Het Europees Parlement, – gezien de vrijheid van verkeer van werknemers, die is vastgelegd in artikel 45 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien artikel 174 VWEU over de versterking van de economische, sociale en territoriale samenhang van de Unie, – gezien artikel 107, lid 3, punt c), VWEU, waarin staat dat steunmaatregelen mogen worden aangewend om de ontwikkeling van bepaalde regionale economieën te vergemakkelijken, mits deze maatregelen geen aanzienlijke invloed hebben op de mededinging (regio’s van categorie C), – gezien artikel 349 VWEU over de ultraperifere gebieden, – gezien de artikelen 9, 46, 47, 48 en 147 VWEU inzake diverse aspecten van werk en werkgelegenheid in de EU, – gezien de Europese pijler voor sociale rechten, met name de beginselen 2, 3 en 20, – gezien het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel en migratie, het Fonds voor interne veiligheid en het Instrument voor grensbeheer en visa ( COM(2018)0375 ), met name hoofdstuk II over territoriale ontwikkeling, – gezien het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot instelling van een faciliteit voor herstel en veerkracht ( COM(2020)0408 ), – gezien zijn resolutie van 17 april 2018 over de versterking van de economische, sociale en territoriale cohesie in de Europese Unie: het zevende verslag van de Europese Commissie (1) , – gezien zijn resolutie van 14 november 2017 over de inzet van cohesiebeleidsinstrumenten door regio’s om demografische veranderingen aan te pakken (2) , – gezien zijn resolutie van 15 november 2011 over demografische verandering en de gevolgen daarvan voor het toekomstig cohesiebeleid van de EU (3) , – gezien zijn wetgevingsresolutie van 27 maart 2019 over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling en het Cohesiefonds (4) , – gezien artikel 20 VWEU, Verordening (EU) nr. 492/2011 (5) en Richtlijn 2004/38/EG (6) betreffende het vrije verkeer van werknemers en hun familieleden binnen de Unie, – gezien het verslag van de Commissie van 17 juni 2020 over de gevolgen van demografische veranderingen, – gezien de routekaart van de Commissie van 27 juli 2020 getiteld “Plattelandsontwikkeling: langetermijnvisie van de plattelandsgebieden” (7) , – gezien de op 8 juni 2020 aangenomen conclusies van de Raad over “Demografische uitdagingen – te volgen koers”, – gezien het Groenboek over de vergrijzing getiteld “Bevorderen van intergenerationele solidariteit en verantwoordelijkheid”, dat de Commissie op 27 januari 2021 heeft voorgelegd, – gezien de routekaart van de Commissie van 16 november 2020 getiteld “Demografische veranderingen in Europa: Groenboek over de vergrijzing” (8) , – gezien het rapport van het Europees waarnemingsnetwerk voor territoriale ontwikkeling en samenhang (Espon) uit december 2017 over de geografie van een nieuwe dynamiek van de werkgelegenheid in Europa, – gezien het beleidsdocument van Espon uit juni 2019 getiteld “Addressing labour migration challenges in Europe: An enhanced functional approach”, – gezien het rapport van het departement Economische en Sociale Zaken van de Verenigde Naties, afdeling Bevolking, over de prognoses voor de wereldbevolking 2019, – gezien het verslag van de Europese Commissie van 17 juni 2020 over de gevolgen van demografische veranderingen (9) , – gezien de “European Regional Competitiveness Index 2019”, – gezien de paper van de OESO getiteld “Adapting to Demographic Change”, die is opgesteld voor de eerste bijeenkomst van de G20-werkgroep Werkgelegenheid die van 25 t/m 27 februari 2019 onder Japans G20-voorzitterschap in Tokio werd gehouden, – gezien de doelstellingen van Barcelona van 2002, – gezien het verslag van het Comité van de Regio’s uit 2016 over de impact van demografische veranderingen op Europese regio’s, – gezien het verslag van het Comité van de Regio’s uit 2018 getiteld “Braindrain aanpakken: de lokale en regionale dimensie”, – gezien het advies van het Comité van de Regio’s getiteld “Demografische veranderingen: voorstellen voor het meten en aanpakken van de negatieve gevolgen ervan in de regio’s van de EU” van 12-14 oktober 2020, – gezien de langetermijnvisie voor plattelandsgebieden van de Commissie die zich momenteel in de voorbereidingsfase bevindt, – gezien het advies van het Comité van de Regio’s getiteld “De EU-strategie om het platteland te doen heropleven” van 8-10 december 2020, – gezien het verslag van de territoriale impactanalyse van het Comité van de Regio’s inzake demografische veranderingen van 30 januari 2020, – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken en de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, – gezien het verslag van de Commissie regionale ontwikkeling ( A9-0061/2021 ), A. overwegende dat de lokale, regionale, nationale en EU-verspreiding van de bevolking, alsook de stabiliteit of schommelingen daarvan, een zeer uiteenlopende dynamiek hebben in de lidstaten en hun regio’s, met uiteenlopende gevolgen voor het verschijnsel van ontvolking en uiteindelijk voor de sociale, economische en territoriale samenhang van de Unie; overwegende dat volgens de “European Regional Competitiveness Index 2019” een kloof bestaat tussen hoofdstedelijke/grootstedelijke regio’s en de meer perifere regio’s, waarbij 78 % van de Europese bevolking in stedelijke gebieden of functionele stedelijke gebieden woont en van goede diensten inzake energie, vervoer en digitale connectiviteit profiteert, terwijl de perifere regio’s in dit opzicht nog steeds met problemen kampen; overwegende dat het cohesiebeleid, dat als belangrijkste bron van overheidsinvesteringen in de EU 8,5% van de kapitaalinvesteringen door de overheid vertegenwoordigt, een belangrijk rol kan vervullen bij het aanpakken van deze demografische uitdagingen, ook voor het behoud van het natuurlijke demografische evenwicht van de EU op de lange termijn; B. overwegende dat in het kader van dit verslag “uitzendende regio’s” regio’s zijn die hoogwaardige vaardigheden en/of competenties verliezen (op een of meer gebieden/sectoren) ten voordele van andere regio’s ten gevolge van permanente emigratie gedurende een bepaalde periode, en dat “ontvangende regio’s” regio’s zijn die hoogwaardige vaardigheden en/of competenties (op een of meer gebieden/sectoren) krijgen als gevolg van permanente immigratie gedurende een bepaalde periode; C. overwegende dat demografische tendensen tevens worden beïnvloed door de klimaatverandering en met name door hiermee verband houdende overstromingen en hittegolven; overwegende dat een gecoördineerde aanpak met de opneming van de beginselen van duurzaamheid, vergroening en digitalisering op de verschillende beleidsterreinen van de EU tevens kan bijdragen tot het ombuigen van de negatieve demografische tendensen; D. overwegende dat een hoge correlatie bestaat tussen het verlenen van sociale diensten, fysieke en ICT-connectiviteit, onderwijs en arbeidskansen enerzijds, en het vermogen om in bepaalde gebieden het bevolkingspeil te handhaven en nieuwe bewoners aan te trekken anderzijds; overwegende dat vele EU-regio’s, met inbegrip van plattelandsgebieden, die 44 % van de oppervlakte van de Unie beslaan, en afgelegen, perifere, eiland- en berggebieden, die vanuit geografisch, sociaal en economisch oogpunt benadeeld zijn, nog altijd te kampen hebben met grote lacunes ten aanzien van de verlening van deze diensten; overwegende dat deze regio’s bijzonder worden getroffen door een lage bevolkingsdichtheid, plattelandsvlucht en ontvolkingstrends met negatieve gevolgen voor de vergrijzing, de generatievernieuwing en de ontwikkeling van de landbouw; overwegende dat meer synergieën met het vervoersbeleid van de EU moeten worden ontwikkeld om tegemoet te komen aan de specifieke behoeften van gebieden met een lage bevolkingsdichtheid en ontvolkte gebieden; overwegende dat de huidige trend van vergrijzing onder de EU-bevolking aanzienlijke economische en sociale gevolgen heeft, zoals hogere afhankelijkheidsratio’s, een verhoogde druk op de houdbaarheid van de overheidsfinanciën en het socialezekerheidsstelsel, alsook op de gezondheids- en sociale zorg; E. overwegende dat het vrije verkeer van arbeid een van de vier vrijheden van de Europese Unie en haar eengemaakte markt is; F. overwegende dat de bevolking van de EU de afgelopen decennia weliswaar flink is gegroeid, maar dat het groeipercentage nu terugloopt en de bevolking op de langere termijn naar verwachting aanzienlijk zal afnemen; overwegende dat de EU in 2015 voor het eerst een natuurlijke bevolkingsafname heeft doorgemaakt waarbij zich meer sterfgevallen dan geboorten voordeden; overwegende dat Europa in 2019 slechts 6,9 % van de wereldbevolking uitmaakte en het in 2070 minder dan 4 % van de wereldbevolking zal uitmaken met vooral een sterke afname in het oosten en zuiden van Europa ten gevolge van een combinatie van lage vruchtbaarheidscijfers en de netto migratie binnen de EU uit deze regio’s; overwegende dat de demografische langetermijntrends in de Europese regio’s op lagere geboortecijfers en vergrijzing wijzen, met uitzondering van bepaalde ultraperifere regio’s en met name Mayotte waar in 2050 een bevolkingstoename van 38 % ten opzichte van het niveau van 2010 wordt verwacht, en een bevolkingstoename van 26 % in Frans-Guyana (10) ; G. overwegende dat demografische aspecten moeten worden meegenomen op alle verschillende beleidsterreinen, ook bij het stellen van langetermijnprioriteiten; overwegende dat het belangrijk is betrouwbare statistische gegevens te verzamelen en te monitoren, en onderzoek en de uitwisseling van goede praktijken op alle niveaus te ondersteunen om een beter begrip van de demografische uitdagingen te bevorderen, te anticiperen op de gevolgen ervan voor de lokale arbeidsmarkten, en om innovatieve en effectieve oplossingen te ontwikkelen voor het creëren van voor ouderen geschikte leefomgevingen; H. overwegende dat uit de gezondheids- en economische crisis ten gevolge van de COVID-19-pandemie is gebleken dat solidariteit tussen de generaties, alsmede passende financiering voor gezondheids- en sociale zorg en een duurzame economie, aanjagers van het herstelproces en van het creëren van inclusievere en veerkrachtigere samenlevingen zijn; overwegende dat de COVID-19-pandemie de kwetsbaarheid van onze gezondheidszorgstelsels heeft aangetoond, met name waar het de vergrijzende bevolking betreft; overwegende dat de COVID-19-pandemie eens te meer heeft onderstreept hoe belangrijk het is om in de EU de waardigheid van ouderen en hun grondrechten te waarborgen en te bevorderen; I. overwegende dat de COVID-19-crisis waarschijnlijk een aanzienlijke invloed zal hebben op de geboorte- en sterftecijfers en de migratiestromen in Europa, maar dat nog niet alle gevolgen van de pandemie op economisch, sociaal en werkgelegenheidsgebied bekend zijn; overwegende dat de korte- en langetermijngevolgen voor de demografische tendensen van de buitengewone maatregelen in respons op de crisis grondig moeten worden geanalyseerd, ook vanuit een genderperspectief; overwegende dat de eerste studies suggereren dat de pandemie de bestaande ongelijkheid tussen mannen en vrouwen heeft vergroot, onder andere door een toename van onbetaalde zorgtaken en een verlies van banen; overwegende dat de volksgezondheidscrisis een onevenredig groot effect heeft op vrouwen en meisjes en in het bijzonder op vrouwen en meisjes uit de kwetsbaarste groepen, waarmee in het cohesiebeleid rekening moet worden gehouden, mede door het kanaliseren van investeringen naar zorgdiensten en door het verbeteren van de arbeidsomstandigheden in deze sector, alsmede door het ondersteunen van de transitie naar een zorgeconomie; J. overwegende dat sinds het begin van de economische crisis van 2008 een migratie is te zien van jonge, goed opgeleide professionals van het zuiden en oosten naar het noordwesten van Europa; overwegende dat er een hoge correlatie bestaat tussen de sociaaleconomische omstandigheden in een regio en de mate van braindrain/-gain in die regio; overwegende dat uitzendende regio’s en ontvangende regio’s moeten samenwerken om het hoofd te bieden aan de uitdagingen en dat zij geïntegreerde benaderingen moeten kiezen om langetermijnbeleid te ontwikkelen dat gericht is op het maximaliseren van de levenskwaliteit van de bevolking; K. overwegende dat innovatie en investeringen in menselijk kapitaal op de middellange en lange termijn de belangrijkste aanjagers van sociaaleconomische en werkgelegenheidsgroei zijn in zowel de lidstaten als hun regio’s; Huidige kenmerken en uitdagingen van de demografische verandering in de EU Algemene overwegingen 1. onderstreept dat de “vier vrijheden” de hoeksteen van het concurrentievermogen en de waarden van de EU vormen; constateert desalniettemin dat meer aandacht moet uitgaan naar de gevolgen ervan voor de demografische tendensen en de hiermee verband houdende implicaties voor het evenwicht tussen en binnen de lidstaten, alsmede voor hun economische, sociale en territoriale cohesie; onderstreept dat de EU met een grote demografische uitdaging wordt geconfronteerd die, ondanks uiteenlopende gevolgen in de regio’s, moet worden erkend en op een holistische wijze moet worden aangepakt om het negatieve natuurlijke demografische evenwicht van de afgelopen jaren recht te trekken; wijst erop dat de omkering van de huidige negatieve demografische tendensen in Europese gebieden middels maatregelen om hun oorzaak en niet alleen hun gevolgen aan te pakken, een prioriteit moet zijn voor de Europese Unie, samen met de tweeledige doelstelling om de klimaat- en digitale transitie te versnellen; 2. wijst in dit verband op de aanzienlijke demografische tegenstellingen op het niveau van de Unie en de lidstaten tussen centrale, grootstedelijke en perifere regio’s, welke verband houden met uiteenlopende economische kansen, dienstverlening, toegankelijkheid, vervoer en digitale connectiviteit; herhaalt in dit verband dat het trans-Europese vervoersnet (TEN-T) alleen doeltreffend kan zijn bij een goed werkende infrastructuur van lokaal vervoer; onderstreept dat deze verschillen bijzonder zichtbaar zijn in plattelandsgebieden of gebieden met natuurlijke of specifieke beperkingen, zoals dunbevolkte en berggebieden, alsmede tussen het vasteland en eilanden en ultraperifere gebieden; herhaalt dat de toegankelijkheid van de meeste eilanden en ultraperifere gebieden wordt gekenmerkt door onregelmatige en vaak dure vervoersdiensten; 3. merkt op dat het bbp per hoofd van de bevolking, de inkomensniveaus, de arbeidsparticipatie, de vruchtbaarheidscijfers, sociaaleconomische factoren, de kloof tussen stad en platteland en de vergrijzing enkele van de belangrijkste factoren zijn die direct van invloed zijn op de demografie; stelt vast dat met name de huidige dynamiek op de arbeidsmarkt demografische stromen binnen de regio’s van de EU in gang zet die tot sociaalruimtelijke verschillen en uitdagingen leiden welke in het cohesiebeleid na 2020 moeten worden aangepakt; onderstreept dat de interne migratiepatronen uit regio’s in het oosten, zuiden en midden naar regio’s in het noorden en noordwesten veelal jonge, goed opgeleide en gekwalificeerde arbeidskrachten betreffen; stelt vast dat de migratie van niet-EU-burgers ervoor heeft gezorgd dat de EU in de afgelopen jaren niet te maken heeft gehad met dalende inwoneraantallen; 4. wijst erop dat de vergrijzing en dalende geboortecijfers een onmiskenbaar verschijnsel vormen in Europa en een negatief effect hebben op de afhankelijkheidsratio en de groei van de arbeidsbevolking, die ver achterblijft ten opzichte van de groei in het afgelopen decennium; waarschuwt voor een zichtbare afname van de arbeidsbevolking in regio’s in het oosten, zuiden en midden van Europa; benadrukt dat de vergrijzing ook van invloed is op huisvesting en de vervoersplanning en de behoeften met betrekking tot infrastructuur en diensten, alsook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën en het socialezekerheidsstelsel; merkt op dat er behoefte is aan beleid inzake actief ouder worden om de negatieve dimensie van de demografische veranderingen, vooral in afgelegen en plattelandsgebieden, te beperken en een passend niveau van levenskwaliteit te waarborgen voor alle inwoners; 5. wijst op de huidige COVID-19-gezondheidscrisis en de mogelijke sociale en economische implicaties ervan op de middellange en lange termijn voor de dynamiek op de arbeidsmarkt; betreurt voorts het feit dat de COVID-19-pandemie negatieve gevolgen heeft gehad voor de gemiddelde levensverwachting in Europa; onderstreept dat alle maatregelen betreffende zelfisolatie en social distancing, ondanks de gunstige effecten ervan in de vorm van dalende besmettingscijfers, zichtbare sporen hebben nagelaten in de productie, de vraag en het handelsverkeer: de economische bedrijvigheid is gedaald, de werkloosheid is gestegen, bedrijven zien hun omzet kelderen en overheden kampen met grotere tekorten; stelt vast dat als gevolg hiervan een nieuwe migratiegolf van jongeren zowel binnen als tussen lidstaten kan worden voorspeld; 6. onderstreept dat de huidige COVID-19-crisis aanzienlijke verschillen aan het licht heeft gebracht waar het de kwaliteit van en toegang tot gezondheidszorgdiensten betreft; herinnert in dit verband aan de noodzaak de openbare diensten in plattelandsgebieden te versterken, zoals gezondheidszorgvoorzieningen, teneinde de zeer grote ongelijkheden en verschillen op het gebied van levensverwachting aan te pakken die zich voordoen op basis van woonplaats, sociale status en onderwijsniveaus; herinnert eraan dat de pandemie eveneens de digitale kloof aan het licht heeft gebracht die met name ouderen en inwoners van minder ontwikkelde regio’s, afgelegen plattelands- en/of berggebieden, alsmede ultraperifere gebieden treft; 7. onderstreept een andere uitdaging die door de pandemie aan het licht is gebracht, namelijk de noodzaak fatsoenlijke arbeids- en leefomstandigheden voor seizoenarbeiders te waarborgen die belangrijk zijn voor het opvullen van tekorten in bepaalde sectoren, in het bijzonder de landbouw; 8. onderstreept dat het vaststellen van de omvang van het ontvolkingsproces een uitdaging op zich is, aangezien statistieken geen nauwkeurige gegevens leveren, omdat cijfers voor mensen die bepaalde gebieden verlaten, slechts na vele jaren beschikbaar zijn; stelt bovendien vast dat in de bevolkingsprognoses van Eurostat voor het komende decennium wordt voorspeld dat zowel de plattelands- als de stedelijke gebieden mogelijk met dalende inwoneraantallen te maken zullen krijgen; wijst in dit verband op het belang van een juiste beoordeling van de omvang van demografische uitdagingen en van een toereikende aanpak ervan, ook om radicalisering en bewegingen tegen het Europese integratieproces tegen te gaan en de economische, sociale en territoriale samenhang te versterken; beveelt aan de mogelijkheid te onderzoeken andere indicatoren naast het bbp en de bevolkingsdichtheid te gebruiken voor de indeling van gebieden met ernstige en permanente belemmeringen; onderstreept bovendien het belang van bijgewerkte statistische demografische gegevens, uitgesplitst naar ten minste NUTS 3-niveau, voor een betere controle van de gevolgen van demografische tendensen voor gebieden en voor doeltreffendere en gerichtere maatregelen om deze aan te pakken; verzoekt de lidstaten te investeren in het moderniseren van de capaciteit voor het verzamelen van gegevens over de demografische ontwikkelingen op diverse NUTS-niveaus; Lokale en regionale dimensies Uitzendende regio’s 9. merkt op dat plattelands- en post-industriële gebieden en steden die onderontwikkeld zijn in vergelijking met grootstedelijke gebieden, alsmede verafgelegen gebieden, met inbegrip van eilanden en de meeste ultraperifere gebieden, over het algemeen met een aantal specifieke situaties kampen: een sterke bevolkingskrimp, ook vanwege de geboortecijfers, inkomens die onder het nationale of EU-gemiddelde liggen en problemen met de territoriale integratie met andere regio’s, waardoor zij kwetsbaarder zijn voor een ontvolkingsrisico; onderstreept dat deze situatie ook tot problemen bij de toegang tot openbare diensten leidt, zoals huisvesting, onderwijs en gezondheidszorg, met inbegrip van de toegang tot essentiële geneesmiddelen; wijst erop dat 28 % van de Europese bevolking momenteel in plattelandsregio’s woont, maar dat dit percentage naar verwachting in de toekomst sterk zal dalen; benadrukt dat op plattelandsgebieden gerichte EU-initiatieven, zoals het cohesiebeleid en het landbouwbeleid, verder moeten worden versterkt door een betere coördinatie te bevorderen van beleidsinitiatieven die gericht zijn op het stimuleren van werkgelegenheid voor jongeren, ondernemerschap, digitalisering en jonge en nieuwe landbouwers; is in dit verband verheugd over het voornemen van de Commissie om de uitrol van een breedbandinfrastructuur met een hoge capaciteit in dunbevolkte en plattelandsgebieden te versnellen, en ziet dit als een kans om de levenskwaliteit te verhogen, en onderwijskansen, het creëren van banen, innovatie, een betere toegankelijkheid van gezondheidsdiensten en andere openbare diensten, aanpassing aan technologische veranderingen en de ontwikkeling van cultuurcentra en vrijetijdsactiviteiten te bevorderen; benadrukt dat vrouwen in plattelandsgebieden essentieel zijn voor de ontwikkeling van deze gemeenschappen en dat meer erkenning voor de werkgelegenheid voor en de rechten van vrouwen op de arbeidsmarkt in plattelandsgebieden het risico op ontvolking aanzienlijk zou terugdringen; spoort de Commissie en de lidstaten aan specifieke strategieën te ontwikkelen om de empowerment van vrouwen in plattelandsgebieden te bevorderen; dringt aan op de verzameling van naar gender uitgesplitste gegevens om de huidige genderongelijkheden op te sporen en aan te pakken; 10. wijst op enkele aanjagers van demografische veranderingen die bewoners van voornoemde gebieden dwingen weg te trekken en anderen ontmoedigen om zich daar te vestigen: slechte infrastructuur, waaronder het ontbreken van snel breedbandinternet en vervoersnetwerken, hoge niveaus van jeugdwerkloosheid, minder arbeidskansen, met name in posities waarvoor hoger onderwijs vereist is, en in het algemeen ook voor vrouwen, te weinig overheids- en particuliere diensten, problemen bij de toegang tot gezondheidszorg, minder mogelijkheden qua onderwijs, nutsvoorzieningen en sociale diensten waardoor het lastiger is om bij te blijven bij technologische veranderingen, en te weinig cultuurcentra en vrijetijdsactiviteiten; herinnert bovendien aan de weerslag van de klimaatverandering en hiermee verband houdende natuurrampen op de ontvolking, zoals intense hittegolven die leiden tot de woestijnvorming in bepaalde zuidelijke gebieden; 11. benadrukt dat bepaalde regio’s door dit gebrek aan diversificatie in de regionale economische structuur het risico lopen een negatief stempel te krijgen, ook onder hun eigen bewoners, die zich ontevreden kunnen tonen over de kwaliteit van hun leven en van de hun ter beschikking staande faciliteiten en diensten; toont zich in dit verband bezorgd over de groeiende ontevredenheid, de zogeheten “geography of discontent”, die zich voordoet in een groot aantal EU-regio’s waar mensen zich achtergesteld voelen, hetgeen nauw verband houdt met demografische veranderingen; benadrukt in dit verband het braindraineffect, waardoor hoogopgeleide en hooggekwalificeerde mensen uit een bepaalde regio of een bepaald land naar een andere regio of een ander land wegtrekken; wijst er met name op dat de uittocht van medisch personeel, zoals artsen, verpleegkundigen en onderwijzend personeel, die is toegenomen als gevolg van de ingrijpende overheidsbezuinigingen in de afgelopen jaren op gezondheids- en sociale zorg, heeft geleid tot een verslechtering van de kwaliteit van de medische zorg en het medisch onderwijs, waardoor de toegang tot zorg en onderwijs van hoge kwaliteit vooral in afgelegen, plattelands- en ultraperifere gebieden moeilijk is; 12. is van mening dat ook stedelijke gebieden zijn blootgesteld aan ontvolking, aangezien een op de vijf steden in Europa het aantal inwoners sinds 1990 ziet dalen; merkt daarentegen op dat de krimp van de stedelijke bevolking niet altijd een continu lineair proces is en incidenteel of tijdelijk kan zijn, afhankelijk van de territoriale context; 13. onderstreept een patroon van “interne periferisering”, dat wil zeggen dat de regio’s in het midden, oosten en zuiden van Europa met een aanzienlijk negatief migratiesaldo kampen, terwijl de regio’s in het noorden en westen van Europa juist een aanzienlijk positief saldo hebben, onder meer omdat zij een grote toestroom van economische migranten kennen; is van mening dat deze verschillen ook worden verergerd in plattelandsgebieden waar de middelen voor het cohesiebeleid en het GLB beslister moeten worden geconcentreerd op innovatie teneinde jonge mensen aan te moedigen om met landbouwactiviteiten te beginnen, alsmede op digitalisering, plattelandsmobiliteit en de ontwikkeling van slimme dorpen, en op het bijstaan van agrarische familiebedrijven bij het profiteren van innovatie en nieuwe technologieën; Ontvangende regio’s 14. erkent dat de grootstedelijke gebieden een positief migratiesaldo hebben, met karakteristieke bevolkingsstromen van platteland naar stad, ten gevolge van een steeds grotere stedelijke concentratie van de groei van werkgelegenheid; 15. merkt tevens op dat regio’s met veel hoogopgeleide mensen en meer arbeidskansen voor hoogopgeleide mensen minder ontvolking kennen; 16. benadrukt dat kenniseconomiesectoren een hoge mate van sociaal kapitaal, netwerken en technologie bieden en daarmee bijdragen tot regionale ontwikkeling; erkent dat innovatieve economische bedrijvigheid meestal in technologisch geavanceerdere regio’s te vinden is, waar voldoende agglomeraties van slimme bedrijven voorhanden zijn; 17. onderstreept anderzijds dat een te grote bevolkingsconcentratie in bepaalde stedelijke gebieden al tot de nodige negatieve bijwerkingen heeft geleid, zoals verkeerscongestie, stijgende huisvestings- en vervoerskosten, vervuiling, een ontoereikende beschikbaarheid van water, problemen met de afvalverwijdering, een hoog energieverbruik, verslechtering van de levenskwaliteit, uitdijende voorsteden en een aanzienlijk risico op armoede, sociale uitsluiting en onzekerheid voor bepaalde bevolkingsgroepen; onderstreept dat deze negatieve gevolgen ertoe hebben geleid dat de lokale autoriteiten niet in staat zijn aan alle inwoners van stedelijke gebieden diensten te verlenen; waarschuwt voor enkele van de negatieve effecten van grote bevolkingsconcentraties in stedelijke gebieden op de volksgezondheid die door de COVID-19-pandemie werden onderstreept; 18. stelt vast dat migratie direct van invloed is op het inclusieve karakter van steden, wat beleidsmaatregelen op maat en steunmaatregelen vergt, afhankelijk van de uiteenlopende territoriale context; wijst in dit verband op het feit dat economische migranten meer aan belastingen en sociale bijdragen betalen dan ze aan uitkeringen ontvangen; onderstreept dat in dit verband het inclusiebeleid moet worden versterkt en de lokale en regionale autoriteiten moeten worden ondersteund; Beleidsmaatregelen op maat: oplossingen vinden voor uitdagingen als gevolg van de demografische neergang 19. onderstreept het belang van huidige initiatieven als het Europees innovatiepartnerschap inzake actief en gezond ouder worden, omgevingsondersteund wonen en de kennis- en innovatiegemeenschappen Digital en Health van het EIT; doet een beroep op de Commissie rekening te houden met de reeds in het kader van deze initiatieven ontwikkelde oplossingen voor de aanpassing aan de demografische verschuiving bij het aanpakken van de demografische uitdagingen waarmee de Europese regio’s te kampen hebben; wijst op het belang van het Europees kwalificatiekader voor een leven lang leren ter ondersteuning van onderwijs en opleiding in gebieden waar ontvolking dreigt; 20. onderstreept dat lokale, regionale en nationale autoriteiten, beroepsorganisaties en ngo’s van essentieel belang zijn voor het afbakenen en beoordelen van specifieke investeringsbehoeften in stedelijke en plattelandsgebieden op het stuk van mobiliteit, territoriale toegankelijkheid en basisdiensten, en derhalve voor het ontsluiten van het potentieel van de betrokken gebieden, met inbegrip van economische, sociale en demografische tendensen; is derhalve van oordeel dat zij een doorslaggevende rol moeten vervullen als actieve deelnemers aan de ontwikkeling van territoriale strategieën die van lokale gemeenschappen afkomstig zijn; benadrukt hoe belangrijk het is om waar mogelijk specifieke begrotingsmiddelen uit te trekken voor het keren van de demografische tendensen in relevante EU-programma’s, en om effectbeoordelingen van overheidsbeleid inzake de demografie te verrichten; wijst erop dat een territoriale benadering van EU-instrumenten, zoals duurzame stedelijke ontwikkeling, vanuit de gemeenschap aangestuurde lokale ontwikkelingsstrategieën of geïntegreerde territoriale investeringen, nuttig instrumenten kunnen zijn die kunnen worden aangewend om banen te scheppen en te behouden, de aantrekkelijkheid van de regio te verhogen en diensten lokaal toegankelijker te maken; erkent dat de circulaire economie en de bio-economie een groot potentieel bieden om deze gebieden nieuw leven in te blazen, en roept in dit kader op tot technische bijstand op maat ter ondersteuning van lokale en regionale autoriteiten bij het ontwerpen en uitvoeren van deze strategieën, onder meer door de inzet van participatieve methoden waarbij lokale belanghebbenden, de sociale partners en het maatschappelijk middenveld worden betrokken; 21. wijst erop dat een Europese plattelandsagenda moet worden ontwikkeld die is gericht op het verbeteren van de toegankelijkheid, aantrekkelijkheid en duurzame ontwikkeling van afgelegen en plattelandsgebieden met het oog op positieve gevolgen voor de goede werking van de toeleveringsketen en de interne markt; merkt op dat de toegankelijkheid en aantrekkelijkheid van deze gebieden kunnen worden vergroot middels de toegang tot kapitaal voor ondernemers en kmo’s, en investeringen in innovatie-ecosystemen ter ondersteuning van kenniscreatie en verspreiding van technologie, alsmede door het aanbieden van hoogwaardige essentiële en overheidsdiensten, digitalisering, ook voor kleine ondernemingen, digitale innovatie en digitale connectiviteit en hoogwaardige vervoersdiensten; is van oordeel dat lokale en regionale autoriteiten een passende en zo efficiënt mogelijke verstrekking van diensten in kaart moeten brengen en dat het concept van “rural proofing” (plattelandstoets) moet worden gebruikt om tegemoet te komen aan de specifieke behoeften van afgelegen en plattelandsgebieden met de nadruk op beleidsuitvoering en het leveren van adequate oplossingen; 22. herhaalt dat vervoersnetwerken een doorslaggevende rol kunnen spelen bij de aanpak van demografische veranderingen en het tot staan brengen van de ontvolking door de verbindingen tussen het platteland en de steden te versterken, ook middels investeringen in het openbaar vervoer en andere mobiliteitsdiensten in plattelandsgebieden; onderstreept in dit verband hoe belangrijk het is de vervoersinfrastructuur te verbeteren, ook door het onderhoud en de revitalisering van bestaande vervoersverbindingen en het aanleggen van verbindingen met TEN-T, die vooral van belang zijn in plattelands-, perifere, insulaire en verafgelegen gebieden middels steun voor de overgang naar duurzame en slimme vervoersnetwerken en het versterken van de interoperabiliteit in vervoerssystemen als onderdeel van de strategie voor duurzame en slimme mobiliteit; 23. is van mening dat het duurzame plattelandstoerisme een zeer belangrijke rol kan spelen bij het aanpakken van de ontvolking, het versterken van het scheppen van banen en de economische en demografische diversificatie van de plattelandsgebieden; 24. erkent dat bij de transitie naar klimaatneutraliteit en duurzame en slimme mobiliteit rekening moet worden gehouden met de noden en uitdagingen van plattelandsgebieden, ook die welke verband houden met de klimaatverandering, overeenkomstig de doelstellingen van de Green Deal; is bovendien van oordeel dat deze investeringen een eerlijke en gelijke overgang mogelijk zullen maken naar een digitale economie en een digitaal online onderwijsstelsel dat toegankelijk is voor alle burgers, ook de meest kwetsbaren; is in dit verband van oordeel dat het cohesiebeleid een essentiële rol speelt via investeringen in hoogwaardige essentiële en overheidsdiensten; 25. is van mening dat de EU-stedenagenda, waarin prioriteiten en maatregelen voor het verbeteren van de levenskwaliteit in stedelijke gebieden zijn afgebakend, ertoe zou kunnen bijdragen vorm te geven aan passende instrumenten om de groei, integratie, samenwerking en innovatie te bevorderen en aan maatschappelijke uitdagingen het hoofd te bieden; onderstreept tevens de noodzaak van het uitstippelen van strategieën die gericht zijn op het verbeteren van de kenniseconomie en slimme specialisaties in Europese regio’s, onder meer door het opbouwen van kennisnetwerken en door steun aan investeringen in menselijk kapitaal te verlenen; onderstreept de rol van steden en regio’s in zowel ontvolkte als overbevolkte gebieden; herinnert aan de noodzaak aanvullende financieringsmogelijkheden direct aan de steden en regio’s ter beschikking te stellen voor het uitvoeren van lokale programma’s, en roept op tot de optimale benutting van het Stedelijk Europa-initiatief; 26. onderstreept dat het cohesiebeleid moet bijdragen tot de betere integratie van vrouwen in de beleidsplanning op het gebied van regionale en stedelijke ontwikkeling voor het ontwikkelen van genderinclusieve steden en gemeenschappen die aan iedereen ten goede komen; is bovendien van mening dat investeringen in het kader van ESF+ de inzetbaarheid moeten bevorderen van vrouwen en alleenstaande ouders die moeilijk werk kunnen vinden, moeten zorgen voor de financiering van betaalbare opvangvoorzieningen voor kinderen, en jonge gezinnen moeten ondersteunen; herinnert eraan dat de behoeften van kinderen die door familieleden worden verzorgd of die op zichzelf wonen terwijl de ouders in het buitenland werken, ook moet worden aangepakt middels adviesdiensten, toegang tot huisvesting, gezondheidszorg en onderwijs; onderstreept het belang van gezinsvriendelijke wetgeving waarmee een bevredigend evenwicht tussen werk en privéleven wordt vergemakkelijkt; 27. onderstreept dat investeringen ook gericht moeten zijn op de ondersteuning van jongeren, ouderen, personen met een handicap en andere kwetsbare groepen bij het betreden van de arbeidsmarkt, bij het zich handhaven op de arbeidsmarkt of bij het vinden van een goede baan, waarbij bijzondere aandacht moet uitgaan naar de meest ontvolkte plattelandsgebieden en afgelegen gebieden; is van mening dat ook opleidingen op maat moeten worden onderzocht ter bevordering van het concept van de “welzijnseconomie” en van gezonde en actieve benaderingen van ouder worden; 28. herinnert eraan dat aan de behoeften van etnische minderheden ook moet worden tegemoetgekomen in het kader van het aanpakken van demografische uitdagingen; 29. herinnert aan de noodzaak van strategieën om de arbeidsmigratie op EU-, nationaal en regionaal niveau te keren; verzoekt de lokale, regionale, nationale en EU-autoriteiten om beleidsmaatregelen te ontwikkelen waarmee de aantrekkelijkheid van hun regio’s in termen van arbeidskansen wordt vergroot, en om door preventie, mitigatie en andere passende maatregelen iets aan de braindrain in uitzendende regio’s te doen ook met behulp van de middelen waarin het cohesiebeleid voorziet; onderstreept in dit verband dat meerdere lidstaten al initiatieven hebben ontplooid, zoals stimuleringsmaatregelen voor arbeidskrachten met zeer gespecialiseerde vaardigheden teneinde de braindrain om te zetten in een braingain voor de regio’s in kwestie; 30. benadrukt dat de ernst van de gevolgen van de COVID-19-gezondheidscrisis per lidstaat en regio verschilt, en dat deze crisis waarschijnlijk tot nieuwe tendensen in de demografische stromen zal leiden; herinnert in dit verband eraan dat de extra middelen voor het EFRO en het ESF die via React-EU, hoewel dit slechts een tijdelijk instrument is, zijn vrijgemaakt om te trachten voor een gedegen en robuust herstel van de EU-economie na de crisis te zorgen, een aanzienlijke bijdrage kunnen leveren tot het behoud van de werkgelegenheid en het creëren van nieuwe banen in gebieden die het risico van ontvolking lopen, met inbegrip van steun voor kmo’s en zelfstandigen; is ingenomen met de invoering van flexibele arbeidsregelingen, waaronder telewerk of arbeidstijdverkorting, en onderstreept dat deze steun op niet-discriminerende wijze moet worden verstrekt; 31. herinnert er in dit kader aan dat de pandemie het belang aan het licht heeft gebracht van digitalisering in de hele economie bij het verlichten van de gevolgen van social distancing en de beperkingen van de bewegingsvrijheid, en tevens bij het vergemakkelijken van gezondheidsmonitoring en teleconsultatie en het verstrekken van gezondheidszorgdiensten in dunbevolkte gebieden of gebieden die kampen met natuurlijke of demografische uitdagingen; is van mening dat de hierdoor geboden kansen moeten worden ingezet voor het creëren van nieuwe banen in gebieden met een vergrijzende bevolking; 32. wijst op de toename van telewerk tijdens de COVID-19-crisis, en is van mening dat dit een nuttig instrument zal blijken te zijn om de ontvolkingstrends in plattelandsgebieden te keren waardoor geschoolde jongeren in gebieden kunnen blijven die zij anders zouden verlaten; verzoekt de Commissie en de lidstaten na te gaan hoe telewerk van invloed kan zijn op de toekomstige mobiliteit binnen de EU en de perceptie van de aantrekkelijkheid van verschillende regio’s; Beleidsaanbevelingen 33. verzoekt de Commissie een strategie voor demografische verandering voor te stellen waarin de volgende onderdelen prioriteit krijgen: fatsoenlijke arbeidsomstandigheden, evenwicht tussen werk en privéleven, de territoriale aspecten van beleid tot het bevorderen van economische activiteiten en werkgelegenheid, de toereikende verstrekking van sociale diensten van algemeen belang in alle gebieden, efficiënt lokaal openbaar vervoer en toereikende zorg voor hulpbehoevende personen en langdurige zorg, waarbij bijzondere aandacht uitgaat naar nieuwe arbeidsvormen en de sociale gevolgen ervan; 34. spoort de lidstaten en de regionale autoriteiten aan een geïntegreerde aanpak van de demografische uitdagingen toe te passen met behulp van de cohesiebeleidsinstrumenten, en moedigt de bevordering van slimme dorpen en andere stimuleringsregelingen aan om inwoners te behouden en jongeren aan te trekken naar plattelands- en semistedelijke gebieden; 35. herinnert eraan dat de faciliteit voor herstel en veerkracht op grote schaal in financiële steun zal voorzien om de economieën van de lidstaten veerkrachtiger en toekomstbestendiger te maken; spoort de lidstaten aan, overeenkomstig hun eigen bijzondere omstandigheden, in hun nationale plannen voor herstel en veerkracht maatregelen voor te stellen voor het aanpakken van demografische veranderingen, vooral in de kwetsbaarste gebieden; is van mening dat de lokale en regionale gemeenschappen actief moeten worden betrokken bij het opstellen van die plannen, omdat dit van bijzonder belang is voor de evaluatie van plannen en het daaropvolgende beheer door de lidstaten; is van mening dat synergieën moeten worden ontwikkeld tussen het cohesiebeleid en de Next Generation EU-programma’s om te zorgen voor een bredere aanpak van de demografische uitdagingen; 36. onderstreept het belang van het Fonds voor een rechtvaardige transitie (JTF) en het uitvoeringsmechanisme ervan die erop gericht zijn de door de energietransitie getroffen gemeenschappen te ondersteunen door bij te dragen tot het creëren van nieuwe kansen voor plattelands- en post-industriële gebieden en tot het verminderen van het risico van ontvolking; is van oordeel dat in dit verband steun moet worden verleend aan lokale en regionale samenwerkingsinitiatieven; 37. wijst andermaal op het feit dat demografische veranderingen een essentiële uitdaging voor de EU vormen en dat de aanpak ervan voorrang moet krijgen bij het ontwerp en de uitvoering van programma’s; herinnert in dit verband eraan dat in de verordening betreffende het EFRO en het Cohesiefonds de ondersteuning van stedelijke en plattelandsgebieden met geografische of demografische belemmeringen wordt aangemerkt als een van de belangrijkste doelstellingen voor het komende meerjarig financieel kader (2021-2027) waarbij de lidstaten financiële steun van de EU moeten toewijzen aan projecten waarmee de ecologisch duurzame en sociaal inclusieve economische ontwikkeling in de betrokken regio’s worden gesteund; herinnert er in dit kader aan dat er specifieke steun moet worden verleend aan NUTS 3-gebieden of clusters van lokale administratieve eenheden met een bevolkingsdichtheid van minder dan 12,5 inwoners per vierkante kilometer of met een gemiddelde jaarlijkse bevolkingsafname van meer dan 1 % tussen 2007 en 2017, waarvoor specifieke regionale en nationale plannen moeten worden opgesteld om een betere fysieke en ICT-connectiviteit te waarborgen, de toegang tot en de kwaliteit van de sociale diensten te verbeteren, en het ondernemerschap en de totstandbrenging van hoogwaardige werkgelegenheid door middel van cohesie-instrumenten te bevorderen; is ingenomen met het nieuwe artikel in de verordening betreffende het EFRO en het Cohesiefonds waarin wordt voorzien in nationale plannen ter ondersteuning van regionale en lokale gebieden die te kampen hebben met een aanhoudende demografische neergang; 38. verzoekt de lidstaten de middelen van het ESF en het JTF in grotere mate aan te wenden en deze te combineren met nationale en lokale investeringen om sociale uitsluiting, energie-armoede en materiële deprivatie aan te pakken en een effectief tegenwicht te bieden aan de digitale kloof en digitale uitsluiting, met name in plattelandsgebieden en onder jongeren, ouderen en personen met een handicap, alsook om de toegang tot digitale hulpmiddelen en programma’s en betaalbare communicatie-infrastructuur veilig te stellen; verzoekt dan ook om toegankelijke en betaalbare mogelijkheden om digitale vaardigheden te verwerven op een manier die is aangepast aan de behoeften van ouderen; wijst erop dat deze initiatieven kansrijker zijn wanneer ze hand in hand gaan met mogelijkheden tot uitwisseling tussen de generaties; is in dit opzicht van mening dat het potentieel van digitalisering, robotisering en kunstmatige intelligentie verder verkend en bevorderd kan worden om de autonomie, de woonomstandigheden en de gezondheidstoestand van ouderen te verbeteren, waarbij strenge ethische normen moeten gelden en tegelijkertijd voor inclusie moet worden gezorgd; 39. herhaalt de noodzaak van verdere lokale en geïntegreerde benaderingen van het cohesiebeleid, de nationale strategische plannen voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid en de nationale strategische herstelplannen om de financiële middelen makkelijker en tegelijkertijd beter te beheren en om de synergieën tussen de diverse EU-fondsen en de geïntegreerde instrumenten te maximaliseren; benadrukt de noodzaak de administratieve capaciteit te vergroten om de bureaucratie te verminderen en te zorgen voor een coherente wetgeving tijdens de projectuitvoering en voor gerichte technische bijstand tijdens alle fasen ervan; 40. verzoekt de lidstaten om het programmerings- en uitvoeringsproces van het cohesiebeleid voor de periode 2021--2027 met volledige inachtneming van het beginsel van partnerschap te realiseren en in hun partnerschapsovereenkomsten rekening te houden met de specifieke behoeften van de regio’s met demografische belemmeringen; benadrukt hoe belangrijk het is prioriteit te verlenen aan de regionale en subregionale behoeften, met inbegrip van de demografische en migratieaspecten en territoriale uitdagingen (in de stedelijke en plattelandsgebieden); is van mening deze strategieën vergezeld moeten gaan van territoriale en demografische effectbeoordelingen, die parallel met economische, milieu- en sociale beoordelingen worden uitgevoerd; verzoekt de Commissie te zorgen voor de controle en, waar van toepassing, de volledige uitvoering van de gedragscode inzake partnerschap hetgeen kan bijdragen tot een hoger absorptiepercentage van het cohesiebeleid samen met een betere kwaliteit van de projecten; 41. doet een beroep op de lidstaten rekening te houden met de verschillende demografische uitdagingen bij het ontwerp van hun nationale herstel- en veerkrachtplannen, hun nationale ontwikkelingsbeleid, langetermijnstrategieën voor duurzame ontwikkeling en specifieke programma’s van het cohesiebeleid, in correlatie met doeleinden van het Europees Semester, teneinde te zorgen voor de nodige financiering om de ontvolking aan te pakken, de negatieve tendensen te keren en de territoriale aantrekkelijkheid te vergroten; 42. verzoekt de lokale, regionale en nationale autoriteiten om in regio’s die een ontvolkingsrisico lopen hun investeringen te richten op manieren om jonge gezinnen aan te moedigen zich in deze regio’s te vestigen, en op de universele toegankelijkheid van diensten en infrastructuur van hoge kwaliteit met de deelneming van kmo’s en ondernemingen die zich bezighouden met het beheer van diensten, en met het accent op jongeren, de omscholing van arbeidskrachten, het creëren van het juiste ondernemingsklimaat en het steunen van kmo’s; verzoekt de lidstaten hiervoor meer steun te verlenen; beschouwt investeringen in alle onderwijsniveaus, inclusief onderwijs voor jonge kinderen, betaalbare, toegankelijke en billijke mobiliteitsdiensten, kinderopvangvoorzieningen om de arbeidsparticipatie van vrouwen te bevorderen en in een leven lang leren als een prioriteit, met name in plattelandsgebieden en ultraperifere gebieden; is van oordeel dat het vooral belangrijk is de juiste voorwaarden te scheppen voor jongeren om in deze gebieden te kunnen blijven en om voortijdig schoolverlaten aan te pakken, door hun aantrekkelijke onderwijs-, opleidings-, bijscholings- en omscholingsmogelijkheden op lokaal en regionaal niveau, met inbegrip van digitale vaardigheden, via fysiek of afstandsonderwijs aan te bieden, teneinde hen aan te sporen hun studies in deze gebieden voort te zetten; ziet in dat de regio’s hierbij de geconcentreerde steun van de Unie en de lidstaten nodig zullen hebben; 43. verzoekt meer steun te verlenen aan regio’s die te maken hebben met een aanzienlijke demografische toename, zoals Mayotte of Frans-Guyana, door voldoende financiële middelen vrij te maken om de continuïteit van voldoende hoogwaardige basisdiensten te waarborgen, met name op het gebied van onderwijs, gezondheidszorg en vervoer; 44. is van mening dat de regionale en lokale autoriteiten moeten worden betrokken bij coöperatief bestuur op de lange termijn, alsook bij planningsinitiatieven op diverse niveaus; verzoekt de Commissie en de lidstaten om goede praktijken voor de toepassing en de voordelen van dit soort bestuur en van planningsinstrumenten ter ondersteuning van de polycentrische ontwikkeling te verspreiden, en de territoriale effectbeoordelingen (TEB) in te zetten om EU- en nationaal beleid dat van invloed is op demografische veranderingen, verder uit te werken; wijst in dit verband andermaal op het grote belang van de actieve en daadwerkelijke betrokkenheid van regio’s bij de planning en het beheer van de herstel- en veerkrachtfaciliteit teneinde de doelmatigheid van het instrument te vergroten; 45. is van oordeel dat innovatie en onderzoek positieve overloopeffecten op regionaal niveau kunnen hebben; spoort regionale en lokale beleidsmakers aan de nieuwe faciliteit voor herstel en veerkracht en het EFRO in te zetten om in de uitbreiding van breedbandnetwerken te investeren teneinde de digitale en op kennis gebaseerde economie te bevorderen, alsook te investeren in middelen, hoogwaardige openbare diensten en stimuleringsmaatregelen voor het vasthouden van hooggekwalificeerde arbeidskrachten ter ontwikkeling van onderzoekscentra in de verschillende regio’s en aldus het vergroten van de aantrekkelijkheid van de ontvolkte gebieden, vooral voor jonge talenten en ondernemers; dringt aan op de verdere ontwikkeling van de synergieën tussen de Europese structuur- en investeringsfondsen en het programma Horizon Europa, evenals andere initiatieven die bijvoorbeeld door het Europese Instituut voor innovatie en technologie worden gepromoot; is bovendien van mening dat aantrekkelijk fiscaal beleid voor bedrijfsinvesteringen middels lagere belastingtarieven voor gezinnen en fiscale stimulansen voor werknemers en zelfstandigen het creëren van banen en investeringskansen zal vergemakkelijken; is voorts van oordeel dat maatregelen kunnen worden overwogen om jonge gezinnen te stimuleren bij het aankopen van hun eerste woning, alsmede flexibelere overheidsregels teneinde de ontvolkingsuitdagingen het hoofd te bieden; 46. spoort de regio’s aan gebruik te maken van hun concurrentievoordelen zoals vastgesteld in de strategieën voor slimme specialisatie; beveelt aan zogeheten oasis-strategieën uit te stippelen die gericht zijn op de meest succesvolle, bruisende en groeiende sectoren door het lokale ontwikkelingspotentieel van de regio te benutten; verzoekt de lokale en regionale autoriteiten in het jongerenwerkgelegenheidsinitiatief te investeren met het accent op het aantrekken van jonge opgeleide arbeidskrachten, het behouden van hen die momenteel in dienst zijn, het aanmoedigen van ondernemingszin, en het nemen van lokale, nationale en Europese stimuleringsmaatregelen; onderstreept voorts het belang van het promoten van maatregelen ter bevordering van de solidariteit tussen de generaties, actief ouder worden en de kansen die worden geboden door de zogeheten zilveren economie, als belangrijke beleidsomslag voor plattelandsgebieden, zodat vergrijzing als probleem kan worden omgebogen tot een kans voor de ontwikkeling van plattelandsgebieden; 47. benadrukt de noodzaak van een breder territoriaal perspectief overeenkomstig het nieuwe Handvest van Leipzig: “de transformerende kracht van steden in het algemeen belang” en de Territoriale Agenda 2030 ter versterking van stedelijke netwerken van middelgrote steden en kleinere steden teneinde gebruik te maken van hun aanzienlijke potentieel om territoriale, economische en sociale cohesie ook buiten hun gemeentegrenzen te schragen middels sterkere banden tussen stedelijke en plattelandsgebieden, functionele zones en regionale samenwerking; 48. verzoekt de Commissie zich te richten op beleidscoördinatie op EU-niveau inzake kwesties in verband met terreinen van functionele samenwerking op verschillende niveaus, zoals grensoverschrijdend, macro/regionaal of platteland/stad, om aan demografische uitdagingen het hoofd te bieden; 49. meent ten stelligste dat investeringen op de informatie- en communicatietechnologie en het menselijk kapitaal moeten worden gericht, aangezien hier het potentieel ligt om de afstand tussen de gebruikers te verkleinen en hooggekwalificeerde arbeidskrachten aan te trekken teneinde een digitale kloof te voorkomen en de digitale cohesie te waarborgen; benadrukt het belang van de financiering van ICT-infrastructuur, de ontwikkeling en ingebruikname van deze technologieën bij kmo’s en scholen in plattelandsgebieden, insulaire, berg- en geïsoleerde regio’s en regio’s in industriële transitie, eveneens door middel van middelen uit de faciliteit voor herstel en veerkracht en meer in het algemeen uit de fondsen van het cohesiebeleid; onderstreept hoe belangrijk het is te streven naar de gelijke en parallelle inzet van deze technologieën in de regio’s en de lidstaten teneinde de verschillen qua aantrekkelijkheid alsook de digitale kloof te verkleinen; 50. erkent dat de zogeheten magneetsteden primair bijdragen tot het uitbouwen van regionale groeikernen; onderstreept desalniettemin dat middelgrote steden een cruciale rol in de regionale ontwikkeling vervullen en verzoekt de Commissie en de lidstaten in dit kader om strategieën voor een geharmoniseerde ontwikkeling van deze steden te implementeren; 51. is van mening dat gemeenten open-innovatie-initiatieven moeten aanmoedigen, kennis moeten gebruiken om het innovatieproces te versnellen en een op samenwerking gerichte aanpak met relevante partners en belanghebbenden moeten uitwerken teneinde regionale ecosystemen voor innovatie te scheppen; 52. benadrukt het potentieel van de blauwe economie bij het keren van de negatieve demografische tendens op de kleine Europese eilanden en in de perifere maritieme regio’s in de EU; benadrukt dat de juiste uitvoering van activiteiten in het kader van de blauwe economie, mits deze nauwlettend wordt gemonitord om negatieve externe milieueffecten te beperken en de sociaaleconomische voordelen voor de gehele waardeketen te vergroten, onder meer waar het kleine bedrijven, het achterland en de lokale bevolking betreft, kan helpen de ontvolking in het zuiden van Europa tegen te gaan en ertoe kan bijdragen de plattelandsdorpen te laten profiteren van de inkomsten van de kuststeden, het niveau van sociale inclusie te verhogen en de doelstellingen van de Europese Green Deal te verwezenlijken; 53. beveelt aan, waar nodig, de onderwijs- en opleidingsstelsels in de lidstaten te hervormen, onder meer door onderwijstrajecten te ontwikkelen voor beroepen die verenigbaar zijn met telewerk, gecombineerd met beleidsmaatregelen om een permanente braindrain uit de uitzendende regio’s te voorkomen; dringt aan op het benutten van lokale en regionale voordelen, alsook op het ontwikkelen van lokale economische en sociale regelingen en oplossingen op maat om de braindrain niet alleen te voorkomen, maar ook te keren; is van mening dat beroepsonderwijs en -opleiding, inclusief de arbeidsmobiliteit, een doeltreffende manier kunnen zijn om vaardigheden en beroepservaring te delen, de vaardigheden van arbeidskrachten te bevorderen, zodat deze arbeidskrachten beter bestand zijn tegen de dynamische ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, en daarmee een bijdrage kunnen leveren aan het voorkomen van braindrain; spoort de regionale en lokale autoriteiten aan de toegang tot duaal onderwijs te vergemakkelijken teneinde de transitie van onderwijs naar de arbeidsmarkt te verbeteren; is bovendien van mening dat pan-Europese “diasporastrategieën” moeten worden bevorderd die gericht zijn op het aanmoedigen van de terugkeer van personen die naar een aantrekkelijkere regio zijn vertrokken, met een accent op studenten die hoger onderwijs in landbouw en plattelandseconomie hebben genoten en die moeten worden aangemoedigd na hun afstuderen terug te keren naar hun regio om een bijdrage te leveren aan de economische levensvatbaarheid van hun respectieve uitzendende regio’s; 54. verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat het initiatief betreffende de langetermijnvisie voor plattelandsgebieden praktische oplossingen en steunmaatregelen voor perifere gebieden en het ondervangen van demografische veranderingen omvat; is van mening dat deze langetermijnvisie voor plattelandsgebieden moet uitgroeien tot een echte Europese plattelandsagenda met tastbare en concrete doelstellingen en met betrokkenheid van alle relevante regionale en lokale actoren, zowel wat de structuur als de uitvoering ervan betreft; is bovendien van mening dat hiertoe een strategie voor gendermainstreaming moet behoren die vergezeld gaat van effectbeoordelingsinstrumenten; verzoekt de Commissie om in overleg met de lidstaten en lokale en regionale autoriteiten een new deal voor de demografie in de EU voor te stellen als beleidsaanpak op meerdere niveaus die moet leiden tot een Europese strategie inzake demografische tendensen; is van mening dat demografische kwesties, inclusief de ontvolking en de vergrijzing, aan de orde moeten komen tijdens de conferentie over de toekomst van Europa; o o o 55. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, aan het Europees Economisch en Sociaal Comité, het Comité van de Regio’s en de nationale en regionale parlementen van de lidstaten. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien artikel 5 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), – gezien de artikelen 45, 56, 153, 154 en 174 VWEU, – gezien de Europese pijler van sociale rechten, die in november 2017 werd afgekondigd door de Europese Raad, het Parlement en de Commissie, – gezien het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van personen met een handicap, – gezien de fundamentele arbeidsnormen van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) en de IAO-verdragen en -aanbevelingen inzake arbeidsbeheer en -inspecties, – gezien de uitgebreide Uniewetgeving inzake veiligheid en gezondheid op het werk, in het bijzonder Richtlijn 89/391/EEG van de Raad van 12 juni 1989 betreffende de tenuitvoerlegging van maatregelen ter bevordering van de verbetering van de veiligheid en de gezondheid van de werknemers op het werk (1) en de afzonderlijke en daarmee verband houdende richtlijnen, – gezien de conclusies van de Raad van 8 juni 2020 over omscholing en bijscholing als basis voor meer duurzaamheid en inzetbaarheid ter ondersteuning van economisch herstel en sociale cohesie, – gezien de politieke beleidslijnen voor de volgende Europese Commissie 2019-2024: “Een Unie die de lat hoger legt – Mijn agenda voor Europa”, gepresenteerd door de toen nog kandidaat-voorzitter van de Commissie, Ursula von der Leyen, – gezien Verordening (EU) 2019/1149 van het Europees Parlement en de Raad van 20 juni 2019 tot oprichting van een Europese Arbeidsautoriteit, tot wijziging van de Verordeningen (EG) nr. 883/2004, (EU) nr. 492/2011 en (EU) 2016/589, en tot intrekking van Besluit (EU) 2016/344 (2) , – gezien Verordening (EU) nr. 492/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 5 april 2011 betreffende het vrije verkeer van werknemers binnen de Unie (3) , – gezien Verordening (EU) 2016/589 van het Europees Parlement en de Raad van 13 april 2016 inzake een Europees netwerk van diensten voor arbeidsvoorziening (EURES), de toegang van werknemers tot mobiliteitsdiensten en de verdere integratie van de arbeidsmarkten en tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 492/2011 en (EU) nr. 1296/2013 (4) , – gezien het uitvoeringsbesluit (EU) 2018/170 van de Commissie van 2 februari 2018 betreffende de uniforme gedetailleerde specificaties voor de gegevensverzameling en -analyse ter monitoring en evaluatie van de werking van het Eures-netwerk, – gezien het verslag van de Commissie van 2 april 2019 inzake de Eures-activiteiten van januari 2016 tot en met juni 2018, – gezien Verordening (EG) nr. 883/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2004 betreffende de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels (5) , – gezien Verordening (EG) nr. 987/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 16 september 2009 tot vaststelling van de wijze van toepassing van Verordening (EG) nr. 883/2004 betreffende de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels (6) , – gezien Verordening (EG) nr. 1071/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 tot vaststelling van gemeenschappelijke regels betreffende de voorwaarden waaraan moet zijn voldaan om het beroep van wegvervoerondernemer uit te oefenen en tot intrekking van Richtlijn 96/26/EG van de Raad (7) , – gezien Verordening (EG) nr. 1072/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 tot vaststelling van gemeenschappelijke regels voor toegang tot de markt voor internationaal goederenvervoer over de weg (8) , – gezien Verordening (EG) nr. 1008/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 24 september 2008 inzake gemeenschappelijke regels voor de exploitatie van luchtdiensten in de Gemeenschap (9) , – gezien Verordening (EG) nr. 561/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 15 maart 2006 tot harmonisatie van bepaalde voorschriften van sociale aard voor het wegvervoer, tot wijziging van Verordeningen (EEG) nr. 3821/85 en (EG) nr. 2135/98 van de Raad en tot intrekking van Verordening (EEG) nr. 3820/85 van de Raad (10) , – gezien Verordening (EEG) nr. 3577/92 van de Raad van 7 december 1992 houdende toepassing van het beginsel van het vrij verrichten van diensten op het zeevervoer binnen de lidstaten (cabotage in het zeevervoer) (11) , – gezien Richtlijn 2014/54/EU van het Europees Parlement en de Raad van 16 april 2014 betreffende maatregelen om de uitoefening van de in de context van het vrije verkeer van werknemers aan werknemers verleende rechten te vergemakkelijken (12) , – gezien Richtlijn 2005/36/EG van het Europees Parlement en de Raad van 7 september 2005 betreffende de erkenning van beroepskwalificaties (13) , – gezien Richtlijn 2002/15/EG van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2002 betreffende de organisatie van de arbeidstĳd van personen die mobiele werkzaamheden in het wegvervoer uitoefenen (14) , – gezien Richtlijn 1999/63/EG van de Raad van 21 juni 1999 betreffende de overeenkomst voor de organisatie van de werktijden van zeevarenden gesloten tussen de Associatie van reders van de Europese Gemeenschap (ECSA) en de Federatie van de bonden voor het vervoerspersoneel in de Europese Unie (FST) (15) , zoals gewijzigd bij Richtlijn 2009/13/EG van de Raad van 16 februari 2009 volgens de overeenkomst gesloten tussen de Europese Gemeenschap (ECSA) en de Europese Federatie van Vervoerswerknemers (ETF) inzake het Verdrag betreffende maritieme arbeid van 2006 (16) , – gezien Richtlijn 96/71/EG van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 1996 betreffende de terbeschikkingstelling van werknemers met het oog op het verrichten van diensten (17) , – gezien Richtlijn (EU) 2018/957 van het Europees Parlement en de Raad van 28 juni 2018 tot wijziging van Richtlijn 96/71/EG betreffende de terbeschikkingstelling van werknemers met het oog op het verrichten van diensten (18) , – gezien Richtlijn 2014/67/EU van het Europees Parlement en de Raad van 15 mei 2014 inzake de handhaving van Richtlijn 96/71/EG betreffende de terbeschikkingstelling van werknemers met het oog op het verrichten van diensten en tot wijziging van Verordening (EU) nr. 1024/2012 betreffende de administratieve samenwerking via het Informatiesysteem interne markt (“de IMI-verordening”) (19) , – gezien Richtlijn (EU) 2020/1057 van het Europees Parlement en de Raad van 15 juli 2020 tot vaststelling van specifieke regels met betrekking tot Richtlijn 96/71/EG en Richtlijn 2014/67/EU wat betreft de detachering van bestuurders in de wegvervoersector en tot wijziging van Richtlijn 2006/22/EG wat betreft de handhavingsvoorschriften en Verordening (EU) nr. 1024/2012 (20) , – gezien Besluit (EU) 2019/1181 van de Raad van 8 juli 2019 betreffende de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten (21) , – gezien Besluit (EU) 2016/344 van het Europees Parlement en de Raad van 9 maart 2016 tot oprichting van een Europees platform voor de intensivering van de samenwerking bij de aanpak van zwartwerk (22) , – gezien de aanbeveling van de Raad van 22 mei 2017 inzake het Europees kwalificatiekader voor een leven lang leren en tot intrekking van de aanbeveling van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2008 tot vaststelling van een Europees kwalificatiekader voor een leven lang leren (23) , – gezien zijn resolutie van 19 juni 2020 over Europese bescherming van grensoverschrijdende werkers en seizoenarbeiders in het kader van de COVID-19-crisis (24) , – gezien zijn resolutie van 14 september 2017 over een nieuwe agenda voor vaardigheden voor Europa (25) , – gezien zijn resolutie van 14 januari 2014 over doeltreffende arbeidsinspecties als middel om de arbeidsomstandigheden in Europa te verbeteren (26) , – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 15 juli 2020 getiteld “Herstelplan voor Europa en meerjarig financieel kader 2021-2027”, – gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 5 mei 2020 getiteld “Duurzame financiering van levenslang leren en ontwikkeling van vaardigheden, in de context van een tekort aan geschoolde arbeidskrachten” (verkennend advies op verzoek van het Kroatische voorzitterschap), – gezien het advies van het Europees Comité van de Regio’s getiteld “Braindrain in de EU: een probleem dat op alle niveaus moet worden aangepakt” (C 141/34), – gezien de mededeling van de Commissie van 1 juli 2020 getiteld “Een Europese vaardighedenagenda voor duurzaam concurrentievermogen, sociale rechtvaardigheid en veerkracht” ( COM(2020)0274 ), en de bijbehorende werkdocumenten van de diensten van de Commissie (SWD(2020)0121) en (SWD(2020)0122), – gezien de mededeling van de Commissie van 14 januari 2020 getiteld “Een sterk sociaal Europa voor rechtvaardige transities” ( COM(2020)0014 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 17 december 2019 getiteld “Jaarlijkse strategie voor duurzame groei 2020” ( COM(2019)0650 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 10 juni 2016 getiteld “Een nieuwe agenda voor vaardigheden voor Europa” ( COM(2016)0381 ), – gezien het voorstel voor een gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid van de Commissie en de Raad van 17 december 2019 bij de mededeling van de Commissie over de jaarlijkse strategie voor duurzame groei 2020, – gezien de mededeling van de Commissie van 11 december 2019 getiteld “De Europese Green Deal” ( COM(2019)0640 ), – gezien het verslag van de Commissie van 25 september 2019 over de toepassing en tenuitvoerlegging van Richtlijn 2014/67/EU van het Europees Parlement en de Raad van 15 mei 2014 inzake de handhaving van Richtlijn 96/71/EG betreffende de terbeschikkingstelling van werknemers met het oog op het verrichten van diensten en tot wijziging van Verordening (EU) nr. 1024/2012 betreffende de administratieve samenwerking via het Informatiesysteem interne markt (“de IMI‑verordening”) ( COM(2019)0426 ), – gezien het jaarverslag 2019 van de Commissie over de arbeidsmobiliteit binnen de EU, – gezien het rapport van Cedefop getiteld “Skills forecast trends and challenges to 2030”, – gezien het verslag van Eurofound getiteld “Posted workers in the European Union (2010)” (27) en de nationale verslagen, – gezien de economische voorjaarsprognose 2020 van de Commissie van 6 mei 2020, – gezien de richtsnoeren van het Europees Agentschap voor de veiligheid en de gezondheid op het werk (EU-OSHA) van 24 april 2020 getiteld “COVID-19: terug naar de werkplek – Aanpassing van werkplekken en veiligheidsmaatregelen voor werknemers”, – gezien de studie verricht door het Parlement (2015) getiteld “EU Social and Labour Rights and EU Internal Market Law”, – gezien de richtsnoeren van de Commissie van 17 juli 2020 over seizoenarbeiders in de EU in het kader van de uitbraak van COVID-19, – gezien de conclusies van de Raad van 9 oktober 2020 over de verbetering van de arbeids- en levensomstandigheden van seizoenarbeiders en andere mobiele werknemers, – gezien de aanbeveling van de Raad van 13 oktober 2020 betreffende een gecoördineerde aanpak van de beperking van het vrije verkeer in reactie op de COVID-19-pandemie, – gezien de studie verricht door de Commissie (2015) over systemen voor loonvorming en minimumlonen voor gedetacheerde werknemers overeenkomstig Richtlijn 96/71/EG in een bepaald aantal lidstaten en sectoren, – gezien de richtsnoeren van de Commissie van 30 maart 2020 betreffende de uitoefening van het vrije verkeer van werknemers tijdens de uitbraak van COVID-19, – gezien de mededeling van de Commissie van 15 mei 2020 getiteld “Naar een gefaseerde en gecoördineerde aanpak van het herstel van het vrije verkeer en de opheffing van de binnengrenscontroles – COVID-19” (C2020/C 169/03), – gezien de studie van Eurofound van 2015 getiteld “Social dimension of intra-EU mobility: Impact on public services”, – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie interne markt en consumentenbescherming en de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, – gezien het verslag van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken ( A9‑0066/2021 ), A. overwegende dat non-discriminatie een fundamenteel beginsel is dat verankerd is in de Verdragen; overwegende dat het vrije verkeer van werknemers een fundamenteel beginsel van de Unie is; overwegende dat het beginsel van gelijke behandeling is verankerd in artikel 45, lid 2, VWEU, waarin wordt bepaald dat vrij verkeer van werknemers de afschaffing inhoudt van elke discriminatie op grond van de nationaliteit tussen de werknemers der lidstaten, wat betreft de werkgelegenheid, de beloning en de overige arbeidsvoorwaarden; B. overwegende dat de Unie krachtens artikel 3, lid 3, VEU sociale rechtvaardigheid en bescherming bevordert; overwegende dat in artikel 9 VWEU is bepaald dat de Unie bij de bepaling en de uitvoering van haar beleid en optreden rekening houdt met de eisen in verband met de bevordering van een hoog niveau van werkgelegenheid, de waarborging van een adequate sociale bescherming, de bestrijding van sociale uitsluiting alsmede een hoog niveau van onderwijs, opleiding en bescherming van de volksgezondheid; C. overwegende dat het vrije verkeer van werknemers, de vrijheid van vestiging en de vrijheid van dienstverrichting fundamentele beginselen zijn van de interne markt; D. overwegende dat het vrije verkeer van werknemers en diensten moet aansluiten bij de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten; overwegende dat de toewijding van de Unie aan de Agenda 2030 van de VN en de duurzameontwikkelingsdoelstellingen, de Europese Green Deal en de strategie voor gendergelijkheid, waaronder de bescherming en bevordering van eerlijke lonen, gendergelijkheid en fatsoenlijke arbeids- en werkgelegenheidsomstandigheden, moet worden gemainstreamd in al het internemarktbeleid, waarbij naar behoren aandacht moet worden besteed aan sociale en milieuoverwegingen; E. overwegende dat het vrije verkeer van werknemers, met inbegrip van seizoenarbeiders, essentieel is voor de Europese integratie; overwegende dat dit vrije verkeer van wederzijds belang kan zijn voor zowel uitzendende als ontvangende lidstaten, en kan bijdragen aan de doelstellingen inzake economische, sociale en territoriale cohesie; overwegende dat de Unie en de lidstaten ten volle moeten profiteren van het potentieel van mobiliteit binnen de EU maar dat zij tegelijkertijd de naleving van de toepasselijke regels inzake arbeidsmobiliteit doeltreffend moeten handhaven; F. overwegende dat het vrije verkeer van werknemers en diensten bijdraagt tot de economische groei en cohesie in de Unie en tevens werkgelegenheid creëert; overwegende dat de interne markt pas duurzaam kan zijn en de welvaart kan vergroten wanneer zij gebaseerd is op eerlijke en gemeenschappelijke regels en op het beginsel van gelijke behandeling, vooral met betrekking tot het vrije verkeer van werknemers en diensten; G. overwegende dat de Unie een cruciale rol moet blijven spelen bij de bevordering van de uitwisseling van goede praktijken op alle overheidsniveaus en bij het opstellen, in samenwerking met de sociale partners, van richtsnoeren en aanbevelingen over het waarborgen van fatsoenlijke arbeids- en werkgelegenheidsomstandigheden voor iedereen, zo ook voor kwetsbare groepen werknemers; H. overwegende dat de sociale gevolgen van het vrije verkeer van diensten zich kunnen voordoen in de regio’s van oorsprong maar ook in de regio’s die mobiele werknemers ontvangen, en dat deze gevolgen zowel positief als negatief van aard kunnen zijn; overwegende dat de tekorten aan arbeidskrachten en de braindrain als gevolg van de huidige economische en sociale ongelijkheid tussen de regio’s van de Unie vooral na de financiële crisis een kritiek niveau hebben bereikt in bepaalde lidstaten, hetgeen leidt tot verdere problemen, zoals demografische onevenwichtigheden, gebrekkige zorgverlening en een tekort aan medisch personeel, en in het algemeen meer ongelijkheid tussen regio’s; overwegende dat vooral plattelands- en verafgelegen gebieden hieronder te lijden hebben; overwegende dat er behoefte is aan een duurzaam industrieel beleid en een solide cohesiebeleid om kwalitatief hoogwaardige werkgelegenheid te scheppen en in stand te houden in sectoren en regio’s die een transformatie doormaken, teneinde een braindrain en onvrijwillige mobiliteit te voorkomen; I. overwegende dat de concurrentie op het vlak van arbeidskosten schadelijk is voor de cohesie tussen de lidstaten; overwegende dat een gecoördineerde benadering op het niveau van de Unie nodig is om oneerlijke concurrentie op het vlak van arbeidskosten te vermijden en de opwaartse sociale convergentie voor iedereen te vergroten; overwegende dat doeltreffende regelgeving en collectieve overeenkomsten cruciaal zijn om fatsoenlijke arbeids- en werkgelegenheidsvoorwaarden, kwalitatief hoogwaardige diensten en eerlijke concurrentie te waarborgen; J. overwegende dat grensarbeiders sociale en economische voordelen creëren voor bepaalde regio’s; K. overwegende dat het, om de rechten van mobiele werknemers te beschermen, de naleving van de geldende regels te verbeteren en een gelijk speelveld en eerlijke concurrentie tussen alle bedrijven te bevorderen, van cruciaal belang is om de grensoverschrijdende handhaving van Unieregels inzake arbeidsmobiliteit te verbeteren, af te stemmen en te coördineren, en misbruik aan te pakken, waaronder zwartwerk; L. overwegende dat de meerderheid van de werknemers in de Unie in dienst is bij micro-, kleine en middelgrote ondernemingen (mkmo’s); overwegende dat mkmo’s en zelfstandigen het meest vatbaar zijn voor inbreuken op de wetgeving van de Unie; overwegende dat tegenstrijdige nationale wetgeving, onnodige administratieve rompslomp en oneerlijke concurrentie een belangrijke bron van problemen zijn voor mkmo’s, zelfstandigen en bonafide bedrijven op de interne markt; overwegende dat initiatieven die zijn gericht op mkmo’s en startups bedrijven moeten helpen om te voldoen aan de bestaande regels, maar niet mogen leiden tot onnodige administratieve rompslomp, dubbele standaarden of lagere beschermingsnormen voor werknemers; M. overwegende dat digitalisering een ongekende kans biedt om de mobiliteit te bevorderen en tegelijkertijd bijdraagt aan de controle op de strikte naleving van de regels van de Unie inzake arbeidsmobiliteit; N. overwegende dat de Europese Arbeidsautoriteit (ELA) is opgericht om de interne markt, het vrije verkeer van werknemers, de detachering van werknemers en zeer mobiele diensten eerlijker te maken en het vertrouwen daarin te helpen vergroten, de naleving van de Unieregels inzake arbeidsmobiliteit en de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels te controleren, en om de uitwisseling van beste praktijken en de samenwerking tussen de lidstaten en sociale partners bij het garanderen van eerlijke arbeidsmobiliteit en de bestrijding van zwartwerk te verbeteren; overwegende dat de bevordering van eerlijke lonen, gendergelijkheid en fatsoenlijke arbeids- en werkgelegenheidsvoorwaarden van cruciaal belang zijn voor de totstandbrenging van een goed functionerende, eerlijke en duurzame interne markt; O. overwegende dat de ELA een onlangs opgericht orgaan is dat naar verwachting uiterlijk in 2024 volledig operationeel zal zijn; P. overwegende dat de detachering van werknemers, uitzendarbeid en seizoenarbeid intrinsiek en op grond van hun juridische definitie van tijdelijke aard zijn; Q. overwegende dat een gebrek aan toereikende wettelijke bescherming en beperkte toegang tot socialezekerheidsstelsels voor werknemers vaak het gevolg zijn van oneerlijke vormen van atypisch werk, kunstmatige constructies zoals schijnzelfstandigheid, onbezoldigde en/of slecht betaalde regelingen voor oproepwerk, zogenaamde nulurencontracten, misbruik van tijdelijke contracten en stages ter vervanging van reguliere arbeidsovereenkomsten, ook in de overheidssector, en brievenbusmaatschappijen; overwegende dat deze problemen dan ook moeten worden aangepakt; overwegende dat het feit dat er steeds meer gebruik wordt gemaakt van regelingen voor onderaanneming ook tot misbruik kan leiden, hetgeen tegenmaatregelen noodzakelijk maakt; overwegende dat met arbeidsmobiliteit binnen de EU die rechtstreeks is gebaseerd op artikel 45 VWEU uiteraard ook kan worden tegemoetgekomen aan de behoeften van de arbeidsmarkt op de lange termijn door middel van standaardvormen van werk die toegankelijk zijn voor alle Unieburgers, zonder discriminatie op grond van nationaliteit; R. overwegende dat sociale cohesie een van de belangrijkste beginselen van de Unie is; overwegende dat er in de Unie desalniettemin aanzienlijke verschillen in levens- en arbeidsomstandigheden bestaan; overwegende dat hogere lonen en een hoger bbp, een robuuste sociale zekerheid, betere toegang tot de arbeidsmarkt en hogere werkgelegenheidspercentages in het ontvangende land belangrijke factoren zijn die de mobiliteit binnen de EU aanwakkeren (28) ; overwegende dat anderzijds armoede, sociale uitsluiting, slechte levens- en arbeidsomstandigheden en een gebrek aan maatschappelijke bijstand in de lidstaat van herkomst aanleiding geven tot mobiliteit binnen de EU; overwegende dat de aanhoudende tekorten aan arbeidskrachten in een aantal kritieke sectoren in bepaalde lidstaten ook grotendeels kunnen worden verklaard door slechte arbeidsomstandigheden en lage lonen; overwegende dat dergelijke tekorten moeten worden aangepakt door de arbeidsomstandigheden in deze sectoren te verbeteren, met name via sociale dialoog en collectieve onderhandelingen, in plaats van werk van slechte kwaliteit over te laten aan migrerende en mobiele werknemers, met inbegrip van grensarbeiders en/of zwartwerkers; S. overwegende dat de keuze om het recht op vrij verkeer uit te oefenen altijd vrijwillig moet zijn en niet mag worden ingegeven door een gebrek aan kansen in de lidstaat van verblijf; overwegende dat eerlijke mobiliteit op basis van solide sociale en arbeidsrechten een absolute voorwaarde is voor duurzame Europese integratie, sociale cohesie en een rechtvaardige transitie; T. overwegende dat vormen van misbruik zoals sociale en ecologische dumping de steun onder de bevolking voor de Unie en verdere Europese integratie, de werking van de interne markt en het concurrentievermogen van bedrijven, met name mkmo’s en zelfstandigen, verzwakken en de rechten van werknemers ondermijnen; overwegende dat het toezicht op de naleving van de geldende wetgeving moet worden versterkt; overwegende dat het beginsel van “eerst klein denken” op Unieniveau naar behoren in acht moet worden genomen bij de voorbereiding van wetgevingsvoorstellen; overwegende dat tegenstrijdige bepalingen in nationale wetten obstakels opwerpen voor mkmo’s en dus moeten worden voorkomen; U. overwegende dat het beginsel van gelijke behandeling een noodzakelijke voorwaarde is voor de socialemarkteconomie en opwaartse sociale convergentie, waarvoor naleving van de toepasselijke wetgeving en collectieve overeenkomsten van het land van bestemming vereist is, zodat er een gelijk speelveld tussen lokale en mobiele werknemers en tussen lokale en buitenlandse dienstverleners kan worden gewaarborgd; V. overwegende dat meer dan 8 % van de mobiele werknemers werkzaam is in de zorg en de maatschappelijke dienstverlening, meer dan 7 % in de sector vervoersdiensten en meer dan 10 % in de accommodatiesector en de levensmiddelenindustrie; overwegende dat mobiele werknemers en seizoenarbeiders vaak essentieel zijn voor de lidstaten, bijvoorbeeld in sectoren zoals de gezondheidszorg, de zorg voor ouderen of personen met een handicap, of in de bouw; W. overwegende dat ten minste 80 miljoen werknemers in Europa niet over de juiste kwalificaties beschikken en dat meer dan de helft van de moeilijk in te vullen vacatures betrekking heeft op hooggekwalificeerde banen (29) ; X. overwegende dat de COVID-19-pandemie eens te meer heeft laten zien dat zeer mobiele werknemers die zich vaak binnen de Unie verplaatsen, essentieel zijn; overwegende dat de pandemie verder heeft aangetoond dat seizoenarbeiders, gedetacheerde, migrerende en mobiele werknemers, met inbegrip van grensarbeiders, enorm hebben bijgedragen aan het voortbestaan van de economie van de Unie en aan de internationale handel van de Unie tijdens de pandemie; overwegende dat zij in de frontlinie hebben gewerkt met groot gevaar voor hun eigen gezondheid en die van hun gezinsleden; overwegende dat seizoenarbeiders van essentieel belang zijn gebleken om veel Europese landbouwbedrijven draaiende te houden; overwegende dat zeer mobiele werknemers tegelijkertijd ook het kwetsbaarst blijven en de minste bescherming genieten; overwegende dat deze werknemers tijdens de eerste fase van de COVID-19-pandemie de meeste hinder ondervonden van ongecoördineerde grensbeheermaatregelen; Y. overwegende dat seizoenarbeiders en gedetacheerde werknemers tijdens de COVID-19-pandemie vaak geen toegang hadden tot basisgezondheidszorg, deugdelijke huisvesting, persoonlijke beschermingsmiddelen en toereikende informatie; overwegende dat ze vaak gebrekkige of helemaal geen toegang hadden tot socialezekerheidsstelsels in de ontvangende lidstaten, waaronder ziektegeld en regelingen voor kortdurende werkloosheid; overwegende dat ze in sommige gevallen zelfs het land zijn uitgezet; overwegende dat de mobiliteit van werknemers in grote mate afhankelijk is van de beschikbare vervoermiddelen en dat vooral werknemers die op een eiland of in een ultraperifeer gebied van de Unie wonen hier last van hebben; overwegende dat grenssluitingen ook gevolgen hebben gehad voor grensarbeiders, aangezien het daardoor moeilijker is geworden voor hen om te pendelen tussen werk en gezin, en hun toegang tot sociale diensten en gezondheidszorg beperkter is geworden; overwegende dat mobiele werknemers in sommige gevallen te lijden hadden van discriminatie en slechte arbeids- en levensomstandigheden, met COVID-19-uitbraken tot gevolg; Z. overwegende dat de COVID-19-uitbraak de moeilijke en vaak zelfs deplorabele arbeids- en levensomstandigheden van honderdduizenden seizoenarbeiders – voor het overgrote deel mobiele werknemers – en van een aantal van de meer dan een miljoen gedetacheerde werknemers in de EU heeft blootgelegd en verergerd; overwegende dat hun toch al onzekere omstandigheden nog schrijnender worden door structurele discriminatie op de arbeidsmarkt en een gebrekkige handhaving van de bestaande wet- en regelgeving; AA. overwegende dat de COVID-19-pandemie tal van structurele tekortkomingen in de Europese en nationale regelgevingskaders aan het licht heeft gebracht; overwegende dat veel van deze tekortkomingen niet alleen verband houden met de pandemie; overwegende dat deze tekortkomingen urgent moeten worden aangepakt op Unie- en lidstaatniveau om eerlijke concurrentie en gelijke behandeling op de interne markt te waarborgen; overwegende dat de COVID-19-pandemie een fundamenteel en langdurig effect heeft op de Europese arbeidsmarkten; AB. overwegende dat arbeidsmobiliteit en met name de detachering van werknemers niet mag leiden tot concurrentie op basis van onzekere arbeidsomstandigheden, werkgevers die hun verplichtingen uit de weg gaan en/of het omzeilen van de toepasselijke nationale wetgeving en collectieve overeenkomsten in ontvangende lidstaten, aangezien dergelijke wanpraktijken alleen maar aanleiding geven tot spanningen tussen de lidstaten, oneerlijke concurrentie tussen bedrijven en wantrouwen onder werknemers; overwegende dat deze nadelige effecten, waaronder de braindrain en oneerlijke concurrentie, ook te wijten kunnen zijn aan het gebrek aan opwaartse sociale convergentie; overwegende dat arbeidsmobiliteit moet worden gezien als een mogelijkheid die het delen van vaardigheden en professionele ervaring vergemakkelijkt en opwaartse sociale convergentie bevordert; overwegende dat de regels inzake arbeidsmobiliteit en de detachering van werknemers niet mogen leiden tot onevenredige administratieve lasten; overwegende dat de detacheringsregels ook van toepassing zijn op ingezetenen die van de ene naar de andere lidstaat worden gedetacheerd en die bijzonder vatbaar zijn voor uitbuiting en daarom extra aandacht behoeven van nationale arbeidsinspecteurs en de ELA; AC. overwegende dat discrepanties tussen de vraag naar en het aanbod van vaardigheden en de tekorten aan vaardigheden de arbeidsmarkt en de onderwijs- en opleidingsstelsels in de Unie voor enorme uitdagingen plaatsen; overwegende dat hieruit blijkt dat er een aanzienlijke behoefte is aan een verbetering van de stelsels voor onderwijs en beroepsopleiding om ze toekomstbestendiger en -gerichter te maken, evenals aan een verbetering van het stelsel voor de om- en bijscholing van werknemers; overwegende dat er desondanks nog steeds geen officiële statistieken of indicatoren voorhanden zijn om discrepanties tussen de vraag naar en het aanbod van vaardigheden op de Europese arbeidsmarkten te meten; AD. overwegende dat de polarisatie van de arbeidsmarkt naar verwachting verder zal toenemen en dat er meer hoog en laag gekwalificeerde banen zullen komen; AE. overwegende dat de digitale kloof tussen stedelijke en plattelandsgebieden en de effecten van sociaal-economische factoren op de digitale kloof nog steeds als enorme uitdagingen gelden die acuut moeten worden aangepakt; overwegende dat er een aanzienlijk tekort aan digitale en groene vaardigheden bestaat onder de beroepsbevolking, waaraan iets moet worden gedaan, onder meer door middel van een leven lang leren; AF. overwegende dat investeringen door bedrijven in opleiding en onderwijs en in arbeids- en werkgelegenheidsvoorwaarden een belangrijk instrument zijn om geschoolde werknemers aan te trekken; overwegende dat de wederzijdse erkenning en transparantie van kwalificaties cruciaal is voor het bewerkstelligen van de convergentie van beroepen, de vrijheid van dienstverrichting en de eerlijke mobiliteit van werknemers; AG. overwegende dat er in dit verband rekening moet worden gehouden met de ontwikkeling van het systeem voor de erkenning van informeel verworven kennis en vaardigheden, bijv. in het geval van mantelzorgers; overwegende dat deze ontwikkeling essentieel is in het licht van de huidige demografische uitdagingen en trends met betrekking tot de vergrijzende samenlevingen in de lidstaten; AH. overwegende dat een doeltreffende tripartiete dialoog en de sociale dialoog een goede aanvulling kunnen vormen op de inspanningen van overheden en instellingen om de bestaande spanningen en verdeeldheid in de EU te verhelpen; overwegende dat de betrokkenheid van sociale partners de invulling, uitvoering en handhaving van beleid ten goede kan komen en verder moet worden vergroot op alle politieke niveaus; AI. overwegende dat er geen systematische methode voor gegevensverzameling in de hele EU voorhanden is om toereikende informatie te verschaffen over mobiele werknemers of hen in staat te stellen hun situatie omtrent hun socialezekerheidsdekking in kaart te brengen en aanspraak te maken op verschillende verworven rechten; overwegende dat toegang tot informatie over toepasselijke regels, in combinatie met doeltreffende naleving, controle en handhaving, noodzakelijke voorwaarden zijn voor eerlijke mobiliteit en de bestrijding van misbruik van het systeem; overwegende dat digitale technologie – waarmee het toezicht op en de handhaving van wetgeving ter bescherming van de rechten van mobiele werknemers kan worden vergemakkelijkt – bijgevolg moet worden bevorderd en gebruikt, met inachtneming van de regels inzake gegevensbescherming; 1. merkt op dat de bepaling over het land van bestemming het leidende beginsel is van de dienstenrichtlijn, en is van mening dat deze bepaling niet mag worden gewijzigd; benadrukt dat het vrije verkeer van diensten moet worden verwezenlijkt zonder de rechten van werknemers en de sociale rechten in het gedrang te brengen; herinnert eraan dat de beginselen van gelijke behandeling en vrij verkeer niet alleen gelden voor dienstverleners, maar evenzeer voor werknemers; is van oordeel dat het vrije verkeer van diensten gepaard gaat met de vrije en eerlijke mobiliteit van de werknemers die deze diensten verlenen, en dat de interne markt gebaat is bij de naleving van de regels inzake arbeidsvoorwaarden en de bescherming van de gezondheid en veiligheid van mobiele werknemers; onderstreept dat de toepassing van de beginselen die zijn verankerd in de Europese pijler van sociale rechten als minimumnorm kan bijdragen aan een versterking van de rechten en de bescherming van Europese werknemers; 2. benadrukt dat de Uniewetgeving met betrekking tot het vrije verkeer van diensten op geen enkele wijze afbreuk mag doen aan de uitoefening van de grondrechten zoals erkend in de lidstaten en op Unieniveau, waaronder het recht om te staken of andere maatregelen te nemen in het kader van de specifieke stelsels van arbeidsverhoudingen in de lidstaten, in overeenstemming met nationale wetgeving en/of praktijken, en evenmin afbreuk mag doen aan het recht om over collectieve arbeidsovereenkomsten te onderhandelen, deze te sluiten en te handhaven of om collectieve actie te ondernemen in overeenstemming met nationale wetgeving en/of praktijken; benadrukt dat kwalitatief hoogwaardige wetgeving en de doeltreffende uitvoering ervan een langetermijninvestering zijn; 3. brengt in herinnering dat de bescherming van de arbeids- en levensomstandigheden van mobiele werknemers op basis van het beginsel van gelijke behandeling het vrije verkeer van werknemers en de vrije dienstverrichting moet omvatten; is bezorgd over de aanhoudende tekortkomingen in de bescherming van mobiele werknemers, onder wie grensarbeiders, die door de COVID-19-pandemie duidelijker aan het licht zijn gekomen; benadrukt dat werknemers geen nadelen mogen ondervinden van het feit dat zij hun recht op vrij verkeer uitoefenen of als gevolg van de Unieregels inzake vrije dienstverrichting; benadrukt hoe belangrijk het is om alle lacunes in de regelgeving op Unie- en nationaal niveau onverwijld op te vullen; onderstreept verder dat de toepasselijke wetgeving inzake de toegang tot sociale rechten en sociale zekerheid, waaronder de meeneembaarheid daarvan, de erkenning van diploma’s, kwalificaties en vaardigheden en toegang tot opleiding moet worden nageleefd met betrekking tot het vrije verkeer van werknemers en diensten; herinnert eraan dat er bij alle beperkende maatregelen binnen de EU, ook als deze worden getroffen naar aanleiding van een ernstige volksgezondheidscrisis, rekening moet worden gehouden met de gevolgen daarvan voor mobiele werknemers, en dat deze maatregelen moeten aansluiten bij hun specifieke situatie; 4. uit zijn bezorgdheid over het huidige gebrek aan een geharmoniseerde interpretatie van het EU-recht door de lidstaten, zoals de onlangs herziene richtlijn betreffende de terbeschikkingstelling van werknemers (30) , wat leidt tot een gebrek aan juridische duidelijkheid en tot een bureaucratische last voor bedrijven die in meer dan één lidstaat diensten verrichten; verzoekt de Commissie lidstaten tijdens het volledige proces van omzetting rechtstreeks bij te staan zodat een uniforme interpretatie van de Europese wetgeving wordt gewaarborgd; 5. benadrukt in dit verband dat er speciale aandacht moet worden besteed aan werknemers die in ultraperifere gebieden van de Europese Unie wonen en dat de mobiliteit van die werknemers van en naar het vasteland en tussen de ultraperifere gebieden onderling gemakkelijker moet worden gemaakt; 6. betreurt het dat in 2019 slechts 4,2 % van de EU-burgers in de beroepsleeftijd woonachtig was in een andere EU-lidstaat dan die waarvan hij/zij staatsburger was (31) ; roept de Commissie en de lidstaten op zich meer in te spannen om de belemmeringen voor mobiliteit van werknemers en bedrijven weg te nemen; 7. herinnert eraan dat het vrije verkeer van werknemers moet worden gewaarborgd om de werkgelegenheid en de economie van bepaalde regio’s te beschermen en bepaalde activiteiten zoals landbouw in stand te houden; 8. verzoekt de lidstaten om de herziene richtlijn betreffende de terbeschikkingstelling van werknemers op correcte en tijdige wijze uit te voeren en te monitoren, teneinde gedetacheerde werknemers en hun vrijheid van dienstverrichting tijdens hun detachering te beschermen, door te voorzien in verplichte bepalingen met betrekking tot arbeidsvoorwaarden en de bescherming van de gezondheid en veiligheid van werknemers; 9. verzoekt de lidstaten volledig gebruik te maken van de mogelijkheid om de bepalingen inzake lonen en arbeidsomstandigheden die zijn opgenomen in alle collectieve overeenkomsten toe te passen op gedetacheerde werknemers in de EU, en het beginsel van gelijk loon voor gelijk werk op dezelfde plek voor werknemers en een gelijk speelveld voor bedrijven als onderdeel van de uitvoering van de herziene richtlijn betreffende de detachering van werknemers zo goed mogelijk te garanderen; 10. verzoekt de Commissie een diepgaand onderzoek uit te voeren naar de trends die invloed hebben op de arbeidsomstandigheden van gedetacheerde onderdanen van derde landen; benadrukt dat er op basis van de uitkomst van dit onderzoek beleidsmaatregelen op Unie- of nationaal niveau nodig kunnen blijken; is ernstig bezorgd over de huidige toename van het percentage onderdanen van derde landen in sectoren met een reputatie van onzekere arbeidsomstandigheden en gevallen van misbruik; onderstreept dat onderdanen van derde landen vaak vatbaarder zijn voor uitbuiting en daarom moeten worden beschermd; benadrukt dat het bij uitbuiting onder andere gaat om wanpraktijken zoals schijndetachering, schijnzelfstandigheid, frauduleuze onderaannemers en wervingsbureaus, brievenbusmaatschappijen en zwartwerk; onderstreept dat werknemers uit derde landen met een werkvergunning in de EU mogen werken mits alle waarborgen uit hoofde van de nationale en Uniewetgeving inzake arbeid ook bescherming en fatsoenlijke arbeidsomstandigheden voor onderdanen van derde landen garanderen en dit niet leidt tot een verstoring van de arbeidsmarkt; verzoekt de Commissie en de lidstaten toe te zien op de naleving van de toepasselijke wetten en regels inzake arbeidsvoorwaarden bij de omgang met onderdanen van derde landen, teneinde misbruik uit te bannen; verzoekt de lidstaten de beschermende bepalingen van Richtlijn 2009/52/EG ten uitvoer te leggen en daarbij te zorgen voor toegankelijke en doeltreffende klachtenmechanismen die het mogelijk maken om verschuldigde lonen en socialezekerheidsbijdragen daadwerkelijk terug te vorderen; 11. herinnert aan de aard van de Europese toeleveringsketens in strategische industriële sectoren die een belangrijke bron van werkgelegenheid en activiteit zijn voor mobiele werknemers en dienstverleningsbedrijven en die zwaar te lijden hebben onder ongecoördineerde maatregelen, zoals uiteenlopende regels voor COVID-19-tests en quarantaines die door de lidstaten zijn genomen in de strijd tegen de pandemie; verzoekt de Commissie evenveel belang te hechten aan het waarborgen van veilige arbeidsomstandigheden voor werknemers als aan het herstel van het vrije verkeer en de ongehinderde stroom van goederen; 12. herinnert eraan dat de afwezigheid van geharmoniseerde quarantaineperioden, vereisten met betrekking tot testen en reisregels binnen de Unie een grote uitdaging vormen voor veel bedrijven en mobiele werknemers en hun gezinnen, met name in sectoren met een hoge mobiliteit; spoort de lidstaten aan hun inspanningen te coördineren om de socialezekerheidsdekking, de toegang tot ziekengeld en tijdelijke werkloosheidsregelingen uit te breiden, teneinde ook grensarbeiders en mobiele werknemers te beschermen, met name degenen die door de crisis getroffen zijn en daardoor kampen met armoede, werkloosheid, sociale uitsluiting en slechte levensomstandigheden; 13. herhaalt dat het voor het dagelijks leven van mensen van cruciaal belang is dat de levering van essentiële goederen, zoals levensmiddelen, medische hulpmiddelen of beschermingsmiddelen, in de hele EU doorgang kan blijven vinden; verzoekt de Commissie het continue vrije verkeer van essentiële goederen en diensten binnen de interne markt te waarborgen in tijden van crisis zoals een pandemie; 14. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan mobiele werknemers in strategische productieketens, bijv. voor medische apparatuur, te erkennen als essentieel of kritiek en de geldende quarantaine-eis dan ook te herzien als dat geen risico’s voor de volksgezondheid en veiligheid oplevert, zoals blijkt uit relevante testen in overeenstemming met de aanbeveling van de Raad betreffende een gecoördineerde benadering van de beperking van het vrije verkeer in reactie op de COVID-19-pandemie; 15. roept de Commissie op lacunes in de bescherming te onderzoeken teneinde fatsoenlijke arbeids- en levensomstandigheden voor mobiele werknemers te waarborgen en wanpraktijken te voorkomen, en om de Uniewetgeving inzake onderaanneming naar behoren te handhaven; verzoekt de Commissie de gemeenschappelijke en hoofdelijke aansprakelijkheid in de hele onderaannemingsketen te waarborgen om de rechten van werknemers te beschermen; benadrukt dat een dergelijk initiatief de transparantie moet vergroten en de aansprakelijkheid van hoofdaannemers in onderaannemingsketens moet versterken door wettelijk te garanderen dat alle verschuldigde socialezekerheidsbijdragen en rechten van werknemers worden betaald, en door er bij de nationale autoriteiten op aan te dringen dat zij waar nodig afschrikkende sancties opleggen; verzoekt de Commissie de toegang van vakbonden tot alle werkplekken, waaronder werkplekken buiten het land van tewerkstelling, te bevorderen en de lidstaten om dit te waarborgen; verzoekt de Commissie en de lidstaten maatregelen te nemen om de sociale dialoog en de autonomie van de sociale partners te versterken en te bevorderen, en werknemers ertoe aan te sporen zich te organiseren, aangezien dit een cruciaal middel is om hoge normen op het gebied van werkgelegenheid tot stand te brengen; 16. verzoekt de Commissie de negatieve ontwikkelingen in verband met arbeidsmobiliteit te analyseren, in het bijzonder de braindrain in bepaalde sectoren en regio’s; benadrukt dat maatregelen om de braindrain tegen te gaan gepaard moeten gaan met maatregelen om opwaartse sociale convergentie te bevorderen; hamert erop dat lidstaten, ondanks de COVID-19-pandemie, grensoverschrijdingen voor beroepsdoeleinden moeten toestaan en vergemakkelijken indien professionele activiteiten in de desbetreffende sectoren in de ontvangende lidstaat zijn toegestaan, om te garanderen dat lokale en mobiele werknemers gelijk worden behandeld; verzoekt de Commissie duidelijke kwantitatieve en kwalitatieve indicatoren vast te stellen in het kader van het Europees semester en de publicatie van landenspecifieke aanbevelingen, om toe te zien op de uitvoering en de naleving van de regels voor het vrije verkeer van werknemers; verzoekt de Commissie aanbevelingen voor te stellen om billijke, rechtvaardige en waardige levens- en arbeidsomstandigheden te waarborgen voor mobiele werknemers; 17. onderstreept dat de doelstellingen van de Europese pijler van sociale rechten, de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de VN, de Europese Green Deal en de strategie voor gendergelijkheid ook hun beslag moeten krijgen in de benadering van de interne markt, door hoge sociale en milieunormen te bevorderen als voorwaarde voor een stijging van de productiviteit; wijst op het belang van overheidsopdrachten om deze doelstellingen te halen; 18. dringt er bij de Commissie op aan erop toe te zien dat de ELA zo snel mogelijk volledig operationeel is om de toepassing en handhaving van het Unierecht op het gebied van arbeidsmobiliteit en de coördinatie van de sociale zekerheid te controleren en te bevorderen; dringt er bij de Commissie op aan de capaciteit van en de samenwerking tussen de bevoegde nationale autoriteiten en de sociale partners te ondersteunen en te versterken om te zorgen voor eerlijke, op rechten gebaseerde mobiliteit, toereikende informatie aan werknemers en werkgevers over hun rechten en plichten, en de doeltreffende grensoverschrijdende handhaving van werknemersrechten, met inbegrip van de meeneembaarheid van rechten, en om socialezekerheidsfraude en wanpraktijken doeltreffend aan te pakken; is van mening dat de ELA zich moet concentreren op een betere handhaving en toepassing van de huidige Uniewetgeving zodat de concurrentie op de interne markt eerlijk en rechtvaardig is; benadrukt dat de ELA, om illegale praktijken doeltreffend te kunnen bestrijden, prioriteit moet toekennen aan de ontwikkeling van een realtimedatabank om informatie van buitenlandse dienstverleners te valideren; benadrukt dat de ELA over voldoende middelen moet beschikken om haar taken te kunnen uitvoeren; onderstreept dat de integratie van Eures in de ELA de koppeling moet versterken tussen de bevordering van het vrije verkeer, informatievoorziening en naleving van het relevante juridische kader voor de bescherming van mobiele werknemers en burgers; 19. verzoekt de Commissie een EU-kader voor te stellen met bepalingen tegen oneerlijke concurrentie op het vlak van arbeidskosten om de volledige naleving van het beginsel van gelijke behandeling en van het beginsel van gelijk loon en gelijke arbeidskosten op dezelfde plek voor hetzelfde werk te waarborgen; 20. herinnert eraan dat het Parlement de Commissie herhaaldelijk heeft verzocht haar voorstellen voor een Europese e-kaart voor diensten en voor een herziening van de kennisgevingsprocedure met betrekking tot diensten in te trekken; is ingenomen met het feit dat dit eindelijk is gebeurd in het werkprogramma van de Commissie voor 2021; 21. benadrukt dat de digitalisering van de gegevensuitwisseling tussen de lidstaten het vrije verkeer van werknemers op eerlijke en rechtvaardige basis evenals de handhaving van de desbetreffende Unieregels kan vergemakkelijken; verzoekt de Commissie, na eerst een effectbeoordeling te hebben uitgevoerd, zonder onnodige vertraging te komen met haar voorstel voor een Europees socialezekerheidsnummer (ESSN), waarbij het ESSN moet worden onderworpen aan strikte regels voor gegevensbescherming, hetgeen nodig is om de rechtszekerheid voor werknemers en bedrijven, eerlijke mobiliteit en de doeltreffende bescherming, meeneembaarheid, traceerbaarheid en handhaving van werknemersrechten te waarborgen, en om eerlijke concurrentie te ondersteunen door een gelijk speelveld voor bedrijven te waarborgen; is van mening dat het ESSN een aanvulling moet vormen op de nationale socialezekerheidsnummers en de socialezekerheidsverordeningen en de elektronische uitwisseling van socialezekerheidsinformatie (EESSI) moet vergemakkelijken teneinde de coördinatie en informatie-uitwisseling tussen de bevoegde nationale autoriteiten te verbeteren; wijst erop dat de EESSI een snelle en accurate vaststelling mogelijk moet maken van de socialezekerheidsstatus, door zowel personen als autoriteiten een controlemechanisme te bieden waarmee de bijdragen en dekking eenvoudig kunnen worden nagegaan; 22. benadrukt dat de regelgeving en controleprocedures op het vlak van arbeidsmobiliteit verder op elkaar moeten worden afgestemd en gecoördineerd, met inbegrip van gemeenschappelijke controlenormen, gezamenlijke inspecties en informatie-uitwisseling, onder leiding van de ELA en in samenwerking met de nationale bevoegde autoriteiten; dringt er bij de lidstaten op aan de uitwisseling van goede werkwijzen tussen de bevoegde nationale autoriteiten te intensiveren; pleit ervoor de ELA daadwerkelijke arbeidsinspectiebevoegdheden te geven in grensoverschrijdende zaken, in samenwerking met de bevoegde nationale autoriteiten; verzoekt de ELA de gegevensverzameling te verbeteren en realtimedatabanken over arbeidsmobiliteit op te zetten voor analyses en risicobeoordelingen, alsmede om voorlichtingscampagnes en gerichte inspecties voor te bereiden; herinnert eraan dat de IAO aanbeveelt een benchmark vast te stellen van één arbeidsinspecteur per 10 000 werknemers; 23. beklemtoont dat financiering en subsidies van de Unie moeten bijdragen aan fatsoenlijk werk teneinde duurzame ontwikkeling en sociale vooruitgang te bevorderen; 24. herinnert eraan hoe belangrijk de sociale dialoog is en moedigt in dit opzicht een grotere betrokkenheid van de sociale partners aan bij agentschappen van de Unie, overheidsinstanties, comités en instellingen teneinde praktijkgerichte initiatieven en wetgeving te garanderen waarin rekening wordt gehouden met de uiteenlopende Europese arbeidsmarktmodellen; benadrukt dat de tripartiete dialoog op EU-niveau moet worden aangewakkerd bij de