(Goedkeuring) Het Europees Parlement, – gezien het ontwerp van besluit van de Raad (11908/2022), – gezien het ontwerp van kaderovereenkomst inzake een breed partnerschap en samenwerking tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en het Koninkrijk Thailand, anderzijds (1) , – gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 209 en artikel 218, lid 6, tweede alinea, punt a), iii), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C9‑0429/2022), – gezien zijn niet-wetgevingsresolutie van 14 juni 2023 (2) over het ontwerp van besluit, – gezien artikel 105, leden 1 en 4, en artikel 114, lid 7, van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling van de Commissie buitenlandse zaken ( A9-0191/2023 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de sluiting van de overeenkomst; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en het Koninkrijk Thailand. Het Europees Parlement, – gezien het ontwerp van besluit van de Raad (11908/2022), – gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 209 en artikel 218, lid 6, tweede alinea, punt a), iii), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C9-0429/2022), – gezien de ontwerpkaderovereenkomst inzake een breed partnerschap en samenwerking tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en het Koninkrijk Thailand, anderzijds (1) , – gezien de gezamenlijke mededelingen van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 16 september 2021 over de EU‑strategie voor samenwerking in de Indo-Pacifische regio (JOIN(2021)0024) en van 1 december 2021 over de Global Gateway (JOIN(2021)0030), – gezien zijn resolutie van 7 juni 2022 over de EU en de veiligheidsuitdagingen in de Indo‑Pacifische regio (2) en zijn resolutie van 5 juli 2022 over de Indo‑Pacifische strategie op het gebied van handel en investeringen (3) , – gezien de gezamenlijke verklaring van de leiders die is overeengekomen op de jubileumtop van de EU en de Asean‑lidstaten op 14 december 2022 in Brussel, – gezien zijn resolutie van 3 oktober 2017 over politieke betrekkingen tussen de EU en de Asean (4) , – gezien de op 7 maart 1980 ondertekende samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Economische Gemeenschap en Indonesië, Maleisië, de Filipijnen, Singapore en Thailand, lidstaten van de Association of South-East Asian Nations, die het rechtskader vormt voor de betrekkingen tussen de EU en de Asean (5) , – gezien zijn resoluties van 8 oktober 2015 over de situatie in Thailand (6) en van 6 oktober 2016 over Thailand, met name de zaak Andy Hall (7) , – gezien de conclusies van de Raad van 14 oktober 2019 over Thailand, – gezien de twaalfde interparlementaire vergadering EU‑Thailand, die op 8 december 2022 via een verbinding op afstand werd gehouden, – gezien het VN-Vluchtelingenverdrag van 1951 en het bijbehorende protocol van 1967, – gezien de verdragen van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO), – gezien het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten van 16 december 1966, waarbij Thailand partij is, – gezien het Tweede Facultatieve Protocol bij het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten van 15 december 1989, gericht op de afschaffing van de doodstraf, – gezien het Internationaal Verdrag inzake de bescherming van alle personen tegen gedwongen verdwijning van 23 december 2010, – gezien het Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing van 10 december 1984, en het bijbehorende Facultatief Protocol, – gezien het Verdrag inzake de rechten van het kind, – gezien het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof van 17 juli 1998, – gezien de mededeling van de Commissie van 22 juni 2022 getiteld “De kracht van handelspartnerschappen: samen voor groene en rechtvaardige groei” ( COM(2022)0409 ), – gezien artikel 105, lid 2, van zijn Reglement, – gezien de brief van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken ( A9-0193/2023 ), A. overwegende dat er zich in de Indo-Pacifische regio politieke, handels- en veiligheidspartners bevinden die voor de EU steeds belangrijker worden, waaronder Thailand; overwegende dat een vrije, verbonden, stabiele en op regels gebaseerde Indo-Pacifische regio waar het internationale recht wordt geëerbiedigd, in overeenstemming met Europese beginselen en normen, dienstig is voor de veiligheid en belangen van de EU; B. overwegende dat Thailand een van de oprichters van de Asean is; overwegende dat de eerste top tussen de leiders van de EU en de Asean-lidstaten, die plaatsvond op 14 december 2022, samenviel met het 45‑jarige bestaan van de diplomatieke betrekkingen tussen de EU en de Asean, en dat op de top hun wederzijdse inzet voor hun strategische partnerschap werd bevestigd; C. overwegende dat de betrekkingen tussen de EU en Thailand zijn gebaseerd op politieke, economische en culturele banden die reeds lang bestaan; D. overwegende dat de huidige samenwerking tussen de EU en Thailand is gebaseerd op de samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en de Asean van 1980; E. overwegende dat de Raad de Commissie in 2004 heeft gemachtigd te onderhandelen over een individuele partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst (PSO) met Thailand; F. overwegende dat de EU en Thailand de onderhandelingen over een PSO in maart 2013 hebben afgerond, maar dat de militaire staatsgreep in Thailand in 2014 het proces tot stilstand heeft gebracht en ook de verkiezing van een burgerregering tot 2019 heeft uitgesteld; G. overwegende dat de Raad na de Thaise verkiezingen van maart 2019 in zijn conclusies van oktober 2019 heeft verklaard dat het passend zou zijn als dat de EU stappen zou ondernemen om haar betrekkingen met Thailand uit te breiden door zich voor te bereiden op de tijdige ondertekening van de PSO; H. overwegende dat de hernieuwde onderhandelingen over de PSO op 11 juni 2022 zijn afgerond; I. overwegende dat Thailand zeer kwetsbaar is voor klimaatverandering en een relatief grote producent van wereldwijde emissies is; overwegende dat Thailand tijdens de VN‑Conferentie van de Partijen (COP26) toegezegd heeft tegen 2050 klimaatneutraal te zullen zijn; J. overwegende dat de EU en Thailand er naar streven een modern, breed en wederzijds voordelig partnerschap tot stand te brengen, dat gebaseerd is op gedeelde belangen en beginselen; overwegende dat zij in de PSO opnieuw bevestigen dat zij de democratische beginselen, de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, zoals vastgelegd in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens van de VN van 1948, zullen eerbiedigen; K. overwegende dat Thailand tot de eerste landen behoorde die de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens hebben ondertekend, maar dat zijn algemene mensenrechtensituatie problematisch blijft; L. overwegende dat Thailand op de 79e plaats staat in de Gender Inequality Index 2021 en dat Thaise vrouwen nog steeds sterk ondervertegenwoordigd zijn op de arbeidsmarkt en in de politiek, hoewel in het land de genderkloof in het hoger onderwijs is omgebogen, waarbij Thailand als eerste in de wereld wordt gerangschikt wat de verhouding tussen vrouwelijke en mannelijke studenten betreft; M. overwegende dat de VN‑werkgroep inzake gedwongen of onvrijwillige verdwijningen 76 onopgeloste gevallen van gedwongen verdwijningen in Thailand heeft geregistreerd; N. overwegende dat de doodstraf nog steeds wordt toegepast in Thailand, hoewel het vierde nationale mensenrechtenplan van het land (2019-2023) een toezegging bevat om de doodstraf geleidelijk af te schaffen; overwegende dat Thailand geen partij is bij het Tweede Facultatieve Protocol bij het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, gericht op de afschaffing van de doodstraf; O. overwegende dat Thailand geen partij is bij het VN-Vluchtelingenverdrag van 1951 en het bijbehorende Protocol van 1967, en niet beschikt over een nationaal juridisch kader voor de specifieke erkenning en bescherming van vluchtelingen, met name uit Myanmar, die in de regel ofwel in kampen worden opgesloten ofwel geconfronteerd worden met willekeurige arrestatie, detentie of gedwongen terugkeer naar hun land van herkomst, waarmee inbreuk wordt gepleegd op het recht op asiel en het beginsel van non-refoulement; P. overwegende dat de regering van Thailand onlangs een aantal grondrechten heeft beperkt, in het bijzonder de vrijheid van meningsuiting en het recht van vergadering, waaronder door de willekeurige arrestatie van prodemocratie-activisten en leiders van de oppositie, en in 2022 een wetsontwerp heeft ingediend houdende streng toezicht op alle maatschappelijke organisaties; Q. overwegende dat Thailand een aantal belangrijke IAO-verdragen nog niet heeft geratificeerd, in het bijzonder het Verdrag betreffende de vrijheid tot het oprichten van vakverenigingen en de bescherming van het vakverenigingsrecht en het Verdrag betreffende het recht zich te organiseren en collectief te onderhandelen; overwegende dat vakbondsleiders en werknemers in de praktijk vaak strafrechtelijk worden vervolgd of ontslagen voor hun vakbondsactiviteit; overwegende dat de meer dan twee miljoen arbeidsmigranten in het land worden gediscrimineerd en niet dezelfde arbeidsrechten genieten als de lokale werknemers, met inbegrip van het recht zich te organiseren; R. overwegende dat in de Zuid-Chinese Zee meer dan de helft van alle vissersschepen ter wereld actief is en dat alleen de vangsten daar al goed zijn voor 12 % van de mondiale visvangsten; overwegende dat de EU met Thailand een dialoog onderhoudt en een werkgroep in het leven heeft geroepen over illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij (IOO) in het land; overwegende dat, ondanks door de overheid doorgevoerde hervormingen in de visserijsector, veel arbeidsmigranten in Thailand nog steeds te maken hebben met dwangarbeid; S. overwegende dat Thailand de grootste producent van tonijnconserven ter wereld is, en de belangrijkste concurrent van de industrie van de EU in deze sector; overwegende dat een vrijhandelsovereenkomst met Thailand een ernstige bedreiging zou kunnen vormen voor de vis- en zeevruchtenconservenindustrie in de EU, die van groot belang is voor verschillende kustgebieden omdat zij een belangrijke rol speelt bij het scheppen van werkgelegenheid en welvaart en omdat er veel vrouwen in deze sector werken; T. overwegende dat de EU en de Asean‑regio elkaars op twee na grootste handelspartners zijn en dat de EU de op drie na grootste handelspartner van Thailand en de op een na grootste investeerder in Thailand is; U. overwegende dat de EU en Thailand in 2013 onderhandelingen zijn gestart over een bilaterale vrijhandelsovereenkomst, maar dat de EU de onderhandelingen in 2014 heeft opgeschort; overwegende dat de EU en Thailand op 15 maart 2023 terug zijn gekeerd naar de onderhandelingstafel; Betrekkingen van de EU met de Indo‑Pacifische regio 1. benadrukt dat Thailand een belangrijke partner is in de Indo-Pacifische regio, die een van de geopolitieke prioriteiten van de EU is geworden; 2. onderstreept dat de EU zich inzet voor een vrije, open en op regels gebaseerde Indo-Pacifische regio; herhaalt dat de nieuwe Indo-Pacifische strategie van de EU snel moet worden uitgevoerd teneinde onze partners in de regio een kans te bieden om de gemeenschappelijke uitdagingen samen aan te pakken, de op regels gebaseerde internationale orde te verdedigen, en op te komen voor de gedeelde waarden en beginselen van de EU en de Asean; pleit voor nauwere samenwerking met landen in de regio, met name met de Asean-landen; 3. wijst nogmaals op de politieke waarde van sterke bilaterale betrekkingen tussen de Asean en de EU in het algemeen, en tussen Thailand en de EU in het bijzonder, gebaseerd op gedeelde waarden en beginselen; is ingenomen met de EU-Asean-top van december 2022 en met de toezegging om dit strategische partnerschap verder te verdiepen; 4. herhaalt zijn oproep tot een snelle tenuitvoerlegging van de Global Gateway-strategie van de EU, in coördinatie met de Indo-Pacifische strategie; benadrukt het geopolitieke belang van deze benadering, waarbij een “Team Europa”-aanpak wordt gevolgd waarin duurzame ontwikkeling, transformatie, versterking van de veerkracht en waarden centraal staan; is ingenomen met de aankondiging van een financieel pakket van 10 miljard EUR om investeringen in infrastructuur in Asean-landen te versnellen, met name met betrekking tot de groene transitie en duurzame connectiviteit, teneinde een nieuw, economisch duurzaam partnerschap tot stand te brengen; 5. merkt op dat de Asean‑regio een van de meest kwetsbare regio’s is voor de gevolgen van klimaatverandering; wijst op het initiatief Green Team Europe ter ondersteuning van de groene transitie in de Asean-landen; benadrukt voorts het belang van de rol van Thailand als Asean‑coördinator van de samenwerking voor duurzame ontwikkeling; 6. merkt op dat de steun van partners in de Indo-Pacifische regio zeer waardevol is geweest en blijft met betrekking tot de stemming in de Algemene Vergadering van de VN in verband met de ongerechtvaardigde, niet-uitgelokte en illegale oorlog van Rusland tegen Oekraïne; is ingenomen met het feit dat Thailand vóór de resoluties van de Algemene Vergadering van de VN houdende veroordeling van de Russische agressie tegen Oekraïne heeft gestemd en waardeert de humanitaire hulp die Thailand aan Oekraïne heeft verstrekt; spoort Thailand aan de eerbiediging van het internationaal recht te bevorderen, Oekraïne te steunen en een duidelijk standpunt in te nemen tegen de Russische aanvalsoorlog, ook in het kader van de Asean; De PSO tussen de EU en Thailand 7. wijst nogmaals op het belang dat de EU hecht aan de betrekkingen met Thailand; is ingenomen met de sluiting van de PSO, die een rechtskader zal bieden voor het versterken van de reeds lang bestaande bilaterale politieke en economische betrekkingen en samenwerking op het gebied van kwesties van mondiaal belang, en die een belangrijke stap vormt in de richting van een sterkere rol van de EU in de Indo‑Pacifische regio; 8. merkt op dat de PSO een brede en moderne overeenkomst is die het mogelijk zal maken om over te stappen op nieuwe modellen van duurzame groei en ontwikkeling en om beter te reageren op de huidige uitdagingen op een groot aantal beleidsterreinen, waaronder milieu, energie, klimaatverandering, vervoer, wetenschap en technologie, handel, werkgelegenheid en sociale zaken, mensenrechten, onderwijs, landbouw, migratie, cultuur, nucleaire non-proliferatie, terrorismebestrijding, en de bestrijding van corruptie en georganiseerde misdaad; 9. spreekt de hoop uit dat de sluiting van de PSO een sterke impuls zal geven aan nauwere samenwerking tussen de EU en Thailand ten behoeve van alle burgers, inwoners, bedrijven en andere belanghebbenden in de EU en in Thailand; dringt erop aan dat alle EU-burgers visumvrij naar Thailand kunnen reizen; steunt een regeling waarbij Thaise burgers zonder visum naar de EU kunnen reizen; 10. juicht het toe dat Thailand een nationaal actieplan inzake bedrijfsleven en mensenrechten heeft goedgekeurd, waarmee het het eerste land in de Indo-Pacifische regio is dat over een dergelijk plan beschikt, en dringt aan op een doeltreffende uitvoering ervan; 11. verzoekt de partijen zich in te zetten voor steun voor de toepassing en handhaving van binnenlandse wetgeving inzake zorgvuldigheid en verantwoordingsplicht van bedrijven, overeenstemming te bereiken over meer specifieke verplichtingen in het licht van duurzame effectbeoordelingen, relevante informatie uit te wisselen over het aantal onderzoeken, controles en handhavingsmaatregelen dat is genomen, en opleidingen of technische bijstand te bieden aan ondernemingen op het gebied van zorgvuldigheid en verantwoordingsplicht van bedrijven; 12. benadrukt dat de partijen overeenkomen samen te werken op gebieden van wederzijds belang op alle terreinen van wetenschap, technologie en innovatie; is ingenomen met het feit dat de EU en Thailand op 9 september 2022 een administratieve regeling voor samenwerking op het gebied van grensverleggend onderzoek hebben ondertekend; 13. benadrukt de gemeenschappelijke doelstelling van de partijen om het mondiale antwoord op de klimaatverandering en haar gevolgen te versterken en om de samenwerking op het gebied van beleid ter beperking van de klimaatverandering uit te breiden in overeenstemming met de Overeenkomst van Parijs; wijst erop dat de partijen hebben toegezegd daadwerkelijk uitvoering te geven aan het VN-Raamverdrag inzake klimaatverandering en de Overeenkomst van Parijs; 14. wijst erop dat Thailand negende staat op de lijst van landen die het zwaarst door klimaatverandering wordt getroffen; is ingenomen met het feit dat Thailand tijdens COP26 heeft toegezegd zijn nationaal bepaalde bijdrage te verhogen, teneinde zijn broeikasgasemissies tegen 2030 met 30 % te verminderen; is in dit verband ingenomen met de goedkeuring door Thailand - in 2022 - van een herziene langetermijnstrategie voor een op lage uitstoot van broeikasgassen gebaseerde ontwikkeling; 15. benadrukt de inspanningen van de partijen om de samenwerking in de energiesector te verbeteren, onder meer op het gebied van toegang tot betaalbare en duurzame energiediensten, de ontwikkeling van duurzame en hernieuwbare vormen van energie, en de bevordering van koolstofarme energieopwekking die bijdraagt tot een overgang naar schone energie; moedigt beide partijen aan meer inspanningen te leveren om de gevolgen van klimaatverandering aan te pakken door doeltreffender klimaatbeleid vast te stellen en uit te voeren met het oog op de energietransitie en decarbonisering; 16. benadrukt dat Thailand in veel regio’s geconfronteerd wordt met toenemende aantasting van het milieu, met inbegrip van het verlies van biodiversiteit en afnemende populaties van in het wild levende planten en dieren, ontbossing, verwoestijning, waterschaarste en lucht- en waterverontreiniging; spoort de partijen aan samen te werken om deze uitdagingen aan te pakken; 17. is ingenomen met de opname in de PSO van bepalingen met betrekking tot samenwerking inzake duurzame voedselsystemen; benadrukt dat de landbouwsector zowel voor Thailand als voor de EU zeer gevoelig ligt; 18. is van oordeel dat de EU vast moet houden aan haar inzet voor duurzame visserij in de Indo-Pacifische regio en nauwer met Thailand moet samenwerken bij het aanpakken van overbevissing, overcapaciteit en IOO-visserij in de regio in kwestie; 19. herhaalt zijn verzoek aan de Commissie om er rekening mee te houden dat een bilaterale vrijhandelsovereenkomst tussen de EU en Thailand moet worden voorafgegaan door strenge duurzaamheidseffectbeoordelingen en een gedetailleerde analyse van de mogelijke economische, sociale en milieugevolgen; 20. herhaalt zijn verzoek aan de Commissie om vis- en zeevruchtenconserven als “gevoelige producten” op te nemen in het kader van eventuele handelsbesprekingen met Thailand; 21. is ingenomen met het feit dat de PSO uitwisselingen tussen mensen, zoals academische mobiliteit in het kader van het Erasmus+‑programma, en de uitwisseling van beste praktijken op het gebied van jeugdbeleid en jeugdwerk, ondersteunt; 22. juicht het toe dat de PSO steun geeft aan samenwerking op het gebied van bevordering van gendergelijkheid en de empowerment van vrouwen; is ingenomen met de wetgeving van Thailand met betrekking tot de bevordering van vrouwenrechten, met inbegrip van de goedkeuring in 2015 van de gendergelijkheidswet; roept de Thaise autoriteiten op meer werk te maken van de uitvoering, alsook van de bestrijding van gendergerelateerd geweld en de emancipatie van vrouwen en meisjes, met name migrantenvrouwen, vrouwen in plattelandsgebieden en vrouwen die tot minderheden behoren, overeenkomstig artikel 21 van de PSO; 23. benadrukt dat artikel 1, lid 1, van de PSO bepaalt dat de mensenrechten en de eerbiediging van de democratische beginselen, de rechtstaat en goed bestuur essentiële elementen van de PSO vormen; 24. maakt zich zorgen over het gewelddadige optreden tegen vreedzame demonstranten in Thailand in 2020 en 2021; roept de Thaise autoriteiten op een onderzoek in te stellen naar de schendingen van de mensenrechten van de demonstranten; dringt er bij de Thaise autoriteiten op aan de gevangenen vrij te laten die willekeurig zijn vastgehouden wegens het uitoefenen van hun recht op vreedzame vergadering; 25. verzoekt de regering van Thailand de rol van maatschappelijke organisaties, mensenrechtenverdedigers, democratieverdedigers, activisten van het maatschappelijk middenveld, journalisten en anderen te eerbiedigen, de vrijheid van meningsuiting en van vergadering te waarborgen, de wet op de majesteitsschennis te herzien en onverwijld alle personen die op grond van deze wet gearresteerd zijn vrij te laten, en haar wetsontwerp inzake de werking van organisaties zonder winstoogmerk van 2021, haar wet op computercriminaliteit en haar strafrechtelijke wet inzake smaad te herzien, overeenkomstig het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, dat Thailand ondertekend en geratificeerd heeft; 26. wijst op de verhoogde bescherming die de gendergelijkheidswet van 2015 de lhbti‑gemeenschap biedt; roept Thailand op te werken aan de bevordering en volledige bescherming van de rechten van de lhbti-gemeenschap; 27. is uitermate bezorgd over de ongekende aanpak van kinderen in het kader van de wet op de majesteitsschennis en verzoekt Thailand zijn internationale verplichtingen uit hoofde van het Verdrag inzake de rechten van het kind, dat het land heeft geratificeerd, na te leven; 28. is ingenomen met het feit dat Thailand in 2022 de wet inzake de preventie en bestrijding van foltering en gedwongen verdwijning heeft vastgesteld, die een cruciale mijlpaal vormt in de strijd tegen foltering, mishandeling en gedwongen verdwijningen in Thailand; betreurt dat de Thaise regering op 14 februari 2023 een decreet heeft aangenomen waarbij de uitvoering van delen van de wet wordt uitgesteld van februari tot oktober 2023; pleit voor de snelle inwerkingtreding en de volledige en doeltreffende toepassing van deze wet; dringt er bij Thailand op aan het Internationaal Verdrag inzake de bescherming van alle personen tegen gedwongen verdwijning snel te ratificeren; 29. herhaalt zijn oproep aan Thailand om concrete stappen te zetten in de richting van de afschaffing van de doodstraf, met inbegrip van de ondertekening en ratificatie van het Tweede Facultatieve Protocol bij het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, gericht op de afschaffing van de doodstraf; benadrukt het belang van de gezamenlijke verklaring over artikel 23 van de PSO om ervoor te zorgen dat er in de toekomst geen doodvonnissen meer worden uitgesproken en voltrokken; 30. roept Thailand op het Vluchtelingenverdrag van 1951 en het bijbehorende Protocol van 1967 te ondertekenen en te ratificeren; dringt er bij de Thaise autoriteiten op aan onmiddellijk een einde te maken aan de deportaties van etnische Rohingya en Oeigoeren en andere asielzoekers, en andere asielzoekers, die een flagrante schending vormen van de fundamentele internationale verplichtingen waaraan Thailand gebonden is, met name het beginsel van non-refoulement; is ingenomen met de humanitaire hulpprogramma’s van de EU die bescherming en gezondheidszorg bieden aan Rohingya-vluchtelingen die in vluchtelingencentra in het land leven; 31. erkent de door de regering van Thailand geleverde inspanningen om schendingen van de mensenrechten in verband met mensenhandel en dwangarbeid aan te pakken; blijft echter bezorgd over de arbeidsomstandigheden van arbeidsmigranten; 32. juicht het toe dat de partijen overeen zijn gekomen om samen te werken en technische bijstand te verlenen met het oog op de ratificatie en uitvoering van de fundamentele IAO-verdragen; roept Thailand op de IAO-verdragen 87, 98 en 155 te ratificeren, de rechten van werknemers om zich te organiseren en te staken daadwerkelijk te waarborgen, en aan alle werknemers dezelfde rechten toe te kennen, ongeacht het land van herkomst, alsook samen te werken met de EU bij het bevorderen van de ratificatie en toepassing van andere, recentere IAO-verdragen; 33. moedigt Thailand aan het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof te ratificeren overeenkomstig artikel 5 van de PSO en de gezamenlijke verklaring betreffende dat artikel; 34. wijst er nogmaals op dat indien een partij van mening is dat de andere partij een verplichting krachtens de PSO niet is nagekomen, met name met betrekking tot de essentiële elementen ervan, zij passende maatregelen kan treffen, met inbegrip van opschorting van de PSO; 35. stelt vast dat de Commissie in de hervatte onderhandelingen over een vrijhandelsakkoord inzet op aanzwengeling van handel en investeringen, met name voor wat betreft de markt voor goederen, diensten, investeringen en openbare aanbestedingen, snelle en doeltreffende sanitaire en fytosanitaire procedures, de bescherming van intellectuele-eigendomsrechten, en de slechting van de obstakels voor elektronische handel en de handel in energie en grondstoffen, in combinatie met een hoog niveau van bescherming van werknemers, het milieu en de verwezenlijking van ambitieuze klimaatdoelen; 36. herinnert eraan dat artikel 1, lid 2, van de PSO bevestigt dat de partijen zich ertoe verbinden duurzame ontwikkeling in al haar dimensies te bevorderen, samen te werken om de uitdagingen van de klimaatverandering en mondialisering aan te pakken en bij te dragen aan de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling; onderstreept de nieuwe benadering van de EU op dit gebied, zoals bedoeld in de mededeling van de Commissie van 22 juni 2022 getiteld “De kracht van handelspartnerschappen: samen voor groene en rechtvaardige groei”; 37. benadrukt dat bij alle onderhandelingen met Thailand aandacht moet worden besteed aan mensenrechtenkwesties; 38. benadrukt dat de vrijhandelsovereenkomsten van de EU voorzien in de zogenaamde “niet-uitvoeringsclausule” die leidt tot opschorting van handelspreferenties indien de essentiële elementen van PSO’s worden geschonden; o o o 39. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de regeringen en parlementen van de lidstaten, en de regering en het parlement van Thailand. (Goedkeuring) Het Europees Parlement, – gezien het ontwerp van besluit van de Raad (11714/2022), – gezien het ontwerp van kaderovereenkomst inzake partnerschap en samenwerking tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en de regering van Maleisië, anderzijds (11732/2022), – gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 209 en artikel 218, lid 6, tweede alinea, punt a), iii), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C9‑0430/2022), – gezien zijn niet-wetgevingsresolutie van 14 juni 2023 (1) over het ontwerp van besluit, – gezien artikel 105, leden 1 en 4, en artikel 114, lid 7, van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling van de Commissie buitenlandse zaken ( A9-0190/2023 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de sluiting van de overeenkomst; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en Maleisië. Het Europees Parlement, – gezien het ontwerp van besluit van de Raad betreffende de sluiting, namens de Unie, van de Kaderovereenkomst inzake partnerschap en samenwerking tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en de regering van Maleisië, anderzijds (11714/2022), – gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 209 en artikel 218, lid 6, tweede alinea, punt a), iii), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C9‑0430/2022), – gezien het ontwerp van kaderovereenkomst inzake partnerschap en samenwerking tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en de regering van Maleisië, anderzijds (11732/2022), – gezien de gezamenlijke mededelingen van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 16 september 2021 over de EU‑strategie voor samenwerking in de Indo-Pacifische regio (JOIN(2021)0024) en van 1 december 2021 over de Global Gateway (JOIN(2021)0030), – gezien zijn resolutie van 7 juni 2022 over de EU en de veiligheidsuitdagingen in de Indo‑Pacifische regio (1) en zijn resolutie van 5 juli 2022 over de Indo‑Pacifische strategie op het gebied van handel en investeringen (2) , – gezien de gezamenlijke verklaring van de leiders die is overeengekomen op de jubileumtop van de EU en de Associatie van Zuidoost-Aziatische Staten (Asean) op 14 december 2022 in Brussel, – gezien zijn resolutie van 3 oktober 2017 over politieke betrekkingen tussen de EU en de Asean (3) , – gezien de op 7 maart 1980 ondertekende samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Economische Gemeenschap en Indonesië, Maleisië, de Filipijnen, Singapore en Thailand, lidstaten van de Associatie van Zuidoost-Aziatische Staten (4) , die het rechtskader vormt voor de betrekkingen tussen de EU en de Asean, – gezien het Tweede Facultatieve Protocol bij het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten van 15 december 1989, gericht op de afschaffing van de doodstraf, – gezien het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten van 16 december 1966, en het bijbehorende facultatief protocol, – gezien het Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing van 10 december 1984, en het bijbehorende facultatief protocol, – gezien het Internationaal Verdrag inzake de bescherming van alle personen tegen gedwongen verdwijning van 23 december 2010, – gezien het VN-Vluchtelingenverdrag van 1951 en het bijbehorende protocol van 1967, – gezien de verdragen van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO-verdragen), – gezien het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof van 17 juli 1998, – gezien het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten van 16 december 1966, en het bijbehorende facultatief protocol, – gezien zijn resolutie van 11 september 2013 met aanbevelingen aan de Raad, de Commissie en de Europese Dienst voor extern optreden over de onderhandelingen voor een partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en Maleisië (5) , zijn resolutie van 17 december 2015 over Maleisië (6) , en zijn resolutie van 18 januari 2023 over mensenrechten en democratie in de wereld en het beleid van de Europese Unie op dit gebied – jaarverslag 2022 (7) , – gezien artikel 105, lid 2, van zijn Reglement, – gezien de brief van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken ( A9-0194/2023 ), A. overwegende dat de EU en de Indo-Pacifische regio onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden gezien de onderlinge afhankelijkheid van hun economieën en hun gemeenschappelijke mondiale uitdagingen; B. overwegende dat het Parlement zich er sterk toe heeft verbonden de Asean als centrale organisatie voor regionale samenwerking te steunen; overwegende dat Maleisië een stichtend lid van de Asean is en een cruciale rol heeft gespeeld bij het bevorderen van algehele vooruitgang van de Asean; C. overwegende dat de EU en de Asean in 2022 hebben gevierd dat zij 45 jaar diplomatieke betrekkingen onderhouden; overwegende dat de leiders van de EU en de Asean in een gezamenlijke verklaring op de jubileumtop van 14 december 2022 hebben herhaald dat de EU en de Asean strategische partners zijn met een gedeeld belang bij een vreedzame, stabiele en welvarende regio; D. overwegende dat de huidige samenwerking tussen de EU en Maleisië is gebaseerd op de samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en de Asean van 1980; overwegende dat Maleisië van oudsher een hechte partner van de EU is; E. overwegende dat de Raad de Commissie in 2004 heeft gemachtigd te onderhandelen over een afzonderlijke partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst met Maleisië; F. overwegende dat de EU en Maleisië in februari 2011 onderhandelingen over een partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst hebben geopend, en deze op12 december 2015 hebben afgerond; G. overwegende dat de ontwerpbesluiten van de Raad betreffende de ondertekening en sluiting van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst op 5 augustus 2016 aan de Raad zijn voorgelegd als een “EU only”-overeenkomst tussen de Europese Unie en Maleisië; overwegende dat het Comité van permanente vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten bij de Europese Unie op 17 maart 2017 het standpunt heeft ingenomen dat de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst moest worden ondertekend en gesloten als een “gemengde” overeenkomst; H. overwegende dat Maleisië weliswaar heeft ingestemd met een gemengde overeenkomst, maar er de voorkeur aan gaf de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst niet voorlopig toe te passen; I. overwegende dat de EU en Maleisië de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst op 14 december 2022 hebben ondertekend; J. overwegende dat de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst zal leiden tot intensievere samenwerking op uiteenlopende beleidsdomeinen, waaronder mensenrechten, de non-proliferatie van massavernietigingswapens, terrorismebestrijding, bestrijding van corruptie en georganiseerde misdaad, handel, migratie, het milieu, energie, de klimaatverandering, vervoer, wetenschap en technologie, werkgelegenheid en sociale zaken, onderwijs, landbouw en cultuur; K. overwegende dat beide partijen bij de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en Maleisië opnieuw hebben benadrukt de democratische beginselen en de mensenrechten te eerbiedigen, zoals neergelegd in de Universele Verklaring van de rechten van de mens en in andere relevante internationale mensenrechteninstrumenten; overwegende dat de mensenrechtensituatie in Maleisië onverminderd problematisch is; L. overwegende dat de EU-instellingen en -organen, met inbegrip van de Europese Dienst voor extern optreden, moeten waarborgen dat de mensenrechtenverplichtingen van de EU en haar lidstaten consistent in acht worden genomen bij het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU; M. overwegende dat de nieuwe eenheidsregering van Maleisië voor grote uitdagingen staat bij het doorvoeren van democratische hervormingen, onder meer op het gebied van de rechtsstaat, de eerbiediging van de mensenrechten en het overwinnen van een grote maatschappelijke verdeeldheid; N. overwegende dat Maleisië de wet inzake ordeverstoring en de wet inzake communicatie en multimedia in sommige gevallen heeft gebruikt om de vrijheid van meningsuiting van parlementsleden te beperken; overwegende dat de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van vergadering in Maleisië momenteel onder vuur liggen, mede door het bestaan van brede en vaag geformuleerde wetten, waaronder de wet inzake ordeverstoring, de wet inzake drukpers en publicaties, en de afdelingen 504 en 505 (b) van het Maleisische Wetboek van Strafrecht waarin uitingen strafbaar gesteld zijn die leiden tot verstoring van de “openbare rust”; overwegende dat volgens verschillende berichten van mensenrechtenverdedigers de Maleisische autoriteiten steeds vaker gebruikmaken van strafrechtelijke onderzoeken om journalisten, activisten uit het maatschappelijk middenveld, academici en gewone burgers die van sociale media gebruikmaken, te intimideren; O. overwegende dat Maleisië geen partij is bij het Vluchtelingenverdrag van de VN van 1951; overwegende dat circa 185 000 vluchtelingen en asielzoekers, waaronder meer dan 100 000 etnische Rohingya-moslims, zijn geregistreerd bij het VN-vluchtelingenagentschap (hoge commissaris van de VN voor de vluchtelingen), maar geen wettelijke status hebben gekregen; overwegende dat Maleisië vluchtelingen naar Myanmar heeft teruggestuurd, in kennelijke strijd met het recht op asiel en het beginsel van non-refoulement; P. overwegende dat migrerende werknemers ongeveer 20 à 30 % van de beroepsbevolking van het land uitmaken en vaak het slachtoffer zijn van dwangarbeid en mensenrechtenschendingen; overwegende dat vluchtelingen, asielzoekers en staatlozen ook een groot risico lopen op dwangarbeid, aangezien hun de toegang tot legaal werk wordt ontzegd vanwege hun niet-erkende status; overwegende dat recentelijk bewijs is geleverd van het bestaan van dwangarbeid en kinderarbeid in Maleisië; Q. overwegende dat Maleisië het tweede facultatieve protocol bij het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, dat gericht is op de afschaffing van de doodstraf, niet heeft ondertekend; R. overwegende dat het parlement van Maleisië op 3 april 2023 een wet heeft vastgesteld die een eind zou maken aan de verplichte toepassing van de doodstraf en de implementatie van de ultieme straf zou beperken tot zware misdrijven; S. overwegende dat de EU en de Asean elkaars op twee na grootste handelspartner zijn; overwegende dat de EU de op vier na grootste handelspartner van Maleisië is en dat Maleisië de op twee na grootste handelspartner van de EU binnen de Asean is; T. overwegende dat de onderhandelingen over een vrijhandelsovereenkomst tussen de EU en Maleisië in 2010 van start zijn gegaan, maar na zeven rondes in 2012 op verzoek van Maleisië zijn opgeschort; EU-strategie voor de Indo-Pacifische regio en strategisch partnerschap met de Asean 1. merkt op dat de Indo-Pacifische regio van toenemend strategisch belang voor Europa is; spreekt nogmaals zijn steun uit voor de EU-strategie voor samenwerking in de Indo-Pacifische regio; 2. onderstreept dat de EU zich inzet voor een vrije, open en op regels gebaseerde Indo-Pacifische regio; herhaalt dat de nieuwe Indo-Pacifische strategie van de EU snel moet worden uitgevoerd om de partners van de Unie in de regio een kans biedt om de gemeenschappelijke uitdagingen samen aan te pakken, de op regels gebaseerde internationale orde te verdedigen en op te komen voor gedeelde waarden en beginselen van de EU en Asean; pleit voor nauwere samenwerking met de landen in de regio, met name met de ASEAN-landen; 3. benadrukt dat de Asean een strategische partner in de Indo-Pacifische regio voor de EU is; is ingenomen met de jubileumtop EU-Asean, van 14 december 2022; spreekt de hoop uit dat de tenuitvoerlegging van de gezamenlijke verklaring van de leiders van de EU en de Asean zal leiden tot nauwere samenwerking met de Zuidoost-Aziatische landen, en met name met Maleisië; wijst nogmaals op de politieke waarde van sterke bilaterale betrekkingen tussen de Asean en de EU in het algemeen, en tussen Maleisië en de EU in het bijzonder; 4. herhaalt zijn oproep tot een snelle tenuitvoerlegging van de Global Gateway-strategie van de EU, in coördinatie met de Indo-Pacifische strategie; benadrukt het geopolitieke belang van deze benadering, waarbij een “Team Europa”-aanpak wordt gevolgd waarin duurzame ontwikkeling, transformatie, versterking van de veerkracht en waarden centraal staan; is ingenomen met de aankondiging van een financieel pakket van 10 miljard EUR om investeringen in infrastructuur in Asean‑landen te versnellen, met name met betrekking tot de groene transitie en duurzame connectiviteit; 5. is ingenomen met het feit dat de leiders van de EU en de Asean hebben bevestigd de beginselen van soevereiniteit en territoriale integriteit, zoals vastgelegd in het Handvest van de Verenigde Naties, wederzijds te eerbiedigen; herhaalt dat de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne een flagrante schending van het internationaal recht is; is ingenomen met het feit dat Maleisië heeft gestemd vóór de VN-resoluties ter ondersteuning van Oekraïne, inclusief de resolutie waarin wordt geëist dat Rusland onmiddellijk, volledig en onvoorwaardelijk al zijn strijdkrachten terugtrekt uit het grondgebied van Oekraïne en binnen zijn internationaal erkende grenzen; spoort Maleisië aan de eerbiediging van het internationaal recht te bevorderen, Oekraïne te steunen en een duidelijk standpunt in te nemen tegen de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne, ook in het kader van de Asean; 6. merkt op dat Zuidoost-Azië een van de gebieden is die de meeste risico’s lopen in verband met de gevolgen van de opwarming van de aarde; ziet uit naar het bijeenroepen van de eerste ministeriële dialoog Asean-EU over milieu en klimaatverandering in 2023; merkt op dat de discussie over palmolie een uitdaging is geweest binnen de betrekkingen tussen de EU en Maleisië; Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst EU-Maleisië 7. is ingenomen met de sluiting van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst met Maleisië; is van mening dat deze partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst een solide rechtskader biedt voor de verdere uitbreiding van de reeds lang bestaande bilaterale politieke en economische betrekkingen en voor het bespreken van kwesties van regionaal en mondiaal belang, zoals de bevordering van democratie, mensenrechten en internationale rechtspleging, de versterking van het internationale kader voor - onder meer - de non-proliferatie van massavernietigingswapen, terrorismebestrijding en corruptiebestrijding; 8. onderstreept dat een moderne en toekomstgerichte partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst een ambitieus kader moet bieden voor de samenwerking ter bestrijding van de klimaatverandering, alsook voor de bevordering van gendergelijkheid en vrouwenrechten; verzoekt de EU deze aspecten centraal te stellen in de betrekkingen tussen de EU en Maleisië bij de uitvoering van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst; 9. verzoekt de Maleisische autoriteiten de discriminerende nationaliteits- en burgerschapswetten, die de grondrechten van vrouwen ondermijnen, te wijzigen en doeltreffende maatregelen te nemen om de discriminatie van vrouwen op het werk aan te pakken, met inbegrip van discriminatie bij de toegang tot en de behandeling in verband met werk, het ontbreken van zwangerschapsverlof en ongelijke beloning van mannen en vrouwen; 10. verzoekt de partijen zich in te zetten voor steun voor de toepassing en handhaving van binnenlandse wetgeving inzake zorgvuldigheid en verantwoordingsplicht van bedrijven, overeenstemming te bereiken over meer specifieke verplichtingen in het licht van duurzame effectbeoordelingen, relevante informatie uit te wisselen over het aantal onderzoeken, controles en handhavingsmaatregelen dat is genomen, en opleidingen of technische bijstand te bieden aan ondernemingen op het gebied van zorgvuldigheid en verantwoordingsplicht van bedrijven; 11. benadrukt dat de partijen overeenkomen samen te werken op het gebied van wetenschap, technologie en innovatie, alsook op het gebied van groene technologie, energie en vervoer; 12. herinnert eraan dat in de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst wordt bevestigd dat de partijen zich ertoe verbinden duurzame ontwikkeling te bevorderen, samen te werken om de uitdagingen van de klimaatverandering en de mondialisering aan te pakken, en bij te dragen tot de internationaal overeengekomen ontwikkelingsdoelstellingen, in het bijzonder tot de versterking van het mondiaal partnerschap voor ontwikkeling, zoals vernieuwd in de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling; moedigt beide partijen aan meer inspanningen te leveren om de gevolgen van de klimaatverandering aan te pakken door een doeltreffender klimaatbeleid voor energietransitie en decarbonisatie vast te stellen en uit te voeren; 13. wijst op de toezegging van de partijen om nauwer samen te werken om vraagstukken in verband met de beperking van en de aanpassing aan klimaatverandering in het kader van het VN-Raamverdrag inzake klimaatverandering aan te pakken; benadrukt dat bij alle activiteiten van de partijen in het kader van de PSO rekening moet worden gehouden met de uitvoering van de toepasselijke multilaterale milieuovereenkomsten, met inbegrip van de Overeenkomst van Parijs; 14. benadrukt dat Maleisië in veel regio’s te kampen heeft met een toenemende aantasting van het milieu, waaronder ontbossing, verlies van biodiversiteit, en lucht- en waterverontreiniging; dringt er bij beide partners op aan hun samenwerking met name te richten op de bestrijding van deze problemen; 15. is ingenomen met het feit dat de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst de bevordering van onderwijs en culturele samenwerking, met inbegrip van contacten tussen mensen, ondersteunt; 16. benadrukt dat artikel 1, lid 1, van de PSO bepaalt dat de mensenrechten en de eerbiediging van de versterking van de democratische beginselen, de rechtstaat en goed bestuur essentiële elementen van de PSO vormen; dringt aan op versterking van de bilaterale samenwerking bij de bevordering en bescherming van de mensenrechten, met name wat betreft de uitwisseling van optimale praktijken, mensenrechteneducatie, de totstandbrenging van een zinvolle, brede mensenrechtendialoog en samenwerking binnen de relevante mensenrechtenorganen van de VN; prijst Maleisië tegen deze achtergrond voor het uitschrijven van een permanente uitnodiging voor de speciale procedures van de VN-Mensenrechtenraad op 26 februari 2019; spoort Maleisië aan de speciale VN-rapporteur voor mensenrechtenverdedigers uit te nodigen voor een bezoek aan het land; 17. dringt er nogmaals bij de Maleisische autoriteiten op aan de buitensporig brede wet tegen staatsondermijning in te trekken en alle wetgeving, met inbegrip van de antiterreurwet, de wet op drukpers en publicaties, de wet op communicatie en multimedia en de wet op vreedzame vergadering en andere relevante strafrechtelijke bepalingen, in overeenstemming te brengen met internationale normen over de vrijheid van meningsuiting en vergadering en de bescherming van de mensenrechten; verzoekt de Maleisische autoriteiten nogmaals vreedzame vergaderingen te faciliteren en de veiligheid van alle deelnemers en hun vrijheid van meningsuiting te waarborgen; 18. herhaalt zijn bezorgdheid over de vaststelling in 2016 van de wet inzake de Nationale Veiligheidsraad, waarbij buitengewone bevoegdheden worden verleend aan de Nationale Veiligheidsraad en de veiligheidstroepen; herhaalt zijn oproep aan Maleisië om deze wet, die in strijd is met internationale normen inzake mensenrechten, in te trekken; benadrukt dat de noodzaak om de nationale veiligheid te waarborgen niet mag voorbijgaan aan de verplichting om de burgerrechten en politieke rechten te beschermen; 19. herhaalt zijn oproep aan de Maleisische autoriteiten om belangrijke internationale mensenrechtenverdragen, waaronder het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten, het Internationaal Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van rassendiscriminatie en het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof, te ratificeren en ten uitvoer te leggen; 20. roept de regering van Maleisië op alle fundamentele IAO-verdragen, waaronder die betreffende vrijheid van vereniging en bescherming van het vakverenigingsrecht (nr. 87), discriminatie (nr. 111) en arbeidsveiligheid en gezondheid en het arbeidsmilieu (nr. 155), onverwijld te ratificeren en ten uitvoer te leggen; is ingenomen met de recente ratificatie door Maleisië van het protocol van 2014 bij het Verdrag betreffende de gedwongen arbeid van 1930; dringt er bij de Maleisische regering met klem op aan resoluut op te treden tegen dwangarbeid, met inbegrip van misbruik van huishoudelijk personeel, en werkgevers te verbieden paspoorten in te houden zonder toestemming van de werknemers; moedigt de Maleisische autoriteiten aan meer inspanningen te leveren om slachtoffers van mensenhandel te identificeren onder werknemers van de Volksrepubliek China (VRC) bij door de regering van de VRC uitgevoerde infrastructuurprojecten; 21. is bezorgd over de situatie van religieuze en etnische minderheden en inheemse gemeenschappen in het land; moedigt de Maleisische autoriteiten aan te voorzien in een alomvattend kader voor de bescherming en ondersteuning van alle minderheden en inheemse groepen in het land, met inachtneming van hun grondrechten, met inbegrip van godsdienstvrijheid en culturele rechten; 22. veroordeelt de wijdverbreide discriminatie van leden van de lhbtiq+-gemeenschap; verzoekt de Maleisische regering snel een wettelijk kader vast te stellen om de lhbtiq+-gemeenschap te beschermen tegen discriminatie, met volledige eerbiediging van de grondrechten en in overeenstemming met internationale normen; 23. uit zijn bezorgdheid over de situatie van vluchtelingen in Maleisië, met name wat betreft de detentie en uitzetting van vluchtelingen en asielzoekers, waaronder Rohingya-vluchtelingen, naar landen waar zij te maken hebben met ernstige mensenrechtenschendingen; veroordeelt de snelle deportatie van duizenden burgers van Myanmar zonder beoordeling van hun asielaanvragen of andere beschermingsbehoeften, hetgeen een schending is van het beginsel van non-refoulement; verzoekt de autoriteiten van Maleisië onmiddellijk te stoppen met de gedwongen deportaties en de Hoge Commissaris voor vluchtelingen van de VN onverwijld toegang te geven tot immigratiedetentiecentra; herhaalt zijn oproep aan Maleisië om het Vluchtelingenverdrag van 1951 en het bijbehorende protocol van 1967 te ondertekenen en te ratificeren; 24. onderstreept dat de samenwerking op het gebied van migratie moet plaatsvinden met volledige inachtneming van het internationaal recht; roept de EU op bij de samenwerking met Maleisië op het gebied van migratie de internationale mensenrechtennormen en met name het beginsel van non-refoulement en het beginsel van vrijwillige terugkeer, te bevorderen, te eerbiedigen en te beschermen; 25. prijst Maleisië ervoor dat het de verplichte implementatie van de doodstraf heeft afgeschaft; verzoekt de regering van Maleisië het officiële moratorium op alle terechtstellingen te handhaven totdat de doodstraf volledig is afgeschaft en alle doodvonnissen zijn omgezet; 26. verzoekt de Maleisische autoriteiten en de EU het maatschappelijk middenveld, vakbonden en mensenrechtenverdedigers op zinvolle wijze te betrekken bij de uitvoering van deze overeenkomst; 27. benadrukt dat bij alle toekomstige onderhandelingen tussen de EU en Maleisië aandacht moet worden besteed aan mensenrechtenkwesties, 28. benadrukt dat de vrijhandelsovereenkomsten van de EU voorzien in de zogenaamde “niet-uitvoeringsclausule”, die leidt tot de opschorting van handelspreferenties in geval van schendingen van essentiële elementen van partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten; o o o 29. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten, en de regering en het parlement van Maleisië. (Goedkeuring) Het Europees Parlement, – gezien het ontwerp van besluit van de Raad (12787/2022), – gezien het protocol tot uitvoering van de Partnerschapsovereenkomst inzake visserij tussen de Europese Unie en de Republiek Mauritius (2022-2026) (12785/2022), – gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 43 en artikel 218, lid 6, tweede alinea, punt a), v), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C9‑0001/2023), – gezien artikel 105, leden 1 en 4, en artikel 114, lid 7, van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie ontwikkelingssamenwerking, – gezien het advies van de Begrotingscommissie, – gezien de aanbeveling van de Commissie visserij ( A9-0196/2023 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de sluiting van het protocol; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en de Republiek Mauritius. (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2020)0798 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 114 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9-0400/2020), – gezien het advies van de Commissie juridische zaken inzake de voorgestelde rechtsgrond, – gezien artikel 294, lid 3, artikel 114 en artikel 192, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 24 maart 2021 (1) , – na raadpleging van het Comité van de Regio’s, – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 18 januari 2023 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien de artikelen 59 en 40 van zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie industrie, onderzoek en energie, de Commissie interne markt en consumentenbescherming en de Commissie vervoer en toerisme, – gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid ( A9-0031/2022 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast (2) ; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 14 juni 2023 met het oog op de vaststelling van Verordening (EU) 2023/... van het Europees Parlement en de Raad inzake batterijen en afgedankte batterijen, tot wijziging van Richtlijn 2008/98/EG en Verordening (EU) 2019/1020 en tot intrekking van Richtlijn 2006/66/EG (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Verordening (EU) 2023/1542.) Het Europees Parlement, – gezien artikel 39 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), waarin de doelstellingen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid zijn vastgelegd om de voorzieningszekerheid te waarborgen, de landbouwmarkten te stabiliseren en redelijke prijzen voor de consument te waarborgen, – gezien zijn resolutie van 15 januari 2020 over de Europese Green Deal (1) , – gezien artikel 25 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en gezien artikel 11 van het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten, waarin het recht op voeding wordt erkend als onderdeel van het recht op een behoorlijke levensstandaard, – gezien de mededeling van de Commissie van 3 oktober 2012, getiteld “De EU-aanpak inzake weerbaarheid: lessen uit de voedselzekerheidscrises” ( COM(2012)0586 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 12 november 2021, getiteld “Noodplan voor het waarborgen van de voedselvoorziening en voedselzekerheid in tijden van crisis” ( COM(2021)0689 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 23 maart 2022, getiteld “De voedselzekerheid waarborgen en de veerkracht van voedselsystemen versterken” ( COM(2022)0133 ), – gezien zijn resolutie van 24 maart 2022 over de behoefte aan een dringend EU-actieplan om de voedselzekerheid binnen en buiten de EU te waarborgen in het licht van de Russische invasie in Oekraïne (2) , – gezien zijn resolutie van 6 juli 2022 over de aanpak van voedselzekerheid in ontwikkelingslanden (3) , – gezien Richtlijn (EU) 2022/2557 van het Europees Parlement en de Raad van 14 december 2022 betreffende de weerbaarheid van kritieke entiteiten en tot intrekking van Richtlijn 2008/114/EG van de Raad (4) , waarmee de productie, verwerking en distributie van levensmiddelen aan de relevante sectoren wordt toegevoegd, – gezien het verslag “State of Food Security and Nutrition in the World”, het “Global Report on Food Crises” en het “Global Nutrition Report”, met inbegrip van de edities van 2021 daarvan, de richtsnoeren betreffende het recht op voedsel van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de VN (FAO), de vrijwillige richtsnoeren over voedselsystemen en voeding van de FAO-commissie inzake Wereldvoedselzekerheid, het verslag over de tien elementen van de agro-ecologie die de transitie naar een duurzaam voedings- en landbouwstelsel sturen (“The 10 Elements of Agroecology: Guiding the Transition to Sustainable Food and Agricultural Systems”) van de FAO, en het actiekader voor voedselzekerheid en voeding in aanslepende crises (“Framework for Action for Food Security and Nutrition in Protracted Crises”) van 2014, – gezien de resolutie van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties van 25 september 2015, getiteld “Transforming our world – the 2030 Agenda for Sustainable Development” (Onze wereld transformeren: Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling), – gezien de resolutie van de Algemene Vergadering van de VN van 1 april 2016, getiteld “United Nations Decade of Action on Nutrition (2016-2025)” (Het VN-decennium voor actie inzake voeding (2016-2025), waarmee wordt beoogd de aanzet te geven tot intensievere maatregelen om een einde te maken aan honger en ondervoeding in de wereld en om alle mensen ter wereld, ongeacht wie ze zijn of waar ze wonen, toegang te bieden tot gezondere, duurzamere voeding, – gezien de vrijwillige richtsnoeren van de Commissie inzake Wereldvoedselzekerheid (CFS) van 2012 voor een verantwoord beheer van grondbezit, visgronden en bossen in het kader van de nationale voedselzekerheid en de CFS-beginselen inzake verantwoord investeren in landbouw en voedselsystemen van 2015, – gezien de duurzameontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s) van de VN en hoe nauw verbonden en geïntegreerd ze zijn, met name SDG 1 (een einde te maken aan alle vormen van armoede) en SDG 2 (een einde te maken aan honger, voedselzekerheid en verbeterde voeding bereiken en duurzame landbouw promoten), – gezien het VN-rapport van 30 december 2021, getiteld “Seeds, right to life and farmers’ rights” (Zaden, recht op leven en rechten van landbouwers) (A/HRC/49/43) van de speciale rapporteur voor het recht op voedsel, – gezien de mededeling van de Commissie van 9 november 2022, getiteld “Waarborgen van de beschikbaarheid en betaalbaarheid van meststoffen” ( COM(2022)0590 ), – gezien het verslag van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement van 22 november 2018 over de ontwikkeling van plantaardige eiwitten in de Europese Unie ( COM(2018)0757 ), – gezien zijn resolutie van 13 december 2022 over een langetermijnvisie voor de plattelandsgebieden van de EU – Naar sterkere, verbonden, veerkrachtige en welvarende plattelandsgebieden in 2040 (5) , – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité, – gezien het advies van het Comité van de Regio’s, – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid en de Commissie ontwikkelingssamenwerking, – gezien het initiatiefverslag van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling ( A9-0185/2023 ), A. overwegende dat de Russische Federatie op 24 februari 2022 Oekraïne illegaal is binnengevallen, hetgeen rampzalige gevolgen heeft gehad, waaronder een ernstige bedreiging van de mondiale voedselzekerheid, en waarbij de meest kwetsbare landen aan de grootste risico’s zijn blootgesteld; overwegende dat de grootschalige invasie van Oekraïne door Rusland een toch al lastige en uitdagende situatie in de agrovoedingssector ernstig heeft verslechterd – een sector die nog steeds herstelt van de gevolgen van de COVID-19-pandemie en te lijden heeft onder de aanhoudende klimaatcrisis en de stijgende prijzen van energie en meststoffen; B. overwegende dat de gevolgen van de crisis die is veroorzaakt door de Russische agressie tegen Oekraïne ertoe hebben geleid dat voedselzekerheid en de veerkracht van het mondiale voedselsysteem centraal op de politieke agenda zijn komen te staan; overwegende dat de Europese voedselproductie dan ook moet worden beschouwd als een strategische sector en op EU- en internationaal niveau op één lijn moet komen te staan met energiezekerheid, defensie en de strijd tegen klimaatverandering; C. overwegende dat Oekraïne en Rusland volgens de FAO begin 2022 wereldwijd bijna 30 % van de tarwe en maïs uitvoerden, terwijl Rusland ’s werelds grootste exporteur van meststoffen was; overwegende dat meer dan dertig landen, voornamelijk in Afrika, het Midden-Oosten en Centraal-Azië, voor meer dan 30 % van hun behoefte aan tarwe afhankelijk zijn van de invoer uit Oekraïne en Rusland; overwegende dat deze mondiale voedselonzekerheid door de Russische invasie van Oekraïne nog nijpender is geworden en er volgens simulaties van de FAO toe kan leiden dat nog eens 8 tot 13 miljoen mensen te kampen zullen hebben met voedselonzekerheid; D. overwegende dat het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) in de zestig jaar van zijn bestaan een positieve bijdrage heeft geleverd aan de versterking van de rol van het GLB in de Europese landbouw; overwegende dat dit ook in de toekomst zo moet blijven met begrotingssteun die toereikend en omvangrijk genoeg is om de voedselzekerheid en de voedselvoorziening in Europa te waarborgen; E. overwegende dat de oorlog tegen Oekraïne en de ernstige stijgingen van de prijzen van bepaalde basisproducten, zoals meststoffen, energie en diervoeder, als gevolg van dit conflict en voedselspeculatie leiden tot aanzienlijke cumulatieve verstoringen van de mondiale landbouw-, visserij- en aquacultuurmarkten, met name de markten voor granen, plantaardige olie en vee; overwegende dat de voedselproductie en de toegang tot voedsel niet verder in gevaar mogen worden gebracht en in geen geval als geopolitiek wapen mogen worden ingezet, aangezien dit alle economieën wereldwijd zou schaden en vooral ook burgers en de meest kwetsbaren in de samenleving schade zou toebrengen; F. overwegende dat voedsel als wapen zijn grote geopolitieke destabilisatiekracht heeft getoond toen in 2008 de eerste voedselrellen in de Arabische landen uitbraken; G. overwegende dat niet alleen de consumentenprijzen van levensmiddelen maar ook gezinsinkomens cruciale aanjagers van voedselzekerheid vormen; overwegende dat huishoudens met lagere inkomens die een groot deel van hun budget aan voedsel besteden en met ongekend hoge voedselprijzen te maken krijgen, mogelijk genoodzaakt zijn voor ongezondere en minder gevarieerde voeding te kiezen, waardoor zij in hoge mate kwetsbaar zijn voor niet-overdraagbare ziekten als gevolg van een ongezond eetpatroon; H. overwegende dat de voedselprijzen weliswaar hoog zijn, maar desondanks de productiekosten voor landbouwers en landbouwcoöperaties in de EU niet compenseren; overwegende dat hun productiekosten in het afgelopen jaar exponentieel zijn gestegen vanwege de sterk stijgende energie- en verpakkingsprijzen en vanwege problemen in verband met de beschikbaarheid en de prijzen van meststoffen en machines; I. overwegende dat Rusland en Oekraïne volgens de Internationale Graanraad 8,6 % van de wereldwijde graanproductie, met uitzondering van rijst, voor hun rekening namen en 24 % van de uitvoer in het oogstjaar 2021; overwegende dat als gevolg van de oorlog die Rusland tegen Oekraïne voert verstoringen en knelpunten in kritieke infrastructuur, in het bijzonder vervoers- en opslagfaciliteiten voor landbouwproducten, het vervoer van levensmiddelen, diervoeders en andere landbouwproducten beperken, met name van granen en oliehoudende zaden vanuit de Zwarte Zee; overwegende dat de prijzen op de mondiale landbouwmarkten reeds voor de Russische inval in Oekraïne waren gestegen, deels vanwege de klimaatimpact en de gevolgen van de COVID-19-pandemie; J. overwegende dat vervoers- en opslaginfrastructuur van essentieel belang is voor het waarborgen van efficiënte en veilige handelsstromen, leveringen en marktstabiliteit; overwegende dat elke verstoring daarvan gevolgen kan hebben voor een voorheen redelijk prijsniveau voor de consument; overwegende dat voedselzekerheid verder gaat dan landbouw en voedselproductie en gevolgen heeft op verschillende vlakken, niet alleen voor primaire producenten en consumenten, maar ook voor de bredere economie, handel, ontwikkeling en humanitaire inspanningen en de sociale en regionale cohesie; K. overwegende dat de Commissie alle mogelijke middelen moet aanwenden om de goede werking van de Europese interne markt te waarborgen; overwegende dat de Commissie meer inspanningen moet leveren om alle belemmeringen voor de agrovoedingssector op de interne markt aan te pakken, met inbegrip van het wegnemen van vervoersknelpunten; L. overwegende dat het concept van voedselzekerheid volgens de FAO niet beperkt is tot de voedselproductie, maar ook de dimensies beschikbaarheid, toegankelijkheid en stabiliteit omvat, evenals het internationaal erkende mensenrecht op voedsel en toegang tot een betaalbaar, gezond en voedzaam voedingspatroon voor iedereen; overwegende dat geen enkel mensenrecht zo vaak wordt geschonden; M. overwegende dat gezonde en evenwichtige voeding een positief verschil maakt in het leven van mensen en de billijke en duurzame ontwikkeling van de maatschappij mogelijk maakt; overwegende dat consumenten steeds vaker kiezen voor gezond en veilig voedsel, duurzame producten, transparantie in de toeleveringsketen en een betere traceerbaarheid van alle productie- en distributieprocessen, op basis van het recht op meer informatie over de herkomst en productiemethoden van de levensmiddelen die zij consumeren; N. overwegende dat toegang tot veilig en gezond voedsel voor iedereen een internationaal erkend recht is; overwegende dat het voor de samenleving essentieel is zich te richten op de beschikbaarheid en betaalbaarheid van voedsel voor iedereen, gezien de sociale, economische en ecologische implicaties en gevolgen daarvan, evenals de gevolgen voor de menselijke gezondheid; O. overwegende dat het recht op voedsel een fundamenteel mensenrecht is; overwegende dat duurzameontwikkelingsdoelstelling 2 beoogt vóór 2030 een einde te maken aan honger; overwegende dat de EU het recht op geschikt voedsel moet verdedigen als een prioriteit voor voedselsystemen om voedselzekerheid te bewerkstelligen en voeding te verbeteren; P. overwegende dat volgens het VN-rapport “Seeds, right to life and farmers’ rights” van de speciale rapporteur voor het recht op voedsel het recht op voedsel onlosmakelijk is verbonden met de zaadsystemen van landbouwers en hun ondeelbare recht om eigen zaaigoed vrij te bewaren, te gebruiken, uit te wisselen en te verkopen; overwegende dat Team Europa programma’s die de behoeften van landbouwers inzake zaadsystemen of informele zaadsystemen in aanmerking nemen moet ondersteunen, evenals zaadbanken of zaadbibliotheken die landbouwers en tuinders in staat stellen om inheemse zaden, landrassen en variëteiten te verzamelen, te bewaren en uit te wisselen; Q. overwegende dat de voedselcrisis geen grenzen kent en geen land deze crisis alleen kan overwinnen; overwegende dat gezamenlijk optreden en solidariteit dringend noodzakelijk zijn; R. overwegende dat volgens schattingen van de FAO de internationale voedsel- en voederprijzen als gevolg van de wereldwijde voorzieningscrisis gestegen zijn tot ongekende hoogte sinds de FAO begonnen is met de uitvoering van prijsanalyses – boven het toch al hoge niveau –, zelfs voor producten waarvoor een prijsstijging niet gerechtvaardigd was; overwegende dat de inflatie van voedselprijzen in oktober 2022 17,26 % bedroeg; overwegende dat veel mensen in de wereld het risico lopen op voedseltekorten, honger en voedsel dat steeds onbetaalbaarder wordt; overwegende dat exploitanten in de hele voedselvoorzieningsketen transparanter moeten zijn over hun aandeel in de toegevoegde waarde, om voedselspeculatie, die bijdraagt aan de volatiliteit van de voedselprijzen, in kaart te brengen, te voorkomen en uit te bannen, en waardoor de algehele transparantie op de markt zou toenemen; S. overwegende dat de wereldwijde voedselonzekerheid niet in de eerste plaats wordt veroorzaakt door tekorten, maar door conflicten, ongelijke voedseldistributie, onbetaalbaar voedsel en verstoringen in de mondiale toeleveringsketen; overwegende dat stijgende voedselprijzen vooral gezinnen met een laag inkomen treffen, die het grootste deel van hun inkomen aan voedsel besteden; overwegende dat het cruciaal is de factoren te analyseren die de prijzen van landbouwproductiemiddelen doen stijgen en het effect dat daarvan uitgaat op de stijging van de voedselprijzen; T. overwegende dat een op de drie mensen wereldwijd nog steeds geen toegang heeft tot adequate, toereikende en gezonde voeding; overwegende dat 2,3 miljard mensen op de wereld in 2021 kampten met matige of ernstige voedselonzekerheid; overwegende dat veel van deze mensen in de landbouw werkzaam zijn; overwegende dat volgens het Wereldvoedselprogramma een recordaantal van 349 miljoen mensen in 2022 te kampen had met acute voedselonzekerheid; U. overwegende dat honger en voedselonzekerheid over de hele wereld toenemen en dat vele landen aanzienlijk achterlopen om de doelstelling “geen honger” vóór 2030 te halen; overwegende dat ondervoeding een levenslange belasting vormt voor mens en samenleving, aangezien het ertoe leidt dat kinderen hun potentieel niet ten volle kunnen ontplooien, waardoor ook de menselijke en nationale economische ontwikkeling stokt; V. overwegende dat de Overeenkomst van Marrakesh van 1994 en met name de Landbouwovereenkomst van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) ertoe hebben bijgedragen dat landbouwregio’s zich hebben gespecialiseerd in de productie van specifieke basisgewassen, wat heeft geleid tot afhankelijkheden in productiesystemen; overwegende dat deze situatie tot problemen leidt in geval van crises, aangezien vooral landen die voedsel invoeren kwetsbaar zijn voor prijsschokken; W. overwegende dat er op een aantal belangrijke gebieden een wisselwerking bestaat tussen natuur en biodiversiteit enerzijds en landbouw, voedsel en voeding anderzijds in de vorm van een verscheidenheid aan gedomesticeerde en wilde planten en dieren; X. overwegende dat de biodiversiteit van gewassen belangrijk is omdat individuele landbouwers op die manier hun landbouwplanning kunnen afstemmen op de klimaatomstandigheden en ervoor kunnen zorgen dat voedselsystemen op natuurlijke wijze beter bestand zijn tegen de klimaatverandering, plaagorganismen en ziekteverwekkers; overwegende dat deze natuurlijke aanpak tegelijkertijd bijdraagt aan meer biodiversiteit; overwegende dat sommige landen buiten de EU een aantal innovatieve projecten hebben opgezet, zoals het “Grote Groene Muur”-initiatief in Afrika, voor de bevordering van agro-ecologische projecten; overwegende dat de steun van de EU voor duurzame voedselsystemen een prioriteit is binnen de meerjarige indicatieve programma’s die met ongeveer zeventig partnerlanden zijn goedgekeurd in het kader van het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking (NDICI) – Europa in de wereld voor de periode 2021-2027; Y. overwegende dat de beschikbaarheid van voedsel varieert als gevolg van economische schokken, de klimaatverandering, het seizoen en verstoringen; overwegende dat de EU moet investeren in de veerkracht van de agrovoedingssector en een transitie naar duurzamere landbouw moet bewerkstelligen, hetgeen de voedselzekerheid op lange termijn zal versterken en landbouwers alternatieve inkomstenbronnen kan bieden; overwegende dat het noodzakelijk is de opwarming van de aarde tegen te gaan om een veerkrachtige en duurzame landbouw op lange termijn te garanderen; Z. overwegende dat 63 % van de personen met een laag inkomen wereldwijd in de landbouw werkzaam is en de overgrote meerderheid van hen op kleine en middelgrote landbouwbedrijven werkt waarvan de economische houdbaarheid momenteel in het gedrang is; AA. overwegende dat volgens evaluaties van de Wereldorganisatie voor diergezondheid (OIE) de concurrentie om het gebruik van landbouwgrond en bossen in hetzelfde tempo toeneemt als de groei van de wereldbevolking, die naar schatting zal stijgen van 8 miljard mensen nu tot 9,5 miljard mensen in 2050; AB. overwegende dat de voedselzekerheid van de Europese Unie op dit moment en op de lange termijn rechtstreeks verband houdt met de doelstellingen van de “van boer tot bord”-strategie en de biodiversiteitsstrategie; overwegende dat de “van boer tot bord”-strategie verscheidene belangrijke initiatieven omvat, waaronder een EU-noodplan om de voedselvoorziening en voedselzekerheid in tijden van crisis te waarborgen; AC. overwegende dat de ambities van de Green Deal het voedselsysteem van de EU eerlijker, gezonder en milieuvriendelijker kunnen maken, aangezien de voedselzekerheid in de EU en wereldwijd afhankelijk is van veerkrachtige en duurzame voedselsystemen op korte en lange termijn; overwegende dat het cumulatieve effect van de tenuitvoerlegging van wetgeving op het gebied van de Green Deal moet zijn dat de voedselproductiecapaciteit van de EU in stand wordt gehouden, dat er een soepele overgang plaatsvindt, zowel wat de timing als de vereisten betreft, en dat de afhankelijkheid van invoer uit derde landen niet mag toenemen, aangezien de voedselzekerheid in de EU door al deze factoren in gevaar zou kunnen komen; overwegende dat het essentieel is om voldoende overheidsmiddelen uit te trekken voor de gewas- en veeteeltsector om deze sectoren te beschermen tegen negatieve gevolgen en een daling van de voedselproductie in de EU te voorkomen; AD. overwegende dat de uitvoering van de Green Deal moet zorgen voor een eerlijke transitie die voldoende bescherming biedt aan landbouwers, met name kleine en middelgrote landbouwbedrijven, en voldoende veilige en betaalbare landbouwproducten voor consumenten, in overeenstemming met de langetermijndoelstellingen van de EU voor veerkracht en duurzaamheid; overwegende dat duurzame bestaansmiddelen voor primaire producenten, van wie het inkomen nog steeds achterblijft, de basis vormt voor de duurzame beheersing van de huidige crises op de landbouwmarkten en voor de verwezenlijking van de doelstellingen van de Green Deal op de lange termijn; AE. overwegende dat in 2016 bijna 34 % van de Europese landbouwers 65 jaar of ouder was; overwegende dat het feit dat veel landbouwers in de nabije toekomst met pensioen gaan in een aantal lidstaten een bron van grote zorg is; overwegende dat generatievernieuwing een van de grootste uitdagingen is voor het voortbestaan van een veerkrachtige landbouwsector en veerkrachtige voedselsystemen in de EU; overwegende dat de inspanningen in het kader van het GLB weliswaar een prioriteit van de EU zijn, maar tot dusver ontoereikend zijn gebleken om het tij te keren en dat er daarom een breder scala aan beleidsinstrumenten nodig zal zijn; AF. overwegende dat met name jonge landbouwers innovatief zijn, vooral als het gaat om het gebruik van nieuwe technologieën; overwegende dat zij, mits zij naar behoren beloond worden, terdege gemotiveerd zijn en voldoende zeggenschap hebben, bereid zijn investeringen te doen die de duurzaamheid, de productiecapaciteit en het concurrentievermogen van de landbouw kunnen vergroten; overwegende dat landbouwbedrijven alleen kunnen moderniseren, hun productiviteit kunnen verhogen en hun efficiëntie kunnen verbeteren als zij zijn aangesloten op breedbandnetwerken met zeer hoge capaciteit; overwegende dat er stimulansen nodig zijn om meer IT-trainingen aan te bieden voor landbouwers; AG. overwegende dat de sterke en significante stijging van de mondiale prijzen van meststoffen en energie, in combinatie met de sterke stijging van andere productiekosten, moeilijkheden veroorzaakt voor landbouwers en gevaar oplevert voor de toekomstige plantaardige productie en bijgevolg voor de voedselzekerheid en de betaalbaarheid van voedsel; overwegende dat de prijzen van stikstofhoudende meststoffen in september 2022 met 149 % zijn gestegen ten opzichte van de prijzen op de EU-meststoffenmarkt in het voorgaande jaar; overwegende dat de Commissie in het licht van de huidige productiemiddelen- en energiecrisis van nabij de economische situatie