Het Europees Parlement, – gezien de gedelegeerde verordening van de Commissie (C(2023)399), – gezien het schrijven van de Commissie van 31 januari 2023, waarin zij het Parlement verzoekt te verklaren dat het geen bezwaar zal maken tegen de gedelegeerde verordening, – gezien de brief van de Commissie economische en monetaire zaken van 1 maart 2023 aan de voorzitter van de Conferentie van commissievoorzitters, – gezien artikel 290 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien Richtlijn 2014/59/EU (BRRD) (1) , en met name artikel 103, lid 7, en artikel 115, – gezien artikel 111, lid 6, van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling voor een besluit van de Commissie economische en monetaire zaken, – gezien er geen bezwaar werd gemaakt binnen de in artikel 111, lid 6, derde en vierde streepjes, van zijn Reglement gestelde termijn, die op 14 maart 2023 verstreek, A. overwegende dat in Gedelegeerde Verordening (EU) 2015/63 van de Commissie (2) wordt verwezen naar de in artikel 429 van Verordening (EU) nr. 575/2013 (3) vastgestelde hefboomratiomethode voor de berekening van bepaalde vooraf te betalen bijdragen aan afwikkelingsfinancieringsregelingen van de lidstaten; overwegende dat deze artikelen 429, 429 bis en 429 ter zijn gewijzigd bij Verordening (EU) 2019/876 (4) ; overwegende dat door deze wijzigingen de vroegere methode (methode van de actuele blootstelling – CEM) voor de berekening van de waarde van derivaten is vervangen door de standaardbenadering voor tegenpartijkredietrisico (SA-CCR), wat vanaf 2023 gevolgen heeft voor de bijdrageperioden; B. overwegende dat de wijziging overeenkomstig artikel 3, lid 2, van Verordening (EU) 2019/876 van toepassing is met ingang van 28 juni 2021, met gevolgen voor de jaarrekening van 2021, die instellingen op grond van artikel 14, lid 1, van Verordening (EU) 2015/63 in 2023 aan de afwikkelingsautoriteiten moeten verstrekken; C. overwegende dat de Commissie in de vastgestelde gedelegeerde wijzigingshandeling de verwijzing naar Verordening (EU) nr. 575/2013 vervangt door de eerdere formulering (d.w.z. de CEM-benadering) in de gewijzigde gedelegeerde handeling te kopiëren om de berekeningsmethode voor uit derivatencontracten voortvloeiende passiva voor te schrijven; overwegende dat deze wijziging de berekening van bepaalde vooraf te betalen bijdragen aan afwikkelingsfinancieringsregelingen van de lidstaten onveranderd laat; D. overwegende dat in de gedelegeerde wijzigingshandeling wordt bepaald dat zij in werking treedt op de dag volgende op die van haar bekendmaking in het Publicatieblad en wordt toegepast met terugwerkende kracht tot 1 oktober 2022; overwegende dat deze formulering het mogelijk maakt dat de verordening uiterlijk eind maart 2023 in werking treedt, zodat de afwikkelingsautoriteiten het proces voor het innen van bijdragen in het tweede kwartaal van 2023 van start kunnen laten gaan; E. overwegende dat de gedelegeerde wijzigingshandeling op 20 januari 2023 is vastgesteld; overwegende dat de Commissie in haar brief van 31 januari 2023 waarin zij om een vroegtijdige verklaring van geen bezwaar verzoekt, stelt dat de urgentie het gevolg is van de noodzaak van “de door de afwikkelingsautoriteiten verstrekte richtsnoeren inzake de gegevenspunten die instellingen uiterlijk 28 februari 2023 met betrekking tot derivaten moeten verstrekken [om] onder de voorgestelde wijzigingen te vallen”; overwegende dat het Parlement benadrukt dat toekomstige verzoeken om dergelijke procedures alleen in de meest urgente en dringende gevallen mogen worden gedaan; 1. verklaart geen bezwaar te maken tegen de gedelegeerde verordening; 2. verzoekt zijn Voorzitter dit besluit te doen toekomen (Goedkeuring) Het Europees Parlement, – gezien het ontwerp van besluit van de Raad (11723/2022), – gezien de Overeenkomst tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten van Amerika op grond van artikel XXVIII van de Algemene Overeenkomst betreffende tarieven en handel (GATT) 1994 met betrekking tot de wijziging van de concessies voor alle in EU-lijst CLXXV opgenomen tariefcontingenten als gevolg van de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie (11724/2022), – gezien het verzoek om goedkeuring dat de Raad heeft ingediend krachtens artikel 207, lid 4, eerste alinea, en artikel 218, lid 6, tweede alinea, punt a), v), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (C9‑0007/2023), – gezien artikel 105, leden 1 en 4, en artikel 114, lid 7, van zijn Reglement, – gezien de aanbeveling van de Commissie internationale handel ( A9-0042/2023 ), 1. hecht zijn goedkeuring aan de sluiting van de overeenkomst; 2. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en de Verenigde Staten van Amerika. (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ( COM(2021)0782 ), – gezien artikel 294, lid 2, en artikel 87, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9‑0457/2021), – gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 7 december 2022 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren, – gezien artikel 59 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie begrotingscontrole, – gezien het verslag van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken ( A9‑0247/2022 ), 1. stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast; 2. verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen; 3. verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie alsmede aan de nationale parlementen. Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing vastgesteld op 15 maart 2023 met het oog op de vaststelling van Richtlijn (EU) 2023/... van het Europees Parlement en de Raad betreffende de uitwisseling van informatie tussen de rechtshandhavingsinstanties van de lidstaten en tot intrekking van Kaderbesluit 2006/960/JBZ van de Raad (Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Richtlijn (EU) 2023/977.) Het Europees Parlement, – gezien zijn eerdere resoluties over Belarus, – gezien het Handvest van de Verenigde Naties, de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, het Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing en alle andere mensenrechtenverdragen waarbij Belarus partij is, – gezien de conclusies van de Europese Raad van 21 en 22 oktober 2021, – gezien de verklaringen van de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, Josep Borrell, van 25 maart 2021 over tegen de Bond van Polen in Belarus gerichte acties, van 17 januari 2023 over de rechtszaken tegen oppositieleiders en journalisten en van 3 maart 2023 over de veroordeling van Ales Bjaljatski en andere mensenrechtenverdedigers, alsmede de verklaring van de woordvoerder van de Europese Dienst voor extern optreden van 7 oktober 2022 over de uitspraak van de rechtbank tegen onafhankelijke mediavertegenwoordigers, – gezien het verslag van de Hoge Commissaris van de VN voor de mensenrechten van 4 maart 2022 over de mensenrechtensituatie in Belarus in de aanloop naar de presidentsverkiezingen van 2020 en in de nasleep daarvan, en gezien de verklaring van de woordvoerder van de Hoge Commissaris van de VN voor de mensenrechten van 6 januari 2023 over rechtszaken in Belarus, – gezien de verslagen van 4 mei 2022 en 20 juli 2022 van de speciale VN-rapporteur voor de mensenrechtensituatie in Belarus, Anaïs Marin, aan de VN-Mensenrechtenraad, de oproep van VN-deskundigen van 10 oktober 2022 tot onmiddellijke vrijlating van de gevangengenomen Nobelprijswinnaar en andere mensenrechtenverdedigers in Belarus en de opmerking van de woordvoerder van de VN voor de mensenrechten, Ravina Shamdasani, van 3 maart 2023 over de veroordeling van mensenrechtenverdedigers in Belarus, – gezien de verklaring van de ministers van Buitenlandse Zaken van de G7 van 4 november 2022 over Belarus, – gezien de verklaring van de Commissaris voor de Mensenrechten van de Raad van Europa van 3 maart 2023 over de veroordeling van Nobelprijswinnaar Bjaljatski en andere mensenrechtenverdedigers, – gezien de verklaringen van de vertegenwoordiger van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) voor mediavrijheid, Teresa Ribeiro, van 13 juli 2022 over de voortdurende opsluiting van journalisten en andere personen die werkzaam zijn in de media in Belarus, van 15 september 2022 over de aanhoudende gevangenneming van journalisten in Belarus en van 7 oktober 2022 over de aanhoudende vervolging van Belarussische mediaprofessionals, – gezien artikel 132, leden 2 en 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat sinds het uitbreken van vreedzame protesten na de grootschalige fraude bij de presidentsverkiezingen van 9 augustus 2020, het regime van Loekasjenka zijn repressie tegen het Belarussische volk heeft voortgezet, waarbij vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld, mensenrechtenverdedigers, journalisten, activisten van de oppositie en vele anderen zijn geïntimideerd, vervolgd, gearresteerd, gemarteld en veroordeeld wegens protest tegen het regime, tegen de systematische mensenrechtenschendingen of tegen de steun van het regime voor de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne; overwegende dat strafrechtelijke vervolging een van de zwaarste vormen van onderdrukking blijft en op grote schaal voorkomt; B. overwegende dat er in maart 2023 meer dan 1 450 mensen op de door het mensenrechtencentrum Vjasna bijgehouden lijst van Belarussische politieke gevangenen stonden, waaronder de winnaar van de Sacharovprijs en de Nobelprijs voor de vrede Ales Bjaljatski; overwegende dat er voor zover Vjasna weet ten minste 2 900 mensen zijn veroordeeld in politiek gemotiveerde strafzaken; overwegende dat het regime van Loekasjenka in 2022 ten minste 1 200 politieke veroordelingen heeft uitgesproken wegens aanklachten van criminaliteit en 215 kanalen van de geschreven pers heeft gesloten, en dat er sinds 2020 in Belarus meer dan 1 000 ngo’s zijn opgeheven; C. overwegende dat Ales Bjaljatski, een vooraanstaande mensenrechtenactivist, oprichter en voorzitter van het mensenrechtencentrum Vjasna en winnaar van de Nobelprijs voor de vrede en de Sacharovprijs, op 12 februari 2022 werd gearresteerd en in voorlopige hechtenis werd gesteld; overwegende dat hij tussen 2011 en 2014 gevangen werd genomen en opnieuw in 2021, in de nasleep van de massale prodemocratische demonstraties na de presidentsverkiezingen van 2020; overwegende dat Ales Bjaljatski, Valjantsin Stefanovitsj, lid van het mensenrechtencentrum Vjasna, mensenrechtenverdediger Zmitser Salawjov en Oeladzimir Labkovitsj, coördinator van de campagne “Mensenrechtenverdedigers voor vrije verkiezingen”, op 3 maart 2023 zijn veroordeeld tot respectievelijk 10, 9, 8 en 7 jaar gevangenisstraf in politiek gemotiveerde rechtszaken; overwegende dat Leanid Soedalenka, advocaat van de afdeling van Vjasna in Homel, en Tatsjana Lasitsa, een vrijwilliger van Vjasna, op 3 november 2021 werden veroordeeld tot respectievelijk drie en tweeënhalf jaar gevangenisstraf; D. overwegende dat Andrzej Poczobut, journalist en lid van de Bond van Polen in Belarus, op 18 maart 2021 werd gearresteerd en later tot drie jaar gevangenisstraf werd veroordeeld op beschuldiging van “het publiekelijk beledigen van de president van Belarus” en “het aanzetten tot etnische haat”; overwegende dat de regionale rechtbank van Hrodna hem op 8 februari 2023 schuldig heeft bevonden aan het aanmoedigen van acties die gericht waren op het schaden van de nationale veiligheid van de Republiek Belarus en het aanzetten tot etnische vijandigheid, en hem heeft veroordeeld tot acht jaar gevangenisstraf; E. overwegende dat journalisten nog altijd tot de groepen behoren waar het regime het het meest op heeft gemunt; overwegende dat er momenteel in Belarus meer dan dertig journalisten in de gevangenis zitten; overwegende dat in oktober 2022 ten minste 29 onafhankelijke mediakanalen als “extremistisch” waren aangemerkt en door de autoriteiten waren geblokkeerd; overwegende dat volgens de Belarussische vereniging van journalisten het openbare debat bijna volledig wordt gesmoord en de media ernstig worden onderdrukt; overwegende dat nu de onafhankelijke media volledig aan banden zijn gelegd er in Belarus geen vrijheid van meningsuiting meer bestaat en het regime het internet geheel en al controleert; F. overwegende dat de aanklachten tegen Andrzej Poczobut en Ales Bjaljatski algemeen worden beschouwd als politiek gemotiveerd en bedoeld om onafhankelijke stemmen het zwijgen op te leggen en de vrijheid van meningsuiting en vereniging te onderdrukken; G. overwegende dat Belarussische democratische politieke krachten nog altijd worden vervolgd; overwegende dat door het regime van Loekasjenka verstekprocedures zijn ingeleid tegen leiders van de democratische krachten in Belarus en dat vele leiders en vertegenwoordigers van de democratische oppositiepartijen nog steeds onder onmenselijke omstandigheden gevangen worden gehouden; overwegende dat de stadsrechtbank van Minsk op 6 maart 2023 de leider van de Belarussische democratische oppositie en het hoofd van het verenigd overgangskabinet, Svjatlana Tsichanowskaja, bij verstek tot 15 jaar gevangenisstraf heeft veroordeeld; overwegende dat de rechtbank ook andere leden van de coördinatieraad, namelijk Pavel Latoesjka, tot 18 jaar gevangenisstraf heeft veroordeeld, en Maryja Maroz, Volha Kavalkova en Sjarhej Dylewski elk tot twaalf jaar gevangenisstraf; overwegende dat de vonnissen zijn uitgesproken enkele dagen nadat een Belarussische rechtbank de gevangenisstraf van 18 jaar van de echtgenoot van Tsichanowskaja, de dissident en prodemocratische activist Sjarhej Tsichanowski, met 18 maanden heeft verlengd; overwegende dat een aantal van de veroordeelden winnaars zijn van de Sacharovprijs voor de vrijheid van denken; H. overwegende dat op 17 oktober 2022 de politieke gevangene Mikalai Awtoechovitsj in een politiek gemotiveerde zaak in Belarus een ongekend strenge straf van 25 jaar in een streng beveiligde strafkolonie opgelegd heeft gekregen, terwijl elf anderen werden veroordeeld tot gevangenisstraffen van maximaal twintig jaar; I. overwegende dat de autoriteiten in Belarus herhaaldelijk de mensenrechten van de burgers van het land hebben geschonden, waaronder het recht op vrijheid van meningsuiting, vreedzame vergadering en vereniging; overwegende dat repressie alle sectoren van de samenleving blijft treffen; overwegende dat de vervolging van personen wordt voortgezet onder het mom van de bestrijding van extremisme en terrorisme; overwegende dat in januari 2022 wijzigingen van het Belarussische wetboek van strafrecht in werking zijn getreden, waarbij strafrechtelijke aansprakelijkheid voor deelname aan de activiteiten van niet-geregistreerde organisaties opnieuw is ingevoerd; overwegende dat de autoriteiten in mei 2022 de toepassing van de doodstraf hebben uitgebreid tot “pogingen tot terrorisme”, een aanklacht die eerder werd gebruikt in processen tegen politieke activisten; overwegende dat het Belarussische regime de vrijheid van vereniging ernstig blijft beperken; overwegende dat de regering van Belarus in december 2022 bij het parlement een wetsvoorstel tot wijziging van de wet op de politieke partijen heeft ingediend, hetgeen uiteindelijk zou kunnen leiden tot het feitelijke verbod van tegen het regime gekante politieke partijen; J. overwegende dat Loekasjenka in oktober 2022 de terugtrekking van Belarus uit het Eerste Facultatief Protocol bij het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten heeft ondertekend en daarmee het mandaat van de VN-Commissie voor de rechten van de mens heeft geblokkeerd om klachten over mensenrechten van personen in Belarus te ontvangen en te beoordelen – een van de laatste verhaalsmogelijkheden voor vervolgde Belarussen; K. overwegende dat administratieve vervolging een van de instrumenten is die het regime van Loekasjenka gebruikt om de oppositie en alle stemmen die het regime in twijfel trekken het zwijgen op te leggen; overwegende dat het mensenrechtencentrum Vjasna in januari 2023 melding maakte van ten minste 350 arrestaties en 141 gevallen van politiek gemotiveerde administratieve vervolging; L. overwegende dat de vervolging van onafhankelijke vakbonden nog steeds voortduurt; overwegende dat de Belarussische autoriteiten wetgeving hebben gewijzigd zodat meer organisaties als “extremistisch” kunnen worden bestempeld; overwegende dat het Hooggerechtshof van Belarus in juli 2022 vier grote onafhankelijke vakbonden en het Congres van Democratische Vakbonden van Belarus heeft ontbonden; overwegende dat in januari 2023 de onafhankelijke vakbondsleiders Henadz Fjadynitsj en Vasil Berasnew werden veroordeeld tot negen jaar gevangenisstraf, en Vatslaw Aresjka werd veroordeeld tot acht jaar; overwegende dat in februari 2023 de leden van de groep Rabotsjy Roech (Arbeidersbeweging) Sjarhej Sjelest, Oeladzimir Zjoerawka, Andrej Pahjaryla, Hanna Ablab, Aljaksandr Hasjnikaw, Sjarhej Dzjoeba, Ihar Mints, Valjantsin Tseranevitsj, Sjarhej Sjametska en Aljaksandr Kapsjoel werden beschuldigd van hoogverraad en van het oprichten van en deelnemen aan een extremistische organisatie en werden veroordeeld tot een gevangenisstraf van elf tot vijftien jaar; overwegende dat het ministerie van Binnenlandse Zaken van Belarus activisten en leiders van de democratische vakbeweging blijft toevoegen aan lijsten van extremisten en terroristen; M. overwegende dat het regime zijn onderdrukking van advocaten voortzet als vergelding voor het feit dat zij hun standpunt uiten over rechtenkwesties, cliënten vertegenwoordigen in politiek gemotiveerde zaken of voor het feit dat zij zich uitspreken tegen de oorlog in Oekraïne; overwegende dat sinds augustus 2020 ten minste zeventig advocaten hun vergunning hebben verloren na arbitraire beslissingen van het ministerie van Justitie of politiek gemotiveerde procedures voor royement; overwegende dat in 2022 zeven advocaten werden geconfronteerd met politiek gemotiveerde strafrechtelijke aanklachten en nog steeds te maken hebben met administratieve aanklachten, aanhoudingen, huiszoekingen en intimidatie; overwegende dat Vital Brahinets is veroordeeld tot acht jaar gevangenisstraf wegens zijn verdediging van verschillende politieke gevangenen, onder wie Ales Bjaljatski; N. overwegende dat het regime van Loekasjenka steeds onderdrukkender maatregelen treft tegen nationale minderheden, met name de Poolse en Litouwse minderheid – zoals het sluiten van scholen die in de nationale minderheidstaal onderwijzen – en maatregelen tegen de organisaties die deze minderheden vertegenwoordigen, zoals de Bond van Polen in Belarus; overwegende dat de Poolse en andere nationale minderheden al vele jaren stelselmatig worden gediscrimineerd, waarbij de meest prominente gevallen van repressie gericht zijn tegen Andżelika Borys en Andrzej Poczobut; O. overwegende dat het regime van Loekasjenka zijn beleid van russificatie van Belarus voortzet, met als strategisch doel uitingen van Belarussische nationale identiteit, zo ook haar taal en cultuur, te marginaliseren en te vernietigen; overwegende dat dit beleid ook een verbod inhoudt op nationale en historische symbolen van Belarus, zoals de wit-rood-witte vlag en het Pahonia-wapen, en de sluiting van uitgeverijen en particuliere scholen en de opschorting van Belarussische taalcursussen; P. overwegende dat het onwettige regime van Loekasjenka de vrijheid van godsdienst en levensovertuiging blijft beperken; overwegende dat er volgens de coördinatieraad diverse rooms-katholieke, Grieks-katholieke en orthodoxe priesters en protestantse dominees op verschillende manieren onder druk zijn gezet, waarbij zij geldboetes maar soms ook lange gevangenisstraffen kregen opgelegd, zoals Sjarhej Rezanovitsj die veroordeeld werd tot 16 jaar gevangenisstraf; Q. overwegende dat politieke gevangenen nog eens extra worden onderdrukt en in zeer mensonterende omstandigheden verkeren; overwegende dat politieke gevangenen in de praktijk in omstandigheden worden vastgehouden die verboden zijn op grond van de internationale verplichtingen van Belarus: zij krijgen onder valse voorwendselen tuchtstraffen opgelegd en worden in strafcellen geplaatst; overwegende dat politieke gevangenen melding blijven maken van hun tanende gezondheid, vernedering en mishandeling; overwegende dat het beveiligingsniveau van hun detentie in sommige gevallen wordt verhoogd en dat de duur van hun gevangenisstraf willekeurig wordt verlengd, het recht op correspondentie wordt geschonden en politieke gevangenen geen familiebezoek krijgen, zoals blijkt uit de zaak van Palina Sjarenda-Panasjoek; R. overwegende dat duizenden Belarussen al dan niet onder dwang hun land hebben moeten verlaten en in het buitenland een veilig heenkomen hebben moeten zoeken; overwegende dat de Belarussische autoriteiten maatregelen blijven nemen die de rechten van in het buitenland wonende Belarussen beperken; overwegende dat in het door het Loekasjenka-regime opgezette programma “De weg naar huis” Belarussen die het land de afgelopen jaren hebben verlaten, worden “uitgenodigd” om naar Belarus terug te keren, met de belofte dat zij niet zullen worden vervolgd, mits zij een officiële bekentenis afleggen; overwegende dat vele Belarussen die naar hun land zijn teruggekeerd, zijn gearresteerd, vervolgd en soms tot een gevangenisstraf zijn veroordeeld omdat zij hebben deelgenomen aan protesten, op sociale media commentaren hebben gepubliceerd waarin kritiek werd geuit op het regime van Loekasjenka of donaties hebben gegeven aan slachtoffers van de onderdrukking in Belarus; overwegende dat het Belarussische regime in januari 2023 een wet heeft aangenomen waarmee personen in ballingschap die van zogenaamde extremisme-gerelateerde misdrijven worden beschuldigd – de lijst van deze personen bevat al meer dan 2 000 namen – het staatsburgerschap wordt ontnomen; S. overwegende dat er na ruim twee jaar geen aanwijzingen zijn dat de Belarussische autoriteiten onderzoek doen naar de duizenden meldingen van politiegeweld die sinds de protesten in augustus 2020 zijn ingediend of naar de moorden op demonstranten; overwegende dat de wijdverbreide straffeloosheid voor schendingen van de mensenrechten de hopeloze situatie van het Belarussische volk bestendigt; overwegende dat het recht van slachtoffers op een eerlijk proces wordt belemmerd door het ontbreken van een rechtsstaat; overwegende dat Belarus als enige land in Europa nog steeds de doodstraf voltrekt; T. overwegende dat de Belarussische autoriteiten vaak hun toevlucht nemen tot surveillance, onlinecensuur en desinformatie, waarbij zij gebruikmaken van technologie om controle over de bevolking uit te oefenen; overwegende dat deze onderdrukkende praktijken de zoveelste stap vormen in de richting van digitaal autoritarisme en de onderdrukking van de digitale rechten van de bevolking van Belarus, met de verergerende intimidatie van burgers en een krimpende ruimte voor het maatschappelijk middenveld tot gevolg; overwegende dat het regime van Loekasjenka ook werkt aan transnationale onderdrukking van Belarussische burgers die in het buitenland wonen; U. overwegende dat de EU sancties heeft opgelegd aan personen en entiteiten die verantwoordelijk zijn voor de onderdrukking in Belarus, en steun heeft verleend aan het maatschappelijk middenveld en de onafhankelijke media in het land; V. overwegende dat de Belarussische autoriteiten de ongerechtvaardigde aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne blijven steunen door Rusland toe te staan Belarussisch grondgebied te gebruiken voor militaire aanvallen op Oekraïne; overwegende dat tal van Belarussische burgers worden vervolgd omdat zij hun steun voor Oekraïne uitspreken, de regering bekritiseren omdat zij de aanvalsoorlog van Rusland steunt of verslag uitbrengen over de verplaatsingen van Russische troepen en militaire uitrusting binnen Belarus; W. overwegende dat het Comité van Ministers van de Raad van Europa op 7 september 2022 de secretaris-generaal van de Raad van Europa heeft verzocht een contactgroep voor Belarus op te zetten in samenwerking met vertegenwoordigers van de Belarussische democratische krachten en het maatschappelijk middenveld; overwegende dat de officiële Missie van Democratisch Belarus op 1 maart 2023 in Brussel is geopend in het bijzijn van Svjatlana Tsichanowskaja; X. overwegende dat in februari 2023 Belarussische ambtenaren plannen hebben aangekondigd om de tweede kernreactor van de Belarussische kerncentrale in Ostrovets op het netwerk aan te sluiten en deze later in bedrijf te nemen en om de nucleaire capaciteit van Belarus te blijven uitbreiden; overwegende dat de bouw van de Belarussische kerncentrale heeft plaatsgevonden in strijd met internationaal erkende technische normen en internationale verdragen; overwegende dat in de meest recente inlichtingenverslagen wordt bevestigd dat de Belarussische autoriteiten en het Russische Rosatom, dat verantwoordelijk was voor de bouw van de Belarussische kerncentrale, de werkelijke situatie bij de Belarussische kerncentrale consequent hebben verhuld en geen gedetailleerde informatie hebben verstrekt over de talrijke incidenten die daar hebben plaatsgevonden; 1. betuigt nogmaals zijn solidariteit met de bevolking van Belarus, die blijft opkomen voor een soeverein, vrij en democratisch Belarus, en daarbij zelfs haar vrijheid en leven op het spel zet; blijft er bij de overheidsautoriteiten op aandringen onmiddellijk een einde te maken aan de repressie tegen de bevolking van Belarus, eist de onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating van alle politieke gevangenen en alle personen die willekeurig worden vastgehouden, gearresteerd of veroordeeld op politieke gronden, en de intrekking van alle aanklachten tegen hen, alsmede hun volledige rehabilitatie en financiële compensatie voor de schade die zij hebben geleden als gevolg van hun onwettige detentie; 2. blijft in de krachtigste bewoordingen de aanhoudende repressie in Belarus, onder meer in de vorm van politiek gemotiveerde showprocessen, veroordelen; veroordeelt de systematische onderdrukking door het Loekasjenka-regime van de bevolking van Belarus, als gevolg waarvan sinds de gestolen presidentsverkiezingen van 9 augustus 2020 duizenden Belarussen ertoe gedwongen werden het land te ontvluchten; herhaalt dat deze aanhoudende campagne van systematische onderdrukking gelijkstaat aan ernstige mensenrechtenschendingen; 3. herinnert de Belarussische autoriteiten aan hun verplichtingen om de mensenrechten van alle burgers van Belarus te eerbiedigen, waaronder het recht op vrijheid van meningsuiting, vreedzame vergadering en vereniging; dringt erop aan dat de fundamentele vrijheden en de mensenrechten, de rechtsstaat en een functionerende onafhankelijke rechterlijke macht in Belarus worden gewaarborgd; herhaalt zijn oproep aan de Belarussische autoriteiten om onmiddellijk alle doodvonnissen om te zetten en een acuut moratorium op de toepassing van de doodstraf in te stellen als een stap in de richting van de volledige en permanente afschaffing daarvan; veroordeelt de nieuwe wet die voorziet in de toepassing van de doodstraf tegen functionarissen en militairen die veroordeeld zijn wegens hoogverraad; dringt erop aan een einde te maken aan de discriminatie van vrouwen en kwetsbare groepen, waaronder personen die tot minderheden behoren, personen met een handicap en lhbtqi-personen; 4. herhaalt dat moet worden voldaan aan de legitieme eisen van het Belarussische volk met betrekking tot democratie op basis van mensenrechten en fundamentele vrijheden, welvaart, soevereiniteit en veiligheid; herhaalt zijn eerdere oproepen tot het organiseren van nieuwe vrije en eerlijke verkiezingen met internationale waarnemers van het Bureau voor Democratische Instellingen en Mensenrechten van de OVSE (ODIHR); wijst erop dat de EU en haar lidstaten de uitslag van de presidentsverkiezingen van 2020 niet hebben erkend en Aljaksandr Loekasjenka niet erkennen als de legitieme president van Belarus; 5. veroordeelt de detentie en veroordeling van Andrzej Poczobut en de veroordeling van Ales Bjaljatski, Valjantsin Stefanovitsj, Zmitser Salawjov en Oeladzimir Labkovitsj, aangezien dit wijst op de inspanningen van het regime om alle maatschappelijke betrokkenheid bij de verdediging van de mensenrechten en alle onafhankelijke journalistieke werkzaamheden in het land te onderdrukken; hekelt de talloze schendingen van hun recht op een eerlijk proces en pleit voor hun onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating, alsook voor hun volledige rehabilitatie en schadeloosstelling; 6. laakt de veroordeling bij verstek van Svetlana Tsichanowskaja, leider van de Belarussische democratische oppositie en hoofd van het verenigd overgangskabinet, en andere leden van de coördinatieraad, namelijk Pavel Latoesjka, Maryja Maroz, Volha Kavalkova en Sjarhej Dylewski; verwerpt de uitspraak van de rechtbank, op grond waarvan het uitoefenen van het democratisch recht om zich kandidaat te stellen voor verkiezingen neerkomt op “samenzwering met als doel de macht te grijpen”; eist dat het regime van Loekasjenka de vonnissen herroept en alle aanklachten tegen de vier activisten intrekt; eist dat geen enkele activist die is veroordeeld wegens zijn of haar steun voor of actieve deelname aan de prodemocratische oppositie wordt uitgesloten van verkiesbare functies in Belarus; verzoekt de lidstaten, met name de landen waar deze vooraanstaande leden van de democratische krachten in Belarus momenteel verblijven, om hun veiligheid en bescherming tegen het regime van Loekasjenka te waarborgen; 7. veroordeelt de intense intimidatie en vervolging van vakbonden; hekelt de politiek gemotiveerde veroordelingen van onafhankelijke vakbondsleiders zoals Henadz Fjadynitsj, Vasil Berasnew en Vatslaw Aresjka en de leden van de Rabotsjy Roech (Arbeidersbeweging), die getuigen van een totale veronachtzaming van hun mensenrechten en duidelijke schendingen zijn van de internationale arbeidsverdragen; 8. veroordeelt de vervolging van de Poolse, Litouwse en andere nationale minderheidsgroepen in Belarus en hun vertegenwoordigers, met inbegrip van de besluiten om Poolse en Litouwse scholen te sluiten en het onderwijs in deze talen af te schaffen, alsook de vernieling van Poolse begraafplaatsen en erfgoed; verzoekt de Belarussische autoriteiten alle maatregelen tegen nationale minderheden te staken en hun rechten, waaronder hun recht op onderwijs in minderheidstalen, te eerbiedigen; 9. hekelt het feit dat politiek gemotiveerde processen achter gesloten deuren en zonder behoorlijke rechtsgang worden gevoerd, waardoor de internationale verplichtingen en verbintenissen van het land worden geschonden en oppositieleiders strenge en ongerechtvaardigde straffen krijgen opgelegd; roept de EU-delegatie voor de betrekkingen met Belarus en de ambassades van de lidstaten in Belarus op om de processen van alle politieke gevangenen te blijven observeren en volgen; spoort de Raad en de Commissie aan nieuwe mogelijkheden te verkennen om de vrijlating van alle politieke gevangenen te bewerkstelligen; verzoekt het Internationaal Comité van het Rode Kruis en andere organisaties politieke gevangenen te bezoeken, met name die met ernstige gezondheidsproblemen; 10. veroordeelt de door Aljaksandr Loekasjenka ondertekende wet inzake staatsburgerschap, die het mogelijk maakt om in het buitenland wonende Belarussen hun staatsburgerschap te ontnemen; benadrukt dat de Belarussische autoriteiten artikel 15 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, waarbij Belarus partij is en dat het recht op een nationaliteit waarborgt en willekeurige ontneming ervan verbiedt, schenden; dringt er bij de Belarussische autoriteiten op aan het programma “De weg naar huis” stop te zetten; 11. benadrukt dat er een uitgebreid onderzoek nodig is naar de misdaden die het regime van Loekasjenka tegen de bevolking van Belarus heeft gepleegd; roept de lidstaten op het beginsel van universele rechtsmacht actief toe te passen en rechtszaken voor te bereiden tegen Belarussische functionarissen, onder wie Aljaksandr Loekasjenka, die verantwoordelijk zijn voor of medeplichtig zijn aan systematisch geweld en onderdrukking en misdaden tegen de menselijkheid; 12. herhaalt zijn krachtige veroordeling van de betrokkenheid van Belarus bij de ongerechtvaardigde en niet-uitgelokte aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne; veroordeelt de oorlogszuchtige retoriek van het Loekasjenka-regime ten opzichte van Oekraïne en de massale verspreiding van propaganda en desinformatie over de aanvalsoorlog; herhaalt dat Loekasjenka en andere Belarussische functionarissen de verantwoordelijkheid voor deze aanvalsoorlog en voor in Oekraïne gepleegde oorlogsmisdaden delen en ter verantwoording moeten worden geroepen in een speciaal tribunaal voor het misdrijf van agressie tegen Oekraïne en op andere passende internationale rechtbanken, en verzoekt de EU en haar lidstaten inspanningen in deze richting te ondersteunen; betuigt zijn steun aan de Belarussische vrijwilligers en partizanen die strijden voor de onafhankelijkheid van Belarus en Oekraïne helpen zich te verdedigen tegen de aanvalsoorlog van Rusland; stelt vast dat het regime van Loekasjenka een medeplichtige is van een staat die terrorisme sponsort en die terroristische middelen gebruikt; 13. neemt met bezorgdheid kennis van de voortdurende zogenaamde integratie van Rusland en Belarus op verschillende gebieden, die de facto neerkomt op bezetting, en met name de geleidelijke militarisering van Belarus en de regio, onder meer door de aanwezigheid van Russische troepen in Belarus, hetgeen een uitdaging vormt voor de veiligheid en stabiliteit van het Europese continent en indruist tegen de wil van het Belarussische volk; betreurt het besluit van Belarus om afstand te doen van zijn niet-nucleaire status; 14. roept de EU en haar lidstaten op de EU-sancties tegen personen en entiteiten die verantwoordelijk zijn voor de repressie in Belarus uit te breiden en aan te scherpen en daar alle personen in op te nemen die de repressie door het regime van de democratische oppositie en de politieke activisten mede mogelijk hebben gemaakt, onder wie rechters, officieren van justitie en personeel van wetshandhavingsdiensten, gevangenissen en strafkolonies, en toezien op de juiste handhaving van de sancties; betreurt het dat Belarus niet is opgenomen in het tiende sanctiepakket tegen Rusland en degenen die het land ondersteunen; roept ertoe op om geloofwaardige sancties aan de Belarussische personen en entiteiten die de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne steunen, op te leggen, en de nodige maatregelen in te voeren om te voorkomen dat de EU-sancties tegen Rusland via Belarus worden omzeild en de aan Rusland opgelegde beperkende maatregelen ook toe te passen op het regime van Loekasjenka in Belarus; pleit ervoor dat potas, de belangrijkste inkomstenbron van het regime, op de sanctielijst wordt geplaatst; 15. roept de EU en haar lidstaten op de situatie in Belarus aan de orde te blijven stellen in alle relevante Europese en internationale organisaties, met name de VN en haar gespecialiseerde organen, de OVSE en de Internationale Arbeidsorganisatie, met als doel de internationale aandacht voor de mensenrechtenschendingen te vergroten, het internationale optreden als reactie op de situatie in Belarus aan te scherpen en de tegenwerking van Rusland en andere landen ten aanzien van een dergelijk optreden te overwinnen; 16. verzoekt de EU en haar lidstaten samen te werken met internationale partners, zoals het Moskou-mechanisme van de OVSE en de VN-Mensenrechtenraad, alsook met mensenrechtenactivisten en maatschappelijke organisaties ter plaatse, om te waarborgen dat mensenrechtenschendingen worden gedocumenteerd en gemeld, dat de daders ter verantwoording worden geroepen en dat er gerechtigheid komt voor de slachtoffers; prijst in dit verband het werk van het Internationaal Platform inzake verantwoordingsplicht voor Belarus en roept de EU en de lidstaten op hun steun aan deze organisatie voort te zetten; spoort het Internationaal Strafhof aan een onderzoek in te stellen en een strafrechtelijk onderzoek in te leiden tegen het Belarussische regime in gevallen van misdaden tegen de menselijkheid; 17. dringt er bij de gehele internationale gemeenschap op aan de kandidatuur van Belarus voor de niet-permanente zetel van de groep van Oost-Europese landen in de VN-Veiligheidsraad voor 2024-2025 af te wijzen; 18. spoort de lidstaten aan te werken aan de versterking van het mandaat en de functie van de speciale rapporteur van de VN voor de mensenrechtensituatie in Belarus en het onderzoek van het Bureau van de Hoge Commissaris van de VN voor de mensenrechten (OHCHR) naar Belarus om individuele klachten van burgers van Belarus te kunnen ontvangen en doeltreffend te kunnen behandelen; spreekt zijn steun uit voor de oproep van internationale en Belarussische maatschappelijke organisaties van 13 februari 2023 aan de volwaardige leden en de leden met waarnemersstatus van de VN-Mensenrechtenraad om een onafhankelijk onderzoeksmechanisme in te stellen als aanvulling op en follow-up van de werkzaamheden van het bestaande OHCHR-onderzoek, en dringt erop aan dat er voor de werking van dit mechanisme voldoende middelen en financiering worden uitgetrokken; 19. wijst op de cruciale rol die onafhankelijke media, vakbonden en maatschappelijke organisaties spelen bij de bekrachtiging van de democratische aspiraties van het Belarussische volk, zowel in Belarus zelf als in ballingschap; roept de EU-instellingen op de steun voor capaciteitsopbouw aan het maatschappelijk middenveld, de vrije media, onafhankelijke vakbonden en de prodemocratische activisten in Belarus en in ballingschap op te voeren; verzoekt de Commissie en de lidstaten steun te blijven verlenen aan het maatschappelijk middenveld in Belarus, de onafhankelijke media en de democratische politieke groeperingen en structuren, waaronder de coördinatieraad en het verenigd overgangskabinet; verzoekt de democratische krachten van Belarus de eenheid te handhaven en te bevorderen met het oog op een vrij, democratisch en onafhankelijk Belarus; 20. verzoekt de EU-instellingen en de lidstaten steun en bescherming te bieden aan mensenrechtenactivisten en het maatschappelijk middenveld in Belarus, die te maken hebben met ernstige repressie, onder meer door noodvisa af te geven om Belarus zo nodig te verlaten; verzoekt de EU-instellingen de inspanningen van de lidstaten om de Belarussen die hun land moeten ontvluchten te beschermen en op te vangen, te blijven steunen; verzoekt de lidstaten steun te verlenen aan de Belarussische burgers die in de EU verblijven, wier identiteitsdocumenten verlopen en die geen mogelijkheid hebben om ze te verlengen aangezien zij niet naar Belarus kunnen terugkeren; 21. veroordeelt de inspanningen van het Loekasjenka-regime om de Belarussische cultuur uit te roeien en een beleid van russificatie van de Belarussische bevolking te voeren; verzoekt de EU om de Belarussische cultuur en Belarussische culturele organisaties te steunen; veroordeelt de weigering om het proces van Ales Bjaljatski in het Belarussisch in plaats van in het Russisch te voeren en de afwijzing van het verzoek van Ales Bjaljatski om een tolk, waaruit het anti-Belarussische beleid van het regime van Loekasjenka blijkt; steunt de viering van het Belarussische volk op 25 maart, de dag waarop de onafhankelijkheid van Belarus in 1918 werd afgekondigd; 22. verzoekt de Commissie en de lidstaten stappen te ondernemen om ervoor te zorgen dat zowel buitenlandse als binnenlandse bedrijven die actief zijn in Belarus bijzondere zorgvuldigheid betrachten en hun verantwoordelijkheid nemen om de mensenrechten te eerbiedigen in zowel hun activiteiten als hun toeleveringsketens, in overeenstemming met de leidende beginselen van de VN; verzoekt alle in de EU gevestigde bedrijven een einde te maken aan hun betrekkingen met Belarussische leveranciers die openlijk het gewelddadige regime van Loekasjenka steunen of anderszins de leidende beginselen van de VN schenden; verzoekt de Raad sancties op te leggen aan Belarussische of internationale bedrijven die zich niet aan de regels houden; dringt er bij het regime van Loekasjenka op aan een einde te maken aan de dwangarbeid in strafkolonies; 23. verzoekt de Commissie een taskforce op te richten die een beleidsdialoog met de vertegenwoordigers van democratisch Belarus zal aangaan om te werken aan een breed multisectoraal akkoord dat de basis zal vormen voor samenwerking met een democratisch Belarus zodra het huidige regime niet meer aan de macht is; herhaalt dat dit gepaard moet gaan met een plan voor financiële en administratieve middelen, dat moet worden uitgevoerd om, zodra het kan, de noodzakelijke hervormingen in het land door te voeren en te financieren; is ingenomen met de oprichting van de Missie voor Democratisch Belarus in Brussel en verzoekt de EU-instellingen deze missie en de ambassades van Belarus te ondersteunen; 24. wijst er andermaal op hoe belangrijk het is de betrekkingen tussen de Belarussische democratische krachten en het Parlement te formaliseren om de Belarussische vertegenwoordiging op het internationale toneel te versterken; pleit daarom voor een hernieuwde, officieel erkende democratische vertegenwoordiging van Belarus in de Parlementaire Vergadering Euronest en de Delegatie voor de betrekkingen met Belarus; 25. wijst op het belang van de versterking van de eenheid van de EU ten aanzien van Belarus, ook wat betreft de diplomatieke isolatie van het huidige regime; veroordeelt alle acties, waaronder bezoeken van hoogwaardigheidsbekleders aan de feitelijke autoriteiten in Minsk, die twijfel kunnen doen rijzen over de ondubbelzinnige niet-erkenning door de Unie van het Loekasjenka-regime; betreurt in dit verband het bezoek van de Hongaarse minister van Buitenlandse Zaken Péter Szijjártó aan Minsk op 13 februari 2023, hetgeen indruist tegen het EU-beleid ten aanzien van Belarus en de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne, en keurt het af dat sommige lidstaten nog steeds Schengenvisa afgeven aan personen die nauwe banden hebben met Aljaksandr Loekasjenka; 26. veroordeelt nogmaals het recente besluit van het Internationaal Olympisch Comité (IOC) om Belarussische sporters toe te staan onder een neutrale vlag deel te nemen aan de kwalificaties voor de Olympische Spelen van 2024 in Parijs, hetgeen haaks staat op de vrijwel totale boycot van Belarus en door het regime voor propagandadoeleinden zal worden gebruikt; roept de lidstaten en de internationale gemeenschap op druk uit te oefenen op het IOC om dit besluit terug te draaien en bij andere culturele, wetenschappelijke of sportevenementen hetzelfde standpunt in te nemen; 27. uit zijn ernstige bezorgdheid over de nucleaire veiligheidssituatie bij de Belarussische kerncentrale en over de plannen van Belarus om zijn nucleaire capaciteit verder uit te breiden; 28. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de mensenrechten, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, de Raad van Europa, de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, de Internationale Arbeidsorganisatie, het Internationale Comité van het Rode Kruis, de vertegenwoordigers van de Belarussische democratische krachten en de feitelijke autoriteiten van de Republiek Belarus. Het Europees Parlement, – gezien artikel 3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, en de artikelen 4, 9, 14, 19, 151 en 153 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de Europese pijler van sociale rechten en het bijbehorende actieplan, – gezien de Verklaring van Porto, – gezien het herziene Europees Sociaal Handvest van de Raad van Europa, – gezien het VN-Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen, dat in 1979 is aangenomen, – gezien de Universele Verklaring van de rechten van de mens van 1948, herbevestigd tijdens de Wereldconferentie over de mensenrechten van 1993, en met name de artikelen 3, 16, 18, 23, 25, 26, 27 en 29, – gezien het Internationaal Verdrag van de VN inzake economische, sociale en culturele rechten van 1966, – gezien de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties van 2015, met name doelstellingen 1 en 10, – gezien de verdragen nr. 26 en nr. 131 van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) inzake het vaststellen van minimumlonen, en nr. 29 en nr. 105 over het afschaffen van gedwongen arbeid, – gezien de artikelen 34, 35 en 36 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (het “Handvest”), die een expliciete definitie bevatten van het recht op sociale zekerheid en sociale bijstand, op een hoog niveau van bescherming van de menselijke gezondheid, en op toegang tot diensten van algemeen economisch belang, – gezien de aanbeveling van de Raad van 24 juni 1992 inzake gemeenschappelijke criteria met betrekking tot toereikende inkomsten en prestaties in de stelsels van sociale bescherming (1) , – gezien de aanbeveling van de Raad van 30 januari 2023 over een toereikend minimuminkomen met het oog op actieve inclusie (2) , – gezien zijn resolutie van 20 oktober 2010 over de rol van het minimuminkomen bij de bestrijding van armoede en de bevordering van een inclusieve samenleving in Europa (3) , – gezien zijn resolutie van 24 oktober 2017 over beleid ter garantie van een minimuminkomen als instrument om de armoede te bestrijden (4) , – gezien de vragen aan de Raad en de Commissie over een toereikend minimuminkomen met het oog op actieve inclusie ( O-000050/2022 – B9‑0008/2023 en O‑000051/2022 – B9‑0009/2023), – gezien artikel 136, lid 5, en artikel 132, lid 2, van zijn Reglement, – gezien de door de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken ingediende ontwerpresolutie, A. overwegende dat in 2021 95,4 miljoen mensen in de EU risico op armoede of sociale uitsluiting liepen, wat overeenkomt met 21,7 % van de EU-bevolking (5) ; overwegende dat armoede en sociale uitsluiting een kwestie van individuele en collectieve sociale verantwoordelijkheid zijn; overwegende dat mensen door de huidige crisis, die veroorzaakt wordt door onderling verbonden factoren, waaronder de COVID-19-pandemie en de gevolgen daarvan, de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne en de klimaatverandering worden geconfronteerd met hogere kosten van levensonderhoud en dat het percentage van de bevolking dat met armoede of sociale uitsluiting wordt bedreigd is toegenomen; overwegende dat de Wereldbank heeft geraamd dat tussen nu en 2030 als gevolg van de klimaatverandering wereldwijd nog eens 68 tot 135 miljoen mensen in de armoede terecht zouden kunnen komen (6) ; B. overwegende dat regelingen voor een minimuminkomen niet op premie- of bijdragebetaling berustende prestaties zijn voor mensen die niet over voldoende middelen beschikken en die voldoen aan de nationale criteria om ervoor in aanmerking te komen, en moeten worden beschouwd als integrerend onderdeel van een alomvattend, op rechten gebaseerd nationaal stelsel van sociale bescherming; overwegende dat regelingen voor een minimuminkomen worden gedefinieerd als uitkeringen en diensten die samen een veiligheidsnet vormen voor mensen die, ongeacht of ze werk hebben of niet, anders voor zichzelf en de personen die eventueel van hen afhankelijk zijn over onvoldoende financiële middelen zouden beschikken om een waardig leven te kunnen leiden (7) ; C. overwegende dat armoede en sociale uitsluiting concepten zijn met een groot aantal facetten, die derhalve een alomvattende en dynamische benadering vergen, inclusief maatregelen ter waarborging van de toegang tot goederen en diensten die de zelfredzaamheid vergroten, zoals onderwijs, opleiding en vaardigheden; overwegende dat een dergelijke aanpak op individuen en hun omstandigheden gericht moet zijn en deel moet uitmaken van een doeltreffende strategie voor armoedebestrijding; overwegende dat regelingen voor een minimuminkomen met toereikende financiering en middelen een belangrijke en efficiënte manier zijn om armoede te bestrijden en sociale inclusie te bevorderen; overwegende dat het sociale stigma dat aan een gebrek aan middelen kleeft, bijdraagt tot gevoelens van schaamte, die de daadwerkelijke omvang van de armoede in de samenleving kunnen verhullen; D. overwegende dat Eurostat het percentage van de bevolking dat met armoede of sociale uitsluiting wordt bedreigd, definieert als de som van de mensen die met armoede worden bedreigd, materieel en sociaal ernstig behoeftig zijn, of deel uitmaken van een huishouden met een zeer lage werkintensiteit; E. overwegende dat de genderarmoedekloof de afgelopen vijf jaar is toegenomen, doordat vrouwen (in vergelijking met mannen) in toenemende mate en disproportioneel met armoede te kampen hebben gekregen en met sociale uitsluiting worden bedreigd, met name oudere vrouwen, vrouwen met een handicap, Roma-vrouwen, vrouwen die met intersectionele vormen van discriminatie worden geconfronteerd en alleenstaande moeders; overwegende dat de lockdownmaatregelen in verband met COVID-19 onevenredige gevolgen hebben gehad voor vrouwen en mensen in een kwetsbare situatie, in het bijzonder wat betreft de zwaardere last van informele zorgtaken als gevolg van de beperkte toegang tot gezondheidszorg, onderwijs en andere sociale diensten; overwegende dat de ongelijke verdeling van onbetaalde zorg- en huishoudelijke taken tussen mannen en vrouwen een cruciale factor is bij het gaan en blijven werken van vrouwen, bij de sectoren en beroepen waarin zij werken, bij het aantal uren dat zij betaald werk verrichten, alsook bij de kwaliteit van hun baan; overwegende dat 80 % van de langdurige zorg in Europa door mantelzorgers wordt verleend, en dat zij een grotere kans op armoede en sociale uitsluiting lopen, aangezien 42 % van de mantelzorgers zonder baan zich in het laagste inkomenskwartiel bevindt en 59 % van deze groep moeite heeft de eindjes aan elkaar te knopen (8) ; F. overwegende dat het percentage van de bevolking dat in 2020 met armoede of sociale uitsluiting werd bedreigd onder jongeren in de leeftijdsgroep 15-29 jaar in de EU 25,4 % bedroeg, hetgeen neerkomt op ongeveer 18,1 miljoen jonge mensen; G. overwegende dat ongeveer 35 % van de beroepsbevolking in de EU die met armoede of sociale uitsluiting wordt bedreigd wellicht geen minimuminkomen of andere sociale uitkeringen ontvangt (9) ; overwegende dat 20 % van de mensen zonder baan die met armoede worden bedreigd in de EU voor geen enkele vorm van inkomenssteun in aanmerking komt; overwegende dat naar schatting 30 tot 50 % van de in aanmerking komende mensen in de EU geen gebruik maakt van regelingen voor een minimuminkomen (10) ; overwegende dat de uitkeringsstelsels van lidstaat tot lidstaat sterk verschillen; overwegende dat de regelingen voor een minimuminkomen in de meeste lidstaten in 2016 onvoldoende waren om voor iedereen een behoorlijke levensstandaard te garanderen (11) ; overwegende dat het garanderen van toereikende minimuminkomenssteun als instrument om armoede te bestrijden niet alleen goed is voor de sociale cohesie, maar ook een investering is in mensen en de economie, aangezien het de binnenlandse vraag helpt stimuleren; H. overwegende dat de klimaatverandering armen en huishoudens met een laag of gemiddeld inkomen onevenredig hard treft, aangezien extreme weersomstandigheden tot inflatie hebben geleid in meerdere sectoren, zoals energie, voedsel (“heatflation” (12) ), kleding en elektronica, tot schade aan huizen hebben geleid als gevolg van natuurbranden en overstromingen, en ook een impact op de gezondheid hebben; overwegende dat Europa nog steeds aan het herstellen is van de COVID-19-pandemie en kampt met stijgende kosten van levensonderhoud als gevolg van hoge inflatie (13) , met name op de voedsel-, grondstoffen- en energiemarkten, en die nog wordt verergerd door de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne; overwegende dat uit de eerste bevindingen van een analyse van Eurofound blijkt dat de meeste gemelde beleidsmaatregelen om de gevolgen van de uit de pan swingende energieprijzen en de stijgende inflatie op te vangen tijdelijke ad-hocmaatregelen zijn (14) ; overwegende dat maatregelen die gericht zijn op kwetsbare groepen eerder de vorm van algemene financiële steun aannemen; overwegende dat energiearmoede voor ongeveer 35 miljoen burgers van de EU, dat wil zeggen plusminus 8 % van de totale EU-bevolking, in 2020 een grote uitdaging bleef (15) ; I. overwegende dat de huidige noodsituatie maatregelen vergt om nationale regelingen voor een minimuminkomen te bevorderen, teneinde een behoorlijke levenskwaliteit te garanderen voor alle personen die voldoen aan de specifieke criteria om voor de regeling in aanmerking te komen, en om tegelijkertijd de vaardigheden van personen die zijn uitgesloten van de arbeidsmarkt te verbeteren, gelijke kansen te waarborgen en de grondrechten te eerbiedigen; J. overwegende dat in de beginselen 12 en 13 van het Europees Sociaal Handvest staat dat alle werknemers en de personen die hen ten laste komen, recht hebben op sociale zekerheid en dat eenieder zonder adequate middelen recht heeft op sociale en medische bijstand (16) ; overwegende dat in artikel 34, lid 3, van het Handvest is vastgelegd dat “de Unie het recht op sociale bijstand en op bijstand ten behoeve van huisvesting [erkent en eerbiedigt], teneinde al diegenen die niet over voldoende middelen beschikken een waardig bestaan te verzekeren”; K. overwegende dat in beginsel 3 van het Europese pijler van sociale rechten staat dat “iedereen recht [heeft] op gelijke behandeling en gelijke kansen op het gebied van werkgelegenheid, sociale bescherming, onderwijs en de toegang tot goederen en diensten die publiekelijk beschikbaar zijn”, dat in beginsel 4 staat dat “iedereen [...] recht [heeft] op tijdige en op maat gesneden hulp bij het verbeteren van zijn of haar vooruitzichten om een baan te vinden of zich als zelfstandige te vestigen”, en dat in beginsel 14 staat dat “iedereen die over onvoldoende middelen beschikt, [...] het recht [heeft] op adequate voorzieningen voor een minimuminkomen om in alle levensfasen een waardig leven te kunnen leiden, en op praktische toegang tot goederen en diensten die de zelfredzaamheid van mensen bevorderen” en dat “voor mensen die tot werken in staat zijn [...] de voorzieningen voor een minimuminkomen [moeten] worden gecombineerd met prikkels om (weer) actief te worden op de arbeidsmarkt”; L. overwegende dat de Raad met betrekking tot armoede, werkgelegenheid en vaardigheden kerndoelen voor 2030 heeft vastgesteld, en dat een daarvan is dat het aantal mensen dat met armoede of sociale uitsluiting wordt bedreigd uiterlijk in 2030 met ten minste 15 miljoen moet zijn verlaagd in vergelijking met 2019; M. overwegende dat vandaag de dag in alle EU-lidstaten verschillende soorten regelingen voor een minimuminkomen bestaan, maar dat zij nog niet voldoende effect hebben gesorteerd in termen van opwaartse convergentie of terugdringing van de armoede (17) ; overwegende dat alle Europese landen hun regelingen hebben vastgesteld op een niveau onder de armoederisicodrempel, en dat sommige van deze regelingen niet eens 20 % bereiken van de drempel waaronder het risico op armoede of sociale uitsluiting bestaat, hetgeen in de praktijk betekent dat diegenen die een minimuminkomen ontvangen onvoldoende inkomen hebben om de eindjes aan elkaar te knopen; overwegende dat de lidstaten niet in gelijke mate vooruitgang hebben geboekt bij het waarborgen van de toereikendheid, dekking en benutting van hun regelingen voor een minimuminkomen, alsook bij de uitvoering van maatregelen ter bevordering van de deelname aan de arbeidsmarkt en maatregelen om toegang te verschaffen tot andere goederen en diensten die de zelfredzaamheid van mensen bevorderen; overwegende dat de benuttingsgraad laag is (18) , en er vaak geen coördinatie is tussen beleid op het gebied van inkomenssteun, actief arbeidsmarktbeleid en sociale diensten; overwegende dat nationale regelingen voor een minimuminkomen onderdeel uitmaken van bredere socialebeschermingsstelsels en dat hiermee rekening moet worden gehouden bij de beoordeling van hun doeltreffendheid; N. overwegende dat de mechanismen voor beleidscoördinatie die de afgelopen dertig jaar zijn gebruikt, zoals de aanbeveling van de Raad van 24 juni 1992 inzake gemeenschappelijke criteria met betrekking tot toereikende inkomsten en prestaties in de stelsels van sociale bescherming, aangescherpt door de aanbeveling van de Commissie van 3 oktober 2008 over de actieve inclusie van personen die van de arbeidsmarkt zijn uitgesloten (19) , niet doeltreffend genoeg zijn gebleken om de in kaart gebrachte problemen aan te pakken en sociale uitsluiting en armoede op een doeltreffende, geïntegreerde en houdbare manier te verminderen; overwegende dat de meeste lidstaten de afgelopen jaren gewerkt hebben aan de verbetering van hun regelingen voor een minimuminkomen, in combinatie met ander sociaal beleid, maar dat de gezette stappen niet hebben volstaan om de geïdentificeerde uitdagingen aan te pakken; overwegende dat de hervormingen in de lidstaten niet alomvattend genoeg waren en de uitvoering ervan vaak te traag is geweest; overwegende dat bekend is dat de inkomensongelijkheid de afgelopen decennia in meerdere lidstaten is toegenomen en dat sociale uitsluiting een enorme uitdaging blijft; O. overwegende dat vrouwen, alleenstaande ouders, personen met een handicap of een chronische ziekte, Roma-gemeenschappen die in woonwagenkampen wonen, mensen met een migratie- of minderhedenachtergrond, jongeren en ouderen, daklozen, de lhbtiq+-gemeenschap, werklozen en mensen die na een lange afwezigheid opnieuw tot de arbeidsmarkt proberen toe te treden het vaakst met armoede worden geconfronteerd of in armoede terecht dreigen te komen; overwegende dat het risico op armoede ook groter is voor werkenden in atypische arbeidsverhoudingen; overwegende dat jongeren vaak geen recht op een werkloosheidsuitkering hebben omdat ze niet lang genoeg premies hebben betaald; overwegende dat ook discriminerende vereisten op het gebied van minimumleeftijd jongeren uitsluiten van minimuminkomensuitkeringen; overwegende dat het terugdringen van langdurige werkloosheid een cruciale rol kan spelen bij de doeltreffende bestrijding van armoede; overwegende dat de Raad in zijn aanbeveling van 30 januari 2023, overeenkomstig het voorstel van de Commissie, erkent dat oplossingen die het mogelijk maken dat afzonderlijke leden van een huishouden inkomenssteun ontvangen, kunnen bijdragen tot financiële onafhankelijkheid en inkomenszekerheid van vrouwen en jongvolwassenen; P. overwegende dat personen met een handicap als gevolg van obstakels in de samenleving, zoals discriminatie, beperkte toegang tot onderwijs en werkgelegenheid, en een gebrek aan inclusie, vaker in armoede leven of met armoede worden bedreigd dan mensen zonder handicap; overwegende dat het percentage van de bevolking dat met armoede of sociale uitsluiting wordt bedreigd onder personen met een handicap in 2021 in de EU 29,7 % bedroeg, tegenover 18,8 % voor de rest van de bevolking (20) ; overwegende dat veel personen met een handicap in de EU in gesegregeerde beschermde werkplaatsen werken, waar zij niet altijd dezelfde arbeidsrechten en -status genieten als personen die op de open arbeidsmarkt werken; Q. overwegende dat het percentage van de bevolking dat met armoede of sociale uitsluiting wordt bedreigd hoger is bij ouderen (75+’ers), gepensioneerden met een handicap en gepensioneerden die langdurig werkloos zijn geweest of lange tijd afwezig zijn geweest van de arbeidsmarkt om voor de kinderen te zorgen of andere zorg te verlenen (21) ; overwegende dat het percentage van de bevolking dat met armoede of sociale uitsluiting wordt bedreigd onder gepensioneerden in de EU 15,6 % bedroeg in 2020; overwegende dat de loonkloof en de pensioenkloof tussen mannen en vrouwen onverminderd groot zijn, met respectievelijk 13 % in 2020 (22) en 29 % in 2019 (23) ; overwegende dat oudere vrouwen vaak niet voldoende eigen pensioenrechten hebben opgebouwd om een leven te kunnen leiden vrij van armoede en sociale uitsluiting, en dat velen van hen afhankelijk zijn van het inkomen en het spaargeld van hun partner, of van afgeleide pensioenrechten (overlevingspensioen); overwegende dat de langere levensverwachting van vrouwen betekent dat velen van hen op hogere leeftijd alleen in de kosten van levensonderhoud moeten voorzien; overwegende dat ontoereikende pensioenen en het niet aanpassen van de pensioenen aan de stijgende kosten van levensonderhoud nefaste gevolgen hebben voor ouderen, met name ouderen die met armoede of sociale uitsluiting worden bedreigd; R. overwegende dat hoogwaardige banen de beste manier zijn om mensen uit de armoede te helpen, en overwegende dat passende en aan de individuele behoeften aangepaste bij- en omscholingstrajecten essentieel zijn voor de re-integratie van mensen, en met name werkenden van 50 jaar en ouder, in de arbeidsmarkt; S. overwegende dat in artikel 156 VWEU staat dat de instelling en het beheer van socialezekerheidsstelsels onder de bevoegdheid van de lidstaten vallen, en dat de Unie hier coördinerend maar niet harmoniserend optreedt; T. overwegende dat door de energiecrisis en de inflatie het aantal mensen dat te maken krijgt met onzekerheid, armoede en sociale uitsluiting dreigt toe te nemen; overwegende dat het aanpakken van de werkloosheid het beste instrument is om armoede tegen te gaan; 1. herinnert eraan dat de Commissie, de sociale partners en het maatschappelijk middenveld tijdens de Top van Porto beloofd hebben het aantal mensen dat in armoede leeft of met sociale uitsluiting te maken heeft tegen 2030 met ten minste 15 miljoen te verminderen, waaronder ten minste 5 miljoen kinderen; geeft aan dat de EU er niet in is geslaagd de doelstelling om het aantal armen tegen 2020 met 20 miljoen te verminderen, te halen; benadrukt dat het percentage van de bevolking dat met armoede of sociale uitsluiting wordt bedreigd het deel van de bevolking is met een equivalent besteedbaar inkomen van minder dan 60 % (24) van het nationale mediaan equivalent besteedbare inkomen na sociale overdrachten; benadrukt dat de illegale, niet-uitgelokte en ongerechtvaardigde aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne een sterke stijging van de energieprijzen en inflatie tot gevolg heeft, waardoor de crisis in verband met de kosten van levensonderhoud waarschijnlijk nog zal verergeren en nog meer mensen met armoede en sociale uitsluiting zullen worden geconfronteerd, tenzij er snel actie wordt ondernomen; onderstreept dat armoede niet alleen een gebrek aan financiële middelen inhoudt, maar veeleer een multidimensionaal verschijnsel is dat bestaat uit zowel onvoldoende inkomsten als ontoereikende toegang tot essentiële goederen en diensten, en daarmee tot de elementaire voorwaarden voor een waardig leven en deelname aan de samenleving; stelt vast dat mensen die met armoede en sociale uitsluiting te maken hebben, vaak worden geconfronteerd met een vicieuze cirkel van veel onderling verbonden en elkaar wederzijds versterkende ontberingen, waardoor zij hun rechten niet kunnen genieten en hun armoede en sociale uitsluiting wordt bestendigd; 2. onderstreept dat de EU-doelstelling inzake armoedebestrijding de komende jaren waarschijnlijk niet zal worden gehaald, tenzij de lidstaten hun socialebeschermingsstelsels moderniseren en versterken op een manier die sociale inclusie bevordert en ondersteuning biedt aan mensen die kunnen werken door te voorzien in trajecten naar hoogwaardige banen; is bezorgd over de druk die de huidige crisis in verband met de kosten van levensonderhoud op kansarme personen en huishoudens legt, met name in de vorm van de stijgende inflatie en energieprijzen, en spoort de lidstaten aan meer gerichte steun te verlenen aan de meest behoeftigen; 3. benadrukt dat er meer inspanningen nodig zijn om armoede en sociale uitsluiting te bestrijden; roept de lidstaten op om hun minimuminkomenssteun voor mensen die niet over voldoende middelen beschikken geleidelijk op te trekken tot een niveau dat ten minste gelijk is aan de nationale drempel waaronder het risico op armoede of sociale uitsluiting bestaat of de geldwaarde van noodzakelijke goederen en diensten conform de nationale definities, of tot andere vergelijkbare niveaus die in de nationale wetgeving en praktijk zijn vastgesteld, en om problemen in verband met de toereikendheid, dekking en benutting dringend aan te pakken; erkent de verschillen tussen de nationale beschermingsstelsels en wijst erop dat referentiebudgetten en andere indicatoren kunnen helpen om te bepalen welke financiële middelen nodig zijn om in een bepaald land een waardig leven te leiden; 4. stelt vast dat de bestaande mechanismen van zachte wetgeving, zoals de landspecifieke aanbevelingen en het in het kader van het Europees semester ontwikkelde sociale scorebord, hebben bijgedragen aan de bestrijding van armoede en sociale uitsluiting, maar merkt niettemin op dat deze ontoereikend zijn gebleken; herhaalt zijn oproep om het sociaal scorebord in het kader van het Europees semester te herzien en er indicatoren in op te nemen waarin de tendensen op het gebied van en de oorzaken van ongelijkheid volledig tot uiting komen (25) ; roept de lidstaten op om de uitvoering van hun landspecifieke aanbevelingen te verbeteren, met name die welke betrekking hebben op de bestrijding van armoede en sociale uitsluiting, en dringt er bij de Commissie op aan nauwlettend toe te zien op de vooruitgang op dit gebied; 5. is ingenomen met de conclusies van de Conferentie over de toekomst van Europa; wijst op voorstel 14, waarin wordt opgeroepen tot een gemeenschappelijk EU-kader voor regelingen voor een minimuminkomen om ervoor te zorgen dat niemand aan zijn lot wordt overgelaten; benadrukt dat de invoering van een dergelijk kader zou bijdragen aan de volledige uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en het bijbehorende actieplan; 6. neemt kennis van de aanbeveling van de Raad van 30 januari 2023 over een toereikend minimuminkomen met het oog op actieve inclusie en dringt er bij de lidstaten op aan deze aanbeveling snel goed te keuren en uit te voeren; is bezorgd over het feit dat de lidstaten volgens het oorspronkelijke voorstel van de Commissie slechts om de drie jaar verslag hadden moeten uitbrengen over hun vorderingen en dat de Commissie pas in 2032 een inventarisatie zou hebben gemaakt; benadrukt dat dit tijdschema niet in overeenstemming zou zijn geweest met de toezeggingen van de Top van Porto en het actieplan van de Europese pijler van sociale rechten; dringt erop aan dat de lidstaten om de twee jaar aan de Commissie verslag uitbrengen over hun vorderingen bij de uitvoering van de aanbeveling; verzoekt de Commissie de vorderingen bij de uitvoering van de aanbeveling in het kader van het Europees semester te monitoren en uiterlijk in 2027 de balans op te maken van de maatregelen die naar aanleiding daarvan zijn genomen, zoals bedoeld in paragraaf 16, punt e), van de aanbeveling, teneinde het effect ervan op de strijd tegen armoede en sociale uitsluiting, op de werkgelegenheid en op de deelname aan opleidingen te beoordelen en de bijdrage ervan aan de verwezenlijking van de streefcijfers voor 2030 te evalueren, met name de doelstelling om het aantal mensen in de EU dat in armoede leeft of met sociale uitsluiting wordt geconfronteerd met minstens 15 miljoen te verminderen; 7. verzoekt de Commissie de lidstaten te ondersteunen bij de uitvoering van de aanbeveling van de Raad, onder meer door het voor de lidstaten mogelijk te maken hun beste praktijken uit te wisselen; wijst op het belang van financiering uit het onderdeel werkgelegenheid en sociale innovatie van het Europees Sociaal Fonds Plus voor sociale bescherming en actieve inclusie om de ontwikkeling van toereikende socialebeschermingsstelsels en passend arbeidsmarktbeleid te ondersteunen; benadrukt dat minimuminkomenssteun, als instrument om armoede te voorkomen en te bestrijden, deel moet uitmaken van een bredere armoedebestrijdingsstrategie die stimulansen omvat om de re-integratie op de arbeidsmarkt van mensen die kunnen werken te bevorderen; 8. merkt op dat, als follow-up van het voorstel van de Commissie voor een aanbeveling van de Raad over een toereikend minimuminkomen met het oog op actieve inclusie, een EU-richtlijn inzake een toereikend minimuminkomen zou kunnen bijdragen tot de doelstelling om de armoede in alle lidstaten uiterlijk in 2030 met ten minste de helft terug te dringen en de integratie van mensen die niet op de arbeidsmarkt actief zijn te waarborgen, met inachtneming van de specifieke kenmerken van de nationale socialebeschermingsstelsels, het subsidiariteitsbeginsel en de bevoegdheden van de lidstaten; benadrukt dat een dergelijke richtlijn zou kunnen helpen om de toegankelijkheid, toereikendheid en doeltreffendheid van de regelingen voor een minimuminkomen te verbeteren, teneinde opwaartse sociale convergentie te bevorderen; herinnert eraan dat regelingen voor een minimuminkomen mensen die niet over voldoende middelen beschikken tegen armoede en sociale uitsluiting moeten beschermen; 9. roept de lidstaten op hun regelingen voor een minimuminkomen regelmatig te evalueren en indien nodig bij te werken, om ervoor te zorgen dat het niveau van de steun toereikend is, de nationale drempel waaronder het risico op armoede of sociale uitsluiting bestaat of de geldwaarde van noodzakelijke goederen en diensten weerspiegelt en de koopkracht van de begunstigden waarborgt, rekening houdend met de kosten van levensonderhoud; herinnert eraan dat regelingen voor een minimuminkomen door middel van transparante procedures op basis van een robuuste methode moeten worden vastgesteld en aangepast, met de betrokkenheid van relevante belanghebbenden; benadrukt dat een minimuminkomen niet louter als een uitgave voor sociaal welzijn moet worden gezien, maar juist als een investering in mensen en de economie, aangezien de begunstigden dit inkomen waarschijnlijk rechtstreeks zullen besteden aan hun dagelijkse behoeften; 10. benadrukt dat de samenstelling van een huishouden een van de belangrijkste aspecten is waar veel lidstaten rekening mee houden om het niveau van de steun vast te stellen; benadrukt dat het toepassen van een middelentoets op basis van het huishouden, waarbij er vanuit wordt gegaan dat de leden van het huishouden hun middelen gelijkelijk verdelen, een cyclus van afhankelijkheid kan creëren; benadrukt dat minimuminkomenssteun moet worden toegekend na een individuele middelentoets, om de bescherming en financiële onafhankelijkheid te waarborgen van elke persoon die niet over voldoende middelen beschikt en aan de criteria om in aanmerking te komen voor de steun voldoet; verzoekt de lidstaten oplossingen in te voeren om het voor individuele leden van een huishouden gemakkelijker te maken inkomenssteun te ontvangen; stelt vast dat een benadering op basis van het huishouden vaak erg negatieve gevolgen heeft voor de financiële onafhankelijkheid van de vrouw, hetgeen kan leiden tot gendergerelateerd economisch geweld en onder meer de mogelijkheden voor vrouwen kan beperken om aan gendergerelateerd geweld en misbruik te ontsnappen; is bezorgd over het feit dat leeftijdsdrempels, waarbij iemand minstens 18 jaar oud moet zijn om voor steun in aanmerking te komen, de toegang van jongvolwassenen tot steun kunnen beperken en kunnen verhinderen dat zij onafhankelijk worden; 11. is van mening dat de toegang tot een minimuminkomen doeltreffend, gelijk en universeel moet zijn voor mensen die niet over voldoende middelen beschikken en die voldoen aan de door de lidstaten vastgestelde criteria om voor steun in aanmerking te komen, zodat zij een waardig leven kunnen leiden; herinnert eraan dat het minimuminkomen deel moet uitmaken van bredere inkomenssteunregelingen die worden aangevuld of gecombineerd met voordelen in natura, zoals toegang tot essentiële goederen en diensten en goederen en diensten die de zelfredzaamheid van mensen bevorderen, met name die welke verband houden met voeding, kinderopvang, onderwijs en opleiding, gezondheid, huisvesting, langdurige zorg, vervoer, energie, digitale communicatie en deelname aan sport- of sociaal-culturele activiteiten, teneinde de sociale inclusie van de begunstigden te waarborgen; onderstreept dat bij de inkomenssteun rekening moet worden gehouden met de specifieke behoeften van het individu en met intersectionele ongelijkheid, zoals met betrekking tot alleenstaande ouders, personen met een handicap en kinderen ten laste; benadrukt dat steun om uitgaven in verband met handicaps te dekken en actieve werkgelegenheidssteun complementair zijn met een minimuminkomen en dat het ene het andere niet mag vervangen; 12. is bezorgd dat criteria op grond waarvan een permanent adres, een bankrekening of buitensporige perioden van legaal verblijf nodig zijn om in aanmerking te komen voor steun de toegang tot regelingen voor een minimuminkomen kunnen beperken en ertoe kunnen leiden dat kansarme groepen, waaronder buitenlanders, Roma en daklozen, in de armoede terechtkomen; roept de lidstaten op om ervoor te zorgen dat hun regelingen voor een minimuminkomen volledige en doeltreffende dekking bieden aan mensen die niet over voldoende middelen beschikken en aan de criteria voldoen, en om belemmeringen weg te nemen, met name voor kansarme groepen; 13. vindt het zorgwekkend dat er weinig gebruik wordt gemaakt van minimuminkomenssteun in de lidstaten; roept de lidstaten op om mensen beter bewust te maken van de regelingen voor een minimuminkomen, de criteria om voor steun in aanmerking te komen en de daarmee samenhangende rechten en plichten, en om stigmatisering te bestrijden; verzoekt de lidstaten een eenvoudigere en begrijpelijkere aanvraagprocedure voor de toegang tot regelingen voor een minimuminkomen in te voeren, onnodige administratieve belemmeringen weg te nemen en online en offline oplossingen aan te bieden, zoals een centraal contactpunt, persoonlijke begeleiding van aangewezen dossierbeheerders, fysieke en digitale afspraken met aanbieders van openbare diensten, éénloketsystemen en technische ondersteuning voor aanvragers en begunstigden; beklemtoont dat aanbieders van sociale diensten en overheden, in samenwerking met relevante belanghebbenden, het probleem van onderbenutting op doeltreffende wijze kunnen aanpakken door proactief in kaart te brengen wie de potentiële begunstigden zijn, hen ervan in kennis te stellen dat zij in aanmerking komen voor een minimuminkomen en hen dan actief te ondersteunen bij het indienen van een aanvraag en de rest van de procedure, om ervoor te zorgen dat de toekenning van de uitkeringen soepel verloopt; 14. benadrukt dat rekening moet worden gehouden met de digitale kloof bij het verstrekken van informatie over wie in aanmerking komt voor een minimuminkomen en bij het ontwerpen en uitvoeren van de aanvraagprocedures, alsook tijdens de toekenning en de looptijd van de uitkeringen; wijst op de toegevoegde waarde van bijstand die via online-instrumenten wordt aangeboden, maar benadrukt dat digitale instrumenten alleen niets zullen doen aan structurele obstakels zoals een gebrek aan toegang tot IT-apparatuur, het ontbreken van een internetverbinding of een gebrek aan digitale vaardigheden; maakt zich zorgen over mogelijke problemen die de digitale kloof met zich meebrengt, met name voor ouderen, daklozen, mensen die in afgelegen gebieden wonen en Roma; herinnert eraan dat fysieke afspraken met aanbieders van openbare diensten van vitaal belang blijven om een goede dienstverlening voor iedereen die niet over voldoende middelen beschikt te waarborgen; 15. merkt op dat mantelzorg kan leiden tot inkomensverlies, een grotere loon- en pensioenkloof tussen mannen en vrouwen, armoede op oudere leeftijd en de feminisering van armoede; is van oordeel dat onbetaalde zorgtaken moeten worden gewaardeerd, de vaardigheden van mantelzorgers moeten worden erkend en een gelijke verdeling van zorgtaken moet worden aangemoedigd, zoals benadrukt in de zorgstrategie; moedigt de lidstaten ten zeerste aan hun socialebeschermingsstelsels en openbare diensten te verbeteren, met name voor kinderopvang en langdurige zorg, zodat mensen die onbetaald huishoudelijk werk verrichten – meestal vrouwen – niet worden geconfronteerd met armoede en sociale uitsluiting en derhalve niet gedwongen worden een beroep te doen op sociale bescherming, met inbegrip van een minimuminkomen; 16. is echter van mening dat regelingen voor een minimuminkomen niet in de plaats mogen komen van passende openbare zorgstelsels, en evenmin een belemmering mogen vormen voor vrouwen om opnieuw tot de arbeidsmarkt toe te treden en een billijke beloning voor hun werk te ontvangen; wijst erop dat regelingen voor een minimuminkomen, indien zij niet naar behoren zijn ontworpen, genderstereotypen kunnen versterken en de participatie van vrouwen op de arbeidsmarkt kunnen belemmeren; 17. is van mening dat regelingen voor een minimuminkomen alleen niet voldoende zijn om mensen uit de armoede te halen; acht het van essentieel belang dat inkomenssteun en minimuminkomen niet bijdragen aan sociale afhankelijkheid en vindt dat zij moeten worden gecombineerd met stimulansen en ondersteunende, faciliterende en actieve arbeidsmarktmaatregelen om mensen die kunnen werken (opnieuw) te integreren, teneinde de vicieuze cirkel van armoede en afhankelijkheid van publieke steun voor personen en hun gezin te doorbreken; verzoekt de lidstaten regelingen voor een minimuminkomen onderdeel te maken van een proactieve inclusiestrategie waarin de deelname van mensen aan de maatschappij en de arbeidsmarkt en hun welzijn centraal staan; wijst op de noodzaak van zowel algemeen beleid als gerichte maatregelen die mensen die kunnen werken in staat stellen een stabiele, hoogwaardige en veilige baan te vinden, die daadwerkelijke, gelijke en universele toegang bieden tot sociale en openbare diensten voor iedereen, met name op het gebied van onderwijs, gezondheid en huisvesting. en die de leer- en arbeidskansen omvatten die actoren van de sociale economie, zoals sociale ondernemingen ter bevordering van arbeidsintegratie, te bieden hebben; 18. verzoekt de lidstaten maatregelen te treffen om te voorkomen dat begunstigden gedwongen worden een baan van slechte kwaliteit te aanvaarden; is van mening dat armoede onder werkenden dringend moet worden aangepakt door middel van een fatsoenlijke loon, teneinde ervoor te zorgen dat werken loont en te voorkomen dat mensen een beroep moeten doen op regelingen voor een minimuminkomen; erkent echter dat het ontvangen van een loon niet automatisch mag betekenen dat iemand niet meer in aanmerking komt voor regelingen voor een minimuminkomen, als het loon niet voldoende is om een waardig leven te leiden, en dat bij de toegang tot een minimuminkomen rekening moet worden gehouden met specifieke situaties; 19. benadrukt dat duurzame, hoogwaardige werkgelegenheid van cruciaal belang is voor het terugdringen van armoede; wijst er in dit kader op hoe belangrijk het is groei, investeringen en het scheppen van hoogwaardige banen te stimuleren; verzoekt de lidstaten beleidsmaatregelen uit te voeren om mensen die kunnen werken (opnieuw) te laten intreden op de arbeidsmarkt, onder meer door ervoor te zorgen dat er voldoende stimulansen worden geboden, zoals onderwijs, opleiding en om- en bijscholingsmogelijkheden van hoge kwaliteit, door formele werkgelegenheid te stimuleren en zwartwerk te bestrijden en door werkgevers te betrekken om het behoud en de bevordering van banen te verbeteren; verzoekt de lidstaten deze maatregelen vergezeld te doen gaan van ondersteunende diensten zoals counseling, persoonlijke coaching of hulp bij het zoeken naar werk, met inbegrip van speciale programma’s voor mensen die geen onderwijs of opleiding volgen en geen werk hebben, langdurig werklozen en laaggeschoolde werknemers, alsook voor de ontwikkeling van toekomstgerichte vaardigheden met het oog op de groene en de digitale transitie; verzoekt de lidstaten de combinatie van minimuminkomenssteun met inkomsten uit werk te overwegen als progressieve uitfaseringsmaatregel om begunstigden te ondersteunen terwijl zij zich (opnieuw) op de arbeidsmarkt begeven, zodat zij niet in de armoede terechtkomen wanneer zij werken; vindt het zorgwekkend dat sommige bedrijven alleen begunstigden van een minimuminkomen in dienst nemen zolang er overheidssteun beschikbaar is; 20. benadrukt dat een inclusieve samenleving moet worden aangemoedigd door sociale uitsluiting en discriminatie te bestrijden en sociale rechtvaardigheid, hoogwaardige werkgelegenheid en betere leef- en arbeidsomstandigheden te bevorderen door middel van sociale dialoog, betaalbare en universeel toegankelijke sociale diensten zoals gezondheidszorg en onderwijs, en sterke socialebeschermingsstelsels; roept de Commissie en de lidstaten op om meer inspanningen te leveren om opwaartse sociale en economische convergentie te verwezenlijken, de toenemende ongelijkheid binnen en tussen de lidstaten tegen te gaan, en meer solidariteit tot stand te brengen; benadrukt dat adequate minimuminkomenssteun, werkloosheidsuitkeringen, minimumlonen en pensioenen kunnen bijdragen aan deze doelstellingen; verzoekt de Commissie tegen deze achtergrond om in aansluiting op de aanbeveling van de Raad als verdere EU-maatregel een richtlijn inzake een toereikend minimuminkomen te overwegen, om de re-integratie van mensen die niet op de arbeidsmarkt actief zijn te waarborgen, met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel, de specifieke kenmerken van de nationale socialebeschermingsstelsels en de bevoegdheden van de lidstaten; 21. verzoekt de Commissie en de lidstaten om de sociale partners en relevante belanghebbenden, met inbegrip van het maatschappelijk middenveld, mensen die in armoede leven of met sociale uitsluiting worden geconfronteerd en/of hun vertegenwoordigers, te betrekken bij de ontwikkeling en tenuitvoerlegging van de aanbeveling van de Raad van 30 januari 2023 en van de nationale regelingen voor een minimuminkomen, teneinde de dekking, benutting, toegankelijkheid en toereikendheid van de socialebeschermingsstelsels te verbeteren en waar nodig uit te breiden; dringt in dit verband aan op adequate opleiding voor en een groter aantal maatschappelijk werkers en andere aanbieders van sociale diensten in de lidstaten, zodat zij in optimale omstandigheden kunnen werken en steun en persoonlijke bijstand kunnen verlenen aan mensen die niet over voldoende middelen beschikken; 22. onderstreept dat er sterke en doeltreffende monitoring- en evaluatiesystemen voor de regelingen voor een minimuminkomen in de lidstaten moeten worden ontwikkeld, die gebaseerd zijn op precieze kwantitatieve doelstellingen en gegevens en kwalitatieve informatie, waarbij relevante belanghebbenden moeten worden betrokken, zoals begunstigden, mensen die zelf met armoede of sociale uitsluiting worden geconfronteerd of daarmee worden bedreigd en organisaties van het maatschappelijk middenveld, teneinde in de praktijk daadwerkelijk een verschil te maken; wijst op het belang van alomvattende nationale monitoring- en rapportagesystemen op het gebied van regelingen voor een minimuminkomen, waarbij rekening wordt gehouden met andere socialebeschermingsmechanismen en sociale beleidsmaatregelen in de respectieve lidstaten; benadrukt voorts dat moet worden gezorgd voor voldoende coördinatie en informatie-uitwisseling tussen de bevoegde autoriteiten in de lidstaten, met name die welke belast zijn met sociale bescherming en openbare diensten voor arbeidsvoorziening; 23. benadrukt dat begunstigden van minimuminkomenssteun die niet kunnen werken, geen werk vinden of geen deel uitmaken van de beroepsbevolking de kans moeten krijgen deel te nemen en bij te dragen aan de samenleving op een niet-economische manier, zoals via onderwijs, opleiding en vrijwilligerswerk, burgerparticipatie en maatschappelijk engagement op vrijwillige basis; 24. verzoekt de lidstaten om, met het oog op duurzame, fatsoenlijke en hoogwaardige werkgelegenheid, snel uitvoering te geven aan de Richtlijn (EU) 2022/2041 van het Europees Parlement en de Raad van 19 oktober 2022 betreffende toereikende minimumlonen in de Europese Unie (26) , onder meer door de rol van collectieve onderhandelingen en sociale dialoog te versterken, in nauwe samenwerking met de sociale partners, en passende maatregelen te nemen om een rechtvaardig en billijk loon voor iedereen te waarborgen, met bijzondere aandacht voor vrouwen, teneinde de loonkloof tussen mannen en vrouwen te dichten; 25. verzoekt de Commissie om via de relevante EU-programma’s steun te verlenen aan en toezicht te houden op de uitvoering door de lidstaten van actief arbeidsmarktbeleid, ook in het kader van de nationale herstel- en veerkrachtplannen, om de (re-)integratie op de arbeidsmarkt te waarborgen en te vergemakkelijken; 26. wijst op het belang van doeltreffende arbitragesystemen op alle niveaus en verzoekt de lidstaten de toegang tot de rechter te waarborgen en te vergemakkelijken voor personen die een minimuminkomen aanvragen of krijgen, zodat het recht van beroep wordt gewaarborgd en gemakkelijk toegankelijk is voor iedereen; 27. verzoekt de Commissie maatregelen te nemen die erop gericht zijn goede praktijken uit te wisselen tussen de lidstaten, met name wat betreft Roma, mensen die in armoede leven, andere kansarme groepen en vrouwen; 28. verzoekt de Commissie de lidstaten meer flexibele middelen ter beschikking te stellen om de werkloosheid onder jongeren in de EU, kansarme groepen zoals Roma, personen met een handicap en andere uitgesloten gemeenschappen terug te dringen; 29. benadrukt dat er met name in achterstandsgebieden kansen moeten worden gecreëerd door middel van starterscentra, stageprogramma’s, workshops en andere programma’s voor lokale werkgelegenheid om de integratie van deelnemers en doelgroepen op de arbeidsmarkt te bevorderen; 30. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien artikel 21, lid 3, van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), waarin is bepaald dat de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid de Raad en de Commissie moet bijstaan om zorg te dragen voor de samenhang tussen de verschillende onderdelen van het externe optreden van de Unie, – gezien artikel 21, lid 1, VEU, waarin is bepaald dat het internationaal optreden van de Unie moet berusten en gericht moet zijn op de wereldwijde verspreiding van de beginselen die aan de oprichting, de ontwikkeling en de uitbreiding van de Unie ten grondslag liggen, – gezien artikel 26, lid 2, VEU, waarin is bepaald dat de Raad en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid moeten toezien op de eenheid, de samenhang en de doeltreffendheid van het optreden van de Unie, – gezien artikel 35 VEU, waarin is bepaald dat de diplomatieke en consulaire missies van de lidstaten en de delegaties van de Unie moeten bijdragen tot de uitvoering van het recht op bescherming van de burgers van de Unie op het grondgebied van derde landen, – gezien artikel 36 VEU, waarin is bepaald dat de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid het Parlement regelmatig moet raadplegen over de voornaamste aspecten en de fundamentele keuzen op het gebied van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid, het Parlement moet informeren over de ontwikkeling van de beleidsmaatregelen en erop moet toezien dat de opvattingen van het Parlement naar behoren in aanmerking worden genomen, – gezien artikel 42 VEU, dat de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid de bevoegdheid verleent om voorstellen te doen op het gebied van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid, waaronder begrepen het opzetten van missies, met gebruikmaking van zowel nationale middelen als middelen van de Unie, – gezien artikel 167, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), waarin is bepaald dat de Unie de samenwerking tussen de lidstaten moet aanmoedigen en zo nodig hun activiteiten op het gebied van de verbetering van de kennis en verbreiding van de cultuur en de geschiedenis van de Europese volkeren, de instandhouding en bescherming van het cultureel erfgoed van Europees belang, de culturele uitwisseling op niet-commerciële basis en het scheppend werk op artistiek en literair gebied, mede in de audiovisuele sector, moet ondersteunen en aanvullen, – gezien artikel 167, lid 3, VWEU, waarin is bepaald dat de Unie en de lidstaten de samenwerking met derde landen en met de inzake cultuur bevoegde internationale organisaties, met name met de Raad van Europa, moet bevorderen, – gezien het besluit van de Raad van 26 juli 2010 tot vaststelling van de organisatie en werking van de Europese dienst voor extern optreden (1) (“EDEO-besluit”), en met name artikel 9 en artikel 13, lid 3, waarin is bepaald dat de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid uiterlijk medio 2013 een evaluatie van de organisatie en de werking van de EDEO had moeten uitvoeren, waarin onder andere zou worden ingegaan op de uitvoering van artikel 6, leden 6 en 8, van het EDEO-besluit met betrekking tot geografisch evenwicht, en die in voorkomend geval vergezeld zou gaan van een wetgevingsvoorstel tot wijziging van het besluit, – gezien de conclusies van de Raad over vrouwen, vrede en veiligheid van 14 november 2022, – gezien de verklaring van de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV) over politieke verantwoording van 20 juli 2010 (2) , – gezien zijn aanbeveling van 13 juni 2013 aan de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid en vicevoorzitter van de Commissie, de Raad en de Commissie over de evaluatie in 2013 van de organisatie en het functioneren van de EDEO (3) , – gezien de openingstoespraak van de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid en vicevoorzitter van de Commissie tijdens de jaarlijkse conferentie van EU-ambassadeurs in 2022, – gezien zijn aanbeveling van 23 november 2022 aan de Raad, de Commissie en de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid betreffende de nieuwe uitbreidingsstrategie van de EU (4) , – gezien zijn resolutie van 18 januari 2023 over de uitvoering van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – jaarverslag 2022 (5) en zijn resolutie van 18 januari 2023 over de uitvoering van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid – jaarverslag 2022 (6) , – gezien het actieplan van de EU inzake vrouwen, vrede en veiligheid 2019-2024 van 5 juli 2019, – gezien het strategisch kompas voor veiligheid en defensie van de EU, dat op 21 maart 2022 werd aangenomen, – gezien artikel 118 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken ( A9-0045/2023 ), A. overwegende dat in de Verdragen wordt verduidelijkt dat de rol van de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) erin bestaat de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid/vicevoorzitter van de Commissie bij te staan en samen te werken met de diplomatieke diensten van de lidstaten (7) ; overwegende dat de EDEO door de Commissie bij de uitoefening van haar taken moet worden geraadpleegd over aangelegenheden die verband houden met het extern optreden van de EU; B. overwegende dat de EU ter verwezenlijking van de strategische doelstelling om haar mondiale leidersrol te ontwikkelen, het voortouw moet blijven nemen bij de versterking van multilaterale partnerschappen voor mondiale prioriteiten, met name haar partnerschap met de VN en haar brede en open samenwerking met de NAVO, andere gelijkgestemde landen en internationale organisaties, onder meer door te streven naar een betere, nog bredere, coherentere en meer open samenwerking met de NAVO, alsook bij de wereldwijde bescherming en bevordering van vrijheid, democratie, de rechtsstaat en de mensenrechten; C. overwegende dat de tijd rijp is om de besluitvorming van de EU te hervormen om zo ten volle en doeltreffender gebruik te maken van de “hard power”- en “soft power”-instrumenten van de EU, onder meer door zonder verder uitstel besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid van stemmen in te voeren op bepaalde terreinen van het buitenlands beleid van de EU, zoals sancties, mensenrechten en de bescherming van het internationaal recht, met uitzondering van besluiten tot instelling van militaire missies of operaties met een uitvoerend mandaat in het kader van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GVDB), waarvoor eenparigheid van stemmen vereist moet blijven, en hierbij tegelijkertijd te zorgen voor een coherente koppeling tussen het externe en interne optreden van de EU; D. overwegende dat de EU stappen moet blijven zetten in de richting van een eigen en autonome Europese diplomatie op alle gebieden, waaronder publieks-, culturele, economische, klimaat-, digitale en cyberdiplomatie, onder leiding van een diplomatieke dienst van de EU die gefundeerd wordt door een gemeenschappelijke diplomatieke cultuur op basis van een EU-perspectief; E. overwegende dat het van het grootste belang is om de internationale culturele betrekkingen en de culturele diplomatie van de EU te versterken als brug waarmee wederzijds begrip en betrekkingen wereldwijd kunnen worden bevorderd, aangezien deze een nuttig diplomatiek instrument voor de EU en een fundamenteel onderdeel van haar “soft power” zijn geworden; F. overwegende dat wereldwijde geopolitieke en humanitaire crises aantonen dat de EU geloofwaardige informatie uit de eerste hand over bestaande en mogelijke externe bedreigingen voor de EU moet verkrijgen, zodat zij snel en doeltreffend kan reageren en haar belangen in het buitenland beter kan beschermen; G. overwegende dat het externe optreden van de Unie en de EDEO moeten worden versterkt met eigen, autonome en permanente EU-instrumenten en -middelen voor buitenlandse zaken, bescherming en bevordering van de mensenrechten, en veiligheid en defensie, zodat de Unie een volwaardige en geloofwaardige mondiale speler kan worden, haar doelstellingen beter kan nastreven en verwezenlijken en wereldwijd haar waarden beter kan verdedigen; H. overwegende dat de rol van de EDEO de kern vormt van de uitvoering van het buitenlands, veiligheids- en defensiebeleid van de EU en dat de EDEO het voortouw moet nemen voor een bredere aanpak waarbij ook de directoraten-generaal van de Commissie betrokken worden, zoals onder andere het directoraat-generaal Internationale Partnerschappen (DG INTPA) en het directoraat-generaal Nabuurschapsbeleid en Uitbreidingsonderhandelingen (DG NEAR); overwegende dat de VV/HV in zijn toespraak tijdens de jaarlijkse conferentie van EU-ambassadeurs in 2022 op tekortkomingen in de diplomatieke dienst van de EU en het externe beleid van de EU als geheel wees en erop aandrong dat deze tekortkomingen doeltreffend zouden worden aangepakt om de capaciteit, efficiëntie en beleidseffectiviteit van de dienst te versterken; overwegende dat de EDEO te kampen heeft met een kloof tussen verwachtingen en capaciteiten en geen beslissingsbevoegdheden heeft; overwegende dat de EDEO moet worden hervormd om de rol van de EU als een meer proactieve en veerkrachtige speler in de internationale orde te versterken; I. overwegende dat de hoge vertegenwoordiger overeenkomstig artikel 9 van het EDEO-besluit moet zorgen voor de algemene politieke coördinatie en de eenheid, samenhang en doeltreffendheid van het externe optreden van de Unie, terwijl de EDEO moet bijdragen aan de programmerings- en beheerscyclus voor de financieringsinstrumenten voor het externe optreden van de EU, met inbegrip van landentoewijzingen en nationale en regionale indicatieve programma’s; J. overwegende dat de niet-uitgelokte, ongerechtvaardigde en illegale militaire agressie van de Russische Federatie tegen Oekraïne die op 24 februari 2022 is begonnen, een flagrante schending is van het internationaal recht, het VN-Handvest en de beginselen die zijn verankerd in de Slotakte van Helsinki van 1975 en het Memorandum van Boedapest van 1994, en de Europese en mondiale veiligheid en stabiliteit ernstig ondermijnt; overwegende dat deze aanvalsoorlog tegen Oekraïne het veiligheidslandschap in Europa fundamenteel heeft gewijzigd, onder meer doordat de instabiliteit in de buurlanden van de EU hierdoor is toegenomen; overwegende dat deze nieuwe realiteit duidelijk aantoont dat dringend prioriteit moet worden toegekend aan het doeltreffender maken van het buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU door haar vermogen om op te treden ter bescherming van onze waarden en belangen en ter bevordering van de in artikel 21 VEU verankerde beginselen te vergroten; overwegende dat de Algemene Vergadering van de VN verschillende resoluties heeft aangenomen waarin de Russische agressie tegen Oekraïne wordt veroordeeld; overwegende dat de bestrijding van straffeloosheid onder hooggeplaatste functionarissen in Rusland en andere actoren die hebben bijgedragen aan de aanvalsoorlog in Oekraïne van vitaal belang is; K. overwegende dat de EU zich door de veranderingen in de geopolitieke context in de afgelopen jaren, waaronder de COVID-19-pandemie en de Russische agressie in Oekraïne, veel vaker genoodzaakt zag om partnerlanden te mobiliseren en regionale en mondiale allianties te smeden op basis van strategische prioriteiten van de EU, en dat dit heeft aangetoond hoe pover het inzicht in het perspectief van de EU is in partnerlanden wereldwijd en dat er grenzen zijn aan de politieke invloed van de EU; L. overwegende dat de EU en haar gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) en GVDB in toenemende mate het mikpunt worden van desinformatiecampagnes, hetgeen een robuuster strategisch communicatiebeleid van de EDEO vereist; M. overwegende dat de vastberadenheid en beslistheid van het Parlement om de Unie en de waarden en beginselen waar zij voor staat – waaronder de beginselen van territoriale integriteit, nationale soevereiniteit en de op regels gebaseerde internationale orde – te beschermen en te verdedigen, gepaard moeten gaan met adequate besluitvormings- en institutionele structuren voor externe en interinstitutionele dialoog en samenwerking, alsook met politieke wil; N. overwegende dat het beheer van het externe optreden van de EU moet worden hervormd om een gemeenschappelijke diplomatieke EU-cultuur tot stand te brengen, het gebrek aan duidelijkheid te verhelpen en het vertrouwen van de lidstaten te vergroten door gebruik te maken van de pragmatische ruimte die door de recente crises is ontstaan; overwegende dat artikel 24, lid 3, VEU van cruciaal belang is voor de doeltreffendheid van het externe beleid van de EU, aangezien het de lidstaten ertoe verplicht in een geest van loyaliteit en wederzijdse solidariteit hun actieve en onvoorwaardelijke steun aan het buitenlands en veiligheidsbeleid van de Unie te geven en het optreden van de Unie op dat gebied te steunen; overwegende dat deze hervormingen de EU in staat moeten stellen zich aan te passen aan de huidige geopolitieke context, de taakverdeling tussen de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid en vicevoorzitter van de Commissie, de voorzitter van de Europese Raad, de voorzitter van de Commissie en de andere commissarissen die verantwoordelijk zijn voor externe betrekkingen te verduidelijken, de aanhoudende rivaliteit tussen diensten binnen de Commissie te verminderen en de afbakening en bevoegdheidsverdeling tussen de EDEO, de Commissie, de Raad en de structuren van de lidstaten zodanig te omschrijven dat de specifieke rol die in het externe optreden van de EU is toebedeeld aan de hoge vertegenwoordiger adequaat wordt weerspiegeld en overlappingen in het externe optreden van de EU worden voorkomen; overwegende dat er potentieel is om de samenwerkingsrelatie tussen de VV/HV en diens dienst en de voorzitter van de Europese Raad en diens kabinet te verbeteren, hetgeen het vertrouwen van de lidstaten in de rol van de VV/HV, de EDEO en de voorzitter van de Europese Raad kan helpen vergroten; O. overwegende dat inzicht in de wijze waarop samenlevingen worden gevormd en beïnvloed door religie en andere vormen van geloof essentieel is om in het kader van het externe beleid van de EU daadwerkelijk rekening te houden met de vrijheid van godsdienst; overwegende dat de EU-richtsnoeren over de bevordering en de bescherming van de vrijheid van godsdienst en levensovertuiging in dit verband een belangrijk instrument voor de EDEO vormen; overwegende dat de kennis en het gebruik van deze richtsnoeren door de EU-delegaties kan worden verbeterd, met name om rekening te houden met landspecifieke omstandigheden; overwegende dat er allang een formele evaluatie van de richtsnoeren had moeten plaatsvinden door de Groep rechten van de mens van de Raad (Cohom); P. overwegende dat de EDEO een sterkere rol en grotere capaciteit moet worden toebedeeld om de strategische koers van de financieringsinstrumenten voor het externe optreden van de EU te bepalen en bij te dragen aan de uitvoering ervan; Q. overwegende dat de omvang en de personeelsprofielen van de EU-delegaties een afspiegeling moeten vormen van de algemene strategische belangen van de EU, alsook van de specifieke belangen van de EU in ieder partnerland; 1. beveelt de Raad, de Commissie en de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid aan: De hefboomwerking vergroten De instrumenten aanscherpen en het instrumentarium versterken De legitimiteit vergroten 2. verzoekt zijn Voorzitter deze aanbeveling te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), en met name artikel 121, lid 2, en artikel 136, – gezien Protocol nr. 1 bij het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) en het VWEU betreffende de rol van de nationale parlementen in de Europese Unie, – gezien Protocol nr. 2 bij het VEU en het VWEU betreffende de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid, – gezien het Verdrag inzake stabiliteit, coördinatie en bestuur in de Economische en Monetaire Unie, – gezien de Overeenkomst van Parijs in het kader van het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering en de duurzameontwikkelingsdoelstellingen, – gezien Richtlijn 2011/85/EU van de Raad van 8 november 2011 tot vaststelling van voorschriften voor de begrotingskaders van de lidstaten (1) , – gezien Verordening (EU) nr. 1177/2011 van de Raad van 8 november 2011 tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1467/97 over de bespoediging en verduidelijking van de tenuitvoerlegging van de procedure bij buitensporige tekorten (2) , – gezien Verordening (EU) nr. 1173/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 inzake de effectieve handhaving van het begrotingstoezicht in het eurogebied (3) , – gezien Verordening (EU) nr. 1174/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende handhavingsmaatregelen voor de correctie van buitensporige macro-economische onevenwichtigheden in het eurogebied (4) , – gezien Verordening (EU) nr. 1175/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (5) , – gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (6) , – gezien Verordening (EU) nr. 472/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 21 mei 2013 betreffende de versterking van het economische en budgettaire toezicht op lidstaten in de eurozone die ernstige moeilijkheden ondervinden of dreigen te ondervinden ten aanzien van hun financiële stabiliteit (7) , – gezien Verordening (EU) nr. 473/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 21 mei 2013 betreffende gemeenschappelijke voorschriften voor het monitoren en beoordelen van ontwerpbegrotingsplannen en voor het garanderen van de correctie van buitensporige tekorten van de lidstaten van de eurozone (8) , – gezien Verordening (EU, Euratom) 2020/2092 van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2020 betreffende een algemeen conditionaliteitsregime ter bescherming van de Uniebegroting (9) (de “verordening inzake conditionaliteit met betrekking tot de rechtsstaat”), – gezien Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (de “RRF-verordening”) (10) , – gezien de mededeling van de Commissie van 27 mei 2020 getiteld “Het moment van Europa: herstel en voorbereiding voor de volgende generatie” ( COM(2020)0456 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 2 juni 2021 getiteld “Coördinatie van het economisch beleid in 2021: COVID-19 overwinnen, het herstel ondersteunen en onze economie moderniseren” ( COM(2021)0500 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 4 maart 2021 getiteld “Het actieplan voor de Europese pijler van sociale rechten” ( COM(2021)0102 ), – gezien het sociaal engagement van Porto van 7 mei 2021 van de Raad, de Commissie, het Parlement en de sociale partners, – gezien de beoordeling van het Europees Begrotingscomité van 16 juni 2021 van de begrotingskoers die in 2022 voor de eurozone passend is, – gezien zijn resolutie van 10 juni 2021 over de standpunten van het Parlement over de lopende beoordeling door de Commissie en de Raad van de nationale plannen voor herstel en veerkracht (11) , – gezien zijn resolutie van 13 november 2020 over het investeringsplan voor een duurzaam Europa – financiering van de Green Deal (12) , – gezien de conclusies van het Europees Begrotingscomité van 26 oktober 2022, – gezien zijn resolutie van 8 juli 2021 over de herziening van het macro-economische wetgevingskader voor een betere impact op de reële economie van Europa en een grotere transparantie van de besluitvorming en democratische verantwoordingsplicht (13) , – gezien de mededeling van de Commissie van 9 november 2022 getiteld “Het actieplan voor de Europese pijler van sociale rechten” ( COM(2022)0583 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 22 november 2022 getiteld “Jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2023” ( COM(2022)0780 ), – gezien het verslag van de Commissie van 22 november 2022 getiteld “Waarschuwingsmechanismeverslag 2023” ( COM(2022)0781 ) en de aanbeveling van de Commissie van 22 november 2022 voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone ( COM(2022)0782 ), – gezien het voorstel voor een gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid van de Commissie en de Raad van 22 november 2022 ( COM(2022)0783 ), – gezien de economische najaarsprognose 2022 van de Commissie van 11 november 2022, – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Begrotingscommissie, – gezien de brieven van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid en de Commissie regionale ontwikkeling, – gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken ( A9-0044/2023 ), A. overwegende dat het Europees Semester een belangrijke rol speelt bij de coördinatie van het economisch en begrotingsbeleid van de lidstaten, en zodoende de macro-economische stabiliteit van de economische en monetaire unie waarborgt; overwegende dat bij dit proces niet mag worden voorbijgegaan aan de doelstellingen van de Europese pijler van sociale rechten en de Europese Green Deal, noch aan andere kwesties in verband met de financiële sector en belastingen; overwegende dat het in aanmerking nemen van deze kwesties niet ten koste mag gaan van de hoofdzakelijk economische en budgettaire focus van het Europees Semester; B. overwegende dat volgens de economische winterprognose van de Commissie het groeipercentage van het bruto binnenlands product (bbp) voor 2022 naar verwachting 3,5 % zal bedragen voor zowel de EU-27 als de eurozone, maar in 2023 naar verwachting zal dalen tot respectievelijk 0,9 % en 0,8 % voor de eurozone en de EU-27; overwegende dat sommige lidstaten pas in 2024 weer hun bbp van vóór de pandemie zullen kunnen realiseren, terwijl de eurozone als geheel daar al twee procentpunten boven zit; overwegende dat in de beoordeling van de ontwerpbegrotingsplannen van de lidstaten van de eurozone door de Commissie wordt gewezen op een expansief begrotingsbeleid in bepaalde lidstaten; overwegende dat in de aanbeveling van de Commissie over het economisch beleid voor de eurozone als geheel wordt gepleit voor een neutraal begrotingsbeleid voor 2023; C. overwegende dat de inflatie in de eurozone volgens de winterprognose van de Commissie in 2022 een piek van 8,4 % zal bereiken en vervolgens geleidelijk zal afnemen tot 5,6 % in 2023 en 2,5 % in 2024; overwegende dat de inflatie (exclusief energie en voedsel) volgens de ramingen in de prognoses van de Europese Centrale Bank (ECB) zal stijgen van 3,9 % in 2022 tot 4,2 % in 2023; overwegende dat op dit moment verwacht wordt dat de loonstijgingen het verlies aan reëel inkomen slechts gedeeltelijk zullen opvangen en geen aanhoudende loon-prijsspiraal op gang zullen brengen; overwegende dat het inflatiepercentage verschilt per lidstaat en per inkomensgroep en dat groepen met een laag inkomen er verhoudingsgewijs meer onder te lijden hebben, met name doordat de inflatie vooral het gevolg is van de prijsontwikkeling van essentiële goederen die niet kunnen worden vervangen; D. overwegende dat het overheidstekort volgens de najaarsprognose van de Commissie in 2023 zal stijgen tot 3,6 % van het bbp (3,7 % in de eurozone) en in 2024 zal dalen tot 3,2 % van het bbp (3,3 % in de eurozone); E. overwegende dat de overheidsschuldquote in de EU volgens de najaarsprognose van de Commissie eind 2022 zal dalen tot 86 % (94 % in de eurozone) ten opzichte van het historisch hoge niveau van 91,5 % in 2020 (99 % in de eurozone); overwegende dat de overheidsschuldquote in de EU naar verwachting marginaal zal dalen tot ongeveer 85 % in 2023 en 84 % in 2024 (92 % en 91 % in de eurozone); overwegende dat de hoge schuldquotes, die aanzienlijk boven de referentiewaarde van 60 % liggen, in combinatie met stijgende rentetarieven in een zeer onzekere macro-economische situatie, de houdbaarheid van de schuld op lange termijn in gevaar zouden kunnen brengen en het herstel zouden kunnen afremmen; F. overwegende dat de klimaatneutrale transformatie en de digitale transformatie alleen op Europees niveau kunnen slagen en dat het voor de toekomstige levensvatbaarheid van de EU van het grootste belang is om gerichte groeibevorderende investeringen op de lange termijn op een hoger niveau te stabiliseren; overwegende dat daarom tijdig een antwoord moet worden gegeven op de vraag hoe een hoger niveau van particuliere en publieke investeringen kan worden gewaarborgd, zelfs na de verwachte afloop van de herstel- en veerkrachtfaciliteit in 2026; G. overwegende dat de productiviteitsgroei in de EU laag blijft; overwegende dat het verbeteren van de productiviteit en het wereldwijde concurrentievermogen van de EU structurele, sociaal evenwichtige, groeibevorderende en duurzame hervormingen vereist, alsook aanzienlijke investeringen, in het bijzonder strategische investeringen; H. overwegende dat de inflatie en de economische prognoses fungeren in omstandigheden van toegenomen onzekerheid; overwegende dat die onzekerheid de EU en de lidstaten ertoe noopt waakzaam te blijven en snel actie te ondernemen als risico’s bewaarheid worden; I. overwegende dat de verschillen tussen de nationale prognoses voor de groei van het bbp, de inflatie, de werkloosheid, het overheidssaldo, de bruto overheidsschuld en de lopende rekening van de betalingsbalans laten zien dat een flexibele en op maat gesneden aanpak nodig is; overwegende dat er een duidelijk en ondubbelzinnig kader nodig is voor de succesvolle tenuitvoerlegging van de nieuwe economische governance door de lidstaten; Economische vooruitzichten voor de EU 1. is bezorgd over het feit dat de EU een van de meest aan neerwaartse risico’s blootgestelde geavanceerde economieën is, gezien de geografische nabijheid van Oekraïne en de grote afhankelijkheid van invoer van energie, en met name van gas uit Rusland; benadrukt dat de impact van hoge energieprijzen en inflatie leidt tot een uitholling van de koopkracht van de huishoudens en het concurrentievermogen van de industrie; neemt nota van de initiatieven van de Commissie en de Raad om dit probleem aan te pakken; herinnert eraan dat een inflatiepercentage dat het streefniveau van de ECB benadert, een voorwaarde is voor duurzame economische groei op lange termijn; benadrukt dat een vermindering van de totale vraag, in combinatie met minder gunstige financieringsvoorwaarden, zou kunnen leiden tot een scherpe daling van de investeringen en dus van de economische groei; vreest dat ook de investeringen in hernieuwbare energiebronnen en energie-efficiëntie hieronder zouden kunnen lijden, hoewel juist deze investeringen nodig zijn om de afhankelijkheid van ingevoerde fossiele brandstoffen te verminderen en de door de energieprijzen veroorzaakte inflatie te beperken; 2. begrijpt dat de overheidsschuldquotes de afgelopen jaren deels als gevolg van de uitzonderlijke omstandigheden zijn gestegen; onderstreept dat de overheidsschuldquotes in veel lidstaten historisch hoog zijn, hetgeen in combinatie met de stijgende rentetarieven heeft geleid tot een sterke stijging van de kosten van de schuldendienst; erkent dat adequate en voorspelbare overheidsinkomsten nodig zijn om de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te waarborgen in tijden van dringende investeringsbehoeften en frequente economische schokken; wijst op de verschillende opmerkingen die de Commissie in het kader van het Europees Semester heeft gemaakt over de belastingmix; onderstreept dat de lidstaten in de huidige omstandigheden ook kunnen overwegen hogere belastingen te heffen op uitzonderlijke winsten, met name van energiebedrijven die buitensporig hebben geprofiteerd van de energiecrisis; herhaalt dat stevige economische groei, een gezond begrotingsbeleid en een gezond evenwicht tussen overheidsinkomsten en ‑uitgaven noodzakelijk zijn om schulden uit het verleden af te bouwen, de schuld op lange termijn houdbaar te maken en de nodige begrotingsruimte te creëren om toekomstige uitdagingen het hoofd te bieden; 3. is het eens met de opmerking van de Commissie dat de verslechterde economische omstandigheden de kwetsbaarheden en het risico in verband met de reeds bestaande onevenwichtigheden nog hebben verergerd en dat er nieuwe onevenwichtigheden kunnen ontstaan; merkt op dat het Europees Comité voor systeemrisico’s een waarschuwing heeft doen uitgaan waarin het aandringt op meer bewustwording van de risico’s voor de financiële stabiliteit als gevolg van sterk dalende activaprijzen; vreest dat de huishoudens en de financiële markten nog meer in moeilijkheden kunnen raken door de stijgende hypotheekrente en de verslechtering van de aflossingscapaciteit als gevolg van de daling van het reële inkomen van de huishoudens; 4. benadrukt dat het hoofddoel van de ECB het handhaven van prijsstabiliteit is, terwijl het hoofddoel van de Unie als geheel erin moet bestaan het effect van de huidige onrust op de reële economie zoveel mogelijk te beperken en zo het welzijn van haar burgers, en met name de meest kwetsbaren, te verdedigen en haar productiestructuur, het internationale concurrentievermogen van haar ondernemingen en fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden in stand te houden, overeenkomstig artikel 3 VEU; onderstreept in dit verband het belang van adequate en gecoördineerde beleidsmaatregelen en hervormingen op begrotings-, structureel en regelgevingsgebied als aanvulling op de monetaire beleidsmaatregelen van de ECB om de inflatie te verlagen tot het streefniveau, die ook de inkomens van de huishoudens kunnen ondersteunen en gerichte tijdelijke steun kunnen bieden aan bedrijven en kmo’s die te kampen hebben met knelpunten in de toeleveringsketen en hoge energiekosten; merkt op dat verdere verhogingen van de beleidsrente van de ECB of “quantitative tightening” (verkleining van het geldaanbod) lidstaten met een hoge schuldenlast onder grote druk zetten en de economische activiteit verder zouden kunnen doen krimpen; 5. is het eens met de conclusie van de Commissie dat een brede budgettaire impuls voor de economie in 2023 niet passend zou zijn; verwelkomt de oproep van de Commissie aan de lidstaten om gerichte maatregelen te nemen om het effect van de hoge energieprijzen op kwetsbare huishoudens en bedrijven te compenseren; is het met de Commissie eens wanneer zij benadrukt dat bij dergelijke maatregelen stimulansen voor energiebesparing moeten worden gehandhaafd; neemt met bezorgdheid nota van de analyse van de Commissie dat 70 % van de maatregelen die de lidstaten tot dusver hebben genomen om de economische en sociale gevolgen van de uitzonderlijke stijging van de energieprijzen op te vangen, niet op kwetsbare huishoudens en getroffen ondernemingen waren gericht en dat twee derde ervan niet voorzag in stimulansen om de vraag naar energie te verminderen; herinnert eraan dat de lidstaten zich bij de uitvoering van maatregelen ter bestrijding van de energiecrisis in sterk uiteenlopende begrotingssituaties bevinden; merkt op dat dit het risico inhoudt dat de verschillen tussen de lidstaten nog groter zullen worden naarmate de energiecrisis aanhoudt; 6. onderschrijft de aanbeveling van de Commissie dat begrotingsmaatregelen gericht moeten zijn op het bewerkstelligen van prudente begrotingsposities op middellange termijn en het waarborgen van budgettaire houdbaarheid door middel van geleidelijke consolidatie en investeringen en hervormingen die duurzame groei bevorderen; 7. wijst op de rol van het Europees instrument voor tijdelijke steun om het risico op werkloosheid te beperken in een noodtoestand (SURE) als cruciaal element om de burgers te beschermen en de economische en sociale gevolgen van de COVID‑19-pandemie te verzachten; onderstreept dat dit instrument heeft gezorgd voor macro-economische stabilisatie in de EU door middel van steun voor nationaal anticyclisch begrotingsbeleid; verzoekt de Commissie alle lidstaten aan te moedigen om hun nationale werkloosheidsuitkeringsregelingen te versterken; verzoekt de Commissie voort te bouwen op de op leningen gebaseerde SURE-ervaring voor crisissituaties waarin nationale regelingen tijdelijk over onvoldoende middelen beschikken, zodat potentiële macro-economische stabilisatie wordt beperkt; verzoekt de Commissie rekening te houden met de opmerkingen van de Europese Rekenkamer over de uitvoering en de transparantie van het SURE-instrument; 8. is van mening dat meer Europese zelfvoorziening op energiegebied, diversificatie van energiebronnen en betere intra-Europese energieverbindingen de economie van de EU zouden versterken en de doelstellingen van de Europese Green Deal zouden helpen verwezenlijken; Het Europees Semester en de herstel- en veerkrachtfaciliteit (RRF) 9. wijst op het aanzienlijke effect van het instrument NextGenerationEU (NGEU) zoals geraamd door de Commissie, de ECB en het Internationaal Monetair Fonds, met name een toename van de groei van het bbp die tot wel 1,5 % hoger ligt dan zonder NGEU-investeringen, indien het instrument doeltreffend wordt uitgevoerd; benadrukt dat het merendeel van de hervormingen en investeringen, die essentieel zijn om de potentiële productieniveaus van de lidstaten op lange termijn te verhogen, nog moet worden voltooid; is het eens met de Commissie dat het versterken van het concurrentievermogen en het potentieel voor duurzame groei op lange termijn van de EU van essentieel belang blijft om bij te dragen tot economische welvaart en sociaal welzijn; 10. merkt op dat veel lidstaten te kampen hebben met structurele uitdagingen en een gebrek aan investeringen, waardoor hun groeipotentieel wordt belemmerd; benadrukt dat een evenwichtige aanpak van deze twee elementen van cruciaal belang is voor een duurzaam herstel en aanhoudende groei, en niet alleen essentieel is om de EU beter in staat te stellen de bestaande uitdagingen het hoofd te bieden, maar ook om de dubbele transitie op een duurzame en eerlijke manier tot stand te brengen; 11. wijst erop dat het Europees Semester voor coördinatie van het economisch beleid het vastgestelde kader is voor de coördinatie van het begrotings-, economisch, sociaal en werkgelegenheidsbeleid in de hele EU, waarmee de macro-economische stabiliteit en de sociale samenhang in de EU worden gewaarborgd; herinnert eraan dat de Commissie heeft onderstreept dat het Europees Semester tot doel heeft relevante beleidsopties vast te stellen, beleidsprioriteiten te verduidelijken, beleidsrichtsnoeren te verstrekken en te zorgen voor toezicht op en follow-up van het beleid; 12. is van mening dat toekomstige hervormingen van het Europees Semester gericht moeten zijn op een transparanter en democratischer proces voor de vaststelling van beleidsdoelstellingen en de uitvoering van de beleidscoördinatie, alsook op betrokkenheid van het Parlement bij het toezicht en de controle; 13. is ingenomen met het nauwe verband tussen het Europees Semester en de uitvoering van de herstel- en verkrachtfaciliteit, waardoor de nationale herstel- en veerkrachtplannen moeten stroken met de relevante landspecifieke uitdagingen en prioriteiten die zijn vastgesteld in het kader van het Europees Semester, alsook met die welke zijn vastgesteld in de recentste aanbevelingen van de Raad over het economisch beleid van de eurozone voor de lidstaten die de euro als munt hebben; wijst erop dat de nationale herstel- en veerkrachtplannen een belangrijke rol spelen bij het aansturen van de hervormings- en investeringsagenda’s van de lidstaten; dringt aan op een doeltreffend toezicht op de uitvoering van de landspecifieke aanbevelingen; merkt op dat de aanbevelingen die buiten het toepassingsgebied van de herstel- en veerkrachtfaciliteit vallen en nog niet zijn opgevolgd, verder zullen worden gemonitord in het kader van het Europees Semester; 14. herinnert eraan dat sinds 2019 zes lidstaten landspecifieke aanbevelingen hebben ontvangen die gaan over het aanpakken van kenmerken van het belastingstelsel die agressieve belastingplanning in de hand kunnen werken; neemt er nota van dat deze lidstaten in hun herstel- en veerkrachtplannen hebben toegezegd hun belastingbeleid te hervormen om agressieve belastingplanning tegen te gaan; is ingenomen met het feit dat sommige jurisdicties al enkele van die veranderingen hebben doorgevoerd; betreurt echter de vertragingen bij de uitvoering in de andere jurisdicties; betreurt dat in de aanbevelingen van de Commissie voor 2022 slechts twee lidstaten een landspecifieke aanbeveling over belastingplanning hebben gekregen, terwijl sommige lidstaten nog helemaal geen veranderingen hebben doorgevoerd, maar niettemin geen aanbeveling hebben ontvangen; 15. benadrukt de essentiële rol die de herstel- en veerkrachtfaciliteit speelt om de Unie te helpen voorzien van de instrumenten die nodig zijn om de wereldwijde uitdagingen die voortvloeien uit de groene transitie en de digitale transformatie van de economie met succes aan te gaan; herinnert eraan dat de herstel- en veerkrachtfaciliteit niet in de plaats komt van de specifieke rol van nationale publieke en particuliere investeringen om de beleidsdoelstellingen van de EU ter zake te verwezenlijken; Mededeling over een leidraad voor een hervorming van het EU-kader voor economische governance 16. merkt op dat de beleidsruimte die door de activering van de algemene ontsnappingsclausule wordt gecreëerd, in de huidige omstandigheden het concurrentievermogen van de lidstaten en hun economische en sociale veerkracht helpt versterken; onderschrijft de analyse van het Europees Begrotingscomité dat de voortdurende opschorting van het stabiliteits- en groeipact een schadelijk vacuüm creëert, en pleit voor een dringende herziening van het begrotingskader van de EU, die bij voorkeur vóór de deactivering van de algemene ontsnappingsclausule moet worden afgerond; 17. is ingenomen met de publicatie van de mededeling van de Commissie over een leidraad voor een hervorming van het EU-kader voor economische governance; vindt het zorgwekkend dat die vertraging heeft opgelopen; benadrukt dat er wetgevingsvoorstellen moeten worden aangenomen en uitgevoerd zolang het nog kan voordat de huidige zittingsperiode afloopt; onderstreept dat de doeltreffendheid van elk kader ook afhankelijk is van de goede handhaving ervan; 18. onderschrijft de leidraad van de Commissie wat betreft de vereenvoudiging van het kader, de verschillen in de schuldafbouwtrajecten van de lidstaten en het gebruik van een alomvattende schuldhoudbaarheidsanalyse; is verheugd over het voornemen van de Commissie om de lidstaten meer zeggenschap over de begrotingstrajecten te geven op basis van een transparant en risicogebaseerd EU-toezichtkader, waarmee stappen in de richting van meer flexibiliteit en verantwoordingsplicht worden gezet; herinnert eraan dat meer flexibiliteit voor de lidstaten hand in hand gaat met meer verantwoordelijkheid, met name wat betreft de effectieve en tijdige uitvoering van de overeengekomen investeringen en hervormingen; merkt op dat sommige van de door de Commissie voorgestelde instrumenten het proces van economische governance ondoorzichtiger kunnen maken; 19. benadrukt dat het herziene regelgevingskader de lidstaten voldoende speelruimte moet bieden om zo nodig doortastende maatregelen te nemen om een crisis op te lossen; is van mening dat voor de uitvoering van die maatregelen geen opschorting van regelgeving door middel van ontsnappingsclausules nodig is; merkt op dat de activering van ontsnappingsclausules in de toekomst een laatste redmiddel in geval van onvoorziene omstandigheden moet blijven; 20. is verheugd dat voor nationaal gefinancierde netto primaire uitgaven is gekozen als enige operationele indicator; merkt op dat deze indicator, aangezien hij met de houdbaarheid van de schuld verbonden is, ertoe kan bijdragen dat het kader transparanter en gemakkelijker te beheren wordt; vraagt dat de bepaling betreffende de boeking van investeringsuitgaven bij de berekening van de uitgaven van de lidstaten zoals uiteengezet in de mededeling van de Commissie over flexibiliteit binnen het stabiliteits- en groeipact van 13 januari 2015 (14) ook wordt toegepast bij de berekening van de netto-uitgaven in het beoogde herziene kader voor de economische governance van de EU; is van mening dat, naast de soorten uitgaven die zijn vermeld in de mededeling van de Commissie van 9 november 2022 (15) en die reeds voorzien in een zekere mate van structurele aanpassing van de indicator, ook investeringen in het wegwerken van macro-economische onevenwichtigheden in het kader van de procedure voor macro-economische onevenwichtigheden moeten worden vrijgesteld van de indicator voor de netto-uitgaven; 21. merkt op dat in de mededeling van de Commissie schuldhoudbaarheidsanalyses centraal worden gesteld in de begrotingsregels en wordt voorgesteld deze te gebruiken voor het vaststellen van de meerjarige structurele begrotingsplannen; onderstreept dat voor het gebruik van schuldhoudbaarheidsanalyses nog steeds niet-waarneembare variabelen moeten worden geraamd, hetgeen de transparantie ondermijnt en een belemmering vormt voor ownership en voorspelbaarheid, en dus ruimte laat om naar eigen goedvinden te handelen; 22. neemt er nota van dat de Commissie wegens de verschillende uitgangspunten en met het oog op het stimuleren van investeringen en hervormingen voorstelt om de lidstaten toe te staan verschillende schuldafbouwtrajecten te volgen, mits deze de groei bevorderen, procycliciteit vermijden, de houdbaarheid van de schuld verbeteren en in overeenstemming zijn met de doelstellingen van de EU, met name die van de groene en digitale transitie, sociale veerkracht en strategische autonomie; wijst op de noodzaak van gemeenschappelijke criteria die er, ondanks meer landspecifieke flexibiliteit bij de schuldafbouw, voor zorgen dat alle lidstaten volgens dezelfde normen worden beoordeeld en gelijk worden behandeld, en benadrukt dat flexibiliteit in geen geval mag leiden tot een ongelijke handhaving van het algemene kader; merkt op dat de gemeenschappelijke criteria criteria moeten omvatten voor de vaststelling van de schuldafbouwtrajecten van de lidstaten; benadrukt dat de schuldafbouw op een groeibevorderende wijze moet plaatsvinden en dat de onderliggende regelgevingscriteria moeten worden vastgesteld in verhouding tot de groei van de productie en de uitgaven van de lidstaten; 23. onderstreept dat het Europees Semester rekening houdt met het toekomstige kader voor de coördinatie van het economisch beleid; benadrukt dat deze gerichtheid op de middellange termijn er niet toe mag leiden dat noodzakelijke begrotingsconsolidatie-inspanningen te lang worden uitgesteld; 24. benadrukt dat verdere actie in de EU en in mondiale fora om belastingontwijking en ‑ontduiking tegen te gaan, een noodzakelijke aanvulling vormt op de hervorming van het EU-kader voor economische governance; 25. benadrukt de rol die de nationale begrotingen zullen moeten spelen bij de financiering van de dubbele transitie en bij het behoud van de strategische autonomie; neemt kennis van het voorstel van de Commissie om een Europees soevereiniteitsfonds op te richten; herinnert aan zijn standpunt ten aanzien van dit instrument, zoals verwoord in zijn resolutie van 16 februari 2023 over een strategie van de EU ter bevordering van het concurrentievermogen van de industrie, de handel en hoogwaardige werkgelegenheid (16) ; 26. merkt op dat het monetaire beleid als één instrument is opgezet en ontworpen, maar dat het totale begrotingsbeleid een optelsom van nationaal begrotingsbeleid is; onderstreept dat, afgezien van de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone, de coördinatie van maatregelen tot dusver beperkt is geweest en dat het niet eenvoudig is geweest rekening te houden met de situatie en de uitdagingen van de eurozone; merkt op dat het nog steeds grotendeels een open vraag is of die optelsom van nationaal begrotingsbeleid resulteert in een begrotingsbeleid voor de eurozone dat passend is en strookt met het monetaire beleid; benadrukt dat solide overheidsfinanciën het weliswaar mogelijk zouden maken dat nationale automatische stabilisatoren de lidstaten helpen om op een passende nationale begrotingskoers te raken, maar dat in de mededeling van de Commissie geen passende mechanismen worden aangereikt om ervoor te zorgen dat de feitelijke begrotingskoers van de eurozone in overeenstemming is met de aanbevolen koers; vraagt de Commissie meer te doen om een betere begrotingscoördinatie aan te moedigen; 27. verwelkomt het voornemen van de Commissie om de doeltreffendheid en de handhaving van de procedure voor macro-economische onevenwichtigheden te versterken als onderdeel van een bredere herziening van de begrotingsregels; neemt er nota van dat de Commissie in haar mededeling erkent dat de aanbevelingen in het kader van de procedure voor macro-economische onevenwichtigheden mogelijk niet stroken met de toepassing van de begrotingsregels; merkt op dat de mededeling van 9 november 2022 geen instrument aanreikt waarmee dergelijke inconsistenties kunnen worden verholpen; 28. is verheugd dat de Commissie in haar mededeling van 9 november 2022 erkent dat het handhavingsmechanisme en de correcte toepassing ervan moeten worden versterkt door gebruik te maken van een uitgebreidere reeks sancties; verzoekt de Commissie dit instrumentarium aan te vullen met een op stimulansen gebaseerde aanpak; 29. neemt nota van de verklaring van de Commissie dat onafhankelijke begrotingsinstellingen een belangrijke rol moeten spelen in het proces van economische governance; verzoekt de Commissie de rol van het Europees Begrotingscomité in dit verband verder te verduidelijken; 30. herinnert eraan dat in het akkoord “Beter wetgeven” wordt herhaald dat het Europees Parlement en de Raad hun bevoegdheden als medewetgever op voet van gelijkheid moeten uitoefenen en dat de Commissie hen derhalve gelijk moet behandelen, met volledige inachtneming van de in de Verdragen vastgelegde bevoegdheden; herinnert eraan dat het belangrijk is dat het kader voor economische governance aan democratische verantwoordingsplicht onderworpen is; benadrukt dat het Parlement derhalve volledig moet worden betrokken bij de hervorming van het kader voor economische governance en bij de toekomstige uitvoering van de economische governance in de EU; benadrukt de rol en de verantwoordelijkheid van de nationale parlementen bij het toezicht op het gezamenlijke optreden van de nationale regeringen; vraagt dat de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid naar behoren worden geëerbiedigd; o o o 31. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien artikel 3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, – gezien de artikelen 9 en 149 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, – gezien de mededeling van de Commissie van 22 november 2022 getiteld “Jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2023” ( COM(2022)0780 ), – gezien het voorstel van de Commissie van 22 november 2022 voor een gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid van de Commissie en de Raad ( COM(2022)0783 ), – gezien de aanbeveling van de Commissie van 22 november 2022 voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone ( COM(2022)0782 ), – gezien het verslag van de Commissie van 22 november 2022 getiteld “Waarschuwingsmechanismeverslag 2023” ( COM(2022)0781 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 22 november 2022 over de ontwerpbegrotingsplannen 2023: algemene beoordeling ( COM(2022)0900 ), – gezien de Europese pijler van sociale rechten (EPSR), die in november 2017 werd afgekondigd door de Raad, het Parlement en de Commissie, – gezien de mededeling van de Commissie van 9 november 2022 over een leidraad voor een hervorming van het EU-kader voor economische governance ( COM(2022)0583 ), – gezien het verslag van de Europese Arbeidsautoriteit van november 2021 over tekorten en overschotten op de arbeidsmarkt, – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken ( A9‑0051/2023 ), A. overwegende dat in het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid voor 2023 de nadruk wordt gelegd op de tenuitvoerlegging van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de VN (SDG’s) de doelstellingen van de Europese Green Deal en de EPSR, overeenkomstig de toezeggingen in het EPSR-actieplan van maart 2021 en de Verklaring van Porto van de EU-leiders van 8 mei 2021; overwegende dat de uitvoering ervan het streven van de Unie naar een groene, digitale en eerlijke transitie moet versterken en moet bijdragen tot opwaartse sociale en economische convergentie; overwegende dat een groot aantal evaluaties van het Europees Semester door de Commissie erop lijken te wijzen dat de aanbevelingen ervan slechts in geringe mate worden opgevolgd, deels vanwege de beperkte afdwingbaarheid, onder andere op het gebied van sociaal beleid; B. overwegende dat uit een Eurofound-enquête (1) blijkt dat in alle EU-lidstaten nog steeds problemen met de kosten van levensonderhoud worden gemeld, waarbij 48 % van de respondenten moeite heeft om de eindjes aan elkaar te knopen; overwegende dat de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne humanitaire, energie- en economische crises in de EU heeft veroorzaakt en de bestaande ongelijkheden heeft vergroot; overwegende dat acties in het kader van de EPSR zouden helpen hoogwaardige werkgelegenheidskansen te scheppen en billijke socialebeschermingsstelsels tot stand te brengen, die essentieel zijn voor het verbeteren van de veerkracht in de toekomst; C. overwegende dat het werkloosheidspercentage in de EU in augustus 2022 stabiel bleef op 6 %, maar dat bedrijven in de EU moeite hebben om werknemers met de vereiste vaardigheden te vinden; overwegende dat de beschikbaarheid van geschoolde werknemers en ervaren managers het belangrijkste probleem is voor een kwart van de kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) in de EU, die goed zijn voor 99 % van alle bedrijven in de EU (2) ; D. overwegende dat uit een Eurobarometer-enquête is gebleken dat sociale ongelijkheid de grootste zorg is voor mensen in de EU en dat deze ongelijkheid is vergroot door de sociale en economische gevolgen van de COVID-19-pandemie en andere structurele problemen; overwegende dat een grote inkomensongelijkheid schadelijke gevolgen voor de economische groei kan hebben en de sociale cohesie kan ondermijnen; overwegende dat de stijgende kosten van levensonderhoud en de torenhoge inflatie, als gevolg van enorme prijsstijgingen voor energie, brandstof, voedsel en essentiële goederen in heel Europa, een economische en sociale crisis veroorzaken; overwegende dat 78 % van de mensen in de EU al vóór de pandemie wilde dat hun nationale regering meer ondernam om de inkomensongelijkheid te verminderen (3) ; overwegende dat de komende herziening van het kader voor economische governance een unieke kans biedt voor het ondersteunen van sociale investeringen; E. overwegende dat armoede, met inbegrip van armoede onder werkenden, een uitdaging blijft in vele lidstaten; overwegende dat werknemers met een tijdelijk contract een veel hoger risico lopen op armoede dan werknemers met een vast contract; overwegende dat de armoede onder werkenden in de EU is gestegen van 8,5 % in 2010 tot 9 % in 2019, maar tussen 2020 en 2021 stabiel is gebleven als gevolg van de snelle beleidsinterventie tijdens de pandemie; overwegende dat armoede onder werkenden nauwlettend moet worden gemonitord, met name in het licht van de recente negatieve gevolgen van de inflatie voor de reële lonen; overwegende dat het niveau van de reële lonen in veel lidstaten nog altijd lager ligt dan in het crisisjaar 2009; overwegende dat werknemers met een laag inkomen en kwetsbare groepen het zwaarst worden getroffen, maar dat de levensstandaard van de middenklasse ook snel verslechtert; F. overwegende dat het risico op armoede of sociale uitsluiting in de EU in 2021 voor mensen met een baan 11,1 % bedroeg; overwegende dat meer dan 8 % van de mensen nog steeds meer dan 40 % van zijn beschikbaar inkomen besteedt aan huisvesting en dat er weinig vooruitgang is geboekt bij het terugdringen van het aantal daklozen in de EU-lidstaten; overwegende dat de socialebeschermingsstelsels zwaar op de proef worden gesteld om de sociale gevolgen van de crisis te beperken en iedereen behoorlijke levensomstandigheden en toegang tot essentiële diensten zoals gezondheidszorg, onderwijs en huisvesting te verschaffen; overwegende dat de sociale diensten in sommige lidstaten ongelijk ontwikkeld zijn ten opzichte van de EU als geheel en te kampen hebben met onderfinanciering en ontbrekende kwaliteitsnormen; G. overwegende dat de klimaatverandering en de vernietiging van het milieu de ongelijkheid hebben verergerd en de armen en de meest kwetsbare groepen onevenredig zwaar treffen; overwegende dat een Green Deal die gericht is op investeringen om de overgang naar een koolstofvrije, klimaatneutrale economie te maken, hand in hand moet gaan met investeringen in de mensen die zich de verandering niet kunnen veroorloven; overwegende dat een duurzame toekomst voor iedereen moet worden gewaarborgd; H. overwegende dat de klimaatverandering, de opwarming van de aarde en het verlies aan biodiversiteit volgens het meest recente verslag van de Intergouvernementele Werkgroep inzake klimaatverandering (IPCC) exponentieel toenemen, zoals blijkt uit recente dramatische en extreme weersomstandigheden over de hele wereld; overwegende dat de mensen in Europa steeds meer de gevolgen ervaren van de klimaatverstoring en de extreme weersomstandigheden die door de klimaatverandering worden veroorzaakt; overwegende dat de doelstellingen voor decarbonisatie voor 2030 zijn aangescherpt om uiterlijk in 2050 klimaatneutraliteit te realiseren; overwegende de vergroting van de inspanningen op het gebied van mitigatie en aanpassing leiden tot een grondige transformatie van de Europese en nationale economieën en arbeidsmarkten; I. overwegende dat de hoge inflatie in de EU, met een snelle stijging van de energie- en voedselprijzen, een last vormt voor gezinnen en kmo’s, en dat zij de zwaarste gevolgen heeft voor de meest kwetsbaren, die het laagste inkomen hebben; overwegende dat de situatie op de energiemarkt en de snelle prijsstijgingen leiden tot een verergering van de energiearmoede, waarmee meer dan 50 miljoen mensen in de EU reeds te kampen hadden in 2019, voor de start van de pandemie; overwegende dat de Europese Centrale Bank (ECB) voorspelt dat de inflatie in 2023 hoog zal blijven (boven zijn streefcijfer van 2 %) en de rentevoeten de komende maanden zal blijven verhogen; overwegende dat de crisis in verband met de kosten van levensonderhoud en verstoringen op de woningmarkt, zoals de toegenomen financialisering, negatieve gevolgen hebben voor de betaalbaarheid van huisvesting, met het risico op een verdere toename van dakloosheid; J. overwegende dat de EU behoefte heeft aan een industriestrategie die haar industriële basis veerkrachtiger, sociaal effectiever en ecologisch duurzamer maakt; overwegende dat een sociaal rechtvaardige transitie en de toekomst van de industrie massale overheidsinvesteringen vereisen; overwegende dat een dergelijke strategie van cruciaal belang is om ervoor te zorgen dat de klimaatdoelstellingen in acht worden genomen, met name die van de Overeenkomst van Parijs; overwegende dat de industriestrategie van de EU hand in hand moet gaan met een arbeidsstrategie; overwegende dat bij het inrichten van een rechtvaardig en duurzaam productiemodel de werknemers en de vakbonden, alsook de belangen en jarenlange ervaring van werknemers centraal moeten staan teneinde de democratische werking van het model te waarborgen; K. overwegende dat, indien goed gereguleerd, de nieuwe digitale economie, met inbegrip van artificiële intelligentie (AI), de samenleving als geheel ten goede kan komen door de levenskwaliteit en de arbeidsomstandigheden te verbeteren en zowel de werkgelegenheid te behouden als nieuwe hoogwaardige arbeidskansen te creëren, en tegelijkertijd welvaart te bevorderen en de overgang naar een duurzamere, robuustere en veerkrachtigere economie te faciliteren; L. overwegende dat volgens Eurofound 20 % van de banen in Europa in 2017 van “slechte kwaliteit” was en een verhoogd risico voor de lichamelijke of geestelijke gezondheid van de werknemers inhield; overwegende dat volgens de OESO financiële onzekerheid en baanonzekerheid risicofactoren zijn die in verband worden gebracht met een slechte geestelijke gezondheid; overwegende dat investeren in vaste, hoogwaardige banen van cruciaal belang is om een slechte geestelijke gezondheid onder werknemers te bestrijden; M. overwegende dat de COVID-19-pandemie heeft benadrukt dat er in alle lidstaten meer waakzaamheid en investeringen nodig zijn om te waarborgen dat de lidstaten adequaat op toekomstige gezondheidscrises voorbereid zijn en ook de kwaliteit van de zorg voor alle andere ziekten en aandoeningen in stand kunnen houden; overwegende dat bijzondere aandacht moet worden besteed aan de behoeften van kwetsbare groepen; N. overwegende dat gendergelijkheid en gendermainstreaming centraal moeten staan in de jaarlijkse strategie voor duurzame groei voor 2023; O. overwegende dat geschoolde werknemers, onderwijs, opleiding en een leven lang leren van cruciaal belang zijn om de duurzame en rechtvaardige transitie van de Europese economie te waarborgen; overwegende dat alle werknemers, ook werknemers met een handicap, toegang moeten hebben tot programma’s voor bijscholing, omscholing en opleidingen, die bovendien op de behoeften en vaardigheden van de werknemers moeten worden afgestemd; P. overwegende dat werknemers recht hebben op een hoog niveau van bescherming van hun gezondheid en veiligheid, met een toegankelijke werkplek en werkomgeving die voldoet aan en bijdraagt tot de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en de normen voor gezondheid en veiligheid op het werk; 1. benadrukt dat de snelle en gecoördineerde beleidsmaatregelen van de EU tijdens de COVID-19-pandemie economische schokken hebben verzacht en de bevolking hebben beschermd tegen de meest nadelige gevolgen van de crisis; is van mening dat, hoewel de gevolgen van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne tal van nieuwe economische, sociale en geopolitieke uitdagingen voor de economie en de samenleving van de EU met zich meebrengen, andere, al langer bestaande sociale uitdagingen, zoals armoede, sociale exclusie, noodsituaties op het gebied van klimaat en biodiversiteit en ongelijkheden blijven toenemen en ook moeten worden aangepakt; 2. onderschrijft de ambitie van de Commissie en de lidstaten om de beleidsreacties van de EU nauwer te coördineren, teneinde de lasten te verlichten die de hoge energie- en voedselprijzen, inflatie, verstoringen van de toeleveringsketen, met inbegrip van geneesmiddelentekorten, stijgende schuldniveaus en hogere financieringskosten, met inbegrip van hypotheekleningen, op korte termijn voor Europese gezinnen en bedrijven, met name kmo’s en ondernemers, met zich meebrengen; benadrukt het feit dat de Europese Unie behoefte heeft aan een energiemodel dat universele toegang tot koolstofvrije energiebronnen waarborgt en een einde maakt aan energiearmoede; benadrukt dat sociale investeringen essentieel zijn om duurzame ontwikkeling op middellange en lange termijn mogelijk te maken en dat de nationale socialezekerheidsstelsels een essentiële stabilisatiefunctie vervullen; benadrukt de noodzaak van een Eu-soevereiniteitsfonds, onder andere om ervoor te zorgen dat alle lidstaten over de nodige flexibiliteit beschikken om de sociale, klimaat- en milieu-uitdagingen aan te pakken; 3. benadrukt dat duurzame economische groei onder andere tot doel moet hebben een inclusieve sociaal-ecologische transformatie van onze economieën te waarborgen, waarbij sociale, economische en ecologische onevenwichtigheden moeten worden voorkomen door armoede te bestrijden, ongelijkheden terug te dringen, en behoorlijke banen met een passend loon en passende arbeidsvoorwaarden te scheppen, met inachtneming van de SDG’s en de EPSR; 4. is bezorgd over het feit dat 21,7 % van de EU-bevolking risico loopt op armoede of sociale uitsluiting, waarbij vrouwen en jonge volwassenen een hoger risico lopen; merkt op dat het kerndoel om het aantal mensen dat in armoede leeft met 15 miljoen te verlagen, niet kan worden verwezenlijkt zonder speciale aandacht voor de meest kwetsbaren; verzoekt de Commissie en de lidstaten gerichte methoden te ontwikkelen voor het ondersteunen van langdurig werklozen en daklozen, alsook mensen die met meervoudige belemmeringen en vormen van discriminatie te kampen hebben; benadrukt dat adequate minimuminkomens nodig zijn om mensen uit de armoede te halen; benadrukt dat dakloosheid een van de meest extreme vormen van sociale uitsluiting is en dat het Europees platform voor de bestrijding van dakloosheid een essentieel instrument is met als uiteindelijk doel dakloosheid uiterlijk in 2030 te beëindigen; verzoekt de Commissie en de lidstaten ambitieuze nationale strategieën met adequate nationale en EU-financiering vast te stellen op basis van het beginsel “huisvesting eerst”, om de preventie van dakloosheid te bevorderen en toegang te bieden tot adequate, veilige en betaalbare huisvesting voor iedereen; wijst erop dat de crisis in verband met de kosten van levensonderhoud de uitvoering op nationaal niveau van de kindergarantie, de versterkte jongerengarantie en de EU-strategie inzake de rechten van personen met een handicap nog belangrijker maakt; verzoekt de Commissie zich actiever in te zetten voor de bestrijding van armoede, met name kinderarmoede en armoede onder werkenden; verzoekt de Commissie te streven naar een gedetailleerd toezicht op de tenuitvoerlegging van de kindergarantie in alle lidstaten; 5. benadrukt dat hoogwaardige en goed gefinancierde openbare diensten, met inbegrip van sociale diensten, bijdragen tot essentiële democratische waarden, zoals de eerbiediging van de grondrechten en de mensenrechten, en een cruciale rol spelen bij het overwinnen van crises; waarschuwt dat kwetsbare mensen die geen of beperkte toegang hebben tot gerichte sociale diensten ook negatieve gevolgen ondervinden voor hun toegang tot andere belangrijke openbare diensten, zoals gezondheidszorg of opleiding; verzoekt de Commissie na te gaan of het EU-kwaliteitskader voor diensten van algemeen economisch belang kan worden herzien om de lidstaten te helpen de toegang tot hoogwaardige essentiële diensten, met name huisvesting, energie, vervoer, water, sanitaire voorzieningen, financiële diensten en digitale communicatie, te verbeteren; verzoekt de Commissie bij staatssteun op effectievere wijze rekening te houden met sociale overwegingen en bij de volgende herziening van de algemene groepsvrijstellingsverordening het toepassingsgebied hiervan uit te breiden, om bij te dragen tot een betere toegang tot en kwaliteit van essentiële goederen en diensten; 6. benadrukt dat de landspecifieke aanbevelingen (LSA’s) in het kader van het Europees Semester investeringen moeten omvatten in passende uitkeringen voor gehandicapten die verenigbaar zijn met andere vormen van inkomen, teneinde het risico op armoede onder personen met een handicap terug te dringen; 7. is van mening dat het gendergelijkheidsbeleid in alle fasen van economische governance moet worden verankerd en geïntegreerd; wijst erop dat gendergelijkheid, non-discriminatie en sociale gelijkheid in arbeidsverhoudingen moeten worden gewaarborgd; verzoekt de Commissie en de lidstaten de feminisering van armoede in al haar vormen aan te pakken, met name door de arbeidsomstandigheden in gefeminiseerde sectoren te verbeteren; roept op tot een versterking van gendergevoelig beleid op EU-niveau, dat van essentieel belang is om ervoor te zorgen dat de gevolgen van de crisis in verband met de kosten van levensonderhoud de genderongelijkheid niet vergroten; 8. roept op tot een democratischer proces van het Europees Semester, met nauwe betrokkenheid van het Parlement, met name bij de vaststelling van de prioriteiten van het macro-economisch en sociaal beleid; is van mening dat een herzien proces van het Europees Semester de gewone wetgevingsprocedure moet volgen en dus moet worden overeengekomen tussen de Raad en het Parlement; verzoekt de Commissie een architectuur voor economische governance in de EU te ontwikkelen die gebaseerd is op solidariteit, integratie, sociale rechtvaardigheid en convergentie, gendergelijkheid, hoogwaardige openbare diensten, met inbegrip van een hoogwaardig openbaar onderwijssysteem voor iedereen, hoogwaardige werkgelegenheid en duurzame ontwikkeling; 9. uit zijn bezorgdheid over de ernstige sociale en werkgelegenheidseffecten van de huidige crisis, met name op jongeren; verzoekt de lidstaten en de Commissie ervoor te zorgen dat elke jongere in Europa toegang heeft tot onderwijs, opleiding en betaalde stages, alsmede tot de arbeidsmarkt; verzoekt de lidstaten en de Commissie prioriteit te geven aan de bestrijding van werkloosheid; verzoekt de Commissie en de lidstaten daarom het Europees instrument voor tijdelijke steun om het risico op werkloosheid te beperken in een noodtoestand (SURE) te versterken ter ondersteuning van werktijdverkortingsregelingen, het inkomen van werknemers en werknemers die tijdelijk worden ontslagen wegens de stijging van de energieprijzen, naast andere oorzaken, alsmede om de effecten te verzachten van asymmetrische schokken; 10. steunt een verschuiving naar een duurzaam, inclusief en veerkrachtig groeimodel dat opwaartse sociale convergentie ondersteunt en de duurzame ontwikkeling en de veerkracht van de economie en maatschappijen van de EU versterkt; is tevreden met de vooruitgang die dit jaar is geboekt in de richting van de volledige uitvoering van de EPSR, maar kijkt nog steeds uit naar een volledige uitvoering, met inbegrip van de relevante kerndoelen voor 2030, een protocol inzake sociale vooruitgang en de bevordering van toekomstgerichte investeringen ter ondersteuning van de rechtvaardige groene en digitale transitie, met een sterke sociale dimensie, met inbegrip van gendergelijkheid; 11. verzoekt de Commissie en de lidstaten ervoor te zorgen dat toekomstige financieringsinitiatieven van de EU ter ondersteuning van de industrie en de soevereiniteit zorgen voor duurzame groei op lange termijn en voor sociale vooruitgang; acht het van essentieel belang dat de volgende relevante aspecten in een toekomstig financieringsinstrument worden geïntegreerd: 12. neemt kennis van het herziene proces van het Europees Semester, met een breder toepassingsgebied en versterkt multilateraal toezicht, om te zorgen voor duurzaamheid en essentiële investeringen en tegelijkertijd fiscale stabiliteit te garanderen, rekening houdend met hervormingen en investeringen via de nationale herstel- en veerkrachtplannen (NRRP’s), de transitie van Europa naar schone energie via REPowerEU en de SDG’s van de VN; is van mening dat de Europese begrotingsregels het mogelijk moeten maken de noodzakelijke overheidsinvesteringen te doen in de rechtvaardige transitie naar een koolstofvrije economie en hiervoor de nodige financiering te verstrekken, en dat zij een behoorlijke uitvoering mogelijk moeten maken van de beginselen van de EPSR; benadrukt dat, hoewel de overheidsschuld binnen een redelijke termijn moet worden teruggedrongen, kleinere of meer schuldplichtige lidstaten behoefte hebben aan flexibelere, individuele aanpassingstrajecten die hun voldoende begrotingsruimte bieden om de investeringen en hervormingen die nodig zijn voor een sociaal rechtvaardige groene en digitale transitie op zodanige wijze uit te voeren dat niemand aan zijn lot wordt overgelaten; herinnert de lidstaten aan hun toezegging om hervormingen uit te voeren en investeringen te doen die bijdragen tot de economische, sociale en territoriale cohesie en duurzame en inclusieve groei van de EU, de sociale en economische gevolgen van de crisis beperken, met name voor kwetsbare groepen, en bijdragen aan de uitvoering van de EPSR via hun NRRP’s; benadrukt dat zij vastbesloten zijn deze tenuitvoerlegging op EU- en nationaal niveau voort te zetten teneinde ongelijkheden te verminderen, behoorlijke lonen te verdedigen en sociale uitsluiting en armoede te bestrijden, en daarbij de doelstelling na te streven om kinderarmoede te bestrijden en de risico’s van sociale uitsluiting aan te pakken, teneinde opwaartse economische en sociale convergentie en het scheppen van hoogwaardige banen te bevorderen; 13. herinnert eraan dat de beginselen van de EPSR verder in het Europees Semester moeten worden geïntegreerd, met inbegrip van beginsel nr. 11 inzake kinderopvang en hulp aan kinderen; wijst erop dat de beschikbaarheid van kosteloze, hoogwaardige diensten zoals voor- en vroegschoolse educatie en opvang, onderwijs, gezondheid en toegang tot adequate huisvesting en gezonde voeding noodzakelijke voorwaarden zijn om gelijke kansen te waarborgen en armoede en sociale uitsluiting te bestrijden; merkt op dat de bestrijding van kinderarmoede behoorlijk gefinancierde, alomvattende en geïntegreerde maatregelen vereist, samen met het uitvoeren van de Europese kindergarantie op nationaal niveau; herhaalt zijn oproep om de financiering van de Europese kindergarantie te verhogen met een specifieke begroting van ten minste 20 miljard EUR en zijn verzoek aan de lidstaten om ten minste 5 % van de hun toegewezen ESF+-middelen toe te wijzen aan de bestrijding van kinderarmoede en de bevordering van het kinderwelzijn; 14. benadrukt dat de sociale dimensie van het Europees Semester en de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten moeten worden versterkt, met name in het licht van de evaluatie van de economische governance en de aanstaande deactivering van de ontsnappingsclausule; verzoekt de Commissie de indiening te overwegen van een instrument waarmee een kader voor sociale convergentie kan worden gecreëerd, om risico’s op het gebied van sociale convergentie te monitoren, te voorkomen dat andere beleidsmaatregelen of economische schokken negatieve sociale overloopeffecten op opwaartse sociale convergentie hebben, mogelijke probleempunten voor de correcte uitvoering van de EPSR op te sporen en sociale doelstellingen te bepalen; is van mening dat de risico’s van sociale divergentie moeten worden opgenomen in de LSA’s en in aanmerking moeten worden genomen bij de vaststelling van begrotingsaanpassingstrajecten; 15. wijst erop dat er publieke en particuliere investeringen nodig zijn om het scheppen van hoogwaardige banen te bevorderen en kmo’s te ondersteunen; onderstreept het feit dat het belangrijk is bij de beroepsbevolking de juiste vaardigheden en kwalificaties te ontwikkelen om gelijke tred te houden met de vraag naar geschoolde werknemers tijdens de groene en de digitale transitie; blijft de Commissie steunen bij haar inspanningen om de arbeidsomstandigheden en de bescherming van Europese werkgevers en werknemers te verbeteren door processen van de sociale dialoog en een hoge dekkingsgraad van collectieve onderhandelingen te bevorderen en aan te moedigen; is ingenomen met het feit dat de Commissie bepalingen inzake sociale dialoog en collectieve onderhandelingen heeft opgenomen in de LSA’s voor 2020-2021; betreurt dat sociale dialoog weliswaar is opgenomen in 15 LSA’s in 2020, maar in 2022 slechts in twee landspecifieke aanbevelingen is opgenomen; dringt er bij de Commissie op aan collectieve onderhandelingen, democratie op het werk en sociale dialoog te bevorderen door middel van het Europees Semester, en met name in de LSA’s, om te zorgen voor behoorlijke lonen door middel van collectieve onderhandelingen; 16. benadrukt het feit dat het belangrijk is een betere beoordeling uit te voeren van de verdelingseffecten van bestaande en nieuwe beleidsmaatregelen en hervormingen die in het kader van het Europees Semester worden gemonitord; verzoekt de Commissie voor de nationale hervormingsprogramma’s vereisten voor de beoordeling van de verdelingseffecten op te stellen; wijst erop dat fiscale consolidatie alleen eerlijk en houdbaar kan zijn als het verdelingseffect van herschikte uitgaven of verschuivingen in inkomsten goed uitgebalanceerd is en bijdraagt tot het verminderen van sociale, economische en regionale ongelijkheden; verzoekt de Commissie een methodologie en duidelijke streefdoelen voor te stellen met betrekking tot het scheppen van hoogwaardige banen; herinnert de lidstaten aan de vereisten om in de nationale hervormingsprogramma’s een toelichting op te nemen over de wijze waarop de maatregelen naar verwachting zullen bijdragen tot gendergelijkheid en gelijke kansen voor iedereen en de mainstreaming van deze doelstellingen; 17. is van mening dat het herziene sociaal scorebord de twintig EPSR-beginselen mogelijk niet op adequate wijze bestrijkt; roept de Commissie daarom op een bijkomende herziening en verbetering van het sociaal scorebord te overwegen, met de opname van relevante indicatoren, bijvoorbeeld in verband met maatschappelijk welzijn, en uitsplitsing van gegevens naar verschillende factoren, zoals gender, leeftijd en inkomen, om sociale verschillen en de impact van beleid op verschillende groepen, met name die in kwetsbare situaties, op te sporen door middel van een dynamische beoordeling; vestigt er de aandacht op dat het belangrijk is indicatoren op te nemen die de trends en de oorzaken op het gebied van ongelijkheid volledig weergeven, zoals indicatoren voor gelijke kansen, hoogwaardige werkgelegenheid, welvaartsverdeling, universele toegang tot openbare diensten van goede kwaliteit, met inbegrip van energie, water en sanitaire voorzieningen, toereikende pensioenen, het percentage daklozen, minimuminkomensregelingen, beroepsziekten (met inbegrip van geestelijke gezondheidsproblemen) en werkloosheidsuitkeringen, alsook indicatoren voor het meten van de sociale gevolgen van de klimaatverandering en de aantasting van het milieu; herinnert de Commissie eraan dat de indicator “aantal personen dat met armoede of sociale uitsluiting wordt bedreigd” geen beeld geeft van de bredere en complexere oorzaken van ongelijkheid; 18. neemt kennis van de mededeling van de Commissie met richtsnoeren voor de herziening van het kader voor economische governance om de schuld houdbaarder te maken en duurzame en inclusieve groei te bevorderen door middel van investeringen en hervormingen; verzoekt de Commissie na te gaan welke uitgaven en investeringen nodig zijn om de sociaal-economische langetermijndoelstellingen te verwezenlijken en vereist zijn om de mijlpalen van de NRRP’s in acht te nemen; is van mening dat belastingstelsels zodanig moeten worden ontworpen dat ongelijkheden worden verminderd, billijkheid wordt bevorderd en gezinnen worden beschermd, en dat zij evenwichtig moeten zijn om de stelsels eerlijker en efficiënter te maken; verzoekt de Commissie en de lidstaten effectieve maatregelen te nemen om belastingontwijking en belastingfraude te bestrijden, aangezien dit een belangrijke manier is om economische ongelijkheid te beperken en de belastinginning in de lidstaten te verbeteren; herinnert eraan dat een effectief minimumbelastingtarief voor grote multinationals in de Europese Unie kan bijdragen tot het aanpakken van het probleem van fiscale dumping en ervoor kan zorgen dat alle ondernemingen een billijke belasting betalen op de winsten die zij maken als gevolg van hun activiteiten in de EU; 19. is bezorgd door het huidige economische landschap, de voorspellingen voor de korte termijn en de gevolgen die onder de inflatie blijvende loonsverhogingen kunnen hebben voor de levensstandaard in de EU; is van mening dat een verhoging van de koopkracht een van de manieren is om verder economisch herstel te waarborgen, maar dat de loonstijging het komende jaar over het algemeen geen gelijke tred zal houden met de inflatie, zodat werknemers aan koopkracht zullen inboeten; herinnert eraan dat behoorlijke lonen een essentieel instrument zijn om gezinnen te helpen het hoofd te bieden aan de stijgende energieprijzen; verzoekt de lidstaten concurrentiepraktijken op basis van lage lonen en slechte arbeidsomstandigheden te bestrijden en de bepalingen van de richtlijn betreffende toereikende minimumlonen (4) snel ten uitvoer te leggen, zodat de minimumlonen, zoals aanbevolen, worden verhoogd tot ten minste 60 % van het mediane brutoloon van een land of 50 % van het gemiddelde brutoloon; verzoekt de Commissie te werken aan een verbetering van de levensomstandigheden te verdedigen en de situatie met betrekking tot minimumlonen te monitoren en ervoor te zorgen dat lage lonen, en met name de minimumlonen, de scherpe stijging van de kosten van levensonderhoud weerspiegelen; verzoekt de lidstaten te zorgen voor passende minimumlonen, om een behoorlijke levensstandaard te realiseren, de armoede onder werkenden te verminderen en sociale cohesie en opwaartse sociale convergentie te bevorderen, en tegelijkertijd de loonkloof tussen mannen en vrouwen te verkleinen; benadrukt het feit dat, om het aandeel van gezinnen in de middeninkomensgroep uit te breiden, deze inspanningen moeten worden gecombineerd met beleid om de dekking van collectieve onderhandelingen te verruimen en het aantal vakbondsleden te verhogen; 20. verzoekt de Commissie na te gaan of een herziening mogelijk is van de Europese richtlijn inzake overheidsopdrachten, om de dekkingsgraad van collectieve onderhandelingen te versterken door bedrijven te verplichten collectieve arbeidsovereenkomsten na te leven, met inbegrip van een versterking van de sociale clausule, en om ondernemingen te bevoordelen die de arbeids- en sociale rechten eerbiedigen en bedrijven die bestraft zijn voor het toepassen van praktijken om vakbonden te onderdrukken, van aanbestedingen uit te sluiten; 21. verzoekt de Commissie en de lidstaten te zorgen voor behoorlijke lonen en hoogwaardige banen, alsmede behoorlijke arbeidsomstandigheden, en zowel een goede lichamelijke als een goede geestelijke gezondheid te bevorderen, niet in de laatste plaats door middel van veiligheid op het werk; herinnert er in verband hiermee aan dat een evenwicht tussen werk en privéleven en het recht om offline te zijn belangrijk zijn, met name nu de grenzen tussen werk- en privé-omgevingen in toenemende mate vervagen door de ontwikkeling van telewerken; is ingenomen met het akkoord tussen het Parlement en de Raad over de richtlijn inzake loontransparantie (5) en dringt aan op een snelle uitvoering hiervan; verzoekt de lidstaten arbeid van gelijke waarde te beoordelen aan de hand van objectieve, genderneutrale criteria; 22. is ingenomen met het akkoord over de goedkeuring van het sociaal klimaatfonds, waarmee op ambitieuze wijze een begin wordt gemaakt met het aanpakken van de gevolgen die de uitbreiding van de emissiehandel tot gebouwen en vervoer zal hebben voor kwetsbare gezinnen, vervoersgebruikers en micro-ondernemingen; benadrukt dat het algemene doel is bij te dragen tot een rechtvaardige transitie naar klimaatneutraliteit waarbij niemand in de steek wordt gelaten; vraagt meer instrumenten om de ongelijke gevolgen aan te pakken van de klimaatverandering en de aantasting van het milieu voor verschillende inkomensgroepen, alsmede de sociale gevolgen van het feit dat onze samenlevingen worden getransformeerd om ze klimaatneutraal te maken; benadrukt dat er dringend instrumenten moeten worden vastgesteld die alle geledingen van de samenleving in staat stellen de voordelen van een klimaatneutrale economie te genieten en die gezinnen, kwetsbare vervoersgebruikers en micro-ondernemingen beschermen tegen de gevolgen zowel van de klimaatverandering als van vervuiling; dringt erop aan dat sociale en ecologische beleidsmaatregelen en doelstellingen op gelijke voet met economische beleidsmaatregelen en doelstellingen worden geïntegreerd; is er in verband hiermee van overtuigd dat het stabiliteits- en groeipact achterhaald is en noch in de flexibiliteit noch in de architectuur voorziet die nodig zijn voor de instelling van een nieuw kader voor governance met betrekking tot duurzame ontwikkeling en sociale vooruitgang in de EU; verzoekt de Commissie het recht op gezondheid en een gezonde omgeving op het niveau van de EU te waarborgen, aangezien dit recht essentieel is om de uitoefening van de meeste andere grondrechten te waarborgen en een inclusieve transitie te verwezenlijken; 23. verzoekt de Commissie en de lidstaten voort te bouwen op het sociaal klimaatfonds en de basis te leggen voor de ontwikkeling van groene socialebeschermingsregelingen op nationaal niveau met steun van de EU, teneinde de maatschappelijke weerbaarheid tegen de gevolgen van de klimaatverandering en de aantasting van het milieu te versterken door de neveneffecten van groen beleid op de werkgelegenheid en de levensomstandigheden aan te pakken en ervoor te zorgen dat de getroffen gemeenschappen volledig voorbereid zijn op een nieuwe arbeidsmarkt; wijst erop dat voor deze regelingen de volgende aspecten in overweging kunnen worden genomen: 24. benadrukt het feit dat steun voor kmo’s, met inbegrip van het verminderen van onnodige administratieve lasten, van essentieel belang is om ervoor te zorgen dat zij hun activiteiten volledig kunnen aanpassen aan de groene transitie en hun werknemers kunnen behouden, met name in het geval van startende ondernemingen, terwijl tegelijkertijd de hoogste niveaus van bescherming van werknemers en het milieu worden gewaarborgd en Europese werkgevers worden geholpen te investeren in duurzame groei en het scheppen van hoogwaardige banen; 25. wijst op de regeldruk voor werkgevers in de EU en de mogelijke negatieve gevolgen hiervan voor het concurrentievermogen, de groei en het scheppen van hoogwaardige banen; blijft het “one in, one out”-beginsel steunen en verzoekt de Commissie een ambitieuzere agenda voor betere regelgeving te ontwikkelen, die moet leiden tot een vermindering van de regeldruk voor werkgevers in de EU; 26. verzoekt de Commissie een richtlijn voor te stellen om telewerkvoorwaarden in de hele EU te reguleren en te zorgen voor behoorlijke arbeidsomstandigheden en -voorwaarden in de digitale economie; is van mening dat het recht om offline te zijn van essentieel belang is om het geestelijk welzijn van werknemers en zelfstandigen te waarborgen, niet in de laatste plaats voor vrouwelijke werknemers en werknemers met atypische vormen van werk, en dat dit recht moet worden aangevuld met een richtlijn inzake psychosociale risico’s en welzijn op het werk; verzoekt de Commissie in overleg met de sociale partners een richtlijn inzake minimumnormen en -voorwaarden voor te stellen om ervoor te zorgen dat alle werknemers hun recht om offline te zijn daadwerkelijk kunnen uitoefenen; benadrukt dat het komende initiatief van de Commissie inzake “een alomvattende aanpak van de geestelijke gezondheid”, dat in juni zal worden gepubliceerd, een goede gelegenheid is om aan deze richtlijnen te beginnen; 27. benadrukt dat het gezien de krimpende beroepsbevolking van essentieel belang is beleid te voeren dat tot doel heeft meer mensen op de arbeidsmarkt te brengen; is van mening dat de integratie van migranten in de arbeidsmarkt positieve gevolgen zal hebben voor het arbeidsaanbod, de arbeidstekorten zal terugdringen en zal bijdragen tot hogere werkgelegenheidspercentages (6) ; merkt echter op dat migrerende werknemers nog steeds te maken hebben met ongelijke behandeling en arbeidsuitbuiting; benadrukt dat alle migrerende werknemers moeten worden beschermd tegen uitbuiting, onder meer door hun effectieve toegang te waarborgen tot de rechter en tot rechtsmiddelen; is van mening dat dit moet worden gecombineerd met ander beleid, dat een gezonder beroepsleven mogelijk maakt, de arbeidsvoorwaarden verbetert en leidt tot een betere afstemming van de arbeidsmarkt op de veranderende behoeften van werknemers in de loop van hun leven; 28. dringt aan op een betere integratie van kwetsbare groepen in het Europees Semester, de uitvoering van maatregelen ter ondersteuning van de werkgelegenheid voor jongeren en ouderen en betere kansen voor personen met een handicap, en op efficiënte instrumenten ter voorkoming van discriminatie; benadrukt het feit dat het belangrijk is maatregelen te nemen voor de integratie van onderdanen van derde landen, met inbegrip van het leren van talen, aangezien dit de basis vormt voor communicatie op alle gebieden van de