opstelling en tenuitvoerlegging van verordeningen inzake dienstverrichting en de mobiliteit van werknemers, evenals bij de wederzijdse erkenning van beroepen, diploma’s, kwalificaties en vaardigheden, in overeenstemming met de beginselen die zijn verankerd in de Europese pijler van sociale rechten; verzoekt de Commissie, de lidstaten en de lokale autoriteiten samen met de sociale partners noodzakelijke ondersteuningsstructuren op te zetten en uit te voeren voor de bij- en omscholing van werknemers, relevant overheidsbeleid uit te voeren en kwalitatief hoogwaardige banen aan te bieden; 25. benadrukt dat de bescherming van werknemers en de betrokkenheid van de sociale partners de kern moeten vormen van Uniewetgeving op dit gebied zodat de democratische werking, economische groei en hoge sociale en milieunormen kunnen worden gegarandeerd; 26. roept de Commissie op zo spoedig mogelijk te komen met een nieuw strategisch kader voor gezondheid en veiligheid op het werk voor de periode na 2020 en zich in te zetten voor het uitbannen van dodelijke arbeidsongevallen, uiterlijk in 2030; dringt er bij de Commissie op aan te komen met voorstellen voor een richtlijn over werkgerelateerde stress en aandoeningen van het bewegingsapparaat, een richtlijn over geestelijk welzijn op de werkplek en een EU-strategie voor geestelijke gezondheid om alle werknemers op de werkplek te beschermen; roept de Commissie daarnaast op met een ambitieuzere herziening van de richtlijn betreffende carcinogene of mutagene agentia te komen, en voor ten minste vijftig stoffen in de richtlijn inzake blootstelling aan carcinogene en mutagene stoffen op het werk grenswaarden op te nemen; pleit ervoor dat stoffen met schadelijke effecten op het voortplantingssysteem worden opgenomen in de richtlijn; 27. verzoekt de Commissie en de lidstaten te voorzien in de nodige veilige en gezonde arbeidsomstandigheden voor werknemers en zelfstandigen, waarbij speciale nadruk wordt gelegd op het vrije verkeer voor werknemers, en hun waardige arbeids- en levensomstandigheden te waarborgen, vooral in het kader van de toekomstige herziening van het strategisch kader van de Unie voor gezondheid en veiligheid op het werk; dringt er bij de lidstaten op aan via nauwere samenwerking met het Europees platform tegen zwartwerk iets te doen aan het probleem van zwartwerk, waaronder zwarte seizoensarbeid, onder meer door meer bewustzijn te kweken onder werknemers en werkgevers over hun rechten en plichten; verzoekt de lidstaten op uniforme wijze en zonder discriminatie maatregelen op te leggen; 28. dringt er bij de Commissie en de ELA op aan onderzoek te doen naar de talrijke gevallen waarin de toegang tot de arbeidsmarkt wordt ontzegd, en naar misbruik en discriminatie in verband met arbeidsomstandigheden, op basis van nationaliteit, die tijdens de COVID-19-crisis zeer zichtbaar zijn geworden; verzoekt de ELA toegankelijke, transparante en niet-discriminerende procedures te garanderen voor het indienen van zaken bij de ELA door nationale sociale partners, en waarborgen voor een doeltreffende opvolging ervan in overeenstemming met Verordening (EU) 2019/1149; 29. verzoekt de lidstaten alle aanbevelingen van de Commissie over de aanneming, coördinatie en opheffing van COVID-19-maatregelen toe te passen; verzoekt de lidstaten daarnaast een gemeenschappelijk gezondheidszorgprotocol voor mobiele werknemers, met inbegrip van grensarbeiders, vast te stellen, waarbij rekening wordt gehouden met de richtsnoeren van het Europees Centrum voor ziektepreventie (ECDC); benadrukt dat bij alle maatregelen die worden getroffen met het oog op de crisis en het hersteltraject de gezondheid en veiligheid van alle werknemers en de eerbiediging van de grondrechten – met inbegrip van de gelijke behandeling van lokale en mobiele werknemers – leidende beginselen moeten zijn, en dat er tegelijkertijd moet worden onderkend dat grens-, gedetacheerde, seizoens- en andere mobiele werknemers zich tijdens de COVID-19-pandemie en de nasleep ervan in een buitengewoon kwetsbare positie bevinden; herinnert aan het constitutionele recht van de lidstaten om in hun nationale democratische wetgevingsprocedures verder te gaan dan de bij de EU-richtlijnen vastgestelde minimumniveaus voor het verwezenlijken van beleidsdoelstellingen, zoals het waarborgen van kwalitatief hoogwaardige overheidsdiensten en een hoge mate van bescherming van werknemers, consumenten en het milieu; 30. onderstreept dat het vrije verkeer ernstig is belemmerd door de volledige of gedeeltelijke sluiting van de grenzen door sommige lidstaten tijdens de COVID-19-pandemie; betreurt het dat door de overhaaste, ongecoördineerde en plotselinge sluiting van de grenzen en de invoering van begeleidende maatregelen mensen op doorreis niet verder konden reizen en bewoners van grensregio’s grote problemen ondervinden doordat zij nog slechts beperkt de grenzen kunnen passeren om te gaan werken, diensten te verlenen of te ontvangen en vrienden of familie te bezoeken; onderstreept de nadelige gevolgen van het sluiten van de binnen- en buitengrenzen voor de internationale handel, de wetenschappelijke sector en het toerisme; onderstreept dat de lidstaten in plaats van grenscontroles in te voeren moeten streven naar het nemen van maatregelen die nodig zijn om mensen in staat te stellen de grenzen over te steken onder maximale waarborging van de veiligheid en bescherming van de gezondheid; 31. onderkent de cruciale rol van zorgverleners, met name tijdens de pandemie; verzoekt de Commissie hun mobiliteit te garanderen zodat kan worden voldaan aan de behoeften van de verschillende lidstaten en regio’s met het oog op demografische uitdagingen, toekomstige pandemieën of problemen op gezondheidsgebied; roept de Commissie op om, in nauwe samenwerking met de lidstaten en lokale autoriteiten, volgens de gewone wetgevingsprocedure een gemeenschappelijk, voor de hele Unie geldend en wetenschappelijk onderbouwd protocol voor het vrije verkeer tijdens gezondheids- en andere crisissituaties vast te stellen, en goed na te denken over de rol van de ELA in dit verband; verzoekt de lidstaten die IAO-verdrag nr. 189 inzake huishoudelijk personeel nog niet hebben geratificeerd, dit verdrag alsnog onverwijld te ratificeren en uit te voeren; verzoekt de lidstaten juridische kaders op te zetten om het op rechtmatige wijze in dienst nemen van huishoudelijk personeel en zorgverleners te vergemakkelijken; 32. onderstreept dat er meer gebruik moet worden gemaakt van instrumenten voor harmonisatie en wederzijdse erkenning van professionele diploma’s, vaardigheden en kwalificaties in de hele Unie, waarbij administratieve rompslomp wordt vermeden en handel en vervoer worden vergemakkelijkt en het fundamentele beginsel van gelijke behandeling wordt geëerbiedigd zonder dat de onderwijsnormen en validatiemechanismen van de lidstaten worden afgezwakt; verzoekt de Commissie en de lidstaten dan ook de huidige erkenningsmechanismen en portalen voor beroepsmobiliteit, waarmee transparante mobiliteit wordt vergemakkelijkt en bevorderd, zoals het Europees portaal voor beroepsmobiliteit Eures, het onlineplatform Europass alsmede het systeem inzake de Europese classificatie van vaardigheden, competenties, kwalificaties en beroepen (ESCO), te bevorderen en te verbeteren; verzoekt de lidstaten met name om grensoverschrijdende partnerschappen op te zetten om mobiele werknemers in grensoverschrijdende regio’s te helpen; verzoekt de lidstaten het vrije verkeer van personen met een handicap binnen de Unie te bevorderen en dringt er bij de lidstaten op aan toe te zien op de vaststelling van een gemeenschappelijke Europese definitie van handicaps in overeenstemming met het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap en voor de wederzijdse erkenning van handicaps tussen de lidstaten; 33. is van mening dat nationale bepalingen, praktijken en regelgeving over de toegang tot en de uitoefening van specifieke beroepen en de toegang tot en de verlening van diensten met het oog op de bescherming van het algemeen belang en de bescherming van werknemers en/of consumenten, geen obstakel vormen voor de verdieping van de interne markt; 34. verzoekt de lidstaten erop toe te zien dat mobiele werknemers toegang hebben tot opleiding en bijscholing, teneinde het gebrek aan arbeidskrachten in bepaalde sectoren aan te pakken, en digitale transities en maatregelen voor een klimaatneutrale economie te ondersteunen; 35. herinnert aan het fundamentele recht van de lidstaten om verder te gaan dan de minimumniveaus die zijn vastgesteld bij richtlijnen van de Europese Unie, zonder onnodige en onevenredige belemmeringen op te werpen; 36. neemt met bezorgdheid kennis van de problemen met en het gebrek aan gepaste toegang tot socialebeschermingsstelsels voor mobiele werknemers en met name voor grensarbeiders; benadrukt het belang van gecoördineerd optreden op het niveau van de Unie en neemt verheugd nota van de succesvolle bilaterale overeenkomsten tussen lidstaten om de socialezekerheidsrechten voor alle werknemers te garanderen, als uiteengezet in de aanbeveling van de Raad over de toegang tot sociale bescherming voor werknemers en zelfstandigen; verzoekt de Commissie en de lidstaten de sociale rechten van mobiele werknemers te garanderen in het geval van een gezondheidscrisis of andere crisissituaties; 37. herinnert eraan dat goede arbeids- en werkgelegenheidsvoorwaarden een concurrentievoordeel vormen voor bedrijven die geschoolde werknemers willen aantrekken; benadrukt het belang van investeringen door bedrijven in formele en informele opleidingen en een leven lang leren om de rechtvaardige transitie naar de digitale en circulaire economie te ondersteunen; benadrukt dat bedrijven die gebruikmaken van artificiële intelligentie, robotica en aanverwante technologieën de verantwoordelijkheid hebben om alle betrokken werknemers passende om- en bijscholing te bieden, zodat zij kunnen leren hoe zij digitale instrumenten kunnen gebruiken en met cobots en andere nieuwe technologieën kunnen werken, waardoor zij zich kunnen aanpassen aan de veranderende behoeften van de arbeidsmarkt en hun baan kunnen behouden; benadrukt in dit verband het belang van de kaderovereenkomst inzake digitalisering van de Europese sociale partners; herinnert eraan dat in deze overeenkomst de verantwoordelijkheid van werkgevers is vastgelegd om te voorzien in om- en bijscholing voor hun werknemers, met name met het oog op de digitalisering van banen; 38. benadrukt dat de procedures op het gebied van arbeidsmobiliteit en detachering van werknemers teneinde de verstrekking en uitwisseling van informatie tussen nationale autoriteiten te verbeteren en doeltreffende handhaving mogelijk te maken, volledig moeten worden gedigitaliseerd, met inbegrip van het inrichten van een centrale helpdesk over de geldende Unieregels voor werknemers en toekomstige werkgevers, die zowel digitaal als fysiek wordt ondergebracht bij de ELA; dringt er bij de lidstaten op aan zich volledig in te zetten voor de digitalisering van overheidsdiensten, met name socialezekerheidsinstellingen, om de mobiliteitsprocedures voor Europese werknemers te vergemakkelijken terwijl de meeneembaarheid van rechten en de naleving van de verplichtingen in verband met het vrije verkeer worden gewaarborgd; benadrukt dat er betere statistische instrumenten moeten worden gecreëerd om discrepanties tussen de vraag naar en het aanbod van vaardigheden op de Europese arbeidsmarkten te meten en om de behoeften van de arbeidsmarkten en de verschillen tussen deze markten te beoordelen; wijst op het belang van Eures en vestigt vooral de aandacht op de koppeling van de Eures-activiteiten aan de behoeften van de arbeidsmarkt om te kunnen voldoen aan de prioritaire sectorale en vaardigheidsbehoeften, en werkzoekenden te ondersteunen bij het vinden van een baan; 39. verzoekt de Commissie de evaluatie van het mandaat van de ELA binnen een redelijke termijn voort te zetten, nadat de autoriteit ten minste twee jaar volledig operationeel is geweest; dringt er bij de Commissie op aan belanghebbenden met diepgaande kennis van verschillende arbeidsmarktmodellen te betrekken bij de werkzaamheden en evaluaties van de ELA; 40. verzoekt de Commissie een wetgevingskader voor te stellen met het oog op de regulering van de telewerkomstandigheden in de hele EU, en te zorgen voor behoorlijke arbeidsomstandigheden en -voorwaarden; 41. verzoekt de Commissie, de lidstaten en de lokale autoriteiten samen te werken met de sociale partners en de ELA om specifieke sectorale strategieën te formuleren, niet alleen om de vrijwillige mobiliteit van werknemers te bevorderen en te vergemakkelijken, maar ook om de ondersteunende structuren te ontwerpen en op te zetten die nodig zijn voor de bij- en omscholing van werknemers, de uitvoering van het desbetreffende overheidsbeleid en het bieden van kwalitatief hoogwaardige werkgelegenheid die aansluit bij de vaardigheden van werknemers; wijst op de meerwaarde van de wederzijdse erkenning van de verenigbaarheid van vaardigheden en kwalificaties, ondersteund door bestaande erkenningsmechanismen zoals het Eures-portaal voor beroepsmobiliteit, het onlineplatform Europass en het ESCO-classificatiesysteem; 42. vindt het zorgwekkend dat de toegang tot informatie voor werknemers en werkgevers over de mobiliteit van arbeid en diensten nog steeds problematisch is; merkt op dat informatie over arbeidsomstandigheden en collectieve overeenkomsten die beschikbaar wordt gesteld op de officiële nationale website van elk land vaak beperkt van aard en slechts in een paar talen toegankelijk is; verzoekt de Commissie derhalve de toegang tot informatie te verbeteren door één sjabloon te ontwikkelen voor officiële nationale websites; 43. dringt bij de lidstaten aan op passende coördinatie van de sociale zekerheid, onder meer via de lopende herziening van Verordening (EG) nr. 883/2004 en door de meeneembaarheid van rechten te versterken, en daarbij bijzondere aandacht te besteden aan de meeneembaarheid van socialezekerheidsuitkeringen voor personen met een handicap; benadrukt dat digitalisering een ongekende mogelijkheid biedt voor de grensoverschrijdende activiteiten van mkmo’s, waarbij de regels voor eerlijke mobiliteit wel strikt moeten worden nageleefd; benadrukt hoe belangrijk voorafgaande kennisgeving en de toepassing van A1-certificaten vóór het begin van de grensoverschrijdende tewerkstelling van de werknemer zijn; 44. benadrukt dat de handhaving van Unieregels inzake arbeidsmobiliteit de eerbiediging van het beginsel van gelijke behandeling, het beginsel van non-discriminatie en de bescherming van werknemers moet garanderen, en onnodige administratieve rompslomp moet voorkomen; 45. verzoekt de Commissie na te gaan of er met betrekking tot Richtlijn 2008/104/EG betreffende uitzendarbeid sprake is van lacunes op het gebied van bescherming en te bespreken of er een herziening nodig is, teneinde fatsoenlijke arbeids- en werkgelegenheidsvoorwaarden te waarborgen voor uitzendkrachten; 46. benadrukt dat werknemers met een handicap tegen meervoudige obstakels aanlopen die het voor hen moeilijk of onmogelijk maken de voordelen van het vrije verkeer van diensten ten volle te benutten; verzoekt de lidstaten Richtlijn (EU) 2019/882 (de Europese toegankelijkheidswet) onverwijld uit te voeren om belemmeringen voor werknemers met een handicap op doeltreffende wijze weg te nemen en erop toe te zien dat er toegankelijke diensten beschikbaar zijn en dat diensten worden geleverd onder de juiste voorwaarden; merkt op dat het van het allergrootste belang is om een volledig toegankelijke interne markt tot stand te brengen waar werknemers met een handicap gelijk behandeld worden en economisch en sociaal worden geïntegreerd; 47. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien de bijeenkomst op hoog niveau van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties over hiv/aids, die van 8 tot 10 juni 2021 in New York zal plaatsvinden, – gezien de politieke verklaring over hiv en aids getiteld “On the Fast Track to Accelerating the Fight against HIV and to Ending the AIDS Epidemic by 2030”, die op 8 juni 2016 door de Algemene Vergadering van de VN is aangenomen, – gezien de politieke verklaring van de bijeenkomst op hoog niveau over universele gezondheidszorg, die op 18 oktober 2019 door de Algemene Vergadering van de VN is aangenomen, – gezien de Global AIDS Update 2020 van UNAIDS, getiteld “Seizing the Moment – Tackling entrenched inequalities to end epidemics”, – gezien het jaarlijkse rapport van 2019 van de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de mensenrechten over de aanpak van hiv, – gezien de Verklaring van Abuja van 27 april 2001 over hiv/aids, tuberculose en andere gerelateerde infectieziekten, het Afrikaans gemeenschappelijk standpunt dat tijdens de bijeenkomst op hoog niveau in 2016 is gepresenteerd, en het katalytisch kader van 2016 om tegen 2030 een einde te maken aan aids, tuberculose en malaria in Afrika, – gezien de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling en de duurzameontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s) die in september 2015 in New York zijn goedgekeurd, – gezien het Actieprogramma van Peking, het actieprogramma van de Internationale Conferentie over bevolking en ontwikkeling, en de resultaten van de bijbehorende toetsingsconferenties, – gezien de conclusies van de Raad van 26 mei 2015 over gender in ontwikkeling, – gezien het EU-genderactieplan III voor 2021-2025, – gezien het EU-actieplan inzake mensenrechten en democratie voor 2020-2024, – gezien de Europese consensus inzake ontwikkeling: “Onze wereld, onze waardigheid, onze toekomst”, – gezien zijn resoluties van 8 juli 2010 over een op rechten gebaseerde aanpak van de hiv/aidsstrategie van de EU (1) en van 5 juli 2017 over de reactie van de EU op hiv/aids, tuberculose en hepatitis C (2) , – gezien de vraag aan de Commissie over snellere vooruitgang boeken en ongelijkheden aanpakken om een einde te maken aan aids als bedreiging voor de volksgezondheid tegen 2030 ( O-000027/2021 – B9‑0015/2021), – gezien artikel 136, lid 5, en artikel 132, lid 2, van zijn Reglement, – gezien de ontwerpresolutie van de Commissie ontwikkelingssamenwerking, A. overwegende dat sinds het begin van de aidsepidemie in 1981 bijna 76 miljoen mensen besmet zijn geraakt en bijna 33 miljoen mensen aan aidsgerelateerde oorzaken zijn overleden; overwegende dat de hiv-epidemie een wereldwijde crisis blijft en dat in totaal 38 miljoen mensen met hiv leven; overwegende dat 1,7 miljoen mensen in 2019 hiv hebben opgelopen; B. overwegende dat 12 miljoen mensen met hiv in 2019 geen toegang hadden tot een levensreddende antiretrovirale behandeling en dat 700 000 mensen aan aidsgerelateerde oorzaken zijn gestorven; C. overwegende dat universele toegang tot antiretrovirale hiv-behandeling en -zorg het risico op verdere overdracht aanzienlijk vermindert en mensen met hiv een bijna normale levensverwachting en een vergelijkbare levenskwaliteit biedt; D. overwegende dat de ongelijkheden die de hiv-epidemie aanwakkeren, waaronder schendingen van de mensenrechten en de seksuele en reproductieve gezondheid en rechten in het kader van het Actieprogramma van Peking, het actieprogramma van de Internationale Conferentie over bevolking en ontwikkeling, en de resultaten van de bijbehorende toetsingsconferenties, alsook stigmatisering en discriminatie zijn toegenomen en dat de situatie verder wordt verergerd door COVID-19; E. overwegende dat mannen die seksuele betrekkingen hebben met mannen, transgenders, injecterende druggebruikers, sekswerkers en hun cliënten, en gevangenen (sleutelgroepen) een hoger risico lopen om aan hiv te worden blootgesteld dan andere groepen; overwegende dat hun betrokkenheid bij de bestrijding van hiv van cruciaal belang is; F. overwegende dat de hiv-respons in 159 landen door ten minste één discriminerende of repressieve wet wordt belemmerd; overwegende dat de criminalisering van mensen die met hiv leven of risico op hiv lopen, stigmatisering en discriminatie in de hand werkt, waardoor de betrokkenen minder gebruikmaken van de aangeboden diensten voor preventie en behandeling, en de incidentie van hiv toeneemt; G. overwegende dat genderongelijkheid, ongelijke toegang tot onderwijs en seksuele en reproductieve gezondheidsdiensten en informatie, en seksueel en gendergerelateerd geweld de kwetsbaarheid van vrouwen en meisjes voor hiv vergroten en dat aidsgerelateerde ziekten wereldwijd tot de belangrijkste doodsoorzaken van vrouwen in de reproductieve leeftijd behoren; H. overwegende dat de bestaande preventiemethoden niet genoeg hebben bijgedragen om de verspreiding van hiv een halt toe te roepen, vooral onder vrouwen, die een onevenredig aandeel in de last van de epidemie dragen, met name in Afrika bezuiden de Sahara; overwegende dat er behoefte is aan investeringen in onderzoek en innovatie voor nieuwe en verbeterde instrumenten om hiv en aids te voorkomen, te diagnosticeren en te behandelen, met inbegrip van gendergevoelige instrumenten, en nieuwe behandelingsmethoden om de toenemende resistentie tegen hiv-geneesmiddelen aan te pakken; I. overwegende dat jongeren tussen 15 en 27 jaar meer dan een derde van alle nieuwe infecties onder volwassenen uitmaken en dat aidsgerelateerde overlijdens onder adolescenten toenemen; overwegende dat veel jongeren beperkte toegang hebben tot sociale bescherming, seksuele en reproductieve gezondheidszorg en programma’s die hen in staat stellen zichzelf tegen hiv te beschermen; J. overwegende dat verplichte uitgebreide seksuele voorlichting in de schoolsystemen van essentieel belang is om de verspreiding van aids en andere seksueel overdraagbare infecties te voorkomen; K. overwegende dat mensen in moeilijke humanitaire omstandigheden en in informele en precaire situaties, mensen met een handicap, inheemse bevolkingsgroepen, LGBTIQ+ en migrerende en mobiele bevolkingsgroepen kwetsbaar zijn voor hiv-besmetting en specifieke moeilijkheden ondervinden om toegang te krijgen tot hiv-diensten; L. overwegende dat Afrika bezuiden de Sahara nog steeds de zwaarst getroffen regio is, met 57 % van alle hiv-besmettingen en 84 % van de hiv-infecties bij kinderen (tot 14 jaar), met een veel hogere hiv-prevalentie bij vrouwen dan bij mannen, met 4 500 nieuwe hiv-besmettingen per week bij meisjes en jonge vrouwen (tussen 15 en 24 jaar) en 25,6 miljoen mensen die leven met hiv; M. overwegende dat de COVID-19-pandemie een bijkomende uitdaging vormt voor de aidsrespons en een deel van de tot dusver geboekte vooruitgang ongedaan heeft gemaakt, waardoor verschillende landen hun streefcijfers voor 2020 niet hebben gehaald; overwegende dat dit de verwezenlijking van de duurzameontwikkingelingsdoelstelling om een einde te maken aan aids als bedreiging voor de volksgezondheid tegen 2030, in gevaar brengt; N. overwegende dat veerkrachtige en duurzame gezondheidszorgstelsels moeten worden versterkt als onderdeel van universele gezondheidszorg, en dat tegelijk de vorderingen van de aidsrespons moeten worden gehandhaafd; O. overwegende dat om het recht op gezondheid te verwezenlijken, de ongelijkheid bij de toegang tot gezondheidsdiensten moet worden aangepakt en de levenskwaliteit en het welzijn van mensen die met hiv leven of risico op hiv lopen tijdens hun hele leven, moeten worden verbeterd; P. overwegende dat gemeenschappen en door de gemeenschappen geleide respons, die cruciaal zijn voor de bestrijding van aids, nog steeds worden ondermijnd door acute financieringstekorten, krimpende ruimte voor het maatschappelijk middenveld en een gebrek aan volledige betrokkenheid en integratie in de nationale respons; Q. overwegende dat verschillende ontwikkelingslanden met een middelhoog inkomen moeilijkheden ondervinden bij de invoer of lokale productie van generieke versies van antiretrovirale geneesmiddelen als gevolg van octrooibescherming; overwegende dat multinationale farmaceutische bedrijven ontwikkelingslanden met een middelhoog inkomen steeds meer uitsluiten van donaties, lagere prijzen en vrijwillige licenties, waardoor hun toegang tot betaalbare generieke geneesmiddelen wordt belemmerd; R. overwegende dat het mensenrecht op gezondheid voorrang heeft op regels inzake handelsgerelateerde aspecten van intellectuele-eigendomsrechten (TRIPS); overwegende dat de Verklaring van Doha over de TRIPS-overeenkomst en volksgezondheid het recht van ontwikkelingslanden bevestigt om ten volle gebruik te maken van de flexibiliteitsbepalingen van de TRIPS-overeenkomst om de volksgezondheid te beschermen en met name om toegang tot geneesmiddelen te bieden voor iedereen; S. overwegende dat het Wereldfonds voor de bestrijding van aids, tuberculose en malaria, dat is opgericht naar aanleiding van de wereldwijde toename van hiv/aids, een belangrijke rol heeft gespeeld in de strijd tegen hiv/aids; 1. onderstreept het belang van een positief resultaat van de VN-bijeenkomst op hoog niveau over hiv/aids, die van 8 tot 10 juni 2021 zal worden gehouden; vraagt dat de Raad bijdraagt tot de goedkeuring van toekomstgerichte en ambitieuze toezeggingen in de politieke verklaring; 2. bevestigt opnieuw dat iedereen recht heeft op het hoogst haalbare gezondheidsniveau en op gelijkheid die bevorderlijk is voor een waardig leven; 3. prijst de rol van de EU in de multisectorale mondiale aidsrespons en roept de Commissie op aids aan te pakken als een wereldwijde volksgezondheidscrisis en vaart te zetten achter alle inspanningen om de doelstellingen voor 2025 te halen, onder meer door de investeringen in UNAIDS en het Wereldfonds voor de bestrijding van aids, tuberculose en malaria op te voeren; 4. dringt erop aan dat er voldoende middelen beschikbaar worden gesteld voor het Wereldfonds voor de bestrijding van aids, tuberculose en malaria, zodat dit een doorslaggevende bijdrage kan leveren aan de strijd tegen hiv/aids; 5. onderstreept dat de wereldwijde aidsrespons een multisectorale aanpak en samenwerking op verschillende niveaus vereist, met aandacht voor tijdigheid, schaal, inclusiviteit, partnerschap en innovatie; 6. verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat de programmering van het NDICI de inspanningen van de partnerlanden ondersteunt om sterke en veerkrachtige gezondheidszorgstelsels op te bouwen, met inbegrip van onderzoek op het gebied van gezondheid en regelgevings- en gemeenschapsstelsels voor gezondheidszorg, die in staat zijn om hiv-gevoelige universele gezondheidszorg te bieden; 7. verzoekt de Europese Dienst voor extern optreden, de Commissie en de lidstaten de tenuitvoerlegging van het EU-actieplan voor de mensenrechten en het genderactieplan III te benutten om de oorzaken van hiv/aids die verband houden met mensenrechten en genderongelijkheid, aan te pakken door prioriteit te geven aan de bestrijding van stigmatisering en discriminatie, seksueel en gendergerelateerd geweld, strafbaarstelling van betrekkingen tussen personen van hetzelfde geslacht en andere bestraffende en discriminerende wetten en beleidsmaatregelen, teneinde bij te dragen tot universele toegang tot seksuele en reproductieve gezondheid en rechten, toegang tot kwaliteitsonderwijs, met inbegrip van uitgebreide seksuele voorlichting, eerlijke en betaalbare toegang tot gezondheidszorg, toegang tot de arbeidsmarkt en participatie van alle betrokken gemeenschappen bij alle aspecten van het openbare leven; 8. verzoekt de Commissie en de lidstaten samen te werken met partnerlanden om in hun nationale onderwijsplannen verplichte uitgebreide seksuele voorlichting op te nemen om de verspreiding van aids en andere seksueel overdraagbare aandoeningen te voorkomen, met name in de landen met de hoogste besmettingsgraad; 9. herinnert eraan dat gezondheid een voorwaarde is voor menselijke ontwikkeling; verzoekt de Commissie prioriteit te geven aan gezondheid in het kader van de EU‑Afrika-strategie, hetgeen inhoudt dat extra publieke middelen moeten worden vrijgemaakt om universele gezondheidszorg te waarborgen, ook voor seksuele en reproductieve gezondheid en rechten, hiv, tuberculose en malaria, en dat zij zich moet richten op mondiaal onderzoek en ontwikkeling op het gebied van gezondheid, meer samenwerking tussen de EU en Afrika op het gebied van gezondheidsonderzoek en innovatie, en op de gezamenlijke versterking van de Afrikaanse en Europese productiecapaciteit voor gezondheidsproducten, medische apparatuur en geneesmiddelen; wijst erop dat ontwikkelingshulp er in de eerste plaats op gericht moet zijn te zorgen voor horizontale universele dekking van de gezondheidszorg, waarbij een holistische en op rechten gebaseerde benadering wordt gevolgd, die inhoudt dat ten volle rekening wordt gehouden met het multidimensionele karakter van gezondheid (waarbij factoren als gender, voedselzekerheid en voeding, water en sanitaire voorzieningen, voorlichting en armoede eveneens een rol spelen), in de lijn van de “één gezondheid”-benadering; dringt met name aan op de bevordering van investeringen in geïntegreerde hiv-rechten en seksuele en reproductieve gezondheid en rechten, met bijzondere aandacht voor vrouwen en meisjes, sekswerkers, transgenders, injecterende druggebruikers, gevangenen en andere kwetsbare groepen; 10. verzoekt de Commissie de betreurenswaardige lage behandelingsdekking voor kinderen met hiv aan te pakken en te zorgen voor toegang tot hiv-diensten voor zwangere vrouwen en moeders die borstvoeding geven, om de overdracht van hiv tussen moeder en kind te voorkomen; 11. verzoekt de lidstaten en de Commissie ervoor te zorgen dat de nodige uitgaven en middelen beschikbaar zijn om de doelstellingen voor 2025 in alle lidstaten van de EU te halen; 12. verzoekt de Commissie samen te werken met de lidstaten en de partners om prioriteit te geven aan een geïntegreerde aanpak van wereldwijde veilige gezondheidszorg, waarin de strijd wordt aangebonden met bestaande pandemieën zoals hiv en met opkomende pandemieën, als onderdeel van de agenda voor universele gezondheidszorg; 13. verzoekt de Commissie en de lidstaten een prominente politieke rol te spelen in de dialoog met de EU-partners in de ontwikkelingslanden, inclusief landen van het nabuurschap, en erop toe zien dat voorbereidingen worden getroffen om over te stappen op duurzame binnenlandse financiering, zodat de hiv-programma’s ook na stopzetting van de steun van internationale donoren doeltreffend blijven, en worden voortgezet en opgeschaald; verzoekt de Commissie en de Raad om nauw met die landen te blijven samenwerken om te verzekeren dat zij de verantwoordelijkheid nemen voor hun hiv‑respons; 14. roept de EU op een duidelijke en coherente EU-vaccinatiestrategie voor COVID-19 op te zetten, die gericht is op het waarborgen van gelijke, betaalbare en tijdige toegang tot vaccinatie voor mensen in ontwikkelingslanden, met name mensen die tot kwetsbare en risicogroepen behoren, waaronder mensen die besmet zijn met hiv/aids; verzoekt de EU derhalve steun te verlenen aan het WTO-initiatief van India en Zuid-Afrika voor een tijdelijke ontheffing van intellectuele-eigendomsrechten met betrekking tot COVID-19-vaccins, -uitrusting en -behandelingen, en roept de farmaceutische bedrijven op hun kennis en gegevens te delen via de COVID‐19 Technology Access Pool (C-TAP) van de Wereldgezondheidsorganisatie; 15. verzoekt de Commissie en de lidstaten ervoor te zorgen dat de wereldwijde respons op COVID-19 lessen trekt uit de strijd tegen hiv, zoals de bescherming van de mensenrechten en de bestrijding van stigmatisering en discriminatie, met name onder sleutelgroepen en andere kwetsbare bevolkingsgroepen, de bestrijding van genderbarrières op het gebied van gezondheid, de ondersteuning van gezondheidswerkers en onderzoekers, met name in situaties waar weinig middelen beschikbaar zijn, het betrekken van gemeenschappen bij de respons, en een eerlijke toewijzing van de beperkte middelen en van nieuwe instrumenten, zodat niemand aan zijn lot wordt overgelaten; 16. dringt er bij de EU op aan een alomvattende mondiale strategie en routekaart op te stellen voor de verwezenlijking van de SDG’s, met inbegrip van de doelstellingen inzake gezondheid en de streefcijfers voor het terugdringen van hiv/aids; merkt op dat in deze strategie met name rekening moet worden gehouden met de gevolgen van COVID-19, aangezien het realiseren van de SDG’s van cruciaal belang is om ervoor te zorgen dat we voorbereid zijn op toekomstige pandemieën en andere schokken, ook voor onze gezondheidsstelsels; dringt aan op een doeltreffende mondiale gezondheidsstrategie van de EU voor de lange termijn; dringt erop aan dat de Commissie haar inspanningen verdubbelt en haar werkzaamheden intensiveert met het oog op doeltreffende mondiale gezondheidsprogramma’s die gericht zijn op gezondheidszorgstelsels in ontwikkelingslanden; 17. verzoekt de Commissie samen te werken met de lidstaten en partners om diensten te ondersteunen die inspelen op de behoeften van sleutelgroepen en andere prioritaire bevolkingsgroepen die met unieke uitdagingen geconfronteerd worden bij de toegang tot hiv-diensten, onder meer door jeugdvriendelijke seksuele en reproductieve gezondheidsdiensten aan te bieden voor jongeren; 18. verzoekt de Commissie samen te werken met de lidstaten en partners om een grotere inzet te faciliteren en te bepleiten voor het verstrekken van hiv-behandeling in alle conflictgebieden en voor de uitbanning van hiv-gerelateerde discriminatie van vluchtelingen, met name wat betreft gelijke toegang tot antiretrovirale behandelingen en gezondheidsdiensten in de gastlanden; 19. verzoekt de Commissie samen te werken met de lidstaten en partners om de steun voor sociale bescherming te verhogen, onder meer voor voedselveiligheid en voeding voor kwetsbare bevolkingsgroepen, met name personen met een handicap, ouderen met hiv en aidsgerelateerde wezen; 20. verzoekt de Commissie samen te werken met de lidstaten en partners om steun te verlenen en te investeren in de betrokkenheid van gemeenschappen en de door de gemeenschappen geleide respons, als sleutelelementen voor een doeltreffende hiv/aidsrespons, en in de strijd tegen stigmatisering en discriminatie in verband met hiv/aids, alsook om hiv-preventie en -zorg te integreren met andere lokale gezondheidsdiensten als toegangspunt voor informatie, vorming, communicatie en opleiding in verband met hiv; 21. verzoekt de Commissie en de lidstaten om investeringen te bevorderen in het verzamelen van real-timegegevens en een robuust aanbod van betaalbare, toegankelijke en gendersensitieve mogelijke diagnosemethoden, behandelingen en vaccins voor hiv en andere armoedegerelateerde en verwaarloosde infectieziekten, en de regionale en interregionale capaciteiten en samenwerking op het gebied van wetenschap, onderzoek en innovatie te versterken; dringt er bij de EU op aan bijzondere steun te verlenen aan ontwikkelingslanden, in het bijzonder de minst ontwikkelde landen, bij de effectieve toepassing van de flexibiliteit waarin de TRIPS-overeenkomst voorziet voor de bescherming van de volksgezondheid, met name wat betreft verplichte vergunningen en parallelimport, en het gebruik van mechanismen voor vrijwillige licenties en het delen van technologie te optimaliseren om de doelstellingen op het gebied van volksgezondheid te verwezenlijken, door erop aan te dringen dat multinationale farmaceutische bedrijven ontwikkelingslanden met een middelhoog inkomen in dergelijke mechanismen opnemen en in die landen betaalbare hiv-behandelingen aanbieden; pleit er meer in het algemeen voor de uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling los te koppelen van de prijs van geneesmiddelen, bijvoorbeeld door gebruik te maken van octrooipools, open source-onderzoek, leningen en subsidies, met het doel te zorgen voor duurzame toegankelijkheid, betaalbaarheid, beschikbaarheid van en toegang tot behandeling voor allen die daar behoefte aan hebben; 22. verzoekt de Commissie zich te verzetten tegen de opname van TRIPS-plus-maatregelen in vrijhandelsovereenkomsten met ontwikkelingslanden met een middelhoog inkomen, om ervoor te zorgen dat alle antiretrovirale hiv-behandelingen betaalbaar zijn, met volledige inachtneming van de Verklaring van Doha over de TRIPS-overeenkomst en volksgezondheid; 23. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de voorzitter van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties en UNAIDS. Het Europees Parlement, – gezien zijn eerdere resoluties over Armenië en Azerbeidzjan, – gezien de ontmoeting van de Partnerschapsraad EU-Armenië op 17 december 2020 en de ontmoeting van de Samenwerkingsraad EU-Azerbeidzjan op 18 december 2020, en hun respectieve conclusies, – gezien het Handvest van de Verenigde Naties (VN), het VN-Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing, het Europees Verdrag voor de rechten van de mens, en het Verdrag van Genève (III) betreffende de behandeling van krijgsgevangenen, – gezien de tripartiete verklaring houdende een staakt-het-vuren van Armenië, Azerbeidzjan en Rusland van 9 november 2020, die op 10 november 2020 in werking is getreden, – gezien het rapport van Human Rights Watch van 19 maart 2021 getiteld “Azerbaijan: Armenian POWs Abused in Custody”, – gezien de verklaring van de EU van 28 april 2021 over gevangenen van het recente conflict tussen Armenië en Azerbeidzjan, – gezien de verklaringen van de co-voorzitters van de Minsk-groep van de OVSE van 25 oktober 2020, 30 oktober 2020, 14 december 2020, 13 april 2021, en 5 mei 2021, – gezien de kennisgeving van het Europees Hof voor de rechten van de mens aan het Comité van Ministers van de Raad van Europa van 9 maart 2021, overeenkomstig artikel 39 van het reglement van het Hof, betreffende tussentijdse maatregelen in verband met het recente gewapende conflict tussen Armenië en Azerbeidzjan, – gezien artikel 144, lid 5, en artikel 132, lid 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat de internationale gemeenschap al sinds de eerste oorlog om Nagorno-Karabach van 1988 tot 1994 probeert een duurzame en alomvattende vredesregeling voor het Nagorno-Karabach-conflict tot stand te brengen, onder auspiciën van de co-voorzitters van de Minsk-groep van de OVSE; B. overwegende dat bij het meest recente gewapende conflict tussen Armenië en Azerbeidzjan, van 27 september tot 10 november 2020, meer dan 5 000 soldaten om het leven zijn gekomen, honderden burgers zijn gewond en gedood, en duizenden werden verdreven; overwegende dat het conflict de bevolking blijft treffen, aangezien er nauwelijks informatie wordt verstrekt over de verblijfplaats van verwanten, slechts enkele krijgsgevangen en andere gedetineerden zijn teruggekeerd, er problemen zijn met de teruggave van stoffelijke resten van slachtoffers, de toegang tot humanitaire bijstand zeer moeilijk verloopt, en basisinfrastructuurvoorzieningen zijn vernietigd; C. overwegende dat de mensen die tijdens dit langdurende conflict zijn getroffen reeds bovenmatig hebben geleden; overwegende dat het conflict, in het algemeen, tot onaanvaardbaar hoge aantallen burgerslachtoffers heeft geleid; D. overwegende dat de vijandelijkheden na 44 dagen zijn beëindigd na een akkoord over een algeheel staakt-het-vuren in en om Nagorno-Karabach tussen Armenië, Azerbeidzjan en Rusland op 9 november 2020, dat op 10 november 2020 in werking is getreden; E. overwegende dat in punt 8 van de tripartiete verklaring houdende een staakt-het-vuren is bepaald dat krijgsgevangenen, gijzelaars en andere gedetineerden, alsook de stoffelijke resten van de gesneuvelden, moeten worden uitgewisseld; overwegende dat deze uitwisselingen moeten plaatsvinden volgens het “all for all”-beginsel; F. overwegende dat zowel Armenië als Azerbeidzjan partij zijn bij het Verdrag van Genève (III) betreffende de behandeling van krijgsgevangenen, en dat in artikel 118 daarvan is bepaald dat krijgsgevangenen onverwijld na de beëindiging van openlijke vijandelijkheden moeten worden vrijgelaten en gerepatrieerd; overwegende dat in artikel 13 van het Verdrag van Genève (III) is bepaald dat krijgsgevangenen te allen tijde menselijk moeten worden behandeld, dat elke onwettige daad of verzuim door de gevangenhoudende partij die leidt tot de dood van of resulteert in een ernstig gevaar voor de gezondheid van een krijgsgevangene die door de desbetreffende partij gevangen wordt gehouden, verboden is en beschouwd zal worden als een grove inbreuk op het Verdrag; overwegende dat het Verdrag krijgsgevangen ook beschermt tegen daden van geweld of intimidatie, tegen beledigingen, en tegen de nieuwsgierigheid van het publiek; G. overwegende dat militair personeel en burgers die vóór en na het staakt-het-vuren zijn gedetineerd een verschillende status genieten krachtens het internationaal recht; overwegende dat, enerzijds, militair personeel dat vóór of na het staakt-het-vuren gevangen is genomen als krijgsgevangenen moet worden erkend en in aanmerking komt voor de bescherming die de Verdragen van Genève bieden; overwegende dat, anderzijds, burgers die tijdens het conflict zijn gedetineerd als beschermde personen moeten worden erkend en ook bescherming genieten uit hoofde van de Verdragen van Genève; overwegende dat burgers die na het staakt-het-vuren zijn gedetineerd daarentegen bescherming genieten uit hoofde van het internationaal recht inzake de rechten van de mens; H. overwegende dat na de opschorting van de vijandelijkheden meerdere uitwisselingen van (zowel militaire als civiele) gevangenen hebben plaatsgevonden, de meest recente op 4 mei 2021; I. overwegende dat volgens verontrustende berichten zich ongeveer 200 Armeniërs in gevangenschap in Azerbeidzjan bevinden; overwegende dat het Europees Hof voor de rechten van de mens heeft aangegeven dat het klachten heeft ontvangen over 249 door Azerbeidzjan gevangen genomen Armeniërs; overwegende dat het Europees Hof voor de rechten van de mens ten aanzien van 229 Armeniërs tussentijdse maatregelen heeft genomen, en dat 183 daarvan nog altijd van kracht zijn; overwegende dat het Europees Hof voor de rechten van de mens op 9 maart 2021 heeft geconcludeerd dat Azerbeidzjan zich niet aan de maatregelen houdt, en de verstrekte informatie als te algemeen en te summier heeft aangemerkt; overwegende dat de autoriteiten van Azerbeidzjan erkennen dat ze 72 Armeniërs gevangen houden; overwegende dat Azerbeidzjan over nog eens 112 personen helemaal geen informatie aan het Europees Hof voor de rechten van de mens heeft verstrekt; overwegende dat over het lot van de andere Armeense krijgsgevangenen niets bekend is; overwegende dat sinds de beëindiging van de vijandelijkheden 73 Armeense krijgsgevangenen en burgers naar Armenië zijn gerepatrieerd; J. overwegende dat het Europees Hof voor de rechten van de mens ook klachten heeft ontvangen over 16 Azeri’s die naar verluidt door Armenië gevangen zijn genomen, waarvan er in december 2020 12 zijn gerepatrieerd; overwegende dat het Europees Hof voor de rechten van de mens zijn onderzoek uit hoofde van artikel 39 in verband met de andere vier personen heeft opgeschort, gezien de aard van de informatie die het van de regering van Armenië heeft ontvangen; K. overwegende dat er betrouwbare berichten zijn die erop duiden dat ook na de beëindiging van de vijandelijkheden op 10 november 2020 nog Armeense militairen en burgers gevangen zijn genomen; overwegende dat de autoriteiten van Azerbeidzjan beweren dat deze gijzelaars en gevangenen terroristen zijn en niet voor de status van krijgsgevangene als bedoeld in het Verdrag van Genève in aanmerking komen; L. overwegende dat Human Rights Watch op 19 maart 2021 heeft gemeld dat Azerbeidzjaanse veiligheidstroepen en militairen Armeense krijgsgevangenen hebben mishandeld, en ze aan wrede en vernederende behandeling en foltering hebben onderworpen, ofwel bij hun gevangenname, tijdens transport, ofwel tijdens hun gevangenschap in verschillende detentiecentra; overwegende dat Azerbeidzjaanse troepen geweld hebben gebruikt bij de detentie van burgers en ze aan foltering en onmenselijke en vernederende detentie-omstandigheden hebben blootgesteld, resulterend in de dood van ten minste twee gevangenen in Azerbeidzjaanse detentiecentra; overwegende dat Azerbeidzjaanse troepen deze burgers gevangen hebben genomen hoewel er geen bewijs was dat ze op enigerlei wijze een bedreiging voor de veiligheid vormen, hetgeen hun detentie krachtens het internationaal humanitair recht zou rechtvaardigen; overwegende dat Azerbeidzjan de beschuldigingen ontkent dat Armeense krijgsgevangenen onderworpen zijn aan behandelingen die een inbreuk op de Verdragen van Genève vormen; M. overwegende dat er op het internet en in sociale media naar verluidt video’s circuleren met bewijs van gevallen van mishandeling van gevangenen door leden van de veiligheidstroepen van beide partijen; overwegende dat er geen aanwijzingen zijn dat de Azerbeidzjaanse of Armeense autoriteiten snel openbare en doeltreffende onderzoeken naar deze incidenten hebben ingesteld, of dat de onderzoeken, indien deze hebben plaatsgevonden, in strafrechtelijke vervolgingen hebben geresulteerd; overwegende dat er beschuldigingen zijn geuit van buitengerechtelijke moorden op en gedwongen verdwijningen van krijgsgevangenen, en van lijkschendingen; N. overwegende dat de Commissie op 17 mei 2021 de toekenning van nog eens 10 miljoen EUR aan humanitaire hulp bekend heeft gemaakt voor burgers die getroffen zijn door het recente conflict in en om Nagorno-Karabach, waarmee de bijstand van de EU voor mensen in nood sinds het begin van de vijandelijkheden in september 2020 nu meer dan 17 miljoen EUR bedraagt; O. overwegende dat alle partijen bijgewerkte kaarten van mijnenvelden moeten overleggen om burgers in staat te stellen terug te keren naar voormalige conflictregio’s; P. overwegende dat in het op 12 april 2021 in Bakoe geopende ‘park van militaire trofeeën’ naar verluidt Armeens militair materieel wordt getoond, wassen beelden staan die dode en stervende Armeense soldaten voorstellen, alsook modellen van Armeense krijgsgevangenen vastgebonden in een cel, hetgeen als een verheerlijking van geweld kan worden gezien en tot verdere vijandige gevoelens, haatuitingen of zelfs de onmenselijke behandeling van de nog vastgehouden krijgsgevangen en andere gevangen Armeense burgers zou kunnen leiden, waarmee de sfeer van haat wordt bestendigd en hetgeen haaks staat op de officiële verklaringen over verzoening; Q. overwegende dat Azerbeidzjaanse troepen op 12 mei 2021 kort het grondgebied van Armenië zijn binnengedrongen, hetgeen neerkomt op een schending van de territoriale integriteit van Armenië en van het internationaal recht; overwegende dat deze schending van het soevereine grondgebied van Armenië volgt op zorgwekkende verklaringen van Azerbeidzjaanse vertegenwoordigers, waaronder de president, die territoriale claims leken te bevatten en waarin met het gebruik van geweld leek te worden gedreigd, waarmee de inspanningen om in de regio tot veiligheid en stabiliteit te komen, worden ondermijnd; R. overwegende dat we de voorbije maanden getuige zijn geweest van de repatriëring van stoffelijke resten en de terbeschikkingstelling van humanitaire bijstand aan bevolkingsgroepen die zwaar door het conflict zijn getroffen; S. overwegende dat hernieuwde inspanningen nodig zijn om vertrouwen tussen beide landen tot stand te brengen en vooruitgang te boeken in de richting van een duurzame vrede; 1. eist de onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating van alle Armeense gevangenen, zowel militaire als civiele, die tijdens en na het conflict gevangengenomen zijn en staat erop dat Azerbeidzjan in de toekomst afziet van willekeurige detenties; dringt bij de partijen aan op de volledige tenuitvoerlegging van de tripartiete staakt-het-vurenverklaring van 9 november 2020, die voorziet in een uitwisseling van krijgsgevangenen, gijzelaars en andere gevangenen, evenals de stoffelijke overschotten van de personen die tijdens de vijandelijkheden zijn omgekomen; 2. betreurt het geweld dat oplaaide tijdens de meest recente oorlog tussen Armenië en Azerbeidzjan om Nagorno-Karabach; spreekt zijn solidariteit uit met de slachtoffers en hun nabestaanden; betreurt de schending van het staakt-het-vuren, met nog meer menselijk leed, verlies van mensenlevens en verwoestingen tot gevolg; veroordeelt alle aanvallen op burgers en herinnert aan de verplichtingen van staten uit hoofde van het internationaal humanitair recht om het leven van burgers te beschermen; 3. dringt er bij de regering van Azerbeidzjan op aan uitputtende lijsten te verstrekken van alle personen die op haar grondgebied gevangen worden gehouden in het kader van het gewapende conflict en informatie te verschaffen over hun verblijfplaats en gezondheid, zo ook van de personen die tijdens hun gevangenschap zijn gestorven; 4. herinnert eraan dat het niet-vrijgeven van informatie over het lot en de verblijfplaats van vermiste personen kan duiden op gedwongen verdwijningen waarvan zowel Azerbeidzjan als Armenië heeft toegezegd die te zullen voorkomen; roept alle partijen op duidelijkheid te verschaffen over het lot en de verblijfplaats van verdwenen personen, en waardig om te gaan met de stoffelijke overschotten; 5. eist dat de regering van Azerbeidzjan wettelijke waarborgen eerbiedigt, advocaten, artsen en mensenrechtenactivisten toegang verleent tot de Armeense gevangenen en ervoor zorgt dat zij in contact kunnen treden met hun familieleden; 6. is zeer verontrust over geloofwaardige berichten dat Armeense krijgsgevangenen en andere gevangenen in vernederende omstandigheden zijn/worden vastgehouden en dat zij bij hun aanhouding of tijdens hun gevangenschap te maken hebben gekregen met onmenselijke behandeling en foltering; veroordeelt alle gevallen van foltering en gedwongen verdwijningen, ook wanneer deze plaatsvinden in gewapende conflicten, evenals mishandeling en de ontheiliging van lichamen; 7. verzoekt de Azerbeidzjaanse autoriteiten erop toe te zien dat de personen die zich nog in hechtenis bevinden, alle bescherming genieten die vereist is uit hoofde van de internationale mensenrechten en het humanitair recht, met inbegrip van vrijwaring van foltering en onmenselijke behandeling; verzoekt de Armeense en Azerbeidzjaanse autoriteiten onafhankelijke, snelle, openbare en doeltreffende onderzoeken in te stellen en alle geloofwaardige beschuldigingen van ernstige schendingen van de Verdragen van Genève en andere schendingen van het internationaal recht en oorlogsmisdaden te vervolgen, zodat de daders ter verantwoording kunnen worden geroepen en de slachtoffers schadeloos gesteld kunnen worden, eventueel met de hulp van een speciale internationale missie; verzoekt de regering van Azerbeidzjan haar volledige medewerking te verlenen aan het ERHM om de geldigheid te onderzoeken van meldingen over de onmenselijke behandeling van Armeense gevangenen en de daders ter verantwoording te roepen; 8. herinnert eraan dat er momenteel geen geloofwaardige openbare informatie beschikbaar is over Azerbeidzjaanse krijgsgevangenen en andere personen in Armeense gevangenschap; 9. herinnert alle partijen bij het conflict aan hun verplichting tot naleving van het internationaal humanitair recht, op grond waarvan foltering en andere vernederende of onmenselijke behandelingen verboden zijn, en herhaalt dat foltering en mishandeling van krijgsgevangenen oorlogsmisdaden zijn; 10. veroordeelt het incident dat plaatsvond op 9 april 2021, toen de Azerbeidzjaanse autoriteiten een leeg vliegtuig lieten opstijgen dat eigenlijk bedoeld was om Armeense gedetineerden te repatriëren; beschouwt dit als een zeer hardvochtige daad die bovendien tekenend is voor een over de hele linie vernederende houding van Azerbeidzjan ten opzichte van Armeense gedetineerden en hun familieleden; 11. benadrukt dat dringend moet worden afgezien van vijandige retoriek of acties die kunnen worden opgevat als aanzettend tot haat of expliciet geweld of als steun voor straffeloosheid, of die de inspanningen om een klimaat te scheppen dat bevorderlijk is voor vertrouwen en verzoening, samenwerking en duurzame vrede ondermijnen; 12. dringt er bij de regering van Azerbeidzjan op aan haar volledige medewerking te verlenen aan het EHRM in verband met Armeense gevangenen, en zich te houden aan de voorlopige maatregelen van het Hof, waarbij Azerbeidzjan werd gelast gedetailleerde informatie te verstrekken over de detentieomstandigheden van de gevangenen, hun gezondheidstoestand en de maatregelen die zijn genomen om hen terug te laten keren naar hun eigen land; 13. is ervan overtuigd dat een volledige uitwisseling van gevangenen en de stoffelijke overschotten van gesneuvelden en de definitieve oplossing van deze kwestie een humanitaire noodsituatie is, met name voor de familieleden van de betrokkenen, en een eerste vertrouwenwekkende maatregel zou zijn die dringend nodig is om in deze regio fundamentele stabiliteit te bewerkstelligen; 14. verzoekt de regering van Azerbeidzjan relevante internationale organisaties, zoals het Internationale Comité van het Rode Kruis en het Europees Comité inzake de voorkoming van folteringen en onmenselijke of vernederende behandelingen of bestraffingen, vrije en ongehinderde toegang te verschaffen tot gevangenen; 15. benadrukt dat er dringend voor moet worden gezorgd dat de humanitaire hulp mensen in nood kan bereiken, dat de veiligheid van de Armeense bevolking en haar cultureel erfgoed in Nagorno-Karabach zijn gewaarborgd, en dat intern ontheemden en vluchtelingen naar hun voormalige woonplaatsen kunnen terugkeren; 16. hamert erop dat beide partijen zich moeten onthouden van acties om het Armeense erfgoed in Azerbeidzjan en het Azerbeidzjaanse erfgoed in Armenië te vernietigen; dringt aan op volledige restauratie van vernield erfgoed en op een grotere betrokkenheid van de internationale gemeenschap bij de bescherming van werelderfgoed in de regio; 17. wijst op de inspanningen van de internationale gemeenschap, aangevoerd door de medevoorzitters van de Minskgroep van de OVSE om een vreedzame, alomvattende en duurzame oplossing te vinden op grond van de basisbeginselen van de OVSE van 2009 (niet-gebruiken van geweld, de territoriale integriteit van staten, gelijke rechten en zelfbeschikkingsrecht van volken) met als doel de toekomstige status van de regio Nagorno-Karabach vast te stellen; wijst erop dat dit alleen kan worden bereikt via een onderhandelde politieke oplossing, met de oprechte inzet van alle betrokken partijen; verzoekt de partijen zo spoedig mogelijk de politieke dialoog op hoog niveau te hervatten, onder auspiciën van de medevoorzitters van de Minskgroep van de OVSE; verzoekt de regeringen van Armenië en Azerbeidzjan en internationale bemiddelaars vrouwen systematisch bij het vredesproces te betrekken en te overleggen met vrouwelijke mensenrechtenactivisten; 18. betreurt het dat de EU-lidstaten die zitting hebben in de Minskgroep van de OVSE niet aanwezig waren toen er werd onderhandeld over het staakt-het-vuren, en dat de EU geen leiderschap heeft getoond aangezien het haar niet gelukt is twee van haar zeer gewaardeerde oostelijke partners aan de onderhandelingstafel te krijgen; 19. betreurt de opening van het “Trofeeënpark” in Bakoe, dat sinds 14 april 2021 open is voor het publiek, aangezien dit de vijandige gevoelens op lange termijn verder aanwakkert en het wederzijds vertrouwen tussen Armenië en Azerbeidzjan ondergraaft; dringt er dan ook op aan dit park onverwijld te sluiten; 20. verzoekt de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV) en de Europese Commissie om zowel Armenië als Azerbeidzjan alle nodige bijstand te verlenen om het staakt-het-vuren te bestendigen, alle inspanningen te ondersteunen die leiden tot stabilisatie, wederopbouw, het opbouwen van vertrouwen en het herstel na de oorlog, en de tenuitvoerlegging van de bepalingen van het staakt-het-vurenakkoord nauwgezet te volgen, met name wat het toezichtsmechanisme betreft; verzoekt de Europese Dienst voor extern optreden, de Commissie en de lidstaten hun steun voor en samenwerking met het maatschappelijk middenveld en mensenrechtenactivisten op te voeren, met name in verband met belemmeringen voor hun werk; is van mening dat er in dit verband een belangrijke rol is weggelegd voor de speciale vertegenwoordiger van de EU voor de zuidelijke Kaukasus; 21. verzoekt de Commissie en de lidstaten de verlening van dringende humanitaire hulp en de werkzaamheden van internationale organisaties op dit gebied en bij de bescherming van cultureel en religieus erfgoed te blijven steunen, en ondersteuning te bieden aan maatschappelijke organisaties in Armenië en Azerbeidzjan die daadwerkelijk bijdragen aan verzoening; 22. verzoekt de VV/HV, samen met de lidstaten, tijdens de komende top van het Oostelijk Partnerschap in het najaar van 2021 ook aandacht te besteden aan de veiligheid, stabiliteit en regionale samenwerking in de zuidelijke Kaukasus; 23. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, de secretaris-generaal van de OVSE, de medevoorzitters van de Minskgroep, de president, de regering en het parlement van Armenië en de president, de regering en het parlement van Azerbeidzjan. Het Europees Parlement, – gezien zijn eerdere resoluties over Haïti, met name zijn resolutie van 19 januari 2011 over de situatie in Haïti een jaar na de aardbeving: humanitaire hulp en wederopbouw (1) , zijn resolutie van 8 februari 2018 over kinderslavernij in Haïti (2) , en zijn resolutie van 28 november 2019 (3) , – gezien de verklaring van de voorzitter van de VN-Veiligheidsraad van 24 maart 2021 over Haïti, – gezien het verslag van het geïntegreerd VN-kantoor in Haïti van 11 februari 2021, – gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens van december 1948, – gezien het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (ICCPR) van 16 december 1966, – gezien het Amerikaanse Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens, – gezien het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind van 20 november 1989, – gezien de VN-basisbeginselen inzake de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, – gezien het universele rechterstatuut (Universal Charter of the Judge) en het Statuut van de Ibero-Amerikaanse rechters, – gezien de Overeenkomst van Cotonou, – gezien de grondwet van de Republiek Haïti uit 1987, – gezien het gezamenlijk verslag van het Bureau van de Hoge Commissaris van de VN voor de mensenrechten (OHCHR) en het geïntegreerd VN-kantoor in Haïti van 18 januari 2021 getiteld "Unrest in Haiti: Their impact on Human Rights and the State’s obligation to protect all citizens” (Gevolgen van de onrust in Haïti voor de mensenrechten en verplichting voor de staat om alle burgers te beschermen), – gezien artikel 144, lid 5, en artikel 132, lid 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat het niet gelukt is om in oktober 2020 verkiezingen te houden, met als gevolg dat er bij decreet wordt geregeerd, en overwegende dat er melding is gemaakt van een aantal mislukte pogingen tot een staatsgreep, wat erop wijst dat de politieke en sociale instabiliteit in Haïti toeneemt; B. overwegende dat de politieke oppositie en maatschappelijke organisaties beweren dat het mandaat van president Moïse op 6 februari 2021 is verstreken, conform de uitspraak van de Haïtiaanse Hoge Raad voor de rechterlijke macht, en aandringen op de benoeming van een voorlopige president; overwegende dat Jovenel Moïse weigert af te treden omdat hij van mening is dat zijn mandaat pas begonnen is in februari 2017, nadat zijn oorspronkelijke verkiezing wegens aantijgingen van fraude was betwist en hij in 2016 een tweede keer werd verkozen; C. overwegende dat duizenden Haïtianen sinds 14 januari 2021 tegen de verlenging van de ambtstermijn van president Moïse met één jaar en tegen het referendum protesteren; overwegende dat dit protest met geweld wordt onderdrukt; D. overwegende dat het mandaat van alle leden van de Kamer van Afgevaardigden en twee derde van de leden van de Senaat in januari 2020 is afgelopen, en het mandaat van alle burgemeesters in juli 2020, doordat er in 2019 geen verkiezingen hebben plaatsgevonden; overwegende dat president Moïse sinds die tijd bij decreet regeert, en dat een groot aantal van die decreten zijn macht als president vergroten; overwegende dat president Moïse op 19 september 2021 parlementsverkiezingen, lokale verkiezingen en presidentsverkiezingen heeft gepland; E. overwegende dat president Moïse op 5 januari 2021 heeft besloten dat er op 27 juni 2021 een grondwettelijk referendum zal plaatsvinden, en dat hij dit besluit ondanks het protest binnen Haïti en vanuit de internationale gemeenschap onlangs heeft bevestigd; overwegende dat de voorgestelde hervorming van de grondwet de uitvoerende macht nog meer zou concentreren; overwegende dat algemene verkiezingen tot wijziging van de grondwet volgens artikel 284, lid 3, van de Haïtiaanse grondwet strikt verboden zijn; overwegende dat duizenden Haïtianen inmiddels op straat zijn gekomen om tegen het referendum te protesteren; F. overwegende dat de EU op 6 mei 2021 heeft aangekondigd dat zij de organisatie van het op 27 juni 2021 geplande referendum in Haïti niet zal financieren en evenmin waarnemers zal sturen om dit referendum te volgen, aangezien zij van mening is dat het proces niet transparant en democratisch genoeg is en bovendien plaatsvindt in een land dat wordt gekenmerkt door onveiligheid en politieke instabiliteit; G. overwegende dat de kerngroep voor Haïti (bestaande uit de speciale vertegenwoordiger van de secretaris-generaal van de VN, de ambassadeurs van Brazilië, Canada, Frankrijk, Duitsland, Spanje, de Europese Unie en de Verenigde Staten van Amerika, en de speciale vertegenwoordiger van de Organisatie van Amerikaanse Staten) bezorgdheid heeft geuit over het feit dat het proces tot wijziging van de grondwet niet inclusief, participatief en transparant genoeg is geweest; H. overwegende dat president Moïse volgens de bevindingen van het onderzoek van de Senaat en een verslag van de Hoge Rekenkamer van Haïti is verwikkeld in een geval van verduistering en fraude en naar verluidt geld zou hebben ontvangen uit het PetroCaribe-programma; I. overwegende dat Yvickel Dieujuste Dabrésil, rechter bij het Haïtiaanse Hooggerechtshof, op 7 februari 2021 samen met 18 andere personen is gearresteerd en beschuldigd van samenzwering tegen de regering; overwegende dat rechter Dabrésil op 11 februari 2021 is vrijgelaten maar dat de overige 17 personen nog steeds in hechtenis zitten; J. overwegende dat president Moïse op 8 februari 2021 een decreet heeft uitgevaardigd waarmee drie rechters bij het Hooggerechtshof (Yvickel Dieujuste Dabrésil, Joseph Mécène Jean-Louis en Wendelle Coq Thelot) op ‘pensioen’ worden gesteld en enkele dagen later een tweede decreet heeft uitgevaardigd ter benoeming van drie nieuwe rechters bij het Hooggerechtshof, zonder de in de wet vastgelegde procedures te volgen; overwegende dat het justitieel personeel als reactie hierop op maandag 15 februari 2021 voor onbepaalde duur in staking is gegaan; K. overwegende dat het Haïtiaanse regime in maart 2021 een hoge politiefunctionaris heeft gearresteerd, waardoor de constitutionele crisis in het land drastisch is verergerd; L. overwegende dat Haïti de voorbije maand is geconfronteerd met een sterke toename van geweld, zoals ontvoeringen, verkrachtingen, moorden en bloedbaden, vooral door gewapende bendes die nagenoeg straffeloos te werk kunnen gaan; overwegende dat in de eerste drie maanden van 2021 117 mensen zijn vermoord en 142 mensen zijn ontvoerd; overwegende dat alleen al in april 2021 91 mensen zijn ontvoerd; M. overwegende dat de ontvoering op 11 april 2021 in Port-au-Prince van verschillende katholieke geestelijken (die vervolgens zijn vrijgelaten), die zich inzetten voor de plaatselijke bevolking, de Haïtiaanse en internationale publieke opinie diep heeft geschokt en heeft geleid tot een intensivering van de demonstraties tegen de huidige regering; N. overwegende dat sinds 2015 ruim 300 000 mensen het land hebben verlaten; overwegende dat het toenemende geweld en de groeiende onveiligheid in het land hebben geleid tot een sterke stijging van het aantal asielzoekers uit Haïti, met name in Frans-Guyana, en tot het vertrek uit Haïti van talrijke internationale en humanitaire ngo’s; O. overwegende dat Haïti de voorbije jaren meerdere golven van grootschalig protest heeft gekend tegen de hoge levenskosten, autoritarisme en corruptie; overwegende dat de huidige politieke crisis verband houdt met en in evenredige verhouding staat tot de achteruitgang van alle sociale, economische, veiligheids- en mensenrechtenindicatoren; overwegende dat de armoede is toegenomen, de al beperkte toegang tot sociale basisvoorzieningen nog is afgenomen, en de voedselonzekerheid in twee jaar tijd bijna is verdubbeld en inmiddels miljoenen Haïtianen treft; overwegende dat Haïti het enige ‘minst ontwikkelde land’ van het Amerikaanse continent is; overwegende dat Haïti in de wereldwijde menselijkeontwikkelingsindex 2019 van het Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties (UNDP) op de 170e plaats staat, ondanks permanente humanitaire en ontwikkelingshulp nog altijd het armste land op het Amerikaanse continent is, en een van de armste staten ter wereld vormt, met 59 % van de bevolking die onder de nationale armoedegrens leeft; overwegende dat corruptie binnen de regering steeds grotere vormen aanneemt, en dat Haïti in 2018 op de corruptieperceptie-index van Transparency International van de 180 onderzochte landen de 161e plaats innam; P. overwegende dat tussen augustus 2020 en februari 2021 ongeveer vier miljoen mensen (4) in Haïti te kampen hadden met acute voedselonzekerheid; overwegende dat de economische achteruitgang, slechte oogsten, de orkaan Laura (op 23 augustus 2020) en de COVID-19-pandemie belangrijke oorzaken zijn van de verslechterende situatie inzake voedselzekerheid; Q. overwegende dat onrust en bureaucratische chaos alomtegenwoordig zijn geworden en de uitrol van het vaccin tegen COVID-19 in Haïti verstoren, wat tot een hoger sterftecijfer leidt en de wereldwijde strijd tegen deze ziekte afremt; overwegende dat de ontoereikende aanpak van de COVID-19-pandemie nog heeft bijgedragen tot de reeds bestaande structurele maatschappelijke problemen; R. overwegende dat Haïti na de aardbeving van 2010 bijzonder veel steun heeft ontvangen van de internationale gemeenschap ter financiering van de wederopbouw; overwegende dat de impact van deze steun tot op vandaag volledig onzichtbaar blijft voor de Haïtiaanse bevolking, wat slecht bestuur en een aanzienlijk wanbeheer van middelen doet vermoeden; S. overwegende dat het wanbeheer van de ontvangen internationale steun in combinatie met de hoge schoolkosten, het doorgaans lage inkomen van gezinnen en de slechte kwaliteit van het bestaande onderwijs ertoe leiden dat ongeveer de helft van alle Haïtianen boven de 15 jaar analfabeet is; overwegende dat de onrust en de pandemie blijven escaleren en het dagelijkse leven van de Haïtianen in grote mate beïnvloeden, en dat 70 % van alle Haïtiaanse kinderen als gevolg hiervan niet meer naar school gaat; overwegende dat ten minste 350 000 kinderen en jongeren in het hele land niet naar de basis- of middelbare school gaan; T. overwegende dat het systeem van ‘restaveks’, een moderne vorm van slavernij, nog steeds een gangbare praktijk is in Haïti; overwegende dat deze praktijk inhoudt dat Haïtiaanse kinderen uit arme gezinnen door hun ouders naar andere gezinnen worden gestuurd daar als huisbediende te werken; overwegende dat deze kinderen vaak slecht worden behandeld en zelfs mishandeld, en niet naar school kunnen gaan; 1. dringt er bij de Haïtiaanse autoriteiten op aan vrije, eerlijke, transparante en geloofwaardige parlements-, lokale en presidentsverkiezingen te organiseren en duurzame veiligheid te waarborgen tijdens deze verkiezingsprocessen; herinnert eraan dat de EU geen financiële en technische steun mag bieden voor de verkiezingsprocessen zolang niet is voldaan aan de voorwaarden inzake transparantie, eerlijkheid en democratie; herinnert eraan dat alleen een geloofwaardig, transparant, participatief en vreedzaam verkiezingsproces een oplossing kan bieden voor de aanslepende politieke crisis in Haïti; 2. benadrukt het belang van een onafhankelijke en toegankelijkere rechterlijke macht en verzoekt de Haïtiaanse regering de Haïtiaanse grondwet van 1987, en met name artikel 284, lid 3, te eerbiedigen, de grondbeginselen van de democratie te eerbiedigen en de rechtsstaat te versterken; wijst nogmaals op de cruciale rol van de volledige, gelijkwaardige en betekenisvolle participatie van vrouwen en de inclusie van alle Haïtianen, met inbegrip van jongeren, personen met een handicap en het maatschappelijk middenveld, in de politieke processen van Haïti; 3. dringt er met klem op aan dat de Haïtiaanse autoriteiten hun inspanningen opvoeren om een einde te maken aan de bendeconflicten, alsook aan de gewapende aanvallen op burgers en wetshandhavers, en dat zij de verantwoordelijken voor de rechter brengen en een eerlijk proces bieden; 4. uit nogmaals zijn ernstige bezorgdheid over de verslechtering van de humanitaire, politieke en veiligheidssituatie in Haïti; veroordeelt ten stelligste alle mensenrechtenschendingen en gewelddaden, met name de toename van ontvoeringen, kinderhandel naar de Dominicaanse Republiek, moorden en verkrachtingen, en benadrukt dat geweld tegen vrouwen, meisjes en ouderen moet worden bestreden; veroordeelt ten stelligste de ontvoering van verscheidene katholieke geestelijken afgelopen maand in Port-au-Prince; herinnert eraan dat het geweld in Haïti nauw verbonden is met gewapende bendes, waarvan sommige worden gesteund en gefinancierd door de lokale oligarchie; dringt aan op een onmiddellijke en gecoördineerde reactie van de Haïtiaanse autoriteiten om geweld te voorkomen, de onderliggende oorzaken ervan aan te pakken en een einde te maken aan de straffeloosheid voor de verantwoordelijken; herinnert eraan dat de hervorming van het rechtsstelsel en de bestrijding van corruptie een prioriteit moeten blijven; 5. dringt aan op een onafhankelijk onderzoek naar de zaak van het bloedbad in La Saline en vergelijkbare misdaden; eist dat alle plegers van dergelijke misdrijven voor de rechter worden gebracht en een eerlijk proces krijgen; 6. veroordeelt het vermeende gebruik van dodelijk geweld tegen demonstranten en willekeurige arrestaties en opsluitingen; veroordeelt het geweld tegen journalisten; dringt er bij de Haïtiaanse regering op aan een einde te maken aan de praktijk van langdurige voorlopige hechtenis; verzoekt de Haïtiaanse autoriteiten de grondrechten, de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van vereniging te eerbiedigen; 7. spreekt nogmaals zijn krachtige steun uit voor alle mensenrechtenverdedigers en milieuactivisten in Haïti en voor het werk dat zij verrichten; 8. vraagt de Haïtiaanse autoriteiten te zorgen voor beter bestuur op alle niveaus van de staat en de samenleving, met inbegrip van de bestrijding van corruptie en cliëntelisme; verzoekt de Commissie met klem stelselmatig te waarborgen dat alle hulp, met inbegrip van humanitaire hulp, doeltreffend wordt gemonitord om ervoor te zorgen dat deze wordt gebruikt voor de specifieke projecten waarvoor zij bedoeld is; 9. verzoekt de Haïtiaanse autoriteiten klaarheid te scheppen over de verdenkingen van fraude en wanbeheer met betrekking tot de internationale middelen die na de aardbeving van 2010 zijn ontvangen en de daders te straffen; 10. dringt aan op een audit en een verslag van de Europese Rekenkamer over de wijze waarop EU-middelen in Haïti worden besteed, met name in het licht van de recente aantijgingen in verband met corruptie en het verslag van de Haïtiaanse Hoge Rekenkamer; 11. verzoekt de Europese Unie met klem Haïti financiering te blijven verstrekken om de ernstige voedselonzekerheid en ondervoeding aan te pakken die door de COVID-19-pandemie zijn verergerd; doet tevens een oproep aan de bevoegde diensten van de Europese Unie om monitoring en passend beheer van de Europese hulp te garanderen, zodat deze rechtstreeks ten goede komt aan de bevolking die ze nodig heeft; 12. betreurt dat Haïti niet de nodige stappen heeft gezet om COVID-19-vaccins te ontvangen; dringt er bij de Haïtiaanse autoriteiten op aan de nodige regelingen te treffen om de vaccins te ontvangen; 13. is ingenomen met de toewijzing van 17 miljoen EUR door de EU ter ondersteuning van de meest kwetsbaren in Haïti en andere landen in het Caribisch gebied; verzoekt de Commissie prioriteit te blijven geven aan humanitaire hulp aan Haïti; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat de verstrekking van humanitaire hulp aan Haïti op doeltreffende wijze wordt gekoppeld aan haar ontwikkelingsstrategie; 14. dringt erop aan een einde te maken aan de praktijk van Restavèk; vraagt de regering van Haïti met klem maatregelen te nemen om erop toe te zien dat kinderen geregistreerd en beschermd worden, zowel fysiek als psychologisch, en om de schoolplicht te handhaven; verzoekt de EU samen te werken met de Haïtiaanse regering met het oog op de tenuitvoerlegging van een wetgevingskader ter bescherming van de rechten van kinderen; 15. verzoekt de Haïtiaanse regering het welzijn van alle burgers te waarborgen op alle essentiële wijzen; benadrukt dat indien dit wordt nagelaten er een onherstelbare braindrain kan plaatsvinden, waardoor het functioneren van Haïti in het gedrang kan komen; 16. uit zijn bezorgdheid over de massale aankomst in Frans-Guyana van Haïtiaanse onderdanen die asiel aanvragen of zich in een irreguliere situatie bevinden, en verzoekt de EU de Europese gebieden in de regio te steunen om hun maatregelen ter bestrijding van mensenhandel te versterken; 17. wijst nogmaals op het belang van geharmoniseerde, gecoördineerde en versterkte internationale inspanningen ter ondersteuning van de bevolking van Haïti; benadrukt het belang van voortgezette EU- en internationale steun aan Haïti om de voorwaarden te helpen scheppen voor vreedzame en democratische verkiezingen, alsook om stabiliteit, ontwikkeling en economische zelfvoorziening van het land op de lange termijn tot stand te brengen; 18. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de speciale vertegenwoordiger van de EU voor de mensenrechten, de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de mensenrechten en de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, de Raad van ministers en de Paritaire Parlementaire Vergadering van de Organisatie van staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan en de EU, de instellingen van het Cariforum en de Haïtiaanse autoriteiten. Het Europees Parlement, – gezien zijn resolutie van 16 september 2020 over de samenwerking tussen de EU en Afrika op het gebied van veiligheid in de Sahelregio, West-Afrika en de Hoorn van Afrika (1) , – gezien de verklaring van de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV) over het feit dat president Idriss Déby Itno op 20 april 2021 is omgekomen, – gezien de verklaring van de woordvoerder van de secretaris-generaal van de VN van 20 april 2021 over Tsjaad, – gezien het communiqué van de ministers van Buitenlandse Zaken en Ontwikkelingssamenwerking van de G7 van 5 mei 2021, – gezien het rapport van de onderzoeksmissie van de Raad voor Vrede en Veiligheid van de Afrikaanse Unie naar Tsjaad, die plaatsvond van 29 april tot 5 mei 2021, – gezien de gezamenlijke verklaring van de Europese Raad en de G5-Sahellanden van 28 april 2020 over de veiligheid, stabiliteit en ontwikkeling van de Sahel, – gezien de conclusies van de Raad van 16 april 2021, waarin andermaal gewezen wordt op het belang van een solide langetermijnpartnerschap tussen de EU en de Sahel, – gezien het nationaal indicatief programma voor Tsjaad van het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF) 2014-2020, – gezien de resolutie van de Paritaire Parlementaire Vergadering van de Organisatie van staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan (ACS) en de EU van 11 maart 2021 over democratie en de eerbiediging van de grondwettelijke orde in de EU- en de ACS-landen, – gezien de grondwet van Tsjaad, – gezien de Overeenkomst van Cotonou, – gezien het Afrikaans Handvest inzake de rechten van de mens en de volkeren dat is aangenomen op 27 juni 1981 en in werking is getreden op 21 oktober 1986, – gezien het Afrikaans Handvest inzake democratie, verkiezingen en bestuur, – gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, – gezien artikel 144, lid 5, en artikel 132, lid 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat de president van Tsjaad, Idriss Déby Itno, die al 31 jaar aan de macht was, op 20 april 2021 is omgekomen bij een confrontatie tussen het leger en rebellengroeperingen, één dag nadat hij was uitgeroepen tot winnaar van de presidentsverkiezingen van 11 april 2021; B. overwegende dat de militaire overgangsraad (TMC) na de dood van Idriss Déby in strijd met de grondwet de macht heeft overgenomen en een overgangsregering heeft benoemd, onder leiding van Mahamat Idriss Déby, de zoon van de overleden Tsjadische president; overwegende dat de TMC de grondwet heeft opgeschort, de regering en het parlement heeft ontbonden en een “overgangshandvest” heeft vastgesteld dat de grondwet zal vervangen gedurende een periode van 18 maanden, die eenmaal kan worden verlengd; C. overwegende dat in de Tsjadische grondwet is bepaald dat ingeval het presidentschap vacant is of het staatshoofd blijvend niet in staat is om zijn functie te vervullen, de voorzitter van het Tsjadische parlement fungeert als interim-president en gehouden is om binnen een periode van 45 tot 90 dagen verkiezingen te organiseren; D. overwegende dat de TMC op 2 mei 2021 een overgangsregering heeft benoemd, met als civiele premier Albert Pahimi Padacké, en dat ook enkele leden van de oppositie deel uitmaken van de regering; overwegende dat Padacké bij de presidentsverkiezingen van 11 april 2021 tweede werd, ondanks het feit dat hij werd beschouwd als een van de bondgenoten van wijlen president Déby, en dat hij van 2016 tot 2018 premier was; E. overwegende dat er in het rapport van de onderzoeksmissie van de Raad voor Vrede en Veiligheid van de Afrikaanse Unie naar Tsjaad, die plaatsvond van 29 april tot 5 mei 2021, op wordt gewezen dat het belangrijk is dat er een levensvatbare grondwet voor Tsjaad wordt opgesteld die voor alle partijen aanvaardbaar is en dat het overgangshandvest onvoldoende geschikt is om de politieke en burgerrechten van de bevolking tijdens de overgangsperiode te waarborgen; F. overwegende dat de militaire regering op 27 april 2021 in strijd met de wet en op onevenredig harde wijze gewapend geweld heeft gebruikt tegen burgers; overwegende dat dit geweld door een groot aantal mensenrechtenorganisaties en de internationale gemeenschap, waaronder de Afrikaanse Unie en de Europese Unie, werd veroordeeld; overwegende dat er bij protesten na de dood van president Déby ten minste zes doden zijn gevallen, tientallen mensen gewond zijn geraakt en vele mensen willekeurig zijn gearresteerd en gevangen zijn genomen; overwegende dat er bij deze confrontaties naar schatting meer dan 600 mensen gearresteerd zijn; G. overwegende dat er in de jaren dat Déby president was sprake was van systematische en voortdurende mensenrechtenschendingen; H. overwegende dat de periode voorafgaand aan de verkiezingen gekenmerkt werd door vervolgingen en willekeurige arrestaties van meer dan 112 politieke tegenstanders en mensenrechtenactivisten; overwegende dat de veiligheidstroepen in de weken voorafgaand aan de verkiezingscampagne disproportioneel en onrechtmatig geweld hebben gebruikt tegen vreedzame demonstranten; overwegende dat de verkiezingen op grote schaal geboycot werden door de oppositie en maatschappelijke organisaties; I. overwegende dat de veiligheidssituatie in de Sahel-regio de afgelopen jaren aanzienlijk is verslechterd, wat een ernstige bedreiging vormt voor de regionale en internationale veiligheid; overwegende dat mensenrechtenschendingen en massamoorden op grote schaal voorkomen; overwegende dat de gewelddadige extremistische activiteiten in de Sahel in 2019 sneller zijn toegenomen dan in welke andere regio ook; overwegende dat de multinationale gezamenlijke taskforce sinds zijn oprichting in 2015 terroristische groeperingen uit een groot aantal gebieden die zij in handen hadden heeft verdreven, maar dat de regio nog altijd zeer instabiel is; J. overwegende dat Tsjaad zwaar te lijden heeft gehad onder terroristische activiteiten en aanslagen; overwegende dat Boko Haram, sinds 2015 gelieerd aan Islamitische Staat, in de hele regio actief is en ervoor gezorgd heeft dat veel mensen in het Tsjaadmeerbekken ontheemd zijn geraakt; overwegende dat er in Tsjaad momenteel 133 000 intern ontheemden zijn en ongeveer 500 000 vluchtelingen; overwegende dat de militaire confrontaties met rebellengroepen zoals het Front voor Verandering en Eensgezindheid (FACT) sinds de verkiezingen van dit jaar zijn toegenomen; overwegende dat het leger van Tsjaad recentelijk heeft beweerd FACT te hebben verslagen; overwegende dat de TMC het voorstel van gewapende FACT-rebellengroepen voor een staakt-het-vuren en het aangaan van onderhandelingen heeft verworpen; K. overwegende dat de EU steun verleent aan de G5-Sahel, een gezamenlijk defensie-initiatief van Burkina Faso, Tsjaad, Mali, Mauritanië en Niger, in het kader waarvan het optreden op het gebied van regionale ontwikkeling en veiligheid wordt gecoördineerd, met als doel terrorisme te bestrijden en stabiliteit te brengen in de regio, waarbij het Tsjadische leger een belangrijke rol speelt; overwegende dat het mandaat van de opleidingsmissie van de EU (EUTM) in Mali in maart 2020 werd verlengd om de nationale strijdkrachten van de G5-Sahellanden, waaronder Tsjaad, bijstand te verlenen in de vorm van adviesverlening en opleiding; overwegende dat Mauritanië en Niger door de overige G5-Sahellanden als bemiddelaars zijn aangewezen om te zorgen voor een inclusieve dialoog tussen alle partijen die een rol spelen in de huidige gespannen situatie in Tsjaad en om de voorwaarden te scheppen voor een op consensus berustende, vreedzame en succesvolle transitie; L. overwegende dat er in Tsjaad op grote schaal sprake is van armoede, voedselonzekerheid, corruptie, straffeloosheid, geweld tegen vrouwen en meisjes en een gebrek aan economische kansen, ondanks het feit dat Tsjaad een olieproducerend land is; overwegende dat het land op de menselijke ontwikkelingsindex 2019 op de 187e plaats staat van in totaal 189 landen; M. overwegende dat de EU de inspanningen op het gebied van ontwikkeling, vrede en veiligheid in Tsjaad en in de hele Sahel steunt via het EOF, de Vredesfaciliteit voor Afrika, het instrument voor bijdrage aan stabiliteit en vrede en het EU-noodtrustfonds voor Afrika; overwegende dat de EU tussen 2014 en 2020 in het kader van het EOF 542 miljoen EUR aan Tsjaad heeft toegewezen ter ondersteuning van onder meer de consolidatie van de rechtsstaat; overwegende dat de toekomstige Europese Vredesfaciliteit op 1 juli 2021 de taken van de Vredesfaciliteit voor Afrika zal overnemen; 1. betreurt de moord op president Idriss Déby en het recente geweld en verlies van mensenlevens als gevolg van aanvallen door gewapende groeperingen in de regio; spreekt nogmaals zijn bezorgdheid uit over de aanhoudende crisis in Tsjaad en de onstabiele veiligheidssituatie in het noorden, en veroordeelt de herhaalde schendingen van de mensenrechten en het internationaal en humanitair recht met klem; 2. veroordeelt de militaire machtsovername door het TMC op 20 april 2021, de daaropvolgende opschorting van de grondwet van Tsjaad en de ontbinding van de regering; verwerpt de opstelling van een handvest door het TMC, dat zonder democratisch overleg tot stand is gekomen; 3. is ervan overtuigd dat de huidige verdeeldheid in de Tsjadische samenleving niet met militaire middelen kan worden aangepakt en roept alle partijen op om af te zien van gewelddadig optreden, een politieke dialoog aan te gaan en het leven van de burgerbevolking te beschermen; 4. verzoekt het TMC te zorgen voor een ongehinderde en snelle terugkeer naar de grondwettelijke orde en te waarborgen dat de democratische waarden worden geëerbiedigd; merkt op dat de benoeming van een civiele overgangsregering met leden van bepaalde oppositiegroepen een eerste stap is naar een terugkeer van de grondwettelijke orde; dringt er voorts bij het TMC op aan de voorwaarden te scheppen en te waarborgen voor een inclusieve nationale dialoog tussen de regering en actoren uit het maatschappelijk middenveld, en zo snel mogelijk te zorgen voor een vreedzame, door burgers geleide en dringende overgang naar democratische, vrije en eerlijke verkiezingen, die zouden leiden tot een democratisch verkozen president en een inclusieve regering; 5. herinnert eraan dat een echte democratische overgang en hervorming door burgers moet worden geleid en ruimte moet bieden voor de volledige en actieve betrokkenheid van maatschappelijke organisaties, vrouwen en jongeren, oppositiepartijen en de vrije pers, die zonder geweld, intimidatie of beperkingen moeten kunnen functioneren; 6. veroordeelt de beperking van het recht om te demonstreren en het gebruik van geweld door het TMC tegen demonstranten; dringt er bij het TMC op aan alle personen die na recente demonstraties gevangen zitten vrij te laten; dringt voorts aan op de oprichting van een onafhankelijke en onpartijdige onderzoekscommissie om onderzoek te doen naar misbruiken tijdens de demonstraties en eventuele mensenrechtenschendingen, met inbegrip van het kennelijk gebruik van onnodig of onevenredig geweld om demonstraties uiteen te drijven; 7. is bezorgd over corruptie en straffeloosheid in Tsjaad; merkt op dat het verzuim om schendingen van de mensenrechten aan te pakken bijdraagt tot de voortzetting van het misbruik en het vertrouwen van de burgers in overheidsinstellingen verzwakt; 8. verzoekt de HV/VV, de EU-delegatie en de EU-missies in Tsjaad toe te zien op de volledige toepassing van de EU-richtsnoeren over mensenrechtenverdedigers en het EU-actieplan inzake mensenrechten en democratie, onder meer door de protesten te observeren en de gevraagde steun te verlenen die is vastgesteld in het overgangsplan van het maatschappelijk middenveld tegen het einde van de crisis; 9. roept de internationale gemeenschap op om Tsjaad te steunen in zijn inspanningen op het gebied van de democratie; verzoekt met name de Afrikaanse Unie en de G5 om Tsjaad te ondersteunen bij de totstandbrenging van een inclusieve en maatschappelijke dialoog met een duurzame en vreedzame oplossing; benadrukt nogmaals dat moet worden afgezien van verregaande externe bemoeienis en dat de eenheid, stabiliteit en territoriale integriteit van Tsjaad moeten worden beschermd; verzoekt de presidenten van Mauritanië en Niger Tsjaad te blijven bijstaan als bemiddelaars in de Tsjadische crisis tot er een langdurige en vreedzame beëindiging van de huidige crisis is; 10. erkent de belangrijke rol die Tsjaad speelt in de bestrijding van terrorisme binnen de G5-Sahelgroep; benadrukt het belang van de naleving van internationale mensenrechtenverdragen; benadrukt dat de territoriale integriteit en de stabiliteit van Tsjaad in de kwetsbare veiligheidscontext van de regio beschermd moeten worden; benadrukt de humanitaire nood in de Sahel; 11. wijst erop dat regionale organisaties en partnerschappen, waaronder de Afrikaanse Unie en de G5, belangrijke actoren zijn bij het organiseren en ondersteunen van een door Afrika geleide strategie voor de aanpak van terrorisme en instabiliteit in de Sahel; spreekt nogmaals zijn steun uit voor de regionale multinationale gezamenlijke taskforce en zijn voortdurende steun via de Vredesfaciliteit voor Afrika, die binnenkort zal worden overgenomen door de Europese Vredesfaciliteit; dringt erop aan dat civiele actoren die melding maken van mensenrechtenschendingen worden beschermd, zonder dat zij te maken hoeven te krijgen met bedreigingen; 12. herinnert eraan dat klimaatverandering, voedselonzekerheid, bevolkingsgroei, exploitatie van natuurlijke hulpbronnen, armoede, een gebrek aan onderwijs- en economische kansen, alsook gewelddadig optreden en ideologische inmenging door buitenlandse jihadistische groepen diepere oorzaken zijn van instabiliteit, geweld en rekrutering van terroristen in de hele Sahel; merkt op dat de COVID-19-pandemie deze druk heeft vergroot en de vooruitgang op het gebied van ontwikkeling aanzienlijk heeft belemmerd; benadrukt dat de coördinatie van veiligheids-, ontwikkelings-, humanitaire en democratieondersteunende bijstand noodzakelijk is om blijvende duurzame ontwikkeling in de hele regio te waarborgen; steunt een verschuiving naar een meer geïntegreerde benadering van stabilisatie met een sterke nadruk op de civiele en de politieke dimensie; 13. benadrukt dat Tsjaad een sterke partner van de EU is en moet blijven en onderstreept nogmaals dat het zich zal blijven inzetten voor een dialoog en een vreedzame oplossing voor de huidige politieke crisis; 14. dringt aan op een evaluatie van de aan de regio toegewezen EU-middelen om te waarborgen dat er geen misbruik van middelen plaatsvindt; 15. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de regering en de Nationale Assemblee van Tsjaad, en de Afrikaanse Unie en haar instellingen. (Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing) Het Europees Parlement, – gezien zijn eerdere resoluties en verslagen over de situatie in China en de betrekkingen tussen de EU en China, met name de resolutie van 21 januari 2021 over het harde optreden tegen de democratische oppositie in Hongkong (1) en die van 17 december 2020 over dwangarbeid en de situatie van de Oeigoeren in de Oeigoerse autonome regio Xinjiang (2) , – gezien zijn eerdere aanbevelingen in verband met Hongkong, in het bijzonder die van 13 december 2017 aan de Raad, de Commissie en de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV) over Hongkong, 20 jaar na de machtsoverdracht (3) , – gezien zijn resolutie van 20 januari 2021 over de uitvoering van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – jaarverslag 2020 (4) , – gezien de toekenning van de Sacharovprijs 2019 aan Ilham Tohti, een Oeigoerse econoom die vreedzaam strijdt voor de rechten van de Oeigoerse minderheid in China, – gezien de verklaring van vooraanstaande EP-leden van 23 maart 2021 naar aanleiding van het besluit van de Chinese autoriteiten om de Subcommissie mensenrechten en andere Europese instanties en functionarissen sancties op te leggen, – gezien de toespraken van zijn Voorzitter, David Maria Sassoli, van de voorzitter van zijn Subcommissie mensenrechten, Maria Arena, en van de voorzitter van zijn Delegatie voor de betrekkingen met de Volksrepubliek China, Reinhard Bütikofer, bij de opening van zijn plenaire vergadering op 24 maart 2021, – gezien de verklaring van directeuren van Europese onderzoeksinstellingen van 25 maart 2021, – gezien de toespraak van de VV/HV, Josep Borrell, tijdens het debat van 28 april 2021 over de Chinese sancties als vergelding tegen EU-instanties, leden van het Europees Parlement en leden van nationale parlementen, en het daaropvolgende debat, – gezien de gezamenlijke verklaring van de voorzitter van het Europees Parlement, de voorzitter van de Belgische Kamer van Volksvertegenwoordigers, de voorzitter van de Nederlandse Tweede Kamer en de voorzitter van het Litouwse parlement van 29 maart 2021 over de Chinese sancties tegen parlementsleden, – gezien Uitvoeringsverordening (EU) 2021/478 van de Raad van 22 maart 2021 tot uitvoering van Verordening (EU) 2020/1998 betreffende beperkende maatregelen tegen ernstige schendingen van de mensenrechten (5) en Besluit (GBVB) 2021/481 van de Raad van 22 maart 2021 tot wijziging van Besluit (GBVB) 2020/1999 betreffende beperkende maatregelen tegen ernstige schendingen van de mensenrechten (6) , – gezien de verklaring van de G7 van 12 maart 2021 over electorale wijzigingen in Hongkong, en het communiqué van de ministers van Buitenlandse Zaken en Ontwikkelingssamenwerking van de G7 van 5 mei 2021, – gezien de verklaring van de woordvoerder van de VV/HV van 17 april 2021 over de veroordeling van prodemocratische activisten in Hongkong, – gezien de verklaring van de woordvoerder van de VV/HV van 29 december 2020 over de veroordeling van journalisten, advocaten en mensenrechtenactivisten, – gezien de aankondiging van de woordvoerder van het Ministerie van Buitenlandse Zaken van de Volksrepubliek China van 22 maart 2021 over sancties tegen relevante EU-entiteiten en -personeel, – gezien de gezamenlijke verklaring die voorzitter Michel en voorzitter von der Leyen na afloop van de 22e top EU-China op 22 juni 2020 hebben afgelegd over het verdedigen van de belangen en waarden van de EU in een complex en noodzakelijk partnerschap, – gezien de gezamenlijke verklaring van de 21e top EU-China van 9 april 2019, – gezien de gezamenlijke mededeling van de Commissie en de VV/HV van 12 maart 2019 getiteld “EU-China – Een strategische visie” (JOIN(2019)0005), – gezien artikel 36 van de grondwet van de Volksrepubliek China, waarin het recht van alle burgers op vrijheid van religie en geloof wordt gewaarborgd, en artikel 4 van diezelfde grondwet, waarin de rechten van etnische minderheden worden bevestigd, – gezien de oproep van VN-deskundigen van 26 juni 2020 tot doortastende maatregelen om de fundamentele vrijheden in China te beschermen, – gezien het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten van 16 december 1966, dat China in 1998 heeft ondertekend maar nooit heeft geratificeerd, – gezien het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof, – gezien het VN-Verdrag inzake de voorkoming en de bestraffing van genocide, – gezien het protocol van 2014 bij het Verdrag betreffende de gedwongen arbeid, 1930, van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO), dat niet door China is ondertekend, – gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens van 1948, – gezien artikel 132, leden 2 en 4, van zijn Reglement, A. overwegende dat de bevordering en de eerbiediging van de mensenrechten, democratie en de rechtsstaat de kern moeten blijven uitmaken van de langlopende relatie tussen de EU en China, in overeenstemming met de inspanningen van de EU om deze waarden in haar extern optreden uit te dragen en de interesse die China heeft geuit om zich in zijn eigen ontwikkeling en internationale samenwerking aan deze waarden te houden; B. overwegende dat de Raad op 7 december 2020 Verordening (EU) 2020/1998 tot vaststelling van de wereldwijde EU-sanctieregeling voor de mensenrechten heeft aangenomen, op grond waarvan de EU beperkende maatregelen kan opleggen tegen personen, entiteiten en instanties – met inbegrip van statelijke en niet-statelijke actoren – die verantwoordelijk zijn voor of betrokken zijn bij ernstige schendingen van de mensenrechten wereldwijd; overwegende dat het belangrijk is te benadrukken dat de EU een verantwoordelijkheid heeft om bij massale mensenrechtenschendingen gebruik te maken van deze verordening; C. overwegende dat de Raad Buitenlandse Zaken van de EU op 22 maart 2021 in het kader van de wereldwijde EU-sanctieregeling voor de mensenrechten beperkende maatregelen heeft genomen tegen Zhu Hailun, voormalig vicehoofd van het 13e Volkscongres van de Oeigoerse Autonome Regio Xinjiang, Wang Junzheng, partijsecretaris van het Xinjiang Production and Construction Corps (XPCC) en vicesecretaris van het Partijcomité van de autonome regio, Wang Mingshan, lid van het Permanent Comité van het Partijcomité van de autonome regio en secretaris van het Comité politieke en juridische zaken van de autonome regio, en Chen Mingguo, directeur van het Bureau voor openbare veiligheid van Xinjiang en vicevoorzitter van de Volksregering van de autonome regio, alsook tegen het Bureau voor openbare veiligheid van het XPCC, dat de detentiecentra in Xinjiang beheert; overwegende dat deze vier personen en één entiteit verantwoordelijk zijn voor ernstige schendingen van de mensenrechten, waaronder de grootschalige willekeurige detentie en vernederende behandeling van Oeigoeren en mensen van andere islamitische etnische minderheden in de autonome regio; D. overwegende dat, luttele momenten na de goedkeuring van de EU-lijst, de woordvoerder van het Ministerie van Buitenlandse Zaken van de Volksrepubliek China aankondigde dat er sancties waren vastgesteld tegen vijf EP-leden, Reinhard Bütikofer, Michael Gahler, Raphaël Glucksmann, Ilhan Kyuchyuk en Miriam Lexmann, de Subcommissie mensenrechten van het Parlement, drie parlementsleden uit EU-lidstaten (Sjoerd Wiemer Sjoerdsma, Samuel Cogolati en Dovile Sakaliene), het Politiek en Veiligheidscomité van de Raad van de EU (bestaande uit de ambassadeurs van de 27 EU-lidstaten), twee academici (Adrian Zenz en Björn Jerdén) en twee denktanks (het Mercator Institute for China Studies (MERICS) in Duitsland en de Alliance of Democracies Foundation in Denemarken) wegens “ernstige schending van de soevereiniteit en de belangen van China en het kwaadwillig verspreiden van leugens en desinformatie”; E. overwegende dat het, volgens het persbericht van de woordvoerder, de betrokken personen en hun gezinnen verboden is het Chinese vasteland, Hongkong en Macau binnen te komen, en dat het hun en alle met hen verbonden bedrijven of instellingen ook verboden is zaken te doen met China; F. overwegende dat China enkele dagen later sancties heeft vastgesteld tegen parlementsleden, instanties en denktanks in het VK, Canada en de VS, die ook maatregelen tegen mensenrechtenschendingen in Xinjiang hadden ingevoerd; G. overwegende dat de Chinese maatregelen neerkomen op een aanval tegen de Europese Unie en haar Parlement in zijn geheel, als het hart van de Europese democratie en waarden, alsook op een aanval op de vrijheid van onderzoek; H. overwegende dat de sancties van de EU gericht zijn tegen schendingen van de mensenrechten en gebaseerd zijn op legitieme en evenredige maatregelen die zijn opgenomen in het internationaal recht, terwijl de sancties van China op geen enkele wijze juridisch gerechtvaardigd zijn, volledig ongegrond en willekeurig zijn en gericht zijn tegen de kritiek op dergelijke mensenrechtenschendingen; overwegende dat de sancties duidelijk een poging zijn om de EU ervan te weerhouden haar werkzaamheden en maatregelen tegen mensenrechtenschendingen in China voort te zetten; I. overwegende dat China een slechte staat van dienst heeft wat mensenrechtenschendingen betreft, en zijn bilaterale en multilaterale verplichtingen op dit gebied niet nakomt, en overwegende dat in gezaghebbende verslagen wordt gesteld dat de mensenrechtensituatie in China het slechtst is sinds het bloedbad op het Plein van de Hemelse Vrede; overwegende dat China bij de VN-Mensenrechtenraad regelmatig resoluties heeft ingediend om van “soevereiniteit, niet-inmenging en wederzijds respect” fundamentele, onwrikbare beginselen te maken en de bevordering en bescherming van de mensenrechten van individuen als bijzaak te beschouwen; J. overwegende dat de EU en China in december 2020 een principe-akkoord hebben bereikt over de brede investeringsovereenkomst tussen de EU en China; overwegende dat de mogelijkheid van het Europees Parlement om de investeringsovereenkomst naar behoren te onderzoeken aanzienlijk wordt belemmerd door de Chinese sancties, waardoor op zijn minst de Subcommissie mensenrechten niet met Chinese deskundigen kan samenwerken; overwegende dat het niet aanvaardbaar is de handels- en investeringsbetrekkingen buiten de algemene context van mensenrechtenkwesties en de bredere politieke betrekkingen te behandelen; K. overwegende dat het opleggen van sancties door China het jongste voorval is in een geleidelijke overgang van het leiderschap van de Chinese Communistische Partij (CCP) naar een op confrontatie gerichte benadering, onder meer door de EU tot doelwit te maken van desinformatie en cyberaanvallen, terwijl de betrekkingen tussen de EU en China steeds meer onder druk komen te staan vanwege de acties tegen de Oeigoeren en andere etnische minderheden, de onderdrukking van de democratie in Hongkong en de steeds meer op confrontatie gerichte benadering in de Straat van Taiwan; overwegende dat de betrekkingen tussen de EU en China wellicht niet ongewijzigd zullen blijven aangezien de bestaande EU-strategie ten aanzien van China tekort blijkt te schieten; L. overwegende dat na de Chinese sancties tegen EP-leden de Russische autoriteiten op 30 april 2021 het besluit hebben genomen om sancties op te leggen aan acht EU-burgers, waaronder David Sassoli, voorzitter van het Europees Parlement, en Věra Jourová, vicevoorzitter van de Europese Commissie; M. overwegende dat sinds de Chinese regering in 2014 van start is gegaan met de campagne “Hard optreden tegen gewelddadig terrorisme”, die vooral gericht is tegen de Oeigoerse minderheid in Xinjiang, meer dan een miljoen mensen gevangengezet zijn in detentiekampen die “centra voor politieke heropvoeding” of “opleidingscentra” worden genoemd en het omvangrijkste opsluitingssysteem ter wereld vormen; overwegende dat de Oeigoerse bevolking het slachtoffer is van de pogingen van de Chinese regering om haar unieke identiteit en bestaansrecht als volk uit te roeien door middel van foltering, gedwongen verdwijning, grootschalige surveillance, culturele en religieuze uitvlakking, gedwongen sterilisatie van vrouwen, seksueel geweld, schendingen van reproductieve rechten en scheiding van familieleden; overwegende dat mensenrechtenorganisaties hebben geoordeeld dat deze misdrijven uit hoofde van het internationaal recht kunnen worden aangemerkt als misdaden tegen de menselijkheid; N. overwegende dat de onderdrukking van de politieke oppositie in Hongkong is blijven verergeren sinds de resolutie van het Parlement van 21 januari 2021, met talrijke veroordelingen van prodemocratische activisten en politieke vertegenwoordigers, zoals Joshua Wong, Martin Lee, Jimmy Lai, Andy Li en Lester Shum, wegens hun vreedzame betrokkenheid bij protesten, en in sommige gevallen zelfs zonder bewijs van een actieve rol in de rellen; overwegende dat in maart dit jaar veranderingen in het kiesstelsel van Hongkong zijn aangebracht bij de belangrijkste wijziging ooit van het politieke systeem in Hongkong, waarbij een vereiste van vaderlandsliefde jegens China is toegevoegd en een concentratie van macht en invloed bij de kiescommissie van Hongkong is ingevoerd, wat zal leiden tot een drastische vermindering van het aantal rechtstreeks verkozen vertegenwoordigers in de Wetgevende Vergadering van Hongkong; O. overwegende dat tien EU-lidstaten nog steeds actieve uitleveringsverdragen hebben met China, waarbij Oeigoeren, burgers van Hongkong, Tibetanen en Chinese dissidenten in Europa kunnen worden uitgeleverd voor een politiek proces in China; P. overwegende dat Gui Minhai, een inwoner van Hongkong en Zweeds staatsburger, ondanks de talrijke oproepen van het Parlement om hem onmiddellijk vrij te laten, nog steeds gevangen wordt gehouden; 1. veroordeelt in de krachtigste bewoordingen de ongegronde en willekeurige sancties die door de Chinese autoriteiten zijn opgelegd en neerkomen op een aanval op de vrijheid van meningsuiting, de academische vrijheid en de internationale inzet voor en opvatting van universele mensenrechten; dringt er bij de Chinese autoriteiten op aan deze ongerechtvaardigde sancties op te heffen; 2. verklaart zich volledig solidair met de leden van dit Parlement, met zijn Subcommissie mensenrechten en met alle andere personen en entiteiten die zijn getroffen door de Chinese sancties, te weten het Politiek en Veiligheidscomité van de Raad van de Europese Unie, de leden van de nationale parlementen, de Duitse en Zweedse wetenschappers, en de denktanks in Duitsland en Denemarken; betuigt zijn volledige solidariteit met parlementsleden uit niet-EU-landen die ook het doelwit van sancties zijn, zoals in het VK, Canada, de VS en Australië; 3. bevestigt nogmaals dat de fundamentele vrijheden, de vrijheid van meningsuiting, de vrije deelname aan besluitvormingsprocessen, de academische vrijheid en de verdediging van de mensenrechten pijlers van onze democratieën zijn en dat deze waarden nooit in het gedrang mogen komen in de betrekkingen tussen de EU en China; benadrukt dat intimidatiepogingen zinloos zijn, dat wij, als gekozen leden van het Europees Parlement, schendingen van de mensenrechten en het internationaal recht onverminderd zullen aanklagen en actief zullen blijven tegengaan, en dat wij er bij de EU op zullen blijven aandringen de eerbiediging van de mensenrechten in al haar buitenlands beleid voorop te stellen; beschouwt deze aanvallen vanuit China als een uiting van de systemische rivaliteit die meespeelt in de