van de Europese landbouwers moet volgen; AH. overwegende dat de huidige geopolitieke uitdagingen laten zien dat voedselzekerheid geen permanente verwezenlijking is en dat de Europese voedselproductie als strategische sector moet worden beschouwd en in dit opzicht in stand moet worden gehouden en moet worden versterkt; overwegende dat de correcte werking van de Europese interne markt een voorwaarde is voor het garanderen van de voedselzekerheid; overwegende dat alle tarifaire en niet-tarifaire belemmeringen in de agrovoedingssector moeten worden herbekeken; overwegende dat sterkere, levendige, veerkrachtige en welvarende plattelandsgebieden en -gemeenschappen essentieel zijn voor de voedselzekerheid en voedselautonomie van Europa en de welvarendheid van de Europese Unie; AI. overwegende dat de landbouw van groot belang is voor de economie van de ultraperifere gebieden van de EU, die vaak te kampen hebben met een bijzonder kwetsbare voedselzekerheidssituatie; overwegende dat het vanwege de aard van voedselzekerheid duurder is om achteraf te reageren dan om vroeg in te grijpen; AJ. overwegende dat als de EU destabilisatie, voedselarmoede, hongersnood en sociale en politieke onrust in andere landen wil afwenden, zij een visie moet ontwikkelen om de voedsel- en voedingszekerheid in de EU te waarborgen en bij te dragen aan de voedselzekerheid op internationaal niveau; AK. overwegende dat naar schatting 20 % van alle geproduceerde levensmiddelen verloren gaat of wordt verspild; overwegende dat meer dan 36 miljoen mensen zich niet een behoorlijke maaltijd om de andere dag kunnen veroorloven; overwegende dat de meest behoeftige bevolking als gevolg van de huidige economische crisis toeneemt; AL. overwegende dat levensmiddelenbedrijven die zich bezighouden met logistiek en groothandelsdistributie en met grootschalige industriële productie en verwerking, zijn erkend als cruciale entiteiten waarvan de veerkracht moet worden versterkt omdat zij essentiële diensten verlenen; overwegende dat groothandelsmarkten entiteiten van openbaar belang zijn die in uitgestrekte regionale en interregionale gebieden een dienst verlenen die essentieel is voor de levering en distributie aan de eindverbruiker van verse en bederfelijke landbouw- en visserijproducten, met de garantie dat deze van goede kwaliteit zijn en voldoen aan de gezondheidsnormen; overwegende dat groothandelsmarkten bovendien reeds blijk hebben gegeven van hun veerkracht en van de vitale rol die zij spelen door tijdens de COVID-19-pandemie de continuïteit van de voedselvoorziening en -distributie te waarborgen; AM. overwegende dat slechts 11,9 % van alle hoofden van landbouwbedrijven in de EU in 2020 jonger was dan 40 jaar, terwijl 33,2 % van hen 65 jaar of ouder was; overwegende dat de gemiddelde leeftijd van Europese landbouwers is gestegen tot 57; overwegende dat er in 2020 5,3 miljoen minder landbouwbedrijven in de EU waren dan in 2005, een daling met 37 %; overwegende dat het aantal hoofden van landbouwbedrijven tussen 2016 en 2020 met 11,2 % afnam; overwegende dat de meeste EU-lidstaten een algemene daling van het aantal hoofden van landbouwbedrijven registreerden; AN. overwegende dat vrouwen in plattelandsgebieden een cruciale rol spelen; overwegende dat het om de voorspelde achteruitgang van deze gebieden in de EU tegen te gaan van vitaal belang is dat vrouwen erkenning krijgen voor hun werk in landbouwbedrijven, dat hun werk daar zichtbaar wordt gemaakt en dat zij mede-eigendom van landbouwbedrijven verwerven; overwegende dat acties en maatregelen nodig zijn om ook de genderkloof in de agrovoedingssector te dichten, en dat het absoluut noodzakelijk is om vrouwen op alle niveaus bij het besluitvormingsproces te betrekken bij de ontwikkeling van plannen en beleid; Uitdagingen voor de voedselzekerheid in de EU 1. wijst op de veerkracht die de agrovoedingssector tijdens de recente crises aan de dag heeft gelegd en op het vermogen van de sector om in uiterst moeilijke omstandigheden de werking van de voedselvoorzieningsketens te handhaven en de voedselzekerheid te waarborgen; merkt op dat de COVID-19-pandemie en de illegale Russische invasie van Oekraïne niettemin structurele problemen in de Europese landbouwsector aan het licht hebben gebracht en aanzienlijke risico’s vormen voor de landbouwmarkten van de lidstaten, met name degene die zich geografisch het dichtst bij de oorlog bevinden; verzoekt de Raad daarom om in het kader van de herziening van het meerjarig financieel kader te overwegen het proces van afvlakking van de GLB-steun naar het EU-gemiddelde te versnellen, teneinde landbouwers in de lidstaten waar dit proces nog niet is voltooid, in staat te stellen het hoofd te bieden aan de huidige uitdagingen; benadrukt dat de Europese Unie onmiddellijk actie moet ondernemen om de voedselzekerheid te beschermen tegen bedreigingen zoals klimaatverandering en biodiversiteitsverlies; beklemtoont dat zowel het veiligstellen van functionele ecosystemen als het beperken van de klimaatverandering van essentieel belang zijn voor de beschikbaarheid en betaalbaarheid van voedsel, alsook voor de bestaansmiddelen op het platteland; 2. benadrukt dat de EU haar voedselzekerheid, haar strategische autonomie en de veerkracht van haar landbouwsector en haar gehele toeleveringsketen moet versterken door de afhankelijkheid van invoer van buiten de EU te verminderen en de aanvoer van kritieke ingevoerde producten, zoals meststoffen, diervoeders en grondstoffen, te diversifiëren; benadrukt dat toeleveringsketens geen geopolitiek wapen mogen worden om de mondiale voedselzekerheid te destabiliseren en in gevaar te brengen, met name in de meest achtergestelde en kwetsbare landen; benadrukt dat korte en regionale toeleveringsketens op duurzame wijze moeten worden versterkt; 3. is ingenomen met het feit dat er wegens de uitzonderlijke omstandigheden tijdelijke maatregelen zijn genomen ter ondersteuning van de EU-landbouwers, die moeten worden gehandhaafd indien de Russische invasie van Oekraïne voortduurt; benadrukt dat deze maatregelen landbouwers in staat zullen stellen de landbouwproductie in de EU duurzaam te verhogen en dat zij het voortbestaan van landbouwbedrijven tijdens het oogstseizoen 2022-2023 garanderen, hetgeen zal bijdragen tot het waarborgen van de voedselzekerheid; verzoekt de Commissie onverwijld een holistisch strategisch plan voor te stellen om de voedselzekerheid van de EU te waarborgen, dat het gebruik kan omvatten van strategische voedselvoorraden; benadrukt dat de stabiliteit moet worden vergroot in het licht van onvoorspelbare opbrengsten als gevolg van de klimaatverandering en andere factoren, die kunnen worden verergerd door speculatie; 4. verzoekt de Commissie de sectoren aan te wijzen die het zwaarst door de crisis zijn getroffen en alle nodige maatregelen te nemen om deze sectoren dringend meer steun te kunnen verlenen; 5. benadrukt dat voedselafhankelijkheid de schuldenlast van ontwikkelingslanden verergert, waardoor de verwezenlijkingen op het gebied van voedselzekerheid in gevaar worden gebracht; roept de Commissie en de lidstaten ertoe op alle beschikbare middelen te evalueren om eventuele tekorten op de betalingsbalans van voedselinvoerende landen te voorkomen, met inbegrip van schuldverlichting in het kader van internationale initiatieven, directe financiering en schuldherschikking; wijst nogmaals op het belang van financiering op basis van subsidies, met name voor de minst ontwikkelde landen; 6. is verheugd over de nieuwe tijdelijke kaderregeling voor crisissteun om Europese producenten te helpen om te gaan met de effecten van de oorlog in Oekraïne, maar benadrukt dat het noodzakelijk is om nieuwe financiële steun vast te stellen om de voedselzekerheid in Europa en derde landen te waarborgen; onderstreept de kritieke situatie op de varkens- en melkmarkt in sommige lidstaten en verzoekt om rechtstreekse en onmiddellijke financiële steun voor deze sectoren; 7. herinnert aan het beginsel van beleidscoherentie voor ontwikkeling (PCD), vastgelegd in artikel 208 VWEU, waarin is bepaald dat “de Unie (...) bij de uitvoering van beleid dat gevolgen kan hebben voor de ontwikkelingslanden rekening [houdt] met de doelstellingen van de ontwikkelingssamenwerking”, en wijst erop dat het belangrijk is te zorgen voor samenhang tussen alle beleidsmaatregelen van de EU om de doeltreffendheid van de ontwikkelingssamenwerking ten behoeve van ontwikkelingslanden te waarborgen en de doeltreffendheid van de inspanningen van de EU op het gebied van mondiale voedselzekerheid te vergroten; benadrukt dat beleidscoherentie voor ontwikkeling met het oog op voedselzekerheid belangrijk is om fundamentele mensenrechten te helpen beschermen en humanitaire crises te helpen voorkomen; Duurzame en veerkrachtige landbouw 8. wijst erop dat de landbouw- en de levensmiddelensector cruciaal zijn voor de economie en voor het bieden van behoorlijke en duurzame arbeidskansen met veilige arbeidsomstandigheden op het platteland; merkt op dat de stijgende kosten van productiemiddelen in de landbouw bijdragen tot de reeds hoge productiekosten en de inkomsten van landbouwers in gevaar brengen; verzoekt de Commissie de nodige maatregelen te nemen om landbouwers zekerheid inzake productieplanning te bieden, alsook toereikende financiële middelen en garanties, zodat de voedselproductie in stand kan worden gehouden en, indien nodig, kan worden verhoogd, duurzame landbouwsystemen kunnen worden versterkt, de diversiteit van de voedselgewassen in de EU kan worden vergroot en de kwaliteit van de producten kan worden verbeterd, terwijl kunstmatige industriële imitaties worden afgewezen; 9. verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat landbouwgrond in de eerste plaats beschikbaar blijft voor de duurzame productie van levensmiddelen en diervoeders, aangezien deze grond bijdraagt aan het behoud van de biodiversiteit en tegelijkertijd aan de voedselzekerheid, en hij ook kan helpen de energieafhankelijkheid van de EU te verminderen; benadrukt dat hiermee rekening moet worden gehouden in alle relevante wetgevingsvoorstellen, waarin zowel rekening moet worden gehouden met het feit dat de uitstoot van broeikasgassen moet worden verminderd en het verlies aan biodiversiteit moet worden omgebogen, overeenkomstig de “van boer tot bord”-strategie en de biodiversiteitsstrategie, als met het feit dat de voedselzekerheid op lange termijn moet worden gewaarborgd en dat de doelstellingen van het GLB in acht moeten worden genomen; verzoekt de Commissie daarom bij de uitvoering van de Green Deal te zorgen voor diversiteit in de landbouwmodellen in de EU en ervoor te zorgen dat ondernemerschap op landbouwgebied en landbouwactiviteiten in de gehele Unie behouden blijven, uit strategisch oogpunt, wat de voedselzekerheid betreft; 10. verzoekt de Commissie in het bijzonder rekening te houden met zeer efficiënte landbouwmodellen in gebieden met vruchtbare landbouwgrond waar voedsel wordt geproduceerd op duurzame wijze; benadrukt dat er specifieke uitvoeringsvoorwaarden nodig zijn voor de landbouw in verstedelijkte gebieden, waar familiebedrijven worden geconfronteerd met hogere kosten en andere uitdagingen; 11. merkt op dat het voor landbouw beschikbare areaal sterk afneemt als gevolg van de toenemende verstedelijking en de groei van de wereldbevolking en dat aanzienlijk meer kan worden geproduceerd op minder grond door middel van duurzame intensivering of stadslandbouw; 12. wijst op de mogelijkheden van de verticale landbouw voor de voedselproductie, die onafhankelijk is van de weersomstandigheden of seizoenen, en die hogere opbrengsten kan opleveren met gebruik van minder water en pesticiden; pleit voor meer erkenning van deze praktijk in het EU-beleid, alsook voor initiatieven ter verhoging van de investeringen in onderzoek en ontwikkeling (O&O) op het gebied van verticale landbouw; 13. herinnert eraan dat wetgeving ter ondersteuning van koolstofarme landbouw gemakkelijk moet kunnen worden toegepast door de belanghebbenden en dat zij kan bijdragen tot de voedselzekerheid van Europa door te zorgen voor een hoger inkomen voor de landbouwers en tegelijkertijd de landbouwsector in staat te stellen een belangrijke rol te spelen bij de vermindering van de broeikasgasemissies; betreurt echter het feit dat er in het voorstel van de Commissie geen rekening is gehouden met emissiereducties op landbouwbedrijven, maar dat er alleen vastlegging in is opgenomen; 14. wijst erop dat het belangrijk is het recht op voedselzekerheid van lokale gemeenschappen te beschermen en te bevorderen; betreurt in dit verband het feit dat landroof wijdverspreid is in vele landen, wat de voedselsoevereiniteit ondermijnt; dringt er bij de EU op aan de preventie van landroof krachtig te ondersteunen; benadrukt dat het van belang is een inclusief proces op gang te brengen om te waarborgen dat organisaties van het maatschappelijk middenveld en lokale gemeenschappen daadwerkelijk betrokken worden bij de ontwikkeling, uitvoering en monitoring van beleidsmaatregelen en acties met betrekking tot landroof; vraagt dat in alle projecten ter bescherming van landrechten, inclusief in het kader van handel, de vrijwillige richtsnoeren voor een verantwoord beheer van grondbezit, visgronden en bossen in het kader van de nationale voedselzekerheid (VGGT) worden nageleefd en dat maatregelen worden genomen om ervoor te zorgen dat projecten niet de landrechten in gevaar brengen van kleine boeren; 15. verzoekt de Commissie erop toe te zien dat de toekomstige EU-kaderwet voor een duurzaam voedselsysteem bevorderlijk is voor sociale overwegingen en gunstige voedselomgevingen, waarbij gezond en duurzaam voedsel de best beschikbare, de meest betaalbare, de meest aangeprezen en aantrekkelijkste optie is, en dat korte toeleveringsketens en de consumptie van lokale en seizoensgebonden producten worden bevorderd; 16. wijst erop dat het landbouwinkomen in de EU nog steeds minder dan de helft van de brutolonen en -inkomens in de EU bedraagt en dat daarom, gezien de inflatoire trends, economische stabiliteit hoger op de agenda moet worden geplaatst; 17. onderstreept dat voedsel waardevol is en niet louter mag worden beschouwd als handelswaar, maar dat het ook een recht voor mensen is dat moet worden gehandhaafd, en dat de economische, sociale en milieueffecten en externe effecten beter moeten worden beoordeeld en zo nodig beperkt of ondersteund; 18. merkt op dat de Europese Green Deal een mijlpaal kan zijn in de transitie van de EU naar een groenere, meer duurzame en veerkrachtigere economie en landbouw; wijst er echter op dat sommige van de voorgestelde maatregelen onbedoelde effecten kunnen hebben, die nog niet naar behoren zijn beoordeeld en geïdentificeerd op het niveau van de landbouwbedrijven, met name wat de noodzaak betreft om de voedselzekerheid op lange termijn en de levensvatbaarheid van landbouwbedrijven, met name kleine en middelgrote landbouwbedrijven, te waarborgen; verzoekt de Commissie daarom een alomvattende beoordeling uit te voeren van het cumulatieve effect van de wetgevingsvoorstellen van de Green Deal op de landbouwsector in de EU, op holistische en systematische wijze, waarbij alle dimensies van duurzaamheid worden bestreken, met name ecologische, economische en sociale aspecten, teneinde de voedsel- en voedingszekerheid, de levensvatbaarheid van landbouwbedrijven en de landbouwproductie in de Unie te waarborgen; verzoekt de Commissie een situatie te voorkomen waarin Europese landbouwers worden geconfronteerd met oneerlijke concurrentie van invoer die niet voldoet aan onze normen; 19. benadrukt de noodzaak van evenredige maatregelen, een rechtvaardige transitie, een passend tijdschema voor aanpassing en een eerlijk beloningsmechanisme om het concurrentievermogen, de productiviteit en de sociale veerkracht van de agrovoedingssector van de EU te handhaven; 20. wijst op het feit dat agromilieu- en klimaatpraktijken als agro-ecologie, boslandbouw, geïntegreerde gewasbescherming (IPM), biologische landbouw en precisie- en koolstoflandbouw het potentieel hebben om uitdagingen op het gebied van klimaat, biodiversiteit, milieu, economie en de maatschappij aan te pakken; benadrukt dat het belangrijk is op efficiënte en doelgerichte wijze te investeren zowel in mitigatie- als in adaptatiemaatregelen om de risico’s te beperken en aanzienlijke kosten op de lange termijn te voorkomen; 21. verzoekt de Commissie de landbouwers betere instrumenten aan te reiken zodat zij een grotere bijdrage kunnen leveren aan de groene transitie die momenteel aan de gang is; wijst er in dit verband op dat landbouwers bovenop hun eigen consumptie moeten kunnen bijdragen aan de energieproductie in de EU, met name wat hernieuwbare energie betreft, zodat zij een echte impuls kunnen geven aan de ontwikkeling van de circulaire economie en aan praktijken op het gebied van schone energie; is voorts van mening dat landbouwers en hun representatieve organisaties daadwerkelijk moeten worden betrokken bij de aanwijzing van geschikte gebieden; 22. benadrukt dat voedselzekerheid ook voedselveiligheid en voeding omvat, en dat zij moet worden bekeken op korte, middellange en lange termijn; 23. vraagt dat rekening wordt gehouden met het verband tussen volksgezondheid en biodiversiteit, overeenkomstig de “één gezondheid”-benadering; 24. dringt aan op de strikte toepassing van het “één gezondheid”-beginsel, op grond waarvan er een onderling verband bestaat tussen menselijke gezondheid, diergezondheid en milieukwesties, in alle beleidsmaatregelen die gevolgen hebben voor de beschikbaarheid en toegankelijkheid van voedsel; benadrukt dat de voedselveiligheid nooit in gevaar mag worden gebracht en onderstreept dat het belangrijk is het beleid op een eerlijke en sociaal-economisch rechtvaardige manier te sturen in de richting van het bevorderen van voedzaam, betaalbaar voedsel dat geproduceerd is op een manier die duurzaam is op de lange termijn, met eerbiediging van het behoud van de biodiversiteit en met gebruikmaking van agro-ecologische oplossingen; benadrukt dat het belangrijk is te zorgen voor goede en transparante etikettering die gezonde keuzes voor de consument vergemakkelijkt; Generatievernieuwing 25. spreekt zijn grote bezorgdheid uit over de daling van het aantal landbouwbedrijven en hoofden van landbouwbedrijven in combinatie met de gestegen gemiddelde leeftijd van Europese landbouwers; benadrukt dat generatievernieuwing op lange termijn de belangrijkste prioriteit is voor het waarborgen van de Europese voedselzekerheid; 26. verzoekt de Commissie een ambitieuze, alomvattende EU-strategie inzake generatievernieuwing in de landbouwsector te ontwikkelen teneinde het aantal jonge landbouwers te verhogen en hun capaciteiten en vaardigheden te verbeteren, met name om de mogelijkheden van slimme landbouw en artificiële intelligentie ten volle te benutten; verzoekt de Commissie om in alle toekomstige landbouw-, klimaat- en milieuwetgeving een “sociaal-economische jongelandbouwerstoets” op te nemen; 27. wijst erop dat een gebrek aan toegang tot grond, ontoereikende beloning die geen behoorlijk leven mogelijk maakt, betere werkgelegenheidskansen buiten het landbouwbedrijf en een toenemende regeldruk belangrijke factoren zijn die verklaren waarom steeds meer landbouwers zich genoodzaakt voelen de sector te verlaten en waarom minder mensen geneigd zijn om met landbouw te starten; benadrukt dat het belangrijk is te waarborgen dat landbouwers een voorspelbare bron van inkomsten hebben en van hun werkzaamheden kunnen rondkomen; 28. vestigt de aandacht op het feit dat investeringen, ook in digitalisering, moeten worden gestimuleerd; verzoekt de Commissie in dit verband om in nauwe samenwerking met de lidstaten richtsnoeren op te stellen om synergieën tussen de financieringsinstrumenten van het GLB en die van het cohesiebeleid te bevorderen; 29. verzoekt de Commissie op consistente en gecoördineerde wijze te communiceren over voedselzekerheidsmaatregelen; herinnert de Commissie eraan dat zij de effecten op de procedures en de voedselzekerheid moet evalueren in haar wetgevingsvoorstel; EU-eiwitstrategie 30. verzoekt de Commissie een alomvattende EU-strategie voor eiwitten en diervoeders te presenteren, met effectieve maatregelen om de Europese productie op korte, middellange en lange termijn te verhogen; is van mening dat deze strategie gericht moet zijn op binnenlandse productie om het potentieel hiervan ten volle te benutten en de afhankelijkheid van invoer uit derde landen te verminderen; is tevens van mening dat de strategie het inkomen van landbouwers uit duurzame productie moet veiligstellen of verhogen; 31. meent dat de Commissie moet onderzoeken in hoeverre een optimale benutting van de synergieën met de productie van hernieuwbare energie in de EU kan bijdragen tot een betere beschikbaarheid van eiwitrijke diervoeders; onderstreept dat een grote afhankelijkheid van de invoer van levensmiddelen en diervoeders de bevolking blootstelt aan volatiliteit op de wereldmarkt; benadrukt dat de EU, vanwege de verstoringen van de mondiale productieketens en de toegenomen prijsvolatiliteit, een open strategische autonomie moet ontwikkelen met als doel de toegang tot belangrijke markten te waarborgen en minder afhankelijk te worden van de invoer van kritieke goederen zoals plantaardige eiwitbronnen en diervoeders; Nieuwe veredelingstechnieken 32. is van mening dat gewassen beter bestand moeten worden tegen klimaatverandering en nieuwe ziekteverwekkers, om de opbrengsten op korte en lange termijn te verhogen en te handhaven, met name gezien de droogte en watertekorten die een toenemend aantal EU-lidstaten treffen; benadrukt dat dit afhangt van het herstel en de instandhouding van de biodiversiteit, de bodemgezondheid en de toepassing van agro-ecologische en biologische methoden, en onderstreept hoe belangrijk het is te beschikken over een zeker en divers aanbod van zaden; benadrukt dat kwekers en landbouwers gegarandeerde toegang moeten hebben tot hoogwaardige zaden van plantenrassen die zijn aangepast aan de druk van de klimaatverandering en landbouwsystemen waar weinig productiemiddelen worden gebruikt, met inbegrip van traditionele en lokaal aangepaste rassen en heterogeen materiaal; benadrukt dat zij gegarandeerde toegang moeten hebben tot de genetische hulpbronnen die nodig zijn voor verdere veredeling; 33. wijst erop dat innovatieve en hulpbronnenefficiënte teeltmethoden in gecontroleerde, gesloten omgevingen een veilige aanvoer van grondstoffen voor groeimedia vereisen; is van mening dat de productie en levering van deze materialen in de EU moeten worden gewaarborgd; 34. verzoekt de Commissie te pleiten voor een gericht gebruik en verdere ontwikkeling van nieuwe kweektechnieken in de landbouw; verzoekt de EU vaart te zetten achter de goedkeuring van wetgeving inzake het gebruik van nieuwe teelttechnieken, in partnerschap met de lidstaten en met inachtneming van het voorzorgbeginsel, om de opbrengst van planten duurzaam te verhogen en ze beter bestand te maken tegen klimaatverandering en nieuwe ziekteverwekkers, met name in de context van schadelijke organismen, droogte, overstromingen, watertekorten en andere extreme weersomstandigheden, waar steeds meer landen in de EU mee te kampen hebben; benadrukt dat nieuwe teelttechnieken duurzaamheid kunnen bevorderen, aangezien duurzame landbouw niet mogelijk is zonder innovatie; 35. benadrukt dat het belangrijk is ervoor te zorgen dat de resultaten van onderzoek worden meegenomen in landbouwpraktijken, aangezien dit een belangrijke rol zou spelen bij de verwezenlijking van de doelstellingen van de Europese Green Deal, door een duurzamere landbouw te ontwikkelen, onder meer door Europese landbouwers alternatieven te bieden voor het verminderen van het gebruik van synthetische meststoffen en bestrijdingsmiddelen; 36. benadrukt het belang van gelijke toegang tot technologische en wetenschappelijke innovaties die rassen resistenter kunnen maken en de diversiteit van de genetische hulpbronnen en de voedselproductiesystemen kunnen bevorderen, met inachtneming van de EU-regelgeving inzake voedselveiligheid; 37. verzoekt de Commissie de effecten van genetisch gemodificeerde organismen op de gezondheid, de biodiversiteit, de sociale inclusie en de keuzevrijheid van landbouwers en consumenten grondiger te beoordelen; 38. dringt aan op een alomvattende analyse van de sociaal-economische en milieueffecten van octrooien op teeltprocessen, teeltmateriaal en delen daarvan op het voedselsysteem, met inbegrip van het potentieel voor een grotere marktconcentratie en monopolisering in de voedselketen, alsook op de betaalbaarheid en beschikbaarheid van voedsel; 39. is van mening dat de gerichte toepassing van nieuwe genoomtechnieken en de goedkeuring in de EU van zaden waarbij deze technieken worden gebruikt belangrijke maatregelen zijn om de landbouw te verduurzamen in het