bedrijfsactiviteit, waardoor het mogelijk wordt om deel te nemen aan beroepsopleiding en omscholingsactiviteiten met het oog op het ontwikkelen van relevante vaardigheden; 29. benadrukt dat werkgevers intergenerationele banden binnen het bedrijf en intergenerationeel leren tussen jongeren en ouderen, en vice versa, moeten bevorderen; benadrukt dat een oudere beroepsbevolking een bedrijf kan helpen nieuwe producten en diensten te ontwikkelen om zich op een creatievere en productievere manier aan te passen aan de behoeften van een vergrijzende samenleving; verzoekt de Commissie en de lidstaten stimulansen te creëren om de overdracht van kennis tussen generaties aan te moedigen en specifieke maatregelen te treffen om de werkgelegenheid voor jongeren en de overgang naar vervroegde uittreding te vergemakkelijken; verzoekt de Commissie en de lidstaten bij de beoordeling van het beleid rekening te houden met de mogelijke gevolgen voor jongeren, in overleg met jongerenorganisaties; 30. is bezorgd over het hoge aantal voortijdige schoolverlaters, omdat zij het risico lopen werkloos te worden en de cyclus van generatiearmoede te voeden, aangezien in 2021 11,4 % van de jonge mannen en 7,9 % van de jonge vrouwen in de EU voortijdig de school vaarwel heeft gezegd; verzoekt de Commissie samen met de lidstaten, het maatschappelijk middenveld en de relevante belanghebbenden de uitvoering van passende oplossingen te coördineren om kinderen en jongeren op de schoolbanken te houden; verzoekt de lidstaten de toegang van jongeren tot betaalde, hoogwaardige en inclusieve stages en leerlingplaatsen te waarborgen; dringt erop aan dat jongeren een adequate en hoogwaardige eerste werkervaring opdoen en mogelijkheden krijgen voor bijscholing en nieuwe kwalificaties of referenties; veroordeelt de praktijk van onbetaalde stages, omdat die een vorm van uitbuiting van jonge werknemers zijn en een schending inhouden van hun rechten, en verzoekt de Commissie en de lidstaten om, in samenwerking met het Parlement en met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel, een einde te maken aan onbetaalde stages en een gemeenschappelijk rechtskader voor te stellen om een billijke beloning voor stages en leerlingplaatsen te waarborgen, teneinde uitbuitingspraktijken te voorkomen; veroordeelt de praktijk van nulurencontracten en verzoekt de lidstaten werkgevers die stages en leerlingplaatsen aanbieden aan jongeren met een handicap te ondersteunen; verzoekt de Commissie bestaande Europese instrumenten, zoals het kwaliteitskader voor stages en het Europees kader voor hoogwaardige en doeltreffende leerlingplaatsen, te herzien en kwaliteitscriteria in te voeren voor de aanbiedingen die aan jongeren worden gedaan, onder meer om een billijke vergoeding voor stagiairs en jongeren in een praktijk- of leerlingplaats te waarborgen, alsmede toegang tot sociale bescherming, duurzame werkgelegenheid en sociale rechten; 31. is bezorgd over de discrepanties tussen enerzijds de analyse en de aanbevelingen van het Europees Centrum voor de ontwikkeling van de beroepsopleiding (Cedefop) inzake het vaardighedenbeleid en anderzijds het beleid dat op EU- en nationaal niveau ten uitvoer wordt gelegd, hetgeen tot inefficiëntie kan leiden; vestigt de aandacht op de gegevens in de verslagen van Cedefop over de onderbenutting van vaardigheden, overkwalificatie, lage vraag naar vaardigheden en beperkte complexiteit in veel Europese banen en het relatief bescheiden niveau van de vraag naar digitale vaardigheden in Europa, wat de digitale transitie kan belemmeren en gevolgen kan hebben voor het concurrentievermogen van Europa; verzoekt de Commissie voorstellen in te dienen en beleidsmaatregelen te coördineren die het aantal digitaal complexere banen helpen doen toenemen en bijdragen tot het ontwikkelen van prikkels om de digitale bijscholing van werknemers te stimuleren, met inbegrip van opleiding en levenslang onderwijs; benadrukt dat dergelijke initiatieven ook gericht moeten zijn op kwetsbare groepen en minderheden om de toegang tot de arbeidsmarkt voor iedereen te vergemakkelijken, aangezien 45 % van de beroepsbevolking in de EU van mening is dat zij vanwege de nieuwe digitale technologieën op hun werkplek behoefte hebben aan nieuwe kennis en vaardigheden; 32. herinnert eraan dat het scheppen van hoogwaardige banen en de uitvoering van strategieën om werknemers te behouden de beste manier zijn om geschoolde werknemers aan te trekken en werkgevers te stimuleren om te investeren in hun medewerkers; herinnert eraan dat in de verslagen van Cedefop wordt benadrukt dat aanwervingsproblemen (onder meer als gevolg van discrepanties tussen gevraagde en aangeboden vaardigheden) ook in aanzienlijke mate wijzen op een slechte kwaliteit van banen, een gebrek aan mensgericht personeelsbeleid en onbenutte mogelijkheden op het gebied van het ontwerpen van banen; verzoekt de Commissie bij te dragen aan het dichten van de bestaande competentiekloof in Europa en haar bij- en omscholingsbeleid te herzien in het licht van de bevindingen van Cedefop; benadrukt de acute behoefte aan meer steun voor opleidingen gedurende het gehele leven en voor beroepsheroriëntatie, overeenkomstig de doelstelling voor 2030 dat jaarlijks ten minste 60 % van alle volwassenen een opleiding volgt; 33. wijst erop dat anticiperen op de arbeidsmarkt leidt tot veerkrachtigere economieën, die een actief arbeidsmarktbeleid vereisen, met inbegrip van bij- en omscholing, alsmede sterke socialebeschermingsstelsels; is bezorgd door de gemelde tekorten aan arbeidskrachten in veel beroepen, met name wanneer kwalificaties worden gevraagd op het gebied van wetenschap, technologie, engineering en wiskunde (STEM), alsmede in het onderwijs en in de gezondheidszorg; benadrukt dat de arbeidsomstandigheden daar moeten worden verbeterd, hetgeen ook zou helpen om de tekorten op de arbeidsmarkt te verminderen, en dat de onderwijsprogramma’s van de EU moeten worden versterkt, ter ondersteuning van de inspanningen van werknemers en leerkrachten om opleidingen te volgen of te verstrekken die betrekking hebben op de juiste vaardigheden; 34. dringt erop aan dat de groene industriestrategie van de EU waarborgt dat de banen van morgen niet alleen groen zijn, maar bovenal behoorlijk, goedbetaald en gebaseerd op goede arbeidsvoorwaarden, met gezondheid en veiligheid op de werkplek, degelijke sociale bescherming en gendergelijkheid; dringt er tevens op aan dat deze strategie ervoor zorgt dat mensen naar behoren worden beloond, op een manier die strookt met hun kwalificaties en gecertificeerde vaardigheden; benadrukt dat moet worden gezorgd voor een gelijk speelveld om sociale en economische convergentie te bevorderen en om te voorkomen dat er een groeiende kloof ontstaat op het gebied van overheidsinvesteringen en steun als gevolg van de uiteenlopende begrotingscapaciteit van de lidstaten; verzoekt de lidstaten goed gebruik te maken van het Fonds voor een rechtvaardige transitie en andere relevante EU-fondsen en -platforms, om ervoor te zorgen dat de banen die als gevolg van de groene transitie worden uitgefaseerd, worden vervangen door hoogwaardige banen op dezelfde gebieden; wijst in verband hiermee op het potentieel van de circulaire economie en op de rol die aanbestedingsprocedures moeten spelen om collectieve onderhandelingen en goede arbeidsomstandigheden te bevorderen; wijst erop dat een groen industriebeleid van de EU de komende jaren een van de belangrijkste bronnen van banencreatie in Europa kan worden, zowel in opkomende als in traditionele sectoren, als gevolg van het feit dat duurzame economische activiteiten arbeidsintensiever zijn dan de activiteiten die zij vervangen; verzoekt de Commissie en de lidstaten ervoor te zorgen dat het industriële plan van de EU de rechtvaardige transitie en de doelstellingen hiervan realiseert, met inbegrip van het scheppen van hoogwaardige banen met billijke arbeidsvoorwaarden en een goede beloning, de bevordering van collectieve onderhandelingen en de eerbiediging van collectieve overeenkomsten; 35. herinnert aan de cruciale rol die wordt vervuld door de Europese, nationale en sectorale sociale partners bij het anticiperen op veranderingen; wijst erop dat vakbonden en werknemersvertegenwoordigers in het kader van het besluitvormingsproces nauw moeten worden geïnformeerd en geraadpleegd, met het oog op het waarborgen van rechtvaardige transities; verzoekt de lidstaten de sociale partners te raadplegen bij het ontwerp en de uitvoering van nationale plannen (nationale hervormingsprogramma’s, stabiliteits-/convergentieplannen of nationale herstel- en veerkrachtplannen); onderstreept de cruciale rol die collectieve onderhandelingen spelen bij het waarborgen van de strengst mogelijke normen op het gebied van gezondheid en veiligheid, de ontwikkeling van relevante vaardigheden en het op strategische wijze anticiperen op veranderingen; wijst erop dat de Europese en internationale mensenrechten garanderen dat alle werknemers het recht hebben om zich te organiseren, vakbonden op te richten en zich hierbij aan te sluiten, collectieve onderhandelingen te voeren, collectieve actie te ondernemen om hun rechten te beschermen, en bescherming te genieten op grond van collectieve overeenkomsten; verzoekt de lidstaten eventuele nationale wetgeving die in de weg staat van collectieve onderhandelingen op te heffen, onder meer door vakbonden toegang tot de werkplek te verlenen met het oog op organisatie, het delen van informatie en overleg, om de vertegenwoordiging van werknemers te versterken; 36. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien het Akkoord inzake de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland uit de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (1) , (hierna “het terugtrekkingsakkoord”), met inbegrip van het protocol inzake Ierland en Noord-Ierland (“het protocol”), – gezien de politieke verklaring waarin het kader wordt geschetst voor de toekomstige betrekkingen tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk (2) , die bij het terugtrekkingsakkoord is gevoegd, – gezien het aangekondigde beginselakkoord over het “Windsor Framework” (Protocol betreffende Ierland en Noord-Ierland), – gezien het akkoord van Belfast van 10 april 1998 tussen de regering van het VK, de regering van Ierland en de andere deelnemers aan de multilaterale onderhandelingen (het “Goede Vrijdagakkoord”), – gezien zijn resoluties van 5 april 2017 over onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk na de kennisgeving van het voornemen van dat land om zich uit de Europese Unie terug te trekken (3) , van 3 oktober 2017 over de stand van de onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk (4) , van 13 december 2017 over de stand van de onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk (5) , van 14 maart 2018 over het kader van de toekomstige betrekkingen tussen de EU en het VK (6) , van 18 september 2019 over de stand van zaken van de terugtrekking van het VK uit de Europese Unie (7) , van 15 januari 2020 over de uitvoering van en het toezicht op de bepalingen over burgerrechten in het terugtrekkingsakkoord (8) , van 12 februari 2020 over het voorgestelde mandaat voor onderhandelingen over een nieuw partnerschap met het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland (9) , van 18 juni 2020 over de onderhandelingen voor een nieuw partnerschap met het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland (10) , van 28 april 2021 over het resultaat van de onderhandelingen tussen de EU en het VK (11) en van 16 februari 2022 over de beoordeling van de tenuitvoerlegging van artikel 50 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (12) , – gezien zijn standpunt van 29 januari 2020 over het ontwerp van besluit van de Raad betreffende de sluiting van het Akkoord inzake de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland uit de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (13) , – gezien de handels- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, enerzijds, en het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland (14) , anderzijds, – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie buitenlandse zaken, de Commissie internationale handel, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie verzoekschriften, – gezien de brief van de Commissie interne markt en consumentenbescherming, – gezien het verslag van de Commissie constitutionele zaken ( A9-0052/2023 ), A. overwegende dat het terugtrekkingsakkoord dat tussen de EU en het VK is gesloten, op 1 februari 2020 in werking is getreden; B. overwegende dat het terugtrekkingsakkoord een ordelijke terugtrekking van het VK uit de Europese Unie mogelijk maakte; overwegende dat bij het terugtrekkingsakkoord een Gemengd Comité werd opgericht dat verantwoordelijk is voor het toezicht op en het bevorderen van de uitvoering en toepassing van het akkoord; overwegende dat bij het terugtrekkingsakkoord zes gespecialiseerde comités zijn opgericht die de volgende werkterreinen beslaan: rechten van de burgers, overige scheidingsbepalingen, Ierland en Noord-Ierland, Gibraltar, de zones van Cyprus die onder de soevereiniteit van het VK vallen, en financiële bepalingen; C. overwegende dat het terugtrekkingsakkoord, met name het protocol inzake Ierland en Noord-Ierland, en de handels- en samenwerkingsovereenkomst een gemeenschappelijk kader vormen voor de betrekkingen van het VK met de EU; overwegende dat beide overeenkomsten door de EU en het VK zijn goedgekeurd en geratificeerd en derhalve naar internationaal publiekrecht juridisch bindende verdragen zijn; overwegende dat de betrekkingen tussen de EU en het VK gegrondvest moeten zijn in volledige eerbiediging van die internationale verbintenissen; overwegende dat de handels- en samenwerkingsovereenkomst berust op een volledige uitvoering van het terugtrekkingsakkoord en het protocol, wat betekent dat problemen bij de uitvoering van het terugtrekkingsakkoord en het protocol dus onlosmakelijk verbonden zijn met de handels- en samenwerkingsovereenkomst; overwegende dat die problemen bij de uitvoering ook in bredere zin verstrekkende implicaties en ernstige gevolgen kunnen hebben voor de betrekkingen tussen de EU en het VK; D. overwegende dat deel twee van het terugtrekkingsakkoord de rechten beschermt van EU-burgers die in het VK wonen en van burgers van het VK die in de EU wonen; overwegende dat de bescherming van deze rechten ook na de voltooiing van de terugtrekking van het VK uit de EU wettelijk standhoudt; E. overwegende dat de discrepantie tussen de status die wordt verleend uit hoofde van de EU-vestigingsregeling en de rechten uit hoofde van het terugtrekkingsakkoord voor EU-burgers een risico van rechtsonzekerheid kan inhouden; F. overwegende dat het VK op 31 december 2020 de Independent Monitoring Authority (IMA) voor de overeenkomsten inzake rechten van burgers heeft opgericht; G. overwegende dat het blijven naleven van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens (EVRM) een van de essentiële voorwaarden van het terugtrekkingsakkoord was, met name wat betreft rechtshandhaving en justitiële samenwerking in strafzaken; overwegende dat in het terugtrekkingsakkoord wordt bepaald dat de terugtrekking niet mag leiden “tot verslechtering van rechten, waarborgen of gelijke kansen” voor mensen in Noord-Ierland; H. overwegende dat het terugtrekkingsakkoord voorziet in een ordelijke en eerlijke financiële regeling met het VK; I. overwegende dat op 10 april 1998 de ondertekening plaatsvond van het Goede Vrijdagakkoord tussen de regering van het VK, de regering van Ierland en de andere deelnemers aan de multilaterale onderhandelingen; overwegende dat met het protocol inzake Ierland en Noord-Ierland een “harde grens” op het eiland Ierland wordt voorkomen, dat ervoor gezorgd wordt dat de economie van het eiland als één economie werkt en dat het Goede Vrijdagakkoord in al zijn dimensies wordt nageleefd, en dat tegelijkertijd de integriteit van de interne markt van de EU wordt beschermd; overwegende dat het protocol na jaren van intensieve onderhandelingen met het VK als enige oplossing uit de bus kwam; overwegende dat het protocol daarom het enige kader biedt voor het aanpakken van de specifieke gevolgen voor Noord-Ierland van het besluit van het VK om uit de interne markt en de douane-unie te treden; J. overwegende dat de Commissie op 13 oktober 2021, als blijk van flexibiliteit en pragmatisme, een aantal vergaande voorstellen heeft voorgesteld om de uitvoering van het protocol flexibeler te maken; K. overwegende dat het VK zijn internationale verplichtingen heeft verzaakt door eenzijdig respijtperioden in te stellen en te verlengen; overwegende dat als gevolg van deze eenzijdige actie het protocol wat betreft een aantal centrale aspecten ervan is geschonden; L. overwegende dat het VK recentelijk de Northern Ireland Protocol Bill heeft ingediend waarmee wordt beoogd meerdere bepalingen van het Protocol unilateraal niet langer toe te passen; overwegende dat een dergelijk wetsvoorstel een duidelijke en onacceptabele schending vormt van de internationale toezeggingen die in het terugtrekkingsakkoord besloten liggen; M. overwegende dat het onlangs aangekondigde beginselakkoord over het “Windsor Framework” voorwaarden bevat voor een flexibele maar doeltreffende uitvoering van het protocol; overwegende dat de regering van het Verenigd Koninkrijk in dit verband heeft aangekondigd de voorgestelde Northern Ireland Protocol Bill stop te zetten en op te schorten; N. overwegende dat gekozen gezagsdragers en belanghebbenden in Noord-Ierland kennis en ervaring uit de eerste hand hebben wat de praktische gevolgen van de uitvoering van het protocol aangaat; O. overwegende dat het noodzakelijk is een gelijk speelveld en rechtszekerheid voor bedrijven en burgers te behouden; Algemene overwegingen 1. herinnert eraan dat het terugtrekkingsakkoord een ordelijke terugtrekking van het VK uit de EU mogelijk maakte, waarbij de maatschappelijke en economische schade tot een minimum werd beperkt en een abrupte omslag werd vermeden; herinnert eraan dat de onderhandeling van het akkoord een historisch maar ook omslachtig en langdurig politiek proces was waarin door beide partijen aanzienlijke politieke, administratieve en financiële middelen zijn geïnvesteerd; wijst erop dat dit een periode van grote onzekerheid was voor de EU-27, het VK en alle belanghebbenden; betreurt het feit dat het terugtrekkingsakkoord nog steeds niet volledig ten uitvoer is gelegd; onderstreept dat de volledige en tijdige uitvoering van het terugtrekkingsakkoord en de handels- en samenwerkingsovereenkomst, die gebaseerd zijn op het internationaal recht, een centrale prioriteit voor de EU is en altijd zal blijven; 2. merkt op dat de terugtrekking van het VK uit de EU zoals verwacht heeft geleid tot verstoringen in de handel en in de toeleveringsketens tussen de EU en het VK, tot meer onzekerheid voor burgers en bedrijven en stijgende kosten voor handelaren in diverse sectoren, voor investeerders en voor de industrie als gevolg van transporttekorten, vertragingen in de scheepvaart, moeilijkheden bij de naleving van veranderende invoerregels en verwarring aan de douanegrenzen voortkomend uit dubbele regelgevingssystemen en extra formaliteiten; merkt op dat de Brexit dus schadelijk is gebleken voor alle betrokkenen, en nog het meest voor het VK; merkt op dat met name de regio’s die betrokken waren bij Interreg-projecten met het VK hier de gevolgen van hebben ondervonden; wijst erop dat zonder het terugtrekkingsakkoord de situatie voor burgers, bedrijven en overheidsdiensten in zowel de EU als het VK nog veel slechter zou zijn geweest; 3. benadrukt dat met het terugtrekkingsakkoord het rechtskader is geschapen voor de bescherming van de rechten van de burgers, het voorkomen van een “harde grens” op het eiland Ierland en de eerbiediging van het Goede Vrijdagakkoord, terwijl de integriteit en werking van de interne markt en de douane-unie van de EU en een eerlijke financiële regeling worden gewaarborgd, en een doeltreffend systeem voor geschillenbeslechting alsook gezamenlijke instellingen voor toezicht en handhaving op de uitvoering van het akkoord worden opgezet; 4. merkt op dat er nog enkele belangrijke verbeteringen moeten plaatsvinden om de rechten van burgers te waarborgen, en dat de eerste drie jaar van de uitvoering van het terugtrekkingsakkoord zijn besmet doordat het VK voortdurend zijn beloften uit hoofde van het protocol brak en dreigde daarin nog verder te gaan; 5. herhaalt dat de bepalingen van het terugtrekkingsakkoord moeten worden geëerbiedigd en uitgevoerd; benadrukt dat de naleving van verdragen een fundamenteel beginsel van het internationaal recht is en dat een vertrouwensrelatie tussen de EU en het VK alleen kan bestaan indien alle partijen hun juridisch bindende verplichtingen nakomen; 6. herinnert eraan dat het terugtrekkingsakkoord rechtstreeks effect heeft op de respectieve rechtsorden van de EU en het VK; wijst erop dat betrokken rechtspersonen in nationale rechtbanken rechtstreeks een beroep kunnen doen op de bepalingen van het akkoord; benadrukt dat nationale uitvoeringsmaatregelen die indruisen tegen deze bepalingen terzijde moeten worden geschoven en niet mogen worden gehandhaafd; 7. benadrukt dat de rol van het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ-EU) behouden moet blijven, gezien de noodzaak het toepasselijke EU-recht te interpreteren; herinnert eraan dat rechters in het VK naar behoren rekening moet houden met de rechtspraak van het HvJ-EU die na de overgangsperiode wordt gewezen en dat de rechten waarin het gedeelte van het akkoord over rechten van de burgers voorziet, rechtstreeks kunnen worden ingeroepen door EU-burgers voor rechters in het VK en door burgers van het VK voor de rechters in de lidstaten; herinnert eraan dat in het akkoord wordt voorzien in een rol voor het HvJ-EU die inhoudt dat rechters in het VK onder bepaalde voorwaarden tot acht jaar na het einde van de overgangsperiode om een prejudiciële beslissing kunnen verzoeken over de interpretatie van deel twee van het akkoord; Rechten van de burgers 8. herinnert eraan dat in deel twee van het terugtrekkingsakkoord is bepaald dat alle EU-burgers die legaal in het VK verbleven en alle onderdanen van het VK die aan het eind van de overgangsperiode op 31 december 2020 legaal in de EU-27 verbleven en nog steeds verblijven, alle rechten genieten zoals vastgesteld in het EU-recht en zoals geïnterpreteerd door het HvJ-EU; herinnert eraan dat ook kinderen worden beschermd door het terugtrekkingsakkoord, mits aan de voorwaarden van artikel 10, lid 1, van het terugtrekkingsakkoord is voldaan; benadrukt dat de bepalingen van het terugtrekkingsakkoord inzake rechten van de burgers volledig moeten worden toegepast om die rechten te waarborgen en om de rechtszekerheid te bieden die EU-burgers en burgers van het VK, en hun familieleden, nodig hebben; 9. herinnert eraan dat, zoals is benadrukt in artikel 5 van het terugtrekkingsakkoord, de EU en het VK elkaar ondersteuning moeten bieden bij de uitvoering van uit dit akkoord voortvloeiende taken, waarbij zij elkaar ten volle respecteren en te goeder trouw handelen; 10. is ingenomen met de invoering door het VK van de EU-vestigingsregeling teneinde te voldoen aan zijn verplichtingen jegens EU-burgers en hun familieleden, maar herhaalt ook de bezorgdheid van de Commissie over het gebrek aan juridische duidelijkheid, aangezien de door het VK vastgestelde voorwaarden voor toegang tot rechten in het kader van de EU-vestigingsregeling nog steeds verschillen van de voorwaarden die zijn opgenomen in het terugtrekkingsakkoord; herinnert eraan dat in het terugtrekkingsakkoord duidelijk wordt gesteld dat de administratieve procedures in het kader van een constitutief systeem “soepel, transparant en eenvoudig” moeten zijn; 11. merkt op dat het VK op 31 december 2022 in het kader van de EU-vestigingsregeling 7 040 670 aanvragen had ontvangen, waarvan er 988 440 na de uiterste termijn van 30 juni 2021 werden ontvangen; merkt op dat de afgehandelde aanvragen in 50 % van de gevallen (3 420 270 aanvragen) resulteerden in de toekenning van settled status en in 39 % van de gevallen (2 707 800 aanvragen) in de toekenning van slechts een pre-settled status, en in 11 % van de gevallen een ander resultaat opleverden (onder meer 442 770 geweigerde aanvragen, 152 990 ingetrokken of nietig verklaarde aanvragen en 135 840 ongeldige aanvragen); 12. maakt zich ernstige zorgen over discrepanties ten opzichte van het terugtrekkingsakkoord, namelijk het feit dat EU-burgers met een pre-settled status een tweede aanvraag moeten indienen om settled status te verkrijgen, wat kan leiden tot een automatisch en illegaal verlies van hun rechten; herinnert eraan dat de eerste groep EU-burgers met pre-settled status in de tweede helft van 2023 hun aanvraag zal moeten indienen voor het verkrijgen van settled status; uit zijn bezorgdheid over het feit dat EU-burgers bij hun tweede aanvraag onafgebroken verblijf moeten aantonen, waardoor de aanvraagprocedure voor de settled status belastender wordt dan die voor de pre-settled status; 13. herinnert eraan dat personen die nog geen duurzaam verblijfsrecht hebben verworven, namelijk personen die nog niet ten minste vijf jaar in het gastland hebben gewoond, nog steeds volledig worden beschermd door het terugtrekkingsakkoord en in het gastland kunnen blijven wonen en duurzaam verblijfsrecht in het gastland kunnen verwerven na een verblijf van vijf jaar; 14. merkt op dat de uiterste termijn om een aanvraag voor settled status in te dienen voor de meeste EU-burgers op 30 juni 2021 is verstreken; benadrukt dat EU-burgers en hun familieleden die kunnen aantonen dat zij de termijnen om gegronde redenen niet konden naleven, op grond van het terugtrekkingsakkoord nog altijd een aanvraag kunnen indienen onder de EU-vestigingsregeling; erkent dat de regering van het VK heeft besloten aanvragen die na de officiële termijn zijn ingediend, niet af te wijzen; is verheugd over de flexibiliteit die de regering van het VK in dat opzicht heeft getoond; maakt zich echter nog steeds zorgen over de situatie van late aanvragers, aangezien veel burgers nog steeds in onzekerheid verkeren over hun immigratiestatus; 15. uit zijn bezorgdheid over de ernstig vertraagde besluitvorming van de regering van het VK met betrekking tot de rechten van burgers; merkt op dat in december 2022 er 181 000 aanvragen in afwachting waren van een besluit; maakt zich met name zorgen over de vertragingen bij gevallen van gezinshereniging; vestigt de aandacht op het feit dat de vertraging in de besluitvorming betreffende gezinsherenigingszaken is opgelopen van 95 kalenderdagen in juli 2021 naar 291 kalenderdagen in juni 2022; verzoekt de regering van het VK zich tot het uiterste in te spannen om haar besluitvorming te versnellen; 16. prijst het werk van de IMA, die als taak heeft ervoor te zorgen dat de autoriteiten van het VK adequaat en doeltreffend uitvoering geven aan de rechten uit hoofde van de overeenkomsten inzake rechten van burgers; herhaalt hoe belangrijk het is te waarborgen dat de IMA haar rol daadwerkelijk onafhankelijk kan uitoefenen; 17. is ingenomen met het rapport over de tweede IMA-enquête van juli 2022; merkt bezorgd op dat drie van de vier respondenten voorafgaand aan de enquête in 2022 nog nooit van de IMA hadden gehoord; verzoekt de IMA haar voorlichtings- en bewustmakingscampagnes te intensiveren; 18. is ingenomen met de gerechtelijke procedure die de IMA in december 2021 heeft ingeleid bij het High Court of Justice in het VK met betrekking tot het standpunt van de regering van het VK dat EU-burgers die voordat hun pre-settled status verloopt geen aanvraag voor settled status of verlening van hun pre-settled status indienen, hun rechten automatisch verliezen, en volgt deze procedure op de voet; merkt op dat het High Court of Justice in het VK in zijn uitspraak van 21 december 2022 heeft verklaard dat de EU-vestigingsregeling zoals die momenteel wordt toegepast in deze opzichten onrechtmatig is; steunt de deelname van de Commissie aan de gerechtelijke procedure; is ingenomen met de recente aankondiging van het Britse ministerie van Binnenlandse Zaken dat het niet in beroep zal gaan tegen de uitspraak, en verwacht dat deze spoedig ten uitvoer zal worden gelegd; wijst erop dat burgers met een duurzaam verblijfsrecht dit recht op grond van artikel 15, lid 3, van het terugtrekkingsakkoord alleen kunnen verliezen door een afwezigheid van meer dan vijf achtereenvolgende jaren uit het gastland; 19. wijst op de rol van het gespecialiseerde Comité voor de rechten van de burgers bij het faciliteren van de toepassing van deel twee van het terugtrekkingsakkoord; benadrukt het belang van zijn werkzaamheden en zijn verslagen over de uitvoering van verblijfsrechten; verzoekt de lidstaten en het VK volledige en actuele statistische informatie te blijven verstrekken aan het gespecialiseerd Comité voor de rechten van de burgers met betrekking tot de tenuitvoerlegging van het terugtrekkingsakkoord; dringt er bij de Commissie en de regering van VK op aan het gespecialiseerd Comité zo spoedig mogelijk opnieuw bijeen te roepen en driemaandelijks bijeen te blijven komen totdat alle genoemde kwesties volledig zijn verholpen; 20. is ingenomen met het zesde gezamenlijke verslag van 26 januari 2022 over de uitvoering van verblijfsrechten uit hoofde van deel twee van het terugtrekkingsakkoord; neemt kennis van de periodieke publicatie van gezamenlijke verslagen door het gespecialiseerd Comité voor de rechten van de burgers over de uitvoering van verblijfsrechten uit hoofde van het terugtrekkingsakkoord en van de jaarverslagen die het secretariaat van het comité indient bij het Gemengd Comité; benadrukt dat deze documenten nuttig zijn voor het toezicht op de uitvoering van deel twee van het terugtrekkingsakkoord; 21. herhaalt zijn standpunt dat EU-burgers in het VK meer zekerheid zouden krijgen als zij in aanvulling op hun digitale status een fysiek document zouden krijgen als bewijs van hun recht als ingezetene; uit zijn bezorgdheid over het feit dat de uitsluitend digitale procedure een negatief en discriminerend effect kan hebben op aanvragers uit kwetsbare groepen en dringt erop aan dat in dergelijke gevallen hulp wordt geboden; herhaalt zijn standpunt dat een declaratoir systeem de betreffende burgers nog meer rechtszekerheid zou geven en de administratieve lasten voor de autoriteiten van het VK zou verminderen; 22. uit zijn bezorgdheid over de moeilijkheden die EU-burgers en hun familieleden bij hun poging om terug te keren naar het VK kunnen ondervinden doordat luchtvaartmaatschappijen onvoldoende bekend zijn met de digitale procedure voor verificatie van settled of pre-settled status, en niet bij machte zijn dit te verifiëren bij luchthavengates voorafgaand aan het boarden; verzoekt de regering van het VK met luchtvaartmaatschappijen te blijven werken aan een oplossing; 23. betreurt dat er toenemende vertragingen zijn bij de afgifte van verblijfsdocumenten en inreisvisa voor EU-burgers in het VK en dringt er bij de autoriteiten van het VK op aan plannen te ontwikkelen om het aantal lopende aanvragen terug te dringen; 24. betreurt het besluit van het VK om uit verschillende EU-lidstaten afkomstige aanvragers van visa verschillende leges in rekening te brengen; 25. verzoekt de regering van het VK de verblijfsrechten van gedetineerde EU-burgers met pre-settled status te blijven waarborgen in overeenstemming met het terugtrekkingsakkoord; 26. is bezorgd over de moeilijkheden die onderdanen van het VK in sommige Eu-landen ondervinden bij het verkrijgen van duidelijkheid over hun status; verzoekt de lidstaten flexibiliteit te tonen met betrekking tot te laat ingediende aanvragen; verlangt van de lidstaten die hebben gekozen voor de toepassing van artikel 18, lid 4, op grond waarvan er geen aanvraagprocedure nodig is om de rechten op grond van het terugtrekkingsakkoord te bevestigen, dat zij ingaan op de bedenkingen van het VK ten aanzien van het kunnen aantonen van verblijfsstatus en de toegankelijkheid van sociale zekerheid en diensten voor in de EU wonende burgers van het VK; is ingenomen met de initiatieven van de Commissie om de lidstaten in dit verband richtsnoeren te verstrekken; verzoekt de lidstaten met een constitutief systeem te overwegen een geheel of gedeeltelijk declaratoir systeem in te voeren; 27. benadrukt het belang van grassroots-organisaties die ervoor pleiten dat de rechten van burgers in het VK en de EU in overeenstemming met het terugtrekkingsakkoord worden geëerbiedigd; stelt met spijt vast dat sommige organisaties die in Europa pleitten voor de rechten van burgers van het VK, hun werkzaamheden hebben moeten staken wegens gebrek aan financiering; 28. herhaalt dat de rechten van de burgers voor het Parlement een topprioriteit zijn en bevestigt nogmaals zijn toezegging om nauwlettend toe te zien op de uitvoering van het terugtrekkingsakkoord, zodat deze rechten volledig worden beschermd; 29. herinnert eraan dat EU-burgers die in het VK verblijven overeenkomstig artikel 227 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) het recht hebben een verzoekschrift in te dienen bij het Europees Parlement; herinnert eraan dat burgers van het VK die in de EU verblijven ook het recht behouden om een verzoekschrift bij het Parlement in te dienen; 30. verzoekt de autoriteiten van het VK de sociale en arbeidsrechten van EU-burgers en het vrije verkeer van grensarbeiders te waarborgen op basis van non-discriminatie en wederkerigheid; Het protocol inzake Ierland en Noord-Ierland 31. herinnert eraan dat het protocol is overeengekomen als compromis om alle onderdelen van het Goede Vrijdagakkoord te waarborgen en de totstandbrenging van een harde grens op het eiland Ierland te voorkomen, en tegelijkertijd de integriteit van de interne markt van de EU te beschermen; herinnert er voorts aan dat de definitieve versie van het protocol door de regering van het VK is voorgesteld, waardoor eerdere versies van de “backstop” van tafel verdwenen; merkt op dat de toepassing van het protocol tot dusver heeft aangetoond dat het op verschillende belangrijke punten zijn doel met succes dient; 32. betreurt ten zeerste dat het VK de afgelopen drie jaar heeft verzuimd te handelen overeenkomstig zijn verplichtingen uit hoofde van het protocol; betreurt met name het gebrek aan ondersteuning voor het EU-personeel dat belast is met het toezicht op douanecontroles in de Ierse Zee, de ontoereikende toegang die zij hebben tot douanegegevens van het VK en de opeenvolgende eenzijdig door het VK afgeroepen respijtperioden die de grenscontroles hebben ondermijnd en duidelijk in strijd zijn met het protocol; 33. benadrukt dat Noord-Ierland door het protocol in een unieke positie wordt geplaatst doordat in Noord-Ierland geproduceerde goederen toegang krijgen tot zowel de interne markt van de EU als de interne markt van het VK; onderstreept dat de nodige controles moeten worden uitgevoerd op die punten waar goederen vanuit de rest van het VK of uit een ander derde land Noord-Ierland binnenkomen; 34. wijst erop dat de aanhoudende onzekerheid over het handelsregime voor Noord-Ierland schadelijk en nadelig is voor het bedrijfsleven; merkt op dat de investeringsstromen naar Noord-Ierland afnemen en dat de voordelen van de dubbele markttoegang waarin het protocol voorziet worden ondermijnd; onderkent dat bedrijven in Noord-Ierland onder grotere druk zullen komen te staan omdat ze met de uiteenlopende beleidsmaatregelen van het VK en de EU zullen moeten omgaan; 35. benadrukt dat elke schending van het protocol een schending is van internationale juridische verbintenissen en een uiting is van een onaanvaardbaar gebrek aan respect voor de rechtsstaat; 36. spreekt zijn ernstige bezorgdheid uit over de ingediende Northern Ireland Protocol Bill, aangezien de wet die hiermee wordt voorgesteld de ministers van het VK verregaande bevoegdheden zou geven om eenzijdig de toepassing van bepalingen van het protocol te beëindigen, hetgeen het Goede Vrijdagakkoord zou kunnen ondermijnen, tot economische en politieke onzekerheid in Noord-Ierland zou kunnen bijdragen en negatieve gevolgen zou kunnen hebben op het vlak van consumentenbescherming, voor het bedrijfsleven en werknemers; 37. onderstreept dat een bilaterale overeenkomst niet eenzijdig kan worden gewijzigd en dat, wanneer het VK dit toch zou doen, de betrekkingen tussen de EU en het VK ondermijnd zouden worden; herhaalt zijn oproep aan de autoriteiten van het VK om het Goede Vrijdagakkoord in al zijn onderdelen volledig na te leven zoals overeengekomen in het terugtrekkingsakkoord, en te waarborgen dat burgers in Noord-Ierland geen rechten verliezen; 38. is ingenomen met de recente aankondiging van een beginselakkoord tussen de EU en het VK over het protocol — het zogenaamde Windsor Framework — dat zal zorgen voor een flexibele maar doeltreffende uitvoering en eerbiediging van het Goede Vrijdagakkoord, en tegelijkertijd de integriteit van de interne markt van de EU zal waarborgen; hoopt dat de machtsdeling in Noord-Ierland zo snel mogelijk kan worden hersteld, overeenkomstig de verbintenissen van het Goede Vrijdagakkoord en ten voordele van de bevolking van Noord-Ierland; verwacht dat het politieke akkoord volledig ten uitvoer wordt gelegd, zodat een nieuw hoofdstuk in het partnerschap tussen de EU en het VK kan worden ingeluid op basis van wederzijds vertrouwen en volledige samenwerking; is daarom ingenomen met de aankondiging van de regering van het Verenigd Koninkrijk, in de context van het Windsor Framework, dat zij het wetgevingsproces van de Northern Ireland Protocol Bill zal stopzetten en niet zal voortzetten; 39. herinnert aan de unilaterale verklaring die de regering van het VK in het kader van het protocol heeft afgelegd aangaande de werking van de bepaling inzake democratische instemming van Noord-Ierland op een wijze die het Goede Vrijdagakkoord geen geweld aandoet; benadrukt dat, overeenkomstig die unilaterale verklaring, “democratische instemming” ten aanzien van het protocol te zijner tijd moet worden verleend middels een gewone meerderheid van stemmen in de Noord-Ierse Assemblee; herinnert eraan dat bij de meest recente verkiezingen in Noord-Ierland een duidelijke meerderheid van de kiezers heeft gestemd voor partijen die zeiden het behoud van het protocol te steunen; 40. onderstreept dat de EU altijd bereid is geweest besprekingen met de regering van het VK aan te gaan teneinde gemeenschappelijke oplossingen te vinden om de duurzame werking van het protocol voor de lange termijn mogelijk te maken; herinnert aan de verreikende voorstellen die de Commissie in oktober 2021 heeft gedaan om pragmatische, redelijke en flexibele oplossingen te vinden voor de problemen bij de uitvoering van het protocol; is ingenomen met het feit dat beide partijen hebben aangekondigd dat de politieke wil aanwezig is om constructief deel te nemen aan serieuze onderhandelingen via het Gemengd Comité EU-VK, teneinde duurzame oplossingen te vinden op punten die mogelijk wrijving opleveren; verzoekt de regering van het VK om de Noord-Ierse Assemblee en andere gekozen gezagsdragers en belanghebbenden proactief te betrekken bij de besprekingen over de toepassing van het protocol; 41. wijst er op dat artikel 75 van de wet inzake nationaliteit en grenzen (Nationality and Borders Act) van het VK, op grond waarvan personen zonder Britse immigratiestatus (waaronder EU-burgers, met uitzondering van Ierse burgers) een elektronische reisvergunning (ETA) moeten hebben voordat zij Noord-Ierland binnenkomen, negatieve gevolgen zal hebben voor EU-burgers die in Ierland wonen; wijst er bovendien op dat het ETA-systeem niet volledig in overeenstemming zou zijn met artikel 2 van het protocol dat de rechten van individuen beschermt en het VK verplicht ervoor te zorgen dat er geen afbreuk wordt gedaan aan rechten, waarborgen of gelijke kansen, onder meer door bescherming te bieden tegen discriminatie; beklemtoont dat elk voorstel van het VK dat er uiteindelijk toe zou kunnen leiden dat in Ierland verblijvende EU-burgers zich moeten laten registreren om een vrijstelling van het ETA-systeem te verkrijgen, onevenredig zou zijn en dat toepassing van dergelijke regelgeving zou neerkomen op een mogelijke schending van het non-discriminatiebeginsel zoals vastgelegd in het VWEU; 42. spreekt zijn volledige steun uit voor de juridische initiatieven die door de Commissie in gang zijn gezet om de volledige uitvoering van het terugtrekkingsakkoord te waarborgen; verwelkomt de goedkeuring van het interinstitutioneel akkoord over het voorstel van de Commissie voor een verordening inzake het handhavingsmechanisme van het terugtrekkingsakkoord en van de handels- en samenwerkingsovereenkomst (15) , welke de EU in staat zou snellen snel maatregelen te nemen zodra er inbreuk wordt gepleegd op het terugtrekkingsakkoord en/of de handels- en samenwerkingsovereenkomst; verzoekt de Commissie het Parlement en de Raad volledig en tijdig op de hoogte te houden van alle relevante ontwikkelingen die aanleiding kunnen geven tot de vaststelling van maatregelen of acties vanuit de Commissie; benadrukt dat het handhavingsinstrumentarium in het kader van de handels- en samenwerkingsovereenkomst ook kan worden gebruikt om de handhaving van het protocol te versterken; Financiële regeling 43. herinnert eraan dat het terugtrekkingsakkoord voorziet in één financiële regeling met het VK, die alle juridische verplichtingen omvat die voortvloeien uit uitstaande verplichtingen en een voorziening vormt voor posten die niet op de balans staan, voorwaardelijke verplichtingen en andere financiële kosten die rechtstreeks voortvloeien uit de terugtrekking van het VK uit de EU; onderstreept dat deze financiële regeling geen eenmalig forfaitair bedrag is, maar een regeling om de uitstaande verplichtingen die tijdens het EU-lidmaatschap van het VK zijn aangegaan, te vereffenen; 44. is ingenomen met de vruchtbare samenwerking op dit gebied en met het feit dat de EU en het VK hebben bevestigd hun financiële verplichtingen uit hoofde van het terugtrekkingsakkoord te zullen nakomen; Governance en rol van het Europees Parlement 45. verwelkomt het feit dat de voor de uitvoering van het terugtrekkingsakkoord verantwoordelijke governancestructuren volledig operationeel zijn, in het bijzonder het gespecialiseerd Comité voor de rechten van de burgers, dat regelmatig bijeenkomt; verzoekt het VK ten volle gebruik te maken van deze structuren in plaats van unilaterale actie te ondernemen; 46. bevestigt nogmaals de toezegging van het Parlement om nauwlettend toe te zien op de uitvoering van het terugtrekkingsakkoord, met name met betrekking tot de rechten van de burgers en het protocol; is ingenomen met de zeer vruchtbare samenwerking op deze onderwerpen tussen het Parlement en de Commissie; 47. verwelkomt de actieve betrokkenheid van de Parlementaire Partnerschapsassemblee EU-VK; is van mening dat deze assemblee een goed kader biedt voor parlementaire samenwerking op het vlak van gemeenschappelijke uitdagingen, waaronder de uitvoering van het terugtrekkingsakkoord en het protocol inzake Ierland en Noord-Ierland; is ingenomen met het feit dat de landen binnen het VK met een eigen uitvoerende en wetgevende macht (de “devolved nations”) een actieve rol kregen tijdens de tweede vergadering van de Parlementaire Partnerschapsassemblee EU-VK in november 2022 en verwacht dat deze rol in de toekomst zal worden versterkt; 48. is ingenomen met de Contactgroep CvdR-VK die in februari 2020 door het Comité van de Regio’s is opgericht en een forum biedt voor doorlopende dialoog en politieke samenwerking tussen lokale en regionale overheden uit de EU en het VK; wil zich inzetten voor een soortgelijke interactie tussen de Contactgroep CvdR-VK en de delegatie van het Europees Parlement in het VK met het oog op de vergaring van ter plaatse verkregen bewijs over de uitvoering van het terugtrekkingsakkoord; 49. herinnert eraan dat Spanje en het VK op 31 december 2020 overeenstemming bereikten over een mogelijk kader voor een akkoord over Gibraltar; herinnert eraan dat de Commissie op 20 juli 2021 een aanbeveling heeft ingediend voor een besluit van de Raad houdende machtiging tot het openen van onderhandelingen met het VK over Gibraltar, en voor de betreffende onderhandelingsrichtsnoeren; merkt op dat de Raad op 5 oktober 2021 een besluit heeft aangenomen met daarin de machtiging om te gaan onderhandelen en de onderhandelingsrichtsnoeren, met het oog op een overeenkomst EU-VK over Gibraltar; merkt op dat er in oktober 2022 negen onderhandelingsrondes waren voltooid; o o o 50. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien de brede en versterkte partnerschapsovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Armenië, anderzijds (1) (“CEPA”), die volledig in werking is getreden op 1 maart 2021, – gezien het gezamenlijke werkdocument van de diensten van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 17 mei 2022 over het uitvoeringsverslag inzake de partnerschapsovereenkomst met Armenië (SWD(2022)0154), – gezien de verklaring van 6 oktober 2022 na afloop van de ontmoeting tussen de Armeense president Aliyev, de Armeense premier Pasjinian, de Franse president Macron en de voorzitter van de Europese Raad, Charles Michel, – gezien de verklaring van de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid namens de Europese Unie van 19 november 2020 over Nagorno-Karabach, – gezien de beschikkingen van het Internationaal Gerechtshof van 7 december 2021 in de zaken tussen Armenië en Azerbeidzjan, – gezien de beschikkingen van het Internationaal Gerechtshof (IGH) van 22 februari 2023 inzake de toepassing van het Internationaal Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van rassendiscriminatie (Armenië/Azerbeidzjan en Azerbeidzjan/Armenië), – gezien het Europees Verdrag voor de rechten van de mens (EVRM), – gezien het arrest van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) van 26 mei 2020, definitief per 12 oktober 2020, in de zaak Makuchyan en Minasyan tegen Azerbeidzjan en Hongarije (17247/13), – gezien de activiteiten van de medevoorzitters van de Minsk-groep van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), – gezien het gezamenlijke werkdocument van de diensten van de Commissie en de EDEO van 2 juli 2021, getiteld “Herstel, veerkracht en hervorming: prioriteiten van het Oostelijk Partnerschap na 2020” (SWD(2021)0186), – gezien de Eastern Partnership Index 2021, – gezien de rapporten van de Europese Commissie tegen Racisme en Onverdraagzaamheid (ECRI) van de Raad van Europa, met name haar vierde landenverslag over Armenië van 4 oktober 2016 en haar op 10 september 2019 gepubliceerde conclusies over de uitvoering van de aanbevelingen inzake Armenië, – gezien resolutie 2418 van de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa van 25 januari 2022 over vermeende schendingen van de rechten van lhbtiq-personen in de zuidelijke Kaukasus, – gezien het op 29 januari 2019 gepubliceerde verslag van de mensenrechtencommissaris van de Raad van Europa na haar bezoek aan Armenië van 16 tot en met 20 september 2018, – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 18 maart 2020, getiteld “Het beleid inzake het Oostelijk Partnerschap na 2020: de weerbaarheid versterken – een Oostelijk Partnerschap dat iedereen ten goede komt” (JOIN(2020)0007), – gezien het op 2 juli 2021 gepubliceerde economisch en investeringsplan, – gezien het meerjarig indicatief programma voor Armenië (2021-2027) van de Commissie, – gezien het resultaat van de vierde vergadering van de Partnerschapsraad EU-Armenië van 18 mei 2022, – gezien het eindrapport van het Bureau voor Democratische Instellingen en Mensenrechten van de OVSE (ODIHR) over de verkiezingswaarnemingsmissie van 27 oktober 2021 in verband met de vervroegde parlementsverkiezingen in Armenië die plaatsvonden op 20 juni 2021, – gezien de routekaart van de EU voor samenwerking met het maatschappelijk middenveld in Armenië 2021-2027, – gezien zijn resolutie van 4 juli 2018 over het ontwerp van besluit van de Raad betreffende de sluiting, namens de Unie, van de brede en versterkte partnerschapsovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Armenië, anderzijds (2) , – gezien zijn aanbeveling van 19 juni 2020 aan de Raad, de Commissie en de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid over het Oostelijk Partnerschap in de aanloop naar de top van juni 2020 (3) , – gezien zijn eerdere resoluties, onder meer die van 13 september 2012 over Azerbeidzjan en de zaak Ramil Safarov (4) , die van 15 april 2015 over de honderdjarige herdenking van de Armeense genocide (5) , die van 20 mei 2021 over krijgsgevangenen na het recentste conflict tussen Armenië en Azerbeidzjan (6) , die van 10 maart 2022 over de vernietiging van cultureel erfgoed in Nagorno-Karabach (7) , die van 8 juni 2022 over de veiligheid in de regio van het Oostelijk Partnerschap en de rol van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (8) , die van 18 januari 2023 over de uitvoering van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – jaarverslag 2022 (9) , en die van 19 januari 2023 over de humanitaire gevolgen van de blokkade in Nagorno-Karabach (10) , – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken ( A9‑0036/2023 ), A. overwegende dat het al ruim drie decennia durende conflict in Nagorno-Karabach en de recente schending door Azerbeidzjan van het soevereine grondgebied van Armenië hebben geleid tot tienduizenden doden, enorme verwoesting en de ontheemding van honderdduizenden mensen; overwegende dat het conflict in Nagorno-Karabach nog niet is opgelost; B. overwegende dat er naar schatting nog steeds circa 4 500 Azerbeidzjanen en Armeniërs vermist zijn en dat honderdduizenden personen intern ontheemd zijn sinds het eerste conflict in Nagorno-Karabach in de jaren ‘90 van de twintigste eeuw; C. overwegende dat de partijen zich er volgens de staakt-het-vurenverklaring van 9 november 2020 toe hebben verbonden de positie die zij op die dag bezaten, te behouden, krijgsgevangenen uit te wisselen en de blokkades van alle economische en transportverbindingen in de regio op te heffen; D. overwegende dat de trilaterale verklaring van 9 november 2020 – ingevoerd na de 44-daagse oorlog die Azerbeidzjan in 2020 had uitgelokt – niet volledig is nagevolgd en dat het staakt-het-vuren herhaaldelijk opnieuw wordt geschonden, met nog meer slachtoffers als gevolg; overwegende dat de 44-daagse oorlog heeft geleid tot 3 825 dodelijke slachtoffers aan Armeense zijde, en dat er nog steeds 203 mensen vermist zijn, onder wie burgers; E. overwegende dat Azerbeidzjan in september 2022 drie Armeense provincies heeft aangevallen: Gecharkoenik, Sjoenik en Vajots Dzor; overwegende dat de Armeense autoriteiten hebben gemeld dat bij deze aanval 220 km 2 soeverein Armeens grondgebied is bezet, 201 militairen en burgers het leven hebben gelaten en 27 mensen zijn verdwenen; F. overwegende dat de beschietingen van burgerdoelen en civiele infrastructuur volgens de Armeense autoriteiten schade hebben toegebracht aan 36 gemeenschappen en nederzettingen, 192 huizen, twee scholen, een medisch centrum, drie pensions en elektriciteits- en pijpleidingen; overwegende dat dit een duidelijke schending vormt van de territoriale integriteit van Armenië en de normen van het internationaal recht die aanvallen op civiele infrastructuur verbieden; G. overwegende dat de militaire acties van Azerbeidzjan volgen op verontrustende uitspraken van de Azerbeidzjaanse autoriteiten, waarin het grondgebied van de Republiek Armenië wordt aangemerkt als land dat van oudsher Azerbeidzjaans is en waarin wordt gedreigd met het gebruik van geweld; overwegende dat het burgerverkeer tussen Armenië en Nagorno-Karabach via de Lachin-bergpas sinds december 2022 geblokkeerd is, hetgeen negatieve gevolgen heeft voor het levering van voedsel en andere essentiële goederen en diensten aan de regio; H. overwegende dat het Internationaal Gerechtshof op 22 februari 2023 een bindende beschikking heeft uitgevaardigd waarin staat dat Azerbeidzjan alle maatregelen moet nemen waarover het beschikt om het ongehinderde verkeer in beide richtingen van personen, voertuigen en vracht langs de bergpas van Lachin te waarborgen; I. overwegende dat het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) de partijen er in zijn voorlopige maatregel van 29 september 2020 toe opriep hun verbintenissen uit hoofde van het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden van de Raad van Europa na te komen, inclusief hun verplichtingen ten aanzien van krijgsgevangenen, en overwegende dat het EHRM op 16 september 2022 heeft bevestigd dat deze voorlopige maatregel nog altijd van kracht is en ook geldt voor de gebeurtenissen in kwestie; J. overwegende dat er geloofwaardige berichten en videobeelden voorhanden zijn die aangeven dat Armeense krijgsgevangenen en andere gedetineerden het slachtoffer zijn geworden van buitengerechtelijke executie, gedwongen verdwijning en lijkschennis; overwegende dat het Internationaal Gerechtshof (IGH) Azerbeidzjan op 7 december 2021 heeft opgedragen om alle personen die in verband met het conflict uit 2020 gevangen zijn genomen en zich nog in gevangenschap bevinden, te beschermen tegen geweld en lichamelijk letsel, en hun veiligheid en gelijkheid voor de wet te waarborgen, en overwegende dat het IGH deze verplichting op 12 oktober 2022 heeft herbevestigd; overwegende dat er ook video’s zijn opgedoken waarin vermeende oorlogsmisdaden tegen Azerbeidzjanen tijdens de oorlog in 2020 te zien zijn; K. overwegende dat de Azerbeidzjaanse autoriteiten weliswaar een aantal Armeense krijgsgevangenen hebben vrijgelaten, maar dat een onbekend aantal krijgsgevangenen, zowel militairen als burgers, nog steeds in Azerbeidzjan onder onbekende omstandigheden wordt vastgehouden; L. overwegende dat de EU zich inzet voor de bevordering van veiligheid, stabiliteit, vrede en welvaart in de zuidelijke Kaukasus ten bate van alle volkeren in de regio, en overwegende dat zij bereid is een actieve rol te spelen als betrouwbare partner en als eerlijke bemiddelaar in onderhandelingen over een duurzaam vredesakkoord; M. overwegende dat de EU via diplomatieke kanalen bijdraagt aan vreedzame oplossingen voor lopende regionale conflicten; N. overwegende dat de EU op 20 oktober 2022, na de ontmoeting op 6 oktober 2022 in Praag tussen de Armeense president Aliyev, de Armeense premier Pasjinian, de Franse president Macron en de voorzitter van de Europese Raad, Charles Michel, een tijdelijke monitoringmissie (de EU Monitoring Capacity) naar de Armeense zijde van de internationale grens met Azerbeidzjan heeft gestuurd om de situatie in de regio te monitoren en te analyseren en daarvan verslag te doen, en overwegende dat deze missie op 19 december 2022 is afgesloten; overwegende dat de EU op 23 januari 2023 heeft besloten een civiele missie in te zetten in Armenië; overwegende dat de Europese missie in Armenië op 20 februari 2023 van start is gegaan; O. overwegende dat Armenië en Azerbeidzjan voorstellen hebben gedaan betreffende de voorwaarden voor een vredesakkoord dat hun onderlinge betrekkingen moet regelen; overwegende dat de politieke leiders van beide landen onlangs zijn overeengekomen de inhoudelijke werkzaamheden op te voeren om vorderingen te maken met de ontwerptekst hiervoor; P. overwegende dat de uitkomst van het conflict in en rond Nagorno-Karabach in 2020 de Armeense samenleving heeft getraumatiseerd en het land in een diepe politieke crisis heeft gestort; overwegende dat het land vervolgens in 2021 vervroegde verkiezingen heeft gehouden; overwegende dat de verkiezingscampagne blijk gaf van grote verdeeldheid, die zich vertaalde in harde bewoordingen; overwegende dat het resultaat van de verkiezingen de politieke spanningen niet heeft verminderd, en dat deze integendeel zijn aangewakkerd door de veiligheidsdreigingen waarmee Armenië wordt geconfronteerd; Q. overwegende dat het voor een duurzame normalisering van de betrekkingen tussen Armenië en Azerbeidzjan noodzakelijk is dat alle geweld wordt stopgezet, dat alle onderliggende oorzaken van het conflict worden aangepakt, met name door garanties te bieden voor de rechten en veiligheid van de Armeense bevolking in Nagorno-Karabach, en dat alle overeenkomsten tussen Armenië en Azerbeidzjan volledig worden uitgevoerd zodat de stabiliteit op lange termijn van de bilaterale betrekkingen en de regio als geheel wordt veiliggesteld; overwegende dat dit doel alleen kan worden bereikt indien de autoriteiten van Armenië en Azerbeidzjan vreedzame co-existentie en de eerbiediging van de rechten van minderheden kunnen garanderen; R. overwegende dat de gewapende conflicten tussen Armenië en Azerbeidzjan een rampzalig effect hebben gehad op het cultureel, religieus en historisch erfgoed in de hele regio; S. overwegende dat het Internationaal Gerechtshof Azerbeidzjan op 7 december 2021 heeft gelast om de vernieling en ontheiliging van Armeens cultureel erfgoed te voorkomen en te bestraffen, en overwegende dat hierbij ernstige aantijgingen werden geuit over de betrokkenheid van de Azerbeidzjaanse autoriteiten bij de vernieling van begraafplaatsen, kerken en historische monumenten in Nagorno-Karabach; T. overwegende dat Armenië na de verwoestende aardbeving op 6 februari 2023 solidariteit heeft getoond met de Turkse bevolking van Turkije door reddingswerkers en humanitaire hulp naar Turkije te sturen; overwegende dat dit een historische stap vormt die de betrekkingen tussen beide landen verder kan helpen normaliseren; U. overwegende dat de betrekkingen tussen de EU en Armenië gebaseerd zijn op gemeenschappelijke waarden, zoals democratie, de rechtsstaat, mensenrechten en fundamentele vrijheden, en op een gedeeld belang bij de betrokkenheid van Armenië bij economische en politieke hervormingen en regionale samenwerking, onder meer in het kader van het Oostelijk Partnerschap; overwegende dat het uiteindelijke doel van de Unie moet zijn om Armenië te ondersteunen bij zijn hervormingsprocessen; V. overwegende dat de verdediging van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, onder andere door eerbiediging van het VN-Handvest, de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en het Europees Verdrag voor de rechten van de mens, een essentieel grondbeginsel is van de brede en versterkte partnerschapsovereenkomst tussen de EU en Armenië (“CEPA”); W. overwegende dat mensenrechtenverdedigers, activisten en onafhankelijke maatschappelijke organisaties op internet dikwijls te maken hebben met haatzaaiende uitlatingen, lastercampagnes en tegen hen gerichte acties van rechtse groeperingen die banden hebben met eerdere Armeense regimes; overwegende dat zij te weinig bescherming en erkenning krijgen voor het werk dat zij verrichten voor de Armeense samenleving en de democratische hervormingen in het land, met name voor de bevordering van de mensenrechten, democratie en rechtsstaat; X. overwegende dat een jong homoseksueel stel van 16 en 21 jaar op de avond van 20 oktober 2022 samen zelfmoord pleegde als gevolg van de wijdverbreide discriminatie in de Armeense samenleving, die te wijten is aan het feit dat de overheid jarenlang niets heeft ondernomen om discriminatie tegen te gaan en gelijkheid te bevorderen; overwegende dat er vervolgens via sociale media en messaging-apps op straffeloze wijze haatzaaiende uitlatingen zijn verspreid die de reeds bestaande discriminatie ten aanzien van lhbtiq-personen nog hebben aangewakkerd; overwegende dat er onlangs op sociale media aanvallen hebben plaatsgevonden op “Right Side”, een niet-gouvernementele organisatie (ngo) die zich inzet voor de mensenrechten van transgenders; overwegende dat de aanvallers valse informatie verspreidden, aanzetten tot haat en doodsbedreigingen uitvaardigden tegen de oprichter van de ngo, mensenrechtenactivist Lilit Martirosyan; overwegende dat in de zomer van 2022 herhaaldelijk gewelddadige aanvallen zijn gepleegd op vrouwelijke transgenders, en dat een van deze aanvallers een incident in Jerevan in juli 2022 heeft gelivestreamd op sociale media en voor zijn optreden werd geloofd; Y. overwegende dat de mensenrechten van lhbtiq-personen in Armenië in het gunstigste geval worden genegeerd en in het ergste geval actief worden bestreden door de overheid en haar instellingen; overwegende dat uit de Regenboog-index 2022 van ILGA Europe (International Lesbian, Gay, Bisexual, Trans and Intersex Association Europe) blijkt dat Armenië een van de landen is die het meest achterlopen qua wetgeving en beleid ter bescherming van lhbtiq-personen, en dat het in dit opzicht op de derde laatste plaats staat van alle landen van de Raad van Europa, samen met de Russische Federatie; Z. overwegende dat de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa (PACE) in 2022 een resolutie heeft aangenomen over de schendingen van de rechten van lhbtiq-personen in de zuidelijke Kaukasus, en de autoriteiten diverse keren heeft opgeroepen de wetgeving te herzien om deze schendingen aan te pakken; overwegende dat de aanbevelingen een weerspiegeling vormen van de bevindingen van de Europese Commissie tegen Racisme en Onverdraagzaamheid (ECRI) uit 2016; overwegende dat de ECRI al in 2019 concludeerde dat haar aanbevelingen niet voldoende waren opgevolgd, en onder meer vaststelde dat geen enkele van de relevante bepalingen van het nieuwe wetboek van strafrecht was goedgekeurd; overwegende dat het gebrek aan respons van de regering op de aanbevelingen van internationale organen verontrustend is; AA. overwegende dat het EHRM in zijn arresten betreffende de zaken 1367/12 en 72961/12 ( Ogazenova tegen Armenië ) heeft erkend dat er strafrechtelijke maatregelen nodig zijn om haatzaaiende uitlatingen tegen te gaan, met name wanneer die betrekking hebben op de seksuele geaardheid en het seksleven van personen; overwegende dat het Armeense recht haatzaaiende uitlatingen momenteel verbiedt, maar dat de seksuele geaardheid en genderidentiteit van slachtoffers nog altijd geen bestanddeel van het strafbare feit vormen, ondanks de aanbevelingen van de relevante internationale organen in dit verband; AB. overwegende dat Armenië tussen 2016 en 2021 zestien punten vooruitgang heeft geboekt op de corruptieperceptie-index van Transparency International; AC. overwegende dat Armenië weliswaar aanzienlijke vooruitgang heeft geboekt bij de versterking van de democratie en de bestrijding van corruptie, maar dat de beloofde hervormingen op het gebied van corruptie en justitie in 2021 vertraging hebben opgelopen als gevolg van de politieke en economische crisis die is veroorzaakt door de pandemie en de heropflakkering van het conflict in Nagorno-Karabach; AD. overwegende dat Armenië in zijn regio een leidende positie inneemt op de Democracy Index 2021 van de Economist Intelligence Unit en de World Press Freedom Index 2022 van Verslaggevers zonder grenzen; AE. overwegende dat Armenië zijn positie op de ranglijst van het rapport “Women, Business and Law 2022” van de Wereldbank, de Global Startup Ecosystem Index 2022 en het “Travel and Tourism Competitiveness Report 2021” van het Wereld Economisch Forum heeft verbeterd; AF. overwegende dat de positie van Armenië op de ranglijst 2020-2021 van het Eastern Partnership Civil Society Forum is verbeterd en dat het de hoogste plek heeft bereikt op het gebied van democratie en goed bestuur; overwegende dat Armenië in het rapport “Nations in Transit 2022” van Freedom House een gunstige beoordeling kreeg; AG. overwegende dat de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne negatieve gevolgen heeft voor de zuidelijke Kaukasus en de veiligheidssituatie in de regio verder heeft bemoeilijkt; AH. overwegende dat de vermeende Russische bereidheid om de veiligheid van Armenië te garanderen non-existent is gebleken, zoals blijkt uit het feit dat Rusland niet heeft gereageerd op de voortdurende aanvallen door Azerbeidzjan, zelfs niet na de poging van Armenië om de Verdragsorganisatie voor Collectieve Veiligheid (CSTO) in te schakelen; overwegende dat democratische partijen en maatschappelijke organisaties in Armenië vraagtekens beginnen te zetten bij het Armeense lidmaatschap van de CSTO; overwegende dat de Russische vredeshandhavers die in de regio waren ingezet, niet bereid noch in staat waren verdere aanvallen van Azerbeidzjan te voorkomen, en dat hun aanwezigheid gestaag is teruggelopen, in het bijzonder sinds het begin van de illegale aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne; AI. overwegende dat Armenië het doelwit is van desinformatiecampagnes vanuit buurlanden, met name door Russische mediakanalen, aangezien de Armeense media grotendeels afhankelijk zijn van Russische nieuwsbronnen en persbureaus; AJ. overwegende dat Armenië het doelwit is van Azerbeidzjaanse informatiecampagnes, die hoofdzakelijk beogen gebruikers van sociale media lastig te vallen en valse informatie te verspreiden; Conflictoplossing en normalisering van de betrekkingen tussen Armenië en Azerbeidzjan 1. is van mening dat het gewapende conflict tussen Armenië en Azerbeidzjan in Nagorno-Karabach, dat in de loop der jaren enorm veel leed en verwoestingen heeft veroorzaakt, de sociaal-economische ontwikkeling en stabiliteit van de hele zuidelijke Kaukasus aanzienlijk heeft belemmerd; is ervan overtuigd dat een langdurige en duurzame vrede tussen Armenië en Azerbeidzjan niet met militaire middelen of gewelddreigingen kan worden bewerkstelligd, maar dat er een uitgebreide politieke regeling moet komen in overeenstemming met het internationaal recht, inclusief de beginselen die zijn verankerd in het Handvest van de Verenigde Naties, de Slotakte van Helsinki van 1975 (met name het afzien van het gebruik van geweld, territoriale integriteit en de gelijke rechten en zelfbeschikking van volkeren) en de basisbeginselen van de Minsk-groep van de OVSE van 2009, en met alle overeenkomsten die tussen beide partijen tot stand zijn gekomen, inclusief de Verklaring van Alma Ata uit 1991; 2. herhaalt dat een breed vredesakkoord alleen succesvol kan zijn als het bepalingen bevat waarmee de integriteit van het soevereine grondgebied van Armenië, de veiligheid van de Armeense bevolking in Nagorno-Karabach en andere conflictgebieden en de onmiddellijke en veilige terugkeer van vluchtelingen en intern ontheemde personen naar hun woningen worden gewaarborgd; wijst erop dat er voor de onderliggende oorzaak van het conflict, te weten de situatie en veiligheid van de Armeense bevolking van Nagorno-Karabach en de status van de voormalige autonome regio, nog steeds geen oplossing is gevonden; roept de internationale gemeenschap ertoe dit conflict niet uit het oog te laten, aangezien de stabiliteit en veiligheid van de hele regio op het spel staan; 3. is sterk gekant tegen de grootschalige militaire aanval die Azerbeidzjan in september 2022 heeft uitgevoerd op meerdere plaatsen binnen het soevereine grondgebied van Armenië en die een ernstige schending vormt van het staakt-het-vuren en strijdig is met eerdere verbintenissen, waaronder de verbintenissen die zijn aangegaan in het kader van de door de EU bemiddelde besprekingen; veroordeelt de militaire invallen op het internationaal erkende grondgebied van Armenië sinds mei 2021; wijst erop dat deze aanval volgde op eerdere schendingen van de territoriale integriteit van de Republiek Armenië die in mei en november 2021 werden gemeld; dringt aan op de terugkeer van alle troepen naar de posities die zij innamen vóór 9 november 2020, en benadrukt dat er geen rechtstreeks verband bestaat tussen de laatste aanval in september en het aanslepende conflict in Nagorno-Karabach; herhaalt dat de territoriale integriteit van Armenië volledig moet worden geëerbiedigd in overeenstemming met het internationaal recht en het Handvest van de VN, en roept de Azerbeidzjaanse autoriteiten er daarom toe op zich onmiddellijk terug te trekken uit het grondgebied van Armenië en de krijgsgevangenen die zij in hun bezit hebben, vrij te laten; dringt er bij de EU op aan actiever deel te nemen aan het vinden van een oplossing voor het conflict tussen Armenië en Azerbeidzjan; onderstreept dat beide partijen het beginsel van territoriale integriteit moeten eerbiedigen, aangezien dit de basis vormt voor vrede in de regio; 4. veroordeelt de aanhoudende versperring van de Lachin-bergpas, die de humanitaire crisis in Nagorno-Karabach nog verergert; veroordeelt het dodelijk incident tussen Azerbeidzjan en de Armeniërs van Nagorno-Karabach dat op 5 maart 2023 heeft plaatsgevonden, waarbij meerdere doden zijn gevallen en waardoor het proces voor de totstandbrenging van vrede tussen beide landen opnieuw op de helling is gezet; dringt er bij Azerbeidzjan op aan alle belemmeringen voor het vrije verkeer langs deze bergpas en voor de veiligheid van dit verkeer weg te nemen, zoals bepaald in de trilaterale verklaring van 9 november 2020; verzoekt Armenië en Azerbeidzjan alle punten van zorg in verband met de toegankelijkheid van de Lachin-bergpas aan te pakken aan de hand van gesprekken en overleg met alle betrokken partijen; 5. betreurt het aanzienlijke aantal doden, de schade en de vernielingen; merkt met name op dat de aanval van september 2022 volgens de Armeense Ombudsman bijna 300 dodelijke slachtoffers heeft gemaakt, onder wie 210 Armeense militairen en burgers, en minstens 7 600 burgers uit de provincies Vajots Dzor, Sjoenik en Gecharkoenik heeft weggejaagd; 6. dringt er bij Armenië en Azerbeidzjan op aan de tripartiete staakt-het-vurenverklaring van 9 november 2020 volledig ten uitvoer te leggen en hekelt Azerbeidzjan voor zijn regelmatige schendingen van het staakt-het-vuren; benadrukt dat er vaart moet worden gezet achter de besprekingen over het toekomstige vredesakkoord en achter de aanpak van de onderliggende oorzaken van het conflict, en beklemtoont dat stappen die tot verdere escalatie kunnen leiden, absoluut moeten worden vermeden; wijst erop dat de toepassing van artikel 9 van de staakt-het-vurenverklaring van 9 november 2020 niet mag leiden tot een schending van de territoriale integriteit en soevereiniteit van de Republiek Armenië; 7. verzoekt beide partijen dringend maatregelen te nemen om hun bevolking voor te bereiden op vreedzame co-existentie, waaronder maatregelen ter bevordering van het onderlinge contact tussen mensen; benadrukt dat beide partijen, en met name de Azerbeidzjaanse autoriteiten, dringend moeten afzien van vijandige retoriek of acties die kunnen worden opgevat als aanzettend tot haat of expliciet geweld of als steun voor straffeloosheid, of die de inspanningen om een klimaat te scheppen dat bevorderlijk is voor vertrouwen en verzoening, samenwerking en duurzame vrede ondermijnen; wijst op de dringende noodzaak van uitgebreidere en geloofwaardige vertrouwenwekkende maatregelen om de chronische problemen van polarisatie, wantrouwen, haatzaaiende uitlatingen en andere opruiende retoriek tegen te gaan; 8. verzoekt Armenië en Azerbeidzjan een tijdelijk rechtsmechanisme op te zetten als vertrouwenwekkende stap naar de totstandbrenging van duurzame vrede en verzoening, het wederzijdse leed te erkennen en toe te zien op de opheldering van het lot van vermiste personen, krijgsgevangenen te repatriëren, en te streven naar de vaststelling van historische waarheden op basis van een feitelijke beoordeling van de gebeurtenissen tijdens het gewapende conflict, dat al in 1988 begon; stelt voor in dit orgaan leden van de academische gemeenschap, onafhankelijke journalisten en activisten uit het maatschappelijk middenveld op te nemen die beide zijden vertegenwoordigen; beveelt aan dat de EU deze werkzaamheden ondersteunt en faciliteert, in samenwerking met andere organen, zoals de VN, de Raad van Europa en andere relevante internationale organisaties; 9. herinnert eraan dat de als zodanig ervaren passieve houding van de EU tijdens en onmiddellijk na de oorlog van 2020 andere regionale actoren, zoals Rusland, Iran en Turkije, in de gelegenheid heeft gesteld invloed te verwerven in de regio; benadrukt dat een actievere preventieve diplomatie van de kant van Europa een dergelijke uitkomst had kunnen helpen voorkomen; staat dan ook vierkant achter het initiatief van de voorzitter van de Europese Raad, Charles Michel, om bilaterale ontmoetingen van de staatshoofden van Armenië en Azerbeidzjan te organiseren in Brussel en hierbij te bemiddelen, en is ingenomen met de werkzaamheden ter plaatse van de speciale vertegenwoordiger van de EU voor de zuidelijke Kaukasus en de crisis in Georgië; wijst op het belang van de aanhoudende nauwe betrokkenheid van de EU en de door de EU geleide bemiddelingsaanpak om verdere aanvallen te voorkomen en een vreedzame oplossing voor het conflict te vinden; 10. verzoekt de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid en de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) om hun inspanningen om de besprekingen over de vreedzame oplossing van dit conflict weer op gang te brengen, op te voeren en hieraan een doeltreffende bijdrage te leveren, onder meer middels de verlening van steun voor stabilisatie, rehabilitatie na het conflict, wederopbouw en vertrouwenwekkende maatregelen; 11. verzoekt de regeringen van beide landen dringend zich ten volle in te zetten voor de uitwerking van een uitgebreid en wederzijds aanvaardbaar vredesverdrag dat voorziet in de veiligheid van de Armeense bevolking in Nagorno-Karabach, de terugkeer van intern ontheemde personen en vluchtelingen, en de bescherming van het cultureel, religieus en historisch erfgoed; is in dit verband ingenomen met de ontmoetingen tussen de ministers van Buitenlandse Zaken van beide landen op 30 september 2022 in Genève en op 8 november 2022 in Washington D.C.; 12. verheugt zich over de oprichting van de Azerbeidzjaanse en Armeense grenscommissies en neemt kennis van de eerste besprekingen over de vaststelling van de grens tussen beide landen; is ingenomen met de derde vergadering van de grenscommissies op 3 november 2022 in Brussel, en verzoekt de EU met klem het grensafbakeningsproces nauwlettend te volgen; roept beide partijen ertoe op het grensafbakeningsproces zonder dralen af te ronden en zo snel mogelijk een vredesverdrag te sluiten, en samen toe te werken naar de definitieve opruiming van mijnen; 13. verheugt zich over het akkoord dat op 6 oktober 2022 is bereikt tijdens de ontmoeting tussen president Aliyev, premier Pasjinian, president Macron en voorzitter Charles Michel in het kader van de bijeenkomst van de Europese Politieke Gemeenschap in Praag, waarmee een civiele EU-missie bestaande uit veertig monitoringdeskundigen in het leven werd geroepen aan de Armeense kant van de grens met Azerbeidzjan om de naleving van het staakt-het-vuren te monitoren en aldus de opbouw van vertrouwen te ondersteunen en om de grenscommissies bij hun werkzaamheden te ondersteunen, en neemt kennis van het feit dat deze missie een duur van twee maanden had en op 19 december 2022 is afgerond; 14. is ingenomen met de lancering van de civiele missie van de Europese Unie in Armenië in het kader van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid, die tot doel had de veiligheid in de regio te helpen vergroten middels een beperking van het aantal incidenten in conflict- en grensgebieden in Armenië, het risiconiveau voor de bevolking in deze gebieden te verminderen en aldus bij te dragen tot de normalisering van de betrekkingen tussen Armenië en Azerbeidzjan ter plaatse, en tegelijkertijd de zichtbaarheid van de EU in de regio te vergroten; verheugt zich over de bereidheid van Armenië om de missie op zijn grondgebied te ondersteunen, en vraagt Azerbeidzjan op zijn beurt in te stemmen met de aanwezigheid van de EU-missie zijn kant van de grens; dringt erop aan dat het afbakeningsproces internationaal wordt ondersteund door de EU en/of de OVSE om de geloofwaardigheid, eerlijkheid en duurzaamheid ervan te waarborgen; 15. wijst nogmaals op de noodzaak om een akkoord te bereiken over het verkeer en de communicatie tussen de westelijke regio’s van Azerbeidzjan en de autonome republiek Nachitsjevan, op een manier die de territoriale integriteit van Armenië niet aantast, en herhaalt dat dit akkoord op vreedzame wijze moet worden uitgevoerd; benadrukt dat de vormen van goederenvervoer over deze route bilateraal moeten worden overeengekomen tussen Armenië en Azerbeidzjan; merkt op dat het opheffen van de blokkades van de regionale transport- en communicatieverbindingen een belangrijke impuls zal geven aan de sociaal-economische ontwikkeling van de hele zuidelijke Kaukasus; 16. is ingenomen met de humanitaire bijstand die de EU heeft verleend aan de door het conflict getroffen bevolking in en rond Nagorno-Karabach, en met haar leidende rol bij de steun voor humanitaire mijnopruiming in de conflictgebieden; verzoekt de Europese Commissie om te zorgen voor aanvullende financiering en bijstand voor mijnopruiming, onder meer in de vorm van apparatuur, trainingen en cursussen over risico’s; roept op tot verdere samenwerking op het gebied van mijnopruiming met deskundigen uit de EU-lidstaten en ngo’s; 17. verzoekt de Commissie de EU-steun aan mensen in nood op te voeren, de uitvoering van ambitieuzere vertrouwenwekkende maatregelen te bevorderen, de interreligieuze en interetnische dialoog te stimuleren, de rechten van minderheden te beschermen en het contact tussen burgers te verbeteren, met als doel de basis te leggen voor duurzame en vreedzame co-existentie; dringt erop aan wederzijds aanvaardbare oplossingen voor de veilige terugkeer van ontheemde bevolkingsgroepen te zoeken; 18. merkt op dat de Russische agressie tegen Oekraïne talrijke problemen heeft gecreëerd voor Armenië in termen van veiligheid en economische ontwikkeling, en dat de massale instroom van Russische burgers in het land en de indirecte impact van de internationale sancties tegen Rusland op de Armeense economie ook grote maatschappelijke gevolgen hebben; verzoekt de EU Armenië te helpen de economische en sociale gevolgen van deze ontwikkelingen op te vangen; 19. stelt voor een tijdelijk internationaal garantiemechanisme te creëren voor de veiligheid en bescherming van de Armeense bevolking en alle bewoners die naar Nagorno-Karabach terugkeren; 20. wijst, gelet op de aanzienlijke machtsverschillen tussen de partijen, op het belang van internationale bemiddeling, en benadrukt dat de EU in deze context de uitermate belangrijke taak heeft om een eerlijk akkoord en de bescherming van de rechten van de bevolking van Nagorno-Karabach te helpen waarborgen; 21. dringt erop aan internationale humanitaire organisaties, met name de Verenigde Naties, toegang te verlenen tot Nagorno-Karabach, en wijst erop dat momenteel alleen het Internationale Comité van het Rode Kruis de regio binnen mag, wat onvoldoende is om de omstandigheden en behoeften van de plaatselijke bevolking nauwkeurig te beoordelen; 22. toont zich bezorgd over de aanwezigheid van zogenaamde Russische “vredeshandhavers” en hun mogelijke invloed op de politieke ontwikkelingen in de zuidelijke Kaukasus en de toekomst van de hervormingsagenda voor de regio; 23. merkt op dat het mandaat van de Russische vredestroepen over drie jaar afloopt en er bijgevolg voor de aanwezigheid van een nieuwe vredesmacht in het gebied moet worden gezorgd, en benadrukt dat het hierbij om een internationale vredesmissie moet gaan; 24. maakt zich nog altijd ernstige zorgen over het lot van de Armeense militairen en burgers die tijdens en na het conflict zijn gevangen genomen en nog steeds illegaal door Azerbeidzjan worden vastgehouden; verheugt zich over de vrijlating van een aantal van hen; veroordeelt de berechting en aanhoudende opsluiting van de 33 bevestigde krijgsgevangenen en civiele gevangenen; onderstreept dat hun hechtenis in strijd is met de talrijke oproepen van de internationale gemeenschap, inclusief het Europees Parlement, om alle resterende krijgsgevangenen en civiele gevangenen vrij te laten; benadrukt dat zowel Armenië als Azerbeidzjan partij zijn bij het Verdrag van Genève (III) betreffende de behandeling van krijgsgevangenen, waarin staat dat krijgsgevangenen te allen tijde humaan moeten worden behandeld en onverwijld na de beëindiging van openlijke vijandelijkheden moeten worden vrijgelaten en gerepatrieerd; betreurt echter dat er nog altijd niets bekend is over het lot en de verblijfplaats van de ruim tweehonderd Armenen, onder wie twintig burgers, die in het kader van de oorlog in 2020 zijn verdwenen; merkt op dat de VN-werkgroep inzake gedwongen of onvrijwillige verdwijningen met betrekking tot ten minste achttien vermiste personen procedures heeft ingeleid en Azerbeidzjan om informatie heeft verzocht; roept alle partijen ertoe op duidelijkheid te scheppen omtrent het lot en de verblijfplaats van de verdwenen personen, en waardig om te gaan met eventuele stoffelijke overschotten; eist nogmaals de onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating van alle resterende gevangenen en al wie tijdens de recente militaire confrontaties is opgesloten, en verlangt dat zij worden behandeld in overeenstemming met het internationaal humanitair recht; 25. veroordeelt in de meest krachtige bewoordingen de foltering en verminking van en de moord op Armeense soldaten, onder wie ook vrouwen, en acht ongewapende Armeense krijgsgevangenen door Azerbeidzjaanse strijdkrachten in september 2022; betreurt dat de daders deze afschuwwekkende daden zelf hebben gefilmd en op sociale media hebben gepubliceerd; neemt nota van de verslagen van mensenrechtenorganisaties, met name een verslag van Human Rights Watch, waarin deze daden als oorlogsmisdaad worden aangemerkt; dringt aan op een volledig, onafhankelijk en onpartijdig onderzoek van de video’s om de verantwoordelijken te identificeren en hen aansprakelijk te stellen voor hun acties; 26. veroordeelt alle gevallen van foltering, gedwongen verdwijningen, mishandeling en lijkschennis; eist dat de Azerbeidzjaanse autoriteiten ervoor zorgen dat het op 2 oktober 2022 door het Azerbeidzjaanse parket ingestelde onderzoek transparant en doeltreffend verloopt en ertoe leidt dat de verantwoordelijke soldaten en bevelhebbers aansprakelijk worden gesteld voor hun daden; constateert in dit verband dat hierover vooralsnog geen informatie beschikbaar is; doet tegelijkertijd een beroep op de Armeense onderzoeksinstanties om door te gaan met het onderzoek naar de beelden uit 2020 van kennelijke oorlogsmisdaden jegens Azerbeidzjaanse soldaten, en de daders hiervan te identificeren en voor hun optreden aansprakelijk te stellen; 27. benadrukt dat beide landen internationaal gehouden zijn onafhankelijke, snelle, openbare en doeltreffende onderzoeken uit te voeren en vervolging in stellen naar aanleiding van alle geloofwaardige beschuldigingen van ernstige schendingen van de Verdragen van Genève en andere schendingen van het internationaal recht en oorlogsmisdaden, teneinde te waarborgen dat de daders ter verantwoording worden geroepen en de slachtoffers schadeloos worden gesteld; 28. veroordeelt de vernietiging van Armeens en Azerbeidzjaans cultureel, religieus en historisch erfgoed sinds het begin van het conflict in Nagorno-Karabach; vraagt Azerbeidzjan en Armenië met klem geen cultureel, religieus of historisch erfgoed in Nagorno-Karabach meer te vernietigen, te verwaarlozen of de herkomst ervan te vervalsen, en in plaats daarvan te streven naar het behoud, de bescherming en de bevordering van de rijke diversiteit in deze regio; dringt erop aan de betrokkenen hiervoor ter verantwoording te roepen; benadrukt dat de verwoesting van cultureel erfgoed de spanningen en haat tussen de twee landen vergroot en bijdraagt aan de destabilisering van de regio, en daarmee het effect van de recente bilaterale gesprekken ondermijnt; dringt aan op het herstel van beschadigde locaties overeenkomstig de normen en aanwijzingen van de Organisatie van de Verenigde Naties voor Onderwijs, Wetenschap en Cultuur (Unesco), alsook op een grotere betrokkenheid van de internationale gemeenschap bij de bescherming van cultureel en religieus erfgoed in de regio; betreurt dat de Unesco-missie de getroffen gebieden twee jaar na ondertekening van de staakt-het-vurenverklaring van 9 november 2020 nog steeds niet heeft kunnen bezoeken; vraagt Armenië en Azerbeidzjan de Unesco hun volledige medewerking te verlenen en er onverwijld mee in te stemmen dat de Unesco-missie beide landen zonder voorafgaande voorwaarden bezoekt; neemt nota van de bereidheid die Armenië heeft getoond om deze missie te ontvangen; 29. pleit voor intensievere bilaterale contacten tussen de politieke autoriteiten van Armenië en Azerbeidzjan; onderstreept de rol die het maatschappelijk middenveld in beide landen speelt bij het verbeteren van de onderlinge betrekkingen; wijst op de noodzaak van samenwerking en overleg met maatschappelijke organisaties en mensenrechtenverdedigers, met name met betrekking tot de onderwerpen van verzoening en humanitaire bijstand, alsook op het belang van duurzame financiering en de vrijheid van die organisaties om zonder beperkingen hun werk te kunnen doen; roept de Commissie er bijgevolg toe op steun te verlenen aan maatschappelijke organisaties in Armenië en Azerbeidzjan die daadwerkelijk bijdragen tot verzoening; Buitenlands en veiligheidsbeleid 30. steunt de normalisering van de betrekkingen tussen Armenië en Turkije in het belang van verzoening, regionale stabiliteit en veiligheid en sociaal-economische ontwikkeling, en is ingenomen met de tot dusver geboekte vooruitgang op dit gebied, zoals de hervatting van het luchtverkeer tussen beide landen; dringt aan op een snelle tenuitvoerlegging van de overeenkomsten die de speciale vertegenwoordigers hebben gesloten; herinnert eraan dat de vorige poging tot normalisering van de betrekkingen tussen Armenië en Turkije middels ondertekening van de protocollen van 2009 is mislukt vanwege de eenzijdige steun van Turkije voor Azerbeidzjan en vanwege het besluit van Turkije om de opening van zijn grens met Armenië en de aanknoping van diplomatieke betrekkingen met Armenië afhankelijk te stellen van het einde van het conflict in Nagorno-Karabach; roept beide partijen ertoe op om te goeder trouw en zonder voorafgaande voorwaarden aan het proces deel te nemen, en vraagt de EU dit proces actief te ondersteunen; hoopt dat dit een aanzet kan geven tot het normaliseren van de betrekkingen in de zuidelijke Kaukasus; spoort Turkije er opnieuw toe aan de Armeens genocide te erkennen, zodat de weg wordt geëffend voor een daadwerkelijke verzoening tussen het Turkse en het Armeense volk, en om zich volledig te houden aan zijn plicht om het Armeense culturele erfgoed te beschermen; 31. wijst erop dat de clausules van de CSTO noch tijdens de oorlog in 2020, noch in september 2022 zijn geactiveerd, ondanks de Armeense verzoeken daartoe; moedigt Armenië ertoe aan, met het oog op een betere bescherming van zijn soevereiniteit en territoriale integriteit, de mogelijkheid te overwegen zijn partnerschappen en potentiële veiligheidsallianties met regionale en Euro-Atlantische partners te diversifiëren, aangezien zijn langdurige afhankelijkheid van Rusland en diens bondgenoten in de CSTO ontoereikend is gebleken; 32. neemt nota van het belang dat Iran heeft bij het verhinderen van de aanleg van nieuwe transportverbindingen tussen de autonome republiek Nachitsjevan en de westelijke regio’s van Azerbeidzjan, zoals overeengekomen in de verklaring over het staakt-het-vuren van 9 november 2020, en wijst erop dat indien Iran hierin slaagt, dit aanzienlijke gevolgen zou hebben voor de vooruitzichten op een vredesakkoord; wijst de Armeense autoriteiten op de risico’s van samenwerking met het autoritaire regime in Iran, dat zich niet alleen schuldig maakt aan diverse misdaden en vergrijpen maar ook militaire uitrusting levert aan Rusland, die dit land gebruikt in zijn aanvalsoorlog tegen Oekraïne; 33. staat achter de inspanningen van Armenië om de Parlementaire Vergadering Euronest te gebruiken als een belangrijk forum voor politieke dialoog met zijn buurlanden, en moedigt Armenië er dan ook toe aan daarvan optimaal gebruik te blijven maken; Democratische hervormingen, de rechtsstaat en goed bestuur 34. is ingenomen met de volledige inwerkingtreding van de CEPA op 1 maart 2021 en met de toezegging van Armenië om deze overeenkomst ten uitvoer te leggen; onderstreept dat de overeenkomst een kader vormt voor de samenwerking tussen de EU en Armenië op een groot aantal gebieden, zoals versterking van de democratie, de rechtsstaat en de mensenrechten en bevordering van de economische groei en sectorale samenwerking; vindt het heuglijk dat de Armeense regering de CEPA erkent als een strategische blauwdruk voor belangrijke hervormingen in Armenië; prijst Armenië voor de aanzienlijke hervormingen en het grondige democratiseringsproces die het de afgelopen jaren heeft doorgevoerd, waardoor het een toonaangevende democratie in de regio is geworden; erkent dat de Europese Commissie en de Hoge Vertegenwoordiger Armenië in hun uitvoeringsverslag van 2022 over de partnerschapsovereenkomst met Armenië hebben erkend als een volwaardige democratie; 35. is ingenomen met de vooruitgang die tot nu toe geboekt is voor wat de tenuitvoerlegging van de CEPA-routekaart betreft; doet een beroep op de Partnerschapsraad EU-Armenië om nauw samen te werken bij de uitvoering van huidige en toekomstige hervormingen; merkt op dat Armenië in september 2022 alle maatregelen waarvoor in de CEPA-routekaart deadlines voor 2019, 2020, 2021 en 2022 zijn vastgesteld, geheel of gedeeltelijk ten uitvoer heeft gelegd; 36. erkent de succesvolle bestrijding door Armenië van criminaliteit en corruptie, waardoor het een van de veiligste landen in de regio is; 37. is ingenomen met de vervroegde parlementsverkiezingen van 2021, die de kracht van de democratie in Armenië en de steun van de Armeense bevolking voor de hervormingsagenda hebben bevestigd; spoort de Armeense regering ertoe aan verdere hervormingen door te voeren, ondanks de moeilijke internationale context en de uitdagingen waarmee het land kampt, teneinde de democratische instellingen, de rechtsstaat en de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht te versterken; herhaalt dat de EU de grootste donor is die het hervormingsproces van Armenië ondersteunt en dat zij een op prikkels gebaseerde aanpak volgt, hetgeen inhoudt dat meer hervormingen tot meer steun leiden en minder hervormingen tot minder steun; 38. moedigt Armenië ertoe aan zijn inspanningen voor het doorvoeren van hervormingen en het versterken van de democratie, de rechtsstaat en goed bestuur voort te zetten, en looft de reeds gemaakte vorderingen; waardeert de vooruitgang die Armenië heeft geboekt bij de uitvoering van zijn nationale strategie voor justitiële hervorming en rechtshervorming, zijn nationale strategie voor corruptiebestrijding evenals uitgebreide constitutionele hervormingen, en roept Armenië ertoe op de nodige stappen te ondernemen om de mensenrechten, met name de rechten van vrouwen en minderheden, inclusief lhbtiq-personen, beter te beschermen; neemt kennis van de rapporten van bepaalde ngo’s en vertegenwoordigers van de oppositie die wijzen op het mogelijke risico van achteruitgang op sommige van deze gebieden; dringt er bij de regering op aan om op deze gebieden zichtbare vooruitgang te boeken; vraagt Armenië om bij de uitvoering van hervormingen te blijven samenwerken met de EU, en verzoekt de EU haar steun op die gebieden uit te breiden, met name in de vorm van technische bijstand en de uitwisseling van expertise; 39. roept alle politieke actoren in het land ertoe op de noodzakelijke hervormingen te blijven doorvoeren met het oog op versterking van de rechtsstaat, de mediavrijheid en de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, met volledige eerbiediging van de democratische beginselen en de mensenrechten; 40. vindt het bedroevend dat politieke tegenstanders vaak polariserende taal hanteren en betreurt de destructieve pogingen van bepaalde aan Rusland gelieerde politieke groepen om het vredesproces tussen Armenië en Azerbeidzjan te laten ontsporen; 41. neemt nota van de ambitieuze hervormingen van de politie die de Armeense regering met aanzienlijke steun van de EU heeft ondernomen, met als doel een veiligere omgeving en meer vertrouwen tussen burgers en de politie te creëren, en doelt hierbij met name op de oprichting van Armeniës nieuwe patrouilledienst en de geplande oprichting van een ministerie van Binnenlandse Zaken; 42. dringt aan op voltooiing van het uitgebreide onderzoek naar vermeende gevallen van geweldsmisbruik van de politie tegen betogers, journalisten, oppositieleden en activisten; 43. onderstreept de belangrijke rol van het maatschappelijk middenveld bij het vormgeven en uitvoeren van belangrijke hervormingen; onderstreept de belangrijke rol die ngo’s en mensenrechtenactivisten spelen bij de bescherming van de democratie en de mensenrechten; verzoekt de Armeense regering haar samenwerking met het maatschappelijke middenveld verder te versterken en wetgeving in te voeren om mensenrechtenverdedigers beter te beschermen; verzoekt de delegatie van de EU en de vertegenwoordigingen van de lidstaten in Armenië om hun steun aan het werk van maatschappelijke organisaties en mensenrechtenverdedigers op te voeren; roept de Armeense regering op tot brede inspanningen ter bestrijding van desinformatie waarmee maatschappelijke actoren en mensenrechtenactivisten worden zwartgemaakt en die tot doel heeft hun rol bij de ondersteuning en bevordering van de democratie te ondermijnen; Eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden 44. wijst erop dat in artikel 1 van de CEPA als een van de doelstellingen het versterken van de samenwerking op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht wordt genoemd, met als doel de rechtsstaat en de eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden te versterken; wijst op het belang van mediavrijheid, vrijheid van meningsuiting en vrijheid van vergadering voor de instandhouding van een levendige democratie; is bezorgd over de gebruikmaking van desinformatie en harde retoriek, onder meer ten aanzien van gemarginaliseerde bevolkingsgroepen; verzoekt de autoriteiten met klem om alle in het EVRM verankerde mensenrechten onvoorwaardelijk te handhaven, met name wanneer deze betrekking hebben op kwetsbare groepen, zoals vrouwen, kinderen, personen met een handicap en lhbtiq-personen; 45. herinnert eraan dat de bestrijding van discriminatie een van de hoekstenen van democratische stelsels vormt; is van mening dat de democratische transitie in Armenië een gelegenheid vormt om het mensenrechtensysteem te versterken; wijst erop dat de mensenrechtencommissaris van de Raad van Europa de regering ertoe heeft aangemoedigd om prompt stappen te nemen en verschillende wetshervormingen door te voeren; is van oordeel dat de autoriteiten alle aanbevelingen tot hun beschikking hebben om vooruitgang te boeken op het gebied van de mensenrechten, en dringt aan op de uitvoering daarvan; 46. verheugt zich over de verbeteringen betreffende de mediavrijheid in Armenië, zoals blijkt uit de World Press Freedom Index 2022; spoort de Armeense autoriteiten ertoe aan hervormingen te blijven doorvoeren om de mediavrijheid in het land verder te verbeteren; wijst erop dat het medialandschap in Armenië weliswaar divers is, maar ook gekenmerkt wordt door polarisatie en de invloed van de eigenaars van media op het redactionele beleid; is bezorgd over de haatzaaiende uitlatingen en het fysieke geweld tegen journalisten; 47. maakt zich zorgen over de niet aflatende desinformatiecampagnes van Rusland in Armenië die in de Armeense media en op sociale media worden verspreid en gericht zijn tegen de EU en het Westen in het algemeen; verzoekt de Commissie en de EDEO met de Armeense autoriteiten samen te werken om desinformatie tegen te gaan, met name door meer ondersteuning te bieden aan onafhankelijke Armeense media en voor inspanningen op het vlak van mediatraining, inspanningen ter vergroting van de diversiteit van de mediasector, en inspanningen om de mediageletterdheid in Armenië te verbeteren; 48. roept de Armeense regering ertoe op zich te onthouden van maatregelen die de vrijheid van meningsuiting en de mediavrijheid beperken, en tegelijkertijd buitenlandse inmenging, inclusief desinformatie, te bestrijden; dringt aan op meer samenwerking met diverse belanghebbenden op het gebied van wetgeving die van invloed is op de mensenrechten, het democratiseringsproces en de media; 49. benadrukt dat de situatie op het gebied van gendergelijkheid, de vertegenwoordiging van vrouwen en gelijke behandeling van mannen en vrouwen op alle niveaus van het politieke, economische en maatschappelijke leven moet worden verbeterd en dat de strijd tegen gendergerelateerd en huiselijk geweld moet worden opgevoerd; roept Armenië ertoe op het Verdrag van de Raad van Europa inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld te ratificeren; betreurt dat de politieke participatie van vrouwen laag blijft, ondanks de invoering van genderquota voor kandidatenlijsten; 50. onderstreept de specifieke gevolgen van het conflict voor vrouwen en gemarginaliseerde groepen, en wijst onder meer op de kwetsbare situatie van uit de conflictgebieden gevluchte vrouwen, op de toename van huiselijk geweld in de nasleep van de recente oorlog, en op het feit dat er geen vrouwen betrokken zijn bij het officiële vredesproces; verzoekt de Armeense regering en internationale bemiddelaars om de belemmeringen voor de participatie van vrouwen aan dit proces weg te nemen en bij alle raadplegingen stelselmatig vrouwelijke deskundigen en mensenrechtenverdedigers te betrekken; 51. is ingenomen met de bevordering en prioritering door Armenië van de agenda voor vrouwen, vrede en veiligheid in zijn nationale beleid en programma’s, waarmee beoogd wordt de politieke en publieke participatie van vrouwen op alle niveaus van besluitvorming te waarborgen, evenals hun empowerment en de bevordering van gendergelijkheid; merkt op dat de vaststelling van het tweede nationale actieplan van Armenië voor de uitvoering van resolutie 1325 van de VN-Veiligheidsraad over vrouwen, vrede en veiligheid in grote mate bijdraagt tot de inspanningen van Armenië om alle vormen van geweld tegen vrouwen en meisjes in conflicten aan te pakken en gendermainstreaming in het bestuur van de veiligheidssector te bevorderen; 52. benadrukt dat het belangrijk is discriminatie op grond van seksuele geaardheid en genderidentiteit tegen te gaan, en onderstreept dat verbeteringen op dit gebied heel gunstig zouden zijn voor de democratische ontwikkeling van Armenië en de bescherming van de mensenrechten; betreurt evenwel dat Armenië achterloopt bij de verdediging van de rechten van lhbtiq-personen, en maakt zich zorgen over de situatie op dit gebied; dringt er bij de Armeense autoriteiten op aan de rechten van lhbtiq-personen te handhaven en te bevorderen, en lhbtiq-fobie alsook sociale uitsluiting, stigmatisering en alle vormen van discriminatie van lhbtiq-personen in de wetgeving te voorkomen en te bestrijden, en vraagt de EU om Armenië hierbij te ondersteunen; Economische en handelsbetrekkingen 53. merkt op dat het volume van de bilaterale handel tussen Armenië en de EU de afgelopen tien jaar is toegenomen; spoort Armenië, de EU en haar lidstaten, en Europese bedrijven en investeerders ertoe aan de nodige stappen te zetten om hun economische en handelsbetrekkingen verder te versterken; 54. merkt op dat Armenië sinds 1 januari 2022 niet langer profiteert van het stelsel van algemene preferenties (SAP) en de bijbehorende bijzondere stimuleringsregeling voor duurzame ontwikkeling en goed bestuur (SAP+); verzoekt Armenië voort te bouwen op de successen van de handel in het kader van de preferentiële SAP- en SAP+-tarieven, en ten volle gebruik te maken van de mogelijkheden waarover het in het kader van de CEPA beschikt; 55. wijst op het potentieel van het economisch en investeringsplan om Armenië te helpen een duurzame, dynamische en veerkrachtige economie op te bouwen; is ingenomen met de vooruitgang die Armenië heeft geboekt bij de tenuitvoerlegging van vlaggenschipinitiatieven; Sectorale samenwerking 56. is ingenomen met de ondertekening van de Overeenkomst inzake een gemeenschappelijke luchtvaartruimte op 15 november 2021, en roept de EU-lidstaten ertoe op deze snel te ratificeren; 57. is ingenomen met de ondertekening van de overeenkomst voor strategische samenwerking met Europol in september 2021 en de aanzienlijke vooruitgang die is geboekt in de onderhandelingen over een overeenkomst met Eurojust; 58. is ingenomen met het feit dat Armenië in oktober 2022 als waarnemer is toegetreden tot het Europees migratienetwerk; 59. is ingenomen met de associatie van Armenië met Horizon Europa, het onderzoeks- en innovatieprogramma van de EU voor de periode 2021-2027, waardoor Armeense onderzoekers, innovatoren en onderzoeksinstellingen in staat worden gesteld de partnerschappen met hun tegenhangers in de EU te versterken, en verheugt zich over de succesvolle samenwerking met Armenië in het kader van het programma Erasmus+; 60. verheugt zich erover dat Armenië deelneemt aan het programma Creatief Europa 2021-2027, waardoor de culturele en creatieve sectoren in Armenië zullen worden versterkt en de pogingen van Armenië om inclusiever, digitaler en duurzamer te worden een impuls zullen krijgen; 61. roept de EU en haar lidstaten ertoe op de vooruitgang te erkennen die Armenië de afgelopen jaren heeft geboekt met de uitvoering van de visumversoepelings- en overnameovereenkomsten, en stelt vast dat er een dialoog over visumliberalisering met Armenië is aangegaan met als doel de onderlinge contacten tussen mensen, nauwere bilaterale betrekkingen en verdere hervormingen te bevorderen; 62. herhaalt zijn bezorgdheid over de huidige exploitatie van de verouderde kerncentrale van Metsamor; dringt aan op de snelle goedkeuring van een routekaart of actieplan voor de sluiting en veilige ontmanteling van die centrale, rekening houdend met het feit dat de energiecapaciteit ervan moet worden vervangen, onder meer middels hernieuwbare energiebronnen, om de energiezekerheid en de duurzame ontwikkeling van Armenië te waarborgen, in overeenstemming met de bepalingen van de CEPA; is ingenomen met het bezoek van de directeur-generaal van de Internationale Organisatie voor Atoomenergie (IAEA) aan Armenië in oktober 2022, en spoort de Armeense toezichthouder voor kernenergie ertoe aan de samenwerking met de IAEA te bevorderen en de steun van de IAEA ten volle te benutten; verzoekt Armenië dringend alle noodzakelijke stappen te zetten om de kerncentrale in Metsamor te laten voldoen aan de internationale normen, teneinde ten minste gedurende de vereiste overgangsperiode een veilige en betrouwbare werking van de centrale te waarborgen totdat een gepast vervangend alternatief voor de kerncentrale volledig operationeel is en de energiezekerheid gegarandeerd is; 63. verheugt zich over de maatregelen die Armenië al heeft genomen met het oog op de groene transitie en over de toezegging van Armenië om zijn emissies tegen 2030 met 40 % te verlagen; verzoekt Armenië zich verder in te zetten voor de strijd tegen de klimaatverandering, in overeenstemming met de Overeenkomst van Parijs en de noodzaak om het milieu te beschermen; spoort Armenië ertoe aan zijn emissiereductiedoelstellingen uit hoofde van de nationaal bepaalde bijdrage te verhogen als bewijs voor zijn inzet en goede prestaties op het gebied van uitstootvermindering; 64. verzoekt de Armeense autoriteiten beslissende maatregelen te nemen om de ontwikkeling van hernieuwbare energie te versnellen, de energie-efficiëntie te verhogen en energiebronnen te diversifiëren, rekening houdend met het feit dat aardgas uit Rusland nog steeds meer dan 80 % van het in Armenië ingevoerde gas uitmaakt, en rekening houdend met de bilaterale samenwerking tussen Armenië en Iran op het gebied van energie-uitwisseling; o o o 65. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de regeringen en parlementen van de lidstaten, en de regering en het parlement van Armenië. Het Europees Parlement, – gezien het Europees Verdrag voor de rechten van de mens van 1950, dat in 2002 door Azerbeidzjan is geratificeerd, – gezien het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten van 1966, – gezien het Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing van 1984, – gezien de volgende resoluties van de VN-Veiligheidsraad: nr. 822 van 30 april 1993, nr. 853 van 29 juli 1993, nr. 874 van 14 oktober 1993 en nr. 884 van 12 november 1993, – gezien de resoluties van de Verenigde Naties over de huidige oorlog in Oekraïne, namelijk ES-11/1 en ES-11/2 van maart 2022, ES-11/3 van april 2022 en ES-11/4 van oktober 2022, – gezien de uitspraak van het Internationaal Gerechtshof (IGH) van 7 december 2021, – gezien de activiteiten van de covoorzitters van de Minsk-groep van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), – gezien zijn resoluties van 16 februari 2006 over het cultureel erfgoed in Azerbeidzjan (1) , van 20 mei 2021 over krijgsgevangenen na het meest recente conflict tussen Armenië en Azerbeidzjan (2) , van 17 februari 2022 over de uitvoering van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – jaarverslag 2021 (3) , van 10 maart 2022 over de vernietiging van cultureel erfgoed in Nagorno-Karabach (4) , van 8 juni 2022 over de veiligheid in de regio van het Oostelijk Partnerschap en de rol van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (5) en van 19 januari 2023 over de humanitaire gevolgen van de blokkade in Nagorno-Karabach (6) , – gezien de beschikkingen van het Internationaal Gerechtshof van 22 februari 2023 inzake de toepassing van het Internationaal Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van rassendiscriminatie (Armenië/Azerbeidzjan en Azerbeidzjan/Armenië), – gezien de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst van 22 april 1996 tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Azerbeidzjan, anderzijds (7) , – gezien Aanbeveling nr. 1/2018 van de Samenwerkingsraad EU-Azerbeidzjan van 28 september 2018 over de partnerschapsprioriteiten van de EU en Azerbeidzjan (8) , – gezien zijn aanbeveling van 4 juli 2018 aan de Raad, de Commissie en de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV) over de onderhandelingen voor een brede overeenkomst tussen de EU en Azerbeidzjan (9) , – gezien zijn aanbevelingen van 15 november 2017 over het Oostelijk Partnerschap, in de aanloop naar de top van november 2017 (10) , – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 18 maart 2020, getiteld “Het beleid inzake het Oostelijk Partnerschap na 2020: de weerbaarheid versterken – een Oostelijk Partnerschap dat iedereen ten goede komt” (JOIN(2020)0007), – gezien de Samenwerkingsraad EU-Azerbeidzjan van 19 juli 2022 en het gezamenlijke werkdocument van 14 juli 2022, getiteld “Cooperation Implementation Report on Azerbeidzjan” (Verslag over de uitvoering van de samenwerking met Azerbeidzjan; SWD(2022)0197), – gezien het gezamenlijke advies van de Commissie van Venetië en het directoraat-generaal mensenrechten en rechtsstaat (DGI) van de Raad van Europa over de mediawet, aangenomen door de Commissie van Venetië tijdens haar 131e plenaire vergadering op 17 en 18 juni 2022, – gezien zijn resolutie van 9 maart 2022 over buitenlandse inmenging in alle democratische processen in de Europese Unie, met inbegrip van desinformatie (11) , – gezien de verklaringen van de voorzitter van de Europese Raad, Charles Michel, van 14 december 2021 en 6 april 2022, en zijn persverklaringen van 22 mei 2022, van 31 augustus 2022 na afloop van de trilaterale ontmoeting met de Azerbeidzjaanse president Ilham Aliyev en de Armeense premier Nikol Pasjinian en van 6 oktober 2022 na afloop van de ontmoeting tussen president Aliyev, premier Pasjinian, de Franse president Macron en de voorzitter van de Europese Raad Michel, – gezien de verklaring van de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 19 november 2020 namens de Europese Unie over Nagorno-Karabach, – gezien het verslag van de Commissaris voor de Mensenrechten van de Raad van Europa naar aanleiding van haar bezoek aan Azerbeidzjan van 8 tot en met 12 juli 2019 (12) , – gezien zijn resolutie van 17 januari 2019 over Azerbeidzjan, en met name de zaak van Mehman Huseynov (13) , en andere resoluties over Azerbeidzjan, met name die over de mensenrechtensituatie en de rechtsstaat, – gezien de tussentijdse resolutie van de Raad van Europa betreffende de tenuitvoerlegging van de arresten van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in de zaak Mammadli-groep/Azerbeidzjan van 22 september 2022, – gezien het verslag van de onafhankelijke onderzoeksinstantie van 15 april 2018 over de vermeende corruptie binnen de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa, – gezien de beschikking van het IGH inzake de toepassing van het Internationaal Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van rassendiscriminatie (Armenië/Azerbeidzjan) van 7 december 2021, – gezien de rapporten van de Europese Commissie tegen Racisme en Onverdraagzaamheid van de Raad van Europa, met name het landspecifieke monitoringverslag over Azerbeidzjan van 2016, – gezien het verslag van de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa (PACE), getiteld “Alleged violations of the rights of LGBTI people in the Southern Caucasus” (Vermeende schendingen van de rechten van lhbti-personen in de zuidelijke Kaukasus), (14) – gezien het advies over Azerbeidzjan van het adviescomité voor het Kaderverdrag inzake de bescherming van nationale minderheden van de Raad van Europa, dat werd gepubliceerd op 4 februari 2019, – gezien het verslag “Freedom in the World” van 2022 en het verslag “Nations in Transit” van 2022 van Freedom House, – gezien het meerjarig indicatief programma voor Azerbeidzjan (2021-2027) van de Commissie, – gezien het gezamenlijke werkdocument van de diensten van de Commissie en de EDEO van 2 juli 2021, getiteld “Herstel, veerkracht en hervorming: prioriteiten van het Oostelijk Partnerschap na 2020” (SWD(2021)0186), – gezien het memorandum van overeenstemming over een strategisch partnerschap tussen de EU en Azerbeidzjan op het gebied van energie van 18 juli 2022, – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 8 juni 2016, getiteld “Naar een EU-strategie voor internationale culturele betrekkingen” (JOIN(2016)0029), – gezien de regelmatige bilaterale dialogen op hoog niveau tussen de EU en Azerbeidzjan op het vlak van veiligheid, energie en vervoer, – gezien de Eastern Partnership Index 2021, – gezien het op 2 juli 2021 gepubliceerde economisch en investeringsplan, – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken ( A9‑0037/2023 ), A. overwegende dat het conflict in Nagorno-Karabach en de oorlog tussen Armenië en Azerbeidzjan, die al ruim dertig jaar duren, tienduizenden slachtoffers, enorme verwoestingen, ook van culturele en religieuze trekpleisters, en de ontheemding van honderdduizenden mensen tot gevolg hebben gehad; B. overwegende dat er soms nog steeds dodelijke militaire confrontaties plaatsvinden tussen Azerbeidzjan en Armenië; overwegende dat de staakt-het-vurenverklaring van 9 november 2020, die werd afgelegd naar aanleiding van de 44 dagen durende oorlog die Azerbeidzjan in 2020 heeft gevoerd, niet volledig ten uitvoer is gelegd; overwegende dat het staakt-het-vuren bovendien verscheidene malen is geschonden, met honderden slachtoffers en de bezetting van soeverein Armeens grondgebied in het oosten en zuidoosten van het land door Azerbeidzjaanse troepen; overwegende dat het burgerverkeer tussen Armenië en Nagorno-Karabach via de Lachin-bergpas sinds december 2022 geblokkeerd is, hetgeen negatieve gevolgen heeft voor de levering van voedsel en andere essentiële goederen aan de regio; C. overwegende dat er in de nasleep van de confrontaties in september 2022 beschuldigingen zijn geuit over fysiek misbruik en vernedering van een groot aantal Armeense krijgsgevangenen; overwegende dat er ook sprake is van andere beschuldigingen van foltering en andere vormen van misbruik die de troepen van Azerbeidzjan zouden hebben gepleegd ten aanzien van Armeense burgers, met inbegrip van ouderen, en van een standrechtelijke executie in het begin van 2021; overwegende dat er tevens beschuldigingen aan het licht zijn gekomen van zeker tien andere standrechtelijke executies van Armeense soldaten en burgers in 2020 en het begin van 2021; D. overwegende dat de Russische vredesmacht die in de regio is ingezet niet bereid en niet in staat was om verdere aanvallen van Azerbeidzjan te voorkomen, en dat het aantal vredessoldaten geleidelijk is afgenomen, met name na het begin van de misdadige Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne; E. overwegende dat de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne gevolgen heeft voor de zuidelijke Kaukasus en de veiligheidssituatie in de regio verder heeft bemoeilijkt; F. overwegende dat de EU zich actief inzet voor de bevordering van veiligheid, stabiliteit, vrede en welvaart in de zuidelijke Kaukasus, met sterke economische, politieke en culturele banden met de EU; overwegende dat de EU bereid is een actieve rol op zich te nemen als betrouwbare handelspartner en eerlijke bemiddelaar bij onderhandelingen over een duurzame vredesregeling tussen Armenië en Azerbeidzjan, waarbij zij haar optreden baseert op de bevordering van de democratie, de rechtsstaat en de eerbiediging van de mensenrechten; G. overwegende dat de EU via diplomatieke kanalen vreedzame oplossingen voor lopende regionale conflicten ondersteunt; H. overwegende dat er in Brussel bijeenkomsten op hoog niveau hebben plaatsgevonden tussen de Azerbeidzjaanse president Aliyev en de Armeense premier Pasjinian, met de bemiddeling van de voorzitter van de Europese Raad, Charles Michel, die hebben geleid tot concrete toezeggingen; I. overwegende dat de EU na afloop van de ontmoeting van 6 oktober 2022 in Praag tussen de Azerbeidzjaanse president Aliyev, de Armeense premier Pasjinian, de Franse president Macron en de voorzitter van de Europese Raad Michel een tijdelijke monitoringcapaciteit naar de Armeense zijde van de internationale grens met Azerbeidzjan heeft gestuurd om de situatie in de regio te monitoren en te analyseren en daarvan verslag te doen; J. overwegende dat Azerbeidzjan in maart 2022 vijf basisbeginselen voor de normalisering van de betrekkingen tussen Azerbeidzjan en Armenië heeft voorgesteld: de wederzijdse erkenning van de territoriale integriteit, de onschendbaarheid van de grenzen en de politieke onafhankelijkheid, de bevestiging dat geen van beide landen territoriale aanspraken maakt op het grondgebied van het andere land, de verplichting om elkaars nationale veiligheid niet te zullen bedreigen, de afbakening van de staatsgrens tussen Armenië en Azerbeidzjan en de openstelling van vervoersverbindingen; overwegende dat Armenië weliswaar zijn voorlopige akkoord aan die beginselen heeft gegeven, maar achteraf aanvullende beginselen heeft toegevoegd, onder meer over de veiligheid en de rechten van de etnische Armeniërs in Nagorno-Karabach, de vastlegging van de definitieve status van de regio, de teruggave van gevangenen en het herstel van de communicatie; K. overwegende dat het voor een duurzame normalisering van de betrekkingen tussen Armenië en Azerbeidzjan en voor de basis van een duurzame en rechtvaardige vrede noodzakelijk is dat alle geweld wordt stopgezet, dat alle onderliggende oorzaken van het conflict worden aangepakt en dat de overeenkomsten die tussen de twee partijen zijn bereikt volledig ten uitvoer worden gelegd om de ontwikkeling van beide landen te waarborgen; overwegende dat dit doel alleen kan worden bereikt indien de autoriteiten van Armenië en Azerbeidzjan de vreedzame co-existentie, de veiligheid en de eerbiediging van de rechten van minderheden garanderen; L. overwegende dat de gewapende conflicten tussen Armenië en Azerbeidzjan rampzalige gevolgen hebben gehad voor het culturele, religieuze en historische erfgoed van de hele regio; M. overwegende dat er in de uitspraak van het IGH van 7 december 2021 ernstige beschuldigingen zijn geuit over de betrokkenheid van de Azerbeidzjaanse autoriteiten bij de vernietiging van begraafplaatsen, kerken en historische monumenten in Nagorno-Karabach; overwegende dat Armenië op grond van die uitspraak verplicht is alle nodige maatregelen te nemen om het aanzetten tot en het aanwakkeren van rassenhaat tegen personen van Azerbeidzjaanse nationale of etnische afkomst te voorkomen; N. overwegende dat de staat van dienst van Azerbeidzjan op het gebied van de eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden nog steeds zeer negatief is en moet worden verbeterd voordat de EU haar politieke en energiepartnerschap met het land verder uitbreidt; O. overwegende dat de EU en Azerbeidzjan aan de hand van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst van 1996 gezamenlijk het algemene beginsel van eerbiediging van de democratie en de beginselen van het internationaal recht en de mensenrechten zijn overeengekomen; overwegende dat de partijen de toezegging hebben gedaan samen te zullen werken aan de eerbiediging en de bevordering van de mensenrechten, met name die van minderheden; P. overwegende dat de Azerbeidzjaanse autoriteiten, in strijd met de Azerbeidzjaanse grondwet, die voorziet in de vrijheid van vreedzame vergadering en vereniging, deze vrijheden consequent en ernstig beknotten, waardoor omstandigheden worden gecreëerd die leiden tot een feitelijk verbod op vergadering; overwegende dat in Azerbeidzjan de mogelijkheden voor onafhankelijk activisme, kritische journalistiek en politieke activiteiten van de oppositie in grote mate zijn ingeperkt; overwegende dat veel activisten, mensenrechtenverdedigers en journalisten zijn gearresteerd en gevangengezet op grond van wetten en regels waarmee de activiteiten van onafhankelijke groeperingen aan banden worden gelegd; Q. overwegende dat er in Azerbeidzjan nog steeds geen onafhankelijke rechterlijke macht bestaat en dat de inmenging in het werk en de onafhankelijkheid van advocaten maar al te vaak voorkomt; overwegende dat arrestanten tijdens hun hechtenis worden mishandeld, zogenaamd om bekentenissen af te dwingen, en dat gevangenen geen toegang krijgen tot familieleden, onafhankelijke advocaten of onafhankelijke medische zorg; overwegende dat de autoriteiten klachten in verband met foltering en andere vormen van mishandeling tijdens politiehechtenis doorgaans afwijzen en dat deze praktijken ongestraft worden voortgezet; R. overwegende dat de Azerbeidzjaanse autoriteiten de pluriformiteit van de media en de vrijheid van meningsuiting voortdurend beperken; overwegende dat politieke tegenstanders van de regering, mensenrechtenactivisten en journalisten het mikpunt zijn van haatzaaiende uitlatingen en politiek geweld en willekeurig gevangen worden genomen; overwegende dat hun zaken onvoldoende worden onderzocht; overwegende dat het Organized Crime and Corruption Reporting Project in juli 2021 rapporteerde dat Azerbeidzjaanse journalisten het mikpunt waren van de Pegasus-spyware van NSO; S. overwegende dat Azerbeidzjan volgens de Rainbow Europe Index van de Internationale Vereniging voor lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen, trans- en interseksuelen in Europa de grootste lacunes in de wetgeving en het beleid ter bescherming van lhbtiq-personen vertoont en het land het slechtst scoort van alle landen die lid zijn van de Raad van Europa; overwegende dat haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven tegen lhbtiq-personen in Azerbeidzjan blijven plaatsvinden en vanwege een gebrek aan vertrouwen in de rechtshandhaving en passiviteit doorgaans ongemeld en ongestraft blijven; overwegende dat PACE in 2022 een resolutie heeft aangenomen over de schendingen van de rechten van lhbtiq-personen in de zuidelijke Kaukasus en een aantal verzoeken heeft gericht tot de autoriteiten om de wetgeving te hervormen en deze schendingen aan te pakken; T. overwegende dat Azerbeidzjan zijn zorgvuldigheidsverplichting tot het voorkomen, onderzoeken en bestraffen van geweld tegen vrouwen niet is nagekomen, evenmin als die om te voorzien in doeltreffende wetgevingsmaatregelen; overwegende dat gendergerelateerd geweld in Azerbeidzjan alomtegenwoordig blijft, maar dat er nauwelijks aangifte van wordt gedaan; overwegende dat het aantal gevallen van femicide is toegenomen en dat femicide vaak wordt gepleegd door familieleden; overwegende dat er ernstige lacunes blijven bestaan in de officiële reactie op femicide, onder meer gebrek aan bescherming of mogelijkheden voor ondersteuning voor overlevenden; U. overwegende dat vrouwelijke mensenrechtenverdedigers systematisch het doelwit zijn van bedreigingen, dwang, mishandelingen door de politie, schendingen van hun recht op privacy en genderspecifieke lastercampagnes om hun werk in diskrediet te brengen en hen de mond te snoeren; overwegende dat vrouwelijke journalisten en andere vrouwen in de media worden geconfronteerd met specifieke gendergerelateerde gevaren, onder meer seksistische, misogyne en vernederende beledigingen, bedreigingen, intimidatie, pesterijen en seksuele agressie en geweld; V. overwegende dat corruptie wijdverbreid is in Azerbeidzjan; overwegende dat in een verslag van de onafhankelijke onderzoeksinstantie over de vermeende corruptie binnen de PACE van 15 april 2018 werd vastgesteld dat een aantal voormalige leden van PACE in strijd met de gedragscode van PACE had gehandeld, en dat bepaalde huidige en voormalige leden van PACE betrokken waren bij een of andere corrupte activiteit ten gunste van Azerbeidzjan; W. overwegende dat de zuidelijke Kaukasus zich op een strategische plek op de mondiale energiemarkt bevindt en Azerbeidzjan een strategische leverancier van energie (met name olie en gas) aan de EU is; overwegende dat het land in deze rol steeds belangrijker wordt aangezien de EU haar energievoorziening moet diversifiëren; X. overwegende dat de EU nauwere economische integratie met Azerbeidzjan ondersteunt via het Europees nabuurschapsbeleid (ENB) en het initiatief van het Oostelijk Partnerschap; overwegende dat de EU de belangrijkste handelspartner van Azerbeidzjan is en de toetreding van dat land tot de WTO steunt, evenals de diversificatie, digitalisering en het koolstofvrij maken van de Azerbeidzjaanse economie; Y. overwegende dat het noodzakelijk is om een verbinding tussen Europa en Azië te verzekeren die niet over het Russische grondgebied loopt; overwegende dat Azerbeidzjan een strategische positie heeft om de Euraziatische connectiviteit te bevorderen; overwegende dat de EU er een groot belang bij heeft om efficiënte handels- en energiecorridors tussen Europa en Azië te ontwikkelen, zoals blijkt uit de conferentie over de connectiviteit tussen de EU en Centraal-Azië die op 18 november 2022 is gehouden in Samarkand; Z. overwegende dat er sinds 2017 wordt onderhandeld over een nieuwe partnerschapsovereenkomst tussen de EU en Azerbeidzjan; overwegende dat de nieuwe overeenkomst tussen de EU en Azerbeidzjan de belangen van de EU in de regio moet bevorderen, evenals de mensenrechten, democratische normen en beginselen, groei en economische ontwikkeling; Conflictoplossing en normalisering van de betrekkingen tussen Armenië en Azerbeidzjan 1. is van mening dat het gewapende conflict tussen Armenië en Azerbeidzjan om Nagorno-Karabach, dat in de loop der jaren enorm veel leed en verwoestingen heeft veroorzaakt, de sociaal-economische ontwikkeling en stabiliteit van de hele zuidelijke Kaukasus aanzienlijk heeft belemmerd en ook gevolgen heeft voor de stabiliteit van Europa in bredere zin; is ervan overtuigd dat een duurzame vrede tussen Armenië en Azerbeidzjan niet met militaire middelen en geweldsdreigingen met gebruik van geweld kan worden bewerkstelligd, maar dat er een uitgebreide politieke regeling moet komen in overeenstemming met het internationaal recht, inclusief de beginselen die zijn verankerd in het VN-Handvest, de Slotakte van Helsinki van de OVSE van 1975 (met name de drie beginselen van afzien van het gebruik van geweld, territoriale integriteit en zelfbeschikking), de basisbeginselen van de Minsk-groep van de OVSE van 2009 en de overeenkomsten die tussen de partijen tot stand zijn gekomen, inclusief de Verklaring van Alma Ata van 1991; herhaalt dat een breed vredesakkoord alleen succesvol kan zijn als het bepalingen bevat waarmee de integriteit van het soevereine grondgebied van Armenië, de veiligheid van de Armeense bevolking in Nagorno-Karabach en andere conflictgebieden en de onmiddellijke en veilige terugkeer van alle vluchtelingen en intern ontheemde personen naar hun woningen worden gewaarborgd; verzoekt de internationale gemeenschap zich te blijven bezighouden met dit conflict dat de stabiliteit en veiligheid van de hele regio aangaat; 2. is ingenomen met de vele stappen die de Armeense en Azerbeidzjaanse leiders hebben ondernomen om hun onenigheid bij te leggen en te komen tot een langdurige en duurzame vrede in de regio en prijst hun niet-aflatende inzet tijdens de lopende onderhandelingen; veroordeelt in dit verband het gedrag dat door de Azerbeidzjaanse leiders wordt vertoond, dat deze inspanningen ondergraaft, en met name de uitdrukkelijke dreigingen met verdere aanvallen, de regelmatige grensschendingen, de territoriale aanspraken op het zogenaamde West-Azerbeidzjan en de haatzaaiende uitlatingen tegen de Armeense bevolking, met name in het onderwijs; verzoekt de Azerbeidzjaanse leiders een eind te maken aan dit gedrag en verzoekt beide partijen niet te verslappen, maar concrete stappen naar vrede overeen te komen en een veilige en welvarende omgeving tot stand te brengen die ten goede komt aan alle etnische bevolkingsgroepen in de regio; 3. veroordeelt de laatste grootscheepse militaire agressie van Azerbeidzjan in september 2022 tegen verschillende doelwitten op het soevereine grondgebied van Armenië ten stelligste, aangezien die een ernstige schending van de staakt-het-vurenverklaring van november 2022 vormde en in tegenspraak is met eerdere toezeggingen, die onder meer werden gedaan in het kader van gesprekken waarin de EU als bemiddelaar optrad; veroordeelt de militaire invallen buiten de niet-afgebakende grens sinds mei 2021; dringt aan op de terugkeer van alle troepen naar hun oorspronkelijke posities; veroordeelt alle pogingen om het vredesproces te ondermijnen en dringt er bij alle partijen in het conflict op aan geen geweld meer te gebruiken; herhaalt dat de territoriale integriteit van Armenië en Azerbeidzjan volledig moet worden geëerbiedigd door alle partijen; onderstreept dat de EU bereid is om een actievere rol te spelen bij het oplossen van de voortslepende conflicten in de regio; is ernstig bezorgd over de aanhoudende blokkade van de Lachin-bergpas; dringt er bij de Azerbeidzjaanse autoriteiten op aan het vrije en veilige verkeer langs deze bergpas te garanderen, zoals voorgeschreven in de trilaterale verklaring van 9 november 2020; benadrukt dat Azerbeidzjan krachtens de uitspraak van het Internationaal Gerechtshof van 22 februari 2023 de plicht heeft alle maatregelen te nemen die zij bij machte is te nemen om het ongehinderde verkeer van personen, voertuigen en vracht langs de bergpas van Lachin in beide richtingen te waarborgen; verzoekt Armenië en Azerbeidzjan alle punten van zorg in verband met de toegankelijkheid van de