betrekkingen tussen de EU en China; 4. veroordeelt ten stelligste deze nieuwe poging, en eerdere pogingen, van Chinese statelijke en niet-statelijke actoren om zich te mengen in het democratische leven van de Europese Unie en haar lidstaten en desinformatie te verspreiden in openbare debatten; is van mening dat de sancties deel uitmaken van een poging om uitlatingen over China wereldwijd aan banden te leggen en om te bepalen welk soort uitlatingen en discussies in de wereld toegestaan zijn, en beschouwt deze poging als onderdeel van een totalitaire dreiging; 5. herhaalt zijn ernstige bezorgdheid over de diverse schendingen van de grondrechten en de mensenrechten in China, de schendingen van de menselijke waardigheid en het recht op vrijheid van culturele uiting en geloofsovertuiging, vrijheid van meningsuiting en vrijheid van vreedzame vergadering en vereniging, en met name de systemische vervolging van Oeigoeren, Tibetanen, Mongolen en andere etnische minderheden, mensenrechtenverdedigers, maatschappelijke activisten, religieuze groeperingen, journalisten, ondertekenaars van petities en demonstranten tegen onrechtvaardigheid, alsook de alsmaar toenemende onderdrukking van alle afwijkende geluiden en stemmen van de oppositie, met name in Hongkong; 6. herhaalt zijn standpunt uit zijn resolutie van 17 december 2020 dat de schendingen in Xinjiang neerkomen op misdaden tegen de menselijkheid en stipt aan dat er steeds meer bewijzen zijn van die misdaden; dringt er bij de EU en haar lidstaten op aan hun inspanningen op te voeren om voldoende internationale steun te verkrijgen voor een onafhankelijk VN-onderzoek naar Xinjiang; is dan ook verheugd dat vier Chinese personen en één entiteit uit China op de lijst van de wereldwijde EU-sanctieregeling voor de mensenrechten zijn geplaatst, aangezien zij verantwoordelijk zijn voor ernstige schendingen van de mensenrechten in China; dringt er bij de Commissie, de Raad en de lidstaten op aan alle nodige maatregelen te nemen en alle beschikbare middelen aan te wenden, met name economische, om de Chinese regering ervan te overtuigen de kampen te sluiten en alle mensenrechtenschendingen in Xinjiang en in andere gebieden, zoals Tibet, een halt toe te roepen; 7. betreurt het dat diverse internationale ondernemingen, met name in de kleding- en textielsector, een uitgebreide en wijdverbreide boycot te verduren kregen nadat zij hun bezorgdheid hadden geuit over de berichten over dwangarbeid in Xinjiang en besloten hadden om voor hun toeleveringsketen de banden met Xinjiang te verbreken, en veroordeelt met klem de agressieve politieke dwang die de Chinese regering tegen hen uitoefent; herhaalt zijn verzoek aan de Commissie en de Europese Dienst voor extern optreden om snel de laatste hand te leggen aan advies voor bedrijven in de toeleveringsketen, met richtsnoeren voor bedrijven over het risico dat ze lopen gebruik te maken van Oeigoerse dwangarbeid, en hen te ondersteunen om snel alternatieve bevoorradingsbronnen te vinden; 8. is bezorgd dat de vergeldingsmaatregelen tegen de instellingen van de EU en de lidstaten en hun werkzaamheden op het gebied van de mensenrechten deel uitmaken van een doelbewuste strategie om de mensenrechten internationaal te verzwakken en deze rechten zodanig te herdefiniëren dat zij uiteindelijk hun oorspronkelijke betekenis zouden verliezen; betreurt het dat de door de EU gehanteerde aanpak en instrumenten tot dusver niet hebben geresulteerd in concrete vooruitgang op het vlak van de mensenrechten in China, en dat de toestand de afgelopen tien jaar enkel verslechterd is; verzoekt de Commissie met klem een alomvattende EU-strategie te ontwikkelen en toe te passen, teneinde daadwerkelijke vooruitgang na te streven wat betreft de mensenrechtensituatie in China; 9. is van mening dat de Chinese vergeldingsmaatregelen, die niet gebaseerd zijn op het internationaal recht, een belangrijke achteruitgang vormen in de betrekkingen tussen de EU en China; acht het van cruciaal belang dat de EU en al haar instellingen eensgezind opkomen tegen deze aanval op de Europese democratie en eensgezind onze gemeenschappelijke waarden verdedigen; verzoekt de voorzitters van de Raad en de Commissie een duidelijke verklaring af te leggen dat de sancties van China tegen gekozen politici niet worden geduld; acht het passend en noodzakelijk dat de VV/HV en de EU-lidstaten deze kwestie aan de orde stellen in bilaterale contacten met Chinese tegenhangers op alle niveaus, en vraagt hen het Parlement op de hoogte te houden van deze inspanningen; 10. is van mening dat de behandeling van de brede investeringsovereenkomst tussen de EU en China en een bespreking van de ratificatie door het Europees Parlement terecht zijn bevroren vanwege de sancties die China heeft uitgevaardigd; eist dat China de sancties opheft voordat het Parlement de brede investeringsovereenkomst kan behandelen, zonder vooruit te lopen op het uiteindelijke resultaat van het ratificatieproces; verwacht van de Commissie dat zij het Parlement raadpleegt alvorens stappen te ondernemen met het oog op de sluiting en ondertekening van de brede investeringsovereenkomst; verzoekt de Commissie het debat over de brede investeringsovereenkomst als hefboom te gebruiken om de bescherming van de mensenrechten en de ondersteuning van het maatschappelijk middenveld in China te verbeteren en wijst de Commissie erop dat het Parlement rekening zal houden met de mensenrechtensituatie in China, ook in Hongkong, wanneer het gevraagd wordt de brede investeringsovereenkomst goed te keuren; 11. benadrukt dat de betrekkingen tussen de EU en China dringend opnieuw in evenwicht moeten worden gebracht door de goedkeuring van een instrumentarium van autonome maatregelen, waaronder: wetgeving tegen de verstorende effecten van buitenlandse subsidies op de interne markt; een instrument voor internationale overheidsopdrachten; wetgeving inzake de toeleveringsketen met verplichte zorgvuldigheidseisen die ook voorzien in een invoerverbod op goederen die met dwangarbeid zijn vervaardigd; een verbeterde en versterkte EU-verordening voor de screening van buitenlandse investeringen; een doeltreffend instrument om dwang tegen te gaan; zo nodig aanvullende doelgerichte maatregelen in het kader van de wereldwijde EU-sanctieregeling voor de mensenrechten, om de repressie in Xinjiang en Hongkong te blijven aanpakken en China ertoe te brengen alle schendingen te beëindigen; een adequate aanpak van de cyberdreigingen, de hybride aanvallen en het civiel-militaire fusieprogramma van China; 12. dringt bij de Chinese regering aan op ratificatie en tenuitvoerlegging van de volgende verdragen van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO): Verdrag nr. 29 betreffende dwangarbeid, Verdrag nr. 105 betreffende de afschaffing van dwangarbeid, Verdrag nr. 87 betreffende de vrijheid van vereniging en bescherming van het recht zich te organiseren, en Verdrag nr. 98 betreffende het recht zich te organiseren en collectief te onderhandelen; spoort China aan het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten te ratificeren; 13. verzoekt de Chinese en de Hongkongse autoriteiten het vertrouwen in het democratische proces van Hongkong te herstellen en onmiddellijk een einde te maken aan de vervolging van degenen die de democratische waarden uitdragen; betreurt het gebrek aan eensgezindheid in de Raad van de EU om maatregelen te treffen om de onderdrukking van de democratie in Hongkong aan te pakken; dringt er bij de VV/HV en de Raad op aan conclusies over Hongkong voor te stellen en aan te nemen, ook als die geen unanieme steun wegdragen, en vraagt dat de uitleveringsverdragen van de lidstaten met China worden opgeschort; 14. onderstreept dat er een systeem moet worden opgezet om te controleren of entiteiten die actief zijn op de interne markt van de EU direct of indirect betrokken zijn bij mensenrechtenschendingen in Xinjiang, en dat er handelsgerelateerde maatregelen zoals uitsluiting van overheidsopdrachten en andere sancties moeten worden ingevoerd; benadrukt dat de aanschaf van uitbuitingstechnologie die wordt ingezet bij mensenrechtenschendingen, in de EU op alle niveaus en in alle EU-instellingen moet worden voorkomen; 15. verzoekt de Europese Raad zich krachtig te verzetten tegen de Chinese sancties en hierover conclusies aan te nemen; is van mening dat deze sancties, alsook de negatieve ontwikkelingen en verslechteringen in China en van China als internationale speler, adequaat moeten worden aangekaart en aangepakt in de lopende herziening van de gezamenlijke mededeling “EU-China – Een strategische visie”, teneinde een assertievere EU-strategie ten aanzien van China uit te werken waar alle lidstaten zich in kunnen vinden; 16. roept de EU op haar coördinatie en samenwerking met de VS op te voeren in het kader van een trans-Atlantische dialoog over China, onder meer met betrekking tot een gecoördineerde aanpak van maatregelen om schendingen van de mensenrechten aan te pakken, en vraagt dat deze dialoog een sterke parlementaire dimensie krijgt; 17. is van mening dat andere handels- en investeringsovereenkomsten met regionale partners, waaronder Taiwan, geen gevolgen mogen ondervinden van de opschorting van de ratificatie van de brede investeringsovereenkomst; 18. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de regeringen en parlementen van de lidstaten, en de regering en het parlement van de Volksrepubliek China. Het Europees Parlement, – gezien het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (het “Handvest”), en met name de artikelen 7, 8, 16, 47 en 52, – gezien het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie van 16 juli 2020 in zaak C-311/18, Data Protection Commissioner/Facebook Ireland Limited, Maximillian Schrems (“Schrems II”) (1) , – gezien het arrest van het Hof van Justitie van 6 oktober 2015 in zaak C-362/14, Maximillian Schrems/Data Protection Commissioner (“Schrems I”) (2) , – gezien het arrest van het Hof van Justitie van 6 oktober 2020 in zaak C‑623/17 Privacy International/Secretary of State for Foreign and Commonwealth Affairs e.a. (3) , – gezien zijn resolutie van 26 mei 2016 over trans-Atlantische gegevensstromen (4) , – gezien zijn resolutie van 6 april 2017 over de gepastheid van de door het EU-VS-privacyschild geboden bescherming (5) , – gezien zijn resolutie van 5 juli 2018 over de gepastheid van de door het EU-VS-privacyschild geboden bescherming (6) , – gezien zijn resolutie van 25 oktober 2018 over het gebruik van gegevens van Facebookgebruikers door Cambridge Analytica en gevolgen voor de gegevensbescherming (7) , – gezien Besluit 2010/87/EU van de Commissie van 5 februari 2010 betreffende modelcontractbepalingen voor de doorgifte van persoonsgegevens aan in derde landen gevestigde verwerkers krachtens Richtlijn 95/46/EG van het Europees Parlement en de Raad (kennisgeving geschied onder nummer C(2010) 593) (8) , – gezien Uitvoeringsverordening (EU) 2016/1250 van de Commissie van 12 juli 2016 overeenkomstig Richtlijn 95/46/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende de gepastheid van de door het EU-VS-privacyschild geboden bescherming (kennisgeving geschied onder nummer C(2016) 4176) (9) , – gezien zijn resolutie van 26 november 2020 over de toetsing van het handelsbeleid van de EU (10) , – gezien Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens, en tot intrekking van Richtlijn 95/46/EG (algemene verordening gegevensbescherming) (11) , en met name hoofdstuk V, – gezien het voorstel van de Commissie voor een verordening betreffende privacy en elektronische communicatie ( COM(2017)0010 ), gezien het besluit om interinstitutionele onderhandelingen te beginnen, als bevestigd door de plenaire vergadering van het Parlement op 25 oktober 2017, en gezien de algemene oriëntatie van de Raad, goedgekeurd op 10 februari 2021 (6087/21), – gezien de Aanbevelingen 01/2020 van het Europees Comité voor gegevensbescherming (EDPB) inzake maatregelen ter aanvulling op doorgifte-instrumenten teneinde naleving van het beschermingsniveau van persoonsgegevens in de Unie te waarborgen, en de Aanbevelingen 02/2020 over de Europese essentiële garanties voor surveillancemaatregelen, en de verklaring van het EDPB van 19 november 2020 over de e-privacyverordening en de toekomstige rol van de toezichthoudende autoriteiten en de EDPB, – gezien artikel 132, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat de mogelijkheid tot grensoverschrijdende doorgifte van persoonsgegevens een belangrijke aanjager van innovatie, productiviteit en economisch concurrentievermogen kan zijn; overwegende dat dit des te belangrijker is in de context van de huidige COVID-19-pandemie, aangezien dergelijke doorgiften van essentieel belang zijn om de continuïteit van de werking van bedrijven en regeringen en de sociale contacten te waarborgen; overwegende dat dergelijke doorgiften tevens de exitstrategieën uit de pandemie kunnen ondersteunen en kunnen bijdragen aan het economische herstel; B. overwegende dat het Hof van Justitie van de EU (HvJ-EU) het besluit van de Commissie over de veilige haven in het arrest-Schrems I ongeldig heeft verklaard op basis van de bevinding dat willekeurige toegang van inlichtingendiensten tot de inhoud van elektronische communicatie in strijd is met de wezenlijke inhoud van het recht op vertrouwelijkheid van communicatie als bedoeld in artikel 7 van het Handvest; C. overwegende dat het Hof in het arrest-Schrems II heeft vastgesteld dat de Verenigde Staten niet voorzien in voldoende rechtsmiddelen voor niet-Amerikanen tegen grootschalig toezicht, en dat dit in strijd is met de wezenlijke inhoud van het recht op een rechtsmiddel als bedoeld in artikel 47 van het Handvest; D. herinnert eraan dat de algemene verordening gegevensbescherming (AVG) van toepassing is op alle ondernemingen die persoonsgegevens van betrokkenen in de Unie verwerken, voor zover de verwerkingswerkzaamheden verband houden met het aanbieden van goederen of diensten aan die betrokkenen in de Unie, of het monitoren van hun gedrag voor zover dat gedrag plaatsvindt in de Unie; E. overwegende dat de gegevens van Europese burgers die door telecommunicatie-exploitanten en bedrijven worden opgeslagen en doorgegeven, een essentiële hulpbron vormen die een bijdrage levert aan de strategische belangen van de Unie; F. overwegende dat grootschalig toezicht door overheidsactoren nadelig is voor het vertrouwen van Europese burgers, regeringen en ondernemingen in digitale diensten, en bij uitbreiding in de digitale economie; G. overwegende dat consumenten en andere maatschappelijke organisaties over beperkte middelen beschikken en dat de handhaving van de rechten en verplichtingen op het gebied van gegevensbescherming niet van hun acties mag afhangen; overwegende dat er een lappendeken van nationale procedures en praktijken bestaat, hetgeen een belemmering vormt voor het in de AVG opgenomen samenwerkingsmechanisme voor grensoverschrijdende klachten; overwegende dat het ontbreekt aan duidelijke termijnen, dat de procedures over het algemeen traag verlopen, dat de toezichthoudende autoriteiten over onvoldoende middelen beschikken en dat het in sommige gevallen ontbreekt aan de nodige wil of aan een doeltreffend gebruik van reeds toegewezen middelen; overwegende dat er recentelijk een groot aantal klachten is ingediend over vermeende inbreuken door grote technologiebedrijven, die worden behandeld door één enkele nationale instantie, hetgeen tot een knelpunt bij de handhaving heeft geleid; H. overwegende dat de procedures die tot dit arrest van het HvJ-EU hebben geleid eveneens laten zien hoe moeilijk het is voor betrokkenen en consumenten om voor hun rechten op te komen, hetgeen een remmend effect heeft op hun vermogen om hun rechten te verdedigen voor de Ierse gegevensbeschermingsautoriteit; I. overwegende dat het Europees Parlement in zijn resolutie van 25 oktober 2018 heeft gewezen op het feit dat de termijn van 1 september 2018 voor de VS om volledig te voldoen aan het privacyschild niet was gehaald en de Commissie reeds heeft verzocht het privacyschild op te schorten totdat de Amerikaanse overheid aan die voorwaarden zou voldoen; J. overwegende dat de uit hoofde van de gegevensbeschermingswetgeving van de EU gewaarborgde rechten van betrokken moeten worden geëerbiedigd, ongeacht de mate van het risico dat zij lopen door de verwerking van persoonsgegevens, ook wanneer het gaat om de doorgifte van persoonsgegevens aan derde landen; overwegende dat verwerkingsverantwoordelijken altijd aansprakelijk moeten zijn voor de naleving van de gegevensbeschermingsverplichtingen, onder meer door de naleving aan te tonen voor elke gegevensverwerking, ongeacht de aard, omvang, context en doeleinden van de verwerking en de risico’s voor betrokkenen; K. overwegende dat er tot op heden, ondanks de aanzienlijke ontwikkelingen in de rechtspraak van het HvJ-EU de afgelopen vijf jaar en ondanks de doeltreffende toepassing van de AVG sinds 25 mei 2018, geen beslissingen van toezichthoudende autoriteiten zijn geweest om corrigerende maatregelen in verband met de doorgifte van persoonsgegevens op te leggen op grond van het coherentiemechanisme uit hoofde van de AVG; overwegende dat er op nationaal niveau geen substantiële beslissingen tot het opleggen van corrigerende maatregelen of boeten in verband met de doorgifte van persoonsgegevens aan derde landen door toezichthoudende autoriteiten zijn vastgesteld; L. overwegende dat de Amerikaanse president Biden op zijn eerste dag als president een adjunct-secretaris voor diensten heeft aangesteld binnen het Amerikaanse Ministerie van Handel, die zal optreden als hoofdonderhandelaar inzake commerciële gegevensdoorgiften met de EU; overwegende dat de persoon die de president heeft voorgedragen als Amerikaans staatssecretaris voor Handel, Gina Raimondo, de snelle afronding van de onderhandelingen over een opvolgingsovereenkomst voor het privacyschild tijdens een hoorzitting in de Senaat als “topprioriteit” heeft bestempeld; Algemene opmerkingen 1. neemt kennis van het arrest van het HvJ-EU van 16 juli 2020, waarin het Hof in principe de geldigheid bevestigde van Besluit 2010/87/EU betreffende modelcontractbepalingen, die het meest gebruikte mechanisme voor internationale gegevensdoorgifte vormen; wijst er voorts op dat het Hof Besluit (EU) 2016/1250 van de Commissie betreffende de gepastheid van de door het EU-VS-privacyschild geboden bescherming ongeldig heeft verklaard; merkt op dat tot dusver geen enkel duurzaam mechanisme dat de legale doorgifte van commerciële persoonsgegevens tussen de EU en de VS moet waarborgen, de juridische toets van het HvJ-EU heeft doorstaan; 2. wijst erop dat het HvJ-EU modelcontractbepalingen een doeltreffend mechanisme achtte om de naleving van het niveau van bescherming zoals dat in de EU wordt geboden te waarborgen, maar de voorwaarde stelde dat een in de Europese Unie gevestigde verwerkingsverantwoordelijke/verwerker en de ontvanger van de persoonsgegevens voorafgaand aan elke doorgifte dienen na te gaan of het bij EU-wet vereiste beschermingsniveau in het desbetreffende derde land wordt nageleefd; herinnert eraan dat dit ook een beoordeling inhoudt van de wettelijke regeling inzake de toegang van overheidsinstanties tot persoonsgegevens, om ervoor te zorgen dat de betrokkenen en hun doorgegeven gegevens niet het risico lopen te worden onderworpen aan Amerikaanse surveillanceprogramma’s die grootschalige verzameling van persoonsgegevens mogelijk maken; herinnert eraan dat wanneer de ontvanger niet in staat is de modelcontractbepalingen na te leven, het HvJ-EU heeft geoordeeld dat de verwerkingsverantwoordelijken of verwerkers verplicht zijn de doorgifte van gegevens op te schorten en/of het contract te beëindigen; merkt echter op dat veel bedrijven, met name kmo’s, niet over de nodige kennis of capaciteit beschikken om een dergelijke verificatie uit te voeren, wat kan leiden tot bedrijfsonderbrekingen; 3. is van mening dat het arrest van het HvJ-EU, hoewel het is toegespitst op het niveau van gegevensbescherming dat wordt geboden aan betrokkenen in de EU wier gegevens aan de VS zijn doorgegeven in het kader van het privacyschild, tevens gevolgen heeft voor gepastheidsbesluiten met betrekking tot andere derde landen, waaronder het VK; bevestigt nogmaals dat er behoefte is aan juridische duidelijkheid en zekerheid, aangezien het vermogen om persoonsgegevens veilig over de grenzen heen door te geven steeds belangrijker is geworden voor personen met het oog op hun bescherming en rechten op het gebied van persoonsgegevens, alsook voor alle soorten organisaties die internationaal goederen en diensten leveren en voor bedrijven met betrekking tot de wettelijke regeling waaronder zij opereren; onderstreept echter dat bestaande gepastheidsbesluiten van kracht blijven totdat zij door het HvJ-EU worden ingetrokken, vervangen of ongeldig verklaard; 4. is teleurgesteld dat de Ierse Data Protection Commissioner (DPC) Maximillian Schrems en Facebook voor het Ierse High Court heeft gedaagd in plaats van een besluit te nemen in het kader van zijn bevoegdheden uit hoofde van artikel 4 van Besluit 2010/87/EU en artikel 58 van de AVG; herinnert er echter aan dat de DPC gebruik heeft gemaakt van de juridische mogelijkheid waarbij gegevensbeschermingsautoriteiten problemen met de geldigheid van een uitvoeringsbesluit van de Commissie onder de aandacht van een nationale rechter kunnen brengen, teneinde het HvJ-EU om een prejudiciële beslissing te kunnen verzoeken; toont zich zeer bezorgd over het feit dat de DPC nog geen besluit heeft genomen over verscheidene klachten over inbreuken op de AVG die op 25 mei 2018 zijn ingediend, de dag waarop de AVG van kracht werd, maar evenmin over andere klachten van consumentengroepen en andere partijen; maakt zich zorgen dat de Toezichthouder voor gegevensbescherming het begrip “onverwijld” in artikel 60, lid 3, AVG – anders dan de wetgever had bedoeld – uitlegt als meer dan een aantal maanden; is bezorgd over het feit dat de toezichthoudende autoriteiten geen proactieve stappen hebben ondernomen op grond van de artikelen 61 en 66 AVG om de DPC ertoe te dwingen zijn verplichtingen uit hoofde van de AVG na te komen; is ook bezorgd over het gebrek aan technische specialisten die voor de DPC werken en over het gebruik van verouderde systemen door de DPC; betreurt de gevolgen van de mislukte poging van de DPC de verweerder de kosten van de gerechtelijke procedure te laten dragen, hetgeen een sterk afschrikkend effect zou hebben gehad; verzoekt de Commissie inbreukprocedures in te leiden tegen Ierland wegens het niet naar behoren handhaven van de AVG; 5. maakt zich zorgen over de ontoereikende handhaving van de AVG, met name op het gebied van internationale doorgiften; uit zijn bezorgdheid over het gebrek aan prioriteitstelling en algemeen toezicht door nationale toezichthoudende autoriteiten met betrekking tot de doorgifte van persoonsgegevens aan derde landen, ondanks de aanzienlijke ontwikkelingen in de rechtspraak van het HvJ-EU de afgelopen vijf jaar; betreurt het gebrek aan substantiële beslissingen en corrigerende maatregelen in dat verband en dringt er bij het EDPB en bij de nationale toezichthoudende autoriteiten op aan om de doorgifte van persoonsgegevens op te nemen in hun controle-, nalevings- en handhavingsstrategieën; wijst erop dat geharmoniseerde, bindende administratieve procedures inzake de vertegenwoordiging van betrokkenen en inzake ontvankelijkheid nodig zijn om rechtszekerheid te bieden en grensoverschrijdende klachten te behandelen; 6. neemt kennis van het ontwerp van uitvoeringsbesluit betreffende modelcontractbepalingen voor de doorgifte van persoonsgegevens aan derde landen; dringt er bij het EDPB op aan verdere richtsnoeren te publiceren over internationale gegevensdoorgiften voor ondernemingen, met name voor kmo’s, met inbegrip van een checklist voor de beoordeling van doorgiften, hulpmiddelen om te beoordelen of overheden gegevens mogen of kunnen opvragen, en informatie over de aanvullende waarborgen die vereist zijn voor doorgiften via modelcontractbepalingen; verzoekt het EDPB ook om input van onafhankelijke academici te vragen met betrekking tot mogelijk conflicterende nationale wetgeving bij belangrijke handelspartners; 7. herinnert eraan dat, overeenkomstig de EDPB-Richtsnoeren 2/2018 (12) inzake afwijkingen op grond van artikel 49 van Verordening (EU) 2016/679, indien doorgiftes plaatsvinden buiten het kader van adequaatheidsbesluiten of andere instrumenten die passende waarborgen bieden, maar gebaseerd zijn op afwijkingen voor specifieke situaties uit hoofde van artikel 49 AVG, deze strikt moeten worden geïnterpreteerd, zodat de uitzondering niet de regel wordt; merkt echter op dat sinds de ongeldigverklaring van het EU-VS-privacyschild de trans-Atlantische gegevensstromen voor digitale reclamedoeleinden in stand zijn gebleven, ondanks twijfels over de rechtsgrondslag voor doorgifte voor reclamedoeleinden; verzoekt het EDPB en de nationale gegevensbeschermingsautoriteiten om een consistente uitlegging te waarborgen bij de toepassing en controle van dergelijke afwijkingen, overeenkomstig de EDPB-richtsnoeren; 8. verwelkomt de internationale discussies over grensoverschrijdende stromen van persoonsgegevens die aan de AVG en de richtlijn wetshandhaving (LED) (13) voldoen; benadrukt dat de AVG, de LED, de e-privacyregels en andere bestaande en toekomstige maatregelen ter bescherming van de grondrechten met betrekking tot het recht op privacy en het recht op bescherming van persoonsgegevens, niet mogen worden ondermijnd door internationale handelsovereenkomsten of hierin mogen worden opgenomen; spoort de Commissie aan zich te houden aan het horizontale standpunt van de EU uit 2018 (14) en hier niet vanaf te wijken, en rekening te houden met de betreffende verbintenissen van derde landen uit hoofde van het handelsrecht bij het beoordelen van de geschiktheid ervan, met inbegrip van de verdere doorgifte van gegevens; Modelcontractbepalingen 9. neemt kennis van het ontwerp van uitvoeringsbesluit van de Commissie, alsook van de ontwerpen voor modelcontractbepalingen; is ingenomen met het feit dat de Commissie de belanghebbenden om reacties op dit ontwerp heeft gevraagd door hierover een openbare raadpleging te organiseren; merkt op dat het EDPB en de EDPS in een gezamenlijk advies van 15 januari 2021 (15) positief hebben gereageerd op de ontwerpen voor modelcontractbepalingen, maar een aantal verdere verbeteringen hebben voorgesteld; verwacht van de Commissie dat zij de ontvangen input in aanmerking neemt alvorens de comitéprocedure te starten; 10. herinnert eraan dat een groot aantal kmo’s gebruikmaakt van modelcontractbepalingen; benadrukt dat alle soorten bedrijven dringend behoefte hebben aan duidelijke richtsnoeren en bijstand om rechtszekerheid te waarborgen bij de toepassing en interpretatie van het arrest van het Hof; 11. neemt kennis van de Aanbevelingen 01/2020 van het EDPB inzake maatregelen ter aanvulling op doorgifte-instrumenten teneinde naleving van het beschermingsniveau van persoonsgegevens in de Unie te waarborgen (16) ; is ingenomen met het feit dat het EDPB een openbare raadpleging over zijn aanbevelingen heeft gehouden; is bezorgd over mogelijke conflicten tussen deze aanbevelingen en het voorstel van de Commissie voor modelcontractbepalingen; verzoekt de Commissie en het EDPB om samen te werken aan de voltooiing van hun respectieve documenten teneinde de rechtszekerheid te waarborgen naar aanleiding van het arrest van het HvJ-EU; is van mening dat de Commissie de richtsnoeren van het EDPB moet volgen; 12. is met name ingenomen met de EDPB-aanbevelingen betreffende de noodzaak voor de verwerkingsverantwoordelijken om zich op objectieve factoren te baseren wanneer zij beoordelen of iets in de wetgeving of de praktijk van het derde land afbreuk kan doen aan de doeltreffendheid van de passende waarborgen in de doorgifte-instrumenten voor de doorgiften in kwestie, in plaats van op subjectieve factoren die herhaaldelijk door het HvJ-EU zijn verworpen, zoals de waarschijnlijkheid dat overheidsinstanties toegang tot de gegevens krijgen op een wijze die niet in overeenstemming is met de EU-normen; verzoekt de Commissie in dat verband ervoor te zorgen dat haar voorstel voor modelcontractbepalingen volledig in overeenstemming is met de geldende rechtspraak van het HvJ-EU; 13. benadrukt dat het van cruciaal belang is dat bedrijven die actief zijn in de EU en die persoonsgegevens doorgeven naar buiten de EU gebruikmaken van solide mechanismen die in overeenstemming zijn met het arrest van het HvJ-EU; is in dit verband van mening dat in het huidige voorstel van de Commissie voor modelcontractbepalingen rekening moet worden gehouden met alle relevante aanbevelingen van het EDPB; steunt de opzet van een instrumentarium van aanvullende maatregelen waaruit gekozen kan worden, zoals veiligheids- en gegevensbeschermingscertificering, encryptiewaarborgen en pseudonimisatie, die door regelgevende instanties worden aanvaard, en publiek beschikbare bronnen over de relevante wetgeving van de belangrijkste handelspartners van de EU; 14. wijst erop dat doorgifte van persoonsgegevens vanuit de Unie in het kader van modelcontractbepalingen vanwege het hoge risico op grootschalig toezicht niet mogelijk is voor verwerkingsverantwoordelijken die onder het toepassingsgebied van de Amerikaanse Foreign Intelligence Surveillance Act (FISA) vallen; verwacht dat indien er niet snel een regeling wordt getroffen met de VS die in wezen gelijkwaardig is en derhalve een gepast beschermingsniveau biedt dat vergelijkbaar is met het bij de AVG en het Handvest geboden beschermingsniveau, deze doorgiften worden geschorst totdat de situatie is opgelost; onderstreept de conclusie van het HJEU dat noch sectie 702 van de FISA, noch Executive Order 12333 (E.O. 12333), in samenhang met Presidential Policy Directive 28 (PPD‑28), overeenstemt met de minimumwaarborgen die in het EU-recht voortvloeien uit het evenredigheidsbeginsel, met als gevolg dat de op deze bepalingen gebaseerde surveillanceprogramma’s niet kunnen worden geacht te zijn beperkt tot hetgeen strikt noodzakelijk is; benadrukt dat de in het arrest van het Hof geconstateerde problemen op duurzame wijze moeten worden aangepakt, teneinde de betrokkenen een gepaste bescherming van persoonsgegevens te bieden; herinnert eraan dat geen enkele overeenkomst tussen ondernemingen bescherming kan bieden tegen de willekeurige toegang van inlichtingendiensten tot de inhoud van elektronische communicatie en dat overeenkomsten tussen ondernemingen eveneens nooit voldoende rechtsmiddelen bevatten tegen grootschalig toezicht; benadrukt dat hiervoor een hervorming van de Amerikaanse surveillancewetgeving en -praktijken nodig is, teneinde ervoor te zorgen dat de toegang van Amerikaanse veiligheidsautoriteiten tot door de EU doorgegeven gegevens wordt beperkt tot wat noodzakelijk en evenredig is en dat Europese betrokkenen toegang hebben tot doeltreffende gerechtelijke verhaalsmogelijkheden voor de Amerikaanse rechtbanken; 15. wijst erop dat Europese kmo’s en organisaties en verenigingen zonder winstoogmerk een beperkte onderhandelingspositie, beperkte verhaalsmogelijkheden en een beperkte financiële capaciteit hebben, hetgeen vanwege de verplichte beoordelingen van derde landen van de gepastheid van het eigen beschermingsniveau naar verwachting bepalend zal zijn voor de complexe rechtskaders van verschillende derde landen; dringt er bij de Commissie en het EDPB op aan richtsnoeren te verstrekken inzake het praktische gebruik van betrouwbare aanvullende maatregelen, met name voor kmo’s; 16. dringt er bij de gegevensbeschermingsautoriteiten op aan hun verplichtingen na te komen, zoals benadrukt in het arrest van het HvJ-EU, om een correcte en snelle handhaving van de AVG te waarborgen door nauwlettend toe te zien op het gebruik van modelcontractbepalingen; roept de gegevensbeschermingsautoriteiten op ondernemingen bij te staan bij de naleving van de jurisprudentie van het Hof; dringt er bij de nationale toezichthoudende autoriteiten op aan tevens ten volle gebruik te maken van hun in artikel 58 van de AVG vastgelegde onderzoeks- en corrigerende bevoegdheden wanneer gegevensexporteurs persoonsgegevens doorgeven ondanks dat er in het derde landen wetten gelden die de importeur van de gegevens beletten de modelcontractbepalingen na te leven en er geen doeltreffende aanvullende maatregelen gelden; herinnert aan de conclusie van het HvJ-EU dat elke toezichthoudende autoriteit “ertoe gehouden [is] zich [...] te kwijten van haar taak om toe te zien op de volledige naleving van de AVG”; Privacyschild 17. merkt op dat het HvJ heeft geoordeeld dat het EU-VS-privacyschild geen beschermingsniveau waarborgt dat in wezen gelijkwaardig is aan het in de AVG en in het Handvest voorziene beschermingsniveau en dat derhalve gepast zou zijn, met name omdat de grootschalige toegang van Amerikaanse overheidsinstanties tot in het kader van het privacyschild doorgegeven persoonsgegevens niet voldoet aan de beginselen van noodzakelijkheid en evenredigheid, en omdat betrokkenen uit de EU geen rechten hebben ten aanzien van de Amerikaanse instanties die zij voor een Amerikaanse rechter of een andere als rechter optredende onafhankelijke autoriteit kunnen afdwingen; verwacht dat de huidige regering van de VS zich meer zal inzetten voor de naleving van haar verplichtingen in het kader van mogelijke toekomstige doorgiftemechanismen dan de vorige regeringen, die een gebrek aan politieke wil aan de dag legden ten aanzien van de naleving en handhaving van de veiligehavenregels en de handhaving van de regels van het privacyschild; 18. wijst erop dat sommige ondernemingen, als reactie op het arrest-Schrems II, hun privacyverklaringen en overeenkomsten met derde partijen met betrekking tot hun toezeggingen in het kader van het privacyschild mogelijk inderhaast hebben herzien zonder na te gaan wat de beste maatregelen waren om gegevens op rechtmatige wijze door te geven; 19. betreurt dat de Commissie, ondanks herhaaldelijke oproepen van het Parlement in zijn resoluties van 2016, 2017 en 2018 om alle nodige maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat het privacyschild volledig voldoet aan de AVG en aan het Handvest, heeft nagelaten op te treden overeenkomstig artikel 45, lid 5, AVG; betreurt dat de Commissie de verzoeken van het Parlement om het privacyschild op te schorten totdat de Amerikaanse autoriteiten aan de voorwaarden ervan voldoen, heeft genegeerd, waardoor het gevaar bestond dat het HvJ-EU het privacyschild ongeldig zou kunnen verklaren; wijst erop dat de problemen met de werking van het privacyschild herhaaldelijk zijn aangekaart door de Groep artikel 29 en het EDPB; 20. betreurt dat de Commissie de betrekkingen met de VS boven de belangen van de EU-burgers heeft geplaatst en dat zij de taak om het EU-recht te verdedigen daarmee aan individuele burgers heeft overgelaten; Grootschalige surveillance en het rechtskader 21. moedigt de Commissie aan het gebruik van technologieën voor grootschalig toezicht in de VS en andere landen die het voorwerp zijn of kunnen zijn van een adequaatheidsbeoordeling, zoals het Verenigd Koninkrijk, proactief te volgen; dringt er bij de Commissie op aan geen adequaatheidsbesluiten vast te stellen met betrekking tot landen waar wetten en programma’s inzake massasurveillance niet naar de letter of de geest aan de criteria van het HvJ-EU voldoen; 22. neemt kennis van de recente inwerkingtreding in de VS van de California Consumer Privacy Act (CCPA); neemt kennis van de daarmee samenhangende debatten en wetgevingsvoorstellen op federaal niveau; wijst erop dat noch de CCPA noch een van de federale voorstellen tot nu toe voldoet aan de vereisten van de AVG voor een adequaatheidsbesluit, hoewel ze een stap in de goede richting zijn; spoort de Amerikaanse wetgever met klem aan wetgeving vast te stellen die aan deze vereisten voldoet en er zo voor te helpen zorgen dat het Amerikaanse recht een in wezen gelijkwaardige bescherming biedt als die welke momenteel in de EU wordt gewaarborgd; 23. wijst erop dat dergelijke wetgeving inzake de bescherming van consumentengegevens en privacy op zich geen oplossing zal bieden voor de fundamentele kwesties die het Hof heeft vastgesteld met betrekking tot grootschalig toezicht door de Amerikaanse inlichtingendiensten en de ontoereikende toegang tot rechtsmiddelen; moedigt de Amerikaanse wetgever aan artikel 702 van de FISA te wijzigen, en de Amerikaanse president om Executive Order 12333 en Presidential Policy Directive 28 te wijzigen, met name wat betreft massasurveillance en het toekennen van een gelijkwaardig beschermingsniveau aan EU- en VS-burgers; moedigt de VS ertoe aan te voorzien in mechanismen om te waarborgen dat individuen (met vertraging) meldingen krijgen en ongepast toezicht uit hoofde van artikel 702 en EO 12333 kunnen aanvechten en te voorzien in een wettelijk vastgelegd mechanisme om te waarborgen dat burgers van buiten de VS afdwingbare rechten genieten die verder gaan dan de Judicial Redress Act; 24. herinnert eraan dat de lidstaten persoonsgegevens met de VS blijven uitwisselen in het kader van het programma voor het traceren van terrorismefinanciering (TFTP), de overeenkomst tussen de EU en de VS over persoonsgegevens van passagiers (PNR), de automatische uitwisseling van belastinggegevens via de intergouvernementele overeenkomsten ter uitvoering van de Amerikaanse Foreign Tax Compliance Act (FATCA), die nadelige gevolgen heeft voor “toevallige Amerikanen”, zoals bedoeld in de resolutie van het Parlement van 5 juli 2018 over de nadelige gevolgen van de Amerikaanse Foreign Account Tax Compliance Act (FATCA) voor EU-burgers en met name “accidental Americans” (17) ; herinnert eraan dat de VS nog steeds toegang hebben tot de rechtshandhavingsdatabanken van de lidstaten, die vingerafdrukken en DNA-gegevens van EU-burgers bevatten; verzoekt de Commissie om de gevolgen van de arresten-Schrems I en -Schrems II voor die gegevensuitwisselingen te analyseren en haar analyse en de manier waarop zij die uitwisselingen in overeenstemming denkt te brengen met de arresten uiterlijk op 30 september 2021 openbaar en schriftelijk toe te lichten aan de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken; 25. verzoekt de Commissie tevens een analyse uit te voeren van de situatie van cloud providers die onder artikel 702 van de FISA vallen en die gegevens doorgeven met toepassing van modelcontractbepalingen; verzoekt de Commissie de gevolgen te analyseren voor de rechten die aan de raamovereenkomst tussen de EU en de VS worden ontleend, waaronder het recht op verhaal, aangezien de VS dat recht nadrukkelijk uitsluitend verlenen aan burgers van specifieke landen die gegevensdoorgiften aan de VS voor commerciële doeleinden toestaan; vind het onaanvaardbaar dat de Commissie haar bevindingen in het kader van de eerste gezamenlijke herziening van de raamovereenkomst een jaar na het verstrijken van de daarvoor vastgestelde termijn nog steeds niet heeft bekendgemaakt en verzoekt de Commissie de overeenkomst zo nodig onverwijld in overeenstemming te brengen met de normen die in de arresten van het HvJ-EU zijn vastgesteld; 26. acht het, gelet op de aanzienlijke tekortkomingen in de bescherming van gegevens van Europese burgers die worden doorgegeven aan de VS, noodzakelijk investeringen in Europese instrumenten op het gebied van gegevensbewaring (bijv. clouddiensten) te ondersteunen om de afhankelijkheid van de Unie van derde landen wat betreft opslagcapaciteit te verminderen en de strategische autonomie van de Unie op het gebied van gegevensbeheer en -bescherming te versterken; Adequaatheidsbesluiten 27. verzoekt de Commissie alle nodige maatregelen te nemen om te kunnen waarborgen dat elk nieuw adequaatheidsbesluit met betrekking tot de VS volledig in overeenstemming is met Verordening (EU) 2016/679, met het Handvest, en met alle aspecten van de arresten van het HvJ-EU; herinnert eraan dat adequaatheidskaders de economische activiteit aanzienlijk vergemakkelijken, met name voor kmo’s en startende ondernemingen, die in tegenstelling tot grote bedrijven vaak niet over de nodige financiële, juridische en technische capaciteit beschikken om andere doorgifte-instrumenten te gebruiken; verzoekt de lidstaten om met de VS niet-spionage-akkoorden te sluiten; verzoekt de Commissie om haar Amerikaanse tegenhangers op het hart te drukken dat, als wijziging van de Amerikaanse surveillancewetgeving en -praktijk uitblijft, alleen het sluiten van niet-spionage-akkoorden met de lidstaten de weg kan vrijmaken voor een toekomstig adequaatheidsbesluit; 28. benadrukt dat toekomstige adequaatheidsbesluiten van de Commissie niet mogen berusten op een zelfcertificeringsregeling, zoals het geval was bij de veilige haven en het privacyschild; verzoekt de Commissie het EDPB ten volle te betrekken bij de beoordeling van de naleving en handhaving van een eventueel nieuw adequaatheidsbesluit ten aanzien van de VS; verzoekt de Commissie het in dit kader eens te worden met de Amerikaanse regering over de maatregelen die nodig zijn opdat het EDPB die taak op doeltreffende wijze kan vervullen; verwacht van de Commissie dat zij het standpunt van het Europees Parlement over een nieuw adequaatheidsbesluit met betrekking tot de VS serieuzer in overweging neemt alvorens een dergelijk besluit vast te stellen; 29. herinnert eraan dat de Commissie momenteel alle op grond van Richtlijn (EG) nr. 95/46 vastgestelde adequaatheidsbesluiten toetst; benadrukt dat de Commissie de strengere normen die zijn vastgesteld in de AVG en in de arresten Schrems I en II van het HvJ-EU moet toepassen om te beoordelen of een beschermingsniveau wordt geboden dat in wezen gelijkwaardig is aan dat van de AVG, onder meer wat betreft toegang tot een daadwerkelijk rechtsmiddel en bescherming tegen onrechtmatige toegang tot persoonsgegevens door de autoriteiten van het derde land; dringt er bij de Commissie op aan om die toetsingen dringend te voltooien en alle beslissingen van vóór de AVG in te trekken of te schorsen als zij vaststelt dat het derde land in kwestie geen beschermingsniveau biedt dat in wezen gelijkwaardig is en als de situatie niet kan worden verholpen; 30. is van mening dat de regering-Biden, door de aanstelling van een ervaren privacydeskundige als hoofdonderhandelaar voor de opvolger van het privacyschild, haar vastbeslotenheid heeft getoond om op korte termijn een oplossing te vinden voor commerciële gegevensdoorgiften tussen de EU en de VS; verwacht dat de dialoog tussen de Commissie en haar Amerikaanse tegenhangers, die meteen na het arrest van het HvJ-EU is gestart, de komende maanden zal worden geïntensiveerd; 31. verzoekt de Commissie geen nieuw adequaatheidsbesluit ten aanzien van de VS vast te stellen, tenzij er substantiële hervormingen worden doorgevoerd, met name voor nationale veiligheids- en inlichtingendoeleinden, die verwezenlijkt kunnen worden door middel van een duidelijke, juridisch duurzame, afdwingbare en niet-discriminerende hervorming van de Amerikaanse wetten en praktijken; wijst in dat verband nogmaals op het belang van solide waarborgen op het gebied van de toegang van overheidsinstanties tot persoonsgegevens; verzoekt de Commissie om haar “geopolitieke ambities” in de praktijk te brengen om een gegevensbescherming af te dwingen in de VS en in andere derde landen die in wezen gelijkwaardig is aan die in de EU; 32. beveelt nationale gegevensbeschermingsautoriteiten aan dat zij de doorgifte schorsen van persoonsgegevens waartoe toegang kan worden verkregen door overheidsdiensten in de VS indien de Commissie een nieuw adequaatheidsbesluit vaststelt ten aanzien van de VS zolang dergelijke substantiële hervormingen uitblijven; 33. is ingenomen met het feit dat de Commissie de criteria volgt die zijn vastgesteld in de adequaatheidsreferentie van de Groep artikel 29 in het kader van de AVG (18) (zoals bekrachtigd door het EDPB) en in de EDPB-Aanbevelingen 01/2021 over de adequaatheidsreferentie in het kader van de richtlijn gegevensbescherming bij rechtshandhaving (19) ; is van mening dat de Commissie op zijn minst deze criteria moet aanhouden bij de beoordeling of een derde land al dan niet in aanmerking komt voor een adequaatheidsbesluit; neemt kennis van het feit dat het EDPB zijn aanbevelingen over de Europese essentiële garanties voor surveillancemaatregelen recent heeft geactualiseerd in het licht van de rechtspraak van het HvJ-EU (20) ; o o o 34. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Commissie, de Europese Raad, de Raad van de Europese Unie, het Europees Comité voor gegevensbescherming, de nationale parlementen van de lidstaten, het Congres en de regering van de Verenigde Staten van Amerika en het parlement en de regering van het Verenigd Koninkrijk. Het Europees Parlement, – gezien Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (1) (RRF‑verordening), – gezien artikel 132, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat de RRF-verordening is aangenomen volgens de gewone wetgevingsprocedure; B. overwegende dat de herstel- en veerkrachtfaciliteit (Recovery and Resilience Facility – RRF) een uniek instrument is wat betreft haar volume en financieringswijzen; C. overwegende dat democratische en parlementaire controle op de uitvoering van de RRF alleen mogelijk is als het Parlement daar in alle stadia volledig bij wordt betrokken; D. overwegende dat overeenkomstig artikel 26 van de RRF-verordening een herstel-en veerkrachtdialoog wordt gevoerd om te zorgen voor meer transparantie en een grotere verantwoordingsplicht en om de Commissie in de gelegenheid te stellen het Parlement te informeren over onder andere de herstel- en veerkrachtplannen van de lidstaten en de beoordeling daarvan; E. overwegende dat het Europees Parlement zijn standpunten over de kwesties die door middel van de herstel- en veerkrachtdialoog naar voren komen kenbaar kan maken, onder meer via resoluties en uitwisselingen met de Commissie, en dat de Commissie rekening moet houden met deze standpunten; F. overwegende dat het Parlement de Commissie in het kader van de herstel- en veerkrachtdialoog kan verzoeken om inlichtingen over de stand van zaken ten aanzien van de beoordeling van de nationale herstel- en veerkrachtplannen; G. overwegende dat de lidstaten uiterlijk 30 april 2021 hun nationale herstel- en veerkrachtplannen bij de Commissie moeten hebben ingediend; H. overwegende dat tot op heden 18 lidstaten hun herstel- en veerkrachtplannen bij de Commissie hebben ingediend; I. overwegende dat de Commissie ieder herstel- en veerkrachtplan binnen een periode van twee maanden na ontvangst moet beoordelen; J. overwegende dat de Commissie de ingediende nationale herstel- en veerkrachtplannen heeft gedeeld met het Parlement en de Raad; K. overwegende dat het Parlement op 11 maart 2021 een plenair debat heeft gehouden over de eerbiediging van het partnerschapsbeginsel bij de voorbereiding en uitvoering van de nationale herstel-en veerkrachtplannen, en de waarborging van goed bestuur bij de besteding van de middelen; L. overwegende dat het Comité van de Regio’s en de Raad der Europese Gemeenten en Regio’s op 20 januari 2021 de resultaten hebben gepubliceerd van hun gerichte raadpleging met als titel “De betrokkenheid van gemeenten, steden en regio’s bij het opstellen van de nationale plannen voor herstel en veerkracht”; 1. is ingenomen met de inspanningen van de Commissie om de uitvoeringsbesluiten van de Raad die verband houden met de nationale herstel- en veerkrachtplannen spoedig (vóór de zomer) aan te nemen, alsook met haar doorlopende samenwerking met de lidstaten om ze te helpen plannen van goede kwaliteit op te stellen; 2. herinnert de Commissie eraan dat zij uit hoofde van de RRF-verordening verplicht is het Parlement alle relevante inlichtingen te verstrekken over de stand van zaken ten aanzien van de uitvoering van de RRF-verordening, en rekening moet houden met de elementen die naar voren komen in de door middel van de herstel- en veerkrachtdialoog kenbaar gemaakte standpunten, waaronder de standpunten die door de bevoegde commissies en in plenaire resoluties kenbaar zijn gemaakt; 3. meent dat de Commissie, met het oog op adequate democratische en parlementaire controle op de uitvoering van de RRF en meer transparantie en democratische verantwoordingsplicht, het Parlement regelmatig moet informeren, zowel mondeling als schriftelijk, over de status van de beoordeling van de nationale herstel- en veerkrachtplannen; benadrukt dat het Parlement in overeenstemming met de RRF-verordening recht heeft op deze inlichtingen in het kader van de herstel- en veerkrachtdialoog; 4. verzoekt de Commissie alle relevante achtergrondinformatie te verstrekken, evenals een samenvatting van de hervormingen en investeringen die in de ingediende plannen zijn opgenomen en die gebaseerd zijn op de zes pijlers (waaronder de algemene en specifieke doelstellingen en de horizontale beginselen) en de elf beoordelingscriteria zoals vastgesteld in de RRF-verordening; 5. herhaalt dat het Parlement verwacht dat inlichtingen worden verstrekt in een begrijpelijke en vergelijkbare vorm, met inbegrip van eventuele bestaande vertalingen van door de lidstaten ingediende documenten; 6. is van oordeel dat door voorlopige beoordelingen te delen geen voorbarig oordeel wordt geveld over de uitkomst van de procedure; gelooft dat de herstel- en veerkrachtdialoog hierdoor zou worden verbeterd, aangezien de meeste nationale herstel- en veerkrachtplannen op het moment dat zij worden ingediend al zo goed als afgerond zijn en hoogstwaarschijnlijk zullen worden goedgekeurd; 7. is ervan overtuigd dat volledige transparantie en verantwoordingsplicht van de Commissie vereist zijn om de democratische legitimiteit van en zeggen van de burgers over de RRF te waarborgen en vergroten; 8. herinnert eraan dat in artikel 18, lid 4, onder q), van de RRF-verordening is bepaald dat “een samenvatting van het raadplegingsproces, uitgevoerd in overeenstemming met het nationale rechtskader, van lokale en regionale autoriteiten, sociale partners, maatschappelijke organisaties, jongerenorganisaties en andere relevante belanghebbenden, alsook een samenvatting van de wijze waarop de inbreng van de belanghebbenden in het herstel- en veerkrachtplan terugkomt” deel moet uitmaken van de nationale herstel- en veerkrachtplannen; verzoekt de Commissie de lidstaten ertoe aan te sporen alle nationale belanghebbenden te raadplegen, ervoor te zorgen dat het maatschappelijk middenveld en lokale en regionale autoriteiten worden betrokken bij de uitvoering van de plannen en met name het toezicht daarop, en te waarborgen dat er raadplegingen plaatsvinden voor eventuele wijzigingen of nieuwe plannen; 9. verzoekt de Commissie volledige transparantie te waarborgen wat betreft de tijdlijn voor de goedkeuring van de gedelegeerde handelingen die uit de RRF-verordening voortvloeien, met name de gedelegeerde handelingen over het scorebord voor herstel en veerkracht en over de methoden voor de rapportage over sociale uitgaven, ook voor kinderen en jongeren, en rekening te houden met de relevante elementen van de herstel- en veerkrachtdialoog; pleit er voorts voor deze gedelegeerde handelingen snel en vóór het zomerreces goed te keuren; 10. vraagt de Commissie, voordat wordt beoordeeld of de in het uitvoeringsbesluit van de Raad en de nationale herstel- en veerkrachtplannen overeengekomen mijlpalen en streefdoelen zijn bereikt, het Parlement een overzicht te verstrekken van de voorlopige bevindingen ten aanzien van de verwezenlijking van de mijlpalen en streefdoelen, zoals vereist uit hoofde van artikel 25, lid 4, van de RRF-verordening; 11. herinnert de Raad eraan dat “relevante resultaten van besprekingen in de voorbereidende instanties van de Raad worden gedeeld met de bevoegde commissie van het Europees Parlement”; 12. verzoekt de Commissie tijdens de herstel- en veerkrachtdialoog een open, transparante en constructieve benadering te blijven volgen; 13. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Europese Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien het voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 168/2007 tot oprichting van een Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten ( COM(2020)0225 ), – gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), en met name artikel 352, – gezien Verordening (EG) Nr. 168/2007 van de Raad van 15 februari 2007 tot oprichting van een Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten (1) (de FRA-verordening), – gezien het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens, de artikelen 2, 6 en 7 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), en het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (het “Handvest”), – gezien de gezamenlijke verklaring van het Europees Parlement, de Raad van de EU en de Europese Commissie van 19 juli 2012 over de gedecentraliseerde agentschappen en de gemeenschappelijke aanpak, – gezien de studie “Strengthening the Fundamental Rights Agency – The Revision of the Fundamental Rights Agency Regulation” (Versterking van het Bureau voor de grondrechten – Herziening van de verordening tot oprichting van een Bureau voor de grondrechten), die in mei 2020 door zijn beleidsondersteunende afdeling Rechten van de burger en Constitutionele Zaken werd gepubliceerd, – gezien artikel 105, lid 5, van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het interimverslag van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken ( A9-0058/2021 ), A. overwegende dat het voorstel voor een verordening van de Raad een stap voorwaarts betekent om de werkzaamheden van het Bureau voor de grondrechten (FRA, hierna “het Bureau”) in ruime zin doeltreffender te maken door het Bureau in staat te stellen ten volle te functioneren op alle gebieden die onder de bevoegdheid van de Unie vallen en door de taken en werkmethoden van het Bureau te verduidelijken, met inachtneming van de beginselen van evenredigheid en subsidiariteit; overwegende dat het betreurenswaardig is dat de rechtsgrondslag van dit instrument momenteel eenparigheid van stemmen binnen de Raad en de goedkeuring van het Parlement vereist, hetgeen betekent dat de betrokkenheid van het Parlement bij de hervorming beperkt is; B. overwegende dat het Bureau een belangrijke bijdrage levert aan de handhaving van de grondrechten en als onafhankelijk en volwaardig EU-agentschap en waakhond op het gebied van de grondrechten verder moet worden versterkt om de grondrechten zo doeltreffend mogelijk te bevorderen en te verdedigen, en dat het tegelijkertijd streeft naar dialoog door middel van de actieve betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld, met inbegrip van orden van advocaten, beroepsorganisaties, magistraten en advocaten; C. overwegende dat de EU-ambities om een sterkere externe dimensie te ontwikkelen tot uitdrukking moeten komen in een grotere betrokkenheid van het Bureau bij de monitoring en toetsing van de handelingen en activiteiten van de Unie en haar lidstaten met betrekking tot alle aspecten van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid; D. overwegende dat het in een geglobaliseerde wereld van essentieel belang is om voldoende bescherming van de grondrechten te garanderen door middel van internationale samenwerking met derde landen; E. overwegende dat het vertrouwen van EU-burgers in het werk van politiële en justitiële autoriteiten alleen kan worden gewekt en kan groeien wanneer de handelingen en activiteiten van de Unie en haar lidstaten nauwkeurig, zorgvuldig en consequent worden gemonitord en getoetst en snel in overeenstemming worden gebracht met verplichtingen op het gebied van de grondrechten; overwegende dat de activiteiten van het Bureau in het kader van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht daarom van het allergrootste belang zijn en dat zijn mandaat als zodanig ook betrekking moet hebben op politiële en justitiële samenwerking in strafzaken; F. overwegende dat de werkzaamheden van het Bureau met betrekking tot de verdediging van de grondrechten en het in kaart brengen van uitdagingen, onder meer in verband met de rechten van kinderen, migratie (waaronder de buitengrenzen), het gebruik van artificiële intelligentie en nieuwe technologieën, gendergelijkheid, gendergerelateerd geweld en vrouwenrechten, belangrijk zijn als prioriteiten van het Bureau en derhalve moeten worden erkend en ondersteund; 1. hecht bijzonder veel belang aan de doelstelling van het Bureau om informatie, bijstand en deskundigheid over de grondrechten te verstrekken aan de relevante instellingen, organen en instanties, en om de grondrechten in de EU te verdedigen en te beschermen, aangezien het Bureau zo toezicht houdt op de praktische toepassing van het Handvest op alle burgers van de lidstaten en er daarbij naar streeft te waarborgen dat elk individu met waardigheid wordt behandeld, terwijl alle lidstaten op gelijke voet worden behandeld; onderstreept de belangrijke rol van het Bureau als facilitator die de Unie en haar lidstaten ondersteunt bij het nemen van maatregelen en het bepalen van een handelwijze met betrekking tot de grondrechten; onderstreept dat deze ondersteuning verschillende vormen kan aannemen, waaronder de publicatie van op feiten gebaseerde, evenwichtige verslagen waarin gegevens uit diverse bronnen aan bod komen; spoort de Commissie en de Raad ertoe aan de door het Bureau geproduceerde gegevens systematisch te integreren in hun beleidsvorming en verbindt zich ertoe dezelfde doelstelling na te streven; 2. benadrukt dat haatmisdrijven en haatzaaiende uitlatingen een wijdverspreid en prangend probleem blijven, net als discriminatie op gelijk welke grond, zoals geslacht, ras, huidskleur, etnische of sociale afkomst, genetische kenmerken, taal, godsdienst of levensovertuiging, politieke of andere denkbeelden, het behoren tot een nationale minderheid, vermogen, geboorte, handicap, genderidentiteit of genderexpressie, leeftijd of seksuele gerichtheid; wijst erop dat een horizontaal en intersectioneel perspectief van essentieel belang is voor de bescherming van de grondrechten van eenieder; waarschuwt voor de toename en normalisatie van haatzaaiende uitlatingen en verschillende vormen van racisme, vreemdelingenhaat en daarmee samenhangende onverdraagzaamheid, met name zigeunerhaat, antisemitisme, islamofobie en racisme tegen zwarte mensen en mensen van kleur in veel lidstaten, hetgeen door de opkomst van extremistische bewegingen is verergerd en in de onlineomgeving is toegenomen, met name tijdens de COVID-19-pandemie; benadrukt dat het Bureau zich inzet voor de bestrijding van alle vormen van discriminatie en verzoekt het Bureau de ontwikkelingen op het vlak van haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven te blijven volgen en regelmatig verslag uit te brengen over concrete gevallen en de meest recente tendensen; 3. bevestigt nogmaals bereid te zijn het Bureau in staat te stellen ten volle te functioneren op alle gebieden die onder de bevoegdheid van de Unie vallen en zijn rol zoals bedoeld door de EU-wetgevers te vervullen, en is dan ook bereid de beginselen en voorwaarden te noemen waaronder het zijn toestemming kan verlenen; betreurt in dit verband dat het Parlement slechts in beperkte mate betrokken is bij de hervorming van het Bureau en beklemtoont zijn voorkeur voor een gewone wetgevingsprocedure; verzoekt de Commissie om aan het Bureau, in overeenstemming met andere JBZ-instanties, een voldoende verhoogde begroting toe te wijzen, zodat het zijn taak ten volle kan vervullen; erkent dat het Bureau over voldoende gespecialiseerd personeel moet beschikken; 4. verzoekt de Raad bij het wijzigen van de FRA-verordening rekening te houden met onderstaande overwegingen: In overeenstemming met de wijzigingen die het gevolg zijn van de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon moet het woord “Gemeenschap” in de gehele verordening worden vervangen door het woord “Unie” – hieruit volgt dat handelingen of activiteiten van de Unie of de lidstaten die verband houden met of plaatsvinden in het kader van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid of de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht, onder de FRA-verordening moeten vallen; in dit opzicht moet duidelijk worden vastgesteld dat het mandaat van het Bureau ook betrekking heeft op het gebied van politiële en justitiële samenwerking in strafzaken en kwesties in verband met de eerbiediging van de grondrechten aan de buitengrenzen van de Unie (in overeenstemming met artikel 77 VWEU), en dat het Bureau ook aandacht besteedt aan kwesties in verband met de wederzijdse erkenning door de lidstaten van rechterlijke uitspraken en beslissingen; beklemtoont dat het Bureau een belangrijke rol speelt bij het leveren van waardevolle input en bijdragen in de context van procedures uit hoofde van artikel 7 VEU en het jaarlijks verslag over de rechtsstaat; is van mening dat het Bureau in de toekomst ook bijdragen moet leveren in de context van Verordening (EU, Euratom) 2020/2092 betreffende een algemeen conditionaliteitsregime ter bescherming van de Uniebegroting (2) ; onderstreept in dit verband de rol van het Bureau als een instrument voor het verdedigen van de beginselen van democratie, de rechtsstaat en de grondrechten, met name in tijden die gekenmerkt worden door verontrustende autoritaire tendensen; Lidmaatschap als waarnemer mag niet beperkt blijven tot kandidaat-lidstaten of landen waarmee een stabilisatie- en associatieovereenkomst is gesloten, maar moet ook openstaan voor andere derde landen, zoals de landen van de Europese Economische Ruimte/Europese Vrijhandelsassociatie, het VK of – als de raad van bestuur van het Bureau dit passend acht – de landen die onder het Europees nabuurschapsbeleid vallen; Naast de bestrijding van racisme, vreemdelingenhaat en daarmee samenhangende onverdraagzaamheid, zoals vastgelegd in artikel 5, lid 2, onder b), van de FRA-verordening, en de meer algemene verbintenis om elke vorm van discriminatie en haatmisdrijven te bestrijden, moeten de volgende werkterreinen specifiek worden vermeld in het dispositief van de nieuwe verordening: de bestrijding van zigeunerhaat, antisemitisme, islamofobie, racisme tegen zwarte mensen en mensen van kleur, de bescherming van de rechten van personen die tot minderheden behoren, en de eerbiediging van politieke of andere denkbeelden; Het voorstel van de Commissie om af te stappen van het huidige meerjarenkader van vijf jaar moet worden overgenomen, zodat er niet langer thematische beperkingen gelden voor elke periode van vijf jaar en het Bureau zijn werkzaamheden en thematische focus kan aanpassen aan nieuwe prioriteiten; voor het opstellen van zijn programmering moet het Bureau in nauw overleg treden met de nationale verbindingsfunctionarissen van het Bureau, teneinde zo goed en efficiënt mogelijk afspraken te maken met de nationale autoriteiten van de lidstaten over de belangrijkste thematische werkterreinen; het ontwerpprogrammeringsdocument moet ter behandeling naar de bevoegde voorbereidende instantie van de Raad en naar het Europees Parlement worden gestuurd, en rekening houdend met de resultaten van die behandeling moet de directeur van het Bureau het ontwerpprogrammeringsdocument ter goedkeuring voorleggen aan de raad van bestuur van het Bureau; 5. verzoekt de Commissie een meer omvattende en ambitieuze herziening van de FRA-verordening te overwegen op basis van een grondige effectbeoordeling en raadpleging van de belanghebbende partijen, teneinde de onafhankelijkheid, efficiëntie en doeltreffendheid van het Bureau te versterken; verzoekt de Raad zich te buigen over voorstellen in die zin; doet een oproep aan de Commissie om met het oog op die toekomstige herziening met name rekening te houden met de volgende elementen: Net als in het geval van vele andere EU-agentschappen moet aan de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken het recht worden verleend een extra lid in de raad van bestuur van het Bureau te benoemen; de leden van de raad van bestuur moeten het recht hebben één keer herbenoemd te worden; er moet een vereiste worden opgenomen met betrekking tot genderevenwicht in de uit hoofde van de FRA-verordening opgerichte organen; moedigt het Bureau aan de praktijk voort te zetten om in het wetenschappelijk comité ten minste één lid te benoemen met relevante deskundigheid op het gebied van gendergelijkheid; De handelingen en activiteiten van het Bureau moeten elke vijf jaar aan een onafhankelijke, externe, niet door de Commissie in opdracht gegeven evaluatie worden onderworpen; de onafhankelijke externe evaluatie moet met name tot doel hebben het effect, de doeltreffendheid, de doelmatigheid en de werkmethoden van de activiteiten en verwezenlijkingen van het Bureau te beoordelen; de raad van bestuur moet de conclusies van de in artikel 30, lid 3, van de FRA-verordening bedoelde evaluaties bestuderen en de Commissie, waar nodig, aanbevelingen doen voor veranderingen met betrekking tot het Bureau, zijn werkmethoden en zijn mandaat; de Commissie moet de evaluatieverslagen en de aanbevelingen indienen bij het Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s, en moet deze publiceren; na bestudering van de evaluatieverslagen en de aanbevelingen kan de Commissie, wanneer zij dit nodig acht, voorstellen voor wijziging van de verordening doen; Het Bureau moet in staat zijn om op verzoek van de Raad, de Commissie of het Parlement met name onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek te doen, enquêtes te houden, voorbereidende en haalbaarheidsstudies te verrichten en conclusies en adviezen te formuleren en publiceren over specifieke thema’s, waaronder landspecifieke beoordelingen en adviezen inzake wetgevingsvoorstellen in verschillende stadia van het wetgevingsproces en procedures uit hoofde van artikel 7 VEU; het Bureau moet dit ook op eigen initiatief kunnen doen, en dus niet alleen op verzoek van een EU-instelling; daarnaast moeten afzonderlijke lidstaten of groepen lidstaten een recht van initiatief hebben; de actieve rol van het Bureau in het toekomstige EU-mechanisme voor democratie, de rechtsstaat en grondrechten moet in de verordening worden opgenomen door het Bureau te omschrijven als een orgaan dat in samenwerking met een panel van onafhankelijke deskundigen de belangrijkste positieve en negatieve ontwikkelingen in elke lidstaat op onpartijdige wijze vaststelt en onder meer bijdraagt aan de voorbereiding van het jaarverslag van de Commissie; 6. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien Richtlijn 2004/35/EG van het Europees Parlement en de Raad van 21 april 2004 betreffende milieuaansprakelijkheid met betrekking tot het voorkomen en herstellen van milieuschade (1) (richtlijn milieuaansprakelijkheid, ELD), – gezien Richtlijn 2008/99/EG van het Europees Parlement en de Raad van 19 november 2008 inzake de bescherming van het milieu door middel van het strafrecht (2) (richtlijn milieucriminaliteit, ECD), – gezien het verslag van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement van 14 april 2016 overeenkomstig artikel 18, lid 2, van Richtlijn 2004/35/EG betreffende milieuaansprakelijkheid met betrekking tot het voorkomen en herstellen van milieuschade ( COM(2016)0204 ), – gezien de artikelen 4 en 191 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), – gezien artikel 37 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (het “Handvest”), – gezien Richtlijn 2004/35/EG als gewijzigd bij Richtlijn 2006/21/EG van het Europees Parlement en de Raad van 15 maart 2006 betreffende het beheer van afval van winningsindustrieën (3) , Richtlijn 2009/31/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 betreffende de geologische opslag van kooldioxide (4) en Richtlijn 2013/30/EU van het Europees Parlement en de Raad van 12 juni 2013 betreffende de veiligheid van offshore olie- en gasactiviteiten (5) , – gezien het werkdocument van de diensten van de Commissie van 14 april 2016 over de Refit-evaluatie van de milieuaansprakelijkheidsrichtlijn (SWD(2016)0121), gevoegd bij het verslag van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad overeenkomstig artikel 18, lid 2, van Richtlijn 2004/35/EG betreffende milieuaansprakelijkheid met betrekking tot het voorkomen en herstellen van milieuschade, – gezien de briefing van de onderzoeksdienst van het Europees Parlement (EPRS) van 6 juni 2016, getiteld “The implementation of the Environmental Liability Directive: a survey of the assessment process carried out by the Commission”, – gezien de studie van zijn beleidsondersteunende afdeling Rechten van de burger en Constitutionele Zaken van 15 mei 2020, getiteld “Environmental liability of companies”, – gezien de studie van de Commissie van mei 2020, getiteld “Improving financial security in the context of the Environmental Liability Directive”, – gezien de evaluatie van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 11 december 2019 van de richtlijn milieucriminaliteit, – gezien de briefing van de EPRS van oktober 2020, getiteld “Environmental liability of companies: selected possible amendments of the ELD”, – gezien het werkdocument van de diensten van de Commissie van 28 oktober 2020 over de evaluatie van de richtlijn milieucriminaliteit (SWD(2020)0259), – gezien de conclusies en aanbevelingen in het kader van de EU-actie ter bestrijding van milieucriminaliteit (European Union Action to Fight Environmental Crime, EFFACE) van maart 2016, – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie ontwikkelingssamenwerking, de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid en de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken, – gezien het verslag van de Commissie juridische zaken ( A9-0112/2021 ), A. overwegende dat het milieubeleid van de Unie volgens artikel 191, lid 1, VWEU moet bijdragen tot het nastreven van doelstellingen zoals de bescherming van de gezondheid van de mens, de bescherming en verbetering van de kwaliteit van het milieu, de bevordering van een behoedzaam en rationeel gebruik van natuurlijke hulpbronnen en de bevordering op internationaal vlak van maatregelen om het hoofd te bieden aan regionale of mondiale milieuproblemen; B. overwegende dat in artikel 37 van het Handvest bepaald wordt dat een hoog niveau van milieubescherming en verbetering van de kwaliteit van het milieu geïntegreerd moeten worden in het beleid van de Unie en gewaarborgd moeten worden overeenkomstig het beginsel van duurzame ontwikkeling; C. overwegende dat de gecoördineerde milieustrategie van de EU samenwerking aanmoedigt en ervoor zorgt dat de beleidsmaatregelen van de EU onderlinge coherentie vertonen; overwegende dat de Europese Green Deal als doelstelling heeft alle verontreiniging tot nul terug te brengen, hetgeen moet worden verwezenlijkt aan de hand van een horizontale strategie ter bescherming van de gezondheid van de EU-burgers tegen aantasting en verontreiniging van het milieu, en dat hierbij tegelijkertijd wordt opgeroepen tot een rechtvaardige transitie waarbij niemand tussen wal en schip valt; D. overwegende dat verantwoord ondernemen inhoudt dat ondernemingen terdege rekening houden met milieuaspecten; overwegende dat het waarborgen van aansprakelijkheid voor milieuschade van essentieel belang is om Europese ondernemingen op de lange termijn duurzamer te maken; overwegende dat het hiertoe van belang is om aanverwante wetgeving inzake due diligence, maatschappelijk verantwoord ondernemen en duurzame bedrijfsvoering te ontwikkelen; overwegende dat aansprakelijkheid in overeenstemming moet zijn met het nationale recht; E. overwegende dat milieuschade, gevaarlijke en schadelijke chemische stoffen en klimaatverandering aanzienlijke risico’s met zich kunnen meebrengen voor de menselijke gezondheid als gevolg van lucht-, bodem- en waterverontreiniging; F. overwegende dat er naast de ELD nog andere aansprakelijkheidsinstrumenten en -bepalingen bestaan, zowel op EU- als op lidstaatniveau; overwegende dat gebeurtenissen die aanleiding geven tot aansprakelijkheid uit hoofde van de ELD, kunnen leiden tot parallelle strafrechtelijke, civielrechtelijke of bestuursrechtelijke procedures, waardoor onzekerheid en rechtsonzekerheid ontstaat voor zowel de betrokken ondernemingen als eventuele slachtoffers; G. overwegende dat er in het verslag van de Commissie van 2016 over milieuaansprakelijkheid op wordt gewezen dat de ELD weliswaar heeft bijgedragen aan de juridische samenhang op EU-niveau, maar dat de EU nog steeds te maken heeft met versnipperde regelgeving op dit gebied en een gebrek aan uniformiteit, zowel wat de juridische aspecten als wat de praktijk betreft; H. overwegende dat de huidige definities van “milieuschade” en “exploitant” in de ELD diverse malen zijn geanalyseerd en dat daarbij uitleggingsproblemen aan het licht zijn gekomen; overwegende dat het belang van de drempel voor milieuschade op verschillende manieren wordt uitgelegd en toegepast, en derhalve nadere verduidelijking behoeft; I. overwegende dat er steeds meer gevallen zijn waarin slachtoffers van door buiten de EU opererende dochterondernemingen van Europese ondernemingen veroorzaakte verontreiniging hebben geprobeerd bij rechtbanken in de EU milieuaansprakelijkheidsvorderingen tegen de moedermaatschappijen in te stellen; J. overwegende dat de aansprakelijkheidsregelingen in het EU-recht met betrekking tot diffuse verontreiniging gefragmenteerd zijn; K. overwegende dat in de ELD een kader voor milieuaansprakelijkheid wordt vastgesteld op basis van het beginsel dat de vervuiler betaalt, met als doel milieuschade te voorkomen en te herstellen; overwegende dat de ELD een aanvulling vormt op de belangrijkste milieuwetgevingsinstrumenten van de EU en direct of indirect verband houdt met deze wetgevingsinstrumenten, met name met de habitatrichtlijn (6) , de vogelrichtlijn (7) , de kaderrichtlijn water (8) , de kaderrichtlijn mariene strategie (9) en de richtlijn offshoreveiligheid (10) ; L. overwegende dat in het verslag van de Commissie van 2016 over milieuaansprakelijkheid alle lidstaten werd geadviseerd “gegevens bij te houden over ELD-incidenten en ELD-registers te publiceren, voor zover zij dat nog niet hebben gedaan” (11) ; overwegende dat desondanks slechts zeven lidstaten een register voor ELD-gevallen hebben dat openbaar beschikbaar is, en dat vier andere lidstaten een register hebben dat niet openbaar is; overwegende dat verschillende lidstaten informatie verzamelen die valt onder andere EU-wetgevingsinstrumenten, maar niet specifiek onder de ELD, of registers hebben met een breder of ander toepassingsgebied, en overwegende dat diverse lidstaten gegevens verzamelen op regionaal niveau; overwegende dat veertien lidstaten niet beschikken over een databank met milieu-incidenten of ELD-gevallen; overwegende dat de lidstaten bij de tenuitvoerlegging van de ELD veel speelruimte hebben omdat de regelgeving versnipperd is en het ontbreekt aan homogeniteit vanuit zowel juridisch als praktisch oogpunt; M. overwegende dat de meerderheid van de lidstaten in de nationale wetgeving niet in verplichte financiëlezekerheidsinstrumenten lijkt te voorzien, maar dat enkele landen deze wel verplicht stellen (12) ; overwegende dat die instrumenten, daar waar ze wel zijn ingezet, hun waarde lijken te hebben bewezen, en hebben aangetoond dat invoering van een verplicht financiëlezekerheidsstelsel moet worden overwogen; N. overwegende dat in de meeste markten voldoende verzekeringsdekking beschikbaar is, ook voor aanvullende en compenserende herstelmaatregelen, maar dat er in het algemeen weinig vraag naar is vanwege een gebrek aan gemelde incidenten, een minder dan optimale handhaving en tragere ontwikkelingen in opkomende markten (13) ; overwegende dat dit op zich geen belemmering vormt voor de invoering van verplichte financiële garanties; O. overwegende dat insolventie van exploitanten ten gevolge van ernstige ongevallen nog altijd een probleem is in de EU; overwegende dat de Commissie bestaande nationale en regelgevingskaders moet analyseren en een geharmoniseerde EU-aanpak moet vaststellen om belastingbetalers te beschermen tegen de gevolgen van insolventie van een onderneming; P. overwegende dat de beschikbaarheid van financiëlezekerheidsinstrumenten sinds de vaststelling van de ELD aanzienlijk is verbeterd; Q. overwegende dat Richtlijn (EU) 2020/1828 van het Europees Parlement en de Raad van 25 november 2020 betreffende representatieve vorderingen ter bescherming van de collectieve belangen van consumenten en tot intrekking van Richtlijn 2009/22/EG (14) is aangenomen en door de lidstaten met ingang van 25 juni 2023 zal worden toegepast; R. overwegende dat leden van de raad van bestuur van ondernemingen soms weliswaar op de hoogte zijn van activiteiten waarbij er een grote kans is dat er milieuschade zal optreden, maar bij hun besluitvorming het realiseren van winsten voorop blijven stellen en minder aandacht hebben voor verantwoord handelen en het milieu; S. overwegende dat bij een herziening van de ELD moet worden gestreefd naar een evenwicht tussen de zakelijke belangen van ondernemingen en milieubescherming; T. overwegende dat het Europees Parlement de afgelopen jaren een proactieve rol heeft gespeeld door aan te dringen op een aansprakelijkheidsregeling voor schade op het gebied van milieu en de mensenrechten in derde landen, met name door de aanneming van zijn resolutie van 25 oktober 2016 over de aansprakelijkheid van ondernemingen voor ernstige schendingen van de mensenrechten in derde landen (15) ; U. overwegende dat een mandaat voor de Commissie moet zorgen voor de handhaving van bepalingen inzake het tot stand brengen of het behoud van een gelijk speelveld inzake milieukwesties in EU-handelsovereenkomsten, als die bepalingen deel uitmaken van een dergelijke overeenkomst; V. overwegende dat het Europees Milieuagentschap momenteel onderzoek doet naar de verdeling van milieurisico’s en -voordelen over de maatschappij; overwegende dat in de Overeenkomst van Parijs inzake klimaatverandering van 2015 wordt benadrukt dat rekening gehouden moet worden met de rechten van kwetsbare personen; overwegende dat het Bureau van de Hoge Commissaris van de VN voor de rechten van de mens recentelijk kaderbeginselen inzake mensenrechten en het milieu heeft gepubliceerd, die duidelijkheid verschaffen over de mensenrechtenverplichtingen van staten met betrekking tot een schoon, gezond en duurzaam milieu; overwegende dat er momenteel in de VN wordt onderhandeld over een systeem van aansprakelijkheid van ondernemingen voor schendingen van de mensenrechten; W. overwegende dat milieuschade en milieucriminaliteit niet alleen schadelijke effecten hebben op de biodiversiteit en het klimaat, maar ook op de mensenrechten en de menselijke gezondheid; overwegende dat in het kader van een evaluatie gekeken moet worden naar de risico’s verbonden aan het grensoverschrijdende karakter van milieuschade, ernstige georganiseerde misdaad en corruptie, en de risico’s voor de mensenrechten en het milieu; X. overwegende dat beginsel 21 van de Verklaring van Stockholm en beginsel 2 van de Verklaring van Rio het soevereine recht van staten erkennen om hun eigen natuurlijke hulpbronnen te exploiteren in overeenstemming met hun eigen milieubeleid, maar tevens de verantwoordelijkheid van staten erkennen om ervoor te zorgen dat activiteiten die onder hun rechtsmacht of controle vallen geen schade toebrengen aan het milieu van andere staten of van gebieden buiten hun rechtsmacht; Algemene opmerkingen 1. is ingenomen met de inspanningen van de Commissie om de leemten in de uitvoering van de ELD en de ECD in de verschillende lidstaten in kaart te brengen en te verhelpen; 2. betreurt dat de in de ELD vastgestelde discretionaire bevoegdheden, het gebrek aan kennis en voorlichting over de ELD, het gebrek aan middelen en deskundigheid en de zwakke mechanismen voor het waarborgen van naleving en doeltreffend beheer op nationaal, regionaal en lokaal niveau hebben geleid tot een gebrekkige uitvoering, aanzienlijke verschillen tussen de lidstaten wat betreft handhaving en naleving van de ELD en met name wat betreft het aantal gevallen, en een ongelijk speelveld voor exploitanten; betreurt dat deze tekortkomingen ook een effect hebben op de uitvoering van de ECD; is derhalve van mening dat er meer inspanningen geleverd moeten worden om te zorgen voor normalisatie van de regelgeving in de EU en een groter vertrouwen van de burgers in de doeltreffendheid van EU-wetgeving, om milieuschade doeltreffender te voorkomen en aan te pakken en het juiste evenwicht te vinden tussen de zakelijke belangen van ondernemingen en milieubescherming; 3. is ingenomen met de oprichting van het Forum voor de naleving van de milieuwetgeving en milieugovernance, waarin deskundigen met bevoegdheden op het gebied van de controle op de naleving van milieuwetgeving bijeenkomen, als follow-up van het actieplan van de Commissie van 2018 (16) en is tevens ingenomen met het werkprogramma voor 2020-2022 ter verbetering van de naleving van de milieuwetgeving en milieugovernance dat in februari 2020 door het forum werd goedgekeurd (17) ; 4. betreurt dat in veel lidstaten de begrotingen van milieu-inspectiediensten vanwege de financiële crisis gelijk zijn gebleven of gedaald zijn en dat zelfs grote autoriteiten die over veel middelen beschikken het soms moeilijk vinden om onafhankelijk kennis te ontwikkelen over de beste manieren om naleving te waarborgen; is derhalve van mening dat krachtiger ondersteuning op EU-niveau noodzakelijk is, bijvoorbeeld via toegankelijke informatieportalen, vaak gebruikte netwerken (EU-netwerken voor beroepsbeoefenaars), informatie en advisering over beste praktijken, aanvullende opleidingsprogramma’s over milieurecht en milieucriminaliteit op EU-niveau en nationaal niveau voor rechters en andere beoefenaren van juridische beroepen, opleidingsmateriaal en begeleiding inzake vaardigheden, in samenwerking met de nationale autoriteiten, aangezien dit de druk op de “zwarte schapen” in het bedrijfsleven zou kunnen opvoeren en in het voordeel zou zijn van ondernemingen die de wet wel naleven, en belanghebbenden, exploitanten en de burgers bewuster zou maken van het bestaan van ELD-wetgeving en de handhaving ervan, en dus een positieve bijdrage zou leveren aan de preventie en het herstel van milieuschade; 5. betreurt dat milieudelicten tot de meest winstgevende grensoverschrijdende criminele activiteiten behoren; verzoekt de Commissie en de lidstaten derhalve om toereikende financiële en personele middelen toe te wijzen voor het voorkomen, onderzoeken en vervolgen van milieudelicten en te werken aan verbetering van de deskundigheid van de betrokken autoriteiten, waaronder aanklagers en rechters, met het oog op een doeltreffender vervolging en bestraffing van milieudelicten; verzoekt de lidstaten om binnen hun nationale politiediensten op de passende niveaus gespecialiseerde eenheden op te richten voor het onderzoeken van milieudelicten, of de bestaande eenheden te versterken; dringt er voorts bij de Commissie en de lidstaten op aan ervoor te zorgen dat alle lidstaten voorzien in adequate procedures voor het beheer van milieucrises, zowel op nationaal als op transnationaal niveau, en moedigt de lidstaten aan om in gevallen van transnationale milieucriminaliteit gemeenschappelijke onderzoeksteams in te zetten en onderling informatie uit te wisselen, omdat dat de coördinatie van parallel uitgevoerde onderzoeken en vervolgingen tussen verschillende lidstaten vergemakkelijkt; 6. is van mening dat de gebrekkige harmonisatie op het gebied van de ELD onder meer te wijten is aan het feit dat er geen administratieve standaardprocedure bestaat om aan de bevoegde autoriteiten te melden dat er milieuschade dreigt te ontstaan of is ontstaan; betreurt daarom dat er geen verplichting is om dergelijke kennisgevingen te doen of om informatie te publiceren over hoe met dergelijke situaties wordt omgegaan; merkt op dat sommige lidstaten deze beperking in hun nationale wetgeving hebben gesignaleerd en vervolgens databanken hebben opgezet voor kennisgevingen, incidenten en gevallen; wijst er echter op dat er op dit gebied grote verschillen bestaan tussen de lidstaten en dat deze werkwijze niet op grote schaal wordt gehanteerd; 7. is van mening dat er betrouwbare gegevens moeten worden verzameld over milieu-incidenten die aanleiding geven tot de toepassing van de ELD of andere bestuursrechtelijke, civielrechtelijke of strafrechtelijke instrumenten, waarbij een EU-taskforce inzake de ELD een toezichthoudende rol moet krijgen en de relevante gegevens openbaar moeten worden gemaakt; verzoekt de Commissie om de situatie grondig te beoordelen teneinde vast te stellen of met een combinatie van verschillende rechtsinstrumenten toereikend kan worden gereageerd op milieuschade of dat er nog ernstige lacunes bestaan die moeten worden opgevuld; staat erop dat de ELD correct wordt uitgevoerd en vindt dat daartoe de lidstaten moeten worden aangespoord gegevens over ELD-incidenten te registreren, ELD-registers te publiceren en de gegevens te verzamelen die nodig zijn om de doeltreffende en efficiënte toepassing van de richtlijn in hun land te documenteren, om het vertrouwen in het ELD-regime te vergroten en bij te dragen aan een betere uitvoering; 8. beklemtoont dat in bijna alle ELD-gevallen de exploitanten samenwerken met de administratieve autoriteiten om te werken aan herstelmaatregelen; merkt echter op dat de kosten van herstelmaatregelen gemiddeld 42 000 EUR bedragen (18) , maar dat in een paar significante gevallen de kosten aanzienlijk hoger lagen; betreurt derhalve dat in deze gevallen de kosten niet konden worden teruggevorderd vanwege de insolventie van de exploitant en dat de kosten daarom door de staat, en indirect door de belastingbetaler, moesten worden gedragen; is van mening dat dit fenomeen in de toekomst moet worden vermeden; 9. stelt vast dat er in de lidstaten slechts weinig ondernemingen worden vervolgd wegens milieuzaken, hoewel er aantoonbaar strafbare feiten in de zin van de ECD worden gepleegd; wijst er in dit verband op dat de oorzaken van deze situatie noch door de Commissie noch door de lidstaten grondig zijn geanalyseerd of toegelicht; Aanbevelingen 10. dringt erop aan dat de ELD zo spoedig mogelijk wordt herzien en omgezet wordt in een volledig geharmoniseerde verordening; wijst daarbij op de noodzaak om de ELD te actualiseren en af te stemmen op andere EU-wetgevingsinstrumenten ter bescherming van het milieu, waaronder de ECD; benadrukt dat verschillen in de uitvoering en toepassing van de EU-regels inzake aansprakelijkheid van ondernemingen voor milieuschade ervoor zorgen dat er op dit moment geen sprake is van een gelijk speelveld voor de EU-industrie, waardoor de goede werking van de interne markt van de EU wordt verstoord; dringt aan op meer inspanningen om de uitvoering van de ELD in de lidstaten te harmoniseren; 11. dringt erop aan dat de ECD wordt geactualiseerd na een grondige effectbeoordeling, in het kader waarvan onder meer het toepassingsgebied van de richtlijn wordt beoordeeld en rekening wordt gehouden met nieuwe vormen en patronen van milieucriminaliteit; wijst voorts op de noodzaak om te zorgen voor een doeltreffende handhaving van de bestaande wetgeving; 12. stelt vast dat de lidstaten zich steeds meer inzetten voor de erkenning van ecocide als misdrijf op nationaal en internationaal niveau; verzoekt de Commissie de relevantie van ecocide voor het EU-recht en de EU-diplomatie te onderzoeken; 13. verzoekt de Commissie om de bevoegde nationale autoriteiten en openbare aanklagers meer duidelijkheid en uitleg te verschaffen over de belangrijkste juridische begrippen van de ECD en een geharmoniseerde classificatie van milieudelicten te ontwikkelen; 14. wijst op de belangrijke rol van instrumenten van zachte wetgeving, zoals richtsnoeren inzake de interpretatie van juridische terminologie die zowel in de ELD als in de ECD wordt gebruikt, de evaluatie van schade, of informatie over en vergelijking van sanctiepraktijken in de lidstaten, om de uitvoering van de richtlijnen doeltreffender te maken; benadrukt dat er in de lidstaten veel sneller regelgevingsmaatregelen moeten worden ingevoerd en dat die maatregelen veel strenger moeten zijn; 15. is van mening dat de handhaving moet worden geharmoniseerd en dat er een EU-taskforce inzake de ELD moet worden ingesteld, bestaande uit hooggekwalificeerde deskundigen en ambtenaren van de Commissie, die enerzijds de lidstaten op verzoek ondersteuning biedt bij de uitvoering en handhaving van de richtlijn en anderzijds slachtoffers van milieuschade ondersteunt en adviseert over de beschikbare mogelijkheden voor juridische stappen op EU-niveau (vergelijkbaar met Solvit); 16. is van mening dat het herziene kader moet voorzien in verbeterde EU-brede gegevensverzameling, informatie-uitwisseling, transparantie en de uitwisseling van beste praktijken tussen de lidstaten, ondersteund door de EU-taskforce inzake de ELD; 17. pleit ervoor dat de toekomstige EU-taskforce inzake de ELD de uitvoering van een omvattend monitoringsysteem ondersteunt, om de bevoegde autoriteiten een doeltreffend instrumentarium ter beschikking te stellen voor het toezicht op en het afdwingen van de naleving van milieuwetgeving; 18. verzoekt de Commissie en de lidstaten, met ondersteuning van de EU-taskforce inzake de ELD, beschermings- en ondersteuningsregelingen voor de slachtoffers van milieuschade op te zetten, en te waarborgen dat slachtoffers volledige toegang hebben tot de rechter, informatie en schadevergoeding; benadrukt de cruciale rol van milieu-ngo’s bij het opsporen van mogelijke inbreuken op EU- en nationale milieuwetgeving en bij het genereren van publiciteit hierover; 19. verzoekt de Commissie om de doeltreffendheid van mechanismen voor het snel indienen van vorderingen te beoordelen, om te zorgen voor een snelle schadeloosstelling van slachtoffers in gevallen van insolventie van de exploitant, waarin verdere schade kan ontstaan; 20. is ingenomen met de vaststelling van Richtlijn (EU) 2020/1828; 21. wijst erop dat de Aarhus-verordening momenteel wordt herzien (19) ; herhaalt dat de Aarhus-verordening voorziet in toegang tot informatie, inspraak bij besluitvorming en toegang tot de rechter inzake milieuaangelegenheden, en dus in publieke controle op EU-handelingen die gevolgen hebben voor het milieu; benadrukt dat de Aarhus-verordening de ELD omvat; 22. wijst met name op de rol van verdedigers van milieugerelateerde mensenrechten die zich inzetten voor de rechten en fundamentele vrijheden met betrekking tot het genot van een veilig, gezond en duurzaam milieu, en veroordeelt krachtig elke vorm van geweld, pesterijen en intimidatie jegens hen, onder meer als daarmee beoogd wordt de inspanningen van verdedigers van milieugerelateerde mensenrechten om degenen die verantwoordelijk zijn voor milieuschade daarvoor wettelijk aansprakelijk te stellen, procedureel te ondergraven; roept de lidstaten op te waarborgen dat dergelijke daden adequaat en doeltreffend worden onderzocht en vervolgd; 23. steunt de bestaande vereisten om ook over niet-financiële zaken te rapporteren; merkt echter op dat deze rapportageverplichting tot nu toe alleen nog maar geldt voor grote ondernemingen; verzoekt de Commissie om bij de komende herziening van de richtlijn betreffende de openbaarmaking van niet-financiële informatie (NFI-richtlijn) de nadruk te leggen op de handhaving van deze rapportagevereisten in geval van niet-nakoming (20) ; 24. is van mening dat de meeste definities in de ELD, en met name de definities van “milieuschade” en “exploitant”, verder verduidelijkt en waar nodig uitgebreid moeten worden, om ervoor te zorgen dat de richtlijn eerlijk en voor alle belanghebbenden duidelijk is, en om gelijke tred te houden met de snelle ontwikkelingen op het gebied van verontreinigende stoffen; is daarom ingenomen met de huidige inspanningen om een consensusdocument op te stellen inzake de belangrijkste ELD-definities en -concepten; betreurt echter dat de Commissie en de nationale deskundigengroepen inzake de ELD het niet eens zijn geworden over het format van het document, waardoor het consensusdocument niet meer werd dan een document opgesteld door het adviesbureau dat door de Commissie in de arm werd genomen ter ondersteuning van de uitvoering van het meerjarig werkprogramma inzake de ELD voor 2017-2020; 25. is van mening dat de herziening van de ELD, met het oog op de bescherming van zowel de belangen van de EU-burgers als het milieu, afgestemd moet worden op de Klimaatovereenkomst van Parijs; erkent de intrinsieke waarde van het milieu en van ecosystemen en het recht op doeltreffende bescherming hiervan; 26. stelt vast dat de aansprakelijkheidsregelingen in het EU-recht met betrekking tot diffuse verontreiniging gefragmenteerd zijn; verzoekt de Commissie een studie uit te voeren naar de aanpak ten aanzien van diffuse verontreiniging in de uiteenlopende aansprakelijkheidsregelingen in de EU; 27. wijst erop dat de uiteenlopende interpretaties van en de uiteenlopende wijze waarop toepassing wordt gegeven aan de criteria van bijlage I bij de ELD, waarin de definitie van “milieuschade” van artikel 2, lid 1, onder a), van de ELD nader wordt uitgewerkt, een van de redenen is voor de inconsistente toepassing van de richtlijn; dringt daarom aan op een meer consistente toepassing en op verdere verduidelijking van en een betere sturing ten aanzien van de criteria, en van hetgeen moet worden verstaan onder “aanmerkelijke schade” in de zin van de ELD; 28. verzoekt de Commissie om te onderzoeken of uitbreiding van het toepassingsgebied van de ELD en de in bijlage III bij de ELD opgenomen activiteiten zou kunnen bijdragen aan een vermindering van de schade op korte en lange termijn aan het milieu, de volksgezondheid en de luchtkwaliteit; verzoekt de Commissie voorts te beoordelen of de benadering op basis van het voorzorgsbeginsel potentieel gevaarlijke risico’s of gevolgen naar behoren en op doeltreffende wijze in kaart brengt; 29. dringt er bij de Commissie en de Raad op aan milieucriminaliteit als prioriteit te beschouwen; verzoekt de Commissie artikel 83, lid 2, VWEU ten volle te benutten en te overwegen een algemene kaderrichtlijn betreffende milieudelicten en doeltreffende en evenredige sancties vast te stellen, met een beschrijving van de strafbare gedragingen, de aard van inbreuken, de soorten delicten, de herstelregelingen, de saneringsmaatregelen en de minimale sancties, en met bepalingen inzake aansprakelijkheid van rechtspersonen en individuele personen; verzoekt de Commissie om na te gaan of het mogelijk is milieudelicten toe te voegen aan de categorieën van strafbare feiten van artikel 83, lid 1, VWEU; 30. is van mening dat omvattende en doeltreffende preventieve maatregelen en afschrikkende en evenredige strafrechtelijke sancties belangrijke instrumenten zijn om te voorkomen dat milieuschade wordt aangericht; betreurt de lage opsporings-, onderzoeks-, vervolgings- en veroordelingspercentages voor milieudelicten; is voorts van mening dat ondernemingen, overeenkomstig het beginsel dat de vervuiler betaalt, de volledige kosten moeten dragen van milieuschade die zij rechtstreeks hebben veroorzaakt, zodat zij gestimuleerd worden om milieukosten te internaliseren en externalisering van deze kosten wordt vermeden; 31. benadrukt dat milieuschade moet leiden tot bestuursrechtelijke, civielrechtelijke en strafrechtelijke aansprakelijkheid van de ondernemingen die ervoor verantwoordelijk zijn, met inachtneming van het ne bis in idem-beginsel; wijst erop dat die vormen van aansprakelijkheid naast andere aansprakelijkheidsstelsels in het ondernemingsrecht bestaan, bijvoorbeeld op grond van het consumentenrecht of het mededingingsrecht; 32. uit zijn bezorgdheid over het grote aantal milieudelicten, gezien het feit dat uit de gecombineerde schattingen van de OESO, het VN-Bureau voor drugs- en misdaadbestrijding (UNODC), het Milieuprogramma van de VN (UNEP) en Interpol blijkt dat milieucriminaliteit, alle vormen ervan tezamen genomen, gelet op de monetaire waarde ervan, op de ranglijst van internationale criminaliteit in de wereld de vierde plaats inneemt; erkent het rechtstreekse of onrechtstreekse verband tussen milieudelicten en transnationale georganiseerde criminaliteit en corruptie (21) ; verzoekt Europol de in 2015 verrichte studie (22) te actualiseren en regelmatig geactualiseerde gegevens te verstrekken; wijst erop dat het bevriezen en confisqueren van opbrengsten van misdrijven, met inbegrip van milieumisdrijven, van cruciaal belang is voor de bestrijding van de georganiseerde misdaad, en benadrukt dat het belangrijk is deze opbrengsten ook voor sociale doeleinden te gebruiken om de geleden schade te herstellen en het milieu te verbeteren; 33. verzoekt de Commissie na te gaan of het mogelijk is het mandaat van het Europees Openbaar Ministerie (EOM), zodra dit volledig opgericht en operationeel is, uit te breiden tot milieudelicten; 34. verzoekt Europol en Eurojust de verslaglegging over, het onderzoek naar en de vervolging van milieudelicten te intensiveren; verzoekt de Commissie, Europol en Eurojust om meer steun te verlenen en een doeltreffender en meer geïnstitutionaliseerde structuur te bieden aan bestaande netwerken van beroepsbeoefenaars, grensoverschrijdende rechtshandhaving, milieuagentschappen en gespecialiseerde aanklagers, zoals het Europees netwerk van openbaar aanklagers voor het milieu (ENPE) en het forum van de Europese Unie van milieurechters (Eufje); 35. wijst op het belang van (e-)opleiding voor rechtshandhavers op het gebied van milieucriminaliteit en verzoekt Cepol zijn opleidingsaanbod op dit gebied te verbeteren; 36. benadrukt voorts dat het belangrijk is het EnviCrimeNet van Europol op nationaal en EU-niveau te versterken om onafhankelijk en doeltreffend onderzoek mogelijk te maken in de strijd tegen milieucriminaliteit; 37. benadrukt dat het milieuaansprakelijkheidsregime van de EU in overeenstemming moet zijn met het beginsel van beleidssamenhang op het gebied van ontwikkeling en het beginsel “geen schade berokkenen”; 38. verzoekt de Commissie om na te denken over de mogelijkheid een tweede aansprakelijkheidsregeling in te voeren, meer bepaald betreffende aansprakelijkheid van de moederonderneming en ketenaansprakelijkheid voor schade toegebracht aan de menselijke gezondheid en het milieu (23) , en een beoordeling uit te voeren van de momenteel geldende regels inzake aansprakelijkheid met betrekking tot buiten de EU opererende dochterondernemingen en zo mogelijk voorstellen te doen voor verbeteringen met betrekking tot gevallen van milieuschade; 39. is ingenomen met de aankondiging van de Commissie dat het voorstel betreffende zorgvuldigheidsplicht en verantwoordingsplicht voor ondernemingen een aansprakelijkheidsregeling zal omvatten en is van mening dat, om slachtoffers in staat te stellen een doeltreffende voorziening in rechte te verkrijgen, ondernemingen krachtens het nationale recht aansprakelijk moeten worden gesteld voor schade die is veroorzaakt door of waaraan is bijgedragen door handelingen of nalatigheden van ondernemingen onder hun beheer, indien deze ondernemingen mensenrechtenschendingen hebben begaan of milieuschade hebben veroorzaakt, tenzij die ondernemingen kunnen aantonen dat zij overeenkomstig de op hen rustende zorgvuldigheidsverplichtingen de nodige zorgvuldigheid hebben betracht en alle redelijke maatregelen hebben genomen om die schade te voorkomen; 40. is van mening dat het vergunningverweer en het stand-der-techniekverweer, waar de lidstaten krachtens de ELD in kunnen voorzien, slechts door ondernemingen moeten kunnen worden ingeroepen als zij kunnen bewijzen dat zij niet konden weten dat hun activiteiten gevaarlijk waren (omgekeerde bewijslast); dringt er derhalve op aan dat de werkingssfeer van het vergunningverweer en het stand-der-techniekverweer in het herziene milieuaansprakelijkheidsstelsel wordt beperkt, om de doeltreffendheid ervan te vergroten en aan te sluiten bij het beginsel dat de vervuiler betaalt; 41. verzoekt de Commissie onderzoek te doen naar de mogelijkheid de ELD af te stemmen op de wetgeving inzake wettelijke aansprakelijkheid voor raden van bestuur van ondernemingen in gevallen waarin een oorzakelijk verband kan worden vastgesteld tussen de handelingen of nalatigheid en milieuschade als omschreven in de ELD, onder meer wanneer deze schade het gevolg is van verontreinigende activiteiten die zijn uitgevoerd met het oog op winstmaximalisatie of het verhogen van de bonussen voor leden van de raad van bestuur (24) ; 42. benadrukt dat de kosten van milieuschade voor de belastingbetaler en de verantwoordelijke exploitanten aanzienlijk kunnen worden teruggebracht door middel van het gebruik van financiëlezekerheidsinstrumenten; merkt echter op dat de ELD niet voorziet in een verplicht stelsel van financiële zekerheid; 43. verzoekt de Commissie de mogelijkheid te onderzoeken om een verplicht financiëlezekerheidsstelsel in te voeren (dat verzekeringsdekking, bankgaranties, pools, effecten en obligaties of fondsen omvat) met een maximumdrempel per geval, bedoeld om te voorkomen dat de belastingbetaler de kosten van het herstel van milieuschade moet dragen; verzoekt de Commissie voorts om een geharmoniseerde EU-methodologie uit te werken voor het berekenen van de maximale aansprakelijkheidsdrempel, rekening houdend met de activiteit en de gevolgen ervan voor het milieu; benadrukt dat ervoor gezorgd moet worden dat schade financieel wordt vergoed, ook bij insolventie van de verantwoordelijke exploitant; 44. verzoekt de Commissie een studie uit te voeren naar de invoering van een regeling voor financiële compensatie in het kader van de ELD op EU- of nationaal niveau voor gevallen waarin de beschikbare middelen voor herstel, gezien de omvang van de schade, ontoereikend zijn; benadrukt dat in besprekingen met betrekking tot deze kwestie onder meer moet worden ingegaan op mogelijke manieren om milieuschade te kwantificeren; 45. is van mening dat aangezien met de ELD wordt beoogd milieuschade te voorkomen en te herstellen, een toekomstige verordening (milieuaansprakelijkheidsverordening) van toepassing moet zijn op alle ondernemingen die in de EU actief zijn, ongeacht hun plaats van oprichting of vestiging, en dat een holistische aanpak en wederkerigheid noodzakelijk zijn om tegemoet te komen aan de behoeften van ondernemingen in een mondiale economie; is voorts van mening dat de toekomstige verordening van toepassing moet zijn op alle entiteiten die Europese, nationale of regionale fondsen ontvangen en waarvan de activiteiten milieuschade veroorzaken of kunnen veroorzaken; 46. stelt tevreden vast dat een toenemend aantal EU-ondernemingen duurzame waardecreatie als doelstelling heeft, en verzoekt alle ondernemingen de “triple bottom line” na te streven; 47. beseft dat de overgang naar duurzamer en milieuvriendelijker productiemethoden tijdrovend en kostbaar kan zijn en wijst op het belang van rechtszekerheid en administratieve zekerheid voor ondernemingen die in een dergelijk traject zitten; 48. herinnert eraan dat de EU een hoog niveau van milieubescherming op haar eigen grondgebied moet bevorderen en haar uiterste best moet doen om milieuschade in derde landen, veroorzaakt door in de EU-lidstaten gevestigde ondernemingen, te voorkomen; herinnert er tevens aan dat er geen EU-rechtsinstrument is dat voorziet in de mogelijkheid om Europese ondernemingen in het buitenland te vervolgen wegens milieumisdrijven of activiteiten die leiden tot milieuschade; verzoekt de EU om moederondernemingen aan te sporen om in het kader van hun samenwerking met derde landen een duurzame en verantwoorde aanpak te hanteren, in overeenstemming met internationale mensenrechten- en milieunormen, en geen investeringsstrategieën te volgen die rechtstreeks tot gevaarlijke resultaten leiden; spoort de Commissie aan stimulansen te creëren voor ondernemingen die vrijwillig een duurzaamheidsbeleid hanteren dat verder gaat dan de in de geldende wetgeving neergelegde normen inzake milieubescherming en bescherming van de biodiversiteit, om dit beleid te evalueren en de beste praktijken daaruit te destilleren en deze als goede voorbeelden aan andere ondernemingen ter beschikking te stellen; 49. dringt er bij de Commissie op aan ervoor te zorgen dat de bepalingen inzake biodiversiteit in alle handelsovereenkomsten volledig worden uitgevoerd en gehandhaafd, onder andere via haar hoge ambtenaar voor handhaving van de handelsregels (Chief Trade Enforcement Officer); is van mening dat de Commissie de impact van handelsovereenkomsten op de biodiversiteit beter moet beoordelen, en zo nodig follow-upmaatregelen moet nemen ter versterking van de biodiversiteitsbepalingen van bestaande en toekomstige overeenkomsten; 50. dringt er bij de Commissie op aan om toe te zien op de handhaving van de bepalingen inzake het tot stand brengen of het behoud van een gelijk speelveld inzake milieukwesties in EU-handelsovereenkomsten, als die bepalingen deel uitmaken van een dergelijke overeenkomst; 51. is van mening dat in vooraf gedefinieerde gevallen van zeer omvangrijke vervuiling met het oog op herstel niet slechts toepassing gegeven moet worden aan milieuaansprakelijkheidsinstrumenten, maar aan een veelheid aan instrumenten, waaronder bestuursrechtelijke maatregelen, financiële sancties en in sommige gevallen strafrechtelijke vervolging; 52. verzoekt de Commissie toe te zien op de toepassing van sancties waarin door de ECD wordt voorzien; 53. verzoekt de Commissie om er in dit kader voor te zorgen dat bij aanbestedingen en toewijzing van overheidsmiddelen gekeken wordt naar maatschappelijk verantwoord ondernemerschap met betrekking tot het voorkomen en herstellen van milieuschade; 54. verzoekt de Commissie om onverwijld een voorstel in te dienen voor milieu-inspecties op EU-niveau, overeenkomstig actie nr. 9 van het werkprogramma van het Forum voor de naleving van de milieuwetgeving en milieugovernance, maar is van mening dat een aanbeveling om minimumcriteria voor milieu-inspecties vast te stellen niet voldoende is; 55. verzoekt de Commissie om de EU, de lidstaten en de internationale gemeenschap te stimuleren om de inspanningen ter bestrijding van milieucriminaliteit op te voeren; verzoekt de Commissie en de lidstaten om deze kwestie op internationale fora onder de aandacht te brengen en oplossingen te bevorderen; 56. stelt voor de aanbeveling van het Europees Parlement en de Raad van 4 april 2001 (25) , waarin uitvoerig wordt toegelicht hoe milieu-inspecties uitgevoerd zouden moeten worden, zo nodig te actualiseren en om te zetten in een bindend document of verordening; 57. verzoekt de Europese Ombudsman zich nog meer te richten op kwesties die verband houden met het milieuacquis; 58. is van mening dat ondernemingen die veroordeeld zijn wegens milieudelicten, gedurende een redelijke maar beperkte termijn niet moeten kunnen profiteren van de maatregelen voor in het transparantieregister ingeschreven entiteiten; stelt voor om het toepassingsgebied en de gedragscode van het transparantieregister hiertoe te herzien en te voorzien in bepalingen inzake tijdelijke schrapping van ondernemingen die veroordeeld zijn wegens milieudelicten; 59. wijst erop dat de vertrouwelijke behandeling van informatie over de effecten van industriële activiteiten, in combinatie met het feit dat het moeilijk is om bepaalde praktijken, zoals het illegaal lozen van stoffen of het storten van afval in zee of het ontgassen of lozen van olie door schepen, te monitoren en op te sporen, ertoe kan leiden dat het aantal inbreuken op de wetgeving inzake waterverontreiniging toeneemt; benadrukt daarom dat de lidstaten informatie die in dit kader relevant is openbaar moeten maken, zodat het gemakkelijker wordt om mogelijke oorzakelijke verbanden tussen industriële activiteiten en milieuschade te beoordelen; 60. steunt het pleidooi van de VN voor mondiale erkenning van het recht op een veilige, schone, gezonde en duurzame leefomgeving; 61. wijst erop dat de wereldwijde stijging van milieucriminaliteit een toenemende bedreiging vormt voor de verwezenlijking van de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling van de VN en dat mensen in ontwikkelingslanden voor hun voedsel, gezondheid en economische zekerheid rechtstreeks afhankelijk zijn van het milieu; betreurt dat door de achteruitgang van de biodiversiteit als gevolg van milieucriminaliteit en het daaruit voortvloeiende verlies van hulpbronnen de kwetsbaarheid van deze mensen wordt vergroot; 62. dringt voorts aan op meer steun voor de lokale overheden en regeringen van ontwikkelingslanden bij het in overeenstemming brengen van nationale wetgeving en beleid met internationale milieunormen; benadrukt dat het maatschappelijk middenveld en lokale actoren in derde landen en ontwikkelingslanden moeten worden ondersteund bij het ter verantwoording roepen van overheidsinstanties voor door de overheid getolereerde of goedgekeurde milieuschade, veroorzaakt door particuliere en staatsbedrijven; o o o 63. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien het Verdrag betreffende de Europese Unie, met name artikel 3, lid 2, en het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, met name artikel 79, – gelet op het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, in het bijzonder artikel 2 van Protocol 4, – gezien het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, en met name artikel 45, – gezien de Universele Verklaring van de rechten van de mens van 1948, met name artikel 13, – gezien de Europese pijler voor sociale rechten, met name de beginselen 5, 6, 10, 12 en 16, – gezien de internationale arbeidsnormen inzake arbeidsmigratie die zijn vastgesteld door de Internationale Arbeidsconferentie van de Internationale Arbeidsorganisatie, en gezien het Internationaal Verdrag inzake de bescherming van de rechten van alle migrerende werknemers en hun gezinsleden dat op 18 december 1990 werd vastgesteld door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, – gezien de mededeling van de Commissie van 13 mei 2015 getiteld “Een Europese migratieagenda” ( COM(2015)0240 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 6 april 2016 met als titel “Naar een hervorming van het gemeenschappelijk Europees asielstelsel en een verbetering van de legale mogelijkheden om naar Europa te komen” ( COM(2016)0197 ) en haar mededeling van 12 september 2018 met als titel “Meer legale mogelijkheden voor migratie naar Europa: onmisbaar voor een evenwichtig en omvattend migratiebeleid” ( COM(2018)0635 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 23 september 2020 over een nieuw migratie- en asielpact ( COM(2020)0609 ), – gezien het actieplan en de beleidsverklaring, goedgekeurd tijdens de top EU-Afrika over migratie in Valletta op 11 en 12 november 2015, met name de respectieve onderdelen over legale migratie en mobiliteit, – gezien het mondiaal pact inzake veilige, ordelijke en reguliere migratie van 10 december 2018, – gezien het EU-noodtrustfonds voor Afrika, – gezien zijn resolutie van 12 april 2016 over de situatie in het Middellandse Zeegebied en de noodzaak van een holistische EU-aanpak van migratie (1) , – gezien zijn werkdocument van 15 januari 2016 over het opzetten van een passend rechtskader voor economische migratie (2) , – gezien de mededeling van de Commissie van 24 november 2020 getiteld “Actieplan voor integratie en inclusie 2021-2027” ( COM(2020)0758 ), – gezien zijn resolutie van 19 juni 2020 over Europese bescherming van grensoverschrijdende werkers en seizoenarbeiders in het kader van de COVID-19-crisis (3) , – gezien Verordening (EU) 2019/1149 van het Europees Parlement en de Raad van 20 juni 2019 tot oprichting van een Europese Arbeidsautoriteit (4) , – gezien de studies van de beleidsondersteunende afdeling Rechten van de burger en Constitutionele Zaken van zijn directoraat-generaal Intern Beleid van september 2015 getiteld “Exploring new avenues for legislation for labour migration to the European Union” en van oktober 2015 getiteld “EU cooperation with third countries in the field of migration”, en gezien de studie van de EPRS van maart 2019 getiteld “The cost of non-Europe in the area of legal migration”, – gezien de geschiktheidscontrole inzake reguliere migratie van de Commissie van 29 maart 2019 (de “geschiktheidscontrole”), – gezien de studie van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie van 23 april 2020 getiteld “Immigrant Key Workers: Their Contribution to Europe’s COVID-19 Response” en zijn technisch rapport van 19 mei 2020 getiteld “A vulnerable workforce: Migrant workers in the COVID-19 pandemic”, – gezien de studies van het Europees migratienetwerk, – gezien de studies van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling, – gezien de werkzaamheden en de rapporten van de speciale rapporteur van de Verenigde Naties voor de mensenrechten van migranten, – gezien de werkzaamheden, verslagen en resoluties van de Raad van Europa, – gezien de werkzaamheden en de rapporten van de Internationale Organisatie voor Migratie, – gezien het tussen 2004 en 2016 ontwikkelde acquis van de EU op het gebied van legale arbeidsmigratie waarbij de toegangs- en verblijfsvoorwaarden en de rechten van onderdanen van derde landen worden geregeld, onder meer: — Richtlijn 2009/50/EG van de Raad van 25 mei 2009 betreffende de voorwaarden voor toegang en verblijf van onderdanen van derde landen met het oog op een hooggekwalificeerde baan (5) (de blauwekaartrichtlijn), — Richtlijn 2011/98/EU van het Europees Parlement en de Raad van 13 december 2011 betreffende één enkele aanvraagprocedure voor een gecombineerde vergunning voor onderdanen van derde landen om te verblijven en te werken op het grondgebied van een lidstaat, alsmede inzake een gemeenschappelijk pakket rechten voor werknemers uit derde landen die legaal in een lidstaat verblijven (6) (de “richtlijn gecombineerde vergunning”), — Richtlijn 2014/36/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2014 betreffende de voorwaarden voor toegang en verblijf van onderdanen van derde landen met het oog op tewerkstelling als seizoenarbeider (7) (de “richtlijn seizoenarbeiders”), — Richtlijn 2014/66/EU van het Europees Parlement en de Raad van 15 mei 2014 betreffende de voorwaarden voor toegang en verblijf van onderdanen van derde landen in het kader van een overplaatsing binnen een onderneming (8) (de “richtlijn overplaatsing binnen een onderneming”), — Richtlijn (EU) 2016/801 van het Europees Parlement en de Raad van 11 mei 2016 betreffende de voorwaarden voor toegang en verblijf van derdelanders met het oog op onderzoek, studie, stages, vrijwilligerswerk, scholierenuitwisseling, educatieve projecten of au-pairactiviteiten (9) , – gezien het voorstel van de Commissie van 7 juni 2016 voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de voorwaarden voor toegang en verblijf van onderdanen van derde landen met het oog op een hooggekwalificeerde baan ( COM(2016)0378 ), en de respectieve standpunten die in 2017 door het Europees Parlement en de Raad werden aangenomen, – gezien de richtlijnen waarbij de toegangs- en verblijfsvoorwaarden van andere, algemenere categorieën van onderdanen van derde landen worden geregeld, zoals de richtlijn inzake het recht op gezinshereniging (10) en de richtlijn betreffende de status van langdurig ingezeten onderdanen van derde landen (11) , – gezien de richtlijnen waarbij de toegangs- en verblijfsvoorwaarden worden geregeld van onderdanen van derde landen die de EU niet binnenkomen met het oog op werk, maar die wel mogen werken, zoals de richtlijn die personen die internationale bescherming genieten het recht op arbeid in loondienst en als zelfstandige verleent of de richtlijn die verzoekers om internationale bescherming uiterlijk negen maanden na de datum waarop het verzoek is ingediend, toegang biedt tot de arbeidsmarkt, – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien het advies van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, – gezien het verslag van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken ( A9-0143/2021 ), A. overwegende dat het huidige wetgevingskader van de Unie inzake legale arbeidsmigratie versnipperd is en uit sectorale richtlijnen bestaat waarin de voorwaarden voor toegang en verblijf voor specifieke categorieën onderdanen van derde landen zijn vastgelegd; B. overwegende dat een wirwar van regels op basis van 27 nationale aanpakken de Unie en haar lidstaten een onaantrekkelijke bestemming voor legale migratie maakt; C. overwegende dat, hoewel in de Europese migratieagenda de intentie wordt uitgesproken om een alomvattende aanpak te volgen, legale migratie nauwelijks deel uitmaakt van de ontwikkeling van het EU-migratiebeleid sinds 2015; D. overwegende dat het nieuwe migratie- en asielpact geen concrete voorstellen met betrekking tot legale migratie bevat, ondanks het feit dat legale arbeidsmigratie een “conditio sine qua non” is voor een alomvattend migratie- en asielbeleid; E. overwegende dat het huidige wetgevingskader gericht is op werkgelegenheid bij ofwel multinationale ondernemingen (de richtlijn overplaatsing binnen een onderneming), ofwel ondernemingen in sectoren van arbeidsmarkten binnen de Unie met hooggekwalificeerde of goedbetaalde werknemers (de blauwekaartrichtlijn), en dat slechts één richtlijn gericht is op lagelonenmigratie (de richtlijn seizoenarbeiders); F. overwegende dat er in de EU een tekort aan arbeidskrachten is voor specifieke vaardigheidsniveaus, sectoren en beroepen, met inbegrip van beroepen die een laag opleidingsniveau vereisen (12) ; overwegende dat in de mededeling van de Commissie van 2018 over meer legale mogelijkheden voor migratie naar Europa erkend wordt dat er een tekort is aan “geschoolde werknemers” en “werknemers met minder formele vaardigheden”; G. overwegende dat de COVID-19-pandemie onze enorme afhankelijkheid van “front-line” werkers duidelijk heeft gemaakt, alsook de sleutelrol die arbeidsmigranten spelen bij het verstrekken van “front-line” diensten in de EU, waar de bevolking snel vergrijst en waar gemiddeld 13 % van de banen in sleutelsectoren door immigranten worden vervuld (13) ; overwegende dat COVID-19 aanzienlijke gevolgen heeft gehad voor migranten, hun gezinnen, gastgemeenschappen en thuislanden, en daarnaast heeft geleid tot een verergering van bestaande kwetsbaarheden waar migrerende werknemers en hun gezinnen in de hele EU mee worden geconfronteerd, waardoor hun mobiliteit, de toegang tot de arbeidsmarkt, het recht op fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden en de toegang tot de sociale voorzieningen en de gezondheidszorg worden belemmerd; H. overwegende dat met het mondiaal pact inzake veilige, ordelijke en reguliere migratie de samenwerking op het gebied van migratie wordt versterkt en de gedeelde verantwoordelijkheid van alle staten wordt erkend om in te spelen op elkaars behoeften en belangen op het gebied van migratie, alsook de overkoepelende verplichting om de mensenrechten van alle migranten te eerbiedigen, te beschermen en na te komen, ongeacht hun migratiestatus, en tegelijkertijd de veiligheid en de welvaart van alle gemeenschappen te bevorderen; 1. hanteert het uitgangspunt dat migratie normaal is en een verschijnsel van alle tijden; erkent de bijdrage die onderdanen van derde landen aan onze samenlevingen, economieën en culturen leveren, en benadrukt dat migratie op ordelijke, veilige en reguliere wijze moet worden beheerd; is van mening dat de EU, om nieuwe wegen voor legale arbeidsmigratie in te slaan, ambitieuze en toekomstbestendige doelstellingen moet vaststellen, en parallel daaraan het bestaande rechts- en beleidskader doeltreffend moet gebruiken en moet verbeteren; Het huidige wetgevingskader van de EU 2. merkt op dat in artikel 79 VWEU het beheer van legale migratie op het niveau van de Unie vastgesteld is en de lidstaten ertoe verbonden worden een gemeenschappelijk immigratiebeleid te ontwikkelen, met inbegrip van gemeenschappelijke regels voor de voorwaarden voor toegang en verblijf van onderdanen van derde landen, en van definities van de rechten die zij genieten wanneer zij legaal in de Unie verblijven, met inbegrip van de voorwaarden voor het vrije verkeer en het vrije verblijf in andere lidstaten; erkent dat in artikel 79, lid 5, VWEU de lidstaten het recht wordt voorbehouden om zelf te bepalen hoeveel onderdanen van derde landen zij op hun grondgebied toelaten om werk te zoeken; 3. onderstreept de positieve effecten van het EU-kader voor legale arbeidsmigratie, zoals in kaart gebracht in de door de Commissie verrichte geschiktheidscontrole; stelt vast dat er sprake is van een bepaalde mate van harmonisatie van de voorwaarden, procedures en rechten, en van grotere rechtszekerheid voor onderdanen van derde landen, werkgevers en de plaatselijke, regionale en nationale overheden; wijst daarnaast op de voordelen van deze harmonisatie voor de concurrentie op de arbeidsmarkten in de EU; 4. onderstreept dat een EU-benadering van legale arbeidsmigratie niet automatisch inhoudt dat nationale wetgevingskaders overbodig zijn; geeft evenwel aan dat het bestaande Uniekader voor legale migratie naar de EU versnipperd is, zich op specifieke categorieën werknemers richt, en hoofdzakelijk in hogelonensectoren, deze categorieën werknemers verschillend behandelt, waarbij onder meer wat hun rechten betreft sprake is van verschillende niveaus, en het naast elkaar bestaan van nationale wetgevingskaders toestaat; benadrukt dat de huidige asymmetrische lappendeken aan nationale en EU-wetten weliswaar een weerspiegeling van de verschillen tussen de arbeidsmarkten van de lidstaten vormt, maar ook inhoudt dat deze nationale wetgevingskaders met elkaar en met het Uniekader concurreren, hetgeen resulteert in bureaucratische procedures voor zowel potentiële werknemers als werkgevers; 5. is van mening dat een dergelijke aanpak slechts volstaat om tegemoet te komen aan kortetermijnbehoeften en niet in overeenstemming is met de doelstelling van de Unie, namelijk een alomvattende aanpak van het migratiebeleid; is van mening dat legale arbeidsmigratie, mits goed vormgegeven en goed beheerd, zowel voor de landen van herkomst als de gastlanden een bron van welvaart, innovatie en groei kan zijn; 6. beklemtoont dat de Commissie in haar geschiktheidscontrole tot een vergelijkbare conclusie is gekomen en heeft vastgesteld dat inconsistenties, leemten en tekortkomingen moeten worden aangepakt met behulp van een breed scala aan maatregelen, waaronder wetgevingsmaatregelen; wijst daarnaast op de gunstige effecten van nieuwe wegen voor legale arbeidsmigratie op het terugdringen van illegale migratie, die gevaarlijk is voor onderdanen van derde landen die werk in de Unie zoeken, en die negatieve gevolgen kan hebben voor de arbeidsmarkten van de lidstaten; 7. is zich ervan bewust dat het huidige Uniekader voor het beheer van legale migratie ten dele ontwikkeld was om arbeidsuitbuiting te voorkomen en de rechten van werknemers/onderdanen van derde landen te beschermen; merkt evenwel op dat de bestaande richtlijnen slechts een beperkt effect hebben gehad op het voorkomen van arbeidsuitbuiting en dat migrerende werknemers nog steeds te maken hebben met ongelijke behandeling en arbeidsuitbuiting; roept de Unie op gezamenlijk actie te ondernemen om deze ongelijke behandeling en uitbuiting aan te pakken; is van mening dat het gebruik van tijdelijke vergunningen in gevallen van uitbuiting een goede praktijk is die in de hele Unie moet worden bevorderd; onderstreept dat maatregelen nodig zijn om de toegankelijkheid van en de doeltreffendheid van het toezicht op de werkplek te verbeteren; benadrukt dat doeltreffende klachtenmechanismen ingevoerd moeten worden om alle arbeidsmigranten tegen uitbuiting te beschermen, overeenkomstig de richtlijn inzake sancties tegen werkgevers van 2009 (14) , en dat deze in het bijzonder voor effectieve toegang tot de rechter en verhaalsmogelijkheden moeten zorgen, en dus voor een “level playing field”; Een vereenvoudigde aanpak hanteren 8. wijst erop dat het huidige wettelijke kader en de uiteenlopende uitvoering van de bestaande richtlijnen door de lidstaten geleid hebben tot tal van inconsistenties voor onderdanen van derde landen op het gebied van gelijke behandeling, voorwaarden voor toegang en terugkeer, werkvergunningen, de status van ingezetene, mobiliteit binnen de EU, sociale zekerheid, de erkenning van kwalificaties, en gezinshereniging; merkt op dat deze inconsistenties de integratie kunnen bemoeilijken; beklemtoont daarnaast dat deze inconsistenties ook problemen met zich meebrengen voor bedrijven die onderdanen van derde landen in dienst nemen (15) , en voor lokale autoriteiten die integratiediensten aanbieden; dringt erop aan bedrijven op nationaal niveau relevante informatie ter beschikking te stellen; 9. wijst met klem op de meerwaarde van een alomvattend Uniekader voor legale migratie als onderdeel van een holistische aanpak van migratie, aangezien daardoor legale en veilige trajecten worden geboden voor arbeidsgerelateerde migratie, de toegang van onderdanen van derde landen tot de arbeidsmarkt van de Unie wordt verbeterd, een ordentelijker migratie wordt aangemoedigd, werknemers, studenten en bedrijven worden aangetrokken waar de Europese en nationale arbeidsmarkten behoefte aan hebben, een bijdrage wordt geleverd aan het ondermijnen van de criminele bedrijfsmodellen van smokkelaars en mensenhandelaars, ervoor wordt gezorgd dat werknemers die onderdanen van derde landen zijn, worden behandeld overeenkomstig de grondrechten, de toegang tot fatsoenlijke werkomstandigheden wordt verbeterd, en de integratie van vrouwen en mannen op voet van gelijkheid wordt bevorderd; is van mening dat een dergelijke alomvattende benadering ten goede komt aan werknemers/onderdanen van derde landen en hun gezinnen, de gastgemeenschappen, én de landen van herkomst; 10. herhaalt dat een betere en meer consistente tenuitvoerlegging van het huidige wetgevingskader, een betere handhaving van de rechten die in de bestaande richtlijnen vastgesteld zijn, en een betere informatieverstrekking om de kennis van de toepasselijke procedures te vergroten, de eerste praktische stappen zijn die nu gezet moeten worden; 11. beveelt aan het wetgevingskader te vereenvoudigen en te harmoniseren door de bepalingen van de bestaande richtlijnen inzake legale migratie met betrekking tot aanvraagprocedures, gronden voor toelating en afwijzing, procedurele waarborgen, gelijke behandeling, toegang tot de arbeidsmarkt, met inbegrip van het recht om van werkgever te veranderen, gezinshereniging overeenkomstig de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Unie, en intra-EU-mobiliteit op elkaar af te stemmen; 12. verwelkomt het dat de Commissie van plan is de richtlijn gecombineerde vergunning te herzien; stelt voor om, teneinde meer categorieën werknemers te bereiken, het toepassingsgebied en de toepassing van de richtlijn uit te breiden; verwelkomt verder de door de Commissie geplande herziening van de richtlijn langdurig ingezetenen, hetgeen de kans biedt de mobiliteit te vergroten en de procedures te vereenvoudigen en te harmoniseren; kijkt uit naar het aangekondigde verslag van de Commissie over de tenuitvoerlegging van de richtlijn seizoenarbeiders, waarin gedetailleerd ingegaan zou moeten worden op bepalingen inzake verblijfsstatus, gelijke behandeling en de maximale verblijfsduur; verzoekt de Commissie te overwegen deze richtlijn na de evaluatie ervan te herzien; verzoekt de Commissie passende wetgevingsmaatregelen voor te stellen om de bestaande richtlijnen te verbeteren door ze af te stemmen op de gunstigste bepalingen; De mobiliteit binnen de EU verbeteren 13. benadrukt dat de mobiliteit van onderdanen van derde landen binnen de EU een belangrijk onderdeel vormt van het EU-beleid inzake legale migratie, aangezien daardoor een duidelijke meerwaarde wordt verstrekt die niet op het niveau van de lidstaten kan worden gerealiseerd; herinnert eraan dat het vrije verkeer van werknemers bijdraagt tot de afstemming van vraag en aanbod op de arbeidsmarkten van de EU, en in tijden van crisis ook bij kan dragen aan arbeidsmarktaanpassingen en algemene economische groei; 14. verzoekt de lidstaten voor betere onderlinge coördinatie te zorgen in verband met regelingen voor intra-EU-mobiliteit van onderdanen van derde landen; wijst op het belang van het vergemakkelijken van het verzamelen van gegevens, statistieken en bewijzen, van het verbeteren van de uitwisseling van informatie, van coördinatie en samenwerking tussen nationale autoriteiten om de efficiëntie en doeltreffendheid van het acquis te verbeteren, en van het ten volle benutten van de toegevoegde waarde die de EU biedt; 15. beklemtoont dat meer geharmoniseerde en soepele voorschriften die de mobiliteit binnen de EU vergemakkelijken voor onderdanen van derde landen, een stimulans en voor werkgevers een positieve maatregel zouden zijn en de lidstaten zouden helpen om leemten in hun arbeidsmarkt in te vullen en hun economieën aan te zwengelen; benadrukt daarnaast dat onderdanen van derde landen die reeds in de EU zijn, door verbeterde intra-EU-mobiliteit hun integratievooruitzichten zouden kunnen verbeteren; 16. merkt op dat recenter vastgestelde richtlijnen inzake studenten, onderzoekers en binnen een onderneming overgeplaatste personen onderdanen van derde landen verder reikende mobiliteitsrechten verlenen dan eerder vastgestelde richtlijnen inzake legale migratie, zoals de oorspronkelijke blauwekaartrichtlijn en de richtlijn langdurig ingezetenen; 17. beveelt aan om, als een eerste stap naar vereenvoudiging, de rechten op mobiliteit binnen de EU te verbeteren in alle bestaande richtlijnen inzake legale migratie; herhaalt dat de Commissie een passende wetgevingsmaatregel dient voor te stellen; Een reservoir van mensen met talent aanleggen 18. onderstreept dat er nieuwe instrumenten nodig zijn om een match tussen werkgevers en potentiële werknemers tot stand te brengen, de tekorten op de arbeidsmarkt te verhelpen, en de erkenning van formele, in derde landen verworven kwalificaties en vaardigheden te vergemakkelijken op EU-niveau; benadrukt dat ten behoeve van werkgevers en onderdanen van derde landen betere informatie over legale migratie naar de EU nodig is en dat de gestructureerde en zinvolle dialoog over legale migratie met de relevante derde landen moet worden opgeschaald; 19. beveelt aan een EU-reservoir van mensen met talent c.q. matchingplatform te ontwikkelen dat dient als onestopshop voor werknemers/onderdanen uit derde landen, EU-werkgevers en nationale overheden; neemt kennis van het plan van de Commissie om de ontwikkeling van een dergelijke reservoir van mensen met talent verder te onderzoeken; beveelt aan hierbij te kijken naar alle werkgelegenheidssectoren voor laag-, midden- en hooggeschoolde werknemers, en werknemers in loondienst en zelfstandigen, waaronder in kleine en middelgrote ondernemingen en start-ups; merkt op dat wanneer de openbare diensten voor arbeidsvoorziening, waaronder op lokaal niveau, in zowel de EU als de landen van herkomst, bij een dergelijk platform betrokken worden, dit zou kunnen bijdragen tot betere partnerschappen en meer vertrouwen tussen de lidstaten en derde landen, een investeringsklimaat zou kunnen helpen creëren, en van nut zou kunnen zijn om op meer passende wijze in te spelen op de werkgelegenheidsbehoeften of arbeidsmarkttekorten; beveelt aan de participatie van derde landen in een dergelijk reservoir van mensen met talent eenvoudiger te maken, bijvoorbeeld online of via de diplomatieke vertegenwoordigingen van de EU of de lidstaten; 20. benadrukt dat een dergelijk EU-reservoir van mensen met talent zou kunnen fungeren als belangrijk nieuw instrument om het vaardighedenaanbod met de nationale arbeidsmarkten te matchen en te beheren, en dat de EU bij het opzetten, monitoren en controleren van een dergelijk instrument een belangrijke rol zou kunnen vervullen, waaronder middels financiering en uitwisseling van kennis; beveelt aan het platform te gebruiken om de onderwijs- en opleidingseisen van de deelnemende lidstaten en derde landen te verduidelijken en beter op elkaar af te stemmen; is van oordeel dat een geharmoniseerd kader voor aanvragen op het niveau van de EU, op basis van het bedoelde reservoir, bij zou dragen tot vermindering van de bureaucratie in de lidstaten; meent dat de EU een belangrijke rol kan spelen bij het vooraf screenen van de kwalificaties, talenkennis en vaardigheden van de kandidaten; benadrukt het grote belang van gerichte informatieverstrekking ter bevordering van het reservoir van mensen met talent en het matchingplatform in derde landen en in de deelnemende lidstaten; 21. beveelt aan om de beoordeling, wederzijdse erkenning en certificering van diploma’s, certificaten en andere beroepskwalificaties, met inbegrip van de formele en niet-formele verwerving van vaardigheden in derde landen, in alle lidstaten eenvoudiger, sneller, billijker en meer gestroomlijnd te maken door de procedures te versnellen en de toegang tot informatie te vergemakkelijken; is van mening dat dit de intra-EU-mobiliteit ten goede zou komen; benadrukt dat het Europees kader inzake kwalificaties een goede basis vormt voor het inpassen van de kwalificatiesystemen van derde landen in een gemeenschappelijk EU-referentiekader; 22. dringt er met klem op aan dat de lidstaten onverwijld mechanismen en regelingen voor de validatie van beroepservaring en niet-formeel en informeel leren invoeren overeenkomstig de aanbeveling van de Raad van 2012 (16) ; beklemtoont dat het belangrijk is dat de nationale autoriteiten goede praktijken met elkaar uitwisselen; hamert erop dat het belangrijk is relevante organisaties van het maatschappelijk middenveld, de sociale partners, diasporanetwerken en de werknemers/onderdanen van derde landen zelf, alsook lokale autoriteiten en internationale organisaties (in het bijzonder de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM), de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO), en de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO)) te betrekken bij gesprekken over de definitie van vaardigheden, waartoe ook stages, informele kwalificaties en werkervaring dienen te behoren; Versterking van de betrekkingen met derde landen en bevordering van legale trajecten 23. benadrukt, in het licht van de vergrijzing en de krimpende beroepsbevolking van de EU, dat arbeidsmobiliteitsprogramma’s in potentie de arbeidsmarkten in de EU kunnen aanzwengelen en kunnen bijdragen aan economische groei; 24. ondersteunt de mondiale en regionale samenwerking inzake migratie als een van de manieren om de beschikbaarheid en flexibiliteit van trajecten voor reguliere migratie te versterken; is er onverminderd van overtuigd dat meer passende kanalen voor legale migratie de irreguliere migratie mede zouden helpen afnemen, het bedrijfsmodel van criminele smokkelaars zouden ondermijnen, de mensenhandel en arbeidsuitbuiting zouden beperken, gelijke kansen voor alle werkenden zouden bevorderen, en een legaal traject zouden vormen voor degenen die overwegen naar de Unie te migreren; verzoekt de Commissie in dat verband om wervingsbureaus te reguleren, mogelijk via de Europese Arbeidsautoriteit; 25. is van mening dat een bredere migratiedialoog, bijvoorbeeld in het kader van regelmatige topontmoetingen tussen de EU en meerdere derde landen, waaronder op initiatief van bedrijven en het maatschappelijk middenveld, bij zou kunnen dragen aan het tegemoetkomen aan de behoeften van de arbeidsmarkten in de EU en aan de ontwikkeling van evenwichtige partnerschappen, hetgeen kan helpen bij het voorbereiden van de integratie van onderdanen van derde landen in de arbeidsmarkt van het land van bestemming, en kan bijdragen aan de overdracht op lange termijn van verworven vaardigheden tussen de landen van herkomst en van bestemming; benadrukt dat inspiratie kan worden gevonden in de bestaande, op vaardigheden stoelende overeenkomsten inzake de ontwikkeling van talentenpartnerschappen die erin voorzien dat het land van bestemming rechtstreeks betrokken wordt bij het bijbrengen van vaardigheden aan onderdanen van derde landen die overwegen naar de EU te migreren, waaronder middels de oprichting van opleidingsfaciliteiten en de ontwikkeling van programma’s voor derde landen, en die tegemoetkomen aan de noodzaak van transparantie van de partnerschappen met derde landen, waaronder middels de verplichting om er de sociale partners bij te betrekken; 26. wijst op de belangrijke rol van overmaking door migranten en de voordelen van veilige, reguliere en ordentelijke migratie voor zowel het verzendende als het ontvangende land; ondersteunt inspanningen om de kwesties van de “braindrain” en de “braingain” aan te pakken door instrumenten te blijven ontwikkelen die circulaire migratie mogelijk maken; verzoekt de Commissie in dit verband in kaart te brengen wat de voor- en nadelen zijn van de bestaande modellen die door andere landen worden gehanteerd, zoals een puntensysteem en modellen waarbij met blijken van belangstelling wordt gewerkt; beveelt, met het oog op het bevorderen van circulaire migratie, de invoering aan van preferentiële mobiliteit, alsook de toegang tot hernieuwbare vergunningen, het recht van hernieuwde inreis, en een verlenging van de toegestane periode van afwezigheid voor onderdanen van derde landen om hen in de gelegenheid te stellen naar hun land van herkomst terug te keren; Ontwikkeling van het EU-wetgevingskader 27. wijst erop dat de EU achterblijft bij de mondiale concurrentiestrijd om talent; merkt op dat het enige voorstel met betrekking tot legale arbeidsmigratie dat de voorgaande Commissie heeft gepresenteerd, een herziening van de blauwekaartrichtlijn betrof; blijft vastbesloten in zijn streven naar een zinvolle en robuuste herziening van de blauwekaartrichtlijn om toegevoegde waarde te scheppen op het gebied van harmonisatie, de erkenning van vaardigheden, de vereenvoudiging van procedures en betere mobiliteit binnen de EU; 28. benadrukt dat het belangrijk is om, wanneer nagedacht wordt over de toekomstige ontwikkeling van het wetgevingskader van de EU, een gestructureerde dialoog te voeren met en raadplegingen te organiseren van de belanghebbende partijen, waaronder de relevante organisaties van het maatschappelijk middenveld, de sociale partners en diasporanetwerken, de werknemers/onderdanen van derde landen zelf, en plaatselijke autoriteiten en internationale organisaties (met name de IOM, de IAO en de OESO); 29. is van mening dat de EU en de lidstaten zich in het kader van hun beleid met betrekking tot legale migratie moeten richten op de aanpak van de arbeidsmarktproblemen en het tekort aan vaardigheden; verzoekt de Commissie daartoe een analyse te maken van ondoelmatigheden in arbeidsmarkttoetsen en arbeidsmigratieregelingen die niet beantwoorden aan de werkelijke behoeften van de arbeidsmarkt; beveelt aan dat de Unie haar wetgevingskader zodanig ontwikkelt dat dit in ruimere mate geldt voor onderdanen van derde landen die werk zoeken in banen voor mensen met een laag of gemiddeld opleidingsniveau (17) ; 30. merkt in dat verband op dat onderdanen van derde landen vaak aan de slag gaan in de sectoren thuiszorg en huishoudelijk werk (18) ; stelt vast dat de meeste werknemers in deze sectoren vrouw zijn; verzoekt de EU en haar lidstaten IAO-Verdrag 189 inzake huishoudelijk personeel te ratificeren en te zorgen voor volledige toepassing van de arbeidsnormen; verzoekt de Commissie daarnaast te overwegen dienaangaande wetgevingsmaatregelen voor te stellen; 31. verzoekt de Commissie een EU-brede regeling te ontwikkelen voor het bevorderen en vergemakkelijken van de grensoverschrijdende activiteiten van zelfstandigen, ondernemers en start-ups (teneinde voor meer innovatie te zorgen), alsook jonge onderdanen uit derde landen zonder formele kwalificaties door middel van – bijvoorbeeld – visa voor werkzoekenden en personen die een opleiding willen volgen, rekening houdend met de diensten van het Europass-platform overeenkomstig Besluit (EU) 2018/646 van het Europees Parlement en de Raad (19) ; 32. erkent dat sectorale richtlijnen noch voor de behoeften van de arbeidsmarkt in de EU, noch voor de kwestie van legale migratie in het algemeen een wondermiddel zijn, en stelt vast dat de meeste lidstaten nationale regelingen hebben om arbeidsmigranten aan te trekken; is van mening dat de EU op middellange termijn de sectorale aanpak achter zich moet laten en een immigratiecode moet goedkeuren waarin brede regels zijn vastgesteld betreffende de toegang en het verblijf van alle onderdanen van derde landen die in de Unie werk zoeken, en waarin de rechten van de onderdanen van derde landen in kwestie en hun gezinnen worden geharmoniseerd; 33. wijst erop dat een dergelijk overkoepelend wetgevingsinstrument de huidige lappendeken aan procedures zou vervangen, de uiteenlopende nationale voorschriften zou wegwerken, en voor de nodige vereenvoudiging en harmonisatie van de regels zou zorgen zonder arbeidssectoren of categorieën werknemers te discrimineren; is verder van mening dat een dergelijk instrument de samenwerking tussen de lidstaten en tussen de EU en derde landen ten goede zou komen; o o o 34. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie. Het Europees Parlement, – gezien de mededeling van de Commissie van 19 februari 2020 getiteld “De digitale toekomst van Europa vormgeven” ( COM(2020)0067 ), – gezien het witboek van de Commissie van 19 februari 2020 over kunstmatige intelligentie – een Europese benadering op basis van excellentie en vertrouwen ( COM(2020)0065 ), – gezien het verslag van de Commissie van 19 februari 2020 over de gevolgen van kunstmatige intelligentie, het internet der dingen en robotica op het gebied van veiligheid en aansprakelijkheid ( COM(2020)0064 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 10 maart 2020 getiteld “In kaart brengen en aanpakken van belemmeringen voor de eengemaakte markt” ( COM(2020)0093 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 10 maart 2020 getiteld “Langetermijnactieplan voor een betere uitvoering en handhaving van de regels inzake de eengemaakte markt” ( COM(2020)0094 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 13 november 2020 getiteld “Nieuwe consumentenagenda – De weerbaarheid van de consument versterken met het oog op duurzaam herstel” ( COM(2020)0696 ), – gezien de mededeling van de Commissie van 25 april 2018 getiteld “Kunstmatige intelligentie voor Europa” ( COM(2018)0237 ), – gezien het werkdocument getiteld “Shaping the digital transformation in Europe” (1) , dat McKinsey & Company voor de Commissie heeft opgesteld, van februari 2020, – gezien de verslagen van de index van de digitale economie en samenleving (DESI) van 2020 en de resultaten van de speciale Eurobarometer-enquête over de impact van digitalisering op ons dagelijks leven (2) , – gezien de conclusies van de Raad van 9 juni 2020 over het vormgeven van de digitale toekomst van Europa, – gezien de mededeling van de Commissie van 19 februari 2020 getiteld “Een Europese datastrategie” ( COM(2020)0066 ), – gezien Richtlijn 2000/31/EG van het Europees Parlement en de Raad van 8 juni 2000 betreffende bepaalde juridische aspecten van de diensten van de informatiemaatschappij, met name de elektronische handel, in de interne markt (de “richtlijn elektronische handel”) (3) , – gezien Richtlijn 2001/95/EG van het Europees Parlement en de Raad van 3 december 2001 inzake algemene productveiligheid (4) , – gezien Richtlijn 2002/58/EG van het Europees Parlement en de Raad van 12 juli 2002 betreffende de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de sector elektronische communicatie (de “richtlijn privacy en elektronische communicatie”) (5) , – gezien Richtlijn 2005/29/EG van het Europees Parlement en de Raad van 11 mei 2005 betreffende oneerlijke handelspraktijken van ondernemingen jegens consumenten op de interne markt en tot wijziging van Richtlijn 84/450/EEG van de Raad, Richtlijnen 97/7/EG, 98/27/EG en 2002/65/EG van het Europees Parlement en de Raad en van Verordening (EG) nr. 2006/2004 van het Europees Parlement en de Raad (de “richtlijn oneerlijke handelspraktijken”) (6) , – gezien Richtlijn 2006/123/EG van het Europees Parlement en de Raad van 12 december 2006 betreffende diensten op de interne markt (7) , – gezien Richtlijn 2011/83/EU van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2011 betreffende consumentenrechten, tot wijziging van Richtlijn 93/13/EEG van de Raad en van Richtlijn 1999/44/EG van het Europees Parlement en de Raad en tot intrekking van Richtlijn 85/577/EEG en van Richtlijn 97/7/EG van het Europees Parlement en de Raad (8) , – gezien Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens, en tot intrekking van Richtlijn 95/46/EG (de “algemene verordening gegevensbescherming”) (9) , – gezien zijn resolutie van 19 januari 2016 “Naar een akte voor een digitale eengemaakte markt” (10) , – gezien Verordening (EU) 2018/302 van het Europees Parlement en de Raad van 28 februari 2018 inzake de aanpak van ongerechtvaardigde geoblocking en andere vormen van discriminatie van klanten op grond van nationaliteit, verblijfplaats of plaats van vestiging in de interne markt, en tot wijziging van Verordeningen (EG) nr. 2006/2004 en (EU) 2017/2394 en Richtlijn 2009/22/EG (11) , – gezien Verordening (EU) 2018/1724 van het Europees Parlement en de Raad van 2 oktober 2018 tot oprichting van één digitale toegangspoort voor informatie, procedures en diensten voor ondersteuning en probleemoplossing en houdende wijziging van Verordening (EU) nr. 1024/2012 (12) , – gezien Richtlijn (EU) 2019/2161 van het Europees Parlement en de Raad van 27 november 2019 tot wijziging van Richtlijn 93/13/EEG van de Raad en Richtlijnen 98/6/EG, 2005/29/EG en 2011/83/EU van het Europees Parlement en de Raad wat betreft betere handhaving en modernisering van de regels voor consumentenbescherming in de Unie (13) , – gezien Richtlijn (EU) 2019/882 van het Europees Parlement en de Raad van 17 april 2019 betreffende de toegankelijkheidsvoorschriften voor producten en diensten (14) , – gezien Richtlijn (EU) 2019/790 van het Europees Parlement en de Raad van 17 april 2019 inzake auteursrechten en naburige rechten in de digitale eengemaakte markt en tot wijziging van Richtlijnen 96/9/EG en 2001/29/EG (15) , – gezien Verordening (EU) 2019/1150 van het Europees Parlement en de Raad van 20 juni 2019 ter bevordering van billijkheid en transparantie voor zakelijke gebruikers van onlinetussenhandelsdiensten (16) , – gezien zijn resolutie van 12 februari 2020 over geautomatiseerde besluitvormingsprocessen: waarborging van consumentenbescherming en vrij verkeer van goederen en diensten (17) , – gezien zijn resolutie van 20 oktober 2020 met aanbevelingen aan de Commissie betreffende de wet inzake digitale diensten: de werking van de eengemaakte markt verbeteren (18) , – gezien zijn resolutie van 20 oktober 2020 over intellectuele-eigendomsrechten bij de ontwikkeling van technologieën op het gebied van artificiële intelligentie (19) , – gezien zijn resolutie van 20 oktober 2020 met aanbevelingen aan de Commissie betreffende een kader voor ethische aspecten van artificiële intelligentie, robotica en aanverwante technologieën (20) , – gezien zijn resolutie van 20 oktober 2020 met aanbevelingen aan de Commissie betreffende het civielrechtelijk aansprakelijkheidsstelsel voor kunstmatige intelligentie (21) , – gezien zijn resolutie van 20 januari 2021 over het versterken van de eengemaakte markt: de toekomst van het vrij verkeer van diensten (22) , – gezien artikel 54 van zijn Reglement, – gezien de adviezen van de Commissie internationale handel, de Commissie industrie, onderzoek en energie, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie cultuur en onderwijs, de Commissie juridische zaken, de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken, de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, en de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid, – gezien het verslag van de Commissie interne markt en consumentenbescherming ( A9‑0149/2021 ), A. overwegende dat er nog steeds belemmeringen bestaan op de digitale eengemaakte markt en dat deze belemmeringen moeten worden weggewerkt om het volledige potentieel van de digitale eengemaakte markt te benutten, en overwegende dat een gemeenschappelijke EU-aanpak die de mens centraal stelt essentieel is voor het slagen ervan; B. overwegende dat digitalisering aanzienlijke waarde kan toevoegen aan de eengemaakte markt als geheel en belangrijk is voor zowel Europese consumenten als traditionele en niet-traditionele sectoren, en een concurrentievoordeel kan betekenen op de wereldmarkten; C. overwegende dat de eengemaakte digitale markt voor traditionele markten verschillende uitdagingen met zich meebrengt, en dat het beginsel “wat offline illegaal is, is dat online ook” moet worden eerbiedigd; D. overwegende dat AI tot op zekere hoogte al aan wettelijke eisen onderworpen is; E. overwegende dat we het vertrouwen van het publiek in AI moeten versterken door de volledige eerbiediging van de grondrechten, de consumentenbescherming, en gegevensbescherming en ‑beveiliging standaard op te nemen, en door innovatie in Europa te bevorderen; F. overwegende dat in het Witboek over artificiële intelligentie de landbouw genoemd wordt als één van de sectoren waar AI tot grotere doeltreffendheid kan leiden, en dat het bevorderen van ‘slimme landbouw’ één van de algemene doelstellingen van het toekomstige gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) is; overwegende dat AI‑onderzoek en ‑activiteiten op het gebied van landbouw en veeteelt het potentieel hebben om de sector aantrekkelijker te maken voor jongere mensen en de landbouwprestatie te verbeteren in gebieden met natuurlijke beperkingen, alsook het dierenwelzijn en de productiviteit ten goede te komen; overwegende dat de “van boer tot bord”-strategie en de biodiversiteitsstrategie erop gericht zijn landbouwers te helpen kwaliteitsproducten te verbouwen en het nutriëntenverlies en het gebruik van pesticiden en meststoffen tegen 2030 te verminderen; G. overwegende dat de digitale transitie meer investeringen in belangrijke drijvende krachten achter de digitale economie vereist, alsook coördinatie met beleidsmaatregelen voor een groene transitie; H. overwegende dat AI veel voordelen biedt, maar ook bepaalde risico’s met zich meebrengt; I. overwegende dat lidstaten en instellingen van de EU uit hoofde van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie en het Europees Verdrag voor de rechten van de mens verplicht zijn te garanderen dat ieders recht op privacy, gegevensbescherming, vrijheid van meningsuiting en vergadering, non‑discriminatie, waardigheid en andere grondrechten niet onnodig worden beperkt door het gebruik van nieuwe en opkomende technologieën; J. overwegende dat het gebruik van AI ook risico’s met zich meebrengt en vragen opwerpt over de ethische aspecten, de omvang en de transparantie van het verzamelen, gebruiken en verspreiden van persoonsgegevens; Deel 1: het uit de weg ruimen van belemmeringen voor de werking van de digitale eengemaakte markt 1. meent dat het digitaal beleid van de EU de belangrijkste fundamenten moet leggen, en ondersteunen, die noodzakelijk zijn om ervoor te zorgen dat de Europese particuliere en overheidssectoren wereldleiders zijn op het gebied van betrouwbare innovatie die de mens centraal stelt; is van mening dat de digitale eengemaakte markt een dergelijk fundament is en erom draait te garanderen dat het volledige potentieel van nieuwe technologieën wordt benut middels het wegwerken van ongerechtvaardigde nationale belemmeringen en het waarborgen van rechtszekerheid voor consumenten en bedrijven, hetgeen goed is voor de burgers van Europa en de concurrentiepositie ten goede komt; is van mening een beter georganiseerde en gemeenschappelijke Europese benadering van marktintegratie en harmonisatie daar een bijdrage aan kan leveren; meent dat er derhalve verdere acties nodig zijn op lidstaat- en EU‑niveau; 2. beklemtoont het belang van een volledig functionerende digitale eengemaakte markt voor consumenten en ondernemingen, vraagt dat kmo’s worden ondersteund bij hun digitale transformatie en verwacht van de Commissie dat zij een geschiktheidscontrole voor kmo’s zal invoeren voordat zij wetgevingsvoorstellen doet; 3. meent dat de EU‑aanpak van digitalisering volledig in overeenstemming moet zijn met de grondrechten, de consumentenbescherming, het beginsel van technologieneutraliteit en de regels inzake gegevensbescherming, inclusiviteit en non‑discriminatie; 4. meent dat digitalisering en opkomende technologieën zoals AI een bijdrage kunnen leveren aan het halen van de doelstellingen van de industriële strategie van de EU en de Green Deal, alsook aan het overwinnen van een aantal problemen naar aanleiding van de COVID‑19-crisis; is verder van oordeel dat een onderling versterkende beleidsbenadering van de Green Deal, de industriële strategie van de EU en digitalisering zowel de verwezenlijking van hun doelstellingen dichterbij zou kunnen brengen als de technologische voortrekkersrol van de EU zou kunnen bevorderen; wijst op het potentieel van digitale oplossingen, zoals telewerken en AI‑toepassingen, voor de ondersteuning van de deelname van personen met een handicap op de digitale eengemaakte markt; is van mening dat de COVID‑19-crisis de gelegenheid biedt om de digitalisering te versnellen en dat de digitale transformatie het algemene belang moet dienen; meent dat de digitale transformatie zou kunnen bijdragen aan het tegemoetkomen aan de behoeften van stedelijke, plattelands- en geïsoleerde gebieden in de EU; 5. wijst op het potentieel van nieuwe technologieën voor de transitie naar een circulaire en duurzame economie, middels het vergemakkelijken van de invoering van circulaire bedrijfsmodellen, het bevorderen van de energie-efficiëntie van systemen voor de verwerking en de opslag van gegevens, en het leveren van een bijdrage aan meer duurzame waardeketens en het optimaliseren van het gebruik van hulpbronnen; 6. verzoekt de Commissie de ontwikkeling en de uitrol van duurzame technologieën bij de verwezenlijking van de Green Deal te bevorderen en te ondersteunen, waaronder door in kaart te brengen wat de milieu-impact is van het delen van gegevens en van de infrastructuurvoorzieningen die nodig zijn voor een duurzame digitale transitie; 7. benadrukt dat het delen van en de toegang tot essentiële en goed gedefinieerde datasets cruciaal zal zijn om het potentieel van de Green Deal volledig te kunnen benutten; verzoekt de Commissie te onderzoeken welke datasets daarvoor essentieel zijn; 8. is van mening dat praktijken die consumentenrechten, gegevensbescherming en arbeidsrechten eroderen, geëlimineerd moeten worden; 9. benadrukt dat de Commissie een evenwichtige, toekomstbestendige en empirisch onderbouwde wetgevende aanpak moet volgen (op basis van het subsidiariteitsbeginsel) die een digitale eengemaakte markt tot stand brengt die de verstrekking van openbare diensten waarborgt, concurrerend, billijk, toegankelijk, technologieneutraal, innovatiebevorderend, consumentvriendelijk en betrouwbaar is en de mens centraal stelt, en die bouwt aan een veilige gegevensgestuurde samenleving en economie; 10. onderstreept dat een gelijk speelveld tot stand moet worden gebracht voor wat betreft de belastingheffing van de digitale, respectievelijk de traditionele economie, door tot overeenstemming te komen over de plaats waar waarde wordt gecreëerd; 11. stelt vast dat relevante kmo’s en andere economische actoren baat zouden kunnen hebben bij het toepassen van samenwerkingsmodellen zoals ‘open source’ en ‘open software’, afhankelijk van verschillende situaties of context, door rekening te houden met de potentiële voordelen, cyberbeveiliging, privacy en gegevensbescherming, met inachtneming van de toepasselijke wetgeving; is van oordeel dat dit dienstig kan zijn voor het tot stand brengen van Europese strategische autonomie op digitaal vlak; 12. verzoekt de Commissie zich bij toekomstige wetgevingsvoorstellen aan haar eigen leidende beginselen te houden, fragmentatie van de digitale eengemaakte markt te vermijden, alle bestaande ongerechtvaardigde belemmeringen en onnodige administratieve voorschriften te elimineren, innovatie te ondersteunen, in het bijzonder voor kmo’s, en gebruik te maken van de geëigende stimulansen die een gelijk speelveld tot stand brengen en voor gelijke toegang tot investeringsmogelijkheden zorgen; 13. verzoekt de Commissie de huidige en eventuele nieuwe wettelijke voorschriften daadwerkelijk en doeltreffend te handhaven; is van mening dat er een doeltreffende grens- en sectoroverschrijdende handhaving nodig is, met meer samenwerking tussen autoriteiten en rekening houdend met de expertise en de relevante bevoegdheden van de verschillende autoriteiten; meent dat de Commissie moet voorzien in een richtinggevend