kader van de Europese Green Deal en de “van boer tot bord”-strategie; 40. verzoekt de Commissie een Europese dialoog te bevorderen over de mogelijkheden die nieuwe veredelingsmethoden bieden voor de aanpak van klimaatverandering en het publiek voor te lichten over de verschillen tussen transgene planten en nieuwe veredelingsmethoden; 41. onderstreept hoe belangrijk het is te beschikken over een zeker en divers aanbod van zaden, en met name om in de EU geteelde plantaardige eiwitten te bevorderen om lokaal geproduceerde levensmiddelen en diervoeders met een hoge voedingswaarde aan te bieden en landbouwers toegang te bieden tot hoogwaardige zaden van plantenrassen die zijn aangepast aan de druk van de klimaatverandering en landbouwsystemen waarbij weinig productiemiddelen worden gebruikt, met inbegrip van traditionele en lokaal aangepaste rassen en heterogeen materiaal; 42. verzoekt de EU en haar lidstaten geen octrooien op biologisch materiaal te verlenen; dringt er bij hen op aan de vrijheid van ondernemerschap en de vrijstellingen voor telers met betrekking tot bepaalde rassen te waarborgen; Artificiële intelligentie en precisielandbouw 43. benadrukt dat digitale technologieën en precisielandbouw toekomstgerichte oplossingen kunnen bieden voor cruciale uitdagingen door het mogelijk maken van de monitoring van ontbossing, de vermindering van het gebruik van gewasbescherming, meststoffen en waterverbruik in de landbouw, het verhogen van de opbrengst en het verbeteren van de economische en ecologische prestaties; wijst erop dat deze technologieën in het begin vaak met hoge investeringskosten gepaard gaan en dat er daarom passende oplossingen en bijkomende financiering voor landbouwers nodig zijn om deze technologieën ook voor kleinschalige landbouwbedrijven betaalbaar en toegankelijk te maken; benadrukt dat deze technologieën toegankelijk moeten zijn voor kleinschalige landbouwers en dat landbouwers altijd de rechten op hun gegevens moeten behouden; 44. verzoekt de Commissie het gebruik van duurzame digitale innovatie te versnellen om de landbouw in de EU te moderniseren en landbouwers in staat te stellen hun productiepotentieel volledig te benutten en hun inkomen te beschermen in het kader van de groene transitie, onder meer door optimalisering van de nutriëntencyclus, waarbij digitale inclusie wordt gewaarborgd; benadrukt dat deze nieuwe processen ook alternatieve oplossingen zijn voor Europese landbouwers die met nieuwe eisen worden geconfronteerd, met name wat betreft het verminderen van bestrijdingsmiddelen en productiemiddelen; 45. benadrukt dat satellietgegevens en technologieën op het gebied van artificiële intelligentie een bron van waardevolle informatie kunnen zijn voor de landbouw en de hele voedselketen, met technologie die de informatiestroom van de producent naar de consument en omgekeerd mogelijk maakt, waardoor de werking van de hele waardeketen wordt verbeterd, verspilling wordt verminderd en de logistieke kosten worden verlaagd; wijst er echter op dat het gebruik van dergelijke gegevens nog altijd zeer beperkt is, aangezien die in de meeste gevallen niet vrij beschikbaar of te complex zijn om door landbouwbedrijven of lokale overheden te worden toegepast; dringt aan op een intensiever gebruik en terbeschikkingstelling van deze gegevens en technologieën om landbouwers te ondersteunen bij de groene en de digitale transitie, en tegelijkertijd de veerkracht van de landbouw in de EU te waarborgen; dringt aan op de ontwikkeling van een veilige en betrouwbare gegevensruimte om de landbouwsector in staat te stellen gegevens uit te wisselen en te raadplegen teneinde de economische en ecologische prestaties ter plekke te verbeteren; Logistiek 46. verzoekt de EU de rol van logistieke centra, met name groothandelsmarkten, als strategisch belangrijk te erkennen, aangezien zij een integraal en complementair onderdeel vormen van de primaire landbouwproductie en landbouwers en vervoersbedrijven zonder die centra niet evenwichtig in de behoeften van de consumenten kunnen voorzien; 47. dringt aan op investeringen in infrastructuur voor duurzamere vervoers- en opslagfaciliteiten voor verse of andere landbouwproducten, hetgeen ook kan bijdragen tot het verminderen van voedselverspilling en het verkleinen van de ecologische voetafdruk van de sector; verzoekt de EU regionale verschillen te onderkennen, lokale voedselproductie te stimuleren en rekening te houden met dunbevolkte gebieden en hun behoeften; Bestrijdingsmiddelen 48. wijst erop dat er een sterke maatschappelijke behoefte bestaat aan nieuwe regels om de risico’s en het gebruik van pesticiden in de EU te verminderen, met als doel een eerlijker, gezonder en milieuvriendelijker voedselsysteem in overeenstemming met de Europese Green Deal; 49. benadrukt dat het aantal bestuivers in heel Europa is afgenomen en dat bijen en andere bestuivers dringend moeten worden beschermd, met name door biologische bestrijding van plagen te bevorderen en het gebruik en risico van bestrijdingsmiddelen te verminderen; benadrukt echter dat de Commissie een wetgevingsvoorstel heeft ingediend met bindende doelstellingen voor de vermindering van het gebruik van bestrijdingsmiddelen, met onder meer een verbod op het gebruik ervan in gebieden die zijn aangemerkt als kwetsbaar, zonder landbouwers eerst betaalbare en afdoende doeltreffende alternatieven te bieden om plagen te bestrijden en zonder rekening te houden met de gevolgen die het gebrek aan middelen om gewassen te beschermen tegen schadelijke organismen kan hebben voor de voedselveiligheid in de EU, onze afhankelijkheid van de invoer uit derde landen of voor de instandhouding van een goede gezondheid van planten; benadrukt dat in dit voorstel geen rekening wordt gehouden met de specifieke regionale kenmerken van de Europese landbouw en dat er geen algehele effectbeoordeling is gemaakt met gekwantificeerde gevolgen voor de voedselproductie, het concurrentievermogen van de landbouw in de EU, de mogelijke gevolgen voor boeren, de afhankelijkheid van voedselimport, voedselprijzen en de verspreiding van schadelijke organismen; wijst erop dat de beperking van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in kwetsbare gebieden al is geregeld in de wetgeving van sommige lidstaten; 50. benadrukt de sleutelrol van geïntegreerde gewasbescherming (IPM) bij het verminderen van de afhankelijkheid van bestrijdingsmiddelen en dringt er bij de lidstaten op aan ervoor te zorgen dat dit systeem op de juiste wijze wordt toegepast; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat landbouwers financieel en met andere middelen worden ondersteund bij de overgang naar deze praktijken; 51. spreekt zijn bezorgdheid uit over de dubbelzinnige definitie van “kwetsbare gebieden” door de Commissie en over de wijze waarop gewasbeschermingsmiddelen in deze gebieden worden gebruikt, hetgeen in de praktijk kan leiden tot een daling van de landbouwproductie en bijgevolg tot een daling van het inkomen van de landbouwers en, op middellange tot lange termijn, tot het verdwijnen van kleine en middelgrote akkerbouwbedrijven, een verhoogd risico van bedrijfsbeëindiging, een toename van oneerlijke concurrentie, een stijging van de voedselprijzen en een toename van de invoer uit derde landen, hetgeen allemaal een rechtstreeks invloed heeft op de voedselzekerheid; 52. verzoekt de Commissie te zorgen voor de beschikbaarheid van voldoende doeltreffende gewasbeschermingsmiddelen door de toelating te versnellen en vertragingen te vermijden, teneinde te zorgen voor een adequaat instrumentarium ter bestrijding van plagen en ziekten en voor een op wetenschap gebaseerde en geharmoniseerde benadering van de toegang tot gewasbeschermingsmiddelen in de gehele EU; 53. benadrukt dat de beschikbaarheid van voldoende doelmatige gewasbeschermingsmiddelen onontbeerlijk blijft om gewassen te beschermen tegen nieuwe plagen en ziekten en verliezen bij de voedselproductie te voorkomen; uit zijn bezorgdheid dat verdere beperkingen van de beschikbaarheid van gewasbeschermingsmiddelen de inspanningen kunnen ondermijnen die worden geleverd om een holistische benadering van IPM toe te passen; 54. veroordeelt het feit dat de EU wat bestrijdingsmiddelen betreft met twee maten meet en het mogelijk maakt dat gevaarlijke stoffen die in de EU verboden zijn, naar andere landen worden uitgevoerd; roept de Commissie op om te zorgen voor wederkerigheid in handelsovereenkomsten, met name wat landbouw en landbouwproducten betreft, en het goede voorbeeld te geven door erop toe te zien dat gevaarlijke pesticiden die in de EU niet langer zijn toegestaan niet worden uitgevoerd naar partnerlanden; op die manier wordt voorkomen dat residuen van pesticiden die in de EU verboden zijn worden toegelaten in voedsel op de EU-markt, en wordt het handhavingsmechanisme van de hoofdstukken over handel en duurzame ontwikkeling (TSD) versterkt; Opleiding en kennisuitwisseling 55. verzoekt de Commissie aandacht te schenken aan het belang van actieve levenslange opleiding van landbouwers en van steun voor nieuwe mitigatiemethoden en landbouwpraktijken om de landbouwsector en plattelandsgebieden aantrekkelijker te maken; benadrukt dat collegiale kennisuitwisseling en -overdracht op gebieden als landbeheer, adaptatie aan en mitigatie van klimaatverandering, agro-ecologische praktijken en eerlijke en veerkrachtige waardeketens een grote rol kunnen spelen om een duurzamere agrovoedingsproductie te bevorderen en tegelijkertijd de landbouwproductiviteit te waarborgen; Voedselvoorzieningsketen 56. benadrukt dat de Commissie aanvullende maatregelen moet nemen om de voedselketen veerkrachtiger, transparanter en eerlijker te maken, met name door de positie van primaire producenten in de hele voedselvoorzieningsketen te versterken; verzoekt de lidstaten en de Commissie te zorgen voor een doeltreffende handhaving van de richtlijn inzake oneerlijke handelspraktijken en maatregelen te overwegen om voedselspeculatie te bestrijden; is van mening dat producentenorganisaties, mogelijk met inbegrip van coöperaties, ertoe kunnen bijdragen dat landbouwers zich in de voedselketen meer als ondernemers gaan opstellen, door middel van innovatieve acties met een toegevoegde waarde en de optimalisering van productiekosten door gezamenlijke aankopen de het gezamenlijk gebruikmaken van diensten; 57. benadrukt dat ten volle gebruik moet worden gemaakt van de schoolfruit- en schoolmelkregeling om ervoor te zorgen dat kinderen in achterstandssituaties voldoende te eten krijgen; wijst er voorts op dat overheidsopdrachten kunnen worden ingezet voor het verkrijgen van publieke steun voor de aankoop van hoogwaardige levensmiddelen bij kleine landbouwers en lokale producenten, om voedselonzekerheid te voorkomen; Vrouwen in plattelandsgebieden 58. benadrukt dat het belangrijk is de genderkloof in de agrovoedingssector te dichten door in vrouwen te investeren en maatregelen te bevorderen om meer vrouwen aan te trekken naar de sector; wijst erop dat ondernemerschap, werkgelegenheid en de politieke vertegenwoordiging van vrouwen moeten worden ondersteund; benadrukt dat er bij het beheer van de voedselzekerheid rekening moet worden gehouden met het genderperspectief en dat vrouwen moeten worden betrokken bij de besluitvorming hierover; 59. benadrukt dat duurzaamheid betrekking heeft op het evenwicht tussen economische ontwikkeling, milieueffecten en sociale gelijkheid, met inbegrip van gendergelijkheid; wijst op de negatieve gendereffecten van toenemende voedselonzekerheid nu vrouwen geneigd zijn in tijden van voedseltekorten minder voedsel te consumeren, en 60 % van de ondervoede mensen vrouwen en meisjes betreft; merkt op dat 60 % van de vrouwen in Afrika ten zuiden van de Sahara in de landbouwsector werkt en op het gebied van voedsel- en waterzekerheid zeer kwetsbaar is voor de gevolgen van het veranderende klimaat; Meststoffenstrategie 60. benadrukt dat de meststoffensector van essentieel belang is om de voedselzekerheid wereldwijd te waarborgen; is ingenomen met het feit dat de Commissie in haar mededeling over het waarborgen van de beschikbaarheid en betaalbaarheid van meststoffen ( COM(2022)0590 ) een strategie heeft vastgesteld om landbouwers te helpen het hoofd te bieden aan de uitzonderlijk hoge kosten; is echter van mening dat de mededeling weliswaar bepaalde waardevolle beleidsaanbevelingen voor de middellange en lange termijn bevat, maar geen maatregelen omvat om de afhankelijkheid van steeds duurdere externe productiemiddelen te verminderen, geen concrete stappen voorstelt en geen passende onmiddellijke maatregelen formuleert om landbouwers in de huidige crisis te ondersteunen, met mogelijk zeer ernstige gevolgen voor de voedselzekerheid; benadrukt in dit verband het belang van de komende herziening van het meerjarig financieel kader (MFK); 61. verzoekt de Commissie een echte langetermijnvisie op te stellen voor het verwezenlijken van strategische autonomie wat betreft meststoffen, met als doel om de industrie te stimuleren om hun productie te verduurzamen; benadrukt dat landbouwpraktijken en alternatieve bronnen van nutriënten de nutriëntenkringlopen kunnen verbeteren en de afhankelijkheid van kunstmest kunnen verminderen, waardoor de afhankelijkheid van de invoer van meststoffen afneemt; benadrukt in dit verband dat onderzoek en innovatie op EU-niveau verder moeten worden ondersteund; benadrukt dat het voor het waarborgen van de voedselproductie op de lange termijn nodig is dat eenvoudig beschikbare en in de EU geproduceerde middelen, zoals organische meststoffen, volop worden ontwikkeld en ingezet; 62. verzoekt de Commissie de grenswaarden voor het gebruik van stikstofhoudende meststoffen uit dierlijke mest, zoals RENURE (REcovered Nitrogen from maNURE), digestaat van bioafval en enige andere doeltreffende en geverifieerde bron, te verhogen; verzoekt de Commissie ondertussen een tijdelijke afwijking toe te laten om de kosten van meststoffen snel omlaag te brengen, en te werken aan een langetermijnkader om de circulariteit op landbouwbedrijven te bevorderen en de afhankelijkheid van hulpbronnen uit derde landen te verkleinen; wijst erop dat deze maatregelen voor de langere termijn het opstellen van bedrijfsinterventiestrategieën moeten omvatten, onder andere met betrekking tot plannen voor nutriëntenbeheer, bodemherstel, precisielandbouw, biologische landbouw en het gebruik van peulgewassen in vruchtwisselingsprogramma’s, en gepaard moeten gaan met toereikende en billijke overgangsperioden; 63. is van mening dat de meststoffenindustrie in de EU toegang moet hebben tot de grondstoffen die nodig zijn voor de productie van meststoffen binnen de EU, om de vooruitzichten voor de oogsten in de EU niet in gevaar te brengen; 64. is ingenomen met het voornemen van de Commissie om belangrijke nutriënten zoals fosfaat en potas uit andere bronnen te betrekken en dringt erop aan dit proces te versnellen om te anticiperen op toekomstige tekorten; Bestrijding van voedselverlies en -verspilling 65. wijst erop dat ongeveer een derde van alle wereldwijd geproduceerde levensmiddelen tijdens een bepaalde fase van de voedselvoorzieningsketen, van boer tot bord, verloren gaat of verspild wordt; wijst erop dat voedselverlies en voedselverspilling kunnen worden voorkomen door een holistische aanpak te volgen, onder andere door maatregelen te nemen voor het gebruik van duurzame en recyclebare verpakkingen, en door dierziekten te voorkomen en te beheersen; is van mening dat voedselverlies en -verspilling tot een minimum kunnen worden beperkt indien bepaalde maatregelen worden genomen, bijvoorbeeld door met behulp van goede hygiënepraktijken en verbeterde technologieën in de hele waardeketen de aanwezigheid van ziekteverwekkers in levensmiddelen te verminderen; 66. onderstreept de positieve effecten die het ondersteunen van lokale productie en de consumptie van seizoensgebonden, lokale producten uit korte voedselvoorzieningsketens kan hebben op het terugdringen van voedselverspilling; benadrukt in dit verband de positieve effecten van consumentenvoorlichting op dit gebied; wijst erop dat vermindering van de voedselverspilling een belangrijke bijdrage zou leveren aan de wereldwijde voedselzekerheid; verzoekt de Commissie daarom bewustmakingscampagnes te organiseren voor producenten, consumenten en detailhandelaren over het belang van het voorkomen van alle vormen van voedselverspilling en over de economische, maatschappelijke en ecologische consequenties van dergelijke verspilling; verzoekt de Commissie de lidstaten te ondersteunen bij de uitvoering van doeltreffende programma’s voor de preventie van voedselverspilling; benadrukt dat de lidstaten daarnaast de omvang van voedselverspilling beter moeten meten en in de hele toeleveringsketen moeten monitoren; roept met name supermarkten op om het probleem van vermijdbare voedselverspilling met spoed aan te pakken door middel van alternatieve maatregelen, bijvoorbeeld door samen te werken met lokale initiatieven, zoals voedselbanken, om de voedselarmoede en -onzekerheid te verlichten; 67. acht het dringend noodzakelijk de nodige maatregelen te nemen om de perceptie van “onvolmaakte levensmiddelen” te veranderen, d.w.z. levensmiddelen die niet aan de marktstandaarden qua uiterlijk voldoen, ook al doet dat niets af aan hun smaak of voedingswaarde, alsook om de wetgeving inzake de minimumhoudbaarheidsdatum op levensmiddelenetiketten te wijzigen; 68. wijst erop dat de Wereldorganisatie voor diergezondheid (OIE) schat dat ongeveer 20 % van de mondiale voedselproductie verloren gaat als gevolg van ziekten onder vee, en dat het beperken van de incidentie van deze ziekten derhalve een van de prioriteiten is die in aanmerking moet worden genomen om de wereld te kunnen voeden; Biobrandstoffen 69. verzoekt de Commissie een realistisch perspectief voor de productie van biobrandstoffen te ontwikkelen waarbij rekening wordt gehouden met de eiwitstrategie van de EU, aangezien stopzetting van de productie van biobrandstoffen en daarmee het wegvallen van eiwit als bijproduct de voedselcrisis aanzienlijk zou verergeren in plaats van bij te dragen tot de vermindering ervan; verzoekt de EU prioriteit te geven aan voedselproductie boven de productie van biobrandstoffen op basis van gewassen; 70. benadrukt de belangrijke rol die landbouwers spelen bij de productie van hernieuwbare energie in de EU, en de noodzaak om de bestaande grenzen van zelfconsumptie weg te nemen, teneinde een concrete bijdrage mogelijk te maken aan de ontwikkeling van beste praktijken inzake de circulaire economie en schone energieproductie; Vee 71. verzoekt de Commissie, de lidstaten en marktdeelnemers om strategisch na te denken over de locatie van de duurzame veehouderij op het gehele Europese grondgebied, waarbij met name rekening wordt gehouden met de rol hiervan in de stikstofcyclus en het toevoegen van organisch materiaal aan gewassen, het optimale gebruik van alle soorten landbouwgrond en het bevorderen van een veelzijdige en evenwichtige voeding; roept de Commissie en de lidstaten op om voldoende overheidsmiddelen uit te trekken voor alle landbouwsectoren om negatieve effecten te voorkomen, waaronder een daling van de voedselproductie in de EU die de voedselzekerheid in gevaar zou kunnen brengen; 72. wijst op het belang van een kwalitatief hoogstaand systeem inzake dierenwelzijn, ook bij vervoer en slacht; is ingenomen met de geplande herziening van de EU-wetgeving inzake dierenwelzijn, met inbegrip van de actualisering van de huidige wetgeving inzake dierenwelzijn en de noodzaak van de ontwikkeling, tenuitvoerlegging en handhaving van versterkte en nieuwe, soortspecifieke wetgeving, aangezien er een algemeen gebrek is aan doeltreffende tenuitvoerlegging en handhaving van de huidige wetgeving; benadrukt dat er rekening moet worden gehouden met de laatste ontwikkelingen in de wetenschap op het vlak van dierenwelzijn en er moet worden voorzien in de vraag van de bevolking, de politiek en de markt naar strengere normen inzake dierenwelzijn en naar de modernisering van veestallen van productiepraktijken; Natuurlijke hulpbronnen 73. wijst op de bijdrage aan voedselzekerheid die wordt geleverd door een duurzamere en efficiëntere landbouw die natuurlijke hulpbronnen zoals bodem, water en bossen in stand houdt en de mogelijkheden van duurzame bio-energie en duurzame bio-economie benut; verzoekt de Commissie en de lidstaten om bij de tenuitvoerlegging van wetgeving die betrekking heeft op de landbouwsector te zorgen voor uitgebalanceerde ecologische, economische en sociale duurzaamheid die synergieën genereert; 74. verzoekt de Commissie een specifiek programma ter ondersteuning van de lidstaten op te zetten om het waterbeheer in de landbouw te verbeteren en te werken aan betere waterbesparing en wateropslagcapaciteit door bestaande irrigatievoorzieningen te voltooien, te moderniseren en te optimaliseren en nieuwe infrastructuur te bevorderen, waarbij de toepasselijke milieuvoorschriften in acht worden genomen en de grondwateropslagcapaciteit wordt verbeterd, zodat de veerkracht van het landbouwproductiesysteem wordt vergroot en de watervoorziening wordt gewaarborgd; verzoekt de Commissie de ontwikkeling, de opslag en het gebruik van gezuiverd afvalwater voor de landbouw te ondersteunen; dringt aan op een versnelde uitvoering van het cohesiebeleid en op specifieke maatregelen voor de ontwikkeling van infrastructuur om extreme droogten in Europa te bestrijden; 75. wijst erop dat conflicten, de klimaat- en biodiversiteitscrises en de pandemie keerpunten zijn geweest voor de honger in de wereld, die daarvoor aan het afnemen was maar nu ongeveer 10 % van de wereldbevolking treft; benadrukt dat er verdere inspanningen nodig zijn om de Oekraïense graanuitvoer te hervatten en in stand te houden, hetgeen de druk in het Globale Zuiden moet verlichten; dringt er in dit kader bij de Commissie op aan haar inspanningen op het gebied van “voedseldiplomatie” te intensiveren, mede omdat de Unie tegenwoordig op wereldniveau een van de grootste tarweproducenten is en voedselvoorzieningstekorten in het Globale Zuiden deze derde landen kwetsbaarder kunnen maken voor de invloed van autoritaire regimes; 76. benadrukt dat innovatieve digitale technologieën geen nieuwe vormen van padafhankelijkheid mogen creëren, en beklemtoont dat deze technologieën de concentratie van landbouwbedrijven niet mogen versterken maar ook beschikbaar en toegankelijk moeten zijn voor kleinschalige landbouwbedrijven; 77. is van mening dat kleinschalige energieopwekkingsinstallaties op landbouwbedrijven een enorm potentieel hebben om energie te produceren in plattelandsgebieden en de circulariteit op landbouwbedrijven te vergroten door de afval- en reststromen van het bedrijf, waaronder mest, in warmte en elektriciteit om te zetten; benadrukt dat alle belemmeringen moeten worden weggenomen om landbouwers aan te moedigen te investeren in deze technologieën voor een circulair landbouwbedrijf, zoals kleinschalige biogasinstallaties; verzoekt de Commissie de uitrol van deze innovatieve installaties te bevorderen; benadrukt dat de resten van dit procedé moeten worden benut, bijvoorbeeld via RENURE-producten, die moeten worden ingedeeld en gebruikt als chemische meststoffen; 78. is van mening dat de voedselzekerheid ook kan worden bevorderd via projecten die worden gefinancierd via het nieuwe REPowerEU-hoofdstuk, en pleit voor de uitrol van projecten die zowel de energie- als de landbouwsector ten goede komen; 79. benadrukt dat het beheer van het aanbod verder moet worden ondersteund door middel van steun aan producenten- en brancheorganisaties; 80. merkt op dat de Europese landbouwers voldoen aan de strengste productievoorschriften ter wereld en benadrukt dat het beleid niet mag leiden tot verplaatsing van de productie of tot ongelijke concurrentievoorwaarden; Het GLB en de toekomst van landbouwers 81. herhaalt dat het GLB voedselzekerheid moet blijven waarborgen en tegelijkertijd beter moet inspelen op nieuwe maatschappelijke eisen op het gebied van duurzaam voedsel en gezondere voeding; benadrukt hoe belangrijk het is te waarborgen dat landbouwers over een voorspelbare bron van inkomsten beschikken en van hun activiteiten kunnen rondkomen; verzoekt de Commissie in dit verband de GLB-begroting in het MFK te herzien om zowel de voedselzekerheid als de groene transitie zeker te stellen en de nodige hefbomen voor investeringen te creëren; 82. verzoekt de Commissie en de lidstaten de afname van het aantal landbouwbedrijven in plattelandsgebieden tegen te gaan en benadrukt dat moet worden ingezet op steun voor de voortzetting van landbouwactiviteiten en voor innovatie; wijst op de bijdrage van kleine landbouwbedrijven aan de duurzame voedselautonomie en -zekerheid van de EU, met name in lokale voedselsystemen, en benadrukt dat ervoor moet worden gezorgd dat kleinschalige producenten naar behoren worden betrokken bij besluitvormingsprocessen wanneer deze gevolgen voor hen inhouden; 83. verzoekt de Commissie om bij de opstelling van haar mededeling over het toekomstige GLB te overwegen het GLB om te vormen tot een beleid dat voedselproductie en voedselveiligheid op samenhangende wijze integreert, waarbij ook samenhang wordt gewaarborgd met het handelsbeleid, het milieubeleid en het beleid inzake humanitaire hulp en internationale ontwikkeling; 84. spreekt zijn tevredenheid en steun uit over de uitspraken van de landbouwcommissaris, die heeft verklaard dat de huidige GLB-begroting van minder dan 0,4 % van het bbp van de EU niet volstaat om de voedselzekerheid veilig te stellen en dat deze daarom uiterlijk in het volgende MFK aanzienlijk moet worden verhoogd; dringt erop aan dat de landbouwcrisisreserve van aanvullende middelen bovenop de bestaande GLB-middelen wordt voorzien en dat de crisisreserve in geval van gebruik ervan op andere manieren wordt aangevuld dan door begrotingsdiscipline, aangezien dit zou betekenen dat landbouwers met de ene hand EU-middelen krijgen aangereikt om de crisis te beheersen, terwijl deze middelen (rechtstreekse betalingen) hun met de andere hand weer worden afgenomen; 85. benadrukt dat het belangrijk is een flexibeler manier te vinden om de GLB-vereisten toe te passen, door te voorzien in voorschotten voor producenten en de bedragen hiervoor te verhogen; 86. beklemtoont dat de EU-bijstand de meest kwetsbare bevolkingsgroepen zo spoedig mogelijk moet bereiken en op de context van multidimensionale crises moet worden afgestemd, en wijst op het belang van een versterkte humanitaire aanpak; beklemtoont dat de Commissie in 2022 meer dan 900 miljoen EUR heeft toegewezen voor humanitaire voedselhulp, wat 60 % meer is dan in 2021 en bijna 80 % meer dan in 2020; 87. roept de EU op om de continuïteit tussen humanitaire hulp, ontwikkelingssamenwerking en vredesactiviteiten te waarborgen om de diepere oorzaken van voedselonzekerheid en de zwakke punten van de voedselsystemen in ontwikkelingslanden aan te pakken, overeenkomstig de benadering waarbij humanitaire hulp wordt gekoppeld aan ontwikkeling en vrede; Veerkrachtige en diverse ecosystemen als sleutelfactoren voor voedselzekerheid 88. merkt op dat de effecten van klimaatverandering op de landbouwproductie zich steeds duidelijker aftekenen, waarbij oogsten en opbrengsten schade ondervinden van de steeds vaker voorkomende droogteperioden, overstromingen en andere extreme weersomstandigheden; 89. herinnert eraan dat aantasting van de biodiversiteit, met name bij drachtplanten, bijdraagt tot slechtere landbouwopbrengsten en daarmee onze voedselzekerheid op losse schroeven zet; wijst erop dat landbouw afhankelijk is van veerkrachtige ecosystemen, met name functionele bodemecosystemen, en van een toereikende populatie van bestuivers en natuurlijke vijanden van schadelijke organismen; beklemtoont dat een grotere klimaatbestendigheid van de Europese landbouw ervoor zal zorgen dat de sector kan blijven concurreren op de wereldmarkt en werkgelegenheid en economische groei kan creëren; 90. is ingenomen met de uitgebreide analyse van de Commissie over de sleutelfactoren voor voedselzekerheid; wijst nadrukkelijk op haar conclusies waarin wordt gewezen op de urgentie van de transitie naar een duurzaam voedselsysteem waarmee de voedselzekerheid zowel op korte als op lange termijn kan worden gewaarborgd; Internationale dimensie van voedselzekerheid 91. benadrukt dat het handelsbeleid van de EU dringend moet worden afgestemd op Europese normen voor duurzame levensmiddelen, zodat het concurrentievermogen van de EU niet wordt geschaad; merkt op dat de EU een belangrijke rol speelt in de wereldwijde handel in landbouwproducten en levensmiddelen en dat het van essentieel belang is ook het handelsbeleid van de EU in overeenstemming te brengen met Europese duurzaamheidsdoelstellingen; 92. dringt erop aan om in bilaterale en multilaterale handelsbesprekingen en -overeenkomsten een afzonderlijk hoofdstuk te wijden aan voedsel en landbouwproducten en deze niet louter als pasmunt te beschouwen bij deze onderhandelingen; uit zijn bezorgdheid over de gevolgen die het toegenomen aantal vrijhandelsovereenkomsten zonder sterke duurzaamheidsbepalingen heeft gehad voor de Europese landbouwsector, die vaak oneerlijke concurrentie ondervindt van producenten uit derde landen die zich aan veel minder strenge wetgeving moeten houden; dringt voorts aan op meer wederkerigheid tussen Europese producenten en producenten uit derde landen wat productienormen betreft; 93. wijst erop dat voedselzekerheid een complex en veelzijdig onderwerp is en een samenhangende en geïntegreerde benadering vereist waarbij de huidige uitdagingen vanuit verschillende perspectieven worden benaderd door rekening te houden met economische, handels-, milieu- en regionale aspecten en met internationale ontwikkeling; 94. benadrukt dat de EU niet alleen verantwoordelijk is voor het waarborgen van haar eigen voedselvoorziening, maar ook moet bijdragen tot de bestrijding van honger in achtergestelde delen elders op de wereld; beklemtoont dat de EU haar partnerlanden moet ondersteunen bij de vaststelling van ambitieuze milieudoelstellingen en hen zo nodig moet bijstaan en begeleiden bij deze transitie; benadrukt dat terdege rekening moet worden gehouden met partners uit ontwikkelingslanden en landen die zich wat voedselzekerheid betreft in een kwetsbare situatie bevinden, die mogelijk een speciale en gedifferentieerde behandeling nodig hebben; 95. is van mening dat de EU, als belangrijke wereldspeler in de agrovoedingssector, op middellange tot lange termijn moet pleiten voor strengere mondiale duurzaamheidscriteria en samen met internationale partners de benchmarks en internationale normen voor veerkrachtige en duurzame voedselsystemen moet ontwikkelen in overeenstemming met de WTO-regels; 96. benadrukt dat humanitaire en ontwikkelingsfinanciering en andere maatregelen om honger en ondervoeding in Europa en daarbuiten aan te pakken drastisch moeten worden opgeschaald om de wereldwijde voedselzekerheidscrisis, die door de oorlog in Oekraïne is verergerd, naar behoren aan te pakken; 97. benadrukt dat de Commissie een echte geïntegreerde strategie met partnerlanden moet uitwerken om de ontwikkeling, versterking en opschaling van lokale voedselproductiecapaciteiten te bevorderen en de kwetsbaarheden die gepaard gaan met internationale afhankelijkheden te verminderen, vooral wat meststoffen en graan betreft, en tegelijkertijd ook de lokale en regionale markten te versterken via infrastructuurprogramma’s, bijvoorbeeld voor marktinfrastructuur, koelsystemen en wegen, maar ook voor online boerenmarkten, teneinde met name de veerkracht van kleine landbouwers te vergroten, vooral in het kader van het “Global Gateway”-initiatief; 98. betreurt de financiële speculatie in landbouw- en voedselgrondstoffen, die de prijsvolatiliteit versterkt en de groothandelsprijzen kunstmatig opdrijft; stelt met bezorgdheid vast dat financiële speculatie in voedselgrondstoffen met name ontwikkelingslanden en de meest kwetsbare bevolkingsgroepen treft, vooral in een oorlogscontext; verzoekt de Commissie en de Europese Autoriteit voor effecten en markten om de rol en omvang van speculatie bij de vaststelling van grondstoffenprijzen te beoordelen; 99. beklemtoont dat transparante statistieken over graanvoorraden van zowel publieke als particuliere belanghebbenden essentieel zijn; roept de Commissie, de lidstaten en de exploitanten van levensmiddelenbedrijven ertoe op hun inspanningen voor het versterken van de transparantieregels inzake mondiale landbouwprijzen en -voorraden op te voeren, met name door het landbouwmarktinformatiesysteem AMIS (Agricultural Market Information System) te versterken en uit te breiden; 100. wijst erop dat ontwikkelingslanden het meest kwetsbaar zijn voor de stijgende wereldwijde voedsel- en landbouwprijzen, die de betaalbaarheid van voedsel in gevaar brengen; roept de Commissie en de lidstaten ertoe op te werken aan het FAO-voorstel voor de oprichting van een financieringsfaciliteit voor voedselinvoer om laaginkomenslanden die het sterkst afhankelijk zijn van voedselinvoer toegang te helpen krijgen tot wereldwijde voedselmarkten; benadrukt verder dat er handelsregels moeten worden ontwikkeld, onder meer binnen de werkingssfeer van de WTO, om laaginkomenslanden te helpen sterkere lokale voedselsystemen op te bouwen; 101. benadrukt dat er op het gebied van landbouw meer nadruk moet worden gelegd op acties om het recht van ontwikkelingslanden op voedselsoevereiniteit bij wijze van prioriteit te waarborgen en hun capaciteit om te voorzien in de voedingsbehoeften van hun bevolking te vergroten; verzoekt de Commissie een meer systematische aanpak te volgen om de effecten van EU-beleid op PCD-doelstellingen te bepalen en te beoordelen; 102. is ingenomen met de toezegging van de EU en haar lidstaten om voor de periode 2021-2024 bijna 8 miljard EUR aan humanitaire en ontwikkelingshulp voor mondiale voedselzekerheid toe te wijzen, waaronder nog eens 600 miljoen EUR om landen van de Organisatie van staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan (OACPS) te helpen de gevolgen van de Russische invasie van Oekraïne het hoofd te bieden; verzoekt de Commissie om tot 2024 jaarlijks verslag uit te brengen aan het Parlement over de doelen, maatregelen en resultaten van die toezegging; 103. roept de Europese Unie en haar lidstaten ertoe op meer ontwikkelingssamenwerking, humanitaire hulp en voedselhulp te bieden, essentiële voedingsdiensten op te schalen en andere maatregelen die op korte en lange termijn toereikend zijn vast te stellen in de meest kwetsbare landen en regio’s, met name de 19 “hongerhotspots” die door de FAO en het WFP in kaart zijn gebracht en die nog steeds te lijden hebben onder een gebrek aan humanitaire financiering om honger en ondervoeding aan te pakken; 104. verzoekt de Commissie, de lidstaten en de Europese instellingen voor ontwikkelingsfinanciering om via de “Team Europa”-benadering synergieën tot stand te brengen tussen het NDICI – Europa in de wereld en de nieuwe “Global Gateway”-strategie, om investeringen voor voedselzekerheid in partnerlanden te coördineren; dringt er bij de Commissie op aan om tijdens het tussentijdse evaluatieproces van het NDICI – Europa in de wereld de bedragen en projecten in verband met voedselzekerheid in partnerlanden nauwgezet te onderzoeken en de doeltreffendheid van de ondersteunde maatregelen volledig te evalueren; 105. stelt verheugd vast dat er verschillende multilaterale initiatieven in verband met voedselzekerheid zijn opgestart; roept de Commissie en de lidstaten er niettemin toe op het voortouw te nemen bij de coördinatie van de verschillende initiatieven om voor een doeltreffende internationale inzet op het gebied van mondiale voedselzekerheid te zorgen; verzoekt de EU en haar lidstaten de oprichting van een internationaal mechanisme voor paraatheid en respons bij voedselcrises onder auspiciën van de FAO en het WFP te steunen, met als doel risico’s en kwetsbaarheden in kaart te brengen, vooral in verband met kritieke voedselinfrastructuur en toeleveringsketens, en de coördinatie van de respons bij een crisis te verbeteren; ondersteunt voorts de ontwikkeling van strategische voedselreserves, aangezien voorraden een belangrijke rol kunnen spelen bij het opvangen van de gevolgen van voedselcrises; dringt erop aan de rol van het Global Network Against Food Crises te versterken; 106. verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat een aanzienlijk deel van de 30 % middelen van het NDICI – Europa in de wereld die zijn toegewezen om de klimaatverandering tegen te gaan, wordt toegekend aan projecten die de veerkracht en de aanpassing van de landbouw aan de klimaatverandering verbeteren, onder meer via het stabiliseren van hellingen, landaanwinning, herbebossing, irrigatie, beheer van stroomgebieden en ondersteuning voor onderwijsactiviteiten over dit thema; dringt erop aan dat deze investeringen in overeenstemming zijn met de Agenda 2030, de Klimaatovereenkomst van Parijs en het Verdrag inzake biologische diversiteit, en rekening houden met de VGGT van de FAO en de CFS, en met de FAO- en CFS-beginselen inzake verantwoord investeren in landbouw en voedselsystemen; 107. merkt op dat vrouwen volgens de FAO 43 % van de mondiale arbeidskrachten in de landbouw vertegenwoordigen en een vitale rol vervullen in plattelandsgebieden, maar niettemin met ernstige discriminatie worden geconfronteerd als het gaat om de eigendom van land en vee, gelijke beloning, deelname aan besluitvormingsentiteiten en toegang tot krediet en financiële diensten; benadrukt dat kinderen en vrouwen het meest kwetsbaar zijn voor voedselonzekerheid; 108. benadrukt dat de mondiale genderkloof op het gebied van voedselonzekerheid de voorbije jaren is toegenomen, voornamelijk als gevolg van wijdverspreide genderongelijkheid en discriminatie in de betrokken landen; dringt daarom aan op acties en maatregelen ter ondersteuning van gendergelijkheid in de landbouwsector en wijst erop dat het waarborgen van voedselzekerheid een manier is om ongelijkheden tussen vrouwen en mannen te verminderen; verzoekt de Commissie en lokale en regionale autoriteiten in partnerlanden ervoor te zorgen dat vrouwen, met inbegrip van vrouwenorganisaties, betrokken worden bij het opstellen van programma’s en het uitvoeren van projecten, alsook bij de besluitvormingsprocessen om voedselonzekerheid tegen te gaan; 109. benadrukt dat het scheppen van levensvatbare banen in de landbouwsector essentieel is om de levensvatbaarheid van deze sector wereldwijd en op lange termijn te verzekeren; herinnert eraan dat investeringen in de sector van kleine landbouwbedrijven de meeste voordelen opleveren wat armoedebestrijding en groei betreft, doordat het inkomen van kleine landbouwers stijgt, met name in het geval van vrouwelijke kleine landbouwers; 110. verzoekt de Commissie een beleid op te zetten dat voedselproductie en voedselveiligheid op samenhangende wijze integreert en tegelijkertijd zorgt voor samenhang met het handelsbeleid, het milieubeleid en het beleid inzake humanitaire hulp en internationale ontwikkeling; o o o 111. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien artikel 225 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien artikel 292 VWEU, in samenhang met de artikelen 153 en 166 VWEU, – gezien artikel 153, lid 2, punt b), VWEU in samenhang met artikel 153, lid 1, punt b), VWEU, – gezien de aanbeveling van de Raad van 10 maart 2014 inzake een kwaliteitskader voor stages (1) (“aanbeveling 2014 van de Raad”), – gezien de feitelijke samenvatting van de Commissie van 3 augustus 2022 van de online openbare raadpleging ter ondersteuning van de evaluatie van de aanbeveling van de Raad van 2014 inzake een kwaliteitskader voor stages (2) , – gezien het verslag van Eurofound van 27 juli 2017, getiteld “Fraudulent contracting of work: Abusing traineeship status (Austria, Finland, Spain and UK)” (Frauduleus contracteren van werk: misbruik van stages (Oostenrijk, Finland, Spanje en het VK) (3) , – gezien het verslag van de Commissie van oktober 2018, getiteld “Traineeships under the Youth Guarantee – Experience from the ground” (Stages in het kader van de jongerengarantie – Praktische ervaringen) (4) , – gezien de mededeling van de Commissie van 4 oktober 2016, getiteld “Drie jaar jongerengarantie en jongerenwerkgelegenheidsinitiatief” ( COM(2016)0646 ), – gezien het werkdocument van de diensten van de Commissie van 4 oktober 2016, getiteld “Applying the Quality Framework for Traineeships” (Toepassing van het kwaliteitskader voor stages) (SWD(2016)0324), – gezien de aanbeveling van de Raad van 30 oktober 2020, getiteld “Een brug naar banen – Versterking van de jongerengarantie” en tot vervanging van de aanbeveling van de Raad van 22 april 2013 tot invoering van een jongerengarantie (5) , – gezien zijn resolutie van 8 oktober 2020 over de jongerengarantie (6) , – gezien zijn resolutie van 17 december 2020 over een sterk sociaal Europa voor rechtvaardige transities (7) , – gezien zijn resolutie van 17 februari 2022 over de empowerment van Europese jongeren: werkgelegenheid en sociaal herstel na de pandemie (8) , – gezien zijn resolutie van 24 november 2022 over de erfenis van het Europees Jaar van de Jeugd 2022 (9) , – gezien de Europese pijler van sociale rechten, die het Europees Parlement, de Raad en de Commissie op 17 november 2017 hebben afgekondigd tijdens de top van Göteborg, met name de beginselen 1 en 4, het actieplan voor de Europese pijler van sociale rechten en de verklaring over het streven naar een sociaal Europa en de versterking van sociale cohesie van de sociale top van Porto van 2021, – gezien de slotverklaring van de Conferentie over de toekomst van Europa van 30 november 2022, die is aangenomen in het kader van het Europees Jaar van de Jeugd, met name voorstel 47, maatregel 5, waarin te lezen staat dat “ervoor gezorgd [moet] worden dat stages en banen van jongeren voldoen aan kwaliteitsnormen, onder meer op het gebied van beloning. Minimumjeugdlonen en andere discriminerende arbeidsrechtelijke bepalingen die specifiek voor jongeren gelden, moeten worden afgeschaft en onbetaalde stages op de arbeidsmarkt en buiten het formele onderwijssysteem moeten wettelijk verboden worden”, – gezien de evaluatie van de Commissie van 10 januari 2023 van de aanbeveling van de Raad over een kwaliteitskader voor stages, – gezien het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten, dat door alle EU-lidstaten is ondertekend, met name artikel 7, punt a), i) over eerlijke lonen en gelijke bezoldiging, artikel 7, punt c) over gelijke kansen voor allen en artikel 9 over het recht op sociale zekerheid voor allen, – gezien Verordening (EU) 2019/1700 van het Europees Parlement en de Raad van 10 oktober 2019 tot vaststelling van een gemeenschappelijk kader voor Europese statistieken betreffende personen en huishoudens, op basis van gegevens die op individueel niveau worden verzameld door middel van steekproeven, tot wijziging van Verordeningen (EG) nr. 808/2004, (EG) nr. 452/2008 en (EG) nr. 1338/2008 van het Europees Parlement en de Raad, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1177/2003 van het Europees Parlement en de Raad en Verordening (EG) nr. 577/98 van de Raad (10) , – gezien de strategie voor de rechten van personen met een handicap 2021‑2030, – gezien zijn resolutie van 13 december 2022, getiteld “Naar gelijke rechten voor personen met een handicap” (11) , – gezien het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap van 2006, – gezien de artikelen 47 en 54 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie cultuur en onderwijs, – gezien het verslag van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken ( A9‑0186/2023 ), A. overwegende dat stages een belangrijke manier zijn voor jongeren om ervaring op te doen voordat ze een vaste baan vinden; overwegende dat stages de overgang van school of beroepsopleidingen naar de arbeidsmarkt kunnen vergemakkelijken; overwegende dat jongeren optimale omstandigheden en stimulansen nodig hebben om toegang te krijgen tot hoogwaardige stages waar ze nuttige leer- en werkervaring kunnen opdoen en relevante vaardigheden kunnen ontwikkelen; overwegende dat stagiairs die een stage op de vrije arbeidsmarkt, een stage in het kader van actief arbeidsmarktbeleid of een stage als verplicht onderdeel van een beroepsopleiding lopen, recht moeten hebben op beloning, zoals bepaald in bijlage I; overwegende dat stagiairs die stage lopen met het oog op het behalen van onderwijskwalificaties daarvoor een passende vergoeding moeten ontvangen, zoals bepaald in bijlage II; B. overwegende dat vanwege de COVID-19-pandemie veel onderwijs- en arbeidskansen op de rem werden gezet waardoor het moeilijker was om vaardigheden te verwerven; overwegende dat dit op onevenredige wijze van invloed is geweest op vooral de overgang van school naar werk voor jongeren uit kansarme milieus; C. overwegende dat er in de hele Unie verschillende soorten stages bestaan; overwegende dat een stage beschouwd kan worden als een afgebakende periode waarin werkervaring wordt opgedaan, die bestaat uit een theoretische en praktische component en waarin personen praktische en beroepservaring kunnen opdoen om hun inzetbaarheid op de arbeidsmarkt te verhogen en de overgang naar een vaste baan te vergemakkelijken; overwegende dat het Parlement herhaaldelijk de praktijk van onbetaalde stages heeft veroordeeld als vorm van uitbuiting van jonge werknemers en als schending van hun rechten, en heeft gepleit voor een gemeenschappelijk rechtskader om billijke beloning voor stages te waarborgen, teneinde uitbuitingspraktijken te voorkomen (12) ; D. overwegende dat de meeste stages in de Unie kunnen worden onderverdeeld in de volgende categorieën: stages op de vrije markt, stages in het kader van actief arbeidsmarktbeleid, stages die onderdeel zijn van een beroepsopleiding en stages die onderdeel zijn van een leerplan in het hoger of beroepsonderwijs; overwegende dat al deze verschillende soorten stages jongeren de kans bieden om een opleiding te volgen en vaardigheden te verwerven die relevant zijn voor de behoeften op de arbeidsmarkt, en daarnaast de toegang tot toekomstige hoogwaardige banen moeten vergemakkelijken maar tevens tegemoet moeten komen aan hun persoonlijke behoeften; overwegende dat de Unie, de lidstaten en de sociale partners een sleutelrol moeten spelen bij het bieden van toegang tot hoogwaardige stages; E. overwegende dat er in de Unie verschillende rechtskaders en benaderingen bestaan om stages te reguleren; overwegende dat dergelijke verschillen niet alleen tussen de lidstaten onderling, maar soms zelfs binnen een lidstaat voorkomen; F. overwegende dat er volgens onderzoek een verband bestaat tussen de kwaliteit van een stage en resultaten op het vlak van werkgelegenheid (13) , waarbij bezoldiging een van de belangrijkste kwaliteitscriteria is voor een hoogwaardige stage (14) ; G. overwegende dat de aanbeveling van de Raad van 2014 alleen betrekking heeft op stages op de vrije markt en stages in het kader van actief arbeidsmarktbeleid; H. overwegende dat de lidstaten in het kader van aanbeveling 2014 van de Raad wordt aangeraden de volgende beginselen voor een kwaliteitskader voor stages toe te passen: het sluiten van een schriftelijke stageovereenkomst, het vaststellen van theoretische en praktische doelen, arbeidsvoorwaarden van stagiairs, rechten en plichten van de stagiair en de stageaanbieder, de beperking van stages tot een redelijke duur, de passende erkenning van stages met gebruikmaking van hulpmiddelen van de Unie (zoals Europass), het invoeren van transparantievereisten, het instellen van grensoverschrijdende stages, het gebruik van Europese structuur- en investeringsfondsen om het aantal stages te vergroten, en de tenuitvoerlegging van het kwaliteitskader voor stages zelf; I. overwegende dat een persoon discriminatie anders kan ervaren, op grond van diverse factoren, waaronder maar niet uitsluitend: geslacht, ras, huidskleur, nationaliteit, etnische of sociale en economische afkomst, genetische kenmerken, taal, godsdienst of overtuiging, politieke of andere denkbeelden, het behoren tot een nationale minderheid, vermogen, geboorte, een handicap, leeftijd of seksuele geaardheid van die persoon (15) ; overwegende dat er alles aan gedaan moet worden om elke vorm van discriminatie tijdens stages aan te pakken en daar een einde aan te maken, en om stages ook toegankelijk te maken voor de mensen en groepen die het verst van de arbeidsmarkt afstaan; overwegende dat jongeren in slechtere financiële omstandigheden, waaronder personen uit eenoudergezinnen, mensen met een handicap, migranten, laagopgeleiden, jongeren die niet bij hun ouders wonen en jongeren uit gezinnen met een lage werkintensiteit, minder vaak toegang hebben tot de financiële middelen die nodig zijn om een onbetaalde of slechtbetaalde stage te lopen (16) ; J. overwegende dat in juli 2022 87 miljoen burgers van de Unie een of andere handicap hadden; overwegende dat personen met een handicap nog steeds op belemmeringen stuiten bij de toegang tot hoogwaardige stages en het vinden van werk op de vrije arbeidsmarkt; K. overwegende dat hoogwaardige stages van cruciaal belang zijn om jongeren goed te onderwijzen en op te leiden in de behoeften van de arbeidsmarkt en om discrepanties tussen gevraagde en aangeboden vaardigheden en de daaruit voortvloeiende tekorten op de arbeidsmarkt in de Unie aan te pakken, en tegelijkertijd tegemoet te komen aan de persoonlijke belangen van de stagiair en de nadruk te leggen op de potentiële meerwaarde voor zowel werkgevers als stagiairs; overwegende dat te veel jongeren niet in staat zijn een vaste baan te vinden omdat de beschikbare banen niet altijd overeenstemmen met hun vaardigheden; overwegende dat 40 % van de werkgevers (17) tegelijkertijd moeite heeft om werknemers met de juiste vaardigheden te vinden; overwegende dat de jeugdwerkloosheid in de Unie 15,1 % bedraagt en dat in de context van de huidige crisis rond de kosten van levensonderhoud jongeren volgens Eurostat (18) de groep zijn die het hoogste risico lopen op een leven in armoede, waarbij één op de vier jongeren dreigt af te glijden naar armoede of sociale uitsluiting en jonge vrouwen een hoger risico lopen op armoede of sociale uitsluiting; L. overwegende dat ongeveer de helft van alle 15- tot 34-jarigen in de Unie met ten minste één stage werkervaring heeft opgedaan; overwegende dat de meerderheid van de jongeren aangeeft twee onbetaalde stages te hebben gedaan voordat zij een vaste baan vonden (19) ; overwegende dat er per jaar dus ongeveer vier miljoen mensen in de Unie minstens één stage lopen (20) ; M. overwegende dat de meeste stagairs die in een enquête van Eurobarometer bevraagd werden van mening zijn dat hun stage-ervaring nuttig was of zal zijn om een vaste baan te vinden (71 %), maar dat bijna een derde (28 %) die mening niet is toegedaan (21) ; N. overwegende dat onderzoek bevestigt dat de waarde van stages bij het vergemakkelijken van de overgang naar werk afhangt van de kwaliteit van de leerinhoud en de arbeidsvoorwaarden (22) ; O. overwegende dat volgens bovengenoemde enquête slechts 40 % van de stagiairs een financiële vergoeding kreeg en meer dan de helft van die groep (53 %) van mening was dat die vergoeding onvoldoende was om de basiskosten van levensonderhoud te dekken (23) ; P. overwegende dat stages in een andere lidstaat nog steeds een zeldzaamheid zijn – volgens de enquête van Eurobarometer vindt slechts 9 % van de stages in de Unie in het buitenland plaats (24) ; Q. overwegende dat er op het niveau van de Unie en op nationaal niveau te weinig actuele vergelijkbare gegevens over stages beschikbaar zijn, met name wat betreft stages op de vrije arbeidsmarkt; overwegende dat de beschikbare gegevens over stages in de Unie gebaseerd zijn op verschillende definities, wat voor problemen zorgt voor de vergelijkbaarheid ervan; R. overwegende dat stimulansen voor werkgevers van cruciaal belang zijn bij het aanbieden van hoogwaardige stages, met name in het geval van micro-ondernemingen en kleine en middelgrote ondernemingen; overwegende dat het versterken van digitale vaardigheden en de noodzakelijke digitale instrumenten voor de ondersteuning van stagiairs tijdens hun stage wordt toegejuicht; overwegende dat in dit verband het programma “Digital Opportunity”-stages, dat in het kader van het Erasmus+-programma wordt aangeboden, studenten en pas afgestudeerden de kans biedt om op het werk digitale vaardigheden te verwerven en ervaring op te doen in de technologiesector; overwegende dat voor hoogwaardige stages normaal gezien fysieke aanwezigheid vereist is; overwegende dat telewerk of hybride werk in een aantal sectoren en bedrijven steeds vaker de norm wordt; overwegende dat in dit verband elk op afstand uitgevoerd of hybride deel van een stage alleen aanvaardbaar is wanneer aanwezigheid op de werkplek niet noodzakelijk of mogelijk is en voldoet aan de kwaliteitscriteria; 1. benadrukt dat stages in de eerste plaats een leerervaring zijn die niet in de plaats mogen komen van startersbanen; verzoekt de Commissie en de lidstaten, in nauwe samenwerking met de sociale partners, om jongeren vlottere en betere toegang te geven tot hoogwaardige, betaalde en inclusieve stages, met name voor jongeren met een kwetsbare achtergrond, teneinde de Uniedoelstelling van sociale cohesie en inclusie te halen; 2. benadrukt dat hoogwaardige stages nodig zijn om de vaardigheden en inzetbaarheid van jongeren te vergroten, waardoor ze makkelijker de overstap naar de arbeidsmarkt kunnen maken; wijst erop dat stages voor jongeren een kans kunnen zijn om bij te leren en verschillende banen uit te proberen, en zo te ontdekken welke banen het beste aansluiten bij hun talenten en ambities; 3. benadrukt dat jongeren goed moeten worden onderwezen en opgeleid in de behoeften van de arbeidsmarkt om discrepanties tussen gevraagde en aangeboden vaardigheden aan te pakken en tegelijkertijd tegemoet te komen aan hun persoonlijke belangen en de nadruk te leggen op de potentiële meerwaarde voor zowel werkgevers als stagiairs; benadrukt daarom eveneens dat er opleidingen moeten worden aangeboden op gebieden die verband houden met de vaardigheden waaraan behoefte is, arbeidstekorten en toekomstgerichte sectoren, met het oog op zowel de groene als de digitale transitie; 4. benadrukt dat de Unie geen precaire arbeidsomstandigheden mag bevorderen en dat kwalitatief slechte en onbetaalde stages niet mogen worden ondersteund met overheidsgeld; dringt erop aan dat werkgevers alleen financiële overheidssteun mogen ontvangen als zij voldoen aan de kwaliteitscriteria, de wetgeving en collectieve arbeidsovereenkomsten; 5. herinnert eraan dat hoogwaardige stages een waardevolle bijdrage kunnen leveren aan de verwezenlijking van de sociale doelstellingen van de Unie om er uiterlijk in 2030 voor te zorgen dat minstens 60 % van alle volwassenen elk jaar een opleiding volgt en minstens 78 % van de mensen tussen 20 en 64 jaar aan het werk is, alsmede het percentage personen die niet werken en geen onderwijs of opleiding volgen (NEET’s) te verlagen tot 9 % door middel van hoogwaardige mogelijkheden, in overeenstemming met de Agenda 2030 en duurzameontwikkelingsdoelstellingen nrs. 1, 4, 8 en 10 van de VN; 6. benadrukt dat jongeren moeten worden beschermd tegen de praktijk om meerdere opeenvolgende stages te lopen door streng toezicht te houden op het gebruik van contracten die gericht zijn op de overgang van het onderwijs naar de arbeidsmarkt; 7. wijst erop dat hoogwaardige stages het idee van een leven lang leren bevorderen en bijdragen tot aanpassing bij dynamische veranderingen op de arbeidsmarkt, en bijgevolg het werkzame leven verlengen; Herziening van het bestaande kader 8. verzoekt de Commissie de aanbeveling van de Raad van 2014 te actualiseren en te verstevigen en er een krachtiger wetgevingsinstrument van te maken; 9. onderkent dat de bestaande beginselen van het kwaliteitskader voor stages belangrijk blijven om werkgevers te begeleiden bij het aanbieden van hoogwaardige stages; neemt kennis van de kwetsbare positie van jongeren op de arbeidsmarkt; benadrukt dat aan het kwaliteitskader voor stages nieuwe beginselen moeten worden toegevoegd om de kwaliteit van stages te verbeteren en de overgang van alle jongeren van onderwijs naar de arbeidsmarkt te vergemakkelijken; verzoekt de Commissie daarom de volgende beginselen aan het geactualiseerde kwaliteitskader voor stages toe te voegen: 10. verzoekt de Commissie een voorstel in te dienen voor een richtlijn inzake stages op de vrije arbeidsmarkt, stages in het kader van actief arbeidsmarktbeleid en stages als verplicht onderdeel van beroepsopleidingen, om te zorgen voor minimale kwaliteitsnormen, met inbegrip van regels inzake de duur van de stages, toegang tot sociale bescherming in overeenstemming met de nationale wetgeving en praktijk, alsook een beloning die een fatsoenlijke levensstandaard waarborgt om uitbuiting te voorkomen, in overeenstemming met de ontwerprichtlijn in bijlage I; Bijstand en bewustmaking 11. veroordeelt het gebruik van de status van stagiair om hoogopgeleide en gespecialiseerde werknemers aan te trekken, wanneer het in werkelijkheid werknemers betreft en hun arbeidsverhouding ook als zodanig moet worden erkend; wijst erop dat zulke vorm van misbruik vaak leidt tot baanonzekerheid, een lager loon en een gebrek aan sociale bescherming, en dan vooral: geen betaalde vakanties, geen bescherming bij ziekte of ouderschapsverlof, geen eindejaarsuitkering; benadrukt dat niet mag worden toegestaan dat dergelijke praktijken worden geformaliseerd en gelegitimeerd; 12. herhaalt dat het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+), de herstel- en veerkrachtfaciliteit en het daaraan verbonden scorebord dat financiering aan beleid koppelt voor het NextGenerationEU-instrument en de jongerengarantie van belang kunnen zijn om het aantal hoogwaardige stages te vergroten, zo ook de stages die toegankelijk zijn voor achtergestelde groepen; dringt er bij de lidstaten op aan om, met steun van de Commissie, alle beschikbare hulpmiddelen op dit gebied te benutten; verzoekt de lidstaten meer te investeren, onder meer via het ESF+, om maatregelen te ondersteunen die gericht zijn op de integratie van kansarme jongeren; 13. verzoekt de lidstaten het ESF+ beter te benutten om progressie in onderwijs en opleiding en bij de overgang naar werk te helpen bevorderen door ondersteuning te bieden voor de ontwikkeling van vaardigheden en competenties, waaronder om- en bijscholing, een leven lang leren en een betere inzetbaarheid op de arbeidsmarkt zodat iedereen ten volle kan deelnemen aan de samenleving, met name personen met een kwetsbare achtergrond, om gelijke kansen voor hen te waarborgen, en door bij te dragen aan het concurrentievermogen (25) ; onderstreept de bijzondere rol van het Erasmus+-programma bij het bevorderen van arbeidsmobiliteit binnen de Unie voor jonge stagiairs; 14. verzoekt de Commissie op nationaal, regionaal en lokaal niveau meer bewustzijn te creëren over de beschikbare middelen van de Unie, zodat iedereen toegang kan krijgen tot hoogwaardige stages, met name personen met een kwetsbare achtergrond, om gelijke kansen voor hen te waarborgen; 15. roept de Commissie ertoe op om de uitwisseling van goede praktijken tussen de lidstaten op het vlak van hoogwaardige en voor iedereen toegankelijke stages te stimuleren; spoort de lidstaten ertoe aan om werkgevers, met name micro-ondernemingen en kleine en middelgrote ondernemingen, te begeleiden en bij te staan zodat zij hoogwaardige stages kunnen aanbieden, en om werkgevers ertoe aan te zetten stagiairs die hun stage met succes hebben doorlopen een hoogwaardige baan aan te bieden; 16. verzoekt de Commissie bijzondere nadruk te leggen op het garanderen van hoogwaardige, toegankelijke en betaalde stages, met name op de vrije arbeidsmarkt, tijdens het Europees Jaar van de Vaardigheden als follow-up van het Europees Jaar van de Jeugd en in overeenstemming met het verslag over het eindresultaat van de Conferentie over de toekomst van Europa van mei 2022; 17. dringt er bij de Commissie op aan de lidstaten te helpen met gerechtelijke informatieverzoeken in verband met de uitvoering van het kwaliteitskader voor stages; Goede praktijken en toezicht 18. roept de lidstaten ertoe op passende toezichtssystemen in te stellen zodat de eerste werkervaring van stagiairs van goede kwaliteit is; verzoekt de Commissie richtsnoeren voor passende toezichtssystemen te verstrekken om te waarborgen dat gegevens op uniforme wijze verzameld worden; 19. verzoekt de nationale arbeidsinspecties de bestaande regels inzake hoogwaardige stages te handhaven; pleit in dat verband voor meer bewustmaking, opleidingen en capaciteitsopbouw voor nationale arbeidsinspecties; 20. roept op tot meer samenwerking tussen alle belanghebbenden, met name aanbieders van onderwijs en openbare diensten voor arbeidsvoorziening, stageaanbieders, waaronder werkgevers, nationale, regionale en lokale overheden en de betrokkenheid van de sociale partners, vertegenwoordigers van jeugdorganisaties en stagiairs; stelt voor om, naar analogie van de Europese Alliantie voor leerlingplaatsen, een Europese Alliantie voor stages in het leven te roepen, waarin overheden en belanghebbenden worden samengebracht om de kwaliteit en het aanbod van stages in de Unie te versterken en daarbij de mobiliteit van de stagiairs te bevorderen, met name door de toegang tot voldoende financiële middelen en taalcursussen te waarborgen; 21. pleit ervoor om in samenwerking met de openbare diensten voor arbeidsvoorziening en alle spelers op lokaal niveau lokale pacten voor vaardigheden te stimuleren, zodat stages ertoe kunnen bijdragen dat de beschikbare vaardigheden en banen op de arbeidsmarkt beter op elkaar aansluiten; Gegevensverzameling 22. roept ertoe op om op nationaal en Unieniveau betere en meer vergelijkbare gegevens over stages te verzamelen; dringt erop aan vergelijkbare gegevens over stages op te nemen in het sociale scorebord; 23. benadrukt dat er meer gegevens nodig zijn, met name over: statistieken over onbetaalde stages en de sectoren waarin deze het meest voorkomen; belemmeringen voor kandidaat-stagiairs die een hoogwaardige stage zoeken en manieren om die belemmeringen weg te nemen; de gevolgen van de recente sociaal-economische crises voor stagiairs; veelvoorkomende uitdagingen voor personen die stage lopen en manieren om die aan te pakken; mogelijke obstakels voor werkgevers die hoogwaardige stages aanbieden en manieren om die uit de weg te ruimen; de voor- en nadelen van digitale stages; de ervaringen van stagiairs met een handicap en stagiairs met een kwetsbare achtergrond; hindernissen voor grensoverschrijdende stages en manieren om die weg te nemen; Toegankelijkheid 24. herinnert eraan dat elke vorm van discriminatie, met name op grond van geslacht, ras, huidskleur, nationaliteit, etnische of sociale en economische afkomst, genetische kenmerken, taal, godsdienst of overtuiging, politieke of andere denkbeelden, het behoren tot een nationale minderheid, vermogen, geboorte, een handicap, leeftijd of seksuele geaardheid, verboden moet zijn; roept de lidstaten ertoe op specifieke maatregelen in te voeren om daarvoor te zorgen (26) ; 25. benadrukt dat hoogwaardige stages inclusief en voor iedereen toegankelijk moeten zijn; onderstreept met name dat mensen met een handicap geholpen moeten worden om toegang tot hoogwaardige stages te krijgen en dat er tegelijk gewaarborgd moet worden dat de aanwerving inclusief verloopt en dat obstakels voor mensen met een handicap worden weggenomen; pleit voor een in de hele Unie geldende definitie van het begrip “handicap” en roept de Commissie ertoe op de invoering van de EU-gehandicaptenkaart te versnellen om de mobiliteit van personen met een handicap en de mogelijkheden om in andere lidstaten stage te lopen te vergroten; benadrukt de noodzaak van een toegankelijke werkplek die is aangepast aan de behoeften van stagiairs met verschillende soorten handicaps; pleit ervoor om Richtlijn 2000/78/EG (27) van de Raad te herzien om het artikel inzake redelijke aanpassingen op de werkvloer bij te schaven, in overeenstemming met het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap; roept ertoe op om de goedkeuring van het voorstel voor een richtlijn ter bestrijding van discriminatie ( COM(2008)0426 ) niet langer te blokkeren; benadrukt dat bezoldiging enerzijds en steun voor personen met een handicap anderzijds van elkaar gescheiden moeten worden, zodat er extra middelen kunnen worden vrijgemaakt voor stagiairs met een handicap; onderstreept dat persoonlijke bijstand voor mensen met een handicap belangrijk is om zelfstandig leven te ondersteunen; pleit voor meer samenwerking tussen de sociale partners en organisaties die mensen met een groter risico op discriminatie vertegenwoordigen; 26. benadrukt de behoefte aan een leven lang leren; pleit ervoor om stages voor mensen van alle leeftijden toegankelijk te maken; herinnert eraan dat stages de aanbieder en de stagiair tal van voordelen kunnen bieden; wijst in dat verband op het enorme en ondergewaardeerde potentieel van ouderen; 27. onderstreept dat ook kansarme jongeren, met name jonge NEET’s, kansen moeten krijgen; schaart zich in dit verband achter de doelstelling van de Unie dat het aantal NEET’s uiterlijk in 2030 minder dan 9 % moet bedragen (28) ; Grensoverschrijdende mobiliteit 28. roept de lidstaten ertoe op om grensoverschrijdende stages meer aan te moedigen; wijst in dat verband op het potentieel van Eures als instrument om kandidaten aan passende stages te koppelen; verzoekt de Commissie om Eures verder uit te bouwen door duidelijkere informatie te verschaffen, in formaten die toegankelijk zijn voor personen met verschillende soorten handicaps, en betere richtsnoeren te verstrekken en geïnteresseerde kandidaten die gebruik willen maken van de mogelijkheden die grensoverschrijdende mobiliteit biedt aan een stage te helpen; verzoekt de lidstaten Eures bekender te maken bij onder meer stageaanbieders, jongeren, werklozen en pas afgestudeerden; verzoekt de Commissie en de lidstaten de erkenning en validering van tijdens een stage opgedane kennis, vaardigheden en competenties te vergemakkelijken, met name de grensoverschrijdende erkenning van vaardigheden; wijst erop dat stages geldige werkervaring zijn en als zodanig moeten worden erkend in aanwervingsprocedures; 29. verzoekt de Commissie op grond van artikel 153, lid 2, punt b), VWEU, in samenhang met artikel 153, lid 1, punt b), VWEU een voorstel in te dienen voor een richtlijn van het Parlement en de Raad voor een kader inzake hoogwaardige stages tot vaststelling van minimumvereisten voor kwaliteitsnormen en passende bezoldiging van stages op de vrije arbeidsmarkt, stages in het kader van actief arbeidsmarktbeleid en stages als verplicht onderdeel van beroepsopleidingen, in overeenstemming met de ontwerprichtlijn in bijlage I; 30. verzoekt de Commissie op basis van artikel 166, lid 4, VWEU, een voorstel in te dienen voor een besluit van het Parlement en de Raad over een kwaliteitskader voor stages die worden gevolgd om onderwijskwalificaties te behalen, in overeenstemming met het ontwerpbesluit in bijlage II; 31. is van oordeel dat de hierin geformuleerde voorstellen voldoende gefinancierd moeten worden en dat de financiële gevolgen van de gevraagde voorstellen moeten worden gedekt door de desbetreffende toewijzing uit de Uniebegroting; o o o 32. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie en bijgaande aanbevelingen te doen toekomen aan de Commissie en de Raad. BIJLAGE I BIJ DE RESOLUTIE Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake hoogwaardige stages HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 153, lid 2, punt b), in samenhang met artikel 153, lid 1, punt b), Gezien het voorstel van de Europese Commissie, Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité, Gezien het advies van het Comité van de Regio’s, Handelend volgens de gewone wetgevingsprocedure, Overwegende hetgeen volgt: 1) Het eerste beginsel van de Europese pijler van sociale rechten bepaalt dat iedereen recht heeft op hoogwaardige en inclusieve voorzieningen voor onderwijs, opleiding en een leven lang leren om de vaardigheden te verwerven en te onderhouden die nodig zijn om ten volle aan het maatschappelijk leven te kunnen deelnemen en overgangen op de arbeidsmarkt met succes te kunnen opvangen. In beginsel 3 van de Europese pijler van sociale rechten wordt benadrukt dat iedereen, ongeacht geslacht, ras of etnische afkomst, godsdienst of overtuiging, handicap, leeftijd of seksuele geaardheid, recht heeft op gelijke behandeling en gelijke kansen, onder meer op het gebied van werkgelegenheid en onderwijs. 2) In artikel 14, lid 1, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie is bepaald dat iedereen recht heeft op onderwijs en op toegang tot beroepsopleiding en bijscholing. 3) De strategie inzake de rechten van personen met een handicap 2021-2030 is erop gericht de volledige deelname van personen met een handicap aan de samenleving te waarborgen, op voet van gelijkheid met anderen in de Unie en daarbuiten. In het kader van deze strategie verbindt de Commissie zich ertoe te waarborgen dat personen met een handicap kunnen deelnemen aan opleidingen en nieuwe vaardigheden kunnen aanleren, als fundamentele voorwaarde voor werkgelegenheid en onafhankelijkheid. 4) Stages zijn een belangrijke toegangspoort tot de arbeidsmarkt geworden. 5) Wanneer stages, met name opeenvolgende stages, regulier werk vervangen, in het bijzonder startersbanen die doorgaans aan stagiairs worden aangeboden, zijn sociaal-economische kosten het gevolg. Stages van slechte kwaliteit, met name stages met weinig leerinhoud, leiden bovendien niet tot inzetbaarheid van de stagiair en zijn geen van de partijen tot nut. Slechtbetaalde of onbetaalde stages kunnen ook leiden tot sociale kosten die de loopbaankansen voor jongeren uit kansarme milieus beperken. 6) De keuze om een onbetaalde of slechtbetaalde stage te lopen, is in hoge mate afhankelijk van iemands financiële situatie. Jongeren met een kwetsbare achtergrond zijn op oneerlijke wijze afgesloten van arbeidskansen in organisaties en sectoren die onbetaalde stages aanbieden en bepaalde groepen jongeren indirect discrimineren. 7) Er zijn aanwijzingen dat de kwaliteit van stages en het werkgelegenheidsresultaat met elkaar samenhangen. De waarde van stages bij het versoepelen van de overgang naar werk hangt af van de kwaliteit van de leerinhoud en de arbeidsvoorwaarden. Hoogwaardige stages motiveren jongeren om hun intrede op de arbeidsmarkt te doen, verbeteren hun toekomstperspectieven en mentale stabiliteit, verbeteren de afstemming van vaardigheden op de arbeidsmarkt, leiden tot rechtstreekse voordelen voor de productiviteit en bevorderen de mobiliteit, met name door de kosten voor werving en selectie voor zowel bedrijven als voor stagiairs te verlagen. 8) Er zijn aanwijzingen dat bij een wezenlijk aantal stages de taken niet goed zijn afgestemd op de leerdoelen. In een hoogwaardige stage moet deugdelijke en relevante leerinhoud worden aangeboden. Dat betekent dat te verwerven specifieke vaardigheden worden aangeduid, dat de stagiair supervisie en begeleiding ontvangt en dat zijn/haar vorderingen gedurende de stage worden gemonitord. 9) Er zijn ook problemen geconstateerd voor wat betreft arbeidsomstandigheden, zoals lange werktijden, gebrek aan sociale bescherming, geen ziektekosten- en ongevallenverzekering en ziekteverlof, geen bescherming tegen gezondheids-, veiligheids- of beroepsrisico’s, geringe of geen bezoldiging en een gebrek aan duidelijkheid van de bepalingen in stageovereenkomsten. 10) De lidstaten moeten ervoor zorgen dat stagiairs onder het socialezekerheidsstelsel vallen, met name voor wat betreft gezondheid, werkloosheid en pensioenrechten, in overeenstemming met de nationale wetgeving en praktijk. De stageaanbieders moeten erop toezien dat stagiairs een verzekering hebben tegen ongevallen, met inbegrip van ongevallen op het werk, in overeenstemming met de nationale wetgeving en praktijk. 11) In sommige lidstaten zijn stages op de vrije arbeidsmarkt nog altijd ongereguleerd. Wanneer er geen regelgevend kader of instrument aanwezig is, of wanneer er geen transparantie bestaat op het gebied van arbeidsvoorwaarden en leerinhoud van stages, kunnen veel stageaanbieders stagiairs inzetten als goedkope of zelfs onbetaalde arbeidskrachten. 12) Gebrek aan dergelijke informatie en bindende kwaliteitscriteria is een van de oorzaken van kwalitatief slechte stages en vormt bij stages aanzienlijk vaker een probleem dan bij regulier werk. Strengere transparantievereisten en genderneutrale en inclusieve vacatures of advertenties voor stageplaatsen zullen de toegankelijkheid ervan verbeteren. 13) De sociale partners en andere belanghebbenden zoals studentenverenigingen, jeugdorganisaties en aanbieders van diensten voor loopbaanbegeleiding spelen een sleutelrol in het ontwerp, de uitvoering en de monitoring van opleidingsbeleid en -programma’s. Samenwerking tussen hen kan stagiairs gerichte informatie over beschikbare loopbaankansen en gevraagde vaardigheden op de arbeidsmarkten en over hun rechten en verantwoordelijkheden als stagiairs bieden. 14) Het Europees Parlement heeft herhaaldelijk de praktijk van onbetaalde stages veroordeeld als vorm van uitbuiting van jonge werknemers en als schending van hun rechten en heeft gepleit voor een gemeenschappelijk wettelijk kader om eerlijke bezoldiging voor stages te waarborgen teneinde uitbuitingspraktijken te voorkomen. 15) In deze richtlijn worden de minimumnormen vastgesteld om te bepalen wat een hoogwaardige stage inhoudt. 16) Deze richtlijn heeft betrekking op stagiairs die stages lopen op de vrije arbeidsmarkt, stages in het kader van actief arbeidsmarktbeleid, met inbegrip van stages die worden aangeboden door de jongerengarantie, en stages als verplicht onderdeel van een beroepsopleiding. 17) Gezien de aard en de doelstelling ervan mag deze richtlijn niet zodanig worden uitgelegd dat zij de lidstaten ervan zou weerhouden voor stagiairs gunstigere bepalingen te handhaven of vast te stellen. HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: Artikel 1 Onderwerp en toepassingsgebied 1. In deze richtlijn wordt een kader vastgesteld voor de verbetering van de kwaliteit en toegankelijkheid van stages en de arbeidsvoorwaarden van stagiairs die een dergelijke stage lopen. Deze richtlijn is van toepassing op de volgende stages: a) stages op de vrije markt; b) stages in het kader van actief arbeidsmarktbeleid; c) stages als verplicht onderdeel van een beroepsopleiding. Artikel 2 Definities 1. Voor de toepassing van deze richtlijn wordt verstaan onder: a) “stage op de vrije markt”: een niet-verplichte, bilaterale, particuliere overeenkomst tussen een stagiair en een stageaanbieder zonder betrokkenheid van een derde en zonder formeel verband met een onderwijs- of opleidingsinstelling; b) “stage in het kader van actief arbeidsmarktbeleid”: een stage die wordt georganiseerd door een openbare dienst voor arbeidsvoorziening in samenwerking met een stageaanbieder op grond van een overeenkomst tussen die drie partijen met het doel om werkloze of inactieve jongeren aan het werk te krijgen; c) “stages als verplicht onderdeel van een beroepsopleiding”: een stage als verplichte inleiding in de beroepspraktijk van een specifiek werkterrein; d) “stageovereenkomst”: een overeenkomst voor een beperkte periode voor een stage op de vrije markt, een stage in het kader van actief arbeidsmarktbeleid of een stage als verplicht onderdeel van een beroepsopleiding, die een theoretische en praktische component omvat, voldoet aan de voorwaarden van een arbeidsovereenkomst of arbeidsverhouding zoals gedefinieerd in de nationale wetgeving, een collectieve overeenkomst of een nationale praktijk die in elke lidstaat van kracht is, waarbij rekening wordt gehouden met de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Unie; e) “stagiair”: een persoon die een stage op de vrije markt, een stage in het kader van actief arbeidsmarktbeleid of een stage als verplicht onderdeel van een beroepsopleiding uitvoert om praktische en beroepservaring op te doen met het oog op het verbeteren van de inzetbaarheid en het vergemakkelijken van de overgang naar een reguliere baan, door middel van een stageovereenkomst; f) “stageaanbieder”: een onderneming, een openbare dienst voor arbeidsvoorziening of een andere publieke of particuliere entiteit of een entiteit die stages op de vrije markt, stages in het kader van actief arbeidsmarktbeleid of stages als verplicht onderdeel van een beroepsopleiding aanbiedt. Artikel 3 Kwaliteitscriteria 1. De lidstaten zorgen ervoor dat stagiairs recht hebben op: a) een schriftelijke stageovereenkomst waarin ten minste de volgende voorwaarden worden vastgesteld: i) de duur van de stage en de voorwaarden voor een eventuele vernieuwing van de stage; ii) voor stageovereenkomsten die binnen het toepassingsgebied van deze richtlijn vallen: de aan de stagiair uit te keren bezoldiging in overeenstemming met Richtlijn (EU) 2022/2041 van het Europees Parlement en de Raad (29) ; iii) de rechten en plichten van de stagiair en de stageaanbieder, met inbegrip van de door de stagiair uit te voeren taken en, in voorkomend geval, het beleid van de stageaanbieder inzake vertrouwelijkheid en het eigenaarschap van intellectuele-eigendomsrechten; iv) regelingen voor mentorschap en evaluatie die moeten worden uitgevoerd door de begeleider die de stagiairs bij de toebedeelde taken begeleidt; v) de leerdoelen die gezamenlijk door de stagiair en de stageaanbieder en in het geval van artikel 2, punten b) en c) de andere betrokken partijen zijn vastgesteld om de stagiair te helpen praktijkervaring en relevante vaardigheden te verwerven. De in punt iii) genoemde taken worden vastgesteld in overeenstemming met de in punt v) genoemde leerdoelen en vergemakkelijken het behalen van deze leerdoelen; b) de rechten die zijn vastgelegd in de Richtlijnen 2003/88/EG (30) en (EU) 2019/1152 (31) van het Europees Parlement en de Raad, zoals omgezet in nationale wetgeving en praktijken; c) toegang tot sociale bescherming voor stagiairs in overeenstemming met nationale regelingen, met inbegrip van ziektekostenverzekering, werkloosheidsuitkeringen en pensioenbijdragen. 2. De lidstaten verlenen steun aan stageaanbieders die stages aanbieden aan personen met een handicap. Artikel 4 Duur, vernieuwing en verlenging van stages 1. De lidstaten zorgen ervoor dat de duur van stages beperkt is en minstens één maand bedraagt, met inachtneming van nationale prakijken. 2. De lidstaten zorgen ervoor dat de regelingen met betrekking tot de duur en de vernieuwing of verlenging van stages niet leiden tot de vervanging van startersbanen of vacatures voor voltijdfuncties en arbeidsovereenkomsten voor onbepaalde duur door bijvoorbeeld dezelfde stage in dezelfde positie voor dezelfde stageaanbieder te verlengen. 3. De lidstaten verschaffen duidelijkheid over de omstandigheden waarin en de voorwaarden waaronder een stage na afloop van de oorspronkelijke stageovereenkomst kan worden verlengd of door een nieuwe stage kan worden gevolgd. 4. De lidstaten zorgen ervoor dat in de stageovereenkomst wordt vermeld dat zowel de stagiair als de stageaanbieder de overeenkomst schriftelijk kan beëindigen, waarbij wordt voorzien in een passende opzegtermijn afhankelijk van de duur van de stage en de nationale praktijk op dat vlak. Artikel 5 Erkenning van stages 1. De lidstaten zien toe op de erkenning en validering van de tijdens stages verworven kennis, vaardigheden en competenties en zien erop toe dat stageaanbieders deze door middel van een certificaat bevestigen op basis van een evaluatie. 2. De lidstaten zien erop toe dat stages worden erkend als werkervaring in aanwervingsprocedures. Artikel 6 Transparantievereisten 1. De lidstaten zien erop toe dat stageaanbieders in hun genderneutrale en inclusieve vacatures en advertenties informatie opnemen over de voorwaarden van de stage, met inbegrip van de bezoldiging, de arbeidsvoorwaarden, de verwachte taken en de ziektekosten- en ongevallenverzekering. 2. Stageaanbieders verstrekken informatie over hun aanwervingsbeleid, met inbegrip van het aantal stagiairs dat de afgelopen jaren door de stageaanbieder is aangeworven na hun stage. 3. Stageaanbieders mogen geen eerdere werkervaring vereisen wanneer zij vacatures voor stages publiceren. 4. De lidstaten zien erop toe dat arbeidsinspectiediensten de vervanging van startersbanen of vaste functies door een stage verbieden. Artikel 7 Sociale dialoog en betrokkenheid van belanghebbenden 1. Zonder afbreuk te doen aan de onafhankelijkheid van de sociale partners en in overeenstemming met de nationale wetgeving en praktijk zien de lidstaten erop toe dat de sociale partners en andere belanghebbenden op doeltreffende wijze worden betrokken bij het ontwerp en de naleving van en het toezicht op de in deze richtlijn vastgestelde rechten en verplichtingen. 2. Stagiairs hebben toegang tot werknemersvertegenwoordigingen, waaronder vakbonden. Artikel 8 Sancties De lidstaten stellen vast welke sancties gelden voor inbreuken op de nationale bepalingen die ter uitvoering van deze richtlijn zijn vastgesteld en op de reeds geldende bepalingen met betrekking tot de onder deze richtlijn vallende rechten, en nemen alle maatregelen om ervoor te zorgen dat die sancties worden uitgevoerd. De sancties moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn. De lidstaten stellen de Commissie uiterlijk op ... [drie jaar na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] van die voorschriften en maatregelen in kennis en delen haar onverwijld alle latere wijzigingen daarvan mee. Artikel 9 Vrijwaring van het beschermingsniveau en gunstigere bepalingen 1. Deze richtlijn wordt niet gebruikt om bestaande rechten van stagiairs te beknotten en kan geen gegronde reden zijn om het algemene beschermingsniveau van stagiairs op het onder deze richtlijn vallende gebied te verlagen. 2. Deze richtlijn doet geen afbreuk aan de bevoegdheid van de lidstaten om voor stagiairs gunstigere wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen toe te passen of in te voeren, dan wel de toepassing van voor stagiairs gunstigere collectieve arbeidsovereenkomsten te bevorderen of toe te staan. Artikel 10 Verzameling van gegevens, monitoring en evaluatie 1. De Commissie publiceert richtsnoeren om de uniformiteit van gegevensverzameling te waarborgen. De Commissie ziet toe op de toepassing van deze richtsnoeren. 2. De lidstaten zorgen ervoor dat de verzameling van gegevens over stages op nationaal niveau in overeenstemming met de in lid 1 genoemde richtsnoeren van de Commissie gebeurt. Zij leggen de verzamelde gegevens jaarlijks voor aan de Commissie. Artikel 11 Rapportage en evaluatie Uiterlijk ... [drie jaar na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] beoordeelt de Commissie de uitvoering van deze richtlijn en het effect ervan in de praktijk, en dient zij een verslag in bij het Europees Parlement en de Raad. Artikel 12 Omzetting 1. De lidstaten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden om uiterlijk ... [twee jaar na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn] te voldoen aan deze richtlijn. Zij stellen de Commissie daarvan onmiddellijk in kennis. 2. Wanneer de lidstaten die bepalingen aannemen, wordt in die bepalingen zelf of bij de officiële bekendmaking ervan naar deze richtlijn verwezen. De regels voor die verwijzing worden vastgesteld door de lidstaten. Artikel 13 Inwerkingtreding Deze richtlijn treedt in werking op de dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Uni e. Artikel 14 Adressaten Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten. Gedaan te …, Voor het Europees Parlement Voor de Raad De voorzitter De voorzitter BIJLAGE II BIJ DE RESOLUTIE Voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad inzake een kwaliteitskader voor stages HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 166, lid 4, Gezien het voorstel van de Europese Commissie, Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité, Gezien het advies van het Comité van de Regio’s, Handelend volgens de gewone wetgevingsprocedure, Overwegende hetgeen volgt: 1) Het eerste beginsel van de Europese pijler van sociale rechten bepaalt dat iedereen recht heeft op hoogwaardige en inclusieve voorzieningen voor onderwijs, opleiding en een leven lang leren om de vaardigheden te verwerven en te onderhouden die nodig zijn om ten volle aan het maatschappelijk leven te kunnen deelnemen en overgangen op de arbeidsmarkt met succes te kunnen opvangen. In beginsel 3 van de Europese pijler van sociale rechten wordt benadrukt dat iedereen, ongeacht geslacht, ras of etnische afkomst, godsdienst of overtuiging, handicap, leeftijd of seksuele geaardheid, recht heeft op gelijke behandeling en gelijke kansen, onder meer op het gebied van werkgelegenheid en onderwijs. 2) In artikel 14, lid 1, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie is bepaald dat iedereen recht heeft op onderwijs en op toegang tot beroepsopleiding en bijscholing. 3) De strategie inzake de rechten van personen met een handicap 2021-2030 is erop gericht de volledige deelname van personen met een handicap aan de samenleving te waarborgen, op voet van gelijkheid met anderen in de Unie en daarbuiten. In het kader van deze strategie verbindt de Commissie zich ertoe erop toe te zien dat personen met een handicap kunnen deelnemen aan opleidingen en nieuwe vaardigheden kunnen aanleren, als fundamentele voorwaarde voor werkgelegenheid en onafhankelijkheid. 4) Stages die worden gelopen met het oog op het behalen van opleidingskwalificaties zijn bedoeld om studenten een concrete, op werk gebaseerde leerervaring te bieden door academische kennis te combineren met praktijkervaring, en om hun de kans te geven hun beroepsmatige interessegebieden te vinden en hun inzetbaarheid te verbeteren. 5) Wanneer stages, met name opeenvolgende stages, regulier werk vervangen, in het bijzonder startersbanen die doorgaans aan stagiairs worden aangeboden, zijn sociaal-economische kosten het gevolg. Stages van slechte kwaliteit, met name stages met weinig leerinhoud, leiden bovendien niet tot inzetbaarheid van de stagiair en zijn geen van de partijen tot nut. Onbetaalde stages kunnen ook leiden tot sociale kosten die de loopbaankansen voor jongeren uit kansarme milieus beperken. 6) Er zijn aanwijzingen dat de kwaliteit van stages en het werkgelegenheidsresultaat met elkaar samenhangen. De waarde van stages bij het versoepelen van de overgang naar werk hangt af van de kwaliteit van de leerinhoud en de arbeidsvoorwaarden. Hoogwaardige stages motiveren jongeren om hun intrede op de arbeidsmarkt te doen, verbeteren hun toekomstperspectieven en mentale stabiliteit, verbeteren de afstemming van vaardigheden op de arbeidsmarkt, leiden tot rechtstreekse voordelen voor de productiviteit en bevorderen de mobiliteit, met name door de kosten voor werving en selectie voor zowel bedrijven als voor stagiairs te verlagen. 7) Er zijn aanwijzingen dat bij een wezenlijk aantal stages de taken niet goed zijn afgestemd op de leerdoelen. In een hoogwaardige stage moet deugdelijke en relevante leerinhoud worden aangeboden. Dat betekent dat te verwerven specifieke vaardigheden worden aangeduid, dat de stagiair supervisie en begeleiding ontvangt en dat zijn/haar vorderingen gedurende de stage worden gemonitord. 8) Er zijn ook problemen geconstateerd voor wat betreft stageomstandigheden, zoals lange werktijden, gebrek aan sociale bescherming, geen ziektekosten- en ongevallenverzekering en ziekteverlof, geen bescherming tegen gezondheids-, veiligheids- of beroepsrisico’s, een geringe of geen vergoeding en een gebrek aan duidelijkheid van de bepalingen in de stageovereenkomsten. 9) In sommige lidstaten zijn stages met het oog op het behalen van opleidingskwalificaties nog altijd ongereguleerd. Wanneer er geen regelgevend kader of instrument aanwezig is, of wanneer er geen transparantie bestaat op het gebied van stagevoorwaarden en leerinhoud van stages, kunnen veel stageaanbieders stagiairs inzetten als goedkope of zelfs onbetaalde arbeidskrachten. 10) Een sterker en geactualiseerd kwaliteitskader voor stages zal de stagevoorwaarden en leerinhoud van stages helpen verbeteren. De hoofdonderdelen van het kwaliteitskader voor stages zijn de schriftelijke stageovereenkomst met daarin de leerdoelen, fatsoenlijke stagevoorwaarden, met inbegrip van de hoogte van de vergoeding in verhouding met de kosten van levensonderhoud, de rechten en plichten en de vereiste om de stage te beperken tot een redelijke duur. 11) Een gebrek aan informatie is een van de oorzaken van kwalitatief slechte stages en vormt bij stages aanzienlijk vaker een probleem dan bij regulier werk. Strengere transparantievereisten voor genderneutrale en inclusieve vacatures of advertenties voor stageplaatsen zullen de toegankelijkheid van stageplaatsen verbeteren. 12) Belangrijke belanghebbenden zoals de sociale partners, studentenverenigingen, studentenvertegenwoordigers, jeugdorganisaties en diensten voor levenslange loopbaanbegeleiding spelen een sleutelrol in het ontwerp, de uitvoering en de monitoring van opleidingsbeleid en -programma’s. Samenwerking tussen hen kan stagiairs gerichte informatie over beschikbare loopbaankansen en gevraagde vaardigheden op de arbeidsmarkten en over de rechten en verantwoordelijkheden van stagiairs bieden. 13) Een van de kansen is het vergroten van de grensoverschrijdende mobiliteit van stagiairs in de Unie. Het ontbreken van een degelijke vergoeding vormt een hindernis voor de ontwikkeling van grensoverschrijdende mobiliteit van stagiairs, met name voor studenten uit kansarme milieus. Bovendien is in sommige gevallen gebleken dat in diverse gastlidstaten sprake is van administratieve en juridische obstakels voor grensoverschrijdende mobiliteit van stagiairs. In dit verband is informatie over het recht op grensoverschrijdende mobiliteit van stagiairs van belang. Het kwaliteitskader voor stages voorziet in beginselen en richtsnoeren die als referentie moeten dienen, en zal daardoor ook de toegang tot transnationale stages vergemakkelijken. 14) Stageaanbieders die het kwaliteitskader voor stages naleven, komen in aanmerking voor financiële steun uit Unie- en nationale fondsen. Hierbij gaat het om een mogelijke bijdrage in de kosten van de stage voor de aanbieders. 15) Het Europees Parlement heeft herhaaldelijk de praktijk van onbetaalde stages veroordeeld als vorm van uitbuiting van jonge werknemers en als schending van hun rechten en heeft gepleit voor een gemeenschappelijk wettelijk kader om eerlijke bezoldiging voor stages te waarborgen teneinde uitbuitingspraktijken te voorkomen. 16) Het kwaliteitskader voor stages is een belangrijk ijkpunt om te bepalen wat een hoogwaardige stage inhoudt. 17) Dit besluit heeft betrekking op stagiairs die stage lopen met het oog op het behalen van opleidingskwalificaties. 18) Stagiairs die onder dit besluit vallen, moeten toegang hebben tot een passende vergoeding die door elke lidstaat wordt bepaald in het licht van de nationale sociaal-economische omstandigheden en de kosten van levensonderhoud. De vergoeding moet ten minste toereikend zijn voor de bekostiging van elementaire levensbehoeften zoals voedsel, huisvesting en vervoer. De vergoeding moet financieel zijn of anders worden aangevuld met uitkeringen in natura. 19) Gezien de aard en de doelstelling ervan mag dit besluit niet zodanig worden uitgelegd dat zij de lidstaten ervan zou weerhouden voor stagiairs gunstigere bepalingen te handhaven of vast te stellen. HEBBEN HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD: Artikel 1 Doelstellingen De doelstellingen van het kwaliteitskader voor stages zijn de verbetering van: a) de kwaliteit van stages die worden gelopen met het oog op het behalen van opleidingskwalificaties, met name voor wat betreft de leer- en opleidingsinhoud en de stagevoorwaarden, met het doel om de overgang naar werk te vergemakkelijken; b) de toegankelijkheid van dergelijke stages, met name om de deelname van jongeren uit kansarme milieus en personen met een handicap te vergroten door de artikelen 2 tot en met 13 ten uitvoer te leggen. Artikel 2 Sluiten van een schriftelijke stageovereenkomst 1. De lidstaten schrijven voor dat stages zijn gebaseerd op een bij aanvang van de stage tussen de stagiair en de stageaanbieder te sluiten schriftelijke overeenkomst. 2. De lidstaten schrijven voor dat stageovereenkomsten informatie bevatten over leerdoelen, stagevoorwaarden, een toereikende vergoeding door de stageaanbieder aan de stagiair, en de rechten en plichten van de partijen krachtens toepasselijke Unie- en nationale wetgeving en de duur van de stage. Artikel 3 Leer- en opleidingsdoelen 1. De lidstaten bevorderen optimale werkmethoden op het vlak van leer- en opleidingsdoelen die gezamenlijk door de stagiair, de stageaanbieder en de onderwijsinstelling worden vastgesteld om de stagiair te helpen praktijkervaring en relevante vaardigheden te verwerven; de stagiair dient zodanige taken toegewezen te krijgen dat deze doelen kunnen worden gerealiseerd. 2. De lidstaten sporen stageaanbieders aan om een mentor aan te wijzen voor stagiairs die de stagiairs bij de toegewezen taken begeleidt en hun vooruitgang monitort en beoordeelt en tegelijkertijd zorgt voor de overdracht van vaardigheden tussen generaties. Artikel 4 Opleidingsvoorwaarden van stagiairs 1. De lidstaten zien erop toe dat de rechten, opleidingsvoorwaarden en toegang tot sociale bescherming van stagiairs uit hoofde van het toepasselijke Unie- en nationale recht, met inbegrip van beperkingen voor de maximale wekelijkse arbeidstijd, minimale dagelijkse en wekelijkse rusttijden, een minimaal aantal vakantiedagen, ziekteverlof, recht op telewerken en toegang tot vertegenwoordiging, worden geëerbiedigd en dat de praktijkuren en -duur verenigbaar zijn met het studieprogramma, indien de stage en het onderwijs gelijktijdig moeten worden uitgevoerd. 2. De lidstaten zien erop toe dat stagiairs verzekerd zijn op het gebied van ziektekosten en ongevallen en recht hebben op ziekteverlof in overeenstemming met de nationale wetgeving en praktijk. 3. De lidstaten zien erop toe dat stagiairs die onder dit besluit vallen toegang hebben tot een passende vergoeding, die door elke lidstaat wordt vastgesteld in het licht van de nationale sociaal-economische omstandigheden en de kosten van levensonderhoud. 4. De lidstaten zien erop toe dat elk deel van een stage dat op afstand wordt uitgevoerd, voldoet aan de opleidingsvoorwaarden, naar behoren wordt gecontroleerd door de mentor en volledig aansluit bij het kwaliteitskader voor stages. 5. De lidstaten zien erop toe dat de nationale arbeidsinspecties en de bevoegde autoriteiten over kanalen beschikken om wanpraktijken en slechte omstandigheden voor stagiairs te melden. Artikel 5 Rechten en verplichtingen De lidstaten sporen de betrokkenen ertoe aan om erop toe te zien dat in de stageovereenkomst de rechten en plichten van zowel de stagiair als de stageaanbieder worden vastgelegd, en onder meer dat in toepasselijke gevallen het geheimhoudingsbeleid van de stageaanbieder en het eigenaarschap van intellectuele-eigendomsrechten worden geregeld. Artikel 6 Duur van stages 1. De lidstaten zien toe op een afgebakende duur van stages van ten hoogste zes maanden, behalve in gevallen waarin een langere duur gerechtvaardigd is, rekening houdend met nationale praktijken; 2. De lidstaten moedigen de praktijk aan dat in de stageovereenkomst wordt vermeld dat zowel de stagiair als de stageaanbieder de overeenkomst schriftelijk kan beëindigen met een mededeling aan alle partijen, waarbij wordt voorzien in een passende opzegtermijn afhankelijk van de duur van de stage en de nationale praktijk op dat vlak. Artikel 7 Erkenning van stages De lidstaten zien toe op de erkenning, validering en certificering van de tijdens de stage verworven kennis, vaardigheden en competenties door zowel de stageaanbieder als de onderwijsinstelling. Artikel 8 Toegankelijkheid van stages 1. De lidstaten bevorderen een betere toegang tot stages voor stagiairs met een kwetsbare achtergrond, met inbegrip van stagiairs met een handicap. 2. De lidstaten zien erop toe dat werkplekken toegankelijk worden gemaakt voor stagiairs met een handicap. Artikel 9 Transparantievereisten De lidstaten sporen stageaanbieders aan in hun genderneutrale en inclusieve vacatures en advertenties informatie op te nemen over de voorwaarden van de stage, met name met betrekking tot vergoeding, ziektekosten- en ongevallenverzekering en verwachte taken, en informatie te verstrekken over het aanwervingsbeleid, met inbegrip van het aantal stagiairs dat de afgelopen jaren is aangeworven voor een baan. Artikel 10 Grensoverschrijdende stages 1. De lidstaten bevorderen de grensoverschrijdende mobiliteit van stagiairs in de Unie door onder andere duidelijkheid te verschaffen over het nationale juridische kader voor stages, duidelijke regels voor het ontvangen van stagiairs uit en het uitzenden van stagiairs naar andere lidstaten vast te stellen en administratieve formaliteiten te beperken; 2. In geval van onderdanen van derde landen die stage lopen binnen de Unie vergemakkelijken de lidstaten voor hen de toepassing van het kwaliteitskader voor stages. 3. In het geval van mobiliteit buiten de Unie bevorderen de lidstaten de eerbiediging van het kwaliteitskader voor stages in overeenkomsten tussen onderwijsinstellingen en stageaanbieders. Artikel 11 Financiële steun De lidstaten bevorderen het gebruik van nationale en/of Uniemiddelen, zoals uit het Europees Sociaal Fonds Plus, het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling en de herstel- en veerkrachtfaciliteit voor stageaanbieders die het kwaliteitskader voor stages naleven. Artikel 12 Verzameling van gegevens, monitoring en evaluatie 1. De Commissie publiceert richtsnoeren voor passende toezichtssystemen om de uniformiteit van gegevensverzameling te waarborgen en zo te zorgen voor betere en meer vergelijkbare gegevens over stages op nationaal niveau. 2. Op basis van de krachtens lid 1 gepubliceerde richtsnoeren monitort de Commissie, in samenwerking met de lidstaten, en met name via het Comité voor de werkgelegenheid, de vorderingen bij de uitvoering van het kwaliteitskader voor stages in overeenstemming met dit besluit, en analyseert zij het effect van genomen beleidsmaatregelen. Artikel 13 Uitvoering van het kwaliteitskader voor stages 1. De lidstaten nemen passende maatregelen om het kwaliteitskader voor stages zo spoedig mogelijk toe te passen. 2. De lidstaten moeten de Commissie uiterlijk... [drie jaar na de datum van vaststelling van dit besluit] informatie verstrekken over de maatregelen die genomen zijn in overeenstemming met dit besluit. 3. De lidstaten bevorderen de actieve betrokkenheid van belanghebbenden, met name de sociale partners, studentenverenigingen, studentenvertegenwoordigers, jeugdorganisaties en diensten voor levenslange loopbaanbegeleiding bij de toepassing van het kwaliteitskader voor stages. Artikel 14 Inwerkingtreding Dit besluit treedt in werking op de dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie . Artikel 15 Adressaten Dit besluit is gericht tot de lidstaten. Gedaan te …, Voor het Europees Parlement Voor de Raad De voorzitter De voorzitter