2023 er 42 zijn gesloten met lidstaten en partnerlanden en 91 met andere partners van de Unie, en dat het in vijf gevallen om een omgekeerde overeenkomst ging; merkt op dat 8 % van de totale kantooroppervlakte bij de delegaties van de Unie in 2023 colocaties waren en dat meer dan de helft van de delegaties van de Unie (75) hier gebruik van heeft gemaakt, wat kan worden gezien als een voorbeeld van een succesvolle optimalisering van het gebouwenbeheer van de EDEO, maar ook als een indicator van de toegenomen belangstelling van partners voor het delen van gebouwen in derde landen en de relevantie van colocatie in het kader van diplomatieke zaken; 14. merkt op dat in 2023 de begroting voor dienstreizen 18 948 650 EUR bedroeg — een beperkte stijging van 1,46 % ten opzichte van het voorgaande jaar — waarmee werd beoogd de stijging van de kosten als gevolg van de inflatie te compenseren, maar hetgeen ontoereikend was in vergelijking met de werkelijke stijging van de reiskosten in 2023; betreurt het dat de EDEO niet beschikt over een afzonderlijk begrotingsonderdeel voor dienst- en andere reizen van de vicevoorzitter/hoge vertegenwoordiger en dat de kosten van dienst- en andere reizen van de vicevoorzitter/hoge vertegenwoordiger door de EDEO en de Commissie worden gedeeld, afhankelijk van het doel ervan; merkt tot slot op dat de EDEO in 2023 voor 2 995,14 EUR aan kosten had voor zes dienstreizen van de vicevoorzitter/hoge vertegenwoordiger en voor 288 145 EUR aan luchttaxikosten, wat neerkomt op een daling van 51 % ten opzichte van 2022 toen de luchttaxikosten 588 103 EUR bedroegen; benadrukt dat de functionarissen van de instellingen van de Unie het goede voorbeelden moeten geven aan het publiek en de burgers, met name wanneer zij middelen van de Unie gebruiken bij de uitvoering van hun taken; benadrukt dat de vluchtopties moeten worden gekozen op basis van criteria van goed financieel beheer, op voorwaarde dat dergelijke alternatieven beschikbaar zijn en dat de agenda en de vergaderlocatie deze alternatieven toelaten; benadrukt dat transparantie en goed financieel beheer bij het gebruik van de publieke middelen van de Unie een kernbeginsel moeten blijven voor alle instellingen van de Unie; 15. wijst op het negatieve effect dat de bezuinigingen zou kunnen hebben op de tenuitvoerlegging van instrumenten voor buitenlands beleid, zoals het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking – Europa in de wereld (NDICI – Europa in de wereld) en Global Gateway; onderstreept dat de afdeling Strategische Communicatie en Prognose van de EDEO van voldoende middelen moet worden voorzien om doeltreffend de strijd aan te kunnen blijven binden met desinformatiecampagnes die door autoritaire en illiberale regimes worden ingezet als strategisch instrument; verwelkomt in dit verband de aankondiging van de oprichting binnen DG COMM van de Commissie van een taskforce voor strategische communicatie en de bestrijding van informatiemanipulatie; 16. dringt aan op een verhoging van de begroting voor acties in het kader van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) en andere geschikte instrumenten voor vrede, conflictbeheersing en crisisrespons, en ook voor IT- en veiligheidsprotocollen, om de activiteiten en capaciteiten van de Unie volledig in overeenstemming te brengen met de huidige uitdagingen en conflicten wereldwijd; Intern beheer, prestaties en interne controle 17. merkt op dat de EDEO, na een interne reorganisatie, in oktober 2023 een nieuwe dienst voor corporate governance heeft opgericht, bestaande uit drie afdelingen die verantwoordelijk zijn voor inspecties, interne controles en planning, rapportage en naleving, om de EDEO in staat te stellen meer verantwoordingsplicht, een beter beheer en een beter toezicht op activiteiten aan de dag te leggen; vindt het verheugend dat er ook een raad voor corporate governance is opgericht om te zorgen voor samenhang bij kwesties op het gebied van corporate management in de EDEO; merkt daarnaast op dat de EDEO het leidende directoraat Vrede, Veiligheid en Defensie (MD-PSD), het directoraat Vrede, Partnerschap en Crisisbeheersing en twee nieuwe afdelingen voor Hybride Dreigingen en Cyberkwesties enerzijds en Maritieme Veiligheid anderzijds heeft opgericht om de werkzaamheden van de Unie op het gebied van veiligheid en defensie beter te kunnen ondersteunen; 18. merkt op dat de dienst voor corporate governance in 2023 een geschiktheidscontrole van governanceprocessen en -beleid heeft uitgevoerd; stelt tevreden vast dat de EDEO in het kader van dat proces het handvest van het Comité follow-up audit heeft geactualiseerd en zijn kader voor interne controle, zijn jaarlijks beheersplan en zijn kader voor risicobeheer heeft herzien; 19. merkt op dat er in 2023, in overeenstemming met het auditplan 2023 van de EDEO, drie controles zijn afgerond, namelijk één controle van het beheer van het register van uitzonderingen en gevallen van niet-naleving en twee controles in verband met het beheer van de salarissen van plaatselijke functionarissen en de aanwerving en het beheer van plaatselijke functionarissen en gelijkwaardig lokaal personeel; merkt verder met grote bezorgdheid op dat een organisatorische herstructurering en het overeenkomstige personeelsverloop bij de dienst Interne audit tot gevolg hebben gehad dat een geplande controle over veiligheid niet van start heeft kunnen gaan in 2023 en dat deze controle opnieuw zal worden beoordeeld in het kader van de voorbereiding van het meerjarig strategisch plan voor interne controle 2025-2027; benadrukt dat het belangrijk is om regelmatig zorgvuldige interne controles uit te voeren; betreurt het ten zeerste dat er aan 4 kritieke en 49 zeer belangrijke controleaanbevelingen met betrekking tot afgeronde controles nog geen gevolg was gegeven in 2023; verzoekt erom het Parlement op de hoogte te houden van de uitvoering van de aanbevelingen; 20. merkt op dat de Rekenkamer in december 2023 haar eindverslag heeft aangenomen naar aanleiding van haar controle van de coördinerende rol van de EDEO, die tot doel had te beoordelen of de coördinatie, met name met betrekking tot informatiebeheer, personeelsbezetting en verslaglegging, zowel intern als met de Commissie en de Raad, doeltreffend was; merkt op dat sommige controleaanbevelingen in 2023 al waren opgenomen in lopende initiatieven, zoals het sturen van opdrachtbrieven aan de nieuw benoemde ambassadeurs voordat deze in dienst treden en de inspanningen die de EDEO sinds 2019 levert om zijn strategie voor informatiebeheer uit te voeren; verzoekt de EDEO de aanbevelingen in het verslag van de Rekenkamer volledig uit te voeren om de vastgestelde tekortkomingen bij het informatiebeheer aan te pakken, zowel in zijn hoofdkwartier en bij delegaties van de Unie in niet-EU-landen als in het kabinet van de vicevoorzitter/hoge vertegenwoordiger; verzoekt erom het Parlement op de hoogte te houden van het gevolg dat wordt gegeven aan de aanbevelingen van de Rekenkamer; 21. merkt op dat er in 2023 bij de delegaties 26 inspecties zijn uitgevoerd en dat op basis daarvan veiligheid, gebouwen en administratieve lasten zijn aangemerkt als de belangrijkste uitdagingen voor de delegaties; merkt op dat de EDEO bij de delegaties maatregelen voor het beheer van veiligheidsrisico’s heeft ingevoerd op basis van internationale normen en beste praktijken; merkt op dat de inspectiedienst van de EDEO in 2023 vijf kritieke aanbevelingen heeft geformuleerd, die allemaal betrekking hadden op het beheer van drie delegaties; merkt op dat de aanbevelingen in alle gevallen zijn opgevolgd door meer toezicht en ondersteuning door het hoofdkantoor van de EDEO; is ingenomen met de toolbox die de EDEO heeft ontwikkeld om te reageren op situaties in verband met intern beheer; 22. wijst erop dat in 2023 drie delegaties van de Unie (Centraal-Afrikaanse Republiek, Sierra Leone en Syrië) in hun betrouwbaarheidsverklaringen een voorbehoud hebben gemaakt, voornamelijk met betrekking tot door de Commissie beheerde operationele begrotingslijnen; benadrukt dat deze punten van voorbehoud geen aanzienlijke financiële gevolgen hebben gehad voor de administratieve begroting onder de verantwoordelijkheid van de EDEO; 23. verzoekt de EDEO en de Commissie nauw samen te werken met het liaisonbureau van het Europees Parlement in Washington D.C., en verzoekt de delegatie van de Unie in de Verenigde Staten om initiatieven ter versterking van de trans-Atlantische betrekkingen vast te stellen, te financieren en uit te voeren, met inbegrip van uitwisselingsprogramma’s voor professionals die werkzaam zijn in overheidsinstellingen in zowel de EU als de VS; 24. roept de EDEO en de Uniedelegaties ertoe op de toestand van de democratie in de verschillende landen nauwlettender te volgen en meer logistieke en technologische steun te verlenen aan mensenrechtenverdedigers en inheemse personen, met name vrouwen; 25. herinnert eraan dat het van cruciaal belang is om onze steun voor mensenrechten, democratie en ontwikkeling in derde landen verder op te voeren via het NDICI – Europa in de wereld, aangezien een wereld van democratieën een veiligere wereld is; onderstreept dat de middelen voor de digitale diplomatie van de EU verder moeten worden verhoogd gezien de huidige context van snelle technologische vooruitgang en geopolitieke concurrentie; dringt erop aan de “groene diplomatie” en de groene transitie, als een van de prioriteiten van de Unie, via het externe optreden van de Unie te bevorderen met betrekking tot derde landen; benadrukt dat de EDEO een centrale rol moet spelen bij het bevorderen van vrede en stabiliteit in het Midden-Oosten, de financiering voor het waarborgen van humanitaire hulp in Libanon, Gaza en Syrië moet opvoeren en het toezicht op de mensenrechten moet aanscherpen; benadrukt dat financiële steun voor de EDEO-delegaties in het Midden-Oosten, de Golfstaten en Afrika belangrijk is om hen in staat te stellen het extern optreden van de Unie in de regio te blijven waarborgen; 26. merkt op dat in Speciaal verslag 14/2023 van de Rekenkamer tekortkomingen zijn vastgesteld in de door de Commissie en de EDEO gebruikte methoden voor de toewijzing van middelen aan partnerlanden en in de opzet van het kader voor monitoring, en de Commissie en de EDEO wordt aanbevolen de methoden voor de toewijzing van middelen en de beoordeling van het effect van steun van de Unie te verbeteren, het programmeringsproces doelgerichter te maken en de indicatoren in de meerjarige indicatieve programma’s te vereenvoudigen en consistent te gebruiken; 27. verwelkomt de benoeming van de eerste speciale vertegenwoordiger van de EU voor de Golfregio; 28. wijst erop dat door de recente gebeurtenissen, met name de massale Russische invasie van Oekraïne en de vijandige pogingen van Rusland om democratische processen in Europa de beïnvloeden, alsmede de toenemende instabiliteit in het Midden-Oosten, het buitenlands beleid van de Unie en de uitvoering ervan de belangrijkste prioriteiten geworden zijn voor de lidstaten en instellingen; wijst op de centrale rol die de EDEO en zijn delegaties spelen bij de uitvoering van het externe beleid van de Unie en het tegengaan van buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging (FIMI); benadrukt hoe belangrijk de EDEO is voor de betrekkingen van de Unie met de 25 tot 30 miljoen burgers van de Unie die buiten de Unie wonen; wijst erop dat de begroting van de EDEO, die al structureel ondergefinancierd was, onevenredig zwaar werd getroffen vergeleken met andere instellingen van de Unie vanwege de hogere inflatiepercentages en de daaropvolgende energiecrisis als gevolg van de Russische aanvalsoorlog in Oekraïne, en is bezorgd over deze negatieve gevolgen voor de EDEO en de prestaties van de instellingen van de Unie en het uitblijven van maatregelen om de huidige begrotingssituatie te corrigeren, die ernstige gevolgen kan hebben voor de betrekkingen van de Unie met derde landen; 29. is ingenomen met de onwrikbare steun voor Oekraïne, onder meer via de civiele adviesmissie van de EU (EUAM Oekraïne) en via de opleiding van Oekraïense soldaten in het kader van de militaire bijstandsmissie van de EU (EUMAM); 30. benadrukt dat de Unie meer middelen moet uittrekken voor de versterking van een speciale begrotingslijn in het kader van het buitenlands beleid van de Unie die specifiek gericht is op gendergelijkheid en de agenda voor vrouwen, vrede en veiligheid (VVV), om te zorgen voor consistente financiering voor initiatieven op het gebied van genderresponsief leiderschap, de bescherming van vrouwenrechten en de bestrijding van seksueel en gendergerelateerd geweld in conflict- en post-conflictsituaties; benadrukt dat die financiering essentieel is voor het ondersteunen van lokale maatschappelijke organisaties, het bieden van op overlevenden gerichte steun en het integreren van genderperspectieven in de diplomatieke en veiligheidsinspanningen van de Unie; 31. benadrukt dat in het genderactieplan III wordt voorgeschreven dat 85 % van de nieuwe maatregelen van de Unie moet bijdragen tot gendergelijkheid en het versterken van de positie van vrouwen en meisjes; verzoekt de EDEO sneller vooruitgang te boeken in de richting van de verwezenlijking van de doelstellingen van het genderactieplan III door zich in zijn dagelijkse activiteiten in het bijzonder te richten op de belangrijkste actiegebieden van het genderactieplan III, waaronder gendergerelateerd geweld, de bevordering van seksuele en reproductieve gezondheid en rechten, economische en sociale rechten en empowerment, gelijke participatie en leiderschap; merkt op dat het genderactieplan III in 2027 afloopt en dringt er daarom bij de EDEO op aan een ambitieuzer genderactieplan IV uit te werken met het oog op een sterkere koppeling tussen vrouwenrechten en empowerment en het buitenlands en veiligheidsbeleid van de Unie, dat met ingang van 2028 kan worden uitgevoerd; 32. wijst op de extreem kwetsbare situatie van kinderen wereldwijd, met name in gewapende conflicten; geeft uiting aan zijn ernstige zorgen over de tienduizenden kinderen wereldwijd die in 2023 zijn getroffen door gewapende conflicten en van wie de meest fundamentele rechten op afschuwelijke wijze zijn geschonden; verzoekt de EDEO de rechten van kinderen bij zijn inspanningen centraal te stellen; 33. herinnert aan de barre situatie van de vrouwenrechten en lhbtqi+-rechten in grote delen van de wereld; benadrukt dat deze rechten dringend beter moeten worden beschermd; benadrukt dat de EDEO een centrale rol speelt bij het bevorderen van de mensenrechten wereldwijd; verzoekt de EDEO zijn inspanningen op dit vlak op te voeren; 34. beschouwt verkiezingswaarnemingsmissies als een praktisch en doeltreffend instrument voor buitenlands beleid dat een essentieel onderdeel vormt van de beleidsmaatregelen en strategieën van de Unie ter ondersteuning van de mensenrechten; verzoekt de Unie voldoende middelen uit te trekken voor haar verkiezingswaarnemingsmissies, ook met het oog op de uitbreiding daarvan naar verkiezingen in kandidaat-lidstaten en buurlanden; Personele middelen, gelijkheid en welzijn van het personeel 35. merkt op dat eind 2023 de bezettingsgraad van de personeelsformatie 96,7 % bedroeg; stelt vast dat de EDEO in totaal 2 812 personeelsleden in dienst had, waarvan 1 245 ambtenaren, 450 tijdelijke functionarissen, 603 arbeidscontractanten en 514 gedetacheerde nationale deskundigen; merkt op dat van het totale aantal ambtenaren en tijdelijke functionarissen in dienst van de EDEO, hetzij op het hoofdkantoor, hetzij bij de delegaties, 62,5 % administrateur was, 32,8 % assistent en 4,8 % secretariaatsmedewerker; 36. merkt op dat er eind 2023 in totaal 5 252 mensen bij de EDEO werkten, hetzij rechtstreeks in dienst bij de EDEO, hetzij via externe contractanten, waarvan 46,2 % op het hoofdkantoor van de EDEO en 53,8 % bij de delegaties; merkt op dat 46,5 % van het totale aantal personen dat bij de EDEO werkte bestond uit niet-statutair personeel of externe contractanten; merkt op dat de meeste externe personeelsleden die in dienst zijn van een externe contractant maar werkzaam zijn in de gebouwen van de EDEO, diensten verlenen op het gebied van informatietechnologie, beveiliging en veiligheid en medische zorg; 37. merkt op dat de EDEO in 2023 van de begrotingsautoriteit 36 voltijdequivalenten toegewezen heeft gekregen, bestaande uit 31 arbeidscontractanten en 5 gedetacheerde nationale deskundigen met kostendeling; merkt op dat de extra middelen zijn toegewezen aan crisisbeheersing, aan de uitvoering van het strategisch kompas en aan andere prioriteiten van de EDEO; merkt op dat de EDEO eind 2023 nog eens 20 kosteloze gedetacheerde nationale deskundigen toegewezen heeft gekregen voor de structuren van het militair plannings- en uitvoeringsvermogen; 38. merkt op dat het statutaire EDEO-personeel eind 2023 voor 52,7 % uit mannen en 47,3 % uit vrouwen bestond, wat neerkomt op een lichte stijging van het aantal vrouwen ten opzichte van 2022, toen 46,8 % van het personeel uit vrouwen bestond; is ingenomen met de bescheiden vooruitgang op het gebied van genderevenwicht in het hoger management, waar de vertegenwoordiging van vrouwen is gestegen van 6,3 % in 2022 tot 7,6 % in 2023, en in het middenkader, waar een stijging heeft plaatsgevonden van 30,1 % in 2022 tot 30,4 % in 2023; verzoekt de EDEO zich meer in te spannen om een omvangrijker en zichtbaarder genderevenwicht op alle niveaus van de organisatie tot stand te brengen; 39. verwelkomt de publicatie eind 2023 van het tussentijds verslag over de uitvoering van het EU-genderactieplan (GAP III) door de vicevoorzitter/hoge vertegenwoordiger en de Commissie, alsook het besluit om het tijdschema ervan te verlengen tot 2027 om het af te stemmen op het meerjarig financieel kader (MFK); wijst op het belang van GAP III voor het bevorderen van gendergelijkheid als strategische prioriteit in het externe optreden van de Unie en het versterken van de rol ervan op dit gebied; verwelkomt de organisatie van de eerste opleidingen voor managers over genderresponsief leiderschap (GRL) voor hogere leidinggevenden door het team van de ambassadeur voor gender en diversiteit aan het eind van 2023; 40. verwelkomt het eerste EDEO-verslag over FIMI-activiteiten gericht op lhbtiqa+-personen, dat tot doel heeft meer inzicht te bieden in FIMI-tactieken en de samenwerking, onder meer met Enisa, ter bescherming van de lhbtiqa+-gemeenschap te bevorderen; spreekt zijn bezorgdheid uit over de mondiale situatie met betrekking tot de lhbtiqa+-rechten en de toenemende weerstand tegen gendergelijkheid, vrouwenrechten en seksuele en reproductieve gezondheid en rechten in ontwikkelingslanden; verzoekt de Commissie en de EDEO deze achteruitgang tegen te gaan en prioriteit te geven aan gerichte steun voor maatschappelijke organisaties die zich inzetten voor deze rechten; 41. merkt op dat de vicevoorzitter/hoge vertegenwoordiger in het besluit van juli 2023 heeft verduidelijkt dat de maximale duur van de aanwerving door de EDEO van tijdelijk personeel en arbeidscontractanten 8 jaar bedroeg in een referentieperiode van 13 jaar of, in uitzonderlijke omstandigheden en in het belang van de dienst, 10 jaar in een referentieperiode van 15 jaar, en dat het minimale tijdsverloop tussen opeenvolgende aanwerving voor tijdelijke functionarissen die gedetacheerd worden door nationale diplomatieke diensten van de lidstaten 2 jaar bedroeg vanaf de beëindiging van hun laatste arbeidsovereenkomst; 42. merkt op dat van de 1 695 ambtenaren en tijdelijke functionarissen die eind 2023 in dienst waren er 863 (51 %) mannen waren en 832 (49 %) vrouwen, wat neerkomt op een lichte toename ten opzichte van 2022; merkt op dat 57,4 % van de arbeidscontractanten vrouw was, wat een lichte stijging is ten opzichte van 2022; vindt het echter betreurenswaardig dat vrouwen nog altijd duidelijk ondervertegenwoordigd zijn in hogere functies, zowel op het hoofdkantoor als bij de delegaties, en dat ze vooral in AST-functies oververtegenwoordigd zijn; verzoekt de EDEO een uitsplitsing naar geslacht en nationaliteit van het middenkader en hogere leidinggevende functies te publiceren; verzoekt de EDEO deze kwestie aan te pakken en tegelijkertijd recht te doen aan de competenties en verdiensten van de kandidaten; vindt het verheugend dat er bij de roulatieronde van 2023 42 managementposten bij de delegaties zijn vrijgekomen, wat heeft geresulteerd in een stijging van het aantal vrouwelijke ambassadeurs met 12 %, waarbij 35,50 % van hen in 2023 vrouw was (eerder: 31,70 %), wat echter nog steeds geldt als ondervertegenwoordiging; 43. wijst erop op dat hoewel alle lidstaten in het personeelsbestand van de EDEO zijn vertegenwoordigd, er nog steeds een aanzienlijk gebrek aan evenwicht is, waarbij België de meest oververtegenwoordigde lidstaat is, met 12,1 % van het totale personeelsbestand van de EDEO; wijst erop dat er ook sprake is van een aanzienlijke geografische onevenwichtigheid tussen de westelijke en oostelijke lidstaten; merkt ook op dat onder leidinggevenden Italië de meest oververtegenwoordigde lidstaat is en dat 15 % van alle leidinggevende functies door Italianen wordt bekleed; stelt vast dat er nog steeds drie lidstaten zijn die niet vertegenwoordigd zijn onder de 141 ambassadeurs van de Unie (Hongarije, Luxemburg en Malta) en dat de lidstaten met de meeste ambassadeurs Frankrijk (22 ambassadeurs), Spanje en Italië (16 ambassadeurs), Duitsland (12 ambassadeurs) en België (10 ambassadeurs) zijn, wat erop neerkomt dat deze vijf lidstaten 54 % van alle ambassadeursposten bekleden; verzoekt de EDEO nogmaals met klem zorg te blijven dragen voor een goed geografisch evenwicht in de volledige organisatie en op alle niveaus; herhaalt tevens zijn bezorgdheid over het genderevenwicht; merkt op dat vrouwen duidelijk ondervertegenwoordigd zijn in hogere functies, terwijl ze vooral in AST-functies oververtegenwoordigd zijn; verzoekt de EDEO een uitsplitsing naar geslacht en nationaliteit van het middenkader en hogere leidinggevende functies te publiceren; verzoekt de EDEO deze kwestie aan te pakken en tegelijkertijd recht te doen aan de competenties en verdiensten van de kandidaten; 44. merkt op dat er in 2023 een grote roulatie van 52 leidinggevende posten bij de delegaties heeft plaatsgevonden; is ingenomen met de inspanningen van de EDEO om de lidstaten bewust te maken van de noodzaak om een breed scala aan kandidaten voor de gepubliceerde posten aan te trekken en gekwalificeerde kandidaten voor de post van ambassadeur van de Unie voor te dragen; 45. merkt met tevredenheid op dat de EDEO in 2023 zijn agenda voor diversiteit en inclusie 2023-2025 heeft aangenomen, en een gedetailleerd actieplan ter bevordering van een veilige en respectvolle werkomgeving en nultolerantie ten aanzien van intimidatie; merkt op dat personeelsvertegenwoordigers, personeelsbonden en het Paritair Comité gelijke kansen, dat voortaan het Paritair Comité voor diversiteit en inclusie heet, over beide documenten zijn geraadpleegd; merkt op dat het actieplan preventieve maatregelen tegen intimidatie bevat, zoals een verplichte e-learningcursus voor al het personeel over het herkennen en aanpakken van intimidatie op het werk en een verplichte managementopleiding over het creëren van een werkomgeving zonder intimidatie; verzoekt de EDEO door te gaan met het geven van regelmatige trainingen aan leidinggevend en niet-leidinggevend personeel over onderwerpen op het gebied van diversiteit, rechtvaardigheid, inclusie en saamhorigheid; 46. stelt met bezorgdheid vast dat de EDEO in 2023 drie verzoeken om bijstand heeft ontvangen in verband met beschuldigingen van psychisch geweld waarbij twee ambtenaren betrokken waren, hetgeen heeft geleid tot twee administratieve onderzoeken, waarvan er één nog loopt en het andere is afgesloten met een tuchtmaatregel; merkt op dat er in 2023, in het kader van de informele procedure, 28 zaken in verband met beschuldigingen van psychisch geweld en 10 zaken in verband met seksuele intimidatie zijn behandeld door de bemiddelingsdienst van de EDEO en dat de vertrouwenspersonen 21 zaken in verband met beschuldigingen van psychisch geweld en 6 zaken in verband met seksuele intimidatie hebben behandeld; merkt op dat de EDEO in 2023 voor lokaal personeel bij de delegaties een besluit over de bestrijding van intimidatie heeft opgesteld, dat in juni 2024 is aangenomen; onderkent de inspanningen die de EDEO heeft verricht om zijn beleid ter bestrijding van intimidatie te versterken, met inbegrip van de invoering van verplichte e-learningmodules om het bewustzijn te vergroten, en de oprichting van een “Verdrag van Istanbul-taskforce” die maatregelen moet vaststellen om een veiligere werkplek voor iedereen te waarborgen; spreekt echter zijn ernstige bezorgdheid uit over het aanhoudend hoge aantal gevallen van intimidatie; verzoekt de EDEO sterkere preventie, slachtofferhulp en strikte disciplinaire maatregelen ten uitvoer te leggen om te zorgen voor nultolerantie ten aanzien van intimidatie en voor een veilige werkomgeving; 47. merkt op dat de EDEO in 2023 verschillende maatregelen heeft genomen om het fysieke en mentale welzijn van zijn personeel te waarborgen, waaronder een systematische gezondheidscontrole voor alle medewerkers voordat zij bij een delegatie worden gedetacheerd, psychologische ondersteuning en bewustmakingsinitiatieven; merkt op dat er in oktober 2023 twee besluiten over arbeidstijd en flexibele werkregelingen zijn aangenomen, waarna flexibele werktijden op het hoofdkantoor van de EDEO en bij de delegaties de standaardwerkregeling zijn geworden voor alle personeelsleden, met uitzondering van managers; merkt verder op dat de besluiten telewerken toestaan voor maximaal twee dagen per week op het hoofdkantoor van de EDEO, één dag per week bij de delegaties en voor iedereen tien dagen per jaar buiten de standplaats; merkt op dat uitzonderlijk telewerken voor een langere periode mogelijk is gebleven in geval van crises, om medische redenen of om andere dwingende redenen; 48. stelt bezorgd vast dat het aantal personeelsleden van de EDEO dat langdurig (langer dan vijftig dagen) met ziekteverlof was, is toegenomen van 111 personeelsleden in 2022 tot 171 personeelsleden in 2023, wat neerkomt op een stijging van 54 %; merkt op dat de medische dienst verschillende maatregelen heeft genomen om burn-out te voorkomen, zoals de aanwerving van een psychiater in december 2023 en een meer systematische follow-up van ziekteverlof door de medische dienst, psychologische ondersteuning en begeleiding voor personeel en managers, bewustmakingsactiviteiten en de oprichting van een netwerk van eerstehulpverleners op het gebied van geestelijke gezondheid; benadrukt dat managers moeten zorgen voor een eerlijke taakverdeling en richtsnoeren en flexibele werkregelingen moeten toepassen; verzoekt de EDEO een proactieve aanpak te hanteren om langdurige ziekte en burn-out te voorkomen, waarbij prioriteit wordt gegeven aan het mentale welzijn van het personeel door middel van doeltreffende ondersteunende maatregelen; 49. neemt ter kennis dat het aantal stagiairs als gevolg van budgettaire beperkingen is verminderd; vraagt de EDEO informatie te verstrekken over de arbeidsomstandigheden en de bezoldiging van stagiairs in het hoofdkantoor en de delegaties; Ethisch kader en transparantie 50. merkt op dat de EDEO in 2023 zijn ethisch kader heeft verbeterd door nieuwe instructies uit te vaardigen voor het instellen van een verbod of beperkingen voor dienstreizen met kosten die geheel of gedeeltelijk door externe bronnen worden betaald om het risico van belangenconflicten te voorkomen, en door al het personeel aan het ethisch beleid te herinneren; merkt op dat de EDEO ook aandacht heeft besteed aan het organiseren van specifieke cursussen over ethiek, belangenconflicten, interne controle en fraudebestrijding, toegespitst op en aangepast aan verschillende doelgroepen op het hoofdkantoor van de EDEO en bij de delegaties; merkt daarnaast op dat de 16 in 2022 vastgestelde “beginselen van professioneel gedrag” nog steeds onder nieuwkomers worden verspreid en breed worden bevorderd, met name tijdens de cursussen “Ethiek en integriteit” en “Beleid ter bestrijding van intimidatie”; verzoekt de EDEO het Parlement op de hoogte te houden van verdere ontwikkelingen met betrekking tot zijn ethisch kader; verzoekt de EDEO te voorzien in regelmatige verplichte opleidingen over ethiek, met inbegrip van ethisch gebruik van AI, en verantwoordingsplicht; 51. stelt met tevredenheid vast dat de EDEO in oktober 2023 een nieuwe fraudebestrijdingsstrategie heeft aangenomen, die van toepassing is op al het personeel op het hoofdkantoor van de EDEO en bij de delegaties en die het resultaat is van een grondige evaluatie van fraudegerelateerde risico’s en formeel werd goedgekeurd door OLAF; vindt het verheugend dat de EDEO bijzondere inspanningen heeft geleverd op het gebied van opleiding en begeleiding van het personeel, met name via de in december 2022 opgerichte fraudebestrijdingscel; merkt op dat het personeel van de EDEO dat bij de delegaties van de Unie is gedetacheerd actief heeft deelgenomen aan een reeks workshops en seminars over fraudebewustzijn en -preventie, dat aan medewerkers die een nieuwe functie in een delegatie van de Unie hebben gekregen systematisch een opleiding over deze kwesties wordt aangeboden voor zij in dienst treden, en dat de intranetpagina over fraudebestrijding verder is vernieuwd om het eenvoudiger te maken potentiële fraudegevallen te melden en een breder aanbod van opleidingen op het gebied van fraudebestrijding te bieden; verzoekt de EDEO voor al het personeel verplichte trainingen op het gebied van bewustmaking en preventie van fraude op te zetten; 52. merkt op dat de EDEO in 2023 geen klokkenluiderszaken heeft ontvangen; stelt met tevredenheid vast dat de EDEO in 2023 is begonnen met de ontwikkeling van specifiek beleid ter bescherming van klokkenluiders in overeenstemming met de nieuwe fraudebestrijdingsstrategie; verzoekt erom het Parlement op de hoogte te houden van de goedkeuring ervan, die gepland is voor 2025, en van de uitvoering van dit beleid in de hele dienst; 53. merkt op dat de EDEO in 2023 vijf verklaringen inzake belangenconflicten heeft ontvangen, die volgens de toepasselijke regels zijn behandeld; merkt op dat de gesubdelegeerd ordonnateur in een zaak met betrekking tot een lid van een evaluatiecomité voor een aanbestedingsprocedure heeft geconcludeerd dat er sprake was van een mogelijk belangenconflict en het personeelslid heeft ontheven van zijn taken als lid van het evaluatiecomité; 54. stelt met bezorgdheid vast dat OLAF in 2023 acht onderzoeken heeft geopend die nog niet zijn afgerond, met betrekking tot mogelijke wanpraktijken in het kader van aanbestedingsprocedures en de uitvoering van contracten, subsidieovereenkomsten of potentiële onregelmatigheden in verband met personeelszaken; merkt op dat de openstaande zaken in 2023 betrekking hadden op ambtenaren, tijdelijke functionarissen en plaatselijke functionarissen, zowel op het hoofdkantoor van de EDEO als bij de delegaties; verzoekt erom het Parlement op de hoogte te houden van het gevolg dat wordt gegeven aan deze onderzoeken; merkt op dat acht oudere zaken waarbij voormalige en huidige personeelsleden betrokken waren, zijn afgesloten, met aanbevelingen om in vijf gevallen verdere actie te ondernemen; merkt op dat de EDEO via zijn fraudebestrijdingscel regelmatige contacten onderhoudt met OLAF en zorgt voor een tijdige follow-up van de aanbevelingen van OLAF; verzoekt erom het Parlement op de hoogte te houden van de uitvoering van de aanbevelingen; 55. stelt vast dat de EDEO in 2023 tien verzoeken van de Ombudsman heeft behandeld, waarvan er negen betrekking hadden op administratieve dossiers en één een verzoek om toegang tot documenten was; merkt op dat de Ombudsman geen gevallen van wanbeheer of gedeeltelijk wanbeheer heeft vastgesteld en geen aanbevelingen heeft gedaan aan de EDEO; 56. neemt kennis van alle activiteiten die zijn ondernomen om de zichtbaarheid van externe activiteiten te vergroten; herinnert aan het verzoek van het Parlement om op zichzelf staande uitvoeringsbepalingen inzake externe activiteiten en opdrachten vast te stellen, teneinde het imago en de reputatie van de Unie te beschermen, met name wanneer het gaat om delegatiehoofden; 57. merkt op dat de vicevoorzitter/hoge vertegenwoordiger in de hoedanigheid van vicevoorzitter van de Commissie gebonden is aan de regels van het transparantieregister; benadrukt dat de EDEO weliswaar geen instelling is in de zin van artikel 13 van het Verdrag betreffende de Europese Unie en in het Unierecht geen rechtstreekse rol vervult, maar dat de dienst in het Unierecht wel een belangrijke rol vervult wat besluiten over sancties en onderhandelingen over internationale handelsovereenkomsten betreft, waarvan het regelgevingseffect aanzienlijk is; merkt op dat het voor de EDEO bijzonder relevant zou zijn om transparantiemaatregelen vast te stellen, deze ter kennis te brengen van de raad van bestuur van het transparantieregister en zich aan te sluiten bij het register; verzoekt de EDEO alle bijeenkomsten met alle soorten lobbyorganisaties bekend te maken om de transparantie te verbeteren, met inbegrip van de bijeenkomsten van de hoofden van de delegaties van de Unie; verzoekt erom het Parlement op de hoogte te houden van elk nieuw initiatief van de EDEO om de transparantie te verbeteren; benadrukt hoe belangrijk het is om de democratische controle op de Unie verder te versterken en om strenge normen inzake verantwoordingsplicht en transparantie in acht te nemen bij de samenwerking met maatschappelijke organisaties; verzoekt de delegaties van de Unie erop toe te zien dat middelen van de Unie die worden toegekend aan maatschappelijke organisaties en sociale partners in derde landen worden gebruikt in overeenstemming met de waarden, het beleid en de financiële regels van de Unie; 58. dringt er bij de EDEO op aan zich aan te sluiten bij het transparantieregister van de EU om zijn praktijken in overeenstemming te brengen met die van het Parlement en de Commissie, en ervoor te zorgen dat lobbyactiviteiten en financiële belangen in verband met defensie- en diplomatieke aangelegenheden volledig openbaar worden gemaakt; Digitalisering, cyberbeveiliging en gegevensbescherming 59. merkt op dat de uitgaven voor IT-projecten, apparatuur en cyberbeveiliging zijn gestegen van 19,7 miljoen EUR in 2022 tot 29,9 miljoen EUR in 2023, wat neerkomt op een stijging van 52 %; merkt op dat de EDEO in 2023 belangrijke digitaliseringsprojecten heeft opgestart, zoals zijn samenwerkingsplatform “HIVE” voor alle gebruikers op het hoofdkantoor en bij de delegaties, en zijn bedrijfssysteem voor gerubriceerde communicatie en informatie (EC3IS) in gebruik heeft genomen op het hoofdkantoor van de EDEO, voordat het geleidelijk wordt ingevoerd in gevoelige delegaties en wordt verbonden met de overeenkomstige systemen bij de Commissie en de Raad; 60. merkt op dat de EDEO in 2023 is begonnen met het hosten en controleren van een AI-omgeving met het oog op de invoering van een volledig AI-governancemodel; merkt op dat deze technische stap de basis heeft gelegd voor de vaststelling van richtsnoeren voor het gebruik van generatieve AI en van een AI-strategie in 2024, alsook voor het uitvoeren van proofs of concept; verzoekt erom dat het Parlement op de hoogte wordt gehouden van de ontwikkeling van de AI-strategie; 61. merkt op dat de EDEO, als onderdeel van de uitvoering van het in 2022 aangenomen strategisch kompas voor veiligheid en defensie, betrokken was bij de goedkeuring van belangrijke beleidsdocumenten en toolboxen met betrekking tot onder meer cyberdefensie, cyberdiplomatie, hybride dreigingen, buitenlandse inmenging en informatiemanipulatie; merkt op dat de EDEO zijn capaciteiten op het gebied van cyberbeveiliging intern is blijven verbeteren door gespecialiseerd personeel aan te werven en door aan verschillende doelgroepen, waaronder het team voor beveiligingsbeheer, leden van de delegaties, nieuwkomers en managers, activiteiten rond cyberbewustzijn aan te bieden; verzoekt de EDEO regelmatig verplichte trainingen op het gebied van cyberbeveiliging voor alle personeelsleden te organiseren; verzoekt de Unie er verder om Moldavië meer steun te verlenen bij de bestrijding van desinformatie, hybride dreigingen en cyberaanvallen; roept de delegatie van de Unie in Moldavië op zich meer in te spannen voor een proactievere en doeltreffendere communicatiestrategie over het Europese perspectief, ook in het Russisch; 62. is ingenomen met de opzet van de EU-partnerschapsmissie in Moldavië (EUPM Moldavië); wijst op de essentiële rol van de EUPM Moldavië en verzoekt de EU en haar lidstaten het mandaat van de missie na mei 2025 te verlengen en meer middelen uit te trekken om de doeltreffendheid van de missie te vergroten; 63. merkt met bezorgdheid op dat de EDEO in 2023 meer dan 29 623 cyberwaarschuwingen heeft geregistreerd via de monitoring van beveiligingsincidenten en -gebeurtenissen (Security Incident and Event Monitoring, SIEM), waarvan 92 incidenten werden bevestigd als cyberaanvallen; merkt op dat vier cyberaanvallen gevolgen hadden voor de operaties van de EDEO en slechts één cyberaanval aanzienlijke gevolgen had; waarschuwt dat de EDEO hoogstwaarschijnlijk een doelwit is voor actoren met voldoende middelen, waaronder door buitenlandse staten gesponsorde actoren, die de instellingen van de Unie proberen te ontwrichten; merkt op dat het centrum voor beveiligingsoperaties (SOC) van de EDEO een belangrijke speler is die zich bezighoudt met realtime monitoring van dreigingen en het in kaart brengen van zwakke plekken in systemen; verzoekt de EDEO aandacht te blijven besteden aan de noodzaak van cyberdiscipline en cyberbewustzijn bij gebruikers als essentiële elementen van zijn cyberbeveiligingskader; benadrukt dat het belangrijk is dat de EDEO prioriteit blijft geven aan cyberbeveiliging en de beperking van hybride dreigingen, en tegelijkertijd nauw samenwerkt met andere instellingen van de Unie en de lidstaten om dergelijke dreigingen op te sporen en tegen te gaan; 64. merkt op dat de EDEO in 2023 gevolg heeft gegeven aan één onderzoek van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming naar aanleiding van een verzoek van een personeelslid betreffende de publicatie van zijn of haar persoonsgegevens in de onlinegids van de EU; merkt op dat een zaak die sinds 2018 hangende was in 2023 is behandeld en in 2024 is afgesloten, met een positief resultaat voor de EDEO; neemt kennis van de bewustmakingsactiviteiten en -richtsnoeren van de EDEO om in zijn netwerk voor een gelijk speelveld op het gebied van gegevensbescherming te zorgen, met name de gezamenlijke gids over het gebruik van AI-instrumenten van derden vanuit het dubbele perspectief van gegevensbescherming en cyberbeveiliging; 65. merkt op dat de bestrijding van FIMI in 2023 een prioriteit bleef voor de EDEO; stelt met tevredenheid vast dat de FIMI-toolbox in december 2023 door de Europese Raad werd goedgekeurd en gebaseerd is op de pijlers van situationeel bewustzijn, versterking van de weerbaarheid, verstoring en diplomatieke respons; merkt op dat de EDEO in 2023 zijn analytische capaciteit heeft opgeschaald om in verband met FIMI bewijsmateriaal te verzamelen en een respons op het toenemende aantal incidenten en dreigingen te ontwikkelen, met name in de aanloop naar de Europese verkiezingen van 2024; merkt op dat de EDEO ook nieuwe vlaggenschipprojecten heeft gelanceerd om het bewustzijn te vergroten en Russische desinformatie tegen te gaan, zoals het EUvsDisinfo-initiatief, waarmee in 2023 ongeveer 20,3 miljoen mensen zijn bereikt, en om duurzame partnerschappen tot stand te brengen teneinde FIMI wereldwijd tegen te gaan; verzoekt de EDEO om samen met de Commissie voldoende middelen uit te trekken om FIMI doeltreffend te bestrijden; steunt de toegezegde oprichting van een “Europees schild voor de democratie” om misleidende online-inhoud op te sporen, te traceren en te verwijderen, waardoor de Unie beter in staat is FIMI tegen te gaan en haar steun voor de bescherming van democratieën in derde landen, met name in de buurlanden van de Unie, kan opvoeren; verzoekt de EDEO en de delegaties van de Unie in derde landen hun respectieve capaciteiten voor het bestrijden en tegengaan van desinformatie en propaganda in verband met het GBVB van de Unie verder te versterken; verzoekt de EDEO zijn inspanningen op te voeren om burgers uit de hele Unie in staat te stellen buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging te bestrijden; Gebouwen en veiligheid 66. merkt op dat in de loop van 2023 begrotingsonderdeel 3003 betreffende gebouwen en daarmee samenhangende kosten met 19 miljoen EUR is verhoogd, maar dat belangrijke onderhoudswerkzaamheden niettemin werden uitgesteld; stelt met grote bezorgdheid vast dat de opeenstapeling van onderhouds- en veiligheidsbehoeften de EDEO voor aanzienlijke uitdagingen stelt met betrekking tot de wijze waarop het netwerk van delegaties veilig en doeltreffend kan worden beheerd en de zorgplicht ten aanzien van het personeel van de delegaties kan worden gewaarborgd; verzoekt de EDEO meerjarige noodplannen te ontwikkelen voor het onderhoud en de beveiliging van gebouwen; 67. merkt op dat de EDEO vastgoed betrekt en beheert met een oppervlakte van ongeveer 87 618 m² op het hoofdkantoor van de EDEO en 379 300 m² elders in de wereld, bestaande uit 174 kantoorgebouwen en 152 woningen voor ambassadeurs; merkt op dat de EDEO in 2023 een werkdocument met een beschrijving van zijn aankoopbeleid aan de begrotingsautoriteit heeft voorgelegd, met een huidige stand van zaken van 22 % kantoorgebouwen en 20 % woningen voor ambassadeurs, waardoor de beste prijs-kwaliteitverhouding wordt bereikt; 68. merkt op dat het aankoopbeleid voor vastgoed voor de delegaties van de Unie van april 2023 en het werkdocument over het vastgoedbeleid van de EDEO voor 2024 tot doel hebben de meest voordelige langetermijnoplossing voor de begroting van de Unie te vinden; benadrukt dat geen van deze documenten ideeën bevat over het verminderen van het aantal delegaties of het creëren van regionale hubs; dringt er bij de EDEO op aan het Parlement op de hoogte te houden van mogelijke toekomstige ontwikkelingen in die richting; 69. verzoekt de EDEO zijn belangrijke netwerk van delegaties over de hele wereld met voldoende personeel in stand te houden om beter in staat te zijn derde landen te bereiken; 70. stelt met bezorgdheid vast dat deze bezuinigingen kunnen leiden tot grootschalige sluitingen van EU-ambassades en tot uitstel van beveiligingsvoorzieningen bij een aantal delegaties van de Unie, wat afbreuk doet aan het vermogen van de EDEO om zijn mandaat uit te voeren, de waarden van de Unie uit te dragen en de zorgplicht voor alle personeelsleden bij de delegaties naar behoren te waarborgen; verzoekt de lidstaten met klem de EDEO en de Commissie van voldoende financiering te voorzien om te waarborgen dat de Unie haar delegatienetwerk in stand houdt, als teken van haar wereldwijde betrokkenheid; 71. merkt op dat de EDEO sinds 2020 een beleid inzake kantoorbeheer ontwikkelt in de richting van gedeelde, flexibele kantoorconcepten, zowel op het hoofdkantoor van de EDEO als bij de delegaties; merkt op dat de EDEO is begonnen met de renovatie van het Schuman-gebouwencomplex, te beginnen met de 6e en 7e verdieping, met het oog op een efficiënter gebruik van kantoorruimte; merkt verder op dat het crisisresponscentrum van de EDEO in het Schuman-gebouw in 2023 is voltooid; merkt op dat bij de delegaties het concept van gedeelde kantoorruimte werd toegepast in de nieuwe gebouwen van zes delegaties; 72. vindt het verheugend dat de EDEO zich inspant om ervoor te zorgen dat zijn gebouwen toegankelijk zijn voor personen met een handicap of beperkte mobiliteit; merkt op dat het Belmont-gebouw in Brussel reeds voldoet aan de wettelijke vereisten voor toegankelijke gebouwen en dat de renovatie van het NEO-gebouwencomplex ook tegemoetkomt aan de behoeften van gebruikers met een handicap of beperkte mobiliteit; stelt met tevredenheid vast dat de EDEO voor de delegaties selectieprocedures heeft ingevoerd waarbij toegankelijkheid voor personen met een handicap als belangrijk selectiecriterium voor nieuwe kantoorgebouwen wordt gehanteerd; Milieu en duurzaamheid 73. verwelkomt het feit dat de EDEO in 2023 de uitvoering van het milieubeheer- en milieuauditsysteem (EMAS/EMS) heeft voortgezet, met name door de oprichting van een stuurgroep milieu en de vaststelling van een milieubeleid en een bijbehorende communicatiestrategie om onder de aandacht te brengen dat de EDEO zich er in zijn vastgoedbeheer toe verbindt milieuduurzaamheid in acht te nemen; merkt op dat de EMAS-stuurgroep in 2023 aan nieuwe doelstellingen heeft gewerkt die tot doel hebben de koolstofvoetafdruk uiterlijk in 2030 verder te verkleinen; merkt op dat de goedgekeurde maatregelen onder meer gericht zijn op een vermindering van het aardgasverbruik met 35 %, een halvering van het gebruik van papier en water en van de afvalproductie, een toename van het percentage korte- en middellangeafstandsvluchten in economy class voor dienstreizen en een beter gebruik van groene overheidsopdrachten; 74. stelt met tevredenheid vast dat de EDEO is begonnen met het opnemen van duurzaamheidsclausules in de nieuwe colocatieovereenkomsten, bestaande uit zowel verplichte acties als vrijwillige praktijken; merkt in verband met de reeds geldende colocatieovereenkomsten op dat deze overeenkomsten weliswaar geen expliciete milieuduurzaamheidsclausules bevatten, maar wel het overkoepelende beginsel dat alle in de colocatie ondergebrachte partners zich moeten houden aan procedures en praktijken die van toepassing zijn in de lokale context van kantoorgebouwen van de Unie; 75. merkt op dat de EDEO in 2023 is blijven werken aan de uitvoering van een beleid dat gericht is op groener woon-werkverkeer en duurzamer reizen voor het personeel, hetgeen in 2024 heeft geleid tot de vaststelling van belangrijke maatregelen, zoals de verhoging van het vergoedingspercentage voor abonnementen op het openbaar vervoer tot 90 % voor alle personeelsleden die afzien van toegang tot de parkeerruimten en de doelstelling dat voor dienstreizen ten minste 60 % van de kilometers die per vliegtuig worden afgelegd in economy class moet plaatsvinden; 76. wijst op het belang van sterke politieke betrokkenheid, bilaterale invloed en publieke en culturele diplomatie om de waarden van de Unie te bevorderen en desinformatie te bestrijden; benadrukt dat een daadkrachtige en veerkrachtige dienst voor extern optreden met duidelijk politiek leiderschap van groot belang is om de huidige uitdagingen aan te kunnen pakken en de coherentie van het buitenlands beleid van de Unie te waarborgen; dringt er bij de Uniedelegaties op aan meer steun te verlenen aan daadwerkelijk democratische actoren en maatschappelijke organisaties in de landen van de Westelijke Balkan, en acties van illiberale en ondemocratische actoren die schade toebrengen aan de belangen van de Unie met klem en publiekelijk te veroordelen, en erop toe te zien dat het gebruik van de financiering van IPA III aansluit bij de doelstellingen van de Unie; verzoekt de delegaties van de Unie in de regio een meer geloofwaardige en op verdiensten gebaseerde benadering te volgen aan de hand van de criteria van Kopenhagen, te weten de rechtsstaat, de democratie en de bescherming van de mensenrechten, in het bijzonder gezien de geringe vooruitgang die sommige landen van de Westelijke Balkan hebben geboekt; 77. is ingenomen met de uitstekende samenwerking van de EDEO met organen zoals OLAF, het EOM, de Rekenkamer en de EDPS, in de vorm van regelmatige vergaderingen en informatie-uitwisseling; neemt kennis van het feit dat er in juni 2024 specifieke werkafspraken zijn gemaakt; verzoekt de EDEO er desondanks om de gestructureerde samenwerking met die organen te institutionaliseren en te zorgen voor systematische fraudedetectiemechanismen in het kader van de financiering van het externe optreden van de Unie, met name in conflictgebieden met een hoog risico en kwetsbare staten; Interinstitutionele samenwerking 78. merkt op dat het Parlement, de Raad en de EDEO in 2023 hun technische besprekingen over de vervanging van het institutionele akkoord van 2002 tussen het Parlement en de Raad op het gebied van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid hebben voortgezet; betreurt het dat er in 2023 één technische vergadering heeft plaatsgevonden en dat de Raad vervolgens geen overeenstemming heeft kunnen bereiken over de voorgestelde compromisoplossingen; 79. merkt op dat de EDEO in 2023 het onderhandelingsproces heeft geopend voor werkafspraken met het Europees Openbaar Ministerie en dat deze in 2024 zijn ondertekend; merkt op dat in de werkafspraken rekening wordt gehouden met de bijzondere context waarin de EDEO opereert, waarbij de nadruk wordt gelegd op de bescherming van informatie, de vertrouwelijkheid van informatie en de bescherming van de immuniteit van het personeel; 80. merkt op dat de EDEO in zijn begroting voor 2023 een bedrag ter hoogte van 990,5 miljoen EUR heeft uitgetrokken voor een proefproject om de Europese diplomatieke academie op te richten, in het kader waarvan 50 jonge diplomaten uit de lidstaten en de instellingen van de Unie een opleiding krijgen over het buitenlands en veiligheidsbeleid van de Unie, met als doel een echt Europees diplomatiek korps op te richten ter bevordering van het buitenlands beleid en de externe belangen van de Unie; moedigt dit initiatief aan als een stap in de richting van een hecht en goed opgeleid Europees diplomatiek korps dat de waarden en belangen van de Unie op het wereldtoneel doeltreffend kan vertegenwoordigen en verdedigen; benadrukt dat de zichtbaarheid van de Europese diplomatieke academie in alle lidstaten moet worden verbeterd en dat de rol en capaciteit ervan moeten worden versterkt; 81. stelt met tevredenheid vast dat de EDEO zijn samenwerking met de Europese Ombudsman in 2023 heeft opgevoerd om zijn personeel beter bewust te maken van de beginselen van goed bestuur; merkt op dat het nieuwe niveau van samenwerking onder meer inhoudt dat het Bureau van de Europese Ombudsman wordt uitgenodigd om zijn werkzaamheden te presenteren tijdens de seminars van de EDEO voorafgaand aan detachering en tijdens de jaarlijkse seminars voor het personeel van de EDEO; Communicatie 82. merkt op dat de EDEO beschikt over een begrotingstoewijzing van 22,2 miljoen EUR, gespreid over verschillende begrotingsonderdelen, voor publicaties, evenementen, strategische communicatie, outreachactiviteiten en pers; stelt met tevredenheid vast dat opkomen voor de democratie en de rechtsstaat een prioriteit blijft voor de EDEO, onder meer door buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging doelgericht tegen te gaan via versterkte beleidsmaatregelen en instrumenten; 83. wijst erop dat er sprake is van toenemende schendingen van godsdienstvrijheid wereldwijd; roept de EDEO op zijn personeel in landen waar geen sprake is van godsdienstvrijheid of godsdienstvrijheid onder druk staat, hiervoor voldoende toe te rusten (o.a. via trainingen), om zo het gesprek hierover aan te gaan met de verantwoordelijke autoriteiten op alle niveaus in landen waar de vrijheid van godsdienst geschonden wordt, en hier een belangrijk speerpunt van te maken in zijn externe optreden; 84. merkt op dat de EDEO in het kader van zijn communicatieactiviteiten toenadering zoekt tot het grote publiek via openbare evenementen, opendeurdagen en het ontvangen van bezoekersgroepen; merkt op dat de EDEO in 2023 via verschillende kanalen allerlei thematische communicatiecampagnes heeft opgezet over de steun aan Oekraïne, de gevolgen van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne en de eerbiediging van de waarden van de Unie; vindt het verheugend dat Oekraïne een topprioriteit van de EDEO is gebleven; merkt op dat de EDEO in 2023 zijn aanwezigheid op sociale media heeft geconsolideerd en dat het aantal volgers is gestegen, en wel met 41,5 % op LinkedIn, met 13,8 % op Instagram, met 5,4 % op Twitter en met 4,7 % op Facebook; dringt er bij de EDEO op aan zijn communicatie over het beleid van de Unie aan de burgers in derde landen te verbeteren en meer inspanningen te verrichten op het gebied van coördinatie met als doel de zichtbaarheid van door de Unie gefinancierde projecten te vergroten, met name in kandidaat-lidstaten, teneinde de pogingen van kwaadwillige actoren om de inspanningen van de Unie te ondermijnen, tegen te gaan; 85. is ingenomen met de betrokkenheid van de EDEO bij de institutionele communicatiecampagne van het Parlement voor de Europese verkiezingen van 2024, met name de voorlichtingscampagne die gericht was op de 25 tot 30 miljoen Europese burgers die in derde landen wonen over de mogelijke manieren om te stemmen bij de Europese verkiezingen, met name via het netwerk van de delegaties; merkt op dat met deze campagne 11 miljoen personen zijn bereikt via 26 videocampagnes en meer dan 2 000 posts op sociale media; 86. wijst op de bijdrage van de EDEO aan de overkoepelende inspanningen van de Unie om haar onwrikbare steun voor Oekraïne te tonen met initiatieven als de campagne #StandWithUkraine en gerichte communicatieprojecten zoals Faces of Ukraine, Art vs War en Share Your Light; 87. blijft de delegaties van de Unie ertoe aansporen lokale actoren, maatschappelijke organisaties en sociale partners in derde landen te ondersteunen en met hen in gesprek te gaan om de sociale dialoog en de dialoog over de rechtsstaat, de grondrechten en de strijd tegen corruptie te stimuleren; merkt op dat in 2023 in het kader van het thematische programma voor maatschappelijke organisaties, op basis waarvan partnerschappen van de Unie worden gesloten met organisaties die verantwoordingsplicht en transparantie aan de dag leggen, 50 miljoen EUR is toegewezen aan het systeem van de Unie voor het creëren van een gunstig klimaat voor het maatschappelijk middenveld, waarmee de ruimte voor het maatschappelijk middenveld in 86 partnerlanden wordt gemonitord en bevorderd. Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Europees Openbaar Ministerie voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (1) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (2) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Europees Openbaar Ministerie te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05754/2025 – C10‑0023/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (3) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (4) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2017/1939 van de Raad van 12 oktober 2017 betreffende nauwere samenwerking bij de instelling van het Europees Openbaar Ministerie (“EOM”) (5) , en met name artikel 94, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (6) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0051/2025 ), 1. verleent de administratief directeur van het Europees Openbaar Ministerie kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Openbaar Ministerie voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de administratief directeur van het Europees Openbaar Ministerie, de Europese Raad, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 2. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van het Europees Openbaar Ministerie voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2029(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Europees Openbaar Ministerie voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (7) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (8) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Europees Openbaar Ministerie te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05754/2025 – C10-0023/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (9) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (10) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2017/1939 van de Raad van 12 oktober 2017 betreffende nauwere samenwerking bij de instelling van het Europees Openbaar Ministerie (“EOM”) (11) , en met name artikel 94, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (12) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0051/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van het Europees Openbaar Ministerie voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de administratief directeur van het Europees Openbaar Ministerie, de Europese Raad, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 3. Resolutie van het Europees Parlement van 7 mei 2025 met de opmerkingen die een integrerend deel uitmaken van het besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Openbaar Ministerie voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2029(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Openbaar Ministerie voor het begrotingsjaar 2023, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0051/2025 ), A. overwegende dat het EOM het onafhankelijke openbaar ministerie van de Unie is en verantwoordelijk is voor het onderzoeken en vervolgen van strafbare feiten die de financiële belangen van de Unie schaden, het aanzienlijk vergroten van het vermogen van de Unie om de middelen van de belastingbetalers veilig te stellen, en het voor de rechter brengen van daders van en medeplichtigen aan strafbare feiten als bedoeld in Richtlijn (EU) 2017/1371 (13) en die worden genoemd in Verordening (EU) 2017/1939 (14) ; B. overwegende dat de bevoegdheid van het EOM verschillende soorten fraude omvat, waaronder grensoverschrijdende btw-fraude met een totale schade van meer dan 10 miljoen EUR, witwassen van geld, corruptie, georganiseerde misdaad en andere strafbare feiten waarvoor het EOM vervolgingstaken verricht voor de bevoegde rechtbanken van de deelnemende lidstaten; C. overwegende dat het EOM een van de componenten van de fraudebestrijdingsarchitectuur van de Unie is en dat de acties ervan als zodanig worden gecoördineerd met en een aanvulling vormen op die van de andere componenten van die architectuur, teneinde een gestroomlijnde, efficiënte coördinatie tot stand te brengen die de algehele doeltreffendheid van de architectuur bevordert; D. overwegende dat het EOM tussenbeide komt wanneer de nationale autoriteiten deze strafbare feiten kunnen onderzoeken en vervolgen, maar hun prerogatieven ophouden bij de grenzen van hun land, en andere organisaties zoals Eurojust, OLAF en Europol niet over de nodige bevoegdheden beschikken om de desbetreffende strafrechtelijke onderzoeken en vervolgingen uit te voeren; E. overwegende dat de procedurele handelingen van het EOM onderworpen zijn aan rechterlijke toetsing door de nationale rechtbanken en dat het Hof van Justitie van de Europese Unie, door middel van prejudiciële beslissingen of rechterlijke toetsing van die handelingen, de residuele bevoegdheid heeft om een consistente toepassing van het Unierecht te waarborgen; F. overwegende dat het EOM bestaat uit een centraal niveau, met hoofdkantoor in Luxemburg, bestaande uit de Europees hoofdaanklager, 22 Europees aanklagers (één per deelnemende lidstaat) en de administratief directeur, en een gedecentraliseerd, nationaal niveau, bestaande uit de gedelegeerd Europees aanklagers in de 22 deelnemende lidstaten; G. overwegende dat de Europees hoofdaanklager en de 22 Europees aanklagers op centraal niveau het college van het EOM (“het college”) vormen en toezicht houden op de onderzoeken en vervolgingen die worden uitgevoerd door de gedelegeerd Europees aanklagers op nationaal niveau, die volledig onafhankelijk opereren van hun nationale autoriteiten; H. overwegende dat de administratief directeur, als ordonnateur van het EOM, op grond van artikel 93 van Verordening (EU) 2017/1939 de begroting onder zijn eigen verantwoordelijkheid en binnen de in de begroting gestelde grenzen uitvoert, en de begrotingsautoriteit jaarlijks alle informatie toezendt die relevant is voor de bevindingen van de evaluatieprocedures; I. overwegende dat de rekenplichtige van de Commissie overeenkomstig artikel 50, lid 2, van de financiële regels van het EOM ook optreedt als rekenplichtige van het EOM en verantwoordelijk is voor het opstellen van de jaarrekening, die geconsolideerd wordt met die van de Unie; J. overwegende dat de definitieve jaarrekening in het huidige kader door de Rekenkamer wordt onderzocht en dat het aan de Raad is om aan te bevelen en aan het Europees Parlement om te besluiten of de administratief directeur van het EOM al dan niet kwijting wordt verleend voor de uitvoering van de begroting van een bepaald begrotingsjaar; K. overwegende dat bij het onderzoek van het beheer van de middelen van het EOM en de daarmee samenhangende uitgaven niet mag worden voorbijgegaan aan het onderzoek van operationele activiteiten, de gevolgen en impact daarvan en de methoden voor de uitvoering ervan; L. overwegende dat het EOM pas sinds 24 juni 2021 zelfstandig zijn begroting uitvoert en zijn operationele activiteiten, die voortdurende evaluatie vereisen om ervoor te zorgen dat de middelen aansluiten bij de operationele doeltreffendheid, is begonnen op 1 juni 2021, wat tevens de begindatum is van de in artikel 119 van Verordening (EU) 2017/1939 genoemde termijn van vijf jaar, waarna de Commissie bij het Europees Parlement en de Raad, alsmede bij de nationale parlementen samen met haar conclusies een evaluatieverslag moet indienen over de uitvoering en de gevolgen van deze verordening, alsmede over de doeltreffendheid en doelmatigheid van het EOM en zijn werkmethoden; M. overwegende dat de Commissie overeenkomstig artikel 119, lid 2, van Verordening (EU) 2017/1939 wetgevingsvoorstellen moet indienen bij het Europees Parlement en de Raad indien zij concludeert dat het noodzakelijk is te kunnen beschikken over aanvullende of meer gedetailleerde regels met betrekking tot de opzet van het EOM, zijn functies of de voor zijn activiteiten, waaronder grensoverschrijdende onderzoeken, geldende procedures; 1. is ingenomen met het positieve advies van de Rekenkamer over de betrouwbaarheid van de rekeningen van het EOM voor het per 31 december 2023 afgesloten begrotingsjaar en over de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende ontvangsten en betalingen; 2. herinnert aan de krachtige steun van het Parlement voor de oprichting van het EOM; erkent het EOM als een onafhankelijk orgaan van de Unie; vestigt de aandacht op de belangrijke rol die het EOM speelt bij de bescherming van de financiële belangen van de Unie, alsook als essentieel onderdeel van de fraudebestrijdingsarchitectuur van de Unie en van een breder Uniestelsel dat gegrondvest is op integriteit, verantwoording, transparantie en goed financieel beheer van de middelen; prijst het EOM voor zijn werkzaamheden op het gebied van het onderzoeken en vervolgen van en het waarborgen van gerechtigheid bij strafbare feiten die de EU-begroting aantasten, zoals fraude, corruptie en grensoverschrijdende btw-fraude; 3. benadrukt dat het van cruciaal belang is snel de nodige middelen uit te trekken om ervoor te zorgen dat het lopende onderzoek naar de aankoop van COVID‑19-vaccins in de Unie tijdig wordt afgesloten, met name gezien de zeer grote publieke belangstelling voor deze zaak en gezien het feit dat het onderzoek reeds in 2022 is gestart en tot op heden geen besluit aan het publiek is bekendgemaakt; 4. merkt op dat het alleen mogelijk is de twee meest recente begrotings- en operationele prestaties van het EOM te vergelijken, voor de periode 2022‑2023, nadat het EOM in juni 2021 financiële autonomie bereikte; constateert in dat verband dat de verhogingen van de begroting in verband met de activiteiten van het EOM nog altijd zeer moeilijk zijn in te schatten vanwege de recente oprichting van het EOM, de unieke kenmerken van het EOM en zijn belangrijkste activiteiten, het onvoorspelbare niveau van de opsporing van fraude, de grote verscheidenheid van zijn zaken, zijn gebrek aan discretionaire bevoegdheid met betrekking tot vervolgingen in combinatie met zijn afhankelijkheid van de middelen en procedurele beperkingen van de nationale rechtsstelsels, het ontbreken van een vaste correlatie tussen het aantal onderzoeken en de kosten ervan, en de omvang van de te beschermen financiële belangen van de Unie; merkt bovendien op dat het moeilijk is de uitgaven voor de werklast in verband met de herstel- en veerkrachtfaciliteit te ramen vanwege de ongekende uitvoeringswijze en de enorme omvang van de middelen; Financieel en begrotingsbeheer 5. merkt op dat de totale definitieve begroting die in 2023 aan het EOM was toegewezen 65,9 miljoen EUR bedroeg, wat neerkomt op een aanzienlijke verhoging (met 14,7 %) ten opzichte van de 51,2 miljoen EUR die in 2022 aan het EOM was toegewezen, en dat de begroting voor 2021 (26,2 miljoen EUR) was toegewezen in de periode voordat het EOM financiële autonomie bereikte; stelt vast dat de begroting van het EOM de in juni 2023 op verzoek van het EOM door de begrotingsautoriteit toegekende verhoging met 500 000 EUR omvat (het verzoek omvatte tevens personele middelen in verband met de essentiële versterking van de veiligheidscapaciteit van het EOM, wat geleid heeft tot de toekenning van acht extra posten in de personeelsformatie); begrijpt dat er in 2023 geen deel van de begroting is teruggestort terwijl, in tegenstelling daartoe, 10 % (5,9 miljoen EUR) van de oorspronkelijke begroting werd teruggestort in 2022 en 21 % (9,5 miljoen EUR) in 2021; herhaalt dat het EOM voldoende middelen moet krijgen om zijn mandaat naar behoren te kunnen uitvoeren; 6. is ingenomen met het stijgende uitvoeringspercentage van de begroting, dat in 2023 99,6 % bedroeg (ten opzichte van 98,1 % in 2022 en 97,4 % in 2021); begrijpt dat het algemene uitvoeringspercentage voor betalingen in 2023 is gestegen tot 85,3 % (ten opzichte van 76,6 % in 2022 en 71 % in 2021) en dat de gemiddelde betalingstermijn is afgenomen tot 17 dagen (ten opzichte van 23,8 dagen in 2022 en 21,0 in 2021); constateert dat de elektronische factureringsmodule (e-facturering) in juni 2023 is uitgerold en zal bijdragen tot de verdere vermindering van de administratieve lasten, de betalingstermijn en de totale verwerkingskosten; spoort aan tot de verdere verfijning van de operationele processen om de efficiëntie ervan te maximaliseren; 7. constateert dat het EOM, aangezien zijn verzoeken om begrotingsmiddelen slechts gedeeltelijk werden ingewilligd, zijn financiële middelen heeft toegespitst op de inwerking van extra gedelegeerd Europees aanklagers, wat gevolgen heeft voor het vermogen van het EOM om het toenemend aantal onderzoeken en vervolgingen te leiden, alsook op de noodzaak om de veiligheidsstatus van de organisatie te verbeteren en op het onderhoud van zijn systeem voor dossierbeheer, wat negatief had kunnen uitpakken voor het beheer van grensoverschrijdende onderzoeken; onderstreept het belang van aanvullende financiering en personeelsuitbreiding om het EOM in staat te stellen georganiseerde criminaliteit doeltreffend te bestrijden, de financiële belangen van de EU te beschermen en de rechtsstaat te handhaven, wat topprioriteiten van de EU zijn; dringt aan op een specifieke verhoging van de financiering binnen het volgende meerjarig financieel kader (MFK) om ervoor te zorgen dat het EOM zijn doelstellingen kan blijven verwezenlijken en zijn verplichtingen kan blijven nakomen; 8. stelt vast dat het EOM, na het bereiken van zijn financiële autonomie in juni 2021, prioriteit heeft gegeven aan de beleidsuitgaven in verband met onderzoek, vervolging en veiligheidsmaatregelen, wat geleid heeft tot de beperking van niet-beleidsuitgaven tot essentiële ondersteunende diensten; merkt op dat in dit verband in totaal 28 312 075 EUR is toegewezen aan begrotingsonderdelen met betrekking tot beleidsuitgaven (titel 3), wat neerkomt op 43 % van de definitieve begroting van het EOM voor 2023 (ten opzichte van 21 047 346 EUR, oftewel 41 %, in 2022); merkt op dat de bezoldiging van de gedelegeerd Europees aanklagers de voornaamste kostenfactoren waren voor deze activiteiten (51 % van de operationele activiteiten, ten opzichte van 42 % in 2022), gevolgd door operationele ICT-activiteiten, zoals het onderhoud en de ontwikkeling van het systeem van het EOM voor dossierbeheer (19 % ten opzichte van 28 % in 2022), en de taalkundige diensten (vertaling en vertolking) (14 %, hetzelfde als in 2022); 9. merkt op dat de bezoldiging van de gedelegeerd Europees aanklagers 14,5 miljoen EUR bedroeg (ten opzichte van 8,7 miljoen EUR in 2022) en de voornaamste beleidsuitgave vormt vanwege het toegenomen aantal gedelegeerd Europees aanklagers dat in 2023 bij het EOM werkzaam was; is ingenomen met de in 2024 aangekondigde toetreding van Polen en Zweden tot het EOM; merkt op dat dit geen gevolgen heeft gehad voor de uitgaven voor 2023 en slechts marginaal van invloed is op de begroting voor 2024, als gevolg van de late en geleidelijke inwerking van twee Europees aanklagers en een aantal gedelegeerd Europees aanklagers; neemt er kennis van dat pas in 2025 een solidere kostenraming zal kunnen worden gemaakt; is ermee ingenomen dat de nieuwe Ierse regering de doelstelling om toe te treden tot het EOM in zijn programma heeft opgenomen; verzoekt de Hongaarse regering, als enige resterende lidstaat die nog niet tot het EOM is toegetreden ondanks het ontbreken van wettelijke of grondwettelijke belemmeringen, zich onverwijld aan te sluiten bij het EOM; 10. constateert dat de kosten voor dienstreizen en operationele vergaderingen in 2023 nog verder zijn gestegen (de kosten voor dienstreizen bedroegen 1 175 000 EUR in 2023 en 980 000 EUR in 2022, en de kosten voor operationele vergaderingen bedroegen 659 752 EUR in 2023 en 170 000 EUR in 2022), wat aansluit bij de toenemende intensiteit van de onderzoeken; 11. is zich ervan bewust dat de kosten voor vertaaldiensten naar verwachting verder zullen stijgen naarmate de werklast van het EOM toeneemt, en ziet in dat er meer middelen zullen moeten worden uitgetrokken voor vertaling; is ingenomen met de interne richtsnoeren voor het gebruik van vertaaldiensten, die zijn ontwikkeld om de controle op de kosten te versterken, de daarin vervatte aanbeveling om waar mogelijk gebruik te maken van machinevertaling, en het gebruik van nationale dienstverleners binnen de krachtens de huidige verordening toegestane limiet om dit probleem aan te pakken; merkt in dit verband op dat artikel 107 van Verordening (EU) 2017/1939 weliswaar voorziet in vertaalwerk dat vereist is voor het administratief functioneren van het EOM op centraal niveau, uitgevoerd door het Vertaalbureau voor de organen van de Europese Unie, maar daarnaast ook voorziet in een verschillende behandeling van operationele en dringende aangelegenheden en gedelegeerd Europees aanklagers de bevoegdheid verleent om te beslissen over de regelingen voor vertalingen ten behoeve van onderzoeken overeenkomstig het toepasselijke nationale recht; 12. merkt op dat het EOM in 2023 in totaal 234 specifieke overeenkomsten heeft ondertekend in het kader van bestaande raamovereenkomsten met een totaalwaarde van meer dan 11 miljoen EUR; constateert dat het gebruik van raamovereenkomsten door het EOM aanzienlijk is toegenomen (82 specifieke overeenkomsten met een waarde van meer dan 6,5 miljoen EUR), grotendeels als gevolg van het gebruik van de raamovereenkomst van het EOM voor de verlening van diensten op het gebied van informatiesystemen; merkt op dat slechts één overeenkomst, die betrekking heeft op het systeem van het EOM voor dossierbeheer, om redenen van dwingende spoed is gegund via een onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande kennisgeving van de opdracht; 13. stelt vast dat de overdracht van kredieten van het vorige begrotingsjaar (2022) 10 969 680 EUR bedroeg (24,4 % van de definitieve begroting van het EOM voor 2022), waarvan 84,8 % (9 307 392 EUR) werd besteed en 15,2 % werd geannuleerd (ten opzichte van 21,4 % in 2022); merkt op dat de ramingen wijzen op een verdere overdracht in 2024, zodra de prestaties zijn voltooid, van betalingskredieten (de overdracht van 2023 naar 2024 bedroeg 9 392 989 EUR); begrijpt dat gedeeltelijke annulering het gevolg is van de geleidelijke invoering van de administratieve praktijken van het EOM na het bereiken van zijn financiële autonomie in 2021; merkt op dat de geannuleerde overgedragen kredieten voor de goedgekeurde begrotingen voor 2022 en 2023 niet konden worden gebruikt met bestaande of nieuwe overeenkomsten en evenmin konden worden gesynchroniseerd met het jaarperiodiciteitsbeginsel, en dat de planning van de desbetreffende uitgaven, voornamelijk in verband met vertaling, vergaderingen, dienstreizen en externe contractanten, niet accuraat kon zijn vanwege gebrek aan historische gegevens en cijfers en de snelle ontwikkeling van de organisatie; waardeert het dat deze kwesties geleidelijk worden aangepakt door middel van de voortdurende versterking van het administratieve vermogen van het EOM en dat, hoewel vanwege de aard van de operationele activiteiten van het EOM vooraf geen volledige raming kan worden gemaakt, het niveau van geannuleerde kredieten in 2024 naar verwachting zal afnemen; 14. merkt op dat in 2023 twee begrotingsoverschrijvingen tussen titels ter waarde van een totaalbedrag van 1,2 miljoen EUR zijn goedgekeurd door de Europees hoofdaanklager, op voorstel van de administratief directeur, en dat deze ter informatie aan het college zijn meegedeeld; 15. beaamt dat er behoefte is aan voldoende flexibiliteit wat de begroting betreft om onverwachte operationele behoeften aan te pakken, zoals de oorlog in Oekraïne en de inflatoire druk in 2023 of andere mondiale uitdagingen, en constateert dat het EOM gebruik heeft gemaakt van zijn financiële regels door middel van de tijdige herschikking van kredieten via begrotingswijzigingen (één in juni en één in november) en -overschrijvingen (één in september en één in december); 16. herhaalt zijn opmerking over het achterhaalde financiële memorandum van 2017, dat niet langer geschikt wordt geacht voor het beoogde doel vanwege de aanzienlijk onderschatte werklast; wijst op zijn eerdere resolutie en beklemtoont dat het ontbreken van een tussentijdse begrotingsherziening het EOM ertoe verplicht te wachten tot het einde van het goedkeuringsproces voor de begroting om vast te kunnen stellen hoeveel middelen het in het volgende jaar kan uitvoeren, en het vermogen van het EOM beperkt om te anticiperen op voorbereidende activiteiten voor de uitvoering van de begroting, alsook de opties die beschikbaar moeten worden gesteld om maximale flexibiliteit te bereiken bij de opbouw van een organisatorische infrastructuur voor een project dat zo innovatief is als het EOM; merkt op dat dit met name gevolgen heeft voor de vroege start van de aanwerving, waardoor onder meer de verwezenlijking van een volledige bezetting en de algemene integratiecapaciteit van het EOM worden vertraagd; 17. meent dat de aan het EOM toegewezen begrotings- en personele middelen naar verwachting toereikend zullen zijn om de efficiënte en succesvolle uitvoering van zijn mandaat en de normale afhandeling van de desbetreffende administratieve procedures mogelijk te maken; verzoekt de Commissie andermaal het begrotingskader van het EOM samen met het EOM aan een toetsing te onderwerpen om passende manieren te vinden om het EOM bij zijn werkzaamheden te ondersteunen; verzoekt de Commissie extra middelen toe te wijzen op grond van het toenemend aantal complexe zaken en benadrukt dat deze niet moeten afhangen van de herziening van Verordening (EU) 2017/1939 en van het mandaat van het EOM, maar van het belang van de bestrijding van georganiseerde misdaad en de bescherming van de financiële belangen van de EU in het volgende MFK; 18. benadrukt dat de activiteiten van het EOM bijdragen tot de bescherming van de financiële belangen van de Unie en er daarnaast voor moeten zorgen dat bedragen van de begroting van de Unie die vanwege criminele activiteiten niet zijn gebruikt voor het beoogde doel, kunnen worden teruggevorderd; is van oordeel dat de bedragen als gevolg van door de gedelegeerd Europees aanklagers in de lidstaten genomen inbeslagnemings- en confiscatiemaatregelen, na aftrek van de kosten die de autoriteiten van de lidstaten hebben gemaakt om deze maatregelen uit te voeren, kunnen terugvloeien naar de begroting van de Unie, overeenkomstig artikel 38 van Verordening (EU) 2017/1939; is van mening dat de potentiële inkomsten uit inbeslagneming en confiscatie in de begroting van de Unie moeten worden opgenomen als ontvangsten zonder specifieke bestemming; verzoekt de Commissie de nodige regelingen te treffen met de bevoegde nationale autoriteiten om ervoor te zorgen dat deze bedragen in de begroting van de Unie kunnen worden opgenomen; 19. erkent dat het EOM duidelijk bijdraagt aan Europese meerwaarde op het gebied van coördinatie en samenwerking met de lidstaten bij het onderzoeken en vervolgen van misdrijven die de financiële belangen van de Unie schaden, en dat het EOM in dit verband de doelstellingen van Verordening (EU) 2017/1939 van de Raad heeft bereikt; verwacht dat de lidstaten aan de wettelijke verplichtingen voldoen en alle relevante zaken aan het EOM rapporteren; stelt met bezorgdheid vast dat de lidstaten in meerdere gevallen strafbare feiten met gevolgen voor de financiële belangen van de Unie als nationale zaken hebben aangemerkt, hoewel zij onder het mandaat van het EOM vallen; stelt vast dat de bevoegdheidsvraag tussen de nationale autoriteiten en de gedelegeerd Europees aanklagers in meerdere zaken en in meerdere landen aan de orde is gesteld; is zich ervan bewust dat, overeenkomstig artikel 25, lid 6, van Verordening (EU) 2017/1939, verschillen van mening over de bevoegdheden van het EOM opgelost moeten worden door dezelfde nationale gerechtelijke autoriteit als die welke verantwoordelijk is voor het bepalen van het orgaan dat op nationaal niveau voor vervolging verantwoordelijk is; betreurt het dat in veel deelnemende landen de toepasselijke procedures en de nationale autoriteiten die belast zijn met het nemen van besluiten in dergelijke gevallen van bevoegdheidsgeschillen niet in overeenstemming met Verordening (EU) 2017/1939 zijn vastgesteld, en benadrukt dat bij bevoegdheidsgeschillen tussen het EOM en een nationaal openbaar ministerie de nationale autoriteit die verantwoordelijk is voor het toewijzen van de bevoegdheid tot een conclusie zou kunnen komen zonder indiening van een verzoek om een prejudicieel besluit van het Hof van Justitie en in plaats daarvan een bindend besluit zou kunnen vaststellen voor het EOM, en geeft aan dat dit indruist tegen de geest van Verordening (EU) 2017/1939, waarin staat dat het Hof van Justitie, overeenkomstig artikel 267 VWEU, gemachtigd is een prejudicieel besluit te nemen over de interpretatie van de bepaling betreffende bevoegdheidsgeschillen tussen het EOM en nationale autoriteiten; is van oordeel dat de huidige situatie juridisch gezien onduidelijk is; spoort alle lidstaten ertoe aan nauwer samen te werken met het EOM; onderstreept dat de bevoegdheden van het EOM duidelijk zijn vastgesteld in artikel 22, leden 1 en 2, en artikel 23 van Verordening (EU) 2017/1939, en dat alle lidstaten zich aan die verordening moeten houden; stelt vast dat lidstaten, wanneer zij twijfels hebben over de bevoegdheid van het EOM in een specifiek geval, een verzoek om een prejudiciële beslissing krachtens artikel 267 VWEU en artikel 42, lid 2, punt c), van Verordening (EU) 2017/1939 kunnen indienen bij het Hof van Justitie; dringt er bij de Commissie op aan gevallen waarin sprake is van een inbreuk op Verordening (EU) 2017/1939 voor te leggen aan het Hof van Justitie; stelt met bezorgdheid vast dat de kwestie van bevoegdheid erin kan resulteren dat onderzoeken stil komen te liggen; maakt zich zorgen over het risico dat bewijs verloren kan gaan wanneer zaken tijdelijk worden stilgelegd; verzoekt de Commissie met het oog op het evaluatieverslag dat in 2026 zal worden gepresenteerd informatie te verzamelen over gevallen waarin sprake is van bevoegdheidsgeschillen; 20. merkt andermaal op dat het mogelijk moet worden gemaakt om artikel 91, lid 6, van Verordening (EU) 2017/1939 naar behoren uit te voeren en onderstreept dat de bijzondere kenmerken van uitgaven voor vervolging en onderzoek (met inbegrip van de uitzonderlijke gevallen van beleidsuitgaven van het EOM die onder die bepaling vallen) in aanmerking moeten worden genomen; stelt vast dat er in 2023 een eerste financieringsovereenkomst is gesloten in het kader van een proefproject voor de terugbetaling van verzoeken uit hoofde van artikel 91, lid 6, van Verordening (EU) 2017/1939, ter dekking van uitzonderlijk dure onderzoeksmaatregelen die namens het EOM op nationaal niveau worden uitgevoerd; begrijpt dat de desbetreffende betaling tijdens de controle van 2023 door de Rekenkamer is gecontroleerd en dat daarbij is vastgesteld dat de betaling wettig en regelmatig was; Intern beheer, prestaties en interne controle 21. is verheugd dat het college in 2023 22 keer is bijeengekomen en 73 besluiten heeft vastgesteld, waaronder de fraudebestrijdingsstrategie 2023‑2025 en het beleid ter bestrijding van intimidatie voor het personeel en voor leden van het college of de gedelegeerd Europees aanklagers; 22. stelt vast dat het EOM zijn inspanningen heeft voortgezet om een systeem op te zetten ter monitoring van efficiëntiewinsten en kostenbesparingen, en merkt op dat het EOM in 2023 is begonnen met een herziening van de strategische en operationele plannings- en monitoringprocessen voor de begroting en activiteiten en van de aanwervingsprocedures, om de processen te versnellen en meer competenties te verwerven; wijst erop dat de bestaande internecontrolesystemen over het algemeen doeltreffend zijn; 23. merkt op dat de intern controleur van het EOM voor niet-operationele aangelegenheden in 2023 een beperkte evaluatie van de bouwstenen van het EOM in gang heeft gezet om het zekerheidskader van het EOM verder te ontwikkelen; is van oordeel dat deze toezegging, die in de loop van 2024 moet worden afgerond, aanbevelingen zal opleveren om de ordonnateur meer capaciteit te geven om een geloofwaardige betrouwbaarheidsverklaring af te geven; 24. is ingenomen met de benchmarking die door de interne-auditcapaciteit is uitgevoerd door de ingezette personele middelen van het EOM te vergelijken met die van een reeks andere entiteiten van de Unie en nationale parketten, aan de hand van een gestandaardiseerde reeks pijlers die administratieve ondersteuning en operationele activiteiten omvatten; merkt op dat de interne-auditcapaciteit in 2023 de internecontroleomgeving heeft getest en de eerste interne audit heeft uitgevoerd als analyse van de werkomgeving en interne controles van het gedecentraliseerde bureau van het EOM in Sofia, Bulgarije; 25. vindt nog altijd dat de intern controleur en de interne-auditcapaciteit hun acties moeten coördineren om het EOM te adviseren en bij te staan bij de vaststelling van zijn belangrijkste processen en de verwezenlijking van zijn doelstellingen; 26. merkt op dat het EOM een eigen aankoopcapaciteit heeft ontwikkeld, die voortvloeit uit zijn eigen, specifiek beheerde aanbestedingsprocedures die in 2023 van start zijn gegaan, en zijn eigen, specifieke overeenkomsten en bestelbonnen beheert ter uitvoering van bestaande raamovereenkomsten die in 2023 zijn ondertekend; merkt op dat het EOM zijn aankoopcapaciteit tegelijkertijd blijft exploiteren door middel van overeenkomsten inzake dienstverleningsniveau met andere instellingen, organen en instanties van de Unie, en door zich aan te sluiten bij interinstitutionele overeenkomsten met verschillende marktdeelnemers; 27. is zich ervan bewust dat de administratief directeur in 2023 de minimumnormen (beoordelingscriteria) voor elk van de 17 internecontrolebeginselen heeft vastgesteld, die gebaseerd zijn op het geïntegreerde controlekader COSO 2013 en door het internecontrolekader van het EOM zijn vastgesteld als bouwstenen van het internecontrolesysteem van het EOM; constateert dat 51 van de 72 nalevingscriteria als vervuld worden beschouwd, dat voor 20 van de criteria weliswaar een aantal elementen aanwezig zijn, maar dat verdere ontwikkeling wenselijk is, en dat slechts voor één enkel criterium geen significante uitvoering is vastgesteld; begrijpt dat, sinds de goedkeuring ervan door het college in maart 2021, 71 % van de goedgekeurde beoordeling van het internecontrolekader met succes is uitgevoerd, maar dat niettemin extra inspanningen nodig zijn om de resterende 29 % volledig uit te voeren; 28. is verheugd dat op 1 maart 2023 een bijgewerkte versie van de fraudebestrijdingsstrategie 2023‑2025 van het EOM is goedgekeurd, die doelstellingen voor fraudebestrijding omvat op alle niveaus van de organisatie, vergezeld van een specifiek actieplan, dat deel uitmaakt van de internecontroleomgeving van het EOM en regelmatig wordt gemonitord; is ingenomen met de jaarlijkse evaluatie van het actieplan voor de fraudebestrijdingsstrategie door de intern controleur van het EOM, die de resultaten van de evaluatie aan de administratief directeur meldt; 29. is zich ervan bewust dat het EOM, in overeenstemming met zijn financiële regels, zorgt voor een adequaat niveau van financiële transacties en aanbestedingsprocedures door middel van controles achteraf van financiële transacties (betalingen, vastleggingen en invorderingsopdrachten) en aanbestedingsprocedures voor de periode van 1 januari tot en met 31 december 2023; 30. neemt kennis van de toename van het aantal aan het EOM voorgelegde misdaadmeldingen (4 187 in 2023 ten opzichte van 3 318 in 2022 en 2 832 in 2021) en de daaruit voortvloeiende toename van het aantal ingestelde onderzoeken (1 371 in 2023 ten opzichte van 865 in 2022 en 567 in 2021) en de geschatte schade (19,27 miljard EUR in 2023 ten opzichte van 14,1 miljard EUR in 2022 en 5,4 miljard EUR in 2021); merkt op dat verslagen van particuliere partijen (2 494, ofwel. 29 % meer dan in 2022) en nationale autoriteiten (1 562, ofwel 24 % meer dan in 2022) het grootste deel van de ontvangen operationele input uitmaken, en betreurt dat het aantal verslagen van andere instellingen, organen en instanties van de Unie zeer beperkt is gebleven (108), wat erop wijst dat er van hun kant geen significante verbetering is geboekt op het gebied van opsporing en rapportage; merkt op dat het aantal tenlasteleggingen (139 in 2023 ten opzichte van 87 in 2022 en 5 in 2021) samen met de door het EOM verkregen bevriezingsbevelen (1,5 miljard EUR in 2023 ten opzichte van 359,1 miljoen EUR in 2022 en 147 miljoen EUR in 2021) duiden op het stijgende prestatieniveau van het EOM; 31. merkt op dat het aantal zaken bij het EOM in 2023 in vergelijking met 2022 bijna is verdubbeld tot 1 927 actieve onderzoeken; prijst de vruchtbare activiteiten van het EOM in 2023, waaronder 139 tenlasteleggingen, 339 btw-gerelateerde zaken en meer dan 200 onderzoeken naar de uitvoering van NextGenerationEU; merkt verder op dat het EOM meer plegers van EU-fraude voor de nationale rechtbanken is beginnen te brengen; 32. stelt vast dat in 2023 48 zaken werden afgesloten met een gerechtelijke veroordeling (ten opzichte van 20 zaken in 2022) en dat in totaal 60 miljoen EUR werd geconfisqueerd (ten opzichte van 2 miljoen EUR in 2021); benadrukt dat het belangrijk is systematisch verslag uit te brengen over de follow-up van deze zaken wat de vastgestelde financiële maatregelen betreft (confiscatie en/of terugvordering) om een beter zicht te krijgen op de gevolgen van de acties van het EOM; is ingenomen met de maatregelen die het EOM en de Commissie hebben genomen om hun communicatie te stroomlijnen en af te stemmen op de behoeften van mogelijke administratieve procedures voor de vaststelling van maatregelen om de begroting van de Unie, die door financiële misdrijven wordt getroffen, te herstellen; verzoekt de Commissie andermaal het EOM bij te staan bij het toezicht en de follow-up, zodat de beperkte middelen van het EOM niet worden onttrokken aan zijn onderzoeks- en vervolgingstaken; spoort het EOM ertoe aan om, waar mogelijk en passend, beter samen te werken met andere componenten van de fraudebestrijdingsarchitectuur van de Unie, zoals Eurojust en Europol, of, via OLAF, gebruik te maken van de in de lidstaten gevestigde coördinatiediensten voor fraudebestrijding om de resultaten van zijn onderzoeken te monitoren; 33. benadrukt de essentiële rol van de ontneming van vermogensbestanddelen bij het creëren van een geloofwaardige afschrikking van georganiseerde misdaad; is ingenomen met de deelname van het EOM aan internationale netwerken om zijn activiteiten in verband met ontneming van vermogensbestanddelen verder te bevorderen; benadrukt dat de Commissie het EOM moet uitnodigen om deel te nemen aan het onlangs opgerichte samenwerkingsnetwerk voor de ontneming en confiscatie van vermogensbestanddelen; merkt op dat het tijdig en doeltreffend onderzoeken en vervolgen van strafbare feiten in verband met fraude aanzienlijke besparingen kan opleveren voor de begroting van de Unie en voor de begrotingen van de lidstaten; 34. is bezorgd over het toenemend aantal onderzoeken van het EOM met betrekking tot de uitvoering van herstel- en veerkrachtplannen (233 onderzoeken aan het einde van 2023 ten opzichte van 15 onderzoeken aan het einde van 2022) en de in het kader daarvan geraamde financiële schade (1,86 miljard EUR); is met name bezorgd over het feit dat de lidstaten, ondanks het grote aantal onderzoeken, momenteel niet verplicht zijn om zaken in verband met de herstel- en veerkrachtfaciliteit aan de Commissie te melden via het beheerssysteem voor onregelmatigheden (IMS); herinnert aan de verplichting om alle gevallen van fraude met gevolgen voor de herstel- en veerkrachtfaciliteit aan het EOM te melden en benadrukt dat dergelijke gevallen ook relevant zijn voor maatregelen in verband met het systeem voor vroegtijdige opsporing en uitsluiting; benadrukt dat de werklast van het EOM, die aanvankelijk was onderschat, aanzienlijk is toegenomen en naar verwachting zal blijven toenemen, met name als gevolg van het toenemende aantal zaken in verband met de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en dat relevante analyses wijzen op een mogelijke exponentiële toename van het aantal gevallen van fraude, corruptie, dubbele financiering en belangenconflicten in de komende jaren; verzoekt het EOM systematisch fraudepatronen te analyseren en te identificeren in lidstaten waar meerdere gevallen van fraude met betrekking tot de herstel- en veerkrachtfaciliteit zijn vastgesteld, en deze patronen mee te delen aan de lidstaten, de Commissie en de taskforce Herstel en veerkracht om de preventieve maatregelen te versterken en zo het risico op fraude te beperken; verzoekt het EOM, de Commissie en OLAF nauw samen te werken om de gevolgen van dergelijk frauduleus wangedrag voor de begroting van de Unie zoveel mogelijk te beperken en de verwezenlijking van de doelstellingen van de herstel- en veerkrachtfaciliteit te waarborgen; herhaalt zijn verzoek aan de Commissie om het EOM passende richtsnoeren te verstrekken voor het ondersteunen en bevorderen van de vaststelling van corrigerende maatregelen na het onafhankelijke onderzoek van en de onafhankelijke vervolging door het EOM van fraude met betrekking tot de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en de begrotingsautoriteit op de hoogte te houden van de beschikbare opties; 35. begrijpt dat het EOM heeft gereageerd op de oproep van het Parlement om het monitoringsysteem en de follow-up van onderzoeken en vervolgingen te verbeteren door een project op het gebied van digitale statistische instrumenten op te zetten die het EOM moet helpen beter gebruik te maken van de gegevens die het verwerkt, en door bovendien een strategische-analysecapaciteit te ontwikkelen om fraudepatronen in kaart te brengen; is het met het EOM eens dat het succes van deze inspanningen rechtstreeks verband houdt met de beschikbare middelen en verzoekt de Commissie deze activiteiten en de daarmee gepaard gaande kosten in aanmerking te nemen bij nieuwe voorstellen met betrekking tot Verordening (EU) 2017/1939 en begrotingsmiddelen; 36. waardeert de inspanningen van het EOM bij het vaststellen van kernprestatie-indicatoren (KPI’s) voor zowel operationele als administratieve activiteiten met specifieke doelstellingen vanwege zijn specifieke bedrijfsmodel; vindt nog altijd dat de operationele activiteiten verwijzing moeten bevatten naar de in beslag genomen en uiteindelijk naar de begroting van de Unie teruggevorderde bedragen, aangezien de bescherming van die begroting de eigenlijke bestaansreden is van de fraudebestrijdingsarchitectuur, waarvan het EOM een belangrijk onderdeel is; begrijpt dat monitoring- en follow-upmaatregelen, met inbegrip van verslaglegging over de resultaten van terugvorderingen, niet onder de bevoegdheid van het EOM vallen en middelen en specifieke prerogatieven vereisen die geen deel uitmaken van het mandaat van het EOM; verzoekt de Commissie het EOM te ondersteunen bij het vaststellen van indicatoren die verband houden met de verwezenlijking van die essentiële taak, en benadrukt dat een beter monitoringsysteem en meer gegevens van goede granulariteit, geaggregeerd in clusters per soort wangedrag, per belangensector of per geografisch gebied, de impact van de onderzoeken van het EOM tastbaarder kunnen maken en het mogelijk kunnen maken om fraudepatronen in kaart te brengen; Personele middelen, gelijkheid en welzijn van het personeel 37. neemt kennis van de stijgende trend met betrekking tot het aantal personeelsleden, van 58 in 2020 tot 122 in 2021, 217 in 2022 en 238 in 2023; stelt vast dat het EOM de begrotingsautoriteit voor 2023 heeft gevraagd 20 posten voor arbeidscontractanten te schrappen en deze te vervangen door 20 posten voor tijdelijke functionarissen; merkt op dat dit verzoek in hetzelfde jaar door de autoriteit is ingewilligd en door het EOM is uitgevoerd, waarmee het totale aantal personeelsleden ongewijzigd bleef (248 personeelsleden, van wie 171 tijdelijke functionarissen, 48 arbeidscontractanten en 29 gedetacheerde nationaal deskundigen), maar de posten wel anders werden toegewezen (191 tijdelijke functionarissen, 28 arbeidscontractanten en 29 gedetacheerde nationaal deskundigen); wijst er evenwel op dat het EOM in mei 2023, na de vaststelling van enkele tekortkomingen op het gebied van veiligheid, om een gewijzigde begroting en extra posten heeft verzocht teneinde de fysieke veiligheid en de informatie- en cyberveiligheid op centraal en gedecentraliseerd niveau te verbeteren; wijst er voorts op dat er van de 21 gevraagde veiligheidsposten slechts 8 posten (1 AD 9-post, 4 AD 6-posten en 3 AST 3-posten) zijn toegekend, in november 2023, voor de verdere uitvoering van veiligheidswerkzaamheden, die in 2024 is afgerond; 38. wijst erop dat de bezettingsgraad bij het hoofdkantoor in 2023 92,97 % bedroeg, van wie 238 personeelsleden ten opzichte van 256 begrote posten; merkt op dat er eind 2023 van de 140 posten voor gedelegeerd Europees aanklagers 130 posten bezet waren en dat er begin 2024 nog eens 10 gedelegeerd Europees aanklagers zijn aangeworven, waarmee een bezettingsgraad van 100 % werd bereikt; merkt op dat het EOM zijn capaciteit om tijdige en transparante aanwervingsprocedures uit te voeren in 2023 heeft versterkt door 24 selectieprocedures af te ronden, 45 statutaire personeelsleden en 8 nieuwe Europees aanklagers in te werken en 35 nieuwe gedelegeerd Europees aanklagers te benoemen; 39. merkt op dat het personeelsverloop (tijdelijke functionarissen en arbeidscontractanten) in december 2023 4,62 % bedroeg (15) , aangezien er dat jaar 11 personeelsleden ontslag hebben genomen, voornamelijk om bij een andere instelling te gaan werken (4 gevallen) of omdat hen een hogere functie was aangeboden bij een andere instelling van de Unie (7 gevallen); constateert dat dit personeelsverloop voornamelijk is te herleiden tot de specificiteit van de Luxemburgse arbeidsmarkt, die kampt met een zeer beperkte talentenpool en een klein aanbod aan gespecialiseerde vaardigheden; 40. neemt kennis van de inspanningen van de Commissie om tegemoet te komen aan verzoeken van het EOM om extra posten; is van mening dat uit de vooruitzichten met betrekking tot de werklast blijkt dat er meer middelen nodig zijn, met name gezien de achterstand en zaken in verband met de herstel- en veerkrachtfaciliteit en verreikende btw-fraude, en ook omdat het aantal administratieve en centrale ondersteunende functies naar verwachting zal toenemen, in overeenstemming met het grotere personeelsbestand voor operationele activiteiten; wijst op de risico’s van het onderschatten van de behoeften en het vermogen van het EOM; merkt op dat de kosten voor uitzendkrachten en externe dienstverleners die in 2023 intra muros werkzaam waren, 4 235 242 EUR bedroegen; spoort de Commissie en het EOM ertoe aan een duurzame langetermijnoplossing te vinden die continuïteit mogelijk maakt, vertrouwelijkheid waarborgt en ingebouwde bevoegdheden behoudt; begrijpt dat de aanvullende operationele behoeften van het EOM volledig zijn opgenomen in het programmeringsdocument 2024‑2026 van het EOM, alsook in begrotingsverzoeken van het EOM; 41. stelt met bezorgdheid vast dat de Luxemburgse arbeidsmarkt zeer concurrerend is, dat de door de administratie van de Unie geboden financiële voorwaarden niet aantrekkelijk zijn ten opzichte van de lokale markt (met verschillende salarisindexeringen gedurende het jaar), noch voldoende rekening houden met de hoge kosten van levensonderhoud in Luxemburg, dat vanwege de hoge inflatie en de gestegen huisvestingskosten nog duurder is geworden; merkt op dat het EOM zijn personeelsleden geen loopbaantraject kan bieden om EU-ambtenaar te worden en dat zijn posten daarom nog minder aantrekkelijk zijn dan die bij de vier andere instellingen van de Unie die in Luxemburg actief zijn; benadrukt dat dit ofwel leidt tot een zeer beperkt aantal sollicitaties op vacatures, ofwel tot afwijzing van het aanbod door de geselecteerde kandidaten vanwege de hoge kosten van levensonderhoud; verzoekt het EOM en de Commissie maatregelen te nemen om het EOM aantrekkelijker te maken voor hooggekwalificeerde professionals met internationale ervaring, zoals de huisvestingstoelage voor personeel met een lagere rang die voor 2025 door de begrotingsautoriteit is goedgekeurd, volgens de aanbeveling van de interinstitutionele groep op hoog niveau; wijst erop dat bepaalde nationaliteiten oververtegenwoordigd zijn onder het personeel; 42. merkt op dat eind 2023 in het algemeen een behoorlijk geografisch en genderevenwicht tot stand was gebracht onder de 238 personeelsleden (137 mannen en 101 vrouwen); stelt dat de uitsplitsing naar nationaliteit van het personeelsbestand van het EOM voortdurend wordt gemonitord door het aanwervende personeel om te zorgen voor evenwicht, met name in het licht van de ongelijke verdeling van sollicitanten; merkt op dat Italië (34 personeelsleden), Roemenië (33 personeelsleden), Griekenland (26 personeelsleden) en België (24 personeelsleden) naar verhouding het meest vertegenwoordigd zijn van de 26 lidstaten die deelnemen aan het EOM; moedigt het EOM aan proactieve maatregelen te nemen om te zorgen voor een evenwichtige vertegenwoordiging van nationaliteiten onder zijn personeel, als een weerspiegeling van de diversiteit van de deelnemende lidstaten; toont zich echter bezorgd over de genderverdeling in hogere managementfuncties (vier mannen voor elke vrouw) en dringt erop aan dat dit probleem wordt aangepakt in het kader van de algemene diversiteitsstrategie; dringt aan op de publicatie van een jaarverslag, uitgesplitst naar geslacht, nationaliteit en arbeidscategorie, met concrete maatregelen om de lacunes in aanwerving en loopbaanontwikkeling te dichten en onevenwichtigheden te monitoren en aan te pakken; 43. neemt kennis van het feit dat het besluit om een strategie voor diversiteit en inclusie uit te voeren in 2023 is genomen en dat de strategie in de loop van 2024 moet worden ontwikkeld; spoort het EOM ertoe aan over te gaan tot de goedkeuring ervan en periodiek enquêtes onder zijn personeel te houden door collegiale toetsing met andere componenten van de fraudebestrijdingsarchitectuur van de Unie, zoals Eurojust, OLAF en Europol, te bevorderen; begrijpt dat het beleid van het EOM inzake diversiteit en inclusie gebaseerd zal zijn op het in maart 2023 aangenomen handvest inzake diversiteit en inclusie van het netwerk van EU-agentschappen, en is van mening dat dit in het algemeen diversiteit zal stimuleren en de werkplek daarmee aantrekkelijker zal maken voor kandidaten met specifieke behoeften; herhaalt zijn verzoek aan het EOM om onverwijld zijn handvest inzake diversiteit en inclusie vast te stellen in het licht van de personeelsuitbreiding in 2023; 44. merkt op dat eind 2023 341 van de 396 personeelsleden (ten opzichte van 275 personeelsleden van de 332 in 2022), onder wie zowel tijdelijke functionarissen en arbeidscontractanten als gedetacheerde nationale deskundigen en gedelegeerd Europees aanklagers, waren ingezet voor onderzoeksactiviteiten (86,10 % ten opzichte van 82,83 % in 2022 en 86 % in 2021), en dat 55 personeelsleden (ten opzichte van 57 in 2022) waren aangesteld in functies voor administratieve ondersteuning en controle; 45. is ingenomen met de benoeming van 8 nieuwe Europese aanklagers en 35 nieuwe gedelegeerde Europese aanklagers bij het EOM in 2023; herhaalt dat het EOM zijn rol slechts kan vervullen als het volledige onafhankelijkheid van de rechterlijke macht geniet, die voortvloeit uit een op verdiensten gebaseerde en objectieve benoemingsprocedure; moedigt de lidstaten aan bij te dragen aan de volledige onafhankelijkheid van het EOM in dit opzicht; 46. blijft erbij dat de benoeming van gedelegeerd Europees aanklagers een gedeelde verantwoordelijkheid is van het EOM en de lidstaten; benadrukt dat de benoemingsprocedure altijd in overeenstemming moet zijn met artikel 17 van Verordening (EU) 2017/1939 en het beginsel van nationale autonomie inzake procedures; 47. beklemtoont dat het noodzakelijk is meer mogelijkheden voor loopbaanontwikkeling voor gedelegeerd Europees aanklagers te creëren om ervaren professionals aan te trekken en te behouden; dringt aan op betere arbeidsvoorwaarden, met inbegrip van een duidelijk loopbaanontwikkelingstraject en de standaardisering van socialezekerheids- en pensioenregelingen in de deelnemende lidstaten, om ervoor te zorgen dat nationale salarisverschillen gekwalificeerde kandidaten er niet van weerhouden te solliciteren; 48. stelt vast dat het oorspronkelijk beoogde aantal van 140 gedelegeerd Europees aanklagers in de loop van 2023 en begin 2024 is bereikt; is ingenomen met het besluit om gedelegeerd Europees aanklagers niet 80 % van het salaris van EU-ambtenaren te geven, zoals oorspronkelijk was voorzien, maar hun bezoldiging af te stemmen op die van EU-ambtenaren met een gelijkwaardig niveau van verantwoordelijkheid; is van mening dat dit besluit de functie van gedelegeerd Europees aanklager aantrekkelijker maakt, de weg vrijmaakt voor de aanwerving van ervarener nationaal aanklagers met een nationaal salaris dat hoger was dan de door het EOM aangeboden bezoldiging, en tegelijkertijd de administratieve lasten voor het EOM vermindert voor de uitvoering van artikel 16, lid 1, van de regeling voor gedelegeerd Europees aanklagers, waarin is bepaald dat, indien de totale nettobezoldiging onder het nationale salaris ligt, een aanvullend bedrag wordt verstrekt om ervoor te zorgen dat de bezoldiging overeenkomt met het nationale salaris; 49. onderstreept dat de selectieprocedure voor Europees aanklagers en gedelegeerd Europees aanklagers niet zelfstandig wordt beheerd door het EOM, omdat Europees aanklagers door de lidstaten worden voorgedragen en vervolgens door de Europese Raad worden benoemd, en gedelegeerd Europees aanklagers door de lidstaten worden voorgedragen en door het college worden benoemd; is nog altijd van mening dat er meer sollicitaties van gekwalificeerde kandidaten op de functie van gedelegeerd Europees aanklager kunnen worden binnengehaald en dat de procedure selectiever kan worden door te zorgen voor een duidelijk loopbaanperspectief en een gunstigere administratieve regeling op het gebied van sociale zekerheid en ziektekostenverzekering; herhaalt dat de invoering van een specifieke status voor gedelegeerd Europees aanklagers zou aansluiten bij de aard van hun gerechtelijke functie en deze posten aantrekkelijker zou maken; verzoekt de Commissie passende oplossingen voor te stellen indien Verordening (EU) 2017/1939 wordt gewijzigd; 50. begrijpt dat elke lidstaat (op grond van artikel 96, lid 6, van Verordening (EU) 2017/1939) verplicht is regelingen van wetgevende of administratieve aard in te voeren om de aansluiting en dekking van de gedelegeerd Europees aanklagers te handhaven, met inbegrip van eventuele bijdragen aan de relevante nationale socialezekerheids-, pensioen- en verzekeringsregelingen, maar dat een aantal lidstaten deze verplichting nog niet volledig is nagekomen; verzoekt de Commissie daarom bij de herziening van Verordening (EU) 2017/1939 een doeltreffende oplossing voor te stellen voor de kloof op het gebied van socialezekerheids- en ziektekostenverzekeringsdekking van de gedelegeerd Europees aanklagers; 51. merkt op dat er tot 2023 vijf klachten over de benoeming van gedelegeerd Europees aanklagers bij het Hof van Justitie zijn ingediend, waarvan er drie werden afgesloten (ofwel verworpen ofwel ingetrokken) en één werd verworpen, maar dat er momenteel een beroep aanhangig is bij het Hof van Justitie, en dat het laatste beroep tot nietigverklaring van het besluit van het college tot afwijzing van de voordracht als gedelegeerd Europees aanklager van een door een van de lidstaten voorgedragen persoon in juli 2024 werd toegelaten op grond van een ontoereikende motivering van het besluit van het college; merkt op dat er een analyse loopt van de wijze waarop de nietigverklaring moet worden uitgevoerd; stelt vast dat er bij het Gerecht geen nieuwe klachten over benoemingen bij het EOM zijn ingediend; 52. merkt op dat de leer- en ontwikkelingsstrategie van het EOM in 2023 is ingevoerd en tot doel heeft een cultuur van permanente educatie te bevorderen en de doorlopende beoordeling en aanpassing van de veranderende leerbehoeften van het personeel te vergemakkelijken, alsook de proefanalyse van de leerbehoeften; 53. merkt op dat in 2023 alle bestaande maatregelen en beleidsmaatregelen ter waarborging van het lichamelijk en geestelijk welzijn van het personeel werden onderworpen aan een herziening en een raadpleging door alle betrokken belanghebbenden (het personeelscomité, het personeel in het algemeen en het management) om een evenwicht te vinden tussen de verwachtingen en de realiteit van het EOM als groeiende en snel veranderende organisatie; merkt op dat het EOM een flexibele werktijdregeling en een standaardregeling voor telewerk hanteert, die voorziet in één dag telewerk per week als basis en maximaal drie dagen per week, plus verlenging in het geval van ernstige beperkingen in verband met gezondheid of familieaangelegenheden; merkt op dat het huidige kader ook 10 dagen telewerk per jaar van buiten de standplaats omvat, die te gebruiken zijn zonder dat daarbij andere verlofdagen komen kijken; is van mening dat de huidige arbeidsomstandigheden bij het EOM het personeel in staat stellen gebruik te maken van digitale oplossingen door een goede mate van autonomie te integreren in het beheer van werkpatronen, de verzoening van werk en privéleven te vergemakkelijken en de teammoraal en -geest te bevorderen; is ingenomen met de lopende ontwikkeling van een beleid inzake welzijn, dat een hoofdstuk zal bevatten over het welzijn voor personeelsleden die telewerken; 54. benadrukt dat in de tweede helft van 2023, zoals voorgesteld door het Parlement, een open raadpleging over flexibele werkregelingen heeft plaatsgevonden, en dat de in 2021 en 2022 aangenomen besluiten achteraf zijn herzien; merkt op dat de administratief directeur in december 2023, met inachtneming van de inbreng van alle belanghebbenden, besloot de bepalingen te actualiseren; merkt op dat de wijzigingen onder meer betrekking hadden op de verruiming van het begrip “telewerkplek” (naar een afstand van 2,5 uur (voorheen 2 uur) van het hoofdkantoor van het EOM) en de invoering van hybride werkregelingen voor uitzendkrachten; merkt op dat er geen verdere wijzigingen zijn goedgekeurd bij besluiten van het college, aangezien de conclusies van de raadplegingen reeds bij besluiten van de administratief directeur waren vastgesteld; 55. merkt op dat naar aanleiding van de oproepen van het Parlement een enquête over de tevredenheid van het personeel (betrokkenheid) is gepland voor het eerste kwartaal van 2025; begrijpt dat het personeelscomité van het EOM ook een enquête over de prioriteiten van het personeel heeft gehouden en pleit voor een intensievere dialoog om de omstandigheden op het gebied van evenwicht tussen werk en privéleven te verbeteren; 56. stelt tevreden vast dat er geen gevallen van burn-out of intimidatie zijn gemeld en dat het aantal langdurig zieken zeer beperkt is; is ingenomen met het feit dat het EOM zich bewust is van zijn plicht om de bevordering en het behoud van de gezondheid en het welzijn van al zijn personeel te waarborgen, alsook met de monitoringpraktijken met behulp waarvan een dergelijk inzicht kan worden verkregen, waarbij rekening wordt gehouden met niet-opgenomen jaarlijks verlof, overgedragen verlof en afwezigheid, het aantal personeelsleden dat met langdurig ziekteverlof is en afwezigheidsduur; wijst op het belang van de totstandbrenging van een duidelijke, gestructureerde procedure voor het melden van gevallen van intimidatie door de Europees hoofdaanklager en de Europees aanklagers, alsook voor de bekendmaking ervan aan alle personeelsleden; 57. stelt vast dat het hoofdkantoor van het EOM begin 2023 een proefproject voor stages heeft uitgevoerd en dat de juridische dienst van het EOM destijds twee stagiairs heeft aangeworven, gevolgd door nog twee stagiairs in maart en september 2023, voor een bezoldigde stage van vijf maanden met fysieke aanwezigheid; merkt op dat in 2024 naar aanleiding van de positieve conclusies van het proefproject een stagebeleid is vastgesteld en goedgekeurd, waarna, in hetzelfde jaar, de eerste groep stagiairs werd aangeworven; is ingenomen met het initiatief om in samenwerking met de plaatselijke universiteit een experimenteel relatieopbouwproject op te zetten en dringt erop aan dit initiatief, indien het succesvol blijkt, uit te breiden tot andere universiteiten in de EU, hetgeen interessante perspectieven zou kunnen bieden voor de verdere ontwikkeling van diversiteitsprogramma’s voor jonge talenten; benadrukt dat de hoge kosten van levensonderhoud in Luxemburg een aanzienlijk obstakel vormen voor potentiële stagiairs; benadrukt dat stages gepaard moeten gaan met een vergoeding die voldoet aan de resolutie van het Europees Parlement van 14 juni 2023 met aanbevelingen aan de Commissie betreffende hoogwaardige stages in de EU ( 2020/2005(INL) ), die een oproep inhoudt om alle stages in de EU betaald te maken; 58. is ingenomen met de sterke inzet van het personeelscomité van het EOM, de definitieve vaststelling van het reglement van orde, de organisatie van de eerste open dag van het personeelscomité, de uitrol van de eerste enquête voor alle personeelsleden van het EOM, de deelname van zijn vertegenwoordigers aan selectieprocedures, de herziening met terugwerkende kracht van alle algemene uitvoeringsbepalingen die het EOM vóór de oprichting van het personeelscomité heeft vastgesteld, de indiening van input over interne reorganisatie, de werktijdregeling en de hybride werkregelingen, de uitvoeringsbepalingen en de verbetering van de arbeidsomstandigheden; 59. begrijpt dat het EOM zijn bedrijfscontinuïteitsplan, dat is opgenomen in de normen van de Unie voor administratief beheer, bijna heeft voltooid, en verzoekt het EOM met klem het plan onverwijld goed te keuren; Ethisch kader en transparantie 60. stelt vast dat het ethisch kader van het EOM geleidelijk wordt opgebouwd; constateert dat de kernwaarden van dat ethisch kader duidelijk zijn opgenomen in de gedragscode van het EOM, waarin wordt uiteengezet hoe werknemers op alle niveaus worden verwacht zich te gedragen; merkt bovendien op dat het ethisch kader afhankelijk is van de code van het EOM voor correct bestuurlijk gedrag, alsook van zijn fraudebestrijdingsstrategie en het opleidingsprogramma over ethiek, waarin kwesties zoals intimidatie, klokkenluiden, voorkoming van belangenconflicten en andere ethische kwesties aan de orde worden gesteld; betreurt dat personeelsleden van het EOM niet verplicht zijn deel te nemen aan dat opleidingsprogramma, wat een consistent begrip en consistente toepassing van de gedragscodes van het EOM zou waarborgen; roept het EOM op de situatie recht te zetten; 61. stelt vast dat het EOM zich inspant om zijn personeel bewust te maken van het ethisch kader en aanverwante kwesties; spoort het EOM ertoe aan de deelname aan dergelijke sessies verplicht te stellen voor Europees aanklagers en gedelegeerd Europees aanklagers wanneer zij hun taken oppakken; is van mening dat de interne dialoog moet worden geïntensiveerd; 62. constateert dat er in 2023 geen daadwerkelijke belangenconflicten zijn vastgesteld; merkt op dat er speciale formulieren en regels inzake belangenconflicten bestaan voor de leden van het college, de gedelegeerd Europees aanklagers en de personeelsleden van de operationele eenheden en andere gevoelige posten; is ingenomen met de huidige ontwikkeling van een gestructureerd beleid inzake belangenconflicten en dringt er bij het EOM op aan dit snel vast te stellen; dringt aan op de invoering van een verplichte jaarlijkse opfriscursus over ethiek en integriteit voor al het personeel van het EOM; 63. dringt er bij het EOM op aan zijn interne kader inzake integriteit te verbeteren door hoge ambtenaren, met inbegrip van de leden van het college, ertoe te verplichten al hun financiële belangen en externe activiteiten openbaar te maken; dringt aan op een periodieke controle van deze openbaarmaking om potentiële risico’s in verband met ongepaste beïnvloeding in kaart te brengen en te beperken; 64. neemt kennis van het feit dat het EOM ernaar streeft draaideurconstructies te voorkomen, met name door de strikte toepassing te bekrachtigen van de bepalingen van het Statuut, die in alle overeenkomsten van het EOM zijn opgenomen, met inbegrip van ad hoc-formulieren waarin de verplichtingen van werknemers na beëindiging van het dienstverband worden uiteengezet; is in dit verband ingenomen met de vaststelling, in 2023, van de richtsnoeren voor het personeel van het EOM inzake externe activiteiten en opdrachten, die van toepassing zijn op activiteiten die niet beschouwd worden als hobby’s of vrijetijdsactiviteiten die buiten de bevoegdheid van het EOM vallen; 65. dringt aan op de invoering van een robuuster draaideurbeleid, met inbegrip van een langere afkoelingsperiode van ten minste twee jaar voor hoge ambtenaren van het EOM voordat zij in de particuliere sector een baan kunnen aannemen die verband houdt met EOM-onderzoeken; verzoekt het EOM een jaarlijkse evaluatie uit te voeren van de naleving van deze beperkingen na uitdiensttreding; 66. verzoekt het EOM een speciale klokkenluiders- en antirepresailleprocedure vast te stellen, die de door het college vastgestelde uitvoeringsbepalingen bij het Statuut (Besluit 2021/077 van het college tot vaststelling van richtsnoeren inzake klokkenluiders die van toepassing zijn binnen het EOM) moet integreren en artikel 45, lid 12, van het financieel reglement van het EOM (waarin de in de gegeven omstandigheden te nemen maatregelen worden vastgesteld) moet vergezellen, om een veilige en beschermde werkplek te garanderen; is ingenomen met het initiatief om de interne communicatie over het eerste netwerk van vertrouwenspersonen en over de bepalingen ter bestrijding van intimidatie, alsmede de communicatie met alle nationale assistenten van gedelegeerd Europees aanklagers over het klokkenluidersmechanisme voor inbreuken op het mandaat van het EOM te intensiveren; Digitalisering, cyberbeveiliging en gegevensbescherming 67. betreurt de situatie van het EOM wat betreft zijn IT-autonomie, die negatief wordt beïnvloed door het besluit van het directoraat-generaal Digitale Diensten van de Commissie (“DG Digitale Diensten”, voorheen “DIGIT”) om de verlening van digitale diensten op de werkplek stop te zetten; wijst erop dat de IT-autonomie van het EOM extra personele en financiële middelen vereist die tot dusver niet zijn toegekend vanwege de beperkingen die voortvloeien uit de totale beschikbare begrotingsmiddelen voor de betreffende begrotingsonderdelen; betreurt dat het EOM, vanwege de risico’s voor zijn operationele activiteiten, zijn eigen digitaledienstencapaciteit heeft moeten opzetten om de extra personele middelen op te vangen die aan het EOM werden toegekend in het licht van de deelname van Polen en Zweden; 68. merkt op dat de aanvankelijke aanpak van het EOM erin bestond zijn middelen prioritair toe te wijzen aan het opzetten en laten functioneren van essentiële digitale diensten in verband met zijn operationele activiteiten, zoals zijn systeem voor dossierbeheer, en erkent dat er voor de digitale diensten van het EOM, die ten minste gedeeltelijk afwijken van die van de Commissie, op middellange termijn behoefte zou zijn geweest aan een op maat gesneden aanpak; constateert dat de onderbreking van de dienstverlening door de Commissie plaatsvindt in de cruciale fase van de consolidering van de instelling van het EOM; 69. stelt vast dat de afdeling IT, beveiliging en bedrijfsdiensten van het EOM in 2023 de uitvoering van twee belangrijke programma’s heeft voortgezet: het programma voor IT-autonomie, dat een volledige catalogus van volledig intern beheerde administratieve IT-diensten biedt, en het programma betreffende het systeem voor dossierbeheer van het EOM, om de digitalisering van de organisatie op haar kernactiviteit verder te ontwikkelen; neemt kennis van het feit dat het EOM zich in 2023 is blijven voorbereiden op de geleidelijke overgang van een door DG Digitale Diensten geboden digitale werkplek naar een eigen, door het EOM beheerde oplossing; constateert dat de middelen die nodig zijn om deze wijziging door te voeren weliswaar zijn opgenomen in het begrotingsverzoek van het EOM voor 2023, maar niet door de begrotingsautoriteit zijn toegekend; merkt op dat het EOM na de aankondiging van DG Digitale Diensten onderhandelingen is begonnen om een oplossing te zoeken, maar deze nog niet heeft gevonden; 70. begrijpt dat de Commissie de verlening van IT-diensten tijdelijk heeft verlengd tot juni 2025, maar blijft erbij dat de uitbesteding van deze diensten in de huidige situatie een suboptimale oplossing is; merkt op dat niet alleen argumenten in verband met veiligheid en vertrouwelijkheid, maar ook zuiver financiële aspecten erop wijzen dat het besluit moet worden heroverwogen, omdat uitbesteding veel duurder zou zijn dan de interne oplossing en de interne oplossing, nadat DG Digitale Diensten ophoudt met de verlening van de diensten, door het EOM zou worden beheerd; benadrukt dat de complexe administratieve aspecten, het gebrek aan ervaring van het EOM en de gedecentraliseerde configuratie van het EOM met gedelegeerd Europees aanklagers en nationale assistenten van gedelegeerd Europees aanklagers op verschillende locaties in de Unie een relevantere begroting en een lange overgangsperiode vereisen met het oog op de uitvoering van de interne oplossing, die de voorkeur heeft; 71. verzoekt DG Digitale Diensten andermaal zijn steun aan het EOM niet te onderbreken zolang het EOM nog niet over een eigen, betrouwbaar IT-systeem beschikt; acht het van essentieel belang verlies van gegevens te voorkomen en het EOM volledig operationeel te houden bij de overgang tussen aanbieders van IT-diensten; blijft erbij dat duidelijke communicatie en operationele coördinatie over de overgang tussen de hoogste besluitvormingsniveaus van de Commissie en het EOM moeten worden gewaarborgd; vraagt de Commissie en het EOM overeenstemming te bereiken over een geleidelijke overdracht van bevoegdheden met het oog op een soepele, doorlopende overgang in de periode na de verlenging, die tot na juni 2025 kan worden verlengd; 72. neemt kennis van het feit dat de verzoeken van het EOM om 45 extra vaste posten om de kloof als gevolg van de weggevallen dienstverlening van DG Digitale Diensten te overbruggen, in januari 2023 zijn afgewezen, en dat eind februari 2024 bovendien een verzoek om een gewijzigde begroting voor 2024 van 2,98 miljoen EUR en 37 vaste posten is afgewezen; merkt op dat het aanwerven van contractanten intra muros deel zou kunnen uitmaken van een tijdelijke oplossing om het wegvallen van de dienstverlening van DG Digitale dienst op te vangen; voegt daaraan toe dat die aanpak weliswaar onmiddellijke operationele continuïteit zou bieden, maar niet mag worden gezien als een definitieve oplossing voor het EOM, rekening houdend met de uiterst gevoelige aard van zijn activiteiten en de noodzaak om de continuïteit en betrouwbaarheid van zijn digitale diensten te waarborgen, evenals het hoogste beveiligingsniveau voor zijn IT-infrastructuur, -systemen en -apparatuur; is het ermee eens dat de afwijzing van de begrotingsverzoeken van het EOM wijst op uiteenlopende inschattingen van het probleem, wat negatieve gevolgen heeft voor de operationele activiteiten van het EOM en de reputatie van de Unie in het gedrang kan brengen, indien deze situatie leidt tot de verzwakking van de operationele capaciteit van het EOM; 73. begrijpt dat elke gedelegeerd Europees aanklager gebruik moet maken van eventuele nationale systemen voor dossierbeheer en het systeem voor dossierbeheer van het EOM, oftewel van verschillende databanken met verschillende toegangsrechten; is van mening dat dit de dagelijkse complexiteit van het gegevensbeheer vergroot; stelt vast dat alle dossiers door de gedelegeerd Europees aanklagers moeten worden gedigitaliseerd met gebruikmaking van nationale digitale instrumenten en in overeenstemming met het nationaal recht om de verwerking en uitwisseling van informatie tussen de centrale diensten van de gedelegeerd Europees aanklagers en het EOM mogelijk te maken; is in dit verband ingenomen met de formele opname van de status van nationale assistenten van gedelegeerd Europees aanklagers in het officiële organigram van het EOM, waardoor deze assistenten (personeel van het nationale bureau) rechtstreeks toegang krijgen tot het systeem voor dossierbeheer van het EOM en de gedelegeerd Europees aanklagers zo kunnen ontlasten van administratieve taken; merkt op dat hiermee tevens de basis wordt gelegd voor nauwkeurigere en consistentere gegevens over zaken tussen de twee systemen voor dossierbeheer; is van mening dat de weg naar integratie tussen het systeem voor dossierbeheer van het EOM en nationale systemen voor dossierbeheer zou worden vergemakkelijkt door een passende herziening van de regelgeving en dat deze stappen de doeltreffendheid van de onderzoeken van het EOM zouden vergroten; merkt evenwel op dat een dergelijke integratie in de eerste plaats een kwestie zou kunnen zijn van compatibele technologische oplossingen die in de verschillende lidstaten worden gebruikt en gekoppeld zou kunnen zijn aan de werkelijke mate van digitalisering van gerechtelijke procedures in die lidstaten; stelt vast dat de last van de inherente kosten momenteel wordt gedeeld, waarbij de nationale begroting de kosten dekt van de apparatuur die nodig is voor interactie met de nationale systemen voor dossierbeheer, en de begroting van het EOM de hardware en de totstandbrenging van een digitale werkomgeving dekt, die volgens dezelfde norm is beveiligd als het personeel van het hoofdkantoor van het EOM en wordt beschouwd als onderdeel van de operationele communicatiekosten waarin Verordening (EU) 2017/1939 voorziet; 74. begrijpt dat interoperabiliteit van essentieel belang is voor de totstandbrenging van efficiënte gegevensuitwisseling en samenwerking en dat met het oog op de vaststelling van minimale gemeenschappelijke overeenkomsten voor gegevensuitwisseling en instrumenten voor justitiële interoperabiliteit in 2023 een e‑Codex-gebruikscasusproject van het EOM is gestart, in het kader waarvan verschillende workshops zijn gehouden met het e‑Codex-consortium om de technische en functionele vereisten op elkaar af te stemmen; betreurt dat het project na verschillende workshops met het e‑Codex-consortium is onderbroken om de overgang naar de nieuwe beheerder van het e‑Codex-programma, eu‑LISA, mogelijk te maken, alsmede vanwege een gebrek aan middelen van het EOM en expertise op dit gebied; verzoekt de Commissie op te treden als facilitator voor verdere vooruitgang in het project en tevens rekening te houden met die acties bij de raming van de begrotingsbehoeften van het EOM; 75. is zich bewust van de toegenomen bedreiging voor de structurele integriteit van de IT van het EOM als gevolg van de agressiviteit van de georganiseerde misdaad die door het EOM wordt bestreden, wat ertoe leidt dat de fysieke en digitale veiligheid moeten worden versterkt; merkt op dat het EOM zich in 2023 heeft gericht op de verbetering van zijn veiligheidsbeheer; is verheugd over het besluit van het EOM om een speciale eenheid op te richten die zich bezighoudt met fysieke en cyberbeveiliging; stelt vast dat het EOM een kader met nieuwe processen, rollen en verantwoordelijkheden en beleid heeft vastgesteld om de beveiliging van de digitale systemen die voor de verwerking van operationele en administratieve gegevens worden gebruikt, te bevorderen; begrijpt dat er verschillende risicobeoordelingen zijn uitgevoerd om het beveiligingskader voor de digitale systemen te beoordelen, waarin werd voorgesteld aanvullende technische en beheersmaatregelen uit te voeren om de veiligheidsomgeving van het EOM te verbeteren; merkt op dat het beleidskader op deze punten is verbeterd, aangezien in 2023 een veiligheidsstrategie en een algemeen informatiebeveiligingsbeleid werden voorgesteld, die in 2024 formeel zijn goedgekeurd en aangenomen; 76. merkt op dat het EOM in 2023 de oprichting van veiligheidscontactpunten in alle deelnemende lidstaten heeft voltooid om de samenwerking op het gebied van veiligheid voor het personeel en de bureaus van het EOM in die lidstaten te verbeteren; is ingenomen met de overeenkomst inzake dienstverleningsniveau die is gesloten met CERT‑EU, die ondersteuning en monitoring biedt voor specifieke diensten voor aangelegenheden in verband met respons op incidenten; onderstreept dat het ingevoerde systeem om risico’s te beoordelen en incidenten te melden goed gestructureerd is en dat opleiding doeltreffend wordt aangeboden; is ingenomen met de externe beoordeling van de fysieke beveiliging, waarvan de bevindingen zijn vertaald in een stappenplan voor verbetering door het gastland; 77. prijst de aanzienlijke vooruitgang die in 2023 is geboekt bij de oprichting van een back-updatacentrum en de uitrol van een uitwijkplan; waardeert in dit verband de ontwikkeling door het EOM van zijn eigen ecosysteem voor dossierbeheer, waarvan alle componenten worden gehost in het datacentrum van het EOM en worden beheerd door het personeel van het EOM, waardoor de controle, bewaring en eigendom van de verwerkte systemen en gegevens door het EOM wordt gewaarborgd; 78. erkent dat het EOM behoefte heeft aan up‑to‑date apparatuur en IT-systemen om steeds complexere misdrijven aan te pakken waar vaak digitale elementen en methoden bij betrokken zijn; benadrukt tevens dat er dringend een sterk cyberbeveiligingskader moet worden ontwikkeld, gezien de toenemende risico’s die uitgaan van technologisch zeer onderlegde criminele netwerken en potentiële buitenlandse inmenging in de vorm van cyberaanvallen; steunt het EOM in zijn verzoek om middelen voor de bescherming van zijn cyberbeveiliging en dringt aan op de snelle uitvoering van een robuuste cyberbeveiligingsstrategie om de activiteiten en de integriteit van de gegevens van het EOM te waarborgen; 79. benadrukt dat de aard van de activiteiten van het EOM specifiek toezicht en specifieke aandacht voor de bescherming van persoonsgegevens nodig maakt; is van mening dat het EOM en de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming (EDPS) een permanente dialoog moeten aangaan om de bruikbaarheid van de gegevens voor onderzoek en vervolging en tegelijkertijd de eerbiediging van de bescherming van persoonsgegevens te waarborgen; begrijpt dat de vereisten met betrekking tot de toepassing van gegevensbescherming voortvloeien uit Verordening (EU) 2017/1939 en Verordening (EU) 2018/1725 (16) , en dat die vereisten worden aangevuld met en uitgevoerd bij besluiten van het college, die worden vastgesteld na raadpleging van de EDPS; is ingenomen met het besluit om te voorzien in verplichte opleiding voor alle personeelsleden, met inbegrip van een speciale opleiding over gegevensbescherming om toegang te verkrijgen tot het systeem voor dossierbeheer van het EOM; Gebouwen en veiligheid 80. stelt vast dat het gebouw waarin momenteel het hoofdkantoor van het EOM is ondergebracht (het TOB-gebouw), gratis van de Luxemburgse autoriteiten wordt gehuurd, waardoor de kosten beperkt zijn tot onderhoudskosten ter hoogte van 716 724 EUR per jaar; merkt op dat in 2023 aan dezelfde Luxemburgse autoriteiten 248 103 EUR is betaald voor beveiligingsinstallaties op de twee extra verdiepingen (de 9e en de 10e verdieping) die in het eerste kwartaal van 2023 aan het EOM zijn opgeleverd; 81. is, wat betreft de fysieke beveiliging, ingenomen met de toewijzing, uit de gewijzigde begroting 2023 en de begroting 2024, van de middelen die nodig zijn om een evenredige capaciteit te hebben om betere beveiligingsdiensten te verlenen (21 extra posten om de beveiligingscapaciteit te vergroten), alsook met de inspanningen van het EOM om de fysieke-beveiligingsprocessen voortdurend te verbeteren en efficiënter op elkaar af te stemmen; blijft erbij dat aanklagers en personeelsleden moeten worden beschermd om hun opdracht ten volle te kunnen uitvoeren, zonder bedreigingen, beïnvloeding of druk, en stelt dat dit onmisbaar is voor het garanderen van de goede werking van het EOM; Milieu en duurzaamheid 82. is van mening dat de Luxemburgse autoriteiten die het hoofdkantoor van het EOM ter beschikking stellen, rekening moeten houden met de duurzaamheid en energieprestatie ervan; verzoekt het EOM met de Luxemburgse autoriteiten in gesprek te gaan om te onderzoeken of er specifieke maatregelen kunnen worden genomen om de milieuvoetafdruk van zijn gebouwen te verbeteren, met inbegrip van de installatie van hernieuwbare energiebronnen zoals zonnepanelen, de invoering van CO 2 -compenserende maatregelen en de uitvoering van het milieubeheer- en milieuauditsysteem (EMAS) om de milieuprestaties van organisaties te evalueren, te rapporteren en te verbeteren en energie te besparen; verzoekt de Commissie de dialoog tussen het EOM en de lokale autoriteiten van het gastland te faciliteren om te zorgen voor een optimaal gebruik van middelen en de afstemming van EOM-activiteiten op het duurzaamheidsbeleid van de Unie; 83. merkt op dat het hoofdkantoor van het EOM is aangesloten op het Luxemburgse netwerk van gratis openbaar vervoer en daarom gemakkelijk te bereiken is met vervoersmiddelen die een geringe impact hebben op het milieu en gratis zijn voor personeelsleden en bezoekers; voegt daaraan toe dat het hoofdkantoor een ondergrondse parkeergarage een fietsenstalling heeft; stelt vast dat er uitwisselingen gaande zijn over de plaatsing van laadstations voor elektronische voertuigen in die ondergrondse parkeergarage; Interinstitutionele samenwerking 84. is van mening dat de rol van het EOM als een belangrijke operationele component van de fraudebestrijdingsarchitectuur van de Unie alleen doeltreffend kan worden vervuld via intensieve samenwerking met en steun van zijn partners en belanghebbenden; herhaalt dat het EOM zijn rol slechts kan vervullen als het volledige onafhankelijkheid van de rechterlijke macht geniet; moedigt de lidstaten aan bij te dragen tot de volledige onafhankelijkheid van het EOM in dit verband en moedigt het EOM aan zich te blijven inspannen voor communicatie en coördinatie met de verschillende partners, wier optreden is ontworpen om wederkerig en complementair te zijn; 85. is ingenomen met de initiatieven van OLAF en het EOM om hun operationele samenwerking te intensiveren en te stroomlijnen, en kennis te delen tussen de betrokken actoren; is verheugd over de eerste internationale conferentie voor de uitwisseling van standpunten tussen aanklagers van het EOM en onderzoekers van OLAF, die in 2024 door het Parlement is georganiseerd; benadrukt dat de herziening van de regelgevingskaders van OLAF en het EOM de gelegenheid biedt om veel aspecten van hun samenwerking opnieuw in te vullen in het licht van de ervaringen die in de eerste operationele jaren van het EOM zijn opgedaan, met name met betrekking tot de opening van aanvullende onderzoeken van OLAF en administratieve onderzoeken ter ondersteuning van het EOM, alsook de grotere rol van OLAF bij het opsporen van fraude en het melden daarvan bij het EOM om het herstel van de schade voor de EU-begroting te ondersteunen; is van mening dat de dialoog en samenwerking binnen de fraudebestrijdingsarchitectuur doeltreffender kunnen worden gemaakt door middel van de instelling van een regelmatig interinstitutioneel forum om de efficiëntie en doeltreffendheid van de beschikbare middelen voor acties te optimaliseren; 86. is ingenomen met de initiatieven van OLAF en het EOM om de operationele dialoog te intensiveren en de coördinatie te verbeteren; onderstreept het belang van volledige en doeltreffende gegevensuitwisseling tussen het EOM, OLAF, Eurojust en Europol om te zorgen voor naadloze samenwerking bij de bestrijding van grensoverschrijdende fraude; dringt aan op de oprichting van een gezamenlijke werkgroep om toezicht te houden op de integratie van gegevens en de efficiëntie van het dossierbeheer bij deze organen; 87. pleit voor voortzetting en versterking van de samenwerking tussen het EOM en OLAF, in overeenstemming met hun respectieve verordeningen, en voor de verplichting van OLAF om vermoedens van criminele contacten onverwijld aan het EOM te melden, zodat het fraude, corruptie en financiële criminaliteit die de financiële belangen van de Unie schaden, kan bestrijden; steunt de verdere ontwikkeling van gezamenlijke initiatieven, informatie-uitwisseling en gecoördineerde acties tussen het EOM en OLAF, aangezien dergelijke samenwerking van vitaal belang is om de financiële belangen van de Unie beter te beschermen, de strijd van de Unie tegen financiële criminaliteit op te voeren en te zorgen voor een doeltreffend en efficiënt gebruik van de middelen van de Unie; 88. prijst de nauwe samenwerking tussen het EOM en de Rekenkamer in 2023, die heeft geleid tot de tijdige doorgifte van informatie over vermoedens van strafbare feiten die onder de bevoegdheid van het EOM vallen; 89. verwacht dat de werkgroep van de Commissie en de vergaderingen over de uitvoering van de werkregeling tussen de Commissie en het EOM ervoor zullen zorgen dat de kennisgevingen van het EOM betreffende administratieve terugvordering de Commissie, zoals bepaald in artikel 103, lid 2, punt c), van Verordening (EU) 2017/1939, naar behoren en op doeltreffende wijze in staat zullen stellen terugvorderingen naar de begroting van de Unie te maximaliseren, met inachtneming van de vertrouwelijkheid en het behoorlijke verloop van de onderzoeksacties; benadrukt dat nog geen van beide partijen feedback heeft gegeven in dit verband en dat de wetgevers daardoor geen volledig inzicht kunnen krijgen in de onderliggende kwesties, met inbegrip van de specifieke bedragen die de Commissie elk jaar van de lidstaten heeft teruggevorderd in geval van schade voor de EU-begroting; benadrukt dat de terugvordering van middelen door nationale autoriteiten onder de verantwoordelijkheid van de Commissie blijft vallen, zoals vermeld in de opdrachtbrief aan de commissaris voor Begroting, Fraudebestrijding en Openbaar Bestuur, en dat het EOM geen mandaat heeft om follow-up te geven aan het terugvorderingsproces; verzoekt de lidstaten de samenwerking te versterken en zowel de Commissie als het EOM in kennis te stellen van definitieve confiscaties; dringt aan op een herziening van de desbetreffende verordeningen om de rol van het EOM in het terugvorderingsproces te verduidelijken; verzoekt het EOM en de Commissie met klem een overeengekomen vorm van verslaglegging aan het Parlement vast te stellen; begrijpt dat hiervoor wellicht een passende ontwikkeling van het systeem voor dossierbeheer van het EOM nodig is en verzoekt de Commissie daarom prioriteit te geven aan de toewijzing van middelen aan het EOM om aan die behoefte te voldoen; 90. verheugt zich over de versterkte samenwerking met Europol; merkt op dat het ODIN-programma (“Operational Digital Infrastructure Network”, operationeel netwerk voor digitale infrastructuur) het mogelijk zou maken de hoeveelheid gegevens die het EOM in het kader van zijn onderzoeken verzamelt (meer dan 1 000 terabyte aan gegevens, wat blijft toenemen) ten volle te benutten; merkt op dat het EOM in dit verband mogelijke strafbare feiten heeft vastgesteld die buiten zijn bevoegdheden vallen, waaronder georganiseerde misdaad, drugshandel, illegale sigarettenproductie, investeringsfraude, illegaal gokken en prostitutie (niet-PIF-misdrijven), en andere misdrijven die hebben geleid tot de overdracht van verschillende dossiers als belangrijk bewijs voor lopende nationale onderzoeken; merkt voorts op dat nationale vervolgingsbureaus 28 nieuwe zaken hebben ingeleid om verder onderzoek te doen naar de desbetreffende niet-PIF-misdrijven, die buiten de bevoegdheid van het EOM vallen; begrijpt niettemin dat bij de samenwerking met Europol in het kader van deze en andere analyses beperkingen komen kijken die voortvloeien uit het nationale strafprocesrecht en de toegankelijkheid van de gegevens van het EOM; benadrukt dat de bestaande bevoegdheid van het EOM om georganiseerde misdaad en witwassen van geld te onderzoeken wanneer deze verband houden met fraude die de financiële belangen van de EU schaadt, moet worden ondersteund door adequate middelen en efficiënte samenwerking met Europol; is van mening dat de samenwerking met Europol weliswaar nog verder moet worden versterkt, maar niet volledig in de plaats kan komen van de ontwikkeling van het interne analyseplatform van het EOM, dat van cruciaal belang blijft voor de snelle interpretatie van de tijdens zijn onderzoeken verzamelde gegevens en de vaststelling van operationele strategieën in grensoverschrijdende zaken waarvoor toegang tot het volledige systeem voor dossierbeheer van het EOM vereist is; herinnert eraan dat de Commissie in haar komende evaluatieverslag zorgvuldig moet analyseren voor welke categorieën strafbare feiten het mandaat van het EOM moet worden uitgebreid zodat het EOM zijn rol optimaal kan vervullen; is ingenomen met de oproep van het EOM tot nauwere samenwerking met de EU-instellingen; 91. is bezorgd over het toenemende aantal zaken met betrekking tot de herstel- en veerkrachtfaciliteit; waardeert dat er tijdig informatie over deze kwestie is verstrekt aan de Commissie en de betrokken commissies van het Parlement; is van mening dat het grote aantal actieve gevallen waarbij middelen uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit betrokken zijn, een intensivering rechtvaardigt van de uitwisselingen met voornamelijk de taskforce Herstel en veerkracht, om mogelijke lacunes op het gebied van toezicht en controle of fraudepatronen vast te stellen en de Commissie in staat te stellen haar mechanismen voor prestatiemonitoring bij te houden en de onlangs ontwikkelde beperkings- en herstelmaatregelen te handhaven; wijst erop dat middelen uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit geen nationale middelen maar middelen van de Unie zijn en daarmee onder de jurisdictie van het EOM vallen; spoort de Commissie en andere organen en autoriteiten van de Unie ertoe aan de opsporingsinspanningen op te voeren en elke relevante situatie aan het EOM te melden; 92. is ingenomen met het feit dat het EOM in november 2024 een werkregeling met het Parlement heeft ondertekend, waarin duidelijke modaliteiten voor samenwerking zijn vastgesteld met het oog op de bescherming van de financiële belangen van de EU; 93. stelt vast dat het EOM in 2023 is blijven vertrouwen op interinstitutionele overeenkomsten en bilaterale overeenkomsten (overeenkomsten inzake dienstverleningsniveau) om tegen lagere kosten goederen en diensten af te nemen; merkt op dat het EOM eind 2023 actief lid was van 80 interinstitutionele raamovereenkomsten en 22 overeenkomsten inzake dienstverleningsniveau of andere bilaterale overeenkomsten met andere entiteiten van de Unie, met als doel de begrotingsbesparingen uit de bestaande contractuele instrumenten te maximaliseren, in overeenstemming met de beginselen van goed financieel beheer; 94. is zeer ingenomen met de deelname van Polen en Zweden aan het EOM; is zich ervan bewust dat de deelname van deze lidstaten gevolgen zal hebben voor de begrotingsbehoeften van het EOM en steunt het verzoek van het EOM om het te voorzien van de middelen die nodig zijn om de vruchten te kunnen plukken van de deelname van Polen en Zweden aan zijn operationele activiteiten; merkt op dat Ierland en Denemarken zich nog steeds beroepen op de opt-outregeling met betrekking tot het EOM uit hoofde van de protocollen nr. 21 en nr. 22 VWEU, en dat Hongarije de enige overblijvende lidstaat is die nog niet tot het EOM is toegetreden; verzoekt de Hongaarse overheid onverwijld toe te treden tot het EOM; herinnert eraan dat er 680 000 handtekeningen zijn verzameld voor aansluiting bij het EOM, hetgeen wijst op een sterke maatschappelijke vraag naar betere juridische waarborgen tegen fraude en corruptie die de financiële belangen van de Unie schaden; 95. stelt vast dat de Ierse autoriteiten in 2023 geen grote vooruitgang hebben geboekt in de richting van deelname aan het EOM; herinnert eraan dat de weigering van Ierse autoriteiten om met het EOM mee te werken aan de uitvoering van verschillende verzoeken van de gedelegeerd Europees aanklagers om wederzijdse rechtshulp ertoe heeft geleid dat het EOM de situatie aan de Commissie heeft gemeld overeenkomstig Verordening (EU, Euratom) 2020/2092 (17) ; is ingenomen met het daaropvolgende besluit van de Ierse autoriteiten tot wijziging van de nationale wetgeving die voorziet in het rechtskader voor wederzijdse rechtshulp aan het EOM en onderstreept dat de autoriteiten sinds 1 november 2023 wederzijdse rechtshulp verlenen aan het EOM op basis van deze eenzijdige erkenning; constateert dat er geen uitwisselingen hebben plaatsgevonden met de Ierse interdepartementale werkgroep die is opgericht om onderzoek te doen naar de mogelijke toekomstige deelname van Ierland aan het EOM; verzoekt de Commissie, het EOM en de Ierse autoriteiten met klem een constructieve dialoog aan te gaan om een doeltreffende manier van samenwerking te vinden; 96. blijft erbij dat de keuze van een lidstaat, of die nu deelneemt aan de nauwere samenwerking die het EOM tot stand heeft gebracht of niet, om niet samen te werken met het EOM, niches van immuniteit en voorrecht doet ontstaan die de verdediging van de financiële belangen van de Unie in het beste geval ongelijkmatig en inefficiënt maken; verzoekt de Commissie en de betrokken lidstaten andermaal alles in het werk te stellen om de weinige, maar niettemin uiterst belangrijke ontbrekende componenten in het huidige scenario te integreren en de deelname van de resterende niet-deelnemende lidstaten aan het EOM te bevorderen op een wijze die de doeltreffendheid van de bescherming van de begrotingen van de Unie en de lidstaten versterkt; verzoekt de Commissie nauwlettend toe te zien op de mate van samenwerking van de lidstaten met het EOM en dringt er bij de Commissie op aan inbreukprocedures in te leiden tegen lidstaten die door het EOM geleide onderzoeken systematisch belemmeren; is van mening dat lidmaatschap van het EOM een voorwaarde moet zijn voor het ontvangen van EU-middelen; 97. veroordeelt de onlangs gemelde systematische spionage die de Hongaarse regering heeft georganiseerd tegen OLAF-personeel tijdens een onderzoeksmissie naar het mogelijke misbruik van EU-middelen door ELIOS, een bedrijf dat banden heeft met de schoonzoon van de Hongaarse premier; benadrukt dat OLAF en het EOM, instellingen die hoekstenen zijn van de fraudebestrijdingsarchitectuur van de EU, helaas niet alleen vanuit derde landen, maar ook binnen de EU-lidstaten worden blootgesteld aan dergelijke bedreigingen; benadrukt dat dergelijke acties de rechtsstaat en de integriteit van de EU-instellingen ernstig ondermijnen; dringt aan op de snelle vaststelling van robuuste beschermingsmaatregelen om het institutionele personeel van de EU dat op dienstreis is in de lidstaten, te beschermen en dergelijke onaanvaardbare schendingen in de toekomst te voorkomen; Communicatie 98. stelt vast dat het EOM zich voortdurend inspant om zijn interne en externe communicatie te verbeteren; is ingenomen met de acties die via socialenetwerkplatforms worden uitgevoerd en spoort het EOM ertoe aan zijn proactieve en transparante aanpak te handhaven; 99. is van mening dat het geven van uitleg over de interventies en operaties van het EOM en de achtergrond daarvan in de media en op sociale media de reputatie van de instellingen onder de burgers zou helpen versterken en de belastingbetalers bewuster zou helpen maken van de complexiteit van de bescherming van de financiële belangen van de Unie; 100. is van mening dat goede en nauwkeurige communicatie van het EOM ook de betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld zou bevorderen en de indiening van potentiële onderzoeksinput zou vergroten; begrijpt dat het EOM vraagt dat, waar mogelijk en passend, in elke standaardpresentatie voor extern publiek of bij conferenties en seminars een optie voor het melden van strafbare feiten wordt opgenomen; stelt vast dat de zakelijke website van het EOM in 2023 in een geheel nieuw jasje is gestoken en dat de nadruk daarbij vooral lag op het verbeteren van de toegankelijkheid en gebruiksvriendelijkheid ervan; merkt op dat de functie voor het melden van strafbare feiten nu duidelijk zichtbaar bovenaan elke webpagina is geplaatst, samen met een banner op de thuispagina waarop deze functie wordt benadrukt; 101. merkt op dat het EOM slechts beperkte middelen tot zijn beschikking heeft voor communicatie en dat het beheer van de website van het EOM, aangezien de digitale autonomie van het EOM moet worden vastgesteld, intern zal moeten worden ondergebracht, waarvoor, na het wegvallen van de dienstverlening van DG Digitale Diensten, aanvullende middelen nodig zullen zijn; onderstreept dat het toenemende volume en de gevoeligheid van de onderzoeken van het EOM onder de aandacht moeten worden gebracht bij uitwisselingen met de media, met journalisten, met burgers en met de academische wereld; verzoekt het EOM andermaal duidelijk het best mogelijke evenwicht te vinden tussen transparantie en openbaar belang enerzijds en vertrouwelijkheid en een goed verloop van het onderzoek anderzijds, en de neutraliteit van de communicatie over zijn activiteiten te waarborgen; 102. herinnert aan het belang van transparantie bij de interactie van het EOM met externe actoren; dringt aan op de instelling van een verplicht openbaar register van alle bijeenkomsten tussen EOM-ambtenaren en vertegenwoordigers van derden, met inbegrip van lobbyisten en vertegenwoordigers van nationale regeringen, om ongepaste beïnvloeding te voorkomen en het vertrouwen van het publiek in de onafhankelijkheid van het EOM te versterken; De gevolgen van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne 103. herinnert eraan dat de bevoegdheden van het EOM ook betrekking hebben op middelen van de Unie die in derde landen worden gebruikt; is van mening dat de werkafspraken met de bevoegde Oekraïense autoriteiten het niveau van de bescherming van de financiële belangen van de Unie doeltreffend kunnen verbeteren, overeenkomstig de desbetreffende toezeggingen die zijn gedaan om Oekraïne en zijn bevolking te steunen; is ingenomen met de inspanningen van de Oekraïense autoriteiten op het gebied van anticorruptiemaatregelen, maar herinnert eraan dat het land nog steeds te kampen heeft met een hoog corruptie- en fraudeniveau en dat extra voorzorgsmaatregelen en verdere anticorruptiemaatregelen nodig zijn om de transparantiedoelstellingen met succes te verwezenlijken; neemt kennis van het feit dat een overdracht van bewijsmateriaal heeft plaatsgevonden in het kader van de uitvoering van verzoeken om wederzijdse rechtshulp; is ingenomen met het vooruitzicht om met de Oekraïense autoriteiten een gezamenlijke taskforce op te richten om onderzoeken te coördineren; wijst de Commissie en de overige instellingen, organen en instanties van de Unie op het belang van de vaststelling en de tijdige indiening van onderzoeksinput bij het EOM. Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Agentschap van de Europese Unie voor de samenwerking tussen energieregulators voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (1) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (2) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10-0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (3) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (4) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2019/942 van het Europees Parlement en de Raad van 5 juni 2019 tot oprichting van een Agentschap van de Europese Unie voor de samenwerking tussen energieregulators (5) , en met name artikel 35, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (6) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. verleent de directeur van het Agentschap van de Europese Unie voor de samenwerking tussen energieregulators kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Agentschap voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de directeur van het Agentschap van de Europese Unie voor de samenwerking tussen energieregulators, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 2. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van het Agentschap van de Europese Unie voor de samenwerking tussen energieregulators voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Agentschap van de Europese Unie voor de samenwerking tussen energieregulators voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (7) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (8) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (9) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (10) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2019/942 van het Europees Parlement en de Raad van 5 juni 2019 tot oprichting van een Agentschap van de Europese Unie voor de samenwerking tussen energieregulators (11) , en met name artikel 35, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (12) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van het Agentschap voor de samenwerking tussen energieregulators voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de directeur van het Agentschap van de Europese Unie voor de samenwerking tussen energieregulators, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 3. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Bureau voor ondersteuning van Berec voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Bureau voor ondersteuning van Berec voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (13) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (14) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10-0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (15) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (16) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2018/1971 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2018 tot instelling van het Orgaan van Europese regulerende instanties voor elektronische communicatie (Berec) en het Bureau voor ondersteuning van Berec (Berec‑Bureau), tot wijziging van Verordening (EU) 2015/2120 en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1211/2009 (17) , en met name artikel 28, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (18) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. verleent de directeur van het Bureau voor ondersteuning van Berec kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Bureau voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de directeur van het Bureau voor ondersteuning van Berec, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 4. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van het Bureau voor ondersteuning van Berec voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Bureau voor ondersteuning van Berec voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (19) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (20) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (21) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (22) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2018/1971 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2018 tot instelling van het Orgaan van Europese regulerende instanties voor elektronische communicatie (Berec) en het Bureau voor ondersteuning van Berec (Berec‑Bureau), tot wijziging van Verordening (EU) 2015/2120 en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1211/2009 (23) , en met name artikel 28, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (24) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van het Bureau voor ondersteuning van Berec voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de directeur van het Bureau voor ondersteuning van Berec, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 5. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Vertaalbureau voor de organen van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Vertaalbureau voor de organen van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (25) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (26) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Centrum te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (27) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (28) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EG) nr. 2965/94 van de Raad van 28 november 1994 tot oprichting van een Vertaalbureau voor de organen van de Europese Unie (29) , en met name artikel 14, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (30) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. verleent de directeur van het Vertaalbureau voor de organen van de Europese Unie kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Vertaalbureau voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de directeur van het Vertaalbureau voor de organen van de Europese Unie, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 6. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van het Vertaalbureau voor de organen van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Vertaalbureau voor de organen van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (31) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (32) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Centrum te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (33) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (34) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EG) nr. 2965/94 van de Raad van 28 november 1994 tot oprichting van een Vertaalbureau voor de organen van de Europese Unie (35) , en met name artikel 14, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (36) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van het Vertaalbureau voor de organen van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de directeur van het Vertaalbureau voor de organen van de Europese Unie, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 7. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Centrum voor de ontwikkeling van de beroepsopleiding voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Europees Centrum voor de ontwikkeling van de beroepsopleiding voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (37) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (38) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Centrum te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (39) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (40) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2019/128 van het Europees Parlement en de Raad van 16 januari 2019 tot oprichting van een Europees Centrum voor de ontwikkeling van de beroepsopleiding (Cedefop) en tot intrekking van Verordening (EEG) nr. 337/75 van de Raad (41) , en met name artikel 15, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (42) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. verleent de uitvoerend directeur van het Europees Centrum voor de ontwikkeling van de beroepsopleiding kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Centrum voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van het Europees Centrum voor de ontwikkeling van de beroepsopleiding, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 8. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van het Europees Centrum voor de ontwikkeling van de beroepsopleiding voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Europees Centrum voor de ontwikkeling van de beroepsopleiding voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (43) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (44) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Centrum te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (45) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (46) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2019/128 van het Europees Parlement en de Raad van 16 januari 2019 tot oprichting van een Europees Centrum voor de ontwikkeling van de beroepsopleiding (Cedefop) en tot intrekking van Verordening (EEG) nr. 337/75 van de Raad (47) , en met name artikel 15, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (48) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van het Europees Centrum voor de ontwikkeling van de beroepsopleiding voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van het Europees Centrum voor de ontwikkeling van de beroepsopleiding, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 9. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Agentschap van de Europese Unie voor opleiding op het gebied van rechtshandhaving voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Agentschap van de Europese Unie voor opleiding op het gebied van rechtshandhaving voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (49) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (50) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (51) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (52) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2015/2219 van het Europees Parlement en de Raad van 25 november 2015 betreffende het Agentschap van de Europese Unie voor opleiding op het gebied van rechtshandhaving (Cepol) en tot vervanging en intrekking van Besluit 2005/681/JBZ van de Raad (53) , en met name artikel 20, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (54) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. verleent de uitvoerend directeur van het Agentschap van de Europese Unie voor opleiding op het gebied van rechtshandhaving kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Academie voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van het Agentschap van de Europese Unie voor opleiding op het gebied van rechtshandhaving, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 10. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van het Agentschap van de Europese Unie voor opleiding op het gebied van rechtshandhaving voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Agentschap van de Europese Unie voor opleiding op het gebied van rechtshandhaving voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (55) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (56) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (57) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (58) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2015/2219 van het Europees Parlement en de Raad van 25 november 2015 betreffende het Agentschap van de Europese Unie voor opleiding op het gebied van rechtshandhaving (Cepol) en tot vervanging en intrekking van Besluit 2005/681/JBZ van de Raad (59) , en met name artikel 20, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (60) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van het Agentschap van de Europese Unie voor opleiding op het gebied van rechtshandhaving voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van het Agentschap van de Europese Unie voor opleiding op het gebied van rechtshandhaving, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 11. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Agentschap van de Europese Unie voor de veiligheid van de luchtvaart voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (61) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (62) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (63) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (64) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2018/1139 van het Europees Parlement en de Raad van 4 juli 2018 inzake gemeenschappelijke regels op het gebied van burgerluchtvaart en tot oprichting van een Agentschap van de Europese Unie voor de veiligheid van de luchtvaart, en tot wijziging van de Verordeningen (EG) nr. 2111/2005, (EG) nr. 1008/2008, (EU) nr. 996/2010, (EU) nr. 376/2014 en de Richtlijnen 2014/30/EU en 2014/53/EU van het Europees Parlement en de Raad, en tot intrekking van de Verordeningen (EG) nr. 552/2004 en (EG) nr. 216/2008 van het Europees Parlement en de Raad en Verordening (EEG) nr. 3922/91 van de Raad (65) en met name artikel 121, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (66) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. verleent de uitvoerend directeur van het Agentschap van de Europese Unie voor de veiligheid van de luchtvaart kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Agentschap voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van het Agentschap van de Europese Unie voor de veiligheid van de luchtvaart, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 12. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van het Agentschap van de Europese Unie voor de veiligheid van de luchtvaart voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (67) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (68) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (69) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (70) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2018/1139 van het Europees Parlement en de Raad van 4 juli 2018 inzake gemeenschappelijke regels op het gebied van burgerluchtvaart en tot oprichting van een Agentschap van de Europese Unie voor de veiligheid van de luchtvaart, en tot wijziging van de Verordeningen (EG) nr. 2111/2005, (EG) nr. 1008/2008, (EU) nr. 996/2010, (EU) nr. 376/2014 en de Richtlijnen 2014/30/EU en 2014/53/EU van het Europees Parlement en de Raad, en tot intrekking van de Verordeningen (EG) nr. 552/2004 en (EG) nr. 216/2008 van het Europees Parlement en de Raad en Verordening (EEG) nr. 3922/91 van de Raad (71) en met name artikel 121, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (72) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van het Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van het Agentschap van de Europese Unie voor de veiligheid van de luchtvaart, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 13. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Europese Bankautoriteit voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Europese Bankautoriteit voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (73) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (74) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan de Autoriteit te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (75) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (76) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) nr. 1093/2010 van het Europees Parlement en de Raad van 24 november 2010 tot oprichting van een Europese toezichthoudende autoriteit (Europese Bankautoriteit), tot wijziging van Besluit nr. 716/2009/EG en tot intrekking van Besluit 2009/78/EG van de Commissie (77) , en met name artikel 64, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (78) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. verleent de uitvoerend directeur van de Europese Bankautoriteit kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Autoriteit voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van de Europese Bankautoriteit, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 14. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van de Europese Bankautoriteit voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Europese Bankautoriteit voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (79) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (80) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan de Autoriteit te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (81) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (82) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) nr. 1093/2010 van het Europees Parlement en de Raad van 24 november 2010 tot oprichting van een Europese toezichthoudende autoriteit (Europese Bankautoriteit), tot wijziging van Besluit nr. 716/2009/EG en tot intrekking van Besluit 2009/78/EG van de Commissie (83) , en met name artikel 64, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (84) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van de Europese Bankautoriteit voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van de Europese Bankautoriteit, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 15. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Centrum voor ziektepreventie en ‑bestrijding voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Europees Centrum voor ziektepreventie en ‑bestrijding voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (85) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (86) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Centrum te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (87) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (88) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EG) nr. 851/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 21 april 2004 tot oprichting van een Europees Centrum voor ziektepreventie en ‑bestrijding (89) , en met name artikel 23, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (90) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. verleent de directeur van het Europees Centrum voor ziektepreventie en ‑bestrijding kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Centrum voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de directeur van het Europees Centrum voor ziektepreventie en‑-bestrijding, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 16. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van het Europees Centrum voor ziektepreventie en ‑bestrijding voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Europees Centrum voor ziektepreventie en ‑bestrijding voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (91) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (92) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Centrum te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (93) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (94) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EG) nr. 851/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 21 april 2004 tot oprichting van een Europees Centrum voor ziektepreventie en ‑bestrijding (95) , en met name artikel 23, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (96) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van het Europees Centrum voor ziektepreventie en ­bestrijding voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de directeur van het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 17. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Agentschap voor chemische stoffen voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Europees Agentschap voor chemische stoffen voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (97) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (98) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (99) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (100) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EG) nr. 1907/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2006 inzake de registratie en beoordeling van en de autorisatie en beperkingen ten aanzien van chemische stoffen (REACH), tot oprichting van een Europees Agentschap voor chemische stoffen, houdende wijziging van Richtlijn 1999/45/EG en houdende intrekking van Verordening (EEG) nr. 793/93 van de Raad en Verordening (EG) nr. 1488/94 van de Commissie alsmede Richtlijn 76/769/EEG van de Raad en de Richtlijnen 91/155/EEG, 93/67/EEG, 93/105/EG en 2000/21/EG van de Commissie (101) , en met name artikel 97, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (102) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. verleent de uitvoerend directeur van het Europees Agentschap voor chemische stoffen kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Agentschap voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van het Europees Agentschap voor chemische stoffen, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 18. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van het Europees Agentschap voor chemische stoffen voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Europees Agentschap voor chemische stoffen voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (103) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (104) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (105) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (106) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EG) nr. 1907/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2006 inzake de registratie en beoordeling van en de autorisatie en beperkingen ten aanzien van chemische stoffen (REACH), tot oprichting van een Europees Agentschap voor chemische stoffen, houdende wijziging van Richtlijn 1999/45/EG en houdende intrekking van Verordening (EEG) nr. 793/93 van de Raad en Verordening (EG) nr. 1488/94 van de Commissie alsmede Richtlijn 76/769/EEG van de Raad en de Richtlijnen 91/155/EEG, 93/67/EEG, 93/105/EG en 2000/21/EG van de Commissie (107) , en met name artikel 97, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (108) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van het Europees Agentschap voor chemische stoffen voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van het Europees Agentschap voor chemische stoffen, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 19. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Milieuagentschap voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Europees Milieuagentschap voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (109) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (110) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (111) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (112) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EG) nr. 401/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 inzake het Europees Milieuagentschap en het Europees milieuobservatie- en ‑informatienetwerk (113) , en met name artikel 13, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (114) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. verleent de uitvoerend directeur van het Europees Milieuagentschap kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Agentschap voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van het Europees Milieuagentschap, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 20. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van het Europees Milieuagentschap voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Europees Milieuagentschap voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (115) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (116) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (117) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (118) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EG) nr. 401/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 inzake het Europees Milieuagentschap en het Europees milieuobservatie- en ‑informatienetwerk (119) , en met name artikel 13, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (120) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van het Europees Milieuagentschap voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van het Europees Milieuagentschap, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 21. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Bureau voor visserijcontrole voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Europees Bureau voor visserijcontrole voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (121) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (122) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (123) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (124) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2019/473 van het Europees Parlement en de Raad van 19 maart 2019 betreffende het Europees Bureau voor visserijcontrole (125) , en met name artikel 45, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (126) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. verleent de uitvoerend directeur van het Europees Bureau voor visserijcontrole kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Bureau voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van het Europees Bureau voor visserijcontrole, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 22. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van het Europees Bureau voor visserijcontrole voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Europees Bureau voor visserijcontrole voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (127) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (128) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (129) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (130) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2019/473 van het Europees Parlement en de Raad van 19 maart 2019 betreffende het Europees Bureau voor visserijcontrole (131) , en met name artikel 45, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (132) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van het Communautair Bureau voor visserijcontrole voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van het Europees Bureau voor visserijcontrole, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 23. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (133) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (134) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan de Autoriteit te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (135) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (136) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EG) nr. 178/2002 van het Europees Parlement en de Raad van 28 januari 2002 tot vaststelling van de algemene beginselen en voorschriften van de levensmiddelenwetgeving, tot oprichting van een Europese Autoriteit voor voedselveiligheid en tot vaststelling van procedures voor voedselveiligheidsaangelegenheden (137) , en met name artikel 44, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (138) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. verleent de waarnemend uitvoerend directeur van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Autoriteit voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de waarnemend uitvoerend directeur van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 24. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (139) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (140) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan de Autoriteit te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (141) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (142) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EG) nr. 178/2002 van het Europees Parlement en de Raad van 28 januari 2002 tot vaststelling van de algemene beginselen en voorschriften van de levensmiddelenwetgeving, tot oprichting van een Europese Autoriteit voor voedselveiligheid en tot vaststelling van procedures voor voedselveiligheidsaangelegenheden (143) , en met name artikel 44, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (144) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de waarnemend uitvoerend directeur van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 25. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Instituut voor gendergelijkheid voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Europees Instituut voor gendergelijkheid voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (145) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (146) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Instituut te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (147) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (148) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EG) nr. 1922/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 20 december 2006 tot oprichting van een Europees Instituut voor gendergelijkheid (149) , en met name artikel 15, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (150) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. verleent de directeur van het Europees Instituut voor gendergelijkheid kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Instituut voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de directeur van het Europees Instituut voor gendergelijkheid, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 26. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van het Europees Instituut voor gendergelijkheid voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Europees Instituut voor gendergelijkheid voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (151) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (152) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Instituut te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (153) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (154) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EG) nr. 1922/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 20 december 2006 tot oprichting van een Europees Instituut voor gendergelijkheid (155) , en met name artikel 15, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (156) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van het Europees Instituut voor gendergelijkheid voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de directeur van het Europees Instituut voor gendergelijkheid, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 27. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Europese Autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioenen voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Europese Autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioenen voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (157) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (158) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (159) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (160) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) nr. 1094/2010 van het Europees Parlement en de Raad van 24 november 2010 tot oprichting van een Europese toezichthoudende autoriteit (Europese Autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioenen), tot wijziging van Besluit nr. 716/2009/EG en tot intrekking van Besluit 2009/79/EG van de Commissie (161) , en met name artikel 64, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (162) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. verleent de uitvoerend directeur van de Europese Autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioenen kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Autoriteit voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van de Europese Autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioenen, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 28. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van de Europese Autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioenen voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Europese Autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioenen voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (163) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (164) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (165) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (166) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) nr. 1094/2010 van het Europees Parlement en de Raad van 24 november 2010 tot oprichting van een Europese toezichthoudende autoriteit (Europese Autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioenen), tot wijziging van Besluit nr. 716/2009/EG en tot intrekking van Besluit 2009/79/EG van de Commissie (167) , en met name artikel 64, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (168) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van de Europese Autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioenen voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van de Europese Autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioenen, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 29. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Instituut voor innovatie en technologie voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Europees Instituut voor innovatie en technologie voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (169) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (170) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Instituut te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (171) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (172) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2021/819 van het Europees Parlement en de Raad van 20 mei 2021 betreffende het Europees Instituut voor innovatie en technologie (173) , en met name artikel 23, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (174) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. verleent de directeur van het Europees Instituut voor innovatie en technologie kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Instituut voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de directeur van het Europees Instituut voor innovatie en technologie, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 30. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van het Europees Instituut voor innovatie en technologie voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Europees Instituut voor innovatie en technologie voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (175) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (176) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Instituut te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (177) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (178) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2021/819 van het Europees Parlement en de Raad van 20 mei 2021 betreffende het Europees Instituut voor innovatie en technologie (179) , en met name artikel 23, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (180) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van het Europees Instituut voor innovatie en technologie voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de directeur van het Europees Instituut voor innovatie en technologie, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 31. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Europese Arbeidsautoriteit voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Europese Arbeidsautoriteit voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (181) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (182) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (183) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (184) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2019/1149 van het Europees Parlement en de Raad van 20 juni 2019 tot oprichting van een Europese Arbeidsautoriteit, tot wijziging van de Verordeningen (EG) nr. 883/2004, (EU) nr. 492/2011 en (EU) 2016/589, en tot intrekking van Besluit (EU) 2016/344 (185) , en met name artikel 28, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (186) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. verleent de uitvoerend directeur van de Europese Arbeidsautoriteit kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Autoriteit voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van de Europese Arbeidsautoriteit, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 32. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van de Europese Arbeidsautoriteit voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Europese Arbeidsautoriteit voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (187) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (188) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (189) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (190) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2019/1149 van het Europees Parlement en de Raad van 20 juni 2019 tot oprichting van een Europese Arbeidsautoriteit, tot wijziging van de Verordeningen (EG) nr. 883/2004, (EU) nr. 492/2011 en (EU) 2016/589, en tot intrekking van Besluit (EU) 2016/344 (191) , en met name artikel 28, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (192) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van de Europese Arbeidsautoriteit voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van de Europese Arbeidsautoriteit, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 33. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Geneesmiddelenbureau voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Europees Geneesmiddelenbureau voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (193) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (194) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (195) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (196) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EG) nr. 726/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 31 maart 2004 tot vaststelling van procedures van de Unie voor het verlenen van vergunningen en het toezicht met betrekking tot geneesmiddelen voor menselijk gebruik en tot oprichting van een Europees Geneesmiddelenbureau (197) , en met name artikel 68, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (198) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. verleent de uitvoerend directeur van het Europees Geneesmiddelenbureau kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Bureau voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van het Europees Geneesmiddelenbureau, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 34. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van het Europees Geneesmiddelenbureau voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Europees Geneesmiddelenbureau voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (199) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (200) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (201) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (202) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EG) nr. 726/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 31 maart 2004 tot vaststelling van procedures van de Unie voor het verlenen van vergunningen en het toezicht met betrekking tot geneesmiddelen voor menselijk gebruik en tot oprichting van een Europees Geneesmiddelenbureau (203) , en met name artikel 68, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (204) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van het Europees Geneesmiddelenbureau voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van het Europees Geneesmiddelenbureau, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 35. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving (nu Drugsagentschap van de Europese Unie) voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (205) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (206) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Centrum te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (207) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (208) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EG) nr. 1920/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 12 december 2006 betreffende het Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving (209) , en met name artikel 15, – gezien Verordening (EU) 2023/1322 van het Europees Parlement en de Raad van 27 juni 2023 betreffende het Drugsagentschap van de Europese Unie (EUDA) en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1920/2006 (210) , en met name artikel 41, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (211) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. verleent de directeur van het Drugsagentschap van de Europese Unie kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Agentschap voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de directeur van het Drugsagentschap van de Europese Unie, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 36. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van het Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving (nu Drugsagentschap van de Europese Unie) voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (212) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (213) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Centrum te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (214) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (215) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EG) nr. 1920/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 12 december 2006 betreffende het Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving (216) , en met name artikel 15, – gezien Verordening (EU) 2023/1322 van het Europees Parlement en de Raad van 27 juni 2023 betreffende het Drugsagentschap van de Europese Unie (EUDA) en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1920/2006 (217) , en met name artikel 41, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (218) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van het Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de directeur van het Drugsagentschap van de Europese Unie, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 37. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Agentschap voor maritieme veiligheid voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Europees Agentschap voor maritieme veiligheid voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (219) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (220) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (221) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (222) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EG) nr. 1406/2002 van het Europees Parlement en de Raad van 27 juni 2002 tot oprichting van een Europees Agentschap voor maritieme veiligheid (223) , en met name artikel 19, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (224) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. verleent de uitvoerend directeur van het Europees Agentschap voor maritieme veiligheid kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Agentschap voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van het Europees Agentschap voor maritieme veiligheid, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 38. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van het Europees Agentschap voor maritieme veiligheid voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Europees Agentschap voor maritieme veiligheid voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (225) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (226) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (227) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (228) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EG) nr. 1406/2002 van het Europees Parlement en de Raad van 27 juni 2002 tot oprichting van een Europees Agentschap voor maritieme veiligheid (229) , en met name artikel 19, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (230) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van het Europees Agentschap voor maritieme veiligheid voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van het Europees Agentschap voor maritieme veiligheid, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 39. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (231) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (232) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (233) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (234) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2019/881 van het Europees Parlement en de Raad van 17 april 2019 inzake Enisa (het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging), en inzake de certificering van de cyberbeveiliging van informatie- en communicatietechnologie en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 526/2013 (de cyberbeveiligingsverordening) (235) , en met name artikel 31, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (236) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. verleent de uitvoerend directeur van het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging voor de uitvoering van de begroting van het Agentschap voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 40. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (237) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (238) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (239) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (240) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2019/881 van het Europees Parlement en de Raad van 17 april 2019 inzake Enisa (het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging), en inzake de certificering van de cyberbeveiliging van informatie- en communicatietechnologie en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 526/2013 (de cyberbeveiligingsverordening) (241) , en met name artikel 31, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (242) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 41. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Spoorwegbureau van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Spoorwegbureau van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (243) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (244) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (245) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (246) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2016/796 van het Europees Parlement en de Raad van 11 mei 2016 betreffende het Spoorwegbureau van de Europese Unie en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 881/2004 (247) , en met name artikel 65, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (248) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. verleent de uitvoerend directeur ad interim van het Spoorwegbureau van de Europese Unie kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Bureau voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de uitvoerend directeur ad interim van het Spoorwegbureau van de Europese Unie, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 42. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van het Spoorwegbureau van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Spoorwegbureau van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (249) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (250) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (251) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (252) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2016/796 van het Europees Parlement en de Raad van 11 mei 2016 betreffende het Spoorwegbureau van de Europese Unie en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 881/2004 (253) , en met name artikel 65, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (254) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van het Spoorwegbureau van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de uitvoerend directeur ad interim van het Spoorwegbureau van de Europese Unie, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 43. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Voorzieningsagentschap van Euratom voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Voorzieningsagentschap van Euratom voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (255) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (256) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 106 bis van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (257) , en met name artikel 68, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (258) , en met name artikel 68, – gezien Besluit 2008/114/EG, Euratom van de Raad van 12 februari 2008 tot vaststelling van statuten voor het Voorzieningsagentschap van Euratom (259) , en met name artikel 8 van de bijlage, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. verleent de directeur-generaal van het Voorzieningsagentschap van Euratom kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Agentschap voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de directeur-generaal van het Voorzieningsagentschap van Euratom, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 44. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van het Voorzieningsagentschap van Euratom voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Voorzieningsagentschap van Euratom voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (260) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (261) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 106 bis van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (262) , en met name artikel 68, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (263) , en met name artikel 68, – gezien Besluit 2008/114/EG, Euratom van de Raad van 12 februari 2008 tot vaststelling van statuten voor het Voorzieningsagentschap van Euratom (264) , en met name artikel 8 van de bijlage, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van het Voorzieningsagentschap van Euratom voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de directeur-generaal van het Voorzieningsagentschap van Euratom, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 45. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Europese Autoriteit voor effecten en markten voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Europese Autoriteit voor effecten en markten voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (265) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (266) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan de Autoriteit te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (267) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (268) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) nr. 1095/2010 van het Europees Parlement en de Raad van 24 november 2010 tot oprichting van een Europese toezichthoudende autoriteit (Europese Autoriteit voor effecten en markten), tot wijziging van Besluit nr. 716/2009/EG en tot intrekking van Besluit 2009/77/EG van de Commissie (269) , en met name artikel 64, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (270) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. verleent de uitvoerend directeur van de Europese Autoriteit voor effecten en markten kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Autoriteit voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van de Europese Autoriteit voor effecten en markten, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 46. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van de Europese Autoriteit voor effecten en markten voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Europese Autoriteit voor effecten en markten voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (271) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (272) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan de Autoriteit te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (273) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (274) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) nr. 1095/2010 van het Europees Parlement en de Raad van 24 november 2010 tot oprichting van een Europese toezichthoudende autoriteit (Europese Autoriteit voor effecten en markten), tot wijziging van Besluit nr. 716/2009/EG en tot intrekking van Besluit 2009/77/EG van de Commissie (275) , en met name artikel 64, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (276) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van de Europese Autoriteit voor effecten en markten voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van de Europese Autoriteit voor effecten en markten, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 47. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Europese Stichting voor opleiding voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Europese Stichting voor opleiding voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (277) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (278) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan de Stichting te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (279) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (280) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EG) nr. 1339/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2008 tot oprichting van de Europese Stichting voor opleiding (281) , en met name artikel 17, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (282) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. verleent de directeur van de Europese Stichting voor opleiding kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Stichting voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de directeur van de Europese Stichting voor opleiding, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 48. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van de Europese Stichting voor opleiding voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Europese Stichting voor opleiding voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (283) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (284) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan de Stichting te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (285) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (286) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EG) nr. 1339/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2008 tot oprichting van de Europese Stichting voor opleiding (287) , en met name artikel 17, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (288) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van de Europese Stichting voor opleiding voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de directeur van de Europese Stichting voor opleiding, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 49. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Asielagentschap van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Asielagentschap van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (289) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (290) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (291) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (292) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) nr. 439/2010 van het Europees Parlement en de Raad van 19 mei 2010 tot oprichting van een Europees Ondersteuningsbureau voor asielzaken (293) , en met name artikel 36, – gezien Verordening (EU) 2021/2303 van het Europees Parlement en de Raad van 15 december 2021 inzake het Asielagentschap van de Europese Unie en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 439/2010 (294) , en met name artikel 55, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (295) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. stelt zijn besluit om de uitvoerend directeur van het Asielagentschap van de Europese Unie kwijting te verlenen voor de uitvoering van de begroting van het Agentschap voor het begrotingsjaar 2023 uit; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van het Asielagentschap van de Europese Unie, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 50. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van het Asielagentschap van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Asielagentschap van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (296) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (297) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (298) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (299) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) nr. 439/2010 van het Europees Parlement en de Raad van 19 mei 2010 tot oprichting van een Europees Ondersteuningsbureau voor asielzaken (300) , en met name artikel 36, – gezien Verordening (EU) 2021/2303 van het Europees Parlement en de Raad van 15 december 2021 inzake het Asielagentschap van de Europese Unie en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 439/2010 (301) , en met name artikel 55, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (302) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. stelt de afsluiting van de rekeningen van het Asielagentschap van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 uit; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van het Asielagentschap van de Europese Unie, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 51. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Agentschap van de Europese Unie voor het operationeel beheer van grootschalige IT-systemen op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Agentschap van de Europese Unie voor het operationeel beheer van grootschalige IT-systemen op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (303) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (304) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (305) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (306) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2018/1726 van het Europees Parlement en de Raad van 14 november 2018 betreffende het Agentschap van de Europese Unie voor het operationeel beheer van grootschalige IT-systemen op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht (eu-LISA), tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1987/2006 en Besluit 2007/533/JBZ van de Raad en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1077/2011 (307) , en met name artikel 47, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (308) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. verleent de uitvoerend directeur ad interim van het Agentschap van de Europese Unie voor het operationeel beheer van grootschalige IT-systemen op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht (eu-LISA) kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Agentschap voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de uitvoerend directeur ad interim van het Agentschap van de Europese Unie voor het operationeel beheer van grootschalige IT-systemen op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 52. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van het Agentschap van de Europese Unie voor het operationeel beheer van grootschalige IT-systemen op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Agentschap van de Europese Unie voor het operationeel beheer van grootschalige IT-systemen op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (309) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (310) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (311) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (312) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2018/1726 van het Europees Parlement en de Raad van 14 november 2018 betreffende het Agentschap van de Europese Unie voor het operationeel beheer van grootschalige IT-systemen op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht (eu-LISA), tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1987/2006 en Besluit 2007/533/JBZ van de Raad en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1077/2011 (313) , en met name artikel 47, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (314) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van het Agentschap van de Europese Unie voor het operationeel beheer van grootschalige IT-systemen op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de uitvoerend directeur ad interim van het Agentschap van de Europese Unie voor het operationeel beheer van grootschalige IT-systemen op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 53. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Agentschap voor de veiligheid en de gezondheid op het werk voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Europees Agentschap voor de veiligheid en de gezondheid op het werk voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (315) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (316) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (317) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (318) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2019/126 van het Europees Parlement en de Raad van 16 januari 2019 tot oprichting van het Europees Agentschap voor de veiligheid en de gezondheid op het werk (EU-OSHA) en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 2062/94 van de Raad (319) , en met name artikel 16, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (320) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. verleent de uitvoerend directeur van het Europees Agentschap voor de veiligheid en de gezondheid op het werk kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Agentschap voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van het Europees Agentschap voor de veiligheid en de gezondheid op het werk, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 54. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Europees Agentschap voor de veiligheid en de gezondheid op het werk voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (321) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (322) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (323) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (324) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2019/126 van het Europees Parlement en de Raad van 16 januari 2019 tot oprichting van het Europees Agentschap voor de veiligheid en de gezondheid op het werk (EU-OSHA) en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 2062/94 van de Raad (325) , en met name artikel 16, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (326) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van het Europees Agentschap voor de veiligheid en de gezondheid op het werk voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van het Europees Agentschap voor de veiligheid en de gezondheid op het werk de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 55. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (327) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (328) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan de Stichting te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (329) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (330) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2019/127 van het Europees Parlement en de Raad van 16 januari 2019 tot oprichting van de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden (Eurofound) en tot intrekking van Verordening (EEG) nr. 1365/75 van de Raad (331) , en met name artikel 16, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (332) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. verleent de uitvoerend directeur van de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden (Eurofound) kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Stichting voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 56. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (333) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (334) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan de Stichting te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (335) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (336) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2019/127 van het Europees Parlement en de Raad van 16 januari 2019 tot oprichting van de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden (Eurofound) en tot intrekking van Verordening (EEG) nr. 1365/75 van de Raad (337) , en met name artikel 16, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (338) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 57. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Agentschap van de Europese Unie voor justitiële samenwerking in strafzaken voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Agentschap van de Europese Unie voor justitiële samenwerking in strafzaken voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (339) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (340) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (341) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (342) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2018/1727 van het Europees Parlement en de Raad van 14 november 2018 betreffende het Agentschap van de Europese Unie voor justitiële samenwerking in strafzaken (Eurojust), en tot vervanging en intrekking van Besluit 2002/187/JBZ van de Raad (343) , en met name artikel 63, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (344) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. verleent de administratief directeur van het Agentschap van de Europese Unie voor justitiële samenwerking in strafzaken (Eurojust) kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Agentschap voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de administratief directeur van het Agentschap van de Europese Unie voor justitiële samenwerking in strafzaken, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 58. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van het Agentschap van de Europese Unie voor justitiële samenwerking in strafzaken voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Agentschap van de Europese Unie voor justitiële samenwerking in strafzaken voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (345) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (346) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (347) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (348) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2018/1727 van het Europees Parlement en de Raad van 14 november 2018 betreffende het Agentschap van de Europese Unie voor justitiële samenwerking in strafzaken (Eurojust), en tot vervanging en intrekking van Besluit 2002/187/JBZ van de Raad (349) , en met name artikel 63, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (350) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van het Agentschap van de Europese Unie voor justitiële samenwerking in strafzaken voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de administratief directeur van het Agentschap van de Europese Unie voor justitiële samenwerking in strafzaken, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 59. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (351) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (352) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (353) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (354) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2016/794 van het Europees Parlement en de Raad van 11 mei 2016 betreffende het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving (Europol) en tot vervanging en intrekking van de Besluiten 2009/371/JBZ, 2009/934/JBZ, 2009/935/JBZ, 2009/936/JBZ en 2009/968/JBZ van de Raad (355) , en met name artikel 60, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (356) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. verleent de uitvoerend directeur van het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Academie voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 60. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (357) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (358) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (359) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (360) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2016/794 van het Europees Parlement en de Raad van 11 mei 2016 betreffende het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving (Europol) en tot vervanging en intrekking van de Besluiten 2009/371/JBZ, 2009/934/JBZ, 2009/935/JBZ, 2009/936/JBZ en 2009/968/JBZ van de Raad (361) , en met name artikel 60, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (362) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 61. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Agentschap van de Europese Unie voor het ruimtevaartprogramma voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Agentschap van de Europese Unie voor het ruimtevaartprogramma voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (363) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (364) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (365) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (366) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2021/696 van het Europees Parlement en de Raad van 28 april 2021 tot vaststelling van het ruimtevaartprogramma van de Unie, tot oprichting van het Agentschap van de Europese Unie voor het ruimtevaartprogramma en tot intrekking van de Verordeningen (EU) nr. 912/2010, (EU) nr. 1285/2013 en (EU) nr. 377/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU (367) , en met name de artikelen 85 en 86, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (368) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. verleent de uitvoerend directeur van het Agentschap van de Europese Unie voor het ruimtevaartprogramma kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Agentschap voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van het Agentschap van de Europese Unie voor het ruimtevaartprogramma, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 62. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van het Agentschap van de Europese Unie voor het ruimtevaartprogramma voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Agentschap van de Europese Unie voor het ruimtevaartprogramma voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (369) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (370) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (371) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (372) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2021/696 van het Europees Parlement en de Raad van 28 april 2021 tot vaststelling van het ruimtevaartprogramma van de Unie, tot oprichting van het Agentschap van de Europese Unie voor het ruimtevaartprogramma en tot intrekking van de Verordeningen (EU) nr. 912/2010, (EU) nr. 1285/2013 en (EU) nr. 377/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU (373) , en met name de artikelen 85 en 86, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (374) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van het Agentschap van de Europese Unie voor het ruimtevaartprogramma voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van het Agentschap van de Europese Unie voor het ruimtevaartprogramma, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 63. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (375) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (376) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (377) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (378) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EG) nr. 168/2007 van de Raad van 15 februari 2007 tot oprichting van een Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten (379) , en met name artikel 21, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (380) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. verleent de directeur van het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Bureau voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de directeur van het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 64. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (381) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (382) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (383) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (384) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EG) nr. 168/2007 van de Raad van 15 februari 2007 tot oprichting van een Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten (385) , en met name artikel 21, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (386) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de directeur van het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 65. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Grens- en kustwachtagentschap voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Europees Grens- en kustwachtagentschap voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (387) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (388) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (389) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (390) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2019/1896 van het Europees Parlement en de Raad van 13 november 2019 betreffende de Europese grens- en kustwacht en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1052/2013 en Verordening (EU) 2016/1624 (391) , en met name artikel 116, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (392) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. verleent de uitvoerend directeur van het Europees Grens- en kustwachtagentschap kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Agentschap voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van het Europees Grens- en kustwachtagentschap, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 66. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van het Europees Grens- en kustwachtagentschap voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van het Europees Grens- en kustwachtagentschap voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de agentschappen (393) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (394) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, opgesteld overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan het Agentschap te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05755/2025 – C10‑0024/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (395) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (396) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU) 2019/1896 van het Europees Parlement en de Raad van 13 november 2019 betreffende de Europese grens- en kustwacht en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1052/2013 en Verordening (EU) 2016/1624 (397) , en met name artikel 116, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (398) , en met name artikel 105, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van het Europees Grens- en kustwachtagentschap voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van het Europees Grens- en kustwachtagentschap, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 67. Resolutie van het Europees Parlement van 7 mei 2025 met de opmerkingen die een integrerend deel uitmaken van de besluiten over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de agentschappen van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2030(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Agentschap van de Europese Unie voor de samenwerking tussen energieregulators voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Bureau voor ondersteuning van Berec voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Vertaalbureau voor de organen van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Centrum voor de ontwikkeling van de beroepsopleiding voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Agentschap van de Europese Unie voor opleiding op het gebied van rechtshandhaving voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Europese Bankautoriteit voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Agentschap voor chemische stoffen voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Milieuagentschap voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Bureau voor visserijcontrole voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Instituut voor gendergelijkheid voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Europese Autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioenen voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Instituut voor innovatie en technologie voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Europese Bankautoriteit voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Geneesmiddelenbureau voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Agentschap voor maritieme veiligheid voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiling voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Spoorwegbureau van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Voorzieningsagentschap van Euratom voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Europese Autoriteit voor effecten en markten voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Europese Stichting voor opleiding voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Asielagentschap van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Agentschap van de Europese Unie voor het operationeel beheer van grootschalige IT-systemen op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Agentschap van de Europese Unie voor justitiële samenwerking in strafzaken voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Agentschap van de Europese Unie voor het ruimtevaartprogramma voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Grens- en kustwachtagentschap voor het begrotingsjaar 2023, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10-0065/2025 ), A. overwegende dat de EU-agentschappen (399) afzonderlijke rechtspersonen zijn die zijn opgericht om specifieke technische, wetenschappelijke of beheerstaken uit te voeren ter ondersteuning van de beleidsvorming en -uitvoering door de instellingen van de Unie; overwegende dat ze in verschillende lidstaten zijn gevestigd en een aanzienlijke invloed hebben op gebieden die van essentieel belang zijn voor het dagelijks leven van de Europese burgers, zoals gezondheid, veiligheid, vrijheid en justitie; B. overwegende dat deze resolutie voor elk orgaan in de zin van artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 en voor het Voorzieningsagentschap van Euratom de horizontale opmerkingen bevat die behoren bij de kwijtingsbesluiten overeenkomstig artikel 268 van Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 en artikel 3 van bijlage V bij zijn Reglement; C. overwegende dat de gedecentraliseerde agentschappen van de Unie en het Voorzieningsagentschap van Euratom zich moeten richten op taken met een duidelijke Europese meerwaarde en dat de organisatie van die taken geoptimaliseerd moet worden om, in het belang van de Europese belastingbetaler, overlappingen te voorkomen; D. overwegende dat de kwijtingsautoriteit in het kader van de kwijtingsprocedure duidelijk wil aangeven dat het van groot belang is de democratische legitimiteit van de instellingen van de Unie te vergroten; overwegende dat dit inhoudt dat de transparantie en de verantwoordingsplicht moeten worden vergroot, dat prestatiegericht begroten moet worden toegepast en dat er moet worden gezorgd voor een goed personeelsbeheer; E. overwegende dat het optreden van de Unie op het gebied van begrotingscontrole gebaseerd is op twee beginselen: enerzijds een correcte en transparante besteding van de begroting van de Unie en anderzijds de bescherming van de financiële belangen van de Unie en de bestrijding van fraude; F. overwegende dat het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie in 2012 een “gezamenlijke verklaring” en een uitgebreide reeks grondbeginselen – een “gemeenschappelijke aanpak” (400) – hebben aangenomen om ervoor te zorgen dat de agentschappen op een meer samenhangende en doeltreffende manier te werk gaan en meer verantwoording afleggen; overwegende dat de Commissie zich ertoe heeft verplicht gevolg te geven aan deze overeengekomen aanpak, in voorkomend geval in samenwerking met de agentschappen; G. overwegende dat de instellingen ten volle beseffen dat de gezamenlijke verklaring en de gemeenschappelijke aanpak juridisch niet bindend zijn, maar dat zij, onverminderd de hun toegewezen bevoegdheid inzake de wetgeving en de jaarlijkse begrotingsprocedure, de aanpak in aanmerking zullen nemen bij alle verdere besluiten betreffende de gedecentraliseerde agentschappen van de Unie, telkens na afzonderlijke analyse; Algemeen 1. merkt op dat er drie soorten EU-agentschappen zijn: gedecentraliseerde agentschappen, uitvoerende agentschappen en andere organen; 2. wijst erop dat deze resolutie betrekking heeft op 31 van de 33 gedecentraliseerde agentschappen en 2 van de 4 andere organen (Europees Instituut voor innovatie en technologie (EIT) en Voorzieningsagentschap van Euratom (ESA)); benadrukt dat de begrotings- en kwijtingsprocedures voor twee gedecentraliseerde agentschappen die volledig in hun eigen financiering voorzien, namelijk het Communautair Bureau voor plantenrassen (CPVO) en het Bureau voor intellectuele eigendom van de Europese Unie (EUIPO), respectievelijk worden beheerd door de raad van bestuur van het CPVO en het begrotingscomité van het EUIPO, en niet worden behandeld in deze resolutie; merkt op dat ook de jaarlijkse begrotings- en kwijtingsprocedure van de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad (GAR) uitsluitend onder de verantwoordelijkheid van het bestuur van de Afwikkelingsraad valt; benadrukt dat moet worden gezorgd voor een efficiënt gebruik van Europese middelen; dringt net als de Rekenkamer aan op een grondige evaluatie van de gedecentraliseerde agentschappen, waarbij ook wordt beoordeeld welke hervormingen doorgevoerd zouden kunnen worden, om een einde te maken aan overbodigheden, de efficiëntie te vergroten en kostenbesparingen te realiseren; vindt het belangrijk dat de bestuursstructuren worden versterkt en dat de agentschappen doeltreffend blijven en kunnen inspelen op veranderende behoeften; 3. wijst op het belang van de kwijtingsprocedure, aangezien deze niet alleen een op de verdragen gebaseerde verplichting is, maar ook bijdraagt aan transparantie, verantwoordingsplicht en een open dialoog over de financiën van de Unie; merkt op dat de kwijtingsprocedure de agentschappen ook de mogelijkheid biedt om hun werk onder de aandacht te brengen en hun toegevoegde waarde voor de Unie en haar burgers te tonen; benadrukt voorts dat de agentschappen antwoorden geven op de vragenlijsten van het Parlement en worden uitgenodigd voor openbare hoorzittingen door de kwijtingsautoriteit, en dat burgers, bedrijven, ngo’s en andere belanghebbenden de mogelijkheid hebben om de vergaderingen te volgen en zich ervan te vergewissen dat de ontvangsten en uitgaven in overeenstemming zijn met de beginselen van goed financieel beheer; 4. is van mening dat het concept van het verlenen van kwijting door een interne kwijtingsautoriteit, zoals in het geval van het EUIPO, het CPVO en de GAR, kan leiden tot een belangenconflict; is van mening dat verlening van kwijting door het Parlement de mogelijkheid van belangenconflicten voorkomt en bijdraagt tot de transparantie en het publieke imago van de agentschappen; 5. is van mening dat, ongeacht het rechtskader, dezelfde beginselen van verantwoordingsplicht en transparantie moeten gelden voor alle EU-gerelateerde organen; 6. herinnert aan punt 58 van de gemeenschappelijke aanpak, dat betrekking heeft op publieke controle door het Parlement van agentschappen die volledig in hun eigen financiering voorzien, en waarin het volgende wordt gesteld: “Onderzocht moet worden in welke mate de democratische verantwoordingsplicht kan worden gewaarborgd van agentschappen die volledig in hun eigen financiering voorzien (dus door de klanten worden gefinancierd); het betreft immers organen van de Unie die belast zijn met de uitvoering van Uniebeleid, maar niet onder een kwijtingsprocedure in de zin van het VWEU vallen. Een mogelijkheid is dat zij het Europees Parlement, de Raad en de Commissie jaarlijks een verslag over de uitvoering van hun begroting voorleggen, en verzoeken of aanbevelingen van het Parlement en de Raad in overweging nemen. ”; 7. wijst erop dat de oprichting of uitbreiding van EU-agentschappen bedoeld is om de capaciteiten van de Unie te versterken, en dat het daarom van cruciaal belang is ervoor te zorgen dat dit proces gepaard gaat met grondige evaluaties en effectbeoordelingen en dat duidelijk wordt aangetoond dat er sprake is van een meerwaarde, zodat lessen kunnen worden getrokken en kan worden overwogen hun mandaat zo nodig te beëindigen; benadrukt dat deze aanpak niet alleen moet zorgen voor betere regelgeving, maar ook de doeltreffendheid, verantwoordingsplicht, transparantie en uniformiteit van het institutionele landschap van de Unie moet verbeteren; 8. wijst erop dat in punt 60 van de gemeenschappelijke aanpak is bepaald dat elk EU-agentschap om de vijf jaar moet worden geëvalueerd; dringt er bij de Commissie op aan te onderzoeken of er verdere synergieën tussen de agentschappen mogelijk zijn en of hun activiteiten verder kunnen worden geformaliseerd, en of het mogelijk is agentschappen met elkaar aanvullende activiteiten te laten fuseren, om zo voor kosteneffectiviteit te zorgen en de functies van de agentschappen te stroomlijnen, met inbegrip van een eventuele herziening van het mandaat wanneer er sprake is van inefficiëntie of overtolligheid; moedigt aan om waar nodig de verval-/herzieningsclausule toe te passen om de efficiëntie te behouden en een optimaal gebruik van de middelen te waarborgen; is van mening dat begrotingsefficiëntie essentieel is voor het goed functioneren van de agentschappen; sluit zich aan bij de aanbeveling van de Rekenkamer aan de Commissie in Speciaal verslag nr. 22/2020 (401) , om meer gebruik te maken van horizontale evaluaties van agentschappen in het kader van de geschiktheidscontroles van de verschillende beleidsterreinen door de Commissie; 9. wijst nogmaals op het belang van transparantie, verantwoordingsplicht en resultaatgericht begroten voor alle EU-agentschappen, met het oog op een doeltreffend financieel beheer; benadrukt dat agentschappen zich strikt aan hun mandaat moeten houden; wijst erop dat het mandaat van sommige agentschappen wellicht versterkt moet worden; dringt aan op versterking van de governancestructuren om overlapping van bevoegdheden te voorkomen en de operationele efficiëntie te verbeteren; 10. wijst erop dat er toereikende middelen nodig zijn om de agentschappen in staat te stellen invulling te geven aan de nieuwe taken die aan hen zijn toegekend uit hoofde van nieuwe wetgeving; 11. benadrukt dat het belangrijk is dat de agentschappen hun aanwezigheid in de media, op internet en op alle sociale media vergroten om het publiek meer bewust te maken van hun werkzaamheden; 12. wijst op de toenemende verwarring die voortvloeit uit het feit dat de namen of acroniemen van agentschappen vaak erg op elkaar lijken; verzoekt de agentschappen waarbij dit speelt na te gaan hoe deze situatie kan worden verbeterd; Governance 13. merkt op dat de gemeenschappelijke aanpak (402) een overzicht geeft van de governancestructuur van de gedecentraliseerde agentschappen; wijst op de vooruitgang die de EU-agentschappen hebben geboekt bij het verbeteren van de structuren voor financieel beheer en bestuur, maar is van mening dat de efficiëntie en verantwoordingsplicht verder moeten worden verbeterd; wijst erop dat de raden van bestuur van alle gedecentraliseerde agentschappen een cruciale rol spelen bij het waarborgen van een goede governance en verantwoordingsplicht; wijst erop dat in de gemeenschappelijke aanpak wordt voorgesteld dat elke raad van bestuur bestaat uit één vertegenwoordiger per lidstaat, twee vertegenwoordigers van de Commissie, één lid dat wordt aangewezen door het Parlement (in voorkomend geval) en een “vrij beperkt” aantal vertegenwoordigers van belanghebbenden (in voorkomend geval), die zij een brede spectrum aan belangen weerspiegelen en dat op transparante wijze worden geselecteerd; 14. merkt op dat de governancestructuur van de gedecentraliseerde agentschappen over het algemeen in hoge mate gelijk is voor alle agentschappen; merkt op dat zij allemaal beschikken over een raad van bestuur en een directeur; merkt op dat negen agentschappen een uitvoerend comité hebben (Cedefop, EUDA, Enisa, ERA, EU-OSHA, Eurofound, Eurojust, FRA, EIT) (403) , terwijl alleen de agentschappen die verband houden met het ruimtevaartprogramma van de Europese Unie een raad voor veiligheidsaccreditatie hebben; merkt voorts op dat een raad van regelgevers of toezichthouders is opgericht door de drie Europese toezichthoudende autoriteiten (Europese Bankautoriteit (EBA), Europese Autoriteit voor effecten en markten (ESMA) en Europese Autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioenen (Eiopa) en twee agentschappen in de eengemaakte markt-cluster (Agentschap van de Europese Unie voor de samenwerking tussen energieregulators (ACER) en het Bureau voor ondersteuning van Berec (Berec‑Bureau)); 15. wijst erop dat de raden van bestuur van Eurofound, Cedefop en EU-OSHA een drieledige structuur hebben; merkt op dat de regering, werkgeversorganisaties en vakbonden van elke lidstaat een vertegenwoordiger hebben afgevaardigd naar elke raad (81 vertegenwoordigers in totaal); merkt op dat de Commissie drie vertegenwoordigers heeft en dat er een onafhankelijke deskundige is (zonder stemrecht) die is benoemd door het Parlement; wijst op de kleinere omvang van de raad van bestuur van de ETF, die bestaat uit 27 vertegenwoordigers van de lidstaten (zonder de sociale partners), drie vertegenwoordigers van de Commissie (die in de raad samen één stem hebben), drie deskundigen die zijn benoemd door het Europees Parlement (tegen één in elk agentschap met een drieledige structuur) en drie vertegenwoordigers van partnerlanden die zijn benoemd door de Commissie (404) ; 16. neemt kennis van de conclusies van de evaluatie van Eurofound, Cedefop, ETF en EU-OSHA met betrekking tot de drieledige governancestructuur (Eurofound, Cedefop en EU-OSHA); merkt op dat de drieledige structuur voordelen biedt zoals vertegenwoordiging, strategische richting en kennisdeling, maar dat de omvang en diversiteit van de raden van bestuur een uitdaging vormen bij het tot stand brengen van compromissen over kernactiviteiten en administratieve besluiten; wijst erop dat in de evaluatie alternatieve governancemodellen worden overwogen waarbij een grotere rol is weggelegd voor de sociale partners; wijst erop dat het mogelijk is om meer te besparen en meer synergieën tot stand te brengen met betrekking tot de activiteiten van deze agentschappen; benadrukt dat er streng financieel toezicht gehouden moet worden op de EU-agentschappen om de kosteneffectiviteit te waarborgen en misbruik van overheidsmiddelen te voorkomen; benadrukt dat de financiering van de agentschappen op verantwoorde wijze en op basis van de behoeften moet plaatsvinden, waarbij bureaucratische rompslomp wordt vermeden en er tegelijkertijd voor wordt gezorgd dat de agentschappen over voldoende middelen beschikken om hun taken uit te voeren; 17. neemt nota van de conclusies van het in februari 2024 gepubliceerde verslag over de evaluatie van Verordening (EU) 2019/1896 betreffende de Europese grens- en kustwacht, met inbegrip van een evaluatie van het permanente korps (405) en de daarin opgenomen bevindingen dat de verordening geschikt wordt geacht voor het beoogde doel; merkt op dat de verordening een kader biedt voor doeltreffend grensbeheer, maar dat er nog uitdagingen zijn op het gebied van bestuur, verantwoordingsplicht en efficiëntie; wijst erop dat de governancestructuur moet worden aangepast om Frontex in staat te stellen zijn mandaat volledig uit te voeren, onder meer door te zorgen voor een evenwichtige vertegenwoordiging in de raad van bestuur, de interne besluitvormingsprocessen te stroomlijnen en overlappende verantwoordelijkheden te voorkomen; is ingenomen met de nieuwe organisatiestructuur die de raad van bestuur in november 2023 heeft goedgekeurd als stap in de richting van verbetering van de governance, de strategische coördinatie en de toewijzing van middelen; wijst op de administratieve ondoelmatigheden die in het evaluatieverslag aan het licht zijn gekomen, met name wat betreft vergoedingsprocedures en bureaucratische belemmeringen waarmee de lidstaten worden geconfronteerd bij de inzet van personeel voor Frontex; verzoekt de Commissie na te gaan hoe deze processen kunnen worden vereenvoudigd om onnodige lasten voor de nationale autoriteiten te verminderen; wijst op het belang van de uitvoering van de aanbevelingen uit het jaarverslag van de grondrechtenfunctionaris; neemt nota van de geboekte vooruitgang, maar roept Frontex op de transparantie te blijven vergroten, volledig mee te werken aan onderzoeken en maatregelen uit te voeren om de bescherming van de grondrechten waarborgen bij al zijn activiteiten te waarborgen; 18. benadrukt dat een evenwichtige benadering, waarbij doeltreffende grenscontroles worden gecombineerd met krachtige waarborgen inzake mensenrechten, essentieel is om een veilig Schengengebied en een geloofwaardig EU-kader inzake migratiebeheer te waarborgen; wijst daarom nogmaals op het belang van structurele en permanente opleiding op het gebied van grondrechten voor functionarissen van het permanente korps (Frontex), om ervoor te zorgen dat zij zich bewust zijn van en voldoen aan de relevante verplichtingen en normen op het gebied van de grondrechten, het internationaal recht inzake de mensenrechten en het humanitair recht (406) ; wijst bovendien op het belang van het melden van schendingen van grondrechten wanneer men daarvan getuige is, door middel van het doen van een melding van een ernstig incident (Serious Incident Report (SIR)); Financieel en begrotingsbeheer 19. merkt op dat de totale definitieve ontvangsten voor 2023 (na gewijzigde begrotingen) voor de 33 agentschappen van de EU die aan bod komen in deze resolutie, als volgt waren uitgesplitst (vergeleken met de cijfers voor 2022) (407) : Ontvangsten 2023 in euro’s Ontvangsten 2022 in euro’s ∆ ACER € 29 582 967 € 24 827 843 19,15 % Berec-Bureau € 7 697 265 € 7 428 456 3,62 % CdT (408) € 47 140 900 € 48 721 800 -3,24 % CEDEFOP € 20 140 610 € 18 434 420 9,26 % CEPOL € 14 211 723 € 13 805 510 2,94 % EASA (409) € 169 665 375 € 163 367 860 3,85 % EBA € 52 672 002 € 50 315 014 4,68 % ECDC € 102 526 724 € 112 796 588 -9,10 % ECHA € 123 280 140 € 116 981 740 5,38 % EEA € 76 114 130 € 92 863 021 -18,04 % EFCA € 30 862 554 € 35 734 297 -13,63 % EFSA € 148 954 729 € 134 773 287 10,52 % EIGE € 9 358 919 € 8 432 920 10,98 % EIOPA € 36 714 492 € 34 571 120 6,20 % EIT € 367 607 241 € 448 920 650 -18,11 % ELA € 39 973 330 € 34 689 842 15,23 % EMA € 448 603 000 € 421 815 000 6,35 % EUDA (EMCDDA) € 22 082 074 € 18 839 136 17,21 % EMSA € 111 954 231 € 115 807 270 -3,33 % ENISA € 25 183 495 € 39 207 625 -35,77 % ERA € 38 532 447 € 33 983 956 13,38 % ESA € 258 160 € 167 000 54,59 % ESMA € 72 509 657 € 68 068 551 6,52 % ETF € 28 542 956 € 25 051 848 13,94% EUAA € 170 135 127 € 168 842 192 0,77 % EU-LISA € 300 524 142 € 296 508 265 1,35 % EU-OSHA € 17 038 950 € 16 405 100 3,86 % EUROFOUND € 25 369 931 € 22 438 000 13,07 % EUROJUST € 59 324 460 € 49 086 843 20,86 % EUROPOL € 212 925 809 € 197 759 722 7,67 % EUSPA € 76 922 866 € 65 392 492 17,63 % FRA € 26 191 031 € 25 857 952 1,29 % FRONTEX € 829 352 752 € 693 122 858 19,65 % TOTAAL € 3 741 954 189 € 3 605 018 178 3,80 % 20. benadrukt dat de stijging van de ontvangsten tussen 2022 en 2023 bij sommige agentschappen aanzienlijk was, met 54,59 % voor ESA, 20,86 % voor Eurojust, 19,65 % voor Frontex en 19,15 % voor ACER; verwelkomt de verhoging van de financiering voor de rechtshandhavingsagentschappen; 21. merkt op dat de stijging bij ESA voornamelijk toe te schrijven is aan de verdere ontwikkeling van het IT-systeem NOEMI (“Nuclear Observatory and ESA Management of Information”) en de verlening van boekhoudkundige diensten aan het agentschap; bij Eurojust is de stijging voornamelijk toe te schrijven aan de extra middelen die nodig zijn om de taken uit te voeren die erbij zijn gekomen als gevolg van drie voorstellen van de Commissie voor een verordening, en de bijzonder ernstige gevolgen van de inflatie (410) ; bij Frontex heeft de verhoging van de begroting tot doel de opbouw van het permanente korps van grenswachters voort te zetten, met inbegrip van uitrusting (411) ; in het geval van ACER is de stijging voornamelijk toe te schrijven aan de extra taken die zijn gedelegeerd in de geplande herziene verordeningen inzake energie-infrastructuur en vermindering van de methaanemissies (412) , de bijbehorende jaarlijkse beloningsindexering, hogere juridische kosten en een hogere begrotingstoewijzing op basis van vergoedingen voor specifieke projecten; 22. neemt nota van het antwoord op de schriftelijke vraag waarin is aangegeven dat de overdrachten van Frontex (45 % in 2023) verband houden met zijn operationele cyclus, die niet samenvalt met het kalenderjaar en niet eenvoudig kan worden aangepast aangezien deze betrekking heeft op alle lidstaten; is zich ervan bewust dat de politieke prioriteiten van de Commissie en de verwachtingen van de burgers van de Unie op het gebied van veiligheid worden aangevoerd als argumenten om de begroting voor Frontex te verhogen; benadrukt dat het van essentieel belang is te zorgen voor voldoende middelen om Frontex in staat te stellen doeltreffend te functioneren, en tegelijkertijd voortdurend te toetsen of de begroting van Frontex aan zijn doel beantwoordt en resultaten oplevert; acht het noodzakelijk om toezicht te houden op de voortgang met betrekking tot de absorptiecapaciteit van het agentschap, met name door de aanwerving van grens- en kustwachtpersoneel, en benadrukt het belang van een goede planning om de effectiviteit ervan te waarborgen; verzoekt daarnaast het netwerk van EU-agentschappen om met de agentschappen en de Rekenkamer samen te werken om een gestandaardiseerde presentatie van overdrachten te ontwikkelen die beter is afgestemd op het beginsel van jaarperiodiciteit van het Financieel Reglement; 23. herinnert eraan dat de meeste agentschappen van de Unie volledig worden gefinancierd door bijdragen uit de EU-begroting; merkt echter op dat sommige agentschappen geheel of gedeeltelijk worden gefinancierd uit alternatieve inkomstenbronnen, zoals certificaten, vergunningen, registraties van stoffen, bijdragen, het verzamelen van gegevens, markttoezicht, supervisie en andere diensten, zoals de levering van vertalingen en terminologie door het Vertaalbureau voor de organen van de Europese Unie (CdT); 24. wijst met name op het volgende: 25. merkt op dat voor 2023 de financieringsbronnen van de agentschappen die in hun eigen financiering voorzien en die worden behandeld in deze resolutie, als volgt waren uitgesplitst: Ontvangsten 2023 in euro’s EU-subsidie % Eigen inkomsten % Overige ACER € 29 576 964 € 19 418 599 66 % € 10 158 245 34 % € 120 CDT € 47 140 900 € 0 0 % € 46 295 800 98 % € 845 100 EASA € 169 665 375 € 44 329 433 26 % € 120 937 434 71 % € 4 398 508 EBA € 52 672 002 € 19 428 306 37 % € 31 479 331 60 % € 1 764 364 ECHA € 123 280 140 € 81 274 568 66 % € 33 107 484 27 % € 8 898 088 EIOPA € 36 714 492 € 13 470 715 37 % € 22 086 958 60 % € 1 156 819 EMA € 448 603 000 € 50 027 000 11 % € 398 209 000 89 % € 367 000 ERA € 38 532 447 € 27 418 274 71 % € 10 312 858 27 % € 801 315 ESMA € 72 509 657 € 18 588 578 26 % € 52 224 114 72 % € 1 696 965 TOTAAL € 1 018 694 977 € 273 955 473 € 724 811 224 € 19 928 279 26. neemt kennis van de opmerking van de Rekenkamer dat het Agentschap van de Europese Unie voor de samenwerking tussen energieregulators (ACER), het Agentschap van de Europese Unie voor de veiligheid van de luchtvaart (EASA), het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA), het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA), het Spoorwegbureau van de Europese Unie (ERA) en de Europese Autoriteit voor effecten en markten (ESMA) wettelijk verplicht zijn de kosten van uit eigen ontvangsten gefinancierde activiteiten vast te stellen en hiervoor afzonderlijk verantwoording af te leggen; merkt op dat deze agentschappen over systemen beschikken om aan deze eis te voldoen en merkt op dat bepaalde agentschappen, zoals het EMA, het EASA en ERA, verder gaan dan deze vereisten; 27. merkt op dat in de oprichtingsverordeningen voor de drie Europese toezichthoudende autoriteiten (EBA, Eiopa en ESMA – met uitzondering van activiteiten die met toezichtvergoedingen worden gefinancierd) is bepaald dat de bijdragen die zij van de nationale bevoegde autoriteiten ontvangen, aanvankelijk 60 % van hun begroting moeten uitmaken, terwijl de resterende 40 % afkomstig is van de EU-begroting; merkt op dat deze regeling de weerslag vormt van de mix van regelgevende taken, die zich lenen voor EU-financiering, en toezichthoudende convergentietaken, die zich lenen voor bijdragen van de nationale bevoegde autoriteiten, in de mandaten van de drie autoriteiten; benadrukt dat door het ontbreken van een duidelijke afbakening in de oprichtingsverordeningen tussen de activiteiten die uit de twee bronnen worden gefinancierd, deze autoriteiten geen onderscheid maken tussen de kosten die worden gedekt door de EU-begrotingssubsidie en degene die worden gedekt door nationale bijdragen; 28. verzoekt de EBA, Eiopa en ESMA de capaciteit te ontwikkelen om de kosten van activiteiten die elk van hun eigen inkomstenstromen genereren, vast te stellen en hiervoor afzonderlijk verantwoording af te leggen, ter verbetering van hun besluitvorming en van de kwaliteit van de informatie die zij aan belanghebbenden verstrekken over de tekorten of overschotten die dergelijke activiteiten opleveren; 29. merkt op dat het CdT over een systeem beschikt om de kosten van elke activiteit en elk product dat zijn eigen inkomsten genereert, te monitoren, zodat het winst of verlies kan berekenen; benadrukt dat in 2023 voor 10 van de 17 belangrijkste producten van het CdT in totaal 3,4 miljoen EUR aan verliezen werd opgetekend; 30. benadrukt dat het CdT in zeven van de tien afgelopen jaren een begrotingstekort had en in zes jaren een boekhoudkundig verlies, als gevolg van dalende bedrijfsvolumes; neemt er nota van dat het CdT, om de daling van de bedrijfsvolumes aan te pakken, gebruik heeft gemaakt van een speciale reserve die in 2011 is ingesteld om begrotings- en prijsstabiliteit te waarborgen; merkt op dat deze reserve een piek bereikte van 15,6 miljoen EUR in 2014 en vervolgens daalde tot 10,3 miljoen EUR in 2022 en 8,9 miljoen EUR in 2023; is zich ervan bewust dat, zodra de reserve volledig is uitgeput, eventuele verdere tekorten moeten worden gedekt door EU-begrotingssubsidies, zoals bepaald in de oprichtingsverordening van het CdT; verzoekt het CdT aan de kwijtingsautoriteit verslag uit te brengen over zijn plannen om de risico’s voor de bedrijfscontinuïteit te beperken; 31. merkt op dat de agentschappen hun financiële verslaglegging en internecontrolemechanismen moeten verbeteren; verzoekt de agentschappen om jaarlijks een gedetailleerde uitsplitsing van de uitgaven te verstrekken, met inbegrip van uitgesplitste gegevens van externe overeenkomsten, consultancydiensten en onderaannemers; wijst op de noodzaak van realtime digitale verslagleggingsinstrumenten die het financieel toezicht en de verantwoordingsplicht ten aanzien van het Europees Parlement en het publiek verbeteren; moedigt verdere vooruitgang op het gebied van controle-aanbevelingen aan; De belangrijkste door de Rekenkamer vastgestelde risico’s 32. neemt nota van de conclusie van de Rekenkamer in haar jaarverslag over de EU-agentschappen betreffende het begrotingsjaar 2023 (“het verslag van de Rekenkamer”) dat de resultaten van de door de Rekenkamer uitgevoerde controle vergelijkbaar waren met die van het jaar daarvoor (2022), waarbij tekortkomingen in openbare aanbestedingsprocedures nog steeds de belangrijkste bron van onregelmatige betalingen waren; 33. maakt uit het verslag van de Rekenkamer op dat er, net als in 2022, over het geheel genomen een laag risico bestond wat betreft de betrouwbaarheid van de rekeningen van de agentschappen, die opgesteld werden door het toepassen van de door de rekenplichtige van de Commissie vastgestelde boekhoudregels, die gebaseerd zijn op internationaal aanvaarde boekhoudnormen; 34. benadrukt dat volgens de Rekenkamer het algemene risico voor de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende ontvangsten bij de rekeningen voor de meeste agentschappen laag is, en middelgroot voor de agentschappen die gedeeltelijk zelffinancierend zijn, waarop specifieke verordeningen van toepassing zijn voor het innen van vergoedingen en andere bijdragen aan de ontvangsten, zoals ook in 2022 het geval was; 35. merkt op dat volgens het verslag van de Rekenkamer het risico voor de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende betalingen bij de rekeningen van de agentschappen over het algemeen middelhoog is, maar uiteenloopt van laag tot hoog, afhankelijk van de specifieke begrotingstitels; merkt op dat de Rekenkamer van oordeel is dat het risico bij titel I (Personeelsuitgaven) over het algemeen laag is, dat bij titel II (Administratieve uitgaven) het risico middelhoog is en dat bij titel III (Operationele uitgaven) het risico varieert van laag tot hoog, afhankelijk van het agentschap in kwestie en de aard van de operationele uitgaven; wijst erop dat de Rekenkamer de risico’s in verband met titel III vergelijkbaar acht met die in verband met titel II, maar dat het effect in het kader van titel III groter wordt geacht omdat het daar gaat om veel hogere bedragen; 36. is bezorgd over het feit dat de Rekenkamer voor het zesde jaar op rij van oordeel is dat het risico voor goed financieel beheer middelhoog is en daarbij aangeeft dat de meeste problemen werden vastgesteld in verband met openbare aanbestedingsprocedures waarbij de best mogelijke prijs-kwaliteitsverhouding niet werd gewaarborgd; 37. merkt op dat de Rekenkamer het risico voor het begrotingsbeheer laag acht en dat uit controles van de Rekenkamer bleek dat de overdracht van vastgelegde kredieten hoog was; 38. merkt op dat, volgens het verslag van de Rekenkamer, de belangrijkste problemen in de agentschappen de volgende waren: i) tekortkomingen in openbare aanbestedingen, die de grootste bron van onregelmatige betalingen blijven; ii) uitdagingen op het gebied van begrotingsbeheer, zoals buitensporige overdrachten en laattijdige betalingen; iii) tekortkomingen in de interne controle, met name bij het waarborgen van de naleving van de financiële regels en procedurele richtsnoeren; Overzicht van de controleresultaten 39. merkt op dat de Rekenkamer controleoordelen zonder beperking heeft afgegeven over de betrouwbaarheid van de rekeningen van alle agentschappen; merkt op dat de Rekenkamer controleoordelen zonder beperking heeft afgegeven over de wettigheid en regelmatigheid van de ontvangsten die ten grondslag liggen aan de rekeningen van alle agentschappen; stelt echter vast dat de Rekenkamer weliswaar controleoordelen zonder beperking heeft afgegeven over de wettigheid en de regelmatigheid van de onderliggende betalingen bij de rekeningen van de meeste agentschappen, maar niet voor de volgende vier agentschappen: het Europees Instituut voor innovatie en technologie (EIT), de Europese Arbeidsautoriteit (ELA), het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging (Enisa) en het Agentschap van de Europese Unie voor het operationeel beheer van grootschalige IT-systemen (eu-LISA); 40. merkt op dat de beperking voor het EIT verband houdt met onregelmatige subsidiebetalingen, waar het EIT een controle achteraf uitvoerde van een steekproef van 174 kostenposten; merkt op dat het EIT bepaalde kosten met betrekking tot 27 kostenposten verwierp en dat de Rekenkamer nog eens drie kostenposten heeft geïdentificeerd waarvoor het EIT niet kon aantonen dat de begunstigden hadden voldaan aan de essentiële voorwaarden van de subsidieovereenkomst, met als gevolg een totaal geraamd bedrag aan onregelmatige subsidiebetalingen van 12,2 miljoen EUR, wat overeenkomt met een geschat foutenpercentage van 3,4 %; merkt op dat het EIT een van de door de Rekenkamer gemelde fouten, die drie kostenposten betreft die naar zijn mening voor vergoeding in aanmerking komen, niet aanvaardt; merkt voorts op dat het door de Rekenkamer gerapporteerde geschatte foutenpercentage zonder dit geval volgens het EIT onder de materialiteitsdrempel van 2 % zou liggen, wat zou leiden tot een positief oordeel van de accountant over de wettigheid en regelmatigheid van de betalingen van het EIT; 41. betreurt dat de beperking in het geval van ELA betrekking heeft op in 2023 verrichte betalingen ten bedrage van 1,6 miljoen EUR, wat neerkomt op 3,8 % van de totale beschikbare betalingskredieten; merkt op dat dit bedrag 1,3 miljoen EUR omvat in verband met een overeenkomst die in het controleverslag van 2022 als onregelmatig werd beschouwd omdat de gegunde waarde de vastgestelde maximale contractwaarde overschreed, alsmede 0,3 miljoen EUR in verband met tekortkomingen in de controles vooraf op het gebied van de uitvoering van overeenkomsten; neemt kennis van het antwoord van ELA waarin wordt uitgelegd dat de onregelmatige overeenkomst in februari 2024 is geëindigd en dat zij is vervangen door een nieuwe kaderovereenkomst die in november 2023 is gesloten; neemt kennis van het besluit van ELA om de onregelmatige overeenkomst tijdelijk voort te zetten om risico’s te beperken, haar reputatie te beschermen en te zorgen voor ononderbroken dienstverlening, zodat zij haar activiteiten op consistente wijze kan handhaven en geplande activiteiten kan uitvoeren totdat de nieuwe overeenkomst van kracht is geworden; 42. merkt op dat de beperking in het geval van Enisa betrekking heeft op in 2023 verrichte onregelmatige betalingen voor een totaalbedrag van 1,8 miljoen EUR, wat neerkomt op 4,1 % van de totale beschikbare betalingskredieten voor 2023; wijst erop dat Enisa in augustus 2022 nog eens 15 miljoen EUR op zijn begroting heeft ontvangen om de lidstaten meer steun op het gebied van cyberbeveiliging te verlenen na de Russische invasie van Oekraïne; merkt voorts op dat Enisa in september 2022 een aanbestedingsprocedure met 28 percelen heeft ingeleid en vervolgens 28 afzonderlijke kaderovereenkomsten heeft ondertekend ter waarde van 14,4 miljoen EUR; is zich ervan bewust dat de raad van bestuur begin 2023 bij wijze van uitzondering tijdelijk is afgeweken van zijn financiële regels om tegemoet te komen aan herziene verzoeken van de lidstaten om ondersteuning op het gebied van cyberbeveiliging; neemt nota van het antwoord van Enisa dat de beslissing van de raad van bestuur een uitzondering vormde (beperkt in tijd en toepassingsgebied) om te reageren op een specifieke uitzonderlijke situatie in een uiterst moeilijke internationale context; merkt op dat deze uitzondering naar behoren is geregistreerd in overeenstemming met het interne controlekader van Enisa en dienovereenkomstig is gemeld in het geconsolideerde jaarlijkse activiteitenverslag voor 2023; 43. merkt op dat de beperking in het geval van eu-LISA betrekking heeft op in 2023 verrichte onregelmatige betalingen ten bedrage van 12,6 miljoen EUR, wat neerkomt op 3,2 % van de totale beschikbare betalingskredieten, waarvan 2,7 miljoen EUR voor contracten die in 2023 zijn gecontroleerd en 9,9 miljoen EUR voor contracten die in het controleverslag over 2022 als onregelmatig zijn beoordeeld; 44. stelt met bezorgdheid vast dat over de wettigheid en regelmatigheid van de betalingen van eu-LISA steeds weer een oordeel met beperking wordt afgegeven, als gevolg van aanhoudende kwesties die de Rekenkamer sinds 2020 in zijn verslagen aan de orde stelt; neemt kennis van de opmerking van de Rekenkamer dat het merendeel van de overeenkomsten die fouten vertonen, in 2023 afgelopen is of door eu-LISA beëindigd is; 45. merkt op dat de basis voor een oordeel met beperking (eu-LISA) in 2023 de volgende onregelmatigheden omvatte: 46. uit zijn diepe bezorgdheid over het feit dat er eens te meer problemen zijn vastgesteld met aanbestedingen, met als gevolg een oordeel met beperking voor het vierde jaar op rij, en dringt er bij eu-LISA op aan onmiddellijk corrigerende maatregelen te nemen om deze problemen aan te pakken en te voorkomen in toekomstige praktijken op het gebied van financieel beheer en aanbestedingen, teneinde te zorgen voor volledige naleving van het Financieel Reglement; dringt erop aan het Europees Parlement vóór 30 juni 2025 op de hoogte te brengen van de vooruitgang in deze kwestie; 47. is ingenomen met het feit dat de Rekenkamer tijdens de hoorzitting (413) heeft erkend dat ondanks het oordeel voor 2023 (eu-LISA) de vastgestelde tekortkomingen worden aangepakt en er verbeteringen zijn geconstateerd; 48. benadrukt dat in het Financieel Reglement weliswaar geen maxima voor overdrachten zijn vastgesteld, maar dat terugkerende en buitensporige niveaus van overdrachten het begrotingsbeginsel van jaarperiodiciteit ondermijnen en wijzen op structurele problemen in het begrotingsproces en de uitvoeringscyclus; merkt op dat bij 14 agentschappen (Enisa, Eurofound, EIGE, eu-LISA, EMA, Euspa, ELA, FRA, EFCA, ECDC, EU-OSHA, ACER, Frontex en ESA) het niveau van overdrachten voor alle begrotingstitels samen hoger is dan 15 %; merkt op dat in het geval van Frontex en het ESA de overdrachten respectievelijk meer dan 40 % en 50 % bedragen; 49. herinnert eraan dat het regelgevingskader voorschrijft dat agentschappen hun betalingen verrichten binnen specifieke termijnen; merkt op dat het niet naleven van deze termijnen ertoe kan leiden dat schuldeisers recht hebben op achterstandsrente; merkt op dat de Rekenkamer voor het jaar 2023 weliswaar meldt dat het totale bedrag aan achterstandsrente niet van materieel belang was, maar dat het opmerkelijk is dat negen agentschappen (ACER, ECDC, EEA, EMCDDA, Enisa, ERA, EU-OSHA, Eurojust en Frontex) vaak hun betalingstermijnen niet naleefden; verzoekt de betrokken agentschappen ervoor te zorgen dat de wettelijke betalingstermijnen in acht worden genomen; benadrukt dat hoewel het bedrag aan achterstandsrente gering was, de hoge frequentie van vertraagde betalingen negatieve gevolgen kan hebben voor de reputatie van de agentschappen; 50. wijst erop dat de Rekenkamer toelichtende paragrafen heeft opgenomen om een in de rekeningen vermelde of openbaargemaakte aangelegenheid te onderstrepen die zo belangrijk is dat deze van fundamenteel belang is voor het goed begrip van de rekeningen of de onderliggende ontvangsten of betalingen; merkt voorts op dat de Rekenkamer voor het begrotingsjaar 2023 gebruik heeft gemaakt van toelichtende paragrafen voor de volgende agentschappen in deze resolutie: CdT, EBA, EIT, EMA, ERA, ESMA, Eurojust, eu-LISA en Frontex; 51. herinnert eraan dat het CdT in zijn jaarrekening informatie verstrekt over de daling van de operationele inkomsten, die een negatieve invloed heeft gehad op zijn economische resultaten; 52. vestigt de aandacht op informatie in de jaarrekening van ERA en Eurojust met betrekking tot de uitvoering van SUMMA (414) ; merkt op dat technische kwesties gedurende heel 2023 bleven bijdragen tot een stijging van het aantal betalingsachterstanden (50 % in 2023) en van gevallen van niet-naleving bij Eurojust; merkt op dat ERA tijdens het eerste kwartaal technische problemen heeft ondervonden, hoewel er aanzienlijke verbeteringen zijn gerealiseerd ten opzichte van 2022; 53. merkt op dat in de rekeningen van ESMA en de EBA melding wordt gemaakt van onzekerheid over de uitkomst van een rechtszaak (415) ; neemt kennis van het feit dat ESMA formeel in kennis is gesteld van een rechtszaak in verband met een gezamenlijke aanbestedingsprocedure waaraan, afgezien van ESMA, drie andere EU-agentschappen (EBA, Eiopa en ERA) hebben deelgenomen; merkt op dat de procedure heeft geresulteerd in een kaderovereenkomst ter waarde van 40,2 miljoen EUR en dat ESMA en de EBA eind 2023 specifieke overeenkomsten hebben ondertekend voor een totaalbedrag van 2 185 226 EUR voor ESMA en 6 306 786 EUR voor de EBA; 54. is bezorgd over het feit dat de deelnemer verzoekt om nietigverklaring van een aanbestedingsbesluit en om een financiële compensatie van 400 000 EUR tot 3,5 miljoen EUR; merkt op dat het management van zowel ESMA als de EBA vanwege de vroege fase van de procedure niet in staat is een betrouwbare raming te geven van de potentiële kosten die uit de zaak zullen voortvloeien (416) ; 55. vestigt de aandacht op de bekendmaking in de rekeningen van ESMA van een waardevermindering van 368 300 EUR, die overeenkomt met uitstaande vergoedingen van entiteiten uit derde landen die onder toezicht staan; merkt op dat de waardevermindering verband houdt met het feit dat de verordening Europese marktinfrastructuur (European Market Infrastructure Regulation (EMIR)) ESMA niet voorziet van een doeltreffend mechanisme om de inning van uitstaande vergoedingen van buiten de EU af te dwingen; is ingenomen met het feit dat de recente overeenkomst tussen de medewetgevers om de verordening te wijzigen (EMIR 3) ESMA voortaan de mogelijkheid biedt om de erkenning in te trekken van onder toezicht staande entiteiten uit derde landen die hun vergoedingen niet betalen; 56. merkt op dat de rekeningen van de EBA vermeldingen bevatten van de aanzienlijke gevolgen van de verordening betreffende digitale operationele weerbaarheid (DORA) en de verordening betreffende cryptoactivamarkten (MiCA-verordening) met betrekking tot de niet-gefinancierde middelen die nodig zijn om de desbetreffende taken vast te stellen en een passend toezichts- en controlebeleid uit te voeren, wat allemaal in 2023 moest gebeuren voordat met de inning van vergoedingen kon worden begonnen; neemt er nota van dat de EBA middelen moest overhevelen naar deze voorbereidende activiteiten; 57. neemt er nota van dat de rekening van het EIT aannames bevatten die zijn toegepast voor de raming van de operationele kosten (subsidie-uitgaven), welke worden toegerekend en in de balans gepresenteerd als een afnemende post van de voorfinancieringsactiva; herinnert eraan dat de aangroei van subsidie-uitgaven een belangrijke raming is die inherente onzekerheden met zich meebrengt; 58. merkt op dat het EMA in zijn jaarrekening belangrijke informatie verschaft over zijn voormalige kantoor in Londen en over de onzekerheden die zijn ontstaan door de faillissementsaanvraag door de moedermaatschappij van de onderhuurder; stelt met bezorgdheid vast dat het EMA aansprakelijk zou kunnen worden gesteld voor het volledige bedrag dat uit hoofde van de hoofdhuurovereenkomst verschuldigd is; merkt op dat het maximale bedrag, met inbegrip van verschuldigde gemeentebelasting, dat door het EMA moet worden betaald ingeval het pand leeg blijft staan voor de resterende duur van de huurovereenkomst, 550 miljoen EUR beloopt; merkt op dat het EMA momenteel onderhandelt met het Britse filiaal van de groep over de voorwaarden van de onderverhuur en dat het EMA in het kader van deze onderhandelingen heeft ingestemd met het uitstel van de huurbetalingen voor de eerste twee kwartalen van 2024 en met de verlaging van de huur van de onderhuurder vanaf 1 januari 2024; merkt op dat het EMA in verband hiermee een voorziening heeft getroffen voor een verlieslatend contract ten bedrage van 131,4 miljoen EUR; neemt er nota van dat de onderhuurder van het EMA heeft voldaan aan zijn contractuele verplichtingen voor het jaar 2023, met huurbetalingen voor de periode tot en met 31 december 2023 en dringt er bij het EMA en de Commissie op aan om een duurzame oplossing voor de beëindiging van de overeenkomst en alle ermee gepaard gaande verplichtingen te vinden vóór de volgende kwijtingsprocedure in 2024; 59. merkt op dat de rekeningen van eu-LISA een toelichting bevatten over de financiële situatie van een belangrijke contractant met twee actieve kaderovereenkomsten; merkt op dat eu-LISA twee actieve kaderovereenkomsten heeft met een contractant die lid is van een consortium en dat deze contractant zijn moederonderneming in de contracten heeft vervangen en verantwoordelijk is voor de invoering en het onderhoud van het inreis-/uitreissysteem (Entry Exit System (EES)) en voor het leveren van diensten in het kader van het Transversal Operational Framework perceel 1; neemt kennis van het feit dat de uitstaande bedragen waarvoor contracten zijn gesloten respectievelijk 97,5 miljoen EUR en 41 miljoen EUR bedragen; merkt op dat eu-LISA, om potentiële risico’s in verband met de financiële levensvatbaarheid van de moederonderneming aan te pakken, de financiële gezondheid van de contractant nauwlettend monitort met behulp van onafhankelijke risicobeoordelingsinstrumenten en directe zoekopdrachten; merkt op dat eu-LISA daarnaast regelmatig de voortgang van activa in ontwikkeling beoordeelt om ervoor te zorgen dat er geen negatieve gevolgen zijn voor zijn mandaat, en proactief is bij het beheren en beperken van risico’s in verband met verstoringen van de toeleveringsketen binnen de grenzen van de financiële regels (417) ; 60. herinnert aan de terugkerende verschillende benaderingen van Frontex en de Rekenkamer met betrekking tot de berekening van de bijdragen van de met de Schengenruimte geassocieerde landen (Schengen Associated Countries, SAC) aan de begroting van Frontex; neemt er nota van dat de Rekenkamer de interpretatie van Frontex onjuist acht, omdat deze ertoe heeft geleid dat de SAC ongeveer 3,5 miljoen EUR (7 %) minder bijdragen aan de begroting van Frontex dan zij op grond van de omvang van hun economieën in verhouding tot de economie van de EU zouden moeten bijdragen; neemt er nota van dat de rekenplichtige ad interim de situatie heeft onderzocht en, net als de raad van bestuur, van mening is dat Frontex de huidige berekeningsmethode met betrekking tot de bijdrage van de SAC aan de begroting van Frontex niet hoeft te herzien (418) ; neemt kennis van het follow-upverslag van Frontex naar aanleiding van het kwijtingsverslag 2022, waarin wordt gesteld dat het agentschap niet voornemens is de voor deze berekeningen gebruikte methodologie te wijzigen; verzoekt het agentschap aan de kwijtingsautoriteit verslag uit te brengen met een gedetailleerde toelichting op de bij deze berekeningen gebruikte methodologie; Prestaties 61. merkt op dat de gemeenschappelijke aanpak voor gedecentraliseerde agentschappen het concept van kernprestatie-indicatoren (KPI’s) introduceert om de prestaties van de agentschappen beter te volgen; 62. merkt bovendien op dat volgens de door de Commissie ontwikkelde routekaart (419) de KPI’s moeten worden ontwikkeld met betrekking tot de werkzaamheden van zowel het agentschap als zijn directeur; merkt bovendien op dat de Commissie ook heeft voorgesteld modellen te ontwikkelen voor het jaarlijkse werkprogramma of de evaluatie; 63. wijst erop dat de agentschappen en de Commissie volgens de routekaart jaarlijks KPI’s moeten ontwikkelen, die daarom van jaar tot jaar moeten veranderen, waardoor het moeilijk wordt de prestaties van het agentschap over een langere periode te volgen, aangezien sommige KPI’s mogelijk niet over meerdere jaren worden gevolgd; 64. beveelt aan dat de agentschappen actie ondernemen om te voldoen aan nog uitstaande indicatoren of indicatoren waarvoor vertraging werd opgelopen, en hun KPI’s regelmatig aan te passen teneinde de prestaties te verbeteren; 65. onderstreept dat de richtsnoeren van de Commissie (420) voor de KPI’s voor directeuren van gedecentraliseerde EU-agentschappen volledig gericht zijn op de prestaties van de directeuren van de agentschappen, d.w.z. voornamelijk op het begrotings- en personeelsbeheer, en niet worden gebruikt om een beoordeling te geven van de resultaten of van de efficiëntie en doeltreffendheid van de verrichtingen in het kader van de mandaten van de agentschappen (421) ; 66. benadrukt bovendien dat, aangezien er geen standaardaanpak bestaat voor het presenteren van de KPI’s in de jaarlijkse activiteitenverslagen (JAV’s) van de agentschappen, het moeilijk is om een overzicht te krijgen van de stand van zaken met betrekking tot de prestaties van elk agentschap; 67. onderstreept dat, op basis van de conclusies van de Rekenkamer, de KPI’s niet bijdragen tot het volgen van de prestaties van de agentschappen op het gebied van verrichtingen en financieel en personeelsbeheer; 68. roept op tot een onafhankelijke prestatiebeoordeling van alle agentschappen om na te gaan of activiteiten daadwerkelijk afgestemd zijn op de prioriteiten van het Uniebeleid en tastbare resultaten opleveren; dringt aan op de invoering van op prestaties gebaseerde begrotings- en efficiëntiebenchmarks om een optimale toewijzing van middelen en effectgerichte governance te garanderen; 69. verwelkomt het feit dat het ECHA in samenwerking met de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) stappen heeft gezet om het beginsel van “één stof - één beoordeling” te bevorderen, met als doel voor meer coherentie te zorgen bij de beoordeling van de gevaren en risico’s van werkzame stoffen; verzoekt de agentschappen zich te blijven inzetten voor samenwerking met andere agentschappen van de Unie en internationale organisaties, alsook voor de dialoog met belanghebbenden en burgers; 70. herinnert aan het nultolerantiebeleid van de Unie ten aanzien van illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij (IOO-visserij) en wijst erop dat het Europees Bureau voor visserijcontrole (EFCA) een essentiële bijdrage levert aan de uitvoering van het gemeenschappelijk visserijbeleid (GVB), met name in verband met visserijcontrole en de bestrijding van IOO-visserij; 71. wijst op de primaire verantwoordelijkheid van de lidstaten voor de controle van visserijactiviteiten, terwijl de taken van het Bureau beperkt zijn tot ondersteuning, coördinatie en het verlenen van hulp op dit gebied aan de lidstaten; verzoekt het Bureau de lidstaten te ondersteunen bij het monitoren en vaststellen van ernstige inbreuken inzake dwangarbeid en bij het geven van adequate opleidingen over deze ernstige inbreuken aan inspecteurs; 72. verzoekt Euspa om inspanningen te blijven leveren als hoofdrolspeler bij de uitvoering van het EU-ruimtevaartprogramma, en de industriële basis, het concurrentievermogen en innovatie in de Unie te versterken; spoort ertoe aan om Europese aanbestedingen te prioriteren, met name op gebieden die kritiek zijn voor de veerkracht, de strategische autonomie en de soevereiniteit van de Unie; benadrukt de essentiële rol van Galileo en de publiek gereguleerde dienst ervan inzake veiligheid en defensie van de Unie, naast de kortetermijnvoordelen van GOVSATCOM en de strategische waarde op lange termijn van IRIS 2 ; wijst erop dat de initiatieven van de Unie met betrekking tot het defensie- en veiligheidsvermogen gebruik moeten maken van de deskundigheid en infrastructuur van de ruimtevaartsector van de Unie om onnodige duplicatie te voorkomen; 73. neemt kennis van de nieuwe routekaart voor interoperabiliteit; wijst erop dat het nieuwe tijdschema voor de uitrol en interoperabiliteit van EU-informatiesystemen noodzakelijk was vanwege vertragingen bij de ontwikkeling van het inreis-uitreissysteem (EES), het Europees reisinformatie- en -autorisatiesysteem (Etias) en het Europees Strafregisterinformatiesysteem voor onderdanen van derde landen (Ecris-TCN); benadrukt dat snelle, doeltreffende en betrouwbare informatie-uitwisseling in overeenstemming met de toepasselijke wetgeving van cruciaal belang is voor de instandhouding en versterking van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht van de Unie; wijst in dit verband op het door eu-LISA geleverde werk en de doorgevoerde verbeteringen; 74. neemt nota van de inspanningen van het Vertaalbureau voor de organen van de Europese Unie (“het Vertaalbureau”) om meertaligheid in de Unie mogelijk te maken en te bevorderen, bijvoorbeeld met betrekking tot de communicatie van de agentschappen van de Unie en de ontwikkeling van terminologie op gespecialiseerde vakgebieden om de kwaliteit van vertalingen te verbeteren; verwelkomt de oprichting van de werkgroep artificiële intelligentie (AI) in juni 2023 en het besluit om voort te bouwen op de werkzaamheden van deze werkgroep in een nieuwe adviesgroep AI; 75. verzoekt het EFCA de lidstaten te ondersteunen bij het monitoren en vaststellen van ernstige inbreuken in verband met de toepassing van artikel 90, lid 2, punt p), van Verordening (EU) 2023/2842 inzake dwangarbeid en bij het geven van adequate opleidingen over deze ernstige inbreuken aan inspecteurs; 76. neemt er nota van dat het EFCA in 2023 44 993 inspecties (op zee en aan wal) heeft gerapporteerd en dat bij ten minste 4 230 van die inspecties vermoedelijke inbreuken zijn vastgesteld; merkt op dat deze gegevens samen neerkomen op een lichte daling van het totale aantal inspecties (5 % minder inspecties ten opzichte van 2022) en een daling met 18 % van het totale aantal inspecties waarbij vermoedelijke inbreuken zijn vastgesteld; wijst erop dat inspecties en andere follow-upactiviteiten een belangrijke rol spelen, niet alleen bij het goede beheer van de visbestanden, maar ook bij het waarborgen van gelijke voorwaarden voor vissers in de Unie; 77. prijst de inspanningen van Eurojust met het oog op de digitalisering van justitie, met name de invoering van een nieuw casemanagementsysteem na de laatste wijziging van de Eurojust-verordening (422) en de uitvoering van het nieuwe samenwerkingsplatform voor gemeenschappelijke onderzoeksteams (423) ; wijst op de rol van Eurojust als contactpunt voor derde landen en internationale organisaties met betrekking tot Ecris-TCN-verzoeken in het kader van strafprocedures; 78. onderstreept het belang van de niet-aflatende steun van Eurojust aan Oekraïne, via het gemeenschappelijk onderzoeksteam dat onderzoek doet naar vermeende internationale kernmisdrijven die in Oekraïne zijn gepleegd, door het beheer van de gegevensbank voor bewijsmateriaal van internationale kernmisdrijven (Ciced) om bewijsmateriaal van internationale kernmisdrijven te bewaren, op te slaan en te analyseren in één beveiligde centrale gegevensbank, en door een veilige methode voor digitale datatransmissie voor de indiening van bewijsmateriaal en de analyse daarvan te verzekeren; is voorts ingenomen met de oprichting binnen Eurojust van het nieuwe Internationaal Centrum voor de vervolging van het misdrijf agressie tegen Oekraïne (ICPA), dat bedoeld is om nationale onderzoeken te ondersteunen en afspraken te maken over gemeenschappelijke onderzoeks- en vervolgingsstrategieën, en met de actieve bijdrage van het Agentschap aan de werkzaamheden van de “Freeze and Seize”-taskforce om de doeltreffende uitvoering van sancties van de EU in de hele Europese Unie te waarborgen; 79. benadrukt de rol van het FRA als essentiële hoeder van de grondrechten en de rechtsstaat, zoals verankerd in het Handvest van de grondrechten, en prijst zijn steun voor het waarborgen van de eerbiediging, bescherming en naleving van de grondrechten in bestaande Uniewetgeving en -beleid op het gebied van gelijkheid en antidiscriminatie, zoals Uniewetgeving en -beleid ter bestrijding van racisme, antisemitisme en islamofobie, door de ondersteuning van het verzamelen van gegevens over gelijkheid en de uitvoering van strategieën voor gelijkheid en antiracisme, zoals de nationale strategische kaders voor de Roma, en het leveren van input voor de tussentijdse evaluatie van de strategie 2020-2025 voor de gelijkheid van lhbtiq, de bescherming van het maatschappelijk middenveld en van mensenrechtenactivisten die gevaar lopen, alsmede de ondersteuning van de herziening van de richtlijn inzake de rechten van slachtoffers, het actieplan tegen racisme en de EU-strategie ter bestrijding van antisemitisme en ter bevordering van het joodse leven, en het geven van advies over de naleving van de grondrechten met betrekking tot de ontwikkeling en het gebruik van AI-systemen en de implementatie en het gebruik van EU-middelen; 80. benadrukt de adviserende rol en de inzet van het FRA op het gebied van asiel en migratie, grenzen en interoperabiliteit, en zijn belangrijke focus op de grondrechten, de internationale verplichtingen van de lidstaten en de mensenrechtenwetgeving van de EU op dit gebied, met inbegrip van zijn samenwerking met het Asielagentschap van de Europese Unie (EUAA) om het inzicht te vergroten in het belang van voogden en wettelijke vertegenwoordigers van niet-begeleide kinderen die binnen de Unie om internationale bescherming verzoeken en te zorgen voor een betere opleiding van het personeel van Europol door het bewustzijn en het inzicht te vergroten met betrekking tot grondrechtengerelateerde overwegingen in relevante operationele situaties; verwelkomt de tijdige input die het FRA heeft geleverd over de uitvoering van de richtlijn tijdelijke bescherming in de context van vluchtelingen die Oekraïne ontvluchten, alsook over het in kaart brengen van de uitdagingen met betrekking tot de uitvoering van het Unierecht betreffende langdurig ingezetenen, het vaststellen van tekortkomingen in de visacode en de lijst van maatregelen die de Unie en haar lidstaten kunnen nemen om het aantal dodelijke slachtoffers op zee terug te dringen; 81. is ingenomen met de bijdrage van het FRA aan de evaluatie van de verordening betreffende de Europese grens- en kustwacht, zijn deelname aan de vergaderingen van de raad van bestuur van het Europees Grens- en kustwachtagentschap (Frontex), zijn medevoorzitterschap van het adviesforum voor de grondrechten van Frontex en zijn samenwerking met de grondrechtenfunctionaris van Frontex; 82. stelt met tevredenheid vast dat het FRA grondrechtenanalyses en -expertise heeft verstrekt ter ondersteuning van de activiteiten en werkzaamheden van andere EU‑agentschappen op het gebied van justitie en binnenlandse zaken, waaronder het EUAA, Frontex, Europol, het Agentschap van de Europese Unie voor het operationeel beheer van grootschalige IT-systemen op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht (eu-LISA) en het Agentschap van de Europese Unie voor opleiding op het gebied van rechtshandhaving (Cepol); verwelkomt de bijdragen van het FRA in 2023 aan het bevorderen van de eerbiediging van de grondrechten, onder meer door het bieden van richtsnoeren over fondsen van de Unie en het aanpakken van uitdagingen die voortvloeien uit nieuwe technologieën; verzoekt het FRA vast te stellen in welke mate de rechtsstaat en de grondrechten intrinsiek met elkaar verbonden zijn en hoe zijn werkzaamheden in combinatie met die van de Europese Commissie in het kader van het jaarlijks rechtsstaatverslag kunnen worden geïntegreerd of ontwikkeld; 83. prijst de succesvolle ingebruikname door Europol van PERCI (het platform van de Unie inzake illegale online-inhoud) en met name dat hierbij volledige uitvoering werd gegeven aan de aanbevelingen van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming (EDPS); waardeert de nauwe samenwerking met de EDPS en de gezamenlijke werkgroep die met Frontex is opgericht om gevolg te geven aan de aanbevelingen van de EDPS met betrekking tot het PeDRA-programma van Frontex (verwerking van persoonsgegevens voor risicoanalyse), in het kader waarvan beide agentschappen een groot belang hebben bij het beschermen van de grondrechten en het bevorderen van de veiligheid; 84. is ingenomen met de tenuitvoerlegging van de Europol-verordening (424) zoals gewijzigd in 2022, en met name met de snelle benoeming van een grondrechtenfunctionaris in januari 2023, hetgeen een belangrijke stap vormt in de richting van een grotere inzet van Europol voor de mensenrechten in zijn operaties; 85. wijst erop dat op lokaal niveau uitgevoerde initiatieven ter versterking van gezondheidsstelsels en ter bescherming van het milieu belangrijk zijn en er tevens voor zorgen dat de lidstaten en de agentschappen (ECDC, ECHA, EEA, EFSA, EMA) meer met elkaar samenwerken; pleit voor verbetering van de wijze waarop financiële middelen worden verdeeld, waarbij de focus moet liggen op het verminderen van de administratieve lasten, en pleit ervoor dat de middelen rechtstreeks aan de eindontvangers ter beschikking worden gesteld door middel van vereenvoudigde procedures, zodat de toegang van economische actoren in het veld tot die middelen wordt vergemakkelijkt; 86. merkt op dat volgens de beoordeling door DG MOVE, dat toezicht houdt op de drie agentschappen, de prestaties van deze drie agentschappen (EASA, EMSA, ERA) in 2023 volledig in overeenstemming waren met de overeengekomen doelstellingen van de Commissie: bij de regelmatige monitoring- en toezichtactiviteiten zijn geen specifieke problemen vastgesteld die materiële gevolgen konden hebben voor de zekerheid, en bovendien zijn in de verslagen van de externe en interne auditors geen belangrijke problemen aan de orde gesteld die DG MOVE extra aanleiding tot bezorgdheid konden geven; 87. merkt op dat het EASA zijn samenwerking met militaire organisaties in 2023 aanzienlijk heeft uitgebreid binnen het door het EU-actieplan voor militaire mobiliteit 2.0 geboden kader, en nu wordt uitgenodigd voor alle vergaderingen van de Luchtvaartcommissie van de NAVO; neemt kennis van de goedkeuring van de strategie voor civiel-militaire samenwerking van het Agentschap, die al geruime tijd tot zijn prioriteiten behoort en ondersteuning moet bieden bij zijn activiteiten op het gebied van de certificering van militaire luchtvaartuigen die zijn afgeleid van civiele luchtvaartuigen volgens het beginsel “zo civiel als mogelijk en zo militair als nodig”; 88. merkt op dat het EMSA ook in 2023 zeer doeltreffend heeft bijgedragen aan het verminderen van de impact van de zeevervoersector op het milieu, onder meer door zijn betrokkenheid bij de talrijke initiatieven in verband met de Europese Green Deal; neemt in het bijzonder kennis van de technische expertise die het heeft geleverd bij de herziening van het pakket maritieme veiligheid; prijst de steun die het Agentschap heeft geboden aan de Commissie en de lidstaten bij de definitieve goedkeuring van de voorstellen in het kader van het Fit for 55-pakket, met name wat betreft de uitbreiding van het emissiehandelssysteem (ETS) tot zeevervoer en de verordening FuelEU Zeevaart; waardeert in dit verband het lopende onderzoek van het Agentschap naar het potentieel van verschillende alternatieve brandstoffen en de daarmee samenhangende veiligheidsoverwegingen die voortvloeien uit de invoering en uitrol van duurzame alternatieve energiebronnen voor schepen; is ingenomen met de aanpassing van het THETIS-MRV-systeem aan de vereisten van de ETS-wetgeving; 89. is verheugd dat de vijf agentschappen (EUROFOUND, CEDEFOP, ETF, EU-OSHA, ELA) niet alleen onderling, maar ook met andere instellingen, waaronder andere EU-agentschappen, de Commissie en het Parlement, in toenemende mate samenwerken en middelen delen; 90. dringt er bij de Commissie op aan om meer gebruik te maken van de deskundigheid van de agentschappen (EUROFOUND, CEDEFOP, ETF, EU-OSHA, ELA) op de verschillende beleidsterreinen, bijvoorbeeld bij de opstelling van verslagen en studies en de uitvoering van onderzoek en enquêtes, omdat de begrotingsmiddelen van de Unie op die manier efficiënter kunnen worden gebruikt dan wanneer er gekozen wordt voor andere oplossingen; waardeert de inspanningen van de vijf agentschappen om hun digitale en online communicatie verder te ontwikkelen teneinde hun zichtbaarheid te vergroten en meer bekendheid te geven aan hun werk met grote impact; benadrukt in dit verband het onbenutte potentieel om specifieke, relevante informatie en producten van dezelfde kwaliteit te leveren als externe consultants indien de mandaten van de agentschappen dit zouden toestaan; 91. is ingenomen met de inspanningen van de agentschappen (EUROFOUND, CEDEFOP, ETF, EU-OSHA, ELA) om beleid inzake diversiteit en inclusiviteit uit te voeren, met name waar het personen met een handicap betreft; moedigt de agentschappen aan de verzameling van vergelijkbare gegevens over de tewerkstelling van personen met een handicap te verbeteren; wijst op de vooruitgang die binnen de agentschappen is geboekt ten aanzien van het genderevenwicht binnen hun personeelsbestand: dringt aan op verdere inspanningen om ook op het niveau van het hoger management te zorgen voor genderevenwicht en om in al hun activiteiten gendermainstreaming toe te passen; 92. merkt op dat de inspanningen op het gebied van begrotingstoezicht gedurende het begrotingsjaar 2023 hebben geleid tot een uitvoeringspercentage van de vastleggingskredieten van het lopende jaar van gemiddeld meer dan 97 %, met uitzondering van het CdT en ELA, waarvoor het uitvoeringspercentage respectievelijk 89,55 % en 93,72 bedroeg; merkt op dat de agentschappen met het laagste uitvoeringspercentage van de betalingskredieten van het lopende jaar de volgende zijn, in oplopende volgorde: ESA (47,61 %), Frontex (55,37 %), EU-OSHA (68,83 %), ACER (70,69 %) en ECDC (71,79 %); 93. neemt kennis van de verhoging van de begroting van het EUAA in 2023 van 168 miljoen EUR naar 170 miljoen EUR (+ 0,77 %) en van het aantal personeelsleden van 519 naar 529 (+ 2 %); wijst op de belangrijke rol van het Asielagentschap van de Europese Unie bij het ondersteunen van de lidstaten bij de uitvoering van het gemeenschappelijk Europees asielstelsel en het monitoren van de juiste uitvoering ervan; wijst erop dat de kwijtingsautoriteit in haar kwijtingsverslag voor het Asielagentschap van de Europese Unie voor 2022 bezorgdheden heeft geuit over het interne beheer en de interne procedures van het agentschap, daarbij opmerkend dat OLAF een onderzoek had ingeleid, dat nu is afgerond, waarbij vermoedelijk sprake was van nepotisme en andere kwesties die gevolgen hadden voor zijn financieel beheer; betreurt het feit dat de uitvoerend directeur van het agentschap geen antwoorden heeft verstrekt tijdens de voorbereidende hoorzitting over het verlenen van kwijting in de commissie CONT; is verontrust dat de raad van bestuur van het agentschap weigert de inhoud en de aanbeveling van het genoemde OLAF-verslag bekend te maken aan de kwijtingsautoriteit; dringt er bij het agentschap op aan om de bevindingen van het verslag onmiddellijk beschikbaar te stellen; 94. is van mening dat het eindverslag van OLAF (OC-2022-0717) over het EUAA zeer verontrustende conclusies bevat over vastgestelde feiten, die de stabiliteit, het bestuur en de reputatie van het Agentschap in gevaar brengen, waardoor besloten moest worden om de kwijting aan het Agentschap voor het begrotingsjaar 2023 uit te stellen; herinnert er bovendien aan dat OLAF financiële gevolgen heeft vastgesteld en gekwantificeerd die niet kunnen worden teruggevorderd, wat de negatieve gevolgen voor het goed financieel beheer van de middelen van het Agentschap bevestigt; verzoekt daarom om een alomvattende follow-up door de raad van bestuur, waarin alle maatregelen worden uiteengezet die zijn genomen om de geconstateerde tekortkomingen te verhelpen; 95. dringt er bij het EUAA op aan alle openstaande kwesties volledig te verduidelijken, de aanbevelingen van OLAF op geloofwaardige en transparante wijze uit te voeren en degelijke mechanismen voor interne controle, ethisch toezicht en verantwoordingsplicht in te stellen; verzoekt het EUAA de kwijtingsautoriteit onverwijld op de hoogte te stellen van alle corrigerende maatregelen die worden genomen; Overheidsopdrachten 96. stelt met bezorgdheid vast dat tekortkomingen op het gebied van overheidsopdrachten de grootste bron van onregelmatige betalingen blijven; benadrukt dat de Rekenkamer in 2023 38 opmerkingen heeft geformuleerd over tekortkomingen op het gebied van overheidsopdrachten (tegenover 41 in 2022 en 28 in 2021) (425) ; dringt er bij de agentschappen op aan om maatregelen in te voeren om de strikte naleving van de aanbestedingsregels en de beginselen inzake transparantie, mededinging en kosteneffectiviteit te garanderen; wijst erop dat er behoefte is aan reguliere trainingsprogramma’s voor personeelsleden over financieel beheer, aanbestedingsregels en fraudepreventie; dringt aan op striktere verantwoordingsmaatregelen om erop toe te zien dat alle aanhoudende tekortkomingen tot gerichte corrigerende maatregelen en gevolgen leiden voor herhaaldelijke niet-naleving; 97. merkt op dat volgens de Rekenkamer 13 (426) van de opmerkingen over tekortkomingen die in 2023 tot onregelmatige betalingen hebben geleid, betrekking hebben op onregelmatigheden die zijn vastgesteld en vermeld bij eerdere controles; merkt op dat voor de resterende 25 opmerkingen negen van invloed waren op betalingen en de overige 16 in 2023 niet hebben geleid tot onregelmatige betalingen; merkt op dat de opmerkingen over 2023 die geen invloed hadden op de betalingen betrekking hebben op de volgende agentschappen: ACER, EBA, eu-LISA, ESMA, EMSA, Enisa, ERA, EIGE, ECDC, EEA, EUDA, EUAA en Cepol; neemt kennis van de antwoorden van de agentschappen en verzoekt hen maatregelen te nemen om de vastgestelde tekortkomingen te verhelpen en bij de kwijtingsautoriteit verslag uit te brengen over de maatregelen die zijn genomen om ze aan te pakken; 98. vestigt de aandacht op de negen opmerkingen over 2023 van de Rekenkamer die van invloed zijn op betalingen; merkt op dat in het geval van Enisa, eu-LISA en ELA de vastgestelde onregelmatigheden, samen met de onregelmatigheden die zijn vastgesteld in eerdere controles die hebben geleid tot betalingen in 2023 (alleen voor eu-LISA en ELA), de basis vormen voor een oordeel met beperking door de Rekenkamer en zijn beschreven in het hoofdstuk “Overzicht van de controleresultaten” van deze resolutie; 99. merkt op dat de resterende opmerkingen over 2023 die van invloed zijn op betalingen betrekking hebben op het CdT, EIGE, EFCA, ERA en EU-OSHA, met één opmerking per agentschap, met uitzondering van het laatste agentschap, waarvoor er twee zijn geformuleerd; merkt op dat de redenen voor een opmerking en de antwoorden van de agentschappen op de opmerking van de Rekenkamer als volgt kunnen worden opgedeeld: 100. sluit zich aan bij de aanbeveling van de Rekenkamer dat de betrokken agentschappen bij de uitvoering van raamovereenkomsten alleen gebruik mogen maken van specifieke contracten voor de aanbesteding van goederen of diensten die onder de desbetreffende raamovereenkomst vallen; sluit zich voorts aan bij de aanbeveling van de Rekenkamer dat de betrokken agentschappen er ook voor moeten zorgen dat zij voldoen aan de in het Financieel Reglement vastgestelde voorwaarden voor het wijzigen van bestaande overeenkomsten, dat in specifieke overeenkomsten de prijzen, hoeveelheden en leveringstermijnen worden vastgelegd en dat de uitvoering van overeenkomsten adequaat wordt gecontroleerd met betrekking tot deze essentiële elementen; 101. herinnert eraan dat het belangrijk is dat bij alle aanbestedingsprocedures wordt gezorgd voor kwaliteitsvolle goederen en diensten, eerlijke concurrentie tussen inschrijvers en de economisch voordeligste goederen en diensten, waarbij Europese bedrijven voorrang krijgen op bedrijven van buiten Europa, en met inachtneming van het transparantiebeginsel, het evenredigheidsbeginsel, het beginsel van gelijke behandeling en het beginsel van non-discriminatie; 102. benadrukt dat de samenwerking op het gebied van aanbestedingen tussen het EUAN en de Europese Commissie moet worden versterkt; 103. benadrukt dat het belangrijk is de digitalisering binnen de agentschappen te versterken, zowel voor interne werkzaamheden en intern beheer als voor het versnellen van de procedurele digitalisering; benadrukt de noodzaak om proactief te blijven; steunt in dit verband verdere investeringen in digitale instrumenten en innovatie om de uitvoering van procedurele taken te verbeteren en een digitale kloof tussen agentschappen te voorkomen; Personeelsbeleid, gendergelijkheid, inclusie, belangenconflicten en fraudepreventie 104. merkt op dat de 33 gedecentraliseerde agentschappen in 2023 in totaal 10 580 personeelsleden in dienst hadden (tegen 10 146 in 2022), waaronder ambtenaren, tijdelijke functionarissen, arbeidscontractanten en gedetacheerde nationale deskundigen, een toename van 4,27 % ten opzichte van 2022; 105. merkt op dat er gevallen van burn-out (in totaal 25) werden geregistreerd bij zes agentschappen, namelijk EASA (vijf gevallen), EEA (vier gevallen), EFCA (één geval), EFSA (twee gevallen), EMA (tien gevallen) en Europol (drie gevallen); merkt echter op dat niet alle agentschappen gegevens verzamelen over gevallen van burn-out, vanwege de regels op het gebied van gegevensbescherming; ECDC, ECHA, EMSA, Enisa, ERA, FRA en Frontex doen dit bijvoorbeeld niet; uit zijn bezorgdheid over het feit dat er geen medische gegevens worden verzameld, aangezien deze belangrijk zijn voor het volgen van het geestelijk welzijn van het personeel van de agentschappen; dringt er bij de agentschappen op aan om onmiddellijk actie te ondernemen om het stijgende aantal gevallen van burn-out bij personeelsleden aan te pakken; merkt op dat er in 2022 door verschillende werknemers overuren zijn gemaakt in 19 agentschappen (in 2021 13 agentschappen); merkt op dat vooral bij EFSA (81 % van het personeel) en Eurofound (97 % van het personeel) veel medewerkers overuren hebben gemaakt; wijst er in dit verband op dat het belangrijk is een personeelsbeleid op lange termijn te formuleren waarin structuren voor ondersteuning op het gebied van geestelijke gezondheid zijn opgenomen, en waarbij een alomvattende benadering van het evenwicht tussen werk en privéleven wordt gewaarborgd, met inbegrip van bepalingen voor telewerken en loopbaanontwikkeling; benadrukt bovendien het belang van het waarborgen van de geestelijke gezondheid en het welzijn van het personeel; 106. merkt op dat de directeur van het EIT namens het netwerk van EU-agentschappen tijdens de hoorzitting van de Commissie begrotingscontrole op 4 december 2024 ermee heeft ingestemd een onderzoek uit te voeren naar de soorten overeenkomsten gesloten met schoonmaakpersoneel bij de gedecentraliseerde agentschappen; verzoekt het netwerk van EU-agentschappen om de kwijtingsautoriteit op de hoogte te stellen van de soorten arbeidsovereenkomsten van schoonmaakpersoneel in de gedecentraliseerde agentschappen, met inbegrip van het aandeel langlopende en kortlopende overeenkomsten; 107. steunt de aanhoudende inspanningen van Frontex om het team van zijn grondrechtenfunctionaris te versterken, en wijst op de indienstneming van 46 toezichthouders voor de grondrechten in 2023; benadrukt dat het belangrijk is ervoor te zorgen dat alle toezichthouders voor de grondrechten worden aangeworven in functiegroep AD om de capaciteiten en onafhankelijkheid van deze medewerkers verder te vergroten; wijst erop dat Frontex belangrijke stappen heeft gezet om te reageren op de adviezen van de grondrechtenfunctionaris, met name over kwesties als gendermainstreaming en mensenhandel; 108. wijst erop dat in 2023 het personeelsverloop in 18 van de 33 agentschappen meer dan 5 % bedroeg (Cedefop, Cepol, EBA, EFCA, EIGE, Eiopa, EIT, ELA, EUDA, ETF, EUAA, eu-LISA, Eurofound, Eurojust, Europol en EUSPA), en dat bij drie daarvan het percentage van 10 % is overschreden (Berec, CdT en Eurojust); prijst de agentschappen die gerichte maatregelen hebben genomen om een hoog personeelsverloop te voorkomen; wijst erop dat het voor alle agentschappen belangrijk is maatregelen te nemen om het talentmanagement te verbeteren en het personeelsverloop te verminderen; rekent erop dat het EUAN voor zijn leden een forum vormt waar in dat verband goede praktijken kunnen worden uitgewisseld en, indien mogelijk, kan worden samengewerkt; verzoekt de Commissie de agentschappen actief te ondersteunen bij het aanwerven van de deskundigheid die nodig is om hun taken uit te voeren, en nauwere samenwerking tussen universiteiten en andere relevante instellingen aan te moedigen; 109. benadrukt dat geografisch evenwicht nog steeds een uitdaging is voor verschillende agentschappen waar een aanzienlijk percentage van het totale personeel onderdaan is van de lidstaat waar het agentschap gevestigd is; 110. merkt op dat het aantrekken van talent en het waarborgen van geografisch divers personeel moet aansluiten bij en bepaald wordt door de specifieke kenmerken van elk agentschap (bijv. ligging, infrastructuur, scholing, beleidsdomein) en externe beperkende factoren (bijv. concurrentie met de particuliere sector, onzekere banen als gevolg van kortetermijncontracten en lage correctiecoëfficiënten); neemt met waardering kennis van de in het follow-upverslag van het EUAN over de kwijting voor 2021 genoemde maatregelen die het EUAN heeft genomen om iets te doen aan de geringe aantrekkelijkheid en om ervoor te zorgen dat er wat betreft leeftijd, geslacht en herkomst van personeelsleden sprake is van een evenwichtige vertegenwoordiging; 111. wijst erop dat agentschappen in landen met een relatief lage correctiecoëfficiënt voortdurend voor uitdagingen staan bij het aantrekken van geschoold en geografisch divers personeel; verzoekt de Commissie deze kwestie samen met de respectieve lidstaten te analyseren en het gebruik van economische stimulansen te overwegen om het probleem te verhelpen; herinnert er bovendien aan dat de correctiecoëfficiënt het algemene beginsel van gelijke behandeling in de praktijk brengt; 112. merkt op dat sommige agentschappen in sterke mate een beroep doen op externe consultants, met name op het gebied van ICT, maar ook op de gebieden van hun kerncompetenties, die een aanzienlijk deel van hun operationele begroting vormen (zoals ACER, ETF, ELA enz.); verzoekt alle agentschappen om personeel in vaste dienst te verkiezen boven het inschakelen van externe consultants en arbeidscontractanten, om goede arbeidsomstandigheden te waarborgen en te voorkomen dat kennis en ervaring wegvloeien; verzoekt de agentschappen bovendien baanonzekerheid als gevolg van kortetermijncontracten te voorkomen en voorrang te geven aan langdurige werkgelegenheid; roept in dit verband op tot flexibiliteit voor de agentschappen om posten voor gedetacheerde nationale deskundigen om te zetten in posten voor tijdelijke functionarissen teneinde een behoud van deskundigheid, operationele functionaliteit en bedrijfsvoering te kunnen garanderen; dringt er verder op aan om de uitbesteding van taken aan consultancybureaus te vermijden wanneer knowhow intern beschikbaar is; 113. wijst op de vooruitgang die binnen de agentschappen is geboekt ten aanzien van het genderevenwicht binnen hun personeelsbestand; dringt erop aan meer inspanningen te leveren om te zorgen voor een genderevenwicht bij het hoger management en om gendergelijkheid stelselmatig op te nemen in alle beleidslijnen, procedures en activiteiten van het agentschap; 114. verzoekt de agentschappen duidelijke doelstellingen en tijdschema’s vast te stellen voor het realiseren van genderevenwicht en geografische diversiteit in het hoger management en de besluitvormingsorganen, en systematisch verslag uit te brengen over de geboekte vooruitgang; 115. wijst op een licht verbeterde genderverdeling in 2023 ten opzichte van 2022 wat betreft het hoger en middenmanagement (427) en voor de leden van de raden van bestuur (428) ; merkt op dat het gemelde genderevenwicht voor het personeel in zijn geheel (429) onveranderd is gebleven; moedigt ACER, Berec-Bureau, Cedefop, ECDC, ECHA, EFSA, Eiopa, EMCDDA, EMSA, Enisa, ERA, eu-LISA, ELA, Europol, EUAA, EUSPA, Frontex aan om vrouwen te stimuleren om te solliciteren naar managementfuncties; herhaalt zijn verzoek aan de Commissie en de lidstaten om bij de voordracht en benoeming van leden van het management of raden van bestuur te streven naar genderevenwicht; herinnert aan de ambitie van de agentschappen om de doelstelling van de Commissie om uiterlijk eind 2025 op alle managementniveaus een volledig genderevenwicht te bereiken (50 % mannen en vrouwen) over te nemen; verzoekt de agentschappen om deze aspecten in aanmerking te nemen bij alle toekomstige aanwervingen van personeelsleden en om te werken aan een verbetering van het genderevenwicht op het niveau van het hoger management; 116. dringt er bij de gedecentraliseerde agentschappen op aan om de beleidsmaatregelen inzake gendergelijkheid op alle niveaus te versterken, en te zorgen voor gelijke kansen bij de aanwerving, loopbaanontwikkeling en arbeidsomstandigheden voor alle personeelsleden; moedigt alle agentschappen aan om solide diversiteits- en inclusiestrategieën vast te stellen en toe te passen, om gelijke kansen en de vertegenwoordiging van vrouwen en minderheden in leidinggevende functies te waarborgen; verzoekt de agentschappen omvattende strategieën te ontwikkelen om de vooruitgang te beoordelen en verbeterpunten vast te stellen; wijst erop dat het Parlement de naleving van deze beginselen in de jaarlijkse kwijtingsprocedure zal beoordelen; 117. merkt op dat alle agentschappen maatregelen hebben genomen om het welzijn van het personeel op het werk en het evenwicht tussen werk en privéleven te verbeteren; merkt op dat er tussen de agentschappen grote verschillen bestaan wat betreft de aantallen maatregelen en de effecten ervan, en dat er geen gemeenschappelijk referentiekader voor alle agentschappen lijkt te bestaan; verzoekt het EUAN inspanningen te coördineren om in dit verband een gemeenschappelijk referentiekader te ontwikkelen; stelt met tevredenheid vast dat overgrote deel van de agentschappen maatregelen heeft genomen voor de integratie van personen met een handicap; moedigt de agentschappen aan goede praktijken op het gebied van welzijn, inclusie en integratie van personen met een handicap in stand te houden en aandacht te blijven besteden aan het evenwicht tussen werk en privéleven, alsook aan een leven lang leren en loopbaanontwikkeling; wijst erop dat het belangrijk is meer inspanningen te leveren om een gender- en geografisch evenwicht te bereiken onder institutionele personeelsleden en in hogere managementfuncties; benadrukt dat de uitwisseling van beste praktijken een nuttige rol kan spelen op het gebied van personeelsbeheer; verzoekt de agentschappen hun personeel regelmatig trainingen te bieden; 118. moedigt alle agentschappen aan een beleid in te voeren ter bescherming van de persoonlijke waardigheid en ter voorkoming van psychologische en seksuele intimidatie, en om deel te nemen aan de interinstitutionele taskforce van vertrouwenspersonen; dringt in dit verband aan op de invoering van verplichte opleiding ter voorkoming van intimidatie door werknemers van EU-agentschappen; stelt met bezorgdheid vast dat Enisa volgens de antwoorden op de standaardvragenlijst de kwijtingsautoriteit heeft meegedeeld dat er in 2023 twee administratieve onderzoeken in verband met vermeende intimidatie liepen; bovendien deelde zij mee dat een van hen in 2024 werd afgesloten na ontvangst van een eindverslag van OLAF; verwacht van het Agentschap dat het de lopende zaken grondig opvolgt en krachtige maatregelen invoert om soortgelijke gevallen in de toekomst te voorkomen; verzoekt de agentschappen via het follow-upverslag regelmatig verslag uit te brengen over de vooruitgang op dit gebied; 119. merkt op dat een als zodanig ervaren belangenconflict een reputatierisico voor het agentschap kan vormen, zelfs als blijkt dat er geen sprake is van een belangenconflict; 120. dringt er bij alle agentschappen op aan de preventie en het beheer van belangenconflicten verder te versterken, met inbegrip van systematische belangenverklaringen van het hoger management, externe deskundigen en leden van de raad van bestuur, die op proactieve en toegankelijke wijze worden gepubliceerd; 121. beklemtoont dat het belangrijk is de onafhankelijkheid van EU-agentschappen te beschermen tegen ongepaste beïnvloeding van het bedrijfsleven om het vertrouwen van het publiek in hun besluitvorming te handhaven; uit zijn bezorgdheid over de tekortkomingen op regelgevingsgebied en potentiële belangenconflicten binnen bepaalde agentschappen; vestigt de aandacht op kwesties in verband met nauwe banden met het bedrijfsleven en meldingen van ongepaste beïnvloeding, in het bijzonder via draaideurconstructies tussen overheidsdiensten en particuliere ondernemingen; wijst erop dat er behoefte is aan meer transparantie, sterkere toezichtsmechanismen en het vaste voornemen om prioriteit te geven aan volksgezondheid en veiligheid boven financiële belangen; 122. merkt op dat de Rekenkamer voor 2023 geen ernstige gevallen van belangenconflicten heeft gemeld, behalve bij Frontex en het EMCDDA; 123. is van mening dat de meeste agentschappen momenteel beschikken over degelijke, uitgebreide procedures om het bewustzijn te vergroten en belangenconflicten te voorkomen, zodat belanghebbenden en het publiek de vereiste garantie krijgen dat het personeel van de agentschappen onafhankelijk is; 124. neemt met tevredenheid kennis van de nauwe samenwerking met de agentschappen op het gebied van justitie en binnenlandse zaken, met name de vaststelling van nieuwe werkafspraken met het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF), de opening van 15 nieuwe zaken waarin Eurojust het Europees Openbaar Ministerie (EOM) heeft ondersteund en de samenwerking met het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving (Europol) in 42 zaken, en wijst erop dat Eurojust en Europol een proefproject zijn gestart voor de systematische en structurele uitwisseling van gegevens om verbanden op te sporen, dat in de eerste helft van 2024 is geëvalueerd; is ingenomen met het actieplan 2022-2023 van Eurojust en OLAF ter bestrijding van misdrijven die de financiële belangen van de Europese Unie schaden; Interne controles 125. neemt met bezorgdheid kennis van de bevindingen van de Rekenkamer op het gebied van beheers- en controlesystemen met betrekking tot negen agentschappen, namelijk het EMA, Europol, EUSPA, Eurofound, het EIT, Eurojust, ACER, Enisa en het EEA; 126. benadrukt dat in het geval van Europol en het EIT twee van de drie opmerkingen in 2023 hebben geleid tot onregelmatige betalingen; 127. herinnert eraan dat de Rekenkamer in 2022 heeft geconstateerd dat Europol op onregelmatige wijze de btw had terugbetaald door middel van subsidies aan overheidsinstanties door de btw te beschouwen als een subsidiabele kostenpost, en dat de terugbetaling in het kader van deze interpretatie in 2023 in totaal 279 900 EUR bedroeg; verwelkomt het besluit van Europol om de btw niet langer als subsidiabele kosten voor nieuwe operationele subsidies te beschouwen; 128. merkt op dat in het geval van het EIT een van de opmerkingen de basis vormt voor een oordeel met beperking over de wettigheid en de regelmatigheid van de onderliggende betalingen bij de rekeningen, dat is beschreven in de rubriek “Overzicht van de controleresultaten” van deze resolutie; 129. is bezorgd over het feit dat in de tweede opmerking van de Rekenkamer over het EIT wordt verwezen naar de overgang van het agentschap naar de structuur van meerjarige subsidieovereenkomsten, terwijl de procedures en richtsnoeren voor de uitvoering van controles achteraf op subsidiebetalingen nog niet geactualiseerd zijn om rekening te houden met de gevolgen hiervan; is ingenomen met het feit dat het EIT reeds werkt aan een geactualiseerd mechanisme voor controle achteraf om rekening te houden met deze implicaties; 130. merkt op dat het EMA in het eerste kwartaal van 2023 een gegevensmigratie heeft uitgevoerd, maar dat het zich bij 48 veterinaire inspecties niet heeft gehouden aan de termijnen, wat heeft geleid tot aanzienlijke vertragingen met de facturen, die niet zijn gemeld in het register van uitzonderingen en ten onrechte geboekte ontvangsten; merkt op dat dit in strijd is met het financieel reglement van het EMA en wijst op een tekortkoming in zijn beheers- en controlesystemen; neemt kennis van het feit dat het EMA het proces zal trachten te verbeteren in het kader van de tenuitvoerlegging van de nieuwe vergoedingenverordening; 131. merkt op dat Eurofound een bedrag van 38 600 EUR heeft betaald in verband met een contract voor het beoordelen van de kwaliteit van de enquêtegegevens, zonder een aantal belangrijke bewijsstukken met betrekking tot de contractueel vereiste prestaties te verzamelen; 132. merkt op dat Eurojust in 2023 een toename constateerde van de niet-standaardverrichtingen die als uitzonderingen of gevallen van niet-naleving werden geclassificeerd, waarvan het aantal tussen 2022 en 2023 toenam van 43 tot 71, met een stijging van het totale bedrag van 294 000 EUR tot 566 400 EUR; neemt nota van het feit dat Eurojust in zijn reactie op de opmerking het merendeel van de gevallen van niet-naleving in 2023 toeschrijft aan één enkel geval van een subsidie in het kader van het gemeenschappelijk onderzoeksteam (GOT); neemt er nota van dat de toename volgens het agentschap voornamelijk te wijten is aan onvoldoende personele middelen en inefficiënte interne processen, en is tevreden dat Eurojust die tekortkomingen in 2024 heeft aangepakt door de huidige procedure voor het registreren en melden van gevallen van niet-naleving te herzien; 133. merkt op dat de uitvoerend directeur van Euspa heeft bevestigd dat de monitoringactiviteiten vervroegd van start zouden gaan, vóór de ondertekening van een subsidieovereenkomst, wat ertoe heeft geleid dat er activiteiten werden uitgevoerd die niet gedekt waren door een begrotingsvastlegging; benadrukt dat dit niet is vermeld in het register van uitzonderingen of het jaarlijks activiteitenverslag, wat in strijd is met het Financieel Reglement; merkt op dat het volgens Euspa niet nodig was om de vroege start van activiteiten zonder begrotingsvastlegging op te tekenen in het uitzonderingenregister, maar dat het agentschap erkent dat de zaak niet zoals vereist is gerapporteerd in het jaarlijkse activiteitenverslag; 134. neemt kennis van de aanstelling door ACER van een nieuwe rekenplichtige, die ook de teamleider was van de afdeling begroting, financiën en aanbestedingen, hetgeen in strijd is met het financieel reglement van ACER, dat voorschrijft dat de functies van ordonnateur en rekenplichtige gescheiden zijn; merkt op dat er met ingang van 1 mei 2024 een reorganisatie heeft plaatsgevonden en dat de teamleider van het team Begroting, Financiën en Inkoop ontheven is van haar taken als teamleider; 135. merkt op dat de uitvoerend directeur van Enisa in september 2023 zonder voorafgaande goedkeuring 15 tijdelijke personeelsleden functies in het financiële circuit heeft laten vervullen, hetgeen in strijd is met de regels; neemt kennis van het feit dat Enisa volgens het antwoord van het agentschap gebruikmaakt van uitzendkrachten en gedetacheerde nationale deskundigen als gevolg van bedrijfsbehoeften en een tekort aan middelen, en dat het zal verzoeken om afwijkingen van de financiële regels indien het tekort aan middelen aanhoudt; 136. merkt voorts op dat de rekenplichtige van Enisa ook is benoemd tot coördinator interne controle, in strijd met de regels, waarin is bepaald dat de functies gescheiden zijn; neemt kennis van het feit dat Enisa nota neemt van de opmerking, maar van mening is dat de rollen van internecontrolecoördinator en rekenplichtige niet noodzakelijkerwijs onverenigbaar zijn, aangezien de ordonnateur geen bevoegdheden heeft gedelegeerd aan de internecontrolecoördinator; is ingenomen met het feit dat Enisa de rollen en verantwoordelijkheden van de internecontrolecoördinator bij zijn interne processen zal verduidelijken; dringt erop aan het Europees Parlement vóór 30 juni 2025 op de hoogte te brengen van de vooruitgang in deze kwestie; 137. merkt op dat het EEA forfaitaire subsidiebetalingen heeft goedgekeurd zonder te kunnen aantonen hoe het bedrag was berekend, waardoor het risico ontstaat dat het niet in verhouding stond tot de verrichte diensten; neemt kennis van het feit dat het EEA van mening is dat het schriftelijke besluit over de betaling van een forfaitair bedrag volledig in overeenstemming is met de desbetreffende bepalingen van het Financieel Reglement; benadrukt dat het agentschap ervoor zal zorgen dat de forfaitaire bedragen naar behoren worden vastgesteld en gedocumenteerd voor alle gevallen waarin kosten worden gedeclareerd door een eenmanszaak/zzp’er in de ETC’s (Europese Thematische Centra) (430) ; 138. neemt er nota van dat het EEA financiële controles vooraf heeft uitbesteed aan een externe contractant en dat de Rekenkamer tekortkomingen heeft vastgesteld in de controleregelingen; merkt op dat het EEA in reactie hierop kennis neemt van de opmerking van de Rekenkamer en de procedures voor ex-antecontroles zal actualiseren om ervoor te zorgen dat dit risico wordt aangepakt; 139. verzoekt de agentschappen om de opmerkingen van de Rekenkamer onmiddellijk en systematisch uit te voeren en concrete corrigerende maatregelen te nemen om vastgestelde zwakke punten in internecontrolekaders aan te pakken; dringt aan op de vaststelling van striktere verantwoordingsmaatregelen om erop toe te zien dat alle aanhoudende tekortkomingen tot gerichte corrigerende maatregelen en gevolgen leiden voor herhaaldelijke niet-naleving; Cyberbeveiliging, ethiek en transparantie 140. vestigt de aandacht op het feit dat alle veiligheidsmaatregelen moeten worden genomen die nodig zijn om de online-integriteit van verwerkte informatie te beschermen; dringt aan op een grotere veerkracht van agentschappen ten aanzien van cyberaanvallen of pogingen tot infiltratie, in het bijzonder wanneer deze gepleegd worden door actoren in Rusland of een ander derde land; benadrukt dat gezamenlijke aanbestedingen van agentschappen op dit gebied kunnen leiden tot het terugdringen van financiële kosten en tot betere resultaten; 141. is verheugd over de samenwerking van het FRA met het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging (Enisa) om privacy en gegevensbescherming te waarborgen tijdens de ontwikkeling en uitvoering van cyberbeveiligingsinitiatieven, en met eu-LISA om te garanderen dat het ontwerp en het gebruik van IT-systemen in overeenstemming zijn met de normen op het gebied van de grondrechten; 142. merkt op dat de gedecentraliseerde agentschappen van de Europese Unie verschillende mechanismen hebben ingesteld om transparantie en lobbyactiviteiten op hun respectieve beleidsterreinen aan te pakken; onderstreept echter dat de agentschappen er volgens de Rekenkamer niet altijd in slagen om een bevredigend niveau van transparantie en een bevredigende prijs-kwaliteitsverhouding te bereiken bij aanbestedingen waarvoor ingewikkelde aanbestedingsregels en -procedures gelden (431) ; wijst met bezorgdheid op de resterende problemen inzake transparantie die op hun beurt gevolgen hebben voor de coherentie, doeltreffendheid en bovenal de verantwoordingsplicht; 143. wijst op de positieve vooruitgang bij de uitvoering van streefdoelen met betrekking tot de grondrechten, waaronder de lopende uitvoering van het actieplan voor de grondrechten en de onafhankelijke evaluatie van de naleving door het Agentschap van het kader voor de grondrechten, in overeenstemming met de verordening betreffende de Europese grens- en kustwacht; is ingenomen met de proactieve follow-up door Frontex van klachten in verband met de grondrechten, waarbij de meeste klachten worden afgewezen wegens niet-ontvankelijkheid; is ingenomen met de grotere inzet van Frontex voor transparantie en verantwoordingsplicht; 144. benadrukt dat, om volledige duidelijkheid en transparantie te waarborgen, en in overeenstemming met de opmerking van de Rekenkamer, elk agentschap dat eigen ontvangsten int, dezelfde informatie op een begrijpelijke manier moet bekendmaken in zijn definitieve jaarrekening, geconsolideerde jaarlijkse activiteitenverslag en enkelvoudig programmeringsdocument, aangezien deze verslagen verschillende doeleinden dienen; 145. merkt voorts op dat Frontex in 2023 heeft geweigerd een verslag van zijn grondrechtenfunctionaris over een Frontex-operatie in Albanië (zaak 652/2023/VB) toegankelijk te maken voor het publiek, wat heeft geleid tot een onderzoek van de Ombudsman; de Ombudsman was van mening dat Frontex bepaalde delen van het verslag toegankelijk had moeten maken en is tevreden dat Frontex het voorstel van de Ombudsman voor een oplossing aanvaardde; 146. betreurt het feit dat de gedecentraliseerde agentschappen voor externe contacten niet verplicht zijn gebruik te maken van het transparantieregister; merkt echter op dat de agentschappen overeenkomstig het Interinstitutioneel Akkoord van 20 mei 2021 (432) tussen het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie over een verplicht transparantieregister de mogelijkheid hebben om het transparantieregister te gebruiken op vrijwillige basis; 147. spoort alle agentschappen aan om gebruik te maken van deze vrijwillige mogelijkheid en het voorbeeld te volgen van eu-LISA en Frontex, de enige twee agentschappen die eisen dat externe contacten van derde partijen worden geregistreerd in het transparantieregister; 148. benadrukt dat het gebruik van het transparantieregister door de ondertekenaars van het Interinstitutioneel Akkoord wordt bevorderd en aangemoedigd; wijst op de indringende oproep aan alle gedecentraliseerde agentschappen om het register ten volle te gebruiken; 149. merkt op dat eu-LISA zich heeft gericht op cyberbeveiliging en de bestrijding van dreigingen op cybergebied, met name door de nodige voorbereidingen te treffen voor verplichtingen die voortvloeien uit de nieuwe regelgeving van de Unie inzake informatiebeveiliging en cyberbeveiliging; benadrukt dat eu-LISA een beveiligingstoezichtplatform, een plan voor cyberbeveiligingsincidenten, responsdraaiboeken en permanente wachtdienstregelingen beheert en onderhoudt om cyberdreigingen tijdig te kunnen vaststellen en hierop te kunnen reageren; is ingenomen met de rol van eu-LISA bij de ondersteuning van cyberbeveiligingsoefeningen tussen agentschappen in samenwerking met het netwerk van agentschappen op het gebied van justitie en binnenlandse zaken (JHAAN) (433) ; benadrukt dat het belangrijk is dat gedecentraliseerde agentschappen zich ten volle kunnen verdedigen tegen cyberaanvallen; moedigt nauwere samenwerking tussen eu-LISA en de andere agentschappen aan om te werken aan een veerkrachtiger, collectief optreden tegen cybercriminaliteit; benadrukt in dit verband dat het belangrijk is maatregelen inzake cyberbeveiliging in alle agentschappen te versterken, gezien de toenemende risico’s van cyberdreigingen en gegevenslekken; dringt erop aan onmiddellijk te investeren in beveiligde IT-infrastructuur en trainingen over cyberbeveiliging voor alle personeelsleden van de agentschappen; dringt er bij de agentschappen op aan om jaarlijks een risicobeoordelingsverslag inzake cyberbeveiliging in te dienen bij het Parlement en de Rekenkamer; 150. dringt er bij Frontex op aan onverwijld te zorgen voor de volledige uitvoering van alle aanbevelingen van Europese audit- en controleorganen, met name OLAF en de werkgroep voor toezicht op Frontex van het Europees Parlement, de Europese Ombudsman, de Rekenkamer en de Frontex-werkgroep grondrechten en juridische operationele aspecten van operaties; 151. stelt vast dat alle agentschappen over beleid inzake klokkenluiders beschikken; verzoekt alle agentschappen ervoor te zorgen dat ze over specifieke, veilige en doeltreffende kanalen beschikken voor het melden van misstanden, in overeenstemming met de relevante vereisten van Richtlijn (EU) 2019/1937 van het Europees Parlement en de Raad inzake klokkenluiders; 152. pleit voor de systematische integratie van AI-specifieke risicobeoordelingen in de interne controles van de agentschappen, met als doel om de naleving van de ethische richtsnoeren en cyberbeveiligingsnormen van de Unie wordt te waarborgen; roept ertoe op het mandaat van Enisa uit te breiden en hierin specifiek toezicht op risico’s in verband met het gebruik van artificiële intelligentie binnen EU-agentschappen op te nemen; Duurzaamheid, milieueffecten en sociale inclusie 153. merkt op dat in totaal 11 (434) van de 33 EU‑agentschappen (33 %) reeds het milieubeheer- en milieuauditsysteem van de EU (EMAS) hebben ingevoerd; neemt met voldoening kennis van de proactieve stappen die diverse agentschappen ondernemen om in de nabije toekomst EMAS-certificering te verkrijgen (435) ; merkt op dat sommige agentschappen (436) met een groter budget geen kennisgeving hebben gedaan van hun plannen om EMAS op korte termijn ten uitvoer te leggen; neemt kennis van het feit dat EASA momenteel een beoordeling uitvoert van instrumenten voor systematische en voortdurende verbeteringen inzake milieuprestaties, waaronder EMAS, en later dit jaar een update zal verstrekken aan de kwijtingsautoriteit; 154. wijst erop dat er in het (horizontale) kwijtingsverslag 2022 op werd gewezen dat 14 agentschappen nog steeds niet over een duurzaamheidsplan beschikten; merkt op dat de Rekenkamer hier in haar verslag over het begrotingsjaar 2023 geen geactualiseerde cijfers over heeft verstrekt; wijst er nogmaals op dat het belangrijk is dat alle agentschappen beschikken over duurzaamheidsplannen; dringt er bij de agentschappen op aan om bij de Commissie verslag uit te brengen over de energieprestaties van hun gebouwen; 155. moedigt de Rekenkamer aan de cijfers over de situatie in verband met duurzaamheidsplannen in de agentschappen regelmatig bij te werken; 156. merkt op dat de agentschappen in het begrotingsjaar 2023 blijk hebben gegeven van een toenemende inzet voor milieu- en duurzaamheidsdoelstellingen; merkt op dat het Europees Milieuagentschap (EEA) een centrale rol heeft gespeeld bij het monitoren van en rapporteren over de klimaatverandering en de milieuprestaties in de hele Unie; merkt op dat agentschappen zoals het Cinea en het EEA het voortouw hebben genomen bij de uitvoering van programma’s op het gebied van duurzaamheid, waardoor zij bijdragen aan initiatieven in de hele EU die gericht zijn op het verkleinen van de koolstofvoetafdruk en het bevorderen van hernieuwbare energie; 157. stelt met bezorgdheid vast dat sommige agentschappen, ondanks de algemene trend van vooruitgang, moeilijkheden ondervonden om duurzaamheid in hun bedrijfsstrategieën te integreren als gevolg van procedurele inefficiëntie en een ontoereikende toewijzing van middelen; benadrukt daarom dat er behoefte is aan een samenhangender en actiever kader om duurzaamheid op lange termijn bij de activiteiten van de agentschappen te waarborgen; Follow-up van de opmerkingen van de Rekenkamer van voorgaande jaren 158. stelt vast dat de “opmerkingen” in de specifieke jaarverslagen over de agentschappen in feite “niet-tijdgebonden aanbevelingen” van de Rekenkamer zijn; merkt op dat de Rekenkamer jaarlijks gevolg geeft aan deze opmerkingen door hun status als “openstaand” of “afgesloten” te beoordelen; 159. merkt op dat van de in totaal 116 opmerkingen van de Rekenkamer in verband met voorgaande jaren met betrekking tot de agentschappen die in deze resolutie behandeld worden, er in 2023 58 zijn afgesloten, terwijl er 53 nog open staan en vijf gedeeltelijk zijn afgesloten; merkt op dat het aantal openstaande opmerkingen verschilt tussen de agentschappen, waarbij sommige geen openstaande opmerkingen hebben, bijvoorbeeld Berec-Bureau, EBA, ECHA, EEA, EMSA, Enisa, EU-OSHA, Euspa en Eurofound, terwijl het grootste aantal openstaande opmerkingen betrekking heeft op eu-LISA, Frontex en ELA, met respectievelijk acht, zeven en vijf opmerkingen; verzoekt deze agentschappen proactieve maatregelen te nemen om deze openstaande kwesties op te lossen; 160. neemt kennis van het feit dat zes van de 53 openstaande opmerkingen betrekking hebben op een hoog niveau van overdrachten (ACER, ELA, EFCA, eu-LISA, FRA en Frontex); is met name bezorgd over het feit dat deze opmerking in het geval van Frontex openstaat sinds 2018; 161. merkt op dat ERA sinds 2018 een openstaande opmerking heeft over de inning van vergoedingen en heffingen voor certificeringstaken, die in 2019 van start is gegaan; merkt op dat volgens de verordening rekening moet worden gehouden met de specifieke behoeften van kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) en van ERA wordt verwacht dat het doeltreffende controles uitvoert om na te gaan of aanvragers als kmo’s kunnen worden aangemerkt; verzoekt het agentschap bij de kwijtingsautoriteit verslag uit te brengen over de huidige stand van zaken met betrekking tot deze kwestie en te motiveren waarom deze nog steeds open staat; 162. merkt op dat EASA in de loop van de jaren een gecumuleerd overschot van meer dan 50 miljoen EUR heeft opgebouwd, afkomstig van door de sector gefinancierde activiteiten, waarvoor de oprichtingsverordening van het agentschap geen bepaling bevat; verzoekt de Commissie een oplossing op wetgevingsniveau voor te stellen om deze kwestie aan te pakken; 163. merkt op dat ACER sinds 2019 uitzendkrachten gebruikt voor het uitvoeren van langetermijntaken om een tekort aan vaste personeelsleden op te vangen; verzoekt de Commissie te voorzien in extra posten voor statutair personeel; o o o 164. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de onder deze kwijtingsprocedure vallende agentschappen, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Gemeenschappelijke Onderneming “Schone luchtvaart” voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de gemeenschappelijke ondernemingen van de EU betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de gemeenschappelijke ondernemingen (1) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (2) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan de gemeenschappelijke onderneming te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05757/2025 – C10‑0025/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (3) , en met name artikel 71, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, en met name artikel 71 (4) , – gezien Verordening (EU) 2021/2085 van de Raad van 19 november 2021 voor de oprichting van Gemeenschappelijke Ondernemingen in het kader van Horizon Europa en tot intrekking van Verordeningen (EG) nr. 219/2007, (EU) nr. 557/2014, (EU) nr. 558/2014, (EU) nr. 559/2014, (EU) nr. 560/2014, (EU) nr. 561/2014 en (EU) nr. 642/2014 (5) , en met name artikel 26, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/887 van de Commissie van 13 maart 2019 tot vaststelling van de financiële modelregeling voor publiek-private partnerschapsorganen bedoeld in artikel 71 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (6) , – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie vervoer en toerisme, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0056/2025 ), 1. verleent de uitvoerend directeur van de Gemeenschappelijke Onderneming “Schone luchtvaart” kwijting voor de uitvoering van de begroting van de gemeenschappelijke onderneming voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van de Gemeenschappelijke Onderneming “Schone luchtvaart”, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 2. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van de Gemeenschappelijke Onderneming “Schone luchtvaart” voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2031(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Gemeenschappelijke Onderneming Schone luchtvaart voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de gemeenschappelijke ondernemingen van de EU betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de gemeenschappelijke ondernemingen (7) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (8) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan de gemeenschappelijke onderneming te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05757/2025 – C10‑0025/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (9) , en met name artikel 71, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, en met name artikel 71 (10) , – gezien Verordening (EU) 2021/2085 van de Raad van 19 november 2021 voor de oprichting van Gemeenschappelijke Ondernemingen in het kader van Horizon Europa en tot intrekking van Verordeningen (EG) nr. 219/2007, (EU) nr. 557/2014, (EU) nr. 558/2014, (EU) nr. 559/2014, (EU) nr. 560/2014, (EU) nr. 561/2014 en (EU) nr. 642/2014 (11) , en met name artikel 26, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/887 van de Commissie van 13 maart 2019 tot vaststelling van de financiële modelregeling voor publiek-private partnerschapsorganen bedoeld in artikel 71 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (12) , – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie vervoer en toerisme, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0056/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van de Gemeenschappelijke Onderneming “Schone luchtvaart” voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van de Gemeenschappelijke Onderneming “Schone luchtvaart”, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor publicatie ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 3. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Gemeenschappelijke Onderneming “Een circulair biogebaseerd Europa” voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2031(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Gemeenschappelijke Onderneming “Een circulair biogebaseerd Europa” voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de gemeenschappelijke ondernemingen van de EU betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de gemeenschappelijke ondernemingen (13) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (14) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan de gemeenschappelijke onderneming te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05757/2025 – C10‑0025/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (15) , en met name artikel 71, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, en met name artikel 71 (16) , – gezien Verordening (EU) 2021/2085 van de Raad van 19 november 2021 voor de oprichting van Gemeenschappelijke Ondernemingen in het kader van Horizon Europa en tot intrekking van Verordeningen (EG) nr. 219/2007, (EU) nr. 557/2014, (EU) nr. 558/2014, (EU) nr. 559/2014, (EU) nr. 560/2014, (EU) nr. 561/2014 en (EU) nr. 642/2014 (17) , en met name artikel 26, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/887 van de Commissie van 13 maart 2019 tot vaststelling van de financiële modelregeling voor publiek-private partnerschapsorganen bedoeld in artikel 71 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (18) , – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie vervoer en toerisme, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0056/2025 ), 1. verleent de uitvoerend directeur van de Gemeenschappelijke Onderneming “Een circulair biogebaseerd Europa” kwijting voor de uitvoering van de begroting van de gemeenschappelijke onderneming voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van de Gemeenschappelijke Onderneming “Een circulair biogebaseerd Europa”, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 4. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van de Gemeenschappelijke Onderneming “Een circulair biogebaseerd Europa” voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2031(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Gemeenschappelijke Onderneming “Een circulair biogebaseerd Europa” voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de gemeenschappelijke ondernemingen van de EU betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de gemeenschappelijke ondernemingen (19) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (20) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan de gemeenschappelijke onderneming te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05757/2025 – C10‑0025/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (21) , en met name artikel 71, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, en met name artikel 71 (22) , – gezien Verordening (EU) 2021/2085 van de Raad van 19 november 2021 voor de oprichting van Gemeenschappelijke Ondernemingen in het kader van Horizon Europa en tot intrekking van Verordeningen (EG) nr. 219/2007, (EU) nr. 557/2014, (EU) nr. 558/2014, (EU) nr. 559/2014, (EU) nr. 560/2014, (EU) nr. 561/2014 en (EU) nr. 642/2014 (23) , en met name artikel 26, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/887 van de Commissie van 13 maart 2019 tot vaststelling van de financiële modelregeling voor publiek-private partnerschapsorganen bedoeld in artikel 71 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (24) , – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie vervoer en toerisme, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0056/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van de Gemeenschappelijke Onderneming “Een circulair biogebaseerd Europa” voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van de Gemeenschappelijke Onderneming “Een circulair biogebaseerd Europa”, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie). 5. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Gemeenschappelijke Onderneming “Schone waterstof” voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2031(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Gemeenschappelijke Onderneming “Schone waterstof” voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de gemeenschappelijke ondernemingen van de EU betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de gemeenschappelijke ondernemingen (25) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (26) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan de gemeenschappelijke onderneming te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05757/2025 – C10‑0025/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (27) , en met name artikel 71, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, en met name artikel 71 (28) , – gezien Verordening (EU) 2021/2085 van de Raad van 19 november 2021 voor de oprichting van Gemeenschappelijke Ondernemingen in het kader van Horizon Europa en tot intrekking van Verordeningen (EG) nr. 219/2007, (EU) nr. 557/2014, (EU) nr. 558/2014, (EU) nr. 559/2014, (EU) nr. 560/2014, (EU) nr. 561/2014 en (EU) nr. 642/2014 (29) , en met name artikel 26, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/887 van de Commissie van 13 maart 2019 tot vaststelling van de financiële modelregeling voor publiek-private partnerschapsorganen bedoeld in artikel 71 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (30) , – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie vervoer en toerisme, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0056/2025 ), 1. verleent de uitvoerend directeur van de Gemeenschappelijke Onderneming “Schone waterstof” kwijting voor de uitvoering van de begroting van de gemeenschappelijke onderneming voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van de Gemeenschappelijke Onderneming “Schone waterstof”, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 6. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van de Gemeenschappelijke Onderneming “Schone waterstof” voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2031(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Gemeenschappelijke Onderneming “Schone waterstof” voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de gemeenschappelijke ondernemingen van de EU betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de gemeenschappelijke ondernemingen (31) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (32) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan de gemeenschappelijke onderneming te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05757/2025 – C10‑0025/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (33) , en met name artikel 71, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, en met name artikel 71 (34) , – gezien Verordening (EU) 2021/2085 van de Raad van 19 november 2021 voor de oprichting van Gemeenschappelijke Ondernemingen in het kader van Horizon Europa en tot intrekking van Verordeningen (EG) nr. 219/2007, (EU) nr. 557/2014, (EU) nr. 558/2014, (EU) nr. 559/2014, (EU) nr. 560/2014, (EU) nr. 561/2014 en (EU) nr. 642/2014 (35) , en met name artikel 26, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/887 van de Commissie van 13 maart 2019 tot vaststelling van de financiële modelregeling voor publiek-private partnerschapsorganen bedoeld in artikel 71 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (36) , – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie vervoer en toerisme, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0056/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van de Gemeenschappelijke Onderneming “Schone waterstof” voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van de Gemeenschappelijke Onderneming “Schone waterstof”, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 7. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Gemeenschappelijke Onderneming “Europese spoorwegen” voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2031(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Gemeenschappelijke Onderneming “Europese spoorwegen” voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de gemeenschappelijke ondernemingen van de EU betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de gemeenschappelijke ondernemingen (37) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (38) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan de gemeenschappelijke onderneming te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05757/2025 – C10‑0025/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (39) , en met name artikel 71, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, en met name artikel 71 (40) , – gezien Verordening (EU) 2021/2085 van de Raad van 19 november 2021 voor de oprichting van Gemeenschappelijke Ondernemingen in het kader van Horizon Europa en tot intrekking van Verordeningen (EG) nr. 219/2007, (EU) nr. 557/2014, (EU) nr. 558/2014, (EU) nr. 559/2014, (EU) nr. 560/2014, (EU) nr. 561/2014 en (EU) nr. 642/2014 (41) , en met name artikel 26, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/887 van de Commissie van 13 maart 2019 tot vaststelling van de financiële modelregeling voor publiek-private partnerschapsorganen bedoeld in artikel 71 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (42) , – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie vervoer en toerisme, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0056/2025 ), 1. verleent de uitvoerend directeur van de Gemeenschappelijke Onderneming “Europese spoorwegen” kwijting voor de uitvoering van de begroting van de gemeenschappelijke onderneming voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van de Gemeenschappelijke Onderneming “Europese spoorwegen”, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 8. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van de Gemeenschappelijke Onderneming “Europese spoorwegen” voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2031(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Gemeenschappelijke Onderneming “Europese spoorwegen” voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de gemeenschappelijke ondernemingen van de EU betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de gemeenschappelijke ondernemingen (43) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (44) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan de gemeenschappelijke onderneming te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05757/2025 – C10‑0025/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (45) , en met name artikel 71, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (herschikking), en met name artikel 71 (46) , – gezien Verordening (EU) 2021/2085 van de Raad van 19 november 2021 voor de oprichting van Gemeenschappelijke Ondernemingen in het kader van Horizon Europa en tot intrekking van Verordeningen (EG) nr. 219/2007, (EU) nr. 557/2014, (EU) nr. 558/2014, (EU) nr. 559/2014, (EU) nr. 560/2014, (EU) nr. 561/2014 en (EU) nr. 642/2014 (47) , en met name artikel 26, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/887 van de Commissie van 13 maart 2019 tot vaststelling van de financiële modelregeling voor publiek-private partnerschapsorganen bedoeld in artikel 71 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (48) , – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie vervoer en toerisme, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0056/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van de Gemeenschappelijke Onderneming “Europese spoorwegen” voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van de Gemeenschappelijke Onderneming “Europese spoorwegen”, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 9. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Gemeenschappelijke Onderneming Europese high-performance computing voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2031(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Gemeenschappelijke Onderneming Europese high-performance computing voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de gemeenschappelijke ondernemingen van de EU betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de gemeenschappelijke ondernemingen (49) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (50) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan de gemeenschappelijke onderneming te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05757/2025 – C10‑0025/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (51) , en met name artikel 71, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (herschikking), en met name artikel 71 (52) , – gezien Verordening (EU) 2021/1173 van de Raad van 13 juli 2021 tot oprichting van de Gemeenschappelijke Onderneming Europese high-performance computing en tot intrekking van Verordening (EU) 2018/1488 (53) , en met name artikel 19, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/887 van de Commissie van 13 maart 2019 tot vaststelling van de financiële modelregeling voor publiek-private partnerschapsorganen bedoeld in artikel 71 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (54) , – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie vervoer en toerisme, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0056/2025 ), 1. verleent de uitvoerend directeur van de Gemeenschappelijke Onderneming Europese high-performance computing kwijting voor de uitvoering van de begroting van de gemeenschappelijke onderneming voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van de Gemeenschappelijke Onderneming Europese high-performance computing, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor publicatie ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 10. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van de Gemeenschappelijke Onderneming Europese high-performance computing voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2031(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Gemeenschappelijke Onderneming Europese high-performance computing voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de gemeenschappelijke ondernemingen van de EU betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de gemeenschappelijke ondernemingen (55) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (56) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan de gemeenschappelijke onderneming te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05757/2025 – C10‑0025/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (57) , en met name artikel 71, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (herschikking), en met name artikel 71 (58) , – gezien Verordening (EU) 2021/1173 van de Raad van 13 juli 2021 tot oprichting van de Gemeenschappelijke Onderneming Europese high-performance computing en tot intrekking van Verordening (EU) 2018/1488 (59) , en met name artikel 19, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/887 van de Commissie van 13 maart 2019 tot vaststelling van de financiële modelregeling voor publiek-private partnerschapsorganen bedoeld in artikel 71 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (60) , – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie vervoer en toerisme, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0056/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van de Gemeenschappelijke Onderneming Europese high-performance computing voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van de Gemeenschappelijke Onderneming Europese high-performance computing, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor publicatie ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 11. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Gemeenschappelijke Onderneming voor ITER en de ontwikkeling van fusie-energie voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2031(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Gemeenschappelijke Onderneming voor ITER en de ontwikkeling van fusie-energie voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de gemeenschappelijke ondernemingen van de EU betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de gemeenschappelijke ondernemingen (61) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (62) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan de gemeenschappelijke onderneming te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05757/2025 – C10‑0025/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 106 bis van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (63) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, en met name artikel 70 (64) , – gezien Beschikking 2007/198/Euratom van de Raad van 27 maart 2007 tot oprichting van de Europese gemeenschappelijke onderneming voor ITER en de ontwikkeling van fusie-energie van gunsten daaraan (65) , en met name artikel 5, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (66) , – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie vervoer en toerisme, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0056/2025 ), 1. verleent de directeur van de Europese Gemeenschappelijke Onderneming voor ITER en de ontwikkeling van fusie-energie kwijting voor de uitvoering van de begroting van de gemeenschappelijke onderneming voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de directeur van de Europese gemeenschappelijke onderneming voor ITER en de ontwikkeling van fusie-energie, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 12. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van de Gemeenschappelijke Onderneming voor ITER en de ontwikkeling van fusie-energie voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2031(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Gemeenschappelijke Onderneming voor ITER en de ontwikkeling van fusie-energie voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de gemeenschappelijke ondernemingen van de EU betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de gemeenschappelijke ondernemingen (67) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (68) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 febrruari 2025 betreffende de aan de gemeenschappelijke onderneming te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05757/2025 – C10‑0025/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien artikel 106 bis van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (69) , en met name artikel 70, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, en met name artikel 71 (70) , – gezien Beschikking 2007/198/Euratom van de Raad van 27 maart 2007 tot oprichting van de Europese gemeenschappelijke onderneming voor ITER en de ontwikkeling van fusie-energie van gunsten daaraan (71) , en met name artikel 5, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie van 18 december 2018 houdende de financiële kaderregeling van de bij het VWEU en het Euratom-Verdrag opgerichte organen, bedoeld in artikel 70 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (72) , – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie vervoer en toerisme, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0056/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van de Europese Gemeenschappelijke Onderneming voor ITER en de ontwikkeling van fusie-energie voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de directeur van de Europese gemeenschappelijke onderneming voor ITER en de ontwikkeling van fusie-energie, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 13. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Gemeenschappelijke Onderneming “Mondiale gezondheid EDCTP3” voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2031(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Gemeenschappelijke Onderneming “Mondiale gezondheid EDCTP3” voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de gemeenschappelijke ondernemingen van de EU betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de gemeenschappelijke ondernemingen (73) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (74) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan de gemeenschappelijke onderneming te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05757/2025 – C10‑0025/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (75) , en met name artikel 71, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, en met name artikel 71 (76) , – gezien Verordening (EU) 2021/2085 van de Raad van 19 november 2021 voor de oprichting van Gemeenschappelijke Ondernemingen in het kader van Horizon Europa en tot intrekking van Verordeningen (EG) nr. 219/2007, (EU) nr. 557/2014, (EU) nr. 558/2014, (EU) nr. 559/2014, (EU) nr. 560/2014, (EU) nr. 561/2014 en (EU) nr. 642/2014 (77) , en met name artikel 26, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/887 van de Commissie van 13 maart 2019 tot vaststelling van de financiële modelregeling voor publiek-private partnerschapsorganen bedoeld in artikel 71 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (78) , – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie vervoer en toerisme, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0056/2025 ), 1. verleent de uitvoerend directeur van de Gemeenschappelijke Onderneming “Mondiale gezondheid EDCTP3” kwijting voor de uitvoering van de begroting van de gemeenschappelijke onderneming voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van de Gemeenschappelijke Onderneming “Mondiale gezondheid EDCTP3”, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 14. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van de Gemeenschappelijke Onderneming “Mondiale gezondheid EDCTP3” voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2031(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Gemeenschappelijke Onderneming “Mondiale gezondheid EDCTP3” voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de gemeenschappelijke ondernemingen van de EU betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de gemeenschappelijke ondernemingen (79) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (80) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan de gemeenschappelijke onderneming te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05757/2025 – C10‑0025/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (81) , en met name artikel 71, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, en met name artikel 71 (82) , – gezien Verordening (EU) 2021/2085 van de Raad van 19 november 2021 voor de oprichting van Gemeenschappelijke Ondernemingen in het kader van Horizon Europa en tot intrekking van Verordeningen (EG) nr. 219/2007, (EU) nr. 557/2014, (EU) nr. 558/2014, (EU) nr. 559/2014, (EU) nr. 560/2014, (EU) nr. 561/2014 en (EU) nr. 642/2014 (83) , en met name artikel 26, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/887 van de Commissie van 13 maart 2019 tot vaststelling van de financiële modelregeling voor publiek-private partnerschapsorganen bedoeld in artikel 71 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (84) , – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie vervoer en toerisme, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0056/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van de Gemeenschappelijke Onderneming “Mondiale gezondheid EDCTP3” voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van de Gemeenschappelijke Onderneming “Mondiale gezondheid EDCTP3”, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 15. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Gemeenschappelijke Onderneming “Initiatief voor innovatieve gezondheidszorg” voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2031(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Gemeenschappelijke Onderneming “Initiatief voor innovatieve gezondheidszorg” voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de gemeenschappelijke ondernemingen van de EU betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de gemeenschappelijke ondernemingen (85) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (86) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan de gemeenschappelijke onderneming te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05757/2025 – C10‑0025/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (87) , en met name artikel 71, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, en met name artikel 71 (88) , – gezien Verordening (EU) 2021/2085 van de Raad van 19 november 2021 voor de oprichting van Gemeenschappelijke Ondernemingen in het kader van Horizon Europa en tot intrekking van Verordeningen (EG) nr. 219/2007, (EU) nr. 557/2014, (EU) nr. 558/2014, (EU) nr. 559/2014, (EU) nr. 560/2014, (EU) nr. 561/2014 en (EU) nr. 642/2014 (89) , en met name artikel 26, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/887 van de Commissie van 13 maart 2019 tot vaststelling van de financiële modelregeling voor publiek-private partnerschapsorganen bedoeld in artikel 71 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (90) , – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie vervoer en toerisme, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0056/2025 ), 1. verleent de uitvoerend directeur van de Gemeenschappelijke Onderneming “Initiatief voor innovatieve gezondheidszorg” kwijting voor de uitvoering van de begroting van de gemeenschappelijke onderneming voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van de Gemeenschappelijke Onderneming “Initiatief voor innovatieve gezondheidszorg”, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 16. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van de Gemeenschappelijke Onderneming “Initiatief voor innovatieve gezondheidszorg” voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2031(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Gemeenschappelijke Onderneming “Initiatief voor innovatieve gezondheidszorg” voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de gemeenschappelijke ondernemingen van de EU betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de gemeenschappelijke ondernemingen (91) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (92) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan de gemeenschappelijke onderneming te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05757/2025 – C10‑0025/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (93) , en met name artikel 71, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, en met name artikel 71 (94) , – gezien Verordening (EU) 2021/2085 van de Raad van 19 november 2021 voor de oprichting van Gemeenschappelijke Ondernemingen in het kader van Horizon Europa en tot intrekking van Verordeningen (EG) nr. 219/2007, (EU) nr. 557/2014, (EU) nr. 558/2014, (EU) nr. 559/2014, (EU) nr. 560/2014, (EU) nr. 561/2014 en (EU) nr. 642/2014 (95) , en met name artikel 26, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/887 van de Commissie van 13 maart 2019 tot vaststelling van de financiële modelregeling voor publiek-private partnerschapsorganen bedoeld in artikel 71 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (96) , – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie vervoer en toerisme, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0056/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van de Gemeenschappelijke Onderneming “Initiatief voor innovatieve gezondheidszorg” voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van de Gemeenschappelijke Onderneming “Initiatief voor innovatieve gezondheidszorg”, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 17. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Gemeenschappelijke Onderneming “Chips” (vóór 21.9.2023: Gemeenschappelijke Onderneming “Digitale sleuteltechnologieën”) voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2031(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Gemeenschappelijke Onderneming “Chips” voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de gemeenschappelijke ondernemingen van de EU betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de gemeenschappelijke ondernemingen (97) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (98) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan de gemeenschappelijke onderneming te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05757/2025 – C10‑0025/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (99) , en met name artikel 71, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, en met name artikel 71 (100) , – gezien Verordening (EU) 2021/2085 van de Raad van 19 november 2021 voor de oprichting van Gemeenschappelijke Ondernemingen in het kader van Horizon Europa en tot intrekking van Verordeningen (EG) nr. 219/2007, (EU) nr. 557/2014, (EU) nr. 558/2014, (EU) nr. 559/2014, (EU) nr. 560/2014, (EU) nr. 561/2014 en (EU) nr. 642/2014 (101) , en met name artikel 26, – gezien Verordening (EU) 2023/1782 van de Raad van 25 juli 2023 tot wijziging van Verordening (EU) 2021/2085 voor de oprichting van Gemeenschappelijke Ondernemingen in het kader van Horizon Europa wat de Gemeenschappelijke Onderneming “Chips” betreft, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/887 van de Commissie van 13 maart 2019 tot vaststelling van de financiële modelregeling voor publiek-private partnerschapsorganen bedoeld in artikel 71 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (102) , – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie vervoer en toerisme, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0056/2025 ), 1. verleent de uitvoerend directeur van de Gemeenschappelijke Onderneming “Chips” kwijting voor de uitvoering van de begroting van de gemeenschappelijke onderneming voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van de Gemeenschappelijke Onderneming “Chips”, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 18. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van de Gemeenschappelijke Onderneming “Chips” (vóór 21.9.2023: Gemeenschappelijke Onderneming “Digitale sleuteltechnologieën”) voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2031(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Gemeenschappelijke Onderneming “Chips” voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de gemeenschappelijke ondernemingen van de EU betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de gemeenschappelijke ondernemingen (103) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (104) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan de gemeenschappelijke onderneming te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05757/2025 – C10‑0025/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (105) , en met name artikel 71, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, en met name artikel 71 (106) , – gezien Verordening (EU) 2021/2085 van de Raad van 19 november 2021 voor de oprichting van Gemeenschappelijke Ondernemingen in het kader van Horizon Europa en tot intrekking van Verordeningen (EG) nr. 219/2007, (EU) nr. 557/2014, (EU) nr. 558/2014, (EU) nr. 559/2014, (EU) nr. 560/2014, (EU) nr. 561/2014 en (EU) nr. 642/2014 (107) , en met name artikel 26, – gezien Verordening (EU) 2023/1782 van de Raad van 25 juli 2023 tot wijziging van Verordening (EU) 2021/2085 voor de oprichting van Gemeenschappelijke Ondernemingen in het kader van Horizon Europa wat de Gemeenschappelijke Onderneming “Chips” betreft, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/887 van de Commissie van 13 maart 2019 tot vaststelling van de financiële modelregeling voor publiek-private partnerschapsorganen bedoeld in artikel 71 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (108) , – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie vervoer en toerisme, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0056/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van de Gemeenschappelijke Onderneming “Chips” voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van de Gemeenschappelijke Onderneming “Chips”, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 19. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Gemeenschappelijke Onderneming “Derde ATM-onderzoek in het kader van het gemeenschappelijk Europees luchtruim” voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2031(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Gemeenschappelijke Onderneming “Derde ATM-onderzoek in het kader van het gemeenschappelijk Europees luchtruim” voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de gemeenschappelijke ondernemingen van de EU betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de gemeenschappelijke ondernemingen (109) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (110) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan de gemeenschappelijke onderneming te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05757/2025 – C10‑0025/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (111) , en met name artikel 71, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, en met name artikel 71 (112) , – gezien Verordening (EU) 2021/2085 van de Raad van 19 november 2021 voor de oprichting van Gemeenschappelijke Ondernemingen in het kader van Horizon Europa en tot intrekking van Verordeningen (EG) nr. 219/2007, (EU) nr. 557/2014, (EU) nr. 558/2014, (EU) nr. 559/2014, (EU) nr. 560/2014, (EU) nr. 561/2014 en (EU) nr. 642/2014 (113) , en met name artikel 26, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/887 van de Commissie van 13 maart 2019 tot vaststelling van de financiële modelregeling voor publiek-private partnerschapsorganen bedoeld in artikel 71 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (114) , – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie vervoer en toerisme, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0056/2025 ), 1. verleent de uitvoerend directeur van de Gemeenschappelijke Onderneming “Derde ATM-onderzoek in het kader van het gemeenschappelijk Europees luchtruim” kwijting voor de uitvoering van de begroting van de gemeenschappelijke onderneming voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van de Gemeenschappelijke Onderneming “Derde ATM-onderzoek in het kader van het gemeenschappelijk Europees luchtruim”, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor publicatie ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 20. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van de Gemeenschappelijke Onderneming “Derde ATM-onderzoek in het kader van het gemeenschappelijk Europees luchtruim” voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2031(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Gemeenschappelijke Onderneming “Derde ATM-onderzoek in het kader van het gemeenschappelijk Europees luchtruim” voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de gemeenschappelijke ondernemingen van de EU betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de gemeenschappelijke ondernemingen (115) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (116) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan de gemeenschappelijke onderneming te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05757/2025 – C10‑0025/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (117) , en met name artikel 71, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, en met name artikel 71 (118) , – gezien Verordening (EU) 2021/2085 van de Raad van 19 november 2021 voor de oprichting van Gemeenschappelijke Ondernemingen in het kader van Horizon Europa en tot intrekking van Verordeningen (EG) nr. 219/2007, (EU) nr. 557/2014, (EU) nr. 558/2014, (EU) nr. 559/2014, (EU) nr. 560/2014, (EU) nr. 561/2014 en (EU) nr. 642/2014 (119) , en met name artikel 26, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/887 van de Commissie van 13 maart 2019 tot vaststelling van de financiële modelregeling voor publiek-private partnerschapsorganen bedoeld in artikel 71 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (120) , – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie vervoer en toerisme, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0056/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van de Gemeenschappelijke Onderneming “Derde ATM-onderzoek in het kader van het gemeenschappelijk Europees luchtruim” voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van de Gemeenschappelijke Onderneming “Derde ATM-onderzoek in het kader van het gemeenschappelijk Europees luchtruim”, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor publicatie ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 21. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Gemeenschappelijke Onderneming Europese high-performance computing voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2031(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Gemeenschappelijke Onderneming “Slimme netwerken en diensten” voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de gemeenschappelijke ondernemingen van de EU betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de gemeenschappelijke ondernemingen (121) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (122) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan de gemeenschappelijke onderneming te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05757/2025 – C10‑0025/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (123) , en met name artikel 71, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, en met name artikel 71 (124) , – gezien Verordening (EU) 2021/2085 van de Raad van 19 november 2021 voor de oprichting van Gemeenschappelijke Ondernemingen in het kader van Horizon Europa en tot intrekking van Verordeningen (EG) nr. 219/2007, (EU) nr. 557/2014, (EU) nr. 558/2014, (EU) nr. 559/2014, (EU) nr. 560/2014, (EU) nr. 561/2014 en (EU) nr. 642/2014 (125) , en met name artikel 26, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/887 van de Commissie van 13 maart 2019 tot vaststelling van de financiële modelregeling voor publiek-private partnerschapsorganen bedoeld in artikel 71 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (126) , – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie vervoer en toerisme, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0056/2025 ), 1. verleent de uitvoerend directeur van de Gemeenschappelijke Onderneming “Slimme netwerken en diensten” kwijting voor de uitvoering van de begroting van de gemeenschappelijke onderneming voor het begrotingsjaar 2023; 2. formuleert zijn opmerkingen in bijgaande resolutie; 3. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit en de resolutie die daarvan een integrerend deel uitmaakt, te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van de Gemeenschappelijke Onderneming “Slimme netwerken en diensten”, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 22. Besluit van het Europees Parlement van 7 mei 2025 over de afsluiting van de rekeningen van de Gemeenschappelijke Onderneming “Slimme netwerken en diensten” voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2031(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien de definitieve jaarrekening van de Gemeenschappelijke Onderneming “Slimme netwerken en diensten” voor het begrotingsjaar 2023, – gezien het jaarverslag van de Rekenkamer over de gemeenschappelijke ondernemingen van de EU betreffende het begrotingsjaar 2023, vergezeld van de antwoorden van de gemeenschappelijke ondernemingen (127) , – gezien de verklaring van de Rekenkamer (128) voor het begrotingsjaar 2023 waarin de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd, overeenkomstig artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de aanbeveling van de Raad van 17 februari 2025 betreffende de aan de gemeenschappelijke onderneming te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting voor het begrotingsjaar 2023 (05757/2025 – C10‑0025/2025), – gezien artikel 319 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (129) , en met name artikel 71, – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, en met name artikel 71 (130) , – gezien Verordening (EU) 2021/2085 van de Raad van 19 november 2021 voor de oprichting van Gemeenschappelijke Ondernemingen in het kader van Horizon Europa en tot intrekking van Verordeningen (EG) nr. 219/2007, (EU) nr. 557/2014, (EU) nr. 558/2014, (EU) nr. 559/2014, (EU) nr. 560/2014, (EU) nr. 561/2014 en (EU) nr. 642/2014 (131) , en met name artikel 26, – gezien Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/887 van de Commissie van 13 maart 2019 tot vaststelling van de financiële modelregeling voor publiek-private partnerschapsorganen bedoeld in artikel 71 van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (132) , – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie vervoer en toerisme, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0056/2025 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de afsluiting van de rekeningen van de Gemeenschappelijke Onderneming “Slimme netwerken en diensten” voor het begrotingsjaar 2023; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen aan de uitvoerend directeur van de Gemeenschappelijke Onderneming “Slimme netwerken en diensten”, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer, en te zorgen voor bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (L‑serie). 23. Resolutie van het Europees Parlement van 7 mei 2025 met de opmerkingen die een integrerend deel uitmaken van de besluiten over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de gemeenschappelijke ondernemingen van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2023 ( 2024/2031(DEC) ) Het Europees Parlement, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Gemeenschappelijke Onderneming “Schone luchtvaart” voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Gemeenschappelijke Onderneming “Een circulair biogebaseerd Europa” voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Gemeenschappelijke Onderneming “Schone waterstof” voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Gemeenschappelijke Onderneming “Europese spoorwegen” voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Gemeenschappelijke Onderneming Europese high-performance computing voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Gemeenschappelijke Onderneming voor ITER en de ontwikkeling van fusie-energie voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Gemeenschappelijke Onderneming “Mondiale gezondheid EDCTP3” voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Gemeenschappelijke Onderneming “Initiatief voor innovatieve gezondheidszorg” voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Gemeenschappelijke Onderneming “Chips” voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Gemeenschappelijke Onderneming “Derde ATM-onderzoek in het kader van het gemeenschappelijk Europees luchtruim” voor het begrotingsjaar 2023, – gezien zijn besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de Gemeenschappelijke Onderneming “Slimme netwerken en diensten” voor het begrotingsjaar 2023, – gezien artikel 102 van en bijlage V bij zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie vervoer en toerisme, – gezien het verslag van de Commissie begrotingscontrole ( A10‑0056/2025 ), A. overwegende dat de Gemeenschappelijke Onderneming “Derde ATM-onderzoek in het kader van het gemeenschappelijk Europees luchtruim”, de Gemeenschappelijke Onderneming “Schone luchtvaart”, de Gemeenschappelijke Onderneming “Initiatief voor innovatieve gezondheidszorg”, de Gemeenschappelijke Onderneming “Schone waterstof”, de Gemeenschappelijke Onderneming “Een circulair biogebaseerd Europa”, de Gemeenschappelijke Onderneming “Europese spoorwegen”, de Gemeenschappelijke Onderneming “Slimme netwerken en diensten” en de Gemeenschappelijke Onderneming “Mondiale gezondheid EDCTP3” zijn opgericht bij Verordening (EU) 2021/2085 van de Raad van 19 november 2021 voor de oprichting van Gemeenschappelijke Ondernemingen in het kader van Horizon Europa en tot intrekking van Verordeningen (EG) nr. 219/2007, (EU) nr. 557/2014, (EU) nr. 558/2014, (EU) nr. 559/2014, (EU) nr. 560/2014, (EU) nr. 561/2014 en (EU) nr. 642/2014 (133) , die de enkele basishandeling (Single Basic Act, SBA) wordt genoemd; B. overwegende dat de Gemeenschappelijke Onderneming “Digitale sleuteltechnologieën” is opgericht bij Verordening (EU) 2021/2085 van de Raad van 19 november 2021 voor de oprichting van Gemeenschappelijke Ondernemingen in het kader van Horizon Europa en tot intrekking van Verordeningen (EG) nr. 219/2007, (EU) nr. 557/2014, (EU) nr. 558/2014, (EU) nr. 559/2014, (EU) nr. 560/2014, (EU) nr. 561/2014 en (EU) nr. 642/2014; overwegende dat de Gemeenschappelijke Onderneming Digitale sleuteltechnologieën in juli 2023 is omgevormd tot de Gemeenschappelijke Onderneming “Chips” overeenkomstig Verordening (EU) 2023/1782 van de Raad van 25 juli 2023 tot wijziging van Verordening (EU) 2021/2085 voor de oprichting van Gemeenschappelijke Ondernemingen in het kader van Horizon Europa wat de Gemeenschappelijke Onderneming “Chips” betreft (134) ; C. overwegende dat de Europese gemeenschappelijke onderneming voor ITER en de ontwikkeling van fusie-energie in april 2007 is opgericht bij Beschikking 2007/198/Euratom van de Raad van 27 maart 2007 tot oprichting van de Europese gemeenschappelijke onderneming voor ITER en de ontwikkeling van fusie-energie van gunsten daaraan (2007/198/Euratom) (135) ; D. overwegende dat de Gemeenschappelijke Onderneming Europese high-performance computing is opgericht bij Verordening (EU) 2021/1173 van de Raad van 13 juli 2021 tot oprichting van de Gemeenschappelijke Onderneming Europese high-performance computing en tot intrekking van Verordening (EU) 2018/1488 (136) ; E. overwegende dat de Gemeenschappelijke Onderneming “Derde ATM-onderzoek in het kader van het gemeenschappelijk Europees luchtruim” een publiek-privaat partnerschap is voor de ontwikkeling van gemoderniseerde luchtverkeersbeveiliging (ATM) in Europa en voor de versnelling van de totstandbrenging van het digitale Europese luchtruim door middel van onderzoek en innovatie; F. overwegende dat de Gemeenschappelijke Onderneming “Schone luchtvaart” een publiek-privaat partnerschap is dat gericht is op onderzoek en innovatie op het gebied van het transformeren van de luchtvaart in de richting van een duurzame en klimaatneutrale toekomst; G. overwegende dat de Gemeenschappelijke Onderneming “Initiatief voor innovatieve gezondheidszorg” een publiek-privaat partnerschap is dat zich richt op interdisciplinair, duurzaam en patiëntgericht gezondheidsonderzoek en -innovatie; H. overwegende dat de Gemeenschappelijke Onderneming “Schone waterstof” een publiek-privaat partnerschap is op het gebied van onderzoek naar en innovatie van waterstof- en brandstofceltechnologie; I. overwegende dat de Gemeenschappelijke Onderneming “Chips” een publiek-privaat partnerschap is dat gericht is op onderzoek en innovatie op het gebied van digitale sleuteltechnologieën die van essentieel belang zijn voor de concurrentiepositie van Europa in de digitale economie, met name in de sector elektronische componenten en systemen; J. overwegende dat de Gemeenschappelijke Onderneming “Een circulair biogebaseerd Europa” een publiek-privaat partnerschap is dat gericht is op onderzoek en innovatie voor een duurzame en concurrerende circulaire biogebaseerde industrie; K. overwegende dat de Gemeenschappelijke Onderneming “Europese spoorwegen” een publiek-privaat partnerschap voor onderzoek en innovatie in de spoorwegsector is; L. overwegende dat de Gemeenschappelijke Onderneming Europese high-performance computing een publiek-privaat partnerschap is dat de bundeling van middelen mogelijk maakt voor de ontwikkeling en invoering van high-performance computing in Europa; M. overwegende dat de Gemeenschappelijke Onderneming “Slimme netwerken en diensten” een publiek-privaat partnerschap is dat gericht is op het versterken van het technologische leiderschap van Europa en de strategische afstemming ervan op de telecommunicatie-industrie en het bevorderen van de invoering van digitale oplossingen; N. overwegende dat de Gemeenschappelijke Onderneming “Mondiale gezondheid EDCTP3” een publiek-privaat partnerschap is dat gericht is op het verminderen van de sociaal-economische last van infectieziekten in Afrika bezuiden de Sahara dankzij nieuwe en verbeterde technologische toepassingen op gezondheidsgebied en op het verbeteren van de paraatheid voor en respons op infectieziekten voor mondiale doeleinden; O. overwegende dat het doel van de Europese gemeenschappelijke onderneming voor ITER en de ontwikkeling van fusie-energie bestaat in het leveren van de bijdrage van de Unie aan het internationale fusie-energieproject ITER, het uitvoeren van de Overeenkomst inzake de bredere aanpak tussen Euratom en Japan, en het treffen van voorbereidingen voor de bouw van een demonstratiefusiereactor en bijbehorende faciliteiten; Algemeen 1. wijst erop dat de gemeenschappelijke ondernemingen tot doel hebben onderzoeks- en innovatieactiviteiten op het gebied van vervoer, energie, gezondheid, circulaire biogebaseerde industrieën, essentiële elektronische componenten, supercomputing- en netwerksystemen te ondersteunen; verzoekt de gemeenschappelijke ondernemingen de omzetting van wetenschappelijke kennis in verhandelbare innovaties te bevorderen en mechanismen in te voeren om ervoor te zorgen dat hun activiteiten leiden tot een toename van het Europese concurrentievermogen wereldwijd; 2. onderstreept dat gemeenschappelijke ondernemingen in het huidige meerjarig financieel kader volgens de Rekenkamer naar verwachting een gecombineerde begroting van 17 miljard EUR uit de contante bijdrage van de Unie zullen ontvangen en 21,1 miljard EUR aan bijdragen van andere leden zullen aantrekken; 3. merkt op dat het karakter van gemeenschappelijke ondernemingen gebaseerd is op publiek-private partnerschappen die investeringen aansturen en publieke en private middelen aantrekken voor het financieren van gemeenschappelijke doelstellingen; herinnert er in dit verband aan dat de bijdragen van particuliere leden moeten voldoen aan de vastgestelde streefdoelen opdat dergelijke partnerschappen wederzijds voordeel kunnen blijven opleveren; verzoekt gemeenschappelijke ondernemingen die bijdragen in natura aan aanvullende activiteiten (IKAA) toestaan om, waar mogelijk, een buitensporige afhankelijkheid van dergelijke bijdragen te voorkomen om de vastgestelde doelstellingen te halen; 4. erkent dat de aanzienlijke bijdragen van de gemeenschappelijke ondernemingen aan de bevordering van onderzoek, innovatie en technologische ontwikkeling in verschillende sectoren, waaronder de luchtvaart, het spoor en het luchtverkeersbeheer, een integraal onderdeel zijn van de verwezenlijking van de strategische doelstellingen van de Unie op het gebied van duurzaamheid, digitale transformatie en concurrentievermogen; 5. is ingenomen met het jaarverslag van de Rekenkamer over de gemeenschappelijke ondernemingen van de EU betreffende het begrotingsjaar 2023 (hierna “het verslag van de Rekenkamer”); onderstreept dat de taak van de Rekenkamer van cruciaal belang is voor de goede uitvoering van de begroting van de Unie en voor het toezicht op de begroting; 6. is ingenomen met het feit dat de Rekenkamer de kwijtingsautoriteit een jaarverslag over de gemeenschappelijke ondernemingen van de EU heeft verstrekt, dat voor elk van de gemeenschappelijke ondernemingen een specifieke betrouwbaarheidsverklaring bevat met betrekking tot haar jaarrekening en onderliggende verrichtingen; deelt de mening dat het institutionele kader van de gemeenschappelijke ondernemingen, naast de wettelijke bepalingen die bindend zijn voor de Rekenkamer, maakt dat deze ondernemingen bijzondere aandacht verdienen van de Rekenkamer; dringt erop aan deze goede praktijk voort te zetten; is ingenomen met de goede samenwerking van de gemeenschappelijke ondernemingen met de Rekenkamer tijdens het opstellen van de Rekenkamers verslag en is ingenomen met de uitleg die in de antwoorden van de gemeenschappelijke ondernemingen is gegeven over een aantal opmerkingen en concrete elementen; 7. is ingenomen met het feit dat twee gemeenschappelijke ondernemingen in het begrotingsjaar 2023 financiële autonomie hebben verkregen, namelijk de Gemeenschappelijke Onderneming “Slimme netwerken en diensten”, op 24 oktober 2023, en de Gemeenschappelijke Onderneming “Mondiale gezondheid EDCTP3”, op 23 november 2023; merkt voorts op dat de Rekenkamer deze twee gemeenschappelijke ondernemingen als gevolg daarvan voor het eerst heeft gecontroleerd, naast de negen gemeenschappelijke ondernemingen die de Rekenkamer reeds had gecontroleerd voor het begrotingsjaar 2022; 8. benadrukt dat het zich ervan bewust is dat sommige gemeenschappelijke ondernemingen in het begrotingsjaar 2023 aanzienlijk werden getroffen door belangrijke gebeurtenissen met waarschijnlijke gevolgen voor hun prestaties; benadrukt meer in het bijzonder het volgende: 9. erkent de voordelen van gemeenschappelijke ondernemingen, het belang van publiek-private samenwerking voor het bevorderen van innovatie, onderzoek en ontwikkeling en de economische voordelen van de partnerschappen; merkt op dat door middelen en deskundigheid uit zowel de publieke als de private sector te bundelen, gemeenschappelijke ondernemingen doeltreffender het hoofd kunnen bieden aan de uitdagingen; benadrukt het belang van transparantie, verantwoordingsplicht en efficiënt gebruik van overheidsmiddelen door gemeenschappelijke ondernemingen; 10. erkent de waarde van initiatieven ter bevordering van de betrokkenheid en participatie van belanghebbenden, zoals open oproepen tot het indienen van blijken van belangstelling en gezamenlijke oproepen bij de gemeenschappelijke ondernemingen, die essentieel zijn om collectieve deskundigheid en middelen te benutten; vestigt met name de aandacht op de gezamenlijke oproep tot het indienen van voorstellen van de Gemeenschappelijke Onderneming “Europese spoorwegen” en de Gemeenschappelijke Onderneming “Derde ATM-onderzoek in het kader van het gemeenschappelijk Europees luchtruim” – de allereerste gezamenlijke oproep van gezamenlijke ondernemingen in zijn soort, gericht op de ontwikkeling van een geïntegreerd lucht- en spoorwegnetwerk voor een duurzaam multimodaal vervoerssysteem; 11. herinnert eraan dat gemeenschappelijke ondernemingen hun activiteiten moeten uitvoeren volgens de regels van goed financieel beheer, zodat zij doeltreffend bijdragen aan de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van de Unie en aan de goede uitvoering van de Uniebegroting; is niettemin bezorgd over een reeks elementen, in het licht van de bevindingen van de Rekenkamer, zoals uiteengezet in deze resolutie; Jaarrekening 12. stelt vast dat, volgens het verslag van de Rekenkamer, de jaarrekeningen over 2023 van de elf gecontroleerde gemeenschappelijke ondernemingen op alle materiële punten een getrouw beeld geven van de financiële situatie van de gemeenschappelijke ondernemingen per 31 december 2023, van de resultaten van hun verrichtingen en kasstromen en van de veranderingen van hun nettoactiva in het afgesloten begrotingsjaar, overeenkomstig hun financiële reglementen en de door de rekenplichtige van de Commissie vastgestelde boekhoudregels; merkt voorts op dat de Rekenkamer als gevolg daarvan verklaringen zonder voorbehoud heeft afgegeven over de betrouwbaarheid van de jaarrekeningen van de gemeenschappelijke ondernemingen; 13. merkt op dat in het verslag van de Rekenkamer wordt vastgesteld dat de onderliggende verrichtingen bij de jaarrekening op alle materiële punten wettig en regelmatig zijn; merkt voorts op dat de Rekenkamer als gevolg daarvan verklaringen zonder voorbehoud heeft afgegeven over de wettigheid en regelmatigheid van zowel de ontvangsten als de betalingen die ten grondslag liggen aan de rekeningen van de gemeenschappelijke ondernemingen; 14. neemt kennis van het feit dat volgens de Rekenkamer aan de Gemeenschappelijke Onderneming “Slimme netwerken en diensten” en de Gemeenschappelijke Onderneming “Mondiale gezondheid EDCTP3” onvoldoende richtsnoeren zijn verstrekt met betrekking tot hun eerste jaarrekening, met name wat het feit betreft dat een duidelijk onderscheid moest worden gemaakt tussen de financiële middelen die werden beheerd door de Commissie voordat zij hun financiële autonomie verkregen en de middelen die door henzelf werden beheerd in de periode daarna; sluit zich aan bij de aanbeveling van de Rekenkamer om in dit verband actie te ondernemen door duidelijke en begrijpelijke boekhoudkundige richtsnoeren te ontwikkelen waarin de regels worden gespecificeerd voor de presentatie van de eerste jaarrekening van nieuwe gemeenschappelijke ondernemingen, waarbij wordt aanbevolen dat deze richtsnoeren instructies bevatten over de wijze waarop de door de Commissie uitgevoerde financiële middelen moeten worden gescheiden van degene die worden uitgevoerd door een gemeenschappelijke onderneming nadat deze haar financiële autonomie heeft verkregen; merkt op dat het risico voor de betrouwbaarheid van de jaarrekeningen laag werd geacht voor alle gemeenschappelijke ondernemingen, met uitzondering van de Gemeenschappelijke Onderneming “Slimme netwerken en diensten” en de Gemeenschappelijke Onderneming “Mondiale gezondheid EDCTP3”, waarvoor het risico voor de betrouwbaarheid als middelhoog werd beschouwd, vanwege de complexiteit als gevolg van de overdracht van begrotingskredieten en -activa die onder de verantwoordelijkheid vielen van de Commissie naar de gemeenschappelijke onderneming; 15. neemt kennis van het feit dat de jaarrekening van de Europese gemeenschappelijke onderneming voor ITER en de ontwikkeling van fusie-energie wordt opgesteld op basis van het basisscenario van het ITER-project dat in 2023 van kracht was, maar dat dit laatste momenteel wordt herzien, en dat het resultaat van de herziening waarschijnlijk zal leiden tot aanzienlijke veranderingen voor de gemeenschappelijke onderneming en voor de geraamde totale kosten ervan bij voltooiing; onderstreept dat de betrokken gemeenschappelijke onderneming alle nodige maatregelen moet nemen om ervoor te zorgen dat het toekomstige basisscenario en de gevolgen daarvan voor de behoefte aan contante bijdragen van de Unie aan de gemeenschappelijke onderneming geen verplichting voor de begroting van de Unie vormen; maakt uit de hoorzitting met de betrokken gemeenschappelijke onderneming in de Commissie begrotingscontrole op dat het ten tijde van de hoorzitting en volgens de betrokken gemeenschappelijke onderneming nog te vroeg was om een raming te maken van de financiële gevolgen van de herziening; is voorts bezorgd over de vertragingen met het ITER-project, als gevolg van factoren waarop de gemeenschappelijke onderneming geen invloed heeft; 16. is bezorgd over de gevolgen die de reorganisatie van de Europese gemeenschappelijke onderneming voor ITER en de ontwikkeling van fusie-energie kan hebben voor haar activiteiten, met name de instabiliteit op korte tot middellange termijn en de operationele risico’s voor de gemeenschappelijke onderneming; is ingenomen met het feit dat de betrokken gemeenschappelijke onderneming zich bewust is van deze kwesties en dat zij uitleg heeft gegeven over haar standpunten met betrekking tot de situatie; is ingenomen met de aanvullende informatie die is verstrekt tijdens de hoorzitting met de betrokken gemeenschappelijke onderneming in de Commissie begrotingscontrole, met name het feit dat het risico voor de bedrijfscontinuïteit tot dusver beperkt is gebleven doordat in grote mate gesteund kan worden op bestaande programma’s en projecten; is ingenomen met de flexibiliteit die wordt geboden door de nieuwe matrixstructuur; 17. neemt kennis van het feit dat het risico voor de wettigheid en regelmatigheid van de ontvangsten voor alle gemeenschappelijke ondernemingen laag werd geacht; Financieel en begrotingsbeheer 18. merkt op dat de totale beschikbare begroting in 2023 voor de elf door de Rekenkamer gecontroleerde gemeenschappelijke ondernemingen 4,25 miljard EUR aan vastleggingskredieten en 3,87 miljard EUR aan betalingskredieten bedroeg, volgens de Rekenkamer, die erop wijst dat de totale beschikbare begroting niet-gebruikte kredieten van voorgaande jaren omvat die de gemeenschappelijke ondernemingen opnieuw hebben opgenomen in de begroting van het huidige jaar, alsmede bestemmingsontvangsten en herschikkingen naar het volgende jaar; merkt meer in het bijzonder het volgende op: 19. deelt de bezorgdheid van de Rekenkamer over het feit dat er bij de uitvoering van de programma’s van bepaalde gemeenschappelijke ondernemingen kredieten niet gebruikt worden en verzoekt de gemeenschappelijke ondernemingen in kwestie herhaling van soortgelijke situaties te voorkomen, omdat de accumulatie van niet-gebruikte kredieten leidt tot kasoverschotten, geld waarover de Unie vervolgens niet kan beschikken voor de financiering van andere activiteiten en programma’s; onderstreept het feit dat dit niet strookt met het principe van gezond financieel beheer en dat het voor het begrotingsjaar 2023 geleid heeft tot een totaal aan kasoverschotten van 1,5 miljard EUR; sluit zich aan bij de aanbeveling van de Rekenkamer dat de gemeenschappelijke ondernemingen in dit verband actie ondernemen, door correctiemechanismen te ontwikkelen om hun kasoverschotten tot een redelijk niveau terug te brengen en vervolgens, in overleg met de Commissie, hun financieringsverzoeken voor elk begrotingsjaar af te stemmen op hun geraamde uitgavenbehoeften; is op de hoogte van mogelijkheden op grond van de financiële regels van de betrokken gemeenschappelijke ondernemingen om niet-gebruikte kredieten op te nemen in de raming van ontvangsten en uitgaven voor de drie begrotingsjaren volgend op de ontvangst ervan; maakt zich echter meer in het bijzonder zorgen over: 20. benadrukt dat alle gemeenschappelijke ondernemingen hun interne financiële controles en mechanismen voor publieke transparantie moeten versterken, om ervoor te zorgen dat de middelen efficiënt worden verdeeld op een wijze die strookt met de strategische doelstellingen van de EU; 21. deelt de bezorgdheid van de Rekenkamer met betrekking tot de bijdrage van de leden aan bepaalde gemeenschappelijke ondernemingen, met name wat de mogelijkheid betreft dat sommige gemeenschappelijke ondernemingen hun bijdragedoelstellingen niet of slechts door een grote afhankelijkheid van bijdragen in natura aan aanvullende activiteiten kunnen halen, en verzoekt de betrokken gemeenschappelijke ondernemingen alle nodige maatregelen te nemen om te voorkomen dat deze situaties zich in de toekomst voordoen; onderstreept dat het halen van de bijdragedoelstellingen de verantwoordelijkheid en de plicht van de betrokken gemeenschappelijke ondernemingen is en dat het niet halen van de bijdragedoelstellingen in strijd is met de idee die aan gemeenschappelijke ondernemingen ten grondslag ligt; maakt zich meer in het bijzonder zorgen over: 22. onderstreept dat de enkele basishandeling gemeenschappelijke ondernemingen er met het oog op een grotere efficiëntie toe verplicht synergieën tot stand te brengen door middel van back-officeregelingen op een aantal vastgestelde gebieden; begrijpt dat de betrokken gemeenschappelijke ondernemingen vier gebieden als prioriteit hebben aangemerkt, namelijk boekhoudkundige activiteiten, juridische activiteiten, informatie- en communicatietechnologie en personele middelen; is in dit verband met name verheugd over: 23. verzoekt de gemeenschappelijke ondernemingen die onder de verplichting uit hoofde van de enkele basishandeling vallen om verslag te blijven uitbrengen over hun vaststelling van back-officeregelingen, duidelijke informatie te verstrekken over welke gemeenschappelijke ondernemingen op bepaalde gebieden taken uitvoeren voor andere, zo spoedig mogelijk het beheer van communicatie, logistiek, evenementen en vergaderzalen, alsook de ondersteuning van audit- en fraudebestrijdingsstrategieën in de prioriteitenlijst op te nemen, en informatie te verstrekken over de gebieden die in de toekomst voor het opzetten van back-officeregelingen in overweging moeten worden genomen, zodra de regelingen op de als prioritair aangemerkte gebieden zijn afgerond; Aanbestedingen en concessies 24. deelt de bezorgdheid van de Rekenkamer met betrekking tot aanbestedingsprocedures en verzoekt gemeenschappelijke ondernemingen ervoor te zorgen dat de naleving van de toepasselijke wettelijke bepalingen en de onvermijdelijke complexiteit van bepaalde aanbestedingsprocedures niet leiden tot een verhoogd risico voor de wettigheid en regelmatigheid van de operationele uitgaven; maakt zich meer in het bijzonder zorgen over: 25. onderstreept de financiële blootstelling van de Gemeenschappelijke Onderneming Europese high-performance computing aan een leverancier die in moeilijkheden verkeert, waarvan de impact door de gemeenschappelijke onderneming wordt beoordeeld als variërend van een potentieel geringe impact van 0 EUR tot een geraamde maximale impact van 88 miljoen EUR; begrijpt uit de jaarrekening van de gemeenschappelijke onderneming dat deze situatie zorgvuldig wordt onderzocht; verzoekt de gemeenschappelijke onderneming alle nodige maatregelen te nemen om de financiële verplichtingen tot een minimum te beperken; is ingenomen met de aanvullende informatie die is verstrekt tijdens de hoorzitting van de betrokken gemeenschappelijke onderneming in de Commissie begrotingscontrole, met name wat de aanvullende garanties betreft die de gemeenschappelijke onderneming in kwestie vraagt om deze financiële aansprakelijkheid tot een minimum te beperken, alsook met de uitleg die is verstrekt over de sleutelrol van deze specifieke leverancier; 26. neemt kennis van het feit dat de mate van gedetailleerdheid en toegankelijkheid verschilt wanneer het gaat om de kwantitatieve gegevens die door de gemeenschappelijke ondernemingen worden verstrekt over het genderevenwicht van de deskundigen die zijn geselecteerd om met de gemeenschappelijke ondernemingen samen te werken; verzoekt alle gemeenschappelijke ondernemingen meer transparantie aan de dag te leggen en duidelijke kwantitatieve gegevens over het genderevenwicht van de deskundigen op te nemen in hun toekomstige jaarlijkse activiteitenverslagen; verzoekt alle gemeenschappelijke ondernemingen meer inspanningen te leveren om gendergelijkheid op alle niveaus te bevorderen en ervoor te zorgen dat genderevenwicht een horizontale prioriteit blijft bij alle activiteiten in verband met aanbestedingen, subsidies en opdrachten, en een verklaring te geven wanneer er geen genderevenwicht kan worden gerealiseerd; 27. neemt kennis van het feit dat de mate van gedetailleerdheid en toegankelijkheid verschilt wanneer het gaat om de kwantitatieve gegevens die door de gemeenschappelijke ondernemingen worden verstrekt over de geografische spreiding van de deskundigen die zijn geselecteerd om met de gemeenschappelijke ondernemingen samen te werken; verzoekt alle gemeenschappelijke ondernemingen duidelijke kwantitatieve gegevens over de geografische spreiding van de deskundigen op te nemen in hun toekomstige jaarlijkse activiteitenverslagen; verzoekt alle gemeenschappelijke ondernemingen ervoor te zorgen dat geografische spreiding een horizontale prioriteit blijft bij alle activiteiten in verband met aanbestedingen, subsidies en opdrachten, en een verklaring te geven wanneer er onvoldoende geografische spreiding kan worden gerealiseerd; 28. dringt aan op een eerlijke en billijke geografische verdeling van de financiering van gemeenschappelijke ondernemingen, zodat regio’s met een geringere innovatiecapaciteit en kmo’s adequate steun krijgen; Personeel en aanwerving 29. is bezorgd over de stand van zaken op het gebied van aanwerving binnen de Gemeenschappelijke Onderneming Europese high-performance computing, die 39 extra posten ontving die tegen het einde van het begrotingsjaar 2023 moesten worden ingevuld om de aanzienlijke middelen die in het kader van het huidige meerjarig financieel kader werden ontvangen, uit te voeren, maar die slechts 21 extra personeelsleden kon aanwerven; is voorts bezorgd over de beoordeling van de Rekenkamer dat de aanwervingsprocedures van de gemeenschappelijke ondernemingen niet voldoende transparant waren door een gebrek aan duidelijke en vooraf overeengekomen puntenmatrixes voor de beoordeling van kandidaten en hun kwalificaties, alsook door een gebrek aan voldoende documentatie over het onderliggende besluitvormingsproces; betreurt dat deze situatie er volgens de Rekenkamer toe kan hebben geleid dat de kandidaten niet gelijk behandeld zijn; herinnert eraan dat het van het grootste belang is te voorkomen dat er tijdens het aanwervingsproces met twee maten wordt gemeten en vraagt dat in dit verband alle nodige maatregelen worden genomen; sluit zich aan bij de aanbeveling van de Rekenkamer dat de Gemeenschappelijke Onderneming Europese high-performance computing in dit verband actie onderneemt door haar toegenomen personeelsbestand doeltreffend te benutten om haar aanwervingsstreefdoel eind 2024 te bereiken, en door, om de transparantie van haar aanwervingsprocedures te vergroten en de besluitvormingsprocessen van het selectiecomité te onderbouwen, tijdens de voorselectiefase gebruik te maken van een vooraf overeengekomen puntenmatrix, overeenkomstig de bij andere gemeenschappelijke ondernemingen en EU-organen gevolgde praktijk; is ingenomen met de bereidheid van de gemeenschappelijke onderneming om de aanbevelingen voor verbeteringen op te nemen; 30. benadrukt de noodzaak van een coherent en eerlijk personeelsbeleid in alle gemeenschappelijke ondernemingen om te zorgen voor adequate en inclusieve arbeidsomstandigheden, mogelijkheden voor loopbaanontwikkeling en evenwicht tussen werk en privéleven voor het personeel; vraagt dat er maatregelen worden genomen om te voorkomen dat er te veel gebruik wordt gemaakt van tijdelijke contracten en onzekere dienstverbanden; onderstreept het belang van structuren ter ondersteuning van de geestelijke gezondheid, flexibele werkregelingen en eerlijke interne promotiekansen om het welzijn van het personeel te verbeteren; 31. verzoekt alle gemeenschappelijke ondernemingen concrete maatregelen te nemen om het genderevenwicht in leidinggevende functies en besluitvormingsorganen te verbeteren, onder meer door streefcijfers voor genderevenwicht vast te stellen en regelmatig de vooruitgang te monitoren; benadrukt dat de loonkloof tussen mannen en vrouwen moet worden aangepakt en dat moet worden gezorgd voor gelijke carrièremogelijkheden; 32. neemt kennis van het feit dat de Rekenkamer het risico voor de wettigheid en regelmatigheid van de administratieve uitgaven laag achtte voor alle gemeenschappelijke ondernemingen, met uitzondering van de Gemeenschappelijke Onderneming “Chips” en de Gemeenschappelijke Onderneming Europese high-performance computing, waarvoor het als middelhoog werd beschouwd vanwege hun hoge aanwervingsniveau, alsook voor de Gemeenschappelijke Onderneming “Slimme netwerken en diensten” en de Gemeenschappelijke Onderneming “Mondiale gezondheid EDCTP3”, vanwege hun recente financiële autonomie; 33. is bezorgd over de door de Rekenkamer geconstateerde situatie van de Europese gemeenschappelijke onderneming voor ITER en de ontwikkeling van fusie-energie met betrekking tot verschillende aspecten van het personeelsbeheer, met name wat het gebruik betreft van externe dienstverleners, in het bijzonder: 34. neemt kennis van het feit dat de mate van gedetailleerdheid en toegankelijkheid verschilt wanneer het gaat om de kwantitatieve gegevens die de gemeenschappelijke ondernemingen in hun jaarlijkse activiteitenverslagen verstrekken over het genderevenwicht onder hun personeel en in hun bestuursorganen en -structuren; verzoekt alle gemeenschappelijke ondernemingen in hun toekomstige jaarlijkse activiteitenverslagen een duidelijk hoofdstuk op te nemen met kwantitatieve gegevens over genderevenwicht onder hun personeel en binnen hun bestuursorganen en -structuren, met inbegrip van uitgesplitste gegevens per verantwoordelijkheidsniveau en per soort van contract; verzoekt alle gemeenschappelijke ondernemingen ervoor te zorgen dat genderevenwicht op alle verantwoordelijkheidsniveaus een doelstelling blijft en zich te blijven inspannen om voor meer genderevenwicht te zorgen, teneinde een eerlijke vertegenwoordiging van de samenleving binnen hun personeelsbestand te waarborgen en een gezonde en productieve werkomgeving te bevorderen, en uitleg te geven wanneer er geen genderevenwicht kan worden gerealiseerd; 35. neemt kennis van het feit dat de mate van gedetailleerdheid en toegankelijkheid verschilt wanneer het gaat om de kwantitatieve gegevens die de gemeenschappelijke ondernemingen in hun jaarlijkse activiteitenverslagen verstrekken over de geografische spreiding binnen hun personeelsbestand en in hun bestuursorganen en -structuren; verzoekt alle gemeenschappelijke ondernemingen in hun toekomstige jaarlijkse activiteitenverslagen een duidelijk hoofdstuk op te nemen met kwantitatieve gegevens over de geografische spreiding binnen hun personeelsbestand en binnen hun bestuursorganen en -structuren, met inbegrip van uitgesplitste gegevens per verantwoordelijkheidsniveau en per soort van contract; verzoekt alle gemeenschappelijke ondernemingen ervoor te zorgen dat een bevredigende geografische spreiding op alle verantwoordelijkheidsniveaus een doelstelling blijft, en een verklaring te geven wanneer er onvoldoende geografische spreiding kan worden gerealiseerd; 36. is ingenomen met de werkzaamheden van het netwerk van EU-agentschappen (EUAN) en zijn werkgroep inzake diversiteit en inclusie, die hebben geleid tot het EUAN-handvest inzake diversiteit en inclusie; verzoekt de gemeenschappelijke ondernemingen dit handvest goed te keuren; 37. onderstreept dat gemeenschappelijke ondernemingen ervoor moeten zorgen dat de gefinancierde projecten bijdragen tot sociaal welzijn en inclusiviteit, dat zij de rechten van werknemers en arbeidsvoorwaarden eerbiedigen en dat zij in overeenstemming zijn met de beginselen van een rechtvaardige transitie naar duurzame technologieën; Beheers- en controlesystemen 38. is ingenomen met de werkzaamheden van de Rekenkamer met betrekking tot het onderzoek van subsidiebetalingen door de tien gemeenschappelijke ondernemingen die onderzoeks- en innovatieprojecten uitvoeren, met name wat haar aanvullende controle betreft van een steekproef van subsidiebetalingen op het niveau van de begunstigden in het kader van Horizon 2020; is bezorgd over de resultaten van dit onderzoek, waaruit bleek dat er aanhoudende systemische fouten waren, voornamelijk met betrekking tot de gedeclareerde personeels- en uitrustingskosten; vraagt dat de systemische fouten worden gecorrigeerd; 39. onderstreept dat de Rekenkamer één geval van een gekwantificeerde en ernstige fout heeft vastgesteld in de betalingen in het kader van Horizon 2020 voor de Gemeenschappelijke Onderneming “Schone luchtvaart”, de Gemeenschappelijke Onderneming “Initiatief voor innovatieve gezondheidszorg”, de Gemeenschappelijke Onderneming “Schone waterstof”, de Gemeenschappelijke Onderneming “Een circulair biogebaseerd Europa” en de Gemeenschappelijke Onderneming “Europese spoorwegen”; is ingenomen met de initiatieven die in dit verband zijn genomen om het bewustzijn op het niveau van de begunstigden te vergroten; verzoekt alle gemeenschappelijke ondernemingen de wettigheid en regelmatigheid van de operationele uitgaven te waarborgen en onderstreept dat de Rekenkamer het risico met betrekking tot de tussentijdse en definitieve subsidiebetalingen van de gemeenschappelijke ondernemingen als gemiddeld heeft beschouwd; 40. verzoekt de Commissie i) begunstigden van de gemeenschappelijke ondernemingen een verplichte financiële opleiding te laten volgen om terugkerende boekhoudkundige fouten te voorkomen; ii) geautomatiseerde verificatie-instrumenten te gebruiken om de nauwkeurigheid van de berekeningen van personeelskosten te verbeteren; iii) strengere procedures voor controles vooraf toe te passen om een correct gebruik van middelen van de Unie te waarborgen; 41. is ingenomen met het feit dat volgens de extrapolatie van de Rekenkamer voor alle gemeenschappelijke ondernemingen het gemiddelde foutenpercentage voor subsidie-uitgaven net onder de materialiteitsdrempel van 2 % ligt, alsook met het feit dat de door de gemeenschappelijke auditdienst van de Commissie berekende restfoutenpercentages ook onder de materialiteitsdrempel lagen; 42. neemt kennis van het feit dat het aantal tussentijdse betalingen in het kader van Horizon Europa en Digitaal Europa te klein was om te worden opgenomen in de steekproef die de Rekenkamer in 2023 heeft gecontroleerd; 43. neemt kennis van het feit dat er verschillende wijzigingen zijn toegepast in het internecontrolekader van de gemeenschappelijke ondernemingen in het kader van Horizon Europa, met name het feit dat de Commissie niet langer voornemens is specifieke representatieve controles achteraf uit te voeren namens individuele belanghebbenden bij Horizon Europa, zoals gemeenschappelijke ondernemingen; merkt voorts op dat de Commissie van plan is dezelfde wijziging toe te passen op subsidiebetalingen in het kader van Digitaal Europa; 44. is bezorgd over het gebrek aan communicatie, samenwerking en coördinatie tussen het risicobeheer van de Europese gemeenschappelijke onderneming voor ITER en de ontwikkeling van fusie-energie en haar internecontrolefuncties, alsook over het daarmee verband houdende gebrek aan een geïntegreerd risicobeheerproces en het feit dat de gemeenschappelijke onderneming geen afdoende bewijs kon leveren dat zij regelmatig gebruikmaakt van informatie over risicobeheer voor de planning van haar internecontroleactiviteiten; sluit zich aan bij de aanbeveling van de Rekenkamer dat de gemeenschappelijke onderneming actie onderneemt door in haar internecontrolekader een geïntegreerd risicobeheerproces in te voeren, om haar risico’s doeltreffend te beheren; is ingenomen met de plannen van de gemeenschappelijke onderneming om op dit gebied actie te ondernemen; 45. onderstreept dat het belangrijk is dat de gemeenschappelijke ondernemingen een alomvattend en actueel bedrijfscontinuïteitsplan en noodherstelplan ten uitvoer leggen; betreurt in dit verband dat de gemeenschappelijke ondernemingen, met uitzondering van de Europese gemeenschappelijke onderneming voor ITER en de ontwikkeling van fusie-energie, aan het eind van het begrotingsjaar 2023 niet over een bevredigend beleid op dit gebied beschikten; is ingenomen met de plannen van de gemeenschappelijke onderneming om op dit gebied actie te ondernemen; 46. wijst erop dat de Gemeenschappelijke Onderneming “Slimme netwerken en diensten” en de Gemeenschappelijke Onderneming “Mondiale gezondheid EDCTP3” het internecontrolekader van de Commissie nog steeds niet volledig ten uitvoer hebben gelegd en verzoekt deze twee gemeenschappelijke ondernemingen dat kader volledig ten uitvoer te leggen; Fraude, ethiek en belangenconflicten 47. neemt kennis van het feit dat de Rekenkamer tijdens haar controle van het begrotingsjaar 2023 één kennisgeving van vermoedelijke fraude aan het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) heeft gedaan; begrijpt dat de zaak vervolgens door OLAF is afgewezen, aangezien er met betrekking tot de personeelskwestie waarop de zaak betrekking had geen fraude werd vastgesteld; is ingenomen met de zorgvuldigheid van de Rekenkamer en de samenwerking binnen de fraudebestrijdingsarchitectuur; 48. onderstreept dat het belangrijk is dat de gemeenschappelijke ondernemingen een internecontrolebeleid voeren inzake gevoelige posten; benadrukt dat een dergelijk beleid het risico van ongepaste of frauduleuze handelingen kan voorkomen en beperken; betreurt dat aan het einde van het begrotingsjaar 2023 de Gemeenschappelijke Onderneming “Derde ATM-onderzoek in het kader van het gemeenschappelijk Europees luchtruim”, de Gemeenschappelijke Onderneming “Schone waterstof”, de Gemeenschappelijke Onderneming “Chips”, de Gemeenschappelijke Onderneming Europese high-performance computing en de Europese gemeenschappelijke onderneming voor ITER en de ontwikkeling van fusie-energie nog geen beleid ter zake hadden; benadrukt het kritieke karakter van deze situatie en dringt er bij de gemeenschappelijke ondernemingen op aan onverwijld actie te ondernemen; 49. neemt kennis van de situatie bij de Gemeenschappelijke Onderneming “Chips” waarnaar de Rekenkamer verwijst, waarbij een van haar voormalige hooggeplaatste personeelsleden, die de gemeenschappelijke onderneming onlangs had verlaten, een nieuwe beroepsactiviteit uitoefende zonder de gemeenschappelijke onderneming hiervan vooraf in kennis te hebben gesteld; verzoekt de betrokken gemeenschappelijke onderneming en alle andere gemeenschappelijke ondernemingen actief toezicht te houden op de nieuwe beroepsactiviteiten van voormalige hooggeplaatste personeelsleden en personeelsleden die een gevoelige post bekleden; is ingenomen met de aanvullende informatie die de betrokken gemeenschappelijke onderneming over dit specifieke geval heeft verstrekt; 50. verzoekt alle gemeenschappelijke ondernemingen hun transparantiebeleid te verbeteren, met name ten aanzien van mogelijke belangenconflicten; dringt er bij de gemeenschappelijke ondernemingen op aan belangenverklaringen te publiceren voor hun leden van de raad van bestuur, wetenschappelijke comités en externe deskundigen, en ervoor te zorgen dat alle financiële, professionele of persoonlijke banden met entiteiten die financiering van de gemeenschappelijke ondernemingen ontvangen, openbaar worden gemaakt; vraagt dat er een verplichte afkoelingsperiode voor leidinggevend personeel van de gemeenschappelijke ondernemingen wordt ingevoerd voordat zij in dienst mogen treden bij organisaties die financiering van de gemeenschappelijke ondernemingen ontvangen; 51. neemt kennis van de informatie die de gemeenschappelijke ondernemingen hebben verstrekt over hun activiteiten op het gebied van preventie, opsporing en correctie van fraude; roept alle gemeenschappelijke ondernemingen op om hun rol te versterken en hun zwakke punten in kaart te brengen door verder deel te nemen aan discussies over fraudebestrijding en hierover verslag te blijven uitbrengen en in hun toekomstige verslagen een duidelijke presentatie op te nemen van het rechtskader en het beleid waarin in dit verband is voorzien; Opmerkingen over de follow-up door gemeenschappelijke ondernemingen naar aanleiding van de vorige kwijtingsprocedure 52. is ingenomen met het feit dat de gemeenschappelijke ondernemingen een follow-upverslag hebben opgesteld naar aanleiding van de resoluties van het Europees Parlement met de opmerkingen die een integrerend deel uitmaken van het besluit over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van de gemeenschappelijke ondernemingen voor het begrotingsjaar 2022; merkt op dat deze verslagen in bevredigende mate de standpunten van de gemeenschappelijke ondernemingen over de door het Europees Parlement aangekaarte kwesties weergeven; 53. is ingenomen met het feit dat het verslag van de Rekenkamer ook een analyse bevat van de follow-up door de gemeenschappelijke ondernemingen van eerdere opmerkingen en aanbevelingen voor acties die door de Rekenkamer zijn gepubliceerd; merkt in dit verband op dat van de 37 opmerkingen die eind 2022 niet voldoende waren aangepakt, er eind 2023 16 waren afgesloten en 21 nog openstonden; merkt voorts op dat van de 15 aanbevolen acties in de jaarverslagen van 2021 en 2022 er 9 volledig waren uitgevoerd, 2 in de meeste opzichten, 3 in enkele opzichten en 1 helemaal niet; begrijpt dat sommige aanbevelingen die nog verder moeten worden uitgevoerd voornamelijk betrekking hebben op personeelskwesties die de gemeenschappelijke ondernemingen alleen kunnen aanpakken in samenwerking met het directoraat-generaal Begroting van de Commissie, zodra de applicaties klaar zijn om in gebruik te worden genomen; begrijpt dat de aanbevelingen die vóór eind 2023 moesten zijn uitgevoerd, tijdig zijn uitgevoerd; 54. is ingenomen met het feit dat de Rekenkamer nu een streefdatum heeft bepaald voor de uitvoering van elk van haar openstaande aanbevelingen voor actie, die is vastgesteld in samenwerking met de gemeenschappelijke ondernemingen om de haalbaarheid ervan te waarborgen; verzoekt alle gemeenschappelijke ondernemingen om over deze kwesties aan de Rekenkamer en het Europees Parlement verslag uit te brengen; 55. neemt met bezorgdheid kennis van de aanhoudende problemen in verband met kostenoverschrijdingen, vertragingen en governancekwesties bij de uitvoering van het ITER-project; dringt aan op beter financieel toezicht en meer begrotingstransparantie, met gedetailleerdere openbare verslaglegging over kostenontwikkelingen, bestedingsefficiëntie en vooruitgang bij het bereiken van belangrijke projectmijlpalen; benadrukt dat er strengere auditmechanismen nodig zijn om ervoor te zorgen dat de bijdragen van de Unie aan het project effectief worden gebruikt; dringt er bij de gemeenschappelijke onderneming op aan de interne governance te versterken door te zorgen voor regelmatige en onafhankelijke evaluaties van projectrisico’s en door de verantwoordingsmechanismen voor het hogere management te versterken; Andere prioriteiten voor de gemeenschappelijke ondernemingen 56. is zich bewust van de administratieve en budgettaire beperkingen van de gemeenschappelijke ondernemingen en roept de gemeenschappelijke ondernemingen in verband hiermee op hun bijdrage aan onderzoeks- en innovatieactiviteiten zichtbaarder te maken door middel van toegankelijk communicatiemateriaal ten behoeve van academische en onderzoeksinstellingen, publieke en particuliere organisaties en Europese en nationale autoriteiten; dringt erop aan dat dit toegankelijke communicatiemateriaal de mogelijkheden voor aanbestedingen en subsidies van de gemeenschappelijke ondernemingen op het gebied van onderzoeks- en innovatieactiviteiten bevordert; 57. verzoekt de gemeenschappelijke ondernemingen proactief communicatieactiviteiten te ontplooien om een breed scala van EU-burgers te bereiken, als pedagogische inspanning om de bijdrage te presenteren die zij leveren aan het verwezenlijken van gemeenschappelijke doelstellingen en om de aandacht te vestigen op de behoefte aan geïnstitutionaliseerde partnerschappen waarbij particuliere leden betrokken zijn; 58. verzoekt de gemeenschappelijke ondernemingen samen te werken met universiteiten om jonge Europese afgestudeerden te bereiken, teneinde hun toekomstige aanwervingsprocedures te versterken; 59. verzoekt de gemeenschappelijke ondernemingen naar de maat van hun vermogen op effectieve wijze verslag te blijven uitbrengen over hun bijdrage aan de werkgelegenheid en het concurrentievermogen van de Europese economie, aangezien alle belangrijke belanghebbenden in de Europese Unie op het gebied van onderzoek en innovatie zich moeten concentreren op de herindustrialisering van de Unie; 60. verzoekt de gemeenschappelijke ondernemingen te blijven zorgen voor voldoende participatie van particuliere ondernemingen, met name kleine en middelgrote ondernemingen, die de sterkste troef van de Europese economie vormen; 61. verzoekt de gemeenschappelijke ondernemingen op effectieve wijze verslag uit te brengen over hun bijdrage aan de verwezenlijking van de horizontale prioriteiten van de begroting van de Europese Unie; 62. verzoekt alle gemeenschappelijke ondernemingen zorgvuldig te werk te blijven gaan bij het uitvoeren van hun activiteiten wanneer daar internationale belanghebbenden bij betrokken zijn, met name in het licht van de door de Europese Unie ingevoerde beperkende maatregelen; onderstreept in dit verband de bijzondere situatie van de Europese gemeenschappelijke onderneming voor ITER en de ontwikkeling van fusie-energie en is ingenomen met de uitleg die tijdens de hoorzitting van de betrokken gemeenschappelijke onderneming in de Commissie begrotingscontrole is gegeven over de maatregelen die zijn genomen om problemen in het kader van het ITER-project te voorkomen; 63. verzoekt alle gemeenschappelijke ondernemingen ervoor te zorgen dat hun personeel goed gebruikmaakt van mogelijke synergieën met andere entiteiten van de Europese Unie, zoals agentschappen, op alle relevante gebieden, om de efficiëntie en impact van hun activiteiten te vergroten; verzoekt alle gemeenschappelijke ondernemingen ervoor te zorgen dat hun personeel goed gebruikmaakt van het platform dat wordt geboden door het netwerk van EU-agentschappen (EUAN); 64. benadrukt de noodzaak van digitale soevereiniteit bij door de Unie gefinancierd onderzoek; legt in dat verband bijzondere nadruk op de Gemeenschappelijke Onderneming Chips, de Gemeenschappelijke Onderneming Europese high-performance computing en de Gemeenschappelijke Onderneming “Slimme netwerken en diensten”, die prioriteit moeten geven aan projecten die de autonomie van de Unie op het gebied van de productie van halfgeleiders, artificiële intelligentie en cyberbeveiliging vergroten; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat door gemeenschappelijke onderneming gefinancierde projecten: i) voor kritieke technologieën niet al te afhankelijk zijn van leveranciers uit derde landen; ii) bijdragen aan de industriële veerkracht en de strategische onafhankelijkheid van de Unie; iii) Europese O&O in belangrijke digitale sectoren bevorderen; Verzoek om follow-up 65. verzoekt elke gemeenschappelijke onderneming waarvoor wordt nagegaan of er kwijting aan kan worden verleend voor het begrotingsjaar 2023, een individueel follow-upverslag op te stellen over alle maatregelen die zijn genomen om de in deze resolutie genoemde specifieke kwesties aan te pakken, en dit follow-upverslag, ondertekend door de (uitvoerend) directeur, uiterlijk op 30 september 2025 in te dienen bij het Europees Parlement; 66. onderstreept dat de follow-upverslagen ook algemene standpunten van de gemeenschappelijke onderneming mogen omvatten over deze resolutie en over andere aangelegenheden die relevant zijn voor de kwijtingsautoriteit; verwacht van de gemeenschappelijke ondernemingen dat zij een verslag opstellen met een alomvattend karakter, om aandacht te geven aan alle kwesties met betrekking tot hun activiteiten die door het Europees Parlement zijn behandeld, en dat zij hierbij te goeder trouw handelen en het nodige overleg plegen. Het Europees Parlement, – gezien de artikelen 311, 312, 323 en 324 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien Verordening (EU, Euratom) 2020/2093 van de Raad van 17 december 2020 tot bepaling van het meerjarig financieel kader voor de jaren 2021-2027 (1) en de bijbehorende gezamenlijke verklaringen van het Parlement, de Raad en de Commissie en de unilaterale verklaringen daaromtrent, – gezien Besluit (EU, Euratom) 2020/2053 van de Raad van 14 december 2020 betreffende het stelsel van eigen middelen van de Europese Unie en tot intrekking van Besluit 2014/335/EU, Euratom (2) , – gezien het gewijzigde voorstel van de Commissie van 23 juni 2023 voor een besluit van de Raad tot wijziging van Besluit (EU, Euratom) 2020/2053 betreffende het stelsel van eigen middelen van de Europese Unie ( COM(2023)0331 ), – gezien het Interinstitutioneel Akkoord van 16 december 2020 tussen het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie betreffende begrotingsdiscipline, samenwerking in begrotingszaken en goed financieel beheer, alsmede betreffende nieuwe eigen middelen, met inbegrip van een routekaart voor de invoering van nieuwe eigen middelen (3) (“het IIA”), – gezien Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2024 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (herschikking) (4) (“het Financieel Reglement”), – gezien Verordening (EU, Euratom) 2020/2092 van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2020 betreffende een algemeen conditionaliteitsregime ter bescherming van de Uniebegroting (5) (“de verordening inzake conditionaliteit met betrekking tot de rechtsstaat”), – gezien zijn standpunt van 27 februari 2024 over de ontwerpverordening van de Raad tot wijziging van Verordening (EU, Euratom) 2020/2093 tot bepaling van het meerjarig financieel kader voor de jaren 2021-2027 (6) , – gezien zijn resolutie van 10 mei 2023 getiteld “Eigen middelen: een nieuwe start voor de financiën van de EU, een nieuwe start voor Europa” (7) , – gezien zijn resolutie van 15 december 2022 over het opschalen van het meerjarig financieel kader 2021-2027: een veerkrachtige EU-begroting die geschikt is voor nieuwe uitdagingen (8) , – gezien zijn standpunt van 16 december 2020 over het ontwerp van verordening van de Raad tot bepaling van het meerjarig financieel kader voor de jaren 2021-2027 (9) , – gezien de interinstitutionele proclamatie betreffende de Europese pijler van sociale rechten van 13 december 2017 (10) en het actieplan van de Commissie van 4 maart 2021 voor de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten ( COM(2021)0102 ), – gezien de overeenkomst die op 19 december 2022 is aangenomen tijdens de 15e Conferentie van de partijen bij het Verdrag inzake biologische diversiteit (COP15) in Montreal (het mondiaal biodiversiteitskader van Kunming-Montreal), – gezien de Overeenkomst die op 12 december 2015 is aangenomen tijdens de 21e Conferentie van de Partijen bij het UNFCCC (COP21) in Parijs (de Overeenkomst van Parijs), – gezien de doelstellingen voor duurzame ontwikkeling van de Verenigde Naties, – gezien het verslag van 30 oktober 2024 van Sauli Niinistö over de versterking van de civiele en militaire paraatheid van Europa getiteld “Safer together – strengthening Europe’s civilian and military preparedness and readiness” (het Niinistö-verslag), – gezien het verslag van 9 september 2024 van Mario Draghi over de toekomst van het Europese concurrentievermogen (het Draghi-verslag), – gezien het verslag van 4 september 2024 over de resultaten van de strategische dialoog over de toekomst van de landbouw in de EU, getiteld “A shared prospect for farming and food in Europe”, – gezien het verslag van 17 april 2024 van Enrico Letta getiteld “Much more than a market – speed, security, solidarity: empowering the Single Market to deliver a sustainable future and prosperity for all EU Citizens” (het Letta-verslag), – gezien het verslag van 20 februari 2024 van de groep op hoog niveau over de toekomst van het cohesiebeleid getiteld “Forging a sustainable future together – cohesion for a competitive and inclusive Europe”, – gezien de Verklaring van Boedapest over de nieuwe deal voor het Europees concurrentievermogen, – gezien de gezamenlijke mededeling van 26 maart 2025 over de strategie voor een paraatheidsunie (JOIN(2025)0130), – gezien het gezamenlijk witboek van 19 maart 2025 over de gereedheid van de Europese defensie 2030 (JOIN(2025)0120), – gezien de mededeling van de Commissie van 7 maart 2025 getiteld “Een routekaart voor vrouwenrechten” ( COM(2025)0097 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 26 februari 2025 getiteld “De Clean Industrial Deal: Een gezamenlijke routekaart voor concurrentievermogen en decarbonisatie” ( COM(2025)0085 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 19 februari 2025 getiteld “Een visie voor landbouw en voedsel” ( COM(2025)0075 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 11 februari 2025 getiteld “De weg naar het volgende meerjarig financieel kader” ( COM(2025)0046 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 29 januari 2025 getiteld “Het EU-kompas voor concurrentievermogen” ( COM(2025)0030 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 9 december 2021 getiteld “Bouwen aan een economie die werkt voor de mensen: een actieplan voor de sociale economie” ( COM(2021)0778 ), – gezien de conclusies van de Europese Raad van 20 maart 2025, 6 maart 2025 en 19 december 2024, – gezien de politieke beleidslijnen van 18 juli 2024 voor de volgende Europese Commissie 2024-2029, – gezien het advies van het Comité van de Regio’s van 20 november 2024 getiteld “EU-begroting en plaatsgebonden beleid: voorstellen voor nieuwe ontwerp- en uitvoeringsmechanismen in het MFK na 2027” (11) , – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie buitenlandse zaken, de Commissie ontwikkelingssamenwerking, de Commissie begrotingscontrole, de Commissie economische en monetaire zaken, de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid, de Commissie industrie, onderzoek en energie, de Commissie interne markt en consumentenbescherming, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie regionale ontwikkeling, de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken, de Commissie constitutionele zaken en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Begrotingscommissie ( A10-0076/2025 ), A. overwegende dat artikel 311 VWEU vereist dat de Unie zich voorziet van de middelen die nodig zijn om haar doelstellingen te verwezenlijken en aan haar beleid uitvoering te geven; B. overwegende dat de begroting van de Unie in de eerste plaats een investeringsinstrument is waarmee schaalvoordelen kunnen worden behaald die op het niveau van de lidstaten onhaalbaar zijn en waarmee Europese collectieve goederen kunnen worden ondersteund, met name door middel van grensoverschrijdende projecten; overwegende dat alle uitgaven uit de begroting van de Unie een Europese meerwaarde moeten bieden en waarneembare nettovoordelen moeten opleveren in vergelijking met uitgaven op nationaal of subnationaal niveau, wat tot echte en duurzame resultaten moet leiden; C. overwegende dat uitgaven uit de begroting van de Unie, op voorwaarde dat zij doelgericht, afgestemd op de politieke prioriteiten van de Unie en beter gecoördineerd met uitgaven op nationaal niveau zijn, versnippering van de eengemaakte markt helpen voorkomen, opwaartse convergentie bevorderen, ongelijkheden verminderen en het algehele effect van overheidsinvesteringen helpen vergroten; overwegende dat overheidsinvesteringen essentieel zijn als katalysator voor particuliere investeringen in sectoren waar de markt alleen de vereiste investeringen niet kan genereren; D. overwegende dat het herstelinstrument NextGenerationEU (NGEU), dat is ingesteld in de nasleep van de COVID-19-pandemie, een aanzienlijke extra investeringscapaciteit van 750 miljard EUR in prijzen van 2018 – bovenop de begroting van de Unie, wat neerkomt op 1,1 % van het bruto nationaal inkomen (bni) van de EU-27 – mogelijk heeft gemaakt, hetgeen heeft geleid tot een snel herstel en een terugkeer naar groei en de groene en de digitale transitie heeft ondersteund; overwegende dat NGEU na 2027 niet langer van kracht zal zijn; E. overwegende dat de lidstaten in 2022 gemiddeld 1,4 % van hun bruto binnenlands product (bbp) aan staatssteun hebben besteed — aanzienlijk meer dan hun bijdrage aan de begroting van de Unie – en dat meer dan de helft van de staatssteun geen verband houdt met crises; F. overwegende dat de begroting van de Unie, gesteund door NGEU en leningen via de SURE-regeling, een belangrijke rol heeft gespeeld bij het verlichten van de economische en sociale gevolgen van de COVID-19-crisis en bij het reageren op de gevolgen van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne; overwegende dat de begroting van de Unie qua omvang, structuur en regels nog steeds onvoldoende is toegerust om haar rol bij de aanpassing aan veranderende uitgavenbehoeften, het opvangen van schokken en het reageren op crises ten volle te vervullen, praktische uitvoering te geven aan het solidariteitsbeginsel en de Unie in staat te stellen haar doelstellingen zoals vastgelegd in de Verdragen te verwezenlijken; G. overwegende dat mensen terecht meer van de Unie en haar begroting verwachten, waaronder het vermogen om snel en doeltreffend in te spelen op veranderende behoeften en het bieden van de nodige ondersteuning, met name in tijden van crisis; H. overwegende dat de politieke, economische en sociale context sinds de vaststelling van het huidige meerjarig financieel kader (MFK) ingrijpend is veranderd, waardoor de onderliggende structurele uitdagingen voor de Unie nog groter zijn geworden en het MFK in 2024 grondig is herzien; I. overwegende dat de context waarin de Commissie haar voorstellen voor het MFK voor de periode na 2027 zal voorbereiden net zo uitdagend is, aangezien de gevestigde mondiale en geopolitieke orde snel en ingrijpend verandert en gezien de terugkeer van grootschalige oorlogsvoering in de onmiddellijke nabijheid van de Unie, een zeer uitdagende economische en sociale situatie en de groeiende klimaat- en biodiversiteitscrisis; overwegende dat, zoals de Commissie duidelijk heeft gemaakt, een status quo geen optie is en dat de begroting van de Unie dienovereenkomstig moet worden gewijzigd; J. overwegende dat de regering van de VS heeft besloten het land terug te trekken uit zijn mondiale naoorlogse rol bij het waarborgen van vrede en veiligheid, zijn leidende rol in de mondiale governance in de op regels gebaseerde multilaterale internationale orde en zijn rol bij het verlenen van essentiële ontwikkelingshulp en humanitaire hulp aan de meest behoeftigen overal ter wereld; overwegende dat de Unie daarom meer inspanningen zal moeten leveren om een deel van de leemte op te vullen die de VS lijkt achter te laten, waardoor extra eisen worden gesteld aan de begroting; K. overwegende dat de Unie heeft toegezegd alles te doen wat nodig is om uiterlijk in 2050 klimaatneutraliteit te bereiken, en om de natuur te beschermen en het biodiversiteitsverlies terug te dringen; overwegende dat er aanzienlijke investeringen nodig zullen zijn om het beleidskader uit te voeren dat is opgesteld om deze doelstelling te verwezenlijken; overwegende dat de begroting van de Unie een sleutelrol zal moeten spelen bij het verstrekken en stimuleren van die investeringen; L. overwegende dat er, teneinde de tekortkomingen van de begroting te compenseren, talloze alternatieve oplossingen zijn gevonden die de begroting ondoorzichtiger maken, waardoor de bevolking in het ongewisse blijft over de werkelijke omvang van de uitgaven van de Unie, de voorspelbaarheid op langere termijn van de investeringen die de begroting moet bieden, wordt ondermijnd en niet alleen het beginsel van begrotingseenheid wordt uitgehold, maar ook de rol van het Parlement als wetgever en begrotings- en kwijtingsautoriteit en zijn functie bij het ter verantwoording roepen van de uitvoerende macht; M. overwegende dat de Unie is gegrondvest op de waarden van eerbied voor de menselijke waardigheid, vrijheid, democratie, gelijkheid, de rechtsstaat en eerbiediging van de mensenrechten, waaronder de rechten van personen die tot minderheden behoren; overwegende dat schendingen van die waarden de cohesie van de Unie ondermijnen, de rechten van de burgers van de Unie verzwakken en het wederzijds vertrouwen tussen de lidstaten aantasten; 1. benadrukt dat het volgende MFK, in een snel veranderende wereld waarin mensen terecht meer van de Unie en haar begroting verwachten en de Unie met een toenemend aantal crises wordt geconfronteerd, moet worden voorzien van meer middelen dan in de periode 2021-2027, waarbij wordt afgestapt van het historisch restrictieve, zelfopgelegde niveau van 1 % van het bni; 2. onderstreept dat het volgende MFK gericht moet zijn op de financiering van Europese collectieve goederen, waar sprake is van een waarneembare toegevoegde waarde ten opzichte van financiering via nationale uitgaven; benadrukt de noodzaak van meer synergieën en een betere coördinatie tussen de uitgaven van de Unie en die van de lidstaten; benadrukt dat met de uitgaven grote uitdagingen zullen moeten worden aangepakt, zoals de terugkeer van grootschalige oorlogsvoering in de onmiddellijke nabijheid van de Unie, een zeer uitdagende economische en sociale situatie en de groeiende klimaat- en biodiversiteitscrisis; 3. is van mening dat de door de Commissie beoogde benadering van “één nationaal plan per lidstaat”, met het model van de herstel- en veerkrachtfaciliteit als blauwdruk, niet de basis kan vormen voor uitgaven onder gedeeld beheer na 2027; onderstreept dat de opzet van uitgaven onder gedeeld beheer in het kader van het volgende MFK de rol van het Parlement als wetgever en begrotings- en kwijtingsautoriteit volledig moet waarborgen en moet worden ontworpen en uitgevoerd door middel van nauwe samenwerking met regionale en lokale autoriteiten en alle relevante belanghebbenden; 4. dringt erop aan dat het volgende MFK economische, sociale en territoriale cohesie blijft ondersteunen om de Unie te helpen verbinden, de eengemaakte markt te verdiepen, convergentie te bevorderen, en ongelijkheid, armoede en sociale uitsluiting te verminderen; 5. is van mening dat het idee van een overkoepelend Fonds voor concurrentievermogen waarin bestaande programma’s worden samengevoegd, zoals beoogd door de Commissie, niet geschikt is voor het beoogde doel; benadrukt dat het fonds in plaats daarvan een nieuw instrument moet zijn dat gebruikmaakt van een pakket financieringsinstrumenten op basis van de lessen die zijn getrokken uit InvestEU en het Innovatiefonds en een aanvulling vormt op bestaande, zeer succesvolle programma’s; 6. benadrukt dat er, met name in het licht van de terugtrekking van de VS uit zijn mondiale rol bij het waarborgen van vrede en veiligheid, duidelijk behoefte is aan vooruitgang in de richting van een echte defensie-unie, waarbij het volgende MFK een alomvattende veiligheidsaanpak ondersteunt door middel van meer investeringen; benadrukt dat defensie-uitgaven niet ten koste mogen gaan van langetermijninvesteringen in de economische, sociale en territoriale cohesie van de Unie, en niet mogen leiden tot een vermindering van dergelijke investeringen; 7. pleit voor echte vereenvoudiging voor eindbegunstigden door vermijding van programma’s met overlappende doelstellingen, uiteenlopende subsidiabiliteitscriteria en verschillende regels voor horizontale bepalingen; onderstreept dat vereenvoudiging niet kan betekenen dat de Commissie meer speelruimte krijgt zonder de nodige checks-and-balances en dat vereenvoudiging derhalve moet worden bereikt met volledige inachtneming van het institutionele evenwicht waarin de Verdragen voorzien; 8. dringt aan op grotere ingebouwde crisisresponscapaciteit in het volgende MFK en op voldoende marges in elke rubriek; benadrukt dat uitgavenprogramma’s, naast voorspelbaarheid voor investeringen, een aanzienlijke ingebouwde flexibiliteitsreserve moeten aanhouden, waarbij de begrotingsautoriteit over de toewijzing aan specifieke beleidsdoelstellingen beslist; onderstreept dat flexibiliteit voor humanitaire hulp moet worden bedongen; is van mening dat het MFK voor de periode na 2027 twee speciale instrumenten moet omvatten: één instrument om solidariteit bij natuurrampen te waarborgen en één instrument voor algemene crisisrespons; 9. benadrukt dat eerbiediging van de waarden van de Unie en van de grondrechten een essentiële voorwaarde is voor toegang tot EU-middelen; dringt erop aan dat de begroting van de Unie wordt beschermd tegen misbruik, fraude en schendingen van de beginselen van de rechtsstaat en roept op tot een sterker verband tussen de rechtsstaat en de begroting van de Unie voor de periode na 2027; 10. onderstreept dat de terugbetaling van leningen in het kader van NGEU de financiering van EU-beleid en -prioriteiten niet in gevaar mag brengen; benadrukt daarom dat alle kosten in verband met leningen die worden gedekt door de begroting van de Unie of de begrotingsruimte afzonderlijk worden behandeld van kredieten voor EU-programma’s binnen de toekomstige MFK-architectuur; 11. verzoekt de Raad om met spoed nieuwe eigen middelen vast te stellen om een duurzame terugbetaling van leningen in het kader van NGEU mogelijk te maken; benadrukt dat nieuwe echte eigen middelen, naast het IIA, essentieel zijn voor de hogere uitgavenbehoeften van de Unie; is van mening dat alle instrumenten en hulpmiddelen moeten worden onderzocht om de Unie van de nodige middelen te voorzien, en is in dit verband van mening dat gezamenlijke leningen een haalbare optie zijn om ervoor te zorgen dat de Unie over voldoende middelen beschikt om te reageren op acute Uniebrede crises, zoals de huidige crisis op het gebied van veiligheid en defensie; 12. is bereid constructief samen te werken met de Raad en de Commissie om een langetermijnbegroting op te stellen die tegemoetkomt aan de behoeften van de Unie; benadrukt dat het MFK voor de periode na 2027 is ontworpen in een situatie die verre van standaard is en neemt zijn institutionele rol, zoals verankerd in de Verdragen, serieus; beklemtoont dat het alleen een langetermijnbegroting goedkeurt die geschikt is voor het beoogde doel van de Unie in een veranderende wereld en roept op tot een snelle goedkeuring van het MFK om de tijdige uitvoering van uitgavenprogramma’s vanaf 1 januari 2028 mogelijk te maken; Een langetermijnbegroting met een hernieuwde focus op uitgaven 13. is van mening dat de focus op uitgaven van het MFK voor de periode na 2027, gezien de structurele uitdagingen waarmee de Unie wordt geconfronteerd, moet worden aangepast om ervoor te zorgen dat de Unie haar strategische beleidsdoelstellingen kan verwezenlijken, zoals hieronder uiteengezet; Concurrentievermogen, strategische autonomie, sociale, economische en territoriale cohesie en veerkracht 14. is ervan overtuigd dat het stimuleren van het concurrentievermogen, het koolstofvrij maken van de economie en het vergroten van de innovatiecapaciteit van de Unie de belangrijkste prioriteiten zijn voor het MFK voor de periode na 2027 en van cruciaal belang zijn om te zorgen voor duurzame en inclusieve groei op lange termijn en een bloeiende, veerkrachtigere economie en samenleving; 15. is van mening dat de Unie een kader voor concurrentievermogen moet ontwikkelen dat strookt met haar eigen waarden en politieke doelstellingen, en dat concurrentievermogen niet alleen economische groei moet bevorderen, maar ook sociale, economische en territoriale cohesie en ecologische duurzaamheid, zoals wordt benadrukt in zowel het Draghi-verslag als het Letta-verslag; 16. benadrukt dat, zoals uiteengezet in het Letta-verslag en het Draghi-verslag, de Europese economie en het Europees sociale model onder zware druk staan, waarbij de kloof op het gebied van productiviteit, concurrentievermogen en vaardigheden van invloed is op de kwaliteit van banen en de levensstandaard van Europeanen die al met hoge huizen-, energie- en voedselprijzen worstelen; is bezorgd dat een gebrek aan werkgelegenheid en de hoge kosten van levensonderhoud het risico op braindrain uit Europa vergroten; 17. wijst erop dat Draghi de jaarlijkse investeringskloof met betrekking tot innovatie en infrastructuur tussen 2025 en 2030 op 750 tot 800 miljard EUR per jaar raamt; onderstreept dat de begroting van de Unie een cruciale rol moet spelen, maar dit voorzien tekort niet alleen kan dekken, en dat het grootste deel van de inspanningen van de particuliere sector zal moeten komen; wijst erop dat synergieën tussen overheids- en particuliere investeringen moeten worden benut, met name door de investeringsarchitectuur van de EU te vereenvoudigen en te harmoniseren; 18. benadrukt dat de begroting van de Unie zorgvuldig met de nationale uitgaven moet worden gecoördineerd om complementariteit te waarborgen, en dat deze zodanig moet worden ontworpen dat zij particuliere investeringen op doeltreffende wijze minder risicovol kan maken en deze kan mobiliseren en aantrekken, zodat startende ondernemingen en kmo’s gemakkelijker toegang krijgen tot financiering; dringt er derhalve op aan dat programma’s zoals InvestEU, dat voor additionaliteit zorgt en een marktgebaseerde, vraaggerichte aanpak volgt, in het volgende MFK aanzienlijk worden versterkt; is van mening dat financieringsinstrumenten en begrotingsgaranties ervoor zorgen dat middelen doeltreffend worden gebruikt om kritieke beleidsdoelstellingen van de Unie te verwezenlijken en dringt aan op verdere vereenvoudiging ervan; 19. dringt erop aan dat meer wordt gedaan om het potentieel van de rol van de Europese Investeringsbank Groep (EIB-groep), samen met andere internationale en nationale financiële instellingen, te maximaliseren inzake het verstrekken van leningen en risicovermindering op strategische beleidsterreinen, zoals het klimaat en, recentelijk, veiligheids- en defensieprojecten; dringt aan op een grotere risicobereidheid en ambitie van de EIB-groep om investeringen aan te trekken, op basis van een sterke kapitaalpositie, en op een versterkt investeringspartnerschap om ervoor te zorgen dat elke euro die op het niveau van de Unie wordt uitgegeven op de meest doeltreffende manier wordt gebruikt; 20. benadrukt dat de financiering voor onderzoek en innovatie, met inbegrip van ondersteuning voor fundamenteel onderzoek, aanzienlijk moet worden verhoogd, op de strategische prioriteiten van de Unie gericht moet zijn, en door het beginsel van excellentie bepaald en op basis van verdienste gebaseerd moet blijven; is van mening dat er in het MFK en op nationaal niveau voldoende middelen moeten zijn om alle hoogwaardige projecten gedurende de hele innovatiecyclus te financieren en de doelstelling van 3 % van het bbp voor uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling tegen 2030 te verwezenlijken; 21. benadrukt dat in het volgende MFK, voortbouwend op de huidige Connecting Europe Facility, veel meer rechtstreeks beheerde financiering moet worden uitgetrokken voor energie, vervoer en digitale infrastructuur, met prioriteit voor grensoverschrijdende verbindingen en nationale verbindingen met Europese meerwaarde; is van mening dat dergelijke infrastructuur een absolute voorwaarde is voor een succesvolle verdieping van de eengemaakte markt en voor de vergroting van de veerkracht van de Unie in een veranderende geopolitieke orde; 22. wijst erop dat een veilige en robuuste ruimtevaartsector van cruciaal belang is voor de autonomie en soevereiniteit van de Unie en derhalve duurzame investeringen vereist; 23. benadrukt dat een meer concurrerende, productieve en sociaal inclusieve economie bijdraagt aan het creëren van goed betaalde, hoogwaardige banen, waardoor de levensstandaard van mensen toeneemt; benadrukt dat de begroting van de Unie via programma’s als het Europees Sociaal Fonds+ en Erasmus+ een belangrijke rol kan spelen bij de ondersteuning van onderwijs- en opleidingsstelsels, de versterking van de sociale inclusie, en de vergroting van het aanpassingsvermogen van werknemers door bij- en omscholing om op die manier mensen voor te bereiden op werk in een moderne economie; 24. dringt erop aan dat de begroting van de Unie bestemd blijft voor belangrijke economische en banenscheppende sectoren waarin de Unie al wereldleider is, zoals het toerisme en de culturele en creatieve sector; onderstreept de noodzaak van specifieke financiering voor het toerisme in de begroting van de Unie voor de periode na 2027, onder meer voor de uitvoering van de EU-strategie voor duurzaam toerisme; wijst op het belang van Creatief Europa wat betreft de bijdrage aan de diversiteit en het concurrentievermogen van Europa en de ondersteuning van levendige samenlevingen; 25. wijst erop dat de Europese economie, teneinde te kunnen concurreren met andere grote mondiale spelers, ook aan de aanbodzijde concurrerender en veerkrachtiger moet worden door meer te investeren in de open strategische autonomie van de Unie door middel van versterkt industriebeleid en een focus op strategische sectoren, hulpbronnenefficiëntie en kritieke technologieën om de afhankelijkheid van derde landen te verminderen; 26. is gezien het bovenstaande van mening dat het idee van een overkoepelend Fonds voor concurrentievermogen waarin bestaande programma’s worden samengevoegd, zoals beoogd door de Commissie, niet geschikt is voor het beoogde doel; benadrukt dat het fonds in plaats daarvan een nieuw instrument moet zijn dat gebruikmaakt van een pakket financieringsinstrumenten op basis van de lessen die zijn getrokken uit InvestEU en het Innovatiefonds; wijst erop dat de Unie krachtens artikel 182 VWEU een kaderprogramma voor onderzoek moet vaststellen; 27. merkt op dat de Commissie in haar mededeling over het kompas voor concurrentievermogen stelt dat er een nieuw instrument voor de coördinatie van het concurrentievermogen moet worden opgezet om het industrie- en onderzoeksbeleid en de investeringen op EU- en nationaal niveau beter op elkaar af te stemmen; merkt op dat het voorgestelde nieuwe instrument wordt overwogen als onderdeel van een “nieuw, efficiënt sturingsmechanisme” dat bedoeld is om het verband tussen de algemene beleidscoördinatie en de EU-begroting te versterken; dringt erop aan dat het Parlement in beide mechanismen een volwaardige rol speelt bij de besluitvorming; 28. benadrukt dat voedselzekerheid een essentieel onderdeel is van strategische autonomie en dat het volgende MFK het concurrentievermogen en de veerkracht van de landbouw- en visserijsectoren van de Unie moet blijven steunen, met inbegrip van kleine landbouwbedrijven en jonge landbouwers en vissers, en de sectoren moet helpen zowel het klimaat en de biodiversiteit als zeeën en oceanen beter te beschermen; onderstreept dat een modern en vereenvoudigd gemeenschappelijk landbouwbeleid van cruciaal belang is voor het verhogen van de productiviteit door technische vooruitgang, het waarborgen van een redelijke levensstandaard voor landbouwers, het garanderen van voedselzekerheid en de productie van veilig, hoogwaardig en betaalbaar voedsel voor Europeanen, waarbij generatievernieuwing en waarborging van de levensvatbaarheid van plattelandsgebieden worden bevorderd; 29. wijst erop dat de landbouwsector bijzonder kwetsbaar is voor inflatieschokken die de koopkracht van landbouwers aantasten; dringt aan op een verhoogde en specifieke begroting voor het GLB in het volgende MFK, waarbij het GLB wordt beschermd tegen mogelijke bezuinigingen, om de integriteit en het gemeenschappelijke karakter ervan te behouden, evenals de samenhang en onderlinge koppeling tussen zijn eerste en tweede pijler, en is daarom gekant tegen het idee om het GLB in één fonds voor elke lidstaat te integreren; dringt erop aan waar nodig aanvullende specifieke financieringsbronnen te verkennen, ook buiten het GLB, om het hoofd te bieden aan natuurrampen en landbouwers en bosbouwers te stimuleren om bij te dragen aan de beperking van de klimaatverandering, het herstel van de biodiversiteit en de natuurbescherming, zonder dat de maatregelen ertoe leiden dat de landbouwproductie in de EU terugloopt; 30. benadrukt dat de nieuwe mondiale uitdagingen waarmee landbouwers in de EU worden geconfronteerd, waaronder de huidige geopolitieke situatie, klimaatverandering en stijgende prijzen van productiemiddelen, een degelijke financiële toewijzing in het volgende GLB vereisen; benadrukt dat het GLB, om deze uitdagingen het hoofd te bieden, rekening houdend met de lessen die zijn getrokken uit de COVID-19-crisis, en om verlagingen van de steun aan landbouwers te voorkomen, dringend behoefte heeft aan een verhoogde begroting in het volgende MFK, die wordt geïndexeerd voor inflatie door middel van een jaarlijkse herbeoordeling; onderstreept in dit verband dat rechtstreekse betalingen in hun huidige vorm een duidelijke meerwaarde voor de EU genereren en de inkomenszekerheid, productie en bescherming tegen prijsschommelingen moeten blijven versterken en meer gericht moeten zijn op personen die actief deelnemen aan de landbouwproductie en de levering van collectieve goederen, met inachtneming van realistische en evenwichtige milieu- en sociale normen van de EU; dringt aan op een eerlijke en efficiënte verdeling van GLB-steun binnen en tussen de lidstaten; dringt aan op de voortzetting en versterking van maatregelen die de productie in kwetsbare gebieden in stand houden en de levensvatbaarheid van plattelandsgemeenschappen en de toereikendheid van de openbare infrastructuur waarborgen, met name wat betreft digitalisering en voornamelijk via het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en de hernieuwde betrokkenheid van de lokale en regionale overheden bij het beheer van dergelijke maatregelen; wijst erop dat de landbouwreserve moet worden verhoogd en hervormd om doeltreffend en snel te kunnen reageren op toekomstige crises die de Europese landbouwsector het hoofd zal moeten bieden, en dat er nieuwe instrumenten moeten worden ingevoerd om natuurlijke, markt- en gezondheidsrisico’s te beheren, zoals een EU-herverzekeringsregeling om de gevolgen van crises in de toekomst beter te kunnen ondervangen en landbouwers meer stabiliteit te bieden; benadrukt dat er specifieke oplossingen moeten worden gevonden voor de landbouwers in Oost-Europa die het zwaarst worden getroffen door de zich opeenstapelende negatieve gevolgen van de Russische oorlog tegen Oekraïne, zoals hoge prijzen van productiemiddelen, inflatie en marktverstoringen; dringt er bij de Commissie op aan het noodzakelijke financiële en juridische kader voor de voedselvoorzieningsketen te blijven opzetten om de positie van landbouwers te versterken en oneerlijke handelspraktijken beter te bestrijden; verzoekt de Commissie landbouwers in de EU te ondersteunen door agrovoedingsproducten binnen en buiten de Unie te promoten door middel van een dynamisch en sterker afzetbevorderingsbeleid van de EU; betreurt de bezuinigingen op het afzetbevorderingsprogramma voor landbouwproducten in de herziening van het huidige MFK; benadrukt dat het volgende MFK specifieke middelen moet omvatten voor agrotoerisme, vrouwelijk ondernemerschap, beroepsopleiding en technologische innovatie in de landbouw; 31. wijst erop dat sociale, economische en territoriale cohesie een hoeksteen van de Europese integratie vormt en van cruciaal belang is voor de cohesie van de Unie en de verdieping van de eengemaakte markt; bevestigt in dit verband het belang van het convergentieproces; benadrukt dat een gemoderniseerd cohesiebeleid een gedecentraliseerde, plaatsgebonden benadering van bestuur op verschillende niveaus moet volgen en gebaseerd moet zijn op het beginsel van gedeeld beheer en partnerschap, met volledige betrokkenheid van de lokale en regionale overheden en relevante belanghebbenden, waarbij ervoor wordt gezorgd dat de middelen worden ingezet waar zij het hardst nodig zijn om de regionale verschillen te verkleinen; 32. wijst erop dat de financiering van het cohesiebeleid gericht moet zijn op de belangrijkste uitdagingen waar de Unie voor staat, zoals demografische veranderingen en ontvolking, en op de meest behoeftige regio’s en mensen; pleit bovendien voor een betere toegang tot EU-financiering voor steden, regio’s en stedelijke autoriteiten; wijst erop dat de Unie op grond van artikel 349 VWEU specifieke maatregelen voor de ultraperifere gebieden moet nemen en benadrukt daarom de noodzaak van voortgezette, gerichte steun voor deze regio’s in het volgende MFK, onder meer via een versterkt programma van speciaal op een afgelegen en insulair karakter afgestemde maatregelen (Posei); 33. wijst op het belang van de sociale dimensie van de Europese Unie en van het bevorderen van de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten, het bijbehorende actieplan en de kerndoelen ervan; benadrukt dat de begroting van de Unie daarom een cruciale rol moet spelen bij het terugdringen van ongelijkheid, armoede en sociale uitsluiting, onder meer door kinderen, gezinnen en kwetsbare groepen te ondersteunen; wijst erop dat rond de twintig miljoen kinderen in de Unie met armoede en sociale uitsluiting worden bedreigd; benadrukt dat de aanpak van kinderarmoede in de hele Unie voldoende gefinancierde, alomvattende en geïntegreerde maatregelen vereist, alsook de efficiënte uitvoering van de Europese kindergarantie op nationaal niveau; benadrukt dat het Parlement consequent heeft verzocht om een specifieke begroting binnen het ESF+ ter ondersteuning van de kindergarantie als centrale pijler van de EU-armoedebestrijdingsstrategie; 34. benadrukt in dit verband de EU-brede huisvestingscrisis, die miljoenen gezinnen en jongeren treft; benadrukt de noodzaak van meer steun voor huisvesting via de begroting van de Unie, met name via het cohesiebeleid, en via andere financieringsbronnen, zoals de EIB-groep en nationale stimuleringsbanken; erkent dat financiering door de Unie alleen weliswaar de huisvestingscrisis niet kan oplossen, maar wel een cruciale rol kan spelen bij de financiering van dringende maatregelen en een aanvulling kan vormen op bredere inspanningen van de Unie en de lidstaten om de betaalbaarheid van huisvesting te verbeteren en de energie-efficiëntie van het woningbestand te verbeteren; 35. wijst erop dat de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne aanzienlijke economische en sociale gevolgen heeft gehad, met name in de lidstaten die aan Rusland en Belarus grenzen; dringt erop aan dat het volgende MFK steun biedt aan deze regio’s; De groene en de digitale transitie 36. benadrukt dat de groene en de digitale transitie onlosmakelijk verbonden zijn met het concurrentievermogen, de modernisering van de economie en de veerkracht van de samenleving en als katalysator fungeren voor een toekomstgerichte en hulpbronnenefficiënte economie; dringt er daarom op aan dat het MFK voor de periode na 2027 de dubbele transitie blijft ondersteunen en versnellen; 37. herinnert eraan dat de begroting van de Unie een essentiële bijdrage levert aan de verwezenlijking van klimaatneutraliteit tegen 2050, onder meer door steun voor de doelstellingen voor 2030 en 2040; onderstreept dat de transitie een decarbonisatie van de economie vereist, met name door de inzet van schone technologieën, verbeterde energie- en vervoersinfrastructuur en energie-efficiëntere huisvesting; neemt er kennis van dat de Commissie de extra investeringen die nodig zijn om tegen 2050 klimaatneutraliteit te verwezenlijken, raamt op 1,5 % van het bbp per jaar ten opzichte van de periode 2011-2020 en dat de begroting van de Unie alleen de kloof weliswaar niet kan dichten, maar wel een essentiële bijdrage moet blijven leveren; dringt daarom aan op meer rechtstreeks beheerde steun voor de bescherming van het milieu en de biodiversiteit en voor klimaatactie, voortbouwend op het huidige LIFE-programma; 38. benadrukt dat de industrie een centrale rol zal spelen in de transitie naar broeikasgasneutraliteit en de totstandbrenging van de energie-unie en dat steun nodig zal zijn om bepaalde industriële sectoren en hun werknemers te helpen bij de aanpassing; benadrukt het belang van een rechtvaardige transitie waarbij niemand mag worden achtergelaten en die onder meer investeringen vereist in regio’s die sterk afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen, alsook meer steun voor kwetsbare huishoudens, met name via het mechanisme voor een rechtvaardige transitie en het Sociaal Klimaatfonds; 39. wijst op de ingrijpende technologische verschuiving die gaande is, waarbij technologieën zoals artificiële intelligentie en kwantumtechnologie zowel kansen creëren wat betreft het economisch potentieel en mondiaal leiderschap van de Unie en verbeteringen in het leven van de burgers, als uitdagingen op het gebied van betrouwbaarheid, ethiek en soevereiniteit met zich meebrengen; wijst erop dat het volgende MFK het onderzoek naar en de ontwikkeling en veilige toepassing van digitale technologieën moet ondersteunen en mensen moet helpen de kennis en vaardigheden te verbeteren die zij nodig hebben voor de inzet en het gebruik van deze technologieën; Veiligheid, defensie en paraatheid 40. wijst erop dat vrede en veiligheid de grondslag vormen voor de welvaart, het sociale model en het concurrentievermogen van de Unie en een essentiële pijler vormen van de geopolitieke status van de Unie; benadrukt dat het volgende MFK een alomvattende veiligheidsaanpak moet ondersteunen door aanzienlijk meer te investeren in de bescherming van de Unie tegen de talloze bedreigingen waarmee zij wordt geconfronteerd; 41. onderstreept dat, zoals in het Niinistö-verslag duidelijk wordt gemaakt, meerdere bedreigingen samen zorgen voor grotere instabiliteit en kwetsbaarheid van de Unie, met name de fragmentatie van de wereldorde, de veiligheidsbedreiging die uitgaat van Rusland en Belarus, de toenemende spanningen wereldwijd, vijandige internationale actoren, de globalisering van criminele netwerken, hybride campagnes – waaronder cyberaanvallen, buitenlandse informatiemanipulatie, desinformatie en inmenging, en de instrumentalisering van migratie – steeds vaker voorkomende extreme weergebeurtenissen als gevolg van klimaatverandering, en gezondheidsbedreigingen; 42. wijst erop dat de Unie een cruciale rol heeft gespeeld bij het bereiken van duurzame vrede op haar grondgebied en dit moet blijven doen door zich aan te passen aan de realiteit van oorlog vlakbij haar grenzen en de noodzaak om defensie-infrastructuur en -vermogens en -gereedheid aanzienlijk te vergroten, onder meer via de begroting van de Unie, en daarbij veel verder te gaan dan de huidige toewijzing van minder dan 2 % van het MFK; 43. merkt op dat de Europese defensievermogens te lijden hebben onder tientallen jaren van onderinvestering en dat de kloof op het gebied van defensie-uitgaven volgens de Commissie momenteel 500 miljard EUR bedraagt voor het komende decennium; benadrukt dat de begroting van de Unie alleen de kloof niet kan dichten, maar wel een belangrijke rol moet spelen, samen met de nationale begrotingen en met de nadruk op een duidelijke toegevoegde waarde voor de EU; is van mening dat de begroting van de Unie en de via de EIB-groep verstrekte leningen investeringen in defensie kunnen helpen stimuleren; benadrukt dat defensie-uitgaven niet ten koste mogen gaan van sociale en milieu-uitgaven, noch mogen leiden tot een vermindering van de financiering van gevestigd beleid van de Unie dat zijn waarde in de loop der tijd heeft bewezen; 44. onderstreept de verdiensten van de defensieprogramma’s en -instrumenten die tijdens het huidige MFK zijn ingevoerd, die gezamenlijk onderzoek, en gezamenlijke productie en aanbestedingen op het gebied van defensie hebben bevorderd, en die een waardevolle basis vormen voor de verdere ontwikkeling van beleid en investeringen van de Unie; 45. benadrukt dat er, gezien de geopolitieke situatie, duidelijk behoefte is aan actie en vooruitgang in de richting van een echte defensie-unie, in coördinatie met de NAVO en met volledige inachtneming van de verbintenissen inzake neutraliteit van de afzonderlijke lidstaten; is het in dit verband eens met de analyse van de Commissie dat het volgende MFK moet voorzien in een alomvattend en robuust kader ter ondersteuning van de EU-defensie; 46. benadrukt het belang van een concurrerende en veerkrachtige Europese technologische en industriële defensiebasis; is van mening dat versterking van gezamenlijke investeringen op EU-niveau in defensie in het volgende MFK, ondersteund door een duidelijke en transparante governancestructuur, dubbel werk kan helpen voorkomen en schaalvoordelen kan opleveren, en de lidstaten aldus in staat kan stellen aanzienlijke besparingen te realiseren, versnippering te verminderen en de interoperabiliteit van uitrusting en systemen te waarborgen; onderstreept het belang van technologie in moderne defensiesystemen en derhalve van investeringen in onderzoek, cyberdefensie en -beveiliging en in producten voor tweeërlei gebruik; wijst op de noodzaak de steun te richten op de defensie-industrie binnen de Unie, om zo de strategische autonomie te vergroten, hoogwaardige en hooggekwalificeerde banen te scheppen, innovatie te stimuleren en grensoverschrijdende kansen te creëren voor EU-bedrijven, met inbegrip van kmo’s; 47. wijst op het belang van meer steun in de begroting voor militaire mobiliteit, ter verbetering van de infrastructuur voor tweeërlei gebruik – voor zowel militaire als civiele doeleinden – waardoor de grootschalige verplaatsing van militaire uitrusting en personeel op korte termijn mogelijk wordt en aldus wordt bijgedragen aan de defensievermogens en collectieve veiligheid van de Unie; benadrukt in dit verband het belang van financiering van de trans-Europese vervoersnetwerken om de aanpassing ervan voor tweeërlei gebruik mogelijk te maken; 48. benadrukt dat de Unie over de hele linie meer geld moet uittrekken voor paraatheid; is verontrust over de toenemende gevolgen van natuurrampen, die vaak het gevolg zijn van klimaatverandering en daarom in de toekomst waarschijnlijk vaker zullen voorkomen en nog ernstiger gevolgen zullen hebben; wijst erop dat volgens het Europees klimaatrisicobeoordelingsverslag 2024 de gecumuleerde economische verliezen als gevolg van natuurrampen zouden kunnen oplopen tot ongeveer 1,4 % van het bbp van de Unie; 49. onderstreept daarom dat, naast inspanningen om de klimaatverandering te beperken door middel van de groene transitie, aanzienlijke investeringen nodig zijn voor aanpassing aan de klimaatverandering, in het bijzonder ter voorkoming en vermindering van de gevolgen van natuurrampen en extreme weergebeurtenissen; is van mening dat de steun hiervoor, bijvoorbeeld via het huidige Uniemechanisme voor civiele bescherming, in het volgende MFK aanzienlijk moet worden verhoogd en snel beschikbaar moet worden gesteld aan lokale en regionale overheden, die vaak in de voorste linie staan; 50. benadrukt dat maatregelen voor wederopbouw en herstel na natuurrampen gebaseerd moeten zijn op de benadering “betere wederopbouw” en prioriteit moeten geven aan op de natuur gebaseerde oplossingen; benadrukt het belang van duurzaam waterbeheer, waterveiligheid en waterweerbaarheid als onderdeel van de algemene paraatheidsstrategie van de Unie; 51. herinnert eraan dat de COVID-19-pandemie wereldwijd rampzalige economische en sociale gevolgen heeft gehad en dat een belangrijke les die uit deze ervaring moet worden getrokken is dat prioriteit moet worden gegeven aan investeringen in preventie van, paraatheid voor en respons op gezondheidsbedreigingen, in medisch onderzoek en ziektepreventie, in de toegang tot kritieke geneesmiddelen, in gezondheidsinfrastructuur, in fysieke en geestelijke gezondheid en in de veerkracht en toegankelijkheid van volksgezondheidsstelsels in de Unie; wijst erop dat strategische autonomie op het gebied van gezondheid van cruciaal belang is om de paraatheid van Europa op dit gebied te waarborgen; 52. is van mening dat het volgende MFK moet voortbouwen op het werk dat in de huidige programmeringsperiode is verricht door ervoor te zorgen dat de nodige investeringen worden gedaan om een echte Europese gezondheidsunie tot stand te brengen die alle burgers ten goede komt; 53. benadrukt dat het door technologische ontwikkelingen voor kwaadwillige en opportunistische buitenlandse actoren gemakkelijker is geworden om desinformatie te verspreiden, haatzaaiende uitlatingen op het internet aan te moedigen, zich in verkiezingen te mengen en cyberaanvallen tegen de belangen van de Unie op te zetten; benadrukt dat het volgende MFK moet investeren in capaciteitsopbouw op het gebied van cyberbeveiliging en de Unie moet uitrusten om de verschillende vormen van hybride oorlogsvoering te bestrijden; 54. onderstreept dat vrije, onafhankelijke en pluriforme media een fundamenteel onderdeel van de veerkracht van Europa vormen, aangezien zij niet alleen de vrije uitwisseling van informatie, maar ook een democratische mentaliteit, kritisch denken en doordachte keuzes waarborgen; wijst erop dat het belangrijk is te investeren in onafhankelijke en onderzoeksjournalistiek, factcheckinginitiatieven, digitale en mediageletterdheid en kritisch denken om bescherming te bieden tegen desinformatie, buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging in verkiezingen, als onderdeel van het initiatief voor een Europees schild voor de democratie en derhalve democratische veerkracht te waarborgen; onderstreept de noodzaak van voortgezette begrotingssteun van de Unie voor initiatieven op deze gebieden; 55. benadrukt het belang van voortgezette financiering in het volgende MFK voor doeltreffende bescherming van de buitengrenzen van de EU; benadrukt de noodzaak van de bestrijding van grensoverschrijdende criminele netwerken en betere bescherming van slachtoffers van mensenhandelnetwerken, en van de versterking van de veerkracht en de responscapaciteiten voor het aanpakken van hybride aanvallen en de instrumentalisering van migratie door derde landen of vijandige niet-overheidsactoren; wijst met name op de noodzaak van steun aan lidstaten in de voorste linie met het oog op de beveiliging van de buitengrenzen van de EU; 56. onderstreept dat de veerkracht en paraatheid van de EU onlosmakelijk verbonden zijn met die van haar regionale en mondiale partners; benadrukt dat het versterken van de capaciteit van partners om extreme weergebeurtenissen, gezondheidscrises, hybride campagnes, cyberaanvallen of gewapende conflicten te voorkomen en te weerstaan en hier doeltreffend op te reageren, ook het risico op overloopeffecten voor Europa vermindert; Extern optreden en uitbreiding 57. benadrukt dat de Unie, in een context van toegenomen mondiale instabiliteit, constructief moet blijven samenwerken met derde landen en vrede, conflictpreventie, stabiliteit, welvaart, veiligheid, mensenrechten, de rechtsstaat, gelijkheid, democratie en duurzame ontwikkeling wereldwijd moet blijven steunen in overeenstemming met haar waarden op het gebied van mondiale verantwoordelijkheid en internationale verbintenissen; 58. betreurt het feit dat het externe optreden in het huidige MFK ondergefinancierd wordt, waardoor in aanzienlijke mate een beroep is gedaan op speciale instrumenten en extra middelen in de tussentijdse herziening; merkt in het bijzonder op dat de financiering van humanitaire hulp volstrekt ontoereikend is geweest, hetgeen aanleiding heeft gegeven tot routinematig gebruik van de reserve voor noodhulp; 59. onderstreept dat de terugtrekking van de VS uit zijn naoorlogse mondiale rol bij het waarborgen van vrede, veiligheid en democratie, zijn leidende rol in de mondiale governance in de op regels gebaseerde multilaterale internationale orde en zijn rol bij het verlenen van essentiële ontwikkelingshulp en humanitaire hulp aan de meest behoeftigen overal ter wereld, een enorm vacuüm zal achterlaten en dat de Unie verantwoordelijk is voor en een enorm strategisch belang heeft bij het helpen dichten van deze kloof; verzoekt de Commissie de gevolgen van de terugtrekking van de VS uiterlijk in haar voorstel voor het MFK voor de periode na 2027 aan te pakken; 60. wijst erop dat het volgende MFK de meest dringende mondiale uitdagingen moet blijven aanpakken, van het bestrijden van klimaatverandering tot het bieden van hulp bij natuurrampen, het voorkomen en aanpakken van gewelddadige conflicten en het waarborgen van de mondiale veiligheid, het zorgen voor mondiale voedselzekerheid, het verbeteren van gezondheidszorg- en onderwijsstelsels, het terugdringen van armoede en ongelijkheid, het bevorderen van democratie, mensenrechten, de rechtsstaat en sociale rechtvaardigheid en het stimuleren van het concurrentievermogen en de veiligheid van mondiale toeleveringsketens, met volledige inachtneming van het beginsel van beleidscoherentie voor ontwikkeling; benadrukt met name de noodzaak van steun voor het zuidelijk en oostelijk nabuurschap van de Unie; 61. benadrukt dat de begroting, met name in het licht van de drastische bezuinigingen op de USAID-begroting, de rol van de Unie als de grootste verstrekker van ontwikkelingshulp en klimaatfinanciering ter wereld moet handhaven in overeenstemming met de mondiale verplichtingen en toezeggingen van de Unie; herinnert er in dit verband aan dat de Unie en haar lidstaten gezamenlijk hebben toegezegd 0,7 % van hun bni toe te wijzen aan officiële ontwikkelingshulp en dat armoedebestrijding haar belangrijkste doelstelling moet blijven; dringt erop aan dat de begroting de inspanningen van de Unie moet blijven ondersteunen om de op regels gebaseerde internationale orde, democratie, multilateralisme, mensenrechten en fundamentele waarden te verdedigen; 62. dringt erop aan dat, gezien de ongekende omvang van humanitaire crises, de toenemende mondiale uitdagingen en de onzekerheid van de steun van de VS zolang de huidige regering van dat land aan de macht is, de financiering van humanitaire hulp aanzienlijk moet worden verhoogd en dat het gebruik ervan uitsluitend op behoeften gebaseerd moet blijven en de beginselen van neutraliteit, onafhankelijkheid en onpartijdigheid moet eerbiedigen; benadrukt dat de op behoeften gebaseerde aard van humanitaire hulp specifieke financiering vereist die wordt verstrekt via een op zichzelf staand uitgavenprogramma, los van andere financiering voor extern optreden; onderstreept voorts dat een doeltreffende verstrekking van humanitaire hulp afhankelijk is van voorspelbaarheid door middel van een toereikende jaarlijkse basistoewijzing; 63. benadrukt dat humanitaire hulp per definitie aanzienlijke flexibiliteit en responscapaciteit vereist; is daarom van mening dat humanitaire hulp, naast een adequaat basisbedrag, een hoge mate van flexibiliteit in de opzet ervan zal vergen om een doeltreffende respons op toenemende crises mogelijk te maken; 64. benadrukt dat de Unie – in een context waarin mondiale actoren onderlinge afhankelijkheid op het gebied van handel steeds vaker gebruiken als middel om economische druk uit te oefenen – haar vermogen ter bescherming en bevordering van haar eigen strategische belangen moet versterken, robuustere instrumenten om druk te bestrijden moet ontwikkelen en voor echte wederkerigheid in haar partnerschappen moet zorgen; benadrukt dat een dergelijke aanpak de strategische toewijzing van externe financiering vereist om bijvoorbeeld economische, veiligheids- en energiepartnerschappen te ondersteunen die de waarden en strategische belangen van de Unie onderschrijven; 65. is van mening dat uitbreiding een kans biedt om de Unie als geopolitieke macht te versterken en dat het volgende MFK van cruciaal belang is om de Unie op uitbreiding en de kandidaat-lidstaten op toetreding voor te bereiden; herinnert eraan dat de stabiliteit, veiligheid en democratische veerkracht van de kandidaat-lidstaten onlosmakelijk verbonden zijn met die van de EU en duurzame strategische investeringen, gekoppeld aan hervormingen, vereisen om de convergentie ervan met de normen van de Unie te ondersteunen; benadrukt dat burgers en organisaties uit het maatschappelijk middenveld een belangrijke rol spelen in het uitbreidingsproces; 66. wijst op de noodzaak van strategisch gerichte steun voor pretoetreding en voor groei en investeringen; is van mening dat de pretoetredingssteun na 2027 moet worden verleend in de vorm van zowel subsidies als leningen; is in dit verband van mening dat het toekomstige kader ruimte moet bieden voor innovatieve financieringsmechanismen, alsook leningen aan kandidaat-lidstaten die worden gedekt door de begrotingsruimte (het verschil tussen de eigen middelen en de maxima van het MFK); 67. wijst erop dat financiële steun afhankelijk moet worden gesteld van de uitvoering van hervormingen die zijn afgestemd op het acquis en het beleid van de Unie, en de eerbiediging van de waarden van de Unie; benadrukt in dit verband de noodzaak van een solide governancemodel dat parlementaire verantwoordingsplicht, toezicht en controle, en een sterke, doeltreffende fraudebestrijdingsarchitectuur waarborgt; 68. spreekt nogmaals zijn volledige steun uit voor de Oekraïners in hun strijd voor vrijheid en democratie en betreurt het verschrikkelijke lijden en de gevolgen van de niet-uitgelokte en ongerechtvaardigde aanvalsoorlog van Rusland; is ingenomen met het besluit om Oekraïne en zijn buurland de Republiek Moldavië de status van kandidaat-lidstaat toe te kennen en benadrukt dat de nodige middelen moeten worden ingezet om hun toetredingsprocessen te ondersteunen; 69. onderstreept dat pretoetredingssteun aan Oekraïne los moet staan van en een aanvulling moet vormen op financiële bijstand voor macro-economische stabiliteit, wederopbouw en naoorlogs herstel, waarvoor de behoeften veel groter zijn en die een gezamenlijke internationale inspanning vereisen, waarbij steun uit de begroting van de Unie een belangrijk onderdeel moet zijn; 70. is ervan overtuigd dat de bestaande verplichte herzieningsclausule in geval van uitbreiding in het volgende kader moet worden gehandhaafd en dat dit geen gevolgen mag hebben voor de nationale toewijzingen; benadrukt dat in het volgende MFK ook moet worden voorzien in passende overgangs- en invoeringsmaatregelen voor belangrijke uitgavengebieden, zoals cohesie en landbouw, op basis van een zorgvuldige beoordeling van de gevolgen voor verschillende sectoren; Grondrechten, waarden van de Unie en de rechtsstaat 71. benadrukt het belang van de begroting van de Unie en programma’s als Erasmus+, en “Burgers, gelijkheid, rechten en waarden” voor de bevordering en bescherming van de democratie en de waarden van de Unie, de bevordering van het gemeenschappelijk cultureel erfgoed van de Unie en de Europese integratie, de vergroting van de burger- en jongerenparticipatie en burgereducatie, en de waarborging en bevordering van de in het Handvest van de grondrechten verankerde grondrechten en de rechtsstaat; dringt in dit verband aan op meer financiering voor Erasmus+ in het volgende MFK; wijst op het belang van de onafhankelijkheid van het rechtsstelsel, de goede werking van nationale instellingen, de-oligarchisatie, krachtige steun voor en, overeenkomstig artikel 11, lid 2, VEU, een actieve dialoog met het maatschappelijk middenveld, hetgeen van vitaal belang is voor het bevorderen van een actieve ruimte voor het maatschappelijk middenveld, het waarborgen van verantwoordingsplicht en transparantie en het informeren van beleidsmakers over beste praktijken ter plaatse; 72. benadrukt in dit verband dat de Commissie en de lidstaten op grond van de herschikking van het Financieel Reglement bij de uitvoering van de begroting moeten toezien op de naleving van het Handvest van de grondrechten en de waarden waarop de Unie is gegrondvest, die zijn verankerd in artikel 2 VEU, moeten eerbiedigen; verwacht van de Commissie dat zij ervoor zorgt dat de voorstellen voor het volgende MFK, met inbegrip van de uitgavenprogramma’s, in overeenstemming zijn met de herschikking van het Financieel Reglement; 73. benadrukt dat instabiliteit in naburige regio’s en daarbuiten, armoede, onderliggende trends in economische ontwikkeling, demografische veranderingen en klimaatverandering migratiestromen naar de Unie blijven genereren, waardoor asiel- en migratiesystemen onder grote druk komen te staan; benadrukt dat het MFK voor de periode na 2027 de volledige en snelle uitvoering van het migratie- en asielpact van de Unie en een doeltreffend terugkeer- en overnamebeleid moet ondersteunen, in overeenstemming met de grondrechten en de waarden van de EU, met inbegrip van het beginsel van solidariteit en billijke verdeling van de verantwoordelijkheid; onderstreept bovendien dat de EU, overeenkomstig het pact, moet streven naar nauwere samenwerking en wederzijds voordelige partnerschappen met derde landen op het gebied van migratie, met passende parlementaire controle, en dat deze samenwerking in overeenstemming moet zijn met het EU-recht en het internationaal recht; 74. benadrukt dat eerbiediging van de waarden van de Unie en van de grondrechten een essentiële voorwaarde is voor toegang tot EU-middelen; benadrukt het belang van een nauw verband tussen eerbiediging van de rechtsstaat en toegang tot EU-fondsen in het kader van het huidige MFK; is van mening dat de bescherming van de financiële belangen van de Unie afhangt van de eerbiediging van de rechtsstaat op nationaal niveau; is met name ingenomen met het positieve effect van de verordening inzake conditionaliteit met betrekking tot de rechtsstaat wat betreft de bescherming van de financiële belangen van de Unie in geval van systemische en aanhoudende schendingen van de rechtsstaat; verzoekt de Commissie en de Raad om de verordening waar nodig strikt, consequent en onverwijld toe te passen; benadrukt dat besluiten tot opschorting of vermindering van EU-financiering wegens schendingen van de rechtsstaat gebaseerd moeten zijn op objectieve criteria en niet mogen worden ingegeven door andere overwegingen, noch het resultaat mogen zijn van onderhandelingen; 75. wijst op de noodzaak van een sterker verband tussen de rechtsstaat en de begroting van de Unie na 2027 en is ingenomen met de toezegging van de Commissie om verbanden tussen de aanbevelingen in het jaarlijks verslag over de rechtsstaat en de toegang tot middelen via de begroting te versterken; verzoekt de Commissie om vanaf 2025 in het jaarlijks verslag over de rechtsstaat aan te geven in hoeverre geconstateerde tekortkomingen in rechtsstaatregelingen een risico voor de begroting van de Unie kunnen vormen; is voorts ingenomen met het verband tussen de eerbiediging van de waarden van de Unie en de uitvoering van de begroting, en verzoekt de Commissie op een uniforme manier actief toe te zien op de naleving van dit beginsel door de lidstaten en snel in te grijpen in geval van niet-naleving; 76. roept op tot de consolidatie van een robuust instrumentarium voor de rechtsstaat, voortbouwend op de huidige conditionaliteitsbepalingen in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, de horizontale randvoorwaarden in de verordening gemeenschappelijke bepalingen en de desbetreffende bepalingen van het Financieel Reglement, en benadrukt dat het instrumentarium de gehele begroting van de Unie moet bestrijken; benadrukt dat er behoefte is aan veel meer transparantie en consistentie bij de toepassing van instrumenten ter bescherming van de rechtsstaat en dat de rol van het Parlement bij de toepassing van en het toezicht op dergelijke maatregelen moet worden versterkt; benadrukt bovendien de noodzaak van consistentie tussen de instrumenten bij de beoordeling van schendingen van de rechtsstaat in de lidstaten; 77. herinnert eraan dat in de verordening inzake conditionaliteit met betrekking tot de rechtsstaat wordt bepaald dat eindontvangers de voordelen van EU-middelen niet mogen worden ontnomen indien tegen hun regering sancties zijn ingesteld; is van mening dat deze bepaling tot nu toe niet doeltreffend is geweest en wijst op het belang van de toepassing van een slimme conditionaliteitsbenadering, zodat begunstigden niet worden bestraft voor het optreden van hun regering; verzoekt de Commissie om, in overeenstemming met haar voornemen in de politieke richtsnoeren, specifieke maatregelen voor te stellen om ervoor te zorgen dat lokale en regionale overheden, het maatschappelijk middenveld en andere begunstigden gebruik kunnen blijven maken van Uniefinanciering in geval van schendingen van de rechtsstaat door nationale regeringen, zonder de toepassing van de verordening af te zwakken, en met behoud van de betalingsverplichting van de lidstaat uit hoofde van het Unierecht; Een langetermijnbegroting waarin rekening wordt gehouden met de beleidsdoelstellingen van de Unie 78. wijst erop dat een langetermijnbegroting die volledig op de strategische doelstellingen van de Unie is afgestemd, vereist dat de belangrijkste doelstellingen in de gehele begroting worden geïntegreerd door middel van een reeks horizontale beginselen, waarbij wordt voortgebouwd op de lering die is getrokken uit het huidige MFK en de herstel- en veerkrachtfaciliteit; 79. wijst erop dat de toepassing van horizontale beginselen niet mag leiden tot buitensporige administratieve lasten voor begunstigden en in overeenstemming moet zijn met het evenredigheidsbeginsel; dringt aan op innovatieve oplossingen en het gebruik van geautomatiseerde verslagleggingsinstrumenten, waaronder artificiële intelligentie, om tot een efficiëntere gegevensverzameling te komen; 80. benadrukt derhalve dat het volgende MFK ervoor moet zorgen dat de uitgavenprogramma’s over de hele linie klimaat- en biodiversiteitsdoelstellingen nastreven, rechten en gelijke kansen voor iedereen bevorderen en beschermen, met inbegrip van gendergelijkheid, het concurrentievermogen ondersteunen en de paraatheid van de Unie voor bedreigingen versterken; 81. wijst erop dat doeltreffende integratie het best kan worden bereikt door middel van een instrumentarium van maatregelen, in de eerste plaats door project- en regelgevingsontwerp, grondige effectbeoordelingen en degelijke tracering van uitgaven en, in specifieke gevallen, uitgavendoelstellingen op basis van relevante en beschikbare gegevens; is ingenomen met de aanzienlijke verbeteringen van de verslaglegging over de prestaties in het huidige MFK, die een veel betere controle van de impact van de EU-uitgaven mogelijk maken, en dringt erop aan deze in de volgende programmeringsperiode verder te ontwikkelen; 82. is ingenomen met de ontwikkeling van een methode voor tracering van gendergerelateerde uitgaven en is van mening dat de hieruit getrokken lessen in het volgende MFK moeten worden toegepast om de methode te verbeteren, met name wat betreft het verzamelen van naar gender uitgesplitste gegevens en het monitoren van de uitvoering en het effect van de administratieve lasten; verzoekt de Commissie de haalbaarheid van genderbudgettering in het volgende MFK te onderzoeken; wijst tegelijkertijd op de noodzaak van een aanzienlijke verbetering van de methoden voor mainstreaming van klimaat en biodiversiteit om de impact te kunnen meten; 83. betreurt dat de Commissie niet systematisch grondige effectbeoordelingen, met inbegrip van gendereffectbeoordelingen, heeft uitgevoerd voor alle wetgeving met betrekking tot uitgaven uit de begroting, en dringt erop aan dit te veranderen; 84. is verheugd dat het streefcijfer voor klimaatmainstreaming van 30 % in het huidige MFK naar verwachting zal worden overschreden; betreurt echter dat de Unie niet op schema ligt om het streefcijfer van 10 % voor 2026 voor biodiversiteitsgerelateerde uitgaven te halen; benadrukt dat de streefcijfers in het IIA niettemin een belangrijke factor zijn geweest voor het stimuleren van uitgaven voor klimaat en biodiversiteit; verzoekt de Commissie de uitgavendoelstellingen die een positieve bijdrage aan klimaat en biodiversiteit leveren aan te passen in overeenstemming met de beleidsambities van de Unie in dit verband, rekening houdend met de investeringsbehoeften voor deze beleidsambities; 85. benadrukt voorts dat de begroting van de Unie moet worden uitgevoerd in overeenstemming met artikel 33, lid 2, van het Financieel Reglement, dus zonder ernstige afbreuk te doen (12) aan de gespecificeerde doelstellingen, met inachtneming van de toepasselijke arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden en rekening houdend met het beginsel van gendergelijkheid; 86. is ingenomen met de toezegging van de Commissie om alle subsidies voor fossiele brandstoffen en subsidies die schadelijk zijn voor het milieu geleidelijk af te schaffen in het volgende MFK; verwacht dat de Commissie haar geplande routekaart in dit verband als onderdeel van haar voorstel voor het volgende MFK indient; Een langetermijnbegroting met een doeltreffend bestuur ten dienste van de Europeanen 87. onderstreept dat het beleid van de Unie moet worden geschraagd door een goed functionerend bestuur; dringt erop aan dat na 2027 van meet af aan voldoende financiële en personele middelen worden toegewezen, zodat de instellingen, organen en gedecentraliseerde agentschappen van de Unie en het Europees Openbaar Ministerie kunnen zorgen voor een doeltreffende en efficiënte opzet, hoogwaardige uitvoering en handhaving van beleid, technische bijstand kunnen verlenen, de beste mensen uit alle lidstaten kunnen blijven aantrekken, waardoor een geografisch evenwicht wordt gewaarborgd, en speelruimte hebben om zich aan veranderende omstandigheden aan te passen; 88. betreurt dat het vermogen van de Unie om beleid effectief uit te voeren en haar financiële belangen te beschermen binnen het huidige MFK is ondermijnd door krappe administratieve middelen en een dogmatische toepassing van een beleid van stabiele personeelsbezetting, ondanks toenemende eisen en verantwoordelijkheden; wijst er bijvoorbeeld op dat er onvoldoende personeel is om de digitaledienstenverordening (13) en de digitalemarktenverordening (14) naar behoren uit te voeren en te handhaven, waardoor de doeltreffendheid van de wetgeving wordt ondermijnd, en op de herhaalde herschikkingen van programma’s naar gedecentraliseerde agentschappen om in de personeelsbehoeften te voorzien; dringt erop aan dat de personeelsbezetting wordt bepaald aan de hand van een objectieve behoeftenanalyse wanneer wetgeving wordt voorgesteld en definitief wordt aangenomen, en dat deze vanaf het begin wordt meegenomen in de planning van administratieve uitgaven; 89. benadrukt dat de Commissie tot op zekere hoogte heeft getracht haar eigen stabiele personeelsbeleid te omzeilen door het uitbreiden van personeel dat aan programma’s en faciliteiten is verbonden en dus niet onder het plafond voor administratieve uitgaven valt; onderstreept echter dat een dergelijke aanpak het probleem alleen maar omzeilt en uiteindelijk de operationele capaciteit van de programma’s kan ondermijnen; benadrukt daarom dat extra verantwoordelijkheden administratieve uitgaven vereisen en de programmabudgetten niet mogen uithollen; 90. wijst erop dat voorafgaande investeringen in veilige en interoperabele IT-infrastructuur en dataminingcapaciteiten ook kostenbesparingen op de langere termijn kunnen opleveren en de beleidsuitvoering en de tracering van uitgaven enorm kunnen verbeteren; 91. erkent dat de hoge inflatie, bij het uitblijven van een correctiemechanisme in het huidige MFK, de wettelijke kosten aanzienlijk heeft opgedreven, wat vraagt om uitgebreid gebruik van speciale instrumenten om het voorzien tekort te dekken; betreurt dat de Raad ervoor heeft gekozen geen gevolg te geven aan het voorstel van de Commissie om het plafond voor administratieve uitgaven bij de herziening van het MFK te verhogen, waardoor speciale instrumenten verder worden uitgehold; Een langetermijnbegroting die eenvoudiger en transparanter is 92. wijst erop dat het volgende MFK zo moet worden opgezet dat het leven van alle begunstigden wordt vereenvoudigd door onnodige administratieve rompslomp te verminderden; onderstreept dat voor vereenvoudiging een zo groot mogelijke harmonisatie van de regels en verslagleggingsvereisten nodig is en, in voorkomend geval, het waarborgen van samenhang tussen de regels die op Europees, nationaal en regionaal niveau van toepassing zijn; onderstreept in dit verband de noodzaak van een echt en gebruikersvriendelijk centraal toegangspunt voor EU-financiering en een vereenvoudigde aanvraagprocedure die is opgezet in overleg met relevante belanghebbenden; wijst er voorts op dat het volgende MFK zo dicht mogelijk bij de burgers moet worden uitgevoerd; 93. roept op tot daadwerkelijke vereenvoudiging bij overlappende doelstellingen, uiteenlopende subsidiabiliteitscriteria en verschillende regels voor horizontale bepalingen die voor alle programma’s gelijk zouden moeten zijn; is van mening dat een beoordeling van welke uitgavenprogramma’s in het volgende MFK moeten worden opgenomen, gebaseerd moet zijn op de voornoemde aspecten, op de noodzaak de uitgaven op duidelijk omschreven beleidsdoelstellingen met een duidelijke Europese meerwaarde te richten en op de beleidsinterventielogica van elk programma; benadrukt dat een vermindering van het aantal programma’s geen doel op zich is; 94. onderstreept dat vereenvoudiging niet kan betekenen dat de Commissie meer speelruimte krijgt zonder de nodige checks-and-balances en dat vereenvoudiging derhalve moet worden bereikt met volledige inachtneming van het institutionele evenwicht waarin de Verdragen voorzien; 95. benadrukt dat vereenvoudiging niet ten koste mag gaan van de kwaliteit van het ontwerp en de uitvoering van programma’s en dat een eenvoudigere begroting daarom ook een transparantere begroting moet zijn, die een betere verantwoordingsplicht, toezicht op en controle van de uitgaven mogelijk maakt en de risico’s van dubbele financiering, misbruik en fraude vermindert; benadrukt dat elke vermindering van het aantal programma’s moet worden gecompenseerd door een veel gedetailleerdere uitsplitsing van de begroting per begrotingsonderdeel, in tegenstelling tot sommige samenvoegingen van programma’s in het huidige MFK, zoals het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking – Europa in de wereld (NDICI – Europa in de wereld), dat een voorbeeld is dat niet moet worden gevolgd; dringt daarom aan op een voldoende gedetailleerde uitsplitsing per begrotingsonderdeel om de begrotingsautoriteit in staat te stellen naar behoren verantwoording af te leggen en ervoor te zorgen dat de besluitvorming in de jaarlijkse begrotingsprocedure en tijdens de uitvoering van de begroting zinvol is; 96. wijst erop dat transparantie van essentieel belang is om het vertrouwen van de burgers te behouden en dat fraude en misbruik van middelen uiterst schadelijk zijn voor dat vertrouwen; onderstreept daarom dat het Parlement in staat moet zijn de uitgaven te controleren en te beoordelen of kwijting kan worden verleend; benadrukt dat voor een goede verantwoordingsplicht een grondige controle van alle begrotingsuitgaven vereist is op basis van de toepassing van één enkel controlespoor; verzoekt de Commissie voor alle financieringsinstrumenten voor het MFK voor de periode na 2027 geharmoniseerde en doeltreffende fraudebestrijdingsmechanismen in te voeren die de bescherming van de begroting van de Unie waarborgen; 97. herhaalt zijn gevestigde standpunt dat alle uitgaven op EU-niveau onder de bevoegdheid van de begrotingsautoriteit moeten vallen, zodat transparantie, democratische controle en bescherming van de financiële belangen van de Unie worden gewaarborgd; dringt derhalve aan op het volledig in de begroting opnemen van (deels) buiten de begroting vallende instrumenten zoals het Sociaal Klimaatfonds, het Innovatiefonds en het moderniseringsfonds, of de opvolgers daarvan; Een langetermijnbegroting die flexibeler is en beter inspeelt op crises en schokken 98. wijst erop dat het MFK oorspronkelijk niet is opgezet met het oog op crisisrespons of flexibiliteit, maar in de eerste plaats is bedoeld om de voorspelbaarheid van investeringen op middellange termijn te waarborgen; benadrukt dat in een snel veranderende politieke, veiligheids-, economische en sociale context een dergelijke benadering niet langer houdbaar is; dringt aan op voldoende ingebouwde crisisresponscapaciteit in het volgende MFK; 99. benadrukt dat het huidige MFK gebukt gaat onder een gebrek aan flexibiliteit en het onvermogen om zich aan te passen aan veranderende uitgavenprioriteiten; is van mening dat in het volgende MFK een beter evenwicht moet worden gevonden tussen voorspelbaarheid van investeringen en flexibiliteit om de uitgavenfocus aan te passen; benadrukt dat uitgaven op bepaalde gebieden meer stabiliteit vereisen dan op andere gebieden waar flexibiliteit waardevoller is; wijst erop dat periodieke herschikkingen geen haalbare manier zijn om de prioriteiten van de Unie te financieren, aangezien zij afbreuk doen aan investeringen en de verwezenlijking van overeengekomen beleidsdoelstellingen in gevaar brengen; 100. is van mening dat uitgavenprogramma’s, hoewel zij een aanzienlijk deel van de financiering vooraf aan doelstellingen toewijzen, een aanzienlijke ingebouwde flexibiliteitsreserve moeten aanhouden, waarbij de begrotingsautoriteit over de toewijzing aan specifieke beleidsdoelstellingen beslist; merkt op dat de buffer voor nieuwe uitdagingen en prioriteiten van NDICI – Europa in de wereld een model biedt voor een dergelijke flexibiliteitsreserve, maar dat het besluitvormingsproces voor de mobilisering ervan niet in het toekomstige MFK mag worden overgenomen; wijst op de noodzaak van sterkere, doeltreffendere controlebevoegdheden van de medewetgevers met betrekking tot de vaststelling van beleidsprioriteiten en -doelstellingen en van een gedetailleerde uitsplitsing van de begroting om ervoor te zorgen dat de begrotingsautoriteit is toegerust om zinvolle en weloverwogen beslissingen te nemen; 101. benadrukt dat het MFK in elke rubriek over voldoende marges moet beschikken om ervoor te zorgen dat nieuwe instrumenten of uitgavendoelstellingen die in de loop van de programmeringsperiode worden overeengekomen, kunnen worden ingepast zonder de financiering voor andere beleids- en strategische langetermijndoelstellingen uit te hollen of de crisisresponscapaciteit aan te tasten; 102. onderstreept dat de mogelijkheid van overdrachten uit de begroting in het kader van het Financieel Reglement reeds voorziet in flexibiliteit met het oog op aanpassing aan veranderende uitgavenbehoeften in de loop van de begrotingsuitvoering; benadrukt dat de Commissie volgens de huidige regels over een aanzienlijke vrijheid beschikt om aanzienlijke bedragen tussen beleidsterreinen over te dragen zonder goedkeuring van de begrotingsautoriteit, hetgeen het toezicht en de controle beperkt; dringt er daarom op aan de regels te wijzigen teneinde een maximumbedrag – bovenop een maximumpercentage per begrotingsonderdeel – in te voeren voor overdrachten zonder goedkeuring; is van mening dat voor overdrachten van andere instellingen van de Unie dan de Commissie die het voorwerp uitmaken van een mogelijk naar behoren gemotiveerd bezwaar van het Parlement of de Raad, een drempel waaronder zij van die procedure zouden worden vrijgesteld, een nuttige vereenvoudigingsmaatregel zou kunnen zijn; 103. herinnert eraan dat het huidige MFK verder onder druk is komen te staan als gevolg van de hoge inflatie in een context waarin een jaarlijkse deflator van 2 % wordt toegepast op de prijzen van 2018, waardoor de reële waarde van de begroting wordt verlaagd en de operationele en administratieve capaciteit ervan onder druk komt te staan; is daarom van mening dat de toekomstige begroting van voldoende responscapaciteit moet worden voorzien om zich aan te kunnen passen aan inflatieschokken; 104. roept op tot een fundamentele hervorming van de bestaande speciale instrumenten om de crisisresponscapaciteit te versterken en te zorgen voor een doeltreffende en snelle reactie door een snellere mobilisatie; benadrukt dat de huidige instrumenten qua omvang ontoereikend zijn alsook door extreme starheid worden ingeperkt, waarbij verschillende instrumenten effectief voor een bepaald soort crisis zijn geoormerkt; wijst erop dat een grotere crisisresponscapaciteit ervoor zal zorgen dat de fondsen van het cohesiebeleid niet voor dat doel worden aangesproken en dus voor de beoogde investeringsdoeleinden kunnen worden gebruikt; 105. is van mening dat het MFK voor de periode na 2027 slechts twee speciale instrumenten moet omvatten – één instrument om solidariteit bij natuurrampen te waarborgen (de opvolger van de bestaande reserve voor Europese solidariteit) en één instrument voor algemene crisisrespons en om in te spelen op onvoorziene behoeften en nieuwe prioriteiten, ook wanneer de bedragen in het speciaal instrument voor natuurrampen ontoereikend zijn (de opvolger van het flexibiliteitsinstrument); dringt erop aan dat beide speciale instrumenten van meet af aan adequaat worden gefinancierd en dat ongebruikte bedragen onbeperkt kunnen worden overgedragen naar de volgende MFK-periode; is van mening dat alle andere speciale instrumenten kunnen worden afgewikkeld of in de twee speciale instrumenten of in bestaande programma’s kunnen worden ondergebracht; 106. dringt erop aan dat de middelen voor het toekomstige flexibiliteitsinstrument in grote mate vervroegd ter beschikking worden gesteld en dat het instrument vervolgens via een aantal aanvullende financieringsbronnen wordt gefinancierd: niet-benutte marges van voorgaande jaren (zoals bij het huidige enkelvoudig marge-instrument), het jaarlijkse overschot van het voorgaande jaar, een op boeten gebaseerd mechanisme naar het model van het bestaande artikel 5 van de MFK-verordening, teruggevloeide middelen uit financieringsinstrumenten en vrijgemaakte kredieten; onderstreept dat het volgende MFK zodanig moet worden ontworpen dat de toekomstige speciale instrumenten niet nodig zijn om de terugbetaling van schulden te dekken; 107. onderstreept dat voor het hergebruik van het overschot, van teruggevloeide middelen uit financieringsinstrumenten en overschot van voorzieningen en van vrijmakingen wijzigingen van het Financieel Reglement vereist zouden zijn; 108. wijst erop dat de begroting, met voldoende middelen vooraf en dergelijke regelingen voor het hergebruik van ongebruikte middelen, een veel grotere responscapaciteit zou hebben zonder afbreuk te doen aan de voorspelbaarheid van de nationale bni-bijdragen; benadrukt dat het minder waarschijnlijk is dat een MFK met meer flexibiliteit en een grotere responscapaciteit een ingrijpende tussentijdse herziening vereist; Een langetermijnbegroting die meer resultaatgericht is 109. benadrukt dat het voor een maximaal effect absoluut noodzakelijk is dat de uitgaven in het kader van het volgende MFK veel nauwer op de strategische beleidsdoelstellingen van de Unie worden afgestemd en beter met uitgaven op nationaal niveau worden gecoördineerd; onderstreept dat overleg met regionale en lokale autoriteiten op zijn beurt van essentieel belang is om de toegang tot financiering te vergemakkelijken en ervoor te zorgen dat de steun van de Unie voldoet aan de werkelijke behoeften van de eindontvangers en tastbare voordelen oplevert voor de mensen; benadrukt het belang van technische bijstand aan uitvoerende autoriteiten om te helpen zorgen voor een tijdige uitvoering, additionaliteit van investeringen en derhalve maximale impact; 110. onderstreept dat de Commissie, ter ondersteuning van een doeltreffende coördinatie tussen de uitgaven van de Unie en die van de lidstaten, een “nieuw, efficiënt sturingsmechanisme” overweegt dat bedoeld is om het verband tussen de algemene beleidscoördinatie en de EU-begroting te versterken; dringt erop aan dat het Parlement in alle coördinatie- of sturingsmechanismen een volwaardige rol speelt bij de besluitvorming; 111. is van mening dat de herstel- en veerkrachtfaciliteit, met haar focus op prestaties en verbanden tussen hervormingen en investeringen, en begrotingssteun, heeft bijgedragen tot het stimuleren van nationale investeringen en hervormingen die anders niet hadden plaatsgevonden; 112. benadrukt dat de herstel- en veerkrachtfaciliteit kan helpen bij het verstrekken van informatie over de uitgaven van de Unie in het kader van gedeeld beheer; herinnert er echter aan dat de faciliteit werd overeengekomen in de zeer specifieke context van de COVID-19-pandemie en derhalve niet algemeen voor toekomstige investeringsprogramma’s kan worden gedupliceerd; 113. wijst erop dat bij de uitgaven onder gedeeld beheer in het volgende MFK de regionale en lokale overheden en alle relevante belanghebbenden van ontwerp tot uitvoering moeten worden betrokken door middel van een plaatsgebonden benadering van bestuur op verschillende niveaus en in overeenstemming met een verbeterd partnerschapsbeginsel, de grensoverschrijdende Europese dimensie van investeringsprojecten moet worden gewaarborgd, en de nadruk moeten liggen op resultaten en impact in plaats van op output, door meetbare prestatie-indicatoren vast te stellen, de beschikbaarheid van relevante gegevens te waarborgen en input te leveren voor het ontwerp en de aanpassing van programma’s; 114. onderstreept dat bij de opzet van de uitgaven onder gedeeld beheer in het kader van het volgende MFK de rol van het Parlement als wetgever, begrotingsautoriteit en kwijtingsautoriteit zijn rol bij het ter verantwoording roepen van de uitvoerende macht moet worden gewaarborgd, door strikte verantwoordingsmechanismen in te voeren en te zorgen voor volledige transparantie met betrekking tot eindontvangers of groepen ontvangers van uitgavenmiddelen van de Unie via een interoperabel systeem dat een doeltreffende tracering van kasstromen en projectvoortgang mogelijk maakt; 115. is van mening dat de door de Commissie beoogde benadering van “één nationaal plan per lidstaat” niet in overeenstemming is met de hierboven uiteengezette beginselen en niet de basis kan vormen voor uitgaven onder gedeeld beheer na 2027; wijst erop dat de Unie in dit verband op grond van artikel 175 VWEU steun moet verlenen via instrumenten voor landbouw-, regionale en sociale uitgaven; Een langetermijnbegroting die de verplichtingen duurzaam beheert 116. herinnert eraan dat het Parlement er sterk tegen gekant is de terugbetaling van financieringskosten van NGEU in een MFK-rubriek aan een maximum te onderwerpen, aangezien deze kosten onderhevig zijn aan marktvoorwaarden, door externe factoren beïnvloed worden en dus inherent volatiel zijn, en aangezien de terugbetaling van financieringskosten een niet-discretionaire wettelijke verplichting is; wijst erop dat de invoering van nieuwe eigen middelen ook nodig is om te voorkomen dat toekomstige generaties de last van schulden uit het verleden moeten dragen; 117. betreurt het feit dat, in het kader van de bestaande structuur en ondanks de gezamenlijke verklaring van de drie instellingen als onderdeel van het MFK-akkoord van 2020, waarin staat dat uitgaven om financieringskosten van NGEU te dekken niet ten koste mogen gaan van programma’s en fondsen, de financiering van belangrijke programma’s van de Unie en middelen die beschikbaar zijn voor speciale instrumenten, zelfs na de herziening van het MFK, de facto hebben moeten concurreren met de terugbetaling van financieringskosten van NGEU in een context van sterke inflatie en stijgende rentetarieven; wijst erop dat de druk op de begroting als gevolg van de financieringskosten van NGEU een belangrijke factor was bij de bezuinigingen op vlaggenschipprogramma’s bij de herziening van het MFK; 118. benadrukt dat de begroting van de Unie tot nu toe alleen nodig was om de rente in verband met NGEU terug te betalen en dat de begroting vanaf 2028 ook nodig zal zijn om het kapitaal terug te betalen; benadrukt dat volgens de Commissie de totale kosten voor kapitaal- en renteaflossingen van NGEU vanaf 2028 naar verwachting ongeveer 25 tot 30 miljard EUR per jaar zullen bedragen, wat overeenkomt met 15 tot 20 % van de begroting 2025; 119. erkent dat, hoewel de financieringskosten van NGEU in de volgende MFK-periode stabieler zullen zijn omdat er dan al obligaties zijn uitgegeven, het precieze aflossingsprofiel van invloed zal zijn op de hoogte van de rente en dus op de mate van volatiliteit; dringt er daarom op aan dat alle kosten in verband met leningen die worden gedekt door de begroting van de Unie of de begrotingsruimte afzonderlijk worden behandeld van kredieten voor EU-programma’s binnen de MFK-architectuur; 120. wijst in dat verband op de toenemende vraag om de begroting van de Unie te hanteren als garantie voor de essentiële steun van de Unie door middel van macrofinanciële bijstand en de bijbehorende risico’s; benadrukt dat, in geval van wanbetaling of intrekking van nationale garanties, de begroting van de Unie uiteindelijk borg staat voor alle macrofinanciële bijstandsleningen en derhalve aanzienlijke en inherent onvoorspelbare voorwaardelijke verplichtingen meebrengt, met name in verband met Oekraïne; 121. verzoekt de Commissie derhalve een degelijke en duurzame structuur te ontwerpen die duurzaam beheer van alle niet-discretionaire kosten en verplichtingen mogelijk maakt, waarbij de programma’s van de Unie en de flexibiliteit en de responscapaciteit van de begroting volledig behouden blijven; Een langetermijnbegroting die over voldoende middelen beschikt en duurzaam wordt gefinancierd 122. benadrukt dat, zoals hierboven beschreven, de begrotingsbehoeften na 2027 aanzienlijk groter zullen zijn dan de bedragen die aan het MFK 2021-2027 zijn toegewezen en bovendien de financieringskosten en de terugbetaling van schulden moeten dekken; dringt er daarom op aan dat het volgende MFK moet worden voorzien van aanzienlijk meer middelen dan het MFK voor de periode 2021-2027, waarbij wordt afgestapt van het historisch restrictieve, zelfopgelegde niveau van 1 % van het bni, waardoor de Unie haar ambities niet heeft kunnen waarmaken en dat haar het vermogen heeft ontnomen om op crises te reageren en zich aan nieuwe behoeften aan te passen; 123. is van mening dat alle instrumenten en hulpmiddelen moeten worden onderzocht om de Unie van deze middelen te voorzien, in overeenstemming met haar prioriteiten en vastgestelde behoeften; is in dit verband van mening dat gezamenlijk lenen via de uitgifte van EU-obligaties een haalbare optie is om ervoor te zorgen dat de Unie over voldoende middelen beschikt om te reageren op acute Uniebrede crises, zoals de huidige crisis op het gebied van veiligheid en defensie; 124. wijst nogmaals op de noodzaak van duurzame en veerkrachtige inkomsten voor de begroting van de Unie; wijst op de juridisch bindende routekaart voor de invoering van nieuwe eigen middelen in het IIA, waarin het Parlement, de Raad en de Commissie hebben toegezegd voldoende nieuwe eigen middelen in te voeren om ten minste de terugbetaling van de NGEU-schuld te dekken; onderstreept dat het pakket nieuwe eigen middelen over het algemeen eerlijk moet zijn, gekoppeld moet zijn aan bredere beleidsdoelstellingen van de Unie, tijdig moet worden overeengekomen en voldoende volume moet hebben om aan de toegenomen begrotingsbehoeften te voldoen; 125. herinnert aan zijn steun voor het gewijzigde voorstel van de Commissie inzake het stelsel van eigen middelen; is ernstig bezorgd over het totale gebrek aan vooruitgang met betrekking tot het stelsel van eigen middelen in de Raad; vraagt de Raad dit voorstel met spoed vast te stellen; dringt er bij de Commissie op aan alles in het werk te stellen om het vaststellingsproces te ondersteunen; 126. dringt er voorts bij de Commissie op aan zich te blijven inspannen om aanvullende, innovatieve en werkelijk nieuwe eigen middelen en andere inkomstenbronnen in kaart te brengen, naast die welke in het IIA worden genoemd; benadrukt dat nieuwe eigen middelen niet alleen essentieel zijn om de terugbetaling van leningen in het kader van NGEU mogelijk te maken, maar ook om ervoor te zorgen dat de Unie toegerust is om haar hogere uitgavenbehoeften te dekken; 127. verzoekt de Commissie een gemoderniseerde begroting op te stellen met een nieuwe uitgavenfocus, ingegeven door de noodzaak van billijkheid, grotere vereenvoudiging, minder administratieve lasten en meer transparantie, ook aan de ontvangstenzijde; benadrukt dat bestaande kortingen en correcties automatisch vervallen aan het einde van het huidige MFK; 128. is ingenomen met het besluit in de herschikking van het Financieel Reglement om rente of andere heffingen die aan een derde verschuldigd zijn in verband met boeten, andere dwangsommen of sancties die door het Hof van Justitie worden geannuleerd of verlaagd, als negatieve ontvangsten te behandelen; herinnert eraan dat deze oplossing op 31 december 2027 ten einde loopt; verzoekt de Commissie een definitieve oplossing voor te stellen voor het volgende MFK waarmee dezelfde doelstelling van het vermijden van gevolgen voor de uitgavenzijde van de begroting wordt bereikt; Een langetermijnbegroting gebaseerd op nauwe interinstitutionele samenwerking 129. onderstreept dat het Parlement voornemens is zijn prerogatieven als wetgever, begrotingsautoriteit en kwijtingsautoriteit uit hoofde van de Verdragen ten volle uit te oefenen; 130. herinnert eraan dat de eis van nauwe interinstitutionele samenwerking tussen de Commissie, de Raad en het Parlement vanaf de vroege ontwerpfasen tot de definitieve vaststelling van het MFK in de Verdragen is verankerd en in het IIA nader is uitgewerkt; 131. benadrukt dat het Parlement zich ertoe verbindt zijn rol tijdens het hele proces ten volle te vervullen; is van mening dat het ontwerp van het MFK bottom-up moet zijn en op de uitgebreide betrokkenheid van belanghebbenden moet worden gebaseerd; benadrukt bovendien de noodzaak van een strategische dialoog tussen de drie instellingen in de aanloop naar de MFK-voorstellen; 132. verzoekt de Commissie om van meet af aan praktische regelingen voor samenwerking en echte onderhandelingen voor te stellen; wijst met name op het belang van het bijeenroepen van bijeenkomsten van de drie voorzitters, overeenkomstig artikel 324 VWEU, telkens wanneer dit bevorderlijk is voor de vooruitgang, en dringt erop aan dat de Commissie gevolg geeft aan verzoeken van het Parlement om dergelijke bijeenkomsten; herinnert de Commissie aan haar verplichting om het Parlement op voet van gelijkheid met de Raad informatie te verstrekken als de twee takken van de begrotingsautoriteit en als medewetgevers inzake MFK-gerelateerde basishandelingen; 133. wijst erop dat in het IIA specifiek wordt bepaald dat het Parlement, de Raad en de Commissie ernaar streven specifieke regelingen voor samenwerking en dialoog vast te stellen; benadrukt dat de samenwerkingsbepalingen in het IIA, met inbegrip van regelmatige vergaderingen tussen het Parlement en de Raad, een absoluut minimum vormen en dat er veel meer nodig is om uitvoering te geven aan het beginsel van artikel 312, lid 5, VWEU om “alle maatregelen die nodig zijn om de vaststelling [van een nieuw MFK] te vergemakkelijken” te nemen; verzoekt de opeenvolgende voorzitterschappen van de Raad dan ook om niet alleen de letter, maar ook de geest van de Verdragen te eerbiedigen; 134. herinnert eraan dat de late goedkeuring van de MFK-verordening en aanverwante wetgeving voor de perioden 2014-2020 en 2021-2027 tot aanzienlijke vertragingen heeft geleid, die de correcte uitvoering van EU-programma’s in de weg stonden; dringt er daarom op aan dat alles in het werk wordt gesteld om ervoor te zorgen dat het komende MFK-pakket tijdig wordt goedgekeurd; 135. verwacht van de Commissie dat zij, in het kader van het pakket MFK-voorstellen, met een nieuw IIA komt dat in overeenstemming is met de realiteit van de nieuwe begroting, ook met betrekking tot het beheer van voorwaardelijke verplichtingen; benadrukt dat de wijzigingen van het Financieel Reglement die nodig zijn voor afstemming op het nieuwe MFK op hetzelfde moment in werking moeten treden als de MFK-verordening; o o o 136. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), en met name artikel 191, – gezien de overeenkomst die op de 21e Conferentie van de Partijen bij het UNFCCC (COP21) op 12 december 2015 in Parijs werd aangenomen (de Overeenkomst van Parijs), – gezien de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling van de Verenigde Naties en de daarin opgenomen duurzameontwikkelingsdoelstellingen (Sustainable Development Goals – SDG’s), en in het bijzonder SDG 6 inzake schoon water en sanitaire voorzieningen, – gezien het mondiaal biodiversiteitskader van Kunming-Montreal, dat in december 2022 is vastgesteld, – gezien het Verdrag van Stockholm inzake persistente organische verontreinigende stoffen van 22 mei 2001, – gezien het voorzorgsbeginsel en het beginsel van preventief handelen, het beginsel dat milieuaantastingen bij voorrang aan de bron dienen te worden bestreden, en het beginsel dat de vervuiler betaalt, zoals verankerd in artikel 191, lid 2, VWEU, – gezien Verordening (EU) 2021/1119 van het Europees Parlement en de Raad van 30 juni 2021 tot vaststelling van een kader voor de verwezenlijking van klimaatneutraliteit, en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 401/2009 en Verordening (EU) 2018/1999 (Europese klimaatwet) (2) , – gezien Richtlijn 2000/60/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2000 tot vaststelling van een kader voor communautaire maatregelen betreffende het waterbeleid (3) (kaderrichtlijn water), – gezien Richtlijn 2006/118/EG van het Europees Parlement en de Raad van 12 december 2006 betreffende de bescherming van het grondwater tegen verontreiniging en achteruitgang van de toestand (4) (grondwaterrichtlijn), – gezien Richtlijn 2008/105/EG van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2008 inzake milieukwaliteitsnormen op het gebied van het waterbeleid tot wijziging en vervolgens intrekking van de Richtlijnen 82/176/EEG, 83/513/EEG, 84/156/EEG, 84/491/EEG en 86/280/EEG van de Raad, en tot wijziging van Richtlijn 2000/60/EG van het Europees Parlement en de Raad (5) (richtlijn inzake milieukwaliteitsnormen), – gezien Richtlijn 2007/60/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2007 over beoordeling en beheer van overstromingsrisico’s (6) (overstromingsrichtlijn), – gezien Richtlijn (EU) 2020/2184 van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2020 betreffende de kwaliteit van voor menselijke consumptie bestemd water (7) (drinkwaterrichtlijn), – gezien Verordening (EU) 2020/741 van het Europees Parlement en de Raad van 25 mei 2020 inzake minimumeisen voor hergebruik van water (8) (verordening inzake hergebruik van water), – gezien Richtlijn 2008/56/EG van het Europees Parlement en de Raad van 17 juni 2008 tot vaststelling van een kader voor communautaire maatregelen betreffende het beleid ten aanzien van het mariene milieu (kaderrichtlijn mariene strategie) (9) , – gezien Richtlijn (EU) 2024/3019 van het Europees Parlement en de Raad van 27 november 2024 inzake de behandeling van stedelijk afvalwater (10) (herziene richtlijn stedelijk afvalwater), – gezien Richtlijn (EU) 2024/1785 van het Europees Parlement en de Raad van 24 april 2024 tot wijziging van Richtlijn 2010/75/EU van het Europees Parlement en de Raad inzake industriële emissies (geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging) en Richtlijn 1999/31/EG van de Raad betreffende het storten van afvalstoffen (11) , – gezien Richtlijn 91/676/EEG van de Raad van 12 december 1991 inzake de bescherming van water tegen verontreiniging door nitraten uit agrarische bronnen (12) , – gezien Verordening (EU) 2024/1991 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2024 inzake natuurherstel en tot wijziging van Verordening (EU) 2022/869 (13) , – gezien Richtlijn (EU) 2022/2557 van het Europees Parlement en de Raad van 14 december 2022 betreffende de weerbaarheid van kritieke entiteiten en tot intrekking van Richtlijn 2008/114/EG van de Raad (14) (richtlijn betreffende de weerbaarheid van kritieke entiteiten), – gezien Richtlijn (EU) 2022/2555 van het Europees Parlement en de Raad van 14 december 2022 betreffende maatregelen voor een hoog gezamenlijk niveau van cyberbeveiliging in de Unie, tot wijziging van Verordening (EU) nr. 910/2014 en Richtlijn (EU) 2018/1972 en tot intrekking van Richtlijn (EU) 2016/1148 (NIS 2-richtlijn) (15) , – gezien Richtlijn 2009/128/EG van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 tot vaststelling van een kader voor communautaire actie ter verwezenlijking van een duurzaam gebruik van pesticiden (16) , – gezien Verordening (EU) 2021/2115 van het Europees Parlement en de Raad van 2 december 2021 tot vaststelling van voorschriften inzake steun voor de strategische plannen die de lidstaten in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid opstellen (strategische GLB-plannen) en die uit het Europees Landbouwgarantiefonds (ELGF) en het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (Elfpo) worden gefinancierd, en tot intrekking van Verordeningen (EU) nr. 1305/2013 en (EU) nr. 1307/2013 (17) , – gezien Verordening (EU) 2024/3190 van de Commissie van 19 december 2024 betreffende het gebruik van bisfenol A (BPA) en andere bisfenolen en bisfenolderivaten met een geharmoniseerde indeling in verband met specifieke gevaarlijke eigenschappen in bepaalde materialen en voorwerpen bestemd om met levensmiddelen in contact te komen, tot wijziging van Verordening (EU) nr. 10/2011 en tot intrekking van Verordening (EU) 2018/213 (18) , – gezien de mededeling van de Commissie van 19 februari 2025 getiteld “Een visie voor landbouw en voedsel: Samen de landbouw- en voedselsector van de EU aantrekkelijk maken voor de toekomstige generaties” ( COM(2025)0075 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 11 december 2019 over de Europese Green Deal ( COM(2019)0640 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 29 januari 2025 getiteld “Het EU-kompas voor concurrentievermogen” ( COM(2025)0030 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 12 mei 2021 getiteld “Route naar een gezonde planeet voor iedereen – EU-actieplan: Verontreiniging van lucht, water en bodem naar nul” ( COM(2021)0400 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 24 februari 2021 getiteld “Een klimaatveerkrachtig Europa tot stand brengen – de nieuwe EU-strategie voor aanpassing aan de klimaatverandering” ( COM(2021)0082 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 18 juli 2007 getiteld “De aanpak van waterschaarste en droogte in de Europese Unie” ( COM(2007)0414 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 11 maart 2020 getiteld “Een nieuw actieplan voor een circulaire economie: Voor een schoner en concurrerender Europa” ( COM(2020)0098 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 14 november 2012 getiteld “Een blauwdruk voor het behoud van de Europese wateren” ( COM(2012)0673 ), – gezien de biodiversiteitsstrategie van de EU voor 2030, – gezien de COP29-verklaring over water voor klimaatactie, die door de Europese Unie is onderschreven, – gezien het Europees oceaanpact, dat op 18 juli 2024 door de voorzitter van de Commissie, Ursula Von der Leyen, is aangekondigd in haar politieke beleidslijnen voor de volgende Europese Commissie (2024-2029), – gezien het Europees klimaataanpassingsplan en de Europese strategie voor waterweerbaarheid, die op 18 juli 2024 door de voorzitter van de Commissie, Ursula Von der Leyen, zijn aangekondigd in haar politieke beleidslijnen voor de volgende Europese Commissie (2024-2029), – gezien het achtste milieuactieprogramma van de EU, – gezien zijn resolutie van 5 oktober 2022 over toegang tot water als mensenrecht – de externe dimensie (19) , – gezien zijn resolutie van 19 september 2024 over de verwoestende overstromingen in Midden- en Oost-Europa, het verlies van mensenlevens en de paraatheid van de EU om in te grijpen bij dergelijke rampen die door de klimaatverandering worden verergerd (20) , – gezien zijn resolutie van 6 oktober 2022 over het momentum om oceaangovernance en biodiversiteit te versterken (21) , – gezien zijn resolutie van 28 november 2019 over de noodsituatie op het gebied van klimaat en milieu (22) , – gezien zijn resolutie van 14 november 2024 over de VN-klimaatconferentie 2024 in Bakoe, Azerbeidzjan (COP29) (23) , – gezien het verslag van de Commissie van 4 februari 2025 over de uitvoering van de kaderrichtlijn water (2000/60/EG) en de overstromingsrichtlijn (2007/60/EG) met betrekking tot de derde stroomgebiedbeheerplannen en de tweede overstromingsrisicobeheerplannen ( COM(2025)0002 ), – gezien Speciaal verslag 15/2024 van de Europese Rekenkamer van 16 oktober 2024, getiteld “Klimaatadaptatie in de EU – Actie houdt geen gelijke tred met ambitie”, – gezien het verslag van de voormalige Finse president Sauli Niinistö van 30 oktober 2024 getiteld “Safer Together – Strengthening Europe’s civil and military preparedness and readiness” (Samen veiliger – Versterking van de civiele en militaire gereedheid en paraatheid van Europa), – gezien het verslag van Enrico Letta van april 2024 getiteld “Much more than a market” (Veel meer dan een markt), – gezien zijn resolutie van 17 december 2020 over de uitvoering van de EU-waterwetgeving (24) , – gezien Speciaal verslag 33/2018 van de Europese Rekenkamer van 18 december 2018, getiteld “Bestrijding van woestijnvorming in de EU: een groeiende bedreiging waartegen meer moet worden ondernomen”, – gezien het Europees burgerinitiatief (EBI) over het recht op water, – gezien zijn resolutie van 8 september 2015 over de follow-up van het burgerinitiatief “Right2Water” (25) , – gezien Resolutie 64/292 van de Algemene Vergadering van de VN van 28 juli 2010, waarin het recht op water en sanitaire voorzieningen wordt erkend als mensenrecht, – gezien de strategische dialoog over de toekomst van de landbouw in de EU, – gezien Speciaal verslag 20/2024 van de Europese Rekenkamer van 30 september 2024, getiteld “Plannen in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid – Groener maar niet conform de milieu‑ en klimaatambities van de EU”, – gezien Verslag 07/2024 van het Europees Milieuagentschap van 15 oktober 2024 getiteld “Europe’s state of water 2024: the need for improved water resilience” (De Europese watertoestand in 2024: de noodzaak om de waterweerbaarheid te verbeteren) (EEA-verslag 07/2024), – gezien de conclusies van de Raad Milieu van 17 juni 2024 over het achtste milieuactieprogramma, – gezien Speciaal verslag 20/2021 van de Europese Rekenkamer van 28 september 2021, getiteld “Duurzaam watergebruik in de landbouw: GLB-middelen eerder gericht op de bevordering van hoger dan efficiënter watergebruik”, – gezien de verklaring van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 26 oktober 2023 over een “Europese Blue Deal”, – gezien het voorstel van de Commissie van 5 juli 2023 voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake bodemmonitoring en ‑veerkracht (richtlijn bodemmonitoring) ( COM(2023)0416 ), – gezien zijn in eerste lezing geformuleerde standpunt van 24 april 2024 inzake het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2000/60/EG tot vaststelling van een kader voor communautaire maatregelen betreffende het waterbeleid, Richtlijn 2006/118/EG betreffende de bescherming van het grondwater tegen verontreiniging en achteruitgang van de toestand en Richtlijn 2008/105/EG inzake milieukwaliteitsnormen op het gebied van het waterbeleid (26) , – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid ( A10‑0073/2025 ), A. overwegende dat water onontbeerlijk is voor het leven en de mensheid; overwegende dat de EU de bestaande en toekomstige watervoorraden efficiënt moet beheren en doeltreffend op de huidige uitdagingen op het gebied van water moet reageren, aangezien deze rechtstreeks van invloed zijn op de menselijke gezondheid, het milieu en zijn ecosystemen, strategische sociaal-economische activiteiten zoals energieproductie, landbouw en voedselzekerheid, en het concurrentievermogen van de EU; B. overwegende dat water een schaarse en beperkte hulpbron is, aangezien 70 % van het aardoppervlak met water is bedekt, maar slechts 0,5 % van dit water beschikbaar en bruikbaar zoet water is (27) ; overwegende dat bergen echte watertorens en belangrijke zoetwaterreservoirs voor Europa zijn, en dat de Alpen alleen al voorzien in 40 % van al het zoet water in Europa (28) ; C. overwegende dat grondwater de bron is van twee derde van het drinkwater in de EU en vele ecosystemen (29) ondersteunt; overwegende dat de diensten die door zoetwaterecosystemen in Europa meer dan 11 biljoen EUR waard zijn en aanzienlijke voordelen bieden voor de gezondheid en recreatie, bijvoorbeeld in de vorm van hengelsport (30) ; D. overwegende dat er in Europa nu al sprake is van waterstress en dat hierdoor jaarlijks ongeveer 20 % van het Europese grondgebied en 30 % van de Europese bevolking wordt getroffen, en dat deze percentages naar alle waarschijnlijkheid alleen maar zullen toenemen als gevolg van de klimaatverandering (31) , ondanks het feit dat de totale wateronttrekking van de EU‑27 tussen 2000 en 2019 met 15 % leek te zijn afgenomen; overwegende dat zich steeds vaker extreme weersomstandigheden zoals droogte en overstromingen voordoen en dat deze zich in de nabije toekomst naar verwachting alleen nog maar vaker zullen voordoen, wat een risico met zich meebrengt voor het leven van mensen, de landbouw en de voedselsoevereiniteit van de EU en bepaalde regio’s in Europa onbewoonbaar zou kunnen maken; E. overwegende dat 78 % van de Europeanen van mening is dat de EU met aanvullende maatregelen moet komen om watergerelateerde problemen in Europa aan te pakken en dat 21 % van de Europeanen verontreiniging op dit gebied beschouwt als de voornaamste bedreiging in hun land (32) ; F. overwegende dat het recht op water en sanitaire voorzieningen in een resolutie van 28 juli 2010 door de Algemene Vergadering van de VN is erkend als mensenrecht; G. overwegende dat het Europees burgerinitiatief “Right2Water”, waarin de EU ertoe werd opgeroepen het recht op water voor iedereen te waarborgen, het eerste burgerinitiatief ooit was dat door voldoende mensen werd ondertekend; H. overwegende dat in alle aspecten van het ontwerp en de uitvoering van de Europese strategie voor waterweerbaarheid op prominente wijze rekening moet worden gehouden met de bepalingen van artikel 14 VWEU en Protocol nr. 26 daarbij, betreffende diensten van algemeen belang, waarmee de status van de Europese waterdiensten als essentiële openbare diensten wordt gewaarborgd en gezorgd wordt voor de toegankelijkheid, billijkheid en betaalbaarheid en het behoud van hoogwaardige normen; I. overwegende dat de lidstaten gevolg moeten geven aan de aanbevelingen uit het verslag van de Commissie van november 2023 (33) ter verbetering van de waterbalansen, als kennisbasis voor de besluitvorming over de toewijzing van water; J. overwegende dat de waarde van veel bedrijven als gevolg van de toenemende wateronzekerheid in het gedrang kan komen, wat kan resulteren in een daling van de productiecapaciteit of de volledige stopzetting van de productie; overwegende dat activa in regio’s met waterstress tijdelijk of permanent kunnen stranden indien de aannamen over de beschikbaarheid van en de toegang tot water onjuist blijken te zijn, indien niet wordt geanticipeerd op nieuwe regelgeving of indien er geen risicobeperkings- en beheersplannen worden ontwikkeld (34) ; K. overwegende dat de rivieren, meren en kustwateren en het overgangswater en grondwater in de EU overeenkomstig de kaderrichtlijn water uiterlijk in 2015 in een “goede” toestand hadden moeten verkeren, en dat deze termijn onder bepaalde omstandigheden kon worden verschoven naar 2027; overwegende dat de doelstelling om ervoor te zorgen dat alle waterlichamen in de EU vóór 2027 in een goede chemische toestand verkeren, nog lang niet is verwezenlijkt, hoofdzakelijk vanwege de aanwezigheid van stoffen zoals kwik, broomhoudende brandvertragers en polycyclische aromatische koolwaterstoffen (35) ; L. overwegende dat uit het verslag van 2025 over de uitvoering van de kaderrichtlijn water blijkt dat de vertragingen bij de verwezenlijking van de doelstellingen van de kaderrichtlijn niet te wijten zijn aan tekortschietende wetgeving, maar aan een gebrek aan financiering, een trage uitvoering en een ontoereikende integratie van milieudoelstellingen in sectoraal beleid; overwegende dat uit analysen blijkt dat de lidstaten er niet in slagen de jaarlijkse investeringsbehoeften, die op 77 miljard EUR per jaar worden geraamd, te dekken en dat het financieringstekort momenteel op ongeveer 25 miljard EUR per jaar wordt geraamd; overwegende dat uit het verslag tevens duidelijk blijkt dat de lidstaten hun ambitieniveau moeten opschroeven en de actie moeten bespoedigen om de nalevingskloof vóór 2027 zoveel mogelijk te verkleinen, dat zij hun investeringen moeten opvoeren en voor voldoende financiering moeten zorgen, onder meer uit EU-fondsen, om de doelstellingen van hun maatregelenprogramma’s te verwezenlijken, en dat zij daarnaast aanvullende maatregelen moeten treffen om de huidige, hardnekkige uitdagingen op milieugebied te verzachten, en de grensoverschrijdende samenwerking moeten verbeteren; M. overwegende dat de waterwetgeving geschikt is bevonden voor het nagestreefde doel; overwegende dat bij de desbetreffende wetgeving een kader voor de bescherming van oppervlaktewateren in het binnenland, overgangswater, kustwateren en grondwater is vastgesteld; overwegende dat deze wetgeving tegelijkertijd de verwezenlijking van minder strenge milieudoelstellingen mogelijk maakt indien niet met andere middelen kan worden voldaan aan de sociaal-economische behoeften die door dergelijke menselijke activiteiten worden gediend, en de niet-verwezenlijking van de doelstellingen voor waterlichamen toestaat indien de reden daarvoor van hoger openbaar belang is; overwegende dat de wetgeving evenredig is en de autoriteiten van de lidstaten, in overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel, de bevoegdheid verleent om te besluiten of er al dan niet sprake is van een hoger openbaar belang; overwegende dat dit in sommige gevallen de bescherming van het milieu kan betreffen, en in andere gevallen een sociaal-economische activiteit; N. overwegende dat de industrie verantwoordelijk is voor ongeveer 40 % van de totale wateronttrekking in Europa; overwegende dat de activiteitencategorie met de grootste jaarlijkse wateronttrekking in de EU‑27 volgens de statistische nomenclatuur van de economische activiteiten in de Europese Gemeenschap (NACE) koeling bij de opwekking van elektriciteit (34 %) is, gevolgd door de landbouw (29 %), de openbare watervoorziening (21 %) en de industrie (15 %) (36) ; overwegende dat de gegevens over wateronttrekking en -gebruik in de EU echter verouderd en summier zijn (37) ; O. overwegende dat productie van elektriciteit de sector met de grootste wateronttrekking is, maar dat het grootste deel van het water na koeling of na aandrijving van turbines naar het milieu wordt teruggevoerd; overwegende dat de landbouw over het geheel genomen de sector is die netto het meeste water verbruikt op EU-niveau, aangezien het water grotendeels door gewassen wordt opgenomen of verdampt; overwegende dat andere gebruikers, zoals de industrie en watervoorzieningen, naar verhouding minder water aan het milieu onttrekken en verbruiken, maar lokale waterlichamen, en met name het grondwater, aanzienlijk kunnen belasten (38) ; P. overwegende dat voor alle industriële activiteiten water nodig is om eindproducten te produceren of productieactiviteiten te ondersteunen; overwegende dat bedrijven voor hun dagelijkse activiteiten afhankelijk zijn van water en dat, naarmate de waterschaarste toeneemt, de activiteiten kunnen worden verstoord, de kosten kunnen stijgen en regelgevings- en reputatierisico’s kunnen ontstaan; Q. overwegende dat de energiesector sterk afhankelijk is van watervoorraden; overwegende dat deze afhankelijkheid een ernstig risico vormt, aangezien waterschaarste gevolgen kan hebben voor energieproductieprocessen en voor de voorzieningszekerheid, met name wanneer water wordt gebruikt als grondstof of voor koelingsdoeleinden; overwegende dat de transitie naar hernieuwbare energie, en met name naar wind- en zonne-energie, de weg tot duurzame en waterefficiënte decarbonisatie baant en mogelijkheden biedt om de trend van toenemend waterverbruik een halt toe te roepen of om te keren; R. overwegende dat water een essentiële hulpbron is voor de landbouw en nodig is voor de productie van hoogwaardige levensmiddelen, diervoeders en hernieuwbare grondstoffen; overwegende dat de landbouw afhankelijk is van de beschikbaarheid van water en dat irrigatie landbouwers helpt beschermen tegen onregelmatige regenval en de levensvatbaarheid, de opbrengst en de kwaliteit van gewassen verbetert, maar een aanzienlijke aanslag op de watervoorraden vormt; overwegende dat water in het licht van de klimaatverandering, de veranderende weerpatronen en de steeds vaker voorkomende overstromingen en droogten steeds belangrijker zal worden als hulpbron voor de productie van hoogwaardige landbouwproducten, en dat de noodzaak van een efficiënt gebruik van water daarom van fundamenteel belang zal zijn voor de zekerheid van de voedselvoorziening en voor de oplossingen voor het aanpakken van waterschaarste; overwegende dat de vermindering van de belasting door de landbouw van zowel het oppervlaktewater als het grondwater hand in hand moet gaan met investeringen in het gebruik van teruggewonnen water en innovatieve ontziltingstechnologieën, om op die manier een betere waterbalans tot stand te brengen en het gebruik van schone, alternatieve energie, zoals groene waterstof, te bevorderen; S. overwegende dat de groei van de wereldbevolking een verhoging van de voedselproductie vereist en dat de EU de voedselsoevereiniteit moet waarborgen, zoals bepaald in artikel 39 VWEU; T. overwegende dat betrouwbare gegevens over de waterboekhouding, de systematische bestudering van de huidige toestand en trends op het gebied van watervoorziening en de vraag naar, de toegankelijkheid van en het verbruik van water in gespecificeerde domeinen (39) van cruciaal belang zijn voor de beoordeling van de huidige situatie in de EU en voor het Europese concurrentievermogen; U. overwegende dat het potentieel van afvalwater als alternatieve waterbron wordt onderschat, aangezien 60‑70 % van de potentiële waarde van afvalwater in de EU momenteel niet wordt benut (40) en minder dan 3 % van het gezuiverde afvalwater in de EU wordt hergebruikt (41) ; overwegende dat er een aanzienlijk potentieel voor circulair gebruik van water in huishoudens bestaat, aangezien slechts een klein deel van het water in huishoudens wordt gebruikt als drinkwater en voor het maken van eten en daarom aan de hoogste kwaliteitsnormen moet voldoen; V. overwegende dat een zeer grote hoeveelheid water verloren gaat als gevolg van achterhaalde of verouderde waternetten en een gebrek aan noodzakelijk onderhoud; overwegende dat investeringen in het onderhoud, de verbetering en de ontwikkeling van veerkrachtige, innovatieve irrigatie-infrastructuur van essentieel belang zijn voor het verhogen van de efficiëntie en het verminderen van het waterverbruik in de landbouw; overwegende dat het dankzij deze verbeterde efficiëntie mogelijk is om het bespaarde water voor andere doeleinden te gebruiken of om de natuurlijke waterlopen in stand te houden; W. overwegende dat een toereikende hoeveelheid schoon water een cruciale rol speelt bij de totstandbrenging van een echte duurzame en circulaire economie in de EU; X. overwegende dat waterlekkage een onderschat mondiaal probleem is dat aanzienlijk bijdraagt tot de waterschaarste, aangezien gemiddeld 23 % van het gezuiverde water tijdens de distributie in de EU verloren gaat als gevolg van lekkende leidingen, verouderde zuiveringsinstallaties en ontoereikende reservoirs (42) ; overwegende dat de herziene drinkwaterrichtlijn voorziet in maatregelen om waterlekkage terug te dringen, alsook in risicobeoordeling en risicobeheer van stroomgebieden voor de onttrekking van drinkwater; Y. overwegende dat in 2021 91 % van de grondwaterlichamen in Europa in een “goede kwantitatieve toestand” bleek te verkeren, en dat 77 % van de grondwaterlichamen in een “goede chemische toestand” bleek te verkeren (43) ; Z. overwegende dat in 2021 slechts 37 % van de oppervlaktewaterlichamen in Europa in een “goede ecologische toestand” of “zeer goede ecologische toestand” bleek te verkeren, en dat 29 % van de oppervlaktewaterlichamen in een “goede chemische toestand” bleek te verkeren (44) ; AA. overwegende dat het Europees Milieuagentschap benadrukt dat het percentage oppervlaktewateren dat er niet in slaagt een goede ecologische toestand te bereiken, ongelijk over Europa is verdeeld en zich veelal in delen van Midden- en West-Europa bevindt, en erop wijst dat verschillen in de watertoestand van de lidstaten kunnen worden veroorzaakt door verschillende vormen van belasting, maar dat deze verschillen ook kunnen voortvloeien uit uiteenlopende benaderingen van monitoring en beoordeling (45) ; AB. overwegende dat de kwaliteit van de oppervlaktewateren op het hele continent de voortdurende en gecombineerde belasting weerspiegelt, met name diffuse verontreiniging en aantasting van de natuurlijke waterloop en fysieke kenmerken; overwegende dat er nog altijd sprake is van verontreiniging door voedingsstoffen en persistente prioritaire stoffen, alsook door stoffen die recentelijk als verontreinigende stoffen zijn aangemerkt; overwegende dat het grondwater wordt aangetast door diffuse verontreiniging en tevens lijdt onder intensieve onttrekking (46) ; AC. overwegende dat grondwater in de EU voorziet in 65 % van het drinkwater en 25 % van het water dat gebruikt wordt voor irrigatie in de landbouw (47) ; overwegende dat het een eindige hulpbron is die tegen verontreiniging en overexploitatie moet worden beschermd (48) ; AD. overwegende dat monitoringgegevens van het Europees Milieuagentschap duiden op grootschalige verontreiniging van de Europese wateren met per- en polyfluoralkylstoffen (PFAS), die ook wel “eeuwige chemicaliën” worden genoemd en aanzienlijke risico’s met zich meebrengen voor aquatische ecosystemen en de menselijke gezondheid; overwegende dat in heel Europa trifluorazijnzuur (TFA), een per- en polyfluoralkylstof met een korte keten, is aangetroffen in het drinkwater; overwegende dat PFAS zeer lang in het milieu aanwezig blijven, bioaccumuleren in levende organismen en schadelijke (eco)toxicologische effecten hebben; overwegende dat de effecten van slechts enkele van de 6 000 tot 10 000 afzonderlijke stoffen op de menselijke gezondheid en het milieu grondig zijn bestudeerd en bekend zijn; overwegende dat 99 % van de PFAS in het milieu onopgemerkt blijven vanwege monitoringbeperkingen; AE. overwegende dat het gebrek aan EU-brede kwaliteitsnormen voor PFAS in grondwater en onvoldoende monitoring van minder bestudeerde PFAS-verbindingen het nog moeilijker maken om de Europese wateren in een goede chemische toestand te brengen in overeenstemming met de kaderrichtlijn water, en een aanzienlijke technische en financiële last vormen voor zorgstelsels en aanbieders van waterdiensten, en daarnaast toepassingen voor hergebruik van water en zuiveringsslib in gevaar brengen; AF. overwegende dat bij industriële activiteiten gevaarlijke chemische stoffen, waaronder zware metalen en andere verontreinigende stoffen, vrijkomen, die vervolgens terechtkomen in waterlichamen, met alle gevolgen van dien voor de waterkwaliteit en aquatische ecosystemen (49) ; AG. overwegende dat er steeds meer farmaceutische stoffen worden aangetroffen in het oppervlaktewater en het grondwater; overwegende dat verontreiniging door farmaceutische residuen de toepassing van geavanceerde waterzuiveringstechnologieën vereist, waaronder membraanfiltratie, behandeling met actieve kool, geavanceerde oxidatieprocessen en andere innovatieve zuiveringstechnieken; AH. overwegende dat in Richtlijn 2010/75/EU (50) is bepaald dat bij de verlening en evaluatie vergunningen uitdrukkelijk rekening moet worden gehouden met de mogelijke verergering van de gevolgen van industriële lozingen op de toestand van waterlichamen als gevolg van variaties in de dynamiek van waterlopen; overwegende dat het begrip “beste beschikbare technieken” wordt verruimd met verwijzingen naar milieuprestatieniveaus met betrekking tot water en vergunningen, die het gebruik van deze technieken moeten vertalen in grenswaarden voor milieuprestaties; overwegende dat dit een welkome verandering is die de weerbaarheid van de sector kan verbeteren, aangezien installaties in de EU mogelijk nu al kampen met een lagere productiecapaciteit in bepaalde seizoenen als gevolg van waterschaarste; AI. overwegende dat stedelijk afvalwater een van de belangrijkste bronnen van waterverontreiniging is indien het niet naar behoren wordt opgevangen en behandeld; overwegende dat de doelstellingen van de richtlijn inzake de behandeling van stedelijk afvalwater niet mogen worden verlaagd en dat het toepassingsgebied van de richtlijn moet worden uitgebreid tot andere sectoren en stoffen die bijdragen tot waterverontreiniging; AJ. overwegende dat nutriëntenverontreiniging in waterlichamen in de EU leidt tot eutrofiëring, verlies aan biodiversiteit en achteruitgang van aquatische ecosystemen (51) ; overwegende dat de afvoer van pesticiden het oppervlaktewater en het grondwater verontreinigt en daarmee de waterkwaliteit en de menselijke gezondheid in gevaar brengt; AK. overwegende dat uit onderzoek is gebleken dat de blootstelling in Europa aan de synthetische chemische stof bisfenol A (BPA), die gebruikt wordt in producten variërend van plastic en metalen voedselverpakkingen tot herbruikbare waterflessen, ver boven de aanvaardbare gezondheidslimieten ligt (52) ; AL. overwegende dat bodem- en nutriëntenbeheer de basis vormt voor het verbeteren van de kwaliteit en beschikbaarheid van water; overwegende dat de Europese strategie voor waterweerbaarheid zich moet richten op het verbeteren van het nutriëntenbeheer, om nutriëntenkringlopen te sluiten en aldus de nutriëntenemissies naar waterwegen te verminderen; overwegende dat het veilig gebruik van zuiveringsslib in de landbouw ook de zeer grote afhankelijkheid van de EU van de invoer van fosforhoudende minerale meststoffen, bijvoorbeeld uit Rusland, zal verminderen; overwegende dat het veilig gebruik van slib daarom ook moet worden beschouwd als een zaak die bijdraagt tot de veerkracht en de strategische autonomie van Europa; AM. overwegende dat de klimaatverandering een grote bedreiging vormt voor watervoorraden en aquatische ecosystemen; overwegende dat veel gevolgen van de klimaatverandering zijn terug te zien in het water en zich onder meer uiten in intensere en vaker voorkomende droogten, extremere overstromingen en onregelmatigere seizoensgebonden regenval; overwegende dat overstromingen en waterschaarste de voedsel- en waterzekerheid en de gezondheid van de algemene bevolking in gevaar brengen en daarmee uiteindelijk de sociale cohesie, de economische welvaart en de maatschappelijke stabiliteit aantasten, alsook de beschikbaarheid van deze waardevolle hulpbron op de lange termijn; AN. overwegende dat in de Europese klimaatrisicobeoordeling is vastgesteld dat het beleid en de aanpassingsmaatregelen van Europa geen gelijke tred houden met de snel toenemende risico’s die een bedreiging vormen voor ecosystemen, infrastructuur, de voedsel- en watervoorziening en de gezondheid van mensen, alsook voor de economie en de financiën (53) ; AO. overwegende dat uit beoordelingen van de Intergouvernementele Werkgroep inzake klimaatverandering blijkt dat de stijging van de zeespiegel als gevolg van klimaatverandering leidt tot een toename van het zoutgehalte van de bodem en van zoetwaterlichamen, wat de gezondheid en de waterkwaliteit van ecosystemen in gevaar brengt, en 80 miljoen Europeanen die in laaggelegen kustgebieden of overstromingsgebieden wonen, treft; overwegende dat zoetwater- en mariene ecosystemen met elkaar verbonden zijn en dat de verontreiniging van rivieren, de verstoring van sedimentstromen en watertekorten dus allemaal een zeer grote impact hebben op de gezondheid van mariene ecosystemen, en met name op de gezondheid van kustecosystemen, alsook op de levensvatbaarheid van sociale en economische activiteiten die van die ecosystemen afhankelijk zijn, zoals vervoer, visserij, landbouw, aquacultuur en toerisme; AP. overwegende dat aanhoudende droogte, extreme hitte en grootschalige overstromingen, veroorzaakt door veranderende weerpatronen, op het hele continent zullen intensiveren en vaker zullen voorkomen, wat schadelijk is voor ecosystemen en de menselijke gezondheid en zal leiden tot ernstige verstoring van economische activiteiten en een afname van de algehele kwantiteit en kwaliteit van het beschikbare water; overwegende dat het behoud van de watervoorraden en de natuurlijke functies van rivieren, waarbij tegelijkertijd voldoende water van goede kwaliteit wordt geleverd, een grote uitdaging wordt die vraagt om meer inspanningen op het gebied van klimaatmitigatie en -adaptatie, effectief beheer en innovatieve maatregelen voor een grotere beschikbaarheid van water; overwegende dat het op een betaalbare en duurzame wijze beheren van waterschaarste en overstromingsrisico’s in de hele EU steeds belangrijker zal worden; AQ. overwegende dat Europa in 2022 de heetste zomer en het op één na warmste jaar ooit beleefde, wat tot droogte leidde op meer dan 15 % van het grondgebied van de EU; overwegende dat het gemiddelde jaarlijkse economische verlies als gevolg van droogte in de EU tussen 1981 en 2010 werd geraamd op ongeveer 9 miljard EUR per jaar; overwegende dat zonder aanpassingsmaatregelen de jaarlijkse verliezen als gevolg van droogte in Europa en het VK naar schatting zouden kunnen oplopen tot 45 miljard EUR per jaar tot 2100, bij een opwarming van 3 °C (54) ; overwegende dat in de periode 1998-2020 overstromingen 43 % van alle rampen in Europa uitmaakten; overwegende dat de gevolgen van de klimaatverandering en sociaal-economische ontwikkelingen leiden tot frequentere overstromingen, waarvan steeds meer mensen het slachtoffer worden en die steeds grotere schade veroorzaken; overwegende dat 12 % van de Europese bevolking in overstromingsgebieden woont (55) ; AR. overwegende dat het uitblijven van maatregelen om watergerelateerde uitdagingen aan te pakken extreem hoge kosten met zich meebrengt, aangezien 90 % van de rampen verband houdt met water (56) ; overwegende dat zonder beleidsmaatregelen de kosten van economische verliezen als gevolg van overstromingen aan de kust alleen al in de EU tegen het eind van de eeuw meer dan 1 biljoen EUR per jaar (57) zouden kunnen bedragen en de economische kosten van droogte in Europa tegen 2100 meer dan 65 miljard EUR per jaar (58) ; AS. overwegende dat er tussen de lidstaten aanzienlijke verschillen bestaan op het gebied van beschikbaarheid van water, beheerstrategieën en gebruikspatronen, en kwetsbaarheid voor de gevolgen van klimaatverandering; overwegende dat een aanpak op maat nodig is om de waterweerbaarheid te vergroten en duurzaam waterbeheer te waarborgen; AT. overwegende dat droogte een van de eerste catastrofale gevolgen van klimaatverandering is; overwegende dat ongeveer 23 % van het grondgebied van de EU matig gevoelig en 8 % zeer gevoelig is voor woestijnvorming; overwegende dat Hongarije, Bulgarije, Spanje en Italië tot de zwaarst getroffen landen behoren en dat in Spanje 74 % van het land het risico op woestijnvorming loopt; overwegende dat de Europese strategie voor waterweerbaarheid niet beperkt moet zijn tot langdurige droogteperioden, maar veeleer gericht moet zijn op de realiteit dat de lijn van de semi-aride gebieden naar het noorden verschuift, waardoor steeds meer gebieden in de EU te maken krijgen met chronische langdurige onbeschikbaarheid van voldoende zoetwatervoorraden; AU. overwegende dat beleidsmaatregelen met betrekking tot woestijnvorming, waterverbruik en klimaatverandering nauw met elkaar verbonden zijn; overwegende dat de EU, in het kader van het Verdrag van de Verenigde Naties ter bestrijding van woestijnvorming, in 2015 en vervolgens in 2024 (59) opnieuw heeft bevestigd dat zij zich ertoe heeft verbonden om uiterlijk in 2030 neutraliteit qua bodemdegradatie te bereiken, hetgeen volgens het speciaal verslag van de Europese Rekenkamer over woestijnvorming waarschijnlijk niet zal worden gehaald; AV. overwegende dat waterinfrastructuur kan helpen om een constante en voorspelbare waterstroom en -voorziening te handhaven; overwegende dat in 2022 het gemiddelde jaarlijkse rivierdebiet in Europa het op één na laagste was sinds is gestart met de registratie van metingen in 1991 (60) ; AW. overwegende dat stroomafwaarts gelegen gebieden bijzonder afhankelijk zijn van waterbeheer en -onttrekking stroomopwaarts; overwegende dat de lidstaten moeten afzien van maatregelen die stroomopwaarts of stroomafwaarts het overstromingsrisico van andere landen in hetzelfde stroomgebied aanzienlijk vergroten, in overeenstemming met de KRW; AX. overwegende dat op de natuur gebaseerde oplossingen relevante maatregelen zijn die, wanneer ze zijn afgestemd op specifieke ecosystemen en behoeften, de weerbaarheid in de waterkringloop kunnen vergroten en tal van voordelen kunnen opleveren op het gebied van bescherming van de biodiversiteit, koolstofvastlegging, verbeterde waterkwaliteit, nutriëntenretentie, drinkwatervoorziening, preventie van bosbranden en beperking van overstromingsrisico’s; overwegende dat op de natuur gebaseerde oplossingen de doeltreffendheid en de operationele levensduur van waterinfrastructuur kunnen verbeteren, waardoor in veel gevallen beide oplossingen elkaar aanvullen; AY. overwegende dat natuurlijke waterretentiemaatregelen op de natuur gebaseerde oplossingen zijn, die gericht zijn op de opslag van water in natuurlijke, agrarische, beboste en stedelijke landschappen; AZ. overwegende dat water geen commercieel product zoals alle andere is, maar een erfgoed dat als zodanig beschermd, verdedigd en behandeld moet worden; overwegende dat onttrekking van oppervlakte- of grondwater in de zin van de KRW op grond van Richtlijn (EU) 2024/1203 inzake de bescherming van het milieu door middel van het strafrecht (61) een strafbaar feit vormt wanneer dergelijke gedragingen wederrechtelijk en opzettelijk worden begaan en aanzienlijke schade aan de ecologische toestand of het ecologisch potentieel van oppervlaktewaterlichamen of aan de kwantitatieve toestand van grondwaterlichamen veroorzaken dan wel dreigen te veroorzaken; BA. overwegende dat de biodiversiteit en organische koolstof in de bodem van invloed zijn op het waterretentievermogen van de bodem; overwegende dat bodemerosie, bodemverdichting en bepaalde bodembeheerpraktijken die bodemdegradatie veroorzaken, leiden tot een gestage afname van het waterretentievermogen van de bodem, waardoor droogten en overstromingen ernstiger worden, met een rechtstreeks negatief gevolg voor de landbouw; overwegende dat een gezonde bodem derhalve een van de bepalende factoren voor waterweerbaarheid is, die zelf op stroomgebiedniveau moet worden aangepakt en beheerd; overwegende dat een beter landbeheer van cruciaal belang is voor rampenpreventie; BB. overwegende dat het huidige meerjarig financieel kader (MFK) een ambitieus maar niet-bindend doel bevat om minstens 7,5 % van de jaarlijkse EU-uitgaven te besteden aan de biodiversiteitsdoelstellingen in 2024 en 10 % in zowel 2026 als 2027; overwegende dat het nieuwe financieel kader een waterperspectief moet omvatten met het oog op de toewijzing van voldoende middelen aan de toekomstige Europese strategie voor waterweerbaarheid, teneinde te zorgen voor weerbare waterecosystemen en -infrastructuur en zekerheid van de watervoorziening alsook investeringen in innovatieve oplossingen te vergemakkelijken; BC. overwegende dat cohesiefinanciering een cruciale rol heeft vervuld bij de verbetering van de water- en sanitaire voorzieningen in de lidstaten; overwegende dat blijvende steun nodig is om hun weerbaarheid op lange termijn en de inachtneming van steeds strengere kwaliteitsnormen te waarborgen; BD. overwegende dat een prijsbeleid de efficiëntie van het watergebruik kan verbeteren; overwegende dat dergelijk beleid een nationale bevoegdheid is en verklaart waarom er regionale verschillen bestaan in de beschikbaarheid van water en de bronnen van watervoorziening; overwegende dat prijsstelling een belangrijke rol kan spelen bij het stimuleren van huishoudens en andere economische sectoren om het verbruik te optimaliseren, alsook bij het waarborgen dat watergebruikers daadwerkelijk bijdragen aan het terugverdienen van de kosten van waterdiensten; overwegende dat in het prijsstellingsbeleid ook rekening moet worden gehouden met de betaalbaarheid voor huishoudens en kleine bedrijven; BE. overwegende dat digitalisering en innovatie de lidstaten, regionale organen en de Commissie effectief kunnen helpen bij het verzamelen van gegevens over en bij het toezicht op waterbeheer; overwegende dat de EU een voortrekkersrol vervult bij nieuwe technologische ontwikkelingen in de watersector en tussen 1992 en 2021 goed was voor 40 % van alle internationale octrooifamilies in deze sector (62) , een positie die moet worden bevorderd en gecultiveerd, waarbij het potentieel van de interne markt ten volle moet worden benut; overwegende dat er onderzoek moet worden gedaan naar belemmeringen voor de invoering en opschaling van nieuwe watertechnologieën en dat een rechtvaardig gelijk speelveld in Europa moet worden gewaarborgd; overwegende dat voortgezette steun voor onderzoek naar innovatie op het gebied van watertechnologie nodig is om banen veilig te stellen, nieuwe banen te scheppen en het Europese concurrentievermogen te stimuleren; BF. overwegende dat innovatie een cruciaal instrument is om de watersector te helpen aan de vereisten van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties te voldoen, zich aan de klimaatverandering aan te passen en waterefficiënter te worden; BG. overwegende dat de uitrol van technologieën voor monitoring en modellering in veel lidstaten nog steeds achterloopt en de digitalisering van de sector te traag verloopt; overwegende dat de bepalingen inzake stroomgebiedbeheerplannen in de KRW niet expliciet voorzien in concrete maatregelen om de watersector te digitaliseren; overwegende dat gemeenschappelijke tekortkomingen in het huidige beleid om de potentiële digitale oplossingen te benutten, verband houden met het gebrek aan technologische sturing, monitoringnormen, beleidsintegratie, normalisatie en betrokkenheid van het publiek; BH. overwegende dat de watersector kwetsbaar is voor diverse bedreigingen, waaronder fysieke aanvallen, cyberaanvallen en verontreiniging met schadelijke agentia; overwegende dat dergelijke incidenten kunnen leiden tot wijdverspreide ziekten, slachtoffers en onderbrekingen van de dienstverlening, met aanzienlijke gevolgen voor de volksgezondheid, het milieu en de economische stabiliteit; overwegende dat de digitalisering van waterbeheer kan leiden tot verdere veiligheidsrisico’s in een context van toenemende vijandige aanvallen op kritieke infrastructuur; overwegende dat de tenuitvoerlegging van de NIS 2-richtlijn en de richtlijn betreffende de weerbaarheid van kritieke entiteiten kan bijdragen tot het beperken van veiligheidsrisico’s voor vitale (drink)watersystemen en (drink)waterinfrastructuur als gevolg van geopolitieke spanningen; BI. overwegende dat vooruitgang op het gebied van sensortechnologie, informatica, artificiële intelligentie (AI) en beheer van big data kan helpen om de waterkwantiteit en -kwaliteit te monitoren en operationele beslissingen van beleidsmakers en waterbeheerbedrijven te onderbouwen; overwegende dat er innovaties in op de natuur gebaseerde waterbeheersystemen beschikbaar zijn en dat deze kunnen bijdragen tot een weerbaar waterbeheer; BJ. overwegende dat het gebruik van water een essentieel onderdeel vormt van de levenscyclus van AI, zowel bij de werking van datacentra als bij de vervaardiging van hardware; overwegende dat de razendsnelle uitbreiding van AI kan leiden tot een exponentiële toename van de vraag naar water; overwegende dat deze afhankelijkheid van een steeds schaarser wordende hulpbron aanzienlijke uitdagingen met zich meebrengt op het gebied van duurzaamheid; overwegende dat strategische technologieën, zoals halfgeleiders, waterstof, batterijen voor elektrische voertuigen en datacentra, een sleutelrol vervullen bij de totstandbrenging van een concurrerende en autonome EU; BK. overwegende dat koeler- en koeltorensystemen, die gebaseerd zijn op innovatieve koeltechnologieën zoals verdampingskoeling en koeling met gesloten kringloop, reeds beschikbaar zijn en kunnen bijdragen tot een vermindering van het waterverbruik in industriële toepassingen en in verwarmings-, ventilatie- en airconditioningsystemen; BL. overwegende dat onderzoek moet worden bevorderd met het oog op de ontwikkeling van alternatieve werkzame stoffen voor de bestrijding van plagen, teneinde een betere gezondheid van planten te waarborgen en het gebruik van productiemiddelen en fytosanitaire producten te verminderen; BM. overwegende dat waterweerbaarheid cruciaal is in het onderwijs en het onderricht, alsook bij het vergroten van het bewustzijn en bij het verstrekken van informatie over de werking van de waterkringloop; BN. overwegende dat beperkte toegang tot water en de verwante infrastructuur in het bijzonder negatieve gevolgen heeft voor vrouwen, aangezien het de verwezenlijking van andere mensenrechten, zoals het recht op zelfbeschikking, economische onafhankelijkheid en onderwijs ondermijnt; BO. overwegende dat 60 % van de Europese stroomgebiedsdistricten grensoverschrijdend is, waardoor effectieve grensoverschrijdende samenwerking van cruciaal belang is; overwegende dat twintig Europese landen voor meer dan 10 % van hun watervoorraden afhankelijk zijn van andere landen, en vijf landen voor meer dan 75 % van hun watervoorraad afhankelijk zijn van toelevering via rivieren uit het buitenland (63) ; overwegende dat deze samenwerking moet worden versterkt om rekening te houden met de huidige en toekomstige klimaatuitdagingen zoals droogte en overstromingen; BP. overwegende dat António Guterres, secretaris-generaal van de Verenigde Naties, een speciale gezant voor water heeft benoemd om de internationale samenwerking en synergieën tussen internationale waterprocessen te verbeteren; BQ. overwegende dat toegang tot schoon water en duurzame en weerbare sanitaire infrastructuur cruciale onderdelen zijn van de “één gezondheid”-benadering, waarbij het verband tussen de gezondheid van mensen en waterverontreiniging wordt erkend; BR. overwegende dat samenwerking op het gebied van water over de grenzen en sectoren heen veel voordelen oplevert, waaronder het vergroten van de voedselzekerheid, het in stand houden van gezonde bestaansmiddelen en ecosystemen, het helpen vergroten van klimaatbestendigheid, het bijdragen aan rampenrisicovermindering, het leveren van hernieuwbare energie, het ondersteunen van steden en de industrie, en het bevorderen van regionale integratie en vrede; BS. overwegende dat geopolitieke ontwikkelingen aantonen dat de EU bereid moet zijn om de uitdagingen aan te gaan die verder reiken dan het milieu; overwegende dat bedreigingen die niet het milieu betreffen, zoals de recente ongelukken met de beschadigde kabel in de Oostzee, een krachtig signaal doen uitgaan naar de EU dat versterking van de grensoverschrijdende samenwerking cruciaal is voor het nastreven van zowel de milieu- als de veiligheidsdoelstellingen; BT. overwegende dat ongeveer 41 000 kilometer van de binnenwateren door 25 lidstaten stroomt; overwegende dat binnenwateren, die afhankelijk zijn van de beschikbaarheid van watervoorraden, een cruciale rol vervullen bij het optimaliseren van de watervoorziening en het beperken van de gevolgen van droogte en overstromingen, en bij het ondersteunen van de economische activiteiten en de ontwikkeling van regio’s; BU. overwegende dat de toenemende waterschaarste, ongelijkheden in de toegang tot water, en externe schokken voor de watersector de onderlinge afhankelijkheden hebben versterkt, waardoor de concurrentie om water is toegenomen en complexe economische gevolgen zijn ontstaan; Algemene opmerkingen 1. is ingenomen met en spreekt zijn steun uit voor de aankondiging van Commissievoorzitter Von der Leyen in de politieke beleidslijnen voor de volgende Europese Commissie 2024-2029 over het voorstellen van een Europese strategie voor waterweerbaarheid, waarin efficiënt watergebruik, waterschaarste, watervervuiling en watergerelateerde risico’s aan de orde worden gesteld, evenals de erkenning dat water een onmisbare hulpbron is die steeds meer onder druk komt te staan door de klimaatverandering en de toenemende vraag; 2. is van mening dat bij de uitvoering van wetgeving rekening moet worden gehouden met het economisch concurrentievermogen, in overeenstemming met het kompas voor concurrentievermogen; dringt aan op de uitvoering van de milieuwetgeving van de EU om een weerbaar en concurrerend Europa op te bouwen, de klimaatverandering te beperken en zich eraan aan te passen, biodiversiteitsverlies een halt toe te roepen, verontreiniging te voorkomen, voedselzekerheid te waarborgen, het gebruik van hulpbronnen en de afvalproductie te beperken, en te streven naar een efficiënt gebruik van hulpbronnen, waaronder water, met inachtneming van het voorzorgsbeginsel, het beginsel van controle aan de bron en het beginsel dat de vervuiler betaalt; benadrukt het feit dat de beschikbaarheid van water gevolgen heeft voor de kwantiteit, de kwaliteit, verscheidenheid en seizoensgebonden beschikbaarheid van levensmiddelen die geproduceerd kunnen worden; 3. verzoekt de EU haar toezeggingen in het kader van de COP29-dialoog van Bakoe over water voor klimaatactie en de VN-Waterconferentie 2023 op te nemen in de internationale dimensie van de strategie; 4. benadrukt de dringende noodzaak om de waterweerbaarheid en het waterbeheer te verbeteren teneinde te zorgen voor een duurzame zoetwatervoorziening voor mensen, de economie en het milieu; beklemtoont dat de Europese strategie voor waterweerbaarheid moet worden ontwikkeld in overeenstemming met het Europees oceaanpact, zodat een samenhangende en geïntegreerde aanpak van het beheer van zoetwater- en oceaanhulpbronnen wordt gewaarborgd, onderling verbonden uitdagingen worden aangepakt, het concurrentievermogen wordt versterkt en duurzaam waterbeheer in zowel het binnenland als de mariene omgeving wordt bevorderd, waarbij wordt gewaakt over een holistische “bron-tot-zee”-benadering; 5. dringt aan op de noodzaak van een alomvattende en holistische Europese strategie voor waterweerbaarheid, waarin aspecten op het gebied van de kwaliteit, kwantiteit, beveiliging, infrastructuur, technologie en beheer van water worden geïntegreerd en het herstel van de watercyclus als een essentieel element wordt opgenomen, aangezien het de economische activiteiten ondersteunt, de beschikbaarheid van hulpbronnen waarborgt en bijdraagt aan klimaatregulering; 6. benadrukt het belang van watervoorziening, met name van drinkwater, alsook van de voorzieningszekerheid van water; wijst erop dat bij alle milieuherstelprojecten rekening moet worden gehouden met de aspecten van waterzekerheid, en dat daarbij prioriteit moet worden gegeven aan oplossingen die niet alleen milieuvoordelen opleveren, maar ook de watervoorziening en het efficiënte beheer van water waarborgen; beklemtoont voorts dat ecologische herstelmaatregelen moeten worden uitgevoerd in synergie met de ontwikkeling van het potentieel van de EU op het gebied van hernieuwbare energie en dat deze geen invloed mogen hebben op de algehele energieweerbaarheid; 7. bepleit meren en andere zoetwaterafhankelijke habitats op te nemen in de strategie, naast rivieren, overgangswateren en grondwater, als essentiële onderdelen van de inspanningen van de EU op het gebied van waterweerbaarheid; 8. benadrukt dat het dringend noodzakelijk is om de crisiswaarschuwingssystemen met betrekking tot ernstige waterincidenten te verbeteren, evenals de preventieve maatregelen; 9. verzoekt de Commissie een Europees klimaataanpassingsplan voor te stellen, met concrete wetgevingsvoorstellen en maatregelen, met name met betrekking tot de weerbaarheid van infrastructuur, waterbeheer en op de natuur gebaseerde oplossingen, waarbij prioriteit wordt gegeven aan de bescherming van kwetsbare gemeenschappen, teneinde de EU weerbaarder te maken en het goede voorbeeld te geven; 10. herhaalt dat toegang tot schoon en veilig drinkwater en sanitaire voorzieningen een mensenrecht is; betoont dat dit recht ondubbelzinnig moet worden gewaarborgd, en dat iedereen toegang moet hebben tot betaalbare en kwalitatief goede waterdiensten, met inbegrip van de inwoners van eilanden en ultraperifere gebieden; 11. benadrukt dat niemand, noch in openbare gelegenheden, noch in particuliere inrichtingen, de toegang mag worden ontzegd tot water dat wordt geleverd via een distributienet dat bestemd is voor menselijke consumptie, als dit beschikbaar is; 12. merkt op dat industriële activiteiten en de landbouwproductie water nodig hebben om hun eindproducten te vervaardigen of om productieactiviteiten te ondersteunen, en dat de hoeveelheid water die wordt gebruikt varieert naargelang het soort activiteit; benadrukt dat voor het waarborgen van het concurrentievermogen en de strategische autonomie van Europa een waterslimme samenleving nodig is, in welke technologie en data een circulaire economie versterken en duurzame en waterzuinige praktijken bevorderen; verzoekt alle relevante actoren om de overgang naar efficiënt watergebruik, circulaire industrie en landbouw te versnellen door innovatieve oplossingen zoals digitale instrumenten en technologieën, terugwinning van hulpbronnen, hergebruik van water, productie van hernieuwbare energie, infrastructuur, op de natuur gebaseerde oplossingen en inclusieve governance-instrumenten te bevorderen en daarin te investeren; 13. dringt er bij de Commissie op aan om de waterdimensie te integreren en te generaliseren in het interne en externe beleid van de EU door middel van een sectoroverschrijdende aanpak, teneinde ervoor te zorgen dat de weerbaarheid, duurzaamheid en veiligheid van water in de structuur van het Europese beleid worden verweven; verzoekt de Commissie met name om elke regelgevende maatregel, ook op energiegebied, te beoordelen op zijn gevolgen voor water, als onderdeel van de sociaaleconomische en milieueffectbeoordeling; benadrukt dat door te beoordelen hoe elke beleidsmaatregel van de EU, en door de EU gefinancierde projecten en infrastructuur, van invloed kunnen zijn op watervoorraden in termen van kwantiteit, kwaliteit en toegankelijkheid, ervoor kan worden gezorgd dat waterweerbaarheid een hoeksteen is van beleidsformulering en -uitvoering, waardoor het paradigma wordt verschoven van het behandelen van water als een oneindige hulpbron naar het erkennen van de intrinsieke waarde ervan voor de mensheid en voor het ecologische en sociaal-economische landschap van de EU en het concurrentievermogen ervan; Waterefficiëntie 14. beklemtoont dat efficiënt watergebruik essentieel is voor het behoud van de watervoorraden van de EU en dat waterefficiëntie een speerpunt van de EU moet zijn; dringt in dit verband aan op een consequente vermindering van de watervraag, onder meer door buitensporige lekkages aan te pakken, te investeren in onderzoek en innovatieve oplossingen, industriële en productieprocessen te moderniseren, de waterinfrastructuur te verbeteren, watervoorraden en piekvraag duurzaam te beheren, prioriteiten te stellen voor het gebruik van water en ervoor te zorgen dat een grotere waterefficiëntie leidt tot een vermindering van het totale zoetwaterverbruik en tot een toename van de beschikbaarheid van water in gebieden met waterstress op lokaal en regionaal niveau; is van mening dat er prioriteit moet worden gegeven aan gebieden die getroffen zijn door langdurige droogte en woestijnvorming; 15. roept op tot een wetgevingskader waarin sectorale doelstellingen voor waterefficiëntie en wateronttrekking op stroomgebiedniveau worden vastgesteld, op basis van actuele beoordelingen van de beschikbaarheid van water en klimaatrisico’s, met inbegrip van een benadering van waterwaardering die rekening houdt met ecosysteemdiensten en duurzaamheid op lange termijn, en dat alle vormen van watergebruik bestrijkt, met inbegrip van de industrie, energie, landbouw, openbare instellingen en huishoudens; benadrukt het feit dat deze doelstellingen ambitieus maar aanpasbaar moeten zijn, rekening houdend met de specifieke omstandigheden en de vooruitgang die reeds door elke lidstaat is geboekt, teneinde ervoor te zorgen dat de inspanningen om de efficiëntie in alle regio’s te verbeteren, worden voortgezet; wijst op het belang van efficiënte en uniforme gegevensverzamelingspraktijken in alle lidstaten en alle sectoren, onder meer door het gebruik van innovatieve technologieën, en van realtime gegevensverzamelingspunten, met het oog op meer transparantie over waterverbruik; wijst op de noodzaak om een passende beoordeling uit te voeren van de ecologische en sociaal-economische gevolgen van watergebruik; wijst erop dat het strategische belang van voedselproductie niet in het gedrang mag komen; benadrukt dat wetenschap, onderzoek en technologie belangrijk zijn voor watergebruik en efficiënt watergebruik, alsook voor de circulaire economie in dit verband; dringt aan op de aanleg en bevordering van nieuwe slimme en hoogwaardige irrigatiesystemen, het opvangen van regenwater en hergebruik van water, alsook van waterefficiënte irrigatiesystemen; 16. herhaalt dat er een gemeenschappelijke EU-methodologie moet worden ontwikkeld voor het vaststellen van doelstellingen inzake waterefficiëntie en wateronttrekking teneinde het duurzame gebruik van beschikbare hernieuwbare watervoorraden te waarborgen binnen een geïntegreerd kader voor het beheer van watervoorraden, waarbij voldoende rekening wordt gehouden met verbindingen buiten de watersector via de nexus water-energie-voedselecosystemen, zodat besluitvormers en economische actoren de nodige investering kunnen plannen om de zekerheid van de watervoorziening op een steeds duurzamere manier te waarborgen, waarbij terdege rekening wordt gehouden met de kenmerken van de betrokken waterlichamen; 17. dringt aan op nauwe samenwerking op het gebied van geïntegreerde planning van energie- en watervoorraden en aanverwante technologieën over alle sectoren heen op nationaal, regionaal en lokaal niveau, alsook tussen alle belanghebbenden, teneinde mechanismen vast te stellen om de samenhang tussen het water- en energiebeleid te waarborgen; 18. verzoekt de Commissie een alomvattend beleid inzake duurzaam waterbeheer voor de industrie voor te stellen, gebaseerd op vermindering, terugwinning, hergebruik en recycling, met bijzondere aandacht voor het gebruik van waterefficiënte en circulaire technologieën, waterrecycling, strategieën ter vermindering van verontreinigende stoffen en de bevordering van gesloten kringloopsystemen; 19. herinnert eraan dat de toenemende dreiging van waterschaarste industrieën en projecten in gevaar brengt die van cruciaal belang zijn voor het concurrentievermogen van Europa, waaronder halfgeleiders, datacentra, hernieuwbare waterstof en de productie van batterijen voor elektrische voertuigen; merkt op dat deze industrieën steeds meer onder druk zullen komen te staan om hun milieueffecten te beperken en het efficiënte gebruik van watervoorraden te verbeteren, met inbegrip van zowel het directe als indirecte watergebruik; roept de lidstaten op kritieke waterintensieve industrieën te helpen om waterefficiëntieplannen op te stellen die tot doel hebben water te besparen, te hergebruiken en te recyclen, waterverontreiniging te voorkomen en waterefficiënte technologieën in te voeren; verzoekt de Commissie om uitgebreide strategieën voor waterbeheer op te nemen in het relevante industriebeleid van de EU en sectorspecifieke transitietrajecten, met bijzondere aandacht voor strategische waterintensieve sectoren; 20. wijst op de sleutelrol van kennis, data, onderzoek en technologie voor een efficiënt watergebruik; dringt erop aan dat de lidstaten voldoende financiële en technische ondersteuning krijgen om doeltreffende maatregelen voor waterbeheer uit te voeren, onder meer door middel van innovatieve en moderne technologieën; 21. is ingenomen met de aanbevelingen van het eindverslag van de strategische dialoog over de toekomst van de landbouw in de EU, waarin wordt benadrukt dat duurzame landbouwpraktijken en nieuwe bedrijfsmodellen moeten worden opgeschaald om een efficiënter gebruik van natuurlijke hulpbronnen, met name water, te bevorderen; 22. dringt aan op de overgang naar een duurzamer en concurrerender landbouwmodel, via de toepassing van duurzame praktijken en innovatieve oplossingen die de biodiversiteit bevorderen, het gebruik van chemische middelen verminderen en een efficiënt beheer van watervoorraden mogelijk maken, onder meer door middel van op de natuur gebaseerde oplossingen, regeneratief beheer, slimme precisie-irrigatietechnologieën, digitale monitoringsystemen, geavanceerde behandelingsmethoden en slimme waterdistributienetwerken, waardoor het verbruik wordt geoptimaliseerd en uitputting van watervoorraden wordt voorkomen, en die bijdragen tot het waarborgen van de productiviteit en tegelijkertijd de landbouw in staat stellen de verontreiniging te verminderen, efficiënt gebruik te maken van pesticiden en meststoffen, de hydrologische cyclus te verbeteren, de grondwateraanvulling te vergroten en zich aan te passen aan een lager waterverbruik; is van mening dat technologische oplossingen ook maatregelen kunnen omvatten die de opneming van water evenals de doorsijpeling en het vasthouden ervan in landbouwsystemen, wat van belang is tegen de achtergrond van toenemende perioden van zowel droogte als zware regenval, kunnen vergroten; 23. wijst erop dat innovatieve irrigatieoplossingen en -praktijken waterefficiëntie in de landbouw kunnen vergroten, doordat deze economisch voordeel opleveren en tegelijkertijd de milieubelasting verminderen; stelt vast dat het landbouwers in het algemeen ontbreekt aan voldoende middelen en stimulansen om het watergebruik van gewassen, daadwerkelijke irrigatietoepassingen, de respons van gewassen op verschillende waterbeheerpraktijken en daarmee de huidige waterefficiëntieniveaus op het bedrijf te kennen; verzoekt de Commissie en de lidstaten om de invoering van innovatieve irrigatieoplossingen, zoals druppelirrigatie, te stimuleren en de instandhouding ervan te ondersteunen, zodat een actief beheer van waterniveaus en een efficiënt gebruik van watervoorraden mogelijk wordt, en om een doorlopende kennisuitwisseling te bevorderen, zodat alle relevante belanghebbenden meer verantwoordelijkheid kunnen delen in de hele watervoorzieningsketen; 24. herinnert eraan dat het gebruik van nutriënten zoals nitraat en fosfaat essentieel is voor de voedselproductie, aangezien deze activiteit niet mogelijk zou zijn zonder het gebruik ervan; beveelt aan bij de landbouwproductie en de valorisatie van stedelijk afvalwater beter rekening te houden met de nutriëntenkringloop; dringt aan op meer onderzoek naar het doeltreffende gebruik van nutriënten en de ontwikkeling van technologieën voor de terugwinning van nutriënten, teneinde de afhankelijkheid van de Unie van ingevoerde grondstoffen te verminderen; erkent het grote potentieel van terugwinning van nutriënten uit water en verzoekt de lidstaten de landbouwsector te ondersteunen bij het optimaliseren van hun nutriëntenverbruik, onder meer door gebruik te maken van hulpbronnen (nitraat en fosfor) die uit waterzuiveringsinstallaties worden teruggewonnen; verzoekt de Commissie om een actieplan voor geïntegreerd nutriëntenbeheer voor te stellen om het verlies aan waardevolle landbouwproductiemiddelen, het hergebruik van nutriënten, nutriëntenverontreiniging en inefficiëntie in de nutriëntenkringloop doeltreffend aan te pakken; dringt erop aan de correcte en veilige terugwinning van fosfor uit organische bronnen te waarborgen en investeringen in de terugwinning ervan en in circulair nutriëntenbeheer te stimuleren overeenkomstig de publicatie van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek (JRC) van de Commissie (64) ; 25. wijst erop dat de huidige nitraatrichtlijn aan herziening toe is aangezien verouderde bepalingen het gebruik van kunstmest promoten in plaats van het gebruik van organische mest; roept op tot een spoedige evaluatie van de nitraatrichtlijn, nog voor het einde van dit jaar, en de herziening ervan, om circulair nutriëntenbeheer te bevorderen; 26. benadrukt dat in overeenstemming met het eindverslag van de strategische dialoog over de toekomst van de landbouw in de EU de transitie naar aan de regionale omstandigheden aangepaste gewas- en zaadvariëteiten, de overstap op andere gewassen, die minder water nodig hebben en beter bestand zijn tegen droogte, en de vaststelling van passende bodembeheerpraktijken moeten worden ondersteund; acht het noodzakelijk dat meer steun wordt verleend aan wetenschappelijk onderzoek en technologische ontwikkeling op het gebied van de teelt van nieuwe soorten, teneinde de productie en het aanbod van levensmiddelen te diversifiëren en de kwaliteit ervan te verbeteren, waarbij tegelijk ook het niveau van bescherming van de menselijke gezondheid en het milieu wordt verhoogd; wijst op het potentieel van plantenrassen die beter bestand zijn tegen waterstress en plagen en een rol kunnen vervullen bij het verminderen van het waterverbruik en de ecologische voetafdruk van gewassen kunnen verkleinen; 27. dringt aan op financiële en technische steun voor landbouwers en plattelandsgemeenschappen, met name in gebieden met waterstress, om hen te helpen bij het toepassen van duurzame landbeheerpraktijken die de bodem- en waterkwaliteit verbeteren, bijdragen aan de biodiversiteit en de klimaatverandering beperken; benadrukt dat speciale aandacht moet worden besteed aan regio’s die bijzonder kwetsbaar zijn voor bodemdegradatie en waterschaarste; 28. erkent de aanzienlijke inspanningen die zijn geleverd door landbouwers om de waterkwaliteit te verbeteren en benadrukt dat er een passend tijdskader moet worden geboden om ervoor te zorgen dat de gevolgen van deze maatregelen zorgvuldig kunnen worden beoordeeld; 29. wijst op het succes van de focusgroep Agrobosbouw van het Europees partnerschap voor innovatie in de landbouw (“EIP-AGRI”) en dringt aan op de verdere uitwisseling van kennis, deskundigheid en intercollegiaal leren via het netwerk van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB-netwerk) van de EU; 30. wijst op de verbanden tussen koolstofputten en de beschikbaarheid van water, en dringt aan op samenhang tussen de Europese strategie voor waterweerbaarheid en regelingen voor koolstoflandbeheer; 31. herhaalt dat de verordening inzake hergebruik van water tot doel heeft de druk op waterlichamen te verminderen door de vaststelling van bepalingen over het hergebruik van water na de juiste behandeling om de levenscyclus ervan te verlengen, waardoor watervoorraden worden gespaard; beklemtoont evenwel dat belemmeringen van regelgevende, financiële en technologische aard, mede op het gebied van het economisch concurrentievermogen van teruggewonnen afvalwater, de risicobeheersplanning en de verdeling van de verantwoordelijkheden, bijdragen aan het geringe hergebruik van teruggewonnen water voor de landbouw; verzoekt de Commissie en de lidstaten daarom ondersteunend beleid aan te nemen, zowel op EU-niveau als op lokaal niveau, dat praktijken voor het hergebruik van water stimuleert, aangezien het van groot belang is dat de behandeling van afvalwater en de kwaliteitseisen worden afgestemd op het beoogde gebruik van het water; stelt vast dat behandeld afvalwater ook waardevolle toepassingen kent in uiteenlopende industriële processen en stedelijke omgevingen, waarmee een bijdrage wordt geleverd aan de vermindering van de druk op zoetwatervoorraden en aan de bescherming van het drinkwater; verzoekt de Commissie daarom zich te beraden op een mogelijke uitbreiding van het toepassingsgebied van de verordening inzake hergebruik van water, teneinde op EU-niveau minimumnormen voor waterkwaliteit vast te stellen voor veilig hergebruik van water voor industriële en stedelijke doeleinden; 32. verzoekt de Commissie en de lidstaten een systeem van stimulansen op regelgevend en financieel gebied vast te stellen voor het hergebruik van behandeld afvalwater in waterintensieve sectoren, en specifieke financiering te verstrekken voor de aanleg van infrastructuur om waterzuiveringsinstallaties en distributienetwerken voor gezuiverd water met elkaar te verbinden; dringt aan op een gestroomlijnde aanpak in de EU-wetgeving om administratieve belemmeringen weg te nemen en het veilig en efficiënt hergebruiken van water te bevorderen in alle lidstaten; vraagt de lidstaten om nationale plannen voor hergebruik en besparing van water om sectoroverschrijdende samenwerking op het gebied van waterbeheer te stimuleren; 33. herhaalt dat hergebruik van water ervoor kan zorgen dat minder water voor landbouwirrigatie wordt onttrokken aan rivieren, meren en grondwater; benadrukt dat hergebruikt water in droge perioden kan bijdragen aan de instandhouding van het basisdebiet en minimale waterstanden; 34. vestigt de aandacht op het potentieel van de gebouwensector om water te besparen, bijvoorbeeld door middel van systemen met slimme tussenmeters, efficiënte grijswatersystemen, hergebruik van huishoudelijk afvalwater of het opvangen van regenwater; benadrukt dat de energieprestatie van gebouwen kan worden verbeterd door efficiënt watergebruik, waardoor de broeikasgasemissies worden verminderd; vraagt de lidstaten en lokale overheden om waterbesparende kenmerken in nieuwe gebouwen te stimuleren; benadrukt in dit verband dat waterefficiënte praktijken moeten worden meegenomen in de stedelijke planning; wijst erop dat de aanpassing van steden aan de klimaatverandering verbeterd kan worden door het opvangen van regenwater en efficiënt gebruik en hergebruik van water; 35. verlangt dat de industrie en de energie- en digitale sector overstappen op geoptimaliseerde koelefficiëntie en alternatieve koelmethoden waarbij de afhankelijkheid van water geringer is, zodat in deze sectoren aanzienlijke waterbesparingen gerealiseerd kunnen worden; 36. wijst erop dat huishoudens weliswaar 10 % van het totale waterverbruik in de EU voor hun rekening nemen, maar dat ook maatregelen moeten worden getroffen om efficiënt watergebruik in huishoudens te verbeteren; stelt vast dat waterbesparende technologieën reeds verkrijgbaar zijn en het waterverbruik in huishoudens kunnen verminderen, waarbij niet aan comfort hoeft te worden ingeboet en geen grote investering nodig is; verzoekt de lidstaten consumenten te ondersteunen bij het overstappen op dergelijke technologieën en hun bewustzijn ten aanzien van waterverbruik en mogelijke efficiëntieverbeteringen te versterken door efficiënt watergebruik in huishoudens te verankeren in het water-, gebouwen- en consumentenbeleid in de hele EU; 37. stelt vast dat de lekkagepercentages van leidingen in sommige lidstaten hoog zijn, waardoor het totale aandeel huishoudelijk waterverbruik stijgt; is ingenomen met de bepalingen van de nieuwe drinkwaterrichtlijn inzake lekkagepercentages en met de lopende werkzaamheden van de Commissie, waarbij zij deze percentages beoordeelt en drempelwaarden vaststelt die in de betreffende lidstaten tot maatregelen zullen leiden; roept de lidstaten met klem op lekkages in watervoorzieningsnetwerken te verhelpen en volledig te voldoen aan de vereisten van de drinkwaterrichtlijn inzake monitoring en rapportage, zodat de Commissie uiterlijk in januari 2028 een lekkagedrempel kan vaststellen; benadrukt dat duurzame stedelijke irrigatienetwerken moeten worden gemoderniseerd om lekkages tegen te gaan en hun watervoetafdruk te verkleinen; roept de lidstaten ertoe op om het publiek regelmatig te informeren over de efficiëntie en doeltreffendheid van hun watervoorraden; 38. wijst erop dat organisaties in de publieke sector vanwege hun omvang of aard een aanzienlijk onbenut potentieel bieden om water te besparen; is van mening dat de publieke sector als voorbeeld voor andere sectoren moet dienen; 39. verzoekt de Commissie en de lidstaten zich sterk te maken voor gemakkelijk toegankelijke en kosteloze informatie, opleidingen, adviesprogramma’s en informatiecampagnes die tot doel hebben het publiek bewuster te maken van duurzaam beheer van waterbronnen; 40. verlangt dat bij de komende herziening van het kader voor de gunning van overheidsopdrachten rekening wordt gehouden met aspecten van waterefficiëntie, zoals vermindering van waterverlies en hergebruik van water; Waterverontreiniging 41. benadrukt dat het bestaande EU-kader voor waterbeleid is opgezet met het oog op effectief beheer van watervoorraden en bescherming en herstel van zoetwater- en mariene ecosystemen, maar dat de effectiviteit ervan wordt ondermijnd doordat het kader slecht wordt uitgevoerd en gehandhaafd en onvoldoende wordt gefinancierd, en doordat er geen behoorlijke kosten-batenanalyse is gemaakt van de uit te voeren maatregelen; 42. verzoekt de Commissie en de lidstaten de huidige wetgeving ten uitvoer te leggen en te handhaven, met name de kaderrichtlijn water en haar “dochterrichtlijnen” (de grondwaterrichtlijn en de richtlijn inzake milieukwaliteitsnormen), en daarbij de nadruk te leggen op versterking van de monitoring- en rapportagemechanismen, zodat alle lidstaten de vereiste waterbeschermingsmaatregelen op consistente wijze uitvoeren; herinnert er nogmaals aan dat voldoende financiering nodig is om deze wetgeving ten uitvoer te leggen; 43. benadrukt dat de chemische verontreiniging van oppervlaktewateren en het grondwater een bedreiging vormt voor het aquatisch milieu, waarbij effecten optreden als acute en chronische toxiciteit voor in het water levende organismen, ophoping van schadelijke stoffen in het ecosysteem en verlies van habitats en biodiversiteit, alsook voor de gezondheid van de mens; 44. verlangt dat omvattende en voor de hele EU geldende kwaliteitsnormen worden vastgesteld voor PFAS in grondwater en oppervlaktewateren; benadrukt dat de respectieve actualiseringen van de betreffende richtlijnen van cruciaal belang zijn om de waterkwaliteit te beschermen en een goede chemische toestand voor waterlichamen overeenkomstig de kaderrichtlijn water te bereiken; 45. benadrukt dat essentiële toepassingen van PFAS in kritieke sectoren, zoals medische hulpmiddelen, geneesmiddelen en voor de dubbele overgang naar een klimaatneutrale en digitale economie benodigde producten, niet in gevaar zijn in het kader van komende wetgevings- en niet-wetgevingsvoorstellen; verzoekt de Commissie een voorstel in te dienen voor de geleidelijke afschaffing van eeuwige chemicaliën (PFAS) – eerst en vooral in consumptiegoederen – die in verband worden gebracht met schadelijke gevolgen voor de menselijke gezondheid en het milieu, op basis van wetenschappelijk bewijs, waarbij het gebruik ervan wordt toegestaan wanneer er geen veilige alternatieven zijn; onderstreept het feit dat de investeringen moeten worden opgevoerd en dat het onderzoek naar en de ontwikkeling van gelijkwaardige en veilige alternatieven moet worden versneld; 46. verzoekt de Commissie geactualiseerde grenswaarden voor PFAS in drinkwater voor te stellen en daarbij de nieuwste wetenschappelijke kennis in aanmerking te nemen; 47. benadrukt dat de verontreiniging door farmaceutische producten, bisfenolen, voor antimicrobiële-resistentiegenen, persistente organische verontreinigende stoffen en andere bestaande en opkomende verontreinigende stoffen dringend en overwegend aan de bron moet worden aangepakt en doeltreffend gemonitord, in overeenstemming met de doelstelling van de EU om alle verontreiniging tot nul terug te dringen en voor alle waterlichamen een goede chemische toestand te bereiken; 48. verzoekt de Commissie lacunes op te vullen met verbeterde financiering en handhaving van bestaande wetten, en de integratie van beginselen van de circulaire economie om verontreiniging aan de bron te beperken en waterecosystemen voor toekomstige generaties te behouden; beklemtoont dat antibioticaresistente bacteriën en bepaalde opkomende verontreinigende stoffen nog steeds onvoldoende worden aangepakt, waardoor verdere innovatie en investeringen nodig zijn; benadrukt dat alle sectoren duurzame productieprocessen en circulaire procedures moeten toepassen om proactief te voorkomen dat verontreinigende stoffen in watersystemen terechtkomen; 49. wijst erop dat microplastics op verschillende manieren in het drinkwater kunnen belanden: van oppervlakteafvoer (bijvoorbeeld na een regenbui) tot afvoer van afvalwater (zowel behandeld als onbehandeld), overstorten, industrieel afvalwater, gedegradeerd kunststofafval en atmosferische depositie; verzoekt de Commissie om, in overeenstemming met de vereisten van de drinkwaterrichtlijn, een volledige risicobeoordeling van microplastics in drinkwater voor te leggen en tegelijkertijd onafgebroken te werken aan degelijke en betrouwbare monsterneming en analysemethoden om de potentiële dreiging die deze opkomende verontreinigende stof vormt voor waterbronnen voor menselijke consumptie op passende wijze aan te pakken; 50. benadrukt dat de monitoring en regulering van verontreiniging door plastics in zoetwater- en mariene milieus moeten worden verbeterd, en dat daarbij met name moet worden gelet op microplastics en plastic producten voor eenmalig gebruik; verzoekt de Commissie de bestaande handhavingsmechanismen te beoordelen en zich te beraden op verdere maatregelen ter bescherming van de waterkwaliteit; 51. roept de belanghebbenden op materialen voor veilig watercontact te ontwikkelen ter vervanging van BPA en andere bisfenolen, en te zorgen voor naleving van Verordening (EG) nr. 1935/2004 inzake materialen en voorwerpen bestemd om met levensmiddelen in contact te komen (65) en de onlangs vastgestelde bepalingen met betrekking tot het gebruik van BPA en andere bisfenolen en bisfenolderivaten (Verordening (EU) 2024/3190 van de Commissie); 52. wijst erop dat in de herziene richtlijn inzake de behandeling van stedelijk afvalwater, die sinds 1 januari 2025 van kracht is, nieuwe verplichtingen zijn vastgelegd met betrekking tot waterzuivering, op grond waarvan producenten van farmaceutica en cosmetica ten minste 80 % van de kosten voor het verwijderen van microverontreinigingen uit afvalwater moeten dragen, teneinde schadelijke stoffen in het milieu te verminderen; wijst op het bestaan van verschillende cijfers en beoordelingen met betrekking tot de gevolgen die dit zou hebben voor de farmaceutische sector en bijgevolg voor de beschikbaarheid en betaalbaarheid van geneesmiddelen, en verzoekt de Commissie daarom een nieuwe en alomvattende beoordeling van de gevolgen voor deze sector uit te voeren; 53. dringt aan op meer steun van de EU voor lokale overheden bij de modernisering van stedelijke waterzuiveringsinstallaties en de bevordering van hergebruik van water, in overeenstemming met de doelstelling van de EU om alle verontreiniging tot nul terug te dringen, en zo te waarborgen dat gemeentelijk afvalwaterbeheer daadwerkelijk bijdraagt tot een goede chemische en ecologische watertoestand; 54. dringt aan op meer controle op residuen van bestrijdingsmiddelen in waterlichamen en op handhaving van de regels inzake toepassing van bestrijdingsmiddelen teneinde de gevolgen ervan voor de waterkwaliteit te beperken; benadrukt dat meer middelen nodig zijn om landbouwers te ondersteunen bij de invoering van praktijken die weinig productiemiddelen vergen en van biologische landbouw, waarmee de afhankelijkheid van chemische pesticiden en meststoffen kan worden verminderd, en dat landbouwers en andere actoren passende scholingen en onafhankelijke adviesdiensten moeten krijgen over het gebruik, de doeltreffendheid en de toxiciteit van pesticiden, en over optimale praktijken; 55. dringt erop aan de beginselen van de circulaire economie te integreren om het gebruik van gevaarlijke chemische stoffen bij industriële processen te verminderen; benadrukt dat aanvullende financiering nodig is om de industrie te ondersteunen bij het overschakelen op schone technologieën die waterverontreiniging tot een minimum beperken (66) ; 56. erkent dat behandeld slib een rol speelt als lokale en circulaire meststoffenbron die bijdraagt aan de gezondheid van de bodem en het hergebruik van voedingsstoffen en die de afhankelijkheid van kunstmest helpt verminderen; benadrukt hoe belangrijk het is te voorkomen dat PFAS, zware metalen, microplastics en andere schadelijke stoffen terechtkomen in rioleringen om veilig en duurzaam gebruik van hoogwaardig zuiveringsslib in de landbouw te kunnen waarborgen; 57. verzoekt de Commissie een overzicht van maatregelen op te nemen in een bijlage bij de Europese strategie voor waterweerbaarheid, met een tijdschema voor het bereiken van de betreffende doelstellingen; Aanpassing aan klimaatverandering: overstromingen, droogten, onder druk staande gebieden, rampenparaatheid 58. dringt erop aan alle nieuwe wetgevingshandelingen en niet-wetgevingshandelingen van de EU door te lichten vanuit het perspectief van aanpassing aan de klimaatverandering en zo te waarborgen dat aanpassing aan de klimaatverandering wordt geïntegreerd in sectorale plannen en beleidsmaatregelen die van invloed zijn op het gebruik van water en land; benadrukt in dit verband dat meer klimaatambitie nodig is als onderdeel van de strijd tegen klimaatverandering, en verzoekt de lidstaten uitdrukkelijk ervoor te zorgen dat alle maatregelen voor aanpassing aan de klimaatverandering die van invloed zijn op het watergebruik bijdragen tot verbeterde waterweerbaarheid op de lange termijn; verzoekt de Commissie om bij de vaststelling van nieuwe wetgevings- en niet-wetgevingsvoorstellen ten volle rekening te houden met de geografische en ecologische omstandigheden in de lidstaten en met de specifieke situatie van eilanden, ultraperifere gebieden en andere gebieden met een hoge kwetsbaarheid, zoals gebieden die getroffen worden door woestijnvorming; verzoekt de Commissie een routekaart voor te leggen voor nu geldende wetgevende en beleidsmaatregelen en voor maatregelen in voorbereiding, met inbegrip van streefcijfers en monitoringsvoorschriften die van invloed zijn op het gebruik van water en land; 59. benadrukt het belang van klimaatadaptatiemaatregelen die zijn toegesneden op de behoeften van het Middellandse Zeegebied, dat met unieke uitdagingen wordt geconfronteerd zoals langdurige droogte en zoutintrusie in zoetwatervoorraden; 60. benadrukt dat eilandgebieden voor specifieke uitdagingen staan als gevolg van drinkwaterschaarste en dringt aan op gerichte maatregelen om de watervoorraden van eilanden te beschermen, onder meer door de infrastructuur voor regenwateropvang en -opslag te verbeteren en alternatieve waterbronnen te gebruiken, en tegelijkertijd door verbetering van de systemen voor toezicht op en beheer van watervoorraden; dringt er voorts bij de lidstaten op aan in nationale adaptatieplannen meer rekening te houden met berggebieden om de specifieke uitdagingen van waterbeheer in berggebieden het hoofd te bieden; 61. herhaalt dat oplossingen voor aanpassing aan en beperking van de klimaatverandering niet mogen leiden tot achteruitgang van ecosystemen en moeten voorkomen dat de vraag naar water- en energie-intensieve activiteiten toeneemt, en in plaats daarvan voorrang moeten geven aan energie- and waterefficiënte innovatie en technologieën als onderdeel van een overgang naar een meer hulpbronnenefficiënte economie, zonder dat daarbij de economische productiviteit wordt ondermijnd, en dat tegelijkertijd gelijke toegang tot water voor iedereen moet worden gewaarborgd; wijst erop dat oplossingen voor beperking van en aanpassing aan de klimaatverandering toegesneden moeten zijn op de nationale omstandigheden om effect te kunnen sorteren, en tegelijkertijd het concurrentievermogen en de productiviteit op korte en lange termijn moeten verbeteren; wijst in dit verband op de mogelijkheden van synergieën met innovatieve energieproductie zoals fotovoltaïsche systemen en biogas, hetgeen tevens kan bijdragen aan een hoger inkomen in de landbouwsector; 62. is van mening dat het belangrijk is water voor de natuur te reserveren en stelt vast dat gezonde zoetwaterecosystemen in stand moeten worden gehouden zodat de waterkringloop goed functioneert, menselijke activiteiten mogelijk zijn en de gevolgen van droogte en waterschaarste kunnen worden beperkt; onderstreept in verband met het herstel van zoetwaterecosystemen en de natuurlijke functies van rivieren dat het belangrijk is om op basis van de huidige kennis en ervaring en waar mogelijk “verouderde barrières” weg te nemen, dat wil zeggen kunstmatige barrières die niet langer hun oorspronkelijke doel dienen of niet langer nodig zijn; benadrukt dat er specifieke programma’s moeten worden opgezet voor de reiniging en instandhouding van rivierlopen, zodat een adequaat debiet kan worden gegarandeerd en de ophoping van afval en sediment, die de capaciteit voor wateropslag- en -distributie in het gedrang kan brengen, wordt voorkomen; 63. dringt erop aan dat, nu de gevolgen van de klimaatverandering steeds uitgesprokener worden, bij overstromings- en droogtebeheer ten volle rekening moet worden gehouden met de risico’s die zich kunnen voordoen, waaronder veranderende weerpatronen zoals de toegenomen neerslag die tot wateroverschotten leidt; is ervan overtuigd dat een combinatie van monitoring en gegevensverzameling, paraatheid en maatregelen voor noodsituaties en herstel op basis van het beginsel “betere wederopbouw”(building back better) (67) enerzijds, en aanpassing van maatschappelijke en economische activiteiten anderzijds, essentieel is om de kwetsbaarheid te verminderen en de weerbaarheid te vergroten, met name omdat de kwantitatieve aspecten van water steeds meer op de voorgrond treden; benadrukt in dit verband dat klimaatbestendige en op de natuur gebaseerde oplossingen en infrastructuur noodzakelijk zijn en dat bij de ontwikkeling ervan rekening moet worden gehouden met de gevolgen van extreme weersomstandigheden, zodat hun levensvatbaarheid bij extreem weer is gegarandeerd; 64. herinnert eraan dat de kaderrichtlijn water in 2007 is aangevuld met Richtlijn 2007/60/EG over beoordeling en beheer van overstromingsrisico’s, waarmee een kader wordt vastgesteld ter vermindering van de negatieve gevolgen van overstromingen voor de gezondheid van de mens, het milieu, het cultureel erfgoed en economische activiteiten; merkt op dat de twee richtlijnen door middel van risicobeheerplannen en overstromingsbeheerplannen voor stroomgebieden met elkaar in overeenstemming kunnen worden gebracht als onderdelen van een geïntegreerd waterbeheersysteem, waarbij coördinatie van het allergrootste belang is; herinnert eraan dat overstromingspreventie nauw verband houdt met stedelijke groene ruimten, bodembeschermingsstrategieën en investeringen in afwateringsnetwerken; 65. benadrukt dat de voorbereiding op waterschaarste en droogte in de EU aanzienlijk kan worden verbeterd, aangezien meerdere lidstaten geen droogtebeheerplannen hebben (68) ; verzoekt de lidstaten en in voorkomend geval de bevoegde regionale en lokale autoriteiten om droogtebeheerplannen op te stellen, vooral met het oog op waarborging van de drinkwatervoorziening en de voedselproductie, en om systemen voor digitale monitoring, controle en vroegtijdige waarschuwing te integreren om effectieve en op gegevens gebaseerde beslissingen over beschermings-, respons- en communicatiemaatregelen met vastomlijnde bevoegdheidsgebieden te ondersteunen; wijst erop dat op EU-niveau bepalingen moeten worden ingevoerd met betrekking tot droogtebeheersplannen, vergelijkbaar met die voor overstromingsbeheerplannen; 66. houdt er in het licht van de talloze klimaatgebeurtenissen waardoor Europa onlangs is getroffen, zoals overstromingen, droogten en cyclonen, onverkort aan vast dat de EU een solide mechanisme moet ontwikkelen voor de reactie op dergelijke crises, dat onder meer systemen voor waarschuwing en ondersteuning van de burgerbevolking bevat; wijst erop dat digitale monitoring, adequate openbaarmaking van relevante gegevens en systemen voor vroegtijdige waarschuwing essentieel zijn voor de ontwikkeling van doeltreffende droogte- en overstromingsbeheerplannen op het niveau van de lidstaten; benadrukt voorts dat het belangrijk is ten volle gebruik te maken van de beschikbare EU-instrumenten, zoals de overstromingsprognoses van het Europees waarschuwingssysteem voor overstromingen, het mondiaal waarschuwingssysteem voor overstromingen en het wereldwijde monitoringinstrument voor overstromingen in het kader van de dienst van Copernicus voor het beheer van noodsituaties; 67. benadrukt dat het Uniemechanisme voor civiele bescherming belangrijk is om landen te ondersteunen die getroffen zijn door watergerelateerde rampen zoals overstromingen en droogte; meent dat meer financiering beschikbaar moet komen om het Uniemechanisme voor civiele bescherming te voorzien van voldoende en verhoogde middelen en de paraatheid en capaciteitsopbouw te verbeteren; 68. verzoekt de Commissie en de lidstaten de voorbereiding van burgers op watergerelateerde rampen of crises te verbeteren; benadrukt het belang van voorlichtingscampagnes en demonstratie-oefeningen in onderwijs- en overheidsinstellingen en bedrijven om een “paraatheidscultuur” onder burgers tot stand te brengen; 69. verzoekt de lidstaten hun waterinfrastructuur, met inbegrip van de infrastructuur voor drinkwater en sanitaire voorzieningen en de infrastructuur voor de regulering van rivieren, systematisch te vernieuwen en te moderniseren, en te investeren in innovatieve oplossingen op basis van goede werkwijzen, waardoor watersystemen beter bestand zijn tegen klimaatverandering, een stabiele drinkwatervoorziening wordt gewaarborgd, verliezen in een vroeg stadium kunnen worden opgespoord en waterlekkage en -verspilling kunnen worden teruggedrongen, en tegelijkertijd de systemen voor vervoer en opslag van water worden geoptimaliseerd; benadrukt dat de financiering voor innovatieve waterinfrastructuur vergeleken met de investeringsbehoeften in de hele EU ontoereikend is; dringt in dit verband aan op specifieke financiering op nationaal, regionaal of EU-niveau, om te zorgen voor een adequate financiering voor de ontwikkeling, het onderhoud en de modernisering van waterweerbare infrastructuur, om innovatieve oplossingen en technologieën te bevorderen en om de duurzaamheid van deze waterinfrastructuur op lange termijn te waarborgen; 70. betreurt dat de Commissie, ondanks de bedreiging die woestijnvorming vormt voor de kwaliteit en beschikbaarheid van water, de vruchtbaarheid van de bodem en de voedselproductie, en ondanks het feit dat 13 lidstaten in het kader van het Verdrag van de Verenigde Naties ter bestrijding van woestijnvorming hebben verklaard getroffen te worden door woestijnvorming, nog geen doeltreffende en efficiënte aanpak hiervoor heeft ontwikkeld; dringt er daarom op aan dat de Commissie, in overeenstemming met de conclusies van de Raad van 14 oktober 2024 over woestijnvorming, bodemaantasting en droogte en op basis van een volledige effectbeoordeling, een geïntegreerd actieplan voor de hele EU ter bestrijding van woestijnvorming, bodemaantasting en droogte indient met als doel de weerbaarheid tegen droogte te verbeteren en uiterlijk in 2030 in de EU neutraliteit inzake bodemaantasting te bereiken; 71. dringt erop aan dat de landbouwsector verder wordt ondersteund bij de toepassing van nieuwe technologie om de vraag naar water te verminderen, terwijl tegelijkertijd de toegang tot water wordt vergroot, onder meer door waterretentie en de grondwateraanvulling te ondersteunen; pleit ervoor om onderzoeksresultaten, bijvoorbeeld over de ontzilting van zeewater, toegankelijk te maken en de uitrol van innovatieve ontziltingsoplossingen te bevorderen; dringt er bij de lidstaten op aan om op basis van actuele beoordelingen van klimaatrisico’s natuurlijke waterreserves aan te leggen ter bescherming van kritieke watervoorraden en hun stroomgebieden, en rekening te houden met de sociaal-economische en milieueffecten van de ontwikkeling van dergelijke reserves; wijst erop dat dergelijke natuurlijke waterreserves een aanvulling zouden vormen op de vereiste van de kaderrichtlijn water dat de lidstaten waterlichamen aanwijzen die worden gebruikt voor drinkwateronttrekking om ervoor te zorgen dat zij voldoen aan de in artikel 4 van de kaderrichtlijn water en de drinkwaterrichtlijn vastgelegde doelstellingen en zorg dragen voor de nodige bescherming ervan; stelt vast dat die natuurlijke waterreserves al in meerdere lidstaten in verschillende vormen bestaan; benadrukt dat de lidstaten of lokale of regionale overheden moeten worden ondersteund bij de ontwikkeling van natuurlijke waterreserves; 72. wijst op het potentieel van retentie-infrastructuur als voorbeeld van waterwinningssystemen die zijn opgezet met behulp van de beste beschikbare, kosteneffectieve technieken met de geringste milieueffecten, onder meer door hergebruik van afvalwater of het opvangen van regenwater, om het risico van droogten en overstromingen te verminderen, de waterzekerheid te vergroten en de circulariteit, de terugwinning en het hergebruik van water te bevorderen; meent dat waterretentiefaciliteiten nuttige instrumenten kunnen zijn, mits zij door lokale of nationale autoriteiten zijn goedgekeurd onder duidelijke voorwaarden die onder meer betrekking hebben op de vraag in hoeverre de capaciteit van het plaatselijke grondwater dergelijke activiteiten kan ondersteunen en op de noodzaak dat landbouwers met toegang tot de watervoorraden hun werkwijzen aanpassen aan duurzamere procedures, met name wat betreft waterbehoeften en waterkwaliteit; verzoekt de Commissie gebruik te maken van haar beschikbare instrumenten, waaronder financiële ondersteuning, zodat de lidstaten deze aanpak op dezelfde wijze volgen; 73. betreurt de onrechtmatige of moedwillige onttrekking van water, waardoor waterlichamen grote schade kunnen oplopen; dringt aan op krachtige afschrikkende maatregelen, ook door middel van het strafrecht, ter bescherming van de ecologische toestand of het ecologisch potentieel van oppervlaktewaterlichamen of van de kwantitatieve toestand van grondwaterlichamen; stelt vast dat nationale handhavingscapaciteiten extra ondersteuning nodig hebben op het gebied van scholing en kennisoverdracht; 74. wijst op de belangrijke gebiedsoverschrijdende rol van op de natuur gebaseerde oplossingen bij het aanpakken van de uitdagingen van de drievoudige planetaire crisis en het herstel van de natuurlijke waterkringloop; verzoekt de Commissie en de lidstaten om, rekening houdend met de ecologische en sociaal-economische gevolgen, in hun beleidsmaatregelen en aanbevelingen prioriteit te geven aan het toepassen van op de natuur gebaseerde oplossingen voor waterweerbaarheid, zoals het vernatten van wetlands en veengebieden om de beschikbaarheid van grondwater en het vochtgehalte van de omliggende bodem te vergroten, het herstel en de bescherming van overstromingsgebieden, natuurlijke waterretentiemaatregelen, herbeplanting als barrière tegen overstromingen, en het opvangen van regenwater, teneinde de beschikbaarheid van water te vergroten, de risico’s van klimaatverandering te beperken en de veerkracht op lange termijn van gemeenschappen, bedrijven en de voedselproductie te ondersteunen; benadrukt dat naast op de natuur gebaseerde oplossingen aanvullende investeringen in technische oplossingen nodig blijven om op lange termijn te zorgen voor een succesvolle aanpassing aan de klimaatverandering, alsook voor waterweerbaarheid; Financiering en prijsstelling 75. wijst erop dat op de natuur gebaseerde oplossingen en natuurlijke waterretentiemaatregelen het grondwaterpeil kunnen herstellen, ecologische debieten kunnen ondersteunen en tegelijkertijd watergerelateerde risico’s als gevolg van waterschaarste, overstromingen en droogte kunnen beperken; merkt op dat op de natuur gebaseerde oplossingen op het gebied van overstromingsbeheer in de regel bestaande oplossingen niet kunnen vervangen en bij de meest extreme gebeurtenissen mogelijk niet effectief zijn; wijst er echter op dat op de natuur gebaseerde oplossingen de doeltreffendheid en de operationele levensduur van grijze infrastructuur kunnen verbeteren door de waterabsorptiecapaciteit te vergroten, de watersnelheid te verminderen en piekstromen te reguleren; herhaalt in dit verband dat het van de context afhangt hoe doeltreffend op de natuur gebaseerde oplossingen zijn en dat zij aan de lokale situatie moeten worden aangepast; benadrukt in dit verband dat er geen universele oplossing bestaat; 76. acht het noodzakelijk innovatieve methodes en oplossingen financieel te ondersteunen en daarbij voldoende rekening te houden met publiek-private partnerschappen; 77. benadrukt in samenhang met de aanpassing aan de klimaatverandering het belang van gezonde bodems voor het waarborgen van waterzekerheid en -circulariteit; onderstreept dat de natuurlijke waterretentie van bodems moet worden versterkt door middel van maatregelen waarmee de bodemgezondheid wordt verbeterd en koolstofverliezen tot een minimum beperkt, alsook maatregelen op het niveau van het waterlichaam, zoals het stabiliseren van rivieroevers, onder meer door natuurherstel, en het herstel van de retentiecapaciteit van watervoerende lagen; 78. merkt op dat zorgvuldig ontwikkelde bosbeheermaatregelen de gezondheid van watergebieden kunnen verbeteren, de waterstroom kunnen reguleren en de belasting door droogte en overstroming kunnen verminderen vanwege de essentiële rol van bomen en bossen bij de regulering van de waterkringloop, aangezien deze in staat zijn water te zuiveren, de beschikbaarheid van watervoorraden te vergroten en ervoor te zorgen dat de bodem meer water vasthoudt; stelt voor dat hiermee terdege rekening wordt gehouden wanneer de Commissie, in samenwerking met de lidstaten, Uniedoelstellingen inzake rampbestendigheid ontwikkelt, en dat hiermee rekening wordt gehouden bij de ontwikkeling en verfijning van rampenrisicobeheer en noodplannen; beklemtoont dat er in dit verband behoefte is aan meer onderzoek, gegevensverzameling, innovatie en financiering om landbeheerders te ondersteunen bij het voorkomen van de gevolgen van milieugerelateerde stressfactoren zoals droogte, overstromingen en een afnemende werking van stroomgebieden; 79. erkent dat stedelijke gebieden steeds kwetsbaarder worden voor watergerelateerde klimaatrisico’s als overstromingen, watertekorten en hittestress; dringt erop aan stedelijke waterweerbaarheidsplanning te integreren in strategieën voor aanpassing aan de klimaatverandering, met inbegrip van investeringen in groene daken, waterdoorlatende infrastructuur, opvang van regenwater en waterbergingssystemen, alsook maatregelen gericht op het vergroten van groene en blauwe ruimten in stedelijke gebieden, teneinde de gevolgen van extreme weersomstandigheden te beperken en de risico’s voor mensenlevens en eigendom te verminderen; dringt voorts aan op onderhoud van en herstel van de toegang tot waterwegen in steden; 80. benadrukt dat de Europese strategie voor waterweerbaarheid moet zorgen voor adequate financiering uit publieke en private bronnen met het oog op ondersteuning van de modernisering, opwaardering, aanpassing en instandhouding van veerkrachtige waterinfrastructuur, duurzaam waterbeheer, gegevensverzameling, onderzoek, effectieve monitoring, digitalisering, bijscholing, op de natuur gebaseerde oplossingen, de ontwikkeling en invoering van innovatieve waterefficiënte technologieën, en op waarborging van ecologische en sociaal-economische duurzaamheid, in overeenstemming met de doelstellingen van het nieuwe kompas voor concurrentievermogen van de EU; 81. verzoekt de Commissie om binnen het komende MFK een apart en specifiek fonds voor waterweerbaarheid op te richten; is van mening dat binnen het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling en het Cohesiefonds specifieke financieringsmechanismen moeten worden ingesteld ter ondersteuning van technologieën voor slim watergebruik en investeringen in water; is er stellig van overtuigd dat water in de tussentijd prioriteit moet krijgen binnen de bestaande financieringskaders, met inbegrip van het Cohesiefonds; benadrukt dat bij de financieringsmechanismen van de EU rekening moet worden gehouden met overwegingen inzake sociale rechtvaardigheid en betaalbaarheid, met name in de context van het verlenen van watergerelateerde diensten aan de bevolking, zodat de lidstaten en burgers die te maken hebben met grotere financiële beperkingen en specifieke omstandigheden, worden ondersteund en tegelijkertijd wordt voldaan aan de verplichtingen op het gebied van waterbeheer; beklemtoont dat het belangrijk is bestaande financieringsbronnen, subsidies en financieringsstromen in verband met waterbeheer en aanverwante vormen van landgebruik aan te passen en daarbij in plaats van verouderde technische oplossingen innovatieve technologieën en op de natuur gebaseerde oplossingen of een combinatie daarvan in te voeren; 82. dringt aan op gerichte financiering via Horizon en EIP-AGRI voor het uitvoeren van veldproeven op het gebied van de waterverhoudingen van verschillende teeltsystemen; dringt erop aan de rol van vrouwen op het gebied van waterbeleid te erkennen en specifieke financiering vast te stellen om hun toegang tot de landbouw te bevorderen; 83. herinnert eraan dat het ontbreken van een specifieke financieringslijn voor water of bindende financieringsdoelen in het huidige MFK de mogelijkheden van de EU beperkt om gerichte investeringen te doen in essentiële maatregelen op het gebied van waterweerbaarheid, waaronder de modernisering van infrastructuur, innovatie, maatregelen voor de aanpassing aan de klimaatverandering en de toepassing van op de natuur gebaseerde oplossingen, en daarmee ook haar concurrentievermogen beperkt, aangezien een ontbrekende waterbalans de economie van de regio’s verder onder druk zet; merkt op dat ultraperifere en bergachtige regio’s en eilanden in de EU bijzonder moeilijk toegang hebben tot financiering of publiek-private partnerschappen ter ondersteuning van lokale en regionale investeringen in waterbeheer en -infrastructuur; 84. benadrukt dat de Europese Investeringsbank (EIB) een belangrijke rol speelt bij financiering op het gebied van water; benadrukt dat de EIB actief investeert in en steun verleent aan de watersector; benadrukt dat de EU met de EIB moet samenwerken met het oog op uitwisseling van optimale praktijken en verzoekt de EIB en andere financiële instellingen voorts hun rol te versterken bij de financiering van innovatieve en veerkrachtige waterinfrastructuur, verbeterde sanitaire voorzieningen en drinkwaterinfrastructuur en digitalisering, en om projecten te ondersteunen die gericht zijn op de vermindering van overstromingsrisico’s, erosiepreventie en de revitalisering van waterlopen, door gunstige voorwaarden voor investeringen in water te bevorderen; 85. dringt er bij de Commissie op aan innovatieve financieringsmechanismen te onderzoeken en te bevorderen, met inbegrip van betalingen voor ecosysteemdiensten en groene obligaties, en tegelijkertijd te zorgen voor duidelijkheid in de regelgeving en waarborgen om marktverstoringen te voorkomen; verzoekt de EIB en andere financiële instellingen prioriteit te geven aan leningen en kredieten tegen lage rente voor lidstaten en regionale en lokale overheden die grootschalige herstelprojecten uitvoeren, met specifieke bepalingen ter ondersteuning van economisch achtergestelde regio’s; 86. benadrukt dat publiek-private partnerschappen een belangrijke bron van financiering voor investeringen in water zijn; verzoekt de Commissie particuliere investeringen in de watersector te stimuleren door een ondersteunend regelgevingskader te creëren dat medefinancieringsmogelijkheden en publiek-private partnerschappen kan omvatten om in alle lidstaten innovatie te stimuleren, infrastructuur te verbeteren en te zorgen voor duurzame oplossingen voor waterbeheer; onderstreept echter dat de betrokkenheid van particuliere investeringen in de watersector van de EU de status van water als openbaar goed en openbare dienst niet mag ondermijnen, en dat de veerkracht van de sector op lange termijn en de beginselen van toegankelijkheid, betaalbaarheid en duurzaamheid moeten worden gewaarborgd; 87. verzoekt de lidstaten governancekaders vast te stellen waarin de rollen en verantwoordelijkheden van belanghebbenden bij de planning, financiering en uitvoering van op de natuur gebaseerde oplossingen duidelijk worden omschreven; is van mening dat in deze kaders financiering uit verschillende bronnen moet worden geïntegreerd, waaronder filantropische bijdragen en partnerschappen met de particuliere sector, en tegelijkertijd moet worden gezorgd voor gelijke toegang tot middelen voor kleinschalige projecten, met name die die op lokaal of regionaal niveau worden beheerd; 88. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan om wateraspecten in hun begroting op te nemen en het bestuur binnen de regio’s als het gaat om het gebruik van EU-middelen te verbeteren; 89. onderstreept dat gemeenten gerichte financiële en technische bijstand moeten krijgen om de naleving van watergerelateerde wetgeving te vergemakkelijken; 90. moedigt de lidstaten aan sneller vergunningen te verlenen voor duurzame en innovatieve veerkrachtige waterinfrastructuurprojecten om ze snel te kunnen uitvoeren in het licht van dringende uitdagingen; 91. merkt op dat de toepassing van het beginsel van kostendekkende exploitatie op waterdiensten, waarbij alle watergebruikers daadwerkelijk en proportioneel financieel bijdragen aan het dekken van de kosten van waterdiensten, in verschillende lidstaten laag tot onbestaand blijft; verzoekt de lidstaten en de regionale overheden adequaat waterprijsbeleid te voeren en het principe van kostendekkende exploitatie voor zowel milieukosten als kosten van hulpbronnen toe te passen, in overeenstemming met de kaderrichtlijn water; verzoekt de lidstaten bij de toepassing van het beginsel van kostendekkende exploitatie rekening te houden met de lange investeringscycli en ervoor te zorgen dat er voldoende financiering beschikbaar is voor noodzakelijke (her)investeringen; 92. benadrukt dat het belangrijk is ervoor te zorgen dat de vaststelling van de waterprijs de waterzekerheid op lange termijn ondersteunt door rekening te houden met de economische, milieu- en hulpbronnenkosten van het watergebruik; spoort de lidstaten en de bevoegde regionale en lokale autoriteiten aan ervoor te zorgen dat de prijsstelling van water economisch duurzaam en sociaal rechtvaardig is, efficiënt watergebruik bevordert en de beschikbaarheid van water in verschillende lidstaten en regio’s weerspiegelt, met name in regio’s met waterstress, waarbij de betaalbaarheid voor huishoudens en kleine bedrijven moet worden gewaarborgd; verzoekt de lidstaten en de bevoegde regionale en lokale overheden transparante waterprijzen te waarborgen en de waarde van waterdiensten onder de aandacht te brengen; 93. wijst erop dat de bevoegde nationale waterautoriteiten een centrale rol zullen spelen bij de uitvoering van nieuwe plannen voor waterbeheer en -behoud op het niveau van de lidstaten; verzoekt de lidstaten daarom de capaciteit van die bevoegde autoriteiten financieel en technisch te vergroten zodat zij een grotere faciliterende en adviserende rol kunnen spelen in duurzame en toekomstbestendige infrastructuur voor waterbeheer en -opslag; is van mening dat EU-fondsen, zoals het Fonds voor een rechtvaardige transitie, moeten worden gebruikt om de lidstaten en wateragentschappen verder bij te staan bij de uitvoering; Digitalisering, veiligheid en innovatie 94. wijst op het potentieel van en de dringende behoefte aan digitalisering en AI om het beheer, de monitoring en de rapportage met betrekking tot waterlichamen en waterinfrastructuur te verbeteren, en de vergelijkbaarheid van gegevens te waarborgen, waarbij verschillende geografische stromingsomstandigheden worden weerspiegeld; 95. verzoekt de Commissie, de lidstaten en waterleveranciers transparantie en digitalisering te mainstreamen als fundamentele beginselen in het waterbeheer en het gebruik van beheers- en meetgegevens te bevorderen, teneinde de monitoring, evaluatie, verantwoordingsplicht en besluitvorming te versterken en tegelijkertijd rapportageverplichtingen te optimaliseren en vereenvoudigen; pleit voor digitale watertechnologieën om realtime-, steekproefgebaseerde monitoring en verslaglegging op afstand van waterkwaliteit, lekkages, watergebruik en watervoorraden te vergemakkelijken; dringt aan op een efficiënter gebruik van overheidsmiddelen en efficiëntere overheidsuitgaven op dit gebied; erkent dat de grootschalige uitrol van innovatieve digitale technologieën gepaard moet gaan met opleiding op het gebied van digitale vaardigheden; 96. benadrukt dat digitalisering en gegevensgerichte oplossingen moeten worden bevorderd bij de opbouw van een samenleving die slim met water omspringt; benadrukt dat er digitale oplossingen moeten worden ontwikkeld om het waterverbruik te monitoren en het gebruik van watervoorraden in alle sectoren te optimaliseren; verzoekt de Commissie om in samenwerking met de lidstaten financiële steun te verlenen voor de invoering van slimme waterbeheersystemen, met bijzondere aandacht voor de behoeften van kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s); 97. wijst erop dat watersystemen, met inbegrip van waterzuiverings- en waterdistributiesystemen, worden beschouwd als kritieke infrastructuur en veiligheidspijlers van een land en dus als cruciaal voor de strategische autonomie van de EU, en dat zij daarom beter moeten worden beschermd, waarbij nutsbedrijven in staat moeten zijn fysieke en cyberdreigingen en -aanvallen op te sporen, erop te reageren en ervan te herstellen; merkt op dat een hogere mate van digitalisering gepaard gaat met nieuwe kwetsbaarheden; wijst erop dat watersysteembeheerders in geval van een dreiging of een aanval hun vermogen kunnen verliezen om het debiet en de kwaliteit van het water te controleren of niet langer in staat kunnen zijn de werkelijke toestand van het watersysteem te volgen; beklemtoont dat kwetsbaarheidsbeoordelingen en een noodplan integraal deel moeten uitmaken van het waterbeheersysteem in elke lidstaat; moedigt de uitwisseling van informatie over bedreigingen voor de cyberveiligheid aan, alsook procedures om optimale werkwijzen tussen exploitanten uit te wisselen, en pleit ervoor om een cyberbeveiligingscultuur tot stand te brengen door middel van technische beveiligingsmaatregelen, competentieontwikkeling, bewustmaking en communicatie; vestigt de aandacht op de maatregelen en bepalingen in de NIS 2-richtlijn en de richtlijn betreffende de weerbaarheid van kritieke entiteiten die de nieuwe veiligheidsrisico’s kunnen helpen beperken; dringt er bij de Commissie op aan het voortouw te nemen bij het versterken van de coördinatieformaten op EU-niveau en in de komende strategie voor een paraatheidsunie doeltreffende instrumenten voor te stellen, teneinde te zorgen voor tijdige paraatheid om het hoofd te bieden aan milieu- en andere risico’s voor de waterlichamen die de algemene veiligheid van de EU bedreigen; 98. verzoekt de Commissie en de lidstaten de betrokkenheid van vrouwen bij beslissingen inzake waterweerbaarheid te verhogen; roept op tot de vaststelling van een methodologische benadering die bij de uitvoering van projecten voor watervoorziening op doeltreffende wijze rekening houdt met gendergerelateerde behoeften, door monitoring, verslaglegging en tracering toe te passen waarvoor per gender uitgesplitste instrumenten en indicatoren worden gebruikt; 99. merkt op dat betere gegevens en gegevensanalyse essentieel zijn voor empirisch onderbouwde besluitvorming en de snelle vaststelling van kleine veranderingen in de waterkwaliteit die een bedreiging kunnen vormen voor waterlichamen, samen met de evaluatie van optimale werkwijzen en de vaststelling van de meest kosteneffectieve en doeltreffende maatregelen; 100. benadrukt dat er betere, betrouwbare en interoperabele gegevens over watervoorziening, -vraag, -distributie, -toegankelijkheid en -gebruik nodig zijn en dat er gegevenspunten moeten worden vastgesteld; dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan de gegevensverzameling en de interoperabiliteit van gegevens op alle niveaus te verbeteren om de uitvoering van de huidige waterwetgeving te ondersteunen en strategieën voor de circulaire economie en slimme industriële symbiose op het gebied van water te bevorderen; benadrukt dat gegevens en AI kunnen worden gebruikt bij het modelleren van het water- en energieverbruik, alsook voor de capaciteiten voor hergebruik en recycling; 101. verzoekt de Commissie de fundamentele rol van de watersector bij het versterken van het concurrentievermogen van de EU beter te erkennen door onderzoek en innovatie te bevorderen en ondernemerschap en talent aan te moedigen; benadrukt in dit verband dat het belangrijk is de innovatie in de watersector op te voeren; wijst erop dat het Europees innovatiecentrum voor industriële transformatie en emissies, dat is opgericht in het kader van Richtlijn 2010/75/EU, in dit verband een rol zou kunnen spelen, aangezien het de milieuprestaties van industriële technologieën evalueert en informatie verzamelt over innovatieve industriële milieutechnieken; wijst voorts op bestaande partnerschappen zoals Water4All, een financieringsprogramma voor wetenschappelijk onderzoek; 102. is van mening dat er platforms met meerdere belanghebbenden moeten worden opgezet en bevorderd om de invoering van innovatie op alle niveaus – lokaal en nationaal – te bevorderen; beveelt aan dat bij deze platforms een breed scala aan deelnemers wordt betrokken – de publieke en de particuliere sector en maatschappelijke organisaties – om een coalitie van partners op te bouwen om verandering teweeg te brengen; spreekt zijn steun uit voor de bevordering van het delen van kennis over de wijze waarop digitale watertechnologieën de uitvoering van de bestaande EU-waterwetgeving kunnen ondersteunen, alsook voor capaciteitsopbouw op lokaal, regionaal en nationaal niveau; verzoekt de Commissie en de lidstaten op water gerichte digitale vaardigheden en onderzoeks- en ontwikkelingsprogramma’s uit te breiden, onder meer door samenwerking met universiteiten, onderzoekscentra en kmo’s; 103. erkent dat datacentra in de digitale economie een cruciale rol spelen; stelt met bezorgdheid vast dat de snelle uitbreiding van de technologie kan leiden tot een aanzienlijke toename van de vraag naar watervoorraden voor AI in verband met de werking ervan, hetgeen de milieuvoordelen die AI belooft te behalen, zoals optimalisering van hulpbronnen en vermindering van koolstofemissies, zou kunnen ondermijnen, en benadrukt dat er maatregelen voor efficiënt watergebruik moeten worden geïntegreerd in het ontwerp en de werking ervan; dringt er bij de Commissie op aan het gebruik van watervoorraden door informatie- en communicatietechnologie (ICT) en met name door AI en datacentra in haar Europese strategie voor waterweerbaarheid aan te pakken, met name door datacentra aan te moedigen gezuiverd water te hergebruiken en het ontwerp van efficiëntere chips en componenten te bevorderen om de behoefte aan koeling te verminderen; beveelt de lidstaten aan prioriteit te geven aan strategieën voor waterweerbaarheid waarmee de specifieke uitdagingen van datacentra worden aangepakt om de duurzaamheid van zowel de digitale agenda als de milieuagenda te waarborgen; 104. wijst erop dat ontzilting van zeewater het proces is waarbij zout uit zeewater of brak water wordt verwijderd om het bruikbaar te maken voor een reeks “gebruiksgeschikte” doeleinden, waaronder drinken, en dat dit proces dus een belangrijke technologische oplossing is voor de bestaansmiddelen van mensen; merkt tegelijkertijd op dat ontzilting een energie-intensief proces is en waar mogelijk idealiter moet worden uitgevoerd met behulp van hernieuwbare energie om de milieueffecten tot een minimum te beperken; herhaalt dat ontzilting een bijproduct oplevert, namelijk pekel (een geconcentreerde zoutoplossing), dat naar behoren moet worden verwijderd om negatieve gevolgen voor het mariene milieu te voorkomen; is daarom van mening dat ontzilting op basis van omgekeerde osmose of thermische technologieën moet worden toegepast als er geen andere, milieuvriendelijkere opties beschikbaar zijn of kunnen worden uitgevoerd, met name in afgelegen gebieden en op eilanden; wijst in dit verband op de lopende werkzaamheden met betrekking tot nieuwe technologische oplossingen, zoals microbiële ontziltingscellen, die een milieuvriendelijk en innovatief alternatief bieden voor traditionele ontziltingsmethoden, met name om kleine, afgelegen locaties zonder elektriciteit te voorzien van schoon water en afvalwaterzuivering; 105. benadrukt dat er meer middelen en onderzoek & ontwikkeling nodig zijn voor technologieën zoals innovatieve ontziltingstechnieken om dergelijke technologieën efficiënter en duurzamer te maken en ze op te schalen; dringt aan op onderzoek naar de mogelijkheden om dergelijke technologieën in de landbouw te gebruiken om de watervoorzieningspunten te diversifiëren en zo de kwetsbaarheid van de sector voor waterstress te verminderen; 106. merkt op dat er de afgelopen tien jaar veel wetenschappelijke doorbraken zijn geweest om waterbehandeling slimmer en circulairder te maken, waarbij deze oplossingen mogelijkheden bieden voor het gebruik van digitale oplossingen, AI en teledetectie om water efficiënter te gebruiken, gezuiverd afvalwater voor irrigatie te hergebruiken en energie en nutriënten uit afvalwater terug te winnen; 107. verzoekt de Commissie en de lidstaten regelgevingsbelemmeringen op de eengemaakte markt weg te nemen om de ontwikkeling, opschaling en het in de handel brengen van innovatieve oplossingen op het gebied van biotechnologie en biofabricage te vergemakkelijken en schonere productie en circulariteit te bevorderen; 108. dringt aan op de financiering, ontwikkeling en goedkeuring van innovatieve oplossingen voor gewasbescherming en bemesting, met inbegrip van biologische bestrijdingsmiddelen en werkzame stoffen met een geringere impact op het milieu, die nodig zijn voor een rechtvaardige transitie naar duurzamere landbouwsystemen; 109. pleit voor de opzet van specifieke programma’s voor de sanering en het behoud van waterlopen, om zo een adequaat debiet te garanderen en de ophoping van afval en sediment die de capaciteit voor wateropslag- en -distributie in het gedrang kan brengen, te voorkomen; Grensoverschrijdende en internationale samenwerking 110. wijst op de noodzaak van een alomvattende Europese strategie voor waterweerbaarheid die grensoverschrijdende samenwerking, uniformere gegevensverzameling en rapportage, de uitwisseling van optimale werkwijzen tussen lokale, regionale en nationale actoren bevordert en zorgt voor duurzaam waterbeheer en een billijke verdeling van de hulpbronnen tussen de lidstaten, zonder dat andere lidstaten worden opgezadeld met waterproblemen zoals schaarste en overstromingsrisico’s; 111. benadrukt dat klimaatverandering een grote bedreiging vormt voor watervoorraden en aquatische ecosystemen; merkt op dat overstromingen en waterschaarste de voedsel- en waterzekerheid en de gezondheid van de bevolking in het algemeen in gevaar brengen, wat uiteindelijk de sociale cohesie en stabiliteit ondermijnt; erkent dat waterweerbaarheid van cruciaal belang is voor het voorkomen en aanpakken van de huidige en toekomstige gezondheids-, voedsel-, energie- en veiligheidscrises; benadrukt dat waterweerbaarheid grensoverschrijdende samenwerking op het gebied van water bevordert en als katalysator voor vrede en veiligheid fungeert, aangezien landen onderling verbonden zijn via gedeelde rivieren en grondwatervoorraden; 112. dringt aan op meer grensoverschrijdende samenwerking tussen de lidstaten bij het beheer van gedeelde stroomgebieden en grondwaterlagen en bij de doeltreffende verzameling en uitwisseling van gegevens over waterkwaliteit, verontreinigingsniveaus en waterstanden; beveelt aan regionale samenwerkingscentra op te richten om de uitvoering van gezamenlijke strategieën voor waterweerbaarheid te coördineren, rekening houdend met de klimatologische, sociale en economische uitdagingen van elk gebied; 113. dringt aan op nauwere internationale samenwerking, ook op het niveau van stroomgebieden, om de groeiende watercrisis aan te pakken, schoon en hoogwaardig water te waarborgen, duurzaam waterbeheer te bevorderen en verschillende innovatieve watertechnologieën toe te passen, met inbegrip van op de natuur gebaseerde oplossingen; dringt erop aan grensoverschrijdende samenwerking te verankeren op operationeel, tactisch en strategisch niveau; 114. dringt aan op de opzet van grensoverschrijdende projecten in het kader van Interreg en andere EU-fondsen om de regionale samenwerking bij het beheer van watervoorraden te verbeteren, met bijzondere aandacht voor de eerlijke verdeling van water tussen sectoren en lidstaten; 115. benadrukt dat de monitoringcapaciteiten van de EU moeten worden versterkt door middel van digitalisering en moderne technologieën, met inbegrip van satelliettoezicht en realtime-monitoring van verontreiniging, die van essentieel belang zijn voor het voorkomen en bestrijden van grensoverschrijdende verontreiniging; 116. verzoekt de Commissie met klem een specifieke diplomatieke rol te vervullen die erop gericht is watergerelateerde conflicten op te lossen, de samenwerking op het gebied van water te bevorderen en waterbronnen en -systemen te beschermen, met name tijdens gewapende conflicten en in grensoverschrijdende situaties; 117. dringt er bij de EU op aan het voortouw te nemen bij de internationale inspanningen om waterecosystemen te beschermen en te herstellen, overeenkomstig SDG 6 inzake schoon water en sanitaire voorzieningen; o o o 118. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien de conclusies van de Europese Raad van 17 en 18 april 2024, 30 juni 2023, 23 juni 2022, 24 juni 2021 en 12 december 2019, en alle relevante eerdere conclusies van de Raad en de Europese Raad, – gezien het lidmaatschap van Turkije van de Raad van Europa en de NAVO, – gezien de overeenkomst tussen de Europese Unie en de Republiek Turkije inzake de overname van personen die zonder vergunning op het grondgebied verblijven (1) (overnameovereenkomst tussen de EU en Turkije), – gezien de verklaring van de leden van de Europese Raad van 25 maart 2021 over Turkije, – gezien de verklaringen EU-Turkije van 18 maart 2016 en 29 november 2015, – gezien het kader voor onderhandelingen met Turkije van 3 oktober 2005, – gezien de verklaring van de Europese Gemeenschap en haar lidstaten van 21 september 2005 naar aanleiding van de verklaring die Turkije heeft afgelegd bij de ondertekening op 29 juli 2005 van het Aanvullend Protocol bij de Overeenkomst van Ankara, – gezien de conclusies van de Raad van december 2006 en maart 2020 en de conclusies van het voorzitterschap van de Europese Raad in Kopenhagen van 21 en 22 juni 1993, die ook wel bekendstaan als de criteria van Kopenhagen, – gezien de conclusies van de Raad over uitbreiding van 17 december 2024 en van 12 december 2023, – gezien het internationaal zeerecht en het Verdrag van de Verenigde Naties inzake het recht van de zee (Unclos), – gezien de mededeling van de Commissie van 30 oktober 2024 inzake het uitbreidingsbeleid van de EU voor 2024 ( COM(2024)0690 ) en het bijbehorende verslag van 2024 over Turkije (SWD(2024)0696), – gezien de mededeling van de Commissie van 8 november 2023 inzake het uitbreidingsbeleid van de EU voor 2023 ( COM(2023)0690 ) en het bijbehorende verslag van 2023 over Turkije (SWD(2023)0696), – gezien Speciaal verslag 06/2024 van de Europese Rekenkamer van 24 april 2024 getiteld “De Faciliteit voor vluchtelingen in Turkije – Gunstig voor vluchtelingen en gastgemeenschap, maar impact en duurzaamheid nog niet gewaarborgd”, – gezien de gezamenlijke mededelingen van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid aan de Europese Raad van 29 november 2023 (JOIN(2023)0050) en 22 maart 2021 (JOIN(2021)0008) over de stand van zake met betrekking tot de politieke, economische en handelsbetrekkingen tussen de EU en Turkije, – gezien de mededeling van de Commissie van 19 december 2024, getiteld “Achtste jaarverslag over de Faciliteit voor vluchtelingen in Turkije” ( COM(2024)0593 ), – gezien de grondbeginselen van het internationaal recht en het Handvest van de Verenigde Naties, de overeenkomsten op hoog niveau tussen de leiders van de twee gemeenschappen van 1977 en 1979, en de desbetreffende resoluties van de VN-Veiligheidsraad over Cyprus, waaronder Resolutie 186 (1964) van 4 maart 1964, waarin de soevereiniteit van de Republiek Cyprus wederom wordt bevestigd, Resolutie 550 (1984) van 11 mei 1984 over separatistische acties op Cyprus, Resolutie 789 (1992) van 25 november 1992 en Resolutie 2537 (2020) over de Vredesmacht van de Verenigde Naties op Cyprus (UNFICYP), – gezien artikel 46 van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens (EVRM), waarin staat dat de verdragsluitende partijen zich ertoe verbinden zich te houden aan de einduitspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) in zaken waarbij zij partij zijn, en gezien de daaruit voortvloeiende verplichting van Turkije om alle uitspraken van het EHRM ten uitvoer te leggen, – gezien de desbetreffende resoluties van het Comité van Ministers van de Raad van Europa, – gezien het verslag “Freedom in the World” van 2025 van Freedom House, – gezien de door Verslaggevers zonder grenzen gepubliceerde Wereldindex voor de persvrijheid van 2024, – gezien het verslag van januari 2025 over gevangenisstatistieken, gepubliceerd door de Civil Society in the Penal System Association (CISST – Vereniging maatschappelijk middenveld in het strafrechtsysteem) en het landenprofiel voor Turkije van 2024, gepubliceerd door Prison Insider, – gezien het Global Gender Gap Report 2024 (wereldwijd verslag over de genderkloof) van het World Economic Forum, – gezien de recente verslagen van het platform voor de beëindiging van femicide (Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu), – gezien de Unesco-verklaring van 10 juli 2020 over de Hagia Sophia, en de desbetreffende besluiten van het Unesco-werelderfgoedcomité 44 COM 7B.58 (2021) en 45 COM 7B.58 (2023) die respectievelijk tijdens de 44e en 45e zitting van het comité zijn aangenomen, – gezien zijn eerdere resoluties over Turkije, met name die van 13 september 2023 over het Commissieverslag van 2022 over Turkije (2) , van 7 juni 2022 over het Commissieverslag van 2021 over Turkije (3) , en van 26 november 2020 over de escalerende spanningen in Varosha na de illegale acties van Turkije en de dringende noodzaak om de gesprekken te hervatten (4) , – gezien zijn resolutie van 29 februari 2024 over verdieping van de EU-integratie met het oog op toekomstige uitbreidingen (5) , – gezien zijn resolutie van 15 april 2015 over de honderdjarige herdenking van de Armeense genocide (6) , – gezien zijn resoluties van 5 mei 2022 over de zaak van Osman Kavala in Turkije (7) , van 10 oktober 2024 over de zaak van Bülent Mumay in Turkije (8) en van 13 februari 2025 over recente afzettingen en arrestaties van burgemeesters in Turkije (9) , – gezien het bezoek van Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, aan Ankara in december 2024, – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken ( A10-0067/2025 ), A. overwegende dat Turkije kandidaat blijft voor toetreding tot de EU en dat het EU-lidmaatschap het herhaaldelijk verklaarde politieke doel van de Turkse regering blijft, hoewel de kloof tussen het land en de EU wat betreft waarden en belangen steeds groter wordt; overwegende dat de onderhandelingen inzake toetreding tot de EU sinds 2018 feitelijk stilliggen wegens de verslechtering van de rechtsstaat en democratie in Turkije; B. overwegende dat van elk toetredingsland wordt verwacht dat het de democratische waarden, de rechtsstaat en de mensenrechten eerbiedigt en het EU-recht naleeft; overwegende dat Turkije op geloofwaardige wijze moet laten blijken dat het streeft naar nauwere betrekkingen en toenadering tot de Europese Unie, wil het zijn Europese perspectief nieuw leven inblazen; overwegende dat er van een kandidaat-lidstaat wordt verwacht dat deze bereid is om de waarden, de belangen, de normen en het beleid van de EU, onder meer met betrekking tot het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, geleidelijk in alle opzichten te benaderen en zich hierbij aan te sluiten, teneinde de criteria van Kopenhagen te eerbiedigen en toe te passen, en goede nabuurschapsbetrekkingen na te streven en te onderhouden met de EU en al haar lidstaten, zonder onderscheid; overwegende dat de spanningen tussen de EU en Turkije met betrekking tot de situatie in het oostelijk deel van de Middellandse Zee weliswaar zijn gede-escaleerd, maar daarmee nog niet zijn opgelost; overwegende dat Turkije herhaaldelijk is verzocht zich te onthouden van elke handeling die een inbreuk vormt op de soevereiniteit en soevereine rechten van ongeacht welke EU-lidstaat en die in strijd is met het internationaal en EU-recht; C. overwegende dat in het voortgangsverslag van 2023 van de Commissie over Turkije gewag werd gemaakt van een voortdurende achteruitgang, terwijl het laatste voortgangsverslag van 2024 een iets positiever algemeen beeld lijkt te schetsen van de vooruitgang bij de uitbreidingsgerelateerde hervormingen in Turkije, waaronder op het gebied van economisch en monetair beleid; overwegende dat dit echter niet geldt voor de cruciale kwesties in verband met de democratie en de grondrechten, die nog verder zijn verslechterd sinds de publicatie van het meest recente verslag van de Commissie; overwegende dat de kloof tussen Turkije en de waarden en het normatieve kader van de EU in de recente periode dan ook niet is gedicht, en dat daarentegen voortdurend gebruik is gemaakt van wetten en maatregelen gericht op het inperken van de rechtsstaat en de mensenrechten, de fundamentele en de burgerlijke vrijheden; D. overwegende dat de gezamenlijke mededeling over de stand van de betrekkingen tussen de EU en Turkije van 29 november 2023 een positiever geluid liet horen, en dat hierin een reeks aanbevelingen werd gedaan over gefaseerde samenwerking die proportioneel van aard is op gebieden van gemeenschappelijk belang, die eventueel weer kan worden teruggedraaid, en waarbij de gebruikelijke voorwaarden gelden; overwegende dat de gedane toezeggingen in dat kader tot dusver slechts tot enkele concrete stappen hebben geleid; overwegende dat de Europese Raad van april 2024 Coreper de opdracht gaf voortgang te maken met de uitvoering van deze gezamenlijke mededeling; overwegende dat deze gezamenlijke mededeling desondanks nog geen duidelijke politieke bekrachtiging van de Raad heeft gekregen; E. overwegende dat Turkije lid is van de Raad van Europa en derhalve gebonden is aan de uitspraken van het EHRM; overwegende dat tegen Turkije momenteel historische inbreukprocedures lopen wegens het niet toepassen van belangrijke uitspraken van het EHRM; overwegende dat Turkije consequent tot de landen behoort die het vaakst de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, zoals gewaarborgd door het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens, schenden; overwegende dat Turkije eind november 2024 het hoogste aantal aanhangige zaken bij het EHRM had, met 22 450 verzoekschriften, wat neerkomt op 36,7 % van het totale aantal van 61 250 verzoekschriften bij het EHRM; F. overwegende dat Turkije door Freedom House als “onvrij” wordt aangemerkt en dat het een van de landen in de wereld is waar de mate van vrijheid de afgelopen tien jaar het sterkst is gedaald; overwegende dat Turkije in 2024 van de 180 landen op de Wereldindex voor persvrijheid de 158e plaats innam; overwegende dat de Turkse regering tientallen mediakanalen heeft gedwongen tot sluiting, met regelmaat online artikelen ontoegankelijk maakt, naar verluidt 85 % van de nationale media onder haar controle heeft en het nationale persbureau Anadolu gebruikt om propaganda te verspreiden; G. overwegende dat de Turkse grondwet weliswaar voorziet in voldoende bescherming van de grondrechten, maar dat de handelswijze van de instanties en de kritieke staat waarin de rechterlijke macht verkeert – wat onder andere blijkt uit de gebrekkige eerbiediging van uitspraken van het grondwettelijk hof – de belangrijkste redenen zijn voor de schrijnende situatie van de rechtsstaat en de mensenrechten in het land, en dat deze kwesties herhaaldelijk zijn beschreven in verslagen van de EU, de Raad van Europa en internationale organisaties; H. overwegende dat Turkije het hoogste percentage gedetineerden en de grootste gevangenispopulatie heeft van alle lidstaten van de Raad van Europa, met overbevolkte gevangenissen waarvan de populatie tussen 2005 en 2023 met 439 % is toegenomen en die momenteel meer dan één derde vertegenwoordigt van alle gedetineerden van de landen van de Raad van Europa samen; I. overwegende dat Turkije in 2024 in de Global Gender Gap Index van de 146 landen de 127e plaats innam, waaruit blijkt dat er sprake is van ernstige genderongelijkheid en systemische tekortkomingen bij de bescherming van vrouwenrechten; overwegende dat volgens het verslag uit 2024 van het platform voor de beëindiging van femicide (Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu) in 2024 in Turkije 394 vrouwen werden vermoord door mannen en 259 vrouwen onder verdachte omstandigheden dood werden aangetroffen, en dat dit de hoogste aantallen zijn sinds deze maatschappelijke organisatie in 2010 begon met het verzamelen van gegevens in dit verband; overwegende dat volgens het verslag van het platform van 2023 in dat jaar 315 vrouwen werden vermoord door mannen en 248 vrouwen onder verdachte omstandigheden dood werden aangetroffen; J. overwegende dat Turkije de afgelopen maanden stappen heeft gezet in de richting van de hervatting van een proces voor het vinden van een vreedzame oplossing van de Koerdische kwestie; overwegende dat de militante leider Abdullah Öcalan op 27 februari 2025 vanuit zijn gevangenschap heeft opgeroepen tot ontwapening en ontbinding van zijn Koerdische Arbeiderspartij (PKK), en daarmee een historische kans heeft geboden om een einde te maken aan het Turks-Koerdische conflict; overwegende dat deze inspanningen gepaard zijn gegaan met toenemende repressie en de inperking van de bevoegdheden van democratische lokale overheden, met inbegrip van het ontslag van verkozen Koerdische en tot de oppositie behorende burgemeesters; K. overwegende dat Turkije niet alleen kandidaat-lidstaat van de EU is, maar ook een NAVO-bondgenoot en een belangrijke partner op het gebied van handel, economische betrekkingen, veiligheid, terrorismebestrijding en migratie; overwegende dat Turkije zijn sleutelrol in de regio behoudt, fungeert als een brug tussen Europa en Azië en een belangrijke partner blijft voor de stabiliteit in de ruimere regio van het oostelijke Middellandse Zeegebied; overwegende dat Turkije nog steeds een belangrijke rol speelt in het Syrische conflict en een militaire aanwezigheid in het noorden van Syrië in stand houdt; L. overwegende dat Turkije zich niet heeft aangesloten bij de EU-sancties tegen Rusland; overwegende dat de handel tussen Turkije en Rusland bijna is verdubbeld sinds de start van de EU-sancties tegen Rusland; overwegende dat Turkije, ondanks dat het enkele maatregelen heeft genomen, niet heeft verhinderd dat zijn grondgebied wordt gebruikt om de EU-sancties tegen Rusland te omzeilen; M. overwegende dat uit het voortgangsverslag 2024 van de Commissie over Turkije blijkt dat het land op 30 september 2024 zich in slechts 5 % van de gevallen achter relevante verklaringen van de Hoge Vertegenwoordiger namens de EU en relevante besluiten van de Raad heeft geschaard, vergeleken met 9 % in 2023; N. overwegende dat Turkije de op vier na grootste handelspartner van de EU is en dat de EU verreweg de grootste handelspartner van Turkije is en zijn voornaamste bron van buitenlandse directe investeringen; O. overwegende dat de EU en Turkije het afgelopen jaar de banden hebben aangehaald op het vlak van technische bijeenkomsten en bijeenkomsten op hoog niveau op sectorale gebieden; P. overwegende dat Turkije een verzoek om lidmaatschap van de BRICS+ heeft ingediend en belangstelling heeft getoond voor lidmaatschap van de Shanghai-samenwerkingsorganisatie (SCO); Q. overwegende dat Turkije na een periode van onorthodox economisch beleid het afgelopen jaar een strakker monetair beleid heeft gevoerd dat heeft geresulteerd in een vermindering van de externe onevenwichtigheden en een matiging van de inflatoire druk; R. overwegende dat de Turkse regering in maart 2025 ten minste 10 miljard USD van haar valutareserves heeft uitgegeven om de ineenstorting van haar financiële markten en de devaluatie van de lira als gevolg van haar besluit om burgemeester van Istanbul en prominente oppositiepoliticus Ekrem İmamoğlu te arresteren en vast te houden, tegen te gaan; overwegende dat de ondermijning van de Turkse democratie en de rechtsstaat door de Turkse regering een ongunstig klimaat voor buitenlandse directe investeringen creëert en daarmee de Turkse economie verzwakt, met ernstige gevolgen voor de sociaal-economische situatie van Turkse burgers; S. overwegende dat Turkije met ongeveer 3,1 miljoen geregistreerde vluchtelingen, voornamelijk uit Syrië, Irak en Afghanistan, het grootste aantal vluchtelingen ter wereld opvangt; overwegende dat de EU sinds 2011 meer dan 10 miljard EUR heeft verstrekt aan steun voor vluchtelingen en gastgemeenschappen in Turkije; overwegende dat de EU volgens een geloofwaardig onderzoeksrapport van Lighthouse Reports en acht mediapartners financiering verleent aan uitzetcentra in Turkije die betrokken zijn bij de detentie, mishandeling en gedwongen deportaties van vluchtelingen onder het mom van vrijwillige terugkeer; T. overwegende dat de EU – naast de via het EU-mechanisme voor civiele bescherming gecoördineerde noodhulp, met een geraamde financiële waarde van 38 miljoen EUR – 78,2 miljoen EUR aan humanitaire hulp heeft verstrekt voor de respons op aardbevingen in 2023 en 26 miljoen EUR aan humanitaire hulp in 2024; overwegende dat de EU in het kader van het Solidariteitsfonds van de EU nog eens 400 miljoen EUR aan bijstand heeft toegezegd om herstellingswerk na de verwoestende aardbeving te financieren; U. overwegende dat Turkije terrorismebestrijdingswetgeving systematisch heeft misbruikt om zijn pijlen te richten op onder andere gekozen functionarissen, politici van de oppositie, journalisten en mensenrechtenactivisten; Inzet voor toetreding tot de EU 1. erkent de reeds lang bestaande aspiraties van het Turkse maatschappelijk middenveld met betrekking tot toetreding tot de Europese Unie; is ingenomen met de recente verklaringen van de Turkse regering waarin zij haar inzet voor het EU-lidmaatschap als strategisch doel bekrachtigt, en dit in de context van een poging om de betrekkingen tussen de EU en Turkije op gefaseerde, evenredige en omkeerbare wijze nieuw leven in te blazen in lijn met de desbetreffende conclusies van de Europese Raad; erkent dat de EU toezegt deze inzet aan te willen moedigen door middel van een versterkte dialoog en samenwerking, maar moedigt haar aan haar verwachtingen ten aanzien van deze inzet in de nabije toekomst te herzien, in het licht van de verslechtering van de democratische normen die het land de afgelopen tien jaar in de richting van een autoritair model heeft gedreven, hetgeen onlangs nog is versneld met de politiek gemotiveerde arrestatie van de belangrijkste politieke tegenstander van president Recep Tayyip Erdoğan, namelijk de burgemeester van de grootstedelijke gemeente Istanbul Ekrem İmamoğlu; 2. benadrukt dat het EU-lidmaatschap afhankelijk is van de naleving van de toetredingscriteria (Kopenhagen), op grond waarvan stabiele instellingen worden vereist die de democratie, de rechtsstaat, de mensenrechten, het respect voor en de bescherming van minderheden, goede nabuurschapsbetrekkingen, eerbiediging van het internationaal recht en aanpassing aan het GBVB van de EU waarborgen; merkt voorts op dat dit absolute criteria zijn en geen kwesties die onderhevig zijn aan strategische overwegingen en onderhandelingen over transacties; benadrukt dat de erkenning van alle lidstaten een onmisbaar onderdeel vormt van het toetredingsproces; 3. betreurt het in dit verband dat de bovengenoemde positieve verklaringen niet gepaard zijn gegaan met concrete maatregelen van de Turkse autoriteiten om de nog altijd gapende kloof tussen Turkije en de EU op het gebied van waarden en normen te dichten, met name met betrekking tot de fundamentele aspecten van het toetredingsproces; herhaalt zijn eerder aangenomen conclusie dat de Turkse regering, net als in de afgelopen jaren, nog steeds blijk geeft van een duidelijk gebrek aan politieke wil om de nodige hervormingen door te voeren om het toetredingsproces nieuw leven in te blazen en blijft vasthouden aan een diepgewortelde autoritaire interpretatie van het presidentiële stelsel; 4. erkent het strategische en geopolitieke belang van Turkije en zijn toenemende aanwezigheid en invloed in gebieden die van cruciaal belang zijn voor de internationale veiligheid, zoals het Zwarte Zeegebied, met inbegrip van Oekraïne, en het Midden-Oosten; herhaalt dat Turkije een strategische partner en NAVO-bondgenoot is, alsook een land waarmee de EU nauwe betrekkingen onderhoudt op het gebied van veiligheid, handel, economie en migratie; is ingenomen met de nauwere samenwerking tussen Turkije en de EU, waarnaar de Turkse regering veelvuldig heeft verwezen, maar benadrukt dat dit op geen enkele wijze in de plaats kan komen van de werkelijke vooruitgang die Turkije als kandidaat-lidstaat moet boeken om te voldoen aan de fundamentele vereisten voor toetreding; benadrukt in dit verband dat er in het toetredingsproces geen sluiproutes bestaan en dat geen enkele reden kan worden aangevoerd om de democratische beginselen, die de kern van het toetredingsproces vormen, niet te bespreken; 5. merkt op dat het verslag van de Commissie van 2024 over Turkije een positiever beeld schetst van de uitvoering van hervormingen in het kader van het toetredingsproces van Turkije dan het verslag over Turkije van 2023, waarbij met betrekking tot de rechtsstaat en de mensenrechten wordt gesteld dat “geen vooruitgang” is geboekt, terwijl daarvoor sprake was van een verdere verslechtering; is echter van mening dat dit, althans op belangrijke gebieden zoals democratie, de rechtsstaat en de grondrechten, verklaard moet worden door het feit dat er al een zeer laag punt was bereikt en dat die situatie ongewijzigd is gebleven; 6. neemt voorts kennis van een subtiele verschuiving in de focus van het verslag van 2024 over Turkije in vergelijking met het verslag van 2023, waarbij minder de nadruk is komen te liggen op het toetredingsproces en meer op een strategisch partnerschap tussen de Europese Unie en Turkije; is van mening dat de kritieke toestand van het toetredingsproces aanleiding is geweest voor de Commissie en de Raad om enkel te focussen op de partnerschapsdimensie van de betrekkingen van de EU met Turkije, hetgeen ook blijkt uit de gezamenlijke mededelingen over de stand van de betrekkingen tussen de EU en Turkije van 29 november 2023 en 22 maart 2021; wijst op de groeiende tendens in de richting van een ander kader voor de betrekkingen, hetgeen ten koste zou kunnen gaan van het toetredingsproces; De kern van het toetredingsproces: democratie, de rechtsstaat en de grondrechten 7. is van mening dat, wat de mensenrechten en de rechtsstaat betreft, de recente resoluties van het Parlement over deze kwestie nog steeds van toepassing zijn in het licht van de aanhoudende schrijnende mensenrechtensituatie en de achteruitgang van de democratie in Turkije gedurende het afgelopen jaar; sluit zich volledig aan bij de meest recente resoluties van de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa en het bijbehorende verslag van zijn Commissie toezicht naleving verplichtingen, alsook bij de resoluties die zijn aangenomen door het Comité van ministers van de Raad van Europa, waarin een gedetailleerde beschrijving wordt gegeven van de vele serieuze tekortkomingen op het gebied van de mensenrechten waarover doorlopend wordt bericht door mensenrechtenorganisaties die zowel in Turkije als daarbuiten gerenommeerd zijn; 8. neemt kennis van de toezegging van de Turkse regering om het gerechtelijk apparaat te hervormen en maatregelen van organisatorische aard in te voeren; benadrukt echter dat structurele maatregelen moeten worden ingevoerd ter waarborging van de rechterlijke onafhankelijkheid; betreurt het ten zeerste dat de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht in Turkije, ondanks een hervormingsstrategie met negen pakketten voor justitiële hervormingen, na systematische inmenging door de regering in en de politieke instrumentalisering van het rechtsstelsel nog steeds ver te zoeken is; betreurt in dit verband de verzwakking van de resterende mechanismen voor grondwettelijke toetsing, met name individuele verzoeken, en de frequente schendingen van de eerlijke rechtsbedeling; 9. is ontzet over de vervolging van rechtsbeoefenaars, met inbegrip van de recente rechtszaak die is aangespannen door het hoofd van het openbaar ministerie van Istanbul en heeft geleid tot de verwijdering van het bestuur van de orde van advocaten van Istanbul wegens de tenlasteleggingen van “het maken van propaganda voor een terroristische organisatie” en “de openbare verspreiding van misleidende informatie” naar aanleiding van een verzoek om de moord op twee Koerdische journalisten in Syrië te onderzoeken, en tot de gevangenneming van een van de leden van de raad van bestuur van de orde van advocaten van Istanbul na zijn reis naar Straatsburg om bijeenkomsten te houden met instellingen van de Raad van Europa; 10. is verontrust over het flagrante verzuim om beslissingen van het grondwettelijk hof uit te voeren, onder meer in de zaak van het parlementslid Can Atala, hetgeen is uitgemond in een ernstige crisis in de rechtspraak waarbij het Hof van Cassatie een strafrechtelijke aanklacht heeft ingediend tegen negen rechters van het grondwettelijk hof; is bezorgd over het recente besluit van het Hof van Cassatie om de straffen te herroepen van de terroristen die betrokken waren bij de aanslag door ISIS op de luchthaven Atatürk van Istanbul in 2016 waarbij 45 mensen om het leven kwamen; 11. verzoekt Turkije zich sterker in te zetten voor democratisch bestuur, met name door middel van hervormingen die de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht waarborgen; neemt kennis van de recente aankondiging van de vierde strategie voor justitiële hervorming voor de periode 2025-2029; verzoekt de Turkse regering om na de oppervlakkige veranderingen die tot dusver met de opeenvolgende hervormingspakketten en actieplannen zijn doorgevoerd, nu over te gaan tot een ingrijpende en allang noodzakelijke hervorming die met oprechte politieke wil de ernstige en structurele tekortkomingen van de rechterlijke macht van Turkije zal aanpakken; benadrukt dat het beëindigen van politieke inmenging in de rechterlijke macht geen strategie of hervormingspakket vereist, maar enkel de politieke wil om dit te doen; 12. blijft zeer verontrust over de aanhoudende verslechtering van de democratische normen en het meedogenloze optreden van de Turkse autoriteiten tegen alle kritische geluiden, waarbij gebruik wordt gemaakt van een toenemend aantal repressieve wetten, het regelmatige misbruik van terrorismebestrijdingswetten, onder andere tegen minderjarigen, zoals in de zaak “Kız Çocukları Davası”, het op onevenredige wijze gebruiken van het misdrijf van belediging van een overheidsfunctionaris, het veelvuldig gebruik van geheime getuigen en slapende zaken in een context van gebrekkige gerechtelijke procedures, en het terugkerende fenomeen van nachtelijke arrestaties en invallen bij mensen thuis, met veel bombarie, om de betrokken personen af te schilderen als extreem gevaarlijk; 13. is ingenomen met het feit dat in november 2024 de ontwerpwijziging van de Turkse spionagewet – bekend als de “agent of influence-wet” – werd ingetrokken; dringt er bij de Turkse autoriteiten op aan in de toekomst af te zien van een herintroductie van soortgelijke al te ruim geformuleerde en vage wetgeving, gezien het ernstige risico dat deze zou worden gebruikt als instrument om de legitieme activiteiten van maatschappelijke organisaties in het land in nog sterkere mate strafbaar te stellen; verzoekt de Turkse autoriteiten ervoor te zorgen dat de onlangs aangenomen wet inzake cyberbeveiliging zal dienen voor het legitieme doel ervan, namelijk de gegevensbescherming en de nationale veiligheid, zonder ruimte te bieden voor mogelijke schendingen van de grondrechten en zonder dat deze wet weer een instrument voor verdere repressie zal worden; benadrukt dat het gerechtelijk apparaat nog steeds zeer restrictief is, met een complex geheel van wetgeving dat dient als instrument om kritische stemmen systematisch te controleren en het zwijgen op te leggen, zoals de socialemediawet van 2020, de antiwitwaswet van 2021 en de desinformatiewet van 2022; 14. is verontrust over de recente goedkeuring van wettelijke bepalingen waarbij buitengewone bevoegdheden worden verleend aan de staatsraad van toezicht (DDK) en het spaardepositoverzekeringsfonds (TMSF), waaronder de mogelijkheid voor eerstgenoemde om allerlei categorieën ambtenaren op diverse niveaus te ontslaan en eigen bestuurders aan te stellen die op willekeurige wijze kunnen worden ingezet; 15. dringt er bij de Turkse autoriteiten op aan om een einde te maken aan de huidige ernstige beknotting van de fundamentele vrijheden – met name de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van vergadering en vereniging – en de voortdurende aanvallen op de grondrechten van onder andere oppositieleden, mensenrechtenverdedigers, advocaten, vakbondsleden, minderheden, journalisten, academici, artiesten en activisten uit het maatschappelijk middenveld; veroordeelt ten stelligste de recente golven van massale arrestaties en opsluitingen op grond van politiek gemotiveerde beschuldigingen, en op grond van vermoedelijke terroristische banden, waardoor politici, academici en journalisten worden getroffen, waaronder de arrestaties van Elif Akgül, onafhankelijk journalist, Yıldız Tar, hoofdredacteur van de site Kaos GL voor lhbt+-nieuws, Ender İmrekof, columnist bij het dagblad Evrensel, en Joakim Medin, Zweeds journalist voor ETC, allen bekend om hun inzet voor mensenrechtenkwesties; 16. veroordeelt ten stelligste de recente arrestatie en gevangenschap van de Zweedse journalist Joakim Medin; herhaalt dat persvrijheid een grondrecht en een kernwaarde van de EU is; spreekt zich met klem uit tegen de beschuldigingen jegens Joakim Medin, die uitsluitend gebaseerd zijn op zijn journalistieke werk, en vraagt derhalve zijn onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating en die van andere journalisten die gevangen zijn gezet omdat zij hun vrijheid van meningsuiting hebben uitgeoefend; 17. betreurt de niet-aflatende vervolging, censurering en intimidatie van journalisten en onafhankelijke media, waardoor zij hun beroep niet in vrijheid kunnen uitoefenen en het publiek niet onbelemmerd kunnen informeren, hetgeen van cruciaal belang is voor een goed functionerende democratische samenleving; verzoekt de Turkse autoriteiten af te zien van verdere aanvallen op onafhankelijke media en de grondrechten en burgerlijke vrijheden, zoals de vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid, te eerbiedigen; maakt zich onverminderd grote zorgen over de huidige wetgeving, die een open en vrij internet in de weg staat, met lange gevangenisstraffen voor berichten die op sociale media worden geplaatst, grote aantallen verboden om van sociale media gebruik te maken en opdrachten om inhoud te verwijderen, alsook over het voortdurende gebruik van de Hoge Raad voor radio en televisie (RTÜK) om beperkingen op te leggen aan kritische media en zelfs aan kanalen die zogezegd “pessimisme” verspreiden in plaats van positief nieuws; 18. neemt ook kennis van positieve ontwikkelingen, zoals de gedeeltelijke opheffing - door het Ministerie van Binnenlandse Zaken - van de beperkingen die golden voor de wekelijkse wakes van de “zaterdagmoeders” (Cumartesi Anneleri) op het Galatasaray-plein in Istanbul en de recente vrijspraak van alle 46 verdachten in de meer dan zes jaar durende zaak in verband met de 700e bijeenkomst van de organisatie in augustus 2018; dringt aan op de volledige opheffing van alle beperkingen op hun vreedzame protest, overeenkomstig de desbetreffende uitspraak van het Grondwettelijk Hof, en op de beëindiging van de lopende rechtszaak tegen verschillende leden en sympathisanten van de Cumartesi Anneleri; maakt zich zorgen over de lopende rechtszaak tegen de prominente mensenrechtenverdediger Nimet Tanrıkulu, die op 4 maart 2025 is vrijgelaten na 94 dagen in voorarrest te hebben gezeten; dringt er bij de Turkse autoriteiten op aan alle personen die worden vastgehouden wegens de uitoefening van hun grondrechten onmiddellijk vrij te laten; 19. blijft ontzet over het feit dat de Turkse autoriteiten, en met name de Turkse rechterlijke macht, belangrijke uitspraken van het EHRM voortdurend negeren en weigeren toe te passen; veroordeelt het eens te meer dat Turkije het rechtsstelsel flagrant misbruikt en weigert mensenrechtenverdediger Osman Kavala en de politici van de oppositie Selahattin Demirtaș en Figen Yüksekdağ vrij te laten, hetgeen aanleiding vormt voor een historische inbreukprocedure tegen Turkije bij de Raad van Europa, met nog onbekende consequenties die al een tijd op zich laten wachten; is ontzet over de recente indiening en aanvaarding van een nieuwe tenlastelegging tegen Selahattin Demirtaş waarin de hoofdaanklager van Diyarbakır vraagt om een gevangenisstraf van maximaal 15 jaar en een verbod op de uitvoering van politieke activiteiten, op grond van verschillende toespraken die hij in 2016 heeft gehouden; roept Turkije op zich volledig te houden aan de arresten van het EHRM in verband met vermiste personen en eigendommen (waaronder in de zaak-Fokas) in Cyprus; betreurt het politiek gemotiveerde karakter van deze vervolgingen, die passen binnen een breder patroon van gerechtelijke intimidatie; dringt er bij Turkije op aan om, overeenkomstig artikel 46 van het EVRM alsook de onvoorwaardelijke verplichtingen die voortvloeien uit artikel 90 van de Turkse grondwet, alle uitspraken van het EHRM volledig ten uitvoer te leggen; verzoekt de Europese Commissie en de lidstaten alle diplomatieke kanalen te gebruiken om Turkije aan te sporen de arresten van het EHRM uit te voeren, en te overwegen de toekenning van financiering afhankelijk te maken van de uitvoering van EHRM-arresten; 20. verzoekt Turkije de uitspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens van 24 januari 2008 te eerbiedigen, op basis waarvan Turkije schuldig werd bevonden aan schending van artikel 2 van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens, omdat het land heeft nagelaten de verantwoordelijken voor de in 1996 op Cyprus gepleegde moorden op Tassos Isaak en Solomos Solomou op te sporen en te vervolgen; verzoekt de Turkse autoriteiten de internationale aanhoudingsbevelen tegen de moordverdachten uit te voeren en hen aan de Republiek Cyprus over te leveren; 21. spreekt zijn diepe bezorgdheid uit over de schrijnende situatie in Turkse gevangenissen als gevolg van de enorme overbevolking en de slechte leefomstandigheden, alsook over de berichten (waaronder van de Raad van Europa) over grootschalige foltering en mishandeling, en over het feit dat gevangenen slechts in zeer beperkte mate toegang hebben tot sanitaire voorzieningen en informatie; is met name bezorgd over de detentieomstandigheden van gevangenen op leeftijd en ernstig zieke gevangenen, zoals het geval van Soydan Akay, die ten onrechte gevangen wordt gehouden; dringt aan op zijn onmiddellijke vrijlating om humanitaire en gezondheidsredenen; is bezorgd over de voortdurende praktijk van vernederende visitaties in gevangenissen en andere detentiefaciliteiten, en over de aanhoudende intimidatiepraktijken tegen parlementslid Ömer Faruk Gergerlioğlu, tegen wie momenteel zes procedures lopen om hem zijn parlementaire zetel en immuniteit af te nemen, waaronder omdat hij deze praktijk aan de kaak heeft gesteld; 22. veroordeelt het met klem dat de Turkse regering na de lokale verkiezingen van maart 2024 heeft besloten om de democratisch verkozen burgemeesters van ten minste 13 gemeenten en districten (Hakkari, Mardin, Batman, Halfeti, Tunceli, Bahçesaray, Akdeniz, Siirt, Van en Kağızman, waar de DEM-partij had gewonnen, en Esenyurt Ovacık en Şişli, waar de CHP-partij had gewonnen) te ontslaan en te vervangen door eigen bestuurders (benoemd door het Ministerie van Binnenlandse Zaken); beschouwt deze jarenlange praktijk om eigen bestuurders te benoemen als een flagrante aanval op de meest fundamentele beginselen van de lokale democratie; dringt er bij de Turkse autoriteiten op aan onmiddellijk een einde te maken aan de onderdrukking van de politieke oppositie en het recht van kiezers om hun vertegenwoordigers vrij te verkiezen, te eerbiedigen, overeenkomstig de aanbevelingen van het Congres van lokale en regionale overheden van de Raad van Europa en de Commissie van Venetië; verzoekt de VV/HV andermaal te overwegen om in het kader van de wereldwijde EU-sanctieregeling voor de mensenrechten beperkende maatregelen op te leggen aan Turkse functionarissen die de rol van bestuurder op zich nemen, alsook tegen degenen die hen benoemen; hekelt de ernstige repressie van protesten tegen de verwijdering van verkozen burgemeesters, waaronder de willekeurige arrestatie van honderden demonstranten, waaronder minderjarigen; beschouwt het besluit van de Turkse regering om na de laatste lokale verkiezingen van maart 2024 opnieuw naar deze handelingswijze te grijpen als een duidelijk teken van het ontbreken van inzet door de regering om de problemen met de democratie in het land aan te pakken, hetgeen haaks staat op de verklaarde bereidheid om het toetredingsproces nieuw leven in te blazen, aangezien dergelijke acties de vooruitzichten op een sterker en alomvattender partnerschap met de EU ondermijnen en schadelijk zijn voor het langetermijnproces in de richting van nauwere samenwerking; 23. betreurt het dat politieke partijen en oppositieleden, die onder steeds grotere druk komen te staan, voortdurend het doelwit zijn; veroordeelt in de krachtigste bewoordingen dat de CHP-burgemeester van de grootstedelijke gemeente Istanbul, Ekrem İmamoğlu, net als de burgemeesters van Şişli en Beylikdüzü, in het kader van twee afzonderlijke onderzoeken vanwege vermeende corruptie en terrorismegerelateerde beschuldigingen, waar in totaal 106 verdachten bij betrokken zijn, zijn gearresteerd en uit hun ambt zijn gezet; benadrukt dat deze laatste zaken, die deel uitmaken van een lange lijst van 42 administratieve en 51 gerechtelijke onderzoeken sinds de verkiezing van İmamoğlu in 2019, slechts enkele dagen vóór het partij-interne proces om hem tot presidentskandidaat te benoemen, en één dag na het omstreden besluit van de universiteit van Istanbul om zijn diploma in te trekken, een voorwaarde om voor het ambt van president te kunnen kandideren, zijn gestart; is ontzet over het tijdelijke verbod op alle demonstraties in Istanbul en andere provincies in het hele land, en over de restricties op sociale media; veroordeelt het harde neerslaan door de Turkse autoriteiten van de vreedzame massaprotesten, en de bijna 2 000 arrestaties die daarbij plaatsvonden, in veel gevallen van studenten, en de vervolging van honderden van die arrestanten door middel van haastig opgezette massaprocessen zonder dat enig bewijs van strafwettelijke overtreding voorhanden is; spreekt zijn diepe bezorgdheid uit over de onwettige arrestatie van Esila Ayık, een in Gent woonachtige studente fotografie die op 8 april 2025 werd gearresteerd bij protesten in Istanbul, in het bijzonder gezien haar aandoening aan hart en nieren waarvoor zij momenteel geen behandeling ontvangt; dringt aan op de onmiddellijke vrijlating van alle personen die nog worden vastgehouden en op vrijspraak van alle personen die worden vervolgd voor de uitoefening van hun grondrechten; betreurt de arrestaties, opsluitingen en deportaties van binnenlandse en buitenlandse journalisten die verslagleggen over de protesten, hetgeen in strijd is met de persvrijheid; dringt er bij de Turkse autoriteiten op aan alle beschuldigingen van intimidatie en buitensporig gebruik van geweld tegen demonstranten snel en doeltreffend te onderzoeken en de vrijheid van vergadering en protest te handhaven; beschouwt de aanvallen op İmamoğlu als een politiek gemotiveerd besluit dat tot doel heeft een legitieme tegenkandidaat te belemmeren om aan de geplande verkiezingen deel te nemen, en is van mening dat de Turkse autoriteiten het land hiermee verder in de richting van een volledig autoritair model duwen; betreurt het gebrek aan een krachtige, eensgezinde reactie van de EU op deze alarmerende ontwikkelingen; 24. maakt zich verder zorgen over de onlangs aangespannen afzonderlijke zaken tegen de CHP-burgemeester van het district Beșiktaș in Istanbul, Rıza Akpolat, de CHP-burgemeester van het district Beykoz in Istanbul, Alaattin Köseler, de voorzitter van de jongerenafdeling van de CHP-partij, Cem Aydın, en de voorzitter van de Zafer-partij, Ümit Özdag; is ontzet over de gewelddadige en nietsontziende onderdrukking door de Turkse autoriteiten van elke vorm van kritiek waar alle sectoren van de samenleving in Turkije recent mee worden geconfronteerd, zoals onder andere blijkt uit de zaak-Ayșe Barım, een bekende impressario die sinds 27 januari 2025 gevangen zit wegens vermeende betrokkenheid bij de “Gezi protesten” van twaalf jaar geleden, het onderzoek dat is ingesteld tegen Orhan Turan en Ömer Aras, de voorzitter en een manager van TÜSIAD, de belangrijkste Turkse belangenorganisatie voor het bedrijfsleven, of de tenlastelegging (waarbij de aanklager voor zware gevangenisstraffen pleit) tegen de eindredacteur van Halk TV, Suat Toktaș, en de journalisten Seda Selek, Barıș Pehlivan, Serhan Asker and Kürșad Oğuz, die voorlopig zijn vrijgesproken; is bezorgd over het feit dat in al deze en andere zaken een rol wordt gespeeld door de onlangs benoemde hoofdaanklager van Istanbul, Akın Gürlek, die in verschillende functies betrokken is geweest bij een lange lijst van spraakmakende zaken tegen politici, en hetgeen reden zou kunnen zijn om de oplegging van beperkende maatregelen in het kader van de EU-sanctieregeling voor de mensenrechten te overwegen; is ook bezorgd over de toenemende financiële druk op gemeenten die door de oppositie worden bestuurd en over controversiële aankondigingen, bijvoorbeeld met betrekking tot de dagopvangcentra in gemeenten met een oppositiebestuur; 25. spreekt zijn grote bezorgdheid uit over de verslechtering op het gebied van de vrouwenrechten, over gendergerelateerd geweld, en over de toename van het aantal gevallen van feminicide in Turkije in 2024, het grootste aantal sinds 2010, het jaar vóór de ondertekening van het Verdrag van Istanbul; herhaalt zijn krachtige veroordeling van de terugtrekking van Turkije, bij presidentieel decreet, uit deze internationale overeenkomst en herhaalt zijn oproep om dit besluit terug te draaien; dringt er bij de Turkse autoriteiten op aan zowel het wetgevingskader als ook de uitvoering ervan te verbeteren, waaronder middels het volledig toepassen van beschermingswet nr. 6284, om alle vormen van geweld tegen vrouwen en de praktijk van de zogenaamde “eremoorden” doeltreffend aan te pakken, een eind te maken aan het hardnekkige beleid van straffeloosheid door daders voor de rechter te brengen, en te werken aan gendergelijkheid, met name wat betreft de deelname van vrouwen aan besluitvormings- en beleidsvormingsprocessen; waarschuwt voor verdere inbreuken op de rechten van vrouwen, zoals blijkt uit het recente verbod van Turkije op vrijwillige keizersneden zonder medische rechtvaardiging in particuliere medische centra, hetgeen een onaanvaardbare inbreuk vormt op de lichamelijke autonomie van vrouwen; 26. veroordeelt ten stelligste de aanhoudende schendingen van de grondrechten van lhbti’ers in Turkije, met inbegrip van de toename van haatzaaiende uitlatingen, haatmisdrijven en discriminerende retoriek, alsook de aanhoudende stereotypering in de media op basis van seksuele gerichtheid en genderidentiteit; betreurt het dat deze niet-aflatende discriminatie vaak door de autoriteiten wordt toegestaan, zoals blijkt uit het grote aantal arrestaties tijdens Pride Parade in maart 2023 en het verbod op het evenement in 2024, terwijl anti-lhbti+-demonstraties wel werden toegestaan; dringt er bij de Turkse autoriteiten op aan onmiddellijk een einde te maken aan het verbod op activiteiten tegen homofobie, waaronder Pride-optochten; 27. verwelkomt het dat er sprake is van een intensievere dialoog met christelijke minderheden, maar beklemtoont dat er geen daadwerkelijke vooruitgang is geboekt met betrekking tot de bescherming van de rechten van leden van etnische en religieuze minderheden, met name wat hun rechtspersoonlijkheid betreft, waaronder die van de Grieks-orthodoxe bevolking van de eilanden Gökçeada (Imbros) en Bozcaada (Tenedos); verzoekt Turkije in dit verband uitvoering te geven aan de aanbevelingen van de Commissie van Venetië en aan alle relevante arresten van het EHRM; stelt met bezorgdheid vast dat vertegenwoordigers van verschillende geloofsovertuigingen, waaronder niet-moslim- en alevitische gemeenschappen, nog steeds te maken hebben met bureaucratische belemmeringen wanneer zij gebedshuizen proberen te registreren; onderstreept dat dit neerkomt op een schending van de vrijheid van godsdienst en levensovertuiging; verzoekt Turkije de langverwachte wetgeving inzake de verkiezing van bestuursleden in niet-islamitische bestuurlijke stichtingen van gemeenschapsziekenhuizen aan te nemen; verzoekt Turkije nogmaals de rol die het Oecumenisch Patriarchaat voor orthodoxe christenen over de hele wereld speelt, de rechtspersoonlijkheid van het Oecumenisch Patriarchaat, alsook het publieke gebruik van de kerkelijke titel van oecumenisch patriarch te erkennen; verzoekt Turkije de bijzondere universele waarde (“outstanding universal value”) van de Hagia Sofia en het Chora-museum, die op de werelderfgoedlijst van Unesco staan, volledig te eerbiedigen en te beschermen; stelt met bezorgdheid vast dat Turkije nog steeds geen uitvoering heeft gegeven aan twee besluiten van het Unesco-werelderfgoedcomité uit 2021 en 2023 met betrekking tot zijn plicht om speciale maatregelen te nemen om deze monumenten te beschermen; betreurt dat het klooster Panagia Soumela, dat is voorgedragen voor de werelderfgoedlijst van Unesco, onvoldoende wordt beschermd; benadrukt dat de beperkingen ten aanzien van de opleiding, benoeming en opvolging van geestelijken moeten worden opgeheven; juicht toe dat wordt overwogen het Halki-seminarie te heropenen, en dringt erop aan alle obstakels voor het naar behoren functioneren ervan weg te nemen; roept de Turkse autoriteiten op effectief onderzoek in te stellen naar personen die verantwoordelijk zijn voor haatmisdrijven, waaronder haatzaaiende uitlatingen, tegen minderheden, en die personen te vervolgen; veroordeelt de antisemitische uitspraken die in de media en door hoge functionarissen zijn gedaan na de terroristische aanslagen van Hamas op Israël op 7 oktober 2023; stelt vast dat al deze praktijken tegen religieuze minderheden onverenigbaar zijn met de waarden waarop de EU is gegrondvest; 28. verwelkomt de recente oproep van Abdullah Öcalan aan de PKK om de wapens neer te leggen en de organisatie te ontbinden, en de deel te nemen aan een vredesproces, en ziet dit als een historische en langverwachte stap die een einde kan helpen maken aan een periode van veertig jaar geweld die geleid heeft tot meer dan 40 000 doden; prijst de inspanningen van alle betrokken partijen om deze ontwikkelingen te faciliteren, met inbegrip van de constructieve benadering van verschillende politieke leiders die in gang is gezet door MHP-leider Devlet Bahçeli, de bezoeken die een delegatie van de DEM-partij aan de Imrali-gevangenis mocht brengen, en het brede overleg dat deze partij met andere politieke partijen heeft geïnitieerd; onderstreept dat dit een belangrijke kans is en gevolgd moet worden door een inclusief politiek proces, met een prominente rol voor het Turkse parlement, voor het vinden van een vreedzame en permanente oplossing van het Koerdische conflict en de politieke, maatschappelijke, democratische en veiligheidsgerelateerde aspecten daarvan; benadrukt dat de mensenrechten, politiek pluralisme en burgerrechten voor alle burgers, ook voor de Koerden, moeten worden geëerbiedigd; betreurt de aanhoudende politieke repressie, gerechtelijke intimidatie en inperking van rechten op het vlak van cultuur en taal van Koerdische burgers, die de democratische beginselen en de sociale cohesie ondermijnen; Regionale samenwerking en betrekkingen van goed nabuurschap 29. blijft Turkije prijzen voor de opvang van ongeveer 3,1 miljoen vluchtelingen, waaronder 2,9 miljoen Syriërs die tijdelijke bescherming genieten in 2024, tegenover 3,2 miljoen in 2023; herhaalt hoe belangrijk de medewerking van Turkije is voor een doeltreffend en ordelijk beheer van migratiestromen; vindt het daarnaast verheugend dat de EU sinds 2011 met bijna 10 miljard EUR heeft bijgedragen aan deze inspanningen van Turkije op het gebied van de opvang van vluchtelingen; stelt vast dat een deel van deze EU-financiering is besteed aan de versterking van de Turkse capaciteit op het vlak van grenscontrole en beheersing van de vluchtelingenstroom; neemt met instemming kennis van het besluit van de EU om in december 2024 nog eens 1 miljard EUR toe te wijzen om de gezondheidszorg, het onderwijs en de integratie van vluchtelingen in Turkije sinds de val van het Assad-regime verder te ondersteunen; merkt tegelijkertijd op dat deze middelen reeds in mei 2024 waren toegezegd en derhalve geen nieuwe fondsen vormen; verzoekt de Commissie voor maximale transparantie en precisie te zorgen bij de toewijzing van deze financiële middelen, en erop toe te zien dat door de EU gefinancierde projecten, met name projecten in verband met verwijderingscentra en grenscontroles, voldoen aan alle relevante mensenrechtennormen; is verontrust over geloofwaardige berichten inzake ernstige mensenrechtenschendingen in door de EU gefinancierde verwijderingscentra in Turkije, en verzoekt de Commissie deze kwestie op transparante en onafhankelijke wijze te onderzoeken; stelt bezorgd vast dat het aantal asielaanvragen in de Republiek Cyprus de afgelopen jaren steeds verder is toegenomen; wijst op de verplichting van Turkije om alle noodzakelijke maatregelen te nemen om de bestaande illegale migratieroutes te sluiten en te voorkomen dat nieuwe zee- of landroutes voor illegale migratie tussen Turkije en de EU, en met name Griekenland en de Republiek Cyprus, ontstaan; wijst op de risico’s in verband met elke mogelijke instrumentalisering van migranten door de Turkse regering; benadrukt dat de bescherming van alle rechten en vrijheden van vluchtelingen en migranten moet worden gewaarborgd; verzoekt Turkije de volledige, niet-discriminatoire uitvoering te garanderen van de Verklaring EU-Turkije uit 2016 en de overnameovereenkomst tussen de EU en Turkije ten aanzien van alle lidstaten, waaronder de Republiek Cyprus; spreekt de voorzichtige hoop uit dat de ontwikkelingen in Syrië geleidelijk de terugkeer van een toenemend aantal vluchtelingen naar huis mogelijk zullen maken; herhaalt dat terugkeer alleen op vrijwillige basis en onder veilige en waardige omstandigheden mag plaatsvinden; veroordeelt de herhaalde gewelddadige aanvallen op vluchtelingen en migranten die worden aangewakkerd door xenofobe retoriek van politici en gastgemeenschappen; verzoekt de Europese Commissie en de EU-lidstaten meer inspanningen te leveren om de humanitaire en beschermingscapaciteit voor Syrische vluchtelingen in Turkije in stand te houden en het beginsel van non-refoulement als hoeksteen van het EU-beleid te handhaven; 30. herhaalt dat het groot belang heeft bij stabiliteit en veiligheid in het oostelijke Middellandse Zeegebied; is ingenomen met de aanhoudende de-escalatie en de positieve dynamiek in de regio, en de recente toenadering tussen Turkije en Griekenland, hoewel onopgeloste kwesties nog steeds van invloed zijn op de bilaterale betrekkingen; betreurt het dat Turkije de soevereiniteit en soevereine rechten van EU-lidstaten zoals Griekenland en de Republiek Cyprus blijft schenden, waaronder middels de “Blauwe Vaderland”-doctrine; onderstreept dat de Turkse schendingen van het Griekse luchtruim weliswaar drastisch zijn afgenomen, maar dat de schendingen van de Griekse territoriale wateren zijn toegenomen ten opzichte van 2023 en dat Turkse vaartuigen systematisch illegale visserijactiviteiten verrichten in de Griekse territoriale wateren; uit zijn ernstige bezorgdheid over het feit dat Turkije nog steeds een formele oorlogsdreiging in stand houdt tegen Griekenland (casus belli) als dit land zou belsuiten zijn wettige recht uit hoofde van artikel 3 van het Verdrag van de Verenigde Naties inzake het recht van de zee uit te oefenen en zijn territoriale wateren in de Ege¨sche Aee tot 12 zeemijl uit te breiden; roept Turkije op om de soevereiniteit van alle EU-lidstaten over hun territoriale wateren en luchtruim, alsook hun andere soevereine rechten, te eerbiedigen, waaronder het recht op exploratie en exploitatie van natuurlijke rijkdommen overeenkomstig het EU- en het internationaal recht, met inbegrip van het VN-Verdrag inzake het recht van de zee (Unclos), dat deel uitmaakt van het EU- acquis ; herhaalt zijn standpunt dat het memorandum van overeenstemming tussen Turkije en Libië inzake de afbakening van maritieme rechtsgebieden in de Middellandse Zee een inbreuk vormt op de soevereine rechten van derde staten, niet in overeenstemming is met het zeerecht, en geen rechtsgevolgen kan hebben voor derde staten; 31. betreurt het dat de kwestie-Cyprus nog altijd onopgelost is, en dringt aan op een serieuze hervatting en politieke wil van alle partijen voor vreedzame onderhandelingen onder leiding van de VN, met het oog op echte vooruitgang in de gesprekken over een regeling voor Cyprus; verwelkomt de hervatting van informele gesprekken onder auspiciën van de secretaris-generaal van de VN op 18 en 19 maart 2025, die plaatsvonden in een constructieve sfeer en waarbij beide partijen blijk gaven van de wil om vooruitgang te boeken en de dialoog voort te zetten; juicht het toe dat beide partijen overeenstemming hebben bereikt over de openstelling van vier grensposten, het ruimen van mijnen, de oprichting van een commissie voor jeugdzaken, en milieu- en zone-energieprojecten, als onderdeel van een nieuw pakket vertrouwenwekkende maatregelen; spoort alle partijen aan dit momentum te gebruiken om te werken aan hervatting van onderhandelingen; 32. bekrachtigt zijn standpunt dat de enige oplossing voor de kwestie-Cyprus een eerlijke, alomvattende, levensvatbare en democratische regeling is, met inbegrip van de externe aspecten ervan, binnen het overeengekomen kader van de VN, op basis van een federatie van twee gemeenschappen en twee zones met één internationale rechtspersoonlijkheid, één soevereiniteit, één burgerschap en politieke gelijkheid, overeenkomstig de desbetreffende resoluties van de VN-Veiligheidsraad, de overeengekomen convergentiegebieden en het kader van de secretaris-generaal van de VN, en met inachtneming van het internationaal recht en de beginselen en waarden waarop de Unie is gegrondvest; veroordeelt ten stelligste de pogingen van Turkije om de status van de separatistische entiteit in bezet Cyprus te verbeteren, onder meer via de Organisatie van Turkse staten, en roept alle staten op de soevereiniteit van Cyprus overeenkomstig de resoluties van de VN-Veiligheidsraad te eerbiedigen; dringt erop aan dat de onderhandelingen over de hereniging van Cyprus onder auspiciën van de secretaris-generaal van de VN zo snel mogelijk worden hervat op het punt waar deze in 2017 in Crans-Montana zijn afgebroken; verzoekt Turkije af te zien van het onaanvaardbare voorstel voor een tweestatenoplossing in Cyprus en terug te keren naar de overeengekomen basis voor een oplossing en het VN-kader; roept Turkije voorts op zijn troepen terug te trekken uit Cyprus en zich te onthouden van unilateraal optreden dat ervoor zorgt dat de permanente opdeling van het eiland dichterbij komt, en geen handelingen te verrichten die het demografische evenwicht wijzigen; 33. roept Turkije ertoe op de status van de bufferzone en het mandaat van de Vredesmacht van de Verenigde Naties op Cyprus (UNFICYP) te eerbiedigen; herhaalt zijn oproep tot samenwerking tussen de Republiek Cyprus, Turkije, het Verenigd Koninkrijk en de VN met het oog op concrete maatregelen voor demilitarisering van de bufferzone, alsook verbetering van de veiligheid op het eiland; dringt er bij Turkije en de Turks-Cypriotische leiders op aan alle unilaterale acties en schendingen binnen en in de nabijheid van de bufferzone te staken en ongedaan te maken, en zich te onthouden van verdere vergelijkbare acties en provocaties; veroordeelt de aanhoudende “openstelling” van Varosha door Turkije, aangezien die negatieve consequenties heeft voor de situatie ter plekke, het wederzijdse vertrouwen ondermijnt en ongunstig is voor de vooruitzichten op hervatting van de rechtstreekse besprekingen over een alomvattende oplossing voor de kwestie-Cyprus; roept Turkije op een eind te maken aan zijn illegale activiteiten waarmee het de resoluties 550(1984) en 789(1992) van de VN-Veiligheidsraad over Varosha schendt, waarin Turkije wordt opgeroepen het gebied-Varosha over te dragen aan zijn rechtmatige bewoners onder tijdelijk bestuur van de VN, en zich uit Strovilia terug te trekken en de volledig uitvoering van het Memorandum van Pyla te faciliteren; 34. herhaalt zijn diepe bezorgdheid over alle unilaterale acties die erop gericht zijn de permanente opdeling van Cyprus ter plaatse te verankeren in plaats van op de hereniging ervan; veroordeelt in dit verband het recente illegale bezoek van president Erdoğan aan de bezette gebieden van de Republiek Cyprus, alsook zijn provocerende uitspraken, die de inspanningen van de VN, de EU, de internationale gemeenschap in het algemeen en andere betrokken partijen met het oog op de hervatting van substantiële onderhandelingen in het overeengekomen kader in gevaar brengen; betreurt dat dergelijke unilaterale acties neerkomen op een rechtstreekse onrechtmatige interventie tegen de belangen van de Grieks- en Turks-Cypriotische gemeenschap; 35. verzoekt Turkije in dit kader nogmaals de Turks-Cypriotische gemeenschap de nodige ruimte te geven om overeenkomstig haar rol als rechtmatige gemeenschap van het eiland te kunnen optreden, een recht dat is vastgelegd in de grondwet van de Republiek Cyprus; roept de Commissie nogmaals op haar inspanningen op te voeren met betrekking tot de samenwerking met de Turks-Cypriotische gemeenschap met het oog op het oplossen van de kwestie-Cyprus, en wijst erop dat zij bij de Europese Unie hoort; roept alle partijen op meer moed aan de dag te leggen bij het samenbrengen van de gemeenschappen; benadrukt dat de EU-wetgeving na een alomvattende oplossing van de kwestie-Cyprus op het hele eiland ten uitvoer moet worden gelegd; 36. neemt kennis van het belangrijke werk van het Comité inzake Vermiste Personen in Cyprus, en dringt erop aan dat het Turkse leger betere toegang verleent tot bezette militaire zones, zijn militaire archieven en informatie over de verplaatsing van stoffelijke resten van de ene naar de andere begraafplaats; blijft zeer bezorgd over de onderwijs- en religieuze beperkingen en belemmeringen waarmee in enclaves wonende Grieks-Cyprioten worden geconfronteerd; verzoekt Turkije zijn samenwerking met de Raad van Europa en zijn relevante organen en instellingen te intensiveren, hun belangrijkste aanbevelingen uit te voeren, het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens volledig uit te voeren, de vrijheid van godsdienst, de vrijheid van mening en meningsuiting, het recht op toegang tot en het genot van cultureel erfgoed te eerbiedigen, en een einde te maken aan de opzettelijke vernietiging van cultureel en religieus erfgoed; veroordeelt de herhaalde pogingen van Turkije om Turks-Cypriotische journalisten, vakbondsleden, mensenrechtenverdedigers en progressieve burgers in de Turks-Cypriotische gemeenschap te intimideren en het zwijgen op te leggen, waarmee het land hun recht op vrijheid van mening en meningsuiting schendt; verzoekt Turkije een einde te maken aan zijn afgekondigde agressieve beleid van verkoop en exploitatie van Grieks-Cypriotische eigendommen, een beleid dat gericht is op het creëren van onomkeerbare effecten ter plaatse en dat volledig in strijd is met de uitspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens over deze kwestie; 37. betreurt dat Turkije blijft weigeren zich te houden aan de luchtvaartwetgeving en een communicatiekanaal in te richten tussen de luchtverkeersleidingscentra in Turkije en de Republiek Cyprus, hetgeen volgens het Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart en de Internationale Federatie van verenigingen van luchtvaartpiloten tot reële veiligheidsrisico’s en gevaren leidt; betreurt het tevens dat Turkije vaartuigen die onder de vlag van één bepaalde lidstaat varen de toegang tot de Bosporus en de Dardanellen weigert; is van mening dat dit kwesties zijn waarbij Turkije kan aantonen dat het zich inzet voor vertrouwenwekkende maatregelen, en roept Turkije op om samen te werken door de luchtvaartwetgeving van de EU volledig ten uitvoer te leggen; overwegende dat Turkije pogingen blijft ondernemen om de aanleg van de “Great Sea Interconnector”, een EU-project van gemeenschappelijk belang, tegen te houden en blijft vasthouden aan zijn plannen voor een illegale elektriciteitsinterconnector met het bezette deel van Cyprus; 38. betreurt het feit dat Turkije al 20 jaar lang weigert de jegens de EU aangegane verplichtingen na te komen, waaronder die met betrekking tot Cyprus, overeenkomstig het onderhandelingskader van oktober 2005; benadrukt dat de erkenning van alle lidstaten een onmisbaar onderdeel vormt van het toetredingsproces; verzoekt Turkije eens te meer te voldoen aan zijn verplichting van een volledige, niet-discriminatoire uitvoering van het aanvullend protocol bij de Overeenkomst van Ankara ten aanzien van alle lidstaten, met inbegrip van de Republiek Cyprus; verzoekt Turkije tevens ervoor te zorgen dat de mensenrechten en politieke rechten van alle Cyprioten volledig worden geëerbiedigd en dat de fundamentele beginselen van de Europese Unie en het Europees acquis worden gewaarborgd; 39. herhaalt zijn steun voor een vrije, veilige en stabiele toekomst voor Syrië en zijn burgers, en onderstreept de noodzaak van een inclusief en vreedzaam politiek transitieproces onder leiding en verantwoordelijkheid van Syrië, inclusief de bescherming en de participatie van religieuze en etnische minderheden; spreekt er zijn steun voor uit dat de EU en Turkije daartoe constructief samenwerken, waaronder met betrekking tot humanitaire hulp, het bevorderen van een duurzame politieke oplossing in Syrië, en de strijd tegen DAESH, aangezien Turkije een sleutelrol moet spelen bij het waarborgen van stabiliteit in de regio; herinnert eraan dat de soevereiniteit van Syrië moet worden hersteld; erkent het belang van de wederopbouw van de Syrische economie als pijler van stabiliteit en welvaart op lange termijn voor de regio; roept Turkije ertoe op de territoriale integriteit en soevereiniteit van Syrië te eerbiedigen en alle aanvallen en invallen op en de bezetting van Syrisch grondgebied onmiddellijk te staken, in volledige overeenstemming met het internationaal recht; veroordeelt in dit verband de aanvallen die door Turkije gesteunde milities de afgelopen weken - na de val van het Assad-regime - hebben uitgevoerd tegen Syrische Koerdische troepen in het noorden van Syrië; uit zijn diepe bezorgdheid over het feit dat deze aanvallen niet alleen het aantal intern ontheemden doen toenemen, maar ook de doeltreffendheid en de continuïteit van de strijd tegen Daesh in het gedrang brengen; merkt op dat zijn aanhoudende aanwezigheid tot verdere destabilisering dreigt te leiden, alsook tot ondermijning van de inspanningen om in Syrië tot een duurzame politieke oplossing te komen; merkt verder op dat Turkije, onder verwijzing naar de veiligheidssituatie, ook illegaal gebieden in het noorden van Syrië bezet; herhaalt dat de burgerbevolking nooit het slachtoffer mag worden van militaire zelfverdediging; verzoekt om het nodige onderzoek in te stellen naar de gevallen waarin burgerslachtoffers zijn gevallen en om een einde te maken aan het hardhandig optreden tegen journalisten die in het gebied werken; verzoekt Turkije de uitvoering van de overeenkomst tussen de Syrische overgangsregering en de door Koerden geleide SDF te ondersteunen, en zich volledig te onthouden van inmenging in interne processen in Syrië; 40. spreekt zijn steun uit voor de normalisering van de betrekkingen tussen Armenië en Turkije in het belang van verzoening en goede nabuurschapsbetrekkingen, regionale stabiliteit en veiligheid, en sociaal-economische ontwikkeling, en is ingenomen met de tot nu toe gemaakte vorderingen; is ingenomen met de aanhoudende inspanningen om de banden tussen de twee landen te herstellen; dringt er bij Turkije op aan ervoor te zorgen dat de door de speciale vertegenwoordigers van de Turkse en de Armeense regering bereikte overeenkomsten, zoals de opening van het luchtruim, en de grens tussen de twee landen voor onderdanen van derde landen en vervolgens voor de houders van diplomatieke paspoorten, snel ten uitvoer worden gelegd; is ingenomen met de tijdelijke opening van de grensovergang Margara-Alican tussen Armenië en Turkije om de verlening van humanitaire hulp aan Syrië te vergemakkelijken; spreekt de hoop uit dat deze ontwikkelingen een impuls kunnen geven aan de normalisering van de betrekkingen in de zuidelijke Kaukasus, ook op het gebied van veiligheid en sociaal-economische ontwikkeling, en benadrukt dat de EU er belang bij heeft dit proces te steunen; moedigt Turkije aan een constructieve rol te spelen bij het bevorderen van regionale stabiliteit door de snelle afronding van het vredesproces tussen Armenië en Azerbeidzjan te faciliteren, onder meer door invloed uit te oefenen op Azerbeidzjan en het land ervan te weerhouden verdere militaire acties tegen de Armeense soevereiniteit te ondernemen; spoort Turkije er opnieuw toe aan de Armeense genocide te erkennen, zodat de weg wordt geëffend voor een daadwerkelijke verzoening tussen het Turkse en het Armeense volk, en om zich volledig te houden aan zijn plicht om het Armeense culturele erfgoed te beschermen; 41. merkt op dat de houding van Turkije ten aanzien van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne de betrekkingen tussen de EU en Turkije blijft beïnvloeden, aangezien Turkije tegelijkertijd probeert de banden met het Westen en Rusland te onderhouden; neemt kennis van de diplomatieke pogingen van Turkije om te bemiddelen tussen Rusland en Oekraïne, met name met betrekking tot het Zwarte Zee-graaninitiatief, alsook van zijn aanhoudende steun voor de territoriale integriteit en soevereiniteit van Oekraïne, met inbegrip van zijn stem voor resoluties van de Algemene Vergadering van de VN waarin de Russische agressie tegen Oekraïne wordt veroordeeld; betreurt daarentegen dat de handel tussen Turkije en Rusland sinds het begin van de oorlog in Oekraïne sterk is toegenomen, waardoor Turkije de op een na grootste handelspartner van Rusland is, ondanks de EU-sancties tegen Rusland, en dat Turkije de enige NAVO-lidstaat is die Rusland geen sancties heeft opgelegd; merkt verder op dat OLAF, het bureau voor fraudebestrijding van de Europese Unie, een onderzoek heeft ingesteld naar een maas in de wetgeving waardoor landen als Turkije aan sancties onderworpen Russische olie een andere naam kunnen geven en naar de EU kunnen uitvoeren; is echter ingenomen met positieve stappen, zoals de blokkering door Turkije van de uitvoer naar Rusland van bepaalde goederen voor tweeërlei gebruik, alsook van producten van oorsprong uit de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk die worden gebruikt voor het Russische militaire optreden; herhaalt zijn oproep aan de Turkse regering om een einde te maken aan haar plannen voor de kerncentrale van Akkuyu, die zal worden gebouwd en geëxploiteerd door en eigendom zal zijn van het Russische staatsbedrijf voor kernenergie Rosatom; uit zijn bezorgdheid over de lopende besprekingen van Turkije met Rusland over de oprichting van een gasrotonde in Istanbul, die naar verwachting in 2025 operationeel zal worden; 42. is ingenomen met de deelname van Turkije aan verschillende crisisbeheersingsmissies en -operaties (in het kader van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid); betreurt echter de verdere verslechtering van het niveau van afstemming op de standpunten in het kader van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, onder meer met betrekking tot sancties en het tegengaan van het omzeilen van sancties, dat is gedaald tot een historisch laag percentage van 5 %, het laagste percentage ooit voor een toetredingsland; herinnert eraan dat kandidaat-lidstaten van de EU zich geleidelijk moeten aanpassen aan het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de Europese Unie en het internationaal recht moeten naleven; betreurt dat Turkije in dit verband helemaal geen stappen heeft ondernomen, met name door zich niet aan te sluiten bij de EU-sancties tegen Rusland, en dat het buitenlands beleid van de EU en dat van Turkije op veel gebieden van gemeenschappelijk belang zorgwekkend uiteenlopen; dringt er bij Turkije op aan zich aan te sluiten bij de EU-sancties tegen Rusland, onder meer inzake antiontwijkingsmaatregelen, deze sancties volledig uit te voeren en nauw samen te werken met de EU-gezant voor sancties; 43. benadrukt dat het belangrijk is de samenwerking tussen de EU en Turkije op het gebied van mondiale veiligheidskwesties te versterken, met name in het licht van het veranderende geopolitieke landschap en mogelijke verschuivingen in het buitenlands beleid van de VS; spreekt de voorzichtige hoop uit dat recente informele betrokkenheid, zoals de deelname van de Turkse minister van Buitenlandse Zaken aan de informele bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken van de EU in 2024, een impuls kan geven aan betere betrekkingen; erkent de sleutelrol van Turkije als bondgenoot in de NAVO en is ingenomen met het besluit van het Turkse parlement om de toetreding van Zweden tot de NAVO in januari 2024 te ratificeren; herinnert er in dit verband aan dat Turkije een belangrijke verantwoordelijkheid draagt bij het bevorderen van stabiliteit op zowel regionaal als mondiaal niveau, en dat er verwacht wordt dat het land in overeenstemming met zijn NAVO-verplichtingen handelt, met name gezien de huidige geopolitieke omwentelingen; pleit voor het constructief aangaan van een beter gestructureerde en frequentere politieke dialoog over buitenlands, veiligheids- en defensiebeleid om samen te werken aan convergerende belangen en tegelijkertijd de verschillen te verkleinen, met name wat betreft het wegnemen van hardnekkige belemmeringen voor de ontwikkeling van een echte relatie tussen de EU en de NAVO, met inbegrip van de aankoop van het S-400-luchtverdedigingssysteem van Rusland; blijft ernstig bezorgd over het feit dat Turkije een lidstaat blijft uitsluiten van samenwerking met de NAVO; 44. is ingenomen met het reeds lang bestaande standpunt van Turkije ten gunste van een tweestatenoplossing voor het Israëlisch-Palestijnse conflict, zijn oproepen tot een staakt-het-vuren in de oorlog tussen Israël en Hamas, en zijn voortdurende inspanningen om Gaza gedurende het hele conflict humanitaire hulp te verlenen; betreurt tegelijkertijd ten zeerste de actieve steun van de Turkse autoriteiten, waaronder de president, aan Hamas, die door de EU als terroristische groepering wordt aangemerkt, en hun standpunt ten aanzien van de aanval op Israël op 7 oktober 2023, die de Turkse regering niet heeft veroordeeld; wijst erop dat de openlijke steun van Turkije aan Hamas en de weigering om Hamas als terroristische organisatie aan te merken niet verenigbaar zijn met het buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU; dringt daarom aan op een herziening van dit standpunt; 45. merkt bezorgd op dat Turkije een aanvraag heeft ingediend om lid te worden van BRICS+ en de status van “partnerland” heeft gekregen, en overweegt hetzelfde te doen voor de Shanghai Cooperation Organisation (SCO), waar het de status van dialoogpartner heeft; spreekt zijn ernstige bezorgdheid uit over de toenemende belangstelling van Turkije voor een alternatief partnerschapskader, dat fundamenteel onverenigbaar is met het EU-toetredingsproces; benadrukt dat de nieuwe status van Turkije als partnerland van BRICS geen afbreuk mag doen aan de verantwoordelijkheden van Turkije binnen de NAVO; merkt op dat Turkije samenwerkingsvormen, partnerschappen en regionale allianties buiten de EU heeft; is bezorgd over de neiging van Turkije om deze meervoudige aanpak te gebruiken om zijn belangen te behartigen zonder zich te verbinden tot een volwaardige samenwerking met een van deze allianties; 46. blijft bezorgd over het gebruik door de Turkse regering van de Turkse diaspora als instrument voor occasionele inmenging in het binnenlandse beleid van de EU-lidstaten; Sociaal-economische en duurzaamheidshervormingen 47. is ingenomen met de terugkeer van Turkije naar een meer conventioneel economisch en monetair beleid, met behoud van robuuste groei en een gematigd begrotingstekort; betreurt het echter dat de kosten hiervan opnieuw door de burgers worden gedragen in de vorm van hogere rentetarieven; benadrukt dat de sociale kwetsbaarheden zijn toegenomen, met name bij kinderen en ouderen, voornamelijk als gevolg van het ontbreken van een alomvattende strategie voor armoedebestrijding en vanwege inkomensongelijkheid; onderstreept dat de Turkse autoriteiten uitgebreide socialebeschermingsmaatregelen moeten nemen, de rechten op collectieve onderhandelingen moeten versterken en ervoor moeten zorgen dat bij economische hervormingen prioriteit wordt gegeven aan het terugdringen van ongelijkheid en het creëren van fatsoenlijke arbeidskansen; 48. betreurt dat, ondanks de vooruitgang die is vastgesteld op het gebied van economisch en monetair beleid, andere acties van de Turkse regering die van invloed zijn op de rechtsstaat, basisbeginselen zoals de rechtszekerheid blijven ondermijnen, wat negatieve gevolgen heeft voor de potentiële capaciteit van Turkije om investeringen te ontvangen; is ingenomen met de schrapping van Turkije van de grijze lijst van de Financiële-actiegroep (FATF) in juni 2024, na aanzienlijke vooruitgang bij de verbetering van zijn regeling voor de bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering; 49. is ingenomen met de toegenomen investeringsactiviteit van Turkije in de groene energiesector en verzoekt Turkije de verenigbaarheid van zijn energiebeleid met het EU- acquis te blijven verbeteren en het enorme potentieel van Turkije op het gebied van hernieuwbare energie te benutten; uit zijn bezorgdheid over het gebrek aan significante vooruitgang op het gebied van klimaatmaatregelen, met name vanwege het ontbreken van een alomvattende klimaatwet, een binnenlands emissiehandelssysteem en een langetermijnstrategie voor emissiearme ontwikkeling, die de doelstelling van klimaatneutraliteit tegen 2053 ondermijnen; benadrukt de noodzaak van een robuust rechtskader en strengere handhavingsmechanismen om het milieu en de natuurlijke hulpbronnen te beschermen; dringt er bij Turkije op aan zijn milieubeleid af te stemmen op het EU- acquis , met inbegrip van de eerbiediging van natuurlijke habitats bij het uitvoeren van mijnbouwprojecten, benadrukt dat het belangrijk is dat Turkije zich houdt aan het Verdrag van Aarhus; prijst het werk van verdedigers van milieurechten in Turkije en waarschuwt voor de ernstige milieueffecten van uitgebreide overheidsprojecten, zoals de uitbreiding van zijn kopermijnbouwactiviteiten in de berg Ida (Kaz Daglari); 50. benadrukt dat Turkije stappen heeft gezet om de energievoorziening te diversifiëren en zijn aandeel hernieuwbare energie te vergroten; merkt op dat het land de op zes na grootste lng-markt is en wijst op zijn potentieel als regionaal energieknooppunt; merkt op dat Turkije zich heeft aangesloten bij de mondiale doelstellingen inzake energie-efficiëntie en capaciteit voor hernieuwbare energie tegen 2030; verzoekt de Commissie rekening te houden met het potentieel van Turkije als regionale energiehub bij initiatieven om de geïnstalleerde capaciteit voor hernieuwbare energie in het Middellandse Zeegebied te vergroten en bij de ontwikkeling van het nieuwe pact voor het Middellandse Zeegebied, en dringt erop aan samenwerking op energiegebied op onze gemeenschappelijke agenda te plaatsen; 51. merkt op dat de omstandigheden op de arbeidsmarkt enigszins zijn verbeterd en wijst op een aantal hangende kritieke uitdagingen, zoals informele werkgelegenheid, de genderkloof en inkomensongelijkheid; is bezorgd over de lage dekkingsgraad van collectieve onderhandelingen en het gebrek aan erkenning van vakbondsrechten voor bepaalde werknemers in de publieke sector; is van mening dat er meer inspanningen nodig zijn om de mechanismen voor sociale dialoog te versterken en nieuwe uitdagingen op het gebied van veiligheid op het werk aan te pakken; herinnert eraan dat vakbondsvrijheid en sociale dialoog cruciaal zijn voor de ontwikkeling en welvaart van een pluralistische samenleving; betreurt in dit verband de recente detenties van vakbondsleden, waaronder Remzi Çalișkan, vicevoorzitter van de vereniging DISK en voorzitter van Genel-Iș, die na een maand in de gevangenis werd vrijgelaten, Kemal Göksoy, voorzitter van de afdeling Mersin van Genel-İș, die nog steeds in de gevangenis zit, en Mehmet Türkmen, voorzitter van de vakbond voor de textielsector BİRTEK SEN, die op 14 februari 2025 gevangen werd gezet; Ruimere betrekkingen EU-Turkije 52. herhaalt zijn vaste overtuiging dat Turkije, ondanks het feit dat het toetredingsproces momenteel in de ijskast staat, een land van strategisch belang is en een partner is die essentieel is voor de stabiliteit in de ruimere regio, en dat het land een belangrijke rol speelt bij het aanpakken van veiligheidsuitdagingen, migratiebeheer, terrorismebestrijding en energiezekerheid; benadrukt het belang van het handhaven van een constructieve dialoog en het verdiepen van de samenwerking op gebieden van wederzijds strategisch belang; wijst op een aantal beleidsterreinen voor toekomstige betrokkenheid, of het nu gaat om de groene transitie, handel, energie, een gemoderniseerde douane-unie of visumliberalisering; herinnert er echter aan dat de democratische achteruitgang en het gebrek aan afstemming op het GBVB niet bevorderlijk zijn voor aanzienlijke vooruitgang op dit gebied; bevestigt dat de EU zich inzet voor de best mogelijke betrekkingen met Turkije op basis van dialoog, respect en wederzijds vertrouwen, in overeenstemming met het internationaal recht en goede nabuurschapsbetrekkingen; 53. benadrukt dat het belangrijk is een diepgaander partnerschap in alle economische sectoren aan te moedigen, ten voordele van de EU, al haar lidstaten en Turkije; wijst met name op het belang van samenwerking op het gebied van onder meer energie, innovatie, artificiële intelligentie, gezondheid, veiligheid en migratiebeheer; wijst er in dit verband op dat onlangs verschillende dialogen op hoog niveau zijn gehouden, waaronder de dialoog op hoog niveau over handel en de plannen voor een dialoog op hoog niveau inzake economie, als positieve stappen in de richting van pragmatische vormen van samenwerking op gebieden van wederzijds belang; roept nogmaals op tot het hervatten van alle relevante gestructureerde dialogen op hoog niveau en het aangaan van een gestructureerde dialoog op hoog niveau over sectorale samenwerking, om gemeenschappelijke uitdagingen aan te pakken en mogelijkheden te verkennen, op voorwaarde dat dergelijke samenwerking hand in hand gaat met duidelijke en consistente voorwaarden die gebaseerd zijn op de eerbiediging van de democratische beginselen, de rechtsstaat en de grondrechten, zoals eerder in deze resolutie wordt benadrukt; 54. is bereid steun te verlenen aan een opgewaardeerde douane-unie met een ruimer, beide partijen ten goede komend toepassingsgebied, die een breed scala aan gebieden van gemeenschappelijk belang kan omvatten, waaronder digitalisering, afstemming van het beleid inzake groene energie op de Green Deal, overheidsopdrachten, verbintenissen inzake duurzame ontwikkeling en passende zorgvuldigheid, wat zou bijdragen tot de economische veiligheid van beide partijen; is er voorstander van dat deze opgewaardeerde douane-unie gepaard gaat met een efficiënt en doeltreffend mechanisme voor geschillenbeslechting; onderstreept dat een dergelijke modernisering gebaseerd moet zijn op strenge voorwaarden in verband met mensenrechten en fundamentele vrijheden, eerbiediging van het internationaal recht en goede nabuurschapsbetrekkingen, met inbegrip van de volledige toepassing door Turkije van het Aanvullend Protocol bij de Overeenkomst van Ankara ten aanzien van alle lidstaten, zonder uitzondering en op niet-discriminerende wijze, zodat het Parlement aan het einde van het proces zijn goedkeuring kan geven; 55. betreurt het ten zeerste dat Turkije geen vooruitgang heeft geboekt bij het voldoen aan de vereiste benchmarks voor visumliberalisering; toont zich opnieuw bereid om een begin te maken met het visumliberaliseringsproces zodra de Turkse autoriteiten volledig, op niet-discriminerende wijze, voldoen aan de zes duidelijk vastgestelde resterende benchmarks ten aanzien van alle EU-lidstaten en zich aansluiten bij het visumbeleid van de EU; betreurt het dat Turkse burgers problemen ondervinden met visumaanvragen voor EU-lidstaten als gevolg van de aanzienlijke toename van de vraag en de vrees voor misbruik van het systeem; erkent echter het politieke engagement om de toegang tot visa te verbeteren en dringt aan op meer inspanningen aan beide zijden om de resterende technische en administratieve belemmeringen aan te pakken; verzoekt de EU-lidstaten meer middelen voor deze kwestie uit te trekken; steunt maatregelen op het gebied van visumversoepeling, met name met betrekking tot zakelijke activiteiten en Erasmus-studenten; betreurt ten zeerste de voortdurende pogingen van de Turkse autoriteiten om de EU er de schuld van te geven dat zij geen vooruitgang heeft geboekt met betrekking tot dit dossier, zonder de nodige stappen te ondernemen om aan de resterende benchmarks te voldoen; herinnert Turkije eraan dat het gebrek aan tastbare en cumulatieve vooruitgang met betrekking tot de hangende voorwaarden rechtstreekse gevolgen heeft voor bedrijfsactiviteiten en Erasmus-studenten; waardeert de onschatbare bijdrage van Erasmus+‑uitwisselingen wat betreft het bieden van rijke, interculturele onderwijskansen; betreurt echter het slechte toezicht door de Commissie, zoals blijkt uit het Erasmus-partnerschap met de Gaziantep Islam Science and Technology University, waarvan het leiderschap terroristische daden publiekelijk ondersteunde; verzoekt de Commissie te waarborgen dat partneruniversiteiten het EU‑Handvest van de grondrechten door eerbiedigen door verificaties vooraf en regelmatige controles uit te voeren; Te volgen koers in de betrekkingen tussen de EU en Turkije 56. is gezien het bovenstaande van mening dat de Turkse regering niet de nodige stappen heeft ondernomen om de bestaande fundamentele democratische tekortkomingen in het land aan te pakken, en herhaalt daarom zijn standpunt dat het toetredingsproces van Turkije tot de EU in de huidige omstandigheden niet kan worden hervat, ondanks de democratische en pro-Europese aspiraties van een groot deel van de Turkse samenleving; herinnert eraan dat, net als bij elke andere kandidaat-lidstaat, het toetredingsproces afhankelijk is van de volledige naleving van de criteria van Kopenhagen en van de normalisering van de betrekkingen met alle EU-lidstaten; 57. dringt er bij de Turkse regering, de EU-instellingen en de lidstaten op aan te blijven werken aan een hechter, dynamischer en strategischer partnerschap, ook al ligt het toetredingsproces momenteel stil, op basis van de relevante conclusies van de Raad en de Europese Raad en de vastgestelde voorwaarden, met bijzondere nadruk op klimaatactie, energiezekerheid, samenwerking op het gebied van terrorismebestrijding en regionale stabiliteit; hamert erop dat er behoefte is aan een reflectiefase over hoe ervoor kan worden gezorgd dat in dit nieuwe constructieve en progressieve kader voor de betrekkingen tussen de EU en Turkije de belangen van alle betrokken partijen vertegenwoordigd zijn, bijvoorbeeld door de huidige associatieovereenkomst te moderniseren en te verbeteren; onderstreept dat een dergelijk positief proces gebaseerd moet zijn op en gepaard moet gaan met tastbare vooruitgang in Turkije wat betreft de afstemming op het GBVB, democratie, de rechtsstaat en eerbiediging van fundamentele waarden; 58. beschouwt de gezamenlijke mededeling van 29 november 2023 over de stand van de betrekkingen tussen de EU en Turkije als een goede basis om vooruitgang te boeken in de algemene betrekkingen tussen de EU en Turkije; betreurt het gebrek aan een duidelijke politieke goedkeuring van deze gezamenlijke mededeling door de Raad tot dusver; herhaalt dat erkenning van alle EU-lidstaten een noodzakelijk onderdeel is van elke overeenkomst tussen de EU en Turkije; benadrukt dat de constructieve inzet van Turkije, ook met betrekking tot de Cyprus-kwestie, van cruciaal belang blijft om nauwere samenwerking tussen de EU en Turkije te bevorderen; 59. waarschuwt er niettemin voor dat een verdere verschuiving in de richting van autoritarisme door de Turkse autoriteiten, zoals die waarvan we onlangs getuige zijn geweest, uiteindelijk ernstige gevolgen zal hebben voor alle dimensies van de betrekkingen tussen de EU en Turkije, met inbegrip van de samenwerking op het gebied van handel en veiligheid, omdat hierdoor het noodzakelijke vertrouwen en de betrouwbaarheid tussen de partners niet kunnen worden opgebouwd en beide partijen in de huidige geopolitieke situatie tegenover elkaar komen te staan; 60. blijf de democratische en pro-Europese aspiraties van de meeste Turken (met name de jongeren) erkennen en prijzen, en belooft dat de EU hen niet in de steek zal laten; beschouwt deze aspiraties als een belangrijke reden om het toetredingsproces van Turkije niet definitief stop te zetten; verzoekt de Commissie daarom haar politieke en financiële steun aan het levendige en prodemocratische maatschappelijk middenveld in Turkije te handhaven en op te voeren, omdat de inspanningen van dit middelveld kunnen helpen de politieke wil te creëren die nodig is om de betrekkingen tussen de EU en Turkije te verdiepen; benadrukt niettemin dat de hervatting van het toetredingsproces afhangt van de niet-aflatende politieke wil van de Turkse autoriteiten en de Turkse samenleving om een volwaardige democratie te worden, iets wat niet door de EU kan worden opgedrongen; 61. pleit er wederom voor de wederzijdse kennis en het wederzijds begrip tussen onze samenlevingen te versterken en te verdiepen, culturele groei en sociaal-culturele uitwisselingen te bevorderen en alle manifestaties van maatschappelijke, religieuze, etnische en culturele vooroordelen tegen te gaan; moedigt Turkije en de EU aan gedeelde waarden te bevorderen, met name door jongeren te ondersteunen; herhaalt met klem steun te zullen blijven geven aan het onafhankelijke maatschappelijk middenveld van Turkije en deze steun nog op te voeren; o o o 62. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de voorzitter van de Europese Raad, de Raad en de Commissie; verzoekt erom dat deze resolutie in het Turks wordt vertaald en wordt voorgelegd aan de president, de regering en het parlement van de Republiek Turkije. Het Europees Parlement, – gezien de Stabilisatie- en associatieovereenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Servië, anderzijds (1) , die op 1 september 2013 van kracht is geworden, – gezien het verzoek van Servië om toetreding tot de EU van 19 december 2009, – gezien het advies van de Commissie van 12 oktober 2011 over het verzoek van Servië om toetreding tot de Europese Unie ( COM(2011)0668 ), het besluit van de Europese Raad van 1 maart 2012 om Servië de status van kandidaat-lidstaat te verlenen en het besluit van de Europese Raad van 28 juni 2013 om EU-toetredingsonderhandelingen met Servië te openen, – gezien de Overeenkomst van Brussel van 27 februari 2023 en de Overeenkomst van Ohrid van 18 maart 2023 en de bijbehorende uitvoeringsbijlage, – gezien Verordening (EU) 2021/1529 van het Europees Parlement en de Raad van 15 september 2021 tot vaststelling van het instrument voor pretoetredingssteun (IPA III) (2) , – gezien Verordening (EU) 2024/1449 van het Europees Parlement en de Raad van 14 mei 2024 tot oprichting van de hervormings- en groeifaciliteit voor de Westelijke Balkan (3) , – gezien de conclusies van het voorzitterschap van de bijeenkomst van de Europese Raad in Thessaloniki op 19 en 20 juni 2003, – gezien de verklaringen van de top EU-Westelijke Balkan van 17 mei 2018 in Sofia en de top EU-Westelijke Balkan van 6 mei 2020 in Zagreb, – gezien zijn resoluties over buitenlandse inmenging in alle democratische processen in de Europese Unie, met inbegrip van desinformatie, – gezien het proces van Berlijn, dat op 28 augustus 2014 is gestart, – gezien het eerste akkoord inzake beginselen betreffende de normalisering van de betrekkingen tussen de regeringen van Servië en Kosovo van 19 april 2013, de akkoorden van 25 augustus 2015 en de lopende, door de EU gefaciliteerde dialoog over de normalisering van de betrekkingen, – gezien het akkoord tussen de regeringen van Servië en Kosovo van 27 augustus 2022 inzake vrij verkeer, het akkoord van 23 november 2022 inzake kentekenplaten en het stappenplan voor de tenuitvoerlegging van energieovereenkomsten van 21 juni 2022 dat werd aangenomen in het kader van de door de EU gefaciliteerde dialoog, – gezien de mededeling van de Commissie van 5 februari 2020 getiteld “Bevordering van het toetredingsproces – Een geloofwaardig EU-perspectief voor de Westelijke Balkan” ( COM(2020)0057 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 6 oktober 2020 getiteld “Een economisch en investeringsplan voor de Westelijke Balkan” ( COM(2020)0641 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 8 november 2023 getiteld “Mededeling inzake het uitbreidingsbeleid van de EU voor 2023” ( COM(2023)0690 ) en het bijbehorend werkdocument van de diensten van de Commissie getiteld “Serbia 2023 Report” (SWD(2023)0695), – gezien de mededeling van de Commissie van 8 november 2023 getiteld “Nieuw groeiplan voor de Westelijke Balkan” ( COM(2023)0691 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 20 maart 2024 betreffende pretoetredingshervormingen en -beleidsevaluaties ( COM(2024)0146 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 30 oktober 2024 getiteld “Mededeling inzake het uitbreidingsbeleid van de EU voor 2024” ( COM(2024)0690 ) en het bijbehorend werkdocument van de diensten van de Commissie getiteld “Serbia 2024 Report” (SWD(2024)0695), – gezien de conclusies van de Europese Raad van 9 februari 2023 over de door de EU gefaciliteerde dialoog tussen Belgrado en Pristina, – gezien artikel 14 van de Servische grondwet inzake de bescherming van nationale minderheden, – gezien het Kaderverdrag inzake de bescherming van nationale minderheden van de Raad van Europa, dat in 2001 door Servië is geratificeerd, en het Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden van de Raad van Europa, dat in 2006 door Servië is geratificeerd, – gezien de conclusies van de Europese Raad van 26 en 27 oktober 2023 over Kosovo en Servië, – gezien de conclusies van de Raad van 17 december 2024 over uitbreiding, – gezien het bevel van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens van 29 april 2025 aan Servië om af te zien van het gebruik van sonische apparaten om mensenmassa’s in bedwang te houden, – gezien het eindverslag van de verkiezingswaarnemingsmissie van het Bureau voor Democratische Instellingen en Mensenrechten van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE/ODIHR) over de vervroegde parlements- en presidentsverkiezingen van 3 april 2022 in Servië, dat op 19 augustus 2022 werd gepubliceerd, – gezien de conclusies van de Europese Raad van december 2006 en de conclusie van de Raad van maart 2020 en de conclusies van het voorzitterschap van de Europese Raad in Kopenhagen van 21 en 22 juni 1993, oftewel de criteria van Kopenhagen, – gezien het eindverslag van de verkiezingswaarnemingsmissie van het OVSE/ODIHR over de vervroegde parlementsverkiezingen van 17 december 2023 in Servië, dat op 28 februari 2024 werd gepubliceerd, – gezien het memorandum van overeenstemming tussen de Europese Unie en de Republiek Servië over een strategisch partnerschap inzake duurzame grondstoffen, waardeketens voor batterijen, en elektrische voertuigen, dat op 19 juli 2024 werd ondertekend, – gezien zijn resolutie van 29 februari 2024 over verdieping van de EU-integratie met het oog op toekomstige uitbreidingen (4) , – gezien zijn eerdere resoluties over Servië, met name die van 19 oktober 2023 over de recente ontwikkelingen in de dialoog tussen Servië en Kosovo, met inbegrip van de situatie in de noordelijke gemeenten van Kosovo (5) , en die van 8 februari 2024 over de situatie in Servië na de verkiezingen (6) , – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken ( A10-0072/2025 ), A. overwegende dat uitbreiding een van de meest succesvolle instrumenten van het buitenlands beleid van de EU is en een strategische geopolitieke investering in vrede, stabiliteit en veiligheid op lange termijn op het Europees continent; B. overwegende dat kandidaat-lidstaten overeenkomstig de criteria van Kopenhagen de waarden van de Unie moeten onderschrijven om in aanmerking te komen voor toetreding; C. overwegende dat democratie en de rechtsstaat de fundamentele waarden zijn waarop de EU is gegrondvest; D. overwegende dat in de afgelopen jaren politieke rechten en burgerlijke vrijheden gestaag zijn uitgehold, waardoor onafhankelijke media, de politieke oppositie en maatschappelijke organisaties onder druk zijn komen te staan; E. overwegende dat het adviescomité van het kaderverdrag betreffende de bescherming van nationale minderheden van de Raad van Europa zich in zijn vierde advies, aangenomen op 26 juni 2019, kritisch heeft uitgelaten over het feit dat Servië de onderwijsrechten van minderheden nog steeds niet volledig heeft doorgevoerd; F. overwegende dat vrijheid van godsdienst een kernwaarde van Europa en een fundamenteel mensenrecht is, en dat Servië dan ook verplicht is om deze vrijheid te eerbiedigen en voor alle ingezetenen binnen zijn grondgebied te waarborgen overeenkomstig zijn internationale toezeggingen en zijn verplichtingen inzake de mensenrechten; G. overwegende dat Servië in lijn met hoofdstuk 23 van het acquis moet aantonen echte vooruitgang te hebben geboekt op het vlak van de daadwerkelijke uitoefening van de rechten van personen die tot een nationale minderheid behoren; H. overwegende dat iedere kandidaat-lidstaat op zijn eigen verdiensten wordt beoordeeld en dat hierbij onder meer wordt gelet op de eerbiediging van en de vastbesloten inzet voor gemeenschappelijke Europese rechten en waarden, en op de afstemming van het nationale beleid op het buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU; I. overwegende dat Servië Rusland geen sancties heeft opgelegd naar aanleiding van de Russische agressie in Oekraïne; overwegende dat de mate van afstemming van Servië op het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) sinds 2021 een dalende trend laat zien; overwegende dat Servië de territoriale integriteit en politieke onafhankelijkheid van Oekraïne steunt, de agressie van de Russische Federatie tegen Oekraïne duidelijk heeft veroordeeld en in de VN met de EU heeft meegestemd, alhoewel het Rusland geen sancties heeft opgelegd; overwegende dat de mate van afstemming van Servië op het GBVB is gedaald van 54 % in 2023 tot 51 % in 2024, terwijl andere kandidaat-lidstaten in de regio – Albanië, Bosnië en Herzegovina, Montenegro en Noord-Macedonië – een afstemming van 100 % hebben bereikt; J. overwegende dat Servië een kritiek doelwit is voor buitenlandse desinformatiecampagnes van met name Rusland en China, die hiermee antiwesterse sentimenten willen aanwakkeren; overwegende dat in het eindverslag van het OVSE/ODIHR over de vervroegde parlementsverkiezingen van 17 december 2023 op diverse procedurele tekortkomingen werd gewezen, alsook op het gebruik van wrede taal in de media, die door hun constante bevooroordeeldheid een onevenwichtig voordeel voor de regerende partij teweeg brachten; overwegende dat de problemen die in dat verslag worden genoemd een grondige en onmiddellijke beoordeling behoeven; overwegende dat Servië in september 2018 in het kader van de toetredingsonderhandelingen de strategie tegen cybercriminaliteit 2019-2023 en de bijbehorende actieplannen heeft aangenomen; overwegende dat deze strategie en de bijbehorende actieplannen na december 2023 niet zijn verlengd; overwegende dat Servië zich niet heeft aangesloten bij de beperkende maatregelen van de EU naar aanleiding van cyberaanvallen in 2023 en 2024; K. overwegende dat normalisering van de betrekkingen tussen Kosovo en Servië voor beide landen een voorwaarde is voor voortgang in hun EU-lidmaatschapstraject; L. overwegende dat toetreding tot de EU onontkoombaar een volledige afstemming op de buitenlandse beleidsdoelstellingen van de Unie vereist; M. overwegende dat Servië de territoriale integriteit van Oekraïne erkent, met inbegrip van het schiereiland de Krim en de Donbas-regio; N. overwegende dat de EU de belangrijkste handelspartner van Servië is, goed voor 59,7 % van het totale Servische handelsverkeer; O. overwegende dat Rusland zijn invloed in Servië aanwendt voor pogingen tot destabilisatie, inmenging en bedreiging van soevereine buurlanden, en tevens poogt het Europese toekomstsperspectief van Servië te ondermijnen; overwegende dat Russische propagandakanalen als RT (voorheen Russia Today) en Sputnik vrijelijk opereren in Servië en een aanzienlijke rol spelen in het aansturen van een anti-EU- en antidemocratische discours; overwegende dat desinformatie vaak begint met een onjuiste of misleidende uitspraak door een politicus, die door staatsmedia wordt opgepikt en vervolgens op sociale media nog meer aandacht krijgt, vaak met de bedoeling om politieke tegenstanders en democratische beginselen te ondermijnen; P. overwegende dat op 8 juni 2024 in Belgrado een “All-Serb Assembly” plaatsvond waarbij politieke leiders van Servië, Bosnië en Herzegovina, Montenegro en Kosovo aanwezig waren, verenigd onder de slogan “One people, one assembly” (Eén volk, eén samenkomst”); Inzet voor toetreding tot de EU 1. merkt op dat Servië heeft toegezegd dat EU-lidmaatschap zijn strategische doelstelling is en dat het land ernaar streeft tegen eind 2026 het Servische wetboek volledig aan het EU-acquis te hebben aangepast; dringt bij Servië aan op een snelle en daadkrachtige doorvoering van essentiële hervormingen, vooral in cluster 1, opdat deze zeer ambitieuze toezegging als realistisch, oprecht en betekenisvol kan worden beschouwd; benadrukt dat het voor Servië noodzakelijk is zijn strategische oriëntatie op de EU serieus en stellig aantoonbaar te maken door middel van een sterke politieke wil en consistentie bij de invoering van EU-gerelateerde hervormingen en door middel van objectieve en heldere communicatie richting zijn burgers over de EU, Servië’s Europese toekomst en de daartoe benodigde hervormingen; 2. wijst nogmaals op het strategische belang van de Westelijke Balkan in de huidige geopolitieke context en voor de veiligheid en stabiliteit van de EU als geheel; wijst erop dat het land vanwege zijn geopolitieke positie een directe invloed heeft op de algehele stabiliteit van de regio; veroordeelt derhalve de pogingen van Servië om een invloedssfeer tot stand te brengen die de soevereiniteit van buurlanden ondermijnt; 3. erkent dat Servië wat macro-economische stabiliteit en fiscale discipline betreft een goed niveau van voorbereiding heeft bereikt en dat de Commissie heeft vastgesteld dat cluster 3 technisch gezien geopend kan worden, maar stelt met bezorgdheid vast dat er in verschillende onderhandelingshoofdstukken weinig of geen algehele vooruitgang is geboekt ten aanzien van de criteria voor EU-lidmaatschap, en wijst met name op tekortkomingen op kritieke gebieden zoals de rechtsstaat, mediavrijheid, hervorming van het openbaar bestuur en afstemming op het EU-beleid – in het bijzonder het EU-buitenlandbeleid; 4. betreurt het uitblijven van substantiële vooruitgang met betrekking tot hoofdstuk 31, aangezien de opstelling van Servië wat betreft het zich aansluiten bij EU-standpunten inzake buitenlands beleid grotendeels ongewijzigd is gebleven, hetgeen voornamelijk te wijten is aan de nauwe betrekkingen van Servië met Rusland; herinnert eraan dat Servië wat zijn afstemming op het GBVB betreft een duidelijke uitzondering is in de Westelijke Balkan; roept Servië op om deze trend te keren en positieve stappen richting een volledige afstemming te zetten; merkt op dat Servië zich weliswaar toenemend achter EU-uitspraken en verklaringen schaart, maar dat dit nog steeds slechts 61 % van de gevallen betreft; is ingenomen met de voortdurende actieve deelname en positieve bijdrage van Servië aan militaire crisisbeheersingsmissies en -operaties van de EU; 5. is ingenomen met de humanitaire steun van Servië aan Oekraïne en neemt kennis van de verkoop van munitie ter waarde van 800 miljoen EUR voor gebruik door Oekraïne in een wederzijds voordelige overeenkomst; merkt op dat Servië zich bij enkele EU-standpunten over de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne heeft aangesloten; betreurt echter dat Servië zich nog steeds niet heeft aangesloten bij de beperkende maatregelen van de EU tegen Rusland; verzoekt de EU de omvang van haar financiële bijstand aan Servië te heroverwegen indien het land antidemocratische ideologieën blijft steunen en blijft weigeren zich achter de beperkende maatregelen van de EU en het GBVB te scharen; roept Servië op zich systematisch en onverwijld aan te sluiten bij de beperkende maatregelen van de EU en het algemene EU-beleid ten aanzien van Rusland en Belarus; 6. benadrukt het belang van sancties tegen Rusland voor de veiligheid van Europa als geheel; betreurt de aanhoudende nauwe betrekkingen van Servië met Rusland, welke vragen doen rijzen over de strategische koers van het land; roept de Servische autoriteiten nogmaals op om transparanter te zijn over de rol en activiteiten van het zogeheten Russisch-Servisch Humanitair Centrum in Nis en om alle militaire samenwerking met Rusland onmiddellijk te beëindigen; neemt kennis van het besluit van Servië om de VN-resolutie waarin de Russische agressie tegen Oekraïne wordt veroordeeld, drie jaar na de grootschalige invasie te steunen; betreurt dat president Vučić de stem van Servië voor de VN-resolutie onmiddellijk mondeling weer introk, en sprak van een “fout”; is van mening dat Servië, door de bevoorrechte betrekkingen met het Kremlinregime in stand te houden, niet alleen zijn geloofwaardigheid als kandidaat-lidstaat ondermijnt, maar ook het vertrouwen van zijn Europese partners en de toekomst van de betrekkingen tussen de EU en Servië op het spel zet; 7. betreurt dat de steun van de bevolking in Servië voor het EU-lidmaatschap blijft afnemen terwijl de steun voor het regime van Poetin blijft toenemen, wat het resultaat is van een aloude anti-EU- en pro-Russische retoriek die in de media – waar de regering het voor het zeggen heeft – en bij monde van bepaalde regeringsfunctionarissen te horen valt; verzoekt de Servische autoriteiten een op feiten gebaseerd en open debat over toetreding tot de EU te bevorderen; 8. betreurt de voortdurende verspreiding van desinformatie, onder meer over de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne; veroordeelt het feit dat het effect van deze praktijken ook in andere landen in de regio merkbaar is; verzoekt de Servische autoriteiten desinformatie te bestrijden en verzoekt de EU de samenwerking met Servië te versterken teneinde de democratische veerkracht te versterken en hybride dreigingen tegen te gaan; 9. stelt vast dat Servië vooruitgang heeft geboekt bij de afstemming op het visumbeleid van de EU en dringt aan op een volledige afstemming, in het bijzonder met betrekking tot derde landen die een veiligheidsrisico voor de EU vormen, met inbegrip van de dreiging van cyberaanvallen; is ingenomen met de op 25 juni 2024 ondertekende overeenkomst tussen de EU en Servië betreffende operationele samenwerking op het gebied van grensbeheer met Frontex, waarbij nadrukkelijk is gesteld dat in lijn met de grondrechten en internationale normen moet worden opgetreden; 10. herinnert eraan dat het algehele tempo van de toetredingsonderhandelingen afhankelijk moet zijn van tastbare vooruitgang ten aanzien van de fundamentele kwesties, de rechtsstaat, inzet voor de gedeelde Europese rechten en waarden alsook voor de dialoog tussen Belgrado en Pristina – die in goed vertrouwen moet worden gevoerd met het oog op een wettelijk bindende overeenkomst op grond van wederzijdse erkenning – alsmede voor afstemming op het GBVB van de EU; herhaalt zijn standpunt dat de toetredingsonderhandelingen met Servië alleen mogen worden voortgezet als het land zich aansluit bij de EU-sancties tegen Rusland en aanzienlijke vooruitgang boekt met zijn EU-gerelateerde hervormingen, met name op het gebied van de fundamentele kwesties; 11. herhaalt zijn zorgen over de verzoenende houding van de Commissie jegens Servië tegen de achtergrond van een jaar waarin sprake is geweest van afbraak van de rechtsstaat, de democratie en de grondrechten, en waarin Servië een destabiliserende invloed heeft gehad op de hele regio; dringt er bij de Commissie op aan om, ook op het hoogste niveau, duidelijker taal te spreken jegens Servië en er consequent op te wijzen dat het land aanzienlijk tekortschiet en te weinig vooruitgang boekt of zelfs achteruitgang vertoont, en zich dus sterk te blijven maken voor de fundamentele waarden van de EU; 12. verzoekt de Servische regering de rol en de voordelen van toetreding tot de EU en van door de EU gefinancierde projecten en hervormingen bij de Servische bevolking onder de aandacht te brengen; Democratie en de rechtsstaat 13. wijst op de aanhoudende uitdagingen bij het waarborgen van de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, zoals ongepaste beïnvloeding en politieke druk jegens die rechterlijke macht; uit zijn zorgen over het uitblijven van waarborgen ter voorkoming van politieke inmenging bij benoemingen binnen de rechterlijke macht en bij disciplinaire maatregelen tegen rechters en aanklagers; verzoekt Servië ervoor te zorgen dat de hoge raad voor de rechterlijke macht (High Judicial Council), de hoge raad voor de openbare aanklager (High Prosecutorial Council) en de regering en het parlement van Servië de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht en de autonomie van het openbaar ministerie doeltreffend en proactief verdedigen; 14. benadrukt dat het belangrijk is de Wet inzake de gerechtelijke academie aan te nemen en het advies van de Commissie van Venetië over te nemen, en de nodige benoemingen in de rechterlijke macht te doen teneinde het aantal vacante posten te verkleinen en de algehele effectiviteit van de rechterlijke organisatie te verbeteren; merkt op dat door de vertraging bij het aannemen van deze wet belangrijke justitiële hervormingen, die nodig zijn voor de afstemming op EU-normen, tot stilstand zijn gebracht; pleit ervoor nog een transparante raadplegingsronde met alle relevante belanghebbenden te houden en het wetsvoorstel daarop aan te passen, teneinde de onafhankelijkheid en controlemechanismen van de instelling te waarborgen en tot de algehele onafhankelijkheid van de rechterlijke macht bij te dragen; 15. merkt op dat er ondanks de aanneming van een nieuwe strategie voor corruptiebestrijding voor 2024-2028 slechts beperkte vooruitgang is geboekt in de strijd tegen corruptie; roept Servië op om het bijbehorende actieplan voor corruptiebestrijding aan te nemen en ten uitvoer te leggen, en om een effectief monitoring- en coördinatiemechanisme op te zetten om de voortgang bij te houden, in lijn met internationale normen; uit zijn bezorgdheid over het feit dat corruptie nog steeds wijdverbreid is op vele gebieden, met name in verband met “projecten van belang voor de Republiek Servië”, en wijst erop dat een sterke politieke wil nodig is om corruptie doeltreffend aan te pakken en om vanuit strafrechtelijke hoek stevig op te treden tegen corruptie op hoog niveau; merkt op dat Servië in de corruptieperceptie-index 2024 op de 105e plaats staat, ver onder het gemiddelde van de EU; is van mening dat het corruptieniveau in Servië een aanzienlijke belemmering voor zijn EU-toetreding vormt; stelt met bezorgdheid vast dat er na jaren nog steeds geen resultaten zijn geboekt in gevallen van groot openbaar belang, zoals in de reeds lang voortdurende zaken Krušik, Jovanjica, Savamala en Belivuk; roept Servië op om de onafhankelijkheid van zijn anticorruptieinstanties te versterken door ervoor te zorgen dat ze genoeg mensen en middelen hebben en dat ze beschermd worden tegen politieke inmenging; verzoekt de regering van Servië het Verdrag inzake bestrijding van omkoping van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling te ondertekenen en haar rechtskader inzake politiële samenwerking en georganiseerde misdaad volledig af te stemmen op dat van de EU; 16. is ingenomen met de meer pluralistische samenstelling van het nieuwe parlement, met een bredere vertegenwoordiging van politieke partijen, met inbegrip van partijen van nationale minderheden; stelt vast dat de vervroegde verkiezingen en de daarmee gepaard gaande onderbreking van het werk van regering en parlement de voortgang van de hervormingen hebben belemmerd; wijst op het frequente patroon van vervroegde verkiezingen, een permanente campagnemodus en lange vertragingen bij de vorming van regeringen, alsook op de ontwrichting van de werkzaamheden van het nationale parlement, waaronder het ontbreken van vragensessies met de regering, het ontbreken van discussies over de rapporten van onafhankelijke instanties, en het frequentere gebruik van spoedprocedures, die leiden tot een gebrek aan parlementair toezicht en legitimiteit, en niet bijdragen tot een doeltreffend democratisch bestuur van het land; 17. neemt kennis van het aftreden van minister-president Miloš Vučević op 28 januari 2025, dat op 19 maart 2025 door de Nationale Vergadering werd bevestigd, en van de daaropvolgende verkiezing van de nieuwe regering onder leiding van Đuro Macut, die op 16 april 2025 is benoemd; merkt op dat de Nationale Vergadering zijn werk op 4 maart 2025 na een pauze van drie maanden heeft hervat en veroordeelt alle gewelddadigheden die zich bij die gelegenheid voordeden; 18. herhaalt bereid te zijn de Nationale Vergadering en haar leden te ondersteunen bij de democratische processen die verband houden met het Europese traject van Servië, met inbegrip van de juiste werking van het parlement in overeenstemming met zijn reglement, door gebruik te maken van de bestaande instrumenten en initiatieven van het Europees Parlement ter ondersteuning van de democratie en door zijn steun te verlenen aan het versterken van het parlementair toezicht op het EU-toetredingsproces en daaraan gerelateerde hervormingen; 19. neemt met diepe bezorgdheid kennis van het eindverslag van de verkiezingswaarnemingsmissie van het OVSE/ODIHR over de verkiezingen van december 2023; merkt op dat de Nationale Vergadering in april 2024 een werkgroep voor de verbetering van het verkiezingsproces heeft samengesteld, maar dat tegen het einde van dat jaar geen overeenstemming was bereikt over wettelijke maatregelen om het verkiezingsproces te verbeteren; merkt op dat twee van de drie vertegenwoordigers uit het maatschappelijk middenveld in februari 2025 uit de werkgroep zijn getreden; merkt op dat in de eerste maanden van 2025 stappen zijn ondernomen om de Wet inzake de centrale kiezerslijst te wijzigen, maar dat tussen actoren uit de politiek en het maatschappelijk middenveld geen consensus over de inhoud is bereikt; roept alle parlementaire fracties in de Nationale Vergadering op om met goedkeuring van alle fracties te besluiten tot uitvoering van aanbevelingen van het ODIHR; dringt aan op gelijke behandeling van alle parlementsleden bij de werkzaamheden van de Nationale Vergadering, consequente en doeltreffende toepassing van de parlementaire gedragscode en onpartijdige bestraffing van inbreuken op de parlementaire integriteit; 20. maakt zich zorgen over de toenemende rol van buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging (FIMI) en buitenlandse cyberactiviteiten en inmenging in de democratische verkiezingsprocessen in Servië; 21. benadrukt dat het cruciaal is in te staan voor de onafhankelijkheid van belangrijke instituties, met inbegrip van regelgevende instanties voor de media zoals de regelgevende autoriteit voor elektronische media (REM – Regulatory Authority for Electronic Media); betreurt dat de verkiezing van de nieuwe leden vertraging heeft opgelopen; betreurt de onregelmatigheden in het nominatieproces; merkt op dat diverse kandidaten zich in februari 2025 uit de selectie hebben teruggetrokken, en hun besluit motiveerden verwijzende naar deze onregelmatigheden; betreurt ten zeerste dat de REM, ondanks haar wettelijke verplichting daartoe, heeft nagelaten het verloop van de verkiezingscampagne van 2023 in de media tijdig te controleren, verslag uit te brengen van haar bevindingen en sancties op te leggen aan mediakanalen die de wet overtraden, haatzaaiende uitlatingen verspreidden of journalistieke normen schonden; merkt bezorgd op dat pluralistische politieke standpunten in de nationale media ontbreken; merkt op dat de REM pluralisme in de media, transparantie over de eigendomsstructuren van mediakanalen en onafhankelijkheid van buitenlandse actoren actief moet bevorderen; 22. betreurt dat de REM vier nationale frequenties heeft toegekend aan kanalen die zich in het verleden schuldig hebben gemaakt aan schending van de journalistieke normen, waaronder het gebruik van haatzaaiende uitlatingen en misleiding van het publiek, het niet in acht nemen van door de REM afgegeven waarschuwingen, verspreiding van desinformatie en steun voor het Kremlin-narratief over de oorlog van Rusland in Oekraïne; betreurt ten zeerste dat de REM de vijfde nationale vergunning niet heeft uitgegeven en dringt erop aan om deze toe te kennen aan de hand van een transparant en onpartijdig proces zonder onnodige vertragingen en in overeenstemming met internationale normen voor vrijheid van de media, zodra een nieuwe REM-raad is verkozen; roept de Servische regering op het verkiezingsproces van nieuwe leden af te breken en opnieuw te beginnen, in overeenstemming met het Servisch recht en internationale normen voor vrijheid van de media; Fundamentele vrijheden en mensenrechten 23. betuigt zijn oprechte medeleven aan de familieleden van de zestien slachtoffers die om het leven zijn gekomen en aan degenen die gewond zijn geraakt toen op 1 november 2024 de luifel van het treinstation van Novi Sad is ingestort; dringt erop aan dat na onderzoek door de autoriteiten een volledige en transparante gerechtelijke procedure wordt ingeleid om degenen die verantwoordelijk zijn te berechten; onderstreept dat ook ruimer moet worden onderzocht in hoeverre corruptie leidde tot een verlaging van de veiligheidsnormen en bijdroeg tot deze tragedie; 24. betreurt de traagheid waarmee de Servische autoriteiten hebben gereageerd en verantwoording hebben genomen, de traagheid van het onderzoek en het gebrek aan transparantie in de nasleep van de tragedie – zaken die vervolgens onder sterke publieke druk gedeeltelijk zijn geadresseerd; 25. spreekt zijn diepe bezorgdheid uit over de problemen van systemische aard die door de studentenprotesten en verschillende andere protesten in Servië onder de aandacht zijn gebracht, zoals kwesties met betrekking tot burgerlijke vrijheden, de scheiding der machten, corruptie, milieubescherming, institutionele en financiële transparantie – in het bijzonder in verband met infrastructuurprojecten – en verantwoordingsplicht; betreurt dat de regering deze kans niet heeft aangegrepen om tegemoet te komen aan de eisen van de studenten en van de burgers die de studenten in goed vertrouwen hebben gesteund; beaamt dat de eisen van de studenten in het verlengde liggen van de hervormingen die Servië wordt geacht door te voeren in zijn EU-toetredingstraject; 26. benadrukt het belang van de vrijheid van meningsuiting en van vergadering; roept de autoriteiten van Servië op om de bescherming van de deelnemers aan de vreedzame protesten te waarborgen; neemt kennis van de massale protesten op 15 maart 2025, de grootste in de moderne geschiedenis van Servië; dringt aan op een onpartijdig onderzoek naar de beweringen dat onrechtmatige technologie voor crowdmanagement tegen de demonstranten is gebruikt, waardoor een aantal van hen gewond is geraakt; 27. betreurt het aanhoudende geweld tegen studenten, zo ook het recente incident in het gebouw van de Faculteit Sport en Lichamelijke Opvoeding in Novi Sad, waarbij ten minste vijf mensen gewond raakten als gevolg van het feit dat de politie het gebouw binnendrong, in gezelschap van de decaan, Patrik Drid; 28. veroordeelt in de krachtigste bewoordingen het misbruik van persoonsgegevens uit openbare registers met het oog op represailles tegen vreedzame demonstranten; roept het openbaar ministerie in Servië op om alle personen aan te klagen die de demonstranten fysiek hebben aangevallen of hebben aangezet tot geweld tegen de demonstranten; is ernstig bezorgd over elke daad van geweld; volgt nauwkeurig de ontwikkelingen met betrekking tot arrestaties van demonstranten en de rechtsvervolging die tegen hen is ingesteld; maakt zich zorgen over de meldingen dat de geheime diensten betrokken waren bij intimidatie en surveillance van de demonstranten; veroordeelt de uitspraken van Servische autoriteiten die aanzetten tot geweld tegen studenten en andere demonstranten; merkt op dat studentenactivisten geconfronteerd worden met intimidatie, juridisch of anderszins, en met buitensporige geweldspleging door de autoriteiten; pleit voor een grondig, onpartijdig en snel onderzoek naar de beschuldiging van geweld tegen demonstranten en wangedrag door de politie tijdens de protesten; dringt er bij de diplomatieke missies van de EU en de lidstaten op aan de lopende rechtszaken in verband met de protesten op de voet te blijven volgen; 29. is ernstig bezorgd over de toenemende politieke en financiële druk op leerkrachten in het basis- en middelbaar onderwijs, alsook op professoren aan de universiteit, die geen salaris ontvingen omdat zij hadden deelgenomen aan de collectieve actie ter ondersteuning van de eisen van studenten; betreurt in dit verband de onaanvaardbare gerechtelijke procedures en de lastercampagne in de media tegen de rector van de Universiteit van Belgrado; 30. is ernstig verontrust door het feit dat de Servische autoriteiten op grote schaal gebruikmaken van illegale surveillancepraktijken door de inzet van spyware tegen activisten, journalisten en personen uit het maatschappelijk middenveld, zoals wordt aangegeven in recente verslagen van Amnesty International en de SHARE Foundation; dringt er bij de regering van Servië op aan het gebruik van geavanceerde surveillancetechnologie tegen activisten, journalisten en mensenrechtenactivisten onmiddellijk te staken en roept de bevoegde overheidsinstanties op om een grondig onderzoek uit te voeren naar alle bestaande gevallen van onrechtmatige surveillance en onrechtmatig gebruik van spyware en om passende gerechtelijke stappen te ondernemen tegen degenen die daar verantwoordelijk voor zijn; verzoekt de Europese Commissie in dit verband om opvolging te geven aan deze incidenten, deze problemen bij de Servische autoriteiten aan te kaarten en aan te dringen op een grondig onderzoek naar deze kwesties; 31. betreurt het vermeende illegale afluisteren en vasthouden van vijf activisten van de oppositiepartij Beweging van Vrije Burgers (PSG) en een student van de STAV-organisatie in maart 2025, en de arrestatiebevelen die tegen andere STAV-activisten zijn uitgevaardigd; veroordeelt het gebruik van deze zaak door de propagandamedia en de ongegronde verlenging van de detentie; dringt er bij de Servische autoriteiten op aan Marija Vasić, Lazar Dinić, Mladen Cvijetić, Lado Jovović, Srđan Đurić en Davor Stefanović vrij te laten; 32. verwerpt beschuldigingen dat de EU en sommige van haar lidstaten betrokken zouden zijn geweest bij het organiseren van de studentenprotesten met de bedoeling een “kleurenrevolutie” te ontketenen; verwerpt in dit verband met klem de onrechtmatige arrestaties en uitwijzingen van EU-burgers en de openbaarmaking van de persoonsgegevens van EU-burgers door veroordeelde oorlogsmisdadigers, alsook de haatzaaiende uitlatingen tegen nationale minderheden; drukt zijn bezorgdheid uit over het toenemende aantal detenties van EU-burgers bij de grens van Servië; merkt op dat het anti-EU-discours ertoe leidt dat de steun voor EU-integratie in de Servische samenleving afneemt en de aanwezigheid van buitenlandse autocratische actoren in het land wordt versterkt; 33. verzoekt de Servische autoriteiten om het vertrouwen van burgers in overheidsinstellingen te herstellen door transparantie en verantwoordingsplicht te waarborgen; moedigt alle politieke en maatschappelijke actoren aan een inclusieve, inhoudelijke dialoog aan te gaan met het oog op de uitvoering van EU-gerelateerde hervormingen; 34. merkt op dat de mediavrijheid in Servië verder is verslechterd, zoals blijkt uit het feit dat Servië in de wereldindex voor persvrijheid van Verslaggevers zonder Grenzen van 2024 naar de 98e plaats is gezakt; verzoekt Servië dringend de professionaliteit, diversiteit en pluraliteit van de media te verbeteren en te beschermen, en hoogwaardige onderzoeksjournalistiek, de hoogste ethische journalistieke normen middels eerbiediging van journalistieke gedragscodes, en mediageletterdheid te bevorderen; herinnert aan het belang van pluraliteit en transparantie in de media, onder meer wat betreft eigendom en financiering, vooral door middel van een betere betrokkenheid van de REM; herinnert eraan dat de concentratie van media-eigendom nadelige gevolgen kan hebben voor de vrijheid van de media en de professionaliteit van de verslaglegging; beaamt nogmaals dat Servië zich als onderdeel van de toetredingsonderhandelingen op één lijn met de EU moet positioneren wat betreft zaken van strategisch belang, zoals het tegengaan van FIMI; roept Servië op zich aan te sluiten bij het EU-beleid inzake het tegengaan van buitenlandse inmenging en desinformatiecampagnes door concrete regelgevende maatregelen conform de EU-normen ten uitvoer te leggen, zoals de bepalingen in de digitaledienstenverordening (7) en Verordening (EU) 2024/900 betreffende transparantie en gerichte politieke reclame (8) ; spoort Servië, de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) en het Europees Centrum voor de bestrijding van hybride dreigingen aan om met elkaar samen te werken bij het tegengaan van desinformatie; verlangt van de autoriteiten dat alle gevallen van haatzaaien, lastercampagnes en strategische rechtszaken tegen journalisten worden onderzocht en dat de daders vervolgd worden; 35. is ernstig bezorgd over de gemelde gevallen van aanvallen op, digitale surveillance en intimidatie van journalisten, mensenrechtenactivisten en maatschappelijke organisaties, zoals de recente inval op 25 februari 2025 door de politie bij vier grote maatschappelijke organisaties, zogenaamd vanwege vermeend misbruik van middelen van het Amerikaans Bureau voor Internationale Ontwikkeling (USAID); veroordeelt ten strengste de aanhoudende lastercampagnes tegen en intimidatie van het maatschappelijk middenveld in Servië, waaronder valse beschuldigingen van samenzweringen om de regering met steun uit het buitenland omver te werpen; 36. is bezorgd over het feit dat maatschappelijke organisaties in Servië met steeds meer problemen geconfronteerd worden, waaronder beperkende voorwaarden, financieringsbeperkingen, invallen door de politie en andere vormen van intimidatie door overheidsinstanties; onderstreept het belang van een kader dat plaatselijke, bruisende maatschappelijke organisaties in staat stelt vrijelijk hun activiteiten uit te voeren en op inclusieve en zinvolle wijze deel te nemen aan de beleidsvorming, waaronder het proces van opname in de EU; betreurt dat Servië momenteel geen kader heeft waarbinnen levendige en pluralistische maatschappelijke organisaties – met name organisaties op het vlak van democratieondersteuning en verkiezingswaarneming – vrijelijk hun activiteiten kunnen uitvoeren en op inclusieve en zinvolle wijze deel kunnen nemen aan de beleidsvorming; uit zijn bezorgdheid over recente invallen bij de kantoren van maatschappelijke organisaties; dringt erop aan dat onderzoek wordt gedaan naar alle aanvallen en lastercampagnes tegen maatschappelijke organisaties en dat de transparantie van overheidsfinanciering wordt verbeterd; 37. veroordeelt de politieke druk die wordt uitgeoefend op universiteiten en andere onderzoeksinstellingen met een overhaast regeringsdecreet waarmee de academische vrijheid van onderzoekers wordt aangetast en hun salarissen worden verlaagd; veroordeelt de lasterpraatjes over professoren, onderzoekers en ander academisch personeel in regeringsgezinde media; betreurt de toenemende inzet van tijdelijke contracten voor leraren en andere ambtenaren als politiek instrument om druk en controle uit te oefenen; 38. dringt er bij de Servische autoriteiten op aan om de beschikbaarheid van openbare omroepdiensten in alle minderheidstalen in het hele land uit te breiden en er zo voor te zorgen dat alle gemeenschappen gelijke toegang tot media hebben, naar het voorbeeld van de beproefde praktijk uit de regio Vojvodina; 39. spreekt zijn ernstige bezorgdheid uit over het wetsontwerp dat op 29 november 2024 bij het Servische parlement is ingediend en waarin wordt voorgesteld een wet inzake buitenlandse agenten naar Russisch model in te voeren; herinnert de Servische wetgevers eraan dat maatschappelijke organisaties en journalisten een belangrijke rol spelen in een gezonde democratische samenleving; herhaalt dat dergelijke wetgeving onverenigbaar is met de waarden van de EU; merkt op dat meerdere maatschappelijke organisaties in februari 2025 hun samenwerking met de wetgevende en uitvoerende arm van de regering hebben opgeschort; 40. uit zijn ernstige bezorgdheid over het feit dat de bescherming van erfgoed in Servië in toenemende mate een politieke kwestie is geworden, hetgeen blijkt uit de intrekking van de beschermde status van culturele monumenten en het negeren van wettelijke procedures in verband met monumentenzorg, bijvoorbeeld in het geval van het modernistische complex Generalštab; 41. vraagt Servië desinformatie te bestrijden, met inbegrip van manipulatieve anti-EU-narratieven, en vraagt met name de van de Servische staat afkomstige desinformatiecampagnes te staken; veroordeelt de opening van een RT-kantoor in Belgrado, de start van een onlinenieuwsvoorziening door RT in de Servische taal, en de voortzetting van de Russische onlinenieuwsdienst Sputnik Srbija, die wordt gebruikt voor de verspreiding van pro-Russische narratieven en desinformatie in de hele Westelijke Balkan; verzoekt de Servische autoriteiten met klem hybride dreigingen tegen te gaan en zich volledig aan te sluiten bij het besluit van de Raad inzake de opschorting van de omroepactiviteiten van Sputnik en RT; is zeer bezorgd over de verspreiding van desinformatie over de Russische agressie tegen Oekraïne; verzoekt Servië en de Commissie de infrastructuur te versterken met het oog op de bestrijding van desinformatie en andere hybride dreigingen; veroordeelt de toenemende invloed van door de Russische en Chinese staat gevoede desinformatie in Servië, onder meer via de verspreiding van anti-EU- en antidemocratische narratieven; 42. neemt nota van de aanneming van de nationale strategie voor gelijkheid en de strategie ter voorkoming van en bescherming tegen discriminatie, en dringt aan op een volledige uitvoering van deze strategieën en op een verdere afstemming op Europese normen; dringt er bij de autoriteiten op aan om de aanbevelingen van de Groep van deskundigen inzake actie tegen geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld (GREVIO) op te volgen en zo de naleving van het door Servië geratificeerde Verdrag van Istanbul te verbeteren; merkt bezorgd op dat de uitvoering van de wet inzake gendergelijkheid tijdelijk is opgeschort door het grondwettelijk hof; uit zijn bezorgdheid over het feit dat organisaties die zich inzetten voor vrouwenrechten en gendergelijkheid consistent te weinig ondersteuning ontvangen; 43. is zeer onthutst over de achteruitgang van de democratie in Servië, een situatie die nog wordt verergerd door een negatief migratiesaldo als gevolg van economische problemen en politieke vervolging; benadrukt dat vooral jonge, hoogopgeleide en werkende mensen gedwongen worden het land te verlaten, evenals personen die vanwege hun politieke opvattingen onder druk staan en bedreigd worden, onder wie Dijana Hrka, de moeder van een van de slachtoffers van de tragedie bij het station van Novi Sad, die vreest voor haar veiligheid na onder druk te zijn gezet door aanhangers van de SNS; 44. benadrukt dat de Servische autoriteiten concrete stappen moeten zetten voor de handhaving en versterking van de rechten van kinderen in Servië, onder meer door het derde Facultatief Protocol bij het Verdrag inzake de rechten van het kind te ratificeren, door een nationaal actieplan voor de rechten van het kind aan te nemen, door een nieuwe strategie inzake geweld tegen kinderen aan te nemen aangezien het vorige kader is verlopen, en door een nationaal kader voor de bescherming van kinderen tegen misbruik en verwaarlozing in te stellen; 45. is ingenomen met het feit dat de Belgrade Pride 2024, de grootste tot dusver in Servië, vreedzaam is verlopen, weliswaar met een grote inzet van de politie die de deelnemers aan het evenement beschermde; 46. benadrukt dat er sterk moet worden ingezet op het waarborgen van de rechten van nationale minderheden, het waarborgen van hun volledige vertegenwoordiging op alle bestuursniveaus, het behoud van hun culturele identiteit door het gebruik van hun respectieve talen en door tegemoet te komen aan hun onderwijsbehoeften, hun vrijheid van meningsuiting en hun toegang tot informatie, en dat actief onderzoek moet worden gedaan naar haatmisdrijven, aangezien al deze zaken ontegenzeglijk behoren tot de gemeenschappelijke Europese waarden; betreurt het feit dat bijna alle nationale minderheden enkel in formele zin een beschermde status genieten; uit zijn zorgen over de praktijk van pro forma vertegenwoordiging van nationale minderheden, waarbij de regering de controle behoudt; verzoekt Servië het cultureel erfgoed en de tradities van zijn nationale minderheden te beschermen en te bevorderen en in het bijzonder een positief klimaat voor onderwijs in minderheidstalen te creëren door onder meer voldoende leerkrachten, lesboeken en aanvullend lesmateriaal ter beschikking te stellen en betreurt de schending van minderheidsrechten in dit verband; roept Servië op te staken met het stoken tussen nationale minderheden met verschillende nationale identiteiten aangezien hiermee verdeeldheid binnen deze gemeenschappen wordt gezaaid, en veroordeelt ten strengste de gemelde gevallen van haatzaaiende uitlatingen tegen een aantal van deze minderheden; merkt op dat het opstellen van een nieuw actieplan voor de rechten van nationale minderheden aanzienlijke vertraging heeft opgelopen en benadrukt met klem dat Servië dit plan moet afmaken en onmiddellijk ten uitvoer moet leggen; wijst erop dat het nieuwe actieplan de bevindingen en aanbevelingen van het adviescomité van het Kaderverdrag inzake de bescherming van nationale minderheden van de Raad van Europa volledig in acht moet nemen; 47. spreekt zijn bezorgdheid uit over de aanzienlijke daling in het bevolkingsaantal van bepaalde minderheidsgroepen, waaronder de Bulgaarse minderheid; verzoekt Servië het recht te waarborgen om namen en talen te gebruiken die specifiek zijn voor minderheidsgroepen, met inbegrip van vrouwen binnen de Bulgaarse gemeenschap; stelt met bezorgdheid vast dat niet alle schoolboeken in het Bulgaars zijn vertaald; verzoekt de Servische regering ervoor te zorgen dat de Kroatische minderheid in Servië dezelfde rechten geniet als de Servische minderheid in Kroatië, met name wat betreft het waarborgen van vertegenwoordiging op alle bestuursniveaus, ook op regionaal en lokaal niveau; herhaalt zijn bezorgdheid over de beperkende en arbitraire handhaving van de Wet inzake vast en tijdelijk verblijf waardoor de adressen van duizenden Albanezen in het zuiden van Servië uit het bevolkingsregister zijn verwijderd; wijst met klem op de situatie van de Roemeense orthodoxe kerk in Servië, die door de staat niet officieel als traditionele kerk wordt erkend; 48. betreurt de pogingen van de Servische autoriteiten om de nationale identiteit van gemeenschappen binnen het land te ondermijnen; spreekt in dit verband zijn bezorgdheid uit over de verspreiding van bepaalde narratieven, bijvoorbeeld over de “Shopi-natie”, waarmee wordt geprobeerd het bestaan van de Bulgaarse gemeenschap, haar geschiedenis en cultureel erfgoed te ontkennen; betreurt de huiszoekingen door de Servische autoriteiten bij het cultureel centrum van Bosilegrad, alsook het juridisch vooronderzoek dat is ingezet tegen activisten van ngo’s vanwege “etnische haat”; 49. roept Servië op om zich te weerhouden van het verdraaien van historische gebeurtenissen, zoals het discours rondom het zogenaamde bloedbad in Surdulica, wat alleen maar dient om verdeeldheid en haat jegens minderheden en buurlanden te zaaien en wat niet samengaat met EU-lidmaatschap; Verzoening en goede nabuurschapsbetrekkingen 50. herhaalt dat goede nabuurschapsbetrekkingen en regionale samenwerking essentiële bestanddelen van het uitbreidingsproces zijn; roept Servië op om een einde te maken aan de binnenkomstbeperkingen voor maatschappelijke activisten en kunstenaars uit de regio, aangezien met een dergelijke handelswijze de regionale dialoog en samenwerking ondermijnd worden; bevestigt bovendien nogmaals het belang van stabiliteit alsook veerkracht tegenover buitenlandse inmenging in binnenlandse democratische processen in de landen in Zuidoost-Europa; benadrukt dat het van belang is dat Servië goede nabuurschapsbetrekkingen ontwikkelt, bilaterale overeenkomsten ten uitvoer legt en een oplossing vindt voor onopgeloste bilaterale kwesties met zijn buurlanden; wijst op de deelname van Servië aan regionale initiatieven en de actieve betrokkenheid van Servië bij het groeiplan voor de Westelijke Balkan en de gemeenschappelijke regionale markt; benadrukt dat eerbiediging van de rechten van nationale minderheden een essentiële voorwaarde is voor voortgang in het Europese toetredingstraject van Servië; 51. dringt aan op historische verzoening waarbij discriminatie en vooroordelen uit het verleden worden losgelaten; betreurt de recente opruiende retoriek van de regering tegen buurlanden die het openen van cluster 3 voor Servië niet steunden; 52. herhaalt dat Servië zich moet onthouden van inmenging in de binnenlandse politiek van zijn buurlanden op de Westelijke Balkan, onder meer met betrekking tot de ongrondwettelijke viering van de Dag van de Servische Republiek in Bosnië en Herzegovina en het in twijfel trekken van rechterlijke uitspraken in Bosnië en Herzegovina; 53. dringt er bij Servië op aan zich sterker te maken voor verzoening en oplossingen te zoeken voor geschillen uit het verleden, in het bijzonder waar het vermiste personen betreft, te weten 1 782 personen in Kroatië, 7 608 personen in Bosnië en Herzegovina en 1 595 personen in Kosovo; roept de Servische autoriteiten op om te zorgen voor gerechtigheid voor slachtoffers door gerechtelijke uitspraken inzake oorlogsmisdaden te aanvaarden en te eerbiedigen, door te strijden tegen straffeloosheid ten aanzien van oorlogsmisdaden, door onderzoek te doen naar zaken betreffende vermiste personen, door onderzoek te doen op locaties met graven en door binnenlandse openbaar aanklagers te steunen bij hun inspanningen om daders voor het gerecht te brengen, hetgeen ook de medewerking van andere partijen vereist; veroordeelt ten stelligste de wijdverbreide publieke ontkenning van internationale vonnissen inzake oorlogsmisdaden, waaronder de ontkenning van de genocide in Srebrenica; 54. verzoekt de gerechtelijke autoriteiten in Servië ervoor te zorgen dat in alle gevallen van oorlogsmisdaden aan de normen voor een eerlijk proces wordt voldaan en gerechtigheid voor slachtoffers wordt bewerkstelligd; pleit ervoor om ontkenning van oorlogsmisdaden en verheerlijking van oorlogsmisdadigers op te nemen in het wetboek van strafrecht zodat elke vorm van ontkenning van oorlogsmisdaden, zoals bepaald door de vonnissen van het Internationaal Straftribunaal voor het voormalige Joegoslavië en het Internationaal Gerechtshof, kan worden vervolgd; 55. spreekt nogmaals zijn steun uit voor het initiatief tot oprichting van een regionale commissie voor de vaststelling van feiten over oorlogsmisdaden en andere ernstige schendingen van de mensenrechten die zijn begaan op het grondgebied van het voormalige Joegoslavië (Recom); 56. herhaalt zijn standpunt over het belang van het openstellen en publiceren van oorlogsarchieven en herhaalt zijn oproep om de archieven van het voormalige Joegoslavië open te stellen en met name toegang te verlenen tot de dossiers van de voormalige Joegoslavische geheime dienst (UDBA) en de contra-inlichtingendienst van het Joegoslavische volksleger (KOS) en om de dossiers terug te geven aan de respectieve regeringen als zij daarom vragen; 57. geeft nogmaals blijk van zijn volledige steun aan de door de EU gefaciliteerde dialoog en is ingenomen met de benoeming van Peter Sørensen als speciale vertegenwoordiger van de EU voor de dialoog tussen Belgrado en Pristina; 58. wijst nogmaals op het belang van constructieve betrokkenheid van zowel de Servische als de Kosovaarse autoriteiten om een alomvattende, juridisch bindende normaliseringsovereenkomst tot stand te brengen op basis van wederzijdse erkenning en in overeenstemming met het internationaal recht; roept zowel Kosovo als Servië op om het Akkoord van Brussel en het Akkoord van Ohrid uit te voeren, hetgeen onder andere de oprichting van de vereniging van gemeenten met een Servische meerderheid inhoudt, alsook het staken van het verzet van Servië tegen het lidmaatschap van Kosovo van regionale en internationale organisaties, en af te zien van unilaterale acties die de dialoog zouden kunnen verstoren; 59. verwacht van Kosovo en Servië dat ze hun volledige medewerking verlenen en alle nodige maatregelen treffen om de daders van de terroristische aanslag van 2023 in Banjska aan te houden en snel voor de rechter te brengen; betreurt dat Servië nog steeds geen vervolging heeft ingesteld tegen de schuldigen, met name Milan Radoičić, de vicevoorzitter van Srpska Lista; benadrukt nogmaals dat ook de daders van de terroristische aanslag in Zubin Potok ter verantwoording moeten worden geroepen en onverwijld voor de rechter moeten worden gebracht; 60. verzoekt de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid en de Commissie om zich proactiever op te stellen bij het aansturen van de dialoog; pleit voor een grotere rol voor het Europees Parlement bij het faciliteren van de dialoog door middel van regelmatige bijeenkomsten van de gezamenlijke parlementaire vergadering; Sociaal-economische hervormingen 61. is verheugd over de geleidelijke vooruitgang die Servië heeft geboekt bij de ontwikkeling van een functionerende markteconomie met een positieve groei van het bbp en met meer buitenlandse investeringen in bepaalde sectoren; merkt op dat Servië voor het eerst een kredietbeoordeling van het niveau “investment-grade” heeft gekregen; onderstreept het feit dat de EU de belangrijkste handelspartner, de grootste bron van directe buitenlandse investeringen en verreweg de grootste donor van Servië is; herhaalt dat de financiële steun, waar Servië veel voordeel van heeft, afhankelijk is van het versterken van de democratische beginselen en de afstemming op het GBVB en andere EU-beleidslijnen; herhaalt dat er meer substantiële hervormingen nodig zijn van de arbeidsmarkt, het onderwijs en het openbaar bestuur, waarbij tevens de sociale ongelijkheden moeten worden aangepakt; spreekt zijn bezorgdheid uit over de schaal waarop grote intergouvernementele contracten worden gegund die buiten het bestaande rechtskader voor openbare aanbestedingen vallen; betreurt echter dat de staatsschuld als percentage van het bbp flink boven het Oost-Europees gemiddelde ligt; 62. is bezorgd over de investeringen van Rusland en China in Servië en de toenemende invloed die deze landen uitoefenen op de politieke en economische processen in de regio; 63. roept Servië op zich meer in te spannen en meer te investeren in de sociaal-economische ontwikkeling van zijn grensregio’s teneinde de ontvolking tegen te gaan en ervoor te zorgen dat inwoners toegang hebben tot essentiële diensten zoals gezondheidszorg en onderwijs en arbeidskansen; onderstreept het potentieel van de IPA III-programma’s voor grensoverschrijdende samenwerking als belangrijk instrument om duurzame regionale groei voor de lange termijn te stimuleren; 64. is ingenomen met de actieve betrokkenheid van Servië bij de uitvoering van het nieuwe groeiplan voor de Westelijke Balkan; neemt ter kennis dat Servië op 3 oktober 2024 zijn hervormingsagenda heeft aangenomen; is van mening dat het benutten van de mogelijkheden van het groeiplan een verdere stimulans zou opleveren voor de Servische economie, die de afgelopen drie jaar van meer dan 586 miljoen EUR aan financiële en technische bijstand in het kader van IPA III heeft geprofiteerd; is van mening dat de financiering van de EU de democratische hervormingen van het land beter moeten ondersteunen; dringt in die context aan op een herprogrammering van de desbetreffende EU-financiering, met inbegrip van het groeiplan voor de Westelijke Balkan, om meer middelen te herbestemmen voor de ondersteuning van justitiële hervormingen en anticorruptiemaatregelen, en ten behoeve van onafhankelijke media en maatschappelijke organisaties, zodat het kritieke werk dat zij verrichten wordt gesteund, in het bijzonder gezien het vacuüm dat is ontstaan door de terugtrekking van donoren uit de VS; roept de EU en de landen van de Westelijke Balkan bovendien op een kader in te stellen voor een vruchtbare samenwerking tussen het Europees Openbaar Ministerie (EOM) en zijn tegenhangers in de Westelijke Balkan, om ervoor te zorgen dat het EOM zijn bevoegdheid op het gebied van IPA III-middelen en de faciliteit voor de Westelijke Balkan in de begunstigde landen op doeltreffende wijze kan uitoefenen; dringt er bij de Servische autoriteiten op aan zich meer in te spannen om burgers over de voordelen van EU-financiering te informeren en om meer zichtbaarheid te geven aan deze financiering; 65. betreurt het feit dat een openbare raadpleging geen deel uitmaakte van het proces van aanneming van de Servische hervormingsagenda; pleit voor doeltreffender toezicht op de financieringsprogramma’s en projecten van de EU; 66. pleit voor meer regionale samenwerking tussen de landen van de Westelijke Balkan zodat zij beproefde praktijken kunnen uitwisselen en gemeenschappelijke strategieën voor het bestrijden van desinformatie en buitenlandse inmenging kunnen ontwikkelen; beklemtoont de rol van de EU bij het faciliteren van dergelijke vormen van samenwerking; pleit voor het voortzetten en versterken van het regionale IPA-cyberbeveiligingsprogramma; 67. erkent de belangrijke rol van het bedrijfsleven in Servië bij het vergroten van economische convergentie met de EU, onder meer via de kansen in verband met de uitvoering van het groeiplan voor de Westelijke Balkan, die een duurzaam alternatief vormen voor Russische en |Chinese investeringen in het land; is ingenomen met de bijdrage die het bedrijfsleven levert aan het verbeteren van de sociaal-economische betrekkingen in de Westelijke Balkan; 68. neemt nota van het feit dat het Servische bedrijfsleven zich inzet om te pleiten voor toetreding van de landen van de Westelijke Balkan tot de eengemaakte markt van de EU als een concrete stap richting volwaardig EU-lidmaatschap; dringt aan op duidelijke, meetbare acties en goed gedefinieerde rollen en verantwoordelijkheden in het kader van de uitvoering van het actieplan voor de gemeenschappelijke regionale markt, welke een belangrijke aanjager is van een succesvolle toetreding van de regio tot de eengemaakte markt van de EU; Energie, milieu, duurzame ontwikkeling en connectiviteit 69. verzoekt Servië zich meer in te zetten voor de omzetting van het relevante milieu- en klimaatacquis in nationaal recht en zorg te dragen voor de juiste toepassing van milieubeschermingsnormen, onder meer door het bestuurlijke en technische vermogen op alle regeringsniveaus flink te verbeteren, mate name wat betreft wetgeving inzake afvalbeheer en de aanneming van het programma voor aanpassing aan klimaatverandering en het nationale energie- en klimaatplan; dringt er bij de Servische autoriteiten op aan de transparantie en de milieueffectbeoordelingen met betrekking tot alle investeringen, ook die uit China en Rusland, te verbeteren; 70. spreekt opnieuw zijn teleurstelling uit over het gebrek aan actie met betrekking tot de vervuiling van de rivier de Dragovishtitsa, die het gevolg is van de exploitatie van mijnen in de regio, en de schadelijke effecten daarvan op de gezondheid van de plaatselijke bevolking en op het milieu; 71. verzoekt Servië meer werk te maken van de decarbonisatie van zijn energiesysteem en een doeltreffende handhaving van de regels voor het terugdringen van vervuiling door thermische centrales mogelijk te maken; 72. benadrukt dat meer vooruitgang moet worden geboekt op het vlak van grensoverschrijdende samenwerking met buurlanden, met name ten aanzien van het grensoverschrijdende wegennet; dringt er bij Servië op aan de activiteiten zoals vastgelegd in het memorandum van overeenstemming betreffende samenwerking op het gebied van milieubescherming met Bulgarije te gaan uitvoeren; 73. neemt kennis van het memorandum van overeenstemming tussen de EU en Servië waarmee met het oog op de Europese energietransitie en overeenkomstig de hoogste milieunormen een strategisch partnerschap inzake duurzame grondstoffen, waardeketens voor batterijen, en elektrische voertuigen tot stand wordt gebracht; herinnert eraan dat in een dergelijk strategisch partnerschap de dialoog met betroffen burgers, de wetenschappelijke gemeenschap en het maatschappelijk middenveld centraal moet staan; 74. is ingenomen met het akkoord inzake lagere roamingkosten dat tijdens de top van Tirana is bereikt; roept de autoriteiten, private partijen en alle belanghebbenden in dit verband op tot een faciliterende houding zodat de afgesproken doelen behaald kunnen worden, te weten een aanmerkelijke verlaging van de roamingtarieven voor data en verdere verlagingen die de prijzen voor communicatie tussen de Westelijke Balkan en de EU tegen 2027 op ongeveer het niveau van de binnenlandse prijzen brengen; is ingenomen met de inwerkingtreding van de eerste uitvoeringsfase van de routekaart voor roaming tussen de Westelijke Balkan en de EU; 75. herhaalt dat het voor Servië belangrijk is om zijn energievoorziening te diversifiëren, om niet langer afhankelijk te zijn van Rusland; neemt kennis van de door de Verenigde Staten aangekondigde sancties tegen het olie- en gasbedrijf Naftna Industrija Srbije (NIS), een dochteronderneming van het Russische Gazprom; is ingenomen met de voltooiing van de gaspijplijn tussen Servië en Bulgarije (IBS) in december 2023; betreurt het uitstel van de start van de commerciële operaties van IBS; dringt aan op een snelle afronding van de vergunningsprocedure zodat de pijplijn in overeenstemming met het acquis van de energiegemeenschap volledig operationeel kan worden; merkt op dat Servië bezig is met het invoeren van een CO2-heffing per 2027 als stap in de richting van afstemming van zijn beleid op het emissiehandelssysteem van de EU; 76. merkt op dat alle hoofdstukken van cluster 4 inzake de groene agenda en duurzame connectiviteit zijn geopend; beschouwt de aanneming van de Wet inzake milieu-effectbeoordelingen als een positieve stap in de richting van milieubescherming in Servië, maar betreurt dat de nieuwe wet niet volledig is afgestemd op de relevante Richtlijn 2014/52/EU (9) , aangezien de wet ruimte biedt om grote projecten doorgang te laten vinden zonder uitgebreid milieuonderzoek; herhaalt dat het nodig is beschermde gebieden aan te wijzen en deze streng te beheren, vooral die gebieden die de status van Belangrijk Vogelgebied hebben (IBA’s – Important Bird and Biodiversity Areas); dringt erop aan speciale aandacht te besteden aan kritieke gebieden waar de handhaving op stropen verbeterd moet worden; o o o 77. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de voorzitter van de Europese Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de regeringen en parlementen van de lidstaten, en de president, de regering en de Nationale Vergadering van Servië. Het Europees Parlement, – gezien de stabilisatie- en associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, enerzijds, en Kosovo, anderzijds (1) , die op 1 april 2016 van kracht is geworden, – gezien het verzoek van Kosovo om toetreding tot de Europese Unie van 15 december 2022, – gezien het verzoek van Kosovo om toetreding tot de Raad van Europa van 12 mei 2022, – gezien de kaderovereenkomst tussen de Europese Unie en Kosovo inzake de algemene beginselen voor de deelname van Kosovo aan EU-programma’s (2) , die van kracht is sinds 1 augustus 2017, – gezien Verordening (EU) 2021/1529 van het Europees Parlement en de Raad van 15 september 2021 tot vaststelling van het instrument voor pretoetredingssteun (IPA III) (3) , – gezien Verordening (EU) 2024/1449 van het Europees Parlement en de Raad van 14 mei 2024 tot oprichting van de hervormings- en groeifaciliteit voor de Westelijke Balkan (4) , – gezien de conclusies van het voorzitterschap van de Europese Raad van Thessaloniki (19 en 20 juni 2003), – gezien de verklaringen van de top EU-Westelijke Balkan van 17 mei 2018 in Sofia, van 6 mei 2020 in Zagreb, van 6 oktober 2021 in Brdo pri Kranju, van 6 december 2022 in Tirana, van 13 december 2023 in Brussel en van 18 december 2024 in Brussel, – gezien het proces van Berlijn, gestart op 28 augustus 2014, – gezien de mededeling van de Commissie van 5 februari 2020 getiteld “Bevordering van het toetredingsproces – Een geloofwaardig EU-perspectief voor de Westelijke Balkan” ( COM(2020)0057 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 6 oktober 2020 getiteld “Een economisch en investeringsplan voor de Westelijke Balkan” ( COM(2020)0641 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 8 november 2023 getiteld “Mededeling inzake het uitbreidingsbeleid van de EU voor 2023” ( COM(2023)0690 ) en het bijbehorende werkdocument van de diensten van de Commissie getiteld “Kosovo 2023 Report” (Verslag 2023 over Kosovo) (SWD(2023)0692), – gezien de mededeling van de Commissie van 8 november 2023 getiteld “Nieuw groeiplan voor de Westelijke Balkan” ( COM(2023)0691 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 20 maart 2024 betreffende pretoetredingshervormingen en -beleidsevaluaties ( COM(2024)0146 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 30 oktober 2024 getiteld “Mededeling inzake het uitbreidingsbeleid van de EU voor 2024” ( COM(2024)0690 ) en het bijbehorende werkdocument van de diensten van de Commissie getiteld “Kosovo 2024 Report” (Verslag 2024 over Kosovo) (SWD(2024)0692), – gezien de door de Commissie opgestelde algemene samenvatting en de landspecifieke beoordelingen van 31 mei 2023 en 13 juni 2024, waarin ingegaan wordt op het programma voor economische hervorming van Kosovo, – gezien de gezamenlijke conclusies van de economische en financiële dialoog tussen de EU en de Westelijke Balkan en Turkije, aangenomen door de Raad op 16 mei 2023, en de gezamenlijke conclusies van de economische en financiële dialoog tussen de EU en de partners van de Westelijke Balkan, Turkije, Georgië, de Republiek Moldavië en Oekraïne, aangenomen door de Raad op 14 mei 2024, – gezien Resolutie 1244 van de VN-Veiligheidsraad van 10 juni 1999, het advies van het Internationaal Gerechtshof van 22 juli 2010 over de vraag of de eenzijdige onafhankelijkheidsverklaring van Kosovo in overeenstemming is met het internationaal recht, en Resolutie 64/298 van de Algemene Vergadering van de VN van 9 september 2010, waarin nota werd genomen van het advies van het Internationaal Gerechtshof en waarin de Algemene Vergadering aangaf ingenomen te zijn met de bereidheid van de EU om een dialoog tussen Servië en Kosovo te faciliteren, – gezien het eerste akkoord over beginselen betreffende de normalisering van de betrekkingen tussen Servië en Kosovo van 19 april 2013, de akkoorden van 25 augustus 2015 en de lopende, door de EU gefaciliteerde dialoog over de normalisering van de betrekkingen, – gezien de Overeenkomst van Brussel van 27 februari 2023 en de Overeenkomst van Ohrid van 18 maart 2023 en de bijbehorende uitvoeringsbijlage, – gezien Besluit (GBVB) 2023/1095 van de Raad van 5 juni 2023 tot wijziging van Gemeenschappelijk Optreden 2008/124/GBVB inzake de rechtsstaatmissie van de Europese Unie in Kosovo (EULEX Kosovo) (5) , waarin het mandaat van de missie werd verlengd tot 14 juni 2025, – gezien Verordening (EU) 2023/850 van het Europees Parlement en de Raad van 19 april 2023 tot wijziging van Verordening (EU) 2018/1806 tot vaststelling van de lijst van derde landen waarvan de onderdanen bij overschrijding van de buitengrenzen in het bezit moeten zijn van een visum en de lijst van derde landen waarvan de onderdanen van die plicht zijn vrijgesteld (Kosovo) (6) , – gezien het eindverslag van de verkiezingswaarnemingsmissie van de Europese Unie in verband met de gemeenteraadsverkiezingen in Kosovo in 2021, – gezien het voorlopige verslag van de verkiezingswaarnemingsmissie van de Europese Unie in verband met de parlementsverkiezingen in Kosovo in 2025, – gezien de conclusies van de vierde bijeenkomst van de Stabilisatie- en associatieraad tussen de Europese Unie en Kosovo, die op 7 december 2021 in Brussel heeft plaatsgevonden, – gezien zijn eerdere resoluties over Kosovo, – gezien de gezamenlijke aanbevelingen van de twaalfde bijeenkomst van het Parlementair Stabilisatie- en associatiecomité EU-Kosovo, die op 9 december 2024 werd gehouden, – gezien de corruptieperceptie-index 2024 van Transparancy International, – gezien de wereldindex voor persvrijheid 2024 van Verslaggevers zonder Grenzen, – gezien het “Democracy Report 2024” van maart 2024 van Varieties of Democracy (V-Dem) Institute, – gezien artikel 55 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken ( A10‑0075/2025 ), A. overwegende dat het uitbreidingsbeleid een van de doeltreffendste instrumenten van het buitenlands beleid van de EU is en een van de succesvolste vormen van beleid om fundamentele hervormingen te stimuleren en te bevorderen, evenals een strategische geopolitieke investering in vrede, stabiliteit en veiligheid op lange termijn op het hele continent; B. overwegende dat democratie, mensenrechten en de rechtsstaat de fundamentele waarden zijn waarop de EU berust; C. overwegende dat het uitbreidingsproces van de EU een strategisch instrument is om de stabiliteit, democratie en economische ontwikkeling in Europa te versterken, en dat elk uitbreidingsland op zijn eigen verdiensten wordt beoordeeld en dat het tijdschema en de voortgang van de toetreding afhangen van de uitvoering van de noodzakelijke hervormingen en de naleving van de criteria en de gemeenschappelijke Europese waarden; overwegende dat de weg van Kosovo naar het EU-lidmaatschap eveneens afhankelijk is van de normalisering van de betrekkingen met Servië; D. overwegende dat de EU de grootste verstrekker van financiële steun aan Kosovo is; E. overwegende dat Kosovo te maken heeft gehad met buitenlandse inmenging en desinformatiecampagnes, met name van Rusland, vooral via Servisch-nationalistische kanalen, en van China, via soft power, met als doel de democratische instellingen van Kosovo te destabiliseren, de maatschappelijke cohesie in gevaar te brengen en aan te zetten tot etnisch geweld; overwegende dat de aanval bij het dorp Banjska/Banjskë in september 2023 werd gevolgd door een massale verspreiding van desinformatie, waardoor de spanningen nog verder opliepen; overwegende dat de Kosovaarse autoriteiten in juli 2024 de wet inzake de onafhankelijke mediacommissie hebben aangenomen; overwegende dat de Raad van Europa in mei 2024 een juridisch advies heeft uitgebracht over het wetsontwerp inzake de onafhankelijke mediacommissie, waarin de Raad van Europa zijn bezorgdheid uitspreekt over bepaalde aspecten van het toenmalige wetsontwerp en aanbevelingen doet om deze bezorgdheid weg te nemen; overwegende dat de meeste aanbevelingen niet in de definitieve tekst van de wet inzake de onafhankelijke mediacommissie zijn verwerkt; F. overwegende dat de rechtsstaatmissie van de Europese Unie in Kosovo, ook bekend als EULEX, de grootste civiele missie ooit is in het kader van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid van de Europese Unie; G. overwegende dat in 2018 en 2023 verzoekschriften zijn ondertekend door meer dan vijfhonderd mensen die zichzelf van oudsher als Bulgaars beschouwen; Streven naar toetreding tot de EU 1. is verheugd over het streven van Kosovo naar toetreding tot de EU, waarmee het land laat zien dat het een duidelijke strategische geopolitieke keuze heeft gemaakt, en is tevens verheugd over het feit dat de Kosovaarse burgers volledig achter het Europese traject van het land blijven staan; wijst nogmaals op de voortdurende inspanningen van Kosovo met het oog op de integratie van het land in de Europese Unie; 2. geeft opnieuw aan sterk van oordeel te zijn dat de toekomst van Kosovo in de EU ligt en dat alle inspanningen die erop gericht zijn het land uit de “grijze zone” te halen in het belang zijn van zowel de Kosovaarse bevolking als de bevolking van de EU, met name in het licht van de huidige geopolitieke situatie in de regio, de snelle, belangrijke verschuivingen op het politieke wereldtoneel en de toenemende wedijver met autoritaire regimes; 3. steunt het verzoek van Kosovo om toetreding tot de EU, dat blijk geeft van een overweldigende consensus tussen partijen over de integratie in de EU en van een duidelijke geopolitieke strategische keuze; verzoekt de lidstaten in de Raad nogmaals de Commissie opdracht te geven om de vragenlijst in te dienen en om een advies over de verdiensten van het verzoek van het land op te stellen; verzoekt de vijf lidstaten die de onafhankelijkheid van Kosovo nog niet hebben erkend, dit zo snel mogelijk te doen en het land op die manier in staat te stellen om op gelijke voet met de andere kandidaat-lidstaten verder te gaan met het EU-traject; herinnert aan het advies van het Internationaal Gerechtshof van 22 juli 2010, waarin staat dat de eenzijdige onafhankelijkheidsverklaring van Kosovo niet in strijd is met het algemeen internationaal recht; 4. wijst erop dat het lidmaatschap van de Europese Unie gebaseerd is op een op verdiensten gebaseerd proces, dat afhankelijk is van de strikte uitvoering van hervormingen die in overeenstemming zijn met de hoogste Europese normen, met name naleving van de criteria van Kopenhagen en de rechtsstaat, en dat de daadwerkelijke toepassing van wetten in de praktijk waarborgt; moedigt Kosovo aan zijn inspanningen in dit verband voort te zetten, door zijn verbintenis ten aanzien van de normen en waarden van de Unie verder te versterken; wijst erop dat de uitbreiding ook een grondige voorbereiding van potentiële nieuwe leden vergt, met inachtneming van economische stabiliteit van de interne markt, de sociale en milieunormen en de goede werking van de Europese instellingen; 5. is ingenomen met de visumliberalisering, die in april 2023 is goedgekeurd en sinds 1 januari 2024 van kracht is, als concreet resultaat van de steeds nauwere betrekkingen tussen Kosovo en de EU en als bewijs van de stappen die Kosovo heeft gezet op de weg naar Europese integratie; is ingenomen met het besluit van Kosovo om eenzijdig de visumvereisten voor burgers van Bosnië en Herzegovina af te schaffen; is verheugd over het besluit van Spanje om door Kosovo afgegeven gewone paspoorten vanaf januari 2024 als geldige reisdocumenten te erkennen; 6. stelt vast dat er concrete vooruitgang is geboekt op het gebied van justitie, vrijheid en veiligheid, de bestrijding van georganiseerde misdaad en een functionerende markteconomie; betreurt dat er slechts beperkte vooruitgang is geboekt met betrekking tot de rechtsstaat en roept ertoe op vaart te zetten achter de hervormingen op dit gebied; is ingenomen met de ambitie van Kosovo om werk te maken van de uitvoering van de hervormingen, die voor het land een prioriteit blijven; betreurt dat er geen besluitvormend quorum is behaald in de Nationale Vergadering van Kosovo, als gevolg van de boycot van de werkzaamheden van de Vergadering door de politieke partijen in de aanloop naar de parlementsverkiezingen; 7. betreurt de politisering van instellingen zoals de centrale kiescommissie en de onafhankelijke mediacommissie; 8. spreekt zijn waardering uit voor het feit dat Kosovo steeds meer aansluiting zoekt bij het buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU en waardeert met name dat het land de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne krachtig veroordeelt en uitvoering geeft aan de beperkende maatregelen van de EU tegen Rusland en Belarus, in overeenstemming met het buitenlands beleid van de Unie, alsook dat het land steun verleent aan Oekraïne in de vorm van humanitaire hulp en militaire steunpakketten, wat laat zien dat Kosovo een betrouwbare en waardevolle partner is die zich inzet voor de integratie in de EU en een duidelijke geopolitieke oriëntatie nastreeft, en die stevig verankerd is in het Europese en trans-Atlantische bondgenootschap; 9. dringt erop aan de EU-maatregelen tegen Kosovo per direct in te trekken, aangezien deze niet langer gerechtvaardigd zijn – in de wetenschap dat Kosovo aan de eisen van de EU heeft voldaan en deze maatregelen haaks staan op de inzet die het land aan de dag legt ten aanzien van de Europese waarden en op het feit dat Kosovo aansluiting zoekt bij het EU-beleid – en aangezien deze een rem zetten op het succes van het partnerschap van de EU met Kosovo en ertoe leiden dat de dialoog tussen Belgrado en Pristina niet te goeder trouw kan worden hervat; 10. geeft nogmaals aan het verzoek van Kosovo om lidmaatschap van de Raad van Europa, het plan van strategische oriëntatie van het land om deel te nemen aan het programma “Partnerschap voor de Vrede” van de NAVO en zijn wens om zich bij andere internationale organisaties aan te sluiten, volledig te steunen; roept de relevante organisaties en de lidstaten op de toetredingsverzoeken van Kosovo proactief te steunen; verzoekt de Commissie en het EU-kantoor in Kosovo zich meer in te spannen om de zichtbaarheid te vergroten en de rol, inspanningen en voordelen van de nauwere samenwerking tussen de EU en Kosovo onder de aandacht te brengen; 11. is ingenomen met het feit dat Kosovo de administratieve lasten heeft teruggedrongen door procedures te vereenvoudigen via de uitvoering van het desbetreffende programma voor 2022-2027; merkt op dat het strategisch kader voor het openbaar bestuur is ingevoerd, maar niet op doeltreffende wijze wordt uitgevoerd; betreurt dat het beheer van de EU-financiering door de vertraagde hervorming van het openbaar bestuur te wensen overlaat en dat de verantwoordingsplicht in de overheidssector onvoldoende is; roept Kosovo op het openbaar bestuur en het op verdiensten gebaseerde ambtenarenapparaat te verbeteren door de wet inzake overheidsambtenaren en de wet inzake de onafhankelijke raad van toezicht op het ambtenarenapparaat te wijzigen en goed te keuren; 12. betreurt dat er nog geen uitvoering is gegeven aan de uitspraak van het Grondwettelijk Hof van Kosovo over de wet inzake bezoldigingen, waarmee het huidige beloningssysteem voor overheidsambtenaren gelijkgeschakeld wordt; verzoekt de regering van Kosovo haar wetgeving inzake het beheer van de overheidsfinanciën te herzien zodat deze voldoet aan de internationale normen, en de methodologie voor overheidsinvesteringen in de herziene wetgeving op te nemen; Democratie en de rechtsstaat 13. is verheugd dat het land flinke en positieve vooruitgang heeft geboekt wat betreft de follow-up van veel van de reeds lang geleden voor het eerst gedane aanbevelingen van de EU-verkiezingswaarnemingsmissie (EU EOM) en wat betreft de presentatie van de consensuswet inzake algemene verkiezingen; merkt op dat hiermee een goede basis wordt gelegd voor het houden van democratische verkiezingen, in overeenstemming met internationale en regionale normen; merkt op dat de Europese Unie op uitnodiging van de president van Kosovo een EU EOM heeft ingezet met het oog op de waarneming van de parlementsverkiezingen in Kosovo die werden gehouden op 9 februari 2025, en dat hieraan ook werd deelgenomen door een waarnemingsdelegatie van leden van het Europees Parlement; is tevreden met de conclusies van de EU EOM waarin wordt bevestigd dat er op 9 februari 2025 vreedzame, vrije en eerlijke verkiezingen hebben plaatsgevonden waaraan alle gemeenschappen in Kosovo hebben deelgenomen; betreurt de harde retoriek van de politieke partijen tijdens de campagne; neemt kennis van de technische problemen bij het tellen van de stemmen en moedigt de Kosovaarse autoriteiten aan hun inspanningen op te voeren om de organisatie van de volgende verkiezingen te verbeteren; wijst erop dat er bij de parlementsverkiezingen niet echt sprake was van politiek pluralisme binnen de Kosovaars-Servische gemeenschap, ondanks het feit dat er meerdere Kosovaars-Servische kieslijsten waren; is bezorgd over berichten dat Belgrado voortdurend druk uitoefent op kiezers uit de Servische gemeenschap; veroordeelt dat de speciale gezant van de VS, Richard Grenell, zich herhaaldelijk in de verkiezingscampagne heeft gemengd; 14. neemt met bezorgdheid kennis van de politieke impasse als gevolg van het gefragmenteerde politieke landschap en het feit dat het parlement tot dusver nog geen spreker heeft verkozen, waardoor de vorming van een regering naar aanleiding van de parlementsverkiezingen van 9 februari 2025 wordt belemmerd en de parlementaire lezing van verschillende begrotingsteksten vertraging oploopt; moedigt de politieke partijen aan tot samenwerking om deze patstelling zo snel mogelijk te doorbreken; 15. stelt met bezorgdheid vast dat de wet inzake lokale verkiezingen en de wet inzake algemene verkiezingen nog steeds niet zijn uitgevoerd en in overeenstemming zijn gebracht met de wet inzake gendergelijkheid, uit hoofde waarvan vrouwen en mannen elk voor 50 % vertegenwoordigd moeten zijn; betreurt dat vrouwen nog steeds ondervertegenwoordigd zijn; 16. is ingenomen met de goedkeuring van de wet inzake het speciaal openbaar ministerie en met de vooruitgang die is geboekt bij de berechting van corruptiezaken; spreekt zijn waardering uit voor het actieve werk van het speciaal openbaar ministerie bij het oplossen van zeven zaken in verband met oorlogsmisdaden; dringt aan op verdere verduidelijking van de bevoegdheidsverdeling tussen het speciaal openbaar ministerie en het openbaar ministerie bij de behandeling van onderzoeken en vervolgingen; roept Kosovo ertoe op het speciaal openbaar ministerie verder te versterken door te zorgen voor meer capaciteit om zaken op het gebied van zware georganiseerde misdaad te onderzoeken en te vervolgen; verzoekt de politie en het speciaal openbaar ministerie nauw samen te werken bij de ontwikkeling van strategieën voor doeltreffender onderzoek, en daarbij de verantwoordelijkheden duidelijk af te bakenen; 17. neemt er nota van dat Kosovo zijn positie op de corruptieperceptie-index heeft verbeterd, aangezien het land ten opzichte van vorig jaar tien plaatsen is gestegen, en beschouwt dit weliswaar als een positieve ontwikkeling – in de wetenschap dat dit toe te schrijven is aan zowel de daling van de scores van andere landen als, nog belangrijker, de aanneming van hoogwaardige wetgeving – maar is van mening dat deze positie nog steeds erg onbevredigend is; wijst erop dat om het vertrouwen van mensen te winnen niet alleen wetgevingshervormingen moeten worden doorgevoerd, maar dat er ook zichtbare resultaten moeten worden geboekt op het gebied van het onderzoek naar gevallen van corruptie op alle niveaus en het vervolgen en veroordelen van de personen die zich daaraan schuldig maken; betreurt dat Kosovo sinds 2019 geen strategie voor de bestrijding van corruptie heeft en dringt aan op meer inspanningen om deze strategie als prioriteit te verwezenlijken; herhaalt dat een sterk politiek engagement nodig is om tastbare resultaten te boeken in de strijd tegen grootschalige corruptie; 18. spreekt zijn ernstige bezorgdheid uit over de systemische kwetsbaarheden in de context van de Kosovaarse rechterlijke macht, met name als het gaat om de onafhankelijkheid binnen het rechtsstelsel en de eerbiediging van de scheiding der machten; herhaalt zijn bezorgdheid over de achterstanden bij de afhandeling van rechtszaken en over de aanhoudende kritiek die door overheidsambtenaren wordt geuit op rechterlijke beslissingen in individuele gevallen; is ingenomen met het feit dat de regering in december 2024 haar ontwerpwetgeving inzake justitiële hervormingen aan de Commissie van Venetië heeft voorgelegd en dat laatstgenoemde op 18 maart 2025 een eerste advies heeft uitgebracht; verzoekt Kosovo ervoor te zorgen dat de wetgeving inzake de integriteit en verantwoordingsplicht van de rechterlijke macht in overeenstemming is met de Europese normen en de aanbevelingen van de Commissie van Venetië; roept de regering van Kosovo ertoe op voldoende middelen uit te trekken voor de rechterlijke organisatie; is ingenomen met de oprichting van de handelsrechtbank, de vooruitgang bij de aanwerving van nieuwe rechters en openbare aanklagers volgens een op verdiensten gebaseerde en transparante procedure, en een algemene toename van de transparantie; 19. is ingenomen met de deelname van Kosovaarse Serviërs aan de parlementsverkiezingen en spoort hun gekozen vertegenwoordigers aan om binnen het Kosovaarse wetgevingskader een actieve rol te spelen om op die manier bij te dragen aan de verwezenlijking van een Europese toekomst voor Kosovo; betreurt echter de boycot van partijen die de Kosovaarse Serviërs vertegenwoordigden tijdens de lokale verkiezingen van april 2023 en de terugtrekking van Kosovaarse Serviërs uit Kosovaarse instellingen; uit zijn bezorgdheid over de invloed die Servië via de politieke partij Srpska Lista (SL) op de parlementsverkiezingen uitoefende; 20. is tevreden met de uitvoering van de uitspraak van het Grondwettelijk Hof van 2016 met betrekking tot de grondeigendom van het klooster van Dečani/Deçani, waarbij de Kosovaarse regering het klooster in maart 2024 als eigenaar registreerde; 21. is ingenomen met de gestage stijging van het aantal veroordelingen dat wordt uitgesproken wegens georganiseerde misdaad en met het feit dat het rechtskader voor de bestrijding van georganiseerde misdaad in overeenstemming is met het EU-acquis; vindt dat het openbaar ministerie en de politie hun gezamenlijk optreden tegen criminele groepen en netwerken nog verder zouden moeten versterken; is bezorgd over de onzekere veiligheidssituatie in het noorden van Kosovo, met name sinds de aanval bij het dorp Banjska/Banjskë in september 2023, waarna de politiemacht flink moest worden opgeschaald; benadrukt het belang van meer samenwerking bij de bestrijding van drugshandel; roept op tot verdere afstemming op het gebied van terrorismebestrijding; 22. is verheugd over de goedkeuring van de strategie en het actieplan voor de controle op handvuurwapens, lichte wapens en explosieven, evenals over de hoge mate van naleving van de regels van het VN-Vuurwapenprotocol; 23. blijft bezorgd over de trage uitvoering van de strategie en het actieplan voor de rechtsstaat; 24. geeft nogmaals aan met het parlement van Kosovo en met de parlementsleden te willen blijven samenwerken en deze samenwerking zelfs verder te willen intensiveren om de democratische processen die verband houden met het Europese traject van Kosovo te ondersteunen door gebruik te maken van de bestaande instrumenten en initiatieven van het Europees Parlement ter ondersteuning van de democratie; verwacht dat dit partnerschap na de democratische verkiezingen van 9 februari 2025 nieuw leven kan worden ingeblazen en verder kan worden versterkt; moedigt de actieve betrokkenheid en samenwerking van alle gekozen leden van het nieuw gevormde parlement van Kosovo aan; 25. spreekt zijn afschuw uit over de ernstige veiligheidsincidenten die eind november 2024 hebben plaatsgevonden in het noorden van Kosovo, waarbij het ernstigste incident plaatsvond in de buurt van het dorp Vragë dat deel uitmaakt van de gemeente Zubin Potok, waar kritieke infrastructuur werd beschadigd door explosieven die gericht waren op het hoofdkanaal van het Ibar-Lepenac-systeem; staat achter de Kosovaarse instanties bij hun inspanningen om een volledig onderzoek te doen naar deze strafbare feiten, met als doel de daders voor de rechter te brengen; 26. is ingenomen met de werkzaamheden van EULEX die de Kosovaarse autoriteiten heeft bijgestaan bij de oprichting van duurzame en onafhankelijke instellingen voor de rechtsstaat; Fundamentele vrijheden en mensenrechten 27. stelt vast dat Kosovo over de institutionele structuur beschikt die nodig is voor het bevorderen en beschermen van de mensenrechten; is ingenomen met de goedkeuring van de strategie voor de bescherming en bevordering van de rechten van gemeenschappen; benadrukt echter dat de bescherming van mensenrechten onder druk staat vanwege tekortkomingen in de uitvoering van wetgeving, het gebrek aan politieke wil en onvoldoende personele en financiële middelen, en roept op tot versterkte handhavings- en verantwoordingsmechanismen; 28. erkent dat de grondwet van Kosovo bijzonder vooruitstrevend is als het gaat om de bescherming van de rechten van minderheden; stelt tot zijn spijt vast dat het verzoekschrift, ondertekend door bijna vijfhonderd mensen die zichzelf van oudsher als Bulgaars beschouwen en dat in januari 2023 is ingediend bij het parlement van Kosovo, nog steeds niet in behandeling is genomen, en beveelt aan dat de rechten van minderheden in wetten worden verankerd en in de praktijk worden gewaarborgd; dringt er bij Kosovo op aan ervoor te zorgen dat alle minderheden, erkend op grond van de wet inzake de bescherming van de rechten van minderheden, en de leden van hun gemeenschappen integraal worden opgenomen in de grondwet van het land; roept de autoriteiten van Kosovo ertoe op hun inspanningen op te voeren om de rechten van alle minderheden, met inbegrip van nationale gemeenschappen, en met name kwetsbare nationale gemeenschappen, te beschermen en hen gelijke kansen te bieden en ervoor te zorgen dat zij op evenredige wijze vertegenwoordigd zijn in het politieke en culturele leven, de openbare media, het openbaar bestuur en de rechterlijke macht, alsook om te voorkomen dat zij tot assimilatie worden gedwongen en om hun integratie in de Kosovaarse samenleving te bevorderen en de activiteiten ter bestrijding van de sociale en economische uitdagingen waarmee deze nationale minderheden worden geconfronteerd, te intensiveren; 29. is erover verheugd dat er meer geld komt voor opvangcentra voor slachtoffers van huiselijk geweld en mensenhandel; merkt op dat huiselijk geweld nog steeds de meest voorkomende vorm van gendergerelateerd geweld is; uit zijn bezorgdheid over het feit dat er nog steeds onvoldoende wordt gedaan om huiselijk geweld effectief te voorkomen; 30. betreurt dat de aanneming van het ontwerp van het Burgerlijk Wetboek van Kosovo nog steeds op zich laat wachten; benadrukt dat in het ontwerp van het Burgerlijk Wetboek verscheidene belangrijke kwesties aan de orde komen die verband houden met gendergelijkheid als fundamentele waarde van de EU, met inbegrip van het mogelijk maken van een gelijke verdeling van het gemeenschappelijk eigendom binnen het huwelijk tussen echtgenoten van het vrouwelijke en het mannelijke geslacht; wijst erop dat het belangrijk is dat in het Burgerlijk Wetboek de rechten van alle mensen in Kosovo worden gewaarborgd, zodat de grondwettelijke rechten en kansen van de lhbtiq-gemeenschap worden geëerbiedigd; uit zijn bezorgdheid over het feit dat vrouwen nog steeds ondervertegenwoordigd zijn in leidinggevende politieke functies, met name op het gebied van veiligheid en dialoog, en benadrukt dat zij dringend moeten worden betrokken bij vredes- en verzoeningsprocessen, in overeenstemming met Resolutie 1325 van de VN-Veiligheidsraad inzake vrouwen, vrede en veiligheid; roept op tot meer inspanningen om de positie van vrouwen in de samenleving te verbeteren; 31. merkt op dat het gevangeniswezen in grote lijnen in overeenstemming is met de VN-standaardminimumregels, en roept op tot een betere bescherming van de rechten van gevangenen, met name vrouwen, minderheden en gevangen met een psychische aandoening; uit nogmaals zijn bezorgdheid over het feit dat discriminerend taalgebruik ten aanzien van vrouwen en lhbtiq-personen blijft bestaan, en roept de autoriteiten ertoe op een nationale genderstrategie op te stellen en uit te voeren voor onderzoeksgebieden als wetenschap, technologie, engineering en wiskunde; is verheugd over de deelname van vrouwen aan hoogwaardige opleidingsprogramma’s op het gebied van bedrijfsvoering en management, alsook op ICT-gebied, die worden gefaciliteerd door het instrument voor pretoetredingssteun; betreurt dat vrouwen uit minderheidsgroepen, met name de Roma, de Ashkali en de Egyptische gemeenschap, te maken hebben met tal van vormen van discriminatie, in het bijzonder op het gebied van onderwijs, werkgelegenheid en toegang tot gezondheidszorg; is bezorgd over de onvoldoende vertegenwoordiging van minderheidsgemeenschappen in centrale overheidsdiensten en merkt op dat het aantal vrouwen in leidinggevende functies laag is; 32. betreurt dat het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap nog niet is aangenomen; spreekt zijn bezorgdheid uit over het feit dat de Kosovaarse wetgeving onvoldoende is afgestemd op het EU-acquis inzake de rechten van personen met een handicap, die te maken krijgen met discriminatie en obstakels bij de toegang tot sociale diensten; 33. is ingenomen met de voortdurende verbetering van de positie van Kosovo op de Liberal Democracy Index en de Electoral Democracy Index van 2024 die zijn opgesteld door het Varieties of Democracy Institute en een maatstaf zijn voor de rechtsstaat, checks-and-balances, burgerlijke vrijheden en vrije en eerlijke verkiezingen; 34. neemt in afwachting van de uitspraak van het Grondwettelijk Hof over de belangrijke mediawet kennis van het feit dat het medialandschap in Kosovo een pluralistisch karakter heeft; wijst in dit verband op de belangrijke rol van de onafhankelijke mediacommissie, waarvan de onafhankelijkheid in de besluitvorming strikt moet worden geëerbiedigd en waarvan de werking volledig moet worden hersteld; betreurt echter de afnemende mediavrijheid in Kosovo, zoals blijkt uit de daling van de 56e naar de 75e plaats op de wereldindex voor persvrijheid 2024; herhaalt dat mediapluriformiteit en transparantie voorwaarden zijn om tot de EU te kunnen toetreden; pleit voor meer transparantie met betrekking tot de eigendom en financiering van de media, om de onafhankelijkheid en pluriformiteit van de media te versterken; benadrukt dat er robuuste maatregelen nodig zijn om journalisten te beschermen tegen pesterijen en intimidatie en om de onafhankelijkheid van regelgevende instanties voor de media te waarborgen; merkt op dat het maatschappelijk middenveld zijn bezorgdheid heeft geuit over de naar verluidt politiek gemotiveerde verkiezing van de voorzitter van de onafhankelijke mediacommissie; dringt er bij de Kosovaarse autoriteiten op aan de wet inzake de onafhankelijke mediacommissie verder te herzien en daarin de aanbevelingen van de Raad van Europa op te nemen, zodat de nationale wetgeving in overeenstemming wordt gebracht met de normen en praktijken van de EU; beveelt aan meer steun te verlenen aan onafhankelijke mediakanalen en factcheckorganisaties in Kosovo, omdat zij een cruciale rol spelen bij het tegengaan van desinformatie en bij het verstrekken van juiste informatie aan het publiek; moedigt de EU aan deze entiteiten technische en financiële bijstand te verlenen; spoort de Kosovaarse autoriteiten aan te verzoeken om specifieke deskundigenmissies voor de uitwisseling van informatie over technische bijstand; dringt aan op goedkeuring van de wet inzake radio en televisie van Kosovo en de wet inzake de bescherming van journalistieke bronnen; 35. uit zijn bezorgdheid over de recente cyberaanval op de digitale infrastructuur van Kosovo; dringt er bij de regering van Kosovo op aan haar capaciteit te versterken om buitenlandse inmenging en desinformatie tegen te gaan, met name door Servisch-nationalistische kanalen en door Rusland, die tot doel hebben de regio te destabiliseren en de Europese integratie van de Westelijke Balkan te ondermijnen, door alomvattende strategieën te ontwikkelen, zoals campagnes om mensen meer bewust te maken en desinformatie tegen te gaan die de deelname van vrouwen aan het openbare leven in de weg staat, alsmede door de cyberbeveiliging en de bijbehorende infrastructuur te versterken, door de samenwerking met internationale partners, met name de Europese Unie, te bevorderen om de digitale economie, de overheidsdiensten en de nationale veiligheid van Kosovo te beschermen, en door desinformatiecampagnes en hybride dreigingen aan te pakken die erop gericht zijn het land te destabiliseren en het Europese perspectief ervan te ondermijnen; moedigt de integratie van programma’s voor mediawijsheid in het onderwijsprogramma van Kosovo aan, zodat burgers de vaardigheden kunnen verwerven die nodig zijn om desinformatie te herkennen en tegen te gaan; 36. spreekt zijn waardering uit voor het feit dat Kosovo onderdak en asiel heeft geboden aan journalisten uit Oekraïne en Afghanistan; 37. spreekt zijn ernstige bezorgdheid uit over de grote toename van de aantallen aanvallen op journalisten en strategische rechtszaken tegen publieke participatie (SLAPP-zaken), ook door overheidsfunctionarissen; roept de autoriteiten op hun werkzaamheden met betrekking tot anti-SLAPP-wetgeving voort te zetten overeenkomstig de nieuwe Richtlijn (EU) 2024/1069 (7) ; verzoekt Kosovo zich actief in te zetten om journalisten in staat te stellen hun werk uit te voeren en om ervoor te zorgen dat de media volledig vrij en onafhankelijk kunnen werken; benadrukt dat alle vormen van geweld een halt moeten worden toegeroepen; 38. is ingenomen met het levendige en constructieve maatschappelijk middenveld in Kosovo, dat een zeer cruciale en positieve rol speelt in het hervormingsproces; moedigt de regering aan haar samenwerking met het maatschappelijk middenveld, in het bijzonder met vrouwenrechtenorganisaties, op het gebied van besluitvorming te intensiveren en meer gebruik te maken van de regeringsraad voor samenwerking met het maatschappelijk middenveld met als doel samenwerkingsbanden tot stand te brengen en het maatschappelijk middenveld vanaf een vroeg stadium daadwerkelijk te betrekken bij een transparant wetgevingsproces; benadrukt dat het belangrijk is de verantwoordingsplicht en transparantie met betrekking tot overheidsfinanciering voor maatschappelijke organisaties te bevorderen; beklemtoont dat het maatschappelijk middenveld essentieel is voor het bevorderen van democratie en pluriformiteit en voor het stimuleren van goed bestuur en sociale vooruitgang; 39. betreurt dat er geen duidelijk plan is om de Kosovaarse Serviërs in het noorden bij de zaak te betrekken en dat er nog steeds maar zeer weinig initiatieven zijn om de Servische gemeenschap bij de politieke, sociale en economische structuren van Kosovo te betrekken; herhaalt zijn oproep om de interne dialoog te verbeteren en daadwerkelijk en rechtstreeks samen te werken met onafhankelijke Kosovaars-Servische maatschappelijke organisaties, met name in het noorden, teneinde vertrouwen op te bouwen, het dagelijks leven van Serviërs in Kosovo te vergemakkelijken en hen met succes te integreren; Verzoening en goede nabuurschapsbetrekkingen 40. spreekt zijn waardering uit voor het feit dat Kosovo deelneemt aan diverse regionale samenwerkingsinitiatieven en spoort het land aan nog meer te doen op het gebied van verzoening en te streven naar oplossingen voor geschillen uit het verleden; prijst Kosovo voor zijn constructieve houding en actieve betrokkenheid bij regionale samenwerking en handelsbevordering, die hebben geleid tot het deblokkeren van de Midden-Europese Vrijhandelsovereenkomst; 41. verzoekt Servië alle oorlogsarchieven open te stellen en toegang te verlenen tot de dossiers van de voormalige Joegoslavische geheime dienst (UDBA) en de geheime dienst van het Joegoslavische Volksleger (KOS), en ervoor te zorgen dat deze op verzoek worden overgedragen aan de respectieve regeringen; benadrukt dat deze archieven in de hele regio moeten worden opengesteld, zodat misdaden uit het communistische tijdperk kunnen worden onderzocht en de democratie, de verantwoordingsplicht en de instellingen in de Westelijke Balkan kunnen worden versterkt; 42. geeft nogmaals aan de door de EU gefaciliteerde dialoog volledig te steunen en is ingenomen met de benoeming van Peter Sørensen tot speciale vertegenwoordiger van de EU voor de dialoog tussen Belgrado en Pristina; 43. wijst er nogmaals op dat een constructieve houding bij zowel de Kosovaarse als de Servische autoriteiten belangrijk is om tot een omvattende en juridisch bindende normaliseringsovereenkomst te komen, gebaseerd op wederzijdse erkenning en in overeenstemming met het internationaal recht; dringt er zowel bij Kosovo als Servië op aan om de Overeenkomst van Brussel en de Overeenkomst van Ohrid uit te voeren, onder meer door de vereniging/gemeenschap van gemeenten met een Servische meerderheid op te richten en een einde te maken aan de Servische tegenstand met betrekking tot de toetreding van Kosovo aan regionale en internationale organisaties, alsook om unilaterale acties te vermijden die het dialoogproces zouden kunnen belemmeren; 44. verwacht van Kosovo en Servië dat ze hun volledige medewerking verlenen en alle nodige maatregelen nemen om de daders van de terroristische aanslag van 2023 in Banjska aan te houden en snel voor de rechter te brengen; betreurt dat Servië nog steeds geen vervolging heeft ingesteld tegen de schuldigen, met name Milan Radoičić, de vicevoorzitter van Srpska Lista; benadrukt nogmaals dat ook de daders van de terroristische aanslag in Zubin Potok ter verantwoording moeten worden geroepen en onverwijld voor de rechter moeten worden gebracht; 45. verzoekt de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid en de Commissie om zich proactiever op te stellen bij het aansturen van de dialoog; pleit voor een grotere rol voor het Europees Parlement bij het faciliteren van de dialoog door regelmatig bijeenkomsten van de Paritaire Parlementaire Vergadering te houden; 46. veroordeelt alle acties die de stabiliteit in gevaar brengen en het verzoeningsproces ondergraven, met inbegrip van de spanningen in het noorden van Kosovo en de provocaties door groepen die door de Servische staat worden gesteund en illegale gewapende bendes, en dringt er bij de Europese Unie op aan een krachtiger standpunt in te nemen tegen inmenging van buitenaf in de interne aangelegenheden van Kosovo; wijst erop dat beide partijen gehouden zijn alle bereikte overeenkomsten volledig uit te voeren en dringt erop aan dat zij zich onthouden van unilaterale acties die de spanningen kunnen doen oplaaien; dringt er bij de Kosovaarse politie op aan dat zij zich volledig houdt aan alle eisen inzake de rechtsstaat en de mensenrechten en dat zij ervoor zorgt dat er in het noorden van Kosovo een politiemacht wordt ingezet die multi-etnisch en inclusief is, volledig in overeenstemming met de wettelijke vereisten; herinnert eraan dat alle politieke vertegenwoordigers en alle gemeenschappen in Kosovo er samen verantwoordelijk voor zijn om vrede, veiligheid en de rechtsstaat te handhaven; 47. is tevreden over de oprichting van de gezamenlijke commissie voor vermiste personen in december 2024 en roept ertoe op snel vooruitgang te boeken bij de uitvoering van de politieke verklaring van mei 2023 over vermiste personen; verzoekt zowel Kosovo als Servië om deze humanitaire kwestie niet te politiseren en om hun inspanningen op te voeren met betrekking tot de uitvoering van de verklaring als onderdeel van de dialoog tussen Belgrado en Pristina, alsook om een samenwerkingsverband tussen de beide partijen tot stand te brengen; 48. is ingenomen met de recente akkoorden die in het kader van het proces van Berlijn zijn aangegaan; 49. is ingenomen met het besluit van Kosovo om de beperkingen op de invoer van Servische eindproducten aan de grensovergang bij Merdare op te heffen; 50. is ingenomen met de aanwezigheid van de Kosovo Force en prijst de rol die deze speelt bij het opbouwen en in stand houden van een veilige en beveiligde omgeving en bij het tot stand brengen van een stabiel en vreedzaam Kosovo met het oog op de Euro-Atlantische integratie; herinnert aan het belang van de missie voor de voortdurende ontwikkeling van de Kosovaarse veiligheidsmacht door advies, opleiding en capaciteitsopbouw te verstrekken; Sociaal-economische hervormingen 51. is ingenomen met de inspanningen die door Kosovo worden verricht om uitvoering te geven aan het nieuwe groeiplan voor de Westelijke Balkan, dat tot doel heeft verder te bouwen aan EU-gerelateerde hervormingen en de sociaal-economische kloof tussen de EU-lidstaten en de landen van de Westelijke Balkan te verkleinen; is ingenomen met de goedkeuring van de hervormingsagenda van Kosovo en herinnert eraan dat Kosovo (net als Servië) zich meer moet inzetten voor de door de EU gefaciliteerde dialoog om toegang te krijgen tot de middelen; 52. is tevreden over de vooruitgang die Kosovo heeft geboekt bij de ontwikkeling van een functionerende markteconomie en spoort Kosovo aan om de structurele hervormingen door te voeren die noodzakelijk zijn om budgettaire uitdagingen aan te pakken, en tegelijkertijd te zorgen voor adequate arbeidsbescherming, eerlijke lonen en betere arbeidsomstandigheden, overeenkomstig de EU-wetgeving; 53. verzoekt de Commissie nogmaals een regionale strategie te ontwikkelen om de aanhoudende jongerenwerkloosheid en braindrain tegen te gaan door de discrepantie op het gebied van vaardigheden tussen het onderwijsstelsel en de arbeidsmarkt aan te pakken, de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren en te zorgen voor voldoende financiering van actieve arbeidsmarktmaatregelen en beroepsopleidingsprogramma’s, evenals adequate voorzieningen voor kinderopvang en voorschools onderwijs; 54. is ingenomen met het feit dat de Kosovaarse wetgeving inzake cybercriminaliteit in grote lijnen in overeenstemming is met het EU-acquis; stelt vast dat Kosovo nog slechts beperkte vooruitgang heeft geboekt wat betreft digitalisering van overheidsdiensten; wijst erop dat het belangrijk is dat Kosovo aansluit bij de EU-wetgeving inzake digitalisering, met name bij het Europees wetboek voor elektronische communicatie, de richtlijn beveiliging van netwerk- en informatiesystemen (NIS 2-richtlijn) (8) , de EU-toolbox inzake 5G-cyberbeveiliging, en de digitaledienstenverordening (9) en de digitalemarktenverordening (10) , en dat daarbij de behoeften van burgers voor ogen worden gehouden; merkt op dat de Kosovaarse economie sterk afhankelijk blijft van invoer en benadrukt de noodzaak van economische diversificatie om het concurrentievermogen en de duurzaamheid te verbeteren, met name in de context van een sterkere integratie in de EU-markten; 55. betreurt dat het in 2022 voorgelegde wetsontwerp inzake schoolboeken nog steeds niet definitief is aangenomen door het Kosovaarse parlement; verzoekt Kosovo de tenuitvoerlegging van het nieuwe leerplan voor het basisonderwijs af te ronden, de revisie van de huidige schoolboeken te voltooien, leerkrachten opleidingen op lange termijn te bieden en op alle onderwijsniveaus systematisch kwaliteitsborgingsmechanismen toe te passen; 56. dringt er bij Kosovo op aan de toegang tot hoogwaardige gezondheidszorg te verbeteren; merkt op dat het niveau van de uitgaven voor gezondheidszorg het op een na laagste in de regio is en roept op tot een alomvattende hervorming van de gezondheidszorg om tegemoet te komen aan de behoeften van alle burgers, met name van burgers in plattelandsgebieden en onderbediende gebieden; 57. stelt met bezorgdheid vast dat de toegang tot sociale diensten, met name voor kwetsbare groepen, is verslechterd nadat de regering het Ministerie van Arbeid en Sociale Zaken heeft opgeheven, hetgeen gebeurde zonder transparante raadpleging van het maatschappelijk middenveld en andere belanghebbenden en wat tot grote verwarring heeft geleid; roept op tot betere, empirisch onderbouwde budgettering om de sociale diensten te verbeteren, met name voor overlevenden van gendergerelateerd geweld, in overeenstemming met het nieuwe wettelijke kader; 58. dringt er bij Kosovo op aan te zorgen voor gelijk en niet-discriminerend openbaar onderwijs in minderheidstalen; 59. wijst nogmaals op de noodzaak om jongeren in de gemeenten met een Servische meerderheid te bereiken en hen te integreren in de sociaal-economische structuren van het land; Energie, milieu, duurzame ontwikkeling en connectiviteit 60. merkt op dat Kosovo de energievoorzieningszekerheid enigszins heeft verbeterd, maar nog altijd sterk afhankelijk is van verouderde, zeer vervuilende energiecentrales, wat ernstige gezondheids- en milieurisico’s met zich meebrengt; stelt vast dat Kosovo in verband met de uitvoering van het energieprogramma van het land voor de periode 2022-2025 moet zorgen voor een goede planning, om de ambitieuze doelstellingen die daarin zijn opgenomen te halen en minder afhankelijk te worden van fossiele brandstoffen; verzoekt de EU om haar inspanningen ter ondersteuning van Kosovo bij het aanpakken van de luchtverontreinigingsproblemen in het land op te voeren en hieraan prioriteit te geven; merkt op dat in de nieuwe energiestrategie van Kosovo niet wordt ingezet op de bouw van waterkrachtcentrales vanwege de schadelijke gevolgen ervan voor het milieu, zeker gezien de waterschaarste in het land; 61. benadrukt dat er in Kosovo een alomvattende infrastructuur moet worden ontwikkeld om de uitstoot van het openbaar vervoer te helpen verminderen en het gebruik van geëlektrificeerd vervoer uit te breiden; wijst erop dat het verbeteren van de toegankelijkheid en het zorgen voor compatibiliteit met het vervoersnetwerk van de EU een prioriteit moeten blijven; 62. is ingenomen met het akkoord dat tijdens de top van Tirana over lagere roamingkosten is bereikt; roept de autoriteiten, de particuliere sector en alle belanghebbenden in dit verband ertoe op om ervoor te zorgen dat het mogelijk wordt de afgesproken streefdoelen te halen om een aanmerkelijke verlaging van de dataroamingtarieven en verdere verlagingen te realiseren zodat de prijzen in de landen van de Westelijke Balkan en de EU uiterlijk in 2027 dichter bij de binnenlandse prijzen komen te liggen; is ingenomen met de inwerkingtreding van de eerste uitvoeringsfase van de routekaart voor roaming tussen de Westelijke Balkan en de EU; 63. dringt er bij Kosovo op aan om meer te doen om de emissieplafonds na te leven, om de integratie van milieuaspecten in sectoraal beleid te verbeteren en om de nodige maatregelen te nemen op het gebied van de bestrijding van vervuiling en bodem- en waterverontreiniging en op het gebied van afvalbeheer, in overeenstemming met EU- en internationale normen en verbintenissen; dringt bij Kosovo aan op de bevordering van alomvattende milieueffectbeoordelingen en de integratie van duurzaamheidsmaatregelen in de infrastructuurplanning; roept Kosovo ertoe op het aantal beschermde gebieden in het land uit te breiden en de instrumenten en maatregelen voor de bescherming van deze gebieden te verbeteren, met het oog op het behoud van de biodiversiteit, waaronder belangrijke habitats van de ernstig bedreigde Balkanlynx; spoort Kosovo aan de samenwerking met zijn buurlanden te intensiveren en te bespoedigen, teneinde grensoverschrijdende beschermde gebieden aan te wijzen en samenhangende grensoverschrijdende beheersplannen op te stellen; o o o 64. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de voorzitter van de Europese Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, en de regeringen en parlementen van de lidstaten, alsmede aan de president, de regering en de Nationale Vergadering van Kosovo.