Lachin-bergpas aan te pakken aan de hand van gesprekken en overleg met alle betrokken partijen; is ingenomen met de recente ontmoeting tussen een Azerbeidzjaanse officiële delegatie en Armeense inwoners van Nagorno-Karabach om bepaalde kwesties te bespreken, onder andere in verband met de heropening van de Lachin-bergpas; verzoekt de Raad gerichte sancties op te leggen aan Azerbeidzjaanse regeringsfunctionarissen indien de beslissing van het Internationaal Gerechtshof van 22 februari 2023 niet onmiddellijk ten uitvoer wordt gelegd; 4. dringt er bij Armenië en Azerbeidzjan op aan de tripartiete staakt-het-vurenverklaring van 9 november 2020 volledig en op alle aspecten ten uitvoer te leggen; benadrukt dat er vaart moet worden gezet achter de besprekingen over het toekomstige vredesakkoord en achter de aanpak van de onderliggende oorzaken van het conflict, en beklemtoont dat stappen die tot verdere escalatie kunnen leiden, moeten worden vermeden; benadrukt dat er dringend moet worden afgezien van vijandige retoriek of acties die kunnen worden opgevat als aanzettend tot haat of expliciet geweld of als steun voor straffeloosheid, of van acties die mogelijk ondermijnend werken voor de inspanningen om een klimaat te scheppen dat bevorderlijk is voor vertrouwen, verzoening, samenwerking en duurzame vrede, waaronder contacten tussen mensen; wijst op de dringende noodzaak van uitgebreidere en geloofwaardige vertrouwenwekkende maatregelen om polarisatie, wantrouwen, haatzaaiende uitlatingen en andere opruiende retoriek tegen te gaan; is van mening dat de gevolgen van deze vijandelijkheden en de aanwezigheid van Russische vredestroepen ook van invloed zijn op de politieke ontwikkelingen in de regio; toont zich bezorgd over de aanwezigheid van Russische “vredeshandhavers” en hun mogelijke invloed op de politieke ontwikkelingen in de zuidelijke Kaukasus en de toekomst van de hervormingsagenda voor de regio; 5. is ingenomen met de toezegging van Azerbeidzjan om de betrekkingen met Armenië te normaliseren, inclusief het voorstel van vijf basisbeginselen in maart 2022, en verzoekt beide partijen een werkbare oplossing te zoeken om de regio Nachitsjevan met de rest van Azerbeidzjan te verbinden; wijst op de toezegging van Armenië om zijn gewapende troepen terug te trekken en de veiligheid van vervoersverbindingen te garanderen tussen de westelijke regio’s van de Republiek Azerbeidzjan en de Autonome Republiek Nachitsjevan om het ongehinderde verkeer van burgers, voertuigen en goederen in beide richtingen te waarborgen; stelt met bezorgdheid vast dat de verstrekte landmijnkaarten weinig accuraat zijn; verzoekt de Commissie bijstand te mobiliseren voor humanitaire mijnopruimingsoperaties in Nagorno-Karabach; 6. dringt er bij Armenië en Azerbeidzjan op aan duurzame vrede en verzoening tot stand te brengen door een gerechtelijk overgangsmechanisme op te zetten als een stap om geleidelijk vertrouwen te kweken voor de erkenning van het lijden van beide partijen, en te werken aan verzoening op basis van een feitelijke beoordeling van de gebeurtenissen die zich tijdens het gewapende conflict vanaf 1988 hebben voorgedaan; beveelt aan dat de EU deze werkzaamheden ondersteunt en faciliteert, in samenwerking met andere organen, zoals de VN, de Raad van Europa, de OVSE, het Internationale Comité van het Rode Kruis (ICRC) en andere relevante internationale organisaties; 7. herinnert eraan dat de passieve houding van de EU tijdens en onmiddellijk na de oorlog van 2020 ertoe heeft geleid dat andere regionale spelers zoals Rusland, Iran en Turkije hun invloed in de regio konden blijven uitoefenen; wijst erop dat dit had kunnen worden vermeden door een actievere preventieve Europese diplomatie; 8. beklemtoont dat de context in de Kaukasus sinds de grootschalige invasie van Oekraïne door Rusland in februari 2022 aan het veranderen is aangezien de geloofwaardigheid en de capaciteit van Rusland als eerlijke bemiddelaar schade hebben opgelopen; benadrukt dat Rusland in de regio een oneerlijke en schadelijke rol speelt en geen belang heeft bij de totstandkoming van een vreedzame oplossing voor het conflict over Nagorno-Karabach, aangezien Moskou zowel Armenië als Azerbeidzjan onder druk kan zetten zolang het conflict voortduurt; adviseert daarom tegen strategische overeenkomsten met Rusland, dat moet worden behandeld als een internationale paria sinds de invasie van Oekraïne; 9. veroordeelt de expansionistische en destabiliserende rol van Turkije in de zuidelijke Kaukasus, onder meer door Syrische huurlingen te sturen om aan de zijde van Azerbeidzjan te vechten tegen Armenië in de tweede oorlog in Nagorno-Karabach in 2020; is van mening dat Turkije, als het een constructieve rol wil kunnen spelen in de regio, zijn onvoorwaardelijke steun aan Azerbeidzjan moet heroverwegen en concrete stappen moet zetten om de betrekkingen met Armenië te normaliseren; 10. is daarom groot voorstander van het initiatief van voorzitter Charles Michel om bilaterale ontmoetingen van de staatshoofden van Armenië en Azerbeidzjan te organiseren en hierbij te bemiddelen, en moedigt de werkzaamheden van de speciale vertegenwoordiger van de EU voor de zuidelijke Kaukasus en de crisis in Georgië ter plaatse aan; 11. verzoekt de hoge vertegenwoordiger/vicevoorzitter en de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) de inspanningen op te voeren om de vreedzame oplossing van dit conflict nieuw leven in te blazen en daar doeltreffend aan bij te dragen, onder meer met steun voor stabilisering, rehabilitatie na het conflict, wederopbouw en maatregelen om het vertrouwen aan te wakkeren; 12. verzoekt de regeringen van beide landen met klem zich volledig in te zetten voor het opstellen van een uitgebreid en wederzijds aanvaardbaar vredesverdrag dat voorziet in de rechten en de veiligheid van de gehele bevolking in Nagorno-Karabach, de terugkeer van intern ontheemde personen en vluchtelingen, en de bescherming van het cultureel, religieus en historisch erfgoed; is in dit verband ingenomen met de ontmoetingen tussen de ministers van Buitenlandse Zaken van beide landen op 30 september 2022 in Genève en op 8 november 2022 in Washington D.C.; benadrukt dat er een haalbare juridische oplossing moet worden gevonden voor de rechten en veiligheid van de bevolking van Nagorno-Karabach om een duurzame oplossing van het conflict veilig te stellen; 13. verzoekt Azerbeidzjan de veiligheid van alle minderheden in de regio Nagorno-Karabach te waarborgen en hun rechten te eerbiedigen aangezien dit essentiële voorwaarden zijn om omstandigheden tot stand te brengen die leiden tot rehabilitatie en daadwerkelijke verzoening na de oorlog; 14. is ingenomen met de oprichting van commissies voor het bepalen van de grens tussen Azerbeidzjan en Armenië en neemt kennis van de vorderingen die zijn geboekt met betrekking tot de afbakening van de grenzen; wijst erop dat het belangrijk is regelmatiger dergelijke ontmoetingen van de grenscommissies te houden om alle grensgerelateerde vraagstukken te behandelen, de veiligheidssituatie te verbeteren en vooruitgang te boeken met de afbakening van de grenzen; verzoekt erom de afbakening van de grenzen internationaal te laten faciliteren door de EU om betrouwbaarheid, eerlijkheid en duurzaamheid te waarborgen; 15. is ingenomen met de werkzaamheden van de EU-monitoringcapaciteit in Armenië, die haar activiteiten op 19 december 2022 heeft afgerond; is verheugd over de inzet op 20 februari 2023 in het kader van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid een civiele EU-missie in Armenië langs de Armeense zijde van de internationale grens met Azerbeidzjan, teneinde bij te dragen tot stabiliteit in de grensgebieden van Armenië, vertrouwen op te bouwen, vertrouwensopbouw te bevorderen, de weerbaarheid te versterken en een dialoog tot stand te brengen tussen beide partijen; is ingenomen met de bereidheid van Armenië om de missie op zijn grondgebied te faciliteren en verzoekt Azerbeidzjan om ook aan zijn kant van de grens EU-monitoringdeskundigen toe te laten; 16. is ingenomen met de humanitaire hulp die de EU heeft verleend aan de door het conflict getroffen bevolking in en rond Nagorno-Karabach, en met haar leidende rol bij het verlenen van steun voor humanitaire mijnopruimingsoperaties in de conflictgebieden; verzoekt de Commissie te zorgen voor aanvullende financiering en bijstand voor mijnopruiming, onder meer in de vorm van apparatuur, trainingen en cursussen over risico’s; pleit voor extra samenwerking op het gebied van mijnopruiming met deskundigen uit de lidstaten en niet-gouvernementele organisaties (ngo’s); verzoekt Armenië nauwkeurige kaarten te verstrekken van landmijnen in de niet langer bezette regio’s van Azerbeidzjan; 17. verzoekt de Commissie de EU-steun aan mensen in nood te verhogen, waaronder in Nagorno-Karabach, de uitvoering van ambitieuzere vertrouwenwekkende maatregelen te bevorderen, de interreligieuze en interetnische dialoog aan te moedigen, de rechten van minderheden te beschermen en het contact tussen burgers aan beide zijden van de grens te verbeteren om de grondslagen te leggen voor een duurzame een vreedzame co-existentie; dringt erop aan te streven naar wederzijds aanvaardbare oplossingen voor de veilige terugkeer van ontheemde bevolkingsgroepen; 18. verzoekt erom internationale humanitaire organisaties, met name de Verenigde Naties, toegang te verlenen tot Nagorno-Karabach en wijst erop dat momenteel alleen het ICRC toegang krijgt tot de regio, hetgeen niet volstaat om de omstandigheden en behoeften van de bevolking aldaar nauwkeurig te kunnen beoordelen; 19. maakt zich nog altijd zorgen over het lot van de Armeense militairen en burgers die tijdens en na het conflict zijn gevangengenomen en nog steeds door Azerbeidzjan worden vastgehouden, en is verheugd over de vrijlating van een aantal van hen; wijst erop dat zowel Armenië als Azerbeidzjan partij zijn bij het Verdrag van Genève (III) betreffende de behandeling van krijgsgevangenen, en dat daarin is bepaald dat krijgsgevangenen altijd humaan moeten worden behandeld en na de beëindiging van openlijke vijandelijkheden onverwijld en onvoorwaardelijk moeten worden vrijgelaten en gerepatrieerd; roept alle partijen op duidelijkheid te verschaffen over het lot en de verblijfplaats van verdwenen personen en waardig om te gaan met stoffelijke overschotten; dringt aan op de onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating van alle resterende gevangenen, ook degenen die tijdens de recente militaire confrontaties zijn opgesloten, en eist dat zij worden behandeld in overeenstemming met het internationaal humanitair recht; 20. is geschokt door de beelden die zijn vrijgegeven en waarop de foltering en verminking van en de moord op een vrouwelijke Armeense soldaat en ongewapende Armeense krijgsgevangenen door Azerbeidzjaanse strijdkrachten te zien zijn, en veroordeelt de openbare verspreiding daarvan; dringt aan op een volledig en onpartijdig onderzoek van de video’s om de verantwoordelijken te identificeren en hen ter verantwoording te roepen voor hun acties; veroordeelt alle gevallen van foltering en gedwongen verdwijningen, ook wanneer deze plaatsvinden in gewapende conflicten, evenals de mishandeling en ontheiliging van stoffelijke overschotten; wijst erop dat deze handelingen schendingen zijn van de Verdragen van Genève die door Azerbeidzjan zijn geratificeerd en mogelijk oorlogsmisdaden zijn; 21. betreurt de opening van het zogeheten Trofeeënpark in Bakoe, dat op 12 april 2021 werd opengesteld voor het publiek, aangezien dit de opbouw van het wederzijds vertrouwen tussen Armenië en Azerbeidzjan ondergraaft; onderkent de beslissing om de ontmenselijkende wassen beelden en de helmen uit het Trofeeënpark te verwijderen na de internationale verontwaardiging en de rechtszaak die Armenië heeft aangespannen bij het IGH; 22. benadrukt dat beide staten in het kader van internationale verplichtingen onafhankelijke, snelle, openbare en doeltreffende onderzoeken moeten verrichten en alle geloofwaardige beweringen van ernstige inbreuken op de Verdragen van Genève en andere schendingen van het internationaal recht en oorlogsmisdaden moeten vervolgen, teneinde te waarborgen dat de verantwoordelijken verantwoording afleggen en de slachtoffers schadeloos worden gesteld; 23. betreurt de vernieling van Armeens en Azerbeidzjaans cultureel, religieus en historisch erfgoed sinds het begin van het conflict om Nagorno-Karabach; eist dat Azerbeidzjan en Armenië geen erfgoed meer vernietigen of veranderen, en dat zij garanderen dat burgers in dit verband niet worden verhinderd hun vrijheid van godsdienst en levensovertuiging uit te oefenen; dringt er bij beide landen op aan zich daadwerkelijk in te zetten voor het behoud, de bescherming en de bevordering van deze rijke diversiteit, ongeacht de herkomst ervan en zonder oneigenlijke toe-eigening of verkeerde indeling in categorieën; dringt aan op de verantwoordingsplicht met betrekking tot alle misdaden van vernieling en verandering, op het herstel en de restauratie van beschadigde locaties in overeenstemming met de normen en aanwijzingen van de Unesco en op grotere betrokkenheid van de internationale gemeenschap bij het behoud van cultureel, religieus en historisch erfgoed in de regio; dringt er bij Armenië en Azerbeidzjan op aan een Unesco-missie naar beide landen zonder voorafgaande voorwaarden toe te staan en te faciliteren; 24. benadrukt in dit verband de verplichtingen van Azerbeidzjan en Armenië uit hoofde van de beslissing van het IGH van 7 december 2021 betreffende de toepassing van dringende maatregelen, waarin van Azerbeidzjan wordt verlangd dat het vandalisme en de ontheiliging van Armeens cultureel erfgoed, onder meer kerken en andere plaatsen voor de eredienst, monumenten, plaatsen van historische betekenis, begraafplaatsen en kunstvoorwerpen, voorkomt en bestraft; dringt erop aan dat Azerbeidzjan en Armenië zich volledig houden aan het Unesco-Verdrag van 1954 inzake de bescherming van culturele goederen in geval van een gewapend conflict – gewoonlijk het Haags Verdrag van 1954 genoemd – op grond waarvan de partijen bij een conflict zich moeten onthouden van vijandigheden die gericht zijn tegen culturele goederen; 25. pleit voor intensievere bilaterale contacten tussen de politieke autoriteiten van Armenië en Azerbeidzjan en voor initiatieven die contacten tussen de burgers van beide landen bevorderen, vooral op het niveau van het maatschappelijk middenveld, universiteiten, jongerenorganisaties en ngo’s; benadrukt dat het maatschappelijk middenveld en mensenrechtenverdedigers moeten worden geraadpleegd, dat met hen moet worden samengewerkt, met name inzake vraagstukken betreffende conflictoplossing, vredesopbouw, verzoening en humanitaire bijstand, en dat die organisaties moeten beschikken over duurzame financiering en over de vrijheid om hun werkzaamheden zonder beperkingen uit te voeren; roept de Commissie er dan ook toe op steun te verlenen aan maatschappelijke organisaties in Armenië en Azerbeidzjan die daadwerkelijk bijdragen tot verzoening; 26. benadrukt de specifieke gevolgen van het conflict voor vrouwen en gemarginaliseerde groepen, onder meer de toename van huiselijk geweld in de nasleep van de recente oorlog, en het feit dat vrouwen zijn uitgesloten van het officiële vredesproces; verzoekt de Azerbeidzjaanse regering en de internationale bemiddelaars om belemmeringen voor de deelname van vrouwen op alle terreinen uit de weg te ruimen en stelselmatig vrouwelijke deskundigen en vrouwelijke mensenrechtenverdedigers bij alle raadplegingen te betrekken; 27. wijst erop dat met het Europees nabuurschapsbeleid wordt benadrukt dat de betrekkingen tussen de buurlanden moeten worden versterkt en dat de regionale samenwerking moet worden bevorderd; Mensenrechten en fundamentele vrijheden 28. herinnert eraan dat de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en Azerbeidzjan van 1996 stoelt op de eerbiediging van de democratie en de beginselen van het internationaal recht en de mensenrechten, en dat Azerbeidzjan zich hier niet stelselmatig aan heeft gehouden; wijst erop dat het externe optreden van de EU, met inbegrip van haar overeenkomsten met niet-EU-landen, gebaseerd moet zijn op de kernwaarden van de EU, met name de eerbiediging van de democratie, de rechtsstaat en de mensenrechten; benadrukt dat verdere samenwerking tussen de EU en Azerbeidzjan afhankelijk moet worden gemaakt van de daadwerkelijke en tastbare vooruitgang van het land bij de naleving van internationale normen en internationale verbintenissen, met name in verband met de democratie, de mensenrechten, de rechtsstaat en fundamentele vrijheden, en dan vooral de vrijheid van meningsuiting en vereniging, goed bestuur, de rechten van minderheden, mediavrijheid en gendergelijkheid; 29. wijst op het multiculturele en multireligieuze karakter van Azerbeidzjan en verzoekt de Azerbeidzjaanse autoriteiten dan ook om meer inspanningen te leveren en zo te zorgen voor de niet-discriminerende behandeling van nationale minderheden en actief onderzoek in te stellen naar haatmisdrijven op religieuze, gendergerelateerde en etnische gronden en deze strafrechtelijk te veroordelen; verzoekt de Azerbeidzjaanse autoriteiten erop toe te zien dat alle minderheidsgroeperingen onderwijs krijgen in hun nationale taal, gelijke kansen hebben en op passende wijze vertegenwoordigd zijn in het politieke en culturele leven, de publieke media en het overheidsbestuur; verzoekt Azerbeidzjan het materiële en immateriële culturele erfgoed, de talen en tradities van zijn nationale minderheden te beschermen en te bevorderen; 30. wijst op de afsluitende bevindingen over het tiende, elfde en twaalfde verslag inzake Azerbeidzjan van de VN-Commissie voor de uitbanning van rassendiscriminatie van 30 augustus 2022 waarin zij haar bezorgdheid uit over het aanzetten tot rassenhaat en de verspreiding van racistische stereotypen, die gericht zijn tegen personen van Armeense nationale oorsprong of etnische afkomst, zo ook op internet en de sociale media, en die onder meer afkomstig zijn van publieke figuren en overheidsfunctionarissen, en wijst op het gebrek aan gedetailleerde informatie over onderzoeken, gerechtelijke vervolgingen, veroordelingen en sancties met betrekking tot dergelijke daden; 31. verzoekt de Azerbeidzjaanse regering en autoriteiten dringend de fundamentele vrijheden en de mensenrechten te eerbiedigen en af te zien van elke ongerechtvaardigde toepassing van het strafrecht om deze rechten en vrijheden te beperken; uit zijn diepe bezorgdheid over het feit dat schendingen van de fundamentele mensenrechten in Azerbeidzjan een stelselmatig en wijdverspreid patroon vertonen en invloed hebben op het recht van burgers op vrijheid en veiligheid; 32. betreurt de huidige stand van zaken van de mediavrijheid in Azerbeidzjan ten zeerste; uit zijn bezorgdheid over de nieuwe mediawet die in december 2021 is aangenomen en die alle vormen van onafhankelijke journalistiek en alle werkzaamheden van Azerbeidzjaanse journalisten in ballingschap in feite verbiedt; wijst op het fundamentele belang van de vrijheid van meningsuiting en de mediavrijheid in democratische samenlevingen; verzoekt Azerbeidzjan zijn inspanningen om een onafhankelijk en pluriform medialandschap mogelijk te maken op te voeren, in overeenstemming met de aanbevelingen in het advies van de Commissie van Venetië van 17 en 18 juni 2022; dringt er bij Azerbeidzjan op aan een einde te maken aan de vervolging van bloggers, redacteuren, journalisten en vertegenwoordigers van mediaorganisaties, die regelmatig worden vastgehouden of gevangengehouden op grond van allerhande aanklachten, en erop toe te zien dat zij in een veilige omgeving kunnen werken; verzoekt Azerbeidzjan om de vrijlating van alle journalisten en bloggers die momenteel gevangen worden gehouden op grond van de meningen die zij hebben geuit; 33. verzoekt de regering van Azerbeidzjan om smaad uit het strafrecht te halen en de aanbeveling van het Comité van ministers van de Raad van Europa inzake de bescherming van de journalistiek en de veiligheid van journalisten en andere media-actoren op te volgen; 34. veroordeelt de censuur op toegang tot informatie in Azerbeidzjan en verzoekt de autoriteiten de toegang tot internet en de communicatiedekking te verbeteren; verzoekt de Azerbeidzjaanse autoriteiten om de wetgeving en praktijken in verband met internetvrijheid af te stemmen op de Europese normen; 35. beveelt de EDEO, de Commissie en de lidstaten aan om hun steun voor en samenwerking met het maatschappelijk middenveld en mensenrechtenactivisten op te voeren, met name in verband met belemmeringen voor hun werk; verzoekt de regering van Azerbeidzjan een regelmatige en diepgaande politieke dialoog met het maatschappelijk middenveld aan te gaan teneinde ambitieuze en breed gedragen hervormingen aan te moedigen die bedoeld zijn om de instellingen democratischer en onafhankelijker te maken, om de mensenrechten en de mediavrijheid te bevorderen en om een regelgevingsklimaat te scheppen waarin het maatschappelijk middenveld actief kan zijn zonder onnodige bemoeienis; 36. is sterk gekant tegen de vervolging en onderdrukking, zowel in eigen land als in het buitenland, van politieke activisten, journalisten, studenten, mensenrechtenverdedigers en vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties, met inbegrip van degenen die zijn gearresteerd wegens openbare oproepen tot vrede tijdens de confrontaties in september 2022, door middel van intimidatie, arrestaties, foltering, detentie, lastercampagnes, ontvoeringen en reisverboden, zonder de betrokkenen te informeren en zonder rechtszaken te houden; dringt er bij Azerbeidzjan op aan deze praktijken te staken en alle politieke gevangenen en gewetensgevangenen die momenteel worden vastgehouden in vrijheid te stellen; betreurt het dat Azerbeidzjan de beslissingen van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens niet volledig heeft nageleefd; verzoekt Azerbeidzjan die beslissingen volledig uit te voeren en zijn achterstand van niet-uitgevoerde zaken weg te werken; dringt er bij Azerbeidzjan op aan alle nodige maatregelen te blijven nemen om de politiek gemotiveerde, willekeurige toepassing van zijn wetgeving te voorkomen; herhaalt zijn standpunt dat de vrijlating van alle politieke gevangenen een essentiële voorwaarde is voor een nieuwe partnerschapsovereenkomst tussen de EU en Azerbeidzjan; 37. verzoekt de Raad in het kader van de wereldwijde EU-sanctieregeling voor de mensenrechten een onderzoek uit te voeren naar doelgerichte individuele sancties tegen Azerbeidzjaanse ambtenaren die ernstige inbreuken op de mensenrechten hebben gepleegd, zoals rechtshandhavers, en daarbij met name rekening te houden met het wijdverspreide politiegeweld tegen politieke activisten, mensenrechtenverdedigers en journalisten; 38. verzoekt de EU-delegatie en de vertegenwoordigingen van de lidstaten in Azerbeidzjan hun steun voor de werkzaamheden van mensenrechtenverdedigers op te voeren en in voorkomend geval de afgifte van noodvisa te vergemakkelijken en tijdelijk onderdak te verlenen in de lidstaten; dringt er bij Azerbeidzjan op aan het Internationaal Verdrag van de Verenigde Naties inzake de bescherming van alle personen tegen gedwongen verdwijning te ratificeren; 39. veroordeelt de intimidatie en doodsbedreigingen aan het adres van en moordaanslagen op tegenstanders van de Azerbeidzjaanse regering ten stelligste, ook in Europese landen en op Azerbeidzjaanse burgers die in de lidstaten politiek asiel hebben gekregen, zoals Mahammad Mirzali in Frankrijk; wijst erop dat het een kwestie van democratie, mensenrechten, veiligheid en soevereiniteit is wanneer lidstaten vergeldingsmaatregelen op hun grondgebied voorkomen; dringt erop aan dat Europol deze zaak nauwlettend in het oog houdt; 40. dringt erop aan dat Azerbeidzjan het recht op vreedzame vergadering garandeert en verzoekt Azerbeidzjan te stoppen met het tegenhouden van de mars ter ere van Internationale Vrouwendag; 41. onderstreept het belang van gendergelijkheid en de aanwezigheid van vrouwen op alle niveaus van het sociale en politieke leven; verzoekt de Azerbeidzjaanse regering het Verdrag van de Raad van Europa inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld te ratificeren, het nationale actieplan inzake Resolutie 1325 van de VN-Veiligheidsraad over vrouwen, vrede en veiligheid aan te nemen, de strategie voor gendergelijkheid 2022-2025 van het VN-ontwikkelingsprogramma uit te voeren en beleid ter bestrijding van huiselijk en gendergerelateerd geweld vast te stellen en uit te voeren; dringt er sterk op aan dat de autoriteiten van Azerbeidzjan een snel, onpartijdig en doeltreffend onderzoek verrichten naar elk gerapporteerd incident in verband met geweld, discriminatie en intimidatie van vrouwen en dat zij straffeloosheid bestrijden; verzoekt de Azerbeidzjaanse autoriteiten een einde te maken aan de stelselmatige pesterijen van vrouwelijke mensenrechtenverdedigers, vrouwelijke journalisten en andere vrouwen die werkzaam zijn in de media, en te stoppen met genderspecifieke lastercampagnes, gevangenzetting en willekeurige en onwettige schendingen van de privacy, briefwisseling en andere privécommunicatie; 42. herinnert eraan dat het Parlement een duidelijk standpunt heeft ingenomen betreffende de niet-discriminatie van lhbtiq-personen, hun bescherming tegen discriminatie volgens de wet en in de praktijk, en de vervolging van alle gevallen van misbruik, haatzaaiende uitlatingen en fysiek geweld die tegen deze personen zijn gericht; dringt er daarom bij de Azerbeidzjaanse autoriteiten op aan antidiscriminatiewetgeving vast te stellen, waarbij seksuele gerichtheid, genderidentiteit en -expressie en geslachtskenmerken worden toegevoegd als verboden gronden voor discriminatie; dringt er bij Azerbeidzjan op aan civiele, administratieve en/of strafrechtelijke procedures in te stellen om mensen te beschermen tegen haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven; verzoekt de Azerbeidzjaanse autoriteiten de strafwet te hervormen door de bovengenoemde gronden toe te voegen als verzwarende omstandigheden en om geweld ten gevolge van lhbtiq-fobie te bestrijden; herhaalt de oproep van PACE aan de autoriteiten van Azerbeidzjan om gevallen van onrechtmatige arrestatie van lhbtiq-personen te onderzoeken en het politiegeweld tegen deze mensen te voorkomen en te bestrijden; 43. veroordeelt de desinformatie die afkomstig is uit Azerbeidzjan en gericht is op het Westen, met name als gevolg van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne; merkt op dat het narratief dat tegen het Westen wordt gebruikt een kopie is van de Russische propaganda, met inbegrip van aanvallen op de rechten van lhbtiq-personen of de vermeende bedreigingen van traditionele waarden; 44. is diep teleurgesteld over het feit dat Azerbeidzjan er niet in is geslaagd het door Azerbeidzjan geratificeerde Kaderverdrag inzake de bescherming van nationale minderheden van de Raad van Europa volledig toe te passen, hetgeen een inbreuk vormt op de verbintenis die Azerbeidzjan is aangegaan om de rechten van etnische minderheden zoals de Lezgiërs, Talysh, Armeniërs en Koerden te beschermen; 45. verzoekt Azerbeidzjan de huidige beperkingen op te heffen, de administratieve lasten voor ngo’s te verlichten en de restrictieve wetgeving inzake de registratie, werking en financiering van ngo’s te wijzigen; verzoekt Azerbeidzjan tevens de beperkingen voor religieuze gemeenschappen op te heffen, met name wat hun registratie en financiering betreft; verzoekt Azerbeidzjan de huidige wettelijke beperkingen voor donorinstellingen en internationale organisaties die de werkzaamheden van het maatschappelijk middenveld ondersteunen op te heffen; verzoekt de Commissie haar inspanningen in Azerbeidzjan op te voeren om de beperkingen van de activiteiten van het maatschappelijk middenveld op te heffen, de goedkeuring van nieuwe wetgeving te bevorderen en onafhankelijke ngo’s uitgebreider te betrekken bij door de EU gefinancierde projecten en bij de monitoring van de uitvoering van de partnerschap- en samenwerkingsovereenkomst; 46. vindt het uiterst zorgwekkend dat het wetsontwerp inzake politieke partijen de vrijheid van vereniging van de Azerbeidzjaanse burgers verder kan beknotten door het lastiger te maken om politieke partijen te registreren; dringt er bij Azerbeidzjan op aan zijn electorale rechtskader te hervormen zodat het is afgestemd op internationale normen en verplichtingen, de grondwettelijk beschermde rechten en vrijheden te waarborgen en hangende aanbevelingen van het Bureau voor Democratische Instellingen en Mensenrechten en de Commissie van Venetië te behandelen; pleit voor verkiezingen in overeenstemming met internationale normen en met naleving van de verbintenissen van Azerbeidzjan als staat die deelneemt aan de OVSE; Goed bestuur, justitie, rechtsstaat en corruptiebestrijding 47. uit zijn bezorgdheid over het aanhoudende gebrek aan onafhankelijkheid, onpartijdigheid en doeltreffendheid van de rechterlijke macht evenals het gebrek aan transparantie van de beslissingen van die rechterlijke macht en systematische tekortkomingen in de procedures; dringt er bij Azerbeidzjan op aan de rechterlijke macht en het vervolgingssysteem te hervormen om de volledige onafhankelijkheid van de rechterlijke macht te waarborgen, met inbegrip van de raad voor de rechtspraak, die vrij moet zijn van interventies van wetshandhavingsinstanties om het vertrouwen van de bevolking in het rechtsstelsel te vergroten; dringt er bij Azerbeidzjan verder op aan de toegang tot de balie voor mensenrechtenadvocaten niet langer te beperken en tuchtprocedures niet langer te gebruiken als middel om druk uit te oefenen op die advocaten; dringt er bij de autoriteiten op aan de gedragscode in overeenstemming te brengen met de internationale normen inzake de vrijheid van meningsuiting; verzoekt Azerbeidzjan het recht op juridische dienstverlening door onafhankelijke advocaten te waarborgen en te handhaven; neemt kennis van de maatregelen die zijn genomen voor de versterking van de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht in overeenstemming met het presidentieel besluit van 3 april 2019 betreffende de verdieping van hervormingen in het juridisch-rechterlijke stelsel, met onder meer wetgevende en bestuursrechtelijke maatregelen om de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht en de rechters te waarborgen; spoort Azerbeidzjan ertoe aan zijn inspanningen voort te zetten om de relevante aanbevelingen van de Groep van Staten tegen Corruptie met betrekking tot de versterking van de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht uit te voeren; 48. betreurt het dat Azerbeidzjan slechts zeer beperkte vooruitgang heeft geboekt op het gebied van corruptiepreventie en -bestrijding; neemt kennis van de goedkeuring van het alomvattende nationale actieplan ter versterking van de corruptiebestrijding dat bedoeld is om de inspanningen van de autoriteiten op het gebied van corruptiebestrijding te consolideren en te versterken; verzoekt Azerbeidzjan het gebrek aan een doeltreffend systeem voor de openbaarmaking van vermogensbestanddelen voor parlementsleden, rechters en openbare aanklagers aan te pakken om de rol van de rechterlijke macht binnen de raad voor de rechterlijke macht te versterken en de ongepaste invloed van de regering op het openbaar ministerie weg te nemen; betreurt het dat Azerbeidzjan niet beschikt over een transparant stelsel van overheidsfinanciën, waar ook overheidsopdrachten en aanbestedingen deel van uitmaken; 49. veroordeelt de activiteiten van de Azerbeidzjaanse elite in verschillende internationale organisaties die bedoeld zijn om de internationale kritiek op het regime te verzwakken, met name op het gebied van de mensenrechten zoals wordt aangetoond door de zaak van bepaalde huidige en voormalige leden van PACE die “betrokken waren bij een corrupte activiteit” ten voordele van Azerbeidzjan; Veiligheid en geopolitieke uitdagingen 50. verheugt zich over de officiële steun van Azerbeidzjan voor de onafhankelijkheid, soevereiniteit en territoriale integriteit van Oekraïne, en zijn bijdrage aan de humanitaire hulpverlening aan Oekraïne tijdens de oorlog die nu aan de gang is; is echter zeer bezorgd over de verklaring inzake geallieerde interactie tussen de Republiek Azerbeidzjan en de Russische Federatie die in februari 2022 in Moskou werd ondertekend; merkt verder op dat Azerbeidzjan niet achter de resoluties stond waarover is gestemd in de Algemene Vergadering van de VN over de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne, en dringt er bij Azerbeidzjan op aan te waarborgen dat de sancties tegen Rusland niet worden omzeild; 51. uit zijn bezorgdheid over destabiliserende acties en terreurdaden in de zuidelijke Kaukasus; veroordeelt alle terreurdaden met klem; is ingenomen met de samenwerking op veiligheidsgebied tussen de EU, haar lidstaten en Azerbeidzjan en steunt de verdere verdieping van de samenwerking op het gebied van terrorismebestrijding volledig; pleit met name voor nauwere samenwerking op het gebied van terrorismebestrijding en de bestrijding van radicalisering en islamitisch extremisme; 52. veroordeelt het illegale en massale gebruik van de Pegasus-surveillancesoftware van de NSO-groep en repressieve cyberbeveiliging die door Azerbeidzjan is aangewend tegen journalisten, bloggers, mensenrechtenverdedigers, advocaten en politici, en verzoekt de Azerbeidzjaanse autoriteiten voortaan van het gebruik daarvan af te zien; dringt er opnieuw bij de Commissie op aan een lijst met illegale surveillancesoftware op te stellen en deze lijst voortdurend bij te werken; verzoekt de EU en de lidstaten deze lijst te gebruiken om erop toe te zien dat de mensenrechten terdege worden geëerbiedigd en dat de uitvoer van en de technische bijstand voor Europese surveillancetechnologie naar lidstaten die een duidelijk risico vormen voor de rechtsstaat naar behoren worden gecontroleerd; herhaalt zijn oproepen voor de oprichting van een EU-burgerlab, bestaande uit journalisten, mensenrechtendeskundigen en deskundigen op het gebied van reverse engineering malware, dat als taak zou hebben het onrechtmatige gebruik van software voor illegale surveillancedoeleinden op te sporen en aan het licht te brengen; 53. herinnert aan de belangrijke coördinerende rol die Azerbeidzjan in multilaterale organisaties heeft gespeeld in verband met de bestrijding van de COVID-19-pandemie; 54. veroordeelt de militaire oefeningen van Iran langs de Azerbeidzjaanse grens met Iran op basis van agressieve scenario’s ten stelligste; verzoekt de Islamitische Republiek Iran alle provocaties te staken en de territoriale integriteit en soevereiniteit van Azerbeidzjan te eerbiedigen; Energie, handel, milieu, economische samenwerking en connectiviteit 55. onderkent de voltooiing van de zuidelijke gascorridor tussen Azerbeidzjan en Europa en de eerste gaslevering in december 2020; onderkent de strategische rol van Azerbeidzjan als leverancier van fossiele brandstoffen aan de EU en is ingenomen met de bereidheid van Azerbeidzjan om nog meer bij te dragen aan de doelstellingen van de EU op het gebied van de zekerheid en diversificatie van de energievoorziening en klimaatneutraliteit, zoals uiteengezet in de Europese Green Deal; betreurt het dat de ambitie van Azerbeidzjan als strategische energiepartner niet wordt geëvenaard door zijn inspanningen op het gebied van democratische hervormingen en zijn eerbiediging van de fundamentele vrijheden en de mensenrechten; verzoekt de Commissie steun te verlenen aan buitenlandse investeringen van internationale partners, die bedoeld zijn om de connectiviteit tussen de EU en Azerbeidzjan te vergroten; verzoekt de Commissie te waarborgen dat gasinvoer uit niet-EU-landen niet de manier is om de Europese sancties op Russisch gas te omzeilen; roept Azerbeidzjan op hervormingen door te voeren in overeenstemming met de internationale verplichtingen van het land; 56. neemt kennis van het nieuwe memorandum van overeenstemming tussen de EU en Azerbeidzjan over een strategisch partnerschap op het vlak van energie, dat op 18 juli 2022 in Bakoe is ondertekend door de Azerbeidzjaanse president Aliyev en Commissievoorzitter Von der Leyen, waarin het fundament wordt gelegd voor toekomstige samenwerking op het vlak van groene energie en een verbintenis is opgenomen om de capaciteit van de zuidelijke gascorridor te verdubbelen en zo uiterlijk in 2027 jaarlijks ten minste 20 miljard kubieke meter gas te leveren aan de EU; betreurt het echter dat het memorandum alleen gericht is op samenwerking op energiegebied en aan geen enkele voorwaarde is onderworpen; is ingenomen met de deelname van Azerbeidzjan aan het programma EU4Energy en dringt er bij het land op aan meer vooruitgang te boeken op het gebied van energie-efficiëntie; 57. benadrukt het potentieel van Azerbeidzjan als producent en toekomstige exporteur van energie, met name windenergie op zee en groene waterstof, en verzoekt de Commissie en de lidstaten om de samenwerking tussen de EU en Azerbeidzjan op dit gebied op te voeren ter ondersteuning van de inspanningen van Azerbeidzjan om van een leverancier van olie en aardgas te evolueren naar een EU-partner voor hernieuwbare energie; benadrukt dat het gebruik van fossiele brandstoffen de klimaatnoodtoestand waarin wij ons momenteel bevinden slechts zal verergeren; benadrukt dat de EU moet investeren in hernieuwbare energie om haar klimaatbeloften waar te maken; verzoekt de autoriteiten van Azerbeidzjan cruciale stappen te zetten om de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen te versnellen en de energie-efficiëntie te verbeteren; 58. verzoekt Azerbeidzjan om zijn inzet voor de bestrijding van de klimaatverandering en de bescherming van het milieu verder op te voeren; spoort Azerbeidzjan ertoe aan zijn emissiereductiestreefcijfers in het kader van zijn nationaal bepaalde bijdrage te verhogen en serieuze inspanningen te leveren om de uitstoot te verlagen; 59. neemt kennis van de vooruitgang die is geboekt bij de onderhandelingen over een nieuwe alomvattende bilaterale overeenkomst tussen de EU en Azerbeidzjan, en verzoekt de onderhandelende partijen in de nieuwe overeenkomst ook nauwere samenwerking buiten de energiesector te overwegen; benadrukt dat mensenrechten, de rechtsstaat, democratie en goed bestuur prioriteit moeten krijgen; spoort aan tot meer interparlementaire samenwerking tussen de EU en Azerbeidzjan met een brede agenda van vraagstukken van wederzijds belang; benadrukt dat goed bestuur en de eerbiediging van het internationaal recht en de internationale normen van cruciaal belang zijn om langdurige vrede met de buurlanden van Azerbeidzjan en in de bredere regio tot stand te brengen; 60. is ingenomen met het aanzienlijke handelsverkeer tussen de EU en Azerbeidzjan en het hoge niveau van EU-investeringen in Azerbeidzjan; benadrukt dat het economisch en investeringsplan voor het Oostelijk Partnerschap maximaal 2 miljard EUR aan extra investeringen voor de opbouw van een dynamische en veerkrachtige economie kan aantrekken, hetgeen tastbare voordelen zal opleveren voor de bevolking van Azerbeidzjan en de groene en de digitale transitie van het land zal ondersteunen; verzoekt de EU steun te blijven verlenen aan de regionale ontwikkeling in Azerbeidzjan, met inbegrip van plattelandsontwikkeling, landbouw en voedselveiligheid, en is ingenomen met de vlaggenschipinitiatieven ter ondersteuning van economische duurzaamheid en veerkracht in Azerbeidzjan; neemt kennis van het potentieel voor toekomstige samenwerking met Europese ondernemingen en investeerders in het kader van rehabilitatie- en wederopbouwprojecten in Azerbeidzjan; 61. betreurt het dat Azerbeidzjan slechts minimale vooruitgang heeft geboekt bij zijn inspanningen om een einde te maken aan de ergste vormen van kinderarbeid, seksuele uitbuiting en gedwongen bedelarij; 62. merkt op dat het opheffen van de blokkades op de regionale vervoers- en communicatieverbindingen een belangrijke mogelijkheid zal bieden voor de sociaal-economische ontwikkeling van de zuidelijke Kaukasus; wijst erop dat dit moet gebeuren met volledige eerbiediging van de soevereiniteit van alle landen in de regio en op grond van het wederkerigheidsbeginsel; benadrukt dat Armenië en Azerbeidzjan in het kader van de trilaterale staakt-het-vurenverklaring van november 2020 zijn overeengekomen om de blokkades op de verbindingen tussen de westelijke regio’s van de Republiek Azerbeidzjan en de Autonome Republiek Nachitsjevan op te heffen en verbindingen tot stand te brengen tussen Armenië en Nagorno-Karabach; 63. is verheugd over het initiatief om een nieuw regionaal platform voor Azerbeidzjan, Georgië en Armenië op te zetten en verzoekt de EU regionale samenwerking te ondersteunen teneinde de vrede, veiligheid en welvaart in de regio te bevorderen; 64. onderkent de strategische geografische positie van Azerbeidzjan als een potentiële poort tussen Europa, Centraal-Azië en verder gelegen regio’s, binnen de zogenaamde Middle Corridor, die investeringen en financiering van de EU vereist om volledig te kunnen functioneren; benadrukt dat de Middle Corridor in de zoektocht naar alternatieven voor de handelsroutes die door Rusland lopen een belangrijke rol kan spelen; 65. dringt er daarom bij de EU op aan Azerbeidzjan en zijn buurlanden te steunen bij hun inspanningen om trans-Kaspische en trans-Kaukasische verbindingen tot stand te brengen en nauwe contacten te onderhouden met Azerbeidzjan en de Centraal-Aziatische landen met het oog op de ontwikkeling van connectiviteitsprojecten tussen Europa, de zuidelijke Kaukasus en Centraal-Azië; verzoekt erom vastberaden werk te maken van de studie voor de aanleg van de trans-Kaspische pijpleiding, die zou bijdragen aan de zekerheid van de energievoorziening en de diversificatie van de leveranciers, de bronnen en de routes naar de Europese Unie, waarbij de doorvoer over het Russische grondgebied vermeden wordt; verzoekt de Commissie bilaterale uitwisselingen in het kader van de dialoog op hoog niveau over vervoer te intensiveren; 66. verzoekt de regering van Azerbeidzjan om de in het kader van het Oostelijk Partnerschap beschikbare programma’s en projecten beter te benutten, met name de projecten die de contacten tussen burgers van de EU en Azerbeidzjan bevorderen, zoals gemakkelijker reizen en academische uitwisselingen; o o o 67. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid en de regering van Azerbeidzjan.