kader om te zorgen voor de coördinatie van eventuele nieuwe wettelijke voorschriften op het gebied van AI en aanverwante gebieden; 14. verzoekt de Commissie een zowel innovatief als consumentvriendelijk regelgevingsklimaat na te streven en in nauwe coördinatie met de lidstaten en de belanghebbende partijen de financiële en institutionele steun voor de Europese digitale economie te versterken middels maatregelen zoals: het investeren in onderwijs, onderzoek en ontwikkeling, het ondersteunen van innovatie in Europa, het bieden van meer en bredere toegang tot gemakkelijk leesbare, interoperabele en hoogwaardige industrie- en publieke data, het bouwen van digitale infrastructuur, het vergroten van de algemene beschikbaarheid van digitale vaardigheden bij de bevolking, het bevorderen van technologisch leiderschap in het bedrijfsleven, en het tot stand brengen van een evenredig en geharmoniseerd regelgevingsklimaat; 15. is van oordeel dat slimme overheidsaanbestedingen, zoals het Europese GovTech-platform, een rol kunnen spelen bij het ondersteunen van digitale ontwikkelingen in de EU; 16. is van mening dat aanzienlijke investeringen en publiek-private samenwerking met betrekking tot AI en andere belangrijke nieuwe technologieën nodig zijn; is ingenomen met het gebruik van EU‑financieringsprogramma’s ter ondersteuning van de digitalisering van onze samenleving en industrie, voor zover deze gebaseerd zijn op de beginselen van efficiëntie, transparantie en inclusiviteit; dringt aan op een gecoördineerde uitvoering van de verschillende fondsen om de synergieën tussen de programma’s te maximaliseren; stelt voor middelen strategisch te prioriteren teneinde de noodzakelijke digitale infrastructuur op te bouwen; roept ertoe op om in het kader van NextGenerationEU, alsook via publieke en private financiering, meer te investeren om aan te sluiten bij de ambitie van de EU om een wereldleider op het gebied van technologie te worden, haar onderzoek en kennis op dat gebied uit te breiden, en ten volle de vruchten te plukken van digitalisering voor iedereen in de samenleving; 17. is van oordeel dat AI een bijzondere uitdaging vormt voor kmo’s en dat onnodig ingewikkelde voorschriften een onevenredig zware wissel op hun concurrentievermogen zouden kunnen trekken; meent dat de overgang naar AI‑oplossingen deze bedrijven zou moeten helpen en dat nieuwe wetgeving inzake het gebruik van AI geen onnodige bureaucratie mag veroorzaken, die hun concurrentievermogen op de markt in het gedrang brengt; 18. verzoekt de Commissie te zorgen voor een bredere coördinatie van de investeringen in het NextGenerationEU-herstelplan; verzoekt de Commissie in het kader van dit plan concrete acties voor te stellen ter ondersteuning van technologieën en infrastructuur met een grote impact in de EU, zoals artificiële intelligentie, high performance computing, quantumcomputing, cloudinfrastructuur, platforms, slimme steden, 5G en vezelinfrastructuur; 19. herinnert eraan dat kmo’s de ruggengraat van de Europese economie vormen en speciale steun van EU‑financieringsprogramma’s nodig hebben om de digitale transitie tot stand te brengen; verzoekt de Commissie en de lidstaten met behulp van het programma voor de eengemaakte markt, de digitale‑innovatiehubs en de faciliteit voor herstel en veerkracht start‑ups en micro-, kleine en middelgrote ondernemingen meer te ondersteunen bij de ontwikkeling en toepassing van digitale technologieën, om de digitale transformatie verder te stimuleren en deze bedrijven daardoor in staat te stellen met het oog op groei en banen in Europa hun digitaal potentieel en hun concurrentievermogen volledig te ontwikkelen; 20. merkt op dat er in Europa vergeleken met andere markten een groot gebrek is aan durf- en zaaikapitaal en aan private equity-financiering; wijst erop dat dit betekent dat Europese start-ups er vaak voor kiezen om op te schalen op markten van derde landen, in plaats van uit te breiden in de EU; meent dat de bredere Europese economie hierdoor bepaalde positieve overloopeffecten van oorspronkelijk Europese ondernemingen misloopt; wijst op de huidige onevenredig grote rol van overheidsinstellingen in de financiering van innovatie en onderzoek, alsook op de aanzienlijke verschillen tussen lidstaten met betrekking tot de ecosystemen van start-ups en de beschikbare financiering; verzoekt de Commissie en de lidstaten een alomvattende Europese aanpak voor te stellen om de kapitaalbronnen voor technologie-investeringen in de EU te vergroten, met inbegrip van initiatieven ter ondersteuning van business angels financiering door grote Europese particuliere partijen, en de beschikbaarheid van durf- en zaaikapitaal voor Europese bedrijven en start-ups te faciliteren; 21. onderstreept dat het programma Digitaal Europa, alsook de programma’s Horizon Europa en Connecting Europe, onmisbaar zijn als stuwende krachten achter de digitale transformatie van Europa en van voldoende financiële middelen moeten worden voorzien; verzoekt de Commissie met klem ervoor te zorgen dat deze programma’s zo snel mogelijk worden uitgerold; wijst erop dat de lidstaten hun toezegging in het kader van de Europa 2020-strategie om 3 % van hun bbp in onderzoek en ontwikkeling te investeren, gestand moeten doen; 22. verzoekt de Commissie zich ervoor in te spannen de EU koploper te laten zijn wat betreft de aanneming en normering van nieuwe technologieën, en ervoor te zorgen dat AI de mens centraal stelt en aansluit bij de Europese waarden, grondrechten en normen; benadrukt dat bij de vaststelling van mondiale normen samen moet worden gewerkt met normalisatieorganisaties, de sector en internationale partners, gezien het mondiale karakter van technologieleiderschap en ‑ontwikkeling; is van mening dat het gebruik van de CEN‑workshopovereenkomsten op specifieke gebieden, zoals AI en nieuwe opkomende technologieën, een manier is om op efficiëntere wijze geharmoniseerde normen te ontwikkelen; 23. ondersteunt de doelstelling van de Commissie om de beschikbaarheid en het delen van niet‑persoonsgebonden gegevens te vergroten, teneinde de Europese economie te versterken; is van oordeel dat bij de verwezenlijking van deze doelstelling rekening moet worden gehouden met de risico’s in verband met grotere toegang tot niet‑persoonsgebonden gegevens, zoals de‑anonimisering; 24. is van mening dat er stimulansen nodig zijn om de toegang tot gegevens voor kmo’s te verbeteren, en dringt aan op prikkels om kmo’s middels een op vrijwilligheid stoelend proces dat alle partijen ten goede komt toegang te bieden tot niet‑persoonsgebonden gegevens, waarbij alle noodzakelijke vrijwaringen als bedoeld in Verordening (EU) 2016/679, alsook het wettelijk kader inzake intellectuele-eigendomsrechten, moeten worden gerespecteerd; 25. stelt vast dat overheidsentiteiten in het kader van de verstrekking van openbare diensten en bij overheidsopdrachten grote hoeveelheden niet‑persoonsgebonden gegevens genereren, die voor commercieel hergebruik en qua nut voor de samenleving een aanzienlijke waarde vertegenwoodigen; verzoekt de Commissie en de lidstaten dergelijke gegevens ruimer beschikbaar te maken voor hergebruik in het algemeen belang, voor het verwezenlijken van de doelstellingen van de richtlijn inzake open data; 26. brengt in herinnering dat we een data-economie nodig hebben die ten goede komt aan de gehele EU, aangezien een dergelijke economie een belangrijke drijfveer van digitalisering is; meent dat een hoog niveau van gegevensbescherming voor betrouwbare AI kan helpen om het consumentenvertrouwen te verbeteren; acht het belangrijk dat de EU klanten en, in voorkomend geval, consumenten een hoge mate van controle over hun gegevens waarborgt, en voor het hoogste niveau van bescherming van persoonsgegevens zorgt, met duidelijke en evenwichtige regels inzake de intellectuele-eigendomsrechten, maar vindt het essentieel om de openheid jegens derde landen te behouden en meent dat een vrije uitwisseling van niet‑persoonsgebonden gegevens over grenzen heen belangrijk is; 27. neemt kennis van de wet inzake digitale diensten en de wet inzake digitale markten, en is van oordeel dat zij moeten bijdragen tot het ondersteunen van innovatie, het waarborgen van een hoog niveau van consumentenbescherming, en het verbeteren van de rechten, het vertrouwen en de veiligheid van gebruikers online; benadrukt dat ervoor moet worden gezorgd dat de Europese markt actief en in hoge mate concurrerend blijft; 28. merkt op dat consumentenbescherming een belangrijke rol moet spelen in de wet inzake digitale diensten en is ervan overtuigd dat grotere transparantie en strengere zorgvuldigheidseisen voor onlinemarktplaatsen de veiligheid van producten zouden vergroten en zo het vertrouwen van consumenten in onlinemarktplaatsen zouden versterken; 29. benadrukt daarom dat de verantwoordelijkheden van onlineverkoopsites duidelijk moeten worden vastgelegd en dat hierbij het evenredigheidsbeginsel voorop moet staan; is van oordeel dat de aansprakelijkheid van contenthostingplatforms voor goederen die via deze platforms verkocht of aangeprezen worden, verduidelijkt moet worden, teneinde de juridische kloof te dichten die ervoor zorgt dat kopers de rechten waar zij op grond van de wet of de overeenkomst tot levering van goederen aanspraak op kunnen maken, niet kunnen doen gelden, bijvoorbeeld doordat zij niet weten wie de primaire verkoper is, bijvoorbeeld het “ken‑uw‑klant”-beginsel; 30. is ingenomen met de door de Commissie voorgestelde nieuwe consumentenagenda en moedigt de Commissie aan de wetgeving inzake consumentenbescherming in voorkomend geval te actualiseren om beter rekening te houden met de impact van nieuwe technologieën en de mogelijke schade voor consumenten, met name voor de meest kwetsbare groepen en rekening houdend met de gevolgen van de COVID‑19-pandemie; is van oordeel dat Europese consumenten in staat moeten worden gesteld een actieve rol te spelen bij de digitale transitie, en dat het vertrouwen van consumenten en de acceptatie van digitale technologieën staat of valt met het feit of hun rechten in alle omstandigheden beschermd zijn; 31. herinnert eraan dat het op oneigenlijke gronden geoblocken van onlinediensten een belangrijke belemmering vormt voor de eengemaakte markt, en neerkomt op ongerechtvaardigde discriminatie tussen Europese consumenten; neemt kennis van de eerste beoordeling – op korte termijn – van de verordening inzake geoblocking door de Commissie en spoort haar aan hiermee door te gaan en de dialoog te voeren met de belanghebbenden, rekening houdend met de toenemende vraag naar grensoverschrijdende toegang tot audiovisuele diensten, teneinde het verkeer van hoogwaardige inhoud door de hele EU te bevorderen; 32. wijst eens te meer op het recht op privacy (een EU‑grondrecht), en op het recht van bescherming van persoonsgegevens, waaronder de uitdrukkelijke geïnformeerde toestemming, zoals bedoeld in de AVG; geeft aan dat de toestemming moet stoelen op begrijpelijke en laagdrempelig toegankelijke informatie over het gebruik en de verwerking van de persoonsgegevens, en dat dit ook geldt in het geval dat algoritmen worden gebruikt; 33. is ingenomen met de nieuwe EU‑strategie inzake cyberbeveiliging voor het digitale tijdperk, die onontbeerlijk is om het vertrouwen van de burgers te waarborgen en ten volle de vruchten te plukken van innovatie, connectiviteit en automatisering tijdens de digitale transformatie en tegelijkertijd de grondrechten te waarborgen, en vraagt dat de beschreven maatregelen snel en doeltreffend worden uitgevoerd; 34. verzoekt de lidstaten onverwijld de Europese toegankelijkheidswet ten uitvoer te leggen, om belemmeringen voor burgers met een handicap doeltreffend uit de weg te ruimen en de beschikbaarheid van toegankelijke digitale diensten te garanderen, alsook de geschiktheid van de voorwaarden waaronder deze worden aangeboden, met het oog op de verwezenlijking van een volledig inclusieve en toegankelijke digitale eengemaakte markt die de gelijke behandeling en de inclusie van personen met een handicap waarborgt; moedigt de lidstaten aan de toepassing van de richtlijn inzake de toegankelijkheid van de websites en mobiele applicaties van overheidsinstanties uit te breiden tot gebieden die openstaan voor het publiek, met name in de gezondheids-, vervoers-, post- of telecommunicatiesector (23) , en moedigt de lidstaten aan van deze mogelijkheid gebruik te maken; Deel 2: het gebruik van AI voor Europese consumenten verbeteren 35. is ervan overtuigd dat AI, mits ontwikkeld met inachtneming van de toepasselijke wetgeving, het potentieel heeft om op meerdere gebieden verbeteringen te genereren voor de Europese burgers, en aanzienlijke voordelen en waarde te creëren voor de economie, de veiligheid, de beveiliging, het onderwijs, de gezondheidszorg, het vervoer en het milieu; is van oordeel dat de veiligheid, de beveiliging, het inclusieve en niet‑discriminerende karakter, de toegankelijkheid en de billijkheid van op AI gebaseerde producten en diensten moeten worden gegarandeerd, met name voor groepen consumenten die kwetsbaar worden geacht, teneinde niemand in de kou te laten staan en te bewerkstelligen dat de voordelen daarvan aan de hele samenleving ten goede komen; 36. erkent dat de Commissie, de lidstaten, de particuliere sector, het maatschappelijk middenveld en de wetenschappelijke gemeenschap om van AI te kunnen profiteren doeltreffend moeten samenwerken om een klimaat te creëren voor veilige, mensgerichte AI die voordelen oplevert voor de hele samenleving; 37. merkt op dat AI weliswaar goede mogelijkheden biedt, maar ook hoge risico’s kan opleveren in verband met bijvoorbeeld vooringenomenheid en ondoorzichtigheid; is van mening dat deze risico’s zich kunnen voordoen al naargelang de specifieke context en het specifieke gebruik van AI; dringt er derhalve op aan dat de processen voor traceerbaarheid van AI‑systemen transparant zijn en kunnen worden herzien in het geval van aangetoonde ernstige schade; 38. is van mening dat naast een aantal van de belemmeringen voor de ontwikkeling, uitrol en doeltreffende regulering van digitale technologieën in de EU, ook een gebrek aan consumentenvertrouwen de brede uitrol van AI kan belemmeren; vestigt de aandacht op het feit dat burgers onvoldoende inzicht hebben in de manier waarop geavanceerde algoritmische en artificiële-intelligentiesystemen beslissingen nemen; 39. merkt op dat consumenten in het geval van een defect aan een product een duidelijk en voorspelbaar rechtskader nodig hebben; 40. verzoekt de Commissie en de lidstaten het deel van het openbaar bestuur dat verantwoordelijk is voor het ten uitvoer leggen van toekomstige wetgeving inzake AI voortdurend te verbeteren; 41. is ingenomen met het witboek van de Commissie inzake AI en verzoekt de Commissie een gemeenschappelijk EU‑regelgevingskader voor AI te creëren dat de mens centraal stelt, en risicogebaseerd, duidelijk en toekomstbestendig is; is van oordeel dat dit nodig is om toezicht uit te oefenen op geautomatiseerde besluitvormingssystemen, en dat dit een aanvulling moet vormen op bestaande wetgeving inzake AI en dat voor evenredigheid met het risiconiveau moet worden gezorgd; 42. benadrukt dat te allen tijde voor een adequaat niveau van menselijke controle over algoritmische besluitvormingsprocessen moet worden gezorgd, alsook voor geëigende en doeltreffende rechtsmiddelen; 43. beklemtoont dat het belangrijk is dat consumenten worden uitgerust met basisvorming en basisvaardigheden op het gebied van AI, zodat zij in staat worden gesteld meer vruchten te plukken van deze technologieën en zich tegelijk te beschermen tegen mogelijke dreigingen; 44. merkt op dat AI nu al – zij het in wisselende mate – aan bestaande Europese wetgeving onderworpen is, maar tegelijkertijd nieuwe, vooralsnog onopgeloste, juridische vraagstukken opwerpt die gevolgen hebben voor de consument, en verzoekt de Commissie derhalve duidelijke richtsnoeren op te stellen over de werking van en de synergie tussen de huidige toepasselijke wetgeving en eventuele voorstellen voor nieuwe maatregelen, teneinde de bestaande wettelijke kloof te dichten en een evenredig en consistent wettelijk kader tot stand te brengen; acht samenwerking tussen de lidstaten van belang met het oog op de versterking van de digitale eengemaakte markt; 45. verzoekt de Commissie en de lidstaten bij de handhaving van het regelgevingskader te zorgen voor nauwe samenwerking teneinde fragmentatie van de interne markt te vermijden; 46. meent dat AI een snel veranderende technologie is waarvoor niet alleen richtsnoeren, maar ook doeltreffende wetgeving vereist is, op basis van beginselen en evenredigheid; is van oordeel dat AI daartoe ruim moet worden gedefinieerd, zodat eventuele regelgevingsmaatregelen in verschillende sectoren flexibel en aanpasbaar kunnen blijven om rekening te houden met toekomstige ontwikkelingen, en adequaat kunnen inspelen op de verschillende risiconiveaus van AI‑toepassingen, die binnen de sectorale kaders nader moeten worden gedefinieerd; is van mening dat in de toekomstige regelgeving voldoende rekening moet worden gehouden met de mate waarin de waargenomen risico’s van AI zich in de praktijk voordoen bij de verschillende wijzen waarop AI wordt gebruikt en toegepast; 47. wijst erop dat het gebruik van zelflerende algoritmen ondernemingen in staat stelt zich een volledig beeld te vormen van de persoonlijke omstandigheden en gedragspatronen van consumenten; verzoekt de Commissie daarom AI‑technologieën aan een alomvattende regelgeving te onderwerpen om oneerlijk gebruik of misbruik van dergelijke systemen te voorkomen; 48. is van mening dat een regelgevingskader voor AI tot doel moet hebben een eengemaakte markt voor betrouwbare en veilige op AI gebaseerde producten, toepassingen en diensten te creëren, en dat dit gebaseerd moet zijn op artikel 114, Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie; 49. onderstreept het recht van de consument om tijdig en op een gemakkelijk toegankelijke manier adequaat te worden geïnformeerd over het bestaan en de mogelijke uitkomst van AI‑systemen, en over de wijze waarop beslissingen van het systeem kunnen worden gecontroleerd, op zinvolle wijze kunnen worden aangevochten en kunnen worden gecorrigeerd; 50. dringt aan op verplichte informatieverstrekking om aan te geven of consumenten in interactie zijn met AI‑systemen; 51. is van mening dat verklaarbaarheid en transparantie van cruciaal belang zijn om het vertrouwen van de gebruikers in AI‑systemen te winnen en te behouden; is van mening dat dit betekent dat de processen transparant moeten zijn, dat de mogelijkheden en het doel van AI‑systemen openlijk moeten worden gecommuniceerd en dat besluiten aan de direct betrokkenen moeten kunnen worden uitgelegd; 52. is van mening dat het regelgevingskader de ontwikkeling van betrouwbare AI‑systemen moet ondersteunen en hoge normen inzake consumentenbescherming moet garanderen om het vertrouwen van de consument in op AI gebaseerde producten te versterken; is van mening dat er behoefte is aan een meer geleidelijke vaststelling van risico’s en overeenkomstige wettelijke voorschriften en waarborgen tegen schade voor de consument; meent voorts dat het regelgevingskader moet zorgen voor transparantie en verantwoordingsplicht, moet voorzien in duidelijke communicatie van de relevante voorschriften aan zowel de consumenten als de regelgevende instanties, en de ontwikkelaars en exploitanten van AI moet stimuleren om proactief voor betrouwbare AI te kiezen; 53. verzoekt de Commissie de uitwisseling van informatie over algoritmische systemen tussen de autoriteiten van de lidstaten te bevorderen en de ontwikkeling van een gemeenschappelijk begrip van algoritmische systemen in de interne markt te ondersteunen door richtsnoeren, adviezen en expertise te verstrekken; 54. meent dat een dergelijk kader moet berusten op een ethische, mensgerichte, op de grondrechten gebaseerde aanpak tijdens de ontwerp- en ontwikkelingsfase en gedurende de hele levenscyclus van AI‑producten, op basis van de bescherming van de grondrechten, de beginselen van transparantie, verklaarbaarheid (in voorkomend geval) en verantwoordingsplicht, en de rechten en plichten van de AVG, met inbegrip van gegevensminimalisering, doelbinding en gegevensbescherming door ontwerp en door standaardinstellingen; 55. meent dat het toepassingsgebied van nieuwe regelgevingsvoorschriften getrapt moet zijn, zodat AI‑toepassingen in hun specifieke context die geacht worden het grootste risico in te houden, onderworpen worden aan de strengste regelgevingsvoorschriften en controles, met inbegrip van de mogelijkheid om schadelijke of discriminerende praktijken te verbieden; verzoekt de Commissie een objectieve methode te ontwikkelen voor de beoordeling van het risico op schade, in aanvulling op de bestaande instrumenten van de huidige consumentenwetgeving; meent dat een dergelijke methode niet gebaseerd mag zijn op een restrictieve, binaire aanpak die al snel achterhaald kan zijn, en dat de focus moet liggen op de context, de toepassing en het specifieke gebruik van AI; 56. benadrukt dat een EU‑brede normering van AI innovatie en interoperabiliteit moet bevorderen alsook het hoogste niveau van consumentenbescherming moet waarborgen; erkent dat er weliswaar reeds een aanzienlijk aantal normen bestaat, maar meent dat verdere bevordering en ontwikkeling van gemeenschappelijke normen voor AI, zoals die voor onderdelen en volledige toepassingen, noodzakelijk is; 57. meent dat er, als er eenmaal duidelijke rechtsregels en handhavingsmechanismen zijn, kan worden nagedacht over de rol van een vrijwillig betrouwbaar label voor AI, maar dat tegelijk niet uit het oog mag worden verloren dat de rol van labelregelingen zeer complex is door de informatieasymmetrie die inherent is aan algoritmische leersystemen; is van mening dat een dergelijk label de transparantie van op AI gebaseerde technologie zou kunnen verbeteren; onderstreept dat een dergelijke labelregeling bevattelijk moet zijn voor de consumenten en hen aantoonbaar en meetbaar beter bewust moet maken van AI‑toepassingen die aan de eisen voldoen, zodat ze met kennis van zaken een keuze kunnen maken, anders zal het label in de praktijk niet voldoende worden gebruikt; 58. is er stellig van overtuigd dat nieuwe regelgevingsvoorschriften en beoordelingen zowel begrijpelijk als uitvoerbaar moeten zijn en waar mogelijk moeten worden ingepast in bestaande sectorspecifieke voorschriften, en dat de administratieve lasten evenredig moeten blijven; 59. verzoekt de Commissie en de lidstaten gebruik te maken van innovatieve regelgevingsinstrumenten zoals testomgevingen voor regelgeving die stroken met het voorzorgsbeginsel, om startende en kleine bedrijven een duidelijk traject naar opschaling te helpen bieden; is van mening dat deze instrumenten, als ze in een gecontroleerde omgeving worden toegepast, innovatie zullen helpen aanmoedigen; wijst erop dat de totstandbrenging van een coherente omgeving voor het innovatief testen en valideren van op technologieën zoals AI gebaseerde producten, Europese bedrijven zal helpen om de versnippering van de interne markt te ondervangen en het groeipotentieel in de hele EU te benutten; 60. wijst erop dat de meest efficiënte manier om vooringenomenheid te verminderen, erin bestaat de kwaliteit te waarborgen van de datasets die worden gebruikt om AI‑systemen te trainen; 61. is van mening dat het gebruik van AI in een context met een hoog risico beperkt moet blijven tot specifieke doeleinden, met volledige inachtneming van de toepasselijke wetgeving, en aan transparantieverplichtingen moet worden onderworpen; onderstreept dat alleen een duidelijk wetgevingskader dat rechtszekerheid biedt, doorslaggevend zal zijn om te zorgen voor veiligheid en beveiliging, gegevens- en consumentenbescherming, vertrouwen onder het publiek en steun voor de noodzaak en evenredigheid van de toepassing van dergelijke technologieën; verzoekt de Commissie zorgvuldig na te gaan of er bepaalde soorten gebruik, situaties of praktijken zijn waarvoor specifieke technische normen, met inbegrip van onderliggende algoritmen, moeten worden vastgesteld; acht het noodzakelijk dat, indien dergelijke technische normen worden vastgesteld, deze regelmatig door de bevoegde autoriteiten worden herzien en opnieuw worden geëvalueerd, gezien het snelle tempo van de technologische ontwikkeling; 62. is van mening dat het nuttig kan zijn als organisaties en bedrijven toetsingscommissies voor AI‑producten en ‑diensten instellen om de potentiële voordelen en potentiële schade te beoordelen, met name de potentiële sociale gevolgen van risicovolle AI‑projecten met een grote impact, teneinde organisaties te helpen verantwoorde beslissingen over AI‑producten en ‑diensten te nemen, met name wanneer de belanghebbenden erbij worden betrokken; 63. wijst erop hoe belangrijk onderwijs en onderzoek zijn voor AI; onderstreept dat de EU haar digitale capaciteiten moet opbouwen door meer mensen ertoe aan te moedigen voor een loopbaan in ICT‑gerelateerde sectoren te kiezen en door meer gegevensprofessionals op het gebied van AI en professionals op aanverwante nieuwe gebieden, zoals AI‑investeringen en AI‑veiligheid, op te leiden; vraagt dat er aanzienlijk wordt geïnvesteerd in het Europees netwerk van kenniscentra voor kunstmatige intelligentie en dat er pan‑Europese universitaire en onderzoeksnetwerken worden opgezet die op AI focussen; is van mening dat dit netwerk moet helpen om meer kennis over AI uit te wisselen, AI‑gerelateerd talent binnen de EU te ondersteunen en nieuw talent aan te trekken, de samenwerking tussen innoverende bedrijven, hoger onderwijs, onderzoeksinstellingen en AI‑ontwikkelaars te bevorderen en gespecialiseerde opleiding en ontwikkeling voor regelgevende instanties aan te bieden, met als doel het correcte gebruik van deze technologieën te waarborgen en de Europese burgers te beschermen tegen potentiële risico’s en aantasting van hun grondrechten; benadrukt voorts het belang van maatregelen en informatiekanalen om kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) en start-ups te helpen om effectief te digitaliseren en deel te gaan uitmaken van de vijfde industriële revolutie; erkent dat het delen en hergebruiken van de componenten van AI‑applicaties bevorderlijk is voor het gebruik en de verspreiding van AI‑oplossingen; wijst op het belang van fundamenteel onderzoek naar de grondslagen van AI; benadrukt dat alomvattend onderzoek naar alle AI‑toepassingen en ‑technologieën mogelijk moet worden gemaakt; 64. vraagt dat er effectbeoordelingen worden verricht van de gevolgen van de digitale kloof voor mensen en dat er concrete maatregelen worden genomen om die kloof te dichten; vraagt dat de negatieve gevolgen worden verzacht door middel van onderwijs, omscholing en bijscholing; onderstreept dat rekening moet worden gehouden met de genderdimensie, gezien de ondervertegenwoordiging van vrouwen in STEM en digitale bedrijven; is van mening dat er bijzondere aandacht moet worden uitgaan naar programma’s voor AI‑geletterdheid; 65. verzoekt de Commissie het bestaande kader voor productveiligheid en ‑aansprakelijkheid te actualiseren om in te spelen op nieuwe uitdagingen in verband met opkomende digitale technologieën zoals AI; dringt er bij de Commissie op aan om onder meer de richtlijn inzake algemene productveiligheid en de richtlijn inzake productaansprakelijkheid te actualiseren, met name door te overwegen om, in duidelijk omschreven gevallen en na een behoorlijke beoordeling, de bewijslast voor door opkomende digitale technologieën veroorzaakte schade om te keren, en de termen “product”, “schade” en “defect” aan te passen zodat ze rekening houden met de complexiteit van opkomende technologieën met inbegrip van producten met ingebouwde AI, IoT en robotica, standalone software en software of updates die een substantiële wijziging van het product met zich meebrengen en de facto tot een nieuw product leiden; 66. benadrukt dat voor de toepassing van AI, alsook van elke nieuwe technologie, adequate connectiviteit moet worden ontwikkeld, ook in regio’s met demografische of economische uitdagingen; vraagt dat rekening wordt gehouden met de ongelijke toegang tot technologie in plattelandsgebieden, met name wanneer middelen van de Unie worden gebruikt voor de uitrol van 5G‑netwerken, om witte vlekken weg te werken en voor connectiviteitsinfrastructuur in het algemeen; vraagt om een EU‑communicatiestrategie die de EU‑burgers betrouwbare informatie verschaft, en om bewustmakingscampagnes over 5G; 67. verzoekt de Commissie onderzoek te doen naar de ontwikkeling en het gebruik van “distributed ledger”-technologieën, waaronder blockchain, en met name naar slimme contracten in de digitale eengemaakte markt, duidelijkheid te verschaffen en na te denken over de ontwikkeling van een passend rechtskader om de rechtszekerheid voor ondernemingen en consumenten te bevorderen, met name wat betreft rechtmatigheid, handhaving van slimme contracten in grensoverschrijdende situaties en vereisten inzake notariële bekrachtiging, indien nodig; 68. dringt erop aan dat de plurilaterale onderhandelingen in de Wereldhandelsorganisatie (WTO) over e‑handel worden afgerond met een evenwichtig resultaat; verzoekt de Commissie zorgvuldig te beoordelen welke gevolgen de broncodeclausule, waarover momenteel wordt gesproken in de onderhandelingen op WTO‑niveau over e‑handel, zal hebben voor de toekomstige EU‑wetgeving inzake AI, ook wat de impact op de consumentenrechten betreft, en vraagt dat het Europees Parlement daarbij betrokken wordt; betreurt dat EU‑bedrijven, bij gebrek aan mondiale regels, te maken kunnen krijgen met niet‑tarifaire belemmeringen in de digitale handel, zoals ongerechtvaardigde geoblocking, gegevenslokalisatie en verplichte vereisten inzake technologieoverdracht; wijst erop dat deze belemmeringen met name voor kmo’s een probleem kunnen zijn; benadrukt dat mondiale regels voor digitale handel de consumentenbescherming nog verder kunnen verbeteren; pleit ervoor het WTO‑moratorium op elektronische transmissies permanent te maken, en benadrukt dat duidelijkheid moet worden verschaft over de definitie van elektronische transmissies; dringt erop aan dat de Informatietechnologieovereenkomst van de WTO, de uitbreiding daarvan en het referentiedocument van de WTO inzake telecommunicatiediensten volledig worden uitgevoerd en breder worden ingevoerd; 69. erkent de ambitie om van de EU een wereldleider op het gebied van ontwikkeling en toepassing van AI te maken; dringt er bij de EU op aan nauwer samen te werken met partners als de OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) en de WTO om mondiale normen voor AI vast te stellen, met als doel handelsbelemmeringen weg te nemen en betrouwbare, met de waarden van de Unie in overeenstemming zijnde AI te bevorderen; steunt de samenwerking inzake internationale regelgeving alsook andere vormen van samenwerking tussen de OESO-landen op het gebied van digitale economie, zoals het Global Partnership on Artificial Intelligence; moedigt de EU aan om haar werkzaamheden in dit verband met de VN en internationale normalisatie-instellingen te intensiveren; wijst op de sluiting van de overeenkomst inzake het op regels gebaseerde Aziatisch regionaal alomvattend economisch partnerschap (de RCEP‑overeenkomst), dat de weg heeft geëffend voor het grootste economische‑integratieproject ter wereld; is van mening dat de EU digitale regels moet bevorderen die in overeenstemming zijn met democratische beginselen, de mensenrechten en duurzame ontwikkeling; steunt in dit verband het voorstel om een raad voor handel en technologie tussen de EU en de VS op te richten; 70. steunt in dat verband de werkzaamheden voor een trans‑Atlantische overeenkomst inzake AI, met als doel tot een sterkere en bredere consensus over de beginselen van ethische AI en gegevensbeheer te komen en, binnen het kader van die beginselen, innovatie en het delen van gegevens voor de ontwikkeling van AI te bevorderen, alsook de handel en de ontwikkeling van compatibele regels en gemeenschappelijke normen in de digitale handel te vergemakkelijken, zodat een centrale rol van de EU bij de bepaling van deze normen gewaarborgd is; benadrukt dat deze trans‑Atlantische overeenkomst inzake AI eveneens een apart hoofdstuk over de beveiliging en bescherming van de gegevens van gebruikers en consumenten moet bevatten, teneinde de bescherming van EU‑regels te waarborgen; verzoekt de Commissie zich samen met de VS, Japan en andere gelijkgezinde partners te blijven inspannen voor de hervorming van de WTO‑regels inzake onder meer subsidies, gedwongen technologieoverdrachten en overheidsbedrijven; benadrukt het belang van de vrijhandelsovereenkomsten van de EU voor het bevorderen van de belangen en waarden van EU‑ondernemingen, ‑consumenten en ‑werknemers in de mondiale digitale economie, en ziet die als complementair aan een concurrerende digitale eengemaakte markt; merkt op dat met name de samenwerking met het Verenigd Koninkrijk, dat een grote rol in de mondiale digitale economie speelt, van cruciaal belang is; 71. verzoekt de lidstaten met klem om in hun herstelplannen projecten voor de digitalisering van het vervoer op te nemen; benadrukt dat moet worden gezorgd voor stabiele en toereikende financiering voor de aanleg van vervoers- en ICT-infrastructuur voor intelligente vervoerssystemen (ITS), met inbegrip van de veilige uitrol van 5G, de ontwikkeling van de 6G‑netwerken en toekomstige draadloze netwerken, zodat het potentieel van gedigitaliseerd vervoer ten volle kan worden ontplooid en tegelijk hoge vervoersveiligheidsnormen worden gewaarborgd; wijst in dat verband op de noodzaak om zowel nieuwe infrastructuur te ontwikkelen als de bestaande infrastructuur te verbeteren; verzoekt de lidstaten te voorzien in veilige, veerkrachtige en hoogwaardige vervoersinfrastructuur die de uitrol van geconnecteerde en geautomatiseerde mobiliteitsdiensten vergemakkelijkt; wijst erop dat het moderniseren van relevante vervoers- en digitale infrastructuur in het trans‑Europees vervoersnet (TEN‑T) sneller moet verlopen; verzoekt de Commissie daarom bij de herziening van de TEN‑T-verordening en de verordening inzake corridors voor goederenvervoer per spoor mechanismen voor te stellen om daarvoor te zorgen; 72. benadrukt dat AI een enorm potentieel heeft in de vervoersector en de automatisering van het weg-, spoor-, water- en luchtvervoer in de hand kan werken; wijst op de rol die AI kan spelen bij het bevorderen van multimodaliteit en de modal shift, alsook bij de ontwikkeling van slimme steden, wat de reiservaring van alle burgers verbetert door vervoer, logistiek en verkeersstromen efficiënter, veiliger en milieuvriendelijker te maken, de reistijd te verkorten, congestie te verminderen, schadelijke emissies terug te dringen en de kosten te drukken; benadrukt het enorme potentieel van systemen die gebruikmaken van AI in de vervoerssector voor de verkeersveiligheid en voor de verwezenlijking van de doelstellingen van “Vision Zero”; beklemtoont dat AI zal bijdragen tot de verdere ontwikkeling van naadloze multimodaliteit, volgens het concept “mobiliteit als dienst” (MaaS); verzoekt de Commissie na te gaan hoe de evenwichtige ontwikkeling van MaaS, met name in stedelijke gebieden, kan worden bevorderd; 73. is ingenomen met de resultaten die werden bereikt met de gemeenschappelijke onderneming SESAR (ATM‑onderzoek voor het gemeenschappelijk Europees luchtruim) en pleit voor een intensivering van onderzoek en investeringen om het potentieel van AI in de luchtvaartsector ten aanzien van de consument te maximaliseren door verbeteringen in de marketing, de verkoop, de distributie en de prijsstelling van luchtvaartmaatschappijen, alsook in de grondafhandeling (veiligheidscontroles enz.); merkt op dat AI geautomatiseerde navigatie kan ontwikkelen voor de grote vaart, de korte vaart en de binnenvaart en in een context van toegenomen scheepsverkeer het maritiem toezicht kan verbeteren; dringt erop aan dat in alle Europese havens op grote schaal AI wordt uitgerold en meer wordt gedigitaliseerd om de efficiëntie en het concurrentievermogen te verbeteren; wijst op de cruciale rol die digitalisering, AI en robotica zullen spelen in de toeristische sector, waarmee ze zullen bijdragen tot de duurzaamheid van de sector op de lange termijn; merkt op dat toereikende financiering en stimuleringsmaatregelen voor toeristische ondernemingen nodig zijn, met name voor micro-, kleine en middelgrote ondernemingen, om ze in staat te stellen de vruchten van de digitalisering te plukken en hun aanbod aan de consument te moderniseren; merkt op dat dit het digitale leiderschap van de EU op het gebied van duurzaam toerisme zal helpen bevorderen door middel van onderzoek en ontwikkeling, joint ventures en publiek-private partnerschappen; 74. wijst erop dat AI vooroordelen en daarmee verschillende vormen van discriminatie met zich mee kan brengen, op basis van geslacht, ras, huidskleur, etnische of sociale afkomst, genetische kenmerken, taal, godsdienst of overtuiging, politieke of andere denkbeelden, het behoren tot een nationale minderheid, vermogen, geboorte, handicap, leeftijd of seksuele gerichtheid; brengt in dit verband in herinnering dat de rechten van iedereen volledig moeten worden gewaarborgd en dat initiatieven op het gebied van AI op geen enkele wijze tot discriminatie mogen leiden; benadrukt dat dergelijke vooroordelen en discriminatie kunnen voortkomen uit reeds bevooroordeelde gegevensreeksen, waarin bestaande vormen van discriminatie die in de samenleving voorkomen tot uiting komen; benadrukt dat bij AI vooroordelen die leiden tot verboden discriminatie vermeden moeten worden, en dat AI discriminerende processen niet mag reproduceren; benadrukt dat bij het ontwerpen van technologieën op het gebied van AI rekening moet worden gehouden met deze risico’s, en dat het belangrijk is om samen te werken met aanbieders van deze technologieën om hardnekkige achterdeurtjes waardoor discriminatie erin kan sluipen, aan te pakken; pleit voor ontwerp- en ontwikkelingsteams van AI die net zo divers zijn als de samenleving; 75. wijst erop dat de grondrechten uitsluitend ten volle beschermd kunnen worden als algoritmen transparant zijn; wijst erop dat wetgevers zich, gezien de belangrijke ethische en juridische implicaties, moeten buigen over de complexe kwestie van aansprakelijkheid, met name voor schade aan eigendommen en/of personen, en benadrukt dat bij alle AI‑toepassingen de aansprakelijkheid moet berusten bij een natuurlijke persoon of een rechtspersoon; 76. onderstreept dat AI ruimer beschikbaar moet zijn voor de culturele en creatieve sector in heel Europa om een gelijk speelveld en eerlijke concurrentie voor alle belanghebbenden en actoren in Europa te behouden; beklemtoont het potentieel van AI‑technologieën voor de culturele en creatieve sector, gaande van beter publieksbeheer en ‑bereik en meer betrokkenheid van het publiek tot hulp bij de curatie van inhoud, de herwaardering van culturele archieven, evenals hulp bij feitenonderzoek en datajournalistiek; benadrukt dat leer- en opleidingsmogelijkheden moeten worden geboden om de Europese samenleving in staat te stellen inzicht te verwerven in het gebruik, de potentiële risico’s en de mogelijkheden van AI; herhaalt in dit verband zijn standpunt dat innovatie op het gebied van AI en robotica moet worden geïntegreerd in onderwijsplannen en opleidingsprogramma’s; herinnert aan de bijzondere vereisten van beroepsonderwijs en ‑opleiding met betrekking tot AI en dringt aan op samenwerking op Europees niveau om het potentieel van AI in beroepsonderwijs en ‑opleiding in heel Europa te vergroten; benadrukt dat de omzetting van de richtlijn audiovisuele mediadiensten (24) in nationaal recht van cruciaal belang is voor de totstandbrenging van een echte digitale eengemaakte markt die culturele diversiteit bevordert; 77. wijst op het gebrek aan Europese durfkapitaalfinanciering, het gebrek aan toegang tot financiering en de gebrekkige beschikbaarheid van gegevens, en erkent voorts dat er externe en interne belemmeringen zijn voor de invoering van AI‑technologieën, met name voor minder volgroeide sectoren en kmo’s; pleit voor een alomvattende aanpak in de Unie, gebaseerd op het bevorderen van ondernemerschap door middel van investeerdersvriendelijke regelgeving, om veelbelovende Europese start-ups in alle fasen van hun groei toegang te bieden tot financiering; vraagt om gezamenlijke inspanningen om de uittocht te voorkomen en te ontmoedigen van veelbelovende jonge Europese bedrijven, die vaak onmiddellijk nadat zij de markt hebben betreden, met een gebrek aan financiering kampen; 78. herinnert eraan dat de huidige wetgeving van de Unie niet voorziet in verplichte cyberbeveiligingsvereisten voor producten en diensten in het algemeen; vraagt dat er dat essentiële vereisten worden opgenomen in de ontwerpfase (beveiliging door ontwerp) en dat er passende cyberbeveiligingsnormen en ‑processen worden toegepast, zowel tijdens de levenscyclus van producten en diensten als in de hele toeleveringsketen; 79. wijst erop dat de vierde industriële revolutie onder meer zal afhangen van de toegang tot grondstoffen zoals lithium en zeldzame aardmetalen, en dat de Unie haar afhankelijkheid van de invoer daarvan moet verminderen door het absolute verbruik te beperken en door haar eigen ecologisch verantwoorde mijnbouw en circulaire economie; is van mening dat een sterker beleid inzake de circulaire economie dat wordt toegepast op digitale apparaten en halfgeleiders, tegelijk kan bijdragen tot de industriële soevereiniteit van de Unie en tot het voorkomen van de negatieve gevolgen van mijnbouwactiviteiten in verband met grondstoffen; 80. vraagt om duidelijker strategie voor de Europese digitale-innovatiehubs om de grootschalige toepassing van nieuwe technologieën door kmo’s, midcaps en start-ups te stimuleren; wijst erop dat het netwerk van Europese digitale innovatiehubs moet zorgen voor een brede geografische dekking in heel Europa, met inbegrip van afgelegen, plattelands- en eilandgebieden, en een sectoroverschrijdende dialoog op gang moet brengen; verzoekt de Commissie een ambitieuze en alomvattende strategie uit te werken ter ondersteuning van de oprichting en groei van start-ups, met als doel binnen tien jaar een nieuwe generatie Europese digitale “eenhoorns” te hebben; in de strategie moet met name worden gekeken naar maatregelen zoals belastingstimulansen voor start-ups pas opgerichte kmo’s en de invoering van een EU‑startup-visum; 81. is ingenomen met de nieuwe cloudstrategie van de Commissie en het Europees cloudinitiatief; 82. is verheugd over het positieve effect dat AI op de Europese arbeidsmarkten kan hebben, zoals banencreatie, veiligere en inclusievere werkplekken, de bestrijding van discriminatie bij aanwerving en beloning, en de bevordering van een betere afstemming van vaardigheden en werkstromen, mits de risico’s worden beperkt en de regelgevingskaders regelmatig worden geactualiseerd naarmate de digitale golf voortschrijdt; 83. verzoekt de lidstaten te investeren in hoogwaardige, responsieve en inclusieve stelsels voor onderwijs, beroepsopleiding en een leven lang leren, alsook in om- en bijscholingsbeleid voor werknemers in sectoren die zwaar getroffen kunnen worden door AI, onder meer in de land- en bosbouw; benadrukt dat in dit verband bijzondere aandacht moet worden besteed aan de inclusie van kansarme groepen; 84. neemt nota van de vaardighedenkloof op de Europese arbeidsmarkten; is ingenomen met de bijgewerkte Europese vaardighedenagenda en het nieuwe actieplan voor digitaal onderwijs (2021‑2027) van de Commissie, die werknemers zullen helpen om hun digitale vaardigheden te verbeteren en de nodige kwalificaties voor de toekomstige arbeidswereld te verwerven, en zullen helpen om de aanpassing en de verwerving van kwalificaties en kennis met het oog op de digitale en de groene transitie in goede banen te leiden; onderstreept dat de ethische aspecten van AI en de ontwikkeling van vaardigheden voor ethische doeleinden integraal deel moeten gaan uitmaken van onderwijs- en opleidingsprogramma’s voor ontwikkelaars en mensen die met AI werken; herinnert eraan dat ontwikkelaars, programmeurs, besluitvormers en bedrijven die zich met AI bezighouden, zich bewust moeten zijn van hun ethische verantwoordelijkheid; benadrukt dat toegang tot de juiste vaardigheden en kennis op het gebied van AI de digitale kloof in de samenleving kan overbruggen en dat AI‑oplossingen de integratie op de arbeidsmarkt van kwetsbare groepen, zoals personen met een handicap of personen die in afgelegen of plattelandsgebieden wonen, moeten ondersteunen; 85. benadrukt dat gendergelijkheid een kernbeginsel van de Europese Unie is en in alle beleidsmaatregelen van de EU terug te vinden moet zijn; vraagt dat de fundamentele rol van vrouwen wordt erkend met het oog op de verwezenlijking van de doelstellingen van de Europese digitale strategie overeenkomstig de doelstellingen inzake gendergelijkheid; herinnert eraan dat de deelname van vrouwen aan de digitale economie van cruciaal belang is om een bloeiende digitale samenleving vorm te geven en om de digitale eengemaakte markt van de EU te stimuleren; verzoekt de Commissie toe te zien op de uitvoering van de ministeriële toezeggingsverklaring “Women in Digital”; is van mening dat AI aanzienlijk kan bijdragen tot het overwinnen van genderdiscriminatie en het aanpakken van de uitdagingen waarmee vrouwen worden geconfronteerd teneinde gendergelijkheid te bevorderen, op voorwaarde dat een passend juridisch en ethisch kader wordt ontwikkeld, bewuste en onbewuste vooroordelen worden weggenomen en de beginselen van gendergelijkheid worden geëerbiedigd; 86. benadrukt dat de landbouw een sector is waarin AI een sleutelrol zal spelen bij het oplossen van problemen en uitdagingen op het gebied van voedselproductie en ‑voorziening; benadrukt dat IoT‑technologieën en AI in het bijzonder aanzienlijke kansen bieden voor de modernisering, automatisering en grotere efficiëntie en duurzaamheid van de agrovoedingssector en voor lokale ontwikkeling in plattelandsgebieden; is van mening dat het gebruik van digitale technologieën en AI alsook meer onderzoek en ontwikkeling in de agrovoedingssector noodzakelijk zijn om de duurzaamheid, de efficiëntie en de nauwkeurigheid te verbeteren en de productiviteit te sturen; benadrukt het potentieel van het IoT en AI in de precisielandbouw, met name voor de detectie van weersomstandigheden, bodemnutriënten en waterbehoeften en van plantenplagen en ‑ziekten; onderstreept dat monitoring met behulp van geautomatiseerde en digitale instrumenten kan helpen om de milieu- en klimaatvoetafdruk van de landbouw tot een minimum te beperken; verzoekt de Commissie en de lidstaten de middelen en investeringen die voor deze doeleinden aan de landbouwsector worden toegewezen, te verhogen, voldoende middelen ter beschikking te stellen en instrumenten te ontwikkelen voor onderzoek naar het gebruik van AI op deze gebieden, teneinde een beter gebruik van de beschikbare middelen door de betrokken landbouwers te vergemakkelijken, de efficiëntie en de productie te verhogen en de oprichting van innovatiehubs en start-ups op dit gebied te stimuleren; 87. is van mening dat de toepassing van AI in de Unie en het daarmee gepaard gaande gebruik van persoonsgegevens van EU‑burgers moeten stroken met onze waarden en grondrechten zoals die in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie zijn erkend, zoals menselijke waardigheid, privacy, gegevensbescherming en veiligheid; benadrukt dat AI per definitie gegevensverwerking omvat en dat in het kader van AI derhalve het EU‑recht inzake gegevensbescherming, en met name de algemene verordening gegevensbescherming (AVG), moet worden geëerbiedigd; herhaalt dat het belangrijk is om onafhankelijke openbare gegevensbeschermingsautoriteiten te voorzien van de nodige middelen om hen in staat te stellen toe te zien op de naleving van de wetgeving inzake gegevensbescherming en deze op doeltreffende wijze te handhaven; 88. benadrukt dat investeringen in wetenschap, onderzoek en ontwikkeling, innovatie op het gebied van digitale technologie en AI, het bevorderen van betere toegang tot durfkapitaal, het ontwikkelen van een sterke cyberbeveiliging van kritieke infrastructuren en elektronische communicatienetwerken en toegang tot onbevooroordeelde gegevens van hoge kwaliteit de hoekstenen zijn om de digitale soevereiniteit van de Unie te waarborgen; verzoekt de Commissie onderzoek te doen naar de verschillende manieren waarop de Unie het risico loopt afhankelijk te worden van externe spelers; merkt op dat onduidelijke, buitensporige of versnipperde regelgeving de opkomst van innovatieve eenhoorns op hightechgebied, start-ups en kmo’s zal belemmeren of hen ertoe zal aanzetten om hun producten en diensten buiten Europa te ontwikkelen; 89. benadrukt dat de totstandbrenging van een veilige en inclusieve Europese gigabitmaatschappij een voorwaarde is voor het succes van de digitale transitie van de Unie; wijst op de rol van connectiviteit, die met name wordt aangedreven door 5G en glasvezelinfrastructuur, bij de transformatie van werk- en onderwijsvormen, bedrijfsmodellen en hele sectoren zoals productie, vervoer en gezondheidszorg, met name in combinatie met andere technologieën zoals virtualisatie, cloudcomputing, edgecomputing, AI, netwerkslicing en ‑automatisering, en die kan leiden tot meer productiviteit en meer innovatie en gebruikerservaringen; 90. verzoekt de Commissie Europese bedrijven te stimuleren om te beginnen met de ontwikkeling en opbouw van technologische capaciteiten voor mobiele netwerken van de volgende generatie; verzoekt de Commissie de gevolgen van ongelijke toegang tot digitale technologieën en verschillen in connectiviteit tussen de lidstaten te analyseren; 91. stelt vast dat investeren in high-performance computing cruciaal is om de mogelijkheden van kunstmatige intelligentie en andere nieuwe technologieën optimaal te kunnen benutten; vraagt dat de investeringskloof met betrekking tot connectiviteit wordt gedicht met behulp van NextGenerationEU alsook nationale en particuliere financiering, teneinde de bezuinigingen op de EU‑investeringen in toekomstige technologieën in het meerjarig financieel kader (MFK) 2021‑2027 te compenseren; 92. dringt aan op een maatschappijbrede aanpak van cyberbeveiliging; benadrukt dat nieuwe benaderingen van cyberbeveiliging moeten worden ontworpen op basis van veerkracht en aanpassingsvermogen ten aanzien van diverse vormen van stress en aanvallen; dringt aan op een holistische benadering van cyberveiligheid, waarbij rekening wordt gehouden met het hele systeem, van systeemontwerp en bruikbaarheid tot onderwijs en opleiding van burgers; benadrukt dat de digitale transformatie, met de snelle digitalisering van diensten en de grootschalige invoering van onderling verbonden apparaten, onze samenleving en economie noodzakelijkerwijs meer blootstelt aan cyberaanvallen; benadrukt dat vooruitgang op het gebied van kwantumcomputing de bestaande versleutelingstechnieken zal verstoren; verzoekt de Commissie onderzoek te ondersteunen dat Europa in staat zou stellen deze uitdaging aan te gaan, en wijst op de noodzaak van sterke, veilige eind‑tot‑eindversleuteling; verzoekt de Commissie onderzoek te doen naar het gebruik van cyberbeveiligingsprotocollen en ‑applicaties op basis van blockchain om de veerkracht, betrouwbaarheid en degelijkheid van AI‑infrastructuur te verbeteren; benadrukt dat er in alle sectorale beleidsmaatregelen cyberbeveiligingscomponenten moeten worden geïntegreerd; onderstreept dat voor een doeltreffende bescherming samenwerking tussen de EU‑ en nationale instellingen vereist is, met ondersteuning van Enisa, om de veiligheid, integriteit, veerkracht en duurzaamheid van kritieke infrastructuur en elektronische-communicatienetwerken te waarborgen; is ingenomen met het voorstel van de Commissie voor een herziening van de NIS‑richtlijn en haar voornemen om het toepassingsgebied ervan uit te breiden en de verschillen in toepassing door de lidstaten te verkleinen; dringt aan op een voorzichtige benadering van potentiële afhankelijkheid van leveranciers met een hoog risico, met name voor de uitrol van 5G‑netwerken; o o o 93. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie.